cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Inseparabili (film)
Inseparabili (Inseparàbii) 'l è 'n film dramàtic dal 1988 ad David Cronenberg. Par cl'òpra chè al regìsta canadéś 'l è stâ premiâ a 'l Fèstival dal Film Fantàstic 'd Avioraz dal 1989.
La pelìcula, ch'l'è custàda trédas migliòṅ ad dòlar faghénd-an sù sōl òt, la tōś ispirasiòṅ da 'n rumànś umònim ad Bari Wood e 'd Jack Geasland e da 'n fat sucès dabòṅ a New York in dal 1975 quànd i dū śmèi Marcus i èṅ stâ catâ mòrt in cà sua saplî da la crica.
Sunt
Beverly (Jeremy Irons) e Elliot Mantle (Jeremy Irons), śmèi monośigôt, i èṅ dū ginecòlug ad sucès, manìac dal sò mistēr e d'l argumènt di “śmèi” in generàł. In dla sò vita i aṅ spartî incòsa, anc cal dóni.
Elliot 'l è qvél ch'al cmanda di dū e al s arcgnós da c'l àtar parchè Beverly dal vòlti al pòrta gl'uciài. Un dè Elliot al véd ch'na sò pasiènta, l'atōra Claire Niveau (Geneviève Bujold), la gh'à na màdar “trifurcàda” in dla pansa e al s inamóra 'd lē, pasànd-la anc a sò fradèl.
Quànd la dóna la vîṅ a savēr ad cal śuglèṅ lè la s incàsa 'd brut, in tut al manéri Beverly al patìs al fat che la Claire l'è da spés via par lavōr, inólt'r al créd anc che lē la 'l àppia mulâ. Beverly al fà fadìga a tiràr-as via 'l magòṅ, prima 'l próa c'n al bévar pò 'l taca a tōr dal dròghi finénd in na spiràł ad cupio dissolvi‎ tirànd dènt'r anc sò fradèl.
Un dè, dastrùt da 'l dulōr, Beverly al fà dal mâł sénsa vlēr a na sò pasiènta durànt na vìśita e tut i gh dàn'n adòs, anc Elliot. Beverly al s difénd dgénd ch'a n éra briśa cólpa sua ma l'éra 'l còrp dla dóna a èsar śbaliâ. Al dutōr al diségna acsè di strumènt cirùśig pinsâ pròpria par dal dóni mutànti che pò al s pòrta sèg in dla sala di uperasiòṅ.
Culegamènt estéran
}}
Cappelle
{{Metacaixa
{{CITAZIONE2|Guarda cosa c'ho qui, guarda, guarda cosa c'ho, baciami, baciami un po' qui ma non lì, qui... Ahhh... Che bella che sei, madonna, ma chi te l'ha fatta questa cosa qui? Che bella, mamma mia... No, metti... metti un po' la gonna così, che... sì, sì, che mi piace molto... 'Vicinati un pochettino a Laura... sì sì, così, piano.|Guàrda cuś a gh'ò chè, guàrda, guàrda cs'a gh'ò, baś'um, baś'um chè 'n pôc ma minga lè, chè... Ahhh... Ag belésa ch'at sē, 'd un Dio, ma cla ròba chè chi è'l ch'at l'à fata? Che bèla, mama mia... Nò, mét... mét-at la stanèla 'n pôc acsè, che... sè, sè, ch'a m piàś dimóndi... Davśìna't un puchinèṅ a la Laura... sè sè, acsè, piàṅ.|D'Annunziata, 1978|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
{{Album }}
Cappelle (Capèli) 'l è 'l quìnt àlbum in studi dal grup di Squallor. La cupertìna dal disc la móstra 'l grugn dna dóna in prim piàṅ ch'la mòrśga la capèla 'd un funś catànd-ag gust.
'L è stâ publicâ in dal 1978.
1285 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1285, mo invéci 'l an 1285, 't ê da 'ndèr chè) Al 1285 (mileduśeintutantasìnc, milleduecentottantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1284 (mileduśeintutantaquàter) e 'l vin prìma dal 1286 (mileduśeintutantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCLXXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileduśeintutantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.abb
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2015.
1123
Al 1123 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Anthony Bourdain
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Anthony Michael Bourdain (New York, 25 ad Śugn dal 1956 - Kaysersberg-Vignoble, 8 ad Śugn dal 2018) 'l è stâ 'n cōg, 'n gastrònum e 'n scritōr americàṅ.
Dòp èsar stâ spuśâ par dū vòlti e èsar-'s cumpagnâ cun l'atōra Asia Argento, al s è tòlt la vita impicànd-'s in Frància.
Àtar prugèt
}}
905 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 905, mo invéci 'l an 905, 't ê da 'ndèr chè) Al 905 (novseintsìnc, novecentocinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 904 (novseintquàter) e 'l vin prìma dal 906 (novseintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintsinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1634 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1634 (mileseseinttrèintaquater, milleseicentotrentaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1633 (mileseseinttrèintatrī) e 'l vin prìma dal 1635 (mileseseinttrèintasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDCXXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseseinttrèintaquaterésum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1634 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 con 'l 817: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
.broker
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2015.
La finestra sul cortile
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A gh vōl sōl 'n testimòni par ruinàr al crìmin parfèt.|Tagline dal film}}
La finestra sul cortile (La fnèstra in sal curtìl) 'l è 'n film thriller americàṅ dal 1954 'd Alfred Hitchcock trat da 'n racònt ad Cornell Woolrich ciamâ It had to be a murder (A gh'à d'èsar stâ 'n masamènt). 'L è stâ preśentâ a 'l 15śum Fèstival ad Venèsia e 'l à ciapâ quàtar nomination a i Prèmi Òscar sénsa però vìnsar gnint.
In dal 1997 'l è stâ mis in dla lista di film ch'i fànan part dal National Film Registry dla Bibliutéca dal Cungrès di Stat Unî méntar 'l an dòp 'l è stâ fat 'n arfacimènt ad cla pelìcula chè cun Christopher Reeve cuma prutagunìsta, in alóra ardùt dabòṅ a vìv'r in sna scrana a rudèli.
Sunt
Un fotorepòrter ad sucès, L.B. "Jeff" Jeffries (James Stewart), 'l è custrét a vìvar in sna scrana a rudèli dòp ch'al s è scavśâ na gamba par lavōr. Stand in dal sò apartamènt, a n saénd mia cuśa far e spetànd 'd armét'r-as, al s pasa 'l tèmp butànd 'l òć ad fóra par védar, c'n al sò binòcul, i sò vśèṅ e cuś i fànan durànt al dè: na còpia spuśàda da pôc dè, na balarìna (Georgine Darcy), un cumpiśidōr in criśi (Ross Bagdasarian), na còpia sénsa fiōi c'n un caṅ par cumpagnìa, na puta ch'la pésca 'l amōr (Judith Evelyn), una ch'la tîṅ a drē a l'art e na còpia ch'la litga sèmpar, Lars Thorwald (Raymond Burr) e sò mujér (Irene Winston).
