cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
L'orgia dei morti
{{dialort | dial=Miranduléś}}
The Killer Inside Me
{{Film }}
L'orgia dei morti
{{Film }}
The Killer Inside Me
{{CITAZIONE|Qualchidòṅ al masa p'r amōr, qualchidòṅ al cópa p'r i bèsi, qualchidòṅ sénsa mutìṿ.|Tagline dal film}}
L'orgia dei morti
{{CITAZIONE|P'r i débui ad stómag... Ripitî... A n pōl minga èsar véra... A n pōl briśa èsar véra... A n pōl mia èsar véra... A n pōl minga èsar véra... A n pōl briśa èsar véra...|Tagline dal film}}
The Killer Inside Me
The Killer Inside Me (Al sasèṅ ch'a gh'ò dèntar) 'l è 'n thriller dal 2010 ad Michael Winterbottom trat da 'l rumànś umònim ad Jim Thompson. 'L è stâ preśentâ a 'l Tribeca Film Festival al 27 'd Avrìl dal 2010 ma 'l è stâ 'n flòp avénd ciapâ gnanc quàtar migliòṅ ad dòlar dòp ès'r-an custâ trédas.
Par cla pelìcula chè la Jessica Alba l'à vins un Razzie Awards par l'atōra minga prutagunìsta più lòfi.
L'orgia dei morti
A 'l èstar 'l è cgnusû cuma “Orgy of the dead” ma anc cuma “The Hanging Women”, “Beyond the Living Dead”, “Dracula the Terror of the Living Dead”, “Return of the Zombies” e “Zombie 3: Return of the Living Dead”.
The Killer Inside Me
Sunt
Su incàrag dal sierìf Bob Maples (Tom Bower), Lou al và a cà dla Joyce Lakeland (Jessica Alba), na scaja ch'la gh'à na relasiòṅ c'n al fiōl ad Conway, Elmer (Jay R. Ferguson). Quànd Lou al gh diś ad far sù incòsa e 'd andàr via da 'l paéś, la Joyce la s arvòlta sèg ma la i ciàpa. Lou al s tira via la sintùra e al la dróa par piciàr-la in dal cûl, la Joyce la piànś ma la gh cata gust, pò i dū i gùsan tacànd un rapòrt cuntinuâ anc se lò la muróśa la gh l'à bèla, l’Amy Stanton (Kate Hudson). La Joyce la śibìs a 'l sò amànt un ricàt a Chester par purtàr-ag via déś-mila dòlar p'r a n far savēr a ninsòṅ che sò fiōl al và cun na putàna. Chester al dmanda a Lou ad dar i bèsi a cla rója lè e ad far in manéra ch'la vaga via ma lò al gh'à in mènt 'n àtar piàṅ. Prima al dà tanti bòti a la Joyce tant da maslàr-la, pò al spara a Elmer, ch'l éra vgnû a catàr-la, miténd la pistòla in maṅ a la Joyce par far crédar ch'i dū i s fùsan cupâ 'l un cun cl'atra. La dóna la và in còma e pò la mōr méntar Lou al s tîṅ i bèsi.
A riva 'l prucuradōr distretuàł Howard Hendricks (Simon Baker) ch'al capìs subìt ch'a gh'è quèl ch'a traśa e 'l è parsuàś che Lou al gh sia insaplâ. In séguit Hendricks al mét in parśòṅ un śōvan dal pòst, Johnnie Pappas (Liam Aiken), parchè i gh'aṅ catâ un bòṅ da vint dòlar ad qvéi nutâ ch'al fava part dal riscàt. Al ragàs al gh 'l à parchè al gh 'l iva dâ Lou quànd 'l éra andâ a far benśìna da lò. P'r al fat ch'i dū i èṅ amìg, Hendricks al dmanda a Lou 'd andàr a dascórar sèg par cunvìnsar-'l a cunfesàr ma Lou al 'l impìca par far-al taśēr par sèmpar faghénd pò crédar ch'al s sia cupâ p'r al magòṅ. Quànd tut a pâr ch'a s sia giustâ par lò a salta fóra 'n barbòṅ (Brent Briscoe) ch'al sà incòsa parchè al gh tgniva adrē.
L'orgia dei morti
Sunt
Da i Minauli cuma camaréra a gh lavóra la fiōla dal dutōr, la Dorys (Diannik Zurakowska), e anc un magiurdòm (Charles Quiney) che però al vèṅ parâ via subìt da Serge parchè 'l iva alvâ tròp la crésta sèg e cun la Nadja. Chi lē, ch'la vōl vénd'r incòsa par muciàr sù di bèsi in présia, anc al laburatòri ad Leòn, la taca a far i òć dōls cun 'l ingléś e la s al pòrta a lèt subìt ma 'l óm pò al gh preferìs la Dorys.
The Killer Inside Me
Culegamènt estéran
}}
L'orgia dei morti
Sunt
Na nòt al becamòrt Igor (Paul Naschy), un purcùs ch'al gh cata gust a star c'n i cadàvar dal dóni mòrti, al próa a mét'r in guàrdia Serge dgénd-ag ch'in cla cà lè i sucédan di fat spavintóś.
Culegamènt estéran
}}
Turìngia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Turìngia (Thüringen in tedésc, a s lèś /'tyʀɪɲgən/) l'è na regiòṅ dla Germàgna ch'la s cata in dal sèntar dal paéś. Cun na superfìsi 'd 16.172,50 km² e dagnóra dū migliòṅ e dū 'd abitànt 'l è òṅ di Bundesländer più pìcui. L'è cgnusùda cuma 'l “cōr vérd dla Germàgna”.
La cunfìna cun la Sasògna Basa e la Sasògna-Anhalt a nòrd, la Sasògna a èst, la Bavéra a sud e l'Àsia a òvest. Al sò sità più impurtànti i èṅ Erfurt, la sò capitàl ch'la mùcia sù 205.000 abitànt, Jéna (105.000), Gèra (99.000) e Weimar (65.000). A sud-òvest la gh'à na cadéna 'd muntàgni ciamàdi Sélva Turìngia, a nòrd-òvest na part dla cadéna di mònt Harz méntar la part a èst l'è tuta na piàna a part un pès culinàr.
In dla regiòṅ dl'èx DDR a gh'è dal fàbrichi dla Opel, dla Bosch e dla Carl Zeiss.
La Turìngia l'è divìśa in darsèt sircundàri (Landkreis) e siē sità extra-sircundàri. Al sò prim minìstar, da 'l 2014, 'l è Bodo Ramelow dla sinìstra radicàla (Linke).
Persunàg famóś dla Turìngia i èṅ al cumpuśidōr Johann Sebastian Bach e 'l filòśuf ecunumìsta Max Weber.
The Show Must Go On
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|The show must go on, inside my heart is breaking, my make-up may be flaking but my smile still stays on. Whatever happens, I'll leave it all to chance, another heartache, another failed romance, on and on, does anybody know what we are living for?|Al spetàcul al gh'à 'd andàr avànti, ad dènt'r a gh'ò 'l cōr scavśâ, al truc 'l è drē a dasfàr-as ma al mè surìś 'l è incóra lè. A pōl sucédar un quèl basta ch'a sia, mè a lasarò incòsa a 'l caś, incóra dulōr, n'atra stòria 'd amōr finìda, avànti pur, qualchidòṅ sà'l par cuśa sém-j-a drē a vìvar?|Show Must Go On, 1991|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{en}}}}
«The Show Must Go On» (in emigliàn, «Al spetàcul al gh'à 'd andàr avànti») l'è na cansòṅ dla grup ingléś di Queen, ùltim braṅ dal disc Innuendo dal 1991. 'L è vgnû fóra cuma sìngul in dal Régn Unî in d'l Utóbar dal 1991 par cuciàr in élt la racòlta Greatest Hits II, sōl siē stmani prima che Freddie Mercury al mirìs, e 'l è stâ bòṅ ad rivàr a 'l secónd pòst in dla Billboard e a 'l 16śum in dal clasìfichi ingléśi.
