cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edward mani di forbice
'L aspèt dal persunàǵ 'd Edward, specialmènt in di cavìi e in dal truc, al tōś ispirasiòṅ da 'l cantànt di The Cure, Robert Smith. Tim Burton al gh'iva anc dmandâ ad scrìvar la culòna sunóra dal film ma lò 'l éra impgnâ in alóra in dla registrasiòṅ dal disc Disintegration e al n à briśa psû far-la.
Cyborg - La vendetta
{{Metacaixa
Ôşla
Spiegasiòun
I principêl cōrs d' âcva ch' a vân a dêr a dréta ed l' Ôşla în: - Turèint Lâma Cavâj - Turèint Guadarōl
Cyborg - La vendetta
Culegamènt estéran
}}
Lasciami entrare
Culegamènt estéran
}}
Al Castlâs (Rèz)
Stôria
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da it:Castellazzo trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr. }}
Lunbêrd
Druvêr al lunbêrd
Un quêj prugram dla râdio e dla televixioun in lunbêrd i en tarxmes del vault de la Râdio-televixioun Xvesra ed laingua Itajana. L’institusioun d arsairca pió inpurtanta ch’la lavoura atach a’l lunbêrd l é a Blinsauna, in Xvesra (CDE - Centro di dialettologia e di etnografia, n’institusioun dal guêren (cantunêla)). An j·é inciona institusioun cunpagna in Itaja.
Al Pêder Nôster in lunbêrd e emijan bulgnaix
e brîṡa lasèr ch'a cascaggna in tentaziån,
424 (nùmer)
{{Metacaixa
Rosemary's Baby - Nastro rosso a New York
Sunt
Guy Woodhouse (John Cassavetes) e sò mujér Rosemary (Mia Farrow) i èṅ na còpia śōvna ch'la pésca cà a New York. Lò al fà 'l atōr a teàtar e na quàlc reclàm, lē invéci l'à péna tòlt al diplòma. I càtan 'n apartamènt grand in un palàs elegànt in dua i gh staṅ sōl di vèć cuma i vśèṅ Roman (Sidney Blackmer) e la Minnie Castevet (Ruth Gordon). Chi lōr dū i faṅ subìt amicìsia c'n i dū śpóś e i gh śibìs'n ad pasàr na sira a séna da lōr. 'L è sōl 'l inìsi parchè pò i càtan sèmpar dal scuśi par far-as vèrar 'l us o p'r invidàr-i incóra a magnàr a cà sua. Un dè la Minnie la rigàla a la Rosemary na cadnìna cun na bucìna impinìda 'd èrbi che lē la diś ch'i pòrtan bòṅ.
Forcalquier
Êter proget
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Forcalquier trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
523 (nùmer)
{{Metacaixa
Il nostro Natale
{{dialort | dial=Miranduléś}}
607
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DCVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Leone di Lernia
{{Metacaixa
Leonardo di Lernia (Trâṅ, 18 'd Avrìl dal 1938 - Milàṅ, 28 ad Favràr dal 2017), cgnusû méj cuma Leone di Lernia, 'l è stâ 'n cantànt itagliàṅ ch'al fà al gènar “Trash” (Rusc). 'L è dvintâ famóś faghéd dal cover dance ad braṅ famóś in na manéra demensiàla. 'L à anc laurâ par dèś an a la ràddio, in dla prugràma «Lo Zoo di 105» (da 'l 1999 a 'l 2008).
Ùngia
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Egli ùngi piturèdi
A cal dòni a gh'piêś piturèr-'s egli ùngi per na manéra 'd ès'r a la moda: quistichè i pólen gnìr piturèdi col śmelt, o anca vgnìr cuacèdi cun dagli ùngi finti bèle piturèdi prìma, coi culōr e i disègn più diferèint, psènd anca, in cla manéra chè, vgnìr ślunghèdi in dla manéra dal nail extensions.
Chiviōl (Rèz)
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
Sigourney Weaver
La Susan Alexandra Weaver (New York, 8 'd Utóbar dal 1949), cgnusùda méj cuma Sigourney Weaver, l'è n'atōra e ardupiadōra americàna. In dla sò caréra l'è stada numinàda a i Prèmi Òscar par tri vòlti ma la n à mai purtâ a cà gnint.
Biugrafìa
La Weaver la rècita par la prima vòlta in un film in Io e Annie (Mè e l'Annie) ad Woody Allen, ma sōl par pôc secónd. La dvènta famóśa invéci girànd la pelìcula Alien (Aglièṅ) ad Ridley Scott in dua la fà 'l persunàǵ dla tenènta “Ellen Ripley”. La tórna a cal rōl lè anc in di séguit Aliens - Scontro finale (Aglièṅ - scóntar finàł) dal 1986 (numinàda a i Prèmi Òscar), Alien3 dal 1992 e Alien - La clonazione (Aglièṅ - La clunasiòṅ) dal 1997.
Uccelli d'Italia
Sunt
Al stòri ch'i gh vèn'n in mènt i èṅ qvéli ch'i tōś'n inspirasiòṅ da dal canti di Squallor cuma Tombeado, Pierpaolo a Rio, Dottor Palmito e Al traditore. In mèś a gl'epiśòdi i vènan mandàdi in ónda dal finti reclàm e dal telenuvéli cuma "I Visitors" (I viśitadōr) o "Anche i ricchioni piangono" (Anc i buśòṅ i piànśan), traśmìs p'r al canàl televiśìṿ "Italia culo" (Itàglia cûl). In cal méntar na raśdóra napulitàna (Marisa Laurito), una ch'la gh l'à cun la Raffaella Carrà, la gh telèfuna in dirèta dgénd-ag «Pronto, Raffaella? 'O quiz c'ha scassato 'o cazzo!» (Prònt, Raffaella? Al quiz a s à rót al cas!).
Metìoc
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Cugnìnt
Sport
La socetê ed sport ed Cugnìnt l'è la U.S Young Boys-Polisportiva Cognentese.
The Ring
Sunt
Dimóndi an prima, la putìna Samara l'éra stada tòlta in adusiòṅ da i Morgan, na còpia ch'la tiràva sù di cavài a Moesko Island. A 'l inìsi a parìva ch'a 'ndìs bèṅ incòsa ma pò soquànt acadimènt straṅ e spavintóś i èṅ sucès da cal bandi là, cum al fat ch'i cavài i tachìsan a dvintàr mat tut 'd un trat curénd via par butàr-as śò in dal mar e andgànd-ag. Anc la màdar dla baghéta Anna (Shannon Cochran) l'iva tacâ a pèrdar la tèsta, prima ad scumparìr dal tut insém a sò fiōla.
Frara
{{Metacaixa
Ligàm ad föra
Frara (Ferrara in Itaglian) l'è na çità d 135.449 abitant int l’Emiglia-Rumagna e la capital dl'omònima Pruinça.
Frara la stà in sal Po ad Vulan e la gh'ha na strutura ch'la risal al XIV sècul, quand la jéra guvarnada da la famié D'Este. L'è stada la prima çità in Europa a aver un disegn preçis fat da n'architet (al grand Biagio Rossetti) e par la so strutura tìpica dal Rinassiment e pr’i so monumint e ill so bléçi l'è stada artgnussuda Patrimònî Mundial dl'Umanità da l'UNESCO. L'è anch una dill póchi çità dl'Itaglia a aver ancóra al çentr’intà e èsar çircundada da ill mura, ch'j’è anca lor cumpagni a cóm ill jéra tant temp fa.
Giovanni Targioni-Tozzetti
Noti e referèinsi
}}
Detroit
{{Metacaixa
Sebastián Mey
{{Metacaixa
Pitôc
I pitôc i ìn dla ginta dimòndi puvrèta, ch'la dmanda la limòśna da stèr dimòndi schìsa, e figurativamèint però, anca dla gint tròp tachèda ai sold, ch'la i tin tròp estrìc. Soquànti volti a s dìś pitôc in dal significhêt ed "bigôt".
