cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
843 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 843 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 col 281: Fatoriśasiòun:
.search
.search 'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2017.
843 (nùmer)
Èter progèt
}}
Al di là dell'orrore
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al còrp 'l è andâ... ma la tèsta la viṿ incóra!|Tagline dal film}}
'L è stâ girâ a Mònag 'd Bavéra.
Sunt
Al vèć dutōr Abel (Michel Simon) 'l à invintâ un lìquid ciamâ „Z“ ch'l è bòṅ ad lasàr viṿ gl'òrg'n umàṅ durànt i trapiànt. Un sò asistènt, al cirùśìg Brandt (Horst Frank) dit Ood, al gh'à da uperàr-'l a 'l cōr parchè lò 'l è dimóndi malâ. Durànt 'l uperasiòṅ però al śōvan al śbàlia quèl e 'l sò mìstar al mōr. Ood al gh dastàca alóra 'l cô pruànd 'n esperimènt ch'l éra andâ bèṅ c'n i caṅ, qvél ad tacàr a di machinàri la tèsta tajàda via da 'l còrp e 'l prucedimènt al funsióna anc su i cristiàṅ parchè Abel al cuntìnua a vìv'r esénd anc bòṅ ad dascórar.
Edwige Fenech
{{Metacaixa
Al di là dell'orrore
Sunt
Brandt al decìd pò ad pruàr a dar un còrp parfèt a l'infarméra Irene Sander (Karin Kernke), na dóna cun na bèla ghina ma dasfurtunàda p'r al rèst parchè al gh'à 'n còrp dasfurmâ e gòb. 'L óm al buta 'l òć su na balarìna ad nóm Stella (Christiane Maybach). Par dar un còrp a l’Irene chi lē la gh'à da murìr.
Edwige Fenech
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al di là dell'orrore
Culegamènt estéran
}}
Edwige Fenech
L’Edwige Fenech (Annaba, 24 ad Dicémbar dal 1948), l'è n'atōra francéśa naturaliśàda itagliàna famóśa p'r al sò cumèdi spurcaciòni a l'itagliàna di an Stanta e anc p'r al pelìculi śali ch'l à girâ par di regìsta quài Mario Bava e Sergio Martino. In séguit, da i an Utànta in avànti, l'à anc fat la prudutōra, la stilìsta e la cundutōra televiśìva.
L'è stada ligàda p'r ùnd'ś an a 'l incìrca a 'l regìsta e prudutōr Luciano Martino e par daśdòt an a Luca Cordero di Montezemolo. La gh'à 'n fiōl ch'al s ciàma Edwin nâ in dal 1971.
Biugrafìa
L’Edwige Fenech la nas da pàdar maltéś e màdar sicigliàna in dal 1948 in Algerìa, in alóra culògna francéśa, in dla sità 'd mâr 'd Annaba, in chi tèmp là cgnusùda cuma Bône. Dvintàda baghéta la spatìna a Nisa par studiàr a 'l lìceo bai e madśìna. A quatórd'ś an la rècita in dal film Toutes folles de lui (Tuti mati par lò) ad Norbert Carbonnaux e in dla pelìcula tedésca Alle dame del castello piace molto fare quello. Sèmp'r in dal 1967 la tōś part a 'n cuncōrs ad belésa ciamâ “Lady France” durànt al Fèstival ad Cannes e la 'l vins.
Par la Fenech i s vèran acsè 'l pòrti dal cìnema. In dal 1969 la rècita par Mario Bava in dal śal 5 bambole per la luna d'agosto e 'l an dòp la taca la sò culaburasiòṅ cun Sergio Martino faghénd al film Lo strano vizio della signora Wardh e pò la cuntìnua cun Tutti i colori del buio e Il tuo vizio è una stanza chiusa e solo io ne ho la chiave. Dal 1972 'l è anc Perché quelle strane gocce di sangue sul corpo di Jennifer? ad Giuliano Carnimeo. 'L an dòp la rècita insém a Corrado Pani in Anna, quel particolare piacere ad Giuliano Carnimeo.
In cal méntar la dà inìsi a i sò lavōr in dal gènar dla cumèdia spurcaciòna a l'itagliàna cun dū tìtui cult: Quel gran pezzo dell'Ubalda tutta nuda e tutta calda e Giovannona Coscialunga disonorata con onore. Tut i la péscan, Mariano Laurenti par La bella Antonia, prima monica e poi dimonia e par La vedova inconsolabile ringrazia quanti la consolarono, Aldo Grimaldi par Quando le donne si chiamavano madonne, Giuliano Carnimeo par La signora gioca bene a scopa? e Marino Girolami par Grazie... nonna girâ insém a Giusva Fioravanti ch'al fà la part dal śuvnòt Carlét méntar lē l'è la Marijuana, la nóna.
In dal 1975 la tórna a 'l śal cun Nude per l'assassino in dua la rècita insém a Nino Castelnuovo. 'L an dòp 'l è 'l tùran ad 40 gradi all'ombra del lenzuolo e di film in dua la fà la pulisiòta, l'infarméra, la suldàda e l'insgnànta cun di tìtui quài La poliziotta fa carriera (1976), La dottoressa del distretto militare (1976), La soldatessa alla visita militare (1977) e L'insegnante va in collegio (1978).
Insém a sò marè Luciano Martino la gira La vergine, il toro e il capricorno, pò cun Steno la tōś part a La patata bollente. In dal 1980 la gira La moglie in vacanza... l'amante in città, Zucchero, miele e peperoncino e Io e Caterina cun Alberto Sordi. Dòp Cornetti alla crema e Ricchi, ricchissimi... praticamente in mutande la taca a recitàr manc. La tórna a 'l cìnema in dal 2007 p'r un cammeo in dal film ad scarésa Hostel: Part II 'd Eli Roth.
Culegamènt estéran
}}
1801 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1801, mo invéci 'l an 1801, 't ê da 'ndèr chè) Al 1801 (mileotseintùn, milleottocentouno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1800 (mileotsèint) e 'l vin prìma dal 1802 (mileotseintdū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Laura Castelli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Abòż}}
La Laura Castelli (Turèṅ, 14 ad Setémbar dal 1986, a s lèś [ˈlaura kaˈstɛlli] in itagliàṅ) l'è na pulìtiga itagliàna dal Muimènt Sinc Stéli, sót-segretària a 'l Ministēr dl'Ecunumìa e dal Finansi da 'l 13 Śugn dal 2018.
Biugrafìa
Dòp avēr studiâ da raśunéra e avēr tòlt al diplòma ad tri an in Ecunumìa 'd Aśiénda, la lavōra p'r un pôc ad tèmp in un CAF.
In séguit la s davśìna a la pulìtica faghénd l'asistènta p'r al cunsilēr ad sèntar-sinìstra Mariano Turigliatto a la regiòṅ Piemònt. In dal 2013 l'è elèta a deputàda p'r al partî 'd Beppe Grillo in dal culéǵ Piemònt 1 e la fà àtar tant anc sinc an dòp catànd un pòst in dal culéǵ plurinuminàł Piemònt 1, dvintànd anc sót-segretària in dal guèr'n ad Giuseppe Conte.
