cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Korn
Untouchables
Al prim sìngul tirâ fóra, Here to Stay, in dal 2003 al vins un Grammy Award cuma "Best Metal Performance". Al sò vìddeo, cuma quél dal secónd sìngul Thoughtless, 'l è stâ dirèt p'r i fradèi śmèi Allen e Albert Hughes, famōś p'r avér girâ in séguit al film La vera storia di Jack lo squartatore cun Johnny Depp. Un tèrs sìngul, Alone I Break, al vèṅ dirèt in séguit par Sean Dack.
Al disc al vénd pôc anc parchè di hacker, di làdar dla réda internet, i gh l'ìvan cavàda a rubàr dal computer ad Munky al canti dal disc, sinc méś prima ch'al gnis fóra. Untouchables però al ciàpa listés al disc ad plàtin.
Take a Look in the Mirror
A 'l inìsi dal 2003 i Korn i pùblican cuma sìngul Did My Time, un braṅ ch'al cumparìva in dla culòna sunóra dal film Tomb Raider: La culla della vita cun l'Angelina Jolie ch'la cumparìs anc in dal vìddeo priumusiunàl.
'L ùltim lavōr fat cun tut i cumpunènt uriginài (e par la cà discugràfica Sony / Epic) 'l è Take a Look in the Mirror (Dà n'uciàda in dal spèć) dal Nuvémbar dal 2003. Al disc al vénd 98.000 còpi in dla prima stmana, tucànd la puśisiòṅ 9 in dal sò paéś. A s trata 'd un lavōr dimóndi grèś e rabî e pîṅ ad distursiòṅ, cuma quéi di inìsi e 'l è stâ prudót diretamènt par Jonathan Davis.
Cuma i aṅ dit anca lōr durànt di intervìsti, al disc 'l è stâ fat in présia par via dal vendìti dimóndi basi dal lavōr precedènt, cun al prubléma 'd èsar in gir p'r al Ozzfest tour in cal mèntar.
Al disc al gh'à dèntar quàtar sìngui: Did My Time, Right Now (cun un vìddeo rivultànt fat a cartòṅ animâ par Spike & Mike), Y'All Want A Single (braṅ ch'a tōś in gir al cà discugràfichi) e Everything I've Known. Cuma in “Follow the leader”, a s cata na canta (Play me) cun di pès rap fat par Nas. A la fiṅ dl'ultma cansòṅ, When Will This End, dòp soquànt minùt ad vōd, a gh'è un braṅ lugâ, One (cover di Metallica), sunâ dal viṿ in dal prugràma MTV Icon: Metallica in dal Maǵ dal 2003. Al fà finalmènt anc la sò cumpàrsa in s'n àlbum uficiàl al braṅ Alive, vèć demo dal grup.
Greatest Hits, Volume 1
Al 5 'd Utóbar dal 2004 a véd la luś la prima racòlta di Korn ciamàda Greatest Hits, Volume 1, cun dèntar i sìngui più cgnusû gnû fóra da 'l 1994 a 'l 2003, al remix ad Freak On A Leash e dū cover: Word Up di Cameo e Another Brick In The Wall di Pink Floyd, tirâ fóra cuma sìngui. In tut al disc al gh'à dèntar daśnóṿ pès.
Al 22 ad Favràr dal 2005 al chitarìsta Brian Welch al mòla tut 'd un trat al grup dgénd: «A-j-ò sarnî al Sgnór Gesù Crist cum al mè salvadōr, e a gh tindarò a drē faghénd la mè mùśica». "Head" al s fà batśàr in dal fiùm Giurdâṅ dascurénd liberamènt dla sò cunversiòṅ, specialmènt in dal sò sit internet. Òṅ di mutìṿ ch'al gh'à fat mulàr lè la baràca 'l è stâ quél ch'al n s cumpatìva piò ad sintìr sò fiōla pìcula dir dal parulàsi cantànd al canti di Korn.
See You on the Other Side
Pôc tèmp dòp che Welch 'l iva mulâ 'l grup, i Korn i fìrman un cuntràt da vint-sinc migliòṅ ad dòlar cun la EMI e Virgin Records.
Python - Spirali di paura
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Korn
See You on the Other Side
Al 6 ad Dicémbar dal 2005 i faṅ catàr in di negòsi al prim lavōr fat da lōr par la nóva cà discugràfica, See You on the Other Side (A sa vdém da cl'atra banda), ch'al s piàsa a 'l pòst nùmar tri dla Billboard. Al prim sìngul Twisted Transistor al s cumpàgna cun un vìddeo dirèt par Dave Meyers, in dua i Korn i èṅ imitâ in na manéra da far rìdar da di rapper cuma Xzibit, Lil' Jon, Snoop Dogg e David Banner. Àtar dū sìngui i gnaràṅ fóra in séguit: Coming Undone e Politics, quést chè minga sustgnû da 'n vìddeo, ma fat giràr sōl a la ràddio.
Python - Spirali di paura
{{Film }}
Korn
See You on the Other Side
Al disc, ch'al gh'à dū versiòṅ: quéla nurmàla, cun quatòrdas braṅ dèntar, e quéla deluxe cun un CD da piò cun dèntar tri braṅ inèdit, dū mix ad Twisted Transistor e dū vìddeo live, 'l à vindû da piò ad dū migliòṅ ad còpi in tut e al gh 'l à cavâ a rivàr a 'l disc ad plàtin in di Stat Unî, armanénd par 35 stmani in dla Top 200.
Python - Spirali di paura
{{CITAZIONE|Creâ da la natùra... perfesiunâ da 'l óm.|Tagline dal film}}
Korn
Live & Rare e Unplugged MTV
Al 9 ad Maǵ dal 2006 i Korn i faṅ gnir fóra na racòlta, ad pès dal viṿ e di àtar rar, ciamàda Live & Rare. Al disc al gh'à dèntar sèt canti 'd un cuncèrt dal Nuvémbar dal 2003 a New York e àtar quàtar live, cun in śònta dū pès in studi (Proud e Earache My Eye, quést chè braṅ lugâ dal disc Follow The Leader).
Python - Spirali di paura
Python - Spirali di paura (Pitòṅ - Spiràł 'd paùra), cgnusû anc sōl cuma Python, 'l è 'n film ad scarésa e 'd asiòṅ americàṅ dal 2000 ad Richard Clabaugh, fat par la televiśiòṅ.
Korn
Live & Rare e Unplugged MTV
Sèmpar dal 2006 'l è la racòlta dal cuncèrt dal 29 ad Luj a Nashville, The Family Values Tour 2006, cun dèntar sinc braṅ dal grup califurgnàṅ (cun na Shoots and Ladders/Wicked cantàda insém a Chino Moreno) e soquànt di àtar grup cuma i Deftones e i Stone Sour.
Al 12 ad Śugn dal 2006, durànt al tour in dal nòstar cuntinènt, a Davis a gh vèṅ catàda na malatìa dal sangṿ, la Idiopathic Trombocitopenic Purpura, ch'la 'l tîṅ a 'l uśdàr par na stmana.
Python - Spirali di paura
Sunt
'N aparéć militàr ch'l éra drē a purtàr in Califòrgna un pitòṅ gigànt carsû in Àśia, al vîṅ śò darènt a la sitadìna 'd Ruby quànd cla bèstia là la s arvòlta cun 'l equipàǵ. Al rètil al scampa a 'l diśàstar e 'l taca a 'ndàr a casa 'd cristiàṅ cuma la còpia 'd amìghi furmàda da la Roberta (Kathleen Randazzo) e da la Lisa (LoriDawn Messuri), surpréśi da par lōr ad nòt in campéǵ.
Korn
Live & Rare e Unplugged MTV
In dal Dicémbar dal 2006 al baterìsta David Silveria, famóś anc p'r avér fat al mudèl par Calvin Kline e cgnusû p'r èsar al mémbar tìmid dal grup, al fà savér ch'al s turà na pàuśa e ch'al n sunarà briśa in di disc e in di cuncèrt a gnir.
