cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Combaillaux
Referèinsi
}}
Blue movie (film 1978)
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Òcio a la luś rósa! Blue Movie 'l è 'n film Hard-Core. S'at sē cuntràri, minga vgnir dèntar, a n fà minga par tè.|Tagline dal film}}
Sunt
La Silvia (Danielle Dugas) la s la véd bruta quànd in un bòsc 'n óm cun la ghigna quaciàda da 'n calsét par dóni al próa a viulentàr-la. Par sò furtùna a pasa da 'd lè 'n futógrafar, Claudio (Claude Maran), ch'al la fà muntàr in màchina sèg e al la pòrta a 'l sicûr in dal sò apartamènt in du al gh'à anc al sò studi.
Parśunēra in na gàbia a gh'è na mudèla, la Daniela (Leda Simonetti), ch'la magna sèmpar e ch'la tîṅ dacàt la sò mèrda e la sò pisa parchè 'l óm al la mét via in soquànt pachét ad sigaréta e 'd latìni ad Coca-Cola e ad Fanta in frigo.
Claudio, ch'al culesiòna bambulìni in vaśét ad vēdar, dòp avér sarâ dènt'r in dla sò cambra la Silvia al s fà far na pómpa da la Daniela (Leda Simonetti), àtra mudèla. Chi lē, finî tut, la gh diś ch'la gh vōl bèṅ ma lò al gh mòla 'n scupasòṅ dgénd-ag ch'l'è sōl na pòvra strònsa. Pò a riva 'n négar (Joseph Dickson) ch'al taca a far sès cun la Leda (Dirce Funari), na vagabónda catàda in un bar.
Dal tramonto all'alba 3 - La figlia del boia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Dal tramonto all'alba 3 - La figlia del boia (Da 'l tramònt a l'alba 3 - La fiōla dal bòja) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 2000 ad P.J. Pesce, vgnû fóra diretamènt p'r al marcâ d'l home video dòp Dal tramonto all'alba 2 - Texas, sangue e denaro d'l an prima. 'L è anc al prequel dal film Dal tramonto all'alba dal 1996.
La pelìcula l'è stada prudóta par Quentin Tarantino, par Robert Rodriguez e par Lawrence Bender e l'è stada giràda in Sud Àfrica c'n un budget stimâ ad sinc migliòṅ ad dòlar.
Sunt
In di prim an dal Nuvsènt in Mèsic Johnny Madrid (Marco Leonardi), un delinquènt periculóś, al scampa a 'l ùltim a la mòrt p'r òpra ad Maurizio (Temuera Morrison), al bòja ch'al gh'iva da impicàr-al. Scapànd via a cavàl al s pòrta adrē sò fiōla, l’Esmeralda (Ara Celi), che sò pàd'r 'l éra sòlit giustàr dang-ag śò cun la scùria p'r insgnàr-'g a star a 'l mónd.
Insém a na ladra sò para, la Catherine Reece (Jordana Spiro), al bandî al và a far na rubarìa a na diligénsa in du a viàśa 'l scritōr ad lìb'r ad scarésa Ambrose Bierce (Michael Parks) e di àtar. In mèś a cal sapèl lè, tut i finìs'n in na lucànda/burdèl purdàda avànti par la Quixtla (Sônia Braga). Quànd a riva la nòt chi lē la dà via libra a i sò vampîr par masàr-i. Adès tut chi lōr i èṅ da la stésa banda unî.
Culegamènt estéran
}}
Taekwondo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Al taekwondo (태권도; 跆拳道; ind l'alfabët fünetich internasiunäl: [tʰɛk͈wʌndo]), anca scrìtt Tae Kwon Do o Taekwon-Do, a l'è un ärt marzièl e sport ed cumbatimèint col sò origin ind la Curéa. Ste qué a l'è asê canosciüt e famüs pär al spetàcul pär al so tecnich ed pëd, e atualmëint ste qué a l'è un del ärt marzièl tra al più popülar in dal münd, con miliòn ed praticànt in töt al münd.
Carateréstich
Tae-kwon-do significa "via ed al pëd e ed al pugno". Multe gente crede erroneemente que iste ärt marzièl se basa solmente ind al uso ed al pëd. Il a l'è remarcabile que multe technicas ed taekwondo usa al cubito e ed formas ed colpos con la mano, le pëd e al fin al genu (per exemplo, pär fracturar ed tabulas, briccas e altere objectos).
Ligamm ad föra
}}
Fantasmi da Marte
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al terōr al n cgnós briśa di cunfìṅ.|Tagline dal film}}
Fantasmi da Marte (Fantàśma da Mart) 'l è 'n film fantàstic e ad scarésa dal 2001 ad John Carpenter, girâ dagnóra tut in na mina ad śés dal Mèsic Nóṿ.
Custâ vint-i-òt migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca, al film al 'n à pò purtâ a cà sōl na mità.
Sunt
Vèrs la mità dal XXII sècul, in dal pianéda Mart, al gèn'r umàṅ 'l à catâ na secónda cà in du vìvar parchè in sla Tèra i èṅ dvintâ tròp. Cal mónd lè 'l è stâ trasfurmâ par parmétar a la gint ad giràr-'g insìma sénsa biśógn ad tuti presuriśàdi. 'N agìnta ad pulisìa, la Melanie Ballard (Natasha Henstridge), l'è la cumandànta in secónda dna squàdra pìcula mandàda a purtàr indrē un parśunēr ciamâ James Williams (Ice Cube) dit “Desolation”. La gh'à sèg al sergînt Jericho Butler (Jason Statham).
Rivàda a la mina vècia in du Williams 'l éra tgnû 'd òć, la Ballard la véd ch'a n gh'è più ninsòṅ là, a part i parśunēr e soquànt cadàvar sénsa cô. Andànd-'g a fónd la vèṅ a savér ch'i abitànt ad n'atra mina i ìvan catâ 'n us sót-tèra fat da na siviltà antìga ad marsiàṅ. Quànd la pòrta l'è stada vèrta, i "fantàśma" ch'i gh'éran dèntar i ìvan tòlt pusès di minadōr faghénd in manéra ch'i dìsan la casa a gl'invaśōr umàṅ par cupàr-i.
Culegamènt estéran
}}
Home Movies - Vizietti familiari
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Home Movies - Vizietti familiari (Visiét ad famìja) 'l è na cumèdia indipendènta dal 1980 ad Brian De Palma ch'l à anc scrit al sugèt. I gh dànan na maṅ anc soquànt studènt dal Sarah Lawrence College ad Bronxville in dua al regìsta 'l insgnàva in alóra.
Custàda quatarsènt-mila dòlar a 'l incìrca, un cóst dimóndi bas dòp soquànt film cun di budget élt, la 'n à pò fat sù sōl utantanóṿ-mila.
Sunt
Un śóvan studènt ad cìnema, Denis Byrd (Keith Gordon), tgnénd a drē a gl'insegnamènt dal sò mìstar, al dutōr Tuttle (Kirk Douglas) dit “Al maestro”, al decìd ad far un ducumentàri “fat in cà” tulènt śò la vita ad tut i dè dla sò famìja sénsa che lōr i sàppian quèl.
