cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magnús Scheving
Magnús Örn Eyjólfsson Scheving, cgnusû méj cuma Magnús Scheving (Borgarnes, 10 ad Nuvémbar dal 1964) 'l è 'n ginàsta e atōr iślandéś, campiòṅ 'd Európa in dal 1994 e in dal 1995.
Saint Paul
La sò ecunumìa la pōl cuntàr su l'indùstria chìmiga (Ecolab) e su qvéla dal màchini (Ford). A livèl pulìtic l'è na sità 'd sinìstra tant che tut i quàtar distrét dal senàt e i òt dla cambra i èṅ cuntrulâ p'r i demucràtic.
Magnús Scheving
'L à tòlt part a 'l telefìlm Lazy Town (La sità di pìgar) in du 'l fava 'l persunàǵ ad Sportacus.
Àtar prugèt
}}
Saint Paul
Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010 la sò gint la s divìd fra 'n 60,1% ad biànc, un 15,7% ad négar, un 9,6% 'd ispànig e 'n 15,0% 'd aśiàtic. Al sò sìndig, da 'l 2006, 'l è Chris Coleman dal partî demucràtic-cuntadèṅ-laburìsta dal Minneśòta.
Saint Paul l'è na sità śmèla 'd Mòdna da 'l 1989.
Culegamènt estéran
}}
Elettra Lamborghini
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Mi piace la musica fino al mattino, faccio casino lo stesso ma non bevo vino, ridi cretino, la vita è corta per l'aperitivo, innamorata di un altro cabrón, esta es la historia de un amor, non mi portare a Parigi o ad Hong Kong tanto lo sai che poi faccio così (faccio così), cado cado, per la strada parla piano piano, questa notte dormo sul divano, altro che pensare a te, tanto qui resta la musica e il resto scompare.|A m piàś la mùśica in fiṅ a 'l matèṅ, a fag caśèṅ listés ma a n bév minga vèṅ, rid pur cretèṅ, la vita l'è curta par 'l aperitìṿ, inamuràda 'd 'n àtar cavròṅ, qvésta chè l'è la stòria 'd 'n amōr, minga purtàr-'m a Parì o a Hong Kong tant 't al sà che pò a fag acsè (a fag acsè), a casc a casc, par la strada dascór piàn piàṅ, 'sta nòt a dórum su 'l divàṅ, àtar che pinsàr a tè, tant chè a gh'armàgn la mùśica e 'l rèst al sparìs.|Musica (e il resto scompare), 2020|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}{{Es}}}}
1193
Al 1193 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Elettra Lamborghini
L’Elettra Miura Lamborghini (Bulógna, 17 ad Maǵ dal 1994, a s lèś [e'lɛttra lamborˈgiːni] in itagliàṅ) l'è na cantànta e persunàǵ televiśìṿ itagliàṅ, anvōda d'l imprendidōr dal màchini emigliàṅ Ferruccio Lamborghini.
In dla sò caréra l'à tòlt part a soquànt prugràma televiśìṿ in Spaggna, Itàglia e Sud-Amèrica cuma Domenica Live cuma upiniunìsta, al Gran Hermano VIP cuma cuncurènta e The Voice of Italy cuma giùdas. Da cantànta l'à publicâ i sìngui Pem Pem (vinsidōr ad dū disc ad plàtin), Mala, Fanfare (insém a Gué Pequeno) e Musica (e il resto scompare), preśentâ a 'l 70śum Fèstival ad Sanrémo.
L’Elettra, ligàda sentimentalmènt a 'l disc jockey ulandéś Afrojack, l'è anc famóśa par la sò manéra 'd squasàr al cûl, faghénd al „twerking“.
Nòti
}}
Acumulasiòun inisièla
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
{{CITAZIONE2|...Er erscheint als "ursprünglich", weil er die Vorgeschichte des Kapitals und der ihm entsprechenden Produktionsweise bildet.|...La pèr "originària" perchè la fà la preistòria dal capitèl e dla só manéra 'd prodùr.|Pcòun da 'l XXIV capìtol dal Capitêl ed Marx|DIALETTO={{carpś}}|LINGUA={{de}}}}
L’acumulasiòun inisièla, ciamèda anca primitìva, originària (accumulazione originaria in itagliàṅ) l'è la manéra druèda da soquànt filòśof pr indichèr i bési e 'l richèsi mucèdi sù da soquànt capitalìsta ai inìsi dla só furtùna, prìma 'd fèr incòr frutèr l'acumulasiòun dal capitêl ch'la gh'deśgnìva da 'l só fàbrichi, in dla socetê capitalìsta di ùltem sécol a gnìr in sà.
A in descòr dimòndi al pinsadōr Karl Marx in dal XXIV capìtol dal prìm liber dal só "Capitêl", ciamê „Die sogenannte ursprüngliche Akkumulation“ ("Quèla ch'la vin ciamèda acumulasiòun inisièla"), indû Marx al tōś el distànsi da 'l spiegasiòun in sìm'a cl'idèa chè ch'i 'n iven dê soquànt economìsta clasic gnû poc prìma 'd lò cma anc Adam Smith. Difât chelōr i vliven fèr intènder che i bési servî ai capitalìsta per tachèr el só indùstri i gh'sarèven deśgnû da di sparagnamèint virtuōś che sōl dla gint minga stremnèda (cum i srèven chièter) la gh'l'ìva cavèda 'd mèter da na pèrt. Marx al stùddia dabòun al śvilùp edla stòria ingléśa per contrabàter che i sparagnamèint i gh'éren stê sè, ma sòta forma 'd espropriasiòun del só tèri ai cuntadèin, ai camarànt, ai puvrèt, ginta ch'la scampèva col magnèr e la lègna tolta sù da 'l tèri 'd tut. Chi commons chè, tèri a dispośisiòun ed tut i śvinànt, i éren stèdi tolti vìa ai puvrèt per fèregh gnìr sù 'l stròpi da dèr da megnèr a 'l pégri, ch'i fìsen acsè dimòndi lana per l'indùstria di pan ch'l'andèva acsè tante bèin in dl'Inghiltèra ed cal tèimp lè.
Colegamèint estèren
}}
.hotmail
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2015.
L'ultimo appuntamento
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
L'ultimo appuntamento (’L ùlt'm apuntamènt) l'è na cumèdia rumàntica americàna dal 2005 ad Tom Anton trata da la sò stòria véra. L'è stada scrita da 'l regìsta insém a sò mujēr.
La pelìcula, giràda c'n un budget stimâ ad dū migliòṅ e mèś ad dòlar, l'è stada giràda in Luiśiàna.
