cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La confessione della signora Doyle
Sunt
Dòp déś an, un dè a tórna in paéś la surèla 'd Joe, la Marta (Barbara Stanwyck), ch'l'éra andàda via c'n un pulìtig bèla spuśâ par far la bèla vita ma adès ch'l è finî incòsa l'à decìś ad turnàr in dla cà 'd famìja. Sò fradèl al la tōś dèntar malvluntéra a 'l cuntràri dla sò muróśa ch'invéci l'è più gustóśa sèg.
Joe al decìd ad preśentàr Jerry a sò surèla e i dū i tàc'n a 'ndàr fóra insém par pò spuśàr-as anc se la dóna la gh cònta ch'la n è minga una da matrimòni. La còpia la gh'à prèst na putìna ma la Marta la n è briśa cuntènta dla vita ch'la fà, ad star a cà a far i fat par 'n óm bòṅ 'd cōr ma ch'al n sà 'd gnint a dir dabòṅ.
Quànd un dè a tórna in paéś Fred (Robert Ryan), un sò vèć amànt divursiâ ch'ad mistēr al fà véd'r i film a 'l cìnema e che fra 'l àtar 'l è amìg da sèmp'r ad sò marè, la decìd ad scapàr via sèg.
Culegamènt estéran
}}
209
Al 209 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Mestruasiòuṅ
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguêrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia) El mestruasiòuṅ (mestruazioni, mestruo in itagliàṅ), ciamèdi anc marchēś, gl'ìn la gnuda fóra 'd sanghev da 'l ùter ed cal dòni e gl'ìn quìli ch'i finìsen tùt al cambiamèint mensìl edla só pansa se chilē la nn'è mìa armèśa ingrevdèda. Al sanghev pers al n'è èter che 'l desfaldèr-es, cmandê dai ormòun, edl endométri edl ùter, che ogni soquànt 27/28 dè al s arcànbia se 'l n'è mìa servî p'r al crèser ed 'n embriòun. El mestruasiòuṅ i gh'i àn tùti el dòni in dla só etê fèrtil, fóra ch'i 'n gh'àpien un quèlc distùreb c'ma 'd tròpa magrèsa o na quèlc patulugìa.
Quand la ragasóla la dvèinta ragàsa, vers i só dòdes o trèd'ś an, la taca a 'vér-egh el mestruasiòuṅ, e quistichè i la cumpagnaràn in dla só vita 'd dòna per tùt al tèimp ch'la nn'armagnarà mìa in stêt e infintànt ch'la nn'andrà in menopàvśa vers i só 50 o 54 an.
Ligàm a fóra
}}
.citadel
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
.apartments
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Spray a 'l pavrunsèṅ
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
C'l agìnt chìmic chè 'l è bòṅ ad dar dimóndi fastìdi a i òć, dand dulōr a 'l sò balòti faghénd-i anc lagarmàr, bruśōr a la pèl (in fiṅ a n'óra), cauśànd urbìśum par soquànt tèmp (da quìndas a trénta minùt) a la parsòna culpìda e anc tós e fadìga a tiràr fiâ (da tri a quìndas minùt) o anc la mòrt, specialmènt in di sugèt aśmàtig. Al Los Angeles Times in dal 1995 al nutàva ssant'òṅ caś ad mòrt ligâ a 'l uś dal gas OC.
Par far pasàr al dulōr più in présia a gh'è da far di lavàǵ in dl'àrea espòsta druànd dl'àqua frésca o dal sulusiòṅ fiśiulògichi.
Mis dènt'r a dal bumbuléti spray cichi che tut al dóni i pōlan tgnir sèg in dla burséta, 'l è druâ in di uperasiòṅ ad pulisìa, cuntròl dal manifestasiòṅ viulénti e diféśa persunàla cónt'r al bèsti o i delinquènt esénd ch'al vitmi dal sprusàdi i n gh védan piò e dònca a gh'è la manéra 'd scapàr via.
In Itàglia cal spray chè 'l è parmìs da 'l Maǵ dal 2011 quànd al minìstar d'l intéran Roberto Maroni 'l à firmâ 'l decrēt léǵ 103 ch'l à liberaliśâ la sò véndida in di negòsi, dònca tut i al pōlan cumpràr esénd abàsta ch'a s gh'àppia séd'ś an. In di ùlt'm an al spray a 'l pavrunsèṅ 'l è stâ druâ da 'l pùblic soquànti vòlti a di cuncèrt ad cantànt trapper cuma Sfera Ebbasta, Ghali e Gué Pequeno par far di schèrs o dal rubarìi.
Al gas OC al n inquìna minga 'l ambînt e al n è briśa 'n agìnt patògen.
Nòti
}}
Amanda Lear
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Amanda Tapp, cgnusùda méj cuma Amanda Lear (Hong Kong, 18 ad Nuvémbar dal 1939) l'è na cantànta, atōra, pitōra, scritōra, èx mudèla e cundutōra televiśìva francéśa.
Caréra
Dòp na caréra da mudèla a 'l inìsi di an Ssanta, a la mità di an Stanta la s fà cgnósar cuma cantànta faghénd vgnir fóra di pès ad sucès cuma Tomorrow, Follow Me, Queen of Chinatown e The Sphinx e vindénd quìndas migliòṅ 'd àlbum in tut al mónd e dagnóra 'l dópi fra i sìngui.
In séguit la taca a preśentàr soquànt prugràma in dal televiśiòn 'd Európa dasfrutànd anc al fat 'd èsar bòna 'd dascórar bèṅ in ingléś, francéś, itagliàṅ, tedésc e spagnōl. In Itàglia a l'arcurdém par Stryx (1978), Premiatissima (1982-1983), W le donne (1984-1986), Ars Amanda (1989), Il brutto anatroccolo (1998-2000), Cocktail d'amore (2002-2003) e La grande notte del lunedì sera (2002-2003). In dal 2004 l'à preśentâ la prima puntàda dal reality show La Talpa prima 'd lasàr al pòst a la Paola Perego.
Vita privàda
Dòp avēr abû na relasiòṅ ad séd'ś an c'n al pitōr spagnōl Salvador Dalí e pò n'atra cun David Bowie, in dal 1979 la s è spuśàda c'n al nòbil francéś Alain-Philippe Malagnac d'Argens de Villèle, armagnénd védva in dal 2000 quànd chi lò 'l è mòrt a quarànta-nóṿ in d'l inséndi dla sò vila in Pruvénsa.
In dal 2002 la s è misa c'n al mudèl piasintèṅ Manuel Casella, cgnusû in dal prugràma 'd Italia 1 Il brutto anatroccolo. Da 'l 2014 l'è ligàda a 'l atōr Anthony Hornez, ad trént'an più śōvan.