Python - Spirali di paura
Sunt
La matìna dòp John Cooper (Frayne Rosanoff), ch'al s catàva da cal bandi là par na gita insém a la sò muróśa Kristin (Dana Barron), a 'l sò amìg Tommy (Wil Wheaton) e a la sò ragàsa Theresa (Sara Mornell), 'l incróśa darènt a 'n lâg al sarpènt persunàł dla Lisa. Quànd al cadàvar dla śōvna al vîṅ catâ in di camp tut dasfàt, cuma s'al fus stâ cunsumâ da di àcid, al vice sierìf Greg Larsen (William Zabka) al taca a suspetàr 'd lò parchè al lavóra in un negòsi ch'al vénd chi prudót lè. La vitma però l'è stada ardùta acsè da la bava dal pitòṅ ch'adès al và a spas in gir par catàr di àtar còrp da magnàr cuma qvél ad cla purcùsa dla Francesca Garibaldi (Jenny McCarthy).
In cal méntar 'l agìnt dla NSA Bart Parker (Casper Van Dien), par savēr-an da piò, al fà dal dmandi a 'l siensiâ espèrt ad bisi Anton Rudolph (Robert Englund).
Korn
Live & Rare e Unplugged MTV
Al 7 ad Śnar dal 2007 i Korn i càtan in dal vèć amìg Terry Bozzio al baterìsta nóṿ.
Untitled
Al 31 ad Luj dal 2007 i Korn i véndan 'l utàṿ disc dla lōr caréra (sertificâ 'd òr dal mumènt ch'l à vindû da piò 'd un migliòṅ ad còpi in tut al mónd), un lavōr sénsa tìtul cgnusû in gènar cuma Untitled o anc The Ominous Root (da 'l nóm dl'òpra ad Richard Kirk ch'la figùra in cupertìna). Al cantànt Jonathan Davis 'l à dit in prupóśit: „A n vlìvan briśa dar n'etichéta a c'l àlbum chè. Al n gh'à minga di cunfìṅ e gnanc di lìmit. Parchè a n dar mia l'ucaśiòṅ a i nòstar sustenidōr ad ciamàr-al cuma i vólan?“.
Python - Spirali di paura
Culegamènt estéran
}}
Korn
Untitled
I sìngui tirâ fóra i èṅ tri: Evolution (Maǵ 2007), Hold On (Utóbar 2007) e Kiss (Avrìl 2008).
Sénsa Silveria da drē da la baterìa par la prima vòlta, in cal disc chè i sònan al sò pòst Terry Bozzio (ch'al vliva dvintàr a tut i cóst òṅ di Korn ciapànd la sò part dal 25% e par cal mutìṿ lè 'l è stâ mandâ via), Brooks Wackerman ma anc Davis stés. I Korn i ciàman anc Zac Baird par sunàr al tastéri.
Coléro
Al coléro 'l è n'infesiòṅ dal budèli da part ad soquànt batēr gram-negatìṿ a fórma 'd vìrgula, i Vibrio cholerae dit anc vibriòṅ.
Korn
Untitled
Al disc al fà al sò debùt diretamènt a 'l secónd pòst dla Billboard 200, un quèl ch'al n capitàva briśa da Untouchables dal 2002, ma in dal gir dna stmana al taca a véndar sémpar méno (un quàrt dal còpi), sparénd dal tut da la clasìfica dòp dódas stmani.
Coléro
Al mâł, ch'al s ciàpa bvénd dl'àqua cuntaminàda 'd mèrda o magnànd di frut ad mâr minga còt bèṅ, al culpìs sōl i cristiàṅ e minga 'l bèsti. Al pōl preśentàr-'s in na fórma alśēra o anc sénsa sìntum ma in dal fórmi più gravi al pōl purtàr a la mòrt.
Korn
Culegamènt estéran
}}
Coléro
Al coléro al fà vgnir al caghét a ripetisiòṅ, anc un lìt'r ad mèrda l'óra, cauśànd diśidratasiòṅ e 'n squilìbri eletrulìtig. I pōlan cumparìr anc di granfi a i mùscui, gòmit, câl dal putàsi in dal sangṿ, sē, stufìśia, pèla fréda cun dal pighi e cianóśi. I malâ, par scampàr, i gh'aṅ da bévar da spés dl'àqua cun dal sustànsi salìni dèntar (sòdi, putàsi e clôr) e anc dal sùcar.
Anc s'a s guarìs, al batēr al pōl scampàr in dal budèli e dònca pasàr pò in dl'àqua par cuntagiàr di àtar s'a n gh'è minga di sistéma 'd putabiliśasiòṅ vàlid.
Al coléro al culpìs da tri a sinc migliòṅ ad parsòni tut i an cauśànd da ssanta-mila a sènt-trentamìla mòrt a 'l incìrca, specialmènt in Àfrica e in Àśia. Sénsa tratamènt al tas ad mòrt al pasa da 'l 1% a 'l 50-60%. Quànd al mórub 'l è dimóndi rabî, cuma qvél 'd Haìti dal 2010 o dl'Ìndia dal 2004, la mòrt la pōl rivàr anc in dal gir ad dū óri da 'l cuntâǵ.
Culegamènt estéran
}}
Campagnōla
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
{{SCHEDA COMUNE }} Campagnōla (Campagnola Emilia in Italiân) L’é un cmûn ed 5.320 abitânt ed la pruvîncia ed Rèz, l’é a mezanôt e  luntân 20 chilômeter da Rèz.
Stòria
Dôp ch’ é stê butê zò al Castlâs e al deperimèint ed la badéia, Campagnōla l’à pasê un sècol, cîrca, quêṣi bandunêda, mó pó, a partîr dal XV-XVI sècol, al gh’à ‘vû ‘na lèinta riprèiṣa tânt che int al 1621 l’é dvintê, cun decrêt ed Siro d’Austria prîncip ed Curèz, Cmûn indipendèint. Int al 1633 l’é pasê sòta i Spagnôl pó a j Estèins; int al 1797 l’à fât pêrta ed la Repóblica Ciṣalpèina, pó dal Règn d’Itâlia. L’é turnê, cun la Restarvasiòun, a j Estèins ed Mòdna e int al 1859 l’é dvintê cmûn int al nōv Règn d’Itâlia, cun l’uniòun ed la frasiòun ed Cugnînt. Da lUnitê d’Itâlia, Campagnōla al gh’à ‘vû un svilóp ed la popolasiòun e dal paèiṣ cun al trasferimèint ed la gînta, sparpagnêda ind la campâgna, atâch al cèinter stòrich. Incô l’é un paèiṣ tranquèl e atîv, cun di viêl e zôni vèirdi atresêdi. Un bòun servési per i prém ân cme l’Aṣîlo nîdo comunêl, l’Aṣîlo di putîn parochiêl, al scōli elementêri e mèdi, al gh’à di cèinter per la cultûra cme la Bibliotêca, la Scōla ed Muṣîca cun al Côrp Filarmônich, l’Uratôri ed S.Svân Bôsch, al Cèinter Socêl polivalèint; al zibés pôst pr’al spôrt per atlēti ed divêrs gróp e asociasiòun spurtîvi; al gh’à ‘na Cà Prutèta e la casêrma di Carabinêr.
La frasiòun ed Cugnînt
Da antîgh documèint dal X-XI sècol a gh’é scrét ch’ l’ é stêda ciamêda cun tânt nòm: préma "Quingente" (935), pó "Quignentum", "Cugnentum", e "Cugnentulum", che deṣvîne dal nòmer latèin ‘’sincsèint’’ (cinquecento in italiân), che al spiêga la larghèsa dal teritôri in dō quêdri ed 500 biôlchi l’òna: Cugnînt ed sôver e Cugnînt ed sòt. L’é stê ed Curèz, insèm a Campagnōla (XII sèc), pó sòta la faméja Lupi insèm a Cânol (1265). Int al 1315 Cugnînt l’Era Cmûn campagnôl sòta a Rèz e al gh’é armêṣ fîn al 1815, quând cun Cânol e S. Michēl, l’é stê dê a Curèz e int al 1859 l’é dvintê frasiòun ed Campagnōla.
