cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Disègn
Al disègn 'l è cla manéra 'd śgumbièr di sègn in sìm'a na quèlc superfìsi, e ch'i staghen a significhèr viśivamèint un quêl per chi 'l li bùta śò, c'ma figurèr dal só idèi imaginàri o anca figurèr dal viśuèli reèli. A s pōl disgnèr di schìs, di paciûg, di quèl cun na valèinsa artìstica, o tètnica, o architetònica, un disègn giumètric, un disègn ch'al spiéga di quêl, un disègn in sìm'ala sàbia; a 'l dè 'd incō pò, a s disègna anca in vetoriêl dèint'r ind un quèlc progràma a 'l pc, e a gh'è pò anca i fumèt ch'i s servìsen ed strìsi disgnèdi, p'r an cuntèr di disègn animê, indû i disègn i rapreśàinten el só prìmi pert più elementèri, ch'i gnaràn pò elaborèdi in sucesiòun per 'rivèr a l'animasiòun finèla dal só filmèin. Per disgnèr di quêl, a s'rèv anc abàsta na pèna basta ch'a sia, mo p'r èser precîś, el diferèinti spéci 'd disègn i gh'àn biśògn di só strumèint: e dòunca a s gh'avrèv da druèr di bē lapis dala punta più o meno tendra (c'm'anca di carbunsèin) a s'gònda dal scurèsi e sfumadùri ch'a s vōl dèr a 'l disègn, e la superfìsi da druèr la prèv èser anc la piò diferènta, mo anc chè a srèv méj druèr al fond piò giost per quèl ch'a s gh'à da disgnèr: di bē fōj 'd chèrta, lìsa o crespa, più o meno tendra, o dla tela, o dal lègn, dal mùr o dal pavimèint p'r i madunêr, p'r eśèimpi.
Noti e referèinsi
}}
28 ed zógn
Al  l'è al 179śum dè dal calendàri gregoriàn (180śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 186 dè a la fin dl'an.
Lamëint in sal Crìst Mòrt
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Al Lamëint in sal Crìst Mòrt (in Itagliàn Compianto sul Cristo Morto) l'è un'opera d'Art ad Niccolò dell'Arca, in crëta, ch'a gh'è in dal Santüäri Santa Maria della Vita, a Bulògna, mìa da lùnt da Piâza Granda.
L'opera l'è stä fä, prubabilmëint fra'l 1463 e al 1490.
Ligamm ad föra
}}
5 ed mèrz
Al  l'è al 64° dè dal calendàri gregoriàn (65° in di an bisestìl); agh vólen incòra èter 301 dè a la fin dl'an.
1778 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1778, mo invéci 'l an 1778, 't ê da 'ndèr chè) Al 1778 (milsetseintestantòt, millesettecentosettantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1777 (milsetseintestantasèt) e 'l vin prìma dal 1779 (milsetseintestantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCLXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintestantotéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1778 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 con 'l 889: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
470
Al 470 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
1001 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1001, mo invéci 'l an 1001, 't ê da 'ndèr chè) Al 1001 (mileùn, milleuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1000 (mil) e 'l vin prìma dal 1002 (miledū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Redeemer of Souls
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|The final hour draws near but the voices are calling me erasing the pain and the fear so lay me down, lay me to rest, it's over now 'cause I know it's the beginning of the end.|L'óra finàla la s davśìna ma 'l vóś i èṅ drē a ciamàr-um scanślànd al dulōr e la paùra dònca pógi'um par tèra, las'um punsàr, adès l'è finìda parchè a sò ch'l è 'l inìsi dla fiṅ.|Beginning Of The End, 2014|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Braṅ
Pès śuntâ in dl'edisiòṅ «Deluxe»
Culegamènt estéran
}}
Breckin Meyer
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Breckin Erin Meyer (Minneapolis, 7 ad Maǵ dal 1974), cgnusû méj cuma Breckin Meyer, 'l è 'n atōr, senegiadōr, ardupiadōr e baterìsta americàṅ, cgnusû p'r avēr girâ la série Franklin & Bash.
Àtar prugèt
}}
1438 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1438 (milequaterśeinttrèintaòt, millequattrocentotrentaotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1437 (milequaterśeinttrèintasêt) e 'l vin prìma dal 1439 (milequaterśeinttrèintanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśeinttrèintaòtéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1438 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 719: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Lodvècc'
Lodvècc' (Lodivecchio in italian, Laus Pompeia in latëin) l'é un cumoin italian ad 7.212 abitant in Pruvincia d' Lôd.
Storia
Pròpi in sal sò teritòri l'è nasì la citä ad Lôd. Apena föra dal paés a gh'é la famusa Basilica di 12 Apóstui o ad San Basän.
1496
Al 1496 (MCDXCVI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Hot Spot - Il posto caldo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|A gh'è sōl dū ròbi ch'i s pōlan far in cal paiśèṅ chè. Una l'è guardàr la televiśiòṅ...|Tagline dal film}}
Hot Spot - Il posto caldo (Hot Spot - Al pòst cald) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1990 ad Dennis Hopper, trat da 'l rumànś Hell Hath No Fury ad Charles Williams.
'L à purtâ a cà un migliòṅ e tri ad dòlar in tut.
Sunt
Harry Madox (Don Johnson) al sa stablìs in un paiśèṅ dal Tèxas par far al vendidōr ad màchini p'r al salòṅ ad George Harshaw (Jerry Hardin). Soquànt dè dòp al cgnós la bèla Gloria Harper (Jennifer Connelly), ad mistēr impiegàda, e al gh và sèg p'r andàr a tōr indrē na màchina minga pagàda da 'n tisi sinìstar ciamâ Frank Sutton (William Sadler). Chi lò, dòp avér dascórs cun la Gloria, al decìd ad tiràr fóra i bèsi dla rata. Harry al créd ch'i dū i sìan, in na sèrta manéra, 'd acòrd ma al taca listés a far-ag la cōrt e anc a la mujér ad Harshaw, la Dolly (Virginia Madsen), na biundìna ch'la s è fiacàda 'd armàgnar sèmp'r a cà da par lē.
In dal stés tèmp chi lò al s mét in tèsta ad rapinàr na banca. Un dè 'l impìsa 'n fōg là fóra par far dal caśèṅ e pò al tîṅ férum al diretōr Julian Ward (Jack Nance) par muciàr sù i bèsi da purtàr via. Prima ad cavàr-'g-la al vèṅ vdû da la Gloria ch'la s al fà piaśér incóra da piò.
Culegamènt estéran
}}
Quérza
La Quérza, dìta anca róra, l'è un èlber d'la famìa di Fagaceae, com i disen i latèin. A si-n cata 'na mucia en tòta l'Emélia. I querzi i fan i ghiand, ch'i s dan a magnèr ai porz.
272
Al 272 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Pórdeg
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al pórdeg (portico in itagliàṅ) 'l è 'n elemèint edl'architetùra ch'l è cumpâgn a 'n lung curidōr a 'l avèrt, cun dagli archèdi e dal culòuni ind un fiànc, e ch'al tîn cuacê el persòuni ch'i gh'pasen 'd sòta.
Ed lung a 'l tèimp
Al pórdeg al gh'era anca dimòndi tèimp fà, in dal strutùri di tèimpli gréc antîg, in soquànt palâs romàṅ antîg e anca davànti a dal céśi antìghi.