Al pàdar dal ragàs, al dutōr Byrd (Vincent Gardenia), al fà i còran a sò mujér (Mary Davenport), ch'la piànś sèmpar, andànd cun al sò infarméri. Sò fradèl James (Gerrit Graham) invéci 'l è òṅ ch'al tîṅ sèmpar la part di masć e 'l à spuśâ na sò manéra ad vìvar ciamàda "spartanìśum". 'L à anc mis da na banda al fast-food sarnénd ad pasàr al sò tèmp faghénd 'l insgnànt in di boyscout. La muróśa ad chi lò, la Kristina (Nancy Allen), la gh'à na quàlc rudèla fóra ad pòst e dal vòlti la créd 'd èsar al sò cunèṅ biànc ad pèsa. Inóltar la gh'à sèmpar vója ad far dal purcàdi c'n i óm e ad fumàr dal sigaréti.
Denis al và avànti girànd incòsa.
Culegamènt estéran
}}
1547 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1547 (milesincseintquaràntasèt, millecinquecentoquarantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1546 (milesincseintquaràntasē) e 'l vin prìma dal 1548 (milesincseintquaràntaòt). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDXLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintquaràntasètéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1547 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 7 col 221: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
1433 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1433, mo invéci 'l an 1433, 't ê da 'ndèr chè) Al 1433 (milquaterseinttreintatrī, millequattrocentotrentatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1432 (milquaterseinttreintadū) e 'l vin prìma dal 1434 (milquaterseinttreintaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDXXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milquaterseinttreintatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
L'uomo senza ombra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
L'uomo senza ombra (’L óm sénsa òra) 'l è 'n film fantàstic ad scarésa dal 2000 ad Paul Verhoeven ch'al tōś ispirasiòṅ da 'l racònt „'L óm inviśìbil“ 'd Herbert George Wells.
La pelìcula, candidàda a i Prèmi Òscar dal 2001 par gl'efèt speciài, l'è stada bòna 'd far sù da piò ad sènt-nuànta migliòṅ ad dòlar in tut al mónd dòp ès'r-an custàda la mità a 'l incìrca.
Culegamènt estéran
}}
Fedde Schurer
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Da picëin all'a fä al lègnamè e dòpa all'ha stüdië in par lü par dvantä maèstar d'i Scòli in dla sò sitä, ma par via dal sò idei pasifìsta al s'è trafarì a Amsterdam. ;
Al s'è spusä in dal 1924 con Willy de Vries, 'na maestra anca lè. All'à scrit a bòta con tanti pseudònim, principalmëint in frisòn. All'è vòin d'i scritòr frisòn püsä cunusìd.
Culegamènt estéran
}}
490
Al 490 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
Dario Argento
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Dario Argento (Róma, 7 ad Setémbar dal 1940, a s lèś [ˈdaːrjo arˈdʒɛnto] in itagliàṅ) 'l è 'n regìsta, un senegiadōr e 'n prudutōr ad film itagliàṅ, cgnusû anc c'n al scutmàj ad „Mìstar dal śgriśōr“ par via ad tuti cal pelìculi ad scarésa ch'l à girâ in dla sò caréra cuma Profondo Rosso, L'uccello dalle piume di cristallo e Suspiria.
Insém a Mario Bava 'l è cunsiderâ òṅ di prutagunìsta dal gènar dal śal a l'itagliàna.
Biugrafìa
In dal 1970 al gira 'l sò prim film, L'uccello dalle piume di cristallo, tulénd spunt da 'l rumànś „La statṿa ch'la siga“ ad Fredric Brown. Piàn piàṅ la pelìcula la dvènta 'n sucès muciànd sù da piò 'd un migliàrd ad franc. Argento al dà vita a na sflisa 'd tri pelìculi cgnusùda cuma „La trilugìa dal bèsti“ girànd in dal 1971 i śai Il gatto a nove code e Quattro mosche di velluto grigio.
In dal 1973 al gira 'l film stòric Le cinque giornate cun prutagunìsta Adriano Celentano pò in dal 1975 al tórna a 'l thriller girànd una dal sò pelìculi più famóśi e spavintóśi, Profondo Rosso. In dla part dla Gianna a gh'è anc na śōvna Daria Nicolodi ch'la dvintàrà sò mujér e pò màdar dl'Asia Argento. Dario al taca a lauràr c'n al grup ad rock progressive di Goblin ch'i faràṅ pò anc la culòna sunóra dal film ad scarésa ad dū an dòp, Suspiria, na pelìcula cun prutagunìsti dū vèci star 'd Hollywood cuma l'Alida Valli e la Joan Bennett. In Giapòṅ la gh'à abû un bèl sucès tant che Profondo Rosso al sarà pò distribuî là c'n al tìtul ad Suspiria 2.
In dal 1980 l'è la vòlta dal secónd capìtul dla trilugìa dal „Tri madri“, Inferno, dòp Suspiria e prima ad La terza madre dal 2007. In dal 1982 Argento al tórna a 'l thriller cun Tenebre, pò i rìv'n atri dū pelìculi ad sucès cuma Phenomena e Opera, qvésta chè giràda anc a 'l teàtar Régi ad Parma.
In di an Nuànta Dario al gira 'l sò prim film americàṅ Trauma, cun sò fiōla Asia ch'la fà la part dna ragàsa anurèsica, ma 'l ròbi i n vànan minga tant bèṅ par lò e gnanc c'n al dū pelìculi a vgnir, La sindrome di Stendhal (1996) e 'l arfacimènt dal clàsic di film gòtic Il fantasma dell'Opera (1998).
Dario al próa a turnàr a 'l thriller in dal 2001 cun Non ho sonno, pò al gira tri film ch'i n èṅ minga piaśû par gnint a i crìtig cuma Il cartaio (2004), La terza madre (2007) e Giallo (2009), film ch'al gh'à abû dimóndi prubléma a èsar distribuî in di Stat Unî parchè 'l atōr prutagunìsta, Adrien Brody, 'l éra pasâ par gl'avucàt par ciapàr i bèsi cuncurdâ che qvéi dla prudusiòṅ i n gh'ìvan minga pagâ.
Culegamènt estéran
}}
XIII sécol
Al XIII sécol al tōś i an ch'i partìsen col 1201 infîn a 'l 1300, tolt dàint'r anca lò.
1753
Al 1753 (MDCCLIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XVIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
489
Al 489 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
1478
Al 1478 (MCDLXXVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
261
Al 261 (CCLXI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal III sécol dal Calendàri gregoriàn.
22 ed mèrz
Al  l'è l'81° dè dal calendàri gregoriàn (82° in di an bisestìl); agh vólen incòra ètri 284 dè a la fin dl'an.
1752
Al 1752 (MDCCLII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XVIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
XII sécol
Al XII sécol al tōś i an ch'i partìsen col 1101 infîn a 'l 1200, tolt dàint'r anca lò.
19 ed zógn
Al  l'è al 170śum dè dal calendàri gregoriàn (171śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 195 dè a la fin dl'an.
488
Al 488 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
28 ed fervèr
Al  l'è al 59° dè dal calendàri gregoriàn; agh vólen incòra ètri 306 dè a la fin dl'an (307 in di an bisestìl).