Muséo di tratōr e mâchini d’època
A’s trâta ed ‘na mòstra fésa ed mâchini agrécoli e tratōr Landèin a tèsta chêlda ( dal j urègin a j ân sinquânta), e ‘d quarânta môto d’ j ân ’30, ’40, ’50 e ciclomutōr a quâter tèimp tót restarvê secònd i mudê uriginêl e int al rispét dal j abitòdin spurtîvi ed ‘na vôlta. A cumplêta la mòstra ‘na sèria ed mutôr Slanzi.
Materiêl pr'andêregh in fònda
}}
.blog
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
Itaparica
Itaparica a l'è una sitä dal Brasil in dal dal Stä ad Bahia.
La gh'ha 55.902 abitant (2005) e la g'ha 'na suparfìs ad 246,68 km². In dl'astä l'isula d'Itaparica, la riva a vëgg 70.000 abitänt.
Anna Maria Jopek
Anna Maria Jopek (nè al 14 desèmber 1970 a Varsovia, Pulånia) - cantânta, autoùr dì tést e musicésta dal Pulånia ad stìl di musica popolêr e jazz. Int e' 1997 ì à partezipé al Eurofestival cun e brén Ale jestem. Durènt e' 2002 ì à fàtt dì cunzért cun Pat Metheny.
1534
Al 1534 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Michail Južnyj
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Michail Michajlovič Južnyj (Михаил Михайлович Южный in rus, Mikhail Youzhny in ingléś, IPA: [mixaˈil ˈjuʒnɨj], scólta'l chè) 'l è 'n tenìsta rus, nâ a Mósca al 25 ad Śugn dal 1982.
Al śóga 'l arvèrs cun na maṅ sōla e 'l è dimóndi śvèlt a móv'r-as. 'L è élt 1,84 mètar e al péśa 73 chilo.
Al pòst più élt in dla clasìfica d'l ATP al 'l à catâ in dal Śnar dal 2008 e in d'l Utóbar dal 2010 quànd 'l è rivâ a èsar al nùmar òt dal mónd.
In dla sò caréra 'l à vins òt turnèo ad singulàr e anc la Cópa Davis par dū vòlti, in dal 2002 (quànd baténd al francéś Paul Henri Mathieu 'l à purtâ al punt deciśìṿ) e in dal 2006. Par dū vòlti 'l è stâ bòṅ ad rivàr in semifinàl in di US Open (2006 e 2010) e anc in di quàrt a gl'Australian Open (2008), a 'l Roland Garros (2010) e Wimbledon (2012).
In dópi 'l à invéci purtâ a cà nóṿ tìtui in tut.
Fra i sò riśultâ più impurtànt a gh'è na finàla vinsa par 6-0 6-1 còntra Rafael Nadal in dal Śnar dal 2008 in sal cimènt a Chennai e una a Mósca in d'l Utóbar dal 2009 còntra Janko Tipsarević par 6-7 6-0 6-4.
Cristina D'Avena
{{Metacaixa
Michail Južnyj
Par cóntar 'l à pardû déś finàli cuma qvéli ad Dubai dal 2007 còntra Roger Federer par 4-6 3-6, ad Valénsia dal 2009 còntra Andy Murray par 3-6 2-6 e qvéla ad Dubai dal 2010 còntra Novak Đoković par 5-7 7-5 3-6.
Cristina D'Avena
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Michail Južnyj
Vita privàda
Mikhail 'l è spuśâ cun la Yulia e sèg al gh'à un putèṅ, Maxim, nâ in dal Dicémbar dal 2009.
In dal Dicémbar dal 2011 al s è laureâ in filuśufìa.
Cristina D'Avena
La Cristina D'Avena (Bulògna, 6 ad Luj dal 1964) l'è na cantànta itagliàna famóśa p'r avér cantâ dimóndi siggli ad cartòṅ animâ p'r al televiśiòṅ dal grup Mediaset. L'à publicâ soquànt àlbum e l'à vindû in tut da più ad 6 migliòṅ ad còpi.
Michail Južnyj
Culegamènt estéran
}}
Cristina D'Avena
Biugrafìa
La fà al sò debùt a tri an cantànd Il valzer del moscerino durànt al prugràma p'r i putèṅ Zecchino d'Oro.
Al sucès cumerciàl ad cal 45 gir lè al dà un cuć a la caréra ad Cristina: da alóra la n à mai śmis 'd incìdar di disc, sèmpar da putèṅ.
Dal Setémbar dal 1986 l'è la prutagunìsta par quàt'r an di telefilm ad Love me Licia, ispirâ a i cartòṅ ad Kiss me Licia.
Al sò canti più famóśi i èṅ: Pollon, Pollon combinaguai - Kiss me Licia - Occhi di gatto - L'incantevole Creamy - Denny combinaguai - Denver - Siamo fatti così - Prendi il mondo e vai - Temi d’amore tra i banchi di scuola - Piccoli problemi di cuore - Georgie - Nanà supergirl - D’Artagnan e i moschettieri del re - È quasi magia Johnny - Scuola di Polizia - È un po' magia per Terry e Maggie - Questa allegra gioventù - Mila e Shiro due cuori nella pallavolo - Il tulipano nero  - Una spada per Lady Oscar e Sailor moon.
Cristina la viṿ da sèmpar a San Lâzer, davśèṅ a Bulògna, e l'è la muróśa dal sò manager da dimóndi tèmp.
Lita Ford
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|I get so scared inside and I don't really understand, is it love that's on my mind, or is it fantasy. Heaven is in the palm of my hand and it's waiting here for you, what am I supposed to do with a childhood tragedy. If I close my eyes forever will it all remain unchanged, if I close my eyes forever would it all remain the same?|A gh'ò acsè tanta paùra dèntar e a n gh la cav propria minga a capìr, è'l amōr quél ch'a gh'ò in tèsta o è-la sōl fantaśìa? Al Paradìś 'l è chè in dal palmùs dla maṅ e al ta spéta, cuśa gh'arév-j-a da far-'g in na tragèdia da putèṅ? S'a sarìs i mè òć par sèmpar, armagnrév-al cumpàgn dal tut?|Close my eyes forever, 1988|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
La Lita Ford (Streatham al 19 ad Setémbar dal 1958), in cumùṅ la s ciàma Lita Rossana Ford, l'è na cantànta e chitarìsta heavy metal americàna cun di urìgini ingléśi e itagliàni. Sò màdar la s ciàma Isabella (Lisa) mèntar sò pàdar 'l éra 'n militàr ingléś.
L'à tacâ la sò caréra in dal grup dal Runaways dla Joan Jett ma pò l'à cuntinuâ da par lē, tucànd al màsim dal sucès c'n al disc Lita e 'l sìngul Kiss me deadly.
In dal cōrs dal tèmp la s è misa insém a Nikki Sixx di Mötley Crüe, a Tony Iommi di Black Sabbath, a Joe Lynn Turner di Rainbow, a Chris Holmes di W.A.S.P. e a Jim Gillette di Nitro e cun chi lò la gh'à abû anc dū fiōi anc se pò l'à divursiâ in dal 2011.
Gl'Inìsi
Dòp ch'al Runaways i s éran mulàdi in dal 1979, la Lita la taca na caréra sulìsta firmànd par la Mercury Records e miténd insém al sò grup, al basìsta canadéś Neil Merryweather e al baterìsta Dusty Watson. Cun chi dū lè la regìstra al sò prim disc in dal 1983, Out for Blood (Fóra p'r al sangṿ), 'n àlbum pēś ma pasâ sénsa lasàr trasa anc parchè la sò cà discugràfica la n s éra minga impgnàda dimóndi par cuciàr-'l in élt.
