cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vero come la finzione
Sunt
In cal méntar, da na quàlc banda dla sità, la scritōra Karen Eiffel (Emma Thompson), jutàda par la segretària Penny Escher (Queen Latifah), la n sà pròpria minga cuma far murìr al prutagunìsta dal sò ùltim lìbar, 'n ispetōr dal tasi ciamâ Harold Crick.
Culegamènt estéran
}}
384 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 384, mo invéci 'l an 384, 't ê da 'ndèr chè) Al 384 (terśeintutantaquàter, trecentottantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 383 (terśeintutantatrī) e 'l vin prìma dal 385 (terśeintutantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCLXXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintutantaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
Delési estèinsi
Al Delési Estèinsi (Delizie Estensi in italiân) în un insèm ed 19 véli, casèin ed câsa e ritîr estîv ind la pruvîncia ed Frêra e ind la zôna ed la Vâl Padûṣa e fâti tirêr só da la faméja 'd j Este in un peréiod ch'al và da la fîn dal '300 a metê dal '500. Al “Delési estèinsi”, cun la sitê ed Frêra e al Pêrch dal Dêlta dal Po în dal “patrimòni mundiêl ed l ' umanitê”ed l' UNESCO. Al pió cgnusûdi în Schifanoia e Belriguardo. Quêṣi tóti êren coleghêdi cun l'alōra capitêla Frêra cun di canêl e véi d'âcva.
Francfòrt
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Francfòrt o Francfòrt su 'l Mên (Frankfurt am Main in tedésc, a s lèś [ˈfʁaŋkfʊɐ̯t am ˈmaɪ̯n]) l'è na sità dla Germâgna ad dagnóra setsènt-mila abitànt, la quìnta più granda dal paéś dòp Berlîṅ, Ambûrg, Mònag 'd Bavéra e Culògna e la più impurtànta dla regiòṅ dl'Àssia. Miténd insém tut i cumùṅ dl'àrea metrupulìtana la riva a sinc migliòṅ e mèś 'd abitànt.
In sità a gh pasa 'l fiùm Mên e i s èṅ stablìdi lè la Banca Federàla Tedésca, la Banca Sentràla Europea e la Bórsa 'd Francfòrt, la tèrsa più impurtànta a 'l mónd cuntànd i scambi asiunàri. Dū i èṅ i giurnài stampâ chè: al Frankfurter Allgemeine Zeitung e al Frankfurter Rundschau.
Durànt la secónda guèra mundiàla i bumbardamènt i aṅ śbatû śò al 70% di palàs e praticamènt tut al sèntar stòric. Adès l'è divìśa in sédas distrét (ortsbezirke) e la pōl cuntàr fra i sò sitadèṅ su vintsèt-mila turc e quatórdas-mila itagliàṅ, cruàt e pulàc a 'l incìrca (dat dal 2014).
Al sò sìndig, da 'l 2012, 'l è al sucialìsta Peter Feldmann.
Petnadûra (têsil)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Fargo (film)
{{Metacaixa
Petnadûra (têsil)
La petnadûra l' è 'na pèrt dal procès edla filadûra têsil. Al sô mistēr 'l è quèl ed mèter tuti drìti el fìbri têsil dal naster cardê subìt dòp edla cardadûra e tulènd vìa, in cla manéra chè, el fibrèini piò curti ch' i nn' în mìa ùtil dèint'r un filê. La prośecusiòun dal procès ed filadûra la vōl che 'l naster petnê al vègna dòunca stirê, per cumprìmer e cumpatèr incòri el fîbri in dla previśiòun 'd furmèr al stupèin têsil.
Fargo (film)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Petnadûra (têsil)
Culegamèint estèren
}}
Fargo (film)
{{Film }}
{{CITAZIONE|Dimóndi quèi i pōlan sucédar in dal bèl mèś dal gnint.|Tagline dal film}}
Fargo (id.) 'l è 'n film dramàtic dal 1996 di fradèi Coen. 'L è stâ preśentâ a 'l 49śum Fèstival ad Cannes in dua 'l à vins al prèmi par la regìa, inóltar 'l à purtâ a cà anc dū Prèmi Òscar par la senegiadùra minga uriginàla e par l'atōra prutagunìsta, la Frances McDormand. In dal 2006 'l è anc stâ sarnî p'r èsar tgnû dacàt in dla National Film Registry dla bibliutéca dal Cungrès di Stat Unî.
La pelìcula l'è custàda sèt migliòṅ ad dòlar ma pò la 'n à muciâ sù da piò ad ssanta.
Sunt
Quànd però chi lōr dū i rapìsan dabòṅ la Jean, al pàd'r ad sò mujér al vōl catàr n'atra sulusiòṅ ad qvéla ad pagàr al riscàt subìt e al n è mia tant d'l avìś ad dar-'g i bèsi acsè in sl'ùngia, cun Jerry ch'al fà da tut p'r a n ciamàr minga al fòrsi d'l órdan. Durànt al viàś in furgòṅ di rapidōr però a sucéd 'n imprevìst: la pulisìa la i férma lung la via e Gaear al cópa 'n agînt e anc dū testimòni. L'investigadōra Marge Gunderson (Frances McDormand), anc s'la gh'à 'd avér fiōl esénd a 'l sètim méś, la tōś in maṅ al caś.
Duchêt ed Mòdna e Rèz
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
Stêt italiân (int al peréiod ed mâsima grandèsa al gh’îva dèinter ânca al Duchêt ed Mâsa e Carêra) in véta, cun un intervâl fr’al 1798 e al 1814, dal 1452 al 1859, sòta al pusès ed la faméja 'd j Este.
Urègin: i pusès estèins
Al cmûn léber ed Mòdna int al 1288, a câşva da lôti civîli fra al faméj di nôbil dal pôst, l’îva rinuncê a la libertê comunêla cun al sotomètres a Obizzo II d'Este, marchèiş e Frêra. Un ân dôp ânca Rèz la s’ēra zibîda a Obizzo II ch’lé dvintê acsé sgnōr de sté dō pruvînci cme fevdatâri ed l’imperadōr, mèinter a Frêra al l’ēra dal Pêpa.
Int al 1452 Borso d'Este (1413-1471) l’îva ricevû da l’imperadōr da Sâcher Rumân Impēr Federico III al tétol ed Dóca 'd Mòdna e Rèz e int al 1471 dal Pêpa Paolo II al tétol ed Dóca 'd Frêra.
La pèrdita ed Frêra
Al 27 utòber 1597 al murîva Alfonso II d’Este, ch’ àn n’îva mìa ‘vû di fiō sibèin ch' a’s fōs spusê trèi vôlti e sibèin che al famōş strôlegh Nostradamus al ‘gh avés pervést la nâsita ‘d un fiōl mâs’c da la têrsa mujēra. Alfonso II l’îva sgnê per testamèint al cuşèin Cesare d'Este cme só erêd e sucesōr, mó an n’é mai stê arcgnusû dal pêpa Clemente VIII (Ippolito Aldobrandini ed Fân), che, dôpa cîrca 260 ân ed bòun gvêren d’ j Estèins dal fèdev papêl, al vrîva turnêr èser al padròun ed Frêra, dvintêda int al ‘500 un cèinter ed dimòndi valōr artéstich e culturêl e cun ‘na cōrt splèndida. Al Pêpa al pinsêva difâti Cesare ûn mìa ed la ‘stèsa râsa 'd Alfonso I d'Este, che l’îva spuşê préma Anna Sforza e pó, môrta còsta, Lucrezia Borgia e l’îva ‘vû quâter fiō, du legétim Ercole II d'Este, còl che al gh’é gnû dôp, e Ippolito II d'Este cardinêl e dû da Laura Dianti che, cun pôca fantaséia, l’îva ciamê  i dû fiō Alfonso e Alfonsino.
