cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
293 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 293, mo invéci 'l an 293 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 293 (duśeintnovantatrī, duecentonovantatrè in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 292 (duśeintnovantadū) e 'l vin prìma dal 294 (duśeintnovantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCXCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al duśeintnovantatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Cusèin
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al cusèin (cuscino in itagliàṅ) 'l è cal retàngol ed stófa impinìda ed materiêl śmulśèin, ch'al stà in dal cô dal lêt e in dû i cristiàṅ i gh'pògen la sùca quand i s śachen per punsèr. Al cusèin al s mantîn pulî tgnènd-el cuacê dàint'r ala só frudèta, da cambièr ogni soquànt tèimp. A gh'è anca i cusèin ch'i stân in sìm'a 'l divâṅ e 'd quī ch'i servìsen sōl per belèsa.
200
Al 200 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Cusèin
Noti e referèinsi
}}
An 1690
I an 1690 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1690 infìn a 'l 1699 ciapê dèinter.
American Psycho
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Masadōr ad dèntar.|Tagline dal film}}
American Psycho (id.) 'l è 'n thriller dal 2000 dla Mary Harron trat da 'l rumànś umònim ad Bret Easton Ellis. 'L è stâ preśentâ a 'l Sundance Film Festival al 14 'd Avrìl dal stés an.
Custâ sèt migliòṅ ad dòlar, al 'n à pò fat sù da piò ad trénta-quàtar. In dal 2002 al gh'à abû anc un séguit, American Psycho 2, prudót e dirèt par Morgan J. Freeman.
Sunt
New York, 1987: Patrick Bateman (Christian Bale) 'l è 'n śóvan yuppie ad vint-sèt an ch'al lavóra in dl'ambînt ad Wall Street esénd a cap dna sucietà finansiària ch'la tîṅ a drē a dal fuśiòṅ e a dal còmpri. In dla sò vita ad tut i dè Patrick al s pasa 'l tèmp a far-as bèl, cun dal crémi, di parfùm e di vistî firmâ, a far-'s al fìśic in palèstra e a druàr dal dròghi. Ad dè invéci al tōś part a di pranś ad lavōr, dand via i sò bijét ad vìśita, e faghénd dal riugnòṅ c'n i sò culaburadōr. Al pénsa sōl par lò e a muciàr sù di bèsi par pò spénd'r-i cumpànd dal màchini nóvi.
Na sira, pasànd par 'n andavèṅ in strada, al dà na scurtlàda a 'n barbòṅ e pò al cópa cun na manàra un sò culéga ad lavōr invidâ a cà sua a Manhattan, Paul Allen (Jared Leto), faghénd pò finta ch'al sia scapâ a Lóndra. Al cumisàri Donald Kimble (Willem Dafoe) al gh fà dal dmandi ma 'l è lò al prim a crédar ch'al sia inusènt. Bateman al pōl cuntinuàr acsè a divertìr-as la nòt catànd in gir dal putàni par pò cupàr-i a cà sua.
Culòna sunóra
Al mùśichi uriginàli i èṅ ad John Cale, ex mémbar insém a Lou Reed di Velvet Underground, ma la culòna sunóra dal film la gh'à dèntar anc soquànt pès 'd àtar cantànt o grup.
Culegamènt estéran
}}
1272 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1272 (miledūseintstantadū, milleduecentosettantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1271 (miledūseintstantaùn) e 'l vin prìma dal 1273 (miledūseintstantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCLXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledūseintstantadūéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1272 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 636: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
.政府
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
Scrana lètrica
{{Metacaixa
Funsiunamènt
Al cundanâ al vîṅ fat sintàr su la scrana, da spés fata 'd légn, in manéra ch'i gh pòs'n èsar mis adòs di elètrod mój a 'l cô e a i pulpàs (ch'i vìnan raśâ bèṅ prima, par far in manéra ch'i gh pòs'n armàgnar tacâ e p'r arbasàr la reśisténsa). La curènt la partìs dònca da la tèsta par finìr a i pē, druànd al còrp cuma cundutōr. La tensiòṅ la crés via via tacànd da sinc-sènt volt par rivàr a dumìla.
In gèn'r al cundanâ al pèrd i sèns dagnóra subìt p'r i dan a 'l sarvèl, pò la curènt la férma 'l cōr e la distrùś tut i òrgan intéran cauśànd la mòrt.
Nòti
}}
Brad Renfro
{{Metacaixa
608 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 608, mo invéci 'l an 608, 't ê da 'ndèr chè) Al 608 (seseintòt, seicentootto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 607 (seseintsèt) e 'l vin prìma dal 609 (seseintnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintotéśim post.
Brad Renfro
{{dialort | dial=Miranduléś}}
608 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 608 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 304: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Brad Renfro
Brad Barron Renfro (Knoxville, 25 ad Luj dal 1982 - Los Angeles, 15 ad Śnar dal 2008), cgnusû méj cuma Brad Renfro, 'l è stâ 'n atōr americàṅ.
'L à fat al sò debùt a 'l cìnema a dód'ś an girànd Il cliente. In dla sò caréra 'l à tòlt part a vint-i-òṅ film, soquànt curtumetràǵ e 'n epiśòdi televiśìṿ. In dla sò vita al gh'à abû di prubléma 'd alculìśum e 'd dròga, murénd par n'overdōś 'd eruìna quànd al gh'va sōl vint-sinc an.
Àtar prugèt
}}
1851 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1851, mo invéci 'l an 1851, 't ê da 'ndèr chè) Al 1851 (mileotseintsinquantùn, milleottocentocinquantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1850 (mileotseintsinquànta) e 'l vin prìma dal 1852 (mileotseintsinquantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintsinquantunéśim post.
Maurizio Solieri
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Biugrafìa
Solieri al nas in dla basa mudnéśa in dal 1953. Sò pàd'r al fava 'l mèdag 'd mistēr. Fiṅ da pìcul al tgniva adrē a Elvis Presley e a di grup rock cuma Rolling Stones e Led Zeppelin ólt'r a Jimi Hendrix e a i Beatles.
In dal 1976 al cgnóś Vasco Rossi e al taca a lauràr sèg dand anc al sò cuntribùt a 'l canti cuma in Canzone, Ridere di te, Dormi dormi e Lo show. Da 'l 1988 a 'l 1990 al pasa a la Steve Rogers Band, grup mudnéś cgnusû specialmènt p'r al sìngul Alzati la gonna (Tirà't sù la stanèla). In dal 1991 al tórna a sunàr la chitàra da 'l viṿ par Vasco Rossi ch'l al ciàma “al fiōl pròdig” in sal palc.
In dal 1995 al gh dà incóra 'n taj ma pò al tórna da 'l „cmandànt“ quànd a mōr Massimo Riva par n'uverdóś 'd eruìna. Al sunadōr 'd La Cuncòrdia 'l armàgn sèg in fiṅ a 'l 2012 quànd al „Blasco“ al gh dà 'l bènsarvî via Facebook dgénd-ag «Fà't dar» e cunsiliànd-'g ad «Tgnir-'s adrē».