184 (nùmer)
{{Metacaixa
L'ultimo appuntamento
Sunt
Mark Singleton (Martin Donovan) 'l è 'n vendidōr ad màchini uriginàri dal Midwest ch'l è andâ a star a New Orleans insém a sò fradèl più grand Earl (M.C. Gainey), pitōr bohémien. Chè al s è spuśâ cun la Laura (Jessica Hecht), na psicòluga in caréra fréda 'd caràtar, e 'l gh'à abû dū fiōi ma 'l sò matrimòni 'l è in criśi. Un dè al ricév da 'l Mìchigan, in du i vìv'n incóra sò màdar Carol (Brooke Adams) e sò pàdar Frank (Marco St. John), un pac cun dèntar dal sò létri vèci ch'al s mandàva cun la sò muruśìna 'd vint-sinc an prima, la Sara (Kelly Lynch).
184 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 184, mo invéci 'l an 184 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 184 (seintutantaquàter, centottantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 183 (seintutantatrī) e 'l vin prìma dal 185 (seintutantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLXXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintutantaquatréśim post.
L'ultimo appuntamento
Sunt
A 'l óm a gh vîṅ vója 'd ciamàr-la dòp tant tèmp par savēr cum la stis, pò i decìd'n ad véd'r-as dabòṅ parchè 'l sentimènt ch'al i ligàva al gh'è incóra. Anc la Sara, asistènta suciàla, la n s la pasa minga bèṅ esénd ch'la litga 'd cuntìnuv cun sò fiōla e l'è stufa dal sò marè imbariagòs, Chris (Michael Arata). Fra i dū a nas incóra quèl.
Culegamènt estéran
}}
184 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
120 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 120, mo invéci 'l an 120 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 120 (seintvèint, centoventi in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 119 (seintdeśnōv) e 'l vin prìma dal 121 (seintveintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintveintéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Il branco (film 1977)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I n èṅ piò amìg d'l óm.|Tagline dal film}}
Il branco (Al branc) 'l è 'n film ad scarésa dal 1977 ad Robert Clouse trat da 'n rumànś ad David Fisher. 'L è stâ girâ in Califòrgna darènt a Bodega Bay.
Sunt
Al biòlug Jerry (Joe Don Baker), insém a sò mujēr Millie (Hope Alexander-Willis) e a i sò dū fiōi, al và a star a Seal Island in dla Scòsia Nóva purtànd-as sèg al sò pastōr tedésc Riley. Un dè, méntar la bèstia l'è drē a tgnir adrē a 'n cunèṅ in dal bòsc, la patìs 'l atàc 'd un caṅ salvàdag ch'al fà part 'd un branc ch'al gh lasa soquànti fridi. In séguit cal grup ad bèsti lè rabìdi e pîni 'd fam al dà adòs a 'n vèć dal pòst, McMinnimee (Delos V. Smith Jr.), cupànd-al a murśgàdi anc se lò al gh'iva 'n sćiòp par difénd'r-as.
La matìna dòp al branc al sa spòsta a cà dla Millie ch'la sènt i sò pui far di stus par la paùra. La dóna la s salva sōl srand-as dènt'r a la sò Volkswagen giùst in tèmp. Jerry al riva e 'l masa 'n labrador retriever pò al mét in guàrdia i sò vśèṅ tacànd da Hardiman (Richard B. Shull). Ma n'atra famìja l'è drē a rivàr su l'ìśula sénsa savēr gnint dal perìcul: Jim Dodge (Richard O'Brien), sò mujēr Marge (Bibi Besch), sò fiōl Tommy (Paul Willson) e la cōga Lois (Sherry E. DeBoer).
Gas (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|E 'l è 'n gèst pìcul 'd amōr, quànd tut a pâr ch'a sia finî, ch'al s rigàla la sperànsa.|Tagline dal film}}
Gas (id.) 'l è 'n film dramàtic dal 2005 ad Luciano Melchionna, chè a 'l sò debùt a la regìa.
La pelìcula, giràda a Latìna, l'è stada preśentàda a 'l Fèstival ad Lucàran e a la Fèsta dal Cìnema 'd Róma dal 2006. Par la pard dl’Anna la Loretta Goggi l'è stada numinàda a i Nàstar 'd Argìnt cuma atōra minga prutagunìsta.
Sunt
Luca (Lorenzo Balducci) 'l è 'n ragàs sénsa lavōr ch'al gh'à 'n brut rapòrt cun sò pàdar Vittorio (Nino Bernardini) e na màdar ch'la gh astà sèmp'r adòs, l’Anna (Loretta Goggi). La sò muróśa Ludovica (Alexandra La Capria) l'è più vècia 'd lò ma Luca adès al n gh vōl più bèṅ e al la mòla p'r andàr cun sò fradèl Riccardo (Giorgio Santangelo).
Emiliano (Massimiliano Caprara) al viṿ cun sò nunóna e 'l lavóra par Renato (Paolo Villaggio) in 'n ubitòri. La Monica (Moran Atias) l'è na dunàsa furastéra catìva dèntar. La s fà mantgnìr da 'n vèć e la n's cumpatìs briśa na sò vśina 'd cà ch'l'è custréta a giràr c'n i sócui a i pē parchè la gh'à 'l gambi infiàdi. La Laura (Paola Ranzoni) la n è minga tant un chilo, la śōga cun la Barbie, la gh'à na surèla pìcula e na màdar cun la depresiòṅ.
Un dè chi siē ragàs chè i decìd'n ad rapìr e 'd turturàr 'n óm (Cesare Fazioli) ch'al s éra mis a dascórar cun la Monica fóra da 'n lucàl pòran.
Vinnie Vincent Invasion
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
I Vinnie Vincent Invasion i èṅ stâ 'n grup hard rock americàṅ fundâ in dal 1985 p'r al chitarìsta Vinnie Vincent dòp èsar stâ mis a 'l us da i Kiss in dal 1984. La banda, nada da 'l séndri dal vèć grup ad Vincent ciamâ Warrior, la vdiva fra i sò mémb'r al basìsta Dana Strum (èx 'd Ozzy Osbourne), al baterìsta Bobby Rock e 'l cantànt Robert Fleischman, pò rimpiasâ in dal secónd disc All Systems Go par Mark Slaughter.
Dana e Mark i aṅ pò cuntinuâ a sunàr in un prugèt par sò cònt, i Slaughter, méntar Vinnie 'l à incìś dū EP (Euphoria in dal 1996 e Archive Volumes I: Speedball Jamm in dal 2004) e sunâ òspit in soquànt pès 'd àt'r artìsta cuma Make a Play for Her Now dal Bangles. Al chitarìsta 'l à anc scrit di pès p'r i Kiss p'r al sò disc Revenge dal 1992.