Al nutèsi che cuntêven i fât ed lèpoca a dîşen che Alfonso I "...per soddisfare la sua esuberanza.... si provvide di una concubina..." Laura Dianti fiōla ‘d ûn ed Frêra ch’ al fêva al brèti, ch’ al l’à pó spouşeda préma ed murîr e ch’al gh’à regalê la Delésia dal Verginèiṣ e l’à dê al fiōl Alfonso al teritôri ed Muntèc, purtê a marcheşêt da l’imperadôr Ferdinando.
Alfonso l’à spuşê Giulia della Rovere fiōla dal dóca d’Urbino e da sté matrimòni é nasû Cesare, che al Pêpa an n’à mìa vrû cunsiderêr ed la ‘stèsa râsa d’ j Estèins, cun al citêr ‘na bòla papêla ed Pio V ch’al scartêva dal sucesiòun, ind i fèdev ed la Cêşa, quî mìa ed la ‘stèsa râsa. Clemente VIII l’à scumunichê Cesare quând al s’é numinê dóca e l’à mandê al só trópi cmandêdi da l’anvōd cardinêl Aldobrandini a Faèinsa a i cunfîn dal duchêt. A Cesare, ed carâter bòun e ânca tradî da j aleê che ló 'l pinsêva 'gh désen 'na mân, an gh’é armêş êter che mulêregh. Al duchêt al s’é ridòt al sōli dō pruvînci ed Mòdna e Rèz, fèdev imperêl e mìa ed la cêşa, cun Mòdna capitêla preferîda a Rèz dal nōv dóca.
Şvilóp ch’în gnû dôp
Vicèndi ed guèra gnûdi dôp àn fât quistêr a j Este l’avtoritê in séma 'l Duchêt ed la Mirândla, al Principêt ed Curèz e la Cuntèa ed Nuvalêra, préma stêt indipendèint. Da j inési dal XV sècol l’ēra gnûda a fêr pêrt ânca la Garfagnâna.
Int al 1796 al duchêt l’é stê ocupê da Napoleòun e l’é andê a fêr pêrta ed la Repóblica Cispadâna. Cun al cungrès ed Vièna al duchêt l’é pasê a Francesco IV Asburgo Este, ch’ l’ à ereditê da la mêdra ânch i teritôri dal Duchêt ed Mâsa e Carêra acsé l’utîn ânca 'l sbòch al mêr. In sté peréiod al duchêt al gh’îva uficialmèint sté pruvînci: Mòdna, Rèz, Mirândla, Frignân, Garfagnâna, Lunigiâna, Mâsa e Carêra.
Cun un tratêt pacéfich, int al 1847 al Duchêt a gh’é stê zuntê ânca Guastâla, préma l’ēra dal Duchêt ed Pèrma e Piaşèinsa, a s’é rivê acsé a la mâsima grusèsa dal teritôri.
Al só teritôri, insèm a Pèrma e a la Tuscâna, l’é dvintê pêrta dal pruvînci unîdi ed l’Itâlia centrêla zuntêdi al Règn ed Sardègna dal 1860.
Colegamèint d’e fōra
}}
Urdin religiùs
<div style="margin: 1em 0em; padding: 1em; text-align: center; border: 1px solid #AAA; background-color: #F9F9F9; clear: both;"> Urdin religiùs ad la Cèsa Catòlica Agostiniani | Barnabiti | Benedettini | Padri Bianchi | Camilliani | Carmelitani | Carmelitani Scalzi | Cartusiani | Cisterciensi | Claretiani | Comboniani | Domenicani | Francescani | Gesuiti | Legionari di Cristo | Mercedari | Oratoriani | Orsoline | Passionisti | Praemonstratensi | Rosminiani | Salesiani | Scalabriniani | Servi di Gesù e di Maria | Trappisti | Trinitari | Vincenziani
Tlêr da ricàṁ
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al tlêr da ricàṁ 'l è cl atrês, despès ed lègn tender, ch'al servìs per tgnìr destēś pèra un lavōr da ricàṁ in dal mèinter ch'a s è drē a cuśìr-'gh in sìma. Ed sólit chi tlêr chè i gh'àn na fórma tonda, mo a gh'n è anca 'd quī più grand e retangolêr: egl'ìn fât ed dū intlajadùri, l'ùna subìt dèint'r a cl'ètra e dimòndi arèinti, 'd in manéra che 'l lavōr da ricamèr al vin pugê in tirèr in sìm'a l'intlajadùra 'd dàinter, per stèr-'gh intraplê e tgnû strìc da 'l incàster cun l'intlajadùra 'd fòra, lighèda lè atàc anca de più cun dal vidi da strichèr-'gh adós.
A gh'è i tlêr da druèr ind i lavōr per pasèr-'s al tèimp, o anc artìstic mo individuêl, e s'a gh'è anca i tlêr da ricàṁ pinsê p'r èser carghê in sìma a di machinàri avtomàtic, indùa, tùt in fila un drē a cl èter, i gh'an da tgnîr in tirèr i lavōr 'd sòt'a dal gùci a più "testi", tùti cmandèdi in dal stès mumèint da 'n mecanìśem computeriśê cun na só programasiòun a mòunt.
Vóś lighèdi
}}
Nùmer otaédric
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al nùmer otaédric, ciamê anc nùmer bipiramidèl quadrê, 'l è 'n nùmer poliédric ch'al mèt sù 'n otaéder col só unitê e 'l è pèra a la sóma di quadrê di prìm nùmer intēr ch'i staghen 'd sóver e sòta dal pian quèder mediàṅ a fèr sù 2 piràmid quèdri tachèdi a spèć per la bèś quèdra ch'i tinen strìca insèm. Soquànt nùmer bipiramidêl quadrê i ìn: 1, 6, 19, 44, 85, 146, 231, 344, 489, 670, 891, 1156, 1469, 1834, 2255, 2736, 3281, 3894, 4579, 5340, 6181, 7106, 8119, 9224, 10425, 11726, 13131, 14644, 16269, 18010, 19871, 21856, 23969, 26214, 28595, 31116, 33781, 36594, 39559, 42680 ...
Colegamèint estèren
}}
1455 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1455 (milequaterśeintcinquàntasìnc, millequattrocentocinquantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1454 (milequaterśeintcinquàntaquater) e 'l vin prìma dal 1456 (milequaterśeintcinquàntasē). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDLV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśeintcinquàntasìncéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al '1455 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 5 col 291: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
1017 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1017, mo invéci 'l an 1017, 't ê da 'ndèr chè) Al 1017 (miledersèt, millediciassette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1016 (milesèdeś) e 'l vin prìma dal 1018 (miledeśdòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledersetéśim post.
