cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Macaròn col pèttan
Storria
La tradizion la conta che al 27 ad luj dal 1742 al castel ad La Mirandla al fu asedià incora, in stal gir di piemuntes ad Carl Manuel III ad Savoia. Dop aver dàt na paga e smarì i spagnol con l'aiut dal general austriach Cont Otto Ferdinand von Traun, al re ad Sardéggna al-s mis a tavla in dl'usteria dal castel par mangner quel, ma la razdora l'iva finì tut al provisti. Ma alla fin, la razdora agh la cavò ad catar soquanta farinna e di òv, e anch un pulàstar: par presentar mei al povar piatt, l'astrulicò ad prilar i quadrett ad sfòja su un pèttan cag' vanzava. E acsè i furan inventà i macaròn col pèttan.
Da quand al tler al san usa piò, i pettàn da maccaròn i-enan fatt aposta dai artigian; altriment as pol druvar anch al tulèr ciamà "rigagnòc".
Par dimondi temp, la produzion di macaròn col pettan l'è stada fatt sol dal razdori, parché l'era minga pusibbil realizar la particular rigadura trasversala con al torc' industrial. In di ann 1960 al mirandules Mario Ferrari (mej gnusù con al nom ad "Cannèlla"), fiol ad neguziant ad na gastronomia in piaza a La Mirandla, al l'è gnù inamènt ad brevetar un machinari automatic par la produzion industrial di macaròn petnà. Grazi a l'invenzion ad Ferrari, incò i macaròn col pettàn i-son vendù i tutt i negozzi e gnusù in tutt al mond.
Macaron col pettan dla val mirandules
In dla zona ad la val dal mirandules a ghe l'us ad prilar la sfoja par la longa (e non diagunalment), acsè c'al macaròn al par più zilindric.
In dal marz dal 2017 i "maccheroni al pettine delle Valli mirandolesi" i-anan ottenù da la Camra ad Cumerc' ad Modna la certificazion ad prudott tipic' a dla Mirandla.
Cundiment
Al cundiment tipic di macaròn col pettan l'è al ragù, cott con la giunta ad carna ad selvaginna (levra, cunen o anch nadar), inmardà ben con dal furmai grâna gratà, e naturalment al s-cumpagna tutt con un bon bicer ad lambrusc.
Event
A la Piev ad Zent a ghe dal 1989 la sagra dal macaron col pettan a l'inizzi dl'istà.
Dal 2013 in dal territori ad La Mirandla a ghè al "Palio del pettine", indua soquanti squadre ad razdori dal frazioni dal mirandules (Zivdal, al Gavell, Murtsol, San Zacum, San Martèn da Bass e Quarentul) a si sfidan ad colp ad canèlla e pèttan par preparar i macaròn più bon.
Culegamènt estéran
}}
.sca
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
43 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 43, mo invéci 'l an 43 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 43 (quarantatrī, quarantatré in itagliàṅ, quadraginta tres in latèin) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 42 (quarantadū) e 'l vin prìma dal 44 (quarantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt XLIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al quarantatriéśim post.
Al nùmer 43 in dla Chìmica
Al 43 'l è al nùm'r atómic dal tecnèsi (Tc).
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 43 al vōl dìr "'na petègla fóra in dal tras" ('onna pèreta fore o'balcone in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen una donna pettegola al balcone in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
4 d'avrìl
Al  l'è al 94° dè dal calendàri gregoriàn (95° in di an bisestìl); agh vólen incòra ètri 271 dè a la fin dl'an.
Vallelunga Pratameno
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Vallelunga Pratameno 'l è 'n cumùn edla provèinsa ed Caltanissetta in dla Sicìglia. Al gh'à {{formatnum:3429}} abitànt (secònd 'l ISTAT 2017).
Colegamèint estèren
}}
Il maniaco
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Il maniaco (Al manìac) 'l è 'n thriller dal 1963 ad Michael Carreras.
Sunt
Jeff Farrell (Kerwin Mathews), 'l è 'n pitōr americàṅ in vacànsa in Frància insém a la sò muróśa, la Grace (Justine Lord). Dòp ès'r-as litgâ sèg la dóna la partìs da par lē in màchina par Nisa méntar lò 'l armàgn in dla campàgna dla Camàrga in dal mutèl dl’Eve Beynat (Nadia Gray), na dóna ch'l à pardû 'l marè Georges (Donald Houston) finî in manicòmi dòp ch'l iva masâ, bruśànd-al viṿ c'n un saldadōr, al viulentadōr ad sò fiōla Annette (Liliane Brousse).
Dòp avér fat al dōls cun l’Annette, Jeff al pasa pò a la madrìgna e, 'd acòrd cun sò marè, al strulga 'n piàṅ par libràr Georges che, in cambi dal sò ajùt, al gh lasarà l’Eve, tant fra i dū 'l è tut finî anc se l’Annette la n la tōś minga tant bèṅ. La fuga la gh'à sucès e Jeff al scaròsa Georges a Marsìglia in du al gh'à da ciapàr na nâṿ.
Al dè dòp 'l ispetōr Etienne (George Pastell) al và a far dal dmandi a l’Eve parchè sò marè 'l è sparî acsè cuma 'n infarmēr dal manicòmi. Andànd a far la spésa, Jeff al cata 'l sò cadàv'r in dal baùl dla màchina, pò qualchidòṅ al gh manda dū bómbuli 'd acetilèṅ, al gas ch'a s dróa par saldàr i metài. 'L è ciàr ch'l è òpra 'd Georges, giusà s'l è partî dabòṅ o s'al vōl sōl vindicàr-as di dū amànt.
Culegamènt estéran
}}
338
Al 338 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Una casa alla fine del mondo (film)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Una casa alla fine del mondo (Na cà a la fiṅ dal mónd) 'l è 'n film dramàtic americàṅ e canadéś dal 2004 ad Michael Mayer trat da 'l rumànś umònim ad Michael Cunningham. 'L è stâ preśentâ a 'l 61śum Fèstival ad Venèsia.
In dla culòna sunóra dal film i càtan di pès dla Patti Smith (Because the Night), ad Leonard Cohen (Suzanne), ad Bob Dylan (Just Like a Woman), ad Paul Simon (Me & Julio Down by the Schoolyard), di Yazoo (Only You) e àt'r incóra.
Girâ c'n un budget ad siē migliòṅ e mèś ad dòlar, al film al 'n à pò fat sù sōl òṅ e mèś.
Sunt
Bobby Morrow (Erik Smith), un baghét ad nóṿ an ad Cleveland, al s liga dimóndi a 'l sò amìg Jonathan Glover (Harris Allan) e a sò màdar Alice (Sissy Spacek), specialmènt dòp avēr pardû la sò famìja. Quànd però l'è óra 'd andàr in culéǵ par purtàr avànti i sò studi, al stradi di dū i s divìdan.
I tri i decìdan pò ad cumpàr-as na cà luntàṅ da tut e 'd vìv'r insém in fiṅ tant che la Clare la sarnìs 'd andàr a star da sò màdar c'n al putèṅ.
Culegamènt estéran
}}
Tär
Al Tär l'è 'n fiumm dl'Italia setentrionälâ lông 126 km, c'al sgorgâ int l'Apenén ligùr e scórâ pr'al pù int'la Provénsa d' Pärma int l' Emilia Romägnâ.
