cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giuliana Calandra
Biugrafìa
In dal 1973 la Lina Wertmüller la la sarnìs p'r al sò film Film d'amore e d'anarchia, ovvero 'stamattina alle 10 in via dei Fiori nella nota casa di tolleranza (Film 'd amōr e 'd anarchìa, in atri paròli stamatìna a déś óri in via di Fiōr in dal burdèl cgnusû bèṅ), ma al pùblic al la taca a cgnósar dabòṅ quànd la fà la part dla scritóra Amanda Righetti in dal film Profondo Rosso (Rós fónd) ad Dario Argento (l'è la dóna ch'la vèṅ andgàda in dl'àqua bujénta in dla sò vasca da bagn ad cà).
Cal film lè al gh pòrta un cuntràt ad dód'ś an p'r al cìnema faghént in manéra che la Giuliana la dis un taj a la sò caréra a teàtar. La gira acsè Caro Michele (1976), L'ultima donna (L'ultma dóna, 1976) ad Marco Ferreri, Il... Belpaese (Al... Paéśbèl, 1977), Ritratto di borghesia in nero (Ritràt dla burgheśìa in négar, 1978), e i tri film dal milanéś Alberto Lattuada: Così come sei (Acsè cuma 't sē, 1978), Il corpo della ragassa (Al còrp dla ragàsa, 1979) e La cicala (La sicàla, 1980) ch'i métan in móstra la sò bravitù in dal parti di drama.
In di an Utànta la rècita, fra i àtar, in di film Il turno (Al tùran, 1981) insém a Vittorio Gassman, Laura Antonelli e Paolo Villaggio, In viaggio con papà (In viàś cun al papà, 1982), Il petomane, ch'al dascór dla vita d'l artìsta francéś Joseph Pujol (Al scurśôṅ, 1983), insém a Ugo Tognazzi, Ricky Tognazzi, Gianmarco Tognazzi e la Mariangela Melato, L'allenatore nel pallone (’L alenadōr in cunfuśiòṅ, 1984) e Desiderando Giulia (Vlénd la Giùglia, 1986).
Culegamènt estéran
}}
Simon Pegg
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Simon John Beckingham (Gloucestershire, 14 ad Fervàr dal 1970), cgnusû méj cuma Simon Pegg, 'l è 'n atōr britànic ad cìnema. 'L è spuśâ da 'l 2005 cun la Maureen McCann e al gh'à na fiōla, la Matilda.
Fra i sò film a 'rcurdém L'alba dei morti dementi (2004), Mission: Impossible III (2006), Star Trek (2009), Scream 4 (2011) e Un'occasione da Dio (2015).
Àtar prugèt
}}
Fanàn
Fanàn (Fanano in Itagliàn) l'é 'na sitê italiana ad 3.094 abitant in Pruvincia ad Mòdna.
Skid Row (àlbum)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Caught a lonely lady, crying on a cigarette, I got nasty, nasty habits and that's all she's gonna get, one for the money, two for the show, so 'round and 'round and 'round we go, take a look at what-a you might need, you better hurry to get a piece of me, I don't have looks, I don't have money but I know one thing's for sure, one night ain't enough of my love, she wanted more, more, more.|A-j-ò bcâ na sgnōra da par lē ch'la pianśìva par na cica, a-j-ò abû di brut, brut cumpurtamènt e 'l è tut qvél ch'la ciaparà lē, òṅ p'r i bèsi, dū p'r al spetàcul, dònca girém-'s incóntar, dà 'n òć a qvél ch'a t prév ès'r ùtil, 'l è méj ch'at fag in présia p'r avér un pès ad mè, a n ò minga 'n aspèt bèl, a n gh'ò briśa bèsi ma 'n quèl 'l è sicûr, na nòt a n è mia asè p'r al mè amōr, lē la in vōl da piò, da piò.|Piece of Me, 1989|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Skid Row (Basfónd in dal gèrg americàṅ) 'l è 'l prim àlbum in studi dal grup di Skid Row, vgnû fóra in dal Śnar dal 1989 par la cà discugràfica Atlantic Records. 'L è stâ registrâ in di studi Lake Geneva in dal Wiscònsin. 'L à vindû da piò ad sinc migliòṅ ad còpi in di sōi Stat Unî rivànd a 'l sèst pòst dla clasìfica dla Billboard. I prim tri sìngui tirâ fóra (18 and Life, I Remember You e Youth Gone Wild) i s èṅ tut piasâ in di prim déś.
Rós
Rós (Russi) l'è un cumùn ad 11.148 abitant pió o menc. L'è sôta la pruvinza ad Ravêna.
78 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 78, mo invéci 'l an 78 dop ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 78 (stantòt, settantotto in itagliàṅ, duodeoctoginta in latèin) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 77 (stantasèt) e 'l vin prìma dal 79 (stantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al stantotéśim post.
Al nùmer 78 in dla Chìmica
Al 78 'l è al nùm'r atómic dal plàtin (Pt).
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 78 al vōl dìr "La dunlàsa" (′A bella figliola in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen La prostituta in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
.taobao
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l znêr dal 2016.
Cruising
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Tut qvél ch'a î sintî su Cruising 'l è véra.|Tagline dal film}}
Cruising (A casa par gusàr) 'l è 'n thriller dal 1980 ad William Friedkin trat da 'n rumànś ad Gerald Walker ch'al cuntàva la stòria véra ad soquànt masamènt in dal mónd dal sès gay in di an Ssanta ad parsòni fati a pès e pò butàti via. Al prutagunìsta dal film 'l è Al Pacino anc s'a 'l inìsi Friedkin 'l iva pascâ Richard Gere. A 'l regìsta a gh'è vgnû vója 'd giràr cal film chè dòp che 'n sò atōr ch'al fava la part 'd 'n infarmēr in dal film L'esorcista, Paul Bateson, 'l iva cupâ dabòṅ di fnòć.
Cruising 'l à muciâ sù dagnóra vint migliòṅ ad dòlar ma al gh'à abû cóntar la cumunità di gay ad New York ch'in alóra l'à fat da tut par sabutàr al film faghénd di stus e di ciòc mént'r al regìsta al giràva 'l séni o anc dand fastìdi tirànd-'g adòs dla luś druànd di spèć dòp èsar muntâ insìma a i téǵ.
Par pasàr la cinsùra, la prudusiòṅ l'à tajâ via quarànta minùt ad pelìcula ch'l'è pò andàda pardùda. In una dal séni scartàdi a gh'è qvéla in du a s véd su 'n mur la scrita „A sém dapartùt“.
Sunt
Da gl'àqui dal fiùm Hudson, in un cald dè 'd Istâ, a salta fóra 'l bras tajâ 'd 'n óm. La pulisìa la gh'à da catàr al sasèṅ sàdig ad soquànt fnòć masâ scurtlâ e la pénsa che lò 'l vaga a catàr-i in soquànt bar gay sadumàś cuma “al gnàł dl'àquila”, “al banchét” o “'l fòs di uśèi”. Dòp avér fat a mènt che tut al vitmi i èṅ di óm ad trént'an a 'l incìrca, cun òć e cavìi scûr, al capitàṅ Edelson (Paul Sorvino) al dmanda a òṅ di suo ch'al gh sumìlia dimóndi, Steve Burns (Al Pacino), 'd andàr-'g a fónd faghénd finta 'd ès'r un buśòṅ anc lò sénsa dir gnint a ninsòṅ d'l incàrag, gnanc a la sò muróśa, la Nancy Gates (Karen Allen).