Referèinsi
}}
Robin Williams
{{metacaixa
Robin McLaurin Williams (Chicago, 21 ad Luj dal 1951 – Paradise Cay, 11 'd Agóst dal 2014), cgnusû méj cuma Robin Williams, 'l è stâ 'n atōr, còmig, ardupiadōr, e prudutōr americàṅ.
'L è dvintâ famóś specialmènt p'r al rōl d'l aglièṅ Mork in Mork & Mindy (1978-1982) par pò butàr-'s in dal mónd dal cìnema in du 'l à purtâ a cà 'n Prèmi Òscar in dal 1998, a la quàrta nomination, cuma atōr minga prutagunìsta par Will Hunting - Genio ribelle ad Gus Van Sant ólt'r a siē Golden Globe.
'L éra bòṅ ad dascór'r in ingléś, rus, tedésc, francéś e spagnōl.
Biugrafìa
La sò caréra la ciàpa 'l vōl in dal 1977 quànd Garry Marshall al gh śibìs la part ad Mork, 'l aglièṅ dimóndi gustóś dla série televiśìva Mork & Mindy, spin-off 'd Happy Days. La sò manéra 'd salutàr, faghénd Na-no Na-no cun la maṅ, l'armàgn in dla mènt ad migliòṅ ad spetadōr ad tut al mónd.
Al prim rōl impurtànt p'r al cìnema 'l è qvél ad Bras ad Fèr in dal film Popeye - Braccio di Ferro ad Robert Altman (1980). In dal 1982 al gira insém a la Glenn Close Il mondo secondo Garp ma 'l sucès a riva dabòṅ in dal 1987 cun Good Morning, Vietnam ad Barry Levinson in du 'l fà 'l militàr deejay Adrian Cronauer impgnâ in Vietnam. Al n vins minga 'l Prèmi Òscar, anc s'l è candidâ, ma almànc al s mét in bisàca 'n Golden Globe.
In di an Dumìla al gira soquànt thriller cuma One Hour Photo, Insomnia ad Christopher Nolan e Una voce nella notte.
Malâ da cal témp, al vin catâ mort 'l 11 'd agòst dal 2014 ch'l ìva cumpî i 63 an al mēś prìma. I 'l ìven catâ sofocâ cun na sintùra.
Àtar prugèt
}}
Lo specchio scuro
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Quànd al l'à badśàda cuma n'asasìna... e 'l à tòlt la sò śmèla in di bras... saìva'l dabòṅ chi fus-la?|Tagline dal film}}
Lo specchio scuro (Al spèć scûr) 'l è 'n film noir dal 1946 ad Robert Siodmak girâ in biànc e négar. La sò senegiadùra uriginàla, scrita par Vladimir Pozner, l'è stada candidàda a i Prèmi Òscar dal 1947.
La prutagunìsta Olivia de Havilland la fà 'l part dal dū śmèli, la Terry e la Ruth.
Sunt
La Terry e la Ruth Collins (Olivia de Havilland) i èṅ dū śmèli cumpàgni in d'l aspèt ma minga in dal caràtar. La prima l'è fréda, furba stramaladìda e l'è bòna ad far bèṅ i sò cont su tut, la secónda invéci l'è dólsa e la lasa andàr i quèi sénsa mét'r-ag bèc. Quànd la pulisìa la pésca una dal dū, parchè parsuàsa ch'l'àppia masâ un dutōr tirànd-ag na scurtlàda in dal cōr, la s cata in di guài parchè la n è minga bòna ad tōr qvéla giùsta.
Al tenènt Stevenson (Thomas Mitchell) al gh'à da 'ndàr-'g a fónd e par far-al al ciàma in ajùt al psicanalìsta Scott Elliott (Lew Ayres), ch'al taca a far-ag dal dmandi tri vòlti a la stmana, cun anc di test ad Rorsharch. C'n al tèmp però al dū dóni i s lìgan dimóndi a 'l dutōr e anc chi lò al taca a inamuràr-as dla Ruth. Sò surèla, da sèmpar gelóśa 'd lē, la fà in manéra ad cuciàr-la vèrs al suicìdi, cuntànd-ag la bala ch'la taca a 'vér-ag di ségn ad matéria.
Par savér pò cuśa 'l pénsa 'd lē Scott la và na sira a cà sua faghénd finta 'd èsar la sò śmèla. Mént'r i dū i dascóran, a riva na telefunàda: 'l è Stevenson ch'al gh diś che la Ruth la s è cupàda dabòṅ.
Sex Crimes 3
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al catìvi ragàsi i vōlan sōl divertìr-as.|Tagline dal film}}
Sex Crimes 3 (Crìmin ad Sès 3) 'l è 'n film thriller dal 2005 ad Jay Lowi vgnû fóra diretamènt p'r al marcâ d'l home video. La pelìcula, giràda in Califòrgna, la tōś spunt da 'n film dal 1998, Sex Crimes - Giochi pericolosi, e da 'l sò séguit Sex Crimes 2 dal 2004.
Sunt
La studènta universitària Marie Clifton (Serah D'Laine) l'ereditarà dū diamànt, ciamâ „màdar“ e „fiōla“, che sò màdar la gh'à lasâ prima 'd murìr ma ch'adès in èṅ custudî par 'l óm che la dóna l'à spuśâ in séguit, Jay (Brad Johnson). Chi lò al n è mia 'd acòrd ad lasàr-'g-i e la śōvna la s arlìa dimóndi.
A 'n seminàri sculàstic 'd educasiòṅ susuàla, al dutōr Chad Johnson (Ron Melendez) e l'agìnta Kristen Richards (Dina Meyer) i dascór'n ad viulénsa sesuàla e la dóna la cònta 'd èsar stada vitma 'd un stupradōr soquànt an prima mént'r adès la tîṅ adrē a dal parsòni in libertà vigilàda cuma l’Elena Sandoval (Sandra McCoy), „ragàsa di sugamàṅ“ a la fèsta di daśdòt an in pisìna dla Marie che però la n s la cumpatìs pròpria minga, specialmènt parchè l'è na puvràsa. Jay però al la véd in n'atra manéra e al l'invìda a cà sua esénd na bèla ragasōla.
Al dè dòp l’Elena la 'l denùnsia a la pulisìa dgénd che 'l óm al l'à viluentàda, a gh'è anc al dutōr Johnson ch'al pōl testimuniàr par lē dòp avēr-la viśitàda. La Richards e 'l sò culéga detective Michael Morrison (Linden Ashby) i tîn'n adrē a 'l caś. La Marie la créd che l’Elena la 'l faga sōl p'r i bèsi, ch'la s sia invintàda incòsa p'r incastràr-al, e la sugerìs dònca a 'l marè 'd sò màd'r ad pagàr-la vindénd i diamànt esénd lò in buléta par di afâr imubiliàr andâ mâł.
Jay 'l è custrét a firmàr al carti par lasàr i diamànt a la fiōla che però dòp a s vîṅ a savēr èsar l'amànta dl’Elena. Insém i aṅ strulgâ 'n piaṅ par fargàr-al cun 'l ajùt dal dutōr Johnson, tirâ dèntar c'n un pôc ad sès a tri e cun la prumésa 'd spartìr i bèsi di diamànt. Quànd però Morrison al taca a 'vēr di suspèt su 'l mèdag, chi lò al decìd ad scapàr via rubànd i diamànt. La Marie però la gh cur adrē insém a l’Elena e la 'l masa in dal bòsc.
