cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Véla Runcadèla
Véla Runcadèla (Villa Roncadella in italiân) l'é òna dal vèci véli, incô la fà pert ed la Circoscrisiòun Nord-Est (vècia N.6), cun 64 abitânt dal cmûn ed Rèz, l'é tra mezdé e matèina e a cîrca 9 chilômeter da la sitê
Andêr a Canòsa
{{dialort | dial=Arzân}}
Nicòtel ed Sirèin
{{Metacaixa
Matthias Schoenaerts
{{Metacaixa
Porzein dla stregna
El Porzein dla stregna es un Porzein tossiche avent'le gambo ad colore rossi e gialle e l'è capel bianca. Es un fung appartenent alli Basidiomiceti e alla familia ad porzein. Viv prenzipalmente tli loghi caldi dei boschi esposti a sud. E' presente tla Europa e nel America du nord. S'è un fungho vlenoso, e thè fa vomitar e andà all'ospedel. tè fa venì el mal de panza. A un odorvramente disgustoso com de feci e da cadavere. In alcune parti dla Cecoslovacchia dla Italia e dla'Merica è magnet a tavula. Boletus satanas è stet scoperta da un tedesco da nom Harald Othmar Lenz nel 1831 en Grécia, attiret dall'udur che puzza.
Note
Secondo voci non confermate, in alcune zone della Sicilia e della Francia viene consumato senza problemi dopo opportuna preparazione (bollitura, salamoia e/o essiccazione); si raccomanda tuttavia di non cimentarsi in pericolosi esperimenti gastronomici in quanto questo trattamento richiede un'elevata esperienza. Il fine ultimo è quello di distruggere integralmente il peptide Bolesatina che rende tossica detta specie.Pericolosissimo consumarlo da vecchio,infatti la carne esausta accumula sostanze tossiche e lo rende maggiormente resistente alla bollitura. È il fungo più grande del continente europeo.
Carpnèida
Stòria
A la ruvîna di teritôri matéldich dôp la môrt ed la cuntèsa, Carpnèida l’é pasê sòta a divêrs sgnōr. Int al XIII sècol l’à giurê fedeltê al cmûn ed Rèz, sibèin la fedeltê a la sitê ed pianûra l’é stêda mésa despès in dóbi. In particulêr l’é da arcurdêr la vicènda dal brigânt Domenico Amorotto, che al l’à fâta da padròun int al teritôri ed muntâgna per divêrs ân. Dal XVI sècol l’é dvintê pêrt dal Duchêt ed Mòdna e Rèz e ch’ al gh’é andê a drê ind la sôrt fîn a l’unitê d’Itâlia.
Educazione inglese
{{Film }}
Culegamènt estéran
}}
Asociasiòun Itagliàna Celiachìa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Bloody Nightmare
{{Metacaixa
Bloody Nightmare (Arbgàt sangvinóś) 'l è 'n film ad scarésa dal 1989 ad John Quinn girâ in Califòrgna.
Stasiòun ed Rèz
Architetûra
Al prém stâbil viazadōr uriginêl l'é stê cambiê int la secònda metê ed j ân trèinta da un nōv prugetê da l'architèt Angelo Mazzoni
SpongeBob SquarePants (personâǵ)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Scaravàś
{{Metacaixa
No, il caso è felicemente risolto
{{Metacaixa
Miranda (film 1985)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Il ladro
{{CITAZIONE|N à't mia vist ch'a n sarvìs a gnint preucupàr-as? At pó far quèl basta ch'a sia, tut 'l è stâ mis in pē cónt'r ad tè. At pó ès'r inusènt fiṅ ch'at vō, difénd'r-at c'n i dènt, i diràṅ ch'at sē culpévul. A n gh starém piò a 'l śōg lōr, tè ta n and'rà piò a lauràr, i putèṅ i n and'ràṅ piò a scōla, a gh'ò pinsâ dimóndi, a mit'rém al cadnàs a 'l us e a 'rmagn'rém in cà, acsè a gh la cav'rém a tgnir-i a bada.}}
Ornella Vanoni
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Il ladro
Sunt
'L avucàt O'Connor (Anthony Quayle), ch'l al difénd, al gh diś 'd arcurdàr-as cuśa 'l fus drē a far cal dòpmeśdè dal 14 Luj quànd l'è stada rapinàda l'agensìa. A Manny a gh vèṅ in mènt ch'l éra drē a śugàr a 'l carti cun tri cliènt dna pensiòṅ. Ma quànd 'l i và a catàr al vèṅ a savér da dū putìni minga tant gustóśi che òṅ 'l è mòrt da dū méś e da na dóna che c'l àtar 'l è sparî via sénsa lasàr dit gnint. La Rose la taca a 'ndàr śò 'd tèsta parchè tut a và a l'arvèrsa e al sò viti i èṅ ruinàdi sénsa 'vér fat gnint. La dóna la s tōś la cólpa parchè tut 'l è sucès p'r i sò dènt da mét'r a pòst e dal fat ch'i éran sèmp'r in buléta parchè lē la n éra bòna ad métar via gnint. Malàda ad matéria e sénsa vója ad vìvar, chi lē la và in clìnica méntar sò marè al vèṅ mis sóta da i giùdas a prucès.
Ornella Vanoni
Biugrafìa
L’Ornella la s fà cgnósar cuma "cantànta inteletuàla" (ma anc cuma na cantànta śnòb e còntra i burghéś) par pò firmàr par la Ricordi e far gnir fóra di disc ch'i s davśìnan da piò a la mùśica alśēra.
Nastas'sja Jakimava
{{Metacaixa
Tras
Colegamèint estèren
}}
Nastas'sja Jakimava
Caréra
In dal 2007 la gh'à punt abàsta par śugàr diretamènt a 'l Roland Garros e a Wimbledon ma la n cata sù gnint parchè la pèrd subìt prima da la Stéphanie Cohen-Aloro e pò da la Caroline Wozniacki, in alóra nùmar 103 dal mónd. In d'l ITF ad Kharkow la vèṅ misa sóta da l'Elena Bovina par 6-1 4-6 6-4 ch'la manda acsè in vaca i sò piàṅ.
False testimonianze
{{Metacaixa
344 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Strus
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Gucìn
Noti e referèinsi
}}
Sabrina Salerno
I an Utànta: al sucès internasiunàl
In dal 1988 a véd la luś al secónd àlbum, Super Sabrina, cun dèntar soquànt sìngui ad sucès cuma My chico, All of me e Like a yo-yo ad Giorgio Moroder, siggla finàl dal prugràma dal Sàbat sira Odiens, spetàcul ad Canale 5 cun Lorella Cuccarini, Ezio Greggio, Gianfranco D'Angelo e Sabrina.
Nickelodeon
Èter
}}
Sabrina Salerno
I an Nuànta: mùśica, televiśiòṅ, teàtar e cinéma
In cal perìùd lè Sabrina la taca a vlér un cambiamènt, la n vōl piò figuràr sól p'r èsar n'artìsta sexy cum a gl'inìsi, e la vèṅ in cuntràst cun al sò manager ch'al vrév ch'la cantìs di braṅ scansunâ e malisióś e basta.
Muśèo ed Londra
Al Muśèo ed Londra 'l è 'n muśèo pùblic dàint'r in dal stès quartēr dal Sàinter Barbicàṅ, in sim'ai Mùr ed Londra, in dû a s cata anca dimòndi ufìsi dla Londra finansiària. Cal muśèo chè al tin da cât dimòndi lavōr antîg ch'i gh'èintren cun tùta la stòria dla sitê 'd Londra, da 'l paleolìtic, in sù fin a l'etê dal Fêr, a la conqvìsta romàna, a 'l Médi êv, a l'etê vitoriàna, e sù sù infîn ai nòster dè. A s egh cata sè di pês originêl mo anca dimòndi arcostrusiòun, ùtil per fèr capìr subìt c'm'a psiva èser steda, in dal pasê, na situasiòun ch'a s è drē a descòrer.
