cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Soquànti cunsiderasiòun mìa 'dl incō
David Strauss, al cunfesór e 'l scritór
In cal scrìt chè (David Strauss: der Bekenner und der Schriftsteller) al Nietzsche al quistiòuna in sìm' a 'l óvra 'dal tudès'c David Strauss vgnùda fóra in dal 1871, L' antìg e 'l nóv crèder: na cunfesiòun, in dû 's catèva spieghê al storicìś'm 'd al Strauss, mèinter che invéci chè al Nietzsche al gh' dà còunter dgènd-eg 'dl òm fels, campiòun 'd la cultùra degenerèda tudèsca 'd cal mumèint.
Al Schopenhauer cuma mìster
In cal scrìt chè dal 1874 (Schopenhauer als Erzieher) al Nietzsche al còunta che secònd lò al pinsér filuśòfic 'd al Schopenhauer al prèv fer arnàser la vitalitê dla cultùra tedèsca.
Richard Wagner a Bayreuth
Al scrìt dal 1876 (Richard Wagner in Bayreuth), in sìm' a gli idèi 'dl amìg muśicìsta Richard Wagner, al quistiòuna in na manéra mìa sèimper bòuna, al riguèrd 'dla mùśica, dal lavór e dal caràter 'd al Wagner.
772 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 772, mo invéci 'l an 772, 't ê da 'ndèr chè) Al 772 (setseintestantadū, settecentosettantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 771 (setseintestantùn) e 'l vin prìma dal 773 (setseintestantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCLXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintestantaduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1365 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1365, mo invéci 'l an 1365, 't ê da 'ndèr chè) Al 1365 (milterśeintessantasìnc, milletrecentosessantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1364 (milterśeintessantaquàter) e 'l vin prìma dal 1366 (milterśeintessantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCLXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milterśeintessantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
791
Al 791 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
789
Al 789 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
773 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 773, mo invéci 'l an 773, 't ê da 'ndèr chè) Al 773 (setseintestantatrī, settecentosettantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 772 (setseintestantadū) e 'l vin prìma dal 774 (setseintestantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCLXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintestantatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1721 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1721, mo invéci 'l an 1721, 't ê da 'ndèr chè) Al 1721 (milsetseintveintùn, millesettecentoventuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1720 (milsetseintvèint) e 'l vin prìma dal 1722 (milsetseintveintedū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintveintunéśim post.
1366 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1366 (mileterśèintssàntasē, milletrecentosessantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1365 (mileterśeintssàntatsìnc) e 'l vin prìma dal 1367 (mileterśeintssàntatsêt). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCCLXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśèintssàntasēéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1366 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 683: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
788
Al 788 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
774 (nùmer)
Al 774 (sêtseintstantaquàter, settecentosettantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 773 (sêtseintstantatrī) e 'l vin prìma dal 775 (sêtseintstantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt DCCLXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sêtseintstantaquàteréśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 774 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 387: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
787
Al 787 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Paz de la Huerta
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La María de la Paz Elizabeth Sofía Adriana de la Huerta y Bruce, cgnusùda méj cuma Paz de la Huerta (New York, 3 ad Setémbar dal 1984), l'è n'atōra americàna cun di urìgini spagnōli.
Àtar prugèt
}}
1945 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
1946 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1946, mo invéci 'l an 1946, 't ê da 'ndèr chè) Al 1946 (milnovseintquarantasē, millenovecentoquarantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1945 (milnovseintquarantasìnc) e 'l vin prìma dal 1947 (milnovseintquarantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCMXLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milnovseintquarantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Elèinc ed clasic latèin tgnû da cât
Costchè 'l è 'n elèinc di clasic latèin 'rivê infîn ai noster dè, a dìr, dagli ōvri antìghi 'd lettra in lengua latèina tgnudi da cât infîn a incō.
Terda etê imperièla (intór'n a 'l 270 - fîn dal V sécol)
{| border="0"
Peppa Pig
{{dialort | dial=Miranduléś}} {{Televiśiòun}}
Peppa Pig (Pèpa la Gugiōla) 'l è 'n cartòṅ animâ britànic dirét e prudót par Astley Baker Davies. 'L è distribuî in tut al mónd in sènt-utànta paéś e 'l è stâ pinsâ p'r un pùblic ad putèṅ. Tut gl'epiśòdi i èṅ lung sinc minùt.
La prima stagiòṅ l'è dal 2004 ma pò, par via dal sucès grand ch'al gh'à abû, i aṅ cuntinuâ incóra faghénd atri tri stagiòṅ, tuti cun sinquànta-dū puntàdi. In Itâglia i èṅ traśmìs p'r i canài Rai YoYo e Disney Junior.
Descrisiòṅ
I nóm di persunàǵ i tàcan sèmpar cun la létra ch'a gh'è a 'l inìsi di nóm dal bèsti in Ingléś ch'i èṅ:
}}
776 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 776 (sêtseintstantasē, settecentosettantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 775 (sêtseintstantasìnc) e 'l vin prìma dal 777 (sêtseintstantasêt). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt DCCLXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sêtseintstantasēéśum post.
Èter progèt
}}
786
Al 786 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
775 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
1368 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1368 (mileterśeintessantòt, milletrecentosessantaotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1367 (mileterśeintessantasèt) e 'l vin prìma dal 1369 (mileterśeintessantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCCLXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśeintessantotéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1368 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 684: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
784
Al 784 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
783
Al 783 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Alberto Sordi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Alberto Sordi (Róma, 15 ad Śugn dal 1920 - Róma, 23 ad Favràr dal 2003, a s lèś [alˈbɛrto ˈsordi] in itagliàṅ) 'l è stâ 'n atōr, regìsta, còmig, senegiadōr, cumpuśidōr, cantànt e ardupiadōr itagliàṅ.
In dla sò caréra 'l à dâ la vóś a 'l persunàǵ 'd Ollio e girâ da piò ad duśènt film, vinsénd al Lèòṅ 'd Òr a 'l Fèstival ad Venèsia in dal 1995, 'n “Ōrs 'd Òr” e òṅ 'd argìnt a 'l Fèstival ad Berlîṅ, un Golden Globe (p'r al film Il diavolo), sèt Dàvid ad Dunatèl e siē Nàstar 'd Argìnt. 'L à laurâ cun soquànt di regìsta itagliàn più impurtànt dal XX sécul cuma Mario Soldati, Alberto Lattuada, Steno, Mario Monicelli, Federico Fellini, Mauro Bolognini, Dino Risi, Luigi Comencini, Ettore Scola, Luigi Magni, Luciano Salce e Sergio Corbucci.
