cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elisabeth Kübler Ross
Dôp 'd avér studiê in Śvisra, in dal 1958 la Kübler Ross la se spustèva in di Stêt Unî, indû la lavurèva dimòndi tèimp in 'n uspidêl ed New York. Dôp del só esperiìnsi ed cura coi malê terminèl, la Kübler Ross la scrivìva al liber "La morte e il morire" pubblichê in dal 1969, ch'al la mitìva davànti a tùt per la cgnusìnsia ed c'm'a s à da tōr la mort 'd na persòuna chèra quand a s egh sufrìs trôp.
La Kübler Ross l'ìva catê che i agìnt i pōl'n avér-egh sinc manéri ed tōr la nutìsia dla mort ch'l'è drē a gnìr, manéri ch'i s'armìsćen e minga sèimper ùna drē cl'ètra:
Colegamèint estèren
}}
1317 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Angela Melillo
{{Metacaixa
999
Al 999 (CMXCIX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
Angela Melillo
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Angela Melillo (Ruma, 20 ed zógn dal 1967) all'è n'atòra Itagliana ad teàtar, ad televisiån, e anca ad sìnima.
Biugrafia
Nasìda a Ruma, 20 ed zógn dal 1967, all'ha cmanciä tàme balarìna e all'è rivä dòpa a bòta in televisiån e in dal sìnima.
In dal 2004 all'ha vansì La Talpa. Dal 2006 al 2013 all'è stâ spusä con Ezio Bastianelli e i g'hann vìd Mia.
Ligamm ad föra
}}
737 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 737, mo invéci 'l an 737, 't ê da 'ndèr chè) Al 737 (setseinttreintasèt, settecentotrentasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 736 (setseinttreintasē) e 'l vin prìma dal 738 (setseinttreintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseinttreintasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
951 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 951, mo invéci 'l an 951, 't ê da 'ndèr chè) Al 951 (novseintsinquantùn, novecentocinquantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 950 (novseintsinquànta) e 'l vin prìma dal 952 (novseintsinquantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMLI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintsinquantunéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 951 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 col 317: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
10
Al 10 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
.ارامكو
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
Le perle degli Squallor
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
F.A.R.T. the movie
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Le perle degli Squallor
{{Album }}
F.A.R.T. the movie
{{CITAZIONE|Na stòria 'd amōr ad prupursiòṅ GAStrunòmichi.|Tagline dal film}}
Le perle degli Squallor
L'è stada publicàda in dal 1995.
F.A.R.T. the movie
F.A.R.T. the movie (S.C.U.R.É.Ś.A. al film) l'è na cumèdia ad cretinìśia dal 2000 scrita e dirèta par Matt Berman ch'in Itàglia l'à tòlt al nóm da 'l tìtul dla sò edisiòṅ ingléśa e minga da 'l qvél uriginàł americàṅ ch'l è “Artie” (in séguit arfàt in “Big Wind on Campus”).
Al film 'l è stâ girâ c'n un budget 'd un migliòṅ ad dòlar.
Le perle degli Squallor
Culegamènt estéran
}}
F.A.R.T. the movie
Sunt
Frank Wilson (Daniel Cosgrove) 'l è dimóndi cuntènt parchè sò mujér Dana (Jackie Swanson) la gh'à 'd avér fiōl. A 'l uśdàł a nas un masć, ciamâ Arthur, ch'al tira subìt na scuréśa. Al dutōr Hugh Little (Gregory Cupoli) al gh fà i raś par védar s'al gh'à di prubléma in dla pansa e pò al cònta a i dū genitōr cum i èṅ i fat dabòṅ: al sò putèṅ 'l è pròpria 'n scurśòṅ patintâ, a n gh'è pròpria gnint da far.
Soquànt an dòp Artie (Seth Walther), dvintâ grand ma sémpar c'n al biśógn ad mulàr dal scuréśi a róta 'd còl, al và a 'l college insém a i sò amìg Kevin Cutterback (Kevin P. Farley), dit "Bear" (Órs) par la pansa ch'al gh'à, Scooter (John Farley) e Donnie (Chris Soldevilla). Artie 'l è inamurâ ad cla bèla figa dl’Andre'a Parker (Christine Steel) che però la n in vōl savēr anc parchè al muróś la gh 'l à bèla, Johnny Alpha (Adrian R'Mante). Inóltar par lē lì lò 'l è 'n sfigâ parfèt e basta. Anc al vìgil Clemmons (Royce D. Applegate) al gh dà sèmp'r adòs parchè al gh vōl sèmpar far dal multi cuma s'al fus 'n imbariagòs.
Un dè Artie al juta na studènta nóva rivàda lè da pôc, l’Emily Miller (Heather McComb), a dascargàr da la màchina la sò valìś ch'la péśa dimóndi, pò al śibìs a l’Andre'a e a la sò amìga Kristen (Jennifer Hammon) ad vgnir cla sira lè a na fèsta ch'i gh'aṅ da dar ma lōr i n s fànan minga védar da cla banda, s'almànc lē la saìs che Johnny al gh mét i còran pròpria cun la sò amìga! Piutòst l'è l’Emily ch'l'à butâ i òć adòs a Artie. Quànd al và a magnàr a cà di sò nunòṅ, al sgnōr Morton (Rance Howard) e sò mujér Gloria (Bunny Summers), par séna i gh daṅ da magnàr dla supa 'd càvui, sigóla e ravanèi e pò hotdog e faśōi, un diśàstar par lò parchè i gh fànan vgnir, i al sànan tut, di gas in dal budèli.
Trama dal DVD
La trama ch'la cumparìs in dl'edisiòṅ itagliàna dal DVD d'l “EP production” la n gh'éntra pròpria par gnint cun qvéla dal film parchè la fà riferimènt a n'atra pelìcula dal 1991 ad Ray Etheridge c'n al stés tìtul F.A.R.T.: The Movie.
''Russell (?) al gh'à dū pasiòṅ: guardàr la TV (?) e scurśàr. Lì lò 'l è anc inamurâ dl’Heather (?) ch'la n s cumpatìs pròpria briśa 'l scuréśi! La dóna, stufa ad cla situasiòṅ lè, la gh dà 'n ultimatum: «O 't la muc, o 't và via 'd cà par sèmpar!» (?) Na sira al và a durmìr e in di sò insùni tut i quèi ch'i sucéd'n in televiśiòṅ, da 'l sitcom a 'l televéndidi, i gh'èntran c'n al scuréśi. (?)''
Culegamènt estéran
}}
Cicero pro domo sua
{{Metacaixa
1124 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1124, mo invéci 'l an 1124, 't ê da 'ndèr chè) Al 1124 (mileseintveintquàter, millecentoventiquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1123 (mileseintveintetrī) e 'l vin prìma dal 1125 (mileseintveintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseintveintquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
Cicero pro domo sua
Cicero pro domo sua (literalmènt Ciceròṅ a favōr dla sò cà) l'è na manéra 'd dir latìna ch'a s dróa anc da 'l nòstri bandi p'r indicàr la situasiòṅ in dua 'n qualchidòṅ al pénsa sōl a i sò interès e a di vantàś persunài, specialmènt quànd al dasfrùta la sò carga o 'l sò putēr.