Culegamènt estéran
}}
716 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 716, mo invéci 'l an 716, 't ê da 'ndèr chè) Al 716 (setseintsèdeś, settecentosedici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 715 (setseintquìndeś) e 'l vin prìma dal 717 (setseintdersèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintsedicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1876 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1876, mo invéci 'l an 1876, 't ê da 'ndèr chè) Al 1876 (mileotseintestantasē, milleottocentosettantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1875 (mileotseintestantasìnc) e 'l vin prìma dal 1877 (mileotseintestantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintestantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
314 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 314, mo invéci 'l an 314 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 314 (terśeintquatòrdeś, trecentoquattordici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 313 (terśeinttrèdeś) e 'l vin prìma dal 315 (terśeintquìndeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintquatordicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Baise moi - Scopami
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Più 't gus manc at pèns e méj 't pòns.|Tagline dall film}}
Baise moi - Scopami (Baise moi - Gus'um) 'l è 'n thriller spurcaciòṅ e viulènt dal 2000 dirèt par la Virginie Despentes e par la Coralie ch'la s è firmàda Coralie Trinh Thi. 'L è stâ preśentâ a 'l 53{{sup|śum}} Fèstival ad Lucàran.
La pelìcula, cinsuràda a Singapōr e in Malèśia, l'à fat sù nuvsènt-quarantamìla dòlar dòp ès'r-an custàda un migliòṅ e tri a 'l incìrca.
Sunt
La Nadine (Karen Lancaume) l'è na śōvna ch'la tira avànti faghénd dal vòlti la putàna par bèsi. La Manu (Raffaëla Anderson) l'è na bòṅdagnìnta patintàda ch'ad mistēr la rècita in soquànt film pòran. Un dè chi lē, insém a na sò amìga (Lisa Marshall), la vîṅ purtàda in un garàǵ da 'n grup ad tri óm (Ian Scott, Philippe Houillez e Steven Jhonsson) e pò viulentàda. Méntar cl'atra la siga e la s arvòlta, la Manu la s fà dar sénsa dir gnint. Turnàda a cà, al fradèl dla Manu (Hacène Beddrouh) al fà a mènt a i nis ch'la gh'à dapartùt e al gh admànda, pistòla a la maṅ, chi gh i à fat. Esénd ch'la ragàsa la taś, lò al gh dà dla „rója“ cuma s'al gh fus piaśû dabòṅ. La Manu la gh ciàpa la pistòla e la 'l masa.
In cal méntar la Nadine la stròsa la sò co-inqvilìna (Delphine McCarty) dòp na quistiunàda sèg, pò la s in và c'n i bèsi d'l afìt. A la stasiòṅ di trêṅ l'incróśa la Manu e la s fà amìga sèg ch'ad caràtar l'è cumpàgna a lē.
512 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 512, mo invéci 'l an 512, 't ê da 'ndèr chè) Al 512 (sincseintdòdeś, cinquecentododici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 511 (sincseintùndeś) e 'l vin prìma dal 513 (sincseinttrèdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintdodicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1648 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1648, mo invéci 'l an 1648, 't ê da 'ndèr chè) Al 1648 (milseseintquarantòt, milleseicentoquarantaotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1647 (milseseintquarantasèt) e 'l vin prìma dal 1649 (milseseintquarantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCXLVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseseintquarantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
108
Al 108 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Gaudio Catellani
Gaudio Catellani l'é stĕ 'n artésta nasû a Sân Mavrési, ed Rèz al 12 lój dal 1952. Dôp ch' al 's é spuşê l'é andê a stêr a Viadâna (MN). Môrt al 27 de znêr dal 2019 int l'uspdêl Oglio Po ed Cremòuna.
La carēra
Artésta bòun ed fêr tót: poēta, scritōr, cantânt, cumpoşidōr, muşicésta, la só véta artéstica la và da la poeşéia, a la vignetéstica, da la sâtra a la mûşica, da la barşelèta a la filoşoféia cuntadèina. Al cgnòs quâter léngui mó la só produsiòun ed tèst l’é préma ed tót, mó mìa sōl, in dialèt arzân.
L’inési ed la só véta artéstica l’é ind al 1981 cun un prèmi nasionêl ed sâtra polética, ch’ a’gh fà sègvit ‘na mòstra ed vignèti, guernîda cun al relatîv léber Politicalia editōr Il Voltone ed Rèz.
L’à tôt pêrta cme avtôr per quâter vôlti al festivâl  ed la cansòun dialetêla arzâna  Cantaprospero, in dó l'é rivê per dō vôlti prém e per dō vôlti secònd... ma non nel senso di Casadei, che era Secondo anche quando era primo!... invece, mio zio Primo si chiama Primo, ma è il secondo, perché il primo era mio padre Antonio, che se mia nonna era più furba, dato che era il primo, lo chiamava Primo, invece di chiamare Primo il secondo, che non è neanche Casadei, oltre a non essere primo... .L’à scrét e fât la mûşica a pió ed 450 cansòun ed divêrs gèner: lés, popolêri, dialetêli, italiâni, polétichi, ed custóm, trésti, alêgri, melôdichi, ròck.
L’à publichê deşdôt âlbum ed cansòun cun la colaborasiòun dal Mèister Uberto Pieroni ch'l’à rangê la pió grôsa pêrta dal sō cansòun. L’à dê véta al spervêrs Trietto cun Dante Cigarini e Luigi Melloni, al Duetto cun al pôver Franco Setti e al Mèister Uberto Pieroni e ‘na suciasiòun per pôch tèimp cun i Fratelli di Talia: Franco Beltrami e Ugo Maccaferri. L’à colaborê cun al pió impurtânti orchèstri ed lés cme Titti Bianchi, Ruggero Scandiuzzi, Mike & Lori e Annalisa Simeoni e tânti êtri, cun artésta ed la pôsta 'd Henghel Gualdi, cun personâg cgnusû o mēno cgnusû cme Piero & Johnny, Gianni Dagolini, Felice Tavernelli, Marcello Ziveri e tânt êter.
Lésta di âlbum dal cansòun
L'à fât deşdôt âlbum ed cansòun: Quêşi tót j âlbum în stê rangê dal Mèister Uberto Pieroni
The Game
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
{{Album }}
The Game 'l è 'l otêv àlbum 'd al grùp 'd rock ingléś di Queen, publichê 'l 30 'd śògn dal 1980. The Game 'l è stê al prìm àlbum 'd al grùp ch' al rivèva a la prìma puśisiòun, sìa in dla clasìfica di Stêt Unî che in quèla 'd al Règn Unî cun 4 miliòun 'd copi vindùdi infin adèsi. Anca s'l àlbùm al gh' ìva di arangiamèint piò śèimpi di èter lavór di Queen, The Game al vgnìva valutê cun dimòndi cumplimèint. In mèś ai só pês a s cata "Another One Bites the Dust" scrìta da 'l John Deacon e "Crazy little thing called love" scrìta da 'l Freddie Mercury; tuti e dū 'l cansòun i rivèven al prìm post in di Stêt Unî. The Game 'l è stê 'l prìm àlbum di Queen in dû i druèven al sintetiśadōr. Acsè, anca se cl àlbum chè al n' è mìa in dla lista di mijór 'd la storia, 'l è però al só disc 'd in studio piò vindû, cun piò 'd 15 miliòun 'd copi vindùdi infìn incō.
