cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salìda a 'l Calvàri (Bosch Gand)
{{dialort | dial=Carpśàn}} La Salìda a 'l Calvàri 'l è na pitùra a òli in sìm'a tèvla dl inìsi dal Sincsèint, ch'a s pèinsa ch'al sìa stê fât da 'l Śrònim Bosch, e incō 'l è tgnû da cât in dal Muśèo dal Bèli Êrt ed Gand.
Vanessa Paradis
La Vanessa Chantal Paradis, cgnusùda méj cuma Vanessa Paradis (Saint-Maur-des-Fossés, 22 ad Dicémbar dal 1972), l'è na cantànta e atōra francéśa. In Itâglia la s è fata cgnósar in dal 1987 cantànd al braṅ Joe le taxi quùnd la gh'iva sōl quind'ś an.
Lisàndar Haber
Ligamm ad föra
}}
15 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 15, mo invéci 'l an 15 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 15 (quìndeś, quindici in itagliàṅ, quindecim in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 14 (quatòrdeś) e 'l vin prìma dal 16 (sèdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt XV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al quindicéśim post.
Nùmer abundànt
{{dialort | dial=Carpśàn}}
El abrazo de la serpiente
Sunt
Dimóndi an dòp, dvintâ vèć, Karamakate (Antonio Bolivar) al vîṅ in cuntàt c'n un butànig americàṅ ciamâ Evan (Brionne Davis) ch'al gh diś ch'l è lè par finìr i studi ad Theo.
Enòtri
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Amniôt
Al clâd di Amniôt al grùpa el clàs tradisionèli di vertebrê superiōr di Rètil, di Usē e di Mamìfer; tra i tetràpod 'd incō, un só clâd fradêl 'l è quèl di Anfìbi. Soquànt rèst 'd amniôt primitîv (Palaeothyris e Hylonomus) egl'în stê catê già in dal Carbunìfer superiōr.
Salìda a 'l Calvàri (Bosch Madrìd)
{{Metacaixa
Descrisiòun
C'ma in tùti el pitùri ch'i figùren la "Salìda a 'l Calvàri", anc chè a s cata al Crìst drē a purtèr la só Crōś per salìr infîn a 'l mòunt Calvàri indû al vgnarà crucifìs. In particolêr ed fiànc a 'l Crìst a s vèd soquànt personâǵ na vòlta amîg sēg e n'ètra vòlta deśmîg, ch'i 'l jùten e ch'i 'l bàten, anca cun dal brùti ghìgni.
Pèten dal tlèr
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Ben Tre
Ben Tre (Bến Tre in vietnamais) l'è un cumòn ad 231.904 (2016) abitìnt, Ben Tre, Vietnam.
Nùmer perfèt
Quèl ch'a s cgnùs incō
n+1 = p = 2, 3, 5, 7, 13, 17, 19, 31, 61, 89, 107, 127, 521, 607, 1279, 2203, 2281, 3217, 4253, 4423, 9689, 9941, 11213, 19937, 21701, 23209, 44497, 86243, 110503, 132049, 216091, 756839, 859433, 1257787, 1398269, 2976221, 3021377, 6972593, 13466917, 20996011, 24036583, 25964951, 30402457, 32582657.
Fiurinsöla
Ricürensi
Al patròn ad Fiürinsola l'é San Fiürens, e la fësta l'è al 17 Utubar.
Tyto alba
Aspèt
În pâlid, 33-39 cm 'd altèsa cun avêrta 'd êli 80-90 cm e gh'à al sâmpi lònghi. Quând a se şvèinen al zōni ed câsa a gh'àn un vōl a ònda.
Al só ambiĵnt
I barbagiân a gh' n'é dapertót mēno che in Atartide
Tesla
I califurniàṅ Tesla i èṅ un grup hard & heavy americàṅ, furmâ a Sacramènt in dal 1984. I aṅ vindû da piò ad quatórdas migliòṅ ad disc in di sōi Stat Unî. Al nóm ch'i àṅ sarnî al daśvîṅ da 'l inventōr e inśgnēr sèrb Nikola Tesla.
Al sucès pîṅ ad Psychotic Supper (1991-1993)
In dal 1991 i Tesla i fànan vgnir fóra 'l tèrs disc lōr in studi, Psychotic Supper, un disc sòlid sènsa punt ad màgar, c'n i dū chitarìsta Skeoch e Hannon a fàr al cant e 'l contarcànt, specialmènt in dal prim sìngul Edison's medicine (na canta ch'la tōś la part ad Nikola Tesla cóntar 'l emigliàṅ Guglielmo Marconi) e in Don't de-rock me, rabìda e catìva.
I Tesla i s mòlan (1994-1999)
Anc s'al grup al sarév stâ custrét par cuntràt a publicàr àtar dū disc par la Geffen, la cà discugràfica la parmét a i sinc califurgnàṅ ad mulàr-as finî 'l tour e 'd tōr dònca dal stradi difarénti. Keith e Skeoch i daṅ vita a 'n grup ciamâ Bar 7 e in dal 2000 i fan catàr in di negòsi 'l àlbum The World Is a Freak e 'l sìngul Four Leaf Clover.
Al ritóran (2000-2004)
Sèmpar par la Sanctuary, a distànsa 'd déś an da 'l precedènt, al grup al fà catàr in di negòsi un disc nóṿ in dal Mars dal 2004, Into The Now ('l ùltim cun Tommy Skeoch) ch'al s piàsa a 'l 31śum pòst dla clasìfica dla Billboard vindénd da piò ad trénta-mila còpi la prima stmana e déś-mila a la stmana in séguit. I sìngui tirâ fóra i èṅ Caught in a Dream e Words Can't Explain. D'arcurdàr anc al dûri Miles Away e Got No Glory, la title track, What a shame e Heaven Nine Eleven ch'la dascór d'l atintâ 'd Osama Bin Laden a 'l tóri śmèli 'd New York d'l 11 ad Setémbar dal 2001.
Témp 'd adès (2005-2018)
In dal Śugn dal 2007 i Tesla i faṅ vgnir fóra dū disc ad cover, Real to Reel e Real to Reel 2, ch'i véd'n al debùt dal chitarìsta nóṿ Dave Rude ch'l iva in cal méntar tòlt al pòst ad Skeoch. Fra i vint-sinc braṅ i gh'èṅ All The Young Dudes ad David Bowie, Seasons Of Wither di Aerosmith, War Pigs di Black Sabbath, Is It My Body 'd Alice Cooper, Space Truckin’ di Deep Purple, Thank You di Led Zeppelin e Honky Tonk Women di Rolling Stones.
Tyto alba
Alimentasioṅ
I magnan rani, inset e besti danośi par 'l om cum i sorag, i rat e al talpi. Un barbagiaṅ grand al magna mediament 3 sorag al dè. Durant al period di amor, al masć al regala na bestia da magnar a la femna par utgnir la sò dispunibilità a l'acopiament. Na copia ch'la tira sù da 3 a 5 pulśeṅ la druarà dimondi ruditor piò da prima.
Etologia
I fan di sig carateristic ch'i dan fastidi a gl'ureci se a s trova davśeṅ a lor.
Miss Havisham
Colegamèint estèren
}}
Melanie Oudin
La Melanie Oudin (Mariéta, 23 ad Setémbar dal 1991) l'è stada na tenìsta americàna, prufesiunìsta da 'l 2008. L'è élta 168 cm e la péśa 59 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'è stada badśàda cuma “American Sweetheart” (la còca dl'Amèrica). In dla sò caréra la gh'à abû di prubléma a 'l cōr e par cal mutìṿ chè l'è stada custréta a ritiràr-'s a sōi vint-sinc an.
Black Symphony (film)
'L è stâ girâ c'n un budget ad dū migliòṅ 'd euro a 'l incìrca.
Sunt
Dòp na lesiòṅ ad religiòṅ dal prufesōr Don Justo (Eusebio Poncela) e dla criminòluga Anabel (Paca Gabaldón), ch'la dascór dal sasèṅ seriàł John Wayne Gacy, al grup al s riunìs par pruàr a far luś su na cadéna 'd masamènt a 'l intèran dl'università. Teo (Enrique Villén) al fà a mènt ch'al vitmi i èṅ sèmp'r al studènti più lòfi di cōrs.