La fraś la riva da n'urasiòṅ 'd Ciceròṅ fata in dal 57 p. C. in du 'l dmandàva indrē 'l sit dla sò cà bruśàda durànt al sò eśìli e i bèsi par tiràr-la sù incóra.
Culegamènt estéran
}}
258 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 258, mo invéci 'l an 258 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 258 (duśeintsinquantòt, duecentocinquantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 257 (duśeintsinquantasèt) e a vin prìma dal 259 (duśeintsinquantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCLVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintsinquantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Nightmare V: Il mito
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Nightmare 5 - Il mito (Arbgàt V: al mît) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1989 ad Stephen Hopkins. 'L è 'l quìnt capìtul dla saga 'd Nightmare dòp Nightmare - Dal profondo della notte dal 1984, Nightmare II: La rivincita dal 1985, Nightmare III: I guerrieri del sogno dal 1987 e Nightmare IV: Il non risveglio dal 1988, prima 'd Nightmare VI: La fine dal 1991, Nightmare - Nuovo incubo dal 1994 e d'l incróś c'n al persunǵ ad Jason Voorhees ad Venerdì 13, Freddy vs. Jason dal 2003, e d'l arfacimènt Nightmare dal 2010.
Sunt
L’Alice Johnson (Lisa Wilcox), ch'la gh'à 'd avér fiōl, la diś a Dan Jordan (Danny Hassel) che Freddy Krueger (Robert Englund) 'l è turnâ e 'l è pròpria 'l ragàs a murìr par prim dasfàt insém a la sò mòta. La ragàsa la in dascór anc c'n i sò amìg, la Greta (Erika Anderson), l’Yvonne (Kelly Jo Minter) e Mark (Joe Seely) ma chi lōr i n gh dàṅ minga a mènt.
Freddy al vōl rincarnàr-as in dal còrp dal putèṅ dl’Alice. In cal méntar lì lē la cgnós un baghét ad nóm Jacob (Whit Hertford).
Culegamènt estéran
}}
.aramco
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
L'ultima casa a sinistra (film 2009)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
L'ultima casa a sinistra (L'ultma cà a sinìstra) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ e britànic dal 2009 ad Dennis Iliadis, arfacimènt dla pelìcula umònima 'd Wes Craven dal 1972.
Al film 'l à fat sù da piò ad quarànta-sinc migliòṅ ad dòlar, dimóndi da piò di cóst fér'm a quìndas.
Sunt
La famìja Collingwood, furmàda da 'l cirùśig John (Tony Goldwyn), da sò mujēr Emma (Monica Potter) e da sò fiōla śōvna Mari (Sara Paxton), ch'a gh piàś dimóndi nudàr, la decìd ad pasàr soquànt dè in dla cà 'd campàggna ch'i gh'aṅ a 'l lâg, in mèś a 'l bòsc. Rivàda là, la Mari la và a catàr la sò amìga Paige (Martha MacIsaac), ch'la fà la cumésa in un negòsi dal paéś. Mént'r i dascóran da drē da 'l banc, a riva dènt'r un śōvan, Justin Stillo (Spencer Treat Clark), ch'al vōl cumpràr dal sigaréti. I tri i faṅ amicìsia e 'l ragàs al gh śibìs 'd andàr da lò, in un mutèl, a fumàr dla marijuana insém. Al dū śuvnòti i gh astànan.
A 'n sèrt punt i tórnan a cà, prima dal prevìst, i parènt dal ragàs: sò pàdar Krug (Garret Dillahunt), la sò muróśa Sadie (Riki Lindhome) e sò sîṅ Francis (Aaron Paul), tri delinquènt ch'i aṅ péna masâ di pulisiòt. Esénd al sò fóto su tut i giurnài, c'n al risć ch'al ragàsi i pòs'n avēr-i arcgnusû in ghigna, i tri i decìd'n ad purtàr-li in dal bòsc par cupàr-li. Esénd che la Paige e la Mari i s arvòltan, tintànd anc ad scapàr, Krug prima al scurtèla a mòrt la Paige, pò al viulénta la Mari par punisiòṅ. Chi lē la gh la cava però a butàr-'s in dl'àqua e a nudàr via ma, a 'l ùltim, la s bèca na sćiuptàda, finénd in un mâr ad sangṿ.
P'r al fat ch'in dla lòta Francis 'l è armàś frî a 'l naś e ch'in cal mèntar 'l è tacâ a timpistàr fòrt, i Stillo i sònan a na pòrta par dmandàr ajùt par pasàr la nòt a 'l quèrt. A gh vèra pròpria John.
Culegamènt estéran
}}
1673 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1673 (mileseseintstantatrī, milleseicentosettantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1672 (mileseseintstantadū) e 'l vin prìma dal 1674 (mileseseintstantaquater). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDCLXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseseintstantatrīésum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1673 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 7 con 'l 239: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
9
Al 9 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Greatest Hits (Kiss)
{{Metacaixa
.arte
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
Greatest Hits (Kiss)
{{CITAZIONE2|I looked at her and it was just too clear I had to get on the case, I said “Lady, oh lady, can I take you home, there’s just so much we could do, I’ll take you all around the whole wide world before the evening is through”, hot, hot, hotter than hell, you know she’s gonna leave you well done.|Mè a l'iva guardàda e 'l éra pròpria ciàr ch'a gh'iva da pruàr-ag, a gh'ò dit “Sgnōra, oh sgnōra, pòs-j-a cumpagnàr-'t a cà, a gh'è 'n muć ad quèi ch'a prévan far, a t purtarò in gir p'r al mónd prima ch'a faga nòt”, calda, calda, più calda d'l Inféran, 't al sà ch'la t lasarà brustlî bèṅ.|Hotter Than Hell, 1974|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Greatest Hits (I sucès più grand) l'è na racòlta di Kiss vgnuda fóra in dal Śugn dal 1997 cun dèntar vint pès trat da 'l prim disc dal 1974 a Revenge dal 1992.
Furmasiòṅ
}}
328 (nùmer)
{{Metacaixa
997
Al 997 (CMXCVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
Brôd
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al brôd (brodo in itagliàṅ) 'l è cal lìqvid ch'al cunpàgna sert prìm piât e ch'al selta fóra in dal cóśer dàint'r in dl'aqva mìa dessèvda dla chèrna cun soquànti verdùri o anca sōl dal verdùri da per lōr. Più urdinàri, anca se dimòndi pràtic, gl'ìn chi brôd fât coi dêd ch'a s cata in di negósi. Śuntènd di tòc ed pâṅ a 'l brōd, a gh'selta fōra la sùpa. Al brôd al servìs anc per tirèr al rîś mèinter ch'al s cōś in padèla.