In cal méntar la sò muróśa, la Lisa Freemont (Grace Kelly), la 'l và a catàr da spés e la gh dmanda ad spuśàr-la. Na nòt Jeff al s déśda p'r un sîg dla sgnóra Thorwald. Da cal mumènt lè al taca a tgnir 'd òć 'l apartamènt ad Lars cunvìnt ch'a sia sucès quèl ad brut, parsuàś che lò 'l àppia sćiancâ a pès al còrp ad sò mujér par pò far-la sparìr. Jeff al fà anc a mènt ch'al caṅ dla còpia al và da spés a naśàr in dal giardèṅ di Thorwald e che chi lò al s fà di girtèṅ ad nòt purtànd fóra dal rusc. La la pénsa cuma lò anc la sò infarméra Stella (Thelma Ritter), mént'r al sò amìg investigadōr Thomas J. Doyle (Wendell Corey) al gh'à 'n quàlc dubi.
Soquànt tèmp dòp a vèṅ catâ mòrt al cagnulèṅ. La Lisa la s śibìs alóra 'd andàr a védar in dla cà di Thorwald.
Culegamènt estéran
}}
Cayetana Fitz-James Stuart
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La María del Rosario Cayetana Paloma Alfonsa Victoria Eugenia Fernanda Teresa Francisca de Paula Lourdes Antonia Josefa Fausta Rita Castor Dorotea Santa Esperanza Fitz-James Stuart, Silva, Falcó y Gurtubay, cgnusùda anc sōl cuma Cayetana 'd Alba o cuma la duchésa 'd Alba (Madrid, 28 ad Mars dal 1926 – Sivìglia, 20 ad Nuvémbar dal 2014), l'è stada na nòbila spagnōla, capa dla Cà 'd Alba da 'l 1955 a 'l 2014, la tèrsa dóna cun cal tìtul lè.
Parènta a la luntàna 'd Jàcum II 'd Inghiltèra, la Cayetana la s è spuśàda par tri vòlti e la gh'à abû siē fiōi, sinc masć e na fémna. Di tìtui nubiliàr la in gh'iva da piò ad quarànta in tut fra duchési, marchéśi e cuntési, un rècord sertificâ p'r al Guinness World Records.
Tacànd da i an Sinquànta e i an Ssanta la s è dada da far p'r urganiśàr di ricevimènt e dal fèsti in dua, fra gl'invidâ, la psiva cuntàr su di persunàǵ cuma la Grace Kelly, Charlton Heston, la Sofia Loren, l'Ava Gardner, la Claudia Cardinale, Tom Cruise, l'Audrey Hepburn, la Maria Callas, la Jacqueline Kennedy, Jean Cocteau e Yves Saint Laurent. Dòp avér saplî i sò prim dū marè, in dal 2011 la sa spóśa par la tèrsa vòlta cun 'n óm più śōv'n ad lē 'd vint-siē an.
L'è mòrta a utànt'òt an par na palmunît e 'l sò còrp 'l è stâ cremâ.
Culegamènt estéran
}}
Via da Las Vegas
{{Metacaixa
146
Al 146 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Via da Las Vegas
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A t vój bèṅ... par qvél ch'at sē!|Tagline dal film}}
Via da Las Vegas (id.) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1995 ad Mike Figgis trat da 'l rumànś umònim ad John O'Brien ch'al s è tòlt la vita in dal 1994 a trénta-quàt'r an prima ch'al film al vgnis fóra. Par cla pelìcula chè Nicolas Cage 'l à vins al Prèmi Òscar cuma atōr prutagunìsta méntar l'Elisabeth Shue e Mike Figgis, ch'al firma anc la culòna sunóra cun di pès ad Sting e ch'in dal film al fà la part 'd un mafióś, i aṅ ciapâ na nomination.
Al film cun Joseph Cotten e l'Alida Valli ch'i dū prutagunìsta i guàrd'n in pisìna 'd nòt 'l è Il terzo uomo. Cl'òpra chè l'à fat sù da piò 'd trénta-dū migliòṅ ad dòlar esénd-an custàda sōl siē.
Sunt
Ben Sanderson (Nicolas Cage) 'l è 'n óm ch'l à pardû incòsa, prima la sò famìja e pò 'l lavōr ad senegiadōr. Puòs sénsa critèri, al decìd 'd andàr a Las Vegas par fugàr i sò daspiaśēr in dla butìglia e p'r imbariagàr-as in fiṅ a murìr, quàtar stmani i pōl'n anc ès'r abàsta. Par pagàr-as la cambra e 'l bévar al dróa i bèsi dla liquidasiòṅ e pò al vénd via via la sò ròba, al sò rolex e la màchina.
Na sira 'l incróśa par strada na scaja ciamàda Sara (Elisabeth Shue) e 'l gh śibìs sinc-sènt dòlar par pasàr la nòt insém ma anc, e specialmènt, par dascórar. La Sara l'armàgn sèg in fiṅ a la matìna ma pò, avénd muciâ sù pôc, la i ciàpa da 'l sò papòṅ lètun Yuri Butso (Julian Sands) ch'l è vgnû a pascàr-la in dla sità dal visi dòp che lē l'éra scapàda via da lò a Los Angeles. In séguit Yuri al la manda via par prutéś'r-la parchè al sà che di mafióś pulàc i gh l'ànan sèg e difàti chi lōr i al cópan subìt dòp. La ragàsa la tórna da Ben, ch'al l'iva invidàda a séna, e piàn piàṅ fra i dū a nas quèl.
Culegamènt estéran
}}
Taftà
{{Metacaixa
Al taftà 'd lung al tèimp
Al dè 'd incō al vin druê in di vistî elegànt 'd cal dòni e in soquànti sièrpi. Al vin druê anca per dal tendi presióśi.
Colegamèint estèren
}}
Marina Eraković
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Marina Eraković (Spàlat, 6 ad Mars dal 1988) l'è na tenìsta dla Śelànda Nóva nada in Cruàsia. L'è élta 174 cm, la péśa 65 chilo e la stà a Auckland.
La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'è prufesiunìsta da 'l 2006.
L'è stada la nùmar trénta-nóṿ dal mónd al 7 ad Maǵ dal 2012. In dla sò caréra l'à vins un turnèo WTA a Memphis e dódas ad qvéi ITF.
Caréra
La Marina la s fà nutàr a Auckland in dal Śnar dal 2008 quànd la riva in semifinàl baténd la Vera Zvonarëva. In Favràr la fà cumpàgn anc a Memphis, chè faghénd al qualificasiòṅ, ma pò la pèrd par 0-6 3-6 da la Lindsay Davenport. In Mars la riva a 'l tèrs tùran a Miami (2-6 1-6 da la Venus Williams) e pò incóra in semifinàl a Birmingham (3-6 2-6 da la Kateryna Bondarenko) e acsè la s insfìlsa in dal primi ssanta dal mónd. A Wimbledon la bat la Michaëlla Krajicek e la Julia Görges e la riva a 'l tèrs tùran in dua la pèrd in tri sét da la Tamarine Tanasugarn. La finìs mâl la stagiòṅ faghénd òt prim tùr'n ad fila, miténd-ag dènt'r anc gl'Ulimpìadi in dua la céd a la giapunéśa Ayumi Morita par 7-5 6-7 4-6.
