cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Robert De Niro
Biugrafìa
Robert al crés a Little Italy insém a sò màdar Virginia Admiral dòp che sò pàdar Robert De Niro Sr. al s 'n éra andâ quànd lò al gh'iva dū an (i gh piàśiv'n i óm). Dòp ès'r-as laureâ a la Little Red School House, al taca a giràr i sò prim film a la fiṅ di an Utànta laurànd par tri vòlti cun Brian De Palma in Ciao America!, Oggi sposi e Hi, Mom!. In dal 1973 al taca la sò culaburasiòṅ cun Martin Scorsese faghénd Mean Streets, pò 'l an dòp al vins al Prèmi Òscar cuma atōr minga prutagunìsta p'r Il padrino - Parte II ad Francis Ford Coppola. In dal 1976 'l è la vòlta ad Taxi Driver e a riva par lò n'atra nomination ma a vìnsar 'l è Peter Finch p'r al sò rōl in Quinto potere. In dal stés an al gira anc Novecento, un film ambintâ in dla campàgna emigliàna durànt i an dla prima e dla secónda guèra mundiàla. In dal 1978 'l è prutagunìsta 'd Il cacciatore ad Michael Cimino.
Baṣélica ed San Prôsper (Rèz)
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
Robert De Niro
Biugrafìa
De Niro al vins pò al Prèmi Òscar cuma atōr prutagunìsta in dal 1980 par Toro scatenato girâ par Martin Scorsese. In dal 1984 al fà 'l persunàǵ ad David "Noodles" Aaronson in dal kolossal ad Sergio Leone C'era una volta in America. Tri an dòp al gira Angel Heart - Ascensore per l'inferno, in dua 'l fà 'l Diàvul, e The Untouchables - Gli intoccabili par Brian De Palma.
Baṣélica ed San Prôsper (Rèz)
La Başélica ed Sân Prôsper (Basilica di San Prospero in italiân) a Rèz l'é un fabrichêt religiōş in Piâsa Sân Prôsper (o Piâsa Céca), int al cōr dal cèinter ed Rèz.L’é dedichêda al Sânt prutetōr ed la sitê. Testimuniânsa impurtânta dal barôch emiliân, l’é mésa al cèinter ed la sitê ed Rèz e la gh’à, sóta l'altêr magiōr, l’ arlèquia dal Sânt spustêda dal cunvèint cun l'istès nòm a ló dedichê fōra dal mûri ed la sitê e butê zò per ragiòun stratègichi int al cōrs dal XVI sècol in ucaşiòun ed la "tajêda" ( la zachêda di stâbil atâch al mûri per cîrca 600 mêter) fâta per ragiòun ed difèişa.
Stôria
Intōren a l'ân 1000 Rez l'ēra sōl che un castrum céch, circundê dal mûri e imperdghêdi. Insém al ruvîn ed la Regium rumâna, cme cunfermê da un musâich e 'd êter rèst gnû fōra al tèimp ed soquânt e-schêv, al vèschev Teuzone l'à fât tirtêr só la Chiesa di San Prospero di castello per arcgnòserla da còla int al bōregh fōra dal mûri, e int al 997 la cēşa l'é stêda cunsacrêda dal pêpa Gregorio V. Int al 1487 la tòra l'é stêda butêda zò e, tr' al 1536 e al 1570, só disègn ed Cristoforo Ricci e Giuliano Romano, l'é stêda arfâta. Int al 1514, la başélica, in ruvîna la vîn butêda zò. Al Cmûn al dà l'incaregh dal prugèt per arfêrla a Luca Corti e Matteo Fiorentino, mó quând la cēşa l'ēra bèle quêşi prûnta, int al 1523, i fundamèint ed la capèla pió grôsa àn cedû. Int al 1527 l'ēra bèle finîda e int a1543 în stêdi finîdi al capèli pió céchi e la Başélica la vîn finalmèint turnêda a cunsacrêr. In tót' al manēri la facêda l'armagnîva mia finîda, la vîn pó finîda e tirêda só da G.B. Cattani tr' al 1748 al 1753.
Robert De Niro
Biugrafìa
A 'l inìsi di an Nuànta al gira i thriller Indiziato di reato, Fuoco assassino e Cape Fear - Il promontorio della paura pò 'l è 'l pàd'r adutìṿ canàja 'd Leonardo DiCaprio in Voglia di ricominciare. Sèmp'r in dal 1993 al gira 'l sò prim film da regìsta, Bronx. Dū an dòp al tórna a lauràr cun Martin Scorsese in Casinò insém a la Sharon Stone. In dal 1996 'l è 'l tùran dal thriller The Fan - Il mito ad Tony Scott e dal film dramàtic Sleepers ad Barry Levinson. In di an a vgnir al gira anc al cumèdi Sesso & potere, Terapia e pallottole e Flawless - Senza difetti.
In di an Dumìla al taca a giràr dal pelìculi più ad caséta e cumersiàli cuma Ti presento i miei, Un boss sotto stress, Mi presenti i tuoi?, Vi presento i nostri, Lo stagista inaspettato e Nonno scatenato, un film ch'a 'l inìsi a gh'iva da ciamàr-as Nonno Zozzone (Nunòṅ Purcùs), al sò persunàǵ.
Baṣélica ed San Prôsper (Rèz)
Al d'ed dèinter
A trèi navêdi e crōş latèina, int al navêdi a i lê a gh'é dal ôvri 'd avtōr dal Sincsèint, tra quisché Giovanni Giarola, Michelangelo Anselmi, Denis Calvaert, Ludovico Carracci e Tommaso Laureti. Tr' al j ôvri dal Sesèint a 's arcôrden i quêder 'd altêr ed Alessandro Tiarini e 'd Francesco Stringa. Impurtânt Anca i gróp de scultûri ôvri ed Bartolomeo Spani e Prospero Sogari (ciamê  Il Clemente)
Caṣîna
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
{{SCHEDA COMUNE 2007}} }} Caşîna (Casina in italiân) l’é un cmûn ed 4.390 abitânt in pruvîncia ed Rèz. L’é a sîra e a 28,5 chilômeter dal cèinter ed Rèz.