Penny Marshall
{{metacaixa
Brôd
Colegamèint estèren
}}
Vènt sulàr
{{Metacaixa
Maine
{{Metacaixa
Penny Marshall
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Vènt sulàr
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Maine
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Vènt sulàr
Al Vènt sulàr 'l è 'n flus ad partiséli carghi śbavśàdi fóra 'd cuntìnuv vèrs 'l estéran da 'l Sōl quànd la curóna sulàra la sa ślarga a na temperadùra 'd un migliòṅ ad grâd a 'l incìrca. A s trata 'd plaśma furmâ p'r al 95% da prutòṅ e eletròṅ (in na manéra praticamènt cumpàgna) e p'r al 5 % da partiséli alfa (nùcleo 'd èli). Al Sōl al pèrd c'n al vènt sulàr un quèl cuma utsènt migliòṅ ad chilo 'd materiàł a 'l secónd che però rispèt a la sò masa 'l è na cria da gnint.
Penny Marshall
La Carole Penny Marshall (New York, 15 'd Utóbar dal 1943 – Los Angeles, 17 ad Dicémbar dal 2018) l'è stàda n'atōra, prudutōra e regìsta americàna.
Maine
Al Maine (a s lèś [ˈmeɪn] in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s cata in dla regiòṅ dal New England. Al s è unî a la federasiòṅ in dal 1820 e 'l gh'à 'n clima cuntinentàł.
Al mùcia sù da piò 'd un migliòṅ e tri 'd abitànt, dagnóra tut biànc parchè i rìv'n a 'l 95.2%, par na superfìsi ad 91.646 km². 'L è divìś in sédas cuntèi e in quatarsènt-sinquantasìnc cumùṅ.
Vènt sulàr
Gl'efèt dal vènt sulàr su gl'aparéć letrònic, e su la salùt di èsar vivènt in generàł, i n èṅ minga tant bèi, par furtùna che quànd al riva su la Tèra, cun na śveltésa ch'la và da i duśènt a i nuvsènt km/s, a gh'è 'l camp magnètic di pòi ch'al fà da scûd a 'l pianēd dand vita a gl'auróri bureàli e austràli.
Penny Marshall
Surèla dal regìsta Garry Marshall e spuśàda da 'l 1971 a 'l 1981 c'n al culéga Rob Reiner, l'è mòrta a stanta-sinc an par dal cumplicasiòṅ cauśàdi da 'l diabēt. Da 'l 2010 a 'l 2012 l'iva patî anc un cànc'r a 'l fégat.
Maine
La sò capitàl l'è Augùsta, paiśèṅ ch'al n fà sù gnanc gl'abitànt ad Miràndla, méntar la sò sità più granda l'è Pòrtland. Al sò mòt, in latìn, 'l è „Dirigo“ ch'a vōl dir „A dirìś“ mént'r al sò scutmàj 'l è Al stat di tri pîṅ.
Vènt sulàr
Al vènt sulàr al riva fiṅ a i cunfîṅ dl'elisféra in du 'l cuntribuìs a paràr via i raś còśmig, dimóndi periculóś, ch'i rìvan da 'l spasi estèran.
Penny Marshall
Biugrafìa
Fiōla dal prudutōr cinematugràfic americàṅ cun di urìgini itagliàni Anthony Wallace Marshall (Masciarelli) e dl'insgnànta 'd bal Marjorie Irene Ward, la Penny la taca a recitàr in dal 1968 catànd pò 'l sucès faghénd la Laverne de Fazio in dal telefìlm Laverne & Shirley insém a la Cindy Williams in dla part dla Shirley Feeney (1976-1983). Cla sitcom chè la gh fruta tri nomination a i Golden Globes.
An 670
I an 670 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 670 infìn a 'l 679 ciapê dèinter.
Penny Marshall
Biugrafìa
In di an Stanta la gira anc di àtar telefìlm cuma La strana coppia, Happy Days e Mork & Mindy.
Pasàda a la regìa, la lavóra cun la Whoopi Goldberg in Jumpin' Jack Flash (1986) e cun Tom Hanks in Big (1988). In dal 1990 la gira Risvegli cun Robert De Niro e Robin Williams mént'r in dal 1992 la lavóra cun la Madonna in Ragazze vincenti.
Maine
Al cunfìna a nòrd e a òvest c'n al Cànada, a èst cun 'l Ucéan Atlàntic e a sud-òvest c'n al New Hampshire.
Penny Marshall
Àtar prugèt
}}
Maine
L'ecunumìa dal stat la pōl cuntàr su i prudót di camp (patàchi, cagapùi, póm, mēl e vardùra), su la lavurasiòṅ d'l àcer (sùcar e siròp) su 'l alevamènt (pui e óṿ specialmènt) e su la pésca, anc spurtìva. Inólt'r a s lavóra la carta e 'l légn. In dal Maine a s cata anc al The Jackson Laboratory, al laburatòri 'd risérchi genétichi non-profit su i mamìfar più grand a 'l mónd.
.mutuelle
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
Maine
Al sò guvernadōr, da 'l 2011, 'l è Paul LePage dal partî republicàṅ.
Culegamènt estéran
}}
Vènt sulàr
Culegamènt estéran
}}
Palm Springs
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
A part 'l invèran, in du a gh'è vint-a-dū grâd mèdi ad dè e dagnóra òt la nòt, in di atri stagiòṅ a fà dimóndi cald in dal primi óri dal dòpmeśdè, trént'òṅ in Primavéra, trénta-dū in Aṿtòṅ e da piò ad quarant'òṅ 'd Istâ.
La gh'à na bèla cuncentrasiòṅ ad gay esénd ch'al 7.2% dal sò famìji i èṅ fnòci. Inóltar dimóndi persunàǵ famóś i vèn'n a star chè quànd i èṅ vèć. Al sò sìndig, da 'l 2015, 'l è Robert Moon.
In dal 2016 al cantànt ad Sasōl Nek 'l à fat na canta, Sassuolo/Palm Spring, paragunànd al sū sità che difàti i èṅ praticamènt cumpàgni in fat 'd abitànt.
Culegamènt estéran
}}
996
Al 996 (CMXCVI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
Fulàr
{{Metacaixa
Al fulàr (foulard in itagliàn, tolt acsè cun 'l era in dal francéś ) 'l è un fasulèt ed séda o polièster alśér, ch'a s tin a 'l côl o chel dòni i s al mét'n in testa, de più i s al mitìven in di an Essanta, però.
Colegamèint estèren
}}
7
Al 7 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Alien Nation (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Los Angeles, 1991. I èṅ vgnû su la Tèra, i vìv'n in mèś a nuàtar. I dascóran la nòstra léngua, i próan a integràr-as. Ma a gh'è quèl su 'd lōr che nuàt'r a n cgnusém briśa|Tagline dal film}}
Alien Nation (Nasiòṅ 'd Aglièṅ) 'l è 'n film fantàstic americàṅ dal 1988 ad Graham Baker, vinsidōr 'd un Saturn Award p'r al film ad fantasiénsa più bèl.
