cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mûnt La Nûda
Geograféia
La séma dal mûnt l'é ins*m al cunfîn tra Emélia e la Tuscâna, tra i cmûn ed Culâgna, (pruvîncia ed Rèz), e Fivsân, Mâsa-Carêra, in Lunigiâna. Al mûnt a 's câta int la pêrta a mezdé dal Pâs dal Cerēto.
.
Urégin dal nòm
An sa mia da dōve al deşvégna al nòm "La Nûda", ânca s' al pōl pinsêr. Dal pêrta emiliâna, in tèimp indrē al mûnt al gnîva ciamê "Êlpi dal Piēli" (Alpi delle Pielle in italiân) o "Nûda dal Piēli" (Nuda delle Pielle in italiân), a câşva ed la grôsa preşèinsa ed piēli biânchi insém ai sō fiânch quî vêrs nôt. Al nòm d' adès al pré èser stê tôt dal nòm més da i mapadōr che l' àn tōt dal dét ed quî dal pôst per tóti al pastûri d'ed sōver a i lémit dal bôsch che in dialète égh dîşén: in t'la nudda (difâti ânch al Mûnt Nûda int al mudnèiş al gh'îva préma dal j amzûri militêri tót 'n êter nòm). Da la pêrt ed la Lunigiâna, a gh'é invēci l'ûş dialetêl ed dêr al nòm an'tla Nuda a la pêrta pió êlta dal muntâgni ed l'Apenèin, a sgnêr la muntâgna plêda, sèinsa êlber
Stôria
Int j ân 20 dal XX sècol insém a la séma dal mûnt è stê tirê só 'na stasiòun râdio p'r al comunicasiòun tra la Marèina Militêra ed La Spèsia e la pêtra êlta ed l' Itâlia. Ânca se bandunêda da un bèl pô 'd ân l'impiânt l'é incòra stâgn.
Impiânt
Pôch sòta la séma, insém al fiânc ed Cerēto, în stê tirê só i pûnt 'd arîv ed la pêrta d'ed sōver dal segiovéi ch' a vînen druvêdi dal cèinter per scì ed Cerēto Lêgh.
Vésti
Cme tóti al sémi ed l' Apenèin Tōsch-Emiliân, cun un bèl srèin, l'é pusébil mirêr al mêr légor, al gróp dal j işèli tuscâni, la Corsica e bòuna pêrt ed l'êrch alpèin.
Mûnt cu l'istès nòm
Int l' Apenèin Tôsch-Emiliân a gh' în dal j etri muntâgni cia mêdi "Nûda": óna la 's câta int al gróp dal Mûnt Giovio, atâch al Lêgh sânt; óna aşvèin da Côren al Schêli; l'ûltma l'é aşvèin al Pâs dal Giavarèl.
Ma mère
Ma mère (Mè màdar) 'l è 'n film eròtic e dramàtic dal 2004 ad Christophe Honoré trat da 'l rumànś umònim minga finî ad Georges Bataille. 'L è stâ girâ a Gran Canària cun na prudusiòṅ internasiunàla dla Frància, dal Purtugàl dl'Àustria e dla Spaggna.
'L è stâ preśentâ a 'l Taormina Film Fest dòp c'l éra stâ scartâ a 'l Fèstival ad Cannes par via di sò argumènt scandalóś, la relasiòṅ fra 'n ragàs ad darsèt an e sò màdar ad quarànta-tri.
Sunt
Pierre (Louis Garrel), dòp di an pasâ a vìv'r insém a i sò nunòṅ, p'r al vacànsi in Istâ al và a catàr i sò genitōr ch'i èṅ in sal punt ad divìd'r-as e ch'i s faṅ di còr'n in cuntinuasiòṅ. Quànd sò pàdar (Philippe Duclos) al decìd 'd andàr via, a gh vèṅ 'n asidènt e al mōr.
Culegamènt estéran
}}
Poison
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Although we both lie close together, we feel miles apart inside, was it something I said or something I did, did my words not come out right, though I tried not to hurt you, though I tried but I guess that’s why they say. Every rose has its thorn just like every night has its dawn.|Anc s'a sém dastéś datéś, ad dèntar a s sintém luntàṅ di chilómetar, è'l stâ quèl ch'a-j-ò dit o fat? Al mè paròli eṅ-i minga vgnudi fóra bèṅ? Anc s'a n iva minga pruvâ a n frìr-at, anc s'a-j-ò pruâ a créd ch'a sia par quàl lè ch'a s diś. Tut al róśi i gh'aṅ al sò spini pròpria cum tut al nòt i gh'aṅ al sò albi.|Every rose has its thorn, 1988|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Poison (Vlèṅ) i èṅ un grup hard rock americàṅ dla Pennsylvania fundâ in dal 1984. In dla lōr caréra i aṅ vindû sinquànta migliòṅ ad disc a 'l incìrca.
Biugrafìa
I Poison i s mét'n insém in dal 1983 a Mechanicsburg, un pòst davśèṅ a Harrisburg in dla Pennsylvania, cun al nóm ad Paris. I gh fàvan part Bret Michaels a la vóś, Matt Smith a la chitàra, Bobby Dall a 'l bas e Rikki Rockett a la baterìa e i sunàvan 'l hair metal faghénd anc dal cover di Motley Crue, Quiet Riot, Judas Priest, Kiss e Aerosmith. In dal 1985 i sa spòstan a la Los Angeles pascànd al sucès e i càmbian nóm in Poison. In cal méntar al chitàrista, ch'al gh'iva 'd avér fiōl, al mòla 'l grup e al sò pòst a vèṅ tòlt C.C. DeVille. I quàt'r i tac'n a sunàr in un club dla West Hollywood ciamâ Troubadour.
In dal 1986 l'Enigma Records la i mét sóta cuntràt par trénta-mila dòlar. Al 2 'd Agóst al grup al fà gnir fóra Look What the Cat Dragged In (Guardâ cuś 'l à purtâ a cà 'l gat), cun dént'r i sìngui Cry Tough, I Want Action, I Won't Forget You e Talk Dirty to Me, ch'al vénd dū migliòṅ ad còpi. 'L an dòp i rigìstran la cover ad Rock And Roll All Nite di Kiss p'r al film Al di là di tutti i limiti.
In dal Maǵ dal 1988 'l è la vòlta 'd Open Up and Say...Ahh! (Vrî e dgî...Ahh!), 'l àlbum dal grup ch'l à muciâ più sucès ad tut chi àtar e ch'l à vindû òt migliòṅ ad còpi in tut al mónd. Cal disc chè al gh'à déntar tri di sìngui più cgnusû dal grup cuma Every Rose Has Its Thorn, Nothin' but a Good Time e la cover di Loggins and Messina Your Mama Don't Dance. Anc al lavōr dal 1990, Flesh & Blood (Carna e sangṿ), cuciâ in élt da i braṅ Unskinny Bop, Something to Believe In e Ride The Wind, al vénd bèṅ (da piò ad sèt migliòṅ ad còpi e secónd pòst in dal clasìfichi americàni).
