cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Scandiân
L'antichitê e al medioēv
Al nòm de Scandiâno "Scandillius" al ‘s vèd per la préma vôlta in un documèint dal Veschév Pêder ed Rèz, fât l' 11 agòst dal 1210. L' urègan dal nòm l'è mia sicûra, soquânt a dîsen ch’ al deṣvîn da "scandere" (andêr só) e"Janum" (Giano), pôst da dōve a’s và só a Jân, vilâg cusché che al ciaparé al nòm dal dío pagân cun al dō frounti. Di êter che al nòm Scandiân al sìa cumpâgn a un agetîv latèin ch’al sègna ‘na varietê bòuna ed pòm.
Drag me to Hell
{{Metacaixa
Drag me to Hell (Tir-'m adrē a 'l Infèran) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 2009 ad Sam Raimi ch'l à vins al prèmi par la pelìcula horror fata méj a i Saturn Awards dal 2010. Inóltar 'l è stâ preśentâ a 'l 62śum Fèstival ad Cannes in dla sesiòṅ “Prujesiòṅ ad Mèśanòt”.
Vóś śgajènta
In linguìstica la vóś śgajènta (creaky voice in ingléś), cgnusùda dal vòlti anc cuma larinśaliśasiòṅ, vóś gnicàda o fritùm vucàł, l'è na manéra particulàra 'd dascórar in du a s tîṅ strichi dimóndi al cartilàgini aritenóidi dla glòtid dla larìnś faghénd squasàr al còrdi vucàli più piàṅ dal nurmàł, 20/50 vòlti a 'l secónd, arbasànd la vóś ad dū utàvi. Al pasàǵ dl'ària 'l è anc più lènt e a pâr ad sintìr na vóś da ròsp ch'al ragàja.
600 (nùmer)
{{Metacaixa
482 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 482, mo invéci 'l an 482, 't ê da 'ndèr chè) Al 482 (quaterseintutantadū, quattrocentottantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 481 (quaterseintutantùn) e 'l vin prìma dal 483 (quaterseintutantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDLXXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintutantaduéśim post.
Jordy
Biugrafìa
In dal 2005 Jordy 'l à vins la secónda edisiòṅ dal reality show La faturìa in dal sò paéś e acsè 'l è turnâ a far di disc.
.osaka
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2014.
Mezdé (pêrt dal giōren)
{{dialort | dial=Arzân}}
L'insegnante va in collegio
Sunt
Su cunsìli ad Peppino (Lino Banfi), p'r a n dar minga in d'l òć e par paràr via 'l risć di sequèstar, 'l industriàł lumbàrd Riccardo Bolzoni (Renzo Montagnani) al decìd 'd andàr a star in Basitàglia in Pùglia insém a sò mujēr Ileana (Paola Pieracci) e a sò fiōl Carlo faghénd-as pasàr p'r un strasòṅ. Par furtùna che lè a Martìna Franca l'è vgnuda a far-ag cumpagnìa anc la sò amànta americàna ciamàda Vera (Nikki Gentile).
232
Al 232 (CCXXXII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Pòmm da térà (Solanum tuberosum)
Collegamént estèrén
}}
.iwc
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2014.
Birdy - Le ali della libertà
{{Metacaixa
Opera
Sunt
In cal méntar la Betty la s la gôd a lèt cun Stefano (William McNamara), un śóvan ch'al lavóra lè a teàtar, ma quànt qvést chè al và in n'atra cambra par métar sù dal tè, al killer al in prufìta par ciapàr la ragasóla e, tgnénd-la sòdi, ligàr-la da na banda miténd-ag un siròt in bóca p'r a n far-la sigàr e pò dal guci sót a i òć par custrìnś'r-la a guardàr incòsa méntar lò al cópa al sò amìg insfilsànd-ag un curtlàs in góla. Finî al masamènt, al la libra.
In séguit la Giulia (Coralina Cataldi Tassoni), la dóna di custùm ch'la gh'à da giustàr e cuśir al custùm sćiancâ dla Betty, la cata par tèra al brasalèt dal killer e la véd che insìma a gh'è na data. Pròpria méntar la tōś na lènta par véd'r-ag méj, 'l óm misterióś al vèṅ dèntar e al la masa, incóra na vòlta davànti a la pòvra cantànta custréta a tgnir-i 'd òć.
Four Rooms
{{Film }}
Cambra 309 - epiśòdi „I maleducâ“ ( scrit e dirèt par Robert Rodriguez)
La còpia 'd spóś dla cambra 309, un ric mesicàṅ (Antonio Banderas) e sò mujér (Tamlyn Tomita), i decìd'n ad pasàr la nòt d'l ùltim dè d'l an a na fèsta in du a gh'è da balàr. Par tgnir adrē a i sò dū baghét, la Sarah (Lana McKissack) e Juancho (Danny Verduzco), i ślùngan sinc-sènt dòlar a Ted par dar-ag 'n òć ógni mèśóra e mét'r-i a lèt prima 'd mèśanòt. P'r al fat ch'a s sènt vgnir fóra na pusa ad c'l àtar mónd da sóta 'l lèt, la Sarah la spòsta 'l stramàs e la cata 'l cadàvar dna rója mòrta masàda (Patricia Vonne). La ragasōla la ciàma subìt a 'l telèfun Ted che quànd al véd al còrp al gh gòmita insìma. In cal mént'r al mesicàṅ, turnâ in albêrg cun sò mujér in bras ch'l'à ciapâ la ciùca, al vèra 'l us e 'l véd sò fiōla cun na butìglia vōda 'd spumànt in maṅ, Juancho ch'al fuma, na dunàsa cavàda śò (Salma Hayek) ch'la fà di balét spurcaciòṅ a la televiśiòṅ, al cadàvar dla putàna par tèra e la cambra ch'la ciàpa fōg par via dna cica finìda su 'l spìrit dla butìglia. Cuma s'a n gh fus gnanc indivìś, 'l óm al bacàja «Aṅ-i fat i maleducâ?».
Àtic - epiśòdi „'L óm 'd Hollywood“ ( scrit e dirèt par Quentin Tarantino)
Ted al n in pōl piò e 'l vrév licensiàr-as ma prima al gh'à da purtàr dla ròba urdnàda da tri amìg 'd Hollywood pîṅ ad bèsi e dal tut imbariàg: Chester Rush (Quentin Tarantino), Leo (Bruce Willis) e Norman (Paul Calderón). Rivâ in d'l àtic cun na pasta, un manarèṅ, un séć ad giàs, na śgavéda cun dla lasa anvlupàda, tri ciòld, na piastarōla 'd légn e 'n sandwich, Ted al gh cata anc l’Angela, qvéla dla cambra 404. La dóna la gh tōś al sandwich mént'r al cinèfil Chester al s magna la pasta e pò al gh cònta ch'l à fat na scumésa cun Norman cumpàgna a qvéla che Steve McQueen 'l iva fat cun Peter Lorre in un telefìlm 'd Alfred Hitchcock di an Ssanta, „'L óm dal sud“. Se Norman 'l è bòṅ 'd impisàr par déś vòlti 'd fila la sò machinéta p'r al fōg sénsa śbaliàr gnanc un cōlp lò 'l è prònt a rigalàr-'g al ciàṿ dal sò machinòṅ rós ma s'al pèrd al gh'à da lasàr-as tajàr via 'n dî. A dar al cōlp ad gràsia c'n al manarèṅ al gh'à da èsar Ted e Chester, par cunvìs'r-al, al gh śibìs mila dòlar p'r un secónd ad lavōr. S'l'andìs acsè al dî al sarév tgnû sóta giàs par far in manéra ch'a 'l uśdàł i cirùśig i pòsan tacàr-'g-'l incóra. S'i èṅ stâ bòṅ ad far-al c'n al cas ad John Bobbitt tajâ via c'n un curtèl da sò mujér, 'l è fàcil ch'i al pòsan far anc c'n al mìgnul dla maṅ. Norman al partìs acsè c'n al prim cōlp che però al n impìsa minga la vampa, Ted al gh dà 'n cōlp séc e al s pòrta via i bèsi.