Lüìg' Ferrando
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
{{Vèsc catòlic }}
Lüìg' Ferrando (Gasàn, 22 ed znèr 1941) l'é un véscuv católic italián, véscuv ad la Diocesi ad Bragança do Pará, in Braṡil dal 10 d'aprìl 1996 al 17 d'agòst 2016.
Ligamm ad föra
}}
1479
Al 1479 (MCDLXXIX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Sapere aude
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Sapere aude! l'è na manéra 'd dìr latèina ch'la vōl significhèr "Cata al curâǵ ed savér!". La freśtèina la s catèva scrìta in dal lettri 'd Oràsi (Lettri I, 2, 40) quand al scritōr al s arcmànda a 'l amìg Masim Lolìus ed léśer, ed studièr e 'd fèr di quèl onèst.
Qui timet paupertatem, quam timendus est
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Qui timet paupertatem, quam timendus est l' è na manéra 'd dir latèina ch' la vól significhèr "Tgnòm pùr pavùra ed chi 'l gh' à pavùra 'd la miśéria" e la deśvìn dal "Sententiae" ed 'l autōr ed mìm (mimo in Itagliàn) 'd al I sèc. prìma 'd Crist, al Publilius Syrus.
Colegamèint estèren
}}
Cazevieille
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Referèinsi
}}
262
Al 262 (CCLXII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Teresina
Storia
La sitê l 'sciäma adsä parcchè la ciàpa al nòm da Maria Teresa Cristina di Borbone-Due Sicilie, principèsa napulitäna, dòna dl’imperatòr Pièda II, nasìda a Nàpuli in dal 1822.
L'è la prèma sitê dal Brasìl cumpletaméint pianificäda.
Ab antiquo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Anc al Leopardi in dal só "Śibaldòun", al druèva la locusiòun in dal scrìver: "Perché si ha cura, fino ab antico di chiuder gli occhi ai morti?"
Ligàm estèren
}}
1200 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Bojana Jovanovski
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Bojana Jovanovski (Belgrâd, 31 ad Dicémbar dal 1991, ciamàda in Sèrb Бојана Јовановски) l'è na tenìsta sèrba ch'l'è stada la nùmar trénta-quàtar dal mónd in singulàr al 6 ad Śnar dal 2014. L'è élta 175 cm e la péśa 65 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. Al sò atōr preferî 'l è Ashton Kutcher e la scólta al canti dl'Adele, dla Lana Del Rey e ad Robbie Williams. A gh piàś magnàr la pizza.
Caréra
Nada al dè ad San Silvéstar dal 1991 la śóga al sò prim turnèo ITF a quatórd'ś an. In dal Luj dal 2008 la vins al sò prim ITF da déś-mila dòlar in sla tèra rósa e pò subìt àtar dū in Agóst e Setémbar. In Nuvémbar e Dicémbar la in śóga dū in Ìndia da sinquànta-mila dòlar e l'è bòna ad rivàr in semifinàl e in finàl, pardénd da l'Ayumi Morita e da la Sandra Záhlavová. La sèra 'l an a la puśisiòṅ 561. In dal Nuvémbar dal 2009 la śóga atri dū finàli ITF pardénd-li ma la s piàsa listés a 'l 189śum pòst dla clasìfica.
In dal 2010 la fà al sò debùt in dal sircùit WTA a Kuala Lumpur e la riva a 'l secónd tùran pardénd cun l'Elena Dement'eva par 2-6 3-6. In Avrìl la tōś part a dū ITF. In dal prim a Torhout la pèrd in semifinàl da la Mona Barthel par 6-7 6-7, in dal secónd l'asfàlta la Bovina par 6-1 6-1 prima ad cédar a la canadéśa Stephanie Dubois par 6-7 2-6. In Avrìl a taca par lē la stagiòṅ di turnèo WTA in sla tèra batùda. A Fès la bat la Barbora Záhlavová-Strýcová 6-3 6-1 prima ad cédar a l'Angelique Kerber 2-6 2-6. A Róma la pasa 'l qualificasiòṅ ma pò la céd subìt a la Jaroslava Švedova par 2-6 2-6, stés quèl anc a Varsàvia ma chè l'è la Sara Errani a sćiancàrla 6-1 6-0. Eastbourne l'è invéci la prima tapa dal sircùit in sl'èrba e lē la n pasa minga 'l qualificasiòṅ parchè dòp un 6-3 6-4 a la Melanie South la ciàpa un 1-6 6-1 1-6 da cl'atra ingléśa, l'Heather Watson. A Wimbledon la sténd la Casey Dellacqua par 6-1 6-0 ma pò la céd a la Viktoryja Azaranka par 1-6 4-6. In sal dûr ad Pòrtrōś e 'd Ìstanbul la fà sù dū prim tùran pardénd da la Jelena Janković e da l'Elena Vesnina. La fà sù un bèl riśultâ in Utóbar a Pechîn in dua, dòp avér pasâ 'l qualificasiòṅ, la dà la paga a la Kateryna Bondarenko par 5-7 6-4 6-3 e anc a la Jelena Janković par 4-6 6-2 6-2 par pò pèrdar in di utàṿ da la Shahar Peer par 1-6 2-6. La sèra 'l an śugànd dū finàli ITF: in Dubai la pèrd 6-4 3-6 0-6 da la Sania Mirza, a Pune invéci la bat la rusa Nina Bratčikova 6-4 6-4. La sèrba la dvènta acsè la nùmar stant'òṅ dal mónd.
Dòp un secónd tùran a Brisbane (2-6 5-7 da l'Anastasija Pavljučenkova), in dal 2011 la vins siē incónt'r ad fila a Sydney. Baténd 1-6 7-5 6-0 la Lourdes Domínguez Lino, 6-2 5-7 7-5 l'Arantxa Rus e 6-4 6-2 a la Sorana Cîrstea la pasa 'l qualificasiòṅ e pò la cuntìnua cun un 6-4 6-4 a la Kaia Kanepi, un 7-6 7-6 a l'Aravane Rezaï e un 6-4 6-1 a la Flavia Pennetta prima ad cédar a la Na Li in semifinàl par 6-7 3-6. La stmana dòp, da nùmar 58 dal mónd, la và fóra a gl'Australian Open da la Vera Zvonarëva a 'l secónd tùran. A Kuala Lumpur la riva in di quàrt (6-7 2-6 da la Jelena Dokić) ma a Indian Wells e a Miami la s férma subìt. 'L è 'l inìsi 'd un perìud négar in dua la sèrba la và fóra sèmpar a 'l prim o a 'l secónd tùran ch'al finìs sōl in Luj a Washington in dua la riva in di quàrt pardénd in tut al manéri da la Nadia Petrova par 6-7 5-7. A Carlsbad la và a cà subìt par cólpa dla Roberta Vinci mént'r a Turònt la cata la strada saràda a 'l secónd tùran cóntar la Marija Šarapova. A Cincinnati, Dallas, US Open, Taškent, Cantòn, Tokyo e Pechîn la ciàpa sōl dal scòpli in sal cupét, sèt prim tùran cun Yanina Wickmayer, Gisela Dulko, Serena Williams, Sorana Cîrstea, Tetiana Luzhanska, Angelique Kerber e Francesca Schiavone. A Mósca l'è secónd tùran ma la scòpla la riva listés (6-1 6-1 da la Vera Zvonarëva).