Stòria
Al nòm Caşîna sèmbra ch’al deşvègna da ‘n’antîga cassina oséja ‘na cà da cuntadèin. Storicamèint în stêdi pió impurtânti al tânti frasiòun sparpagnêdi ind al teritôri, però ind sècol în stêdi dêdi a divêrs, dal vôlti nemîgh tr’a ‘d lōr, cèinter civîl o ‘d la cêşa cme Paól, Carpnèida, Canòsa e Sân Pôl. La zôna ed Caşîna l’ēra divîşa fîn a l’Otsèint fra i Duchêt ed Pèrma e còl ed Mòdna. La préma strêda grânda ed l’Apenèin arzân, la Strêda Duchêla ed la Lunigîna vrûda da i Dóca d’Este a la fîn dal ‘700 e pó finîda int al 1843, l’à fât ed Caşîna un cèinter impurtânt pr’al cumunicasiòun muntanêri cun al colegamèint ed Rèz al Mêr Légor
Al medioēv, in dó s’ é rinfursê la râsa estèins insém al mudnèiş e a l’ arzân, l’à purtê a l’ urganişasiòun dal teritôri per fèdev, ch ‘ j àn ralentê al şvilóp stôrich e civîl de sté tèri, ch' àn lasê scampêr, fîn quêşi a i nôster dé, i sègn fònd ed la civiltê cuntadèina ‘d urègin medievêla. Al Cmûn ed Caşîna l’é ste fât int al 1861, cun al decrēt Farini, cun la rifōrma ed la polética ed l’ aministrasiòun gnûda dôp  l’unificasiòun nasionêla. La só nasîta l’à riunî i teritôri dal frasiòun stôrichi ed Sarşân, Giandêt, Paól, Lèguegn e Curtògn. Int al Novsèint, cme tót l’Apenèin arzân, ânch cla zôna ché l’à cgnusû un şvilóp in mâsma cuntadèin, cun ‘n brósca acelerêda ind j ân Sinquânta, che n’àn fât un cèinter asê impurtânt per la cunuméia agrécola e di servési coleghê. La situasiòun dal dé d’incō la mèt insèm lêrghi testimuniânsi ed realtê cuntadèini, incòra bèin piantêdi e vîvi, tachêdi a la produsiòun dal famōş furmàj Grâna, in agòst a’s tîn ‘na fēra cgnusûda, cun di sègn ed mudernitê cunômica e civîl, préma ed tót int al Cèinter e int la zôna artigianêla, cun un bòun sistêma ed servési e cun ‘n’ ufêrta turéstica in cunténov şvilóp. Al tót in ‘n ambiĵnt ed culèina cun un móc d’arciâm de stôria, d’arcitetûra e ‘d paeşâg. Al teritôri l’é traversê da la SS63, òna dal strêdi principêli ed la pruvîncia arzâna e dal Strêdi Pruvincêli n° 11 e n° 54
Frasiòun principêli
Curtògn, Giandêt, Leguègn, Miliêra, Paól, Piâns, Sarzân, Bergògn, Surdèi, Brógna, Faiēt, Vercâl, Barasòun, Muntêl, Beşanèla, Belèo, Al Bôch, La Stèla.
Materiêl pr'andêregh in fònda
}}
Baṣélica ed San Prôsper (Rèz)
Al d'ed dèinter
Al preşbitèri l'é urnê da 'n impurtânt gîr ed pitûri, ed la fîn dal Sincsèint, ôvra ed Camillo Procaccini e Bernardino Campi. A i pē a gh'é un côro ed lègn (1545) intajê e intarsiê da i De Venetiis.
Êter prugèt
}}
Halloween, la notte delle streghe
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Malòć e gat négar, malèfic mistēr, al sîg 'd un putèṅ bruśâ in dal camèṅ, in d'l òć dna strìa al Diàvul al s andga e a salta fóra l'òra: l'òra dla strìa! La vigìglia dal dè di Sant tut i gh'aṅ paùra: l'è la nòt dal strìi! (Quéi ch'i n pàgan minga i piànśan prèst!)|Filatèla ch'la vèra 'l film}}
Halloween, la notte delle streghe (Halloween, la nòt dal strìi) 'l è 'n film ad scarésa dal 1978 ad John Carpenter, girâ tut cun pôc bèsi. Custâ 325.000$, al 'n à pò fat sù 47 milioni in di sōi Stat Unî dvintànd òṅ di più grand sucès dal cìnema indipendènt, miténd insém sèt séguit e dū arfacimènt. P'r al film Donald Pleasence 'l à ciapâ vint-mila dòlar; la Jamie Lee Curtis, fiōla dla Janet Leigh scurtlàda sóta la dócia in Psyco, òt-mila méntar Nick Castle sōl vint-sinc a 'l dè.
La culòna sunóra dal film l'è stada fata da Carpenter stés a part al braṅ (Don't Fear) The Reaper ch'l è dal grup heavy metal di Blue Öyster Cult.
In dal 2006 i Americàṅ i aṅ decìś ad mét'r-al in dal National Film Registry dla Bibliutéca dal Cungrès.
Sunt
In dla sità 'd Haddonfield, in dal stat d'l Illinòis, al ragasōl Michael Audrey Myers (Will Sandin), al dè di Mòrt (la nòt 'd Halloween da cal bandi là) al cópa sò surèla più granda ch'l'éra drē a badàr a lò e a cl'atra sò surèla nada da pôc, la Laurie Strode (Jamie Lee Curtis). Dòp 'l umisìdi chi lò al vèṅ sarâ dènt'r a 'l manicòmi psichiàtric ad Smith's Grove, cun al dutōr Samuel Loomis (Donald Pleasence) ch'l al tîṅ 'd òć.
Pasâ quind'ś an Michael (Tony Moran), dvintâ grand in cal méntar, al scapa via da 'd là pròpria p'r al dè 'd Halloween par turàr a Haddonfield in dua al masa cun un curtlàs tri amìg ad Laurie, dū di quài bcâ a ciulàr fra lōr. Sōl chi lē la gh la cava a far-la franca anc par mèrit dal dutōr Loomis ch'al gh tira di cólp ad pistòla a 'l cōr e a la tèsta, faghénd-al strabucàr śò da 'l bśól. Ma quànd Samuel al buta 'l òć śò par véd'r-al stablî a tèra, al n al véd piò.
Joan Baez
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|And here I sit, hand on the telephone, hearing a voice I'd known, a couple of light years ago, heading straight for a fall, as I remember your eyes were bluer than robin's eggs, my poetry was lousy you said, where are you calling from? A booth in the midwest ten years ago, I bought you some cufflinks, you brought me something, we both know what memories can bring, they bring diamonds and rust.|E a sòṅ chè sintàda, la maṅ su 'l telèfun, scultànd na vóś ch'a cgnusìva un para 'd an luś fà in dal méntar ch'l'éra drē a 'ndàr incónt'r a 'l strabùc, e i m vìn'n in mènt i tò òć ch'i éran più blù di óṿ 'd un pètrós, at dgiv che la mè manéra 'd far dal pueśìi l'éra lòfi, da in du sēr-at drē a ciamàr? Na cabìna dal Midwest déś an fà, a t iva cumprâ 'n para 'd śmèj, anc tè 't m iva cumprâ quèl, a saém tut i dū cuś i pōlan purtàr sèg i arcòrd, i pòrtan diamànt e ruśna.|Diamonds And Rust, 1975|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
L'è stada ligàda sentimentalmènt a Bob Dylan e l'è cgnusùda c'n al scutmàj ad “Ruśgnōl ad Woodstock” anc parchè la gh'à na bèla vóś ch'l'è bòna 'd tucàr tri utàvi 'd estensiòṅ.
Fra i sò pès più famóś a 'rcurdém Diamonds & Rust (scrita pinsànd a Dylan, in séguit sunàda anc da 'l grup heavy metal di Judas Priest), There But for Fortune, They Drove Old Dixie Down, We Shall Overcome, Love Is Just a Four-Letter Word, Farewell Angelina, Sweet Sir Galahad e Joe Hill. L'à anc cantâ in itagliàṅ la canta 'd Gianni Morandi C'era un ragazzo che come me amava i Beatles e i Rolling Stones.
In dla sò caréra l'à fat vgnir fóra 'n quèl cuma sinquànta àlbum. Da 'l 7 'd Avrìl dal 2017 al sò nóm al fà part dla Rock and Roll Hall of Fame.
Culegamènt estéran
}}
Gabéc
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Rumagnòl}}
Geografèia
Gabèc l'è l'cumòn più setentriunel dla costa Adriatica dla regiòn Marche.