In séguit la tōś al basìsta Hugh McDonald e al baterìsta Randy Castillo e in dal 1984 la fà gnir fóra al secónd disc Dancin' On The Edge (Balànd a 'l lìmit). 'L àlbum al véd la partecipasiòṅ ad Jeff Lieb in dla scritùra di braṅ e 'l uś ad sintetiśadōr al rénd al sòṅ più alśēr. I sìngui i èṅ Gotta let go, Dressed to kill e Fire in my heart. La Lita la gh la cava a partìr par di cuncèrt in Europa a fiànc di Rainbow e di Black Sabbath ma, durànt al tour, Castillo al la mòla e al vèṅ rimpiasâ p'r Eric Singer, in séguit c'n i Kiss.
Al sucès
Al sò tèrs àlbum al s ciàma Lita e al véd la luś in dal 1988 par la RCA Records. La Lita l'iva tòlt in cal perìud lè la Sharon Osbourne, mujér 'd Ozzy, cuma manager e l'iva dâ a mènt a i sò cunsìli ad tōr di artista bòṅ par lauràr in dal disc, cuma Myron Grombacher, baterìsta ad Pat Benatar e di Vinnie Vincent Invasion, David Ezrin a 'l tastéri e Ozzy Osbourne stés p'r un duét. Al chitarìsta 'l éra Steve Fister, ch'in pasâ 'l iva tintâ, sénsa sucès, ad sunàr pròpria c'n al “Madman”. Anc a livèl ad scritùri, al disc al mét in fila di pès gròs: Nikki Sixx di Motley Crue (un tèmp sò muróś) e Lemmy Kilmister di Motörhead.
Al disc 'l è più melòdic ad chi àtar e, anc par via ad sìngui ad sucès cuma Kiss me deadly (dimóndi traśmìs a la raddio), Back to the cave e Close my eyes forever (cantâ insém a Ozzy), al vénd un muć. Insém a chi pès lè, al disc al pōl cuntàr anc su la rabìda Can't catch me e su la dura Blueberry. Anc par via dal sucès dimóndi grôs ad cal lavōr chè, la Ford la pōl sunàr insém a i Poison in di Stat Unî e a i Bon Jovi in Europa in dua la tira śò, p'r al marcâ d'l home video, un sò cuncèrt ingléś dal 1989 a 'l stadi ad Wembley.
I an Nuànta
Al 26 ad Śugn dal 1990 la Lita Ford la spóśa Chris Holmes, al chitarìsta di W.A.S.P., e sèmpar in c'l an lè la fà vgnir fóra al sò quart disc intitulâ Stiletto, 'n àlbum fat bèṅ ch'al gh'à dènt'r i sìngui Hungry (dimóndi malisióśa) e Lisa (p'r arcurdàr sò màdar), la cover 'd Alice Cooper Only women bleed e di àtar braṅ sòlid cuma Stiletto, Dedication e Cherry red, quésta chè druàda anc in 'n epiśòdi dla telenuvéla Beautiful sensa che lē la saìs gnint.
Purtròp al disc al n à minga abû di riscóntar bòṅ in dal vénditi anc se pò la Lita la s è tòlta listés la sudisfasiòṅ ad cumparìr in dal Circus Rock Hall of Fame, prima dóna dla stòria dal rock a psēr dir 'd avér-g-la cavàda a mét'r-as in bisàca cal tìtul lè.
In dal 1994 la Carmelita la cgnós Jim Gillette (ex cantànt di Nitro) in un club ad Dallas e la 'l spósa dòp dū stmani. Chi lò al fà pò i côr in dal disc nóṿ ad sò mujér, Black (Négar), 'n àlbum pîṅ ad sòṅ grunge e alternative rock, ch'al vèṅ fóra sóta n'etichéta tedésca, la ZYX Records.
I an Dumìla
In dal Maǵ dal 2000 la Lita la fà vgnir fóra al sò prim disc da 'l viṿ Greatest Hits Live! ch'a ś vèra però cun 'n inèdit in studi, Nobody's Child. I àtar trédas braṅ i èṅ live e i èṅ stâ rigistrâ in dal sud dla Califòrgna, 'l è fàcil durànt al tour dal disc Dangerous Curves.
In dal Mars dal 2009 la firma 'n cuntràt par la Collier Entertainment ad New York e la diś a tut ch'l'è prònta a far gnir fóra un disc nóṿ, a quìnd'ś an da 'l àlbum precedènt.
In d'l Agóst dal 2009 a véd la luś Wicked Wonderland (Paéś dal maravìi catìvi), cun quìndas braṅ dèntar e in du a canta anc sò marè. Al cansòṅ più impurtànti i èṅ al sìngul Crave, Patriotic SOB (in dua la sòna p'r un mumènt un pès d'l inn americaṅ cun la sò chitàra lètrica), Scream 4 me e Bed. Na versiòṅ limitàda in vinîl la vèṅ fóra in Utóbar, cun dū pès tòlt via e i àtar misćiâ in na manéra difarénta.
In dal Favràr dal 2011 la Lita la diś in n'intervìsta ch'l'è drē a pasàr un brut mumènt parchè l'è drē a divìd'r-as da sò marè dòp sed'ś-an ad matrimòni e ch'un sò àlbum nóṿ 'l è bèla prònt par vgnir fóra. Al tìtul al gh'arà da èsar The Healing e al dascurarà ad càncar, malatìi, pèrdidi e separasiòṅ ma cun la vója ad dar curàǵ a chi àtar. Invéci a n và mia acsè parchè al sò utàṿ lavōr in studi al pòrta 'l nóm ad Living Like a Runaway e 'l è prònt in dal Śugn dal 2012. La versiòṅ digipak la gh'à anc na bonus track, la cover 'd Elton John The Bitch Is Back.
Culegamènt estéran in ingléś
}}
Ekaterina Makarova
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Ekaterina Valer'evna Makarova, (Mósca, 7 ad Śugn dal 1988, Екатерина Валерьевна Макарова in Rus) l'è na tenìsta rusa ch'l'è stada la nùmar daśnóṿ dal mónd (al 7 ad Śnar dal 2013). L'è élta 180 cm par 65 chilo e l'è prufesiunìsta da 'l Utóbar dal 2004.
In dla sò caréra l'à vins un tìtul WTA in singulàr e quàtar in dópi ch'la śōga in gènar insém a l'Elena Vesnina.
Caréra
La Makarova la taca a śugàr a tènis a siē an par pò tōr par a 'l sircùit senior dal fémni a quind'ś an. Dòp avér-'g-la cavàda a dvintàr una dal primi 250 śugadōri dal mónd in dal Maǵ dal 2005, la fà pò fadìga a 'ndàr avànti in di daśdòt méś a vgnir.
Dòp ès'r-as mis in bisàca tri tìtui ITF e avér pasâ soquànt tùran in di Gran Slam dal 2007 e 2008, in dal Maǵ 2009 la śōga finalmènt dū finàli in sla tèra rósa ma la i pèrd: a Fès in Maròc la céd a la spagnōla Anabel Medina Garrigues par 0-6 1-6 mént'r a Estoril (Purtugàl) a gh'à la méj in dū sét la Yanina Wickmayer.
A gl'Australian Open dal 2010 la pèrd a 'l secónd tùran da la Sara Errani par 2-6 3-6. Al 19 ad Śugn dal 2010 la vins al sò prim turnèo WTA in sl'èrba 'd Eastbourne baténd in finàl la bielurùsa Viktoryja Azaranka par 7-6 6-4. Prima l'iva fat fóra atri quàtar śugadōri dal primi vint: la Flavia Pennetta (11), la Nadia Petrova (13), la Svetlana Kuznecova (20) e la Samantha Stosur (7).
