cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rainier Fog
Al disc 'l à fat al sò debùt in 12{{sup|śma}} puśisiòṅ in dla Billboard americàna, a 'l nôṅ pòst in dla clasìfica britànica e tèrs in qvéla śvisra.
Culegamènt estéran
}}
.fly
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l setèmber dal 2014.
Alsëin
Alsëin o Alsen, dipëinda da la prunoncia dal post (Alseno in italian), l'é un cumoin ad 4.841 abitant in d' la Pruvincia d' Piaṡëinsa.
Urlànd
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Urlànd (Orlando in Ingléś, a s lèś /ɔːrˈlændoʊ/) l'è na sità di Stat Unî ad duśènt-stantamìla abitànt a 'l incìrca ch'la s cata in dal stat dla Flòrida, in dla cuntèa 'd Orange. Al sò clima 'l è subtrupicàł, cald e ùmid, mént'r al sò scutmàj 'l è „The City Beautiful“ (La sità bèla). Al sò sìndig, da 'l 2003, 'l è 'l demucràtic Buddy Dyer.
'L è 'n sèntar dimóndi impurtànt da 'l punt ad vista turìstic par via di sò camp da golf, al parc ad divertimènt Walt Disney World Resort lè darènt e 'l Universal Orlando Resort. I diśucupâ i èṅ dimóndi pôc, sōl al 2,8% (dat d'l Utóbar dal 2006).
Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010, i sò abitànt i èṅ biànc p'r al 57,6%, ispànig (dimóndi purturicàṅ) p'r al 28,4%, négar p'r al 25,1% e aśiàtic p'r al 3,8%.
Culegamènt estéran
}}
Caravaggio (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Il ritràt brilànt ad Derek Jarman dal pitōr più grand d'l Arnasarmènt.|Tagline dal film}}
Caravaggio (Caravaǵ) 'l è 'n film dramàtic e biugràfic britànic dal 1986 ad Derek Jarman, vinsidōr d'l Ōrs 'd Argìnt a 'l 36śum Fèstival 'd Berlîṅ.
La pelìcula, giràda c'n un budget ad quatarsènt-sinquantamìla sterlìni, l'è 'l debùt par la Tilda Swinton e la fà part dla lista di „Mila-e-òṅ film ch'at gh'à da védar prima 'd murìr“ ad Steven Schneider.
Sunt
Michelangelo Merisi dit al Caravaǵ (Nigel Terry), badâ p'r al sò séruv mut Jerusalem (Spencer Leigh) che lò 'l à cumprâ da la sò famìja quànd 'l éra incóra pìcul, 'l è ardùt mâł su 'l sò lèt malâ 'd malària. Al pitōr al s arcòrda i fat dla sò vita.
Dòp èsar rivâ a Róma da śōvan par vénd'r i sò quàdar par strada, Caravaǵ al finìs sóta la prutesiòṅ dal cardinàł Francesco Maria Del Monte (Michael Gough) ch'al gh dà 'l sò prim incàr'g impurtànt, qvél ad far un dipìnt dal Martìri 'd San Matèo. Par la part dal catìṿ da tiràr śò al tōś al mudèl Ranuccio (Sean Bean) ch'in dla vita al stà insém a na putàna ciamàda Lena (Tilda Swinton). La dóna la taca na relasiòṅ a tri.
Culegamènt estéran
}}
Iommla
Iommla (itagliàn Imola, rumagnôl Iomla) l é na zitè dl'Emégglia-Rumâgna int la pruvénzia ed Bulåggna. L'à stra sé e nå 69.705 abitànt (2015).
Al sît ai éra bèle int l'etè antîga, e l'êra bèle abitè anc prémma. I romàn fundénn na zitè nôva e la ciaménn "Forum Cornelii", dal nómm ed Lucius Cornelius Sulla. Al nómm ed Iómmla significaré un quèl comm la zå, ch'l é da ricondûṡris a la bèla véssta ch'as pôl avair däl culéṅni.
305
Al 305 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
La prima notte del dottor Danieli, industriale, col complesso del... giocattolo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Sibèṅ l'aragòsta ch'l à magnâ... al śugàtul al n à mia funsiunâ.|Tagline dal film}}
La prima notte del dottor Danieli, industriale, col complesso del... giocattolo (La prima nòt dal dutōr Danieli, industriàł, c'n al cumplès dal... śugàtul) 'l è 'n film da rìdar spurcaciòṅ dal 1970 ad Giovanni Grimaldi, girâ a Acireàł, trat da la cumèdia „Aragòsti 'd Sicìglia“ ad Bruno Corbucci e ad Giovanni Grimaldi. La culòna sunóra l'è dal mìstar Riz Ortolani.
In Itàglia, quànd 'l è vgnû fóra, 'l à muciâ sù dimóndi tant che sōl M*A*S*H ad Robert Altman 'l à fat méj in cla stagiòṅ lè.
Sunt
Al dutōr Carlo Danieli (Lando Buzzanca) 'l è 'n industriàł sicigliàṅ ch'a gh piàś dimóndi cal dóni e 'l è anc un squàsa-marléti 'd prim órdan tant ch'al gh'à dgl'amànti dapartùt, anc in dal sò ufìsi dascurénd dla sò segretària, la Teresa Durini (Ileana Rigano). Adès però 'l à decìś dòp dū an ad fidansamènt ad métar la tèsta a pòst spuśànd l’Elena (Katia Christine), la fiōla dna védva cun di bèsi ch'la 'n à saplî tri di marè, la Virginia (Françoise Prévost).
La Virginia l'órdna 'l prànś par sò śéndar, spaghét a 'l pévar e bistèca a 'l pavrunsèṅ, pò i dū spóś i partìsan p'r un viàś in màchina p'r a n pinsàr-ag minga. A pinsàr-'g a gh pèns' invéci sò màdar che par védar se lò 'l è 'n óm dabòṅ la s mét a balàr sèg un lènt. Stand anvlupàda sèg, acsè strica, la gh'à la manéra 'd tastàr ch'l è “in gran fórma” e ch'l è “prònt”, la 'l à preparâ par sò fiōla. L’Elena la gh salta adòs in dla cambra da lèt cuma s'la gh'is al diàv'l adòs ma a n sucéd gnint, cum a 'l sòlit.
Culegamènt estéran
}}
Moana Pozzi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Moana Anna Rosa Pozzi, cgnusùda méj cuma Moana Pozzi o anc sōl cuma Moana (Génuva, 27 'd Avrìl dal 1961 - Liòṅ, 15 ad Setémbar dal 1994) l'è stada n'atōra, specialmènt ad qvéi pòran, e na pulìtica itagliàna.
In dla sò caréra l'à anc fat vgnir fóra dū sìngui in dal 1989 (Supermacho e L'ultima notte/Let's Dance) e tòlt part a soquànt prugràma televiśìṿ cuma Tip Tap Club e L'araba fenice.
Biugrafìa
Fiōla 'd un risercadōr nucleàr e dna raśdóra, da ragasōla la Moana la lasa la Ligùria insém a la sò famìja par 'd impégn ad lavōr, andànd a star prima in Braśìl e pò in Cànada e in Frància.
In dal 1992 la s càndida a gl'elesiòṅ pulìtichi dal 1992 p'r al partî d'l amōr, sénsa cavàr-'g-la a ès'r elèta. Dū an dòp la mōr p'r un cànc'r a 'l fégat a sōi trénta-tri an.
