cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prima del buio
Sunt
Danny (Robert Sean Leonard), un śōv'n ad vint an malâ terminàł 'd aids, dòp ès'r andâ via 'd cà par dal quistiunàdi al decìd ad turnàr da i suo par pasàr gl'ùltim méś 'd vita sèg. Sò pàdar Martin (David Strathairn) 'l è da spés via par lavōr méntar sò màdar Janet (Glenn Close) e sò surèla Anne (Bridget Fonda) i èṅ cuntènti ch'al sia incóra in famìja anc s'i fànan fadìga a dascórar dal brut mâł ch'l è drē a purtàr-'s-al via.
Quànd la salùt ad Danny la pegióra a vîṅ ciamàda n'infarméra par tgnir-'g adrē, la Myrna (Whoopi Goldberg), ch'l'inséggna a tut a strìnśar-'s insém par tgnir bòta in dla daśgràsia.
Culegamènt estéran
}}
381 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 381, mo invéci 'l an 381, 't ê da 'ndèr chè) Al 381 (terśeintutantùn, trecentottantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 380 (terśeintutànta) e 'l vin prìma dal 382 (terśeintutantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCLXXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśeintutantunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Stéphanie Foretz Gacon
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Stéphanie Foretz Gacon (Issy-les-Moulineaux, 3 ad Maǵ dal 1981) l'è na tenìsta francéśa prufesiunìsta da 'l 1997 ch'l'è stada la nùmar ssanta-dū dal mónd in singulàr (al 24 ad Favràr dal 2003).
Sant'Antòni Maria Zaccaria
{{Metacaixa
Stéphanie Foretz Gacon
L'è élta 166 cm e la péśa 60 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. La preferìs śugàr in sal dûr.
Sant'Antòni Maria Zaccaria
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Stéphanie Foretz Gacon
In dla sò caréra l'à vins sèt tìtui ITF e śugâ dū finàli ad dópi in di turèo WTA (in dal 2006 e in dal 2009) ma la i à pardùdi tuti.
Sant'Antòni Maria Zaccaria
Antòni Maria Zaccaria (Carmona, 1502 – Carmona 5 ad lüi 1539) l'è stä un mëdagh e prèt cremunés. L'ha fundä l'Urdin religiùs di Barnabiti, e incö l'é venerä tàme sant ad'la cèsa catòlica. La sò festa a l'è al 5 ad lüi, dè ad'la sò mort.
Ligàmm ad föra
}}
Stéphanie Foretz Gacon
Caréra
In dal 2003 la riva in di quàrt a Memphis (5-7 4-6 da l'Amanda Coetzer) e a Birmingham (7-6 2-6 3-6 da la Magdalena Maleeva). A gl'US Open invéci la và fóra subìt par maṅ dl'Antonella Serra Zanetti cun al puntéǵ da 6-3 5-7 4-6. In dal Maǵ dal 2004 la vins 'l ITF ad Catàgna e la pèrd la finàl ad qvél ad Saint Gaudens p'r òpra dla Marija Kirilenko. In Luj la pasa 'l prim tùran a Wimbledon (6-1 6-3 a la Stéphanie Cohen-Aloro) ma pò la pèrd da la Serena Williams 0-6 4-6. Vinsénd cóntar la Sybille Bammer, la pasa 'l qualificasiòṅ di US Open in dua la riva a 'l secónd tùran ma lè la céd a la Francesca Schiavone 2-6 3-6.
In dal 2005 la taca 'l an pardénd sinc di prim siē incóntar śugâ. In Maǵ qvéi dal Roland Garros i gh dànan na carta salvàdga ma lē la la buta in mèś a gl'urtìghi pardénd subìt da l'Ana Ivanović par 3-6 3-6. A Birmingham la riva a 'l tèrs tùran baténd l'Akiko Morigami ma pò la céd a la Tamarine Tanasugarn 6-2 3-6 3-6. In Utóbar la riva in di quàrt a Bangkok ma la gh'à da lasàr strada a la rusa Nadia Petrova par 4-6 0-6.
In dal 2006 la pòrta a cà pôc parchè 'l è 'n an da daśmindgàr (a par gl'ITF ad Bièla e Saint Raphael, vins 7-5 3-1 e bandòṅ su la Tathiana Garbin e 7-6 6-7 6-1 su la Yulia Fedossova), ma lē la n pōl minga far-al sicuramènt cun al sò arbgàt Kaia Kanepi ch'la gh dà la paga par quàtar vòlti.
In dal 2007 a Memphis la tasta na śōvra Caroline Wozniacki che, cun na carta salvàdga in bisàca, la la manda a cà subìt cun un 2-6 7-6 6-3 in sal cupét. In Utóbar la próa incóra a vìnsar 'l ITF ad Saint Raphael ma 'sta vòlta la n gh la cava mia parchè la parmśàna Alberta Brianti la la bat in finàl 6-4 6-4. Dū stmani dòp la cata la Lindsay Davenport in di quàrt ad Quebec City e la gh pèrd 4-6 0-6. A 'l inìsi dal 2008 la śōga sèt turnèo WTA ma la pèrd e basta, a part un tùran ad qualificasiòṅ a Antwerp. Dòp avér śugâ praticamènt sōl di ITF, e gnanc tant bèṅ a part na finàl a Marsìglia pardùda da la Kirsten Flipkens, la pasa 'l qualificasiòṅ a Wimbledon ma pò la pèrd a 'l prim tùran p'r òpra dla Marija Šarapova (nùmar dū dal mónd) 1-6 4-6. La sa spòsta alóra in sla tèra ad Contrexeville (Frància) par śugàr 'n ITF ad sinquànta-mila dòlar. Chè la bat a fadìga la Camila Giorgi 5-7 6-2 7-5 e in di semifinàl la Mandy Minella ma pò la céd al tìtul a la ruména Ioana Raluca Olaru 4-6 2-6. In Nuvémbar la gh próa anc a Udéns ma la Caroline Wozniacki la la manda a cà in semifinàl 7-6 7-5.
In dal 2009 la pèrd a 'l secónd tùr'n a Memphis da la Sabine Lisicki e a 'l prim tùran di French Open da la Kirsten Flipkens. A la fiṅ d'l an la śōga 'l IFT ad Nantes ma la céd a 'l secónd tùran a la qualificàda Camila Giorgi par 4-6 7-5 1-6. In dal 2010 la pasa 'l qualificasiòṅ a Quebec City ma la Marion Bartoli la la saplìs a 'l prim tùran 6-1 6-1. La finìs 'l an a 'l 171śum pòst in clasìfica, al sò più brut riśultâ da 'l 1999.
In dal 2011 la riva in finàl in tri ITF ma la i pèrd tut. In Maǵ la riva a 'l secónd tùran a Straśbûrg e pò la pèrd da la Lucie Hradecká par 2-6 4-6. La pasa 'l qualificasiòṅ a Wimbledon ma a 'l prim tùran la cata 'l us sarâ da l'Andrea Petković, in alóra nùmar trédas dal mónd. La finìs 'l an śuntànd àtar dū ITF mandâ in dal rusc in finàl.
Al 2012 al s vèra par lē cun al qualificasiòṅ andàdi mâl a Sydney e cun al secónd tùran di Australian Open in dua la Kim Clijsters la la spapèla 6-0 6-1. A Memphis la riva in di quàrt baténd la Camila Giorgi 7-5 6-4 ma pò la pèrd da la rusa Vera Duševina 6-3 3-6 1-6. A Acapûlc invéci la céd a 'l secónd tùran p'r òpra dla Roberta Vinci. A 'l Roland Garros la cata la cinéśa Na Li ch'la vins al sò incóntar dal secónd tùran sèg 6-0 6-2. In dal 2013 la mét in fila dū secónd tùran, a gl'Australian Open (3-6 3-6 da l'Ekaterina Makarova) e a Acapûlc (1-6 2-6 da la Carla Suárez Navarro, pò finalìsta).
