cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Òślo
Al stéma 'd Òślo 'l è na versiòṅ mudèrna 'd un sigìl antìg medievàł dal Tarśènt a 'l incìrca. Al diségn dal sigìl la al tîṅ adrē a la legénda 'd San Halvard, al sant patròṅ dla sità, in du a s véd al religióś vistî 'd rós e c'n él'm in cô sintâ su na scrana ad lèòṅ. In maṅ al gh'à na róda e dal frési. A i sò pē a gh'è na dóna cavàda śò méntar 'd intór'n al cēl blù al gh'à quàtar stéli 'd òr.
Al sò parc più impurtànt 'l è 'l parc Frognerparken ch'a s cata a pôc minùt a pē da 'l sèntar dla sità. Ad dènt'r a gh'è 'l Parc ad Vigeland, cgnusû anc cuma Parc dal statṿi, ch'al gh'à dimóndi òpri d'l artìsta Gustav Vigeland. La culìna Holmenkollen l'è invéci famóśa par far-ag di spòrt invernài.
L'è divìśa in quìndas distrét ciamâ „bydel“. La sò sìndiga, da 'l 2015, l'è la sucialìsta Marianne Borgen.
Culegamènt estéran
}}
An 1010
I an 1010, ciamê an Dēś, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1010 infìn a 'l 1019 ciapê dèinter.
Ruśàri
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al ruśàri (da 'l latìn rosārium) 'l è na préga 'd devusiòṅ in unōr dla Madóna a caràtar litànig dla Céśa catòlica ch'la nas durànt 'l Ēṿ Mèdi. La ciàpa 'l nóm da la tradisiòṅ di cristiàṅ ad métar dal curóni 'd róśi, bèli e parfumàdi, su 'l statṿi dla Vìrgin esénd cal fiōr lè pròpria 'l sò fiōr.
In gènar la s fà dgénd sinquànta Ave Marìa a grup ad déś misćiàdi c'n un Pàdar Nòstar e un Glòria a 'l Pàdar, dòp avēr tacâ cun l'invucasiòṅ «O Dio vîṅ a salvàr-um, Sgnōr vîṅ in présia in mè ajùt». Par tgnir a mènt al nùmar ad qvéli fati, al fedēl al tîṅ al cònt śgranànd na culàna, ciamàda curóna dal ruśàri o anc sōl ruśàri, cun sinquànta grâṅ insfilsâ in dla cadnìna e ch'in fónd la gh'à 'n Geśù Crist su la cróś. La préga la finìs sèmpar c'n un ségn dla cróś e la s pōl recitàr in dla sò léngua o in latìn.
Dir al ruśàri 'l è n'arma dimóndi fòrta cónt'r al Demòni.
Culegamènt estéran
}}
1657 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1657, mo invéci 'l an 1657, 't ê da 'ndèr chè) Al 1657 (milseseintsinquantasèt, milleseicentocinquantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1656 (milseseintsinquantasē) e 'l vin prìma dal 1658 (milseseintsinquantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseseintsinquantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1102 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1102, mo invéci 'l an 1102, 't ê da 'ndèr chè) Al 1102 (mileseintdū, millecentodue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1101 (mileseintùn) e 'l vin prìma dal 1103 (mileseinttrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseintduéśim post.
.food
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2016.
Una pillola per due
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1102 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Una pillola per due
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na mad'r americàna. Na fiōla americàna. Un Casanova francéś. Dū relasiòṅ dimóndi periculóśi!|Tagline dal film}}
1018
Al 1018 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Una pillola per due
In Itàglia l'è cgnusùda anc c'n al tìtul americàṅ ad May Wine.
Sunt
La Lorraine Devon (Joanna Cassidy) l'è na dóna 'd quarànt'an ch'la gh'à na boutique a Los Angeles. Chi lē l'è spuśàda cun Tom Smith (Paul Freeman), 'n óm pîṅ ad bèsi che però 'l è na piva e ch'al rónfa sèmp'r a lèt, e la gh'à na fiōla 'd daśdòt an ciamàda Cammie (Lara Flynn Boyle) ch'la n fà mai gnint tut al dè a part ciapàr al Sōl in pisìna c'n al sò muróś Chuck.
Par śluntanàr-la da cal ragàs là, ch'i n s cumpatìsan pròpria briśa, i sò genitōr i decìd'n ad mandàr-la a Parì insém a la Lorraine ch'la gh'à da far un viàś ad lavōr. Partìda malvluntéra, la Cammie la gh'à da far frònt a 'l fat ch'la sò valìś e qvéla 'd sò màd'r i èṅ stati pardùdi a 'l aeropòrt. Armàśi sénsa pìluli p'r al cuntròl dla gravidànsa, esénd ch'i vōlan far sès lìb'r in Frància, al dū dóni i dmànd'n a la reception d'l hutèl 'l indirìs 'd un ginecòlug dal pòst, par far-as na ricèta. Sénsa savēr gnint dal piàṅ ad l'atra, al dū dóni i finìsan prima in d'l ambulatòri dal dutōr Paul Charmant (Guy Marchand) e pò anc in dal sò lèt.
A 'n sèrt punt Tom al decìd ad partìr par Parì anc lò e cal fat chè al manda a gambi p'r aria i piàṅ dla Lorraine ch'la vliva cuntinuàr la sò stòria c'n al mèdag.
Burghët
Burghët (Borghetto Lodigiano in Itagliàn) l'é un paès italian ad 4.750 abitant in Pruvincia d' Lôd.
.nokia
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Sòcol (savatlòun)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Minga tant tender, i sòcol i polen èser fât tùt 'd un pês in dal stès materiêl, o avér-egh la sóla ed lègn e 'l ded sóver ed curàma o anca 'd 'n èter materiêl śmulśèin.
Noti e referèinsi
}}
932 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
724 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 724, mo invéci 'l an 724, 't ê da 'ndèr chè) Al 724 (setseintveintquàter, settecentoventiquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 723 (setseintveintetrī) e 'l vin prìma dal 725 (setseintveintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintveintquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
1019
Al 1019 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Justine (film 1979)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A gh piaśìva patìr e far patìr.|Tagline dal film}}
Justine (id.) 'l è 'n film eròtic dal 1979 ad Jesús Franco ch'al 'l à anc scrit e recitâ firmànd-al c'n al nóm ad Dave Tough. In Itàglia la pelìcula l'è cgnusùda anc c'n al tìtul ad Le porno libidini di Justine e 'd Justine, una minorenne deliziosa.
A s trata 'd un lavōr tacâ in dal 1975 ch'al gh'iva da èsar 'n arfacimènt dna pelìcula dal regìsta spagnōl dal 1969 cun la Romina Power, Justine ovvero le disavventure della virtù. Esénd ch'i n gh'éran più bèsi e ch'i éran stadi giràdi sōl soquànti séni, la prudusiòṅ l'à decìś ad dar tut al materiàł a Joe D'Amato ch'al gh'à fat vgnir fóra 'n film śuntànd-ag di pès tòlt via da di atri pelìculi 'd Franco, La coccolona (1976) e Shining Sex (1977), sèmpar cun prutagunìsta la Lina Romay.