Culegamènt estéraṅ
}}
Lucien de Rubempré
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Lucien de Rubempré 'l è 'n personàǵ ch'al tōś pert ed la Comédie humaine 'd Honoré de Balzac. A stèr a l'invensiòun leterària dal só àvtōr, lò al s'rèv nê col nòm Lucien Chardon in dal 1798, in dla pèrt basa edl Angoulême, ciamèda edl Houmeau, e 'l s'rev mort a Parì in dal 1830.Cal personàǵ chè al cumparìs dimòndi in dal romànś Splendeurs et misères des courtisanes dal 1838 e in dai Illusions perdues, scrìt tra 'l 1836 e 'l 1843.
Anca se Lucien al ne cumparìs mìa in dagli ètri pèrti edla Comédie humaine, mo però a s gh'in ciacàra in:
Casey Dellacqua
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Casey Dellacqua (Perth, 11 ad Favràr dal 1985) l'è na tenìsta austragliàna prufesiunìsta da 'l 2002. L'è élta 165 cm e la péśa 66 chilo. La stà a Sydney. La dróa al bras sinìstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. Al film ch'a gh piàś da piò 'l è Dirty Dancing.
In dla sò caréra la n à mai vins di tìtui WTA ma in dópi l'à śugâ quàtar finài dal Gran Slam, una cun la Francesca Schiavone in dal 2008 e tri cun l'Ashleigh Barty in dal 2013, pardénd-li però tuti, cuntintàd-as acsè ad tri tìtui WTA e ad vint-a-tri ITF. In dla clasìfica ad singuàr la gh l'à cavàda a rivàr a 'l 36śum pòst al 16 ad Śugn dal 2014, cun vint-a-dū tìtui ITF.
In d'l Agóst dal 2013 la gh'à abû 'n fiōl ciamâ Blake Benjamin da la sò dóna, l’Amanda.
Caréra
Dòp avér pistâ i camp ITF in dal 2002, in dal 2003 la próa a qualificàr-as in di turnèo WTA ad Gold Coast e ad Canberra ma la n gh la cava briśa. La śōga 'l Australian Open par via dna carta salvàdga ma la pèrd a 'l prim tùran. A Wimbledon la và fóra subìt in dal qualificasiòṅ ad òpra dla mudnéśa Adriana Serra Zanetti. In dal 2004 la tōś part sōl a di turnèo ITF a part qvél ad Gold Coast in dua però la và a cà subìt.
L'austragliàna la taca mâł al 2007 pardénd da la Roberta Vinci in dal qualificasiòṅ ad Gold Coast e pò subìt a Sydney e a Melbourne (in dua l'iva tòlt part dasfrutànd na carta salvàdga) da l'Ana Ivanović e da la Katarina Srebotnik. La Dellacqua la śōga pò tri turnèo ITF e la i vins tut. In Śugn la và a śugàr in sl'èrba in Inghiltèra. A Birmingham la pèrd a 'l secónd tùran da l'Eleni Daniilidou mènt'r a Wimbledon la s qualìfica baténd la Petra Cetkovská ma pò la céd a la Nicole Pratt par 3-6 4-6. A gl'US Open la bat la Jaroslava Švedova 6-3 6-2 par pò ciapàr la paga da la Marija Šarapova ch'la gh lasa sōl un śōg. Par la Casey i rìv'n àtar quàtar secónd tùr'n a Bali (in dua la pèrd da la Jelena Janković dòp avér batû la Caroline Wozniacki), a Calcùta, a Tòkyo e a Bangkok (6-2 3-6 5-7 da la Flavia Pennetta).
'L inìsi dal 2008 al và a la granda par la tenìsta ad Perth parchè la riva in di quàrt a Hobart (4-6 5-7 da l'Eleni Daniilidou) e in di utàṿ a gl'Australian Open in dua l'è bòna ad mandàr a cà la Karin Knapp, la Patty Schnyder (nùmar quìndas dal mónd) e l'Amélie Mauresmo (nùmar daśdòt dal mónd) prima ad céd'r a la Jelena Janković par 6-7 1-6. Al sò mumènt 'd òr al cuntìnua anc a Indian Wells in dua la pèrd sōl in di utàṿ da la Vera Zvonarëva par 7-6 0-6 4-6. In Maǵ la bat la Sara Errani a Straśbûrg andànd fóra a 'l secónd tùran cun la Chan Yung-jan. A 'l Roland Garros la bat la padròna ad cà, e nùmar nóṿ da mónd, la Marion Bartoli, par 6-7 6-3 6-2 e pò anc cl'atra francéśa, la Nathalie Dechy, par 6-4 6-2 prima ad far al valìś a 'l tèrs tùran cun la Carla Suárez Navarro c'n al puntéǵ ad 3-6 3-6. Stés riśultâ anc a Wimbledon in dua la pèrd da la Nicole Vaidišová par 2-6 4-6. A gl'US Open la gh riva da nùmar quarànta dal mónd ma la pèrd listés da na qualificàda francéśa, la Julie Coin. In dal 2009 la śōga sōl tri incónt'r in tut parchè pò la s fà mâł a la schina. La pèrd da la Sara Errani 1-6 2-6 a Sydney, da la Daniela Hantuchová 6-7 4-6 a Melbourne e da la Francesca Schiavone 1-6 1-6 a Dubai.
Crudàda dimóndi śò in clasìfica, da 'd là da 'l sincsentéśum pòst, la Dellacqua la próa a tiràr-as sù in dal 2011. In Avrìl la vins 'n ITF in Austràglia. In Maǵ a Bruxelles la bat la nùmar vint dal ranking, la Shahar Peer, par 6-1 5-7 6-3 ma pò la céd in tri sét a la giapunéśa Ayumi Morita. Dòp avér pardû a 'l prim tùr'n a gl'US Open da l'Alizé Cornet, la Casey la śōga siē ITF da vintsìnc-mila dòlar e la i vins tut, pasànd acsè da la puśisiòṅ 274 a la puśisiòṅ 156 a la fiṅ d'l an.
'L inìsi dal 2012 a n è minga un quèl ad speciàł, cun l'austragliàna ch'la n pasa mai al secónd tùran. In Maǵ la s mét in bisàca 'n ITF da sinquànta-mila dòlar śugâ in sl'èrba giapunéśa in dua la cata sōl dal śugadōri da 'd là da 'l duśentéśum pòst. A 'l Roland Garros la pèrd a 'l prim tùran da la Sara Errani, pò finalìsta, ma la la fà sudàr dimóndi purtànd-la a 'l tèrs sét. A Birmingham la n śōga minga 'l sò incóntar dal tèrs tùran cun la Jelena Janković ma la cata pò listés la sèrba in dla semifinàl ad Dallas e la gh pèrd par 5-7 4-6. In tut al manéri la Dellacqua la finìs la stagiòṅ in dal primi sènt, preciśamènt a la puśisiòṅ utànt'òt.
Dòp sinc prim tùr'n ad fila, e a n ès'r-as minga qualificàda a Miami, la Casey la và a śugàr 'n ITF a Ciàs in Śvisra ma la pèrd a 'l secónd tùran da la Giulia Gatto-Monticone. In séguit la n s qualìfica minga a 'l Roland Garros e gnanc a Wimbledon. A gh và méj a gl'US Open ma chè la và fóra listés a 'l prim tùran cun l'Ajla Tomljanović. In Setémbar la bat la Kristina Mladenovic a Tòkyo par pò cédar a la Dominika Cibulková. Gl'ùltim turnèo śugâ in dal 2013 i èṅ dū ITF da sinquànta-mila dòlar a Bendigo e la i pòrta a cà facilmènt lasànd par strada sōl dū sét in déś partìdi.