Culegamènt estéran
}}
.quebec
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric dal gèner geogràfic Al funsiòuna da 'l 16 'd avrîl dal 2014.
421
Al 421 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
1341
Al 1341 (MCCCXLI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Il bacio della morte (film 1947)
{{Metacaixa
Cvetana Pironkova
{{Metacaixa
Il bacio della morte (film 1947)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Cvetana Pironkova
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Il bacio della morte (film 1947)
{{Film }}
Cvetana Pironkova
La Cvetana Pironkova-Kirilova (Plovdiv, 13 ad Setémbar dal 1987, a sa scriv Цветана Пиронкова-Кирилова in bùlgar) l'è na tenìsta bùlgara, prufesiunìsta da 'l 2002. L'è élta 180 cm e la péśa 65 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ.
La śóga bèṅ dimóndi in sl'èrba in dua l'è rivàda in semifinàl a Wimbledon in dal 2010.
Il bacio della morte (film 1947)
{{CITAZIONE|At sarâ sgnâ par tuta la vita da 'l ségn dal tradimènt!|Tagline dal film}}
Cvetana Pironkova
In dla sò caréra l'è rivàda a èsar la nùmar trént'òṅ dal mónd al 13 ad Setémbar dal 2010 e l'à vins siē tìtui ITF, 'l ùltim in qvél da sènt-mila dòlar ad Bordeaux cóntar la nisàrda Alizé Cornet, e 'n tìtul Premier WTA a Sydney cóntar l'Angelique Kerber in dal Śnar dal 2014.
Caréra
La taca la sò caréra in dal mónd dal tènis in dal 2002 in dua la śóga dū finàli ITF vinsénd-an una cóntar la Monica Niculescu ma 'l an dòp la fà incóra méj parchè la s in mét in bisàca tri.
Il bacio della morte (film 1947)
'L è stâ numinâ, sénsa vìnsar, par dū Prèmi Òscar ma almànc la pelìcula l'è stada premiàda a 'l Fèstival ad Lucàrn par 'l adatamènt p'r al cìnema 'd Ben Hecht e 'd Charles Lederer e a i Golden Globes par 'l atōr masć più prumetènt, Richard Widmark. In dal 1995 al regìsta Barbet Schroeder 'l gh'à fat 'n arfacimènt c'n al stés nóm cun Nicolas Cage.
Sunt
Finî incóra in parśòṅ dòp un furt, Nick Bianco (Victor Mature) al decìd 'd armàgnar sit c'n al vice-prucuradōr Louie DeAngelo (Brian Donlevy) par prutèś'r i cò cumpâr, Pete Rizzo par prim, ch'invéci i l'ìvan fata franca. Chi lò al gh'iva prumìs ch'l arév tgnû adrē a sò mujér e a 'l sò dū putìni pìculi. P'r a n avēr minga testimuniâ cónt'r i mémbar dla sò banda 'd criminài, Bianco al s bèca vint an.
Cvetana Pironkova
Caréra
In dal 2006 la vèra 'l an mandànd a cà subìt la Venus Williams da gl'Australian Open, 2-6 6-0 9-7 al puntéǵ, anc se pò l'è lē a far al valìś al tùran dòp. A Miami la pasa 'l qualificasiòṅ baténd na śóvna Viktoryja Azaranka in tri sét ma pò la s férma lè. In sl'èrba ad Birmingham la pèrd in di utàṿ da la Francesca Schiavone par 6-3 3-6 1-6 mént'r a Wimbledon l'incróśa in dal secónd tùran l'Agnieszka Radwańska, in alóra nùmar 217 dal mónd, e la gh pèrd par 5-7 6-7. In Agóst la bat in di quàrt la Na Li a Stucólma ma pò cun la Jie Zheng la và a cà in dū sét. In Utóbar la mùcia sù dū scunfìti cun la Jelena Janković a Stucàrda (utàṿ) e a Śurîg (prim tùran).
Il bacio della morte (film 1947)
Sunt
Tri an dòp, méntar 'l è in parśòṅ a Sing Sing insém a 'n àtar boss, Tommy Udo (Richard Widmark), Nick al vîṅ a savēr da i giurnài e da la dóna di fat dla sò famìja, la Nettie Cavallo (Coleen Gray), ch'in cal méntar sò mujér, ch'la s éra misa cun Rizzo, la s éra tòlta la vita dòp èsar finìda in miśèria e ch'al sò dū putìni i éran finìdi in urfanutròfi. A cal punt lè Nick al decìd ad vudàr al sac e 'd testimuniàr cóntar Rizzo e Udo ch'l éra stâ lasàr andàr dòp ésar dvintâ sò amìg da drē da 'l śbari. Par prèmi i giùdas i gh dàn'n al cundòṅ lasànd-al lìbar.
Cvetana Pironkova
Caréra
La taca mâl al 2007 pardénd subìt a Melbourne da l'Akiko Morigami par 5-7 6-2 4-6 e la cuntìnua acsè anc a Doha, Indian Wells, Miami, Bùdapest, Varsàvia e Praga in dua l'è bòna ad bàtar sōl la Stéphanie Foretz Gacon pardénd invéci cun la Francesca Schiavone, cun la Marion Bartoli, cun la Kaia Kanepi, cun la Gisela Dulko, cun l'Agnieszka Radwańska e cun la Julia Schruff. In Agóst, baténd la Stéphanie Cohen-Aloro in tri sét, la riva in semifinàl a Stucólma ma incóra na vòlta la pèrd da l'Agnieszka Radwańska par 4-6 3-6. Dòp un secónd tùran a gl'US Open (4-6 0-6 da la Justine Henin), la s mét in dal bisachèṅ 'l ITF ad Bordeaux cóntar la padròna ad cà, l'Alizé Cornet.
In dal 2008 la s fà nutàr a Róma in dua, parténd da 'l qualificasiòṅ, la mét in riga la Klára Zakopalová 6-4 6-2, l'Ana Ivanović 6-4 5-7 6-2 e la Viktoryja Azaranka 6-2 1-0 bandòṅ. In di quàrt la pèrd però in tri sét da l'Anna Čakvetadze acsè cum a sucéd anc a Ìstanbul cun l'Agnieszka Radwańska ch'la vins sèg in semifinàl par 7-6 3-6 6-1. A New Haven la bat la carta salvàdga Bethanie Mattek-Sands par 7-6 0-6 6-0 ma pò la pèrd da la Marion Bartoli, nùmar trédas dal mónd. In Setémbar la tōś part a 'n ITF a cà sua a Sòfia ma la 'l pèrd in finàl cun la Nuria Llagostera Vives.
Il bacio della morte (film 1947)
Sunt
Bianco al s arfà na vita spuśànd la Nettie e, druànd al cugnóm ad sò mujér, al pòrta a cà anc al sò baghéti. Al ròbi i s métan mâł par la sò famìja quànd Udo al vîṅ asòlt da i giùdas a 'l prucès. Chi lò 'l è fàcil ch'adès al vója vindicàr-as dal sò vèć amìg ch'al gh séra mis cóntar. 'D atra part al 'l à bèla fat masànd la màdar 'd Rizzo (Mildred Dunnock), butàda śò p'r al scali sénsa pità su la sò scrana a rudèli soquànt tèmp prima.