Gragnàn
Frazioni
In dal cumoin ad Gragnàn, i ghien sëincu frasiòn: Gragnànëin, Casalei, Camparmord Suar, Camparmord Suta e la Costa ad Casalei
Centrêli elètrichi ed Ligûnchi
{{Metacaixa
Masinsâdegh
Stòria
Al j urègin ed la frasiòun a s’arfân probabilmèint a la coloniṣasiòun rumâna, cme a testimônia la catêda, sucèsa int al 1702, ed ‘na lâpida mèinter a ‘s fêva un schêv int al cantèini dal Palâs dal Vèschev. La divisiòun dal dé d’incō di sît d' atōrna a la frasiòun l’é quêṣi cumpâgn al j antîghi centóri rumâni. L’é stê fèdev sòta a l’avtoritê dal Vèschev ed Rèz da l’època ed la dominasiòun Carolingia fîn a l’Unitê d’Itâlia. Sté ligâm, durê tân sècol, l’à lasê cme testimuniânsa la cêṣa dedichêda a Sân Dunèin, pugêda al Palâs dal Vèschev. Numinê fîn dal IX sècol tra i pusès ed la cêsa, al fabrichêt l’à subî, ind i sècol, dimòndi arnuvamèint, spêci int al XVIII sècol, quând l’à tôt la fiṣionòmia dal dé d’incō, mēno che la pitûra dal parèidi intêrni e ‘d la facêda, ôvra dal XIX sècol.
Riflessi in un occhio d'oro
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Sunt
A tgnir adrē a 'l cavàl dla Leonora a gh pénsa 'l suldâ Williams (Robert Foster), un śuvnòt ch'al s è mis a tgnir-la 'd òć ad nascòst méntar la pònsa la nòt.
Muimènt Sinc Stéli
Al sinc stéli dal nóm i èṅ lè par dascórar di sinc téma sentrài p'r al muimènt: àqua pùblica, traspòrt, śvilùp, cunét'r-as insém e ambiènt.
In d'l Utóbar dal 2009 a nas uficialmènt al Muimènt Sinc Stéli ch'al ciàpa al 6% di vōt in di elesiòṅ dla regiòṅ Emégglia-Rumâgna, cun al candidâ presidènt, al bulgnéś Giovanni Favia, elèt cunsiliér a Mòdna.
Arvrê
Architetùra
Tra tót i monumèint e al cési ed la sitê, un di pió impurtànt l'è la césa d'Arvrê, fata in dal 1454 cun al nòm ed Santa Caterèina (d'Alesàndria), ch'l'è la patròna di munèr. A la fin dal '500 l'è dvintèda l'ùnica paròcia dal teritòri.
Agh én anca di ètri lavór, cóm ad esèimpi al Palàz dal Lami, nê a l'inéssi cóm residèinsa d'istê di Pio ed Chèrp.
Muimènt Sinc Stéli
Culegamènt estéran
}}
Elisha Cuthbert
L'à recitâ a 'l cìnema (cuma in di film La maschera di cera, La ragazza della porta accanto e Captivity) e in televiśiòṅ (a 'rcurdém la sèrie 24 in dua la fava la fiōla 'd Jack Bauer, la Kim).
Paul Campani
Paul Campani, nàm 'd êrt per Paolo Campani, (Mòdna, 29 żner 1923 – 31 mag' 1991) 'l è stê 'n animadōr, autōr ed fumètt e regìsta. 'L ìva fundê la Paul Film e 'l è stê ùn di più grand avtōr dal cìnema 'd animaziòun itagliàn. Famóus, in particulêr, p'r i só personâǵ vìst in dal Carosello dla Reda 1 dla RAI.
Carêra
'L ìva tachê a lavurèr dimòndi żoven: in dal 1939 'l ìva publichê na stòria in di Albi dell'Intrepido; pôc an dàp al feva 'l senògraf in dal film animê La Rosa di Bagdad e 'l iva lavurê in di fumètt Albi fantasia e Asso di Picche.
Austràglia
Al bèsti più famósi dl’Austràglia i èṅ al cangûr e al koala.
Hawaii
Gl’Hawaii i mùcian sù da piò 'd un migliòṅ e quàtar 'd abitànt par na superfìsi ad 28.311 km². Al stat 'l è divìś in sinc cuntèi.
La sò capitàl la s cata in dl'ìśula 'd Oahu e l'è Honolulu méntar gl'atri sità ch'i pàs'n i trénta-mila abitànt i èṅ Hilo, Kailua, Waipahu e Kaneohe. Insém a 'l Ariśòna 'l è 'l ùnic stat federàł in du a n s dróa minga 'l óra legàł.
La sò ecunumìa la ciàpa dimóndi da 'l turìśum esénd-ag là 'n clima trupicàł, un mâr bèl, di vulcàṅ da studiàr e 'n paradìś p'r i surfìsta. In dal 2003, tgnénd adrē a i dat dal guèr'n americàṅ, gl’Hawaii i gh'aṅ abû siē migliòṅ e quàt'r ad turìsta, dimóndi giapunéś, cinéś e cureaṅ, ch'i gh'aṅ lasâ da piò ad déś migliàrd ad dòlar. L'agricultùra la prudùś l'ànanas, la cana da sùcar e 'l cafè. Gl’Hawaii i èṅ impurtànti anc da 'l punt ad vista militàr parchè chè di suldâ e dal baśi d'l eśèrcit a gh 'n è dimóndi. La stasiòṅ navàla 'd Pearl Harbor la s cata pròpria chè, su l'ìśula 'd Oahu. Al stat federàł al gh dà anc di fónd par cal mutìṿ chè.
Òṅ di sò balét fulclurìstic 'l è la Hula (a s lèś /ˈhuːlə/) un bal pulineśiàṅ ch'a s fà cantànd na canta ciamàda mele. Tut i an da cal bandi chè a gh'è na manifestasiòṅ ciamàda Merrie Monarch Festival c'n un cuncōrs ad bal.
Forza vitale
{{Telefilm }}
Forza vitale (Fòrsa vitàla) 'l è 'l utàṿ epiśòdi dla prima série dal telefilm Spazio 1999 (Spasi 1999) dirèt par David Tomblin e girâ a la manéra di thriller e di film ad scarésa. 'L è stâ prudót par la britànica ITC e par l'itagliàna RAI.
Trama
A prév anc èsar la fine 'd Alpha dònca Carter (Nick Tate) 'l è custrét a sparàr-ag c'n al làśer a 'l màsim par cupàr-al ma lò, anc se bruśâ dapartùt, al s tira sù listés, ansi l'energìa la 'l à anc cargâ da piò. A n psénd far più gnint Koenig (Martin Landau) e Bergman i gh daṅ a muć ma pò, par furtùna, dòp avér cunsumâ 'n generadōr sōl, la luś blù la s in và da par lē lasànd par tèra al còrp mòrt dal tècnig.
Miguel Gallardo
Biugrafìa
'L è mòrt prèst, a sinquànta-sinc an, p'r un cànc'r a 'n rugnòṅ.
Romano Prodi
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
1810
Al 1810 (MDCCCX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIX sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
John Wayne Gacy
Al perìsi di psicòlug fati su 'd lò i dimustràvan ch'al gh'iva n'inteligénsa dimóndi élta (cuma da spés a sucéd a i serial killer “urganiśâ”). Al gh'iva anc di distùrub dla persunalità ligâ a 'l sadìśum e misciâ cun 'l umufubìa tgnuda dèntar.
Invêren
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
Vôş coleghêdi
}}
Nirvana
La mòrt ad Kurt Cobain
Qvést chè 'l è 'l sò ùltim mesàǵ ch'l à lasâ prima ad cupàr-as: “A-j-ò pardû la vója 'd vìvar. 'L è méj andàr via cun na vamparàda che murìr piàn piàn. Dal vòlti a m par ad marcàr al cartlèṅ quànd a sòṅ drē a muntàr in sal palc. 'L è di an ch'a-j-ò pardû al gust dla vita e a n pòs piò cuntinuàr a tōr in gir la gint. Al quèl più diśunèst 'l è 'l ingàn. A gh'ò biśógn ad dastacàr-um da la véra par catàr incóra 'l entuśiàśum ch'a gh'iva da putèṅ. I èṅ di an ch'a n sènt gnint. A-j-ò pardû tut 'l entuśiàśum. Anc la mùśica la n è più véra”.