A 'l inìsi, (mèinter ch' a s era drē a incìd'r al disc), al títul 'l era "Play the game", mo 'l baterísta Roger Taylor al gh' iva l'impresiòun ch' al fùs un nom trop urdinàri e alóra i 'l cambièven in dal The Game ch' a cgnusòm.
Furmasiòun
}}
Illuminata (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al sipàri fra 'l teàt'r e la vita 'l è dimóndi sutìl.}}
Illuminata (Iluminàda) l'è na cumèdia rumàntica dal 1998 ad John Turturro ch'al l'à scrita insém a Brandon Cole tulénd spunt da 'n sò lavōr teatràł ciamâ Imperfect Love.
Al film 'l è stâ preśentâ a 'l 51śum Fèstival ad Cannes in du 'l regìsta 'l è stâ candidâ par vìnsar la Palma 'd Òr.
Sunt
A 'l inìsi dal Nuvsènt Tuccio (John Turturro) 'l è scritōr 'd òpri par na cumpagnìa teatràla 'd New York ch'la n s la pasa minga tant bèṅ. Pinsànd a la sò muróśa e atōra Rachel (Katherine Borowitz) 'l à scrit l'òpra „Iluminàda“ ch'al vrév la fus sarnìda p'r al spetàcul dal dè ma i pruprietàri dal téàtar, l’Astergourd (Beverly D'Angelo) e sò marè Pallenchio (Donal McCann), i sarnìs'n invéci la Cavalerìa rusticàna ad Pietro Mascagni.
Durànt al spetàcul 'l atōr prutagunìsta ch'al fà Turiddu a 'l pòst ad Dominique (Rufus Sewell), Piero (Matthew Sussman), al gh'à 'n mancamènt e 'l òpra la finìs a mità, cun Tuccio ch'al s in prufìta tacànd a dascórar a 'l pùblic da 'l palc dgénd ch'al gh'arév bèla prònta n'atra cumèdia. La gint, ch'l'à pagâ 'l bijét, la vîṅ cuntintàda e Dominique al fà la part dal marè ch'al s divìd fra la mujér (la Rachel) e l'amànta, la Simone (Georgina Cates). Al dè dòp però al crìtic fnucèṅ Umberto Bevalaqua (Christopher Walken) al dà adòs a cl'òpra lè su i giurnài salvànd sōl 'l atōr Marco (Bill Irwin), ch'l è pròpria 'n bèl óm ch'al fà la sò figùra. P'r al bèṅ dal spetàcul, e par far cambiàr idéa a 'l crìtic dimóndi influènt in c'l ambînt lè, la cumpagnìa la vrév che Marco al s “sacrifichìs” andànd a catàr Bevalaqua a cà sua.
In cal méntar l'atōra stimulìna e sénsa talènt Celimene (Susan Sarandon), preśènta a teàtar, la śibìs a Tuccio ad scrìvar dgl'òpri sōl par lē. D'atra part a Pallenchio l'òpra „Iluminàda“ la n gh piàś minga tant parchè la prutagunìsta c'n i còran la n fà minga di gèst dramàtic, ch'l è qvél ch'a dmanda 'l pùblic, e 'l vrév ch'la cumpagnìa la faśìs a 'l sò pòst la Cà 'd bàmbula 'd Henrik Ibsen.
.microsoft
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2015.
7 ed disèmber
Al  l'è al 341śum dè dal calendàri gregoriàn (342śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 24 dè a la fin dl'an.
1194
Al 1194 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Flòrida
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Flòrida (a s lèś /ˈflɒɹɪdə/ in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat dal sud-èst di Stat Unî. La s è unìda a la federasiòṅ in dal 1845 e 'l sò nóm, ch'al riva da 'l spagnōl, a vōl dir Tèra di fiōr. La quàcia dagnóra tuta la penìśula ch'la pòrta 'l sò nóm.
La cunfìna a nòrd cun la Geòrgia e cun l'Alabàma, p'r al rèst l'è bagnàda da 'l Ucéan Atlàntic e da 'l Gōlf dal Mèsic.
Da spés la Flòrida la gh'à da patìr di uragàṅ ch'i pàsan da 'd lè cuma 'l Uragàṅ Andrew, ad categurìa 5, ch'in d'l Agóst dal 1992 'l à spasâ via la sò part meridiunàla, cun di stravènt ch'i rivàv'n a 280 km/h, faghénd ssanta-sinc mòrt e cauśànd di dan par vint-siē migliàrd e mèś ad dòlar 'd in alóra.
L'ecunumìa dal stat la pōl cuntàr su 'l turìśum esénd pîna 'd spiàgi dimóndi famóśi cuma Siesta Key, Clearwater, Key West e Palm Beach. A Urlànd a gh'è Disneyworld, 'n impurtànt parc ad divertimènt. Esénd un paéś cald l'agricultùra la furnìs dimóndi fruta cuma i purtugài. In Flòrida a gh'è anc dal minéri 'd fusfâ. Da quànd la NASA la s è stablìda a Cape Canaveral in dal 1962 a s è śvilupàda anc na granda indùstria spasiàla.
Al sò guvernadōr, da 'l 2011, 'l è Rick Scott dal partî republicàṅ. In Flòrida a gh'è la péna 'd mòrt ch'la vîṅ fata cun dgl'iniesiòṅ ad vlèṅ ma 'l cundanâ, s'l al vōl, al pōl sarnìr par lò la scrana lètrica.
Culegamènt estéran
}}
Daddy and Them
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A n gh'è gnint ad pèś che far-as fargàr al marè da tò surèla.|Tagline dal film}}
Daddy and Them (Papà e lì lōr) l'è na cumèdia dramàtica americàna dal 2001 ad Billy Bob Thornton ch'al l'à anc scrita e recitàda da prutagunìsta.
L'è stada giràda a in Arkànsas a Cabot e a Little Rock c'n un budget ad quàtar migliòṅ ad dòlar.
Sunt
Al sunadōr Claude Montgomery (Billy Bob Thornton) e sò mujér, la Ruby (Laura Dern), i èṅ spuśâ da dimóndi tèmp e i vìv'n in na sità 'd pruvìnsa in dal sud di Stat Unî. Anc s'i s lìtgan da spés i s vōl'n anc un muć ad bèṅ ma la Ruby l'è gelóśa 'd sò surèla Rose (Kelly Preston), amìga 'd sò marè vint an prima. Sò màdar Jewel (Diane Ladd) invéci la n è minga tant cuntènta 'd lò parchè 'l è sōl un buletàri ch'al fà fadìga a catàr un lavōr sèri e gnanc a tajàr al salsìsi i al tōśan.