Nòti
}}
Śvan ad Mòdna
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Abòż}}
Giovanni di Pietro Falloppi, cgnusû méj cuma Śvan ad Mòdna (Mòdna, 1379? - 1455?) 'l è stâ 'n pitōr itagliàṅ. Al sò stîł 'l arcurdàva 'l gòtic internasiunàł.
'L à laurâ dimóndi a Bulógna faghénd intór'n a 'l 1410 soquànt afrésc in dla Baśìlica 'd San Petròni, pò in dal 1420 'l à fat di lavōr anc in dla Capèla 'd San Śòrś.
Àtar prugèt
}}
Nùmer tridecagonèl
Al nùmer tridecagonèl 'l è 'n nùmer poligonèl ch'al figùra 'n tridecàgon regolèr mìs sù con di pùnt (el só unitê) tut in fila, ùn dòp c'l èter a fèr sù i 13 cō dal tridecàgon, unitê di cô ch'i s mùcen, e i s tachen, tridecàgon grand dop tridecàgon cic, ùn dop cl èter, a tōr dèinter eli unitê bèle druèdi per fèr sù i prim 2 cô di prim tridecàgon, damànd chi disègn chè:
Colegamèint estèren
}}
Àngol gîr (giumetrìa)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Acquis ed Schengen
{{Metacaixa
Cl insèm 'd acòrdi chè, ciamê anca acòrdi ed Schengen i tóśn al só nòm dala sitadèina ed Schengen, indû i gniven sotascrìt, in dal Lusenbùrg, a metê strèda tra la Fransa e la Germàggna.
Descrisiòun
Quèl ch'a s è vlû fèr, con chi acòrdi chè, 'l è stê ed tōr vìa chi contròl a 'l persòuni a 'l fruntéri che prìma i frenèven i pasàǵ da 'n Stêt a cl èter. I contròl, a s s è mis 'd acòrd ch'i s àpien da fèr sè ai cunfìn, mo però quī estèren a 'l stès Spasi Schengen. Da mêś ai acòrd tolt, a gh'è anc quī ch'a gh'è da tgnìr adrē ala criminalitê tùt i Paéś in colaborasiòun, psend la polisìa 'd un Stêt curr adrē a un delinquèint anca dedlà dala só Nasiòun, e psend druèr 'n ùnic database tgnû tut i Paéś insèm, al Sistéma 'd informasiòun ed Schengen (SIS).
La só stòria
Al tratê 'd Amsterdam, partî al prim ed maǵ dal 1999, 'l à tolt dèinter al sistéma Schengen in dl'Uniòun evropèa; con la deciśiòun 1999/435/CE dal Cunsìli edl'Uniòun evropèa, dal 20 ed maǵ 1999 dòunca è stê tolt'l elèinc di elemèint ch'i fan 'l acquis ed Schengen.
Colegamèint estèren
}}
.global
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2014.
389
Al 389 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
1375
Al 1375 (MCCCLXXV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Bòra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Bulgnaiṡ}}
Tignimòd, spèss l'è difézzil dir cus'èl 'na bòra o un lèg.
Ed sòlit, 'na bòra l'è tais al barlaid di fiòmm e as pol truver dal cannv o dal padóll. Ai è anch' d'l acua basa.
La macchina nera
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al mâł al guìda... la màchina négra.|Tagline dal film}}
La macchina nera (La màchina négra) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1977 'd Elliot Silverstein girâ in dal stat dal Utah e in Califòrgna.
Sunt
Il dal paiśèṅ americàṅ ad Santa Ynez dū ciclìsta i vìnan butâ śò da 'n pònt da na màchina négra, sénsa targa e sénsa códas, ch'la gh tgniva adrē. I dū i mōran spaplànd-as śò in dal vōd.
In séguit la màchina l'atàca anc di studènt e i sò insgnànt e in mèś a gh'è anc la muróśa 'd Wade, la Lauren (Kathleen Lloyd), ch'la fà la mistra 'd mistēr. Al grup al próa a lugàr-'s in un simitèri e la màchina, a surpréśa, la gira a 'l larg esénd qvél lè un camp sant e dònca un sit banadét. Ma la mòrt par la Lauren la riva listés più avànti e Wade al prumét ad vindicàr-as strulgànd na trapla.
28 d'agòst
Al  l'è al 240śum dè dal calendàri gregoriàn (241śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 125 dè a la fin dl'an.
Carara
Carara (in Itagliàn Carrara) i è un comun d'la Tuschèna d' 66.000 abitànt int'la Provincia d' Masa-Carara. 'l dialèt d' Carara (Cararìn) i é 'n dialèt emigliàn.
.organic
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2014.
1022 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1022, mo invéci 'l an 1022, 't ê da 'ndèr chè) Al 1022 (mileveintedū, milleventidue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1021 (mileveintùn) e 'l vin prìma dal 1023 (mileveintetrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileveinteduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Donnie Darko
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Cuśa farév-at s'at cgnusìs al futûr?|Tagline dal film}}
Donnie Darko (id.) 'l è 'n film cult americàṅ dal gènar fantàstic dal 2001 ad Richard Kelly ch'al 'l à anc scrit da par lò. 'L è custâ tri migliòṅ e òt ad dòlar e in na quàlc manéra al i à ardupiâ muciànd-an sù sèt e sèt dòp èsar turnâ in di cìnema tri an dòp.
La pelìcula l'à catâ pòst fóra cuncōrs a la 61śma móstra dal cìnema ad Venèsia. In dla culòna sunóra i s càtan di pès di Tears for Fears, di Pantera, di Duran Duran, di Joy Division e àt'r incóra. In dal 2009 al gh'à abû un séguit dirèt par Chris Fisher, S. Darko.
Sunt
In dla giurnàda dal 2 'd Utóbar dal 1988 'n aparéć al vóla śò e al sa stablìs cóntar la cà ad Donnie Darko (Jake Gyllenhaal), un śōvan cun di prubléma ad schisufrenìa tant ch'l è custrét a tōr dal madśìni. La sò cambra la salta p'r ària ma par furtùna lò al n éra minga là e al la scampa.
Sò pàdar Eddie (Holmes Osborne) 'l è 'n republicàṅ sfegatâ e al s quistióna da spés cun la fiōla più granda, l’Elizabeth (Maggie Gyllenhaal), ch'l'è invéci prugresìsta e arvèrsa. Qvéla più pìcula la s ciàma Samantha (Daveigh Chase) e la bala in un grup par la scōla, al “Sparkle Motion”, méntar sò màdar Rose (Mary McDonnell) la gh'à sèmp'r al magòṅ parchè la n è briśa bòna ad cumprénd'r-al.
Un dè al ragàs al ricév la vìśita 'd un putòć ad nóm Frank (James Duval) ch'a pâr un cunèṅ griś. Chi lò al gh cònta ch'al mónd al finirà fra vint-i-òt dè.
