cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Porky college 2 - Sempre più duro
Sunt
Florian Thomas dit Flo (Tobias Schenke) 'l è 'n śuvnòt tedésc che na matìna, daśdànd-as da lèt c'n al cas dûr, al s rénd cònt ch'al sò uśèl 'l è bòṅ 'd dascórar sèg, specialmènt quànd in gir al véd dal téti, di cûi e dal còsi. A clasiòṅ, méntar 'l è drē a magnàr cun sò màdar Petra (Sissi Perlinger) e sò pàdar (Stefan Jürgens), al śguìsa par śbali 'd lat la maja 'd sò sîna Zelda (Andrea Sawatzki) dastràt da 'l sò téti ch'i pàran dū mlòṅ.
Flo al n capìs minga qvél ch'l è drē a sucéd'r-ag in mèś a 'l gambi dònca al dmanda dal driti prima a i sò genitōr e pò a 'l sò amìg Rudolf (Axel Stein) dit "Red Bull" parchè a gh piàś dimóndi cla bvanda lè. A scōla Florian al buta 'l òć su na ragasōla dimóndi misa bèṅ impgnàda a teàtar, la Leonie (Mina Tander), purtròp par lò chi lē la gh'à 'n brut grintèṅ par muróś, Kai (Björn Kirschniok). Esénd che chi lē la 'l à invidâ a recìtar sèg in dla tragèdia Romeo e Giulietta ad William Shakespeare e a far dal próvi a cà sua p'r al venardè ch'al gh'à da vgnir, Flo al créd ch'la sia inamuràda 'd lò dònca da vìrgin al decìd prima 'd pruàr a far sès cun na putàna p'r a n far bruta figùra.
Si può essere più bastardi dell'ispettore Cliff?
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Bastarà'l un migliòṅ ad dòlar p'r ónśar 'n ispetōr dal Narcotic Bureau?|Tagline dal film}}
Si può essere più bastardi dell'ispettore Cliff? (S pōl èsar di bastàrd pèś d'l ispetōr Cliff?) 'l è 'n film pulisiésc dal 1973 ad Massimo Dallamano.
In Itàglia la pelìcula l'à fat sù 353.341.000 franc.
Sunt
Cliff Hoyst (Ivan Rassimov) al riva a Bèirut par na furnidùra 'd dròga par cònt dn'urganiśasiòṅ criminàla 'd Lóndra cmandàda par Marco (Giacomo Rossi Stuart) e p'r al sò sòci Morell (Ettore Manni). La dròga però la farév còmad anc a na banda cuncurènta, qvéla purtàda avànti da vècia ch'la s fà ciamàr “Mama la Turca” (Patricia Hayes) ch'la gh'à da véndar-la a New York. Cliff però al blòca i sò piàṅ.
La dóna, dimóndi arliàda, la manda 'n sò sicàri ciamâ Gamble (Luciano Catenacci) in Inghiltèra par catàr 'n acòrd cun Morell, c'n al catìvi piutòst che c'n al bòni. Incóra na vòlta a s mét in mèś Cliff ch'l al cópa a tradimènt. Chi lò 'l è 'n agìnt in segrét dal Narcotic Bureau e 'l gh'à na stòria cun la dóna 'd Morell, la Joanne (Stephanie Beacham).
Cliff al próa a far i bèsi lò fargànd al dū bandi criminàli e anc la pulisìa. La dròga la gh'à da rivàr in di Stat Unî lugàda in na statṿa antìga cumpràda a l'asta in Frància par 'l antiquàri e ambasadōr americàṅ Lansin (Cec Linder), acsè p'r a n dar in d'l òć. 'L óm 'l è custrét a far-al parchè sóta ricàt ad Morell ch'al gh'à 'n sò vìddeo malnét in du lò 'l è a lèt cun la Joanne c'n adòs sōl dū uréci da cunèṅ.
Culegamènt estéran
}}
Bhumibol Adulyadej
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Bhumibol Adulyadej Ramadhibodi Chakrinarubodin Sayamindaradhraj Boromanatbophit, cgnusû méj cuma Bhumibol Adulyadej o anc cuma Rama IX (Cambridge, 4 ad Dicémbar dal 1927 - Bangkok, 13 'd Utóbar dal 2016, a s lèś [pʰuːmipʰon adunjadeːt] in Tailandéś) 'l è stâ 'l rè dla Tailàndia da 'l 9 ad Śugn dal 1946 in fiṅ a la sò mòrt, al nôn dla dinastìa di Chakri.
'L è nâ in di Stat Unî, in dal stat dal Massachusetts, parchè sò pàdar Mahidol Adulyadej in alóra 'l éra drē a laureàr-'s a l'Università 'd Harvard. Bhumibol al gh'à abû quàtar fiōi da sò mujér Sirikit: Ubolratana Rajakanya, Vajiralongkorn (Rama X), Sirindhorn e Chulabhorn Walailak. 'L è stâ incurunâ al 5 ad Maǵ dal 1950.
In dla sò vita 'l à regnâ tgnénd adrē a la custitusiòṅ ma 'l à anc mis bèc soquànti vòlti in dla pulìtica tailandéśa dand apòǵ anc a di guèran militàr cuma qvél 'd Sarit Dhanarajata (1957-1963).
Culegamènt estéran
}}
.pet
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
725 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 725, mo invéci 'l an 725, 't ê da 'ndèr chè) Al 725 (setseintveintsìnc, settecentoventicinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 724 (setseintveintquàter) e 'l vin prìma dal 726 (setseintveintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintveintsinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.man
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Denver
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al sò sìndig, da 'l 2011, 'l è 'l demucràtic Michael Hancock.
Culegamènt estéran
}}
Lucille Teasdale-Corti
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Lucille Teasdale-Corti (Montreal, Cànada 30 da znär 1929 - Besana in Brianza al 13 d'agòst 1996) l'è stä una duturëisa e misiunària canadëisa, natüralisëida itâgliana, ca l'ha laurä praticamëint quasi tüta la vita in Uganda. .
L'ha spusä un dutùr itagliàn e par quarant'ann i'hann laurä a l'Uspadäl ad Lacor, in Uganda. In tüta la sò vita la s'è dä da fä parchè al dòni maltratä e i malä d'AIDS i gh'avëisan dignitä tàme tütt.
L'ha ciapä l'AIDS intàn c'la fasëiva al sò laurä da duturëisa e l'è morta a Besana in Brianza al 13 d'agùst dal 1996.
Michelle Creber
{{metacaixa
Lucille Teasdale-Corti
Culegamëint dal Internet
Sit d'la Fondasion Corti
Bibiliugrafia
}}
Michelle Creber
{{dialort|dial=Miranduléś}}
La Michelle Nicole Creber (Vancouver, 7 ad Setémbar dal 1999) l'è n'atōra, ardupiadōra e cantànta canadéśa.