Bella di giorno
{{Metacaixa
{{CITAZIONE|Al caplavōr d'l Eròtic ad Luis Buñuel.|Tagline dal film}}
Culegamènt estéran
}}
Mechanical Animals
Mechanical Animals (Bèsti mecànighi) 'l è 'l tèrs àlbum in studi dal grup Industrial metal di Marilyn Manson ch'in cal lavōr chè però i pàs'n a 'l glam rock.
1056 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1056, mo invéci 'l an 1056, 't ê da 'ndèr chè) Al 1056 (milesinquantasē, millecinquantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1055 (milesinquantasìnc) e 'l vin prìma dal 1057 (milesinquantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesinquantaseéśim post.
Manifestasiòṅ Unìr la Dèstra dal 2017
In alóra la Virgìgna l'éra 'l stat più a nòrd dla cunfederasiòṅ e l'iva patî al dastàc dla Virgìgna Ucidentàla ch'la vliva armàgn'r invéci c'n i Stat Unî. Adès Charlottesville l'è dvintàda na sità demucràtica tant ch'in di elesiòṅ p'r elèś'r al presidènt americàṅ dal 2016 la Clinton l'à ciapâ chè al 79,7% di vōt cónt'r al 13,2% ad Donald Trump.
Al presidènt Donald Trump 'l à dit ch'«a n gh'è minga pòst par cal gènar chè 'd viulénsa in Amèrica», sénsa far paròla di respunsàbii, e pò 'l à invitâ tut a «unìr-as e a cundanàr 'l òdi e la viulénsa». Dòp che 'l èx cap dal Ku Klux Klan David Duke al gh'à dit «Guàrda't in dal spèć e arcòrda ch'i èṅ stâ gl'americàṅ biànc a rigalàr-at la presidénsa», al presidènt al càmbia versiòṅ dand la cólpa a tut a la stésa manéra.
Nicola Di Bari (cantànt)
Nicola Di Bari (Zapponeta, 29 ad Setémbar dal 1940) 'l è un cantànt itagliàṅ.
In dla sò caréra, in du 'l à incìś tréd'ś àlbum e dū racòlti, 'l à vins al Fèstival ad Sanrémo in dal 1971 insém a la Nada cun Il cuore è uno zingaro e in dal 1972 cun I giorni dell'arcobaleno, rivànd anc na vòlta secónd insém a i Ricchi e Poveri in dal 1970 cun La prima cosa bella.
Sophie Ellis-Bextor
Biugrafìa
Fiōla 'd un regìsta e dn'atōra, la Sophie Ellis-Bextor la patìs al divòrsi di sò genitōr a tri an.
La taca la caréra ad cantànta in dal 1997 in un grup indipendènt ingléś, i Theaudience. In dal 2000 la dà la sò vóś a 'l braṅ ad Spiller Groovejet (If This Ain't Love) sìngul ch'al mùcia sù dal sucès in gir par l'Europa ma anc in Austràglia e in dla Śelànda Nóva. Dòp èsar-'s fata cgnósar, la Sophie la taca na caréra da par lē faghénd vgnir fóra in dal 2001 'l àlbum Read My Lips par qvéi dla Polydor. Al sò prim sìngul 'l è na cover ad Cher, Take Me Home, ma l'è cun Murder on the Dancefloor e Get Over You ch'la cata 'l sucès dapartùt e al disc al vénd acsè da piò 'd un migliòṅ ad còpi.
Matrimonio tardivo
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Culegamènt estéran
}}
Ante litteram
Cla manéra 'd dìr chè l'è dimòndi druèda, vō-'t in dla stanpa, vō-'t in di lìber o anc in soquàt discōrs, c'ma p'r eśèinpi al Leonêrd 'l era 'n inśgnér ante litteram, e vìa acsè.
Il matrimonio di Maria Braun
{{Metacaixa
{{CITAZIONE|Al matrimòni dla Maria Braun... 'L è durâ giùst na mèśa giurnàda e na nòt intéra.|Tagline dal film}}
.press
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 31 ed mâǵ dal 2014.
Pom campanen
Al póm campanèn l'è iscritt in dla lista di prudott agroalimenter tradizional (PAT) e in dal Repertorii vulontari regiunal dal risorsi genetich agrarii (codice RER V019) dla Emiglia-Rumagna.
Descrission
Second l'Università ad Bulogna, póm campanèn l'è pina ad antiossidanti (quattar volti più di pom Golden Delicious), pectina e polifenoli, e anch ad acido ascorbico (vitamina C).
Diferentement da altri tipi ad pòm, al campanini i-s cunservan financ par zinc-sie mes, da utobar fin ad avril, sensa al frigurifer.
Cuêrć
{{Metacaixa
Come una crisalide
{{Film }}
Sunt
Méntar 'l è in terapìa da na psicòluga (Anna Morosetti), al ciucâ in dla suca Crisalide (Antonio Tentori) al s rabìs sinténd ch'la dutōra la gh cunsìlia 'd pasàr soquànt dè in na clìnica e al la masa. Chi lò 'l iva bèla cupâ in pasâ quànd 'l iva mulâ na scurtlàda in dla pansa a la sò muróśa Claudia (Simona Oliverio) ma anc lò da pìcul (Matteo Pastore) 'l iva ciapâ la sò part da 'n prēt pedòfil, Don Alfredo (Fabio Giovannini), quànd 'l éra 'l sò chirichét. Adès ch'l è grand Crisalide al gh la fà pagàr insfilsànd-ag na cróś in dal crani c'n i sò spric ch'i màć'n al mur.
Neglèria fowleri
{{Metacaixa
Par far fóra la Neglèria a s pōl druàr dal clôr ma qvést chè a s pōl far sōl in pisìna o in di aquedót e minga in di àqui caldi in mèś a la natùra in dua a s và par nudàr.
Àtar prugèt
}}
47 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 47, mo invéci 'l an 47 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 47 (quarantasèt, quarantasette in itagliàṅ, quadraginta septem in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'al seguìs al 46 (quarantasē) e 'l vin prìma dal 48 (quarantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt XLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al quarantasetéśim post.
.lat
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l znêr dal 2015.
24 ore (film)
Culegamènt estéran
}}
Io (Loredana Bertè)
{{Album }}
Io (Mè) 'l è 'l dudicéśum àlbum in studi dla Loredana Berté, 'l ùnic fat par la cà discugràfica dla RCA. 'L è stâ publicâ in dal Maǵ dal 1988 dòp la sò partecipasiòṅ a 'l 38śum Fèstival ad Sanremo c'n al braṅ Io, sì io scrit par lē par Tony Cicco dla Formula 3.
Veliko Tărnovo
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L'è na sità śmèla 'd Frara, Tulēd, Cracòvia e 'd Zara. La sò squàdra 'd fólbar 'l è 'l Etar Veliko Tărnovo.
878 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Calsèt
I calsèt i pólen ès'r-egh ed cutòun, ed lana, ed séda ed fibri sintètichi e anca elàsticiśê per quī ch'i gh'àn da tgnìregh strìchèdi dèinter el vèini varicóśi dal ganbi.
Imenéo
In di spuśalìsi dl'antichitê gréca e romàna, al dio Imenéo 'l éra ciamê e cantê perchè sól al matrimòni c'n al só benestèr al srèv andê bèin.
