cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diabolique
Sunt
La Mia (Isabelle Adjani), na ex sōra malàda 'd cōr, dòp avér ereditâ un culéǵ par masć in Pennsylvania, la 'l pòrta avànti insém a sò marè Guy Baran (Chazz Palminteri). Chi lò però al la tîṅ schisa e léva da spés al maṅ sèg, inólt'r al gh fà anc i còran cun l'insgnànta 'd matemàtica, la Nicole Horner (Sharon Stone). Al dū dóni però i dvènt'n amìghi e la mistra la gh śibìs un piàṅ par cupàr-al p'r èsar libri tuti e dū.
Durànt un lung fiṅ ad stmana, quànd al culéǵ al sarà sarâ dal tut, al dū dóni i andaràṅ in dla sò cà ad Pittsburgh, faghénd-as védar da i vśèṅ ad cà par far-as 'n àlibi, e pò i faràṅ rivàr lè anc Guy p'r andgàr-'l in dla vasca da bagn. Na vòlta mòrt, al còrp al sarà fat catàr in dla pisìna dla scóla ch'la s cata dimóndi luntàṅ, dònca tut i pinsaràṅ a na daśgràsia. 'L óm al vèṅ cupâ dabòṅ e pò butâ in dla pisìna ma la Nicole la pèrd là i sò uciài da sōl.
Al dè dòp però al sò cadàvar 'l è sparî e la Mia la cata 'l giachét e i vistî ad sò marè, ch'al gh'iva quànd 'l è stâ masâ, tut stirâ e pulî in dla sò cambra e dal foto ad lē e dla Nicole in dal méntar ch'i al purtàvan via. Par pôc la dóna la gh armàgn séca.
Walter Veltroni
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
Diabolique
Culegamènt estéran
}}
Walter Veltroni
L'è stè prémma sénndic ed Råmma: i l'àn elèt par la prémma volta dal 2001 e dåpp i l'àn riconfermè int'äli eleziån d'la cmónna dal 2006 con 61,8% ed vûd, al s'è diméss al 13 ed febrèr dal 2008 par candidèrs ali eleziån puléttichi d'avréll.
Dal 14 d'utåbber 2007 l'è segretèri puléttic naziunèl dal Partîd democrâtic, elèt coli Eleziån primèri dal Partîd democrâtic col 76% ed quî che vudèven. Dåpp ch'l è caschè al guêren ed Romano Prodi, l'à stabilé ch'al só partîd al srè andè da par ló e al s'è candidè a advintèr Presidänt dal Cunsélli.
L'è stè vicepresidänt dal cunsélli e minîster dî bén culturè dal guêren Prodi II e segretèri dî Democrâtic ed Mancénna da utåbber 1998 a avréll 2001.
Riferimént
}}
New Jersey
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al New Jersey (a s lèś /nuː ˈdʒɜrzi/ in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s cata in dal nòrd-èst dal paéś, e ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1787.
In di elesiòṅ par numinàr al presidènt di Stat Unî da 'l 1992 in avànti, da i tèmp ad Bill Clinton, al New Jersey 'l è pasâ a vutàr sèmpar p'r i demucràtic méntar prima 'l éra fis da la banda di republicàṅ par siē elesiòṅ 'd fila. Al sò guvernadōr, da 'l 2018, 'l è 'l demucràtic Phil Murphy ch'l à tòlt al pòst dal republicàṅ Chris Christie.
La sò capitàl l'è Trenton ma la sità più granda l'è Newark ch'la riva a pasàr i sincsènt-mila abitant. Àtar sènt'r impurtànt i èṅ Jersey City, Paterson e Elizabeth. Al sò mòt 'l è „Liberty and prosperity“ (Libertà e vìvar pròspar) mént'r al sò scutmàj 'l è „Garden State“ (Al stat giardèṅ).
Flevoland
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Al Flevoland all'è vòina dàl dòdas pruìnsi dl'Ulànda, precisamëint l'ültma, creäda in dal 1986. La g'ha 394.758 abitänt (2011) e la sò capitäla all'è Lelystad.