Culegamènt estéran
}}
1064 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1064 (milessàntaquàter, millesessantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1063 (milessàntatrī) e 'l vin prìma dal 1065 (milessàntasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MLXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milessàntaquàteréśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1064 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 532: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
.gdn
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Distùrub depresìṿ
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Distùrub depresìṿ, cgnusû anc cuma Depresiòṅ, 'l è 'n brut mâł ch'al culpìs al caràt'r e la tèsta dla gint e ch'al gh fà calàr la vója 'd tgnir adrē a i piaśēr dla vita insém a di àtar distùrub cuma 'l magòṅ, la lòrgna, vilimènt, stufìśia, vója 'd lasàr-'s andàr e 'd tgnir adrē a gnint, brut pinsēr e làgarmi. Al parsòni ch'i patìsan la depresiòṅ i n gh la càvan piò a tgnir bòta e a tiràr avànti ch'a s'a vgnis un “vèra e sèra” par lōr a sarév anc méj. Dal vòlti chi malâ chè i decìd'n anc ad tōr-as la vita par dar-'g un taj e dir abàsta.
Da spés i deprès i càtan cunfòrt in dla butìglia parchè i próan a 'ndgàr i daspiaśēr in dal bévar anc se pò 'l è pèś.
A i deprès a s dà dal madśìni cuma 'l Prozac par tiràr-i sù o sinò i s fànan dal terapìi psichiàtrichi. Na vòlta a s druàva anc 'l elettroshock o la lubumutiśasiòṅ mént'r un quàlc ajùt mudèr'n a pōl èsar dâ da la fototerapìa, butàr-ag dla luś in di òć a la matìna, o d' a n far-i minga durmìr a la nòt acsè al còrp 'l è bòṅ ad stramnàr in gir dla serutunìna.
Culegamènt estéran
}}
170 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 170, mo invéci 'l an 170 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 170 (seintestànta, centosettanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 169 (seintessantanōṿ) e 'l vin prìma dal 171 (seintestantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLXX. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintestantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.esurance
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
I Got You (I Feel Good)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
{{Album }}
{{CITAZIONE2|...I feel nice like sugar and spice ...so nice, so nice I got you...|...A stag bèin cuma sùcher e pèver ...acsè bèin, acsè bèin A gh'ò tè...|pcòun ed I Got You (I Feel Good), 1964|DIALETTO={{Carpś}}|LINGUA={{en}}}}
I Got You (I Feel Good) (A Gh'ò Tè (A Stag Bèin)) 'l è na cansòun dal cantànt americàṅ James Brown, ch'a gniva fóra in dal 1964 cuma singol, e pò più terdi in dal '66 anc in dl album col stès nòm.
L'è ùna dal só cansòun più cgnusùdi in tùt al mond.
Colegamèint estèren
}}
Scene da un matrimonio
{{Metacaixa
.cbn
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Scene da un matrimonio
{{Film }}
Scene da un matrimonio (Séni da 'n matrimòni) l'è na série televiśìva dramàtica śvedéśa dal 1973 scrita e dirèta p'r Ingmar Bergman, vinsidōra 'd un Golden Globe e ad soquànt àtar prèmi cuma 'n Dàvid ad Dunatèl par la Liv Ullmann. I siē epiśòdi uriginàri i èṅ pò stâ mis insém e scurtâ par far-an sù 'n film lung 167 minùt.
Râfia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Scene da un matrimonio
Al telefìlm 'l è stâ girâ a Stucólma e a Fårö fra 'l Luj e 'l Utóbar dal 1972.
Râfia
La râfia l' è na fibra vegetèla mìa fina, druèda in dla produsiòun 'd cordi, 'd sèst ed pedàni e 'd soquànti bórsi in dal pòst ed la juta. La râfia la s chèva da na varietè 'd palmi 'd l' Africa trupichèla dal gèner Raphia, e in di ùltem tèimp la vin tratèda e anca tinta, dvintènd acsè lìsa, alśéra e reśistèinta, adàta anca a èser lavurèda a 'l uncinèt in dû a s pól cunfesionèr dal bórsi, di capē, di tapē u dal tuaièti, di sòtabicér u di èt'r acesóri per la cà.
Scene da un matrimonio
Sunt
Johan (Erland Josephson) 'l è 'n insgnànt universitàri 'd quarànta-dū an. 'L è spuśâ da déś an cun la Marianne (Liv Ullmann) ch'la gh 'n à trénta-sinc e ch'la lavóra p'r un studi legàl. Insém i gh'aṅ dū putìni pìculi ma i n vànan piò 'd acòrd cuma na vòlta, anc a lèt al ròbi i n vànan minga tant bèṅ. Lò al diś 'd ès'r un pôc eguìsta méntar lē, ch'l'à patî anc 'n abòrt, la n créd minga tant in d'l amōr par chi àtar.
Râfia
Na fibra 'd râfia la pól èser lunga fin a 'n mèt'r e mèś, cun na sutilèsa iregulèra e mai uguèla. Al dè 'd incō l' indùstria la prepèra anca di ruchèt arvujè 'd râfia sintètica, ch' la gh' à 'n aspèt uguèl, mo invéci la lunghèsa cuntìnua e la regularitè 'dal spesōr.
Scene da un matrimonio
Sunt
Johan al cunfèsa a sò mujēr ch'al gh'à intensiòṅ 'd andàr via parchè al s è inamurâ dna sò studènta, la Paula, un quèl ch'i saìvan bèla tut a part lē. 'L óm al partìs ma siē méś dòp al tórna a cà esénd ch'al s è stufâ dla śōvna. Al carti dal divòrsi però i vàn'n avànti listés anc se i dū i càtan l'ucasiòṅ ad far sès insém.
Gli occhi della notte (film 1967)
{{Metacaixa
Scene da un matrimonio
Culegamènt estéran
}}
Gli occhi della notte (film 1967)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Mo cuśa vōl'n-i lōr da chi lē?|Tagline dal film}}
Gli occhi della notte (Gl'òć dla nòt) 'l è 'n thriller dal 1967 ad Terence Young trat da 'n sucès teatràl ad Broadway ad Frederick Knott. Al film 'l à muciâ sù darsèt migliòṅ e mèś ad dòlar dòp ès'r-an custâ sōl tri.
Par cla pelìcula chè la prutagunìsta, l'Audrey Hepburn, l'è stada numinàda a i prèmi Òscar dal 1968.
Sunt
Na dóna ciamàda Lisa (Samantha Jones) la tōś 'n aparéć da Mòntreal par New York purtànd-as sèg na bàmbula imbutìda 'd dròga. Rivàda a 'l aeropòrt JF Kennedy la la cunségna a 'n futógrafar, Sam Hendrix (Efrem Zimbalist Jr.), par métar-la via faghénd a mènt ch'a gh'è 'n óm ch'al la tîṅ 'd òć. Sam al viṿ cun sò mujér, la Susy (Audrey Hepburn), na dóna che dòp avér patî 'n incidènt in màchina l'è dvintàda òrba. Quànd la Lisa la 'l ciàma par la bàmbula, 'l óm al n è più bòṅ ad catàr-la.