In dal 2012 la riva, par la prima vòlta in caréra, in di quàrt 'd un Gran Slam: a sucéd in Austràglia in dua la s parmét ad dar la paga a la Serena Williams par 6–2 6–3 prima ad patìr un séc 0–6 2–6 da la Marija Šarapova. La s ripét anc in dal 2013 quànd la bat prima la Marion Bartoli e pò l'Angelique Kerber par pò pigàr-'s incóra a la Marija Šarapova par 6-2 6-2 in di quàrt.
Culegamènt estéran
}}
Al Pacino
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Alfredo James Pacino (New York, 25 'd Avrìl dal 1940), cgnusû méj cuma Al Pacino, 'l è 'n atōr, prudutōr e regìsta americàṅ, vinsidōr dal Prèmi Òscar dal 1993 p'r al film Scent of a Woman - Profumo di donna e numinâ àtar sèt vòlti. Al s pòrta adrē al scutmàj ad “Sonny”.
Biugrafìa
Al Pacino al nas a Manhattan in dal 1940, fiōl ad genitōr cun di urìgini sicigliàni. Al taca a fumàr a nóṿ an e pò al tast' anc la marijuana. Dòp avér bandunâ la scóla al s ardûś a far al manuàł, al lustrascàrpi e 'l uperàj. A la fiṅ di an Ssanta al studia a 'l Actors Studio par dvintàr atōr ad mistēr.
La sò caréra la taca a tōr pē in dal 1972 quànd Francis Ford Coppola 'l al sarnìs p'r Il padrino (Al padrèṅ, c'n i séguit Il padrino - Parte II dal 1974 e Il padrino - Parte III dal 1990), pò al lavóra cun Sidney Lumet in Serpico (1973) e in Quel pomeriggio di un giorno da cani (Cal dòpmèśdè 'd un dè da caṅ, 1975). In dal 1980 al fà 'n pulisiòt in dal thriller psiculògic Cruising, c'n al mónd gay ad New York ch'al gh dà adòs. Brian De Palma 'l al ciàma in dal 1983 par Scarface (Grugn sfriśâ) e 'l è 'n sucès. C'n Harold Becker al gira 'l thriller bujènt Seduzione pericolosa (Sedusiòṅ periculóśa) insém a l'Ellen Barkin.
In di an Nuànta al tōś part a la pelìcula fantàstica Dick Tracy ad Warren Beatty e in dal film dramàtic Americani (Americàṅ) cun Jack Lemmon, Kevin Spacey, Ed Harris e Alec Baldwin. In dal 1992 al vins 'l Òscar par Scent of a Woman - Profumo di donna (Parfùm ad dóna), pò al gira 'n àtar film cun Brian De Palma, Carlito's Way (A la manéra 'd Carlito). In dal 1996 al fà 'l sò debùt a la regìa cun Riccardo III - Un uomo, un re (Ricârd III - 'N óm, un rè) méntar 'l an dòp al rècita in Donnie Brasco e in L'avvocato del diavolo (’L avucàt dal diàvul). C'n Oliver Stone al fà in dal 1999 Ogni maledetta domenica (Tut al dméndghi maladìdi).
In di an Dumìla 'l è prutagunìsta di film Insomnia, S1m0ne, Il mercante di Venezia e 'd Ocean's Thirteen ad Steven Soderbergh.
Àtar prugèt
}}
.dot
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
Pigàsàn
Pigàsàn (Pigazzano in italian) l'é una fraziun italian ad 500 abitant nel cumoin de Traf, in Pruvincia d' Piasëinsa.
Claudia Koll
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Claudia Maria Rosaria Colacione, cgnusùda méj c'n al nóm 'd art ad Claudia Koll (Róma, 7 ad Maǵ dal 1965), l'è n'atōra itagliàna.
Dòp 'n inìsi 'd caréra in di film spurcaciòṅ cun Così fan tutte ad Tinto Brass in séguit la s davśìna a la Céśa catòlica pinsànd anc ad far-as sōra sénsa però andàr fiṅ in fónd p'r amōr ad sò fiōl.
Biugrafìa
Fiōla dna famìja 'd ciśarōi, finî i sò studi a 'l lìceo clàsic Orazio 'd Róma, la Claudia Maria Rosaria la taca a far soquànt cōrs ad teàtar in fiṅ a che 'l regìsta Tinto Brass al la sarnìs par la part ad cla purcùsa dla Diana in Così fan tutte, pelìcula 'd sucès ispiràda a l'òpra c'n al stés nóm ad Wolfgang Amadeus Mozart.
In séguit la gira 'l cumèdi Miracolo italiano (1994), Uomini sull'orlo di una crisi di nervi (1995) e Cucciolo (1998) ma la sò caréra da atōra ad cìnema la patìs un férum. La gh và méj in televiśiòṅ in dua la preśénta 'l Fèstival ad Sanrémo dal 1995 insém a Pippo Baudo e a l'Anna Falchi e la gira soquànti fiction ad sucès cuma Linda e il brigadiere (1997-2000) e Valeria medico legale (2000-2002).
Esénd malàda 'd Celiachìa l'è stada in pasâ na madrìna dl'Asuciasiòṅ Itagliàna Celiachìa.
Nòti
}}
Amityville 3D
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|ÒCIO: in cal film chè la vitma at sē tè.|Tagline dal film}}
Amityville 3D (id.) 'l è 'n film ad scarésa dal 1983 ad Richard Fleischer, tèrs capìtul dla saga 'd Amityville dòp Amityville Horror dal 1979 e Amityville Possession dal 1982.
La pelìcula l'è stada giràda cun la tècnica ArriVision ch'la pirmitìva òṅ di prim efét tridimensiunài dal figùri in di schérum s'a s druàva di ucialèṅ speciài pulariśâ.
Sunt
Al giurnalìsta John Baxter (Tony Roberts), insém a la sò dóna ciamàda Melanie (Candy Clark), al decìd ad cumpràr da 'l agìnt imubiliàr Clifford Sanders (John Harkins) na cà a 'l nùmar 112 'd Ocean Avenue, 'n edifìsi tirâ sù su 'n vèć simitéri indiàṅ in du soquànt tèmp prima a gh'è stâ di fat ad sànguv.
Culegamènt estéran
}}
Santo Amaro
All'è voin d'i sitë püsä vècc dal Brasil, fundä in dal 1557, e la g'ha 'na suprafìs ad 486 km² e 'na pupulasiòn ad 58.414 abitänt (2000).
Parsònn
A Santo Amaro i'ann nasìd i cantänt Caetano Veloso e Maria Bethânia.
790 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 790, mo invéci 'l an 790, 't ê da 'ndèr chè) Al 790 (setseintnovànta, settecentonovanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 789 (setseintutantanōv) e 'l vin prìma dal 791 (setseintnovantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXC. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintnovantéśim post.
Paura in palcoscenico
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al maṅ ch'i pìć'n al maṅ i pōl'n anc masàr!|Tagline dal film}}
Paura in palcoscenico (Paùra in sal palc) 'l è 'n film śal ingléś dal 1950 'd Alfred Hitchcock trat da 'l rumànś Man Running ad Selwyn Jepson.
In dal film la Marlene Dietrich, prutagunìsta in dal film 'd un flashback fals dimóndi criticâ, la canta 'l pès The Laziest Girl In Town.
Sunt
Al film al taca cun un flashback in dua Jonathan Cooper (Richard Todd) al cònta a la sò muróśa Eve Gill (Jane Wyman), stand sintâ in dla sò màchina, un fat ad scarésa ch'a gh'è sucès da pôc. L'atōra e cantànta Charlotte Inwood (Marlene Dietrich), na dunàsa ch'l'à fà cascàr i óm a i sò pē, cum 'l è sucès pò anc a lò, la gh s éra butàda in di sò bras cun na stanèla ad sira adòs tuta maciàda ad sangṿ, dgénd-ag 'd avér cupâ sò marè in un scat 'd arlìa, druànd un stisarōl p'r al fōg. Par jutàr-la lò al s éra śibî 'd andàr-'g a tōr 'n àtar vistî pulî par parmét'r-ag 'd andàr a lauràr in teàtar. Durànt al viàś però a chi lò a gh'è pars ch'la camaréra, la Nellie Goode (Kay Walsh), la 'l àppia vdû sénsa però arcgnós'r-al bèṅ. Però adès di pulisiòt i èṅ drē a pascàr-al.