Ligamm ad föra
}}
Amélie Mauresmo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Amélie Simone Mauresmo (Saint-Germain-en-Laye, 5 ad Luj dal 1979, a s lèś ​[ame'li si'mɔn moʁɛ'smo]) l'è stada na tenìsta francéśa prufesiunìsta da 'l 1993 a 'l 2009, la prima dal sò paéś a dvintàr la nùmar òṅ dal mónd in singulàr ('l è sucès al 13 ad Setémbar dal 2004). L'è élta 175 cm par 69 chilo e la śōga l'arvèrs cun na maṅ sōla.
In dla sò caréra l'à vins vint-sinc tìtui WTA (pardénd-an vint-a-tri in finàl) e dū ad qvéi d'l ITF, cun anc na mdaja 'd argìnt a l'Ulimpìad dal 2004 e la Fed Cup dal 2003. L'à purtâ a cà da piò ad quìndas migliòṅ ad dòlar ad prèmi. In dal 2006 l'è stada bòna ad vìnsar dū tìtui dal Gran Slam, Australian Open e Wimbledon, tut i dū cóntar la Justine Henin. Śugànd insém a la Svetlana Kuznecova l'à anc śugâ la finàl in dópi ad Wimbledon d'l an prima ma la l'à pèrsa.
Par tri vòlti l'è andàda in finàl in di WTA Championships, vinsénd cóntar la Mary Pierce in dal 2005 par 5–7 7–6 6–4 e pardénd cóntar la Kim Clijsters (2003) e la Justine Henin (2006).
Al 3 ad Dicémbar dal 2009, a 30 an e basta, la fà savér ch'la gh dà 'n taj cun al tènis parchè la n gh'à piò di stìmui.
1764 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1764, mo invéci 'l an 1764, 't ê da 'ndèr chè) Al 1764 (milsetseintessantaquàter, millesettecentosessantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1763 (milsetseintessantatrī) e 'l vin prìma dal 1765 (milsetseintessantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCLXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintessantaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
3 ed fervèr
Al  l'è al 34° dè dal calendàri gregoriàn; agh vólen incòra ètri 331 dè a la fin dl'an (332 in di an bisestìl).
808 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 808, mo invéci 'l an 808, 't ê da 'ndèr chè) 'L 808 (otseintòt, ottocentootto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 807 (otseintsèt) e 'l vin prìma edl 809 (otseintnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Sloane Stephens
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
In dla sò caréra l'à vins un turnèo ITF (al Camparini Gioielli Cup ad Réś) e l'è rivàda in semifinàl a gl'Australian Open dal 2013.
Caréra
La Stephens la riva par la prima vòlta in finàl in un turnèo ITF in dal Maǵ dal 2010 a Caśèrta ma l'al pèrd p'r òpra dla śvisra Romina Oprandi par 3-6 3-6. In Luj la sa spòsta in sla tèra rósa śvedéśa ad Bastad e la riva a 'l secónd tùran baténd la parmśàna Alberta Brianti par pò pèrdar da la Flavia Pennetta par 1-6 1-6.
In dal 2011 la cata a 'l secónd tùran 'd Indian Wells la nùmar òṅ dal mónd Caroline Wozniacki ch'la la manda a cà par 6-3 6-2. In Maǵ la śōga 'l ITF ad Réś e l'al vins baténd prima la Sabine Lisicki in semifinàl par 6-3 6-3 e pò la Nastas'sja Jakimava cun al puntéǵ ad 6-3 6-1. I Stanta punt mis in bisàca i la cùcian in sù in clasìfica. A Carlsbad in di Stat Unî la riva in di quàrt, batùda par l'Andrea Petković, nùm'r ùndas dal mónd, invéci a Cincinnati la và fóra subìt p'r òpra dla bulgnéśa Sara Errani. A gl'US Open la riva a 'l tèrs tùran in dua la pèrd da l'Ana Ivanović par 3-6 4-6.