Megadeth
Culegamènt estéran
}}
978 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Nùmer difetìv
Colegamèint estèren
}}
1180 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1180, mo invéci 'l an 1180, 't ê da 'ndèr chè) Al 1180 (mileseintutànta, millecentottanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1179 (milseintestantanōv) e 'l vin prìma dal 1181 (milseintutantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCLXXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseintutantéśim post.
Il prigioniero di Amsterdam
Sunt
Rivâ in Inghiltèra, Jones al vîṅ invidâ a clasiòṅ a na fèsta dal Partî Paśifìsta Universàł in unōr ad Van Meer (Albert Bassermann), un vèć diplumàtig ulandéś impgnâ in na discusiòṅ difìcila par paràr via la guèra. Durànt al ricevimènt chi lò al sparìs tut 'd un trat e pò al manda 'n telegràma par scuśàr-as. Jones al cgnós Stephen Fisher (Herbert Marshall), al presidènt dal partî, e sò fiōla Carol (Laraine Day), ch'la 'l fà inamuràr.
Keith Emerson
'L è stâ òṅ di prim a druàr a la sò manéra 'l òrgan Hammond e i sintetiśadōr Moog.
Shakespeare in love
{{CITAZIONE|'L amōr l'è la sōla ispirasiòṅ.|Tagline dal film}}
Shakespeare in love (Shakespeare inamurâ) l'è na cumèdia rumàntica americàna e ingléśa dal 1998 ad John Madden ch'l'à vins sèt Prèmi Òscar. Cun trédas nomination in tut 'l è 'l film ch'al 'n à muciâ da piò dòp Eva contro Eva e Titanic cun quatórdas. Inóltar 'l à purtâ a cà anc tri Golden Globe.
Sunt
Cun 'l ajùt dal puvéta Christopher Marlowe (Rupert Everett), William al gh'à finalmènt n'idéa bòna par la cumèdia. Adès al gh'à da catàr òṅ par la part ad Rumèo.
Storia di Piera
La pelìcula l'è trata da 'l rumànś umònim dla Piera Degli Esposti e dla Dacia Maraini in dua a s cònta la vita dla prima. Invéci 'd èsar giràda a Bulógna però la stòria l'è chè ambintàda a Latìna e in dal Lasi.
1518
Al 1518 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Calamêr
{{Metacaixa
Delirio d'amore (film 1986)
Secónd epiśòdi: El muro de las lamentaciones (regìa 'd Luis Eduardo Aute)
La Mari Tere (Yolanda Ríos) la gh'à 'n prublèma: sò marè (Juan Calot), quànd al la gusa, al vîṅ in un minùt s'a gh và bèṅ e pò lōr dū i èṅ sèmpar custrét a scultàr i stus ad chi malnét salvàdag d'l apartamènt darènt ad Paco ch'i gh dànan dèntar cuma di nimài. La dóna la dà dal fnòć a 'l sò spóś e pò la diś ch'l'andrà a far-as gusàr da 'l prim óm ch'la véd, a gh 'n è giùst òṅ a 'l piàṅ ad sóta (Félix Rotaeta). Sò marè al s incàsa e al la stròsa sóta i òć dal sò papagàl, mént'r in dla cambra di sò vśèṅ a s véd ch'i sîg ad gudiōl i éran 'd un film pòran e minga dla muróśa 'd Paco, anc parchè chi lò 'l è mòrt in dal sò lèt.
Ucciderei per te
{{Telefilm }}
1973 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Secret World Live
Secret World Live 'l è 'l secónd àlbum da 'l viṿ ad Peter Gabriel. 'L è stâ publicâ in dal Setémbar dal 1994 miténd insém i pès ad dū cuncèrt registrâ a 'l PalaPanini ad Mòdna al 16 e 17 ad Nuvémbar dal 1993.
Al disc 'l è vgnû fóra anc in VHS e in DVD.
623 (nùmer)
{{Metacaixa
Spunghêda ed Bresèl
Stòria
L’ôt ed dicèmber 1720 a rîven a Chèrp al Prîncip Francesco d’Este e la mujêra Carlotta Aglae d’Orleans cun al sègvit ed carôsi, dâmi e cavalêr; al Marchèiṣ d’alōra Taddeo Bolognini, ch’ al gh’îva la pèla dimòndi grâma, an n’à fât nisóna culiĵnsa a i famōṣ ôspit, alōra lōr àn magnê dal pân, di pòm e ... dal spunghêdi.
74 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 74, mo invéci 'l an 74 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 74 (stantaquàter, settantaquattro in itagliàṅ, septuaginta quattuor in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 73 (stantatrī) e 'l vin prìma dal 75 (stantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al stantaquatréśim post.
Pablo Puyol
Biugrafìa
In dal 2007 e in dal 2008 al rècita in àtar dū film, Chuecatown e Clandestinos, par pò turnàr a lauràr a teàtar in di spetàcui muśicài 40 (2009), Póker de voces (2012), Evil Dead (2012) ispirâ a 'l film ad scarésa La casa, e Venidos a Menos (2013).
Nibìru (astrunumìa)
A 'l dè 'd incō a s pénsa ch'a s pòsa tratàr dal pianēd Giôv ma a gh'è anc chi diś ch'al sia invéci 'l Pianēd X, 'n iputètic àstar mai vdû dabòṅ ch'al prév catàr-as da 'd là dla fasa 'd Kuiper e ch'al sarév respunsàbil di distùrub in dgl'òrbiti 'd Netûn e 'd Uràṅ, tgnénd adrē a i studi dal XIX sécul dal siensiâ Percival Lowell.
.baby
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2016.
Dèmoni
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Sunt
La śōvna Cheryl (Natasha Hovey) la s cata da par lē śò da la metrupulitàna quànd 'n óm al gh dà un bijét a gràtis p'r al cìnema Metropol, ch'al spiàna pròpria cla sira lè, in du i dànan un film ad scarésa cun di baghét ch'i decìdan ad nòt 'd andàr a vèrar la fòsa ad Nostradamus. P'r a n andàr briśa a scóla, lē la in tōś dū luntéra, òṅ anc par la sò amìga Kathy (Paola Cozzo). Quànd i rìvan là i càtan ad fóra un munumènt ad fèr 'd un cavalér insìma a na mòta cun adòs na mascra da dèmun, pròpria cuma quél ch'al gh'iva śibî i umàǵ. Na rója ad culōr, la Rosemary (Geretta Geretta), la decìd ad pruàr-'s-la e, faghénd acsè, la s fà 'n taj a la ganàsa, sóta i òć dl’Ingrid (Nicoletta Elmi), la dóna dla casa. Andàda in sala, par 'l inìsi dal film, chi lē la fà a mènt che da cal buś lè a taca a gnir fóra dal sangṿ e acsè la và in di cèso par mét'r-ag quèl. In frònt a 'l spèć però la véd al castròṅ impinìr-'s ad matèria che pò la sćiòpa tut 'd un cólp da tant ch'l éra stóp. Dòp soquànt tèmp na sò amìga putàna sò para la la và a pascàr in dal lìcit e chi lē, dvintàda in cal méntar un dèmùn cun al gòmit vérd ch'al gh śbrudèla sò da i làbar, la la śgranfgna in sal grung, arduśénd-la a móstar anca lē.
La Cheryl e la Kathy, insém a dū amìg cgnusû lè, George (Urbano Barberini) e Ken (Karl Zinny), i tàcan acsè a far da tut par salvàr-as la vita.
Såul
Va bän a vadder anch:
Al Sōl (sìmbol astronômich: ) l'é la stèla al cèinter dal nôster Sistēma Solêr. Un sōl, ed sôlit, al pōl èser 'na stèla al cèinter 'd un êter sistēma solêr. Atōren al sōl a gîren i pianēt, j asterôid e d' atōrna al nôster Sōl a 's câten ânch i pianēt, j asterôid e al cumèti.