Squiddi Tentàcol
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Squiddi Tentàcol 'l è 'n personàǵ di cartòun animê dla séri SpongeBob SquarePants, un calamêr ed mèr śvèin ed cà ed SpongeBob, casēr edla tevla chelda Krusty Krabb. Squiddi 'l è 'n tip sàimper scorbùtic, suficìnt e pecundrìec. Al ne sopòrta mìa che Spongy e Patrick i 'l vègnn a ciamèr a cà per śughèr sēg, perchè lò piutòst al gh'à da sunèr al só clarinèt e arpunsères dàintr in cà, posibilmèint cun dal silèinsi e dla chelma anc fóra dai oblò.
Vicente Fernández
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Vicente Fernández Gómez (Guadalajàra, 17 ad Farvàr dal 1940 - sémpar lè al 12 ad Dicémbar 2021), cgnusû méj cuma Vicente Fernández, 'l è 'n cantànt, atōr e prudutōr ad film mesicàṅ.
'L è dvintâ famóś p'r èsar òṅ di espunènt più impurtànt dla mùśica ranchera, tant ch'i 'l aṅ batśâ cuma “El Rey de la Canción Ranchera”, c'n i sò sinquànta e pasa àlbum registrâ ch'i aṅ vindû da piò ad sinquànta migliòṅ ad còpi in tut al mónd.
Al sò nóm al s cata anc in dla Latin Music Hall of Fame dla Billboard e in dla Hollywood Walk of Fame.
Àtar prugèt
}}
Garbiñe Muguruza Blanco
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Garbiñe Muguruza Blanco (Caràcas, 8 'd Utóbar dal 1993) l'è na tenìsta spagnōla, ad màdar venesuelàna, prufesiunìsta da 'l 2011 ch'l'è stada la nùmar trént'òt dal mónd al 13 ad Śnar dal 2014.
L'è élta 182 cm, la péśa 73 chilo e la dróa al bras dèstar. Al sò arvèrs 'l è a dū maṅ.
In dla sò caréra l'à mis in bisàca sèt tìtui ITF in tut e òṅ ad qvéi WTA, vins a Hobart in dal Śnar dal 2014.
Caréra
La spagnōla la vins al sò prim turnèo ITF in dal Dicémbar dal 2009 ma 'l è in dal 2011 ch'la fà 'l salt parchè la in vins quàtar cun anc tri finàli e la pasa da èsar la nùmar 432 dal 2010 a dvintàr la nùmar 249 dal mónd.
In dal 2012, dòp avér purtâ a cà 'n ITF da vintsìnc-mila dòlar a Clearwater, la ciàpa na carta salvàdga par śugàr al premier mandatory ad Miami. Chè la s fà strada dimóndi mandànd a cà l'Ayumi Morita par 6-3 2-6 3-0 bandòṅ, la Vera Zvonarëva par 6-4 6-3 e la Flavia Pennetta par 6-2 1-6 7-6 e pardénd sōl cun la nùmar quàtar dal mónd, l'Agnieszka Radwańska, par 3-6 2-6. Cun i sènt-quarànta punt muciâ sù la spagnōla la strabàlsa a 'l nùmar 144 dal mónd. Anc a Barcelóna la gh'à na carta salvàdga par śugàr dirèt ma la n la dasfrùta minga parchè la pèrd a 'l secónd tùran cun la Julia Görges par 5-7 7-5 2-6. A Fès l'è custréta a pasàr p'r al qualificasiòṅ p'r andàr dènt'r a 'l tablòṅ dal turnèo maruchèṅ. Chè pò la bat l'Anna Tatishvili par 7-5 5-7 6-4 e la Patricia Mayr-Achleitner par 6-4 bandòṅ ma in di quàrt la céd a la Kiki Bertens par 1-6 4-6. Anc a Madrid i gh dànan la carta salvàdga ma la Na Li la la fà fóra a 'l prim tùran. In Luj, baténd l'Alizé Cornet, la riva in finàl a 'l ITF ad Bùcarest ma pò la gh'à da pigàr la tèsta cun la María Teresa Torró Flor ch'la vins sèg par 6-3 4-6 6-4. A gl'US Open la cata subìt la Sara Errani e la gh pèrd par 3-6 7-6 1-6. La finìs 'l an a la 104śma puśisiòṅ dal ranking.
In d'l inìsi dal 2013 la riva a 'l secónd tùran sōl a Melbourne e a Florianopolis ma chè la cata la Serena Williams e la Venus Williams ch'i la mànd'n a cà. La spagnōla la fà invéci méj a Indian Wells e a Miami. In Califòrgna la bat la Bojana Jovanovski 2-6 7-5 6-3, l'Ekaterina Makarova 6-3 1-6 6-4 e la Magdaléna Rybáriková 6-4 6-0 pardénd in di utàṿ da l'Angelique Kerber par 4-6 5-7. In Flòrida invéci l'è bòna ad far fóra l'Anastasija Pavljučenkova e la Caroline Wozniacki prima ad cédar in di utàṿ a la Na Li par 6-7 2-6. In sla tèra la cata sù pôc. A Charleston la pèrd da la qualificàda Jessica Pegula mént'r a Stucàrda e a Madrid la n pasa minga 'l qualificasiòṅ pardénd da gl'itagliàni Nastassja Burnett e Camila Giorgi. A Róma la fà pò secónd tùran (2-6 2-6 da la Marija Šarapova), a Straśbûrg la pèrd subìt da la Lucie Hradecká, a 'l Roland Garros la ciàpa la paga a 'l secónd tùran da la Jelena Janković par 3-6 0-6. A 'S-Hertogenbosch invéci la riva in semifinàl vinsénd cun la Mona Barthel, cun la Lauren Davis e cun la Dominika Cibulková e pardénd cun la Kirsten Flipkens par 3-6 1-6. 'L ùltim turnèo ch'la śóga in dal 2013 'l è qvél ad Wimbledon e lè la riva a 'l secónd tùran, pardénd in tri sét cun la rusa Ekaterina Makarova.
La taca a la granda al 2014 rivànd in di quàrt a Auckland (3-6 3-6 da la Venus Williams) e vinsénd a Hobart al sò prim tìtul WTA sénsa lasàr par strada gnanc un sét. In Austràglia, pasànd p'r al qualificasiòṅ, la bat subìt tri śugadōri dal Bélgi, l'An-Sophie Mestach, la Yanina Wickmayer e la Kirsten Flipkens, par pò far fóra par 6-0 6-1 l'Estrella Cabeza Candela e par 6-4 6-0 la céca Klára Zakopalová.
Culegamènt estéran
}}
Patricia Arquette
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
La Patricia Arquette (Chicago, 8 'd Avrìl dal 1968), l'è n'atōra americàna, vinsidōra in dal 2015 dal Prèmi Òscar cuma atōra minga prutagunìsta in Boyhood.
L'è fiōla d'l atōr Lewis Arquette e surèla dl'Alexis, dla Rosanna, ad David e 'd Richmond, tut atōr anc lōr. L'è stada spuśàda cun Nicholas Cage.
Àtar prugèt
}}
Misery non deve morire
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Sheldon al scrivìva di rumànś par campàr, adès al gh'à da scrìvar p'r armàgn'r in vita.|Tagline dal film}}
Misery non deve morire (La Misery la n gh'à minga da murìr) 'l è 'n film thriller dal 1990 ad Rob Reiner trat da 'n racònt ad Stephen King.
