Ulderico_Zilocchi
Quând l’é dvintê “Zilòch”.
Cla pagîna ché la vōl gióst arcurdêr óna de ste simpâtichi macèti, che per divêrs ân l'à fât redèr j arzân cun al sō pinsêdi uriginêli, mó préma ed tót p'r al sō batûdi vnêdi da un umorîşem davèira inteligînt. As trâta logicamèint d' Ulderico Zilocchi, oséia Zilòch, un personâg che, a tânt ân da la só môrt, a dimòndi égh piês arcurdêr cun al cuntêr al sō avintûri cômichi. A vròm prèma ed tót vedèr in môd cûrt sta curiōşa figûra d' umorésta ind la só amzûra umâna. Ulderico Zilocchi l'ēra nasû al 26 zógn dal 1893 a Sàn Mavrèsi, 'na fraziòun dal Cmûn ed Rèz, da 'na famèja ed mudèsti cundisiòun cunômichi. La mêdra dòna ed cà, al pêder capmèister muradôr, profesiòun in dó l'ēra stê inviê ânch al fiòl. Al dō surèli, Ernèsta e Giólia, tóti dō pió ansiâni dal fradèl dêven 'na mân a parzêr i cûnt ed la faméja, cun al lavurêr in qualitê ed braciânti agrecóli. Ló l'à cgnusû dòunca tót al scumditê che, a chi tèimp là, turmintèven quêşi tót i zōven d' urègin operâia e cuntadèina, che ariusìven, ògni tânt, a şluntanêres da cla situasiòun fiacânt cun al cumbinêr dal festèini in dóv' as balêva al sòun ed 'na chitâra e d'un mandulèin. Quând an gh’ ēra ed mèj da fêr, i zōven e al ragâsi as catêven in ‘na quêlch cà, in quî che gnîven ciamê i "filôs", in dóv' as fêven divêrs zōgh, e int al gróp as fêva nutêr sèimper quelchidûn che l'ēra bòun a invalurîr la sirêda cun alēgri pinsêdi cundîdi cun dal frêşi spiritôsi che fêven réder tót. Ûn ed cuisché l'ēra prôpia Zilòch. Al ragâsi a 'gh dgîven dèspes: « Tégh, an ‘s môr mìa ed malicunía ». La sîra, quând al turnêva dal lavōr, l' an andêva mìa subét a cà a sèina, mó al gh’ îva l’abitòdin ed  fêr tâpa ind al cèinter ed la burghêda in dó 's égh fêva d’atōrna j amîgh, che 'l vdîven impgnê a cuntêr divertèinti sturièli. Bişògna dîr che se l’avès avû la pusibilitê de studiêr l’aré certamèint prû dvintêr un ôtim colaboradōr ed giurnêl umoréstich. Purtrôp an n’ é mìa stê pusèbil catêr gnînto in sém a l’urégin dal só prémi pinsêdi. Còst l'é dê dal fât che ind j ân ed la só gioventó an n’ ēra mìa incòra 'l popolêr « Zilòch », che al batûdi pió interesânti as e-sarpagnêven a la svêlta. D'êtra pêrt, j amîgh che l’àn cgnusû ind al peréiod, s’al cûnten cme un elemèint dimòndi alēgher, mó abâsta sèri, che al rifiutêva al spacunêdi ed catîv gòst che dèven dân. Zilòch an n’à mai druvê batûdi şbucalêdi magâra cun parôli indecèinti p'rutgnîr in manēra un facîl efèt umoréstich. La surèla Ernèsta, per eşèimpi, l’arcudêva ‘d an avèirel mai sintû biastmêr. L’ēra in fònda un òm bòun e generōş; quând j amîgh égh dgîven che al só umorîşem i divertîva dimòndi, ló al gh'è dgîva: “Vdîv, a gh’ é dimòndi persòuni che an pōlen mìa andêr a teâter o al cínema perché an gh’àn mìa i sôld: alōra mé a fâgh dal mé dmèj per divertîri l’ istès. In fònda, l’è tóta gînta ch’ la lavōra e ch' arén pió ed chi êter al dirét d’andêres a divertîr”. Al vrîva bèin dabòun a la gînta comûna e l’ ēra cuntèint quând a’gh la cavêva  arsrenêr quêlch amîgh ch’ l’ ēra ind i pinsêr o al gh’îva di despiaşèir ed faméja. La só natûra, dimòndi umâna, a l’ îva purtê a èser ativêsta ind al partî socialésta, e ch’ al gh’é armês fedêl fîn a j ultèm dé dla só véta. Al dgîva sèimper: «A‘gh’òm da tirêr só ‘na socetê cm’ a dîs Camillo Prampolini: ‘na socetê pió giòsta in dóv' j òm as sèinten dabòun  fradê; sōl alōra an gh'é srân pió guèri».