Sumér
Al nomm Sumér al vén da l accadic. I sumér i s ciamèven in la låur langua Kengi. Al nomm ch'as trova int'la Bébbia, sennaar, al dgéva gnîr da sumer, ch'al dè uréggin ancha al egiziàn Sangar.
Murfàs
Murfàs (Murfès in Val d'Ärda, Morfasso in italian) l'é un cumoin italian ad 1.214 abitant in Pruvincia d' Piasëinsa.
Viktoryja Azaranka
{{Metacaixa
Viktoryja Fëdorovna Azaranka (Вікторыя Фёдоровна Азаранка in bielurùs, a s lèś [vʲikˈtɔrɨja aˈzaranka]) l'è na tenìsta dla Rùsia Biànca, nada a Minsk al 31 ad Luj dal 1989. L'è élta 183 cm e la péśa 66 chilo.
Culëina dal Crùs
La Culëina dal Crùs (in Litüän Kryžių Kalnas) a l'è un pòst türistic dvantä un santüäri in Lituàgna arëint a Šiauliai, in s’la strä E77 ch’la và da Kaliningrad a Riga.
Storia
La sò storia la cumëincia bèle in dal 1795 quand la Rüssia e la Pulógna i s'ènn spatìd la Lituàgna. In d'una muntä picëina la gëint l'ha cumanciä a piantä d'i crùs par pragä Diu par l'indipendëinsa.
Papastrèl
Al papastrèl (Chiroptera) (pipistrello in italiàn) 'l è un mamìfar nutùran ch'al fa part dla famìja di Chiròtar. Al sò nom al daśvèṅ da 'l latèn vespertilio ch'a vōl dir "sira". La paròla Chiroptera invéci la daśvèṅ da 'l gréc cheir (maṅ) e pteron (ala).
Cardénsi e Superstisiòṅ
A n è minga véra che i papastrèi i eṅ di sórag, i n faṅ minga dvintàr òrub o sórd, i n s tàcan mia a i cavìi e i n gh'anan gnanc vója ad far-al. La sò pisa la n fa minga crudàr i cavìi e i n pòrtan minga dasfurtùna a la gint!
L'assassinio di Sister George
{{Metacaixa
Sunt
Armàśa da par lē, Sister George la taca a śbragàr incòsa in di studi dla BBC, in du a gh'è anc la sò casa da mòrt, par pò tacàr a pruvàr la part dla vaca, sigànd daspràda cun tuta la sò vóś «MUHHH».
Dio
Quand as bacàja ed Dio, as dîs 'na parôla ch'la vén dal latén deus, deriv. da divus=luminåus. Al nomm al vén da la radîs *div/*dev, ch'al vré dîr un quèl cme "pén ed lûs" (anch'in grîg ai é δῖος - al genitîv ed Ζεύς [Zeus] l'è Διός [Diòs] -, al sanscrit dèvas e l'agetîv latén divus), al vrè dîr un quèl ed såura, trascendentèl.
La relaziån stra Dio e i ômen la tôl al nomm ed religiån. La radîs sanscrita, al parôl Divus i vôlen totti dîr lómm, parché dai ténp antîg fén al dé d'incû, chi dîs d'avair vésst Dio, l'à sänper vésst d'la lûs, e l'à vò sänper pès e tranquillitè.
Mike Nichols
Michael Igor Peschkowsky, cgnusû méj cuma Mike Nichols (Berlîṅ, 6 ad Nuvémbar dal 1931 - New York, 19 ad Nuvémbar dal 2014), 'l è stâ 'n regìsta americàṅ vinsidōr 'd al Prèmi Òscar dal 1968 p'r al film Il laureato.
La casa del sorriso
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Andrea Minguzzi
Biugrafìa
Minguzzi 'l à vins un tìtul a squàdri (2006) e 8 tìtui individuài (dal 2000 al 2007) a livèl ad campiunàt itagliàṅ, mèntar 'l à vins la mdaja ad brónś a i Europei ad categurìa in dal 2007 e in dal 2008.
Campiòṅ ulìmpic 2008 in Cina
Al 14 'd Agóst dal 2008 'l à batû in finàl 'l ungheréś Fodor (ch'l éra favurî) e 'l è dvintâ Campiòṅ ulìmpic a Pechèṅ, al prim di nòstar a cavàr-gh-la, vint an dòp al sò mìstar Vincenzo Maenza.
Byron Looper
Biugrafìa
Prucesâ p'r umisìdi in dal 2000, “Tasi Basi” 'l è stâ cundanâ a 'l ergàstul parchè di testimòni i 'l ìvan vdû in dal camp in du Burks 'l éra stâ masâ. Byron 'l è pò mòrt par 'n infàrt in parśòṅ quànd al n gh'iva gnanc sinquànt'an.
Qualcosa striscia nel buio
Qualcosa striscia nel buio (Un quèl al traśa in dal scûr) 'l è 'n film dal mistēr dal 1971 ad Mario Colucci, al sò secónd e ùltim dòp Vendetta per vendetta dal 1968. In dal film i rècitan anc al prudutōr dal film Dino Fazio e al cumpuśidōr dla culòna sunóra Angelo Francesco Lavagnino, méntar la Loredana Nusciak la dà la sò fàcia sōl par la fòto dla Lady Sheila Marlowe.
Urdî
La lunghèsa di fîl 'dl' urdî la s'rà la stèsa 'dla pèsa de stófa ch' a se v'rà tèser, mèinter che la quantitè di fîl mìs in fîla in dal tlèr la fiserà l' altèsa (dìta anca larghèsa) 'dla pèsa.
Qualcosa striscia nel buio
In di Stat Unî i al cgnósan cum al nóm ad Something creeping in the dark.
Sunt
Par cólpa 'd un stravènt e dna timpèsta spavintóśa, un grup ad viaśadōr 'l è custrét a dmandàr ajùt, par pasàr la nòt sóta a 'n téǵ, a Joe (Gianni Medici), un fiōl di fiōr ch'al viṿ in na cà da par lē in mèś a la campàggna insém a la sò amànta (Giulia Rovai). Dal grup i faṅ part al dutōr Williams (Stelvio Rosi) e la sò asisténta Susan West (Mia Genberg), al prufesōr Lawrence (Angelo Francesco Lavagnino) cun 'l interès p'r al paranurmàl, Donald Forrest (Giacomo Rossi-Stuart) e sò mujér Sylvia (Lucia Bosè), na dóna ch'la gh'à vója ad masć parchè la gusa pôc (a gh'è al caś che sò marè al sia imputènt) e ch'la s śibìs subìt par far n'òrgia lè in dla vila par pasàr-'s al tèmp. Chi lē la buta anc i òć adòs a 'n malandrèṅ purtâ lè da 'l ispetōr Wright (Dino Fazio), un sasèṅ ad nóm Spike (Farley Granger).
Uno per tutte
{{CITAZIONE|Na cumèdia sfalistràda e sexy ch'la cònta, fra malintéś e tradimènt, al nevróśi di put dal dè 'd incō.|Tagline dal film}}
Sunt
Tomás Tomás (Daniel Giménez Cacho) 'l è 'n mesicàṅ put ch'ad mistēr al gh'à da catàr di ślògan p'r al reclàm ma 'l è anc 'n dunarōl dimóndi purcùs. Al lavóra par l'agensìa dla Gloria Gold (Isabel Benet) e 'l è tant inùtil dir ch'al s la gusa anc ma al fà acsè cun tut al dóni ch'i gh s pàran davànti, cuma la spóśa Burbus (Claudette Maillé), in dal dè dal sò matrimòni, o l'infarméra Silvia Silva (Dobrina Liubomirova) ch'la lavóra in dal studi dal sò dutōr Mateo Mateos (Luis de Icaza), vśèṅ ad cà.
Parpàja
Al cicclo 'd vita
La parpàja più granda ch'a sa gh sia l'è la Ornithoptera alexandrae o parpàja dla regìna Lisàndra ch'la pōl rivàr a 'vér di ali ad trént'òṅ cm, na lunghésa 'd òt cm e un peś ad dódas gram.