Al sò basén idrografîc l'è d' 2026 km² e al comprendâ d'î afluent cme î torént Sèn, Récc e Stirôn. Al Tär e al Sén nasôn sôra al mont Pèna (1735 m), fra î provênsî d' Genova e Pärma. A's buta dòpâ al pasàg svèn a centör cme Borög Tär o Fornöv d' Tär, int'al Po cme afluent d'la riva dêstra e a's trôva int'ì svinanzî d' Gramignas.
La valâ dal Tär l'era na volta un pasag' important atravers j Apenèn. L'era infati pärcorsa dala via Francigena, ch'la condusäva diretamênt a Róma i pelegrên e viasadôr dal nord-Europa.
'Na pêrtâ dal côrs dal Tär, 20 km compres tra Fornôv d' Tär e Pont da Tär, sôra la via Emilia s'vèn a Pärma, atraversa la zóna protéta dal Pärch fluviäle dal Tär, fondé in t'al 1988. Côsta zona a's trôva ai pé d'i Apenén, in dòva al lêt dal fiumm se slärga e l'è pinn di isolót d' sabìa ed giära. Côsta l'è 'na fasja c's estenda subit dópa la confluensa col Sên, in tal côn äd deieziôn dal fiumm, in dóva a's g'ha 'na gran varieté botanicâ e ornitologicâ. Dòpa la via Emilia al Tär s'l insinua in t'la Pianura Padana cò i sò meandör.
Al fiumm l'ha dé al nómm al Taro, vecc dipartiment francês.
Égg’
Al fiómm Égg', in dialatt trintén ciamè Adis, (Ita. Adige; ladin Adiç; tud. Etsch) al såurz atais al Pâs d'la Rêsia (tud. Reschenpass) int'la Alta Val Venosta (Hochvinschgau) in Elt-Égg’ e al s câza int'al Mèr Adriâtich vsén a Ciòsa. Par lungazza - 409 km e sblîsga - l'è al secånd fiómm d'Itâglia dåpp al Po.
Al pâsa äl zitè ed Trénto, Verånna, Legnègh e al lanbéss al zitè ed Meràn, Bulzàn e Ruveraid.
In tott al so basén d'l âcua l'è ed 12.100 km² (e l'è al têrz pió grand dåpp quall dal Po e dal Têvar): ed sti qué i én 7.200 d'l Elt-Égg’ (Tiròl ed såtta), indóvv ch'al fiómm al córr par 140 km (pió ed 1/3 ed tott al só tragétt).
I só afluént prinzipèl i én:
670 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 670, mo invéci 'l an 670, 't ê da 'ndèr chè) Al 670 (seseintestànta, seicentosettanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 669 (seseintessantanōv) e 'l vin prìma dal 671 (seseintestantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCLXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintestantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Propośisiòun (lògica)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla lògica e in dla matemàtica, la propośisiòun (proposizione in itagliàṅ), l'è na frêś, na sentàinsa, ch'a s pōl dìr ch'l'è véra o minga, secònda un critéri obietîv", a dìr minga sogetîv.
Eśèimpi:
Dal propośisiòun, abrevièdi, i s pólen mèt'r insèm tra 'd lōr, cun di conetîv lògic, e rivèr pò a di ragiunamèint più complês:
Noti e referèinsi
}}
Nude si muore
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un culéǵ ad ragàsi, un sasèṅ sénsa pità.|Tagline dal film}}
Nude... si muore (Nûdi... a s mōr) 'l è 'n film śal dal 1968 'd Antonio Margheriti che però al s firma cuma Anthony Dawson. 'L è cgnusû anc cun al tìtul ad Sette vergini per il diavolo (Shoolgirl killer o Naked you die a 'l èstar) e 'l gh'iva da èsar girâ par Mario Bava che però 'l éra drē a far Diabolik e alóra a n s 'n è fat gnint.
La canta Nightmare (Arbgàt), scrita par Savina e cantàda par la Rose Brenner, la fà part dla culòna sunóra dal film.
Sunt
In dla scóla i gh'èṅ a 'l mumènt sōl sèt baghéti parchè chi àtri i èṅ in vacànsa. Rivâ là, al baùl al vîṅ mis in cantìna. Una dal studénti, la Betty Ann (Caterina Trentini), ch'l'éra andàda a far un gir là, la vîṅ strusàda e purtàda via. In dla scóla i la péscan dapartùt ma i n la càtan minga. La Jill (Sally Smith) l'è persuàśa ch'a sia stâ al giardinēr a cupàr-la. Al mistri i órdna a 'l śóvni ad star saràdi in dal cambri da lèt cla sira lè ma la Lucille (Eleonora Brown) la n ubidìs minga parchè la gh'à 'n apuntamènt cun Richard. La và a far un gir fóra e, in dla cà di insèt dal prufesōr Andre (Aldo De Carellis), la cata al cadàvar dla sò cumpàgna. Quànd la gh pòrta Richard però al sò còrp al n s véd piò. Pîna ad paùra, la Lucille la vōl scapàr via da 'd lè e Barrett al gh cunsìlia 'd andàr subìt a far la valìś. Chi lē la s fà la dócia mént'r al giardinēr al la tîṅ 'd òć da 'n àrbul lè 'd fóra. Anc la Cynthia (Malisa Longo) la và a lavàr-as e la vîṅ cupàda. La Lucille la créd ch'i vlìsan masàr lē.
Culegamènt estéran
}}
Ligûria
La Ligûria, l'é na regiån dl'Èlta Itâglia granda 5.410 km², cun 1.609.013 d abitànt (2003), cun capitèl Żêna. La cunféṅna ed matéṅna cun la Tuschèna e l'Emégglia-Rumâgna, pió só col Piemånt, ed sîra cun la Fränza e pió żå col Mèr Lîgur.
Al nómm al vén da l'antîga popolaziån dî liguri.
Capitèl däl pruvénzi
Äl capitèl däl pruvénzi dla Ligûria én: (da sîra a matéṅna):
Esperànt
Al esperànt, o esperanto, l é na längua artifizièla dscåurs in mâgara pajîṡ dal månnd. Stra'l längv artifizièli, al esperànt l é qualla ed mażåur suzès par la sô fâzil gramâtica.
L é stè inventè stra'l 1872 e al 1887 da Aldvîg Zamenhof, un oculéssta żudî pulâc.
1586 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1586 (milesincseintutàntasē, millecinquecentoottantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1585 (milesincseintutàntasìnc) e 'l vin prìma dal 1587 (milesincseintutàntasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDLXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintutàntasēéśim post.
Èter progèt
}}
578 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 578, mo invéci 'l an 578, 't ê da 'ndèr chè) Al 578 (sincseintestantòt, cinquecentosettantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 577 (sincseintestantasèt) e 'l vin prìma dal 579 (sincseintestantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DLXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintestantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
857 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 857, mo invéci 'l an 857, 't ê da 'ndèr chè) 'L 857 (otseintsinquantasèt, ottocentocinquantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 856 (otseintsinquantasē) e 'l vin prìma edl 858 (otseintsinquantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintsinquantasetéśim post.
Proprietê matemàtichi
'L 857 'l è 'l 148śim edla sèri di nùmer prim, gnend dop edl 853 e prìma edl 859: ... 809, 811, 821, 823, 827, 829, 839, 853, 857, 859, 863, 877, 881, 883 ...