Culegamènt estéran
}}
469
Al 469 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
820 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 820, mo invéci 'l an 820, 't ê da 'ndèr chè) 'L 820 (otseintvèint, ottocentoventi in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 819 (otseintdeśnōv) e 'l vin prìma edl 821 (otseintveintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintveintéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Veronica Lario
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Veronica Lario, nóm 'd art dla Miriam Raffaella Bartolini, (Bulógna, 19 ad Luj dal 1956) 'l è n'atōra itagliàna cgnusùda anc p'r èsar stada la mujér ad Silvio Berlusconi. I du i èṅ adès separâ in frònt a la léǵ.
La Veronica l'è anc na sòcia impurtànta dal giurnàl Il Foglio dirèt par Giuliano Ferrara.
Caréra in dal cìnema e in dal teàtar
In dla Nuvémbar dal stés an Enrico Maria Salerno la la sarnìs par far-ag far la part dla prutagunìsta in dla cumèdia teatràla Il magnifico cornuto (Al magnìfic curnû) ad Fernand Crommelynck.
In dal 1982 la rècita in dal sò prim film Tenebre ad Dario Argento. A s trata dna pelìcula dal terór in du la fà la part dna dóna ch'la fà i còran a sò marè e la vèṅ masàda da òṅ ch'al gh taja un bras cun na manàra. In di pasàǵ in televiśiòṅ, cal sèni lè i èṅ stadi tiràdi via da Mediaset, al grup mediàtic ad sò marè. Dal quèl, al mìstar d'l urór al s è lagnâ in n'intervìsta al canàl Roma T9.
Du an dòp la lavóra insém a Enrico Montesano in dal film Sotto... sotto... strapazzato da anomala passione ad Lina Wertmüller.
Dòp ch'l'à incuntrâ Silvio Berlusconi, Veronica la gh dà un taj e la śmét ad recitàr.
La famìja
Miriam Raffaella Bartolini l'è la fióla ad Flora Bartolini. L'éra stada rigistràda in cumùṅ cun al cugnóm ad sò màdar parchè al pàdar l'éra bèla spuśâ e al n l'à minga arcgusùda. Al nunòṅ matèran ad Miriam, Raffaele Bartolini, l'éra un barusàr nâ in dal 1907 e masâ par i naśìsta in dal 1944 insém ad àtar 14 itagliàṅ in dal masàcar ad Rio Conco di Vizzano, davśèṅ a Al Sâs.
Prima ch'la nàsis Barbara, in dal 1982 l'è stada custréta a far 'n abòrt terapèutic al sètim méś parchè al putèṅ ch'la gh'iva in grémb al gh'iva di prubléma grav.
Anc s'l'éra la mujér dal Presidènt dal Cunsìli, l'à sèmpar fat in manéra da star p'r al sò cant, sénsa andàr a 'd incóntar pùblic e anc andànd pòc sèg durànt gl'incóntar uficiài.
Dichiarasiòṅ e pulèmichi
In dal sò dichiarasiòṅ pùblichi, Veronica l'à fat védar da spés na sèrta indipendénsa culturàla da sò marè.
The City of No Limits
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Veronica Lario
Dichiarasiòṅ e pulèmichi
In dal Mars dal 2003, intervistàda da MicroMega par savér al sò giudìsi su la guèra in Iraq, l'à tòlt dal puśisiòṅ ad simpatìa in di cunfrònt di muvimènt par la paś. L'à anc diféś i partigiàṅ da i atàc dal partî ad sò marè, Forsa Itàglia, ch'al vliva arbaltàr la cólpa dal masàcar ad Marzabòt su 'd lór invèci che su i naśìsta, inviànd na létra a Dante Cruicchi, presidènt dal Cumitâ par gl'unurànsi a i cadû ad Marzabòt. 'L argumènt 'l è stâ tratâ in dal film L'Uomo che verrà girâ par Giorgio Diritti in Emigliàn.
In d'l Utóbar dal stés an l'à dit ch'l'éra 'd acòrd cun al fat ch'la cumèdia Anomalo Bicefalo ad Franca Rame l'andìs in ónda anc s'la gh'iva dèntar dal crìtichi còntra sò marè.
The City of No Limits
{{CITAZIONE|Na véra lugàda, un thriller ch'al ciàpa, na stòria 'd un bèl.|Tagline dal film}}
Veronica Lario
Dichiarasiòṅ e pulèmichi
In d'l Avrìl dal 2005, intervistàda p'r al Corriere della Sera a riguàrd dal referéndum su la fecundasiòṅ asistìda, l'à dit ch'la sarév andàda a vudàr ad sè parchè "andàr minga a vudàr al vól dir afruntàr minga al prublèma. Èsar ciamâ al vōd, invèci, a vól dir infurmàr-as anc dand a mènt al sò cunvinsiòṅ religióśi, filuśófichi o pulìtichi. Quél ch'l è impurtànt 'l è minga far finta ch'al prubléma al n gh sia minga". Faghénd acsè la s éra misa còntra a sò marè e a la Cēsa ch'i vlìvan ch'al referéndum al falìs (ròba che pò l'è andàda in pòrt).
The City of No Limits
The City of No Limits (La sità sénsa lìmit) 'l è 'n film dramàtic dal 2002 'd Antonio Hernández, vinsidōr ad du Prèmi Goya par la senegiadùra uriginàla e par l'atōra minga prutagunìsta (Geraldine Chaplin).
Sunt
Dòp dimóndi tèmp ch'al n al véd mia, al spagnōl Victor Martín (Leonardo Sbaraglia) al riva a Parì par viśitàr sò pàdar Max (Fernando Fernan Gomez) ch'l è mis mâł a 'l uśdàł e ch'l è dvintâ anc mèś insiminî in cal méntar. Al ragàs, cumpagnâ par la sò muróśa argintìna Eileen (Leticia Brédice), al s śònta a sò màdar Marie (Geraldine Chaplin) e a i sò fradèi Luis (Roberto Álvarez) e Alberto (Àlex Casanovas) ch'i vrévan véndar 'l aśiénda 'd famìja a di ulandéś.
Veronica Lario
Dichiarasiòṅ e pulèmichi
Al 31 ad Śnar dal 2007, la manda na létra al giurnàl la Repubblica par dmandàr a sò marè ad scuśàr-as sèg in pùblic parchè in pùblic lì lò al gh'iva mancâ ad rispèt faghénd di cumplimènt esplìcit a la soubrette Mara Carfagna durànt la traśmisiòṅ di Telegat. «S'a n fus minga spuśâ a ta spuśarév subìt!» 'l è quél che Berlusconi, ch'al gh'iva da piò ad stant'an, 'l à dit a la showgirl che pò la sarév dvintàda un sò minìstar. «Mè a 'ndrév dapartùt vòsc!» l'è stada la rispòsta ad la Carfagna. 'L epiśòdi 'l à fat scalpór in tut i giurnài dal mónd.
The City of No Limits
Sunt
Victor al fà a mènt che sò pàd'r al ténd a butàr via śò da 'l cèso 'l madśìni ch'i gh dànan da tōr e na nòt 'l al bèca anc ch'al pruàva a scapàr via. Max al gh diś ch'a gh'è 'n cumplòt dla sò famìja sèg e al gh admànda 'd catàr un sèrt “Rangel” par dir-ag ch'l è in perìcul. Al vèć al gh mét in maṅ anc un butòṅ dgénd ad dar-'g-al che pò lò al capirà. Par cuntintàr-al, Victor al dmanda in gir nutìsi su cal tisi lè e 'l vîṅ a savēr che na vòlta, in un bar dal sèntar, i s catàvan di cumunìsta spagnōi par purtàr avànti la lòta cónt'r al ditadōr Francisco Franco e che “Rangel” 'l éra 'l scutmàj 'd 'n amìg ad sò pàdar, Joaquín Navarro (Alfredo Alcón).