Guêrda ânca
}}
Nataša Zvereva
{{dialort | dial=Miranduléś}}
426 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 426, mo invéci 'l an 426, 't ê da 'ndèr chè) Al 426 (quaterseintveintsē, quattrocentoventisei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 425 (quaterseintveintsìnc) e 'l vin prìma dal 427 (quaterseintveintsèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintveintseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Gian Giacomo Mora
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Ferdōr
Col ferdōr a s taca a laghermèr in dal nêś e a starnudìr. Méj tgnìr-es cuacê e an strapasèr-es minga.
Grâna
{{Variant|ARZ}}
Produsiòun
Adèsa grôsa pêrta ‘d la produsiòun dal Grâna la vîn fâta cun al lât prodòt da vâchi ulandèişi, impurtêdi int al '900, mó al vâchi pió adâti a la produsiòun dal furmaâj în al Vâchi Ròsi Râsa Arzâna, bèsti adâti a fêr trî lavōr (lât, lavōr e chêrna) purtêdi ché probabilmèint da i Longobêrd.
Materiêl pr'andêregh in fònda
}}
Feliciano López
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Il caso Paradine
Sunt
Par l’Anna, ch'la gh'à cónt'r al giùdas Lord Thomas Horfield (Charles Laughton), un budlòṅ sénsa cōr, unt, biśùnt e spurcaciòṅ, i quèi i s métan mâl quànd Latour al s masa in parśòṅ.
Dante Alighieri
{{dialort | dial=Bulgnaiṡ}}
Dante Alighieri al nass al 29 ed mèrz dal 1265 a Fiuränza int'una famajja guélfa biänca. L'é stè al piò grand poéta d'la langua itaglièna.
Ligàm
}}
Siouxsie and the Banshees
{{Metacaixa
I Siouxsie and the Banshees (a s diś [suːzi ænd ðə ˈbænʃiːz]) i èṅ stâ òṅ di grup ingléś più famóś dal gènar cgnusû cuma post-punk e new-wave, in Itàglia definî genericamènt cuma dark.
Al tèmp ad Robert Smith (1983-1984)
'L an dòp l'è la vòlta ad Hyæna (Jéna), al sèst disc dal grup, ch'al riva al quindicéśum pòst dal clasìfichi ingléśi, un lavōr misć e cun di arangiamènt baròc. I sìngui i èṅ Swimming Horses (ch'al dascór di cavalèṅ marèṅ e dal fat singulàr ch'i èṅ i masć a parturìr) e la sufisticàda Dazzle. Pîni ad ritm i èṅ pò al canti We hunger e Running town.
La fiṅ di an Utànta (1985-1989)
In dal 1989 i Crearures i rigìstran 'n àtar disc, Boomerang, ispirâ a 'l eśistensalìśum francéś dal dòpguèra (Pluto drive).
Renàgna Palatinâ
Culegamènt estéran
}}
Marija Kirilenko
Caréra
In di Gran Slam l'à sèmp'r abû di prubléma, al màsim l'è rivàda in di quàrt ad finàl: a gl'Australian Open dal 2010 (in dua l'à pardû cóntar la cinéśa Zheng Jie 1-6 3-6) e a Wimbledon dal 2012 (in dua la céd al pas a la pulàca Agnieszka Radwańska, pò finalìsta, 5-7 6-4 5-7).
L'amico di famiglia
{{Metacaixa
Reflections - 50 Heavy Metal Years Of Music
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Thomas Muster
Muster 'l à fat al sò ingrès in dal prufesiunìśum in dal 1985 e 'l à śugâ in fiṅ a 'l 1999, vinsénd in cal mèntar 44 tìtui ad singulàr (in mèś a i quài a gh'è anc al Roland Garros dal 1995, vins 7-5 6-2 6-4 còntra 'l americàṅ Michael Chang) e òṅ in dòpi insém a Claudio Panatta.
Ast
La sitê l’à 74 392 abitant.
Marija Šarapova
Caréra
A gl'Australian Open dal 2005 la Šarapova la cata incóra la Williams in sla sò strada in semifinàl e 'sta vòlta la pèrd par 6-2, 5-7, 6-8. La rusa la gh'à la manéra ad daśmindgàr-as subìt incòsa parchè la vins dū turnèo ad fila, al Tier I ad Tokyo (su la Lindsay Davenport) e Doha. A Indian Wells la gh riva da nùmar tri ma in semifinàl la Davenport la gh dà la paga baténd-la par 6-0, 6-0. A Miami la perd in finàl cóntar la Kim Clijsters ma dòp avér mandâ a cà la Justine Henin e la Venus Williams. Cuma 'l sòlit in sla tèra la patìs un pôc (a Parì la Henin la la bat) ma in s'l èrba la gh la cava a far suo incóra Birmingham (cóntar la Jelena Janković par 6-2, 4-6, 6-1) ma a Wimbledon la pèrd da la Venus Williams in semifinàl, dvintànd però listés la nùmar òṅ dal mónd anc se sōl par na stmana. A gl'US Open la pèrd in semifinàl in tri set da la Kim Clijsters e la finìs 'l an cuma nùmar quàtar.
Marion Bartoli
La dróa al bras dèstar e la tira drit e arvèrs a dū maṅ. In bisàca la s è misa òt turnèo dla WTA e siē ad qvéi d'l ITF.
In dal sircùit l'è cgnusùda par la śmagna ch'la s pòrta adrē durànt i punt, tant ch'a pâr ch'la gh'àppia sèmp'r al diav'l adòs quànd la próa da par lē i cólp par dar-as la carga, e par la sò manéra machinóśa ad tiràr al servìsi, in dua la piga ad cuntìnuv i sò śnòć sù e śò faghénd in cal méntar strabalśàr la bucìna par tèra.
786 (nùmer)
{{Metacaixa
Weilburg
Weilburg l'é una zitè ed 13.783 abitànt in pruvénzia ed Hessen in Germâgna.
The Essential Judas Priest
The Essential Judas Priest l'è na racòlta ad braṅ dal grup heavy metal di Judas Priest publicàda 'l 11 'd Avrìl dal 2006 e vgnuda fóra cuma disc dópi. I braṅ in tut i èṅ trénta-quàtar ma a n gh'è mia dèntar qvéi cantâ par Tim Owens.
Braṅ
Tut i pès i èṅ stâ scrit par Rob Halford, K. K. Downing e Glenn Tipton a part qvéi sgnâ.
Angel Heart - Ascensore per l'inferno
{{Film }}
Angel Heart - Ascensore per l'inferno (Cōr 'd Àngil - Asisnsōr par 'l Infèran) 'l è 'n thriller dal 1987 'd Alan Parker trat in na manéra libra da 'l rumànś „Falling Angel“ ad William Hjortsberg.
Elio Luxardo
Elio Luxardo l' è stē un futògràf itagliàn (Sorocaba, Braśìl, 1908 - Milàn 1969). Dòp di àn Trèinta l' éra dvintè importànt perchè al futugrafèva i persunàģ ecgnusù, in particulèr egli atôri dal sìnema; in chi artràt chè al dèva al figùri feminìli di efèt mòrbid e vanesèint ch'i a'rèven influensè un bel pô' egli idèi 'd belèsa 'd cal mumèint lè. Dòp ed la Guèra al Luxardo l' era stē un di prìm a fèr anca dla futugrafìa p'r i reclàm.
Giallo
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Culegamènt estéran
}}
Dialèt guastalèiş
Nôti
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Guastalla -Dialetto trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Anastasija Myskina
L’Anastasija Andreevna Myskina (Mósca, 8 ad Luj dal 1981, ciamàda in Rus Анастасия Мыскина, [ɐnəstɐˈsʲijə ˈmɨskʲɪnə]) l'è stada na tenìsta rusa ch'l'è stada la nùmar dū dal mónd (al 13 ad Setémbar dal 2004). L'è élta 181 cm e la péśa 59 chilo. L'è fiōla dla Galina e 'd Andrey.