Colegamèint estèren
}}
1230
Al 1230 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Santa Maria (RS)
Storia
La sitä l'è stä custüìda in dal 1797.
L'Üniversitä Federäla (UFSM) l'è vüna dle scòle pübliche ad tütt al Brasil, e la g'ha 15.000 stüdëint.
Santa Maria l'è anca cugnusìda tame Sitä d'la Cultüra: gh'è al famùs Teàtar Treze de Maio e la Vila Belga.
.caravan
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
337
Al 337 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Śmē (urnamèint)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
I śmē gl'în dal sorti 'd ptòun mìa cuśî atâc a 'l vistî, mo invéci per só còunt, formê despès da dū plachèti 'd metâl tgnùdi strìchi da na cadnèina o anca 'n quèl 'd un pôc flesìbil da mêś. Al só còumpit 'l è quêl 'd tgnìr sulê i pulsèin 'd soquànti camìśi elegànti, sovertùt ed chi òm. Chi pulsèin chè i gh'àn in dal só du bandi pròpia du àśoli d'indû i du śmē i gh'àn da pasèr per tgnìr-i sòdi.
I śmē i àn tachê a gnìr druê in dl Otsèint, quand i pulsèin na quèlch vòlta tròp inamidê 'd soquànti camìśi i psìven èser sulê méj acsè piutôst che dala poca forsa 'd un ptòun nurmêl.
El du plachèti 'd fóra 'di śmē i vìnen tgnùdi in còunt per mèt'r-egh un pò 'd elegànsa e soquànti vòlti egl' în presióśi e anca dorèdi, o diferèint, a s pól catèr-'gh incîśi in sìma dagli inisièli 'd nòm o dal sìghli 'd un cleb 'd apartenèinsa.
Colegamèint estèren
}}
3 d'avrìl
Al  l'è al 93° dè dal calendàri gregoriàn (94° in di an bisestìl); agh vólen incòra ètri 272 dè a la fin dl'an.
Basitàglia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Basitàglia l'è 'l pès dl'Itàglia ch'al s cata a sud dal paéś e ch'la mét insém al regiòṅ dla Campàggna, dla Lucàgna, dla Pùglia, dla Calàbria, dla Sicìglia e, vlénd ślargàr al dascōrs, dl'Abrùs, dla Mulìś e dla Sardéggna, p'r un teritòri cumplesìṿ ad 123.024 km² e dagnóra vint-i-òṅ 'd abitànt. L'è la part più pòvra dal paéś.
La cuincìd praticamènt cun 'l èx Régn dal Dū Sicìgli di burbòṅ, a part la Sardéggna ch'l'éra di Savòja, e la part meridiunàla dal Lasi che dòp l'unificasiòṅ l'è stada unìda a la regiòṅ 'd Róma.
Al sò sità più grandi i èṅ Nàpuli, Palèrum, Bari, Catàgna, Mesìna, Tarànt e Réś ad Calàbria.
Bosch
E bosch (Gambettola in italièn) l'è una zitadèna ad zeirca 10000 abitint. Las trova tra zisena e remin, dri a savgnìn, a dis minoud da marèna. L'è un cumoun sèmpra in fèsta parchè ui è l'immascarèda, ui pasa la "Mille Miglia" e ui è do volti a l'an la Mostrascambio, una spezi ad marchè in du chi vend tot al robi inteighi e particulèri. Ui è una masa ad aziendi c'al fà lavurè la populaziòun, e un sac ad zenta la lavoura in te cumèrc de metal.
1240
Al 1240 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Ed Asner
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Eddie Asner (Kànsas City, 15 ad Nuvémbar dal 1929, Los Angeles, 29 'd Agóst dal 2021) 'l è stâ 'n atōr americàṅ, specialmènt ad telefìlm, vinsidōr ad sinc Golden Globe e 'd sèt Emmy Awards (p'r al sèri Mary Tyler Moore, Il ricco e il povero, Radici, e Lou Grant).
Àtar prugèt
}}
Sìo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al sìo e la sìa o sina (zio e zia in itagliàṅ) gl'ìn chi parèint fradē e surèli, e anc cugnê, di genitōr. A s è anvō di só sìo.
Noti e referèinsi
}}
336
Al 336 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Villalba
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Villalba 'l è 'n cumùn edla provèinsa ed Caltanissetta in dla Sicìglia. Al gh'à {{formatnum:1618}} abitànt (secònd 'l ISTAT 2017).
.cern
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
Redneck Roots
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Redneck Roots (Raìś Redneck) l'è na cumèdia americàna dal 2011 dla Joanne Hock che, cun cal lavōr chè, l'à vins al prèmi par la cumèdia più bèla a 'l Buffalo Niagara Film Festival.
San Nimatullah al-Hardini
San Nimatullah Al-Hardini, (anca Nimatullah Youssef Kassab Al-Hardini; Beit Kassab, 1808 - Kfifane, 14 ad dicèmbar 1858) l'è stä un prèt libanès, venerä tame sànt ad'la cèsa catòlica.
Redneck Roots
'L è stâ girâ tut in dla Carulìna dal Nòrd.
San Nimatullah al-Hardini
L'è stàt fä sànt da papa Giuànn Pàul II e la sò festa a l'è al 14 ad dicëimbar 1858
Redneck Roots
Sunt
La Crystalynn Dowdy (Heather Gilliland) l'è na śuvnòta „dixie“ bèla e ambisiōsa ch'la daśvîṅ da i stat dal sud di Stat Unî ma ch'l'è andàda a star a 'l nòrd in du l'à catâ anc 'l amōr, un ragàs mòr ciamâ Ben (Dean Napolitano), ebrèj dal New England.
Un dè a ciàma sò surèla, l’Amber Jo (Carol Anne Watts), parchè l'à ciapâ 'l diplòma e la vrév festegiàr in famìja, cun sò pàdar (Dan Cox), capèl ad pajà in cô, canutéra e latìni 'd bira a róta 'd còl, sò màdar Estaleen (Gina Stewart), na dóna dimóndi religióśa ma c'n al Diàvul a 'l pòst dla léngua, e la nóna (Grandma Lee), na vècia śbucàda ch'la diś sèmpar qvél ch'la pénsa. La Chris, ch'la s vargóggna tròp dal sò raìś e 'd far cgnósar la sò famìja 'd redneck patintâ a 'l sò muróś, la decìd ad partìr sénsa dir-ag gnint. Ma Ben 'l è tròp gelóś e al gh và adrē.
Culegamènt estéran
}}
Sul ṡbiùt
{{Metacaixa
{{Film }}
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Sul ṡbiùt (Sole nudo) all'è un film dal 1984 dirigì da Tonino Cervi.
Storia
Luca Adami, al scapa da Ruma a Rio par via d'un sagat ad prublema. Al serca furtoina. Quand al völ masäs, al cunusa una dòna bela abota ca la sta in d'i favelas e c'al la porta in gìr par la sitä. Lé la g'fä turnä l'alegria d'la vita.
