cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barbara D'Urso
La Maria Carmela D'Urso (Nàpuli, 7 ad Maǵ dal 1957) l'è na cundutōra dla televiśiòṅ e atōra itagliàna. L'è cgusùda méj c'n al nóm 'd art ad Barbara D'Urso mo anc sōl cuma Carmelita o c'n al scutmàj ad Lady Cologno o 'd Barbarella.
Fra i persunàǵ ch'l'à fat cgnós'r a 'l pùblic itagliàṅ a 'rcurdém la spagnōla Aida Nizar, Rodrigo Alves dit „al Ken Umàṅ“, l'anvōda 'd Fabrizio De André, la Francesca, al dietòlug Alberico Lemme e la védva 'd Gino Bramieri, la Lucia.
Shakma - La scimmia che uccide
{{Metacaixa
Sunt
Cla nòt lè 'l insgnànt al decìd 'd urganiśàr un śōg ad rōl in du Sam e i sò amìg Gary (Robb Edward Morris), Bradley (Tre Laughlin), Richard (Greg Flowers) e la Tracy (Amanda Wyss) i gh'aṅ da rivàr a la “prinsipésa” Kim (Ari Meyers), la surèla pìcula 'd Richard, ch'la s cata a 'l ùltim piàṅ dal sèn'r ad risérchi. Par dascórar fra 'd lōr durànt la misiòṅ i gh'aṅ di walkie-talkie ch'i pàsan par qvél ad Sorenson.
844 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 844, mo invéci 'l an 844, 't ê da 'ndèr chè) 'L 844 (otseintquarantaquàter, ottocentoquarantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 843 (otseintquarantatrī) e 'l vin prìma edl 845 (otseintquarantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt 	DCCCXLIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintquarantaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
Cut - Il tagliagole
Cut - Il tagliagole (Taja - Al tajagóli) 'l è 'n film ad scarésa dal 2000 ad Kimble Rendall.
Paprika
Culegamènt estéran
}}
Andrew Garfield
Andrew Russell Garfield (Los Angeles, 20 'd Agóst dal 1983), cgnusû méj cuma Andrew Garfield, 'l è 'n atōr britànic naturaliśâ americàṅ.
La zona morta
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Raffaella Carrà
Biugrafìa
In di prim méś dal 1962 la taca a lauràr in televiśiòṅ in dal prugràma Tempo di Musica faghénd la valéta ad Lelio Luttazzi.
Indro Montanelli
Indro Montanelli (Fucecchio, 22 d’avrìl 1909 - Milan 22 ad lüi 2001) l'è stä un giurnalista itagliàn, forsi al püsée grand giurnalista dal sécul XX che gh'umm vìd in Italia.
Arzintèla
La còva
Al destâch ed la còva l'é cavşêda da 'n grôs artiramèint di móscol ch' a gh'é e la sucêd lòngh a di piân ed rotûra pervést tra i nōd dal filòun, ch' în al zôni pió dèbel dal filòun ed la schîna.
Descrisiòṅ
La luśèrta la gh'à la tèsta piàta fata a triàngul, al còrp piàt e la cóa lunga. I gh'àṅ quàśi tut dū para ad gambi, gl'uréci i èṅ ad fóra sénsa al padigliòṅ uriculàr. I òć i gh'àṅ dal pupìli négri cun al dintóran śal e i dróan al palpàbri par quaciàr-i. La léngua la s vèra in dū in fónd e la sarvìs par tastàr i quèi e anc par casàr parchè la salìa la tîṅ stric al bistiulìni pìculi: insèt, bêg e vérum. La luśèrta la gh'à du ganàsi rubùsti e na sfilaràda ad dènt ch'i èṅ tut cumpàgn, cum in di mamìfar. Soquànti luśèrti i pōlan pèrdar la cóa in caś ad perìcul e ad sòlit pò la crés incóra. Dagli atri vòlti i s fànan crédar mòrti p'ar buśaràr i predadōr. A gh'è pò dal luśerti ch'i gh la cavan a cambiar culor cum al camaleont e da gl'altri ch'i magnan sol ad l'erba (iguana).
Vàrvora mitrèla
{{Metacaixa
Guèra fradda
Storiografìa
Nta l’ùrtimi anni dâ Guerra Fridda, cci foru tintativi di furgiari na sìntisi post-rivisiunista di parti dî stòrici. Dâ fini dâ Guerra Fridda, la scola post-rivisiunista è chidda duminanti. Pruminenti stòrici post-rivisiunisti nclùdinu John Lewis Gaddis e Robert Grogin. Cchiuttostu ca attribbùiri lu nizziu dâ Guerra Fridda a una dî dui supirputenzi, li stòrici post-rivisiunisti si cuncèntranu supra la mutua errata pircizzioni, supra la mutua riattivitati e supra la rispunzabbilitati cunnividuta tra li supirputenzi. Pigghiannu a prèstitu dâ scola rialista dî rilazzioni ntirnazziunali, li post-rivisiunisti, essinziarmenti, accèttanu li pulìtichi statunitenzi ‘n Europa, comu l'aiutu â Grecia ntô 1947 e lu Chianu Marshall, sibbeni nun cu pari ènfasi accògghinu l’anàlughi ntirventi ecunòmici suviètici.
Lu rolu dî survizza sicreti
La guerra tra aggenti, ntô spionaggiu mutuu d’ubbittivi civili e militari putissi aviri causatu la maiuri parti dî vìttimi dâ Guerra Fridda. L’aggenti vinìanu mmiati sia di l'Est ca di l'Ovest, e li spìi vinìanu videmma ricrutati supra lu postu o custrinciuti ô survizzu. Quannu scummigghiati, vinìanu acciduti mmidiatamenti o scanciati cu àutri aggenti. L’àerei spía e àutri apparecchi di ricugnizzioni vinìanu parimenti abbattuti ô mumentu dâ ndividuazzioni.
Danny Aiello
In dla sò caréra 'l à tòlt part a i telefìlm Il tenente Kojak e a Un salto nel buio e a 'l vìddeo dla Madonna Papa Don't Preach.
Ultima fermata Brooklyn
Sunt
Durànt i an dla guèra in Curèa, in di Stat Unî di an Sinquànta, in dal quartēr ad fōg ad Brooklyn soquànt uperàj i èṅ drē a far siòpar e i tènan sarâ i cansèi p'r a n far gnir dèntar ninsòṅ, gnanc la pulisìa. Lè dintóran i gìr'n ad nòt anc soquànt tisi śbandâ, laśaròṅ, rój, rapinadōr e fnòć ch'i cuntribuìsan a far dal caśèṅ e a far crésar la viulénsa.
La Tralalà (Jennifer Jason Leigh) la fà la putàna in cal pustàs lè ma la s fà anc jutàr da di delinquènt a rapinàr i sò cliènt. Harry Black (Stephen Lang) invéci 'l è òṅ dal sindacàt ch'al difénd i lavuradōr ma a cà al pìcia sèmpar sò mujér, ch'la gh'à abû un putèṅ da pôc, andànd anc ad nòt cun al chichèṅ Regina (Bernard Zette).
19 d'agòst
Al  l'è al 231śum dè dal calendàri gregoriàn (232śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 134 dè a la fin dl'an.
385
Al 385 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Gene Hackman
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1378
Al 1378 (MCCCLXXVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Macchie solari (film 1975)
{{Film }}
Culegamènt estéran
}}
143 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Berlîṅ
Berlîṅ (Berlin in tedésc, a s lèś [bɛɐ̪ ˈliːn]) l'è la capitàl dla Germâgna e na sità-stat ad tri migliòṅ e mèś 'd abitànt a 'l incìrca (sènt-mila i èṅ i turc, sinquànta-mila i pulàc), al secónd cumùṅ più grand 'd Europa dòp Lóndra. La sità metrupulitàna la in fà sù invéci da piò ad siē. La s cata tut dènt'r a la regiòṅ dal Brandebûrg, in dal nòrd-èst dal paéś a stanta km da la Pulògna, e l'è divìśa in dódas distrét e nuànta-sinc quartēr. In mèś a gh pasa 'l fiùm Sprèa.
