cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sotto corte marziale
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Sotto corte marziale (Sóta cōrt marsiàla) 'l è 'n film dramàtic ad guèra dal 2002 ad Gregory Hoblit trat da 'l rumànś umònim ad John Katzenbach.
La pelìcula l'à fat sù trénta-tri migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca dòp ès'r-an custâ stanta.
Sunt
Thomas Hart (Colin Farrell), sudènt ad léǵ e fiōl 'd un senadōr di Stat Unî, al partìs p'r al Bélgi durànt la secónda guèra mundiàla in du 'l cumbàt cuma tenènt. Vitma dn'imbuscàda, al vîṅ fat parśunēr da i tedésc ch'i al màndan in un camp in du i fànan sù i cumbatènt nemìg. Chè a gh'è anc al culunèl William McNamara (Bruce Willis) che, avénd al grâd più élt ad tut, al cmanda su i suldâ americàṅ ciapâ da i tedésc. William 'l al manda a durmìr in dla baràca di suldâ 'd léva e minga in dal sò caśòt di ufisiài.
Quànd i rìvan lè dū americàṅ négar dl'aviasiòṅ, i tenènt Lincoln A. Scott (Terrence Howard) e Lamar Archer (Vicellous Shannon), al sergînt rasìsta Vic W. Bedford (Cole Hauser), ch'al n s i cumpatìs pròpria briśa, al fà in manéra che Lamar al sia fuśilâ da i naśìsta parchè i gh càtan n'arma sóta 'l sò stramàs ch'al gh'iva lugâ lò.
La nòt dòp a vîṅ catâ 'l còrp ad Bedford e 'l respunsàbil tedésc dal camp, al magiōr Hans Fussel (David Barrass), al diś ch'l à vdû Lincoln darènt al cadàvar, dònca par lò 'l è ciàr ch'al 'l à masâ. Al tenènt al sarév prònt p'r èsar giustisiâ in quàt'r e quàt'r òt ma William al dmanda invéci 'd far-'g un prucès prima, cuma na cōrt marsiàla. A diféndar-'l a gh mét Hart, cónt'r ad lò al capitàṅ R.G. Sisk (Sam Jaeger), avucàt ad mistēr. A testimuniàr par la diféśa Hart al ciàma 'l cap dal camp in parsòna, al culunèl Werner Visser (Marcel Iures).
Culegamènt estéran
}}
Milwaukee
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Milwaukee (a s lèś /mɪlˈwɔːki/ in ingléś o /məˈwɔːkiː/ par qvéi dal pòst) l'è na sità dal sud dal Wiscònsin ad sincsènt-nuantamìla abitànt a 'l incìrca, la più granda dal paéś, ch'la s cata in dal midwest di Stat Unî su 'l lâg Mìchigan.
La sità, na vòlta abitàda da di indiàṅ cuma i mascutèṅ e i fòx, l'è dimóndi pòvra e a s pénsa ch'la gh'àppia mila e sincsènt barbòṅ ch'i vìvan par strada tut al nòt. Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010, i sò abitànt i èṅ biànc p'r al 44,78% e négar p'r al 39,97%.
Al sò sìndig 'l è 'l demucràtic Tom Barrett, espunènt 'd un partî ch'al và fòrt chè tant ch'l'Hillary Clinton in dal 2016 l'iva ciapâ 'l 80,6% di vōt cun Donald Trump férum a 'l 19,4%.
Culegamènt estéran
}}
Pasolini (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al sìmbul dn'art ch'la cumbàt cónt'r al putēr.|Tagline dal film}}
Pasolini (id.) 'l è 'n film biugràfic e dramàtic dal 2014 'd Abel Ferrara su gl'ultmi óri 'd vita dal scritōr Pier Paolo Pasolini.
'L è stâ preśentâ fóra cuncōrs a 'l 71śum Fèstival ad Venèsia e a 'l 39śum Fèstival ad Turònt.
Sunt
In dal 1975 al studióś e uservadōr dla sucietà itagliàna dal dòp-guèra Pier Paolo Pasolini (Willem Dafoe), puvéta, scritōr, senegiadōr, regìsta, inteletuàl e pinsadōr bulgnéś, 'l è impgnâ a scrìv'r un rumànś da 'l tìtul “Petròli” e a lauràr anc a 'l èstar. In dal mént'r al pasa dimóndi tèmp in dla sò cà 'd Róma cun sò màdar Susanna (Adriana Asti) e c'n i sò amìg e culaburadōr Ninetto Davoli (Riccardo Scamarcio), Nico Naldini (Valerio Mastandrea) e la Laura Betti (Maria de Medeiros) ch'la gh cònta 'd un film ch'l à péna girâ in Cruàsia, Vizi privati, pubbliche virtù.
Na nòt, mént'r al s cata a 'l Idruscâl 'd Òstia insém a Pino Pelosi (Damiano Tamilia), al vîṅ masâ da na banda 'd delinquènt.
Culegamènt estéran
}}
1855 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1855, mo invéci 'l an 1855, 't ê da 'ndèr chè) Al 1855 (mileotseintsinquantasìnc, milleottocentocinquantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1854 (mileotseintsinquantaquàter) e 'l vin prìma dal 1856 (mileotseintsinquantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintsinquantasinchéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1855 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 5 col 371: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Belli e dannati
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Gl'àngil i èṅ in cēl, in na calda giurnàda ad sōl in d'l Idaho.|Tagline dal film}}
Belli e dannati (Bèi e maladî) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1991 ad Gus Van Sant ch'l è stâ preśentâ a 'l 48śum Fèstival ad Cannes in dua River Phoenix 'l à vins la Cópa Volpi p'r al mijór atōr.
Al film, ch'l à fat sù siē migliòṅ e quàt'r ad dòlar esénd-an custâ dū e mèś, l'è na libra interpretasiòṅ d'l Enrico IV ad William Shakespeare.
Sunt
Mike Waters (River Phoenix) e Scott Favor (Keanu Reeves) i èṅ dū tòsic śōv'n ad Seattle. Par far sù di bèsi par pagàr-as la dròga, i s prustituìsan c'n al dóni ma anc c'n i óm. Mike 'l è fnòć bandunâ da pìcul e dal vòlti al s durmènsa tut 'd un trat sénsa psēr-ag far gnint. Scott invéci 'l è 'l fiōl arvèrs dal sìndic ad Portland e al gh cata gust a mét'r in imbaràs sò pàdar faghénd la vita ch'al fà. I dū i s fànan di amìg in d'l ambînt dla prustitusiòṅ, davśinànd-'s a di àtar drugâ dla sità c'n a cap Bob Pigeon (William Richert), al pàdar spirituàł ad Scott.