Eraldo Baldini
Opàr
Saggestica
Ligàmm ad föra
}}
Èrba mèdga (Medicago sativa)
Mod éd drovèrla
A ghé da stär a l'òć a drovèrla vérda col bésti ca rumna: la contènà dil sóstansi chimichi, ćiamèdi saponini, ch'i fan dla sćuma una vòlta ch'i en in tal bartón e i al fan infièr, al s'ćiama meteorismo di ruminant.
Blade (film)
Sunt
Quinn però al n è mia mòrt. Purtâ a 'l uśdàł p'r ès'r eśaminâ, al masa 'n mèdag e pò al mòrśga la dutōra Karen Jenson (N'Bushe Wright). La pulisìa la dà adòs a Blade ma chi lò al gh la cava a scapàr via dòp avér tajâ via na maṅ a Quinn e purtâ sèg la dóna ch'la gh arcòrda sò màdar. Rivâ a la sò baś, al sò jutànt e insgnànt Abraham Whistler (Kris Kristofferson) al gh dà na cura par far-la guarìr méntar Blade, mèś óm e mèś vampîr, al gh'à sèmpar da far dal puntùri par reśìst'r a la sē 'd sangṿ.
Refûś
Colegamèint estèren
}}
Luca Vanni
{{Metacaixa
Body of Evidence - Il corpo del reato
Sunt
Frank Dulaney (Willem Dafoe), avucàt difensōr dla Rebecca dimóndi ingénuṿ, al próa a dimustràr ch'la sò cliènta la n gh'èntra gnint ma 'l finìs insaplâ in na tlaréda 'd periculóś śōg eròtic strulgâ pròpria da lē ch'la s al pòrta a lèt.
Capricorn One
Sunt
In cal méntar Robert al naśa ch'a gh'è quèl ad strâṅ. Cun 'l ajùt dla sò amìga giurnalìsta Judy Drinkwater (Karen Black) al próa a 'ndàr-'g a fónd ma di mémbar dal guèr'n i próan a far-al fóra par far-al taśēr.
Forbśi
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Colegamèint estèren
}}
Siacàl
A s trata dna bèstia ch'la magna incòsa, specialmènt la carna, e ch'la scampa dand la casa a gl'uśèi e a i mamìfar piculèṅ. L'è bòna 'd cùrar fòrt e par dimóndi tèmp a i 16 km/h, anc par via dal sò gambi lunghi e sutìli.
2026
Al 2026 'l è 'n an dal XXI sécol dal Calendàri gregoriàn.
.lotte
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l znêr dal 2015.
Femina ridens
{{CITAZIONE|Quànd la vitma la dvènta turturadōra, quànd la dóna la s trasfórma in màntid.|Tagline dal film}}
Tabù - Gohatto
'L è stâ preśentâ a 'l 53śum Fèstival ad Cannes. Gohatto (御法度) l'è na paròla giapunéśa ch'la stà par “Léǵ” o anc “Règhli”.
168 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 168, mo invéci 'l an 168 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 168 (seintessantòt, centosessantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 167 (seintessantasèt) e 'l vin prìma dal 169 (seintessantanōṿ). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintessantotéśim post.
Una lucertola con la pelle di donna
{{dialort | dial=Miranduléś}}
'L è cgnusû anc par na séna in dua la Florinda Bolkan la vèra 'n us e la cata da cl'atra banda na cambra pîna ad caṅ śbudlâ ma incóra viṿ, tgnû stric cun dal lasi, ch'i éran lè par di esperimènt. Cardénd ch'a fus tut véra, quéi dl'asuciasiòṅ par la prutesiòṅ dal bèsti i aṅ purtâ Fulci in tribunàl par far-ag un prucès. Al tècnic di efèt speciài Carlo Rambaldi 'l è stâ custrét a purtàr là i sò putòć par far véd'r a i giùdas ch'l éra sōl un truc e par salvàr Lucio da na cundàna pusìbla a dū an ad parśòṅ. L'è stada la prima vòlta ch'in dla stòria dal cìnema 'l è sucès un fat dal gènar.
1266 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Amityville Possession
{{Film }}
Sunt
I Montelli, Anthony (Burt Young), sò mujér Dolores (Rutanya Alda) e i sò ragàs Sonny (Jack Magner) e la Patricia (Diane Franklin), i èṅ na famìja italo-americàna ch'la decìd 'd andàr a star in na cà a 'l 112 Ocean Avenue in dal paiśèṅ 'd Amityville a Long Island.
1145
Al 1145 (MCXLV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
602 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 602, mo invéci 'l an 602, 't ê da 'ndèr chè) Al 602 (seseintdū, seicentodue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 601 (seseintùn) e 'l vin prìma dal 603 (seseinttrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintduéśim post.
Salèin
{{Metacaixa
Paradòs dl'àrea sparìda
Al “paradòs dl'àrea sparìda” (Missing square puzzle in ingléś) 'l è 'n paradòs geumètric strulgâ in dal 1953 da 'n prestigiadōr ad New York ciamâ Paul Curry.
1844 (nùmer)
{{Metacaixa
Svézzra
Stòria
La stòria ed la Svésra l’é cumincêda cun l'ât ed la só fundasiòun. Trî cuntadèin ed Svétt, Unterwald e Uri s'incûntren a Grütli, un sît a tâch al Lêgh di quâter cantòun al prémm d'agòst dal 1291. De st' època l'é ânca la fôla ed Guglielmo Tell.
1844 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 1844 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 922: Fatoriśasiòun:
Un bicchiere di rabbia
Culegamènt estéran
}}
The Lucky Ones - Un viaggio inaspettato
Sunt
La fémna la gh'à sèg na chitàra ch'la vâl dimóndi ch'l'éra dal sò muróś Randy mòrt in guèra e la la vōl rénd'r a i suo ch'i stàn'n a Las Vegas. Anc TK al gh'à 'd andàr in dla sità dal visi parchè 'l è armàś uféś a 'l cas da na granàda e adès, prima 'd turnàr da la sò dóna ch'a sèrti ròbi la gh tîṅ pròpria, al vōl pruàr-al cun dal “sgnurìni” par védar s'al funsiòna incóra sénsa 'l risć che na qualchidùna la gh rida adrē. Fred invéci al s vōl farmàr a Saint Louis parchè lè la gh'à na mujér, la Pat (Molly Hagan), e 'n fiōl ch'al gh'à da 'ndàr a l'università, Scott (Mark L. Young), ch'al n véd da dū an. Purtròp par lò la dóna la gh diś ch'la gh'à intensiòṅ ad separàr-as mént'r al ragàs al gh'à biśógn ad vint-mila dòlar p'r andàr a Stanford, bèsi che però lò al n gh'à briśa.
Sesso bendato
{{Film }}
Joe Biden
Joseph Robinette Biden Jr., cgnusû méj cuma Joe Biden (Scranton, 20 ad Nuvémbar dal 1942, a s lèś [ˈd͡ʒəʊzəf ˌrɒbᵻˈnɛt ˈbaɪdən] in ingléś) 'l è 'n pulìtig americàṅ, mémbar dal partî demucràtic, èx vice-presidènt par Barack Obama e senadōr dal Delaware da 'l 1973 a 'l 2009.
Balamuthia mandrillaris
Àtar prugèt
}}
881 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Inferno
Sunt
Dòp avér lèt cal lìbar lè vèć, Rose la taca a pinsàr ad vìvar lē in dla cà americàna dla Mater Tenebrarum e la scriv na létra a sò fradèl Mark (Leigh McCloskey), ch'al stùddia mùśica a Róma, par dmandàr-ag 'd andàr a catàr-la. Subìt dòp la và a far un gir in di piàṅ bas dal palàs e lè la cata un pós in dua a casca śò al sò pòrtaciàṿ. Calàda in dl'àqua par tōr-al sù, spustànd da na band un mòbil, a salta fóra un cadàvar marsî pódag ch'al s mōṿ sóta i sò pē. Mèntar la scapa via da 'd lè, a s véd qualchidòṅ ch'al la tîṅ 'd òć. La dóna la cata pò la mòrt in séguit, masàda cun di cólp ad vēdar in dal còl.