Stefano Accorsi
Biugrafìa
In dal 1992 'l è al prutagunìsta, insém a Andrea Santonastaso, fiól dal còmic Pippo Santonastaso, dal film ad Luigi Zanolio Un posto. In dal 1994 al dvénta pupulàr in televiśiòṅ parchè al gira na reclàm p'r al ślâ "Maxibon": la sò batùda in ingléś macherònic «Dū gust is méj che uan» (Du gust i èṅ méj 'd un sōl) la dvénta un turmintòṅ. In dal 1995 al lavóra p'r i 883 in dal vìddeo ad Una canzone d'amore.
Eutòsi 'd Ascalon
Eutòsi 'd Ascalòn (nê a Ascalòn intór'n a 'l 480 d.C. - intór'n a 'l 540) 'l era stê 'n matemàtic grēc ch'l ìva scrìt di comèint in sìm'a di tratê dl Archimēd e ai Conic edl Apolòni.
Hot Chick - Una bionda esplosiva
Hot Chick - Una bionda esplosiva (Pulàstra bujènta - Na biónda ch'la scòpia) l'è na cumèdia americàna dal 2002 ad Tom Brady ch'al l'à anc scrita insém a 'l atōr prutagunìsta Rob Schneider. In un camèo i s véd'n anc Adam Sandler e 'l cantànti Ashlee Simpson, Angie Stone e Michelle Branch.
Korn
Gl'inìsi
A Huntington Beach i tàcan al sesiòṅ cun Davis che, cun un micròfun da dū sòld, al próa la prima canta, Alive (al vìddeo dla registrasiòṅ al s vadrà pò in dal 1997 in dla caséta ad Who Then Now?).
Lev Semënovič Vygotskij
Colegamèint estèren
}}
Korn
Follow the Leader
Follow the Leader 'l è dvintâ al disc più cgnusû dal grup cun déś migliòṅ ad còpi vindùdi e sinc disc ad plàtin.
Issues
Cuciâ sù p'r i sìngui Falling Away from Me (cun al vìddeo dirèt par Fred Durst), Make Me Bad (cun la danéśa Brigitte Nielsen e 'l atōr Udo Kier ch'i rècitan in dal vìddeo) e Somebody Someone, 'l àlbum al finìs a 'l prim pòst dla Billboard, vindénd da piò 'd ùndas migliòṅ ad còpi in tut al mónd (al ciàpa anc tri disc ad plàtin). Dal punt ad vista muśicàl, al disc al véd un stîl misć, cun 'l uś dla letrònica e un pôc ad méno dal rap metal. Davis al sòna la curnamùśa in dal prim braṅ, Dead, e la baterìa in di pès Trash e Dirty.
Sèmpar in ch'l an lè a vèṅ fóra 'n EP ad remix cun dèntar sinc braṅ: A.D.I.D.A.S. (radio mix), Good God (dub pistols mix), Got The Life (John Abraham remix), Twist/Chi (dal viṿ) e Jingle Balls, quésta chè na canta nóva.
See You on the Other Side
Al grup al decìd cun cal lavōr chè ad cambiàr un pôc gènar, avśinànd-as da piò a la lerònica e a 'l stîl ad Marilyn Manson e di Nine Inch Nails ad Peter Steele.
Al 13 ad Śnar dal 2006 i Korn i sònan a 'l Hollywood Forever Cemetery, dand vita a 'l See You on the Other Side World Tour cun 'l apòǵ 'd Axl Rose di Guns N' Roses, Chester Bennington e Joseph Hahn di Linkin Park e l'atōra Jessica Biel.
Python - Spirali di paura
La pelìcula, giràda in Califòrgna fra Santa Clarìta, Los Angeles e Malibù, la gh'à abû pò tri séguit: Pythons 2 (2002), New Alcatraz (2002) e Boa vs. Python (2004).
Korn
Live & Rare e Unplugged MTV
Sénsa 'd lò, al 9 ad Dicémbar dal 2006 i Korn i sònan dal viṿ cun di strumènt acùstic par la traśmisiòṅ dal canàl televiśìṿ MTV insém a la Amy Lee di Evanescence (in dal braṅ Freak on a Leash, sarnî cuma sìngul) e Robert Smith di The Cure in dal braṅ Make Me Bad misćiâ par l'ucaśiòṅ cun In Between Days, vèć pès dal 1985 dal grup ingléś. Da nutàr anc la cover di Radiohead Creep, òṅ di ùndas dal pachét (tri i èṅ i pès tirâ via: No One's There, Thoughtless e Dirty), insém a na Throw Me Away sunàda cun sitar e di taiko giapunéś. L'eśibisiòṅ la vèṅ registràda p'r èsar misa in un disc selebratìṿ ch'al gnarà fóra al 6 ad Mars dal 2007 cun al tìtul MTV Unplugged. In dla prima stmana al lavōr al vénd 51.000 còpi e al finìs a 'l pòst nóṿ dla Billboard 200.
Coléro
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Campagnōla
Stòria
Al nòm Campagnōla al deṣvîn da ‘na parôla tètnica (campania) druvêda da i perdgadōr rumân dal IV – V sècol d.C.. La venerasiòun di sânt prutetōr Gervasio e Protasio la vîn arpurtêda a S.Ambrōṣ (390d.C.). La préma vōlta ch’ a vîn numinê ‘’Campaniola’’ l’é in un ât dal rè longobêrd Desiderio dal 772. Int al 935 l’é stê tirê só un castèl, per prutêṣer ‘na cōrt agrécola, che dal XII sècol al vIn ciamê ‘’Castlâs’’, al fêva pert dal sistêma ed furtificasiòun, prema, sòta al marchèiṣ Bonifacio e pó dôp ed la fiôla Matélda ed Canòsa ch’ l’à gh’é steda ed cà e d’ed che l’à mandê fôra di ât e dal dunasiòun (1108). L’é pasê pó, cun al capèli ed S. Andréia e S.Svân, al cunvèint ed Frasinôr, dôp a i sgnōr ed Curèz e pó al Cmûn ed Rèz. Atōrna al 1371 Bernabò Visconti, sgnōr ed Milân al l’à butê zò dal tót la lasê in pē sōl la cêṣa ed S.Andrèia. Vêrs al 1221, ind la pêrt a mezdé, è stê fât al cunvèint agostiniân ed la SS. Trinitê, per la só impurtânsa religiōṣa e culturêla l’à gudû ed la prutesiòun dal pêpa Gregori IX, tânt che Palmerio da Campagnola l’é stê numinê cumisâri apostôlich int al procès per fêr sânt Sân Domenico (1233). Int al 1237 al cunvèint l’é stê unî a la badéia ed Marôla e al cunvèint ed Clumbêr per arsanêr la lōr degenerasiòun morêla e cunômica; da alōra l’é stê ciamê Badéia. Dôp l’uniòun però a gh’é stê un peréiod ed decadèinsa ch’ l’è finîda cun la nômina a cumènda (1468); chiêter prêt cumendatâri, in gèner, àn gudû di bèin (di pió ed mél biôlchi), mó àn lasê andêr al strutûri edilési. Per tirêr só ‘na cà ed campâgna, ch’ la gh’é incòra, a metê dal Setsèint i livlâri Sabatèin j àn butê zò al cunvèint e 'na grôsa pêrt ed la cêṣa; int al 1825 àn fât butêr zò ânch la tòra dal duṣèint. Int al 1214 a gh’ēra un ‘’hospitale’’ per i pelgrèin tachê a la cêṣa ed S. Zvân, ciamê ‘’Uspdêl 'd l’Ôlom’’; incòra incô a gh’é un pôst cun al nòm quêṣi cumpâgn, l’uratôri ed la Madòna ed l’ Ōlom, in dó atâch a gh’é la cōrt sarêda, purtrôp in ruvîna, dal Caṣèin Cesis: fôrsi i rèst ed l’antîgh uspdêl.
