cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
245 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 245, mo invéci 'l an 245 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 245 (duśeintquarantasìnc, duecentoquarantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 244 (duśeintquarantaquàter) e 'l vin prìma dal 246 (duśeintquarantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCXLV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintquarantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Devour - Il gioco di Satana
Culegamènt estéran
}}
Erin Moran
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Erin Marie Moran, cgnusùda méj cuma Erin Moran (Burbank, 18 'd Utóbar dal 1960 - Corydon, 22 'd Avrìl dal 2017), l'è stada n'atōra americàna, cgnusùda specialmènt p'r al rōl dla Joanie Cunningham, dita “Sutiléta”, in dal telefìlm Happy Days che lē l'à intepretâ da 'l 1974 a 'l 1984.
IV sécol
Al IV sécol al tōś i an ch'i partìsen col 301 infîn a 'l 400 tolt dàint'r anca lò.
Erin Moran
In dal 1987 l'atōra califurgnàna la s è spuśàda cun Rocky Ferguson par pò divìd'r-as sèg in dal 1993. Finìda in buléta e in dla depresiòṅ c'n al sò secónd marè Steven Fleischmann, l'è stada custréta a vìv'r in un «trailer park», na roulotte sénsa rōdi par white trash a New Salisbury in Indiàna, in fiṅ a la sò mòrt a sinquànta-siē an, p'r un cànc'r a s pōl dar.
Nòti
}}
271
Al 271 (CCLXXI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Watse Cuperus
{{Metacaixa
Watze Cuperus (Blija, 30 d'avrìl 1891 - Leeuwarden al 25 d'agòst 1966) all'è stä un scritòr e pueta ulandais, püsä precisamëint frisòn.
Allè ricurdä principalmëint par la trilugia Al fìl d'or (De gouden tried, 1941-1950).
Culegamènt estéran
}}
Santa Catarina
Santa Catarina (in Portoghês: Estado de Santa Catarina) l'è voin d'i 26 Stä Federäi dal Brasil, c'al cunfëina a Nord cul stä dal Paraná, a sud cul stä dal Rio Grande do Sul, a est con l'Ucèan Atlàntic e a ovest cun l'Argentëina; al fa part ad'la Regiòun Sul.
In dal 2010 al g'hava 6.248.436 abitänt e 'na süparfìs ad 95.346.181 km2, quasi tàme l'Ungherî.
Storia
L'è un stä culunizä a bòta da da 'imigrä dl'Europba: i Spagnöi bèle in dal 1542, i Partüghès in dal 18esim sècul; i Tudësc e i Tagliàn in dal 19esim. La qualità d'la vita all'è bùna a bòta, scùnda apëina al Distrito Federal.
I sò sitê pusä impurtant i'enn:
476
Al 476 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
Frûta
La frûta l'è l'insamm ed tott i frott ch'i s pôlen magnèr, anch'se la definiziån la n'è mégga cièra parché la tîra dänter tròp ch'i n'én mègga frott (äl pumacei) e la téggn fòra dî èter frott cme i tumates parché i s drôven cme verdûra da magnèr.
Frûta
Brasilia
Prima la capitäla all'era stä Rio de Janeiro. A pochi chilòmatar da Brasilia, a gh'è Gama, indùa i hann custüì al Catetinho, la prèma cà ad Brasilia capitäla, e la prèma resiëinsa dal presidëint Juscelino Kubitschek.
La gh'ha 2.914.830 abitant (2015).
Fuga da Alcatraz
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Ninsòṅ 'l è mai scapâ via da Alcatraz... e ninsòṅ a n gh la cavrà mai!|Tagline dal film}}
Al film 'l à muciâ sù quarànta-tri migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst 'd òt.
Sunt
Al rapinadōr ad banchi Frank Morris (Clint Eastwood), parsòna più inteligìnta dal nurmàl, al vèṅ purtâ in dla parśòṅ furtésa ch'la s cata in dl'ìśula 'd Àlcatraz. Scapàr via da 'd lè a pâr un quèl impusìbil parchè in vint-siē an ad vita ninsòṅ 'l è stâ bòṅ ad far-al.
Là dèntar par lò la vita l'è difìcila, al diretōr Warden (Patrick McGoohan) 'l è sénsa cōr, anc parchè Frank 'l è 'n óm ch'al dascór pôc. Al s fà giùst un quàlc amìg cuma 'l itagliàṅ Litmus (Frank Ronzio), ch'al s fà ciamàr “Al Capone”, al pitōr Chester Dalton dit “Doc” (Roberts Blossom) e al négar English (Paul Benjamin) ch'l al difénd (sóta la dócia Frank 'l iva incruśâ un budlòṅ ch'al gh'iva dit ch'al pascàva na fémna).
Quànd lè dènt'r i rìv'n anc i fradèi Clearence (Jack Thibeau) e John Anglin (Fred Ward), Frank al gh cònta 'n sò piàṅ par scapàr via dòp avér vdû ch'in di mur a gh'è dal salmìstar. Morris al vōl pasàr p'r i cundót dl'ària.
Irene Pivetti
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Irene Pivetti (Milàṅ, 4 'd Avrìl dal 1963), l'è na pulìtica, cundutōra televiśìva e giurnalìsta itagliàna, surèla dl'atōra Veronica. La s è laureàda in Létri (indirìs filuśòfig) a l'Università Catòlica dal Sàcar Cōr ad Milàṅ.
Elèta presidènta dla cambra c'n al partî dla Léga Nòrd in dal 1994, l'à militâ anc in soquànt àtar partî cuma 'l UDEUR ad Clemente Mastella, Itàglia Federàla, Arnuvamènt Itagliàṅ, Fòrsa Itàglia, Nuàtar cun Salvìni, Federasiòṅ di Cristiàṅ Pupulàr e Itàglia Màdar.
Da giurnalìsta, da 'l 1990 a 'l 2000, l'à laurâ p'r i giurnài L'Indipendente, Il Messaggero, Libero e Scandali.
L'à fat al sò debùt in televiśiòṅ su La7 preśentànd i prugràma Fa' la cosa giusta e La giuria (2002-2003). Par la Mediaset l'à laurâ in dal traśmisiòṅ Bisturi!, Nessuno è perfetto e Giallo 1 par pò pasàr a la Rai tulénd part cuma upiniunìsta a la Domenica in dla Lorella Cuccarini (2013).
In dal 2003 l'à cmandâ la squàdra dal Pinsadōri a Ciao Darwin in dla puntàda cónt'r al Velìni mént'r in dal 2007 l'à balâ in dal prugràma Ballando con le stelle rivànd quìnta.
Culegamènt estéran
}}
1776 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1776, mo invéci 'l an 1776, 't ê da 'ndèr chè) Al 1776 (milsetseintestantasē, millesettecentosettantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1775 (milsetseintestantasìnc) e 'l vin prìma dal 1777 (milsetseintestantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCLXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintestantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Elesiòṅ speciàli in Alabàma dal 2017 p'r al Senàt di Stat Unî
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Gl’Elesiòṅ speciàli in Alabàma dal 2017 p'r al Senàt di Stat Unî i gh'èṅ stadi 'l 12 'd Dicémbar dal 2017 par tōr al pòst dal senadōr Jeff Sessions ch'al s éra dimìs 'l 8 ad Favràr p'r andàr a far al minìstar dla Giustìsia p'r al presidènt Donald Trump.