Veronica Lario
Dichiarasiòṅ e pulèmichi
Al 28 'd Avrìl dal 2009, prima di elesiòṅ europèi, la manda p'r e-mail un sò cuntribùt a na discusiòṅ s'al velìni in pulìtica vèrta da la fundasiòṅ Farefuturo, davśèṅ a 'l presidènt dla Cambra Gianfranco Fini.
The City of No Limits
Culegamènt estéran
}}
Veronica Lario
Dichiarasiòṅ e pulèmichi
Quést chè in sima 'l è al sò punt ad vista rispèt al fat ch'al partî ad sò marè, al Pòpul dla Libertà, al vliva mètar in lista dal velìni e dal soubrette e p'r al fat che Berlusconi 'l era andâ a festegiàr al cumpléan ad la śóvna Noemi Letizia, na ragasóla ad Casoria.
Du dè dòp, al diretór dal giurnàl Libero, Vittorio Feltri al gh rispónd cun 'n artìcul in prima paǵna cun al tìtul «Veronica velina ingrata» in du al tira fóra da i casét dal sò foto cun al téti ad fóra durànt un lavór a teàtar ad vint an prima e al scriv «Un pregiudìsi che la madame la n gh'arév minga 'd avér parchè pròpria lē la vèṅ dal mónd dal spetàcul e 'd arcurdàr i èṅ al sò eśibisiòṅ sensa regipèt in sal palc dal teàtar Manzoni in du l'à cgnusû Silvio, inamurànd-as».
Al 3 ad Maǵ dal 2009 i più impurtànt giurnài nasiunàl i fan gnir fóra la nutìsia dla dmanda ad separasiòṅ ad Veronica Lario in di cunfrònt ad Silvio Berlusconi e lē la cunférma tut a l'Ansa.
La sò biugrafìa uficiàla, Tendenza Veronica l'è scrita par Maria Latella par la Rizzoli e l'è gnuda fóra na prima vòlta in dal 2004 e pò incóra in dal 2009 cun di agiurnamènt.
29 ed zógn
Al  l'è al 180śum dè dal calendàri gregoriàn (181śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 185 dè a la fin dl'an.
Traffici proibiti
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al vérd di prâ, al négar dla malavìda, al rós dla purnugrafìa.|Tagline dal film}}
Traffici proibiti (Tràfic pruibî) l'è na cumèdia dramàtica americàna e irlandéśa dal 2005 scrita e dirèta par Michael Aimette e John G. Hofmann.
Sunt
'L americàṅ James Powers (Donal Gallery) al gh'à sèd'ś an e dòp la mòrt ad sò màd'r al viṿ da 'l sò sîni Maggie (Deirdre Monaghan), Mary (Billie Traynor) e Nora (Brid Ni Chionaola) in dla campàggna irlandéśa insém a sò fradèl più pìcul Pete (Killian Morgan). Al ragàs al n s cumpatìs pròpria briśa cal pòst lè e 'l vrév muciàr di bèsi abàsta par turnàr in di Stat Unî. Al taca acsè a lauràr par cònt ad Bill the Bookie (Alessandro Nivola), un tisi ch'l à mis in pē un gir ad scumési che quànd òṅ al n al paga minga lò al gh manda a cà Bill the Breaker (Timothy Hutton) p'r insgnàr-ag la lesiòṅ.
James al gh'à sōl dū amìg: sò fradèl, ch'al fà fadìga a dir al paròli cun la “S” dèntar dònca 'l à strulgâ sèmpar di sinònim par tut, e 'l pescadōr Tom (Colm Meaney) ch'al gh arcòrda in na quàlc manéra sò pàdar.
Dòp un viàś a Lóndra James al decìd ad tacàr a véndar dal rivìsti pòran 'd cuntrabànd ch'al s fà mandàr da l'Inghiltèra, giùst par muciàr sù di bèsi.
Culegamènt estéran
}}
6 ed mèrz
Al  l'è al 65° dè dal calendàri gregoriàn (66° in di an bisestìl); agh vólen incòra èter 300 dè a la fin dl'an.
273
Al 273 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Judas Priest
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|There I was completely wasting, out of work and down, all inside it's so frustrating as I drift from town to town, feel as though nobody cares if I live or die so I might as well begin to put some action in my life, breaking the law, breaking the law.|A séra lè, stlâ dal tut, sénsa lavōr e a tèra, un quèl da vilìr-as dabòṅ, mènt'r a guìd da na sità a cl'atra a m sènt cuma se a ninsòṅ a gh'impurtìs gnint s'a sòṅ viṿ o mòrt alóra a gh'arév da cumpurtàr-um acsè in dla vita, dar còntra a 'l règhli, dar còntra a 'l règhli.|Breaking the law, 1980|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Judas Priest (Prevòstar ad Giùda) i èṅ un grup heavy metal britànic mis sù in dal 1969 in dla sità ad Birmingham. I èṅ cunsiderâ di espunènt dimóndi impurtànt dal gènar e un muć ad grup i aṅ ciapâ sù da chi lōr. In dal sò caréra i aṅ vindû da piò ad 45 migliòṅ ad còpi in tut al móndi, meritànd-as al scutmàj ad „Metal Gods“ (Dio dal Metàl).
Gl'inìsi (1969-1975)
La banda la nas in dal 1969 par mèrit dal chitarìsta K. K. Downing e dal basìsta Ian Hill. In séguit chi lōr i tōśan sèg al baterìsta John Ellis e al cantànt Al Atkins.
'L è stâ pròpria chi lò a sarnìr al nóm ad Judas Priest da 'l tìtul dna canta ad Bob Dylan ciamàda "The Ballad of Frankie Lee and Judas Priest".
Al grup al taca a sunàr in soquànt lucài ingléś, cambiànd da spés al baterìsta. In dal 1973 a s śònta a 'l grup Rob Halford, cantànt di "Hiroshima" e fadèl ad Susan Halford, murōśa 'd Ian Hill (in séguit la dvintarà pò sò mujér par pò divursiàr-as in dal 1984).
Cun John Hinch stabilmènt da drē da la baterìa, i Judas Priest i s faṅ i òs faghénd da spala a di grup Hard rock famóś in alóra cuma UFO e Thin Lizzy.
I Judas Priest però i n ś bùtan minga śò e i tàcan incóra a sunàr dal viṿ, insém a 'n nóṿ baterìsta, Alan Moore. I próan anc di pès nóṿ e in dal 1975 i s śibìsan a 'l festival ad Reading faghénd na bèla impresiòṅ.
Sad Wings of Destiny
In chi an lè i muśicìsta dla prima generasiòṅ dl'heavy metal i éran custrét a vìvar insém a l'undàda punk rock ch'l'éra drē a rivàr e ch'la muciàva sù dal cunsèns sèmpar da piò. 'L è par quàl lè ch'i Judas Priest i èṅ stâ custrét a cambiàr in méj al sò stîl muśicàl e a pascàr sèmpar di idéi nóvi.
Al 23 ad Mars dal 1976 a véd la luś Sad Wings of Destiny (Gl'ali tristi dal destîṅ), difarènt dal precedènt e più davśèṅ a l'heavy metal, cun dèntar di braṅ clàsic dal grup cuma Victim of Changes, The Ripper (ch'al dascór ad Jack Al Tajagóli), Tyrant, Genocide e Dreamer Deceiver (un lènt in stîl prugrèsiv). 'Sta vòlta, al disc al fà sèntar e al dvènta in présia un lavōr cunsiderâ dimóndi, tant ch'al dà inìsi a 'l muvimènt ciamâ New Wave Of British Heavy Metal (Nóva undàda d'l Heavy Metal britànic).