388 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 388, mo invéci 'l an 388, 't ê da 'ndèr chè) Al 388 (terśeintutantòt, trecentottantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 387 (terśeintutantasèt) e 'l vin prìma dal 389 (terśeintutantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCLXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśeintutantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
662 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 662, mo invéci 'l an 662, 't ê da 'ndèr chè) Al 662 (seseintessantadū, seicentosessantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 661 (seseintessantùn) e 'l vin prìma dal 663 (seseintessantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCLXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintessantaduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Laura Carli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Laura Carli (nùm vèr Laura Russo, Furlé 29 ed mäz 1906 - Furlé 15 d'agòst 2005) l'è stä un'atùra ad sìnima, teàtar e televisiòn. L'ha laurä a bòta anca in râdio.
Biugrafia
Nasìda a Furlé al 29 ad magg 1906, a l'è la mèr adl'atùr Carlu Baccarini e nòna adl'atùra Maria Laura Baccarini. L'à fä anca d'i scultüri con la tèra còta.
L'ha cumancià a laurä in dal 1932 cun Renzo Ricci. Dòpu l'ha laurä a bòta in dal doppiaggio. Par la Disney la g'ha dä la vùs a la Fata Smemorina in Cenerentola dal 1950.
Cùs'hala dìtt
<div style="float:left; width:300pt; background-color:#98FB98; padding-left:1em; padding-right:1em; border:black solid 1px; margin:0pt 5pt 5pt 5pt;"> In sa Memo Benassi<BR>
A s'arum talmëint amìs c'al ma ciamava ...la mia Samaritana....
Laura Carli
Ligàmm ad föra
}}
Cuius est solum eius est usque ad coelum et ad inferos
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Cuius est solum eius est usque ad coelum et ad inferos l'è na manéra 'd dìr latèina ch'la vōl significhèr "Tùt i quêl ch'i stàn dèintr'ind un fond, da 'l ciél infìn a sot tèra gl'în dal padròun 'd cla stèsa tèra lè " e la deśvìn da na manéra 'd intènder giuridicamèint la proprietê di fonda, in dal dirìt ed la Ròma antìga, ch'la vlìva che tùt quêl ch'a gh'era dèinter, ch'a pasèva in sìma e 'd sòta ind un sert pês ed tèra, al fùs, propi perchè 'l era lè, proprietê dal padròun ed cla tèra.
Cun l'evolusiòun e 'l cambiamèint dal dirìt ch'a s'rèv gnû dôp di romàṅ coi invasiòun furastéri di longobêrd e di fràṅc, l'idéa dla proprietê l'avrèv pò tachê a cambièr progresivamèint.
Colegamèint estèren
}}
1459 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1459, mo invéci 'l an 1459, 't ê da 'ndèr chè) Al 1459 (milquaterseintsinquantanōv, millequattrocentocinquantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1458 (milquaterseintsinquantòt) e 'l vin prìma dal 1460 (milquaterseintessànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDLIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milquaterseintsinquantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
267 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 267 (duśeintssantasêt), ("duecentosessantasette" in itagliàn) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 266 (duśeintssantasē) e 'l vin prìma dal 268 (duśeintssantaôt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCLXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al duśeintssantasêtéśum post.
1719 (nùmer)
{{Metacaixa
Al 1719 (milesetseintdeśnōv, millesettecentodiciannove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1718 (milesetseintdeśdòt) e 'l vin prìma dal 1720 (milesetseintvèint). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesetseintdeśnovéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1719 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 col 573: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
La sedia a rotelle
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
La sedia a rotelle (La scrana a rudèli) 'l è 'n film śal francéś e itagliàṅ dal 1972 'd Étienne Périer.
Giovani diavoli
{{Film }}
La sedia a rotelle
Claude Chabrol al tōś part a 'l film faghénd un camèo in dla part dal cuntrulōr di vagòṅ lèt.
Sunt
La rica Marie (Stéphane Audran) l'è spuśàda cun Paul Kastner (Jean-Claude Brialy) ma l'è custréta a vìvar su na scrana a rudèli da quànd tri an prima l'à fat 'n incidènt in màchina. Al matrimòni fra i dū al và dimóndi mâł anc parchè lò al s è fat l'amànta in Françoise (Catherine Spaak), una ch'la gh'à 'n negòsi 'd abiliamènt.
Giovani diavoli
{{CITAZIONE|Quànd bèṅ e mâł i s ciàp'n incòst, tgnî śò 'l maṅ!|Tagline dal film}}
Giovani diavoli (Diavùi śōvan) l'è na cumèdia 'd scarésa americàna dal 1999 ad Rodman Flender, giràda in Califòrgna. Custàda vint-sinc migliòṅ ad dòlar, la 'n à fat pò sù sōl quàt'r e dū.
La sedia a rotelle
Sunt
Na sira, méntar Paul 'l è via, a la Marie a gh sucéd na daśgràsia parchè la sò màchina, p'r un guàst a 'l frêṅ a maṅ o parchè al n éra minga stâ tirâ bèṅ, la partìs da par lē a la basa e la la mét sóta cupànd-la. Dòp al funeràł a s fà viva sò surèla Anne (Stéphane Audran) p'r al testamènt, na dóna cun di prubléma 'd tèsta. La Marie la gh lasa un pôc ad bèsi tut i méś ma la dmanda ch'la vaga a star da Paul che, da 'l cant suo, al s mét in bisàca tut al rèst a pat che lē la s sia mia mòrta masàda o sinò la vōl che la pulisìa la gh vaga a fónd parchè lò 'l à bèla tintâ ad far-la fóra in pasâ.
Giovani diavoli
In dla culòna sunóra dal film i s càtan di pès metal di Mötley Crüe (Shout At The Devil), di Rancid (Bloodclot), ad Rob Zombie (Dragula), di Pantera (Good friends & a Bottle of Pills), 'd Ace Frehley (New York Groove), di Blink 182 (Enthused) e di The Offspring (Beheaded), qvist chè anc atōr in dal film acsè cuma Ricky Martin ch'al fà la part d'n óm in dal parchéǵ.
La sedia a rotelle
Sunt
Soquànt dè dòp a sòna a 'l us un tisi ciamâ Jean Carouse (Robert Hossein) ch'al dmanda a Paul s'l è cuntènt 'd èsar véduv parchè sò mujér al 'l à cupàda lò e adès al vōl èsar ricumpinsâ p'r al servìsi ch'al gh'à fat. 'D atra part, s'a s tachìs a dascórar ad delìt, chi è'l pò quél ch'l andrév piò in a risć? Lò ch'al n la cgnusìva gnanc o sò marè ch'l à ciapâ un muć ad bèsi e adès 'l è lìbar ad mét'r-as cun la Françoise? Al cumisàri Plouvier (Michel Serrault) 'l à sarâ 'l caś dònca a n gh'è mia mutìṿ 'd alvàr dla pólvra par gnint. Paul però al n vōl minga pagàr.
