cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1636 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 1636 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 con 'l 818: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Charlotte von Lengefeld
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Anca se la Lengefeld la nn'ìva mìa publichê di scrìt in dla só vìta, mó però la scrivìva dimòndi lettri, a 'l marì, a só surèla, a la só amìga Charlotte von Stein, a Goethe, e cal cartèǵ chè 'l è stê publichê più volti. A s pèinsa che la Lengefeld l'àpia scrìt un quèlc lavōr ch'a s catèva da mêś a 'l cherti 'd só marì, e publichê in dal mùć, cuma pr eśèimpi la novèla Al matrimóni segrēt.
Colegamèint a fóra
Na biografìa ed Schiller dal 1868 in sìm'a Google Books, pàǵ. 335.
}}
1286 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1286, mo invéci 'l an 1286, 't ê da 'ndèr chè) Al 1286 (mileduśeintutantasē, milleduecentottantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1285 (mileduśeintutantasìnc) e 'l vin prìma dal 1287 (mileduśeintutantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCLXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileduśeintutantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
30 ed nuvèmber
Al  l'è al 334śum dè dal calendàri gregoriàn (335śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 31 dè a la fin dl'an.
Sciame assassino
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al tò arbgàt più brut 'l è drē a dvintàr reàl.|Tagline dal film}}
Sciame assassino (Sam sasèṅ), cgnusû in Itàglia anc cuma Swarm 2 - Nel cuore della giungla, 'l è 'n film ad scarésa americàṅ e mesicàṅ dal 2003 ad Paul Andresen.
'L è stâ girâ a Puerto Vallarta in Mèsic.
Sunt
Al prufesōr Schröder (J. Patrick McCormack) al s cata in Guatemàla, insém a na guìda (Hugo Ateo) ch'al dascór la léngua di salvàdag dal pòst, par far-as dir in du l'è 'l vilàǵ Maya in du a s diś ch'a gh staga 'n sam 'd aśióli dimóndi rabìdi che par lò i prévan curàr al càncar. Al siensiâ al gh la cava a ficàr al siàm dèntar na scatla 'd plàstica pò al paga 'n camiunìsta par far-al rivàr in di Stat Unî pasànd p'r al Mèsic. Durànt un surpàs però al càmion al s arbàlta e gl'insèt i gh la càv'n a vulàr via ma prima i pùnś'n a mòrt al pulisiót Ramírez. Gl'agìnt americàṅ Charlie (Freddy Soto) e la Sandra (Kaarina Aufranc), ch'i dàvan la casa a 'l camiunìsta parchè 'l éra 'n traficànt ad dròga, i càt'n al cadàvar lung la strada.
'N entumòlug ciamâ Daniel Lang (Shane Brolly) al và a dascórar c'n al sìndig Enrique Sanchez (Roger Nevares) e c'n al sò bras dèstar Manolo (Omar Ayala) par via d'l incàrag ch'al gh'iva dâ 'd cumbàt'r al sinsàli ch'i stramnàv'n in gir la malària. Al pulìtig al vōl far-li sparìr tuti p'r a n dar minga fastìdi a i turìsta ch'i gh'aṅ da vgnir ma pò al decìd ad mandàr via 'l luminàri quànd chi lò al gh diś ch'al gh'à in mènt ad druàr di papastrèi.
In séguit al cmandànt Álvarez (Pepe Serna) al ciàma in ajùt Lang par farmàr al sam ad vrèspi ch'i aṅ tacâ a masàr dla gint dal pòst.
Culegamènt estéran
}}
.sener
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2015.
Shelby Rogers
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L'è élta 175 cm e la péśa 70 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. In dla sò caréra l'è rivàda a èsar la nùmar 70 dal mónd al 15 ad Setémbar dal 2014.
Caréra
La śōga al sò prim turnèo ITF in dal Luj dal 2009 a darsèt an rivànd in di quàrt a a St. Joseph (Missouri). In Luj la ciàpa la paga da la Beatrice Capra a Williamsburg ma in Dicémbar la gh la cava a rivàr in semifinàł in 'n ITF mesicàṅ. 'L an dòp la próa a qualificàr-as p'r al turnèo WTA ad Charleston ma la và fóra subìt ad òpra dla Christina McHale par 4-6 6-3 1-6. In Maǵ la pèrd in tri sét la finàł in d'l ITF da sinquànta-mila dòlar 'd Indian Harbour Beach da l'Edina Gallovits. In Luj l'è ancóra la Capra ch'la s mét in mèś a Lexington dòp ch'l'iva pasa 'l qualificasiòṅ. Dòp i quàrt a Vancouver (in dua però l'è stada bòna ad bàtar la Sania Mirza) la śōga gl'US Open par via dna carta salvàdga e la fà sudàr dimóndi la cinéśa Shuai Peng ch'la vins sèg 6-7 7-6 6-3. La sèra 'l an a 'l 341śum pòst.
In dal 2011 la ciàpa na carta salvàdga p'r al turnèo ad cà ad Charleston ma la và fóra subìt par maṅ dla Jill Craybas. In Maǵ la dà vita a 'n incóntar tirâ cun la Taylor Townsend in d'l ITF ad Carson ma la céd 7-5 5-7 6-7. In séguit la n pasa minga 'l qualificasiòṅ in dal Bronx (4-6 6-7 da la Casey Dellacqua) e a Albuquerque in dua la bat la Mashona Washington ma minga l'Alexandra Stevenson. A Troy la bat l'Eugenie Bouchard in dal qualificasiòṅ e pò la Sharon Fichman in di utàṿ par pò cédar a la Romina Oprandi in di quàrt. A Rock Hill invéci l'è la Camila Giorgi a far-la fóra in di utàṿ par 6-3 6-4.
In dal 2012 la fà fadìga a mét'r in fila soquànt riśultâ bòṅ. La pasa 'l prim tùran sōl in d'l ITF ad Pelham ma pò la Coco Vandeweghe la la bat par 6-4 6-4. In Avrìl la bat la Madison Keys a Charlottesville ma la gh'à da lasàr strada a l'Irina Falconi. A Indian Harbour Beach la gh la cava a bàtar la Mónica Puig ma pò la và fóra in di utàṿ cun la Grace Min. In Luj la s mét in bisàca 'l ITF ad Yakima pò in Setémbar la riva in finàł in qvél ad Las Vegas ma la pèrd da la Lauren Davis par 7-6 2-6 2-6.
In dal 2014, cun na carta salvàdga in dal bisachèṅ, la tōś part a 'l turnèo 'd Indian Wells e lè la dà la paga a la Petra Cetkovská par 6-0 6-4 prima ad ciapàr-i lē da la Magdaléna Rybáriková. La tenìsta dla Carulìna dal Sud la s piga incóra p'r òt vòlti ad fila. La s déśd' incóra in d'l ITF ad Contrexeville in dua la riva in di quàrt batùda par Kaia Kanepi. In Luj la śōga dimóndi bèṅ in dal muntàgni ad Bad Gastein parchè, dòp èsar pasàda p'r al qualificasiòṅ, la bat la Kristýna Plíšková, la Carla Suárez Navarro, la Camila Giorgi e la Sara Errani par pò pèrdar sōl in finàł da l'Andrea Petković par 3-6 3-6. La Rogers adès l'è 'n trên in córsa: a Washington la bat l'Alizé Cornet mént'r a Montreal la Shuai Peng, l'Ajla Tomljanović e l'Eugenie Bouchard (dand-ag un 6-0 2-6 6-0). In séguit la pèrd a 'l secónd tùr'n a gl'US Open cun la Flavia Pennetta e in semifinàł a Quebec City cun la Venus Williams. La sèra 'l an pardénd anc da la Belinda Bencic e da l'Elina Svitolina.
