cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uficîni Regiâni
Fr’ al dō guèri
Al 23 fervêr 1937 al vôla per la préma vôlta al mudèl dal P 32 bis pilotê dal cm. Gamna. Al 19 mâg al vôla la só côpia spurtîva: al prém mudèl dal Caproni Ca.405. Ind l’intensiòun ed l'aṣiènda dû Ca.405 arén duvû partecipêr a la gâra dal "Nastro Azzurro" ch’ l’a ‘s sré stêda fâta tr’ al 20 e al 21 agòst 1937 mó,  per divêrs mutîv,  nisûn di dû mudê l’à prû partecipêr.
Al faturê dal setôr ed l’aviasiòun a’s tîra só, al 1938 e 1939 a’s sêren rispetivamèint cun al 55% e l'80% dal faturê totêl.
Al 24 mâg al vôla al prém mudèl dal Re.2000 (MM 408), pilotê dal Cmandânt De Bernardi, ind al novèmber a vîn mésa só la lénia intercetōr Re.2000 sèria 1 per l' Aviasiòun dal Ré, mó i pôch mudê fât a andrân dabòun in prâtica sōl int al 1941.
Sèimper ind al mâg dal 1940, a vîn inviêda la produsiòun d’ j intercetôr Re.2000 Heja per la MKHL ungherèiṣa.
Int al zógn e utòber a vôlen, in ôrden, al prém mudêl dal Re.2001(MM 409) e dal Re.2002 (MM 454), pilotê dal Cmandânt De Bernardi.
Al 18 dicèmber al vôla al secònd mudèl ed l’ Re.2001 (MM 468), pilotê dal Cmandânt Scapinelli e l' ân a‘s cunclód pr’ al setôr ed l’aviasiòun cun ‘na pêrt ed l' 80% rispèt al faturê totêl.
Int al mêrs dal 1941 a vîn inviêda la produsiòun d’j intercetōr Re.2000 per la KSF svedèiṣa mó al mèiṣ l’é sfurtunê in quânt al 14, al secònd mudèl dal Re.2001 (MM 468) pilotê dal Cmandânt Scapinelli, al câsca zò cavṣând la môrt dal colavdadōr a câṣva ‘d un guâst al mutōr sucèsa ind la fês ed l’ aterâg.
Ind al 1941 a vîn inviê la produsiòun ed la versiòin Grande Autonomia Re.2000 sèria 2 per la Marèina e la produzione in serie del Re.2001 per l’ Aviasiòun dal Rè.
Al 27 zógn al vôla al prém mudèl ed la versiòun ch’ al prîva èser lancê da ‘na nêva Re.2000Cat. per la Marèina.
Int al lój dal 1941 l’ Aviasiòun dal Rè Svedèiṣ (KSF) la fà savèir al só interèsi per un rubōst rifurnimèint ed Re.2001; mó, a câṣva dal stêt ed guèra e dal pió impurtânti necesitê ed la nòstra Aviasiòun, l'operasiòun la gnîrà mìa finaliṣêda.
Al 1 ed lój e al 29 vôlen per la préma vôlta al Re.2001bis, e al prém mudèl dal Re.2003 pilotê dal Cmandânt Agello. A vînen segvî, l' 8 novèmber, dal prém mudèl ed la versiòun Grande Autonomia Re.2000GA (MM 8059).
Al 1942 al cumîncia cun al prugèt dal mutōr in lénia Re.105 RC 100 e cun al campiòun dal mutōr in linea Re.103 RC 50. Nisûn di dû al vedrà mai la produsiòun in sèria.
Int al fervêr a vîn fât al prém (di pôch campiòun) ed la versiòun anti-nêva Re.2001 GV (MM 7226), mèinter in mâg al 9 e al 18 vôlen in ōrdin al prém mudèl dal Re.2005 (MM 494) e al secònd mudèl dal Re.2002 (MM 7309), pilotê dal Cmandânt De Prato (st'ûltem al farà da tèsta ed sèria per l'aviamèint produtîv).
La MAVAG la cumîncia al cunsègni a l'Aviasiòun ungherèiṣa del Re.2000 prodòt localmèint (ed mèj cgnusû cme Héja II).
In setèmber e utòber, in râpida sucesiòun, vôlen al sperimentêl RE 2001 Delta (MM 9920), pilotê dal Cmandânt Beretta, al secònd mudèl dal Re.2005 (MM 495), al prém (di pôch) Re.2001OR fât in vèsta ed druvêri inséma a dal, mai custruîdi, nêvi pôrta aparèc, l'ónich Re.2003 ed sèria (MM 12415), pilotê dal Cmandânt Caracciolo.
In novèmber a vîn inviêda la produsiòun in sèria dal RE 2002 e al 20 presentê al stódi dal RE 2005 R (un aparèc sperimentêl a spînta mésta ch’al gnirà mai fât).
In dicèmber l’ RE 2005 al cumîncia a èser prodòt in sèria e al 23 al vôla per la préma vôlta al mudèl ed câsa-silurânt RE 2001 G, pilotê dal Cm. Caracciolo.
Incòra ‘na vôlta l'ân a's sêra cun al faturê ed l’aviasiòun a l'80% dal totêl.
Al 27 znêr del 1943 al mutōr dal sperimentêl Re.2001 Delta (MM 9920), pilotê dal Cmandânt Beretta, al ciâpa fôgh mèinter l’é in un vôl ed prôva e l'aparèc al câsca (sèinsa conseguèinsi pr’ al pilôta che a ‘gh l’à chêva a butêres).
Al 23 fervêr al vôla al prém câsa notûren Re.2001CN (MM 08075) che al srà la tèsta ed sèria ed la versiòun CN.
In mêrs e lōj al prém mudèl Re.2005 al và in ôvra cun l’ Aviasiòun dal Ré (a ló segvirân i mudê ed la Sèria 0) e a vîn fât al sperimentêl Re.2002bis (MM 7327).
L'avtûn dal 1943 l’é un pûnt de svôlta negatîv dal Regiâni in quânt al j avtoritê d'ocupasiòun tedèschi fêrmen, ed fât, l'ativitê lighêda al setōr ed l’aviasiòun.
Al 7 e 8 znêr 1944 i stabilimèint ed Rèz a vînen butê zò ind al cōrs ed dû bombardamèint aleê. I machinâr che s’în salvê dal disastér în inmagaṣinê in di parâg ed Rèz e in êter pôst ed l’ êlta Itâlia. Ed pió per scampêr a i bombardamèint aleê che a crèsen sèimper di pió la produsiòun la vîn decentrêda in dimòndi pôst ed l’ êlta Itâlia: Vicèinsa, Torbole, Gavirate, Cocquio, Besozzo, Gemonio.
Dâta l'ocupasiòun naṣésta e al blôch ed la prugetasiòun e dal svilóp di aparèc, al Regiâni a sêrchen ed preparêres al dôp guèra pinsând al cambiamèint ed l' impiânt produtîv vêrs l'aviasiòun civîla: a vîn inviê, e mai més in prâtica, al prugèt ed l'idrovolânt per i vôl d’ed là dal mêr (Ca.8000).
