cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
.nissan
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
Tachipnèa
Colegamèint estèren
}}
Charlotte von Stein
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Charlotte Albertine Ernestine von Stein, nèda von Schardt (Eisenach al 25 ed disèmber 1742 – Weimar al 6 'd śnêr 1827) l'era stèda na dama 'd cumpagnìa dl' Anna Amalia, Duchess of Saxe-Weimar-Eisenach e na grósa amìga sìa dal Friedrich Schiller che dal Goethe.
Da ragàsa, la Charlotte la gniva educhèda a 'l lettri, agli êrt, a 'l cant e ala dansa, cum' a s cunvgnìva a 'ndèr pò a fèr la dama 'd cumpagnìa. In dal 1764 la śóvna la spuśèva al Freiherr Gottlob Ernst Josias Friedrich von Stein (1735-1793), anc s'l era 'n matrimóni 'd cómed, sìa polìtic che socêl. I du spōś i fèven però a tèimp a 'vér-eg sêt fiō, indû quàter fèmni i murìven cìchi, mo i tri ragâs, Karl, Ernst, Fritz, i dvintèven grand. In dal 1774, a Weimar, la Charlotte l'incuntrèva al Goethe per la prìma volta, e da cal mumèint lè a nasìva tra i dū n'amicìsia dimòndi strìca e ch'l'avrèv anca influensê dimòndi i lavōr e la vìta dal scritōr. I dū i armagnìv'n dimòndi amîg infîn a 'l 1786, quand al Goethe al partìva per l'Itàglia sàinsa gnanc dìr-'gh-el. Anc dôp dal 1800, che 'l Goethe al s'rèv turnê a Weimar, la lōr amicìsia la turà na piga meno profònda. Al marì dla Charlotte al mōr in dal 1793 e lē l'ann andrà mìa più tant in socetê, e in dal 1794 la scrivarà 'l drama "Dido", cun 'l argumèint edl abandòun dla Didòuna da pêrt edl Enèa, e indû lē la s specèva col só mulamèint da pêrt dal Goethe.
Colegamèint estèren
}}
Russell Brand
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Russell Edward Brand, cgnusû méj cuma Russell Brand (Grays, 4 ad Śugn dal 1975), 'l è 'n còmig, scritōr, atōr, ardupiadōr, prudutōr, cundutōr radiufònig e televiśìv britànic.
In dal 2009 'l à preśentâ gl'MTV Video Music Awards mént'r in dal 2012 'l à tòlt part a la serimògna finàla dla XXX Ulimpìade in du 'l à anc cantâ dū canti.
A 'l cìnema 'l à fat la part dla rock star Aldous Snow in dū film, Non mi scaricare dal 2008 e In viaggio con una rock star dal 2010.
'L è stâ spuśâ da 'l 2010 a 'l 2011 cun la cantànta Katy Perry mént'r adès al viṿ a Shoreditch, darènt a Lóndra, insém a la sò muróśa Laura Gallacher, blogger scuséśa, ch'la gh'à dâ na fiōla in dal 2016, la Mabel.
Culegamènt estéran
}}
Theresa May
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Theresa Mary Brasier, cgnusùda méj cuma Theresa May (Eastbourne, 1 'd Utóbar dal 1956, a s lèś [təˈriːzə ˈmeəri meɪ] in ingléś) l'è na pulìtiga ingléśa dal partî cunservadōr.
Dòp avér batû soquànt rivài dal sò partî, p'r ultma l'Andrea Leadsom, al 13 ad Luj dal 2016 l'è dvintàda la prima minìstra dal Régn Unî tulénd al pòst ad David Cameron ch'al s éra dimìs dòp al referéndum par la Brexit.
Dòp avér fat di studi a Oxford, l'è laureàda in geugrafìa, l'è stada elèta par la prima vòlta in parlamènt in dal 1997.
Da 'l 6 ad Setémbar dal 1980 l'è spuśàda cun Philip May, banchēr cgnusû in discutéca. La sò canta preferìda l'è Dancing Queen di Abba. La n gh'à minga di fiōi e la gh'à na pasiòṅ p'r al scarpi c'n i tac, anc leupardàdi.
Nòti
}}
It (série televiśìva)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Òṅ di rumànś più famóś ad Stephen King al tōś vita in cla terificànta mini-série chè.|Tagline dal film}}
It (Al quèl) l'è na série televiśìva in dū puntàdi dal 1990 ad Tommy Lee Wallace, trata da 'l rumànś ad scarésa umònim ad Stephen King.
Al tìtul dla pelìcula al fà riferimènt a 'l prunóm dla tèrsa parsòna singulàra in ingléś riferìda a i quèi o a 'l situasiòṅ e dònca a 'l emigliàṅ „A“.
Sunt
In di an Ssanta, in dla sitadìna americàna 'd Derry in dal Maine, cal brut grintèṅ 'd Henry Bowers (Jarred Blancard) al gh l'à a mòrt c'n un grup ad ragasōi dal paéś ch'a sò dita i fànan part dla „banda di pardènt“. A s trata dal négar Mike Hanlon (Marlon Taylor), dal tartajadōr Bill Denbrough (Jonathan Brandis), dal chichèṅ (aśmàtig) Eddie Kaspbrak (Adam Faraizl), dla cla bòcia 'd lard ad Ben Hanscom (Brandon Crane), dla purtinàra Beverly Marsh (Emily Perkins), d'l ebrèj Stan Uris (Ben Heller) e dal quàt'r-òć Richie Tozier (Seth Green). Chi lōr i s èṅ mis insém par cumbàt'r un pajàs dimóndi catìṿ ciamâ Pennywise (Tim Curry) ch'al gh cata gust a masàr i putèṅ par pò śbrandlàr-i e magnàr-i, cum è sucès anc a 'l pòvar Georgie (Tony Dakota), al fradlèṅ ad Bill, in dal méntar ch'al śugàva faghénd andàr la sò barca 'd carta lung al puci.
Ligâ a l'àqua, tant ch'al diś che da lò tut i armàgn'n a gala, al pajàs al vîṅ scunfìt in dla canaléta in du 'l viṿ, da 'l grup di sèt baghét druànd di buclèṅ 'd argìnt.
Trént'an dòp però i masamènt i tàc'n incóra e i sèt, ch'i s èṅ prumìs ad turnàr insém s'a gh fus stâ biśógn, i èṅ custrét a turnàr a Derry rispundénd a na ciamàda 'd Mike (Tim Reid), a part Stan (Richard Masur) ch'al preferìs tajàr-'s al véni in bagn. Bill (Richard Thomas) al lasa a cà sò mujēr Audra (Olivia Hussey), Ben (John Ritter) al riva sénsa piò la pansa, la Beverly (Annette O'Toole) la mòla 'l sò muróś ch'alvàva 'l maṅ sèg, Eddie (Dennis Christopher) 'l à capî ch'al sò mâł al daśvgnìva da la mènt anc s'al n pōl far a méno listés dal sò sprusèṅ méntar Richie (Harry Anderson) adès al fà 'l scritōr ad cumèdi.
Culegamènt estéran
}}
Non si sevizia un paperino
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Viulénsa più tensiòṅ più angùstia più suspense a fà “A n s pōl minga far dal mâł a 'n pavarèṅ”.|Tagline dal film}}
Non si sevizia un paperino (A n s pōl minga far dal mâł a 'n pavarèṅ) 'l è 'n film śal e ad scarésa dal 1972 ad Lucio Fulci ambintâ in un pòst imaginàri dla Lucàgna. Al film al tōś ispirasiòṅ da di fat sucès dabòṅ a Bitonto in dal 1971 quànd lè i aṅ masâ soquànt putèṅ.