Fra i sò film più impurtànt a 'rcurdém Lo sceicco bianco, I vitelloni, Un americano a Roma, La grande guerra, Il medico della mutua, Nell'anno del Signore, Il prof. dott. Guido Tersilli primario della clinica Villa Celeste convenzionata con le mutue, Bello, onesto, emigrato Australia sposerebbe compaesana illibata, Lo scopone scientifico, Roma, Polvere di stelle, Un borghese piccolo piccolo, I nuovi mostri, Io e Caterina, Il marchese del Grillo, In viaggio con papà e Incontri proibiti, al sò ùltim lavōr fat cun la Valeria Marini.
P'r al sentenàri dla sò nàsita, i aṅ girâ 'l film Permette? Alberto Sordi.
Culegamènt estéran
}}
Culùmbus (Ohio)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Culùmbus (Columbus in ingléś, a s lèś /kəˈlʌmbəs/) l'è na sità di Stat Unî 'd utsènt-ssantamìla abitànt a 'l incìrca, la 14śma più granda dal paéś, capitàł dal stat d'l Ohio. La s cata in dal cuntèi 'd Franklin, ad Delaware e 'd Fairfield.
L'è stada tiràda sù in dal 1812 in dal sit in du i s incróś'n i fiùm Scioto e Olentangy e la ciàpa 'l nóm in unōr ad Cristoforo Colombo. Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010 la sò pupulasiòṅ la s divìd in un 61,5% ad biànc, un 28,0% ad négar, un 0,3% ad natìṿ americàṅ e 'n 4,1% 'd aśiàtic.
Da 'l 2016 al sò sìndig 'l è 'l demucràtic Andrew Ginther.
Culegamènt estéran
}}
Kevin Spacey
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Kevin Spacey Fowler, cgnusû méj cuma Kevin Spacey (South Orange, 26 ad Luj dal 1959) 'l è 'n atōr, senegiadōr, regìsta e prudutōr americàṅ, vinsidōr ad dū Prèmi Òscar p'r al pelìculi I soliti sospetti (1996 cuma atōr minga prutagunìsta) e American beauty (2002 cuma atōr prutagunìsta), film ch'al gh'à frutâ anc al Prèmi BAFTA e 'l Screen Actors Guild.
Da 'l sò bisàchi 'l à tirâ fóra i bèsi par pagàr al recùpar dal tèatar stòric lundinéś Old Vic ch'al gh'à pò fat al diretōr artìstic da 'l 2003 a 'l 2015. In d'l Utóbar dal 2017 'l è vgnû fóra dgénd 'd èsar gay.
Biugrafìa
Uriginàri dal New Jersey, Kevin da pìcul al spatìna cun la sò famìja a Los Angeles. Dvintâ śōv'n al decìd 'd andàr a New York par studiàr recitasiòṅ e par lauràr a Broadway.
A la mità di an Utànta al tōś part a dū film ad Mike Nichols, Heartburn - Affari di cuore e Una donna in carriera, ma 'l è a 'l inìsi di an Nuànta ch'la sò caréra la ciàpa 'l vōl. In dal 1992 al rècita insém a Jack Lemmon e a Al Pacino in dal dramàtic Americani e in dal thriller Giochi d'adulti cun Kevin Kline. In dal 1996 al vins al sò prim Òscar faghénd Roger "Verbal" Kint in I soliti sospetti ad Bryan Singer, pò al lavóra cun Brad Pitt e Morgan Freeman in dal thriller Seven.
Prima 'd vìns'r un secónd Òscar in dal 1999 faghénd 'l óm in là c'n i an inamurâ dna ragasōla (Mena Suvari) in American beauty, al lavóra par Joel Schumacher, Al Pacino, Curtis Hanson in L.A. Confidential e Clint Eastwood.
In dal 2003 'l è prutagunìsta dla pelìcula The Life of David Gale in du a s dascór dla péna 'd mòrt in di Stat Unî. Tri an dòp al fà Lex Luthor in Superman Returns mént'r in dal 2009 al tōś part a la cumèdia L'uomo che fissa le capre insém a George Clooney e a Ewan McGregor. In séguit al gira 'l cumèdi Come ammazzare il capo... e vivere felici (2011) e Come ammazzare il capo 2 (2014).
Da 'l 2013 al fà 'l persunàǵ 'd Frank Underwood in dal telefìlm House of Cards - Gli intrighi del potere vinsénd un Golden Globe, dū Screen Actors Guild Awards e ciapànd soquànti nomination a i Prèmi Emmy.
1367 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
1722 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Giurnèda internasiunèla 'dla dòna
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La Giurnèda internasiunèla 'dla dòna, ciamèda anca Festa 'dla dòna, la s tîn tùt i an in dal dè 'dl 8 ed mèrs p'r arcurdèr tùt i traguèrd che cal dòni i àn tolt in dimòndi camp, sovertùt in dl ultèm sintunèr 'd an, a partìr dal camp pulètic, a quèl sivîl, a quèl sociêl, e vìa descurènd; mo cla giurnèda chè la vól anc' arcurdèr-es che soquànti volti cal dòni i sufrìs'n incòri 'd na quèlc discriminasiòun, ingiustìsia u anca 'd cìchi u 'd gròsi viulèinsi in di só cunfròunt.
Èter prugèt
}}
782
Al 782 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
La chiave (film 1983)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Insém i aṅ esplurâ e dâ sudisfasiòṅ a 'l vój più fóndi e eròtichi ad tut dū!|Tagline dal film}}
La chiave (La ciàṿ) 'l è 'n film eròtic itagliàṅ dal 1983 ad Tinto Brass trat da 'l rumànś umònim dal giapunéś Tanizaki Jun'ichirō. Al gh'à abû un bèl sucès cumersiàł.
Sunt
A Venèsia, durànt i an dal fasìśum in dal 1940, un vèć insgnànt ingléś diretōr dl'acadèmia dal bèli arti, Nino Rolfe (Frank Finlay), al viṿ insém a sò mujér Teresa (Stefania Sandrelli) ch'la tîṅ adrē a na pensiòṅ pìcula in dal cōr dla sità.