Sunt
La Justine (Lina Romay) l'è na ragàsa dimóndi malnéta e purcùsa. Par lavōr la s cava śò in dal night ad Robert e 'l è lè ch'l'à cgnusû al sò muróś, al cantànt e puvéta Chris (Charles Christian). Mo esénd na ninfòmana patintàda la gh'à biśógn ad far sès anc cun di àtar, óm e dóni a n fà minga difarénsa. La taca acsè a 'ndàr a lèt cun la madùra Helen (Alice Arno), cun l’Ingrid ch'l'andàva a scōla sèg e cun la Katy.
Chris al n la tōś minga tant bèṅ e 'l taca a bévar pardénd acsè al lavōr.
72
Al 72 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Endecàgon
{{Metacaixa
.itau
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Endecàgon
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla giometrìa evclidéa, 'l endecàgon 'l è cal polìgon ch'al gh'à 11 cô. Al pōl avéregh i cō e i àngol ed lunghèsi e ampièsi diferèinti e anca ch'i s trèsen tra 'd lōr, mo cl endecàgon ch'al gh'à i cō e i àngol tut cunpàgn 'l è 'l endecàgon regolèr.
Èter progèt
}}
An 1020
I an 1020, ciamê an Vèint, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1020 infìn a 'l 1029 ciapê dèinter.
Papeete
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La sità la s cata su la còsta a nòrt dl'ìśula 'd Tahiti, in mèś a 'l ucéan Pasìfic, e l'è na méta impurtànta da 'l punt ad vista dal turìśum esénd che dimóndi parsòni i gh vànan par pasàr al vacànsi su la sò spiàgia in du a gh'è 'n clima trupicàł equaturiàł, cun na temperadùra mèdia fra vint-sinc e vint-i-òt grâd tut 'l an. Anc al sò pòrt 'l è dimóndi famóś, pîṅ ad barchi.
Al sò sìndig, da 'l 1995, 'l è Michel Buillard dal partî autunumìsta Tapura huiraatira.
Àtar prugèt
}}
1302 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1302, mo invéci 'l an 1302, 't ê da 'ndèr chè) Al 1302 (mileterśeintdū, milletrecentodue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1301 (mileterśeintùn) e 'l vin prìma dal 1303 (mileterśeinttrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśeintduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
114 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 114, mo invéci 'l an 114 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 114 (seintquatòrdeś, centoquattordici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 113 (seinttrèdeś) e 'l vin prìma dal 115 (seintquìndeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintquatordicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
La morte e la fanciulla (film)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Stanòt la pità la sarà saplìda c'n al pasâ.|Tagline dal film}}
La morte e la fanciulla (La mòrt e la baghéta) 'l è 'n film dramàtic dal 1994 ad Roman Polański cun la futugrafìa 'd Tonino Delli Colli.
La pelìcula, trata da 'l umònim lavōr teatràł 'd Ariel Dorfman, l'à fat sù tri migliòṅ e òṅ ad dòlar dòp ès'r-an custàda dódas.
Sunt
In un paéś dl'Amèrica dal Sud, dòp la fîṅ dla ditadùra, 'l avucàt Gerardo Escobar (Stuart Wilson) al ciàpa 'l incàr'g ad far dgl'indàśin su di crìmin ch'i gh'èṅ stâ lè a séguit dal còlp ad stat. Anc sò mujēr, la Paulina (Sigourney Weaver), l'è stada vitma in alóra 'd turtùri e 'd viulénsa carnàla. La dóna i la ciulàvan miténd sù na caséta dl'òpra La mòrt e la baghéta ad Franz Schubert e chi lē la n è mai stada bòna 'd pasàr 'd sōv'r a 'l tràuma ch'l'à patî.
Na sirà Gerardo al tórn' a cà cumpagnâ in màchina da 'l dutōr Roberto Miranda (Ben Kingsley) ch'al gh'à dâ vluntéra na scarusàda dòp ch'l éra armàś a pē. Sinténd la sò vóś la Paulina l'arcgnós 'l óm ch'al l'iva turturàda e la decìd ad far-'g-la cagàr s'al fus anc in bras a Dio.
Culegamènt estéran
}}
Sideways - In viaggio con Jack
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na cumèdia su i dū quèi più impurtànt dla vita.|Tagline dal film}}
Sideways - In viaggio con Jack (Sideways - In viàś cun Jack) l'è na cumèdia dramàtica americàna e ungheréśa dal 2004 'd Alexander Payne candidàda a sinc Prèmi Òscar e vinsidōra 'd qvél par la senegiadùra minga uriginàla.
La pelìcula, preśentàda a 'l 29śum Fèstival ad Turònt, l'è stada bòna ad muciàr sù dagnóra sènt-déś migliòṅ ad dòlar a frònt dna spéśa 'd sédas.
Sunt
Miles (Paul Giamatti) 'l è 'n insgnànt 'd létri ad San Diego. Divìś da sò mujēr Victoria (Jessica Hecht) e cun la pasiòṅ dal vèṅ, 'l à scrit un lìbar sprand ch'al véggna publicâ. Jack (Thomas Haden Church) 'l è 'l sò amìg più stric da i tèmp dal culéǵ, al fà 'l atōr e 'l gh'à da spuśàr-as la stmana dòp cun la Christine (Alysia Reiner). I dū i decìd'n ad partìr p'r un viàś ad soquànt dè in gir par la Califòrgna, pascànd i pòst ad campàggna in du a s pōl bévar dal vèṅ bòṅ.
Lung la via, i dū amìg i cgnósan dū dóni separàdi: la camaréra Maya (Virginia Madsen) e la barìsta Stephanie (Sandra Oh), màdar dna putìna ciamàda Siena (Natalie Carter). Jack al vōl a tut i cóst divertìr-as purtànd-'s a lèt la Stephanie, che pò c'n al matrimòni al divertimènt al finìs, e al gh la cava. Miles invéci al fà fadìga a tacàr un rapòrt cun la Maya, al n è minga sfaciâ cuma 'l sò amìg, ma pò anc lò dà inìsi a na relasiòṅ sèg. Purtròp a gh scapa dit che sàbat a gh'è na serimògna e la Maya la capìs ch'i èṅ stadi fargàdi. La Stephanie la la tōś anc pèś e la śbraga 'l naś a Jack ch'al fà 'n ùltim gir 'd gusàdi cun n'atra camaréra ciciòna, la Cammi (Missy Doty).
Culegamènt estéran
}}
71
Al 71 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
I grandi insuccessi degli Squallor
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Album }}
I grandi insuccessi degli Squallor (Gl'insucès grand di Squallor) l'è na racòlta dal grup di Squallor ch'la mét insém di pès vgnû fóra in di disc Palle, Pompa, Tromba e Cappelle. La cupertìna dal disc la móstra 'l tìtul dal disc scrit cun dal prédi su sfónd celèst.
'L è stâ publicâ in dal 1982.
