cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Bates
Biugrafìa
I The Bates i s fànan cgnósar in dal 1995 quand i faṅ vgnir fóra la cover ad Michael Jackson Billie Jean sunàda a la manéra hard rock, un braṅ ch'al riva diretamènt a 'l 10im pòst dal clasìfichi śvisri e a 'l 67śum pòst ad qvéli ingléśi. Al sìngul al s cata in dal disc Pleasure + Pain (Piaśér + Dulór).
I àtar braṅ più famóś dal grup tedésc i èṅ la cover di Shakespears Sister Hello (Turn Your Radio On) dal 1994, A Real Cool Time dal 1995, It's Getting Dark dal 1996 e Independent Love Song dal 1997.
In dal 2000 i rigìstr'n un disc ad cover, 2nd Skin (Secónda pèl) cun dèntar, fra i àtar, Helter Skelter di The Beatles, Out of Time di Rolling Stones e Blue di Eiffel 65, ma 'l è 'n fōg ad paja parchè dòp al grup al s disfa.
In dal 2006 a mōr al cantànt Markus Zimmer dit “Zimbl” e i The Bates i s mét'n incóra insém p'r arcurdàr-al in un cuncèrt in dal Dicémbar dal stés an, vgnû fóra pò in un vìddeo ciamâ Zimbl - A real cool time.
Culegamènt estéran
}}
Bèli al Bar
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
{{Film }}
Bèli al Bar (Belle al Bar) all'è un film dal 1994 dirètt da Alessandro Benvenuti.
Storia
A la fëin dal film, la mujèr la pardona Leo, ma lü al s'inamòra ad Giulia-Giulio.
Ligamm ad föra
}}
.mitsubishi
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
Le inibizioni del dottor Gaudenzi, vedovo, col complesso della buonanima
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|S'al n pràtica minga sèrti pràtichi cun la pràtica pò al pèrd la pràtica.}}
Le inibizioni del dottor Gaudenzi, vedovo, col complesso della buonanima (Gl'inibisiòṅ dal dutōr Gaudenzi, véduv, c'n al cumplès dla bonànma) l'è na cumèdia dal 1971 ad Giovanni Grimaldi ch'al l'à anc scrita. La culòna sunóra l'è ad Nico Fidenco.
A 'l èstar 'l è cgnusû c'n i tìtui ad “Ao Diabo com a Fidelidade” in Braśìl, “Viudo... pero a la italiana!” in Spaggna, “Les obsessions sexuelles d'un veuf” in Frància e “Tentações de um Viúvo” in Purtugàl.
Sunt
Francesco Gaudenzi (Carlo Giuffrè) 'l è 'n sicigliàṅ femnàr ch'l à spuśâ p'r interès la Luisa (Marisa Fabbri), fiōla 'd un senadōr ad Róma pîṅ ad bèsi. Quànd chi lē l'è drē a murìr ad leucemìa, in punt ad mòrt, la gh fà prumétar ch'la sarà l'ultma dóna dla sò vita. Lò al giùra sénsa pinsàr-ag tròp, pò al vénd incòsa e al và a star a Catàgna par tgnir adrē na n'aśiénda ch'la vénd al lat di sò alevamènt ad vachi. Al sò ciòld fis però 'l è qvél ad cur'r adrē a 'l stanèli ad cal dóni ma tut al vòlti ch'l al fà o al gh'à di pinsēr purcùs a gh sucéd quèl ad brut tant ch'al s parsuàd che sò mujér la gh'àppia tirâ na maledisiòṅ. Esénd anc un cristiàṅ e 'n demucristiàṅ a gh vèṅ anc al cumplès dla bonànma e di inibisiòṅ cun cl'àtar sès parchè adès al gh'à sèmpar paùra. Al prufesōr Viscardi (Paolo Carlini) al gh ślunga dal madśìni par calmàr-al e a gh fà dir ad cuntìnuv ch'al malòć a n è minga 'n quèl véra. In cla manéra chè al pénsa ch'al pòsa armét'r-as dal tut.
Quànd al sò culaburadōr Serpieri (Carletto Sposito) al gh fà catàr na segretària nóva 'd Milàṅ, na śōvna ciamàda Lidia ch'la và in gir tuta scalvìda e ch'a s véd tut al còsi, lò al và in criśi parchè al fà fadìga a 'rmàgnar tranquìl e a guardàr da n'atra banda quànd la s piga par tōr śò gl'apûnt.
Gòmet
{{dialort | dial=Carpśàn}}
I gòmet egl'ìn egli articulasiòun ch'i stàn in dla metê di brâs.
Le inibizioni del dottor Gaudenzi, vedovo, col complesso della buonanima
Sunt
Durànt na fèsta al cgnós soquànt di sò culaburadōr cuma 'l cumendadōr sicigliàṅ andâ a vìv'r a Padva Salvatore Uzzeda (Saro Urzì) ch'al gh vénd di tap e di turàć. Ma Francesco al fà piutòst a mènt a sò mujér, la Laura (Françoise Prévost), e a sò fiōla, la Paola (Katia Kristina) e pò anc a la Clara Donatelli (Ilaria Guerrini), a la sgnōra Niscemi (Marisa Bartoli), a la Virginia, mujér d'l inśgnēr Fracassini, e a la mujér ad Serpieri in parsòna (Francesca Benedetti).
Gòmet
Colegamèint estèren
}}
Le inibizioni del dottor Gaudenzi, vedovo, col complesso della buonanima
Sunt
Al dutōr Gaudenzi al buta 'l òć specialmènt su la più pìcula dal grup, la Paola, e i sò genitōr i èṅ anc cuntènt. Però p'r al fat che lò al tóga dal madśìni e anc di urmòṅ par far-ag pasàr al cumplès ad sò mujér mòrta e par śmursàr al fōg ch'al gh'à in dal mudàndi, la Laura la taca a pinsàr ch'al pòsa anc èsar 'n invertî anc par via ad soquànt malintéś. Par capìr cum i stàn'n i fat, 'd acòrd c'n al sò amìghi ch'i gh'aṅ da far àtar tant e p'r al bèṅ ad sò fiōla, la decìd ad pruàr-ag sèg par védar s'l è 'n óm dabòṅ. A n gh'è gnint da far, Francesco al n céd briśa tant che lē la diś a sò marè ch'al n à mai sparâ 'n cōlp e gnanc alvâ 'l sćiòp. Salvatore al 'l invìda acsè a séna lò par védar s'l è ad cl'atra spónda. Quànd però la Paola la gh diś ch'al sò prēt, ch'l è anc 'n geśuìta e teòlug, al gh'à dit ch'al vōt p'r i véduv al n vâl briśa s'i decìd'n ad spuśàr-as, Gaudenzi al la pòrta a lèt subìt e al gh dà dènt'r acsè fòrt che tut qvéi dal cundumìni i crédan ch'a gh sia 'l taramòt.
Culegamènt estéran
}}
Solamente nero
{{Metacaixa
Blèdegh
Al blèdegh (o blàdegh) l'è óna reaziòun dal còrp, brisa fata apòsta, ch'la vin fóra quand la vin tuchèda óna pèrt dal còrp d'ed còlp; la reaziòun ed chi al ciapa al blèdegh la vin fóra cun dal sgnassèdi e di movimèint involontàri.