A ès'r elèt 'l è stâ 'l demucràtic Doug Jones su 'l republicàṅ Roy Moore avénd ciapâ 'l 49,9% di vōt cónt'r al 48,4% dal sò rivàł. 'L éra da vint-sinc an, da i tèmp dal dixiecrat Richard Shelby pò pasâ in dal GOP fra 'l àtar, ch'un demucràtic al n gh la cavàva minga a vìnsar la carga 'd senadōr in cal stat sudìsta lè.
Vèrs la mità 'd Nuvémbar, durànt la campàggna eleturàla, soquànti dóni i èṅ vgnudi fóra par cunfesàr che Moore al li iva mulestàdi sesualmènt o viulentàdi quànd che lōr i éran śōvni (una la gh'iva sōl quatórd'ś an méntar lò bèla trénta).
Cēşa ed Sân Pēder (Rèz)
{{Metacaixa
Elesiòṅ speciàli in Alabàma dal 2017 p'r al Senàt di Stat Unî
Roy al s è diféś dgénd invéci ch'al n à mai abû na cundóta sesuàla da cumpatìr e in tut al manéri 'l à sèmpar fat sès cun dal śuvnòti ch'i gh'ìv'n almànc séd'ś an (l'età più basa par la léǵ d'l Alabàma par ciulàr sénsa avēr-ag di prubléma parchè i èṅ i an dal cunsèns).
Soquànt funsiunàri republicàṅ nasiunài, cuma Mitt Romney e John McCain, i gh'aṅ dmandâ ad far-'s indrē o sinò i gh'arévan tirâ via 'l apòǵ. Esénd tròp tard par numinàr 'n àtar sugèt in dla schéda, chi lōr i vlìvan vutàr piutòst un “candidâ scrit insìma” (write-in) cuma Luther Strange, batû da Moore a 'l balutàǵ dal primàri dal GOP. Dimóndi àtar pès grôs dal sò partî, cuma Ben Carson, Steve Bannon e Donald Trump («A n è minga 'l caś ch'un demucràtic prugresìsta al vinsa cal séǵ là, 'l ùltim quèl ch'a gh'ém biśógn, in Alabàma e in di Stat Unî, 'l è 'n buratèṅ 'd Schumer e dla Pelosi»), i aṅ invéci cunfermâ 'l sò apòǵ, acsè cuma soquànt espunènt religióś cuma 'l pastōr Flip Benham o persunàǵ cuma Nigel Farage e Chuck Norris.
Cēşa ed Sân Pēder (Rèz)
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
Elesiòṅ speciàli in Alabàma dal 2017 p'r al Senàt di Stat Unî
Moore 'l è cunsiderâ un sustenidōr dal pulìtichi 'd dèstra pēśa, cun di ligàm bèi stric c'n i grup di neo-cunfederâ e qvéi di nasiunalìsta biànc, e 'l à dâ da spés adòs i fnòć, a 'l dóni, a i négar, a gl'ebrèj e a 'l Ìślam. Inóltar 'l è stâ 'n espunènt impurtànt dal “muimènt birther” ch'al dgiva a sprupòśit che Barack Obama al n éra minga nâ in Amèrica. Quànd 'l è stâ numinâ giùdas cap dla Cōrt Supréma d'l Alabàma in dal 2001 'l à fat mét'r un munumènt c'n i Déś Cumandamènt davànti a 'l tribunàł.
Cēşa ed Sân Pēder (Rèz)
La Cēşa ed Sân Pēder (Chiesa di San Pietro in italiân) l'é un stâbil religiōs dedichê a i Sânt Pēder e Prôsper, in Via Emélia Sân Pēder int al cèinter stôrich ed Rèz.
Elesiòṅ speciàli in Alabàma dal 2017 p'r al Senàt di Stat Unî
Da 'l cant suo Jones, ch'al psiva cuntàr su 'l apòǵ ad Joe Biden e dal Washington Post, al s è fat un nóm faghénd 'l avucàt e 'l prucuradōr federàł in dal distrét setentriunàł d'l Alabàma in du 'l à prucesâ dū mémbar dal Ku Klux Klan ch'i ìvan cupâ quàtar ragàsi négri in dal 1963 butànd na bómba in na Céśa Batìsta. Jones 'l à fat al pîṅ ad vōt in dal cuntèi sitadìni cuma qvéli 'd Montgomery (72,3%) e 'd Birmingham (68,1%).
Cēşa ed Sân Pēder (Rèz)
Stôria
La cēşa l'é stêda cumincêda int al 1586, só un progèt ed Giulio della Torre, architèt ed Bològna, cun di cambiamèint fât dōp da Sebastiano Soria. Int al 1629 è stê tirê só l'impunèinta cópla, disgnêda da l' abê Paolo Messori; int al 1782, finî la facêda, a finés ânca la lònga vicènda ed la costrusiòun ed la Cēşa.
La vîn só in un pôst in dó, in època dimòndi antîga, a gh'ēra 'n' êtra cēşa dedichêda a Sân Pēder, ciamêda apûnt Cēşa ed Sân Pēder, citêda in un documèint dal 1140. Còsta int al 1513 la vîn dêda a i Benedetèin, in dal pôst dal cunvèint, ch'l'ēra a l'ardôs dal mûri ed la sitê, butê zò int la famōsa "Tajêda" vrûda, per ragiòun militêri, da Alfonso d'Este sgnōr ed Frêra.
Elesiòṅ speciàli in Alabàma dal 2017 p'r al Senàt di Stat Unî
Nòti
}}
Cēşa ed Sân Pēder (Rèz)
Stôria
I frê, dal mumèint ch' a gh'îven di sôld, a cumîncen préma ed tót la costrusiòun, atâch a la cēşa vècia, 'd un cunvèint nōv (dedichê adèsa a i Sânt Pēder e Prôsper). In stê sintû divêrs architèt spêlter, e a s' é finî cun al siēlier al progèt ed l'arzân Leonardo Pacchioni.
1 ed mèrz
Al  l'è al 60° dè dal calendàri gregoriàn (61° in di an bisestìl); agh vólen incòra èter 305 dè a la fin dl'an.
Cēşa ed Sân Pēder (Rèz)
Stôria
Int al 1524 è stê finî la préma pêrt ed l'ôvra, ch' l'ēra al Chiōster céch, cun l'elegânsa dal só clòuni in cêr stil rinasimentêl.
Vêrs al 1580 a s'é cumincê i lavōr int al Chiôster grând, sicuramèint int la progetasiòun a gh'à 'vû al só pèiş al mudèl dal Palâs Tè a Mântva (disgnê da Giulio Romano). Sōl a sté pûnt al pôst ed la vècia Cēşa ed Sân Pēder, fâta int al Medioēv, l'é stê tôt da la cēşa nōva, pió grânda e dubêda, in armunéia cun l'insèm dal cunvèint nōv, stà cēşa l' é incòra incō 'na testimuniânsa impurtânta ed la cultûra emiliâna dal Rinasimèint e dal stîl ciamê Manierismo.
Spiegasiòun
La cēşa la preşèinta un impiânt a navêda, secònd al règoli ed l'architetûra impôst da la Controriforma. L'intêren l'é asê lêregh, inluminê préma 'd tót dal fnèstri grôsi dal preşbitèri e 'd la cópla. 'Na réca dubadûra barôca, cun stóch e duradûri, la s' adâta bèin cun l'architetûra ed tót l'intêren; da nutêr a i lê dal preşbitèri i dû côro, dèinter a ûn a gh'é un ôrghen ed valōr ed Domenico Traeri (1721); i côro a gh'àn a i fiânch dal clòuni a turtiòun ch' arcôrden, cun ciarèsa, l'Altêr ed la Cunfesiòun ed la Başélica ed Sân Pēder ed Ròma. Al tânti capèli ch' a gh'é a i lê în dubêdi cun di quêder cun figûri religiōşi, ed diferèint interèsi e valōr artéstich. În impurtânt i quêder ed Luca Ferrari (ciamê Luca da Reggio) (1605 – 1654) che rapreşèinten al Batèz ed Gesó e al Nôs ed Câna.
