cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
526
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DXXVI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Kleinhoff Hotel
{{Film }}
Isabella Andreini
L'Isabella Canali, spuśèda Andreini (Pedva, 1562 - Liòun, al 10 ed śùgn dal 1604) l'è stèda n'atóra edla Cumédia edl'Êrt e na scritóra ed rèciti pastorèli, ed cansòun, ed sunèt, e 'd poveśìi.
235 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 235, mo invéci 'l an 235 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 235 (duśeinttreintasìnc, duecentotrentacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 234 (duśeinttreintaquàter) e 'l vin prìma dal 236 (duśeinttreintasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCXXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al duśeinttreintasinchéśim post.
Kleinhoff Hotel
Culegamènt estéran
}}
Voulez-Vous
{{CITAZIONE2|People everywhere, a sense of expectation hanging in the air, giving out a spark, across the room your eyes are glowing in the dark and here we go again, we know the start, we know the end, masters of the scene, we've done it all before and now we're back to get some more, you know what I mean. Voulez-vous (ah-ha), take it now or leave it (ah-ha), now it's all we get (ah-ha), nothing promised, no regrets, voulez-vous (ah-ha), ain't no big decision (ah-ha), you know what to do (ah-ha), la question c'est "voulez-vous".|Gint dapartùt, un sèns 'd aspitàr 'l impinìs l'ària, al dà vita a na silta, lung la cambra i tò òć i brùś'n in dal scûr, a sém prònt, a cgnusém 'l inìsi, a cgnusém la fiṅ, a sém padròṅ dla séna, a 'l ém bèla fat prima e adès a sém turnâ p'r avér-'n incóra, 't al sà qvél ch'a vój dir. Vlî'v vò? (ah-ha), o ta gh stà o lasém pèrdar (ah-ha) adès 'l è tut qvél ch'a gh'avrém (ah-ha), minga prumési, gnanc un rimpiànt, vlî'v vò? (ah-ha), briśa decisiòṅ grandi (ah-ha) at sà cuśa far (ah-ha), la questiòṅ l'è "vlî'v vò?"|Voulez-Vous, 1979|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}{{Fr}}}}
1424 (nùmer)
{{Metacaixa
Trësana
Trësana (in Itagliàn Tresana) i è un comun d'la toscana d' 2.080 abitànt (2015) int'la Provincia d' Masa-Carara.
Nùmer prìm ed Mersenne
{{Metacaixa
Janet Leigh
Màdar dgl'atōri Kelly e Jamie Lee Curtis, abùdi da 'l culéga Tony Curtis, l'è cgnusùda specialmènt p'r avēr fat la part dla Marion Crane in dal film Psyco (1960) 'd Alfred Hitchcock, rōl ch'al gh'à frutâ 'n Golden Globe e na nomination a i Prèmi Òscar.
Biugrafìa
La Janet la mòla acsè i sò studi 'd mùśica e 'd psiculugìa p'r andàr a Hollywood a giràr al sò prim film, La cavalcata del terrore. In dal 1949 la fà la part dla Meg March in dal film Piccole donne ad Mervyn LeRoy, trat da 'l rumànś dla Louisa May Alcott. In dal 1953 la rècita in Il mago Houdini insém a Tony Curtis, spuśâ dū an prima, pò in dal 1958 la lavóra cun Orson Welles in dal noir L'infernale Quinlan e cun Blake Edwards in In licenza a Parigi.
In dal 1960 l'è prutagunìsta insém a Anthony Perkins e a la Vera Miles dla pelìcula Psyco 'd Alfred Hitchcock in du l'è fata fóra a mità film scurtlàda sóta la dócia. Dū an dòp l'è la vòlta ad Va' e uccidi, film dramàtic ad John Frankenheimer cun Frank Sinatra. In dal 1966 la fà la mujēr ad Paul Newman in dal pulisiésc Detective's Story.
Vasco Rossi
{{Metacaixa
{{CITAZIONE2|Respiri piano per non far rumore, ti addormenti di sera, ti risvegli col sole, sei chiara come un'alba, sei fresca come l'aria.|At respìr piàṅ p'r a n far mia rumór, t'at durmèns ad sira, ta t léṿ cun al sōl, 't sē ciàra cuma n'alba, 't sē frésca cuma l'ària.|Albachiara, 1979|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
Prim pas
Al sò prim 45 gir, incìś in dal 1977, 'l è Jenny/Silvia. 'L aṅ dòp a vèṅ fóra al sò prim àlbum Ma cosa vuoi che sia una canzone (Ma cuśa vō't ch'la sia na cansòṅ, praticamènt vindû sōl in Emégglia-Rumâgna). Al disc 'l è ad stamp ad cantautōr, incóra luntàṅ da la linnea rock ad Vasco di aṅ sucesìṿ.
La cunsacrasiòṅ (1987-1994)
Dvintâ pàdar par la tèrsa vòlta, al cantànt al fà gnir fóra 'n at'r àlbum Gli spari sopra (I spar ad sōvar, 1993) ch'al gh fa vìnsar 10 disc ad plàtin. Anc al sìngul Gli spari sopra 'l è un sucès e al gh'à dèntar al remix ad Delusa cun di ciàr riferimènt a 'l ragasóli ad la traśmisiòṅ Non è la Rai. Par tuta rispósta Ambra Angiolini la taca a cantàr e balàr cla canta lè durànt al sò prugràma.
I an dal sucès ad masa (2001-incō)
In d'l Agóst dal 2011, dòp èsar stâ dimés da 'n uśdàr ad Bulógna par n'uperasiòṅ a 'l custajóli ch'i gh'ìvan purtâ n'infesiòṅ a i palmòṅ, in sal sò sit ad Facebook al dà adòs a Luciano Ligabue, dgénd ad lò ch'al gh'à «Un bicér ad talènt in un mar ad preśunsiòṅ».
Neil Diamond
In dal 2011 'l è finî in dla Rock and Roll Hall of Fame.
Etiam capillus unus habet umbram suam
{{Metacaixa
Elesiòṅ in dal sèst distrét cungresuàł dla Geòrgia dal 2017
Al prim tùran dgl’Elesiòṅ in dal sèst distrét cungresuàł dla Geòrgia dal 2017 i gh'èṅ stadi 'l 18 'd Avrìl dal 2017 par numinàr al deputâ ch'al gh'iva da tōr al pòst dal republicàṅ Tom Price numinâ in cal méntar Segretàri dla Salùt e di Servìsi Umàṅ di Stat Unî al 10 ad Favràr dal 2017 p'r al presidènt Donald Trump.
King Moody
Culegamènt estéran
}}
Alàska
{{Metacaixa
Al stat 'l à sèmpar vutâ p'r al partî republicàṅ a gl'elesiòṅ p'r al presidènt di Stat Unî a part al 1964 in du al s è mis da la banda 'd Lyndon B. Johnson. La sò guvernadōra in di an da 'l 2006 a 'l 2009, la Sarah Palin, l'à fat la vice 'd John McCain in dgl'elesiòṅ dal 2008 pò pardùdi cóntar Barack Obama. Adès a 'l guèran d'l Alàska, da 'l 2014, a gh'è 'l indipendènt Bill Walker.
354 (nùmer)
{{Metacaixa
La vedova inconsolabile ringrazia quanti la consolarono
Sunt
Dòp la mòrt dal ric marè Salvatore Santonocito (Mario Maranzana) durànt 'n incidènt in màchina, la bèla mujér Caterina Prevosti (Edwige Fenech) la ciàpa sōl 'l uśufrùt dla cà in Sicìglia parchè chi lò al n iva minga fat testamènt, dònca i s mét'n in bisàca incòsa i sò dū fradèi, Nico (Pino Ferrara) e Tano (Guido Leontini). 'L avucàt Baldo (Franco Ressel) e sò màdar, la Francesca (Didi Perego), i próan a śugàr la carta 'd un putèṅ che sò fiōla l'è drē a spétar da lò p'r arbaltàr tut ma Tano al s la rid parchè al sà che Salvatore 'l éra stéril. Al nutàr Perla (Enzo Andronico) al diś ch'a gh'è da védar s'l è véra dabòṅ e al gh dà tarśènt dè par dimustràr-al, acsè a diś la léǵ ch'la dascór ciàra.