Mént'r i masamènt i cuntìnuan, Steve al s insfìlsa in cal mónd lè andànd ad nòt in di lucài gay in du a sucéd da tut, sès lìbar e visióś davànti a i sò òć fra cûi ad fóra, baś in bóca, giachét ad pèl, curàm dapartùt e uciài da pulisiòt. Un dè al decìd ad star-ag c'n camarēr ch'l è sòlit alvàr al maṅ, Skip Lee (Jay Acovone), parchè 'l è sicûr ch'al sia lò al sasèṅ ma a n è mia acsè. Vdénd tuta la cativèria e 'l bòti ch'i gh daṅ i sò culéga dòp avér-al ciapâ, Steve al s rènd cònt ch'a la pulisìa a n gh interèsa minga catàr al culpévul véra ma sōl un respunsàbil da dar in past a i giurnài e anc tut ch'al dar-'g adòs 'l è ségn ch'i 'l òdian parchè 'l è 'n fnòć e basta. Steve al vrév dar-'g a l'élta ma Edelson 'l al cunvìns a cuntinuàr dgénd-ag ch'al gh'à biśógn ad lò.
In séguit a pâr ch'a s sia catàda la strada giùsta tgnénd adrē a 'n sunadōr ad piàṅ, Stuart Richards (Richard Cox), studènt universitàri 'd un prufesōr ch'l éra stâ cupâ da pôc. Chi lò 'l iva patî dimóndi 'l fat che sò pàdar al gh'iva dâ adòs par tuta la vita, anc s'adès lò 'l è mòrt da bèla déś an. 'L è fàcil ch'al sasèṅ a sia pròpria lò ma giusà s'al i à masâ tut lò. Difàti subìt dòp Ted a vèṅ catâ mòrt in dal cèso in un lâg ad sangṿ. Steve al gh'à abû la prumusiòṅ ch'al vliva anc s'l è armàś sgnâ par sèmpar. Al sò rapòrt cun la Nancy al s è arsurâ dimóndi. Méntar lò 'l è drē a far-as la barba guardànd drit in dal spèć, al gh'à intensiòṅ dòp ad dir quèl 'd impurtànt a la sò muróśa, lē la cata in sna scrana i sò vistî, al giachét ad pèl, gl'uciài da pulisiòt e 'l brét da pilòta 'd aparéć e la s i mét adòs.
Culegamènt estéran
}}
Così dolce... così perversa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'N arbgàt spavintóś ch'l è 'n usesiòṅ!|Tagline dal film}}
Goiânia
Goiânia (in Brasil a l'è anca ciamä Gyn o Go) a l'è una sitä dal Brasil santräl, capitäla dal Stät ad Goiás. La gh'ha 1.265.394 abitant (2008).
Così dolce... così perversa
Così dolce... così perversa (Acsè dōlsa... acsè parvèrsa) 'l è 'n thriller eròtic dal 1969 'd Umberto Lenzi, al sò secónd śal sexy cun la Carroll Baker dòp Orgasmo dal stés an. P'r al còpi destinàdi a i marcâ èstar, in dua 'l è cgnusû cuma So sweet...so perverse in dal Régn Unî, Si douces, si perverses in Frància e Die süsse Sunderin in Germàgna, i èṅ stadi śuntàdi dal séni più spurcaciòni.
Sunt
Jean Reynaud (Jean-Louis Trintignant) 'l è 'n industriàł in dal camp dla chìmica e 'l è spuśâ cun la Danielle (Erika Blanc). I dū, na parfèta còpia burghéśa, i aṅ decìś ad vìv'r al sès in na manéra libra e 'l arìṿ da cal bandi là dna biundìna tuta pévar, la Nicole Perrier (Carroll Baker), ch'la sa stablìs darènt a lōr, al dà 'l ucaśiòṅ a Jean ad far-'g al fîl. Chi lē la gh'à sèmp'r adòs un śōvan catìṿ, narvóś mat e salvàdag ad nóm Klaus (Horst Frank) ch'al n la lasa mai in paś, rivànd anc a dar-ag dal bòti.
Rio Bonito
Rio Bonito a l'è una sitä dal Brasil in dal Stä ad Rio de Janeiro cun 55.051 abitant (2009).
Pio IX (Braṡil)
Pio IX a l'è una sitä picëina dal Brasil dal Nord, in dal Stät ad Piauí, voin d'i püsä pòvar ad tütt al Brasil.
Così dolce... così perversa
Sunt
Jean al taca a ligàr-as sèmpar da piò a la Nicole, andànd-'g anc a lèt, ma un dè al ciàpa na scurtlàda da part ad Klaus e al mōr. 'L óm, ch'l éra 'd acòrd cun la Nicole e la Danielle, qvésta chè la sò amànta lèśbica, al carga in màchina al cadàvar d'l industriàł e pò al la buta śò par na scarpàda par scanślàr incòsa. Adès i bèsi i èṅ tut par lōr ma Klaus e la Nicole i gh'aṅ di àtar tragatèṅ da mét'r in òpra cóntar la védva.
Rio Bonito
All'è una sitä vècia a bòta, as g'ha nutìsi bèle dal 1775, anca se üficialmëint, all'è stä fundä al 8 ad mägg dal 1846.
Così dolce... così perversa
Culegamènt estéran
}}
Pio IX (Braṡil)
La gh'ha 17.714 abitant (2009).
Storia
Al 19 ad dicëimbar dal 1943 l'ha cambià nùm; cùl ca g'ha amò incö.
Sant'Èghta
Sant'Èghta (Sant'Agata sul Santerno) l'è un cumùn ad 2.512 abitant pió o menc. L'è sôta la pruvinza ad Ravêna.
Muntês
Muntês (Montese in Itagliàn) l'é 'na sitê italiana ad 3.380 abitant in Pruvincia ad Mòdna.
Vasco Ascolini
Ascolini Vasco l'é un fotôgrafo italiân, nê a Rèz int'al 1937.
Profîl biogrâfic e artéstic
Al cumîncia a fotografêr a metê ed j an ssânta dal 1900. Al mèt a pûnt un stîl personêl basê só di pûnt ed fôrsa e dal sciēlti in môd de stîli che, purtêdi avânt ind al tèimp, pōlen sembrêr sforsêdi: a srân al só trât linêr distintîv.
Atravêrs la frequèinsa dla squêrta dla fotograféia americâna e a l’ajót ricevû dal lesiòun ed l’universitê ed Pèrma as confrûnta cun di personâg cme Mulas ed êter.
L’inési ed la colaborasiòun cun al Teâter Municipêl ed Rèz (1973 - 1990) égh d’à al môd ed preparêr un só linguâg speciêl druvê préma per la fotograféia ed teâter. Ascolini l'intènd, cambiândel, al spetacól e l‘ arnôva completamèint la curnîṣa dla sêna. Sô fotograféi dal spettacòl ed Lindsay Kemp srân dichiarêdi "magneficamèint vîvi". Da còl pûnt lé in avânti al srà un cresènd ed fôrsa ‘d’emosiòun ind al  brûṣ ed la spiegasiòun. In sté insèm e sté ambîjnt ché i momèint ed spetacòl, in specêl môd al bâl e al recitêr a gèst, darân al materiêl per procurêr uriginêli emosiòun visîvi.
Al pâs segvèint al srà l’indeblîres dal rapôrt cun al teâter e l’inési d'un nôv filòun réch de spûnt e d’ucaṣion. I sugèt nôv dal sô figûri a srân al “mêlmer”, i volóm dl'architetûra parsiêl, al quartèini, al clōni, al stâtvi. Cuschè al sucêd vêrs la metê ‘d j ân ’80.
Al percôrs e i riferimèint
L’ativitê d’espresion cun al mèz fotogrâfich l' as pōl dîr inisiêda atōren al 1965. Dal 1973 al 1990 al fotôgrafa pr’al Teâter Municipêl ed Rèz "Romolo Valli". Vêrs al 1980 l’invéja al peréiod in dōve al s’interèsa dla fotograféia di sogèt dl'architetûra e di repêrt dal musèo.
In tal 1985 espuṣisiòun int al Lincoln Centre Public Library, New York
Mòstra personêla ad Arles (Francia) in tal 1991.