Solamente nero
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Blèdegh
In dl'istèssa manéra, as stà ad indichèr, cun sta paròla chè, anch l'aziòun ed tuchèr quelchidùn al fin d'avér sta reaziòun chè (fèr al blèdegh a quelchidùn); a gh'in anch i mòd ed dir am 'n fà nianch al blèdegh, ch'as dis d'un quel ch'an s'impòrta brisa, e al fà al blèdegh al stivèl, ch'as dis d'un ch'al fà un lavór ch'an sèrev brisa.
Solamente nero
{{Film }}
{{CITAZIONE|Delìt in dla lagùna.|Tagline dal film}}
Solamente nero (Sōl négar) 'l è 'n śal dal 1978 'd Antonio Bido girâ a Venèsia.
Sunt
Chi lò al gh cònta ch'in sità a gh'è na medium (Alina De Simone) ch'la fà dal sedùdi spirìtichi insém a 'n fnòć pedòfil, al cònt Mariani (Massimo Serato), a 'l mèdag Aloisi (Sergio Mioni) e a n'infarméra ch'la gh dà dèntar cun gl'abòrt, la sgnōra Nardi (Juliette Mayniel). Chi lē pò la lōga in cà anc un fiōl schisufrènig (Gianfranco Bullo).
Cla nòt lè Don Paolo al s déśda sinténd di sîg vgnir da na piàsa lè davśèṅ. Butànd 'l òć par la fnèstra 'l óm al fà in tèmp a védar na figùra quaciàda da 'n gabardèṅ négar in dal méntar ch'la stròsa na dóna. La vitma l'è pròpria la medium. Al prēt al taca a ricévar da cal mumènt lè dal létri cun scrit insìma dal minàsi méntar sò fradèl, insém a na ragàsa dal pòst, la Sandra Sellani (Stefania Casini), al próa a far luś.
Culegamènt estéran
}}
1787
Al 1787 (MDCCLXXXVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XVIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
437 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 437, mo invéci 'l an 437, 't ê da 'ndèr chè) Al 437 (quaterseinttreintasèt, quattrocentotrentasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 436 (quaterseinttreintasē) e 'l vin prìma dal 438 (quaterseinttreintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseinttreintasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
NEMS
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
J sistèm nànuelètromecànic u NEMS (da l'ingléś nanoelectromechanical systems e da l' itagliàn nanosistemi elettromeccanici) egl' în chi dispuśitîv ch' i mètn insèm el funsionalitè elètrichi e mecànichi in dal dimensiòun edla nànuschèla. I NEMS i sègnen al mumèint piò in avànti edla lôgica dla miniaturiśasiòun di sistèm mìcruelètromecànic, dìt anca dispuśitîv MEMS, e, in generèl, i mèt'n insèm la nànueletrònica di sìmil-transìstor ai atuatôr mecànic, pòumpi u mutôr, psènd, in cla manéra chè, furmèr dj sensôr fìśic, biulògic e chìmic. Al nòm al deśvîn dal dimensiòun dal dispuśitîv, intòrn al nanòmeter. I vìnen anca druè tra l' èter, cùma aseleròmeter u riveladôr ed sustànsi chìmichi mis'cèdi in dl' ària.
N'aplicasiòun rilevànta di NEMS
'N' importànt aplicasiòun di NEMS l' è quèla dal pùnti dal micruscòpi a fôrsa atômica, u AFM.
.xfinity
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
565
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLXV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Paltoga
Paltoga l'è un paes ed la Rossia meridionèl. La gh'ha 295 abitant (2002).
Estògna
La Estògna, l'è un pajàis dl'Europa.
Màriu
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Màriu l’è un nùm da òmm, al quìnt druä in Itaglia in dal XX sècul. .
Sicuramëint Màriu all'è m'a al maschìl ad Maria, e al vëign dal Latëin Marius. Al pudarëss vëign da mas, cha vurarëss dì màsc.
D'i ätar i dìsan ca'l vëign dal dìu Marte.
Riferimëint
}}
FTP
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Bulgnaiṡ}}
Al drôva una sintassi ch'l è cunpâgn'a Unix e la só pôrta téppica a l'è la 20/21.
Våus correlè
}}
1411
Al 1411 (MCDXI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
564
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLXIV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
1984 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1984, mo invéci 'l an 1984, 't ê da 'ndèr chè) Al 1984 (milnovseintutantaquàter, millenovecentottantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1983 (milnovseintutantatrī) e 'l vin prìma dal 1985 (milnovseintutantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCMLXXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milnovseintutantaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
22 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 22, mo invéci 'l an 22 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 22 (veintedū, ventidue in itagliàṅ, viginti duo in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'al seguìs al 21 (veintùn) e 'l vin prìma dal 23 (veintetrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt XXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al veinteduéśim post.
Al nùmer 22 in dla Chìmica
Al 22 'l è al nùm'r atómic dal titàni (Ti).
Colegamèint estèren
}}
Ninì Gordini Cervi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Ninì Gordini Cervi, (da giùna la 's ciamäva Angela Rosa Gordini, Lugh, 15 d'agòst dal 1907 - Ruma 27 ed mèrz dal 1978 ) l'è stä un'atùra itagliäna ad cinema.
L'era la dòna ad Gino Cervi. L'ha laurä fin al 1943; dòpa la s'è dedicä cumpletamëint a la famiglia e al fiulëin Tonino.
Ligamm ad föra
}}
536 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 536, mo invéci 'l an 536, 't ê da 'ndèr chè) Al 536 (sincseinttreintasē, cinquecentotrentasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 535 (sincseinttreintasìnc) e 'l vin prìma dal 537 (sincseinttreintasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseinttreintaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Casèli
Caséli (Caselle Landi in Itagliàn) l'é un paesëin italian ad 1.650 abitant in Pruvincia d' Lôd. Fin al 1585 a l'era in Pruvincia d' Piasëinsa, dòpu i'hann deviä al Po, par via d'inundasiòn, e al s'è truä in Pruvincia d' Lôd.
Storia
Prima da dvantä teritòri di marchès Landi ad Vigulsòn, in dal 1262 as ciamàva Casèli Vëcc e dòpu Casèli dal Po.
La riffa
{{Metacaixa
Casèli
Storia
Fin vèrs la fëin dal sècul XVII l'è stä inflüensä da Piasëinsa, anca se quant i'hann deviä al Po, al s'è truä in s'la spònda sinistra.
Ecunumia
A l'è principalmëint agrìcula, cun tanti casìni. Una bùna part a sà sposta a Piasëinsa, Cudògn, Milàn e Cremùna.
La riffa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|L'iva pardû incòsa a part al sò còrp.|Tagline dal film}}
La riffa (La lutarìa) l'è na cumèdia itagliàna dal 2000 ad Francesco Laudadio ch'al l'à anc scrita.
La prutagunìsta Monica Bellucci, èx mudèla, chè la fà 'l sò debùt a 'l cìnema ma l'è ardupiàda par la Laura Boccanera.
Sunt
Quànd in 'n incidènt in màchina a mōr sò marè Maurizio, la pòvra Francesca (Monica Bellucci) la s cata in buléta sparàda e cun na fiōla pìcula da tiràr sù, la Giulia (Giulia Macchietti). I sò amìg ad Bari i s tìr'n indrē quànd 'l è 'l mumènt ad dar-'g ajùt e alóra la śōvna védva, su cunsìli dal sò avucàt Cesare (Massimo Ghini), la taca a védar tut i sò avēr ma a n è mia abàsta.