Nothing Safe: Best of the Box
Nothing Safe: Best of the Box l'è na racòlta dal grup alternative metal di Alice in Chains. L'è stada publicàda al 25 ad Śugn dal 1999 cun dènt'r un pès inèdit, Get Born Again, e na versiòṅ demo ad We Die Young.
The Mangler - La macchina infernale
La pelìcula l'à frutâ un migliòṅ e òt a 'l incìrca in di Stat Unî dand vita anc a 'n séguit in dal 2001, The Mangler 2 ad Michael Hamilton-Wright.
Dietro la porta chiusa
{{Metacaixa
Sunt
I dū i sa spóśan prèst e i vàn'n a star in dla sò vila ch'l'éra stada dla màdar 'd sò marè, na dóna ch'l'andàva mata p'r i śî, e in du a viṿ anc sò surèla, la Carolina (Anne Revere). A jutàr in cà a gh'è anc la sgnōra Robey (Barbara O'Neil) ch'la s quàcia in ghigna c'n un fasulét da quànd l'è armàśa uféśa soquànt an prima in dal méntar ch'la salvàva Davide da 'n inséndi.
Sex and Zen - Il tappeto da preghiera, di carne
Al gh'à abû dū séguit, Sex and Zen 2 dal 1996 ad Man Kei Chin e Sex and Zen III dal 1998 'd Aman Chang, e 'n arfacimènt, Sex and Zen 3D dal 2011 girâ par Christopher Sun Lap Key.
Nagaśàki
Nagaśàki (長崎市 in Giapunéś, scólta'l chè) l'è na sità dal sud dal Giapòṅ ch'la s cata in dl'ìśula 'd Kyūshū, capitàla dla prefetùra c'n al stés nóm. Al sò nóm a vōl dir „pìcula pelìśula ślungàda“ mént'r al sò sìndig, da 'l 2007, 'l è Tomihisa Taue.
Squire Fridell
Squire Fridell (Oakland, 9 ad Favràr dal 1943) 'l è 'n atōr americàṅ.
Àtar prugèt
}}
Fate la nanna, coscine di pollo
Sunt
Un dè, méntar Simone 'l è via da la sò muróśa, la Silvia la diś a la Mary che c'l àtar dè l'à sintî incòsa quànd l'à gusâ cun Simone e ch'la n 'l iva minga da far parchè i óm i èṅ muśnènt, adès a s capìs parchè la gh śibìva sèmp'r ad durmìr insém quànd a trunàva e lē la gh dava dal carési méntar la Mary la punsàva.
Joan Bennett
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Uccelli 2 - La paura
Sunt
La Vanessa Cartwright (Michelle Johnson) l'è na giurnalìsta ch'la lavóra par la televiśiòṅ insém a 'l sò muróś Peter (Christopher Atkins) ch'al fà 'l cameraman. Chi lē la gh vōl andàr a fónd par capìr cum è-la che di pui i s ér'n arvultâ cónt'r al sò padròṅ, un cuntadèṅ bcâ a mòrt. A pâr che gl'uśèi i àppian pardû la tèsta parchè anc da gl'àquili i ìvan dâ adòs soquànt tèmp prima a dū śóv'n in aliànt (al masć al pèrd 'n òć).
806 (nùmer)
{{Metacaixa
Amsterdamned
{{CITAZIONE|Pargâ ch'al n tórna mai piò sù.|Tagline dal film}}
The Album
{{CITAZIONE2|If you change your mind, I'm the first in line, honey I'm still free, take a chance on me, if you need me, let me know, gonna be around, if you've got no place to go, if you're feeling down, if you're all alone when the pretty birds have flown, honey I'm still free, take a chance on me, gonna do my very best and it ain't no lie, if you put me to the test, if you let me try, take a chance on me (that's all I ask of you honey).|S'at cambi idéa, a sòṅ al prim dla fila, teśôr a sòṅ lib'r incóra, dà'm n'ucaśiòṅ, s'at gh'à biśógn, fà-'m-al savēr, a sarò in gir, s'ta n sà in du 'ndàr, quànd ta t sènt śò, s'at sē da par tè, quànd gl'uślèṅ bèi i èṅ vulâ via, teśôr a sòṅ lib'r incóra, dà'm n'ucaśiòṅ, a farò tut qvél ch'a prò e a n è minga na bala, s'ta m mét a la próa, s'ta m las pruàr, dà'm n'ucaśiòṅ ('l è tut qvél ch'a t dmand teśôr).|Take a Chance on Me, 1977|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
521
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DXXI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Asia D'Argento
{{Metacaixa
Obtorto collo
Culegamènt estéran
}}
Paraíba
Curiusitä
In d'la Paraíba a gh'è al pont püsä urientäl dal cuntineint americän.
1446
Al 1446 (MCDXLVI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Voglia di ricominciare
{{Film }}
Italiani! È severamente proibito servirsi della toilette durante le fermate
Sunt
Al studènt universitàri cumunìsta Benito, ch'al tîṅ a drē a gl'insegnamènt ad Karl Marx, Mao Tse-tung e 'd Herbert Marcuse, al vōl bèṅ a la Patrizia, na ragasōla impgnàda in 'n istitùt ad belésa, ma al n gh'à minga intensiòṅ ad far 'l amōr sèg in fin tant che la rivulusiòṅ la n vinsarà briśa. Durànt na fèsta, la dóna la cgnós Garibaldi, scutmâj 'd un arvèrs cun la barba pina, ch'al gh śibìs na màchina par ciulàr-la. Lē la n céd minga ma la fà crédar a 'l sò muróś al cuntràri. A chi lò cal lavōr lè al n gh'è indivìś parchè al sò interès 'l è quél ad far crudàr al sistéma da 'd dèntar e al decìd acsè ad tacàr a sunàr par na cà discugràfica, cantànd di braṅ ad prutèsta ma anc dal cansunéti. Fat sù di bèsi, al decìd pò ad spuśar-as ma Patrizia, ch'la 'l batéśa cuma 'n traditōr dla càuśa, la tōś la sò vindéta tajànd-gh al cas.
Billy Elliot
{{CITAZIONE|Dènt'r ad nuàtar tut a gh'è 'n talènt speciàl ch'al spèta ad vgnir fóra. Al truc 'l è ad catàr-al.|Tagline dal film}}
Amorestremo
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Dioceṡi ad Verona
La dioceṡi la g'ha 381 paròchi 18 viacariä; l’é stä fundä in dal III sècul e incö l'é guernä dal véScuv Mons. Giüsépp Zenti, dal 2007.
807 (nùmer)
{{Metacaixa
Africa
Riferimént
}}
Psîg
Cun la tetnologìa dal dè 'd incō a s epsiga alśēr al touchscreen quand a s dēv śumèr in dal cìc na figùra o na paśna lè in sìma.
Zeca Pagodinho
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Sarah Palin
Esperiénsa pulìtiga
Dòp èsar stada na mémbra dal cunsìli cumunàl ad Wasilla da 'l 1992 a 'l 1996, la dvènta sìndica ad cla sitadìna lè da 'l 1996 a 'l 2002. In dal 2006 la gh la cava a ès'r elèta p'r al partî republicàṅ cuma guvernadōra dal stat d'l Alàska.
La Palin 'l è cóntar 'l abòrt e i matrimòni gay, anc s'la gh tîṅ a dir ch'la gh'à di amìg fnòć, e a favōr dla péna 'd mòrt.