Soquànt dè dòp dū malandrèṅ, Mike Talman (Richard Crenna) e Carlino (Jack Weston), i rìv'n a cà di Hendrix cardénd ch'la sia qvél dla Lisa. Harry Roat Jr. (Alan Arkin), 'l óm dl'aeropòrt, al riva anc lò da cla banda e al i cunvìns a jutàr-'l a pascàr la bàmbula adès che la Lisa l'è stada impicàda. Faghénd-as pasàr par di agìnt ad pulisìa i tri i s insfìls'n in cà in du la pòvra Susy la gh'à da difénd'r-as da par lē.
Culegamènt estéran
}}
Il cattivo tenente
{{Metacaixa
Giuànn XXIII
Papa Giuànn XXIII, chel se ciamava Angelo Giuseppe Roncalli (Sota'l mùnt 25 nuembrì 1881, 3 gěin 1963), l'è stà ul 260° papa della cesa cattolica. =VITA= L'è nazù a Sota'l mùnt i so gent ieren cuntaden, l'era ul quart de tredes bagai. Se puderès de che sempru stà atacà alla fede, grazie al so ziu Zaverio, vest che i so gent ieren puveret, l'è sta lù a pagà con i so danè ul seminarì per nà a studià. Nel 1904, quan lu l'ghera ventitri an l'è stà urdinà pret, alura l'è na a fa la prima messa nella cesa del so paès, la cesa Di San Giuann Battista. •Nel 1925 l'è stà numinà Visidatùr Apustolech in Bulgaria da Papa Pio XI. I'scé l'è diventà anca Vescuf e i ghè stà affidà tëc i titul della sede titular de Areopoli.
•Nel 1935, l'è stà numinà Delegà Apustolech in Turchia e Grecia. Vest che chel periudo che della vita del Roncalli l'era visen alla ll guera mundiàl, el'gà cercà de dagh una mano a tec chei ebrei che ieren drea a scapà dagli Stati Uniti, gia'mò occupà dai nazisti.
Il cattivo tenente
{{Film }}
Giuànn XXIII
• Nel 1944, da Papa Pio XII, l'è sta numinà Nunzio Apustolech a Parigi.
1848 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1848, mo invéci 'l an 1848, 't ê da 'ndèr chè) Al 1848 (mileotseintquarantòt, milleottocentoquarantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1847 (mileotseintquarantasèt) e 'l vin prìma dal 1849 (mileotseintquarantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCXLVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintquarantotéśim post.
Giuànn XXIII
• Ul 12 de Ginèr 1953, l'è stà ciamà al sëil de San Marco mel Patriarca De Venezia.
1848 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Giuànn XXIII
•Ul 26 de Dicembri del 1958, l'è nà a truvà i carcerà al Regina Coeli de Ruma, per cercà de dach una speranza a tëc quei che ieren le per diversi mutivi.
• Nel 1962 Papa Guànn el'ga decidù de fà un cuncili vaticano ll, per cercà de mudernà la cesa. Infatti ul 4 de Otubri del 1962, le nà a fà ul pelegren ad Assisi e Loreto. L'è famus un discurso del papa de chestu cuncili, el se ciama "Descurso della Luna", ( In italuano:Disvorso della Luna), che'l ga dì una frase che l'è restada nel chörde tëc quei chi'eren le ad ascultà, ovvero: (In Italiano ) "TORNANDO A CASA TROVERETE I VAMBINI, DATE UNA CAREZZA AI VOSTRI BAMBINI E DITE QUESTA È LA CAREZZA DEL PAPA." Però nel Setembrì del 1962, Roncalli l'è venü a savè che l'ghera adoss un timur allu stomech. L'è peggiurà più'sè l'ultem de del mes de Macc, quans che l'e venïuda la peritonite, ul dutur infatti el'ga dì i'scè al Mons. Loris Capovilla: "adess el'va da do o tri dè. Infatti l'è mort ul 3 de Gëin del 1963 a 81 an suta a un frac de gent che la pregava per lù. Ul funeral le'stà ul 6 de Gëin del 1963. Inveci l'è sta canunizà ul 27 April del 2014.
Il cattivo tenente
{{CITAZIONE|Śugadōr 'd aśàrd, làdar, drugâ pódag, sasèṅ, pulisiòt.|Tagline dal film}}
Râfia
Culegamèint estèren
}}
Il cattivo tenente
Il cattivo tenente (Al tenènt catìṿ) 'l è 'n film dramàtic dal 1992 'd Abel Ferrara, scrit da lò insém a la mudèla e atōra Zoë Lund. Custâ un migliòṅ ad dòlar, a i butghèṅ al i à ardupiâ.
La pelìcula l'è stada preśentàda a 'l 45śum Fèstival ad Cannes, in dla sesiòṅ Un Certain Regard.
Sunt
Un tenènt dla pulisìa amricàna (Harvey Keitel), curót e c'n al visi dal śōg, al viṿ sōl par scumétar, drugàr-'s e bévar. Quànd na sōra śōvna (Frankie Thorn) la vîṅ viulentàda in na céśa da dū magnasùchi, lò al ciàpa al caś in maṅ ma pò al gh armàṅ quànd al sènt che la dóna la i à pardunâ.
Culegamènt estéran
}}
Ernesto Calindri
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Ernesto Calindri (Certaldo, al 5 ed fervêr 1909 - Milàṅ, 9 ed śùgn 1999) 'l è stê 'n atōr ed teàter, ed cìnema, e 'd televiśiòun itagliàṅ dal Novsèint.
Biografìa
Calìndri al nasìva in na famìja 'd atōr e acsè, la sò perfèta disiòun l'al fèva partìr dimòndi prèsti in dal recitèr, in teàter e pò a léśer dal perti 'd cumédi ala Ràdio. Brêv e distìnt cum 'l era, al vin présti tolt anc per recitèr in soquànt film dal cìnema, in soquànti pert da cumprimàri. In dal 1939 al spóśa l'atóra Roberta Mari, catèda in dal stès ambìnt ed lavōr. Col partìr dla televiśiòun, Calindri al rècita anc in soquànti cumédi e sienegê, p'r an'dìr ed soquànt areclàm per la China Martini e p'r al Cynar dal Carosello, indû lò al se vdìva a séder da mêś a 'l trafic dla strèda, a bèv'r al bicirèin, gnanc indevîś dal logorio della vita moderna, a dìr dla stanchèsa ch'a 't bùta adôs al viver 'd incō.
Colegamèint estèren
}}
Jim Florentine
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
James Florentine, cgnusû méj cuma Jim Florentine (New York, 18 'd Agóst dal 1964), 'l è 'n còmig, preśentadōr, avōr e atōr americàṅ.
In dla sò caréra 'l à scrit un lìbar da 'l tìtul Everybody is Awful (Except You!) ch'al gh 'l à cavàda a finìr a 'l nùm'r òṅ in dla clasìfica 'd Book Soup e 'l à preśentâ da 'l 2008 a 'l 2015 'l prugràma 'd VH1 Classic “That Metal Show” dedicâ a 'l heavy metal.
Àtar prugèt
}}
207
Al 207 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
.amfam
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
Le ragazze pon pon
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I faràṅ incòsa par la squàdra lōr!!!|Tagline dal film}}
Le ragazze pon pon (Al ragàsi pon pon) l'è na cumèdia eròtica americàna dal 1974 ad Jack Hill ch'al l'à anc scrita insém a David Kidd.