In dal 2012 la taca a far dabòṅ. Dòp avér pardû a 'l secónd tùran da la rusa Svetlana Kuznecova a gl'Australian Open e da la tedésca Angelique Kerber a Indian Wells, l'americàna la fà fóra la Sara Errani a Miami (dòp èsar pasàda p'r al qualificasiòṅ) ma pò la gh'à da cédar a la Marija Šarapova 4-6 2-6 a 'l tèrs tùran. A Róma la pèrd da la Flavia Pennetta ma pò l'è bòna ad rivàr in semifinàl a Straśbûrg pardénd da la Francesca Schiavone par 5-7 1-6, amprufitànd-'s anc dal bandòṅ dla rusa Marija Kirilenko a 'l prim tùran (i éran un sét para). Incóra in sla tèra rósa la s fà unōr a 'l Roland Garros pasànd tri tùran (mandànd anc a cà l'Ekaterina Makarova) par pò lasàr strada a la finalìsta d'l an prima, l'austragliàna Samantha Stosur. A Wimbledon la pèrd a 'l tèrs tùran da la Sabine Lisicki par 6-7 6-1 2-6. La tórna a śugàr in cà sua: a Washington la riva in semifinàl, a Cincinnati la pèrd a 'l tèrs tùran da l'Agnieszka Radwańska mént'r a gl'US Open la bat subìt la Francesca Schiavone ma cun l'Ana Ivanović la gh'à da cédar 7-6 4-6 2-6, un riśultâ cumpàgn a qvél d'l an prima.
La Sloane la taca a la granda al 2013. A Brisbane la bat subìt la Dominika Cibulková, a Hobart la pèrd in semifinàl da l'Elena Vesnina par 2-6 2-6 ma l'è a gl'Australian Open in dua la fà 'l stus, amprufitànd-'s anc 'd un tablòṅ dimóndi bèl. Sénsa catàr gnanc una dal primi quarànta in di prim tùran, la Stephens la riva acsè a i quàrt in dua la bat na Serena Williams misa mâl a la schina par 3-6 7-5 6-4. In semifinàl però la sa stablìs atàc a na Viktoryja Azaranka cun al diav'l adòs ch'la gh mòla lè un 6-1 6-4. Invéci ad tōr al via, l'americàna la dvénta fiàpa tut 'd un cólp, muciànd sù di prim e secónd tùran. La riva a 'l tèrs tùran sōl a Miami par via dal ritìr dla Venus Williams ma pò l'è la Agnieszka Radwańska ch'la la mét in riga par 6-4 2-6 0-6. In Avrìl la pèrd anc al sò singulàr ad Fed Cup cóntar la śvedéśa Sofia Arvidsson, nùmar sinquànta-quàtar dal mónd.
Culegamènt estéran
}}
Mechanical Resonance
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|When I think about all the good times we had I knew there was something wrong, there was no chance for me and you, oh now, now I try to tell you baby, there ain’t nothing we can do ‘cos I’m no good for you, oh no baby, you’re no good for me.|Quànd a pèns a tut i mumènt bèi ch'a ém abû a saìva ch'a gh'éra quèl ch'a traśàva, a n gh'éra gnanc na pusibilità par mè e tè, adès, adès a prōṿ a dir-'t-al teśôr, a n gh'è gnint ch'a psém far parchè mè a n vag minga bèṅ par tè e tè ta n và minga bèṅ par mè.|We’re No Good Together, 1986|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Mechanical Resonance (Risunànsa mecàniga) 'l è 'l prim àlbum in studi di Tesla, publicâ in d'l Utóbar dal 1986 e sertificâ plàtin tri an dòp.
Culegamènt estéran
}}
Nursie
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Èsar pasiènt a n t cunvîṅ briśa.|Tagline dal film}}
Nursie (Infarméra) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 2004 ad Joe C. Maxwell girâ in Luiśiàna.
La pelìcula l'à vins al prèmi „Fleur De Lis“ a 'l "New Orleans Media Experience".
Sunt
In dla strutùra a gh'è anc l'anvōda dl’Ada, la Mary Claire (Frieda Jane), fiōla dla Solange (Sherry Boucher), ardùta in còma da déś an dòp èsar strabucàda śò da 'l scali, e dal dutōr Eli (Gary Swanson), tgnû lugâ e incadnâ in dal tasèl mòrt. La ragàsa la próa a scapàr via insém a Zack druànd al furgunsèṅ ad Raymond ma chi lò al riva c'n un sćiòp in maṅ e la fuga la finìs incóra prima 'd tacàr. Ma l’Ada la gh'à di piàṅ par Zack: tant p'r incuminciàr la vōl ch'al faga 'l mèdag dla strutùra, pò la vōl ch'al dvégna 'l sò óm.