Culegamènt estéran
}}
Giovani diavoli
Sunt
Un dè al fà a mènt par caś ch'in cà i gh'èṅ i cadàv'r ad sò pàdar (Fred Willard) e 'd sò màdar (Connie Ray). A masàr-i 'l è stâ pròpria lò dū dè prima, mo a dir dabòṅ l'è stada la sò maṅ sóta 'l cuntròl 'd un dèmun (Christopher Hart) ch'al sarnìs al sò vitmi tgnénd in cònt dla vój ch'i gh'àṅ ad far gnint. Anton in séguit al cópa anc dū pulisiòt e dū sò amìg, Mick (Seth Green) e Pnub (Elden Henson), che però i tórnan in vita da sót-tèra in du lò al i iva saplî in giardèṅ.
465 (nùmer)
{{Metacaixa
Giovani diavoli
Sunt
In sità a riva na śuvnòta, la Debi LeCure (Vivica A. Fox), ch'l'è 'n as ad brìscula in fat 'd ucultìśum. Anton, in cal méntar, al decìd ad śgar-as via la maṅ.
465 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 465, mo invéci 'l an 465, 't ê da 'ndèr chè) Al 465 (quaterseintessantasìnc, quattrocentosessantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 464 (quaterseintessantaquàter) e 'l vin prìma dal 466 (quaterseintessantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDLXV. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintessantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1376
Al 1376 (MCCCLXXVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàn.
388
Al 388 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Stefano Di Battista
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Di Battista al taca a sunàr al saxòfun quànd al gh'iva tréd'ś an pò al s diplòma a 'l cunservatòri c'n al màsim di vōt a vint-a-dū an. Dòp avēr sunâ in Frància, in dal 1997 al pùblica al sò prim àlbum, Volare, pò 'l an dòp al firma par la cà discugràfica Blue Note faghénd vgnir fóra 'l disc A prima vista.
Spuśâ cun la cantànta Nicky Nicolai e leader dal grup Stefano Di Battista Jazz Quartet, Di Battista 'l à laurâ in soquànt disc 'd Adriano Celentano, Niccolò Fabi, Renato Zero e Claudio Baglioni. Insém a sò mujēr in dal 2005 'l à partecipâ a 'l Fèstival ad Sanremo c'n al braṅ Che mistero è l'amore rivànd quàrt.
Zapopan
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Zapopan  (a s lèś [saˈpopan]) in Spagnōl, scólta'l chè) l'è na sità dal Mèsic ch'la fà part dal stat federàł ad Jalisco.
In tut la mùcia sù dagnóra un migliòṅ e mèś 'd abitànt.
Culegamènt estéran
}}
1228 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1228, mo invéci 'l an 1228, 't ê da 'ndèr chè) Al 1228 (mileduśeintveintòt, milleduecentoventotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1227 (mileduśeintveintsèt) e 'l vin prìma dal 1229 (mileduśeintveintnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileduśeintveintotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Nudisti per caso
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un film in dua a gh'è pôc da dasquaciàr.|Tagline dal film}}
Sunt
Olivier (Alexandre Brasseur) e la Sophie (Barbara Schulz) i gh'aṅ un fóran a Parì e i èṅ marè e mujér. Al prim al gh'à da 'lvàr-as ad bòn'óra par preparàr al paṅ, la secónda invéci la tîṅ a drē a la butéga e anc a i sò dū fiōi, la Laure (Zoé Landron) e Nono (Félix Landron).
La dóna la gh'à al magòṅ adòs parchè Olivier 'l è dvintâ fréd cun lē. Un dè la decìd ad far-as un taj ad cavìi nóṿ par far cólp ma sò marè, ch'al fà i filòṅ ad paṅ cun la maja nùmar déś ad Zinédine Zidane adòs, al n gh fà gnanc a mènt. Piutòst chi lò 'l à butâ 'l òć a 'n anùnsi dna cà ch'la s vénd in s'n ìśula davśèṅ a Montpellier ch'la cósta pôc. I decid'n acsè ad cumpràr-la da na còpia in là c'n i an, Paul (Jackie Berroyer) e la Colette (Sonia Vollereaux).
Quànd la Sophie la riva là insém a i sò dū putèṅ la s rènd cónd ch'la sò cà la s cata in un camp par nudìsta. I sò vśèṅ i èṅ la Juliette (Magali Muxart), Gilbert (Simon Bakhouche), l’Adeline (Angélique Thomas) e Jacky (Philippe Cura) e i èṅ sèmpar cavâ śò cun gnint adòs. La Sophie la ciàma sò marè par cuntàr-'g incòsa e dgénd-ag ch'la vōl turnàr indrē subìt anc parchè tut i gh daṅ adòs parchè quàl lè a n è minga un pòst par dla gint vistìda.
Culegamènt estéran
}}
San Lâżer
San Lâżar L'è 'na cmònna ed 32.155 abitànt (2015) int'la pruvénzia ed Bulåggna
Geografî
Al pajais l'è såura la Vî Emégglia a 6 km dal zänter ed Bulåggna.
1377
Al 1377 (MCCCLXXVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàn.
387
Al 387 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
.bzh
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2014.
Mors tua vita mea
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Mors tua vita mea l'è na manéra 'd dìr latèina ch'la vōl significhèr, ala lettra, "La tó mort l'è la mé vìta".
Colegamèint estèren
}}
Alison Riske
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Caréra
A quatórd'ś an la śóga 'l qualificasiòṅ a cà sua, in d'l ITF ad Pittsburgh, ma la pèrd da l'Ol'ga Alekseevna Pučkova par 5-7 1-6. La gh próa anc 'l an dòp e 'l an dòp incóra ma a n gh'è gnint da far. In dal 2007 la tōś part a 'l qualificasiòṅ di US Open in dua la bat la Sorana Cîrstea par 6-2 7-6 ma pò la fà 'l valìś cun la Julie Ditty par 2-6 1-6.
In dal Maǵ dal 2009 la riva in semifinàl in d'l ITF da sinquànta-mila dòlar 'd Indian Harbour Beach e pò la cuntìnua bèṅ abàsta cun na finàl a Hilton Head e na semifinàl a Boston e a Atlànta, tut tri turnèo ITF americàṅ. In Utóbar la vins al tìtul ITF ad Troy in dua l'è bòna ad bàtar, lung la strada, la Jamie Hampton, l'Anna Tatishvili, la Madison Brengle e la Christina McHale, qvésta chè in finàl par 6-4 2-6 7-5. La sèra 'l an a la puśisiòṅ 222 dal mónd.
In dal 2010 la s fà nutàr a Birmingham, turnèo WTA ingléś, in dua la bat la Sandra Záhlavová par 7-6 4-6 6-0, l'Aleksandra Wozniak par 6-2 6-4, l'Anna Čakvetadze par 4-6 7-5 6-1 e la Yanina Wickmayer par 6-7 6-4 6-3 prima ad cédar in semifinàl a la Marija Šarapova par 2-6 6-4 1-6. In Setémbar e in Utóbar la śóga quàtar finàli ITF a Saguenay (Cànada), a Barnstaple (Régn Unî), a Joue-Les-Tours (Frància) e a San Raflèṅ (Frància) pardénd cun la Rebecca Marino par 4-6 7-6 6-7 e vinsénd cun la Johanna Larsson par 6-2 6-0, cun la Vesna Dolonc par 5-7 6-4 6-1 e cun l'Urszula Radwańska par 6-4 6-2. L'americàna la mònta sù a 'l 118śum pòst dal ranking dal fémni.
