cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Passengers - Mistero ad alta quota
Sunt
C'n al pasàr dal tèmp la Claire la taca a ligàr-'s a òṅ di sò pasiènt, Eric, ch'al fà da tut par tacàr na relasiòṅ sèg anc andànd cónt'r a 'l règhli di mèdag ch'i n gh'arévan minga da misćiàr al lavōr cun la sò vita privàda. In cal méntar soquànt di scampâ, cuma Norman, i sparìsan sénsa dir gnint e la Claire la taca a pinsàr ch'la cumpagnìa la gh sia in mèś par far taśēr di testimòni dascòmad.
Antigh unitê ’d mixura dal sircundêri ’d Buloagna
Mixur ed paix
La libra midginêla l'à 12 ouns, n'ounsa 8 dram, na drama 3 scrópal, al scrópal 24 gran.
Passengers - Mistero ad alta quota
Sunt
La Claire, ch'la vrév davśinàr-'s incóra a sò surèla Emma (Stacy Grant) dòp ch'la s éra quistiunàda sèg, l'incróśa incóra Arkin ch'al tórna a dir ch'l incidènt 'l éra cólpa dal pilòta. Ravanànd in dla sò bórsa ch'al s è daśmindgâ andànd via, la dóna la cata la lista di pasegēr e la fà a mènt che lè in mèś a gh'è anc al sò nóm.
Culegamènt estéran
}}
Abominable
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'Sta vòlta al sarà lò a dar-at la casa.|Tagline dal film}}
Abominable (Abuminévul) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 2006 ad Ryan Schifrin.
Sunt
In un paiśèṅ 'd campàggna ciamâ Flatwoods al cuntadèṅ Billy Hoss (Rex Linn) e sò mujēr Ethel (Dee Wallace) i s déśd'n ad nòt sinténd di stus ad fóra. Quànd i vàn'n a védar, i càt'n un cavàl mòrt tut murśgâ e dal pidàdi par tèra dimóndi grandi p'r èsar dna bèstia.
La matìna dòp a riva in paéś Preston Rogers (Matt McCoy), un daśgrasiâ custrét a vìv'r in carusìna dòp avēr abû 'n incidènt in muntàgna in du l'à pardû la vita sò mujēr. 'L óm 'l è vgnû a catàr Otis Wilhelm (Christien Tinsley), un sò amìg ch'al gh tîṅ adrē durànt la vacànsa. Anc un grup ad sinc amìghi, la Karen (Ashley Hartman), la Michelle (Natalie Compagno), la CJ (Karin Anna Cheung), la Tracy (Tiffany Shepis) e l’Amanda (Haley Joel), i èṅ lè par festegiàr al matrimòni dla Karen bèla sgnâ su 'l calendàri.
Cla nòt lè Billy, jutâ p'r al butgàr redneck Buddy (Jeffery Combs) e par Ziegler Dane (Lance Henriksen), al và in dal bòsc a pascàr la bèstia ch'la gh'iva cupâ 'l cavàl. I tri i vìnan fat fóra da la bistiàsa, un sasquatch (Michael Deak) pîṅ 'd fam che pò 'l decìd 'd andàr a cà dal śuvnòti parchè al n gh 'n à abû minga abàsta.
Culegamènt estéran
}}
Ilhéus
Ilhéus a l'è una sitä dal Brasil in dal dal Stä ad Bahia, a Sud ad la capitäla Salvador.
La gh'ha 219.266 abitant (2009) e l'è la sitä con püsä spiàgi ad tütt la Stä.
Storia
La sitä l'è stä fundä in dal 1534 e la 's ciamäva Vila de São Jorge dos Ilhéus, e l'è stä a bòta la capitäla mundiàl dal cacàu. Incö all'è dvantä un pòst ad turismo cun Itabuna.
L'è dvantä famusa anca parchè Jorge Amado l'ha scrìtt a bòta d'i lìbar in s'la sò storia.
1632 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
La notte che Evelyn uscì dalla tomba
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I bêg i èṅ drē a spetàr.|Tagline dal film}}
La notte che Evelyn uscì dalla tomba (La nòt ch'l'Evelyn l'è vgnuda fóra da la fòsa) 'l è 'n film ad scarésa dal 1971 'd Emilio Paolo Miraglia.
Sunt
Al nòb'l ingléś Lord Alan Victor Cunningham (Anthony Steffen) al s pōl minga cavàr via da la tèsta al pinsēr dla sò mujéra mòrta, l’Evelyn, che lò 'l à cupâ quànd al l'à catàda a lèt cun 'n àtar. Al séns ad cólpa ch'al gh'à dèntar, e ch'al s pòrta sèmp'r adrē, 'l al custrìnś a masàr dal dóni cun i cavìi rós ch'i pàran l’Evelyn e che lò al turtùra druànd la scùria. Fra 'l sò vitmi na putàna e na balarìna ad night club, la Susan (Erika Blanc).
In séguit al sa spóśa cun la Gladys (Marina Malfatti) ma a pâr ch'al gh'àppia al rudèli fóra ad pòst listés. In cal mént'r i cupamènt i cuntìnuan in dal castèl: i mōran al stalēr (Roberto Maldera) e pò sò sia (Joan C. Davies). A Alan a gh pâr ad véd'r ad nòt al còrp dl’Evelyn cùrar in di camp ma la Gladys la gh diś ch'i èṅ sōl dal fantaśìi parchè lē l'è mòrta dabòṅ. Ma quànd pò i vèran la sò fòsa, i la càtan vōda.
Culegamènt estéran
}}
708 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 708, mo invéci 'l an 708, 't ê da 'ndèr chè) Al 708 (setseintòt, settecentootto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 707 (setseintsèt) e 'l vin prìma dal 709 (setseintnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
178 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 178, mo invéci 'l an 178 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 178 (seintestantòt, centosettantotto in itagliàn) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 177 (seintestantasèt) e 'l vin prìma dal 179 (seintestantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintestantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
152
Al 152 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
L'università dell'odio
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Quarànta-nóṿ paéś, siē rasi, dū sès, un càmpus.|Tagline dal film}}
L'università dell'odio (L'università d'l òdi) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1995 scrit, dirèt e prudót par John Singleton.
La sò culòna sunóra la pōl cuntàr su di pès dla Tori Amos (Losing My Religion e Butterfly), 'd Ice Cube (Higher), di OutKast (Phobia), di Rage Against the Machine (Year of the Boomerang) e àt'r incóra. La pelìcula l'à fat sù da piò ad trént'òt migliòṅ ad dòlar.
Sunt
Un dè al studènt Billy (Jay R. Ferguson) al gh la cava a 'ndàr a lèt cun na Kristen imbariàga e al taca a far-al sénsa preservatìṿ. Lē la s arvòlta ma lò al cuntìnua listés. In cal méntar Remy, sèmpar più mis da na banda da tut chi àtar, al và a far-'s un bicér cun Scott Moss (Cole Hauser), un skinhead neonaśìsta ch'al fà grup cun Erik (Talbert Morton), James (Trevor St. John) e 'l musculóś Knocko (Andrew Bryniarski).