Culegamènt estéran
}}
Love Gun
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Things are complicating, my love is in her hands and there's no more waiting, she understands, the plaster's gettin' harder and my love is perfection, a token of my love for her collection, her collection, plaster caster, grab a hold of me faster and if you wanna see my love just ask her and my love is the plaster, and yeah, she's the collector.|Al ròbi i eṅ cumplicàdi, al mè amōr 'l è in dal sò maṅ e a n gh'è più tèmp, lē la 'l sà, al śés 'l è drē a indurìr-as e al mè amōr 'l è parfèt, un pôc dal mè amōr par la sò culesiòṅ, inśesadōra fà in présia a ciapàr-al e s'at vō véd'r al mè amōr dmand'g-'l a lē, al mè amōr 'l è śés e lē la 'l tîṅ dacàt.|Plaster Caster, 1977|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Love Gun 'l è 'l sèst àlbum in studi dal grup Hard rock di Kiss. 'L è stâ publicâ al 30 ad Śugn dal 1977 cun la prudusiòṅ 'd Eddie Kramer e 'l è dvintâ disc ad plàtin. La cupertìna l'è stada fata par Ken Kelly.
Gene Simmons al dèdica 'l pès Plaster Caster a la Cynthia Plaster Caster, na ex groupie ch'la s éra misa a far di calc in śés di cas di óm ch'la s purtàva a lèt cum anc Jimi Hendrix. Da 'l cant suo, Ace Frehley al canta chè par la prima vòlta in dal braṅ scrit da lò Shock Me.
I sìngui tirâ fóra da cal lavōr chè i èṅ Christine Sixteen, Love Gun e Then She Kissed Me, qvést chè cover 'd un vèć sucès di an Ssanta dal Crystals ciamâ Then He Kissed Me.
Culegamènt estéran
}}
7 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 7, mo invéci 'l 7|an 7 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr 7|chè) Al 7 (sèt, sette in itagliàṅ, septem in latèin) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 6 (sē) e 'l vin prìma edl 8 (ot). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt VII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setim post.
Al nùmer 7 in dla Giometrìa
Al polìgon ch'al gh'à 7 cô 'l è 'l etàgon. I poliéder ch'i gh'àn 7 ghìgni in dal só estèren i ìn al prìśma pentagonèl e la piràmid eśagonèla.
Al nùmer 40 in dla Chìmica
Al 7 'l è al nùm'r atómic edl aśòt (N).
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 7 al vōl dìr "al vêś ed préda" (’o vasetto in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen il vaso di creta in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
La morte dietro la porta
{{Metacaixa
Drenthe
{{Metacaixa
La morte dietro la porta
{{Film }}
Drenthe
{{dialort | dial=Piasintëin}}
La morte dietro la porta
{{CITAZIONE|Un quèl ch'a n s pōl gnanc numinàr 'l è turnâ a cà.|Tagline dal film}}
Drenthe
Ligamm ad föra
}}
La morte dietro la porta
La morte dietro la porta (La mòrt da drē da 'l us) 'l è 'n film ad scarésa canadéś dal 1972 ad Bob Clark, al regìsta ad Porky's, ch'al tōś ispirasiòṅ da 'l racònt cic The Monkey's Paw ad W.W. Jacobs. 'L è stâ girâ a Brooksville in Flòrida spendénd 235.000 dòlar a 'l incìrca.
In di Stat Unî 'l è gnû pò fóra in dal sali sōl dū an dòp, in d'l Agóst dal 1974.
Sunt
Durànt la guèra in Vietnam, al suldâ americàṅ Andy Brooks (Richard Backus) al patìs na sćiuptàda ch'la 'l fà cascàr śò par tèra. Méntar 'l è drē a murìr, prima 'd saràr i sò òć, al sènt in tèsta la vóś ad sò màdar Christine (Lynn Carlin) ch'la gh siga «Andy, tè at turnarà a cà, at gh'à da far-al, 't 'l à prumìs». Soquànt tèmp dòp la sò famìja la ricév la nutìsia dla sò mòrt in cumbatimènt. Al pàdar Charles (John Marley) e sò surèla Cathy (Anya Ormsby) i tàc'n a piànśar ma la Christine la s arlìa sèg parchè la n pōl briśa crédar ch'a sia véra. Cla nòt lè però qualchidòṅ al busa a 'l us: a s trata pròpria 'd Andy cun la sò unifórm adòs ch'l è turnâ a cà saṅ c'm un còran, a pâr ad védar. La famìja la 'l tōś dèntar cun un péś in méno in sal cōr, cardénd pròpia ch'l eśèrcit al s fus sbaliâ a scrìv'r 'n al nóm.