Cvetana Pironkova
Caréra
In dal 2009 la partìs cun gl'utàṿ a Brisbane (7-6 5-7 3-6 da la Sara Errani) e c'n i quàrt a Hobart (4-6 1-6 da la Virginie Razzano) ma a gl'Australian Open la pèrd incóra na vòlta da la Marion Bartoli a 'l secónd tùran. In Primavéra la mét in fila tri prim tùran a Miami (3-6 7-5 3-6 da la Francesca Schiavone), a Marbella (7-6 2-6 4-6 da la Roberta Vinci) e a Barcelóna (1-6 6-3 0-6 da la Lucie Šafářová). A Stucàrda la pèrd da la sò bistiàsa négra, l'Agnieszka Radwańska, e pò la 'l fà cun tuti, tacànd da la Flavia Pennetta a Róma, la prima ad déś scunfìti a 'l prim tùran. Quànd pò la śóga 'l qualificasiòṅ, cuma a Eastbourne, a New Haven e a Linz, la n è bòna gnanc ad pasàr-i. Giùst a Mósca la cumbìna quèl, rivànd in di quàrt vinsénd cun l'Anastasija Pavljučenkova e cun la Vera Zvonarëva.
'L inìsi dal 2010 par la bùlgara al sà da pôc parchè in fiṅ a Maǵ la n è bòna ad pasàr mai a 'l secónd tùran. A Varsàvia la riva in di quàrt par via ad dū partìdi vinti cun l'Aleksandra Wozniak e cun l'Elena Dement'eva ma pò la s férma cun la ruména Alexandra Dulgheru par 4-6 5-7. In Istâ la śóga al turnèo dla vita a Wimbledon. La Pironkova la riva fàcil in semifinàl sénsa mai pèrd'r un sét, dand anc la paga a la Marion Bartoli par 6-4 6-4 e a la Venus Williams par 6-2 6-3. Cun la Vera Zvonarëva la vins al prim sét ma pò la s férma lè, cun la rusa ch'la gh'à la méj sèg par 3-6 6-3 6-2. A 'ndàr a la fiṅ d'l an però la mùcia sù sōl di prim e di secónd tùran.
Il bacio della morte (film 1947)
Culegamènt estéran
}}
Cvetana Pironkova
Caréra
Diśàstar cumplét par lē in dal 2011. La bùlgara la vins sōl quàt'r incóntar in siē méś pardénd-an invéci quatórdas cun la Shuai Peng, la Monica Niculescu, la Barbora Záhlavová-Strýcová, la Svetlana Kuznecova, l'Alizé Cornet, la Lourdes Domínguez Lino, la Dinara Safina, la Marion Bartoli, l'Alberta Brianti, l'Ágnes Szávay, la Daniela Hantuchová, la Francesca Schiavone, la Gisela Dulko e la Serena Williams. A Wimbledon però la tórna a far la vóś grôsa baténd la Camila Giorgi 6-2 6-1, la Petra Martić 6-1 6-4, la Vera Zvonarëva 6-2 6-3 e la Venus Williams 6-2 6-3. Sōl la Petra Kvitová, e sudànd dimóndi, la la bat in tri sét in di quàrt. Dòp 'n àtar quàrt a Palèrum (2-6 2-6 da la Flavia Pennetta), la tórna a pasàr i prim tùran a fadìga, muciànd sù dal scunfìti cun la Christina McHale, cun la Monica Niculescu, cun la Shuai Peng, cun la Vera Zvonarëva, cun la Samantha Stosur e cun la Svetlana Kuznecova.
In dal Śnar dal 2012 la pèrd a 'l secónd tùran a Hobart cun n'Anna Čakvetadze, in cal méntar crudàda śò a 'l 234śum pòst. A gl'Australian Open e a Parì a 'l quèrt la n fà minga méj, bcand-as un 4-6 4-6 da la Galina Voskoboeva e un 0-6 3-6 da la Klára Zakopalová. A Doha la bat la Polona Hercog par 6-0 6-4 e l'Angelique Kerber par 6-4 6-1 ma in di utàṿ la céd a la Marion Bartoli par 3-6 3-6. A Miami, dòp avér pigâ la Petra Martić, la và a cà cun la Roberta Vinci par 5-7 1-6. Dòp quàtar prim tùran, a Bruxelles la gh'à la méj cun l'Eleni Daniilidou e cun la Nadia Petrova ma minga cun la Kaia Kanepi in di quàrt. A 'l Roland Garros la pèrd a 'l secónd tùran da la Francesca Schiavone in tri sét. In Śugn la taca la stagiòṅ in sl'èrba baténd fàcil l'Agnieszka Radwańska par 6-2 6-4 e pò anc la Stéphanie Dubois par 6-0 4-6 6-4. In di quàrt la cata però 'l us sarâ cun la Tamira Paszek. A Wimbledon la pòrta la Marija Šarapova a 'l tèrs ma da piò la n pōl briśa far e la fà 'l valìś a 'l secónd tùran. A gl'US Open la s insfìlsa in di utàṿ baténd la Camila Giorgi, l'Ayumi Morita e la Silvia Soler Espinosa par pò farmàr-as cun l'Ana Ivanović c'n al puntéǵ ad 0-6 4-6. A la fiṅ d'l an la tōś part a 'l Master "B" ad Sòfia cun na carta salvàdga in bisàca e la vèṅ batùda in semifinàl da la Caroline Wozniacki par 4-6 1-6.
In dal prim turnèo dal 2013, a Hobart, la Cvetana la pasa dū tùran e pò la và a cà cun la Mona Barthel par 3-6 3-6. 'L è 'l inìsi 'd un arbgàt dimóndi lung fat ad sèt prim tùr'n ad fila. A Marrakech la tórna a vìnsar cun la Karolína Plíšková ma pò la in pèrd sinc una a drē a c'l atra. In sl'èrba la s tira sù, faghénd secónd tùran a Birmingham (4-6 4-6 da la Sorana Cîrstea), quàrt a 'S-Hertogenbosch (6-2 4-6 4-6 da la Carla Suárez Navarro) e utàṿ a Wimbledon. Chè la bat l'Anastasija Pavljučenkova 6-0 6-1, la Barbora Záhlavová-Strýcová 7-5 6-3 e la Petra Martić 6-1 4-6 6-2. La pèrd pò da l'Agnieszka Radwańska in tri sét. Cum a 'l sòlit, dòp Wimbledon, al sò śōg al fà vgnir al lat a i śnòć. La bùlgara la pèrd subìt a Båstad, a gl'US Open e in Lussembûrgh, la n pasa minga al qualificasiòṅ a Cincinnati, a New Haven, a Tokyo e a Pechîn e la pèrd tri partìdi su tri a 'l Master "B" ad Sòfia, in dua lē la pōl śugàr sōl par via dna carta salvàdga parchè in dla sò caréra la n à mai vins gnanc un tìtul WTA.
Culegamènt estéran
}}
Muśèo dla balànsa
{{Metacaixa
Al muśèo dla balànsa 'l è 'n muśèo tecnulògic e industriàł ch'al s cata a Campgajàṅ in pruìnsa 'd Mòdna, in via Juśèf Garibàld 34/a.
In dal sò spasi, inaugurâ in dal 1989, 'l è pusìbil védar balànsi e strumènt 'd miśurasiòṅ in generàł anc di tèmp antîg.
Sesiòṅ dal muśèo
Al muśèo 'l è divìś in soquànti sesiòṅ difarénti.