La taca la stagiòṅ 2011 pardénd in dal qualificasiòṅ ad Brisbane cun la Vania King e a 'l prim tùr'n a Melbourne da la Svetlana Kuznecova par 3-6 2-6. In Maǵ e Śugn la riva in finàl e in semifinàl a Indian Harbour Beach (tèra) e a Nottingham (èrba) e acsè la mùcia sù da piò ad sènt punt bòṅ par la sò clasìfica rivànd a èsar la nùmar sènt-sinc dal mónd. In dal WTA ad Birmingham la pèrd in di quàrt da la Daniela Hantuchová par 2-6 4-6 mént'r a Wimbledon la pòrta via 'n sét a la nùmar tri dal mónd, la Vera Zvonarëva, ma la pèrd listés a 'l prim tùran. In Utóbar e in Nuvémbar la s mét in bisàca 'l ITF ad Joue-Les-Tours e anc qvél ad Nantes ma in tut al manéri la finìs pèś 'l an crudànd śò a la puśisiòṅ 135 dal mónd.
In dal 2012 la cata incóra subìt la Svetlana Kuznecova pardénd-ag a 'l prim tùran a Auckland par 3-6 2-6 mént'r a Melbourne invèci l'è l'Urszula Radwańska a far-ag far al valìś dòp ch'la s éra qualificàda baténd l'Aleksandra Panova. La stagiòṅ la n và minga bèṅ, la n pasa mai un prim tùran in di turnèo WTA e da spés la n pasa gnanc 'l qualificasiòṅ, e difàti la ślìcia śò a 'l 179śum pòst.
L’Alison la gh'à da spetàr al Luj dal 2013 par far incóra la vóś grôsa e la 'l fà in sl'èrba ad Birmingham in dua la riva in semifinàl baténd la Sabine Lisicki e pardénd pò in tri sét da la Daniela Hantuchová. C'n al tèrs tùr'n ad Wimbledon (2-6 3-6 da la Kaia Kanepi), l'americàna la pasa da 'l 167śum pòst a 'l 107śum pòst. In dla mità ad Luj la pòrta a cà 'n àtar riśultâ bòṅ in d'l ITF ad Portland, cun la finàla pardùda cun la giapunéśa Kurumi Nara. In Agóst, dòp avér pasâ 'l qualificasiòṅ a New Haven avénd-ag la méj cun l'Eleni Daniilidou, l'Irina-Camelia Begu e la Yanina Wickmayer, la fà fóra la Stefanie Vögele e pò la Riske la và in a risć ad mandàr a cà anc la Petra Kvitová ma la nùmar nóṿ dal mónd la la scampa vinsénd sèg par 7-6 4-6 6-3. Ma la céca la n pōl far gnint a gl'US Open quànd l’Alison la la sćiànca a 'l tèrs tùran par 6-3 6-0 dòp avér dâ la paga anc a la Cvetana Pironkova 6-3 6-3 e a la Mona Barthel 6-4 6-2. Incóra na vòlta l'è la Daniela Hantuchová a dar-'g un daspiaśēr baténd-la par 6-3 5-7 6-2 in di utàṿ. A 'ndàr a la fiṅ d'l an la mét in fila dū quàrt in di ITF ad Poitiers e a Barnstaple e na semifinàl in qvél 'd Albuquerque e acsè la riva a èsar la nùmar sinquànta-sèt dal ranking.
Culegamènt estéran
}}
Cleaner
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|A gh'è dal trasi ch'i n pōlan minga èsar scanślàdi.|Tagline dal film}}
Cleaner (Pulidōr) 'l è 'n thriller americàṅ dal 2007 ad Renny Harlin.
'L à muciâ sù dagnóra òt migliòṅ ad dòlar psénd cuntàr su 'n budget stimâ ad vint-sinc.
Sheldon J. Plankton
{{Metacaixa
Cleaner
Sunt
'L ex pulisiòt Tom Cutler (Samuel L. Jackson), dòp che sò mujér l'è mòrta e lò 'l è armàś cun na fiōla da tiràr sù, la Rose (Keke Palmer), 'l à mis in pē na dita 'd pulisìi specialiśàda in dal scanślàr al trasi in dal séni di crìmin, in particulàr al maci e i spric ad sangṿ in di ambînt in dua a gh'è stâ di masamènt. Un dè Cutler 'l è ciamâ a pulìr un salòt dna vila ma al vèṅ a savēr ch'al delìt ch'a gh'è stâ lè dènt'r al n è minga stâ denunsiâ.
Sheldon J. Plankton
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Cleaner
Sunt
'L óm ch'l è sparî al s ciamàva Norcut e 'l éra òṅ ch'l éra drē a cuntàr incòsa su 'n gir ad maséti e 'd afâr muśnènt ch'a gh'éra in dal còrp dla pulisìa. Tom al próa a 'ndàr-'g a fónd cun 'l ajùt dal sò amìg detective Eddie Lorenzo (Ed Harris) e dla védva dla vitma, l’Ann Norcut (Eva Mendes).
Sheldon J. Plankton
Al Sheldon James Plankton, ciamê anc sōl Plankton, 'l è 'n personâǵ di cartòun animê dla séri SpongeBob SquarePants, un microb verd escûr cun 'n ôć sōl e du antèni, padròun dla tèvla chelda Chum Bucket concoràinta dal Krusty Krab. Al Plankton 'l è sàimp'r in serca ed rubèr, dala só casafòrta, la risèta di krabby patty, i delisiōś hamburger ch'a s magna a 'l Krusty Krab. Per cavèr-'gh-la in dal só intèint, al Patrick al s fà jutèr da 'l só super-compiùter Karen, ch'al srèv anca la só W.I.F.E, ch'a stà per Wired Integrated Female Electroencephalograph, osìa la só dòna computeriśèda.
Cleaner
Culegamènt estéran
}}
Sheldon J. Plankton
Noti e referèinsi
}}
Eiusdem furfuris
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Eiusdem furfuris l' è na manéra 'd dir latèina ch' la vól significhèr "'d la stèsa pasta" (lett. ed la stèsa crusca) e a s dìs ed na persòuna quand la gh' à i stès difèt o brùti manéri 'd n' ètra: difàti la crusca l' è la pert piò urdinària ch' a deśvìn dala maśnadùra 'd al furmèint. Al stès significhê al s cata in dla frèś quèśi cumpàgna eiusdem farinae.