Un dè 'l óm ad prupòśit al lasa par tèra in sal pavimènt dal sò studi la ciàṿ ch'la vèra 'l casét in dua al tîṅ lugâ al diàri in dua 'l è sòlit scrìvar tut i sò pinsēr più spurcaciòṅ. Un dè, par caś, la Teresa la buta 'l òć in sla ciàṿ, la la cata sù e la vèra 'l casét.
Dòp avèr tòlt in maṅ al diàri e avér-ag dâ na lśuda, a la Teresa a gh vèṅ vója ad scrìv'r-an òṅ anca lē par cuntàr tut i quèi malnét ch'l'à strulicâ in di an dal sò matrimòni ma anc i còran ch'l'à fat a sò marè cun Laszlo (Franco Branciaroli), al muróś ungheréś ad sò fiōla Lisa (Barbara Cupisti). Acsè a scròca incóra la silta fra i dū ch'i càtan gust a lèśar da par lōr al purcàdi pinsàdi da c'l àtar. Nino al taca anc a tōr śò sò mujér méntar la dòr'm in sal lèt cavàda śò e, s'la n l'è minga, a gh pénsa lò a tiràr-ag via incòsa. Al cólum 'l è che pò lò al pòrta 'l foto a far śvilupàr pròpria da Laszlo.
Durànt 'l ùltim ad dna sfilaràda ad śughlèṅ sesuài fra i dū purcùs, a 'l prufesōr a gh vèṅ 'n ìctus ch'l al lasa uféś e minga bòṅ ad móv'r-as. A n è cuntâ a gnint al fat ch'al sò dutōr Fano (Giovanni Michelagnoli) al gh'is dit ad tōr-la dōlsa, ma quànd òṅ 'l è 'n ninét ad dèntar, a gh'è pôc da far.
Culegamènt estéran
}}
780
Al 780 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1947 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1947, mo invéci 'l an 1947, 't ê da 'ndèr chè) Al 1947 (milnovseintquarantasèt, millenovecentoquarantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1946 (milnovseintquarantasē) e 'l vin prìma dal 1948 (milnovseintquarantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCMXLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milnovseintquarantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
This must be the place
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Gnint par bèsi, incòśa p'r amōr.|Tagline dal film}}
This must be the place (Al pòst al gh'à da èsar qvést chè) l'è na cumèdia dramàtica dal 2011 ad Paolo Sorrentino, al prim film in Ingléś dal regìsta napulitàṅ. 'L è custâ vint-i-òt migliòṅ ad dòlar.
'L è stâ preśentâ a 'l 64śum Fèstival ad Cannes e 'l à vins siē Dàvid ad Dunatèl. Al tìtul ad cl'òpra chè la tōś al nóm da na canta dal 1982 di Talking Heads.
Sunt
John Smith, dit Cheyenne (Sean Penn), 'l è na rock star dal grup muśicàł di Cheyenne & The Fellows, na banda ch'la gh'à abû dimóndi sucès in di an Utànta. Adès al gh'à dâ 'n taj e al viṿ in na vila a Dublîn insém a sò mujér Jane (Frances McDormand) tgnénd a drē a qvél ch'a sucéd in bórsa. Anc s'al n fà piò al cantànt rock al cuntìnua listés a druàr al truc di tèmp indrē e al gh'à sèmp'r i làbar pîṅ ad rusét. La sò amìga mijóra l'è na ragasōla ch'la scólta la mùśica dark e ch'la s ciàma Mary (Eve Hewson).
Un dè i gh dìśan che sò pàdar, 'n ebrèi ch'al stà in di Stat Unî e che lò al n véd piò da trént'an, 'l è mis mâł e 'l è drē a murìr. Cheyenne al decìd acsè 'd andàr-'l a catàr ma quànd 'l è là al fà in sōl tèmp a tōr part a 'l sò funeràł anc parchè 'l iva sarnî na naṿ p'r al viàś e minga 'n aparéć par la sò paùra ad vulàr. In di ùlt'm an ad vita, sò pàdar al s éra mis a pascàr 'l uficiàł naśìsta ch'al gh 'n iva fat pasàr ad tut i culōr in di camp ad cuncentramènt durànt la secónda guèra mundiàla, Aloise Lange (Heinz Lieven). Cheyenne al decìd ad cuntinuàr al sò lavōr.
Culegamènt estéran
}}
Pacta sunt servanda
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Pacta sunt servanda (literalmènt “i pat a gh'è da rispetàr-i”) l'è na manéra 'd dir latìna ch'a s dróa anc da 'l nòstri bandi p'r indicàr un prinsìpi dimóndi impurtànt dal dirìt sivìl e dal dirìt internasiunàł, ch'a gh'è da tgnir fēd a i pat ch'a s fà, s'a s è di galantóm e minga di buratèṅ o di ciocapiàt, parchè pò a n s pōl minga turnàr indrē esénd al cuntràt firmâ vinculànt, ch'al piàśa o ch'al n piàśa minga. Fra parsòni séri a vâl anc sōl la paròla o na stricàda 'd maṅ.
In Itàglia a gh'è 'n artìcul dal códas sivìl ch'al stablìs ch'al cuntràt fra 'l parti al gh'à la fòrsa dla léǵ e 'l pōl èsar sćiancâ sōl s'a gh'è 'n acòrd fra qvéi ch'i 'l aṅ fat, da tuti dū 'l bandi, s'al và cóntar la léǵ o tgnénd adrē a di mutìṿ stablî da la léǵ cuma 'l dirìt a 'l ripensamènt di cunsumadōr.
Culegamènt estéran
}}
778
Al 778 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Félix Mantilla
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Félix Mantilla Botella (Barcelóna, 23 ad Setémbar dal 1974) 'l è stâ 'n tenìsta spagnōl. Al gh'à dâ a muć in dal 2007 dòp ès'r-as mis in bisàca da piò ad sinc migliòṅ ad dòlar.
779
Al 779 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Félix Mantilla
'L 8 ad Śugn dal 1998 'l è rivâ a ès'r al nùmar déś dal mónd in singulàr. 'L è élt un mét'r e utànta e al pésa stant'òt chilo. Al dróa 'l bras sinìst'r e al tira 'l arvèrs cun na maṅ sōla.
'L è stâ vinsìdōr ad déś tìtui ATP tut su la tèra batùda, al sò camp preferî, in dua 'l è anc stâ bòṅ ad rivàr in semifinàl a 'l Roland Garros in dal 1988 baténd Thomas Muster e pardénd in quàtar sét da Carlos Moyá.