'L è òṅ di film cgnusû da piò dal regìsta rumàṅ.
Sunt
In dal sud dl'Itàglia, a Accendura, na dóna ciamàda da quéi dal pòst la maciara (Florinda Bolkan), na sòrta ad stria santóna, la grata via dla tèra cun al maṅ, da na banda dn'autostràda ch'la pasa in un viadót fra 'l muntàgni. Subìt dòp la tira fóra da 'd lè un còrp 'd un putèṅ mòrt e pò la scapa via.
In cal méntar in dal paiśèṅ tri putèṅ ad dód'ś an, Tonino, Michele e Bruno, i vénan fóra da na céśa p'r andàr a spiàr, in un ciùś bandunâ, dū putàni insém a di óm. Sèg a gh'è anc 'l imbambî Giuseppe Barra (Vito Passeri) òṅ ch'al s fà dal pugnéti guardànd chi àtar ciulàr. I putèṅ i al tōś'n in gir e lò al gh prumét ad masàr-i. Anc la Maciara la gh vōl mâl parchè l'insfìlsa di guciòṅ dènt'r a di putòć ch'i figùran lōr, faghénd dla magìa négra. Turnâ a cà Michele al pòrta a la Patrizia (Barbara Bouchet), na ragasóla milanéśa pina ad bèsi ch'la gh'à na vila là ma ch'l'è anc dimóndi visiōśa, un cabarè cun un bicēr ad spremùda insìma. Chi lē l'è cavàda śò dal tut ma, da malnéta cum l'è, la s fà guardàr listés sénsa vistî adòs.
Pôc tèmp dòp qualchidòṅ al cur a drē a Bruno Lo Cascio, 'n àtar putèṅ dal pòst, e 'l al masa. I carabinēr i tàcan a pascàr-al dòp che òṅ al gh'iva telefunâ dmandànd-ag siē migliòṅ ad Franc cuma riscàt. Tgnénd a drē a cal caś lè, a riva in dal paéś anc al giurnalìsta Andrea Martelli (Tomás Milián) ch'al scriv di pès ad crònaca négra. I carabinēr i daṅ la cólpa d'l umisìdi a Giuseppe Barra parchè i al péscan méntar 'l è drē a tōr al riscàt ma lò al diś 'd èsar sénsa cólpa parchè, anc s'l à salplî al còrp dal putèṅ, al 'l à fat sōl dòp ch'al 'l iva catâ bèla mòrt e sōl par ciapàr sù di bèsi. La gint però la n gh créd minga e la gh dà adòs méntar lò al vèṅ purtâ in parśòṅ. In cal sit lè a riva anc al prevòstar Alberto Avallone (Marc Porel) ch'al bandìs la salma.
La matìna dòp a vèṅ catâ anc al còrp ad Tonino, amìg ad Bruno, andgâ in na vasca ad prédi. In cal méntar la maciara la saplìs i sò putòć. Martelli al và a dascórar cun don Alberto ch'al gh diś 'd èsar in pinsēr p'r i putèṅ dal paéś parchè là i gìran dimóndi rivìsti pôran e al tentasiòṅ i n màncan minga. La gh'à di pinsēr anc la Patrizia parchè i carabinēr i pénsan ch'la pòsa avér fat quèl lē, drugàda pódga cum l'è e anc spurcaciòna a basta (la s dà da far anc cun al prēt e cun al giurnalìsta), cun sò pàdar custrutōr ch'al l'à mandàda lè, luntàṅ da 'l tentasiòṅ dal sò bandi.
Aurelia Avallone (Irene Papas), màdar ad don Alberto, la ciama i carabinēr sénsa priśintàr-as dgénd-ag al pòst in du la s lóga la Maciara. Chi lē la vèṅ farmàda parchè la diś 'd avér masâ lē chi tri putèṅ là parchè i ìvan catâ la fòsa ad sò fiōl, mòrt soquànt an prima, ma 'n testimòni al la śmintìs. Lasàda libra però la Maciara la vèṅ fata fóra listés in dal simitèri dal paéś a cólp ad cadéni e ad spròc, p'r òpra di pàdar dal vitmi, persuàś dal fat ch'la sia stada lē dabòṅ. La dóna la gh la cava sōl a traśàr p'r un pôc in diresiòṅ dl'autostràda, ma ninsòṅ a s férma par dar-ag 'n ajùt.
A Accendura, Andrea e Patrizia i védan na putìna, ch'la n gh la cava briśa a dascórar parchè sórda, purtàr-'s a drē na bàmbula sénsa tèsta. A s trata dla Malvina, la surèla pìcula dal prēt. Chi lē la gh'à na fisa: tiràr via al tèsti a 'l bàmbuli ch'i gh càscan a tîr, anc a Pavarèṅ: Martelli al taca a pinsàr ch'la faga acsè parchè testimòni di masamènt di àtar putèṅ, vlénd far cumpàgn a 'l sasèṅ.
Culegamènt estéran
}}
610 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 610, mo invéci 'l an 610, 't ê da 'ndèr chè) Al 610 (seseintdēś, seicentodieci in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 609 (seseintnōv) e 'l vin prìma dal 611 (seseintùndeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintdècìm post.
Colegamèint estèren
}}
Udénse
{{Metacaixa
Post meridiem
Post meridiem l'é un môd ed dîr in latèin, normalmèint scurtêda in P.M., p.m. o pm, ch' a vōl dîr "dopmezdé". Difât al trâta dal j ōri ch' a vân dal mezdé al j óndeş ed la sîra. La parôla cuntrâria l'é ante meridiem.
Udénse
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Udénse (Odense in Danéś, a s lèś [oʼðənsə]) l'è na sità dla Danimàrca, la tèrsa più granda dal paéś c'n i sò 168.798 abitànt (2012) dòp Cupenàghen e Århus. La s cata su l'ìśula Fiògna in dla regiòṅ ad Syddanmark. La dév al sò nóm da „Odins Vé“ ch'a vōl dir „Santuàri 'd Udîn“, al pàdar dal Dio dal tròṅ Thor, tant ch'in sità a gh'è na tór in sò unōr, la Odinstårnet, la secónda più élta 'd Europa dòp la Tór Eiffel ad Parì.
Post meridiem
Al j ōri ed la sesiòun dal giōren dal dopmezdé în:
Udénse
L'è 'n pòrt dimóndi impurtànt, cun di indùstri ch'i lavóran la carta, al tabàc, i vistî, al magnàr e 'l metàl. A gh'è nâ 'l scritōr ad fòli Hans Christian Andersen e la sò cà l'è dvintàda 'n muśèo.
Post meridiem
Cun la precişasiòun che al 12.00 PM în al dòdeş dal medzé mèint'r al 12.00 AM în al dòdeş ed la mezanôt, a s' intènd che al sunêr dal 12.00 an n'é mia la fîn dal 12.00 ōri préma si bèin l'inési 'd la duşèina dôp, cme 12.00.01. La spiegasiòun l'é che an n'é mia pusébil fisêr al tèimp a 12.00.00 perchè ânca se an n'é mia al secònd a sunêr int al mumèint dôp, l'é l'ûltem nanosecònd duvû al fât che la mişurasiòun dal tèimp l'é coleghê al gîr che fà la Tèra, la fós 'na mzûra cun al cronômetro a sré divêrs e pré avèires 'na spiegasiòun giósta ed 12.00.00 ōri, mó per l'amzûra dal tèimp a s'é catê 'n acôrd insém al sistēma dét che insém in dó 12.00 am =  a mezanôt, 12.00 pm = a mezdé.