Ligamm ad föra
}}
Batman - Il film
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Da 'l persunàǵ famóś d'l “Óm Papastrèl”.|Tagline dal film}}
Batman - Il film (Batman - Al film) l è 'n film fantàstic dal 1966 ad Leslie H. Martinson ch'al tōś ispirasiòṅ da 'l fumét creâ par Bob Kane. 'L è stâ girâ in Istâ durànt la pàuśa fra la prima sèrie di telefilm ad Batman e la secónda.
Sunt
Al comodôr Schmidlapp (Reginald Denny) e 'l sò yacht i èṅ i perìcul. Chi lò 'l à péna invintâ un machinàri par tiràr via tuta 'l àqua da i còrp p'r imbutigliàr in présia dal spìrit p'r al sò fàbrichi. Ma i quàtar laśaròṅ più impurtànt ad Gotham City, al Pinguèṅ (Burgess Meredith), al Joker (Cesar Romero), la Dóna Gat (Lee Meriwether) e 'l Enigmìsta (Frank Gorshin), 'sta vòlta tut insém, i aṅ decìś ad purtàr-'g-al via par druàr-al lōr par far parśunēr i mémbar dal cunsìli d'l ONU. Na vòlta ardùt in pólvra, par far-i turnàr nurmài śuntànd-ag dl'àqua, i paéś dal mónd i gh'aràṅ da pagàr 'n òć ad la tèsta p'r avér-i indrē.
I catìṿ i tràpl'n anc un piàṅ par far fóra Batman (Adam West) e Robin (Burt Ward). Da na bòa lugàda in dal mâr i faṅ védar na figùra dla naṿ dal comodôr acsè quànd lì lōr dū i riv'ràṅ lè c'n al bat-elicòtar, un squâl impinî ad bómbi al farà 'l rèst. Par furtùna però che Robin al fà in tèmp a ślungàr a 'l ùltim minùt al sprus cónt'r i squài a Batman ch'al gh'iva ch'la bistiàsa lè atàc a la pólpa dla gamba.
La Dóna Gat la s inśégna alóra par catàr n'atra manéra par ciapàr Batman. Faghénd finta 'd èsar na giurnalìsta rusa dal giurnàł “Al sibiōl ad Mósca”, la Miss Kitka, la vōl far pèrdar la tèsta a 'l miliardàri Bruce Wayne par rapìr-al méj e spetànd pò che 'l “Óm Papastrèl” al véggna a salvàr-al. 'L è 'n pcâ però ch'a n pòsa minga andàr acsè parchè Bruce 'l è pròpria Batman in parsòna.
Culegamènt estéran
}}
.ltda
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
Dennis Hopper
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Dennis Lee Hopper (Dodge City, 17 ad Maǵ dal 1936 - Los Angeles, 29 ad Maǵ dal 2010) 'l è stâ 'n atōr, regìsta e senegiadōr americàṅ, candidâ a 'l Prèmi Òscar in dal 1970 par la senegiadùra 'd Easy Rider (premiâ invéci a 'l Fèstival ad Cannes cuma òpra prima) e in dal 1987 cuma atōr minga prutagunìsta in Colpo vincente.
Republicàṅ da sèmpar, a part al 2008 quànd al s è mis da la banda 'd Barack Obama, spuśâ sinc vòlti cun quàtar fiōi, Hopper 'l è mòrt in Califòrgna a séguit 'd un cànc'r a la pròstata dū méś dòp èsar finî in dla Hollywood Walk of Fame.
Biugrafìa
Uriginàri dal Kànsas, Hopper al s trasferìs dòp la secónda guèra mundiàla a Kansas City in Missouri e pò a San Diego.
In dal 1955 al fà 'l sò debùt a 'l cìnema in Gioventù bruciata, film girâ cun James Dean e la Natalie Wood. In dal 1969 al gira la sò prima pelìcula da regìsta, Easy Rider cun Peter Fonda e Jack Nicholson, film su 'n viàś in mòta ad dū amìg da Los Angeles a la Luiśiàna ch'l à purtâ a cà dimóndi prèmi.
In dal 1979 Dennis 'l è in dal cast dal film ad guèra Apocalypse Now ad Francis Ford Coppola, pò al laurarà sèg anc in quàt'r an dòp in Rusty il selvaggio insém a Chris Penn, Matt Dillon e Nicolas Cage. In di an Utànta al gira anc la cumèdia Non giocate con il cactus, al film ad scarésa Non aprite quella porta 2 e i thriller I ragazzi del fiume, Velluto blu e La vedova nera cun la Debra Winger e la Theresa Russell. In dal 1990 al dirìś dū thriller anc lò, Ore contate cun la Jodie Foster e John Turturro e Hot Spot - Il posto caldo cun Don Johnson, la Virginia Madsen e la Jennifer Connelly, pò al tórna a far 'l atōr par Tony Scott (Una vita al massimo, 1993), par Julian Schnabel (Basquiat, 1996), p'r Abel Ferrara (Blackout, 1997) e par Ron Howard (EdTV, 1999).
In séguit al gira di film più cic cuma 'l film ad śómbi La terra dei morti viventi o la cumèdia Swing Vote - Un uomo da 300 milioni di voti.
274 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 274, mo invéci 'l an 274 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 274 (duśeintestantaquàter, duecentosettantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 273 (duśeintestantatrī) e 'l vin prìma dal 275 (duśeintestantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCLXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintestantaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
1250
Al 1250 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Pergnàn
Pergnàn (Prignano sulla Secchia in italiàn) l'è 'na sitê c'la-s càta sóvra al fiómm Sëccia (dla quèla al nöm italiàn). La gh'à 3.500 cristiàn e la fa pèrt d'la Comunitê Muntàna dl'Apenèin ed Mòdna Ovest, insìma ad ètri 3 cumùn. Prignàn l'è areint al confin con al teritorì arsan, difati l'è confineint con Lugo ed Baìs c'lè in dal comun ed Baìs coma as pol intuir. Al frasioni ad Prignàn più pupuledì in Saltein, Castelvech, Muntbaransoun e Pigneto.
335
Al 335 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Claire SquarePants
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La Claire SquarePants, ciamèda anca Margaret, l'è 'n personâǵ 'd quī minōr di cartòun animê dla séri SpongeBob SquarePants, na spùgna 'd mêr mèdra dal SpongeBob e mujēr edl Harold. La sgnóra SquarePants l'è 'd culōr mugnèga cui cavî negher, tonda, e la s vistìs c'n un taiùr lìla. La porta anca 'n caplèin incòr lìla e na gulàna ed perli. 'D quand in quand la vin a catèr al fiōl e a stèr lè a cà sua per soquànt tèimp.
Noti e referèinsi
}}
2 d'avrìl
Al  l'è al 92° dè dal calendàri gregoriàn (93° in di an bisestìl); agh vólen incòra ètri 273 dè a la fin dl'an.
Castèl ed Sân Pôl
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
La Rôca
In puşisiòun statègica l' à vést dimòndi padròun e tânti guèri, la Rôca ed Sân Pôl la tîn d'ôc, cun la só masésa grandèsa, al cruşîl ed l' antîga strêda a i pē di mûnt ch' l' arîva da Traversèdel in pruvîncia ed Pèrma e la pôrta a Quâter Castē, cun còla ed la Vâl d' Èinsa ch' la deşvin da Canòsa a la và vêrs Muntèc.