Al diségn ch'al cumpàr in dla cupertìna d'l àlbum, intitulâ Fallen Angels (Àngil cascâ śò), 'l è òpra ad Patrick Woodroffe e 'l è dvintâ famóś parchè a ś véd par la prima vòlta al sìmbul dal grup, un furcàr ciamâ "Judas Priest Cross" purtâ adòs cuma na cadnìna da 'n àngil.
Glenn Tipton al sòna chè anc al piàṅ, cuma in dal braṅ Epitaph in dua a n s sènt minga la chitàra.
Sin After Sin
Al 23 'd Avrìl dal 1977 'l è al tùran ad Sin After Sin (Un pcâ a drē a c'l àtar), al prim disc dal grup registrâ par la major CBS e un lavōr ad pasàǵ fra 'l hard rock e 'l heavy metal ad quéi sucesìṿ. Al registrasiòṅ i védan la partecipasiòṅ dal baterìsta Simon Phillips, in alóra dimóndi śóvan e dascgnusû, che però cun al pasàr di an al s farà spasi in dal mónd dla mùśica sunànd cun di pès da nuànta cuma Mike Oldfield, Joe Satriani, Toto e àtar. In cal disc chè al dróa la casa dópia.
Al sìngul tirâ fóra dal disc 'l è na cover ad Joan Baez, Diamonds & Rust, e 'l è stâ sarnî parchè al s spuśàva méj cun al rèst di pès diretamènt p'r al prudutōr Roger Glover (famóś p'r i sò lavōr cun i Deep Purple, cuma a s pōl sintìr scultànd al braṅ ch'al vèra al disc, Sinner). La cansòṅ la gh'à un sèrt sucès in dal Régn Unî. Al gh fà pòst al braṅ Race With The Devil, cover di The Gun, ch'al n figùra briśa in dla versiòṅ uriginària dal disc ma sōl in quéla rimasteriśàda dal 2001 cun dèntar anc la canta sunàda dal viṿ Jawbraker.
In dal disc i gh'èṅ di pès sunâ a sò vòlta da di àtar grup in sèguit, cuma Dissident Aggressor cantàda p'r i Slayer o Starbreaker registràda p'r i Arch Enemy.
Cal disc chè, cun un tìtul tirâ fóra diretamènt da na canta dal disc precedènt, Genocide, al dróa par l'ultma vòlta al lógo di Judas Priest scrit cun di caràtar gòtic.
Stained Class
Cun al nóṿ baterìsta Les Binks in di rang (ma 'l iva bèla sunâ sèg durànt al tour ad Sin After Sin) i Judas Priest i pùblican in dal Favràr dal 1978 al lōr quàrt disc in studi, prudót insém a James Guthrie, Stained Class (Clas Śvargugnàda, registrâ in d'l Aṿtòṅ d'l an prima), un lavōr gnû sù cun al cuntribùt ad tut i mémbar a livèl ad scritùra di pès. In dla cupertìna ad Roslav Szaybo (na fàcia ad metàl insfilsàda p'r un quèl da 'l òć sinìstar a 'l póls dla tèsta da in du al vèṅ fóra, a pâr na sćiuptàda ) a s véd par la prima vòlta al lógo nóṿ dal grup.
Stained Class al mùcia sù dimóndi sucès fiṅ da subìt, purtànd in élt al grup in dal panuràma d'l heavy metal mundiàl (in dal 2004 la rivìsta ingléśa Metal Hammer al al badśrà cuma 'l disc metal più péś ad tut i tèmp). In dal gir ad pôc méś al vénd duśèntsinquantamìla còpi in dl'Amerìca dal Nord. Al disc al gh'à na màrcia in piò in fat ad puténsa, cun al sò druàr da spés la casa dópia cuma in dal pès Exciter, òṅ di prim braṅ in stîl speed metal.
La tournée di Judas Priest cla vòlta chè la riva in Agóst infìṅ in Giapòṅ ma 'l è in dal tour americàṅ che Rob Halford e K. K. Downing i tàcan a cumparìr in sal palc in na manéra più uriginàla, miténd-as adòs di giachét ad pèla négra e dal bòrchi, dand inìsi a na mòda ad vistìr-'s acsè, ch'la sarà pò druàda in di an Utànta da dimóndi muśicìsta heavy metal sò para.
Killing Machine
In dal Nuvémbar dal 1978 a véd la luś Killing Machine, ch'a vōl dir Màchina dla mòrt (ma in di Stat Unî i al cgnósan cuma Hell Bent For Leather parchè a la Columbia la n gh piaśìva briśa al tìtul uriginàri), un disc ch'al gh'à dèntar dimóndi di pès più bèi di Judas Priest cuma Delivering The Goods (cantàda da Halford anc insém a Sebastian Bach soquànt an dòp in d'l EP B-Side Ourselves di Skid Row dal 1992, e l'è na gara a chi siga da piò), Hell Bent For Leather, Running Wild e la ballad Before The Dawn. Da arcurdàr anc la cover di Fleetwood Mac The Green Manalishi (With the Two-Pronged Crown) sunàda da spés dal viṿ, a 'l inìsi misa dèntar sōl p'r al marcâ americàṅ. Al disc 'l è un cicinèṅ più cumerciàl di precedènt ma al gh'à anc di tèst più scûr e sintî. La cupertìna l'è sèmpar ad Rozslav Szyabo.
Glenn Tipton al taca chè a druàr un stîl ad sunàr la chitàra un tuchèṅ difarènt, quél ad tgnir strichi al còrdi cun òt dida durànt i sò asōi (al tapping). Par Binks invéci a s trata ad 'l ùltim lavōr cun i Judas Priest.
I Judas i ìvan bèla tacâ a druàr na manéra ad pōr-as tuta par cònt suo: un muć ad curàṁ, bòrchi, scarpòṅ militàr e mòti. I tèst i éran impinî ad riferimènt lugâ e minga ciàr a la religiòṅ o al sès, dal vòlti spurcaciòṅ e sénsa ritégn, specialmènt p'r i bigòt ch'i tacaràṅ a dar-ag còntra a partìr da i an Utànta, cuma la Parents Music Resource Center americàna (Sèntar 'd infurmasiòṅ muśicàla p'r i genitōr), n'asuciasiòṅ ad censùra dimóndi cgnusùda in d'l àmbit d'l Heavy metal, purtàda avànti par la mujér 'd Al Gore (vèć vicepresidènt americàṅ a i tèmp ad Bill Clinton), Tipper.
Bristish Steel
In d'l Utóbar dal 1979 a vèṅ fóra al prim disc dal viṿ dal grup, registrâ in Giapòṅ, Unleashed in the East (In d'l Est cun al diav'l adòs), e al dvénta al lavōr dal grup più vindû ad tut fiṅ a cal mumènt lè e anc al prim live heavy metal ad sèmpar. In séguit Halford al dirà pò che la sò vóś in dal disc l'è stada registràda ad nóṿ (a ś diś ch'al gh'is al fardōr).