1253
Al 1253 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1596 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1596, mo invéci 'l an 1596, 't ê da 'ndèr chè) Al 1596 (milesincseintnovantasē, millecinquecentonovantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1595 (milesincseintnovantasìnc) e 'l vin prìma dal 1597 (milesincseintnovantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDXCVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsincseintnovantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.world
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l setèmber dal 2014.
Double Tap
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al prim cōlp 'l è 'n òblig, al secónd...|Tagline dal film}}
Double Tap (Dópi tîr), cgnusû in Itàglia anc cuma “Il segno del killer” o cuma “Doppio tiro”, 'l è 'n thriller 'd asiòṅ dal 1997 ad Greg Yaitanes girâ a Los Angeles c'n un budget stimâ 'd òt migliòṅ ad dòlar.
La sò culòna sunóra l'è stada scrita p'r al cantànt Moby.
Sunt
Cypher (Stephen Rea) 'l è rivâ da pôc a Los Angeles e par campàr al śéga i prâ par sènt dòlar. Al sgnōr Fung Suk (Michael Paul Chan) 'l è 'n malandrèṅ dla màfia cinéśa ch'al gh'à di lucài a luś rósi ma ch'al fà anc di tràfic ad bèsi muśnènt da Hong Kong. L'agìnta d'l FBI Katherine Hanson (Heather Locklear) la próa a insfilsàr-'s in dla sò urganiśasiòṅ p'r andàr-'g a fónd ma na sira, mént'r i dascóran 'd afâr, a riva lè Cypher ch'al fà fóra lò e i sò óm tirànd-ag dū cōlp in cô, lasànd in vita lē.
I sò culéga pulisiòt Hamilton (Mykelti Williamson), Burke (Kevin Gage) e Rodriguez (Robert LaSardo) i 'l crédan òṅ ch'al vaga in gir a far-as giustìsia da par lò parchè al masa sōl dla bruta gint, na sinquantìna a vgnir a 'dès e mai di pulisiòt, e pò al gh lasa sèmpar lè 'd intór'n un śampèṅ ad cunèṅ. La Katherine, ch'la s divertìs a far di puzzle in dal tèmp lìbar, la pénsa invéci ch'al sia òṅ pagâ p'r al traficànt ad dròga mesicàṅ Johnny Escobar (A Martinez), òṅ ch'al s la fà rivàr lugàda in dla pansa di nimài, ma a n è pròpria minga acsè parchè Cypher al fà fóra anc chi lò. In tut al manéri 'l è ciàr che c'l óm misterióś là al gh l'à c'n i spaciadōr più impurtànt dla sità. Dòp i “grugn śai” e i “latinos” adès i gh càl'n i négar, Ulisse Jones (Terrence Howard) par dir-'n una. Chi lò al s bèca dū cōlp da 'n buś fat in dal pavimènt da 'l piàṅ ad sóta.
Cypher 'l è 'n èx pulisiòt, adès sasèṅ a pagamènt ma sōl ad bruti parsòni, di scaravàś e dal simśi a sò dita. 'L ùltim a dar-ag 'n incàrag 'l è stâ Nash (Peter Greene). Cypher l è sèmp'r andâ a barsàj sicûr a part un sèrt Fischer (Richard Edson) ch'al l'à fata franca parchè al gh'iva 'n pès ad fèr inciuldâ in dal crani da i tèmp dla guèra ch'al 'l iva prutèt. 'L óm al cònta a la Katherine che Cypher al gh'iva dit ch'l al vliva masàr parchè al s éra ciulâ la fiōla 'd un sò vśèṅ ad cà. Par ciamàr-'l a gh'è da rispónd'r a di anùnsi che lò al mét in si giurnài par di servìsi ad diśinfestasiòṅ. La pulisiòta la n pèrd minga tèmp e la gh dà apuntamènt in un bar dgénd-ag ch'l'è armàśa cuntènta dal sò lavōr fat c'n i cinéś. Qvél ch'la Katherine la n sà briśa 'l è ch'la gh'à 'n óm ad Nash in di garét, Nunns (Greg Collins).
Jim Nabors
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
James Thurston Nabors, cgnusû méj cuma Jim Nabors (Sylacauga, 12 ad Śugn dal 1930 – Honolulu, 30 ad Nuvémbar dal 2017) 'l è stâ 'n atōr, cantànt e còmig americàṅ.
'L è stâ numinâ p'r i Golden Globes in dal 1970 p'r al prugràma The Jim Nabors Hour.
Biugrafìa
Uriginàri d'l Alabàma, dòp ès'r-as laureâ Jim 'l è stâ custrét a 'ndàr a star in dal sud dla Califòrgna par via dal sò àśma.
Méntar 'l éra drē a lauràr in un lucàl ad Santa Mònica, Andy Griffith al gh śibìs ad tōr part a 'l prugràma The Andy Griffith Show in di pagn ad Gomer Pyle. Vist al sucès dal persunàǵ, Nabors al gh'à la manéra 'd èsar prutagunìsta dal spin-off Gomer Pyle, U.S.M.C..
Àtar prugèt
}}
Prosciutto prosciutto
{{Metacaixa
Presidente Prudente
Presidente Prudente a l'è una sitä ad di 230.789 abitànt (20089), dal Brasil in dal Stät ad São Paulo.
Storia
Al nùm ad la sitä al vëign da Prudente de Morais, ca l'è stä presidëint da Brasil dal nuëimbar 1894 al nuëimbar 1895.
Prosciutto prosciutto
Prosciutto prosciutto (Parsùt parsùt) 'l è na cumèdia eròtica dal 1992 ad Juan José Bigas Luna che chè 'l à vins al Leòṅ 'd Argìnt a 'l 49śum Fèstival ad Venèsia. Al film 'l è stâ girâ in dal deśèrt ad Monegros, in di dintóran ad Saragòsa.
Sunt
La Silvia (Penélope Cruz) l'è na bèla śuvnòta ch'la śbarca 'l lunàri faghénd dal fritàdi p'r i lavuradōr dna fàbrica 'd indumènt ìntim par masć dla famìja ad José Luis (Jordi Mollà), in dal catalàṅ. L'è anc fiōla dna dóna ch'la fava la putàna, la Carmen (Anna Galiena). Dòp avér saltâ dū marchéś, la capìs ch'la gh'à 'd avér fiōl e la 'l diś a 'l pàdar dal putèṅ ch'al gh'arà da nàsar, pròpria José. Lē la s aspèta che lò al s incasìs ma a n è briśa acsè parchè lò al al vōl tgnir e al gh prumét ch'al la turà cuma mujér, miténd-ag a 'l dî 'l anèl dna latìna catâ sù da par tèra. La Silvia l'è dimóndi cuntènta e la 'l mét via par tgnir-al dacàt.
La màdar dal ragàs, la Conchita (Stefania Sandrelli), invéci la n in vōl briśa savér, la s arlìa dimóndi anc parchè sò marè Manuel (Juan Diego) al n la juta minga. Chi lē la tōś in maṅ la situasiòṅ andànd a catàr Raúl (Javier Bardem), òṅ ch'al fà 'l mudèl par lē faghénd védar 'l mudàndi dl'aśiénda e al lavóra anc in un magaśèṅ ad parsùt, dmandànd-ag ad far da tut par far inamuràr ad lò la Silvia par far andàr a ròtui al matrimòni. Raúl al s mét acsè a far al galét sèg ma lē la n sa squàsa, sōl lò al taca a vlér-ag bèṅ dabòṅ. A finìs pò ch'l'è pròpria la Conchita a mét'r-ag i òć adòs e la gh śibìs da tut p'r andàr a lèt sèg: lò al sarnìs na mòta dla Yamaha.