Michail Južnyj
Južnyj 'l è anc cgnusû p'r èsar òṅ narvōś mat quànd al fà di śbali tulénd-as-la sèg cuma quànd in d'l Avrìl dal 2008 a Key Biscayne in Flòrida al s è śbragâ la tèsta dand-as di cólp adòs cun la rachéta dòp avér mancâ 'n punt in dla partìda còntra Nicolás Almagro, pò vinsa listés.
Cristina D'Avena
{{CITAZIONE2|Chi siano non lo so, gli strani ometti blu, sono alti suppergiù due mele e poco più. Noi Puffi siam così, noi siamo tutti blu, puffiamo suppergiù due mele e poco più. Vivono via da qui nell'incantata città riparata dalla terra dal deserto e dai monti e dal mar.|A n sò minga ch'i sìan lōr, i straṅ umèṅ blù, i èṅ élt a 'l incìrca dū póm o pôc da piò. Nuàtar Puf a sém acsè, a sém tut blù, a pufém a 'l incìrca dū póm o pôc da piò. I vìvan via da 'd chè in dl'incantàda sità prutéta par la tèra dal deśèrt e p'r i mònt e p'r al mâr.|Canzone dei Puffi, 1981|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
Biugrafìa
In dal 1981 la vèṅ cuntatàda par Valeri Manera par cantàr la siggla di cartòṅ animâ ad Pnòć par la Five Record (in séguit RTI Music, incō misa dèntar a RTI s.p.a.). La fà acsè al sò debùt in dal mónd dla cansòṅ a darsèt an cun al braṅ Bambino Pinocchio.
}}
Lita Ford
I an Nuànta
In dal 1991 la Lita la divòrsia e la taca a lauràr a 'l disc nóṿ, Dangerous Curves (Curvi periculóśi), nóm tòlt in prèst da 'l tìtul dna canta ad Sammy Hagar di Van Halen ch'al l'iva scrita pinsànd a lē. Ma 'l pùblic in cal perìud lè al gh'à di àtar gust, al va adrē a i Nirvana e a 'l grunge, e anc c'l àlbum chè, pîṅ ad côr in di riturnèi e dedicâ a sò genitór mòrt, al n vénd minga abàsta e 'l è 'n pcâ parchè al gh'iva dèntar di braṅ minga mâł cuma i sìngui Shot of poison, Playing with fire, Larger than life, la canta Bad love, ch'la dascurìva di prubléma cun sò marè, e 'l braṅ Little too early, scrit cun Joe Lynn Turner e Ritchie Blackmore.
In dal 1997 a nas sò fiōl James Leonard Gillette e la Lita la regìstra dū cover di Led Zeppelin, Whole lotta love e Rock & roll, par la compilation Stairway to Heaven. La sa stablìs in Flòrida e in dal 2001, la gh'à 'n àtar putèṅ.
Ekaterina Makarova
La và mata par la cantànta Rihanna, par la pizza e al suc ad póm.
Caréra
In di Australian Open dal 2011 la bat a surpréśa la sèrba Ana Ivanović a 'l prim tùran par 3-6 6-4 10-8 e pò la mét in riga anc la Lesia Tsurenko e la rusa Nadia Petrova. La pèrd in di utàṿ da la Kim Clijsters par 7-6 6-2. Stés riśultâ anc a 'l Roland Garros ma chè l'è la Viktoryja Azaranka a saràr-'g al pas cun al puntéǵ ad 2–6 3–6.
Claudia Koll
{{Metacaixa
Biugrafìa
In di an Dumìla la crés in lē la fēd e la Koll la taca a far di pelegrinàǵ a 'l Santuàri Puntifìsi dla Vìrgin Beàta dal Sant Ruśàri 'd Pumpèi dòp avēr anc dâ vita a la ONLUS “Gl'òpri dal Pàdar”.
Amityville 3D
Sunt
John al n créd minga a la stòria dla maledisiòṅ ch'a gh sarév su la cà ma par pôc al n gh'armàgn séc druànd 'n asinsōr méntar Clifford al gh lasa la pèl dòp 'n atàc d' un siàm ad móschi e la Melanie la mōr in 'n incidènt in màchina. La fiōla 'd John, la Susan (Lori Loughlin), la taca a druàr insém a la sò amìga Lisa (Meg Ryan) na Ouija catàda in dal tasèl mòrt e la tavla la gh diś ch'l'è in perìcul e difàti la ragàsa la mōr méntar la s fà 'n gir in mutuscàf.
Santo Amaro
Santo Amaro (cunusìda in tòtt al mònd tàme SantoSanto Amaro da Purificação) a l'è una sitä dal Brasil in dal Stä ad Bahia.
790 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Paura in palcoscenico
{{Metacaixa
Metti, una sera a cena
'L è stâ preśentâ a 'l 22śum Fèstival ad Cannes in dua 'l regìsta 'l è stâ numinâ par la „Palma 'd Òr“. Par cla pelìcula chè la prutagunìsta, la Florinda Bolkan, l'à vins un „David ad Dunatèl“ e na „Grolla 'd Òr“.
.shop
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
Apenèin arzân
{{Metacaixa
Al stódi 'd l’antichitê
Dimòndi impurtânt, pr' al stódi di rèst dal bèsti e dal piânti ind l’antichtê, al catêdi fât dal Chierici ed teramêri ed l'etê dal brònz a la Turèta, a Castlarân, a Ruteja, a Mûnt Venêra; di rèst di fònd ed capâni lòungh al Cròstel a Albinèa, a Rivaltèla e a Calēren; dal Stasiòun a l'avêrt ed Pratsōl, che a vînen dôp ind al tèimp, i rèst d’ êrem e uṣvéj squêrt ind la Tâna ed la Musèina, l'arlèqui dal tòmbi ed Sânt'Ilâri e 'd Sân Pôl, i pòs dal tòmbi ed Servirôla ed S. Pôl e 'd Castagnêt e la sitê dal tòmbi ed la Prēda ed Bişmântva, relatîv a l'j-etê pió atâch dal brònz e dal fér. Ind al Medioēv l'apenèin l' à vést la costrusiòun ed dimòndi castē. Còst as dêv in môd pricipêl a la putèinsa di Canòsa, che cun al grandiōṣi richèsi mucêdi îven permés al Cûnt Bonifacio cun la mujêra Beatrice ed fêr o ṣlarghêr fortèsi e castē e druvêr sòmi grôsi in presiōṣi ôvri da urèveṣ e sizèl.
Cà a tòr
La cà medievêla l’êra, d’ed là cme ricôver,pôst ed difèiṣa da bandî e da afamê ind al tèimp dal carestéi, mutîv perché dimòndi cà, che fêven bèlo pêrta ed 'n' aṣiènda agrécola o fònd ed côrt, êren furnîdi ed tòr, sèimper quadrêda, un gèner ed furtilèsi, dōve a's tgnîva da cât al magnêr e tót còl ch ' l' êra necesâri difènder. Ed còsti cà a tòr, da soquânt ciamêdi ânca tóri clumbêri, a 'gh'òm dimòndi esèimpi ind al nôstri muntâgni e ûn bundânt int al bôregh medievêl ed Cerèṣol. Sté gróp cèch ed cà, l'é ânca carateréstic per la strêda ch' al l' atravêrsa (urientêda in môd perfèt matèina-mezdé) pr' al sô cà cun la trâsa, pr' al gèner ed fôren tachê pr'âria o sostgnû pilâster grèz.
Scultûra
La scultûra la servés sōl cme adôb a l'architetûra e la catòm quêṣi sōl int al cēṣi. I capitê fât a cûb o a câlis, în fât a manēra divêrsa: despès i fujâm che vînen fôra aj-ângol a fâ arcurêr i capitê grêch. Bèsti cme sègn mèst a fiôr, uṣê fantâstich, figûri che in luntanânsa arvîṣena figûri umâni (Castlarân, S. Vitêl), în j-elemèint sono i soggetti che ed sôlit a's incûtren ind i capitê pió antîgh che în fât ed comûni arvòj grêch (S. Apollonio).