In dal 2012 la partìs mâl e par rivàr in di quàrt 'd un WTA la gh'à da spetàr Avrìl e 'l turnèo ad Cupenàghen in dua la và fóra in tri sét cun la Petra Martić. A Wimbledon la và davśèṅ a mandàr a cà la Sabine Lisicki pardénd sèg sōl 6-3 2-6 6-8 a 'l secónd tùran. Al méś dòp però la Bojana la s cava la sudisfasiòṅ ad mét'r-as in bisàca al sò prim tìtul WTA a Baku baténd in semifinàl l'Aleksandra Panova 6-2 6-2 e in finàl la Julia Cohen 6-3 6-1. In Agóst la śóga la semifinàl a Dallas ma la Roberta Vinci la la mét in riga par 6-0 6-0. A gl'US Open la bat la Mona Barthel 4-6 7-5 6-2 ma minga la Dominika Cibulková ch'la gh'à la méj sèg cun dū tie-break. La sèra 'l an cuma 56śma dal mónd.
In dal 2013 la Jovanovski la riva in di quàrt a Shenzhen (3-6 3-6 da la Na Li) e in di utàṿ a Melbourne (1-6 6-3 5-7 a la Sloane Stephens) ma pò la mét in fila soquànt prim tùran a Indian Wells (6-2 5-7 3-6 da la Garbiñe Muguruza Blanco), a Miami (3-6 1-6 da l'Andrea Petković) e a Bruxelles (2-6 7-6 4-6 da la Varvara Lepchenko), sōl a Róma la mét a ségn un cólp baténd la nùmar nóṿ dal mónd, la Caroline Wozniacki, ma pò la pèrd listés a 'l secónd tùran da la Jelena Janković. A 'l Roland Garros la bat la Barbora Záhlavová-Strýcová 6-3 6-2 e incóra la Wozniacki 7-6 6-3 prima 'd andàr a cà a 'l tèrs tùran da la Svetlana Kuznecova par 4-6 6-7. Anc a Birmingham la vins dū partìdi (cun l'Eugenie Bouchard e cun l'Andrea Hlaváčková) prima ad far al valìś cun la Sorana Cîrstea cun al puntéǵ ad 1-6 6-1 1-6. A la fiṅ 'd Agóst la śóga gl'US Open in dua la bat l'Andrea Petković ma la pèrd da la Petra Kvitová. In Setémbar invéci l'è bòna ad far suo dū tìtui a Taškent (pardénd da 'l qualificasiòṅ) e a Ningbo, baténd l'Ol'ga Govorcova e la Shuai Zhang. La finìs 'l an c'n i quàrt in Lussembûrgh, dand 6-4 6-3 a la Francesca Schiavone e 6-1 6-4 a la Su-Wei Hsieh prima ad cédar in tri sét a la Caroline Wozniacki.
Culegamènt estéran
}}
Bobby Lee
{{metacaixa
Robert Young Lee Jr., cgnusû méj cuma Bobby Lee (San Diego, 17 ad Setémbar dal 1971) 'l è 'n atōr americàṅ cun di urìgini cureàni.
Da 'l 2001 a 'l 2016 'l à tòlt part a la traśmisiòṅ MADtv.
Culegamènt estéran
}}
Marco Melandri
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Marco Melandri (Ravéna, 7 'd Agóst dal 1982) 'l è 'n curidōr ad mòti rumagnōl, campiòṅ dal mónd 2002 in dla clas 250. Al pilòta, ch'al s pòrta adrē al scutmàj ad Macio, al gh'à na fiōla ciamàda Martina.
In dla sò caréra, in dal motamundiàł, 'l è stâ bòṅ ad vìnsar vint-a-dū gari su duśènt-quìndas gran prèmi cûrs, cun ssanta-dū pòdi e nóṿ pole position. Cun la Honda dal team ad Fausto Gresini 'l è rivâ secónd in dal 2005 da drē a Valentino Rossi. Anc in dla clas 125 'l è rivâ a 'n pas da 'l tìtul, faghénd secónd in dal 1999 da drē a Emilio Alzamora p'r un punt sōl.
In dal 2010 'l è pasâ a la Superbike, categurìa in du 'l à vins vint-a-dū gari, record p'r un pilòta itagliàṅ.
Culegamènt estéran
}}
1548 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1548 (milesincseintquaràntaòt, millecinquecentoquarantaotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1547 (milesincseintquaràntasèt) e 'l vin prìma dal 1549 (milesincseintquaràntanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDXLVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintquaràntaòtéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1548 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 774: Fatoriśasiòun:
Carla Boni
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Lungo un viale ingiallito d'autunno tristemente m'hai detto: è finita, è finito l'amor più vero, il più puro, il più splendido amor. Ma una lacrima bagna il tuo viso, quella lacrima dice al mio cuor: non potrò lasciarti più.|Lung un viàł inśalî 'd Aṿtòṅ c'n al magòṅ 't m à dit: l'è finìda, 'l è finî 'l amōr qvél véra, al più pûr, al più luśènt di amōr. Ma na làgarma la bagna 'l tò grugn, cla làgarma lè la diś a 'l mè cōr: a n prò lasàr-at piò|Viale d'autunno, 1953|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
La Carla Boni, nóm 'd art dla Carla Gaiano (Frara, 17 ad Luj dal 1925 - Róma, 17 'd Utóbar dal 2009) l'è stada na cantànta itagliàna, cgnusùda speciamènt par na sò cover dal pès Johnny Guitar dal 1954 e p'r al braṅ Viale d'autunno vinsidōr dal Fèstival ad Sanremo dal 1953. L'è stada la mujér dal cantànt Gino Latilla.
Culegamènt estéran
}}
Cà muśèo Enzo Ferrari
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La cà muśèo Enzo Ferrari, cgnusùda anc cun 'l acrònim ad MEF, 'l è 'n muśèo 'd Mòdna dedicâ a 'l fundadōr dla scuderìa Ferrari, Enzo. Al s cata in dla cà in du 'l è nâ in dal 1898, in via Paolo Ferrari 85, e 'l è stâ avèrt in dal Mars dal 2012.
In dal 2019 'l à fat sù da piò ad duśènt-mila viśidadōr.
'L edifìsi c'n al muśèo dèntar, pîṅ ad màchini da cursa dna vòlta e diśegnâ da Jan Kaplicky e Andrea Morgante, al gh'à 'n téǵ ch'al pâr un còfan dna màchina spurtìva e 'l è śàl cuma 'l cavàl rampànt sìmbul dla scuderìa Ferrari. Al miśùra da piò ad siē-mila métar quàdar.
Nòti
}}
Anzôla
Anzôla (in itagliàn Anzola dell'Emilia) l'è 'na cmónna 'd 12 278 abitànt (2015) int'la pruvénzia ed Bulåggna.