L'è cgnusùda p'r avēr dâ la vóś a 'l persunàǵ dl'Apple Bloom e 'l cantâ dla Sweetie Belle in dal cartòṅ animâ televiśìṿ My Little Pony - L'amicizia è magica.
Àtar prugèt
}}
1071
Al 1071 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
500 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 500, mo invéci 'l an 500, 't ê da 'ndèr chè) Al 500 (sincsèint, cinquecento in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 499 (quaterseintnovantanōv) e 'l vin prìma dal 501 (sincseintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt D. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintéśim post. 'L è 'l quint sintunèr, dòp dal quèrt e prìma dal sest.
Colegamèint estèren
}}
Peter Criss
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
George Peter John Criscuola, cgnusû méj cuma Peter Criss (New York, 20 ad Dicémbar dal 1947) 'l è 'n cantànt e baterìsta americàṅ cun di urìgini itagliàni, cgnusû prinsipalmènt p'r ès'r òṅ di mémbar fundadōr dal grup hard rock di Kiss. Al sò scutmàj 'l è Óm-Gat par via dal custùm e dla mascra ch'al s éra sarnî p'r al sò persunàǵ. Da 'l 2014 al sò nóm al fà part dla Rock and Roll Hall of Fame.
1887 (nùmer)
{{Metacaixa
Peter Criss
Dòp 'n inìsi da sunadōr jazz, Criss al s unìs a i Kiss, grup nâ da 'l séndri di Wicked Lester, lśénd n'insersiòṅ su la rivìsta Rolling Stone, cambiànd anc al sò cugnóm in Criss.
1887 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1887, mo invéci 'l an 1887, 't ê da 'ndèr chè) Al 1887 (mileotseintutantasèt, milleottocentottantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1886 (mileotseintutantasē) e 'l vin prìma dal 1888 (mileotseintutantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintutantasetéśim post.
Peter Criss
Dòp avēr publicâ un disc sulìsta umònim in dal 1978 (pîṅ ad lènt cuma Don't You Let Me Down, Easy Thing e I Can't Stop the Rain) e avēr sunâ in un pès sōl in Dynasty, la sò Dirty Living, Peter 'l à mulâ 'l grup p'r un prugèt da par lò faghénd vgnir fóra dū disc a 'l inìsi di an Utànta e pò 'n àt'r in dal 2007, One for All. In dal mèś 'l è turnâ a sunàr p'r i Kiss da 'l 1996 a 'l 2001 (tulénd part acsè a 'l disc dla reunion Psycho Circus) e da 'l 2003 a 'l 2004 (KISS Symphony: Alive IV).
1887 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Peter Criss
Cun la sò vóś ragajóśa 'l à purtâ a 'l sucès 'l sìngul Beth, al sò pès più famóś. Àtar braṅ cantâ da lò c'n i Kiss i èṅ Strange Ways, al lènt Hard Luck Woman e Black Diamond.
Culegamènt estéran
}}
Occhi di Laura Mars
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un dè a 'l impruvìś i sò òć i aṅ vdû 'n masamènt: INSÙNI O VÉRA?|Tagline dal film}}
Occhi di Laura Mars (Òć dla Laura Mars), cgnusû in Itàglia anc cuma Gli occhi di Laura Mars, 'l è 'n thriller americàṅ dal 1978 'd Irvin Kershner su 'n sugèt ad John Carpenter.
'L è custâ sèt migliòṅ ad dòlar e al 'n à muciâ sù vint. In dla culòna sunóra i s càtan di sucès di an Stanta cuma Prisoner dla Barbra Streisand, Let's All Chant dla Michael Zager Band e (Shake, Shake, Shake) Shake Your Booty dla KC & The Sunshine Band.
Sunt
La Laura Mars (Faye Dunaway) l'è na futógrafa 'd sucès ad New York, famóśa p'r i sò lavōr publisitàri e pruvucatòri in du a s véd dal nûd misćiâ cun dla viulénsa artìstica, specialmènt in di cunfrònt ad cal dóni. A 'n sèrt punt dla gint ch'la lavóra sèg, amìg e culaburadōr, i tàc'n a murìr masâ e a la Laura a gh pâr a véd'r i masamènt in dirèta cuma s'la i vdis c'n i òć dal sasèṅ. I pèrdan la vita la sò editōra Elaine Cassell (Rose Gregorio), ch'l'éra l'amànta dal sò èx marè Michael Reisler (Raul Julia), e pò soquànti mudèli cuma la Lulu (Darlanne Fluegel).
Al tenènt dla pulisìa John Neville (Tommy Lee Jones) al gh fà védar dal fóto di umisìdi ch'i arcòrdan dimóndi soquànt lavōr dla futógrafa. Cuntinuànd a far l'indàśin, a sucéd ch'al pulisiòt al s inamóra dla dóna ch'la s mét sèg.
Culegamènt estéran
}}
Paulie - Il pappagallo che parlava troppo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Lò 'l dascór cun tut.|Tagline dal film}}
Paulie - Il pappagallo che parlava troppo (Paulie - Al papagàl ch'al dascurìva tròp) l'è na cumèdia americàna dal 1998 ad John Roberts.
Custâ vint-a-tri migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à pò fat sù dagnóra vint-sèt.
Sunt
Misha Vilyenkov (Tony Shalhoub) 'l è 'n imigrâ rus ch'al lavóra cuma óm dal pulisìi in un laburatòri americàṅ ch'al fà di esperimènt su 'l bèsti. Na sira chi lò 'l cata 'n papagàl in na gàbia dla strutùra e 'l taca a dascórar sèg dgénd ch'al s sènt śò parchè 'l è da par lò. A surpréśa 'l uśèl al taca a ciacaràr sèg esénd ch'al capìs incòśa anc se pò, davànti a di àtar, al tîṅ invéci 'l bèc sarâ. Misha al gh cònta ch'in Rùsia 'l éra 'n prufesōr universitàri 'd létri e ch'adès al s è ardùt a far di lavōr da pôc par campàr. A salta sù 'l papagàl ch'al gh diś 'd ciamàr-as Paulie e pò 'l taca a dascórar dla sò vita.
Rigalâ péna nâ a na putìna ch'la tartàja da spés ciamàda Marie Alweather (Hallie Kate Eisenberg), Paulie 'l à imparâ a dascórar stand sèg méntar la fava di eśercìsi. Al ròbi i andàvan bèṅ fra lōr dū in fiṅ tant che sò pàdar Warren (Matt Craven) 'l è turnâ a cà da suldâ. Cardénd ch'la bèstia la fus 'n ustàcul par la carsùda sana dla putìna, e dòp 'n incidènt in du la Marie l'à risćiâ la vita, 'l óm 'l iva decìś 'd casàr-al via cunvinsénd sò mujēr, la Lila (Laura Harrington), a far sénsa d'l uśèl.