Sacha Guitry
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Biugrafìa
Guitry 'l è stâ anc un regìsta famóś. Dascurénd dal sò pelìculi più cgnusùdi, fra 'l trénta-siē ch'l à dirèt, a gh'è da 'rcurdàr Il romanzo di un baro (1936), Le perle della corona (1938) e Versailles (1954). In dal 1931 al guèran francéś al gh'à dâ la Legiòṅ 'd Unōr.
Giuliano Razzoli
'L eśòrdi
Al prim pòdi 'l è dal Śnar dal 2009 a Śagàbria finénd tèrs dòp Jean-Baptiste Grange e Ivica Kostelić. Sèmpar lè 'l à purtâ a cà 'l prim pòst in dal 2010 davànti a Manfred Moelgg e Julien Lizeroux.
Castelnōv di Mûnt
Al pûnt pió êlt l’é la séma ed l' êlta spianêda ed la Prēda ed Bismântva a 1047m. i.s.l.m mèinter al pûnt pió bâs a’s câta a 351 m.i.l.m cun un cambiamèint d’altèsa ed 696 m. Al municépi l’é a 700 mēter i.l.m.
Al dé d’incō
Dôp a gh’é stê unî ânca Gòmbi, frasiòun tra mezdé e matèina ed Castelnōv, che pèma l’êra dal cmûn ed Vèt, cun l'alvêr  ‘d un têrs la zôna dal cmûn che adèsa l’é tra i pió grând ed la pruvîncia.
Al tèimp ed la secònda guèra mundiêla al paèiṣ l’é stê l’ēra dèinter ind al movimèint ed la resistèinsa gnû dôp ed l'armistési ed l'8 Setèmber 1943, i combatimèint pió dûr a s’în vèst préma che j Inglèiṣ e j Americân a pasésen la Lènia Gôtica lé atâch.
Dôp la guèra, la ruvîna purtêda dai cumbatimèint l’à pegiorê la situasiòun ed povertê ind al campâgni e dimòndi faméj ed zóven àn bandunê la só tèra per migrêr in pianûra ind i  cèinter industriêl, préma ‘d  tót  a Rèz e Milân. Ind i j ûltem tèimp l’ Aministrasiòun la sêrca ed fermêr al fenômen ed la migrasiòun, ânca se adèsa l’é pió cèch, cun ‘na polética de ṣvilóp ‘d la cunoméia, di servési póblich e la difèiṣa ed la natûra.
Maurizio Malvestiti
{{dialort | dial=Piasintëin}} {{Vèsc catòlic }}
Castelnōv di Mûnt
Al dé d’incō
= I sît interesânt =
Cēṣi
Al tèimp ed la costrusiòun l’é préma dal 229 Al fabrichêt al ciâpa ‘na lènia ed côsta ed muntâgna a êlt interès per la vêsta da dōv' a’s vèd dimòndi zôni d’atōren.
Palâs e véli
Cà dal sesèint la gh’à un purtêl ed valōr.
Castê e tòri
Ind l'indóstria a gh’é sōl dal’ j imprèisi cèchi o mzâni che dàn pôch dân a l’ abiĵnt e mési ind la periferéia e che lavōren ind al câmp ed l’edilésia,  dal frèd (a Flèina), dal ceramîchi, dal materiêl per pêrch zôgh e giardèin, dal materiêl elètrich e eletrônich. D’ed là ed còst va numinê cme un pûnt d'interès la Funderéia Capanni al Terminâs, stòrica fâbrica ed campâni cgnusûda in tót al mònd grâsia al só sistêma ed produsiòun artigianêl.
Guesch Patti
Biugrafìa
Al secónd disc dl'artìsta francéśa, intitulâ Nomades (Nòmad), a véd la luś in dal Śnar dal 1990. La cansòṅ ch'la vèra al lavōr l'è L'homme au tablier vert, Fleurs carnivores (L óm al tàvul vérd, Fiōr carnìvur), scrita pinsànd a 'l leader dal muvimènt dla dèstra francéśa Jean-Marie Le Pen. Nunustànt na tournée europea (la và anc a Sanremo International) e di cuncèrt tgnû in di Stat Unî e in Cànada, al disc al vénd da méno in di cunfrònt dal precedènt.
Trâma
Culegamèint estèren
}}
Algebra
{{Metacaixa
Castlarân
{{Metacaixa
La stòria antîga
A Gamberêda ed Sòt é stêfât dal j impurtânti catêdi ed l’etê Imperiêla (Augusteo-Tiberiana) oséja ‘na domus róstica. Incòra a Castlarân, în ‘na zôna ed nōv fabrichêt, é stê catê un lavōr fât a mân ch’al servîva per méter insèm al j urèini, druvêdi pó cme sbiancânt e âcid sia ind la cûnsa dal pèliche ind la teṣdûra, fât da un trégn rotònd incastrê al cèinter ‘d un céch pavimèint a ‘d opus spicatum, che a só vôlta al gh’îva dèinter un vêṣ môbil cun al côno trunchê. Dimòndi êter rèst în stê catê in tót al teritôri Castelaranèiṣ ch’ l’êra, in môd cêr, teritôri ed coloniṣasiòun rumâna cun la preṣèinsa ed Fundi e Villae cme spiêghen i nòm dal divêrsi locali Luranus fundus, Nirân da Nirani ager Câmp ed la famèja Niri, Terzân da Tertianus fundus fònd ed Terzo e Rudèja da Possesio Rutiliana oséja proprietê ed la faméja Rutilia (Anca se quelchidûn al pèinsa ch’al pôsa deṣgnîr dal têrdi latèin Ervili ch’al vré dîr arviôt o fêvi.) Al teritôri tra la pruvîncia ed Rèz e còla ed Mòdna l’êra urganiṣê pr'al sfrutamèint agrécol, sta zôna l’êra alōra cgnusûda per la prudusiòun ed l’óva Prusinia, mèinter a gnîva segnalê, da Plinio e Columella, la lochêla prudusiòun ed bagài ed crêta. Préma di Rumân la zona l’êra abitêda da i Gaj Boi e i Legor che ânca lour i an lasê i sègn ed la preṣèinsa ind i nòm ed divêrsi localitê cme Valbercia in dov Bercia l’é ‘na parôla cêltica ch’la desvin dal nòm ed ‘na ṣléta a fourma ed cûna per purtêr al fèin, Luseinta la deṣvîn dal nòm dal Dio cêltich Luventis’. I Gàj iven penetrê antravers la val dal Sècia anch int l'apenein. Coun la cunquesta ed la Galia Cisalpeina e la sotomisioun di Gaj, i légor i fêven despès saczêdi a dân ed la pianûra e i scûnter dûr cun al milési rumâni.
Êtra impurtânta testimuniânsa la vîn da S.Michele ch’lé un cêr sègn dal pusès Longobêrd perché la divusiòun per arcânzel gueriêr l’êra dimòndi cgnusûda a i pôpol tudèsch ch’àn impî l’Eurôpa ed santvâri a ló dedichê, més masmamèint insém a di muntarôt, sté localitê l’à fât pêrta ed Castlarân fîn al 1815. Pôch sègn în armêṣ dal peréiod Canosân-Matèldich (X-XII sècol), a’s sà che la Cuntèsa Matélda a Castlarân la ghîva ‘na cà e ‘na capèla regalêda in sègvit al cunvèint ed Polirone (S.Benedèt Po); int al 1106, ind la cêṣa ed S.Maria l’à mandê fôra ‘na sentèinsa dōve la dêva al gvêren dal paèiṣ a ‘na faméja ed nôbil lochêl, in particulêr al Miles Raniero da Castellarano, ch n’àn mantgû al pusès fîn al 1187, època comunêla, quând Castlarân l’à giurê fedeltê a Rèz; fât dimòndi impurtânt per la sitê ed pianûra perché ind al céch cèinter a gh’êra l’imbòch ed l’impurtânt Canêl ed Rèz ch’al tulîva l’âcva dal Sècia per mantgnîr al fògni, al j ativitê prudutîvi e i mulèin in sitê. Int al 1185 Barbaròsa al vîṣita Castlarân.
La stòria modêrna
Int al 1453 al dóca Borso d’Este l’à invistî dal fèced al cûnt Lorenzo Strozzi fradèl dal famōṣ poēta Tito Vespasiano. Int al 1501 Sigismondo d’Este l’à ‘ vû in fèdev, dal fradèl Dóca Ercole I, Castlarân cun Sân Martèin e Campgajàn ch’l’é dvintê, cun còst, al prém fevdatâri d’ j Este-Sân Martèin.