Espuṣisiòun intitulêda "Mèt al fotôgrafo int al Musèo (1996)", 'na preṣentasiòun per figûri di Musèi Cèvich ed Rèz ṣvilupêda da divêrs fotogrâfi, curêda dal Prof. Massimo Mussini
Al comûn ed Salon-de Provence (Francia) agh fà la dèdica ed 'na mòstra atravêrs al tèimp “Noir lumiere” (1998).
L’”idea metafisica” (Rèz, 1992);
L'é presèint int la mòstra "D'Apres l'Antique" (ân 2000) al Louvre (Parigi) l'é la préma mòstra fotogrâfica urganisêda al musèo ed Parigi.
Int l’ân 2004 al và a 'na mòstra al Cairo drêda a l’invît dal Ministér dla Cultûra Egiṣiàn cun 'na mòstra dal pió bèli ôpri di miōr artésta cureda da A. Gioé. N'êtra mòstra a l'Université de Lyon, ind l' istès ân.
Vasco Ascolini l'à ricevû tânt arcgnosimèint, tra i pió impurtânt la nômina a “Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres” dêda dal Ministér dla Cultûra Francèisa (int al 2000) e la Grande Medaille dla Citeé d'Arles
La lénia crética
Ségn distintîv dal stîl ed Vasco Ascolini l'é al trât scûr, nîgher. L'é la celebrasiòun dal cuntrâst cun al pôch biânch che ghé presèint int ‘na figûra che l'é in môd rigurōs in biânch e nîgher. S’ as vôl dêr al nòm al sô carateréstichi, ânca se ògni spiegasiòun l'é strèta da per sé, as pōl squacêr i trât principêl ed tóti al sô ôpri int al cuntrâst dal gradasiòun e ind al rifiût a druvêr al colōr.
Ind la fotograféia ed teâter, cun ‘na fôrta preferèinsa pr’ al bâl e pr’ al recitêr a gêst, cmânda la figûra umâna che, atravêrs la pîna eliminasiòun dal gradasiòun ed méz dal luṣôr, l'é cambiêda in un côrp in môd plâstich e fés, quêsi un ugèt, 'na stâtva.
Ind al periéod “di mêlmer” al lénji ed préma as în adatêdi a 'n’ espresiòun (in aparèinsa) frèda e stiliṣêda. L'é stê pió vôlti dê un pusébil paragoun cun la pitûra misteriōṣa (De Chirico). An créd mìa ch' la sia, però, 'na citasiòun cêra. Al tàj dal môd ed guardêr al figûri l'é pió personêl, pió mudêren e al méz fotogrâfic as mòstra cun 'n’inchiēta divêrsa.
Trât carateréstich dal peréiod “di mêlmer” l'é la complêta mancânsa dla figûra umâna (vîva).
Se unòm la fôrsa scûra di nîgher contrastê (peréiod “dal teâter”) e la mancânsa umâna (periéod “di mêlmer”) 'na préma impresiòun superficêla la prés purtêr, chi guêrda, a 'na viṣiòun pesiméstica dal complès dal figûri. Al cuntrâst biânch – nîgher, acsé evidèint, al ciâma al sémbol dal Yin e Yang ed la cultûra giapunèisa (e cinèisa). Dal figûri ed sêna a sembrén cme dal teâter dal NÔ. Al cuntât dl'Ascolini cun la cultûra giappunèisa lé gnûda prêma dla só pasiòunal per la fotograféia. Al stòdi dla “VIA” al l'à purtê a dvintêr ânca mèister ed lôta giapunèisa e cintûra nîgra ed VI dan (Ju-do).
Se vréssen s’ciarîr a l’ j impresiòun e i cuncét cun al fêr la dmânda a l’avtôr ló, abandunêda l’aria da dutôr e da “mèister”, al farèv un surîs incurnisê da la bêrba c'l’é bèle biânca e as direv: “…l’ôpra dl'artésta, se êrt l'é, l'an sèrov mia per dîr un quél, a fêr dal dichiarasiòun, mó per tirêr fôra da ciaschidûn ed nuèter còl che agh'om dèinter, biânch o nîgher ch'al sia, scûr o aleghēr…” e che: ''“…fôrsi dèinter int ‘na figûra, e mìa sôl int ‘na figûra, an n'é mìa impurtânt còl che gh'é, còl ch'la fà vèder. Despès l'é pió impurtânt còl ch'agh mânca, lasând a nuèter la posibilitê ed serchêrel, sfumadûra o òm ch'al sia.”''
Colegaméint ésteren
http://www.luminous-lint.com/app/vexhibit/_PHOTOGRAPHER_Vasco__Ascolini_01/1/0/0/
http://www.luminous-lint.com/app/photographer/Vasco__Ascolini/A/
Nota: Guérda anca in Francia
Quella villa accanto al cimitero
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La vacànsa cun la famìja l'è finìda in un infèr'n ad sangṿ. Chi gh'è da drē a cal scarési chè acsè spavintóśi?|Tagline dal film}}
Quella villa accanto al cimitero (Cla vila là darènt a 'l simitèri) 'l è 'n film ad scarésa dal 1981 ad Lucio Fulci. Cunsiderâ al secónd tìtul dla "Tilugìa dla mòrt", tri film girâ par Fulci fra 'l 1980 e 'l 1981 cun prutagunìsta la Catriona MacColl (i àtar i èṅ ...E tu vivrai nel terrore! L'aldilà e Paura nella città dei morti viventi), al film 'l è vgnû fóra in Itâglia al 14 'd Agóst dal 1981 faghénd sù 1.407.981.297 franc in tut.
Sunt
In na cantìna dna cà bandunàda a New Whitby, in dal New England, na ragàsa (Daniela Doria) l'è drē a mét'r-as i vistî adòs dòp avér fat na ciuladìna cun al sò muróś. Dòp avér-al ciamâ soquànti vòlti, sénsa avér rispòsta, chi lē la 'l cata mòrt, cupâ in na manéra 'd arvultàr al stómag. La n gh la cava minga però a scapàr via da 'd là parchè qualchidòṅ al gh insfìlsa un curtlàs in dla gnuca par pò purtàr-la via, traśànd-la par tèra.
Al pàd'r ad Bob, Norman (Paolo Malco), ch'al fà al risercadōr universitàri, al gh'à da spatinàr a New Whitby par purtàr avànti al lavōr dal sò culéga Peterson. Sò fiōl al próa a cunvìnsar lò e sò màdar, la Lucy (Catriona MacColl), a n partìr briśa ma a n gh'è gnint da far. Quànd i èṅ là, al prufesōr Muller (Lucio Fulci), al gh diś che Peterson al s è tòlt in cal méntar la vita dòp avér cupâ sò mujér. La putìna dla futugrafìa, la Mae (Silvia Collatina), l'è in pinsēr par Bob ma na vècia cun di vistî vèć tarulî adòs la gh in diś quàtar. La baghéta, guardànd in na vadrìna 'd un negòsi un manichèṅ, la gh'à na viśiòṅ dna tèsta dna dóna ch'la cróda par tèra in un lâg ad sangṿ.
Dòp ch'la Laura Glitterson (Dagmar Lassander), n'agìnta ch'la fita 'l cà, la gh'à dâ al ciàṿ dna vila, la famìja Boyle la sa stablìs finalmènt a New Whitby. In sò ajùt a riva la babysitter Ann (Ania Pieroni) par tgnir a drē a Bob ma la Lucy la gh'à la stésa viśiòṅ dla Mae, cun la tèsta dal manichèṅ ch'la pâr pròpria qvéla dl’Ann.
Culegamènt estéran
}}
Il terrore viene dalla pioggia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Ravêna
Ravêna (Ravenna) l'è un cumùn ad 151.055 abitant pió o menc. L'è sôta la pruvinza ad Ravêna.