In cal méntar la Silvia la taca a stufàr-as ad José Luis parchè lò al n s decìd minga a spuśàr-la sénsa 'l parmés ad sò màdar e alóra, vlénd 'n óm ch'al faga 'l óm, la taca a mustràr interès par Raúl. A cal punt lè José Luis al s incàsa e, dòp avér viulentâ la Silvia, al prumét ad masàr Raúl. Chi lōr dū i s daṅ acsè batàja a cólp ad parsùt.
Culegamènt estéran
}}
304
Al 304 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
1825 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1825, mo invéci 'l an 1825, 't ê da 'ndèr chè) Al 1825 (mileotseintveintsìnc, milleottocentoventicinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1824 (mileotseintveintquàter) e 'l vin prìma dal 1826 (mileotseintveintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintveintsinchéśim post.
Whittier (Califòrgna)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Whittier (a s lèś /ˈhwɪtiər/ in ingléś) l'è na sità americàna a sud dla Cuntèa 'd Los Angeles in Califòrgna a 'l cunfîṅ cun la Cuntèa 'd Orange. La mùcia sù utantasìnc-mila abitànt a 'l incìrca e la ciàpa 'l nóm da 'l puvéta quàcher John Greenleaf Whittier.
Al sò sìndig 'l è Joe Vinatieri.
Persunàǵ famóś nâ chè i èṅ la cantànta Martika, la tiradōra a 'l vōl Kim Rhode, mdaja 'd òr in tri Ulimpìad, e 'l atōr Eric Stoltz.
Culegamènt estéran
}}
Ematōś
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguêrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia) L'ematōś (ematosi in itagliàṅ, da 'l grēc αἱμάτωσις, a dir "conversiòun dal sanghev") l'è 'l cambiamèint di gaś che 'l sanghev al porta a cà quand al pasa da mêś ai capilêr darèint ai alvèol di pulmòun.
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
{{Metacaixa
Ematōś
Colegamèint estèren
}}
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
{{dialort | dial=Miranduléś}}
865 (nùmer)
{{Metacaixa
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
{{CITAZIONE|Na vòlta a gh'éra... - Un rè! - i diràṅ subìt i mè letōr piculèṅ. Nò, ragasōi, a î śbaliâ. Na vòlta a gh'éra 'n pès ad légn.|'L inìsi dla fòla 'd Pnòć}}
865 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 865, mo invéci 'l an 865, 't ê da 'ndèr chè) 'L 865 (otseintessantasìnc, ottocentosessantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 864 (otseintessantaquàter) e 'l vin prìma edl 866 (otseintessantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintessantasinchéśim post.
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
'''Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ' (“Le avventure di Pinocchio. Storia di un burattino” in itagliàṅ) 'l è 'n rumànś itagliàṅ scrit in dal 1881 par Carlo Collodi (pseudònim dal scritōr Carlo Lorenzini''), divìś in trénta capìtui e ambintâ in dla Tuscàna dal XIX sécul. A s trata 'd un clàsic dla literadùra par ragàs a livèl mundiàł tant che par l'UNESCO 'l è stâ tradót in duśènt-quarànta léngui e pasa.
865 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Venerdì 13 parte III - Weekend di terrore
{{Metacaixa
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
La stòria dal putòć ad Pnòć, ch'a dir dabòṅ 'l éra na mariunéta e minga 'n buratèṅ, l'è stada cuntàda dimóndi vòlti a 'l cìnema (cum in di film Le straordinarie avventure di Pinocchio dal 1996 cun Martin Landau o Pinocchio dal 2002 cun Roberto Benigni), in televiśiòṅ (la RAI la gh 'n à fat na série in sinc puntàdi in dal 1972 cun prutagunìsta al baghét Andrea Balestri insém a Nino Manfredi, la Gina Lollobrigida, Vittorio De Sica, Franco Franchi e Ciccio Ingrassia) e in di cartòṅ animâ (famóś 'l è 'l lungumetràǵ dal 1940 dla Walt Disney).
Venerdì 13 parte III - Weekend di terrore
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
La Fòla
Mìstar Gepét, un marangòṅ dit Pulentìna par via dla pirùca śala ch'al gh'à in cô, al ricév da 'l sò amìg Mìstar Sréśa un pès ad légn par far-'g un buratèṅ esénd ch'l è dimóndi pòvar e ch'al vrév far di spetàcui 'd putòć par scampàr.
Venerdì 13 parte III - Weekend di terrore
{{Film }}
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
La Fòla
Tut 'd un trat però la mariunéta la taca a dascórar e a mōv'r-as da par lē. Gepét 'l al ciàma Pnòć e 'l taca a tratàr-al cuma s'al fus sò fiōl ma 'l buratèṅ al ténd sèmp'r a far a l'arvèrsa e qvél ch'a gh pâr.
Venerdì 13 parte III - Weekend di terrore
{{CITAZIONE|Na dimensiòṅ nóva dal terōr, a n gh'è gnanc un pòst in dua lugàr-as, catâ'l s'a sî bòṅ.|Tagline dal film}}
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
La Fòla
A n sèrt punt da 'l mur a salta fóra 'n Gril ch'al dascór ch'al taca a far-ag di predicòs dgénd-'g ad far a mōd. Pnòć al s arlìa sèg e 'l al schisa c'n un martèl, spaplànd-al. Gepét al gh fà 'n vistidèṅ ad carta e pò 'l vénd al sò giachét, armagnénd a 'l fréd esénd in Invèran, par cumpràr 'n abesedàri par parmétar-'g ad studiàr.
Venerdì 13 parte III - Weekend di terrore
Venerdì 13 parte III - Weekend di terrore (Vernardè 13 part III - Fiṅ 'd stmana 'd terōr) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1982 ad Steve Miner séguit dal film d'l an prima Venerdì 13 parte II - L'assassino ti siede accanto. Par la prima vòlta Jason Voorhees, mai numinâ in dla pelìcula, al gh'à adòs na mascra 'd Hockey in sal giàs.
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
La Fòla
Méntar 'l è drē a 'ndàr a scōla, Pnòć al sènt dla mùśìca daśvgnìr da 'l Gran Teàtar di Buratèṅ dal buratinàr Magna-Fōg. P'r andàr a véd'r al sò spetàcul, al vénd al sò lìbar par cumpràr-'s un bijét ma, quànd 'l è dèntar, Magna-Fōg 'l al ciàpa par mét'r-al in na stua par cuśinàr un muntòṅ ma a 'l ùltim a s cumōṿ sinténd la sò stòria. 'L óm 'l al manda lìbar śibénd-ag sinc schèṅ da rigalàr a sò pàdar.
Lung la strada Pnòć 'l incróśa dū bèsti ch'i s faṅ pasàr par di daśgrasiâ: un gat ch'al fà finta 'd ès'r òrub e na vólp, furba stramaladìda, ch'la lasa inténdar 'd èsar sòpa. Pnòć al gh cònta ch'in bisàca al gh'à dal munédi da purtàr a sò pàdar e la vólp la 'l cunvìns a samnàr-i in un sit lè davśèṅ, ciamâ Camp di Miràcui, acsè dòp i cresaràṅ di àlbar pîṅ ad munédi.