Sunt
Par scrìvar 'n artìcul su 'l giurnàł dal culéǵ dl'università ad Méśa (Califòrgna) su cuma 'l dóni i èṅ umigliàdi a far al ragàsi pon pon, la suciòluga da la banda dal fémni Kate Corey (Jo Johnston), 'd acòrd c'n al sò murós Ron (Ian Sander), la decìd 'd insfilsàr-'s in dal grup dal cheerleaders dla squàdra 'd futból americàṅ dla sità p'r andàr-'g a fónd.
La s śònta acsè a 'l grup dal ragàsi pon pon ch'i gh'aṅ invéci tut àtar prubléma. La Mary Ann (Colleen Camp) la fà da tut par tgnir stric al sò muróś femnàr Buck (Ron Hajek), śugadōr ad punta dla squàdra. La vìrgin Andrea (Rainbeaux Smith) la n gh la cava minga a ciulàr c'n al sò ragàs Ross (Ric Carrott) ch'al sa stufa 'd spetàr e al la mòla méntar la Lisa (Rosanne Katon) la gh'à na relasiòṅ cun 'l insgnànt ad statìstica, al prufesōr Frank Thorpe (Jason Sommers), che però 'l è bèla spuśâ.
Culegamènt estéran
}}
Ipotesi di reato
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Quànd la strada dal sucès l'incróśa qvéla dla vindéta.|Tagline dal film}}
Ipotesi di reato (Ipòteśi 'd reàt) 'l è 'n thriller dramàtic dal 2002 ad Roger Michell.
Al film 'l à muciâ sù nuànta-sinc migliòṅ ad dòlar esénd-an custâ quarànta-sinc.
Sunt
Gavin Banek (Ben Affleck) 'l è 'n śōv'n avucàt ad sucès ad New York spuśa cun la Cynthia (Amanda Peet), fiōla dal cap dal studi in du 'l lavóra, Stephen Delano (Sydney Pollack). Doyle Gibson (Samuel L. Jackson) al fà 'l asicuradōr e 'l è 'n pàdar cun dū fiōi ch'al s è separâ da sò mujér parchè 'l è 'n imbariagòs. Adès però al s è mis a rigàr drit e insém a 'n sò amìg (William Hurt) al và regularmènt a 'n sèntar ch'al juta la gint cuma lò a dar-'g un taj c'n al bévar. Par tgnir sèg i sò fiōi, e par pruàr a giustàr incòsa cun sò mujér, 'l à cumprâ, faghénd un mutṿo, 'n apartamènt pìcul da mét'r a pòst ma al gh'à prima da cavàr-'g-la a far-as dar 'l afidamènt cundivìś da 'l tribunàl.
Gavin al gh'à da catàr al sò carti in dal gir ad vint-quàt'r óri, par furtùna ch'a gh vîṅ in mènt 'd avér druâ la cartlìna par far la firma su 'l aségn dònca 'l è fàcil ch'al prucùri al gh li àppia Doyle. Difàti l'è pròpria acsè ma 'l asicuradōr al n gh'à minga intensiòṅ ad dar-'g-li indrē parchè lò al gh'à ruinâ la vita. Su cunsìli dna sò culéga un tèmp sò amànta, la Michelle (Toni Collette), 'l avucàt al dmanda ajùt a 'n tisi ch'ad mistēr al cunvìs c'n al catìvi la gint a far qvél ch'i gh dìś'n i sò cliènt.
Par risòlv'r al pastìs Walter Arnell (Richard Jenkins), sòci anc lò dal studi, al strólga na sulusiòṅ: stampàr ad nóṿ al prucùri druànd pò la firma dal cliènt tòlta via da 'l sò testamènt biulògic.
Culegamènt estéran
}}
Acantaméba
{{Metacaixa
L’Acantaméba l'è n'améba a vita libra dla famìja di “Hartmannellidae”. La s cata in di àqui dólsi o anc in dla pólvra. Al cèluli, ad fórma uvàla o a triàngul quànd i s mōvan, i èṅ pìculi esénd ad sòlit fra i 15 e i 35 µm. La sumìlia dimóndi a la Balamuthia mandrillaris e cuma lē la s sèra dènt'r a na cisti quànd al cundisiòṅ d'l ambînt in du la s cata i n èṅ briśa favurévuli. Al cìcclo invéci l'arcòrda qvél dla Neglèria fowleri a part al fat che l’Acantaméba la n gh'à mia un stadi flagelâ e ch'la n supòrta minga gl'àqui caldi.
L’Acantaméba castellanii la gh'à 'n rōl dimóndi impurtànt par la tèra parchè magnànd di batēr, di funś e di àtar protozoo l'è bòna ad far di enśìma ch'i èṅ ùtii a 'l cìcclo micròbic.
Ad suo l’Acantaméba la magna vluntéra di batēr par scampàr ma s'la s cata in dal còrp umàṅ, in dua la gh riva ad travèrs dal fridi o da 'l naś, la dvènta 'n parasìta ch'al ciàpa a 'l vōl l'ucaśiòṅ. In d'l óm la pōl difàti far vgnir dū brut mâi: in dal sarvèl l'Encefalìte Granulomatóśa Amèbica ch'la masa dagnóra sèmpar (da piò dal 95% di caś), specialmènt in di sugèt ch'i gh'aṅ al diféśi imunitàri basi, e n'infesiòṅ a la còrnea ch'la pōl rénd'r òrub, facilmènt in dal parsòni ch'i pòrt'n al lénti a cuntàt lavàdi cun dl'àqua e minga c'n i sò prudót specìfic.
Àtar prugèt
}}
Maréma
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Tutti mi dicon Maremma, Maremma, ma a me mi pare una Maremma amara, l'uccello che ci va perde la penna, io c'ho perduto una persona cara, sia maledetta Maremma Maremma, sia maledetta Maremma e chi l'ama. Sempre mi piange il cor quando ci vai perché ho timore che non torni mai.|Tut i m dìśan Maréma, Maréma, ma a mè a m pâr na Maréma amàra, 'l uśèl ch'a gh và al pèrd la péna, mè a gh'ò pardû na parsòna cara, ch'a sia maladìda Maréma Maréma, ch'a sia maladìda Maréma e chi gh vōl bèṅ. A m piànś sèmp'r al cōr quànd ta gh và parchè a gh'ò paùra ch'ta n tóran mai.|Maremma amara|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
La Maréma (Maremma in Itagliàn) l'è na regiòṅ geugràfica ch'la s cata in dal còsti dla Tuscàna (pruìnsi 'd Piśa, Livóran e Grusēt) e in dal Lasi (pruìnsi 'd Vitérub e 'd Róma).
I tuscàṅ i tìran da spés dal Madóni numinànd la Maréma (Maremma maiala).