Culegamènt estéran
}}
Cryptospurìdium
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al fà vgnir di dulōr a la pansa e di atàc pēś ad caghét. P'r i sugèt ch'i gh'aṅ un sistéma imunitàri ch'al funsiòna bèṅ al parasìta 'l è fàcil ch'al végna eliminâ in dal gir ad dū o quàtar stmani, in di àtar caś (vèć, putèṅ, dóni insìnta e malâ 'd AIDS) 'l è dimóndi periculóś e in soquànt caś a s pōl anc murìr.
Quànd al Cryptospurìdium al riva in dal budèli al taca a ciuciàr via tut al nutrimènt ch'al cata e al pōl crés'r ad nùmar cun na riprudusiòṅ a livèl schiśugònic, dvidénd-'s in quàt'r e in òt, o sesuàla. In chi caś chè i s fórm'n i oocìsti ch'i vénan pò butâ fóra c'n al caghét p'r andàr a pascàr di àtar còrp.
Àtar prugèt
}}
907 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 907, mo invéci 'l an 907, 't ê da 'ndèr chè) Al 907 (novseintsèt, novecentosette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 906 (novseintsē) e 'l vin prìma dal 908 (novseintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintsetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Virtuality
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|La rialtà virtuàla la n è piò 'n śōg.|Tagline dal film}}
Virtuality (Rialtà virtuàla) 'l è 'n film fantàstic dal 1995 ad Brett Leonard ch'l à muciâ sù a i butghèṅ vint-quàtar migliòṅ ad dòlar ma al 'n è custâ trénta.
'L è stâ preśentâ a 'l Fèstival ad Sitges.
Sunt
Parker Barnes (Denzel Washington) al fava 'l pulisiòt a Los Angeles ma pò 'l è finî in parśòṅ parchè al s éra fat giustìsia da par lò masànd un criminàl ch'l iva fat fóra sò mujér e sò fiōla. Adès insém a 'n sò culéga, John Donovan (Costas Mandylor), al gh'à da pruàr un prugràma ad rialtà virtuàla ch'al sarvìs a far far alenamènt a 'l còrp ad pulisìa. I dū i gh'aṅ da catàr in un risturànt un masadōr seriàł ciamâ Sid 6.7 (Russell Crowe) ch'l è stâ creâ da 'l dutōr Darrel Lindenmeyer (Stephen Spinella) misćiànd insém al mènt di duśènt criminài più periculóś dla stòria. Durànt al prugràma però Donovan al patìs un shock e al mōr. Al prugèt al vèṅ acsè sarâ tgnénd a drē a 'l vulēr dla diretōra, la cumusària Elizabeth Deane (Louise Fletcher), e da 'l sò jutànt William Wallace (William Fichtner).
Sid 6.7 'l è catìṿ, viulènt e sàdig ma anc dimóndi inteligènt. Al s è stufâ 'd armàgnar sèmp'r in dal cyberspasi e acsè al persuàd al sò padròṅ a pasàr la sò mènt in dal còrp 'd 'n andròid. Na vòlta finî in dal nòstar mónd, in un còrp ch'l è bòṅ ad giustàr-as da par lò, al taca a far-'n ad tut i culōr. A cumbàt'r-al a gh'è sōl Parker insém a la dutōra Madison Carter (Kelly Lynch).
Culegamènt estéran
}}
Hostel 3
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Unmasked (Kiss)
{{Metacaixa
Hostel 3
{{CITAZIONE|La scarésa la cuntìnua.|Tagline dal film}}
Unmasked (Kiss)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|I thought I’d go out and take a swim today, it was real hot and I just had to get away, they spotted an unknown sub down in the bay but I don’t care, think, I’ll go swimmin’ anyway, yeah, let’s take a dive, torpedo girl, and feel alive, torpedo girl, let’s take a dive, torpedo girl, and feel alive but I knew when I was in the suds and swimmin’ around.|A pinsàva 'd vgnir fóra e far na nudàda incō, a fava cald dabòṅ e a vliva tar-'g un taj, i aṅ vdû un sub misterióś in dla baja ma a n m in 'nterèsa briśa, a pèns ch'a 'ndrò a nudàr listés, sè, fém-as un tuf, ragàsa silûr, e sintém-as viṿ, ragàsa silûr, fém-as un tuf, ragàsa silûr, e sintém-as viṿ ma a 'l ò capî quànd a séra in dla sćiùma e a séra drē a nudàr.|Torpedo Girl, 1980|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Hostel 3
Hostel 3 (Ustèl 3) l'è na pelìcula 'd scarésa dal 2011 ad Scott Spiegel vgnuda fóra diretamènt p'r al marcâ d'l Home video, séguit di film Hostel dal 2005 e 'd Hostel 2 dal 2007.
Unmasked (Kiss)
{{Album }}
Unmasked 'l è 'l utàṿ àlbum in studi dal grup di Kiss, un lavōr hard rock che però al strica 'l òć a la disco music cum anc al precedènt Dynasty, tut dū prudót par Vini Poncia. 'L è 'l ùltim disc fat da i quàtar mémbar uriginài prima dla reunion dal 1996 anc s'a dir dabòṅ Peter Criss, ch'al cumparìs listés in dal vìddeo ad Shandi, al n à minga sunâ in d'l àlbum esénd che la baterìa l'è stada sunàda p'r Anton Fig.
Hostel 3
L'è stada giràda druànd siē migliòṅ ad dòlar.
Sunt
Travis (Chris Coy) 'l è 'n ragàs dn'urganiśasiòṅ segréta ch'al s fà càr'g ad purtàr di śōvan a 'l „Elite Hunting Club“, un club ad gint pîna 'd bèsi ch'la s divertìs a védar di spetàcui ad masamènt e a scumétar-'g insìma. A cap ad tut a gh'è Flemming (Thomas Kretschmann).
L'alba dei morti viventi
{{Metacaixa
Unmasked (Kiss)
Al disc al n à minga vindû bèṅ rivànd a la puśisiòṅ trénta-sinc dla Billboard, al riśultâ più lòfi dal grup ad i tèmp 'd Hotter Than Hell.
L'alba dei morti viventi
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Unmasked (Kiss)
Culegamènt estéran
}}
L'alba dei morti viventi
{{Film }}
Hostel 3
Sunt
Dòp avér rapî na còpia ucraìna, Victor (Nickola Schreli) e l’Anka (Evelina Oboza), Travis al paga dū escort, la Kendra (Sarah Habel) e la Nikki (Zulay Henao), par purtàr di śōvan in un magaśèṅ in di dintór'n ad Las Vegas, in du a gh'è na fèsta, e pò par far sès sèg. Scott (Brian Hallisay), ch'al gh'à da spuśàr-as prèst cun l’Amy (Kelly Thiebaud), e i sò amìg Carter (Kip Pardue), Justin (John Hensley) e Mike (Skyler Stone) i finìs'n in dla réda.