Culegamènt estéran
}}
1169
Al 1169 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Blue State - Un democratico in cattivo stato
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Blue State - Un democratico in cattivo stato (Stat Blù - Un demucràtic in un stat catìṿ) l'è na cumèdia americàna e canadéśa dal 2007 scrita e dirèta par Marshall Lewy, chè a 'l sò debùt in un lungumetràǵ.
Al tìtul uriginàł al fà riferimènt a i stat blù ch'i èṅ i stat da la banda di demucràtic tgnénd a mènt ch'in di Stat Unî i culōr fra la dèstra e la sinìstra i èṅ arbaltâ rispèt a l'Itàglia. Da 'l nòstri bandi i stat blù i èṅ cuma 'l nòstri regiòṅ rósi (Emìglia-Rumàgna, Tuscàna, etc...). Qvél itagliàṅ invéci al gh'à na śuntàda ch'l'è 'n dópi sèns parchè la s riferìs a 'l fat ch'al prutagunìsta al n stà minga bèṅ ma anc ch'al viṿ in un brut stat.
Sunt
Cuntatâ par la Gloria O'Neill (Adriana O'Neil), na dóna ch'l'à mis sù 'n sit internet ch'al prumét ad catàr da spuśàr-'s a i put americàṅ ch'i decìdan 'd alvàr al téndi delùś da la pulìtiga dal sò paéś, John al fà 'l valìś e 'l partìs in màchina cun na ragàsa ad San Diego cgnusùda miténd 'n anùnsi. Chi lē la s ciàma Chloe Hamon (Anna Paquin) e la gh'à 'n anèl a 'l naś e i cavìi mèś blù. Prima 'd rivàr in Cànada, John al gh'à da farmàr-as lung la via par catàr i sò genitōr ch'i stàn'n in dal stat ad Washington. Purtròp la séna la finìs mâł parchè sò pàdar (Richard Blackburn), republicàṅ sfegatâ e c'n un fiōl partî par la guèra in Iràq, al s litga sèg mandànd-al via.
Rivâ in Cànada però al ròbi i n èṅ minga cuma John al pinsàva e pò la Chloe la vōl turnàr indrē parchè l'è na suldàda e la gh'iva partìr par la guèra.
Culegamènt estéran
}}
8 ed nuvèmber
Al  l'è al 312śum dè dal calendàri gregoriàn (313śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 53 dè a la fin dl'an.
Itabuna
Itabuna a l'è una sitä dal Brasil in dal dal Stä ad Bahia.
La gh'ha 213.656 abitant (2009) e l'è, insäma a Ilhéus, la capitäla dal cacàu.
904 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 904, mo invéci 'l an 904, 't ê da 'ndèr chè) Al 904 (novseintquàter, novecentoquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 903 (novseinttrī) e 'l vin prìma dal 905 (novseintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
.show
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2015.
301 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 301, mo invéci 'l an 301 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 301 (terśeintùn, trecentouno in itagliàn) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 300 (terśeint) e 'l vin prìma dal 302 (terśeintdū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśeintunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1865 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1865, mo invéci 'l an 1865, 't ê da 'ndèr chè) Al 1865 (mileotseintessantasìnc, milleottocentosessantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1864 (mileotseintessantaquàter) e 'l vin prìma dal 1866 (mileotseintessantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintessantasinchéśìm post.
Colegamèint estèren
}}
In sìm'a 'l Strunsèdi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
"On Bullshit" ("In sìm'a 'l Strunsèdi" in carpśàṅ) 'l è 'l è 'l tìtol 'd un stùdi dal 1986 dal filòśof americàṅ Harry G. Frankfurt, per catèr fora na definisiòun ed quìli che tùt i ciàmen "strunsèdi" in dal mèinter ch'a s descòr. Prìma publichê in dal giurnèl "Raritan Quarterly Review", e in dal 2005 in n'edisiòun per só còunt, al librèt 'l armagnìva in dla cìma di bestsellers americàṅ per veintsèt esmàni e 'l avrèv servî a 'l avtōr per scrìvregh un sègvit in cl èter só stùdi "On Truth" gnû pò fóra in dal 2006.
Sunt
Mèinter ch'a s è drē a ciacarèr, 'l è 'n mumèint ch'a sèlta fora ch'a gh'sìa soquànt lavōr ch'a gh'è da ciamèri "strunsèdi". 'L avtōr al fà veder che 'l siuchèsi, ma pò incòr de più el strunsèdi, i nn'ìn minga dal buśìi, i gh'àn pòc da spartìr cun na veritê da cuacèr o da canbièr. Chi 'l mèt in camp el strunsèdi, 'l è quèl ch'la nn'è gnanc dìta ch'al cgnùsa cum i stan i lavōr, mo 'l è invéci dimòndi facil ch'al sia drē a sparèr a chèś. Lò al descòr per dèr ària ai dèint e fèr però cólp cun chi a gh'è a tir, tulènd fóra difàt, la só strunsèda ed cal dè lè. D'indû a deśvìn la paròla strunsèda, dal rest, dai escremèint, 'l è pròpia perchè lè a n'gh'è gnint ed strulghê, ed lavurê cun finèsa, mo na sparèda fóra 'd un schèrt ch'al n'servìs gnanc. La fuga che tùt i gh'àn al dè 'd incō, al biśògn e anc la vója ed rispònder śvelt a na dmanda o a na provocasiòun, i mitrèven dimòndi agìnt in dla cundisiòun ed dìr dal strunsèdi.
Colegamèint estèren
}}
Don Camél (rumânz)
Don Camél l'é lôvra préma ed 'na sèria (Mondo Piccolo) ambijntêda in un mia precişê cèinter céch ed la bâsa padâna, e mésa al cèinter di fât cômich, mó quêşi cumpâgn 'd un pâroch ed campâgna Don Camél, e dal séndech comunésta e mecânich dal paèiş, Pepòun, amîgh-nemîgh int l' Itâlia dal dôp guèra.
Ed grôs sucès, l'ôvra l'é stêda ternêda a publichêr dimòndi vôlti e a n'în vîn trâta, int al 1952 ânca un prém adatamèint pr' al cìnema dal tétol Don Camél, cun pruragumnésta Fernandel (Don Camél) e Gino Cervi (Pepòun),e ambijntêda a Bresèl, in pruvîncia ed Rèz.
Stôria
A Bresèl, al pâroch don Camél e al séndech comunésta Pepòun, aversâri in polética e int al j idèj, as "quistiòunen" al j âlmi di cumpaeşân. Tra fât cômich e dichiarasiòun ed bòun sèins popolêr. Al lōr quistiòun as sêren só int la scambièvel indulgînsa.
Soquânt fât cômich:
Nashville
{{Metacaixa
Nashville (a s lèś [ˈnæʃvɪɫ] in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ad 684.410 abitànt (dat dal 2016), capitàla dal stat dal Tennessee, la secónda sò più granda dòp Memphis. La s cata su 'l rivi dal fiùm Cumberland, in dla cuntèa ad Davidson, e l'è stada tiràda sù in dal 1779 da soquànt espluradōr.