La dóna l'è acsè custréta a strulgàr un piàṅ difarènt, métar sù na lutarìa cun lē par prèmi. I bijét da śibìr a vint parsòni i cóstan sènt migliòṅ ad franc e chi a vins'rà al purà tgnir-la sèg par quàt'r an. Soquànd dè prima dl'estrasiòṅ però la Francesca la mét sóta in màchina un śōvan ciamâ Antonio (Giulio Scarpati) e la taca a 'ndàr a lèt sèg.
Culegamènt estéran
}}
Ucitàn
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Totes los èssers umans naisson liures e egals en dignitat e en dreches. Son dotats de rason e de consciéncia e se devon comportar los unes amb los autres dins un esperit de fraternitat.|Tut i èsar umaṅ i nàsan lìbar, cumpàgn in di dirìt e dégn a la stésa manéra. I gh'àṅ la raśòṅ e 'l giudìsi e i gh'aṅ da cumpurtàr-as da fradèi 'l un cun c'l àtar.|Dichiarasiòṅ universàla di dirìt ad 'l óm,1948|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA=Ucitàṅ}}
'L ucitàṅ o léngua 'd oc (da lōr: occitan, lenga d'òc) 'l è na lingua rumànśa ch'a s dascór in dal sud dla Frància, ovèst dal Piemònt e nord dla Catalùgna, in Spaggna, l'antìga Ucitàgna.
In chi pòst lè 'l ucitàṅ l'è na léngua arcgnusùda uficialmènt e prutèta da dal léǵ, a part la Frància in du al gh'à 'n apòǵ relatìṿ.
I èṅ du migliòṅ a 'l incìrca al parsòni ch'al dascóran mèntar a s pénsa ch'i sìan sèt migliòṅ quéi ch'i'l càpisan in manéra pasìva.
In d'l Ucitàṅ a gh'è al fenòmen dla sustitusiòṅ vucàlica, cum a sucéd da spés anc in Emigliàṅ. In dla puśisiòṅ àtuna, soqùanti vucàli i càmbian e i dvéntan più strichi:
Etimulugìa
Al nóm ucitàṅ al daśvèṅ da la paròla dal pòst òc ch'la vól dir sè.
'L è stâ Dante Alighieri a druàr cal critèri lè quànd al dascrivéva al lìngui ucitàna, francéśa e itagliàna par mèś dla manéra ad dir ad sè: òc, oïl (antìg oui) e sì.
Mèntar la paróla òc la daśvèṅ dal latìn hoc, la paróla oïl la nas dal latìn hoc ille.
Al tèrmin "lingua ucitàna" al s cata la prima vòlta in di tèst aministratìṿ dal 1300 ma fiṅ al sècul XX, l'éra ciamàda "lingua 'd òc" o anc pruvensàl.
Dal 1960 la paròla ucitàṅ l'è druàda abitualmènt mèntar pruvensàl al definìs 'l ucitàṅ ch'a s dascór in dla sóla Prunvénsa.
Règhli 'd scritùra
Un prubléma ch'al gh'à 'l ucitàṅ, cumpàgn a 'l emigliàṅ, 'l è quél ad catàr dal règuli fisi ad scritùra. Al band ch'l iva subî 'l ucitàṅ in dal XVI sècul 'l iva purtâ a un declîṅ ràpid dal sò nòrmi ad scritùra al punt che, in di sècui sucesìv, tut i druàvan na grafìa a piaśér, dimóndi spés cun dal règuli tòlti dal francéś (in gèrg "graphies patoisantes").
I prim tentatìṿ ad catàr un rimèdi a cal mòd lè selvàdag ad scrìvar i èṅ dla metà d'l Utsènt quànd Simon-Jude Honnorat 'l iva scrit in dal 1840 un disiunàri francéś-ucitàṅ cun un sistéma urtugràfic ch'al s davśinàva a quél di trubadór mèntar in dal 1854 soquànt puéta pruvensài i dàvan vita a la sucétà literària Félibrige, un sèntar indispensàbil par far nàsar incóra la lingua ucitàna.
Cunfrònt d'l ucitàṅ rispèt a chi atri lìngui rumànśi
'L ucitàṅ 'l à sèmpar abû na puśisiòṅ centràla a livèl geugràfic rispèt a chi atri lìngui rumànśi, derivàdi dal latìn. Ca-i chè soquànt eśémpi ad paragòṅ:
Al Paternòstar Ucitàṅ
Chè 'd sóta a gh'è al tèst dal Paternòstar in Ucitàṅ cun la tradusiòṅ in Emigliàṅ (Miranduléś).
Paire nòstre que siès dins lo cèl, (Pàdar nòstar ch'at sē in dal cēl)
que ton nom se santifique, (ch'a sia santificâ al tò nóm)
que ton rènhe nos avenga, (ch'a végna al tò régn)
que ta volontat se faga (ch'a sia fat al tò vulēr)
sus la tèrra coma dins lo cèl. (in sla tèra cum in dal cēl)
perdona-nos nòstres deutes (pardóna i nòstar dèbit)
coma nosautres perdonam als nòstres debitors (cuma nuàtar a i perduném a i nòstar debitōr)
e fai que tombèm pas dins la tentacion (e fà ch'a n caschém minga in dla tentasiòṅ)
mas deliura-nos del mal. (ma lìb'r-as dal mal)
Bestival Live 2011
{{Metacaixa
Ucitàn
Culegamènt estéran
}}
Bestival Live 2011
{{CITAZIONE2|I can't take it anymore, this it I've become this is it like I get when my life's going numb, I just keep moving my mouth, I just keep moving my feet, I say I'm loving you to death like I'm losing my breath and all the smiles that I wear and all the games that I play and all the drinks that I mix and I drink until I'm sick and all the faces that I make and all the shapes that I throw and all this people I meet and all the words that I know, makes me sick to the heart! Oh I feel so tired and the way the rain comes down hard that's how I feel inside.|A n gh la fag piò, a sòṅ dvintâ cal lavōr chè, qvést chè 'l è qvél ch'a dvènt quànd la mè vita la s fà tórbda, a pòs sōl cuntinuàr a mōvar la bóca, a pòs sōl cuntinuàr a mōv'r i pē, a dig ch'a t vurò bèṅ in fiṅ ch'a scamp cuma s'a n gh la cavìs piò a tōr fiâ e tut i surìś ch'a fag e tut i śōg ch'a śōg e tut al bvandi ch'a misć e ch'a bév in fiṅ a star mâł e tut al faci ch'a fag e tut al fórmi ch'a tóg e tuta la gint ch'a incróś e tuti 'l paróli ch'a cgnós, i m faṅ star mâł a 'l cōr! Oh a m sènt acsè stuf e la manéra ch'la pióva la vîṅ śò acsè fòrt, l'è pròpria acsè ch'a m sènt dèntar.|Open, 1992|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Bestival Live 2011 'l è 'n àlbum dópi da 'l viṿ dal grup dark di The Cure. 'L è stâ publicâ al 5 ad Dicémbar dal 2011.
Furmasiòṅ
}}
The Horsemen
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Quànd a sarà cuntâ incòśa a sarà tròp tard.|Tagline dal film}}
The Horsemen (I cavalēr) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 2009 ad Jonas Åkerlund, regìsta ad dimóndi vìddeo 'd cantànt famóś.
La pelìcula, giràda a Winnipeg in Cànada, l'à fat sù dū migliòṅ e quàt'r ad dòlar.