La 's preşèinta masésa e impunèinta, mó l'antîgh impiânt l'é difécil da vèder a câşva di cambiamèint subî; di vèc documèint a dîşen che la Rôca l'ēra ... circondata da fosse molto profonde, era provvista di cinta, di torri, di ponti levatoi. Dèinter al vèci mûri, in pió ed la furtèsa, divêrsi tòri, cà, e 'na capèla dedichêda a Sân Pôl, ch' l' à pó dê al nòm al Castrum Sancti Pauli, adèsa mésa dèinter ind la cēşa parochiêla. Dèinter in sté capèla a gh'é 'na bèla pitûra a frèsch ed Nicolò dell'Abate, dal XVI sècol. Incô l'ingrès al cōr medievêl ed Sân Pôl, da la pêrt dal paèiş, as fà atravêrs la bèla Tora ed l' Arlòj in dó s' arvésen dō pôrti furtifichêdi a 'd êrch acût, 'na grôsa e òna pió céca per quî che vân a pē, difèişi da pûnt alvadōr ch' as vèden incòra i ségn. Pasê al şbaramèint dal mûri ed difèişa, a mansèina a gh'é 'na purtlèina ch' la và ind l' antîga capèla. Incō ind al fabrichêt ed la Roca gh'în j ufési comunêl.
Int al 1978 l'Aministrasiòun Comunêla, cun al recóper dal stâbil, la s' é impgnêda a dêr indrē, a i sitadèin, al pôst dal Municèpi ind al pió impurtânt stâbil dal Paèiş.
Int al 40° aniversâri ed la Liberasiòun a s'é inaugurê, a i pē ed la Rôca, un monumèint ed Graziano Pompili : Il Gigante Abbattuto.
Stôria
Insém a la costrusiòun dal Castèl as gh' an mìa documèint uficêl da prèir cgnòser cun sicurèsa la dâta ed la fundasiòun, mó tót a fà pinsêr che còsta la sìa dôp al 980, l'ân ed quând é stê tirê só la vècia  Plebes ed Caviân al pió antîgh monumèint ed Sân Pôl. Sté castèl l'é stê sòta Canòsa. Dimòndi stôrich în d' acôrdi a dîr che l'imperadōr Enrico IV al s'é fermê ind al castèl ed Sân Pôl ind l'otòber dal 1092 préma dal scûnter cun al trópi ed la cuntèsa Matélda. Int al 1199, pasê al peréiod ed Matélda, la Rôca l'é stêda butêda zò dal cmûn ed Rèz ch' al l'à quistiunêda cun al faméj fevdêli dal pôst e cun al cmûn ed Pèrma. Int al 1297 pr' al tradimèint ed Azzolino da Canossa, la pâsa sòta al cmând ed Pèrma. Int al 1335 Mastino della Scala, dvintê sgnōr ed Rèz, al dà in fèdev sté tèra a Albertino da Canossa che, in sègvit, al la câmbia cun Bianèl. Int al 1371 al figûra tra i bèin ed Nicolò di Canossa ed Bianèl. Int al 1372 l'é ocupê da Bernabò Visconti dôp, al tèimp ed la rivulusiòun ed Rèz, al câsca in mân a Nicolò d' Este, marchèiş ed Frêra. Sòta Leonello e Borso d' Este e préma ed tót cun al rinfursêres dal cmând estèins a gh'é un peréiod ed pês. Int al 1505 al Dóca Alfonso I al dà Sân Pôl in fèdev al Cûnt Uguccione Contrari. Int al 1520 Sân Pôl al vîn saczê e butê pr' âria da i suldê ed Carlo V. Al 5 utòber 1557, sòta la Sgnuréia dal cunt Ercole Contrari, Ottavio Farnese l' òcupa Sân Pôl. Al 7 ed fervêr 1558 l'é incòra ocupê e butê zò. Int al 1576 al Dóca d'Este al li vènd cun l'invistidûra a Giovanni Riccio da Montepulciano. Int al 1591 al figûra in pusès ed Ippolito Gonzaga. Int al 1633 la Rôca la vîn dêda da i Gunşêga al Marcèiş Angelo Ghirardini da Veròuna cun al tétol ed fèdev. Int al 1662 al Marchèis Gherardini l' arnûnsia a Sân Pôl e al ricêv in câmbi Castelnōv ed Sòt. Int al 1669 al Marchèis Angelo Gherardini al tôrna avèir Sân Pôl cun al tétol ed Cûnt, ch' l' armâgn in pusès de sté faméja fîn a la scanşlasiòun di fèdev. La Rôca l'é stêda butêda zò da j Avstréiach int al 1707 e arfâta da i Gherardini a la fîn dal XVIII sècol. Int al peréiod napoleônich la Rôca la vîn sequestrêda a i Gherardini e la dvèinta al sît comunêl. Int al 1859 Sân Pol al dvèinta indipendèint e al dvèinta cmûn.
La faméja Gherardini
Dôp al tânt vicèndi, asèdi e distrusiòun, int al 1633 la faméja Gherardini la tōş pusès ed Sân Pôl. Al tèimp ed la Sgnuréia Gherardini în stê fât dimòndi lavōr atōren al castèl tra quisché în stê arfât i fusòun, a vîn sistemê al canêl e arfât ed nōv al pûnt alvadôr. Cunténov a rişûlten j intervèint cumisiònê da i Gherardini ânch int al XVIII sècol, cun l' arnōv dal pûnt e dal gîr dal mûri e tirêda pió só la tòra d'ed sōver a l' ingrès a matèina, dóve a vínen més 'na campâna e 'n' arlòj. A la fîn dal Setsèint al cantêr al se spôsta atōren a la Rôca, ch' la vîn cambiêda in cà sgnurîl.
Chi în
I Gherardini ed Veròuna în uriginâri ed la Val d'Elsa in Tuscâna, în 'na faméja impurtânta int al vicèndi tuscâni, e mìa sōl, tr'al X e al XV sècol. Fevdatâri ind la zôna dal Chianti e ind la Val d'Elsa e sitadèin ed Firèinsa int al X sècol. Àn cumincê a interesêres dal vicèndi sitadèin quând al sistêma de cmând ed Matélda ed Canòsa, cun la só môrt int al 1115, l'é andê in crîşi.
În stê in préma lénia ind al quistiòun tra Guêlf e Ghibelèin e pó tra guêlf biânch e nîgher. Quând i guêlf biânch în tê casê vìa da l'intervèint ed Carlo di Valois, i Gheranrdini a s' în spustê in grân pêrta a Veròuna, cun dimòndi êter bandî tra quisché Dante Alighieri. Dôp a s' în spustê ânca a Venèsia. Impurtânt, per la stôria ed la faméja, l'é prôpria la campâgna militêra di prém dal Tersèint ch' l' à vést la Repóblica fiurintèina cûntra i Gherardini che in cól mumèint ēren a câp, cun la faméja di Cerchi, dal partî di guêlf biânch, in dó gh'ēra dèinter sia la nobiltê pió antîga 'd urègin fevdêla, cme lōr, sìa êter interèsi e rapreşentânsi, tót, in tōti al manēri, cûntra al rinfursêres ed la nobiltê sitadèina e di mercânt ch' la serchêva l'indpendèinsa cun i favōr dal papêt.