Itù
La sò particularitä l'è un pòst türistic indùa gh'è tütt ad gròss, i munümeint, i pòrti...
Silta
{{Metacaixa
Giüsépp Merisi
Giüsépp Merisi (Trevì, 25 da stèmbar 1938) l'è un vèsc católic italián, vèsc emèrit ad Lôd dal 26 d'agòst 2014.
568 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Sesso in testa
{{Metacaixa
La dottoressa del distretto militare
Sunt
Gianni, quànd al la véd, al taca a insuniàr-'s-la sèmpar pinsànd ad far 'l amōr sèg ma 'l gh'à sèmp'r al prubléma ch'al vrév èsar rifurmâ. Quànd la Dogliozzi la capìs ch'l à mis apòsta dal sànguv in dla sò urìna par far crédar 'd avēr-'g un brut mâł, al ragàs al strulga 'n piàṅ difarènt, qvél ad scambiàr al lastri di sò cajòṅ cun qvéli 'd Armando Mazzucca (Guerrino Crivello), un śōvan dasfurtunâ sénsa òrgan genitài, acsè da psēr èsar lasâ a cà. Quànd la Dogliozzi la gh fà arbasàr al mudàndi par na vìśita rendénd-as cònt d'l ingàn, Gianni al gh in cònta n'atra, qvéla 'd ès'r un ragàs pàdar, bandunâ da la sò muróśa turnàda in Finlàndia.
Spider (film)
{{Film }}
Fumàna
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Lurèins (nòm)
{{Metacaixa
Cannibal Holocaust
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Quattro a Venezia
{{Metacaixa
1380
Al 1380 (MCCCLXXX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Gianni Morandi
{{Metacaixa
{{CITAZIONE2|Fatti mandare dalla mamma a prendere il latte, devo dirti qualche cosa che riguarda noi due. T’ho vista uscire dalla scuola insieme ad un altro con la mano nella mano passeggiava con te. Tu digli a quel coso che sono geloso che se lo rivedo gli spaccherò il muso...|Fà-'t mandàr da tò màdar a tōr dal lat, a gh'ò da dir-at di quèi ch'i riguàrdan nuàtar dū. A t ò vist vgnir fóra da la scóla insém a 'n àtar, maṅ in dla maṅ, 'l andàva a paséǵ tèg. Tè dì-gh-al a cal còś là ch'a sòṅ gelóś e ch'a s al véd incóra a gh śbragarò 'l grugn...|Fatti mandare dalla mamma a prendere il latte, 1963|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
Al sucès televiśìṿ
Tut quél che Gianni al tóca al dvènta 'd òr: in dal 1999 Morandi 'l è al prutagunìsta dal spetàcul dal Sàbat sira C'era un ragazzo e anca chè gl'ascōlt i èṅ da la sò part: nóṿ migliòṅ.
664 (nùmer)
{{Metacaixa
1230 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Un mondo di marionette
{{CITAZIONE|La dóna ch'l è lè lè par tucàr l'è 'n sógn. Al masamènt ch'l è lè lè par far 'l al n è minga.|Tagline dal film}}
Sunt
Vint óri dòp 'n investigadōr dla pulisìa (Karl Heinz Pelser) al và a far dal dmandi a 'l sò psicòlug, al dutōr Mogens Jensen (Martin Benrath), che però al n è briśa bòṅ ad tiràr fóra dal spiegasiòṅ su 'l sò cumpurtamènt malâ anc se dū stmani prima dal masamènt chi lò al gh'iva cuntâ ch'l arév vlû far fóra sò mujēr. Al mèdag 'l iva alóra cunsiliâ a la dóna, ch'ad nascòst al s purtàva a lèt, ad śluntanàr-as via p'r un pôc. Peter però 'l iva sintî la cunversasiòṅ fra i dū.
Alice
{{Metacaixa
Io confesso
Sunt
Na nòt Keller al dmanda a pàdar Logan ad cunfesàr-as e pò al gh cònta ch'l éra andâ a rubàr in cà 'd òṅ ch'al gh'iva śibî un lavōr, 'l avucàt Villette (Ovila Légaré). Dòp èsar stâ arcgnusû, cun la paùra che lò al ciamìs la pulisìa, al 'l iva cupâ. Avénd cuntâ incòsa in dal cunfès, al prēt al gh'à da tgnir tut dèntar anc s'al sà la véra.
Barbara Chiappini
Culegamëint ad föra
}}
American Gigolò
Culegamènt estéran
}}
La bella e la bestia (film 1977)
Epiśòdi: Zooerastìa
La Varvara (Lisbeth Hummel) l'è spuśàda c'n un vèć prìnsip (Philippe Hersent) e a gh piàś dimóndi andàr a cavàl ma specialmènt cun 'l óm di cavài che lē la s gusa in mèś a la paja in dla stala. Quànd sò marè al la bèca, al la sèra dènt'r in un ciûś cavàda śò dal tut insém a 'n pony e a dū cagnàs pò al gh dà da magnàr cuma s'la fus na bèstia. La dóna la gh cata gust e c'l àt'r al decìd ad far-la murìr 'd fam par punisiòṅ.
Epiśòdi: La fustigasiòṅ
Thomas al capìs ch'a gh piàś ciapàr-li da quànd al sò mìst'r a scōla al gh i dadi c'n un spróc su i dî parchè al n saìva gnint. Anc a cà al s fà dar dal patóni in dal cûl par sò màdar (Piera Maria Caretto), bcada da lò a far sès c'n al sò amànt. A cal punt lè al ragàs al dmanda a la sò amìga (Brigitte Petronio) ad far àtar tant.
El dia de la bestia
Sunt
Pàdar Àngel (Álex Angulo), prēt e prufesōr ad teulugìa, al capìs da 'n mesàǵ cifrâ ch'al s cata in dal lìbar dl'Apucalìs ad San Śvan che la vgnuda d'l Anticrìst l'è lè lè par vgnir esénd sgnada p'r al 25 ad Dicémbar dal 1995. Par mét'r-as cónt'r a 'l demòni al prevòst'r al decìd ad ciapàr-an la fēd tacànd a far dal mâł in gir. Rivâ a Madrìd al religióś al taca a far di quèi a 'l arvèrsa cuma śgranfgnàr dla ròba a 'n barbòṅ o rubàr na valìś.
Culegamènt estéran
}}
Flèina
Al tèimp dal dé d'incô
Al tèimp ed la secònda guèra mundiêla al paèiş l'é stê tirê dèinter int al muvimèint ed la Reşistèinsa dôp l'armistési ed l ' 8 setèmber 1943, i cumbatimèint pió dûr a s'în visû préma ed l'atraversamèint ed la Lènia Gôtica da pêrt d' j Ânglo-Americân.
Cunuméia
La cunuméia le pugêda insém: a l' agricultûra, a i frût ed la tèra, a l' alevamèint e insém al lavōr di casê lighêda a la prudusiòun dal Grâna e a diêter prudòt da cuşèina dal pôst.
Po
Storia
Tuta la pianura par du c'ag pasa al Po, c'al va da Turén infin al mar, la's ciama Pianura Padana, la più grand pianura dl'Italia e in du c'ag a stà anca Frara, c'lè una dil zità più impurtant da vsin al Po (anc parché la stòria ad Frara la dipend purasà dal sò fium); altar pòst impurtant sul Po j è: Turén, Piasëinsa, Cremùna, Viadana, Gualtieri, Guastala, Ostilia e Revere, Gòr; mo anca Pavia, Mantua, Parma e Ruìg i è brisa tant luntan (a Parma a gh'è la sede dl'"Agenzia interregionale per il Po", quél ca prima a's ciamava al "Magistrat par'l Po").
