cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Game - Nessuna regola
Sunt
Nicholas al dmanda ajùt a la pulisìa e spiegasiòṅ a sò fradèl, pò al cgnós la camaréra 'd un risturànt, la Christine (Deborah Kara Unger), ch'la gh diś 'd ès'r a sò vòlta vitma 'd qvéi dal club.
Culegamènt estéran
}}
36
Al 36 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Quadèren
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
.ltd
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l setèmber dal 2015.
Quadèren
Ed quadèren a s in cata ed soquànt formêt diferèint, da quī ch'a dróva i putèin a scóla, A5 e A4 a di formêt più cìc e anca ed fantaśìa.
Ed lung al tèimp, soquànt scritōr i àn druê di quadèren per butèr śò i só pinsér, ciamènd pò anc acsè soquànt só lavōr, c'ma p'r eśèimpi 'l iva fât al Gramsci coi só Quaderni dal carcere o al Valéry coi só Cahiers, e pò anca di èter.
Colegamèint estèren
}}
733 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 733, mo invéci 'l an 733, 't ê da 'ndèr chè) Al 733 (setseinttreintatrī, settecentotrentatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 732 (setseinttreintadū) e 'l vin prìma dal 734 (setseinttreintaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseinttreintatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Aliansa Lebra Emijana
L’Aliansa Lebra Emijana (Libertà Emiliana-Nazione Emilia in tuscan) ’l é stê un partî pulétich emijan ed carâter nasiunalesta, ch'l à fat pêrt dl’Aliansa Lebra Evrupeja cm al frot dla fuxioun ed Libertà Emiliana e Nazione Emilia dal ân 1999.
Stôria
Nazione Emilia l’é nasû dal 1994 quand di meinber dla Liga Nord i an dsix ed lasêr al partî e creêr·j·n ’n êter a Buloagna ch'al difandes l'avtoguêren dl'Emeja, tse cum la sau cultura e la sau laingua. Al partî al’s à prexantê a socuant elesioun luchèj, e ’l à tuchê al 30% int ej elesioun pulétich a Tuan dal '99. Ascuêx cunpagn a ste partî ché a j·é al lighê Partî Avtunumesta Rumagnaul, ch'al difènd i interês luchèj dl’êtra pêrt dla regioun, la Rumagna.
Ubietif
I ubietif i’s paulen suntêr in 12 pont, ch'i en:
In crastinum differo res severas
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In crastinum differo res severas l' è na manéra 'd dir latèina che la signìfica a gh' pinsarò n' ètra vòlta ai quèl piò séri e al la dìś al godurióś ch' al ne vól mai pinsèr ai quèl difìcil e rimandèr-i invéci sèimper. Al la scrìṿ al Cornelio Nepote in dal só Pelopida III.
Ligàm a fóra
}}
An 840
I an 840, ciamê an Quarànta, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 840 infìn a 'l 849 ciapê dèinter.
Ciclospòra cajetanénsis
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Ciclospòra cajetanénsis (nóm sientìfic “Cyclospora cayetanensis”) 'l è 'n protozoo dla famìja di Eimeriidae parasìta di óm e, a s pōl dar, anc dal simi. Al s cata specialmènt in Àśia, Àfrica, in dl'Amèrica sentràla e in dl'Amèrica dal sud in du 'l è endèmig.
S'a s bév dl'àqua cun dla mèrda umàna dèntar o a s manda śò dal magnàr c'n al sò oocìsti, ch'i s càtan specialmènt in dla fruta e in dla vardùra minga lavàda bèṅ cuma i lampòṅ, al baśilìc e i radét in busta, al fà vgnir un mâł ciamâ “Caghét dal viaśadōr” o anc Cicluspurìaśi. Par cumbàt'r al mâł, ch'a n è minga fàcil da batśàr bèṅ ma 'l è periculóś parchè 'l cagaròt al tira via 'l àqua da 'l còrp, a s pōl druàr di antibiòtig anc s'in gènar al pasa da par lò in dal gir ad sèt/nóṿ stmani.
Al parasìta al viṿ in dal còrp d'l óm ch'l è 'l sò ùnic òspit. Quànd a s magna quèl cuntaminâ, i oocìsti i s vèran in dal stómag p'r efèt di sûg gàstric librànd in gènar dū parasìta a la vòlta. Al ciclospòra al s spartìs al magnàr cun 'l òspit tacànd-'s a 'l sò budèli pò al fà di oocìsti tóndi ch'i miśùran fra 7,5 e 10 µm ad diamétar ch'i finìs'n in d'l ambînt estéran dòp che 'l óm 'l à fat i sò biśógn. In di pét frésc però gl'oocìsti i n èṅ briśa bòni 'd infetàr subìt parchè a gh vōl dal tèmp, na stmana o anc da piò.
1065
Al 1065 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Ciclospòra cajetanénsis
Àtar prugèt
}}
1311 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1311, mo invéci 'l an 1311, 't ê da 'ndèr chè) Al 1311 (milterśeintùndeś, milletrecentoundici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1310 (mileterśeintdēś) e 'l vin prìma dal 1312 (milterśeintdòdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milterśeintundicéśim post.
Èter progèt
}}
506 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 506, mo invéci 'l an 506, 't ê da 'ndèr chè) Al 506 (sincseintsē, cinquecentosei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 505 (sincseintsìnc) e 'l vin prìma dal 507 (sincseintsèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
35
Al 35 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
.hyundai
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l setèmber dal 2015.
112 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 112, mo invéci 'l an 112 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 112 (seintdòdeś, centododici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 111 (seintùndeś) e 'l vin prìma dal 113 (seinttrèdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintdodicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1893 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1893, mo invéci 'l an 1893, 't ê da 'ndèr chè) Al 1893 (mileotseintnovantatrī, milleottocentonovantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1892 (mileotseintnovantadū) e 'l vin prìma dal 1894 (mileotseintnovantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCXCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintnovantatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Guadalajara (Mèsic)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2020 la mùcia sù dagnóra un migliòṅ e quatarsènt-mila cristiàṅ. Al sò clima 'l è ùmid-subtrupicàł.
Culegamènt estéran
}}
Raffaella Reggi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Raffaella Reggi (Fënza, 27 ad Nuvémbar dal 1965, a s lèś [raffaˈɛlla ˈreddʒi] in Itagliàṅ) l'è stada na tenìsta e giurnalìsta itagliàna, prufesiunìsta da 'l 1981 a 'l 1992. L'è élta 170 cm, la péśa 58 chilo e la dróa 'l bras dèstar. La tira 'l arvèrs a dū maṅ.