Un dè Mike al decìd 'd andàr a catàr sò màdar e sò fradèl Richard (James Russo) in d'l Idaho e Scott al và sèg in mòta. Durànt al viàś Mike al gh cunfésa 'd ès'r inamurâ 'd lò ma c'l àtar al n gh dà spransa parchè a lò i gh piàś'n al dóni e al gh'à intensiòṅ prèst ad far-as na famìja e ad mulàr la vita par strada. Richard al diś a Mike che sò màdar la lavóra in 'n hutèl ma quànd lò al và là al vèṅ a savēr ch'l'è partìda par l'Itàglia. I dū i decìd'n acsè 'd andàr a pascàr-la a Róma. Chè Scott al cgnós la Carmela (Chiara Caselli) ch'la dvènta la sò muróśa e pò la và sèg a Portland. Mike invéci 'l armàgn in du 'l è par pascàr sò màdar cuntinuànd anc la sò vita fata ad dròga, ad vajòṅ e ad prustitusiòṅ.
Culegamènt estéran
}}
Arsérca quantitatìva
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dal sièinsi naturèli, in quìli socèli, e ind un quèlc èter camp, l’arsérca quantitatìva l'è 'l stùdi empìric sistemàtic ed soquànti situasiòun ch'a s tìn adrē, a travèrs dal tètnichi statìstichi, matemàtichi o computasionèli. Cun l'arsérca quantitatìva, a s vōl catèr fóra e druèr di modèl matemàtic, dal tiorìi e dagli idèi dintórn ai chèś ch'a tgnòm 'd òć. El miśurasiòun di valōr gl'ìn la pèrt più inportànta, in dl'arsérca quantitatìva, perchè i unìsen i fàt ch'a s guèrda in dla manéra enpìrica cun la spiegasiòun che la matemàtica la sà druèr in del relasiòun quantitatìvi.
Colegamèint estèren
}}
L'età acerba
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
L'età acerba (L'età aśèrba) 'l è 'n film dramàtic francéś dal 1994 'd André Téchiné, vinsidōr ad quàtar Prèmi César
La pelìcula, ch'lè custàda tri migliòṅ e òt ad dòlar faghénd-an pò sù sinc e dū, l'è stada preśentàda a la 47śma edisiòṅ dal Fèstival ad Cannes in dla sesiòṅ Un Certain Regard.
Sunt
Serge Bartolo (Stéphane Rideau), fiōl dna famìja uriginària dl'Itàglia, e François Forestier (Gaël Morel) i èṅ dū śōvan francéś ch'in di an ssanta, durànt la guèra 'd Algerìa, i frequént'n un lìceo 'd pruvìnsa in dal sud-òvest dal paéś. François 'l è òṅ di studènt più brâṿ e 'l gh'à na relasiòṅ platònica cun la Maïté Alvarez (Élodie Bouchez), fiōla dla sò insgnànta 'd létri.
Pierre (Eric Kreikenmayer), al fradèl più grand ad Serge, p'r a n andàr minga in guèra 'l à spuśâ na śōvna dal paéś ma, esénd ch'a n è mia stâ asâ, al dmanda ajùt par diśentàr a la sgnōra Alvarez (Michèle Moretti), respunsàbila dal partî cumunìsta dla regiòṅ. Chi lē la gh diś ad nò e Pierre 'l è custrét a partìr cóntar-vója.
Par far-as jutàr in létri, in du al gh'à di prubléma, Serge al s davśìna a François par cavàr-'g-la a pasàr i còmpit in clas c'n al sò ripetisiòṅ. I dū i dvènt'n amìg ma François, ch'l è fnòć ma 'l fà fadìga a vèrar-'s, al vrév un quèl da piò. Purtròp par lò a n gh'è gnint da far parchè a Serge i gh piàś'n al dóni e la Maïté in particulàr, ma chi lē, p'r al mumènt, la n in vōl savēr gnint dal sès, specialmènt ad Serge.
Culegamènt estéran
}}
.erni
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
188
Al 188 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
L'anniversario
{{Metacaixa
{{Film }}
L'Anniversario (’L aniversàri) 'l è na cumèdia négra ingléśa dal 1968 ad Roy Ward Baker. L'è stada trata da n'òpra teatràla ad Bill MacIlwraith e l'è stada giràda par qvéi dla Hammer Films e dla Seven Arts.
Sunt
La sgnóra Taggart (Bette Davis), cuma tut i an, al dè d'l aniversàri dal sò matrimòni la ciàma a cà sua tut i sò fiōi, anc se però sò marè, ch'la n s psiva briśa cumpatìr, 'l è bèla mòrt da déś an. Chi lē la i tîṅ sèmpar schis, da la sò bóca i vènan fóra dal batùdi catìvi e pò la gh'à un śguàrd ch'la fà vgnir i śgriśōr anc se fat cun 'n òć sōl parchè la gh 'n à òṅ ad vēdar briśa bòṅ par védar, anc parchè lē la 'l quàcia cun na fasōla p'r i òć.
Quànd i rìv'n a cà, lē la dasquàcia i rigài e pò la gh 'n à part tut. Henry (James Cossins) 'l è tìmid e al s vistìs da dóna, Terry (Jack Hedley) 'l è 'l ùnic spuśâ méntar Tom (Christian Roberts) 'l è 'n bric arvèrs ch'l è drē a dvintàr un ragàs-pàdar. I ùltim dū i próan a tajàr i pònt cun sò màdar ma a n è minga fàcil tgnir-ag tèsta. Terry al vrév spatinàr in Cànada cun sò mujér Karen (Sheila Hancock) e i sò sinc fiōi méntar Tom al vrév che lē la tulìs vluntéra in famìja la sò muróśa Shirley (Elaine Taylor).
Culegamènt estéran
}}
Marina Malfatti
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Marina Malfatti (Firénse, 4 ad Setémbar dal 1948 - Róma, 8 ad Śugn dal 2016), l'è stada n'atōra itagliàna famóśa specialmènt p'r i thriller ch'l'à girâ in di an Stanta.
Biugrafìa
La Marina la s fà cgnós'r a 'l cìnema a 'l inìsi di an Stanta quànd l'è prutagunìsta ad soquànti pelìculi ad scarésa e 'd śai a l'itagliàna cuma La notte che Evelyn uscì dalla tomba, Tutti i colori del buio (cun l'Edwige Fenech), Sette orchidee macchiate di rosso (cun la Rossella Falk), La dama rossa uccide sette volte (cun la Barbara Bouchet), Il prato macchiato di rosso (cun Lucio Dalla) e Un fiocco nero per Deborah girâ fra 'l 1971 e 'l 1974.
Dòp Lezioni di violoncello con toccata e fuga dal 1976 la Malfatti la tórna a lauràr a teàt'r e a giràr dal miniséri e di senegiâ par la TV.
Culegamènt estéran
}}
1622 (nùmer)
{{Metacaixa
Al 1622 (mileseseintvèintdū, milleseicentoventidue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1621 (mileseseintvèintùn) e 'l vin prìma dal 1623 (mileseseintvèinttrì). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDCXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseseintvèintdūésum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1622 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 con 'l 811: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
295 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 295, mo invéci 'l an 295 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 295 (duśeintnovantasìnc, duecentonovantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 294 (duśeintnovantaquàter) e 'l vin prìma dal 296 (duśeintnovantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCXCV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintnovantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Virgìgna Beach
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Virgìgna Beach l'è na sità di Stat Unî ch'la fà sù dagnóra quatarsènt-sinquantamìla abitànt a 'l incìrca.