In dal 2009 la riva in di quàrt a Memphis ma pò la gh'à da star férma par sèt méś p'r un prubléma a 'n galòṅ, crudànd śò a 'l 240śum pòst. A 'l inìsi dal 2010 la mét in fila tri scunfìti ad fila a Auckland (4-6 3-6 da l'Alizé Cornet), a Melbourne (2-6 0-6 da la Na Li) e a Pattaya City (6-7 5-7 da Sybille Bammer) e acsè la strabùca incóra più śò. A Birmingham la riva in di utàṿ ma pò la pèrd da la Sara Errani anc śugànd in sl'èrba.
In dal 2011 la s tira sù in clasìfica vinsénd tri turnèo ITF da vintsìnc-mila dòlar ad fila. A Réś invéci la céd in di quàrt cun la Sabine Lisicki par 3-6 7-5 2-6. In Luj la s tōś l'arvìnsida cun la Sara Errani a Birmingham baténd-la in di utàṿ ma pò la céd in tri sét a la Shuai Peng. In Luj a Stanford la pasa 'l qualificasiòṅ e pò la manda a cà la nùmar quàtar dal mónd, la Viktoryja Azaranka, in di utàṿ par pò èsar sćiancàda par 1-6 1-6 da la Dominika Cibulková. A Carlsbad la dà la paga a dū rusi, l'Elena Bovina e l'Elena Vesnina, prima ad cédar a 'l secónd tùran cun la Virginie Razzano. In Setémbar la śōga la prima finàla WTA dla sò caréra a Quebec City ma la la pèrd in tri sét cun la Barbora Záhlavová-Strýcová. La finìs 'l an a 'l ssantunéśum pòst.
In di prim quàtar turnèo dal 2012 la mùcia sù sōl di prim e di secónd tùran ma pò a Memphis la vins dimóndi baténd la Sloane Stephens 4-6 6-0 6-1, l'Evgenija Rodina 6-3 6-4, la Michaëlla Krajicek 6-4 6-7 6-4 e la Vera Duševina 6-1 4-6 6-4. Sōl in finàl cun la Sofia Arvidsson la gh'à da pigàr la tèsta par 3-6 4-6. Dòp un bèl sucès, la Marina la tórna c'n i pē par tèra parchè a Indian Wells la i bèca subìt da la Galina Voskoboeva. Dòp un tèrs tùr'n a Charleston (2-6 2-6 da la Serena Williams), la riva in semifinàl a Bùdapest pardénd par 2-6 4-6 da l'Elena Vesnina. Cun cal riśultâ chè la riva a 'l sò best ranking (39śum pòst) ma a Madrid la i ciàpa da la Petra Kvitová. In Śugn la và fóra a 'l secónd tùran cun la Roberta Vinci a Wimbledon. In Agóst la fà pèś a gl'US Open pardénd subìt cun la carta salvàdga Kristina Mladenovic e la finìs lè la stagiòṅ.
Àspen
{{Metacaixa
Marina Eraković
Caréra
L’Eraković la tórna in si camp in dal Śnar dal 2013 a Auckland vinsénd cun la Stéphanie Dubois ma pardénd dòp cun la Jamie Hampton par 1-6 6-7. A Pattaya City la s férma in di quàrt cun la Sabine Lisicki c'n al puntéǵ ad 7-5 3-6 2-6. In Favràr però la s mét in bisàca par la prima vòlta un tìtul WTA a Memphis dand la paga via via a l'Annika Beck, a la Sofia Arvidsson, a la Jamie Hampton, a la Stefanie Vögele e a la Sabine Lisicki ch'la gh dà sù dòp avér pardû al prim sét par 1-6. La Marina la riva pò a 'l tèrs tùran a 'l Roland Garros (baténd la Dominika Cibulková e pardénd cun la Sloane Stephens), a Birmingham (6-7 3-6 da la Francesca Schiavone) e a Wimbledon (6-1 5-7 3-6 da la Laura Robson). In Agóst la bat subìt la Carla Suárez Navarro a Cincinnati ma pò la céd in tri sét a la Petra Kvitová. In Setémbar la śōga n'atra finàla WTA a Quebec City ma la céd par 4-6 3-6 a la Lucie Šafářová.
Àspen
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Marina Eraković
Caréra
In dal 2014 la pèrd subìt a Auckland e a Hobart. A Melbourne la vins a 'l prim tùran cun la Sorana Cîrstea par 6-4 7-6 ma pò la và fóra cun la qualificàda Zarina Dijas.
Culegamènt estéran
}}
Àspen
Fundàda in dal XIX sécul cuma sèntar mineràri, la ciàpa 'l sò nóm da la piòpa tremuloides (aspen in ingléś) ch'la s cata facilmènt da cal bandi lè. In séguit 'l è dvintâ 'n pòst turìstic dimóndi impurtànt p'r i spòrt invernài, difàti in dal 1950 lè i gh'èṅ stâ i mundiài ad sci alpîṅ e in séguit dimóndi gari dla cópa dal mónd.
'L è 'n pòst in du i gh vàn'n i vip cuma Charlie Sheen, Hunter S. Thompson e John Denver. Al cinepanetòṅ ad Neri Parenti dal 1995 (Vacanze di Natale '95) 'l è ambitâ pròpria a Àspen.
Culegamènt estéran
}}
.dog
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2015.
Steriliśasiòun (pulisìa)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
(Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguêrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia) La steriliśasiòun (sterilizzazione in itagliàṅ) l'è 'n procedimèint da tgnìr adrē per tōr vìa tùt tùt i agèint micròbic da di atrès o di strumèint ch'i n'gh'vólen mìa atâc, masimamèint perchè i gh'àn da servìr in dla chirurgìa o ind un quelc èter druamèint chìmic o biològic indû a gh'è biśògn dl'asèpsi.
I procedimèint ch'a s seguìs in dla steriliśasiòun difât, i sćiànchen el proteèini, el menbràni e i acid nuclèic di mìcrob, 'd in manéra ch'a n's gh'àpia nisùna probabilitê (o méno 'd ùna su un miliòun) ed catèr un microb vîv, na volta finìda la steriliśasiòun.
El sequèinsi dal procedimèint
I pasâǵ ch'a gh'è da tgnìr adrē in dal steriliśèr di strumèint bele druê mo da preparèr per 'n èt'r utilìśi, gl'ìn:
La decuntaminasiòun
I strumèint da steriliśèr ch'i sìen stê apèina druê atâc a dal fridi o dàint'r un quèlc budêl, prìma 'd tùt i gh'àn da èser decontaminê (Decrēt dal Ministéri dla Sanitê dal 28/09/1990) d'in manéra che i flùid, al sanghev o di pcunsèin biològic ch'i gh pól'n ès'r-egh atâc, i n' s egh sèchen in sìma o i n'se strèmnen in gìr.
La detersiòun
Cun la detersiòun a s gh'avrà da tōr vìa dai atrès bèle decontaminê, la rùśna tant ch'la sìa, indû na gran pèrt ed mìcrob la s 'n andrà sēg. I atrès e strumèint i andràn śmuntê infìn indû a s egh la chèva, i tûb śbuśî e 'l tùt pugê per ciapèr al méj dal savòun e pò dal daquamèint.