Culegamènt estéran
}}
.yodobashi
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Il pianeta errante
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Il pianeta errante (Al pianēd nòmad), cgnusû anc cuma Missione pianeta errante, 'l è 'n film fantàstic dal 1966 'd Antonio Margheriti che però al s firma cuma Anthony Dawson, pseudònim americaniśâ druâ anc da gl'atōr più impurtànt Giacomo Rossi Stuart (Jack Stuart), Ombretta Colli (Amber Collins), Goffredo Unger (Freddy Unger) e Pietro Martellanza (Peter Martell).
A s trata dal tèrs film dla quadrilugìa „Gamma Uno“, prudóta p'r al marcâ televiśìṿ americàṅ.
Sunt
Al generàł Norton (Enzo Fiermonte) dal “Cmand Spasiàł dal Demucrasìi Unìdi” 'l è dimóndi in pinsēr par qvél ch'l è drē sucédar su la Tèra: taramòt, stravènt e inundasiòṅ cuma a n s 'n è mai vist. P'r andàr-'g in fónd al decìd ad tōr 'n astrunâṿ insém a sò fiōla Janet (Halina Zalewska) par rivàr a la baś spasiàla Gama Òṅ, esénd ch'i diśàst'r in dal mónd i èṅ cauśâ da 'n pianēd nòmad, rós e bujènt ch'al s ingrandìs sèmpar da piò tirànd dèntar tut gl'asteròid ch'l incróśa, ch'l è drē a davśinàr-'s a 'l sistéma sulàr intéran durànt al sò giràr p'r al spasi.
In cal mént'r al cmandànt dla baś, Rod Jackson (Giacomo Rossi Stuart), 'l è in misiòṅ insém a la tenènta Terry Sanchez (Ombretta Colli), a 'l capitàṅ Frank Perkinson (Goffredo Unger) e a 'l capitàṅ Emil Dubrowski (Pietro Martellanza) par bumbardàr al pianēd cun dal bómbi 'd anti-matèria prima ch'a sia tròp tard.
Culegamènt estéran
}}
An 1720
I an 1720 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1720 infìn a 'l 1729 ciapê dèinter.
Il figlio di Chucky
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La famìja dal terōr l'è drē a crésar.|Tagline dal film}}
Il figlio di Chucky (Al fiōl ad Chucky) 'l è 'n film ad scarésa e da rìdar dal 2004 ad Don Mancini ch'al 'l à anc scrit. 'L è 'l quìnt film dla sèrie dla Bàmbula ch'la cópa dòp La bambola assassina 4: La sposa di Chucky dal 1998.
Custàda dódas migliòṅ ad dòlar, la pelìcula la 'n à purtâ a cà dagnóra vint-sinc.
Sunt
Quànd al bambulòt ad Glen al vîṅ a savēr ch'a Hollywood i èṅ drē a giràr un film su i sò genitōr, Chucky e la Tiffany, al gh và subìt e al i déśda c'n un rît vudù dand-'g incóra la vita. La Tiffany però l'è persuàśa che sò fiōl al sia na fémna, la Glenda, anc parchè al n gh'à gnit ad sóta méntar Chucky 'l è sicûr dal cuntràri e par lò l'è sōl na questiòṅ ch'al gh'à incóra da śvilupàr-as. Glen 'l è 'n pisòṅ patintâ parchè quànd al ciàpa di spaj o al gh'à paùra al s pisa adòs. Chucky al vōl far-al dvintàr 'n óm e al gh inségna a cupàr.
Da 'l cant suo la Tiffany la vōl incarnàr-'s in dal còrp dl'atōra Jennifer Tilly (Jennifer Tilly) par dvintàr na star méntar Chucky a 'l inìsi al pénsa 'd druàr al còrp ad Redman (Redman) ma pò al càmbia idéa pinsànd ch'in fiṅ di cònt par lò 'l è méj armàgnar na bàmbula. I dū i tàc'n a quistiunàr-as e la Tiffany la decìd ad masàr sò marè cun 'l ajùt ad Glen.
Culegamènt estéran
}}
886 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 886, mo invéci 'l an 886, 't ê da 'ndèr chè) 'L 886 (otseintutantasē, ottocentottantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 885 (otseintutantasìnc) e 'l vin prìma edl 887 (otseintutantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintutantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Pruvèinsa ed Mòdna
La Pruvèinsa ed Mòdna l'è 'na pruvèinsa dl'Emélia-Rumàgna ed circa 700 méla cristiàn.
La cunfèina a nord cun la Lumbardìa (Pruvèinsa ed Mantua), a est cun la Pruvèinsa ed Frèra e la Pruvèinsa ed Bulägna, a sud cun la Tuschèna (Pruvèinsa ed Lócca e Pruvèinsa ed Pistója), a ovest cun la Pruvèinsa ed Rèz.
Geografia
La pruvèinsa l'è divìsa in trî pèrti da nord a sód: piàn, culèina e muntàgna. I fiómm pió impurtànti dla pruvèinza i én la Sëccia ed il Panèr ch'i vàn tótt e dô in dal Po.
Cumùn prinsipèli
<div style="font-size:90%; border:0px; padding:0px; margin-left:1em; margin-right:0px;margin-bottom:0px; text-align:center">
.booking
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
206
Al 206 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
.school
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Bibliotechêr
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al bibliotechêr (biblotecario in itagliàṅ) 'l è cla persòuna che per mistēr al gh'à da curèr 'l órdin di lìber in na bibliutéca, śibìr-i a quī ch'i gh'i dmànden, vèder ch'i n'sparìsen dai scafē, tgnìr-i da cât bèin, in dl interèsi dla strutùra ch'la gh'à dê 'l incàreg e dla comunitê dintórna. Più ch'la bibliutéca la srà granda e più che 'l bibliotechêr al gh'arà da èser specialiśê e 'spêrt.
Colegamèint estèren
}}
Mugljäga
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Pramsân}}
La Mugljäga l'é al frutt 'd l'òmònima pianta'd la sòrta Prunus armeniaca c'la fa pärta dal stès gènòr di pèrsèc, dil brugnì e dil srési.
Órigin e difusión
La mugljäga l'é óriginèria'd la pärta séténtrionäla'd la Cina ai cónfén con la Rûsia. Pù ed cincóv-mila an fa la s'é difusa in t'l'Asia santrèla e pò in Armènia (c'la ga dè al nòmm).
I roman i l'an pò portäda in Itâlja intórna al 70 primà'd Crist, ma la difusion in tut al Meditérâni l'é dovûda aj arabi, di fâti la paròla itâljana par ćiamèr la mugljäga, osìa albicocca, la se smija bombén a la paròla araba al-barqūq. I róman i la ćiamevòn præcox in latén, paróla c'la se smija a còla ch'incò la s'drova par ćiamär in italjan una sòrta ed pèrsèch: la percoca.
Déscrisiòn
L'é una piânta c'la pól rivär anca a dòdòz o trèdòz mètor d'altèsà al stèt salvadégh. Quanda coltiväda, éd sòlit, la véna parò tgnûda sòtà i tri mètòr e méz al mâsim, par isór pù coméd a catär su i frutt.
I fiór i én compaign –o par lo meno simil bombén– a cui'd la brugnà,'d la srésa e su par sò a tutì il pianti dal gènòr Prunus.