Särmat
Särmat (Sarmato in italian) l'é un cumoin italian ad 2.812 abitant in Pruvincia d' Piaṡëinsa.
Batmùr
{{Metacaixa
L'harem
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L'harem (’L harem) l'è na cumèdia dramàtica itagliàna, francéśa e tedésca dal 1967 ad Marco Ferreri.
Sunt
La Margherita (Carroll Baker) l'è na bèla dóna ch'ad mistēr la fà 'l architét. Par psér cuntinuàr a far qvél ch'a gh pâr a lē in dla vita ad tut i dè, la decìd ad tiràr-'s indrē quànd 'l éra prònt incòsa p'r al sò matrimòni cun 'l industriàł e inśgnēr lumbàrd Gianni (Gastone Moschin). In dal méntar, la gh cunfèsa pò ch'la gh'à anc dū amànt: 'l avucàt Gaetano (Renato Salvatori) e al bohemien Mike (William Berger). La Margherita la vrév purtàr avànti al ròbi acsè cuma prima, sénsa pèrdar l'amicìsia ch'la la liga a chi lōr tri.
Alice in Chains
'L inisi dal declîṅ
Incóra na vòlta gl'Alice in Chains i n partìsan minga p'r un tour ma i faṅ sól sèt cuncèrt, quatàr c'n i Kiss.
La mòrt ad Layne Staley
Anc s'al grup al n s mularà mai uficialmènt, Staley al strabùca incóra da piò in dla depresiòṅ quànd la sò muróśa la mōr par n'infesiòṅ batèrica rivàda par via dal dròghi ch'la tulìva. Al cantànt al dvènta incóra da piò un sugèt sulitàri, 'l è difìcil ch'al vaga fóra da la sò cà ad Seattle. Jerry Cantrell al s dà da far par mantgnìr di cuntàt sèg e par tgnir viṿ al grup ma a n gh'è gnint da far e a s capìs che Layne al n sarév turnâ mai piò.
Al ritóran
Dòp la mòrt ad Staley, in dal 2002 Jerry Cantrell al fa vgnir fóra al sò secónd àlbum, Degradation Trip, un disc dimóndi più madûr dal precedènt, dedicâ a 'l sò amig. In cal mèntar, Inez e Kinney i daṅ vita a 'n àtar grup grunge, i Spys4Darwin.
In dal Favràr dal 2005 Jerry Cantrell, Mike Inez e Sean Kinney i s càtan incóra par tgnir un cuncèrt par muciàr sù di bèsi p'r i diśgrasiâ mòrt par cólpa dal Tsunami ch'l à culpî al sud-est aśiàtic al 26 ad Dicémbar dal 2004. Par l'ucaśiòṅ i s śòntan i cantànt di Tool, di Puddle of Mudd e di Damageplan.
Nadine Sierra
{{Metacaixa
Ligamm ad föra
}}
L'erba di Grace
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Lì lē la fà 'n tè stupefacènt.|Tagline dal film}}
Sunt
La Grace (Brenda Blethyn) l'è na dóna ch'la gh'à i sò an e la viṿ in Curnuvàglia e ch'la s pasa 'l tèmp tgnénd a drē a di giardèṅ. Armàśa védva, la vîṅ a savér che sò marè al gh'à lasâ, prima ad tōr-as la vita butànd-as śò da 'n aparéć sénsa 'l paracadû, dimóndi dèbit, un quèl cuma 300.000 starlìni. Dòp avér pasâ la sò vita faghénd la raśdóra cuma tut chi àtri dóni dal sò paéś, tulénd al tè a sinc óri dopmèśdè, cuma pōl-la far par catàr sù tut i bèsi ch'i gh vōlan?
Sissy Spacek
{{Metacaixa
Tiririca
Biugrafia
In utùbar al s'è mìss in lista cul Partido da Repùblica par i elesiòn, ma tanti i disìvan cl'era analfabeta e al pudìa mìa vìss elegìd. Ma cun la sò unastä e i sò auchè l'è riasì a risòlt al tütt, e a vìss elètt depütä federäl, al 3 d'utùbar dal 2010 cun 1.385.00 vùt. L'è stä al secùnd püsä vutä in tüta la storia dal Stä ad São Paulo.
Sissy Spacek
L'è spuśàda c'n al regìsta Jack Fisk, la gh'à dū fiōli e l'è rósa 'd cavìi.
Biugrafìa
Nada al dè ad Nadâl dal 1949, la Spacek la crés in Tèxas cun la sò famìja ch'la la ciamàva Sissy. Da ragasōla la patìs la mòrt dal sò fradèl grand Robbie purtâ via da la leucemìa. Dòp avér tòlt al diplòma la partìs par New York par far caréra in dal mónd dal spetàcul. Dòp na part pìcula in dal film Trash (Rusc) ad Paul Morrissey, minga 'rcgnusùda, la gira 'l sò prim film in dal 1972, Arma da taglio (Arma da taj), cun Lee Marvin e Gene Hackman. 'L an dòp l'è la vòlta ad La rabbia giovane (L'arlìa śōvna), al prim film ad Terrence Malick ma 'l ciòc par lē a riva dabòṅ c'n al film ad scarésa Carrie, lo sguardo di Satana (Carrie, l'uciàda 'd Sàtana), n'òpra ch'la pòrta dimóndi furtùna anc al regìsta Brian De Palma e a 'l aṿtōr dal rumànś uriginàł, Stephen King. La Spacek la và a 'n pas da 'l Òscar ma la statva a riva listés in dal 1981 quànd l'è la prutagunìsta dal film La ragazza di Nashville (La ragàsa 'd Nashville) ad Michael Apted.
Lambrósch
L'urégin dal nòm
Al j óvi dal Lambrósch în ròsi, per la pió grôsa pêrt lavurêdi int al pruvîcia ed Mòdna e in pruvîncia ed Rèz e 'na pêrt in pruvîncia ed Mântva. A vînen druvêdi per fêr ûn di pôch vèin ròs o rosê ch' al spóma.
Al D.O.C.
1961 al Mudnèiṣi:
Spazio 1999
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Telefilm }}
Licaòun (Pelàśgi)
Al Licaòun (Licaone in itagliàn, Λυκάων in grēc), in dla mitulugìa gréca, 'l era 'n rè dl'Arcàdia, fiōl dal rè Pelàśgi e dl'useanèina Melibèa.
Hard drive
{{Metacaixa
Sunt
Will Donovan (Leo Damian), ex putèṅ maravìja a sèt an, adès al fà fadìga a catàr lavōr parchè al sò agìnt al n gh śibìs piò dal parti, a pâr ch'al mónd dal cìnema a s sia daśmindgâ 'd lò, par furtùna ch'l è pîṅ ad bèsi. Adès al gh'à trénta-dū an e dimóndi tèmp lìbar ch'al pasa a 'l computer a védar di sit pòran e a dascórar da malnét in chat cun n'atra dóna, la Deliah (Christina Fulton). Chi lē la gh cònta al sò fantaśìi più spurcaciòni dgénd-ag ch'la vrév che lò al l'andìs a catàr-la par viulentàr-la cuma 'n làdar e, dòp avér fat 'l amōr sèg, al gh sparìs un cólp.
Sò mujér Laura (Belinda Waymouth) la naśa quèl e la và a sfugàr-as a cà dla sò amìga Susan (Stella Stevens), cuntànd-ag ch'la 'l à vdû dmandàr a una a 'l computer ad psér lcar via la mēl da i sò pē.