Culegamènt estéran
}}
.ice
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
1021
Al 1021 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
1103 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1103, mo invéci 'l an 1103, 't ê da 'ndèr chè) Al 1103 (mileseinttrī, millecentotré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1102 (mileseintdū) e 'l vin prìma dal 1104 (mileseintquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseinttriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Sex Crimes 2
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Personalitê
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Sex Crimes 2
{{Film }}
Personalitê
La personalitê (personalità in itagliàṅ) l'è cl insèm ed capacitê e predispośisiòun 'd un quelcdùn, a vlér bèin, a cmandèreg, a inparèr, che chilò 'l à mucê sù in dal tèimp e in sìm'a dla só genètica ch'a gh'era 'd sòta, in sim'a cum 'l è gnû sù, a quèl ch'i gh'àn insgnê per stèr a 'l mond, e infintànt ch'a n'gh'è gnû fóra na só strutùra abàsta arcgnusìbil da tùt quant e da lò medéśum, quand chilò al fà i só lavōr, al decìd, al s sà regolèr in dla vìta.
Noti e referèinsi
}}
933 (nùmer)
{{Metacaixa
Sex Crimes 2
{{CITAZIONE|Prònti a tut.|Tagline dal film}}
Sex Crimes 2 (Crìmin ad Sès 2) 'l è 'n film thriller dal 2004 ad Jack Perez vgnû fóra diretamènt p'r al marcâ d'l home video. La pelìcula la tōś spunt da 'n film dal 1998, Sex Crimes - Giochi pericolosi.
933 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 933, mo invéci 'l an 933, 't ê da 'ndèr chè) Al 933 (novseinttreintatrī, novecentotrentatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 932 (novseinttreintadū) e 'l vin prìma dal 934 (novseinttreintaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMXXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseinttreintatriéśim post.
Sex Crimes 2
Sunt
La Brittney Havers (Susan Ward), studènta in un culéǵ dla Flòrida, la fà la bèla vita da quànd sò màdar (Kathy Neff) l'à spuśâ 'l migliardàri Niles Dunlap (Tony Denison) prima 'd murìr dòp 'n incidènt in màchina magnàda da di aligadōr in un padól, a s pènsa acsè esénd ch'al còrp al n s cata briśa. I lut par la ragàsa però i n finìsan minga lè parchè a mōr anc Niles quànd al sò aparéć privâ al gh'à 'n guàst.
933 (nùmer)
Èter progèt
}}
Sex Crimes 2
Sunt
Quànd al nudàr al vèra 'l testamènt, a s lèś ch'la Brittney la gh'à dirìt sōl a 'n vitalìsi da pôc parchè tut al sò patrimòni, stanta migliòṅ ad dòlar, 'l armagnrà a la sò sucietà par via 'd un trust aśiendàł. Sōl s'a saltìs fóra 'n parènt dla sò rasa, c'n al sò sànguv dònca, i sò bèsi i saràṅ ereditâ da qualchidòṅ.
Un parènt a s fà viṿ dabòṅ, a s trata dla Maya King (Leila Arcieri), na cumpàgna 'd scōla dla Brittney ch'i s bècan sèmpar esénd ch'i n s cumpatìsan minga fra 'd lōr tant ch'i s dànan dla vacàsa nimàla 'd cuntìnuv. Chi lē la diś 'd èsar sò fiōla, nada dòp che 'l óm un dè 'l ivâ viulentâ sò màdar camaréra. Al giùdas, dòp avēr fat far al tèst dal DNA da 'l perìt Julian Haynes (Joe Michael Burke), al decìd ad lasàr tut a lē.
Burgh San Giuàn
Burgh San Giuàn (Borgo San Giovanni in Itagliàn) l'é un paesëin italian ad 1.597 abitant in Pruvincia d' Lôd.
Shriek - Hai impegni per venerdì 17?
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|In tut i film ad scarésa a gh'è sèmp'r un telèfun ch'a sòna...|Tagline dal film}}
Sex Crimes 2
Sunt
'L agìnt dl'asicurasiòṅ Terence Bridge (Isaiah Washington) al naśa ch'a gh'è quèl ch'a traśa e 'l taca a indagàr su 'l caś anc parchè al vîṅ a savēr ch'in dal mutōr d'l aparéć vgnû śò i aṅ catâ dal póndghi, cuma s'a s fus tratâ 'd un sabutàǵ. Inólt'r in dal stómag ad cal bèsti lè i gh'aṅ catâ di rèst ad turàć, cuma s'i daśvgnìsan da la cantìna di Havers.
Shriek - Hai impegni per venerdì 17?
Shriek - Hai impegni per venerdì 17? (Ùral - Sē't impgnâ par Venardè 17?) l'è na cumèdia ad cretinìśia dal 2000 ad John Blanchard a la manéra 'd Scary Movie, parudìa ad soquànt film ad scarésa cuma Scream, Venerdì 13, So cosa hai fatto, La bambola assassina, Non aprite quella porta, Scanners, Christine - La macchina infernale e dimóndi àtar.
'L è stâ girâ c'n un budget stimâ ad sinc migliòṅ ad dòlar.
Sunt
La Susy (Aimee Graham) l'è na ragasōla piutòst purcùsa ch'la vrév far la stagìsta a la cà biànca. Dòp avér tòlt soquànt film pòr'n a nuléǵ da védar par pasàr-as la sira, cuma Tut i cas par la Mary e I la càrg'n in 101, la ricév na telefunàda da 'n manìac ch'al gh admànda chi gh'è in dla fòsa di Grant. La ragàsa la rispónd Hugh Grant ma pò la s curèś subìt dgénd Cary Grant ma 'l è tròp tard parchè la rispòsta ch'la cònta l'è sèmpar la prima. A n sèrt punt a salta fóra 'l sasèṅ cun na mascra da hockey adòs e 'n curtlàs in maṅ ch'al taca a cùr'r-'g adrē. La Susy la scapa in giardèṅ ma la mōr finénd atàc a 'n aparéć par brustlìr al sinsàli.
Sex Crimes 2
Culegamènt estéran
}}
1658 (nùmer)
{{Metacaixa
Shriek - Hai impegni per venerdì 17?
Sunt
La nutìsia la finìs su i giurnài e i studènt dal Lìceo Bulimia Falls i tàc'n a far-'s-la adòs parchè 'l sasèṅ al gh l'à sèg. A s trata dla Martina (Majandra Delfino), dla Barbara (Julie Benz), ad Slab (Simon Rex), ad Boso (Danny Strong) e ad Dawson (Harley Cross). Al pulisiòt ch'al gh'arév da prutèś'r-i, Frollo Sospettini (Tom Arnold), al gh'à sèmpar la tèsta in dal nuvli parchè al pénsa ad cuntìnuv a la giurnalìsta Calamy Jeans (Tiffani Thiessen), una ch'la gh piàś dimóndi.
Culegamènt estéran
}}
1658 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
317 (nùmer)
{{Metacaixa
1658 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 1658 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 con 'l 829: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
317 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 317, mo invéci 'l an 317, 't ê da 'ndèr chè) Al 317 (terśeintdersèt, trecentodiciasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 316 (terśeintsèdes) e 'l vin prìma dal 318 (terśeintdeśdòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśeintdersetéśim post.