Karen Plankton
Noti e referèinsi
}}
Fatti, strafatti e strafighe
{{CITAZIONE|Dòp na nòt ch'i n pōlan minga 'rcurdàr, a riva 'n dè ch' i n puràṅ briśa daśmindgàr.|Tagline dal film}}
Custâ trédas migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à muciâ sù da piò ad stanta-tri.
Sunt
Dòp na nòt sénsa critèri in dua iṅ fat da tut, Jesse (Ashton Kutcher) e Chester (Seann William Scott) i n s arcòrdan più gnint, gnanc in dua i aṅ lasâ la sò màchina in dua i ìvan preparâ i rigài p'r al sò muróśi, al śmèli Wilma (Marla Sokoloff) e Wanda (Jennifer Garner). 'L ùnic indìsi ch'i gh'aṅ 'l è na scatla ad fulminànt dal strip club “Kitty Kat” e 'l frîg pîṅ ad budèṅ.
376
Al 376 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Mûnt Prêd
J êlber
Dal pûnt ed vésta ed l'aspèt în stê divîş sèt gèner ed j êlberi: êlber ed forèsta cun bôsch ed piânti cun al fòj lêrghi che câschen in dó la fà da padròun la fâşa, piânti 'd albarèin céch in dó al fa da padròun al mertél, êlber dal piâni, êlbêr dal valtèini quacêdi per dimòndi tèimp da la nèiva, êlber bòun de scampêr insém a i sâs (frantóm e prēdi), êlber d' âcva e padól ( in ré, torbēri e bûşi ch' as sûghen in istê).
Critters 2
La pelìcula in di Stat Unî 'l à muciâ sù tri migliòṅ e òt ad dòlar dòp ès'r-an custàda quàtar.
Culegamènt estéran
}}
Culture Beat
Biugrafìa
Dū an dòp a véd la luś Inside out, 'n àtar sucès internasiunàl, cun i braṅ Crying In the Rain, Take Me Away, Walk The Same Line e la title track a far-la da pardòṅ.
Messengers 2 - L'inizio della fine
Messengers 2 - L'inizio della fine (Mesagēr 2 - 'L inìsi dla fiṅ) 'l è 'n film ad scarésa dal 2009 ad Martin Barnewitz, prequel ad The Messengers dal 2007.
Culegamènt estéran
}}
Beppe Recchia
Carriera
Beppe Recchia l'é mòrt d'un màl a Milan, in giügn 2007.
846 (nùmer)
{{Metacaixa
Varvara Lepchenko
Caréra
Al 2012 al taca mâl par lē: la n pasa minga al qualificasiòṅ a Auckland e a Sydney e la và fóra subìt a gl'Australian Open (6-4 3-6 2-6 da la Daniela Hantuchová) e a Parì. A Doha la pasa invéci dū tùran par pò pèrdar da l'Agnieszka Radwańska 5-7 1-6. A Memphis l'emigliàna Alberta Brianti la fà sinc su sinc sèg baténd-la 7-5 6-3. A Madrid la fà 'l cólp casànd fóra subìt la nùmar ùndas dal mónd Francesca Schiavone 6-4 6-7 6-3. L'è bòna pò ad rivàr in di quàrt pardénd 4-6 4-6 da l'Agnieszka Radwańska. L'americàna la manda incóra a cà la Francesca Schiavone a 'l Roland Garros e la fà cumpàgn cun la Jelena Janković ma a 'l quàrt tùran la céd nét a la Petra Kvitová 2-6 1-6. La pèrd cun la céca anc a Wimbledon (1-6 0-6 a 'l tèrs tùran). A Montreal la bat la nùmar 24 e la 13 dal mónd (Anastasija Pavljučenkova e Dominika Cibulková) par pò lasàr-'g al péni cun la Caroline Wozniacki 6-4 3-6 4-6. In Agóst la pèrd a 'l tèrs tùran di US Open da la Samantha Stosur 6-7 2-6. A Seùl la riva in semifinàl baténd subìt la Camila Giorgi 6-2 7-6 ma pò la pèrd da la Kaia Kanepi 4-6 6-2 4-6.
Scùria
L'è druàda par dar di cōlp a i ès'r umàṅ o a 'l bèsti par cuntrulàr-i, par punisiòṅ o par turtùra. Al scurìadi, dadi in dla schina o in di pē, i fànan dimóndi mâł sénsa però masàr, inólt'r i ciòc'n un muć. In dal mónd iślàmic la fatwā la prevéd al scuriàdi cuma manéra par punìr i culpévui.
Southland Tales - Così finisce il mondo
Sunt
In dal 2008 Boxer Santaros (Dwayne Johnson), atōr famóś ad film 'd asiòṅ, al vîṅ catâ sénsa memòria in dal dèśèrt da Fortunio Balducci (Will Sasso), śugadōr 'd aśard e spaciadōr ad dròga. Chi lò 'l al pòrta sèg a Los Angeles faghénd-ag crédar 'd ès'r un sò amìg cumpàgn a la èx atōra pòran Krysta Kapowski (Sarah Michelle Gellar) che però la s fà ciamàr Krysta Adès parchè sérti purcàdi a gh'è da far-i subìt.
Giovanni Verga
{{Metacaixa
Biugrafìa
In dal 1881 i védan la luś i prim epiśòdi 'd I Malavoglia in sla rivìsta Nuova Antologia e pò anc fat sù su lìbar ma al rumànś al n gh à minga sucès, ansi, par dir-la cun al paròli ad Verga, «I Malavoglia i aṅ fat fiàsc, un fiàsc pîṅ e cumplét. A part Boito e Gualdo, ch'i 'n àṅ dascórs bèṅ, dimóndi àtar, Treves par prim, i 'n aṅ dit mal».
Du an dòp 'l è al tùran ad Novelle rusticane na racòlta ad dódas nuvèli cun dèntar Malaria, La roba, Il reverendo e Pane nero.
In dal 1887 al fà gnir fóra la racòlta Vagabondaggio, in du a s cata la nuvèla Nanni Volpe, mèntar du an dòp a véd la luś la versiòṅ definitìva dal rumànś Mastro Don Gesualdo e pò al taca a lauràr a La duchessa di Leyra, n'òpra mai finìda.
1384
Al 1384 (MCCCLXXXIV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàn.
1025 (nùmer)
{{Metacaixa
Non torno a casa stasera
{{Film }}
Non torno a casa stasera (Mè a n tórn minga a cà stasìra) 'l è 'n film dramàtic dal 1969 ad Francis Ford Coppola ch'al 'l à anc scrit.
Al film 'l à vins la Concha 'd Òr a 'l Fèstival ad San Sebastiàṅ dal 1969.
Cudghîn
Al cudghîn (cotechino in itagliàn) 'l è 'n insachê 'd cherna dal nimêl, ch'a s à da cóś'r in dl'àqua a fōg bâs p'r un sert tèimp, a sgònd anca dla só grosèsa, perché 'l dvèinta śmulśèin e digerìbil. Al deśvìn pròpia tùt da 'l nimêl, d'indû a s tōś di tàj mìa tant pregê, cun anca 'n pô 'd codga e maśnê tùt insèm cun soquànti spési e dal péver négher, i se sfrùcen dàint'r a 'n sactèin 'd codga o 'd budêl cuśî c'n un fîl 'd cutòun. Dôp ch'al s è vujê ind un sachèt 'd tela 'd canva fermèda cun dal spêg, śbuśìda 'n pô la codga cun la fursèina e lasê a bùjer per soquànt tèimp infintànt ch'l è pròunt, dòunca 'l cudghîn al s cunpàgna bèin cun la pulèinta e i faśō, che 'l dvèinta acsè anc al piât tradisionêl ed tanti cuśèini dal campàgni di tèimp pasê, mo anca incō 'l è incòr tradisiòun ch'al s servìsa al prìm ed 'l an ch'a s dîś ch'al porta furtòuna. 'L è 'n magnèr dimòndi grâs, che se na vòlta a n's egh fèva mìa dimòndi chêś, mo invéci incō a gh'è da guardèr-egh, ch'el só calorìi per èto egl'ìn dintór'n ai 400 Kcal, e incòr che 'l gh'à di grâs satur, a dìr pîn ed colesterôl.