Culegamènt estéran
}}
Bornasco
Bornasco 'l è 'n cumûn itagliàṅ edla pruvèinsa 'd Pavìa in dla Lunbardìa. Al gh'à na populasiòun ed 2.607 abitànt, cun na superfìsi ed 12,93 km² e na densitê 'd 201,62 ab./km².
'L è atēś ai cumûn ed Ceranova, Giussago, Lacchiarella (MI), Lardirago, San Genesio ed Uniti, Sant'Alessio con Vialone, Siziano, Vidigulfo, Zeccone.
Ljudmila Putina
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Ljudmila Aleksandrovna Putina (Kaliningrad, 4 ad Śnar dal 1958, Людми́ла Алекса́ндровна Пу́тина in Rus, a s lèś [lʲʊdˈmʲilə ɐlʲɪkˈsandrəvnə pʊˈtʲinə]), cgnusùda méj cuma Ljudmila Putina, l'è na pulìtiga rusa, ex mujér dal presidènt Vladimir Putin.
Biugrafìa
La Putina l'è nada a Kaliningrad in Ugnòṅ Suviètica. L'à studiâ léngui tulénd na làurea in Spagnōl e in filulugìa a 'l università 'd Stat ad Leningrâd.
Da Putin la Putina la gh'à abû dū putìni: la Marija, nada in dal 1985, e l’Ekaterina, nada in dal 1986. Ad che lōr i n gh'èṅ mia dal foto. La còpia la s è pò divìśa, cun tut dū 'd acòrd, in dal Śugn dal 2013.
}}
Scary Movie 3 - Una risata vi seppellirà
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Scary Movie 3 - Una risata vi seppellirà (Film ad Scarésa 3 - Na ridùda la v saplirà) 'l è na cumèdia ad cretinìśia dal 2003 ad David Zucker, séguit di film Scary Movie dal 2000 e Scary Movie 2 dal 2001. La pelìcula la tóś in gir soquànt film ad scarésa e cumèdi cuma The Ring, La bambola assassina 2, The Others, 8 Mile, Matrix, Il sesto senso, La notte dei morti viventi e at'r incóra.
Sunt
Dū bióndi c'n al téti arfàti 'd nóṿ, la Katie (Jenny McCarthy) e la Becca (Pamela Anderson), i dascóran na sira dna caséta vìddeo maladìda ch'la purtarév a la mòrt, dòp sèt dè, par quéi ch'i la guàrdan e 'l fat al sarév sgnâ da na telefunàda ch'la riva subìt dòp avér-la vdùda. A parév na burla tuta da rìdar tant che pò al dū dóni i pàsan subìt a ciacaràr dna caséta dal gènar spurcaciòṅ, ma la Katie, ch'l'à vdû la caséta pròpria la stmana prima, la mōr dabòṅ cun un grugn dasfurmâ ch'al fà inténdar la paùra ch'l'à patî in cal mumènt lè ad òpra dla baghéta prutagunìsta dal filmâ e andgàda in un pós, la Tabitha (Marny Eng), ch'la salta fóra apòsta da la televiśiòṅ.
Na giurnalìsta śōvna ch'la pésca 'l sucès, la Cindy Campbell (Anna Faris), la gh vōl andàr a fónd.
Culegamènt estéran
}}
Ciao maschio
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Ciao maschio (Ciào masć) 'l è 'n film dramàtic dal 1978 ad Marco Ferreri preśentâ a 'l 31śum Fèstival ad Cannes in dua 'l à purtâ a cà al gran prèmi dla giurìa.
Sunt
Gérard LaFayette (Gérard Depardieu) 'l è 'n śuvnòt ch'al viṿ in un scantinâ a New York. Al fà al lètrutècnic in un muśèo dla Róma antìga, curâ da 'l diretōr Andreas Flaxman (James Coco). Par pasàr-'s al tèmp 'l ajùta anc un grup ad dóni ch'i lavóran p'r i dirìt dal fémni. Una ad qvili lè, l’Angelica (Abigail Clayton), l'è inamuràda 'd lò.
.中信
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric cinéś. Al funsiòuna da 'l 18 ed śnêr dal 2014.
Ciao maschio
Sunt
Al śóvan invéci al n in vōl savér 'd arcgnósar al putèṅ ch'la gh'à 'd avér da lò l’Angelica, dòp che lē la 'l iva custrét a gusàr-la. In cal méntar Luigi al s masa impicànd-as e LaFayette 'l al cata magnâ da di sórag.
Esénd dimóndi śò, Gérard al và a catàr Flaxman ma chi lò al n sa squàsa mia. In cal méntar al muśèo al ciàpa fōg cun lōr dū ch'i èṅ dèntar.
Culegamènt estéran
}}
Gianni e Pinotto
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Gianni e Pinotto (Abbott and Costello in uriginàł) i èṅ stâ 'n duo còmig americàṅ nâ in dal 1940 miténd insém gl'atōr Bud Abbott e Lou Costello.
Insém i aṅ girâ dimóndi film cuma Gianni e Pinotto reclute, Gianni e Pinotto tra i cowboys, Gianni e Pinotto detectives, Gianni e Pinotto in società, Gianni e Pinotto fra le educande, Gianni e Pinotto a Hollywood, Gianni e Pinotto contro i gangsters, Gianni e Pinotto e l'assassino misterioso, Gianni e Pinotto alla legione straniera, Gianni e Pinotto contro l'uomo invisibile, Gianni e Pinotto al Polo Nord, Gianni e Pinotto contro il dr. Jekyll e Gianni e Pinotto banditi col botto, la sò ultma òpra giràda in dal 1956.
In Itàglia i èṅ stâ ardupiâ par Lauro Gazzolo (Gianni) e Carlo Romano (Pinotto).
Culegamènt estéran
}}
1 d'agòst
Al  l'è al 213śum dè dal calendàri gregoriàn (214śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 152 dè a la fin dl'an.
Tårr ed Bulåggna
Äl tårr ed Bulåggna, custruziån con scòp militèr e d nubiltè d uréggin medievèl, i én di trât pió caraterésstic dla zitè.
Stra dal sêcol XII e dal sêcol XIII al nómmer däl tårr tirè só int la zitè l êra dimónndi grând: in tänp ed mâsma fiuridûra a n is cuntèven fén a 100, incû äli én såul 22, äl dåu tårr pió famåuṡi i én l’Aṡnîla e la Gariṡannda, anca détt la Lónga e la Måzza, par vî däl låur caraterésstic.
Equ
EQU l'è un gropp musichél italién ad stìl pop/rock, cumpòst da elemìnt urizinèri ad Santa Sfì (Santa Sofia) in pruvenzia ed Furlè (FC).
E' gropp, furmé int e' 1996 cun e nomm Eku28, l'è cumpòst ad sìa elemìnt, Gabriele Graziani (vousa e autoùr dì tést), Vanni Crociani (pièn, tastìri e autoùr dàl musichi), Tommaso Anagni (batteria), Alessandro Fabbri (bàss) e Dario Favali (chitara, fino al 1998). Int e' 1998 l' entré ad fé pèrta de' gropp Roberto Olivetti (chitara) e Daniele Boscherini (chitara).
Int e' 2005 ì à partezipé al Festival di Sanremo cun e brén L'idea. E' 20 ad znèr d'e' 2006 l'è scapé e' su prèmm desch Equ.
Durènt e' 2006 ì à fàtt dì cunzért cun Max Gazzé e partezipé à la trasmissioùn E' séns d'la vìta/Il senso della vita cundòtta da Paolo Bonolis.