Gene Simmons
{{Metacaixa
317 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Gene Simmons
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Chaim Weitz, cgnusû méj cuma Gene Simmons ma anc cuma Eugene Klein (Tirat Carmel, 25 'd Agóst dal 1949) 'l è 'n cantànt, basìsta e atōr iśraeliàṅ naturaliśâ americàṅ, cgnusû prinsipalmènt p'r ès'r òṅ di mémbar fundadōr dal grup hard rock di Kiss in du al gh'è sèmpar stâ da 'l inìsi esénd-'n al leader insém a 'l chitarìsta Paul Stanley méntar lò al sòna 'l bas. In di cuncèrt 'l è famóś p'r al sò nùmar dal „magna-fōg“ e par sbrudlàr sànguv par la bóca.
Al sò scutmàj 'l è Dèmun par via dal custùm e dla mascra ch'al s éra sarnî p'r al sò persunàǵ. 'L à scrit, da par lò o insém a di àtar, dimóndi sucès dal grup cuma Deuce, She, Rock and Roll All Nite, Unholy, I Love It Loud, Calling Dr. Love e She. In dal 2004 'l à fat vgnir fóra 'n disc sulìsta ciamâ Asshole scrit cun la culaburasiòṅ ad Bob Dylan, Dave Navarro, Richie Kotzen, Dweezil Zappa e Bruce Kulick.
Da i an Utànta 'l à tacâ anc na caréra da atōr tulénd part a soquànti pelìculi cuma Runaway (cun Tom Selleck prutagunìsta) e Morte a 33 giri insém a Ozzy Osbourne.
Gene 'l è bòṅ ad dascórar in tri léngui: ingléś, Iśraeliàṅ e Ungheréś, qvésti chè parchè 'l è ebrèj cun di urìgin magiàri (sò màdar Flóra l'è scampàda da 'n camp ad stermìni naśìsta). Al gh'à abû dal stòri 'd amōr cun la Cher e cun la Diana Ross prima 'd spuśàr-as cun l'èx cunìna 'd Playboy Shannon Tweed ch'la gh'à dâ dū fiōi, Nick e la Sophia.
Culegamènt estéran
}}
1886 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1886, mo invéci 'l an 1886, 't ê da 'ndèr chè) Al 1886 (mileotseintutantasē, milleottocentottantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1885 (mileotseintutantasìnc) e 'l vin prìma dal 1887 (mileotseintutantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintutantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Sola nella trappola
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Par paràr via la mòrt la purà cuntàr su lē e basta.|Tagline dal film}}
Sola nella trappola (Da par lē in trapla) 'l è 'n film thriller dal 2001 ad Bruce McDonald preśentâ a 'l Toronto International Film Festival e girâ dagnóra tut a Turònt. In Itàglia 'l è pasâ in s'l Udinese Channel.
A 'l èstar 'l è cgnusû cuma “Uma Inocente em Fuga” in Braśìl e “Lost in Toronto” in Germâgna.
Sunt
La Claire Beaucage (Juliette Lewis) l'è na ladra ch'la viṿ da par lē a Montreal (Quebec) e ch'la lavóra anc par la pulisìa ch'la sèra 'n òć sèg quànd lē la vèra 'l bèc faghénd i nóm di spaciadōr ch'i gh pòrtan la dròga. Quànd chi lōr i dànan fōg a 'l sò apartamènt, cun lē ch'la pèrd incòsa, la decìd 'd andàr a Turònt da 'n ragàs cgnusû in un bar soquànt tèmp prima, Billy Stuart (Kelly Harms), òṅ ch'al fà dal móstri 'd futugrafìa e ch'al gh'è anc andâ a lèt. Lē la s éra inamuràda ma par lò l'éra stada sōl na gusàda.
Al prubléma par la dóna 'l è ch'la dascór sōl in Francéś. Quànd la riva a destinasiòṅ la n cata ninsòṅ in cà e alóra la và in un bar ad donuts par dmandàr a la negusiànta in du pōl-la catàr la móstra dal sò ex muróś ma a n gh'è mia vèrs parchè par lē 'l Ingléś 'l è Àrab. Méntar l'è in bagn, un cuntrabandēr c'n un stusigadènt in bóca ch'l iva dascōrs sèg, Eddie (Mickey Rourke), al vèṅ strusâ da la sò muróśa, la Lily Warden (Gina Gershon), a séguit 'd 'n afâr muśnènt fra i dū. La dóna dla butéga (Elena Kudaba) la créd ch'la masadōra la sia la Claire e la 'l diś a i detective Sweeney (Tracy Wright) e Lee (Raoul Bhaneja).
La sasìna la pasa pò in dal negòsi 'd 'n arvindrōl (Gary Reineke) par far-as far in présia 'n pasapòrt fals par scapàr via tulénd 'n aparéć al giōran dòp. In cal méntar dū delinquènt ch'i lavóran p'r Eddie, Laramie (Callum Keith Rennie) e Culver (Peter Stebbings), i la péscan par far-as dar indrē di rulèṅ. I pàsan prima da 'l arvindrōl e i al màsan, pò i vaṅ a cà dla Lily ch'la stà a 'l secónd piàṅ dal cundumìni in du a viṿ anc Billy. In cà sua adès a gh'è la Claire ch'la s éra stufàda 'd aspetàr-al e alóra 'l iva vèrt 'l us cun na fursìna da cavìi. Quànd al sò ex muróś al riva in cà cun la sò dóna 'd adès, la Cynthia Lacey (Camilla Rutherford), lē la taja la còrda purtànd-as via la sò burséta. P'r a n far-as védar da lōr, la s buta 'd sóta pardénd al scarpi e finénd in dal tras dla Lily. Chi lē la pònsa in sal divàṅ cun na pistòla in maṅ e la Claire la pénsa bèṅ ad purtàr-ag via la burséta c'n i rulèṅ dèntar prima ad scapàr dascàlsa ciamànd un taxi. Ma la Lily la fà in tèmp a daśdar-as, a cur'r-'g adrē e a ciapàr a 'l ùltim la burséta méntar la màchina dal tasìsta (Charles Officer) l'éra férma a 'n incróś.