Culegamènt estéran
}}
Supernova (film 2000)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Culegamènt estéran
}}
François Hollande
Referèinsi
}}
1427 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1427, mo invéci 'l an 1427, 't ê da 'ndèr chè) Al 1427 (milquaterseintveintsèt, millequattrocentoventisette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1426 (milquaterseintveintsē) e 'l vin prìma dal 1428 (milquaterseintveintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milquaterseintveintsetéśim post.
Music Bank
{{Metacaixa
Il sospetto
Il sospetto (Al suspèt) 'l è 'n thriller psiculògic dal 1941 'd Alfred Hitchcock, girâ in biànc e négar, ch'l à frutâ 'l Prèmi Òscar par la prutagunìsta, la Joan Fontaine.
Zarvèl
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
Ètri våus
}}
Nanni Moretti
Biugrafìa
Nâ par caś in Élt Édǵ da di genitōr rumàṅ in vacànsa, Nanni al crés studiànd a 'l lìceo clàsic Lucrezio Caro ad Róma, śugànd a pala-nōd in dla S.S. Lazio Nuoto e girànd i sò prim curtumetràǵ druànd na cinepréśa Super 8 cumpràda vindénd la cò culesiòṅ ad francbói.
In dal 1991, recitànd la part dal minìstar Cesare Botero in Il portaborse ad Daniele Luchetti, al vins un „Dàvid ad Dunatèl“ cuma atōr prutagunìsta. Dū an dòp l'è la vòlta 'd un film ad tri epiśòdi auto-biugràfic, Caro diario, ch'al vins al prèmi par la regìa a Cannes. In dal 1998, in dla pelìcula Aprile dedicàda a sò fiōl Pietro, al tira gl'uréci a Massimo D'Alema dgénd «D'Alema, dì quèl ad sinìstra!» mént'r al guardàva 'n dibàtit televiśìṿ in dū chi lò 'l taśìva su 'l paròli 'd Silvio Berlusconi.
Nòti
}}
Quâter Castē
I Quâter Castē
Fôrsi la costrusiòun di quâter castē (Muntzân, Muntlósi, Bianèl, Muntvêder) în cumincê sòta Atto Adalberto int la metê dal X sècol. Al costrusiòun di castē, secònd còl che dîṣen i documèint, în stêdi fât per di precîṣ mutiv stratègich, sibèin cun di cûmpit divêrs, as tratêva ed pôst in avânti che êren la préma difèiṣa ed Canòsa cûntra i perécol ed la Lumbardìa e di pâs alpèin. Sōl Bianèl incô l'é un castèl abitê, ed chiêter armâgnen sōl di pcòun pió o mēno rubóst dal tòri mèistri.
Bianèl
Bianèl l'é al têrs muntarôt, da matèina, di famōṣ Quâter Castē. Tr'al j ôvri ed furificasiòun tirêdi só a presédi di quâter muntarôt, l'é l'ònica a èsres mantgnûda in bòuni cundisiòun. Bianèl l'é stê ind di sècol la cà e la furtèsa di Canòsa fîn a la metê dal 700, cà sgnurîl. 'Na prêda a l'ingrès dal mûri la dîṣ che: "Castrum Bibianelli, comitissae Matllildis Opus", mó al castèl l'é stê fât préma, insèm a chiêter trî. L'urègin dal castèl cme tòr per vèder luntân l'é verifichêda bèle int al X sècol. Dôp al cròl sucès int al 1285, cme la dîṣ la Chronica ed Salimbene de Adam, la tòr l'é stêda arfâta cun la zûnta al cèinter ed 'na schêla a lumêga in prêda al pôst ed còli ed lègn che in urègin unîven i divêrs livê. Dôp sté restâver ind i sècol che în gnû dôp a s'é dirèt i lavōr vêrs al difèiṣi dal castèl. Sōl a la metê dal XVII sècol j intervèint a s'în vultê vêrs al valōr ed l'aspèt urnamentêl. Cun l'ôvra 'd arnuvamèint ed magiōr valōr vrûda da Gaetano Canossa intōrna a 1644, cun intervèint a la caplèina intêrna e préma ed tót a l'apartamèint al piân d'ed sōvra e la pêrta a matèina, cun j urnê ed Gian Giacomo Monti e Baldassarre Bianchi. Int al XVIII sècol è stê fât al lêregh scalòun. L' ûltem impurtânt intervèint architetônich, dê da fêr al Marchelli ind la préma metê dal XIX sècol, l'interèsa al colegamèint tr'a j êli ed mezanôt e 'd mezdé ch'al sègna al cunfîn, a matèina, la cōrt ed la cistêrna. Matélda la stêva quâṣi sèimper a Bianèl, ché a gh'é stê Enrico IV in penitèinsa, préma ed l'incûnter dal 1077, ché a ghé stê di pêpa e di prîncip e int al 1111 Matélda l'à ricevû Enrico V, quând l'é turnê indrê da l'incurunasiòun a Ròma, e l'é stêda da lò numinêda vicâria imperiêla in Itâlia: êren j inési ed la pês, ed dêṣ ân dôp, dal Cuncurdê ed Worms. Dôp la môrt ed Matélda al castèl l'é armêṣ a i Canòsa. L'à subî dimòndi cambiamèint che n' àn fât 'na ristocrâtica cà: la mantîn però interesânti strutûri ed la préma rôca e in 'na câmbra, un quêder dal XIV sècol, ch' al rapreṣèinta Matélda cun in mân un fiōrdal pòm granêr e al dét "tuetur et unit". La permanèinsa ed Matélda e la fermêda 'd Enrico IV int al 1111 àn dê urègin a 'na celebrasiòun dal fât ch' es tîn da un bèl pô, dóve a trât l'ucasiòun ed la nâsita dal Prèmi Matélda.
Juliette Lewis
{{Metacaixa
Isabelle Adjani
Biugrafìa
In dal 1981 la gira cun James Ivory al film Quartet, pò in dal 1985 Luc Besson al la sarnìs p'r al sò Subway. In di an Nuànta l'è la prutagunìsta di film La Regina Margot ad Patrice Chéreau e ad Diabolique insém a la Sharon Stone.
Milìmeter
Colegamèint estèren
}}
Illinòis
{{Metacaixa
In di elesiòṅ par numinàr al presidènt di Stat Unî da 'l 1992 in avànti, da i tèmp ad Bill Clinton, 'l Illinòis 'l è pasâ a vutàr sèmpar p'r i demucràtic méntar prima 'l éra fis da la banda di republicàṅ par siē elesiòṅ 'd fila. Al sò guvernadōr però, da 'l 2015, 'l è 'l republicàṅ Bruce Rauner.
Brivido
Brivido (Śgriśōr) 'l è 'n film ad scarésa dal 1986 ad Stephen King trat da 'l racònt Camion tirâ fóra da la sò racòlta dal 1978 Night Shift, cgnusùda in Itâglia cuma A volte ritornano (Dal vòlti i tórn'n indrē). La pelìcula, giràda a Wilmington in dal stat dla Carulìna dal Nòrd, l'è stada prudóta par Dino De Laurentiis.
Cercasi Susan disperatamente
Al film 'l à fat sù óltar 27 migliòṅ ad dòlar, un sucès dimóndi grand esénd custâ sōl quàt'r e mèś.
Sunt
La decìd acsè ad savér-an da piò par capìr chi è-la pò cla Susan lè, na rock star fóra ad tèsta. La Roberta la s lóga par guardàr 'l incóntar fra i dū e quànd quàla là la buta via al sò giubòt ad pèl, la 'l tōś lē sénsa savér ch'la Susan l'iva péna rubâ a 'n sò amànt 'd un dè dū buclèṅ ch'i cóst'n un muć ad bèsi e par cal mutìṿ lè lē la gh'à 'n sicàri ch'al gh tîṅ adrē.