In di dè ch'i vènan, Andy al taca a cumpurtàr-'s in na manéra strana, al s pasa 'l tèmp sénsa far gnint, sintâ in sna scrana, e miténd-'s adòs di uciài nég'r anc ad dè. In cal méntar la pulisìa dal pòst la taca a indagàr su 'l umisìdi 'd un camiunìsta catâ cun la góla tajàda e sénsa sangṿ. Chi lò, prima 'd èsar cupâ, 'l iva dit 'd avér dâ 'n pasàǵ a 'n suldâ ch'l éra drē a far 'l autostop.
Ad nòt a Andy a gh vèṅ vója ad móv'r-as e ad dar-as da far e a gh'è 'n mutìṿ: al sò còrp 'l è mòrt, mars pódag e sénsa sangṿ viṿ dèntar, e par scampàr al śóvan al gh'à da far dal trasfuśiòṅ da spés, masànd dla gint. Ma la sò pèla la dvénta piàn piàṅ vècia listés.
Culegamènt estéran
}}
4 ed fervèr
Al  l'è al 35° dè dal calendàri gregoriàn; agh vólen incòra ètri 330 dè a la fin dl'an (331 in di an bisestìl).
Pruvincia ad Lod
La Pruvincia ad Lod l'é in Lumbardia e la g'ha 197.672 abitant. La so capitäla l'é Lod
Al sid
Al sît d'la pruvincia
Cà
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La cà la pōl èsar da par lē (s'l'è ad lus la s ciàma vila) o insém a di atri in un cundumìni o in un palàs. In cal caś chè la tōś al nóm 'd apartamènt. Dal nòstri bandi al cà i èṅ fati druànd dal prédi, di matòṅ e dal cimènt ma in di àtar paéś i s pōlan druàr di àtar materiài cum al légn.
Par tiràr sù na cà a gh vōl al parmés. Un tècnic ('n inśgnér, 'n architét o un geométar) al gh'à da far un prugèt e pò purtàr la dmanda in cumùn p'r avér al parmés ad custruìr. Cun cal fój ad carta lè, al pruprietàri al pōl finalmènt dar inìsi a i lavōr. Quànd la cà l'è prònta, a gh'è da scrìv'r-la in catàst (Agensìa dal Teritòri), druànd i còdas A/1/A/9 p'r al cà (a secónd dal finidùri e dal valōr), C/2 p'r al cantìni e al sufìti e C/6 p'r i garàǵ.
Ambînt
In na cà i s pōlan catàr chi ambînt chè:
Culegamènt estéran
}}
357 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 357, mo invéci 'l an 357, 't ê da 'ndèr chè) Al 357 (terśeintsinquantasèt, trecentocinquantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 356 (terśeintsinquantasē) e 'l vin prìma dal 358 (terśeintsinquantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśeintsinquantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
445 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 445, mo invéci 'l an 445, 't ê da 'ndèr chè) Al 445 (quaterseintquarantasìnc, quattrocentoquarantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 444 (quaterseintquarantaquàter) e 'l vin prìma dal 446 (quaterseintquarantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXLV. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintquarantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Halloween III - Il signore della notte
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La nòt in dua ninsòṅ al tórn' a cà.|Tagline'' dal film}}
Halloween III - Il signore della notte (Halloween III - Al sgnōr dla nòt) 'l è 'n film ad scarésa dal 1982 ad Tommy Lee Wallace, regìsta ch'al 'l à anc scrit.
Sunt
In na nòt 'd Aṿtòṅ Harry Grimbridge (Al Berry), un negusiànt ch'al gh'iva sèg na mascra 'd Jack-o'-lantern ch'la và dimóndi fòrt fra i baghét, al finìs a 'l uśdàł dòp avēr abû 'n culàs in strada. Al dutōr Daniel Challis (Tom Atkins) al s fà càr'g ad curàr-al ma a 'n sèrt punt a riva in dla sò cambra 'n óm ch'al masa Harry cavànd-ag via 'l crani, pò al s dà fōg.