Sunt
Un grup ad migrànt aglièṅ al riva su la Tèra par vìv'r in paś insém a i teréstar ma a n è minga 'n quèl fàcil parchè i finìsan subìt in di quartēr più lòfi dal sità. Par tiràr avànti méj i tōśan dla dròga speciàla che però la ténd a ruinàr-ag la mènt.
Durànt na rapìna al sergìnt ad pulisìa Matthew Sykes (James Caan) al véd murìr un sò amìg dimóndi câr ad òpra lōr. Par far-as jutàr in dgl'indàśìn al pulisiòt al ciàma 'l sò culéga aglièṅ Sam Francisco (Mandy Patinkin) dit "George".
Culegamènt estéran
}}
Le colline hanno gli occhi (film 2006)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I più furtunâ i murràṅ par prim.|Tagline dal film}}
Le colline hanno gli occhi (Al culìni i gh'aṅ i òć) 'l è 'n film ad scarésa dal 2006 ad Alexandre Aja, arfacimènt dla pelìcula umònima 'd Wes Craven dal 1977. Al gh'à abû 'n séguit in dal 2007, Le colline hanno gli occhi 2.
Al film 'l à fat sù dagnóra stanta migliòṅ ad dòlar, dimóndi da piò di cóst fér'm a quìndas.
Sunt
Par festegiàr al nòsi 'd argìnt al pulisiòt in pensiòṅ Big Bob Carter (Ted Levine) e sò mujēr Ethel (Kathleen Quinlan) i decìdan 'd andàr in vacànsa in Califòrgna in roulotte. I vànan sèg i fiōi Bobby (Dan Byrd), al più piculèṅ, la Brenda (Emilie de Ravin) e la Lynn (Vinessa Shaw), la più granda, cumpagnàda par sò marè Doug Bukowski (Aaron Stanford) e par la sò putìna, la Catherine (Maisie Camilleri Preziosi).
Durànt al viàś la famìja la pasa p'r un pòst spardû in dal Mèsic Nóṿ in du 'l guèran di Stat Unî 'l iva fat da piò ad tarśènt esperimènt nucleàr da 'l 1945 a 'l 1962. Dascurénd c'n al pruprietàri dna stasiòṅ 'd rifurnimènt (Tom Bower), chi lò al gh cunsìglia 'd tajàr śò par na stradlìna in mèś a 'l deśèrt par scurtàr al parcōrs. Purtròp p'r i Carter lung la via a gh'è na trapla ch'la gh śbuśìs al gumi lasànd-i tut da par lōr in un teritòri ch'a n gh'è gnint a part giaròṅ, tèra séca e pólvra.
Big Bob al decìd ad turnàr indrē a pē par dmandàr ajùt a 'l benśinàr ma, quànd al riva là, 'l óm al s tira na sćiuptàda in dla ghigna.
Culegamènt estéran
}}
Caffeine
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Più 't al mand śò più al t tira sù!|Tagline dal film}}
952 (nùmer)
{{Metacaixa
Caffeine
Caffeine (Cafeìna) l'è na cumèdia americàna dal 2006 ad John Cosgrove giràda a Los Angeles c'n un budget stimâ 'd sinc migliòṅ ad dòlar.
952 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 952, mo invéci 'l an 952, 't ê da 'ndèr chè) Al 952 (novseintsinquantadū, novecentocinquantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 951 (novseintsinquantùn) e 'l vin prìma dal 953 (novseintsinquantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMLII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintsinquantaduéśim post.
Caffeine
Sunt
La Rachel (Marsha Thomason) l'è na padròna 'd un risturànt a Lóndra ciamâ “Gat négar” ch'la pòrta avànti insém a 'l sò muróś Charlie (Callum Blue), cap cōg, a Tom (Mark Pellegrino), ch'al juta in cuśìna, a la Vanessa (Mena Suvari), ch'la sarvìs a i tàvui, e a Dylan (Breckin Meyer), un śōvan ch'al vrév dvintàr scritōr e 'l spéta na rispòsta da 'n editōr par publicàr al sò prim lìbar. Quànd la Rachel la vîṅ a savēr che 'l sò ragàs al gh'à fat i còran, lē la 'l para via subìt ma prima la Vanessa la lasa inténdar ch'la s sia fata na gusàda cun Dylan par vindéta.
952 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 952 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 476: Fatoriśasiòun:
Caffeine
Sunt
Al bar al s impinìs ad cliènt cuma la nunóna ciucàda in dla suca dla Vanessa, la Lucy (Roz Witt), e i dū amìg Danny (Mike Vogel), ch'al dascór sèmp'r ad pugnéti e 'd spinèi, e Mike (Andrew-Lee Potts), ch'al gh'à 'l magòṅ parchè la sò muróśa Laura (Katherine Heigl) la 'l à mulâ. P'r un caś dla vita chi lē la gh'à 'n apuntamènt a 'l scûr pròpria lè cun 'n àt'r óm, Steve (Daz Crawford), che però al n è minga qvél ch'a fà par lē esénd un casadōr magna-carna c'n al sćiòp in cà méntar lē l'è vegetariàna. Méntar Danny al dascór, al fà a mènt ch'in dal tàvul darènt a 'l suo a gh'è na biónda, la Gloria (Sonya Walger), che lò 'l à bèla vdû in un film pòran ch'la s fava dar a la granda in na gang bang. Al sò ragàs gelóś, Mark (Orlando Seale), al n la tōś minga tant bèṅ quànd 'l al sènt.
952 (nùmer)
Èter progèt
}}
Caffeine
Sunt
A 'n àtar tàvul John (Andrew Ableson) al dmanda ajùt a 'n sò amìg avucàt, David (Mark Dymond), ch'l è spuśâ cun na dóna ch'la 'l mét sèmpar sóta, l’Angela (Jules Leyser). John al gh cònta ch'l è finî in di guàj parchè un dè na putìna la 'l à vdû cun 'l uśèl in maṅ méntar 'l éra drē a pisàr in strada e adès la pulisìa la créd ch'al sia 'n manìac ad qvéi purcùs. 'L óm al vrév che David al testimunìs ch'l éra sèg cal dè lè.
Culegamènt estéran
}}
738 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 738, mo invéci 'l an 738, 't ê da 'ndèr chè) Al 738 (setseinttreintòt, settecentotrentotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 737 (setseinttreintasèt) e 'l vin prìma dal 739 (setseinttreintanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseinttreintotéśim post.