La Dellacqua la taca bèṅ al 2014 faghénd secónd tùr'n a Brisbane (3-6 1-6 da la Viktoryja Azaranka) e a Hobart (5-7 6-4 3-6 da l'Alison Riske) e utàṿ a gl'Australian Open in dua la bat la Vera Zvonarëva 6-2 6-2, la Kirsten Flipkens 6-3 6-0 e la Jie Zheng 6-2 6-4 par pò pèrdar in tri sét da l'Eugenie Bouchard. A Indian Wells, pasànd p'r al qualificasiòṅ, la riva in di quàrt baténd la Christina McHale, la Kirsten Flipkens, la Roberta Vinci e la Lauren Davis par bandòṅ. La céd pò a la Simona Halep par 2-6 2-6. A Miami i gh dànan na carta salvàdga e lē la la mèrita dabòṅ parchè la pèrd sōl a 'l tèrs tùran cun la Venus Williams par 4-6 7-5 4-6. In sla tèra rósa la fà secónd tùr'n a Róma, a Straśbûrg e a 'l Roland Garros, méj in sl'èrba in dua la riva in semifinàl a Birmingham (6-7 1-6 da la Barbora Záhlavová-Strýcová) e a 'l secónd tùr'n a Wimbledon (4-6 0-6 da l'Agnieszka Radwańska).
Culegamènt estéran
}}
199
Al 199 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Còsta Méśa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La sò ecunumìa la cónta dimóndi su i servìsi e 'l cumèrs, al South Coast Plaza 'l è 'n sèntar cumersiàł bèl grôs ch'al và fòrt c'n i sò 270 negòsi.
In Luj a gh'è na féra dimóndi impurtànta ciamàda The Orange County Fair ch'l'arciàma da piò 'd un migliòṅ ad viśitadōr tut i an. In sità a gh'è anc un fèstival dedicâ a i spavénta-pàsar e a 'l suchi mis in pē in dal 1938.
Culegamènt estéran
}}
Delinquèint
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Colegamèint estèren
}}
.maif
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
889 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 889, mo invéci 'l an 889, 't ê da 'ndèr chè) 'L 889 (otseintutantanōv, ottocentottantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 888 (otseintutantòt) e 'l vin prìma edl 890 (otseintnovànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLXXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintutantanovéśim post.
Proprietê matemàtichi
'L 889 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 7 col 127: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
171 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 171, mo invéci 'l an 171 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 171 (seintestantùn, centosettantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 170 (seintestànta) e 'l vin prìma dal 172 (seintestantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintestantunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
697 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 697 (seseintnovàntasêt, seicentonovantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 696 (seseintnovàntasē) e 'l vin prìma dal 698 (seseintnovàntaôt). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt DCLXXCVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintnovàntasêtéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 697 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 17 col 41: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Tina DeRosa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Tina DeRosa, (Chicago, 20 d'utùbar 1944 - Park Ridge, 3 ad fabrär 2007) all'è stä una scritòra americäna, d'ur'gin itâgliana.
Biugrafia
Nasìda a Chicago in dal 1944 in dal quartè Little Italy, all'ha stüdiä a la Holy Guardian Angel Grammar School e a la St. Mary's High School.
All'ha cmanciä a scrìv quant l'ha pers so per e so nona, e in dal 1980 all'ha püblicä Paper Fish, cal'la saräes la so autobiugrafìa.
Cùs'hala dìtt
"A som mìa 'na scritòra italo-americäna. A som apëina Tina e apëina 'na scritòra".
Nòti
}}
Furmàj
{{Metacaixa
A gh'é dimòndi qualitê ed furmâj ind al mònd: i principêl furmâj ch' a's fân e a's mâgnen dal nôstri pêrti în:
Colegamèint estèren
Al furmàj 'l è 'n alimeint ch'al vin dal làt (ed vàca ma anch ed chèvra e 'd soquànti étri bésti), grasi a la precipitaziòun ed la caseèina.
A gh'n è 'd dimondi qualitê, ed furmàj in dal mànd: i furmàj ch'i s fàn e i s magnen da nuèter i ein:
Al furmâi 'l é 'n alimänt ch'al vén dal lât (ed vâca mo anc ed chèvra e 'd socuànti ètri bîsti), grâzi a la prezipitaziåun dla caṡiéṅna.
Ligâm ed fòra
}}
Blow Out
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L umisìdi al gh'à 'n sòṅ tut suo!|Tagline dal film}}
Blow Out (Paràr via) 'l è 'n thriller dal 1981 ad Brian De Palma ch'al 'l à anc scrit. La prutagunìsta, la Nancy Allen, in alóra l'éra la mujér dal regìsta e qvést chè 'l è 'l ùltim film girâ sèg anc parchè dū an dòp i s èṅ divìś.
Al film 'l è custâ daśdòt migliòṅ ad dòlar ma al 'n à pò fat sù sōl dódas.
Sunt
Jack Terry (John Travolta) 'l è 'n ex pulisiòt ad Philadelphia ch'adès al scampa faghénd al tècnic dal sòṅ p'r un film ad scarésa da quàtar sòld. Méntar 'l è drē a pascàr un sîg bòṅ scultànd soqànt nàstar, al fà a mènt par caś a 'n stus dna màchina ch'la finìs in un turènt. Quànd al và là, al la véd dabòṅ in dl'àqua e al gh la cava a salvàr na ragàsa ch'la s catàva dèntar, la putàna Sally (Nancy Allen), ma minga 'l óm ch'al la guidàva ch'al mōr andgâ, al guvernadōr dal Stat e candidâ a gl'elesiòṅ par dvintàr presidènt, McRyan (John Hoffmeister).
Scultànd par bèṅ i nàst'r a cà, Jack al fà a mènt a 'n ciòc 'd un spâr e al capìs acsè ch'a n è minga stâ 'n incidènt ma 'n umisìdi pulìtic. La pulisìa però al n gh dà minga a mènt e lò 'l è custrét a 'ndàr-'g a fónd da par lò insém a la Sally, c'n i dū ch'i tàc'n anc a 'ndàr fóra insém. A la televiśiòṅ, al tècnic al vèṅ a savér ch'in dal pòst, al dè d'l incidènt, a s catàva 'n futògraf, Manny Karp (Dennis Franz).
Culegamènt estéran
}}
.epson
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
Mr. Brooks
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'N óm ch'al gh'à tut, al gh'à tut da lugàr.|Tagline dal film}}
Mr. Brooks (Al Sgnōr Brooks) 'l è 'n thriller americàṅ dal 2007 ad Bruce A. Evans ch'al 'l à scrit insém a Raynold Gideon.
La pelìcula, custàda vint migliòṅ ad dòlar, la 'n à pò fat pò sù quarànt'òt.
Sunt
Earl Brooks (Kevin Costner) 'l è 'n óm ad sucès ch'l à fat i bèsi fabricànd e vindénd dal scatli industriàli tant ch'la Cambra 'd Cumèrs ad Pòrtland al 'l à anc numinâ „Óm d'l An“. Al migliardàri 'l è spuśâ cun 'l Emma (Marg Helgenberger) e al gh'à na fiōla ch'la stùddia a l'università in Califòrgna, la Jane (Danielle Panabaker), ma 'l gh'à anc un segrét tarménd. Dènt'r ad lò al gh'à na persunalità dópia, Marshall (William Hurt), ch'la 'l custrìnś a cupàr da spés in na manéra prufesiunàla visténd i pagn 'd un serial killer cgnusû cuma 'l „sasèṅ dal didàdi“ parchè, dòp avēr masâ di furastēr giùst p'r al biśógn ad far-al, al dróa i dî di cadàvar spòrc ad sànguv par lasàr in gir dgl'imprónti.