Caréra
In dal 1999, pasànd p'r al qualificasiòṅ, la finìs in dal tablòṅ prinsipàl dal turnèo WTA ad Tashkent ma la gh pèrd subìt p'r òpra dla mudnéśa Adriana Serra Zanetti cun al puntéǵ ad 6-1 5-7 3-6. La stmana dòp però la và a vìnsar 'l ITF ad Gurìsia baténd in finàl l'Ángeles Montolio par 6-1 6-3. La bat pò incóra la spagnōla in finàl anc a Palèrum, vinsénd acsè al sò prim tìtul WTA, pasànd anc p'r al qualificasiòṅ. A gl'US Open la riva a 'l secónd tùran (5-7 5-7 da la Mary Joe Fernandez). La sèra 'l an cun i quàrt a Kuala Lumpur (7-6 1-6 1-6 da l'Åsa Svensson) e 'l secónd tùran a Pattaya City (2-6 5-7 da la Rita Grande).
In dal 2006 la riva incóra na vòlta in di utàṿ a gl'Australian Open, batùda da la śvisra Patty Schnyder 2-6 1-6, e anc a Indian Wells (1-6 3-6 da la Dinara Safina). A Miami l'è na lòta in famìja fra rusi e bielurùsi. La Myskina la bat l'Ekaterina Bychkova, la Viktoryja Azaranka e l'Anna Čakvetadze ma in di quàrt la pèrd da la Marija Šarapova 3-6 3-6. A Varsàvia la và a cà subìt p'r òpra dla carta salvàdga Agnieszka Radwańska. A Róma la bat a fadìga incóra l'Azaranka e pò la Roberta Vinci par pò pèrdar da la Svetlana Kuznecova par 1-6 4-6. In Maǵ la śōga pardénd-la la finàla dal turnèo 'd Ìstanbul cóntar la Shahar Peer ch'l a gh'à la méj par 1-6 6-3 7-6. A 'l Roland Garros la rusa la riva a 'l quàrt tùran baténd 6-2 6-3 l'Ana Ivanović ma pò la gh'à da chinàr-as a la Justine Henin cun al puntéǵ ad 1-6 4-6. La śōga sèg anc in dla finàla 'd Eastbourne e la gh'à da 'lvàr bandéra biànca par 4-6 6-1 7-6. A Wimbledon la rusa la pèrd incóra da la sò bistiàsa négra, l'Amélie Mauresmo (1-8 i cunfrònt dirèt), ch'la gh'à la méj par 6-1 3-6 6-3. In Agóst l’Anastasija la pèrd n'atra finàla a Stucólma cun la Jie Zheng par 4-6 1-6, faghénd-as mâl dimóndi a un dî. Purtròp par lē, c'l infurtùni lè al sgnarà par sèmpar la sò caréra: a 'ndàr a la fiṅ d'l an la rusa la n vins piò, pardénd cun la Shahar Peer a Montreal, cun la Mara Santangelo a New Haven, cun la Viktoryja Azaranka a gl'US Open e cun la Timea Bacsinszky (śvisra nùmar 174 dal mónd) a Śurîg. In dal 2007 la próa a turnàr in si camp a Auckland e a 'l Roland Garros ma la mùcia sù sōl dū scunfìti ch'i la cunvìnsan a dar-'g a muć.
Smashing Pumpkins
{{Metacaixa
Culegamènt estéran
}}
Sliver
Sunt
La dóna la vèṅ a savér che qvéla ch'la gh stava prima 'd lē l'éra mòrta cascànd śò da 'l balcòṅ e anc al vèć prufesōr ch'al gh'iva cuntâ incòsa al mōr in dal gir ad pôc dè śbaténd la tèsta cónt'r al spìgul dla sò vasca da bagn. La Carla la n fà mia in tèmp a turbàr-as tròp parchè la taca subìt na relasiòṅ cun Zeke Hawkins (William Baldwin), pruprietàri dal palàs, un śōvan dimóndi spurcaciòṅ a lèt sèg.
Côr
La frecuänza dî batimént dal côr l'è ed 72 batimént par minûd. Una frecuänza stra 60 e 100 batimént par minûd l'è considerè nurmèl. Quand as in à mänc ed 60 as é brachicârdic. Quand as in à pió ed 100 as é tachicârdic.
1521
Al 1521 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Il vizio di famiglia
{{CITAZIONE|Al lóv al pèrd al pēl mo minga 'l visi e tè ta n à briśa pardû al prim mo gnanc c'l àtar.}}
Sunt
Esénd che la Magda la punta a 'vēr lē l'eredità dal fradèl, la dóna la śibìs di bèsi a 'n èx muróś dla cugnàda péna vgnû fóra 'd parśòṅ, Giacomo (Renzo Montagnani), par vgnir a lauràr cuma majurdòm in dla vila 'd famìja par soquànt dè e gusàr acsè l’Ines, in manéra 'd far-la scanślàr da 'l testamènt na vòlta che Giosuè al 'l is savû. Ma p'r al fat che 'l industriàł 'l è piutòst gelóś, Giacomo al gh'à da far-as pasàr par na chéca.
Mamurra
{{Metacaixa
Edgar Allan Poe
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Biugrafìa
In dal 1821, a und'ś an, al tórna in di Stat Unî in dua al scriv al sò primi pueśìi. Butâ fóra da l'Acadèmia ad Richmond in dal 1825, al s inamurò 'd Elena Stannard, màdar 'd un sò cumpàgn ad scóla, ma lē la mór prèst. Edgar al patìs dimóndi e, dand 'n òć al sò létri, a s capìs ch'l andàva da par lò a piànśar in sal sò tómba ad nòt e par soqànt méś.
L'adolescente
Sunt
Da par lē, cun na màdar vilìda (Rita Maiden) e 'n pàdar (Bruno Balp) gréś cuma la śmalta, la scriv qvél ch'a gh sucèd e i sò sentimènt in un diàri, sénsa daśmindgàr-'s i fat ligâ a 'l sès, anc parchè lē l'è dimóndi spurcaciòna e a gh piàś giràr in bicicléta sénsa mét'r-as al mudàndi adòs.
603
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DCIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Romualdo Mascherpa
{{Metacaixa
Romualdo Maschèrpa 'l è stê 'n atōr ed teàter (Caśalpusterlèng 1785 - Turèin 1849) ch'l îva resitê dimòndi pês dal Guldòun, mo anca 'dl Alfiéri e di drama in generêl. A partìr dal 1824 al furmèva na cumpagnìa só pròpia in dû 'l mitìva insèm anca i mijór atōr dal só tèimp, cùma M. Pelzet, A. Bettini, A. Ristori, C. e A. Dondini, e via acsè. 'L era stê anca 'n capucòmic a 'l servìsi dla Marìa Luìśa 'd Pèrma.
Piuciōś
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Dôl
Al fà da cunfîn tra la pruvîncia ed Rèz e la pruvîncia ed Mòdna
Meteor Storm
{{Metacaixa
Cujo
{{Film }}
Nómmer
Numberèl e numeraziån
As à d'arsténzer i nómmer dî numerèl, ch'i én i sémmbol ch'i dîsen al nómmer ch'l è. Ai é tant sistêm ed numeraziån.
1807
Al 1807 (MDCCCVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIX sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
J'accuse
J'accuse...! (Accuso...! in itagliàṅ) 'l è 'l tìtol ed 'l artìcol publichê in prìma pàgina al 23 'd fervèr 1898 in sìm'a 'l giornèl socialìsta L'Aurore da 'l scritōr Émile Zola. 'L artìcol al tulìva la forma ed lettra avèrta a 'l Presidèint edla Repùblica francéś in carga in cal tèinp lè, Félix Faure, per fèr denùncia di persecutōr 'd Alfred Dreyfus e di tragatèin faśùl mìs in pē in dal procès ch'al 'l ìva condanê.
Sórag
Descrisiòṅ
Al pēl 'l è curt e luśènt ad culór griś scûr e al quàcia al còrp fiṅ in fónd a part śampi, uréci, cóa e punta dal muś in du a s véd la pèla ch'lè ad culōr griś-ròśa. Al còrp 'l è divìś in tri part: tèsta, bust e cóa. La maṅ dal sórag la gh'à quàtar dida, quéla di pē sinc.
