cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
28 settimane dopo
Sunt
La Gran Bretàggna l'è devastàda da n'epidemìa tarménda 'd un vìrus ch'al s davśìna a qvél dla ràbia e ch'al s traśmét cun la salìa e 'l sànguv. Cal mâł chè al fà dvintàr la gint di èsar arliâ magna-carna custrét a cupàr sénsa critèri tut chi àtar. Dòp vint-i-òt stmani 'd quaranténa, a séguit dla mòrt par fam di cuntagiâ, la situasiòṅ la pâr sistemàda, anc cun 'l ajùt d'l eśércit americàṅ dla NATO ch'al tîṅ 'd òć al teritòri dintór'n a Lóndra in du i s èṅ muciâ i scampâ. Fra 'd lōr a gh'è anc la Tammy (Imogen Poots) e sò fradlèṅ pìcul Andy (Mackintosh Muggleton) ch'i gh'aṅ la manéra ad turnàr insém a sò pàdar Don Harris (Robert Carlyle) che sōl prima 'l éra stâ custrét a bandunàr in un sit ad campàggna sò mujēr Alice (Catherine McCormack) ch'l'éra finìda in dal maṅ di rabióś.
La Tammy e Andy, andànd cónt'r a 'l règhli 'd sicurésa, i decìdan 'd andàr a pascàr sò màdar par védar s'l'è incóra viva e difàti i la càtan in dla cà da par lē e in stat cunfuśiunàł. La dóna la n gh'à minga di ségn dal mâł ma la gh'à listés al vìrus dèntar, sōl ch'la n s è minga malàda. Dand un baś a Don, ch'al s éra scuśâ sèg p'r èsar scapâ via davànti a 'l perìcul, l’Alice la gh traśmét al vìrus e 'l óm al taca a masàr tut qvéi ch'i gh càpit'n a tîr.
Al guèr'n al decìd ad starminàr tuta la gint dal pòst avénd paùra ch'al mâł al s pòsa stramnàr par tuta l'Inghiltèra. La Tammy e Andy, insém a di àtar cristiàṅ, i próan a scapàr via par salvàr-as, jutâ p'r al suldâ americàṅ Doyle (Jeremy Renner) ch'l è da la sò banda.
Culegamènt estéran
}}
An 1090
I an 1090 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1090 infìn a 'l 1099 ciapê dèinter.
2 p.d.C.
Al 2 prema ’d Crest ’l é un ân dal I seichel dal Calendêri gregurian.
Chiara Appendino
{{Metacaixa
Al 20 ad zógn 2016 all'è dvantä la seindichèsa ad Turén.
1027
Al 1027 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
1026
Al 1026 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Eśadecàgon
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla giometrìa evclidéa, 'l eśadecàgon 'l è cal polìgon ch'al gh'à 16 cô. Al pōl avéregh i cō e i àngol ed lunghèsi e ampièsi diferèinti e anca ch'i s trèsen tra 'd lōr, mo cl eśadecàgon ch'al gh'à i cō e i àngol tut cunpàgn 'l è 'l eśadecàgon regolèr.
Èter progèt
}}
.jio
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2016.
60
Al 60 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Lionheart - Scommessa vincente
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Quànd al stradi i èṅ na giùngla... a gh pōl èsar sōl un rè.|Tagline dal film}}
Lionheart - Scommessa vincente (Lionheart - Scumésa vinsènta) 'l è 'n film 'd asiòṅ americàṅ dal 1990 ad Sheldon Lettich.
La pelìcula l'è custàda siē migliòṅ ad dòlar ma l'è stada pò bòna 'd far-an sù da piò ad vint-quàtar.
Sunt
Lyon Gaultier (Jean-Claude Van Damme), francéś vuluntàri in Àfrica a Gibùti par la legiòṅ furastéra, al ricév na létra da Los Angeles da sò cugnàda Helene (Lisa Pelikan) ch'la dmanda 'l sò ajùt parchè sò marè 'l è in fiṅ 'd vita a 'l uśdàł dòp che di traficànt ad dròga i gh'aṅ dâ fōg. Lyon al vrév partìr subìt p'r andàr a catàr sò fradèl ma 'l cmandànt Adjulant (George McDaniel) al gh diś ch'al pōl vansàr. Lyon al tōś alóra na Jeep e 'l scapa in dal deśèrt par rivàr a 'l mâr e ciapàr na nâṿ par rivàr in di Stat Unî.
Rivâ a New York al dvènta amìg 'd un sénsa téǵ ciamâ Joshua (Harrison Page) che par far-'g avēr di bèsi 'l al davśìna a 'l mónd di cumbatimènt clandistèṅ urganiśâ da la Cynthia (Deborah Rennard). I sò prim guadàgn al i gira diretamènt a l’Helene ch'l'è armàśa védva in cal méntar, l'è in buléta sparàda e la gh'à na fiōla pìcula da tiràr sù, la Nicole (Ashley Johnson).
Dū funsiunàri dla legiòṅ furastéra, Moustafa (Michel Qissi) e Hertog (Voyo Goric), i èṅ in Califòrgna p'r arestàr-al.
Culegamènt estéran
}}
368 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 368, mo invéci 'l an 368, 't ê da 'ndèr chè) Al 368 (terśeintessantòt, trecentosessantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 367 (terśeintessantasèt) e 'l vin prìma dal 369 (terśeintessantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCLXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintessantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.reliance
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2016.
Stone Temple Pilots
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|I am a man, a man, I'll give ya something that ya won't forget, I said you shouldn't have worn that dress, I said you shouldn't have worn that dress, worn that dress, I know you want what's on my mind, I know you like what's on my mind, I know it eats you up inside, I know you know, you know, you know, here I come, I come, I come, I come.|Mè a sòṅ 'n óm, 'n óm, a t darò un quèl ch'ta n daśmindgarà minga, a t iva dit 'd a n mét'r-at briśa cal vistî lè, a t iva dit 'd a n mét'r-at briśa cal vistî lè, mét'r-at cal vistî lè, a sò ch'at vō qvél ch'a gh'ò in mènt, a sò ch'a t piàś qvél ch'a gh'ò in mènt, a sò ch'al t magna dèntar, mè a sò ch't al sà, 't al sà, 't al sà, a gh sòṅ, a végn, a végn, a végn.|Sex Type Thing, 1992|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Cun la firma dal sò prim cuntràt, fat cun qvéi dl'Atlantic Records, al grup 'l à lasâ da na banda 'l nóm uriginàri 'd Mighty Joe Young. Al prim disc in studi, Core, 'l à vdû la luś in dal 1992 e 'l sò tèrs sìngul Plush 'l à vins un Grammy Award in dal 1994. Dòp ès'r-as mulâ in dal 2004, al grup al s è mis insém incóra in dal 2008. In dal 2013 al cantànt Weiland 'l è stâ licensiâ e sustituî par Chester Bennington di Linkin Park.
In dla sò caréra i aṅ fat vgnir fóra siē àlbum in studi e vindû da piò ad darsèt migliòṅ ad disc in di Stat Unî e quarànta in tut al mónd, cun di sìngui ad sucès cuma Vasoline, Interstate Love Song, Big Bang Baby e Sour Girl.