La part muśicàla l'è stada scrita par John Deacon méntar Mercury e Taylor i aṅ fat la sò part śuntànd di pès a na puéśia ad Brian May. Anc se bèla malâ, Freddy al gh l'à cavàda listés a cantàr anc al nòti più élti.
Culegamènt Estéran
}}
Marco Masini
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Marco Masini (Firénse, 18 ad Setémbar dal 1964) 'l è un cantànt e pianìsta itagliàṅ. In dla sò caréra 'l à vins al Fèstival ad Sanrém dal 2004 c'n al braṅ L'uomo volante dòp ès'r-as far cgnósar bèla in dal 1990 vinsénd la categurìa dal „Nuità“ cun Disperato.
In dla sò caréra 'l à vindû da piò ad sèt migliòṅ ad disc, faghénd vgnir fóra vint-a-dū àlbum e di sìngui ad sucès cuma Perché lo fai, scrit insém a Giancarlo Bigazzi, Malinconoia, Vaffanculo e Bella stronza.
Culegamènt estéran
}}
7 d’agòst
Al  l'è al 219śum dè dal calendàri gregoriàn (220śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 146 dè a la fin dl'an.
326
Al 326 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Bill Clinton
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
William Jefferson Blythe III, cgnusû méj cuma Bill Clinton (Hope, 19 'd Agóst dal 1946, a s lèś [bɪl ˈklɪntən] in ingléś) 'l è 'n pulìtig americàṅ, 40śum e 42śum guvernadōr d'l Arkànsas e 42śum presidènt di Stat Unî p'r al partî demucràtic da 'l 1993 a 'l 2001. Da 'n punt ad vista pulìtig 'l è 'n “liberal” muderâ, un “demucràtic nóṿ”, sustenidōr dla filuśufìa dla “Tèrsa Via”, ad sinìstra in di prinsìpi e in dal pulìtichi suciàli ma 'd dèstra in ecunumìa.
'L è 'l marè dl'Hillary Clinton, candidàda presidènta in dal 2016 pò batùda par Donald Trump.
Prim an
Nâ pòvar, sò pàdar William Jefferson Blythe, Jr. al fava 'l ambulànt e 'l è mòrt in 'n incidènt in màchina tri méś prima che lò 'l nasìs, Bill al crés c'n i sò nunòṅ in Arkànsas parchè sò màdar, la Virginia Dell Cassidy, la và a studiàr da infarméra a New Orleans.
I sò nunòṅ i gh'ìv'n un negòsi 'd gèn'r alimentàr e i dàvan da magnàr anc a i négar pòvar ch'i fàvan nutàr quànd i n gh'ìvan minga bèsi, in un perìud in du a Dixie Land a gh'éra la segregrasiòṅ rasiàla.
In dal 1950 sò màdar, turnàda a cà, la spóśa Roger Clinton Sr. ch'al gh fà da pàdar ma ch'l éra da spés imbariàg e 'l śugàva 'd aśàrd, miténd anc al maṅ adòs a sò mujér e a sò fiōl, Roger Clinton Jr..
Pasiunâ dal saxòfun tenōr, Bill al stùdia pò a 'l lìceo Hot Springs High School a Hot Springs e 'l taca a interesàr-'s a la pulìtica quànd al sènt al dascōrs ad Martin Luther King "I have a dream" che lò 'l impàra a memòria. In dal 1968 al s làurea in “Diplumasìa” a la Georgetown University 'd Washington, università che lò 'l à psû far parchè 'l éra stâ bòṅ ad ciapàr na bórsa 'd studi. 'L à anc studiâ Filuśufìa, Pulìtica e Ecunumìa a l'Università 'd Oxford ma al n l'à minga finìda.
Caréra pulìtiga
Clinton al spatìna prima in Califòrgna e pò a Dallas in Tèxas par jutàr al demucràtic George McGovern in dla sò campàggna eleturàla pò pardùda cóntar Richard Nixon.
In dal 1973 Bill al taca a insgnàr léǵ a l'Università d'l Arkànsas par pò tintàr la caréra pulìtica preśentànd-'s a gl'elesiòṅ a la Cambra di Rapreśentànt ma 'l vîṅ batû p'r al republicàṅ John Paul Hammerschmidt (52% di vōt cóntar 48%) ma dū an dòp al dvènta 'l guvernadōr dal sò stat a trénta-dū an. Clinton al s mèrita 'n secónd mandâ in dal 1982, armagnénd guvernadōr d'l Arkànsas p'r àtar déś an, dòp avér pardû la sò scrana in dal 1980. In chi an lè al dvènta 'n mémbar dla curènt di “demucràtic nóṿ”, qvéi puśisiunâ da piò vèrs al sèntar.
In dal 1992 al decìd ad candidàr-'s a 'l primàri dal Partî Demucràtic par sfidàr al presidènt republicàṅ George H. W. Bush. Al taca piàṅ pianèṅ ma pò al fà 'l pîṅ a Dixie e anc in dal stat ad New York tirànd-as via acsè la figùra 'd “candidâ dal sud”. Vinsénd anc in Califòrgna al gh la cava a ciapàr lò la nomination e pò a dvintàr al 42śum presidènt di Stat Unî c'n al 43% di vōt, baténd Bush (fér'm a 'l 37% di cunsèns) e 'l migliardàri indipendènt Ross Perot (19% di vōt). Clinton 'l è stâ fra 'l àtar 'l ùltim candidâ demucràtic a vìns'r in Geòrgia e in Muntàna.
Cun l'elesiòṅ ad Clinton, i demucràtic i éran turnâ a guvernàr in di Stat Unî dòp vint an republicàṅ su vint-quàtar, cun la parénteśi 'd Jimmy Carter in di an 1977-1981, e i ìv'n anc ciapâ 'l cuntròl dal Cungrès. Bill al vliva arbasàr al deficit federàł e par far-al 'l à aumentâ 'l tasi a i ric sfundâ, calànd-l' invéci a 'l famìji in buléta. Al 22 ad Setémbar dal 1993 'l à fat 'n anùnsi a la nasiòṅ dgénd ch'al vliva dar na quaciadùra sanitària a tut, anc a i puvràs ch'i n s psìvan minga pagàr l'asicurasiòṅ. A lauràr-'g insìma a gh pinsàva sò mujér Hillary ma pò a n s 'n è fat gnint par via dl'upuśisiòṅ di cunservadōr, di mèdag e dgl'asicurasiòṅ.
Na rifórma ch'invéci l'è pasàda l'è stada qvéla dal “Don't ask, don't tell” (minga dmandàr, minga cuntàr) ch'la parmitìva a i fnòć ad sarvìr in d'l eśèrcit (prima a gh'éra na léǵ ch'la i lasàva fóra) anc s'i gh'ìvan 'd tgnir-'s al segrét par lōr méntar da cl'atra banda ninsòṅ a psiva métar-'g bèc o far dal dmandi. Sōl in dal 2010 al presidènt Barack Obama al darà 'l parmés a i gay suldâ 'd dichiaràr-as sénsa cùr'r al risć ad pèrd'r al pòst. Cun la léǵ ciamàda Omnibus Crime Bill, Clinton 'l à pò ślargâ i caś ad péna 'd mòrt minga sōl a i crìmin 'd umisìdi méntar c'n al Defense of Marriage Act al mitìva scrit négar su biànc ch'al matrimòni 'l éra 'n quèl sōl fra 'n óm e na dóna.