Teritôri d'la cmónna
Al teritôri 'd Anzôla l'è srè a maténna dal turänt Lavén e a sîra da la Samûza. Pr'al teritôri d'la cmónna i cårren anch'al Martignån e la Ghirånda. Al pajais al s câta a mèza vî stra Bulåggna e Mòdna, o par èser pió prezîs a 15 km dal zänter ed Bulåggna e a 20 da quall ed Modna. L'è un zänter industrièl e agrèri inpurtànt atåuren a la Vî Emégglia, la strè prinzipèl pió inpurtànt d'la regiån. Äl pió inpurtanti i én äli indósstri mecânichi.
1772 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1772, mo invéci 'l an 1772, 't ê da 'ndèr chè) Al 1772 (milsetseintestantadū, millesettecentosettantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1771 (milsetseintestantùn) e 'l vin prìma dal 1773 (milsetseintestantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCLXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintestantaduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
96 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 96, mo invéci 'l an 96 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 96 (novantasē, novantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 95 (novantasìnc) e 'l vin prìma dal 97 (novantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt XCVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Ucciderò un uomo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|La bèstia la gh'à da murìr ma anc 'l óm parchè 'l òṅ e cl'atra i èṅ destinâ a murìr.}}
Ucciderò un uomo (A masarò 'n óm) 'l è 'n film dramàtic francéś e itagliàṅ dal 1969 ad Claude Chabrol ch'al tōś ispirasiòṅ da 'n rumànś dal 1938, The Beast Must Die, ad Cecil Day-Lewis firmâ cuma Nicholas Blake. In Frància i èṅ stâ da piò 'd un migliòṅ i spetadōr ch'i èṅ andâ a véd'r-al.
Sunt
In un paiśèṅ dla Bretàgna, a 'l insìsi d'l an, Michel Thenier (Stéphane Di Napoli), un baghét cun tuta la vita davànti, fiōl 'd un scritōr ad racònt par putèṅ armàś véduv ad nóm Charles (Michel Duchaussoy), al vîṅ mis sóta da na màchina e masâ sénsa ch'i dū piràta i s farmìsan par jutàr-al. Da cal mumènt lè, la vita ad sò pàdar l'è sgnada par sèmpar e 'l óm al s prumét, scrivénd-al in un bluchét ad carta acsè cuma tut i sò pinsēr, „A masarò 'n óm. A n cgnós minga 'l sò nóm e gnanc al sò indirìs o 'l sò aspèt ma a 'l catarò e a 'l cuparò“. Lùcid fiṅ in fónd, al próa a dar na maṅ a la pulisìa par catàr al respunsàbil, la sò màchina la gh'à abû séns àtar di dan, ma a n gh'è gnint da far, dla màchina buciàda a n gh'è trasa.
Un dè par caś Charles al finìs cun la sò màchina in mèś a na pùcia pîna 'd śmalta e al n pōl briśa vgnir-ag fóra da par lò. A gh dà na maṅ 'n óm ch'al stà da cal bandi. Chi lò al gh cònt' anc che soquànt gióran prima, pròpria in di dè in dua sò fiōl al gh'à abû 'l incidènt, n'atra màchina 'l iva abû al stés prubléma suo e insìma, insém a 'n óm, a gh'éra n'atōra dla televiśiòṅ dimóndi famóśa, l’Hélène Lanson (Caroline Cellier). Persuàś che lōr i 'l àppian fat ad prupòśit par scanślàr al maci ad sangṿ da la caruserìa, Charles al s dà da far par catàr l’Hèlène e al taca butòṅ sèg dgénd-ag ch'al gh'à da śibìr-ag na part quànd invéci la sò intensiòṅ l'è qvéla ad savér-an da piò su 'd lē, i sò amìg e la sò famìja par védar s'la gh'è insaplàda lē dabòṅ. Un dè, quànd lē la gh dmanda 'd védar al cupiòṅ e lò al s invénta na scuśa parchè al n gh 'l à minga, la dóna la vōl savēr la véra, parchè al cuntìnua a 'ndàr fóra sèg. Charles al diś 'd ès'r inamurâ 'd lē da quànd al l'à vduda e lē, ch'invéci la gh vōl bèṅ dabòṅ, la gh dmanda ad dar-'g un baś. A 'l inìsi al scritōr al gh'à di prubléma a far-al ma pò al céd e al gh và a lèt parchè al gh'à na misiòṅ da purtàr a cumpimènt. Dascurénd sèg, Charles al vîṅ a savēr che la famìja dl'atōra la stà pròpria in Bretàgna e che sò cugnâ, Paul Decourt (Jean Yanne), al gh'à na caruserìa ch'al giùsta 'l màchini. Adès 'l è tut ciàr par lò: l’Hélène e Paul i èṅ lōr i respunsàbìi dla mòrt ad sò fiōl e pò qvést ùltim 'l à giustâ lò la sò màchina par quaciàr i dan patî in d'l incidènt, 'l è par quàl lè ch'la pulisìa la n à catâ gnint. I dū i s fidànsan e Charles al dmanda a la sò muróśa ad cgnós'r i suo.
Rivâ in dla vila dla sò muróśa, Charles al cgnós i sò parènt, la surèla Jeanne (Anouk Ferjac), ch'la gh'à la pasiòṅ par la pueśìa, sò cugnâ Paul, ch'al tōś na madśìna vérda da bévar p'r al cagaròt, e sò anvōd Phillippe (Marc Di Napoli). In famìja a gh'è anc la màd'r ad Paul (Raymone), l'ùnica ch'la gh vōl bèṅ dabòṅ, a gh'è 'l caś parchè la sia na bruta parsòna cuma lò ch'al dà sèmp'r adòs a tut, a sò mujér custréta a star schisa e a védar cuma lò al mét al maṅ adòs a la camaréra e a sò fiōl ch'l i ciàpa tut al vòlti ch'a gh'è l'ucaśiòṅ. Charles adès 'l è prònt par far-al fóra, purtànd-'l a far un gir in barca faghénd-al pò andgàr parchè lò al n sà minga nudàr.
Culegamènt estéran
}}
Zack & Miri - Amore a... primo sesso
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Csa farév-at tè par tiràr-at fóra da i dèbit?|Tagline dal film}}
Zack & Miri - Amore a... primo sesso (Zack & la Miri - Amōr a... 'l prim sès) l'è na cumèdia vulgaròta americàna dal 2008 scrita e dirèta par Kevin Smith.
Custâ vint-quàtar migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à pò fat sù dagnóra quarànta-tri.
Sunt
Zack Brown (Seth Rogen) e la Miri Linky (Elizabeth Banks) i èṅ dū amìg da i tèmp dla scóla, buletàri e śbucâ, ch'i spartìsan 'n apartamènt insém a Monroeville in Pennsylvania, darènt a la sità 'd Pittsburgh. Zack al lavóra insém a 'l culéga Delaney (Craig Robinson) in dal bar dal sgnōr Surya (Gerry Bednob) ma al n è bòṅ gnanc listés ad muciàr sù i bèsi par pagàr tut al buléti tant ch'i gh tìran via prima l'àqua e pò la luś.
