cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La casa che grondava sangue
Epiśòdi "The Cloak"
P'r ùltim 'l agìnt Stoker al cònta a 'l ispetōr cuś è sucès a Paul Henderson, 'n óm in là c'n i an ch'al s éra cumpagnâ cun na dóna dimóndi più śōvna c'n al visi dal fum, la Carla Lynde (Ingrid Pitt). Lò 'l iva tòlt in afìt la cà parchè la n éra minga tant luntàna da i teàt'r ad pòśa in dua al gh'iva da recitàr la part 'd un vampîr in òṅ di sò film ad scarésa, al tèrs insém a lē. Durànt al próvi però a n gh andàva bèṅ gnint, specialmènt i custùm i gh fàvan vgnir al lat a i śnòć da 'l tant ch'i éran lòfi. Par sò furtùna 'l iva catâ qvél ch'a gh vliva in dal negòsi ad ròba vècia ad Theo von Hartmann (Geoffrey Bayldon), un bèl tabàr antìg da métar-'s adòs, sénsa savēr che chi s al mét al dvènta pò 'n vampîr dabòṅ.
Culegamènt estéran
}}
1270
Al 1270 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1 d'avrìl
Al  l'è al 91° dè dal calendàri gregoriàn (92° in di an bisestìl); agh vólen incòra ètri 274 dè a la fin dl'an.
Tratê edl àbac
{{Metacaixa
Al Tratê edl àbaco, ch'al ciamòm acsè mo a gh'calarèv per la veritê un só tìtol originêl però, 'l è ùn di tratê scrìt in latèin da 'l Piero della Francesca in di an edla só maturitê, tra 'l 1450 e 'l 1480. Al studiōś al gh'descòr ed dimòndi probléma ed calcol matemàtic ch'a s incòuntra tùt i dè in dal cumérsi e in dal teorìi edla giumetrìa, anca se ind un livêl bèin de più élt. Ed cal tratê chè, a s 'n è tgnû da cât a Firèins infìn a incō, dū codes scrìt a màṅ, e ùn da 'l stès Piero.
Referèinsi
}}
1242 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Ken Page
{{metacaixa
Kenneth Page, cgnusû méj cuma Ken Page (St. Louis, 20 ad Śnar dal 1954), 'l è 'n atōr, ardupiadōr e cabaretìsta americàṅ.
Àtar prugèt
}}
399 (nùmer)
{{Metacaixa
Embryo
{{Metacaixa
399 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 399, mo invéci 'l an 399, 't ê da 'ndèr chè) Al 399 (terśeintnovantanōv, trecentonovantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 398 (terśeintnovantòt) e 'l vin prìma dal 400 (quatersèint). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXCIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintnovantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Jonathan Calleri
Jonathan Calleri è nassù a Buenos Aires al 28 ad Setémba dal 1994. L'è 'n zugadór 'd folbal dla São Paulo.
Embryo
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Creàda da la siénsa... par masàr.|Tagline dal film}}
Embryo (Embriòṅ) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1976 ad Ralph Nelson, dvintâ 'd dumìni pùblic in di Stat Unî.
Sunt
Al dutōr Paul Holliston (Rock Hudson) 'l è 'n genetìsta ch'al viṿ da par lò da quànd sò mujēr l'è mòrta in 'n incidènt méntar lò al guidàva. Da cal dè lè 'l óm al gh'à 'n magòṅ dimóndi grôs in di cunfrònt ad sò cugnàda ch'la gh fà 'd asistènta, la Martha Douglas (Diane Ladd).
Na sira 'd piōva 'l dutōr, mént'r al tórna a cà in màchina, al mét sóta na caggna gravda dla rasa dobermann. Tintàd ad salvàr-la, Paul al la pòrta in dal sò laburatòri e 'l mét i sò embriòṅ dènt'r a 'n ùtar artifisiàł. Esénd dimóndi pìcui, al siensiâ al próa a śvilupàr-i più in présia dand-ag di urmòṅ sperimentài trat da 'l latògen plasentàr umàṅ parchè al sà che par la màd'r a n gh'è gnint da far. A la fiṅ a scampa sōl 'n embriòṅ ch'al dvénta grand e inteligènt in quàt'r e quàt'r òt anc se cun di scat 'd arlìa ch'i al pórtan sénsa mutìṿ a masàr un cagnulèṅ ch'al pasàva par strada.
Decìś ad druàr i sò studi a 'l servìsi dla madśìna, 'l óm al s fà dar 'n embriòṅ umàṅ dna dóna ch'la s éra tòlta la vita e al gh la cava a far nàsar na putìna ch'la dvènta na śuvnòta in un lamp e che lò al ciàma Victoria (Barbara Carrera). La ragàsa l'impàra a star a 'l mónd e a far-as na cultùra lśénd di lìbar e a pâr ch'al tèmp par lē al vaga avànti nurmalmènt esénd ch'al dutōr, quànd l'è nada, al gh'à dâ dal metotrexâ, na sustànsa bòna a cumbàt'r al decadimènt dal sò céluli.
333
Al 333 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
.hosting
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
Delitto Versace
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al 15 ad Luj dal 1997 un stilìsta 'd mòda itagliàṅ famóś in tut al mónd al finìs masâ a cōlp ad pistòla. Qvésta chè l'è la stòria dal... Masamènt Versace.|Tagline dal film}}
Delitto Versace (Masamènt Versace) 'l è 'n film biugràfic e dramàtic dal 1998 scrit e dirèt par Menahem Golan. Al cònta la stòria dal masamènt dal stilìsta calabréś Gianni Versace a Miami ad òpra 'd Andrew Cunanan.
'L è stâ girâ c'n budget ad quàtar migliòṅ ad dòlar.
Sunt
In cal mént'r un śōvan gigolò sasèṅ, Andrew Cunanan (Shane Perdue), 'l è drē a rivàr in Flòrida da San Francisco lasànd par strada na sfilaràda 'd umisìdi fra i sò amànt, cuma qvél dal sò amìg David Madson (Matt Servitto), e 'd pasànt par fargàr-'g al màchini. Al gh 'l à sèg parchè lò al n 'l iva minga tòlt a far al mudèl par lò. Quànd al riva in sità 'l al cópa davànti a la sò vila a South Beach.
Gl'agìnt d'l FBI John Jacoby (Steven Bauer) e Barnie Rogers (Renny Roker) e i sò óm i gh dànan la casa dapartùt in fiṅ tant ch'i 'l càtan mòrt dènt'r al yacht in du al s éra lugâ.
Culegamènt estéran
}}
Lunbardî
{{Metacaixa
La Lumbardéia l'é ‘na regiòun italiâna cun cîrca nōv miliòun d'abitânt. La só capitêl l'é Milân. La Lumbardéia la cunfîna a mezanôt cun la Svésra (Cantòun Ticîn e Grisòun), a sîra cun al Piemûnt, a matèina cun al Vènet e cun al Trintèin-Êlt Âdis/Sudtirōl, e a mezdé cun l' Emélia-Rumâgna. L'aministrasiòun regiunêla l'é int al Gratacēl Pirelli, a Milân.