Na sira 'l industriàł al decìd ad masàr un balarèṅ (Ross Francis) e la sò muróśa (Megan Brown) mént'r i èṅ drē a far sès in cà sua sparànd-'g in tèsta ma, esénd ch'al téndi dla cambra da lèt i ér'n avèrti, un futógrafar ch'al s fà ciamàr Mr. Smith (Dane Cook) al fà in tèmp a tōr śò incòśa par pò ricatàr-al. Chi lò al n vōl briśa di bèsi ma piutòst che lò 'l al purtìs sèg a far fóra qualchidòṅ par far-ag pruvàr al śgriśōr ch'a s sènt quànd a s masa. Earl 'l è custrét a star-ag dimóndi malvluntéra parchè, saénd 'd èsar malâ, al vliva métar-'g na préda insìma. Al dè d'l apuntamènt c'n al sgnōr Smith a s fà viva sò fiōla ch'la vrév dar-ag sù c'n al studi parchè la diś 'd ès'r insìnta 'd 'n óm spuśâ e dònca la preferìs aburtìr. Quànd però la pulisìa la la và a pascàr a cà sua par far-ag dal dmandi su 'l umisìdi 'd un sò cumpàgn ad scōla, Brooks al taca a pinsàr ch'la sia lē la sasìna e ch'l'àppia ciapâ da lò in dla śmagna 'd cupàr.
Dòp ès'r andâ a Pâl Élt a masàr un studènt dal culéǵ califurgnàṅ cun na manàra, par far créd'r a la pulisìa ch'in gir a gh sia 'n serial killer lìbar e difarènt da sò fiōla ch'in cal mumènt lè l'éra da lò in Òregun, Earl al decìd 'd andàr insém a Smith a masàr Jesse Vialo (Jason Lewis), al marè dla pulisióta ch'l'è drē a daràr-ag la casa, la Tracy Atwood (Demi Moore), un tisi dimóndi daśgustóś ch'insém a la sò avucàta Sheila (Reiko Aylesworth) al vrév un squantèr'n ad bèsi da la sò spóśa, rica 'd famìja, par divursiàr.
Culegamènt estéran
}}
Bébia
La Bebia (dal grēch antîgh βιβλίον, plurêl βιβλία biblìa, ch'al vōl dîr lîbar) l'ê al têst sâcar dl ebraîṡum e dal cristianēṡum. L'ê cunpôsta da pió lîbar ch'i en divērs pr urezin, gēnar, cunpuṡisiouṅ, lèingua, vciâja e stîl leterêri, i en stê scret int al gîr ad socuânt sēcul, presedû da na tradisiouṅ urêla pió o mânch longa e, intinimōd, difesil da identifichêr, i quî dôgum en stê bêle dsîṡ int i prem sēcul dl'ēra nôstra.
James Franco
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
James Edward Franco, cgnusû méj cuma James Franco (Pâl Élt, 19 'd Avrìl dal 1978) 'l è 'n atōr e regìsta americàṅ.
Biugrafìa
Carsû in Califòrgna, Franco al s diplòma in dal 1996 e al s làurea in dal 2008 in létri. Al gh'à dū fradèi, Dave e Tom.
James al taca la sò caréra 'd atōr in dal 1997 tulénd part a 'l telefìlm Pacific Blue. In dal 1999 al gira la sò prima cumèdia a 'l cìnema, Mai stata baciata, insém a la Drew Barrymore e a David Arquette. 'L an dòp l'è la vòlta 'd Costi quel che costi, àtra pelìcula alśēra.
In dal 2001 al pòrta a cà 'n Golden Globe par James Dean - La storia vera, film biugràfic par la televiśiòṅ su James Dean, méntar 'l an dòp al fà la part dal fiōl dal Gòblin Vérd, Harry Osborn, in dla pelìcula Spider-Man ad Sam Raimi. 'L atōr califurgnàṅ al farà cla part chè anc in di séguit Spider-Man 2 (2004) e Spider-Man 3 (2007).
In dal 2002 al lavóra cun Robert De Niro in dal thriller Colpevole d'omicidio, pò al vîṅ sarnî da Robert Altman p'r al sò The Company.
In dal 2006, par far la part ad Tristàṅ in Tristano e Isotta, al và a lesiòṅ p'r andàr a cavàl, druàr la spada e tiràr di pugn faghénd dla boxe. In dal 2007 al tōś part a la cumèdia Molto incinta e subìt dòp a Strafumati, in du la rivìsta High Times 'l al batéśa „drugâ d'l an“ par la sò performance.
In dal 2008 al fà Scott Smith, al muróś dal persunàǵ 'd Sean Penn, in dal film biugràfic ad Gus Van Sant Milk, vinsidōr ad dū Prèmi Òscar. Dū an dòp al gira Mangia prega ama insém a la Julia Roberts e 127 ore ch'al gh fruta na candidadùra a i Òscar. In chi an lè al tōś part anc a 'l telefìlm General Hospital.
In dal 2013 'l è in dal cast ad Lovelace, film su l'atōra pòran Linda Lovelace, dla cumèdia Facciamola finita e dal film Palo Alto trat da 'n sò lìbar dedicâ a la sità in du 'l è nâ. Sèmp'r in c'l an lè al gira 'l ducumentàri Interior. Leather Bar. in du al próa a far luś su i 40 minùt ad pelìcula tajàda via dal film Cruising e 'l rècita in Third Person insém a Liam Neeson e a Adrien Brody.
In dal 2015 al gira n'atra cumèdia cun Seth Rogen, Sballati per le feste!, mént'r in dal 2017 al tōś part a 'l film fantàstic ad Ridley Scott Alien: Covenant.
Bobby Helms
{{metacaixa
James Franco
Àtar prugèt
}}
Bobby Helms
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Robert Lee Helms, cgnusû méj cuma Bobby Helms (Helmsburg, 15 ad Agóst dal 1933), 'l è 'n cantànt americàṅ.
Àtar prugèt
}}
The Fall Before Paradise
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|I sógn i dvintaràṅ véra.|Tagline dal film}}
The Fall Before Paradise (Al strabùc prima dal Paradìś) 'l è 'n thriller americàṅ dal 2004 prudót, scrit e dirèt par Steven Gillilan, regìsta premiâ a 'l Director's View Film Festival.
La pelìcula l'è stada giràda a Baltimòra c'n un budget stimâ 'd duśènt-mila dòlar.
Sunt
Ian Webber (Nathan Taylor) e sò surèla Casey (Sophie Radoci) i èṅ dū baghét ch'i vìnan purtâ via da sò màdar Mary (Jennifer Chudy) mént'r i śōg'n in un parc pùblic. A rapìr-i l'è stada na dóna puta ciamàda Donna (Shelley McPherson) ch'la vōl tròp na famìja e di fiōi tut suo da tiràr sù. Chi lē la s è cumpagnàda c'n un white trash spurcaciòṅ e puòs ad nóm Nate (Tony Tsendeas) che quànd lē l'è via par lavōr al s fà far di buchèṅ par la putìna. In dal tintatìṿ ad diféndar-la, Ian al vîṅ cupâ a bòti.