Venerdì 13 parte III - Weekend di terrore
Sunt
Cuntrariamènt a quànt a s cardìva, Jason Voorhees (Richard Brooker) a n è mia mòrt ma 'l è in gir lìb'r ad cupàr. Dòp avér masâ l’Edna (Cheri Maugans) e Harold (Steve Susskind), na còpia ch'la gh'à 'n negòsi, druànd un fèr par la maja e na manàra, al gh pòrta via di vistî prima ad lugàr-as in un fnil 'd Higgins Haven. In cal méntar la Chris Higgins (Dana Kimmell), al sò muróś Rick (Paul Kratka) e soquànt sò amìg i rìvan da cal bandi là par pasàr un fiṅ 'd stmana in paś. Dal grup i fànan part Shelly (Larry Zerner), òṅ ch'al s diverìs a far di schèrs, la Vera (Catherine Parks), la Debbie (Tracie Savage), ch'la gh'à 'd avér fiōl da Andy (Jeffrey Rogers), e i drugâ pódag Chuck (David Katims) e la Chili (Rachel Howard).
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
La Fòla
La putìna c'n i cavìi turchéś, ch'a dir dabòṅ l'è na fata bòna, l'órdna a 'n falchét 'd andàr a sćiancàr c'n al sò bèc la lasa ch'la liga 'l buratèṅ, pò la manda 'l sò caṅ Medôr a tōr-al. Quànd a riva Pnòć, la fata la dmanda a tri mèdag, un Córuv, na Sivéta e 'l Gril ch'al dascór, se chi lò 'l è mòrt dabòṅ o 'l è incóra viṿ. Al primi dū bèsti i n saṅ mia csa dir mént'r invéci al Gril al salta sù dgénd ch'l è 'n munèl patintâ e dìscul ch'al n ubidìs mai a ninsòṅ e ch'al farà murìr Gepét da 'l daspiaśēr. Pnòć al taca a piànśar e la Fata, p'r arbasàr-ag la févra, la gh dà na madśìna da tōr. Esénd amàra, al buratèṅ al s rifiùta 'd bévar-la sénsa sùcar mo quànd al véd vgnir dèntar quàtar cunèṅ négar becamòrt cun la casa da mòrt in spala al decìd ad mandàr-la śò listés.
La Fata la taca a far dal dmandi a 'l sò òspit, in particulàr i du èṅ-i finìdi al munédi. Pnòć, ch'al gh li à in bisàca, al taca a cuntàr un muć ad bali e, tut al vólti ch'l al fà, al sò naś al gh crés. La sgnōra c'n i cavìi turchéś la gh cònta ch'al buśìi i èṅ ad dū categurìi, qvéli c'n al gambi curti e qvéli c'n al naś lung, cum in dal sò caś, pò la gh al scurta cun 'l ajùt 'd un mijàr ad pić. Adès ch'l è a pòst, Pnòć al gh prumét ad turnàr a cà da Gepét e 'd cumpurtàr-as bèṅ.
Venerdì 13 parte III - Weekend di terrore
Culegamènt estéran
}}
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
La Fòla
Lung la via al buratèṅ al cata incóra 'l Gat e la Vólp ch'i al cunvìns'n a saplìr al munédi in dal Camp di Miràcui mo esénd ch'a gh vōl vint minùt a na piànta par crésar, in cal mént'r al pōl anc andàr a far-'s un gir. Pnòć al fà pròpria acsè e 'l và a far dū pas in na sitadìna lè davśèṅ ciamàda Ciàpa-Minciòṅ. Quànd al tórna però al fà a mènt ch'i schèṅ i èṅ sparî e 'n vèć papagàl al gh diś ch'i èṅ stâ al Gat e la Vólp a catàr-i sù par tgni-'s-i lōr méntar lò 'l éra via. Dasprâ Pnòć al cònta incòsa a 'n giùdas Gurìla in là c'n i an mo chi lò, invéci 'd jutàr-al, 'l al mét in parśòṅ. Quàtar méś dòp però al buratèṅ 'l è lìbar par via dn'amnistìa dada da 'l imperadōr dal paéś.
Pnòć al vrév turnàr da la Fata ma lung la via al finìs in na tajōla méntar 'l éra drē a fargàr dl'ua in un camp. Al cuntadèṅ 'l al custrìnś a tōr al pòst dal sò caṅ Melàmp, mòrt sōl cla matìna lè, par far da guàrdia a 'l sò pulàr. Cun na cadéna a 'l còl al gh'à da farmàr quàtar marturèi ch'ad nòt i vaṅ a casa 'd galìni. Pnòć, invéci 'd mét'r-as 'd acòrd sèg cuma 'l fava Melàmp in cambi 'd un pôc ad carna, al gh la cava a saràr-i dènt'r in dal ciûś e 'l padròṅ, par ringrasiàr-al, 'l al libra.
Armàś in dal mâr tuta nòt e a la derìva in mèś a gl'óndi, al buratèṅ al finìs su n'ìśula in du 'n Delfîṅ al gh diś ch'l è fàcil che Gepét al sia stâ magnâ da 'n tarménd Pés-Caṅ rivâ da cal bandi lè giùst da pôc dè. Pnòć al riva in dal paéś dal Béghi lavuradōri e 'l dmanda a la gint quèl da magnàr parchè al gh'à fam. Chi lōr i gh dìśan ch'al gh'à d'inśgnàr-as guadagnànd al paṅ cum i fànan tut laurànd. Pnòć al s dà da far purtànd dl'àqua a cà dna dóna ch'l'è pròpria la Fata ch'la n è mia mòrta e ch'l'è cuntènta che Pnòć 'l àppia pianśû par lē davànti a la sò tómba.
Luśèṅ al dmanda a Pnòć 'd andàr sèg, fra 'l àtar 'l è drē a rivàr un car ch'al scaròsa tut a gràtis. Quànd a riva 'l barôs tirâ da di sumàr cmandâ par 'l Umarèṅ ad Butēr, un tisi ciciòṅ téndar e unt cuma na bucìna 'd butēr, Pnòć al decìd ad muntàr-'g insìma anc lò anc s'al véd 'n sumarèṅ piànśar dgénd «Tîṅ-'t in a mènt, insiminî! I ragàs ch'i śmét'n ad studiàr e i vòlt'n al spali a i lìbar, a 'l scōli e a i mìstar, par dar-as da 'l tut a i balòc e a i divertimènt, i n pōlan far àtar che na fiṅ daśgrasiàda! Mè a 'l sò par próva! e a t al pòs dir! A vgnarà cal dè ch'at pianśrà anc tè, cuma incō a piànś mè... ma in alóra a sarà tard!».
Rivâ in dal Paéś di Balòc i dū i tàc'n a divertìr-as da mat, dintànd amìg ad tut, ma dòp sinc méś ad baldòria e 'd gudiōl Pnòć al s déśda na matìna cun dū uréci da àśan. Anc a Luśèṅ i gh'èṅ carsùdi cumpàgn a lò ma quàl lè 'l è sōl al prima stadi dla trasfurmasiòṅ parchè in dal gir ad pôc tèmp chi lōr i dvèntan di sumàr da la tèsta a i pē. A riva lè 'l Umarèṅ ad Butēr ch'al li ciàpa par vénd'r-i in dla piàsa dal marcâ. In chi an lè al cucēr 'l à fat i bèsi cargànd in gir p'r al mónd tut i baghét bòṅdagnìnt par pò dar-i via na vòlta dvintâ dal bèsti.