Culegamènt estéran
}}
1081
Al 1081 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Scac
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
I Scac i èṅ un śōg ad strulgàdi e 'd strategìa ch'a s fà in dū su na tavla quadràda ciamàda scachéra 'd ssanta-quàtar caśèli ad dū culōr alternâ. I śugadōr i gh'aṅ da métar-'g insìma i sédas pès di sò eśèrcit culurâ 'd biànc e négar: un rè, na regìna, dū alfēr, dū tór, dū cavài e òt pidòṅ.
Par vìns'r a gh'è da dar “scac mat” a 'l aversàri che dònca al n gh'à minga manéra 'd difénd'r al sò rè sóta atàc.
La paròla scac la riva da 'l pruvensàł e da 'l catalàṅ antìg escac, a sò vòlta derivâ da 'l persiàṅ شاه shāh ch'a vōl dir "rè". Al śōg 'l è stâ invintâ in Ìndia in dal VI sécul e 'l è rivâ in Európa prubabilmènt intór'n a 'l an Mila purtâ da i Àrab.
Règhli
Al prim quèl da far 'l è mét'r i pès su la scachéra. I pidòṅ i èṅ tut in dla secónda fila mént'r i àtar pès i vaṅ mis in dla prima, tacànd da 'l estéran c'n al tór, pò i cavài e gl'alfēr. Al rè e la regìna i èṅ a 'l sèntar.
Squallorando
{{Metacaixa
Scac
Règhli
Al śōg al prevéd ch'a gh sia da mōv'r un pès a la vòlta p'r òṅ tacànd da 'l śugadōr biànc che dònca 'l gh'à 'n vantàś pìcul. Quànd un pès al finìs su na caśèla in du a gh 'n è òṅ d'l aversàri, al pès al vîṅ “magnâ” e tirâ via da la scachéra.
Come fan bene quei giochini le erotiche ragazze dei villini
{{Metacaixa
Squallorando
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Scac
Règhli
I muimènt parmés a i pès difarènt i èṅ qvist chè 'd sóta:
Come fan bene quei giochini le erotiche ragazze dei villini
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Scac
Règhli
Fra tór e rè a gh'è anc n'atra mòsa a dispuśisiòṅ ciamàda aròc ch'la cunsènt ad prutéśar méj 'l rè. La s pōl far sōl quànd la tór la n s è mai mòsa e quànd a gh'è na fila 'd caśèli libri fra 'l rè e la tór. Al rè al sa spòsta 'd dū caśèli vèrs la tór, a dèstra o sinìstra, e la tór la s mét in dla caśèla darènt in dla diresiòṅ cuntrària.
Squallorando
{{Album }}
Squallorando (Squalurànd) l'è na racòlta dal grup di Squallor ch'la mét insém di pès vgnû fóra in di disc Troia, Palle, Pompa, Vacca, Tromba e Mutando. La cupertìna dal disc la móstra 'n mur ad prédi a vista cun piturâ insìma dal scriti, di scarabòć e dal figùri.
'L è stâ publicâ in dal 1983.
935 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 935, mo invéci 'l an 935, 't ê da 'ndèr chè) Al 935 (novseinttreintasìnc, novecentotrentacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 934 (novseinttreintaquàter) e 'l vin prìma dal 936 (novseinttreintasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMXXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseinttreintasinchéśim post.
An 1060
I an 1060 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1060 infìn a 'l 1069 ciapê dèinter.
Tetradecàgon
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Charlie Hebdo
{{Metacaixa
Tetradecàgon
In dla giometrìa evclidéa, al tetradecàgon 'l è cal polìgon ch'al gh'à 14 cô. Al pōl avéregh i cō e i àngol ed lunghèsi e ampièsi diferèinti e anca ch'i s trèsen tra 'd lōr, mo cal tetradecàgon ch'al gh'à i cō e i àngol tut cunpàgn 'l è al tetradecàgon regolèr.
Charlie Hebdo
{{dialort | dial=Carpśàn}} Charlie Hebdo 'l è 'n giurnêl satìric setimanêl francéś fundê in dal 1970 a Parì. Al só spirit dimòndi lìber in dal critichêr i bigutìśem, ch'i sìen ed céśa, musulmàṅ, di ebrèi, dla drìta piò in fóra, e via descurènd, al gh'à ciamê 'd còunter soquànti vendèti, e difàt in di ùltem an, i gh'avìven anc biśògn dal guèrdi ch'i gh'controlèven al só palàs.
Tetradecàgon
Èter progèt
}}
Charlie Hebdo
I brùt fât dal 7 de śnèr dal 2015
La matèina dal 7 de śnèr dal 2015, vers i 11,30 un grùp ed tri òm armê (ùn ch'l armagnìva dàint'r a la màchina pròunt per scapèr) i gh'la cavèven 'd intrèr in dal palàs dal giurnêl, catèr la stàṅsa in dû i disgnadōr e i redatōr i éren grupê in dla lōr riuniòun setimanèla, e dòp 'd avér inegê a 'l Allah, cui só kalashnikov i sparèven ded sà e ded là infintànt ch'i n'masèven dòdeś persòuni e i n'in frìven soquànt èter. Tra quī masê a gh'éra anc al diretōr dal giurnêl, al Stéphane Charbonnier, ciamê Charb, e soquànt scritōr antîg edla redasiòun (al Cabu, al Tignous, al Georges Wolinski ,'l Honoré) e dū pulisiòt. .
Noti
}}
318 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 318, mo invéci 'l an 318, 't ê da 'ndèr chè) Al 318 (terśeintdeśdòt, trecentodiciotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 317 (terśeintdersèt) e 'l vin prìma dal 319 (terśeintdeśnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśeintdeśdotéśim post.
Scac
Règhli
Sa gh'is da sucédar ch'un śugadōr al n è minga bòṅ ad mōvar gnanc un pès (a pōl sucédar c'n al rè ch'al n pōl minga mét'r-as sóta scac da par lò, a i pidòṅ ch'i gh'aṅ un pès davànti e dònca i èṅ blucâ o in generàł a i pès ch'i n s pōlan minga spustàr parchè i èṅ stupâ da di àtar pès dla stésa squàdra) alóra la partìda l'è para. A sucéd al stés quèl anc quànd su la scachéra i gh armàgnan sōl i dū rè o 'n rè e 'n alfēr o 'n cavàl cóntar 'l àtar rè.
318 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Scac
Règhli
}}
John Goodman
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Jonathan Stephen Goodman, cgnusû méj cuma John Goodman (Saint Louis, 20 ad Śugn dal 1952), 'l è 'n atōr e ardupiadōr americàṅ.
In dla sò caréra 'l à vins 'n Emmy Award, dū American Comedy Award e 'n Golden Globe. 'L à anc recitâ in dimóndi telefìlm cuma Moonlighting, Pappa e ciccia e Alpha House.
Biugrafìa
Uriginàri dal Missouri, John al pèrd sò pàdar par 'n atàc ad cōr quànd al gh'iva dū an. Dòp avér frequentâ 'l „Affton High School“, Goodman al decìd ad far 'l atōr, prima a teàt'r e pò a 'l cìnema in di prim an Utànta. 'D in alóra a vgnir a 'dès 'l à tòlt part a sènt-sinquànta òpri dagnóra, dimóndi faghénd al rōl dal cumprimàri o dla spala.