Al scûnter l'é rivê al mâsim ind l' agòst dal 1302, cun la caschêda dal castèl ed Montagliari (la pricipêla furtèsa ed la faméja) ch' l'à decîş la têrsa fûga 'd la grând pêrta di Gherardini ( e d' êtri faméj dal partî rivulusionâri ) vêrs Veròuna (alōra sòta a l'Impêr). L' ēra la têrsa fûga, se s' arcôrda ânca la préma, ch' l' é sucèsa atōren al 1120 dôp la môrt ed la Cuntèsa Matélda. Al cōlp l'é stê dimòndi pèiş e l'à sgnê un cambiamèint. Bèla da la préma casêda vìa di Ghibelèin, mèz sècol préma, l'à purtê soquânt di Gherardini int al veronèiş e atâch a Ruvîgh ( a s'în pó unî dôp).
Twiggy Ramirez
{{Metacaixa
Cleveland
{{Metacaixa
Twiggy Ramirez
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Cleveland
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Twiggy Ramirez
Twiggy Ramirez, pseudònim ad Jeordie Osborne White (Coral Springs, 20 ad Śugn dal 1971), 'l è 'n basìsta e chitarìsta americàṅ, famóś p'r ès'r un mémbar dal grup di Marilyn Manson, banda in du al sòna da 'l 1993 a part i an da 'l 2003 a 'l 2007, e di Goon Moon.
Cleveland
Cleveland (a s lèś /ˈkliːvlənd/ in Ingléś) l'è na sità di Stat Unî ad tarśènt-nuantamìla abitànt a 'l incìrca (ma in di an Sinquànta la pasàva i nuvsènt-mila quànd 'l éra 'n sènt'r industriàł dimóndi impurtànt) ch'la s cata in dal nòrd-èst dal stat d'l Ohio, su 'l lâg Erie, in dla cuntèa 'd Cuyahoga.
Twiggy Ramirez
'L è anc stâ 'l basìsta dgl'A Perfect Circle e di Nine Inch Nails. A sò nóm 'd art 'l è 'n misćiùs ad qvéi dla mudèla Twiggy e dal sasèṅ seriàł Richard Ramirez.
Edda Martini
{{Metacaixa
Winnie-the-Pooh: Sangue e miele
{{Metacaixa
Edda Martini
{{dialort | dial=Carpśàn}} L’Edda Martini (Chêrp, 3 'd novèmber 1923 - 19 novèmber 2015) l'è stèda na pitóra e disgnadóra carpśàna. L'Edda l'ìva imparê a piturèr a 'l Istitût 'd Êrt Ventùri ed Mòdna, indû la tachèva a preferìr la pitùra a 'l aquarêl da mêś a chegli ètri tètnichi per piturèr. L'insgnèva pò da profesorèsa a 'l scóli médi, prìma 'd dedichères a la pitùra tout court. Dòp di miràbil e delichê artrât e vdùdi 'd paēś a 'l aquarêl, l'Edda la disgnèva a china bèin dimòndi pcòun edla só Chêrp, stampê anca in dla Guida storico-artistica - Carpi 'd Alfòuns Garuti e 'd Dante Colli. El só pitùri i ìn stèdi vdudi in 15 mostri 'd insèm e in 14 personèli.
Castèl ed Sân Pôl
Soquânt persunâg famōş
Tra i persunâg ed la faméja Gherardini pió cgnusû ed pôch tèimp fà, as pêrla dal Marchèiş Maurizio, l'ûltem sgnōr fevdêl ed Sân Pôl, Başan, Scurân, Piânş e Castelnōv, in pió Gran Ciambellano di Corte ed l'Imperadōr d' Austria e Ministro Plenipotenziario d'Austria presso il Regno Sabaudo, e al Marchèiş Gian Francesco Gherardini, Séndech ed Rèz dal 30/11/1873 al 04/01/1881, Deputê e pó Senadōr (môrt int al 1926).
Cleveland
La sità, tiràda sù in dal 1796 davśèṅ a la fōś dal fiùm Cuyahoga, la gh'à 'n clima cuntinentàl.
Twiggy Ramirez
Culegamènt estéran
}}
Cleveland
Culegamènt estéran
}}
Winnie-the-Pooh: Sangue e miele
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Winnie-the-Pooh: Sangue e miele 'l è 'n film ad scarésa britànic ad Rhys Frake-Waterfield.
Culegamènt estéran
}}
Edda Martini
Referèinsi
}}
Castèl ed Sân Pôl
Soquânt persunâg famōş
Adèsa la faméja di nôbil Gherardini l'é divîşa in dû râm: al prém al fà câp al Marchèiş Francesco Alberto (dal râm dal prém ed la râsa) e al secònd al Cûnt Gian Claudio (dal secònd râm ed la râsa).
Elt Égg’
L'Elt Égg’ (in itagliàn Alto Adige; in tudàssc Südtirol; in ladén Südtirol o Sudtirol) l'è 'na regiån geogrâfica dl'Itâglia, ch'la cunprànnd la pruvénzia autònoma ed Bulzàn (in tudàssc Autonome Provinz Bozen; in itàglian Provincia autonoma di Bolzano; in ladén Provinzia autonòma de Balsan; ), ch'l è onna däl dåu pruvénzi dal Trentén-Elt Égg’, e l'è la pió granda d'l Itâglia dåpp che la pruvénzia ed Sàssari l'è stè ridimensiunè. L'Elt Égg’ al g'à 485.000 cristiàn.
Castèl ed Sân Pôl
Materiêl pr'andêregh in fònda
}}
1816 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1816, mo invéci 'l an 1816, 't ê da 'ndèr chè) Al 1816 (mileotseintsèdeś, milleottocentosedici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1815 (mileotseintquìndeś) e 'l vin prìma dal 1817 (mileotseintdersèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintsedicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1034 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1034, mo invéci 'l an 1034, 't ê da 'ndèr chè) Al 1034 (miletreintaquàter, milletrentaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1033 (miletreintatrī) e 'l vin prìma dal 1035 (miletreintasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MXXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miletreintaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
Coca-Cola
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Bév la Coca-Cola ch'la t fà bèṅ, bév la Coca-Cola cola ch'la t fà digerìr cun tuti cal bóli, cal bóli là cini. → Bollicine, 1983, Vasco Rossi}}
La Coca-Cola (ciamàda anc Coke in di Stat Unî o scurtàda dal vòlti in Coca in Itàglia) l'è na bvanda gasàda 'd culōr maròṅ fata par l'indùstria americàna dla The Coca-Cola Company. La sò fórmula, sèmpar tgnùda segréta e anc a 'l dè 'd incō i la cgnós'n in pôc, l'è stada butàda śò 'l 8 ad Maǵ dal 1886 a Atlanta (Geòrgia) p'r al farmacìsta John Stith Pemberton.
L'è vindùda in latìna o in butìglia, ad plàstica o 'd vēdar, e la mùcia sù 37 kcal par sènt gram. La Coca-Cola Company la fà far la bvanda diretamènt a di furnidōr imbutigliadōr internasiunài ch'i s càt'n in di vari paéś dal mónd. Chi lōr i dàsfan al siròp ch'i gh màndan da i Stat Unî in dl'àqua gaśàda.
In di sò ingrediènt a s cata:
Insém a la versiòṅ clàsica dla bìbita, a gh 'n è anc sénsa calurìi (la light e la śèr), sénsa cafeìna e atri incóra cun di gust difarènt (la life par dir-'n una).