Culegamènt estéran
}}
3 p.d.C.
Al 3 prema d Crest 'l ê 'n ân dal I sēcul dal Calendêri gregoriaṅ.
1028
Al 1028 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
.कॉम
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
.rmit
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2016.
936 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 936, mo invéci 'l an 936, 't ê da 'ndèr chè) Al 936 (novseinttreintasē, novecentotrentasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 935 (novseinttreintasìnc) e 'l vin prìma dal 937 (novseinttreintasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseinttreintaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
An 990
I an 990 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 990 infìn a 'l 999 ciapê dèinter.
1660 (nùmer)
{{Metacaixa
Al 1660 (mileseseintssànta, milleseicentosessanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1659 (mileseseintsinquàntanōv) e 'l vin prìma dal 1661 (mileseseintssàntaùn). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDCLX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseseintssàntaésum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1660 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 con 'l 830: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Una donna da guardare
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La Pamela Prati, la preferìda dgl'itagliàṅ, mai acsè bèla, in n'interpretasiòṅ ch'la t squàsa dèntar.|Tagline dal film}}
Una donna da guardare (Na dóna da guardàr) 'l è 'n film eròtic itagliàṅ dal 1990 ad Michele Quaglieri girâ in dal Lasi.
Sunt
A 'l pòvar Gianni Luraghi (Mauro Vestri), diretōr 'd un sènt'r ad mòda, a gh'è vgnû 'l mâł dla lumàga e al n gh la cava più a gusàr gnanc cun la sò muróśa, la bèla Marisa (Cinzia De Carolis), a s pōl dàr da quànd al li à ciapàdi da sò pàdar ch'al n al vliva gnanc védar da cla banda e ch'al 'l à parâ via a cals in dal cûl.
Gianni al decìd ad far-as jutàr p'r al prufesōr Müller (George Ardisson) ch'in cal camp lè 'l è 'l as ad brìscula, fra 'l àt'r al gh'à anc na bèla infarméra (Elisabetta Focardi) ch'la lavóra sèg in dal sò studi. Al pasiènt al tórna a lauràr e in mèś a tuti 'l sò mudèli e al próa a purtàr-'s a lèt cla ninéta dla Nina ma a n gh'è gnint da far.
Gianni al próa anc la terapìa di gucîṅ. La dutōra Adriana (Sonia Topazio) la gh 'n insfìlsa soquànt in di dî di pē e quèl a sucéd. P'r al bèṅ dla siénsa lì lē la s lasa mét'r al maṅ adòs, dapartùt, però 'l efèt 'l è bòṅ sōl par na vòlta e pò basta. Tgnénd adrē a 'n cunsìli 'd Müller, 'l óm al partìs par na vacànsa sarnénd Ànzio. Mént'r al fà 'n viàś su 'n traghét guardànd al fòto nûdi dla Pamela Prati su la rivìsta Playmen, Gianni al fà a mènt che lè davśèṅ a gh'è na dóna cumpàgna a la Pamela Prati, la Pamela (Pamela Prati).
Culegamènt estéran
}}
59
Al 59 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Padóll
'Na padóll l é un sît in pièna pén d'âcua, ch'a s vadd parché a i é dla gran umiditè e tant vôlti anc dî animèl. La s diferénzia d 'na lâma, ch'l é invêzi taiṡ ai fiòmm.
'Na padóll la nâs parché l'âcua la 'n scårr brîṡa o parché a i é 'na falda ed såtta, o parché a i é un lèg ch'as sûga piàn piàn.
Tanti padóll én stè bunifichè, såura tótt in pasè, par pó èser trasfurmè in sît par l'agricultûra. Stra quésst a i é l'Agro Pontino in Lâzi e la Conca del Fucino in Abròzz.
1107 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1107, mo invéci 'l an 1107, 't ê da 'ndèr chè) Al 1107 (mileseintsèt, millecentosette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1106 (mileseintsē) e 'l vin prìma dal 1108 (mileseintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseintsetéśim post.
Èter progèt
}}
1029
Al 1029 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
319 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 319, mo invéci 'l an 319, 't ê da 'ndèr chè) Al 319 (terśeintdeśnōv, trecentodiciannove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 318 (terśeintdeśdòt) e 'l vin prìma dal 320 (terśeintvèint). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintdeśnovéśim post.
Ski College
{{Metacaixa
319 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Ski College
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Animalize
{{Metacaixa
Ski College
{{Film }}
Animalize
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|She was dealt a full deck but she likes to live alone, ain’t just talkin’ to myself, need a reason to stop (oh yeah), with a flower in her teeth she drained the last drop, I said girls love money like bees the honey but lonely is the hunter, you’re my one and only.|La gh'iva tut al carti in maṅ ma a gh piàś vìvar da par lē, a n sòṅ minga drē a dascór'r ad mè, a m vōl un mutìṿ par farmàr-um, c'n un fiōr in di dènt l'à vudâ via in fîṅ a l'ultma gósa, a-j-ò dit ch'a cal ragàsi i gh piàś'n i bèsi cuma 'l béghi 'l mēl, ma sulitàri 'l è 'l casadōr, tè 't sē la mè sōla e ùnica.|Lonely Is The Hunter, 1984|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Ski College
Ski College (Culéǵ ad sî) l'è na cumèdia americàna dal 2005 ad Jonathan Schwartz vgnuda fóra diretamènt p'r al marcâ d'l home video.
Animalize
{{Album }}
Animalize 'l è 'l dudicéś'm àlbum in studi dal grup di Kiss, 'l ùnic cun Mark St. John a la chitàra ch'l iva tòlt al pòst ad Vinnie Vincent in d'l Avrìl dal 1984.
Ski College
L'è custàda dū migliòṅ e quàt'r ad dòlar.
Sunt
Billy Wagstaff (Adam Grimes) e la Casey Richards (Carmen Nicole Tonarelli) i vìv'n a Venice, quartēr a òvest ad Los Angeles, e i èṅ amìg da quànd i éran pìcui. Un dè al ragàs al ricév na létra da part dal culunèl Jaffe (Peter Jason) dla Mountain Pine Academy par dir-ag ch'l è stâ tòlt in cal sèntar lè in du i s crés'n i campiòṅ nasiunài ad snowboard.
Animalize
Culegamènt estéran
}}
Ski College
Sunt
Billy al partìs dònca p'r i mònt Mammoth insém a la sò amìga e, rivâ in muntàggna in dal paiśèṅ lòfi ad Schitville, i s férm'n in dal Naomi Bucks dla Naomi Bucks (Traci Lords), na barìsta sćèta ma vulgaròta ch'la gh sarvìs da bévar. I s fàn'n avànti sinc śōvan dal pòst, Balls (Matt Baker), Shaft (Kareem Matthews), Grabs (Troy Bellinghausen), la Gash (Maite Schwartz) e Sack (Adam Crosby), ch'i gh scuréś'n in fàcia a tùran par dar-'g al bèṅvgnû. In dal bar a gh'è anc 'n òrub ciamâ Danny Temples (Ron Zimmerman) ch'al gh dà in afìt 'n apartamintèṅ. In dal far-'g-al védar, chi lò al ciàpa incòst a tut ma pò al diś sèmpar ch'al n vōl minga èsar jutâ parchè al n è mia sòp.