I ragàs i vènan mis in parśòṅ prima 'd èsar sarnî òṅ dòp c'l àtar p'r i spetàcui.
L'alba dei morti viventi
{{CITAZIONE|Quànd a n gh sarà più pòst a 'l Infèran, i mòrt i giraràṅ in sla Tèra!|Tagline dal film}}
L'alba dei morti viventi (L'alba di mòrt viṿ) 'l è 'n film ad scarésa dal 2004 ad Zack Snyder, arfacimènt dal film ad George A. Romero dal 1978 Zombi. 'L è stâ preśentâ fóra cuncōrs a 'l 57śum Fèstival ad Cannes.
Custâ vint-i-òt migliòṅ ad dòlar, al 'n à pò fat sù da piò ad sènt-dū.
Sunt
Un strâṅ e malsàṅ malèsar al culpìs da 'l giōr'n a la nòt gl'abitànt dna sitadìna americàna faghénd-i dvintàr di śómbi magnadōr ad carna umàna. Al mòr'b al s traśmét cun di murśgòt. L'infarméra Ana (Sarah Polley) la la scampa par miràcul quànd a vèṅ a catàr-l' in cà la putìna di vśèṅ, la Vivian (Hannah Lochner), anca lē ardùta a mòrta viva. Sò marè Luis (Justin Louis) invéci al n è minga acsè furtunâ.
Chi lē la scapa via e la s mét insém a 'n àtar grup ad parsòni; insém i s sèran dènt'r a 'n sèntar cumerciàł dimóndi grand. Par furtùna che dènt'r a gh'è da tut ma fóra 'l è pîṅ ad śómbi ch'i n spét'n àtar 'd insfilsàr-as dèntar.
Culegamènt estéran
}}
Ricchi e Poveri
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Spegni quella luce, chiudi quella porta, usciamo. Stammi più vicino, prendimi per mano, parliamo. Riproviamoci, a sognare un po', a sorridere, non dir di no. Tutta per noi la sera sarà, se piove che fa, le gocce su noi son coriandoli se tu vuoi, se tu sei qui con me. Solo per noi una giostra che va, se è tardi che fa, le luci nel blu son coriandoli se vuoi tu, se tu sei qui con me.|Śmòrsa cla luś lè, sèra 'l us, andém fóra. Stà-'m più davśèṅ, tó la mè maṅ, dascurém. Pruvém-ag incóra, a sugnàr un pôc, a rìdar, minga dir ad nò. La sira la sarà tuta par nuàtar, s'a piōṿ cuśa sucéd, al gósi in sima a nuàtar i èṅ di curiàndui s'at vō tè, s'at sē chè mèg. Sōl par nuàtar na gióstra ch'la và, s'l è tard cuś a sucéd, al luś in dal blù i èṅ di curiàndui s'at vō tè, s'at sē chè mèg.|Coriandoli su di noi, 1975|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
I Ricchi e Poveri (I Ric e i Pòvar) i èṅ un grup muśicàl genuéś mis in pē in dal 1968.
Cun da piò ad 20 migliòṅ ad disc vindû, in di an Stanta e Utànta, i aṅ fat dvintàr soquànt di sò sìngui di sucès bèi grôs in di marcâ itagliàṅ e furastér. I aṅ cuncùrs par l'Itàglia in dl'Eurovision Song Contest dal 1978 (cun la canta Questo amore, C'l amōr chè) e i èṅ andâ dimóndi vòlti a 'l Fèstival ad Sanrémo rivànd dū vòlti secónd (in dal 1970 cun La prima cosa bella, Al prim quèl bèl, e in dal 1971), na vòlta quìnt (in dal 1981) e na vòlta prim, in dal 1985 cun la cansòṅ Se m'innamoro (S'a m inamōr).
I sò braṅ più famóś e cgnusû ad tut i èṅ pròpria dū ad quéi cantâ in sal palc sanreméś: Che sarà (Cuś a sarà) dal 1971 e Sarà perché ti amo (A sarà parchè a t vój bèṅ) dal 1981, quésta chè cantàda anc in spagnōl par la mesicàna Thalía. A gh'è anc da dir che soquànt di sò pès i èṅ stâ sarnî cuma siggli ad traśmisiòṅ televiśìvi pupulàri, cuma Coriandoli su di noi (Curiàndui in sima a nuàtar), Mamma Maria (Mama Marìa), Come vorrei (Cum a vrév) e Piccolo amore (Amōr pìcul).
Biugrafìa
Al grup lìgur al nas miténd insém dū cantànt masć (Franco Gatti nâ al 4 'd Utóbar dal 1942 e Angelo Sotgiu nâ al 22 ad Favràr dal 1946) e dū cantànti fémni (la bruna Angela Brambati nada al 20 'd Utóbar dal 1947 e la biónda Marina Occhiena nada al 10 ad Mars dal 1950). Tut i mémbar i èṅ di Genuéś a part Sotgiu c'l è 'n sardagnōl.
In di prim tèmp i quàtar i ś vistìvan anc in na manéra tuta sua par dar valōr a 'l nóm ch'i s éran sarnî: dū da strasàr e dū da burghéś.
In dal 1981 la Marina la lasa 'l grup par di scas cun l’Angela. A s vèṅ a savér che la biónda l'iva fargâ ad nascòst 'l óm a cl'atra.
A cal punt lè al grup al cuntìnua listés cun sōl tri cumpunènt.
La cosa (film 1982)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|A n fidàr-'t ad ninsòṅ.|Tagline dal film}}
La cosa (Al quèl) 'l è 'n film fantàstic e 'd scarésa dal 1982 ad John Carpenter trat da 'l racònt dal 1938 „Al quèl da 'n àtar mónd“ (Who Goes There?) ad John W. Campbell.
Custâ quìndas migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à pò purtâ dagnóra vint in di sōi Stat Unî.
Sunt
Garry (Donald Moffat) 'l è a cap dla baś sientìfica americàna in Antàrtid U.S. Outpost #31. Chi lò al lavóra lè insém a 'l pilòta R.J. MacReady (Kurt Russell), a 'l mèdag Copper (Richard Dysart), a i biòlug Blair (Wilford Brimley) e Fouchs (Joel Polis), a 'l meteorólug George Bennings (Peter Maloney), a 'l geòlug Vance Norris (Charles Hallahan), a 'l respunsàbil dla ràddio Windows (Thomas G. Waites), a i mecànig Childs (Keith David) e Palmer (David Clennon), a 'l adét di caṅ Clark (Richard Masur) e a 'l cōg Nauls (T.K. Carter).
125 (nùmer)
{{Metacaixa
La cosa (film 1982)
Sunt
MacReady e Copper i rìv'n a la baś nurvegéśa e i la càtan crudàda śò e sénsa ninsòṅ dèntar, a part al cadàvar 'd un tisi ch'al s éra tòlt la vita. Lśénd dla ducumentasiòṅ e vdénd un blòc bèl grôs ad giàs avèrt e vōd, gl'americàṅ i s réndan cònt ch'i nurvegéś i ìvan catâ na creatùra ibernàda da di milèni.