Al film al gh'à abû dimóndi sucès ad pùblic e ad crìtica, muciànd sù da piò ad ssant'òṅ migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un budget stimâ ad vint.
Par la sò interpretasiòṅ dla śmatśàda Annie Wilkes, la Kathy Bates l'à vins al Prèmi Òscar e al Golden Globe, finénd anc a 'l darsètéśum pòst di sinquànta più catìṿ dal cìnema americàṅ par qvéi d'l American Film Institute.
Sunt
Al scritōr ad sucès Paul Sheldon (James Caan) 'l è dvintâ famóś par via dla sfilaràda ad rumànś cun na prutagunìsta ch'la s ciàma Misery Chastain. Ma dòp tant tèmp al sa stufa e al decìd acsè ad scrìvar la puntàda finàla dla sèrie, intitulàda Al fiōl dla Misery, in dua chi lē la mōr a la fiṅ. Par na sò tradisiòṅ ch'la gh pòrta bòṅ, al lasa New York p'r andàr-'l a scrìvar in un paisèṅ spardû dal Culuràdo. Finî al sò lìbar, al fà fèsta bvénd dal champagne tirànd via al turàć dla butìglia cun al tirabusòṅ e pò al partìs par purtàr i sò scrit a la sò agìnta, la Marcia Sindell (Lauren Bacall).
Purtròp par lò durànt al sò parcōrs a taca a 'nvàr ad brut e la néṿ in sla strada la gh fà far 'n incidènt. A riva lè a jutàr-al na dóna dal pòst, l’Annie Wilkes (Kathy Bates). 'L óm al n è briśa bòṅ ad giràr parchè al gh'à dal fridi a 'l gambi e i sò pē i èṅ ślâ.
Subìt l’Annie, ch'la gh diś 'd èsar n'infarméra, la gh tîṅ a drē, dand-ag dal madśìni p'r al dulōr e preparànd-ag da magnàr. La gh fà savér anc 'd èsar na sò fan sfigatàda e 'd avér lèt tut i sò lìbar, anc par più vòlti, ma 'l óm al s rénd cònt che lì lē la gh'à na quàlc rudèla fóra 'd pòst. Dòp avér-ag dâ al manuscrìt dla sò ultm'òpra, la Wilkes la s arlìa cum na mata, arvarsànd-ag sénsa vlér la mnèstra bujénta adòs, sōl parchè 'l iva druâ tròp parulàsi in dal sò lìbar. Quànd pò la cata in un negòsi 'l ùltim rumànś dal sò persunàǵ preferî, la Misery, la gh'à na śmagna adòs ch'la n pōl minga tgnir dèntar e la 'l còmpra par lèś'r-al cla sira lè.
La vèṅ a savér acsè che la Misery la mōr e a gh vèṅ al diav'l adòs e n'arlìa fóra da 'l cumùṅ. Chi lē la dà 'n fulminànt in maṅ a Paul e la gh órdna ad bruśàr subìt al rumànś par scrìv'r-al ad nóṿ. E par far-ag capìr bèṅ che lē la n schèrsa minga, la gh mòla na śmartlàda in si pē cun na martlìna dgénd-ag anc che ninsòṅ al sà che lò 'l è a cà sua.
Culegamènt estéran
}}
Allacciate le cinture
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'N amōr grand al n gh'arà mai fiṅ.|Tagline dal film}}
Allacciate le cinture (Mitî-'v al singi) 'l è 'n film dramàtic dal 2014 ad Ferzan Özpetek ch'l è stâ numinâ p'r ùndas Dàvid ad Dunatèl (sénsa vìnsar gnint) méntar 'l à purtâ a cà tri Nàstar 'd Argìnt, òṅ par la prutagunìsta Kasia Smutniak e 'n àtar par la Paola Minaccioni.
La pelìcula l'à muciâ sù da piò ad quàtar migliòṅ e mèś 'd euro.
Sunt
L’Elena Vergari (Kasia Smutniak) l'è na śōvna 'd Lecce ch'la viṿ insém a sò màdar Anna (Carla Signoris). Ad mistēr la fà la barìsta sóta padròṅ insém a 'n sò culéga fnòć sò amìg, Fabio (Filippo Scicchitano), e a la Silvia (Carolina Crescentini). Méntar lē al muróś la gh 'l à bèla, Giorgio (Francesco Scianna), la sò amìga la s è péna misa c'n un mecànig vilàṅ, rasìsta, narvóś mat, omofòbic e diślèsic, Antonio (Francesco Arca), che l’Elena la fà fadìga a cumpatìr-as. In na quàlc manéra però fra i dū, difarènt in tut, a scròca listés na silta fata 'd pasiòṅ e 'd sès tant ch'i dū i sa spóśan prèst. L’Elena la fà dū fiōi, anc s'in famìja i quèi i tàc'n a 'ndàr mâł e al litgàdi i n s còntan piò, e la vèra insém a Fabio un pub miténd a pòst un vèć distributōr ad benśìna.
Diario Frontera
Diario Frontera a l'è al prìm giurnäl ad Mérida, Venesüela: l'è stä fundä in dal 1978 da José Benedicto Monsalve.
Blondie
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Cover me with kisses, baby, cover me with love, roll me in designer sheets, I'll never get enough, emotions come, I don't know why, cover up love's alibi. Call me (call me) on the line, call me, call me any, anytime, call me (call me) oh love when you're ready we can share the wine, call me. Ooohooohooo, ooohooo, he speaks the languages of love, ooohooohooo, ooohooo, amore, chiamami, chiamami! Ooohooohooo, ooohooo, appelle-moi mon chéri, appelle-moi, anytime, anyplace, anywhere, any way.|Quàć'm ad baś, teśôr, quàcia'm 'd amōr, anvlùpa'm in linsōi firmâ, a n gh 'n arò mai asè, na sfilaràda 'd emusiòṅ i rìvan, a n sò mia 'l parchè, i tînan quaciâ 'l àlibi d'l amōr. Ciàma'm a 'l telèfun (ciàm'um), ciàma pur in tut i mumènt, ciàma'm oh amōr quànd at sē prònt, quànd a psém bév'r al vèṅ insém, ciàm'um. Ooohooohooo, ooohooo, lò al dascór al léngui d'l amōr, ooohooohooo, ooohooo, amōr, ciàma'm, ciàm'um! Ooohooohooo, ooohooo, ciàma'm muróś mio, in tut i mumènt, in tut i pòst, dapartùt, in tut al manéri.|Call Me, 1980|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}} {{It}} {{Fr}} }}
I Blondie (a s lèś /'blɒndi/ in ingléś) i èṅ un grup new wave e punk americàṅ fundâ in di an Stanta par la Deborah Harry (cantànta) e par Chris Stein (chitarìsta). In séguit i aṅ fat anc i gènar pop, disco e rap.
In dla sò caréra, ch'la gh'à abû 'n taj in di an dal 1983 a 'l 1996, i aṅ fat vgnir fóra déś àlbum in studi (Parallel Lines dal 1978 'l è qvél più cgnusû), tri da 'l viṿ e trédas racòlti, vindénd da piò 'd quarànta migliòṅ ad disc in tut al mónd.