Billy al n è minga tratâ bèṅ da 'l grup e gnanc da Jaffe ch'l a casa via faghénd-al ruślàr śò da i mònt dènt'r a 'n bidòṅ dal rusc. Par far véd'r al sò valōr, 'l èx campiòṅ ad snowboard négar J.P. Millhouse (Phil Morris) al gh cunsìlia 'd vgnir śò da la riva dla muntàggna dimóndi a risć cgnusùda cuma „La Cavra“. Sōl n'atra parsòna ólt'r a lò al gh l'à cavàda, tut chi àtar i èṅ mòrt.
Culegamènt estéran
}}
.boston
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2016.
Śbafi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
I śbafi, o barbìś in mudnéś, (baffi in itagliàṅ e barbigi in 'n itagliàṅ un pô antiquê ) gl'ìn di ciùf ed pēl dla ghìgna ch'i crèsen 'd sòt'a 'l nêś specialmèint ed chi òm (col mudnéś "barbìś" a s intènd anca el baśèti ed chi òm e i baîś di tôc ).
I śbafi i pólen èser radû vìa insèm ala bèrba o anca tgnû in ghìgna con o sàinsa la bèrba. Ed lung a 'l tèimp el manéri ed petnèr e 'd rad'r i śbafi i nn'ìn minga sèimper stèdi cumpàgni. A s in vdiva dimòndi in di artrât 'd òm ed soquànt sécol pasê.
Paragónimus kellicòtti
{{Metacaixa
Śbafi
Colegamèint estèren
}}
Paragónimus kellicòtti
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Paragónimus kellicòtti (nóm sientìfic “Paragonimus kellicotti”) 'l è 'n bêg parasìta trimatôd cun la pansa piàta dla famìja di Troglotrematidae cuma 'l Paragónimus westermàni. 'L è ad culōr maròṅ, c'n un còrp fiàp ad fórma uvàla cuma 'n grâṅ 'd cafè e dal vintóśi ch'al dróa par tacàr-'s a 'l sò òspit. Al viṿ in dl'Amèrica dal nòrd (in dua 'l è endèmig), e in Àśia specialmènt. Par vìv'r al parasìta cuma larva al gh'à da pasàr prima p'r al lumàghi 'd àqua, pò p'r i gàmbar o gl'aragósti. Sōl in ùltim al riva a i mamìfar cuma i gat, al spusli, i viśòṅ, i caṅ, i nimài, i sórag, al lóntri o anc 'l óm in dua 'l è respunsàbil 'd un brut mâł ciamâ Paragonimìaśi ch'al pōl anc masàr parchè al frusta i palmòṅ.
Al Paragónimus kellicòtti 'l è ermafrudìda parchè al gh'à i òrgan sesuài di masć e anc qvéi dal fémni dònca 'l è bòṅ ad fecundàr-as da par lò. Al pōl vìv'r in di àqui dólsi o salàdi sénsa prubléma. I óṿ i finìs'n in dl'àqua c'n i pét di mamìf'r infèt.
Quànd a s magna di gàmbar minga còt bèṅ, a s pōl ciapàr al vérum. In d'l óm al bêg s fà strada in dal còrp (da adûlt al riva a èsar lung 1 cm a 'l incìrca) par rivàr in dal sò budèli. In séguit al sa spòsta a 'l sarvèl o a i palmòṅ in dua al s sèra dènt'r a na cisti faghénd impinìr 'l òrgan ad lìquid. Al vérum al pōl andàr avànti acsè anc par vint an, faghénd vgnir la tós, fadìga a tōr fiâ, śbóc ad sangṿ, stufìśia e févra. Da spés a 'l s véd anc giràr sót-pèla.
Nòti
}}
.קום
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
1032
Al 1032 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
58
Al 58 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Sardàggna
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Bulgnaiṡ}}
La Sardàggna, nomm ufizièl: Regione autonoma della Sardegna in itagliàn e Regione autònoma de sa Sardìgna in sardagnôl, l'è 'na regiån a statûd spzièl dl'Itâglia d'un migliån e 600.000 abitànt, al chèplôg l'è Cagliari.
La Sardàggna l'è la secånda îsla dal Mèr mediterraneo.
La Ripòbblica ed Zêna l'a avò un influänza particulèr int'la stòria d'la Sardàggna, såura tòtt dal Mediuêv, send ch'anca al dé d'incù as bacâja zenais a San Pîr (Isola di San Pietro) e a Carloforte.
Äl pruvénzi sardagnôli
Äl pruvénzi d'la Sardàggna én:
La Sardègna, nòm uficêl: Regione autonoma della Sardegna in italiân e Regione autònoma de sa Sardìgna in in sêrd, l'é 'na regiòun a statût specêl ‘d l'itâlia d'un miliòun e 600.000 abitânt, al cèinter pió importânt Cagliari.
La Sardégna l'é la secònda íṣola dal  Mêr Mediterraneo.
Al pruvînci sêrdi
Al pruvînci ‘d' la Sardègna în:
}}
Polona Hercog
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Polona Hercog (Màribor, 20 ad Śnar dal 1991) l'è na tenìsta śluvéna ch'l'è stada la nùmar trénta-sinc dal mónd in singulàr al 12 ad Setémbar dal 2011. L'è élta 182 cm e la péśa 70 chilo. L'è prufesiunìsta da 'l Setémbar dal 2006. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ.
A gh piàś dimóndi magnàr al sushi e scultàr la mùśica rock e pop. A quatórd'ś an la s è stablìda in Itâglia par 'n an e mèś p'r imparàr a śugàr méj a tènis. L'à acsè anc imparâ a dascórar bèṅ in Itagliàn, óltar ch'in Ingléś e in Śluvèṅ.
In dla sò caréra l'à vins dū turnèo WTA, sèmp'r in Śvèsia a Båstad, e śugâ dū finàli, pardénd-i a Acapûlc e a Palèrum, sèmp'r in sla tèra rósa ch'l è 'l camp in du lē la s cata méj. L'à inóltar mis in dal bisachèṅ anc déś tìtui ITF.
Caréra
La Polona la taca a pistàr i camp ad tènis in dal 2006 in dua la riva in di quàrt in d'l ITF ad Róma (Canottieri 4) pardénd da l'Alizé Cornet e a 'l tèrs tùran dal qualificasiòṅ in dal turnèo WTA ad cà sua a Pòrtrōś in dua la céd in dū sét a la Tamira Paszek. In dal 2007 la vins dū tìtui ITF e la tōś part, cun na carta salvàdga, a 'l turnèo ad Pòrtrōś in dua la fà sudàr l'Elena Vesnina prima ad cédar sèg par 3-6 7-6 4-6. In dal 2008 la vins subìt dū ITF in Favràr a Majòrca. In Maǵ la s qualìfica p'r al WTA 'd Ìstanbul ma la céd a 'l prim tùran a la bùlgara Cvetana Pironkova par 4-6 5-7.