Al mèdag, insém a la fiōla 'd Grimbridge, l’Ellie (Stacey Nelkin), al capìs ch'a gh'è quèl ch'a traśa e 'l decìd 'd andàr-'g a fónd rivànd in na sitadìna dla Califòrgna in du a gh'è na fàbrica 'd śugàtui, la Silver Shamrock d'l industriàł Conal Cochran (Dan O'Herlihy), ch'la véd dal mascri 'd Halloween cuma qvéla ch'al gh'iva 'l sgnōr Grimbridge.
Culegamènt estéran
}}
Don Camél
Don Camél (nòm intēr in italiân e quêşi mai druvèe Don Camillo Tarocci) l'é un persunâg leterâri inventê da Giovannino Guareschi, cme prutagunésta – insèm a l'amîgh-nemîgh Pepòun - ed 'na sèria ed rumânz in dó l'é al prêt ed Bresèl, un paeşèin in rîva al Po, fantâstich mudèl ed la realtê cuntadèina italiâna dal dôp guèra.
Al j avintûri ed Don Camél nâsen insém al giurnēl da réder Candido, fundê, insèm a Giovanni Mosca. Avintûri ch' a vînen mési insèm da l’ istès Guareschi, tânt tèimp dôp, in sèt lèber in dó sōl i prém trî publichê quând Guareschi l’ēra incòra al mônd.
Dimòndi famôş al grôs póblich italiân e francèiş (ch'l’ arcgnòs cun la fâcia ed Fernandel) ind al riusî adatamèint pr’al cìnema, al Don Camél ed Guareschi al gh'à mìa l'âria del pretèin tranquél apèina gnû fôra dal seminâri, mó al pêrla diretamèint cun al Crést 'd l'altêr (ch'al rispònd) e l'é bèin cuntèint ed risôlver a la só manēra – cun al tirêr a l'ucaşiòun ânca 'na quêlch e-scrâna - al discusiòun pió vîvi.
Al cèinter di pinsêr ed Don Camél l’é, per fôrsa, Pepòun (al nòm "vèira" l'é Giuseppe Bottazzi, interpretê da Gino Cervi), Séndech ed l'aministrasiòun comunêla ed sinéstra e segretâri ed la sesiòun dal PCI dal pôst. La buntê dal spîrit, ind la vâl dal grôs fióm, la s’ amzûra ed mèj ind i mumèint ed necesitê. Éco alōra turnêr l'intèişa quând l'aversâri l’é in perécol, quând l'aluviòun la mèt a dûra prôva l'intēr paèiş, quând la môrt la pôrta via 'na persòuna chêra.
Collegamèint estèren
Don Caméll (ciamê in italiân Don Camillo) l'è un persunag' leteràri criê da Giovannino Guareschi, cmé co-prutagonésta - insìma all'amigh-nimich Pepòun - ed 'na sèria ed rumânz in d'i quèli l'è al prê ed Bressèll, un paesîn cécch in riva al Po idealmèint paradigmàtich d'la realtê rurèl italiàna del dop guèra.
Di mòndi famôs al grànd póblich italiân (c'al identìfica cun la fàsa ed Fernandel) per la riussìda riduziòun cinematogràfica, al Don Caméll ed Guareschi al n'gh'à brisa l'èria del pretèin tranquéll apèina usî dal seminàri, mo al ciacàra diretamèint cun al Crést d'l'altèr (c'al rispònd) e l'è bèin cuntèint ed risòlver a sô môd - tiránd all'ocurèinsa qualche scràna - anch i discussiòuni pió acési.
Al sèinter d'i pinsér ed Don Caméll l’è, inevitabilmèint, al Séndech Pepòun (al quèl al-s'ciama "realmèint" Giuseppe Bottazzi, interpretê da Gino Cervi), a chép ed l'amministraziòun comunêl comunésta e chép d'la lochèla seziòun del PCI.