Al sò clima 'l è sub-trupicàł ùmid méntar l'è cgnusùda anc c'n al scutmàj ad la sità dla mùśica esénd la sēd dal Grand Ole Opry, un prugràma radiufònig famóś un muć ad mùśica country, ad dimóndi cà discugràfighi e dla Gibson ch'la fà dal chitàri e di bas vindû in tut al mónd. Al regìsta Robert Altman al gh'à girâ chè òṅ di sò film più impurtànt, Nashville, durànt i sinc dè 'd un fèstival ad mùśica country.
Da 'n punt ad vista pulìtig, la sità l'è na ròcafòrt dal partî demucràtic anc s'la s cata in òṅ di stat più róś ch'a s a gh sia. Al sò distrét cungresuàł al n è piò stâ vins da i republicàṅ da la fiṅ dla guèra 'd secesiòṅ americàna tant ch'adès la batàja véra la s cumbàt chè fra i demucràtic fra la sò anma radicàla e qvéla dal guèran bòṅ. La sò sìndiga, da 'l 2015, l'è la demucràtica Megan Barry.
In dal 1867 a Nashville a gh'è stâ al prim cungrès dal Ku Klux Klan, muimènt fundâ dū an prima.
Culegamènt estéran
}}
Don Camél (rumânz)
Edisiòun
''Don Camillo. Mondo piccolo - Giovannino Guareschi – sèria Scala italiani'' pp.360 Rizzoli - ISBN 88-17-86771-3
Saw II - La soluzione dell'enigma
{{Metacaixa
Don Camél (rumânz)
Nôti
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun ed  Don Camillo trâta da it.wikipedia.org.
Saw II - La soluzione dell'enigma
{{Film }}
{{CITAZIONE|S'al prim al v à fat paùra, 'sta vòlta a 'rmagnarî sénsa fiâ.|Tagline dal film}}
Saw II - La soluzione dell'enigma (Saw II - La sulusiòṅ d'l enìgma) 'l è 'n film ad scarésa dal 2005 ad Darren Lynn Bousman, girâ in sōi vint-sinc dè. A s trata dal secónd capìtul dla saga ad Saw dòp Saw - L'enigmista dal 2004.
Al film 'l à muciâ sù da piò ad sènt-quarantasèt migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un budget ad quàtar.
Sunt
Michael Marks (Noam Jenkins), infurmadōr dla pulisìa, al s cata in na cambra a 'l scûr cun na mascra 'd fèr vèrta in dū a 'l còl cun dal punti dèntar. A 'l impruvìś a s impìsa na televiśiòṅ e 'l dutōr John Kramer (Tobin Bell) al taca a dascórar sèg druànd al putòć ad Jigsaw. Chi lò al gh diś ch'al gh'à sōl un minùt par vèrar la mascra druànd na ciàṿ che lò al gh'à lugâ da drē da 'n òć o sinò la scrucarà cupànd-al. Michael al cata 'n bìsturi ma al n gh'à mia 'l curàǵ ad cavàr-as via la balòta da 'l òć e acsè al mōr.
Al detective Eric Matthews (Donnie Wahlberg), ch'al gh'à 'n fiōl śōvan ciamâ Daniel (Erik Knudsen), al taca gl'indàśin andànd in di stabilimènt dla Wilson Steel in du 'l cata Kramer ch'l è mis dimóndi mâł par via dal càncar ch'l è drē a masàr-al. 'L Enigmìsta al gh fà ségn ad guardàr òt parsòni in un monitor: Gus Colyard (Tony Nappo), Obi Tate (Tim Burd), Jonas Singer (Glenn Plummer), la Laura Hunter (Beverley Mitchell), l’Addison Corday (Emmanuelle Vaugier), Xavier Chavez (Franky G) e l’Amanda Young (Shawnee Smith). Chi lōr i èṅ in trapla in na cà e i èṅ drē a respiràr dal gas narvìṅ ch'l i cuparà tut s'i n èṅ mia bòṅ 'd catàr dal sirìnghi 'd atrupìna in cal méntar. I gh'aṅ sōl dū óri 'd tèmp par far-al.
Lêrd ed Colonnata
{{Metacaixa
151
Al 151 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Saw II - La soluzione dell'enigma
Culegamènt estéran
}}
1079 (nùmer)
{{Metacaixa
1491 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1491, mo invéci 'l an 1491, 't ê da 'ndèr chè) Al 1491 (milequaterseintnovantùn, millequattrocentonovantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1490 (milequaterseintnovànta) e 'l vin prìma dal 1492 (milequaterseintnovantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDXCI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterseintnovantunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1079 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1079 (milestantanōv, millesettantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1078 (milestantòt) e 'l vin prìma dal 1080 (mileutànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MLXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milestantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Geneviève Bujold
{{Metacaixa
La Geneviève Bujold (Montréal, 1 'd Luj dal 1942, a s lèś [ʒən.vjɛːv by.ʒɔld] o ​[ʒən.vjɛːv by.ʒo] in francéś), l'è n'atōra canadéśa candidàda a 'l Prèmi Òscar in dal 1969 cuma atōra prutagunìsta in Anna dei mille giorni in du lē la fava la part dl'Anna Buléna.
La Bujold, ch'l'è andàda a star a Malibù in Califòrgna, la gh'à 'n fiōl, Emmanuel, abû da Dennis Hastings.
Biugrafìa
Uriginària dal Quebec, la Geneviève da baghéta l'è custréta a 'ndàr a na scōla in un cunvènt par dód'ś an parchè i suo i éran dimóndi religióś. P'r al fat ch'la n s la cumpatìva briśa, chi lē però la gh dà 'n taj par tacàr na caréra d'atōra studiànd a 'l Cunservatòri 'd Art Dramàtica dla sò sità. In dal 1966 la ciàpa 'l vōl l'ucaśiòṅ par lavuràr p'r Alain Resnais in La guerra è finita insém a Yves Montand. In cal perìud lè la tōś part a di atri òpri 'd regìsta francéś cuma Louis Malle.
Par la pelìcula Anna dei mille giorni la ciàpa na nomination a i Prèmi Òscar mént'r in di an Stanta la lavóra cun di regìsta impurtànt cuma Brian De Palma in Obsession - Complesso di colpa, Claude Lelouch in Un altro uomo, un'altra donna e Michael Crichton in Coma profondo.
In di an Utànta i gh dànan di rōi impurtànt in Corda tesa, thriller cun Clint Eastwood, Stati di alterazione progressiva e Inseparabili ad David Cronenberg girâ cun Jeremy Irons.
1168
Al 1168 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Lêrd ed Colonnata
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al lêrd ed Colonnata (lardo di Colonnata in itagliàṅ), salùm da l'IGP, 'l è 'l lêrd ch'a s prepèra a Colonnata, na frasiòun dal cumûn ed Carèra, salê, aromatiśê e stagiunê per soquànt tèimp in dal vaschi di só mèrem ed Carèra.