La Claire la decìd pò 'd andàr a fargàr dal scarpi rósi ch'l'à vdû in na vadrìna, pròpria qvéla 'd 'l arvindrōl cupâ, quànd a s diś al caś, e pò ad turnàr a Montreal ma a la stasiòṅ di trên la cata la Lily ch'la vōl i sò rulèṅ e anc 'l agìnt Lee ch'al gh dà la casa. In dal salòṅ dla móstra dla Patricia (Barbara Eve Harris), in dua a gh'è 'l foto ad Billy, a riva Laramie parchè al créd ch'i rulèṅ la gh i àppia la Cynthia parchè l'à catâ la burséta che la Claire la gh'iva fargâ cl'atra nòt e dènt'r a gh'éra 'n sò documènt. 'L óm al và a far dū pas sèg e pò Billy, in pinsēr parchè al n la véd piò, al la ciàma a 'l telefunèṅ. In cal mumènt lè, da l'atra part dla sità, la Claire la sènt sunàr un telefunèṅ da 'n casunét dal rusc. La ragàsa la cur subìt a ravanàr in dal spasadùri par rispóndar e la gh finìs dèntar. A surpréśa la cata anc la burséta ch'la pascàva la Lily, và mò là, qvéla che lē 'l àtar dè l'iva casâ via parchè dènt'r a n gh'éra gnint 'd interesànt. Vrénd al bucét di rulèṅ la gh cata di diamànt: i éran qvi lè che Eddie e i sò óm i vlìvan da la Lily. La ragàsa la decìd ad rénd'r-i a la Lily ma quànd l'è là la cata in cà la Cynthia ligàda in sna scrana e la Lily parśunēra ad Laramie che pò al gh spara masànd-la. La Claire la fà àtar tant cun lò e pò la scapa via c'n i diamànt sèg sénsa libràr la Cynthia che però la gh la cava listés a fadìga a ciamàr la pulisìa faghénd al nùmar dal telèfun c'n al naś. In strada la Claire l'incróśa Billy ch'al gh dmanda in du l'andrà e pò al gh rigàla subìt al ciàṿ dla sò màchina acsè lē la pōl turnàr da in du l'è daśvgnùda.
Nòti
}}
.bet
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Lucio Dalla
{{Metacaixa
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
Lucio Dalla (Bulåggna, nèd al 4 ed mèrz dal 1943, môrt a Montreux, Ṡvézzra al 1 ed mèrz dal 2012) l é stè ón muṡizéssta, cantànt e regéssta emigliàn.
A l é stè atîv in tótt al månnd pr asquèṡ 50 âgn.
Cs al à détt
<div style="float:left; width:300pt; background-color:#FFD700; padding-left:1em; padding-right:1em; border:black solid 1px; margin:0pt 5pt 5pt 5pt;"> Piazza Grande:<BR> (EGL) A la mé manîra, anca mé a aré bṡåggn ed carazz, a aré bṡåggn ed preghèr Dìo, mo la mé vétta mâi a la canbi, mâi!
(IT) A modo mio, avrei bisogno di carezze anch'io, avrei bisogno di pregare Dio, ma la mia vita non la cambierò mai, mai! Lucio Dalla
Ligâm ed fòra
Lucio Dalla, (Bulògna, 4 ed mèrz 1943 - Montreux, Svézzra, 1 ed mèrz 2012) l'è stä un müsicista, cantant e regista emigliân.
L'è stä atìu in tütt al mònd par quäsi 50 ann.
Cus'al ditt
<div style="float:left; width:300pt; background-color:#FFD700; padding-left:1em; padding-right:1em; border:black solid 1px; margin:0pt 5pt 5pt 5pt;"> Piazza Grande:<BR>
A modo mio, avrei bisogno di carezze anch'io, avrei bisogno di pregare Dio, ma la mia vita non la cambierò mai, mai!
Lucio Dalla
Ligamm ad föra
}}
Bodo Ramelow
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Bodo Ramelow (nê al 16 ed fervèr dal 1956 a Osterholz-Scharmbeck in dla Basa Sasónia) 'l è 'n pulìtic tedèsch dal partî Die Linke (a dìr "La Sinìstra"). Da 'l 5 ed disèmber 2014 Bodo 'l è dvintê 'l Ministerpräsident (guvernadōr) dal stêt federêl tedèsch edla Turìngia e dòunca 'l è al prim pulìtic ed pinsér cumunìsta ch'a s sìa alśû guvernadōr ind un stêt federèl tedesch.
Dòp 'd èser stê per dō volti, da 'l 2001 a 'l 2005, e da 'l 2009 a 'l 2014, asesōr in dal parlamèint dla Turìngia, da 'l 2005 a 'l 2009 Ramelow 'l era dvintê deputê dal parlamèint federèl tedèsch.
La só formasiòun e i mistēr
Fin da ragàs Bodo al tachèva a lavurèr in dal vènditi, tulènd in cal mèinter anc al diplóma 'd perî dal cumérsi. In di an Utànta, màinter ch'al dirîģ a Marburg, na filièla lochêl ed supermerchê, al dvàinta sindacalìsta in dl'Assia e piò tèrd, in di an '90, segretàri generêl dal sindachêt dal cumérs in dla Turìngia.
La caréra pulìtica
In dal 1994 Bodo al fà pert dal Partî dal Socialìśum Demucràtic (PDS, precursōr dal partî Die Linke) e in dal 1997 al sotascrìv la "Dichiarasiòun 'd Erfurt" (Erfurter Erklärung), un documèint ed colaborasiòun col partî Bündnis 90 / Die Grünen osìa "Aleànsa 90 / I Vérd", per purtèr piò 'd giustìsia socêl in dla Turìngia. In dal 2001 al Bodo al vgniva elèt segretàri dal PDS per la Turìngia, c'ma 'l gnìva elêt n'ètra volta po' in dal 2004. In dai elesiòun dal 13 ed śùgn 2004 al só partî dla sinìstra radichêl la tōś al 26,1% di vōt, al mijōr riśultê da 'l 1990, mo la CDU dal Dieter Althaus la ciàpa però la magioràṅsa asolùta.
Noti
}}
Le fate ignoranti
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Cgnusî'v vò 'l óm ch'a gh vlî bèṅ?|Tagline dal film}}
Le fate ignoranti (Al fati ignurànti) 'l è 'n film dramàtic dal 2001 ad Ferzan Özpetek ch'al 'l à scrit insém a Gianni Romoli.
In dla culòna sunóra, firmàda da Andrea Guerra, i s càtan di pès di Tiromancino (Due destini), dla Violeta Parra (Gracias a la vida) e dla Stefania Rotolo (Cocktail d'amore).
Sunt
L’Antonia (Margherita Buy) l'è na dutōra spuśàda da piò ad déś an cun Massimo (Andrea Renzi). In famìja a và tut bèṅ a part al rapòrt difìcil ch'la gh'à cun sò màdar Veronica (Erika Blanc). Un dè però la sò vita la càmbia dal tut quànd sò marè al mōr finénd sóta na màchina e la dóna la s lasa andàr pardénd la vója 'd vìvar e finénd in depresiòṅ.
Fra gl'ugèt persunài che la védva la và a tōr in d'l ufìsi 'd Massimo a salta fóra 'n quàdar ciamâ “Al fati ignurànti” ch'al gh'iva rigalâ na parsòna ch'la gh'iva na relasiòṅ segréta sèg, un quèl ch'al squàsa dimóndi l’Antonia ch'la n s 'l iva mai gnanc imaginâ luntanamènt un lavōr dal gènar. La dóna la sènt al biśógn 'd andàr a catàr l'amànta 'd sò marè avénd-ag 'l indirìs ma quànd i gh vèran 'l us la s rénd cònt ch'l amōr segrét ad sò marè 'l éra 'n ragàs ciamâ Michele (Stefano Accorsi).