Intânt in mêrs, ind al j uficîni decentrêdi, a cumîncen ed nōv, ânca se cun dificultê, al j ativitê produtîvi. Es trâta adèsa ed sót scôrti per déti tedèschi (Messerschmitt, BMW e dal jêtri), mutōr P.VII e P.XI bis e DB 605 (st’ûltem in colaborasiòun cun Piaggio, Isotta Fraschini e Alfa Romeo). In pió, per cûnt ed la Luftwaffe, a vîn riprèiṣa la produsiòun ed soquânt Re.2002 d’ed là ed l’ativitê ed revisiòun e riparasiòun di aparèc.
Ind l'agòst dal 1944 al Regiâni patésen al sequèster di machinâri e materiêl di tedèsch compagnêda dal "trasferimèint" ed ‘na trintèina ed tètnich in Germâgna cun al cumpît ed dêr asistèinsa ai Re.2002 més dèinter a la Luftwaffe.
Ind l’avtûn a vîn cumpletê al campiòun del Re.2006 (MM 540) ch’al ciaparà mai al vōl.
L'ân a’s sèra cun al faturê dal setōr ed l’aviasiòun caschê al 40% dal totêl.
Ind al 1945, in sègvit al distrusiòun ed guèra e al condisiòun ed pêṣ urdnê da j aleê, la divisiòun ed l’aviasiòun dal Regiâni a finésen e a sêren só.
=Produsiòun=
231 (nùmer)
{{Metacaixa
Uficîni Regiâni
Mutōr uriginêl
Nôta: sta pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da it:Officine Meccaniche Reggiane
231 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 231, mo invéci 'l an 231 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 231 (duśeinttreintùn, duecentotrentuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 230 (duśeinttrèinta) e 'l vin prìma dal 232 (duśeinttreintadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCXXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeinttreintunéśim post.
Uficîni Regiâni
Mutōr uriginêl
}}
231 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Trujàṅ
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
In astrunumìa un Trujàṅ 'l è 'n 'n asteròid o 'n satèlit ch'al spartìs la stésa òrbita 'd un pianēd o 'd un satèlit ma ch'al n gh và mai adòs parchè al s cata puśisiunâ a òṅ di dū punt ad Lagrange 'd equilìbri L{{sub|4}} o L{{sub|5}}, a 60° davànti o dadrē da 'l còrp celèst più grand.
A 'l inìsi gl'asteròid trujàṅ 'd precìś i éran qvéi 'd Giôv ch'al gh 'n à 'n squantèran, praticamènt in nùmar cumpàgn ad qvéi dla fasa prinsipàla. Anc di àtar pianēd i gh'aṅ però di trujàṅ ch'i gh tîṅ adrē cuma Netûn, Mart e Vènar. Anc la Tèra la gh 'n à òṅ a 'l sò punt L{{sub|4}}, un còrp maśagnóś ad tarśènt mét'r ad diamétar a 'l incìrca ciamâ 2010 TK7.
Nòti
}}
Sesso, bugie e altri deliri
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Mo cuś è'l cal quèl ch'a rénd più cuntènt chi óm?|Tagline dal film}}
Sesso, bugie e altri deliri (Sès, bali e àtar delìri) l'è na cumèdia dal 2001 ad Roberto Santiago ch'al l'à anc scrita.
L'è stada giràda a Tenerìfe.
Sunt
Ángel (Sergi López) 'l è 'n óm ch'l à péna pasâ i trént'an. Al gh'à na màdar ch'la gh stà sèmp'r adòs (Mary Carmen Ramírez), na mujér ciamàda Ana (Aitana Sánchez-Gijón) e quàtar fiōi. A la sira a gh piàś però andàr a rój, insém a 'n sò amìg (Carlos Hipólito), par far dal sès in màchina. Anc a sò fradèl (Pepón Nieto), ch'al vénd dgl'armi da fōg, a gh piàś gusàr cun dal dóni péna cgnusùdi.
Un dè l’Ana la dmanda a na sò amìga ch'la gh stà darènt (María Esteve) ad tgnir 'd òć sò marè parchè la créd che lò al vaga a lèt cun la sò segretària e difàti 'l è pròpria acsè ma la sò amìga, c'n al ricàt, la in prufìda par dar-'g un cōlp anc lē, cla gata mòrta lè ch'la n è àtar.
Un dè, mént'r Ángel al s gusa na ragàsa in cà dòp avér dit a sò mujér ch'al gh'iva da tōr 'n aparéć par lavōr, tut 'd un trat a riva sò mujér e subìt dòp sò fradèl. I dū i gh dìśan ch'i aṅ decìś 'd andàr a vìv'r insém. P'r Ángel 'l è 'n brut cōlp, al s mét a piànśar da par lò, pò al decìd ad tōr da 'n àrab (Khaled Kouka) un „fiōr miràcul“, giusà ch'l’Ana la pòsa turnàr sèg dabòṅ.
Culegamènt estéran
}}
An
L' àn l'è onna unitê 'd m'śura dal tèimp, pera 'l teimp ch'a gh mèt la Tera a girèr intor'n al Sōl. Un àn 'l i è furmê, ed sòlit, da 365 dè: ogni taint, però, a gh vōl dal correziun, perchè 'l àn e al dè i ein menga divisìbel tra lòr e dòunca i an inventê i àn biśestil ed 366 dè.
562
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLXII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
An
Il Calendario normalmente cerca di adeguarsi all'anno tropico, poiché le stagioni sono determinate da questo tipo di anno. Per ragioni pratiche l'anno del calendario è composto da un numero intero di giorni. Nel calendario attualmente in uso della società occidentale, il calendario gregoriano, gli anni hanno 365 giorni. Allo scopo di tenerlo sincronizzato con l'anno tropico, ogni quattro anni il calendario conta 366 giorni. La principale eccezione al calendario gregoriano è il calendario islamico, un calendario lunare senza anni bisestili, nel quale le ricorrenze si spostano attraverso le stagioni.
L'anno giuliano: base del calendario giuliano aveva una durata di 365,25 giorni.
L'anno gaussiano dura 365,256 898 3 giorni, ed è derivato dalla "costante gravitazionale gaussiana" che viene espressa in unità del sistema solare.
L'anno besseliano: è un anno tropico che inizia quando il Sole raggiunge la longitudine ellittica di 280°. Tale longitudine viene sempre raggiunta attorno al 1 gennaio. Prende il nome dall'astronomo e matematico del XIX secolo Friedrich Bessel. -->
1757 (nùmer)
{{Metacaixa
Salùt (stèr bèin)
{{Metacaixa
1757 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1757, mo invéci 'l an 1757, 't ê da 'ndèr chè) Al 1757 (milsetseintsinquantasèt, millesettecentocinquantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1756 (milsetseintsinquantasē) e 'l vin prìma dal 1758 (milsetseintsinquantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintsinquantasetéśim post.