Udénse
Da 'l an 2010 al sò sìndig 'l è al sucialìsta Anker Boye.
Culegamènt estéran
}}
Post meridiem
Vōş coleghêdi
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed  Post meridiem trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Mille peccati... nessuna virtù
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L óm dal dè 'd incō, dasfrutànd al pcâ, gh guadàgna'l dabòṅ?}}
Michael Caine
{{Metacaixa
Mille peccati... nessuna virtù
Mille peccati... nessuna virtù (Mila pcâ... gnanc na virtù) 'l è 'n film ducumentàri dal gènar “mónd” 1969 ad Sergio Martino cuntâ par Riccardo Cucciolla.
Michael Caine
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Mille peccati... nessuna virtù
Sunt
In Germàgna a gh'è 'n trêṅ ciamâ “trêṅ ròśa” in dua dal còpi ad sès difarènt, un masć e na fémna ch'i n s cgnósan briśa, i pōlan giràr a mità prèsi in di fiṅ 'd stmana psénd anc far dal purcarìi durànt al viàś, a gh'è sōl da dir ch'al dóni bruti fighi i pèrd'n al trêṅ parchè i n càtan ninsòṅ ch'a vaga sèg. A Francfòrt a gh'è na dita ch'la śibìs a pagamènt dal dóni a i óm 'd afâr ad pasàǵ. In Śvèsia, un paéś ch'l è 'l as ad brìscula in fat ad pcâ e i al sànan tut, al dóni puti i pōlan tōr in afìt di óm par far-ag cumpagnìa. In Danimàrca i pènsan che prima 'd dar adòs a i śōvan ch'i tōśan 'l LSD a gh sarév da pruàr-al e 'n giurnàl 'l al dà a gràtis cumprànd-al.
Michael Caine
Maurice Joseph Micklewhite Jr., cgnusû méj cuma Michael Caine o anc p'r un sèrt perìud cuma Michael Scott (Lóndra, 14 ad Mars dal 1933), 'l è 'n atōr e prudutōr britànic, da 'l 1999 Knight Bachelor dal sò paéś.
Mille peccati... nessuna virtù
Sunt
Sèmp'r in Śvèsia a gh'è na léǵ ch'la pruibìs a 'l màdar ad dar di scupasòṅ a i sò putèṅ ma cuma pōl'n-i vgnir sù bèṅ chi baghét lè s'al sità i èṅ pîni 'd negòsi ch'i śibìs'n al pòran in vedrìna? Pò a gh'è anc di śōvan ch'i s fànan pagàr par far di film spurcaciòṅ gusànd davànti a 'l telecàmri, gh'è-la dla difarènsa fra cal mistēr lè e qvél dal putàni? A-j-ém pruâ a far-ag dal dmandi ma a sintìr-i a vîṅ al lat a i śnòć.
Michael Caine
In dla sò caréra 'l è stâ candidâ a i Prèmi Òscar par siē vòlti, vinsénd la statṿa in dal 1987 e in dal 2000 cuma atōr minga prutagunìsta p'r Hannah e le sue sorelle e Le regole della casa del sidro. In bisàca al gh'à anc tri Golden Globe.
Mille peccati... nessuna virtù
Sunt
In Germàgna i śōvan i s èṅ mis a vìvar tut insém in pòst ciamâ “cumùni”, sparténd-as, in mèś a 'l rusc e a la spurcìsia, tut i sò avēr ma anc marè, mujér e fiōi. La Chiquita la spèta 'n fiōl da Karl ma l'è inamuràda 'd Peter ma l'à decìś listés ad spuśàr Karl parchè acsè la pōl ciapàr i tri-mila marc ch'al stat al dà a 'l màdar spuśàdi che lē la gh'à intensiòṅ ad druàr p'r un viàś in Àśia cun Peter. A s sém ardùt acsè, ma a cal pòvar putèṅ lè ch'i gh inségna a star a 'l mónd?
Pasto umano
{{Metacaixa
Mille peccati... nessuna virtù
Sunt
Lóndra l'è pîna 'd negòsi ch'i véndan dal scuri e 'd dóni ch'i s śibìs'n ad ciapàr-i. La gint la s lasa 'ndàr a 'l visi dl'ingurdìśia e pò la và in palèstra par tiràr via la pansa, a s fà par dir. Adès i aṅ anc fat di salòṅ ad belésa p'r óm, invéci ad barba e cavìi, ganàsi e òć, ma in du sém-j-a drē a finìr?! In Śvèsia a gh'è dal camaréri ch'in di bar i sarvìsan c'n al téti 'd fora e pò i balan su i tàvui cuma di robot ad carna mént'r a Berlîṅ a gh'è na dóna ciamàda Beate Uhse ch'l'à fat i bèsi vindénd di śuglèṅ eròtic e dal bàmbuli dal sès. In Śvèsia invéci i aṅ invintâ la dóna 'd plàstica, la cósta utànta-mila franc méntar par cumpràr di pès ad dóna i èṅ abàsta vint-mila franc pò s'ta t cuntènt dla vóś dla dóna in amōr at pâg incóra méno, ma s'i óm i vdìsan la sò ghigna...
14 ed nuvèmber
Al  l'è al 318śum dè dal calendàri gregoriàn (319śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 47 dè a la fin dl'an.
Pasto umano
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Mille peccati... nessuna virtù
Sunt
A Lóndra a gh'è òṅ ch'al persuàd cun l'ipnutìśum di óm spauróś dal sès 'd èsar di as ad brìscula cun cal dóni, pò al gh fà catàr na ragàsa p'r andàr-'g a fónd. A Àmsterdam i véndan dal mudandi śbuśìdi, di regipèt malnét e di vistidèṅ sexy che na vòlta i sarvìvan sōl p'r inturtàr di marinàr imbariàg, adès anc al sgnōri a mōd, al burghéśi, i i còmpran sénsa vargógna. A Parì al dóni ch'i gh'aṅ paùra 'd pèrd'r i marè i vaṅ a scóla 'd sedusiòṅ da na dóna ch'la gh fà védar cum a s fà a cavàr-as śò.
Pasto umano
{{Film }}
892 (nùmer)
{{Metacaixa
Pasto umano
{{CITAZIONE|Cal film chè 'l è na bisa ch'la t và śò par la góla!|Tagline dal film}}
Pasto umano (Past umàṅ) 'l è 'n film ad scarésa canadéś dal 2006 ad Ryan Nicholson.