239 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 239, mo invéci 'l an 239 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 239 (duśeinttreintanōv, duecentotrentanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 238 (duśeinttreintòt) e 'l vin prìma dal 240 (duśeintquarànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCXXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al duśeinttreintanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Overijssel
{{dialort | dial=Piasintëin}}
L'Overijssel all'è vòina dàl dòdas pruìnsi dl'Ulànda. La g'ha 1.137.057 abitänt (2011) e la sò capitäla all'è Zwolle.
Ligamm ad föra
}}
1191 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1191 (mileseintnovantùn, millecentonovantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1190 (mileseintnovànta) e 'l vin prìma dal 1192 (mileseintnovantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCXCI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseintnovantunéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1191 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 col 397: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
5 ed fervèr
Al  l'è al 36° dè dal calendàri gregoriàn; agh vólen incòra ètri 329 dè a la fin dl'an (330 in di an bisestìl).
Aaron Ramsey
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Aaron James Ramsey, (Caerphilly, 26 ad Dicémbar dal 1990, a s lèś /ˈræmzi/ in Ingléś) 'l è 'n śugadōr ad fólbar dla nasiunàla galéśa e dla Juventus. 'L è élt 182 cm, al péśa 72 chilo e 'l sò rōl 'l è qvél ad mediàṅ.
Al taca a śugàr a balòṅ in dal 1999 in dla squàdra di pulśèṅ dal Cardiff City. Al gh armàgn p'r òt an pò in dal 2008 al pasa a 'l Arsenal. In dal 2010 e a 'l inìsi dal 2011 al próa a mét'r-as a la próa in dal Nottingham Forest e in dal Cardiff City ma a gh và mâł. Al tórna acsè a 'l Arsenal e c'n i lundinéś al tórna a śugàr fis.
In dla sò caréra 'l à vins dū FA Cup e dū Community Shield, sèmpar cun 'l Arsenal.
Al n séggna minga tant gòi ma fórsi 'l è anc méj acsè parchè 'l è pèś dla maledisiòṅ ad The Ring: quànd lò al fà gòl, un famóś al mōr al dè dòp. 'L è bèla sucès cun Osama Bin Laden, Steve Jobs, Gheddafi, la Whitney Houston, Jorge Videla, Paul Walker, Robin Williams, Richard Attenborough, David Bowie e Alan Rickman.
Nòti
}}
Virginia Henderson
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Elèinc di quatòrdeś biśògn fondamentêl
I "quatòrdeś biśògn fondamentêl" i mèt'n in fila i biśògn di cristiàṅ secònd la lōr urgìnsa e prioritê:
Beppe Carletti
{{Metacaixa
{{dialort| dial=Arzân |cass=}}
Giuseppe Carletti (cgnusû da tót e dapertót cme Beppe) al nâs al 12 agòst del 1946 a Nōv in pruvíncia ed Mòdna. Int al 1963, alōra 'l gh’îva sèd'ş ân, al fònda al stôrich gróp di Nomadi insèm a Augusto Daolio, Franco Midili, Leonardo Manfredini, Gualtiero Gelmini e Antonio Campari, e al n’ in dvèinta al sunadōr ed tastēri fîn a i nôste dé. Mó al sō bravitó int la mûşica a se şlêrghen ânca a tânt êter strumèin.
L’é l’ónich elemèint di fundadōr dal gróp armêş e l’é cunsiderê da i pasiunê, sèinsa discòter, al Cap dal gróp.
Da sèimper impgnê in prugèt socêl e umanitâri, tra quisché la costrusiòun ed ‘na cà ed culiĵnsa per ragasō in Cambogia e in Vietnam ind dōv' a vînen jutêdi ragâsi ublighêdi a fêr la véta fîn da céchi.
Int al 1958, al tōş pêrt a la registrasiòun dal 45 gîr Un altro giorno è andato - Il bello, ed l'amîgh Francesco Guccini.
Int al 1972 cun al scutmâj Capitan Nemo, al regéstra dû 45 gîr da per ló: 20.000 leghe / 000.02 ehgel e 20.000 leghe / Wild Thing. I désch àn vendû 120.000 côpi, e al sucès l'é stê tânt che per un pô al gróp ed Beppe a gh'é stê fât la publicitê cme I Nomadi e Capitan Nemo. Dôp la cà ed désch EMI la s'é impadrunîda dal nòm Capitan Nemo per fêr registrêr ed j êter 45 a êter muşicésta.