Al nòm
Al nòm Lumbardéia al vîn da la parôla tedèsca e longobêrda Langbardland o Langbardaland, che cun al tradusiòun ch' în stêdi fâti dôp l’é dvintê préma Langbard e dôp Longobardia o Langobardia fîn ad arivêr a Lumbardéia, ch' al vré dîr "Tèra di Longobêrd".
I cèinter principêl dal pruvînci Lumbêrdi
La Lunbardî l'è na regiån itaglièna con stra sè e nå nôv migliòn d'abitànt. La so capitèla l'è Milàn. La Lunbardî la cunféna piò sò cun la Svézzra (Cantån Tizén e Grisòn), a sîra col Piemånt, a maténna col Vènet e col Trentén-Elt Égg’/Südtirol, e piò zå cun l'Emégglia-Rumâgna. L'aministraziån regiunèl l'è int'al Gratazîl Pirelli, a Milàn.
Al nòmm
Al nòmm Lunbardî al vénn da la parola germànica e lungubèrda Langbardland o Langbardaland, che cun al traduziòn ch'ali én stè fati dåpp l'è advintè prémma Langbard e dåpp Longobardia o Langobardia fén ad arrivèr a Lunbardî, ch'al vré dîr "Tèra dî Lungubèrd".
Acapûlc
{{Metacaixa
Lunbardî
Äl chèplôg ed pruvénzia d'la Lunbardî
Al num Lumbardia al vegna da la parola germanica-lungubärda Langbardland o Langbardaland che, dop dil mudifich in latëin e in italian, l'é cambiä in Langbard, po in Longobardia o Langobardia par 'rivä al num d'incö. Völ di "Tera di Lungubärd", la tera d' cul popul germanic ca l'era vegn zu in Italia in dal 568 d.C. e l'äva mis la so capitäla a Pavia. Alura la Longobardia l'era una zona bëin püsè granda d' cula d'adès.
Acapûlc
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Lunbardî
Äl chèplôg ed pruvénzia d'la Lunbardî
Al simbul d' la region l'é la rösla camuna (in bianc cun dré dal verd) e l'é stä ispirä da un'incision in sil predi d' la Val Camonica ch' i ävan fat i om d' l'antiga civiltä di Camuni. Cun la rösla i völan ricurdä la storia milenäria e la caltüra antiga d' la region. A gh'é una leg' d' la region par dä o dä mia 'l parmès da druä al simbul lumbärd.
Acapûlc
Acapûlc (Acapulco de Juárez al sarés al nóm uficiàl in Spagnōl) l'è na sità dal Mèsic ad 673.479 abitànt (2010) ch'la s cata in dal stat ad Guerrero. L'è stàda misa in pē al 12 ad Mars dal 1550 p'r Antonio de Mendoza y Pacheco.
Al sìndac 'l è Luis Walton Aburto. Al sò nóm al daśvèṅ da 'l Aztêc Aca-pōl-co ch'a vōl dir «In dua i èṅ stadi śbragàdi o spasàdi via al cani».
Lunbardî
Äl chèplôg ed pruvénzia d'la Lunbardî
Al motto üficiäl d' la Lumbardia l'é: "Una regione per fare" (una region par fä).
Acapûlc
Una dal sò sità śmèli l'è Nàpuli.
L'è òṅ di più impurtànt sèntar turìstic dal paéś, in s'l Ucéan Pasìfic. Al sò spiàgi più impurtànti i èṅ Revolcadero (ch'la gh'à da gl'óndi dimóndi élti, druàdi da i surfìsta), Condesa (cun i albèrg più impurtànt) e Pie de la Cuesta (cgnusùda p'r i sò tramònt).
Lunbardî
Geugrafia
La Lumbardia la s' divìda quäsi a metä tra pianüra (pö o menu 'l 47,1%) e muntagna (40,5%). Al 12,4% ca 'l resta la culëina.
Acapûlc
Là a fà sèmpar cald tut 'l an parchè a s pasa da i 26,8° mèdi ad Śnar a i 28,7° ad Luj e Agóst.
Lunbardî
Geugrafia
La region la pöl ves dividì anca in quatar zoni par descriv il carateristich geugrafich: la pärt propri cun i Älp, vüna d' meza muntagna (Preälp) o culëina, un'ätra d' pianüra (Älta e Basa) e cula suta 'l Po.
}}
Acapûlc
Culegamènt estéran
}}
La bambola assassina 4: La sposa di Chucky
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Chucky 'l à catâ 'l amōr par lò.|Tagline dal film}}
La bambola assassina 4: La sposa di Chucky (La bàmbula ch'la cópa 4: La mujér ad Chucky) 'l è 'n film ad scarésa e da rìdar americàṅ dal 1998 ad Ronny Yu scrit par lò da Don Mancini. 'L è al quàrt film dla sèrie dòp La bambola assassina 3 dal 1991 e 'l à vins dū Awards a 'l Fantafestival.
Sunt
Dòp èsar finî in mèś a n'èlica, al còrp dal putòć ad Chucky al s cata śbragâ in mila pès. La sò ex muróśa Tiffany (Jennifer Tilly) la 'l cata sù e la 'l pòrta in dla sò roulotte in du la viṿ insém a 'n metalàr cun un piercing insfilsâ in di làbar, Damien (Alexis Arquette). La Tiffany la 'l fà sù e la 'l mét insém cun na gùcia cuśénd-al e pò la próa a far-al turnàr in vita faghénd dla magìa négra. Al sò traplàr al và a finìr bèṅ e al bambulòt al tōś a cumpurtàr-as cuma 'l à sèmpar fat, tacànd da 'l pòvar Damien ch'al vèṅ cupâ subìt.
Ma a gh 'n è anc par lē parchè i dū i lìtgan e lò al la masa faghénd però in manéra ad tiràr-ag via l'anma par métar-la in na bàmbula fémna che lē la gh'iva tòlt par tōr-'l in gir. Adès Chucky al gh'à finalmènt na spóśa e al pōl anc purtàr-s-la a lèt. Ma a n è minga quàl lè al sò ubietìṿ. Chi lò al vōl turnàr umàṅ e, par far-al, al gh'à biśógn di còrp di dū śóvan: Jesse (Nick Stabile) e la Jane (Katherine Heigl).
Culegamènt estéran
}}
Sèrsna
Sêrsna (Sarsina in itagliàṅ) 'l è un cumùn itagliàṅ ad 3.696 parsòni (a fiṅ 2008) in dla pruvìnsa ad Furlé e Zisèna in Rumâgna. La s cata in d'l Apenèṅ tosc-rumagnól a 243 mètar dal livèl dal mar, in dla riva sinìstra dal fiùm Savio, e la dista a 'l incìrca 35 km da Zisèna e 50 da Furlé.
A n s è minga sicùr ad gl'urìgini dal nóm: a gh è 'l caś ch'al sia ùmbar, cum l'è anc la sità.
In di tèmp antìg a gh è nâ al più impurtànt autór ad cumèdi in latìn Tito Maccio Plauto.
A Sêrsna a s tèṅ dacàt i rèst dal véscuṿ San Vicinio, visû in dal tèrs sècul, famóś p'r èsar n'eśurcìsta e un guaridór. Tut i an, dimóndi gint la vèṅ chè par réndar-gh umàǵ.