Dimòndi în i capitê ed la cēṣa ed Sânta Maréja ed Toân, ûn ed quî ch' al pôrta sculpî a altrilēv figûri d'òm a cavâl in manēri divêrsvi. La clōna l'é lésa, sfuṣlêda, dal vôlti a sesiòun ed polégon (Castlarân) e finîda, quêsi sèimper, a pē grêcg antîg. I basrilēv în dimòndi e adôben j-erchvôlt e i fruntòun dal pôrti. I pió antîgh în ad ôvra schisêda (Castlarân), êter în rilevê e fân vèder mutîv ed palmèti e fiurâm, o sēni religiōṣi fantâstich, o mòster arvujê incurniṣê in curdèli a intervâl tót atōren al furmèli (Bibiâno, Quâter Castê).
Fred Buscaglione
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Buṣanèla
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
La mummia - Il ritorno
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Virus (film 1980)
{{Metacaixa
Lui portava i tacchi a spillo
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Ag casàda 'd film!|Tagline dal film}}
Gal
{{dialortCass | dial=Miranduléś |cass=MUD}}
Definisiòṅ
A secónd di an e dal péś di pui, gai e galìni i s ciaman anc:
1515 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1515, mo invéci 'l an 1515, 't ê da 'ndèr chè) Al 1515 (milesincseintquìndeś, millecinquecentoquindici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1514 (milesincseintquatòrdeś) e 'l vin prìma dal 1516 (milesincseintsèdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintquindicéśim post.
.ott
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
L'insegnante
L'insegnante (L'insgnànta) l'è na cumèdia malnéta dal 1975 ad Nando Cicero.
Sunt
'L unurévul sicigliàṅ Fefé Mottola (Vittorio Caprioli) al vōl a tut i cóst che sò fiōl Franco (Alfredo Pea) al sia prumòs a la fiṅ d'l an parchè al vōl partìr p'r al vacànsi in santa paś e par cal mutìṿ lè al s arcmànda a 'l prèsid Margara (Mario Carotenuto), specialmènt se lò al vōl na prumusiòṅ, a s sém intéś. Purtròp al ragasōl al n gh'à mia tanta vója 'd studiàr ma piutòst ad „pasra“ tant ch'al s divertìs a tōr sò cavàda śò la camaréra 'd cà, la Carmela, ma c'n al giachét ch'al gh quàcia la fàcia parchè chi lē la gh'à 'n bèl cûl e dal bèli téti ma 'n grugn 'd arvultàr al stómag tgnénd adrē a 'l dit: „dóna c'n i bafi bruta figa“.
Josh Duhamel
{{Metacaixa
Stéla 'd neutròṅ
{{Metacaixa
.netflix
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
.mattel
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
Puntagùci
A gh' è i puntagùci da tèvel, da pōls, e da cuêrć edla stèsa scatlèina dal gùci.
979 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Robert De Niro
{{Metacaixa
Baṣélica ed San Prôsper (Rèz)
Al d'ed fōra
La facêda la s'arfà a la metê dal Sesèint, ôvra ed G.B.Cattani, e la gh'à óndeş stâtvi ed Sânt prutetōr e dutōr ed la Cēşa. In rîva dal sagrê a gh'é sē carateréstich leòun in mêlmer ròs, la destinasiòun uriginâria di sté leòun l'ēra còla ed tgnîr só sē clòuni per tgnîr só trî pôrdegh davânti l trèi pôrti ed la Başélica, i lavōr cumincê int al 1503, dal scultōr arzân Gaspare Bigi, în mai stê finî, i leòun în stê sistemê ind la puşisiuòun ch' în adès int al 1748. A dréta ed la facêda a vîn só la tòra dal campâni, a ôt lê, mai finîda, pinsêda da Cristoforo Ricci e rivésta da Giulio Romano.
Robert De Niro
Àtar prugèt
}}
Caṣîna
Al teritôri dal cmûn l’é in ‘na puşisiòun geogrâfica centrêla ind l’Apenèin arzân a la ‘stèsa distânsa tr’al còunchi ed l' Èinsa, ch’ al divéd l'arzân dal pramşân e dal Sècia, fra l’arzân e al mudnèiş, l’é a cavâl dal principêli còunchi di fiòm ch’ a sègnen la mèdia muntâgna: Cróstel, Tasòbi, Treşnêr, Cerèşla, Câmpla e l’incrôş ‘d impurtânti stôrichi véi matéldichi. Cun al só frasiòun e burghêdi al se şlêrga insém a un teritôri masmamèint campagnōl.
Al fà pêrt ed la Cumunitê ed la Muntâgna ed l’Apenèin arzân
Halloween, la notte delle streghe
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Culegamènt estéran
}}
Joan Baez
La Joan Chandos Báez, cgnusùda méj cuma Joan Baez (New York, 9 ad Śnar dal 1941, a s lèś [dʒoʊn ˈbaɪz] in ingléś), l'è na cantànta americàna, cgnusùda anc p'r al sò impégn sivìl par la paś, 'l ambînt, i dirìt umàṅ e la lòta cóntar la miśèria, al guèri e la péna 'd mòrt.
Gabéc
Gabéc o Al Gabezi (Gabicce Mare in italièn) l'è n'cumòn ad (5.931) abitent dla pruvencia ad Pesre e Urbèn tli Marche.
Curiosità
Us sostèn ca mal lergh dla costa ad Gabèc ui sia an centre ebitèt ad prubabile origine Greca chiameda un temp Valbruna in seguito sumersa dl'avanzament dal mer sumergend la cità e tramutandla t'na sorta ad Atlantide. Agnè molt document ch'i atesta la su esistènza, ma ie stet artruvèd molt repert ad pescator luchel chi susten ad riuscì a veda ti giorne più limpide i rest dla cità e adiritura dal campanil dla vecia chiesa ad Valbruna. Tutades al nom Valbruna l'è impress tla storia ad Gabèc truvand post in divers ucasiòn e divers strutur civiche.
Ris
Descrisiòṅ
La pèla nuda l'è ad culór nègar. I péi i èṅ culór griśàstar/beige.
Disturbia
{{Film }}
'L à fat sù da piò ad sènt-darsèt migliòṅ ad dòlar in tut a frònt 'd un cóst ad vint.
Culegamènt estéran
}}
Sitcom - La famiglia è simpatica
Sunt
A taca Nicolas a séna dgénd ch'a gh piàś i óm e al s pòrta a lèt subìt Abdu (Jules-Emmanuel Eyoum Deido), al marè négar dla dóna di fat spagnōla, la Maria (Lucia Sanchez). Pò 'l è al tùran dla Sophie ch'la n in vōl più savēr dal sò muróś e la próa anc a cupàr-as butànd-as śò par na fnèstra ma la n mōr minga anc s'l'è custréta a vìvar in sna scrana a rudèli. A sò vòlta la Maria la taca a n avér-ag più vója ad far gnint a part far la malnéta cun David.
Culegamènt estéran
}}
Green Jellÿ
Biugrafìa
I Green Jellÿ i nàsan, par vulér ad Bill Manspeaker e Joe Cannizzaro, cuma Green Jellö in dal 1981 a Kenmore in dal stat ad New York cuma 'n quartét ch'al fàva dal punk cun dla cretinìśia adòs. La sò idéa in tèsta l'éra quéla ad dvintàr la "banda pèś ch'a gh fus in dal mónd".
Cereal Killer Soundtrack album al dvènta disc 'd òr in di Stat Unî, Cànada e in dla Śelànda Nóva e ad plàtin in Austrâglia, vindénd da piò ad dū migliòṅ e mèś ad còpi in tut al mónd.
Sèmpar in c'l an lè a vèṅ fóra un braṅ fat insém a 'l campiòṅ ad Wresling Hulk Hogan: I'm the Leader of the Gang (I Am). La cansòṅ la riva al 40śum pòst dla clasìfica di sìngui dal Régn Unî.