Al frutt l'é una drupa con'na pélà c'la pèra'd vélût, una pólpa tgnisà e una marólà dûra con déntor un'amàndóla c'la fa da sménsa. Il mugljäghi i vénón maduri par Mağ, Zugnn o Luij.
Variétè
A gh'é un muć éd variétè'd mugljäga e socuanti i préséntén auto-sterilitè, osìa mi'a sempór i lighén i fioór s'i én da loór, par tant a ghé da tgnirni cónt quanda a s'ni vól piantér ätor che vunà.
Clima nesésèri a la coltivasión
Le'na pianta c'la ténà bombén al fräd parò la fiorisà prést e par tant a n'conèn'na miga coltivärla in chil zòni indò a zéla anca in t'i méz primaverîl.
}}
.goldpoint
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
606 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 606, mo invéci 'l an 606, 't ê da 'ndèr chè) Al 606 (seseintsē, seicentosei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 605 (seseintsìnc) e 'l vin prìma dal 607 (seseintsèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintseéśim post.
L'esperimento del dottor K.
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|S'l'is guardâ la scarésa che sò marè 'l éra dvintâ... l'arév sigâ p'r al rèst dla sò vita!|Tagline dal film}}
L'esperimento del dottor K. (’L esperimènt dal dutōr K.) 'l è 'n film fantàstic e ad scarésa dal 1958 ad Kurt Neumann, trat da 'l racònt „La mósca“ dal 1957 ad George Langelaan.
La pelìcula l'à dâ pò vita a dū séguit, La vendetta del dottor K. dal 1959 e La maledizione della mosca dal 1965, e a 'n arfacimènt in dal 1986 da 'l tìtul La mosca ad David Cronenberg.
Culem
{{Metacaixa
L'esperimento del dottor K.
Cl'òpra chè l'à muciâ sù tri migliòṅ ad dòlar dòp ès'r-an custàda quatarsènt-mila a 'l incìrca.
Culem
{{dialort | dial=Carpśàn}}
L'esperimento del dottor K.
Sunt
L’Hélène Delambre (Patricia Owens) la cunfèsa dimóndi squasàda a sò cugnâ François (Vincent Price) e a 'l ispetōr Charas (Herbert Marshall) 'd avēr péna masâ sò marè, al siensiâ André (David Hedison), schisànd-ag la tèsta e 'n bras druànd na prèsa idràulica. La dóna la cònta na stòria ch'a s fà fadìga a créd'r-ag.
Culem
Al culem (culmo in italiàn) 'l è 'l fust dal piànti graminàsi. Al s divìd in dal du pert di nōd e di internōd. La pert di nōd l'è quèla d' indū i spròchen fóra el fói, mèinter che la pert dai internōd l'è quèśi sèimper chèva o anca spugnóśa e la porta dla distànsa da cl èter nōd.
L'esperimento del dottor K.
Sunt
André Delambre 'l iva finî da pôc un tele-traspurtadōr, na màchina bòna ad dasfàr la matèria in dal spasi e 'd trasferìr-la incóra misa insém da n'atra banda. Dòp avēr sperimentâ ch'la funsiunàva cun di ugèt, 'l óm 'l iva decìś ad pruvàr-la su 'd lò. Quànd 'l éra andâ dènt'r a 'l machinàri al n iva però minga fat a mènt che na mósca la s éra insfilsàda sèg. 'L esperimènt al s éra trasfurmâ acsè in na tragèdia esénd che 'l óm al s éra materialiśâ in dla gabìna cun na tèsta e 'n bras 'd insèt.
Culem
Al culem madūr al dvèinta la pàja, fundamentèla in tant procès edla cōrt.
L'esperimento del dottor K.
Culegamènt estéran
}}
Culem
Ligàm a fōra
}}
1270 (nùmer)
{{Metacaixa
695 (nùmer)
{{Metacaixa
1270 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1270, mo invéci 'l an 1270, 't ê da 'ndèr chè) Al 1270 (milduśeintestànta, milleduecentosettanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1269 (milduśeintessantanōv) e 'l vin prìma dal 1271 (milduśeintestantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCLXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milduśeintestantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
695 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 695, mo invéci 'l an 695, 't ê da 'ndèr chè) Al 695 (seseintnovantasìnc, seicentonovantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 694 (seseintnovantaquàter) e 'l vin prìma dal 696 (seseintnovantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXCV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintnovantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1 ed nuvèmber
Al  l'è al 305śum dè dal calendàri gregoriàn (306śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 60 dè a la fin dl'an.
Jeff Bennett
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Jeffrey Glenn Bennett (Houston, 2 'd Utóbar dal 1962), cgnusû méj cuma Jeff Bennett, 'l è 'n ardupiadōr americàṅ.
In dla sò caréra 'l à dâ la vóś a di persunàǵ di cartòṅ animâ dla Walt Disney cuma Il re leone, Il ritorno di Jafar, Aladdin e il re dei ladri, La bella e la bestia - Un magico Natale, Il mondo incantato di Belle, Pocahontas II - Viaggio nel nuovo mondo, Lilli e il vagabondo 2 - Il cucciolo ribelle, Cenerentola II - Quando i sogni diventano realtà, Tarzan & Jane, La carica dei 101 II - Macchia, un eroe a Londra, Il libro della giungla 2, Stitch! The Movie, Il re leone 3 - Hakuna Matata, Mulan II e La sirenetta - Quando tutto ebbe inizio.
'L à dupiâ anc soquànt persunàǵ di Looney Tunes cuma Yosemite Sam e 'l gal Foghorn Leghorn ma 'l è arcurdâ specialmènt p'r avér dâ la vóś a Johnny Bravo.
Àtar prugèt
}}
Da morire
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
La natura ambigua dell'amore
{{Metacaixa
Da morire
{{CITAZIONE|L'arév fat da tut par dvintàr na qualcdùna.|Tagline dal film}}
La natura ambigua dell'amore
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Da morire
Da morire (Da murìr) l'è na cumèdia négra americàna dal 1995 ad Gus Van Sant ch'l'è stàda preśentàda fóra cuncōrs a 'l 48śum Fèstival ad Cannes. In un cammeo a la fiṅ a s véd anc al regìsta David Cronenberg in dla part 'd un killer mafióś.
La natura ambigua dell'amore
{{Film }}
Da morire
Al film 'l à praticamènt parśâ i cònt parchè 'l à muciâ sù vint-i-òṅ migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca, òṅ da piò di cóst.
La natura ambigua dell'amore
{{CITAZIONE|Bèṅvgnû in d'l amōr di an Nuànta.|Tagline dal film}}
Da morire
Sunt
La Suzanne Stone (Nicole Kidman) l'è na bèla biónda ch'la viṿ in na sitadìna ad pruìnsa dal New Hampshire. La gh'à sōl un quèl in dla tèsta, sfundàr in dal mónd dla televiśiòṅ. La fà védar subìt ad che pasta l'è fata miténd i còran a sò marè Larry Maretto (Matt Dillon), spuśâ p'r i bèsi dal sò risturànt, durànt al viàś ad nòsi andànd a lèt c'n un prudutōr televiśìṿ. La gh'à acsè la manéra ad lèś'r al previśiòṅ dal tèmp in un prugràma ch'a traśmét via câṿ ma lē la vōl andàr incóra più in élt.