Il terrore viene dalla pioggia
{{Film }}
Ravêna
Ravanna (in rumagnòl Ravêna) l'è na zitè dl'Emégglia-Rumâgna, chèplôgh d'la so pruvénzia. A i stàn ed cà stra sè e nå 151.055 abitànt.
Stòria
Intè Medioêvo la iè stèda di mondi inpurtànta dacché Råma l'era andèda zå (stra e IV e e VIII sècol), tént ch'lé dvintèda préma capitèl d'l Inpêr rumàn ed sîra dal 402 sått a l'inperadår Onòri e dåp dî Ostrogòt sått Teodorîco dal 492.
Il terrore viene dalla pioggia
Il terrore viene dalla pioggia (Al terōr al daśvîṅ da la piōva) 'l è 'n film ad scarésa dal 1973 ad Freddie Francis.
Ravêna
Curiositè
A Bulåggna a i è al pruvêrbi: Zarchèr Marî par Ravanna, ch'as dîs quant'on al zairca un quèl indovv al n pôl brîsa èser.
Il terrore viene dalla pioggia
Sunt
Al prufesōr Emanuel Hildern (Peter Cushing) al tórna da 'n viàś in dla Guinèa Nóva cun sèg un schèltar gigànt 'd 'n óm primitìṿ. In seguìt, studiànd-al cum a ś dév, al vèṅ invéci a savér che chi òs là i éran qvéi dal Gèni dal Mâl ma, sōvra ad tut, che s'i finìs'n a mój i tórnan a generàr la carna 'd intórnan.
'L èsperimènt 'l è limitâ a 'n dî sōl ma 'l è asè par tiràr-ag via dal sangṿ par far in manéra 'd avér-ag i glòbui rós. Al luminàri al créd ch'i sìan bòṅ ad traśmétar la cativèria in di óm.
Durànt 'n incidènt dla caròsa ch'la purtàva al schèltar dal Gèni dal Mâl, al gósi 'd àqua i daṅ vita incóra a a 'l dèmun Shish Kang.
Culegamènt estéran
}}
Barbēr
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al Barbēr 'l è cl òm che per mistēr al tàja i cavî e 'l fà la berba ai cliìnt dla só barberìa o anca ind un quèlc èter post indû 'l vègna ciamê per cla biśògna lè. I só fêr dal mistēr i ìn al pèten, el forbśi e 'l raśōr. Al barbēr al pōl anca gnìr ciamê paruchēr se a chi òm al gh'fa sù di tàj e dal petnèdi un pò lavurèdi.
Colegamèint estèren
}}
Lola Anglada
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} Maria Dolors Anglada i Sarriera, ciamèda sol Lola Anglada (Barselòuna, Catalògna, 29 'd utòber 1892 - Tiana, Catalògna, 12 ed setèmber 1984) l' è stèda na scritōra per l'infànsia e na disgnadōra catalàna.
Turistas
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Starménni ed Månt Såul
Al starménni ed Månt Såul, o anc amazamänt ed Månt Såul (in itagliàn Eccidio di Monte Sole o pûr Strage di Marzabotto, dla cmóṅna culpîda pió inpurtânta) l é stè na rapreṡâglia fâta dali nazifaséssta int i cunfrónt dla populaziån zivîl di cmónn ed Marzabòt, Munżón, Griżèna e Camugnàn ch'la cruvîva äli aziån partigiàni. Äli én stè scanè 1830 parsån, dòni, òm, vîc' e fangéṅni, tótt in óṅna stmâna, dal 29 ed setänber fén a l 5 ed utåbber dal 1944.
Turistas
{{CITAZIONE|Csa farés-at tè par turnàr a cà?|Tagline dal film}}
Starménni ed Månt Såul
Incû, int i sît dal masâcher e i pûst ataiṡ, ai é un pârc regiunèl, inpurtànt a livèl stòric cum a livèl naturalésstc.
Turistas
Sunt
Soquànt turìsta śōv'n ad léngua ingléśa (Inghiltèra, Stat Unî, Austràglia), in mèś a i quài a gh'è Alex (Josh Duhamel) insém a sò surèla Bea (Olivia Wilde) e la sò amìga Amy (Beau Garrett), i faṅ un viàś in Braśìl par gudér-s-la. Purtòp par lōr, al sò bus al fà 'n incidènt e i èṅ custrét a śmuntàr śò, armagnénd acsè a pē, in un pòst iśulâ dla regiòṅ dal Nordeste do Brasil.
Spetànd na curéra, lè davśèṅ i càtan na spiàgia da sógn cun atàc un bar/discutéca pîṅ ad bèli ragasōli ad cal bandi là. I rìvan lè anc di śvédéś in mòta. Ad nòt i śōv'n i faṅ baràca, i bév'n e i s divertìs'n a la granda. Al dè dòp però i s darsédan mâl rendénd-as cònt 'd èsar stâ drugâ e derubâ 'd incòsa. Dū ad lōr i èṅ anc sparî, purtâ via da di bandî da 'd lè. Quànd i próan a scapàr via, chi àtar i i màsan a cólp ad machete.
Chi àtar siē, a n savénd gnint, i tàc'n a giràr lè 'd intóran par tōr un mèś ad traspòrt par turnàr in dla siviltà e i finìs'n in na furèsta e i càtan Kiko (Agles Steib), òṅ ad qvéi dla fèsta. Chi lò al gh fà da guìda e al i pòrta a na vila, da par lē e in mèś a la giùngla, dal dutōr Zamora (Miguel Lunardi), al cap dn'urganiśasiòṅ criminàla ch'la vénd i òrg'n umàṅ ch'i finìsan a dispuśisiòṅ di braśigliàṅ pòvar 'd un uśdàl ad Rio de Janeiro.
Nòti
}}
Quando Alice ruppe lo specchio
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Gnanc una la gh scaparà.|Tagline dal film}}
A 'l èst'r i al cgnósan cuma “El espejo roto” in Spaggna, “Soupçons de mort” in Frància, “When Alice Broke the Mirror” in dal Régn Unî e “O Espelho Partido” in dal Purtugàl.
Soquànti parti ad cal film chè i èṅ in séguit stadi druàdi anc p'r al film Un gatto nel cervello dal 1990.
Sunt
Lester Person (Brett Halsey) 'l è 'n óm armàś vedùṿ sénsa lavōr ch'al gh'à al ciòld fis par la mùśica clàsica, p'r i cavài e p'r al córsi, difàti al scumét sèmpar. Al gh'à però 'n àtar visi, qvél ad masàr e magnàr dal dóni vèci e/o bruti pîni ad bèsi, cgnusùdi cun di mesàǵ matrimuniài in si giurnài, par purtàr-gh-i via, anc parchè śugànd al s è ardùt in buléta e cun di dèbit a càrag.
Dòp avér-i cupàdi, al i magna, lò o al sò gat o i sò ninét, cuma s'i fùsan dal śóti. A 'n sèrt punt, a salta fóra 'n àtar tisi ch'al pâr lò ch'al taca a masàr cumpàgn a lò. A s mét in mèś anc un barbòṅ (Marco Di Stefano) ch'al 'l à arcgnusû durànt un masamènt ma Lester al al fà fóra miténd-al sóta cun la màchina.
Culegamènt estéran
}}
Slave to the Grind
{{Metacaixa
Arzénta
Arzénta (Argenta in italiàn) l'è na zità ad 21.000 abitànt int l'Emiglia-Rumagna
Slave to the Grind
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Album }}
Slave to the Grind (Sćiàv dal lavōr pēś) 'l è 'l secónd àlbum in studi dal grup di Skid Row, vgnû fóra 'l 11 ad Śugn dal 1991 par la cà discugràfica Atlantic Records. 'L è stâ registrâ in di studi Lake Geneva in dal Wiscònsin fra 'l 1990 e 'l 1991. 'L à vindû da piò ad dū migliòṅ ad còpi in di sōi Stat Unî rivànd anc a 'l prim pòst dla clasìfica dla Billboard. La cupertìna dal disc l'è stada fata p'r al pàdar ad Sebastian, al pitōr David, ch'l iva tòlt ispirasiòṅ da 'n quàdar ad Caravàǵ, Al saplimènt dla Santa Lusìa dal 1608.