Al sò sucès più grand in caréra 'l è stâ vìns'r al turnèo 'd Róma in dal Maǵ dal 2003 baténd Roger Federer par 7-5 6-2 7-6. In Itàglia al s è mis in bisàca anc i tìtui ad Bulógna dal 1997 (4-6 6-2 6-1 a Gustavo Kuerten) e ad Palèrum dal 2001 (7-6 6-4 a David Nalbandian). Fra gl'àtar riśultâ da 'rcuràr a gh'è anc un quàrt a gl'Australian Open in dal 1997 (5-7 2-6 7-6 2-6 da Carlos Moyá), al tìtul ad Barcelóna dal 1999 (7-6 6-3 6-3 a 'l maruchèṅ Karim Alami) e qvél 'd Umâg dal 1997 (6-3 7-5 a Sergi Bruguera).
Culegamènt estéran
}}
Barcelóna
{{Metacaixa
Barcelóna (Barcelona in Spagnōl e in Catalàn, pruninsiâ [bəɾsəˈlonə] e [baɾθeˈlona]) l'è na sità dal nòrd-èst dla Spaggna 'd un migliòṅ e siē 'd abitànt, caplōg dla Catalógna. L'è la secónda sità più granda dal paéś dòp Madrìd e la gh'à òṅ di pòrt più impurtànt dal Mediterràneo. In dal 1992 l'à uspitâ i śōg ulìmpig.
La s divìd in déś quartēr: Ciutat Vella (al sèntar stòric), Eixample, Sants-Montjuïc, Les Corts, Sarrià-Sant Gervasi, Gràcia, Horta-Guinardó, Nou Barris, Sant Andreu e Sant Martí. La gh'à siē spiàgi dimóndi bèli: Sant Sebastià, Barceloneta (la più cgnusùda), Nova Icària, Bogatell, Mar Bella e Nova Mar Bella, qvésta chè par qvéi ch'i s vōlan cavàr śò tut. Fra i sò munumènt più impurtànt a 'rcurém la Sagrada Família 'd Antoni Gaudí, al Palàs dla Mùśica Catalàna ad Lluís Domènech i Montaner, dvintâ patrimòni dl'umanità par l'UNESCO in dal 1997, la Catedràla dla Sant'Eulalia, la Cà Batlló e la Cà Milà, dita „La Pedrera“, caplavōr 'd Antoni Gaudí.
Famóśi i èṅ al Rambli, di viài dimóndi lung in dua la gint la pōl giràr libra. Al stadi 'd fólbar 'l è 'l Camp Nou (Camp Nóṿ) druâ da la squàdra dal FC Barcelona. 'L areopòrt 'l è internasiunàł e 'l s ciàma El Prat.
La sindichésa 'd Barcelóna, da 'l 2015, l'è l’Ada Colau dna lista sìvica cun 'l apòǵ dal partî Podemos (A psém).
Culegamènt estéran
}}
Artrât edla principèsa Marìa Cristìna
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
'L artràt edla principèsa Marìa Cristìna, Borbòuna dal dō Sicìli, 'l è 'n quèder a òli in sim'a tela, piturê da la Liśabèta Vigée Le Brun vers la fin dal Setsèint. Al quèder al figùra ùna di quàter fiō edla còpia reèla Ferdinànd I dal Dō Sicìli e Marìa Carolèina 'd Aśbûrg-Lorèina, ch'i 'n ìven dê 'l incàregh ala pitóra gnuda lè a lughères pròpia a Nàpol in dal tèimp edla Rivolusiòun Francéśa. Adèsa cla pitùra chè la s cata in dal Muśèo Nasionêl ed Capodimonte ed Nàpol.
In na chelma campaggnóla, la ragasóla la vin figurèda drē a tōr sù dal róśi in dal só sestlèin, coi cavî ròs tgnû apèina strìc ind un naster incòr ròs, acsè c'ma la sintùra dal só vistî. Cun la naturalèsa del manéri e dla situasiòun piturèda, al quèder al se śluntàna da tanta fisèda formalitê di artrât ed cōrt ch'a s era vist prìma.
Referèinsi
}}
Birmingham
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Birmingham (a s lèś [ˈbɜrmɪŋəm] in ingléś) l'è na sità dal Régn Unî ch'la s cata in dal sèntar dl'Inghiltèra, in dla cuntèa dal West Midlands. La fà 1.123.330 abitànt (dat stimâ dal 2014) e dònca l'è la secónda sità più granda dal paéś dòp Lóndra.
L'è sèmpar stada na sità industriàla ma cun la criśi dal 2008 l'è pasàda piutòst a 'l tersiàri, cun banchi (Lloyds Bank e Midland Bank), asicurasiòṅ e cumèrs.
A Birmingham i s èṅ furmâ i Black Sabbath e i Judas Priest, dū di grup heavy metal più impurtànt ad sèmpar, e pò anc i Duran Duran e i Fine Young Cannibals.
L'è śmèla ad dū sità itagliàni: Milàṅ e Bulógna.
Culegamènt estéran
}}
1948 (nùmer)
{{Metacaixa
Èter progèt
}}
1369 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1369, mo invéci 'l an 1369, 't ê da 'ndèr chè) Al 1369 (milterśeintessantanōv, milletrecentosessantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1368 (milterśeintessantòt) e 'l vin prìma dal 1370 (milterśeintestànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCLXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milterśeintessantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Riga (strumèint)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La riga l'è cal strumèint per disègn ch'al servìs per mèter śò dal ligni drìti.
775
Al 775 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
774
Al 774 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1723 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1723, mo invéci 'l an 1723, 't ê da 'ndèr chè) Al 1723 (milsetseintveintetrī, millesettecentoventitré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1722 (milsetseintveintedū) e 'l vin prìma dal 1724 (milsetseintveintquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintveintetriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
776
Al 776 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
777 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
773
Al 773 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
The Eye (film 2008)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
The Eye (’L Òć) 'l è 'n film ad scarésa dal 2008 ad David Moreau e ad Xavier Palud, arfacimènt dna pelìcula cinéśa e ad Singapōr dal 2002, The Eye. 'L à muciâ da piò ad sinquànta-siē migliòṅ ad dòlar in tut a frònt 'd un cōst fér'm a dódas.