Dòp al disc da 'l viṿ Swallow This Live (Manda śò cal cuncèrt chè ma anc Manda'l śò viṿ) dal 1991, C.C. DeVille al lasa al grup par di mutìṿ suo. Cun al nóṿ Richie Kotzen a la chitàra, i Poison i rigìstran Native Tongue (Léngua natìva) in dal 1993, disc famóś specialmènt p'r al sìngul Stand. Chi lò al rèsta in dal grup sōl par cal lavōr lè. In Crack a Smile...and More! (Próa 'n suriśèṅ...da Piò!) dal 2000 a gh sòna Blues Saraceno, ch'al rivàva da i Kingdom Come, ma 'l véndidi i las'n a deśideràr. Ch'al disc chè al gh'à mis siē an a vgnir fóra parchè Michaels 'l iva fat 'n incidènt grav cun la sò Ferrari, śbragànd-'s i òs a 'l naś, ganàsa, stéran, dida e dènt. La cà discugràfica pò la 'l à lasâ da na banda sarnénd ad dar in past a i fans la racòlta 1986-1996: Poison's Greatest Hits.
In dal 1998 DeVille al tórna in di rang e al grup fà vgnir fóra un secónd disc da 'l viṿ, Power to the People (Putēr a la gint). In dal 2002 a véd la luś Hollyweird e pò in dal 2007 un disc ad cover, Poison'd!.
Al 22 'd Avrìl dal 2010 Bret Michaels al và a 'l uśdàl ad cursa parchè al pardìva dal sangṿ a 'l sarvèl. Malâ da tèmp 'd abêt, dòp soquànt dè ad ricòvar in dua 'l iva pardû la vóś e risćiâ la mòrt, Michaels al s armét, psénd acsè turnàr a far la sò vita ad rocker. Al sò dutōr Joseph Zabramski al fà savér che sōl al 10 o al 20% dla gint ch'la patìs un quèl cum al suo pò la gh la cava a turnàr a pòst.
Culegamènt estéran
}}
.beer
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 15 'd mâǵ dal 2014.
.life
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 15 'd mâǵ dal 2014.
Lo strano vizio della signora Wardh
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Î'v lèt qvél ch'è sucès a la pòvra ragàsa sót a la dócia?|Tagline dal film}}
Lo strano vizio della signora Wardh (Al visi straṅ dla sgnōra Wardh) 'l è 'n śal dal 1971 ad Sergio Martino girâ a Sitges (Catalógna) e a Vièna (Àustria). La fraś ch'a gh'è in sal bijét atàc a i fiōr a 'l mìnut trént'òṅ l'è dvintàda pò 'l tìtul 'd un film sucesìṿ dal regìsta rumàṅ, Il tuo vizio è una stanza chiusa e solo io ne ho la chiave.
La létra "h" l'è stada śuntàda a 'l cugnóm "Ward" sarnî in un prim mumènt quànd na sgnōra itagliàna ch'la s ciamàva Ward dabòṅ l'iva prumìs ad tacàr n'asiòṅ ligàla par diféndar la sò reputasiòṅ. A 'l èstar la pelìcula l'è cgnusùda c'n i tìtui ad “The Strange Vice of Mrs. Wardh” in di Stat Unî, “La perversa señora Ward” in Spaggna, “L'étrange vice de Madame Wardh” in Frància e “Der Killer von Wien” in Germàgna.
Sunt
La Julie Wardh (Edwige Fenech) l'è la mujér d'l ambasadōr Neil (Alberto de Mendoza) ma a chi lò a gh in férga pôc ad lē e dal sò ciòld fis p'r al sadumàś. La dóna la s buta acsè fra i bras ad Jean (Ivan Rassimov) par tgnir adrē a i sò visi ma pò la gh dà 'n taj bandunànd-'s a la cōrt ad George Corro (George Hilton) ch'al gh diś 'd ès'r al cuśèṅ dla sò amìga più granda, la Carol Baxter (Cristina Airoldi).
Ma par la Julie i tàc'n i guàj parchè Jean al la ricàta par turnàr-'g insém, ma lē la n in vōl savēr, e pò a gh'è anc un manìac sesuàl ch'a gh tîṅ adrē.
Culegamènt estéran
}}
Noi siam come le lucciole
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I dìśan ch'a fag pèrdar la tèsta a chi óm c'n al mè gambi, la véra invéci l'è ch'a taj al gambi a chi óm cun la mè tèsta.}}
Noi siam come le lucciole (Nuàt'r a sém cuma 'l luśli) l'è na cumèdia eròtica dal 1976 ad Giulio Berruti, chè a 'l sò debùt a la regìa.
In dal film a s sènt la canta dal 1927 “Lucciole vagabonde” ad Bixio Cherubini cantàda in séguit anc par la Gigliola Cinquetti.
Sunt
La Lara Bercost (Silvia Dionisio) l'è na putàna śōvna ch'l'à pasâ soquànt méś in parśòṅ a Róma par via dal sò mistēr ch'l à fat saltàr anc un guèr'n e di minìstar. Quànd la tórna libra, dòp avér mis na préda insìma a la vita 'd prima, la decìd 'd afitàr dal cambri dla sò vila. Ólt'r a la Pilar sò amìga, i rìvan lè anc tri óm: al śugadōr ad rugby Petrus (Claudio Undari), al giurnalìsta americàṅ Walter (Robert Hoffmann) e al regìsta teatràł Igor (Paolo Ferrari) ch'a lèt al vîṅ subìt fórsi parchè òt an prima un becamòrt al s è purtâ via sò màdar. Chi lōr tri i s la gùsan ch'l è 'n piaśēr sénsa però savēr ch'i al faṅ anc chi àtar. Sōl par lōr i la vōlan o sinò a n gh'è mia gust.
Ma i tri óm i n èṅ minga lè par caś ma parchè i gh'aṅ interès a dasfrutàr-la. Petrus al pésca 'n finansiadōr par la sò squàdra, e lē i bèsi la gh i à, Igor 'l è drē a mét'r in pē a teàt'r un spetàcul su la sò vita da 'l tìtul “Nuàt'r a sém cuma 'l luśli” e al vrév che lē la gh ricitìs dèntar p'r avér più sucès méntar Walter al vōl scrìv'r un lìbar su la sò vita par cuntàr i sò segrét e vénd'r acsè un squantèran. La Lara la capìs incòsa e la decìd ad vindicàr-as di masć par far-ag pasàr qvél ch'l'à pasâ lē. Al prim quèl ch'la fà 'l è qvél ad métar dal madśìni par la śdòrmia in dal cafè ad Petrus acsè lò al fà na figùra da ciòld in camp e al vèṅ licensiâ. Pò la pòrta via tut gl'atōr dal spetàcul 'd Igor acsè lò 'l è custrét a srar baràca e buratèṅ. Par finìr al fà métar dla dròga in dla màchina ad Walter par mandàr-'l a prucès e scanślàr-al da 'l alb di giurnalìsta, lasànd-al sénsa bèsi e c'n i cònt di avucàt da pagàr.
Ardùt a la fam, chi lōr tri i èṅ custrét a 'ndàr a lèt cun tut al dóni che la Lara la gh pòrta in cà ma la sò part dal marchéti chi lē la gh li lasa, pròpria cuma s'i fùsan di putàṅ.
Culegamènt estéran
}}
Pòg Caiän
Pòg Caiän (Poggio a Caiano in Itagliàn) l'é una sitê italiana ad 9.753 abitant in Pruvincia ad Prè.
.loans
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 15 ed mâǵ dal 2014.
Humberto de Campos
Humberto de Campos a l'è una sitä ad 21.879 abitànt (2004), dal Brasil in dal Stät dal Maranhão.
Storia
La sitä la g'ha ur'gin antica, ma l'ha cumanciä a crëss dal princìpi dal sècul XX, quand José Carlos Frazão l'è rüä là con la sò famiglia e d'i amìs. In principi, Frazão l'ha ciamä la sitä São José do Periá.