Salùt (stèr bèin)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Colegamèint estèren
}}
632 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 632, mo invéci 'l an 632, 't ê da 'ndèr chè) Al 632 (seseinttreintadū, seicentotrentadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 631 (seseinttreintùn) e 'l vin prìma dal 633 (seseinttreintatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseinttreintaduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.intuit
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
Full Monty
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Siē óm. Cun gnint da pèrdar. Ch'i gh'aṅ al curàǵ ad far...|Tagline dal film}}
Full Monty - Squattrinati organizzati (Servìsi cumplét - Buletàri urganiśâ) 'l è na cumèdia ingléśa dal 1997 ad Peter Cattaneo ch'l'à vins al Prèmi Òscar par la culòna sunóra 'd Anne Dudley ch'la dróa anc di pès dla Donna Summer (Hot Stuff), ad Tom Jones (You Can Leave Your Hat On), di M People (Moving on Up), dal Sister Sledge (We Are Family) e àt'r incóra.
L'è custàda tri migliòṅ ad sterlìni ma la 'n à purtâ a cà da piò ad sènt-a-ssànta.
Sunt
Gaz (Robert Carlyle) e Dave (Mark Addy), dū sénsa lavōr ad Sheffield, i s inśégnan par catàr di espedînt par tiràr avànti dòp ch'la criśi l'à fat saràr dimóndi fàbrichi. Gaz, ch'al gh l'à cun la sgnóra Thatcher, 'l è separâ da sò mujér e al gh'à 'n fiōl da mantgnìr, Nathan (William Snape), e al và in di guàj quànd al n è più bòṅ ad pagàr gl'alimènt. Dave invéci 'l è 'n budlòṅ dimóndi śò e 'l è spuśâ cun la Jean (Lesley Sharp). Quèl da far par ciapàr di bèsi a n s cata minga e dònca chi lōr dū i próan a purtàr via di trâv 'd aśàl da na fàbrica saràda da tèmp.
Un dè, pasànd davśèṅ a 'n lucàl in dua a gh'è 'n spetàcul 'd óm ch'i s càvan śò e vdénd che 'd fóra 'l è pîṅ ad dóni ch'i faṅ a gara par tōr di bijét p'r i pòst davànti, a Gaz a gh vèṅ n'idéa, qvéla ad far anca lò un strip-tease ad masć ma cun più curàǵ ad qvi là ch'i tìn'n al mudàndi a la fiṅ. Gaz al vōl far al “Full Monty”, al “Servìsi Cumplét”. Insém a Dave, chi lò al cata sù àtar quàt'r óm in buléta cuma lò: Gerald (Tom Wilkinson), ex capstasiòṅ sénsa fiōi ch'al fà finta 'd andàr a lauràr tut i dè parchè al n gh la cava mia a dir a sò mujér qvél ch'a gh'è sucès, Barrington Mitchell (Paul Barber) dit "cavàl" parchè 'l è 'n umòṅ négar, Lomper (Steve Huison), ch'al fava al custòdi, e Guy (Hugo Speer) ch'al gh 'l à dimóndi grôs.
Dòp soquànt dè ad próvi, 'l è rivàda par lōr l'óra ad śibìr-as in frònt a quatarsènt dóni c'n al diav'l adòs. In sal nòti ad You can leave your hat on, i óm i gh'àṅ da cavàr-as via incòsa.
Culegamènt estéran
}}
350 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 350, mo invéci 'l an 350, 't ê da 'ndèr chè) Al 350 (terśeintsinquànta, trecentocinquanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 349 (terśeintquarantanōv) e 'l vin prìma dal 351 (terśeintsinquantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCL. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintsinquantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1784
Al 1784 (MDCCLXXXIV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XVIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
.mint
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
104 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 104, mo invéci 'l an 104 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 104 (seintquàter, centoquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 103 (seinttrī) e ch'a vin prìma dal 105 (seintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
561
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLXI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
1783
Al 1783 (MDCCLXXXIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XVIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Ceṡa Catòlica Malkita
{{dialort | dial=Piasintëin}}
La Ceṡa catòlica greca-malkita (in Àrab كنيسة الروم الملكيين الكاثوليك) l'é una Ceṡa Catòlica sui iuris biṡantëina. La g'ha quäsi 1.200.000 ad parson e l'é cumandä dal Patriarcä d'Antiochia di Malkìt.
Storia
I malkìt i en vüna dil ceṡi particulär ch i fùrman la Ceṡa Catòlica, a s' diṡ ch' i enn in communio cun la ceṡa ad Ruma. I en vüna dil ceṡi püsè vèc', parché la parola Cristiann l'é stä inventä propri a Antiochia.
La litürgia ch' i drövan l'é cula d'i sécul VI-VII, ad San Giuànn Crisostomo.
In Italia gh'é praticamëint apena la ceṡa ad Santa Maria in Cosemdin a Ruma che la celebra al Rìt Malkita.
I Malkit ienn una ceṡa catòlica, ma i g'hann il diferëinsi dal Rit Biṡantëin (cul ad Custantinòpul), el rit urientäl. I Malkit i van a dré a il diferëinsi dal rit biṡantëin ad la guida, la teulugia e la spiritüalitä.
L'é par cul mutiv ché ca i enn ciamä Catòlic Urientäi o Grec-Catòlic.
Ligamm ad föra
}}
Furmänt
Cån la parôla furmänt a dscurän ed dû tîp ed cereèl, mo inparentè strécch stra låur, tott e dû i fàn pèrt dal gèner Triticum: el furmänt tànnder e al furmänt dûr.
Furmänt tànnder
Al Triticum aestivum L. o Triticum aestivum L. subsp. aestivum (L.) Thell. , cgnossó col nòmm populèr ed furmänt tànnder l'è inparentè strécch cån la spêlta, cun la quala l'à in cumón al fat d'éser ezaplòide. La diferänza pió gròsa l'è che la spèlta l'à al cariòside fairum invêzi al furmänt tànnder al pêrd äl grèn. La farénna ed furmänt tànnder la s drôva par fèr al pan.
Furmänt dûr
Al Triticum durum Desf. o Triticum turgidum L. subsp. durum (Desf.) Husn. , cgnossó col nòmm populèr ed furmänt dûr invêzi l'è 'na spêzie tetraplòide.
537 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 537, mo invéci 'l an 537, 't ê da 'ndèr chè) Al 537 (sincseinttreintasèt, cinquecentotrentasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 536 (sincseinttreintasē) e 'l vin prìma dal 538 (sincseinttreintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseinttreintasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Gerard Piqué
{{Metacaixa
{{CITAZIONE2|Nosaltres ni ens droguem, ni ens tirem, ni comprem àrbitres, només juguem al futbol.|Nuàtar a n s drughém minga, a n tirém minga, a n cumprém minga gl'àrbitar, a śughém a 'l futbol e basta.|Dichiarasiòṅ in Catalàṅ a 'l Camp Nou còntra Mourinho dòp avér vins la Cópa di Campiòṅ, 30/05/2011|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{Ca}}}}
Gerard Piqué Bernabéu (Barcelóna, 2 ad Favràr dal 1987, a s lèś [ʒəˈɾaɾt piˈke βəɾnəˈβew] in catalàn e [ɟʝeˈɾaɾ piˈke βeɾnaˈβeu] in spagnōl) 'l è un śugadōr ad balòṅ spagnōl, difensōr dal Barcelóna e dla nasiunàl dal sò paéś.