Cun al giubòt adòs, la raśdóra la vèṅ cardùda cl'atra e par lē i tàc'n i guàj anc parchè la pèrd la memòria in cal méntar.
Butterfly Kiss - Il bacio della farfalla
Sunt
L’Eunice (Amanda Plummer) l'è na ragàsa fóra 'd tèsta ch'la pòrta dal cadéni tacàdi a 'l téti sóta i vistî. La và in gir p'r al nòrd dl'Inghiltèra a pascàr na sò èx muróśa ciamàda Judith ma invéci la cata na cumésa ch'la lavóra in un distributōr ad benśìna, la Miriam (Saskia Reeves), e la taca na relasiòṅ sèg. Chi lē la l'ajùta pò a lugàr al cadàvar 'd un camiunìsta che l’Eunice l'iva cupâ dòp èsar-'s-al fat. N'àtar cadàv'r a salta pò fóra da 'l baùl dla sò màchina, a s trata dl’Angela (Joanne Cook), na ragàsa che l’Eunice la s éra fata in un gir ad sès e mòrt.
356 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 356, mo invéci 'l an 356, 't ê da 'ndèr chè) Al 356 (terśeintsinquantasē, trecentocinquantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 355 (terśeintsinquantasìnc) e 'l vin prìma dal 357 (terśeintsinquantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśeintsinquantaseéśim post.
The Others
{{Metacaixa
Sunt
In cal méntar la Grace la cata in dal tasèl mòrt al “lìbar di mòrt”, 'n àlbum ad foto dal Daśnuvéśum sècul in dua dal parsòni mòrti i èṅ in pòśa cuma s'i fùsan vivi, ma cun i òć sarâ.
Culegamènt estéran
}}
Luigi de Magistris
Culegamènt estéran
}}
Live (Alice in Chains)
{{Metacaixa
Lègherma
El lèghermi (lacrima in itagliàṅ) gl'ìn na secresiòun dal ghiàndli laghermèli ch'i s facen indl òć e i servìsen a tgnìrel nèt, trasparèint e saṅ.
Prossima fermata: l'inferno
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Sunt
Leon Kauffman (Bradley Cooper) 'l è 'n futógrafar śōvan ad New York spuśâ cun la Maya (Leslie Bibb). Un dè la pruprietària dna galerìa 'd art, la Susan Hoff (Brooke Shields), la gh dà 'l incàrag ad tōr śò di fat ch'i sucéd'n ad nòt parchè la gh'à da far n'espuśisiòṅ.
Lucie Šafářová
La Lucie Šafářová (Brno, 4 ad Favràr dal 1987, a s lèś [ˈlutsɪjɛ ˈʃafaːr̝ovaː]) l'è na tenìsta céca, vinsidōra dal Fed Cup dal 2011 e 2012, prufesiunìsta da 'l 2002. L'è élta 177 cm, la péśa 62 chilo e l'è bòna ad dascórar in Céc, Tedésc e Ingléś.
Caréra
In dal 2011 la bat l'Agnieszka Radwańska subìt a Doha par pò pèrdar dòp da la Flavia Pennetta in tri sét. La stmana dòp la riva in finàl a Kuala Lumpur baténd la Dinara Safina e la Marion Bartoli ma pò la pèrd da la Jelena Dokić par 6-2 6-7 4-6. A Madrid la riva in di quàrt, méj a Cupenàghen anc s'al tìtul l'al pòrta a cà la Caroline Wozniacki (nùmar òṅ dal mónd) par 6-1 6-4. A Turònt la cata incóra la Serena Williams in di quàrt e anc 'sta vòlta par lē a n gh'è gnint da far anc s'la gh la cava a vìns'r un sét sèg (al prim). In Utóbar la pèrd dū semifinàl: a Linz cóntar la Dominika Cibulková e a Mósca cóntar la Kaia Kanepi. A la fiṅ d'l an la pèrd i sò dū singulàr ad Fed Cup cónt'r al rusi Svetlana Kuznecova e Anastasija Pavljučenkova.
Sociologìa edla deviànsa e dal mutamèint socèl
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Mina
{{CITAZIONE2|Se vuoi andare ti capisco, se mi lasci ti tradisco, sì, ma se dormo sul tuo petto di amarti io non smetto, no. Tu stupendo sei in amore, sensuale sul mio cuore, sì, se poi strappo un tuo lamento è importante questo mio momento perché io ti chiedo ancora il tuo corpo ancora, le tue braccia ancora, di abbracciarmi ancora, di amarmi ancora, di pigliarmi ancora, farmi morire ancora perché ti amo ancora.|S'at vō andàr a t capìs, s'ta m las a t tradìs, sè, ma s'a dòrum su 'l tò pèt 'd amàr-'t a n śmét minga, nò. Stupénd at sē in amōr, sensuàł su 'l mè cōr, sè, se pò a sćiànc un tò lamènt 'l è impurtànt cal mumènt chè mio parchè mè a t admànd incóra al tò còrp incóra, i tò bras incóra, ad brasàr-'m incóra, 'd amàr-'m incóra, ad tōr-'m incóra, far-um murìr incóra parchè a t vój bèṅ incóra.|Ancora ancora ancora, 1978|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
La Mina Anna Mazzini, cgnusùda méj c'n al nóm d'art ad Mina (Bust Arsìsi, 25 ad Mars dal 1940) l'è na cantànta, atōra, cundutōra televiśìva e prudutōra itagliàna naturaliśàda śvisra. Al sò scutmàj, invintâ par la giurnalìsta Natalia Aspesi, 'l è La tigra ad Cremóna parchè i suo i daśvgnìvan da la sità dla basa lumbàrda e lē la gh'è andàda a vìv'r a tri an.
8 donne e ½
{{Metacaixa
Due occhi diabolici
{{Metacaixa
Il prato macchiato di rosso
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Diabolique
{{Film }}
Walter Veltroni
{{Metacaixa
New Jersey
Al mùcia sù dagnóra nóṿ migliòṅ 'd abitànt (11śum pòst, cun na persentuàla 'd biànc dal 68,6%, ad négar dal 13,7% e 'd aśiàtic dal 8,3%) par na superfìsi ad 22.591 km² (quàr't ùltim pòst). 'L è divìś in vint-i-òṅ cuntèi e al gh'à sincsènt-ssantasiē cumùṅ. Al cunfìna a nòrd c'n al stat ad New York, a èst cun 'l Ucéan Atlàntic, a sud-èst c'n al Delaware (bōrd marìtim) e a òvest cun la Pennsylvania.
Al sò clima 'l è temprâ ùmid a part soquànti sò cuntèi dal nòrd-òvest ch'i gh'aṅ un clima cuntinentàł. Dascurénd ad bèsi, al New Jersey 'l è mis dimóndi bèṅ parchè al gh'à 'l sètim PIL dla nasiòṅ ma anc al secónd par parsòna, cuntànd la sò indùstria (specialmènt qvéla chìmiga), i sò servìsi 'd traspòrt, l'agricultùra (mlaransàna e mirtìl) e 'l turìśum su 'l spiàgi dal sò còsti, ciamàdi „Jersey Shore“. Anc a livèl ad persunàǵ famóś al s la cava bèṅ parchè i èṅ nâ chè:
Culegamènt estéran
}}
Amélie Mauresmo
Culegamènt estéran
}}
514
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DXIV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Sloane Stephens
La Sloane Stephens (Plantation, 20 ad Mars dal 1993) l'è na tenìsta americàna ch'l'è stada la nùmar sédas dal mónd in singulàr (al 18 ad Favràr dal 2013). L'è élta 170 cm par 61 chilo e l'è prufesiunìsta da 'l 2009.