La sitä l'è nasìda üficialmëint al 13 ad dicëimbar dal 1934 quand la s'è stacä da Icatù e l'ha ciapä al nùm dal scritùr de Campos ca l'era nasìd pròpi lì.
Là
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Dìt "'L òli 'l è lè"
'L òli 'l è lè, l'alla l'è là, ē-la lè la lomma? L'olio è lì, la pentola è là, è lì il lume?
Noti e referèinsi
}}
Il signore del male
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Verni
A l'é al cumoin püsè a Nord ad tüta la pruvincia.
Il signore del male
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L à durmî par di sècui. Adès 'l è drē a daśdàr-as...|Tagline dal film}}
Il signore del male (Al Sgnór dal mâl) 'l è 'n film ad scarésa dal 1987 ad John Carpenter. In dla pelìcula a figùra anc al cantànt Alice Cooper ch'al fà la part 'd un vagabónd e ch'al canta al bran Prince of Darkness par la culòna sunóra.
Custâ tri migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à pò purtâ a cà da piò ad quatòrdas.
Sunt
Un prēt ad Los Angeles, pàdar Loomis (Donald Pleasence), al dmanda a 'l prufesōr Howard Birack (Victor Wong) e a i sò studènt 'd investigàr su 'n silìndar misterióś ch'al s cata in dal fónd dna céśa bandunàda. Cal śavàj lè al gh'à dènt'r un lìquid vérd ch'al s mōṿ ad cuntìnuv, faghénd véd'r anc ch'l è bòṅ ad pinsàr da par lò parchè al gh la cava a far-'s inténdar da chi àtar druànd dagl'espersiòṅ matemàtichi, par via 'd un machinàri. Al lìquid, a dir dabòṅ, al gh'à dèntar al spìrit dal mâl.
Durànt la nòt, dal guslìni ad cal lavōr lè i śgóslan fóra da 'l tub finénd in sal sufìt par pò spricàr adòs a dū studénti, cun lì lōr chi pèrd'n i sèns. Di àtar studènt i vènan in cal méntar cupâ da 'n strasòṅ (Alice Cooper) e da di sò amìg barbòṅ, cuntaminâ anca lōr p'r al lìquid verdàstar.
Maravilha (Alagoas)
Maravilha a l'è una sitä picëina a bòta, dal Brasil in dal Stät dl'Alagoas, che in dal 2009 la gh'ava 10.276 abitànt.
Storia
L'è nasìda tàme pusisiòn in dal sècul XVIII, tàme pòst in dùa as fava l'alevamëint dal pëguri, e tame cumòin al 17 ad lüi dal 1958.
Tralèda
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La tralèda (in itagliàn ragnatela), l'è la cà dal ràgn, indû lò al stà a vìver, a intraplèr na quèlc sinsèla, mosca, parpàja da magnèr e indû la fèmna la gh'tàca i ōv infintànt ch'i n' surtìsen i ragnàin. Al ragn 'l è bòun 'd custruìr el tralèdi perchè al gh'à dal ghiàndli ch'i pruduś'n al fîl che pò lò al sà cuma tèser per quèl ch'a gh' sèruv in cal mumèint lè: la cà, la tràpla per di èt'r insèt, la parèda nusièla u l'incubadōra p'ri ōv. El tralèdi i s càten sìa in mèś a 'l vérd che in di post in dû a stà anca 'l òm, basta ch'a n'se strègia da 'n póc.
Colegamèint estèren
}}
Doctor M.
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un sarvèl parvèrs e diabòlic!|Tagline dal film}}
Doctor M. (Dutōr M.) 'l è 'n film dramàtic francéś, itagliàṅ e tedésc dal 1990 ad Claude Chabrol ch'l à tòlt ispirasiòṅ da 'n rumànś dal 1921 ad Norbert Jacques da 'l tìtul Dr. Mabuse, der Spieler. 'L è anc 'n arfacimènt dla pelìcula Il dottor Mabuse ad Fritz Lang dal 1922.
Sunt
La sità ad Berlîṅ e la pulisìa i gh'aṅ da far i cònt cun na sfilaràda ad caś ad gint ch'la s tōś la vita: padàr ch'i s cópan sénsa lasàr scrit gnint, artìsta ch'i s màsan anc si gh'aṅ da tut e via dascurénd. A s fà fadìga a carpìr-'n al mutìṿ e a s pénsa ch'a gh sia insaplàda na quàlc nasiòṅ nemìga ch'la vōl mét'r in di guàj la Germâgna o, a s pōl dar, anc un vìrus bòṅ ad far crésar la matéria in dal mènt di malâ.
'L agìnt Klaus Hartmann (Jan Niklas), dòp che anc sò mujér la s è masàsa, al taca a indagàr e na sira al cgnós in discutéca na dóna ch'la gh'à 'n surìś ch'l inciòlda, la mudèla Sonja Vogler (Jennifer Beals), e al dvènta al sò amànt. Chi lē la lavōra p'r al dutōr Marsfeldt (Alan Bates), un vèć malâ a 'l cōr pîṅ ad bèsi ch'al gh'à dal televiśiòṅ e soquànt albêrg ad lus, di club ciamâ “Theratos”, in dua la gint la pasa vluntéra al vacànsi anc tgnénd a drē a la reclàm ch'la gh fà la Sonja in si schérum televiśìṿ in dua l'arcòrda a tut ad cuntìnuv ad lasàr-'s andàr.
Marsfeldt al gh'à in tèsta sōl un quèl: cuciàr la gint cun di prubléma e ch'la s sènt dimóndi śò a sarnìr al suicìdi.
Culegamènt estéran
}}
L'avvocato del diavolo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al mâł al cata sèmpar na strada.|Tagline dal film}}
L'avvocato del diavolo (’L avucàt dal diàvul) 'l è 'n film thriller e ad scarésa dal 1997 ad Taylor Hackford trat da 'l rumànś umònim 'd Andrew Neiderman. La fraś «'L è méj cmandàr a 'l Infèran piutòst che sarvìr in Paradìś» dita a la fiṅ dal film par Kevin 'l è tiràda fóra da 'l puéma èpic “Paradìś pardû” dal scritōr ingléś John Milton (nóm druâ p'r al persunàǵ 'd Al Pacino).
Custàda sinquànta-sèt migliòṅ ad dòlar, la pelìcula la 'n à pò muciâ sù sènt-sinquàntatri a 'l incìrca, faghénd al secónd incàs più grand dal 1997.
Sunt
Kevin Lomax (Keanu Reeves) 'l è 'n avucàt ad sucès dla Fòrida ch'al n à mai pardû na càuśa. Un dè al vèṅ tòlt a lauràr a New York p'r al studi ad John Milton (Al Pacino). Chi lò al sà al fà suo e 'l è difìcil a n armàgn'r-ag minga culpî.
Culegamènt estéran
}}
Nodo alla gola
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Gnint a t tîṅ stric cuma la lasa 'd Alfred Hitchcock.|Tagline dal film}}
Nodo alla gola (Gróp a la góla) 'l è 'n film dramàtic dal 1948 'd Alfred Hitchcock, cgnusû in Itàglia anc c'n al tìtul ad Cocktail per un cadavere (Cocktail p'r un cadàvar). Qvél ingléś (Rope) al fà riferimènt invéci a la Lasa, strumènt druâ par masàr ma anc par ligàr insém metafuricamènt tut al séni dal film, giràdi tuti cun di piàṅ sequénsa bèi lung, déś minùt p'r òṅ.