La natura ambigua dell'amore
La natura ambigua dell'amore (La natùra inganadōra d'l amōr) 'l è 'n thriller dramàtic canadéś dal 1993 ad Denys Arcand trat da la pièce teatràla Avàns umàṅ minga identificâ ad Brad Fraser ch'l à vins al prèmi par 'l adatamènt a 'l cìnema a i Genie Awards d'l an dòp.
Sunt
David (Thomas Gibson) 'l è 'n bisèx canadéś ch'al divìd 'l apartamènt cun la sò èx muróśa ch'la fà la crìtica di lìbar, la Candy (Ruth Marshall). Na vòlta chi lò al fava 'l atōr in un telefìlm mént'r adès al scampa faghénd al camarēr. Al gh'à na stòria c'n al sò culéga Kane (Matthew Ferguson) ma 'd nòt al và a pascàr anc di àt'r óm cuma Sal (Aidan Devine). Anc a la Candy i gh vànan bèṅ masć e fémni e la pasa da la Jerri (Joanne Vannicola) a 'l squasamarléti Robert (Rick Roberts) ch'al sarvìs in un bar.
Da morire
Sunt
Sò marè al vrév métar sù famìja e che lē la pasìs più tèmp in cà ma la Suzanne la n in vōl mia savēr, tut àtar, la taca anc a pinsàr ad far-al fóra par paràr via tut gl'intrapèi vèrs al sucès. La dóna la s mét in tèsta ad far un ducumentàri su tri studènt dna scōla superióra, Jimmy Emmett (Joaquin Phoenix), un ragàs disturbâ, al delinquènt Russell Heines (Casey Affleck) e la Lydia Mertz (Alison Folland), una ch'la fà fadìga a tōr-as cum l'è. Al prugràma al s ciamarà “Teens Speak Out” (I śōv'n i vōd'n al sac).
La natura ambigua dell'amore
Sunt
In sità a gh'è 'n sasèṅ seriàł ch'al fà la culesiòṅ di buclèṅ dal sò vitmi, dal vòlti al tîṅ dacàt anc gl'uréci. Na nòt la śōvna scaja Benita (Mia Kirshner), sensitìva specialiśàda in sadumàś, la sènt in dl'ària un brut perìcul par David quànd chi lò al riva da lē insém a Bernie (Cameron Bancroft) p'r un quèl a tri.
Da morire
Sunt
Un dè, méntar Larry 'l è fóra, lē la fà la daśnumóśa cun Jimmy. Dòp avér fat sès sèg, la Suzanne la gh admànda ad cupàr sò marè méntar lē l'è in televiśiòṅ a dascórar dal tèmp ad dmaṅ o sinò lē la 'l mòla in quàt'r e quàt'r òt.
La natura ambigua dell'amore
Culegamènt estéran
}}
Da morire
Culegamènt estéran
}}
1849 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1849, mo invéci 'l an 1849, 't ê da 'ndèr chè) Al 1849 (mileotseintquarantanōv, milleottocentoquarantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1848 (mileotseintquarantòt) e 'l vin prìma dal 1850 (mileotseintsinquànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCXLIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintquarantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.football
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Peccato veniale (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Lì lò 'l éra tròp śōvan p'r avēr na mujēr... mo minga tròp śōvan par la mujēr 'd sò fradèl.|Tagline dal film}}
Peccato veniale (Pcâ da gnint) 'l è 'n film eròtic itagliàṅ dal 1974 ad Salvatore Samperi.
Al prutagunìsta masć dla pelìcula, Alessandro Momo, 'l è mòrt a darsèt an soquànti stmani dòp la surtìda dal film, faghénd 'n incidènt mént'r al druàva la mòta dl'Eleonora Giorgi sò amìga.
Sunt
Sandro Bellotto (Alessandro Momo), dit Sandrino in famìja, 'l è 'n ragàs ad darsèt an in vacànsa a 'l mâr in Tuscàna cun sò pàdar Giustino (Tino Carraro) e sò màdar Lilla (Lilla Brignone). Un dè a riva lè anc sò fradèl più grand Renzo (Orazio Orlando) insém a sò mujēr, spuśàda da pôc, la Laura (Laura Antonelli). I dū i èṅ dimóndi inamurâ e i s ciàm'n ad cuntìnuv cicìna e cicèṅ. Esénd che Renzo al gh'à da lauràr, al lasa la sò dóna in vacànsa da i sò genitōr, cun Sandro ch'al gh'à da tgnir-'g adrē e far-ag cumpagnìa.
In spiàgia al śōvan al gh dà la créma p'r al scutadùri, al gh dassùla 'l custùm par far-ag ciapàr méj al Sōl e al la pòrta a far di gir in barca. 'L è a 'l mâr a gh'è anc un bagnèṅ da la léngua lunga, Lino (Lino Toffolo), un culturìsta ch'a gh piàś far véd'r i sò mùscui a cal dóni (Massimo Vanni), al cònt Zagaria (Lino Banfi) insém a sò mujēr (Fiona Florence) e na napulitàna cun dla barba in dal grugn (Ria De Simone).
In vacànsa a gh'è anc la Rosy (Monica Guerritore), na śuvnòta milanéśa ch'a gh piàś Sandro mo chi lò al n gh fà minga a mènt parchè al s è inamurâ 'd sò cugnàda. Al ragàs ad nòt al và a scultàr ad nascòst in dla cambra dla Laura quànd chi lē la gusa cun sò fradèl, in di ucaśiòṅ in dua Renzo al cata 'l tèmp par na scapàda.
292 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Un disastro di ragazza
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Tut nuàt'r a in cgnusém una.|Tagline dal film}}
Un disastro di ragazza (Un diśàst'r ad ragàsa) l'è na cumèdia americàna dal 2015 ad Judd Apatow scrita par l’Amy Schumer ch'l'è anc la prutagunìsta dla pelìcula.
Al film, preśentâ a 'l South by Southwest Fèstival, 'l à fat sù da piò ad sènt-quarànta migliòṅ ad dòlar dòp ès'r-an custâ trénta-sinc.
Sunt
La Amy Townsend (Amy Schumer) l'è na ragàsa dimóndi alśēra e purcùsa ch'a gh piàś far sès sèmpar cun di óm difarènt ma minga però durmìr sèg, dòp al gusàdi la i para via. L'arà tòlt da cal galét ad sò pàdar Gordon (Colin Quinn) ch'adès 'l è finî a 'l ricòvar parchè sò surèla Kim (Brie Larson), ch'la gh'à d'avēr fiōl da sò marè Tom (Mike Birbiglia), la n s al cumpatìva piò a 'l cuntràri 'd lē ch'la gh'è incóra ligàda.