La prutagunìsta Jessica Alba l'è stada candidàda p'r i Razzie Awards dal 2008.
Sunt
'L intervènt a pâr ch'a sia 'ndâ bèṅ, piàn piàṅ la Sydney la taca a védar, a 'l inìsi sōl dal maci, pò tut i quèi cum a s dév. Ma 'l è 'n àtim parchè pò chi lē la buta 'l òć su dal parsòni ch'i n gh'èṅ briśa dabòṅ, di tisi mòrt. Paul al gh diś ch'i sò òć strapiantâ i éran qvéi dna ragàsa mesicàna cardùda na stria, l’Ana Christina Martinez (Fernanda Romero), pò mòrta impicàda.
P'r andàr-'g a fónd i dū i vàn'n a catàr sò màdar, la Rosa (Rachel Ticotin).
Culegamènt estéran
}}
1370 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1370 (mileterśeintestànta, milletrecentosettanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1369 (mileterśeintessantanōv) e 'l vin prìma dal 1371 (mileterśeintestantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCLXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśeintestantéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1370 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 685: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Cumpâs (strumèint)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al cumpâs 'l è cal strumèint per disègn ch'al servìs per mèter śò di sérć e di êrc.
Colegamèint estèren
}}
771
Al 771 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
770
Al 770 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Innuendo (paròla latèina)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Innuendo (in lat. gerùndi ablatîṿ dal verub innŭo, innŭis, innui, innutum, innŭĕre) 'l è na manéra 'd dir latèina che a la lettra la vól significhèr "fend aluśiòun, riferimèint a" e dòunca al stà per n'insinuasiòun, n'aluśiòun, ch'a s pól catèr in del frêś ch'a s escólta in di procês o anca in soquànti frêś ch'i prèven parér śèimpi mo invéci i gh'àn anc di dòpi sèins, se un al li vól capìr diversamèint.
Ligàm a fóra
}}
1949 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
769
Al 769 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Squèdra da disègn
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La squèdra l'è cal strumèint per disègn ch'al servìs, insèm cun la riga, per mèter śò dal ligni e di àngol, perpendicolêr a dagli ètri righi bèle disgnèdi prìma. A s in cata sìa 'd plàstica che 'd metâl, mèinter che na volta i s fabrichèv'n ed lègn. La squèdra l'è 'd forma triangolèra e la s cata scalèina, cun 'n àngol 'd 60° e cl èt'r ed 30°, o la s cata incòr iśòsela, cui du àngol 'd 45°. 'D sólit ùn di du cô drìt al gh'à stampèda na schela graduèda per catèr el lunghèsi dal ligni ch'a s tira. In dagli uśèini 'l è facil catèr dal squèdri 'd metâl più śvelti da druèr, ch'a gh'chela l'ipotenùśa e ch'i gh'àn al cô curt più spès, sia per tgnìr-el méj pugê che per tgnìr-el méj sodi in del màṅ.
Colegamèint estèren
}}
1950 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1950, mo invéci 'l an 1950, 't ê da 'ndèr chè) Al 1950 (milnovseintsinquànta, millenovecentocinquanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1949 (milnovseintquarantanōv) e 'l vin prìma dal 1951 (milnovseintsinquantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCML. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milnovseintsinquantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Ab epistulis
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Ab epistulis l'è na manéra 'd dìr latèina che a la lettra la vōl significhèr "di quêl a 'l riguêrd edla corespondàinsa" e che fin da l'etê imperièla romàna la steva a indichèr cal funsionàri dla Ròma antìga ch'al cgnusìva el diferèinti lèngvi, al saìva léś'r e scrìver, e 'l stèva in dl ufìsi aministratîṿ dal guèren a śbrighèr la corespondàinsa edl Impēr.
Onore e guapparia
{{Metacaixa
{{Film }}
Onore e guapparia (Unōr e tacagnōli) 'l è 'n film dramàtic dal 1977 ad Tiziano Longo. A s trata dal sò ùltim lavōr prima 'd murìr 'l an dòp, scrit insém a Piero Regnoli. Al prutagunìsta dla pelìcula, in dla part dal “guappo”, 'l è Pino Mauro, specialìsta dla cansòun edla tradisiòun clàsica napulitàna e dla senegiàda.
Sunt
Don Gennaro Esposito (Pino Mauro) 'l è 'l rè dal cuntrabànd dal sigaréti a Nàpuli, specialmènt al dèta léǵ in dal sò quartēr Sanità e tuta la gint la 'l riverìs. 'L è spuśâ cun la Donna Concetta (Laura Gray), al gh'à na surèla ciamàda Maria (Gabriella Di Luzio) e na fiōla śōvna, l’Assunta (Patrizia Pellegrino).
Al ròbi i càmbian par lò quànd da Milàṅ a tórna in sità Giggino 'o barone (Mario Garbetta) ch'al gh śibìs ad métar-'s insém par tgnir adrē a 'n gir ad dròga, adès ch'al gh'à anc 'l apòǵ dn'urganiśasiòṅ 'd criminài dl'Élt-Itàglia. Don Gennaro, ch'al gh'à na cunsînsa, al gh diś ad nò e Giggino al n la tōś minga tant bèṅ ligànd-'s a 'l dî. Prima al denùnsia a la pulisìa un sò càr'g ad cichi tarucàdi, pò al mét in gir la vōś che sò mujér la gh'àppia mis i còran.
Don Gennaro al pòrta pasìnsia in fiṅ tant ch'a n gh finìs in mèś sò fiōla. Adès al gh'à da diféndar 'l unōr dla sò rasa anc a cóst ad cupàr-al, ma anc s'a sucidìs a sarév sèmp'r un “masamènt 'd unōr”.
Culegamènt estéran
}}
Brian T. Delaney
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Brian Thomas Delaney (Filadèlfia, 17 ad Nuvémbar dal 1976) 'l è 'n atōr e ardupiadōr americàṅ.
767
Al 767 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
20 centimetri
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Quàl'è-la la miśùra p'r èsar cuntènt?|Tagline dal film}}
20 centimetri (20 centìmetar) l'è na cumèdia muśicàla spagnōla e francéśa dal 2005 ad Ramón Salazar.