In chel vaschi lè, strulghèdi per la conservasiòun di alimèint, a s egh mèt, ùna in sìm'a cl'ètra, dal bandi 'd fèti 'd lêrd, da mêś a dal stremnèdi 'd sêl e 'd spési. Dôp 'd avér-i tgnudi lè per 6 o 10 méś, a na só taimpradùra particolèra e in dl ambjìnt speciêl dla vasca 'd mèrem, al lêrd ed Colonnata 'l è pròunt. Al selta fóra c'ma dal sfetlèdi mìa più basi 'd 3 cm, tendri, bianchi e 'n pò rośèdi, parfumèdi 'd spési, c'n un pò 'd codga da na banda, e da cl'ètra fàcia, la stremnèda dal spési.
A n's egh'la chèva mìa 'd capìr se storicamèint, cla specialitê chè la deśgnìs dai antìghi ginta céltichi ch'i stèven lè prìma di romàṅ antîg, o s'i la strulghìsen i romàṅ, o i longobêrd, mo dàint'r a Colonnata a s cata incòra incō soquànti butéghi e aśièndi 'd lavurasiòun ch'i eśistìven bèle soquànt sécol indrē.
Referèinsi
}}
Geneviève Bujold
Culegamènt estéran
}}
Battle Cry (Judas Priest)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Just taking what ever he needs, diamonds for eyes, as he begins on that two wheeler from hell on the wind, now he's setting the tune, they know the stare down is soon, vengeance comes at high noon, redeemer of souls.|Lò 'l tōś tut qvél ch'a gh vōl, al gh'à di diamànt a 'l pòst di òć, mént'r al taca insìma a cal dū rōdi là da 'l Infèran cuciàdi da 'l vènt, 'l è drē a urdnàr gl'ultmi ròbi, lōr i sànan ch'al scónt'r al rivarà prèst, la vindéta la riva a meśdè, al culesiunìsta 'd anmi.|Redeemer Of Souls, 2014|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Battle Cry (Sîg ad batàja) 'l è 'l sèst disc da 'l viṿ dal grup heavy metal di Judas Priest. 'L è vgnû fóra al 25 ad Mars dal 2016 e 'l è stâ registrâ durànt al Wacken Open Air in Germàgna.
Rispèt a la versiòṅ in DVD ad cal cuncèrt chè, i èṅ stâ tirâ via i braṅ Turbo Lover e Living After Midnight.
Furmasiòṅ
}}
Anisàkis
{{Metacaixa
'L Anisàkis (nóm sientìfic “Anisakis”) 'l è 'n bêg nematôd parasìta di pés (òspit intermèdi) e di mamìfar marèṅ (òspit definitìṿ) ma al pōl culpìr anc 'l óm (òspit par caś) in dua a gh fà vgnir un mâł ciamâ Anisakìaśi o anc “Anisakidóśi”.
Al sò culōr al và da 'l biànc a 'l rós pasànd p'r al ròśa. I bêg i s védan bèṅ anc a òć nûd parchè i eṅ lung da òṅ a tri cm e i s càtan da spés tut anvlupâ.
Chi parasìta chè i s càtan da grand in dla pansa di mamìfar marèṅ cuma la baléna, al delfîṅ e la fòca, specialmènt in di sò stómag. Chi lōr i butàn fóra i óṿ minga fecundâ d'l Anisàkis quànd i càgan.
In dl'àqua i óṿ i vènan pò fecundâ e i nàs'n al larvi ch'i èṅ bòni ad nudàr e ad finìr in past a i krill e pò a i pés (i gh finìs'n in fónd tulénd un culōr biànc) ma 'l è sōl quànd i finìs'n in dla pansa di mamìfar marèṅ ch'i pōlan śvilupàr-as dvintànd di bêg grand dòp dū muti. Studiànd i śgómbar frésc vindû in dal marcâ dal pés ad Granàda (Spaggna) a s è vdû ch'al 39,4% al gh'iva cal parasìta chè dèntar.
Quànd 'l è 'l óm a magnàr dal pés infèt, al ciàpa anc lò l'Anisakìaśi ch'l è 'n brut mâł parchè in dal gir ad vint-quàt'r óri a vèṅ ingòsa e gòmit, i sûg gàstric difàti i n èṅ briśa bòṅ ad dasfàr-i. S'i bêg i finìs'n in dal budèli, a partìs anc al caghét e a s và in a risć ch'i sa śbuśìsan marsénd e alóra a gh'è da tacàr a tiràr-an via di pès oprànd in présia.
Magnànd dal pés crûd (cuma 'l sushi o 'l sashimi o la saràca in salamùria) o anc còt minga tant bèṅ a s và in perìcul ad malàr-as. Par masàr al parasìta a gh'è da ślar sèmp'r al pés (dòp che 'd avér-ag tolt vìa i budē), faghénd andàr la temperadùra 'd sóta di -18 °C par 96 óri almànc, ma i frigo i n èṅ minga bòṅ ad rivàr a cal fréd lè, che sōl i abatidōr ad temperadùra i gh'la cavan. O sinò a s pōl cōś'r-al almànc a ssanta grâd per dēś minùt in tut i sò pcoṅ.
Àtar prugèt
}}
Senso '45
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Senso '45 (Sèns '45) 'l è 'n film eròtic dal 2002 ad Tinto Brass trat da la nuvèla Senso ad Camillo Boito bèla purtâ a 'l cìnema par Luchino Visconti.
Sunt
Durànt la secónda guèra mundiàla la Livia Mazzoni (Anna Galiena) l'è na dóna ch'la n è minga cuntènta dal sò matrimòni c'n un funsiunàri dal Minculpop, Carlo (Antonio Salines). La n pèrd dònca ucaśiòṅ par far-as scarusàr da Àśolo, in du la viṿ, a Venèsia da 'l avucàt Ugo Oggiano (Franco Branciaroli), inamurâ in segrét ad lē, p'r andàr a catàr un tenènt tedésc dla Wermacht ch'al gh'à fat pèrdar la tèsta, Helmut Schultz (Gabriel Garko).
La Livia l'è dimóndi gelóśa ad lò parchè la capìs ch'al và a lèt anc cun di atri dóni, cuma l’Elsa (Simona Borioni). Da 'l cant suo Helmut al fà da tut p'r armàgnar luntàṅ da la guèra, ch'la gh fà schiva, piutòst al preferìs pasàr-'s al tèmp gusànd la Livia o śugànd a carti c'n i bèsi che acsè i finìsan prèst. Par furtùna ch'a gh'è la sò amànta ch'la gh'à sèmp'r al burslèṅ pîṅ par lò e dònca la gh ślunga sèmpar quèl. Un dè la Livia la tórna a Venèsia p'r andàr a catàr al tedésc e la 'l bèca a lèt cun na ninéta, la Ninetta (Loredana Cannata), e lò al gh rid in fàcia.