Fra i sò sìngui più cgnusû a 'rcurdém Hanging on the Telephone, Heart of Glass, One Way or Another, Call Me (scrita par lōr da Giorgio Moroder e finìda in soquànti culòni sunóri cuma qvéli 'd American Gigolò e 'd La bambola assassina 4: La sposa di Chucky), The Tide Is High e Maria.
In dal 2006 i èṅ stâ mis in dla Rock and Roll Hall of Fame.
Culegamènt estéran
}}
La signora non si deve uccidere
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Davànti a di putèṅ, pōl'n-i èsar più śvargugnàdi 'd acsè?}}
La signora non si deve uccidere (La sgnōra a n gh'è mia da cupàr-la) l'è na cumèdia dramàtica francéśa dal 1967 ad Georges Lautner.
Sunt
In séguit la Catherine, insém a la Marité, la partìs p'r andàr a star in dal rùstic 'd Pierrot ch'al gh'iva in na val di Êlpi francéśi. Qvàl lè al sarév un pòst iśulâ s'a n fus p'r un vśèṅ 'd cà piutòst strâṅ ch'al fà 'l pitōr, Gallières (Paul Préboist). I rìvan lè anc Francis e Jo de Fréjus (Henri Garcin), óm ch'al lavóra par Godot.
Culegamènt estéran
}}
407
Al 407 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
Dagnêl Vitèli
Dagnêl Vitèli (nèd a Bulåggna dal 1969) l é 'n tradutåur e glotòlog emigliàn. A l é ón studiåuṡ di dialétt däl längv emiglièna e rumagnôla. Al à scrétt, insàmm a Gigén Lîvra e Bertén Sèra socuànt ôvri e aprufundimént linguésstic in dialàtt bulgnaiṡ cme Dscårret in bulgnaiṡ?, Diciamolo in bolognese, al sît bulgnaiṡ e di diziunèri bulgnîṡ, e insàmm a Davide Pioggia e Luciano Canepari al clasifié i dialétt rumagnû. Äli én só anc äl clasificazión däl såttvariànt ed tótt i dialétt emigliàn.
139 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 139, mo invéci 'l an 139 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 139 (seinttreintanōv, centotrentanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 138 (seinttreintòt) e 'l vin prìma dal 140 (seintquarànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seinttreintanovéśim post.
L'abominevole dottor Phibes
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L è fàcil ch'al sia 'l più gran film dal terōr ch'at vidrà mai!|Tagline dal film}}
L'abominevole dottor Phibes (’L abuminévul dutōr Phibes) 'l è 'n film ad scarésa britànic e americàṅ dal 1971 ad Robert Fuest. Par cla pelìcula chè, ch'la gh'à abû 'n séguit 'l an dòp da 'l tìtul Frustrazione, al prutagunìsta Vincent Price 'l è stâ premiâ cuma atōr mijór a 'l Fèstival ad Sitges.
Par mét'r in òpra i sò masamènt, Phibes al cata ispirasiòṅ in dal Déś Piàghi 'd Egìt acsè cuma cuntàdi in dal Vèć Testamènt.
Sunt
Al sunadōr 'd òrgan e dutōr in mùśica e teulugìa Anton Phibes (Vincent Price), cardû mòrt in 'n incidènt in màchina, 'l è invéci incóra viṿ ma 'l è armàś uféś in dla ghigna tant che par lugàr al sò fridi ch'i faṅ scarésa al pòrta na mascra e na pirùca in cô. Inólt'r al stà sèmpar sarâ in dla sò vila insém a la sò asistènta Vulnavia (Virginia North) e 'l pōl dascórar sōl tacànd un tub a la góla culegâ a 'n gramòfun.
Quànd sò mujér Victoria Regina (Caroline Munro) la mōr sóta i fèr durànt 'n intervènt a 'l uśdàł, Phibes al dà la cólpa a i cirùśìg dal staff mèdag e a la sò infarméra Allen (Susan Travers). Par vindicàr-'s ad lōr, al decìd ad far-'g-la pagàr cupànd-i òṅ a òṅ tgnénd a mènt al piàghi 'd Egìt cuntàndi in dla Bìbia.
Dòp i prim tri masamènt, druànd dal béghi e di papastrèi e lasànd al dr. Longstreet (Terry-Thomas) sénsa sànguv, 'l ispetōr Trout (Peter Jeffrey) al s mét finalmènt in mòt e 'l fà a mènt che tut tri i lauràvan p'r al dr. Vesalius (Joseph Cotten).
Culegamènt estéran
}}
1357
Al 1357 (MCCCLVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
1797 (nùmer)
{{Metacaixa
.clinic
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 23 'd avrîl dal 2014.
1797 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1797, mo invéci 'l an 1797, 't ê da 'ndèr chè) Al 1797 (milsetseintnovantasèt, millesettecentonovantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1796 (milsetseintnovantasē) e 'l vin prìma dal 1798 (milsetseintnovantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCXCVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintnovantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Critters, gli extraroditori
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I t magnaràṅ acsè in présia ch'ta n gh'arà minga 'l tèmp par sigàr.|Tagline dal film}}
Critters, gli extraroditori (Critters, gl'èxtra-ruśgadōr) l'è na cumèdia 'd scarésa americàna dal 1986 ad Stephen Herek. La gh'à abû tri séguit: Critters 2 dal 1988, Critters 3 dal 1991 e Critters 4 dal 1992.
838 (nùmer)
{{Metacaixa
Critters, gli extraroditori
La pelìcula l'à fat sù da piò ad trédas migliòṅ ad dòlar in di sōi Stat Unî dòp ès'r-an custàda tri.
24 d'agòst
Al  l'è al 236śum dè dal calendàri gregoriàn (237śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 129 dè a la fin dl'an.
838 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 838, mo invéci 'l an 838, 't ê da 'ndèr chè) 'L 838 (otseinttreintòt, ottocentotrentotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 837 (otseinttreintasèt) e 'l vin prìma edl 839 (otseinttreintanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseinttreintotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Critters, gli extraroditori
Sunt
Jay Brown (Billy Green Bush) 'l è spuśâ cun l’Helen (Dee Wallace) e 'l gh'à dū fiōi: la April (Nadine Van der Velde) e Brad (Scott Grimes). Insém i vìv'n in na cà 'd campàggna dal Kànsas. Un dè 'n amìg imbariagòs ad Brad ch'a gh piàś far di fōg artifisiài, al mecànig Charlie McFadden (Don Keith Opper), al véd lung l'autostràda n'astrunâṿ vgnir śò da 'l cēl finénd in na furèsta lè darènt. A bōrd i gh'èṅ i Critters, na rasa agliéna 'd ruśgadōr magna-carna, fat a bòcia e quaciâ 'd pēi dapartùt. Jay e Brad i càtan pò al cadàvar 'd una dal sò vachi tut śbrandlâ a murśgàdi.
Chi móstar lè i tàcan pò a dar adòs a i cristiàṅ, masànd 'l agìnt ad pulisìa Jeff Barnes (Ethan Phillips) e 'l muróś dla April, Steve Elliot (Billy Zane), in dal méntar ch'i s éran lugâ in dal fnil par gusàr. La famìja Brown la gh'à acsè d'inśghnàr-as par difénd'r-as da gl'aglièṅ.