La s cata in dal sud-èst dla Virgìgna, diretamènt su 'l Ucéan Altàntic, e l'è la sità ch'la mùcia sù più cristiàṅ dal stat mént'r a livèl nasiunàł la s piàsa a 'l 44śum pòst. Al sò clima 'l è ùmid sub-trupicàł e la gh'à na spiàgia dimóndi ma dimóndi granda ch'la gh fruta dimóndi turìsta durànt 'l an. In sità i gh'èṅ anc dal baś militàri americàni.
Al sò sìndig 'l è 'l republicàṅ Bobby Dyer anc s'in di elesiòṅ presidensiàli americàni dal 2020, par la prima vòlta da 'l 1964, la sità l'à prilâ 'l spali a 'l GOP vutànt par Joe Biden p'r al 51,6% cónt'r al 46,2% ad Donald Trump.
Culegamènt estéran
}}
Le buttane
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al caplavōr itagliàṅ ch'l à squasâ Cannes.|Tagline dal film}}
Le buttane (Al putàni) 'l è 'n drama eròtic dal 1994 'd Aurelio Grimaldi.
'L è stâ girâ in biànc e nég'r e 'l è stâ preśentâ a 'l 47śum Fèstival ad Cannes. 'L à psû cuntàr anc su i bèsi dal “Ministēr dal Turìś'm e Spetàcul”.
Sunt
L’Orlanda (Ida Di Benedetto) l'è na scaja napulitàna ch'la viṿ a Palèrum e ch'la la dà via a cà sua par trénta-mila franc, invéci la Blu Blu (Sandra Sindoni) e la Liuccia Bonuccia (Guia Jelo) i pìst'n i marciapē par catàr qualchidòṅ ch'a gh dia di bèsi par gusàr sèg. La Miluccia (Lucia Sardo) la gh'à 'n fiōl in culéǵ e la lavóra 'd nascòst in un burdèl acsè cuma la Veronica (Paola Pace). Pò a gh'è la Kim (Alessandra Di Sanzo) ch'l'è na chéca e ch'la mét di anùnsi in si giurnài e Maurizio (Marco Leonardi), un prufesōr śōvan ch'al và c'n i vèć cun di bèsi.
Un dè un cliènt extracumunitàri dl’Orlanda, un maruchèṅ, al masa 'l sò papòṅ Mario (Luigi Burruano). Invéci a la Blu Blu i gh sònan dū Testimòṅ ad Géuva (Nicoletta Boris e Alessandra Costanzo) ch'i s faṅ vèrar dgénd-ag «csa vō't ch'i sìan sinc minùt p'r al nòstar Sgnōr?».
Culegamènt estéran
}}
Valentine - Appuntamento con la morte
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Inamurâ'v dal terōr.|Tagline dal film}}
Valentine - Appuntamento con la morte (Valintèṅ - Apuntamènt cun la mòrt) 'l è 'n film thriller dal 2001 ad Jamie Blanks trat da 'n rumànś ad Tom Savage, Valentine. Custâ déś migliòṅ ad dòlar, al 'n à pò purtâ a cà da piò ad trénta-siē.
In dal film i s càtan soquànt pès hard rock cuma Valentine's Day ad Marilyn Manson, Superbeast ad Rob Zombie, RX Queen di Deftones e Pushing Me Away di Linkin Park.
Sunt
Durànt la fèsta 'd San Valintèṅ la Shelley Fisher (Katherine Heigl), dòp avér snâ c'n al sò muróś Jason (Adam Harrington), la pasa da 'l ubitòri par far di autupsìi ch'la gh'à da far 'n eśàm a l'università 'l dè dòp. Lè lì lē la cata 'n maniàc cun na mascra 'd Cupîd adòs ch'al gh taja la góla.
Gl'amìghi dla vitma, la Paige Prescott (Denise Richards), la Lily Voight (Jessica Cauffiel), la Kate Davies (Marley Shelton) e la Dorothy Wheeler (Jessica Capshaw), i s càt'n a 'l sò funeràł e i dascóran c'n al detective Leon Vaughn (Fulvio Cecere) ch'al pòrta avànti gl'indàśin. Cla sira lè la Lily e Paige i càtan da drē da 'l us dal sò apartamènt na scatla 'd ciuculatèṅ ma quànd i próan a magnàr-i i védan ch'i gh'aṅ dèntar di bēg. Al bijét dal rigàl 'l è firmâ JM e a 'l dū ragàsi a gh vîṅ in mènt un sò vèć cumpàgn ad scōla, Jeremy Melton (Joel Palmer), che tuti lōr i ìvan tòlt in gir durànt la fèsta di inamurâ 'd tréd'ś an prima. In séguit la Kate, dòp avér litgâ c'n al sò muróś Adam Carr (David Boreanaz), da spés imbariàg, e ès'r-as fata na dócia, la cata la mascra 'd Cupîd darènt a 'l asinsōr.
Al sasèṅ al tórna a cupàr una dòp cl'atra al mémbri dal grup di amìghi, prima la Lily e pò la Ruthie. Durànt i masamènt al pèrd dal sangṿ da 'l naś.
Culegamènt estéran
}}
La regola del sospetto
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Fidùcia. Tradimènt. Imbròj. In dla C.I.A. gnint 'l è cum a pâr.|Tagline dal film}}
La regola del sospetto (La règla dal suspèt) 'l è thriller dal 2003 ad Roger Donaldson.
Al film 'l à muciâ sù dimóndi bèsi a i butghèṅ, da piò ad sènt migliòṅ ad dòlar, ardupiànd praticamènt i cóst, férum a quarànta-siē.
Sunt
James Douglas Clayton (Colin Farrell) 'l è 'n as dal computer. Dòp avēr mis a punt un prugràma ciamâ Spartacus, ch'l è bòṅ 'd insfilsàr-as sénsa prubléma in dal rédi infurmàtighi dal multinasiunàli, al vîṅ cuntatâ da 'n agìnt dla CIA, Walter Burke (Al Pacino), par lauràr p'r i servìsi segrét americàṅ tulénd part a 'n prugràma 'd adestramènt in na baś dita “La Fàbrica”. A 'l inìsi al ragàs al n è minga tant 'd acòrd ma quànd al s rénd cònt che Walter al gh'à di infurmasiòṅ su sò pàdar, mòrt par 'n incidènt in Perù, al decìd ad star-ag.
James al cgnós subìt un tisi 'd Miami ciamâ Zack (Gabriel Macht), ch'l à imparâ 'l persiàṅ pròpria par psēr dvintàr un dè 'n agìnt segrét, e la Layla Moore (Bridget Moynahan), na ragàsa ch'la gh piàś dimóndi fiṅ da subìt e anc chi lē la sènt quèl par lò. Dòp na próa dimóndi dûra 'd turtùra James al vîṅ scartâ par c'l incàrag lè ma l'è sōl na cumèdia strulgàda par Walter ch'al vōl che lò al faga finta 'd èsar turnâ 'n sivìl par fargàr méj la Layla esénd che chi lē l'è n'agìnta infiltràda di nemìg e la CIA la vōl savēr ch'i èṅ i sò cap.