L’Eve la decìd ad jutàr listés al sò muróś, daśmindgànd-'s i còran, purtànd-'l a cà ad sò pàdar. Méntar lò 'l è lugâ là, la dóna la decìd 'd indagàr par cònt suo e la taca faghénd dal dmandi a 'l ispetōr ad pulisìa Wilfred Smith (Michael Wilding), dit Ordinary da lē, in dal bar in dua 'l éra andâ par far clasiòṅ. Sénsa dar a mènt che 'l óm al s è inamurâ ad lē, l’Eve la s imprufìta 'd un mâl dla camaréra Nellie par tōr al sò pòst in cà dla Charlotte, faghénd finta 'd èsar sò cuśìna, la Doris.
Stand-ag adrē, l’Eve la s persuàd dabòṅ ch'l'atōra l'àppia pinsâ bèṅ ad cupàr sò marè, cun 'l ajùt dal sò impreśàri.
Culegamènt estéran
}}
Attenzione alla puttana santa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A sòṅ stuf mòrt ad tōr śò l'umanità sénsa tōr-ag part!}}
Attenzione alla puttana santa (Òcio a la putàna santa) 'l è 'n film dramàtic dal 1971 ad Rainer Werner Fassbinder.
Girâ in sōi 22 dè a Surênt in dal Setémbar dal 1970 in 35 mm e prudót anc da gl'itagliàṅ dla Nova International ad Róma cun dimóndi di cumpunènt d'l Antiteater ad Mònag 'd Bavéra, 'l è al nôn lungumetràǵ dal regìsta tedésc dòp al sò debùt dal 1969. P'r i marcâ ad léngua ingléśa 'l è gnû fóra cun al tìtul ad Beware of a Holy Whore.
Sunt
In 'n albèrg spagnōl in sal mâr al regìsta Jeff (Lou Castel), rivâ lè in elicòtar cun sèg la vècia star Eddie Constantine (Eddie Constantine), un francéś ch'l è bòṅ 'd inténdar sōl la sò léngua, 'l è drē a giràr un film da 'l tìtul Patria e muerte. Ma al ròbi i n vaṅ minga tant bèṅ parchè i atōr i èṅ tut di fóra ad tèsta e pò i bèsi i èṅ finî e a n s sà briśa s'a s pōl tiràr avànti incóra e par quànt.
Jeff al fà al bòṅ e al catìṿ tèmp cun al prudutōr Sascha (Rainer Werner Fassbinder), la sò segretària Babs (Margarethe von Trotta) e i atōr Ricky (Marquard Bohm), Hanna (Hanna Schygulla) e tut chi àtar. Qvist chè i s pàs'n al tèmp, cun na pelìcula ch'la n par finìr mai faghénd dvintàr tut di narvōś, bvénd di bicirèṅ ad Cuba libre in dla hall e miténd-'s insém p'r un mumènt, mia p'r amōr ma sōl pinsànd par lōr.
Al regìsta al s rabìs da spés cun lōr, sigànd fòrt sèg, e al para via anc n'atōra miténd a 'l sò pòst na dóna ch'la tîṅ a drē a i truc, di at'r atōr invéci i s in vànan da par lōr. Quànd pò al film al riva a cumpimènt, Jeff al dascór cun al prutagunìsta Eddie dgénd-ag: «A-j-ò catâ incóra quél ch'a iva pardû: al tèmp».
Culegamènt estéran
}}
Metti, una sera a cena
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La sōla salvésa ch'a gh'ém 'l è 'l visi.}}
Metti, una sera a cena (Mét, na sira a séna) 'l è 'n film dramàtic dal 1969 ad Giuseppe Patroni Griffi, adatamènt dna sò òpra teatràla.
Par la part ad Max, Patroni Griffi 'l iva sarnî a 'l inìsi Gian Maria Volonté che però 'l à mulâ baràca e buratèṅ dòp pôc dè dgénd ch'al n vliva minga dvintàr un strumènt in dal maṅ ad parsòni ch'i tîn'n adrē a di interès ch'i n èṅ minga i suo.
Sunt
Michele (Jean-Louis Trintignant), scritōr burghéś ad sucès, 'l è spuśâ cun la Nina (Florinda Bolkan) che però l'è na ninéta ch'la và a lèt cun 'l amìg più grand ad sò marè, Max (Tony Musante), atōr ad teàtar. Max al vōl bèṅ a Michele, cgnusû vint an prima a i tèmp dla scōla, méntar la Nina nò anc s'la n vōl minga divursiàr.
Un dè Michele al cònta a Max ch'l è drē a scrìvar na stòria su 'n triàngul amuróś fra na dóna, sò marè 'l sò mijór amìg, pò na sira a séna, òspit anc cla puta dla Giovanna (Annie Girardot) inamuràda dal scritōr, al śibìs a 'l sò amìg la Nina par na nòt, a n s sà mia s'al faga dabòṅ o da burla. La Nina la salta sù e la dmanda a Max 'd andàr a lèt cun la Giovanna ch'l è tant ch'la vōl un fiōl ma minga 'n marè, cun tut i bèsi ch'la gh'à a n sarév minga difìcil catàr-'n òṅ, piutòst l'è dura catàr 'n amànt. Max invéci al dmanda 'l parmés a la Nina al lasàr ch'a sia sò marè piutòst a gusàr la Giovanna par far-ag far un putèṅ.
Un dè Max, ch'al sà che cla purcùsa visióśa dla Nina la pésca sèmpar di quèi nóṿ, al gh fà catàr in dal lèt Ric (Lino Capolicchio), un biundèṅ bòṅdagnìnt studènt cuntestadōr ch'al s créd al scritōr più braṿ a 'l mónd anc s'al n à mai fat di lìbar parchè al n gh 'n à briśa vója. Quànd Ric al taca a véd-'r-as cun la Nina anc da par lò, Max al s arlìa 'd brut, ma Ric al s è inamurâ dabòṅ. In cal méntar Michele al finìs a lèt cun la Giovanna, ch'la gh cònta di còran ch'la gh fà la Nina. Michele al n è minga gelóś, al vōl sōl capìr-an da piò. Quànd la Nina pò la 'l bèca insém a la Giovanna ch'la gh spalmàva dla créma da magnàr in sla ghigna la la tōś bèṅ cuma s'a n farghìs gnint e la diś «Ma alóra l'è véra ch'un quèl anc s'a n t piàś minga a fòrsa 'd métar-'t-al sóta 'l naś a s finìs par tastàr-al».
Nòti
}}
Aşiènda Cunsorsiêla Traspôrt
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
L' Aşiènda Cunsorsiêla Traspôrt (Azienda Consorziale Trasporti in italiân) cgnusûda ânca cun al lètri ACT l'é 'n' aşiènda ed Rèz, nêda al 9 ed setèmber dal 1975, ed proprietê tóta póblica, ch' la tîn a drē a i spustamèint ed gînta e l'urganéşa i servési p'r al traspôrt póblich per strêda ed la sitê ed Rèz e 'd la só pruvîncia.
L'é fâta da un cunsôrsi 'd èint lochêl, in rispèt ed la lèg 142 dal 1990, cumpôst dal:
L'aşiènda ACT la tîn a drē a tót còl ch' interèsa al servési ed traspôrt póblich ind la zôna ed la pruvîncia ed Réz e in particulêr al traspôrt póblich lochêl e i servési p'r al spustamèint ed la gînt. La gestiòun ed j impiânt per tgnîr a drê al mâchini cun al j uficîni e i depôşit.
Al setōr dal ferovéi dal 1 de znêr 2009 l'é stê pasê a FER, dóve l' ACT l'é dvintêda asionésta cun l' 11,61 % dal capitêl socêl.