Nursie
Sunt
Al cirùśig ad New Orleans Zack Peters (C. Thomas Howell) e la sò culéga Ashley (Rachelle Carson), durànt un viàś in màchina 'd nòt, i vènan buciâ apòsta e ad cuntìnuv da 'n óm insiminî ciamâ Raymond (David Parker) ch'al vōl sōl far-ag far 'n incidènt e a la fiṅ al gh la cava anc. Al dutōr al s déśda pò in un lèt 'd un ricòvar, al “Twilight Garden”, purtâ avànti da n'infarméra fóra 'd tèsta, l’Ada (Savannah Smith Boucher), surèla 'd Raymond. Fóra a taca na timpèsta e la dóna la gh diś ch'al n pōl minga andàr via cum l'à fat invéci l’Ashley. Ma 'l ròbi i n èṅ minga acsè parchè la dóna l'è mòrta e l'è finìda in un baùl a marsìr in mèś a 'l móschi. La Loralie (Dottie Hall) la próa a métar-'l in guàrdia dgénd-'g ad scapàr via ma l’Ada la s arlìa sèg e la la masa méntar la dòrum druànd un sachét ad plàstica. Anc dū atri vèci, la Ruth (Susie Coward) e la Gladys (Linda Lou Ropp), i èṅ tratàdi da schiva.
La morte dietro la porta
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Drenthe
Al Drenthe all'è vòina dàl dòdas pruìnsi dl'Ulànda. La g'ha 491.036 abitänt (2011) e la sò capitäla all'è Assen.
Pruvincia ad Lod
La cunfëina a ovest cun la Pruvîncia ed Pavî e cun el Piemånt (Pruvincia ad Lisandria), a est cun la Pruvîncia d’ Carmånna, a nord con la Pruvincia d' Milàn e a sud cun la Pruvincia d' Piaṡëinsa.
Cà
Par cà a s dascór dna strutùra basta ch'a sia, druàda da 'l óm par quaciàr-as durànt al dè e la nòt (par magnàr, punsàr o durmìr) e in dua a viṿ tuta la famìja in gènar, dal vòlti cun anc dal bèsti.
Overijssel
{{Metacaixa
6 ed fervèr
Al  l'è al 36° dè dal calendàri gregoriàn; agh vólen incòra ètri 328 dè a la fin dl'an (329 in di an bisestìl).
Virginia Henderson
La Virginia Henderson (Kànsas City, 30 'd novèmber dal 1897 - Brandford, 19 ed mers dal 1996) l'era stèda n'inferméra, arsercadóra, teòriśadóra e avtóra.
In tant che inferméra, insgnànta e arsercadóra, la Henderson l'ìva teoriśê in sim'ai biśògn fondamentêl dal persòuni, anca in funsiòun ed n'utilitê in di só insgnamèint, in "Quatòrdeś biśògn fondamentêl", teorìa che la Henderson la publichèva in soquànt giurnêl specialìstic e pò in di só lìber "The Principles and Practice of Nursing (1955)" e "Basic Principles of Nursing Care" (1960). Incòr incō 'l elèinc di quatòrdeś biśògn fondamentêl al vin tòlt in còunt in dla formasiòun dal personêl infermēr.
Colegamèint estèren
}}
Alien
{{Film }}
{{CITAZIONE|In dal spasi, ninsòṅ a pōl sintìr-at sigàr.|Tagline dal film}}
Il serpente e l'arcobaleno
{{Film }}
Sunt
Dennis Allan (Bill Pullman), antrupòlug dl'università 'd Harvard, al partìs p'r Haìti p'r andàr a védar s'a gh'è quèl ad véra in di stòri ch'i rìvan da 'd là su i mòrt viṿ e par far dal risérchi su 'n quèl druâ in di rît vudù ch'al prév vgnir bòṅ par preparàr la śdòrmia in àmbit mèdag.
Giàni Ambrosio
{{dialort | dial=Piasintëin}} {{Vèsc catòlic }}
636 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 636, mo invéci 'l an 636, 't ê da 'ndèr chè) Al 636 (seseinttreintasē, seicentotrentasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 635 (seseinttreintasìnc) e 'l vin prìma dal 637 (seseinttreintasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseinttreintaseéśim post.
Scream
Scream (Sîg) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1996 ad Wes Craven scrit insém a Kevin Williamson.
Sunt
La nòt dòp Ghostface al próa a masàr a cà sua anc la Sidney Prescott (Neve Campbell), na cumpàgna ad scóla dla Casey, ma al n gh la cava briśa. Subìt dòp a riva lè al sò murōś, Billy Loomis (Skeet Ulrich), ch'al gh dà 'n abràs ma, faghénd acsè, al fà cascàr par tèra al sò telefunèṅ ch'a pâr pròpria qvél dal sasèṅ. Par cal mutìṿ lè chi lò al finìs in parśòṅ.
Women's Tennis Association
La WTA la dà di punt (ch'i dùran 'n an) a tut al śugadōri ch'i tōśan part a i turnèo, a secónd di tùran pasâ e dla sò categurìa. Muciànd sù chi punt lè a s fórma la clasìfica, dita ranking in Ingléś, tut al stmani.
Cunservatori ad Müsica "Giuseppe Nicolini"
Stòri
Dal 1977, cò la statalisasiùn ad le lisèe e istituti müsicàl, a l'è stät intitulat a Giuseppe Nicolini, compositùr piasintëin ed el Setsèint.
Scary Movie 4
Scary Movie 4 (Film ad Scarésa 4) 'l è na cumèdia ad cretinìśia dal 2006 ad David Zucker, séguit di film Scary Movie dal 2000, Scary Movie 2 dal 2001 e Scary Movie 3 - Una risata vi seppellirà dal 2003. La pelìcula la tóś in gir soquànt film ad sucès in di Stat Unî cuma Saw - L'enigmista, The Village, The Grudge, La guerra dei mondi, Million Dollar Baby, I segreti di Brokeback Mountain e at'r incóra.
Il rito
Sunt
'L è 'l 13 ad Mars dal 1968 e 'l giùdas Ernst Abrahamsson (Erik Hell) al gh'à da tgnir adrē a 'l caś 'd un spetàcul pùblic impinî ad purcarìi fat da 'n grup ad tri còmig ciamâ "Les riens" ("I gnint") e par cal mutìṿ lè bèla multâ. Par far dal dmandi a gl'indagâ, al cap Hans Winkelmann (Gunnar Björnstrand), sò mujér Claudia Monteverdi ch'la s fà ciamàr Thea (Ingrid Thulin) e Sebastian Fischer (Anders Ek), al i fà vgnir da lò. Al vîṅ acsè a savēr che 'l ebrèj Sebastian, ch'al gh'iva na mujér itagliàna ch'la vivìva in Egìt e ch'l à anc masâ 'n sò amànt masć, al và a lèt cun la Thea ma 'l fà fadìga a dar-'g al gudiōl. Hans al sà incòsa tant ch'al gh paga anc la cambra d'l albêrg. A 'l inìsi Sebastian al gh in diś at tut i culōr a 'l giùdas, ch'l è muśnènt, ch'al pusa cuma 'n éndas e ch'l è sèmpar mój 'd sudōr, a s véd da 'l culét dla camìśa. Ernst, ch'al gh'à cal prubléma fìśic lè, al sènt al biśógn 'd andàr a cunfesàr-as da 'n prevòstar (Ingmar Bergman).
La Thea la gh'à paùra 'd ès'r interugàda da par lē parchè la gh'à di atàc ad pànig, Hans al śibìs di bèsi a 'l giùdas par lasàr-la fóra da tut ma lò al sćiànca 'l aségn. Quànd lē l'è là 'l óm prima al lèś di sò apûnt, pò al gh salta adòs e al la viulénta.