Un dè a riva la nutìsia ch'un sò sîṅ ad Little Rock, Hazel Montgomery (Jim Varney), al gh'à di guàj cun la giustìsia e 'l è finî a prucès p'r un masamènt. La còpia la partìs p'r andàr a catàr tut i parènt ma pò i s ardùś'n a ciulàr in sal còfan dla màchina e 'l dè dòp òṅ ad chi lōr al i bèca mèś nûd. I rìvan lè anc gl'avucàt 'd Hazel, Lawrence Bowen (Ben Affleck) e sò mujér Elaine (Jamie Lee Curtis) e i s in dìś'n ad tut i culōr, lò ch'al pàd'r ad lē al gh'à cumprâ na caréra c'n i sò bèsi e lē, la cougar, che da 'n ragàs ad trént'an la sa spetarév na gusàda ch'la durìs da piò ad quàtar minùt e ch'in tut al manéri la balésa la dura pôc, và mò là.
Culegamènt estéran
}}
Tom Wopat
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Tom Wopat, cgnusû méj cuma Thomas Steven Wopat (Lôd, 9 ad Setémbar dal 1951) 'l è 'n atōr americàṅ.
'L è dvintâ famóś par via dal telefìlm Hazzard in du 'l fava la part ad Luke Duke.
Àtar prugèt
}}
An 1300
I an 1300 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1300 infìn a 'l 1309 ciapê dèinter anca lò.
Hobart
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Hobart (a s lèś /ˈhoʊbɑːrt/ in Ingléś, na vòlta la s ciamàva Hobarttown) l'è na sità dl'Austràglia fundàda in dal 1804, capitàł dla Taśmàgna. La fà sù 225.000 abitànt a 'l incìrca, al 40% dl'ìśula.
La s cata a la fóś dal fiùm Derwent, a i pē dal mònt Wellington. Al sò mòt in latìn 'l è „Sic Fortis Hobartia Crevit“ ch'a vōl dir „Acsè in dla fòrsa, Hobart l'è carsùda“.
Da 'l punt ad vista ecunòmic, Hobart la pōl cuntàr su 'l turìśum e la pésca ma anc su la prudusiòṅ di catamaràṅ e dla léggna e su la lavurasiòṅ dal śinc.
Culegamènt estéran
}}
1146
Al 1146 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
107
Al 107 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
.jlc
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2015.
Shock (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al terōr al viṿ dadrē da 'l us.|Tagline dal film}}
Shock (id.) 'l è 'n film ad scarésa psiculògic itagliàṅ dal 1977 ad Mario Bava cun soquànti séni giràdi par sò fiōl Lamberto tgnénd adrē a i sò storyboard.
A 'l inìsi par la part dla prutagunìsta dla pelìcula, giràda in sinc stmani e ispiràda a 'n rumànś dl'Hillary Waugh, a s éra pinsâ ad tōr la Mimsy Farmer.
Sunt
Al pilòta 'd aparéć Bruno Baldini (John Steiner), a fòrsa 'd insìstar, al cunvìns sò mujēr Dora (Daria Nicolodi) a 'ndàr a star insém a Marco (David Colin Jr.), al putèṅ 'd sèt an che lē l'à abû da 'l sò prim marè Carlo (Nicola Salerno), in dla vila 'd campàgna ad pruprietà dla dóna, lasàda p'r al tràuma patî a séguit dal suicìdi in mâr ad sò marè, drugâ pódag.
Un dè al putèṅ al diś sèri a sò màdar ch'al gh'à da masàr-la. La dóna la taca a 'vēr un cedimènt psiculògic anc parchè al baghét al gh fà di schèrs brut ad cuntìnuv méntar Bruno 'l è a 'l èstar par lavōr. Inóltar, a 'rmàgnar lè, a la Dora i tàc'n a vgnir-'g in mènt di brut arcòrd che lē l'iva rimòs, anc andànd in cura da 'n psicòlug, al dutōr Aldo Spidini (Ivan Rassimov).
La dóna la taca a pinsàr che Marco al sia in cuntàt c'n al spìrit ad sò pàdar e ch'a gh sia quèl ad véra a s capìs quànd lò al dà di purcùs a i sò genitōr ch'i gusàv'n in sal divàṅ méntar lò al n i psiva minga véd'r esénd in dla sò cambra. In séguit al baghét al fà 'n diségn ad sò màdar ch'la taja la góla a Carlo e la Dora, vdénd-al, la s persuad 'd èsar stada lē dabòṅ a masàr-al.
Na sira, sinténd di stus vgnir da la cantìna, la Dora la và śò a védar e la cata Bruno c'n un pigòṅ ch'l è drē a tiràr śò un mur. Un segrét tarménd 'l è drē a turnàr in mènt a la dóna.
Culegamènt estéran
}}
920 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 920, mo invéci 'l an 920, 't ê da 'ndèr chè) Al 920 (novseintvèint, novecentoventi in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 919 (novseintdeśnōv) e 'l vin prìma dal 921 (novseintveintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintveintéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 920 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 460: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
.lasalle
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2015.
1295 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1295, mo invéci 'l an 1295, 't ê da 'ndèr chè) Al 1295 (mileduśeintnovantasìnc, milleduecentonovantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1294 (mileduśeintnovantaquàter) e 'l vin prìma dal 1296 (mileduśeintnovantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCXCV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileduśeintnovantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
106
Al 106 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Manzo
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Litigano sempre in questo palazzo... zzzzz zzzz... vieni vieni vieni vieni vieni, maronna questa che grida tutte le sere... prrrrr ah, meno male un po', un'aria nello stomaco, incubo... bambini state zitti nell'altra stanza che papà dorme, chiv'e mmuort quando li ho fatti tanto c'è 'a mamma che li va a svegliare dopo... no nunnovoglipiglianculo nunnovoglipiglianculo no... mi sono sbagliato, ho sbagliato senz'altro ho sbagliato, ma nculo non lo voglio pigliare eh, mamma mia, spogliati, spogliati, no io non mi spoglio, spogliati tu, CARDELLINO, madonna i soldi, i soldi, i soldi madonna 18 meno 19... eh, un milione di debito c'ho, si trova, anche nell'incubo si trova, mo poi c'è la portiera da pagare.|I lìtgan sèmp'r in cal palàs chè... zzzzz zzzz... vîṅ vîṅ vîṅ vîṅ vîṅ, qvésta chè la siga tut al siri 'd un Dio... prrrrr ah, par furtùna 'n pôc, n'ària in dal stómag, arbgàt... putèṅ in cl'atra cambra taśî ch'al papà al dòrum, Dio al t stramaladìsa toh quànd a i ò fat tant a gh'è la mama ch'la i và a daśdàr dòp... nò anvójbriśaciapàrlindalcûl anvójbriśaciapàrlindalcûl nò... a m sòṅ śbaliâ, a-j-ò śbaliâ séns àtar a-j-ò śbaliâ, ma in dal cûl a n vój minga tōr-al eh, mama mia, cava't śò, cava't śò, nò mè a n câṿ minga śò, cava't śò tè, GARDLÈṄ, i bèsi 'd un Dio, i bèsi, i bèsi la madóna 18 manc 19... eh, 'd un migliòṅ a sòṅ 'd sóta, al s cata, anc in d'l arbgàt al s cata, ma pò a gh'è anc la purtéra da pagàr.|Incubo, 1986|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
{{Album }}
Manzo (Manś) 'l è 'l dudicéś'm àlbum in studi dal grup di Squallor, al prim sénsa Daniele Pace ch'l éra mòrt in cal méntar. La cupertìna dal disc la móstra 'n manś c'n un nàstar a la Rambo in cô, canutéra biànca, un mitrajadōr in maṅ e di jeans adòs dimóndi ma dimóndi stric ch'a s véd incòsa 'd sóta.