In dla sò caréra 'l à vins, fra i àtar, tri scudét in Spaggna cun la maja blau-grana, un campiunâ ingléś c'n al Manchester United, tri cópi di campiòṅ (dū c'n al Barça e una c'n al Manchester) e i mundiài ad fólbar cun la Spaggna in dal 2010.
Fiól 'd 'n avucàt e dna diretōra 'd uśdàł, 'l è élt 192 cm e 'l péśa 85 chilo. 'L è spuśâ cun la cantànta culumbiàna Shakira.
Gl'inìsi
Uriginàri dla Catalógna, in dal 1997 a déś an al taca a far part dal setōr di śōvan dal Barcelóna e al gh armàgn soquànt an in fiṅ a ch'al Manchester United 'l al tōś sèg in dal 2004 faghénd-ag firmàr al sò prim cuntràt da prufesiunìsta.
In dū an al śōga sō déś partìdi in tut c'n i Red Devils (i diàvui rós) dòp ad chè al vîṅ mandâ in prèst a 'l Saragòsa. Cun gl'Aragunéś al śōga vint-a-dū partìdi e 'l fà anc 2 gòi. 'L è acsè che gl'ingléś i al vōl'n indrē par la stagiòṅ 2007-2008.
Al vìnsidi cun al Machester United
Turnâ in Inghiltèra, par Piqué a gh'è incóra pôc spasi fra i titulàr. Gerard al s pōl mét'r in luś in Champions League in du 'l fà dū gòi cóntar la Dinamo Kiev e la Roma.
I an c'n al Barça
Tgnû pôc in cunsiderasiòṅ in dla sò squàdra, Piqué al decìd ad turnàr in Spaggna firmànd par quat'r an c'n al Barcelóna. In dla stagiòṅ 2008-2009 Gerard al vins incòśa, Campiunâ, Cópa dal Rè e Champions League, śugànd quarànta-sinc partìdi e sgnand tri gòi. 'L an dòp al fà 'l pîṅ c'n al Supercópi Européa e Spagnōla e vinsénd anc la Cópa dal Mónd par club.
Al 26 ad Favràr dal 2010 Piqué al ślunga ìl cuntràt in fîṅ a 'l 2015. C'n al Barça al riva in semifinàl in dal Cópa di Campiòṅ ma 'l vîṅ batû par l'Inter ch'la vinsarà pò la Cópa. Piqué al séggna 'l gòl dla vitòria in dal ritóran ma a n è mia asè p'r arbaltàr al riśultâ. Ma la fèsta l'è sōl rinviàda a 'l an dòp quànd al catalàṅ al vins la sò tèrsa Cópa di Campiòṅ, sèmpar cónt'r i sò vèć cumpàgn dal Manchester United al 28 ad Maǵ dal 2011.
Cun la nasiunàl dal sò paéś al vins da titulàr la Cópa dal Mónd in Sudafrica in dal 2010 cóntar l'Ulànda in finàl, acsè cuma 'l iva prevìst al fōlp Paul.
Culegamènt estéran
}}
560
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Arkànsas
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
'L Arkànsas (da 'l 1881 a s lèś /ˈɑrkənsɔː/ in ingléś a 'l pòst 'd /ɑːrˈkænzəs/, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s cata in dal sud dla nasiòṅ e ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1836. Al mùcia sù dagnóra tri migliòṅ 'd abitànt (77.0% ad biànc e 15.4% ad négar, dat dal 2010) par na superfìsi ad 137.733 km².
La sò capitàl, e sità più granda, l'è Little Rock cun Fort Smith, Fayetteville e Springdale atri sità impurtànti. Al sò mòt in latìn 'l è „Regnat populus“ (A réggna 'l pòpul) mént'r i sò scutmàj i èṅ „The Natural State“ (Al stat dla natùra par via di sò sinquànta-dū parc statài e dal National Park Service) e „The Land of Opportunity“ (La tèra dgl'ucaśiòṅ).
Al cunfìna a nòrd c'n al Missouri, a nòrd-èst c'n al Tennessee, a sud-èst c'n al Missisìpi, a sud cun la Luiśiàna, a sud-òvest c'n al Tèxas e a òvèst cun 'l Oklahoma.
'L è divìś in stanta-sic cuntèi e in sincsènt-òṅ cumùn e, cum anc p'r al stat dal Kànsas, al ciàpa 'l sò nóm da na tribù 'd indiàṅ ciamâ Kaw o Kansa.
Dòp la secónda guèra mundiàla al presidènt di Stat Unî Dwight D. Eisenhower 'l è stâ custrét a far la vóś grôsa chè p'r impedìr ch'al guvernadōr Orval E. Faubus al druìs la Guàrdia Nasiunàla par tgnir fóra da 'l scōli i studènt ad culōr. 'L Arkànsas 'l è 'n stat ch'l à sèmpar vutâ a dèstra in dgl'elesiòṅ p'r al presidènt di Stat Unî, in sèrt pòst i republicàṅ i èṅ rivâ a ciapàr anc al 90% di vōt, a part i an ad Bill Clinton (1992 e 1996), candidâ dal pòst esénd nâ a Hope, e 'd Jimmy Carter (1976), sudìsta anc lò. Al sò guvernadōr, da 'l 2015, 'l è 'l republicàṅ Asa Hutchinson.
Al 40% dal teritòri d'l Arkànsas 'l è divìś in sit ad trénta-tri biólchi e mèś a 'l incìrca 'd grandésa mèdia in du a s cultìva 'l riś (cal stat chè 'l è 'l prim prudutōr di Stat Unî), cutòṅ (sèst pòst), sòja, graṅ e òrś. Anc 'l alevamènt ad pui, ad nàdar e 'd bucàci 'l è dimóndi śvilupâ chè ma a gh'è da dir che sōl al 3% dla pupulasiòṅ l'è impgnàda in agricultùra. L'indùstria dla carta e dal légn l'è la quàrta più impurtànta dal paéś. A far data da 'l 2014, 'l Arkànsas 'l à tacâ a ès'r al stat più a bòṅ marcâ in du vìvar. Al sò tas ad diśucupasiòṅ, in d'l Avrìl dal 2013, 'l éra dal 7,5%.
.lefrak
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
Arkànsas
Culegamènt estéran
}}
Tiràcli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
El tiràcli o tirànt (bretelle in itagliàṅ) gl'ìn chel dō bandi 'd stófa elàsticiśèda sustgnùda che, da pasèr a cavâl dal spàli, i vinen śò a grapèr-es atâc a 'l brèghi o a na vésta per tgnìr-i sù; i s pólen druèr anc sōl c'm' acesóri dal vestiàri.