Sangvétula
{{Metacaixa
66 (nùmer)
Al nùmer 66 in dla Chìmica
Al 66 'l è al nùm'r atómic dal dispròśi (Dy), ùn di lantànid.
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 66 al vōl dìr "El dō pùti" ('E ddoje zetelle in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen Le due zitelle in itagliàṅ).
Nùmer eśadecagonèl
Soquànt nùmer eśadecagonêl i ìn: 1, 16, 45, 88, 145, 216, 301, 400, 513, 640, 781, 936, 1105, 1288, 1485, 1696, 1921, 2160, 2413, 2680, 2961, 3256, 3565 ...
Madame Bovary (film 1991)
{{Metacaixa
Satûren
Ligâm in inglais
}}
Golden Globe
Al Golden Globe (Golden Globe Award) 'l è 'n prèmi cinematugràfic e televiśìṿ americàṅ ch'a s tîṅ tut i an da 'l 1944 a 'l dè 'd incō, da Śnar a Favràr. La giurìa ch'la dà i prèmi l'è fata da nuànta giurnalìsta a 'l incìrca dla stampa furastéra iscrìt a la Hollywood Foreign Press Association.
1806 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 1806 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 903: Fatoriśasiòun:
Spiritika
Sunt
Al dè dòp la muróśa 'd Jim, la Linda Brewster (Tawny Kitaen), la cata la tauléta ch'l'éra armàśa a cà sua e la próa a métar-'s in cuntàt cun David ch'al rispónd muvénd la préda par cumunicàr sèg. Al spìrit a 'l inìsi 'l è bòṅ sèg e 'l gh fà catàr anc 'n anèl ch'l'iva pardû ma purtròp a s trata 'd un spìrit catìṿ, qvél dal sasèṅ Carlos Malfeitor ch'al fà sōl finta 'd èsar David.
1577 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Lunedé
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
Lunedé specêl:
570 (nùmer)
{{Metacaixa
Elesiòṅ presidensiàli francéśi dal 2017
Secónd tùran
Dū stmani dòp al prim tùran a gh'è stâ 'l balutàǵ fra Macron e la sgnōra Le Pen. I republicàṅ e i sucialìsta i aṅ dit ad vutàr p'r Emmanuel méntar la Marine la gh'à abû invéci 'l apòǵ ad Dupont-Aignan ch'al dvintrév al sò prim minìstrar in caś ad sucès dla leader dal Frònt Nasiunàł. Mélenchon invéci al n à minga sarnî ninsòṅ. In televiśiòṅ a gh'è stâ 'n cunfrònt dimóndi pēś fra i dū.
Nòti
}}
South Park
{{Televiśiòun|Foto=South park sign.svg}} South Park (SP) 'l è tìtol ed na séri de cartòun animê americàn mìs ònda dala Comedy Central.
1026 (nùmer)
{{Metacaixa
Pàrkinson
{{dialort | dial=Carpśàn}} (Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguèrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia) Al pàrkinson (parkinson in itagliàṅ) 'l è na malatìa degeneratìva crònica dal servèl ch'la culpìs de più in n'etê avansèda, anc s'la nn'è minga dìta, e la gh'à dal conseguèinsi in di muimèint di muscol dal malê e pò anca in del so cugnisiòun.
Terèinsi (nòm)
Terèinsi l'è na manéra dialetèla 'd ciamèr chi gh'à nòm Terenzio in dl itagliàṅ.
D'indû a in deśgnarèv al nòm
Druê infìn dai latèin c'ma nòm ed famìja, a nn'es sà brìśa 'd precîś 'd indû 'l nòm al deśgnarèv, anc s'a s'prèv dèr ch'al deśvègna da Tarentum, a dìr l'antìg nòm ed Taranto.
372
Al 372 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Castē ed la pruvîncia ed Rèz
Carateréstichi architetònichi
Dimòndi tòri cèchi (guardiôli) pr’ al sentinèli în stremnêdi inséma al mûri. Ind i pē dal tòri principêli a gh’ēren al perṣòun stréchi e scûri. (Canòsa, Carpnèida). Al materiêl druvê per cal costrusiòun ché l’é la prêda da tàj; i mûr a gh’àn un grôs spesōr, în tót pîn, cun lêregh berbacân e piantê in môd rubóst ind la prēda dal muntâgni.
Domìni (informàtica)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
I domìni dal prìm livêl (in ingléś TLD) i pólen èser ed tri tîp:
Tvaiōl
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Coco Vandeweghe
Caréra
Al 15 ad Luj dal 2012 la riva in finàl a 'l turnèo ad Stanford ma la la pèrd cóntar la Serena Williams par 5–7 3–6.
Grumpy Cat
{{metacaixa
Valsamûż
Valsamûż (in Itagliàn Valsamoggia) l é na cmóṅna ed 31.170 abitànt (2017) in pruvénzia ed Bulåggna. Al é stè creè int al 2014, quand i miténn insamm äl zéncv cmóṅni ed Bażàn, Castèl d Sravâl, Crasplàn, Savéggn e Måntvî.
Lussembûrgh
Al Granduchê ed Lussembûrgh (o Lussembûrgh) l'è un stêt d'l'Europa norducidentèel. Al cunfénna cun la Germâgna, cun la Francia e cun al Bélgi.
1807 (nùmer)
{{Metacaixa
Primos
Sunt
Al pòvar Diego (Quim Gutiérrez) al vîṅ mulâ a 'l ùltim da la sò muróśa Yolanda (Núria Gago) quànd particamènt 'l éra tut prònt p'r al matrimòni. A tiràr-al sù i gh pèns'n i sò cuśèṅ José Miguel (Adrián Lastra), un śōvan cun na bénda in 'n òć ch'al gh'à sèmpar biśógn ad tōr dal madśìni parchè 'l è mèś mat, e Julián (Raúl Arévalo). Chi lò al gh śibìs 'd andàr a pascàr insém la sò vècia muróśa a i tèmp dla scōla, la Martina (Inma Cuesta). Turnâ in paéś a Comillas i tri i incróśan subìt Bachi (Antonio de la Torre), qvél dal vìddeo-nuléǵ ch'l andàva sèmp'r a pascàr cun Julián ma che adès 'l è dvintâ 'n imbariagòs, e pò la Martina par caś, vgnénd a savēr ch'la gh'à bèla 'n putèṅ ciamâ Dani (Marcos Ruiz), giusà chi 'l è 'l pàdar.
Ingrid Bergman
In dla sò caréra l'à vins tri Prèmi Òscar p'r al pelìculi Angoscia, Anastasia e Assassinio sull'Orient Express, quàtar Golden Globe, un prèmi BAFTA, dū David ad Dunatèl e dū Emmy Award. 'L American Film Institute 'l à mis la Bergman a 'l quàrt pòst dal star più grandi dla stòria dal cìnema.
Bella, ricca, lieve difetto fisico, cerca anima gemella
{{CITAZIONE|Al difèt impunènt al 'l à lasâ imputènt a 'l prim cōlp 'd òć.|Tagline dal film}}
Bella, ricca, lieve difetto fisico, cerca anima gemella (Bèla, rica, difèt fìśic da gnint, la pésca l'anma śmèla) l'è na cumèdia dal 1973 ad Nando Cicero.