Culegamènt estéran
}}
.statoil
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2015.
L'ultima seduzione
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Lē la vōl incòsa... e la 'l vōl subìt.|Tagline dal film}}
L'ultima seduzione (L'ultma sedusiòṅ) 'l è 'n noir dal 1994 ad John Dahl che par cla pelìcula chè 'l à vins al prèmi dla crìtica a 'l Fèstival ad Cognac.
Cl'òpra chè l'à muciâ sù sinc migliòṅ e òt ad dòlar esénd-an custàda dū e mèś.
Sunt
La Bridget Gregory (Linda Fiorentino) la viṿ a New York insém a sò marè Clay (Bill Pullman) ch'al fà 'l farmacìsta ma chi lē la fà fadìga a cumpatìr-'s-al. Un dè chi lò al fà sù setsènt-mila dòlar vindénd dla dròga ma la Bridget la gh i farga e la scapa via méntar lò al sćifla sóta la dócia. Lung la via par Chicago la dóna la s férma a Beston, na sitadìna davśèṅ a Buffalo, in dua la càmbia nóm in Wendy Kroy. Chè la cgnós Mike Swale (Peter Berg), 'n agìnt 'd asicurasiòṅ, e la taca a 'ndàr-'g a lèt par ciulàr-'s-al in tut i sèns.
La Bridget la gh la cava, in na quàlc manéra, a cunvìns'r-al a masàr dū óm ch'i mitìv'n i còran a 'l sò mujér par spartìr-'s i bèsi dgl'asicurasiòṅ su la vita ch'i gh'ìvan cun cal védvi. Mike al n vrév minga far-al ma la Bridget la 'l ricàta parchè la sà ch'l à spuśâ 'n travestî ad nóm Trisha (Serena) e sōl dòp al matrimòni 'l à savû la véra. Pò la vōl anc ch'al faga fóra sò marè ch'al s éra mis a pascàr-la.
Culegamènt estéran
}}
L'armata delle tenebre
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Dà'm un pôc 'd sùcar, teśôr.|Tagline dal film}}
L'armata delle tenebre (L'armàda dal ténebri) l'è na cumèdia 'd scarésa americàna dal 1992 ad Sam Raimi, séguit di film La casa dal 1981 e La casa 2 dal 1987.
Culegamènt estéran
}}
1147
Al 1147 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
An 1290
I an 1290 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1290 infìn a 'l 1299 ciapê dèinter.
Bayliśàscaris pruciònis
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Bayliśàscaris pruciònis (nóm sientìfic “Baylisascaris procyonis”), cgnusû anc cuma “Vérum di Pruciòṅ”, 'l è 'n bêg nematôd parasìta di mamìfar e di uśèi ch'al fà part dla famìja di bêg “Ascàridi”. Al pōl vìv'r in nuànta o anc da piò spéci ad bèsti dumèstichi o salvàdghi anc s'al sò òspit definitìṿ 'l è 'l pruciòṅ dit anc “ursét lavadōr”. Anc 'l óm 'l al pōl ciapàr cuma òspit intermèdi e 'l è 'n quèl periculóś parchè i bêg i pōlan finìr in di òć o in dal sò sarvèl dand inìsi a 'n mâł ciamâ Larva migrans. In di tèmp mudér'n i pruciòṅ i èṅ drē a catàr pòst anc in Itàglia.
Cal bèsti lè i làsan lib'r i óṿ, ch'i pōlan scampàr par di an e i dvènt'n infèt dòp dū o quàtar stmani, c'n i pét parchè al Bayliśascàris adûlt al viṿ in dal sò budèli. Al fémni dal parasìta i pōlar rivàr a far-an da sènt-mila a duśènt-mila a 'l dè. Quànd i gh finìs'n in bóca, parchè i èṅ stramnâ par tèra, al cicclo al cuntìnua incóra parchè i óṿ i s vèran in dal stómag e i sàltan fóra 'l larvi. Se invéci 'l è 'n òspit intermèdi ch'al manda śò i óṿ, al bêg al n è minga bòṅ ad dvintàr grand e ad far di fiōi ma quànd al riva in dal budèli al śbuśìs 'l òrgan e al s mét a giràr lìbar p'r al còrp vlénd rivàr a 'l sarvèl in dua al larvi i s pōlan anc saràr dènt'r a na cisti. Di àtri vòlti i s férman sót-pèla, in di tesû. Soquànt sórag i èṅ bòṅ ad ciapàr al mâł andànd in gir in di pòst in dua 'l à cagâ 'l pruciòṅ, cuma i camp ad furmintòṅ, dònca al perìcul par 'l óm 'l è incóra più élt anc parchè 'l parasìta 'l càmbia 'l sò cumpurtamènt faghénd-al dvintàr insiminî e 'n bcòṅ fàcil p'r al pruciòṅ che quànd 'l al magna al déśda anc al cisti.
Òṅ di prim siensiâ ch'l à capî ch'al mâł al psiva tacàr-'s anc a 'l óm 'l è stâ Paul C. Beaver in dal 1969 studiànd i sór'g infèt anc se pò al prim caś véra segnalâ a sarév rivâ sōl quìnd'ś an dòp. In tut al manéri 'l è difìcil bcar-as cal mâł chè, in dal 1980 i èṅ stâ difàti trédas qvéi ch'i aṅ ciapâ la “Larva migrans” ma quànd a sucéd a s mōr (i 'l aṅ fat in sinc, dònca dagnóra 'l 40%) o sinò a s armàgn uféś in dla tèsta par tuta la vita. S'invéci al bêg al finìs in di òć al taca a magnàr-al da dèntar faghénd di dan a la rètina c'n al risć ad rénd'r òrub. Par masàr-'l a s pōl druàr al làśer.
A ès'r a risć i èṅ i putèṅ specialmènt parchè i śōgan par tèra e i s mét'n al maṅ in bóca. Dal madśìni a gh 'n è pôchi ma 'l prubléma 'l è ch'i funsiónan bèṅ in dal budèli e minga quànd al parasìta 'l è drē a giràr da n'atra banda. Anc al fat ch'al larvi i rìv'n in dal sarvèl in tri dè a n dà minga dal tèmp abàsta.