Braṅ
* In dla versiòṅ minga cinsuràda dal disc a gh'éra al braṅ
Furmasiòṅ
}}
Aracajù
Aracajù (in Portoghês a l'è scrita Aracaju) a l'è una sitä ad 570.039 abitànt dal Brasil dal Nord-Est, capitäla dal Stät ad Sergipe.
Storia
La sitê l'è stä fundä in dal 1855 e l'è la prima sitê brasigliana prugetä a taulëin: la sò piana la par, pres'a pòc un tàul d'ì scàcch. Al prugètt, forse, l'era partìd da la zona dal pòrt, la Piàsa General Valadão.
La sitê la s'tröva a 350 km a Nord ad Salvador Bahia.
Ecunumia
L'ecunumia ad la sitê, la sa svilüpa, principalmëint, in s'la càna da sücar e in s'al petròli.
La Béra
La Bèra (Berra in Italiàn) l'è na zità ad 5.659 abitànt int l'Emiglia-Rumagna
Palàghen
Palàgan (Palagano in Itagliàn) l'é 'na sitê italiana ad 2.457 abitant in Pruvincia ad Mòdna.
Paràliś serebrèl di putèin
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguêrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia) El paràliś serebrèl di putèin (paralisi cerebrali infantili in itagliàṅ) gl'ìn un grùp varieghê ed situasiòun patològichi indû a s gh'à di diśórdin permanèint e mìa sèimpr uguèl, vōt indla postùra che in di muvimèint, a 'l motìv ed malatìa mìa evolutìva dal servèl, saltèda fóra dimòndi prèsti, prìma ed naser, o in dal mèinter ch'a s nàs, o subìt dòp ch'a s è nê entr i 28 dè subìt dòp.
Chi diśórdin chè, la nn'è minga dìta ch'i armàgnen sèimper cunpàgn, perché s'a s egh lavóra cun dla fiśioterapìa riabilitatìva, a s gh'avrà di miglioramèint, mo invéci, s'a n's'egh va minga atàc, quischè i prèven anca pegiorèr.
Clasificasiòun clìnica
La clasificasiòun clìnica la fà riferimèint ala natùra di sìntom nevrològic ch'i s caten in dal quèder clìnic:
Clasificasiòun topogràfica
La clasificasiòun topogràfica la fà riferimèint a 'l post indû a s cata de più i difèt dal muvimèint:
Colegamèint estèren
}}
Codgòr
Codgòr (Codigoro in italiàn) l'è un paès ad 12.681 abitànt int l'Emiglia-Rumagna
Jacqueline Bisset
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Winnifred Jacqueline Fraser Bisset, cgnusùda méj cuma Jacqueline Bisset (Weybridge, 16 ad Mars dal 1955), l'è n'atōra ingléśa.
Biugrafìa
La Jacqueline la nas in Inghiltèra da pàdar scuséś e màd'r ingléśa. La n è mia spuśàda e la n gh'à briśa di fiōi.
A vint-a-tri an la fà na part pìcula in dal film ad Roman Polański dal 1967 Cul-de-sac e pò lè insém a David Niven e Orson Welles in dla pelìcula ad spiunàǵ 007-Casino Royale. In dal 1968 l'è prutagunìsta dal film Bullitt cun Steve McQueen e la fà la part ad Norma in Inchiesta pericolosa cun Frank Sinatra mént'r in dal 1971 la gira 'n film ad scarésa, La macchia della morte.
In di an Utànta la gira, fra i àtar, Sotto il vulcano ad John Huston (1983) e Scene di lotta di classe a Beverly Hills. In dal 1990 la fà la Claudia in dal film eròtic Orchidea Selvaggia cun Mickey Rourke e la Carrè Otis.
I promessi sposi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Carpi Football Club 1909
Al Chèrp (Carpi Football Club 1909) l'è na squèdra ed balòun ed Chèrp, in pruvèinza ed Mòdna.
I promessi sposi
Cal matrimòni chè al n's à mia da fèr
In mèś ai uvrêr tèsil dal lechéś dal Sesèint, p'r al Rèins e la Lucìa a s e-śvèina al dè dal nôs e a gh'è anc tùt pròunt, mo al s'gnuròt dal paēś don Rodrîg 'l ìva scumìs cun só cuśèin al còunt Atìli ch'al gh'l avrèv cavèda ed profitèr edla Lucìa, e dòunca per vìnser la scumìsa 'l ìva inviê i só brêv a spavintèr al curê don Abòndi ch'al n'ìs mia da spuśèr i dū inamurê. Chilò, tùt pin ed pavùra per la spavalderìa ed chi dū catìv là, al decìd che dabòun al catarà mìl e-scuśi p'r an spuśèr mìa i dū ragàs.
Carpi Football Club 1909
Storia
La squèdra al l'à fàta 'l Adolfo Fanconi in dl'istê dal 1909 e la s ciamèva Jucunditas (dal latèin = "felicitê"), e pò dop i l'an ciamèda Associazione Calcio Carpi un quèlch an dop. .
I promessi sposi
La nôt imbrujèda
Al frê Cristófor 'l era stê mandê via malamèint dala cà dal sgnuròt, al Rèins al n'era mia rivê 'd cô a gnint, dòunc a gh'era da cambièr strategìa, e la sósra Agnēś la gh'ìva in mèint n'ètra idéa: che i dū ragàs i gh'la cavìsen, cun dū testimóni e tùt in un mumèint, davànti a 'l curê, ed pronunsièr che lōr dū i s éren spōś 'l ùn c'l'ètra. Al prēt al s arliarà, al sigarà, mo 'l matrimóni al srèv bele fat. Alóra, dop 'd avér persuêś la pavróśa Lucìa e 'd avér bein strulghê quèl ch'a gh'era biśògn, a la sira i s caten tùt ed sòt'a la cà dal curê, cavènd-egh-la ed salìr sù sàinsa che nisùn a suspèta gnint. Tùt a 'l srèv andê p'r al vers giòst se 'l don Abòndi, naśê 'l imbròi, piò śvelt ed na fùria, sōl in 'n àtim al n'ìs scaravultê al gros tapē dala tèra infin in sim'a 'l cô edla povra Lucia, prìma che chilē l'is e-psû dir la só freśa. Da cl'ètra banda dal paēś, in dla cà dal dō dòni, i catîv dal don Rodrîg i ér'n adrē a serchèr sàinsa frût, ed rapìr la Lucìa, mo però sàinsa catèr-la lè.
La scapèda via da mèś a 'l lêg
Tùt cal śgumbìi chè al n's pōl mia più soportèr, e acsè al frê Cristófor al s despègna a spedìr al Rèins e 'l dō dòni vìa da 'l só paéś e vers dū cunvèint diferèint, in dû i ragàs i pòsen armàgner al sicûr. I nostr'amìg i partìsen in quèl ch'a 'rmagnìva edla nòt, in sìm'a na barchèta ed lung a 'l lêg, indû ala Lucìa a gh'vìn anca edla nostalgìa per la só cà ch'la dév 'bandunèr in cal mumèint lè.
Carpi Football Club 1909
Storia
In dal 2000, dòp un an in C2 ch'l è finî cun la squèdra mandèda indrê in Serie D, l'Associazione Calcio Carpi la và in malóra. Alóra la vin cumprèda da 'l Calcio Carpi, ch'al zóga al campionato di Eccellenza. In dal 2002 al Carpi Football Club 1909 al và a 'l post edla socetê 'd prìma. La nóva socetê la zóga in Serie D, e tót i an la riva circa a mèza via dla classifica. In dal 2009-2010 i carpśàn i rìven secònd dòp dal Pisa e i pólen finalmèint zughèr i play-off. Al 4 agòst 2010 al Chèrp al vin tòt indrê in Lega Pro Seconda Divisione (C2) e acsè dòp déś an al tórna a zughèr da profesionésta.