Biulugìa
I eṅ dal bèsti ch'i s mét'n in mót dòp al tramònt e i s tìnan luntàṅ da la luś fòrta. Durànt al dè, i sórag i pònsan in di sò tanabùś, da spés impinî ad quèi cuma 'l cartòṅ, la stòfa o l'èrba. Al sórag al n và minga in letàrg a difarènsa di àtar ruditōr parchè al n patìs minga tant al fréd, basta ch'a gh sia dal magnàr e lò 'l è a pòst.
Premavèira
Vôş coleghêdi
}}
Mâł dla lumàga
Al Mâł dla lumàga (Impotentia erigendi in latìn, Disfunzione erettile o in manéra minga tant precìśa Impotenza in itagliàṅ) 'l è 'l prubléma ch'i gh'aṅ soquànt óm ch'i n gh la càvan minga a tgnir dûr al cas durànt 'l at sesuàł o anc quànd a n gh'è manéra da far-ag cambiàr gnanc par 'n àtim al sò stat ad fiàp.
Referènsi
}}
Cherna
La cherna (dal latèin car-nem ch'al vin a sô vòlta dal gréch kar = kra, kru = dvintèr dur, o dal sànscrito kru-ras = sanguinàri) l'è la pèrta dal móschel e di tessû atàc di animèl da macèl, da curtìl e 'd qui selvàtich, e s'intènd anca la pèrta ch'a s pól magnèr di pàss e di mollósch. Legalmèint, con sta paròla chè, in Europa a s stà ad indichèr tót al pèrti ch'i s pólen magnèr, anca al sànguv, dla famìa di chèvri, di pécri, di vach, di cavàl, di èsen, di pói, di cunéi, di lévri, di tòch e dla selvagìna.
Piōć
La piàtla
Al piàtli i s ciàpan cun di cuntàt dirèt, faghénd sès cun dal parsòni ch'i gh i ànan adòs ma anc pugiànd-as in sima a di lèt spòrc o andànd in cèso o lucài malnét.
Pûnt ed Santiago Calatrava a Rèz
I pûnt insém a l' A1 a Rèz în stê progetê da l'architèt spagnōl Santiago Calatrava int l' ambiĵnt dal progèt ed restâver e arnōv ed la zôna 'd ingrès al caşèl ed l' Avtostrêda dal Sōl e 'd la Stasiòun EV ed Rèz ed la lénia ed la ferovéia dal Trēno a Êlta Velocitê ed la Lènia Êlta Velocitê Milân-Bològna.
Scòdśa
{{Metacaixa
El scòdśi (costole in itagliàṅ), in nùmer pèra e simètrichi, gl'ìn di ôs schisê, sutîl, lùng e curev, ch'i tinen sarê in dla gàbia dal bùst, i òrghen vitêl cum al cōr e i polmòun.
Hirundo rustica
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
Cumportamèint e abitódin
La rundanèina comûna la fà un né incavê, fât ed pantân, purtê cun al bèch. La pêrta d' ed dèinter dal né l'é fâta 'd êrba, piómi e di êter materiêl mulşèin. Normalmèint la fà al né sòta al costrusiòun ed l'òm cme i tèg dal cà, dal tēşi e dal stâli. Préma che sté gèner ed pôst a gnésen comûn, al rundanèini a fêven al né int al costi o int al cavêrni. L'é sôlita fêr al né int tōt i pôst adât ânch in muntâgna fîn a 'n altèsa ed 1600 mēter. La rundanèina la fà al né dō vōlti a l'ân, ògni vōlta la mèt zò 4 o 5 ōv, ch' a vînen cuvêdi da la fèmna per 16 dé. Tót dû i genitōr a fân al né e a dân da magner a i pulşèin.
Rundanèina a bàs a bàs
„''Rundanèina a bàs a bàs prega Idìo ch'a vègna un śguâs... Rundanèina dal Signōr prega Idìo ch'a vègna al sōl prega Idìo ch'al vègna prest èccol là ch'al vin adês!''”
Colegamèint d'ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Hirundo rustica trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Cumpurtamènt
Ad sòlit la riva dal nòstri bandi al 21 ad Mars e la và via in Utóbar quànd a taca a gnir fréd.
Tgnir a cōr al rundanìni
Anc se chi uśèi chè i èṅ prutèt da la léǵ, a gh 'n è sèmpar ad méno in di nòstar céi. La distrusiòṅ di gnai, i vlèṅ e l'alterasiòṅ di sò habitat i eṅ i mutìṿ principài dal fat ch'i sìan drē a calàr ad nùmar. Śbragàr i gnai dal rundanìni 'l è còntra la léǵ e chi al fà al pōl èsar segnalâ a l'ENPA o diretamènt a 'l Còrp Furestàl dal Stat.
Rundanèina a bàs a bàs
„''Rundanèina a bàs a bàs prega Idìo ch'a vègna un śguàs... Rundanèina dal Signōr prega Idìo ch'a vègna al sōl prega Idìo ch'al vègna prest èccol là ch'al vin adès!''”
Referènsi
}}
Castèl d'Elci
Castèl d'Elci (Casteldelci in italièn) l'è un cumòn ad 476 abitìnt.
Cloris Leachman
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Biugrafìa
Vinsidōra a vint an dal tìtul ad Miss Chicago in dal 1946, in séguit la taca la caréra 'd atōra, a 'l inìsi specialmènt in soquànt telefìlm cuma Alfred Hitchcock Presenta, Lassie e Ai confini della realtà.
787 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Scópa
Culegamènt estéran
}}
Luton
Trama
Par lōr al giudìsi 'l è bèla fat e l'è la péna 'd mòrt ma gl'àrbui i gh vōlan dar 'l ucaśiòṅ ad scampàr-la. Par far-al i gh'àṅ da masàr tri àt'r aglièṅ capitâ lè e ch'i aṅ fat al stés śbali lōr. Par réndar la lòta para però i giùdas ad Luton i gh'aṅ dâ tri putēr speciài sénsa dir quài a gl'Alphaṅ: òṅ 'l è fòrt, òṅ 'l è bòṅ ad teletraspurtàr-as e òṅ 'l è inviśìbil.
Metallica
La mòrt ad Cliff Burton (1986-1987)
In dal 1986 i Metallica i aṅ fat 'l àlbum che dimóndi gint la pénsa ch'al sia al mijór ad tut: Master of Puppets (Al buratinàr), prudót anc quést par Flemming Rasmussen e pîṅ ad cansòṅ dimóndi lunghi (Master of puppets, Disposable heroes e Orion i dùran da piò 'd òt minùt). Dū dal sò canti i aṅ abû un sèrt sucès a la ràddio: la title track e Welcome Home (Sanitarium).
Dimóndi i èṅ i grup ch'i aṅ dedicâ dal cansòṅ a 'l basìsta acsè dasfurtunâ: gl'Anthrax, par dir-'n una, i aṅ fat Among the living mént'r i Megadeth i aṅ cantâ in sò unōr In my darkest hour (da 'l àlbum So Far, So Good... So What!?).
I Metallica i s tóśan al sò tèmp (1998-2001)
In dal 2001 al basìsta Jason Newsted al mòla al grup, uficialmènt par di mutìṿ persunài e ad salùt.
I àlbum nóṿ di an Dumìla (2002-2010)
In dal 2002 Hetfield al s rimét e i Metallica i tàcan a lauràr al nóṿ àlbum insém a Bob Rock, ch'al sunàva al bas in cal mèntar, ma prima ch'al disc al gnis fóra, al grup al tōś al rimpiàs ad Newsted, Robert Trujillo ch'l iva laurâ in pasâ cun Ozzy Osbourne, Suicidal Tendencies e Infectious Grooves. St. Anger 'l è in di negòsi in dal Śugn dal 2003. 'L àlbum, più rabî e luntàṅ da quéi di an Nuànta, al vénd da più 'd un migliòṅ ad còpi in di Stat Unî ma al patìs anc dal crìtichi par via dal misàǵ minga tant gnû bèṅ p'r i fans. Quàtar i èṅ i sìngui estràt: St. Anger, Frantic, The unnamed feeling e Some kind of monster.