1125 (nùmer)
{{Metacaixa
738 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
1125 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1125, mo invéci 'l an 1125, 't ê da 'ndèr chè) Al 1125 (mileseintveintsìnc, millecentoventicinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1124 (mileseintveintquàter) e 'l vin prìma dal 1126 (mileseintveintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseintveintsinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
An 660
I an 660 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 660 infìn a 'l 669 ciapê dèinter.
1318 (nùmer)
{{Metacaixa
.rwe
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
1318 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1318, mo invéci 'l an 1318, 't ê da 'ndèr chè) Al 1318 (mileterśeintdeśdòt, milletrecentodiciotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1317 (mileterśeintdersèt) e 'l vin prìma dal 1319 (mileterśeintdeśnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśeintdeśdotéśim post.
Aśióla
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Miranduléś |cass=MUD}}
L’aśióla, cgnusùda anc cuma vrèspa, l'è 'n grup 'd insèt imenótar dla famìja di vespidae ch'i vìvan dagnóra tut in dal sud-èst aśiàtic e in Giapòṅ (Vespa mandarinia) mo anc in nòrd-àfrica, in d'l uriènt mèdi (Vespa orientalis) e in Európa (Vespa crabro dita galavròṅ). Da 'l inìsi di an Dumìla la spéce Vespa velutina l'è rivàda in Frància, in Piemònt e in Ligùria.
A s trata dna bèstia che, cum anc al béghi, la viṿ insém a di atri in culògni furmàdi da sènt a mila insèt, sóta 'l cmand dna regìna ch'l'è la sōla ch'la fà i óṿ e ch'la taca a far sù al gnal. Quànd i nàs'n al primi vrèspi, la regìna la gh dà da magnàr dla carna 'd insèt ch'l'à bèla biasâ, esénd na bèstia magna-carna e ch'a gh piàś al sùcar, pò la s mét a far di àt'r óṿ lasànd a che lōr al còmpit ad finìr al vraspàr e 'd diféndar la culògna.
Quànd l’aśióla la s sènt in perìcul, l'è bòna 'd pùnśar c'n al sò bśi ch'al gh'à dèntar dal vlèṅ ch'al fà mâł parchè 'l dasfà la carna e ch'al pōl anc purtàr a la mòrt quànd al bcadi i èṅ dimóndi (in Giapòṅ tut i an i mōran da trénta a quarànta parsòni ad òpra dal vrèspi).
Àtar prugèt
}}
1899 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1899, mo invéci 'l an 1899, 't ê da 'ndèr chè) Al 1899 (mileotseintnovantanōv, milleottocentonovantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1898 (mileotseintnovantòt) e 'l vin prìma dal 1900 (milnovsèint). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCXCIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintnovantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
995
Al 995 (CMXCV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
.zara
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
Exotica (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|In un mónd ad tentasiòṅ, 'l usesiòṅ 'l è 'l deśidèri più murtàł.|Tagline dal film}}
Exotica (id.) 'l è 'n film dramàtic dal 1994 scrit e dirèt p'r Atom Egoyan.
'L è stâ preśentâ in cuncōrs a 'l 47śum Fèstival ad Cannes in du 'l è stâ numinâ par la Palma 'd Òr vinsénd pò al prèmi FIPRESCI.
Sunt
Exotica 'l è 'n stripclub ad Turònt in du dal bèli ragàsi i gh bàlan e i s càvan śò. S'ta gh śibìs sinc dòlar i al fànan sōl part tè vgnénd a 'l tò tàvul. A métar sù la mùśica a gh pénsa 'l DJ Eric (Elias Koteas), marè dla pruprietària dal lucàl ch'la spéta 'n putèṅ da lò, la Zoe (Arsinée Khanjian).
Òṅ di cliènt fis dal night 'l è Francis Brown (Bruce Greenwood), 'n agìnt dal tasi ch'l'à pardû sò mujér e la sò putìna e ch'al gh'à anc un fradèl paraliśâ dòp 'n incidènt, Harold (Victor Garber). Francis al và mat par la Christina (Mia Kirshner), èx muróśa 'd Eric ch'l è dimóndi gelóś sèg parchè al gh buta gl'òć adòs. Na sira 'l funsiunàri al cgnós in taxi Thomas (Don McKellar), un śōvan ch'al vénd in Cànada dal bèsti 'd cuntrabànd e 'l è anc gay.
Culegamènt estéran
}}
Scòsia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Scòsia (Scozia in itagliàṅ, Scotland in ingléś, a s lèś /ˈskɒt.lənd/ o /ˈskɔt.lənd/ in scuséś) 'l è òṅ di quàtar stat dal Régn Unî insém a l'Inghiltèra, a 'l Gàles e a l'Irlànda dal Nòrd. La s cata in dal nòrd dl'ìśula dla Gran Bretàggna ch'la ciàpa p'r un tèrs dal sò teritòri a 'l incìrca, dagnóra utànta-mila km². I sò abitànt i èṅ sinc migliòṅ e dū. La tōś al nóm da la manéra ch'i rumàṅ antìg i ciamàv'n i sèlt ch'i s stàvan là: Scoti. La sò bandéra l'è na cróś biànca 'd Sant Andrèa, al sò patròṅ, su sfónd blù.
La sò capitàla l'è Edinbûrg, sèntar d'l Iluminìśum scuséś dal XVIII sécul, cun Glasgow, la più granda, e Aberdeen, cgnusùda cuma la „capitàł dal petròli“, atri sità impurtànti. Dintóran la gh'à dagnógna utsènt ìśuli più cichi cuma gl'Orkney, al Shetland e gl'Ebridi. Da 'l 1994 l'è divìśa in trénta-dū aréi ch'i aṅ tòlt al pòst dal vèci cuntèi.
In fiṅ a 'l 1707 la stava da par lē in dal Régn ad Scòsia, pò la s è unìda a l'Inghiltèra dòp la mòrt ad Jàcum VI a séguit dal “tratâ d'l ugnòṅ” anc s'la gh'à na giuriśdisiòṅ separàda in dal dirìt pùblic e privâ. Al 18 ad Setémbar dal 2014 a gh'è stâ 'n referéndum par dastacàr-as da 'l Régn Unî e dar via acsè a 'n stat indipendènt ma al n è mia pasâ c'n al 55,30% di vōt anc parchè Lóndra l'iva dit che s'i fùs'n andâ via i psìvan daśmingàr-as 'd armàgn'r in dl'Ugnòṅ Européa. Al 23 ad Śugn a 'l referéndum su la Brexit, al 62% di scuséś 'l à sarnî 'd armàgnar in dl'UE, acsè cuma gl'irlandéś dal nòrd, ma par cólpa di ingléś e di galéś i èṅ fóra.
Nòti
}}
6
Al 6 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Aśdrùbel (nòm)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
D'indû a in deśvìn al nòm
Al nòm, ed derivasiòun fenìśa, al deśgnarèv da 'l do paròli azru ("aiùt") e Ba'al ("Baal", un dìo 'd chi tèimp là), vlènd significhèr "aiutê da 'l dìo Baal".