Let's Go to Prison - Un principiante in prigione
{{Metacaixa
Teator Regio
Al di d'incó
Incó l' è un teator d' opera famoz, ch'al gh'à la sò stagión normäla d'invèron, pò dil siri 'd balètt e d'orchéstra; d'otobor a s' fa al Festival Verdi. Al logión dal Regio al gh' fa gnir paura a tutt còj ch'i van in sena: di cantant anca famoz al n'ja fis'cè bombén. Mo se 'na volta a gh'è da entuziazmäros, è gnu fora di sucés miga da crèddor: a basta pensär a serti siri con Franco Corelli, Alfredo Kraus o Renata Tebaldi
Sgnorìa ed Chèrp
Elèinc di Sgnōr ed Chèrp
I Sgnōr Pio i gh'cmànden a Chèrp da 'l 1336 a 'l 1527, infintànt che la sitê la n'torna sòt'a 'l duchê 'd Mòdna.
Jared Kushner
Àtar prugèt
}}
Quant'è bella la Bernarda, tutta nera, tutta calda
Epiśòdi „Le nozze di Gerundio e Parolina“
Gerundio (Claudio Di Meo) e la sò muróśa Parolina (Mirella Rossi) i s èṅ péna spuśâ ma i gh'aṅ di prubléma a gusàr par la prima vòlta. Gnanc i sò genitōr i pōl'n èsar-'g 'd ajùt, par furtùna ch'a gh'è Mutolo.
Culegamènt estéran
}}
980 (nùmer)
Èter progèt
}}
626 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 626, mo invéci 'l an 626, 't ê da 'ndèr chè) Al 626 (seseintveintsē, seicentoventisei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 625 (seseintveintsìnc) e 'l vin prìma dal 627 (seseintveintsèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintveintseéśim post.
1524 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
The Experiment - Cercasi cavie umane
Sunt
A 'l inìsi a pâr tut un śóg e tut i s tōś'n in gir ma pò al ròbi i s tàcan a far sèri dabòṅ.
524 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 524, mo invéci 'l an 524, 't ê da 'ndèr chè) Al 524 (sincseintveintquàter, cinquecentoventiquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 523 (sincseintveintetrī) e 'l vin prìma dal 525 (sincseintveintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintveintquatréśim post.
0721
0721 al é al parfes tlefônich dal distrèt ed Pèxar, int al cunpartimaint d Ancouna.
Dèmoni 2... L'incubo ritorna
{{dialort | dial=Miranduléś}}
.pioneer
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2016.
Muśèo
Noti e referèinsi
}}
Por una cabeza
Colegamèint estèren
}}
Ìśula dal Bàmbuli
Cal pòst chè 'l è dimóndi caraterìstic parchè 'l è pîṅ ad bàmbuli impicàdi dapartùt su gl'àlbar, inciuldàdi a 'l mur o pugiàdi par tèra, in tut al manéri a s trata 'd bàmbuli vèci e frusti, scavśàdi, marsìdi, śbrargàdi, pîni 'd mufa o cun di òć vōd, muśnènti, daspatnàdi e quaciàdi da tlarédi e insèt. 'L è 'n sit ch'al mét paùra, specialmènt ad nòt o quànd a tira 'l vènt e 'l bàmbuli i s mōvan da par lōr.
Muśèo
In dl'ìśula a gh'è anc un muśèo piculèṅ in du i èṅ tgnû dacàt gl'artìcui di giurnài ch'i tràtan 'l argumènt. The Huffington Post, Travel Channel e ABC News i 'n aṅ dascōrs. Anc un prugràma televiśìṿ americàṅ, Destination Truth, al gh'à fat na traśmisiòṅ mandànd-ag di luminàri dal paranurmàł.
346 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Michael Jackson
{{Metacaixa
Shia LaBeouf
Biugrafìa
Fiōl 'd un pajàs cun di urìgini cajun, Jeffrey, e dna balarìna erbèja, la Shayna Saide, dū „hippies“ che pò i s èṅ divìś, Shia al crés in Califòrgna. Dòp avér ciapâ 'l diplòma in dal 2003 al s iscrìv a l’Hamilton Academy of Music ad Los Angeles c'n in tèsta l'idéa ad sfundàr in dal mónd dal spetàcul.
Vita privàda
In dal Favràr dal 2011 al s mét a dar di cupòṅ in un bar a 'n àtar cliènt. La casutarìa la finìs quànd a riva lè la pulisìa. In Utóbar al fà àtar tant a Vancouver.
Elesiòṅ regiunàli dl'Emìglia Rumàgna dal 2014
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Riśultâ
}}
L'altro uomo
{{Film }}
Culegamènt estéran
}}
Il villaggio delle streghe
{{CITAZIONE|S'at pas da cal bandi lè, un cunsìli: MINGA FARMÀR-AT!|Tagline dal film}}
Sozialîsum
Al sozialîsum da cminzéppi al s'è méss cåntr al liberalîsum ed sänper, int'l economî e i dmandèven la nazionalizaziån o la suzializaziån ed tott o ed pèrt däli ativitè ecunòmichi. La cuntèsta la neutralitè däli istituziån statèl ed cåntr a la lòta ed clâs e al lòta pr'un mudamänt dla pèrt dal stèd''' o parfén, int'la versiån ed Karl Marx e po tôlta sò da l'anarchîsum, par cazèrel zå.
L'urìggini. Lu sucialismu utupìsticu
Li primi muvimenti sunnu difinuti sucialismu utupìsticu e poneru li basi di l'ideoluggìa sucialista, ndividuànnuni li scopi e prupunennu un mudellu vuluntariu di vita suciali cumuni.
Leprechaun 2
Al film 'l à muciâ sù dū migliòṅ e tri ad dòlar, a 'l incìrca qvél ch'l è custâ (dū migliòṅ).
Sunt
Cal pitòc e catìṿ ad Lubdan al Leprechaun (Warwick Davis) al vrév spuśàr-'s esénd ch'l è drē a cómpiar mila an. 'L è abàsta ch'na ragàsa la starnudìsa tri vòlti davànti a lò par far-al, a part ch'un qualchidòṅ al s méta 'd travèrs dgénd «Dio 'l t bandìsa!». Par salvàr sò fiōla (Shevonne Durkin) da 'n destîṅ brut, al séruv dal Leprechaun William O'Day (James Lancaster) al pèrd la vita ma 'l fulét al gh prumét ch'al spuśarà listés una dal sò rasa fra mila an.
Sozialîsum
Lu sucialismu rivuluzziunariu
Li sucialisti rifurmisti pinzavanu ca lu sucialismu fussi la naturali evuluzzioni dâ sucitati uccidintali, ca s'avissi a evùlviri naturarmenti di capitalista 'n cumunista pi via dî cuntraddizzioni nterni dû capitalismu, tràmiti na siquenza di riformi.
Phantoms
{{dialort | dial=Miranduléś}}
2 (nùmer)
Al nùmer 2 in dla Chìmica
Al 2 'l è al nùm'r atómic edl éli (He).
Frank Sinatra
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Luciana Turina
{{Metacaixa
Culegamènt estéran
}}
.save
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2016.
31 (nùmer)
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 31 al vōl dìr "al padròun ed cà" (’o patrone 'e casa in napoletàṅ).
Nise da Silveira
Nise da Silveira (Maceió, Brasil 15 ed fervèr 1905 - Rio de Janeiro al 30 d'utùbar 1999 ) all'è stä una duturëisa brasigliäna, specializä in psichiatria. Allè sëimpar stä cuntraria a l'elettroshock, l'insulinoterapia e la lobotomia pr'i malä psichiàtric. All'era a favòr ad'la pet-therapy, al tratamëint d'i malä a cuntä cul bësti.