Sunt
Al detective Aidan Breslin (Dennis Quaid), luminàri in dal camp dla madśìna legàla, da quànd 'l è armàś véduv cun dū fiōi da tiràr sù da par lò, Alex (Lou Taylor Pucci) e Sean (Liam James), insém a 'l sò jutànt Stingray (Clifton Collins Jr.) al pasa tut al sò tèmp a lauràr par risólvar di caś cuma qvél 'd 'n óm mòrt in campàggna ch'i gh'aṅ cavâ via tut i dènt. Su quàt'r àlbar lè dintóran al sasèṅ al gh'à scrit 'n mesàǵ: „Vîṅ e guàrda“. Cal scriti lè i vìnan catàdi anc su i mur dla cambra in dū a gh'è 'l cadàvar masâ dla Teresa Spitz (Carly L. Thomas), na dóna turturàda, fugàda in dal sò sànguv e tiràda śò cun la telecaméra prima 'd murìr. Al sasèṅ 'l à anc tirâ fóra da la sò pansa al putèṅ ch'la gh'iva da far nàsar.
Breslin, andànd a fónd su cla fraś là, al fà a mènt ch'a s trata 'd un pas dal Lìbar dl'Apucàlis in du a s dascór di quàtar cavalēr, Fam, Guèra, Pèsta e Mòrt, ch'i gh'aṅ da rivàr prima dla fiṅ dal mónd. La fiōla adutàda da la famìja Spitz, la Kristin (Ziyi Zhang), la s fà viva sèg dmandànd-ag ad psēr dascór'r insém ma, mént'r i dū i ciàcran, la ragàsa la tira fóra 'n sachét c'n al fēt dèntar cuntànd 'd èsar lē al cavalēr Guèra.
Arlói da braz
L'arlói da braz l'è un arlói a bastànsa cécch cun un zinturèin, da tgnir al braz.
I arlói da braz i fan vàder l'uràri e dal vòlti al dè, al més e l'an.
Patek Philippe l'à inventê l'arlói da braz a la fin dal '800, mo in d'un prémm momèint al gniva cardû un acesòri da fèmna. I òm i druvèven l'arlói da sachèin.
Prémma di an '70, tót i arlói i gh'ìven un quadrànt cun i nómmer e du lanzètti ch'i rudèven e i sgnèven l'uràri, óna per l'óra e óna per i minùt. Dòp i an '70 i an inventê l'arlói da braz digitèl: i gh'an dèinter di compiùter cécch ch'i tìnen al tèimp. Al pòst d'avér al lanzètti e al quadrànt al sèlta pròpria fóra al nómmer (ad esèimpi, 10:30 AM).
.nike
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
Wikipedia
Wikipedia l'è 'n' enciclopedéìa lébra.
1785
Al 1785 (MDCCLXXXV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XVIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1412
Al 1412 (MCDXII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
L.A. Guns
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
I L.A. Guns (Al pistòli ad Los Angeles) i èṅ un grup hard rock americàṅ, fundâ a Los Angeles in dal 1983, ch'al fà d'l hair metal.
La mùśica di L.A. Guns l'è da spés misa incòst a 'l sèni hair metal dla sità califurgnàna di an Utànta, in particulàr a 'l sotgènar sleaze metal purtâ avànti da i Guns N' Roses. Minga par gnint tri di mémbar uriginài ad quist chè (ma a gh'è anc ch'i diś tut i quàtar) i gh'n aṅ fat part a 'l inìsi.
Al grup la gh'à abû al sò mumènt ad sucès più grand a la fiṅ di an Utànta quand 'l à fat gnir fóra i sò dū prim lavōr.
In dal dè 'd incō, par via ad quistiòṅ fra i mémbar prinsipài dla banda, i eśìstan dū grup ciamâ L.A. Guns, òṅ purtâ avànti dal cantànt stòric Phil Lewis e òṅ invéci ch'al fà riferimènt a 'l chitarìsta fundadór Tracii Guns.
I prim pas
Al grup al s è furmâ in dal 1983 a Los Angeles par maṅ dal chitarìsta Tracii Guns (Tracy Ulrich 'l è al sò nóm vér) dòp n'audisiòṅ minga andàda bèṅ cun i Ratt ch'i ìvan pardû in cal mèntar Jake E. Lee ch'l iva decìś 'd andàr a sunàr cun Ozzy Osbourne. Saràda l'esperiénsa cun i Pyrrus, Tracii 'l iva purtâ sèg al cantànt Axl Rose (William Bailey), ch'al daśgnìva da la band Rapidfire, a la vóś, Ole Beich a 'l bas e Rob Gardner a la baterìa.
'L an dòp però Axl al mòla la band par fundàr insém a 'l sò amìg Izzy Stradlin gl'Hollywood Rose e al sò pòst al vèṅ tòlt da Michael Jagosz par dar vita a soquànt demo. In dal 1985 al grup 'd Axl al pèrd di cumpunènt e al décid, insém a Tracii, ad furmàr-'n òṅ nóṿ ad paca cun Gardner dèntar, fundénd i nóm dal dū bandi.
'L è acsè ch'i nàsan i Guns N' Roses dal séndri di L.A. Guns e di Hollywood Rose. Ma 'l śuglèṅ al dura pôc e Tracii e Gardner i tórnan in di L.A. Guns. Dal cant suo, Axl al tóś al chitarìsta Slash p'r i Guns N' Roses.
Tracii al decìd però ad rivulusiunàr al sò grup tulénd Paul Mars Black cuma cantànt, Mick Cripps a 'l bas e Nickey Alexander, ch'al daśgnìva da la band punk di The Weirdos, a la baterìa.
In séguit a s śònta anc Robert Stoddard di Dogs D'Amour e cun cla line up chè i vènan rigistrâ soquànt demo fra 'l 1985 e 'l 1986.
Al sucès
In dal Mars dal 1987 Paul Black al vèṅ rimpiasâ par Phil Lewis ch'al daśgnìva da bandi cuma Bernie Torme's Gypsies, New Torpedosla e Soldier ma ch'l éra cgnusû specialmènt p'r avér dâ la vóś a la banda ingléśa Girl. Cal grup chè al gh'iva cuma cumpunènt anc quél ch'al sarés dvintâ al chitarìsta di Def Leppard, Phil Collen. Lewis 'l iva rigistrâ sèg dū àlbum, vindû bèṅ specialmènt in Giapòṅ.
Al prim disc di L.A. Guns al pòrta al sò nóm e al vèṅ fat in dal 1988 par la Polydor Records cun dimóndi dal parti vucàli fati par Paul Black prima ch'l andìs via. Stés quèl p'r al parti ad baterìa, sunàdi par Nickey Alexander anc se in dla cupertìna i èṅ dadi a Steve Riley. Al stîl druâ 'l è quél ad mòda in cal perìud lè, al sleaze metal, sunâ anc p'r i Guns N' Roses e Faster Pussycat. Al lavōr 'l è dimóndi gréś ma cumpàt e al sòna bèṅ finénd in di prim sinquànta pòst dla clasìfica americàna Billboard, cun i vìddeo di sìngui One More Reason, Electric gypsy e Sex Action traśmìs regularmènt par MTV. Da nutàr pò la cover di Girl Hollywood Tease e i lènt 'd One way ticket e Cry no more, quésta chè sōl strumentàla.