Al daquamèint
Al savòun e la ruśna catèda sù i gh'aràn d'andèr vìa cun dimòndi daquamèint, in tùt i cantòun di pês da daquèr.
Al sugamèint
Gninta a s prà considerèr pulî s'l armàgn mój. Al sugamèint cun l'ària a presiòun al srà necesàri.
Quand ch'a s dēv steriliśèr
A dvèinta necesàri steriliśèr chi "Artìcol Crìtic" (Categorìa 1, la dîś la Lēś) che, per curèr na persòuna, a gh'è da sfrucèr-i dàint'r in dal sanghev o in pèrti dal côrp bèin delichèdi o quand a gh'è da ciapèr còunt'r a dla pèla mìa giustèda o sbraghèda. Anch'i atrès e strumèint ch'i van atâc ai Artìcol Crìtic o ch'i gh'stàn darèint, i gh'aràn da èser stèril, c'ma i gvànt per tgnìr-i strìc, el tuài per pugèr-'gh-i in sìma, e via descurènd. Ètra precavsiòun, quèla 'd stèr atèinti che 'n artìcol bèle steriliśê al ne vègna cuntaminê sàinsa vlēr p'r al trôp tèimp ch'l armàgn férum, o perchè al s inbibìs 'd un lìqvid, o perchè al và atâc a dal lumàtec, e vìa acsè.
A calōr sèc
Steriliśèr a calōr sèc al n'è mìa un quêl dimòndi dl incō, vō-'t perchè 'l è pôc pràtic, al n'è minga adât a tùt i lavōr e 'l n'è gnanc mìa dimòndi sicùr, e dòunca 'l è 'n métod ch'al s'è abandunê bèle da cal tèimp. La stufèina per steriliśèr a calōr sèc, la gh'à da scalurèr i strumèint ch'a s egh pògia dàinter a 160° per n'óra o a 180° per meśóra, in dl'asèinsa 'd umiditê, mo minga dimòndi lavōr i gh'la cheven 'd soportèr cla tàimp'radùra lè, e anca 'l busti indû i lavōr steriliśê i andrèven sfrucê dàinter per mantgnìr-'gh atâc la sterilitê, i n'tinen minga in cal cundisiòun lè, e dòunca na serta precarietê la selta fóra pròpia in dal métod stès.
Col peròsid 'd idrògen
Cla manéra chè 'd steriliśèr l'è dimòndi nóva e sicùra. La màchina steriliśadóra la dróva dal peròsid 'd idrògen (H2O2), a dìr dl'àqva osigenèda, ch'la vin purtèda in dal só stêt fìśic ed vapōr indû, pò anc dàint'r ind un camp magnètic, ch'la và in dal stêt fiśic ed gaś plaśma, a l'àqva osigenèda i gh'partìsen vìa i eletròun più in fóra e chè la dvèinta dimòndi corośìva p'r el membràni di corp di mìcrob, ch'i sćiòpen fend-i cherpèr, e i lasen i atrès steriliśê per di tèimp anc lung, dintór'n ai 6 o 12 mēś. Difât, prìma 'd sfrucèr i strumèint da steriliśèr in dla màchina, quischè i vinen bèle cunfesiunê, in manéra minga impermeàbil per i agìnt steriliśadōr, mo impermeabil sè, per 'l ambiìnt dôp gnû fóra dala màchina. Cla tetnìca chè la nn'è minga a bòun prési, sìa p'r al cost dal machinàri che per la delicatèsa dal procedimèint ch'a s à da tgnìr adrē, mo la dvèinta ùtil però perchè a na tàimp'radùra minga trôp élta, dintór'n ai 45°, a gh'corespònd tanta sicurèsa 'd steriliśasiòun, e dòunca tùt chi fêr trôp sutîl e cun di strulgamèint a 'l só intèren trôp delichê dôp che costōś, i gh'la cheven 'l istès ed catèr l'indispensàbil steriliśasiòun ch'i gh'àn biśògn.
145
Al 145 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Sćiâf
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al sćiaf (schiaffo in itagliàn) o śbèrla, śberlòun, śmataflòun, śganasòun , scupasòun, 'l è cla manèda avèrta ch'a s chèla śò in dla ghìgna 'd un quelcdùn ch'a s vōl sighèrg adrē. Dòunc'a gh'è i sćiafèin, più alśēr, mo sèimper c'ma di brùt avertimèint, e i sćiafòun, ch'i n'guèrden mia tant a 'l delicatèsi.
An 1500
I an 1500 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1500 infìn a 'l 1509 ciapê dèinter.
Sćiâf
Colegamèint estèren
}}
10 ed nuvèmber
Al  l'è al 314śum dè dal calendàri gregoriàn (315śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 51 dè a la fin dl'an.
1492 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Tirabusòṅ
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al tirabusòṅ 'l è 'n ugèt dumèstic ch'al sarvìs par vèr'r al butìgli 'd vèṅ ch'i gh'aṅ i turàć ad sùvar. Al pōl èsar fat in asàł, in utòṅ o in légn.
In fónd a cal śavàj chè a gh'è na vida lunga e tuta anvlupàda a spiràł ch'la s dróa par śbuśìr al tap sèmpar da piò andànd śò prilànd al tirabusòṅ in sérć. Quànd la vida la s è insfilsàda bèṅ in dal turàć a gh'è d'arbasàr i bras dal tirabusòṅ p'r alvàr in sù al tap e cavàr-al via.
I prim tirabusòṅ dla stòria a pâr ch'i sìan stâ fat da gl'ingléś in dal XVII sécul.
Èter prugèt
}}
Tüniṡia
La Repüblica ad Tüniṡia (in Àrab الجمهورية التونسية, prun. "al-Jumhūriyya al-Tūnusiyya"), o admèTüniṡia a l'é un stät ad l'Africa dal Nord bagnä dal Mar Mediterràni; al cunfëina cun l'Algeria e la Libia a sud e a est.
Usta
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Tüniṡia
In Tüniṡia la lëingua üficiäla a l'é l'arab, ma i pärlan anca francés e i capìsan a bòta l'italian.
Usta
L’usta, al vèder, (in itagliàṅ buon senso) l'è la capacitê 'd capìr i lavōr 'd tut i dè sèinsa che di èter i gh'àpien da spieghèri chisà quànt. 'L è 'n conprendòni in di lavōr ch'a s è tolt sù in dal tèinp.
Tüniṡia
I sò presidëint i'en astà Habib Bourguiba, Zin el Abidine Ben-Alì, Fouad Mebazaâ, Beji Caid Essebsi, Mohamed Ennaceur e adès Kais Saied
Usta
Colegamèint estèren
}}
Tüniṡia
Al 98% ad la pupulasiòn i'enn musülman, ma ghè anca i'ebrei (1%), e i cristiàn (1%). I catòlic i en 20.000, cun al sò vescuv, ch' al sa ciama Ilario Antoniazzi.