Arlìa
L'arlìa o rabia l'è n'emosiòun, na cundisiòun dal spirit ed reasiòun dispetóśa a 'n quêl ch'a n's è mia andê bèin o cum'a vlìven, o a 'n tort subî, e l'è vista dala Céśa catòlica c'ma ûn di sêt vìsi capitêl, che difàti l'andrèv invéci mìsa a taśér cun la pasìnsia, ch'la s'rèv la virtù ch'la gh'è cuntrària.
Nurse - L'infermiera
Sunt
Un dè a riva a 'l uśdàł la respunsàbila nóva dal risórsi umàni, la Rachel Adams (Melanie Scrofano), che quànd la véd l’Abby la gh diś ch'la sò ghigna la gh arcòrda qvéla dna sèrta Sarah Price. Qvél che però la Rachel la n sà minga 'l è ch'la Sarah, da pìcula, l'iva tajâ la góla 'd sò pàdar mèdag Robert (Jeff Pangman) dòp ch'la 'l iva bcâ a ciulàr-as la sò infarméra a nuànta in dal sò studi faghénd un śōg ciamâ „lóga 'l sarpènt“.
Nôt (pêrt dal giōren)
In soquânti léngui, tra còsti al francèîş e l'italiân, as gh'à l'abitódin ed ciamêr la préma pêrt ed la nōt, còla préma ed la mezanôt, cun 'na parôla a pôsta, oséia sîra.
Salunech
Salunech (Θεσσαλονίκη, Thessaloniki in grēgh), in etê antîga ânch Tsalônica, l'ê la scoanda sitê dla Grēcia par populasiouṅ cuṅ 363 987 abitant e la prema dla Macedônia grēga, int la quêl l'ê ânch al sèintar pió inpurtant.
Grîg
Quî cunpâgn a l'emigliàn
Ai è däl parôl bulgnais che ch'i én lighé a socuanti parôli grîghi e par quasst i én cunpâgn'. Pr'esänpi:
Leprechaun 3
{{dialort | dial=Miranduléś}}
A volte ritornano
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Sunt
Jim al próa a 'rfàr-as na vita ma i arbgàt i n al làsan minga durmìr la nòt e al ròbi i vàn'n incóra pèś quànd soquànt di sò studènt i tàcan a patìr di incidènt ch'i pàran di suicìdi. Inóltar chi tri là, turnâ da 'l da 'd là par purtàr a cumpimènt quél ch'i n éran briśa stâ bòṅ ad far cun lò e psér acsè catàr scamp da 'l Inféran, i tōśan pòst in dla sò clas.
Fitùm dla Vìrgin
{{Metacaixa
Caşalgrând
Stôria
Dôp l’ arnûnsia ed Cornelio Bentivoglio al Marcheṣêt l’é stê ind la Câmbra Duchêla, pó dê prîncip estèins che l’àn tgnû fîn al 1725.
Valley girl
In dla sò biugrafìa dal 2015 da 'l tìtul “Wildflower”, l'atōra Drew Barrymore la diś ch'la dascór cuma na Valley girl parchè l'à visû da 7 an a 14 an a Sherman Oaks in dla Val ad San Fernànd.
1526 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1526, mo invéci 'l an 1526, 't ê da 'ndèr chè) Al 1526 (milesincseintveintsē, millecinquecentoventisei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1525 (milesincseintveintsìnc) e 'l vin prìma dal 1527 (milesincseintveintsèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintveintseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
My Sweet Killer
{{Metacaixa
{{CITAZIONE|I pinsēr più fónd, 'l umisìdi più dōls.|Tagline dal film}}
My Sweet Killer (Al mè dōls sasèṅ) 'l è 'n thriller americàṅ dal 1999 ad Justin Dossetti ch'al 'l à anc scrit insém a Kirk Harris ch'al fà anc 'l atōr prutagunìsta.
Bob Saget
{{metacaixa
Ricardo Macías Picavea
Culegamèint estèren
}}
Pàm
I pàm is pólen magnèr da per lór, mo is pólen anch druvèr in cusèina da fèr di prémm, di secànd e anch di dólz. In pió, al 's pól anch druvèr da fèr in cà di màscheri ed blàssa. Al pàm l'è un bòun amìgh dla blàssa: l'agh à pòchi pòchi calorìe e, gràsia ala pectina, la dà 'na man a sparìr via tót i lavór tòsich in dal corp. As pól anch druvèr per fèr di tratamèint a la pèla, la fà dvintèr lucèint e nóva.
The Cult
Biugrafìa
In cal mèntar al grup 'l iva tòlt al baterìsta di Big Country Mark Brzezicki par rigistràr al disc parchè Nigel Preston 'l éra talmènt sfat e drugâ pódag ch'al n psiva minga sunàr gnint, a part la She Sells Sanctuary. Finî al disc Les Warner al ciàpa al sò pòst.
In dal 1986 la banda l'éra prònta a publicàr al sò nóṿ lavõr, ciamâ Peace, ma a n esénd minga dal tut cunvìta dal riśultâ, l'iva decìś ad mét'r-ag maṅ incóra, sarnénd cuma prudutōr Rick Rubin. Al disc ch'a vèṅ fóra 'l è più dur, ispirâ da 'n hard rock clàsic cuma quél di AC/DC e di Led Zeppelin. Al tìtul dla śvòlta 'l è difati Electric dal 1987, pîṅ ad riff ad chitàra e atmusféri blues, cun dèntar i sìngui Lil' Devil e Wild Flower e la cover di Steppenwolf Born to be Wild.
Sân Dunèin (Carpnèida)
Sân Dunèin ed Marôla (San Donnino di Marola in italiân) l'é 'na frasiòun dal cmûn ed Carpnèida, in pruvîncia ed Rèz e insém a l' Apenèin arzân. Al pôst al fà pêrta dal bacîn dal Tresnêr, l'é un cèinter prém ed tót campagnôl. A gh' în soquânti interesânti cà a tòr, carateréstica costrusiòun ed l'Apenèin, e 'na cēṣa parochiêla in un pôst iṣolê, atâch al turèint Tresnêr.
Christian Luerssen
{{Metacaixa
Christian Luerssen 'l era stê 'n botànic tudèsc (Brèma 1843 - Charlottenburg, Berlèin, 1916); in dal só camp 'l ìva scrìt di stùdi ed murfulugìa e d' fiśiulugìa; l' ìva cumpilê 'n tratê in sìm'a l pianti curatìvi e anca 'd botànica generêl.
Blue Steel - Bersaglio mortale
{{CITAZIONE|Par na pulisiòta nuvìsa a gh'è 'n quèl più periculóś che dascuvrìr al fantaśìi 'd un sasèṅ. Dvintàr-la.|Tagline dal film}}
The Cult
Biugrafìa
In dal 2000 i sònan par la prim vòlta in Sudafrica e i rigìstran al braṅ Painted on My Heart, na cansòṅ fata par la culóna sunóra dal film Fuori In 60 Secondi (Fóra in Ssanta Secónd), na pelìcula 'd asiòṅ cun Nicolas Cage e l'Angelina Jolie. In cal mèntar i védan la luś dū racòlti  Pure Cult: The Singles 1984–1995 e Rare Cult, quésta chè a tiradùra curta (15.000 còpi).
Bêś
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Castelnōv ed Sòt
Castelnōv ed Sot (Castelnovo di Sotto in italiân) l'é un cmûn ed 8.503 abitânt ed la pruvîncia ed Rèz l'é a nôt e a 16 chilômeter dal cèinter ed Rèz.
348 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Castelnōv ed Sòt
Cultûra
Al Caranvêl ed Castelnōv ed Sòt l’é ûn di Caranvêl pió antîgh d’Itâlia cun urègin che s’ arfân al XVI sècol
.dunlop
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2016.
Piemuntais
Paîs indóvv ch'as dscårr piemuntais
La pruvénzia dal Verbàn-Cusio-Òssola e in di mondi d'la pruvénzia 'd Nuvèra as drôva un dialatt dal lunbèrd, mänter ch'int äl cmónni d'la pruvénzia 'd Cónni a la cunfénna con la Ligûria as dscårr al lîgur. E pô int'äl vâl däl pruvénzi ed Turén e d Cónni al piemuntais l'è druvè insamm al frànc-pruvenzèl (ed såura).