In dal 1989 a vèṅ fóra al secónd disc dal grup califurgnàṅ, Cocked & Loaded (Armâ e cargâ), ric ad braṅ (quatórdas) e ad sìngui ad sucès cuma Never Enough, Rip & Tear e The Ballad of Jayne specialmènt (33śum pòst in dla Billboard Hot 100), dimóndi traśmìsa in dal ràddio. Robin Zander e Rick Nielsen di Cheap Trick i faṅ n'uspitàda p'r i côr.
Al disc (cun in cupertìna na ragasóla cavàda śò cun cun pistulòṅ in mèś a 'l gambi) al vénd da piò ad 500.000 còpi e al riva al 38śum pòst dla clasìfica di Stat Unî, ciapànd prima un disc ' òr e pò òṅ ad plàtin. I spetàcui dal viṿ i i védan sunàr cuma headliner in dal Régn Unî cun al séguit i Little Big Horn.
In dal 1991 al grup al dà vita a 'l sò tèrs lavōr, Hollywood Vampires par la Polydor Records e al sòṅ al s fà più cumplès, cun al tastéri ch'i s śòntan a chi àtar strumènt. I pès lènt (Over the edge, Crystal eyes, It's over now e na I Found You sunàda a la manéra di an Sinquànta) i próvan a ripétar al sucès ad The ballad of Jayne ma i n gh la càvan minga a far la sò cumpàrsa in clasìfica. Al disc però al dvénta listés ad plàtin (42śum in dla Billboard), purtâ in avanti p'r al sìngul Some Lie for Love, e dū di sò pès i vènan sarnî p'r andàr dèntar a dal culóni sunóri: Over the edge la finìs in Point Break, un film cun Keanu Reeves e Patrick Swayze, mèntar Wild obsession l'è druàda in Harley Davidson & Marlboro Man. In séguit, gl’L.A. Guns i partìsan p'r un tour in dal nòstar cuntinènt a drē a i Skid Row, sunànd a Milàn e Firénse. Na vòlta finî, Riley al s in và dal grup in dal 1992.
In cal mèntar Tracii Guns al fà gnir fóra anc un disc p'r un grup ad quéi super, tut i dū ciamâ Contraband, insém a Bobby Blotzer di Ratt a la baterìa, Michael Schenker di M.S.G. a la chitàra cuma lò, Share Pedersen dal Vixen a 'l bas e Richard Black di Shark Island a la vóś, ma 'l prugèt 'l è un fiàsc.
In dal 1992 al grup al rigìstra un EP, Cuts, cun dèntar al cover Night of the Cadillacs di Generation X, Suffragette City ad David Bowie e Papa's Got a Brand New Bag ad James Brown (ma la versiòṅ giapunéśa dal cd la gh'à dū braṅ da piò, Rock 'n' Roll High School di Ramones e Love Song). A la baterìa, al pòst ad Riley, che però 'l iva sunâ in soquànt canti, a gh'è Michael "Bones" Gershima.
In dal 1994 'l è al tùran ad Vicious circle (Sérć visióś) un disc dimóndi lung (quìndas braṅ, darsèt in dla versiòṅ giapunéśa) in dua a ś véd incóra Steve Riley in soquànt braṅ turnàr a piciàr la baterìa, mènt'r al basìsta Kelly Nickels al canta in Nothing Better to Do. Al disc al gh'à anc di braṅ fat bèṅ cuma la Face down ch'la vèra al lavōr, la ritmàda Long time dead, al rabìdi Killing machine e Kill that girl o la sugnànta I'd love to change the world, ma al patìs l'undàda grunge ad Seattle e la Polygram Records la i mòla lè.
'L abandòṅ ad Phil Lewis
A cal punt lè, Lewis al mét insém un grup par sò cònt, i Filthy Lucre, mèntar Tracii Guns dal cant suo al dà vita a i Killing Machine.
Sénsa al front man ad riferimènt, che in dal 1997 'l arév fat gnir fóra cun i Filthy Lucre al disc Popsmear, i L.A. Guns i tóśan al cantànt Chris Van Dahl di Boneyard e di Cherry St. e al 29 'd Utóbar dal 1996 i faṅ gnir fóra al sò quint disc, American Hardcore, par la nóva etichéta CMC International, dódas braṅ sunâ a la manéra di Pantera, ma anc 'sta vòlta al disc al rèsta in di scafài. Cum al sòlit, la versiòṅ giapunéśa la gh'à dal bonus track, in cal caś chè la cover di Black Sabbath, Black Sabbath.
Sprand che Lewis al turnìs indrē, i L.A. Guns i màndan via Van Dahl ma Phil al và da la sò banda listés e al grup califurgnàṅ 'l è custrét a tōr 'n àtar cantànt, Ralph Saenz (ch'al daśgnìva da la cover band di Van Halen Atomic Punks), pròpria in dal mèś dal tour dal 1996/1997. Cun lì lò i rigìstran in dal Setémbar dal 1998 un EP cun siē braṅ dèntar, Wasted (Strasinâ), in mèś a i quài a gh'è anc la Cold gin di Kiss. Sèmpar in dal 1998, in Śugn e sōl p'r al marcâ giapunéś (cum 'l éra bèla sucès p'r al live dal 1992 Live! Vampires), a véd la luś anc na racòlta ad cover e ad canti fati da lōr, Hollywood Rehearsal (Al próvi 'd Hollywood), cun di braṅ 'd Iggy Pop, The Waterboys, The Clash, Led Zeppelin e àtar incóra.
In dal mèś dal Rock Never Stops tour dal 1998, Saenz al i mòla p'r andàr in di The Vow e Tracii Guns 'l è custrét a catàr-as 'n àtar cantànt, sarnénd pò quél di Bang Tango Joe Leste ma anc chi lò al dura pôc parchè al decìd ad turnàr in si sò pas. In mèś a cal masèl lè, i L.A. Guns i tōśan 'n àtar cantànt incóra, Jizzy Pearl di Love/Hate, par finìr al tour dal 1998.
Soquànt méś dòp, in dal Śugn dal 1999, i faṅ gnir fóra al sèst disc Shrinking Violet (Cuntrasiòṅ vióla), un disc prudót par Gilby Clarke ex chitarìsta di Guns N' Roses.
La riugnòṅ
Dòp soquànt àtar cambiamènt ad furmasiòṅ però al grup al tórna cum 'l éra prima: Phil Lewis, Johnny Crypt (a la chitàra incóra) e Kelly Nickels i tórnan a cà. In cal mèntar, in dl'Istâ dal 1999, a vèṅ fóra anc la racòlta Greatest Hits and Black Beauties, cun dal trasi nóvi e dal cansòṅ arfàti par l'ucaśiòṅ (a s cata anc na versiòṅ misćiàda dance e heavy metal ad Sex action). Al grup al fà di cuncèrt par la prumusiòṅ dal disc e 'l an dòp i faṅ gnir fóra al lavōr dal viṿ Live: A Night on the Strip.
In dal 2000, al grup al decìd ad rigistràr ad nóṿ al sò disc cun al sucès più élt, Cocked & Loaded, ciamànd-al in 'sta vòlta Cocked & Re-Loaded, cun un braṅ da piò, la versiòṅ mix ad Rip and Tear e na Malaria dimóndi fata bèṅ.
In cal mèntar, Tracii al sòna par pôc in di Poison al pòst ad C.C. DeVille.