Culegamènt estéran
}}
123 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 123, mo invéci 'l an 123 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 123 (seintveintetrī, centoventitré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 122 (seintveintedū) e 'l vin prìma dal 124 (seintveintquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintveintetriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
150
Al 150 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Pompa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Album }}
Pompa (Pómpa) 'l è 'l quàrt àlbum in studi dal grup di Squallor. La cupertìna dal disc la móstra un grugn in prim piàṅ in du i s védan di làbar impinî 'd rusét rós cun davànti na pómpa 'd benśìna ch'la śgósla 'n pôc da 'l tub.
In dal braṅ Famiglia Cristiana a s sènt par la prima vòlta al persunàǵ ad Pierpaolo, un ragasōl bòṅdagnìnt ch'al gira 'l mónd c'n i bèsi ad sò pàdar e ch'al ricàta sèmpar par telèfun par far-'s-an dar sèmpar da piò. Invéci in Berta un milanéś ch'al fà 'l śburòṅ cun la sò muróśa napulitàna al gh'à pò da sintìr cla “vajàsa” lè ch'la gh in diś indrē ad tut i culōr.
'L è stâ publicâ in dal 1977 acsè cuma Vacca.
Culegamènt estéran
}}
.xerox
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2015.
9 ed nuvèmber
Al  l'è al 313śum dè dal calendàri gregoriàn (314śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 52 dè a la fin dl'an.
After Sex - Dopo il sesso
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na cumèdia ambintàda sóta i linsōi.|Tagline dal film}}
After Sex - Dopo il sesso (After Sex - Dòp al sès) l'è na cumèdia americàna dal 2007 scrita e dirèta par Eric Amadio, regìsta chè a 'l sò debùt. L'è divìśa in òt capìtui batśâ c'n i nóm di amànt prutagunìsta di sìngui epiśòdi,
Culegamènt estéran
}}
Vito
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Vito (nùm d'art ad Stefano Bicocchi), San Zvân 23 ad dicëimbar dal 1957 all'è un'atòr còmic e scritòr emilian.
In dal 2011 al laòra in dla cumèdia Al dutaur di mat, tratt da Il medico dei pazzi ad Eduardo Scarpetta.
L'infedele
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Vito
Ligamm ad föra
}}
L'infedele
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na bala cuma qvésta chè la n pōl briśa duràr par sèmpar.|Tagline dal film}}
L'infedele (La traditōra) 'l è 'n film dramàtic par la televiśiòṅ girâ in dal 2004 p'r Harry Winer.
La pelìcula, trata da 'n lìbar dl'Ann Pearlman, l'è stada giràda in Luiśiàna, a Jefferson Parish, a Kenner e a New Orleans.
Sunt
La Danielle Montet (Kim Delaney) l'è na psicòluga ch'la dascór c'n i sò pasiènt di tradimènt ma in fat ad còran chi lē l'è 'l as ad brìscula esénd ch'la s véd da spés c'n al sò amànt Miguel (Cristián de la Fuente) anc s'l'è bèla spuśàda cun Jim (Kyle Secor).
La dóna l'arà imparâ da cal squasamarléti 'd sò pàdar Hank (John Maxwell) ch'a gh 'n è sèmpar fargâ pôc di fiōi, pròpria cum a la Danielle, a 'l cuntràri 'd sò mujér Lois (Celia Weston) ch'la fà incòsa par la sò famìja. Un dè, méntar 'l è a lèt cun la Julia (Ramona Tyler), na ragàsa ch'la lavóra sèg in negòsi, a Hank a gh vîṅ 'n infàrt e 'l finìs a 'l uśdàł in fiṅ 'd vita par pò murìr dabòṅ soquànt dè dòp.
La Danielle la vrév dascórar a quàt'r òć cun Miguel ch'ad mistēr al sòna la trómba a 'l St. James anc se pò al n s la trómba minga parchè la dóna la vrév reśìst'r a 'l visi ch'al gh'à tacâ Hank, par dimustràr in cōr suo 'd èsar difarènta da lò. Rivàda in dal sò apartamènt la 'l bèca a lèt cun n'atra dóna alóra la tórna a cà cun la vója 'd baśàr sò marè. Purtròp par lē sò cugnâ Eric (Michael Arata), marè 'd sò surèla Patty (Lara Grice), al l'à vduda quistiunàr-'s in strada cun Miguel e la sira dòp a séna al và adrē ad cuntìnuv dascurénd dla litgàda, sèg e cun Jim ch'al n la tōś minga tant bèṅ, specialmènt dòp ch'l è andâ a scuriuśàr su 'l sò telefunèṅ pîṅ 'd mesàǵ ad Miguel.
Culegamènt estéran
}}
1117
Al 1117 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
.jewelry
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2015.
1633 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Proprietê matemàtichi
Al 1633 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 23 con 'l 71: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
An 1520
I an 1520, ciamê an Vèint, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1520 infìn a 'l 1529 ciapê dèinter.
Gocce d'acqua su pietre roventi
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Da l'òpra teatràla 'd R.W. Fassbinder.|Tagline dal film}}
Gocce d'acqua su pietre roventi (Gósi 'd àqua su dal prédi bujénti) 'l è 'n film dramàtic francéś dal 2000 trat da n'òpra teatràla 'd Rainer Werner Fassbinder, scrita a daśnóṿ an ma mai purtàda in séna, da 'l tìtul Tropfen auf heisse Steine.
Prim at
Léopold (Bernard Giraudeau) 'l è 'n óm 'd afâr bisex su i sinquànta. Na sira 'l invìda a cà sua 'n śōvan 'd vint an cgnusû da pôc, Franz (Malik Zidi). Dòp avēr tacâ a dascórar, al ragàs al gh cònta che na muróśa al gh l'à, l’Anna (Ludivine Sagnier), ma ch'adès al s è stufâ 'd gusàr-la. Léopold al gh admànda s'l è mai andâ a lèt cun di óm e Franz al gh rispónd ad nò anc se na vòlta al s è insuniâ 'd far-al. Léopold al salta sù dgénd-ag ch'l è stâ insém a na dóna par sèt an ma ch'a gh piàś da piò far sès cun di masć. I dū i finìs'n a lèt.
Secónd at
Siē méś dòp Franz al viṿ a cà 'd Léopold ch'al ténd a cmandàr in dla relasiòṅ méntar c'l àt'r al subìs e 'l gh'à paùra 'd èsar mulâ. Na nòt Léopold al cònta a 'l sò amànt ad crédar 'd avēr purtâ a masàr-'s òṅ di sò cliènt e che cal fat lè al gh'à fat vgnir al magòṅ.