Colegamèint estèren
}}
1674 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1674, mo invéci 'l an 1674, 't ê da 'ndèr chè) Al 1674 (milseseintestantaquàter, milleseicentosettantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1673 (milseseintestantatrī) e 'l vin prìma dal 1675 (milseseintestantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCLXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseseintestantaquatréśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1674 'l è 'n nùmer cunpòst, send la moltìplica dal 2 cun 'l 837: Fatoriśasiòun:
Randi Ingerman
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Randi Ingerman (Filadèlfia, 13 ad Nuvémbar dal 1967), l'è na mudèla, na showgirl e n'atōra americàna naturaliśàda itagliàna.
In fiṅ a 'l 2014 l'è stada spuśàda cun Luca Bestetti, cantànt di Rockets.
Biugrafìa
Dòp avér studiâ balét fiṅ a quànd la gh'iva quìnd'ś an, la Randi la lasa i Stat Unî par far na caréra 'd mudèla in Europa parchè là i gh dgìvan ch'la gh'iva 'l téti tròp grôsi. In dal 2008 la tōś part a la pelìcula thriller Sotto il vestito niente II in dua 'n sasèṅ al fava fóra pròpria dal mudèli. In dal 1990 la gira Il grande inganno, film ad Jack Nicholson.
In séguit la Ingerman la taca a giràr dimóndi fiction par la televiśiòṅ cuma Il ritorno di Sandokan, Fatima, Il tesoro di Damasco e Tutti gli uomini sono uguali e a tōr part anc a soquànt prugràma cuma Ciao Darwin par la categurìa „Arfàti“ (1998) e 'l reality show La fattoria (2006).
Culegamènt estéran
}}
.jaguar
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
Il macellaio
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al pcâ dla carna 'l è sèmpar qvél più murbóś.|Tagline dal film}}
Il macellaio (Al pcar) 'l è 'n drama eròtic dal 1998 'd Aurelio Grimaldi trat in na manéra libra da 'l rumànś “Le Boucher” dl'Alina Reyes.
Sunt
L’Alina (Alba Parietti) la viṿ a Palèrum in dua la fà la diretōra dna galerìa 'd art. L'è spuśàda c'n al diretōr 'd urchèstra Daniele (Lorenzo Majnoni) ch'l è spés via par lavōr. I dū i n gh'aṅ minga di putèṅ parchè la còpia la n in pōl briśa avér e alóra i pèns'n ad tur-'n òṅ in adusiòṅ.
Un dè la dóna la gh'à 'n mancamènt méntar l'éra drē a guardàr di diségn. Al dutōr al gh dìś ch'l'è 'n pôc anèmica dònca al gh cunsìlia ad magnàr da spés dla carna par far sù dal fèr in dal sangṿ. L’Alina la taca acsè a 'ndàr in dla butéga ad Bruno (Miki Manojlović), un pcar ch'a gh piàś far dimóndi dal batùdi cun di dópi sèns a 'l sò cliènti dóni. Quànd l’Alina la 'l véd gusàr in na manéra salvàdga la caséra (Rosa Pianeta) in dla sèla in du al tîṅ a 'l frésc la carna la capìs ch'al sèns ad vōd ch'la gh'à 'd dèntar sōl lò 'l al pōl impinìr cum a s dév. E 'l è qvél ch'a sucéd dabòṅ parchè i dū i s amprufìtan dal fat che Daniele al sia via par ciulàr cuma dū malnét stramnànd-'s adòs dal yogurt da lcar.
Culegamènt estéran
}}
Wimbledon (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Batùdi e cōlp vinsènt in na cumèdia sénsa rivài!|Tagline dal film}}
329 (nùmer)
{{Metacaixa
Wimbledon (film)
Wimbledon (id.) l'è na cumèdia rumàntica dal 2004 ad Richard Loncraine cun prutagunìsta Paul Bettany e la Kirsten Dunst e cun di camèo di èx tenìsta americàṅ John McEnroe e la Chris Evert in dla part di cumentadōr televiśìṿ. 'L austragliàṅ Pat Cash 'l à dâ na maṅ in di alenamènt di atōr.
Custâ trént'òṅ migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à fat pò sù quarànt'òṅ e mèś.
329 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 329, mo invéci 'l an 329, 't ê da 'ndèr chè) Al 329 (terśeintveintnōv, trecentoventinove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 328 (terśeintveintòt) e 'l vin prìma dal 330 (terśeinttrèinta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintveintnovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Wimbledon (film)
Sunt
In albêrg Peter al cgnós la tenìsta americàna Lizzie Bradbury (Kirsten Dunst), cumpagnàda lè par sò pàdar Dennis (Sam Neill), e 'l taca na stòria 'd amōr sèg. In cal mént'r al cuntìnua anc a 'ndàr avànti in dal tablòṅ rivànd in finàł cun Jake Hammond (Austin Nichols) ch'al gh'à 'n servìsi ch'al fà paùra.
Culegamènt estéran
}}
199 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 199, mo invéci 'l an 199 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 199 (seintnovantanōv, centonovantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 198 (seintnovantòt) e ch'a vin prìma dal 200 (duśèint). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXCIX. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintnovantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
994
Al 994 (CMXCIV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
5
Al 5 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
.landrover
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
An 650
I an 650, ciamê an Sinquànta, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 650 infìn a 'l 659 ciapê dèinter.
Ma quando arrivano le ragazze?
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Anc gl'amicìsi più grandi dal vòlti i gh'aṅ dal nòti stunàdi.|Tagline dal film}}
Ma quando arrivano le ragazze? (Mo quànd rìv'n-i cal ragàsi?) l'è na cumèdia dramàtica dal 2005 ad Pupi Avati ch'al l'à anc scrita.
La pelìcula l'à vins un Dàvid ad Dunatèl par la culòna sunóra dal mìstar Riz Ortolani.
Sunt
Nick Cialfi (Claudio Santamaria), ch'al lavóra in dal distribudōr ad sò pàdar Ferruccio (Gianni Fantoni), e Giancarlo Zanichelli dit Gianca (Paolo Briguglia), ric ad famìja, i èṅ dū ragàs ad Bulógna ad vint an cun la pasiòṅ dla mùśica. I s cgnós'n in trêṅ in dal méntar ch'i vàn'n a n'audisiòṅ a Perùśa durànt 'l evènt Umbria Jazz e i dvènt'n amìg. Al prim 'l à tacâ a sunàr la trómba par caś tut da par lò, scultànd di disc ad Clifford Brown e andànd a uréć parchè al n éra minga bòṅ 'd lèś'r al spartî mént'r al secónd 'l à imparâ a druàr al saxòfun tgnénd adrē a sò pàdar Ludovico (Johnny Dorelli), èx muśicìsta jazz adès cumercialìsta, spuśâ cun la Greta (Manuela Morabito).