In dal 2001 la banda (cun Lewis, Guns, Riley e un Muddy pasâ a 'l bas) la tórna cun un disc nóṿ ad paca, Man In The Moon (Óm in sla luna), par la Spitfire Records e un tour in di Stat Unî e in dal Régn Unî insém a i Faster Pussycat, ch'i s éran mis incóra insém, e i BulletBoys. In Dicémbar a vèṅ tòlt un basìsta nóṿ, Adam Hamilton, ch'al daśgnìva da i Joey C. Jones e da i The Gloryhound.
In dal 2002 i sònan in gir p'r al mónd insém a Alice Cooper e a vèṅ rigistrâ al nôṅ àlbum, cun al tìtul ad Waking The Dead (Daśdàr i mòrt). 'L è l'ucaśiòṅ par tōr un chitarìsta nóṿ (Keff Ratcliffe) e par sunàr a 'l Metal Edge Rockfest tour e àtar cuncèrt insém a Warrant, Ratt, Firehouse e Dokken. In cal mèntar i vénan fóra dal vóś ch'i dìśan che Tracii al sarév drē a far un prugèt par sò cònt insém a Adam Hamilton, Kris Kohls (baterìsta di Adema) e a Nikki Sixx di Mötley Crüe, i Brides of Destruction.
'L abandòṅ ad Tracii Guns
'L è acsè che in dal Nuvémbar dal 2003 al chitarìsta e fundadōr dla banda Tracii Guns al taca a lavuràr p'r i Brides of Destruction. Chi lò al gh vdiva la manéra par muciàr sù incóra na sèrta pupularità in dal mainstream parchè al l'iva pardùda a partìr da la fiṅ di an Utànta. In dal 2004 al partìs par di cuncèrt in gir p'r al mónd ma Steve Riley e Phil Lewis i n la tōśan minga tant bèṅ e i gh daṅ al bensarvî, dgénd anc che Guns 'l iva sunâ a di audisiòṅ p'r i Poison e i Red Hot Chili Peppers a dita dal chitarìsta Chris Holmes (ex W.A.S.P.) ch'l iva tòlt al pòst ad Tracii durànt al tour ingléś di L.A. Guns.
Al grup ad decìd in tut al manéri ad cuntinuàr sénsa ad lò, tulénd sèg Stacey Blades ex di Roxx Gang. Cun chi lò dèntar, in d'l Avrìl dal 2004 i faṅ gnir fóra un disc ad cover (e dū pès dal viṿ), Rips the Covers Off (Sćiànca la cupertìna), cun al canti Nobody's Fault di Aerosmith, Tie Your Mother Down di Queen e Custard Pie di Led Zeppelin fra i àtar. In cal mèntar a vèṅ fata anc na versiòṅ acùstica ad The Ballad Of Jane par la compilation dal canàl VH1 Classic Metal Mania: Stripped.
In Agóst dal 2005 invéci l'è la vòlta 'd un disc ad canti nóvi, Tales from the Strip (Racònt da la pista) un disc a la vècia manéra, gréś cuma la śmalta, cun di pès dûr cuma Hollywood's Burning, Rox Baby Girl, It Don't Mean Nothing, Crazy Motorcycle e '''6.9. Earthsaker (cun 'n asōl ad baterìa ch'a s fà fadìga a créd'r-ag) e di àtar malincònic cum al sà far Phil (Skin, Electric Neon Sunset e Vampire''').
Dū grup cun al stés nóm
Par Tracii Guns al ròbi cun i Brides of Destruction i n andàvan briśa bèṅ, al lōr secónd disc 'l éra stâ un fiàsc, dònca al dà vita ad un prugèt da par lò insém a Paul Black a la vóś, Nickey "Beat" Alexander a la baterìa e a Jeremy Guns (sò fiōl), sarnénd-as al nóm ad L.A. Guns anc par lò, parchè al gh'iva i dirìt al 50% cuma Phil Lewis.
Dòp soquànti questiòṅ, a vèṅ decìs 'd andàr avànti acsè listés, cun dū grup ciamâ a la stésa manéra: gl'L.A. Guns ad Phil Lewis e gl'L.A. Guns ad Tracii Guns.
Al 23 ad Favràr dal 2010, al grup ad Phil Lewis al fà gnir fóra 'n àtar disc ad cover, Covered in Guns, cun trédas braṅ fra i quài i gh'èṅ Don't Fear the Reaper di Blue Öyster Cult, Check My Brain di Alice in Chains, Let There Be Rock di AC/DC e Rock & Roll All Night di Kiss.
Culegamènt estéran
}}
.ses
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
563
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLXIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Tecnologî
La parôla tecnologî, o ancha tetnologî, l'è na parôla che la végn dal grîg antîg "tékhne-logìa" (τεχνολογία), ch'al vôl dîr "tratè sistemâtic d'un èrt". Int'lEtica nicomachea Aristòtel l'à separè dû gèner d'aziån: prâxis e téchnē.'' La prémma, l'è finalizè a lî, la segånnda l'è sänper al sarvézzi ed queldón èter, cme un mèz. In zêrt quall môd la "tèttnica" (parôla druvè cme sinònim), la n'êra brîsa divêrsa da la siänza o da l'èrt, gnanch da uperaziån chi pòsen servîr a arivèr a conclusiån. Såul a la fén dal Novzänt e al cminzéppi dal Dåumélla a avän tachè a dèr a "tèttnica" un significhé dal sottgrûp däl prâtich, al vré dîr al cunpurtamänt pa la produziån dî quî.
Par tèttnica as pôl intànnder l'aplicaziån däl cgnussänz derivè da la siänza a fén prâtich e par la produziån dî amstêr par fèri.
Vadd anch
Inzgnarî
1413 (nùmer)
{{Metacaixa
Lourdes Domínguez Lino
{{Metacaixa
1413 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Lourdes Domínguez Lino
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1413 (nùmer)
Al 1413 (milequaterseinttrèdeś, millequattrocentotredici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1412 (milequaterseintdòdeś) e 'l vin prìma dal 1414 (milequaterseintquatòrdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterseinttredśéśim post.
Lourdes Domínguez Lino
La Lourdes Domínguez Lino (Pontevedra, 31 ad Mars dal 1981) l'è na tenìsta spagnōla prufesiunìsta da 'l 1996 ch'l'è stada la nùmar quarànta dal mónd 'l 11 ad Setémbar dal 2006. In dal 2002 l'è stada farmàda par tri méś parchè l'iva tòlt dla cucaìna.
1413 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 1413 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 col 471: Fatoriśasiòun:
Lourdes Domínguez Lino
La galisiàna l'è élta 163 cm e al péśa 60 chilo. Al sò alenadōr 'l è Victor López. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs cun na maṅ sōla. Al sò śōg 'l è qvél da fónd camp in dua lē la pésca ad far pôc śbali, tirànd di cólp liftâ ch'i strabàlsan dimóndi lung e élt. La s cata bèṅ in si camp ad tèra rósa.
1413 (nùmer)
Èter progèt
}}
Lourdes Domínguez Lino
In dla sò caréra l'à mis in bisàca quatórdas tìtui ITF e l'è rivàda par sinc vòlti in finàl in di turnèo WTA, vinsénd-an dū.
Caréra
La spagnōla l'à vins par dū vòlti al turnèo ad Bugutà, na prima vòlta in dal 2006 baténd in finàl la Flavia Pennetta par 7-6 6-4 (dòp avér-ag pardû par 6-7 4-6 'l an prima in d'l ùlt'm at) e pò anc in dal 2011 cóntar la francéśa Mathilde Johansson cun al puntéǵ ad 2-6 6-3 6-2. Al 30 ad Luj dal 2006 la gh'à abû invéci la pèś in dla finàl ad Bùdapest cun l'Anna Smashnova par 1-6 3-6.