Sunt
Un dè al s véd cun na budlòna ch'la gh'à 'n pòr in dla ghigna e na gamba più curta 'd cl'atra, la Teresa Pescosolido (Elena Fiore). Chi lē l'è védva da déś an tant ch'adès la gh l'à srada, al 'l à dit anc al dutōr. Par cal mutìṿ chè a gh'è vgnuda na fam acsè granda ch'la mòrśga i óm, anc i prēt. Michele, druànd al nóm fals ad Giorgio, al gh pòrta via un migliòṅ ad franc.
Eartha Kitt
In dal telefìlm Batman l'à fat la part ad Catwoman in dl'ulmta série tulénd al pòst dla Julie Newmar.
1388
Al 1388 (MCCCLXXXVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Teresa May
{{dialort | dial=Miranduléś}}
I racconti della camera rossa
Sunt
In dla tèrsa stòria Chun Lao al n è briśa bòṅ ad cuntintàr la sò dóna a lèt. Al pénsa acsè ad cumpràr dū fìltar 'd amōr par lò e par lē, al prim par far crésar la sò śmagna p'r al sès, al secónd par calmàr cla purcùsa dla sò sgnōra. Purtròp al s cunfónd bvénd qvél śbàliâ. Lò al finìs in còma méntar la malnéta la s mét a gusàr-'s al séruv Wang.
Champagne per due dopo il funerale
{{Metacaixa
Angùstia
Culegamènt estéran
}}
Irène
{{CITAZIONE|30 an puta, l'è óra 'd cambiàr vita!|Tagline dal film}}
469 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
1389
Al 1389 (MCCCLXXXIX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Pèla (atrès)
{{Metacaixa
La pèla l'è c'l atrès agrìcol o da furnêr o da néva, ch'al servìs per tōr sù e pò spustèr da n'ètra banda dla tèra, dal pàṅ p'r al furnêr, o dla néva. L'è fata da 'n bastòun ed lègn cun da 'n cô, na grósa banda 'd fêr o 'd lègn, o 'd plàstica.
Gary (SpongeBob)
{{Metacaixa
Nessuna festa per la morte del cane di Satana
{{CITAZIONE|Qvél ch'a gh'è 'd difarènt fra i pagàṅ e nuàtar 'l è che, a 'l urìgin ad tuti 'l cardénsi lōr, a gh'è 'n sfòrs terìbil p'r a n pinsàr minga da óm, par tgnir dacàt al cuntàt c'n al creâ tut, in atri paròli c'n al divîṅ.|Pinsēr 'd Antonin Artaud}}
Marnie
Dòp tant an ad sucès, cal film chè 'l è stâ a i sò tèmp dimóndi cuntestâ da i crìtic anc s'l à pò purtâ a cà sèt migliòṅ ad dòlar a frónt 'd un cóst ad tri.
In dal sò lìbar Al cìnema secónd Hitchcock, François Truffaut al 'l à batśâ cuma „òṅ ad chi gran film malâ“.
392 (nùmer)
{{Metacaixa
1391
Al 1391 (MCCCXCI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàn.
24 d'avrìl
Al  l'è al 114° dè dal calendàri gregoriàn (115° in di an bisestìl); a gh vôl incòra èter 251 dè a la fin dl'an.
Mariangela Melato
{{Metacaixa
La Mariangela Melato (Milàn, 19 ad Setémbar dal 1941, Róma, 11 ad Śnar dal 2013), l'è stada n'atōra itagliàna, lavurànd anc in teàtar e par la televiśiòṅ.
In dla sò caréra l'à vins quàtar Dàvid ad Dunatèl, sinc Nàstar 'd Argìnt e di àtar prèmi incóra. Al Presidènt dla Repùblica al l'à numìnada Cumendadōr d'l Órdan a 'l Mèrit al 28 ad Maǵ dal 2003.
Biugrafìa
La Mariangela Melato da śóvna la stùdia pitùra a l’Acadèmia ad Bréra par pò tacàr a lauràr a teàtar, ch'la n gh'iva gnanc vint an, in dla cumpagnìa ad Fantasio Piccoli. In séguit la lavóra anc cun Dario Fo e Luchino Visconti.
In dal 1970 la fà al sò debùt a 'l cìnema cun un film ad Pupi Avati, Thomas e gli indemoniati (Thomas e gl'indemuniâ) e la in girà dimóndi àtar, specialmènt in di an Stanta cuma Basta guardarla (Basta véd'r-la) ad Luciano Salce, Lo chiameremo Andrea (A 'l ciamarém Andrea) ad Luciano Salce, Film d'amore e d'anarchia, ovvero stamattina alle 10 in via dei Fiori nella nota casa di tolleranza (Film 'd amōr e 'd anarchìa, in atri paròli stamatìna a déś óri in via di Fiōr in dal burdèl cgnusû bèṅ) e Travolti da un insolito destino nell'azzurro mare d'agosto (Mis sóta da 'n destîṅ minga cumùṅ in dal mâr aśùr 'd Agóst) ad Lina Wertmüller, Sterminate "Gruppo Zero" (Sterminâ al "Grup Śèr") ad Claude Chabrol, Di che segno sei? (Ad che ségn sē't?) ad Sergio Corbucci, Casotto (Caśòt) ad Sergio Citti e Dimenticare Venezia (Daśmingàr Venèsia) ad Franco Brusati.
848 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Dolor y gloria
{{Metacaixa
Sunt
P'r i trént'an dla sò pelìcula 'd debùt, ch'la gh'à da èsar prujetàda in un cine-forum ad Madrìd, al gh'à la manéra 'd far paś cun 'l atōr prutagunìsta ad cl'òpra lè, Alberto Crespo (Asier Etxeandía), un sò èx amànt ch'al gh fà pruàr l'eruìna. In séguit, lśénd al sò memòri, Alberto al gh admànda in prèst i sò scrit par far-an na senegiadùra da purtàr a teàtar. Dòp al munòlug, Alberto al cgnós òṅ di spetadōr, Federico (Leonardo Sbaraglia), ch'al s è arcgnusû in dal muróś dal persunàǵ ad cla stòria lè, esènd stâ lò 'l śōvan ch'l iva cumpagnâ Salvador par dimóndi an in gir p'r al mónd.
Elena Vesnina
Caréra
Adès a la Vesnina a gh armàgn la maledisiòṅ dal finàli di Gran Slam in dópi: la 'n à śugàdi siē in tut (tri in dal misć) ma la n à mai purtâ a cà gnint.
Improvvisamente l'estate scorsa (film)
Culegamènt estéran
}}
23 d'avrìl
Al  l'è al 113° dè dal calendàri gregoriàn (114° in di an bisestìl); a gh vôl incòra èter 252 dè a la fin dl'an.
.suzuki
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2014.
Dalila Di Lazzaro
{{Metacaixa
Put
Al put (celibe, scapolo in itagliàṅ), pùta per cal dòni (nubile, zitella in itagliàṅ), 'l è cla persòuna ch'la n's'è minga incòr spuśèda.
A gh'è soquànti reghli dla religiòun ch'i gh'cmànden ai prēt, ai frê e a 'l sóri 'd armàgner put.
Le verità nascoste (film)
{{Metacaixa
Bompensiere
{{dialort | dial=Carpśàn}}
42 (nùmer)
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 42 al vōl dìr "al cafè" ('o ccafè in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen il caffè in itagliàṅ).
Chi giace nella culla della zia Ruth?
Chi giace nella culla della zia Ruth? (Chi è culgâ in dla cuna dla sia Ruth?) l'è na fôla négra dal 1971 ad Curtis Harrington.
Domìni ed prìm livêl
{{Metacaixa
Van Nuys
Van Nuys (a s lèś /vænˈnaɪz/ in ingléś) 'l è 'n distrét dla sità 'd Los Angeles (Califòrgna) ch'al s cata in dla Val ad San Fernànd. Al mùcia sù sènt-trentasiemìla abitànt (2000).
Masquerade (film 1988)
Sunt
Purtròp par la ragàsa i dū óm i èṅ 'd acòrd insém e i aṅ traplâ un piaṅ par far-la fóra par ciapàr lōr i sò bèsi.