Al sugèt dla pelìcula, custàda un migliòṅ e mèś ad dòlar, 'l è trat da la pièce Rope ad Patrick Hamilton ch'la tōś ispirasiòṅ a 'n fat ad crònaca négra sucès dabòṅ, al masamènt 'd un putèṅ fat in dal 1924 par Nathan Freudenthal Leopold Jr. e Richard A. Loeb, dū śóvan fnòć ch'i stàv'n insém. Chi lōr dū i 'l ìvan fat sōl p'r al gust ad far-al, sarnénd la vitma a caś.
Sunt
In un cald dòpmèśdè cuma tut chi àtar, in na New York dla fiṅ di an Quarànta, Brandon Shaw (John Dall) e Phillip Morgan (Farley Granger), dū studènt universitàri fnòć ch'i viv'n insém in 'n àtic dal Grand Póm, i màsan, stranglànd-al cun na lasa, al sò amìg David Kentley (Dick Hogan) e pò i lóg'n al còrp in un baùl antìg ch'al s cata in dla sala.
Chi lōr i al dróan pò cuma s'a fus na tavla par na fèsta in prugràma pròpria cla sira lè, lè da lōr. I gh'aṅ da rivàr al pàdar dal mòrt, Henry (Cedric Hardwicke), sò sia Anita Atwater (Constance Collier), la sò murōśa Janet Walker (Joan Chandler) e 'n àt'r amìg, Kenneth (Douglas Dick).
Brandon 'l à invidâ anc al sò ex prufesōr Rupert Cadell (James Stewart), sprand che lò al diga lè ciàr e tónd qvél ch'al pénsa su l'umisìdi, un lavōr privilegiâ riservâ sōl par pôc. Méntar ch'i spètan, Brandon al taca a far di dascórs a sèns dópi, a far dal batùdi par far védar a tut chi àtar cum 'l è fùrub lò e cum 'l è inteligìnt, anc par purtàr da la sò banda Rupert. Phillip invéci al và fóra ad tèsta, al s cumpatìs piò al magòṅ ch'al gh'à dèntar p'r avér cupâ al sò amìg e al taca a bévar cuma 'n imbariagòs.
A n vdénd minga cumparìr David, i sò parènt i ś mét'n in pinsēr. Cadell, rivâ lè in cal méntar, al capìs subìt ch'a gh'è quèl ch'a traśa.
Culegamènt estéran
}}
Noches de espera
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A la luś 'l amōr al gh'à 'n aspèt difarènt.|Tagline dal film}}
Noches de espera (Spétand al nòt) 'l è 'n film indipendènt dramàtic e eròtic dal 2013 ad Tiago Leão ch'l è stâ mensiunâ a 'l Fèstival ad Bilbào.
'L è stâ girâ a Madrid e al pōl cuntàr su dū bran di Explosions in the Sky, First breath after coma e Snow and light.
Sunt
Jorge (Jorge Martín) e la Maria (Maria Flores) i èṅ dū śōvan ch'i vìv'n insém in 'n apartamènt piculèṅ ad Madrid. Lò 'l è 'n bòṅdagnint drugâ pódag che par vìvar al vénd dla dròga ch'al còmpra insém a 'l sò amìg Mario, lē invéci la fà 'l tèst ad gravidànsa e la vèṅ a savēr ch'la spèta 'n putèṅ da lò. La còpia però l'è in criśi e la dascór pôc. Quànd la ragàsa la 'l ciàma a 'l telefunèṅ par cuntàr-ag la nutìsia, lò al gh'à sèmpar quèl àtar da far. La Maria la decìd acsè ad mulàr-al.
L’Aitana (Ainhoa Azcona) l'è na trans ch'la s è fata na mansàrda in dal tasèl mòrt 'd un palàs ma i mur i èṅ dimóndi bas e a n s capìs minga cuma la faga a star-ag dèntar, anc parchè la gh'à dū còsi ch'i pàran di cudghèṅ e dal spali da dascargadōr ad pòrt. In tut al manéri la sò vita l'è dimóndi dura, par scampàr la gh'à da prustituìr-'s ad nòt cun di óm che dal vòlti i la pìć'n anc. Òṅ di sò cliènt al la ciàma par far sès insém a la sò muróśa che pò la decìd ad védar l’Aitana da par lē.
Culegamènt estéran
}}
Agnese (I promessi sposi)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
L'Agnēś Mondella, in dal romàṅś estóric di Promès espōś dal Manśòun, l'è la mèder dla Lucìa, e na reśdóra ch'la pèinsa dimòndi a jutèr la fióla e 'l Rèins in dal lōr intèint ed maridèr-es. A s taca a léśer dal só persunàǵ a la fin dal secònd capìtol e in dal têrs, quand al Rèins al gh'và a cuntèr disprê, a lē e ala Lucìa, al brùt tîr che 'l don Abòndi al gh'iva riservê cla matèina lè: i dū fidaṅsê, al gh'à dìt, i n'gh'àvrèven mia da spuśèr-es. Dop 'd un mumèint ed termarìa, l'Agnēś la fà però subìt la śgalvìda, ch'l'è dòna mia neda aiēr, la dîś, « ...perchè, a nuèter ch'a som puvrèt e a nn'òm mia studiê, i quêl brùt i s pèren più difìcil da śgumbièr, mo se Vò Rèins, a 'ndìsi in sitê, là a gh'è 'n avuchêt, 'l Aśèca-garbùj (mo per caritê, nn'al ciamèdi mia acsè!) ch'al sà catèr sàimper na solusiòun a tùt i perchè. A gh'purtarî dū bē capòun in cambi, e nuèt'r a gnaròm bèin a savér c'm'a gh'aròm da fèr ». L'Agnēś, c'ma tùti el reśdóri ed na volta, l'è pò anca pìa, e dòunca amìga dal Frê Cristòfor, pròunta a dmandèr cunsìli anc'a chilò. Mo però, a vèder tanti stredi s'rèdi, a gh'vin anca in amèint n'ètra idéa dimòndi śvélta: na volta e da na quelc banda, lē l'à sintî dìr che 'n matrimóni al s'rèv incòr valid se sōl i dū spōś i gh'la cavìsen, davànti a 'l curê e a dū testimóni, ed dìr-es ch'i s în espōś 'l ùn a cl'ètra. Dòunca, a s pruarà a fèr anc acsè: l'Agnēś la turà da 'n cô la Perpètva màinter che i dū śoven cui testimòni, i s la strulgaràn col prēt.
Noti e referèinsi
}}
Gulës
Gulës a l'è un quartièr ad Pärma. A l'era cumoin indipendëint cun Napuliòn Buonaparte, in dal 1806, ma l'è dvantä cumoin ad Pärma in dal 1943.
A l'è, forse, al quartièr püsä pupulùs ad la sitä, cui sò vòtt frasiòn.
Candido Portinari
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Candido Portinari (Brodowski, 29 ad dṡëimbar 1903 - Rio de Janeiro, 6 ad fabrär 1962) l'è stä un pitùr brasiliàn, voin d’i püsä impurtänt dal so Paès.
Biugrafia
Nasìd a Portinari Brodowski, in d'la Fazenda Santa Rosa, in dal Stät ad São Paulo 29 ad dicëimbar 1903, l'era al sacùnd ad dùdaz fiöi; sò pèr e sò mèr i'eran Itagliàn, e i's ciamàvan Giovan Battista Portinari e Domenica Torquato..