Pnòć al finìs in un Cîrc e 'l diretōr dla strutùra 'l al custrìnś a magnàr dal fèṅ e a imparàr un nùmar da far durànt i spetàcui. P'r insgnàr-'g-al méj, 'l óm al dróa la scùria sèg. Tri méś dòp al fà 'l sò debùt davànti a 'l pùblic balànd e saltànd in dal sérć. Durànt la sò eśibisiòṅ al véd la Fata in mèś a la gint e, distraénd-as, al casca śò mâł dvintànd sòp. Al diretōr, vdénd ch'al n è più bòṅ 'd lauràr, 'l al vénd a 'l marcâ a 'n tisi ch'al vrév druàr la sò pèla par far un tambûr. Chi lò al decìd ad masàr-al fugànd-al, dònca al gh liga un giaròṅ a 'l còl e pò 'l al buta in mâr. Quànd 'l al tira sù però al véd ch'l è dvintâ na mariunéta 'd légn dòp 'n intervènt dla Fata. Par far sù quèl 'd qvél ch'l à spéś, 'l óm al vrév vénd'r-al cuma légna da bruśàr ma Pnòć al gh la cava a scapàr via prima.
Dòp èsar-'s butâ in dl'àqua, Pnòć al finìs in bóca a 'l Pés-Caṅ. In dal stómag al véd un tôṅ che cun filuśufìa al gh diś ch'al s è mis al cōr in paś e ch'l è drē a spetàr 'd èsar digerî parchè «Quànd a s nas tôṅ, a gh'è più dignità a murìr sót-àqua piutòst che sót-òli!». Al pés al cunsìlia a 'l buratèṅ ad far àtar tant ma chi lò, vdénd na luś luntàṅ in un cantòṅ, al decìd 'd andàr a védar, catànd-ag Gepét. Sò pàdar 'l è scampâ tut cal tèmp lè magnànd qvél ch'l à catâ dènt'r a 'n bastimènt mercantîl mandâ śò da 'l squâl ma adès 'l à praticamènt finî incòsa. I dū i decìd'n acsè 'd scapàr via dasfrutànd al fat ch'ad nòt al Pés-Caṅ al dòrum cun la bóca vèrta. Pnòć al s carga insìma sò pàdar, ch'al n sà briśa nudàr, e insém i rìv'n a riva.
¡Ahora caigo!
{{Metacaixa
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
La Fòla
In séguit Pnòć e Gepét i pàsan darènt a dū strasòṅ ch'i èṅ drē a dmandàr la limòśna e 'l buratèṅ 'l arcgnóś al Gat e la Vólp. Al prim 'l è dvintâ òrub dabòṅ a fòrsa 'd far finta méntar la Vólp l'à pardû dagnóra tut al sò pēl e anc la cóa ch'l'è stada custréta a véndar a 'n ambulànt ch'a gh sarvìva quèl par paràr via 'l móschi. Pnòć al n gh'à mia pità 'd lōr dgénd ch'i gh'aṅ abû sōl qvél ch'i s meritàvan, la giùsta punisiòṅ par via dla sò cativèria. Anc Luśèṅ 'l è finî mâł: vindû cuma sumàr 'd lavōr a 'n cuntadèṅ ch'al 'l à stlâ in di camp, 'l è pò mòrt ad fadìga.
¡Ahora caigo!
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Gl'aventùri 'd Pnòć. Stòria 'd un buratèṅ
La Fòla
Pnòć al taca a lauràr par tiràr avànti e par mantgnìr sò pàdar ch'l è dvintâ vèć e malâ anc se piàn piàṅ al s armét anc lò. Na nòt al buratèṅ al s insùnia la Fata ch'la gh diś ch'l'è prònta a perdunàr-al par tut i quèi a 'l arvèrsa ch'l à fat in dla sò vita vist ch'adès 'l à imparâ a star a 'l mónd. Cuma rigàl la sgnōra da i cavìi turchéś la 'l fà dvintàr un putèṅ e Pnòć, guardànd'ś in dal spèć, al bacàja «A séra pròpria buf quànd a séra 'n buratèṅ! E adès cum a sòṅ cuntènt 'd èsar dvintâ un masćèṅ par bèṅ!»
¡Ahora caigo!
¡Ahora caigo! (Adès a casc śò!) 'l è un śóg televiśìṿ cundót par Arturo Valls traśmìs par la televiśiòṅ spagnóla Antena 3 a partìr dal 6 ad Luj dal 2011 e al tîṅ a drē a na pinsàda iśraeiliàna ciamàda Lauf al Hamiliyon (לעוף על המיליון in dla sò léngua'').
Al và in ónda tut i dè lavuratìṿ a siē e mèś dla sira (tulénd al nóm ad ¡Ahora caigo! diario) o anc ad sira tard par dal puntàdi speciàli (cuma quéla cun i cuncurènt vistî cun di custùm regiunài o cun di cuncurènt famóś o par la puntàda ad Nadâl).
Cum al funsiòna
Al cuncurènt principàŀ, ch'al s cata a 'l sèntar dal studi in pē in sn'arbàlta, par vìnsar al gh'à da far fóra òṅ a la vòlta déś aversàri ch'i èṅ tut 'd intór'n a lò, anca lōr pugiâ in sn'arbàlta. Al cuncurènt al in sarnìs òṅ e acsè a taca un duèl. Al cundutōr al fà dal dmandi a tùran, dand na trasa dla rispòsta faghénd-ag védar la lunghésa dla sulusiòṅ e dand anc soquànti létri (o nùmar) dasquaciàdi e trénta secónd par rispóndar. A n è mia impurtànt s'al cuncurènt al fà di śbali, basta ch'al dappia la rispòsta in tèmp (quànd i càlan sinc secónd a la fiṅ, a partìs na siréna par mét'r-ag présia). Se 'l al fà, a vèṅ fata n'atra dmanda a c'l àtar, fiṅ tant chè òṅ di dū al n sà briśa la rispòsta. Quànd a sucèd, l'arbalta la s vèra tut 'd un cólp e al cuncurènt al casca śò a péś mòrt (da lè al tìtul dla traśmisiòṅ).
A cal punt lè a s dasquàcia al prèmi lugâ ad sóta dna munéda in frònt a 'l cuncurènt a 'l estèran (da un euro a sinc-mil'euro). S'l à vins lò, al s pòrta a cà al prèmi e al śóg al finìs lè. Invéci, s'l è stâ c'l àtar a vìnsar, al śóg al và avànti e al cuncurènt sentràl al mùcia sù c'l impòrt lè.
A 'l inìsi dal śóg al cuncurènt prinsipàl al pōl cuntàr su tri bòṅ (da lōr ciamâ comodines) ch'al pōl druàr quànd al s cata a mâŀ partî: śugànd-i al pōl pasàr la dmanda a c'l àtar ch'l è custrét a rispóndar p'r a n finìr minga śò. Finî i bòṅ, anc al cuncurènt a 'l sèntar 'l è custrét a rispónd'r a tut.
Quànd sèt di cuncurènt laterài i aṅ pardû sparénd dal śóg, al cundutōr al dà 'n àtar bòṅ a quél sentràl e al gh dmanda s'al vōl turnàr a cà purtànd-as sèg metà di prèmi muciâ sù in cal mèntar o s'al vōl śugàr incóra andànd in a risć ad pèrdar incòsa.
S'al decìd ad cuntinuàr, a partìs n'atra sfida e, se anc 'l utàṿ aversàri al casca śò, al cuncurènt al pōl andàr a cà cun tut quél mis da part o cuntinuàr incóra. Stésa ròba cun la sfida nùmar nóṿ.
Par vìnsar al prèmi più grand (100.000 euro o 200.000 euro in dal puntàdi speciàli) invéci a gh'è da far-i fóra tut. Se par daśgràsia al pèrd, lì lò al và a cà cun al bisàchi vódi e i prèmi mis da part i vànan a 'l ùltim cuncurènt ch'al 'l à batû.