Culegamènt estéran
}}
Il diavolo in blu
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'N investigadōr cóntar-vója. Na dóna misterióśa. Na sità curóta.|Tagline dal film}}
Il diavolo in blu (Al diàv'l in blù) 'l è 'n thriller noir dal 1995 ad Carl Franklin trat da 'n rumànś ad Walter Mosley.
A 'l cìnema 'l à muciâ sù sédas migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca dòp ès'r-an custâ vint-sèt.
Sunt
Da quànd 'l à pardû al lavōr Easy Rawlins (Denzel Washington) 'l è in buléta sparàda dònca, avénd di prubléma a pagàr al mutṿo dla cà, al decìd ad far un lavursèṅ ch'al gh'à śibî 'l sò amìg barìsta Joppy (Mel Winkler) par cònt dal gangster Dewitt Albright (Tom Sizemore), qvél ad catàr l'amànta dal candidâ sìndig Todd Carter (Terry Kinney), na dóna ch'la vistìs da spés ad blù e ch'l'è sparìda sénsa dir gnint ciamàda Daphne Monet (Jennifer Beals).
Esénd ch'a la dóna i gh piàś'n i négar, Easy al decìd 'd andàr-la a pascàr in soquànt bar frequentâ da dla gint ad culōr. In òṅ ad qvist chè chi lò al bèca 'l sò amìg Dupree Brouchard (Jernard Burks) cun la ciùca e 'l decìd ad purtàr-'l a cà insém a la sò dóna, la Coretta James  (Lisa Nicole Carson). Chi lē, ch'l'è piutòst malnéta, la s buta fra i sò bras par na gusadìna méntar Dupree 'l è a lèt ch'al pònsa. Easy al gh'astà p'r avēr dgl'infurmasiòṅ da la dóna ch'la gh diś 'd ès'r amìga dla Daphne e ch'al la pōl catàr da 'n sèrt Frank Green (Joseph Latimore).
La matìna dòp la pulisìa la và a cà 'd Easy parchè i aṅ catâ 'l cadàvar dla Coretta e lò 'l è stâ 'l ùltim a védar-la viva. Easy, sinténd pusa 'd bruśâ, al decìd ad ciamàr in ajùt un sò amìg ad quànd al stava in Tèxas prima 'd spatinàr in Califòrgna, Mouse Alexander (Don Cheadle).
Culegamènt estéran
}}
893 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 893, mo invéci 'l an 893, 't ê da 'ndèr chè) 'L 893 (otseintnovantatrī, ottocentonovantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 892 (otseintnovantadū) e 'l vin prìma edl 894 (otseintnovantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCXCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintnovantatriéśim post.
Proprietê matemàtichi
'L 893 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 19 col 47: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
3 ed nuvèmber
Al  l'è al 307śum dè dal calendàri gregoriàn (308śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 58 dè a la fin dl'an.
Praski Vitti
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Biugrafìa
Nasìd in dal 1936, all'ha stüdiä a Čeboksary e a Leningràd, e 'l s'ä specializä in d'i murales. All'ha vansì prèmi a bota: tra tüt l'Urdin adl'Amicìsia in dal 2012.
Culegamènt estéran
}}
701 (nùmer)
{{Metacaixa
Kylie Minogue
{{Metacaixa
701 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 701, mo invéci 'l an 701, 't ê da 'ndèr chè) Al 701 (setseintùn, settecentouno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 700 (setsèint) e 'l vin prìma dal 702 (setseintdū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintunéśim post.
Kylie Minogue
{{dialort | dial=Miranduléś}}
701 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Kylie Minogue
{{CITAZIONE2|I just can't get you out of my head, boy your loving is all I think about, I just can't get you out of my head, boy it's more than I dare to think about, every night, every day, just to be there in your arms, won't you stay, won't you lay, stay forever and ever and ever and ever.|A n gh la caṿ pròpria minga a tiràr-at fóra da la mè tèsta, ragàs al tò amōr 'l è tut qvél ch'a pèns, a n gh la caṿ pròpria minga a tiràr-at fóra da la mè tèsta, ragàs 'l è da piò ad qvél ch'a pòs pinsàr-ag sù, tut al nòt, tut i dè, sōl p'r èsar lè fra i tò bras, andrà't via? t alvarà't sù? armàgn par sèmpar, tut al tèmp.|Can't Get You Out Of My Head, 2001|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
La Kylie Ann Minogue (Melbourne, 28 ad Mars dal 1986, a s lèś /mɪˈnoʊɡ/ in ingléś) l'è na cantànta, stilìsta e atōra austragliàna naturaliśàda britànica, mémbra d'l Órdan d'l Impēr Britànic da 'l 2008.
In dla sò caréra l'à vindû da piò ad nuànta migliòṅ ad disc. Al sò sìngul più famóś, Can't Get You out of My Head dal 2001, 'l è stâ bòṅ ad finìr in dla lista di sènt braṅ più vindû dla stòria dla mùśica. Àtar sò pès cgnusû dimóndi i èṅ Spinning Around, I Should Be So Lucky, Love at First Sight, In Your Eyes, Kids (fat insém a Robbie Williams), Slow, I Believe in You, On a Night Like This, Confide in Me, The Loco-Motion, Wow e Where the Wild Roses Grow (cantâ insém a Nick Cave).
Culegamènt estéran
}}
San Prôsper ed Rèz
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
.spreadbetting
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
San Prôsper ed Rèz
Prôsper (… - Rez, 25 zógn 466) (Prospero in italiân) l'é stê vèschev ed Rèz, as pèinsa per 22 ân; venerê da la Cēşa catôlica.
Véta
Pôch as sà ed la só véta, mó i documèint a testimônien che ló l'é stê dabòun vèschev ed Rèz int al V sècol.
A pêrlen ed ló dō prèdichi dal X sècol, óna per la véta e 'n' êtra p'r al spustamèint dal só côrp: al vîn arcurdê p'r al só sèins ed caritê; l'é al sânt prutetōr ed Rèz, ânca se la catedrêla an n'é mia dedichêda a ló: a Rèz, invēce, a gh'é incòra la cēşa ed Sân Prôsper, fâta tirêr só dal vèschev Emeraldo.
Arléqui
Int al 962 al vèsch Emeraldo l'à spustê al só arléqui int la catedrêla ed Santa Maria int al cèinter ed la sitê, mèinter a s'ērea drē tirêr só la cēşa dedichêda a Prôsper. Còsta l'é pó stêda finîda dal vèschev ch' é gnû dôp Tenzo (Tenzone) int al 979 cun al nòm ed "Sân Prôsper ed Castèl", per arcgnòserla da còla int al bōregh di Strinê fōra dal mûri, la nōva cēşa la vîn cunsacrêda da Gregorio V int al 997. Int al XVI sècol la cêsa la vîn arfâta dal Luca Corti e Matteo Fiorentino só incâregh dal Cmûn e cunsacrêda int al 1543, al côrp ed Prōsper l'é sòt al grôs l'altêr.