Acque profonde (film 1996)
{{Metacaixa
Tlêr ed stampa serigràfica
L'impresiòun dal tlêr
Na vòlta bèin sughèda la śladèina in dla tela dal tlêr, a s pōl pasèr a la fotoincisiòun dla pelìcola (o typon) sòt'a la lûś: a gh'vōl sè la lûś, mo anca un tòrchi pnevmàtic o, in tùt i chêś, na manéra per psér tgnìr pugèda e tachèda uniformemèint la pelìcula a la séda in dal tèimp edl'espośisiòun a la lûś sèinsa dal bòli d'ària da mêś: infàti a sucēd c'ma ind un prinsìpi fotogràfic che la lûś la gh'à da picèr sōl in dû a 'l se gh'cmànda, e dòunca sèinsa interferèinsi gnanca edl'ària. Dòunca la lùś l'indurìs, cun un procès fìśic e chìmic, la śladèina in dû a gh'è biśògn, pr'un sért pôc ed tèimp sèimper parametrê al caraterìstic ch'a s vól tirèr fòra, po' a s desfà al barachìn e a s mèt al tlêr a lavèr-es a bagn dèintr'a na vasca 'd aqua. A s pōl lavèr-el cun delicatèsa, però, anca cun dl'aqua e dl'aria cumprèsa delichèdi, che in dùa fotograficamèint la śladèina la nn'è mìa stèda còta, la và vìa cun l'àqua, lasènd al so pòst lìber p'r al futûr pasàg' edl' inciòster; la śladèina invece armèśa atâc a la séda anca dòp la fotoinciśiòun, l'è stablìda lè in 'na manéra dimòndi duradûra, e l'só mistēr 'l è quel 'd an fèr mìa pasèr l'inciòster 'd sòta dal tlêr, mo d' tgnìr-el invéci sù.
Acque profonde (film 1996)
Culegamènt estéran
}}
Ipnosi (film)
Culegamènt estéran
}}
Giornata nera per l'ariete
{{Metacaixa
Margarita Gasparjan
Caréra
In dal 2016, dòp avér armuntâ a 'l prim tùran la Sara Errani ch'l'éra avànti sèg par 6-1 4-3 e servìsi, la Margarita la riva in di utàṿ a gl'Australian Open in du la céd a la Serena Williams par 2-6 1-6.
Denisa Allertová
Caréra
La Denisa la s fà nutàr par la prima vòlta in dal 2011 quànd la riva in di quàrt in d'l ITF da sènt-mila dòlar ad Praga. 'L an dòp la vins al sò prim tìtul a Antàglia, al nùmar trént'òṅ, ITF da déś-mila dòlar.
In dal 2016 l’Allertová la pasa dū tùr'n a Melbourne cun la Bethanie Mattek-Sands e cun la Sabine Lisicki prima 'd pigàr-'s a la Johanna Konta par 2-6 2-6. A Doha la bat l'Elina Svitolina ma minga l'Eugenie Bouchard.
Licaòun
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Separazione
{{dialort | dial=Miranduléś}}
.spot
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2016.
519 (nùmer)
{{Metacaixa
Gh'é mia al dü sëinsa al quatar
{{Metacaixa
Petra Kvitová
In dla sò caréra 'l à vins déś turnèo in tut (cun la pèrla ad Wimbledon 2011) rivànd a èsar la nùmar 2 dal mónd al 10 ad Śnar dal 2012. L'à anc purtâ a cà al Master dal 2011 (cóntar la Viktoryja Azaranka) e dū Fed Cup (2011 e 2012).
Culegamènt estéran
}}
Metalogy
{{dialort | dial=Miranduléś}}
.chase
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2016.
9 settimane e ½
Sunt
L’Elizabeth la taca a 'ndàr fóra ad tèsta sèg, cun anc al risć ad dvintàr un putòć in dal sò maṅ. Quànd la cgnós al pitōr Farnsworth (Dwight Weist), 'n óm dal tut difarènt da c'l àtar, la taca a 'rvultàr-as in di sò cunfrònt, anc parchè in cal méntar la vèṅ a savér che lò al pésca da spés da far dal sès a pagamènt.
Culegamènt estéran
}}
1514
Al 1514 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Maranèl
Luntàn 18 km da Mòdna, al cumùn l'è un di prinsipèli sèinter dla industria automobilistica dl'Italia, la Ferrari la g'à la sò sed propria ché, al fa pèrt del cusidèt cumprensòri dal ceràmichi.
Suora
In dl'a Cèsa catòlica 'is ciäman suori (dal Latëin soror, in Itagliàn suräla) una dona cunsacrä a 'na cungragasiòn raligiùsa cl'a fä i vùt ad puartä, castitä e ubadiëinsa.
Navèta
{{Metacaixa
Kalthon
{{Telefilm }}
Trama
John (Martin Landau) 'l è drē a espluràr insém a Alan (Nick Tate) 'n asteròid cristalèṅ ch'al gh'à dl'ària ch'a s pōr respiràr. Su l'Àquila a gh'è 'n incidènt tècnic e mént'r al piòta al próa a giustàr-la, al cmandànt al s insfìls' in na gròta p'r andàr a védar. Tut 'd un trat a partìs un ciòc acût ch'al śbraga gl'uréci pò da 'n spèć a salta fóra 'n óm cumpàgn a Koenig che tucànd-'l a gh fà pèrd'r i sèns. Cla figùra lè la tōś al sò pòst quànd a gh'è da turnàr su Alpha.
In cal méntar John, qvél véra, al taca a dascórar cun na vóś ch'la gh fà véd'r al cōr ad Kalthon: al cristàl d'l asteròid 'l è qvél ch'a gh'è armàś dna galàsia luntàna spasàda via da 'n sōl négar. Tuta la vita 'l éra stada misa in na scménsa ch'la spèta sōl ad ciapàr dimóndi energìa par turnàr a vìvar anc se cl'energìa lè la sarvìs a Alpha par campàr.
Angel of Retribution
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Sèlta rumèla
Vóś lighèdi
}} DEFAULTSORT:Sèlta rumèla
Urdidōr
Colegamèint estèren
}}
Apocalyptica
La furmasiòṅ 'd adès l'è fata da tri muśicìsta, Eicca Toppinen, Paavo Lötjönen e Perttu Kivilaakso, tut laureâ a l'Accademia Sibelius 'd Helsinki. In dal pasâ i aṅ sunâ p'r al grup anc Antero Manninen e Max Lilja.
Biugrafìa
In dal film ad Neil LaBute Amici & vicini (Amìg & vśèṅ) dal 1998 i èṅ stâ druàdi soquànti parti ad Plays Metallica by four cellos cuma culóna sunóra.
La bonne
{{Metacaixa
Venesüela
Al Venesüela (al so nùm üficiäl l’è República Bolivariana de Venezuela – Repubblica Bolivariana del Venezuela in Itagliàn) all’è 'na repüblica federäla demucràtica adl’America meridiunäla
Giuliana Lojodice
Giuliana Lojodice (Bari, 12 d'agòst 1940) l'è n'atóra itagliàna.
Biugrafìa
Surèla edla coreògrafa Leda Lojodice, la Giugliàna la spuśèva in dal 1960 'l atōr e impreśàri Mario Chiocchio ch'al gh'dèva du fiō: Davide (1961) e la Sabrina (1964). In secòndi nòsi, la Lojodice la tulìva, in dal 1989, 'l atōr Aroldo Tieri, só cumpàgn anc in dla recitasiòun. Più cgnusùda cum atóra ed teàter e 'd televiśiòun, la Lojodice la girèva pôc film mo famōś, c'ma La dolce vita dal Fellini, La vita è bella dal Benigni e Fuori dal mondo ed Giuseppe Piccioni. In dal 2004 la ciapèva al Prémi Gassman specêl p'r i mèrit artìstic.
International Refugee Organization
{{Metacaixa
1972 (nùmer)
{{Metacaixa
Zucchero Fornaciari
Al sucès
In dal 1987 a véd la luś al disc Blue's e Zucchero al fà al bòt, 1.300.000 ad còpi vindùdi, cun di braṅ ad sucès òṅ a drē a c'l àtar: Con le mani (cun un tèst ad Gino Paoli), Senza una donna, Dune Mosse, Pippo, Non ti sopporto più, Hey Man e Solo una sana e consapevole libidine salva il giovane dallo stress e dall'azione cattolica.
Equaziån
In sti chès, ch'as à da verifichèr däli equazión divêrsi tott al stess tänp, as dscårr ed sistema d equazión.