Colegamèint estèren
}}
David Arquette
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
David James Arquette (Winchester, 8 'd Setémbar dal 1971), cgnusû méj cuma David Arquette, 'l è 'n atōr e 'n regìsta americàṅ. 'L è fiōl d'l atōr Lewis Arquette e fradèl dl'Alexis, dla Patricia, dla Rosanna e 'd Richmond, tut atōr anc lōr.
Dòp ès'r-as spuśâ cun la culéga Courteney Cox, cgnusùda in da set ad Scream, in dal 2015 'l à tòlt par mujér la Christina McLarty.
Àtar prugèt
}}
1802 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1802, mo invéci 'l an 1802, 't ê da 'ndèr chè) Al 1802 (mileotseintdū, milleottocentodue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1801 (mileotseintùn) e 'l vin prìma dal 1803 (mileotseinttrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintduéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1802 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 901: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
1 d’agòst
Al  l'è al 213śum dè dal calendàri gregoriàn (214śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 152 dè a la fin dl'an.
Michele Placido
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Michele Placido (Àsculi Satriàṅ, 19 ad Maǵ dal 1946), 'l è 'n atōr, regìsta e senegiadōr itagliàṅ. C'n al film Ernesto 'l à vins 'l „Órs 'd Argìnt“ a 'l Fèstival ad Berlîṅ, prèmi ch'a s śònta a i quàtar „Dàvid ad Dunatèl“ ch'al s è mis in bisàca.
'L è 'l pàdar dla Violante Placido, atōra anc lē.
Nùmer tetradecagonèl
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al nùmer tetradecagonèl 'l è 'n nùmer poligonèl ch'al figùra 'n tetradecàgon regolèr mìs sù con di pùnt (el só unitê) tut in fila, ùn dòp c'l èter a fèr sù i 14 cō dal tetradecàgon, unitê di cô ch'i s mùcen, e i s tachen, tetradecàgon grand dop tetradecàgon cic, ùn dop cl èter, a tōr dèinter eli unitê bèle druèdi per fèr sù i prim 2 cô di prim tetradecàgon, damànd chi disègn chè:
Colegamèint estèren
}}
Bust Arsìsi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La sità l'è famóśa parchè là i s tìran sù i bgòṅ dla séda.
I èṅ nâ a Bust Arsìsi la cantànta Mina, al regìsta Luigi Cozzi (quél ad Paganini horror) e 'l muśicìsta ch'al sòna al viulèṅ Uto Ughi.
'L ùltim Giuidè ad Śnar da cal bandi là a gh'è la tradisiòṅ ad dar fōg a la Giöbia, un fantòs ad paja vistî 'd stras, par purtàr bòṅ e par paràr via 'l Invèran.
Aministrasiòṅ
Sìndig: Emanuale Antonelli ad Fòrsa Itàglia (da 'l 2016).
Spòrt
La squàdra 'd balòṅ 'd Bust Arsìsi la s ciàma Pro Patria. L'è stada fundàda in dal 1919 e l'à fat quatórdas campiunâ in Serie A. Sèmp'r in dla sità lumbàrda a gh'è na squàdra 'd vòley 'd fémni, la Futura Volley, ch'l à vins un scudét, dū Cópi CEV, na Cópa Itàglia e na Supercópa itagliàna.
Barbara D'Urso
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|C'n al cōr.}}
Dòp ès'r-as fata i òs faghénd la valéta a Telemilano 58 e avēr tòlt part a 'l prugràma spurcaciòṅ Stryx su la Rete 2, in dal 1980 la lavóra cun Pippo Baudo a Domenica In in du la canta 'l pès Dolceamaro. A la mità di an Nuànta la preśénta Mattina in famiglia e Mezzogiorno in famiglia, prugràma 'd Michele Guardì.
Famóśa p'r al sò persunàǵ dla dutōra Giò in un telefìlm dla Mediaset, la Maria Carmela la s è fata cgnósar dabòṅ p'r avēr cundót da i an Dumìla in avànti soquànt reality show cuma al Grande Fratello, La fattoria, Reality Circus e Uno due tre stalla e prugràma più alśēr cuma Mattino Cinque, Pomeriggio Cinque, Domenica Cinque e Capodanno Cinque. In di ùlt'm an l'è la prutagunìsta di spetàcui 'd Canale 5 Domenica Live e Live - Non è la D'Urso, da la crìtica batśâ da spés cuma rusc ma cun di ascōlt in gènar élt.
L'è stada spuśàda c'n al balarèṅ Michele Carfora e l'è stada ligàda a Memo Remigi, Miguel Bosé, Vasco Rossi e c'n al prudutōr ad cìnema Mauro Berardi ch'al gh'à dâ dū fiōi masć fóra da 'l matrimòni. L'è dimóndi religióśa e la diś al ruśàri tut al siri.
Nòti
}}
Shakma - La scimmia che uccide
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al primât più agresìṿ a 'l mónd 'l è péna dvintâ mat.|Tagline dal film}}
Shakma - La scimmia che uccide (Shakma - La sìmia ch'la cópa) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1990 ad Hugh Parks e 'd Tom Logan. In Itàglia 'l è vgnû fóra anc c'n al tìtul ad Shakma - Morire per gioco.
'L è stâ girâ c'n un budget stimâ 'd un migliòṅ e mèś ad dòlar a Urlànd in Flòrida druànd al babuèṅ Typhoon par prutagunìsta, bèstia ch'la fava scarésa dabòṅ a l'atōra Amanda Wyss.
Sunt
Sam (Christopher Atkins) 'l è 'n studènt ad madśìna ch'al gh'à da far 'n esperimènt su 'n babuèṅ ciamâ Shakma par cònt dal sò prufesōr, Sorenson (Roddy McDowall). La dròga ch'al gh'à da dar-ag 'l è 'n stupefacènt sperimentàł ch'al gh'arév da réndar-la più bòna mo invéci a sucéd tut al cuntràri e la sìmia la dvènta rabìda ch'a pâr ch'la gh'àppia 'l diàv'l adòs. A cal punt lè Sorenson al dà dispuśisiòṅ ad far-ag l'eutanaśìa parchè a n gh'è più gnint da far par far-la turnàr cum l'éra prima. Sam però al n gh'à minga 'l curàǵ ad masàr-la e 'l decìd invéci 'd dar-ag dla śdòrmia.
A 'l inìsi dal śōg però Shakma al s déśda e 'l cópa 'l prufesōr. I ragàs i n gh'aṅ piò la manéra 'd métar-'s in cuntàt, méntar la sìmia la sa spòsta in asinsōr par masàr-i tut. Scapàr via a n s pōl briśa parchè i us i èṅ tut sarâ.
Culegamènt estéran
}}
Eddie Deezen
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Edward Harry Dezen, cgnusû méj cuma Eddie Deezen (Cumberland, 6 ad Mars dal 1957) 'l è 'n atōr e ardupiadōr americàṅ.