In dal 1996 Clinton 'l è cunfermâ presidènt a la granda baténd al republicàṅ Bob Dole par 379 grand eletōr cóntar 159, purtànd a cà 31 stat (+ D.C.) cóntar 19. C'n al sò pulìtichi in part da Dixiecrat, ma in tut al manéri pupulàri, Bill 'l è stâ 'l ùltim candidâ demucràtic a vìns'r in Arkànsas, in Ariśòna, in Kentucky, in Luiśiàna, in Missouri, in Tennessee e in dla Virgìgna Ucidentàla.
In dal 1997 Bill, laurànd cun sò mujér Hillary, al gh l'à cavada a dar almànc la quaciadùra sanitària a sinc migliòṅ ad putèṅ ch'i n gh la gh'ìvan briśa (par via dal State Children's Health Insurance Program) e di ajùt p'r i baghét òrfan. Clinton 'l à finî la sò presidénsa c'n un 68% dla gint ch'la 'l gradìva, cumpàgn a Ronald Reagan e a Franklin Delano Roosevelt, e 'n surplus in dal bilàns ad 69 migliàrd ad dòlar in dal 1998, ad 126 migliàrd in dal 1999 e 'd 236 migliàrd in dal 2000, cun l'ecunumìa ch'la tiràva dimóndi.
Al scàndal Lewinsky
A 'l inìsi dal 1998 i sàltan fóra dal nutìsi dna sò relasiòṅ cun na stagìsta 'd vint-a-tri an, la Monica Lewinsky. A cuntàr incòsa a i giurnài l'éra stada na sò “amìga” ch'la lauràva in dal Dipartimènt dla Diféśa, la Linda Tripp, ch'l'iva registrâ 'd nascòst, méntar l'éra a 'l telèfun, al ciàcri da dóni dla Monica in du chi lē la gh'iva cuntâ che tri an prima, quànd la lauràva a la Cà biànca, l'iva fat sès c'n al presidènt. Esénd ch'in alóra na dóna ciamàda Paula Jones l'iva acuśâ Bill, sénsa sucès, 'd avér-la mulestàda quànd 'l éra incóra guvernadōr d'l Arkànsas, la Linda la n gh'à minga pinsâ dū vòlti a cunsgnàr al registrasiòṅ a 'l giùdas Kenneth Starr. Al prubléma par Bill 'l éra ch'l iva dit a i giùdas sóta giuramènt ch'al n iva minga gusâ cun la Lewinsky p'r a n pasàr minga p'r un purcùs e far pinsàr acsè che la Jones la psis anc cuntàr-la giùsta.
Par catàr sù dgl'atri próvi la Tripp l'iva cunvìns pò la Lewinsky ad tgnir dacàt i rigài ch'al presidènt al gh'iva fat in chi an lè ma specialmènt 'd a n lavàr pròpria briśa 'n vistidèṅ blù śburâ soquànt méś prima par Clinton méntar lē la gh'iva fat un buchèṅ, anc parchè, par la Linda, s'la 'l is lavâ e pò mis, la parìva sōl na ciciòna, ma dabòṅ.
Al 28 ad Luj dal 1998 la Monica Lewinsky la s mét 'd acòrd cun Starr: in cambi dna cunfesiòṅ sćèta a lē i n gh faràṅ gnint. La ragàsa la cònta acsè ch'l'éra sòlita tiràr di buchèṅ a 'l presidènt cuma 'l 15 ad Nuvémbar dal 1995, in d'l ufìsi darènt a 'l Studi Uvàł, al 17 ad Nuvémbar méntar Clinton 'l éra a 'l telèfun c'n un deputâ, al 31 ad Dicémbar in na sala dla Cà Biànca, al 7 ad Śnar dall 1996 in dal Studi Uvàł, al 21 ad Śnar in d'l àndit darènt al Studi Uvàł, al 4 ad Favràr in dal Studi Uvàł, al 31 ad Mars davśèṅ a 'l Studi Uvàł, al 29 ad Mars dal 1997 in na sala dla Cà Biànca e pò incóra al 28 ad Favràr, śibénd a 'l FBI al vistî blù ch'la gh'iva adòs cal dè là maciâ da la śbòra 'd Clinton, giùst par dimustràr ch'la n cuntàva minga dal bali.
Cun 'l eśàm dal DNA ch'l al pōl inciuldàr, Clinton al s difénd dgénd ch'al gh'à abû sè di rapòrt ch'l éra méj minga far-i ma che la pasra lò al n l'à mai tucàda e in tut al manéri al s tōś la respunsabilità 'd qvél ch'l à fat e ch'al dmanda pardòṅ ma anc 'd rispetàr la privacy dla sò famìja.
Mis sóta na prucedùra 'd impeachment p'r avēr cuntâ dal bali in dal prucès cóntar la Paula Jones, in un scàndal cgnusû in Itàglia cuma Sexgate o, in na manéra minga tant precìśa, Sexygate, Clinton al s salva listés parchè p'r èsar cundanâ al gh'arév 'd avēr cóntar i dū tèrs dal Senàt di Stat Unî mént'r i senadōr i aṅ vutâ 50/50 ch'l iva ustaculâ la giustìsia e 45/55 ch'l iva dit dal buśìi. Tut i demucràtic i ìvan vutâ in sò favōr e anc un quàlc republicàṅ vist ch'in dal Senàt i gh'ìvan lōr la magiurànsa.
Nòti
}}
Hemoglobin - Creature dell'inferno
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1226
Al 1226 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Hemoglobin - Creature dell'inferno
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L è in dal sànguv.|Tagline dal film}}
Hemoglobin - Creature dell'inferno (Emuglubìna - Criatùri da 'l Infèran) 'l è 'n film ad scarésa canadéś e americàṅ dal 1997 ad Peter Svatek ch'al tōś ispirasiòṅ da na nuvèla 'd H. P. Lovecraft.
.otsuka
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
Hemoglobin - Creature dell'inferno
'L è stâ girâ in dl'ìśula 'd Grand Manan (Cànada).
Sunt
John Strauss (Roy Dupuis) 'l è 'n śōvan ch'al gh'à un mâł in dal sànguv ch'a n s capìs briśa cuś al sia. Par catàr na cura al decìd ad turnàr in dal Maine, su l'ìśula in du 'l è carsû, insém a sò mujér Kathleen (Kristin Lehman) ch'la fà l'infarméra.
John al dmanda ajùt a 'l dutōr Marlowe (Rutger Hauer) ma purtròp al ragàs al gh'à la stésa maledisiòṅ dla sò famìja: par scampàr al gh'à da far cumpàgn a lōr.
Culegamènt estéran
}}
Curtis Hanson
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Curtis Lee Hanson, cgnusû méj cuma Curtis Hanson (Reno, 24 ad Mars dal 1945 - Los Angeles, 20 ad Setémbar dal 2016), 'l è stâ 'n regìsta, senegiadōr e prudutōr ad film americàṅ, vinsidōr 'd al Prèmi Òscar dal 1998 par par la senegiadùra minga uriginàla dal film L.A. Confidential.
Culegamènt estéran
}}
Ōv ed Pàsqva
{{Metacaixa
Dixie
{{Metacaixa
Ōv ed Pàsqva
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Dixie
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Ōv ed Pàsqva
'L ōv ed Pàsqva (uovo di Pasqua in itagliàṅ) 'l è cl ōv ed ciocolèta che per tradisiòun a s śibìs in regàl ai ragasōl quand a se śvèina al dè 'd Pàsqva.