In un manicòmi dal Maryland un pasiènt biónd ciamâ Max (DeVere Jehl) al gh'à da spés di arbgàt in du al véd i dū baghét in perìcul esénd ch'al spìrit dal masćèṅ al gh dmanda ajùt in di sò insùni. La psicòluga 'd culōr (Kimberly S. Fairbanks) la 'l vrév curàr dand-ag dal madśìni par ciucâ in dla tèsta.
Insém a la Maddie (Sabrina Gennarino), n'atra mata ch'la créd 'd èsar la sò muróśa e ch'la gh'à n'usesiòṅ p'r al cumpagnìi telefònichi, al ragàs al scapa via p'r andàr a salvàr la Casey.
Culegamènt estéran
}}
1066 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1066, mo invéci 'l an 1066, 't ê da 'ndèr chè) Al 1066 (milessantasē, millesessantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1065 (milessantasìnc) e 'l vin prìma dal 1067 (milessantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MLXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milessantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Íñigo Cervantes Huegún
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Íñigo Cervantes Huegún (Irùn, 30 ad Nuvémbar dal 1989) 'l è 'n tenìsta spagnōl prufesiunìsta da 'l 2009. 'L è élt un mét'r e utànta-tri e 'l pésa stant'òt chilo. Al dróa 'l bras sinìst'r e al tira 'l arvèrs a dū maṅ. 'L è bòṅ ad dascór'r in spagnōl, in ingléś e in basc. A gh piàś śugàr su la tèra rósa e 'l sò cōlp più fòrt 'l è 'l servìsi. Sò pàdar Manuel 'l éra 'n purtēr ad fólbar ch'al śugàva in dla prima diviśiòṅ spagnōla in di an Utànta.
Al 30 ad Nuvémbar dal 2015 'l è rivâ a ès'r al nùmar stanta-dū dal mónd in singulàr. In dla sò caréra 'l à purtâ a cà siē tìtui Challenger.
Caréra
In dal 2012 al s qualìfica p'r al turnèo 250 'd Esturìl pardénd pò a 'l secónd tùran da Robin Haase par 7-5 4-6 2-6 e in Śugn al fà àtar a Wimbledon (1-6 3-6 4-6 da Michail Južnyj).
Dòp un 2013 négar, in dua 'l śóga sōl tri incóntar par via ad quàt'r uperasiòṅ a i galòṅ, a 'l gòmat e a 'n pē, al tórna a la granda in d'l ATP 500 ad Barcelóna in dua 'l riva in di utàṿ baténd Oleksandr Nedovjesov par 3-6 6-2 6-4 e Dmitrij Tursunov par 5-7 6-0 6-3.
Al 2015 al s tira sù in clasìfica vinsénd quàtar Challenger.
Culegamènt estéran
}}
198
Al 198 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
146 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 146, mo invéci 'l an 146 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 146 (seintquarantasē, centoquarantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 145 (seintquarantasìnc) e 'l vin prìma dal 147 (seintquarantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintquarantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.java
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
Nòma
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Nòma (da 'l grèc νομή ch'a vōl dir ulsra), cgnusû anc cuma Stumatîd gangrenóśa o Càncar dla bóca, 'l è 'n mâł tarménd ch'a pōl culpìr la ghigna di cristiàṅ, dasfurmànd-la, faghénd-la marsìr e vrénd-la in fiṅ a i òs e a i dènt.
A s trata dn'infesiòṅ di tesû mulsèṅ dal grugn, cgnusùda anc a i tèmp 'd Ippocrate, ch'la taca da 'l mucóśi dla bóca. Soquànti vòlti, ma minga da spés, la pōl vgnir fóra anc in dal parti basi o in di òć.
La culpìs fòrt dimóndi i putèṅ da dū a siē an ch'i patìsan la fam, e dònca i gh'aṅ pôchi vitamìni A e B, i gh'aṅ na bóca malnéta minga pulìda da spés o c'n al diféśi imunitàri basi e s'a n s tōś briśa in présia di antibiòtig cuma la penicilìna par véna e a n s taca minga a magnàr cum a s dév la mòrt la riva in d'l 80% di caś a 'l incìrca o anc da piò.
In Európa a gh'è stâ di caś ad Nòma in di camp ad cuncentramènt naśista 'd Auschwitz e ad Bergen-Belsen. Adès cal mâł chè a s cata da piò in di paéś pòvar, specialmènt in Àfrica.
Descrisiòṅ
I micrurganìśum respunsàbii dal Nòma i èṅ la Prevotella intermedia e 'l Fusobacterium necrophorum ch'i finìs'n in bóca, a s pénsa acsè, bvénd dl'àqua muśnènta misćiàda cun di pét dal bèsti.
L'Urganiśasiòṅ Mundiàla dla Salùt la créd ch'i malâ dla stumatîd gangrenóśa in dal mónd i sìan sincsènt-mila e che tut i aṅ i s śòntan sènt-quarantamìla caś nóṿ.
A 'l inìsi, prima ch'a taca a marsìr la bóca, a s patìs di àtar distùrub cuma 'l caghét, al murbìl o anc la malària e l'infesiòṅ ulsróśa dla śinśìa marsa.
Àtar prugèt
}}
An 1680
I an 1680 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1680 infìn a 'l 1689 ciapê dèinter.
21 ed nuvèmber
Al  l'è al 325śum dè dal calendàri gregoriàn (326śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 40 dè a la fin dl'an.
Scandalo a Londra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Dū óm inamurâ, na màdar sèmp'r in pinsēr e... 'l fantàśma 'd Cary Grant.|Tagline dal film}}
Scandalo a Londra (Scàndal a Lóndra) l'è na cumèdia rumàntica dal 2004 ad Ian Iqbal Rashid.
La pelìcula, preśentàda a la 20{{sup|śma}} edisiòṅ dal Sundance Film Festival, l'à fat sù dagnóra siesènt-mila dòlar.
Sunt
Alim (Jimi Mistry) 'l è 'n śōvan futógrafar gay ad Turònt. Nâ in Kenya da na famìja cun di urìgini indiàni, al decìd 'd andàr a star a Lóndra par lasàr-'s adrē al pēś dl'educasiòṅ cunservadōra di suo.
Al ragàs in Inghiltèra al cata 'l muróś, Giles (Kris Holden-Ried), ma 'n dè a riva da 'l Cànada sò màdar armàśa védva in cal méntar, la Nuru Jahan (Suleka Mathew), par catàr-ag na dóna indiàna da spuśàr, ch'a gh pénsa lē. In mèś a 'n caśèṅ dal gènar, Alim al cata cunfòrt in d'l ajùt 'd un sò amìg imaginàri, al spìrit ad Cary Grant (Kyle MacLachlan), ch'al gh dà di cunsìli mo minga sèmpar qvéi giùst.
Culegamènt estéran
}}
Chi ha ucciso i ragazzi di Atlanta?
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|La batàja par vèr'r incóra 'l caś su 'l masèl più grand ad tut i tèmp.|Tagline dal film}}
Chi ha ucciso i ragazzi di Atlanta? (Chi è'l stâ a masàr i ragàs 'd Atlànta?) 'l è 'n film dramàtic dal 2000, fat par la televiśiòṅ, ad Charles Robert Carner ch'al 'l à anc scrit. Al cònta di fat sucès dabòṅ a Altànta in di an da 'l 1979 a 'l 1981 quànd vint-i-òt parsòni 'd culōr, dagnóra tut baghét o ragasōi, i èṅ stâ cupâ.