Colegamèint estèren
}}
Cēşa 'd Sânt'Agustèin (Rèz)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
Un pô 'd nutési e spiegasiòun
In tèimp indrē l'ēra dedichêda a Sânt' Apollinare, mó al tèimp ed la guèra tra Guēlf e Ghibelèin l'é stêda ruvinêda dimòndi. L'à cambiê nòm int al 1268 quând l'é stêda arfâta, insèm al cunvèint, da i frê ruméta agostiniân. Dôp divêrs fât la cēşa l'à patî un êter intervèint ed restâver int al 1452, quând în stêdi tirêdi só ânca l'âbsida rumànica e la tòra. La facêda in stîl barôch, tóta in côt, l'é dal 1746 só disègn ed l' architèt Alfonso Torreggiani e la preşèinta dō néci cun dèinter al stâtvi ed Sân Guglielmo e Sân Nicola da Tolentino. Al d'ed dèinter, fât da 'na navêda sōl cun vôlti a bòta e a vēla, l'é stê arfât dal tót tr' al1645 e a l 1666 só progèt ed l'architèt Gaspare Vigarani. La cēşa la dà in piasèta Cardinêl Pignedoli e cun còst l'é cunfinânt cun al Liceo  Classico Ludovico Ariosto.
Êter progèt
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Chiesa di Sant'Agostino (Reggio Emilia) trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr. }}
Tucùm
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Al Tucúm (Num scientìfic: Astrocaryum vulgare) l’é una spès ad pälma ch'la näss e la cràss in Amasònia, in Brasil. La sò früta l s'mangia, e da spéss a l'è druä anca par fò la banzina eculogica.
Link
}}
Kristina Mladenovic
{{Metacaixa
La Kristina Mladenovic (Saint-Pol-sur-Mer, 14 ad Maǵ dal 1993, Кристина Младеновић in Sèrb) l'è na tenìsta francéśa prufesiunìsta da 'l 2009 ch'l'è stada la nùmar trénta-sèt dal mónd in singulàr al 24 ad Śugn dal 2013. I sò genitōr, Dragan e la Dzenita, śugadōr ad palamàṅ e ad palavōl, i daśvènan da la Sèrbia.
In dla sò caréra l'à vins un tìtul WTA Challenger in singulàr e quàtar ad qvéi d'l ITF. In dópi invéci la s è purtàda a cà al tìtul dal dópi misć ad Wimbledon (insém a 'l canadéś Daniel Nestor) in dal 2013 e pò anc àtar sinc tìtui WTA, sarnénd sèmpar dal cumpàgni difarénti.
La Mladenovic l'è élta 185 cm e la péśa 60 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'è bòna ad dascórar in Francéś, Ingléś, Sèrb, Itagliàn e Spagnōl.
Caréra
La francéśa la śōga na quàlc pardìda in dal sircùit ITF in dal 2007. In dal 2008 la próa a pasàr al qualificasiòṅ a 'l Roland Garros ma la và fóra subìt da la Petra Kvitová par 3-6 2-6.
In dal 2009 la tōś part a gl'Australian Open (da nùmar 999 dal mónd) par via dna carta salvàdga ma la céd in tri sét a la Patty Schnyder. In Mars la śōga 'l ITF ad Buchèṅ in Germâgna ma la pèrd a 'l prim tùran da la Justine Ozga 2-6 6-2 1-6. In Maǵ, cun n'atra carta salvàdga in bisàca, l'è a 'l via dal Roland Garros ma incóra na vòlta la fà 'l valìś subìt paténd un 1-6 6-2 6-8 da la Magdaléna Rybáriková. In Luj la pasa 'l qualificasiòṅ a Praga ma pò la và fóra a 'l prim tùran. In Agóst la n gh la cava minga a bàtar l'Elena Bovina in d'l ITF ad Westende. I gh dànan na carta salvàdga anc a gl'US Open ma lē la n s inprufìta briśa lasànd strada in dal prim incóntar a la canadéśa Stéphanie Dubois 0-6 4-6. La sèra 'l an a la puśisiòṅ 202.
In dal 2010 la manca 'l qualificasiòṅ a Melbourne, a Marbella e a Madrid. A Straśbûrg la gh và cun na carta salvàdga pardénd pò a 'l secónd tùran 1-6 2-6 da la lètuna Anastasija Sevastova. A 'l Roland Garros la ciàpa la quìnta carta salvàdga in pôc méś ma a n è mia abàsta p'r andàr avànti parchè la pèrd a 'l prim tùran da la Na Li 5-7 3-6.
In dal 2011 la s mét in bisàca al tìtul 'd un ITF ad vintsinc-mila dòlar a Sutton (Régn Unî) baténd in finàl la Mona Barthel par 6-3 1-6 6-2. La stmana dòp la francéśa la fà suo anc 'l ITF ad Stucólma baténd in semifinàl l'Annika Beck e in finàl l'ulandéśa Arantxa Rus cun al puntéǵ ad 6-3 6-4. Incóra na vòlta la tōś part a 'l Roland Garros cun na carta salvàdga e incóra na vòlta la gh pèrd subìt, 6-2 4-6 5-7 da l'Ayumi Morita. In Śugn la vins 'l ITF ad Padva baténd in finàl la Karin Knapp par 3-6 6-4 6-0. Da lè a la fiṅ d'l an la n è minga bòna ad pasàr gnanc na qualificasiòṅ in di turnèo WTA ma almànc in Dicémbar la vìns 'n àtar ITF a Ànkara baténd l'Elina Svitolina in semifinàl 6-2 6-3 e la rusa Valeria Savinykh in finàl par 7-5 5-7 6-1. Cun i stanta punt catâ sù lè, la Kristina la dvénta la nùmar 183 dal mónd.
La sò maledisiòṅ cun al qualificasiòṅ di turnèo WTA la cuntìnua anc in dal 2012 parchè la fà 'l valìś prima da 'l tèmp in sinc ucaśiòṅ. A Kuala Lumpur la gh'à i punt asè par tōr part diretamènt a 'l tablòṅ prinsipàl ma la vèṅ misa a pòst subìt da la Jelena Dokić par 3-6 1-6. In Avrìl, p'r atri tri vòlti, la n pasa briśa 'l qualificasiòṅ a Charleston, Cupenàghen e Bùdapest. A 'l Roland Garros la riva da nùmar 158 dal mónd e la n pōl far gnint cun la Dominika Cibulková ch'la gh'à la méj sèg par 6-2 6-1. A Wimbledon finalmènt la pasa 'l qualificasiòṅ ma pò la céd subìt a la nùmar 178 dal mónd, la Jana Čepelová. A Flushing Meadows, cun na carta salvàdga in maṅ, la bat prima la Marina Eraković par 7-5 6-4 e pò anc la nùmar vint dal mónd, la rusa Anastasija Pavljučenkova par 6-1 6-2. La céd a 'l tèrs tùran a la còrsa Marion Bartoli par 2-6 4-6. In Setémbar la riva in semifinàl a Quebec City (daśvgnénd da 'l qualificasiòṅ) in dua però la pèrd da la Lucie Hradecká par 5-7 6-7 ma la gh la cava listés a dvintàr una dal primi sènt śugadōri dal mónd. La n al fà mia védar però in d'l ITF ad cà sua ad Poitiers parchè la pèrd subìt da la Nastassja Burnett par 4-6 6-4 4-6. La gh và méj in dal WTA Challengers ad Taipèi, turnèo purtâ a cà 6-4 6-3 in finàl su la śugadōra ad cà, la Kai-Chen Chang.