Quàrt at
Dòp dū giurnàdi pasàdi a far 'l amōr insém, l’Anna la dmanda a Franz ad turnàr insém, ad métar sù famìja e 'd far di fiōi. A 'n sèrt punt a tórna cà prima dal prevìst Léopold che quànd al sènt la stòria dl’Anna al s mét a rìdar e pò 'l órdna a Franz ad far-'g al cafè. A riva anc al vèć amōr ad Léopold, la trans Véra (Anna Levine), ch'la diś ad vlēr-'g incóra bèṅ. 'L imprendidōr al śibìs a tut ad far un śuglèṅ a quàtar ma Franz 'l è daśgustâ e vilî e 'l và in n'atra cambra. La Véra la gh tîṅ adrē e vdénd-al piànśar su 'l paimènt la gh cònta ch'la s è uperàda sōl par far-al cuntènt ma che pò gnanc quàl lè 'l è stâ abàsta par tgnir-'s-al stric. Al trans al dmanda a 'l ragàs ad pruàr a far 'l amōr sèg ma chi lò al rispónd ch'l è tròp tard parchè 'l à péna mandâ śò dal vlèṅ e difàti al mōr davànti a i sò òć. La Véra la tórna da Léopold, ch'l è a lèt cun l’Anna, e la gh cònta incòśa. 'L óm prima al n gh créd gnanc pò al diś a la trans ad śuntàr-'s a lèt parchè, anc se lò al n gh'à minga biśógn ad lē, lē invéci la gh'à biśógn 'd lò.
Culegamènt estéran
}}
.weir
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2015.
149
Al 149 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
1121
Al 1121 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Enigma rosso
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Séd'ś an dōls... e i perd'ràṅ da piò dal viti lōr.|Tagline dal film}}
Enigma rosso (Mistēr rós) 'l è 'n film śal dal 1978 'd Alberto Negrin ch'l à tòlt al pòst ad Massimo Dallamano ch'in cal méntar 'l éra mòrt in 'n incidènt in màchina.
Al prutagunìsta dal film Fabio Testi 'l à cuntâ ch'al prudutōr dla pelìcula, dòp ch'éra stâ girâ mità dal film, al gh'à dit ch'i bèsi i éran finî dònca a gh'éra da sarnìr se finìr-'l a la bòna o dar-'g a muć. Gl'atōr i aṅ pò decìs ad finìr-al listés.
Sunt
L’Angela Russo, na śóvna studènta ad séd'ś an dal culéǵ “Santa Teresa D’Avila” par gint cun di bèsi, la vèṅ catàda mòrta tuta nûda davśèṅ a 'n fiùm in un sac ad plàstica. La sò mòrt l'è stada cauśàda da na viulénsa sesuàla fata insfilsànd-'g un cas ad légn tròp grôs dèntar ch'la gh'à fat pèrdar tròp sangṿ. Al caś al vèṅ dâ a 'l cumisàri Gianni Di Salvo (Fabio Testi) par via ch'a gh vaga a fónd. I gh daṅ na maṅ al sò asistènt (Bruno Alessandro) e 'l ispetōr Roccaglio (Ivan Desny). La muróśa ad Gianni, la Christina (Christine Kaufmann), però la n in pōl piò che lò al vaga sèmpar via par lavōr ad sira e la 'l mòla.
Al pulisiòt al taca a far dal dmandi a 'l sò cumpàgni ad cōrs, la Paola (Carolin Ohrner), la Virginia (Silvia Aguilar) e la Franca (Taida Urruzola), tri ragasōli ch'i éran dimóndi amìghi dl’Angela. La surèla più pìcula ad chi lē, l’Emilia (Fausta Avelli), la 'l mét in sla strada bòna quànd la gh dà la sò burséta pîna ad bèsi, ch'a n s sà minga da in du i daśvgnìsan, e anc al sò diàri. Lè insìma, tut i sàbat, al dè lìbar dal studènti, a gh'è disgnâ un gat sìmbul dla sarturìa dla sgnór Parravicini (Jack Taylor). Chi lò 'l éra stâ indagâ tèmp fà p'r un tràfic ad quàdar rubâ ma al gh'éra saltâ fóra pulî.
In cal méntar la Virginia la và a aburtìr in na clìnica ad nascòst, pròpria quànd i mōran la Paola e 'n śóvan ulandéś amìg dal studènti, Max van der Weyden (Tony Isbert), masâ méntar 'l éra drē a guidàr la sò mòta. Davśèṅ a i cadàvar a s cata sèmpar un fujét cun scrit insìma na fraś firmàda par "Nemesys": “Cur vèrs la mòrt, la mòrt la t vîṅ incóntar e tut i tò piaśēr i èṅ cuma tant ajér”.
Di Salvo al gh la cava, durànt un viàś in sal muntàgni rusi da śgriśōr, a far cunfesàr a Parravicini ch'al gh'éra insaplâ anca lò parchè al tgniva a drē a 'n gir ad prustitusiòṅ par cònt ad Max ma pò anc qvést chè al vèṅ cupâ in dla sò vila da qualchidòṅ che lò al cgnusìva bèṅ e ch'l iva tragatâ quèl sèg.
Amìt
{{Metacaixa
Enigma rosso
Culegamènt estéran
}}
Amìt
{{dialort | dial=Carpśàn}}
'L amìt (amitto in itagliàn) 'l è 'n elemèint 'dal vesti 'dal prēt ch' 'l è intesû ed lèin biànc a forma 'd retàngul cun dal curdèini in di fiànc, e ch' al vìn druê durànt el só funsiòun 'd sòta a degli ètri vésti per quacèr bèin al côl.
In soquànti figùri medioevèl, 'l amìt al gh' ìva na fasa lèrga 'd bruchê, fend pinsèr a 'n gulèr dimòndi élt. Cl' amìt chè al s ciàma avrifregê
L'insaziabile
{{Film }}
{{CITAZIONE|Tasta 'l terōr!|Tagline dal film}}
L'insaziabile (Al mai pîṅ) 'l è 'n film ad scarésa dal 1999 dl'Antonia Bird ch'l'à tòlt al pòst ad Milcho Manchevski dòp tri stmani da 'l prim ciak.
Sunt
In dla mità dal XIX sécul, durànt la guèra fra i Stat Unî e 'l Mèsic, al capitàṅ scagasòṅ John Boyd (Guy Pearce) al vîṅ trasferî in un furtèṅ su 'l culìni śladi dla Sierra Nevada insém a di àtar suldâ.
Na nòt a riva lè 'n óm dagnóra mòrt da 'l fréd ciamâ Colghoun (Robert Carlyle) ch'al taca a cuntàr-ag na stòria ch'la mét i śgriśōr. In viàś vèrs la Califòrgna par pascàr 'l òr insém a àtar sinc, 'l éra armàś blucâ da na timpèsta 'd néṿ e 'l éra stâ custrét a dar-'s a 'l canibalìśum par scampàr cumpàgn a chi àtar. A partìs na spedisiòṅ p'r andàr-i a catàr.
Culegamènt estéran
}}
19 ed nuvèmber
Al  l'è al 323śum dè dal calendàri gregoriàn (324śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 42 dè a la fin dl'an.
Carolina Coronedi Berti
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La Carolina Coronedi Berti (Bulògna, 19 ed fervêr dal 1820 – 1911) l'era stèda na scritóra in bulgnéś edl Otsèint.