Nick, ch'al gh'à di prubléma a 'ndàr 'd acòrd cun la sò madrìgna Ylenia (Chiara Sani), al s mét cun la surèla 'd Gianca, la Gilberta (Selvaggia Quattrini), méntar lò 'l è inamurâ invéci dla Francesca (Vittoria Puccini), na biónda ch'l iva cgnusû a na fèsta ma ch'l'è bèla impgnàda.
Insém a 'l pianìsta Marcello (Augusto Fornari) e a i fradèi Maramotti, al baterìsta William (Enrico Salimbeni) e Dedo (Alessio Modica) a 'l cuntrabàs, Gianca e Nick, qvél cun più talènt, i daṅ vita a 'n grup ciamâ Joy Spring Quintet. Òṅ di sò braṅ più impurtànt al s intìtula „Mo quànd rìv'n-i cal ragàsi?“.
Culegamènt estéran
}}
993
Al 993 (CMXCIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
Carulìna dal Sud
{{Metacaixa
Edirne
{{Metacaixa
Carulìna dal Sud
La Carulìna dal Sud (South Carolina in ingléś, a s lèś /saʊθ kærəˈlaɪnə/, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1788.
Edirne
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Carulìna dal Sud
La sò capitàl e sità più granda l'è Colùmbia, pò a vîṅ Charleston in du tut i an a gh'è 'l ùnic turnèo ad tènis dal sircùit WTA śugâ su tèra vérda.
La Carulìna dal Sud, ch'l'à ciapâ 'l nóm da 'l rè 'd Inghiltèra Carl I, la gh'à quarànta-siē cuntèi e duśènt-ssant'òt cumùṅ, par na superfìsi 'd 82.931 km² e na pupulasiòṅ ad quàtar migliòṅ e siē 'd abitànt, al 27,6% i èṅ négar.
Edirne
Edirne (a s lèś [eˈdiɾnɛ] in Turc) l'è na sità dla Turchìa ad sènt-ssantasincmìla abitànt a 'l incìrca. La s cata in dla regiòṅ dla Tràcia a òvest dal paéś darènt a la Bulgarìa e a la Grécia. In fiṅ a la prima guèra mundiàla l'éra ciamàda Adrianòpuli nóm druâ incóra adès in gréc (Αδριανούπολη).
Tiràda sù su la banda sinìstra dal fiùm Meriç, l'è stada la capitàl d'l Impēr Utumàṅ da 'l 1365 a 'l 1453.
Carulìna dal Sud
La cunfìna a èst cun 'l Ucéan Atlàntic, a nòrd cun la Carulìna dal Nòrd (la s è dastacàda sèg in dal 1729) e a sud-òvest cun la Geòrgia. Dòp avér mandâ via gl'ingléś in dal 1781 insém a chi atri trédas culògni americàni, la Carulìna dal Sud 'l è stâ 'l secónd stat a ratificàr la custitusiòṅ di Stat Unî ma anc al prim a 'rvultàr-as cóntar la federasiòṅ al 20 ad Dicémbar dal 1860 par dar vita a i Stat Cunfederài dl'Amèrica tacànd na guèra sivìla cumbatùda par la prima vòlta a Fort Sumter in dal sò teritòri.
Edirne
Al sò sìndig, da 'l 2014, 'l è Recep Gürkan dal Partî Pupulàr Republicàṅ (CHP).
Carulìna dal Sud
Al sò guvernadōr, da 'l Śnar dal 2017, 'l è 'l republicàṅ Henry McMaster ch'l à tòlt al pòst dla Nikki Haley ch'la s è dimìsa p'r andàr a far la rapreśentànta permanènta a 'l ONU par cònt dal presidènt Donald Trump.
Culegamènt estéran
}}
Simul stabunt simul cadent
{{Metacaixa
Edirne
Àtar prugèt
}}
Simul stabunt simul cadent
Simul stabunt simul cadent o Simul stabunt vel simul cadent (literalmènt insém i staràṅ o sinò insém i cascaràṅ) l'è na manéra 'd dir latìna ch'a s dróa in dal dirìt p'r indicàr che quànd na situasiòṅ la n gh'è piò la s tira adrē 'n àtar quèl ch'al n pōl minga armàgnar sù da par lò, faghénd dònca crudàr incòśa.
Al prim uś difùś su i mèdia al gh'è stâ a i tèmp dal fasìśum quànd al Papa Pio XI 'l à tirâ fóra cla fraś chè par mét'r in guàrdia 'l guèr'n itagliàṅ che s'l is mis maṅ a l' Cuncurdâ, firmâ da pôc tèmp, alóra a sarév vgnû śò tut, anc i Pat Lateranéns e la Questiòṅ Rumàna.
Vóś ligàdi
}}
.gucci
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
Gomìtol
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al gomìtol 'l è ùna dal manéri, dòp edla matàsa, dla spulèta, dla ròca (tèsil) e dal ruchèt, ed tgnîr arvujê sù e carghê in 'na manéra urdnèda soquànt tîp ed filê, c'ma la lana, al cutòun o al spêg, e anca 'd quī sintètic c'm'al rayon, al polièster, pò di curdunèt o dal tresulèini, e via descurènd.
A s pōl carghèr al gomìtol ed filê sia a man (fat in cà) che a màchina (in n'uśèina per vènd'r-el).
Colegamèint estèren
}}
Makemake (astrunumìa)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Makemake (sìmbul: ) 'l è 'n pianēd nâṅ dal Sistéma sulàr dla clas di plutòid, catâ in dal 2005 in dla Fasa 'd Kuiper, ch'al ciàpa 'l nóm da la figùra 'd Makemake, Dio dla mitulugìa dl'Ìśula 'd Pasqua, mént'r a 'l inìsi 'l éra stâ batśâ cuma 2005 FY 9  . Al sò diamétar 'l è a 'l incìrca 'd 3/4 ad qvél ad Plutòṅ e 'l gh'à 'n satélit ciamâ “S/2015 (136472) 1”.
La sò temperadùra dimóndi basa (−243,2 °C) la 'l rénd un còrp dal tut giasâ, pîṅ 'd metàṅ, etàṅ e probabilmènt anc aśôt. I siensiâ i crédan ch'al gh pòsa avēr n'atmusféra quànd al pianēd al s davśìna a 'l sò perièli e dònca 'l Sōl 'l è bòṅ ad scaldàr-al qvél tant ch'l è abàsta par far evapuràr un pôc i sò giàs.
Culegamènt estéran
}}
4
Al 4 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
1319 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
La volpe dalla coda di velluto
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Finalmènt i vìvan la sò pasiòṅ ma a gh cala pôc ch'a rugnirà 'l uragàṅ dal sò destîṅ!|Tagline dal film}}
La volpe dalla coda di velluto (La vólp da la cóa 'd vlû) 'l è 'n thriller itagliàṅ e spagnōl dal 1971 ad José María Forqué.
La pelìcula l'è stada giràda a Madrìd, in dla Còsta Brava, a Geróna e in Pùglia.