Êter progèt
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Chiesa di San Pietro (Reggio Emilia) trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr. }}
475
Al 475 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
819 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 819, mo invéci 'l an 819, 't ê da 'ndèr chè) 'L 819 (otseintdeśnōv, ottocentodiciannove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 818 (otseintdeśdòt) e 'l vin prìma edl 820 (otseintvèint). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintdeśnovéśim post.
Èter progèt
}}
III sécol
Al III sécol al tōś i an ch'i partìsen col 201 infîn a 'l 300 tolt dàint'r anca lò.
Norfolk (Virgìgna)
{{Metacaixa
Norfolk (a s lèś /ˈnɔːrfʊk/ in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ch'la fà sù duśènt-quarantamìla abitànt a 'l incìrca, la tèrsa più impurtànta dla Virgìgna dòp Virgìgna Beach e Chesapeake.
La s cata in frònt a 'l Ucéan Atlàntic, in dla baja 'd Chesapeake, e l'è stada fundàda in dal 1682. La gh'à na superfìsi 'd 249,68 km{{sup|2}}.
Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010 la sò pupulasiòṅ la s divìd fra 'n 47,1% ad biànc, un 43,1% ad négar, un 3,3% 'd aśiàtic e p'r al rèst atri rasi.
In sità a gh'è la sēd dla Naval Station Norfolk, la più impurtànta stasiòṅ navàla dla marìna militàra americàna e la più granda baś aeronavàla dal mónd. Anc l'urganiśasiòṅ p'r i dirìt dal bèsti, la PETA, la gh'à la sēd chè.
Al sò sìndig, da 'l 2016, 'l è 'l demucràtic Kenny Alexander. Cal partî chè al và dimóndi fòrt in sità tant che da 'l 2008 in avànti i candidâ presidènt demucràtic i mùcian sù al 70% a 'l incìrca di vōt a gl'elesiòṅ. L'ultma vòlta ch'al GOP al 'n à ciapâ da piò 'l è stâ in dal 1972 cun Richard Nixon cóntar George McGovern.
Culegamènt estéran
}}
1491
Al 1491 (MCDXCI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Piauí
Piauí (in Portoghês: Estado do Piauí) l'è voin d'i 26 Stä Fede räi dal Brasil, e la sò capitäla all'è Teresina e in dal 2015 al g'hava 3.204.028 abitänt e 'na süparfìs ad 251.529,186 km2.
Al fa part ad'la Regiòun Nordeste.
1204 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Proprietê matemàtichi
Al 1204 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 602: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Volver
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A fà dimóndi mâł che na fiōla la n vója minga bèṅ a sò màdar.}}
Volver (Turnàr), prununsiâ [bolˈβer] in spagnōl, 'l è 'n film dramàtic dal 2006 ad Pedro Almodóvar ch'al 'l à anc scrit. Gl'atōri prutagunìsti dal pelìcula i èṅ stadi tuti premiàdi a 'l 59śum Fèstival ad Cannes acsè cuma la senegiadùra. La Penélope Cruz l'è stada pò numinàda, sénsa vìnsar, a i Prèmi Òscar dal 2007.
In na séna dal film, ch'l à muciâ sù da piò 'd utànta-sinc migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst ad nóṿ e quàtar, la Carmen Maura la guàrda in televiśiòṅ al film Bellissima ad Luchino Visconti.
Sunt
La paruchéra Soledad (Lola Dueñas), dita Sole, e la Raimunda (Penélope Cruz) i èṅ dū surèli ch'i i vìv'n a Madrid. La prima da par lē dòp ch'la s è divìśa da sò marè, la secónda insém a 'l sò spóś Paco (Antonio de la Torre) e a sò fiōla Paula (Yohana Cobo) ad quatórd'ś an. Chi lē la gh'à 'l nóm cumpàgn a qvél ad na sîna 'd sò màdar (Chus Lampreave) ch'la viṿ incóra da par lē in un paiśèṅ in dla regiòṅ dla Castìglia-La Màcia anc s'la taca a pèrdar di cōlp. Al dū surèli i la vàn'n a catàr pasànd anc p'r al simitèri p'r andàr a purtàr di fiōr a i sò genitōr mòrt in 'n inséndi quàt'r an prima. La Raimunda l'è in pinsēr par la sîna e la vrév ch'l'andìs a star in un ricòvar, par furtùna che lè davśèṅ a gh'è almànc na sò amìga, l’Agustina (Blanca Portillo), ch'la gh tîṅ adrē par qvél ch'la pōl.
Turnàda a cà la Raimunda la vîṅ a savēr da Paco ch'l à péna pardû 'l sò pòst ad lavōr ma a n è gnanc qvàl lè 'l prubléma più graṿ parchè na nòt la cata 'l sò cadàv'r in cuśìna, scurtlâ a mòrt par sò fiōla ch'la s éra arvultàda cóntar parchè al la vliva gusàr dòp avér-ag dit ch'al n éra minga sò pàdar dabòṅ. Méntar la dóna la próa a lugàr al sò còrp in un freezer dal risturànt 'd al sò amìg Emilio (Carlos Blanco) ch'al gh'iva lasâ 'l ciàṿ parchè 'l éra drē a partìr p'r un viàś, la ricév na telefunàda da la Soledad ch'la gh diś che la sîna Paula l'è mòrta. La Raimunda la cata na scuśa p'r a n andàr briśa a 'l funeràł ma pò in dal risturànt a riva òṅ (Leandro Rivera) ch'al dmanda s'la gh pōl far-ag da magnàr parchè i èṅ drē a giràr un film lè davśèṅ e i èṅ in trénta a bèc sut. P'r al fat che la Raimunda l'è in buléta sparàda, la gh diś ad sè.
Quànd la Soledad la tórna a Madrid la cata in dal baùl dla màchina l’Irene (Carmen Maura), sò màdar. È-la 'n spìrit o è-la lē dabòṅ?
Culegamènt estéran
}}
2 ed mèrz
Al  l'è al 61° dè dal calendàri gregoriàn (62° in di an bisestìl); agh vólen incòra èter 304 dè a la fin dl'an.
1437 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1437, mo invéci 'l an 1437, 't ê da 'ndèr chè) Al 1437 (milquaterseinttreintasèt, millequattrocentotrentasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1436 (milquaterseinttreintasē) e 'l vin prìma dal 1438 (milquaterseinttreintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milquaterseinttreintasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
25 ed zógn
Al  l'è al 176śum dè dal calendàri gregoriàn (177śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 189 dè a la fin dl'an.
La signora scompare
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Spìi! Śugànd al śōg d'l amōr, la mòrt tut 'd un trat!|Tagline dal film}}
'L è trat da 'l rumànś Al mistēr dla sgnóra sparìda dl'Ethel Lina White. In dal 1979 'l è stâ fat 'n arfacimènt americàṅ c'n al tìtul 'd Il mistero della signora scomparsa cun l'Angela Lansbury e Elliott Gould.