In dla sò caréra l'è rivàda a èsar la nùmar trédas dal mónd (in d'l Avrìl dal 1988) baténd dal śugadōri impurtànti cuma la Steffi Graf, la Chris Evert, la Jana Novotná, l'Hana Mandlíková, la Manuela Maleeva, la Nathalie Tauziat, l'Helena Suková, la Claudia Kohde-Kilsch e la Zina Garrison. In dal 1984 l'à vins la mdaja 'd brónś a gl'Ulimpìadi 'd Los Angeles, pardénd in semifinàl da la Steffi Graf, méntar dū an dòp la s è misa in bisàca 'l tìtul Slam dal dópi misć a gl'US Open in còpia c'n al spagnōl Sergio Casal baténd la Martina Navratilová e Peter Fleming par 6-4 6-4.
In tut l'à vins sinc tìtui in singulàr, faghénd i quàrt a 'l Roland Garros e gl'utàṿ in di àtar tri Slam, e quàt'r in dópi.
Thalassarche salvini
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Thalassarche salvini 'l è 'n uśèl marèṅ, 'n àlbatros ch'al viṿ in d'l Ucéan Austràł. 'L è cunsidèrâ na bèstia vulneràbila, dònca a risć 'd estinsiòṅ.
Descrisiòṅ
Al T.Salvini al gh'à la tèsta, al péni e la schina griśi mént'r ad sóta 'l è biànc. Al bèc 'l è griśèṅ e śal in sla punta. 'L è più grôs rispèt a 'l àlbatros dal Chatham.
Al fà 'l óṿ, un sōl, in Setémbar e la cóva, fata da tut dū i genitōr, la và avànti in fiṅ in Nuvémbar quànd a nas al pulśèṅ ch'al taca a vulàr dòp quàtar méś.
Culegamènt estéran
}}
196 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 196, mo invéci 'l an 196 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 196 (seintnovantasē, centonovantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 195 (seintnovantasìnc) e 'l vin prìma dal 197 (seintnovantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXCVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintnovantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Elvis Presley
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Love me tender, love me sweet, never let me go. You have made my life complete and I love you so. Love me tender, love me true, all my dreams fulfill for my darlin' I love you and I always will.|Am'um téndar, am'um dōls, minga lasàr-'m andàr via. 'T à cumpletâ la mè vita e mè dònca a t vój bèṅ. Am'um téndar, am'um dabòṅ, tut i mè sógn i èṅ pòst parchè teśôr mè a t vój bèṅ e a t al vurò sèmpar.|Love Me Tender, 1956|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Elvis Aaron Presley (Tupelo, 8 ad Śnar dal 1935 – Memphis, 16 'd Agóst dal 1977), cgnusû méj cuma Elvis Presley, 'l è stâ 'n cantànt, 'n atōr, un muśicìsta e 'n balarèṅ americàṅ. Al sunàva la chitàra e 'l piàṅ e 'l sò gènar 'l éra 'l rock and roll e 'l rockabilly. Al gh'iva anc soquànt scutmàj cuma „Elvis the Pelvis“, par via dla sò manéra 'd mōv'r i galòṅ cuma s'al fus drē a gusàr, „al Rè dal Rock and Roll“ o anc sōl cuma „Al Rè“.
In dla sò caréra, duràda vint-quàt'r an, 'l à piasâ ssant'òt dal sò canti in dla Top 20 dla Billboard da 'l 1956 a 'l 1977 e vindû da piò 'd un migliàrd ad disc in tut al mónd. Fra 'l sò cansòn più famóśi a 'rcurdém Heartbreak hotel, Don’t be cruel, Love me tender, Jailhouse rock, It’s now or never, Are you lonesome tonight?, Suspicious minds, Don’t Be Cruel, Blue Suede Shoes, Tutti Frutti e I Got Woman.
Dòp na relasiòṅ cun la Tura Satana, in dal 1967 al s è spuśâ cun la Priscilla Presley dòp èsar stâ sò muróś par dagnóra déś an. Sò fiōla Lisa Marie l'è stata par dū an la mujēr ad Michael Jackson in di an Nuànta.
'L è mòrt a cà sua a Graceland, a sōi quarànta-dū an, par 'n atàc ad cōr.
Culegamènt estéran
}}
34
Al 34 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
W
La W l'è la ventunètersa lettra de l'alfabet italian e anche dell'alfabet émilian. L'è na lettra latena.
La Secchia rapita
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
"La Secchia rapita" ("La Sècia purtèda vìa") 'l è 'n puvéma còmic e 'd eròi in utèvi, edl Alesànder Tasòun publichê in dal 1624 e pò dôp turnê a èser corêt più e più volti da 'l avtōr, ch'al gh'ìva anc da pasèr al giudìsi dal pepa Urbàṅ VIII.
Al puvéma al tōś a prēst na batàja, qvèla 'd Śapulèin tra 'l perti mudnéśi imperièli e quìli bulgnéśi papalèini. Dôp na bbuda da 'n pòs bulgnéś, i Gemignàṅ i avrèven decîś ed tgnìr-es la Sècia 'd lègn dal pôs e purtèr-'s-la vìa sēg c'ma 'n trofèo. La quistiòun la s prèv parśèr se in cambi dla Sècia i bulgnéś i s tgnìsen in pègn al rè Èins.
Colegamèint estèren
}}
.seven
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l setèmber dal 2015.
Relic - L'evoluzione del terrore
{{Metacaixa
21 p.d.C.
Al 21 prema ’d Crest l é un ân dal I séchel dal Calendêri gregurian.
Relic - L'evoluzione del terrore
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na criatùra mustruóśa e sangvinària la taja la tèsta a gl'ès'r umàṅ par magnàr-'g al sarvèl.|Tagline dal film}}
Relic - L'evoluzione del terrore (Relic - L'evulusiòṅ dal terōr) 'l è 'n film ad scarésa fantàstic dal 1997 ad Peter Hyams ch'al tōś ispirasiòṅ da i rumànś Relic e Reliquary ad Lincoln Child e 'd Douglas Preston.
1068
Al 1068 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Pusōl
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Relic - L'evoluzione del terrore
Al film 'l à muciâ sù dagnóra sinquànta migliòṅ ad dòlar.
Pusōl
Pusōl (Pozzuoli in itagliàṅ, Pëzzulë in napulitàṅ) 'l è 'n cumùṅ itagliàṅ 'd utànt'un-mila abitànt dla Campàgna, in dla sità metrupulitàna 'd Nàpuli ch'la gh cunfìna anc sèg acsè cuma Bàculi, Giugliàṅ e Quàrt. Al gh'à na superfìsi 'd 43,44 km², a 28 m su 'l livèl dal mâr.
Relic - L'evoluzione del terrore
Sunt
'L antrupòlug John Whitney (Lewis Van Bergen), in Amaśògna par cònt dal Muśèo 'd Stòria Naturàla 'd Chicago, in dal méntar ch'l è drē a studiàr na tribù dal pòst, al bév na paparùcia a baś 'd cagapùi preparàda da lōr. Pôc tèmp dòp al mònta insìma a na nâṿ dirèta in Illinòis parchè al vrév tōr indrē dla ròba ch'l iva cargâ da purtàr a 'l muśèo. Quànd siē stmani dòp la nâṿ la riva finalmènt in dal Lâg Michigan, a bōrd a n gh'è piò ninsòṅ. Al detective d'l umisìdi Vincent D'Agosta (Tom Sizemore) e 'l sò culéga Hollingsworth (Clayton Rohner), faghénd dgl'indàśin, i càtan finalmènt tut i mémbar d'l equipàǵ mòrt, cun la tèsta tajàda via.