P'r i Fradèi Coen 'l à girâ siē film.
Àtar prugèt
}}
Come fan bene quei giochini le erotiche ragazze dei villini
{{Film }}
Caràter (psicologìa)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Come fan bene quei giochini le erotiche ragazze dei villini
{{CITAZIONE|Acsè bujènt ch'at finirà brustlî!|Tagline dal film}}
Caràter (psicologìa)
Al caràter (carattere in itagliàṅ) 'l è cl insèm ed capacitê e 'd virtù 'd un cristiàṅ ch'i diferìsen la só personalitê da quèla 'd chièter. {{CITAZIONE2|(il carattere è) la stabilità interiore della persona, che non è rigidità e neppure sclerosi dei punti di vista e degli atteggiamenti; ma consiste piuttosto nella connessione delle facoltà attive del pensiero, del sentimento e della volontà, con il proprio centro spirituale.|(al caràter 'l è) la stabilitê 'd dèinter edla persòuna, ch'la nn'è minga dla rigiditê e gnanca edla sclerōś dal manéri 'd vèder e dali abitùdin; mo invéci 'l è piutòst na conesiòun dal facoltê vivi dal pinsēr, dal sentimèint e dla volontê, col só pròpi sèinter spirituèl.|'''Le età della vita. Loro significato educativo e morale', ed Guardini R., 1957'' |DIALETTO={{carpś}}|LINGUA={{it}}}}
Colegamèint estèren
}}
Come fan bene quei giochini le erotiche ragazze dei villini
Come fan bene quei giochini le erotiche ragazze dei villini (Mo cum i èṅ bravi a far chi śuglèṅ là al ragàsi eròtichi di vilèṅ) l'è na cumèdia spurcaciòna tedésca dal 1972 ad Franz Josef Gottlieb ch'al l'à anc scrita.
A s trata 'd un film ad sinc epiśòdi ch'i fànan védar cuś i fàn'n i śōvan fra lōr quànd i genitōr i èṅ via.
A 'l èstar 'l è cgnusû anc c'n i tìtui ad “Girls and the Love Games” in di Stat Unî, “Hungry for Sex” in dal Régn Unî, “Jeux d'amour chez les jeunes filles” in Frància e “Jogos Eróticos” in Purtugàl.
Sunt
Cla purcùsa dla Renate (Karin Götz) la s prufìta dal fat ch'i sò genitōr i sìan via par gusàr c'n al sò muróś Bernd (Mattis Böttcher) ma pò sò pàdar (Mogens von Gadow) e sò màdar (Enzi Fuchs) i tórnan a cà prima e i i bèc'n a lèt nûd ch'i n gh la càvan gnanc a dastacàr-as da par lōr p'r al spavènt.
367 (nùmer)
{{Metacaixa
Come fan bene quei giochini le erotiche ragazze dei villini
Sunt
A Kurt (Peter Kranz) a gh piàś mét'r-as di brasalét e pasàr dimóndi tèmp a scōla cun 'n àtar ragàs. Al sò insgnànt ad nōd (Helmut Kircher) al gh'à fat a mènt e al cònta tut a i sò genitōr Emil Mühlberg (Peter Böhlke) e la Charlotte (Liane Hielscher). Chi lōr, in pinsēr parchè i crédan che sò fiōl al sia dvintâ 'n buśòṅ, i gh pàgan na putàna, la Christine Schumann (Christine Schuberth), par dar-ag dū cōlp méntar lōr i èṅ da n'atra banda. Par furtùna ch'al ragàs al gh dà dèntar dabòṅ méntar la scaja la s mét a magnàr dal caròti e di spàraś.
1105 (nùmer)
{{Metacaixa
Come fan bene quei giochini le erotiche ragazze dei villini
Culegamènt estéran
}}
367 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 367, mo invéci 'l an 367, 't ê da 'ndèr chè) Al 367 (terśeintessantasèt, trecentosessantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 366 (terśeintessantasē) e 'l vin prìma dal 368 (terśeintessantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCLXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintessantasetéśim post.
1105 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1105, mo invéci 'l an 1105, 't ê da 'ndèr chè) Al 1105 (mileseintsìnc, millecentocinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1104 (mileseintquàter) e 'l vin prìma dal 1106 (mileseintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseintsinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
367 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Lumèga
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Bulgnaiṡ}}
L’à anc däl côren int la tèsta, ch’äli én i sô ûc’. Äl lumèg pôlen avair anc una caṡlatta in dóvv vîver e arpiatères quand ai é di prîguel. I s pôlen anc magnèr, dåpp avairi spurghè, côti int un bagnôl ed vardurîn dl ôrt e pundurén cum i fan in Franza o int la Bâsa Itâglia.
65
Al 65 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
1091
Al 1091 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Catania
Catania l’é 'na sitê ad 310.247 abitant (2009), capitäla d'la pruvincia umònima, in Sicìglia.
L'è stä fundä, adritüra, in dal 729 a.C. è l'è stä distrüta a bòta tantì vòt dal vulcàn Etna, ma l'ha cunservä in d'i sècui al sò Stìl Baròcc, cal g'ha fä guadgnä al tìtul ad Patrimòni ad lümanitä.
64
Al 64 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
20 ed zógn
Al  l'è al 171śum dè dal calendàri gregoriàn (172śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 194 dè a la fin dl'an.
Papaya dei Caraibi
{{Metacaixa
1022
Al 1022 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Papaya dei Caraibi
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Sès e sangṿ in dal prim di film trupicài ad Joe D'Amato.|Tagline dal film}}
Papaya dei Caraibi (La Papaya di Caràibi) 'l è 'n drama eròtic dal 1980 ad Joe D'Amato.
La pelìcula la fà part dal „perìud eśòtic-eròtic“ dal regìsta rumàṅ, 'n insém ad film spurcaciòṅ girâ a Santo Domingo.
Sunt
La Papaya (Melissa Chimenti) l'è na ragàsa créula 'd Santo Domingo. Méntar la fà 'l amōr c'n un furastēr biànc in na capàna su la spiàgia la gh sćiànca via 'l cas c'n un murśgòt pò dū sò amìg, Ramón e Manuel, i gh dànan fōg. In cal méntar la giurnalìsta Sara (Sirpa Lane), ch'la s cata lè in vacànsa, la véd par caś al sò amìg Vincent (Maurice Poli) durànt un spetàcul da scumétar su na batàja 'd galét. Chi lò ad mistēr al fà 'l geòlug e 'l lavóra in cl'ìśula di Caràibi lè par far na sentràl nucleàr. Tut dū i vìv'n in un vilàǵ turìstic in du la Papaya la gh fà i fat.