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun ed  San Prospero di Reggio Emilia trâta da it.wikipedia.org.
}}
Buio Omega
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un destîṅ pèś dla mòrt!|Tagline dal film}}
Buio Omega (Scûr Òmega), cgnusû anc c'n al tìtul 'd In quella casa... buio omega, 'l è 'n film ad scarésa dal 1979 ad Joe D'Amato ch'al tōś spunt in dal sugèt da n'atra pelìcula dal 1966, Il terzo occhio ad Mino Guerrini.
La part dal prutagunìsta l'è stada dada a Kieran Canter che pò al s è mis a far 'l atōr pòran.
Sunt
Francesco (Kieran Canter) al fà 'l imbalsamadōr e al viṿ insém a la guvernànta Iris (Franca Stoppi) dòp ch'i sò genitōr i èṅ mòrt. P'r al fat che la dóna l'è inamuràda 'd lò in segrét, un dè la decìd ad pagàr na stria par far un surtiléǵ vudù a la sò muróśa, l’Anna (Cinzia Monreale), par via ch'a gh sucéda quèl ad brut e avér acsè camp lìbar sèg. Quànd l’Anna la mōr dabòṅ, Francesco al decìd ad tiràr-la fóra da la fòsa e 'd imbalsamàr-la p'r avér-la sèmpar sèg in dal sò lèt. Na ragàsa ch'la fava 'l autostop (Lucia D'Elia) la 'l bèca e lò al la masa, pò l’Iris la 'l ajùta a far-la sparìr in d'l àcid dòp avér-la fata a pès cun na manàra.
187
Al 187 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Buio Omega
Sunt
Francesco al và a cùrar in un parc e 'l incróśa na ragàsa ch'la s è fata mâł a 'n pē (Anna Cardini). Dòp avér-la purtàda a cà sua par curàr-la i dū i finìs'n a lèt ma quànd la śōvna la fà a mènt che darènt a lē a gh'è 'n cadàvar, la taca a sigàr. Par far-la taśēr Francesco al gh tira 'n cōlp pò, cardénd-la mòrta, al la buta in dla stua cun 'l ajùt dla guvernànta. La ragàsa la s mōṿ incóra ma par pôc parchè la mōr bruśàda in dal fōg.
A cal punt lè l’Iris la s fà avànti e la gh admanda 'd spuśàr-la e ad far sparìr al còrp ad l’Anna. Al ragàs al gh'astà ma a pat ad tgnir al cadàvar sèmp'r in dla vila.
Culegamènt estéran
}}
CO.RO.
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Do you see what I mean talking 'bout fever, the fire burns inside of me and you can quench me easily so let me hold you and squeeze you like a fool because I'm crazy about you when you sit down and cross your legs, cross your legs, temptation.|Capìs-at quànd a dascór ad févra? Al fōg al bruśa dènt'r ad mè e tè 't al pō śmursàr facilmènt dònca lasa ch'at tégna sòdi e ch'at strica cuma 'n stùpid parchè a n capìs più gnint quànd ta t mét a sēdar e 't incrōś al gambi, 't incrōś al gambi, tintasiòṅ.|Temptation, 1994|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I CO.RO. i èṅ stâ 'n grup muśicàl itagliàṅ (o méj, un prugèt muśicàl) cgnusû in d'l àmbit dl'eurodance e dla dance melòdica. Al nóm dla banda al mét insém al primi létri di cugnóm di dū prudutōr, Emanuele Cozzi dit "Paps" e Maurizio Rossi. Al cantànt 'l éra Jay Rolandi.
In dla sò caréra, duràda da 'l 1992 a 'l 1999, i aṅ fat vgnir fóra 'n àlbum in dal 1994 intitulâ "The Album" e soquànt sìngui, al più famóś di quài 'l è stâ Because the Night, cover 'd un pès dla Patti Smith, ch'in dal 1992 al gh l'à cavàda a finìr a 'l prim pòst in clasìfica in Itàglia e in Spaggna, a 'l sèst in Frància e faghénd bèṅ anc in Germàgna (16) e Àustria (14).
Insém a Rolandi, al grup 'l à da spés druâ anc di atri cantànti cuma la Taleesa e la Lyen.
.trading
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
186
Al 186 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Ninfomanìa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} Ninfomanìa, o furōr edl ùter, l'è na paròla despès druèda in dla stòria dla Medśèina e dla Psichiatrìa infìn a minga trôp tèimp fà, per ciamèr n'eśagerasiòun edl istìnt sesuêl ed cal dòni.
Al prìm a ciamèr acsè cl'asidèint chè, 'l era stê al dutōr De Bienville ch'al gh'n ìva anc escrìt in sìma in dal só tratê dal 1771 "La Nymphomanie, ou Traité de la fureur utérine", un lìber dimòndi alśû e tradòt in diferèinti lingui, in cal perìod là.
Colegamèint estèren
}}
25 ed nuvèmber
Al  l'è al 329śum dè dal calendàri gregoriàn (330śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 36 dè a la fin dl'an.
612 (nùmer)
{{Metacaixa
Èter progèt
}}
.cfd
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
1069 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1069, mo invéci 'l an 1069, 't ê da 'ndèr chè) Al 1069 (milessantanōv, millesessantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1068 (milessantòt) e 'l vin prìma dal 1070 (milestànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MLXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milessantanoveśim post.
Colegamèint estèren
}}
Bég luzoór
Adûlt
I adûlt ed bég luzoór i'én caraterisé da'na pélà môla, da dù oòć grând e da sés sanfi curti. In gènar i g'an di coloór smoòrt e smóltì: i masć dil sòrti evropèi i én nigór e giäld o ròss in cò, il fèmni i én tutì scuri o in un quälc cäs gialdén'ni.
Tutì il sòrti'd la famija i gan la caratéristica éd fär luza da von o pù toc ed la còvà, ed sòlit col terminäl, tòc ch'i én transparént da la pärta dal stomégh. L'é un fénòméno c'al vén ćiamé bioluminésénsa e a pära che ogni sòrta ed bég luzoór la gâpia'na fraquénsa ed lampégiameént e una luminositè difarénta da chiätri.
Al lampegiameént chi fan al sérvisà par catäros e acopiäros e di fati, spécialmént in chil zoni chi én pu iluminédi artificialmeént, i én a dré sparír.
Lärva
Il lärvi i én generalmént tutì nigri parò a seconda'd la sòrta a gh'n'é anca ed ćiasèdi ed giäld o'd roósa.
Il lärvi i s'movén ed nòta anca se n'le miga difìcil catärni'n gir ed gioórén a câza o p'r i fat loór. I magnón ätor che dil coòcli, bésti gnudi pu räri anca lor, e còsté l'é n'ätor ed chi motiv par cui i bég luzoór i én gnu sempór pu rär.