La pelìcula, vgnuda fóra anc cuma Echo of Murder o Unanswered Questions, l'è stada giràda a Turònt e a Stouffville in Cànada.
Sunt
P'r i dū giurnalìsta a s pōl dar ch'i gh sìan insaplâ qvéi dal Ku Klux Klan stand a 'n dossier ch'al gh'à dâ 'n sèrt Aubrey Melton (Sean McCann), vèć agìnt dal repàrt 'd investigasiòṅ dal stat ch'al s è dimìs parchè 'l sò cap, Jack Johnson (Aidan Devine), òṅ ch'al gh'à 'l brut visi 'd tgnir sèmp'r un stecadènt fra i làbar, 'l iva fat da tut par quaciàr i respunsàbii e la véra. Par far-as dar 'l indirìs ad Melton da l'impiegàda dal cumùn, Ron al fà finta 'd ès'r òṅ dal pòst miténd-as na salopette 'd jeans su maja biànca a mandghi curti, brét in cô c'n insìma la scrita southern pride e dascurénd cun 'n asènt sudìsta dimóndi ma dimóndi péś.
Culegamènt estéran
}}
Savàta
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
.
El savàti (ciabatte in itagliàṅ) i cuàcen i pē, mo a diferèinsa dal scherpi, i lasen lìber i calcàgn.
Noti e referèinsi
}}
Elesiòṅ presidensiàli americàni dal 2020
{{Metacaixa
Gl’Elesiòṅ presidensiàli americàni dal 2020, al 59śmi dla stòria, i gh'ìnan stadi al 3 ad Nuvémbar dal 2020 fra 'l presidènt in carga, al republicàṅ Donald Trump, e 'l candidâ demucràtic dal Delaware Joe Biden, èx vice-presidènt di Stat Unî a i tèmp ad Barack Obama. In dal primàri dal sò partî Joe 'l iva batû al senadōr sucialìsta indipendènt dal Vermònt Bernie Sanders, al migliardàri èx sìndig ad New York Michael Bloomberg, la senadōra dal Massachusetts, l'Elizabeth Warren, la senadōra dal Minneśòta, l'Amy Klobuchar, e 'l sìndig ad South Bend (Indiàna) Pete Buttigieg, vinsidōr a surpréśa in di prim caucus in Iowa.
Cuma vice-presidènta Joe 'l à ciamâ la senadōra 'd culōr dla Califòrgna Kamala Harris, giùdas ad mistēr, méntar Trump al gh'iva incóra da la sò banda Mike Pence, èx guvernadōr dl'Indiàna. P'r al partî libertariàṅ a curìva la Jo Jorgensen méntar p'r i vérd Howie Hawkins. Anc al cantànt Kanye West 'l éra dla partìda p'r al partî Birthday Party.
La partecipasiòṅ a 'l vōt 'l è stada dal 66,9%, la più élta da 'l 1900.
Al 7 ad Nuvémbar, dòp soquànt dè a cuntàr i vōt rivâ par pòsta in di stat deciśìv dla Rust Belt (la „sintùra ruśnènta“) e specialmènt di vōt rivâ da 'l cuntèi 'd Filadèlfia e 'd Pittsburgh, i demucràtic i gh l'aṅ cavàda a rivàr prim in Wiscònsin, Mìchigan e in Pennsylvania, i tri stat che, prilànd al spali a 'l partî demucràtic, i ìvan parmìs quàt'r an prima a Trump ad vìnsar gl'elesiòṅ e che 'sta vòlta i aṅ fat àtar tant par Biden, batśâ da 'l sò aversàri Sleepy Joe (Joe 'l indurminsâ).
Ólt'r a chi tri stat arbaltâ chè, al partî demucràtic 'l à purtâ a cà 'l distrét dū dal Nebràska e i stat meridiunài d'l Ariśòna e dla Geòrgia, pòst ad tradisiòṅ republicàna e ch'in di ùltim trénta-siē an i ìvan vutâ p'r i blù sōl in dal 1996 e in dal 1992 a i tèmp ad Bill Clinton, muciànd acsè 306 grand eletōr cóntar 232.
A livèl nasiunàł Biden 'l à purtâ a cà d piò 'd utànt'un migliòṅ e duśènt-mila vōt, rècord ad sèmpar, cónt'r i stanta-quàtar migliòṅ ad Trump, cun na persentuàla dal 51,3% cónt'r al 46,9%. Da 'l cant suo Donald 'l è dvintâ 'l undicéśum presidènt ch'al n gh l'à minga cavàda a èsar rielèt, al prim da vint-i-òt an da 'sta banda quànd George H. W. Bush 'l è andâ a cà a òpra 'd Bill Clinton.
Par Rudy Giuliani, avucàt dla campàggna 'd Trump, in di séǵ in Pennsylvania a gh'è stâ 'n muć ad bròj ma ricuntéǵ e ricōrs i n aṅ cambiâ gnint. A purtàr avànti i ricōrs a la Cōrt Supréma a nóm dal Tèxas cónt'r i stat dla Geòrgia, dal Mìchigan, dla Pennsylvania e dal Wiscònsin, dòp ch'a Rudy i gh'aṅ catâ 'l COVID-19, a s fà avànti Ken Paxton, un giùdas republicàṅ radicàł ch'al daśvîṅ da i Tea Party , ma la dmanda la vîṅ buciàda.
I demucràtic i èṅ andâ fòrt fra i 'l dóni (57%), i put (58%), i négar (87%), i latino (65%), gl'aśiàtic (61%), gl'ebrèj (76%), gl'àteo (65%), i śōvan sóta i vint-sinc an (65%), i mémbar LGBT (64%), i laureâ (62%) e i sitadèṅ (60%) mént'r i republicàṅ i aṅ abû da piò da la sò banda i biànc (58%), i prutestànt e i cristiàṅ minga catòlic (60%), la gint cun n'educasiòṅ basa (54%), i ric c'n un stipéndi fra sènt e duśènt mila dòlar (58%) e i campagnōi (57%).
Fra i stat in du la difarénsa in vōt l'è stada pôca, Biden 'l è stâ bòṅ ad tiràr da la sò banda la Geòrgia (0,24%), 'l Ariśòna (0,31%), al Wiscònsin (0,63%), la Pennsylvania (1,16%), al Nevàda (2,39%) e 'l Mìchigan (2,78%) méntar Trump 'l à cunquistâ a fadìga la Carulìna dal Nòrd (1,35%), la Flòrida (3,36%) e 'l Tèxas (5,58%). I stat più còmad p'r i demucràtic i èṅ stâ al Vermònt, al Massachusetts, al Maryland, gl'Hawaii e la Califòrgna, tut c'n un màrśan 'd almànc al 25% (ólt'r a 'l Distrét ad Culùmbia cun na difarénsa d'l 86,75%), stés quèl p'r al Wyoming, la Virgìgna Ucidentàla, al Dakòta dal Nòrd, 'l Oklahoma, 'l Idaho, 'l Arkànsas, al Dakòta dal Sud, al Kentucky e 'l Alabàma p'r i republicàṅ, ólt'r a 'l distrét nùmar tri dal Nebràska (vantàś dal 53,02% p'r al GOP).