Al prugràma 'l è traśmìs anc in àtar pòst in dal mónd cuma i Stat Unî (là al tōś al nóm ad Who's Still Standing?), Ungarìa (Maradj talpon!), Itàglia (Caduta libera) e Braśìl (TBA).
Culegamènt estéran
}}
24 ed setèmber
Al  l'è al 267śum dè dal calendàri gregoriàn (268śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 98 dè a la fin dl'an.
8 ed zógn
L' l'è al 159śum dè dal calendàri gregoriàn (160śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 206 dè a la fin dl'an.
587 (nùmer)
{{Metacaixa
Parlami d'amore (film 2008)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
587 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 587, mo invéci 'l an 587, 't ê da 'ndèr chè) Al 587 (sincseintutantasèt, cinquecentottantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 586 (sincseintutantasē) e 'l vin prìma dal 588 (sincseintutantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DLXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintutantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Parlami d'amore (film 2008)
{{CITAZIONE|Dal dóni ch'i n pōlan mia èsar cunquistàdi a n gh 'n è briśa.|Tagline dal film}}
Parlami d'amore (Dascór mèg 'd amōr) 'l è 'n film dal 2008 ad Silvio Muccino ch'al 'l à scrit insém a la Carla Vangelista. La pelìcula l'è stada bòna 'd far sù 7.490.612 euro, al vintéś'm incàs più grand in Itàglia ad c'l an lè.
Sunt
Sasha (Silvio Muccino) 'l è 'n śuvnòt pòvar, armàś òrfan dòp la mòrt di sò genitōr drugâ, ch'al lavóra 'l légn par mistēr. Na sira chi lò al fà 'n incidènt in màchina cun la Nicole (Aitana Sánchez-Gijón), na dóna ch'l'inséggna francéś a Róma, e in mèś a gh finìs anc un caṅ ciamâ Oliva. Par savēr se la bèstia l'è pò scampàda, la Nicole la và a catàr al ragàs in dla vila in du 'l è drē a far di lavōr ad ristruturasiòṅ. I dū i dvènt'n amìg e la dóna la s śibìs 'd insgnàr di truc par cunquistàr cal dóni, esénd che Sasha al s è inamurâ dla fiōla visiàda dal pruprietàri dla vila Riccardo (Giorgio Colangeli), la Benedetta (Carolina Crescentini).
Da 'l cant suo la Nicole l'è in criśi cun sò marè Lorenzo (Andrea Renzi) anc parchè la n s è mai misa 'l cōr in paś par la mòrt dal sò vèć muróś, al tòsic-dipendènt Thierry (Iñaki Font), fiōl dl’Amelie (Geraldine Chaplin).
Culegamènt estéran
}}
1251 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1251 (miledūseintcinquàntaùn, milleduecentocinquantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1250 (miledūseintcinquànta) e 'l vin prìma dal 1252 (miledūseintcinquàntadū). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCLI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledūseintcinquàntaùnéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1251 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 col 417: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
1254
Al 1254 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Pügrèra
Pügrèra (in italian Pecorara) l'é un cumoin italian d'846 abitant in Pruvincia d' Piasëinsa. L'é un sid chiet in d' la Val Tidon. Al prèm da znär dal 2018 as täca a Caminä e a Nibiàn, par dà vita al nou cmoin ad Alta Val Tidone.
493 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 493, mo invéci 'l an 493, 't ê da 'ndèr chè) Al 493 (quaterseintnovantatrī, quattrocentonovantatré in itagliàṅ) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 492 (quaterseintnovantadū) e 'l vin prìma dal 494 (quaterseintnovantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al quaterseintnovantatriéśim post.
Giorni felici a Clichy (film 1970)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Giorni felici a Clichy (Bèi dè a Clichy), cgnusû anc c'n al tìtul ad Giorni di Clichy, 'l è 'n film eròtic danéś dal 1970 ad Jens Jørgen Thorsen girâ in biànc e nég'r e trat da 'l lìbar biugràfic Giorni tranquilli a Clichy 'd Henry Miller purtâ a 'l cìnema anc da Claude Chabrol in dal 1990 cun na pelìcula ch'la pòrta 'l stés nóm.
In dal film la figùra dal scritōr ad New York l'è interpretàda par Paul Valjean mént'r i èṅ stadi anc tòlti dal putàni par giràr al séni più malnéti.
Sunt
Al scritōr americàṅ Joey (Paul Valjean) e 'l sò amìg Carl (Wayne Rodda) i spartìsan 'n apartamènt in dla Parì di an Ssanta. I èṅ sèmp'r in buléta ma i dróan listés i pôc bèsi ch'i gh'aṅ par dar-'s a 'l visi pagànd dal putàni da gusàr-'s a róta 'd còl, tacànd da na ragàsa surealìsta (Louise White).
Joey al s fà la Nys (Ulla Koppel), na ragàsa cgnusùda in un bar, pagànd na cambra 'd albêrg pò al và a lèt, insém a Carl, cun na ragasōla ciamàda Colette (Elsebeth Reingaard). A riva 'l tùran dla Mara (Avi Sagild) e 'd atri dū dóni in na vasca da bagn, pò i dū óm i s pòrt'n a lèt dū danéśi ma una la s in và dgénd ch'i èṅ sōl di purcùs.
Culegamènt estéran
}}
1044 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1044 (milequaràntaquàter, millequarantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1043 (milequaràntatrī) e 'l vin prìma dal 1045 (milequaràntasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MXLIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaràntaquàteréśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1044 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 522: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
A Kind of Amerika
{{Metacaixa
{{CITAZIONE|Csa farév-at tè par rivàr a 'l sucès?|Tagline dal film}}
Sunt
Adès in Ungherìa 'l è rivâ 'n prudutōr ad film americàṅ, Alexander Brubeck (Tibor Szervét), ch'al vrév finansiàr a 'l 50% al film ad debùt ad Tamás. Al prubléma 'l è ch'i tri fradèi i n gh'ànan minga cl'atra part e Ákos al decìd alóra 'd gusàr na quàlc cougar p'r avēr in prèst di bèsi. Brubeck 'l è però 'n trufadōr ungheréś che prima al próa a purtàr-'s a lèt l’Eszter, pò al partìs via cun la Timi. Ma i tri fradèi i pōl'n èsar cuntènt listés parchè a 'l lòt i èṅ vgnû fóra i nùmar śugâ da András: òṅ, dū, tri, quàtar e sinc.
Culegamènt estéran
}}
Valentina Nappi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al sò miśùri i èṅ 86-61-89.
Biugrafìa
Cuciàda in élt par Rocco Siffredi in dal 2011, dòp ch'la 'l iva cuntatâ p'r e-mail, la Nappi la fà 'l sò debùt in dal mónd dal pòran c'n al film Rocco's Bitches in Uniform. In séguit la tōś part a di atri prudusiòṅ, 287 rivànd a 'l Avrìl 2017, girànd di tìtui cuma Private Specials 75: 7 Anal Nympho Nurses e MILF Soup 31.
In dal 2012 la cumparìs in dl'edisiòṅ itagliàna dla rivìsta Playboy méntar 'l an dòp la finìs su la cupertìna 'd Penthouse. In dal 2016 'l è stada premiàda a gl'AVN Awards p'r un lavōr a tri fat cun l'Anikka Albrite e Mick Blue in dla pelìcula G/G/B in Anikka’s Anal Sluts.