A cal punt lè al ragàs al cunsìlia a la Miri ad tacàr a bàtar par ciapàr quèl ma pò, pinsànd a 'n sò èx cumpàgn ad scóla ch'l à fat i bèsi girànd soquànt film pòran gay, Brandon (Justin Long), Zack al s mét in tèsta l'idéa ad far un filmèṅ malnét anc lò insém a la Miri da véndar pò a di sò amìg. Cun 'l ajùt ad Delaney a la prudusiòṅ, Deacon (Jeff Anderson) a la regìa e cun gl'atōr Lester (Jason Mewes), la Bubbles (Traci Lords), Barry (Ricky Mabe) e la Stacey (Katie Morgan) i dū i partìsan par far na parudìa spurcaciòna 'd Guerre Stellari.
Culegamènt estéran
}}
Ab immemorabili
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Ab immemorabili l'è na manéra 'd dìr latèina ch'la vōl significhèr "Fin da di tèimp acsè antîg ch'a n's egh la chèva gnanc più 'd arcurdèr-'s-en".
La freśtèina la vin druèda gnanc raramèint in di discōrs ed lēś, quand a sucēd che soquànti reghli i vinen aplichèdi sōl perchè a sucēd acsè da di tèimp vêć vêć che gnanc più nisùn a n's'n arcòrda, e i àn tolt acsè un valōr consuetudinàri.
Ligàm estèren
}}
Luca Cadalora
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Luca Cadalora (Mòdna, 17 ad Maǵ dal 1963) 'l è 'n curidōr ad mòti emigliàṅ, campiòṅ dal mónd in dla clas 125 in dal 1986 e in dla clas 250 in dal 1991 e in dal 1992.
In dla sò caréra 'l è stâ bòṅ ad vìnsar trénta-quàtar gari su sènt-nuantasìnc gran prèmi cûrs, cun stanta-dū pòdi e vint-nóṿ pole position.
In dal 2000 'l à anc tòlt part a dū gari in Superbike.
Culegamènt estéran
}}
Bellissima
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|P'r un film ad Luchino Visconti a s pésca na putìna ch'la sia dabòṅ bèla dimóndi e minga sōl ch'a sia sò màd'r a védar-la acsè.|Tagline dal film}}
Bellissima (Belìsima) 'l è 'n film dramàtic dal 1951 in biànc e nég'r ad Luchino Visconti.
Al film 'l è stâ sarnî p'r èsar mis in di sènt film itagliàṅ da tgnir dacàt méntar l'Anna Magnani l'à vins al Nàstar 'd argìnt par cla pelìcula chè.
Sunt
La Maddalena Cecconi (Anna Magnani), dóna dal pòpul, la viṿ a Róma insém a sò marè Spartaco (Gastone Renzelli) e a la sò putìna Maria (Tina Apicella). Un dè la sènt a la ràddio ch'al regìsta Alessandro Blasetti (Alessandro Blasetti) al pésca na baghéta p'r un film ch'al gh'à da giràr. La Maddalena la gh pòrta sò fiōla subìt parchè la vrév ch'la putìna la gh'is un futûr più bèl dal suo e in dal mónd dal spetàcul anc parchè a lē da śōvna a gh'è andàda mâł. Dimóndi atri madri i faṅ cumpàgn mént'r al sò vśini 'd cà i rìd'n ad lē anc parchè la Maria la n è minga ch'la sia un caplavōr 'd armàgn'r-ag.
La sgnōra Cecconi la fà incòsa par dar a la fiōla tut 'l ajùt ch'a gh vōl. Cun di sacrifìsi la gh tōś na mistra 'd recitasiòṅ, un futógraf e la gh fà far di cōrs ad balét ma i bèsi i èṅ pôc e pò la Maria l'è anc un pò ingarlìda e la n gh'à mia tut c'l interès. Un dè a Cinecittà la Maddalena la cgnós Alberto Annovazzi (Walter Chiari) ch'al gh diś 'd ès'r òṅ ch'al lavōra c'n al regìsta. In cambi ad da quàlc paròla bòna in favōr ad sò fiōla, lò al gh dmanda sinquànta-mila franc ma pò, invéci ad jutàr-la, al i spénd par tōr-as na Lambretta. Al dè dal pruvèṅ la Maddalena la gh la cava a fadìga a insfilsàr-'s in sala par védar la próa dla sò putìna ma chi lē, imbambulàda e imbalsàda, la fà na figùra 'd mèrda e pò la s mét a piànśar méntar tut i gh rìd'n adòs.
Culegamènt estéran
}}
Un posto ideale per uccidere
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Śōvan, lìbar e visiōś, ma par quànt incóra?|Tagline dal film}}
Sunt
Dòp èsar scapâ via, chi lōr dū i càtan ricòvar in dla vila dna rica sgnóra americàna, la Barbara Slesar (Irene Papas), mujér 'd un culunèl dla NATO. Chi lē l'è dimóndi gentìla sèg, la gh śibìs da magnàr e da bévar. La và anc a lèt cun Dick.
La dóna però la tîṅ un segrét parchè l'à péna cupâ sò marè cun di cōlp ad pistòla. La decìd acsè 'd imprufitàr-as dla vgnuda di dū śóvan par dar-ag la cólpa lugànd al cadàvar in dla sò màchina.
Culegamènt estéran
}}
Patto di sangue (film 2009)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Surèli in dla vita... e in dla mòrt.|Tagline dal film}}
Patto di sangue (Pat ad sangṿ) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 2009 ad Stewart Hendler, arfacimènt dna pelìcula dal 1983, Non entrate in quel collegio.
'L è custâ dódas migliòṅ e mèś ad dòlar ma al 'n à fat sù più dal dópi, vint-sèt.
Sunt
La “Theta Pi” l'è n'asuciasiòṅ ad studènti fémni dn'università americàna, la Rosman University. I gh fànan part la Megan (Audrina Patridge), la Cassidy (Briana Evigan), la Jessica (Leah Pipes), l’Ellie (Rumer Willis), la Claire (Jamie Chung) e cla rója dla Charlene dita Chugs (Margo Harshman), surèla dal muróś dla Megan, Garrett (Matt O'Leary). Che lōr, ch'i s ciàman “surèli” l'una cun cl'atra, i urganìśan da spés dal fèsti c'n i sò amìg in dua a s bév e a s ciùla ch'l è 'n piàśēr anc se la sgnurìna Crenshaw (Carrie Fisher), a cap dl'urganiśasiòṅ, la n è minga tant 'd acòrd.