1280
Al 1280 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Volcano
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L inféran da 'l sèntar dla Tèra al vgnarà in superfìsi par distrùś'r incòśa!|Tagline dal film}}
Volcano (Vulcàṅ) 'l è 'n film catastròfic dal 2015 ad Mark Roper, vgnû fóra diretamènt p'r al marcâ d'l home video.
Sunt
'L americàṅ Russell Woods (Chris William Martin), insém a sò mujēr uriginària dl'Itàglia Donatella Silvano (Marnie Alton), 'l è in Sud-Amèrica par far un servìsi fóto-gràfic 'd un vulcàṅ ch'al s è daśdâ. Par vśinàr-as da piò, al s fà scarusàr là diretamènt in elicòtar par Pedro (Andrey Slabakov) ma tut 'd un trat al vulcàṅ al gh'à n'erusiòṅ spavintóśa ch'la culpìs al vilàǵ lè darènt. La Donatella la finìs in na sfésa ch'la s è vèrta in sla tèra e la mōr bruśàda da 'l màgma.
Soquànti stmani dòp Russell al decìd 'd andàr a véd'r i pòst in du l'è carsùda sò mujēr, un paiśèṅ in Tuscàna ciamâ Sant Andréa. Rivâ là al cgnós la mistra Silvia (Antonella Elia) e 'l futógrafar Antonio (Joseph Beattie) ch'al gh diś ch'in dla cà di Silvano, dòp ch'i èṅ andâ a star in di Stat Unî, adès a gh viṿ na ragasōla ciamàda Angela (Sara Malakul Lane) ch'a sò dita l'è mata. 'L americàṅ, ch'al vrév védar dal fóto dla Donatella a i tèmp dla scōla, al decìd 'd andàr da pàdar Minghét (Philip Dunbar) par dar 'n òć a i regìstar, ch'adès la Céśa catòlica la ghì'à in maṅ tut lē.
Culegamènt estéran
}}
2 d’agòst
Al  l'è al 214śum dè dal calendàri gregoriàn (215śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 151 dè a la fin dl'an.
Una ragazza piuttosto complicata
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Una ragazza piuttosto complicata (Na ragàsa piutòst cumplicàda) 'l è 'n film dramàtic dal 1968 ad Damiano Damiani ch'al tōś ispirasiòṅ in na manéra libra da 'n racònt 'd Alberto Moravia, „La marcia indietro“.
La pelìcula l'è cgnusùda anc cuma „Senza pudore“.
Frèśno
{{Metacaixa
Una ragazza piuttosto complicata
Sunt
Alberto al và a star da la Claudia, pò al pasa na giurnàda in dla vila dla Greta e al próa a far-as anc quésta chè ma lì lē la gh diś 'd avér-ag bèla 'l muróś, un mèdag ad quarànt' an (Sergio Graziani), ma Alberto al n gh créd mia. La Claudia la taca a dascórar, e la và sèmp'r adrē, che cl'atra la gh stà sèmp'r adòs dònca la la vrév andgàr in dla vasca da bagn o masàr-la tirànd-'g un cōlp ad pistòla. Quànd Alberto al vèṅ mandâ via da la Claudia parchè l'à decìś 'd armàgnar sèg, dòp avér anc śluntanâ Pietro, lò al decìd ad far fóra la Greta andànd-'g adòs cun la màchina.
Frèśno
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Una ragazza piuttosto complicata
Culegamènt estéran
}}
Frèśno
Frèśno (a s lèś /ˈfrɛznoʊ/ in ingléś) l'è na sità di Stat Unî, la quìnta più granda dla Califòrgna, c'n i sò sincsènt-vintmìla abitànt a 'l incìrca, dòp Los Angeles, San Diego, San Jòśè e San Francisco. L'è stada fundàda in dal 1872 e la s cata in dla Cuntèa 'd Frèśno in dla Val ad San Joaquin.
Braṡil
{{Metacaixa
Frèśno
La sità l'è 'n sènt'r industriàł impurtànt (vēdar e tapē) ma anc cumersiàł e aministratìṿ. Fra i prudót dla tèra a 'rcurdém al cutòṅ, l'ua, la fruta e la vardùra ma i vànan fòrt anc al furmàj e 'l alevamènt dal bèsti da carna cuma vachi e pui.
Tgnénd adrē a i dat dal cesimènt dal 2010 la sò pupulasiòṅ la pōl cuntàr su 'n 20,6% 'd biànc minga ispànig, un 46,9% 'd ispànig, 'n 8,3% ad négar e 'n 12,6% 'd aśiatic.
Braṡil
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Frèśno
Al sò sìndig, da 'l 2017, 'l è 'l republicàṅ Lee Brand.
Culegamènt estéran
}}
Braṡil
Al Braṡil (al so nùm üficiäl l’è República Federativa do Brasil – Repubblica Federativa del Brasile in Itagliàn) a l’è ‘na repüblica federäla demucràtica ad l’America meridiunäla.
Al cunfëina a nord cun la Colombia, al Venesüela, la Guyana, al Suriname e la Guyana Francesa, a sud cun l'Uruguay e ad ovest cun l'Argentëina, al Paraguay, la Bulivia e al Perü. A est l’é bagnä da l’oceano Atlantic.
Pulitica
La so capitäla l’é, dal 1960, Brasilia. Prima l’era stä Salvador. Seconda l’era stä Rio de Janeiro. In dal 2016, al gh’äva 206.081.432 d’abitant.
Al sò presidëint all’é, dal 31 d'agòst 2019, Jair Bolsonaro.
Ligàm ad föra
}}
86 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 86, mo invéci 'l an 86 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) 'L 86 (utantasē, ottantasei in itagliàn) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 85 (utantasìnc) e 'l vin prìma edl 87 (utantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l utantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Mockingbird - In diretta dall'inferno
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Da 'l regìsta ad „The Strangers“ e da 'l prudutōr ad „La nòt dal giudìsi“ e 'd „Paranormal Activity“.|Tagline dal film}}
Mockingbird - In diretta dall'inferno (Mockingbird - In dirèta da 'l inféran) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 2014 ad Bryan Bertino.
Sunt
Tom (Todd Stashwick) e l’Emmy (Audrey Marie Anderson) i èṅ marè e mujēr e i gh'aṅ dū fiōli pìculi da crésar: la Megan (Alyvia Alyn Lind) e l’Abby (Emily Alyn Lind). La Beth (Alexandra Lydon) l'è na studènta universitària ch'l'è andàda a star da par lē luntàṅ da i suo par studiàr. Leonard (Barak Hardley) 'l è 'n put bòṅdagnìnt sénsa lavōr ch'al viṿ incóra cun sò màdar (Lee Garlington). Tut tri i ricév'n un rigàl a surpréśa fóra da 'l us, na telecàmera, e i pènsan ch'a sia na vìnsida a 'n quàlc cuncōrs. Su 'n bijét a gh'è scrit ch'i gh'ànan da tōr śò sèmpar.