Naster cardê
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al naster cardê 'l è 'na banda 'd fîbri têsil cardèdi, ciuè śgumbièdi, petnèdi e piatìdi, lerga soquànt sentìmeter: 'l è cal semilavurê ch' al gnarà apèina tursiunê per furmèr al stupèin, ch' 'l è cl' èter semilavurê prìma 'dla filadûra.
Culegamèint estèren
}}
Jordi Mollà
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Jordi Mollà i Perales, cgnusû méj cuma Jordi Mollà (L'Hospitalet de Llobregat, 1 ad Luj dal 1968, a s lèś [ˈʒɔrði muˈʎa] in catalàṅ) 'l è 'n atōr, un regìsta e 'n senegiadōr spagnōl.
Dóp avér laurâ in Spaggna cun Bigas Luna (Prosciutto prosciutto, Volavérunt e Son de mar), Pedro Almodóvar (Il fiore del mio segreto) e Gerardo Vera (La Celestina e Seconda pelle), 'l atōr catalàṅ al partìs p'r i Stat Unî in dal 2001 par giràr Blow par Ted Demme e Bad Boys II ad Michael Bay.
In séguit al lavóra anc par Peter Greenaway, Steven Soderbergh e Ron Howard. Par la Cristina Comencini la gira Latin Lover in dal 2015.
Àtar prugèt
}}
Claude Chabrol
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Claude Chabrol (Parì, 24 Śugn 1930 / Parì, 12 Setémbar 2010) 'l è stâ 'n regìsta francéś cunsiderâ, insém a Truffaut, Godard, Rivette e Rohmer, òṅ di pàdar fundadōr dla Nouvelle Vague.
I sò film i còntan, da spés baśànd-as su di rumànś ad Georges Simenon, na pruvìncia in dua al cunfurmìśum burghéś ad manéra al sarvìs a quaciàr un vaś ad Pandora, piṅ ad visi e òdi.
Biugrafìa
Fiōl 'd un farmacìsta, Chabrol al s davśina fin da śóvan a 'l cìnema faghénd dal prujesiòṅ in un paiśèṅ pìcul. Dòpa i studi in Siènsi pulìtichi, al dvénta 'n crìtic p'r i Cahiers du Cinéma (in dal 1957, al scriv insém a Eric Rohmer un lìbar su Alfred Hitchcock) fiṅ a quànd, in dal 1958, al dà vita a na cà ad prudusiòṅ cinematugràfica insém a Jacques Rivette, druànd i bèsi ad sò mujér Agnès.
In cal stés an al gira al sò prim film Le beau Serge (Al bèl Serge) ch'l è cunsiderâ al prim film dal muimènt cgnusû cuma la Nouvelle Vague, pò al gira in dal 1959 I cugini (I cuśèṅ) ch'al vins 'l órs 'd òr a 'l Fèstival ad Berlîṅ. Chi dū film chè i piàśan dimóndi a la crìtica ma minga tant a 'l pùblic ch'al preferìs i film più cumerciài gnû fóra in séguit cuma La tigre ama la carne fresca (A la tigra la gh piàś la carna frésca).
In di an sucesìṿ i vénan fóra dagl'atri pelìculi ch'i dascóran sèmpar ad cal ròbi lè: in dal 1963 Landru e in dal 1968 Les biches - Le cerbiatte (literalmènt Al serviàti, ma 'l è un śóg ad paròli ch'a fà gnir in a mènt Lèśbichi).
A s càmbia un pôc regìstar cun i film ch'i vèṅ dòp: Stéphane, una moglie infedele (Stéphane, na mujér briśa fedéla, 1968), Il tagliagole (Al tajagóli, 1970) e L'amico di famiglia (’L amìg ad famìja, 1973). Chabrol al taca a meritàr-as la patènt ad quél ch'al tîṅ a drē dimóndi bèṅ a i visi dla burgheśìa ad pruvìncia.
In di an Stanta al cgnós l'atóra Isabelle Huppert ch'la dvénta una ad quéli preferìdi da 'l regìsta, tacànd cun Violette Nozière dal 1978. Chi an lè i saràṅ an ad cambiamènt par Chabrol. Al regìsta al càmbia dimóndi di sò culaburadōr e al taca a lauràr anc par la televiśiòṅ faghénd-ag vint-i-òṅ film in tut.
In di an Utànta al fà Volto segreto (Grugn segrét, 1986), Il grido del gufo (Al sîg dal grandòć, 1987) e Un affare di donne (Na ròba da dóni, 1988), sèmpar cun la Huppert ch'la rècita la part ad Marie, l'ultma dóna ghigliutinàda in Frància in dal 1943 p'r avér jutâ dal dóni ad aburtìr.
In di prim an Nuànta al fà na sèrie ad film veramènt 'd interès quài Giorni felici a Clichy (Bèi dè a Clichy, 1990), Madame Bovary ad Gustave Flaubert (1991), Betty (1992) e L'inferno (’L inféraṅ, 1994) cun l'Emmanuelle Béart.
In dal 1995 al preśénta a Venèsia Il buio nella mente (Al buj in dla mènt) cun n'interpretasiòṅ mustruóśa dl'Isabelle Huppert e dla Sandrine Bonnaire ch'i vìnsan la Cópa Volpi.
Dòp Rien ne va plus (1997) e Il colore della menzogna (Al culōr dla bala, 1997), Chabrol al tórna a Venèsia cun Grazie per la cioccolata (A t ringràsi par la ciuculàda, 2000).
I sò ùltim film i èṅ Il fiore del male (Al fiōr dal mâł, 2003), La damigella d'onore (La dunśèla 'd unōr, 2004), L'innocenza del peccato (L'inucénsa dal pcâ, 2007) e Bellamy (2009).
Culegamènt estéran
}}
559 (nùmer)
{{Metacaixa
Èter progèt
}}
1012 (nùmer)
{{Metacaixa
AI Song Contest
AI Song Contest
1012 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1012, mo invéci 'l an 1012, 't ê da 'ndèr chè) Al 1012 (miledòdeś, milledodici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1011 (mileùndeś) e 'l vin prìma dal 1013 (miletrèdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledodicéśim post.
AI Song Contest
Artificunàl
1012 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Una gita di piacere
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un ritràt 'd un fasìsta in amōr.|Tagline dal film}}
Una gita di piacere (Na gita 'd piaśēr), cgnusû in Itàglia anc c'n al tìtul ad Una partita di piacere, 'l è 'n film dramàtic francéś e itagliàṅ dal 1975 ad Claude Chabrol.
Sunt
Philippe (Paul Gégauff), 'n inteletuàł dla burgheśìa francéśa, al stà insém a l’Esther (Danièle Gegauff) da òt an sénsa èsar spuśâ e 'l gh'à na fiōla sèg ciamàda Elise (Clémence Gégauff). Un dè 'l óm al gh fà savēr ch'a gh piaśrév avēr na relasiòṅ avèrta p'r èsar lìbar dabòṅ 'l un cun cl'atra. La dóna la gh armàgn mâł ma Philippe al gh diś ch'al gh'à bèla mis i còran soquànti vòlti, dònca a sarév óra ch'la s daśdìs anca lē.
A 'l inìsi Philippe 'l è tut cuntènt 'd avēr-la cunvìnsa ma pò al taca a dvintàr gelóś quànd al la véd avēr dal stòri cun di àt'r óm, specialmènt parchè i èṅ di persunàǵ da quàtar sòld a i sò òć cuma 'l sò èx amìg Habib (Giancarlo Sisti). In lò a taca a crés'r acsè d'l òdi in di sò cunfrònt.