125 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Cuncōrs ad belésa par putìni
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
I Cuncōrs ad belésa par putìni i èṅ dal gari ad belésa ch'i s tìn'n in di Stat Unî fra putìni o baghéti 'd sóta di 16 an. Cal cumpetisiòṅ lè, ciamàdi da lōr Child beauty pageant, i pōlan cumprénd'r anc al truc adòs, giràr su i tac, patnadùri da dóna e dal próvi 'd talènt cuma èsar bòni 'd intervistàr o èsar dal bravi mudèli p'r i vistî spurtìṿ, western, casual, ad tut i dè o da sira e custùm da bagn. I gh tōśan part tri migliòṅ ad putìni.
Al cuncurènti i èṅ da spés divìśi tgnénd cònt di sò an: 0-11 méś, 12-23 méś, 2-3 an, 4-6 an, 7-9 an, 10-12 an, 13-15 an e 16-18 an. I tìtui in bal i èṅ "Baby Miss", "Petite Miss", "Little Miss" e àt'r incóra.
Par figuràr méj al putìni i gh'aṅ da rivàr bèli brunśàdi (anc a sprus), cun di cavìi lung (anc fint), truc parfèt, extension a gl'ungi e dènt arfàt o fals (a s sà ch'i putèṅ i i càmbian carsénd). In gènar a s armàgn su 'l palc un minùt e mèś, minga da piò.
L'iscrisiòṅ la pōl pasàr da sinc a utànta dòlar, a dipénd. Ma 'l grôs dla spéśa l'è preparàr-li prima.
Riferimènt stòric
Un prim cuncōrs dal gènar 'l è nâ in dal 1921 quànd al pruprietàri 'd 'n hutèl 'd Atlantic City 'l à strulgâ cl'idéa chè par cuciàr in élt al turìśum. In dal 1960 in dal New Jersey a tōś al via al cuncōrs “Little Miss America”, a 'l inìsi par ragàsi da i 13 a i 17 an, ma pò i èṅ stati acsè tanti al partesipànti ch'in dal 1964 i èṅ stâ custrét a divìdar-li p'r età. Semp'r in di an Ssanti a 'n è nâ 'n àt'r a Miami. Al dè 'd incō i cuncōrs in Amèrica i rìv'n a duśènt-sinquantamìla a 'l incìrca c'n un faturâ stimâ ad vint migliàrd ad dòlar. In na quàlc manéra i Cuncōrs ad belésa par putìni i s èṅ pò stramnâ in tut al mónd, anc in Rùsia o in Itàglia.
Culegamènt estéran
}}
Don't Fuck in the Woods
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|At gh'à biśógn ad prutesiòṅ!|Tagline dal film}}
Don't Fuck in the Woods (Minga ciulàr in di bòsc) 'l è 'n film ad scarésa dal 2016 ad Shawn Burkett ch'al 'l à anc scrit.
'L è stâ girâ c'n un budget ad déś-mila dòlar.
Sunt
Méntar Luke (Scott Gillespie) e la Meg (Brandy Mason) i s càt'n in in bòsc ad nòt, i decìdan 'd andàr a gusàr in na ténda druànd al “canàł dū” dla sgnōra. In sal più bèl però a riva 'n móstar ch'al n s cumpatìs pròpria briśa la gint ch'la ciùla e al i masa.
L’Alex (Ayse Howard) e la Jane (Brittany Blanton) i èṅ dū lèśbichi śōvni e amànti ch'i s èṅ laureàdi da pôc e par festegiàr i decìdan 'd andàr a far na vacànsa in un capéǵ in dal bòsc par spéndar pôc, sénsa savēr di masamènt ch'a gh'è stâ. I vànan sèg la còpia “nurmàla” furmàda par la Lacey (Nadia White) e Conor (Brian Cornell), la budlòna Parker (Hannah Herdt), ch'i gh piàś'n i film ad scarésa, e Mac (Roman Jossart).
Culegamènt estéran
}}
142
Al 142 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
611 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 611, mo invéci 'l an 611, 't ê da 'ndèr chè) Al 611 (seseintùndeś, seicentoundici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 610 (seseintdēś) e 'l vin prìma dal 612 (seseintdòdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintundicéśim post.
Èter progèt
}}
La chiave (film 1958)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A t ò spuśâ cun cla ciàṿ chè.|Tagline dal film}}
La chiave (La ciàṿ) 'l è 'n film ad guèra in biànc e négar dal 1958 ad Carol Reed trat da 'l rumànś „Stella“ ad Jan de Hartog.
Sunt
Durànt la secónda guèra mundiàla al capitàṅ americàṅ David Ross (William Holden) al decìd ad partìr vuluntàri par jutàr al Régn Unî in guèra c'n i tedésc. Insém a 'n sò vèć amìg, al capitàṅ Chris Ford (Trevor Howard), al gh'à d'andàr a sucórar in mâr al nâṿ bumbardàdi da i naśìsta insìma a 'l rimurchiadōr W88.
Quànd anc Chris al vîṅ masâ, la Stella, ch'la s la sintìva, la taca a ligàr-'s a David e durànt al fèsti 'd Nadâł la s fà pruméntar da lò ch'al la spuśarà.
Culegamènt estéran
}}
1868 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1868, mo invéci 'l an 1868, 't ê da 'ndèr chè) Al 1868 (mileotseintessantòt, milleottocentosessantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1867 (mileotseintessantasèt) e 'l vin prìma dal 1869 (mileotseintessantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintessantotéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1868 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 934: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
1174
Al 1174 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
T.A.T.u.
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Night will come down, our guardian angel, we rush ahead, the crossroads are empty, our spirits rise, they're not gonna get us, my love for you, always forever, just you and me, all else is nothing, not going back, not going back there, they don't understand.|A farà nòt, al nòst'r àngil custôd, a 'ndém a bala, gl'incróś i èṅ lìbar, i nòstar spìrit i s lév'n in sù, i n s ciaparàṅ minga, al mè amōr par tè, sicûr par sèmpar, sōl tè e mè, tut al rèst a n cònta gnint, a n turnarém minga indrē, a n turnarém briśa là, i n capìsan minga.|Not Gonna Get Us, 2002|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Al T.A.T.u. (ciamàdi Тату in Rus, a s lèś [tɐˈtu], scólta'l chè), i èṅ un duo pop rock letrònic rus mis in pē in dal 1999 a Mósca p'r al cantànti Lena Katina (la rósa) e Julija Volkova (la bruna). Al sò nóm al mìsćia insém i prunóm rus dal fémni “ТА” (Chi lē a 'l numinatìṿ) e “ТУ” (Lì lē a 'l acuśatìṿ).
Al sò prim lavōr, 200 Po Vstrečnoj pò publicâ anc in ingléś 'l an dòp c'n al tìtul ad 200 km/h in the Wrong Lane, 'l è stâ 'l prim àlbum rus a èsar sertificâ 'd òr a livèl internasiunàł.