Sunt
Un trēn al viàśa da i Balcàṅ vèrs Lóndra ma na valànga la 'l blòca in un vilàǵ spardû in sal muntàggni. La gint l'è custréta a muntàr śò e a 'ndàr in 'n albêrg a pasàr la nòt. Soquànt i èṅ ingléś; a gh'è l’Iris Henderson (Margaret Lockwood), na śóvna fiōla 'd 'n imprendidōr ch'al vénd la marmelàda ch'la s cata là parchè la gh'à da turnàr in dal Régn Unî par spuśàr-as, la Miss Froy (May Whitty), na vècia sgnóra in tailleur ch'l'inséggna mùśica, Caldicott (Naughton Wayne) e Charters (Basil Radford) ch'i gh'àṅ i maròṅ girâ parchè i n gh la cav'raṅ minga a rivàr in tèmp a Manchester par védar na finàl ad cricket, Gilbert, un muśicìsta ch'al và in gir a tiràr śò di cant pupulàr, e dū amànt ch'i n vōlan mia ès'r arcgnusû.
Durànt la nòt, 'n óm al canta n'inserenàda in strada sunànd la sò chitàra. Méntar la Miss Froy la 'l ascólta stand in dla sò cambra, chi lò al veṅ tut 'd un trat strangulâ.
Al dè dòp al viàś al pōl cuntinuàr ma l’Iris la patìs prima 'n incidènt dimóndi periculóś: in dal méntar ch'l'è drē a catàr sù gl'uciài dla Miss Froy, un vaś ad fiōr al casca śò da 'n bancalét dna cà e al và in a risć ad cupàr-la. Par furtùna la s fà sōl un pôc ad mâl e la vècia la gh śibìs ad tōr un thè insém in dal vagòṅ risturànt.
Più tard la ragàsa la ś déśda dòp un piśulèṅ e la n cata piò la sgnóra Froy ch'l'è sparìda cuma s'la n gh fus mai stada.
Culegamènt estéran
}}
Black Gives Way to Blue
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|I walk these streets, I creep and I fall, oh yeah, when she sang I answered the call, oh yeah, California, I'm fine, somebody check my brain, California's all right, somebody check my brain, tears have filled my bones, years expended, gone.|A gir par cal stradi chè, a m insfìls e a strabùc, pròpria acsè, quànd lē l'à cantâ mè a-j-ò rispòst a la ciamàda, pròpria acsè, Califòrgna, a stag bèṅ, qualchidòṅ al m faga 'n cuntròl a 'l sarvèl, tut bèṅ in Califòrgna, qualchidòṅ al m faga 'n cuntròl a 'l sarvèl, al làgarmi i m aṅ impinî i òs, i an i èṅ pasâ, andâ.|Check My Brain, 2009|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Black Gives Way to Blue 'l è 'l quàrt àlbum dal grup alternative metal di Alice in Chains, publicâ al 25 ad Setémbar dal 2009 quatórd'ś an dòp Alice in Chains. A s trata dal prim lavōr dla banda cun William DuVall, ch'l à tòlt al pòst dal cantànt mòrt Layne Staley.
Al disc 'l à fat al sò debùt in dla Billboard a la puśisiòṅ 6, vindénd pò in tut da piò ad sincsènt-mila còpi in di Stat Unî e 'n migliòṅ in tut al mónd.
Culegamènt estéran
}}
Oklahoma City
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Oklahoma City (a s lèś /oʊkləˈhoʊmə ˈsɪtɪ/ in ingléś), cgnusùda anc cun la siggla «OKC», l'è na sità di Stat Unî ad siesènt-trentamìla abitànt a 'l incìrca (dat dal 2015), sèntar più impurtànt e capitàl dal stat d'l Oklahoma.
La s cata in dal cuntèi 'd Oklahoma, Canadian, Cleveland e Pottawatomie e in mèś a gh pasa l'autostràda Route 66. Al sò clima 'l è subtrupicàł ùmid.
Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010 la sò pupulasiòṅ la s divìd in un 62,7% ad biànc, un 15,1% ad négar, un 3,5% ad natìṿ americàṅ, un 4,0% 'd aśiàtic, al rèst atri rasi o rasi misći.
Da 'l 2004 al sò sìndig 'l è 'l republicàṅ Mick Cornett. 'L è da 'l 1987 ch'la sità la gh'à di sìndig dal GOP méntar prima, da 'l dòp guèra in avànti, 'l iva elèt sèmpar di espunènt demucràtic.
Culegamènt estéran
}}
E-Rotic
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|I gotta warn you, Max don´t have sex with your ex, it will make you life complex, my Max, baby take it easy, Max don´t have sex with your ex, it will knock you off your legs, oh Max, stay cool and just relax.|A gh'ò da métar-'t in guàrdia, Max minga far-at la tò ex, la tò vita la dvintarév cumplicàda, al mè Max, tó-la dólsa, Max minga far-at la tò ex, al t tirarév via 'l gambi, stà càl'm e pònsa 'n pôc.|Max don´t have sex with your ex, 1994|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Gl’E-Rotic i èṅ stâ un grup eurodance tedésc, cgnusû principalmènt p'r al sò canti un pôc malnéti e pini ad dópi sèns. Soquànti dal cantànti fémni i aṅ sunâ anc p'r al grup Missing Heart.
Biugrafìa
A 'l inìsi (1994) al grup 'l éra fat da la Lyane Leigh e da Richard Michael Smith dit Raz-Ma-Taz, un cantànt négar, ex śugadōr ad futból americàṅ, nâ in di Stat Unî. Chi lōr i ìvan dâ vita a i braṅ più cgnusû di E-Rotic cuma Max Don't Have Sex With Your Ex (Max minga far-at la tò ex), Fred Come To Bed (Fred vîṅ a lèt), Sex On The Phone (Sès a 'l telèfun), Willy Use A Billy... Boy (Willy, dróa 'l preservatìṿ) e Help Me Dr.Dick (Jut'um Dr.Uśèl). A s trata ad sìngui tut vgnû fóra da 'l 1994 a 'l 1996 (in di prim dū àlbum Sex Affairs e The Power of Sex) ch'i aṅ vindû bèṅ in Germàgna, Finlàndia e Àustria, rivànd da spés in di prim déś pòst.
In séguit al śugàtul al sa śbraga parchè la Leigh la s litga cun al prudutōr David Brandes. 'L è al Śugn dal 1996 e al grup al cambia i cumpunènt tulénd la Jeanette Christensen e Terence d'Arby (a n gh'è briśa da cunfónd'r-al cun al più famóś Terence Trent D'Arby), anc se par cuntràt la Lyane l'à cuntinuâ a dar la sò vóś in fiṅ a 'l 1999. In cal perìud lè i vènan fóra, fra i àtar, i sìngui Fritz Love My Tits (A Fritz i gh piàś'n al mè téti) e Oh Nick Please Not so Quick (Oh Nick par piaśēr minga acsè in présia). In cal méntar chi lē, insém a Raz-Ma-Taz, la sòna da par lē, in dal grup S.E.X. Appeal. In Utóbar dal stés an pò anc d'Arby al fà al valìś esénd rimpiasâ par Ché Jouaner. In cal mèntar gl’E-Rotic i próan a sunàr a 'l Eurovision Song Contest dal 2000 p'r al sò paéś ma i n gh la càvan minga, finénd a 'l sèst pòst in dla faś dal selesiòṅ par la Germàgna.
In dal 2001 la s in và anc la Christensen e la Yasemin Baysal di Das Modul la tōś al sò pòst.