Dixie
Dixie (a s lèś ['dɪksi] in ingléś), cgnusû anc cuma Dixie Land, 'l è 'l nóm druâ in di Stat Unî par batśàr i stat dal sud, specialmènt i ùndas ch'i aṅ fat la secesiòṅ a la fiṅ dal 1860 dand vita a i Stat Cunfederâ 'd Amèrica (CSA), dònca Carulìna dal Sud, Missisìpi, Flòrida, Alabàma, Geòrgia, Luiśiàna, Tèxas, Virgìgna, Arkànsas, Carulìna dal Nòrd e Tennessee. Vlénd a s prév śuntàr anc al Missouri, al Kentucky e 'l Oklahoma.
Ōv ed Pàsqva
Per la tradisiòun cristiàna, i ōv ed Pàsqva i simbolègen al naser sù, al tóres sù ed Crist vìa dal Sepólcher. Bèin che śibìr i ōv ed ciocolèta a sìa un custùm abàsta arèint a nuèter, mo śibìr di ōv decorê la srev na tradisiòun ch'la va indrē infìn al médi év.
Dixie
Tgnénd adrē a 'l disiunàri 'd ingléś 'd Oxford l'urìgin dal nóm la n è briśa ciàra, in tut al manéri al disiunàri di americanìśum dal 1951 ad Mitford M. Mathews al próa a butàr śò tri teurìi par dar na spiegasiòṅ a la paròla "Dixie". Cla paròla chè la prév far riferimènt:
Ōv ed Pàsqva
Colegamèint estèren
}}
Dixie
I Wish I Was in Dixie
Al braṅ sìmbul di stat dal sud, anc se scrit da 'n sunadōr dal nòrd uriginàri d'l Ohio, Daniel Emmett, 'l è „I Wish I Was in Dixie“, cgnusû anc cuma „Dixie's Land“, canta ch'l'éra dvintàda 'l inn minga ufisiàł di Stat Cunfederâ 'd Amèrica durànt la Guèra 'd secesiòṅ americàna. Par cal mutìṿ chè in na sèrta manéra 'l è anc cunsiderâ un pès rasìsta e discriminatòri in di cunfrònt di négar tgnû cuma séruv.
Al dixieland 'l è anc un stîl ad jazz fat da di sunadōr biànc.
}}
Chiaramonte Gulfi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Colegamèint estèren
}}
Spiando Marina
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na relasiòṅ pruibìda, cun dal curàǵ e periculóśa ch'la dasquàcia i segrét dal deśidèri.|Tagline dal film}}
Spiando Marina (Spiànd la Marina) 'l è 'n thriller eròtic dal 1992 ad Sergio Martino girâ c'n al pseudònim ad George Raminto.
Sunt
Mark Derrick (Steve Bond), èx agìnt curót ad Miami, dòp èsar stâ casâ via da la pulisìa p'r avēr fat al traficànt ad dròga e avēr pardû sò mujēr e sò fiōl in 'n atintâ strulgâ da i boss dal narcutràfic che lò 'l à tradî par risparmiàr-as la parśòṅ, adès al s è mis a far al killer a pagamènt par tiràr avànti.
Vulâ in Argintìna par far fóra 'n óm par bèsi, Mark al vîṅ mandâ in 'n albêrg a Buenos Aires in du 'l cata na pistòla e 'n fax ch'al gh parmét ad ricévar dgl'istrusiòṅ. In dla cambra darènt a la sua al sènt ad cuntìnuv i sîg ad gudiōl dna dóna ch'la s lasa 'ndàr dimóndi quànd a s trata 'd gusàr c'n al sò óm, un tisi sàdig ciamâ Hank (Leonardo Treviglio). Mark al taca a tgnir-la 'd òć ad nascòst, pò al gh'à la manéra 'd cgnósar-la diretamènt quànd chi lē la và a pascàr al sò sarpènt da lò esénd che la bisa la s éra insfilsàda in dla sò cambra pasànd p'r al balcòṅ. Dòp avēr-ag fargâ 'l sò mudàndi, Mark al taca na relasiòṅ cun la dóna ch'la s ciàma Marina Valdez (Debora Caprioglio).
Sōl in séguit al vîṅ a savēr che 'l óm ch'al gh'à da cupàr 'l è pròpria Hank ma in tut al manéri al gh'à la Marina da la sò banda parchè la ragàsa la s è fiacàda 'd ciapàr-li da lò.
Culegamènt estéran
}}
Halloween - 20 anni dopo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Anc al terōr al festégia 'l sò aniversàri.|Tagline dal film}}
1590 (nùmer)
{{Metacaixa
Halloween - 20 anni dopo
Halloween - 20 anni dopo (Halloween - Vint an dòp) 'l è 'n film ad scarésa dal 1998 ad Steve Miner, sètim capìtul dla saga tacàda cun Halloween, la notte delle streghe.
1590 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Halloween - 20 anni dopo
Custâ darsèt migliòṅ ad dòlar, al 'n à pò fat sù stanta-sinc.
Sunt
I èṅ pasâ vint an da i fat ad sànguv ad Michael Myers (Chris Durand) in na sitadìna dla Califòrgna. La Laurie Strode (Jamie Lee Curtis), scampàda a 'l masèl dla sò famìja, adès la fà la mistra e la gh'à 'n fiōl da crésar 'd darsèt an ciamâ Josh (Josh Hartnett) ch'al gh'à na muróśa ciamàda Molly Cartwell (Michelle Williams). La dóna, ch'l'à decìś ad cambiàr nóm in Keri Tate e ch'l'à tacâ na relasiòṅ cun Will Brennan (Adam Arkin), la próa a tiràr avànti ma 'l pinsēr dal sò fradèl manìac lè 'l è sèmp'r in dla sò tèsta.
Un dè, par la fèsta 'd Halloween, a vîṅ catàda mòrta cun la góla tajàda la Marion Whittington (Nancy Stephens), n'infarméra ch'l'iva laurâ in Illinòis c'n al dutōr Loomis. A cupàr-la 'l è stâ Michael Myers in parsòna ch'al n è dònca minga mòrt cuma tut i cardìvan. In séguit chi lò al masa di amìg ad Josh, Charlie (Adam Hann-Byrd) e la Sarah (Jodi Lyn O'Keefe).
1590 (nùmer)
Al 1590 (milesincseintnovànta, millecinquecentonovanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1589 (milsincseintutantanōv) e 'l vin prìma dal 1591 (milsincseintnovantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDXC. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintnovantéśim post.
Captain Blue SquarePants
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
1590 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Halloween - 20 anni dopo
Sunt
La Laurie la capìs ch'la gh'à incóra da far i cònt sèg.
Culegamènt estéran
}}
Captain Blue SquarePants
Al Captain Blue SquarePants 'l è 'n personâǵ 'd quī minōr di cartòun animê dla séri SpongeBob SquarePants, na spùgna 'd mêr sìo dal SpongeBob e fradêl ed só pèder Harold. Al Captain Blue 'l è 'd culōr mugnèga cun na barbèta griśa e 'n capêl blù, e 'l s vistìs cumpàgn dal Spongy, anca se 'n pò méno in tîr.
Noti e referèinsi
}}
Atlànta
Atlanta l’é la capitèl ed la Geòrgia, Stat Unî. L'è la prémma zitè dal stat par nòmmer di abitànt, ai n é de fati 420.003.
Aministraziån
Sénndich: Kasim Reed.
Râdio
La râdio (ch'la sta po par radiofonî) l'è la tèttnica, dsvilupè al prinzéppi dal Novzänt ch'la permétt ed transmetter dî segnèl da un sît sänza druvèr dî èter afèr. Al signèl, mandè in fåurma ed ånd elètromagnêtichi par däli antann, i viâzen par l'âria a travêrs d'la matèria spèss con däl pépp. I viazarénn méj int'al vûd bràssc.