I dialétt
Una divisiån dal piemuntais la pré èser quassta qué:
Literatura
Al prinsipi dël sécol ch'a fa XX ij soget a dvento pi leger e d'ocasion, fin-a ch'a-i riva Nino Còsta (1886-1945) ch'a-i fa torna fé un sàot ëd qualità a la poesìa. Dël 1927 a l'é 'l prim nùmer dl'arvista Ij Brandé e, dantorn a Pinin Pacòt (1899-1964), a së strenz la neuva generassion ëd poeta ch'a formo la Companìa dij Brandé e che ancora ancheuj a son un-a dj'ispirassion pi genite për la literatura piemontèisa.
Le dontré dariere desen-e d'agn a l'ha vëddù l'arnàssita dël giornalism e lë s-ciòde dla pròsa sientìfica, dzortut ant la crìtica literaria, la lenghìstica e la storiografìa. -->
1556
Al 1556 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Sotto il vestito niente II
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Prēda ed Bişmântva
Per rivêregh insém
Divêrs percôrs sgnê dân diferèint livê ed dificoltê. La via pió cômda, e che la pōlen fêr ânca al persòuni mìa prâtichi e sèinsa particulêr atrès se mìa ‘na nurmêla tachêda cme un pêr de schêrpi robósti e un bastòun, la và a drē la parèida mezdé-sîra e la finés vêrs la séma cun un trât a gradòun. Al tèimp ed viâz stimê l’é ‘d un quêrt d' ōra, atravêrs trât buschîv e zôni ed bèli vidûdi.
Non aprite quella porta
{{Metacaixa
Non aprite quella porta (Minga vèrar c'l us là) 'l è 'n film ad scarésa girâ in dal 1974 par Tobe Hooper. Custâ 140.000 $ (finansiâ c'n i bèsi muciâ sù da 'n film pòran dla cumpagnìa, al famóś Gola profonda), al film al 'n à pò fat sù 30.859.000 $ in di sōi butghèṅ di Stat Unî, faghénd-al dvintàr òṅ di più grand sucès dal cìnema indipendènt.
Culegamènt estéran
}}
Muśèo-monumèint a 'l deportê polìtic e rasiêl
Noti e referèinsi
}}
Dal tramonto all'alba
{{Film }}
Dal tramonto all'alba (Da 'l tramònt a l'alba) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1996 ad Robert Rodriguez.
1561
Al 1561 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
225 (nùmer)
{{Metacaixa
Pingu
Al cartòun l'ha avû dimondi sucès in tótt al mònd, anch perché i persunag' i discòren in "pinguines", 'na léngua inventèda ch'l'arcorda quela ed La Linea.
ADONE
{{Metacaixa
80 (nùmer)
{{Metacaixa
Scrâna
La scrâna (sedia in italiân) l'é 'na mubélia druvêda, per l'apûnt, per sēdres. L'é fâta, int la fōrma normêla, da un piân pêra (al sedîl), dal gâmbi ed sustègn (in nòmer ed quâter) e da un pogiaschîna per pugêres. Acsé cm' al sedîl o al pogiaschîna a pōlen ciapêr fōrmi diferèinti (mó sèimper lighêdi, in generêl, a ôbligh ed cumditê), al gâmbi a pōlen èser ânca trèi, o, in chêş particulêr, óna (per esinpi al scrâni 'd un bar). Per quistiòun ed cumditê al sedîl l'é, cun l'acôrd ed tót, alvêda dal pavimèint ed 45 centémeter (int al chêş dal scrâni dal bar invēci de 75 centémeter)
Impajadûra dal scrâni
A gh'é dimòndi gèner 'd' impajadûra:
Hard Candy (Madonna)
Hard Candy (Caramèli) 'l è 'l undicéś'm àlbum in studi dla Madonna, vgnû fóra al 25 'd Avrìl dal 2008 in tut al mónd a part i Stat Unî in du al 'l à fat 'l dè dòp. 'L é 'l sò ùltim lavōr par qvéi dla Warner Bros. Records e 'l è stâ prudót da la Madonna in parsòna insém a Timbaland, a Pharrell Williams, a Justin Timberlake e a Danja. 'L à vindû quàtar migliòṅ ad còpi in tut al mónd.
1528 (nùmer)
Al 1528 (milsincseintveintòt, millecinquecentoventotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1527 (milsincseintveintsèt) e 'l vin prìma dal 1529 (milsincseintveintnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsincseintveintotéśim post.
1563
Al 1563 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Manfredo I Pio
Caschèda Chèrp n'ètra volta in dal 1321 in del màn di tirànic Bonacolsi, i cuśèin Gvid e Manfrēd Pio i cùcen la ginta 'd Chèrp a śbàt'r-i fóra da la sitê, mo però Chèrp l'armàgn in del man di papalèin. In dal 17 ed dicèmber dal 1329, 'l Imp'radōr Ludvîg IV al Bàvaréś al dà al vicariê 'd Mòdna a 'l Gvìd e a 'l Manfrēd Pio. In dl avrìl dal 1330 i Pio i gh'la chèven ed bàter e imperśunèr al cmandànt di suldê papalèin, Bertrànd Dal Bêls e pò anca 'd tgnìr a beda al só sucesór, al sgnór ed Rìmin, Malatesta. 'Rivê in Itàglia al rè dla Boèmia Śvàn I, chilò al cunferma al vicariê imperiêl ed Mòdna ai Pio, e la sgnorìa ed Chèrp a Manfrēd. In dal 1332 Manfrēd al taca a fèr custruìr i mùr dintor'n a la sitê 'd Chèrp. Al cmànd di Pio in sìm'a Mòdna al n'dura mìa dimòndi, perchè i Este i fan de tùt per tór-egh-la, e i Pio i gh'l'àn da cunsgnèr in dal 1336. In dal 1344 Manfrēd al gnìva imperśunê da 'l sgnōr ed Rèś, Filìp Gunśèga, ch'al n'epsìva mìa vèder i Este 'd Mòdna e gnanca 'd catèr al Manfrēd in mèś a 'l cortèo 'd Obìs 'd Este.
Epitaciolândia
Ecunumia
La sò ecunumia lè al cumèrc e l'alevamëint dal pëguri.
Francesca Schiavone
{{Metacaixa
Go Go Tales
{{Film }}
Il medico della mutua
Sunt
Al duturèin fresc ed stùdi Guido Tersilli (Alberto Sordi) al vōl lavurèr c'ma dutōr edla mùtua, perchè s'al gh'la cavarà 'd avér-egh dimòndi pasiìnt, alóra cal sistéma lè al gh'asicurarà di bē guadàgn. Só mèder l’Anna Maria (Ida Galli) e la só muróśa Teresa (Sara Franchetti) i 'l vól'n aiutèr a catèr sù di pasiìnt e soquànt èter i se pràn tōr sù cun dal volontariê in uspidêl e cun l'amicìsia dal sóri lè dàinter. Al cólp da mìster, però, al gh deśvìn da 'l ès'r intrê in dla mandga dal vêć dutōr Bui (Franco Scandurra) e sovertùt ed só mujér Amelia (Bice Valori), ch'la s al porta infîn anc a lêt. Lò però al la tîn bòuna sōl fintànt che i dumìla-terśèint pasiìnt ed Bui i n's'ràn pasê dala só banda dôp che 'l vêć 'l è mort. La muruśèina Teresa l'è dvintèda un de più anca lē e adèsa al duturèin al prà dedichères completamèint a viśitèr la muntàgna 'd pasiìnt catê sù, che acsè al fà cuntèinta la só mama. Mo 'l lavōr 'l è dimòndi pēś e lò stès, per la fadìga, al finìs ricoverê a 'l uspidêl, indû chi èter dutōr i prèven anca fèrgh el scherpi, se lò al ne fùs acsè śvélt da scapèr vìa in tèimp. Da stèr cómed in scranòun in dla só trasa, n's'gh cavarà minga ed viśitèr tut i pasiìnt da stèr a 'l teléfon?!