Pusōl
Al s cata su 'l Gōlf ad Nàpuli in un sit vulcànig, i camp Flegrei, c'n un vulcàṅ incóra impìs a tri km da 'l sèntar dla sità, la Sulfatàra, ch'la buta fóra dla śmalta bujénta e dl'anidrìde sulfuróśa.
Relic - L'evoluzione del terrore
Sunt
La dutōra Margo Green (Penelope Ann Miller), insém a 'l dutōr Albert Frock (James Whitmore), i guàrdan dènt'r a 'l casi par védar cuś a gh'è dènt'r e i li càtan vōdi a part na statṿa 'd préda dal Dio "Kothoga" pugiàda su dal fój in du a gh'è 'n funś cun di pès mutâ 'd DNA dal bèsti. Cla nòt lè al guardiàṅ dal muśèo, Fred Ford (Jophery C. Brown), al vîṅ masâ da na criatùra misterióśa ch'la gh sćiànca via 'l cô par magnàr-ag 'l ipotàlam.
Pusōl
In sità a gh'è anc un marcâ dal pés dimóndi grôs, al tèrs più grand 'd Itàglia in fiṅ a 'l 2009.
Relic - L'evoluzione del terrore
Culegamènt estéran
}}
Pusōl
Fra i sò munumènt a 'rcurdém al “Santuàri 'd San Genâr a la Sulfatàra”, la “Céśa 'd Santa Marìa dal Grasi”, dū antiteàtar rumàṅ e 'l “Témpi 'd Seràpid”.
Al sò sìndig, da 'l 2012, 'l è Vincenzo Figliolia dal PD.
Culegamènt estéran
}}
.天主教
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2016.
33
Al 33 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
1115 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1115, mo invéci 'l an 1115, 't ê da 'ndèr chè) Al 1115 (mileseintquìndeś, millecentoquindici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1114 (mileseintquatòrdeś) e 'l vin prìma dal 1116 (mileseintsèdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseintquindicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Ore 10: calma piatta
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un viàś in dla paùra.|Tagline dal film}}
La pelìcula l'è custàda e l'à purtâ a cà déś migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca.
Sunt
John Ingram (Sam Neill), cmandànt dla marìna austragliàna, e sò mujēr Rae (Nicole Kidman), par tiràr-'s un po' sù da la mòrt ad sò fiōl in 'n incidènt in strada, i decìd'n ad far un viàś in yacht in dal Pasìfic.
Durànt na giurnàda 'd "calma piàta" la còpia la véd na barca a véla ch'la n s mōṿ minga e ch'a pâr ch'la sia drē a impinìr-as 'd àqua. A bōrd ninsòṅ a rispónd a 'l cuntàt ràdio ma a 'n sèrt punt a s véd 'n óm ch'al s davśìna su 'n barchèṅ. Muntâ sù chi lò al diś ad ciamàr-as Hughie Warriner (Billy Zane) e 'd èsar 'l ùnic a èsar scampâ d'l equipàǵ parchè i sò cumpàgn i èṅ mòrt magnànd dal magnàr andâ a mâł. John, ch'al n s fida minga tant ad lò, al decìd 'd andàr a dar 'n òć in sla barca e lè insìma al cata i cadàvar masâ par Hughie ch'al n è àtar ch'un mat ciucâ in dla suca.
Culegamènt estéran
}}
Everything but the Girl
{{Metacaixa
323 (nùmer)
{{Metacaixa
Everything but the Girl
{{CITAZIONE2|I step off the train, I'm walking down your street again and past your door but you don't live there anymore, it's years since you've been there, now you've disappeared somewhere like outer space, you've found some better place, and I miss you, like the deserts miss the rain.|A śmònt śò da 'l trêṅ, a gir par la tò via incóra, a pas la tò pòrta ma tè ta n gh viṿ piò lè, i èṅ pasâ di an da quànd ta gh staṿ, adès at sē sparî da na quànc banda cuma 'l spasi còśmig, 't à catâ 'n pòst méj, e ta m manc, cuma a i deśèrt a gh cala la piōva.|Missing, 1994|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
323 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 323, mo invéci 'l an 323, 't ê da 'ndèr chè) Al 323 (terśeintveintetrī, trecentoventitré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 322 (terśeintveintedū) e 'l vin prìma dal 324 (terśeintveintquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintveintetriéśim post.
Everything but the Girl
Gl’Everything But The Girl (dal vòlti scurtâ in EBTG) i èṅ un grup ingléś uriginàri 'd Hull mis in pē in dal 1982 par la cantànta e basìsta Tracey Thorn e p'r al chiatrìsta, tasterìsta e DJ Ben Watt. Chi lōr dū i faṅ còpia anc in dla vita.
Al nóm ch'i aṅ sarnî, ch'in miranduléś a vōl dir „Tut a part la ragàsa“, 'l éra 'l ślògan publisitàri 'd un negòsi 'd aredamènt dal sò sità ch'la prumitìva 'd véndar da tut par la cambra da lèt a part la ragàsa.
323 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Everything but the Girl
In dla sò caréra i aṅ scrit quàtar sìngui ch'i gh l'aṅ cavàda a finìr in dla Top Ten dal clasìfichi inglési, al più impurtànt e cgnusû 'l è Missing dal 1994.
Culegamènt estéran
}}
Revenge porn
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1069
Al 1069 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Revenge porn
A s trata 'd un cumpurtamènt dimóndi catìṿ, mis in at na quàlc vòlta da i muróś quànd i èṅ mulâ s'a sucéd ch'i n gh la càvan briśa a mandàr śò 'l ròsp, fat par far dal mâł a livèl psiculògic a c'l àtar e far-ag pruàr vargógna e angùstia.
Nòti
}}
An 820
I an 820, ciamê an Vèint, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 820 infìn a 'l 829 ciapê dèinter.
1312 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1312 (mileterśeintdòdeś, milletrecentododici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1311 (mileterśeintùndeś) e 'l vin prìma dal 1313 (mileterśeinttrèdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCCXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśeintdodśéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1312 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 656: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Stefano Parisi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Stefano Parisi (Róma, 12 ad Nuvémbar dal 1956, a s lèś [ˈstefano pa'ɾizi] in itagliàṅ) 'l è 'n manager e pulìtig itagliàṅ.