Sunt
Adolfo (Mónica Cervera) 'l è 'n travestî ch'al pasa 'l sò tèmp lìbar c'n al nâṅ Tomás (Miguel O'Dogherty). La gh'à 'l ciòld fis par l'Ava Gardner ma anc 'n uśèl lung 20 centìmetar ch'la n s cumpatìs briśa e ch'la vrév cavàr-as via ma ch'a gh sarvìs cun chi óm sò cliènt ch'la s pòrta a lèt pistànd ad nòt i marciapē ad Madrìd, insém a la sò amìga La Frío (Rossy de Palma), druànd al nóm 'd art ad Marieta. La 'l fà par catàr sù di bèsi ch'i gh sarvìsan par l'uperasiòṅ.
La Marieta però la gh'à 'n prubléma bèl grôs parchè l'è narculètica, a 'l impruvìś la pèrd i sèns e la s mét a durmìr in dua la s insùnia lē cantàr e balàr dal canti furastéri. Un dè chi lē l'incróśa a 'l marcâ un ragàs ch'al dascàrga 'l caséti dla fruta e ch'al gira sèmp'r in mòta, Raùl (Pablo Puyol). Chi lò al gh fà pèrdar la tèsta ma anc Raùl al cata quèl ch'a gh piàś in dla Marieta: adèsa cuma pōl-la pinsàr ad tajàr-'s-al via?
Culegamènt estéran
}}
Dintéra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Quand a s śunta sōl soquànt dèint, dòunca la dintéra la s armìsćia ai dèint vēr dàint'r in dla bòca, tulènd-i strìc cun di pèren 'd asêr, altrimèinti s'la gh'à da stèr a 'l post ed tùta na dintadùra ch'la gh'chela, alóra la dintéra la impinìs tùta la bòca.
Noti e referèinsi
}}
1725 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1725 (milesetseintvèintsínc, millesettecentoventicinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1724 (milesetseintvèintquater) e 'l vin prìma dal 1726 (milesetseintveintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDCCXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesetseintvèintsíncésum post.
Èter progèt
}}
765
Al 765 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1371 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1371 (mileterśèintstantaùn, milletrecentosettantauno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1370 (mileterśeintstanta) e 'l vin prìma dal 1372 (mileterśeintstantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCCLXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśèintstantaùnéśum post.
Èter progèt
}}
766
Al 766 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1951 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1951, mo invéci 'l an 1951, 't ê da 'ndèr chè) Al 1951 (milnovseintsinquantùn, millenovecentocinquantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1950 (milnovseintsinquànta) e 'l vin prìma dal 1952 (milnovseintsinquantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCMLI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milnovseintsinquantunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
764
Al 764 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1724 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1724 (milesetseintvèintquater, millesettecentoventiquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1723 (milesetseintveinttrī) e 'l vin prìma dal 1725 (milesetseintveintsínc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDCCXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesetseintvèintquaterésum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1724 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 con 'l 862: Fatoriśasiòun:
763
Al 763 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1724 (nùmer)
Èter progèt
}}
1373 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1373, mo invéci 'l an 1373, 't ê da 'ndèr chè) Al 1373 (milterśeintestantatrī, milletrecentosettantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1372 (milterśeintestantadū) e 'l vin prìma dal 1374 (milterśeintestantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCLXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milterśeintestantatriéśim post.
Louis C.K.
{{dialort|dial=Miranduléś}}
1373 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Louis C.K.
Louis Székely, cgnusû méj c'n al nóm 'd art ad Louis C.K. (Washington, 12 ad Setémbar dal 1967) 'l è 'n atōr, còmig, senegiadōr, prudutōr e regìsta americàṅ. In dla sò caréra al s è fat un nóm scrivénd dal materiàł par soquànt comedy show impurtànt in di an Nuànta e Dumìla par David Letterman, Conan O'Brien, Dana Carvey e Chris Rock e faghénd al còmig in prugràma cuma Late Show with David Letterman, Late Night with Conan O'Brien, Lopez Tonight, The Tonight Show with Jay Leno e Jimmy Kimmel Live.
'L è stâ spuśâ cun l'artìsta e pitōra Alix Bailey ch'la gh'à dâ dū fiōli. I s èṅ divìś in dal 2008.
761
Al 761 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
762
Al 762 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Grazie, signora Thatcher
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Incóra insém p'r arvultàr la sità cuma 'n calsét!|Tagline dal film}}
Grazie, signora Thatcher (Mo gràsie, sgnōra Thatcher) l'è na cumèdia dramàtica dal 1996 scrita e dirèta par Mark Herman. Al film, girâ dagnóra tut a Grimethorpe in dal South Yorkshire, òṅ di pòst più vilî da 'l punt ad vista ecunòmic dal Régn Unî, 'l è ambintâ in dal paéś imaginàri ad Grimley.
In dal 1999 al „British Film Institute“ 'l à mis la pelìcula in dla lista di sènt film britànic più bèi dal vintéśum sècul. L'à fat sù tri migliòṅ ad sterlìni dòp ès'r-an custàda dū e òt.
Sunt
Quànd in dal grup a s śònta la sunadōra ad flicòran Gloria (Tara Fitzgerald) minga tut i èṅ cuntènt parchè chi lē, laureàda e “culét biànc”, la lavóra in dla diresiòṅ dla minéra par qvéi dla “British Coal” ch'i la vōlan srar. Anc Andy (Ewan McGregor), al sò vèć muróś, al la pénsa cumpàgna. Ma Danny (Pete Postlethwaite), al cap dla banda, minadōr in pensiòṅ e sîṅ dla Gloria, al vōl ch'i vàg'n avànti listés par rivàr a la finàl dal bandi muśicàli a la Royal Albert Hall ad Lóndra.
Culegamènt estéran
}}
1952 (nùmer)
{{Metacaixa
759
Al 759 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1952 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1952, mo invéci 'l an 1952, 't ê da 'ndèr chè) Al 1952 (milnovseintsinquantadū, millenovecentocinquantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1951 (milnovseintsinquantùn) e 'l vin prìma dal 1953 (milnovseintsinquantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCMLII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milnovseintsinquantaduéśim post.
Èter progèt
}}
760
Al 760 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Patrizia Pellegrino
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La gh'à tri fiōi, dū suo, Tommaso e l’Arianna, e òṅ adutâ, Gregory.