1080 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1080, mo invéci 'l an 1080, 't ê da 'ndèr chè) Al 1080 (mileutànta, milleottanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1079 (milestantanōv) e 'l vin prìma dal 1081 (mileutantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MLXXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileutantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1171
Al 1171 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Tromba
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Da quando sono stato a Casablanca grandi problemi al cuore non ho più, m'hanno levato quello che mi manca ma non importa, tanto ce l'hai tu.|Da quànd a sòṅ stâ a Caśablànca di prubléma grand a 'l cōr a n ag 'n ò piò, i m aṅ cavâ via qvél ch'a m cala ma a n è mia impurtànt, tant ta gh 'l à tè.|Casablanca, 1980|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
{{Album }}
Tromba (Trómba) 'l è 'l sèst àlbum in studi dal grup di Squallor. La cupertìna dal disc la móstra na trómba ch'la finìs cun na bóca cun la léngua 'd fóra.
'L è stâ publicâ in dal 1980.
Las Vegas
{{Metacaixa
Tromba
Culegamènt estéran
}}
Las Vegas
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Las Vegas (a s lèś /lɑːs ˈveɪɡəs/ in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ad sincsènt-utantamìla abitànt a 'l incìrca, sèntar più impurtànt dal stat dal Nevàda. La s cata in dla cuntèa 'd Clark e 'l sò nóm in spagnōl a vōl dir “I prâ”.
Al sò clima 'l è deśèrtic parchè Las Vegas la s cata in dal deśèrt ad Mojave. Al sò teritòri 'l è acsè séc e predóś ma in sità al vérd e 'l funtàni i n màncan minga c'n un grand strasinamènt 'd àqua. Invéci da 'l punt ad vista energètic l'è na sità mudèl parchè la la tōś al 100% da fònt arnuvàbili e 'l è méj acsè parchè l'è impìsa cum a Nadâł 365 dè 'l an. Al méś più fréd 'l è Dicémbar in du a gh'è na temperadùra mèdia 'd 8,7 grâd méntar qvél più cald 'l è Luj c'n i sò 33,6 grâd (ch'i pàsan però i 40 cun la màsima ma a s è rivâ anc a 47,2).
L'è da spés arcuràda p'r al sò scutmàj ad Sin City ("Sità dal pcâ" o "Sità dal visi") parchè chè al śōg 'd aśàrd 'l è ligaliśâ, gl'alcòlig i s càtan dapartùt durànt tut al dè e a gh'è un fitùm ad spetàcui p'r adûlt anc se la prustitusiòṅ l'è pruibìda.
La sò ecunumìa la ciàpa dimóndi, dagnóra tut, da 'l turìśum, la sità l'è pîna 'd sèntar cungrès, 'd hutèl, ad sèntar cumersài (al cómpri i vànan fòrt chè) e 'd caśinò, al prim tirâ sù c'n al nóm ad Flamingo in dal 1946 p'r al criminàł Bugsy Siegel. Fra qvéi più impurtànt a 'rcurdém al Bellagio (ispirâ a 'l vili su 'l lâg ad Còm cun di spetàcui dal Cirque du Soleil), al Caesars Palace (ch'l arcòrda i tèmp di rumàṅ antîg), 'l Excalibur Hotel and Casino (fat a la manéra di castèi dal Mèdi éṿ), al Luxor Hotel in stîl egisiàṅ, al Mandalay Bay Resort and Casino (ch'al gh'à 'n aquàri ad pés trupicài a 'l intéran e dal vedràdi duràdi), al MGM Grand Las Vegas dla Metro-Goldwyn-Mayer, al New York-New York Hotel & Casino (ch'al gh'à na statṿa dla libertà e dal muntàgni rusi), al Paris Las Vegas (cun di atmusféri dal rumanticìśum ad Parì), al Planet Hollywood Resort and Casino (tut al cambri i arcòrd'n un film e dal vòlti a gh'è la Britney Spears ch'la gh canta), al Treasure Island Hotel and Casino (cun dal batàj navàli e casi a 'l teśôr), The Venetian (cun na ricustrusiòṅ ad Venèsia e si sò canài) e 'l The Mirage (vèrt in dal 1989 e custâ 630 migliòṅ ad dòlar, al gh'à anc un vulcàṅ artifisiàł).
Dimóndi film e séri televiśìvi i èṅ stadi giràdi chè cuma Agente 007 - Una cascata di diamanti, Bugsy, Casino, Con Air, Hostel 3, Le regole del gioco, Notte brava a Las Vegas, Ocean's Eleven - Fate il vostro gioco, Ocean's Twelve, Ocean's Thirteen, Paura e delirio a Las Vegas, Rain Man, Una notte da leoni, Una notte da leoni 3 e Via da Las Vegas.
La sità l'è anc famóśa parchè chè a s pōl spuśar-'s e divìd'r-'s in quàt'r e quàt'r òt parchè la burocrasìa l'è arbasàda dimóndi, p'r i furastēr i dmandàn sōl n'autosertificasiòṅ in du a s diś ch'a s è put, véduv o divursiâ. A Las Vegas a n gh'è minga da far di eśàm mèdag, cum in dal rèst di Stat Unî, e 'l è abàsta far la dmanda soquànti óri prima dal matrimòni. A gh'è di pachét „tut dèntar“ ch'i śibìs'n a i cliènt tut qvél ch'a gh vōl: vōl in aparéć, preparasiòṅ dal carti, hutèl p'r i spóś e par gl'òspit, vistî e urganiśasiòṅ dla serimògna. I matrimòni e i divòrsi fat a Las Vegas i èṅ vàlid anc in Itàglia ma a gh'è da far-al validàr a pagamènt da 'l Vice Cunsulâ Unuràri itagliàṅ ch'al gh'à 'l ufìsi in sità o anc in cumùṅ in Itàglia ma a gh'è da métar-'g un tìmbar.
Da 'l 2011 la sò sìndiga l'è la demucràtica Carolyn Goodman.
Nòti
}}
1635 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1635 (mileseseinttrèintasìnc, milleseicentotrentacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1634 (mileseseinttrèintaquater) e 'l vin prìma dal 1636 (mileseseinttrèintasē). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDCXXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseseinttrèintasìncésum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1635 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 5 con 'l 327: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Meteor Apocalypse - Pioggia di fuoco
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Dòp Armageddon e The Day After Tomorrow 'l ùltim film su la fiṅ dal mónd.|Tagline dal film}}
Meteor Apocalypse - Pioggia di fuoco (Apucalìs Meteurît - Piōva 'd fōg) 'l è 'n film catastròfic dal 2010 ad Micho Rutare, vgnû fóra diretamènt p'r al marcâ d'l home video.
Sunt
Un meteurît dimóndi periculóś 'l è drē a davśinàr-'s a la Tèra. Al putènsi mundiàli i próan a bumbardàr-al cun di mìsii nucleàr mo invéci 'd dastrùś'r-al, i al śbràg'n in tant cunsèṅ pìcui ch'i finìs'n in dal lâg Mead in Nevàda, cuntaminànd gl'àqui. Tut al parsòni ch'i l'aṅ bvuda i èṅ a risć ad murìr e vìnan purtàdi in un sènt'r ad quarantèna a Las Végas. Fra 'l vitmi ad cal mâł lè a gh'è anc i partènt ad David Dematti (Joe Lando), sò mujēr Kate (Claudia Christian) e sò fiōla Alison (Madison McLaughlin).