1666 (nùmer)
{{Metacaixa
Stefano Parisi
Biugrafìa
Laureâ in “Ecunumìa e Cumèrs” a l'università La Sapienza 'd Róma, in dal 1984 a gnanc trént'an al taca a lauràr a 'l Ministēr dal Finànsi, pò 'l pasa a la vice-presidénsa dal cunsìli di minìstar (guèran De Mita) e a 'l ministēr par 'l èstar sóta 'l sucialìsta Gianni De Michelis.
In dal 1997 al và a star a Milàṅ ciamâ da 'l sìndig Gabriele Albertini a far al City Manager dla sità lumbàrda. In dal 2000 al dvènta diretōr generàł dla Cunfindùstria durànt la presidénsa 'd Antonio D'Amato. In dal 2004 'l è numinâ aministradōr delegâ 'd Fastweb pò 'l pasa a Chili, purtàł dla réda internet in du a s pōl véd'r i film in streaming.
1666 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1666, mo invéci 'l an 1666 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 1666 (milseseintessantasē, milleseicentosessantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1665 (milseseintessantasìnc) e 'l vin prìma dal 1667 (milseseintessantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCLXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseseintessantaseéśim post.
Stefano Parisi
Biugrafìa
P'r al sèntar-dèstra al cur a la carga 'd sìndig 'd Milàṅ in dal 2016 ma 'l pèrd a 'l balutàǵ cóntar Giuseppe Sala dal sèntar-sinìstra. Dòp avēr dâ vita a 'n muimènt pulìtig tut suo, Energìi par l'Itàglia, in dal 2018 al s càndida a dvintàr al guvernadōr dal Lasi cóntar Nicola Zingaretti dal PD.
1666 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Trevor Devall
{{metacaixa
Yun Hyon-seok
{{dialort | dial=Carpśàn}} 'L Yun Hyon-seok (in lengva coreàna 윤현석, in lengva cinéśa 尹賢碩, 7 d'agòst 1984 - 26 d'avrìl 2003) 'l è stê 'n Ativìsta p'r i dirìt umàn e sivîl, poéta gay e scritōr dla Coréa dal Sud. Da 'l 2002, dàint'r in dal muvimèint p'r i i dirìt umàn, al s fèva ciamèr Yook woo-dang.( 육우당 六友堂, siē amìg).
Al 26 d'avrìl dal 2003 al s masèva, in protèsta per l'omofobìa dla Corea del sud.
Referèinsi
}}
Trevor Devall
Trevor Devall (Edmonton, 10 ad Nuvémbar dal 1972) 'l è 'n atōr e ardupiadōr canadéś, famóś p'r avēr dâ la vóś a 'l persunàǵ dal pruciòṅ di Guardiàṅ dla Galàsia Rocket Raccoon in dla sò série animàda e a 'l mutànt Pyro in di cartòṅ animâ di X-Men: Evolution.
Da 'l 2013 'l à spatinâ a Los Angeles.
Àtar prugèt
}}
.kia
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l setèmber dal 2015.
U
La U l'è la ventunèprèmma lettra de l'alfabet italian e anche dell'alfabet émilian. L'è na lettra latena.
22 p.d.C.
Al 22 prema ’d Crest l é un ân dal I séchel dal Calendêri gregurian.
1059
Al 1059 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
T
La T l'è la ventunè lettra de l'alfabet italian e anche dell'alfabet émilian. L'è na lettra latena.
Nella società degli uomini
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al film ch'l à divìś l'Amèrica.|Tagline dal film}}
Nella società degli uomini (In dla sucietà di óm) 'l è 'n film dramàtic 1997 ad Neil LaBute ch'al 'l à anc scrit tulénd spunt da 'n sò lavōr teatràł dal 1993 c'n al stés nóm. 'L è stâ preśentâ a 'l Festival di Cannes in dla sesiòṅ Un Certain Regard e anc a 'l Sundance Film Festival.
La pelìcula, giràda in dū stmani c'n un budget ad vintsìnc-mila dòlar, la 'n à pò fat sù da piò 'd dū migliòṅ e òt.
Sunt
Chad (Aaron Eckhart) e Howard (Matt Malloy) i èṅ dū funsiunàri in caréra ch'i èṅ péna stâ mulâ da 'l sò muróśi. Par vindicàr-'s ad cal dóni e far-'g-la pagàr, Chad al strulga 'n piàṅ e 'l al śibìs anc a 'l sò culéga. Al śōg al sarév qvél ad catàr na ragàsa fràgila e ingènva e pò pruàr a cunquistàr-la faghénd-ag créd'r ad vlēr-ag bèṅ. Quànd chi lē la s è inamuràda dabòṅ, dascargàr-la subìt in quàt'r e quàt'r òt par far-ag dal mâł e rìdar-'g adrē.
Chad al buta 'l òć su na vitma parfèta, na dóna sórda e ch'la fà fadìga a dascórar, la Christine (Stacy Edwards), ad mistēr segretària. 'L óm al l'invìda fóra a séna, al gh manda di fiōr e pò, lavurànd-la bèṅ, al gh la cava anc a purtàr-'s-la a lèt. Howard al gh'arév da far àtar tant sèg, par rispetàr al pat fat, ma 'l al fà malvluntéra.
Culegamènt estéran
}}
1116 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1116, mo invéci 'l an 1116, 't ê da 'ndèr chè) Al 1116 (mileseintsèdeś, millecentosedici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1115 (mileseintquìndeś) e 'l vin prìma dal 1117 (mileseintdersèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseintsedicéśim post.
Èter progèt
}}
.stockholm
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l setèmber dal 2015.
23 p.d.C.
Al 23 prema ’d Crest l é un ân dal I séchel dal Calendêri gregurian.
32
Al 32 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
1894 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1894, mo invéci 'l an 1894, 't ê da 'ndèr chè) Al 1894 (mileotseintnovantaquàter, milleottocentonovantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1893 (mileotseintnovantatrī) e 'l vin prìma dal 1895 (mileotseintnovantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCXCIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintnovantaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
Matt K. Miller
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Matthew Kermit Miller, cgnusû méj cuma Matt K. Miller (Rockville Centre, 2 ad Farvàr dal 1960), 'l è 'n atōr e prudutōr americàṅ.
Culegamènt estéran
}}
An 810
I an 810, ciamê an Dēś, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 810 infìn a 'l 819 ciapê dèinter.
1058
Al 1058 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Presunto innocente
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A gh'è dla gint ch'la masarév p'r amōr.|Tagline dal film}}
Presunto innocente (Preśùnt inusènt) 'l è 'n śal prucesuàł americàṅ dal 1990 'd Alan J. Pakula trat da 'n rumànś ad Scott Turow.
Girâ c'n un budget ad vint migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à pò fat sù da piò ad sènt-vint-i-òṅ.