Curiosità
Al festival ad Gabèc l'è al title d'na canzòn ad Biagio Antonacc dal mel nuvcent nuventa i on (1991), indò al cantautor imita quasi alla prefeziòn li vòc e li stil ad Fabio Cunched, ad Luca Carbòn e ad Albert Fortis, imaginand se stes e i tre culegh ancora esordiènt partecipant ma na ipotetica manifestazion canora tl'omonina lucalità, indò i avrìa fat fiasc a vantag d'ilustre sconosciud armast po' tl'anunimed.
Tl'ultima ediziòn ad Mai Dì Martidè, al famos prugrama dla Gialappa's Band, al paes l'è vnù scelt cum log ad un delit ca ancora la da vni, par avè in esclusiva i inumerevle guadagn ca i vrà a seghì dal turisme e da i ascolt televisiv. Uviament tut ven trated molt ironicament.
Al sei-sèt-ot (6-7-8) ad giògn domila e ot (2008), u sè tenud, mal Gabèc, al radun dai fan dai telefilm più famos dai an utenta (80) e dla trilugia ad Ritorne tal futur.
Gimlàg
}}
Ris
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Miranduléś |cass=MUD}}
Al ris (Erinaceus europaeus, riccio in itagliàṅ) 'l è 'n mamìfar dla famìja di Erinaceidae. 'L è anc ciamâ in na manéra minga tant pricìśa purcuspèṅ.
'L aspèt 'd al ris al gh'à di quèi dimóndi vèć, cuma la sò dintadùra o la cunfurmasiòṅ dal sarvèl, ròbi ch'l à tgnû férmi rispèt a i prim mamìfar ch'i aṅ vdû la luś in sla Tèra. Cla bèstia chè 'l à invéci cambiâ dal tut i sò péi ch'i èṅ dvintâ di spèṅ (al gh 'n à fiṅ a sinc-mila).
Un ris, quànd al nas, al pōl sprar ad scampàr 5 an in natùra, méntar s'al viṿ tirâ sù da 'l óm al pōl rivàr anc a 10 an.
Distribusiòṅ
L'è na spéce ch'la s adàta dimóndi e la viṿ praticamènt dapartùt in Europa, anc in di pòst più fréd cuma la Scandinàvia e la Sibèria. I ris sardagnōi e sicigliàṅ i èṅ un pòc difarènt da quei cuntinentàl.
Descrisiòṅ
Al ris al gh'à un tesć biślùng e un sarvèl pìcul che lò al dróa par capìr i segnài, tirànd al fiâ. Anc al tat 'l è dimóndi svilupâ, un po' ad méno la vista anc s'al pōl védar a 30 mètar ad distànsa ad dè e a 12 mètar ad nòt. Anc se gl'urèci i èṅ pìculi e lugàdi ad sóta a i péi, i ris i gh la càvan listés a sintìr frequénsi fra 250 e 60.000 Hz. Qvist chè 'l è dimóndi ùtil quànd al pésca dal magnàr.
I ris i gh'aṅ dal ganàsi fòrti cun 36 dènt.
Al còrp 'l è tracagnòt e a fórma ad pir. I pē i èṅ ślungâ cun sinc dida e ungi a punta.
I spèṅ i gh'aṅ dū ubietiṿ: diféndar al ris da i predadōr e dar-gh na prutesiòṅ quànd al strabùca.
Biologia
Al ris 'l è na bèstia ch'la vèṅ fóra sōl ad nòt. Anc s'al par piutòst ingiangulâ, anc p'r al fat ch'al gira lentamènt, al ris 'l è invéci bòṅ anc ad cùrar o ad nudàr quànd 'l è 'l caś.
Durànt al dè al pònsa in dla sò tana, fata ad sòlit in un śbrag in dal sòtbòsc, fra i tróś e al fój cascàdi śò par tèra. Ad nòt al vèṅ fóra par pascàr al magnàr e al fà di tragìt sèmpar cumpàgn: al n gh'à minga paùra di spasi avèrt parchè al cata prutesiòṅ sóta i sò spèṅ. Ma cla diféśa lè la n cónta gnint ad frónt a 'l vólp: lé lōr i gh pìsan adòs e al ris 'l è custrét a vérar-'s. A cal punt lè, la vólp la 'l mórśga in sal grugn ch'l'è mòrbid e pò la 'l magna.
Anc cun al màchini a n gh'è gnint da far: i èṅ da i dū a i tri migliòṅ i ris ch'i pèrdan la vita tut i an spaplâ in sal stradi.
'D Invèran (da Utóbar a Avrìl) i ris i vànan in letàrg e, s'i n aṅ minga magnâ asè, i vaṅ in a risć ad murìr 'd fam.
Alimentasiòṅ
Al ris al magna da tut: insèt, ragn, bèg, lumàghi, uśèi, óṿ, sorag, giàndi, bisi, foj e fruta. Al lat al n al pōl minga bévar: par lò 'l è un vlèṅ ch'al gh fà vgnir al cagòt, purtànd-'l a la mòrt.
}}
Disturbia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|À't mai pinsâ ch'al tò vśèṅ 'd cà al prév ès'r un sasèṅ?|Tagline dal film}}
Disturbia (id.) 'l è 'n thriller americàṅ dal 2007 ad D. J. Caruso ch'al tōś ispirasiòṅ da 'l film La finestra sul cortile 'd Alfred Hitchcock. Al tìtul dla pelìcula al ciàpa 'l nóm da la sità in du l'è ambintàda.
Sunt
Kale Brecht (Shia LaBeouf) 'l è 'n śōvan buletàri ch'l à patî dimóndi la mòrt ad sò pàdar Daniel (Matt Craven) in 'n incidènt in màchina specialmènt parchè lò al s sènt in na quàlc manéra respunsàbil. Adès al viṿ cun sò màdar Kale (Carrie-Anne Moss). P'r al fat 'd èsar dimóndi śò al lasa pèrd'r i studi e, quél ch'l è pèś, al mòla anc dū marùc a 'l sò prufesōr ad spagnōl andànd acsè in di guàj parchè la pulisìa la gh dà tri méś ad recluśiòṅ in cà. Al ragàs al gh'à da purtàr 'n aparéć letrònic a la gamba p'r a n scapàr minga via. A n saénd cuśa far, al s mét a tgnir 'd òć i sò vśèṅ insém a 'l sò amìg Ronnie (Aaron Yoo). A s śònta pò anc l’Ashley (Sarah Roemer), na biónda ch'la stà lè darènt, ch'la pasa acsè da vitma a petégla anca lē.
Al śughlèṅ 'l è divertènt, i tri i gh càtan dimóndi gust a védar qvél ch'i faṅ in cà chi àtar cuma di putèṅ ch'i guàrdan di film pòran a la televiśiòṅ sénsa che sò màdar la sàppia gnint. Un dè Kale al s mét in tèsta ch'al sgnōr Robert Turner (David Morse) 'l àppia cupâ na ragàsa parchè lì lē la n s véd piò da cla banda. Purtròp al gh'à anc ragiòṅ e par qvést chè al và in a risć dla vita.
345 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 345, mo invéci 'l an 345, 't ê da 'ndèr chè) Al 345 (terśeintquarantasìnc, trecentoquarantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 344 (terśeintquarantaquàter) e 'l vin prìma dal 346 (terśeintquarantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXLV. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśeintquarantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Sitcom - La famiglia è simpatica
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un fiōl fnòć, na fiōla sadumàś, na màdar ch'a gh piàś la palèstra e 'n pàdar ch'al dòrum cun la mascra da nòt.|Tagline dal film}}
Sitcom - La famiglia è simpatica (Sitcom - La famìja l'è gustóśa) l'è na cumèdia négra francéśa dal 1998 giràda par François Ozon, chè a 'l sò debùt. Al film 'l è stâ preśentâ a 'l Fèstival ad Cannes dal stés an, in dla sesiòṅ dla Stmana Internasiunàla dla Crìtica.