L'ha stüdiä a São Paulo e Rio de Janeiro (1918-1920), in Gran Bretagna, in Spagna, in Italia, e a Paris. Dal 1936 al 1939 l'è stä Prufasùr a l'Univeritä ad Rio de Janeiro. I'enn dal 1936-1945 i famusìsim afrësc al Ministerio da Educação: Il lavoro della terra, I giochi dei bambini, I quattro elementi.
Vèrs al 1940 l'ha cambiä tecnica in s'al dramàtic cun i'opri Vittime della guerra, Vittime della siccità e Bambino che piange dal 1945; Bandito brasiliano con donna e Donna che piange dal 1947. Dü opri da c'al tëimp chè i's trövan al Palàsi ONU a New York.
Vèrs la fëin dal '40 al sa candida cul Partido Comunista Brasileiro, ma al pèrd par pòc e i militàr la mandan via dal Brasil. Al vëign indrè in dal 1951, ma al cumëincia a vìgg prublema ad salüt, par via c'al raspirava al gàs d'i culù c'al druava par pitürà.
Al princìpi dal 1962 al vëign a Milan e al mör al 6 fabrar 1962.
Ligamm ad föra
}}
Demi Schuurs
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Demi Schuurs (Nieuwstadt, 1 'd Agóst dal 1993) l'è na tenìsta ulandéśa specialiśàda in dópi. L'è élta 170 cm e la péśa 65 chilo.
In dla sò caréra l'à vins siē turnèo ad dópi tacànd da 'l 2015 quànd insém l'Ysaline Bonaventure l'à batû gl'itagliàni Gioia Barbieri e Karin Knapp a Katowice par 7-5 4-6 [10-6]. Àtar tìtui impurtànt par lē i èṅ qvéi ad Brisbane dal 2018, vins insém a la Kiki Bertens, e 'l Premier 5 ad Róma dal 2018 in du cun l'Ashleigh Barty l'à batû l'Andrea Hlaváčková e la Barbora Strýcová par 6-3 6-4 rivànd a èsar la nùmar vint-a-dū dal mónd.
Culegamènt estéran
}}
1819
Al 1819 (MDCCCXIX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIX sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
.pwc
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2016.
Carmignän
Carmignän (Carmignano in Itagliàn) l'é una sitê italiana ad 13.822 abitant in Pruvincia ad Prè. A lè al cumün pusè a Sud ad tüta La pruvincia.
In sal sò teritòri i fänn un vëin DOCG c'as ciàmama tàme la sitê
Mèschel
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al mèschel o mèscla, o meśdel (mestolo in itagliàṅ), 'l è cla puśèda ch'la sumìglia a 'n cucêr mo 'l è più grôs e col mandeg dimòndi lùng, e 'l sèrvìs per tōr sù dal magnèr ch'al śbrudàcia da 'l pgnati, da 'l tègi, dai piât sàinsa śguslèr in gîr e gnanca scutèr-es. A s in càta 'd alumìni, d' asèr inox o anca 'd lègn e 'd plàstica. Quand al mèschel 'l è 'd argìnt, 'l è perchè al fa pert 'd un servìsi 'd argenterìa. In na manéra figurèda, a s diś che 'n quelcd'ùn al fà al mèschel quand 'l è lè lè per mèt'r-es a piànśer.
Noti e referèinsi
}}
Pantera
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Look at me now, I'm broken, inherit my life, I'm broken. One day we all will die, a cliched fact of life, force fed to make us heed, inbred to sponge our bleed, every warning, a leaking rubber, a poison apple for mingled blood.|Guàrd-um adès, a sòṅ dasfàt, a-j-ò reditâ la mè vita, a sòṅ dasfàt. A gnarà al tèmp che tut nuàtar a murarém, un fat da gnint in dla vita, a ciapém al magnàr par fòrsa acsè a psém scultàr, a sém tirâ sù par sugàr al nòstar sangṿ, tut i avìś, na guma ch'la pèrd dl'àqua, un póm pîṅ ad vlèṅ par dal sangṿ misć.|I'm Broken, 1994|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I texàṅ Pantera i èṅ un grup heavy metal americàṅ, mis insém a Arlington in dal 1981 p'r i fradèi Abbott, cgnusû méj cuma Dimebag Darrell (chitàra) e Vinnie Paul (batterìa). Al nóm al daśvèṅ da la sità ad Pantego in dal Tèxas e minga da la bèstia. I s èṅ mulâ in dal 2003. In dla lór caréra i aṅ cambiâ gènar pasànd da 'l heavy di inìsi a 'l trash e groove metal di ùltim tèmp.
Al crìtic muśicàl Jason Birchmeier 'd All Music Guide al i à batśâ cuma "al più grand grup metal di an Nuànta e òṅ di più grand e inuvatìṿ ad sèmpar" mèntar la réda televiśìva VH1 la i à mis al 45° pòst in dla clasìfica di 100 più grand d'l hard rock e al 5° pòst ad quéla di più grand grup heavy metal ad sèmpar.
Gl'Inisi (1981-1983)
La prima furmasiòṅ di Pantera l'éra furmàda da i fradèi Abbott (ch'i gh'ìvan mis i bèsi), da 'l basìsta Tommy Bradford, da 'l chitarìsta Terry Glaze (cgnusû anc cuma Terrence Lee) e da 'l cantànt Donnie Hart. La band la tacò sunànd dal cover di Kiss e di Van Halen. In dal 1982 Hart e Bradford però i mòlan al grup: Terry Glaze al sa spòsta a la vóś e al sò pòst al riva Rex Brown a sunàr al bas. I Pantera i s fànan cgnósar anc in di àtar pòst cuma la Luiśiàna e 'l Oklahoma.
I prim an (1983-1986)
In cal mèntar i Pantera i ìvan tacâ a rigistràr dal canti nóvi, lasànd lè dagnóra dal tut ad far dal cover di àtar grup. In dal 1983 a vèṅ fóra al lór prim disc Metal Magic (Metàl Màgic) anc par 'l apòǵ finansiàri ad Jerry Abbott e ad soquànt'atri band ch'i i ìvan tòlt a cór p'r al talènt ch'i ìvan mustrâ. Cal prudót lè 'l ira pîṅ 'd influénsi ad grup quài Kiss, Van Halen e Judas Priest.
Maṅ mâṅ ch'i dvintàvan più famóś, i Pantera i s éran mis a sunàr in gir p'r i Stat Unî cun di cuncèrt cic. In dal 1984 i rigìstran al secónd àlbum Projects in the Jungle (Pugèt in dla giùngla) cun un sòṅ ch'al tgnìva a drē a 'l hair metal americàṅ anc se più dur e péś, cun la vóś ad Glaze ch'la parìva sèmpar da piò qvéla ad Rob Halford, al cantànt di Judas Priest. P'r i Pantera a gh'éra anc al prim video in bal p'r al sìngul All Over Tonight.
In d'l Istâ dal 1985, al grup al cgnós al chitarìsta di Keel Marc Ferrari durànt un sò tour in Tèxas. Diamond e Vinny i gh dànan un tape cun soquànti dal canti ch'i arév cumpòst in séguit al tèrs disc I am the night (A sòṅ la nòt). Subìt dòp avér-al scultâ, Ferrari a s fà avànti par dar-ag na maṅ dvintànd sò amìg. Al disc al vèṅ fóra in c'l an lè, sèmpar par la cà discugràfica ad famìja, la Metal Magic Records, c'n al sìngul Hot and Heavy.
La vgnuda 'd Phil Anselmo (1986-1989)
In dal 1986 gl'Abbott i decìdan ad cambiàr regìstar e pasàr a 'l thrash metal dòp avér ascultâ di pès da nuànta vgnû fóra in c'l an lè cuma Reign in Blood di Slayer e Master of Puppets di Metallica.