A 'l inìsi i èṅ tut cuntènt dal prèmi ma pò i fàn'n a mènt ch'a gh'è quèl ch'a traśa esénd che la telecàmera la n sa śmòrsa briśa. Leonard al ricév 'n àtar pac cun dènt'r un custùm e dal truc da pajàs. Pinsànd che pò al vinsrà di prèmi incóra più grôs, 'l óm al s vistìs da clown e 'l taca a far qvél ch'i gh dìśan su di bijét ch'i gh fànan catàr in gir cuma andàr a scurśàr in 'n hutèl in dal cèso dal dóni, far-as dar di cals in di maròṅ o far-as far dal fóto cun di putèṅ. La còpia invéci la ricév un bijét cun scrit insìma „1805, Mockingbird“ ch'a pâr 'n indirìs e pò na caséta vìddeo in du a s véd un masćèṅ fat fóra mént'r al dgiva ch'l iva fat cum i gh'ìvan dit, tiràr śò sèmpar cun la telecàmera. La caséta la finìs cun 'l avìś 'd a n ciamàr minga la pulisìa, anc parchè i telèfun i n funsiónan piò e pò 'l putìni i èṅ a scóla e dònca in perìcul.
A la fiṅ i s càtan tut in na cà a 'l 1805 ad Mockingbird, impinìda 'd palunsèṅ rós.
579 (nùmer)
{{Metacaixa
Karin Knapp
{{Metacaixa
157 (nùmer)
{{Metacaixa
579 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 579, mo invéci 'l an 579, 't ê da 'ndèr chè) Al 579 (sincseintestantanōv, cinquecentosettantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 578 (sincseintestantòt) e 'l vin prìma dal 580 (sincseintutànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DLXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintestantanovéśim post.
Karin Knapp
{{dialort | dial=Miranduléś}}
579 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
157 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 157, mo invéci 'l an 157 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 157 (seintsinquantasèt, centocinquantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 156 (seintsinquantasē) e 'l vin prìma dal 158 (seintsinquantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintsinquantasetéśim post.
.help
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
L'uomo che uccise il suo cadavere
{{Metacaixa
Karin Knapp
La Karin Knapp (Brùnic, 28 ad Śugn dal 1987) l'è na tenìsta itagliàna d'l Élt Édǵ prufesiunìsta da 'l 2002.
495 (nùmer)
{{Metacaixa
L'uomo che uccise il suo cadavere
{{dialort | dial=Miranduléś}}
495 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 495, mo invéci 'l an 495, 't ê da 'ndèr chè) Al 495 (quaterseintnovantasìnc, quattrocentonovantacinque in itagliàṅ) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 494 (quaterseintnovantaquàter) e 'l vin prìma dal 496 (quaterseintnovantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXCV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al quaterseintnovantasinchéśim post.
Karin Knapp
L'è élta 180 cm e la péśa 72 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. Al 25 ad Favràr dal 2008 l'è rivàda a èsar la nùmar trénta-sinc dal mónd. In dla sò caréra l'à purtâ a cà sinc tìtui ITF (pardénd-an trédas), śugànd anc na finàl WTA in dal 2008.
L'uomo che uccise il suo cadavere
{{Film }}
495 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Karin Knapp
Al sò film preferî 'l è Il gladiatore e l'è bòna ad dascórar in Itagliàn, in Tedésc e in Ingléś.
L'uomo che uccise il suo cadavere
{{CITAZIONE|300.000 vòlt ad Scarésa!|Tagline dal film}}
L'uomo che uccise il suo cadavere (’L óm ch'l à masâ 'l sò cadàvar) 'l è 'n film ad scarésa fantàstic dal 1956, girâ in biànc e négar, ad Jack Pollexfen ch'al 'l à anc prudót.
Karin Knapp
Caréra
In dal 2011 l'è custréta a śugàr praticamènt sōl di ITF. A Róma la n pasa briśa al qualificasiòṅ ma la bat listés la Kirsten Flipkens 4-6 6-2 6-2. A Palèrum la i pasa (baténd anc la Nastassja Burnett che sèg la fà sèmpar dal bruti figùri) ma pò la và fóra subìt p'r òpra dla pulàca Polona Hercog, stés quèl anc a i US Open e in Lussembûrg (7-6 5-7 6-7 da la Monica Niculescu).
L'uomo che uccise il suo cadavere
In di Stat Unî la pelìcula l'è stada distribuìda in di cìnema insém a Mondo senza fine 'd Edward Bernds.
Karin Knapp
Caréra
In dal 2012 la riva in di quàrt a Bugutà ma 'l è a Esturìl ch'la véd la luś incóra. La pasa al qualificasiòṅ facilmènt baténd via via la Nastassja Burnett 6-3 6-1, la Stéphanie Foretz Gacon 6-3 6-2 e la Mariana Duque Mariño 6-3 7-6. In dal tablòṅ prinsipàl la bat subìt l'Eleni Daniilidou 7-5 6-2 e pò la dà la paga a la nùmar daśnóṿ dal mónd Marija Kirilenko 1-6 6-1 7-5. Anc la Galina Voskoboeva la gh lasa 'l péni sèg, 7-6 2-6 6-4. In semifinàl però a gh'à la méj la canària Carla Suárez Navarro 6-4 6-0. La bulśanìna la pòrta a cà in tut al manéri 146 punt bòṅ par la sò clasìfica. A Róma i gh dàṅ na carta salvàdga e lē la la fà frutàr mandànd a cà subìt la Roberta Vinci par 6-4 2-6 6-2. A 'l secónd tùran la pèrd invéci da la Dominika Cibulková in tri sét. La tarantìna la gh rénd al favōr a 'l prim tùran a Palèrum (6-2 6-2 al puntéǵ). La finìs la stagiòṅ a 'l 123śum pòst.
L'uomo che uccise il suo cadavere
Sunt
Al delinquènt e sasèṅ califurgnàṅ Charles Benton (Lon Chaney Jr.), ch'al s pòrta adrē al scutmàj ad "Butcher" (Maslàr) par via dla sò cativèria, dòp un cōlp ch'al gh'à frutâ siesènt-mila dòlar, al finìs in parśòṅ cundanâ a mòrt.
Karin Knapp
Caréra
In dal 2013 la manca soquànti qualificasiòṅ a 'l inìsi d'l an. A Bugutà la pèrd par na cria cóntar la Jelena Janković in semifinàl 3-6 6-1 7-6. A Acapûlc la riva in di quàrt mént'r a Marrakech la pasa al qualificasiòṅ e pò la céd a 'l secónd tùran a l'Alizé Cornet crudànd tut in un cōlp 1-6 7-5 6-0. A Róma la pèrd a 'l prim tùran 6-4 6-2 da l'americàna Christina McHale.
L'uomo che uccise il suo cadavere
Sunt
Al sò avucàt Paul Lowe (Ross Elliott), ch'al 'l iva jutâ in dla rapìna insém a dū atri canàj, al vōl prufitàr-as dla sò mòrt par fargàr-ag tut i bèsi ch'l iva lugâ prima 'd èsar ciapâ in dal canaléti 'd Los Angeles. Prima 'd finìr su la scrana lètrica, Benton al gh prumét ch'al turnarà par far-'g-la pagàr méntar c'l àt'r al gh rid adrē.