'L óm al pòrta la Sara in dal sò bungalow p'r andàr-'g a lèt ma in bagn i dū i càt'n al cadàvar brustlî d'l evirâ ch'al n è àtar ch'un sò culéga inśgnēr, Dean. 'L è fàcil pinsàr ch'a s tratìs 'd 'n avertimènt.
La Papaya, 'd acòrd cun soquànt óm dal sò paiśèṅ, la n vōl minga ch'a s faga la sentràl dònca l'à decìś ad far fóra tut gl'inśgnēr furastēr ch'i èṅ da 'l sò bandi a ruinàr la natùra dal pòst. Par far-as pasàr di àtar nóm la Papaya la và a lèt anc cun Vincent ma 'l sò cōr, a dir dabòṅ, 'l è tut par la Sara.
Culegamènt estéran
}}
130 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 130, mo invéci 'l an 130 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 130 (seinttrèinta, centotrenta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 129 (seintveintnōv) e 'l vin prìma dal 131 (seinttreintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seinttrentéśim post.
1304 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1304, mo invéci 'l an 1304, 't ê da 'ndèr chè) Al 1304 (mileterśeintquàter, milletrecentoquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1303 (mileterśeinttrī) e 'l vin prìma dal 1305 (mileterśeintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśeintquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
130 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Tègna sólium
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Cuma tut i cistôd dla sò rasa, la Tègna sólium la gh'à quàtar vintóśi in dla sò tèsta ch'la s ciàma scòlas e anc dū unsèṅ. La s cata in tut al mónd in dua la gint la magna la carna di ninét e la sumìlia dimóndi a n'atra tègna, la Tègna saginàda, dita “bêg sulitàri di bóv”.
Par cumpréndar bèṅ al cìcclo 'd vita ad cal parasìta chè a gh'è da tacàr da quànd al bêg adûlt, ch'al pōl rivàr anc a sinc mét'r ad lunghésa, in dal budèli 'd 'l óm (al sò òspit definitìṿ) al lasa andàr di sò pès gràvad pîṅ 'd óṿ (anc duśènt-sinquantamìla a la vòlta) ciamâ pruglótad. Chi segmènt lè i finìsan fóra da 'l buś dal cûl c'n i pét méntar lò al cuntìnua a crésar sparténd-'s al magnàr c'n al sò òspit p'r uśmōś.
Quànd i èṅ lìb'r in d'l ambînt, i óṿ i spètan che di gugiōi (òspit intermèdi) i i màndan śò in mèś a dal magnàr muśnènt ad trasi 'd mèrda ma i gh'aṅ dal tèmp parchè i pōlan scampàr anc par soquànt méś. In dal còrp di pòrc i óṿ i s vèran pasànd a 'l stadi 'd uncusféra (la larva minga incóra madùra) ch'la taca a giràr in dal sangṿ par rivàr a la léngua, a i mùscui e a 'l cōr.
Chè al parasìta al sa śvilùpa dvintànd un cistisérć, na larva granda ch'la pōl armàgnar in di tesû dla bèstia anc par di an. Quànd 'l óm al magna la sò carna, al larvi i finìs'n in dal sò budèli dvintànd dal Tègni grandi bòni ad far di fiōi e acsè al sérć al s sèra. La Tègna sólium la pōl scampàr in dal budèli anc par vint-sinc an.
Quànd però 'l è 'l óm a magnàr i óṿ (parchè al gh'à 'l maṅ muśnènti o par via dal gòmit), a pōl sucédar, anc s'l è dimóndi difìcil ma minga impusìbil, ch'al sia lò 'l òspit intermèdi e i cistisérć i s fórm'n in dal sò stómag. Da 'd chè 'l parasìta al viàśa p'r al còrp rivànd a i òć (al pōl far dvintàr òrub), a i mùscui o a 'l sarvèl in dua la dà vita a la neurocisticircóśi che s'la n vèṅ minga curàda in tèmp e bèṅ, tirànd-i via uprànd o cun di fàrmag antiparasitàri cuma 'l praziquantel o 'l albendaśōł, la pōl far murìr al malâ in dal gir ad soquànt an. Far 'l àt'r i parasìta lè i èṅ più periculóś da mòrt che da viṿ parchè quànd i marsìs'n al sistéma imunitàri al s dà da far ma acsè la masa la crés quànd in dal sarvèl a n gh'è mia spasi lìbar e la presiòṅ dònca la mònta.
Par cumbàt'r al parasìta 'l è méj cōśar bèṅ la carna prima 'd magnàr-la, a gh'è da rivàr almànc a sinquànta-siē grâd dapartùt, o ślar-la prima par déś dè a -10° e lavàr-as bèṅ al maṅ dòp ès'r-as spasâ 'l cûl dòp avér cagâ o avér tucâ di ugèt cuntaminâ cun di pét umàṅ.
Esénd ch'al vérum al tira via dal nutrimènt in dal budèli a gh'è dla gint ch'la 'l ciàpa apòsta par pèrdar péś sénsa fadìga cuma dal dóni in Cina anc s'l è 'n quèl periculóś.
Àtar prugèt
}}
Prôsper Grech
Prôsper Grech (Vittoriosa, Malta al 24 ad dicëimbar 1925) l'è un frä dl' Urdin ad San Güstëin, cardinäl e arcivèsc católic maltês.
L'è stä anca prufesùr ad Teologia in tanti Üniversitä. All'è al prìm cardinäl maltês dòpa 168ann. Cùl ad prëma all'era, in dal dal 1863, al cardinäl Sceberras Testaferrata.
Mótt
« In te, Domine, speravi » (« Ho sperä in tì, o Signùr »)
Dermatòbia hóminis
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
I óṿ dla Dermatòbia i finìsan p'r èsar inculâ da 'l insèt atàc a dal sinsàli o dal móschi dòp ch'al gh'è saltâ adòs. Quànd chelōr i s pògian in sla pèl 'd 'l óm par ciuciàr-ag via 'l sangṿ a sucéd ch'al cald dal còrp umàṅ al disfa la còla e i óṿ i càscan śò vrénd-as. Al larvi, ch'i sumìlian dimóndi a i bègatèṅ, i śbuśìsan la pèl c'n i dènt dla bóca e i s insfìlsan dèntar par catàr da magnàr.
In dal gir 'd òt stmani i sa śvilùpan dvintànd di bgòṅ par pò lasàr-as crudàr par tèra dòp èsar vgnû fóra da par lōr. Dòp na stmana i sàltan fóra da par tèra cuma di insèt adûlt.
Àtar prugèt
}}
Charles Manson
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Charles Milles Manson, cgnusû méj cuma Charles Manson (Cincinnati, 12 ad Nuvémbar dal 1934 – Bakersfield, 19 ad Nuvémbar dal 2017) 'l è stâ 'n criminàł e 'n muśicìsta americàṅ.