Al concètt d'equaziån l'è generèl e al s pôl applichèr a una funziån e brîsa acsé a un nómmer, In sti chès qué al guaj l'è ch'as à da truèr una funziån o una famàjja d'equazión ch'äl verifichen däl condizión determinè. Par esänpi, as pôl fèr ed manîra che 'na funziån sìa cunpâgna a la sò derivè:
La nuvola
{{Metacaixa
La nuvola (La nuvla) 'l è 'l quaturdicéś'm epiśòdi dla secónda série dal telefilm Spazio 1999 (Spasi 1999) dirèt par Robert Lynn e ambintâ 1503 dè dòp al dastàc da l'òrbita dla Tèra. 'L è stâ prudót par la britànica ITC cun 'l ajùt ad Fred Freiberger e di sò bèsi americàṅ.
La senegiadùra 'l è ad Fred Freiberger che chè al s firma cuma “Charles Woodgrove”. Al telefilm 'l è stâ pò girâ in dal Luj e in d'l Agóst dal 1976. 'L è stâ traśmìs par la prima vòlta in televiśiòṅ al 16 ad Dicémbar dal 1976.
Trama
Da 'l spasi a tórna indrē n'Àquila ma insìma a n gh'è minga al pilòta ch'a gh'iva da guardàr-ag dènt'r a la nuvla ma na criatùra ch'la s insfìlsa in dla baś. La nuvla la taca a dascórar e la diś a Tony ch'al móstar 'l è lè par fargàr-'g al sistéma 'd mantenimènt ch'al gh sarvìs a lē, ch'a gh daspiàś par lōr ch'i gh'aṅ da murìr ma a n s pōl far àtar, al sistéma a gh vōl, punt e basta.
Tony e la Maya i faṅ da tut par farmàr la criatùra ma a n gh'è gnint da far. Lì lē l'è bòna ad scampàr a i làśèr, a i mìsii, a 'l clôr, a 'l vōd e a na carga 'd energìa preparàda da Fraser su indicasiòṅ dla Sandra. Quànd a pâr ch'a sia rivàda la fiṅ, Tony al diś a la Maya ch'al gh vōl bèṅ e al la baśa. Subìt dòp la Maya la capìs ch'al móstar al n è mia 'n èsar vivènt ma sōl un robot. La s trasfórma acsè in na béga p'r andàr da 'n uréć a dastrùśar, giùst in tèmp, i sò sircùit cumputeriśâ ch'i s càt'n in dla sò tèsta. Quànd al robot al śmét ad funsiunàr, la nuvla la sparìs da par lē e Alpha l'è salva.
Culegamènt estéran
}}
Christiane F. - Noi, i ragazzi dello zoo di Berlino
Sunt
Cun 'l amànt nóṿ ad sò màd'r in cà, la Christiane la s liga sèmpar da piò a la Kessi, a Detelf e a i sò amìg Axel (Jens Kuphal), Bernd (Jan Georg Effler) e "Pui" (Rainer Woelk). Insém i tàc'n a pruàr di àcid par pò pasàr a la dròga a 'n cuncèrt ad David Bowie (David Bowie). A 'l pòst dla Kessi, ch'la s è ciapàda na patnàda da sò màdar (Ellen Esser) ch'la s l'arcurdarà in fiṅ ch'la scampa, adès la Christiane la và in gir cun atri dū ragasōli ch'i èṅ dvintàdi sò amìgi dal cōr, la Stella (Kerstin Richter) e la Babette D. (Christiane Reichelt), dita Babsi, drugàdi pódghi anc lōr.
Culegamènt estéran
}}
Légami!
Sunt
Ricky (Antonio Banderas) 'l è 'n baghét armàst òrfan ch'l à pasâ dimóndi tèmp in un manicòmi. Quànd a vint-a-tri an al vèṅ lasâ lìbar, al sò vulēr al sarés quél ad far-as na vita insém a la Marina Ozores (Victoria Abril), na dóna ch'l à cgnusû na nòt lè dèntar. Chi lē la fà l'atōra, dòp èsar stada na star dal pòran, e la gh'à 'l visi ad tōr dla dròga. Al sò ùltim lavōr che l'è drē a giràr 'l è al film ad scarésa Al fantàśma ad meśanòt, ch'al dascór 'd 'n óm musculóś e mutilâ cun na mascra adòs inamurâ 'd lē. Al regìsta dla pelìcula, Máximo Espejo (Francisco Rabal), 'l è 'n vèć ardùt a vìvar in na scrana a rudèli dòp avér patî 'n ìctus e, esénd atràt da lē, 'l è dimóndi cuntènt ad far di film sèg. Quànd Ricky al vèṅ a savér in du 'l è al sèt, al gh và par catàr-la ma lē la n s arcòrda minga ad lò e la 'l manda via sénsa far-as di prubléma ma lò al gh la cava listés a rubàr-'g al ciàṿ.
La surèla dla Marina, Lola (Loles Léon), a n catànd-la piò, la và a cà sua par savér s'a gh'è sucès quèl ma Ricky al la lóga in d'l apartamènt dal vśèṅ ch'al n è minga in sità e ch'al gh'iva dâ 'l ciàṿ parchè lē la psis daquàr i sò fiōr in cal méntar. Dòp avér ciapâ dal bòti p'r avér tintâ ad rubàr dal madśìni p'r al dulōr da purtàr a la Marina, chi lē, vdénd-al pîṅ ad nis e ad taj, la 'l cura e la decìd ad far 'l amōr sèg, tacànd finalmènt a sintìr in dal cōr quèl par lò.
Matèria
{{Metacaixa
Britney Spears
{{CITAZIONE2|It’s Britney, bitch. I see you and I just wanna dance with you. Everytime they turn the lights down just wanna go that extra mile for you, you got public display of affection, feel’s like no one else in the room (but you). We can get down like there’s no one around, we’ll keep on rockin’, we’ll keep on rockin’. Cameras are flashing while we’re dirty dancing, they keep watchin’, keep watchin feels like the crowd is saying, Gimme gimme more.|Ca-la chè la Britney, la rója. A t véd e a vój sōl balàr tèg. Tut al vòlti ch'i śmòrsan al luś, mè a vrév far un quèl da piò par tè, na dimustrasiòṅ 'd afèt in pùblic, 'l è cuma s'a n gh fus ninsòṅ àtar in dla stansa (sōl tè). A psém dar-ag dèntar cuma s'a n gh fus ninsòṅ chè 'd intóran, a cuntinuarém a mōv'r-as, a mōv'r-as. I s tōśan śò mènt'r a sém drē a far chi bai chè spuraciòṅ, i s tìnan 'd òć, i cuntìnuan a guardàr, l'è cuma se la gint la dgis: dà-'m dà-'m da piò.|Gimme more, 2007|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Gl'Inìsi
A òt an, la Spears e sò màdar Lynne i viàśan in fiṅ a Atlanta par far n'audisiòṅ dal "The Mickey Mouse Club" ma l'è tròp pìcula par partecipàr a i spetàcui e la sarà sarnìda sōl in dal Dicémbar dal 1992 insém a Justin Timberlake, Joshua Chasez (i dventaràṅ famóś in séguit sunànd in di 'N Sync), Christina Aguilera e Ryan Gosling. In cal mèntar la fà dal reclàm e di lavursèṅ in televiśiòṅ.
Britney
In dal 2001 la cantànta la ś mét 'd acòrd cun la Pepsi Cola par far-ag la reclàm e la ciàpa 8 migliòṅ ad dòlar. In cal mèntar, insém a sò màdar, la scrìv un secónd lìbar ch'la dascór ad lē, A Mother’s Gift.
Greatest Hits: My Prerogative
P'r inganàr al tèmp, la sò cà discugràfica in Nuvémbar la fà catàr in di negòsi la sò prima racòlta, Greatest Hits: My Prerogative ch'la vénd un quèl cuma nóṿ migliòṅ ad còpi in dal mónd intēr. I braṅ inèdit, sarnî anc cuma sìngui, i èṅ My Prerogative (cover ad Bobby Brown vindùda bèṅ anc in dal nòstar paéś) e Do Somethin’.
'L an dòp la Britney la s dà a 'l reality show, insém a sò marè, dand vita a 'l spetàcul "Britney and Kevin: Chaotic" (traśmìs in Itâglia par Sky). Al canti druàdi lè dèntar i sarvìsan in séguit par far gnir fóra un sìngul e pò 'n EP dal braṅ Someday (I Will Understand).