Get Up (I Feel Like Being a) Sex Machine
{{Metacaixa
Big Fish - Le storie di una vita incredibile
{{Film }}
Big Fish - Le storie di una vita incredibile (Pés bèl grôs - Al stòri dna vita ch'a n sa gh créd) l'è na cumèdia dramàtica americàna dal 2003 ad Tim Burton, candidàda a i Prèmi Òscar p'r al mùśichi ad Danny Elfman.
Puppet Master II
Sunt
In dal campsànt ad Bòdega Bay (Califòrgna) André Toulon (Steve Welles) al tórn' in vita dòp ch'i sò putòć i gh bùtn'n adòs al flùid ch'i gh'ànan dèntar ch'l è bòṅ 'd animàr i mòrt o i buratèṅ cuma lōr. Chi lōr i gh'aṅ biśógn dal sò creadōr parchè al flùid ch'i gh'aṅ in còrp 'l è drē a finìr dònca a gh'è da far-an d'l àtar, un pùcio a baś ad cunsèṅ ad sarvèl umàṅ fat tgnénd adrē a na striarìa egisiàna.
Basōra
Basōra civîla
Per basōra civîla (crepuscolo civile in italiân) a 's intènd al peréiod ed tèimp ch' al pâsa tr'al tramûnt dal Sōl e al mumèint in dōve ló al rîva a l'altèsa ed -6° da l'urizûnt. In st'intervâl ed tèim in dó l'é pusébel cgnòser i bagâj ch' a ghé lé intōren e fêr dal j ativitê a l' avêrta sèinsa druvêr ed la lûş in pió. Int al tèimp ed la basōra civîla in cēl as vèden sôl soquânti strèli e pianēta dimòndi luşèint.
Pedagogìa
Colegamèint estèren
}}
Alejandro Falla
In dla sò caréra 'l vins tri tìtui features in dal 2003 e ùndas tìtui challenger. 'L à anc śugâ dū finàli ATP ma al li à pardùdi tuti, a Bugutà (cimènt) in dal Luj dal 2013 cónt'r al cruàt Ivo Karlović par 3-6 6-7 e a Halle (èrba) in dal Śugn dal 2014 cóntar Roger Federer par 6-7 6-7.
Frenesie... militari
Sunt
Eugene, che da grand al vrév far al scritōr ad mistēr, al taca a nutàr-'s incòsa su 'n diari pò 'n dè al cgnós na ragàsa ciamàda Daisy (Penelope Ann Miller).
Hellraiser
{{Film }}
Sunt
Larry al sènt ch'a gh'è quèl ch'a n và e al dmanda a sò fiōla Kirsty (Ashley Laurence) 'd armàgnar sèg e ad tgnir-la 'd òć méntar lò 'l è a lauràr. Acsè la bèca sò màdar méntar la pòrta òṅ da Frank e lò al próa a cupàr-la prima ch'la vaga a cuntàr incòsa ma al n gh la cava minga. La ragàsa la scapa via cun la scatla, al “Cub ad LeMerchant”. Prilànd-al in na quàlc manéra la vèra 'n varc par n'atra dimensiòṅ dl'angunìa da in dua i sàltan fóra di dèmun ciamâ “Cenubìti”, c'n a cap un móstar plâ, Pinhead (Tèsta 'd gucîn).
Jared Fogle
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Lee Grant
{{Metacaixa
Sentìmeter
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Finalmente maggiorenni
{{Film }}
Sunt
I quàt'r i finìs'n in na pensiòṅ da quàtar sòld ma qvél ch'a gh interèsa a lōr dabòṅ 'l è bévar, far sès e divertìr-as. Na sira in un club i cgnósan quàtar śuvnòti ingléśi, la ciciòna Jane (Lydia Rose Bewley), la Lucy (Tamla Kari), la Lisa (Jessica Knappett) e l’Alison (Laura Haddock) ch'la piàś dimóndi a 'l vìrgin Will ma ch'la s è péna misa c'n un grèc camarēr squasa-marléti, Nicos (David Avery).
Culegamènt estéran
}}
Pupàs ad néṿ
{{dialort | dial=Miranduléś}}
In dla tèsta, in du a s pōl mét'r anc un capèl e na siàrpa par far un lavōr più blèṅ, a s dróa na caròta p'r al naś e di butòṅ, di giaròṅ, dal carbòṅ o di vēdar p'r i òć e la bóca. In dal bust, par far i bras, da spés i s insfìlsan di ram da 'l dū bandi méntar par réndar l'idéa dal giachét i s pōlan śuntàr di butòṅ in dal mèś.
Sadismo (film)
{{Film }}
Sunt
Par salvàr-as la vita, Chas al decìd ad lugàr-'s a Notting Hill tulénd in afìt 'n apartamènt da 'n èx stéla dla mùśica ch'l à „pardû 'l sò dèmun“, un tisi mèś chichèṅ ciamâ Turner (Mick Jagger). Chi lò al viṿ in dal stés palàs, in d'l apartamènt ad sōvar, insém a dū ragàsi, la Pherber (Anita Pallenberg) e la francéśa Lucy (Michèle Breton). Al sunadōr al s fà anc sarvìr da 'n masćèṅ sò amiradōr, Lorraine (Laraine Wickens).
Che fine ha fatto Baby Jane?
{{CITAZIONE|V sî'v mai dmandâ che fiṅ faṅ-i i putèṅ prudìgi?|Tagline dal film}}
In alóra 'l è custâ a 'l incìrca un migliòṅ ad dòlar e al 'n à purtâ a cà nóṿ.
In dal 1991 'l è stâ fat 'n arfacimènt ad cla pelìcula chè cun la Lynn e la Vanessa Redgrave.
Ian Curtis
{{CITAZIONE2|Why is the bedroom so cold? You've turned away on your side, is my timing that flawed? Our respect runs so dry yet there's still this appeal that we've kept through our lives but love, love will tear us apart again.|Parcòśa la cambra da lèt è-la acsè fréda? Ta t sē prilàda da cl'atra banda, è'l al mè timpìśum ch'al fà difèt? Al nòstar rispèt 'l è dvintâ acsè arsùt però a gh'è incóra cl'atrasiòṅ chè ch'a-j-ém mantgnû durànt al nòstri viti ma 'l amōr, 'l amōr al sa śćiancarà via incóra.|Love Will Tear Us Apart, 1980|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Tramûnt
Tramûnt insém a êter pianēta
Insém a Mêrt, dal mumèint che al pianēta l'é pió luntân dal Sōl che la Tèra, al Sōl as vèd sōl ed 'na grandèsa ed 2/3 rispèt a còl ed la Tèra; a câşva ed l'âria mêgra, in pió, al tramûnt al cēl al dvèinta ed culōr bló e mia ed ròs.
Collegamèint d'ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed  Tramonto trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Kim Kardashian
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Biugrafìa
In dal 2007 la s fà tōr śò nuda su Playboy e, sèmp'r in c'l an lè, la Vivid Entertainments la fà vgnir fóra 'n sò vìddeo pòran dal 2003 fat in cà c'n al cantànt Ray J, fradèl dla Brandy, che pò in séguit 'l è anc andâ in a risć ad finìr bruśâ. In cla manéra chè la s fà cgnósar dimóndi e al sò sucès al crés inóra tulénd part a di prugràma televiśìṿ baśâ su la sò vita e qvéla dla sò famìja.