Al 29 ad Mars dal 1971 'l è stâ cundanâ a mòrt insém a tut i cumpunènt dla sò banda criminàla p'r avér-'g urdnâ, in d'l Agóst dal 1969, ad masàr in dla sò vila la Sharon Tate, mujér insìnta 'd òt méś dal regìsta Roman Polański, e tut i sò òspit. In dal 1972 al Stat dla Califòrgna 'l à però cambiâ la cundàna in ergàstul parchè la léǵ l'iva in cal méntar scanślâ la péna capitàł.
Al cantànt Marilyn Manson 'l à sarnî 'l sò cugnóm 'd art pròpria da Charles misćiànd-al cun qvél dla Marilyn Monroe.
Àtar prugèt
}}
Boston
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Da sèmpar na sità liberal, Boston 'l è cgnusùda cuma la capitàl inteletuàla di Stat Unî avénd-ag anc l'impurtànta università 'd Harvard. Al cōst dla vita chè 'l è dimóndi élt acsè cuma la qualità dla vita e i pòst ad lavōr.
L'ecunumìa ad Boston l'è rica e la fà riferimènt a la tecnulugìa, a la biutecnulugìa, a 'l cumèrs letrònic, a i servìsi finansiàri e anc a 'l turìśum.
Al sò sìndig, da 'l 2014, 'l è 'l demucràtic Marty Walsh.
Culegamènt estéran
}}
1888 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1888, mo invéci 'l an 1888, 't ê da 'ndèr chè) Al 1888 (mileotseintutantòt, milleottocentottantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1887 (mileotseintutantasèt) e 'l vin prìma dal 1889 (mileotseintutantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintutantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Lick It Up
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Don’t wanna wait ‘til you know me better, let’s just be glad for the time together, life’s such a treat and it’s time you taste it, there ain’t a reason on earth to waste it, it ain’t a crime to be good to yourself, lick it up, lick it up, it’s only right now, lick it up, lick it up, ooh yeah, lick it up, lick it up, come on.|A n vój mia spetàr ch'ta m cgnósa méj, pinsém sōl a gudēr-'s al tèmp pasâ insém, la vita l'è na delìsia dabòṅ e l'è óra ch'at la tast, a n gh'è pròpria minga mutìṿ ad strasinàr-la, a n è briśa 'n crìmin èsar bòṅ sèg, léca'l dai-mo, léca'l tut, 'l è 'l mumènt giùst, léca'l sù, léca'l tut, ooh sè, léca'l tut, léca incòśa, sù andéma.|Lick It Up, 1983|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Flesh Gordon - Andata e ritorno... dal pianeta Porno!
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Lick It Up
{{Album }}
Flesh Gordon - Andata e ritorno... dal pianeta Porno!
{{CITAZIONE|Na parudìa eròtica-demensiàla da murìr da 'l rìdar di fumét e di film baśâ su Flash Gordon.|Tagline dal film}}
Lick It Up
Al gh'à abû dū sìngui, cantâ tut par Paul Stanley, al clàsic Lick It Up e All Hell's Breakin' Loose, un pès ch'al strica 'l òć a 'l rap in soquànti stròfi.
Culegamènt estéran
}}
Flesh Gordon - Andata e ritorno... dal pianeta Porno!
In dal dupiàǵ itagliàṅ al móstar ch'a s véd a la fiṅ al dascór in sicigliàṅ.
Sunt
La Tèra l'è sóta atàc da part dal pianéda Pòran e dal sò imperadōr Wang al Pervertî (William Dennis Hunt) ch'al la bumbàrda cun di raś sèx ch'i custrìnśan la gint a gusàr cun chi a gh'è lè dintóran e dònca a far 'l amōr e minga la guèra. Par difénd'r i teréstar, Flesh Gordon (Jason Williams), fiōl dal prufesōr Gordon (John Hoyt), al partìs in astrunàṿ insém a na biónda ciamàda Dale Ardor (Suzanne Fields) e a 'l siensiâ Vaffa (Joseph Hudgins).
Rivâ a Pòran, Flesh al finìs a lèt dl'imperadōra Amora (Nora Wieternik), ch'la gh'iva butâ gl'òć adòs fiṅ da subìt, méntar Wang al decìd ad tōr in spóśa la Dale ma a 'l ùltim al matrimòni al salta. Rapìda da la capa di amàśuni, la Nellie (Candy Samples), la Dale l'è custréta a far sès cun na négra (Dee Dee Dailes) ma pò la gh la cava a scapàr via cun 'l ajùt ad Flesh e dal prìnsip Pirla (Mycle Brandy) ch'al salva la vita a Gordon ma in cambi al vōl che lò al s faga far un “servìsi”.
Al grup al riva pò finalmènt a 'l palàs ad Wang par śbragàr i machinàri ch'i spàr'n i raś sèx ma 'l imperadōr al ciàma in sò ajùt un móstar ch'al ciàpa la Dale c'n al maṅ.
Culegamènt estéran
}}
.닷컴
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
1023
Al 1023 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Carlos Alazraqui
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Culegamènt estéran
}}
Pentadecàgon
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla giometrìa evclidéa, al pentadecàgon 'l è cal polìgon ch'al gh'à 15 cô. Al pōl avéregh i cō e i àngol ed lunghèsi e ampièsi diferèinti e anca ch'i s trèsen tra 'd lōr, mo cal pentadecàgon ch'al gh'à i cō e i àngol tut cunpàgn 'l è al pentadecàgon regolèr.
Èter progèt
}}
.คอม
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Sesso ed altre indagini
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Lò 'l à dasquaciâ i segrét lōr.|Tagline dal film}}
Sesso ed altre indagini (Sès e atri investigasiòṅ) l'è na cumèdia dal 2001 'd Alan Rudolph ch'la tōś ispirasiònṅ da 'n rumànś ad José Pierre da 'l tìtul “Recherches sur la sexualite archives du surealisme”. L'è stada giràda a Berlîṅ e l'è custàda òt migliòṅ ad dòlar e 'l incìrca.
L'è cgnusùda a 'l èstar c'n i nóm ad “A Ciência do Sexo” in Braśìl, “Eine kleine Geschichte über Sex” in Germâgna, “Misterios del sexo” in Spaggna e “Intimate Affairs” in di Stat Unî (tìtul nóṿ).
Sunt
In di an Vint Edgar (Dermot Mulroney) al tira avànti faghénd 'l artìsta a Parì. Un dè al decìd ad ciamàr a cà dal migliardàri Faldo (Nick Nolte) e ad sò mujér Sasha (Tuesday Weld) di àt'r artìsta sò para, di scritōr e di pitōr, par dascórar sćèt ad sès in tut al sò fórmi rivànd anc a di argumènt visióś dimóndi cuma 'l ménage à trois, 'l unanìśum e 'l sès c'n al bèsti. A tōr śò incòsa i èṅ ciamàda dū stenògrafi, la Zoe (Robin Tunney), una ch'la stà a 'l śōg, e l’Alice (Neve Campbell) ch'la s vargógna tant in dal méntar ch'la 'l sà sōl lē.