L'Évelyne Dandry l'à vins al prèmi par l'atōra mijóra a 'l Fèstival Internasiunàł dal Cìnema dla Catalógna ad Sitges.
Sunt
La Sophie (Marina de Van) l'è na ragasōla ch'la fà l'artìsta, la gh'à 'n fradèl Nicolas (Adrien de Van) ch'al stùddia dirìt e la viṿ in na famìja burghéśa francéśa. Al sò muróś al s ciàma David (Stéphane Rideau) e insém a gh piàś far dal sadumàś a lèt cun la scùria e dal fasōli ad pèl e ad curàm adòs. Sò màdar Hélene (Évelyne Dandry), la raśdōra ad cà, la tîṅ a drē a la psicoterapìa e a di cōrs ad ginàstica méntar sò pàdar Jean al fà 'l inśgnēr. Un dè chi lò al pòrta a cà un sórag biànc e al ròbi i càmbian cuma da 'l dè a la nòt, cun tut i mémbar dla famìja ch'i tàc'n a tiràr fóra qvél ch'i gh'aṅ dèntar e i dìśan qvél ch'i pénsan dabòṅ.
Quànd Jean al magna pò 'l śórag, dvintànd un pundgòṅ anca lò, la famìja l'è custréta a masàr-al.
Brìndaś
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Brìndaś (Brindisi in Itagliàn) l'è na sità salentìna 'd utant'òt-mila abitànt ch'la s cata in dla regiòṅ dla Pùglia. Durànt la secónda guèra mundiàla l'è stada la capitàl dal Régn 'd Itàglia da 'l 1943 a 'l 1944.
'L è 'n impurtànt pòrt dal Mâr Adriàtic e 'n sèntar dl'indùstria chìmica e dl'energìa lètrica (Enel, Edipower e EniPower). Da i camp i rivan vèṅ, mandli, òli, articiòc e tabàc.
Da 'l 2018 al sìndig 'l è Riccardo Rossi dal Sèntar-sinìstra.
Culegamènt estéran
}}
Green Jellÿ
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Well the big bad Wolf, well he huffed and he puffed, all that he could and low and behold the little piggy's house stood. "It's made out of concrete!" the little piggy shouted, the wolf just frowned, as he pouted so they called nine-eleven, like any piggy would. They sent out Rambo, just as fast, as they could. "Yo, Wolf-Face, I'm your worst nightmare, your ass is mine!". Well the wolf fell dead as you can plainly see, so thats to end the story for you and me, if you still give a listen, you just may hear a big wolf or little piggy say: "Little pig, little pig, let me in." "Not by the hair of my chinny, chin, chin, chin!"|Dònchina al luvòṅ catìṿ al s éra mis a supiàr tut quél ch'al psiva, dòp ès'r-as impinî ad fiâ, e ca'l là al ninèṅ davànti a la cà incóra sù. "L'è fata ad cimènt!" al sigàva 'l ninét a 'l lóv, incasâ négar mènt'r al nimàl al ciamàva al 113, cuma tut i majalèṅ sò para i arévan fat. Chi lōr, più śvélt ch'i psìvan, i gh'ìvan mandâ Rambo. "Vê, Grugn ad Lóv, mè a sòṅ al tò più brut arbgàt ch'a t psiva capitàr, a t fag al cûl!". Bòṅ, al lóv al casca śò mòrt, cum a s pōl védar in manéra ciàra, e qvésta chè l'è la fiṅ dla stòria par vuàtar e par mè, ma s'a butâ incóra n'urécia, a psarî sintìr incóra un luvòṅ e un ninèṅ dir: "Ninét, ninét, fà-'m vgnir dèntar." "Ma và fóra dal bali!"|Three Little Pigs, 1992|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Green Jellÿ (a ś lèś green jello) 'l è 'n grup hard rock americàṅ ch'al fà dla mùśica demensiàla par rìdar. I s èṅ furmâ intóran a 'l 1981 e i aṅ cambiâ nóm da Green Jellö par di prubléma legài cun al marc Jell-O dla Kraft (l'è na gelatìna vérda). In Itâglia e in dal mónd i s èṅ fat cgnósar par la canta Three Little Pigs.
Biugrafìa
Quand i aṅ pò tacâ a sunàr davśèṅ a Buffalo, i fàv'n i bufòṅ in sal palc cun di putòć lè dintóran. I n éra briśa bòṅ gnanc ad sunàr, difàti Cannizzaro, ch'al sunàva in alóra al bas, al druàva di culōr difarènt par tgnir-'s in a mènt al linìi ad bas ch'al gh'iva da far.
Dòp soquànt an ad gavéta, in dal 1984 i rigìstran Let It Be (Lasa ch’a sia), un EP cun 8 braṅ dèntar, fra i quài a gh'è anc 'l in Green Theme Jellö Song e I’ve Got Poo-Poo On My Shoe (A gh'ò dla pò-pò in dla mè scarpa, in séguit la dventarà Misadventures of Shitman). La cupertìna l'è na tòlta in gir ad quéla ad Let it be di Beatles. Al disc al vèṅ fóra in sōli sincsènt còpi, par quéi dal pòst.
In séguit al grup al sarìs par lōr di persunàǵ nóṿ da far, Shitman (un móstar gigànt ambulànt fat ad mèrda ad furmintòṅ), Cowgod (al Dio vaca), Rock n'Roll Pumpkin (la suca Rock) e Satan's Ham (al parsùt ad Sàtana). I cuncèrt dal grup i dvèntan quèl ad spetaculàr, cun vint cumpunènt a la vòlta in sal palc a far i àśan!
In dal 1989 i Green Jellö i faṅ gnir fóra un secónd disc, Triple Live Möther Gööse at Budokan, rigistrâ al vōl in un garàǵ ma cun un sòṅ dimóndi definî. Insém a 'l disc i faṅ anc na VHS cun di vìddeo par tut i braṅ.
In cal mèntar al grup al taca a muciàr sù di muśicìsta: al baterìsta Danny Carey (in séguit al sunarà p'r i Tool), al basìsta Bill Tutton (King Dot), i chitarìsta Marc Levinthal (Pippi Rockstocking), Steven Shenar (Sven Seven), C.J. Buscaglia (Jesus Quisp) e Bernie Peaks (Bernie Vicious). Al grup al mét insém anc siē cantànt: Bill Manspeaker (Moronic Dictator, Shitman, Marshall "Duh" Staxxx), Joe Cannizzaro (Dunderhead), Keith Matherne (Keni Logginz), Gary Helsinger (Hotsy Menshot, Piñata Head), Greg Raynard (Reason Clean, Toucan Son of Sam) e Maynard James Keenan (Billy Bob), più dū dóni a i côr.
In dal 1991, al grup al s preśénta a l'etichéta Zoo Entertainment (figliàla dla BMG) faghénd inténdar 'd èsar la prima vìddeo-banda dal mónd e prumiténd ad cavàr-gh-la a far tut (mùśichi, vìddeo, gràfica, etc...) cun sōl 50.000 dòlar. A n éra minga véra ma, cun al cuntràt in maṅ, al grup al còmpra na caméra, soquànt materiàl, dal légn e dal luś, e i tàcan a dar-as da far girànd i vìddeo prumìs dal sò cansòṅ.