Culegamènt estéran
}}
Buffalo Soldiers (film 2001)
{{CITAZIONE|La guèra 'l è 'n infèran... ma la paś la t fà vgnir dū bali acsè.|Tagline dal film}}
Sunt
Al ròbi i càmbian quànd in dla baś a riva al prim sergìnt Robert E. Lee (Scott Glenn) ch'al naśa subìt al traplàdi dal suldâ e ch'a gh'è quèl ch'a traśa in dal sò gir mars. Ray, par far-'g un dispèt, 'l intórta sò fiōla Robyn (Anna Paquin) invidànd-la fóra a balàr ma pò al s inamóra dabòṅ ad lē.
Una candela per il diavolo
{{Metacaixa
Fury (film 1978)
{{CITAZIONE|N'esperînsa in dal terōr e in dla suspense.|Tagline dal film}}
Simon Boswell
In dal 1982 'l à anc prudót e rangiâ 'l àlbum Via Tagliamento 1965-1970 ad Renato Zero.
Butera
Butera 'l è 'n cumùn edla provèinsa ed Caltanissetta in dla Sicìglia. Al gh'à {{formatnum:4620}} abitànt (secònd 'l ISTAT 2018).
Castèl ed Sarzân
Al Castèl ed Sarzân (Castello di Sarzano in italiân) l'é int un bôregh dal cmûn ed Caṣîna ed la pruvîncia ed Rèz ind l' Apenèin arzân ciamê apûnt Sarzano. Al só Castèl al stà d'ed sōver a la frasiòun ed Caṣîna ch' l' é lònga a la strêda dal Cerēto, in 'na zôna quacêda da bôsch e cultivasiòun, şfalsêdi da côsti ed culèini, cun bôregh sparpagnê e pēv da per lōr.
La ceşulèina ed Sân Bertlamè
La mêrita 'na nôta la cēsa d'ed sòta ed Sân Bertlamè, l'é a 'na navêda ònica dal Sesèint cun l'âbsida fâta a retângol e dō capèli ed fiânch. As vèden sînch néci (adèsa vōdi), l'altêr in manēra cristiâna antîgh in prêdi squadrêdi saltê fôra al tèimp di lavōr ind la zôna ed l'âbsida e i sègn ed 'na pitûra a frèsch dal Sînch-Sesèint insém al parèidi ed l'âbsida. Bèl al côro dal Setsèint
La navêda ònica l'é 'na bòuna sêla: la pōl tgní dèinter fîn a 100 persòuni. Al spâsi ch' as pōl druvêr l'é fra l'ingrès centrêl e la zôna davânti âbsida, in dóve as vèd l'altêr. La vècia sagrestéia, ch' a s' égh và dèinter da un pasâg ed fiânch e a l'altèsa ed la navêda ed travêrs, l'é 'na saltèina da zûnta, dóve a gh'é al pôst per 10-20 persòuni. La sêla l'é riscaldêda e l'é dotêda d' j impiant per la vōş e la lûş adât per tóti al necesitê. Al spâsi d'ed fôra, in pió dal splèndid senâri naturêl, l'é un cômed pûnt 'd arîv cun al parchèg.
Daddy's Deadly Darling
Daddy's Deadly Darling (La stelìna murtàla dal papà), cgnusû anc cuma Pigs, Horror Farm, The 13th Pig, Daddy's Girl, The Strange Exorcism of Lynn Hart, The Strange Love Exorcist e Roadside Torture Chamber, 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1973 scrit, prudót, interpretâ e dirèt par Marc Lawrence, cun prutagunìsta sò fiōla, la Toni.
Sunt
'L óm al śibìs na cambra e 'n lavōr da barìsta a la ragàsa che però la n è minga tant in bóla esénd ch'la fà dal telefunàdi a sò pàdar mòrt e 'd nòt la gh'à di brut arbgàt. In séguit chi lē la taca a masàr di óm ch'i gh arcòrdan sò pàdar.
The Sixth Sense - Il sesto senso
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Liga Lunbêrda
La Liga Lunbêrda (in lunbêrd Liga Lombarda, in latein Societas Lombardorum, Langobardorum o Lombardiæ) l’é stê 'na liainsa str'el sitê dla Lunbardie, ch'un tainp la cunprandeiva tota la Basa Padana, doanca anch l’Emeja. Liga prinsipalmaint a livêl militêr, l’à avû anch un guêren sivil ciamê universitas, fat ed rapraxentant numinê de’l zitê, ch’la mitiva in at del lèz tipicamaint arsarvê a’l cmon cum adciarêr la guêra, cn on sistèma ch’incau a ciamoam cunfederasioun, e l’é stê on di prem exainpi ’d sistèma ed guêren cunfederêl.
Criśe
Criśe, in dla mitulugìa gréca, l' è 'n prēt in dal tèimpli dal dio Apòl in dla sitê 'd Criśe, śvèin a Tróia, e 'l è anc al pèder 'dla śóvna Criśèide.
Superstition
{{Metacaixa
Luci nella notte
Sunt
I dū s bèc'n ad cuntìnuv e, durànt na sòsta par pisàr, la sgnōra la decìd 'd andàr via par sò cònt e 'd tōr al trêṅ, lasànd un bijét in màchina, śmursànd al telefunèṅ p'r a n èsar minga fiacàda da lò. Antoine, ch'l è anc mèś ciùc parchè durànt al dè 'l iva alvâ tròp al gòmat faghénd incasàr sò mujēr, al decìd 'd andàr a la stasiòṅ par pascàr-la ma al n la cata briśa. Durànd la nòt 'l óm al dà 'n pasàǵ a 'n tisi incruśâ a 'l bar che, durànt al viàś, a s capìs ès'r un delinquènt scapâ via da parśòṅ, Chris (Vincent Deniard), tant che la pulisìa la 'l pésca dapartùt cun di pòst ad blòc.
Culegamènt estéran
}}
Nùmer enadecagonèl
Al nùmer enadecagonèl, scrit anca 19-gonèl, 'l è 'n nùmer poligonèl ch'al figùra 'n enadecàgon regolèr mìs sù con di pùnt (el só unitê) tut in fila, ùn dòp cl èter a fèr sù i 19 cō edl enadecàgon, unitê di cô ch'i s mùcen, e i s tachen, enadecàgon grand dop enadecàgon cic, ùn dop cl èter, a tōr dèinter eli unitê bèle druèdi per fèr sù i prim 2 cô di prim enadecàgon, damànd chi disègn chè:
Omicidio!
{{Film }}
850 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 850, mo invéci 'l an 850, 't ê da 'ndèr chè) 'L 850 (otseintsinquànta, ottocentocinquanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 849 (otseintquarantanōv) e 'l vin prìma edl 851 (otseintsinquantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCL. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintsinquantéśim post.
Venerdé
Êter prugèt
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed  Venerdi trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Prèmi Òscar
{{Metacaixa
Muśèo nasionêl dal Bargêl
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al Muśèo nasionêl dal Bargêl (Museo nazionale del Bargello in itagliàṅ) 'l è ûn di muśèo nasionêl più grôs e importànt ch'a gh'è in Itàglia. Al s cata a Firèins, in "via del Proconsolo, 4" dàint'r in dal palâs ch'l era stê dal Podestê 'd Firèins a cavâl tra 'l Du e 'l Terśèint. A 'l só intèren a gh'è mucê soquànti dagli óvri più beli e 'npurtànti di grand artìsta itagliàṅ edl Arnasimèint e di èt'r incòra. A piàṅ tèra a s tin da cât soquànt mèrem dal Michelàngel c'ma 'l Bâc imberiêg e 'l tònd Pitti cun la Madòna e 'l Putèin e 'n Śvanèin in dal sfònda. A 'l prìm piàṅ a s cata soquànt brònś dal Donatello, c'm'al David, di quêl dal Cellini, dal ceràmichi dai Della Robbia, soquànt Gianbulògna e via descurènd.