Biugrafìa
La Pellegrino la fà 'l sò debùt a 'l cìnema in dal 1977 in Onore e guapparia faghénd la fiōla 'd un “guappo” dal quartēr Sanità. In di an Utànta la lavóra c'n al regìsta Sergio Martino in Se tutto va bene siamo rovinati e in dla cumèdia par la TV Ferragosto OK insém a Mauro Di Francesco, a l'Eva Grimaldi, a la Gegia, a la Sabrina Salerno e a l'Alessandra Mussolini.
In televiśiòṅ l'à tòlt part a Odeon. Tutto quanto fa spettacolo in dal 1978 e a Chewing gum show sinc an dòp. Da 'l 1988 a 'l 1990 l'à laurâ cun Osvaldo Bevilacqua in Sereno variabile pò in dal 2004 l'è in dal cast 'd L'isola dei famosi in du l'è stada prutagunìsta, insém a l'Aida Yespica, dna litgàda 'd c'l àtar mónd cun l'Antonella Elia.
Culegamènt estéran
}}
1374 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Proprietê matemàtichi
Al 1374 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 687: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
1372 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1372 (mileterśèintstantadū, milletrecentosettantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1371 (mileterśeintstantaùn) e 'l vin prìma dal 1373 (mileterśeintstantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCCLXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśèintstantadūéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1372 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 686: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
1726 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1726 (milesetseintveintsē, millesettecentoventisei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1725 (milesetseintveintsìnc) e 'l vin prìma dal 1727 (milesetseintveintsèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesetseintveintseésum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1726 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 con 'l 863: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Come sono buoni i bianchi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Come sono buoni i bianchi! (Cum i èṅ bòṅ i biànc!) l'è na cumèdia dramàtica dal 1988 ad Marco Ferreri. L'è stada giràda in Maròc, a Agadìr, a Ayoune e a Tiznit.
Sunt
Un grup ad vuluntàri, guidâ par Diego Ramirez (Juan Diego), al partìs da l'Europa par purtàr dal magnàr a i pòvar dal Sahel in Àfrica. Rivâ là a s véd subìt ch'i èṅ tut di inśdî, i gh'aṅ adòs di vistî minga adàt, e ch'a gh in fréga 'l giùst. Par purtàr via al magnàr i èṅ prònt sinc càmion.
Òṅ di camiunìsta al s ciàma Michele (Michele Placido). Lì lò al véd subìt che lè in mèś a gh'è na ragasōla minga mâl, briśa la Luisa (Nicoletta Braschi) ma la Nadia (Maruschka Detmers), la più bèla dal grup ad sicûr. Chi lē la s pasa 'l tèmp faghénd dal foto e la gh'à anc un fiōl pìcul a Parì. 'L óm al la fà muntàr sù a 'l sò càmion, acsè al la pōl cgnósar méj.
Durànt al viàś i gh in sucédan ad tut i culōr in fiṅ tant ch'i riv'n in un vilàǵ in dua a gh'è 'n misiunàri francéś, pàdar Jean Marie (Michel Piccoli), ch'al n in pōl piò ad cla vita lè e al vrév turnàr a cà. Pasâ 'l deśèrt, al grup al riva in un pòst in du a viṿ na tribù 'd óm piturâ da schéltar. Chi lōr i bùtan 'l òć subìt a 'l magnàr ch'i vuluntàri i s pòrt'n a drē.
Prima 'd rivàr a destinasiòṅ, al càmion ad Michele al gh'à 'n guàst. Par furtùna lè davśvèṅ a gh'è n'óaśi in dua a s cata da bévar, c'n al grup ch'al n in pōl piò.
Culegamènt estéran
}}
755
Al 755 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1727 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1727 (milesetseintveintsèt, millesettecentoventisette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1726 (milesetseintveintsē) e 'l vin prìma dal 1728 (milesetseintveintòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesetseintveintsetéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1727 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica edl 11 col 157: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Aes triplex
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Aes triplex l' è na manéra 'd dir latèina ch' la 'l ìva druvèda 'l Oràsi in dal liber prìm, tersa puveśìa 'di só Carmina, e la vin druvèda anc' incō soquànti volti ind un quèlc discórs elevê, per significhèr un quelc'dùn dimòndi curagiōś, deśgnènd la locusiòun latèina da 'l só significhê a la lettra 'd un strêt ed brònś spès trī volti (sot'intēś "protèt al cōr").
{{CITAZIONE2|Illi robur et aes triplex Circa pectus erat, qui fragilem truci Commisit pelago ratem Primus : nec timuit praecipitem Africum Decertantem Aquilonibus Nec tristis Hyadas nec rabiem Noti, Quo non arbiter Hadriae Maior, tollere seu ponere volt freta. Quem mortis timuit gradum Qui siccis oculis monstra natantia, Qui vidit mare turbidum et Infamis scopulos Acroceraunia?|Al gh' ìva 'l cōr frudê 'd trī strêt ed lègn e 'd brònś, quèl che per prìm al tulìva 'l mêr acsè brùt, e 'l n' gh' ìva gnanc pavùra 'd al vèint fort da l' Àfrica ch' al cumbatìva cun quèl dal Nord, che gnànc el trìsti Jàdi, e gnanc al vèint rabî Notus, che l' Adria la n' gh'n à mìa n àrbiter piò gròs ch' al gh' móva o ch' al gh' chèlma gli òndi. Cuma psìv-'l avér pavùra 'd na quèlc mort, chilò ch'l ìva vìst, sèinsa móv'r i òć, i mòster nudèr, al mêr brùt, e chi gròs giaròun 'dl' Acroceraunia?|Na pert 'dla tersa puveśìa 'd al liber prìm, 'di Carmina 'dl Oràsi, dal 23 prìma 'd Crìst|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{la}}}}
Ligàm a fóra
}}
Ray Lovelock
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Raymond Lovelock, cgnusû méj cuma Ray Lovelock (Róma, 19 ad Śugn dal 1950 - Trevi, 10 ad Nuvémbar dal 2017) 'l è stâ 'n atōr e cantànt itagliàṅ, cun pàd'r ingléś.
A la fiṅ di an Ssanta 'l à fat vgnir fóra soquànt sìngui ma pò al gh'à dâ dèntar c'n al cìnema girànd dimóndi film, specialmènt qvéi ad “gènar” itagliàṅ, laurànd par Carlo Lizzani, Mario Monicelli, Alberto Lattuada, Umberto Lenzi, Ruggero Deodato, Sergio Martino, Fernando Di Leo e Lucio Fulci.