In dla sò caréra i aṅ vindû da piò ad vint-sinc migliòṅ ad disc in tut al mónd. Fra i sò pès più cgnusû a 'rcurdém All the Things She Said (prim pòst in dal clasìfichi austragliàni, tedéschi, irlandéśi, śvisri e britànichi), Not Gonna Get Us, All About Us e Friend or Foe.
Culegamènt estéran
}}
Crès
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
I crès i vinen fóra quand a s ciàpa sàimper còunt'r a cal pcòun 'd cherna lè, che per protéǵres da cal sfergamèint cuntìnev lè, al taca a crèser in più, dvintènd ciunt e tamùggn sàimper lè. S'i s lasen trôp gnir sù, i crès i finìsen per fèr mêl e a srèv un bêl quêl 'd fèri tōr via da 'n calìsta o, s'a s è bòun, 'd tōr's i via da per sè. A n's gh'à mìa da cunfòndres col verùchi, che quisti chè i selten fóra se in cal punt lè a s è ciàpê al só virus, ch'i s gh'asumìglien mo invéci i van curê in na manéra diferàinta.
Referèinsi
}}
Los 2 Españoles
{{Metacaixa
1 ed disèmber
Al  l'è al 335śum dè dal calendàri gregoriàn (336śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 30 dè a la fin dl'an.
Los 2 Españoles
{{CITAZIONE2|Vive deportivamente, vive, te lo aconseja un amigo, vive deportivamente porque contamos contigo. Contamos contigo Miguel, contamos contigo Manuel, contigo contamos, contamos contigo, con ella también. Contamos con Pepe, contamos con Juán, también con Felipe y con Sebastián. Rosita que está imponente, nadie lo puede dudar (no señor) pero hay un inconveniente, veintitrés quilos de más.|Viṿ spurtivamènt, viṿ, a t al cunsìlia 'n amìg, viṿ spurtivamènt parchè a cuntém in tè. A cuntém in tè Miguel, a cuntém in tè Manuel, in tè a cardém, a cuntém in tè e anc in lē. A cuntém in Pepe, a cuntém in Juán, anc in Felipe e in Sebastián. Rosita ch'l'è impunénta, ninsòṅ al pōl dir quèl in cuntràri ('l è ciàr) però a gh'è 'n incunvegnènt, vint-a-tri chilo da piò.|Vive deportivamente|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{Es}}}}
I Los 2 Españoles (I dū spagnōi) i èṅ un duo muśicàl spagnōl uriginàri dla regiòṅ ad Castìglia e Leòṅ. I gh'aṅ abû i sò mumènt ad sucès più grand in di an Stanta.
Al dè 'd incō i dū i cuntìnuan a sunàr durànt al fèsti ch'i s fànan in dal sità dal sò paéś, cantànd di vèć pès cuma Monumento al Camionero o En Casa de Maribel.
A far data dal Setémbar dal 2008 la sò canta Vive Deportivamente la vèṅ sarnìda cuma siggla dal prugràma televiśìṿ Punto Pelota (na sòrta ad Prucès Dal Lunadè 'd Aldo Biscardi), traśmìs p'r al canàl Intereconomía.
.bridgestone
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2015.
.hitachi
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2015.
Virgilio
Publio Virgilio Marone (Andes, 15 'd Utóbar dal 70 a.C. – Brindisi, 15 Setèmber dal 19 a.C.) 'l è stâ un puéta latèin. L'é stè al piò grand poéta d'la langua latèin. L'è l autåur d'la Eneide, un chèplavåur ch'al dscårr dal viaz d'Enea da Troia.
141
Al 141 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
1081 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1081, mo invéci 'l an 1081, 't ê da 'ndèr chè) Al 1081 (mileutantùn, milleottantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1080 (mileutànta) e 'l vin prìma dal 1082 (mileutantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MLXXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileutantunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Franco Setti
FRANCO SETTI, (10/01/1943 - 30/11/2001) artésta ed grând carâter, l’îva incumincê dimòndi zôven a cantêr e èsregh in tânt concōrs in dōve al s’êra fât cgnòser ind l’ambiĵnt musichêl arzân. A 18 ân l’é andê a sunêr cun al gróp de I Madison, dôp l’êra pasê per pôch tèimp cun al gróp de I Selvaggi, insèm îven tachê a sunêr fōra Rèz e a zibîres in divêrs lochêl dl’ Èlta Itâlia. In sègvit l’îva fât pêrt dal gróp de I Peccatori, per conclóder j-ân ssânta cun al gróp de I Carbonari. Al só repertôri l’êra réch e al gh'îva dèinter dal cansòun, sia italiâni che furastêri, adâti a la só vōş fôrta e pîna, cun la preferèinsa per cóli dal cantânt itâlo-bêlga Adamo. Andê fôra ed sēna per dimòndi ân, l’êra turnê in môd preputèint insém al pelchsènich ind al 1996 cun al Gaudio e il Duetto, tersèt  musichêl ed varietê dialetêl e  italiân. Cun al tersèt l’à girê la pruvîncia ed Rèz, e in còli asvèin, in lòngh e in lêregh, l’îva prupôst un nōv môd artestéch cun l’unîr al só bòuni qualitê ed vōş e èser ‘na bòuna spâla per Gaudio Catellani, cun al presiōş ajòt 'd l'amîgh Uberto Pieroni al pianefôrt.
Colesiòun
L’ûltma e fōrsi l’ónica colesiòun ed cansòun cantêdi da Franco Setti cun al tétol: Via con lei. Ind la manēra dal só ultèm môd de stêr insém al pelchsènich osèja: sèri in italiân cun: Via con lei, Tu che sei il massimo, Amore amaro, Senza te e Il fatto che tu…; in dialèt cun: Turnòm indrê, Pêder e fiō e Mé pêder mé e mé fiōl; in bûrla in italiân cun: Piccolo difetto; in dialet cun: Orco cân! e Un bêş in asensōr. Colesiòun prodòta da Gaudio Catellani e dedichêda a i dû fiō ed Franco Setti: Benedetta e Matteo.
303 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 303, mo invéci 'l an 303 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 303 (terśeinttrī, trecentotré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 302 (terśeintdū) e 'l vin prìma dal 304 (terśeintquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeinttriéśim post.
1493 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1493, mo invéci 'l an 1493, 't ê da 'ndèr chè) Al 1493 (milequaterseintnovantatrī, millequattrocentonovantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1492 (milequaterseintnovantadū) e 'l vin prìma dal 1494 (milequaterseintnovantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDXCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterseintnovantatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Conviene far bene l'amore
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|'L amōr al prudùś energìa.|Tagline dal film}}
Conviene far bene l'amore (A cunvîṅ 'l amōr far-al bèṅ) l'è na cumèdia fantàstica dal 1975 ad Pasquale Festa Campanile trata da 'n sò rumànś umònim ch'al dróa 'l teurìi dal cirùśig austrìac Wilhelm Reich.
In dal film, cgnusû a 'l èstar c'n i tìtui ad The Sex Machine e 'd Love and Energy, l'Agostina Belli l'è ardupiàda par la bulgnéśa Ada Maria Serra Zanetti par dar-ag 'n asènt emigliàṅ da purcùsa.