1819 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1819, mo invéci 'l an 1819, 't ê da 'ndèr chè) Al 1819 (mileotseintdeśnōv, milleottocentodiciannove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1818 (mileotseintdeśdòt) e 'l vin prìma dal 1820 (mileotseintvèint). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintdeśnovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Binâsch
Binâsch (Binasco in itagliàn, Binàsch in lunbèrd) l'è una cmónna d'la Pruvénzia ed Milàn cåun 7.259 abitàn.
Tutti pazzi per Mary
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Love is in the hair .|Tagline dal film}}
Tutti pazzi per Mary (Tut mat par la Mary) l'è na cumèdia americàna dal 1998 ad Bobby e Peter Farrelly ch'l'à vins quàtar MTV Movie Awards dal 1999. In dal 2000 'l American Film Institute al l'à misa a 'l 28śum pòst dal sènt cumèdi americàni fati méj ad tut i tèmp.
.gbiz
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
Tutti pazzi per Mary
Custàda vint-a-tri migliòṅ ad dòlar, la 'n à pò fat sù tarśènt-stanta.
Sunt
Ted Stroehmann (Ben Stiller), a trént'an sunâ e incóra inśdî, 'l è incóra infigâ dla Mary Jensen (Cameron Diaz), na biundìna sò cumpàgna dal licèo in dal 1985 quànd chi lē la 'l iva sarnî p'r andàr a balàr sèg a 'l bal dla fiṅ 'd an. Purtròp par lò, cla sira là al gh'iva abû un prubléma in bagn (al sò cas 'l éra armàś incastrâ in dla sarnéra dal braghi) ch'al 'l à custrét a 'l uśdàl, faghénd-ag pèrd'r ad vista la Mary.
Quatórd'ś an dòp, Ted, tgnénd a drē a 'n cunsìli dal sò amìg Dom (Chris Elliott), al decìd ad pagàr 'l investigadōr Pat Healy (Matt Dillon) par pascàr-la, a n saénd minga in du la s sia stablìda in cal méntar. Chi lò al la cata a Miami e al ciàpa na còta anc lò. Par cal mutìṿ lè al taca a cuntàr dal bali a Ted par far-gh-la daśmindgàr e psér avér acsè camp lìbar. Al gh cònta che lē l'è custréta a vìvar in sna scrana a rudèli e la péśa sènt chilo.
Par far-la inamuràr ad lò pò Pat al fà da tut, anc drugàr al caṅ dl'amìga ad lē, la pîna ad bèsi Magda (Lin Shaye). Tut a fila lis cuma 'l òli in fiṅ a quànd Norman Phipps (Lee Evans), ch'al fà finta 'd èsar 'l architét ingléś Tucker par far cólp su Mary vlénd anca lò dvintàr al sò muróś, al al dasquàcia.
Ma Ted al n vōl minga mulàr 'l òs e al gh la cava a ciapàr 'n apuntamènt sèg. Quànd Norman al gh cunsìlia 'd n andàr-ag mia cun al "cólp càrag" lò al al tōś in paròla e al s fà na pugnéta in dal bagn dal risturànt par dascargàr-as. Quànd però 'l à finî e 'l è prònt par pulìr incòsa, al n cata minga la sò śbòra. La Mary l'è da drē da 'l us e la gh mét présia. Ted al vèṅ fóra e lē la gh dmanda «Cuś è'l cal lavōr lè in s'l uréć sinìstar? 'L è gèl par cavìi! Mè a 'l ò finî!». E la gh al tōś miténd-al-s in cô.
Più tard chi lē la ricév na létra minga firmàda in du a s dìś al lìgam ch'a gh'è fra Ted e Healy.
Nòti
}}
La casa di Helen
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L è pasâ 'n an, la cà l'è incóra da véndar.|Tagline dal film}}
La casa di Helen (La cà dl'Helen) l'è na cumèdia ad scarésa americàna dal 1987 'd Ethan Wiley, séguit dal film Chi è sepolto in quella casa? dal 1986. Al film, prudót par Sean S. Cunningham, in Itàglia 'l è cgnusû anc cuma La casa 6.
La pelìcula l'è stada bòna ad far sù sèt migliòṅ e òt ad dòlar.
Sunt
Jesse (Arye Gross) 'l è 'n ragàs americàṅ ch'un dè al decìd ad spatinàr p'r andàr a star insém a la muróśa Kate (Lar Park-Lincoln) in na cà ch'l'è da sèmpar stada ad qvéi dla sò rasa e ch'l'è cgnusùda cuma la „Cà dl'Helen“, la padròna che par prima la l'iva spianàda. Vint-sinc an prima al pàd'r ad Jesse 'l iva pardû la vita lè cupâ da 'n dèmun ch'al pascàva 'n tésć cun di putēr màgic.
A riva lè 'l sò amìg Charlie (Jonathan Stark) insém a la sò dóna, la Lana (Amy Yasbeck). Méntar Jesse al gira in cantìna al gh cata na foto 'd un sò nunòṅ (Royal Dano), ch'al purtàva un nóm cumpàgn dal suo, darènt a na céśa maya c'n un crani cun di brilànt in di òć. Pinsànd ch'al tésć al pòsa èsar stâ saplî sèg, al ragàs, insém a Charlie, al decìd 'd andàr a pascàr-'l in dla fòsa ma qvél ch'al gh cata dèntar 'l è al còrp pîṅ ad pighi ma incóra viṿ dal sò parènt.
Culegamènt estéran
}}
581 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 581, mo invéci 'l an 581, 't ê da 'ndèr chè) Al 581 (sincseintutantùn, cinquecentottantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 580 (sincseintutànta) e 'l vin prìma dal 582 (sincseintutantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DLXXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintutantunéśim post.
Cànada
{{dialortCass | dial=Miranduléś |cass=MUD}}
Al Cànada (Canada in itagliàṅ e in ingléś a s lèś /ˈkænədə/) 'l è na munarchìa custitusiunàla e federàla dl'America dal Nòrd fata da déś pruìnsi (Culùmbia Britànica, Albèrta, Saskatchewan, Manitòba, Untàri, Quebec, Brunswick Nóṿ, Scòsia Nóva, Ìśula dal Prìnsip Eduàrd e Teranóva e Làbrador) e tri teritòri (Yukon, Teritòri dal Nòrd-Òvest e Nunavut). 'L è 'l paéś più grand dal mónd dòp la Rùsia e 'l sò sìmbul 'l è na fója granda rósa 'd àser.
'L è famóś p'r i sò lâg, specialmènt i Lâg grand ch'i èṅ sinc (Superiōr, Michigan, Huron, Erie e Untàri). 'D Invèr'n a fà dimóndi fréd (quìndas sóta śèr rivànd anc a -40°), 'd Istâ a s pasa da i vint dal còsti a i 25/30 d'l intèran.
Al sò mòt 'l è „A mari usque ad mare“ (Da mâr a mâr) parchè 'l è bagnâ da 'l ucèan Pasìfic e da qvél Atlàntic. Al paéś, ch'al fà part dal Commonwealth, al cunfìna a sud e a òvest c'n i Stat Unî ma 'l è anc vśèṅ dimóndi a la Gruenlàndia (teritòri danéś).
Al léngui uficiàli i èṅ 'l Ingléś e 'l Francéś parchè da 'l XVII sècul al sò teritòri 'l è stâ spartî in culògni da 'l Régn Unî e da la Frància. Al Cànada 'l è pò dvintâ indipendènt in dal 1867 quànd 'l è nâ, anc s'in na manéra pîna sōl in dal 1931 quànd 'l à srâ tut i pònt c'n al Régn Unî.