Colegamèint estèren
}}
147 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 147, mo invéci 'l an 147 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 147 (seintquarantasèt, centoquarantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 146 (seintquarantasē) e 'l vin prìma dal 148 (seintquarantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintquarantasetéśim post.
Giovani, carini e disoccupati
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Na cumèdia su 'l amōr in di an Nuànta.|Tagline dal film}}
Giovani, carini e disoccupati (Śōvan, blèṅ e diśucupâ) l'è na cumèdia sentimentàla americàna dal 1994 ad Ben Stiller, chè a 'l sò debùt da regìsta.
Giràda c'n un budget 'd ùndas migliòṅ e mèś ad dòlar, la pelìcula la 'n à pò fat sù da piò ad trénta-tri.
Sunt
Quàt'r amìg ad Houston i aṅ péna finî l'università e adès i pésc'n un lavōr ch'a s fà fadìga a catàr. La Lelaina Pierce (Winona Ryder) la vrév far la regìsta, Troy Dyer (Ethan Hawke) al fà 'l cantànt in un grup rock ma sfundàr in dal mónd dla mùśica 'l è difìcil, la Vickie Miner (Janeane Garofalo) la fà la cumésa in na boutique e la gh'à paùra 'd bcàr-as 'l AIDS méntar Sammy Gray (Steve Zahn) al n sà pròpria cuma far par dir a i suo 'd èsar gay.
Michael al śibìs a la Lelaina ad giràr un ducumentàri su la Generasiòṅ X ma 'l riśultâ 'l è piutòst lòfi.
Culegamènt estéran
}}
Dynasty (Kiss)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|You were my woman and I was your man, you were good lookin’, you know I was your biggest fan, you tried to teach me things I already knew, when you couldn’t reach me, girl, I think you knew that we were through, baby, it’s over, save your love, save it, save it, save your love, I don’t want it, save it for someone else.|Tè 't sēr la mè dóna e mè al tò óm, at sēr bèla dabòṅ, 't al sà ch'a séra 'l tò amiradōr più grand, 't à pruâ a insgnàr-um dal ròbi ch'a cgnusìva bèla, quànd ta n psiṿ minga èsar mèg, ragàsa, a pèns ch'at saìs ch'l'éra finìda, teśôr, l'è finìda, tîṅ pur dacàt al tò amōr, tîṅ-al dacàt, dacàt, tîṅ pur dacàt al tò amōr, a n al vój briśa, tîṅ-al dacàt par qualchidòṅ àtar.|Save Your Love, 1979|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Dynasty 'l è 'l sètim àlbum in studi dal grup di Kiss, un lavōr hard rock che però al strica 'l òć a la disco music ch'l'andàva 'd mòda in chi an lè. 'L è stâ publicâ al 23 ad Maǵ dal 1979 cun la prudusiòṅ ad Vini Poncia ch'l iva bèla laurâ su 'l disc sulìsta ad Peter Criss d'l an prima.
Al baterìsta al sòna sōl in dal pès cantâ da lò, Dirty Livin’, mént'r in di àtar braṅ a gh'è Anton Fig, culaburadōr 'd Ace Frehley che chè al canta tri canti tacànd da la cover di Rolling Stones 2,000 Man. Al disc al gh'à abû 'n bèl sucès in tut al mónd, specialmènt in di Stat Unî in du al gh 'l à cavàda a rivàr a 'l nôn pòst dla Billboard anc par via dal sucès dal sìngul I Was Made for Lovin' You.
Culegamènt estéran
}}
Ognuno cerca il suo gatto
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Minga óm, minga lavōr e minga gat.|Tagline dal film}}
Ognuno cerca il suo gatto (Tut i pésc'n al sò gat) l'è na cumèdia francéśa dal 1996 ad Cédric Klapisch.
'L è stâ preśentâ a 'l Fèstival ad Berlîṅ.
Sunt
La Chloé (Garance Clavel) l'è na ragasōla ch'la tira avànti trucànd al mudèli e ch'la viṿ in 'n apartamènt a Parì in dal quartēr dla Bastìa, in d'l undicéśum Arrondissement. La 'l divìd cun un sò amìg fnòć ch'al s ciàma Michel (Olivier Py). Avénd-ag da partìr p'r al vacànsi, la n sà briśa a chi lasàr al sò gat Gris-Gris (Griś-Griś, in dla vita ad tut i dè, Arapimou) ma pò la cata na vècia ch'la 'l tōś vluntéra, la Madame Renée (Renée Le Calm).
Quànd però la śóvna la tórn' a cà la vîṅ a savēr ch'la bèstia la n s cata piò, l'è sparìda par la fnèstra dòp tri dè, lugànd-'s in si téǵ. Daspràda, la Chloé la 'l và a pascàr dapartùt. I gh daṅ na maṅ al sò amìg Djamel (Zinedine Soualem), dal vèci braghéri, di óm 'd ustarìa e di artìsta.
A la fiṅ finalmènt la Chloé la cata al sò Gris-Gris ma anc quèl àtar.
Non entrate in quella casa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Il ritorno dei morti viventi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Non entrate in quella casa
{{Film }}
Ognuno cerca il suo gatto
Culegamènt estéran
}}
Non entrate in quella casa
{{CITAZIONE|S'ta n sarà minga a cà par meśanòt... ta n al sarà piò!|Tagline dal film}}
Il ritorno dei morti viventi
{{Film }}
Non entrate in quella casa
Non entrate in quella casa (Minga andàr dènt'r a cla cà là) 'l è 'n thriller dal 1980 ad Paul Lynch, distribuî in Itàglia sōl in dal 1984. Al film al gh'à abû tri séguit (Prom Night II - Il ritorno dal 1987, Prom Night III - L'ultimo bacio dal 1990 e Discesa all'Inferno dal 1992) e 'n arfacimènt dal 2008, Che la fine abbia inizio.
1866 (nùmer)
{{Metacaixa
Non entrate in quella casa
La pelìcula, giràda a Turònt in dl'Istâ dal 1979, l'à fat sù dagnóra quìndas migliòṅ ad dòlar.
1866 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1866, mo invéci 'l an 1866, 't ê da 'ndèr chè) Al 1866 (mileotseintessantasē, milleottocentosessantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1865 (mileotseintessantasìnc) e 'l vin prìma dal 1867 (mileotseintessantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintessantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Non entrate in quella casa
Sunt
Da quànd i gh'ìvan dód'ś an la Kelly Lynch (Mary Beth Rubens), la Jude Cunningham (Joy Thompson), la Wendy Richards (Anne-Marie Martin) e Nick McBride (Casey Stevens) i s èṅ giurâ 'd a n dir mai gnint a ninsòṅ 'd un brut fat ch'l éra sucès durànt 'l ùlt'm an pasâ a la Hamilton High School. Tintànd ad métar paùra par divertìr-'s a la Robin (Tammy Bourne), fiōla dal sgnōr Hammond (Leslie Nielsen) e surèla dla Kim (Jamie Lee Curtis), i quàt'r i l'aṅ fata strabucàr śò par la fnèstra 'd un cunvènt e la baghéta l'è mòrta.