Culegamènt estéran
}}
474
Al 474 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
Spasèta (per cavî)
{{Metacaixa
3 ed mèrz
Al  l'è al 62° dè dal calendàri gregoriàn (63° in di an bisestìl); agh vólen incòra èter 303 dè a la fin dl'an.
547 (nùmer)
{{Metacaixa
Spasèta (per cavî)
La spasèta (spazzola in itagliàṅ) l'è cal strumèint che, col sō sédli, la śgumbìa e la lìsa i cavî di cristiàṅ o anca dal bésti.
547 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 547, mo invéci 'l an 547, 't ê da 'ndèr chè) Al 547 (sincseintquarantasèt, cinquecentoquarantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 546 (sincseintquarantasē) e 'l vin prìma dal 548 (sincseintquarantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintquarantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Spasèta (per cavî)
A gh'è soquànt tîp diferèint ed spasèta a secònda 'd quèl ch'a gh'è biśògn: p'r arvivèr i cavî la matèina apèina alvê, per śgumbièr e lisèr di cavî lung, o per dèr-egh la piga sòt'a 'l fòun e mèt'r-i bèin petnê.
Rio de Janeiro
La gh'ha 6.453.682 abitant (2015).
Ungherais
Al ungherais (nàmm natîv magyar, IPA:) l'è 'na léngua appartenèine al grópp ugre d'al râm d'al léngui ugrofinnich d'la faméja d'al léngui urali. L'è léngua uffizièla in Ungherî; l'è inólter parlê e ampiamèint in pèrti d'la Rumanî e d'la Slovachî.
Rio de Janeiro
Parsunägg famùs
A Rio de Janeiro a i'enn nasìd tantìsim müsicista, tàme: Agepê, Vinicius de Moraes, Zeca Pagodinho, Pixinguinha; al scritòr Paulo Coelho; la cantanta Marina Lima e l'atòra Louise Cardoso.
365 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 365, mo invéci 'l an 365, 't ê da 'ndèr chè) Al 365 (terśeintessantasìnc, trecentosessantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 364 (terśeintessantaquàter) e 'l vin prìma dal 366 (terśeintessantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCLXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintessantasinchéśim post.
452 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 452, mo invéci 'l an 452, 't ê da 'ndèr chè) Al 452 (quaterseintsinquantadū, quattrocentocinquantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 451 (quaterseintsinquantùn) e 'l vin prìma dal 453 (quaterseintsinquantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDLII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintsinquantaduéśim post.
Oliver Twist (film 2005)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
{{Film }}
Oliver Twist 'l è 'n film dramàtic dal 2005 ed Roman Polański, tolt fóra da 'l còunt col stès nòm scrìt in dal 1838 da Charles Dickens.
Sunt
In n'Inghiltèra dl Otsèint a 'l inìsi dla só rivolusiòun industrièla, al ragasōl òrfen e chersû in orfanatròfi Oliver Twist al gh'à da lavurèr ed brùt, che senò i ragasō i vinen picê, in na manifatùra ed curdàṁ che però chilōr i gh'fan patìr la fam. Vist che Oliver 'l è 'n ragasōl minga tant eschìs sòta i vlér di grand, 'l orfanatròfi al al śibìs c'ma garśòun a na famìja che 'd mistēr i fan i becamòrt. El lît in butéga, el bóti ch'a s ciàpa e la vója ed catèr-es méj, i persuèd'n al ragasōl a scapèr vìa ded lè in fuga. Londra la nn'è mìa luntàna, e a pē, pian pianèin a s egh 'riva. La sē e la faṁ i lasen Oliver sàinsa forsi, che rivê dàint'r a Londra, al gh'la chèva gnint èter che a śachères in sìm'a di scalèin lè 'd lung. 'N èter ragasōl ch'l al vèd lè coi pē sangnèint da 'l viàś tròp lung, al gh'śibìs la dimostrasiòun che in dal merchê lè datēś a s śgranfègna facilmèint na quèlc ciòpa ed pàṅ e dla cherna basta ch'a sìa da di banc ed mercaṅsìa lè deśvèin. Oliver dòunca al vin purtê ség col ragàs a viver in dla só cà cun di èter ragàs ch'i gh'stan bèle, e anc col vèć padròun padrègn ebrèi Fagin, ch'al li tin ség basta che però i gh'vaghen a rubèr per lò in del bisàchi edla gint coi bési.
Na ruberìa che chi ragastàs chè i iven tintê col galantòm sgnōr Brownlow, la gh'fà capìr a chilò che Oliver al 'n è minga pròpia un ragàs catìv, mo che invéci al gh'à al cōr pulî e ch'al pōl tgnìrel lè a cà sua e alvèrel. Mo i ragàs furfànt dal padrègn Fagin i 'l volen tōr n'ètra volta a cà ség e i gh'al rapìsen.
Colegamèint estèren
}}
Brisbane
La sità la tōś al nóm da 'l fiùm in du l'è stada tiràda sù e ch'a sò vòlta 'l è stâ ciamâ acsè da Sir Thomas Brisbane, al guvernadōr dal Galès Nóṿ dal Sud da 'l 1821 a 'l 1825.
Brisbane la s cata in dal cantòṅ più a èst dal paéś, diretamènt in sal mâr.
Culegamènt estéran
}}
Bùla
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Èter progèt
}}
Bob Kulick
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Bob Kulick (New York, 16 ad Śnar dal 1950 - New York, 28 ad Maǵ dal 2020) 'l è stâ 'n chitarìsta americàṅ, cgnusû prinsipalmènt p'r avēr sunâ in soquànt disc di Kiss, cuma Alive II e Creatures of the Night, banda in du a s è śuntâ in séguit sò fradèl Bruce.
'L à inóltar culaburâ c'n i Meat Loaf, i W.A.S.P., Lou Reed, Michael Bolton e la Doro Pesch.
Culegamènt estéran
}}
Fair Play
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|In di afâr, cum in dal spòrt, tut 'l è parmìs.|Tagline dal film}}
Fair Play (Śugàr pulî) 'l è 'n film dramàtic dal 2006 ad Lionel Bailliu ch'al 'l à scrit e girâ parténd da 'n sò curtumetràǵ dal 2002, “Squash”, ch'l éra stâ candidâ a i Prèmi Òscar.
Sunt
Édouard (Jean-Pierre Cassel) 'l è 'l pruprietàri dn'aśiénda ch'l à dâ da purtàr avànti a sò śéndar Charles (Éric Savin) dòp che chi lò 'l à spuśâ sò fiōla Isabelle. Na vòlta fra i dū al ròbi i andàv'n anc bèṅ, quànd i gusàv'n i fàv'n al nùmar dla carióla cinéśa, ma adès lò 'l à butâ 'l òć su na sò impiegàda gh la tîṅ adrē a i cònt, la Nicole (Marion Cotillard), mént'r anc lē la s guàrda 'd intóran. In dla dita i gh lavóran anc Alexandre (Jérémie Renier), ch'l à péna abû na prumusiòṅ, Jean-Claude (Benoît Magimel), un rós ad cavìi ch'al pénsa sōl a la caréra e a fargàr chi àtar, e la Béatrice (Mélanie Doutey) ch'la fà la stagìsta, misa lè da sò pàd'r Édouard.
Durànt un gir in barca a rém insém a Alexandre, Jean-Claude al véd ch'i èṅ drē a rivàr da cla banda un grup 'd òt dóni ch'i èṅ drē a far alenamènt par na gara. Vlénd rivàr prima lò a 'l traguàrd, al rós al diś a 'l sò culéga ad tajàr-ag la strada o sinò a n gh sarév vèrs. Miténd al “Fair Play” da na banda e pinsànd sōl par lò, Jean-Claude al fà véd'r a c'l àtar cum a s fà a far i sò interès méntar cal dóni i màgnan la pólvra.