Na sira, pròpria durànt òṅ ad chi party chè in vila, al “Theta Pi” i vōlan tiràr un brut schèrs a Garrett par na questiòṅ ad còran fat a la sò muróśa anc s'a tacàr l'éra stada lē. I gh dànan dal pìluli ch'i sarvìsan par rimbambìr cal dóni par pò stupràr-li in manéra da psēr purtàr-'s a lèt facilmènt la Megan ma invéci al madśìni ch'al gh'à dâ, cun la Megan ch'la saìva incòsa, i éran sōl dal vitamìni. Mént'r al ragàs al la baśa, lē la fà finta 'd èsar mèśa indurminsàda e pò la śbavśa fóra quèl faghénd-ag crédar 'd ès'r in punt ad mòrt par far-ag ciapàr un spaj. Chi atri sò amìghi i gh dìśan che la Megan l'è mòrta dònca a gh'è da lugàr in présia 'l còrp parchè i gh'èṅ dèntar tut. Dòp avér-la purtàda in campàgna davśèṅ a 'n lâg, al “Theta Pi” i vōlan tgnir-la lunga e i dascóran ch'a n s pōl minga butàr al cadàv'r in dl'àqua parchè cun d'l usìgen in di palmòṅ, al còrp 'l armagnrév a gala. Garrett, a n saénd minga ch'l è tut un schèrs, al tōś na ciàṿ a cróś da la màchina e al gh śbuśìs i palmòṅ masànd-la. Adès ch'in dla mèrda tut i ragàs i gh'èṅ dabòṅ, al grup al decìd ad butàr al còrp dla Megan śò da 'n pós e 'd a n cuntàr gnint a ninsòṅ anc se la Cassidy la n è minga 'd acòrd ma l'è custréta a taśēr listés parchè la Megan la gh'iva adòs al sò majòṅ pîṅ ad spric ad sangṿ.
Soquànt méś dòp, al dè dla làurea, a s fà n'atra fèsta anc se la Cassidy, ch'in cal méntar la s éra dastacàda 'n pôc da chi atri surèli e la s è misa cun Andy (Julian Morris), la n gh'à minga tanta vója 'd rìdar. A riva lè la surèla più pìcula dla vitma, la Maggie (Caroline D'Amore), ch'la gh sumìlia dimóndi, pò in di telefunèṅ dal ragàsi a salta fóra na foto dna ciàṿ a cróś cumpàgna a qvéla druàda par cupàr la Megan. Qualchidòṅ a sà incòsa e qvél qualchidòṅ al s mét anc a far-li fóra una dòp cl'atra, tacànd pròpria da cla malnéta dla Chugs.
Culegamènt estéran
}}
999 (nùmer)
{{Metacaixa
Jaroslava Švedova
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
999 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 999, mo invéci 'l an 999, 't ê da 'ndèr chè) Al 999 (novseintnovantanōv, novecentonovantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 998 (novseintnovantòt) e 'l vin prìma dal 1000 (mil). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMXCIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintnovantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Jaroslava Švedova
La Jaroslava Vjačeslavovna Švedova, (Mósca, 12 ad Setémbar dal 1987, in rus Яросла́ва Вячесла́вовна Шве́дова) l'è na tenìsta rusa dvintàda pò kaśakistàna in dal 2008 ch'l'è stada la nùmar vint-sinc dal mónd (al 29 'd Utóbar dal 2012). L'è élta 180 cm par 68 chilo e l'è prufesiunìsta da 'l 2005. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. A gh piàś far-as ciamàr Slava.
Da 'l 2012 l'è stada custréta da i dutōr a purtàr di uciài par via 'd un tic narvōś ch'la gh'à in 'n òć.
In dla sò caréra l'à vins in singulàr un tìtul WTA (in Ìndia) e tri ad qvéi ITF e sèt in dópi, in dua l'è stada la nùmar quàtar dal mónd. L'è dvintàda famóśa in tut al mónd al 30 ad Śugn dal 2012 quànd l'è stada bòna ad far al Golden set a 'l tèrs tùran ad Wimbledon cóntar la nùmar déś dal mónd Sara Errani ch'la vgniva da la finàl dal Roland Garros. La rumagnōla la n gh l'à cavàda a far sù gnanc un punt par tut al prim sét e l'à patî acsè un 6-0 in quìndas minùt. In dal tènis dal fémni a n éra mai sucès un quèl dal gènar.
Caréra
La kaśàka la vins al sò prim turnèo WTA al 18 ad Nuvémbar dal 2007 a Bangalore baténd in finàl l'itagliàna Mara Santangelo cun al puntéǵ ad 6-4 6-4. In dal 2010, insém a l'americàna Vania King, la vins dū tìtui dal Gran Slam, a Wimbledon e a Flashing Meadows.
In dal 2012 la śōga al qualificàsiòṅ a 'l Roland Garros da nùmar 147 dal mónd e la i pasa. Dòp avér batû par strada la Na Li, ch'l'iva vins al tìtul 'l an prima, la riva in di quàrt in dua la fà sudàr sèt camìśi a la Petra Kvitová prima ad cédar 6-3 2-6 4-6. A Wimbledon pò la fà piànśar la Sara Errani a n lasànd-ag gnanc un punt in dal prim sèt par pò bat'r-la 6-0 6-4. In dal tùran dòp la pèrd p'r un pēl da la Serena Williams (pò vinsidōra dal tìtul) ch'la la spunta par 6-1 2-6 7-5.
Culegamènt estéran
}}
643 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 643, mo invéci 'l an 643, 't ê da 'ndèr chè) Al 643 (seseintquarantatrī, seicentoquarantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 642 (seseintquarantadū) e 'l vin prìma dal 644 (seseintquarantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXLIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintquarantatriéśim post.
Raś còśmig
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
I raś còśmig, cgnusû anc cuma astro-partisèli, i èṅ dal partisèli 'd energìa, cunsèṅ 'd àtum sénsa eletròṅ dònca prutòṅ (90% a 'l incìrca) o neutròṅ, ad matèria o 'd anti-matèria (cuma puśitròṅ e anti-prutòṅ), e pò anc neutrèṅ e futòṅ. Prudóti da 'l stéli, dònca anc da 'l Sōl e da super-nòvi, pùlsar e quàśar, i rìvan da 'l spasi estéran e i bumbàrd'n ad cuntìnuv la Tèra e tut chi àtar còrp celèst, i satèlit e gl'astrunàut in misiòṅ.
La natùra e la cumpuśisiòṅ ad chi raś chè la càmbia dimóndi, la n è minga sèmpar quéla, in tut al manéri l'è periculóśa par la salùt di èsar vivènt e par gl'aparéć letrònig, specialmènt quànd i s càtan fóra da l'atmusféra.
Quànd i rìv'n a cuntàt cun l'atmusféra, al partisèli còśmighi (ciamàdi „raś còśmig primàri“) i reagìsan cun gl'àtum 'd usìgen e aśôt dand inìsi a di espluśiòṅ ch'i fórman di atri partisèli (ciamàdi „raś còśmig secundàri“), ch'i vìnan śò a côṅ cuma l'àqua dla dócia, e dimóndi energìa.
Ólt'r a l'atmusféra e a 'l camp magnètig teréstar anc al vènt sulàr al ténd a prutèś'r al sistéma sulàr da i raś còśmig ch'i rìvan da fóra anc se in di ùltim tèmp al scûd 'l è drē a arbasàr-as.
Nòti
}}
816 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
1434 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1434 (milequaterśeinttrèintaquater, millequattrocentotrentaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1433 (milequaterśeinttrèintatrè) e 'l vin prìma dal 1435 (milequaterśeinttrèintasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDXXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśeinttrèintaquateréśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1434 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 717: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Expo 2015
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
'L Expo 2015 'l è l'Espuśisiòun universèla che in dal 2015, da 'l prìm ed mâǵ a 'l 31 'd utòber a s è tgnû a Milàṅ. 'L argumèint śibî 'l è stê " ' L dèr da magnèr a la gint edla Tèra e l'energìa per la vìta".