Batśàr al mâł al n è briśa 'n quèl fàcil parchè a n gh'è minga incóra un tèst sierulògic cumersàł. Par tut chi mutìṿ chè a gh'è 'l perìcul ch'al Bayliśàscaris pruciònis al pòsa èsar druâ p'r al terurìśum parchè i óṿ i èṅ fàcil da métar via in un nùmar grand, i cóstan pôc e i scàmpan dimóndi.
Àtar prugèt
}}
Federica Sciarelli
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Federica Sciarelli (Róma, 9 'd Utóbar dal 1958) l'è na giurnalìsta, scritōra e cundutōra televiśìva itagliàna.
Biugrafìa
Nada da di genitōr napulitàṅ, sò pàdar 'l éra avucàt dal Stat, da śōvna la vins na bórsa da studi par tacàr na caréra da giurnalìsta rivànd secónda a 'n cuncōrs in du i curìv'n in déś-mìla. La s fà i òs a 'l TG3 ad Sandro Curzi, pò la pasa a la cundusiòṅ dal prugràma Primo Piano. Da 'l 2004 la preśènta Chi l'ha visto? su Rai 3, prugràma in du l'à fat luś su 'l caś dl’Elisa Claps e l'à dâ par prima la nutìsia dla mòrt dla Sarah Scazzi.
Nòti
}}
185 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 185, mo invéci 'l an 185 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 185 (seintutantasìnc, centottantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 184 (seintutantaquàter) e 'l vin prìma dal 186 (seintutantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrit CLXXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintutantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
105
Al 105 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
17 ed disèmber
Al  l'è al 351śum dè dal calendàri gregoriàn (352śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 14 dè a la fin dl'an.
53 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 53, mo invéci 'l an 53 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 53 (sinquantatrī, cinquantatré in itagliàṅ, quinquaginta tres in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 52 (sinquantadū) e ch'a vin prìma dal 54 (sinquantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al sinquantatriéśim post.
Al nùmer 53 in dla Chìmica
Al 53 'l è al nùmer atómic dal iòdi (I).
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 53 al vōl dìr "al vèć" (’o viecchio in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen il vecchio in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
1148
Al 1148 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
921 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 921, mo invéci 'l an 921, 't ê da 'ndèr chè) Al 921 (novseintveintùn, novecentoventuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 920 (novseintvèint) e 'l vin prìma dal 922 (novseintveintedū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintveintunéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 921 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 3 col 307: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
.crown
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2015.
Śōg (ativitê)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al śōg 'l è cal pasatèimp ch'al servìs per divertìr-es, garegèr, sperimentèr e crèser el capacitê 'd chi 'l gh'à vója ed stèr-egh.
Noti e referèinsi
}}
498 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 498, mo invéci 'l an 498, 't ê da 'ndèr chè) Al 498 (quaterseintnovantòt, quattrocentonovantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 497 (quaterseintnovantasèt) e 'l vin prìma dal 499 (quaterseintnovantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXCVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al quaterseintnovantotéśim post.
.aeg
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2015.
1877 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1877, mo invéci 'l an 1877, 't ê da 'ndèr chè) Al 1877 (mileotseintestantasèt, milleottocentosettantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1876 (mileotseintestantasē) e 'l vin prìma dal 1878 (mileotseintestantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintestantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Bóta
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Na bóta l'è 'n colp ciapê còunt'r a 'n quèl o anc tirê adòs a 'n quelchdùn, c'ma cun di marùc, cun na sćiàfa o di chels. Dòp 'd avér ciapê na bóta a prèv anca gnìr un nisòun o na frida.
Manéri 'd dir
e
Noti e referèinsi
}}
1090 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1090, mo invéci 'l an 1090, 't ê da 'ndèr chè) Al 1090 (milenovànta, millenovanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1089 (mileutantanōv) e 'l vin prìma dal 1091 (milenovantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MXC. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milenovantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
The Road to Guantanamo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na stòria dramàtica sucèsa dabòṅ, cuntàda da i sò prutagunìsta.|Tagline dal film}}
The Road to Guantanamo (La strada par Guantànamo) 'l è 'n ducumentàri 'd guèra britànic dal 2006 'd Mat Whitecross e ad Michael Winterbottom, regìsti premiâ cun 'l “Ōrs 'd Argìnt” a 'l 56śum Fèstival ad Berlîṅ.
'L à fat sù un migliòṅ e mèś ad dòlar in tut al mónd.
Sunt
Ruhal Ahmed (Farhad Harun), Asif Iqbal (Arfan Usman), Monir (Waqar Siddiqui) e Shafiq Rasul (Riz Ahmed) i èṅ tri amìg ad Tipton, darènt a Birmingham, cun di urìgini pakistàni e bengaléśi. In dal Setémbar dal 2001 i decìdan 'd andàr in Pàkistan parchè la famìja 'd Asif la gh'à catâ la mujēr. Rivâ a Karachi, i decìdan 'd andàr a far na scapàda in Afganìstan. A sém in d'l Utóbar dal 2001 pròpria quànd al trupi americàni i s càtan là par la guèra cónt'r al regìm talibàṅ e Osama bin Laden.
I pàs'n i méś ma i tri i cuntìnuan a dir ch'i n gh'èntran gnint c'n i talibàṅ. Sōl dimóndi tèmp dòp a salta fóra la véra, ch'i èṅ inusènt dabòṅ.
128 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 128, mo invéci 'l an 128 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 128 (seintveintòt, centoventotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 127 (seintveintsèt) e 'l vin prìma dal 129 (seintveintnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintveintotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
104
Al 104 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Martin Short
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Martin Hayter Short (Hamilton, 26 ad Mars dal 1950) 'l è 'n atōr, scritōr, ardupiadōr e prudutōr canadéś.
Bad Pinocchio
{{Metacaixa
{{CITAZIONE|Al mâł al riva c'n i fii tacâ.|Tagline dal film}}
Bad Pinocchio (Pnòć catìṿ) 'l è 'n thriller americàṅ dal 1996 scrit e dirèt par Kevin Tenney, vgnû fóra diretamènt p'r al marcâ d'l home video.
Sunt
La Jennifer Garrick (Rosalind Allen) l'è l'avucàta 'd Vincent Gotto (Lewis Van Bergen), un criminàł acuśâ 'd avēr masâ di baghét. Al sò culéga Barry (Ron Canada) al gh diś che 'l óm 'l iva saplî, insém a 'l sò putèṅ, un putòć ad Pnòć. La Jennifer, ch'l'è sicûra ch'al sò cliènt al sia inusènt, la pòrta a cà al bambulót sprand ad catàr acsè na quàlc próa ch'la psis jutàr-la a impedìr che Gotto al véggna giustisiâ. La sò putìna Zoe (Brittany Alyse Smith), vdénd la mariunéta, la créd ch'la sia 'n regàl p'r al sò cumpleàn e la s la tîṅ lē ligànd-as dimóndi a cal śugàtul lè.