In dal Śugn dal 2014, la Kardashian la fà vgnir fóra 'n śōg vìddeo p'r iPhone e p'r Android ciamâ “Kim Kardashian: Hollywood”. Al scòp dal śōg 'l è qvél ad dvintàr na stéla a Hollywood o almànc na velìna. La rivìsta Paper la la mét in cupertìna e a s véd lē ch'la gh la cava a tgnir sù 'n bicér ad champagne insìma a 'l sò cûl. La Kim la mét subìt cla foto lè su 'l sò utènt ad Twitter dgénd «E pò i dìśan ch'a n gh'ò minga dal talènt, pruâ vuàtar a tgnir un bicér pîṅ ad champagne ch'al staga sù su 'l vòstar dadrē s'a sî bòṅ». 'L an dòp a vèṅ fata na sò statṿa a 'l “Madame Tussauds” ad Lóndra ch'l'è drē a far-'s un selfie in manéra ch'la gint la pòsa far na foto cun lē davśèṅ.
Apartheid
Apartheid ("separaziòun", in d'la léngua afrikaans) l'è la pulética ed segregaziòun rażiêl istituìda d'al guvéren d'i biànch in d'al Sudafrica in d'al dopguêra e armèsta in vigôr fîn al 1990. La paròla "apartheid" l'è stèda usèda in sèins pulétich par la prémma vòlta in d'al 1917 d'al prémm minìster sudafricân Jan Smuts. L'apartheid l'avìva dô manifestaziòun: la separaziòun d'i biànch d'i négher in d'i pòsti abitê da tót e dô (pr'esèimp rispêt a l'ûs d'i mêż póbblich) e l'istituziòun d'i bantustan, i teritòri quèsi indipendèint in d'i quêl di mòndi négher i gh'ân avû d'andêr a vìver. L'apartheid l'è stê aplichê d'al guvéren sudafricân anca a la Namibia, ch'l'era aministrèda d'al Sudafrica fîn al 1990.
I uréggin
In Sudafrica, mèinter i négher i éren l'80% circa d'i cristiân, i biànch i-s dvidìven in culòni d'uréggin inglês e afrikaner. Gli afrikaner, ch'i éren la magiurèinża d'la gìnta biànca,i éren da sèimper a favôr d'na puléttica razzésta.
Riz Ortolani
Biugrafìa
Ùltim ad siē fiōi, a dód'ś an al s inscrìv, par vulēr ad sò pàdar ch'a gh piaśìva l'òpra, a 'l cunservatòri “Gioacchino Rossini” dla sò sità in dua al stùddia cumpuśisiòṅ e sibiōl. A vint-a-dū an al cata lavōr a Róma cuma pianìsta in na baléra e pò in Rai.
Apartheid
L'istituziòun d'l'apartheid
In d'al 1956 la pulética di apartheid la fù slunghèda a tótt i żitadèini ed culôr cumprês j'asiàtich. In d'i ân 60 3,5 miliòun ed négher, ciamê Bantù, i én stèdi cażê cun la fòrsa da cà lôr e méss in d'le "homeland of the south". A i négher i furen tôt tótt i dirétt pulétich e civîl. I pssìven frequentêr sôl l'istitużiòn d'i scóli agrécol e cumerżèli. I negoż i dvìve servîr i biànch prémma d'i négher. I dvìven anca avêr d'i pasapòrt speżièli intéren pr'andêr in d'al zòni d'i biànch, péna èser arestèdi o picèdi.
Il gatto a nove code
Sunt
Na sira 'l ex giurnalìsta òrub Franco Arnò (Karl Malden), ch'al tira avànti scrivénd di cruśivèrba e di puzzles, méntar 'l è drē a far dū pas cun sèg la sò amàda anvōda pìcula Lori (Cinzia De Carolis), al sènt dū óm ch'i bacàjan sintâ in sna màchina davànti a 'n istitùt ch'al fà di studi genètic, 'l "Istitùt Terzi". Pôc tèmp dòp, qualchidòṅ al gh và dèntar dòp avér dâ na śéśula a 'l purtinâr p'r andàr a pascàr quèl in 'n archìvi segrét. Al dè dòp Arnò al tórna là e al gh cata anc un giurnalìsta ch'al và a la casa ad scoop, Carlo Giordani (James Franciscus). In cal méntar i dutōr i s riunìsan 'd intóran par capìr cuśa pōl èsar sucès. Al Dr. Braun (Horst Frank) al diś ch'a n è stâ purtâ via gnint, al Dr. Casoni (Aldo Reggiani) al s è parsuàś invéci ch'a sia un caś ad spiunàǵ indistriàl.
Al dè dòp Giordani al finìs a lèt cun l’Anna pròpria méntar qualchidòṅ al próa, sénsa cavàr-gh-la, a masàr-i, śbragànd al tubadùri dal gas e miténd dal vlèṅ in dal lat. Carlo al và subìt a cà 'd Braun, pinsànd ch'al sia stâ lò, ma a n è briśa acsè parchè chi lò 'l è mòrt in sal divàṅ e Manuel (Werner Pochath), òṅ di sò amànt, al gh và adòs dand-ag la cólpa.
A n savénd piò csa far, Giordani e Arnò i vànan in dal simitèri dla sità par védar ad catàr al fujét ad Bianca Merusi, saplìda lè.
Lock & Stock - Pazzi scatenati
Sunt
Cuntànd su la bravitù 'd Eddie in dal śōg dal carti, i quàt'r i spéran ad far sù dimóndi bèsi facilmènt sénsa savēr che Harry, cun 'l ajùt dal sò bras dèstar Barry dit “al Batìsta” (Lenny McLean), 'l à decìś 'd imbrujàr-i. Cun na caméra ch'la 'l tira śò ad nascòst, Harry al sà tut' al carti ch'al gh'à in maṅ Eddie dònca al vins sèg sincsènt-mila sterlìni da purtàr-'g in dal gir dna stmana o sinò pèś par lōr.
Cùfia (capèl)
Referèinsi
}}
Giustizia privata (film 2009)
{{CITAZIONE|La léǵ la n è minga cumpàgna par tut.|Tagline dal film}}
Giustizia privata (Giustìsia privàda) 'l è 'n thriller americàṅ dal 2009 scrit e dirèt par Kurt Wimmer.
Sunt
Vrénd 'l us ad cà na nòt 'l inśgnēr Clyde Shelton (Gerard Butler) al gh'à na bruta surpréśa parchè al cata dū delinquènt drugâ pódag, Clarence Darby (Christian Stolte) e Rupert Ames (Josh Stewart), ch'i gh rùb'n in cà e pò i màsan sò mujér (Brooke Stacy Mills) e la sò putìna (Ksenia Hulayev) méntar lò al la scampa par miràcul.
Elesiòṅ generài in dal Régn Unî dal 2017
Durànt la campàggna eleturàla a gh'è stâ dū atintâ da part ad terurìsta iślàmic a Manchester e a Lóndra.
Totò Savio
Culegamènt estéran
}}
Petròli
{{dialort | dial=Miranduléś}}
693 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 693, mo invéci 'l an 693, 't ê da 'ndèr chè) Al 693 (seseintnovantatrī, seicentonovantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 692 (seseintnovantadū) e 'l vin prìma dal 694 (seseintnovantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintnovantatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1846 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1846, mo invéci 'l an 1846, 't ê da 'ndèr chè) Al 1846 (mileotseintquarantasē, milleottocentoquarantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1845 (mileotseintquarantasìnc) e 'l vin prìma dal 1847 (mileotseintquarantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCXLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintquarantaseéśim post.
Monella
La prutagunìsta Anna Ammirati la canta 'l braṅ Mona Monella dal mìstar Pino Donaggio e la bala 'l Mambo Italiano, pès cantâ par la Carla Boni.