A la fiṅ dal 1992 la caséta Cereal Killer l'è na ròba fata e acsè la pōl èsar dada a i negòsi da véndar. Piàn piâṅ la caséta la 'l fà, specialmènt in dal gir underground, ma l'è pò mèrit dna ràddio ad Seattle, cla traśmét la canta Three Little Pigs par schèrs, ch'al grup al fà 'l bòt.
Tut i la ciàman e la Zoo Entertainment l'è custréta a far gnir fóra 'l EP Green Jellö SUXX cun dèntar quàtar cansòṅ ad Cereal Killer. Tut i vōlan védar la cansòṅ di tri ninét a la TV via caṿ The Box. Quand pò a 'l inìsi dal 1993 anc MTV la traśmét al vìddeo in dla sò traśmisiòṅ Headbanger's Ball, al disc di cereài al pōl finalmènt gnir fóra cun tuti al canti dèntar: a sém in d'l Avril dal 1993 e Cereal Killer Soundtrack al s fà catàr in di negòsi.
Dèntar al disc, i pès più bèi i gh'èṅ tut da Obey the Cowgod (sunàda a la manéra di Motorhead) a Anarchy in the U.K. (na cover di Sex Pistols ma chè al cantànt al n vōl minga dvintàr 'n aràrchic ma Fred Flinstone!), da House me teenage rave a Trippin' on XTC (i pàran i Red Hot Chili Peppers), da Misadventures of Shitman a Rock-n-roll Pumpkin, e pò i sìngui Three little pigs e Electric Harley House (of love) (la sòna cuma un pès di Kiss). Cla canta chè la gh'à dâ dimóndi prubléma parchè dèntar a s cata un riff cumpàgn a quél 'd Enter Sandman di Metallica e chi lōr i gh'aṅ fat càuśa, dimustrànd 'd avér pòc sèns d'l umurìśum, diversamènt da Paul Stanley e Gene Simmons di Kiss ch'i aṅ fat na cumparsàda in dal vìddeo.
In dal 1994 i regìstran al quàrt àlbum 333, un disc misć cun di braṅ metal, grunge e dance. Par via ad prubléma cun la cà discugràfica e sénsa far dla prumusiòṅ, al lavōr al n vénd briśa. Gnanc al sìngul The bear song, mis anc dèntar a la culòna sunóra dal film Scemo e più scemo di fradèi Farrelly, al n gh la cava minga a 'ndàr in clasìfica. In dal disc a gh'è anc un braṅ dicicâ a 'l nemìg stòric ad 'l Óm ragn, Carnage (Carnage Rules).
In dal 1995 i Green Jellÿ i rigìstran dal materiàl nóṿ ma al rèsta lè parchè la cà discugràfica, par via dla fiàsc ad 333, la gh'iva di prubléma. Quatórd'ś an dòp però chi braṅ lè i saràṅ catâ sù incóra par dar vita a 'l àlbum Musick to Insult Your Intelligence By (Mùśica p'r insultàr la vòstra inteligìnsa) dal 2009.
In cal mèntar però i dànan na cover ad Born to Be Wild a la culóna sunóra dal film umònim.
In dal 1996 i èṅ stâ numinâ p'r un Grammy Awards p'r al mijór vìddeo muśicàl (333) ma 'l prèmi al 'l à vins Peter Gabriel cun al sò Secret World Live.
Anc se al grup al n s è mai divìś uficialmènt da la fiṅ di an Nuànta i cumpunènt i èṅ pò andâ da par lōr.
I s métan incóra insém in dal 2008 par dar vita a di cuncèrt in du i véndan, sōl là, i vìddeo-àlbum ad Cereal Killer e 333. A la fiṅ 'd Agóst dal 2009, la banda la fà savér da la sò paǵna ad Myspace ch'i arévan tacâ 'n àtar tor in Aṿtòṅ.
Al 25 ad Mars dal 2010 al grup al partìs p'r al Parental Advisory Tour insém a i Nashville Pussy e a i Psychostick, cun 'n ùltim cuncèrt tgnû a Phoenix (in dl'Ariśòna) al 30 ad Maǵ.
Culegamènt estéran
}}
Let's Go to Prison - Un principiante in prigione
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Règla 'd òr dla vita in parśòṅ: minga far-at cascàr al savòṅ!|Tagline dal film}}
Let's Go to Prison - Un principiante in prigione (Andéma in parśòṅ - Un prinsipiànt in parśòṅ) l'è na cumèdia americàna dal 2006 ad Bob Odenkirk.
In dal film a s sènt da spés la canta Move This di Technotronic ch'la fà part dla culòna sunóra dla pelìcula acsè cuma Ain't That a Kick in the Head ad Dean Martin e Nessun Dorma ad Giacomo Puccini.
Custâ quàtar migliòṅ ad dòlar, al film 'l à pò fat sù praticamènt àtar tant, giùst un cicinèṅ da piò.
Sunt
Dòp èsar stâ mandâ dèntar soquànti vòlti p'r al giùdas Nelson Biederman III (David Darlow), al delinquènt John Lyshitski (Dax Shepard) al decìd ad far-'g-la pagàr na vòlta lìbar. Purtròp par lò però al giùdas al mōr tri dè prima dla sò scarcerasiòṅ. Al śōvan al decìd acsè ad far-la cagàr s'al fus in bras a Dio a sò fiōl Nelson Biederman IV (Will Arnett), presidènt dla fundasiòṅ ad sò pàdar. John al s mōṿ par far-'l arestàr, strulgànd na trapla dasfrutànd al fat ch'al gh'à di prubléma 'd aśma, e pò dòpa al fà àtar tant cun lò in manéra 'd finìr in dla stésa séla, ślungànd di bèsi a 'n agìnt ad pulisìa.
Na vòlta in parśòṅ John al gh fà pruàr da tut lè dèntar cuma far-al piciàr da i óm dal suprematìsta biànc Lynard (Michael Shannon) o “vénd'r-al” a 'n umòṅ 'd culōr grand e grôs dapartùt, Barry (Chi McBride), ch'al gh'iva butâ gl'òć adòs e ch'al vrév cutrìnś'r-al a dvintàr al sò amànt piàṅ pianèṅ.
Culegamènt estéran
}}
Teator Regio
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Pramsân}}
Al Teator Regio l'è al principäl teat'r äd Pärma. L'è sit in via Garibäldi e primma l' era ciamè "Nóv Teator Ducäl".
La storia
La duchèssa Maria Luiggia l'à deciz äd fär un Teator pu bél e pu nóv dal Farnéz. Indò gh'era 'na posión dal monasteri 'd Sant Alesandro l'architètt Nicola Bettoli l'à comincè la costrusión dal 1821 e al l'à fnida dal 1829. La primma opera cantäda al Regio l'è städa donca, propria dal 1829, la Zaira dal Blén (Vincenzo Bellini) Dal 1849 al teator al s'è comincè a ciamär "Teatro Reale" e dal 1860, che Pärma l'era ormäi sòtt'al Piemont l'à tòt al nòmm d'incó: Teator Regio.
La strutura
Al dednans dal Regio l'è clasich. La decorasión in méz a la faciäda l'è 'd Tommaso Bandini. La platèa l'à decoräda Girolamo Magnani. dal 1853. A gh'è quator pian 'd pälch (ch' j én 112) e sora gh'è al logión. Al sofitt l'è 'd Giovan Battista Borghesi, ch' l'à anca invintè al sipari indò a s' vèdda Maria Luiggia in t'la person'na 'd Minerva.