Edgar al fà savēr ch'al gh'à 'l ciòld fis par na dóna demòni ch'la s insùnia tut al nòti e al n capìs minga parchè la gint la s tira indrē quànd a gh'è da tratàr 'l argumènt “sès” ch'l è òṅ di più impurtànt dal mónd a sò dita.
Culegamènt estéran
}}
63
Al 63 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
1659 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Brandon Hardesty
{{metacaixa
Brandon Allan Hardesty (Baltimòra, 13 'd Avrìl dal 1987) 'l è 'n còmig, atōr e youtuber americàṅ.
Àtar prugèt
}}
Vespasiano
Vespasiano a l'è una sitä dal Brasil, in dal Stä ad Minas Gerais, visëina a la capitäla Belo Horizonte.
L'è stä fundä al 27 ad dicëimabar dal 1948 e in dal 2010 la cüntava 104.612 abitänt.
Cavièra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
1024
Al 1024 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Cavièra
La cavièra (capigliatura arruffata, zazzera in itagliàṅ) l'è cla petnèda 'd un quelchidùn ch'al tin pròpia pòc adrē ai só cavî. Dòunca 't egh pō catèr la cavièra ingumbièda, gnanc pulìda, cun di spròc in fóra, i cavì minga scurtê bèin dal barbēr, minga petnê e in diśórdin. Na testa minga bèla da guardèr.
Noti e referèinsi
}}
Guldòun
{{dialort | dial=Carpśàn}}
D'indû a deśgnarèv al só nòm
A s còunta che ala fin dl'Ùltma Guèra, i americàn i ìsen purtê in sà di só preservatîv cun la merca "Gold One", d'indû a in sarèv pò deśgnû al nòm.
An 1080
I an 1080 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1080 infìn a 'l 1089 ciapê dèinter.
62
Al 62 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
.cruise
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2016.
1025
Al 1025 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Virgìgna
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Virgìgna (a s lèś /vərˈdʒɪnjə/ in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s fà part di Stat d'l Atlàntic Mèdi e dal Commonwealth. La s è unìda a la federasiòṅ in dal 1788. L'à ciapâ 'l nóm da la regìna 'd Inghiltèra Śabèta I cgnusùda cuma la Regìna Virgìn parchè in dla sò vita l'éra armàśa puta.
La sò capitàl l'è Richmond ma l'è Virgìgna Beach la sò sità più granda rivànd a cuntàr dagnóra quatarsènt-sinquantamìla abitànt, praticamènt al dópi. Àtri sità impurtànti i èṅ Norfolk, Chesapeake e Arlington. L'è divìśa in nuànta-sinc cuntèi, in trénta-nóṿ sità autònumi e in duśènt-daśnóṿ cumùṅ. Al sò mòt in latìn 'l è „Sic semper tyrannis“ (A i tiràn sèmp'r acsè), al mutìṿ al s véd dand 'n òć a 'l sò scûd in du a gh'è na vìrgin cun na téta 'd fóra schisàr c'n i pē un tiràn.
La Virgìgna la mùcia sù òt migliòṅ e tri 'd abitànt par na superfìsi ad 110.862 km².
La cunfìna a èst cun 'l Ucéan Atlàntic, nòrd-èst c'n al Maryland e c'n al Distrét ad Culùmbia, a sud cun la Carulìna dal Nòrd e c'n al Tennessee, a òvest c'n al Kentucky a òvest e a nòrd-ovèst cun la Virgìgna Ucidentàla. Cal stat chè al s è divìś da la Virgìgna uriginària durànt la guèra 'd secesiòṅ americàna cun la cunvensiòṅ ad Wheeling parchè i padròṅ dal tèri dal sò sinquànta cuntèi i n gh ìvan briśa, o sōl un qualchidòṅ, di séruv négar da far lauràr in di camp.
L'ecunumìa dla Virgìgna la sa ślarga in dimóndi camp esénd pasàda in dal cōrs di an Ssanta e Stanta da l'agricultùra (ch'l'è armàśa in dla Shenandoah Valley) a l'indùstria. A gh'è di agensìi federàli in dal nòrd dal paéś, cuma 'l Dipartimènt dla Diféśa e la CIA, e strutùri militàri a Hampton Roads ch'l è anc al sò pòrt più impurtànt. Da 'l 2002 la Virgìgna l'è dvintàda 'l stat dla federasiòṅ leader in fat ad chip ad computer.
Al sò guvernadōr, da 'l 2018, 'l è Ralph Northam dal partî demucràtic. Cal stat chè 'l è qvél ch'l à dâ a i Stat Unî più presidènt ad tut: òt.
1 p.d.C.
’L 1 prema ’d Crest ’l é un ân dal I seichel dal Calendêri gregurian.
Virgìgna
Culegamènt estéran
}}
.大拿
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Parc ad Vigeland
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Parc ad Vigeland, cgnusû anc cuma „Parc dal statṿi“, 'l è 'n sit ch'a s cata a 'l intéran dal parc più impurtànt 'd Òślo in Nurvégia, al Frognerparken, in du l'è stada misa in pē n'espuśisiòṅ permanènta ad statṿi e 'd atri òpri d'l artìsta Gustav Vigeland. A sa gh riva in pôc minùt a pē da 'l sèntar dla sità tirànd drit par la sò banda sinìstra. Al sò indirìs 'l è “Frogner Manor”.
'L è vèrt da 'l martedè a 'l sàbat, da meśdè a quàt'r óri dla Basōra. Lunadè invéci 'l è sarâ.
Strutùra
Al Parc ad Vigeland al quàcia na superfìsi ad mila-e-sènt biólchi 'd tèra a 'l incìrca p'r òtsènt-sinquànta mét'r ad lunghésa lungitudinàla. Al s divìd in sinc sit in sucesiòṅ:
Al cansèl
'L ingrès prinsipàł dal parc al s cata su Kirkeveien anc s'a gh pōl rivàr da tut i cantòṅ dal Frognerparken. Al purtàł al mét insém sinc us decurâ in brónś e dū pòrti più cichi da 'l dū bandi. Al téma ch'a tórna da spés 'l è qvél di drâg tgnénd adrē a la tradisiòṅ di Vichìng.
Na vòlta ch'a s è andâ dèntar, in dla banda dèstra a s pōl védar la statṿa 'd Vigeland in parsòna e fata da lò in dal méntar ch'al lavóra c'n al martèl e 'l scarpèl in maṅ.
Al pònt
Subìt dòp al piasàł d'l ingrès a s riva a 'n pònt in granìt lung sènt métar e larg quìndas. A n gh sarév minga stâ biśógn ad far-'l acsè grand p'r al canàł piculèṅ ch'a gh pasa sóta ma 'l è stâ Vigeland in parsòna a vlér-'l acsè a 'l pòst ad qvél ch'a gh'éra prima in fiṅ da 'l 1914.
Da 'l dū bandi da 'l pònt i gh'èṅ sinquànt'òt statṿi 'd brónś a grandésa naturàla ch'i figùr'n óm e dóni, grand, ragasōi e putèṅ, tut nûd. L'òpra più impurtànta fra qvili lè 'l è 'l “Putèṅ rabî” (al Sinnataggen), òṅ di sìmbui dal parc e dla sità.