Referèinsi
}}
XI sécol
'L XI sécol al tōś i an ch'i partìsen col 1001 infîn a 'l 1100, tolt dàint'r anca lò.
487
Al 487 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
1751
Al 1751 (MDCCLI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XVIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
263
Al 263 (CCLXIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Cunflet âreb-iṡraejaṅ
Al cunflet âreb-iṡraejaṅ l ê na gvêra puletica-militêr stra Iṡraēl e la Palisteina cuṅ tot i êter pajēṡ âreb tèiṡ a lē.
29 ed fervèr
Al  l'è al 60° dè dal calendàri gregoriàn; agh vólen incòra ètri 305 dè a la fin dl'an. Quest dè chè agh è sól ogni 4 an.
1481
Al 1481 (MCDLXXXI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Ulànda Setentriunàla
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
L'Ulànda Setentriunàla all'è vòina dàl dòdas pruìnsi dl'Ulànda. La g'ha 2.706.044 abitänt (2011) e la sò capitäla all'è Haarlem.
23 ed mèrz
Al  l'è l'82° dè dal calendàri gregoriàn (83° in di an bisestìl); agh vólen incòra ètri 283 dè a la fin dl'an.
486
Al 486 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
X sécol
Al X sécol al tōś i an ch'i partìsen col 901 infîn a 'l 1000, tolt dàint'r anca lò.
485
Al 485 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
243 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Villejuif
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Villejuif 'l è un cumùṅ francéś ad 47.384 abitànt ch'al s cata in dal dipartimènt dla Val dla Marna in dla regiòṅ dl'Île-de-France in di dintóran ad Parìś (al dista sōl òt km da Notre-Dame). P'r arivàr in dla capitàla a s pōl tōr la lìnnea sèt dla mètro (Louis Aragon).
'L à sèmpar abû di sìndic dal Partî Cumunìsta. Quél 'd adès l'è na dóna e la s ciàma Claudine Cordillot.
Àtar prugèt
}}
Ulànda Meriudiunàla
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Ligamm ad föra
}}
1482
Al 1482 (MCDLXXXII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
1750
Al 1750 (MDCCL in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XVIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
264
Al 264 (CCLXIV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Sesso & potere
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Sesso & potere (Sès & putēr) l'è na cumèdia dramàtica americàna dal 1997 ad Barry Levinson trata da 'l rumànś „American Hero“ ad Larry Beinhart. Par cl'òpra chè Dustin Hoffman, acsè cuma i senegiadōr David Mamet e l'Hilary Henkin, 'l è stâ candidâ sénsa vìns'r a i Prèmi Òscar dal 1998. In tut al manéri al regìsta 'l à purtâ a cà 'n Ōrs 'd Argìnt a 'l 48śum Fèstival 'd Berlîṅ.
Nicola Sturgeon
{{Metacaixa
Sesso & potere
La pelìcula, ch'l'è custàda quìndas migliòṅ ad dòlar faghénd-an pò sù da piò ad ssanta-quàtar, l'è stata giràda un méś prima ch'a scupìs al scàndal Lewinsky e da 'l sucesìṿ bumbardamènt dl'indùstria di fàrmag “Al-Shifa” in Sùdan da part dl'aministrasiòṅ Clinton.
Nicola Sturgeon
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Sesso & potere
La tagline itagliàna dal film (Come salvare il Presidente dal Sexygate? Inventando una guerra!!!) l'è śbaliàda parchè a n s diś minga Sexygate ma Sexgate, paròla invintàda da i americàṅ tulénd spunt da 'l Watergate dal 1972 ch'a gh vdiva insaplâ 'l presidènt Richard Nixon.
Nicola Sturgeon
La Nicola Ferguson Sturgeon, cgnusùda méj cuma Nicola Sturgeon (Irvine, 19 ad Luj dal 1970) l'è na pulìtiga britànica dal partî nasiunalìsta scuséś (SNP) e prima minìstra dla Scòsia da 'l 20 ad Nuvémbar dal 2014.
Sesso & potere
Sunt
Par paràr via l'atensiòṅ di media e dla gint da 'n scàndal sesuàł ch'a gh véd insaplâ 'l presidènt di Stat Unî (Michael Belson), al sò spin doctor Conrad Brean (Robert De Niro), esénd a ùndas dè da gl'elesiòṅ, al decìd ad dmandàr ajùt a 'l prudutōr 'd Hollywood Stanley Motss (Dustin Hoffman) par mét'r in pē na guèra finta cóntar l'Albanìa da far vgnir fóra su i giurnài e in televiśiòṅ.
Nicola Sturgeon
Da 'l 2003 la Nicola la s è spuśàda cun Peter Murrell.
Sesso & potere
Sunt
Al piàṅ al prevéd ad dar adòs a i balcànig dand-ag la cólpa 'd prutèśar di terurìsta ch'i aṅ prònta na bómba da butàr su na sità americàna. Pò in studi a gh'è da giràr na séna tarucàda par far vgnir al magòṅ a i spetadōr in du a s véd na śōvna albanéśa òrfna (Kirsten Dunst) scapàr via c'n un gatèṅ in bras sóta i cōlp di terurìsta. P'r ùltim a gh'è da far inténd'r a 'l pòpul ch'un suldâ americàṅ batśâ “Scarpa vècia” p'r al fat 'd èsar tròp bòṅ, William Schumann (Woody Harrelson), 'l è stâ fat parśunēr e adès a gh'è da far incòśa par liberàr-al. Mo a èsar sćèt chi lò al n è minga 'l sergìnt ch'a s vōl far crédar ma 'n stupradōr ad sōri. Quànd chi lò al próa a viulentàr dabòṅ na śōvna al vîṅ masâ da qvéi dla sicurésa e pò fat pasàr cuma eróe 'd guèra vitma di nemìg dal sò paéś, cun la bandéra americàna su la sò casa da mòrt.
Nicola Sturgeon
Biugrafìa
La Nicola, laureàda in léǵ a l'Università 'd Glasgow, la taca a lauràr cuma avucàt pò la s càndida a gl'elesiòṅ dal parlamènt scuséś in dal 1999 vgnénd elèta.
Sesso & potere
Culegamènt estéran
}}
Nicola Sturgeon
Biugrafìa
}}
Ignoscito saepe alteri, numquam tibi
{{Metacaixa
Alagoas
Al Stä d' Alagoas (in Portoghês: Estado de Alagoas) l'è voin d'i 26 Stä Federäi dal Brasil, c'al fa part ad'la Regiòun Nordeste.
Ignoscito saepe alteri, numquam tibi
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Alagoas
In dal 2016 al g'hava 3.358.963 abitänt e 'na süparfìs ad 27.767,661 km2. La sò capitäla all'è Maceió.
Ignoscito saepe alteri, numquam tibi
Ignoscito saepe alteri, numquam tibi l' è na manéra 'd dir latèina ch' la vól significhèr "Perdòuna dimòndi a chi èter mo invéci gninta a te stès" e la deśvìn dal "Sententiae" ed 'l autōr ed mìm (mimo in Itagliàn) 'd al I sèc. prìma 'd Crist, al Publilius Syrus.
Colegamèint estèren
}}
Conportamentìśem
{{Metacaixa