Mille peccati... nessuna virtù
Sunt
Al tedésc Kurt al fà 'l pitōr ma al n dróa minga di pnèi par dipìnśar ma i còrp nûd 'd 'n óm e dna dóna che faghénd 'l amōr i sa strùsian su i quàdar méntar lò al gh buta adòs dal culōr. A Berlîṅ pò a gh'è 'n risturànt in du i gh pōl'n andàr sōl i óm cumpagnâ da dal dóni che però i èṅ di trans. A Parì invéci a sucéd al cuntràri: fèsti 'd cumpleàn par dóni e basta, quànd a finìs la tórta lè lōr i tàc'n a balàr insém cuntinuànd un visi ch'l è vèć cuma 'l mónd, mâi in dal còrp e in dal spìrit fat davànti a tut sénsa vargógna. A Àmsterdam un prēt spretâ 'l unìs in matrimòni dū óm. I “spōś”, a dmandém pardòṅ s'i i ciamém acsè, i vènan fóra da la céśa tgnénd-'s al maṅ par partìr p'r al viàś ad nòsi, ma parchè la sò daśgràsia gh'à-la pò d'uféndar tut nuàtar? Anc i prēt in Ulànda adès i s vōlan spuśàr.
892 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 892, mo invéci 'l an 892, 't ê da 'ndèr chè) 'L 892 (otseintnovantadū, ottocentonovantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 891 (otseintnovantùn) e 'l vin prìma edl 893 (otseintnovantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCXCII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintnovantaduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Pasto umano
La pelìcula l'è stada giràda in Cànada in dla British Columbia, preciśamènt a Vancouver e a Richmond.
.abbott
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
Pasto umano
Sunt
Darren (Rob Scattergood), la sò muróśa Emily (Taayla Markell), al sò amìg Mike (Lee Tichon), la Linda (Caroline Chojnacki) e la Sarah (Ashley Schappert) i èṅ sinc amìg americàṅ in vacànsa in Cina ch'i vōlan divertìr-'s a la nòt. In un bar, mént'r i śōg'n a bigliàrd, i cgnósan Miles Nakamura (Kevan Ohtsji), un śuvnòt giapunéś ch'al s cata lè par vindicàr sò fradèl pulisiòt Seije (Kevan Ohtsji) masâ soquànt tèmp prima da di mémbar dla màfia cinéśa.
I sinc i decìdan 'd andàr a spasàr-'s-l' in un night club ciamâ Venus Theatre, un pustàs da gusàr, anc se Miles al n gh al cunsìlia briśa parchè al sà ch'al pruprietàri 'l è 'l boss (Stephen Chang) ch'l à fat cupàr sò fradèl. Dòp avér pagâ 'l bijét a 'l vèć dla casa (Colin Foo), al grup al taca subìt a far sès, Mike e la Sarah in dla “cambra VIP” méntar Darren al mét i còran a l’Emily gusànd la Linda in dal cèso dal dóni. Purtròp par lōr al lucàł 'l è na trapla in du i furastēr i vìnan turturâ e masâ cuma in un masèl par pò èsar magnâ.
Miles, ch'in un prim mumènt 'l éra andâ via, al tórna lè par salvàr gl'americàṅ ma par Mike, la Linda e la Sarah a n gh'è gnint da far.
Culegamènt estéran
}}
Mille peccati... nessuna virtù
Sunt
A Lóndra al ragàsi puti i vōl'n avér di fiōi sénsa marè e i péscan di masć miténd di anùnsi su i giurnài. A s pōl anc dar che che lōr i sìan cuntènti ma a i putèṅ sénsa pàdar chi gh'è ch'a gh pènsa? A Parì 'l à catâ spasi 'l cult d'l umbrìgul, gint nûda ch'la s cata p'r andàr in èstaśi pinsànd a cla part dal còrp lè, pò a gh'è i drugâ ch'i s divertìs'n a tōr dla murfìna. In Finlàndia da dimóndi tèmp al dóni in età da marè a Nadâł i s càvan śò e pò i s cur'n adrē in mèś a la néṿ insuniànd-as 'l óm di sò sógn dòp ch'i n in pōlan piò da la fadìga. Al mecanìśum 'l è cumpàgn a qvél di drugâ, insuniàr-as di quèi da 'd là da i fat véra.
A Stucólma 'l cumùn al mét di manifèst a i mur p'r insgnàr a la gint a star atènti a i mâi purtâ da 'l sès, a vōl dir che anc chi śvedéś lè, ch'i aṅ sèmp'r alvâ in élt la bandéra dal sès cuma sìmbul dla libertà, adès i capìs'n i sò śbali parchè un pòpul lìbar al n pōl minga ès'r un pòpul ad malâ. I prutestànt i èṅ però drē a far-'s avànti, ad nòt i quàć'n al vedrìni cun dal culōr par lugàr al rivìsti pòran mustràdi a tut sénsa vargógna. 'L è 'l ségn che dimóndi śōv'n i n gh càscan piò parchè la libertà a n è minga mustràr al purcarìi in na manéra acsè franca, acsè l'è sōl na carnevalàda. E a Mònag 'd Bavéra, durànt al carnevàł, óm e dóni i pèrdan la tèsta, i s làs'n andàr, i faṅ i purcùs, i s càvan śò in un delìri 'd cuntintésa minga umàna tant ch'i putèṅ, par far 'n eśèmpi, i gh'aṅ da guardàr gl'imbròj di travestî. A Lóndra a gh'è dal famìji hippy ch'i s fànan di canòṅ davànti a i sò fiōi cic e pò i gh pàs'n al cichi. La màdar, se màdar a s pōl ciamàr-la, la gh'à in bras 'l ùltim putèṅ ch'al téta. Lōr i crédan 'd èsar cuntènt acsè, ad giràr lung la strada vèrs al futûr ma i n s réndan briśa cònt ch'al futûr par lōr a n gh'è minga.
I persunàǵ e i fat descrìt in cal film chè i èṅ tut véra.
Culegamènt estéran
}}
192
Al 192 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
.pictet
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
Meśonéfri
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al meśonéfri (mesonefro in itagliàn, da 'l grēc μὲσος mesos ch'al stà per "médi" e νεφρός nephròs per "rugnòun") 'l è ùna dal tri formi (dòp dal pronèfri e prìma dal metanéfri) ch'a tōś al rugnòun sia in dl'evolusiòun dal spéci che in dal śvilòp embrionêl di vertebrê. In dal diferèinti speci del besti vertebrèdi, al meśonéfri al s cata c'ma rugnòun in di Pès e in di Anfìbi, mo c'ma òrghen ed tranśisiòun vers al canêl ed Wolff in di vertebrê piò avànti in dla schèla edl'evolusiòun, c'ma in di Rètil, in di Mamìfer e in di Uśē. Al meśonéfri al fa pêrt dal dòt ed Wolff, da 'l nòm dal studiōś Caspar Friedrich Wolff che per prìm 'l al studièva in dal 1759.
Strutùra
Al meśonéfri al deśvîn dala bòśa embrionèla primitìva dìta pronéfri. Al gh'à na strutùra cumpàgn'a quèla dal rugnòun e, màinter ch'a s forma 'l embriòun edl ès'r umàṅ, al fà tùt i só còumpit dàinter la sesta e la dècima smàna ch'al crès. Anca però s'l è tant cumpàgn in dla strutùra, in dal servìsi e in dal nòm, mo al meśonéfri al ne dvintarà gnanc un pcòun dal rugnòun o di nefròun finêl. . In di embriòun edl òm, al meśonéfri 'l è fât da di pcunsèin cumpàgn in dla strutùra e in dal funsiòun ai nefròun dal rugnòun di òm grand.