Al di d'incó
}}
0547
0547 al é al parfes tlefônich dal distrèt ed Sixaina, int al cunpartimaint ed Buloagna.
Jared Kushner
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Abòż}}
Jared Kushner (Livingston, 10 ad Śnar dal 1981) 'l è 'n imprendidōr americàṅ, śéndar dal presidènt Donald Trump e sò cunsiliér pulìtig.
L'à spuśâ l'Ivanka Trump al 25 'd Utóbar dal 2009 avénd-ag pò tri fiōi sèg.
Quant'è bella la Bernarda, tutta nera, tutta calda
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Ego sum 'l eśurcìsta Magus… Abracadabra abracadabra... Déś bajòc a crani!}}
Quant'è bella la Bernarda, tutta nera, tutta calda (Mo cum l'è bèla la Barnàrda, tuta négra, tuta calda) 'l è 'n film da rìdar spurcaciòṅ a epiśòdi dal 1973, vgnû fóra sōl dū an dòp par di prubléma 'd cinsùra, ad Lucio Giachin che però al s firma Lucio Dandolo.
Al tìtul definitìṿ, dòp i pruviśòri Quanto è bella la Bernarda, chi la tocca... chi la guarda e Il sessorcista, al fà riferimènt da 'l cult ad Mariano Laurenti dal 1972 Quel gran pezzo dell'Ubalda tutta nuda e tutta calda.
Epiśòdi „Eleonora e Sigismondo“
Bramante (Fortunato Cecilia) al gh'à na bèla mujér ciamàda Eleonora (Mariangela Giordano) ma Sigismondo (Rossano Campitelli) al gh'à butâ gl'òć adòs anc lò e al vrév far-'s-la. Al próa prima a far-as jutàr par na stria pò a insfilsàr-as da par lò in dla cambra dla dóna. Purtròp sóta 'l quèrti al cata sò marè.
Epiśòdi „Il bell'Arturo“
Arturo (Marcello Di Falco) al créd 'd èsar 'l óm più bèl dal mónd e fórsi 'l è par quàl lè che sò mujér la 'l à spuśâ. Quànd al sò sarvidōr Aglio (Salvatore Giocondo) al mét in dubi ch'al sia lò 'l più bèl parchè anc sò fradèl Romino (Marcello Monti) al n è mia mâł, i dū óm i s rèndan cònt però 'd avér-'g i còran, dònca i gh dàn'n a muć cun cal dóni, capìtul sarâ.
Epiśòdi „Il Cavalier Mirafiore“
A 'l cavalēr Mirafiore (Mario Brega) 'l aj a gh fà 'n efèt strâṅ parchè al sò udōr 'l al fà dvintàr un purcùs gusadōr ch'al n stà in du star par la śmàgna. Al rè (Gino Maga), ch'al gh'à paùra ch'al pòsa ciulàr-ag la mujér (Dada Gallotti), 'l al fà mét'r in parśòṅ. Ma la regìna la gh'à vója e ad nòt la 'l và a catàr cun na cadnìna 'd aj adòs.
Epiśòdi „Messer Giannetto“
Pòvar Giannetto (Renzo Rinaldi), tut 'd un trat a gh'è vgnû 'l mâł dla lumàga, e pòvra mujér (Marie Odile Riki), ag daśgràsia! 'L óm al li próa tuti par turnàr qvél dna vòlta, anc andànd a pagamènt da 'n mâg (Luis La Torre) che però 'l è 'n fargadōr patintâ ch'a gh pòrta via tut i bèsi.
Epiśòdi „Frate Fontanarosa“
A Frâ Fontanarosa (Enzo Pulcrano) a gh piàś pargàr ma anc i piaśēr dla carna i gh fànan góla. Giusà cuśa dirév'n-i i sò culéga (Fabio Garriba e Luigi Antonio Guerra) s'i saìsan che lò al và a rój. Quànd al vîṅ bcâ dabòṅ al gh la cava a pasàr listés par 'n óm sant e bòṅ.
Stupiditê
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La stupiditê o stupidìśia, o caiunìśma l'è 'n vìsi o 'na mancàṅsa, ch'a gh'à 'l persòuni mia furbi.
{{CITAZIONE2|Due cose sono infinite: l'universo e la stupidità umana. Della prima non sono sicuro.|Dû lavōr a sò ch'egl'ìn mia finî: 'l univèrs e la stupiditê di òm. Dal prìm lavōr a nn'in sun brìśa sicûr.|Albert Einstein|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{it}}}}
Noti e referèinsi
}}
980 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 980, mo invéci 'l an 980, 't ê da 'ndèr chè) Al 980 (novseintutànta, novecentottanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 979 (novseintestantanōv) e 'l vin prìma dal 981 (novseintutantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMLXXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintutantéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 980 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 490: Fatoriśasiòun:
626 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
1524 (nùmer)
{{Metacaixa
Al 1524 (milsincseintveintquàter, millecinquecentoventiquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1523 (milsincseintveintetrī) e 'l vin prìma dal 1525 (milsincseintveintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsincseintveintquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
The Experiment - Cercasi cavie umane
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Vint óm, dū grup, n'esperìnsa ch'a n daśmindgarî mai.|Tag-line dal film}}
The Experiment - Cercasi cavie umane (’L esperimènt - I s péscan dal cavi umàni) 'l è 'n film dramàtic dal 2001 'd Oliver Hirschbiegel trat da 'l rumànś Black Box dal tedésc Mario Giordano, ch'a sò vòlta al tōś ispirasiòṅ da 'l esperimènt dla parśòṅ ad Stanford, un studi psiculògic par védar al cumpurtamènt umàṅ in na sucietà in dua al parsòni i èṅ badśàdi par far sōl un quèl, cuma stablî da i grup in du i s càtan.
In dal 2010 i Americàṅ i aṅ arfàt al film cun al tìtul ad The Experiment.
Sunt
Al tasìsta e vèć repòrter Tarek Fahd (Moritz Bleibtreu) al lèś in sun giurnàl la reclàm 'd 'n esperimènt mis in pē da 'n grup ad psicòlug in dua di vuluntàri, par dū stmani e in cambi ad quàtar-mila marc (dū-mil'euro a 'l incìrca), i gh'aràṅ da impersunàr dal guàrdi e di parśunēr a 'l intéran dna parśòṅ minga véra. Pinsànd ad catàr sù 'n scoop sensasiunàl, al decìd ad śibìr-as par far-an part, 'd acòrd anc cun al sò vèć cap ufìsi. Par tiràr śò incòsa, al s pòrta sèg un para 'd uciài bòṅ par tiràr śò quél ch'al véd e 'n walkman purtàtil fint par registràr al tut.
Quànd al riva là a gh vèṅ dit ch'al farà òṅ di parśunēr, al nùmar stanta-sèt, e che lò, cumpàgn a i sò cumpâr Steinhoff (Christian Berkel) nùmar trént'òt e Joe (Wotan Wilke Möhring) nùmar ssanta-nóṿ, al gh'arà da lasàr da na banda la sò privacy e daśmindgàr-'s i dirìt sivîl. Par còntar, i cumpurtamènt viulént i n èṅ minga parmés da part di vuluntàri o senò a s gnarà casâ via da 'd là. Al guàrdi i saràṅ in tut òt e i gh'araṅ da tgnir-i 'd òć garanténd 'l órdan e al rispèt dal règhli. 'L esperimènt al sarà rigistrâ 24 óri su 24 da dal telecaméri e al psrà èsar suspéś o farmâ in tut i mumènt.