In dal 2009, dòp na semifinàl in d'l ITF ad Cali e dòp avér pardû subìt da la Camila Giorgi in d'l ITF ad sinquànta-mila dòlar ad Latìna in Mars, la riva in di utàṿ a Marbella baténd la Stéphanie Cohen-Aloro ma ciapànd-i pò da la Sara Errani ch'la la spedìs a cà cun un 6-0 7-6 in sal cupét. La stmana dòp la vins 'n àtar ITF a Sivitavècia in finàl cóntar l'Andrea Petković. A Fès la bat, dòp dū scunfìti sèg in dal 2008, la Roberta Vinci e acsè la riva par la prima vòlta in di quàrt 'd un turnèo WTA ma la pèrd da l'Alisa Klejbanova par 3-6 4-6. Cun la rusa la règla pò i cònt a 'l prim tùran dal Roland Garros (6-2 4-6 6-1 al puntéǵ) ma a 'l secónd tùran la cata 'l us sarâ da la padròna ad cà, la francéśa Aravane Rezaï. La Hercog la s cava però la vója, in dal mèś dal turnèo pariśèṅ, ad far suo àtar dū turnèo ITF da sinquànta-mila dòlar ch'i la cùcian a 'l 113śum pòst in clasìfica. In Luj la s in mét in bisàca 'n àtar da sènt-mila dòlar a Cùneo (6-1 6-2 in finàl a la Varvara Lepchenko) ma pò a Praga e a Pòrtrōś la pèrd a 'l secónd tùran prima da la milanéśa Francesca Schiavone e pò a 'l prim tùran da la parmśàna Alberta Brianti. La sèra 'l an in Lussembûrgh vinsénd cun la Maria Elena Camerin e pardénd da la Sabine Lisicki.
Dòp la semifinàl d'l an prima, la Polona la vins in dal Favràr dal 2010 al turnèo ITF ad Cali baténd in finàl par 6-4 5-7 6-2 la padròna 'd cà, la Mariana Duque Mariño. A la fiṅ dal méś a Acapûlc la bat la Carla Suárez Navarro in semifinàl par 6-3 7-5 e acsè la śōga la sò prima finàla in un turnèo WTA ma la pèrd in tri sét da la Venus Williams. Dòp soquànt turnèo andâ mâl, la riva a 'l tèrs tùr'n a 'l Roland Garros in Maǵ dand la paga a la Lucie Šafářová 6-1 6-2 ma pò la fà sù tri śōg e pò basta cun la Flavia Pennetta. In Istâ la riva in di quàrt a Bùdapest, Praga e a Cupenàghen faghénd méj a Pòrtrōś in dua la pèrd in semifinàl cun l'Anna Čakvetadze par 6-0 2-6 2-6. La finìs 'l an pardénd in di quàrt in Lussembûrgh cun l'Angelique Kerber 4-6 2-6.
A 'l inìsi dal 2011 la mùcia sù sōl di prim e di secónd tùran. La gh'à da spetàr al turnèo ad Monterrey par far méj. Baténd l'Angelique Kerber 6-3 6-3, la Barbora Záhlavová-Strýcová 6-4 6-7 6-2 e l'Ol'ga Govorcova 4-6 6-3 6-3 la riva in semifinàl ma chè la pèrd par 3-6 2-6 cun la nùmar siē dal mónd, la Jelena Janković. A Róma la pasa 'l qualificasiòṅ ma la s férma in di utàṿ cun la Samantha Stosur. In Luj la s mét in bisàca al sò prim tìtul WTA a Båstad pigànd in finàl la Johanna Larsson par 6-4 7-5. La śluvéna la rìsćia ad far-an sù 'n àtar subìt dòp a Palèrum in dua la bat tri itagliàni (Karin Knapp, Alberta Brianti e Flavia Pennetta) e na céca (Klára Zakopalová) ma minga l'Anabel Medina Garrigues in finàl (3-6 2-6 al puntéǵ). A gl'US Open la manda subìt a cà la Bethanie Mattek-Sands ma a 'l secónd tùran la i ciàpa da la Nadia Petrova, vinsidōra sèg par 6-2 6-4. In Setémbar a Seùl la bat la Zuzana Kucová 6-0 6-2, la Carla Suárez Navarro 6-3 7-5 e la Dominika Cibulková 6-3 6-1 ma pò la i bèca da la Galina Voskoboeva ch'la léva la crésta sèg par vinsénd fàcil 6-1 6-4. Dòp un prim tùran vinsènt cun la Laura Robson a Pechîn, la pèrd i sò ùltim tri incóntar dla stagiòṅ cun la Viktoryja Azaranka in Cina, cun la Sara Errani a Linz e cun la Dominika Cibulková a Mósca.
In dal 2012 i prim tùr'n i cuntìnuan a Brisbane (1-6 1-4 bandòṅ cun l'Anastasija Pavljučenkova), a Sydney (3-6 3-6 cun la Marion Bartoli), a Melbourne (3-6 6-7 cun la Julia Görges), a Parì a 'l quèrt (2-6 2-6 da la Chanelle Scheepers), a Doha (0-6 4-6 cun la Cvetana Pironkova), in Dubai (6-1 5-7 6-7 cun la Daniela Hantuchová) e a Indian Wells (0-6 1-6 cun la Jamie Hampton). In mèś anc dū scòpli c'n al Giapòṅ in Fed Cup. La Polona la taca a vìnsar a Miami, in dua la riva a 'l secónd tùran, ma incóra da piò in sla tèra vérda ad Charleston in dua la manda a cà la Kimiko Date, la Varvara Lepchenko, la Marion Bartoli e la Nadia Petrova ma in semifinàl la finìs stlada 0-6 0-6 da la Lucie Šafářová. La śluvéna la vins pò sōl 'n incóntar in di siē turnèo a vgnir ma pò in Śvèsia l'ardópia 'l tìtul d'l an prima baténd a Båstad l'Aleksandra Panova, la Julia Görges, la Cvetana Pironkova, la Mona Barthel e la Mathilde Johansson in finàl par 0-6 6-4 7-5. A Dallas la và fóra a 'l secónd tùran cun la Roberta Vinci, pèś a gl'US Open in dua la céd subìt in dū sét a la Petra Kvitová. In Aṿtòṅ a Pechîn la śōga cun tri rusi ad fila. Cun l'Anastasija Pavljučenkova e cun l'Ekaterina Makarova la gh và bèṅ, cun la Marija Šarapova nò.