La Lourdes la tórna a śugàr na finàl WTA in d'l Avrìl dal 2013 a Marrakesch cóntar la milanéśa Francesca Schiavone pardénd-ag sèg par 1-6 3-6.
Culegamènt estéran
}}
Mêrch (nom)
Mêrch ’l é un nom par masc emijan.
Dé dal sant
Al dé ’d ste sant ché al veign selebrê de cataulgh e urtudôs al 25 d avrel, in unour a San Mêrch vanzlesta. I en intinimaud dimondi daboun i sant es i beê cn al nom cunpagn a lo, str’ed lour i s·arcôrden:
Funś
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Funś (da 'l latìn fungus) 'l è 'n urganìśum dal régn di Fungi ch'al s multìplica par via 'd spóri e ch'al n gh'à briśa di tesû difarènt, dònca al n è mia na piànta. Inólt'r al sò cèluli i n èṅ minga fati 'd celulóśa ma 'd polisaccàride. Anc al mufi i èṅ di funś.
I càtan nutrimènt da 'l ambînt estéran e dònca i èṅ di sapròfita s'i màgnan dal sustànsi minga vivi (tant par dir-'n una, 'l Hermodendron resinae 'l è bòṅ ad metabuliśàr al cherośéne), di parasìta s'i màgnan dal sustànsi vivi (la Beauveria bassiana la magna 'l sinsàli dla malària) e di simbiònt s'i màgnan dal sustànsi vivi ma sénsa far dal mâł a 'l òspit che dal cant suo al cata vantàś a sò vòlta. Fra i parasìta d'l óm a 'rcurdém la Candida, 'l Aspergillus, al Cryptococcus, 'l Istoplasma, al Pneumocystis e 'l Stachybotrys: soquànt ad qvist chè i pōl'n anc cupàr.
Al funś 'l è fat da na capèla insìma, da dal lamèli sót a la capèla, da 'n gamb, da la carna e da 'l spóri.
A gh'è di funś ch'i èṅ bòṅ da magnàr, cuma l'Armillaria tabescens dita „ciuldèṅ“, ma di àt'r i èṅ tòsic e avelenâ, cuma l'Amanita phalloides ch'la masa dagnóra sèmpar faghénd marsìr al fégat. Di àtar pò i t rimbambìsan quànd ta t mét in bóca la sò capèla parchè i t fàn'n andàr fóra 'd tèsta cuma 'l Psilocybe cubensis.
Culegamènt estéran
}}
Vìla Vilacòl
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Referèinsi
}}
Milli Vanilli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|And I now what you're wearing I don't care, as I've said before no reason that I like you, girl, just for what you are, if I said I'd think about it, you rule my world so try to understand, I'm in love girl, I'm in so love girl, I'm just in love girl and this is true, girl, you know it's true, ooh, ooh, ooh, I love you.|E adès qvél ch'at gh'à adòs a n m impòrta gnint, cum a-j-ò bèla dit a n gh'è minga 'n mutìṿ parchè ta m piàś, ragàsa, sōl par cum at sē, s'a dgis ch'a gh pinsarév, at guèr'n al mè mónd dònca próa a capìr, a sòṅ inamurâ ragàsa, a sòṅ acsè inamurâ ragàsa, a sòṅ pròpria inamurâ e qvést chè 'l è 'n fat véra, ragàsa, ta 'l sà ch'l è véra, ooh, ooh, ooh, a t vój bèṅ.|Girl You Know It's True, 1988|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Milli Vanilli i èṅ stâ 'n grup muśicàl pop e dance tedésc fundâ a Mònag 'd Bavéra par Frank Farian ch'al druàva cuma frontman i balarèṅ négar Fab Morvan e Rob Pilatus. In dla sò caréra, fra la fiṅ di an Utànta e 'l inìsi di an Nuànta, i aṅ vindû da piò ad trénta migliòṅ ad sìngui e quatórdas migliòṅ 'd àlbum in tut al mónd.
Al sò secónd lavōr Girl You Know It's True 'l à vindû 'n squantèr'n ad disc e 'l gh'à frutâ 'n Grammy Award in dal 1990 par la categurìa artìsta nóṿ. Sōl in séguit a s è savû che Morvan e Pilatus i n aṅ mai cantâ gnanc un braṅ di Milli Vanilli ma ch'i éran stâ tirâ dènt'r a 'l prugèt sōl parchè i figuràvan bèṅ rispèt a i cantànt véra, Charles Shaw, John Davis, Brad Howell e 'l surèli śmèli Jodie e Linda Rocco.
In dal 1997 i dū artìsta 'd culōr i aṅ pruâ a far vgnir fóra 'n àlbum di sò vèć sucès cantâ da lōr, Back and in Attack, ma però cal disc lè al n à mai vdû la luś par via di prubléma persunài 'd Rob Pilatus, prima cun la giustìsia, 'l iva pasâ tri méś in na parśòṅ dla Califòrgna par na rapìna, e pò cun la dròga. Al 2 'd Avrìl dal 1998 chi lò 'l è stâ catâ mòrt in na cambra 'd 'n hutèl a Francfòrt.
Culegamènt estéran
}}
Enrico Mentana
{{Metacaixa
Enrico Mentana (Milàn, 15 ad Śnar dal 1955) 'l è 'n giurnalìsta, scritōr e cundutōr televiśìṿ, fundadōr ed ex diretōr dal TG5 da 'l 1992 a 'l 2004. Adès 'l è al diretōr dal TG LA7.
Da 'l 2002 'l è spuśâ cun la mudèla Michela Rocco di Torrepadula e sèg al gh'à dū fiōi, Giulio e Vittoria.
Biugrafìa
Fiōl dla Lella e dal giurnalìsta spurtìṿ Franco Mentana, Enrico al crés da pìcul in dal quartêr milanéś dal Giambellino. Da śóvan al stùddia a 'l liceo clàsic Alessandro Manzoni e al tōś part a 'l muimènt anàrchic Movimento Socialista Libertario e pò a 'l Partî Sucialìsta, dvintànd al diretōr dla rivìsta Giovane Sinistra. Dòp avér studiâ Siénsi Pulìtichi a l'Università dla sò sità, al 2 ad Favràr dal 1982 al dvénta giurnalìsta ad mistēr.
Al taca a lauràr a la RAI al 27 ad Favràr dal 1980 e par lē al cònta al spuśalìsi ad Carl 'd Inghiltèra e Lady Diana. Al gh rèsta p'r und'ś an par pò pasàr a Mediaset par dar vita, insém a Lamberto Sposini, Clemente J. Mimun, Emilio Carelli, Cesara Buonamici e Cristina Parodi, a 'l TG5. 'L 11 ad Nuvémbar dal 2004 al lasa 'l pòst ad diretōr a Carlo Rossella e al taca la cundusiòṅ dla traśmisiòṅ Matrix. In dal Favràr dal 2009 al dà al dimisiòṅ.
Dòp avér laurâ p'r al purtàl internet dal Corriere della Sera (cun Mentana Condicio), al 2 ad Luj dal 2010 al dvénta diretōr dal telegiurnàl ad LA7, cumparénd sèmp'r in vìddeo in dl'edisiòṅ dla sira 'd òt óri.