Bresèl
I rèst dal pasê
L'antîga Brixellum rumâna la mantîn i sègn dal só pasê ind l'Antiquarium in via Cavallotti 12 ( al vèc cunvèint benedetèin) in dōv' a’s pōlen mirêr interesânti testimuniânsi e scultûri del peréiod rumân, tra quisché la stâtva ‘d un personâg cun al mantèl (lacerna), dal I sècol dôp Crést. Dègna ed nôta ânca la stâtva d’ Ercole mésa ind la piâsa centrêla, ôvra dal famōş scultōr Jacopo Sansovino (1553), fâta fêr dal dóca Ercole II Este.
Anna Dmitrieva
Culegamènt estéran
}}
The Letter (film 2012)
James Franco, èx studènt dla scóla 'd recitasiòṅ 'd Anania a New York, 'l à girâ 'l sò part in tri dè.
Culegamènt estéran
}}
Spagnôl
L'al fà pèrt dal gropp dal languv indo-europei, ureginè da l evoluziån dal latén vulghèr, anch's ai è dal paroli ch'al vénen da l areb.
Luca Toni
Luca Toni (Pavùl, 26 ad Maǵ dal 1977) 'l è 'n śugadōr ad fólbar emigliàṅ, atacànt dal Veróna. 'L è élt 1 métar e 93 e al péśa utànt'òt chilo.
Caréra
Cun la maja dl'Itàglia al vìns al mundiàł dal 2006, psénd cuntàr su quarànta-sèt preśénsi e sédas gòi.
Aleksandra Panova
{{Metacaixa
L’Aleksandra Aleksandrovna Panova (Mósca, 2 ad Mars dal 1989, Александра Александровна Панова in Rus) l'è na tenìsta rusa ch'l'è stada la nùmar stant'òṅ dal mónd al 30 ad Luj dal 2012. L'è élta 179 cm pśand 63 chilo.
1529 (nùmer)
Al 1529 (milesincseintvèintnōv, millecinquecentoventinove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1528 (milesincseintvèintòt) e 'l vin prìma dal 1530 (milesincseinttrèinta). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintvèintnōvéśum post.
Aleksandra Panova
Caréra
In dal 2009 la n pasa briśa 'l qualificasiòṅ a gl'Australian Open, a 'l Roland Garros e a gl'US Open, chè paténd un 6-3 3-6 4-6 da la Zuzana Kučová. A Cantón invéci la riva in di quàrt baténd la Yurika Sema 6-2 3-6 7-6 e l'Ol'ga Govorcova 7-5 6-4 par pò pigàr-as a la śugadōra ad cà Shuai Peng par 2-6 3-6. A Taškent la fà méj d'l an prima, mandànd a cà la Patricia Mayr-Achleitner 7-5 6-1 prima ad cédar a la Shahar Peer cun al puntéǵ ad 4-6 4-6. A Uśàka la cata subìt la nùmar quìndas dal mónd, la Samantha Stosur, pardénd-ag par 2-6 4-6. La sèra 'l an a 'l 142śum pòst.
Dòp un 2010 da daśmindgàr, la rusa la s qualìfica p'r i US Open ma pò la và a cà subìt cun la Marion Bartoli par 5-7 3-6. La fà méj la stmana dòp miténd-'s in bisàca al tìtul ITF da sinquànta-mila dòlar ad Saransk e pò incóra 'n àtar ITF baténd 4-6 6-1 6-2 l'Alexandra Cadanțu a Telavi.
32 (nùmer)
Al nùmer 32 in dla Chìmica
Al 32 'l è al nùm'r atómic dal germàni (Ge).
Colegamèint estèren
}}
Saw - L'enigmista
{{Metacaixa
Yana Buchina
Caréra
La Buchina la śōga al sò prim turnèo WTA in d'l Utóbar dal 2009 a Mósca, cun na carta salvàdga in bisàca, ma la pèrd subìt da la Nadia Petrova par 2-6 0-6. 'L an dòp la gh tórna par far al qualificasiòṅ ma la n i pasa briśa.
Slevin - Patto criminale
{{CITAZIONE|Al mumènt, al sit, al nùmar śbaliâ.|Tagline dal film}}
Butter
Culegamènt estéran
}}
.ryukyu
(c'ma 'l arcipèleg giapunéś) 'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 3 'd avrîl dal 2014.
Si può fare l'amore vestiti?
Sunt
Chè la cata un sac ad gint braghéra, ch'la gh dascór adrē par via dal sò mistēr „spurcaciòṅ“ a sò dita, e anc un sò vèć amìg da i tèmp dla scóla, Andrea (Corrado Fortuna). Chi lò al s è mis a giustàr la ròba frusta par campàr e 'l è anc fnòć ma al n al pōl cuntàr a ninsòṅ parchè in paéś a sarév un brut fat. L’Isabella (Marina Rocco) la gh'à 'n negòsi 'd vistî e la vrév dvintàr la sò muróśa dònca la gh pòrta sèmpar dla ròba da mét'r a pòst. Quànd ninsòṅ a la véd lē la tîṅ adrē a di cōrs ad dialét milanéś par pèrd'r al sò asènt dla basitàglia e dar-'s un tôṅ da dóna cun dla clas.
1574
Al 1574 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Kiss (àlbum)
{{Album }}
1530 (nùmer)
Al 1530 (milesincseinttrèinta, millecinquecentotrenta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1529 (milesincseintvèintnōv) e 'l vin prìma dal 1531 (milesincseinttrèintaùn). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDXXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseinttrèintaéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1530 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 765: Fatoriśasiòun:
Nanutecnulugìa
{{Metacaixa
Chebèch
Al Chebèch (in fransaix Québec, /keˈbɛk/) ’l é na pruveinsia dal Canadà, la pió granda pr estensioun e la secounda pió populê dla Federasioun doap edl Untêri. Coun la sau laingua, la sau cultura es el sau institusioun, al é de facto na nasioun draint al Canadà.
Lech Walesa
Biugrafìa
In śònta a 'l Prèmi Nòbel, 'l à ciapâ anc dimóndi àtar prèmi in gir p'r al mónd. Anc s'al n gh'à minga al diplòma ad scóla superióra, 'l à ciapâ listés dal laurea honoris causa par òpra 'd Università ad tut al mónd.
Il mistero di Sleepy Hollow
Sunt
New York, 1799. 'L agìnt ad pulisìa Ichabod Crane (Johnny Depp) al partìs p'r al vilàǵ spardû ad Sleepy Hollow p'r investigàr su tri masamènt in dua a 'l vitmi i gh'aṅ cavâ via 'l tèsti. In dal paiśèṅ al pulisiòt al cgnós la fiōla ad Baltus Van Tassel (Michael Gambon), na ragàsa ch'a gh piàś dimóndi ad nóm Katrina (Christina Ricci), anc se lē al muróś la gh 'l à bèla, Brom Van Brunt (Casper Van Dien), un śuvnòt dimóndi gelóś.
David Ogden Stiers
{{metacaixa
1576
Al 1576 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Butér
Al butér l'è un prodòt ch'as fà dal lat: l'è 'd cunsistèinsa a metê tra l'èser sòlid e la créma. As dróva da cundimèint e anch da fèr di pietànzi, acsè cóm al òli e al strótt.
Cóm l'è fat
Al butér al sfaléstra in dla padèla sul fógh pròpria per l'aqua ch'al gh'à dèinter: l'aqua e al gras i bóien a di temperadùri advérsi.
Fratelli d'Italia (film 1989)
{{Metacaixa
In dla culòna sunóra dal film i s càtan di pès dla Sabrina Salerno (Gringo e Sex) e dla Belen Thomas (Survivor e Y Mi Banda Toca el Rock).
Pesce d'Aprile
{{dialort | dial=Miranduléś}}