In dal 2014, dòp un prim tùr'n a gl'Australian Open (4-6 1-6 da la Varvara Lepchenko), l'è custréta a farmàr-as par quàtar méś crudànd śò in clasìfica a la puśisiòṅ 133 dal mónd. Par tiràr-as sù la śōga 'n ITF da vintsìnc-mila dòlar a Màribor e l'al vins. In Śugn la riva in di quàrt a Nurimbèrga pardénd in tri sét da la Lucie Šafářová. A Palèrum la và fóra a 'l secónd tùran cóntar la Roberta Vinci ma prima la fà in tèmp a far par tri vòlti ad fila al gèst dl'umbrèla a 'n giùdas 'd lìnéa ch'al gh'iva ciamâ un fal ad pē durànt un sò servìsi. La śluvéna la mét i quèi in para vinsénd la stmana dòp 'l ITF 'd Olomouc da sènt-mila dòlar sćiancànd tut chi atri pardénd sōl quatórdas śōg in sinc partìdi, l'ultma cun la Katarzyna Piter in finàl. In Agóst la và a śugàr in di Stat Unî ma la cumbìna pôc là, secónd tùr'n a Cincinnati (4-6 7-5 4-6 da la Sara Errani) e prim tùr'n a New Haven (1-6 1-3 bandòṅ cun l'Alexandra Mueller, carta salvàdga nùmar 462 dal mónd) e a gl'US Open (2-6 4-6 da l'Ekaterina Makarova). A Quebec City la fà fóra la tèsta 'd série nùmar òṅ dal tablòṅ, la Kirsten Flipkens, ma pò la gh'à da far al valìś in di quàrt cun la Christina McHale par 6-1 6-7 3-6. A Pechîn, da qualificàda, la bat la Mónica Puig par 6-1 6-4 e pò anc l'Ana Ivanović par 6-4 6-4 prima ad patìr na scòpla da l'Agnieszka Radwańska par 0-6 2-6. A Uśàka in Utóbar la s imprufìta dal bandòṅ dla Sabine Lisicki par rivàr sénsa sudàr in di quàrt ma chè la patìs un 6-7 6-2 1-6 da la śugadōra 'd cà, la Kurumi Nara.
Culegamènt estéran
}}
L'imbalsamatore
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
L'imbalsamatore (’L imbalsamadōr) 'l è 'n film dramàtic dal 2002 ad Matteo Garrone, preśentâ a 'l 55śum Fèstival ad Cannes in dla sesiòṅ „La Quinzaine des Realisateurs“.
La pelìcula, vinsidōra 'd dū Dàvid ad Dunatèl e 'd dū Nàstar 'd Argìnt, l'è stada giràda a Carmóna e a Vilàǵ Coppola, na frasiòṅ 'd Castèl Vultùran tiràda sù tuta abuśivamènt.
Sunt
Peppino Profeta (Ernesto Mahieux) 'l è 'n nâṅ napulitàṅ ch'ad mistēr al fà 'l imbalsamadōr, faghénd di afâr anc par la Camòrra ch'la 'l dróa par tiràr fóra la dròga lugàda in di cadàvar. Un dè al cgnós un ragàs ch'al gh piàś dimóndi, Valerio (Valerio Foglia Manzillo), e 'l gh śibìs ad lauràr sèg e 'd andàr a vìv'r a cà sua. Al śōvan, p'r imparàr un mistēr e par ciapàr di bèsi, al gh astà.
Un dè, durànt un viàś ad lavōr a Carmóna, Valerio al cgnós na ragàsa ciamàda Deborah (Elisabetta Rocchetti) e i dū i s mét'n insém tant che la ragàsa la và a star sèg mulànd incòśa. A 'l inìsi Peppino al l'asèta, sicûr che prèst Valerio al la mularà, ma pò al ròbi i càmbian anc parchè la Deborah l'armàgn insìnta. Quànd al capìs ch'al n gh'à minga spransa cun Valerio, Peppino al tira fóra na pistòla dgénd ch'al vōl masàr tut tri e far-la finìda. A n sèrt punt a partìs un cōlp e 'l imbalsamadōr al mōr. I dū muróś i cùcian śò la màchina, c'n al cadàvar dèntar, in dal fiùm Po.
Sweet November - Dolce novembre
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L'imbalsamatore
Culegamènt estéran
}}
Camirägh
Camirägh (Camairago in Itagliàn) all'era un paesëin italian ad 585 abitant in Pruvincia d' Lôd. Al paesëin as tröva in dla Bàsa Val padàna, in s'la spùnda destra adl'Ada.
Dal prèm da znär dal 2018, dòpa 'n referendum, al s'è tacä a Cavacürta par dvantä un paès sòl c'a ciäma Castelgeründ.
Sweet November - Dolce novembre
{{Film }}
Camirägh
Storia
Al sò nùm, prubabilmëint, al vëgn da Camerte Camairago, cà sarës astä al sò prìm padròn. Dòpu l'è stä pruprietä dal vèsc ad Milàn Aribert d'Intimian, e dòpu amò d'i Visconti. I Borromeo, in dal 1440 i g'hann custrüìd un castèl.
Sweet November - Dolce novembre
{{CITAZIONE|A lē a gh a vlìva 'n méś sōl par cambiàr la vita a lò par sèmpar.|Tagline dal film}}
Camirägh
Storia
I'enn pasä dad'lì anca i Lanzichenecci, in dal 1621
Sweet November - Dolce novembre
Sweet November - Dolce novembre (Nuvémbar dōls) 'l è 'n film dramàtic e rumàntic americàṅ dal 2001 ad Pat O'Connor, arfacimènt dal film Dolce novembre dal 1968.
Sunt
Nelson Moss (Keanu Reeves) 'l è 'n śōv'n e in gamba agînt publisitàri ch'al pénsa sōl a la caréra e a i bèsi anc s'al gh'à na muróśa, l’Angelica (Lauren Graham). Un dè, méntar 'l éra drē a 'rnuvàr la patènt, al cgnós la Sara Deever (Charlize Theron) ch'la capìs subìt che lò al gh'à biśógn 'd ajùt parchè vōd in dl'anma. Alóra la decìd 'd andàr sóta a cà sua par far-as dar 'n pasàǵ in màchina tant par rómp'r al giàs. Quànd chi lò al la para via, lē la férma qvéi dal sò cundumìni dgénd-ag 'd èsar la sò amànta e Nelson 'l è custrét a 'rbasàr al braghi purtànd-la a Oakland. Rivàda a destinasiòṅ, la ragàsa la pòrta via dū cagnulèṅ ch'i gh'ìvan 'd èsar druâ par di esperimènt, pò al śibìs a Moss 'd andàr a star sèg, ma sōl p'r al méś ad Nuvémbar. Cardénd-la na sangvétula e basta, Nelson al gh diś ad nò ma pò a sucéd ch'al pèrd al lavōr e che la sò muróśa la 'l mòla e a finìs acsè ch'al và da lē, ma sōl par pôc dè e sōl parchè lē la và sèmp'r adrē.
Stand insém, la Sara la gh inséggna i valōr e l'impurtànsa dla vita e minga di quèi ch'a gh piàś a lò cuma telefunèṅ, televiśōr, vistî e màchini. Quànd Nelson al s inamóra dabòṅ e al gh śibìs ad spuśàr-la, la dócia ślada: la ragàsa la gh'à 'l càncar, al linfòma 'd Hodgkin, e a n gh'è spransa.
Culegamènt estéran
}}
502 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 502, mo invéci 'l an 502, 't ê da 'ndèr chè) Al 502 (sincseintdū, cinquecentodue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 501 (sincseintùn) e 'l vin prìma dal 503 (sincseinttrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Neon Genesis Evangelion
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Neon Genesis Evangelion (新世紀エヴァンゲリオン Shin seiki Evangerion) — Nèca cnusù coma Evangelion, Eva o cun l'acronimo NGE — L'è una serie anime d'26 episodi de 1995, crieda da e studio Gainax, scrèta e dirèta da Hideki Anno. L'opra l'è steda impinida ad premi e ricunusciment, l'è ste descrèt coma l'anime piò scort e influent ad tòt i temp. L'anime l'è caraterizé dala presèza ad un mōt ad riferiment religius, cabalistici, ebraici e bèblic, e ona caraterizaziò interna di persunèg, purtéda aväti dai pinsir chj'aveva detar i prutagunèsta.