Culegamènt estéran
}}
Sòcol
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} I sòcol gl'ìn un tîp ed terminasiòun ch'a s pògia per tèra i mamìfer ungulê.
I sòcol, dimòdi ciùnt, robùst ed cheratèina, i prìlen dintór'n ala punta ed soquànt dî in del sampi di ungulê, i crèsen ed contìnev mo i s cunsùmen anca in dal mèinter che la béstia la gira.
Colegamèint estèren
}}
Måneskin
{{Metacaixa
{{CITAZIONE2|Loro non sanno di che parlo, voi siete sporchi, fra', di fango, giallo di siga fra le dita, io con la siga camminando, scusami ma ci credo tanto che posso fare questo salto e, anche se la strada è in salita, per questo ora mi sto allenando e buonasera signore e signori, fuori gli attori, vi conviene toccarvi i coglioni, vi conviene stare zitti e buoni.|Lì lōr i n sànan minga qvél ch'a dascór, vuàt'r a sî muśnènt, fra', ad śmalta, śal 'd siga fra 'l dida, mè cun la siga girànd, scuś'um bèṅ ma a gh créd dimóndi ch'a pòsa far cal salt chè e, anc s'la strada l'è in salìda, par qvést adès mè a sòṅ drē a 'lenàr-um e bòna-sira sgnōri e sgnōr, fóra gl'atōr, a v cunvîṅ tucàr-'v i cajòṅ, a v cunvîṅ taśēr e star bòṅ.|Zitti e buoni, 2021|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
I Måneskin (a s lèś [ˈmɔːnəˌsgen] in danéś, paròla ch'la vōl dir Ciàr ad Luna) i èṅ un grup rock itagliàṅ nâ a Róma in dal 2016 miténd insém al baterìsta Ethan Torchio, al chitarìsta Thomas Raggi, la basìsta Victoria De Angelis e 'l cantànt Damiano David.
La banda la s è fata cgnósar rivànd secónda a l'11{{sup|śma}} edisiòṅ dal prugràma televiśìṿ X Factor in du i curìvan par Manuel Agnelli. In cal perìud lè a véd la luś anc al sò prim disc, 'n EP ciamâ Chosen.
In dal 2018 l'è la vòlta dal prim àlbum in studi da 'l tìtul Il ballo della vita. Cal lavōr chè al gh l'à cavàda a purtàr a cà tri disc ad plàtin in Itàglia.
Al 30 'd Utóbar dal 2020 i Måneskin i aṅ fat vgnir fóra 'l sìngul Vent'anni pò in dal Mars dal 2021 i aṅ vins al Fèstival ad Sanrémo cun la canta Zitti e buoni, braṅ ch'al gh'à anc parmìs ad rivàr prim a 'l Eurovision Song Contest 2021. {{CITAZIONE2|Cammino per la mia città ed il vento soffia forte, mi son lasciato tutto indietro e il sole all'orizzonte, vedo le case, da lontano, hanno chiuso le porte ma per fortuna ho la sua mano e le sue guance rosse, lei mi ha raccolto da per terra coperto di spine.|A gir par la mè sità e 'l vènt al sópia fòrt, a m sòṅ lasâ incòśa da drē e 'l Sōl a 'l uriśónt, a véd al cà, da luntàṅ, i aṅ i us sarâ ma par furtùna a gh'ò la sò maṅ e 'l sò ganàsi rósi, lē la m à catâ sù da par tèra quaciâ 'd spèṅ.|Torna a casa, 2018|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
Culegamènt estéran
}}
883 (An)
Al 883 'l è 'n an edl IX sécol dal Calendàri gregoriàn.
An 1030
I an 1030, ciamê an Trèinta, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1030 infìn a 'l 1039 ciapê dèinter.
1031
Al 1031 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Elles
{{Metacaixa
{{CITAZIONE|Al mistēr più antìg dal mónd al gh'à incóra di segrét.|Tagline dal film}}
Elles (Lé lōr) 'l è 'n film dramàtic dal 2011 dla Małgoska Szumowska.
'L è stâ preśentâ a 'l Turònt International Film dal 2011.
Sunt
L’Anne (Juliette Binoche) l'è na giurnalìsta dla rivìsta Elles. La gh'à da far un servìsi su la prustitusiòṅ a Parì e acsè la taca a dascórar cun dal śuvnòti par dmandàr-ag parchè i al fànan, cun chi i vànan e via dascurénd. La Charlotte (Anaïs Demoustier) la 'l fà par pagàr-'s i studi parchè la s è stufàda 'd far la babysitter e 'd lauràr a 'l McDonald's par dū sòld, inólt'r acsè l'è bòna 'd ciapar dimóndi. L’Alicja (Joanna Kulig) l'è nada in Pulògna e la gh'à biśógn ad bèsi par pagàr-as 'n apartamènt. Prima la và a lèt cun Saïd (Ali Marhyar) pò cun di óm spuśâ ch'i s èṅ fiacâ dal sò mujér.
In famìja al ròbi par l’Anne i n vànan minga tant bèṅ parchè sò marè Patrick (Louis-Do de Lencquesaing) al pénsa sōl a 'l lavōr e pò al guàrda i film pòran a 'l computer acsè cuma cal bòṅdagnìnt ad sò fiōl Florent (François Civil) ch'al s fà anc al cani méntar c'l àtar sò baghét, Stéphane (Pablo Beugnet), al pasa tut al dè a śugàr a i śōg vìddeo.
Culegamènt estéran
}}
70
Al 70 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Lucía y el sexo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Cgnós'r-la a vōl dir amàr-la.|Tagline dal film}}
Lucía y el sexo (La Lusìa e 'l sès) 'l è 'n drama eròtic dal 2001 ad Julio Medem ch'al 'l à anc scrit.
La pelìcula, giràda a Furmentéra e a Madrìd e candidàda a dódas Prèmi Goya, l'è divìśa in dū capìtui: „Lucía“ e „El Sexo“.
Sunt
Durànt na vacànsa a 'l mâr in na nòt ad Luna, un śōvan scritōr ad nóm Lorenzo (Tristán Ulloa) al ciùla in dl'àqua na ragàsa 'd Valénsia cgnusùda da pôc, l’Elena (Najwa Nimri), una ch'la pòrta avànti na pensiòṅ par turìsta e ch'la s divertìs a 'ndàr in chat.
Turnâ a Madrìd, dascurénd c'n al sò agìnt Pepe (Javier Cámara) in un risturànt, chi lò al cgnós na camaréra ciamàda Lucía (Paz Vega) e 'l taca na stòria 'd amōr sèg sénsa savēr che l’Elena, dòp cla gusàda là, l'à dâ a la luś na putìna ciamàda Luna (Silvia Llanos), sò fiōla. Un dè Lorenzo al taca na relasiòṅ ad sès cun la badànta dla putìna, na vacàsa ad nóm Belén (Elena Anaya) cun na màd'r incóra più rója 'd lē parchè la fà i film pòran (Diana Suárez). Na nòt, mént'r al scritōr e la Belén i èṅ in cambra da lèt, al caṅ ad chi lē al cópa la putìna.