Prèmi e arcgnusimènt
}}
Dirt (Alice In Chains)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|I burned the place around you, I hit you with a rake, you piss upon my candle so proving you're a fake, oh, you couldn't dam that river and maybe I don't give a damn anyway, so you couldn't dam that river and it washed me so far away.|A-j-ò bruśâ 'l pòst dintór'n a tè, a t ò culpî c'n un rastèl, 't à pisâ su la mè candéla par pruvàr ch'at sē na falsa, oh, ta n sē mia bòna 'd maladìr cal fiùm là e a gh'è anc al caś ch'a n m in ciàva gnint a dir dabòṅ, dònca ta 'n pō minga maladìr cal fiùm là e lavàr-'m acsè luntàṅ.|Dam That River, 1992|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I sìngui estràt i èṅ sinc tacànd da Would? (ch'al fà part dla culóna sunòra dal film Singles - L'amore è un gioco) e pò andànd avànti cun Them Bones, Angry Chair, Rooster (scutmàj dal pàdar 'd Cantrell a i tèmp dla guèra in Vietnam) e Down in a Hole. In dal disc a gh'è anc un pès lugâ 'd quarànta-tri secónd, Iron Gland, in dua a s sènt la vōś ad Tom Araya di Slayer.
In dal 2017 la rivìsta Rolling Stone la 'l à mis a la 20{{sup|śma}} puśisiòṅ dla clasìfica di sènt àlbum metal più bèi ad sèmpar. In dal 2005 Dirt 'l è finî anc in dal lìbar 1001 Albums You Must Hear Before You Die (1001 àlbum ch'at gh'à da scultàr prima 'd murìr).
Culegamènt estéran
}}
Uficîni Regiâni
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
Al j Uficîni Regiâni (Officine Reggiane in italiân) nasûdi cme Officine Meccaniche Italiane S.A., mèj cgnusûdi cme Officine Meccaniche Reggiane, o a la bòuna Reggiane, êren ‘n’ aṣiènda italiâna nasûda a l'inèsi dal XX sècol per la produsiòun feroviâria e ‘d bâli d' artilieréia, e dvintêda famōsa a la fîn ed j ân '30, per la faméja d’ j aparèc da câsa.
= Stôria =
J inési
Fûndêda a Rèz ind l’agòst dal 1901 per mêrit ed l' Inzgnêr Romano Righi sóta al nòm ed ''Officina Meccanica e Fonderia Ing. Romano Righi e C.'' Int al dicèmbre del 1904 al nòm ed la déta al câmbia in Società Anonima Officine Meccaniche Reggiane (OMR) cun Giuseppe Menada asionésta e presidèint. Dâto che Menada préma diretōr e pó presidèint ed la ‘’’SAFRE’’’(Società Anonima delle Ferrovie di Reggio Emilia), al s’é tôt la pèina  ed garantîr urdinasiòun a l'aṣiènda in dó l’êra asionésta l'à urdê da subét 20 câr mêrci sarê pr’ al traspôrt ed rôba e bestiâm e 7 câr mêrci avêrt. ''
Int al 1908 l'aṣiènda la se ṣlêrga ind al setōr feroviâri ind l’ unîr la Ditta Nobili ed Bològna e l' aquést ed pêrti ed la S. A. Metallurgica Ossolana e ‘d la Anonima Celeste Longoni ed Rèz. Int al 1912 conténva al ṣlêregh cun l’ aquést ed la Società Officine Ferroviarie Italiane Anonima, in pió, l’ istès ân, la déta la dvèinta Reggiane Officine Meccaniche Italiane S.p.a.
La préma guèra mundiêla
La préma guèra mundiêla l ‘ à favurî al râm ed l'ativitê militêra, al Regiâni, d’ed là de ṣlarghêr l'ativitê, int al 1918 l’aquésta al Proiettilificio ed Mòdna. A l'inési dal 1918 al Regiâni a ‘s mèten in cuntât cun al mònd ed l’aviasiòun e cun la Caproni, che in sègvit la turà al manèg ed la déta ind j ân '30. Al j Oficîni Mecânichî Regiâni, êren difâti tr’ al déti impgnêdi ind al masés ōrdén per biplân trimotōr da bombardamèint ed la faméja ed Caproni Ca.44, Ca.45 e Ca.46 (Ca.5 cun l’ indicasiòun dal Rêgio Esêrcit). De sta masésa urdinasiòun ed 300 mudê a n’é stê inviê sōl la prudusiòun, e fôrsi sōl un mudèl l’é stê muntê ind i stabilimèint ed Rèz.
Fr’ al dō guèri
Ind al 1920 la crîṣi l’an spêra gnân al Regiâni che vèden i sô stabilimèint subîr ‘n’ocupasiòun operâia. Per fêr divêrsa l'ativitê, cun i prufèt ed guèra, a vîn cumprêda la S.A.M.L. ed Mòunsa ch’ la lavōra ind al setōr di mulèin, fabrîch dla pâsta e materiêl da furnêṣi. Al dificultê conômichi a dvèinten pegiōri. Int al 1928 l’ arnuvamèint al pâsa atravêrs ‘n nōva mudéfica ed l’ ativitê cun l'ingrès ind al setōr ed la granâja (costrusiòun ed sîlos) e cun la vèndita di stabilimèinti ed Mòdna e ‘d Mòunsa.
La crîṣi conômica mundiêla dal 1930 la mèt dal tót fîn a i sfôrs ed salvêr l'aṣiènda (che intânt l’îva zughê la chêrta dal mâchin agrécol). Int al 1933 l' Istitût per la Ricostrusiòun Industriêla (I.R.I.) la quésta la magiurânsa dal j asiòun, còst la permés al salvatâg almēno 'd j impiânt ed Rèz.
Int al 1935, indvnând al bòun mumèint pr’ al turnêres armêr di fascésta, al cûnt Giovanni Caproni al quésta da l' I.R.I. al pachèt ed magiurânsa dal j asiòun dal Regiâni.
=Al ṣvilóp ed l’aviasiòun=
Int al 1936 a vîen més insèm a Rèz laSocietà Studi e Brevetti Gruppo Caproni guidêda da l' Inzgnêr Giovanni Pegna (bèle prugetésta a la Piaggio) per strulghêr e ṣvilupêr aparèc da prōva e solusiòun tètnichi da druvêr ind al Settore Avio Reggiane. La préma prudusiòun ed la Società Studi e Brevetti Gruppo Caproni l’é al bumbardêr a dû mutōr Piaggio P.32bis, ṣvilóp dal Piaggio P.32.
In pió al Regiân mèten só al setōr Motori Avio cun la côpia in sèria, só licèisa Piaggio, dal mutōr radiêl P. VII C16. Sèimper só licèinsa Piaggio a gnirân in sègvit prodòt al versiòun C35 e C45 dal P.VII, al P.VI bis, al P.XI bis , al P.XV mènter só licèinsa Fiat al srà prodòt l' A.74. Al sucès dal setôr ed l’aviasiòun al srà marchê dal fat che a la fîn dal 1936 al fatûra al 60% dal totêl.
Int al 1937, só licèinsa SIAI-Marchetti, a vîn inviêda la lénia ed produsiòun dal trimutōr da bumbardamèint S.M.79 e a cavṣa dal ralentamèint dal j urdinasiòun (a la fîn ed l’ân al setōr ed l’aviasiòun al và zò al 45% dal faturê totêl) a vîn arnuvêda l'aṣiènda per méz ed l’aquést ed la Società Studi e Brevetti Gruppo Caproni.