Il ritorno dei morti viventi
Il ritorno dei morti viventi (Al ritóran di mòrt viṿ) 'l è 'n film ad scarésa dal 1985 ad Dan O'Bannon, chè a 'l sò debùt.
302 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 302 (trèśeintdū), ("trecentodue" in itagliàn) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 301 (trèśeintùn) e 'l vin prìma dal 303 (trèśeinttrè). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al trèśeintdūéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 302 'l è 'n nùmer cumpóst, send la multèplica dal 2 col 151: Fatoriśasiòun:
Colegamèint estèren
}}
Il ritorno dei morti viventi
La pelìcula l'à fat sù da piò ad quatórdas migliòṅ ad dòlar in tut al mónd dòp ès'r-an custàda quàtar.
Non entrate in quella casa
Sunt
Pasâ siē an, adès i quàt'r i èṅ carsû e i èṅ prònt a festegiàr la nòt dal bal dla fiṅ d'l an cuma da tradisiòṅ in di culéǵ americàṅ. Ma 'n tisi c'n un pasa-muntàgna adòs al vōl vindicàr-'s ad lōr parchè in alóra 'l iva vdû incòsa e 'l sà qvél ch'l è sucès dabòṅ.
.seat
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2015.
Non entrate in quella casa
Culegamènt estéran
}}
Il ritorno dei morti viventi
Sunt
Suicìdi (Mark Venturini) 'l è 'n punk amìg ad Freddy ch'al decìd 'd andàr-'l a catàr p'r andàr a bévar na bira da na quàlc banda, insém a la sò muróśa Tina (Beverly Randolph) e a Scuz (Brian Peck). In dal méntar ch'i spètan ch'al finìsa 'l sò tùr'n ad lavōr, al grup al tōś la deciśiòṅ 'd andàr a far fèsta in dal campsànt. A la Uneeda Frank al cònta a Freddy ch'in dal 1968, a 'l uśdàł militàr ad Pittsburgh, a gh'éra stada na fuga 'd un gas biuchìmig ciamâ „triusìna 204“ ch'l éra stâ bòṅ 'd daśdàr i mòrt d'l ubitòri, tant ch'al regìsta George A. Romero 'l iva tòlt spunt da cal fat lè par giràr un film su i mòrt viṿ. Adès chi cadàvar lè i s càtan pròpria a 'l intèran dla strutùra.
Culegamènt estéran
}}
Palasi Cumünäl ad Piaṡëinsa
Storia
Al palasi l'é stä custrüì dal 1281 par la vluntä d'Alberto Scoto, reggint ghibellein d' la citä. I g'han laurä a dré bota architëtt, tant cmé i piasintëin Pietro da Cagnano, Negro de Negri, Gherardo Campanaro e Pietro da Borghetto.
148
Al 148 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
.sex
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l avrîl dal 2015.
1122
Al 1122 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
147
Al 147 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Peter New
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Peter New (Vancouver, 30 'd Utóbar dal 1971, a s lèś [ˈpiːtə ˈnjuː] in ingléś) 'l è 'n atōr, senegiadōr e ardupiadōr canadéś.
In dla sò caréra 'l à dâ la vóś a 'l persunàǵ ad Big Macintosh in dal cartòṅ animâ 'd My Little Pony - L'amicizia è magica.
Àtar prugèt
}}
An 1510
I an 1510, ciamê an Dēś, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1510 infìn a 'l 1519 ciapê dèinter.
Glendale (Califòrgna)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Glendale (a s lèś /ˈɡlɛndeɪl/ in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ch'la fà sù duśènt-mila abitànt a 'l incìrca, la 23śma più impurtànta dla Califòrgna. La s cata in dla cuntèa 'd Los Angeles a 'l intéran dla Val ad San Fernànd, in dal sò cantòṅ a sud-èst, a trédas km a nòrd dal sènt'r ad Los Angeles. In sità i gh stànan dimóndi parsòni cun di urìgini dl'Armègna, la cumunità più granda dl'Amèrica.
In sità la Walt Disney Company e la Marvel Animation i gh'aṅ dimóndi ufìsi.
Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010 la sò pupulasiòṅ la s divìd fra 'n 71,1% ad biànc, 'n 1,3% ad négar, un 0,3% ad natìṿ americàṅ, 'n 16,4% 'd aśiàtic e p'r al rèst atri rasi o rasi misći.
I sò rapreśentànt a livèl federàł i èn tut demucràtic: Adam Schiff (elèt in dal 28śum distrét cungresuàł dla Califòrgna), Anthony Portantino (rapreśentànt dal 25śum distrét dal senàt) e la Laura Friedman (ch'la riva da 'l 43śum distrét asembleàr).
L'esorcista II - L'eretico
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|I èṅ pasâ quàt'r an... Cuś arcòrd'-la la Regan?|Tagline dal film}}
La pelìcula l'à fat sù da piò ad trénta migliòṅ ad dòlar dòp ès'r-an custàda quatórdas.
Sunt
Al prevòstar Philip Lamont (Richard Burton) al vîṅ mandâ da 'l sò cardinàł (Paul Henreid) a far luś su la mòrt ad pàdar Lankester Merrin (Max von Sydow), batśâ cuma erètic par la Céśa e mòrt quàt'r an prima a Washington in dal méntar ch'al pruàva a eśurciśàr al dèmun asîr Pazuzu (Karen Knapp) ch'al s catàva in dal còrp dna baghéta, la Regan MacNeil (Linda Blair). Chi lē adès l'è dvintàda na ragasōla e la viṿ a New York insém a na dóna ciamàda Sharon Spencer (Kitty Winn) ch'la gh tîṅ adrē.
La Regan a pâr ch'la sia turnàda nurmàla, anc s'la n s arcòrda più gnint. La dutōra ch'la gh l'à in cura, la Gene Tuskin (Louise Fletcher), la próa a tiràr fóra i sò arcòrd tintànd 'd ipnutiśàr-la c'n un machinàri speciàl. Vlénd cumbàtar diretamènt al sò nemìg, Lamont al partìs par l'Àfrica par catàr un ragàs ciamâ Kokumo (Joey Green) ch'l è stâ bòṅ ad bàt'r al dèmun na vòlta. Turnâ in di Stat Unî al prēt al decìd 'd andàr insém a la Regan in dla cà a Georgetown in du la baghéta l'éra stada ciapàda da Pazuzu.
Culegamènt estéran
}}
29 ed nuvèmber
Al  l'è al 333śum dè dal calendàri gregoriàn (334śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 32 dè a la fin dl'an.
709 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 709, mo invéci 'l an 709, 't ê da 'ndèr chè) Al 709 (setseintnōv, settecentonove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 708 (setseintòt) e 'l vin prìma dal 710 (setseintdēś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintnovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Inseparabili (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Dū còrp, dū mènt, n'anma sōla. Divìd'r-i a prév ès'r un quèl spavintóś.|Tagline dal film}}