A la Cambra di rapreśentànt, cun la presidènta Nancy Pelosi cunfermàda, i demucràtic i mantìnan la magiurànsa (222 séǵ a 212) anc se rispèt a dū an prima i republicàṅ i s èṅ fat sóta purtànd-an via quìndas. A 'l Senàt però i demucràtic i róśgan via tri séǵ a 'l GOP finénd para 50 a 50 ma i gh la càvan listés a ciapàr-'n al cuntròl par via dal vōt dla vice-presidènta, la Kamala Harris. Deciśìṿ i èṅ i balutàǵ di dū senadōr in Geòrgia in dua 'l reverénd Raphael Warnock e Jon Ossoff, ch'al s tōś l'arvìnsida dòp la scunfìta in di elesiòṅ in dal sèst distrét cungresuàł dla Geòrgia dal 2017, i èṅ bòṅ ad mandàr a cà i senadōr republicàṅ in carga.
Nòti
}}
.leclerc
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mêrs dal 2015.
Trauma
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un segrét lugâ, na mènt prilàda, un deśidèri malâ ad vindéta.|Tagline dal film}}
Il castello dalle porte di fuoco
{{Metacaixa
Trauma
Trauma 'l è 'n film śal dal 1993 ad Dario Argento girâ in di Stat Unî c'n un cast internasiunàł. 'L è al prim film in dua Argento al lavóra cun sò fiōla Asia.
Il castello dalle porte di fuoco
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Trauma
Sunt
In dal sò studi ad New York, na duturésa ad culōr, Georgia Jackson (Isabell Monk), la patìs n'agresiòṅ da part 'd òṅ di sò pasînt ch'l éra gnû lè da lē par far-as far di sfrēg. In maṅ al gh'à 'n aparéć fat apòsta ch'al tira a 'l indrē mecanicamènt, schisànd un butòṅ, na lasa ad filfèr da 'nvlupàr 'd intór'n al còl e che lò al dróa par tajàr-ag la tèsta. In cal méntar la śóvna Aura Petrescu (Asia Argento), na ragasōla 'd séd'ś an fiōla dna còpia ch'la daśvîṅ da la Rumanìa, la scapa via da la clìnica psichiàtrica in du l'éra stada misa da i sò genitōr parchè la n magnàva piò. Pròpria méntar l'è drē a butàr-as śò da 'n pònt par tōr-as la vita, al giurnalìsta David Parsons (Christopher Rydell), ch'al pasàva da 'd lè, al la tira sù salvànd-ag la vita. Chi lò pò al la pòrta a cà da i suo, la màdar Adriana Petrescu (Piper Laurie), ch'la fà la medium, e 'l pàdar Stefàno (Dominique Serrand), 'n umèṅ da gnint schis a i vulér ad sò mujér.
Na sira, durànt na riugnòṅ ad soquànti parsòni in na nòt ad timpèsta, tut 'd intóran a na tavla par dascórar cun i spìrit, a par che l’Adriana la vaga in cuntàt cun l'anma dla duturésa cupàda da 'l killer ch'la gh diś ch'i gh'aṅ tajâ via la tèsta e ch'la n sarà gnanc 'l ultma a patìr cla scarésa lè, anc parchè al masadōr 'l è lè fra lōr. In mèś a cal masèl lè, tut i scàpan via, cun i dū Petrescu ch'i vànan in un bòsc lè davśèṅ. Stefàno al véd tut 'd un cólp al cadàvar dla mujér lè par tèra ma pò 'l è al sò tùran parchè al manìac 'l è pròpria lè e al dróa incóra al sò machinàri par tiràr-ag via la tèsta. La riva anc l’Aura ma la fà sōl in tèmp a védar na figùra ch'la và via, cun al grugn quàciâ da 'l tèsti di sò genitōr. A 'l arìṿ dla pulisìa, la śóvna la scapa via parchè la n vōl mia turnàr in dla clìnica dal Dr. Judd (Frederic Forrest), vèć amànt ad sò màdar, e la dmanda ajùt a David ch'al la tōś a cà sua. La sò muróśa Grace (Laura Johnson) però la n è briśa cuntènta ad cal fat lè e la fà in manéra ch'i végnan a purtàr-la via, faghénd la spìa. David, ch'al s éra inamurâ dla ruména, al la tōś mâl e al la mòla.
Il castello dalle porte di fuoco
{{CITAZIONE|I dìśan ch'l à amâ tut cal dóni... mo i dìś'n anc di àtar quèi 'd lò.|Tagline dal film}}
Trauma
Sunt
In cal méntar un putèṅ biónd e curiōś, vśèṅ ad cà dal sasèṅ, al al véd in dla sò cambra cun in maṅ 'l aparéć ch'al dróa par tiràr via al tèsti dal sò vitmi.
Il castello dalle porte di fuoco
Il castello dalle porte di fuoco (Al castèl da 'l pòrti 'd fōg) 'l è 'n film ad scarésa gòtic itagliàṅ e spagnōl dal 1970 ad José Luis Merino prudót par Roger Corman.
Trauma
Sunt
David al và in clìnica par tōr indrē l’Aura pròpria mént'r al killer al taja la tèsta a n'infarméra, la Hilda Volkman (Sharon Barr), ch'la lauràva lè. I dū śóvan, scapâ via cun al ciàṿ dla dóna cupàda, i vèran na sò caséta ad depòśit e lè i càtan na foto vècia in du i éran tòlt śò lē e la Jackson insém a 'n dutōr e soquànti atri infarméri. A n pōl mia ès'r un caś che dū ad chi persunàǵ lè i àppian pardû la tèsta in dal gir ad pôc tèmp. David al decìd acsè 'd andàr a catàr 'n atra infarméra dla foto, la Linda Quirk (Hope Alexander-Willis). Chi lē, ch'la sà al parchè ad tut chi masamènt lè, la próa a lugàr-as in un hotel ma al killer, scultànd na sò telefunàda a l'amànta Alice (Jacqui Kim), al la pésca listés e al la masa in na manéra cumpàgna a chi atri. Prima ad murìr, cun la tèsta dastacàda, la fà sōl in tèmp a numinàr a David al nóm ad Lloyd (Brad Dourif), al dutōr dla foto, ùltim ad qvi lè incóra viṿ. Parsons al al cata ardùt in ruìna e custrét a dar via dla dròga par scampàr, a n psénd piò far al dutōr p'r un fat sucès in dal pasâ, ma chi lò al n in vōl savér ad dascórar sèg. Subìt dòp al manìac al và a cà sua e 'l al masa, ma minga cun al sòlit aparéć, ch'al sa śbraga gnénd a cuntàt cun la cadnìna che 'l óm al purtàva a 'l còl, ma druànd 'n asinsōr al sò pòst par dastacàr-ag la tèsta listés.
Il castello dalle porte di fuoco
Sunt
Al baròṅ Janos Dalmar (Carlos Quiney) 'l è śōvan, 'l è bèl, 'l è put, 'l è pîṅ ad bèsi, al vistìs bèṅ, al viṿ in un castèl, 'l è 'n óm ad putēr, al dà dal vò a la gint cuma i óm ad na vòlta e 'l dascór cuma 'n persunàǵ di rumànś. A s capìs bèṅ dònchina che tut cal dóni i śbàvśan par lò cuma la sò èx muróśa Olga (Cristiana Galloni), ch'la farév incòśa par turnàr fra i sò bras, e la dóna di fat fiōla dal majurdòm (Antonio Jiménez Escribano), la Cristiana (Agostina Belli).