La Kristina la taca al 2013 cun un secónd tùran a gl'Australian Open (4-6 3-6 da la Sloane Stephens). A Parì a 'l quèrt la fà fóra tri dal primi vint-a-dū śugadōri dal ranking, la Julia Görges, la Yanina Wickmayer e la Petra Kvitová. In semifinàl la pèrd però da la tedésca Mona Barthel par 1-6 4-6. A Memphis la s férma in di quàrt pardénd 3-6 3-6 da la Sabine Lisicki mént'r a Florianópolis la và fóra in semifinàl (0-6 2-6 da la Monica Niculescu). Fra Indian Wells, Miami e Charleston la vins sōl na partìda cun l'Aleksandra Wozniak. A Marrakesch la bat l'Alexandra Cadanțu e la Julija Putinceva prima ad cédar a la Chanelle Scheepers par 1-6 2-6. A Madrid e a 'l Roland Garros la fà secónd tùran, pardénd da la Marija Kirilenko e da la Samantha Stosur, pèś a Esturìl e a Róma in dua la và invéci a cà subìt ad òpra dla Kaia Kanepi e dla Dominika Cibulková. In s'l èrba ad Birmingham e ad 'S-Hertogenbosch la pèrd da la Daniela Hantuchová (pò vinsidōra dal tìtul) 6-3 6-7 4-6 e da la Cvetana Pironkova 4-6 4-6. A Wimbledon invéci la fà 'l valìś bèla in dal prim incóntar, 6-7 3-6 da la Marija Šarapova. A Palèrum in Luj la và fóra a surpréśa cun l'andalùśa Estrella Cabeza Candela a 'l secónd tùran dòp na partìda tiràda par 3-6 6-2 6-7.
Culegamènt estéran
}}
Hernán Crespo
Hernán Jorge Crespo è nassù a Buenos Aires al 5 äd znär dal 1975. L'è 'n zugadór 'd folbal dla Pärma Football Club.
.allstate
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
559
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLIX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
63 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 63, mo invéci 'l an 63 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 63 (ssantatrī, sessantatré in itagliàṅ, sexaginta tres in latèin) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 62 (ssantadū) e 'l vin prìma dal 64 (ssantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al ssantatriéśim post.
Al nùmer 63 in dla Chìmica
Al 63 'l è al nùm'r atómic edl euròpi (Eu), ùn di lantànid.
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 63 al vōl dìr "La spóśa" (’A sposa in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen La sposa in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
Litfiba
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Tu cavalca, cavalca mio cow-boy, che la terra tanto ce la rubi a noi. Ah, che cazzo dici, la vostra libertà. Oh, ma cosa dici? Noi ce l'avevamo già. Non voglio più amici, voglio solo nemici, non voglio più amici, voglio solo nemici, basta le vostre bugie.|Tè cavàlca, cavàlca al mè cow-boy, che tant la tèra ta s la ciàv a nuàtar. Ah, cuśa cas sē't drē a dir?, la vòstra libertà. Oh, ma cuśa dì't? Nuàtar a gh l'ìvan bèla. A n vój piò di amìg, a vój sōl di nemìg, a n vój piò di amìg, a vój sōl di nemìg, a basta al vòstri buśìi.|Tex, 1990|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
I Litfiba i èṅ un grup rock itagliàṅ, furmâ a Firénse in dal 1980.
Al nóm dal grup al nas da 'l indirìs telex dal pòst in du i s catàvan par far al próvi, in via de' Bardi al nùmar 32 dla sità tuscàna: "L" (al prefìs dal telex), "IT" (Itàglia), "FI" (Firénse), "BA" (via de' Bardi).
Biugrafìa
Al grup al nas par mèrit ad Federico "Ghigo" Renzulli e Gianni Maroccolo ch'i s càtan insém a tri àtar ragàs ch'a gh piaśìva al punk cuma a lì lōr, 'l hard rock cum a s fava in di an Stanta e specialmènt la new wave mediterranea ch'la gh la cavàva a mét'r insém i sòṅ ad cà nòstra cun quéi dark ingléś.
In di an Nuànta i Litfiba i daṅ vita a un rock rabî e salvàdag (cun i disc El diablo e Terremoto, pîṅ ad riferimènt a la tangentòpuli nustràna) e pò a 'n pop/rock ch'al gh'iva dat dimóndi sucès.
In séguit al cantànt stòric dal grup, Piero Pelù al s luntàna da la banda par tacàr na caréra sulìsta e i Litfiba i tōśan prima Gianluigi Cavallo (da 'l 1999 a 'l 2006) e pò Filippo Margheri (da 'l 2007 a 'l 2009).
In dal Dicémbar dal 2009, in sal sit uficiàl dal grup, a vèṅ dit che Piero Pelù 'l éra turnâ in cal mèntar in dal grup.
Culegamènt estéran
}}
Maria Bethânia
Maria Bethânia, al sò num cumplët all'è Maria Bethânia Viana Telles Veloso (Santo Amaro da Purificação, Brasil, 18 ed zógn 1946) all'è una cantanta brasigliäna.
Allè stä la prèmma cantanta brasigliana call'è rüä a vëind 1.000.000 ad dìsc.
All'è la suräla ad Caetano Veloso.
Marco Simoncelli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
In dla sò caréra 'l à curs 151 vòlti in gari dal motomundiàl, vinsénd quatòrdas vòlti e finénd 31 vòlti in si pòdi, muciànd sù in tut 1255 punt, 15 pole position e nóṿ gir più śvélt. 'L à curs anc dū vòlti in Itàglia in dal mundiàl dla Superbyke in dal 2009, finénd anc in sal pòdi. Al sò nùmar ad gara 'l éra al 58.
Gl'Inìsi
Nâ a Catòlga, al viṿ fiṅ da pìcul a Curièn. Al taca a cùrar a sèt an cun na minimòta in dal sò sità. A dód'ś an al vins al tìtul itagliàṅ, quèl ch'al fà anc in dal 2000, an in dua al cur p'r al tìtul europeo purtànd-'s a cà al secónd pòst. A quatórd'ś an al tōś part a 'l Trufèo Honda NR e al gh la cava a muntàr sù dū vòlti in sal pòdi e pò al s śibìs a 'l campiunàt itagliàṅ 125 GP.
Clas 125
In dal 2002 'l è campiòṅ europeo dla clas 125cc e in dal stés an, dòp ch'al s è fat i òs a livèl nasiunàl e europeo, al fà al sò debùt in dal Motomundiàl, clas 125, in dal Gran Prèmi dla Repùblica Céca in dal team dl'Aprilia CWF - Matteoni Racing a 'l pòst ad Jaroslav Huleš ch'l iva fat al salt in dla 250. Al sò cumpàgn in squàdra 'l è Chaz Davies. Al finìs la stagiòṅ cun tri punt (finénd 13śum in Purtugàl) a 'l 33śum pòst.
In dal 2004 al riva al prim sucès a Jerez in sal mój, ma l'è na stagiòṅ cun di élt e di bas cun dū pole position (sémp'r in Spaggna e a Brno) ma cun sōl 79 punt in bisàca al finìs undicéśum in clasìfica, curént p'r al team Rauch Bravo insém a Steve Jenkner.