Dòp l'eśecusiòṅ al sò còrp al vîṅ vindû fóra da tut al règhli a 'n siensiâ ciamâ Bradshaw (Robert Shayne) ch'l al vōr druàr par di esperimènt par catàr na cura cónt'r al càncar. Druànd un machinàri ch'l à invintâ lò e dal scarghi lètrichi, al prufesōr al gh la cava a dar vita a 'l cadàvar faghénd-ag vgnir però na pèla acsè dûra che gnanc un raśōr o 'n sćiòp i èṅ bòṅ ad śbuśìr-la e anc na fòrsa 'd c'l àtar mónd.
Karin Knapp
Culegamènt estéran
}}
L'uomo che uccise il suo cadavere
Sunt
Benton, ch'l à pardû la vóś parchè 'l scòsi i gh'aṅ bruśâ 'l còrdi vucàli, al cópa 'l dutōr e 'l sò asistènt (Joe Flynn), pò al tōś na màchina p'r andàr a catàr la sò muróśa, na biónda ciamàda Eva Martin (Marian Carr). Chi lē la tira avànti faghénd di spetaculèṅ spurcaciòṅ insém a la sò amìga Francine (Peggy Maley) in un night in du la s cava śò p'r i óm.
La dóna, quànd la 'l véd, l'è sicûra ch'al sia lò dabòṅ par via 'd un tatuàǵ ch'al gh'à su 'n bras ma ninsòṅ a gh créd quànd lē la próa a mént'r in guàrdia al capitàṅ 'd pulisìa John Lauder (Stuart Randall).
Charles al partìs p'r avēr la sò vindéta cóntar 'l avucàt ch'al 'l à tradî e in dal mént'r al cópa anc soquànt pulisiòt. A dar-ag la casa a gh pénsa 'l tenènt Dick Chasen (Max Showalter), 'n agìnt ch'l à butâ 'l òć anc lò su l’Eva dòp ch'al l'iva invidàda a magnàr un panèṅ insém dèntar la sò màchina 'd servìsi.
Culegamènt estéran
}}
1817 (nùmer)
{{Metacaixa
Proprietê matemàtichi
Al 1817 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 23 col 79: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Nightmare III: I guerrieri del sogno
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|S'at pèns ad saltàr-'g-an fóra viṿ... at sē incóra drē a insuniàr.|Tagline dal film}}
Nightmare III: I guerrieri del sogno (Arbgàt 3: I gueriér d'l insùni) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1987 ad Chuck Russell. 'L è 'l tèrs capìtul dla saga 'd Nightmare dòp Nightmare - Dal profondo della notte dal 1984 e Nightmare II: La rivincita dal 1985, prima 'd Nightmare IV: Il non risveglio dal 1988, Nightmare VI: La fine dal 1991, Nightmare V: Il mito dal 1989, Nightmare VI: La fine dal 1991, Nightmare - Nuovo incubo dal 1994 e d'l incróś c'n al persunàǵ ad Jason Voorhees ad Venerdì 13, Freddy vs. Jason dal 2003, e d'l arfacimènt Nightmare dal 2010.
Custâ quàtar migliòṅ e mèś ad dòlar, al 'n à pò purtâ a cà da piò ad quarànta-quàt'r in di sōi Stat Unî.
Sunt
La śōvna Kristen Parker (Patricia Arquette), dòp 'n insùni in dua Freddy Krueger (Robert Englund) al gh curìva adrē, la s déśda pinsànd ch'a sia stâ sōl 'n arbgàt. La và acsè a lavàr-as la ghigna in bagn ma lè Freddy al gh tira na śgranfgnàda in dal pōls. Sò màdar, l’Elaine (Brooke Bundy), pinsànd ch'l'àppia tintâ ad tōr-as la vita, la la spedìs in d'l uśdàł psichiàtric ad Westin Hills par far-la curàr.
L'è la cata l'ùnica scampàda a i masèl ad Freddy, la Nancy Thompson (Heather Langenkamp), in cal méntra dvintàda dutōra, ch'la lavóra insém a 'l psichiàtra Neil Goldman (Craig Wasson). In dla strutùra a gh'è di àtar ragàs in cura: Phillip Anderson (Bradley Gregg), ch'al s divertìs a far di buratèṅ, cal grintèṅ ad Roland Kincaid (Ken Sagoes), la Jennifer Caulfield (Penelope Sudrow) ch'la vōl dvintàr n'atōra da granda, l'èx drugàda Taryn White (Jennifer Rubin), Joey Crusel (Rodney Eastman) armàś traumatiśâ da i sò arbgàt tant ch'adès al n dascór piò e William Stanton dit "Will" (Ira Heiden) ch'al gira in carusìna dòp ch'l iva tintâ ad masàr-as.
Durànd la prima nòt Freddy al tórna a cumparìr in di arbgàt dla Kristen che però la capìs 'd èsar bòna 'd tiràr dènt'r in di sò insùni dl'atra gint vlénd-al e acsè la s fà jutàr par la Nancy ch'la la salva. Phillip invéci al n è mia furtunâ parchè Krueger, prima ad far-al butàr śò par la fnèstra, al gh cava via a féti i mùscui di bras e dal gambi faghénd-al dvintàr un buratèṅ. Chi lò 'l è sōl al prim dal vitmi dal móstar 'd Elm Street.
Culegamènt estéran
}}
Lêrd
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al lêrd (lardo in itagliàṅ), ciamê anc "grâs pistê", 'l è 'l grâs ch'a s tōś vìa da 'l cupèt dal nimêl maslê, subìt 'd sòt'ala codga, dala só schina e da 'l élta di fiânc, e che pò al vin salê, aromatiśê e stagiunê per soquànt tèimp. Send un grâs tolt da 'l bésti, 'l è 'n grâs satur, a dìr pîn ed colesterôl.
Tiritéra dal sprôc
A sun gnû a unś'r al sprôc, ch'a 'm in dèdi un bel balôc, ch'a 'm in dèdi un baluchîn, p'r unś'r al mé spruchîn.
Ciro Menotti
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Ciro Menotti (Miarìna 'd Carp, 23 ad Śnar dal 1798 - Mòdna, 26 ad Maǵ dal 1831, a s lèś ['t͡ʃiɾo me'nɔtti] in Itagliàṅ) 'l è stâ 'n patriòta itagliàṅ.
Biugrafìa
In séguit, insém a 'l avucàt Enrico Misley, al dascór c'n al duca Fransésc IV par śibìr-'g ad tōr al cmand 'd un muimènt rivulusiunàri par casàr via gl'austrìac. Al duca, ch'l éra dimóndi ambisióś e ch'al vliva śgrandìr al sò Stat sprand anc ad pasàr a rang ad rè, in dal 1812 'l iva tòlt in mujér la Maria Beatrice 'd Savòja ma 'l n éra minga dvintâ 'l rè dal Régn ad Sardéggna parchè a la mòrt ad Vitòri Emanuēl I 'l éra andâ sù Carl Fliś.
A 'l inìsi Fransésc IV al n dà minga al sò apòǵ a Ciro ma 'l armàgn a spetàr par védar cuś a sucéd in Frància e in Àustria ma in tut al manéri al n fà gnanc gnint cóntar Menotti a 'l cuntràri ad qvél ch'l iva fat in chi an lè a di àtar carbunàr cundanâ a mòrt cuma 'l prēt pusidiéś Giuseppe Andreoli giustisiâ a Rubéra in dal 1822.