Sunt
Durànt i an Dumìla la Tèra la s è ardùda in na pîna criśi energètica, la gint la s mōṿ in bicicléta, a cavàl o cun dal màchini a véla, i televiśōr i n dróan piò e 'l lampadìni 't li cat sōl in di fèr vèć o da 'l antiquàri. I siensiâ i próan a strulgàr dal sulusiòṅ ma a n gh'è gnint da far.
A 'l prufesōr Enrico Coppola (Gigi Proietti) a gh'è vgnuda però n'idéa, qvéla 'd dasfrutàr l'energìa ch'a s fórma durànt i rapòrt sesuài miténd sóta i stramàs di aparéć magnètic. 'L à bèla vist che la sò teurìa la gh'à ciapâ quànd dū di sò asistènt, al dutōr Spina (Franco Agostini) e 'l dutōr Bini (Gino Pernice), i aṅ mis al maṅ adòs a na sò infarméra, la Piera (Eleonora Giorgi), faghénd impisàr na lampadìna.
Al marè dla Francesca (Quinto Parmeggiani), par far-ag pasàr méj al tèmp, al gh pòrta un sibiōl a bèc ch'a lē a gh piàś tant sunàr che quànd la fà dal mùśichi ad Mozart a i óm a gh fà efèt subìt. 'L è qvél ch'a sucéd anc a Daniele, la malnéta la gh lasa far e la curènt la taca a giràr in di sircùit ch'l è 'n piaśēr. Na vòlta guarìda, dòp na stmana, la dóna la tórna a cà ma la n è mia cuntènta, piutòst la s tira na smartlàda a na còsa par turnàr a 'l uśdàł da 'l sò amànt. Quànd Daniele 'l al vîṅ a savēr al fà cumpàgn schisànd-as na maṅ cun na préda.
Culegamènt estéran
}}
Painkiller
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|I still hear the battle cry, the call goes on and on, I still see the banners fly, the battle's always won, this day will last forever, deep in the hearts of men, courage and victory, remember, remember, one shot at glory, in the crossfire overhead, fate stands before me, words have all been said.|A sènt incóra i stus dla batàja, i sîg i cuntìnuan, a véd incóra 'l bandéri vulàr a 'l vènt, la batàja l'è sèmpar vinsa, cal dè chè al scamparà in etèr'n in fónd a i cōr di óm, curàǵ e vitòria, arcurdâ, arcurdâ, a 'n pas da la glòria, fōg incruśâ ad sōvar di nòstar cô, al destîṅ al m è davànti, al paròli i èṅ bèla stadi diti tuti.|One shot at glory, 1990|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Painkiller 'l è al dudicéśum àlbum in studi dal grup heavy metal di Judas Priest. 'L è stâ publicâ al 3 ad Setémbar dal 1990.
Braṅ
Gl'ultmi dū trasi i s càtan sōl in dl'edisiòṅ speciàla masteriśàda ad nóṿ vgnuda fóra in dal 2001.
Tenczynek
Tenczynek l'è un paes ed la Polonia meridionèl, tra Kraków e Chrzanów, svèin al fiòmm Olszówka. L'la regiòn ed Kraków, ed la gh'ha 3436 abitànt (2007).
1126
Al 1126 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Type O Negative
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|You went to “l’Amour” Saturday night, red nails and lipstick, dressed two sizes two tight, his tongue down your throat, his hand up your skirt, yeah I’m a man but it still hurts, slut, whore, cunt, I know you’re fucking someone else, he knows you’re fucking someone else, I know you’re fucking someone else, he knows you’re fucking someone else, you had cock on your mind and cum on your breath, inserted that diaphragm before you left practicing freelance gynecology, where there’s a womb, there’s a way, with you it’s for free.|At sē andàda a “'l Amour” sàbat 'd sira, śmalt rós e rusét, vistìda 'd dū taj tròp strichi, la sò léngua ficàda in dla tò góla, la sò maṅ ch'la s cuciàva sóta la tò stanèla, sè a sòṅ 'n óm mo a fà incóra mâł, putàna, rója, nimàla, a 'l sò ch'at sē drē a gusàr-at 'n àtar, lò 'l sà ch'at sē drē a gusàr-at 'n àtar, a 'l sò ch'at sē drē a gusàr-at 'n àtar, lò 'l sà ch'at sē drē a gusàr-at 'n àtar, tè 't gh'à 'n cas in dla tò mènt e 'l tò fiâ al sà 'd śbòra, ta t sē misa cal diafràma là prima 'd andàr via faghénd dla gineculugìa da par tè, in du a gh'è na pansa a gh'è na strada, tèg l'è a gràtis.|I Know You’re Fucking Someone Else, 1992|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Type O Negative i èṅ stâ 'n grup heavy metal americàṅ uriginàri 'd Brooklyn (New York).
Batśâ cuma gothic metal par via dal sò mùśìca scûra e patìda cun di tèst ch'i dascurìv'n ad mòrt, rumanticìśum e 'd depresiòṅ, anc se c'n un sèns 'd umurìśum négar, al grup 'l à mis in camp un stîł ùnic ch'l andàva da 'l doom metal a 'l punk rock e da 'l rock prugresìṿ a 'l hard rock.
Racòlti
}}
Tèimp lìber
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al tèimp lìber 'l è cal tèimp, in dla vìta ed na persòuna, indû chilò al cata la manéra 'd ès'r-es liberê di quêl da lavurèr, di fât da fèr in cà e di viâś avànti e indrē in dal trafic 'd tùt i dè, p'r avér-egh dal tèimp ch'al gh'vansa sàinsa di impègn.
Soquànti teorìi di ùltem tèimp i vrèven che, in dla societê di cunsùm 'd incō, al tèimp lìber al fùs n'iluśiòun, e ch'al n'srèv èter dòunca, che cla pert dal noster tèimp ch'la s servirèv per punsèr prìma 'd tachèr n'ètra volta a tribulèr 'd brùt.
Colegamèint estèren
}}
Fèstival ad Cannes
{{Metacaixa
An 1480
I an 1480 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1480 infìn a 'l 1489 ciapê dèinter.
.toray
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2015.
Fèstival ad Cannes
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Fèstival ad Cannes 'l è 'n fèstival dal cìnema ch'a gh'è tut i an in dal méś ad Maǵ a 'l Palàs di Fèstivai e di Cungrès dla sità 'd Cannes in Frància. Al dûra dū stmani in tut e 'l è òṅ di più impurtànt a 'l mónd, sèmpar pîṅ ad selebrità ch'i s fànan védar davànti a 'l ingrès dla sala dal prujesiòṅ (Montée des Marches).
La prima edisiòṅ dal fèstival la gh'è stada in dal 1946 ma in di an 1948 e 1950 a gh'è di buś parchè gl'urganiśadōr i n gh'ìvan minga bèsi asè.
La selesiòṅ ufisiàla la gh'à dū sesiòṅ prinsipàli, al “Cuncōrs”, c'n al prèmi dla “Palma 'd Òr” p'r al film più bèl e qvéi par gl'atōr masć e fémna, la regìa, la senegiadùra e 'l “prèmi dla giurìa”, e “Un Certain Regard” p'r i film ch'i n garéśan briśa.