Soquànt dè dòp al muróś dla Jennifer, David Kaminsky (Todd Allen), al vîṅ butâ śò p'r al scali mént'r al badàva a la Zoe. La putìna la vîṅ purtàda da 'n psichiàtra, al dutōr Edwards (Aaron Lustig), ch'al la véd dascórar cun Pnòć su chi dar la cólpa ad cal fat là. Cla nòt lè Pnòć al cunvîns la putìna a lasàr-al lìbar, ch'al n farà gnint ad mâł, mo invéci al và a cupàr David, pò l'è la vòlta dla baby sitter Sophia (Candace McKenzie).
Culegamènt estéran
}}
27 ed disèmber
Al  l'è al 361śum dè dal calendàri gregoriàn (362śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 4 dè a la fin dl'an.
To the Wonder
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Da 'l regìsta ad „The Tree of Life“.|Tagline dal film}}
To the Wonder (Vèrs la maravìja) 'l è 'n drama rumàntic dal 2012 scrit e dirèt par Terrence Malick.
Al film, girâ a Parì e in Oklahoma e preśentâ a 'l 69śum Fèstival ad Venèsia, 'l à fat sù dū migliòṅ e sèt ad dòlar.
Sunt
Dòp i prim mumènt bèi, in du Neil al fà da pàdar par la ragasōla, al rapòrt al dvénta tévad e la Marina la cata cunfòrt in un prēt in criśi cun la fēd, pàdar Quintana (Javier Bardem). La Tatiana la s cata mâł lè e la n è briśa bòna 'd far-as di amìg. Scadû al sò vist, la Marina la decìd ad turnàr in Frància.
In séguit Neil al tórn' insém a la Jane (Rachel McAdams), na dóna spuśàda ch'al cgnós da quànd i éran pìcui e ch'adès l'è drē a pèrd'r al sò ranch par cólpa di dèbit ad śōg ad sò marè, ma sōl par pôc parchè la Marina, ch'la n cata briśa lavōr, la decìd ad turnàr da lò dòp che sò fiōla l'è andàda a star da sò pàdar.
Culegamènt estéran
}}
William Katt
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
William Theodore Katt (Los Angeles, 16 ad Farvàr dal 1951) 'l è 'n atōr americàṅ.
Culegamènt estéran
}}
1149
Al 1149 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
La frode
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Sès, putēr e bèsi i èṅ al sò àlibi mijór.|Tagline dal film}}
La frode (’L imbròj) 'l è 'n thriller dramàtic dal 2012 ad Nicholas Jarecki ch'al 'l à anc scrit. La part dal prutagunìsta, andàda a Richard Gere ch'l è stâ candidâ a i Golden Globe par cal rōl chè, a 'l inìsi l'éra stada śibìda a Al Pacino che però al s è tirâ indrē.
La pelìcula, giràda tuta a New York, l'à fat sù da piò ad sinquànt'òṅ migliòṅ ad dòlar.
Sunt
Robert Miller (Richard Gere) 'l è 'n óm 'd afâr americàṅ pîṅ ad bèsi. Al gh'à na mujér ciamàda Ellen (Susan Sarandon) ch'la gh tîṅ dimóndi a far dla beneficénsa e dū fiōi śōvan, la Brooke (Brit Marling), ch'la lavóra sèg, e c'l imbranâ ad Peter (Austin Lysy). In mèś a tut i sò impégn però Robert al cata anc al tèmp ad véd'r-as cun la sò amànta francéśa, la Julie Côte (Laetitia Casta), ch'la fà di quàdar.
Par cólpa 'd 'n afâr andâ mâł in Rùsia, Robert al finìs in dla mèrda e 'l decìd ad vénd'r incòsa a James Mayfield (Graydon Carter) prima ch'a sia tròp tard. Par quaciàr i sò dèbit al dmanda di bèsi in prèst trucànd anc i cònt. Na sira, méntar l'è fóra in màchina cun la Julie, al gh'à 'n cōlp ad són e 'l fà 'n incidènt in du a mōr la sò amànta. Par n andàr minga in a risć ad pasàr di guàj cun la véndida dla sò sucietà, Robert al scapa via, méntar la màchina la ciàpa fōg, dmandànd a 'n ragàs ad culōr fiōl 'd un sò vèć dipendènt ch'l iva jutâ prima ch'al murìs, Jimmy Grant (Nate Parker), ad vgnir-'l a tōr e 'd scarusàr-'l a cà.
Al cumisàri Michael Bryer (Tim Roth) al capìs incòsa ma 'l n gh'à minga dal próvi da druàr cónt'r ad lò. La pulisìa la próa alóra a incastràr al ragàs par far-ag vudàr al sac.
Culegamènt estéran
}}
Domenico Mezzadri
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}} {{Vèsc catòlic }}
Biugrafia
Nasìd a San Ròc in dal 1867 all'è stä urdinä prét dal 1889 e all'è stä cunsacrä vèsc ad'la diocesi ad Chioggia in dal 1920.
103
Al 103 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Domenico Mezzadri
Biugrafia
All'ha fä dù vìsiti pasturäi, in dal 1922 e in dal 1930.
All'è mort in dal 1936 e l'è stä saplì in d'la catedräla ad Chioggia.
Al Casèli e a Sant'Angiul, indùa all'è stä cüràt al prensìpi dal sécul XX, i g'hann dedicä 'na piäsa e 'na via.
Ligamm ad föra
}}
.play
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2015.
Asùnta éd Guido Reni
{{Metacaixa
Luminarōl
{{Metacaixa
Flash Gordon
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
{{Album }}
Flash Gordon 'l è 'n disc soundtrack, realiśê dal grùp 'd mùśica rock ingléś di Queen p'r al film ed fantasièinsa Flash Gordon. Tùti 'l cansòun 'dl àlbum fora 'd i dū pês Flash e The Hero, egl' în strumèintèli. 'L àlbum al rivèva nùmer 10 in dla calsìfica ingléśa e nùmer 42 in di Stêt Unî.
Furmasiòun
}}
Luminarōl
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Asùnta éd Guido Reni
La só stòria
A partir dal méll e quaterzeint a Spilambert a gh’è stè la Confraternita ed Santa Maria di Anzél, un grópp ed sozi chi feven dla caritè e specialmeint i tgniven adré a un uspdel pr’i puvràtt. Atach a l’uspdel i gh’iven na capèla fin quand, ind al 1637, i tirénn só ‘na cesa (ed Santa Maria degli Angioli), ch’l’è quàlla che as pol vàdder incàrra adesa. Par l’alter magior dla cesa is fénn fer un queder ed Santa Maria Asunta dal pitór bulgnes Guido Reni (1575-1642), che a finirla agh mité un poch ed tèimp, mo a la lónga agh la cavé e al la cunsgné ind al 1642, poch prémma ed murir.