La socetê SETA (Società Emiliana Trasporti Autofiloviari) dal 1 de znêr 2012 la gestés al traspoôrt insém a gòma a Piaşèisa, Mòdna e Rèz. al 17,86% ed SETA l'é 'd l' ACT.
Colegamèint d' ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Azienda Consorziale Trasporti Reggio Emilia trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr. }}
1535
Al 1535 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
.aetna
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
Sinsàla
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La sinsàla (Culicidae, zanzara in italiàn) 'l è 'n insèt d'l órdan di ditér. Al fémni dal sinsàli i gh'aṅ 'n aparâ bucàl ch'a gh parmét ad pùnśar gl'atri bèsti e 'd ciuciàr-ag al sang, dimóndi ric ad pruteìni, ch'i gh vōlan séns àtar par far maduràr i sò óṿ. La sinsàla la pōl èsar un vetōr ad traśmisiòṅ ad malatìi cuma la Chikungunya o la Malària.
Fra i sò predadōr naturài a gh'è al papastrèl e la rundanina.
Aspèt
Al sinsàli i gh'aṅ un còrp lung, sutìl e delicâ (generalmènt da 3 a 8 mm, a 'l màsim 15 mm). Al còrp dla fémna 'l è dimóndi difarènt da quél dal masć: al fémni i gh'aṅ un bśi ch'al pōl andàr dèntar a la pèl par ciuciàr al sangṿ, i masć invéci i gh'aṅ di anténi cun dal sédli più lunghi e pini.
Cicclo e śvilup embriunàl
Generalmènt al sinsàli i pōlan parturìr 15 vòlti 'l an. Al śvilùp post-embriunàl al gh'à quàtar stadi ad larva e òṅ ad pupa. Tuta la faś ad śvilùp la s fà in dl'àqua e la gh'à na duràda ch'la càmbia a secónd dla temperadùra e dal clima. In Istâ al śvilùp dal larvi al pōl andàr a cumpimènt in pôc dè méntar p'r al stadi ad pupa i gh vōlan 2 o 3 dè. Generalmènt, al śvilùp dla sinsàla la và da quàtar dè a 'n méś.
I masć grand i vìvan mediamènt 10-15 dè méntar al fémni i scàmpan da 'n méś (in Istâ) a 4-5 méś (quànd i pònsan durànt i méś fréd).
Depuśisiòṅ di óṿ
Dòp avér ciuciâ al sangṿ, al fémni i métan dèntar i sò óṿ (da 100 a 500) in dl'àqua stagnànta. Al larvi, e dal vòlti anc i óṿ, i fànan di ferumòṅ par spìnśar gl'atri fémni a far i óṿ anca lōr, sèmpar in cal pòst.
Quànd i nàsan, al larvi i n gh la càvan minga a tiràr al fiâ da sót àqua ma i gh'aṅ biśógn 'd andàr in superfìsi.
Quànd a gh'è pôc da magnàr, al larvi i pōlan magnàr-as l'una cun cl'atra. Di atri vòlti a sucéd ch'al larvi più grandi i mòlan dal sustànsi tòsichi adòs a quéli ch'i èṅ più pìculi.
Riprodusiòṅ
Quànd i tàcan a vulàr, al sinsàli i tàcan subìt a magnàr dal sustànsi fati ad sùcar. I masć i capìsan se na fémna l'è prónta par cupiàr-as scultànd al rumōr particulàr ch'la fà quànd la vóla. Dal cant suo a 'l fémni i gh piàśan i masć ch'i s métan tut insém ad nòt faghénd di grup 'd insèt ch'i bàlan. Na fémna la pōl cupiàr-as cun soquànt masć ma sōl al prim 'd lì lōr 'l è bòṅ ad fecundàr i óṿ ma 'l è a basta par tuta la sò vita.
Par far maduràr i óṿ, la fémna la gh'à da far un past ad sangṿ ciuciànd 5 ml o anc da piò ad lìquid rós par puntùra.
Sinsàla Tigra
Da i an Nuànta a gnir a 'dès l'è gnuda fóra na rasa ad sinsàli che dal nòstri bandi la n s éra mai vduda: la sinsàla tigra (Aedes albopictus, zanzara tigre in italiàn). C'l insèt lè al s ciàma acsè parchè 'l è pîṅ ad righi bianchi e négri adòs.
A difarénsa dal sinsàli cumùni, la sinsàla tigra la punś durànt al dè e minga sōl ad sira o ad nòt cuma cl'atra.
La daśvèṅ da 'l sud-est aśiàtic e l'è dimóndi rabìda e śvélta. La s cata dimóndi vòlti in campàggna, da spés a l'ària vèrta, e l'è bòna ad pùnśar anc se òṅ al gh'à di vistî adòs.
Sinsalòṅ
In di campàgni emigliàni a s pōl catàr anc 'n àtar insèt d'l órdan di dìter: al sinsalòṅ (Tipulidae, tipulidi o zanzarone in italiàn).
Cuntrariamènt a quél ch'a s pōl pinsàr, al sinsalòṅ al n ciùcia minga al sangṿ ma 'l è vegetariàṅ.
}}
Sânt'Ilâri
Sant’Ilâri (Sant'Ilario d'Enza in italiân) l’é un cmûn ed circa 10.000 abitânt int la pruvîncia ed Rèz.
Al nòm
Sant’Ilâri l’ēra ciamê’ ind l’ antichitê Sânt’Eulalia, ch' l'é al tétol ed la Cēṣa parochiêla; al nòm l'é stê cambiê in Sant’Ilâri, probabilmèint per la preṣèinsa ed l' Hospitale S.Hilarii, pôst ed ripôṣ e arsôr per i pelegrèin che fêven l'antîga Via Emélia. Al nòm Sant’Ilâri a's vèd la prèma vôlta in un documèint uficêl int al 1714, ânca se al 's câta bèle int la "Chronica" dal frê Salimbene int al 1233. Al Cmûn ed Sant’Ilâri al tōṣ al nòm d'adès int al 1862 quând, cun la dmânda dal Guvernadōr ed l' Emélia, al Cunséli comunêl l'à stabilî d' unîr al nòm Sant’Ilâri la spiegasiòun "d’Èinsa", atravêrs còst al pôst al pōl èser catê subét e spartî da quî cun l'istès nòm.