Culegamènt estéran
}}
406
Al 406 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
The Life of David Gale
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Al crìmin 'l è evidènt. La véra la n 'l è minga.|Tagline dal film}}
The Life of David Gale (La vita 'd David Gale) 'l è 'n film dramàtic dal 2003 'd Alan Parker prudót insém a Nicolas Cage.
Al film 'l è custâ trént'òt migliòṅ ad dòlar e 'l à muciâ sù un quèl cumpàgn a 'l incìrca.
Sunt
Al prufesōr ad filuśufìa David Gale (Kevin Spacey) 'l è cundanâ a mòrt da 'l stat dal Tèxas par stup'r e umisìdi dla sò amìga Constance Harraway (Laura Linney), una ch'la s batìva sèg par n'asuciasiòṅ ciamàda „Death Watch“ ch'l'éra cóntar la péna capitàla. Quànd a gh cala sōl tri dè a l'eśecusiòṅ, al sò avucàt al s mét 'd acòrd c'n un giurnàl par véndar na sò intervìsta da far cun la Bitsey Bloom (Kate Winslet), una cun di prinsìpi ciàr in dla vita e ch'l'è bòna 'd tgnir di segrét tant ch'l'è anc andàda in parśòṅ p'r a n cuntàr briśa 'l sò fònt. La ragàsa la s fà jutàr p'r òṅ dal tirucìni, Zack Stemmons (Gabriel Mann), ch'al partìs sèg.
Tut 'l éra tacâ quànd par vindicàr-'s ad David na sò ex studènta, la Berlin (Rhona Mitra), na rója ch'la s éra śibìda ad far da tut sèg par pasàr 'l èśàm prima che lò al la faśìs casàr via da la scōla, la s éra fata gusàr fòrt e catìṿ da lò in dal cèso, c'n anc di murśgòt in dal spali, durànt na fèsta dl'università méntar 'l óm 'l éra mèś ciùc, pò l'iva fat denùnsia par stùpar a la pulisìa. Al prufesōr 'l éra finî in parśòṅ dòp un dibàtit televiśìṿ su la péna 'd mòrt c'n al guvernadōr dal Tèxas, Hardin (Michael Crabtree). In dal méntar sò mujér Sharon (Elizabeth Gast), da spés a Barcelóna par lavōr ma anc par mét'r-ag i còran, dòp avér pagâ la causiòṅ l'iva dmandâ la separasiòṅ e la s éra purtàda sèg sò fiōl Jamie (Noah Truesdale) in Spaggna.
David al s buta śò dimóndi, anc parchè i sò amìg dl'asuciasiòṅ i gh dànan cóntar cuma i sò cumpàgn ad mila batàj Ross (Sean Hennigan) e John (Charles Sanders), e al taca a bévar dvintànd 'n imbariagòs e pò al pèrd anc al pòst parchè, anc se la Berlin la s éra tiràda indrē a 'l ùltim minùt, par tut lò 'l éra 'l stupradōr ch'al l'iva fata franca.
Culegamènt estéran
}}
.miami
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric edla sitê americàna ed Miami. Al funsiòuna da 'l 31 ed mêrs dal 2014.
563 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 563, mo invéci 'l an 563, 't ê da 'ndèr chè) Al 563 (sincseintessantatrī, cinquecentosessantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 562 (sincseintessantadū) e 'l vin prìma dal 564 (sincseintessantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DLXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintessantatriéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 563 'l è 'l 103śim nùmer prim, gnend dop dal 557 e prìma dal 569: ... 479, 487, 491, 499, 503, 509, 521, 523, 541, 547, 557, 563, 569, 571 ...
Colegamèint estèren
}}
Strêda statêla 468 ed Curèz
La vècia strêda statêla 468 ed Curèz (SS468) (strada statale 468 di Correggio in italiân) adèsa strêda pruvincêla 468R ed Curèz (strada provinciale 468R di Correggio in italiân) in pruvîncia ed Rèz e in pruvîncia ed Mòdna e strêda pruvincêla 67R ed Curèz (strada provinciale 67R di Correggio (SP 67 R) in italiân) in pruvincia ed Frêra, l'é 'na strêda pruvincêla italiâna ch' la cór int la Pianûra padâna emiliâna
Percōrs
La strêda la gh'à urégin al pôrti ed Rèz e, mèinter la và avânti tra mezanôt e matèina, l'incrōşa la NSA 17 Variânt ed Rèz (a l'altèsa dal cruşîl nòmer 3) la pâsa insém a l' A1 Milân-Napoli e la rîva a Curèz, paèiş da dōve la strêda la ciâpa a nòm.
La strêda, mèinter la cunténva vêrs matèina e l'incrōşa l' Avtostrêda A22 a l'altèsa da cruşîl per Chêrp, la rîva int la pruvîncia ed Mòdna. Dôp avèir traversê l'abitê ed Chêrp la cunténva vêrs matèina e dôp pôch chilômeter la pâsa al Sècia e ûn a drē cl'êter la pâsa i paèiş ed Cavèss, Medòla (in dó l'incrōşa la strêda satêla 12 ed l'Abetòun e dal Brennero) e San Felìz (in dóv' a s égh zûnta la strêda statêla 568 ed Crevalcōr).
Dôp al decrēt ed lèg n. 112 dal 1998, dal 2001 la gestiòun l'é pasêda da l' ANAS a la Regiòun Emélia-Rumâgna, int l'istès mumèint è stê pruvidû al pasâg ed tót l'impiânt a i demâni dal prunvîci ed Rèz, Mòdna e Frêra p'r al trâti relatîvi. .
Nôti
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed  Strada statale 468 di Correggio trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Eros (astronomî)
{{Metacaixa
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
Eros (nómmer 433) 'l é un côrp zîlaist che'l ciapa al nómm dal dìo Eros. Eros 'l è un asteroid.
1358
Al 1358 (MCCCLVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
.商城
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric cinéś. Al funsiòuna da 'l 31 ed mêrs dal 2014.
264 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 264, mo invéci 'l an 264 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 264 (duśeintessantaquàter, duecentosessantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 263 (duśeintessantatrī) e 'l vin prìma dal 265 (duśeintessantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCLXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintessantaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
Cum grano salis
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Cum grano salis (literalmènt c'n un graṅ 'd sâł) l'è na manéra 'd dir latìna ch'a s dróa anc da 'l nòstri bandi p'r indicàr la situasiòṅ in dua a gh'è da druàr dal critèri par risólv'r un prubléma, pinsàr-ag bèṅ prima 'd far quèl e druàr la suca par catàr la giùsta sulusiòṅ ch'a gh vōl.
La daśvîṅ da na fraś ad Plini 'l Vèć ch'la s cata in dal “Naturalis historia” in du 'l naturalìsta latìn al dgiva che par cumbàt'r i vlèṅ a gh'éra da druàr dal sâł da cuśìna ch'al psiva purificàr, ma sōl un graṅ, minga da piò.
Culegamènt estéran
}}
Casèli Lüràni
Casèli Lüràni (Caselle Lurani in Itagliàn) l'é un paès italian ad 3.001 abitant in Pruvincia d' Lôd.
A l'è in dal mës tra al Lambar e al Lambar Meridunäl. A l'é al cunfëin tra la Pruvincia d' Lôd e cùla ad Pavî.