Sunt
Un dè na sò culéga, la Carolyn Polhemus (Greta Scacchi), la vîṅ catàda mòrta masàda in cà sua e ligàda cuma s'la fus stada prima viulentàda anc parchè i gh càtan dla śbòra dèntar. Chi lē, dasfrutànd al fat 'd èsar na bèla dóna, la s è sèmpar fata strada vrénd al gambi cun tut, anc cun Rusty dvintànd la sò amànta prima 'd dascargàr-al quànd l'iva capî che lò al n gh tgniva minga a far caréra.
Raymond, ch'al s l'éra fata anc lò quànd lē la gh'iva biśógn 'd un quàlc cuć, al dà 'l incàr'g ad purtàr avànti 'l caś a Rusty ma quànd al detective ch'al fà gl'indàśìn, Harold Greer (Tucker Smallwood), al s rénd cònt 'd un tràfic telefònig suspèt fra 'l nùmar 'd Rusty e qvél ad cà dla Carolyn, al vice-prucuradōr 'l al sustituìs c'n al sò amìg pulisiòt Dan Lipranzer (John Spencer). In tut al manéri cal segrét lè a salta fóra listés, inólt'r a s véd ch'na sò didàda l'éra finìda su 'n bicér in cà dla vitma, ch'la śbòra catàda in dal sò còrp l'è cumpatìbila c'n al sò sangṿ e ch'in d'l apartamènt dla dóna a gh'è dal trasi di gat di tapē di Sabich.
Rusty e Stern i tìran fóra 'n dossier misterióś dla Carolyn, ch'a n s cata piò, in du 'n criminàł, Leon Wells (Leland Gantt), 'l iva scampâ 'l prucés parchè Lyttle, ch'l andàva a lèt cun la Carolyn, 'l iva archiviâ incòsa dòp avér ciapâ na tangìnt par saràr 'n òć. Durànt al prucès a salta però fóra ch'al bicér al n s cata piò, dònca la próa dla didàda la n sarév minga piò bòna, e ch'la Carolyn la s éra fata ligàr al tubi dònca a n gh'iva minga sèns ch'la druìs na créma par dasfàr la śbòra, la śburadùra analiśàda l'éra difàti mòrta, a gh'è quèl ch'a traśa cuma s'a fus na viulénsa sesuàla inśgnàda ad art. P'r a n andàr minga in a risć ad dascórar dal dossier “Wells”, al giùdas Lyttle al sèra lè 'l prucès.
Rusty al pōl turnàr a la sò vita 'd tut i dè e 'l vîṅ a savēr ch'a purtàr via 'l bicér 'l éra stâ Lipranzer. Chi lò al n sà minga se lò 'l è culpévul dabòṅ, in tut al manéri qvél ch'l è sucès 'l è ch'l'è mòrta na vacàsa e basta. Sōl quànd Rusty al tórna a cà, catànd na martlìna maciàda 'd sangṿ cun di cavìi biónd tacâ insìma cuma qvéi dla Polhemus, a salta fóra la véra e 'l óm al capìs incòsa, anc ch'la śbòra l'éra pròpria la sua, tgnuda dacàt ślada dònca tuta dasfàta, la créma la n gh intràva gnint.
.bom
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l setèmber dal 2015.
31
Al 31 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
734 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 734, mo invéci 'l an 734, 't ê da 'ndèr chè) Al 734 (setseinttreintaquàter, settecentotrentaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 733 (setseinttreintatrī) e 'l vin prìma dal 735 (setseinttreintasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseinttreintaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
24 p.d.C.
Al 24 prema ’d Crest l é un ân dal I séchel dal Calendêri gregurian.
1057
Al 1057 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Asàlt a 'l Campdòj di Stat Unî dal 2021
{{dialort | dial=Miranduléś}}
'L asàlt a 'l Campdòj di Stat Unî dal 2021 l'è stada n'arvòlta e 'n atàc viulènt dal 6 ad Śnar dal 2021 cónt'r al 117{{sup|śum}} Cungrès di Stat Unî fat da di sustenidōr dal presidènt in carga Donald Trump, cuma di mémbar di muimènt ad dèstra Proud Boys, QAnon e Three Percenters, p'r arbaltàr la sò scunfìta a gl'elesiòṅ presidensiàli americàni dal 2020 a òpra dal demucràtic Joe Biden.
Dòp un cumìsi ad Trump, ch'l andàva sèmp'r adrē su 'l fat ch'i gh'ìsan fargâ gl'elesiòṅ, i manifestànt a sentinàra i s èṅ subìt spustâ lung la Pennsylvania Avenue par farmàr i senadōr e i deputâ ch'i gh'ìvan da ratificàr la vìnsida 'd Biden ch'l iva muciâ sù 306 grand eletōr cóntar 232 e dònca 'l éra 'l presidènt elèt.
Dimóndi 'd chi lōr i èṅ pò andâ dèntar cun la fòrsa a 'l palàs e i aṅ tacâ a śbragàr, ravanàr dapartùt, scaravultàr, rubàr, dasténdar dla mèrda su i mur e far viulénsa lè dèntar par soquànti óri. I pulìtig i aṅ fat in tèmp a scapàr via ma i scóntar cun la pulisìa i aṅ purtâ a sinc mòrt.
Turnàda la calma, sōl a quàt'r óri dòp mèśanòt a 'l incìrca 'l è stâ apruvâ 'l riśultâ dal Culéǵ Eleturàł, cun Mike Pence ch'l à dichiarâ che Joe Biden e la Kamala Harris i arévan ciapâ la sò carga al 20 ad Śnar.
La “Save America March”
Par prutestàr cónt'r al riśultâ di elesiòṅ, a sò dita pîna 'd bròj, Donald Trump 'l iva urganiśâ, cun 'l ajùt ad soquànti urganiśasiòṅ cuma Women for America First dla mémbra dal Tea Party Amy Kremer, un cumìsi a Washington p'r al 6 ad Śnar dal 2021 durànt na manifestasiòṅ ciamàda “Save America March” (Màrcia par salvàr l'Amèrica). A frònt ad ssanta càuśi legàli, un ricōrs a la Cōrt Supréma e di ricuntéǵ, a n è mai però vgnû fóra gnint 'd impurtànt.
Fra la sira prima e la matìna dal dè dla Befàna almànc déś parsòni i èṅ stadi arestàdi parchè i ìvan purtâ sèg dgl'armi. Anc 'l èx deputâ d'l Alabàma Mo Brooks e Madison Cawthorn, deputâ dla Carulìna dal Nòrd, i aṅ tòlt part a la manifestasiòṅ.
'L avucàt dla campàggna 'd Trump, Rudy Giuliani, 'l à fat un dascōrs da 'l palc dgénd ch'al màchini druàdi p'r al vōt i éran śgalémbri. Pò 'l è saltâ sù Trump che, da drē da na baréra 'd vēdar, 'l à dit ch'al n cunsedrarà mai la vìnsida a Biden, dand adòs a i mèdia e urdnànd a Mike Pence 'd arbaltàr i riśultâ eleturài, un quèl ch'al vice-presidènt, tgnénd adrē a la custitusiòṅ, al n pōl minga far.