A la fiṅ a vèṅ catâ quél giùst: Philip "Phil" Anselmo, ex cantànt di Samhain e Razorwhite cun di urìgini itagliàni, pascâ sèmpar in dal Sud di Stat Unî a New Orleans. Chi lò al gh'iva abû n'infànsia dimóndi difìcila: cun un pàdar imbariagòs e ch'al gh'iva un risturànt a Metairie, pò butâ śò da 'l uragàṅ Katrina, a quind'ś an 'l iva dat fóg a la cà di sò genitór sól par far ciapàr un spaj a sò surèla. Scapâ pò da cà, 'l iva decìś ad far dla mùśica in dla vita, al sól quèl ch'al gh'intirisìs.
Cun Anselmo i Pantera i càmbian dal tut pasànd a dal tunalità adàti a 'l sound thrash e groove metal.
Al prim àlbum dla śvòlta a s cata cun Power Metal (Putēr dal Metàl, 1988), in dua la nóva furmasiòṅ la s fà védar in pùblic par la prima vòlta. Al disc 'l è prudót anc par Marc Ferrari ch'al sòna pur soquànti parti ad chitàra.
In d'l àlbum a s cata anc al braṅ Proud to be Loud ch'l éra stâ scrit par Ferrari stés p'r èsar mis dèntar in dal disc umònim di Keel dal 1987 ma pò 'l éra stâ mis da na banda.
Power metal al piàś fin da subìt a 'l pùblic e a i crìtic e al pòrta i Pantera al sucès.
Cowboys from Hell (1989-1992)
Dòp la publicasiòṅ ad Power Metal, Dave Mustaine al dmanda a Darrell ad śuntàr-as a i sò Megadeth ma chi lò al diś ad no parchè al n vliva minga dastacàr-as da sò fradèl.
In cal mèntar Mark Ross, manager dl'etichéta discugràfica Atco Records, ch'l iva duciâ al grup in un cuncèrt in Tèxas e 'l éra armàst dimóndi culpî da l'eśibisiòṅ di quàtar, al gh eśibìs un cuntràt par pasàr sèg. I Pantera i èṅ 'd acòrd e acsè i tàcan a lauràr in di studi ad registrasiòṅ ad Pantego. I frut i ś védan al 24 ad Luj dal 1990 quànd i faṅ gnir fóra Cowboys from Hell (Cowboys da 'l Inféran), 'n àlbum ch'al tóca la puśisiòṅ 117 dla Top 200 dla Billboard.
Al disc 'l è cunsiderâ 'l àlbum dla śvòlta par la madurasiòṅ dal stîł muśicàl dal grup, cun di pès ch'i vaṅ da 'l heavy metal clàsic (quài Domination, Shattered e The Art of Shredding) cun la vóś puténta, élta e basa ad Philip Anselmo a di àtar ch'i arciàman i sòṅ dal speed/thrash metal an Utànta (Heresy, tant par dir-'n una) cuma a s pól ascultàr in di riff ad chitàra ad Diamond Darrell e in dla casa dópia ad Vinnie Paul.
Cowboys From Hell al gh'à dèntar dimóndi àtar pès dvintâ pò di clàsic dal grup cuma Cemetery Gates, na cansòṅ ad sèt minùt ch'la dascór dla religiòṅ e dla mòrt, Psycho Holiday e la title-track stésa.
P'r al fat che quést chè al sia al prim àlbum par na major (la ATCO la fà part dl'Atlantic Recording), dimóndi i crédan ch'al sia anc al prim àlbum dabòṅ.
Fòrt dal fat ch'al disc 'l iva vindû bèṅ (dòpa sèt an al dventarà ad plàtin in di Stat Unî), i Pantera i tàcan al Cowboys from Hell Tour, sustgnû da grup da spala quài Exodus e Suicidal Tendencies, avénd 'l unór ad sunàr a 'l Monsters Of Rock ch'al s éra tgnû a Mosca in dal 1990 insém a AC/DC e Metallica.
Vulgar Display of Power, Far Beyond Driven (1992-1994)
Al 25 ad Favràr dal 1992 i Pantera i pùblican 'l àlbum Vulgar Display Of Power (Vulgàra Dimustrasiòṅ ad Putēr), un tìtul tòlt diretamènt da na fraś dal film dal 1973 L Eśurcìsta quand al prevòstar Damien Karras al dmanda a l'indemugnàda Regan MacNeil ad liberàr-as dal demòni druànd al sò putér malèfic e lì lē la gh rispónd: «That's much too vulgar a display of power».
Al disc al gh'à un stil incóra più tirâ in di cunfrónt ad Cowboys from Hell esénd un eśémpi ad groove metal in tut e par tut e 'l è cunsiderâ da dimóndi di sustenidór dal grup cum al più cumplét ad tut, vindénd più ad dû migliòṅ ad còpi in di sól Stat Unî a tut al 2004. I sìngui fat gnir fóra i èṅ sinc: Mouth For War, Walk, Fucking Hostile, This Love e Hollow e i sò vìddeo i tàcan a giràr anc par MTV.
Finî al tour i Pantera i tàcan subìt a far dal canti nóvi e al riśultàt 'l è Far Beyond Driven (Purtâ bèṅ da 'd là), disc fat gnir fóra al 15 ad Mars dal 1994 e purtâ a di livèi clamuróś ad vendìti, rivànd anc al prim pòst in dal clasìfichi americàni (29 stmani in dal top 200) e austragliàni. 'L àlbum, che in cupertìna al véd na punta gigànta 'd un tirabusòṅ insfilsàr un tésć ma che a 'l inìsi al gh'iva da ficàr-as dèntar a 'n cûl pigâ a nuànta, al gh'à quàtar sìngui: I'm Broken (numinâ a i Grammy Award cuma Best Metal Performance), 5 Minutes Alone, Becoming e la cover di Black Sabbath fata bèṅ Planet Caravan.
The Great Southern Trendkill e prim prubléma (1994-1996)
Phil Anselmo al taca ad avér di cumpurtamènt strâṅ dòp la publicasiòṅ ad Far Beyond Driven restànd da spés da par lò e separâ da chi àtar e mulànd al tour dal 1995 tut 'd un trat.
La band la próa a dar na spiegasiòṅ dgénd che Phil 'l éra stresâ par via ad tut chi viàś ch'l éra custrét a far par tgnir a drē a gl'impégn ma 'l éra ciàr ch'a gh'éra di prubléma fra lò e al rèst dal grup. Soquànti stmani dòp a ś vèṅ a savér che Anslemo 'l éra finî in dla depresiòṅ parchè 'l éra sòlit imbariagàr-'s e drugàr-as.
I Abbott i al manda alóra a far-as curàr e p'r un pōc al ròbi i vaṅ a pòst ma 'l an dòp i prubléma i vènan fóra incóra e a salta fóra che Phil al tōś dl'eruìna.
In cal mèntar, al 19 ad Setémbar dal 1995, al cantànt 'l iva fat gnir fóra un disc da par lò cun un grup suo ciamâ Down e cun al tìtul ad Nola.