405
Al 405 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
Achal Prabhala
L'è famós suratüt per sò travàj per i dirit ed proprietê inteletuäl dla medesina e dal savér. L'è mémbar dal cunséli d'aministrassion dal Sènter per Internet e socetê (en inglés: Centre for Internet and Society) e de l'Advisory Board dla Fundasiòun Wikimedia.
.blackfriday
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 23 'd avrîl dal 2014.
Detective's Story
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Harper al ciàpa 'l caś e la ricumpénsa 'l è 'l umisìdi.|Tagline dal film}}
Detective's Story (Stòria 'd detective) 'l è 'n film śal americàṅ dal 1966 'd Jack Smight. 'L è custâ tri migliòṅ e mèś ad dòlar e al 'n à fat sù dódas.
Al prutagunìsta Paul Newman, ch'in un prim mumènt al gh'iva da èsar Frank Sinatra, al farà la part dal detective Harper anc déś an dòp in dla pelìcula Detective Harper: acqua alla gola ad Stuart Rosenberg.
Sunt
Lew Harper (Paul Newman) al fà 'l investigadōr privâ, al n gh'à minga tant amìg e 'l è in criśi cun sò mujēr Susan (Janet Leigh). Méntar 'l è drē a firmàr di ducumènt p'r al divórsi, al vîṅ ciamâ p'r un caś da 'l avucàt Albert Graves (Arthur Hill): al migliardàri Ralph Sampson 'l è sparî dòp un viàś 'd afâr in aparéć da Las Vegas a Los Angeles. Sò mujēr Elaine (Lauren Bacall), ch'l'è daśgustàda sèg par via dal sò caràtar e p'r al fat ch'al gh méta i còran, la 'l vōl catàr sénsa però tiràr dèntar la pulisìa esénd che lò 'l è sòlit far anc di trafìc minga tant pulî.
In cal méntar Ralph al s fà viṿ cun na létra in du 'l diś 'd èsar stâ sequestrâ e ch'a gh'è da pagàr un riscàt ad sincsènt-mila dòlar.
Culegamènt estéran
}}
Noemi
Noemi l'è na cantanta itagliana nada a Råmma al 25 ad Znêr dal 1982. Al sò nóm vèr 'l è Veronica Scopelliti.
Jacobina
Jacobina a l'è una sitä dal Brasil, in dal Stä ad'la Bahia. La sitä l'è stä fundä in dal 1772 e in dal 2010 la gh'ava 79.285 abitänt.
La gh'ha 2.762.750 abitant (2006) par 255,4 kmq, e l'è la tèrsa sitê püsä granda dal Brasil dòpu São Paulo e Rio de Janeiro.
Jacobina la g'ha tanti bèi post natüräi, e un grand patrimòni storic. In dal cumoin a ghè 13 albèrg e 241 apartamëint pr'i türist.
Batman & Robin
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Stucàrda
{{Metacaixa
5 d'agòst
Al  l'è al 217śum dè dal calendàri gregoriàn (218śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 148 dè a la fin dl'an.
Stucàrda
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Batman & Robin
{{Film }}
Stucàrda
Stucàrda (Stuttgart in Tedèsch, a s lèś [ˈʃtʊtɡaʁt]) l'è na sità dla Germâgna ad 581.092 abitànt, la sèsta più granda dal paéś. L'è la capitàla dal stat federàl dal Baden-Württemberg e la s cata davśèṅ a la Furèsta Négra e a 'l fiùm Neckar.
Batman & Robin
{{CITAZIONE|Fòrsa, curàǵ, unōr e lialtà. Al 20 ad Śugn i gh saràṅ tut insém...|Tagline dal film}}
Stucàrda
L'è divìśa in vint-a-tri distrét e l'è cgnusùda parchè la gh'à dal cà famóśi ad màchini cuma la Porsche e la Daimler. Al sìndic 'l è Fritz Kuhn.
Culegamènt estéran
}}
Batman & Robin
Batman & Robin (id.) l è 'n film fantàstic dal 1997 ad Joel Schumacher ch'al tōś ispirasiòṅ da 'l fumét creâ par Bob Kane. 'L è 'l quàrt capìtul dal saga ad Batman, séguit di film Batman dal 1989, Batman - Il ritorno dal 1992 e Batman Forever dal 1995.
Delésia dal Verginèiṣ
La Delésia dal Verginèiṣ (Delizia del Verginese in italiân) l’è òna dal 19 abitasiòun d’j Estèins (ciamêdi Delési estèinsi) atâch a Portmagiōr
Batman & Robin
Custâ sènt-quarànta migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à catâ sù dagnóra duśènt-quarànta ma i crìtic i gh'aṅ dâ śò dimóndi listés. La culòna sunóra dal film l'è òpra 'd Elliot Goldenthal, cun anc di braṅ di The Smashing Pumpkins, di R.E.M., di Underworld, dla Moloko e àt'r incóra.
Delésia dal Verginèiṣ
La Delésia
A’s trâta ed ‘na véla fâta a retângol a dû piân cun a j ângol quâter tòri merlêdi. Fâta ed quadrê stablî ed biânch. L’é coleghêda cun un pôrdegh dal setsèint a ‘na capèla privêda. Ind la pêrt ed drêda a gh’é un brôl (un giardèin rinasimentêl) e ‘na tòra clumbêra (presèint int al fararèiṣ, in divêrsi véli sgnurîli).
Batman & Robin
Sunt
Batman (George Clooney) e 'l sò jutànt śōvan Robin (Chris O'Donnell), difensōr ad Gotham City, i s métan cònt'r a 'l criminàł Mr. Freeze (Arnold Schwarzenegger) ch'al vōl purtàr via di diamànt da 'n muśèo par far un machinàri par ślar la sità e custrìnś'r acsè gl'abitànt a dar-'g i bèsi ch'i gh vōlan par finansiàr na ricérca par curàr al mâł ch'la gh'à sò mujér Nora (Vendela Kirsebom Thomessen). In cal méntar in dl'Amèrica dal Sud un siensiâ mat, Jason Woodrue (John Glover), al dróa i studi dl'ecòluga Pamela Isley (Uma Thurman) par far un vlèṅ da vénd'r a 'l èstar a di stat nemìg ch'a sarév bòṅ ad far dvintàr di super-suldâ tut i óm ch'i al tōśan, anc qvéi più magrèṅ. Quànd la dóna la dasquàcia i sò tragatèṅ, lò al próa a cupàr-la ma lē la la scampa e la decìd ad vindicàr-as dvintànd la Poison Ivy.
Delésia dal Verginèiṣ
La Stòria
L’é stêda fâta cme un caṣamèint a tâch i fióm Primêr e Silèr bèle a la fîn dal ‘400 e l’êra dòunca pusèbil rivêregh via âcva da Frêra. Pó sóta al Dóca ed Frêra Alfonso I d'Este l’é stê arnuvê fôrsi da Girolamo da Carpi e l’à avû al só mâsim dal spiandōr. Alfonso al l’à regalê a la curtzâna Laura Dianti, ch’ l’à cunsulê e cumpagnê al Dóca dôp la môrt ed la mujêra Lucrezia Borgia, e ch’la gh’é stêda ed cà fîn a quând l'é môrta. Laura Dianti l’é stêda arcgnusûda in un quêder ed Tiziano, ch’l’êra stê ciamê da Alfonso per tôr zò la dâma che fôrsi Alfonso l’à spuṣê un pô préma ed murîr.