Culegamènt estéran
}}
524 (nùmer)
{{Metacaixa
1542
Al 1542 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
524 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
.ups
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
Didêl
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al didêl 'l è cal strumèint cìc a forma 'd cuaciadùra 'd dî dla màṅ, ch'a s mèt in sim'a 'l dî médi o a 'l ìndes in dal mèinter ch'a s cuśìs p'r ann pùnś'r-es quand a s cùcia la gùcia per soquànt tèimp.
Al didêl 'd lung a 'l tèimp
A s sà dai schêv dl'archiulugìa che cal dòni i druèven bèle di strumèint dal gèner anch in dal Neolìtic, mo però cùma dal piastri, i éren pinsê per difènder più che i dî, al pel'm edla màṅ, in dû in di fât, i batìven cal gùci gròsi 'd chi tèimp luntàṅ là. Al didêl c'm'al cgnusòm incō al s taca a catèr in dla Cina e a Pompei du sècol prima 'd Crist. 'D lung ai sécol ch'i gnaràn dôp, al dvintarà anca più pratic e alśér, mo però anca decorê e presiōś se la cuśdóra la s al psiva permèter. Cun la fabricasiòun industrièla ch'a vgnarà dôp, al didêl al dvintarà 'n atrès custruî in séri e facil da catèr in di negósi.
Di dulsèin p'r i putèin 'd na volta
«Dôp 'd avér tolt sù i maròun e maśnèda la só farèina, la nóna la in impinìva i didē e la i mitìva a rustìr in sìm'a la stùa, che dôp a s i srèv arbaltê e tolt fóra di dulsèin ala farèina rustìda p'r i putèin ed cà».
Noti e referèinsi
}}
Mucho Macho
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Mucho Macho (Masć un Muć) l'è na cumèdia dal 2009 ad Leonardo Scucchi giràda in Tuscàna.
Sunt
Mario Misuri (Gaetano Gennai) al fà 'l investigadōr privâ e al gh'à n'agensìa par cònt suo ciamàda Mucho Macho, al nóm 'd un negòsi 'd artìcui pòran ch'a gh'éra in dal sò ufìsi prima ch'l al tulìs lò. La sò famìja la pōl cuntàr su sò mujér, la Lucrezia (Gabriella Ceccherini), su 'n ragasōl ch'al và incóra a scóla, Alessandro (Sauro Artini), e su la sò anvōda 'd vint-i-òṅ an, la Fabiola (Veronica Polacco).
La barìsta in du 'l và a magnàr, la Concetta (Jenny Romano), l'è na napulitàna ch'la gh stà sèmp'r adòs parchè la vrév métar-'s insém ma a n gh'è vèrs. A n cònta gnint anc dmandàr ajùt a la Maga Milly (Milena Messeri), una ch'la fà 'l carti in televiśiòṅ.
Un dè a riva in ufìsi da Mario na dóna tedésca, la Tessa (Ela Weber), ch'l'à spuśâ p'r i bèsi un vèć nòbil ad stanta-dū an, Pier Ferdinando Ottone Maria Londi di San Filippo (Gianluigi Ciolli), ch'al gh mét i còran cun na śuvnòta c'n i cavìi négar (Francesca Fernanda Bini). Chi lò al gh'à 'n patrimòni ad sinc-sènt migliòṅ 'd euro e dònca la Tessa la vōl dal próvi ciàri par ruinàr-'l in tribunàl e fargàr-'g acsè incòsa. Anc Mario però al gh'à i sò prubléma parchè al bèca Alessandro a véndar dla dròga a 'l fiōl 'd un sò cliènt méntar la Fabiola la s è misa c'n un vìgil, Urbano (Daniele Di Massa), ch'al gh fà dal multi a róta 'd còl.
Culegamènt estéran
}}
Dèmoni 2... L'incubo ritorna
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Vgnî a véd'r-al prima ch'i végn'n a catàr-uv lōr.|Tagline dal film}}
Dèmoni 2... L'incubo ritorna (Dèmun 2... 'L arbgàt al tórn' incóra) 'l è 'n film ad scarésa dal 1986 ad Lamberto Bava prudót par Dario Argento, cun gl'efèt speciài ad Sergio Stivaletti.
La pelìcula, giràda a Róma e a Ambûrg c'n un budget stimâ 'd un migliòṅ e mèś ad dòlar, l'è 'l séguit ad Dèmoni d'l an prima anc s'a s pōl badśàr-la piutòst cuma 'n sò arfacimènt.
Sunt
'L è al cumpleàn dla Sally (Coralina Cataldi Tassoni), ma la ragasōla, pîna ad bali e sèmpar prònta a lamintàr-as, la s sèra dènt'r a la sò cambra da lèt par guardàr un film-ducumentàri in dua a gh'è di śōvan ch'i càtan na tómba e i déśdan un dèmun ch'l i cópa. Al móstar al salta pò fóra da 'l televiśōr saltànd adòs a la Sally pròpria mént'r i sò amìg i la ciàman par far-ag śmursàr al candéli dla sò tórta dla fèsta. Quànd lē la vèra 'l us la dvènta 'n dèmun e la i masa tut.
In dal palàs i gh vìvan dimóndi famìji cuma i dū spuśèṅ George (David Knight) e l’Hannah (Nancy Brilli), ch'la ghà 'd avér fiōl, o la putìna Ingrid (Asia Argento) a tavla c'n i sò genitōr. Piàn piàṅ al parsòni murśgàdi e śgranfgnàdi par la Sally i dvèntan di dèmun anca lōr e i s mét'n a far àtar tant. I finìs'n in di guàj acsè anc 'l istrutōr dla palèstra Hank (Bobby Rhodes) o al putèṅ Tommy (Marco Vivio), in cal mumènt da par lò in cà.
Culegamènt estéran
}}
.zappos
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2016.
Pilatus PC-12
.
Al Pilatus PC-12 l'é un aparèc per servési póblich, cun sōl un mutōr ed un êla bâsa, progetê e prodòt da l'aşiènda 'd avisiòun şvésra Pilatus Aircraft.
Stôria
Al progrâma PC-12 l'é stê inviê a la fîn ed j ân otânta da la Pilatus Aircraft per un progèt 'd un aparèc nōv da traspôrt alzēr e 'd afâri, cun la gabèina in presiòun, cun sôl 'na turbèina e a êla bâsa bòun ed purtêr comdamèint 9 persòuni in pió al dō ed l'equipâg.
I progetésta ed l'aşiènda àn şvulupê un aparèc da la fuşolēra cun la sesiòun a retângol per utgnîr acsé 'na gabèina bòuna ed tgnîr, in cumditê, 6 pasegēr int l' aspèt VIP e fîn a un mâsim ed 10 persòuni secònd la preparasiòun normêla.
La déta svésra l'à decîş ed druvêr al sistēma a sôl un mutōr per permèter, a chi cumprêva l'aparèc, ed paghêrel a un prèsi bâs e avèir un còst 'd ûş bâs rispèt a j aparèc ed l'istèsa categoréia cun 2 mutōr.
Al prém mudèl l'à vulê per la préma vôlta al 31 ed mâg dal 1991.