Oóv
I oóv, ch'i vénén mis sò a tàca di sass sven a dl'âcua, i polén fär luza anca loór.
1275 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1275, mo invéci 'l an 1275, 't ê da 'ndèr chè) Al 1275 (milduśeintestantasìnc, milleduecentosettantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1274 (milduśeintestantaquàter) e 'l vin prìma dal 1276 (milduśeintestantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCLXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milduśeintestantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
894 (nùmer)
{{Metacaixa
Nick Kamen
{{Metacaixa
894 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 894, mo invéci 'l an 894, 't ê da 'ndèr chè) 'L 894 (otseintnovantaquàter, ottocentonovantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 893 (otseintnovantatrī) e 'l vin prìma edl 895 (otseintnovantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCXCIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintnovantaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
Clasificasiòun internasionèl dal funsionamèint, dla diśabilitê e dla salùt
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La Clasificasiòun internasionèl dal funsionamèint, dla diśabilitê e dla salùt ("International Classification of Functioning, Disability and Health" in ingléś), scurtê in ICF o ICFDH, l'è na clasificasiòun scrìta da l'OMS in dal 2001 per mètr ordin e clasifichèr el condisiòun ed salùt e 'd melfunsionamèint dal pèrti dal corp di cristiàṅ. Insèm a ètri dû clasificasiòun, i ICD e l'ICHI, l'OMS la mèt órdin, dòp dimòndi próvi, ala clasificasiòun di grèd ed funsionamèint dal diferèinti perti dal corp. L'ICF la vèd el funsionalitê e i melfunsionamèint cme in armisćiamèint e ch'i ciàpen dagli influèinsi col condisiòun ambientèli e personèli dal cristiàṅ ch'a s è drē a guardèr. E dòunca, la manéra 'd clasifichèr e 'd considerèr el diferèinti prestasiòun, l'armisćiarà anca questachè i diferèint funsionamèint fiśiològic dla persòuna col dificoltê o 'l facilitasiòun ambientèli indû chelò 'l s cata. Tut i an l'OMS la giusta la Clasificasiòun e la la mèt a dispośisiòun. In Itàglia i agiornamèint i s caten in dal "Portale italiano delle classificazioni sanitarie".
In dal 2007 a in gniva fóra la versiòun ICF-CY, a dìr for children and youth, ch'la descòr di putèin e di ragàs.
Nick Kamen
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Clasificasiòun internasionèl dal funsionamèint, dla diśabilitê e dla salùt
{{CITAZIONE2|The ICF-CY is intended for use by clinicians, educators, policy-makers, family members, consumers and researchers to document characteristics of health and functioning in children and youth. The ICF-CY offers a conceptual framework and a common language and terminology for recording problems manifested in infancy, childhood and adolescence involving functions and structures of the body, activity limitations and participation restrictions, and environmental factors important for children and youth. With its emphasis on functioning, the ICF-CY can be used across disciplines, government sectors and national boundaries to define and document the health, functioning and development of children and youth.|L'ICF-CY l'è stèda pinsèda perchè ch'i la dróven i dutōr, i educadōr, quī ch'a fà 'l lēś, i famiglièr, i consumadōr e i arsercadōr per documentèr el caraterìstichi ed salùt e 'd funsionamèint di putèin e in di ragàs. L'ICF la śibìs na clasificasiòun e na manéra comùn ed ciamèr i lavōr per registrèr i probléma gnû fóra 'd lung a l'infàṅsia e l'adolesìnsia ch'a riguèrda 'l funsionamèint e 'l strutùri dal corp, el limitasiòun agli ativitê e 'l restrisiòun ala partecipasiòun, e i fatōr ambientèl inportànt pr i putèin e i ragàs. Con l'inportànsa che l'ICF -CY la dà ai funsionamèint, l'ICF-CY la s pōl druèr a cavàl dal disiplìni, i setōr dal guèren e i cunfìn nasionē per parlèr dla salùt e documentèrla, documentèr al funsionamèint e 'l śvilùp di putèin e di ragàs.|Introdusiòun a 'l Manuèl edl'ICF-CY dal 2007.|DIALETTO={{carpś}}|LINGUA={{en}}}}
Colegamèint estèren
}}
Nick Kamen
{{CITAZIONE2|Each time you break my heart a little voice inside me cries, no matter what you do or say, I'm gonna love you, I'm gonna love you anyway and if you're so sure that I'm not your kind how come you can't just walk away, in the beginning we were nothing but glad, those were the best days that we ever had.|Tut al vòlti ch'ta m scavś al cōr na vōś pìcula la m piànś dèntar, a n è minga impurtànt qvél ch'at fà o 't dì, mè a t vurò bèṅ, a t vurò bèṅ in tut al manéri e s'at sē acsè sicûra ch'a n sòṅ minga 'l tò tip parchè n và't minga via? A 'l inìsi a séran gnint àtar che cuntènt, chi dè lè i èṅ stâ i più bèi ch'a ém mai abû.|Each Time You Break My Heart, 1986|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Ivor Neville Kamen, cgnusû méj cuma Nick Kamen (Harlow, 15 'd Avrìl dal 1962 – Lóndra, 5 ad Maǵ dal 2021), l'è stâ 'n cantànt e mudèl ingléś.
Al sumiliàva dimóndi a Elvis Presley da śōvan.
Biugrafìa
Dòp avēr studiâ a la St Marks RC Comprehensive School, a 'l inìsi di an Utànta al taca na caréra da mudèl. Al dvènta famóś in tut al mónd par la reclàm dla Levi's in dua 'l s cava via 'l braghi par lavàr-li in na lavandarìa, armagnénd in bòxer in mèś a la gint spétand ch'i s sughìsan. La Madonna la gh buta gl'òć adòs e in dal 1986, insém a 'l prudutōr Stephen Bray, la gh śibìs ad cantàr un pès scrit da lē da 'l tìtul Each Time You Break My Heart. Al braṅ al mùcia sù 'n bèl sucès in Európa finénd a 'l quìnt pòst in dal Régn Unî.
In dal 1987 Nick al fà vgnir fóra 'l sò prim àlbum Nick Kamen cun soquànti cover soul e rhythm and blues. Al secónd disc, registrâ in di Stat Unî, 'l è dal 1988 e al s intìtula Us e 'l gh'à dimóndi sucès in Itàglia (secónd pòst in clasìfica), cun la Madonna ch'la fà i côr in dal sìngul Tell Me.
In dal 1990 Nick al fà catàr in di negòsi Move Until We Fly, un disc più madûr cum a s pōl sintìr anc in dal prim sìngul, I Promised Myself. Al sò ùltim disc 'l è ad dū an dòp, Whatever, Whenever, ma 'l è 'n fiàsc. Al cantànt al gh la dà sù e 'l càmbia mistēr tacànd a far al pitōr e sparénd da 'l mónd dal spetàcul.
Uccellacci e uccellini
{{Metacaixa
1623 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Nick Kamen
Biugrafìa
Al mōr a sinquànta-nóṿ an p'r al càncar.