Alexandre al và pò a śugàr a squash insém a Charles che però 'l è dimóndi arliâ sèg parchè 'l à fat andàr a gambi a l'ària 'n afâr p'r avér pardû dal carti e pò al diś ch'al gh fà vgnir al lat a i śnòć parchè al n è minga bòṅ ad tiràr fóra i maròṅ quànd a gh vōl. Adès 'l à decìś ad lasàr-'l a cà, sōl s'al gh la cava a bàt'r-'l a 'l śōg al prév turnàr su la sò deciśiòṅ. A 'l ùltim Alexandre al fà inténdar 'd ès'r-as ciulâ sò mujér ma a n è minga acsè, al l'à sōl sintìda dir dal purcàdi da drē da 'l mur dla cambra da lèt ma qvést 'l è abàsta p'r ingiangulàr 'n àtim Charles e vìnsar lò.
Mént'r i śōg'n a gòlf, Édouard al diś a Charles ch'al sà incòsa 'd lò cun la Nicole, ch'al gh mét al maṅ adòs e ch'al fà i còr'n a sò fiōla. Inóltar 'l è vgnû a savēr che la Nicole l'à bèla fat na denùnsia penàla par mulèsti e lò dla śmalta su la sò aśiénda al n la vōl briśa, dònca al gh'à intensiòṅ ad tiràr-ag via 'l incàrag. Par paràr-'s al cûl Charles al vōl cunvìsar la ragàsa a cambiàr idéa e par far-al al s vōl far jutàr p'r Alexandre, ch'al gh'à paùra 'd pèrd'r al pòst. Al mét in pē acsè na gita tut insém par far dal turentìśum, un spòrt periculóś in dua a gh'è da giràr p'r i fiùm e p'r al cascàdi.
Culegamènt estéran
}}
Àtum
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
'L àtum (da 'l gréc ἄτομος [àtomos] ch'a vōl dir “ch'a n s pōl minga tajàr”) 'l è la strutùra ch'la fórm' in gènar la matèria in dal mónd fìśic o in natùra. Al s ciàma acsè parchè na vòlta i filòśuf teòric d'l “atumìśum”, cuma Leucìp, Demòcrit e Epicûr, i pinsàvan ch'i fùsan la part più pìcula dla matèria, dònca indiviśìbla.
Cumpuśisiòṅ
Gl'àtum i èṅ la cumbinasiòṅ ad partisèli più cichi ciamàdi eletròṅ (cun carga negatìva), prutòṅ (cun carga puśitìva) e, in gènar, neutròṅ (sénsa carga). Gl'ùltim dū elemènt, dit nucleòṅ, i s càt'n in dal sò nùccleo méntar gl'eletròṅ i gh prìlan dintóran cun di muimènt minga fis. Anc l'anti-matèria la gh'à i sò àtum, ciamâ anti-àtum o anti-elemènt, ma 'l carghi chè i èṅ arbaltàdi.
Quànd più àtum i s mìsć'n insém i fórm'n al mulèculi cuma l'àqua fata da 'n àtum 'd usìgen e dū 'd idrògen.
Par batśàr 'n àtum i sarvìsan dū nùmar, qvél dla sò masa (al nùm'r ad partisèli ch'i s càt'n in dal nùccleo → A) e qvél atòmig (al nùmar di prutòṅ → Z che, quànd 'l àtum 'l è neùtar, al curispónd a 'l nùmar di eletròṅ). La difarénsa fra A e Z al dà 'l nùmar di neutròṅ. Se p'r un quàlc mutìṿ 'n àtum al pèrd o 'l tira sù di eletròṅ, 'l equilìbri lètric d'l àtum 'l è pardû, trasfurmànd'ś in un jôṅ, cun carga puśitìva o negatìva a secónda di caś.
In natùra i pōl'n eśìstar di àtum dal stés elemènt (dònca c'n un nùm'r atòmig cumpàgn) ma cun nùm'r ad masa difarènt e dònca c'n un nùmar variàbil 'd neutròṅ (iśòtup). 'L è 'l caś, par far 'n eśèmpi, d'l idrògen ch'al s pōl preśentàr in tri fórmi: al pròsi (qvél ch'al s cata più da spés, sénsa neutròṅ in dal nùccleo), al deutèri (c'n un neutròṅ) e 'l trisi (dimóndi râr, cun dū neutròṅ). In tut al manéri da 'l punt ad vista chìmig, tut chi tri àtum lè i èṅ cumpàgn.
Tavla periòdica di elemènt
In dal 1869 gl'elemènt i èṅ stâ clasificâ in na tabèla da 'l chìmig rus Dmitrij Ivanovič Mendeleev anc se soquànti caśèli i èṅ stati impinìdi sōl in séguit. A s partìs cun 'l elemènt cun nùm'r atòmig 1 (idrògen, prim grup) par finìr cun 'l elemènt cun nùm'r atòmig 92 (uràni) anc se c'n al tèmp i chìmig i 'n aṅ śuntâ dimóndi àtar.
1551 (nùmer)
{{Metacaixa
Àtum
Tavla periòdica di elemènt
Gl'eletròṅ i s puśisiònan via via in òrbiti estérni a 'l nùccleo. Quànd n'òrbita l'è pîna, un quèl ch'al dipènd da 'l elemènt, gl'eletròn ch'i gh'armàgnan i finìs'n in qvéla dòp e via dascurénd.
1551 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1551, mo invéci 'l an 1551, 't ê da 'ndèr chè) Al 1551 (milesincseintsinquantùn, millecinquecentocinquantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1550 (milesincseintsinquànta) e 'l vin prìma dal 1552 (milesincseintsinquantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDLI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintsinquantunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Àtum
Tavla periòdica di elemènt
Gl'elemènt cun tuti gl'òrbiti “pîni” (ciamàdi anc gus letrònic o gus ad valénsa), cuma 'l èli o 'l nèon, i èṅ dit gas nòbii parchè i n s cumbìnan minga cun di elemènt difarènt esénd ch'i n pōlan minga pèrdar o ciapàr di eletròṅ dvintànd di jôṅ. A s trata di elemènt ch'i fànan part dal grup 18 dla tavla.
Culegamènt estéran
}}
Marie Chantal contro il dr. Kha
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al cinéfil Claude Chabrol impgnâ in na stòria 'd spiunàǵ.|Tagline dal film}}
Marie Chantal contro il dr. Kha (La Marie Chantal cónt'r al dutōr Kha) 'l è 'n film ad spiunàǵ dal 1965 ad Claude Chabrol.
L'atōra prutagunìsta, la Marie Laforêt, l'à recitâ in dla pelìcula méntar la spetàva 'n putèṅ.
Taboo
{{Metacaixa
Marie Chantal contro il dr. Kha
Sunt
La francéśa Marie-Chantal Froidevaux des Chatenets (Marie Laforêt) l'è na bèla śuvnòta dl'élta sucietà cun la pusa sóta 'l naś.
Mèntar l'è in viàś in trêṅ insém a sò cuśèṅ Hubert de Ronsac (Pierre-François Moro) p'r andàr a pasàr na vacànsa invernàla in Śvisra la cgnós 'n óm misterióś ciamâ Bruno Kerrien (Roger Hanin) ch'al gh dà 'n presióś, la Pantéra Blù, da purtàr in Maròc. Chi lò 'l è 'n agìnt segrét francéś e 'l à péna fargâ la Pantéra a 'n àt'r óm che pò 'l à masâ.