Gold Coast
{{Metacaixa
Meteor Apocalypse - Pioggia di fuoco
Sunt
'L óm, cun 'n antìdut in bisàca, al partìs p'r andàr-li a catàr là e durànt al viàś al juta na ragàsa ch'l iva bvû dl'àqua cuntaminàda, la Lynn (Cooper Harris). I malâ però i n s càtan piò in dla sità dal pcâ esénd stâ scarusâ via vèrs Los Angeles ma purtròp qvél ch'a gh'armàgn dal meteurît, al pès più grôs, 'l è pròpria drē a stablìr-as su la sità di àngil.
Gold Coast
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Meteor Apocalypse - Pioggia di fuoco
Culegamènt estéran
}}
Gold Coast
Gold Coast (a s lèś /ɡəʊld kəʊst/ in Ingléś) l'è na sità dl'Austràglia ad sincsènt-mila e pasa abitànt ch'la s cata in dal stat ad Queensland da la banda dèstra dl'ìśula. Cum a s pōl anc inténdar da 'l nóm la sità l'è famóśa p'r al sò spiàgi 'd sàbia duràda ch'i èṅ lunghi 57 km.
Al méś in du a gh'è più cald 'l è Śnar mént'r al più fréd 'l è Luj anc se pò 'l è difìcil listés andàr sóta i déś grâd. Tacànd da i an Utànta Gold Coast 'l è dvintâ 'n sèntar turìstic dimóndi impurtànt par via dal sò clima subtrupicàł, p'r al mâr bòṅ anc p'r i surfìsta, p'r i sò parc e par la sò vita nutùrna. Tut i an i sò turìsta i rìv'n a déś migliòṅ ad parsòni a 'l incìrca.
Culegamènt estéran
}}
Giovani streghe
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Bèṅvgnû in dl'óra dal strii.|Tagline dal film}}
Custâ quìndas migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à fat pò sù da piò ad sinquànta-sinc.
Sunt
La Sarah Bailey (Robin Tunney), ragàsa 'd séd'ś anc cun di prubléma 'd depresiòṅ, la spatìna a Los Angeles insém a i suo par tacàr na vita nóva. Dòp ès'r-as iscrìta a na scōla catòlica, la s fà amìga cun tri studènti piutòst strâni, la Nancy (Fairuza Balk), la Bonnie (Neve Campbell) e la Rochelle (Rachel True), batśàdi cuma strii da i sò cumpàgn. Che lōr i l'èṅ dabòṅ ma i gh'aṅ biśógn dna quàrta mémbra par srar al sérć e i śibìs'n a la Sarah 'd śuntàr-'s a 'l grup.
Al ragàsi i próv'n insém a invucàr al dio dla natùra Manon par dmandàr dal ròbi par lōr: la Bonnie la vrév ch'i gh sparìsan soquànt castròṅ ch'la gh'à in dal còrp, la Rochelle la pésca 'd vindicàr-as par soquànt epiśòdi 'd bulìśum patî a scōla par la Laura (Christine Taylor), a la Nancy i gh turnarévan còmad di bèsi mént'r al deśidèri dla Sarah 'l è qvél ad métar-'s insém cun Chris Hooker (Skeet Ulrich). 'L incantéśum al funsiòna.
La Nancy la vōr cuntinuàr incóra da piò a far dal striarìi e la cómpra 'n lìbar cun dal fórmuli par far crésar i sò putēr.
144
Al 144 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
The Hole (film 2001)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Sèrt segrét i gh'aṅ 'd armàgnar saplî.|Tagline dal film}}
Scannati vivi
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Jolly Killer
{{Metacaixa
Scannati vivi
{{Film }}
Jolly Killer
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Scannati vivi
{{CITAZIONE|N'icóna nóva dal terōr par na generasiòṅ nóva 'd paùra, CGNUSÎ PUR AL CIRÙŚIG GENERÀŁ.|Tagline dal film}}
Jolly Killer
{{Film }}
Scannati vivi
Scannati vivi (Scanâ viṿ) 'l è 'n film ad scarésa dal 2004 scrit dirèt e prudót par Gabriel Bartalos.
Jolly Killer
{{CITAZIONE|Par cupàr, Marty al ciàpa 'n puntéǵ ad déś su déś.|Tagline dal film}}
Scannati vivi
'L è stâ girâ a Los Angeles e a New York c'n un budget ad sincsènt-mila dòlar.
Jolly Killer
Jolly Killer (Jolly sasèṅ) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ e britànic dal 1986 scrit e dirèt par Mark Ezra, Peter Litten e George Dugdale.
Al film 'l è stâ girâ in Inghiltèra e dimóndi atōr i dróan chè di asènt americàṅ fals. Al prutagunìsta Simon Scudamore al s è pò tòlt la vita subìt dòp ch'al film 'l è stâ prudót, in dal 1984.
Sunt
Par vindicàr-as Skip al vèrsa dla pólvra in na pruvéta che Marty 'l éra drē a preparàr par far 'n esperimènt ad chìmica. A sucéd acsè ch'a ciàpa fōg incòsa e 'l ragàs, pruànd a saràr al tub dal gas, al s tira adòs un vaś 'd acìd armagnéd uféś in dla ghigna.
I pàs'n i an e, dòp avér ricevû tut un bijét 'd invîd, nóṿ di prutagunìsta dal burli a Marty i s càt'n insém a la vècia scóla andàda in cal mént'r in malóra. Là a gh'è 'n manìac vistî da jolly ch'l i vōl far fóra tut, a òṅ a òṅ. Durànt la nòt a s śònta anc la Nancy (Kelly Baker) ch'la riva p'r ultma.
Culegamènt estéran
}}
The Hole (film 2001)
The Hole (Al Buś) l è 'n thriller psiculògic ingléś dal 2001 ad Nick Hamm trat da 'l rumànś „After the Hole“ dal canadéś Guy Burt, scrit a darsèt an. La pelìcula la tōś anc ispirasiòṅ da 'l rumànś „Al sgnōr dal móschi“ ad William Golding.
Sunt
La Liz (Thora Birch) l'è na ragasōla ch'la stùddia in un culéǵ ingléś insém a 'l sò muróś Mike (Desmond Harrington), a la sò amìga Frankie (Keira Knightley) e a 'l sò ragàs Geoff (Laurence Fox). Dòp èsar sparìda par daśdòt dè insém a i àtar tri, la salta fóra par strada stufa, muśnènta e maciàda 'd sànguv. La Liz la cònta pò a la psichiàta Phillipa Horwood (Embeth Davidtz) ch'un sò amìg, Martin (Daniel Brocklebank), 'l iva strulgâ 'n piàṅ par saràr-i tut quàtar dènt'r a 'n rifùǵ anti-atòmic ma l'è na bala parchè l'éra stada lē a far cla pinsàda lè, par far cōlp su Mike.
Lè 'd sóta la Frankie l'éra pò mòrta p'r un prubléma a 'l cōr méntar Mike 'l iva masâ Geoff ch'al s éra parmìs ad bévar na bìbita 'd nascòst, quànd al grup al patìva la fam e la sē.