Lorenzo al và in criśi, al fà fadìga a scrìv'r al lìbar nóṿ e anc cun la Lucía al ròbi i n vànan minga bèṅ. Un dè, dòp avér fat 'n incidènt in màchina, al sparìs. La Lucía la partìs p'r un viàś in n'ìśula dal Mediterràneo e la cgnós un sub ad nóm Carlos (Daniel Freire) ch'al dòrum in d'l hustèl dl’Elena ch'la dvènta sò amìga.
Culegamènt estéran
}}
Omnia vincit amor
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Omnia vincit amor (literalmènt ’L amōr al vins incòśa) l'è na manéra 'd dir latìna par dir che 'l amōr al vins su tut e ch'a gh'è da lasàr-'s andàr a 'l amōr. Cla manéra 'd dir chè la daśvîṅ da 'n pas dal Bucólichi 'd Publio Virgilio Marone, cgnusû méj cuma Virgilio, quànd a s diś «omnia vincit Amor; et nos cedamus Amori».
In na manéra minga tant precìśa dal vòlti la s cata scrita cuma «Amore vincit omnia».
Dodecàgon
{{Metacaixa
In dla giometrìa evclidéa, al dodecàgon 'l è cal polìgon ch'al gh'à 12 cô. Al pōl avéregh i cō e i àngol ed lunghèsi e ampièsi diferèinti e anca ch'i s trèsen tra 'd lōr, mo cal dodecàgon ch'al gh'à i cō e i àngol tut cunpàgn 'l è al dodecàgon regolèr.
Èter progèt
}}
.box
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 11 ed novèmber dal 2016.
192 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 192, mo invéci 'l an 192 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 192 (seintnovantadū, centonovantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 191 (seintnovantùn) e 'l vin prìma dal 193 (seintnovantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXCII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintnovantaduéśim post.
69
Al 69 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
I, a Man
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
I, a Man (Mè, 'n óm) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1967 girâ p'r Andy Warhol e par Paul Morrissey.
Al prutagunìsta dal film al gh'iva da èsar Jim Morrison di The Doors, Warhol 'l éra in paròla sèg, ma pò 'l cantànt al s è tirâ indrē par dar la part a 'l sò amìg Tom Baker.
Sunt
Tom (Tom Baker) 'l è a lèt a cà dna dóna (Cynthia May) dòp ch'i aṅ fat sès insém. Chi lē la vrév che lò 'l andìs via parchè i sò genitōr i èṅ drē rivàr ma lò al gh'à són e alóra al gh admànda 'd far un cafè ma pò 'l càmbia idèa e 'l gh śibìs invéci 'd far na ciualadìna sóta 'l lèt. A la fiṅ al s sóla 'l braghi e 'l và via.
Na nòt, a na fèsta, Tom al cgnós na ragàsa (Stephanie Graves) ch'la gh'à 'n bèl culét e ch'la fà la scaja 'd mistēr. I fànan sès su 'l divàṅ, da lē. 'L apartamènt in du la viṿ al gh al paga 'n sò cliènt ma a Tom a n gh piàś minga tant la cuśìna parchè l'è piculìna, anc se pò i bagn i èṅ dū.
Tom al dascór a 'n tàvul cun na mudèla ad vint-i-òṅ an (Ingrid Superstar) parchè al vrév far-ag dal foto p'r un servìsi. Al gh diś ch'a sarév méj s'la pardìs un quàlch chilo e ch'la s tgnis adrē da piò, pò al la batéśa la „Regìna di cûi“ dgénd-ag ch'la pâr na befàna. Dòp avér-la fata sténdar su 'l tàvul e avér-la fata dascórar 'd Abraham Lincoln, al gh diś ch'la gh'avév da pagàr-al p'r al tèmp ch'la gh'à fat pèrdar, lò a 'rmàgnar lè cun na dóna ch'la và cun di àt'r óm.
Na ragàsa biónda (Nico) la dascór cun Tom dgénd-ag che sò màdar l'è andàda a star cun di hippies a Ibìśa e ch'la gh'à da far n'uperasiòṅ a 'l sarvèl. 'L óm al gh diś ch'a gh piàś ciacaràr sèg ma pò al gh śibìs ad mét'r-as còmad ma lē la preferìs armàgn'r in pē. I dū i tàc'n a brasàr-as.
Tom al dascór cun na dóna (Ultra Violet) culgàda par tèra di castròṅ di turēr ch'in Spaggna cal dóni i càtan sèxy. Chi lē la gh diś ch'al gh'à di bèi òć e ch'la gh'à sèmpar fréd i pē. I dū i s bàśan dand-as la léngua.
Tom 'l è in na cambra da lèt insém a na ragàsa francéśa, l’Alice (Ivy Nicholson), cun dal sangṿ móngul, tut dū in patàja. Adès l'è matìna e Tom al gh'à da lauràr dònca lē la gh'à da tōr-as sù e andàr via, al gh śibìs anc òṅ di sò calsét acsè la fà prima.
Tom al taca a dascórar p'r al scali 'd un palàs cun na dóna (Valerie Solanas) c'n un capèl da óm in cô ch'la gh diś ch'al gh'à 'l cûl fiàp dòp ch'la gh 'l à tastâ. Lò al diś che s'la vōl far-ag di sfrēg l'è méj andàr dèntar da lē. La dóna la gh rispónd ch'a n s pōl briśa parchè la viṿ cun na ragàsa ma lò al diś ch'i farévan piàṅ e pò al gh śibìs 'd andàr sù e far-as tut dū la sò amìga. Ma la dóna la sa stufa e la và via.
Tom 'l è a lèt cun na dòna spuśàda ad vint-quàt'r an e bèla màdar ch'la vrév far l'atōra ch'la s ciàma Tina (Bettina Coffin). Chi lē la n s arcòrda minga quànd la 'l à cgnusû e gnanc lò e 'l è 'n quèl ch'l al fà incasàr. Pò lē la gh cònta ch'in cà sò marè al n vōl briśa ch'la dróa i spray cónt'r i scaravàś par via d'l udōr. Lò al gh admànda parchè la n pulìs mia bèṅ la cà, s'la 'l flis chi brut insèt lè i n gh sarévan minga, pò a gh dà da far al culōr dal sò mudàndi e 'l fat ch'a vint an l'àppia aburtî.
Culegamènt estéran
}}
.radio
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 12 'd utóber dal 2016.
1041
Al 1041 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
.tatamotors
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
934 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 934, mo invéci 'l an 934, 't ê da 'ndèr chè) Al 934 (novseinttreintaquàter, novecentotrentaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 933 (novseinttreintatrī) e 'l vin prìma dal 935 (novseinttreintasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMXXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseinttreintaquatréśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 934 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 467: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
An 1040
I an 1040, ciamê an Quarànta, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1040 infìn a 'l 1049 ciapê dèinter.
Qui scribit, bis legit
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Qui scribit, bis legit l' è na manéra 'd dir latèina ch' la vól significhèr "Chi 'l scrîv 'l è cuma ch' 'l alśìs dō volti", vist che quand a s' è adrē a scrìver i lavōr i armàgnen méj imprès in dla testa.