Taboo
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Marie Chantal contro il dr. Kha
Sunt
La ragàsa la gh'astà ma a risć dla sò vita parchè 'l diabòlic dutōr Kha (Akim Tamiroff) 'l al pésca a tut i cóst e 'l è prònt a masàr par cavàr-'g-la e Kerrien 'l è 'l prim a pèrdar la vita. In di òć dla giòia, dal culōr dal rubèṅ, a gh'è 'n lìquid c'n un vìrus dèntar ch'al sarév bòṅ ad sterminàr tut i cristiàṅ dal mónd.
Taboo
{{Film }}
Marie Chantal contro il dr. Kha
Sunt
La dóna la próa a saltàr-'g-an fóra cun 'l ajùt dal sò muróś Paco Castillo (Francisco Rabal) ma 'n muć ad spìi, rusi e americàni, i gh tìn'n adrē.
Taboo
{{CITAZIONE|Farév-at mai...?|Tagline dal film}}
Taboo (Tabù) 'l è 'n film ad scarésa dal 2002 ad Max Makowski, preśentâ a 'l Sundance Film Festival.
Marie Chantal contro il dr. Kha
Culegamènt estéran
}}
Taboo
Sunt
In un castèl iśulâ, tri fémni, l’Elizabeth (January Jones), la Katie (Lori Heuring) e la Piper (Amber Benson) e tri masć, Christian Turner (Nick Stahl), Adam (Eddie Kaye Thomas) e Benjamin (Derek Hamilton), tut śōvan, i s càtan na sira par śugàr a 'n śōg pinsâ da l’Elizabeth in dua a gh'è da rispóndar a dal dmandi tabù ch'i tràtan 'l argumènt dal sès e di visi.
Gl'amìg i gh'aṅ di scrìvar di "sè" o di "nò" a siē dmandi pascàdi sù a caś: “Farév-at dal sès par di bèsi?”, “À't mai durmî cun qualchidòṅ dal tò sès?”, “À't mai durmî cun 'l amìg mijór dal tò muróś?”, “Vrév-at avér-ag 'n incónt'r a tri?”, “Andrév-at a lèt cun un tò parènt?”, “Farév-at dal sès cun un baghét?”.
Loalwa Braz
{{Metacaixa
Taboo
Sunt
Al rispòsti i armànan segréti, almànc a pâr acsè. 'L an dòp i siē i s càt'n incóra in dal castèl che adès 'l è ad Christian (abû da i sò parènt mòrt) ch'l à tòlt anc l’Elizabeth cuma sò muróśa.
Loalwa Braz
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Taboo
Sunt
I gh'àṅ da festegiàr al Cavdàn faghénd al śōg d'l an prima. I vènan dâ anc di rōi cuma stupradōr, putàna, fnòć e guardabàs. Durànt la nòt però chi lōr i tac'n a murìr òṅ dòp c'l àtar. Al prim ch'a vèṅ catâ 'l è 'l ebrèi Adam in cantìna. Adòs al gh'à un bijét cun scrit insìma "stupradōr".
Loalwa Braz
{{CITAZIONE2|A recordação vai estar pra sempre aonde eu for, chorando estará ao lembrar de um amor que um dia não soube cuidar, canção, riso e dor, melodia de amor, um momento que fica no ar, ai, ai, ai, dançando lambada.|'L arcòrd al sarà par sèmp'r in du a vag mè, al piànt al gh sarà p'r arcuràrd c'n al magòṅ 'n amōr 'd un dè ch'al n à minga tgnû adrē, cansòṅ, ridùdi e dulōr, meludìa d'l amōr che par 'n àtim 'l armàgn in dl'ària, ai, ai, ai, balànd la lambàda.|Lambada (Chorando se foi), 1989|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{en}}}}
Taboo
Culegamènt estéran
}}
Brian De Palma
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Brian Russell De Palma (Newark, 11 ad Luj dal 1943), cgnusû méj cuma Brian De Palma, 'l è 'n regista, senegiadōr e prudutōr ad film americàṅ.
Loalwa Braz
La Loalwa Braz, ch'l'éra bòna 'd dascórar bèṅ in purtughéś, francéś, spagnōl e ingléś, l'è mòrta masàda bruśàda durànt na rapìna in cà sua in Braśìl. In dla sò vita l'à visû anc in Frància e in Śvisra.
Brian De Palma
Biugrafìa
In dal 1973 'l è 'l tùran dal thriller Le due sorelle mént'r in dal 1972 al lavóra c'n Orson Welles in dla cumèdia Impara a conoscere il tuo coniglio. Dū an dòp Brian al gira c'n Il fantasma del palcoscenico 'n adatamènt dal gènar musical ad scarésa dgl'òpri Al Fantàśma dl'Òpra, Al Gòb ad Notre Dame, Al ritràt ad Dorian Gray e Faust.
Loalwa Braz
Nòti
}}
Lo squartatore di New York
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Brian De Palma
Biugrafìa
Dòp al thriller Obsession - Complesso di colpa, al sucès p'r al regìsta americàṅ al riva dabòṅ in dal 1976 c'n al film ad scarésa Carrie, lo sguardo di Satana trat da 'n rumànś ad Stephen King. In dal cast i s càtan la Sissy Spacek, la Piper Laurie, John Travolta e la Nancy Allen ch'la dvintarà sò mujér in dal 1979 prima 'd divìdar-'s sinc an dòp e ad spuśàr-'s atri dū vòlti.
Alisa Klejbanova
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Brian De Palma
Biugrafìa
In dal 1978 De Palma al gira Fury, un thriller cun Kirk Douglas e John Cassavetes, pò in dal 1980 al dà vita a atri dū òpri, la cumèdia Home Movies - Vizietti familiari e 'l thriller Vestito per uccidere in dua la prutagunìsta Angie Dickinson la vîṅ fata fóra dagnóra subìt cuma la Janet Leigh in Psycho. Brian al tórna a lauràr pò cun John Travolta e la Nancy Allen in dal thriller Blow Out dal 1981 ch'al tōś ispirasiòṅ in na quàlc manéra da la pelìcula Blow-Up ad quìnd'ś an prima dal fraréś Michelangelo Antonioni.
Lo squartatore di New York
{{CITAZIONE|New York: 'l è 'n bèl pòst da védar ma ta n vrév minga murìr-ag!|Tagline dal film}}
Lo squartatore di New York (Al scvartadōr ad New York) 'l è 'n film śal e ad scarésa dal 1982 ad Lucio Fulci. In Itàglia 'l è vgnû fóra al 4 ad Mars muciànd sù da piò 'd un migliàrd ad Franc e faghénd bèṅ pò anc a 'l èstar.
Brian De Palma
Biugrafìa
In dal 2002 e in dal 2006 al gira dū film cun prutagunìsti dal “dóni fatàli”, faghénd al thriller Femme Fatale e 'l noir Black Dahlia ch'al cònta dla vita dla Giurgìna Négra vitma 'd un sasèṅ seriàł. In dal 2007 al ciàpa 'l Lèòṅ 'd Argìnt a 'l Fèstival ad Venèsia par la regìa dla pelìcula 'd guèra Redacted ch'al cònta la stòria véra dna ragàsa iraqèna stupràda e cupàda da di suldâ americàṅ, na trama ch'l'arcòrda 'l film dramàtic ad guèra dal 1989 Vittime di guerra cun Michael J. Fox e Sean Penn ambintâ però in Vietnam.