Dimóndi prudutōr cinematugràfic i sarnìsan cla vadrìna chè par śibìr al sò òpri e par véndar-li a i distributōr ch'i daśvìnan da tut al mónd.
Culegamènt estéran
}}
Rudno
Rudno l'è un paes ed la Polonia meridionèl, tra Kraków e Chrzanów, svèin al fiòmm Rudno. L'la regiòn ed Kraków, ed la gh'ha 745 abitànt (2007).
203 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 203, mo invéci 'l an 203 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 203 (duśeinttrī, duecentotré in itagliàn) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 202 (duśeintdū) e 'l vin prìma dal 204 (duśeintquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al duśeinttriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Roger Taylor
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Told my girl I'll have to forget her, rather buy me a new carburetor, so she made tracks sayin' „This is the end now“, cars don't talk back, they're just four wheeled friends now, when I'm holdin your wheel, all I hear is your gear.|A-j-ò dit a la mè muróśa ch'a gh'ò da daśmindgàr-'m-la, piutòst cómp'r-um 'n carburadōr nóṿ, acsè lē la s 'n è andàda dgénd-um „qvésta chè l'è la fiṅ“, al màchini i n dascóran minga dadrē, i èṅ sōl di amìghi cun quàtar rōdi, quànd a tégn sòdi al tò vulànt, tut qvél ch'a sènt i èṅ al tò marci.|I'm in Love with My Car, 1975|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{en}}}}
Roger Meddows Taylor (King's Lynn, 26 ad Luj dal 1949), cgnusû méj cuma Roger Taylor, 'l è 'n baterìsta britànic, mémbar dal grup di Queen e vèć amìg da i tèmp dla scóla ad Freddie Mercury.
P'r al grup 'l à anc scrit soquànt pès cuma Sheer Heart Attack, Innuendo, Radio Ga Ga, A Kind of Magic, Breakthru e I'm In Love With My Car, qvésta chè al 'l à anc cantàda.
Discugrafìa c'n i Queen
}}
11 ed disèmber
Al  l'è al 345śum dè dal calendàri gregoriàn (346śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 20 dè a la fin dl'an.
Antonio Banderas
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
José Antonio Domínguez Bandera, cgnusû méj cuma Antonio Banderas (Màlaga, 10 'd Agóst dal 1960, a s lèś [anˈtonjo ban̪ˈdeɾas] in spagnōl) 'l è 'n atōr, regìsta, ardupiadōr e prudutōr spagnōl, candidâ a i Prèmi Òscar dal 2020 par la par da prutagunìsta in Dolor y gloria ad Pedro Almodóvar, regìsta ch'al 'l à dirèt p'r òt vòlti.
In dla sò caréra 'l à catâ 'l sucès anc a Hollywood specialmènt in di an Nuànta cun dal pelìculi cuma La maschera di Zorro cun la Catherine Zeta Jones, Two Much - Uno di troppo, in du 'l à cgnusû la Melanie Griffith che pò la sarév dvintàda sò mujēr dand-ag na fiōla ciamàda Stella, Evita, girâ insém a la Madonna, Intervista col vampiro cun Tom Cruise e Brad Pitt e Philadelphia in du 'l fà 'l muróś ad Tom Hanks.
Ólt'r a Pedro Almodóvar, 'l à laurâ cun di àtar regìsta impurtànt spagnōi cuma Carlos Saura e Vicente Aranda (minga cun Bigas Luna però) e regìsta internasiunài cuma Jonathan Demme, Neil Jordan, Robert Rodriguez, Quentin Tarantino, Alan Parker, Brian De Palma, Woody Allen, Jean-Jacques Annaud e Steven Soderbergh.
In dal 2017, a séguit 'd un prubléma a 'l cōr, 'l è stâ uperâ ch'i gh aṅ mis tri stent.
Àtar prugèt
}}
Il mostro di St. Pauli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Fatih Akin al gh la cava a piantàr un smént 'd pità in dal cōr dal spetadōr.|Tagline dal film}}
Il mostro di St. Pauli (Al móst'r ad St. Pauli) 'l è 'n film dramàtic e biugràfic tedésc e francéś dal 2019 ad Fatih Akin trat da 'n rumànś dal scritōr Heinz Strunk ch'al cònta la vita 'd al sasèṅ seriàł Fritz Honka ch'in di an Stanta 'l à masâ almànc quàtar dóni.
'L è stâ preśentâ a 'l 69śum Fèstival 'd Berlîṅ e 'l à fat sù siesènt-mila dòlar a 'l incìrca. St. Pauli 'l è 'n quartēr dla sità 'd Ambûrg in Germàgna.
Sunt
Fritz Honka (Jonas Dassler) 'l è 'n uperàj puòs ch'al viṿ in un cèso 'd mansàrda 'd daśdòt mq a Ambûrg impinìda 'd fóto 'd dóni nûdi a 'l mur. Fiōl 'd un cumunìsta purtâ in un camp ad stermìni, al gh'à sèmp'r abû di prubléma cun cal dóni anc par via dal fat ch'al n è minga tant élt e piutòst brut in ghigna esénd balûg e c'n al naś stòrt da quànd 'l à fat 'n incidènt. Al pasa dagnóra tut al siri in n'ustariàsa in dal quartēr a luś rósi 'd St. Pauli ciamàda Der Goldenen Handschuh (Al Guànt 'd òr) in du al śibìs da bév'r a dal vèci par purtàr-'s-li a lèt anc s'al fà fadìga pò a gusàr-li.
Dòp avēr masâ na dóna e avēr-la scavśvàda in soquànt pès c'n un śghét, Fritz al cgnós a 'l Guànt 'd òr na vècia sénsa téǵ cun la dintéra ciamàda Gerda Voss (Margarete Tiesel) ch'la decìd 'd armàgn'r a vìvar sèg parchè la n sà mia in du andàr anc se lò al la trata mâł e al la gusa c'n un cuciàr 'd légn. 'L óm al vrév però far-as sò fiōla, na maslàra ciamàda Rosi, o, incóra méj, na studènta ch'l à vdû par strada, la Petra Schulz (Greta Sophie Schmidt).
Quànd la Gerda la'l mòla, tgnénd adrē a na magiōra d'l Eśèrcit dla Salvésa ch'la gh śibìs al sò ajùt, Fritz al tórna a 'l Guànt 'd òr par purtàr a cà di atri dóni. I pèrdan la vita prima l’Anna (Barbara Krabbe) pò na ciciòna ch'l'iva pruâ a fargàr-ag di bèsi. 'L óm al lóga pò i pès di cadàva'r in dal tasèl mòrt o da drē dal camèṅ, pruvànd a quaciàr la pusa cun dal parfùm e di Arbre Magique dapartùt. In cal méntar al taca anc a lauràr cuma guardiàṅ nutùr'n in un sèntar cumersiàł in du al cgnós na dóna dal pulisìi ch'al próa a viulentàr, la Helga Denningsen (Katja Studt).