Al 28 'd avrîl 2015 al Carpi al gh'la chèva 'd pasèr in dla serie A.
I promessi sposi
El féri ed Milàṅ
Lè in Milàṅ, al Rèins al n'gh'la chèva mia ed riparèr in dal cunvèint cum'a era prevìst, e dòunca al gh'à l'ucaśiòun ed vèd'r in piàsa i puvrèt incasê p'r al prési dal pàṅ ch'l era 'ndê a l'élta, e anca lò al s mèt da mêś in dla féra e al gh'à da dìr la sùa in sìm'a cuma l'è arvèrsa la giustìsia. Mo al vin ducê da 'n bìr, e anca se 'l Rèins al cambia banda, mo lalò al gh'tin adrē, infìn ch'al gh'l avrèv anc cavèda ed ciapèr-el se 'l noster Rèins al ne fùs scapê 'd fùria in dal bergamàsc. In cal mèinter, al don Rodrîg al briga cun dla gint ch'al cgnùs per fèr śluntanèr da 'l paéś al Frê Cristòfor, che difàt al vin mandê luntàṅ a Rìmin. Al briga incòr cun 'l Inominê, un putèint ch'al pōl fèr élt e bàs cum'a gh'pèr e ch'al gh'la chèva ed fèr rapìr la Lucìa da 'l cunvèint per purtèr-la a cà sua: un bel sconquàs per la povra Lucìa, che però la cata el forsi per pruèr a redìmer 'l Inominê, dgènd-egh che "Noster Sgnōr al perdòuna dimòndi quèl per 'n ât ed pietê", e però anc la śibìs ala Madòna la só virginitê se Lē la gh'ìs dê na màṅ a vgnir fóra da cal brùt pastìs lè. In dla nòt, 'L Inuminê al pèinsa a 'l só cativèri e a gh'vìn dimòndi pinsér brùt, mo in dla matèina dòp al vin anc a savér che 'l cardinêl Fedrîg Borromèo 'l è vgnû lè a Milàṅ e dòunca 'l Inominê al và a ciacarèr ség che dabòun 'l è dèint'r in na crîś ed cusìnsia. Da 'l paróli col Cardinêl, 'l Inominê al capìs ch'l è vgnû al mumèint per lò ed dvintèr bòun, ed pintìr-es ed tùt'el cativèri ch'l ìva fat prìma. Al lasa lìbra la Lucìa, ch'la cata ospitalitê dala dòna Prassede e 'l don Ferrante, di s'gnōr ed céśa, e al taca a fèr dal bèin.
Carpi Football Club 1909
Stadio
Al camp indóv as zóga 'l è al stadio Sandro Cabassi ed Chèrp (erba, mt. 105,60 x 66,05) ch'al gh'à 2860 pôst: Tribùna sentrèla 455, Tribùna dal cô est 515, Tribuna dal cô ovest 515, Sernî 1375.
I promessi sposi
Colegamèint estèren
}}
Carpi Football Club 1909
Culōr
I culōr dla divisa dal Chèrp i ìn gl'istèss edla bandéra dla sitê: al biànch e al ròss.
Campionê ch'i àn zughê
In 91 stagiòun, s'a tacòm a cuntèr da quand la FIGC l'à tachê a tgnir-'gh adrē in dal 1914:
Campionati nazionali
In 79 stagiòun da l'inìssi a livèl naziunèl in dal 1922:
Campionê regionêl
In 12 stagiòun da l'inìssi a livèl dla regiòun in dal 1914:
Cmâc'
Cmâc (Comacchio in Italiàn) l'è na zità ad 22.385 abitànt int l'Emiglia-Rumagna
Bundén
Bundén (Bondeno in Italiàn) l'è na zità ad 15.527 abitànt int l'Emiglia-Rumagna
Fraziùn
Scurdghìn, Gavèl, i Pilastàr, Buràna, la Stlà, al Zarbinàt, Salvadònga, i Pùlisan, i Rudùn, Sànta Biànca, Casùmar (in pàrt), Cantalùp, l'Usdal, i Pònt ad Spàgna, San Biàsi, Snèdga.
Joan Alcover
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Cupàr
Cupàr (Copparo in Italiàn) l'è na zità ad 18.030 abitànt int l'Emiglia-Rumagna
Joan Alcover
Joan Alcover i Maspons (Pelma 'd Maiòrca, 3 'd mâģ 1854 - Pelma 'd Maiòrca, 25 ed fervêr dal 1926) 'l è stê 'n scritōr in lèngva catalàna, sagìsta e polìtic baleèr.
Colegamèint estèren
}}
Alessandra Macinghi Strozzi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La sgnóra Alessandra Macinghi Strozzi (Firèins, 1407 - lè, 1471) l'éra andèda spóśa apèina ai só quatòrd'ś an a 'l fiurintèin Matteo Strozzi e da lò l'ìva avû nōv fiō. Só marì però al gnìva eśiliê vìa dala sitê in dal 1434 dai Medici e acsè al murìva ed pésta a Péśaro cun trī di só fiō: chièter tri fiō masć, turnê a Firèins cun la mèder, i gh'aràn da 'ndèr vìa dala sitê anca lōr mèinter ch'i dvintèven grand. Un ed chi fiōl chè al murà a Napol in dal 1459, mèinter che chièter dū i turnaràn indrē a Firèins na volta pasèda la buféra. La mama Alesàndra la scrivìva dimòndi lettri ai só fiō mèinter che chilōr i eren vìa e difât a gh'n è armêś infìn ai nòster dè in dal nùmer ed 73, datèdi da 'l 1447 a 'l 1470, masimamèint invièdi a 'l fiōl più grand Filìp là a Nàpol.
Al studiōś Cesare Guasti (1822-1889), in dla só publicasiòun dal 1877 ed Lettere di una gentildonna fiorentina del secolo xv ai figliuoli esuli al s à fât ecgnùser cal mònd lè 'd afêt e 'd ragiunamèint famigliêr dal Quatersèint.
{{CITAZIONE2|A Filippo degli Strozzi, in Napoli. Al nome di Dio. A dì 24 d'agosto 1447. Carissimo figliuolo. A dì passati ebbi una tua de' 16 di luglio, alla quale farò per questa risposta. E 'n prima t'avviso come, per grazia di Dio, abbiàno allogata la nostra Caterina al figliuolo di Parente di Pier Parenti, ch'è giovane da bene e vertudioso, ed è solo, e ricco, e d'età d'anni venticinque, e fa bottega d'arte di seta; e hanno un poco di stato, ch'è poco tempo che 'l padre fu di Collegio. E sì gli do di dota fiorini mille; cioè, fiorini cinquecento ch'ell'ha avere di maggio nel 1448 dal Monte; e gli altri cinquecento gli ho a dare, tra danari e donora, quando ne va a marito; che credo sarà di novembre, se a Dio piacerà...|A Filìp dla famìja di Strôs, in Nàpol. In dal nòm ed Noster S'gnōr. In dal 24 'd agòst dal 1447. Al mé fiōl carìs'm. In chi dè chè a ìva avû na tó lettra dal 16 ed lùj, a la quèla a 't vègn a rspònder. Prima 'd tùt a 't infórèm 'd cùma, se Dio 'l vōl, a-j-òm acaśê la nostra Cat'rèina a 'l fiōl ed Parèint ed Pier Parèint, ch'l è un brêv śōven e pin ed virtù, 'l è da per lò, 'l è pin ed bési, al gh'à vèint-sìnc an e al lavóra la séda; i an tòlt na puśisiòun ch'a nn'è mìa dimòndi, perché 'l pèder 'l è stê in dal Coléǵ incòri da pòc tèimp. Acsè a gh'dag mìl fiurèin ed dòta; a dìr chi sincsèint che lē la gh'à d'aver da 'l Mòunt in dal màǵ 1448; e chièter sincsèint ch'a gh'darò, tra bési e dunòra, quand l'andrà a marì, ch'a duvrèv èser in novèmber, se Dio 'l vrà...|Lettra dl'Alesàndra a 'l fiōl Filìp, 1447|DIALETTO={{carpś}}|LINGUA={{it}}}}
Colegamèint estèren
}}
Furmgnàna
Furmgnàna (Formignana in Italiàn) l'è na zità ad 2.840 abitànt int l'Emiglia-Rumagna
Víctor Català
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} Caterina Albert i Paradís, sót'al pseudònim Víctor Català (L'Eschèla, Catalògna, 11 ed setèmber 1869 - L'Eschèla, 27 ed śnêr 1966) l'è stèda na scritóra catalàna.