Vita privàda e Petegulés
In cal mèntar Britney, ch'la gh'iva di prubléma ad dròghi, la và a Antìgua in un sèntar ad riabilitasiòṅ al 16 ad Favràr dal 2007 ma la n gh stà dèntar gnanc un dè, scapànd via subìt. La nòt dòpa, dal tut fóra 'd tèsta, la s taja da par lē tut i sò cavìi parchè la paruchéra in un negòsi a Tarśàna in Califòrgna la n al vliva minga far.
Èlp
Ligâm in franzais
Geol-Alp
30 (nùmer)
{{Metacaixa
Lój
{{Metacaixa
Vindrus
Vindrus (id.) 'l è 'l quindicéś'm epiśòdi dla secónda série dal telefilm Spazio 1999 (Spasi 1999) dirèt par Charles Crichton e ambintâ 1702 dè dòp al dastàc da l'òrbita dla Tèra. 'L è stâ prudót par la britànica ITC cun 'l ajùt ad Fred Freiberger e di sò bèsi americàṅ.
Trama
La Shermeen Williams (Lynne Frederick) la gh'à 'n còmpit in sla baś lunàra Alpha: tgnir adrē a 'l piànti e a i fiōr. La gh'à anc na còta par Tony Verdeschi (Tony Anholt) ma chi lò al n gh dà minga a mènt.
Un dè, méntar la Luna la s davśìna a 'n pianéda cgnusû briśa, Sunim, la figùra 'd un tisi misterióś ciamâ Vindrus (Stuart Wilson), vistî cun di stivài, dal mudàndi e 'n tabàr śal, la s para davànti a la Shermeen e la l'incànta faghénd-la vgnir da la sò banda. 'L óm al fà in manéra ch'la gh vaga lē in dla squàdra 'd esplurasiòṅ cuma butàniga e pò al gh fà tōr un silìndar strâṅ da purtàr in sla baś. Cal śavàj lè al n è àtar ch'un generadōr nucleàr ch'al sarvìs a Vindrus e a la sò gint par scambiàr ad pòst cun qvéi 'd Alpha parchè lōr i èṅ fat 'd anti-matèria e i èṅ destinâ a na minga-vita par sèmpar. Al fat 'l è che la natùra la gh'à da mantgnìr 'l equilìbri e dònca par 'n èsar ch'al pasa da 'l mónd 'd anti-matèria a qvél ad matèria a gh in vōl òṅ che par fòrsa al faga 'l gir cuntràri.
Culegamènt estéran
}}
Sèvna
Al cåurs
Questo patrimonio è tutelato dal Parco dei Gessi Bolognesi e Calanchi dell'Abbadessa.
Franza
La Repóbblica franzaiṡa l é 'na democrazî fâta cme repóbblica preṡidenzièla. La zitè capitèla l é Parîṡ. La Franza ai é dänter ai pajîṡ pió dṡvilupé dal månnd e incû la sèsta putänza dl economî mundièla. I ideèl dla Repóbblica franzaiṡa i én rapreṡentè da la dichiaraziån di drétt di òmen e dal zitadén.
Prima che sia notte
In tut 'l à fat sù da piò 'd òt migliòṅ e mèś ad dòlar.
Queen
I prim an cuma “Smile”
I prim pas in d'l àmbit muśicàl di cumpunènt dal grup i èṅ stâ fat in dal 1968 quànd al chitarìsta Brian May e al baterìsta Roger Taylor i s mét'n insém a 'l cantànt Tim Staffell par dar vita a 'n prugèt ciamâ Smile (Surìś) ch'al fava dal rock psicadèlic. Cun un cuntràt firmâ in dal 1969 cun qvéi dla Mercury Records, i tri i s càtan in studi par registràr soquànt pès.
Al prim an (1972-1975)
Queen II, vgnû fóra 'l 8 ad Mars dal 1974, 'l è 'n concept album ch'al dascór dal bèṅ ch'al s mét cónt'r a 'l mâl. Difàti mità dal disc 'l è biànc e mità négar. La prima part, curàda par May specialmènt, 'l à gh'à dèntar di pès lènt e melòdic cuma White Queen (As It Began), Someday One Day e Father To Son, la secónda invéci, purtàda avànti par Mercury, la gh'à di braṅ più dûr cuma The March of the Black Queen e The Fairy Fellers Masterstroke.
La cunsacrasiòṅ (1975-1976)
In dl'Istâ dal 1975, dòp avér firmâ un cuntràt cun la EMI par ciapàr da piò, al grup al taca a lauràr p'r al disc nóṿ, A Night at the Opera, dispunìbil in di negòsi da 'l 21 ad Nuvémbar. Al tìtul al fà riferimènt a 'l nóm 'd un film di Fradèi Marx. Al prim sìngul tirâ fóra, Bohemian Rhapsody, al fà sù un sucès ad c'l àtar mónd rivànd a véndar 150.000 còpi in dū stmani anc s'al manager John Reid 'l iva pruâ in tut al manéri a scurtàr cal braṅ lè sénsa cavàr-'g-la. Al disc, ch'al misćiàva al rock cun l'òpra, 'l è stâ al lōr prim sucès in Amèrica faghénd al quàrt pòst in dla Billboard in dua 'l è armàś par sinquànta-siē stmani ad fila.
Geometrî
La parôla geometrî La ven dal grîg γεωμετρείν ch'al vôl dîr misuraziån d'la tèra. Par ste fén ai én nèdi dal tèttnich e ai n è stè tanti ch'ali àn inventè i babilonîs, i egiziàn e i indiàn.
Cassandra crossing
Sunt
Al terurìsta al mōr in pôchi óri, al fà sōl in tèmp a pasàr al sò mâł a chi àtar viaśadōr. A Ginévra la Dr. Elena Stradner (Ingrid Thulin) la próa in cal mént'r a catàr na cura ma 'l culunèl americàṅ Stephen Mackenzie (Burt Lancaster) al s dà da far par mét'r-i in quaranténa, sarànd-i tut dènt'r a i vagòṅ a la stasiòṅ ad Nurimbèrga. Ma qvél ch'al gh'à in mènt, par métar a taśēr incòśa, 'l è spavintōś: far andàr al trêṅ in Pulògna pasànd p'r al pònt scasâ e dastrùt ad Cassandra crossing, in manéra da far-i murìr tut quànd al trêṅ al gh pasarà insìma.
.you
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2016.
Cassandra crossing
Culegamènt estéran
}}
La stagione della strega
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|'L è Halloween tuti 'l nòt|Tagline dal film}}
Sunt
La Joan Mitchell (Jan White) l'è la mujér timda 'd 'n óm 'd afâr, Jack (Bill Thunhurst). I viv'n in na cà granda in di dintór'n ad Pittsburgh cun na fiōla ad daśnóṿ an, la Nikki (Joedda McClain). Sénsa che ninsòṅ a sàppia gnint, gnanc al sò amìghi, la Joan, ch'l'è drē a 'vśinàr-as a i quarànt'an, la n è minga cuntènta dla sò vita da raśdóra. La n in pōl piò ad lavàr śò, stiràr al camìśi, far al sufrìt, dar śò a la pólvra e far al còmpri. Da 'l cant suo Jack al ténd sōl a 'l sò lavōr e al la lasa a cà da par lē par dal stmani.
Nùmer otagonèl
{{Metacaixa
Paulínia
Storia
In d'i ann '80-'90 i 'hann fä divèrs laurä par la pupulasiòn: un Uspadäl, una Bibliuteca virtüäla cun Internet gratis e anca al Sambódromo ca 'llè al püsä grand al cuèrt ad tütt al Brasil.
Lìbar
SOARES, Meire Terezinha Müller; MAZIEIRO, Maria das Dores Soares; VALE, Sérgio - Paulínia, dos Trilhos de Carril às Chamas do Progresso. Editora Komedi. ISBN 85-7582-268-3
Giulio Cesare Croce
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
Fiôl ed frâb e frâb anca ló, apanna ch'al muré al pèder, al zién al taché a zarchèr ed fèrl studièr. Al n'èv mai di gran sgnûr chi al racumandénn e al dsmité prèst ed fèr al frâb par fèr al fuléssta. L'advinté famåus al ziré totti äl cåurt, äl fîr, i marchè e al cà di patrèzzi. Al tulêva sîg anch'un viulén. Al tulé mujêra dåu vôlt, l'èv 14 fiû e al muré in misêria.