Colegamèint estèren
}}
Stat rosa pristina nomine, nomina nuda tenemus
{{Metacaixa
Stat rosa pristina nomine, nomina nuda tenemus l'è na frêś latèina che ala lettra la vōl dìr "la s'è ciamèda rośa fin da 'l inìsi, mo a nuèter a s è armêś sōl al nòm".
Cla frêś chè la sèra al liber Il nome della rosa 'd Umberto Eco, in del paròli che 'l frê Adso, dvintê vêć, al scrivìva prìma 'd murìr. La starèv a significhèr che i lavōr i pasen e a nuèter i s lasen lè sōl al só nòm. La frêś la tulìva el paròli da n'ètra parèinta, Stat Roma pristina nomine, nomina nuda tenemus ch'la stèva scrìta in dal "De contemptu mundi" ed Bernêrd ed Cluny dal XII sécol, in dùa però a s descòr dal disfacimèint dla Ròma 'd cal tèimp là.
1104 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1104 (milesèintquàter, millecentoquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1103 (milesèinttrī) e 'l vin prìma dal 1105 (milesèintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesèintquàteréśum post.
Èter progèt
}}
Istrusiòun
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
L'istrusiòun (istruzione in itagliàṅ) l'è la manéra misa in pē da na socetê per tramandèr al savēr a 'l nóvi generasiòun, ch'a sìa in del scóli, in dagli acadèmi e vìa descurènd.
Colegamèint estèren
}}
Intimacy - Nell'intimità
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Prima 'l sès, 'l amōr dòp.|Tagline dal film}}
Intimacy - Nell'intimità (In d'l ìntim) 'l è 'n film eròtic e dramàtic dal 2001 ad Patrice Chéreau.
'L è stâ preśentâ a 'l 51śum Fèstival ad Berlîṅ in du 'l à vins 'l „Ōrs 'd Òr“ méntar la prutagunìsta Kerry Fox l'à purtâ a cà 'l „Ōrs 'd Argìnt“.
In dla culòna sunóra, firmàda da Éric Neveux, i s càtan di pès ad David Bowie (Candidate e The Motel), di The Clash (London Calling), di Chemical Brothers (Hey Boy, Hey Girl) di Iggy & the Stooges (Consolation Prizes e Penetration), ad Nick Cave (In the Ghetto) e àt'r incóra.
Sunt
Jay (Mark Rylance) 'l è 'n barìsta ad quarànt'an ch'al lavóra in un pub ad Lóndra insém a 'l sò culéga Ian (Philippe Calvario). Da quànd al s è divìś da sò mujēr Susan (Susannah Harker), mulànd anc dū fiōi, 'l óm al pasa tut i mercurdè dòpmèśdè a gusàr cun na dóna dimóndi rója ch'al n sà gnanc al sò nóm (Kerry Fox). Al ciulàdi i vìnan fati in d'l apartamènt brut ad Jay, su 'n stramàs sfat o anc diretamènt par tèra.
Andànd cónt'r a 'l pat fra i dū, 'l óm al vōl savēr chi la s sia la sò amànta e 'l gh tîṅ adrē in fiṅ tant ch'al la bèca a recitàr a teàtar un drama 'd Tennessee Williams. Dascurénd in d'l intervàl cun 'n óm ciamâ Andy (Timothy Spall), Jay al capìs che lò 'l è sò marè e che la dóna la s ciàma Claire e la gh'à anc un fiōl.
Caccia al re
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al destîṅ dal mónd 'l armàgn in dal maṅ lōr.|Tagline dal film}}
Caccia al re (Casa a 'l rè) 'l è 'n film ad spiunàǵ dal 1984 ad Clive Donner, girâ par la televiśiòṅ, trat da 'l rumànś "To Catch A King" ad Jack Higgins firmâ cuma Harry Patterson. Al prutagunìsta Robert Wagner al 'l à girâ mént'r al tulìva part a 'l telefìlm dla ABC Cuore e batticuore.
'L è stâ traśmìs la prima vòlta p'r al canàł via caṿ americàṅ HBO al 12 ad Favràr dal 1984.
Sunt
A sém in pîna secónda guèra mundiàla, an 1942. Al duca 'd Windsor (John Standing) e sò mujér (Barbara Parkins), dla curóna britànica, i s èṅ stablî in Purtugàl a Liśbóna.
Joe Jackson (Robert Wagner) 'l è 'n americàṅ che dòp avér cumbatû in dla guèra sivìla spagnōla 'l à fat furtùna in Európa avénd vèrt un night club in dla capitàla luśitàna.
Un dè na cantànta blues 'd piàṅ bar ad Berlîṅ, l’americàna Hannah Winter (Teri Garr), la vîṅ a savēr da 'n sò sîṅ, Max (Barry Foster), 'd un cumplòt segrét di naśìsta par rapìr i dū nòbii ingléś par dar cónt'r a 'l Régn Unî. Dòp èsar scapàda via da i tedésc, chi lē la dmanda ajùt a Joe.
I dū i gh'aṅ da védar-'s-la c'n al generàł Walter Schellenberg (Horst Janson) e i sò óm.
Culegamènt estéran
}}
1303 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
.toyota
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Dialèt pavèiṡ-vugarèiṡ
Cuṅ dialèt pavèiṡ, ânch ciamê pavèiṡ-vugarèiṡ, as defines l'insèm brîṡa cudifiê del parlê gâl-itâlich bacajê int la pruveinsa d Pavî. Cunsantrêr tot i dialet dal Pavèiṡ soata d n'onica disitûra l ê intinimōd mega presîṡ, zò da che el divērs varietê luchêli ciâpan di inflos dâj pruveins e regioṅ atēṡ.
Valera
Valera (Valera Fratta in Itagliàn) l'é un cumoin italian ad 1.208 abitant in Pruvincia d' Lôd.
1051
Al 1051 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Tridecàgon
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla giometrìa evclidéa, al tridecàgon 'l è cal polìgon ch'al gh'à 13 cô. Al pōl avéregh i cō e i àngol ed lunghèsi e ampièsi diferèinti e anca ch'i s trèsen tra 'd lōr, mo cal tridecàgon ch'al gh'à i cō e i àngol tut cunpàgn 'l è al tridecàgon regolèr.
Èter progèt
}}
67
Al 67 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Porky college 2 - Sempre più duro
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'Sta vòlta 'l afâr al dvènta bèl grôs...|Tagline dal film}}
Porky college 2 - Sempre più duro (Culéǵ purcùs 2 - Sèmpar più dûr) l'è na cumèdia vulgaròta tedésca dal 2000 ad Marc Rothemund trata da 'l rumànś "Mè & Lò" 'd Alberto Moravia.
La pelìcula la gh'à abû 'n séguit dū an dòp da 'l tìtul Porky college: Un duro per amico.
An 1050
I an 1050, ciamê an Sinquànta, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1050 infìn a 'l 1059 ciapê dèinter.