Àtar prugèt
}}
1460 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1460 (milequaterśeintssànta, millequattrocentosessanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1459 (milequaterśeintcinquàntanōv) e 'l vin prìma dal 1461 (milequaterśeintssàntaùn). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDLX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśeintssàntaéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al '1460 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 730: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Pêrch Regionêl ed l'Êlt Apenèin Arzân
Al Pêrch Regionêl ed l'Êlt Apenèin Arzân (Parco regionale dell'Alto Appennino Reggiano in italiân) cgnusû ânca cme Pêrch dal Gigânt (Parco del Gigante in italiân), l'ēra 'na zôna natutêra prutèta ed l' Emélia-Rumâgna fundê int al 1988. Al ciapêva 'na zôna ed 456 èter int la pruvîncia ed Rèz. l'é stê scanşlê int al 2005 cun la Lèg Regionêla n. 6/2005, art. 70: incō al fà pêrt da Pêrch Nasionêl ed l'Apenèin Tôsch-Emiliân.
A fêven pêrt de sté pêrch i cmûn ed:
Colegamèint d'ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed  Parco regionale dell'Alto Appennino Reggiano trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
844 (nùmer)
{{Metacaixa
Cut - Il tagliagole
{{Metacaixa
Stiâdg
Stiâdg l é na fraziån ed 573 abitànt dla cmóṅna ed San Żôrż ch'la s câta int la pruvénzia ed Bulåggna, in Emégglia-Rumâgna.
Cut - Il tagliagole
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Stiâdg
Spòrt
Al pajaiṡ l à óṅna scuèdra ed fùbbol ed diletànt ciamè Stiatico Calcio 97.
Cut - Il tagliagole
{{Film }}
{{CITAZIONE|Ta n pō minga sigàr cun la góla tajàda!|Tagline dal film}}
Sunt
L’Hilary Jacobs (Kylie Minogue) l'è na regìsta 'd film ad scarésa ch'l'è incasàda négra c'n al sò atōr Brad Walker (Frank Roberts) parchè, faghénd al sasèṅ seriàł mascrâ cun na ghigna sénsa cavìi e c'n i làbar cuśî, al śbàlia tut al séni dla pelìcula ch'l è drē a giràr, "Hot Blooded!". Dòp avér-'l umiliâ davànti a tut la decìd anc ad lasàr-'l a cà ma lò, andâ in dal sò ufìsi c'n un furbśòṅ da giardèṅ, prima al s cava via 'n dî par far védar ch'al fà dabòṅ e pò al gh taja via la léngua e al la masa.
Prima ch'al pòsa dar adòs a di àtar, la star dal film, la Vanessa Turnbill (Molly Ringwald), la 'l cópa ma prima 'd murìr Brad al maladìs tut, gl'atōr e la pelìcula. Al prugèt al finìs lè e 'l bubìni tgnudi dacàt a scōla ma misi da na banda sóta ciàṿ.
Dimóndi an dòp al prufesōr Lossman (Geoff Revell), durànt na lesiòṅ ad cìnema in un culéǵ austragliàṅ, al dascór cun la fiōla dla regìsta, la Raffy Carruthers (Jessica Napier), c'la vrév finìr la pelìcula 'd sò màdar. Lò al n è minga 'd acòrd parchè in pasâ qvéi ch'i gh'aṅ pruâ i èṅ tut mòrt masâ. Ma la ragàsa la decìd ad purtàr avànti listés al lavōr dl’Hilary insém a l’Hester Ryan (Sarah Kants) e a l'atōra prutagunìsta, la Vanessa. A sarà 'n masèl.
Culegamènt estéran
}}
Paprika
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Tinto Brass al vèr' incóra al cà saràdi.|Tagline dal film}}
Paprika (id.) 'l è 'n film eròtic dal 1991 ad Tinto Brass ch'l à fat cgnósar in Itâglia la Debora Caprioglio che chè la fà la prutagunìsta. La pelìcula la fà riferimènt in na manéra libra a 'l rumànś “Fanny Hill” ad John Cleland.
Sunt
La śōvna Mimma (Debora Caprioglio) l'è na bèla ragasōla ad Pòla ch'in dal prim dòp-guèra la decìd ad tgnir a drē a i cunsìli dal sò muróś Nino (Luigi Laezza) e ad pasàr quìndas dè in un burdèl giùst par métar quèl da na banda. C'n al nóm 'd art ad “Paprika” la dóna la taca acsè a lauràr par la Madame Colette (Martine Brochard) e dgém acsè ch'al mistēr dla rója la 'l impàra bèṅ anc parchè l'è na purcùsa ad prim órd'n ad suo. Al sò prim cliènt 'l è 'l marinâr Franco (Stéphane Bonnet) ma pò dimóndi àtar i gh vàṅ a lèt, anc sò sîṅ Lele (Riccardo Garrone).
Dòp avér mulâ al sò fidansâ, ch'al pinsàva sōl a i bèsi, la Mimma la sa spóśa c'n al cònt lumbàrd Bastiano (Renzo Rinaldi) ch'al la pòrta sèg a Còm giùst prima ad murìr e ad lasàr-'g incòsa. In cal méntar, a sém in dal 1958, la senadōra Lina Merlin la fà na léǵ ch'la sèra tut i caśèṅ in Itàglia.
Àngol drìt (giometrìa)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla giometrìa Evclidéa, 'l àngol drit 'l è c'l àngol ch'al gh'à n'ampièsa ed 90°. 'L è la metê ed 'l àngol piàt e 'n quèrt edl àngol gir.
Noti e referèinsi
}}
Andrew Garfield
{{Metacaixa
1575 (nùmer)
{{Metacaixa
Andrew Garfield
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1575 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1575, mo invéci 'l an 1575, 't ê da 'ndèr chè) Al 1575 (milesincseintestantasìnc, millecinquecentosettantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1574 (milesincseintestantaquàter) e 'l vin prìma dal 1576 (milesincseintestantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDLXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintestantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Andrew Garfield
Biugrafìa
Andrew al fà 'l sò debùt in dal mónd dal cìnema in dal 2007 c'n al film Leoni per agnelli, an in du 'l vins un British Academy Television Awards.
Da 'l 2004 a 'l 2006 al lavóra da spés a teàtar faghénd Romeo e Giulietta e Beautiful Thing.
In dal 2010, par la part 'd Eduardo Saverin in The Social Network, al ciàpa na nomination a i Golden Globe ma 'l cata 'l sucès dabòṅ in dal 2012 faghénd Peter Parker in dla pelìcula The Amazing Spider-Man. In dal 2016 'l è numinâ a i Prèmi Òscar par La battaglia di Hacksaw Ridge 'd Mel Gibson, pò al lavóra cun Martin Scorsese in Silence.
Àtar prugèt
}}
La zona morta
{{Metacaixa
389 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 389, mo invéci 'l an 389, 't ê da 'ndèr chè) Al 389 (terśeintutantanōv, trecentottantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 388 (terśeintutantòt) e 'l vin prìma dal 390 (terśeintnovànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCLXXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśeintutantanovéśim post.