Skid Row
Gl'inìsi
I Skid Row in cal mèntar i ìvan bèla prònt dimóndi materiàł da métar sù in dal disc ad dèbut e finalmènt al cantànt al vèṅ catâ in Sebastian Bach. Chi lò 'l éra 'n canadéś ch'al s ciamàva Sebastian Philip Bierk e 'l éra nâ a Freeport in dal Bahamas. 'L iva sarnî al cugnóm ad batàja da 'l cumpuśidōr tedésc a quind'ś an parchè Bierk al sunàva dagnóra cumpàgn a Jerk (ch'in ingléś a vōl dir Minciòṅ, Daśgustóś) e anc parchè Johann Sebastian Bach 'l éra nâ pròpria tarśènt an prima.
Camminando sull'acqua
{{Film }}
Obsession - Complesso di colpa
{{Metacaixa
Obsession - Complesso di colpa (Usesiòṅ - Cumplès ad cólpa) 'l è 'n film thriller dal 1976 ad Brian De Palma ch'al 'l à anc scrit insém a Paul Schrader. 'L è stâ girâ a Firénse.
Grano rosso sangue
Sunt
Durànt un viàś in màchina, fra 'l stradi vōdi dal Nebràska in mèś a di camp ad graṅ e malghét, dū śóvan, al dutōr Burt (Peter Horton) e la sò muróśa Vicky (Linda Hamilton), i métan sóta un ragàs ma chi lò 'l éra bèla mòrt. Lì lōr i decìdan acsè 'd andàr in dal paiśèṅ ad Gatlin par cuntàr qvél ch'l è sucès. Rivâ là però i càtan sōl di baghét e di ragàs. A n gh'è gnanc un grand parchè chi lōr i i aṅ cupâ tut, a cólp ad furcàr e msóri, in nóm 'd 'n èsar ciamâ Qvél ch'al gira p'r i filàr.
622 (nùmer)
{{Metacaixa
.anquan
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2016.
Flavia Pennetta
Caréra
In dal 2015 la mét in fila dū prim tùr'n a Sydney (3-6 6-7 da la Cvetana Pironkova) e a gl'Australian Open (6-4 2-6 3-6 da la Camila Giorgi). A Dubai la bat in tri sét l'Angelique Kerber prima 'd cédar a la Caroline Wozniacki in di quàrt. A Doha la ciàpa la paga da l'Agnieszka Radwańska par 1-6 1-6 in dal dè dal sò cumpléan. A Indian Wells la bat la Madison Brengle par 6-4 6-2, la Samantha Stosur par 6-4 6-2 e la Marija Šarapova par 3-6 6-3 6-2 prima 'd cédar a la Sabine Lisicki in di quàrt par 4-6 7-6 6-7 e ad crudàr śò a 'l 28śum pòst in clasìfica. A Miami la bat par 7-6 7-6 la Viktoryja Azaranka prima 'd lasàr strada a la Simona Halep in di utàṿ. In Avrìl, in cà sua a Brìndaś, la dà 'l sò cuntribùt a bàt'r i Stat Unî in Fed Cup par 3-2 vinsénd al sò singulàr cun la Christina McHale par 6-1 6-1 e pò in dópi insém a la Sara Errani cóntar la Serena Williams e l'Alison Riske par 6-0 6-3. La Flavia la gh'à 'n brut inìsi 'd stagiòṅ in sla tèra rósa in dua la pèrd in di quàrt a Marrakech cun la Tímea Babos e a 'l prim tùr'n a Madrid (3-6 5-7 da l'Andrea Petković) e a Róma (4-6 2-6 da l'Elina Svitolina). A 'l Roland Garros invéci la riva in di utàṿ in dua la s férma par 3-6 4-6 cun la Garbiñe Muguruza Blanco par dòp avér batû almànc la Carla Suárez Navarro. La fà pèś in sl'èrba in dua la pèrd subìt cun la Svetlana Kuznecova a Eastbourne e cun la Zarina Diyas a Wimbledon. A Turònt e a Cincinnati la riva sōl a 'l secónd tùran mént'r a New Haven la pèrd subìt da la Magdaléna Rybáriková. A pâr ch'a gh sia pôc da star alégar p'r al turnèo di US Open ch'a gh'à da vgnir ma invéci la Flavia a trénta-tri an l'è bòna 'd métar-'s in bisàca al sò prim Slam dla caréra, śugâ da tèsta 'd série nùmar vint-siē. Par la sèsta vòlta in di ùltim sèt an, la Pennetta la riva almànc in di quàrt baténd la Jarmila Gajdošová, la Monica Niculescu, la Petra Cetkovská e 'l sò piśòṅ preferî, la Samantha Stosur, batùda par la sètma vòlta su sèt, chè par 6-4 6-4. Par rivàr in finàl la gh'à da bàtar prima la Petra Kvitová par 4-6 6-4 6-2 e pò la nùmar dū dal mónd, la Simona Halep, ścanślàda par 6-1 6-3. La vins pò al turnèo baténd la Roberta Vinci, ch'l'iva fat fóra a surpréśa la Serena Williams in semifinàl ch'la cumbatìva par purtàr-'s a cà al Gran Slam, par 7-6 6-2. Durànt la premiasiòṅ la fà savēr ch'la gh'à intensiòṅ ad mulàr al tènis e che quàla lè l'è stada la sò ultma partìda a Flushing Meadows.
Nòti
}}
Sitê dal Vaticân
A và però dê l'impurtânsa al fât che la vèira larghèsa ed la Santa Sede, mó mìa la só avtoritê, la ciâpa un teritôri dimòndi pió grôs, ed pió ed 10 km2 (pió ed sînch vôlti al Principêt ed Monaco) fât dal dimòndi zôni fōra dal teritôri. As trâta de pcòun ed teritôti italiân, dóve però la Santa Sede la gôd de specêl privilêg, cme quî che gôden al j ambasêdi in tót al mònd.
.xihuan
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2016.
79 (nùmer)
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 79 al vōl dìr "Al lèder" (′O mariuolo in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen Il ladro in itagliàṅ).
Samantha Stosur
Caréra
L'austragliàna la vèra al 2014 a Hobart. Dòp avér risćiâ 'd andàr a cà subìt cun la qualificàda Madison Brengle e cun la Kristina Mladenovic (la vins sōl a 'l tie-break dal tèrs sét), la Samantha la riva pò in semifinàl in dua la pèrd par 3-6 2-6 cun la Klára Koukalová. A Melbourne la riva a 'l tèrs tùran farmànd-as cun l'Ana Ivanović par 7-6 4-6 2-6. A Indian Wells l'è la Flavia Pennetta, pò vinsidōra dal turnèo, ch'la vins sèg in tri sét. A Madrid, a Róma e a 'l Roland Garros la riva sèmp'r in di utàṿ pardénd par dū vòlti cun la Marija Šarapova e na vòlta cun la Na Li. In sl'èrba ingléśa la bat sōl la Christina McHale a Birmingham pardénd invéci subìt a Eastbourne (5-7 4-6 da la Caroline Wozniacki) e a Wimbledon (3-6 4-6 da la Yanina Wickmayer). A Montréal e a Cincinnati la cata sèmpar la Serena Williams a 'l secónd tùr'n e la gh pèrd tut al vòlti ma almànc in di Stat Unî la la fà sudàr dimóndi śugànd dū tie-break tirâ finî 9-7 par la nùm'r òṅ dal mónd. A New Haven la céd in semifinàl a la Petra Kvitová (dòp avér batû l'Eugenie Bouchard e la Kirsten Flipkens) e la fà cumpàgn anc a Pechîṅ in dua la lasa strada a la céca par 3-6 7-5 2-6. L'austragliàna però la vins incóra 'l turnèo 'd Uśàka la stmana dòp baténd la Zarina Dijas par 7-6 6-3 ma in tut al manéri la sèra l'an par la prima vòlta da 'l 2008 fóra da 'l primi vint, a la puśisiòṅ nùmar vint-a-tri.
.sina
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2016.
Edward mani di forbice
{{CITAZIONE|Ta n m à mia finî!}}