Al team Nocable.it Race al al tōś par la stagiòṅ 2005 par far còpia cun Joan Olivé. Marco al vins incóra a Jerez e al finìs àtar sinc vòlti in sal pòdi (secónd in Catalógna, tèrs in Germàgna, Repùblica Céca, Qatàr e Austràglia), cavànd-gh-la a star sèmpar fr'i prim ma lasànd prèst al tìtul par strada anc parchè al s è fat grand e al fà fadìga a giràr bèṅ in sla muturéta dla 250, faghénd però 177 punt, sèmpar méj.
Clas 250
In dal 2006 Supersic al pasa a la 250, curénd par la Gilera RSV 250 cun al tècnic cap Rossano Brazzi (ch'l iva laurâ in di an pasâ par Valentino Rossi e Marco Melandri) a sò dispuśisiòṅ. Purtròp chi lò al s mala subìt lasand-al da par lò par tuta la stagiòṅ. Marco al finìs al dècim pòst cun 92 punt sénsa mai far di riśultâ bòṅ, al gh la cava sōl a piasàr-as sést in Cina. Anc 'l an dòp 'l è da daśmindgàr: dècim pòst cun l’Aprilia RSW 250 LE e 97 punt in tut cun dū sèst pòst (Frància e Ulànda).
In dal 2008 finalmènt al ròbi i tàcan a giràr p'r al vèrs giùst p'r al Rumagnōl, ma minga a 'l inìsi parchè al casca dū vòlti réstànd a śèr punt e 'l è un pcâ, anc parchè a Jerez l' éra andâ in a risć ad vìnsar. In Purtugàl al ciàpa la pole position e al vins pò al dū gari a gnir: Mugello e Catalógna. A cal punt chè, i suo i gh daṅ na mòta uficiàla e Marco al vins incóra a 'l Sachsenring cun déś secónd ad vantàś sōvra Mika Kallio, e pò al s ripét tulénd al prim pòst anc a Motegi e a Phillip Island. Rivànd tèrs a Sepàng al dvénta campiòṅ dal mónd dla clas Duśèntsinquànta. La sò sréśa in sla tórta 'l è la vinsùda a Valencia in d'l ùltim gran prèmi dla stagiòṅ, quèl ch'al gh fà muciàr sù la belésa ad 281 punt, frut anc ad dū secónd pòst (in Frància e in dal Régn Unî) e ad àtar dū pòdi, in Ulànda e in dla Repùblica Céca. Simoncelli al partìs anc dal pâl sinc vòlti.
In dal 2009 al decìd ad restàr in du 'l è e la stagiòṅ la partìs mâl parchè al n pōl minga cùrar in dal prim gran prèmi in Qatàr p'r un infurtùni. Dòp soquànti gari fati mâl, Simoncelli al tórna a i sò livèi in Frància, vinsénd incóra na vòlta in sal mój e rivànd secónd da drē a Mattia Pasini in dal gran prèmi 'd Itàglia. Marco al s tōś la rivìncita a 'l Sachsenring vinsénd par la dècima vòlta in caréra, turnànd a lutàr p'r al tìtul, anc parchè al fà pò al pîṅ a Brno (baténd cla vòlta lè Mattia Pasini) e a Indianapolis. Cun chi sinquànt punt chè, Marco al s davśìna dimóndi a 'l giapunéś Hiroshi Aoyama e a 'l spagnōl Álvaro Bautista. In dal gran prèmi ad cà (Misèn) al fà un brut śbali cascànd par tèra ma pò al tórna sù in clasìfica, cun dū sucès ad fila in Purtugàl e Austràglia, purtànd-as a sōi dódas punt da Aoyama, cun dū gari incóra da far. Ma in Malèśia Hiroshi al vins lò mèntar Simoncelli 'l è custrét a 'l tèrs pòst da drē a Barberá ch'l éra rivâ a la fiṅ cun al sò stés tèmp a 'l traguàrd ma, par via 'd un gir più śvélt dal suo, al finìs lò secónd invéci ch'al Rumagnōl ch'al vèṅ dastacâ ad vint-i-òṅ punt da Aoyama. In d'l ultma gara Simoncelli al finìs incóra par tèra e 'l è custrét a lasàr al sò tìtul in dal maṅ dal giapunéś.
Clas MotoGP
In dal 2010 al pasa in dla clas MotoGP cun la RC212V dal team San Carlo Honda Gresini par far còpia cun al pilòta ad Ravêna Marco Melandri. Simoncelli al mùcia sù 125 punt, finénd utàṿ a la fiṅ, cun un quàrt pòst in Purtugàl.
In dal 2011 al résta in dla squadra ad Fausto Gresini cun sèg al giapunéś Hiroshi Aoyama ch'al gh'iva ciulâ al tìtul dla 250 dū an prima. Cun la stésa mòta sóta 'l cûl (na Honda uficiàla HRC), Marco al gh stà sèmpar davànti e al fà sù dū quìnt pòst (in Qatàr e in Frància in dua al finìs còntra Dani Pedrosa durànt un surpàs, faghénd-al cascàr śò) e dū pole position in Catalógna e Ulànda. A Brno Marco Simoncelli al gh la cava a finìr par la prima vòlta in sal pòdi in dla MotoGP rivànd tèrs. In dal gran prèmi ad San Marèṅ al lòta còntra Andrea Dovizioso e Ben Spies e al finìs quàrt. In Austràglia al fà un pas in avànti rivand da drē sōl a Casey Stoner in dla sò córsa ad cà.
Al 23 'd Utóbar dal 2011, durànt al gran prèmi dla Malèśia, Simoncelli al pèrd la sò mòta in dal secónd gir dla córsa, restànd-ag atàc. La mòta, invéci ad finìr fóra da la pista esternamènt cuma la fà ad sòlit in chi caś lè, la tira drit par la sò strada e la fà la curva mènt'r i éran drē a rivàr Colin Edwards e Valentino Rossi ch'i gh vaṅ adòs, a n cavànd-gh-la briśa a scansàr-al. Al casc ad Marco al vóla via e al pilòta dasfurunâ al vèṅ investî in pîṅ a la tèsta e a 'l còl da chi àtar dū. Al sò cōr al s férma e i dutōr i n pōlan far àtar che tōr at dla mòrt, tri quàrt d'óra dòp 'l incidènt.
I sò funerài i gh'èṅ stâ Giuidè 27 'd Utóbar dal 2011 in dal sò paéś in dal riminéś, cun di sò culéga ch'i èṅ andâ a catàr-al par l'ultma vòlta: Loris Capirossi, Mattia Pasini, Valentino Rossi, Andrea Dovizioso, Marco Melandri, Sete Gibernau, Andrea Iannone, Randy de Puniet e Jorge Lorenzo. Chi lò 'l à vlû èsar-gh e 'l à scrit in sal lìbar dal firmi in cēśa, cun un gèst ch'al gh fà unōr, „A t arcurdarò par sèmpar e pardòṅ-um p'r ès'r-um questiunâ tèg“. Dū dè dòp al còrp ad Marco 'l è stâ cremâ.