1623 (nùmer)
Al 1623 (mileseseintvèinttrì, milleseicentoventitré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1622 (mileseseintvèintdū) e 'l vin prìma dal 1624 (mileseseintvèintquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDCXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseseintvèinttrìésum post.
Śgriśōr
{{Metacaixa
1623 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 1623 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 con 'l 541: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Śgriśōr
{{dialort | dial=Carpśàn}} Al śgriśōr (brivido in itagliàṅ) 'l è na termarìa sutìla ch'a vìn ai cristiàṅ quand i gh'àn dimòndi pavùra ed quèl, o anc ch'a gh'vègna dal frèd.
Colegamèint estèren
}}
Uccellacci e uccellini
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na cumèdia anti-cunfurmìsta su dal ròbi sèri 'd PIER PAOLO PASOLINI.|Tagline dal film}}
Uccellacci e uccellini (Uślàs e uślèṅ) l'è na cumèdia dramàtica dal 1966 ad Pier Paolo Pasolini, giràda in biànc e négar. Al film al s vèra c'n al braṅ umònim cantâ par Domenico Modugno e scrit p'r Ennio Morricone e Pier Paolo Pasolini.
La pelìcula, preśentàda a 'l 19{{sup|śum}} Fèstival ad Cannes, l'è finìda in dla lista di sènt film itagliàṅ da salvàr anc s'l al film 'l è stâ qvél cun Totò ch'l à muciâ sù ad méno.
Sunt
Totò Innocenti (Totò) e sò fiōl Ninetto (Ninetto Davoli) i èṅ drē a giràr p'r al campàgni dintór'n a Róma quànd, a n sèrt punt, i incróśan par caś un córuv, 'n inteletuàł ad sinìstra 'd prima dla mòrt ad Palmiro Togliatti. 'L uśèl al cònta lōr na stòria di tèmp ad San Fransésc quànd chi lò 'l iva urdnâ a dū frâ 'd evangeliśàr i falchét e 'l pasarìni, un quèl dimóndi difìcil parchè cal bèsti lè i n cumbinàvan briśa.
I dū óm i cuntìnuan al sò viàś cun 'l uśèl che però al gh tîṅ adrē par cuntinuàr a far-ag la muràł da sapientòṅ ch'al sà tut lò. Totò e Ninetto i s férman a dascórar cun dla gint ch'la pasa da 'd lè, pò i cgnósan na putàna ciamàda Luna (Femi Benussi) ch'la fà sès sèg. Esénd ch'al córuv al gh stà sèmp'r adòs, stuf dal sò ciàcri, i al masàn par pò magnàr-al rustlî.
Culegamènt estéran
}}
Un gatto nel cervello
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Hitchcock 'l à invintâ al śgriśōr, Fulci al 'l à giustâ méj.|Tagline dal film}}
Un gatto nel cervello (Un gat in dal sarvèl) l'è na pelìcula ad scarésa dal 1990 ad Lucio Fulci. Al film 'l è impinî ad séni ad masamènt tiràdi fóra da di atri òpri dal regìsta rumàṅ cuma Quando Alice ruppe lo specchio e Il fantasma di Sodoma e soquànti da Non avere paura della zia Marta e da Massacre ad Mario Bianchi e da Bloody Psycho ad Leandro Lucchetti.
Al tìtul, che a 'l èstar 'l è Nightmare concert, al fà riferimènt a 'l fastìdi ch'al prutagunìsta dla pelìcula al sènt in dla sò tèsta cuma s'in dal sò tésć a gh fus un gat ch'al gh gira dèntar.
Sunt
A sucéd però che dla gint la taca a murìr dabòṅ e al sasèṅ a parév èsar pròpria Lucio Fulci.
Culegamènt estéran
}}
Caio Blat
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Caio Blat, (São Paulo, 2 ed zógn dal 1980) all'è n'atòr brasigliän ad sìnima e ad televisiòn.
All'ha cmanciä a laurä ind'la püblisitä quant all'era amò un fiulëin. In dal 2007 al s'è spusä con l'atòra Maria Ribeiro e in dal 2010 i g'han vìd un fiulëin, Benedict.
Riferimëint
}}
Scûr
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
I scûr gl'ìn na manéra 'd tgnìr sarèdi 'l fnèstri, sìa da 'l frèd che da 'l cheld che dala lûś, dôp di véder.
A gh'è soquànti sorti diferèinti 'd scûr, a secònda ch'i gh'àpien ùna, dū o più anti, sàinsa o con dal sfèsli, ch'i s sèr'n a batèint, a lìber, a scòrer, e vìa descurènd. In dal pasê i s éren vìst fât sōl ed lègn, mo a 'l dè 'd incō i s caten anca 'd alumìni, e in PVC.
Referèinsi
}}
Triculōr Italiân
La stôria dal Triculōr Italiân
Al  Triculōr Italiân, (Tricolore Italiano in italiân) cme bandēra nasionêla, la nâs a Rèz al 7 znêr  1797, quând al Parlamèint ed la Repóblica Cispadâna, só prupôsta dal deputê Giuseppe Compagnoni, al stabilés: "…che si renda universale lo Stendardo o Bandiera Cispadana di Tre Colori Verde, Bianco, e Rosso, e che questi tre Colori si usino anche nella Coccarda Cispadana, la quale debba portarsi da tutti". Mó perché prôpria sté trî culōr? Ind l ’'Itâlia dal 1796, traversêda dal vitoriōşi armêdi napoleònichi, al tânti repóblichi d’ispiraziòun giacubèina ch’ îven cambiê i véc Stêt ditatōr àn siēlt quêṣi tóti, cun variasiòun ed culôr, bandêri sgnêdi da trèi fâsci cumpâgni, ed sicûr inspirêdi al mudèl francèiṣ dal 1790. E ânca i repêrt militêr "italiân", més insèm a chi tèimp là a sustgnîr l'esêrcit ed Bonaparte, gh’îven dal bandēri fâti a la ‘stèsa manēra. In particulêr, i stindêrd regimentêl ed la Legiòun Lumbêrda mustrêven, gióst, i culōr biânch, ròs e vèird, che fêven pêrt dal j abitódin antîghi dal pôpol lumbêrd: al biânch e al ròs, difâti, fêven figûra ind al vèc stèma dal cmûn ed Milân (crōṣ ròsa in séma al biânch), mèinter vèird j èren, fîn dal 1782, al divîṣi ‘dla Guèrdia cèvica milanèiṣa. Culōr cumpâgn, pó, gnivèn druvê ânch ind i stindêrd ed la Legiòun Italiâna, ch’la metîva insèm i suldê ‘dl' Emélia e ‘dla Rumâgna, a gh’ é al chêş che còsta sia la ragiòun ch’ l’à cucê la Repóblica Cispadâna ed metrî ind la só bandēra. Al cèinter 'd la fâsa biânca, al stèma ‘d la Repóblica, un portafrèci cun dèinter quâter frèci, (a sêgn dal quâter sitê Rèz, Mòdna, Frêra, Bològna), circundê da ‘na curòuna ed lâver guarnî cun un  troféo d’ êrmi.