Film biogràfic
{{Metacaixa
Cànada
Al gh'à da piò ad trénta-sinc migliòṅ 'd abitànt e al dróa 'l dòlar canadéś cuma munéda. La capitàla dal Cànada l'è la sità 'd Ottawa ch'la cònta 1.130.761 abitànt e ch'la s cata in dla pruìnsa d'l Untàri. Àtri sità impurtànti i èṅ Turònt (siē migliòṅ e mèś 'd abitànt a 'l incìrca), Montreal (quàtar migliòṅ sù e śò), Vancouver (2.116.581), Calgary (1.079.310), Edmonton (1.034.945) e Quebec City (715.515).
Film biogràfic
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Cànada
Culegamènt estéran
}}
Film biogràfic
Al film biogràfic 'l è 'n gèner 'd film ch'al còunta la stòria 'd un quèlc personàǵ visû dabòun, inportànt vō't per dal só vicèndi particolèri, o perchè 'l era stê na persòuna inportànta in dal siàinsi, in dla stòria, in dal descuvèrti tètnichi, in dal spetàcol e via acsè.
Noti e referèinsi
}}
Sandrine Testud
{{Metacaixa
1227
Al 1227 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Sandrine Testud
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Sandrine Testud (Liòṅ, 3 'd Avrìl dal 1972) l'è stada na tenìsta francéśa prufesiunìsta da 'l 1989 a 'l 2005 ch'l'è rivàda a èsar la nùmar nóṿ dal mónd al 7 ad Favràr dal 2000. L'è élta 176 cm par 68 chilo e la dróa al bras dèstar.
L'à vins la Fed Cup cun la Frància in dal 1997.
In dla sò caréra l'à mis in bisàca 3.782.307 dòlar in tut e l'à śugâ déś finàli WTA vinsénd-an tri: in dal 1997 a Palèrum baténd l'Elena Makarova par 7-5 6-3, in dal 1998 a Stucàrda cóntar la nùmar dū dal mónd Lindsay Davenport 7-5 6-3 e in dal 2001 a Waikoloa faghénd fóra la Justine Henin, in alóra nùmar òt dal mónd, 6-3 2-0 bandòṅ. Cla finàla chè l'è stada śugàda vint-quàt'r óri dòp par via di atintâ d'l 11 Setémbar in di Stat Unî.
La Testud, anc se la n gh l'à mai cavàda a finìr in di prim sinc pòst, l'à da spés batû dal śugadōri dimóndi fòrti cuma la Monica Seles (3 vòlti), la Lindsay Davenport (2 vòlti), l'Arantxa Sánchez Vicario (3 vòlti), l'Amélie Mauresmo (2 vòlti), la Jennifer Capriati (4 vòlti), la Venus Williams (na vòlta) e anc la Serena Williams (2 vòlti a Stucàrda e na vòlta a gl'Australian Open). Ma anca lē la gh'à la sò bistiàsa négra: l'è la śvisra Martina Hingis ch'la l'à sèmpar batùda, par sédas vòlti!
Culegamènt estéran
}}
.gmail
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
672 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 672, mo invéci 'l an 672, 't ê da 'ndèr chè) Al 672 (seseintestantadū, seicentosettantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 671 (seseintestantùn) e 'l vin prìma dal 673 (seseintestantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCLXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintestantaduéśim post.
Anna Čakvetadze
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Anna Džambulilovna Čakvetadze (Mósca, 5 ad Mars dal 1987, ciamàda in Rus Анна Джамбулиевна Чакветадзе) l'è stada na tenìsta rusa prufesiunìsta da 'l 2003. L'à śmis ad śugàr in dal Setémbar dal 2012. L'è stada la nùmar sinc dal mónd al 10 ad Setémbar dal 2007.
L'è élta 171 cm e la péśa 63 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. Al film ch'a gh piàś da piò 'l è Qualcuno volò sul nido del cuculo. La dascór in Rus e in Ingléś.
In dla sò caréra la s è misa in bisàca quàtar migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca e l'à purtâ a cà òt tìtui WTA e dū ad qvéi d'l ITF.
Caréra
La rusa la taca la sò caréra da prufesiunìsta in dal 2003. In Nuvémbar la pèrd in semifinàl in d'l ITF ad Nottingham da la Kirsten Flipkens par 5-7 6-4 2-6.
In dal Favràr dal 2004 la śōga dū finàli ITF in dal gir dna stmana, pardénd a Sunderland (al nùmar òṅ) da la Kaia Kanepi 6-7 0-6 e vinsénd a Redbridge cun la Virginie Pichet 6-2 6-2. Sèmp'r in dal Régn Unî la sèntra n'atra finàl ITF in Avrìl a Surbiton ma la la pèrd cun l'Akiko Morigami cun al puntéǵ ad 4-6 6-1 1-6. La s qualìfica pò par la prima vòlta in un turnèo WTA in Agóst a Stucólma ma la pèrd subìt cun l'itagliàna Silvia Farina Elia par 6-7 6-3 3-6. La pasa al qualificasiòṅ anc a gl'US Open e pò la dà la paga a la Barbara Schett 1-6 6-4 6-3 e a la nùmar tri dal mónd, l'Anastasija Myskina, par 7-6 6-3 prima 'd andàr a cà cun l'Eleni Daniilidou par 4-6 2-6. In Setémbar la tōś part a 'l ITF da sinquànta-mila dòlar ad Batumi e lè lē la riva in finàl vinsénd cun l'Elena Vesnina in di quàrt e cun la Nastas'sja Jakimava in semifinàl ma pò la gh'à da lasàr al tìtul a la sèrba Ana Ivanović par 3-6 3-6. La finìs 'l an cun un prim tùran in dal turnèo ad cà ad Mósca, 4-6 6-1 3-6 cun la Dinara Safina.
In dal 2005 la partìs cun un secónd tùran a gl'Australian Open (2-6 1-6 da l'Elena Dement'eva) e gl'utàṿ a Antwerp (6-4 1-6 6-7 da la Katarina Srebotnik), mancànd invéci al qualificasiòṅ a Sydney e a Parì a 'l quèrt. In Mars a Indian Wells la bat la Martina Suchá 6-0 6-1 e la Jelena Janković 2-6 6-2 6-4 prima ad pigàr-as a la Kim Clijsters 1-6 6-7 e pò la cata sù sōl tri prim tùran, a Miami la ciàpa un 5-7 3-6 da la Marija Kirilenko, a Varsàvia un 6-7 1-6 da la Julia Vakulenko e a Berlîṅ un 4-6 3-6 da la Mary Pierce. In Maǵ, dòp un secónd tùr'n a Róma, la riva in di quàrt a Ìstanbul, in dua la pèrd fàcil da la Venus Williams 2-6 1-6, e a 'l tèrs tùran a 'l Roland Garros in dua la patìs un 1-6 4-6 da la Marija Šarapova. In sl'èrba ingléśa la riva in di quàrt a Birmingham (4-6 6-7 da la francéśa Tatiana Golovin) e in di utàṿ a Eastbourne (6-1 4-6 6-7 da la Svetlana Kuznecova) ma pò la fà 'l valìś subìt a Wimbledon (4-6 2-6 da la Jelena Janković). In sal cimènt americàṅ la śōga bèṅ faghénd i quàrt a San Diego (3-6 4-6 da l'Akiko Morigami), gl'utàṿ a Los Angeles (baténd la Na Li e l'Iveta Benešová prima ad cédar in tri sét a la Marija Šarapova) e la semifinàl a New Haven (3-6 3-6 da la Lindsay Davenport). A gl'US Open invéci la riva a 'l tèrs tùran in dua la pèrd da l'Elena Dement'eva 1-6 6-4 6-7. La finìs pò 'l an mâl cun quàtar prim tùr'n ad fila, sfilaràda ch'la taca cun al 3-6 3-6 patî a Filderstadt da la Francesca Schiavone, ma almànc la ś mét a la puśisiòṅ trénta-tri dal ranking dal fémni.