Culegamènt estéran
}}
1867 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1867, mo invéci 'l an 1867, 't ê da 'ndèr chè) Al 1867 (mileotseintessantasèt, milleottocentosessantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1866 (mileotseintessantasē) e 'l vin prìma dal 1868 (mileotseintessantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintessantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Scannati vivi
Sunt
Phil Rockwell (Eric Bennett), sò mujēr Gloria Jean (Linda Weinrib), sò fiōla Tina (Karoline Brandt) e sò fiōl Matthew (Lee Kociela) i èṅ in viàś cun la màchina par pasàr un fiṅ 'd stmana in vacànsa. Durànt al parcōrs però i s pèrdan lung la via e pò i śbuśìs'n anc al gumi. Phil al và a dmandàr ajùt in un minimarket e lè 'l cata na vècia ciamàda Granny (Liz Little) ch'la gh śibìs 'd armàgn'r a séna da lē.
A tavla i Rockwell i cgnós'n i tri fiōi dla sgnōra: 'n óm misterióś ch'al gh'à na mascra 'd metàl in sal grugn, ciamâ Cirùśig Generàł (Kurt Carley), al nân Plates (Warwick Davis), ch'al s divertìs dimóndi a śugàr cun di tónd, e Brian (Jason Dugre), un ragàs dasfurmâ in dla tèsta tant ch'al gh'à na suca ch'a gh s véd un sarvèl grôs cuma na lingória o anc da piò tant che sò màdar l' al ciàma Brain.
Dòp che Plates 'l à purtâ dla carna da magnàr p'r i òspit, carna umàna, Cirùśig Generàł al masa i genitōr tajànd-ag la góla, pò al cópa anc al baghét dasfatlànd-'l in dū. La pòvra Tina la la scampa ma sōl parchè Brian al s è inamurâ 'd lē. La ragàsa la vîṅ saràda dènt'r a na cambra in du i mur e i paimènt i èṅ tut quaciâ da di fój 'd giurnàł.
Culegamènt estéran
}}
.honda
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2015.
906 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 906, mo invéci 'l an 906, 't ê da 'ndèr chè) Al 906 (novseintsē, novecentosei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 905 (novseintsìnc) e 'l vin prìma dal 907 (novseintsèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
La bella Antonia, prima monica e poi dimonia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
La bella Antonia, prima monica e poi dimonia (La bèla Antónia, prima mònaga e pò demònia) 'l è 'n film da rìdar dal gènar dla cumèdia malnéta a l'itagliàna dal 1972 ad Mariano Laurenti, vgnû fóra dòp Quando le donne si chiamavano madonne. 'L à fat sù da piò ad sinc-sènt migliòṅ ad franc in alóra.
A 'l èstar 'l è cgnusû c'n al nóm ad “Naughty Nun” in dal Régn Unî, “La bella Antonia, primero monja despues demonio” in Spaggna e “Wehe, wenn die Lust uns packt” in Germàgna.
Sunt
Al pitōr Claudio Fornari (Piero Focaccia) al riva in un paiśèṅ ùmbar parchè al gh'à 'l incàr'g ad far un ritràt a la fiōla dal ric Domenico Mincaglia (Umberto D'Orsi) e ad sò mujér Domicilla (Dada Gallotti), la bèla Antonia (Edwige Fenech). 'L artìsta al s férma a magnàr in dl'ustarìa ad Raffaello (Sandro Dori) ch'al gh'à na spóśa dimóndi bèla ma anc purcùsa, la Caterina (Malisa Longo). 'L óm al gh fà sùbit védar dal mudàndi, 'n indumènt che cal dóni ad clas ad Milàṅ e ad Bulóggna i s métan sèmpar, pò al gh và anc a lèt. Quànd Raffaello al véd i sò mudandòṅ adòs al diś ch'l'è na spurcaciòna e al la manda a cunfesàr-as da Frâ Pomponio (Elio Crovetto), un malnét vènet ch'al vōl cumbàt'r i pcâ dla carna cun la carna (ma a la Caterina a n gh daspiàś minga).
Finî i festegiamènt, al pitōr al s in và par turnàr a Milàṅ, dòp avér sistemâ di quàdar a Giovanni e dòp avér dâ un “cōlp ad pnèl” anc a sò mujér Ippolita (Lucretia Love).
Culegamènt estéran
}}
.rent
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2015.
124 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 124, mo invéci 'l an 124 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 124 (seintveintquàter, centoventiquattro in itagliàn) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 123 (seintveintetrī) e 'l vin prìma dal 125 (seintveintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintveintquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
179 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 179, mo invéci 'l an 179 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 179 (seintestantanōv, centosettantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 178 (seintestantòt) e 'l vin prìma dal 180 (seintutànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintestantanovéśim post.
An 1490
I an 1490 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1490 infìn a 'l 1499 ciapê dèinter.
Fatti, Strafatti, Strazombie
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Sès, dròga e walking dead.|Tagline dal film}}
Fatti, Strafatti, Strazombie (Fat, strafàt e straśómbi) l'è na cumèdia vulgaròta americàna dal 2014 ad Glenn Miller ch'in dal nóm l'arcòrda na pelìcula dal 2000 ciamàda Fatti, strafatti e strafighe.
Al film 'l è stâ girâ a Los Angeles.
Sunt
La Chrissy (Catherine Annette) l'è na studènta dl'università cun la pasiòṅ dla chìmica. La gh'à 'n fradèl ch'al s fà dal cani 'd cuntìnuṿ, Spike (Andrew Clements), e la lavóra da spés in dal laburatòri dal prufesōr Hagfish (Diane Chambers). Al sò difèt più grand 'l è ch'la n taś mai.
Na sira, durànt na fèsta di studènt dla scōla, al sò muróś Rigo (Grant O'Connell), un śómbi èx studènt di an Utànta 'd Hagfish, al mòrśga soquànt śōvan cuma Brad (Aaron Caleb), P.J. (Ben Whalen) e 'l sò amìghi rój Bambi (Jamie Noel), Bunny (Dora Pereli) e Bibi (Lena Young). Tut chi lōr i dvèntan di śómbi a sò vòlta. La sōla manéra par tgnir-i càlum l'è qvéla 'd dar-ag dal marijuana.
Culegamènt estéran
}}
1172
Al 1172 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Short Skin - I dolori del giovane Edo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Short Skin - I dolori del giovane Edo (Pèla strica - I dulōr dal śōvan Edo) l'è na cumèdia dal 2014 ad Duccio Chiarini.
La pelìcula l'è stada preśentàda a 'l 71śum Fèstival ad Venèsia in dla sesiòṅ „Biennale College“.
Sunt
Edoardo (Matteo Creatini) 'l è 'n śōv'n ad darsèt an ch'al viṿ in un paéś dla Tuscàna insém a sò pàdar Roberto (Michele Crestacci), a sò màdar Daniela (Bianca Nappi) e a sò surèla più pìcula Olivia (Bianca Ceravolo) dimóndi śbucàda. Al ragàs 'l è màgar cum un ciòld ma 'l sò prubléma al n è gnanc quàl lè ma piutòst qvél 'd avēr-'g un cas ch'al n sa scapèla minga par via dla fimóśi ch'la n gh parmét gnanc ad tiràr-as dal pugnéti. Al dutōr (Francesco Acquaroli) al gh cunsìlia 'd far n'uperasiòṅ 'd circunciśiòṅ ma 'l śōvan al n è mia 'd acòrd parchè al gh'à paùra 'd patìr dal mâł.