Culegamènt estéran
}}
Epitaph - Follia omicida
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Sè mama, a-j-ò fat i còmpit, a-j-ò mis a pòst la cambra e a-j-ò saplî 'l papà.|Tagline dal film}}
Epitaph - Follia omicida (Patàfi - Matéria masadōra) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1988 ad Joseph Merhi, regìsta siriàṅ, ch'al 'l à anc scrit.
Sunt
Forrest Fulton (Jim Williams) 'l è spuśâ cun la Martha (Dolores Nascar) e la gh'à na fiōla ad séd'ś an, l’Amy (Natasha Pavlovich). Al decìd ad cambiàr cà insém a sò màdar Virginia (Liz Kane) e a la sò famìja. La Martha l'è n'imbariagòsa cun di prubléma in tèsta. L'è spurcaciòna, specialmènt quànd la bév, ma la gh'à anc sèmpar paùra 'd èsar viulentàda. Un dè la s mét a far la daśnumóśa in camìśa da nòt cun David al śbiangśèṅ (Ed Reynolds) ma quànd quàl lè al gh diś «A m sòṅ fiacâ ad cal mistēr chè e 'd avēr da far cun dal rujàsi vèci cuma tè» lē la pèrd la tèsta e la 'l masa a scurtlàdi. A saplìr-'l in dal giardèṅ a gh pénsa sò marè che però 'l è arliâ sèg parchè l'iva prumìs ch'la n 'l arév più fat.
La dóna la gh 'n à anc cun sò fiōla parchè la n vōl briśa andàr a scōla ma, sōvra ad tut, parchè la và a drē a i masć, la 'n à catâ òṅ ch'al gh piàś dimóndi, al risulèṅ Wayne (Flint Keller), ch'al śōga a balòṅ e a tènis. Chi lò al gh'à dmandâ 'd andàr fóra sèg a 'l cìnema ma la Martha la n gh dà mia 'l parmés.
P'r andàr-'g a fónd e cumprénd'r i prubléma dla Martha, la Shirley la s fà viva faghénd finta 'd èsar na vśina 'd cà di Fulton. La prima vòlta ch'la la véd, l’Amy la taca a cuntàr-ag tut i sò fat e anc sò màdar la dvénta sò amìga śibénd-ag anc ad durmìr a cà sua. Quànd lē la gh dmanda in dua al fus sò marè, lē la gh diś ch'l è andâ via 'd cà. Quànd però la mata la capìs che lē la n stà minga in dal quartēr, la gh dà un cólp in tèsta par pò ligàr-la, dgénd-ag: «Guàrda chè che bel sórag, a 'l ò catâ in dal rusc». Dòp avér mis la póndga in un séć e avér-al fisâ a la pansa dla Shirley, la Martha la 'l fà dvintàr bujènt c'n un spuda-fōg par custrìnśar la bèstia a far-as strada c'n i dènt par la pansa. E 'l è qvél ch'a sucéd dabòṅ.
Dòp avér cupâ anc la Virginia, la dóna la s cava śò in frònt a Wayne parchè la in vrév da lò, ma quànd chi lò al s tira indrē, lē la gh buta adòs dla benśìna e pò la gh dà fōg c'n un fulminànt. A gh armàgn sōl l’Amy: l'è lē ch'la gh'à da scavàr la fòsa p'r al sò muróś mòrt ma la gh'à la vanga in maṅ.
Culegamènt estéran
}}
Arantxa Rus
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Arantxa Rus (Delft, 13 ad Dicémbar dal 1990, a s lèś [aʀɑntʃa ʀœs] in Ulandéś) l'è na tenìsta ulandéśa prufesiunìsta da 'l 2009. Al sò ranking più bèl l'è al nùmar ssant'òṅ, tucâ al 13 'd Agóst dal 2012.
L'è mansìna e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'è élta 180 cm e la péśa 65 chilo.
In dla sò caréra l'à vins al turnèo di śōvan di Australian Open dal 2008 (6-3 6-3 a la śugadōra ad cà Jessica Moore) e mis in bisàca siē tìtui ITF, òṅ anc in Itâglia (a Bari in d'l Avrìl dal 2008 cóntar la parmśàna Alberta Brianti, 2–6 7–5 6–3).
Caréra
La taca al 2009 śugànd al qualificasiòṅ dal turnèo 'd Hobart ma la vèṅ sćiancàda dabòṅ da la spagnōla Lourdes Domínguez Lino 0-6 0-6. A 'l quint tentatìṿ la gh la cava a 'ndàr dènt'r al tablòṅ prinsipàl 'd un turnèo WTA a Monterrey ma lè la pèrd pò a 'l prim tùran da la Roberta Vinci 4-6 6-2 2-6. La riva invéci a 'l secónd tùran a Marbella (5-7 2-6 da la Kaia Kanepi). Dòp dū ITF śugâ in Cruàsia, la s qualìfica p'r al Roland Garros in dua la pèrd a 'l secónd tùran a òpra dla Jaroslava Švedova. A Pòrtrōś la ciàpa na lesiòṅ da la Sara Errani ch'la la bat 6-1 6-0. La s bèca n'atra scòpla da la rumagnōla a gl'US Open ch'la gh mòla un 6-0 6-3 a 'l prim tùran. La finìs 'l an śugànd dū ITF in Frància. In Utóbar la riva in di quàrt a Poitiers (4-6 4-6 da la Pauline Parmentier) ma la fà méj in Nuvémbar vinsénd qvél ad Nantes (6-3 6-2 a la Renata Voráčová) e tut al dū vòlti mandànd a cà la Camila Giorgi lung la strada.
In dal 2010 la cata incóra la Sara Errani a 'l prim tùran a Marbella ma la ciàpa la paga sèg par la tèrsa vòlta in 'n an: 1-6 2-6. La s fà valēr invéci a Estoril in dua, pasàdi al qualificasiòṅ, la bat la Kirsten Flipkens 7-6 6-1 par pò pèrdar in di quàrt da la Sorana Cîrstea 4-6 1-6. In dal turnèo ad cà ad 'S-Hertogenbosch la s imprufìta dna carta salvàdga e la riva a 'l secónd tùran in dua la céd 2-6 5-7 a la Dominika Cibulková. In sla tèra ad Palèrum e Bad Gastein la và a cà subìt par maṅ dl'Alberta Brianti e dl'Alizé Cornet. La tórna a Poitiers in Utóbar ma la pèrd da la Stéphanie Cohen-Aloro. La finìs 'l an a 'l 138śum pòst.
In dal 2011 la pasa bèṅ al qualificasiòṅ a gl'Australian Open sénsa lasàr par strada gnanc un sét e pò la bat anc la Bethanie Mattek-Sands 6-1 3-6 7-5 a 'l prim tùran prima ad cédar a la Svetlana Kuznecova 1-6 4-6. In Favràr la riva in finàl in d'l ITF ad Stucólma (3-6 4-6 da la Kristina Mladenovic). A Marbella la pèrd a 'l prim tùran da la carta salvàdga Dinara Safina (crudàda śò a 'l 81śum pòst), a Madrid la fà listés cóntar la Marija Šarapova ma cavànd-gh-la sèmpar a purtàr via 'n sét a gl'ex nùmar òṅ dal mónd. A 'l Roland Garros l'è bòna invéci ad bàtar a 'l secónd tùran la nùmar dū dal mónd in carga, la Kim Clijsters, par 3-6 7-5 6-1 par pò lasàr strada a la Marija Kirilenko. In Śugn la pèrd la finàl d'l ITF ad Cùneo (4-6 3-6 da l'Anna Tatišvili). In Agóst la śōga gl'US Open e lè la bat l'Elena Vesnina par pò lasàr-'g al péni cóntar la nùmar òṅ dal mónd Caroline Wozniacki 2-6 0-6.