Cun 'l ajùt di austrìac al duca Fransésc IV al pōl turnàr a Mòdna 'l méś dòp e 'l 26 ad Maǵ al fà impicàr Menotti in dla piàsa dla sitadèla. Prima 'd murìr Ciro 'l iva scrit na létra da dar a sò mujér e a i sò fiōi ma 'l giùdas Zerbini 'l iva decìś 'd a n cunsgnàr-'g-la briśa.
Culegamènt estéran
}}
Opi
L’Opi (Acer campestre second la clasificasjón ad Linneo) l'é un albär mja tant ält (18 –20 m) c’al perda il foji d’avton, d'la famìja d’il Aceraceae. L’è facil catärel in t’i bosc, dal mär infin’ai 1500 m.
Capèl e trus
Albär mja tant gros (al pol rivèr al màsim ai 18-20 m d’altèsa) con un trus -che ed spès l’è miga tant dritt e pin ed broc- c'al pòrta un capèl rotond. La scòrsa l’è maron'na fesuräda a formèr dil plachi regoläri. I sproclen i’en sutil.
Fóji
Fóji sempji, larghi pu o meno 5-8 cm, dal bord intrég e ondulé con 5 o 3 gòbi, con piccól, verd scur. I van ben da där da magnär al bestj.
Fiór
I fiór j’en vérd e picén e i venen fóra vèrs vril-magg insèma al fóji.
Frut
I frut i g'an di alèti che quanda i caschén i g’fan fär un much ed giravolti in manéra ch'i vaghén al pu lontan posibil.
Par co'l véna dróvè
I fiór ad l’opi i van bèn par fär fär 'dla méla ai besjón.
Al lègn l’è ciär, dur e pès, e al rènda bén s'l'è brusè.
L’è na pianta mja tanta gròsa cla soporta ben il scalvaduri. L’è städa dróväda bon ben da ch’indrè par tgnir su i filèr ed vida. Incò l'é drovè cme albär ornamentäl e anca cme pianta da fär dil sési.
332
Al 332 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Il piacere e l'amore (film 2006)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Il piacere e l'amore (Al piaśēr e 'l amōr) 'l è 'n film dramàtic dal 2006 scrit e dirèt par Nuri Bilge Ceylan.
La pelìcula l'è stada preśentàda in cuncōrs a 'l 59śum Fèstival ad Cannes in du l'à vins al Prèmi FIPRESCI.
Sunt
Al prufesōr universitàri İsa (Nuri Bilge Ceylan) al s è cumpagnâ cun na dóna più śōvna ch'la lavóra in dla prudusiòṅ ad séri televiśìvi, la Bahar (Ebru Ceylan). Durànt na vacànsa a 'l mâr a Kaş, al rapòrt fra i dū al và in criśi e la còpia la s mòla dòp na litgàda a na séna da di amìg.
In Aṿtòṅ a Ìstanbul İsa al s mét in cuntàt cun la Serap (Nazan Kesal), na dóna ch'al vdiva bèla quànd al stava cun la Bahar. Dòp avēr fat sès sèg, 'l óm al decìd 'd andàr a Ağrı, la pruìnsa a èst dla Turchìa in du a néva da spés e in du la Bahar l'è drē a giràr na fiction. İsa al vōl turnàr-'g insém e 'l è prònt a cambiàr par lē ma la dóna la 'l para via.
Quànd 'l óm 'l è drē a turnàr a cà, la Bahar la 'l và a catàr in albêrg parchè l'à cambiâ idéa e la gh'armàgn tuta la nòt. La matìna dòp però İsa al partìs listés da par lò in aparéć.
Culegamènt estéran
}}
.uol
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
Al mé lìber
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al mé lìber, o Diàri (Il libro mio in itagliàṅ), cgnusû anc c'ma Diario di Jacopo da Pontormo fatto nel tempo che dipingeva il coro di S. Lorenzo, 'l è al diàri privê ch'al tgnìva al pitōr itagliàṅ Pontormo tra 'l 1554 e 'l 1556, subìt prìma 'd murìr. Scrìt dala màṅ edl avtōr, al s cata in dla Bibliotéca Nasionèla Sentrèla ed Firèins, gnû fóra da 'l só cherti archivièdi sōl in dal 1902. Al Pontormo al gh'nota apèina sinteticamèint quêl ch'al fà, quêl ch'al magna e insèm a chi, i bési ch'al spend e c'm'al s sèint ed salùt. In cal mèinter lè che 'l scrivìva 'l Diàri, al Pontormo 'l era drē a 'freschèr al Côr edla Baśìlica 'd S. Lorèins, e dòunca in sìm'a 'l Diàri a s egh cata anca soquànti nutèdi in sìm'ai pcòun ed pitùra che lò al fèva dè per dè, dôp che anc di schìs cichîn dal figùri ch'l era drē a purtèr avànti. A 'l dè 'd incō al Diàri al vin studiê da soquànt specialìsta, vō-'t per la lengva parlèda in dla Firèins dal Sinc-sèint, vō-'t p'r i magnèr ed cal tèimp lè, e anc per capìr méj el strulghèdi dal Pontormo stès. {{CITAZIONE2|Mercoledì feci quello resto del putto e ebi disagio a quello stare chinato tucto dì, in modo che mi dolse giovedì le rene (e venerdì, oltre al dolermi, ebi mala disposizione e non mi senti' bene e la sera non cenai); e la mattina, che fumo adì 29 1555 - Francesco in giù -, feci la mano e mezo e-braccio di quella figura grande, el ginochio con uno pezo di gamba dove e' posa la mano che fu al venerdì detto; e la detta sera non cenai e stetti digiuno insin al sabato sera, e mangiai 10 once di pane e dua huova e una insalata di fiori di borana.|Mercurdè a iva fât al rest dal putèin e a iva trôp fadighê a tùt cal stèr in chinòun tùt al dè, in manéra che giuvidè a gh'ìva mêl la schina (e venerdè, dôp dai dulōr, a nn'era mìa in bòla e a n'stèva brìśa bèin e la sìra a n'snèva minga); e la matèina, ch'l era al 29 1555 - Fransèsc in śò -, a feva la màṅ e metê brâs ed cla figùra granda, al śnôć cun un pcòun ed gamba indû lò 'l pògia la màṅ fata a 'l venerdè già dìt; e cla sira lè a n' diśnèva minga e a stèva sàinsa magnèr infîn a 'l sabet sira, e a magnèva 10 òunśi ed pâṅ e du ōv e n'insalèta ed fiōr ed buràna.|Diàri dal Pontormo, 1556|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{it}}}}
Colegamèint estèren
}}
Aslan Karacev
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Aslan Kazbekovič Karacev (Аслан Казбекович Карацев in rus, Aslan Karatsev in ingléś, IPA: [ɐˈslan kɐˈratsɨf], scólta'l chè) 'l è 'n tenìsta rus risulèṅ cun di urìgini ebrèj, nâ a Vladikavkaz al 4 ad Setémbar dal 1993.
Al dróa 'l bras dèst'r e 'l śóga 'l arvèrs cun dū maṅ. 'L è élt 1,85 mètar e 'l péśa 85 chilo. Al stà a Mósca e 'l è bòṅ ad dascórar in rus, in ingléś e in ebràic.