Culegamènt estéran
}}
Equinósi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
'L Equinósi (da 'l latìn aequinoctium, derivâ a sò vòlta da "aequa-nox" ch'a vōl dir «nòt cumpàgna») 'l è cal perìud dla rivulusiòṅ dla Tèra intór'n a 'l Sōl in du la stéla la s cata a 'l śénit d'l equadōr. Al s verìfica dū vòlti 'l an e, quànd a sucéd, la duràda dal dè (in du a gh'è la luś dal Sōl) l'è cumpàgna a la duràda dla nòt (in du la n gh'è briśa). Durànt gl'equinósi i raś dal Sōl i rìvan perpendiculàr rispèt a 'l as ad rutasiòṅ dla Tèra.
Gl'equinósi i gh'èṅ ógni siē méś, in Mars e in Setémbar, e i dàn'n inìsi a la stagiòṅ dla Primavéra e d'l Aṿtòṅ in d'l emisfēr bureàl mént'r invéci in d'l emisfēr austràl al stagiòṅ i èṅ arbaltàdi.
334
Al 334 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Equinósi
Culegamènt estéran
}}
1587 (nùmer)
Al 1587 (milesincseintutantasèt, millecinquecentottantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1586 (milesincseintutantasē) e 'l vin prìma dal 1588 (milesincseintutantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDLXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintutantasetéśim post.
1260
Al 1260 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Flooding (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1587 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 1587 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 col 529: Fatoriśasiòun:
Flooding (film)
{{Film }}
Fremònt (Califòrgna)
{{Metacaixa
Flooding (film)
{{CITAZIONE|Fra 'l terōr fóra da 'l us e la scarésa in dla sò mènt.|Tagline dal film}}
Fremònt (Califòrgna)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Flooding (film)
Flooding (Imersiòṅ) 'l è 'n thriller dramàtic americàṅ dal 2000 scrit, dirèt e prudót par Todd Portugal.
1587 (nùmer)
Èter progèt
}}
Fremònt (Califòrgna)
La sità la gh'à la cumunità più granda 'd afgàṅ di Stat Unî e l'è la 16śma più impurtànta dla Califòrgna.
Flooding (film)
Al tìtul dal film al fà riferimènt a na terapìa druàda da i psicòlug par curàr al fubìi.
Fremònt (Califòrgna)
Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010 la sò pupulasiòṅ la s divìd fra 'n 50,6% 'd aśiàtic, un 32,8% ad biànc, un 14,8% 'd ispànig e p'r al rèst atri rasi o rasi misći.
Flooding (film)
Sunt
La Joyce (Brenna Gibson) l'è na fotoreporter americàna 'd trént'un an. Par festegiàr al fat ch'i l'aṅ tòlta a lauràr in 'n impurtànt giurnàł nasiunàł, la dóna la decìd 'd andàr a 'l luna park insém a sò marè, 'l avucàt David Calloway (Kary Cawley). Méntar la gh fà na fóto impgnâ a magnàr dal sucàr filànt, un sicàri al spara a 'l sò spóś masànd-al.
Fremònt (Califòrgna)
I sò sinc rapreśentànt a livèl federàł i èn tut demucràtic.
Flooding (film)
Sunt
La dóna la gh'à 'n tràuma psiculògic ch'al la fà andàr fóra 'd tèsta tant ch'la finìs in cura da di psicòlug che però i n èṅ briśa bòṅ 'd guarìr-la. C'n al pasàr dal tèmp la dóna la mùcia sù n'agurafubìa ch'la la custrìś a 'rmàgnar saràda in cà tant ch'al sò còmpri la li fà sōl via internet. Par furtùna ch'la s è fata amìga cun na sò vśina 'd cà ch'l'è vgnuda a star darènt a lē dòp al fat ad sànguv 'd siē méś prima, l’Evelyn Willett (Lauren Bailey). Chi lē la próa in tut al manéri ad squasàr-la faghénd-ag cgnósar di óm lśénd-ag di anùnsi su i giurnài. La Joyce la rispónd a 'n mesàǵ 'd un sèrt Louis Archer ch'al s preśénta pò da lē par snar insém. 'L apuntamènt al finìs cun na gusàda, pò 'l óm al vîṅ parâ via e la dóna la và a durmìr. 'N óra dòp, sinténd di stus, la Joyce la và a védar fóra e a 'l impruvìś a gh salta adòs 'n óm frî ch'al mōr fra i sò bras. La dóna la ciàma la pulisìa e i rìvan da lē gl'agìnt Broadacre (Dominic Dirito), cun na bénda a 'n òć, e Marish (Randy McLeod), al detective ch'l iva tgnû adrē a 'l caś dal masamènt 'd sò marè sénsa però saltàr-'g-an fóra. I dū i gh dìśan che la vitma 'l è Louis Archer in parsòna (Ron Slanina) ma la dóna la n 'l arcgnós minga in d'l óm ch'al l'iva gusàda la sira prima e ch'l iva dit 'd ciamàr-'s acsè.
La Joyce, ch'la gh'à biśógn 'd ajùt, la ciàma 'l psicòlug ch'i gh'ìvan tòlt i suo, al dutōr Hank Thornton (Jack Turturici). Chi lò al próa a far-ag pasàr al sò paùri faghénd-ag arcurdàr di fat dal sò pasâ. A la dóna a gh vîṅ in mènt 'n epiśòdi ad quànd l'éra na putìna (Kelcie Tolan) e l'éra in sna giòstra in du l'iva butâ 'l òć in un spèć ma la n s arcòrda mia cuśa l'is vdû.
Culegamènt estéran
}}
.property
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l agòst dal 2014.
L'assedio dei morti viventi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|At sē invidâ a la fèsta dla "Vgnuda fóra" 'd Orville... A gh sarà 'n sîg... AL TÓV!!!|Tagline dal film}}
L'assedio dei morti viventi (’L asédi di mòrt viṿ) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1972 ad Bob Clark, girâ in Flòrida c'n un budget stimâ 'd stanta-mila dòlar.
Sunt
Alan (Alan Ormsby) 'l è 'n regìsta teatràl ch'al gh'à intensiòṅ ad far un spetàcul su n'ìśula darènt a la sità 'd Miami in du na vòlta i gh saplìv'n i criminài fóra 'd tèsta. Dòp avēr tòlt na barca, a gh riva insém a la sò jutànta patalùca Anya (Anya Ormsby), a la còpia 'd muróś Paul (Paul Cronin) e la Terry (Jane Daly), a la santóna new age Valerie (Valerie Mamches), a 'l ciciòṅ Jeff (Jeff Gillen), a Roy (Roy Engleman), a Emerson (Robert Philip) e a Winns (Bruce Solomon).
Al grup di atōr al riva a 'n cottage in du i gh'aṅ da pasàr la nòt. Alan al tira fóra 'n vistî mìstic e 'n lìb'r ad striarìi e 'l diś a i sò cumpàgn ch'al vōl far un spetàcul tirànd fóra da la casa da mòrt un cadàvar, qvél 'd Orville Dunworth (Seth Sklarey), e che tut i gh'aṅ da far cum al diś lò o sinò al i licensiarà. Dòp èsar-'s spustâ a 'l campsànt, Alan al dmanda a 'l Diàvul ad far turnàr in vita i mòrt ma a pâr ch'a n sucéd gnint, a pâr sōl però.