Quand tut a lasàva inténdar che la stòria di Pantera la fus finìda lè, al 22 ad Maǵ dal 1996 a vèṅ fóra un disc nóṿ dla band texàna, The Great Southern Trendkill (La Gran Vója 'd Masàr dal Sud), al più rabî e catìṿ ad tut i disc ch'i ìvan fat fin lè, cun Anselmo ch'l iva rigistrâ la vóś da par lò in un studi ad New Orleans luntàṅ da chi àtar. Dimóndi dal canti i dascóran ad 'l uś dla dròga, cuma in dal caś ad Suicide Note (cansòṅ vgnuda fóra in dū part), Living Through Me (Hell's Wrath) e dla cgnusùda, par via dal vìddeo, Drag the Waters.
Phil drugâ pódag, un disc dal viṿ e ùltim cd insém (1996-2004)
Al 13 ad Luj dal 1996 Phil Anselmo al vèṅ purtâ in présia a 'l uśdàr parchè 'l iva tòlt dl'eruìna e 'l éra finî in còma n'óra dòp un cuncèrt in Tèxas armanénd sinc minùt cun al cór férum. Da cal mumènt lè in avànti, anc s'l iva prumìs ad tar-gh un taj, Anselmo al taca a śugàr ad tant in tant cun la "pulvrìna biànca", questiunànd-as sèmpar da piò cun la sò muróśa 'd in alóra, Stephanie Opal Weinstein, e cun gl'Abbott ch'i al vlìvan pulî e mis a pòst.
In cal mèntar, par far in manéra ad far gnir fóra quèl, al 29 ad Luj dal 1997 a véd la luś al prim disc dal viṿ dal grup, cun di eśibisiòṅ live d'l an prima. Al tìtul dal cd 'l è Official Live: 101 Proof e al gh'à dèntar dû braṅ nóṿ, Where You Come From e I Can't Hide.
A pasa al tèmp e Anselmo al par sèmpar da piò luntàṅ da i Pantera. In dal 1999 Phil al decìd ad tóras n'atra pàuśa, dòp quéla cun i Down, sunànd la chitàra in dal disc Holocausto de la Morte di Necrophagia, cun al scutmàj 'd "Anton Crowley".
In dal 2000 i Pantera métan da na banda al questiòṅ (anc parchè custrét da i impégn cun la cà discugràfica) e i tórnan insém par rigistràr Reinventing the Steel (Invintàr ad nóṿ 'l aśàł). Al disc al vèṅ fóra al 14 ad Mars diretamènt al quart pòst dla Billboard 200 cun al sìngul Revolution is My Name (numinàta Best Metal Performance a i Grammy Awards dal 2001) a cuciàr-al.
Al grup al partìs anc p'r un tour mundiàl ma in Europa i gh stànan pò pòc par via d'l atintâ d'l 11 ad Setémbar (a s fava fadìga a vulàr da un pòst a c'l àtar).
Turnâ a cà, Anselmo al taca incóra a lauràr da par lò, miténd sù 'n àtar sò grup, i Superjoint Ritual, e faghénd gnir fóra 'n àtar disc c'n i Down, Down II: A Bustle in Your Hedgerow in dal 2002.
I Abbott i próan ad aspitàr-al, spirànd ch'al cambìs idéa, ma a n gh'è gnint da far: 'sta vòlta Anselmo al i à pròpria mulâ. In dal 2003 a vèṅ fat un cumunicâ in dua a ś dgiva uficialmènt che la stòria di Pantera la finìva lè.
Al masamènt ad Dimebag Darrell (2004)
In dal 2003 gl'Abbott i métan sù 'n grup groove metal tut nóṿ, i Damageplan, insém a 'l cantànt Patrick Lachman e a 'l basìsta Bob Zilla.
I quàtar i faṅ pò vgnir fóra un disc in dal 2004 ciamâ New Found Power ch'al vénd bèṅ e ch'al gh parmìt ad partìr p'r un gir ad cuncèrt in di Stat Unî.
Sabû quél ch'l éra sucès, Phil Anselmo a s fà viṿ incóra, rivànd in Tèxas p'r un ùltim salùt a 'l sò vèć cumpàgn ma ninsòṅ dal grup al al vliva a 'l funeràl, specialmènt la murósa ad Darrell, Rita Haney, ch'la gh'îva dit ch'la gh arév tajâ la tèsta s'al s fus preśentâ da cla banda.
Anselmo al decìd ad rispetàr al vulér dla famìja stand luntàṅ da 'l simitèri al dè dal funeràl.
Par arcurdàr Darrel, 'l ex chitarìsta 'd Ozzy Osbourne, Zakk Wylde al decìd ad dedicàr-ag la sò cansòṅ In This River.
In dal 2005 soquànti rivìsti i dìśan che i Pantera i sarésan drē a turàr incóra insém ma la vóś la vèṅ fata taśér diretamènt par Vinnie Paul.
Culegamènt estéran
}}
Fedez
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Federico Leonardo Lucia, cgnusû méj c'n al nóm 'd art ad Fedez (Milàṅ, 15 'd Utóbar dal 1989, a s lèś [ˈfɛːdeʦ] in itagliàṅ) 'l è 'n rapper, cantànt e persunàǵ televiśìṿ itagliàṅ. 'L è spuśâ cun la blogger e designer Chiara Ferragni e 'l gh'à dū fiōi sèg.
In dla sò caréra 'l à fat al giùdas in dal prugràma X Factor e 'l à fat vgnir fóra sèt àlbum. Fra i sò pès più impurtànt a 'rcurdém Cigno Nero, Magnifico, Vorrei ma non posto, Senza pagare, Sapore, Chiamami per nome (cantàda insém a la Francesca Michielin a 'l 71{{sup|śum}} Fèstival ad Sanrémo in dua 'l è rivâ secónd da drē a i Måneskin) e Mille, sìngul ad sucès dl'Istâ dal 2021 fat insém a Achille Lauro e a l'Orietta Berti.
Culegamènt Estéran
}}
Miguel Pereira
Miguel Pereira a l'è una sitä dal Brasil in dal Stät ad Rio de Janeiro, che in dal 2010 la gh'ava 24.647 abitànt.
Storia
La sitä la g'ha urìgin antica, bèle in dal 1770 a gh'era gëint ca laurava al cafè in sal sìt ad Paty do Alferes, ma la sitä l'è nasìda apëina al 25 d'utùbar dal 1955.
.hiphop
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 15 ed mâǵ dal 2014.
1747 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1747, mo invéci 'l an 1747, 't ê da 'ndèr chè) Al 1747 (milsetseintquarantasèt, millesettecentoquarantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1746 (milsetseintquarantasē) e 'l vin prìma dal 1748 (milsetseintquarantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCXLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintquarantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.audio
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 15 ed mâǵ dal 2014.
Perché quelle strane gocce di sangue sul corpo di Jennifer?
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Perché quelle strane gocce di sangue sul corpo di Jennifer? (Parcòsa cal gósi strani ad sangṿ in sal còrp dla Jennifer?) 'l è 'n film ad scarésa dal 1972 ad Giuliano Carnimeo che però 'l iva sarnî ad firmàr-al cuma Anthony Ascot.
Al film 'l è vgnû fóra c'n al diviét a qvéi ad manc ad daśdòt an anc parchè 'l è impinî ad bèli dóni cavàdi śò da spés.
Sunt
La mudèla ingléśa Jennifer Osterman (Edwige Fenech), dòp avér pasâ dimóndi tèmp insém a 'l sò ex marè viulènt Adame (Ben Carrà) a drugàr-as, a mét'r in òpra 'l amōr lìbar e a far dal sès a muć, la decìd 'd andàr a vìvar a Gènua cun la sò amìga Marylin (Paola Quattrini), in 'n apartamènt in un palàs dal sèntar mis a sò dispuśisiòṅ da 'l architét Andrea Barto (George Hilton). La Jennifer la taca na relasiòṅ sèg.