In dla sò caréra 'l è madurâ tard, anc par via 'd soquànt infurtùni, catànd i sò sucès più grand in dal 2021 quànd 'l è rivâ in semifinàl a gl'Australian Open, baténd tri top 20 cuma Diego Schwartzman, Félix Auger-Aliassime e Grigor Dimitrov, e 'l à vins 'l ATP 500 ad Dubài, al sò prim tìtul in dal sircùit prinsipàł dòp tri challengers.
Biugrafìa
Uriginàri cuma sò pàdar Kazbek dla repùblica autónuma dl'Usèzia Setentriunàla-Alàgna, a tri an al và a star a Tél Avìv in Ìśraēl insém a i sò genitōr par pò turnàr in Rùsia a séd'ś an par dvintàr un tenìsta.
In dal 2013 al ricév na carta salvàdga par śugàr a San Pirènbûrg ma 'l pèrd in tri sét da 'l sò cunasiunàł Michail Južnyj. In dal 2014 al gh la cava a far la sò prima finàla in dal sircùit challengers a Samarcànda e a bàt'r un top 100, Simone Bolelli, a Urtiśèi. In dal 2015 al vins al sò prim tìtul challengers a Kazàn pò al bat Michail Južnyj a la Kremlin Cup prima 'd andàr fóra a òpra dal tedésc Philipp Kohlschreiber.
In dal 2016 al fà 'l sò debùt in Cópa Davis, vìnsénd 'n incónt'r in Ulànda.
Al 2017 'l è 'n brut an par lò parchè al patìs 'n infurtùni a 'n śnòć, un quèl ch'l al fà crudàr śò in clasìfica a 'la puśisiòṅ 756 dal mónd. Aslan al gh la cava a tiràr-as sù sōl in dal 2020 quànd al vins dū tìtui challenger e pardénd-'n àtar dū in finàl cóntar Attila Balazs a 'l tiebreak deciśìṿ a Bangkòk e Stan Wawrinka a Pràga. A San Pirènbûrg al bat Tennys Sandgren prima 'd andàr fóra cun Karen Chačanov. Al finìs la stagiòṅ a 'l 111śum pòst, dòp avēr vins daśdòt di ùltim vint incóntar śugâ.
In dal 2021 al gh la cava par la prima vòlta, dòp déś tentatìṿ, a qualificàr-as p'r un turnèo Slam, gl'Australian Open. A Melbourne 'l è bòṅ ad rivàr in semifinàl in du 'l cata Novak Đoković ch'l al bat par 3-6 4-6 2-6. Cal riśultâ chè al gh dà 'n cuć ch'l al pòrta a 'l 42śum pòst. A Doha al vins al sò prim tìtul ATP in dópi insém a Andrej Rublëv. In singulàr invéci al fà sudàr al nùmar quàtar dal mónd, Dominic Thiem, purtànd-ag via 'l prim set. In Mars al vins al sò prim tìtul ATP in singulàr a Dubài in du 'l bat Lorenzo Sonego par 3-6 6-4 6-4, Jannik Sinner par 6-7 6-3 6-2, Andrej Rublëv par 6-2 4-6 6-4 e Lloyd Harris par 6-3 6-2 in stanta-sinc minùt. Cun cal riśultâ chè Aslan al fà best ranking tucànd al 27śum pòst.
Nòti
}}
1290
Al 1290 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Madonna Wayne Gacy
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Madonna Wayne Gacy, pseudònim ad Stephen Gregory Bier Jr. (Fort Lauderdale, 6 ad Mars dal 1964), 'l è 'n tasterìsta e campiunadōr americàṅ, famóś p'r èsar stâ 'n mémbar dal grup di Marilyn Manson da 'l 1989 a 'l 2007.
A sò nóm 'd art 'l è 'n misćiùs ad qvéi dla cantànta Madonna e dal sasèṅ seriàł John Wayne Gacy. 'L è cgnusû anc c'n al scutmàj ad Pogo, al nóm dal pajàs ch'al fava Gacy.
Filmugrafìa
}}
1243 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1243 (miledūseintquaràntatrī, milleduecentoquarantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1242 (miledūseintquaràntadū) e 'l vin prìma dal 1244 (miledūseintquaràntaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCXLIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledūseintquaràntatrīéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1243 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 11 col 113: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Êrc (giumetrìa)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla giumetrìa, 'l êrc 'l è cla pert ed na curva regolêr, tolta tùta dàinter a dū só punt finêl, ciamê estrèm edl êrc. Al segmèint ed rèta sarê dàinter i estrèm edl êrc al s ciàma corda sotatéśa da 'l êrc. 'L as edla corda al pasa p'r al sèinter edl êrc.
El só a-mśurasiòun
I êrc i s a-mśùren in grêd o in radiànt, tulènd-en la pert ed sircunferèinsa ch'la gh'stà 'd sòta per cavèr-'gh-'n al mśùri.
Per catèr la lunghèsa l ed 'n êrc ed sircunferèinsa tolt dèint'r a dū só râģ r ch'i strìchen dèinter 'n àngol a 'l sèinter \theta (a-mśurê in radiànt), a s pōl mèt'r in relasiòun, cun na proporsiòun, la lunghèsa ed c'l êrc chè cun quèla ed tùta la sircunferèinsa e l'àngol a 'l sèinter strichê dàint'r i ràģ cun 'l àngol gîr: e dòunca la lunghèsa edl êrc ch'a s cata, la dvèinta:
Noti e referèinsi
}}
Luigi Poggi
Luigi Poggi (Piasëinsa, 25 ad nuëimbar 1917 - Ruma al 4 ad màgg dal 2010) l'è stä un Cardinäl e Arcivèsc católic, Archivista emèrit ad'la Sitê dal Vaticân.
Perdutamente tuo... mi firmo Macaluso Carmelo fu Giuseppe
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Don Calogero, cuma diś-'l al pruvèrbi? Buttana la màdar, buttana la fiōla e buttana tuta la famìja.}}
Perdutamente tuo... mi firmo Macaluso Carmelo fu Giuseppe (Pardudamènt tóv... a m fìrum Macaluso Carmelo fu Giuseppe) l'è na cumèdia dramàtica itagliàna dal 1976 ad Vittorio Sindoni.
L'è stada giràda in Basitàglia, in Sicìglia e in Calàbria.
Sunt
Carmelo Macaluso (Stefano Satta Flores), dòp ès'r andâ a lauràr par quìnd'ś an in Germàgna e avér mis via in cal méntar dimóndi bèsi, al tórna in Mercedes in dal sò paéś dla Sicìglia in du sò pàdar Giuseppe al s éra tòlt la vita par la vargógna p'r a n èsar minga stâ bòṅ ad dar indrē sincsènt-mila franc a 'l baròṅ Alfonso Lamia (Luciano Salce) ch'al gh'iva dâ in prèst. Carmelo 'l è turnâ par pagàr cal dèbit lè cun gl'interès davànti a la céśa méntar Lamia al vîṅ fóra cun sò fiōla Valeria (Macha Méril) finìda la mésa, in manéra che tut i pòsan védar.