Cugnê
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al cugnê e la cugnèda (cognato e cognata in itagliàṅ) gl'ìn chi parèint fradē e surèli di marì o dal mujēr. A s è anc cugnê di fradē e surèli di noster spōś.
Noti e referèinsi
}}
858 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 858, mo invéci 'l an 858, 't ê da 'ndèr chè) 'L 858 (otseintsinquantòt, ottocentocinquantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 857 (otseintsinquantasèt) e 'l vin prìma edl 859 (otseintsinquantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintsinquantotéśim post.
Mèsic
Al Mèsic (México in spagnōl), ufisialmènt Stat Unî Mesicàṅ, l'è na demucrasìa rapreśentatìva ch'la mét insém 31 Stat e 'n distrét federàł e ch'la s cata in dla part più a sud dl'Amèrica Setentriunàla.
858 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Mèsic
Al ciàpa 'l sò nóm da la paròla Mēxihco [me:ʃiʔko] druàda da 'l pòpul di Aztéc, ch'l è viśû lè da 'l XIV sécul a 'l XVI sécul, par batśàr la sò capitàl ch'adès 'l è Sità dal Mèsic, al sèntar più impurtànt dal paéś c'n i sò òt migliòṅ e òt 'd abitànt. Atri sità ch'i pàs'n al migliòṅ e mèś ad cristiàṅ i èṅ anc Guadalajara, Monterrey, Puebla, Toluca, Tijuana, León.
Al Mèsic al cunfìna a nòrd c'n i Stat Unî, ch'i gh'aṅ purtâ via la Califòrgna, al Mèsic Nóṿ, 'l Ariśòna, al Nevàda, al Utah e bòna part dal Culuràdo e dal Wyoming cun la guèra mesicàna-statunitéśa dal 1846/1848 dòp ch'al Tèxas al s 'n éra bèla andâ par sò cònt prima, a èst c'n al gōlf dal Mèsic e c'n al mâr Caràibic, a sud-èst c'n al Belìże e c'n al Guatemàla e a òvest cun 'l ucéan Pasìfic.
La sò munéda 'l è 'l péśo mesicàṅ e la fèsta nasiunàla la gh'è 'l 16 ad Setémbar p'r arcurdàr al prēt Miguel Hidalgo y Costilla ch'in cal dè lè dal 1810 al s éra arvultâ cóntar la duminasiòṅ spagnōla.
Al Mèsic al ciàpa dimóndi da 'l petròli e da l'indùstria dal màchini esénd al secónd prudutōr dal nòrd-amerìca dòp i Stat Unî. Anc al turìśum al và fòrt chè par via dal sò spiàgi famóśi, cuma qvéli 'd Cancún o 'd Acapûlc, e di pòst in du a gh'è dal ruìni dal vèci siviltà cuma qvéla di Maya.
Dòp l'elesiòn ad Donald Trump cuma presidènt di Stat Unî, ch'in dla sò campàgna eleturàla 'l iva dâ adòs a gl'imigrâ mesicàṅ minga regulàr dgénd ch'i ér'n in bòna part di criminài, di traficànt ad dròga e di stupradōr, adès al tycoon al vōl tiràr sù un mur lung al cunfîṅ c'n al Mèsic faghénd-'g-al pagàr tut a lōr in na manéra o in cl'atra.
Nòti
}}
La casa che grondava sangue
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al terōr al v aspèta in tut al cambri dla cà ch'la śbavśàva sangṿ.|Tagline dal film}}
La casa che grondava sangue (La cà ch'la śbavśàva sangṿ) 'l è 'n film ad scarésa britànic dal 1970 ad Peter Duffell girâ c'n un budget ad sincsènt-mila dòlar.
A 'l èstar i al cgnósan cuma “A Casa que Pingava Sangue” in Braśìl, “La mansión de los crímenes” in Spaggna, “La maison qui tue” in Frància e “Totentanz der Vampire” in Germàgna.
Epiśòdi "Method For Murder"
Un scritōr ad lìb'r ad scarésa, Charles Hillyer (Denholm Elliot), al s éra stablî là insém a sò mujér Alice (Joanna Dunham) par finìr un rumànś cun prutagunìsta un manìac invintâ da lò ciamâ Dominic. In di dè a vgnir però cal persunàǵ lè al s preśénta dabòṅ in dla sò cà ma 'l al véd sōl lò tant ch'al scritōr al créd 'd avér-ag di prubléma in tèsta e dònca al và da 'l psicòlug Andrews (Robert Lang) par far-as curàr. Quànd 'l è là, dastēś in sal litèṅ, Dominic, ch'in dla véra 'l è 'l amànt dl’Alice e 'n atōr ad quàtar sòld ciamâ Richard (Tom Adams), al i stròsa tut dū. Purtròp par l’Alice 'l óm al taca a catàr-ag gust a far al manìac.
Epiśòdi "Waxworks"
In séguit la cà l'éra stada tòlta par 'n agìnt ad cambi in pensiòṅ, Philip Grayson (Peter Cushing). Chi lò, cumpàgn a 'l sò amìg Neville Rogers (Joss Ackland), al gh'éra armàś dimóndi dòp avér vdû in un muśèo dal céri al grugn dna dóna dimóndi bèla che là la fava la part dla Salomè e ch'la gh arcurdàva na ragàsa ch'i dū i ìvan cgnusû da śōvan. Al pruprietàri dal muśèo (Wolfe Morris) al gh'iva cuntâ che lē l'éra sò mujér e ch'l'iva masâ 'l sò amìg più grand prima 'd èsar cupàda par la pulisìa. Par tgnir dacàt par sèmpar la sò belésa 'l óm 'l iva decìś ad far-ag na statṿa 'd céra. I dū óm però i gh butàvan tròp 'l òć adòs e c'l àtar, gelōś mat, al gh l'iva fata pagàr tgnénd anc cònt ch'in maṅ al purtàva sèmp'r un fèr da śgrar. 'D atra part, cuśa gh'iv'la sèmp'r in dal sò piàt la Salomè?
Epiśòdi "Sweets to the Sweet"
Dòp ès'r armàś véduv, John Reid (Christopher Lee) 'l iva tòlt in afìt la cà lasàda libra da Philip e l'éra andâ a star là insém a la sò putìna pìcula, la Jane (Chloe Franks), una ch'la gh'iva scarésa dal fōg e ch'la n iva mai cgnusû sò màdar mòrta in dal parturìr. Par tgnir-'g adrē 'l óm 'l iva pagâ n'insgnànta privàda, na mistra ciamàda Ann Norton (Nyree Dawn Porter). Chi lē laurànd sèg l'éra vgnuda a savēr che John 'l iva pruibî a sò fiōla ad śugàr cun chi àtar baghét e ad tgnir dal bàmbuli. Quànd lē la gh 'n iva cumpràda una, lò al l'iva butàda subìt in dal camèṅ par bruśàr-la. In séguit la putìna l'iva tacâ a lèśar par sò cònt di lìb'r ad striarìa e pò l'iva purtâ via dal candéli par far-ag na bàmbula vudù par cupàr sò pàd'r esénd lē na stria cuma sò màdar.