L'inquilìna da prima, la balarìna ad culōr ad night club Mizar Harrington (Carla Brait), l'éra stada andgàda in dal sò bagn da 'n óm vistî ad négar, masàda acsè cuma na putàna in 'n asinsōr (Evi Farinelli). La pulisìa la taca a tgnir a drē a 'l caś ma 'l cumisàri Erici (Giampiero Albertini) al n gh salta minga fóra. A s pénsa ch'a sia stâ òṅ dal cundumìni.
In cal méntar a s fà viṿ incóra Adame pròpria mént'r al manìac al próa a far fóra la Jennifer ma a n è minga lò 'l sasèṅ anc parchè 'l vîṅ cupâ. Stésa fiṅ anc par la Marylin e par la Sheena (Annabella Incontrera), na lèśbica ch'la stà lè, fiōla 'd un sunadōr ad viulèṅ, Isaacs (George Rigaud).
Culegamènt estéran
}}
Michela Coppa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Michela Coppa (Pärma 19 ed mäz 1983) l'è na mudèla e showgirl Itagliana.
Biografia
Nasìda a Pärma al 19 ed mäz 1983, l'ha studiä al liceo liceo scientifico e l'ha cumanciä a fä Fermasìa.
In dal 2001, a Miss Italia, la vëins al tìtol ed Miss Sasch Modella Domani Emilia
L'è dvantä Velina a Passaparola e valletta ad La Corrida cun Gerry Scotti.
Culegamëint ad föra
}}
Un sapore di ruggine e ossa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Dal vòlti a gh'è da scavàr in fiṅ a i òs par rivàr a 'l cōr.|Tagline dal film}}
Un sapore di ruggine e ossa (Un savōr ad ruśna e òs) 'l è 'n film dramàtic dal 2012 ad Jacques Audiard trat da la racòlta 'd racònt “Rust and Bone” (Ruśna e Òs) ad Craig Davidson. A la prutagunìsta, la Marion Cotillard, i gh'aṅ scanślâ 'l gambi a 'l computer in pòst-prudusiòṅ.
'L è stâ preśentâ a 'l 65śum Fèstival ad Cannes e pò 'l à purtâ a cà quàtar Prèmi César in dal 2013.
Sunt
In séguit, durànt un sò spetàcul, a sucéd na daśgràsia: n'órca la mónta insìma a l'impalcadùra e la la schisa faghénd crudàr incòsa in dl'àqua. A la ragàsa i gh càvan via 'l gambi parchè a n s pōl far àtar. In 'n àtim sōl la sò vita l'è ruinàda, par sèmpar. Dòp soquànt méś la Stéphanie la cata 'l curàǵ ad ciamàr Alì parchè la s è ardùta a 'n stras umàṅ. Custréta a vìvar da par lē insìma a na scrana a rudèli, Simon 'l è sparî, la n gh'à più vója 'd andàr fóra e l'è dimóndi śò. 'L óm, ch'l à cambiâ lavōr in cal méntar dvintànd agînt ad survegliànsa in dal supermarcâ in dua la lavóra sò surèla, al la pòrta sèg a 'l mâr e al gh fà far un bagn. Nudànd libra, in na quàlc manéra la Stéphanie la s tira sù ma la s taca anc dimóndi a lò.
Un dè Alì al cgnós 'n óm ch'al s ciàma Martial (Bouli Lanners) ch'al gh'à 'l incàr'g ad piasàr dal telecaméri lugàdi in dal sò supermarcâ par tgnir 'd òć i lavuradōr par cònt dal padròṅ. Chi lò, vdénd ch'a van Versch a gh interèsa dimóndi la boxe e ch'al gh'à anc un fìśic palestrâ, al gh śibìs ad tōr part a di cumbatimènt clandestèṅ, in dua a sa scumét anc in négar. Lò al gh astà e quànd 'l è là al tira dal ghéghi e di casòt da far paùra, vinsénd i sò incóntar. C'n i bèsi guadagnâ, Alì al còmpra 'n tratōr śugàtul par sò fiōl, pò al ślunga quèl anc a sò surèla.
Dòp ès'r-as misa dal pròteśi par psēr giràr da par lē, la Stéphanie la dmanda a Alì s'al gh'à la muróśa parchè l'à savû ch'al gh'à 'n putèṅ pìcul. Lò al gh diś ch'al n gh l'à minga, na quàlc pràtica sè però. Quànd lò al gh admànda 'l stés quèl, lē la diś che misa cum l'è, l'è da dimóndi ch'la n gh'à ninsòṅ tant ch'la n sà gnanc s'la gh funsiòna incóra. Dòp avér-la purtàda a cà Alì al gh admànda s'la vōl gusàr par védar s'l'è incóra bòna. Lē la gh'armàgn parchè 'l è stâ tròp sfaciâ, tròp dirèt, cuma s'a fus un quèl cuma far dla ginàstica o śugàr a 'l carti. Lò al gh rispónd ch'a gh và bèṅ, s'a gh vgnis vója l'è abàsta dir-'g-al, a n gh'è mia prubléma. La dóna la vîṅ śò da 'l pir, la finìs a lèt sèg e la gh cata anc gust. Dòp 'n àtar cumbatimènt vins, Alì e la Stéphanie i vàṅ a festegiàr in discutéca. Méntar la dóna l'armàgn a sēdar, lò al và a balàr cun na biónda e pôc minùt dòp al diś ch'al gh'à da 'ndàr e al la salùta, pò al và fóra cun la ragàsa. A la Stéphanie a gh crōda 'l mónd adòs e la s mét a bévar in dal méntar che tut lè i s divertìsan.
In séguit l’Anna e soquànti àtri caséri i vènan licensiàdi parchè i ìvan śgranfgnâ soquànt gèn'r alimentàr scadû, al telecaméri i aṅ tirâ śò incòsa. La dóna la dà adòs a sò fradèl ch'al saìva tut ma ch'al n à dit gnint, pò la 'l casa via cun 'l ajùt ad sò marè. Alì al sparìs sénsa tōr sèg sò fiōl e sénsa dir gnint gnanc a la Stéphanie. Quànd al ròbi i pàran giustàr-'s in famìja, la daśgràsia: mént'r Alì al s férma giùst 'n àtim par pisàr durànt na gita in muntàgna, Sam lasâ da par lò al śbraga na lastra 'd giàs e al gh finìs sóta. Al pàd'r al gh la cava giùst in tèmp a tiràr-al fóra e a purtàr-'l a 'l uśdàł. Al putèṅ 'l è in fiṅ 'd vita, adès 'l è Alì ch'al gh'à biśógn 'd avér-ag davśèṅ la Stéphanie.
Culegamènt estéran
}}
613
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DCXIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Anita Garibaldi (Santa Catarina)
Anita Garibaldi a l'è 'na sitä picëina a bòta dal Brasil in dal Stät ad Santa Catarina, l'a 'strova a 325 km sùta la sò capitäla.
Storia
La sitä l'è nasìda in dal 1820 apëina na tàme pòs ad ripòs in s'la Via do Café. In dal 1889 l'è nasìda l'indüstria d'la càrta Itacolomy.
L'è nasìda tàme sitä, definitivamëint al 4 ad dicèmber dal 1961
Langua
Una langua l'è un mèz ed comunicaziån druè da la zänt. La pôl èser scrétta o bacajè.
Classificaziån däl languv pió dscåursi
1. Cinais, 1,210,000,000
3. Spagnôl, 358,000,000