Colegamèint estèren
}}
Pruvèinsa ed Quảng Bình
La Pruvèinsa ed Quảng Bình l'è 'na pruvèinsa dl'Bac Trung Bo, Vietnam ed circa 800.660 méla cristiàn. The capital is Đồng Hới. La cunfèina a nord cun la Pruvèinsa ed Hà Tĩnh), a est cun la South China Sea, a sud cun la Pruvèinsa ed Quảng Trị, a ovest cun la Laos.
Can
Al can (Canis lupus familiaris) l'è un mamméfer ch'al magnaré la chèren, mo l'è stè abituè a magnèr anch'd'la verdura.
Al can l'è s-ciavvd e azil e par quasst al pol viver fazilmänt anch con l'omen, send anch 'n aiudànt da tgnir da cånt. Al sa èser anch un bon amîg pr'al lavurîr. L'è sämper tais al so padrån e al l aiuda sänper.
In Itâglia al famàj chi àn un can én 6,8 migliòn. Chi pruèd a cürà e clasificä i vari spås di can l'è E.N.C.I. (''Ente nazionale della Cinofilia Italiana).
Zòca
Zòca (Zocca in Itagliàn) l'é 'na sitê italiana ad 4.978 abitant in Pruvincia ad Mòdna, a 758 m d'altësa.
Prubabilnëint, al sò nùm al vëign da Zòca o Sòca (tòc ad lëgn) tajä, indùa i marcànt i sì'enn raunìd para dascùr.
L'è la sitê indùa l'è nasì al cantànt Vasco Rossi.
Civêgh
{{Metacaixa
Civêgh (Civago in italiân e Civâgh int al dialèt dal paèiş) l'é 'na frasiòun ed Véla Mnôs in êlt Apenèin arzân. A L'é int al pûnt pió intêren ed la strèta vâl dal torèint Dôl, lòngh la strêda che, atravêrs al Pâs dal Fôrbiş, la pôrta al Pâs dal Raîş e in Tuscâna.
Geograféia
Civêgh l'é l'ûltma frasiòun dal cmûn ed Vèla Mnôs préma dal cunfîn cun Frasinôr e la Garfagnana. Més lòngh a la côsta, a mansèinda dal Dôl, che ché al sègna al cunfîn tra la pruvîncia ed Rèz e la pruvîncia ed Mòdna, l' é fât dal burghêdi ed: Civago, Ca' Gianmarco, Costetta, Case Gattalini (o Case Cattalini), Case Caniparoli, Roncofrapano, Case Civago, Case Triganti, Costarsa e La Romita.
Stôria
La stôria ed Civêgh l'é relativamèint ed pôch tèimp fa, pôst che l'é pruvê che in zôna a gh'ēra, int al Medioēv, l' hospitale ciamê "Sân Leonêrd al Dôl" fât per dêr cà a i pelgrèin e a i vindânt in viâş lòngh l' antîga strêda ch' la purtêva in Tuscâna, fîn al 1700 al pôst l'ēra druvê cme pastûra da j abitânt ed Gaşân. Cun l'arîv ed 'na comunitê, Civêgh l' é stê fât parôchia e dôp l'Unitê d' Itâlia ânca a Cmûn, sibèin al Municépi al fós a Gaşân. Scanşlê al cmûn ed Gaşân int al 1870, al paesèin l'à cuntinvê a vîver per êter otant' ân quêşi işolê, pôst che sōl int j ân sinquânta è stê finî la strêda ch' l' unîva la Vâl d'Asta al cèinter dal Comûn. Sèimper in sté perèiod dimòndi gînta ed Civêgh l'à lasê al paèiş, che int al mèinter al cambiêva aspèt, da bōregh ed pastōr a cèinter turéstich ed prém piân in ambiĵnt regionêl e int al 1963 a vîn avêrt la stasiòun per siêr 'd Apenninia.
Colegamèin d' ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Civago trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr. }}
Gir ad Padania
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
São Gabriel da Cachoeira
São Gabriel da Cachoeira (in Itagliàn San Gabriele della Cascata) a l'è una sitä picëina ad 35.682 abitànt dal Brasil in dal Stät ad l'Amasònia.
Gir ad Padania
Al Gir ad Padania l'é 'na cursa ad ciclism che l'é cminsä in dal 2011. La prima edision ad custa cumpetision il l'han fata al seṡ da stëimbar al deṡ dal stes meṡ.
São Gabriel da Cachoeira
Storia
La sitë l'è stä fundä in dal 1761 tàme furtificä dal capitàn partüghès José da Silva Delgado, ' lè luntäna 852 km da la sò capitàla, Manaus. la sò pusisiòn geugrafica l'è tüta a Ovest, visëin al Perù.
Gir ad Padania
Ligam ad föra
}}
São Gabriel da Cachoeira
Storia
Al 85% ad la pupulasòn a l'è India, e quindi, in dal 2002, al Cumoin l'ha aprvä la lègg ca gh'era 4 Lengui üficiäi: al Partughès, al Nheengatu, al Tukano e al Baniwa.
La gëint l'ha cumancià a vëss sàbil vèrs al 1668. In dal 1891 l'è dvantä Cumoin e in dal 1938 Sitê. Dal 1943 al 1952 l'ha cambiä nùm in Uaupés. L'è anca stä la prèma sitê dal Brasil a vëgg un sìndic Indio.
Lyndon B. Johnson
{{Metacaixa
1658
Al 1658 (MDCLVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XVII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Lyndon B. Johnson
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Lyndon Baines Johnson, cgnusû méj cuma Lyndon B. Johnson o anc scurtâ in LBJ (Stonewall, 27 'd Agóst dal 1908 - Stonewall, 22 ad Śnar dal 1973, a s lèś /ˈlɪndən ˈbeɪnz ˈdʒɒnsən/ in ingléś) 'l è stâ 'n pulìtic americàṅ dal partî demucràtic. 'L è dvintâ 'l 36śum presidènt di Stat Unî al 22 ad Nuvémbar dal 1963, data dla mòrt ad John Fitzgerald Kennedy masâ in 'n atintâ a Dàllas. Dimóndi ambisióś, c'n i sò 1,93 cm 'd altésa 'l è stâ 'l presidènt americàṅ più élt ad tut dòp Abraham Lincoln.
'L è armàś in carga anc p'r un secónd mandâ pîṅ in fiṅ a 'l 20 ad Śnar dal 1969 quànd 'l à decìś ad ritiràr-as da la pulìtica, stuf e cun di prubléma 'd salùt, sénsa vlēr cumpétar c'n al republicàṅ Richard Nixon. 'L è arcurdâ p'r èsar stâ 'l presidènt di “dirìt sivìl” anc p'r i négar, lò ch'al daśvgnìva da 'l sud, par la lòta a la miśèria e p'r avér ślargâ la quaciadùra dal sistéma sanitàri nasiunàł dand vita a 'l Medicare (p'r i vèć) e a 'l Medicaid (p'r i puvràs) prima dla rifórma dal 2000 ad Barack Obama, 'l Obamacare.