Morti e sepolti - La reincarnazione
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Scavâ dal fòsi bèli fóndi o sinò i turnaràṅ par ciapàr-uv.|Tagline dal film}}
Morti e sepolti - La reincarnazione (Mòrt e saplî - La rincarnasiòṅ) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1981 ad Gary Sherman.
Sunt
In dal paiśèṅ ad Potter's Bluff, in dal New England, un śóvan pasiunâ ad futugrafìa al vèṅ piciâ da soquànt dal pòst e pò ligâ a 'n pâl e bruśâ viṿ méntar chi àtar i al tōśan śò. Chi lò al n è briśa 'l ùnic furastēr a lasàr-'g al péni, difàti in di dè a vgnir i mōran anc di àtar.
Al s fà càrag 'd indagàr al sierìf Dan Gillis (James Farentino), spuśâ cun la Janet (Melody Anderson), cun 'l ajùt dal dutōr Dobbs (Jack Albertson).
In séguit a 'n àt'r atàc, Dan al mét sóta cun la màchina òṅ di respunsàbii di masamènt ma lì lò al gh la cava listés a scapàr via, cun al sò bras, ch'al s éra dastacâ in d'l incidènt, sèg. Al sierìf al grata via un pôc dla sò carna, ch'l'éra armàśa lè atàc, par far-la analiśàr e al dutōr al gh diś ch'la daśvèṅ da 'n mòrt ad quàtar méś.
Gillis in cal méntar al dmanda infurmasiòṅ su 'l dutōr Dobbs, òṅ ch'al lauràva in 'n ubitòri dal Rhode Island ma ch'l éra stâ licensiâ déś an prima, prima ad stablìr-'s a Potter's Bluff, parchè al fava di esperimènt minga parmés in si cadàvar. Al luminàri 'l iva catâ la manéra ad far turnàr in vita i mòrt.
Culegamènt estéran
}}
11 d'agòst
Al  l'è al 223śum dè dal calendàri gregoriàn (224śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 142 dè a la fin dl'an.
Grunge
{{Metacaixa
{{CITAZIONE2|With the lights out, it's less dangerous, here we are now, entertain us, I feel stupid and contagious, here we are now, entertain us, a mulatto, an albino, a mosquito, my libido. Hey! Hey! I'm worse at what I do best and for this gift I feel blessed.|C'n al luś śmursàdi, 'l è manc periculóś, a sém chè adès, fà's divertìr, a m sènt stùpid e cuntagióś, a sém chè adès, fà's divertìr, un mulàt, 'n albèṅ, na sinsàla, la mè libìdin. Vê! Vê! A sòṅ al più lòfi a far qvél ch'a fag méj e par cal rigàl chè a m sènt banadét.|Smells Like Teen Spirit, Nirvana|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Al Grunge (a s lèś [ɡrʌndʒ] in ingléś, cgnusû da spés anc cuma „Seattle sound“) 'l è 'n gènar muśicàl ch'al s è śvilupâ a la fiṅ di an Utànta in dal stat ad Washington e in dla sità 'd Seattle in particulàr. A s trata 'd un gèn'r ad rock alternatìṿ ch'al mìsćia insém 'l hard rock, al punk rock e 'l heavy metal.
La paròla la daśvîṅ da grungy (inśaclâ), ślang dal paròli “dirty” o “filthy” ch'i vōlan dir crica.
Descrisiòṅ
A 'l cuntràri d'l hair metal di an Utànta, ch'al mitìva in prim piàṅ al divertimènt e 'l sès in dal sò canti insém a 'l èsar “fîg” in dla vita, al grunge, influensâ da la cultùra hippie, al dascurìv' invéci dal dulōr, di ùltim, di pòvar, dla gint ch'la n gh la cava briśa, dla dròga (minga druàda par gudiōl ma par daśmindgàr i magòṅ), dl'ingiustìsia, dal pacifìśum, dla stufìśia e dla fadìga 'd vìvar e dl'arlìa vèrs al mónd par cum 'l è fat.
Mis da na banda i lustrèṅ e i giachét ad pèla c'n i ciòld, i sunadōr ad cal gènar chè i n dàvan minga impurtànsa a i vistî da métar-'s adòs, i andàvan bèṅ anc di majòṅ, di jeans sćiancâ e i vistî ad tut i dè.
Al sucès a livèl mundiàł 'l è tacâ a 'l inìsi di an Nuànta, c'n i Nirvana ch'i cantàvan Smells Like Teen Spirit e i Pearl Jam Alive, ma 'l è finî piutòst in présia anc par via dla mòrt ad Kurt Cobain, ch'al s è tirâ na sćiuptàda in bóca in dal 1994 par far-la finìda, dal cantànt di Alice in Chains Layne Staley, mòrt par n'overdose ad speedball, e dla separasiòṅ di Soundgarden, dvintâ famóś in dal 1994 c'n al pès Black Hole Sun.
Culegamènt estéran
}}
1618 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1618, mo invéci 'l an 1618, 't ê da 'ndèr chè) Al 1618 (milseseintdeśdòt, milleseicentodiciotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1617 (milseseintdersèt) e 'l vin prìma dal 1619 (milseseintdeśnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseseintdeśdotéśim post.
Doris Day
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|When I was just a little girl I asked my mother what will I be, will I be pretty, will I be rich, here's what she said to me, que será, será, whatever will be, will be, the future's not ours to see, que será, será.|Quànd a séra sōl na ragasōla a iva dmandâ a mè màdar qvél ch'a sarév dvintàda, sarò-j-a blina? sarò-j-a rica? qvést 'l è quél ch'la m à dit, que será, será, qvél ch'a gh'à da vgnir, al vgnarà, al futûr al n è minga 'n quèl che nuàt'r a psém védar, que será, será.|Whatever will be (que sera sera), 1956|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{en}}}}
La Doris Mary Anne Kappelhoff, cgnusùda méj cuma Doris Day (Cincinnati, 3 'd Avrìl dal 1922 - Carmel, 13 ad Maǵ dal 2019), l'è stada na cantànta e atōra americàna, famóśa anc p'r al sò scutmàj ad Muróśa dl'Amèrica. Spuśàda quàtar vòlti e c'n un fiōl ciamâ Terry Melcher ch'l è andâ in a risć 'd èsar cupâ par Charles Manson insém a la Sharon Tate, in dal 2004 l'à ciapâ la Mdaja Presidensiàla dla Libertà da 'l presidènt George W. Bush.
L'à catâ 'l sucès radiufònig e discugràfic in di an Quarànta cuma cantànta jazz, muciànd sù da piò ad 650 canti, e pò anc cuma atōra in di an Ssanta laurànd in 39 film cun di regìsta cuma Alfred Hitchcock (in L'uomo che sapeva troppo) e David Miller (Merletto di mezzanotte) e atōr cuma Rock Hudson, John Gavin, Cary Grant e Jack Lemmon.
In séguit, da 'l 1968 a 'l 1973, l'à tòlt part a la sitcom a sò nóm The Doris Day Show faghénd 128 epiśòdi par pò ritiràr-as da 'l mónd dal spetàcul par dar vita a n'asuciasiòṅ da la banda dal bèsti, la Doris Day Animal League. Candidàda a 'l Prèmi Òscar par la pelìcula Il letto racconta, in dal 2008 l'à vins un Grammy Award a la caréra. L'è mòrta 'd palmunît in dla sò cà in Califòrgna ch'la gh'iva nuànta-sèt an.