Batman & Robin
Sunt
A cumbàt'r i dū malvivènt, insém a Batman e a Robin, a s śònta anc l'anvōda dal sò majurdòm Alfred Pennyworth (Michael Gough), la Barbara Wilson (Alicia Silverstone), ch'la sarnìs par lē al nóm ad batàja ad Batgirl.
Culegamènt estéran
}}
La notte dei morti viventi (film 1990)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A gh'è 'n destîṅ ch'l è pèś dla mòrt.|Tagline dal film}}
La notte dei morti viventi (La nòt di mòrt viṿ) 'l è film ad scarésa dal 1990 ad Tom Savini, arfacimènt dna pelìcula in biànc e négar dal 1968 ad George A. Romero da 'l tìtul Notte dei morti viventi. 'L è stâ girâ in Pennsylvania.
Custâ quàtar migliòṅ e dū ad dòlar, al 'n à pò fat sù dagnóra siē.
Sunt
In cantìna, lugàdi là, a gh'è atri sinc parsòni: Tom (William Butler), anvōd dal pruprietàri mòrt masâ, insém a la sò muróśa Judy Rose (Katie Finneran) e pò incóra Harry Cooper (Tom Towles) cun sèg sò mujēr Helen (McKee Anderson) e sò fiōla, la Sarah (Heather Mazur).
I sèt i gh'aṅ da catàr dal carburànt par psēr scapàr via da c'l infèran lè c'n al camiunsèṅ ad Ben. Par far-al i gh'aṅ da difénd'r-as da chi śómbi lè inśgōrd, ch'i pōl'n èsar farmâ in na quàlc manéra sōl culpénd-i a 'l sarvèl.
Culegamènt estéran
}}
1018 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1018, mo invéci 'l an 1018, 't ê da 'ndèr chè) Al 1018 (miledeśdòt, millediciotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1017 (miledersèt) e 'l vin prìma dal 1019 (miledeśnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledeśdotéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1018 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 509: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Jennifer's Body
{{Metacaixa
Àngol piât (giumetrìa)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Jennifer's Body
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Àngol piât (giumetrìa)
In dla giumetrìa Evclidéa, 'l àngol piât 'l è c'l àngol ch'al gh'à n'ampièsa ed 180°, a dìr che 'l dō metê rèti ch'i 'l tinen strìc, egl'ìn pugèdi in dal stès espàsi dal piàn l'ùna drìta pèr'a cl'ètra, cun al lōr inìsi in cumùn mo tùt chi èter lōr punt in dal diresiòun opòsti, tulènd dèinter propi la metê dal spàsi in dū i stan pugèdi.
Harvey Korman
{{metacaixa
Àngol piât (giumetrìa)
Noti e referèinsi
}}
Harvey Korman
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Jennifer's Body
{{Film }}
{{CITAZIONE|L'andàva mata p'r al savōr di ragàs catìṿ.|Tagline dal film}}
Harvey Korman
Harvey Herschel Korman (Chicago, 15 ad Farvàr dal 1927 – Los Angeles, 29 ad Mâg dal 2008) 'l è stâ 'n còmig, atōr e regìsta americàṅ cun di urìgini ebrèj e rusi.
Àtar prugèt
}}
Jennifer's Body
Jennifer's Body (Al còrp dla Jennifer) 'l è 'n film ad scarésa dal 2009 dla Karyn Kusama ch'l à tòlt al tìtul da na canta dal grup di Hole ch'in dal film i daṅ anc al braṅ Violet.
Al film 'l à fat sù da piò ad trént'òṅ migliòṅ ad dòlar in tut a frònt 'd un cóst ad sédas.
Sunt
La Jennifer Check (Megan Fox) l'è na pèpa ad c'l àtar mónd, na ragasōla che tut i studènt dla scóla i vrévan far-as e a dir-la tuta dimóndi ad lōr i gh l'aṅ anc cavàda parchè quàla lè l'è na purcùsa ch'la t magna viṿ s'ta gh finìs sóta, una ch'la gh dà dèntar da 'l tant ch'l'è rója. La sò amìga dal cōr, da quànd i éran pìculi, l'è la Needy Lesnicky (Amanda Seyfried), una minga tant bèla, specialmènt quànd i vànan fóra insém e i masć i fàn'n al cunfrònt. Chi lē però la gh'à almànc al murōs fis, Chip Dove (Johnny Simmons), ch'al n véd l'óra ad gusàr-'s-la.
Na sira al dū ragasōli i vàn'n a 'n cuncèrt dal grup indipendènt di Low Shoulder ch'i sònan in un bar dal pòst. La Jennifer la pèrd la tèsta p'r al cantànt Nikolai Cochenko (Adam Brody) e la decìd 'd andàr sèg e a i sò amìg quànd al spetàcul al finìs parchè al lucàl 'l iva ciapâ fōg. Chi lōr, cardénd-la vìrgin, i la pòrt'n in dal bòsc par masàr-la p'r un sacrifìsi a Sàtana sprand acsè 'd avér sucès in cambi. Ma p'r al fat che chi lē invéci l'è na malnéta ad prim órdan ch'la s 'n è fata un muć, a sucéd invéci ch'al demòni al tōś al sò cuntròl lasànd-l' in vita. Par vìvar e p'r armàgnar bèla la Jennifer la gh'à adès da magnàr da spés dla carna di ragàs.
Culegamènt estéran
}}
La signora ammazzatutti
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Quànd Beverly Hills la fà 'n surìś a gh'è pôc da star alégar...|Tagline dal film}}
La signora ammazzatutti (La sgnōra masatùt) 'l è na cumèdia négra dal 1994 ad John Waters.
Al film, preśentâ fóra cuncōrs a 'l 47śum Fèstival ad Cannes, 'l à fat sù sèt migliòṅ e òt ad dòlar dòp ès'r-an custâ trédas. Ín aertüra dèl cínema, sà afèrma ché la pélìcula lè ispiràda à öna stòria éra , mà én séguet lè stái zméntìt dízènd ché l'éra dóma öna tróàda públìcitária.
Sunt
La Beverly Sutphin (Kathleen Turner), a na prima vduda na màd'r ad famìja ch'a n s pōl dir gnint e brava raśdóra, l'è invéci na dóna dasturbàda e ch'la gh'à di prubléma in tèsta. La tîṅ a drē a la perfesiòṅ a i fat in cà e la taca piàn piàṅ a far fóra tut quéi ch'i s mét'n in mèś a i sò interèsi, sénsa di mutìṿ vàlid ma par di quèi da pôc. Arcgnusùda da na sò vśina ad cà, la và a prucès, dvintànd un fenòmen mediàtic ma la gh la cava listés a scampàr-la.
Al vitmi
A qvisti vitmi chè a s pōl śuntàr la mémbra dla giurìa n.8 ch'la patìs dimóndi cólp adòs ad na curnéta dal telèfun pùblic dal tribunàl, ma a n gh'è minga la sicurésa ch'la sia mòrta dabòṅ, anc s'al sò scarpi biànchi i s védan pini ad sangṿ.
Culegamènt estéran
}}
Il mistero del quarto piano
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|La mòrt la stà chè.|Tagline dal film}}