Roulette
La roulette 'l è 'n śōg 'd aśàrd ch'al gh'à di urìgini itagliàni (la girella) e 'l è stâ purtâ in Frància in dal sècul XVIII. La s cata in di Caśinò.
Cantra
Culegamèint estèren
}}
Frankenstein Junior
Sunt
P'r un śbali 'd Igor, ch'l iva tòlt un sarvèl 'd un demènt invéci che qvél dal siensiâ e sant Hans Delbrück sarnî par l'uperasiòṅ, la criatùra la nas gigànta ma anc séns' usta. Scapâ via da 'l castèl e da 'l sò padròṅ, al móstar al cata prima na putìna lung la via, l’Helga (Anne Beesley) e pò 'n frâ òrub ch'al viṿ da par lò, pàd'r Abelàrd (Gene Hackman), ch'al gh in fà pasàr, sénsa vlér, ad tut i culōr.
Dòp un bal ad tip-tap urganiśâ da Frederick par dimustràr a la gint che lò al n è minga catìṿ cuma a pâr ch'al sia dand 'n òć a la sò ghignàsa, la pulisìa 'l al ciàpa par purtàr-'l in parśòṅ. Spavintâ da 'l fōg impisâ da na guàrdia ch'la gh vliva far dal mâl, al móstar al scapa via e al rapìs l’Elizabeth (Madeline Kahn), la muróśa ad Frederick ch'l'éra rivàda in cal méntar in paéś. Chi lē però l'è cuntènta ad cal fat lè parchè la s rénd cònt che la criatùra l'è grôsa "dapartùt", anc là, anvénd-ag al “Schwanzstück” (śōg ad paròli fra Schwanz, cóa ma anc cas in Tedésc, e Stück, pès).
Pàser
{{dialortCass | dial=Miranduléś |cass=MUD}}
Dialèt fraréś
{{Metacaixa
Piuciarìa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
L'oasi degli zombi
L'oasi degli zombi (L'òaśi di śómbi) 'l è 'n film ad scarésa dal 1981 ad Jesús Franco, girâ druànd al pseudònim 'd “A.M. Frank”, ch'al 'l à anc scrit insém a Ramón Llidó e muśicâ.
.olayan
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
Diśgiunsiòun lògica
{{Metacaixa
Proprietê distributìva
(rispêt ala congiunsiòun lògica)
Tiuréma 'd asorbimèint
(rispêt ala congiunsiòun lògica)
Arcoverde
Arcoverde a l'è una sitä dal Brasil in dal Stät ad Pernambuco La gh'ha 69.157 abitant (2010).
Storia
Al sò nùm i gl'han dä al 31 de dezembro dal 1943, par ricurä al cardinäl Dom Joaquim Arcoverde Cavalcanti, prìm Cardinäl adl'America dal Süd.
Gioia Barbieri
In dla sò caréra l'à purtâ siē tìtui ITF e l'è rivàda a èsar la nùmar 265 dal mónd al 4 ad Nuvémbar dal 2013.
Pink Floyd
Culegamènt estéran
}}
432 (nùmer)
{{Metacaixa
Frogs
Nòti
}}
Gene Wilder
Àtar prugèt
}}
Monkey Shines - Esperimento nel terrore
{{Film }}
Etè dal fèr
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
Srèj
Al Srèj (Cerreto in Italiân), ch'al es pōl ciamêr ânca Srê, Srē o Cerêto, l'é un paèiṣ int al cmûn ed Culâgna, int la pruvîncia ed Rèz. ...
Léngua Ido
{{Metacaixa
{{CITAZIONE2|Omna homi naskas libera ed egala relate digneso e yuri. Li es dotita per raciono e koncienco e devas agar vers l'una l'altra en spirito di frateso.|Tut i èsar umaṅ i nàsan lìbar, cumpàgn in di dirìt e dégn a la stésa manéra. I gh'àṅ la raśòṅ e 'l giudìsi e i gh'aṅ da cumpurtàr-as da fradèi 'l un cun c'l àtar.|Dichiarasiòṅ universàla di dirìt ad 'l óm,1948|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA=Ido}}
Al Paternòstar d'l Ido
tua nomo santigesez; (ch'a sia santificâ al tò nóm)
Séndech
Funsiòun
Secònd l'art. 50 al séndech l' é l'ôrghen responsâbil ed l'aministrasiòun dal cmûn; al rapreşèinta l'èint; al ciâma e al cuntròla la giûnta, e ânch al cunséli comunêl quând an n'é mìa pervést al presidèint dal cunséli; al dirég al funsionamèint di servési e d' j ufési e la fatûra d' j ât ; al fà al funsiòun ch' a gh'în dêdi dal lèg, dal statût e da i regolamèint; al survèlia al cumpimèint dal funsiòun statêli e regionêli dêdi o deleghêdi al cmûn; al fà al j êtri funsiòun dêdi cme avtoritê dal pôst ind al matèri pervésti da specêli dispuşisiòun ed lèg e, in particulêr, al manda fōra al j urdinânsi pusébili e urgînti in chêş ed situasiòun sanitâri grêvi o ed puliséia póblica a carâter scluşivamèint lochêl; al nômina i responsâbil d' j ufési e di servési; al dà e al stabilés j incâregh dirigensiêl e quî ed colaborasiòun dal d'ed fōra; al pruvêd, drēda a istrusiòun dal cunséli, a numinêr, indichêr e a mandêr vìa i rapreşentânt dal cmûn in èint, aşièndi e istitusiòun.
Léngua Ido
Al Paternòstar d'l Ido
ma liberigez ni del malajo. (ma lìb'r-as dal mal)
Istê
Collegamèint d'ed fōra
Istê
Colatina
{{Metacaixa
Storia
L'è famùsa pr'ì sò tramùnt e pr'al festi ad tütt l'ann.
Halloween Killer
Sunt
Douglas Whooly (Alexander Brickel) 'l è 'n putèṅ americàṅ 'd nóṿ an ch'al viṿ insém a sò màdar Merrill (Amanda Plummer). In di ùltim tèmp chi lò 'l à mis sù n'usesiòṅ p'r un śōg vìddeo ciamâ Satan's Little Helper in du 'l gh'à da masàr più gint ch'al pōl par far sù di punt, in di pagn dal jutànt śōvan dal Diàvul. P'r al dè 'd Halloween, in du lò al s è mis adòs un vistî rós da satanèṅ, a tórn' a cà sò surèla Jenna (Katheryn Winnick) insém a 'l sò muróś Alex Martin (Stephen Graham) in manéra 'd psēr festegiàr in famìja.
I giorni della vendemmia
Sunt
1984. Elia (Marco D'Agostin) 'l è 'n śuvnòt magrèṅ ch'al viṿ in dla campàgna arśàna insém a cla ciśarōla 'd sò màdar, la Maddalena (Claudia Botti), e a cal cumunìsta sfegatâ 'd sò pàdar, William (Maurizio Tabani), ch'al gh dascór in dialét acsè cuma sò nunóna Maria (Elide Bertan), na vècia ch'la fà fadìga a giràr. Elia al n gh'à briśa la muróśa dònca 'd nòt al s ràngia da par lò in na quàlc manéra. Al ragàs al gh'à anc un fradèl più grand ch'al stùddia a Bulógna, Samuele (Gian Marco Tavani).
Finî 'l lavōr l’Emilia la ciàpa la paga e la s in và méntar la Maria la la salùta dgénd «Ta gh l'à cavàda a far dal caśèṅ».
Culegamènt estéran
}}
Dilma Rousseff
Dilma Vana Rousseff Linhares, cunusida apëina tàme Dilma Roussef (Belo Horizonte, Minas Gerais, 14 ad dicëimbar dal 1947) l'è un'ex ecunumista, e dal znär dal 2011 al mäg 2016, all'è stä la presidëinta dal Brasil. Al 20 d'otòber dal 2014, all'è alzüda per un secànd mandä, ma in dal 2016 all'ha dä i dimisòn par corüsiòn.