Subìt dòp la fiṅ dal tour mundiàl, i Judas Priest i tōśan 'n àtar baterìsta, al Dave Holland di Trapeze. Cun chi lò in di rang, al grup al pùblica al 14 'd Avrìl dal 1980 òṅ di sò disc più famóś, British Steel (Aśàr britànic), un lavōr impinî ad braṅ sìmbul cuma Breaking the Law, United, Living After Midnight (tri sìngui), Rapid Fire e Metal Gods. Quést chè al sarà anc 'l ùltim di sò lavōr prudót par Tom Allom.
'L àlbum 'l è stâ incìś a 'l Tittenhurst Park, al pòst in du al stava Ringo Starr di Beatles.
P'r al fat ch'al n eśistìs briśa al campinamènt in alóra, al grup al regitrò al sòṅ fat śbragànd dal butìgli ad lat par pò mét'r-al dèntar a la canta Breaking the Law. Stésa ròba anc par Metal Gods ma, in cal caś chè, i ìvan druâ dal stéchi ad bijàrd e un cabarè ad furchéti e cuciàr.
Par la prumusiòṅ dal disc (che in cupertìna al gh'à na maṅ ch'la ślunga na laméta par far-as la barba, o àtar?, cun scrit in sima al lògo dal grup), i Judas Priest i partìsan p'r un tour purtànd-as sèg gl'Iron Maiden, un grup ch'l éra drē a far-as i òs ma ch'al s farà cgnósar dabòṅ fiṅ da subìt dal pòpul metal.
Point Of Entry
Al sètim lavōr in studi dal grup 'l è Point of Entry (Punt 'd ingrès), vindû in di negòsi a partìr dal 26 ad Favràr dal 1981 cun dū cupertìni difarènti, una p'r al marcâ americàṅ e giapunéś e una p'r al rèst dal mónd. A s trata 'd un prudót piutòst cumerciàl, cun tri sìngui adàt p'r èsar traśmìs a la ràddio: Heading Out to the Highway, Don't Go e Hot Rockin’. Al braṅ più heavy ad tut 'l è Solar Angels méntar Desert Plains l'è sunàda da spés dal viṿ e la véd na bòna próva 'd Holland da drē da la baterìa.
I Judas Priest i èṅ prònt par tacàr un tour lung ciamâ World Wide Blitz Tourin: in di Stat Unî i faṅ trénta-sinc cuncèrt in sōi dū méś, Śugn e Luj, purtànd-as sèg gl'Iron Maiden. In di cuncèrt in dal nòstar cuntinènt invéci i sònan sèg prima i Saxon e pò gl'Accept.
Screaming for Vengeance
'L an dòp, al 17 ad Luj dal 1982, i Judas Priest i daṅ vita a 'n disc dimóndi più rabî dal precedènt, Screaming for Vengeance (Sigànd par vendéta), sèmpar registrâ in Spaggna a Ibìśa e mixâ a i Beejay Recording Studios e a i Bayshore Recording Studios in Flòrida.
Al disc (al più vindû dal grup avénd ciapâ un dòpi disc ad plàtin in dal 2001) al gh'à dèntar soquànt di braṅ stòric dal grup: i sìngui You've Got Another Thing Comin’ e Electric Eye (sunàda da spés dal viṿ), la rabìda title track (druàda anc in dal śōg vìddeo Brütal Legend in dua Rob al fà dū part, quéla dal catìṿ ma anc quéla dal bòṅ), Bloodstone e Riding On The Wind. Anc p'r al pòpul metal quést chè 'l è un lavōr sìmbul dal gènar: la IGN (Imagine Games Network) la 'l à mis a 'l 15śum pòst di disc più influént (su vint-sinc), Metal-Rules.com a 'l dècim pòst di disc metal più bèi ad sèmpar mèntar par la rivìsta Kerrang! al s mèrita al 46śum pòst.
Defenders of the Faith
In dal Setémbar dal 1983 i Judas Priest i tórnan a Ibìśa par registràr quél ch'al dvintarà al lōr nòn disc da studi, Defenders of the Faith (Difensōr dla fēd), dispunìbil in di scafài dal 4 ad Śnar dal 1984. In cupertìna (pinsàda par Doug Johnson ch'l iva anc fat al diśégn d'l Hellion ad Screaming for Vengeance) la figùra na tigra ad metàl cun i còran ciamàda Metallian, pina 'd arlìa e prònta a śgranfgnàr, insfilsàda dèntar a 'n car armâ. Da drē dal disc a gh'è un mesàǵ: «Rising from darkness where Hell hath no mercy and the screams for vengeance echo on forever. Only those who keep the faith shall escape the wrath of the Metallian... Master of all metal» (A végn sù dal scur in dua 'l Infèran al n gh'à cumpasiòṅ par gnint e i sig ad vendéta i gh rèstan par sèmpar. Sōl quéi ch'i tînan dacàt la fêd i pōlan paràr via l'arlìa dal Metallian... Al Sgnór ad tut i metài).
1497
Al 1497 (MCDXCVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Judas Priest
Turbo
In dal mèś di an Utànta 'l éra drē a far-as strada al pop metal un gènar 'd hard rock bòṅ p'r èsar traśmìs a la ràddio e par sfundàr in dal marcâ americàṅ. 'L è acsè ch'al nóṿ disc dal grup, Turbo, dal 31 ad Mars dal 1986, al vèṅ registrâ in cla manéra lè, cuma 'l braṅ Wild Nights, Hot & Crazy Days o Parental Guidance, cantàda in unōr dla PMRC e tèrs sìngul sarnî par gnir fóra da par lò dòp Turbo Lover e Locked In, dū di pès fat méj insém a Out In The Cold. Par la prima vòlta i Judas Priest i dróan chè di sintetiśadōr.
La canta Reckless ch'la sèra 'l disc la gh'iva da finìr dèntar a la culòna sunóra dal film Top Gun ma i Judas Priest i n aṅ minga vlû parchè i pinsàvan ch'al sarés stâ un flop. Incóra na vòlta la cupertìna l'è stada fata par Doug Johnson e la véd na maṅ dna dóna cun gl'ungi lunghi cun al śmalt róś ch'la tîṅ sòdi un joystick.
Al disc al vénd bèṅ dvintànd 'd òr in dal Śugn dal 1986 e pò ad plàtin 'l an dòp, tucànd al 33śum pòst in dal Régn Unî e al 17śum in di Stat Unî ma dimóndi sutenidōr i èṅ dascuntènt. In n'intervìsta a Kerrang! dal 2008, dascurénd ad Turbo, Halford al diś che cal disc chè 'l è stâ fat tgnénd a drē a quél ch'a s respiràva in alóra e ch'l al sà ch'l è un lavōr ch'l à divìś dimóndi ma però par lò al gh'iva dèntar listés di pès bòṅ.
Prudót par Tom Allom, in dal 1987 a vèṅ fóra al secónd disc dal viṿ dal grup, Priest...live!, cun dèntar al canti sunàdi in dal tour dal 1986 ciamâ Fuel For Life Tour.
Ram It Down
Turnâ in stùddio, i Judas Priest i daṅ vita a Ram It Down (Spapl'al), al lōr undicéśum lavōr publicâ al 17 ad Maǵ dal 1988. In di cunfrònt dal disc precedènt, in quést chè al sòṅ al tórna a èsar più dûr, turnànd dal bandi d'l heavy metal clàsic (dèntar a gh'è anc un braṅ ch'al s ciama acsè). Anc se soquànt pès i èṅ gnû fóra bèṅ (òṅ par tut, la Blood Red Skies ch'l'arciàma la vècia Victim of Changes), dal punt ad vista cumerciàl al disc 'l è na mèśa deluśiòṅ (anc s'al ciàpa al disc 'd òr dū méś dòp, vindénd sincsèntmìla còpi). Sōl un sìngul al gh la cava a gnir fóra da par lò, la cover ad Chuck Berry Johnny B. Goode, pinsàda par finìr dèntar a 'l film umònim.