Culegamènt estéran
}}
Uncinèt
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
'L uncinèt 'l è cl'atrès ed metâl o 'd plàstica o 'd lègn a fórma ed stanghèta mìa trop lunga (20 cm.), cun 'n unsèin cìc da 'n cô e na plachèta cìca in dal mèś per tgnìrel sòdi méj, ch'al servìs per costruìr dla cadèina (u cadnlèina) 'd filê, tulènd sèimper al fîl per pasèr-el dèintr' a l'àśola dal punt apèina custruî; a la stèsa manéra a s pōl custruìr i punt piò laburê e tōr sù dal pèsi unifórmi ed punt bàs o 'd punt élt, sèimper druènd i pasàģ edl ùnic fîl a travèrs ùna o piò àśoli apèina custruìdi: a s egh la chèva 'd custruìr, a cla manéra chè, dal sièrpi o dal cuèrti; druènd e mitènd insèm, secònd di prugèt cêr in dla tèsta, i diferèint punt, a s pōl tirèr sù anc dal preśèini, di pìs, di fisù, o anca di acesòri urnamentē 'd soquànti formi diferèinti.
Colegamèint estèren
}}
Paola Perego
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Paola Perego (Mónśa, 17 'd Avrìl dal 1966) l'è na cundutōra dla televiśiòṅ e èx mudèla itagliàna.
L'è stada spuśàda c'n al śugadōr ad balòṅ Andrea Carnevale méntar da 'l 2011 sò marè 'l è 'l agìnt di persunàǵ televiśìṿ Lucio Presta. Sèmp'r in c'l an lè l'à fat 'n intervènt ad mastuplàstica caladōra pasànd da na quìnta a na tèrsa.
Biugrafìa
Dòp èsar carsùda a Brughèri, la spatìna pò a Milàṅ par lavōr, faghénd prima la mudèla e pò laurànt in televiśiòṅ a Antenna 3, canàł privâ dla Lumbardìa. In dal 1984 la pasa a Italia 1 par far Autostop insém a Marco Columbro e pò la tōś part a soquànt prugràma spurtìṿ.
In di an Nuànta la pasa a la RAI par preśentàr soquànt prugràma cun Michele Guardì a la regìa. In dal 1997 la tōś al pòst dla Rita Dalla Chiesa a Forum pò qvél dl'Alda D'Eusanio a Al posto tuo e dl'Amanda Lear a La Talpa, prugràma ch'la purtarà avànti in séguit anc su Italia 1.
Fra i sò prugàma a gh'è 'd arcurdàr anc Buona Domenica e Domenica In.
Culegamènt estéran
}}
Tea Party
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Tea Party (literalmènt “Partî dal tè”) 'l è 'n muimènt pulìtig cunservadōr e pupulìstic ad dèstra di Stat Unî, ligâ a 'l Partî Republicàṅ, ch'l è saltâ fóra in dal 2009. In dal nóm i vōl'n arcurdàr al Boston Tea Party, 'n at arvultóś dal 16 ad Dicémbar dal 1773 di culòni americàṅ cónt'r al Régn Unî ch'l i masàva 'd tasi.
Chi lōr i èṅ p'r al marcâ lìbar, cónt'r al salvatàǵ pùblic dal banchi fat par George W. Bush e par Barack Obama durànt la criśi dal 2008, al finansiamènt pùblic dla salùt, e p'r arbasàr, e 'd dimóndi, al tasi. Inóltar i èṅ dimóndi cunservadōr in fat ad tradisiòṅ, famìja e religiòṅ.
Anc s'al muimènt, pumpâ dimóndi da 'l canàł televiśìṿ Fox News, al n gh'à minga di cap parchè 'l è 'n muimènt lìbar, fra i sò espunènt a 'rcurdém la guvernadōra d'l Alàska, la Sarah Palin, al senadōr dal Tèxas Ted Cruz, al senadōr dla Flòrida Marco Rubio e 'l pulìtig Ron Paul.
Nòti
}}
Vèner 'd Brassempouy
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La Vèner 'd Brassempouy, ciamèda anca Sgnóra 'd Brassempouy u Dama cun la brèta, l' è un pês ed statuèta 'd avóri cun na ghìgna 'd dòna preistórica, catèda vers al 1894 in dla Gróta 'd al Pepa in dal cumùn 'd Brassempouy, in dla regiòun aquitàna 'dla Fransa durànt ai schêv ed soquànt archiòlug 'd al tèimp.
Sculpìda in dl avóri 'd mammùt ed 24000 an fà, fend pert 'dla cultùra gravetiàna 'd cal perìod lè, la Vèner la s catèva ind un strêt 'd ai schèv insèm a dimòndi èter pês mìa tròp méj sculpî, mo però sèimper in dl avóri, tant che 'l archiòlug Édouard Piette al finìva per ciamèr 'd avóri tùta cla particulèr sedimeintasiòun catèda in dla Gróta.
In cal mèinter chè, la statuèta, elta 3,65 cm per 2,2 cm 'd profonditê per 1,9 cm 'd larghèsa, la s cata in dal Muséo 'dl'Archiulugìa Nasiunèla 'd Saint-Germain-en-Laye, śvèin a Parì.
Colegamèint estèren
}}
Mora Rumagnóla
{{Metacaixa
La Mora Rumagnóla (Mora Romagnola in itagliàṅ) l'è ùna dal rasi di nimêl ch'la deśvìn dala Romàgna e incòr incō la s tira sù in Rumàgna mo pò anca in soquànt ètr alevamèint stremnê tra l'Emìglia e 'l Piemòunt, la Tuscàna e la Canpàggna.
L'è na rasa ch'a s catèva da 'l pèrti edla Romàgna bèle da cal tèinp, mo la s era quèśi estìnta dintór'n ai an Novànta, salvèda p'r al ròt edla scùfia da 'n sōl alevamèint ed soquanti bésti, po' fati acupièr c'ma Dio 'l gh'cmànda, studiènd apósta che la rasa la n'gh'ìs mìa da sparìr.
El só caraterìstichi
'L è 'n nimêl pregê perché 'l gh'à na chèrna dimòndi savurìda, tendra e sustgnùda, ch'a s prepèra di bòun culatē e dal spàli.
Al gh'à la códga scura ed lung a la schina e 'l cô, mo cèra sòt'ala panza e in dal laśèini, cun dal sédli scuri in dal nimêl grand, mo ròsi in di ninèt. Al gh'à i ôć a màndorla, che in di nimêl 'l è 'n quêl mìa frequèint.
La rója la mèt a 'l mònd 7 ninèin per volta in na séri ed 5 o 7 pêrt in tùta la só vìta, alatèndi dimòndi. La femna l'è 'n pò più élta dal masć e i só pēś mèdiamèint egl'ìn dintór'n ai 250-300 kìlo.
Referèinsi
}}
Vamp
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na cumèdia spavintóśa!|Tagline dal film}}
Vamp (id.) 'l è na cumèdia ad scarésa americàna dal 1986 ad Richard Wenk ch'al l'à anc scrita insém a Donald P. Borchers.
L'à purtâ a cà quàtar migliòṅ e nóṿ ad dòlar a frònt dna spéśa ad tri e tri.
Sunt
Keith (Chris Makepeace) e A.J. (Robert Rusler) i èṅ dū śōvan ch'i mōran da la vója 'd far part 'd un grup studentésc. Par far sù di punt a i òć di sò amìg dal culéǵ, i decìdan ad tōr na ragàsa ch'la s cava śò par mistēr e i s faṅ cumpagnàr in un night ciamâ "Dòp al scûr" da cal ricàstar ad Duncan (Gedde Watanabe).