Genetic Crime
Sunt
'L agìnt ad pulisìa Doug Heydon (Booth Savage) al capìs ch'a gh'è quèl ch'a traśa e al và a far dal dmandi a l'entumóluga Cristina Brown (Carol Alt), una ch'la sà incòsa su 'l béghi e su gl'aśióli. In cal méntar Q (Richard Chevolleau), amìg ad Kent ch'ad mistēr al cumbàt gl'insèt, al tōś dal pesticìda nóṿ da 'l sò laburatòri e 'l al misćia cun quél vèć, pò 'l al dróa cónt'r un gnał 'd aśióli. In cla manéra chè al dà vita sénsa vlēr a na rasa 'd vréspi sasìni cambiàdi geneticamènt.
19 d'avrìl
Al  l'è al 109° dè dal calendàri gregoriàn (110° in di an bisestìl); a gh vôl incòra èter 256 dè a la fin dl'an.
1466 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al '1466 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 733: Fatoriśasiòun:
Danéś
{{CITAZIONE2|Alle mennesker er født frie og lige i værdighed og rettigheder. De er udstyret med fornuft og samvittighed, og de bør handle mod hverandre i en broderskabets ånd.|Tut i èsar umaṅ i nàsan lìbar, cumpàgn in di dirìt e dégn a la stésa manéra. I gh'àṅ la raśòṅ e 'l giudìsi e i gh'aṅ da cumpurtàr-as da fradèi 'l un cun c'l àtar.|Dichiarasiòṅ universàla di dirìt ad 'l óm,1948|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA=Danéś}}
Nùmer icośagonèl
{{Metacaixa
Klas Bernhard Hasselberg
Colegamèint estèren
}}
1235 (nùmer)
{{Metacaixa
Castèl ed Rusèina
Al castèl, ind al culèini ed l' Apenèin arzân, as drésa insém al vâl dal ré Vico e dal turèint Ceresola, che vân a butêres ind l' Èinsa. Al prufîl ed la furtèsa piantêda insém a un muntarôt rusés, fôrsi d'ed ché al nòm dal castèl e dal bôregh, l'é òna dal pió bèli vidûdi ed la zôna. A diferèinsa ed j êter castē, che in dal tèimp în stê cambiê in cà sgnurîli, Rusèina la mantgnû, ânca se vêrs al 1700 l'é dvintê 'n' abitasiòun sgnurîl, l'impiânt uriginâri ed vèira e prôpria mâchina da guèra ch' la duvîva fermêr i pusébil atâch nemîgh che a srén prû gnîr da la vâl d' Èinsa. La stôria dal castèl l'é lighêda a còla ed Canòsa.
Hardcore (film 1979)
La part dal prutagunìsta, pò andàda a George C. Scott, l'éra stada śibìda prima a Warren Beatty che però 'l à dit ad nò parchè al vliva 'n àtar regìsta e di cambiamènt in dla senegiadùra.
Seduzione letale
Sunt
In séguit la Christine la sparìs, tacànd a far-as ciamàr Diana, miténd però prima di anùnsi su na rivìsta ch'i dgìvan: „ÓM! Gh'î'v par caś qvél ch'a gh vōl par scampàr a n'aventùra eròtica?“. Tut i óm ch'i gh'aṅ pruâ, qvéi insaplâ in dal prucès, i èṅ però sparî anc lōr. Al generàł Grant (Larry Taylor) 'l órdna a 'l magiōr Derek Johnson (Robert Lipton) ad turnàr in servìsi p'r andàr-i a pascàr. Maxim 'l è stâ 'l ùltim a partìr par l'ìśula dla reclàm, cumpagnâ par dū hostess, la Karen (Nita) e la Caroline (Prudence Solomon), e na guìda, la Tory MacAllistair (Shannon Tweed). Rivâ là al culunèl al s éra catâ in mèś a 'n squantèr'n ad dóni tuti par lò ma, gnanc a dir-al, l'éra na trapla dla Christine ch'la vliva cupàr tut i respunsàbii di sò magòṅ. 'L ùltim dla lista 'l è pròpria Derek e la Diana la gh vōl dar la casa par pò tajàr-ag via la tèsta cum a tut chi àtar.
Culegamènt estéran
}}
The System Has Failed
{{Album }}
Macabro (film 1980)
Sunt
La sgnóra Baker la và a star a cà ad Robert. Ad sira lē la s mét la camìśa da nòt e la s fà bèla ma minga par Robert, ch'in cal méntar al s è inamurâ ad lē. Chi lò al sènt di stus vgnir da 'd sōvar cuma se lē la faghìs 'l amōr ma a n capìs minga cuma a pōl èsar parchè ninsòṅ 'l è vgnû dèntar.
Àngol esplementêr (giumetrìa)
Noti e referèinsi
}}
Accerchiato
Sunt
Sam Gillen (Jean-Claude Van Damme), finî in parśòṅ anc s'al n à fat gnint, al s imprufìta 'd un sò trasferimènt par scapàr via da la pulisìa cun 'l ajùt dal sò amìg Billy (Anthony Starke). Durànt la scapàda però chi lò al s bèca na sćiuptàda e al mōr méntar Sam al s lóga in dal bòsc. In séguit al và a star a cà dna védva tacànd na relasiòṅ sèg, la Clydie Anderson (Rosanna Arquette). La dóna la gh'à dū fiōi da tiràr sù, Mike dit Mookie (Kieran Culkin) e la Bree (Tiffany Taubman). I dū putèṅ i èṅ bèṅ cuntènt ch'al sia rivâ e i al cunsìderan cuma 'n pàdar nóṿ, specialmènt al masćèṅ al s liga dimóndi a lò anc parchè al furastēr al 'l à catâ lò mént'r al s fava 'l bagn in un laghét.
La famìja però la gh'à da patìr ad cuntìnuv al scargnàdi 'd un tisi ch'al s ciàma Franklin Hale (Joss Ackland) ch'al vōl a tut i cóst mandàr-i via cumprànd al sò sit par far dal speculasiòṅ edilìsi. Quànd al véd che la Clydie la n céd briśa, lò al dà 'l incàrag a 'n boss dla màfia, Mr. Dunston (Ted Levine), ad druàr al catìvi par giustàr-la 'n pôc. L'è véra ch'a prutéś'r-la a gh'è Sam ma chi lò al gh'à da far i cònt cun la pulisìa ch'l'è drē a pascàr-al dapartùt.
Hans Christian Andersen
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Biugrafìa
Na vòlta fata la Créśma, in dal 1819 al s trasferìs a Cupenàghen in sérca ad quèl ad méj par lò e la sò vita.
L'ombra del diavolo
Custâ utànta-siē migliòṅ ad dòlar, al 'n à pò fat sù da piò ad sènt-quarànta in tut al mónd.
1202
Al 1202 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Hans Christian Andersen
Culegamènt estéran
}}
L'ombra del diavolo
Sunt
Druànd al nóm fals ad Rory Devaney, 'l irlandéś al riva a 'l aeropòrt ad Newark in dal New Jersey in du al pōl cuntàr su 'l apòǵ dal giùdas Peter Fitzsimmons (George Hearn) ch'l è da la banda d'l Eśèrcit Republicàṅ Irlandéś. Chi lò al gh fà catàr na cambra in dū star in dla cà a Staten Island dal sergìnt ad pulisìa cun di urìgini irlandéśi Tom O'Meara (Harrison Ford). Chi lò, ch'al lavóra in còpia c'n al culéga Edwin Diaz (Rubén Blades), 'l è spuśâ cun la Sheila (Margaret Colin) e 'l gh'à tri fiōli, la Bridget (Julia Stiles), la Morgan (Ashley Carin) e l’Annie (Kelly Singer).