La Amy la fà la giurnalìsta laurànd par na rivìsta da óm insém a i sò culéga Bryson (Randall Park), Schultz (Jon Glaser), la Nikki (Vanessa Bayer) e 'l stagìsta Donald (Ezra Miller). Un dè cla strònsa dla sò diretōra Dianna (Tilda Swinton) la gh dà 'l incàr'g ad scrìvar 'n artìcul su 'l mèdag spurtìṿ Aaron Conners (Bill Hader), un dutōr ad Mèdag sénsa fruntéri ch'al lavóra anc par di campiòṅ dl'NBA cuma LeBron James (LeBron James) o Amar'e Stoudemire (Amar'e Stoudemire).
La Amy l'è custréta a star-ag anc se dimóndi malvluntéra parchè la n s cumpatìs pròpria briśa al sport e la gint ch'la gh tîṅ adrē. Mulàda da pôc da 'l sò muróś musculóś Steven (John Cena), ch'a n gh piaśìva minga 'l fat ch'la s fsis dar da tut, na sira dòp séna la Amy la decìd 'd andàr a cà dal dutōr par na ciulàda. Qvél ch'la n iva mia mis in cònt 'l è ch'l'è drē a inamuràr-as dabòṅ.
Culegamènt estéran
}}
607 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 607, mo invéci 'l an 607, 't ê da 'ndèr chè) Al 607 (seseintsèt, seicentosette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 606 (seseintsē) e 'l vin prìma dal 608 (seseintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintsetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
887 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 887, mo invéci 'l an 887, 't ê da 'ndèr chè) 'L 887 (otseintutantasèt, ottocentottantsette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 886 (otseintutantasē) e 'l vin prìma edl 888 (otseintutantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintutantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
205
Al 205 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
145 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 145, mo invéci 'l an 145 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 145 (seintquarantasìnc, centoquarantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 144 (seintquarantaquàter) e 'l vin prìma dal 146 (seintquarantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrit CXLV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintquarantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
An 1710
I an 1710 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1710 infìn a 'l 1719 ciapê dèinter.
488 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 488, mo invéci 'l an 488, 't ê da 'ndèr chè) Al 488 (quaterseintutantòt, quattrocentottantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 487 (quaterseintutantasèt) e 'l vin prìma dal 489 (quaterseintutantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDLXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al quaterseintutantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Qualcosa è cambiato
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Òcio a Melvin.|Tagline dal film}}
Qualcosa è cambiato (Quèl 'l è cambiâ) l'è na cumèdia dramàtica americàna dal 1997 ad James L. Brooks. I dū prutagunìsta dal film, Jack Nicholson e l'Helen Hunt, i aṅ vins al Prèmi Òscar cuma atōr prutagunìsta.
Custâ sinquànta migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à fat pò fat sù da piò ad tarśènt-quatórdas.
Sunt
Melvin Udall (Jack Nicholson) 'l è 'n scritōr ad rumànś ròśa ch'l à fat strada. Al viṿ a New York, al gh'à sèmp'r al mûś e 'n brut caràtar, 'l è 'n put sulitàri e malmustóś rasìsta ch'al dà sèmp'r adòs a i négar, a gl'ebrèj, a 'l vćini, a i caṅ e a i fnòć cuma 'l sò vśèṅ 'd cà Simon Bishop (Greg Kinnear) ch'al fà 'l pitōr e 'l gh'à 'n caṅ ciamâ Verdell.
La Carol Connelly (Helen Hunt) la fà la camaréra in dal bar in du Melvin al và a magnàr tut i dè purtànd-'s adrē di cuciàr, dal fursìni e di curtèi ad plàstica parchè al gh'à paùra a druàr qvéli 'd chi àtar. Un dè la ragàsa, ch'la gh'à 'n putèṅ pìcul da tiràr sù da par lē, la n và minga a lauràr parchè sò fiōl 'l è malâ e Melvin, ch'al gh'à biśógn ad lē parchè a gh sia una ch'la pòsa scultàr tut al cativèri ch'al diś, al decìd ad mandàr-'g al sò dutōr persunàł par guarìr al baghét.
In cal méntar Simon, ch'l è ardùt mâł p'r un prubléma fìśic e anc in buléta parchè al gh'à da pagàr-'s i mèdag, al finìs in depresiòṅ. Su cunsìli dal sò amìg galerìsta Frank Sachs (Cuba Gooding Jr.), 'l óm al partìs par Baltimòra p'r andàr a dmandàr di bèsi in prèst a i sò genitōr. I gh vànan sèg anc Melvin e la Carol e al viàś 'l è l'ucaśiòṅ par far-i davśinàr da piò e par far dvintàr più gustóś cal bruntlòṅ ad Melvin.
Culegamènt estéran
}}
Canicola
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Bèi dè, brut dè.|Tagline dal film}}
Canicola (Cald bujènt) 'l è 'n film dramàtic austrìac dal 2001 'd Ulrich Seidl. La pelìcula l'à vins al lèòṅ 'd Argìnt (Gran prèmi dla giurìa) a 'l Fèstival ad Venèsia dal 2001.
Sunt
La Klaudia (Franziska Weisz) l'è drē a balàr in discutéca quànd soquànt óm i s prìlan par tgnir-la 'd òć. Al sò muróś Mario (Rene Wanko) al s arlìa sèg e dòp na litgàda al la mòla in autostràda ma al dè dòp al fà sès sèg in màchina. Chi lē la gh'à da cumpatìr-as la sò gelusìa.
L’Anna (Maria Hofstätter) l'è na spurcaciòna ch'la dascór in di parchéǵ a la gint ch'la và a far dal còmpri in di supermarcâ faghénd dal dmandi sénsa sèns cuma «Gh 'l à't incóra al tò cas?» o faghénd la lista di déś mâi ch'i vènan più da spés.
Al sgnōr Hurby (Alfred Mrva) al fà al rapreśentànt ad sistéma 'd alàrm ma al ròbi i n gh vaṅ minga tant bèṅ. Al pasa al sò tèmp in màchina e a sunàr i campanèi. Al gh'à anc da tgnir a drē a di at ad vandalìśum a 'l màchini dal quartēr.
Walter (Erich Finsches), inśgnēr in pensiòṅ e véduv, al tîṅ adrē a 'l sò spéśi, a la pulisìa dla cà e a i stus di vśèṅ. Par festegiàr i sinquànt'an da 'l dè dal sò matrimòni e p'r arcurdàr la mujér, la vècia dóna ch'la gh fà di lavursèṅ in cà (Gerti Lehner) la s cava śò par lò, dòp ès'r-as misa adòs i pagn ad cl'atra, ma 'l pèś par 'l óm a riva quànd al cata al sò caṅ mòrt velenâ.
Culegamènt estéran
}}
.fans
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Da zero a dieci
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L'ombra del dubbio (film 1943)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un sćiòp ad dinamìte davànti a i vòst'r òć!|Tagline dal film}}
L'ombra del dubbio (L'òra dal dubi) 'l è 'n thriller psiculògic dal 1943 'd Alfred Hitchcock sarnî in dal 1991 da la National Film Registry dla bibliutéca dal cungrès di Stat Unî p'r èsar tgnû dacàt.