N'àtra statṿa fata prima dal 1930, ciamàda “Óm ch'al para via quàtar geniét”, la véd 'n óm dar di cals e dal ghéghi a di putèṅ par śbàt'r-i via. P'r al giurnàl Daily mail l'è una dal più bruti a 'l mónd.
In sla sinìstra dal pònt, più in bas davśèṅ a l'àqua, a gh'è na pìcula śòna fata a sérć pinsàda apòsta p'r i śōg di baghét. In mèś a gh'è na scultùra 'd un puntèṅ minga incóra nâ e atri òt statṿi più pìculi ad putèṅ ch'i faṅ védar tut i mumènt dal crésar.
La funtàna
Pasâ 'l pònt a s riva a na funtàna in brónś bèla granda, l'òpra più grôsa dal parc. In dal séntar dla vasca quadràda, siē masć ad tut i an dla vita i tînan sù 'n catèṅ gigànt da in du a vèṅ fóra l'àqua. Al cuntribùt ch'i daṅ i óm a dipénd da la sò fòrsa e da i sò an.
Lung i bōrd dla vasca i gh'èṅ pugiàdi vint scultùri a fórma 'd àrbui ch'i arcòdan gl'àlbar dal parc, qvéi véra. Intarsàdi a i fust o a 'l fój i s védan dal figùri umàni śōvni e vèci, da quànd a s nas a quànd a s mōr.
Al pavimènt 'd intór'n a la funtàna 'l arcòrda 'n labirìnt. Al mutìṿ 'l è culurâ 'd biànc e 'd négar e 'l quàcia na superfìsi ad mila-e-òtsènt métar quàdar. Tut al labirìnt al miśùra dagnóra tri chilómetar.
La teràsa dal munulît
Tut 'd intór'n a gh'è trénta-siē statṿi e anc chè putèṅ (in pē) e grand (sintâ o pugiâ) i s mìsćian fra lōr. Vigeland 'l à tacâ a lauràr-ag durànt la prima guèra mundiàla e 'l à finî incòsa in dal 1936.
La rōda dla vita
Al parcōrs dal muśèo permanènt al finìs rivànd a la scultùra ciamàda “La rōda dla vita” (Livshjulet) fata da 'l 1933 a 'l 1934. La róda l'è 'n sìmbul d'l etéran e l'è fata misćiànd insém in na grilànda 'd còrp (sèt in tut) óm, dóni e putèṅ ch'i s tînan sòdi 'l un cun c'l àtar.
In na quàlc manéra cl'òpra chè la fà 'n sunt definitìṿ ad tuta l'espuśisiòṅ parchè la fà védar ch'la vita l'è tuta na rōda ch'la gira, da la cuna a la fòsa, pasànd da la cuntintésa a 'l dulōr.
501 (nùmer)
{{Metacaixa
.moto
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2016.
501 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Piccola peste s'innamora
{{Metacaixa
{{Film }}
Piccola peste s'innamora (La pìcula pèsta la s inamóra) l'è na cumèdia americàna dal 1995, giràda par la televiśiòṅ, ad Greg Beeman, séguit ad Piccola peste dal 1990 e 'd Piccola peste torna a far danni dal 1991.
Sunt
Junior Healy (Justin Chapman) 'l è 'n baghēt c'n i cavìi rós ch'l in fà ad tut i culōr, specialmènt di schèrs brut anc a la sò mistra, la sgnurìna Hicks (Marianne Muellerleile). Par pruàr a calmàr-'l un pôc, la psicòluga Sarah Gray (Carolyn Lowery) la sugerìs a sò pàdar Ben (William Katt) 'd iscrìvar-'l a la scōla 'd dansa par putèṅ dla Lila Duvane (Ellen Albertini Dow). Dimóndi malvluntéra Junior 'l è custrét a 'ndàr a lesiòṅ ma lè al buta 'l òć su na putìna ch'la gh piàś dimóndi, la Tiffany (Jennifer Ogletree). Al prubléma 'l è che chi lē la gh'à di àtar masćèṅ ch'i vrévan métar-'s insém sèg: Blade (Jake Richardson), Corky (Blake McIver Ewing) e Duke (Brock Pierce).
Purtròp par Junior la Tiffany la n è minga cal teśôr ad ragasōla che lò al cardìva ma sōl na stimulìna ch'la pènsa sōl par lē.
Culegamènt estéran
}}
1106 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1106, mo invéci 'l an 1106, 't ê da 'ndèr chè) Al 1106 (mileseintsē, millecentosei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1105 (mileseintsìnc) e 'l vin prìma dal 1107 (mileseintsèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseintseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
61
Al 61 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
726 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
A Kind of Magic
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Album }}
{{CITAZIONE2|So in love but love had a bad reaction, I was looking for some good old satisfaction but pain is all I got when all I needed was some love and affection, ooh ooh pain is so close to pleasure yeah yeah, sunshine and rainy weather go hand in hand together, all your life.|Acsè a m sòṅ inamurâ ma 'l amōr al gh'à abû na bruta reasiòṅ, a pascàva na quàlc vècia bòna sudisfasiòṅ ma 'l dulōr 'l è tut qvél ch'a gh'ò abû quànd tut qvél ch'a m vliva 'l éra 'n pò 'd amōr e dal śnum, ooh ooh al dulōr al s davśìna dimóndi a 'l piaśēr sè sè, al bèli giurnàdi e al tèmp cun la pióva i vaṅ insém maṅ in dla maṅ par tuta la vita.|Pain Is So Close To Pleasure, 1986|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
A Kind of Magic (Na sèrta magìa) 'l è 'l undicéś'm àlbum in studi di Queen, dispunìbil in di negòsi da 'l 3 ad Śugn dal 1986 in dal Régn Unî e da 'l dè dòp anc in di Stat Unî. Al gh'à abû dimóndi sucès in dal marcâ britànic esénd armàś in clasìfica par ssanta-tri stmani ad fila, tucànd anc la prima puśisiòṅ.
Furmasiòun
}}
193 (nùmer)
{{Metacaixa
28 settimane dopo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
193 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 193, mo invéci 'l an 193 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 193 (seintnovantatrī, centonovantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 192 (seintnovantadū) e 'l vin prìma dal 194 (seintnovantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintnovantatriéśim post.
28 settimane dopo
{{Film }}
193 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
28 settimane dopo
{{CITAZIONE|'L è 'l più murtàł di vìrus e 'l è drē a rivàr in sità.|Tagline dal film}}
28 settimane dopo (28 stmani dòp) 'l è 'n film ad scarésa dal 2007 ad Juan Carlos Fresnadillo, séguit dla pelìcula 28 giorni dopo ad Danny Boyle.
'L è custâ quìndas migliòṅ ad dòlar e al 'n à fat sù dagnóra ssanta-sinc.