Culegamènt estéran
}}
.goodhands
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
558
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
1985 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1985, mo invéci 'l an 1985, 't ê da 'ndèr chè) Al 1985 (milnovseintutantasìnc, millenovecentottantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1984 (milnovseintutantaquàter) e 'l vin prìma dal 1986 (milnovseintutantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCMLXXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milnovseintutantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
White Noise - Non ascoltate
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A gh'è sèt migliàrd 'd televiśōr e 'd ràddio in dal cà 'd tut al mónd. I èṅ tut di purtài vèrs al da 'd là.|Tagline dal film}}
White Noise - Non ascoltate (Armōr biànc - Minga scultàr) 'l è 'n thriller dramàtic dal 2005 ad Geoffrey Sax. 'L Armōr biànc dal tìtul al fà riferimènt a 'l fenòmen dal vóś letrònichi (EVP) ch'al pòrta avànti la teurìa ch'a s pòsa scultàr al vóś di mòrt in dal mèś dal frequénsi dna ràddio o dna televiśiòṅ sintuniśàda mâł.
La pelìcula, giràda tuta a Vancouver, l'à fat sù da piò ad nuànt'òṅ migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst ad déś.
Sunt
La vita d'l architét Jonathan Rivers (Michael Keaton) la càmbia dimóndi quànd sò mujér Anna (Chandra West) la mōr in 'n incidènt in màchina méntar l'éra drē a cambiàr na guma. 'L óm, ch'l è armàś c'n un putèṅ pìcul da tiràr sù abû da n'atra dóna, al n gh la cava minga a catàr paś in fiṅ tant ch'un ciciòṅ ciamâ Raymond Price (Ian McNeice) al scàmbia dū paròli sèg. Chi lò al gh cònta ch'l à pasâ un brut mumènt anc lò parchè 'l à pardû sò fiōl ma ch'l à anc catâ la manéra 'd dascórar c'n i mòrt druànd 'l armōr biànc di televiśōr, quànd i schér'm i móstran dal frequénsi disturbàdi d'l efèt néṿ in du i s védan tut chi puntèṅ griś ch'i stùsan.
Anc s'la sensitìva Mirabelle Keegan (Keegan Connor Tracy) la 'l scunsìlia 'd davśinàr-'s a cal mónd lè, parchè in mèś a i spìrit a gh 'n è anc di catìṿ, Jonathan al mét in pē un studi 'd registrasiòṅ a cà sua e finalmènt a gh pâr ad sintìr sò mujér ch'la dmanda ajùt par dgl'atri parsòni. Che lōr i èṅ tuti dal sò bandi e 'l architét al fà a mènt che quànd i gh dascóran da 'l televiśōr i al fànan soquànt dè prima 'd murìr dabòṅ. Quànd anc Raymond al mōr sénsa mutìṿ, Jonathan al próa a savēr-an da piò andàr a lèś'r i sò regìst'r in du 'l iva nutâ tut qvéi ch'i gh'ìvan dmandâ ajùt. A salta fóra che tut i mòrt d'l armōr biànc i éran prima pasâ da lò. L'ultma dla lista, incóra in vita, l'è la sò amìga Sarah Tate (Deborah Kara Unger).
Culegamènt estéran
}}
987 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 987, mo invéci 'l an 987, 't ê da 'ndèr chè) Al 987 (novseintutantasèt, novecentottantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 986 (novseintutantasē) e 'l vin prìma dal 988 (novseintutantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMLXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintutantasetéśim post.
Mario Balotelli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Mario Balotelli, (Palèrum, 12 'd Agóst dal 1990) 'l è 'n śugadór ad balòṅ itagliàṅ, nâ da di genitōr ganéś, i Barwuah. Al śóga da atacànt a 'l èstar, cun la squàdra ingléśa dal Manchester City. Al sò scutmàj 'l è Super Mario.
Biugrafìa
Nâ in Sicìglia, da pìcul al s trasferìs in dal cumùn bresàṅ ad Bagnōl Mèlla e al s pòrta a drē di distùrub a 'l budèli p'r i quài 'l è custrèt a far-'s uperàr. A dū an al ròbi i vaṅ méj ma 'l an dòp, anc su cunsìli di servìsi suciài parchè i sò genitōr i ér'n in buléta sparàda, al vèṅ dâ in afidamènt da 'l tribunàl di minōr a la famìjà Balotelli ad Cunséś. Mario al n à mai pardunâ i sò genitōr naturài ad cal fat lè, rinfaciànd-ag 'd ès'r-as sèmp'r in fargâ 'd lò.
A 18 an Mario al tōś la sitadinànsa itagliàna. In dal Luj dal 2012 la mudèla Raffaella Fico la fà savér ch'la gh'à 'd avér un fiōl da lò.
Caréra
Mario al taca a śugàr a balòṅ a sinc an in d'l uratòri ad Mumpiàṅ (un quartêr ad Brësa). In dal 2001 al pasa fra i śóvan dal Lumezzane par pò far al sò debùt fra i prufesiunìsta a séd'ś an in dla partìda ad C1 cónt'r al Padva. Al 31 'd Agóst dal 2006 al vèṅ cumprâ da 'l Inter. Cun i Milanéś ad Roberto Mancini al taca a śugàr in Serie A in dal Dicémbar dal 2007 cónt'r al Cagliari. Cun i lumbàrd al gh rèsta in fiṅ a 'l Istâ dal 2010, vinsénd 3 scudét e na Champions League sgnand in tut 20 gòi in campiunâ e 8 in dal cópi, par pò pasàr a 'l Manchester City in dua al vins al scudét dal 2011-2012.
Cun la nasiunàl al fà al sò debùt al 10 'd Agóst dal 2010 cóntar la Còsta 'd Avòri a Lóndra. Al séggna al sò prim gòl cun l'Itâglia 'l 11 ad Nuvémbar dal 2011 in Pulògna. A 'l Europeo dal 2012 al riva secónd da drē da la Spaggna pardénd la finàl par 4-0.
Culegamènt estéran
}}
557
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
1758 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1758, mo invéci 'l an 1758, 't ê da 'ndèr chè) Al 1758 (milsetseintsinquantòt, millesettecentocinquantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1757 (milsetseintsinquantasèt) e 'l vin prìma dal 1759 (milsetseintsinquantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCLVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintsinquantotéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1758 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 con 'l 879: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Luiz Inácio Lula da Silva
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Luìs Inàcio Lula da Silva (Caetés, Pernambuco, 27 d’utùbar dal 1945) l'è un ex uperári e ex sindicalista, e l'è stä al Presidëint dal Brasil dal prìm da znär dal 2003 al prìm da znär dal 2011. All'è stä elètt in dal 2002, e 'na scunda volta in dal 2006.
All'è dvantà presideint par la tersa volta al 1 ed znèr dal 2023.
Curiusitä
Al suranòm Lula al vëign da quant a l’era picëin, la mama la sütava a ciamäl: "Luìz, Luiz...."
}}
La soldatessa alle grandi manovre
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
La soldatessa alle grandi manovre (La suldàda a 'l manóvri grandi) l'è na cumèdia dal 1978 ad Nando Cicero, séguit ad La soldatessa alla visita militare d'l an prima.