Alisa Klejbanova
L’Alisa Mikhaelovna Kleybanova (Mósca, 15 ad Luj dal 1989, Алиса Михайловна Клейбанова in Rus) l'è na tenìsta rusa prufesiunìsta da 'l Agóst dal 2003. L'è élta 181 cm e la péśa 72 chilo.
Brian De Palma
Culegamènt estéran
}}
Lo squartatore di New York
Sunt
A New York 'n óm al buta 'n spróc a 'l sò caṅ ch'al gh al pòrt' indrē squasànd la cóa. Dòp 'n àtar tir la bèsta la cata però na maṅ cavàda via, qvéla dna putàna ch'l'éra sparìda in chi dè lè. Al caś al finìs a 'l tenènt Fred Williams (Jack Hedley) ch'al dmanda nutìsi a la pruprietària 'd 'n albêrg in du a durmìva la rója. Chi lē la gh diś che la ragàsa la gh'iva apuntamènt c'n un cliènt ch'al gh'iva la vóś cumpàgna a qvéla 'd Pavarèṅ. Soquànt dè dòp chi lò 'l in fà fóra n'atra ch'l'iva litgâ sèg e pò 'l ciàma Williams par dir-ag ch'al cuntinuarà incóra.
Alisa Klejbanova
L'è stada la nùmar vint dal mónd al 21 ad Favràr dal 2011. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs, ch'a sarés pò al sò cōlp preferî insém a 'l servìsi, a dū maṅ.
Lo squartatore di New York
Sunt
Al tenènt al dmanda ajùt a 'n prufesōr universitàri ch'l in sà dimóndi ad psichiatrìa, al dutōr fnòć Paul Davis (Paolo Malco), ma chi lò al sarvìs a pôc. Da n'atra banda dla sità na dóna in là c'n i an ma incóra bèla e ch'la s fà gusàr da di purturicàṅ in di bar, la Jane Lodge (Alexandra Delli Colli), la guàrda 'n spetàcul pòran cun davśèṅ 'n óm cun na bruta ghigna e sénsa dū dida, al grèc Mikos Scellenda (Howard Ross). Finî al spetàcul chi lōr dū lè i vaṅ a lèt insém mént'r al manìac invéci al masa cun na butìglia la dóna dal sexy show (Zora Kerowa) e pò anc cla ninéta dla Jane.
Alisa Klejbanova
In dla sò caréra l'à vins dū tìtui WTA (in dal 2010) e déś ad qvéi ITF. In dal 2008 l'è rivàda in di utàṿ a Wimbledon e pò l'à fat cumpàgn 'l an dòp anc a gl'Australian Open.
Lo squartatore di New York
Sunt
Più tard n'atra ragàsa, la Fay Majors (Almanta Keller), la la scampa par pôc in metrupulitàna. La finìs a 'l uśdàł e la cònta qvél ch'a gh'è sucès a 'l sò muróś Peter Bunch (Andrea Occhipinti) e a Williams. A và pèś invéci a la putàna Kitty (Daniela Doria) ch'la vèṅ cupàda cun na lama da raśōr. 'L è ciàr ch'al sasèṅ al gh 'l à c'n al dóni, specialmènt qvéli più bèli e qvéli più malnéti, giusà parchè.
Culegamènt estéran
}}
Alisa Klejbanova
Caréra
La rusa la taca la sò caréra a la granda śugànd in dal 2003 tri turnèo ITF, vinsénd un tìtul e pardénd na finàl a Madrid. In dal 2004 la tōś part cun na carta salvàdga a 'l turnèo WTA 'd Indian Wells, da nùmar 572 dal mónd, e lè la bat subìt la nùmar 58 dal ranking, la cruàta Jelena Kostanić Tošić. In dal secónd tùran invéci la céd a l'Anna Smashnova par 4-6 0-6. In Avrìl la riva in finàl in d'l ITF ad Jackson, baténd anc la nùmar òṅ dal tablòṅ Shuai Peng, ma la la pèrd 6-4 2-6 4-6 cun l'Evgenia Linetskaya.
In dal 2005 la s mét in bisàca al turnèo ITF ad cà ad Mósca (al nùmar dū), dand la paga, fra gl'atri, a la Sara Errani e a la Karin Knapp. In Giapòṅ la śōga in Utóbar e Nuvémbar àtar dū ITF e la i fà suo tut dū. La sèra 'l an da nùmar 244 dal mónd.
La taca a śugàr in dal 2006 in dal qualificasiòṅ ad Pattaya City ma là la pèrd subìt da la Bethanie Mattek-Sands 3-6 2-6. In Maǵ la riva in finàl in d'l ITF ad Caśèrta baténd la francéśa Alizé Cornet ma pò la patìs un 2-6 4-6 da la Mandy Minella ma la stmana dòp la rusa la dà la paga pròpria a la lusemburghéśa in d'l ùlt'm at d'l ITF ad Campbàs dòp ch'in dal prim tùran l'iva asfaltâ 6-0 6-0 l'Andrea Petković.
In dal 2007 la taca la stagiòṅ tulénd part a soquànt ITF. A Mósca (al nùmar dū) la pèrd in semifinàl da l'Ekaterina Makarova par 5-7 4-6. Vinsénd dū ITF in Itâglia in Luj e Setémbar e òṅ in di Stat Unî in Utóbar, la rusa la gh la cava a tiràr-as dimóndi sù in clasìfica, a 'l nùmar 150.
In dal 2008 la pasa 'l qualificasiòṅ a Gold Coast e a gl'Australian Open, andànd pò sèmpar fóra a 'l secónd tùran da la Patty Schnyder 1-6 3-6 e da l'Anna Čakvetadze 3-6 4-6. Stés quèl anc a Antwerp ma chè la riva almànc in di quàrt (4-6 3-6 da la nùmar òṅ dal mónd, la Justine Henin). A Miami la fà al sò ingrès in dal tablòṅ prinsipàl faghénd fóra fàcil la Mashona Washington 6-1 6-2. La rusa la pasa pò àtar dū tùran prima ad farmàr-as cun la Vera Zvonarëva 1-6 4-6. A 'l Roland Garros la Klejbanova la cata 'l us sarâ a 'l secónd tùran da la Nadia Petrova. A Eastbourne, dòp tri tùran ad qualificasiòṅ, l’Alisa la fà fóra la Melanie South par 6-4 6-4 e l'Aravane Rezaï par 6-3 5-7 6-3 prima ad cédar 3-6 3-6 a cl'atra francéśa, la Marion Bartoli. A Wimbledon la riva in di utàṿ dand la paga prima a la Daniela Hantuchová e pò a la giapunéśa Ai Sugiyama, pardénd a la fiṅ cun la Venus Williams par 3-6 4-6. A Stanford la bat l'Elena Vesnina prima ad lasàr strada in dal secónd tùran a la śvisra Patty Schnyder. A Los Angeles, Montreal e New Haven la vins sōl na partìda pardénd invéci cun la Petra Kvitová, cun la Marion Bartoli ('sta vòlta par bandòṅ) e cun l'Ol'ga Govorcova. A gl'US Open (da nùmar trénta-quàtar dal mónd) la partìs bèṅ dand un 6-2 7-5 a la Carla Suárez Navarro ma pò la finìs mâl ciapànd un 5-7 3-6 da la Lindsay Davenport. La finìs 'l an śugànd quàtar ITF, vinsénd-an dū, e srand la stagiòṅ da nùmar trénta-tri dal mónd.