The Great Radio Controversy
{{CITAZIONE2|Looks like you just can't win in this do or die situation and it's harder than it seems, to survive keep alive and make your dreams, make your dreams all come true, you gotta, you gotta give it your best shot, give it ev'rything you got, oh, you gotta hang tough, hang tough, hang tough, sometimes love can make you blue, a heartache made just for you but you can't let it bring ya down, if you should stumble, if you should fall, pick yourself up off the floor.|A pâr ch'ta n gh la câṿ briśa a pasàr cla situasiòṅ chè 'd vita o mòrt e l'è più dûra 'd qvél ch'la sémbra, par tiràr avànti tîṅ viṿ i tò sógn e pòrt'-i a cumpimènt, pòrt'-i tut a cumpimènt, at gh'à, at gh'à da tiràr fóra 'l tò méj, dar incòśa, oh, at gh'à da tgnir bòta, tîṅ bòta, tîṅ bòta, dal vòlti 'l amōr al t tira śò, un malèsar giùst par tè ma minga lasàr-'t andàr, s'at gh'is da strabucàr, s'at gh'is da cascàr, tira't sù da par tèra.|Hang Tough, 1989|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Domenico Amorotto
Dvintê padròun ed tóta la muntâgna, ed rôchi e castē, l'é rivê a cmandêr 'n' eşêrcit d'òm e cavâi e 'd avèir ânca di canòun. A ruvinêr la só putèinsa a gh'à pruvê Francesco Guicciardini, Gvernadōr ed Rèz só ustinê aversâri, che al l'à cunsidrê …ribelle alla Chiesa. L'ēra stê al Gvernadōr ed préma, Giovanni Gozzadini, a dêregh al tétol de Sgnōr ed Carpnèida, per cûnt dal Pêpa Giulio II, per i só mêrit ind la guèra ed la Cēşa cûntra a j Estèins.
Int al bând as permetîva a tót ed prèir mìa sōl ciapêr, mó ânca masêr sèinsa ris'cêr nisòna pèina, bast' ech' sia di bandî, e quî che cun o sèinsa êrmi a j arén favurî, a srén stê dichiarê rivulusionâri e cundanê al sequèster di bèin e més al bând per èser sèinsa tânt riguêrd ofèiş e masê da tót. E in pió as decretêva che: {{CITAZIONE |… chi ucciderà o darà prigionieri Domenico e Vitale o anche uno solo di loro due, avrà un premio di 200 ducati d'oro, e, se costui fosse bandito, non solo sarà libero, ma potrà liberare altri due banditi a suo piacimento, e chi ammazzerà o darà prigioniero qualche compagno dell'Amorotto, guadagnerà 10 ducati d'oro per ogni bandito ucciso o catturato, e, se questa operazione verrà fatta dagli uomini di qualche comunità, questa sarà in perpetuo libera da ogni tassa e chi ucciderà o consegnerà Domenico o Vitale o qualcuno di loro, avrà in premio, oltre le taglie suddette, tutti i beni immobili di Domenico e Vitale.}} Sté bând minaciôş an n'é mia servî a purtêr tranquilitê ind l' Apenèin, perché nisûn al gh' à 'vû al curâg ed tradîr e 'd mètres cûntra a st' òm ch' an 's pighêva mìa.
L'à ciapê al só pôst al fradèl Vitale, ch' l' à fât dvintêr Carpnèida 'na tâna ed lòschi fugûri, che scuriasêven, fêven dal şbalderéi e misfât per grân pêrta ed la muntâgna arzâna. Int al 1523 a tōrnen a Rèz j Estèins, al nōv gvernadōr a gh'é stê urdnê ed fêr dêr un tâj al viulèinsi e a i dzōrden ind la zôna ed Carpnèida. Ló l' à fât ciamêr cun furbésia Vitale, ch' l' é stê ciapê e fât strusêr, sté masamèint l' à arpurtê la tranquilitê ind la zôna.
Beatles
I Beatles (a s lèś /ˈbiːtl̩z/ in ingléś) i èṅ stâ 'n grup pop britànic uriginàri 'd Liverpool, cgnusû cuma i “Fab Four”, ch'in dla sò caréra, ch'la s è śvilupàda in di an Ssanta, i aṅ vindû siē-sènt migliòṅ ad disc in tut al mónd.
Grunìnga
La Grunìnga all'è vòina dàl dòdas pruìnsi dl'Ulànda, la püsä a Nord. La g'ha 581.192 abitänt (2011) e la sò capitäla all'è Grunìnga (Groningen).
Ligamm ad föra
}}
Nevàda
Al sò mòt 'l è „All For Our Country“ (Incòsa p'r al nòstar paéś) mént'r al sò scutmàj 'l è Silver State (Al stat 'd argînt). Al nóm dal Nevàda al daśvîṅ da la paròla spagnōla „Nevada“ ch'la vōl dir Nevàda, quaciàda 'd néṿ e 'l riferìs a 'l muntàgni ch'i s càtan da la sò banda sinìstra ciamàdi Sierra Nevada.
Aliens - Scontro finale
Aliens - Scontro finale (Aglièṅ - scóntar finàł) l è 'n film fantàstic e ad scarésa dal 1986 ad James Cameron, séguit dal film Alien ad Ridley Scott dal 1979. La saga di Aglièṅ la cuntinuarà pò cun Alien{{sup|3}} dal 1992 e Alien - La clonazione dal 1997.
The Lodger - Il pensionante
Al film al tōś ispirasiòṅ da 'l rumànś “The Lodger” dla Marie Belloc Lowndes druâ anc in dal film Il pensionante dal 1927 'd Alfred Hitchcock.
Cape Fear - Il promontorio della paura
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Custâ trénta-sinc migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à pò purtâ a cà da piò ad sènt-utantadū.
Duplicity
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Kànsas City (Missouri)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Varsity Blues
Culegamènt estéran
}}
Double Platinum
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Double Platinum 'l è la prima racòlta in studi di Kiss. 'L è stada publicàda 'l 2 'd Avrìl dal 1978.
Al sìngul tirâ fóra 'l è na versiòṅ arfàta ad nóṿ dal braṅ dal 1974 Strutter, ciamàda chè Strutter '78. Di àtar pès i èṅ stâ rimixâ (Calling Dr. Love, Firehouse, 100,000 Years e C'mon and Love Me) o scurtâ (Hard Luck Woman, Black Diamond e Detroit Rock City) par misćiàr-i méj faghénd un livèl ad sòṅ cumpàgn. A la canta She pò i gh'àṅ śuntâ 'l intro acùstic ad Rock Bottom.
18 ed mèrz
Al  l'è al 77° dè dal calendàri gregoriàn (78° in di an bisestìl); agh vólen incòra ètri 288 dè a la fin dl'an.
510
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
637 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 637, mo invéci 'l an 637, 't ê da 'ndèr chè) Al 637 (seseinttreintasèt, seicentotrentasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 636 (seseinttreintasē) e 'l vin prìma dal 638 (seseinttreintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrit DCXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseinttreintasetéśim post.
La moglie del soldato
{{CITAZIONE|Śōga pur a tò risć.|Tagline dal film}}
La moglie del soldato (La mujēr dal suldâ) 'l è 'n film dramàtic dal 1992 scrit e dirèt par Neil Jordan. C'n un budget stimâ 'd dū migliòṅ e tri ad sterlìni, l'à fat sù da piò ad ssanta-dū migliòṅ ad dòlar in tut al mónd. La pelìcula l'è stada candidàda a siē Prèmi Òscar vinsénd qvél par la senegiadùra uriginàla. In dal 1999 al British Film Institute al l'à misa a 'l 26{{sup|śum}} pòst dla lista di sènt film britànic dal XX sécul.