1305 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1305, mo invéci 'l an 1305, 't ê da 'ndèr chè) Al 1305 (milterśeintsìnc, milletrecentocinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1304 (milterśeintquàter) e 'l vin prìma dal 1306 (milterśeintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milterśeintsinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Squallormanina
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Album }}
Squallormanina (Suallormanìna), scrit graficamènt cuma Squallormaniⁿa par réndar l'idéa dla manìa, l'è na racòlta dal grup di Squallor ch'la mét insém di pès vgnû fóra in di disc Mutando (in dal lat A) e Scoraggiando (in dal lat B), i dū ùltim lavōr lōr incìś par la CGD. La cupertìna dal disc la móstra un sfónd vióla impinî 'd manàdi ad tut i culōr.
'L è stâ publicâ in dal 1984.
Culegamènt estéran
}}
Wyoming
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Wyoming (a s lèś /waɪˈoʊmɪŋ/, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1890. 'L è qvél più pìcul dla nasiòṅ da 'l punt ad vista di sò abitànt, ch'i n rìvan gnanc a siesènt-mila, e 'l secónd in tèrmin ad sparpajamènt dòp 'l Alàska.
Al cunfìna a nòrd c'n al Muntàna, a sud c'n al Culuràdo, a òvest cun 'l Utah e 'l Idaho, a èst c'n al Dakòta dal Sud e c'n al Nebràska. Al Wyoming 'l è òṅ di dū stat quàdar parfèt dal paéś, insém a 'l Culuràdo, e 'l è divìś in vint-a-tri cuntèi e in nuànt'òt cumùn.
La sò bandéra la móstra 'n biśònt su sfónd blù e curnìś rósa mént'r al sò stéma al figùra na statṿa dla Giustìstia cun dal dū bandi un cowboy cun la bisàca dla pistòla in dal sinturòṅ e 'n lavuradōr c'n un pigòṅ in dla maṅ. Al sò mòt 'l è „Equal Rights“ (Dirìt cumpàgn) mént'r i sò scutmàj i èṅ Equality State (ufisiàł), Cowboy State, Big Wyoming e Wonderful Wyoming.
In dal stat al cadéni dal Muntàgni Predóśi (in du a gh'è 'l impurtànt Parc nasiunàł ad Yellowstone ch'al cùcia in élt al turìśum), dal Muntàgni Nevóśi, dal Wind River, dal Big Horn Mountains e dal Teton Range i s spartìs'n al teritòri c'n al Piàni grandi.
Etadecàgon
{{Metacaixa
Wyoming
Prima ch'a rivìs lè 'l óm biànc, la regiòṅ l'éra abitàda da soquànti tribù indiàni cuma qvéli di Sioux, di Crow, di Arapaho e di Shoshoni. In dal 1869 al Wyoming 'l à parmés in na quànc manéra anc a cal dóni ad vutàr, al prim stat a far-al, esénd ch'al gh'iva biśógn ad vutadōr asè par psēr èsar tirâ dèntar cuma stat parchè in alóra i gh stàvan là sōl nuvmìla cristiàṅ a 'l incìrca. Adès 'l ufìsi cesuàri di Stat Unî al stima ch'i sò abitànt i sìan carsû a 586.107 in dal 2015, divìś fra biànc (92.7%), indiàṅ (2.7%), négar (1.6%) e aśiàtic (1.0%).
Etadecàgon
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Cambra a gas
{{Metacaixa
Etadecàgon
In dla giometrìa evclidéa, 'l etadecàgon 'l è cal polìgon ch'al gh'à 17 cô. Al pōl avéregh i cō e i àngol ed lunghèsi e ampièsi diferèinti e anca ch'i s trèsen tra 'd lōr, mo cl etadecàgon ch'al gh'à i cō e i àngol tut cunpàgn 'l è 'l etadecàgon regolèr.
Wyoming
A s trata 'd un stat ch'l à sèmpar vutâ p'r i republicàṅ a gl'elesiòṅ dal presidènt (George W. Bush chè 'l à ciapâ al 69% in dal 2004) a part 'l an 1964 in du in aṅ vins i demucràtic faghénd al 56.56%. Al sò guvernadōr, da 'l 2011, 'l è 'l republicàṅ Matt Mead.
Cambra a gas
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Etadecàgon
Èter progèt
}}
Cambra a gas
La Cambra a gas l'è na manéra ch'un stat al dróa par cupàr la gint cundanàda a mòrt. A s impinìs na cambra ad gas e 'l cundanâ al n è piò bòṅ ad tiràr fiâ murénd in dal gir ad déś minùt a 'l incìrca.
Wyoming
Anc s'al teritòri al n parmét minga ad dar vita a di atività agrìculi impurtànti, specialmènt parchè la sò tèra l'è piutòst arsùta, in Wyoming darènt a 'l muntàgni i èṅ nâ dimóndi sit par tiràr sù al bèsti a la manéra di ranch.
Cambra a gas
Da 'l 8 ad Favràr dal 1924 l'è druàda in di Stat Unî ch'i aṅ tòlt spunt da la prima guèra mundiàla in du a s impgnàva dal gas cun dal vlèṅ dèntar. Anc i naśìsta i aṅ druâ 'l cambri a gas in di lager par masàr a squantèran gl'ebrèj durànt 'l ulucàust.
Wyoming
P'r i cundanâ a mòrt a gh'è la cambra a gas ch'la i spéta.
Culegamènt estéran
}}
Cambra a gas
Cambri a gas in di Stat Unî
Al cundanâ al vîṅ ligâ a na scrana in na cambra stagna. A sa gh mét pò 'n micròfun adòs par far in manéra ch'i parènt e i testimòni, in na cambra lè darènt, i pòsan sintìr incòsa. Quànd tut 'l è prònt a vîṅ pumpâ fóra da sóta la scrana dal cianûr esénd che dū pastìj 'd cianûr ad sòdi i vîn'n in cuntàt cun d'l àcid sulfànic faghénd d'l àcid cianìdric ch'al fà dal fum e ch'al finìs in di palmòṅ tirànd fiâ. Al cianûr 'l inibìs soquànt enśìma dla respirasiòṅ ch'i pàsan 'l usìgen da 'l sangṿ a 'l cèluli dal còrp. Dòp soquànt minùt ad patimènt in gènar a s pèrd i sèns prima 'd murìr dabòṅ parchè 'l sarvèl 'l armàgn sénsa usìgen. Se la vitma la próa a respiràr piàṅ o a tgnir al fiâ la pōl scampàr un quàlc minùt da piò, in tut al manéri in dal gir 'd òt o déś minùt a s mōr garantî.