Sunt
La Lola (Anna Ammirati) l'è na ragasōla sensuàla e sénsa frêṅ ch'a gh piàś giràr in bicicléta faghénd véd'r al cûl a tut qvéi ch'i pàsan par strada esénd ch'al sò stanlèṅ al gh vōla sèmpar via. Sò màdar, la Zaira (Serena Grandi), na vòlta la lauràva in sna naṿ tgnénd adrē a 'l depòśit di pagn, adès invéci la s pasa 'l tèmp c'n al sò amànt, André (Patrick Mower). Anc la Lola l'è impgnàda parchè la s è misa c'n al furnàr dal paéś, Tommaso Zurli dit Masetto (Max Parodi), e la vrév tant far 'l amōr sèg ma chi lò 'l à decìś ch'a n s in dascór in fiṅ a 'l matrimòni parchè al la rispèta.
Culegamènt estéran
}}
Giovani, belle... probabilmente ricche
{{Metacaixa
Ólt'r a la Carmen Russo e a la Nadia Cassini, cuma prutagunìsta a gh'è anc l'ex atōra ad film pòran di an Stanta Olinka Hardiman che chè la cumparìs druànd al nóm 'd “Olivia Link”.
Sîra (pêrt dal giōren)
A gh'é dō spiegasiòun impurtânti dal peréiod ed la sîra: còla francèişa, druvêda ânch int la légua italiâna, ch'la sègna la sîra cme al peréiod ch'l'é fr'al tramûnt e la mezanôt, ch' la cumbîna cun a l'ûltem quêrt ed l'ideêla divişiòun dal 24 ōri ed la giurnêda; còla inglèişa invēce, druvêda ânch int la lèngua spagnōla, la sègna la sîra cme al peréiod in dó la lûş dal dé la câla, e la 's mèt tr' al têrd dopmezdé, apèina préma dal tramûnt dal Sōl e la nôt fònda.
169 (nùmer)
{{Metacaixa
Martyrs (film 2008)
Culegamènt estéran
}}
Larry Flynt - Oltre lo scandalo
{{Metacaixa
{{Film }}
I tre volti del terrore
{{Film }}
Munumènt a Èrcule e Antèo
Nòti
}}
Jack Sock
Uriginàri dal Nebràska anc s'adès al stà a Kànsas City (Kànsas), Jack al dróa al bras dèstar e al tira 'l arvèrs a dū maṅ. 'L è élt 191 cm e al péśa 84 chilo. In emigliàṅ al sò cugnóm a vōl dir calsét. Jack, ch'l à patî n'uperasiòṅ a 'n galòṅ in dal 2014, al gh'à 'n fradèl più grand ad nóm Eric ch'l è andâ in a risć ad murìr par n'infesiòṅ a i palmòṅ.
Caréra
In dal 2015, in sla tèra batùda 'd Houston, al vins al sò prim tìtul ATP baténd par 7-6 7-6 c'l àt'r americàṅ, Sam Querrey. A 'l Roland Garros al riva par la prima vòlta in caréra in di quàrt 'd un turnèo Slam baténd Grigor Dimitrov, Pablo Carreño Busta e Borna Ćorić prima 'd céd'r a Rafael Nadal. In Utóbar al riva in finàl a Stucólma ma al pèrd cun Tomáš Berdych par 6-7 2-6.
Donne sull'orlo di una crisi di nervi
Sunt
La Lucía l'è incasàda négra cun sò marè e la decìd 'd andàr a 'l aerupòrt cun na pistòla par masàr-al. Sōl la Pepa la pōl far quèl.
Pan radû
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Noti e referèinsi
}}
Psycho II
Sunt
In cal méntar la Mary, pintìda ad qvél ch'l'à fat insém a sò màdar, la cònta incòsa a Norman sprand che lò al s cunvìnsa 'd èsar guarî. Anc i dutōr i próan a far-al ragiunàr, tirànd fóra da la fòsa al cadàvar dla sgnóra Bates par far-ag védar ch'l'è mòrta dabòṅ. Ma Norman al n in vōl savér e al taca a dascórar incóra a 'l telèfun cun sò màdar, a sò dita. Daspràda la Mary la và subìt in cantìna par mét'r-as adòs i pagn dla Bates e p'r urdnàr a Normar ad métar śò subìt la curnéta, anc parchè se lē la gh stà davànti, la n pōl minga ès'r anc a 'l telèfun. Ma Norman al n gh dà briśa a mènt.
Inglés
L'inglês (nàmm natîv English) l'è 'na léngua appartenèint al gróp d'al léngui germànich, in d'la faméja d'al léngui indoeuropei. L'è la léngua pió usèda in d'i rapòrti inter-naziunèli, ed è la léngua furastéra pió studièda.
Dåu parôli
}}
Jasper (Tèxas)
Jasper (a s lèś /ˈdʒæspər/ in ingléś) 'l è 'n cumùn di Stat Unî ad setmìla-siesènt abitànt a 'l incìrca ch'al s cata in dal stat dal Tèxas, in dla cuntèa 'd Jasper darènt a la Luiśiàna.
48 (nùmer)
{{Metacaixa
American Trip - Il primo viaggio non si scorda mai
Sunt
Harold al divìd al sò apartamènt cun Kumar Patel (Kal Penn), fiōl 'd un cirùśig (Errol Sitahal) imigrâ in di Stat Unî da l'Ìndia, ch'al n gh'à minga tant vója 'd lauràr ma piutòst ad divertìr-'s e far-as di spinèi. Avénd dimóndi fam i dū i decìd'n ad pasàr na seràda a magnàr di hamburger a 'l White Castle ma prima Kumar al sugerìs ad farmàr-'s a la Princeton University par cumpràr dla marijuana da 'n studènt hippie (Dov Tiefenbach) che però la gh finìs in dal cèso.
Cuntinuànd al viàś, méntar Kumar 'l è drē a pisàr da drē da na sēv, un pruciòṅ dispetóś al mòrśga Harold, pò 'n atōr famóś ch'i aṅ cargâ sù, Neil Patrick Harris (Neil Patrick Harris), al gh pòrta via la màchina parchè 'l è sóta 'l efèt dl'ecstasy e 'l sènt al biśógn 'd andàr a gusàr in présia.
Fatti di gente perbene
{{CITAZIONE|Al „caś Murri“ al viṿ incóra in un film.|Tagline dal film}}
Sghirât
Socuanti sòrti ed sghirât
Di ätri sòrti ed shirât i pólén isór al sghirât grîz di Amèrichi setantriónäli (Sciurus carolinensis) e al shirât volânt sibériàn (Pteromys volans).
Fatti di gente perbene
Sunt
Al giùdas Stanzani (Marcel Bozzuffi), ch'al n è minga dl'idéa ch'l umisìdi al sia stâ fat da na rója par bèsi, al taca a dar adòs a 'l avucàt e a tuta la sò famìja esénd anc che lì lò 'l è 'n catòlig sfegatâ. Anc se Tullio 'l à cunfesâ 'd avēr fat tut da par lò, al giùdas al fà cundanàr anc la sò amànta minga tant a pòst, la Rosa Bonetti (Tina Aumont), la Linda, Secchi e anc Naldi.
Schistuśòma manśóni
{{dialort | dial=Miranduléś}}
A èsar periculóś i èṅ i óṿ, ch'i èṅ caraterìstic par via 'd un curnèṅ ch'al spunta in un cantòṅ, parchè s'i n vènan minga butâ fóra in tèmp c'n i pét i armàgnan lè in dal sangṿ o in dal còrp marsénd e faghénd infesiòṅ quànd i s mùcian sù. La fémna la in fà tarśènt a 'l dè a 'l incìrca. Minga sèmpar chi gh'à al Schistuśòma manśóni al gh fà a mènt. In gènar in dua 'l bêg al s è insfilsâ in dal gir ad dód'ś óri a taca a far spiùra pò in déś stmani i pōlan vgnir févra, cagaròt, tós, dulōr e giàndli grôsi.