Na nòt, mént'r al tîṅ adrē a la Petra ch'la và a cà, al pasa davànti a 'l sò palàs in du a s véd al sò apartamènt ch'l è drē a bruśàr. I vìgii, in dal méntar ch'i èṅ drē a śmursàr al fōg, i càt'n i cadàvar dal vitmi.
Culegamènt estéran
}}
140
Al 140 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
1637 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1637, mo invéci 'l an 1637, 't ê da 'ndèr chè) Al 1637 (milseseinttreintasèt, milleseicentotrentasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1636 (milseseinttreintasē) e 'l vin prìma dal 1638 (milseseinttreintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseseinttreintasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1127
Al 1127 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Rudawa
Rudawa l'è un paes ed la Polonia meridionèl, tra Kraków e Krzeszowice, svèin al fiòmm Rudawa. L'la regiòn ed Kraków, ed la gh'ha 1745 abitànt (2007).
.auto
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2015.
Zombi 2
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al film ch'l à cambiâ 'l cìnema 'd scarésa.|Tagline dal film}}
Zombi 2 (Śómbi 2) l'è na pelìcula ad scarésa dal 1979 ad Lucio Fulci.
Sunt
Al giurnalìsta Peter West (Ian McCulloch), su incàrag dal sò diretōr (Lucio Fulci), al và a New York par scrìvar 'n artìcul su la mòrt 'd un pulisiòt. Al sò cadàvar, pîṅ 'd mòrśag su 'l còl, 'l è stâ catâ su na barca vōda. Peter al dascór cun l’Anne Bowles (Tisa Farrow), fiōla dal pruprietàri dla nâṿ (Ugo Bologna) ch'l è sparî sénsa dar nutìsi 'd lò ma lasànd na létra in du a gh'è scrit ch'l à ciapâ 'n vìrus misterióś mént'r al s catàva su n'ìśula di Caràibi.
I dū i partìsan par cal pòst là insém a la Susan Barreto (Auretta Gay) e a Brian Hull (Al Cliver), na còpia 'd turìsta americàṅ. Su l'ìśula i tàc'n a sucédar di fat strâṅ, dimóndi parsòni i èṅ catàdi masàdi in gir. Al siensiâ David Menard (Richard Johnson) al próa a far luś su tut chi masamènt lè ma sò mujēr Paola (Olga Karlatos) la gh'à paùra e la vrév scapàr via da cal pòst lè maladî.
Culegamènt estéran
}}
Non aprite quella porta 3D
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al mâł al gh'à tanti faci.|Tagline dal film}}
Non aprite quella porta 3D (Minga vèrar c'l us là 3D) 'l è 'n film ad scarésa americàn dal 2013 ad John Luessenhop, séguit in 3D dna pelìcula 'd Tobe Hooper dal 1974 da 'l tìtul Non aprite quella porta.
Custâ vint migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à pò muciâ sù da piò ad quarànta-sèt.
Sunt
Al 19 'd Agóst dal 1973 un grup 'd ragàs in vacànsa in pulmèṅ al vîṅ maslâ viṿ da na famìja 'd canìbai dal Tèxas, a s salva sōl na ragàsa ciamàda Sally Hardesty (Marilyn Burns). Purtàda da 'l sierìf Hooper (Thom Barry), chi lē la gh cònta incòśa e i sitadèṅ dal paiśèṅ, par vindicàr-as, i dànan fōg a la cà di sasèṅ ch'i mōran tut a part na putìna, l’Edith Rose Sawyer. La baghéta la vîṅ purtàda via e tgnuda cuma na sò fiōla da Gavin Miller (David Born), dòp avēr cupâ sò màdar, la Loretta Sissy Sawyer (Dodie Brown).
Dimóndi an dòp l’Edith, carsùda c'n al nóm 'd Heather Miller (Alexandra Daddario), la vîṅ cuntatàda par Farnsworth (Richard Riehle), avucàt dla sò nunóna biulògica Verna Carson (Marilyn Burns), ch'al gh diś che la vècia, prima 'd murìr, l'à fat testamènt lasànd-ag na vila esénd la sōla scampàda dla rasa di Sawyer/Carson.
L’Heather la partìs in furgunsèṅ p'r andàr a védar la cà insém a 'l sò muróś Ryan (Trey Songz) e a dū sò amìg, la Nikki (Tania Raymonde) e Kenny (Keram Malicki-Sánchez). Durànt al viàś i càrgan sù Darryl (Shaun Sipos), un ragàs ch'al dmandàva 'n pasàǵ p'r andàr a Tulsa. Rivâ in dla vila, i gh càtan dèntar 'n insiminî cun na pèla 'd óm in ghigna (Dan Yeager), ch'al taca a cupàr-i òṅ a òṅ.
Culegamènt estéran
}}
Schleswig-Holstein
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Schleswig-Holstein (a s lèś [ˈʃleːsvɪç ˈhɔlʃtaɪ̯n] in tedésc mént'r in danéś 'l è 'l Slesvig-Holsten) l'è na regiòṅ dla Germàgna, qvéla più a nòrd dal paéś. Al cunfìna a nòrd cun la regiòṅ dal Syddanmark (Danimàrca), sparténd-as la penìsula dal Jutlànd tulénd dènt'r anc un pcòṅ dla part tedésca dòp la prima guèra mundiàla, a èst c'n al Meclembûrg-Pomeràgna Anteriōr e a sud cun la sità stat 'd Ambûrg e la Sasògna Basa. La s cata in dal mèś fra 'l Mâr dal Nòrd (òvest) e 'l Mâr Bàltic (èst).
Persunàg famóś dal Schleswig-Holstein i èṅ Willy Brandt, Thomas Mann e 'l tenìsti Julia Görges e Mona Barthel.
Culegamènt estéran
}}
.cars
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2015.
Matteo Setti
Matteo Setti (Rèz, 17 agòst 1972), ( al só nòm cumplêt l' é: Matteo Mariafrancesco Setti) atōr,cantânt e musicésta, fiōl dal cantânt Franco Setti.
Véta
Fîn da céch la só véta l'é in mèz a la mûşica cun al pêder cantânt e muşicésta ind i ân '60 e i désch ed Guccini, De André, al cansòun e i cantânt ed cl'època lé e al sō dō grôsi pasiòun i cavâj e la campâgna. Mó a ló al cânt e la mûşica a gh' interèsen mìa, al sagâta sōl un pō cun la chitâra; l'é sōl int al 1991 ch'al câmbia idèja insém al cânt e la mûşica quând l'armâgn impresiònê da la môrt ed Freddie Mercury, la fantâstica vōş di Queen gnûda a mânch per AIDS ind la só cà ed Lòndra a sōl 45 ân d'etê. Sté fât particulêr al fà cgnòser a Setti la só pasiòun vèira, al cânt, e da ûn ch'l'impêra da per ló al 's invéia vêrs al só percōrs artéstich. Matteo ind l' istès mumèint al cumîncia a guadagnêres la véta e al fà tânt mistēr: da barésta a operâri filetadōr ed vîdi, da asicuradōr a dipendèint ed 'na dèta ch' la vènd al pès a lingrôs, da giardinēr a fachîn in 'na déta ch' la fà i sanmartèin.