Insém a 'l sò amìg Arturo (Nicola Nocchi) Edoardo al vrév catàr dal ragàsi p'r avēr-ag na stòria o sinò gusàr-as dal putàni cuma la Pamela (Crisula Stafida) ma purtròp al gh'à vargóggna e 'l n fà mai gnint armagnénd vìrgin. Edorardo al dvènta amìg dna cantànta ciamàda Elisabetta (Miriana Raschillà), ch'i dìśan ch'la sia na ninéta, e dna sò vśina 'd cà 'd Milàṅ, la Bianca (Francesca Agostini), ma chi lē la gh'à intensiòṅ 'd andàr a studiàr a Parì.
Culegamènt estéran
}}
The Untouchables - Gli intoccabili
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Cuśa sarév-at dispòst a far?|Tagline dal film}}
The Untouchables - Gli intoccabili (Gl'intucàbii) 'l è 'n film dal gènar gangster dal 1987 ad Brian De Palma scrit par David Mamet. Sean Connery, par cla pelìcula chè, 'l à vins al Prèmi Òscar dal 1988 cum atōr minga prutagunìsta.
Custâ vint migliòṅ ad dòlar, al 'n à pò fat sù da piò ad sènt-siē.
Sunt
In dla Chicago dal 1930, durànt al Pruibisiunìśum, al bòss mafióś Al Capone (Robert De Niro), al fà al bèl e al catìṿ tèmp tgnénd a drē a 'l marcâ dal cuntrabànd d'l alcool. 'L agînt dal Teśōr Eliot Ness (Kevin Costner) al decìd ad mét'r-as cóntar 'd lò, druànd tut qvél ch'al pōl par farmàr-al. Chi lò al s rénd cònt subìt ch'anc in dla pulisìa a gh'è di póm mars ch'i jùt'n al laśaròṅ a preparàr-as prima quànd al gh'à da patìr dal redàdi.
Ness al cata 'l apòǵ dal saǵ Jimmy Malone (Sean Connery), un vèć galantóm irlandéś che na vòlta 'l fava 'l pulisiòt, ch'al gh cunsìlia ad muciàr sù soquànt elemènt par dar vita a na squàdra cónt'r al crìmin. Òṅ ad qvi lè 'l è 'l italo-americàṅ Giuseppe Petri (Andy García) ch'l à decìś ad cambiàr nóm in George Stone. C'l àtar invéci 'l è Oscar Wallace (Charles Martin Smith).
Culegamènt estéran
}}
Il diritto del più forte
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Cla gint là l'è tròp insiminìda par psēr patìr.}}
Il diritto del più forte (Al dirìt dal più fòrt) 'l è 'n film dramàtic tedésc dal 1975 ad Rainer Werner Fassbinder ch'al 'l à anc recitâ, scrit e prudót. Al regìsta bavaréś, par cl'òpra chè, 'l è stâ premiâ a 'l fèstival internasiunàł dal film ad Chicago.
La pelìcula, preśentàda a 'l 28Śum Fèstival ad Cannes, l'è dedicàda a Armin Meier (a „Armin e a tut chi àtar“), al sò amànt ch'al s turà la vita tri an dòp.
Sunt
Franz Bieberkopf (Rainer Werner Fassbinder), dit „Fox“, al scampa faghénd al nùmar dla “Tèsta ch'la dascór” in un luna park 'd Mònag 'd Bavéra dal sò muróś Klaus (Karl Scheydt). Quànd chi lò al vèṅ mis dèntar par cuntrabànd, Franz al s cata in mèś a la strada sénsa 'n sòld acsè cuma la madame Cherie (Irm Hermann). Anc sò surèla imbariagòsa, la Hedwig (Christiane Maybach), l'è in buléta sparàda dònca a Franz a n gh armàgn àtar da far che pruàr a śugàr a 'l lòt par védar s'al gh la cava a vìnsar quèl. E 'l è qvél ch'a sucéd dabòṅ, parchè al pòrta a cà sincsènt-mila marc.
Adès par lò a taca n'atra vita parchè al cgnós in un lìcit pùblic 'n antiquàri ad nóm Max (Karlheinz Böhm) ch'al s al pòrta a lèt e ch'al gh vèra 'l pòrti dal mónd di burghéś bavaréś anc se lò 'l è 'n ignurant ch'al piga e 'l è gréś cuma la śmalta ma almànc al gh'à dl'usta. In tut al manéri a sucéd ch'al finìs in di bras 'd Eugen (Peter Chatel), fiōl ad Wolf Thiess (Adrian Hoven), industriàł ch'al gh'à na tipugrafìa ch'la s cata in bruti àqui, che par far-ag pòst al mòla 'l sò muróś Philip (Harry Baer) ch'al gh'à na boutique in sità.
C'n i sò bèsi Franz al paga 'n dèbit dla tipugrafìa e al còmpra 'n apartamènt e anc i mòbii par lò e Eugen. Chi lò al s fà càr'g invéci 'd urdnàr-i: na vadrìna e dal scrani Biedermeier, let, taulèṅ e dū scrani baròchi, tapē cinéś ad séda maròṅ, divàṅ Chesterfield ingléś in pèla, na librarìa, bar lugâ in un secretaire e téndi 'd vlû maròṅ. Pò al vōl che Franz al s vaga a cumpràr di vistî nóṿ da spianàr parchè a n è mia pusìbil andàr in gir cun di giachét dal marcâ p'r andàr a teàtar e a védar l'òpra. Quànd i vàn'n a 'l risturànt, Fox al s tōś dla bira da bévar méntar Eugen al sarnìs dal vèṅ francéś cuma al Châteauneuf-du-Pape. A s véd pròpria che Franz al vōl bèṅ a 'l sò muróś, a gh intèsta anc la cà par dar na garansìa a la banca, méntar c'l àtar 'l al trata sèmpar mâł.
Quànd Franz al s mala p'r al daspiaśēr e p'r al stress, i dū i s divìdan. Eugen al s pòrta Philip in cà méntar Fox 'l è custrét a śvéndar al sò machinòṅ De Tomaso parchè al n gh'à più gnint. Un dè dū baghét i al càtan mòrt in dla stasiòṅ dòp ch'l iva tòlt tròp Valium. Dòp avér-ag ravanâ in bisàca par purtàr-ag via i bèsi e tirâ via 'l arlój 'd òr, i làs'n al sò còrp lè par tèra. I pàsan da 'd lè anc Max e Klaus ma quànd i s réndan cònt ch'l è mòrt i vànan via subìt parchè i n vōlan minga armàgn'r-ag insaplâ.
Culegamènt estéran
}}
710 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 710, mo invéci 'l an 710, 't ê da 'ndèr chè) Al 710 (setseintdēś, settecentodieci in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 709 (setseintnōv) e 'l vin prìma dal 711 (setseintùndeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintdècim post.
Colegamèint estèren
}}
143
Al 143 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
1173
Al 1173 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1636 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1636 (mileseseinttreintasē, milleseicentotrentasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1635 (mileseseinttreintasìnc) e 'l vin prìma dal 1637 (mileseseinttreintasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseseinttreintaseésim post.