1847 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Caléśna
La caléśna la s léva sù col fùm edla lègna bruśèda, in pcunsèin cìc cìc e pò la s pògia atâc a 'l dedàinter dal cani fumàri fènd-egh calèr al tîr a 'l élta dal fùm: na quèlc volta a ghe vrà al spasacamèin ch'al pulìsa al camèin.
Elisféra
Culegamènt estéran
}}
Mezanôt (pêrt dal giōren)
Êter prugèt
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed  Mezzanotte trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Entumufagìa
A s trata dna diéta purtàda avànti da dimóndi bèsti cuma insèt, uśèi, rètii, anfîb, pés, mamìfar e micro-urganìśum. In dimóndi part dal mónd anc la gint, dū migliàrd a 'l incìrca, l'è abituàda a magnàr di insèt psénd cuntàr su dagnóra dumìla spéci 'd insèt cumestìbii.
Psycho IV
Sunt
Durànt un prugràma a la ràddio in dua a s dascór dal madarsìdi, quànd un fiōl a cópa sò màdar, a ciàma in traśmisiòṅ Norman Bates (Anthony Perkins) dgénd ch'al s ciàma Ed, ch'l à bèla masâ e ch'l al farà incóra.
Marilyn Manson
{{Metacaixa
Nòti
}}
The Believers - I credenti del male
{{Film }}
Il figlio di Spartacus
Sunt
In dal deśèrt al vîṅ a savēr da 'n èx gladiadōr adès a cap di arvèrs, Gulbar (Enzo Fiermonte), che lò 'l è 'l fiōl ad Spàrtac e al gh admànda 'd guidàr al sò pòpul.
The Believers - I credenti del male
Culegamènt estéran
}}
884 (nùmer)
{{Metacaixa
Tokio decadence
Sunt
Un dè da 'n cliènt ch'a gh piàś ciapàr-i in dal sès la cgnós la padróna Saki (Sayoko Amano) e la dvènta sò amìga andànd anc fóra sèg a séna e cuntànd-ag tut i sò segrét.
Portrait of an American Family
{{Album }}
Portrait of an American Family (Ritràt dna famìja americàna) 'l è 'l prim àlbum in studi dal grup Industrial metal di Marilyn Manson. 'L è stâ publicâ al 19 'd Luj dal 1994.
J.D.T. de Bienville
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Bordering
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Dichiarasiòun universèla di dirìt edl òm
{{Metacaixa
291 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Bill English
{{metacaixa
694 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Càstel 'd Muntèc
Stôria
In un documèint dal 1114, firmê da Matélda ed Canòsa, as pêrla per la préma vôlta dal castèl che, per la só pusisiòun stratègica, a l'ardôs dal cōrs ed l' Èinsa, al fêva 'n' impurtânta funsiòun int al sistēma ed difèişa préma ed la culèina prugetê da i Canòsa. Int al XIII sècol l'é stê ocupê dal cmûn ed Pèrma che però, per tgnîrel, l'à duvû cumbâter per dimòndi tèimp al sgnuréi e i vèschev svinânt.
Razorback: oltre l'urlo del demonio
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Sunt
Da New York a riva sò marè Carl (Gregory Harrison) par pascàr-la e 'l dmanda ajùt prima a Jake e pò anc a la Sarah Cameron (Arkie Whiteley), na risercadōra ch'la stùdia la vita di signài. Cal bèsti chè i aṅ tacâ a dvintàr catìvi par via dal stress ch'i patìsan.
Martin
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Al prév ès'r al ragàs ch'a stà darènt da tè.|Tagline dal film}}
Sunt
Martin al và a pascàr al sò vitmi in sità, fra dóni, làdar e vendidōr ad dròga. In cal méntar al lavóra anc in dla pcarìa ad sò sîṅ. Durànt na cunséggna al cgnós na raśdōra ch'la viṿ da par lē, la sgnóra Saltini (Elyane Nadeau).
Shirley Knight
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Shirley Knight Hopkins (Goessel, 5 ad Luj dal 1936 - San Marcos, 22 'd Avrìl dal 2020), l'è stada n'atōra americàna.
Pigs Today - Porcelli oggi
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Pigs Today - Porcelli oggi (Pigs Today - Pursèi dal dè 'd incō) l'è na cumèdia americàna dal 1981 ad Robert Freeman.
Sunt
Artie Mulligan (Dan Waldman) 'l è 'n ragàs ch'al frequénta 'l ùlt'm an dal culéǵ insém a 'l sò amìg barìsta Reggie Weis (Joe Colligan). Al prim al gh'à na stòria cun la Monica Carr (Deborah Van Rhyn), che però la n gh la dà minga, mént'r al secónd l'è impgnâ cun la Wendy (Sylvia Summers), dū śuvnòti ch'i èṅ in clas sèg.
An 1730
I an 1730 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1730 infìn a 'l 1739 ciapê dèinter.
La confessione della signora Doyle
{{Metacaixa
Mestruasiòuṅ
In dal tèimp ed chi 3 o 5 dè ch'i se ślunghen el mestruasiòun, a gh'è biśògn che la dòna la dróva di asorbèint per catèr sù al sànghev pers e n'stèr mia lè a macèr i vistî.
Spray a 'l pavrunsèṅ
Al Spray a 'l pavrunsèṅ o Gas OC (acrònim 'd “Oleoresium Capsicum”) 'l è 'n gas lagarmōl naturàł ch'al dasfrùta al pruprietà vaś-ślargadōri dal sò prinsìpi atìṿ, la capsaicìna, ch'la s cata in soquànti piànti dal gènar Capsicum cuma 'l pavrunsèṅ.
Amanda Lear
{{CITAZIONE2|Voulez-vous un rendez-vous tomorrow? We could try to say goodbye tomorrow, don't you know where I come from? Can't you feel love coming home? Where are you? Can I see you tomorrow?|Vlî'v vò 'n apuntamènt admàṅ? A prévan dir-'s adìo dmàṅ, n sà't minga 'd in du végn-j-a? N sènt-at briśa ch'l amōr 'l è drē turnàr a cà? In du sē't? Pòs-j-a védar-'t admàṅ?|Tomorrow, 1977|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{Fr}}{{En}}}}
208
Al 208 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
170 (nùmer)
{{Metacaixa
Scene da un matrimonio
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1848 (nùmer)
{{Metacaixa
Scene da un matrimonio
Sunt
Dòp sèt an, in dua i dū i s èṅ arfàt na vita, Johan e la Marianne i s véd'n incóra. I decìdan 'd andàr a dascórar insém in na cà śibìda da di sò amìg.
Il cattivo tenente
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Giuànn XXIII
=PONTIFICATO= Quan l'è mort ul Papa Pio XII, nell'Utubrì 1958, besuniava fà amò un oter conclave, Alla fen l'è stà elengiù, e el'gà vorü che ul sò nom el sarès stà Giuan XXIII (in italiano: GIOVANNI XXIII). I cardinali i'gan dè che el sarès sta un papa de "transizion", cioè che el sares mia durà tantu vest che quand l'è sta elengiù el'ghera gia'mò settantasèt an. Infatti l'è durà duma cìnc an. Però l'èra talmènt brau che anca in'chë, che l'è 60 an che l'è mort, tant el recurden amò.