Dòp na litgàda c'n un grup ad gint fóra 'd tèsta c'n a cap un tisi ciamâ Snow (Billy Drago), i tri cgnósan pò al padròṅ dal lucàl ch'l i fà vgnir dèntar, Vic (Sandy Baron). In sal palc a gh'è cla pantéra dla Katrina (Grace Jones) ch'la gh tōś al fiâ ma chi lē, cuma tut qvéi dal night, i n èṅ àtar che di vampîr.
Méntar A.J. al sparìs, Keith al próa a scapàr via par na canaléta insém a la balarìna Amaretto (Deedee Pfeiffer) anc s'al sò nóm véra 'l è Allison.
Culegamènt estéran
}}
833 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 833, mo invéci 'l an 833, 't ê da 'ndèr chè) 'L 833 (otseinttreintatrī, ottocentotrentatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 832 (otseinttreintadū) e 'l vin prìma edl 834 (otseinttreintaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCXXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseinttreintatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
La terza mano
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Nuàtar tut a gh'ém dū maṅ, al sasèṅ al gh 'n à n'atra.|Tagline dal film}}
La terza mano (La tèrsa maṅ) 'l è 'n film ad scarésa dal 1976 ad Pete Walker ch'al 'l à anc prudót.
Ólt'r a 'l tìtul ad “Schizo”, 'l è cgnusû in ingléś anc cuma “Amok” e “Blood of the Undead” mént'r a 'l èstar i al ciàman “Esquizofrenia” in Spaggna, “Traumas” in Purtugàl e “I skräckens våld” in Śvèsia.
La prutagunìsta Lynne Frederick l'è mòrta śōvna a trént'nóṿ an e l'è cgnusùda p'r èsar stada l'ultma mujér ad Peter Sellers. Inóltar l'à girâ anc 'n epiśòdi dla secónda série dal telefilm Spasi 1999, Vindrus, faghénd la part dla Shermeen Williams.
Sunt
La Samantha Gray (Lynne Frederick), campiunésa 'd patinàǵ in sal giàs, la gh'à da spuśàr-as cun Alan Falconer (John Leyton). La nutìsia la finìs in si giurnài e 'l ex amànt ad sò màdar Maria (Wendy Gilmore), William Haskin (Jack Watson), al s arlìa dimóndi sèg parchè soquànt an prima 'l éra finî in parśòṅ p'r avér cupâ la sò pràtica ch'la 'l tulìva in gir parchè al gh'iva 'l mâł dla lumàga, cun la Samantha, in alóra baghéta, ch'l iva vdû incòsa. 'L óm, adès lìbar, al s mét in viàś par far-'g-la pagàr.
Culegamènt estéran
}}
1565 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1565, mo invéci 'l an 1565, 't ê da 'ndèr chè) Al 1565 (milsincseintessantasìnc, millecinquecentosessantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1564 (milsincseintessantaquàter) e 'l vin prìma dal 1566 (milsincseintessantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDLXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsincseintessantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
420
Al 420 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
Retàngol
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla giumetrìa Evclidéa, al retàngol 'l è 'n quadrilàter cui cô cumpàgn a dū a dū e i quat'r àngol tùt cumpàgn (drìt).
Tulènd al râģ R dal serć sircuscrìt e n' cô
C'n al vèder che 'l râģ R dal serć sircuscrìt a 'l retàngol al n'è èter che la metê edla só diagonêl, a in tgnaròm còunt anc cun tùt i catamèint chè in sìma:
.digital
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric Al funsiòuna da 'l 17 'd avrîl dal 2014.
382 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 382, mo invéci 'l an 382, 't ê da 'ndèr chè) Al 382 (terśeintutantadū, trecentottantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 381 (terśeintutantùn) e 'l vin prìma dal 383 (terśeintutantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCLXXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintutantaduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Nightmare - Dal profondo della notte
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|S'la Nancy la n s daśdarà mia sigànd la n s daśdarà mai piò.|Tagline dal film}}
Nightmare - Dal profondo della notte (Arbgàt - in dal cōr dla nòt) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1984 ad Wes Craven. Custâ 1,8 migliòṅ ad dòlar, al 'n à pò purtâ a cà 26. Par via dal sucès ch'al gh'à abû, in dal cōrs dal tèmp 'l à anc muciâ sù sèt séguit e 'n arfacimènt: Nightmare II: La rivincita dal 1985, Nightmare III: I guerrieri del sogno dal 1987, Nightmare IV: Il non risveglio dal 1988, Nightmare V: Il mito dal 1989, Nightmare VI: La fine dal 1991, Nightmare - Nuovo incubo dal 1994, Freddy vs. Jason dal 2003 (incróś cun al persunàǵ ad Venerdì 13) e al remake Nightmare dal 2010.
In cal film chè al fà al sò debùt un śóvan Johnny Depp.
Sunt
La śóvna Tina Gray (Amanda Wyss) la patìs da spés di brut arbgàt in dua 'n óm catìṿ, cun un capèl incô e un majòṅ a bandi vérdi e rósi adòs, al n la lasa minga in paś. Quànd la ragasōla la s déśda la gh'à di atàc ad pànic ma sò màdar la n gh dà minga a mènt, tut àtar, la gh siga anc a drē. Na sira, dascurénd cun dū di sò amìg, la Nancy Thompson (Heather Langenkamp) e Glen Lantz (Johnny Depp), la vèṅ a savér ch'la n è minga sōl lē a insugnàr-as ch'al tisi là. Quànd a riva a cà sua anc 'n àt'r amìg, Rod (Nick Corri), la Tina la vèṅ masàda sóta i sò òć. La pulisìa la gh dà la cólpa e Rod al scapa via. La Nancy la próa a cuntàr i arbgàt ad Tina a la pulisìa, anc p'r al fat che sò pàdar Thompson (John Saxon) al fà al tenènt, ma ninsòṅ al gh dà a mènt.
La Nancy l'è acsè custréta a purtàr avànti la sò batàja da par lē anc parchè Rod, in cal méntar purtâ in parśòṅ, al vèṅ catâ mòrt impicâ druànd i sò linsōi. Al móstar ch'a gh'è drē 'l è pròpria 'l óm di sógn, Freddy Krueger (Robert Englund), un manìac ch'al cupàva i putèn druànd da gl'armi difarénti, anc un guànt fat da lò cun dagl'óngi a curtèi.
1794 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
656 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 656, mo invéci 'l an 656, 't ê da 'ndèr chè) Al 656 (seseintsinquantasē, seicentocinquantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 655 (seseintsinquantasìnc) e 'l vin prìma dal 657 (seseintsinquantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintsinquantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Nella mente dell'assassino
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Nella mente dell'assassino (In dla mènt dal sasèṅ) 'l è 'n film pulisciésc dal 1998 ad Steve Jodrell, vgnû fóra in DVD in d'l Utóbar dal 2004, trat da 'n epiśòdi dal telefìlm austragliàṅ Halifax f.p. da 'l tìtul Profile of a Serial Killer (cgnusû anc cuma Afraid of the Dark).
Sunt
La Jane Halifax (Rebecca Gibney) la fà la psicòluga jutànd Martin Ledger (Barry Langrishe) dla pulisìa in di caś ad masamènt par dasquaciàr al mènt di sasèṅ. Cun chi óm la gh'à di prubléma parchè sénsa vlēr la fà sèmp'r al cunfrònt cun sò pàdar mòrt che par lē 'l éra 'n mudèl ad riferimènt. Par cal mutìṿ chè anc lē la và a cuntàr incòsa dla sò vita da n'atra “strica-sarvèi”, la dutōra Marion Walters (Catherine Wilkin).