Culegamènt estéran
}}
Dangerous Curves
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|You walk tall, you act proud leave the little girls cryin' out loud, you got it all, it's not enough when it comes to love, babe you're outta luck, yeah, I know I'm a fool tryin' to find a way to get next to you, I wanna tie myself to your bed of fire but you'll only cut me loose once you had enough, tell me, what do you know about love?|At và in gir a tésta élta, at sē argujóś ad lasàr al ragasōli piànśar fòrt, 't à capî incòsa, a n è mia abàsta quànd a s trata 'd amōr, teśôr at sē fóra cun la furtùna, sè, a 'l sò ch'a sòṅ na mata a pruàr a catàr la manéra 'd armàgnar tèg, a vój ligàr-'m a 'l tò lèt ad fōg ma tè ta m lasarà pèrdar quànd ta gh 'n arà asè, dì-'m, csa sà't tè d'l amōr?|What Do You Know About Love?, 1991|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Dangerous Curves (Curvi periculóśi) 'l è 'l quìnt àlbum in studi dla Lita Ford ch'l à tòlt in prèst al nóm da 'l tìtul dna canta ad Sammy Hagar di Van Halen ch'al l'iva scrita pinsànd a lē. 'L è vgnû fóra in dal Nuvémbar dal 1991 par la cà discugràfica RCA Records.
Cal lavōr chè al n è minga stâ bòṅ 'd avér-'g un sucès cumpàgn a 'l precedènt Stiletto anc s'al sìngul Shot of Poison al gh 'l à cavàda a èsar numinâ p'r i Grammy Award dal 1993 in dla sesiòṅ “Best Female Rock Vocal Performance”.
Furmasiòṅ
}}
1889 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1889, mo invéci 'l an 1889, 't ê da 'ndèr chè) Al 1889 (mileotseintutantanōv, milleottocentoottantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1888 (mileotseintutantòt) e 'l vin prìma dal 1890 (mileotseintnovànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintutantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
An 980
I an 980 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 980 infìn a 'l 989 ciapê dèinter.
.नेट
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Valōr śuntê
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al valōr śuntê (valore aggiunto o VA in itagliàṅ) 'l è cal valōr in più che na mercansìa la tōś dàint'r in n'ativitê comercèla.
In sìm'a 'l valōr śuntê a s egh pèga el tasi e a s egh fà anca i còunt dal lavōr ch'a gh's è fât atâc.
Colegamèint estèren
}}
44 p.d.C.
Al 44 prema d Crest l é un ân dal I séchel dal Calendêri gregurian.
Jurgis Matulaitis
Jurgis Matulaitis (Jerzy Matulewicz in Pulàc; Lūginė, 13 d'avrìl 1871 - Kaunas, 27 ed znèr 1927) l'è stä un Arcivèsc católic Litüän, pruclamä beàt da papa Giuànn Pàul II in dal 1987.
Biugrafia
Nasìd a Lūginė al 13 d'aprìl dal 1871 al g'hava sètt frèr, in dal 1889 l'è 'ndä in Pulógna, parchè gh'è mòrt sò per e sò mèr.
L'è dvantä prèt in dal 1898 in d'la Congregatio Clericorum Marianorum, e l'è dvantä Supariùr in dal 1911. Cunsacrä vèsc ad Vilnius in dal 1918, l'ha lasä in dal 1925 par turnä a fà al prèt misiunäri. Infati, in dal 1926 l'ha visitä 92 paròchi in Amercia.
L'è mort al 27 ad znär 1927. Papa Giuànn Pàul II l'ha pruclamä beàt in dal 1987.
937 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 937, mo invéci 'l an 937, 't ê da 'ndèr chè) Al 937 (novseinttreintasèt, novecentotrentasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 936 (novseinttreintasē) e 'l vin prìma dal 938 (novseinttreintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseinttreintasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Purtugàl (frut)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al purtugàl (arancia in italiàn) 'l è 'l frut dla piànta ciamàda Citrus sinensis.
'L è 'n agrùm ad qvéi ìbrid a fórma 'd bòcia, parènt di mandarèṅ, cun la pèla arànsa e la pólpa 'd un culōr ch'al và da 'l śal (frut più dōls) a 'l rós (frut più brusc).
Descrisiòṅ
Uriginàri dla Cina 'l è rivâ in Európa c'n i Purtughéś in dal XIV sécul anc s'a s pénsa ch'al gh fus bèla in Sicìglia. Al sò àrbul al pōl crés'r in fiṅ a rivàr a dódas métar e 'l è bòṅ ad far sincsènt frut a stagiòṅ, da Nuvémbar a Maǵ/Śugn. L'Itàglia 'l è 'l secónd prudutōr in Európa dòp la Spaggna mént'r in dal mónd i paéś ch'i 'n càtan sù da piò i èṅ al Braśìl, i Stat Unî e la Cina.
Al sò sûg, ciamâ spremùda, se bvû al fà bèṅ par la salùt parchè 'l è pîṅ ad vitamìna C ch'la cumbàt al fardōr. La sò pèla la vîṅ ùtil par far dla grapa o di parfùm.
}}
1042
Al 1042 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
57
Al 57 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
1108 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
1052
Al 1052 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
4 p.d.C.
Al 4 prema d Crest 'l ê 'n ân dal I sēcul dal Calendêri gregoriaṅ.
.كوم
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
.honeywell
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
An 970
I an 970 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 970 infìn a 'l 979 ciapê dèinter.
1062
Al 1062 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
.コム
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Penny Brown
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Penny Brown (Sherman, 31 ad Luj dal 1941), l'è n'atōra e cantànta americàna.
Biugrafìa
Nada in Tèxas, la Penny la riva in Itàglia a la fiṅ di an Ssanta dvintànd la basìsta dal grup ad fémni prudót par Gianni Boncompagni Le Pupille. In chi an lè la frequénta 'l Piper Club e la taca a recitàr in soquànti pelìculi cuma L'uomo dei cinque palloni ad Marco Ferreri cun Marcello Mastroianni, Ugo Tognazzi e la Catherine Spaak.
In dal 1970 la fà vgnir fóra al sìngul Miraggio d'estate insém a Giorgio Albertazzi e pò la tōś part a 'l musical Hair, un prugèt curâ par Giuseppe Patroni Griffi fat insém a Renato Zero, Ronnie Jones, la Mita Medici, Teo Teocoli e la Loredana Berté. 'L an dòp la la fà la hippie drugàda pódga in dal śal Una lucertola con la pelle di donna ad Lucio Fulci.
In dal 1980 la tórna a 'l cìnema faghénd la femnìsta in dal film ad Federico Fellini La città delle donne. In séguit la gira I guerrieri dell'anno 2072, film fantasientìfic ad Lucio Fulci, e 'l thriller 'd aventùra Inferno in diretta ad Ruggero Deodato. In dal 1986 la lavóra cun Carlo Verdone in dla cumèdia Troppo forte pò la tōś part, dand la sò vóś, a L'ultima tentazione di Cristo ad Martin Scorsese.
L'ultma pelìcula a 'l cìnema giràda da lē l'è 'l film ad scarésa Fatal Frames - Fotogrammi mortali cun l'Alida Valli, Ugo Pagliai, Giorgio Albertazzi, Rossano Brazzi, Ciccio Ingrassia e Donald Pleasence.