A teàtar 'l à tòlt part in dal 2010 a I ponti di Madison County insém a la Paola Quattrini mént'r in televiśiòṅ 'l à recitâ in La piovra 5 - Il cuore del problema, Commesse, Incantesimo, Don Matteo e Caterina e le sue figlie.
Culegamènt estéran
}}
758
Al 758 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
754
Al 754 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Johanna Konta
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Johanna Konta (Sydney, 17 ad Maǵ dal 1991) l'è na tenìsta britànica nada in Austràglia ma dvintàda britànica in dal Maǵ 2012. L'è élta 180 cm e la péśa 70 chilo, la dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'è bòna 'd dascórar in ingléś e in ungheréś.
L'è stada la nùmar quarànta-siē dal mónd al 19 'd Utóbar dal 2015 e in dla sò caréra l'à vins ùndas tìtui ITF.
Caréra
La Johanna la vins al sò prim tìtul ITF in dal 2008 pò la in vins 'n àtar da vintsinc-mila dòlar 'l an dòp. In dal 2010 la pasa a śugàr qvéi da sinquànta-mila in dua in Maǵ la vins a Releigh. In dal 2011 la pasa 'l qualificasiòṅ a Cupenàghen ma la pèrd a 'l prim tùran da la Lucie Šafářová par 6-4 5-7 3-6. In Luj la s mét in bisàca 'l ITF ad Woking (Régn Unî) baténd al śugadōri 'd cà, la Melanie South e la Laura Robson in finàl. La sèra 'l an a la puśisiòṅ 305 dal mónd.
In dal 2012 la s mét in bisàca 'l tìtul ITF ad Rancho Mirage, turnèo in dua la bat lung la via la Nastassja Burnett e la Lauren Davis. In Avrìl la vins al sò prim incóntar dal sircùit WTA a Cupenàghen ma pò la pèrd da la Petra Martić par 2-6 3-6. In Śugn, dvintàda na śugadōra britànica, la ciàpa na carta salvàdga par śugàr a Wimbledon ma la n la dasfrùta briśa pardénd par 7-6 2-6 8-10 da la Christina McHale. In Luj la riva in finàl in d'l ITF ad Lexington pardénd da la Julia Glushko. In Istâ la pasa 'n tùran a gl'US Open cun la Tímea Babos ma pò la céd in tri sét a la Ol'ga Govorcova. A la fiṅ d'l an la pèrd in dal qualificasiòṅ in Lussembûrgh da la Garbiñe Muguruza Blanco par 6-4 3-6 5-7 e da la Nastassja Burnett a Poitiers par 3-6 6-2 4-6.
La Konta la taca la stagiòṅ 2013 a Brisbane ma la n pasa minga 'l qualificasiòṅ cun la Lesja Curenko. In cà sua, cun quàtar carti salvàdghi a sò favōr, la śōga in sl'èrba a Nottingham (ITF in dua la pèrd in semifinàl da la Karolína Plíšková dòp avér batû l'Alison Riske), a Birmingham (4-6 1-6 a 'l secónd tùran da la Kristina Mladenovic), a Eastbourne (prim tùran cun la Su-Wei Hsieh) e a Wimbledon (2-6 5-7 da la Jelena Janković in dal prim incóntar). In Luj e in Agóst la vins dū ITF e la sa davśìna acsè a 'l primi sènt dal mónd. In Setémbar a Cantòṅ la riva par la prima vòlta in di quàrt in un turnèo WTA ma la céd par 5-7 3-6 a la cinéśa Shuai Zhang. La fà cumpàgn anc a Ningbo ma la gh'à da bandunàr cun la Johanna Larsson quànd l'éra un sét para.
In di prim tri méś dal 2014 la fà 'n pas indrē e la mùcia sù pôc. In Avrìl la pèrd da la Gioia Barbieri in dal qualificasiòṅ ad Stucàrda ma la pasa listés da pardénta furtunàda par pò farmàr-as par 6-7 4-6 cun la Kaia Kanepi. In d'l ITF ad Saint-Gaudens la riva in semifinàl in dua la pèrd in tri sét da la Pauline Parmentier. In d'l ITF ad Nottingham, al nùmar dū, l'incróśa incóra la Karolína Plíšková e la céd sèg in semifinàl par 5-7 6-7. A Eastbourne l'è bòna 'd bàtar la Belinda Bencic ma minga la Camila Giorgi ch'la vins par 1-6 7-5 7-5. A Quebec City in Setémbar la pèrd subìt da l'Asia Muhammad. La stmana dòp la riva in semifinàl in d'l ITF 'd Albuquerque (Stat Unî) in dua la lasa strada a l'Anna Tatishvili. La tórna in Europa par śugàr al qualificasiòṅ p'r al turnèo dal Lussembûrgh ma la và a cà subìt cun la Gioia Barbieri.
La prima part dla stagiòṅ 2015 l'è da daśmindgàr par la Johanna che pò la s qualìfica p'r al Roland Garros pardénd a 'l prim tùran cun la Denisa Allertová par 6-7 6-4 2-6. In dal turnèo ad Nottingham, prumòs a WTA, la bat la Magdaléna Rybáriková par 6-3 6-3 e la Mónica Puig par 4-6 6-4 7-6 prima ad céd'r in tri sét a la Monica Niculescu in di quàrt. A Eastbourne la fà fóra dū Top Déś cuma l'Ekaterina Makarova e la Garbiñe Muguruza Blanco prima ad pèrd'r in di quàrt da la Belinda Bencic dòp avér purtâ a cà 'l prim sét. In Istâ la vins dū ITF in Cànada baténd la Stéphanie Foretz Gacon e la Kirsten Flipkens e acsè la gh la cava a insfilsàr-'s in dal primi sènt śugadōri a 'l mónd. A gl'US Open, pasànd p'r al qualificasiòṅ, la riva in di quàrt (5-7 3-6 da la Petra Kvitová) miténd in riga prima la Garbiñe Muguruza Blanco e pò l'Andrea Petković. In dal Premier Mandatory ad Wuhan la fà incóra méj parchè la dà incóra 'n daspiaśēr a l'Andrea Petković e pò anc a la Viktoryja Azaranka e a la Simona Halep. La pèrd sōl in di quàrt cun la Venus Williams faghénd-la però sudàr dimóndi (4-6 6-3 5-7 al puntéǵ).
Culegamènt estéran
}}
753
Al 753 'l è 'n an edl VIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1375 (nùmer)
{{Metacaixa