Stòria
Int al peréiod ed l’impēr rumân al pôst in dóv' adès a gh'é Sant’Ilâri l'ēra cun bòuna probabilitê un bōregh ed la sitê ed Tannetum, còst l'é sostgnû da la preṣèinsa ed dimòndi tòmbi rumâni, catêdi specialmèint ind al secònda metê dal XIX sècol. Cun la caschêda ed l’impēr rumân ind la zôna égh vînen dal popolasiòun d' urègin bârbera, cme testimônia la lapîda ed la tòmba ed Mavarta (cun la dâta tr’ al 487 e al 510 d.C.), scréta in carâter barbârich; dôp l’ é stêda la vôlta dal popolasiòun d’ urègin longobêrda, cme testimuniê da divêrs rèst antîgh catê ind al teritōri ed Sânt'Ilâri. L’é stêda pó la vôlta dal popolasiòun frânchi (VIII – IX sècolo) e óngheri (X sècol). Ind al peréiod ed Carlo Magno (774-814) la pēv ed SAnt’Eulalia l’ēra ed sicûr sòta la Diòceṣa ed Pèrma insèm a Campéṣen, Gàida, Calēren, pêrt ed Queriêgh, Bibiân e Bêrch. Finî al peréiod di ungarèiṣ la popolasiòun l’ēra turnêda a ‘n’ ativitê pió stâbila, mó l’é ind i sècol XI, XII e XIII che la via Emélia la vèd crèser i trâfich e l’ é in sté peréiod che vînen fât divêrs hospitali, tra quisché còl ch' l‘ à dê al nòm a Sant’Ilâri. In chî ân l’é Sânt’Eulalia l’ēra préma dal cuntêd, pó dal Duchê ed Pérma e l’ēra un cmûn cèch ch’ al dipendîva da la giurisdisiòun ed Muntèc. Dal 1349 al 1403 Muntèc e al sô véli ēren stêdi dêdi da i Visconti al capitân ed vintûra Alberico da Barbiano; int al 1404 Muntèc e i sô teritôri ēren stê vindû a Ottobono Terzi. A la só môrt al proprietê j ēren pasêdi sóta la sgnurèia ed j Estèins, pó Sânt’Eulalia l’ēra turnêda al Duchêt ed Pèrma e sōl int al 1428 l’ēra pasê dal tót a j Estèins e jostapûnt cme pêrta dal Marcheṣê ed Muntèc. Al pusès estèins, ânca se cun stôri ṣfalsêdi, l’armâgn fîno al 1796, oséja fîn al’uniòun a la Repóblica arzâna ed Sant’Ilâri e Calēren, che s’ ēren stachê da Muntèc per unîres in un lèber cmûn. Ed conseguèinsa int al 1797 Sant’Ilâri al fêva pêrt dal Dipartimèint dal Cróstel ed la Repóblica Cispadâna. Al Cmûn ed Sant’Ilâri a gh’ēren stêdi unîdi al frasiòun ed Calēren e Gàida. Al peréiod dôp l’é stê incòra ‘na vôlta convûls a câvṣa dal guèri napoleônichi, a gh’é stê un cûrt artōren d’ j estèins e a la fîn cun la creasiòun, int al 1800, ed la Repóblica Italiâna da pêrt ed Napoleòun, che dôp la s’é cambiêda 1805 in Règn d’Itâlia. Int al Règn d’Itâlia napoleônic Sant’Ilâri l’ēra cmûn indipendèint. Int al 1814 al Cmûn al gh’îva dèinter Sant’Ilâri, Calēren, Gàida, Tanêto e Marturân. Int al 1815 cun la restaurasiòun ēren turnen j Estèins mó Sant’Ilâri l’ēra ermêṣ cmûn indipendèint fîn al 1 znêr 1828, quând dôp ‘na nôva urganiṣasiòun ed l’aministrasiòun l’ēra ste unî a Muntèc. Int al 1859 la vitôria di frânco-piemontèiṣ a Magenta l’à més fîn per sèimper al pusès estèins e a gh’é stê l’uniòun al Règn ed Sardègna, a la fîn, a partîr dal 1° znêr 1860 al ditadōr Farini l’à promòs Sant’Ilâri a cmûn indipendèint cun la zûta ed la véla ed Calēren. Al 23 mêrs 1860 l’é stêda fâta la préma riuniòun dal Cunsèli comunêl ed Sant’Ilâri cun presidèint al Séndegh Gasparotti Andrea.
Mimic 3: Sentinel
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al terōr cun na ghigna nóva.|Tagline dal film}}
Mimic 3: Sentinel (Imitadōr 3: Sentinèla) 'l è 'n film ad scarésa fantàstic dal 2003 ad J.T. Petty ch'al tōś ispirasiòṅ da 'n racònt cic ad Donald A. Wollheim e da 'l pelìculi Mimic dal 1997 e Mimic 2 dal 2001.
'L è stâ girâ in Rumanìa c'n un budget ad déś migliòṅ ad dòlar.
Sunt
Dòp èsar scampâ soquànt prima a 'n vìrus tarménd purtâ da 'l cuntàt cun di scaravàś mutànt, al mór'b ad Strickler, al śōvan Marvin Montrose (Karl Geary) 'l è custrét a vìvar in na cambra steriliśàda in 'n apartamènt ad Brooklyn insém a sò màdar Simone (Amanda Plummer) e a sò surèla più pìcula, la Rosy (Alexis Dziena). Par pasàr-'s al tèmp al ragàs al s è mis a tiràr śò tut i dè i sò vśèṅ 'd cà cun la màchina futugràfica, cuma 'n spasèṅ misterióś (Lance Henriksen), un traficànt ad dròga 'd culōr amìg ad sò surèla, Desmond (Keith Robinson), e na bèla biónda ciamàda Carmen (Rebecca Mader).
Na sira Marvin al véd par na fnèstra un tisi masàr Desmond par pò traśàr via 'l cadàvar ma 'l detective Gary Dumars (John Kapelos) al n gh créd minga.
Culegamènt estéran
}}
Jelena Dokić
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Jelena Dokić (Osijek in Cruàsia, 12 'd Avrìl dal 1983, ciamàda in Sèrb Јелена Докић) l'è na tenìsta sèrba ch'l'è stada la nùmar quàtar dal mónd in singulàr (al 19 'd Agóst dal 2002). Par via dla guèra in Juguślàvia, la sò famìja l'è stada custréta a lasàr al sò paéś par stablìr-'s in Austràglia in dal 1994. La Jelena l'è dvintàda acsè austragliàna.
La Dokić, ch'l'è andàda pò a star a Montecarlo, l'è élta 175 cm e la péśa 60 chilo. L'è prufesiunìsta da 'l 1998.
In dla sò caréra l'à śugâ quatórdas finàli WTA, vinsénd-an siē, e na finàl par la mdaja ad brónś a gl'Ulimpìadi ad Sidney dal 2000, pardénd-la cóntar la Monica Seles par 1–6 4–6. L'à śugâ, sénsa vìnsar, anc na finàl 'd un turnèo ad dópi dal Gran Slam. L'è sucès a 'l Roland Garros dal 2001, insém a la Conchita Martínez, ma l'à pardû 2–6 1–6 cóntar la Virginia Ruano Pascual e la Paola Suárez.
Caréra
La vins al sò prim turnèo WTA a Róma al 20 ad Maǵ dal 2001, baténd l'Amélie Mauresmo par 7–6 6–1. Da Setémbar a Utóbar la śōga sinc finàli, vinsénd a Tokyo (cóntar l'Arantxa Sánchez Vicario 6–4 6–2) e a Mósca (cóntar la śugadōra ad cà Elena Dement'eva par 6–3 6–3) ma pardénd a gl'Open dal Braśìl (a vins la Monica Seles par 6–3 6–3), a Śurìg e a Linz, pòst in dua a vins l'americàna Lindsay Davenport, sèmp'r in dū sét.
In dal 2002 la vins àtar dū turnèo ma la pèrd da la Silvia Farina Elia a Straśbûrg e da la Venus Williams a San Diego. La śōga na finàl anc in dal 2003, incóra a Śurìg, ma la pèrd da la Justine Henin par 6–0 6–4.
Par lē a taca un perìud négar (l'éra anc turnàda a star a Bèlgrâd par prutèsta cóntar gl'urganiśadōr di Australian Open): dòp quàt'r an la cróda śò in clasìfica in fiṅ a 'l 349 pòst, separànd-as anc da sò pàdar.
In dal Śnar dal 2009 i gh dànan na carta salvàdga par śugàr gl'Australian Open e lè lē la riva a i quàrt baténd dū top 20: l'Anna Čakvetadze e la Caroline Wozniacki.
In dal 2011 la spara i sò ùltim cólp: la vins al turnèo ad Kuala Lumpur baténd in d'l ùlt'm incóntar la Lucie Šafářová e pò la céd sōl a la Roberta Vinci a 's-Hertogenbosch in Śugn, pardénd la finàla par 6–7 6–3 7–5. A Wimbledon invéci la pèrd subìt da l'atra itagliàna Francesca Schiavone par 4–6 6–1 3–6.
In dal 2012 la và fóra subìt a Auckland, batùda par la Mona Barthel. Stés quèl anc in di turnèo americàṅ: la n pasa gnanc un tùran a Indian Wells, Miami e Charleston, pardénd da la Gisela Dulko 1–0 e bandòṅ, da l'Ekaterina Makarova 6–1 7–5 e da la Galina Voskoboeva 4–3 e bandòṅ.
Culegamènt estéran
}}
Apenèin arzân
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}