Sunt
La Ruth (Analía Gadé) l'è na dóna pîna 'd bèsi ch'la gh'à na vila in dla Còsta Celèsta ma 'l sò matrimòni cun Michel (Tony Kendall) 'l è drē a 'ndàr in ruìna parchè lē la n gh vōl più bèṅ. Un dè la dóna la gh diś ch'l'è finìda e ch'in cal méntar l'à anc cgnusû 'n óm ch'al l'à fata inamuràr, Paul (Jean Sorel). I dū i tàcan na relasiòṅ insém, vdénd-as da spés anc cun 'n amìg ad lò, Roland (Maurizio Bonuglia).
La Ruth l'invìda Paul a vgnir a star sèg e, in dal stés tèmp, la taca 'l pràtichi 'd divòrsi. A 'l impruvìś però la và in a risć ad murìr durànt dū incidènt dimóndi strâṅ: in màchina, ch'i n gh funsiónan piò i frēṅ, e sotàqua quànd al bómbuli d'l usìgen i s frùstan a 'l impruvìś méntar l'éra drē a far n'imersiòṅ. Na nòt par caś la sènt Paul dascórar cun la sò muróśa Danielle (Rosanna Yanni) e cun Michel par traplàr un piàṅ par far-la fóra e parmét'r acsè a sò marè ad ciapàr i bèsi dl'eredità prima ch'a sia tròp tard.
Culegamènt estéran
}}
.sbs
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
Pedagogìa socèla
{{Metacaixa
3
Al 3 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Pedagogìa socèla
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La pedagogìa socèla (pedagogia sociale in itagliàṅ) l'è cla branca edla pedagogìa ch'la stùddia e la pèinsa a catèr dagli ocaśiòun 'd educasiòun in dal socèl, vōt ch'a sìa ind un canpèt ed śōg dal balòun, in na palèstra, in n'asociasiòun ed volontarièt e via descurènd.
Colegamèint estèren
}}
1126 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1126, mo invéci 'l an 1126, 't ê da 'ndèr chè) Al 1126 (mileseintveintsē, millecentoventisei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1125 (mileseintveintsìnc) e 'l vin prìma dal 1127 (mileseintveintsèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseintveintseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
739 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 739, mo invéci 'l an 739, 't ê da 'ndèr chè) Al 739 (setseinttreintanōv, settecentotrentanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 738 (setseinttreintòt) e 'l vin prìma dal 740 (setseintquarànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseinttreintanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
2
Al 2 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Sean Penn
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Sean Justin Penn, cgnusû méj cuma Sean Penn (Santa Mònica, 17 'd Agóst dal 1960, a s lèś [ʃɔːn pɛn] in ingléś, dònca Sciôn Pèn a la miranduléśa), 'l è 'n atōr, senegiadōr, regìsta e prudutōr americàṅ, candidâ par sinc vòlti a i Prèmi Òscar in du 'l à vins cuma atōr prutagunìsta in dal 2004 par Mystic River e in dal 2009 par Milk.
'L à inóltar purtâ a cà 'n Golden Globe, 'n Ōrs 'd Argìnt a 'l Fèstival 'd Berlîṅ par Dead Man Walking - Condannato a morte, un prèmi a 'l Fèstival ad Cannes par She's So Lovely - Così carina e dū Cópi Vólpi a 'l Fèstival ad Venèsia par Bugie, baci, bambole & bastardi e par 21 grammi.
'L è stâ spuśâ cun la cantànta Madonna e cun l'atōra Robin Wright ch'la gh'à dâ dū fiōi e al gh'à abû dal relasiòṅ cun la Pamela Springsteen, l'Elizabeth McGovern, la Susan Sarandon, la Charlize Theron e cun la fiōla dla Greta Scacchi e 'd Vincent D'Onofrio, la Leila George, ch'l'è sèg da 'l 2016. Al gh'iva 'n fradèl, anc lò atōr famóś, ch'l è mòrt par 'n atàc ad cōr in dal 2006, Chris.
Da 'l punt ad vista pulìtig, al s è dit da la banda 'd Barack Obama e dal presidènt venesuelàṅ, al sucialìsta Hugo Chávez.
Biugrafìa
Sean al fà 'l sò debùt cuma atōr in 'n epiśòdi dal telefìlm La casa nella prateria dal 1974 mént'r a 'l cìnema al gh'à da spetàr al 1981 quànd Harold Becker al gh śibìs la part d'l arvèrs capitàṅ Alex Dwyer in Taps - Squilli di rivolta. Dòp al dramàtic A distanza ravvicinata ad James Foley dal 1986, in du la Madonna la canta Live To Tell in di tìtui 'd cóa, 'l atōr califurgnàṅ al lavóra pròpria cun la cantànta uriginària dal Mìchigan in dla cumèdia Shanghai Surprise d'l an dòp. I dū i decìd'n anc ad spuśàr-as par pò divursiàr in dal 1989.
Fra la fiṅ di an Utànta e 'l inìsi di an Nuànta al gira dū impurtànti pelìculi dal regìsta Brian De Palma, Vittime di guerra e Carlito's Way. In dal 1995 'l è prutagunìsta insém a la Susan Sarandon dal dramàtic Dead Man Walking - Condannato a morte, òpra ch'la gh pòrta na candidadùra a i Prèmi Òscar. In dal 1997 al gira soquànt film ad sucès cuma She's So Lovely - Così carina ad Nick Cassavetes, U Turn - Inversione di marcia 'd Oliver Stone e The Game - Nessuna regola ad David Fincher.
In dal 1998 al lavóra cun Terrence Malick in dla sò pelìcula 'd guèra La sottile linea rossa méntar 'l an dòp 'l è in dal cast dla cumèdia 'd Woody Allen Accordi e disaccordi. In dal 2000 al ciàpa la part 'd Cuco Sánchez in Prima che sia notte, film ad Julian Schnabel cun prutagunìsta Javier Bardem e 'n camèo 'd Johnny Depp, e 'd Thomas Janes in dal thriller Il mistero dell'acqua.
Al 2003 'l è 'n an ciàṿ par lò parchè, faghénd al prutagunìsta 'd Mystic River 'd Clint Eastwood, al vins al sò prim Prèmi Òscar e anc un Golden Globe. 'N atra statṿa la gh riva in dal 2008 quànd al fà 'l gay Harvey Milk in dal film biugràfic Milk ad Gus Van Sant.
In dal 2001 al tórna a lauràr cun Malick in The Tree of Life e par la prima vòlta c'n un regìsta itagliàṅ Paolo Sorrentino in This Must Be the Place in du 'l fà na vècia rock star ch'la pâr Robert Smith di The Cure.
.sapo
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
991
Al 991 (CMXCI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
1320 (nùmer)
{{Metacaixa
Granfi
{{Metacaixa
1320 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Granfi
{{dialort | dial=Carpśàn}}