'L inìsi dal 2012 'l è 'n diśàstar: quàtar scunfìti ad fila. A Dubai la n pasa briśa al qualificasiòṅ (2-6 2-6 da la Simona Halep) e a Indian Wells incóra 'n prim tùran. In Mars la s tira sù vinsénd 'l ITF 'd Osprey in di Stat Unî, ma pò la pèrd subìt a Charleston (6-1 4-6 4-6 da la Anna Tatišvili) e a Barcelóna (4-6 1-6 da la Nastassja Burnett). In Avrìl la và a śugàr al turnèo maruchèṅ ad Fes: dòp avér batû la Klára Zakopalová par 6-4 5-7 7-6, la pèrd da la nùmar sènt-déś dal mónd Laura Pous Tió 3-6 5-7. In Maǵ la śōga un Roland Garros d'incurniśàr vinsénd tri incóntar ad fila: 6-4 4-3 bandòṅ a la Jamie Hampton, 6-3 7-6 a la Virginie Razzano (ch'l iva péna far fóra la Serena Williams) e 7-6 2-6 6-2 a la nùmar vint-sèt dal mónd Julia Görges. In sal più bèl la pèrd da l'èstuna Kaia Kanepi 1-6 6-4 0-6. A Wimbledon la s cava la vója ad pigàr la nùmar sinc dal mónd Samantha Stosur a 'l secón d tùran par 6-2 0-6 6-4. In Agóst la pèrd a 'l prim tùran a Montreal (da la Christina McHale), a Cincinnati (da la Sesil Karatančeva) e a gl'US Open (1-6 3-6 da la Galina Voskoboeva), sōl un tùran da piò a Dallas (6-7 2-6 da la Jelena Janković). La finìs 'l an cun atri tri scòpli in sal cupét: 6-1 6-2 par la Caroline Wozniacki a Seùl, 6-0 6-2 par la Viktoryja Azaranka a Linz e 3-6 6-4 6-1 par la Daniela Hantuchová in Lussembûrg.
Purtròp par lē i prim tùran i cuntìnuan anc in dal 2013: la in mùcia òt ad fila (dū vòlti p'r òpra dla valensiàna María Teresa Torró Flor) ch'i dvèntan nóṿ śuntànd-ag la scunfìta in dal qualificasiòṅ ad Sydney ch'la s bèca da la Galina Voskoboeva. In Maǵ la vins sōl na partìda in dū ITF francéś e pò la pèrd subìt anc in di WTA ad Bruxelles (2-6 5-7 da la Ol'ga Govorcova) e dal Roland Garros (1-6 2-6 da la sò bistiàsa négra Sara Errani). La s tira un pôc sù rivànd in di quàrt d'l ITF ad Marsìglia (2-6 4-6 da l'Anabel Medina Garrigues), ma pò la tórna a pistàr i camp dal sircùit WTA a Nurumbèrga, 'S-Hertogenbosch e Wimbledon e i rìvan par lē àtar tri prim tùran. A bat'r-la i èṅ la Jelena Janković 6-4 6-2, la Magdaléna Rybáriková 7-5 6-2 e l'Ol'ga Alekseevna Pučkova 6-4 6-2. L'ulandéśa la dvènta acsè la śugadōra cun più scunfìti ad fila in sal cupét in dla stòria dal tènis dal fémni parchè la in mùcia sù darsèt, faghénd cumpàgn a la Sandy Collins in di an Utànta. Crudàda śò a 'l 156śum pòst, par far sù di punt in présia in Luj la và a śugàr 'n ITF in Ulànda ma la pèrd a 'l secónd tùran da la nùmar 459 dal mónd, la śvedéśa Sandra Roma. Par sò furtùna al diśàstar al s férma al 15 ad Luj a Bad Gastein in dua la Rus la tórna a vìnsar 'n incóntar cun la María Teresa Torró Flor par 7-5 5-7 6-4.
Nòti
}}
280 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 280, mo invéci 'l an 280 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 280 (duśeintutànta, duecentottanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 279 (duśeintestantanōv) e 'l vin prìma dal 281 (duśeintutantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCLXXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintutantéśim post.
Il dottor T e le donne
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Ninsòṅ a pōl cgnósar méj cal dóni... dal dutōr T.|Tagline dal film}}
Il dottor T e le donne (Al dutōr T e cal dóni) l'è na cumèdia dal 2000 ad Robert Altman giràda dagnóra tuta a Dallas in Tèxas.
Al film 'l è custâ dódas migliòṅ ad dòlar e al 'n à fat sù da piò ad vint-a-dū.
Sunt
Al Dr. Sullivan Travis (Richard Gere), ciamâ "Dr. T", al gh'à dimóndi bèsi in bisàca e al fà al ginecòlug p'r al dóni più richi dal Tèxas. La sò vita la và in a risć 'd andàr a ròtui quànd sò mujér, la Kate (Farrah Fawcett), la taca a patìr na bruta fórma 'd depresiòṅ e l'è custréta a far-as curàr in 'n uśdàl psichiàtric.
La fiōla più granda dla còpia, la Dee Dee (Kate Hudson), la gh'à da spuśàr-as ma in cōr suo l'è anc un pôc lèśbica e la s la fà cun la damigèla 'd unōr, la Marilyn (Liv Tyler), méntar qvéla più pìcula, la Connie (Tara Reid), l'è arvèrsa cum un bric. La sò segretària la s ciàma Carolyn (Shelley Long) e l'è inamuràda ad Travis ma chi lò al n gh dà gnanc a mènt. Chi lò al gh'à anc na cugnàda, la Peggy (Laura Dern), ch'la n s fà mai i cas suo.
Al Dr. T al sa stufa e al taca a śugàr a golf e chè al cata n'istrutōra ch'la dvènta na sò amìga, la Bree (Helen Hunt), e fórsi anc quèl da piò.
Culegamènt estéran
}}
303
Al 303 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Burgnöv
Burgnöv (Borgonovo Val Tidone in italian) l'é un cumoin italian ad 7.285 abitant in Pruvincia d' Piaṡëinsa. L'é in Val Tidon.
Phil Anselmo
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Philip Hansen Anselmo, cgnusû méj cuma Phil Anselmo (New Orleans, 30 ad Śugn dal 1968) 'l è 'n cantànt americàṅ cun di urìgini itagliàni, francéśi e danéśi.
A Anselmo i gh piàś'n i film ad scarésa itagliàṅ, specialmènt La casa dalle finestre che ridono ad Pupi Avati e Quella villa accanto al cimitero ad Lucio Fulci.
Biugrafìa
Dòp avér pasâ n'infànsia minga tant bèla, da ragàs 'l iva anc dâ fōg a la sò cà par spavintàr sò surèla, Phil al taca a cantàr in un grup ciamâ Razor White ch'al s ispiràva a i Judas Priest e ch'al sunàva in soquànt lucài ad New Orleans, la sò sità.
In dal 1987 Dimebag Darrell e Vinnie Paul i al sarnìsan par tōr al pòst ad Terry Glaze in di Pantera. Anselmo al fà 'l sò debùt in un disc dal grup texàṅ in dal 1988 cun Power Metal, un lavōr glam metal. Cun Cowboys from Hell dal 1990 al grup al càmbia stîł e 'l cata 'l sucès specialmènt cun Vulgar Display of Power dal 1992.
Culegamènt Estéran
}}
1255
Al 1255 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
.casa
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l setèmber dal 2014.
Tino Insana
{{metacaixa