Śvilòp
Tùt i nefròun dal meśonéfri i deśvìnen da na pert dal meśodèrma 'd mêś, atēś a 'l canêl dal meśonéfri, quand queschè al se spartìs per furmèr la só vesìca. Cla vesìca chè la se ślunga per fèr al tubèin meśonéfric, ch'al s taca a na pert dal canêl meśonéfric.
Noti e referèinsi
}}
1854 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1854, mo invéci 'l an 1854, 't ê da 'ndèr chè) Al 1854 (mileotseintsinquantaquàter, milleottocentocinquantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1853 (mileotseintsinquantatrī) e 'l vin prìma dal 1855 (mileotseintsinquantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintsinquantaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
Il mistero dell'acqua
{{Metacaixa
.observer
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 27 ed setèmber dal 2016.
.xin
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
Mercy - Senza pietà
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Insfìlsa-'t pur dènt'r a 'n mónd ad piaśēr sesuài murtài.|Tagline dal film}}
Mercy - Senza pietà (Mercy - Sénsa pità) 'l è 'n thriller eròtic americàṅ dal 2000 ad Damian Harris, girâ a Turònt.
Sunt
In séguit a pèrd la vita anc al psicòlug Dominick Broussard (Julian Sands), un dutōr ch'al tratàva di caś prublemàtic ad dóni ch'i ìv'n abû di prubléma da pìculi.
Culegamènt estéran
}}
Piuśèl
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Piuśèl, cgnusû anc cuma Àcar dla róggna (nóm sientìfic Sarcoptes scabiei) 'l è 'n parasìta artròpud d'l óm e dal bèsti respunsàbil dla Róggna quànd al taca a magnàr al cèluli sóta la pèl, specialmènt ad nòt, e al fà vgnir na spiùra ad c'l àtar mónd. Al s pasa da na parsòna ch'la gh 'l à bèla tucànd-la o sfargànd-'s in di pòst in du la stà da spés cuma linsōi, stramàs e pultròni.
Al Piuśèl a n s pōl briśa véd'r a òć nûd ma sōl a 'l micruscòpi. Al gh'à 'n còrp tónd c'n un cô sénsa òć ch'al spunta da in mèś da 'l dū gambi davànti (al gh 'n à àtar siē). A gh piàś dimóndi al cald, i trénta-sèt grâd i gh vàṅ pròpria bèṅ, e giràr ad nòt. Al sènt 'l udōr d'l óm e 'l è bòṅ ad spustàr-as da i vistî a la pèl da 2 a 5 cm a 'l minùt. La fémna la fà 'n lìquid ch'al disfa la pèl, pò la gh và dèntar armagnénd férma in dal pusòt ch'la s è fata sprand ch'un quàlc masć al pasa da 'd lè. Quànd l'è gravda la taca a scavàr e a insfilsàr-as dèntar faghénd di curidōr in dua la stramna i sò óṿ, dū o tri a 'l dè, in fiṅ ch'la scampa, in gèn'r un méś. Sōl al 10% di óṿ a 'l incirca al dvènta madûr.
Al parasìta al n pōl minga vìv'r ad fóra dal còrp di mamìfar, sōl tri dè e pò basta. I óṿ invéci i gh pōlan star anc déś dè.
La fórma più catìva dal mâł l'è la “Róggna Nurvegéśa” ch'la culpìs i sugèt ch'i gh'aṅ al diféśi imunitàri basi. A chi lōr i gh vènan dimóndi grósti dapartùt anc in cô e i gh pōlan crudàr anc i cavìi.
{{CITAZIONE|Non è più possibile ascoltare in pace la messa tanto si è importunati, durante il rito, dai miserabili - ‘ignudi et pieni di scabbia’|cit. {{it}} da Messere G. Baldinucci ed Firèns in dal 1650, in {{fr}} La Méditerranée et le monde méditerranéen à l'époque de Philippe II, ed F. Braudel, 1949 }}
Àtar prugèt
}}
.通販
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 30 ed setèmber dal 2016.
Il mistero dell'acqua
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Cuntintèsa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Il mistero dell'acqua
{{CITAZIONE|Un masamènt minga risòlt da sènt an. N'usesiòṅ ch'la s rifiùta 'd murìr.|Tagline dal film}}
Il mistero dell'acqua (Al mistēr dl'àqua) 'l è 'n thriller dramàtic biugràfic dal 2000 dla Kathryn Bigelow trat da 'l rumànś dal 1997 Al pēś dl'àqua dl'Anita Shreve. 'L è stâ girâ in dla Scòsia Nóva in Cànada.
In tut 'l à fat sù tarśènt-vintmìla dòlar a 'l incìrca a frònt 'd un cóst ad sédas migliòṅ.
Sunt
La fotoreporter Jean Janes (Catherine McCormack), insém a sò marè Thomas (Sean Penn), scritōr Prèmi Pulitzer in criśi, a sò cugnâ Rich (Josh Lucas) e a la sò muróśa Adaline (Elizabeth Hurley), la riva in barca a véla su l'ìśula 'd Smuttynose, in dal Maine, par far un servìsi su 'n masamènt misterióś ch'a gh'è stâ da cal bandi là in dal 1873. L’Anethe Christenson (Vinessa Shaw), insìnta 'd sò marè Evan (Anders W. Berthelsen), e la Karen (Katrin Cartlidge) i éran stadi masàdi a cōlp ad manàra da sò surèla Maren Hontvedt (Sarah Polley) dòp che la Karen la l'iva bcada a far dal purcàdi a lèt cun l’Anethe. Par chi masamènt lè 'l éra stâ pò impicâ par śbali 'n óm ch'al lavuràva par la famìja dla Maren, Louis (Ciarán Hinds), cardû culpévul.
Culegamènt estéran
}}
191
Al 191 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Jimmy Carter
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
James Earl Carter Jr., cgnusû méj cuma Jimmy Carter (Plains, 1 'd Utóbar dal 1924, a s lèś /ˈdʒɪmi ˈkɑːtə/ in ingléś) 'l è 'n pulìtig americàṅ, vinsidōr dal Prèmi Nobel par la paś in dal 2002 p'r al sò impégn p'r i dirìt umàṅ.
Carter, demucràtic tévad, 'l è carsû in dla campàggna dal sud di Stat Unî in du 'l fava 'l cuntadèṅ vindénd di brustlèṅ americàṅ. 'L è stâ senadōr dla Geòrgia par dū mandâ da 'l 1963 a 'l 1967 e pò guvernadōr dal sò stat da 'l 1971 a 'l 1975. In séguit 'l è stâ bòṅ ad dvintàr al 39śum presidènt americàṅ in di an da 'l 1977 a 'l 1981 baténd al presidènt in carga republicàṅ Gerald Ford par 57 vōt eleturài, al scart più bas in alóra da 'l 1916, purtànd da la sua tut i sò stat Dixie e bòna part dla còsta èst dal paéś ma pardénd tuta la mità òvest dla nasiòṅ e 'l Illinòis.