Kirsten Flipkens
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Guastâla
Stôria
Guastâla l’é la pió impurtânt sitadèina ‘d la bâsa arzâna a’s câta a pôca distânsa da la rîva dréta del fióm Po, e a 30 km, cîrca, da Rèz, da Pèrma e da Mântva. Al prémi testimoniâsi ed l’antichitê relatîvi ad un cèinter cun ed j abitânt pēra che a s’arfâghen al peréiod etrósch. Còst an dév mìa sembrêr strân perché a’s déve al fióm cme via ed comunicasiòun cun al mêr se a’s câten di sègn d’ j Etruschi e ânca di Rumân, cun al lōr sistèma ed centóri, in sté zôni. D’urégin probabilmèint longobêrda, al nòm l’arvîṣa un "wardistall", pôst ed guêrdia in avânti cûntra i Biṣantèin che s’ēren fermê a Mântva. Però l’é in època ed l’êlt medioēv (864 dC) che al nòm ed la sitê al vîn numinê per la préma vôlta ind la stória quând l'imperadōr Ludovico II al regâla Guastâla a la mujêra Angilberga. L’é cun i Canòsa, atōren a l’ân mél, che la burghêda, nasûda intōren a la Cēṣa ed la Pēv, la gh’à al privilèg  dal "nullius dioecesis", e la comîncia ad avèir impurtânsa per la presèinsa ed lêrghi  zôni cultivêdi insém a al tèri réchi a dû pâs dal Po. I dû cuncéli tgnû ind la Cēṣa ed la Pēve, préma int al 1095 cun Urbano II, al pêpa dal cruṣêdi e dôp int al 1106 cun al pêpa Pasquale II, sègnen  l’impurtânsa ch’ la gh’îva Guastâla int al Medioēv. Cun l’arîv ed la Sgnuría di Torelli, dal 1406 al 1539, al cumîncia còl ch’ as pōl ciamêr al peréiod ed la creasiòun ed l’architetûra ed la sitê cun la costrusiòun dal palâs di nôbil, dal castèl, dal divêrsi cēṣi e ‘d la piâsa. Sta nōva realtê nêda insém a la rîva drèta dal Po la fà vòja a Ferrante Gonzaga maresiêl ed câmp ed l'Imperadōtor de Spâgna Carlo V, che al la cûmpra, int al 1539, da la Cuntèsa Ludovica Torelli cun la mîra ed fêren ‘na properietê dègna ed la só râsa. D’ alōra Guastâla la mócia ‘na sicûra impurtânsa cme capitêl dal duchê di Gonzaga, fîn a la fîn dal '600. A gh’ é stê invidê di artésta cme al Campi e al Guercino, e povēti cme al Torquato Tasso e al Guarini. A câvṣa ed la só pusisiòun stratègica, Guastâla l’ēra dvintêda óna dal furtèsi pió impurtânti dal tèimp. Còst l’é ânch al mutîv ed la só ruvîna, difâti int al 1689 l’é stêda asaltêda da i Spagnôl che gh’àn butê zò al mûri e la rôca. Da sté dâta Guastâla la s’invèia vêrs un deperimèint polétich e militêr. Cun i Borbone, che în gnû dôp di Gonzaga, la sitê la pâsa sóta a Pèrma, e cun l’ arîv ed Napoleòun  (1801) e Maria Luigia  (1814) Guastâla la fà pêrt dal Duchêt ed Pèrma, Piaṣèinsa e Guastâla, fîn a l' Unitê d' Itâlia int al 1861. Al ‘900 al vèd la realtê ed la produsiòun ed Guastâla cambiêres da agrécola a industriêla e artigianêla la mantî però un ligâm cun la tèra atravêrs la fabricasiòun dal vèin Lambrósch Arzân, dal Grâna e cun jalevamèint. Incō l’é ‘na sitê dóve la dimensiòn la permèt ‘na bòuna qualitê ‘d la véta, grâsia ai lêregh spâsi vèird lighê al fióm, a la burghêda stôrica, ai servési preşèint e a un livèl ed l’ocupasiòun tra i pió êlt.
Acapulco, prima spiaggia... a sinistra
Par cal film chè Gigi e Andrea i cànt'n al braṅ “Ci do che ci do che ci do” (A gh dag ch'a gh dag ch'a gh dag).
Ragn
I nòstar ragn
Al viṿ in dal sò gnal fat a tub, vèrt in dal dū bandi. Quànd na qualc bestiulìna (in gènar, di insèt o di àtar ragn) la casca in dla tlaréda, la Tegenaria la sa gh buta adòs e la morśga a ripetisiòṅ e dòp la la pòrta dèntar par magnàr-la cun còmad. Quànd l'à finî ad far-al, la buta fóra i scart. A 'l ragn dal dvinèl a gh piàś i pòst bèi frésc e ùmid (cum al cantìni e i seminterâ).
Heroes Del Silencio
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Glocaliśasiòun
Referèinsi
}}
Campéṣen
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
2:22 - Il destino è già scritto
{{Film }}
{{CITAZIONE|Tîṅ 'd òć al pasâ, càmbia 'l futûr.|Tagline dal film}}
In di cìnema 'l à fat sù dagnóra quàtar migliòṅ ad dòlar.
1524
Al 1524 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Tradimento mortale
{{CITAZIONE|Tradimènt e pasiòṅ i s méśdan méntar la véra su 'n masamènt tarménd la salta fóra da 'l pasâ...|Tagline dal film}}
Anthrax
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Mona Barthel
La Mona Barthel (Bad Segeberg, 11 ad Luj dal 1990) l'è na tenìsta tedésca, prufesiunìsta da 'l 2009, ch'la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'è élta 185 cm, la péśa 70 chilo e la stà a Neumünster.
Gianna Nannini
I an Utànta
Al sìngul Fotoromanza, jutâ dal vìddeo, al s piàsa al prim pòst dla clasìfica par dū méś e al vins a 'l Festivalbar, a Vóta la Vóś e a 'l Telegàt, mèntar Puzzle al s mantîṅ par siē méś fra i déś àlbum vindû da piò dla hit-parade dal bèl paéś. Anc in di marcâ ad léngua tedésca la và fòrt: dópi disc 'd òr fra Germâgna, Śvisra e Àustria.
In dal 1986 a vèṅ fóra al disc Profumo (Parfùm), che, tirâ in avànti dal sìngul Bello e impossibile (Bèl e impusìbil), al ciàpa dū disc ad plàtin, òṅ in Àustria e Śvisra e un disc 'd òr in Germâgna. Al braṅ Avventuriera al vîṅ druâ pò cuma siggla dal prugràma spurtìṿ Il Processo del Lunedì (Al Prucès dal Lunadè) 'd Aldo Biscardi.
I an Nuànta
Dòp 'n àtar live (Giannissima dal 1991), la Nannini la fà gnir fóra X forza e X amore (Par fòrsa e p'r amór) in dal 1993, un lavōr ch'al véd in dal braṅ Radio baccano, cantâ insém a Jovanotti, al sò punt ad fòrsa.
Marco Emilio Lepido
L’ à utgnû la vitôria cûntra i Légor e l’é cgnusû per avèir dê al nòm a la Via Emélia, fâta fêr da ló per coleghêr in lènia dréta Piasèinsa cun Rémin.
Nùmer decagonèl
Colegamèint estèren
}}
1805
Al 1805 (MDCCCV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIX sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Clómb
Descrisiòṅ
Al clómb 'l è lung 30-35 cm cun na vèrta alàra ad 62-68 cm. La part da drē sóta gl'ali l'è biànca e l'è 'l quèl più impurtànt ch'a s pōl druàr p'r arcgnós'r-i. Al clómb al gh'à anc dū righi négri ch'i cùran in sima a gl'ali griśi. La cóa la gh'à i bórd biànc. La tèsta e 'l còl i èṅ griś-blù scûr in d'l adùlt cun di riflès smeraldèṅ. I òć i èṅ aràns e i pōl'n èsar burdâ da di anèi griś-biànc. Al śampi i ténd'n al rós.