La cupertìna (un diśégn 'd un bras celèst ch'al tira un marùc par spaplàr al mónd) l'è un lavōr ad Mark Wilkinson.
Dòp dimóndi tèmp, al baterìsta Dave Holland al lasa al grup (al finirà pò in parśòṅ in dal 2004 p'r avér butâ i òć adòs e avér mulestâ sesualmènt un ragasōl ad darsèt an ch'al tulìva dal lesiòṅ da lò). Al sò pòst al vèṅ tòlt par Scott Travis ch'l iva laurâ cun i Racer X e i The Scream. Al s in và anc al prudutōr Tom Allom ch'al lasa al pòst a Chris Tsangarides.
A śuntàr-as a i prubléma dal grup p'r al mèś falimènt ad Ram It Down a sucéd un fat ch'al i mét in cundisiòṅ 'd èsar custrét a diféndar-'s in frònt a la lég quand i sinc i gh'aṅ 'd andàr in tribunàl par na càuśa còntra 'd lōr misa in pē da i genitōr ad dū baghét ch'i s éran tòlt la vita al 23 ad Dicémbar dal 1985. Quist chè, i śóvan Raymond Belknap e James Vance ad daśdòt e vint an, i s éran tirâ na sćiuptàda davśèṅ a na cēśa dòp avér bvû dimóndi bira, fumâ dla marijuana e scultâ 'l disc Stained Class dal 1978. Belknap 'l éra mòrt subìt, invéci Vance 'l éra scampâ a fadìga ma al gh'iva al grugn spaplâ dal tut e 'l éra stâ custrét a patìr na lunga uperasiòṅ par pò murìr listés tri an dòp p'r i dan a 'l sarvèl. P'r i genitōr la cólpa l'éra dal grup ad Birmingham parchè i dgìvan che la canta Better By You, Better Than Me sunàda al cuntràri la gh'is un mesàǵ lugâ („Do It!, Do It!“ ch'a vōl dir „Fà'l! Fà'l!“ in miranduléś) ch'l arév cuciâ i dū a masàr-as. P'r i giùdas gl'acùśi i éran sénsa fundamènt ma 'l epiśòdi al i à sgnâ listés e 'l à fat in manéra ch'al nóṿ disc, Painkiller, al n gnis minga fóra secónd i sò tèmp.
Painkiller
Lasâ a 'l sò spali tut i prubléma, al grup al taca a lauràr a 'l nóṿ disc Painkiller a 'l inìsi dal 1990 in Frància a Brignoles. Dòp ch'l è stâ rimixâ in Ulànda, al 3 ad Setémbar dal 1990 'l àlbum (al prim cun Scott Travis di Racer X da drē da la baterìa) al pōl gnir fóra finalmènt in tut i negòsi. Al disc, cunsiderâ òṅ di più impurtànt dal gènar heavy metal ad sèmpar, al vèṅ numinâ a i Grammy Awards dal Favràr dal 1991 cuma Best Metal Performance.
Al sòṅ ad cal 12śum disc chè, prudót par Chris Tsangarides, 'l è òṅ di più catìṿ ad sèmpar dal grup, i riff ad chitàra i èṅ dimóndi crûd, dirèt e putènt e Travis al pìcia cum un mat. I sìngui tirâ fóra i èṅ tri: Painkiller (al braṅ più rabî ad tut, insém a All Guns Blazing, vèrt p'r un asōl ad baterìa dvintâ stòric e sunàda in séguit anc dal grup di Death), al lènt dimóndi sintî A Touch of Evil e Night Crawler.
In dal 2001 l'è gnùda fóra na versiòṅ arfàta e masteriśàda ad nóṿ cun dū pès da piò: 'l inèdit lènt Living Bad Dreams e na cantàda dal viṿ dal braṅ Leather Rebel.
Al tìtul dal disc Painkiller (ch'a vōl dir Madśìna p'r al dulōr) al s riferìs a 'n àngil ad metàl cascâ śò (cuma al figuràva in dal vèć disc Sad Wings of Destiny) che chè al gira in dal cēl a cavàl 'd un dragòṅ fat a mòta cun dū séghi a sérć a 'l pòst dal rōdi e al tōś ispirasiòṅ dal madśini ch'l iva tòlt Halford a i tèmp ad Turbo in dal tentatìṿ ad masàr-as p'r al fat 'd èsar un fnòć.
La tournée in apòǵ a 'l àlbum ch'la vèṅ dòp la vèṅ fata insém a i Megadeth, a i Sepultura e a i Pantera. Durànt la data ad Turònt, Rob Halford al s fà mâŀ mèntar 'l éra drē a salìr in sal palc cun la sò mòta stablénd-as atàc a 'n spìgul dla strutùra cun in sima la baterìa, facilmènt p'r al fat che, in cal mumènt lè, a gh fus dimóndi fum in gir fat par spetàcul cun dal giàs séc. Al cantànt al finìs listés al cuncèrt e pò al và a 'l uśdàr par far-as curàr.
Finî al tour, Halford al s quistiòna cun al rèst dal grup e al i mòla par fundàr un sò grup da par lò, i Fight, insém a Scott Travis (al prim disc 'l è dal 1993 e al s ciàma War Of Words e al sòna a la manéra di Pantera), pròpria mènt'r i tacàvan a giràr dal vóś sul fat ch'a gh piaśìs i óm (al sarà pò lò in dal 1998 a cunfirmàr al quèl).
Dal cant lōr i Judas Priest i rèst'n al pâl par sinc an a 'l incìrca, faghénd gnir fóra sōl la racòlta Metal Works: '73-'93.
'L éra ad Tim Owens
Dòp soquànt tèmp in dua i Judas Priest i gh'ér'n armàś, i quàtar i decìdan pò ad tōr 'n àtar al sò pòst, e quàl lè 'l è Tim Owens, 'n americàṅ d'l Ohio dit Ripper, un fan dal grup ch'al sunàva in na cover band cantànd di braṅ dal grup ad Birmingham. 'L è stâ Travis a catàr-al mèntar 'l éra impgnâ dal viṿ. Al baterìsta al s è pò fat dar òṅ di sò demo da purtàr-as sèg par far-al sintìr a chi àtar dal grup. Dòp un pruèṅ fat bèṅ, invidâ apòsta in dal Régn Unî par cantàr in studi i braṅ Victim of Changes e The Ripper, Owens al vèṅ tòlt subìt. 'L è al 1996 e sōl 'l an prima Halford 'l iva lasâ lè al prugèt di Fight.
Al destìṅ particulàr 'd Owens, al sò pasàǵ a la śvélta da fan sfegatâ dal grup a frontman in un cólp sōl, 'l à pò dâ ispirasiòṅ p'r al sugèt dal film Rock star dal 2001, cun la sò part dada a Mark Wahlberg mènt'r al grup lè al s ciamàva Steel Dragon (Dragòṅ 'd asàl). La prudusiòṅ la s éra misa in cuntàt anc cun i Judas Priest stés par far-ag far quèl in dla culòna sunóra ma pò a n s è fat gnint.