Durànt al sò madâ 'l à pardunâ i diśertōr dla guèra dal Vietnam e mis sù dū dipartimènt nóṿ, qvél dl'energìa e qvél dl'istrusiòṅ pùblica, impgnànd-as dimóndi par tgnir sót òć al prèsi dal petròli e par catàr dal risórsi energètichi nóvi. In pùlitiga èstra al s è dâ da far par far firmàr 'l acòrd ad Camp David e 'l à dâ indrē al canàł ad Pànama a 'l stat sènt'r-americàṅ. A la fiṅ di an stanta al gh'à abû di prubléma in ecunumìa cun n'inflasiòṅ élta, carsùda basa e diśucupasiòṅ e 'l à patî la criśi di ustàǵ in Iràn e l'invaśiòṅ suviètica d'l Afganistàn. Dòp avér batû par pôc al senadōr Ted Kennedy, ch'al gh s éra mis cóntar parchè i sò cunsèns i ér'n a tèra, a 'l primàri dal sò partî (51,13% di vōt) 'l à pò pardû la sfida cun Ronald Reagan vinsénd sōl in siē stat e in dal distrét ad Culùmbia.
Culegamènt estéran
}}
1274 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1274 (miledūseintstantaquàter, milleduecentosettantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1273 (miledūseintstantatrī) e 'l vin prìma dal 1275 (miledūseintstantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCLXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledūseintstantaquàteréśum post.
1621 (nùmer)
{{Metacaixa
1274 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 1274 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 637: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
1621 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
4 ed nuvèmber
Al  l'è al 308śum dè dal calendàri gregoriàn (309śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 57 dè a la fin dl'an.
122 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 122, mo invéci 'l an 122 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 122 (seintveintedū, centoventdue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 121 (seintveintùn) e 'l vin prìma dal 123 (seintveintetrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintveinteduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Tenacious D
{{dialort|dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|This is a song for the ladies but fellas listen closely, you don't always have to fuck her hard, in fact sometimes that's not right to do, sometimes you've got to make some love and fucking give her some smoochies too, sometimes ya got to squeeze, sometimes you've got to say please, sometime you've got to say hey, I'm gonna Fuck you softly, I'm gonna screw you gently, I'm gonna hump you sweetly, I'm gonna ball you discreetly and then you say hey I bought you flowers.|Qvésta chè l'è na canta p'r al ragàsi ma òcio śuvnòt ta n gh'à minga da gusàr-la sèmpar cun la fòrsa, difàti dal vòlti a n è minga giùst far-al, na quàlc vòlta at gh'à da dar-ag na cria 'd amōr, e dar-ag anc di baśèṅ 'd un Dio, dal vòlti at gh'à da tastàr-la, dal vòlti at gh'à da dir-ag “par piaśēr”, dal vòlti at gh'à da dir “Vê, a stag par ciulàr-at tranquìl, a stag par gusàr-at cun dla gentilésa, a stag par dar-at dū cōlp a la dōlsa, a stag par muntàr-at cun dla discresiòṅ” e pò at dì “Vê, a t ò cumprâ di fiōr”.|Fuck Her Gently, 2001|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Tenacious D (tèrmin druâ in dal basket par batśàr na diféśa ustinàda) i èṅ un grup muśicàl americàṅ dal gènar rock furmâ da i sunadōr e atōr Jack Black (vóś e chitàra rìtmica) e Kyle Gass (chitàra sulìsta e côr). La sò mùśica la mét insém 'l hard rock cun la cumèdia demensiàla e vulgaròta.
Àtar prugèt
}}
Santa Maradona
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Santa Maradona (id.) l'è na cumèdia vulgaròta dal 2001 ad Marco Ponti ch'al l'à and scrita.
Al film, girâ a Turèṅ, al ciàpa 'l nóm da na canta dal 1994 dal grup francéś di Mano Negra.
Sunt
Andrea Straniero (Stefano Accorsi), un śōv'n ad vint-sèt an laureâ in létri, al fà fadìga a catàr un lavōr. Al spartìs 'n apartamènt c'n al sò amìg bòṅdagnìnt Bartolomeo Vanzetti dit „Bart“ (Libero De Rienzo) ch'al s definìs un crìtig leteràri mo invéci i sò pès, publicâ su i giurnài, al s i fà mandàr cupiâ da 'n sò cuśèṅ da la Sicìglia. Insém i n fàn'n un cas tut al dè a part rubàr dal vòlti da 'n quàlc negòsi.
I dū i s pàs'n al tèmp lśénd di lìbar, guardànd di film e tgnénd adrē a 'l pàrtidi 'd balòṅ. Na quàlc vòlta i vànan fóra cun na sò amìga cun di urìgini indiàni, la Lucia (Mandala Tayde), che però l'è bèla impgnàda cun Marco (Fabio Troiano).
Na sira Andrea al cgnós in na videotéca na ragàsa ciamàda Dolores Angeli (Anita Caprioli). I dū i tàc'n a frequentàr-as par pò métar-'s insém. Quànd la ragàsa, ch'la fà l'atōra, la gh cunfésa ch'l'è andàda a lèt c'n un prudutōr p'r avēr na part, Andrea al decìd ad mulàr-la.
Culegamènt estéran
}}
Pàja
{{Metacaixa
700 (nùmer)
{{Metacaixa
Pàja
{{dialort | dial=Carpśàn}}
700 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 700, mo invéci 'l an 700, 't ê da 'ndèr chè) Al 700 (setsèint, settecento in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 699 (seseintnovantanōv) e 'l vin prìma dal 701 (setseintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCC. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintéśim post. 'L è 'l sètim sintunèr, dòp dal sest e prìma edl utèv.
Pàja
La pàja (paglia in italiàn) la deśvìn da 'l tàj dal granàj quànd a s sernìs i chìc da 'l stòpi e 's tóś i só culem madurê e pasî. El granàj mjóri per la só pàja egl'ìn: al furmèint, al furmintòun, 'l òrś, l'avèina, al rìś, al mìj, la sègla e al farilòun.
Beég Luzoór
{{Metacaixa
Pàja
La pàja la servìs a 'l cuntadèin ch'al la tóś sù in soquànti bali, da tgnìr s'chèdi còunt'r a la mùfa anca per 'l invèren. Se invéci al cuntadèin al pèinsa 'd an tórla mìa sù, ch'l'a n'gh'servìs brìśa, la pàja l'armagnarà in dla tèra dôp ed la batidùra e la gh'gnarà arvultèda insèm quand a s'rà al mumèint edl'aradùra.
700 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Beég Luzoór
{{dialort | dial=Pramsân}}
Pàja
I druamèint edla pàja
La pàja la s è sèimper druèda fìn da tèimp dimòndi antîg, armisćèda insèm ala tèra per fèr di quadrê p'r el cà, per fèr dal còrdi, e p'r impinìr i sac ch'i gnìven druê da matrâs.
Beég Luzoór
I Beég Luzoór, ćiamè'd frecueént anca Luzì ( sing. Luzà), i'én'd insétt ed la famija di Lampyridae ( Latreille, 1817) c'la fa pärta'd l'órdin di coleòtéri. In tut al mônd a ghe pù'd dò-milà sòrti ed beég luzoór ch'i vénén ragrupèdi in cincov sòtà-famij:
Pàja
I druamèint edla pàja
Incō la pàja la s dróva incòr c'ma integrasiòun dal magnèr dal vâchi, c'ma lêt dal bésti in sìm'a 'l pavimèint 'dal stali, indû la s armìsćia al buàsi e la finìs ind la masa.
Beég Luzoór
Adûlt
I adûlt ed bég luzoór i'én caraterisé da'na pélà môla, da dù oòć grând e da sés sanfi curti. In gènar i g'an di coloór smoòrt e smóltì: i masć dil sòrti evropèi i én nigór e giäld o ròss in cò, il fèmni i én tutì scuri o in un quälc cäs gialdén'ni.