Sardèla
Descrisiòṅ
}}
Vite dannate
{{CITAZIONE|Lì lōr i éran śōvan, inamurâ e risercâ p'r umisìdi.|Tagline dal film}}
Culegamènt estéran
}}
Gli occhi dell'innocenza
{{Metacaixa
Ponerulugìa
{{Metacaixa
Spina etiam grata est si spectatur rosa
{{Metacaixa
Béga africaniśàda
La béga africaniśàda, cgnusùda méj cuma béga sasìna, l'è na béga ìbrida nada misćiànd insém la béga africàna Apis mellifera scutellata cun soquànti sóta-spéci européi cuma la béga itagliàna Apis mellifera ligustica e la béga tedésca Apis mellifera mellifera. La fà part dla famìja di Apidae, gènar Apis.
Per legittima accusa
{{Film }}
Cla pelìcula chè l'è custàda vint-nóṿ migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca faghénd-an sù gnanc vint-a-tri.
Culegamènt estéran
}}
Bucalèin
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Noti e referèinsi
}}
811 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 811, mo invéci 'l an 811, 't ê da 'ndèr chè) 'L 811 (otseintùndeś, ottocentoundici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 810 (otseintdēś) e 'l vin prìma edl 812 (otseintdòdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintundicéśim post.
Anti-matèria
A s è vist che dagnóra tuta la matèria d'l Univèrs cgnusû l'è fata 'd matèria ma i siensiâ i èṅ bòṅ ad far listés l'anti-matèria in laburatòri, cuma 'l anti-idrògen fat par la prima vòlta in dal 2010 a 'l CERN ad Ginévra. Na speigasiòṅ ad cal fat chè la pōl èsar dada da la léǵ dla gravitasiòṅ universàla 'd Isaac Newton: Miténd ch'l'anti-matèria la gh'àppia na masa negatìva e la matèria na masa puśitìva a s capìs che fra dū còrp o dū anti-còrp la fòrsa gravitasiunàla la sarév atratìva méntar fra dū còrp misć la sarév repulsìva, dònca bòna par śluntanàr-i. A cal punt chè l'univèrs 'd anti-matèria al sarév cunfinâ da na banda e i dū cantòṅ i n prévan pròpria briśa vgnir a cuntàt.
1767 (nùmer)
{{Metacaixa
Èbula
A vgnir a 'dès i èṅ sinc i tip difarènt dal vìrus d'l Èbula cgnusû, quàtar murtài p'r al gèn'r umàṅ (a s và da 'n 50% a 'l 89%). 'L è fàcil ch'al vìrus al daśvéggna da 'l bèsti ('l è stâ catâ in dal simi e in di papastrèi) e al s pasa quànd a s tóca di flùid dal còrp (sudōr, sangṿ, pisa, salìa, gòmit, e via acsè) 'd un sugèt malâ e cun di sìntum.
Culegamènt estéran
}}
1997 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Cruel Intentions - Prima regola non innamorarsi
{{Metacaixa
Sunt
Sebastian Valmont (Ryan Phillippe) 'l è 'n śuvnòt femnàr pîṅ ad bèsi ch'al s è stufâ ad purtàr-'s a lèt sèmpar cal dóni ad Manhattan ch'at cat dapartùt, adès al punta in élt. La sò surelàstra la s ciàma Kathryn Merteuil (Sarah Michelle Gellar) e la stùddia dimóndi, la diś al préghi e la pâr na ragàsa mudèl ma invéci l'è tut àtar, ad dèntar l'è malnéta e catìva. Un dè chi lē la gh śibìs un śuglèṅ: vlénd-as vindicàr dal sò ex muróś, Court Reynolds (Charlie O'Connell), ch'al l'à mulàda par mét'r-as cun la Cecile Caldwell (Selma Blair), la trapèla ad far-la dvintàr a gl'òć ad tut la "rója nùm'r òṅ ad New York" parchè a Court ad lē a gh piàś al fat ch'l è na ragasōla a mōd. Par far-al la gh'à biśógn che lò al faga in manéra ad purtàr-la sèg in dal mónd spurcaciòṅ dal visi. Sebastian però al n è minga interesâ parchè par lò 'l è 'n quèl tròp fàcil, piutòst al vrév gusàr-as la fiōla dal prèsid dla scōla, l’Annette Hargrove (Reese Witherspoon), una ch'l'à dit in n'intervìsta ch'la vōl rivàr vìrgin a 'l matrimòni. S'a gh la cav'rà, in cambi al vōl far-as l'ùnica dóna ch'al n pōl minga ciulàr-as, la Kathryn. Se invéci a gh'and'rà mâł, sò surèla la gh purà purtàr via la sò Jaguar dal Sinquànta-siē.
638 (nùmer)
{{Metacaixa
Nimêl
{{Metacaixa
Soquânt studiōş dal cambiamèint în sôlit sugerîr che al nimêl al deşvègna dal salvşâdegh cinghiêl, 'd urègin eurasiâtich, prubabilmèint stramzê cun al nimêl mediterraneo.
Greatest Hits (Alice in Chains)
{{CITAZIONE2|Hey, let them do it again, yeah, hey, you said you were my friend, hey, turn me upside down, hey, feelin' so down, hey, you made a fool of me again, again, hey, I know I made the same mistake, yeah, I, I won't do it again, no, why, why you slap me in the face, oww, I, I didn't say it was OK, no.|Vê, lasa ch'i 'l fag'n incóra, sè, vê, 't iv dit ch'i éran mè amìg, vê, squàs'um tut, vê, a m sènt mâł dabòṅ, vê, ta m à fat dvintàr mat incóra, incóra, vê, a 'l sò ch'a-j-ò fat al stés śbali, sè, mè, a n al farò piò, nò, parcòśa, parcòśa ta m à dâ 'n sćiàf in fàcia, oww, mè, a n ò minga dit ch'l andàva bèṅ, nò.|Again, 1995|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
'L àlbum 'l à vdû la luś cun dū cupertìni difarènti. La prima la véd na fóto dal pùgil Gene Fullmer ch'al patìs un cruc in ghigna da Neal Rivers durànt 'n incónt'r a 'l Madison Square Garden dal 1957. La secónda, minga ufisiàla, la véd al faci di quàtar mémbar dal grup in di quàtar cantòṅ dal disc su 'n sfónd psichedèlig.
Rumên
{{Metacaixa
Alfabét
'L alfabét al gh'à 31 létri.
Soquànt eśèmpi
}}
Śvedéś
Artìcui
Quànd al nóm al s cumpàgna a 'n agetìṿ, al sufìs al rèsta, ma a gh'è anc 'n artìcul mis lè a pòsta (artìcul + agetìṿ + nóm, 'l órdan 'l è quést chè), den p'r al cumùṅ singulàr, det p'r al nèutar singulàr, de p'r i nóm plurài.
Sorana Cîrstea
La Sorana Cîrstea (Târgovişte, 7 'd Avrìl dal 1990, a s lèś [soˈrana ˈkɨrste̯a]) l'è na tenìsta ruména prufesiunìsta da 'l 2006 ch'l'è stada bòna ad rivàr a èsar la nùmar vint-a-tri dal mónd (al 17 'd Agóst dal 2009), dòp avér śugâ i quàrt a 'l Roland Garros baténd in di utàṿ la Jelena Janković par 3-6 6-0 9-7. In di àtar Gran Slam la n è mai andàda da 'd là da 'l tèrs tùran.