La rusa la n taca minga tant bèṅ al 2008 parchè a Sydney la và fóra subìt cun la Katarina Srebotnik par 5-7 1-6 e a gl'Australian Open la bat sōl l'Alisa Klejbanova parchè la daśgrasiàda Andrea Petković la n s fà gnanc védar par 'n infurtùni e la Marija Kirilenko la gh dà la paga a 'l tèrs tùran par 7-6 1-6 2-6. If Favràr però al ròbi i càmbian e dimóndi par lē parchè la pòrta a cà al tìtul ad Parì a 'l quèrt. In Frància la rusa prima la fà arbasàr al crésti a 'l francéśi Nathalie Dechy, Amélie Mauresmo e Marion Bartoli e pò la règla l'ungheréśa Ágnes Szávay in finàl par 6-3 2-6 6-2. Dòp dū scunfìti a gl'inìsi di turnèo ad Antwerp (3-6 5-7 da la śvedéśa Sofia Arvidsson) e ad Doha (6-7 4-6 da la Na Li), la rusa la tōś part in Favràr a 'l turnèo ad Dubai. Dòp avér batû dū top vint cuma l'Agnieszka Radwańska 6-2 2-6 6-4 e la Dinara Safina 6-7 6-4 6-3, la śōga i quàrt cun la Jelena Janković ma in sal 6-1 par la sèrba l'è custréta a bandunàr e pò la s férm' anc p'r al méś a vgnir. A Miami e a Amelia Island la bat la Tamira Paszek e l'Ayumi Morita par pò andàr fóra cun la Sabine Lisicki 5-7 1-6 e la Dominika Cibulková 2-6 6-3 1-6. A Charleston e a Berlîṅ invéci la và a cà subìt cun la Sorana Cîrstea e la Viktoryja Azaranka. A Róma la s armét a pòst e la riva in semifinàl baténd la Kateryna Bondarenko 3-6 7-6 6-0, l'Agnieszka Radwańska 6-4 1-6 6-1 e la Cvetana Pironkova 6-2 3-6 6-1 ma pò la céd a la qualificàda Alizé Cornet dòp avér purtâ a cà sèg al prim sét. A 'l Roland Garros la fà secónd tùran (4-6 6-7 da la Kaia Kanepi) mént'r a Wimbledon la và fóra in di utàṿ cun la Nicole Vaidišová. Dòp dū scòpli cun la Marion Bartoli a Stanford e a Montreal, la rusa la pèrd la finàl ad New Haven, 6-3 4-6 1-6 da la Caroline Wozniacki. L'è al sò ùltim cólp ad sćiòp parchè in di àtar siē turnèo d'l an la vins sōl dū partìdi (cun l'Iveta Benešová a Pechîn e cun la Mathilde Johansson in Lussembûrgh), tacànd da 'l 6-1 2-6 3-6 patî da l'Ekaterina Makarova a gl'US Open, e acsè la finìs 'l an śliciànd a 'l 18śum pòst.
Anc in dal 2010 la taca mâl la stagiòṅ, faghénd prim tùr'n a Auckland (1-6 2-6 da la Kimiko Date-Krumm), a gl'Australian Open (3-6 6-3 2-6 da la Flavia Pennetta), a Miami (5-7 6-3 4-6 incóra da la Date-Krumm), a 'l Roland Garros (7-5 6-7 4-6 da l'Angelique Kerber) e a Praga (2-6 3-6 da la Ksenija Pervak), mént'r a Hobart, Varsàvia e Eastbourne la n è bòna gnanc ad pasàr al qualificasiòṅ. La taca a vìnsar dimóndi invéci da Luj in avànti, parténd da 'l tìtul ad Pòrtrōś (da nùmar sènt-tri dal mónd) in dua la mét in riga l'Ekaterina Makarova 6-4 6-1, la Sara Errani 6-1 6-2, la Vera Duševina 2-6 6-3 7-5, la Polona Hercog 0-6 6-2 6-2 e la Johanna Larsson 6-1 6-2. In Agóst la pasa 'l qualificasiòṅ a Cupenàghen e la riva in semifinàl batùda par 6-1 2-6 6-4 da la Caroline Wozniacki. Sèmp'r in Istâ la vins 'l ITF dal Bronx dand la paga, fra gl'atri, a la Lucie Šafářová, a l'Ekaterina Makarova e a la Sofia Arvidsson in finàl. La sèra 'l an baténd la Na Li a Mósca 6-4 6-2 par pò andàr fóra anca lē in di quàrt ad òpra dla Vera Duševina par 3-6 6-7.
In dal Śnar dal 2011 la śōga in Austràglia a Brisbane, Hobart e Melbourne paténd dū scòpli a 'l prim tùran da la Ksenija Pervak e da la Sara Errani e una a 'l secónd tùran di Australian Open ad òpra dla Petra Kvitová par 3-6 4-6. In Favràr la bat fàcil la Daniela Hantuchová in Dubai par pò śugàr cun la nùmar dū dal mónd, la Caroline Wozniacki. Dòp avér patî un 1-6 a 'l inìsi, la rusa la mét sóta la danéśa in dal secónd sét. In sal 5-3 par lē, la Čakvetadze la fà 'n stramàs par tèra dòp avér pardû i sèns. Quànd pò a riva lè un dutōr-dóna par far-ag tgnir 'd òć un dî in muimènt par védar s'la fus in bóla, lē la n gh la cava minga e l'è custréta a bandunàr. La rusa la s férma p'r un méś pinsànd ch'al mâl al fus un virus in dal budèli e la tórna in si camp in Mars a Indian Wells. Al giōran 13 'l arbgàt al s fà però viṿ incóra durànt 'l incóntar dal secónd tùran cun la Marija Kirilenko. In sal puntéǵ ad 6-1 3-5 par ch'l'atra, l’Anna la stà mâl incóra. Purtàda a 'l uśdàl, i dutōr i gh càtan na sincope neurocardiogena, un mâl ch'al pōl purtàr stufìśia, urt dal gòmit, debulésa, presiòṅ basa e prilamènt ad tèsta. In Avrìl la rusa la próa a turnàr a śugàr in sla tèra rósa quèrta ad Stucàrda. Dòp avér pasâ bèṅ al qualificasiòṅ dal turnèo tedésc però al sò distùrub al s fa viṿ incóra méntar lē l'éra in sal 6-1 5-7 4-4 cun la Zuzana Kučová. Dòp dū prim tùran in sl'èrba ad 'S-Hertogenbosch (4-6 1-6 da la Lourdes Domínguez Lino) e ad Wimbledon (2-6 1-6 da la Marija Šarapova), la Čakvetadze la gh dà a muć, pruànd a far caréra, sénsa però cavàr-'g-la, in pulìtica.
La rusa la próa a turnàr in si camp ad tènis in dal 2012 ma la fà fadìga parchè in cal méntar l'éra śliciàda da 'd là da la puśisiòṅ 200. A Hobart la riva in di quàrt, pò la pasa 'l qualificasiòṅ a Cupenàghen, Stucàrda e Róma ma pò la céd subìt a 'l prim tùran. Al sò ùltim turnèo dla caréra, śugâ da nùmar 261 dal ranking, 'l è qvél ad Taškent. La partìda pardùda in di utàṿ cun la Galina Voskoboeva par 1-6 3-6 'l è al sò cant dal sign.
Culegamènt estéran
}}
8 d’agòst
Al  l'è al 220śum dè dal calendàri gregoriàn (221śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 145 dè a la fin dl'an.