Pàja
I druamèint edla pàja
Soquànti cartéri i dróven la pàja per fèr la celulóśa ch'la gh'servìs a fabrichèr la cherta.
Beég Luzoór
Adûlt
Tutì il sòrti'd la famija i gan la caratéristica éd fär luza da von o pù toc ed la còvà, ed sòlit col terminäl, tòc ch'i én transparént da la pärta dal stomégh. L'é un fénòméno c'al vén ćiamé bioluminésénsa e a pära che ogni sòrta ed bég luzoór la gâpia'na fraquénsa ed lampégiameént e una luminositè difarénta da chiätri.
Pàja
I druamèint edla pàja
Dôp 'd un quelc tratamèint, la pàja la vin sćiarìda, o anca colorèda, pò fàta sù a trèsa per fèr di capē, o dal bórsi, o dal sèsti.
Beég Luzoór
Adûlt
Al lampegiameént chi fan al sérvisà par catäros e acopiäros e di fati, spécialmént in chil zoni chi én pu iluminédi artificialmeént, i én a dré sparír.
Pàja
I druamèint edla pàja
In dl aredamèint, la pàja la s dróva per fabrichèr soquànt tîp ed scrâni.
Beég Luzoór
Adûlt
I masć a pära ch'i n'magnón miga gninta (i polén fär sénsa parché i scampén pòc bombén) e il fèmni, a seconda d'la sòrta, i magnón dil foij o di insétt. Adiritura i an scóvèrt ch'il fèmni ed'na sòrta ed bég luzoór américan i én bón'ni'd imitär al lampegiamént ed chiätri sòrti par färni gnir asvén un quälch individóv e magnérèl.
Pàja
Ligàṁ estèren
}}
Beég Luzoór
Lärva
Il lärvi i én generalmént tutì nigri parò a seconda'd la sòrta a gh'n'é anca ed ćiasèdi ed giäld o'd roósa.
Il lärvi i s'movén ed nòta anca se n'le miga difìcil catärni'n gir ed gioórén a câza o p'r i fat loór. I magnón ätor che dil coòcli, bésti gnudi pu räri anca lor, e còsté l'é n'ätor ed chi motiv par cui i bég luzoór i én gnu sempór pu rär.
OÓv
I OÓv, ch'i vénén mis sò a tàca di sass sven a dl'âcua, i polén fär luza anca loór.
}}
.chloe
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
190
Al 190 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
23 passi dal delitto
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Pas a pas.|Tagline dal film}}
23 passi dal delitto (23 pas da 'l delìt) 'l è 'n film śal americàṅ dal 1956 'd Henry Hathaway trat da 'l rumànś ad Philip MacDonald.
'L è stâ girâ a Lóndra c'n un budget 'd un migliòṅ ad dòlar 'd in alóra.
Sunt
Phil Hannon (Van Johnson) 'l è 'n scritōr americàṅ ad cupiòṅ p'r al teàtar ch'l è armàś órub dòp 'n incidènt. Da cal mumènt lè al s è mulâ cun la sò muróśa, la Jean Lennox (Vera Miles), e 'l è andâ a star a Lóndra par lavōr. In cà a gh dà na maṅ Bob Matthews (Cecil Parker) ch'l al juta in di fat ad tut i dè.
Na sira, méntar 'l è drē a tōr quèl da bévar a 'l bar, al sènt par caś dū parsòni, un sèrt Evans e na badànta, ch'i dascóran 'd un tragatèṅ diśunèst ch'i gh'aṅ da mét'r i pē p'r al déś dal méś. In fiṅ ch'al gh 'l à in mènt 'l óm al regìstra su di nàst'r al batùdi ch'i s èṅ dit pò al ciàma la pulisìa par mét'r-i 'n guàrdia. Purtròp par lò 'l ispetōr Grovening (Maurice Denham) al la tōś tròp dōlsa in fiṅ tant ch'la badànta, la Janet Murch (Natalie Norwick), la vîṅ catàda mòrta masàda.
1068 (nùmer)
{{Metacaixa
23 passi dal delitto
Sunt
Phil, insém a la Jean, i próan a far luś su 'l caś in prima parsòna e i faṅ finta 'd avér biśógn dna badànta. L'agensìa ch'la dava lavōr a la sgnōra Murch la gh manda na scuséśa dimóndi arcmandàda, l’Alice MacDonald (Patricia Laffan), ch'la dróa 'l stés parfùm custóś che Phil 'l iva sintî a 'l bar da chi dū là. In cal mént'r a sparìs na baghéta da famìja argintìna cun di bèsi in vacànsa in dla capitàł ingléśa.
Culegamènt estéran
}}
1068 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1068 (milessantòt, millesessantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1067 (milessantasèt) e 'l vin prìma dal 1069 (milessantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MLXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milessantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Bradipnèa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguèrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia) La bradipnèa (da 'l grēc βραδύς, bradỳs, "plig" e πνέα, pnèa, "respîr") l'è na frequèinsa dal respîr più bàsa 'd quèl ch'a s s espetarèv ed catèr in na determinèda persòuna tolta per la só etê e per na fadìga ch'l'àpia apèina fat.
Colegamèint estèren
}}
49 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 49, mo invéci 'l an 49 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 49 (quarantanōv, quarantanove in itagliàṅ, undequinquaginta in latèin) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 48 (quarantòt) e 'l vin prìma dal 50 (sinquànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrit XLIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al quarantanovéśim post.
In dla śmòrfia Ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 49 al vōl dìr "un pcòun ed chèrna" (’O piezzo 'e carne in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen la carne in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
Minneapolis
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Minneapolis (a s lèś /ˌmɪniˈæpəlɪs/ in ingléś, scólta'l chè) l'è na sità dal nòrd di Stat Unî e sèntar più impurtànt dal stat dal Minneśòta.
.forex
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
Minneapolis
La mùcia sù da piò ad quatarsènt-mila abitànt ma in di an Sinquànta la pasàva i sincsènt-vintmìla. La s cata in dla cuntèa 'd Hennepin su 'l fiùm Missisìpi e in mèś a vint lâg e pasa, turènt e cascàdi. Al sò clima 'l è cuntinentàł.
La sò ecunumìa la pōl cuntàr su 'l cumèrs, su la finànsa, e su i servìsi 'd autotraspòrt e dal feruvìi.
Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010 la sò gint la s divìd fra 'n 63,8% ad biànc, un 18,6% ad négar, un 10,5% 'd ispànig e 'n 5,6% 'd aśiàtic. La sò sìndiga, da 'l 2014, l'è la Betsy Hodges dal partî demucràtic-cuntadèṅ-laburìsta dal Minneśòta.
Culegamènt estéran
}}
13 ed nuvèmber
Al  l'è al 317śum dè dal calendàri gregoriàn (318śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 48 dè a la fin dl'an.
Fratellastri a 40 anni
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Carsû ma minga pròpria madûr.|Tagline dal film}}
Fratellastri a 40 anni (Fradlàst'r a 40 an) l'è na cumèdia vulgaròta americàna dal 2008 ad Adam McKay giràda in Califòrgna.
Custâ ssanta-sinc migliòṅ ad dòlar, al film al gh'à abû pò un sucès clamuróś e al 'n à fat sù da piò ad sènt-vint-i-òt.