Donald 'l à cuntinuâ dmandànd a i suo 'd marciàr vèrs al Campdòj, cumbaténd cuma di danâ par tōr-'s indrē al nòstar paéś. In cal mént'r i sò fiōi, Donald Jr. e Eric, i puntàv'n al dî cónt'r i republicàṅ ch'i s parmitìvan 'd a n far gnint par prilàr al vōt dal Culéǵ Eleturàł, prumeténd ch'i arévan pò fat campàggna cóntar durànt al primàri dal GOP e ch'i éran drē a vgnir da lōr.
L'arvòlta
Rivâ a 'n óra dòpmèśdè davànti a 'l Campdòj, śbaténd śò soquànti baricàdi minga tant tgnudi 'd òć da part dla pulisìa, i manifèstant arvèrs i aṅ pò tirâ sù 'n patìbul in dla piàsa e tacâ a dar adòs a i giurnalìsta, faghénd a pès i machinàri di inviâ dl'Associated Press parâ via. Par via ad tut cal fitùm ad gint lè, dimóndi sénsa mascri adòs, da piò ad sènt agìnt dla guàrdia nasiunala a guàrdia dal Campdòj i s èṅ bcâ 'l COVID-19.
Soquànti bómbi fati in cà i èṅ stadi catàdi lè in gir e in di ufìsi di cumitâ nasiunài demucràtic e republicàṅ.
N'óra dòp gl'arvultóś i gh l'aṅ cavàda a insfilsàr-as dèntar, śbragànd pòrti e fnèstri p'r andàr a casa di pulìtig, dla presidènta dla Càmbra, la Nancy Pelosi, e dal vice-presidènt Mike Pence par far-i parśunēr. Par far-as strada i aṅ sprusâ anc di agìnt chìmig adòs a la pulisìa.
Mént'r i servìsi segrét i éran drē a purtàr fóra 'l vice-presidènt, Trump al twitàva che chi lò al n iva briśa abû 'l curàǵ ad far qvél ch'a gh'iva da èsar fat.
A 'l intèran dal Campdòj gl'arvultóś i dmandàv'n in du al fus Pence par pò rivàr a la cambra, in cal mumènt lè vōda. 'L ufìsi dla Pelosi 'l è stâ scaravultâ, dal sò fóto a i mur sćiancàdi e 'l sò computer śgranfgnâ via.
A i mémbar dal Cungrès a 'l intèran dla Cambra a gh'è stâ dit ad métar-'s adòs dal mascri anti-gas par parmét'r a 'l fòrsi d'l órd'n ad druàr al gas lagarmōl cóntar la gint. Al persunàł al gh l'à cavàda a mét'r a 'l sicûr al scatli cun dènt'r i sertificâ dal vōt eleturàł.
Par farmàr l'arvòlta a gh'è stâ biśógn ad tri óri e pasa, vèrs siē óri dla basōra, anc cun 'l ajùt ad soquànt óm mandâ da i guvernadōr dal Maryland, dla Virgìgna e dal New Jersey e pò da la Guàrdia Nasiunàla ciamàda diretamènt da Mike Pence.
Dimóndi arvultóś i s èṅ stramnâ p'r al stradi lè darènt anc s'a gh'éra 'l quàcia-fōg urdnâ par la sìndiga 'd Washington, la Muriel Bowser. In séguit da piò 'd utànta arvultóś i èṅ stâ arestâ méntar dū pulisiòt, a guàrdia dal Campdòj, i èṅ stâ suspéś parchè suspetâ 'd èsar da la sò banda. Fra i pulisiòt a s cònta 'n mòrt e 116 frî (quìndas finî a 'l uśdàł).
Durànt cl'arvòlta chè, a siē óri e mèś dla basōra, al presidènt Trump, ch'al s éra rifiutâ 'd ciamàr la Guàrdia Nasiunàla, 'l à cargâ sù su 'l sò account Twitter un vìddeo in du 'l batśàva gl'arvultóś cuma di patriòta grand tratâ mâł e dmandànd-'g ad turnàr a cà in amōr e in paś, ch'a gh'è d'arcurdàr cal dè chè par sèmpar, tirànd pò fóra incóra la questiòṅ di bròj preciśànd che qvisti chè i èṅ al ròbi e i fat ch'i sucédan quànd na sacra vìnsida eleturàla 'd un ciàr grand acsè la vîṅ cavàda śò in cla manéra chè.
Indàśin e arèst
In dla lista di arestâ, fra i àtar, a gh'è 'l cap dal grup di Proud Boys di Hawaii, Jake Angeli dit Al Siamàṅ 'd QAnon, 'l ativìsta dla dèstra pēśa Tim Gionet dit Baked Alaska, al fiōl ad 34 an dal giùdas dla Cōrt Supréma dla Cuntèa 'd Kings (Brooklyn), Steven Mostofsky, e Jon Schaffer, chitarìsta e leader dal grup metal di Iced Earth.
}}
.clubmed
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
Pièga da decùbit
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
(Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguêrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia) El pièghi da decùbit (piaghe da decubito in itagliàṅ) gl'ìn dal fridi più o méno fondi ch'a vin in dla pèla ed cal persòuni ch'i s caten a stèr pugèdi fermi in na stèsa puśisiòun per soquànt tèimp, ch'i sìen in sìm'a na scrana o śachê in dal lêt e vìa acsè. A biśgnarèv an fèr minga gnìr cal pièghi chè, quand a s vèd che 'n cristiàn, só malgrêd, al n'gh'la chèva minga tant ed móv'r-es da pugê in na stèsa puśisiòun. La manéra 'd an fèr minga gnìr el pièghi, la srà dòunca quèla ed spustèr anca ed pôc, al pugiamèint dal côrp, da na pèrt e da n'ètra dal decùbit alméno ogni do ōr, per permèt'r ala circolasiòun dal sanghev 'd andèr in gìr per tùt i cantòun dla pèla alméno cun cl intervàl lè. A s cata in cumérsi anca di cusèin o di matrâs antidecùbit, strulghê apòsta per ciapèr al pēś edla persòuna e stremnèr-el in manéra méno circoscrìta e più ślarghèda in dla superfìsi. Difât el vèini e i vêś capilêr di agìnt pugê sèimp'r in cla manéra, i sufrìsen pròpia 'd èser schisê da 'l pēś edla persòuna per na presiòun ed più 'd 32 mm ed mercùri, che in cal chêś lè al sanghev al lasa lè ed pasèr-egh da mêś.