La Pilatus l'à şvilupê, in pió dal mudèl civîl p'r al trspôrt ed persòuni e rôba, ânca un mudèl per cûmpit ed patólia e surveliânsa da zibîr al marchê militêr ciamê in urégin Eagle.
Difâti grâsia a la só filoşofía ed progèt avêrt, l'aparèc l'é adât a divêrs cûmpit, da patólia dal mêr, da ricognisiòun e piatafōrma ed cmâd e contròl int al misiòun ed guèra letrônica, cun al muntâg ed radar, aparèc letrônich e sistēma a l'infraròs.
Fôto
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Pilatus PC-12 trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
0722
0722 ’l é al parfes tlefônich dal distrèt d Urbein, int al cunpartimaint d Ancouna.
.hisamitsu
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2016.
.games
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2016.
Muśèo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al muśèo 'l è 'n spasi pùblic o privê, pinsê per tgnìr-eg dàinter dal testimognànsi antìghi o anca 'd un pasê più śvèin a nuèter, artìstichi, sièintìfichi o tètnichi, per mèt'r i in órdin, cataloghèr-i e fèr-i vèder a 'l pùblic.
.dhl
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2016.
.tdk
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2016.
Por una cabeza
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Por una cabèza ("Per na testa" in carpśàṅ, "Per una testa" in itagliàṅ) 'l è ùn di tango più cgnusû cumpòst per la mùśica da Carlos Gardel e p'r i vers, da Alfredo Le Pera in dal 1935 a New York. La cansòun la counta che la manìa dal cantànt per scumètr ai cavài la sarèv pèra sōl ala só fìsa per stèr drē a cal dòni.
Da mêś ai film
Al tango "Por una cabèza" 'l à catê, 'd lung a 'l tèimp, la manéra 'd èser druê da mêś ai film:
Ziznatic
Žiznàtic (Cesenatico in itaglièn) l'è un paes ad 23.780 abitant, in pruvenza ad Furlè-Zisèna. U's trova d'impet a e mèr e l'è impurtant par la spiàza.
Ìśula dal Bàmbuli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Ìśula dal Bàmbuli (ciamàda Isla de las muñecas in spagnōl), 'l è 'n sit turìstic dal Mèsic, urganiśâ cuma chinampa in dla Lagùna Teshuilo, ch'al s cata a vint-i-òt km a sud da Sità dal Mèsic in mèś a i canài dal Lâg Xochimilco davśèṅ a 'l stadi 'd fólbar Azteca.
Cal muśèo chè dla scarésa 'l è stâ mis in pē a la fîṅ di an Sinquànta p'r un cuntadèṅ uriginàri dal quartēr ad La Asunción ciamâ Don Julián Santana Barrera ch'l à bandunâ la sò famìja par prutéś'r al spìrit dna putìna ch'a sò dita l'éra andgàda in chi àqui lè sénsa che lò al gh la cavìs a salvàr-la. 'L óm 'l éra stâ bòṅ sōl ad pascàr na sò bàmbula e 'd tgnir-la dacàt ligànd-la a na piànta par purtàr-ag rispèt. In séguit al gh'à catâ gust cuntinuànd a muciàr sù dal bàmbuli, catàdi sù in dal rusc o tiràdi fóra da i canài, par dar sudisfasiòṅ a l'anma dla pòvra putìna. P'r avér-an da piò al s è anc mis anc a dar in càmbi dla fruta e dla vardùra ch'al cuntivàva lò in dal sò òrt.
Al fundadōr dal sit 'l è pò mòrt andgâ anc lò in dal stés pòst in dal 2001 a utànta-siē an, a s pōl dar par 'n atàc ad cōr o parchè 'l éra imbariàg e 'l gh'éra finî dèntar. In dla sò vita al 'n à fat sù dagnóra mila.
Culegamènt
Par rivàr a l’Ìśula dal Bàmbuli, a 'l inìsi 'n iśulòt artifisiàł fat par cunltivàr la tèra, a gh'è da tribulàr dimóndi. A gh'è da tōr un traghét a Embarcadero Cuemanco o a Embarcadero Fernando Celada e pò tiràr drit p'r i canài par tri o quàt'r óri.
In gènar però al barchi i n s férman briśa da cal bandi chè dònca a gh'è da dmandàr-al prima pò a gh'è anc da dir che minga tut i t pòrtan par via dla superstisiòṅ.
Muśèo
A gh'è anc un negòsi cun tri cambri da lèt e in du a s cata la prima bàmbula e la bàmbula preferìda 'd Don Julián cun di òć nég'r e 'l ganàsi dla ghigna rósi ciamàda Agustinita, la sōla c'n un nóm suo.
Soquànt turìsta i èṅ sòlit lasàr lè di bèsi par dmandàr dal benedisiòṅ o di miràcui méntar di àtar i càmbian i vistî a 'l bàmbuli.
Rumànś
La scritōra Maria Elena Cristiano la gh'à scrit un rumànś in dal 2016 da 'l tìtul „L'isola delle bambole“.
Nòti
}}
346 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 346 (trèśeintquaràntasē), ("trecentoquarantasei" in itagliàn) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 345 (trèśeintquaràntasìnc) e 'l vin prìma dal 347 (trèśeintquaràntasêt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al trèśeintquaràntasēéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 346 'l è 'n nùmer cumpóst, send la multèplica dal 2 col 173: Fatoriśasiòun:
.audible
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2016.
.imdb
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l zógn dal 2016.
Michael Jackson
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|People always told me, "Be careful of what you do. And don't go around breakin' young girls' hearts." And Mother always told me, "Be careful of who you love. And be careful of what you do 'cause the lie becomes the truth." Billie Jean is not my lover. She's just a girl who claims that I am the one. But the kid is not my son. She says I am the one. But the kid is not my son.|I m aṅ sèmpar dit da star aténti a quél ch'a fava e 'd andàr minga in gir a śbragàr i cōr dal baghéti e mè màdar la m à sèmpar dit ad tgnir a drē a quéli ch'a gh vliva bèṅ e da star aténti a quél ch'a fava parchè la bala pò la dvènta la véra. Billie jean la n è minga la mè muróśa, l'è sōl na ragasōla ch'la diś ch'a sòṅ ùnic ma 'l putèṅ al n è briśa mè fiōl, la diś ch'a sòṅ ùnic ma 'l putèṅ al n è briśa mè fiōl.|Billie Jean, 1982|DIALETTO={{mud}}|LINGUA={{en}}}}
Michael Joseph Jackson, cgnusû méj cuma Michael Jackson (Gary, 29 'd Agóst dal 1958 . Los Angeles, 25 ad Śugn dal 2009) 'l è stâ 'n cantànt e balarèṅ americàṅ, cgnusû cun al scutmàj ad Rè dal Pop. Al sò nóm 'l è finî dènt'r a 'l Guinness di Primâ p'r èsar stâ 'l artìsta nùmar òṅ ad tut i tèmp, rivànd a véndar da piò 'd un migliàrd ad disc.
'L à tacâ la sò caréra a sōi sinc an cuma leader dal grup ad famìja, i Jackson Five. Al sò àlbum dal 1982 Thriller, vinsidōr 'd òt Grammy Awards, 'l è 'l disc più vindû ad sèmpar. Par dū vòlti i 'l aṅ sarnî par mét'r al sò nóm in dla Rock and Roll Hall of Fame, in dal 1997 cuma cantànt di Jackson Five e in dal 2001 par la sò caréra da par lò.