Caréra
Dòp al prim tùran 'd Auckland (batùda da la Flavia Pennetta), la Sorana la riva in dal 2012 in di quàrt a Hobart in dua la céd a l'Angelique Kerber par 0-6 6-3 5-7. La pasa dū tùran anc a gl'Australian Open, dand la paga prima a la Samantha Stosur e pò a l'Urszula Radwańska, ma la Sara Errani la la manda a cà cun al puntéǵ ad 7-6 0-6 2-6. La riva pò in semifinàl a Pattaya (pardénd da la Marija Kirilenko) e a Barcelóna (la s arénd a la śluvàca Dominika Cibulková 1-6 1-6). In sla tèra rósa la fà dal vitmi impurtànti: a Madrid la bat la Marion Bartoli e a Róma la Jelena Janković ma a Parì la pèrd da la Na Li (che pò la vinsarà 'l tìtul). La Cîrstea la s tōś l'arvìnsida sèg mandànd-la a cà a 'l secónd tùran ad Wimbledon. In sal cimènt ad Stanford la riva in semifinàl dand la paga a la Dominika Cibulková ma pò la pèrd 1-6 2-6 da la Serena Williams. Stès riśultâ anc a Cantón ma, dòp avér dâ la paga a l'Alizé Cornet, la pèrd da l'ingléśa Laura Robson. La finìs 'l an śugand par dū vòlti cóntar la cruàta Petra Martić (pardénd a Linz e vinsénd in Lussembûrgh) e śgranfgnànd al 27śum pòst in clasìfica.
Galavròṅ
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La poliziotta fa carriera
Sunt
E finalmènt, a la fiṅ, la Gianna, dòp avér cunsgnâ a la giustìsia al boss dla dròga Burutàlc, la gh la cava a tōr 'l uśèl in maṅ, la 'l iva prumìs, e a dar indrē 'l papagàl ch'al s éra pardû a 'l sò pruprietàri.
1462
Al 1462 (MCDLXII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Nùmer pentagonèl sentrê
{{dialort | dial=Carpśàn}} Al nùmer pentagonèl sentrê 'l è 'n nùmer poligonèl sentrê ch'al figùra soquànt pentàgon cumpòst da di pùnt, el só unitê, mìsi in fila tùt 'd intór'n a 'l ùnic punt ch'a gh'stà in dal mèś. È più facil guardèrel che léśrel descrìt.
Annabella Sciorra
L'è stada spuśàda cun 'l atōr Joe Petruzzi da 'l 1989 a 'l 1993 mént'r adès l'è cumpagnàda cun Bobby Cannavale, cgnusû par la sitcom Will & Grace.
Biugrafìa
La fà 'l sò debùt in dal cìnema cun la pelìcula True Love dal 1989 in dua la fà na ragasōla 'd Brooklyn cun di cumplès. Dòp dū bèli interpretasiòṅ in di film Il mistero Von Bulow cun Jeremy Irons e la Glenn Close e Insieme per forza cun Michael J. Fox, l’Annabella la gh'à na part impurtànta in dal film ad Spike Lee dal 1991 Jungle Fever, qvéla dl’Angie Tucci, amànta dal persunàǵ interpretâ par Wesley Snipes.
In dal 1992 la gira dū thriller: Perversione mortale ad Christopher Crowe e La mano sulla culla ad Curtis Hanson in dua la gh'à da patìr la cativèria dla Rebecca De Mornay. In di an Nuànta la tōś part pò a tri film 'd Abel Ferrara: The Addiction - Vampiri a New York dal 1995, Fratelli dal 1996 e New Rose Hotel dal 1998.
'L ùltim sò film p'r i schérum grand 'l è Prova a incastrarmi - Find Me Guilty ad Sidney Lumet dal 2005 pò la Sciorra la taca a lauràr par dal sèrie televiśìvi cuma Law & Order - Il verdetto, E.R. - Medici in prima linea, The L Word, Mental e The Whole Truth dòp i sò sucès c'n I Soprano.
Piòva
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
1461
Al 1461 (MCDLXI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Beautiful Thing
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Giuseppina Strepponi
Vitta
I s'en spozè solament dal 1859 e j an pasè tutta la vitta insèmma. Giuseppina l'è morta dal 1897.
Olga Budina
Biugrafìa
L’Olga l'à sèmpar sugnâ ad dvintàr n'atōra fin da pìcula. A 'l licèo in dua l'iva studiâ da baghéta, l'à recitâ in na prudusiòṅ dla fòla 'd Hans Christian Andersen, La prinsipésa in s'l arvèa. Dvintàda śuvnòta, la Budina la taca a studiàr recitasiòṅ a l'università Boris Shchukin.
Appennèin piasintëin
L'Appennèin piasintëin a l'é una pärt dell'Appennèin ligûr cumprès tra i cunfëin d'la pruvincia d' Piasëinsa, in d' la regiòn italiana d' la Emilia-Rumagna. Al cunfëina a la matëina cun la Pruvincia ad Pärma, a mezdé cun la pruvincia ad Génua, a la sira cun il pruvinci ad Lisàndria e ad Pavia.
Al cumprëinda, da la matëina a la sira la val d'Ärda, val Nür, Val d'Avet, Val Trebia, val Bürec, Val Lüret, val Tidon e bota ätar val menu impurtant.
1430 (nùmer)
Èter progèt
}}
A Touch of Evil: Live
{{dialort | dial=Miranduléś}}
101 (nùmer)
{{Metacaixa
A Touch of Evil: Live
{{Album }}
David Herman
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Sônia Braga
Culegamëint dal Internet
}}
Papa
Elènch ad tütt i Papi
Sanctus Hyginus (136-140)
Sanctus Pontianus (230-235)
Sanctus Lucius I (253-254)
Sanctus Dionysius (260-268)
Sanctus Felix I (269-274)
Sanctus Miltiades (311-314)
Sanctus Sixtus III (432-440) aut forsitan Graecice Xystus
Sanctus Gelasius I (492-496)
Ioannes II (533-535)
Bonifacius V (619-625)
Severinus (640)
Theodorus I (642-649)
Adeodatus II (672-676) O.S.B.
Stephanus III (752-757)
Leo III (795-816)
Gregorius IV (827-844)
Leo V (903)
Leo VII (936-939) O.S.B.
Stephanus IX (939-942)
Alexander II (1061-1073)
Gregorius VIII (1187) O.S.B.
Honorius IV (1285-1287)
Nicolaus IV (1288-1292) O.F.M.
Gregorius XIII (1572-1585)
Innocentius XII (1691-1700)
Innocentius XIII (1721-1724)
Pius VII (1800-1823) O.S.B.
Lockdown
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Lockdown (Inciavâ dèntar) 'l è 'n film dramàtic dal 2000 ad John Luessenhop. 'L è stâ girâ a Albuquerque e a Santa Fe in dal Mèsic Nóṿ.
La meravigliosa, stupenda storia di Carlotta e del porcellino Wilbur
Noti e referèinsi
}}
Full Metal Jacket
{{Metacaixa
Full Metal Jacket (Prujètil blindâ) 'l è 'n film ad guèra americàṅ dal 1987 ad Stanley Kubrick ch'al tōś ispirasiòṅ da 'l rumànś “Nâ par masàr” d'l èx marine Gustav Hasford. La senegiadùra minga uriginàla l'è stada candidàda a i Prèmi Òscar dal 1988.
Sunt
In un camp 'd adestramènt militàr dla Carulìna dal Sud, al sergìnt Hartman (Ronald Lee Ermey) al tira sù i suldâ in na manéra dimóndi dura par far-i dvintàr dal màchini parfèti 'd mòrt, dand-'g adòs, ufindénd-i da spés e insgnànd-'g a vlēr bèṅ sōl a i sò sćiòp.
Greta Thunberg
Ativìśum
Al 20 'd Agóst dal 2018 la Thunberg, iscrìta a 'l nôn an dna scōla 'd Stucólma, la decìd 'd a n andàr-ag piò in fiṅ a 'l 9 ad Setémbar, dè dgl'elesiòṅ in Śvèsia, par prutestàr cónt'r al cambiamènt dal clima e i pulìtig dal sò paéś ch'i n fàvan gnint p'r arbasàr i livèi 'd anidrîd carbòniga, cuma cuncurdâ durànt la XXI Cunferénsa dal Parti dal UNFCCC a Parì dal 2015.