Adès ch'al gh'à un muć ad bèsi tut i gh pòrtan rispèt: Don Calogero Liotti (Leopoldo Trieste), amìg ad sò pàdar e sò testimòni al dè dla Créśma, al gh ślunga na tórta fata in cà e i vèć i faṅ la fila p'r alvàr-'s al capèl quànd i al védan par strada. A s fà avànti anc un sò amìg ad quànd i éran pìcui, Vito Buscemi (Umberto Orsini) al fiōl dal farmacìsta, adès avucàt di Lamia. Un dè la Valeria la pèrd la burséta a 'l campsànt in du l'éra andàda par purtàr di fiōr a Giuseppe e Carmelo, 'd acòrd sèg, al và a réndar-'g-l' indrē a cà sua sénsa far-as védar da ninsòṅ p'r a n dar mia in d'l òć.
Carmelo al pèrd la tèsta par la barunésa che, da 'l cant suo, l'è l'amànta in segrét ad Vito e insém i al vōl sōl fargàr. La dóna pò la gh'à na fiōla ad séd'ś an śugadōrda 'd basket abùda da 'n matrimòni precedènt, la Jessica (Cinzia Monreale). Alfonso al n in vōl savēr ad tōr-al cuma śéndar, lò ch'l éra 'l fiōl 'd un cuntadèṅ buletàri ch'al lauràva par lò in di sò camp, ma adès al s è ardùt in daśgràsia, i sò bèsi i èṅ finî dònca al gh'à anc 'd arbasàr la crésta. Al sgnōr Macaluso al s mét 'd acòrd cun don Saverio (Renato Pinciroli) par preparàr al nòsi.
Don Calogero, ch'al sà incòsa di còran e di tragatèṅ di dū amànt, al vrév invéci che Carmelo al spuśis sò fiōla Tindara (Marisa Laurito). 'L al manda acsè a 'l hutèl La Tartaruca, cambra 214, par védar cuś i fànan chi dū là quànd i èṅ da par lōr e lò al bèca Vito e la Valeria a lèt insém. Chi lē, ch'la n vōl minga pèrdar tut i sò bèsi, la s inśégna par far in manéra che Carmelo al vaga cun sò fiōla: la trapla par lò l'è bèla prònta.
Culegamènt estéran
}}
331
Al 331 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
.ooo
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
1221
Al 1221 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
3 d’agòst
Al  l'è al 215śum dè dal calendàri gregoriàn (216śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 150 dè a la fin dl'an.
1588 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1588 (milesincseintutantòt, millecinquecentottantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1587 (milesincseintutantasèt) e 'l vin prìma dal 1589 (milesincseintutantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDLXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintutantotéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1588 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 794: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Alesitimìa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguêrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia) L'alesitimìa (alessitimia in itagliàṅ, da 'l grēc a-, "sèinsa", λέξις, lexis, "lèsic" e θυμός, timos, "emosiòun") l'è na caraterìstica ed na quelc personalitê 'd an savér briśa arcgnùser e dòunca gnanc ciacarèr a 'l riguèrd dagli emosiòun e di sentimèint ch'a s próva in dla vìta.
Secònd i studiōś, l'alesitimìa la srèv na mancànsa ed śvilùp ed na quèlch facia dla personalitê ch'i s caten soquànt agìnt ch'i gh'àn abû n'educasiòun dimòndi trascurèda in dla só infànsia. I gh'àn studiê in sìma i John Nemiah e Peter Sifneos ai inìsi di an Estànta e invintê cla paròla chè intànt ch'i gh'avìven da descrìver dal caraterìstichi ed personalitê ed soquànt pasìint psicosomàtic. I alesitìmic i n'savrèven briśa:
Colegamèint estèren
}}
859 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Il portiere di notte
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al film più cuntruvèrs di nòstar tèmp!|Tagline dal film}}
Il portiere di notte (Al purtēr ad nòt) 'l è 'n film eròtic, dramàtic e 'd guèra itagliàṅ e americàṅ dal 1974 dla carpśàna Liliana Cavani.
La pelìcula l'è stada giràda a Róma e a Viéna.
Sunt
A dód'ś an da la fiṅ dla secónda guèra mundiàla, 'l èx ufisiàł dal SS Maximilian Theo Aldorfer (Dirk Bogarde) al tira avànti faghénd al purtēr ad nòt in d'l hutèl “der Oper” ad Viéna, lavōr ch'al gh'è stâ śibî da n'asuciasiòṅ ad naśìsta e che lò al fà bèṅ ch'a n gh s pōl dir-ag gnint. 'L è sèmpar dispunìbil cun gl'òspit, specialmènt cun la Erika Stein (Isa Miranda) che, c'n al sò ajùt, la pésca sèmpar di śuvnòt da far-as.
Un dè Max al véd fra gl'òspit dla sala na dóna ebrèja che lò al s faśìva, anc s'l'éra sōl na ragasōla e dasfrutànt la sò cundisiòṅ e 'l sò putēr, durànt la guèra méntar l'éra parśunēra di camp ad stermìni, la Lucia Atherton (Charlotte Rampling). Chi lē la s cata lè par cumpagnàr sò marè (Marino Masè) ch'al fà 'l diretōr 'd urchèstra e ch'al gh'à da tgnir un cuncèrt.
La Lucia l'arcgnós anc lē 'l óm ch'al l'à fata patìr acsè tant ma la decìd listés 'd armàgnar lè, catànd na scuśa, quànd sò marè al gh'à da partìr. La dóna l'è spavintàda e parśunēra di arcòrd ma la vōl turnàr a vìvar chi mumènt là ch'i gh'ànan sgnâ la mènt. Fra i dū a scòca la mòla dla pasiòṅ, in un rapòrt sadumàś.
Culegamènt estéran
}}
1035 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1035, mo invéci 'l an 1035, 't ê da 'ndèr chè) Al 1035 (miletreintasìnc, milletrentacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1034 (miletreintaquàter) e 'l vin prìma dal 1036 (miletreintasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MXXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miletreintasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
400 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 400, mo invéci 'l an 400, 't ê da 'ndèr chè) Al 400 (quatersèint, quattrocento in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 399 (terśeintnovantanōv) e 'l vin prìma dal 401 (quaterseintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CD. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintéśim post. 'L è 'l quèrt sintunèr, dòp dal ters e prìma dal quint.
Colegamèint estèren
}}
275 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 275, mo invéci 'l an 275 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 275 (duśeintestantasìnc, duecentosettantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 274 (duśeintestantaquàter) e 'l vin prìma dal 276 (duśeintestantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCLXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintestantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
La terra dei morti viventi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I mòrt i eredit'raṅ la Tèra.|Tagline dal film}}
La terra dei morti viventi (La tèra di mòrt viṿ) 'l è 'n film ad scarésa dal 2005 ad George A. Romero, quàrt capìtul dla saga di mòrt viṿ dòp La notte dei morti viventi (1968), Zombi (1978) e Il giorno degli zombi (1985). Al gh'à abû anc dū séguit: Le cronache dei morti viventi (2007) e Survival of the Dead - L'isola dei sopravvissuti (2009).
Custâ quìndas migliòṅ ad dòlar, al 'n à fat sù da piò ad quarànta-siē.