L'època napoleònica
La prèma campâgna d'Itâlia, che Napoleòun al fà tr’ al 1796 e al 1799, l’arbêlta al vèc sistèma de Stêt che spartîven l’Itâlia. Al só pôst nâsen tânti repóblichi giacubèini, ed sêgn democrâtich: la Repóblica Ligure, la Repóblica Romana, la Repóblica Partenopea, la Repóblica Anconitana.
Dimòndi vînen batûdi dal cuntratâch austro-rōs dal 1799, da l’j êtri s’unîven, dôp la secònda campâgna d'Itâlia, in dal Règn Itâlich, che al srè durê fîn al 1814. Epór, al j êren la prèma vòja d’indipendèinsa in dal nôster Risorgimèint. E l’è stê prôpira in chi ân lé che la bandēra la vîn sintîda mìa pió cme sègn ed la faméja reêla o militêr, mó cme sègn dal pôpol, dal libertê cunquistêdi e, dòunca, ed la nasiòun ‘stèsa.
Al Risorgimèint
Ind i trèint’ân dóp al Congrès ed Vièna, la bandēra Triculōr l’è stêda fughêda da la Restauraṣiòun, ma la continvê ad èser tirêda só, cme insègna ed libertê, ind al rivólti dal 1831, ind al rivólti masiniàni, ind la  disperêda imprèiṣa di fradê Bandiera, ind al rivólti ind i Stêt dla Cēṣa. Dapertót in Itâlia, al biânch, al ròs e al vèird alōlen dîr ‘na cumûna spèransa, ch’la infiâma al pasiòun e l’imaginasiòun di poēti: "Raccolgaci un'unica bandiera, una speme", al scrèv, in dal 1847, Goffredo Mameli in dal só Canto degli Italiani. E quând s’arvès la stagiòun dal '48 e al permès a la Costitusiòun, ch’la bandēra là, la dvèinta al sègn ed ‘na rivîncita nasionèla, da Milân a Venèsia, da Ròma a Palermo. Al 23 mêrs 1848 Carlo Alberto al pêrla al popolasiòun dal Lumbêrd Vènet cun al famōṣ proclàma ch’al dà la nōva ed la préma guèra d'indipendèinsa e al finés cun al parôli:"(…) per viemmeglio dimostrare con segni esteriori il sentimento dell'unione italiana vogliamo che le Nostre Truppe(…) portino lo Scudo di Savoia sovrapposto alla Bandiera tricolore italiana." Al stèma ed la faméja reêla a gh’è stê zuntê ‘na bordûra culôr aṣór, per fêr in môd che la crōṣ e al câmp dal scûd a s’ armes’césen mìa  cun al biânch e al rós dal strési ‘dla bandēra.
Figûri tôti dal Sit dal Quirinêl
Da l'unitê ai nôster dé.
Al 14 ed mêrs dal 1861 vîn dichiarê la nâsita del Règn d'Itâlia e la só bandēra l'à continvê ad èser, per abitódin, còla ‘dla préma guèra d’indipendèisa. Mó la mancânsa ed ‘na lèg in propôsit - fâta sōl per i stindêrd militêr – al pôrta a fêr dal bandêri cun figûri divêrsi da l’originêl, adiritûra zò ed règola. Sōl in dal 1925 vîn stabilî, per lèg, i mudê ‘dla bandēra nasionêla e ‘dla bandēra de Stêt. A cósta ché (da druvèr ind i palâs dla faméja reèla, ind al parlamèint, ind i ufési e ind al rapreṣentânsi diplomâtichi) a vîn  zuntê al stèma la curòuna reêla. Dôp la nâsita dla Repóblica, un decrêt ed lèg  dal Presidèin ed la Repóblica dal 19 zógn dal 1946 al fésa la figûra pruvişôria ‘dla nōva bandēra, confermêda da l'Asembléia Costituèint ind la sidûda dal 24 mêrz dal 1947 e mésa ind l’articól 12 ed la nóstra Chêrta Costitusionêla. E ânca ind al sèch linguâg dal verbêl a’s pōl còjer tóta l'emosiòun dal mumèint.
Al Presidèint (Ruini) :
Pongo ai voti la nuova formula proposta dalla Commissione: "La bandiera della repubblica è il tricolore italiano: verde, bianco e rosso, a bande verticali e di eguali dimensioni".
L'é apruvêda. L' Asembléia e al póblic dal tribûni a’s mèten in pē. L’é un lòngh ciucamèint ed mân.
.online
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
Pirùca
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Pirùca 'l è 'n quèl ch'al s mét in cô p'r avēr di cavìi nóṿ ad sōvar 'd qvéi naturài o a 'l sò pòst s'i èṅ crudâ tut o in part par di mutìṿ genètic, ad stress o par di tratamènt mèdag cuma la chèmio. La pōl èsar fata 'd cavìi umàṅ (i vànan fòrt qvéi dal dóni indiàni), da pēi 'd cavàl o 'd materiàł sintètig.
L'è druàda par di mutìṿ estètig, ad mòda, par far i cretèṅ, religióś o anc par salvàr e prutèś'r i cavìi da gl'agìnt atmusfèric (a sucéd specialmènt a i négar). La s tîṅ sòdi a la pèl dal crani druànd dla còla o dal lasi.
Anc in di tèmp antìg di egisiàṅ, di asîr e di rumàṅ la gint la li druàva. Al pirùchi 'd chi óm, ch'i pèrd'n i cavìi par via di fulìcui dla tèsta sensìbil a 'l testusteròṅ, i èṅ ciamàdi toupet.
Culegamènt estéran
}}
1856 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1856, mo invéci 'l an 1856, 't ê da 'ndèr chè) Al 1856 (mileotseintsinquantasē, milleottocentocinquantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1855 (mileotseintsinquantasìnc) e 'l vin prìma dal 1857 (mileotseintsinquantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintsinquantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
185
Al 185 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Def Leppard
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|You got the peaches, I got the cream sweet to taste, saccharine, 'cause I'm hot, say what, sticky sweet from my head, my head, to my feet, do you take sugar? one lump or two? Take a bottle, shake it up, break the bubble, break it up, pour some sugar on me, ooh in the name of love, pour some sugar on me, c'mon fire me up, pour your sugar on me, oh I can't get enough.|Tè 't gh'à i pèrśag, mè a gh'ò la créma dōlsa da tastàr, sacarìna, parchè a sòṅ bujènt, dì quèl, dōls ch'a m s taca incòsa da la tèsta, la mè tèsta, a i pē, vō't dal sùcar? Un quadartèṅ o dū? Tó na butìglia, squàs'-la bèṅ, vèra la bóla, śbrag'-la, vèrs'um dal sùc'r adòs, ooh, in dal nóm d'l amōr, vèrs'um dal sùc'r adòs, dai-mo impìs'um, vèrs'um dal sùc'r adòs, oh a n gh 'n ò minga asè.|Pour Some Sugar On Me, 1987|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}