851 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Anthony Perkins
Biugrafìa
In di an Stanta al gira 'l thriller Qualcuno dietro la porta e 'l śal Assassinio sull'Orient Express, lavōr ad Sidney Lumet trat da 'l rumànś dl'Agatha Christie, mént'r in di an Utànta e Nuànta al tōś part a soquànt lavōr par la televiśiòṅ e a soquànt pelìculi 'd scarésa o dal śgriśōr in du 'l fà da spés di persunàǵ disturbâ o ciucâ in dla suca cuma in China Blue o Dr. Jekyll e Mr. Hyde: sull'orlo della follia.
David Gandy
{{Metacaixa
Mazzarino
{{dialort | dial=Carpśàn}}
1203
Al 1203 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Spighèta
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Lissandren dra Roussela
Lissandrén dra Roussela (nom anagrafich: Alessandro Maragliano) (Voughera, 1850 – Napoul, 1943) l'è stat on poueta e lingouista italiân.
Villaggio dei dannati
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Contronatura (film 1969)
Sunt
Archibald Barrett (Giuliano Raffaelli) al s cata a Brighton par cunsgnàr di documènt a 'l sò avucàt ch'al gh'à da far-'g avēr l'eredità 'd un sò cuśèṅ pîṅ ad bèsi ciamâ Richard Wright (Marco Morelli). Barrett al s pòrta sèg al sò raśunēr Ben Taylor (Joachim Fuchsberger), cumpagnâ par sò mujēr Vivian (Marianne Koch), e 'l fatōr Alfred Sinclair (Claudio Camaso) cun la sò dóna, la Margarete (Dominique Boschero).
Eastbourne
La sò ecunumìa la cònta dimóndi su 'l turìśum anc par via dal sò clima ch'l è òṅ di più bèi dl'Inghiltèra. La gh'à na spiàgia 'd giarunsèṅ lunga siē km. Al cumpuśidōr Claude Debussy 'l è vgnû a scrìvar dla mùśica chè.
Cambia la tua vita con un click
{{CITAZIONE|E s'at psis telecmandàr al tò mónd?|Tagline dal film}}
Sunt
Michael Newman (Adam Sandler), fiōl ad Ted (Henry Winkler) e dla Trudy (Julie Kavner), al fà 'l architét sóta padròṅ laurànd p'r al studi dal sgnōr Ammer (David Hasselhoff). 'L è spuśâ cun la Donna (Kate Beckinsale) e al gh'à dū putèṅ pìcui, Ben (Joseph Castanon) e la Samantha (Tatum McCann). P'r al fat ch'i bèsi i n èṅ mai abàsta e par far caréra Michael al pasa tut al sò tèmp a far di prugèt e minga a star insém a la sò famìja.
Personâǵ secondàri 'd Harry Potter
Gabrielle Delacour
Gabrielle Delacour l'è la surèla più cìca dla Fleur Delacour (campionèsa 'd Pôst 'd Harry Potter in dal Tornèo Tri-stròleg) e nèda a 'l incìrca in dal 1986. In dal secònd Tornèo Tri-stròleg, a Harry la Gabrielle la gh'parìva perśunéra sàinsa speransa dal fònda dal lêg, e dòunca lò al la turà in sêlv perdènd dal só tèimp presiōś per la ghèra. Mo l'intensiòun l'era dimòndi nóbil e acsè lò 'l ciaparà 'l istès al prémi e dimòndi amirasiòun dala Gabrielle stèsa e anc da só surèla Fleur.
Frank e Alice Paciock
Frank e Alice Paciock (Frank e Alice Longbottom in dla tradusiòun nóva) egl'ìn i genitōr ed Neville.
Narcissa Malfoy
Narcissa Malfoy, dìta Cissy, l'è la mujér ed Lucius Malfoy.
Scorpius Malfoy
Scorpius Hyperion Malfoy 'l è 'l ùnic fiōl dal Draco Malfoy e Astoria Greengrass.
Profesōr Herbert Beery
Al Profesōr Herbert Beery.
Argus Gazza
Argus Gazza (Argus Filch in dla tradusiòun nóva).
1467 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Personâǵ secondàri 'd Harry Potter
Ernie Urto
Ernie Urto (Ernie Prang in dla tradusiòun nóva).
Gellert Grindelwald
Gellert Grindelwald.
Ted Tonks
Ted Tonks.
Igor Karkaroff
Igor Karkaroff.
Frank Bryce
Frank Bryce.
Libbatius Borragine
Libbatius Borragine.
Giorgio Torelli
Biugrafia
Nasìd a Pärma al 26 ad fabrär 1928, l'ha studiä al Liceo Romagnosi.
La vendetta della maschera nera
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un super-suldâ scampâ al gh'à da cumbàt'r i sò èx culéga trasfurmànd-'s in d'l eróe mascrâ...|Tagline dal film}}
La pelìcula, ch'l'à muciâ sù vint-siē migliòṅ ad dòlar in tut al mónd, la gh'à abû 'n séguit in dal 2002 da 'l tìtul Black Mask 2 par la regìa ad Tsui Hark.
Giorgio Torelli
Note
}}
667 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 667, mo invéci 'l an 667, 't ê da 'ndèr chè) Al 667 (seseintessantasèt, seicentosessantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 666 (seseintessantasē) e 'l vin prìma dal 668 (seseintessantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCLXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintessantasetéśim post.
E Johnny prese il fucile
Culegamènt estéran
}}
La nebbia degli orrori
La nebbia degli orrori (La fumàna dal scarési) 'l è 'n film dal 1968 dal gènar fantàstic ad Michael Carreras ch'al 'l à anc scrit, druànd al pseudònim ad “Michael Nash”, tulénd spunt da 'n rumànś dal 1938 ad Dennis Wheatley, „Uncharted Seas“. Sénsa èsar nutâ ufisialmènt, a la regìa a gh'à laurâ anc Leslie Norman.
154 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 154, mo invéci 'l an 154 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 154 (seintsinquantaquàter, centocinquantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 153 (seintsinquantatrī) e 'l vin prìma dal 155 (seintsinquantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLIV. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintsinquantaquatréśim post.
Tòra ed Rusnèla
La Tòra l' é só trî piân: al piânt tèra, ch' l' êra druvê cme magaşèin pr' al j êrmi e al magnêr, l'êra sèinsa ingrès. Ind al prém piân còl 'd arîv, a svèin a l'ingrès, a gh'é al camèin, ch' ed frûnt al gh' à al spâsi dó a magnêva chî stêva ind la Tòra. Al piân d' ed sōver l'êra druvê cme l'alôg pr'al distacamèint ch'al difendîva la pustasiòun, al piân sòta i còp, cun un caminamèint merlê, al gh'îva la funsiòun 'd avistamèint. Al piân tèra a gh' êra sōl 'n' avêrta fâta da 'na fisûra svaşêda, mèinter da la pêrta a matèina a gh'êra al magaşèin. Al fnèstri a gh'îven un bûş céch cun d' intōrna dal prêdi squadrêdi, in manēra da prèir guardêr fôra in sicurèsa.
Materiêl pr'andêregh in fònda
}}
Andy Roddick
In dla sò caréra Andy 'l à vins un tìtul dal Gran Slam (gl'US Open dal 2003) e sinc Masters 1000, p'r un tutàl ad trénta-dū turnèo ATP (al prim a Atlànta in d'l Avrìl dal 2001).
Caréra
In dal 2003 al vins siē turnèo (St. Pölten cóntar Nikolaj Davydenko, Queen's cóntar Sébastien Grosjean, Indianapolis cóntar Paradorn Srichaphan, Montreal cóntar David Nalbandian, Cincinnati cóntar Mardy Fish e gl'US Open cóntar Juan Carlos Ferrero) e al dvénta acsè al nùmar òṅ dal mónd.
Broken - Nessuno vi salverà
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Suspect - Presunto colpevole
{{CITAZIONE|A tut i cóst... Faghénd frònt a 'l perìcul... I riv'ràṅ a la véra.|Tagline dal film}}