A s è 'rivê a clasifichèr el pièghi da decùbit in quàter stadi diferèint, da 'l più alśēr a 'l più grêv:
La cura ed chel pièghi chè la partìs sèimper da 'l movimeintasiòun, per cìchi ch'i sìen, dal cristiàn ch'a s cata acsè tant férum. Mo quìli più alśéri, dal I e dal II stadi, 'l è più facil che, tgnènd-i sèimper dimòndi pulìdi, col movimeintasiòun i pósen turnèr indrē. Chegli ètri più fondi i gh'àn per forsa biśògn del curi di infermēr, ch'eli infesiòun i ìn sèimper drē 'l àngol. Incòr, per tōr-es fóra da chel pièghi chè, a s guerdarà ala bòuna alimentasiòun dal pasiìnt, che cun dal magnèr rìc ed proteèini (quand a s pōl), a srà più facil che la só pèla la s arcostruìsa. Inportànt anc controlèr la pulisìa e 'l òrdin dal post indû 'l pasiìnt al stà pugê, perchè dal pighi dla stófa o di rùsc ed sòt'ala só pèla, i n'pràn èter che danegèr-la.
Colegamèint estèren
}}
An 800
I an 800 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 800 infìn a 'l 809 ciapê dèinter.
Come fu che Masuccio Salernitano, fuggendo con le brache in mano, riuscì a conservarlo sano
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
La canta Masuccio l'è cantàda da la Giulia c'n i Cantōr Mudéran.
Culegamènt estéran
}}
.mtr
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
507 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 507, mo invéci 'l an 507, 't ê da 'ndèr chè) Al 507 (sincseintsèt, cinquecentosette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 506 (sincseintsē) e 'l vin prìma dal 508 (sincseintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintsetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Bambola
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A cal dóni at gh'à da dar dla béga, dla béga, dla béga e dal bòti!}}
Bambola (Bàmbula) 'l è 'n film eròtic dal 1996 ad Juan José Bigas Luna girâ in Emìglia a Cmać. 'L è stâ preśentâ a 'l 53śum Fèstival ad Venèsia in dua 'l à ciapâ di fisć e dal ridùdi adrē. La prutagunìsta Valeria Marini, minga cuntènta dal séni purcùsi muntàdi in dal film, l'à purtâ in tribunàł al prudutōr Marco Poccioni ma l'à pardû la càuśa e l'è stada custréta a pagàr vint migliòṅ ad franc parchè, a dita di giùdas, al film la 'l à girâ lē dònca la n psiva minga a n savēr briśa qvél ch'l'éra drē a far.
In di tìtui ad cóa la Patty Pravo la canta 'l braṅ La bambola.
Sunt
Dòp la mòrt ad sò màdar Greta (Anita Ekberg) la Mina dita Bàmbula (Valeria Marini) e sò fradèl fnòć c'n i cavìi tint ad biónd Flavio (Stefano Dionisi) i vèran na piserìa in dal Fraréś a Cmać druànd i bèsi 'd un budlòṅ ciamâ Ugo (Antonino Iuorio) ch'al vrév tōr la ragàsa par muróśa ma lì lē la s tira sèmp'r indrē. La ragàsa la gh'à anc na cavra pìcula ch'la s pòrta sèmp'r adrē.
Un dè i tri i decìdan 'd andàr a divertìr-as a 'l Aquafan 'd Arśòṅ e lè i cgnósan Settimio (Manuel Bandera), un śuvnòt ch'al pèrd la tèsta par la Bàmbula. Ugo però al s arlìa e 'l taca a litgàr sèg in fiṅ tant ch'al ślìcia śò śbaténd la tèsta e al mōr. Settimio al finìs in parśòṅ in du al li ciàpa da 'n brut grintèṅ ciamâ Furio (Jorge Perugorría). La Mina e sò fradèl i al vàn'n a catàr da spés e Furio al gh buta gl'òć adòs. Dòp avér fat inculàr Settimio da di sò cumpâr e avér naśâ 'l mudandìni dla Bàmbula druàdi da cal pès, Furio al viulénta la Mina che però in na quàlc manéra la gh cata anc gust e quànd chi lò al vîṅ fóra lē la 'l tōś sèg a Cmać anc se Flavio, ch'in cal méntar 'l è dvintâ dimóndi amìg ad Settimio, al n è mia 'd acòrd.
Ma quànd òṅ 'l è fat a l'arvèrsa a n gh'è gnint da far. La pòvra Bàmbula la li ciàpa sèmpar da lò e l'è custréta a 'lvàr sèmp'r al stanéli quànd 'l al vōl lò. Par furtùna che Flavio al gh'à 'l sćiòp ch'la druàva sò màdar.
Nòti
}}
1056
Al 1056 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Fuoco assassino
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Fuoco assassino (Fōg sasèṅ) 'l è 'n film 'd asiòṅ americàṅ dal 1991 ad Ron Howard ch'al gh'à abû tri nomination a i Prèmi Òscar dal 1992 sénsa però purtàr a cà gnint.
'L è custâ stanta-sinc migliòṅ ad dòlar, investimènt ardupiâ a la fiṅ parchè la pelìcula la 'n à fat sù sentsinquànta-dū.
Sunt
Stephen McCaffrey (Kurt Russell), dit "Bull", e sò fradèl Brian (William Baldwin) i èṅ dū fradèi ch'i faṅ i vìgìi dal fōg par mistēr a Chicago. Dòp la mòrt ad sò pàdar, anc lò vìgil, e dòp avér laurâ insém p'r un sèrt perìud, chi lōr i s èṅ mis in cumpetisiòṅ dvidénd-as. Al prim 'l è a cap dna squàdra, al secónd al s è mis invéci a lauràr insém a Donald Rimgale (Robert De Niro), dit "Òra", cumandànt dal repàrt di vìgii ch'i gh'aṅ da bcar qvéi ch'i 'mpìs'n i fōg apòsta. Soquànt an prima Donald 'l iva farmâ òṅ ad qvi lè, Ronald Bartel (Donald Sutherland).
Adès a gh'è da capìr chi gh'è da drē a di masamènt dulóś ad gint vitmi dal “backdraft”, la fiàma ch'la tórna indrē. Chi lōr in cumùṅ i gh'iv'n al fat ad vlér tajàr i fónd p'r i vìgii dal fōg par métar-'s-i in bisàca lōr. Brian al taca a crédar ch'al respunsàbil al sia pròpria sò fradèl.
.كاثوليك
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2016.
Fuoco assassino
Culegamènt estéran
}}
.virgin
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2015.
Occhi senza volto
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Rid, minga acsè tant.}}
Occhi senza volto (Òć sénsa ghigna) 'l è 'n film dramàtic e ad scarésa dal 1960 ad Georges Franju trat da 'n rumànś ad Jean Redon. 'L è stâ girâ in biànc e négar.
Sunt
Al prufesōr Génessier (Pierre Brasseur) 'l è 'n luminàri in dal camp di trapiànt di tesû umàṅ e al s impratichìs su i caṅ. Finìda na cunferénsa su c'l argumènt lè al và in présia a 'l ubitòri p'r arcgnósar se na ragàsa catàda mòrta in dla Séna l'è sò fiōla Christiane (Edith Scob), na śōvna dasfurtunàda ch'l'éra armàśa uféśa in fàcia soquànt tèmp prima in 'n incidènt in màchina, o la fiōla 'd Emile Tessot (René Génin), tuti e dū sparìdi in cal méntar.