Sunt
Durànt un cungrès ad madśìna al dutōr Robert Doback (Richard Jenkins), véduv, e la Nancy Huff (Mary Steenburgen), divursiàda, i s cgnósan e i decìd'n ad spuśàr-as avénd tut dū la pasiòṅ p'r i viàś in barca a véla. I dū i vìv'n incóra cun du fiōi put, bòṅdagnìnt e minga tant gustóś ch'i èṅ rivâ a i quarànta sénsa catàr lavōr, Dale (John C. Reilly), fiōl dal mèdag, e Brennan (Will Ferrell). Chi lò al gh'à 'n fradèl migliardàri dimóndi stròns, Derek (Adam Scott).
Dòp al matrimòni al dū famìji i vàn'n a star a cà 'd Robert e Dale e Brennan i èṅ custrét a spartìr-as la cambra da lèt, un quèl ch'i faṅ fadìga a mandàr śò parchè i s quistiònan sèmpar. Dòp i prim dè difìcii però i fradlàst'r i capìsan 'd avér dimóndi in cumùn e i tàc'n a sunàr insém.
Culegamènt estéran
}}
148 (nùmer)
{{Metacaixa
.dvr
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 30 ed setèmber dal 2016.
148 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 148, mo invéci 'l an 148 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 148 (seintquarantòt, centoquarantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 147 (seintquarantasèt) e 'l vin prìma dal 149 (seintquarantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXLVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintquarantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
189
Al 189 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Ingannevole è il cuore più di ogni cosa
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Da drē da 'l più grand imbròj dal nòstar tèmp a gh'è la stòria ch'la scavśa 'l cōr ch'l'à tacâ incòsa.|Tagline dal film}}
Ingannevole è il cuore più di ogni cosa (Al cōr 'l ingàna da piò ad tut al rèst) 'l è 'n film dramàtic dal 2004 dl'Asia Argento, ispirâ a 'l rumànś umònim ad J.T. Leroy. 'L è stâ preśentâ a 'l 57śum Fèstival ad Cannes, in dla sesiòṅ „Quinzaine des Réalisateurs“.
'L è stâ girâ in di Stat Unî in dua 'l à purtâ a cà dagnógna trénta-mila dòlar ch'i s śòntan a i 133.540 euro in Itâglia e a i 176.153 dòlar dal rèst dal mónd.
La part dal pìcul prutagunìsta Jeremiah l'è stada dada a Jimmy Bennett (a siē an) a i śmèi Cole e Dylan Sprouse (a und'ś an), ch'i s spartìv'n al rōl.
Sunt
A siē an al pìcul Jeremiah (Jimmy Bennett) al vèṅ purtâ via da i sò genitōr adutìṿ p'r èsar dâ in afidamènt a la sò màdar naturàla, la Sarah (Asia Argento). Chi lē, ch'la fà la putàna p'r i camiunìsta e l'è sèmp'r in buléta, la 'l tōś in cà faghénd-ag catàr di śugàtui e pò la gh dmanda: «vō't guardàr un lìbar in dal méntar ch'a vag a far da magnàr?». Quànd la s preśénta cun un piàt ad cartòṅ cun stramnàda dèntar dla paparùcia, ch'la pâr dla śóta ch'la n la màgnan gnanc i caṅ, tiràda fóra da na scatuléta ad lata, lò al la śbat via, ciapànd acsè dū sćiafòṅ in fàcia da sò màdar ch'la gh diś ch'in cà sua la cmanda lē. Cla sira lè pò la gh śibìs anc dla dròga.
La Sarah, ch'l'è sèmpar drē a far-as di óm difarènt cuma Jackson (Marilyn Manson) o al biónd Buddy (Michael Pitt) ch'al dróa la sìngia cun al putèṅ parchè al s éra pisâ adòs méntar lōr i ciulàvan in n'atra cambra, un dè la sa spóśa cun Emerson (Jeremy Renner) e la partìs sèg p'r al viàś ad nòsi a Atlantic City inciavànd sò fiōl in cà cun dal magnàr in dal frigo. 'L óm però al n è minga un pàdar bòṅ par Jeremiah, tut àtar, difàti 'l al viulénta na nòt.
Al finìs pò in cà ad sò nóna (Ornella Muti) e ad sò nunòṅ (Peter Fonda), dū fisâ par la religiòṅ, cun tut i parènt ch'i gh daṅ adòs. Un dè al patìs anc al taj dal prepùsi sóta la dócia.
Al tórna pò a vìv'r incóra cun sò màdar, ch'in cal méntar 'l iva tacâ a balàr atàc a 'l pâl in un lucàl a luś rósi. La Sarah ad sira l'al vistìs da fémna, dand-ag dal rusét in si làbar.
Culegamènt estéran
}}
.markets
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
Valley Girl (canta)
{{Metacaixa
{{Album }}
Valley Girl 'l è 'n sìngul dal 1982 ad Frank Zappa fat insém a sò fiōla Moon Unit Zappa, in alóra na ragasōla 'd quatórd'ś an, ch'la gh canta druànd na manéra 'd dascórar gréśa druàda da 'l valley girl dla val ad San Fernànd in Califòrgna.
Al pès al fà part d'l àlbum Ship Arriving Too Late to Save a Drowning Witch (La nâṿ l'è rivàda tròp tard par salvàr la stria ch'l'éra drē a fugàr) e 'l è stâ 'l sìngul più vindû ad Zappa esénd ch'al gh l'à cavàda a finìr a 'l 32śum pòst dla Billboard americàna.
Culegamènt estéran
}}
Cocaina (film 1988)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al sucès, bèsi fàcii... e pò, 'l inféran!|Tagline dal film}}
Cocaina (Cucaìna) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1988 'd Harold Becker.
La pelìcula l'è custàda òt migliòṅ ad dòlar ma la 'n à fat sù sōl stantòt-mila.
Sunt
Lenny Brown (James Woods), agìnt imubiliàr, al viṿ a New York insém a sò mujēr, la Linda (Sean Young). La sò caréra la n à mai ciapâ 'l vōl acsè un dè, dascurénd cun 'n óm 'd afâr califurgnàṅ, Max Sherman (Steven Hill), al decìd 'd andàr a lauràr par lò a Los Angeles. Max al gh śibìs un parc cliènt bèl grôs, na vila in afìt cun pisìna e na màchina spurtìva.
La vita di Brown la càmbia 'd cōlp, i bèsi i rìvan subìt e 'l óm al s lasa andàr a dal spéśi impurtànti, cuntànd su 'l sò stipéndi. Al ròbi però i càmbian quànd al guèran al mét dal tasi nóvi ch'i al ruìnan esénd ch'al gh'à di dèbit vèć da pagàr, fat par finansiàr i sò stravìsi. Na sira, a na fèsta a cà dal sò amìg Joel Miller (John Kapelos), chi lò al gh śibìs dla cucaìna e Lenny al gh astà, giùst par pruàr a tiràr-as sù. 'L óm al dvènta dipendènt da cla dròga lè e 'l tira dènt'r in dal visi anc sò mujēr.
Max al próa a jutàr-'l incóra ma Lenny 'l è custrét a fargàr di bèsi da la sò sucietà par pagàr-as la dròga, vgnénd acsè licensiâ. 'L è 'l inìsi d'n arbgàt per lò e par la Linda ch'la pèrd anc al putèṅ ch'la gh'iva da 'vēr.
Culegamènt estéran
}}
Sotto corte marziale
{{Metacaixa