La zona morta
{{Film }}
{{CITAZIONE|In dla sò mènt al putēr ad véd'r in dal futûr, in dal sò maṅ al putēr ad cambiàr-al.|Tagline dal film}}
389 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
La zona morta
La zona morta (La śòna mòrta) 'l è 'n film thriller e ad scarésa dal 1983 ad David Cronenberg trat da 'l rumànś umònim ad Stephen King.
Al film 'l à muciâ sù da piò ad vint migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un budget stimâ ad déś.
Sunt
Al prufesōr ad létri Johnny Smith (Christopher Walken), dòp 'n incidènt in màchina in na giurnàda 'd piōva, al finìs in còma. Quànd sinc an dòp al ś déśda al s rénd cònt ch'la sò vita l'è cambiàda dimóndi parchè la sò muróśa, la Sarah Bracknell (Brooke Adams), la s è in cal méntar spuśàda cun 'n àtar ma pò al fà anc a mènt 'd avér ciapâ un putēr speciàł, qvél ad véd'r al futûr dla gint ch'la gh pasa darènt o ch'la gh strinś al maṅ. 'L óm al juta acsè la pulisìa a bcar un masadōr seriàł, pò al salva la vita a 'n sò studènt e acsè Johnny al capìs 'd èsar bòṅ ad cambiàr al destîṅ faghénd in manéra ad far quèl prima che dal daśgràsi i sucédan.
Un dè al dà la maṅ a Greg Stillson (Martin Sheen), candidâ a dvintàr al presidènt di Stat Unî. In na viśiòṅ al prufesōr al véd che se lò 'l al dvintìs dabòṅ, in dal gir ad soquànt an al darà vita a 'n cunflìt nucleàr mundiàł. Par śluntanàr cal perìcul lè e salvàr al mónd da la fiṅ, Johnny al tōś un sćiòp e al decìd ad masàr-'l in dal dè dal cumìsi ch'l al purtarà a dvintàr senadōr.
Culegamènt estéran
}}
Repóblica Cispadâna
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
La Repóblica Cispadâna (Repubblica Cispadana in italiân) l'êra un stêt ed Êlta l'Itâlia nê int al 1796 sóta al cuntròl ed l'esêrcit napoleònich. Ind l 'ân dôp l'é andêda a finîr int la Repóblica Cisalpèina.
Stòria
Subèt dôp l'entrêda ed Napoleòun in Itâlia al 10 avrîl 1796, al trópi francèiṣi àn ocupê i teritôri sòta la doméni avstrìach osèja al Duchêt ed Milân, e al Duchêt e Mântva; i teritôri dal Duchêt ed Mòdna e Rèz e quî che fêven pêrt dal Stêt ed la Cēṣa, ed Bològna e Frêra.
Al 16 utòber 1796 a s'é tgnû a Mòdna un cungrès cun i rapresentânt dal pruvînci ed Mòdna e Rèz e dal vèci delegasiòun dal Stêt ed la Cēṣa ed Bològna e Frêra ch'l'à riunî al quâter sitê in còla ch' l'à ciapê al nòm ed “Confederasiòun Cispadâna”. Al cungrès l'é stê urganiṣê, mìa uficialmèint, da Napoleòun, ch'al só esêrcit l'îva traversê l'Itâlia setentrionêla a l'inési ed l'ân, e al gh'îva la necesitê ed fermê la situasiòun in Itâlia e riunîr nōvi trópi per 'na nōva ufensîva cûntra l'Avstrìa. In dicèmber al cungrès al dichiâra che al quâter pruvînci arén fât la “Repóblica Cispadâna” e l'à invidê chi êter popôl italiân a unîres a lôr. A vîn fât 'na guêrdia cèvica, cumpôsta da casadōr e artiliêr.
Al 17 znêr 1797, ind la Sêla dal Triculôr (alōra l’êra la sêla ed l’Archèvi Duchêl), al cungrès l’à decîṣ ed fêr un gvêren; la bandêra siēlta l’é stêda un triculôr pr’al lòungh, cun strési ròsi, biânchi e vèirdi, al cèinter, ‘na figûra fâta da un portafrèci, inséma a di trofèi ed guèra, cun dèinter quâter frèci cme sègn dal quâter pruvînci uriginêli, a l’têren ed ‘na curòuna ed lâver.
Napoleòun Bonaparte al 19 mâg 1797l’à urdnê che la Rumâgna (utgûda cun al Tratêt ed Tolentino) la s’unés al la Repóblica Cispadâna e che da lê se stachésen Mòdna, Rèz, al Mâsa e Carēra per mètres insèm a la Repóblica Transpadâna. Al 19 lòj 1797 la Repóblica Cispadâna la s’é unîda cun la Repóblica Transpadâna.
Vōṣ corelêdi
}}
Entity (film 1981)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Ta n scamp minga a 'n quèl ch'ta n pō gnanc védar.|Tagline dal film}}
Entity (Entità) 'l è 'n film ad scarésa dal 1981 ad Sidney J. Furie trat da 'n rumànś ad Frank De Felitta.
Al film 'l à muciâ sù da piò ad trédas migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst ad nóṿ.
Sunt
La Carla Moran (Barbara Hershey) la viṿ da par lē a Culver City (Califòrgna) insém a i sò tri fiōi. Al fiōl masć, Billy (David Labiosa), al 'l à abû da 'l sò prim marè mòrt in 'n incidènt in màchina mént'r al sò secónd spóś al l'à bandunàda dòp ch'l'iva mis al mónd dū putìni, la Julie (Natasha Ryan) e la Kim (Melanie Gaffin).
Na sira, dòp èsar turnàda a cà da 'l lavōr, la vîṅ viulentàta da 'n ès'r inviśìbil ch'al la tîṅ sòdi a lèt mént'r al la gusa. In séguit in dla cà dla Carla i tàc'n a sucédar di fat strâṅ e di sćiòp sénsa sèns. Par la paùra la dóna la và a star c'n i sò fiōi da na sò amìga ciamàda Cindy (Margaret Blye) e pò la taca a 'ndàr da 'n psichiàtra, al dutōr Phil Sneiderman (Ron Silver), che però al fà fadìga a créd'r-ag. Ma 'l èsar misterióś al n céd briśa e 'l cuntìnua a dar adòs a la Carla anc davànti a i sò fiōi tant che Billy al li ciàpa da lò in dal tintatìṿ ad diféndar sò màdar.
Un grup ad siensiâ e 'd risercadōr universitàri i rìvan lè par pruvàr a risólv'r al mistēr.
Culegamènt estéran
}}
1803 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1803, mo invéci 'l an 1803, 't ê da 'ndèr chè) Al 1803 (mileotseinttrī, milleottocentotré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1802 (mileotseintdū) e 'l vin prìma dal 1804 (mileotseintquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseinttriéśim post.
Èter progèt
}}
Il grande caldo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Qualchidòṅ al gh'à da cagàr-la.|Tagline dal film}}
Il grande caldo (Al gran cald) 'l è 'n noir dramàtic dal 1953 ad Fritz Lang girâ in biànc e négar da 'n rumànś a puntàdi publicâ 'l an prima su 'l Saturday Evening Post.