Vizi privati, pubbliche virtù
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Vizi privati, pubbliche virtù (Visi privâ, virtù pùblichi) 'l è 'n film eròtic e dramàtic itagliàṅ e juguślàṿ dal 1976 ad Miklós Jancsó, preśentâ a 'l 29śum Fèstival ad Cannes in du 'l è stâ numinâ par la Palma 'd Òr. In na part piculìna a s véd anc l'Ilona Staller.
'L è stâ girâ in un castèl dal Setsènt a Vinica in Cruàsia e tut gl'atōr i aṅ recitâ in dla sò léngua par pò ès'r ardupiâ in séguit. La pelìcula l'è stada sequestràda par dū vòlti in Itàglia par purcarìi e la senegiadōra, la Giovanna Gagliardo, insém a 'l regìsta, i èṅ anc stâ mandâ a prucès.
Sunt
Al prìnsip Rudolf (Lajos Balázsovits) 'l è dimóndi arvèrs in di cunfrònt ad sò pàdar 'l imperadōr. Tant par tacàr al mét in pē un piàṅ par far-al fóra, ma al n gh la cava mia, pò al n in vōl savér ad far di fiōi cun sò mujér, una ch'la pònsa sèmp'r e ch'la dórum c'n al mudàndi imperiàli adòs. Lò al pasa 'l sò tèmp a far al malnét insém a la sò dóna (che però la gh'à 'l pistulèṅ), la Mary (Teresa Ann Savoy), e anc c'n i sò fradelàstar, la Sofia (Pamela Villoresi) e al sò muróś che lò al vōl far duca (Franco Branciaroli). 'L imperadōr al sèra tut dū i òć ma sōl in fiṅ tant che lò al s lìmita a far al visióś sénsa dar scànd'l in pùblic.
Par dar-ag cóntar, Rudolf al decìd ad far na fèsta invidànd di nòbii e i cumpunènt 'd un cîrc, pò al gh fà śuntàr in dal vèṅ dla pólvra śala par far muntàr in lōr la cretinìśia e la vója ad far i purcùs. Dòp ch'i s èṅ cavâ śò dal tut, al gh fà dal foto da far véd'r in gir par far vargugnàr sò pàdar anc s'al sà, e la gh 'l arcòrd' anc la sò badànta, la Therese (Laura Betti), ch'al và in a risć 'd èsar cupâ.
Culegamènt estéran
}}
Cristina Bignardi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Cristina Bignardi (Bulògna 19 ad giügn 1963) l'è un'atùra e còmica ad la televisiòn e dal sìnima.
Biugrafia
Nasìda a Bulògna al 19 ad giügn 1963, la laùra in dal sìnima, in dal teatar e in d'la televisiòn. All'è diplumä a l' Accademia Antoniana d’Arte Drammatica ad Bulògna ed a la Scuola Internazionale per l’Attore Comico ad Rèz.
L'ha laurä in sa Canale 5 e in sa Sky Sport 1. Al dì d'incö la laura in teàtar.
324
Al 324 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
158 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 158, mo invéci 'l an 158 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 158 (seintsinquantòt, centocinquantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 157 (seintsinquantasèt) e 'l vin prìma dal 159 (seintsinquantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintsinquantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Chris Cornell
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Christopher John Boyle, cgnusû méj c'n al nóm 'd art ad Chris Cornell (Seattle, 20 ad Luj dal 1964 - Detroit, 17 ad Maǵ dal 2017) 'l è stâ 'n cantànt americàṅ.
Mémbar dal grup di Soundgarden da 'l 1984 a 'l 1997 e pò incóra insém a lōr da 'l 2010 a 'l 2017, Cornell in dal mèś 'l à purtâ avànti anc na caréra da par lò e cun di àtar grup hard rock e grunge cuma i Temple of the Dog, supergrup ch'al mitìva insém di mémbar di Soundgarden e di Pearl Jam, e gl'Audioslave, banda 'd Los Angeles misa in pē cun tri cumpunènt di Rage Against the Machine.
Al s è tòlt la vita impicànd-'s al 17 ad Maǵ dal 2017 a 52 an dòp un cuncèrt di Soundgarden a Detroit.
Nòti
}}
1228
Al 1228 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Giuseppe Valditara
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Giuseppe Valditara (Milàṅ, 1961) 'l è 'n pulìtig itagliàṅ, minìstar dl'istrusiòṅ da 'l 2022 in dal guèr'n ad Giorgia Meloni.
Biugrafìa
In séguit al taca a far al prufesōr universitàri a Turèṅ.
In dal 2022 al vin sarnî par la Giorgia Meloni par far al minìstar dl'istrusiòṅ in dal sò guèran.
Culegamènt estéran
}}
87 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 87, mo invéci 'l an 87 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) 'L 87 (utantasèt, ottantasette in itagliàṅ) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 86 (utantasē) e 'l vin prìma edl 88 (utantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l utantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Scutigera coleoptrata
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La scutìgera (nóm sientìfic Scutigera coleoptrata, da 'l latìn scutum «scûd» e gerere «purtàr») 'l è 'n artòpud griś-śalàstar magna insèt ch'al gh'à quìndas para 'd gambi. Uriginàri dal mar Mediteràni, al s è adatâ a vìv'r in atri parti dal mónd, da spés in dal cà di cristiàṅ o sinò ad fóra, in di pòst frésc e ùmid, sóta dal prédi o di giaròṅ.
Descrisiòṅ
La scutìgera la gh'à trénta gambi sutìli e dimóndi lunghi ch'i gh parmétan 'd cùrar śvélt lung i mur, i pavimènt e i sufìt dal cambri dal cà in du i vìvan quànd i vàn'n a casa 'd insèt da magnàr. I gh'aṅ anc di òć śvilupâ, di anténi lunghi in cô e 'n còrp rìgid.
I mémbar più śōvan i gh'aṅ sōl quàtar para 'd gambi ma pò, durànt la muta dla pèl, i s in śòntan atri dū a la vòlta. I masć i gh'aṅ 'n uśèl ch'l è bòṅ ad ciapàr, tgnir sòdi e 'd stricàr.
Cla bestiulìna chè la magna di ragn, dal simśi, dal tèrmit, dal sinsàli, di scaravàś, dal furmìghi, di pisulèṅ 'd argìnt, dal simśi di stramàs e di àt'r insèt dumèstic. Prima 'd magnàr-i, la i cópa minga cun di murśgòt mo cun dal vlèṅ ch'la gh'à in dal gambi davànti. La và a casa specialmènt ad sira e 'd nòt.
La fà i óṿ in primavéra, na ssantìna par vòlta. Esénd ch'la n è minga 'n perìcul par 'l óm o p'r al sò bèsti dumèstichi, cuma caṅ e gat, a sarév méj minga schisàr-la par gnint parchè la vîṅ bòna in cà par far fóra di insèt.
Lina Sotis
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Lina Sotis (Róma, 27 'd Avrìl dal 1944) l'è na giurnalìsta e scritōra itagliàna.
Biugrafìa
Fiōla d'l avucàt matrimunialìsta Gino, creadōr dal prèmi cinematugràfic di Dàvid ad Dunatèl, la Lina la sa spóśa a daśdòt an cun 'l industriàł dal petròli Gian Marco Moratti ma, dòp avēr abû dū fiōi sèg, la s divìd sinc an dòp in dal 1967.
In séguit la taca na caréra 'd giurnalìsta laurànd p'r al rivìsti Vogue, Amica e Gioia. Dòp èsar-'s fata i òs in dal mónd dal giurnalìśum a 'l Corriere d'Informazione, in dal 1978 la pasa a 'l Corriere della Sera, prima dóna a far part dla redasiòṅ dal crónachi. P'r al giurnàł ad via Sulfarèṅ la tîṅ adrē a 'l rubrìchi 'd custùm e 'd sucietà.