Culegamènt estéran
}}
369 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
The Miracle
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Album }}
{{CITAZIONE2|I wake up, feel just fine, your face fills my mind, I get religion quick 'cos you're looking divine, honey you're touching something, you're touching me, I'm under your thumb under your spell, can't you see.|A m darséd, a m sènt bèṅ dimóndi, la tò fàcia l'impinìs la mè mènt, a m cunvèrt subìt parchè at pâr divìna, dulcésa at sē drē a tucàr quèl, at sē drē a tucàr mè, at m à mis sóta, sóta la tò striarìa, n véd-at minga?|Breakthru, 1989|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
The Miracle (Al miràcul) 'l è al tredicéś'm àlbum in studi di Queen. 'L è vgnû fóra al 22 ad Maǵ dal 1989 cavànd-'g-la a rivàr a 'l prim pòst dal clasìfichi dal Régn Unî e anc in Àustria, Germâgna, Ulànda e Śvisra. In dla Billboard invéci 'l à tucâ la puśisiòṅ vint-quàt'r a 'l màsim. In Itâglia 'l è rivâ a 'l tèrs pòst. Sinc i èṅ stâ i sìngui tirâ fóra da cal lavōr chè, qvél ch'l à muciâ più sucès ad tut chi àtar 'l è 'l prim, I Want It All (A vój incòsa), scrita par Brian May.
P'r al grup, ch'al firma par la prima vòlta tut i braṅ anc se i èṅ stâ fat da di mémbar sìngui o in còpia, 'l è stâ difìcil finìr al registrasiòṅ. Freddie, ch'in di prim siē méś d'l an 'l éra impgnâ insém a la Montserrat Caballé a purtàr a cumpimènt al sò disc da par lò, Barcelona, 'l ivâ savû da pôc 'd èsar sierupuśitìṿ méntar May al gh'iva di prubléma cun sò mujér. In tut al manéri 'l àlbum al gh l'à cavàda listés a dvintàr òṅ di più famóś dal grup, cun nóṿ migliòṅ e mèś ad còpi vindùdi a 'l incìrca.
Furmasiòun
}}
727 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 727, mo invéci 'l an 727, 't ê da 'ndèr chè) Al 727 (setseintveintsèt, settecentoventisette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 726 (setseintveintsē) e 'l vin prìma dal 728 (setseintveintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintveintsetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.americanfamily
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
.lixil
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Roubaix
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Roubaix (a s lèś [ʁu.bɛ] in Francéś, praticamènt Rubè in emigliàṅ, Roubés in Picàrd) l'è na vècia sità industriàla dal nòrd dla Frància, divìsa in quàtar cantòṅ, ch'la s cata in dal dipartimènt dal Nòrd, pròpria atàc a 'l cunfîṅ c'n al Bélgi. Da quànd dimóndi indùstri i aṅ sarâ e la gint l'è armàśa a cà da lauràr, la sità l'è dvintàda in dal 2010 qvéla più pòvra dla nasiòṅ, muciànd sù un tas ad pòvar dal 45%.
La fà 95.866 abitànt (dat stimâ dal 2013) e dònca l'è la tèrsa sità più granda dla regiòṅ dal Nòrd-Pas dal Calé-Picardìa dòp Lille (ch'la gh'è tacàda a òvest) e Amiens.
Al sò sìndig, da 'l Avrìl dal 2014, 'l è Guillaume Delbar dal partî d'l UMP. In sità a gh'è siē muschéi, e una i èṅ drē a tiràr-la sù, ch'i sarvìsan par la pupulasiòṅ di musulmàṅ, stimâ a 'l 20% a 'l incìrca.
In dal sò velòdrum, in dla secónda stmana 'd Avrìl ad tut i an, a finìs la cursa 'd ciclìśum dla Parì-Roubaix, una dal cursi in lìnnea più famóśi a 'l mónd.
Frankie Goes To Hollywood
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Relax don't do it, when you want to suck to it, relax don't do it, when you want to come, come-oh oh oh but shoot it in the right direction, make making it your intention, yeah.|Mét-at còmad minga far-al, quànd at vō ciuciàr-al, mét-at còmad minga far-al, quand at vō vgnir, vîṅ pur ma spara in dla diresiòṅ bòna, fà in manéra ch'a sia qvél ch'at vō tè, sè.|Relax, 1983|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Frankie Goes To Hollywood (da spés scurtâ in FGTH) i èṅ stâ 'n grup pop letrònic ingléś mis in pē in dla mità di an Utànta da Holly Johnson (vóś), ch'l à pò cuntinuâ in na caréra da par lò, Paul Rutherford (vóś), Peter Gill (baterìa), Mark O'Toole (bas) e Brian Nash (chitàra).
Al sò sìngul ad debùt dal 1983, Relax, 'l è stâ cinsurâ da la BBC par via dal sò tèst malnét ma al gh 'l à cavàda listés a finìr in dla top 10 ingléśa e 'd dvintàr al sètim sìngul più vindû ad sèmp'r in dal Régn Unî. Dòp àtar dū sìngui famóś cuma Two Tribes e The Power of Love al grup al s è divìś dòp sōl dū àlbum in studi.
Culegamènt estéran
}}
1072
Al 1072 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Otadecàgon
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla giometrìa evclidéa, 'l otadecàgon 'l è cal polìgon ch'al gh'à 18 cô. Al pōl avéregh i cō e i àngol ed lunghèsi e ampièsi diferèinti e anca ch'i s trèsen tra 'd lōr, mo cl otadecàgon ch'al gh'à i cō e i àngol tut cunpàgn 'l è 'l otadecàgon regolèr.
Èter progèt
}}
.citi
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
55
Al 55 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Pantheon (Ròma)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al Pantheon, da 'l gréc Πάνθειον, a dìr "cà ed tùt i dìo", 'l è 'n tèimpli dla Ròma antìga, tirê sù in dal 126 dôp Crìst, sòt'a 'l règn 'd Adriàṅ.
'L è 'l edifìsi méj tgnû da cât da mêś a quī antìg, sèimper druê ed lung ai sécol.
References
}}
320 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 320, mo invéci 'l an 320, 't ê da 'ndèr chè) Al 320 (terśeintvèint, trecentoventi in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 319 (terśeintdeśnōv) e 'l vin prìma dal 321 (terśeintveintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXX. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśeintveintéśim post.
.discover
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
194 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
1082
Al 1082 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
La chiesa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|In cal santuàri chè maladî ta n pōl mia pargàr.|Tagline dal film}}
La chiesa (La céśa) 'l è 'n film ad scarésa dal 1989 ad Michele Soavi prudót par Dario Argento. 'L è stâ 'l 37śum più vdû in Itàglia in dla stagiòṅ 1988/1989 dòp ch'l à psû cuntàr su 'n budget ad tri migliòṅ e mèś ad dòlar.
Sunt
In dal tèmp dal Mèdi éṿ, un grup ad cavalēr teutònic i màsan na stria in un vilàǵ dla Germàgna e pò i la saplìsan insém a tut gl'abitànt dal pòst. Dòp avér fat banadìr la tèra, i gh tìran sù na catedràla.