Al dutōr 'l arcgnós in dla vitma sò fiōla e a vèṅ fat al funeràł. Insém a Génessier a gh'è 'l dutōr Jacques Vernon (François Guérin), ch'al lavóra in dla sò clìnica e ch'l éra anc al muróś dla Christiane, e la Louise (Alida Valli), la sò asistènta. Chi lē l'è stada qvéla ch'l'iva butâ 'l cadàv'r in dal fiùm ma a n s tratàva minga dal còrp sénsa vita dla Christiane ma 'd qvél dla fiōla dal sgnōr Tessot. Lì lē l'éra mòrta dòp che Génessier al gh'iva cavâ via la pèla dla ghigna par strapiantàr-la in dla fàcia 'd sò fiōla. 'N intervènt dal gènar 'l iva curâ soquànt tèmp prima pròpria la Louise, ch'l'éra turnàda nurmàla a part un castròṅ su 'l còl in dal punt dla tacadùra che lē la lóga sèmpar cun na cadnìna 'd pèrli strica, ma minga la Christiane ch'la gh'à abû 'n infesiòṅ ad rigèt. Par lugàr al sò grugn da scarésa ch'al fà vgnir i śgriśōr sōl a véd'r-al, la ragàsa la pòrt' adòs na mascra biànca.
Sò pàd'r al n gh dà minga a muć e al manda la Louise a catàr dgl'atri śōvni cumpàgni a sò fiōla, cuma la śvisra Edna Grüber (Juliette Mayniel) ch'la stùdia a Parì e ch'l'è drē a pascàr in du star. Anc a chi lē a gh vèṅ tiràda via la pèl c'n un bìsturi e a 'l inìsi a pâr ch'a sia andâ tut bèṅ cun la Christiane ma tèmp dū stmani ch'a marsìs incòsa.
La Christiane la gh'à 'l magòṅ e la próa a telefunàr a 'l sò muróś par sintìr incóra la sò vóś ma pò a gh scapa 'd dir-'n al nóm. Jacques 'l è persuàś 'd avér arcgnusû pròpria la vóś dla sò amàda e 'l è sicûr dònca ch'la Christiane la sia viva. Esénd ch'na testimòni amìga dl'Edna l'iva vdû na dóna cun na culàna 'd pèrli strica dar-'g un pasàǵ in màchina, Jacques al taca a 'vér di suspèt su 'l prufesōr Génessier. La pulisìa la dmanda a na ragasōla cun di prubléma cun la giustìsia, la ladra Paulette (Béatrice Altariba), ad jutàr-i andànd a far-as curàr in dla sò clìnica.
Culegamènt estéran
}}
Emijan (pôpul)
I emijan i en la zaint ch'i veignen de la regioun stôrica dl'Emeja, ch'i j·an sémli tradisioun, i dscoaran na laingua cunpagna (int i sau dialet), cuxeina e, in pêrt, stôria. I en on di pôpul lunbêrd. A j·é un çêrt grêd ed famijaritê linguestga e culturêla stra i êter cn i rumagnû, ch'i s câten int la Rumagna, la banda a mateina dla regioun itajana dl'Emeja-Rumagna, istès cun zaint cm i insóbregh, i urôbgh, i piemunteix, i ligurein e i vènet.
Sentimaint e urgoj nasiunêl
An j·é mè stê un muvimaint nasiunalesta emijan, soul zò de i ân '90 l’é gnuda faura l'Aliansa Lebra Emijana, mo ch’l’à brixa arzont di gran rixultê. Int sti ûtum ân a j·é carsuda na cusiainsa nasiunêla emijana, par maud che i dialet dla laingua emijana i pôsen salvêr·es.
Emijan famaux
Ché ed soata a j·é elenchê par cugnom in ourden alfabètich tot i parsunag emijan pió famaux: Vixitêr sinchenò la categurie apôsta, insèm paró a del parsoun rumagnauli.
Squallor story
{{Metacaixa
Viaggio nel buio
{{Metacaixa
Squallor story
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Viaggio nel buio
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Squallor story
{{CITAZIONE2|No, non sto molto bene, guido con una mano sola, mi chiamano An e di cognome Ndicappato, sono l'An Ndicappato. Il mio nome è Craxi Driver, vado tutte le sere su e gù ma non acchiappo un cliente, neanche a pagarlo. L'ultima volta per portare uno in corso Buenos Aires gli ho dato dodicimila lire e non mi ha dato neanche la mancia.|Nò, a n stag minga tant bèṅ, a guîd cun na maṅ sōla, i m ciàm'n An e 'd cugnóm Ndicapâ, a sòṅ 'l An Ndicapâ. Al mè nóm 'l è Craxi Driver, a vag tut al siri sù e śò ma a n ciàp briśa 'n cliènt, gnanc a pagàr-al. L'ultma vòlta par purtàr òṅ in cōrs Buenos Aires a gh'ò dâ dódas-mila franc e al n m à dâ gnanc la mansa.|Tango N° 13, 1981|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
{{Album }}
Viaggio nel buio
{{CITAZIONE|I masamènt i gh'èṅ stâ ma 'l prucès impresiunànt à'l dasquaciâ la véra dabòṅ?|Tagline dal film}}
Squallor story
Squallor story (La stòria di Squallor) l'è na racòlta dal grup di Squallor dal 1989 ch'la mét insém ùndas pès registrâ a i tèmp dla CGD e 'n braṅ inèdit di La Bionda fat druànd al nóm ad Similsquallor e intitulâ Squallor Hall, Night Long. In dla canta, scrita par Roberto Baldi, Carmelo La Bionda, Michelangelo La Bionda e Totò Savio, a s sènt dascórar Alfredo Cerruti parchè la sò vóś l'è stada tòlta via da di pès vèć di Squallor.
La cupertìna dal disc 'l è 'n diségn ch'al mìsćia insém un bidòṅ dal rusc, al càval a dòndul ad Troia, al bucìni da bigliàrd ad Palle, la pómpa 'd benśìna ch'la śgósla 'd Pompa, la capèla dal funś ad Cappelle, la trómba a bóca ad Tromba, la dóna biònica ad Mutando e 'n póster dla dóna nuda tòlta śò da dadrē ad Scoraggiando.
Viaggio nel buio
Viaggio nel buio (Viàś in dal scûr), cgnusû in Itàglia anc c'n al tìtul ad Per vincere o morire, 'l è 'n film dramàtic canadéś dal 1991 ad Graeme Campbell girâ par la televiśiòṅ, vinsidōr ad siē „Prèmi Gemini Awards“.
1313 (nùmer)
{{Metacaixa
Viaggio nel buio
Al cònta di fat sucès dabòṅ.