Trauma
Sunt
In cal méntar al Dr. Judd al fà 'n incidènt cun la sò Cadillac e dènt'r i gh càtan al tèsti dal vitmi: la pulisìa la sèra acsè 'l caś ma David al n cata minga paś listés parchè l’Aura l'è sparìda lasànd-ag un bijitèṅ 'd adìo. Un dè però chi lò al véd una in gir cun un brasalét adòs cum al suo e al gh và a drē, rivànd a na vila. Cardénd che lē la sia lè, al giurnalìsta al gh và dèntar e al finìs in na cambra da lèt pîṅ ad tlòṅ biànc cun scrit insìma al nóm "Nicolas". In un litèṅ da na banda a s véd un cadàvar mumificâ 'd un putèṅ cun la tèsta dastacàda.
Eighth Wonder
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Trauma
Culegamènt estéran
}}
Eighth Wonder
{{CITAZIONE2|Take these dogs away from me. Your life's a mystery, mine is an open book, if I could read your mind, I think I'd take a look, I'm not scared baby, I don't care. What have you got to hide? What do you need to prove? You're always telling lies and that's the only truth, I don't care baby, I'm not scared, tonight the streets are full of actors, I don't know why, oh, take these dogs away from me before they, they bite. What have you got to say of shadows in the past? I thought that, if you paid, you'd keep them off our backs, where do we have to be, so I can laugh and you'll be free? I'd go anywhere baby, I don't care.|Para via chi caṅ da mè. La tò vita l'è un mistēr, la mia l'è 'n lìbar vèrt, se sōl a psis lèś'r t in tèsta, a créd ch'a m piaśrés dar-ag n'uciàda, a n gh'ò minga paùra amōr, a n m in fréga gnint. Cuśa gh'à't da lugàr? Cuśa gh'à't da far védar? At cònt sèmpar dal bali e quést chè 'l è 'l ùnic quèl véra, a n m in fréga gnint teśòr, a n gh'ò briśa paùra, 'sta sira al stradi i èṅ pini 'd atōr, a n sò mia parchè, oh, tiṅ m luntàṅ chi caṅ lè prima che lōr, che lōr i m mòrśgan. Cuśa gh'à't da dir in di riguàrd di punt négar dal pasâ? A iva pinsâ che, se 't à pagâ, at gh'à da butàr incòsa a 'l tò spali, in dua gh'ém-j-a 'd andàr? Acsè mè a prés rìdar e tè at sarés lìbar. Mè a 'ndarév dapartùt amōr, a n m in fréga gnint.|I'm not scared, 1988|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Gl’Eighth Wonder ([eɪtθ ˈwʌndəɹ]) i èṅ un grup pop ingléś fundâ in dal 1983 ch'l à sunâ in fiṅ a 'l 1989 e pò piò. In chi an lè, la banda la gh'à abû dimóndi sucès specialmènt in Itâglia e in Giapòṅ.
Biugrafìa
In dal 1983 al chitarìsta Jamie Kensit al tóś sò surèla Patsy, ch'la gh'iva quatórd'ś an, a cantàr in dal sò grup che in alóra al s ciamàva Spice. I àtar cumpunènt i éran Geoff Beauchamp, sèmpar a la chitàra, Lorenzo Lewis a 'l bas e Jake Walters e Nigel Davis a la baterìa. La banda la taca a śibìr-as dal viṿ in dl'Aṿtòṅ dal 1983 faghénd-'s un nóm in cla manéra lè.
A la fiṅ dal 1984, Nigel Davis al s in và par fundàr al grup Slipstream. Al tastérista Alex Godson al s śònta a chi àtar che, in cal mèntar, i ìvan cambiâ nóm sarnénd quél 'd Eighth Wonder (Utàva maravìja).
Al prim cuncèrt cun cal nóm lè 'l è dal Nuvémbar dal 1984 a Wimbledon, in di dintóran ad Lóndra. 'L è in cal perìud lè che al regìsta Julien Temple al dòcia la Patsy Kensit śibénd-ag la part ad Crepe Suzette in dal film Absolute Beginners.
In d'l Avrìl dal 1985 al grup al taca a registràr al sò prim disc par la CBS Records pròpria mèntar la Kensit l'éra drē a giràr al sò film. In Utóbar a véd acsè la luś al sìngul Stay With Me e 'l è subìt un sucès dal nòstri bandi e anc in Giapòṅ finénd a 'l prim pòst (ma sōl 65śum in dal sò paéś). Lewis e Walters i vaṅ via e al grup al taca a druàr la drum machine e a 'l tastéri a 'l pòst dal bas.
In dal méś 'd Agóst gl’Eighth Wonder i vólan a Los Angeles par registràr insém a Mike Chapman, famóś p'r avér laurâ cun i Blondie, al sò àlbum ad debùt. In dal Favràr dal 1987 a vèṅ fóra cuma sìngul al braṅ Will You Remember? ch'al gh la cava a finìr in di prim déś pòst in Itâglia mèntar When the Phone Stops Ringing ch'a vèṅ dòp al gh'à da cuntintàr-as dal pòst vint-siē.
Mèntar i éran drē a finìr al disc, al grup al patìs 'l abandòṅ anc ad Godson. Steve Grantley al tōś al sò pòst da drē da la baterìa. Al braṅ I'm Not Scared, scrit da i Pet Shop Boys e da Phil Harding, a vèṅ sarnî p'r èsar al sìngul sucesìṿ e 'l è un sucès dapartùt: prim pòst in Itâglia, secónd pòst in Śvisra e Purtugàl, tèrs in Spaggna, quàrt in Grécia, quìnt in Germâgna e via acsè. Da cl'atra banda dal 45 gir a gh'è na versiòṅ cantàda in francéś (J'ai Pas Peur).
In dal Maǵ dal 1988 'l è al tùran ad Cross My Heart, àtar braṅ famóś dal grup, ch'al finìs in di prim quìndas pòst in soquànt paéś dal nòstar cuntinènt e a 'l 56śum pòst in di Stat Unî. In dal stés an, la cantànta Martika la 'l canta in dal sò disc umònim.
197
Al 197 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Il castello dalle porte di fuoco
Sunt
La sò gint però la gh spatégla cóntar da quànd l'à fat a mènt che tut al ragasōli ch'i èṅ andàdi a lèt sèg i èṅ pò stadi catàdi masàdi cun dal bruti śgranfgnàdi adòs cuma se 'l baròṅ al li is prima viuentàdi e pò lasàdi in past a i sò cagnàs négar. 'L ispetōr dal pòst (Mariano Vidal Molina) però al n pōl far gnint parchè al n gh'à minga dal próvi cónt'r ad lò.
Eighth Wonder
Biugrafìa
Al grup 'l à fat in tèmp a sunàr par dū vòlti a Sanremo: in dal 1987 cun Will You Remember (quànd a la Patsy al gh casca śò al sò vistî śgalvî faghénd védar un cunsèṅ ad téta) e 'l an dòp cun I'm Not Scared. Invéci Cross My Heart 'l è stâ sunâ a 'l Festivalbar.
Culegamènt estéran
}}