In pulìtica furastéra al s è invéci insaplâ dal tut in dla guèra dal Vietnam.
Titanic (film 1997)
{{Metacaixa
Lyndon B. Johnson
Biugrafìa
Nâ in un paiśèṅ dal sèntar dal Tèxas, Lyndon da pìcul al s adàta a far tut i mistēr più pòvar cuma 'l muradōr, al custôd e 'l lavadōr 'd pavimènt. Sò nunòṅ 'l éra 'n cowboy ch'al tgniva adrē a 'l bèsti méntar sò pàd'r al fava 'l cuntadèṅ.
Titanic (film 1997)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Lyndon B. Johnson
Biugrafìa
Dvintâ più grand, al s davśìna a la pulìtica laurànd cuma segretàri dal deputâ texàṅ Richard M. Kleberg. Johnson al taca a studiàr léǵ a la Georgetown University, pò al spóśa gl'idéi ad Franklin Delano Roosevelt dand-ag na maṅ p'r al prugràma dal New Deal anc s'in séguit al ténd a lasàr da na banda la cumpunènt liberal par dvintàr un pulìtic ch'al guàrda da piò a 'l sèntar, esénd lò 'n óm dal sud.
In dal 1934 al spóśa la Claudia Alta Taylor dita Lady Bird ch'la gh dà dū fiōli, la Lynda Bird e la Luci Baines.
Titanic (film 1997)
{{Film }}
Lyndon B. Johnson
Servìsi militàr, elesiòṅ a 'l cungrès e apòǵ a Kennedy
In dal 1937 Lyndon al vîṅ elèt a la Càmbra di Rapreśentànt ma pò al partìs par la Secónda guèra mundiàla faghénd 'l ufisiàł in marìna. In dal 1949 al dvènta senadōr dal Tèxas baténd p'r 87 vōt su dagnóra un migliòṅ al republicàṅ rasìsta Coke R. Stevenson.
Johnson al tgnarà strica cla carga lè in fiṅ a 'l 3 ad Śnar dal 1961 quànd al senadōr dal Massachusetts John Fitzgerald Kennedy 'l al sarnìs cuma vice par cùrar in dgl'elesiòṅ presidensiàli dal 1960. Johnson 'l éra a 'l cmand dal partî demucràtic da 'l 1953 ma 'l ivâ pardû listés al primàri sèg. Anc se fra i Kennedy, specialmènt Robert, e lò i rapòrt i n éran minga tant bòṅ, a s pōl dar che John 'l àppia ciamâ lò par dar-ag na maṅ a muciàr sù di vōt in dal sud. E i vōt da cal bandi là i rìvan dabòṅ in Tèxas, in Luiśiàna, in Arkànsas, in Geòrgia, in Carulìna dal Nòrd e in Carulìna dal Sud, mént'r al Missisìpi e 'l Alabàma i ìvan vutâ invéci p'r un demucràtic di suo, Harry F. Byrd.
Titanic (film 1997)
{{CITAZIONE|Gnint a 'l mónd a psiva divìd'r-i.|Tagline dal film}}
Lyndon B. Johnson
Servìsi militàr, elesiòṅ a 'l cungrès e apòǵ a Kennedy
Batû al republicàṅ Richard Nixon, al 20 ad Śnar dal 1961 Lyndon al dvènta acsè vice-presidènt di Stat Unî.
La mòrt ad Kennedy
Al 22 ad Nuvémbar dal 1963 al presidènt Kennedy al mōr cupâ mént'r al giràva in màchina p'r al stradi 'd Dàllas insém a sò mujér, la Jackie Kennedy, e a 'l guvenrnadōr dal Tèxas John Connally ch'l armàgn frî gravemènt. A sparàr-ag 'l è 'n èx militàr ciamâ Lee Harvey Oswald. Lyndon al dvènta presidènt a 'l sò pòst cla nòt lè giurànd in d'l aparéć ch'l éra drē a purtàr al cadàv'r a Washington.
Titanic (film 1997)
Titanic (id.) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1997 ad James Cameron ch'l à vins ùndas Prèmi Òscar tulénd ispirasiòṅ da di fat sucès dabòn in sla naṿ Titanic ch'l'è andàda śò fra 'l 14 e 'l 15 'd Avrìl dal 1912 dòp avér piciâ cóntar 'n iceberg durànt al sò prim viàś da Southampton a New York. Di 2223 pasegēr, miténd-ag dènt'r anc gl'otsènt d'l equipàǵ, a s 'n è salvâ sōl 705. Par cla pelìcula chè la Céline Dion l'à cantâ My Heart Will Go On.
Quànd 'l è vgnû fóra 'l à fat sù da piò 'd un migliàrd e òt ad dòlar, in alóra al più grand incàs dla stòria dal cinéma, batû sōl dód'ś an dòp par 'n àtar film ad James Cameron, Avatar. In Itàglia la pelìcula l'à vdû la luś al 16 ad Śnar dal 1998. In siē méś ad prugramasiòṅ l'à muciâ utànt'òṅ migliàrd ad franc.
Lyndon B. Johnson
La mòrt ad Kennedy
A 2 ad Luj dal 1964 Johnson al firma la léǵ su i dirìt sivìl p'r i négar cun 'l ajùt deciśìṿ di republicàṅ (specialmènt qvéi dal nòrd e dla còsta òvest) parchè vint di vint-i-òṅ senadōr demucràtic dixie i gh'ìvan vutâ cóntar méntar qvéi di àtar stat i éran tut da la sò banda (a part òṅ su quarànta-siē).
Titanic (film 1997)
Sunt
In sal tranśatlàntic Titanic la Rose De Witt Bukater (Kate Winslet), na burghéśa americàna ad darsèt an, la cgnós al pitōr buletàri Jack Dawson (Leonardo DiCaprio) ch'al s divertìs a far di diségn. Chi lò 'l viàśa in tèrsa clas méntar lē in prima insém a 'l sò muróś pîṅ ad bèsi Cal Hockley (Billy Zane). La Rose e Jack i s inamóran ma tròp tard a s pōl dar parchè la naṿ la ciàpa cónt'r a 'n iceberg e la taca a impinìr-as 'd àqua.
Lyndon B. Johnson
Elesiòn presidensiàli dal 1964
In di elesiòṅ presidensiàli dal 1964 cóntar Barry Goldwater, Johnson 'l è bòṅ ad purtàr a cà 'l 61,1% di vōt e tut i stat a part 'l Ariśòna, al stat ad cà dal sò rivàl, e 'l sud ad Dixie Land da la Luiśiàna a la Carulìna dal Sud, ch'i gh vòltan al spali in blòc dòp che lò 'l iva firmâ al “Civil Rights Act of 1964”, dand i dirìt sivìl anc a i négar. Johnson 'l è stâ acsè 'l ùnic candidâ demucràtic dla stòria a vìns'r in Alàska e 'l ùltim dal sò partî a vìns'r in Dakòta dal Nòrd, Dakòta dal Sud, Idaho, Kànsas, Nebràska, Oklahoma, Utah e Wyoming.
Titanic (film 1997)
Culegamènt estéran
}}
Lyndon B. Johnson
Elesiòn presidensiàli dal 1964
Cunfermâ presidènt a la granda, Lyndon al dà vita a 'n prugèt ciamâ “Great Society” (Sucietà Granda) par cumbàtar la puvertà e l'ingiustìstia rasiàla tirànd fóra di bèsi par finansiàr l'istrusiòṅ, dand anc dal bórsi 'd studi, la salùt pùblica e i traspòrt.