Se par lò far part dal grup 'l éra al sógn dal sò vita, par soquànt di fan al fat ch'l is tòlt al pòst 'd Halford al n gh'éra mia tant andâ śò. In dal 1997 a vèṅ fóra al prim disc cun lò a la vóś, Jugulator, un lavōr dimóndi péś (basta scultàr la canta Blood Stained ch'la fà anc part dla culóna sunòra dal film ad scarésa La bambola assassina 4: La sposa di Chucky, quàrt capìtul dla saga dla Bàmbula ch'la cópa) ch'al s śluntanàva dimóndi dal stîl clàsic dal grup, stricànd i òć invéci a 'l metal mudéran cuma al speed metal, al thrash metal o al groove metal, cun di pès dimóndi lung ad sinc o siē minùt 'l òṅ e cun sōl un sìngul gnû fóra: Bullet Train. I tèst i èṅ crûd, Death Row, tant par dir-'n una, la dascór 'd un śuvnòt cundanâ a mòrt.
Jugulator al mùcia sù un sért sucès e al grup al decìd in dal Setémbar dal 1998 ad far gnir fóra un disc dal viṿ dópi, '98 Live Meltdown cun Owens ch'al fà la sò figùra.
In dal Luj dal 2001 l'è la vòlta ad Demolition (Demulisiòṅ) un disc pîṅ ad braṅ ma ch'al n cata briśa quél giùst (i sìngui Machine Man e Lost and Found i n faṅ minga sèntar). Glenn Tipton chè al scriv tut al canti (soquànti insém a K.K. Downing e una cun Scott Travis, Cyberface) e al tîṅ a drē anc a la prudusiòṅ, faghénd in manéra ad catàr un sòṅ nóṿ p'r al grup (dal vòlti a par 'd ascultàr al nu-metal di Fear Factory). Al disc però al dvintarà quél vindû ad méno ad sèmpar, a part Rocka Rolla ad 27 an prima. Dòp la publicasiòṅ 'd 'n àtar live (Live in London dal 2002), Owens al fà al valìś e al mòla al grup p'r andàr a sunàr insém a gl’Iced Earth e a Yngwie Malmsteen.
Al ritóran 'd Halford
A cal punt lè dimóndi di sustenidōr dal grup i dmandàvan a vóś élta al ritóran ad Rob Halford a 'l sò pòst. I sò sógn i càtan rispòsta finalmènt in dal 2003 quànd al cantànt ad Birmingham al tórna in dal grup. Far festegiàr al fat, la cà discugràfica Columbia la fà catàr in di negòsi na racòlta ad piò ad ssanta canti in quàtar CD cun anc al DVD Live Vengeance '82 dèntar.
In dal 2004 i Judas Priest i partìsan p'r un tour europeo insém a i tedésc Scorpions. Al grup al sòna anc da headliner a 'l Ozzfest, un fèstival mis in pē da Ozzy Osbourne e Halford al gh'à anc la manéra ad tōr al sò pòst in di Black Sabbath perchè lò al gh'iva la brunchìte.
Al 1 ad Mars dal 2005 al grup al fà gnir fóra par la Sony, dòp dód'ś an, 'n àt'r àlbum cun Halford a la vóś, Angel of Retribution (Àngil dal castìg), cun un ritóran a 'l stîl clàsic di an Utànta. Al disc, prudót par Roy Z ch'al scriv insém a 'l grup anc la canta Deal with the Devil, al gh la cava a rivàr a 'l 13śum pòst dla Billboard e al prim pòst in Grécia.
In dal disc i s càtan anc i braṅ Judas Rising, dimóndi rabî, l'arliàda Hellrider e al lènt Angel. In soquànti canti a gh'è anc di riferimènt a di tìtui vèć, cuma in Demonizer in dua a s dascór d'l Hellion o cuma in Deal with the Devil (na sòrta ad biugrafìa di tèmp antìg) ch'al gh'à in dal tèst al pès Under blood red skies.
Al grup al partìs pò p'r un tour in gir p'r al mónd, ciamà Retribution World Tour, e al tōś anc l'ucaśiòṅ par far gnir fóra un DVD dal viṿ, Rising in the East, rigistrâ a Tokyo in dal Maǵ dal 2005.
La sperimentasiòṅ ad Nostradamus
Al 16 ad Śugn dal 2008 la banda la dà vita a 'n concept album dópi ad vint-a-tri braṅ, Nostradamus, ch'al dascór interamènt dal pruféta, astròlug e farmacìsta francéś. A s trata 'd un lavōr dal tut difarènt da chi àtar fat prima e par cal mutìṿ lè 'l à divìś la critìca e i fan. Par l'ucaśiòṅ i tōśan sèg al tasterìsta Don Airey par sunàr al parti urchestràli ch'i 'mpinìsan dal tut 'l àlbum. I n màncan minga i pès rabî cuma la title-track Nostradamus (in dua Halford al fà òṅ di sîg a la sò manéra) e Persecution. In dla canta Pestilence and Plague pò Rob al canta al riturnèl in itagliàṅ, ma cun 'n asènt ingléś dimóndi pēś.
In dal prima stmana Nostradamus 'l à vindû 42.000 còpi in di Stat Unî, cavànd-gh-la a rivàr a 'l 11śum pòst dla Billboard 200, un rècurd par lōr.
Al 12 'd Avrìl dal 2008 la title track (numinàda cuma "Best Metal Performance" a i 51śum Grammy Awards) l'è stada misa in sal sò sit p'r èsar dascargàda a gràtis. La canta Visions invéci l'è stada sarnìda cuma sìngul, gnénd fóra al 4 ad Maǵ. Al grup al fà savér ch'a gh piaśrév purtàr al disc a teàtar ma al prugèt al finìs in gnint.
'L Arvédras ad K.K. Downing
Al 20 'd Avrìl dal 2011 K.K. Downing, ch'al n andàva piò 'd acòrd cun chi àtar e gnanc c'n al manager, al fà fagòt dòp na vita pasàda c'n i Judas Priest: 'l ingléś Richie Faulkner al tōś al sò pòst anc in ucaśiòṅ dal cuncèrt ad Mantṿa d'l 11 ad Maǵ dal 2012, 'l Epitaph tour d'l arvédras finàl. Al 25 ad Maǵ al grup al sòna par la prima vòlta sénsa al sò chitarìsta stòric durànt la puntàda finàla dal prugràma American Idol (stagiòṅ 10), faghénd Living After Midnight e Breaking the Law.
'L 11 'd Utóbar a véd la luś na racòlta ad 17 pès dal grup (The Chosen Few) sarnî diretamènt da di àtar mòstar dl'heavy metal mundiàla cuma Lars Ulrich e James Hetfield di Metallica, Ozzy Osbourne, Zakk Wylde, Alice Cooper, Vinnie Paul di Pantera, Slash di Guns N' Roses, Jonathan Davis di Korn e Lemmy di Motörhead ma 'l è un fiàsc clamuróś: sóli 1.300 còpi vindùdi in dla prima stmana in di Stat Unî. Sèmpar in dal méś Utóbar pò al grup al fà catàr in di negòsi un cufanét cun dèntar tut i vint sìngui publicâ da 'l Avrìl dal 1977 (Diamonds & Rust) a 'l Avrìl dal 1992 (Night Crawler), p'r un tutàl ad 52 braṅ, cuntànd anc al b-side.
A siē an da 'l ùltim disc in studi, in dal Luj dal 2014 al grup al fà catàr in di negòsi Redeemer of Souls, al darsetéśum lavōr di Judas Priest. A gh'l à cavàda a rivàr a 'l sèst pòst dla clasìifica americàna vindénd trénda-dū mila còpi in dla prima stmana.
Nòti
}}
Roncafrèr
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Mantuàn}} {{cumoin }}