Il cattivo tenente
Sunt
Sōl in séguit, quànd in céśa pinsànd a tuta la sò vita al fà a mènt a cuma la sia a l'arvèrsa e sénsa murâl, al capìs al significàt dal pardòṅ dla sōra anc parchè al gh'à na viśiòṅ ad Geśù (Paul Hipp) ch'al gh vîṅ datéś. Al pulisiòt al taca a cùr'r adrē a i dū laśaròṅ ma invéci ad cupàr-i cuma 'l arév sèmpar fat par tgnir a drē a la sò sē 'd vindéta, al i lasa andàr, dand séguit a 'l vlēr dla sōra. Cal gèst lè, 'l ùnic bòṅ dla sò vita, 'l è anc 'l ùltim. Saénd ch'al gh'à cóntar di creditōr ch'i gh'aṅ 'd avēr da lò di bèsi par na scumésa andàda mâł, al tenènt al s mét a sēdar in sla sò màchina spetànd ch'i végnan a cupàr-al. E 'l è qvél ch'a sucéd dabòṅ.
Le ragazze pon pon
In dla versiòṅ itagliàna, giusà parchè, al coach Turner al s ciàma invéci Coppolillo e 'l dascór in ingléś macherònic misćia a 'l napulitàṅ.
Ipotesi di reato
Sunt
Un dè Gavin e Doyle i gh'aṅ 'n incidènt in màchina. P'r al fat ch'l avucàt al gh'à présia parchè al gh'à d'andàr in tribunàl par na càuśa dimóndi impurtànta e 'l n gh'à minga tèmp da pèrdar, Gavin al mòla c'l àtar a 'l sò destîṅ lasànd-ag 'n aségn in biànc par far giustàr la sò màchina scasàda dgénd-ag «'st'atra vòlta l'andrà méj». Quànd però al riva da 'l giùdas al fà a mènt ch'in dal sò bursèl al n gh'à più na cartlìna aràns cun dal prucùri dimóndi impurtànti che s'i n sàltan minga fóra lò e 'l sò studi i èṅ ruinâ dabòṅ. Anc Doyle 'l è in dla mèrda parchè al riva in ritàrd in tribunàl e 'l giùdas 'l à bèla decìś ad lasàr i sò fiōi par sèmp'r a sò mujér Valerie (Kim Staunton) ch'la gh'à intensiòṅ 'd arfàr-as na vita da cl'atra banda dal paéś, in d'l Òregun.
Acantaméba
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Maréma
La part dla Maréma più cgnusùda in gènar l'è qvéla grusetàna. Al sò clima 'l è qvél mediterraneo davśèṅ a 'l mâr e cuntinentàł śluntanànd-as vèrs 'l intéran.
Al tupònim al daśvèṅ da 'l Latìn maritima o da 'l Spagnōl marismas ch'a vōl dir "padól". Cla tèra chè l'è stada bunificàda sōl in di an 1829 e 1930, prima a gh'éra 'l risć ad bcar-as la malària, dasfrutànd al lavōr ad sinc-mila óm a 'l incìrca sóta la diresiòṅ dal cavalēr Alessandro Manetti ch'al tgniva adrē a i órdan dal grandùca Leopōld II ad Tuscàna.
Il pianeta errante
{{CITAZIONE|La Tèra l'è squasàda da inundasiòṅ, taramòt e diśàstar.|Tagline dal film}}
Mugljäga
Déscrisiòn
La mugljäga, c'la pärda'l foij d'invèrén, la ga una ćioma a forma'd ombrélà impalchèda in sim'ma a di bròc putòst sutil. Il foij i én lónghi sèt o òt bòr, a pònta, con un bord a fil éd résghèt e un picól c'al tira al ròss.
606 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Da morire
{{Metacaixa
Peccato veniale (film)
Culegamènt estéran
}}
292 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 292, mo invéci 'l an 292 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 292 (duśeintnovantadū, duecentonovantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 291 (duśeintnovantùn) e 'l vin prìma dal 293 (duśeintnovantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCXCII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintnovantaduéśim post.
Un disastro di ragazza
{{Film }}
204
Al 204 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Canicola
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Sunt
A sém in un quartēr perifèric ad Vièna durànt un fiṅ 'd stmana cald bujìnt 'd Istâ.
Na mistra cun i sò an (Christine Jirku) la s cava via i pèi p'r al sò amànt ad vint an più śóvan, Wickerl (Victor Hennemann), un vilàṅ e 'n viulènt.
Marè (Victor Rathbone) e mujér (Claudia Martini) divìś i viv'n incóra insém anc s'i n s cumpatìsan piò. Quànd però lē la pòrta in cà 'n amànt, lò al s incàsa ad brut.
Da zero a dieci
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al mutìṿ parchè la gint la fà dal pueśìi lìrichi e dal canti blues 'l è parchè la vita l'è curta, dōlsa e la scapa via.|Charles Simic}}
L'ombra del dubbio (film 1943)
Sunt
Pôc a la vòlta, cun 'l ajùt dal detective Jack Graham (Macdonald Carey) inamurâ 'd lē, la Charlie la taca a pinsàr ch'al masadōr dal védvi al sia pròpria sò sîṅ anc parchè lò al fà 'n dascórs catìṿ su 'd lōr, rivànd a paragunàr-i a dal bèsti grasi bòni p'r al masèl, e in d'l anèl ch'al gh'à dâ i gh'èṅ insìma al létri dal nóm e dal cugnóm dna vitma.
Rimini Rimini
Sunt
Al magistrâ dasćiòlda-crist Gildo Morelli (Paolo Villaggio) al finìs vitma 'd un tragatèṅ strulgâ da dóna cundanàda in pasâ da lò, la Lola Sarti (Serena Grandi). Chi lē la gh fà créd'r ad vlēr tacàr na stòria sèg mo invéci la fà in manéra ch'al sia tirâ śò da spés da 'n paparàś a 'l sò servìsi in situasiòṅ vargugnóśi preparàdi da lē. Quànd a la fiṅ la s pintìs decidénd ad dvintàr la sò dóna dabòṅ, al giùdas al s mét invéci cun Tricarico.
Loa loa
Descrisiòṅ
Al còrp ad chi vérum chè 'l è fat da 'n cô, da 'n còrp e da na cóa. I masć in gèn'r i èṅ lung da i vint a i trénta-quàtar milimétar e larg fra i tarśènt-sinquànta e i quatarsènt-trénta μm. Al fémni i èṅ più grandi parchè i pōlan rivàr a sinquànta milimétar ad lunghésa par 425 µm ad larghésa.
Leonardo DiCaprio
'L è stâ candidâ par sinc vòlti a 'l Prèmi Òscar vinsénd in dal 2016 cuma atōr prutagunìsta par la pelìcula Revenant - Redivivo 'd Alejandro González Iñárritu, inóltar 'l à anc purtâ a cà tri Golden Globe.
Phenomena
{{CITAZIONE|Ca'l chè cuś a gh'éra dènt'r a 'l guànt... i èṅ di bègatèṅ dna mósca, la Sarcòfaga Granda. La magna sōl di cadàvar e di rèst umàṅ.}}
Drugstore Cowboy
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1271 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 1271 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 col 424: Fatoriśasiòun:
Al bar dello sport
In dla culòna sunóra dal film a gh'è 'l braṅ L'italiano ad Toto Cutugno.
College per vampiri
Sunt
Al dè dòp Murphy, durànt na litgàda, al mòrśga a 'l bras Bucky ch'al gh dava sèmp'r adòs, faghénd-al dvintàr un vampîr. La Conny, impresiunàda da 'l sò curàǵ, la decìd ad cambiàr galét e la śibìs a Murphy 'd andàr a ciulàr ad nòt in na cà in du na vòlta a gh'è stâ 'n masamènt ad dū smèj, sicùra che là a n gh sia ninsòṅ.
Le notti erotiche dell'uomo invisibile
Le notti erotiche dell'uomo invisibile (Al nòt eròtichi d'l óm inviśìbil) 'l è 'n film ad scarésa francéś e spagnōl dal 1970 ad Pierre Chevalier.
Jolly Roger: Il massacro ha inizio...
{{Film }}