Al 18 fervêr 2005, al dé dal cumpleân d’ Augusto Daolio, Beppe Carletti l’é stê numinê Cavalêr ed la Repóblica Italiâna dal Presidèint Carlo Azeglio Ciampi.
Al 9 agòst al tōş pêrt insèm a tânt êter artésta al Concerto per Viareggio, cuncêrt per beneficèisa pinsê da Zucchero dôp al dişâster ed la ferovéia ed Viarèş. Int al mâg dal 2011 l'é stê presidèint ed la giuréia ed  Eurovision Song Contest.
Al 22 novèmber 2011 a vîn publichê al só prém cd da per ló cun al tétol L’altra metà dell’anima e fât tót intēr da pès sunê cun di strumèint, in dóv' al sunadōr ed tastēri la vrû fêr cgnòser i sō sentimèint.
Elèinch di désch
L'elèinch di désch ed Beppe Carletti la và drē a tóta la stôria di Nomadi, da l'inési ed la préma colesiòun fîn al dé 'd incō.
Colegamèint d’ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed  Beppe Carletti trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
}}
Culeg' Alberoni
Al Culeg' Alberoni a l'è un gràn cumplès architetônich, ch'as tröva a Piasëinsa. A l'è un seminàri c'al g'ha na pinacutec, un osservatori astronòmic, un musé ed siinsa nadurèl, na bibliotèca e la cèsa ed San Lazzaro.
Al g'hà vìd al só nòm dal Cardinàl Alberoni che, dop el sustègn ä a Clemente XII, l'e stä numinä aministradòr ad l'Uspedèl ad San Lazzaro ad Piasëinsa, nel 1740.
In dal culeg' i'hann stödiä parsunâg tàme: Gian Domenico Romagnosi, Melchiorre Gioia, Giuseppe Taverna, Alfonso Testa e Stefano Fermi, pàdar ad la scòla storich piasintëina. Un bòun nümar ed seminarist furen elevat ad la porpora Cardinalisi: i cardinèl Agostino Casaroli, Silvio Oddi, Opilio Rossi, Antonio Samoré, Luigi Poggi.
Oltre a uspitä i seminarist, al g'hà na Bibliutêca e al g'à anca un Uservatori astronòmic; ed grànd interès la Galeréia Alberoni, musé c'al g'à un centinài ed quädar ed pitùri tra cui "Ecce Homo" ed Antonello da Messina, 18 arazzi antìc (ed grànd valùr dò arazzi fiamminghi dal prémm '500).
Al Fònd Musicàl entèrn
Oltre ad la pinacutec, al Culeg' Alberoni al g'à na interesànt culasiòn ed lìbar musicäi da pò tèmp censit e catalughèt dal musicologh' Mario G.Genesi (2003). Al materiêl a l'è d'carta, sia d'stampa che manuscritt, e resùlta dal tót schedàt.
Nùmer quadrê sentrê
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} Al nùmer quadrê sentrê 'l è 'n nùmer poligonèl sentrê ch'al figùra 'n quadrê cumpòst da di pùnt (el só unitê), mìs in fila tùt intór'n a 'l ùnic punt ch'a gh'stà in dal mèś e cun soquànt èter quadrê fat sàimper dai punt, ch'i gh'giren incòra intóren.
Proprietê
P'r un nùm'r intēr n ≥ 1, 'l n-éśum nùmer quadrê sentrê 'l è pèr'a la sòma ed dū quadrê tachê ùn dòp c'l èter:
Soquànt eśèimpi:
Soquànt nùmer quadrê saintrê egl'ìn: 1, 5, 13, 25, 41, 61, 85, 113, 145, 181, 221, 265, 313, 365, 421, 481, 545, 613, 685, 761, 841, 925, 1013, 1105, 1201, 1301, 1405, 1513, 1625, 1741, 1861, 1985, 2113, 2245, 2381, 2521, 2665, 2813 ...
Colegamèint estèren
}}
1192 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1192 (milesèintnovàntadū, millecentonovantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1191 (milesèintnovàntaùn) e 'l vin prìma dal 1193 (milesèintnovàntatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCXCII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesèintnovàntadūéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1192 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 596: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
7 ed fervèr
Al  l'è al 36° dè dal calendàri gregoriàn; agh vólen incòra ètri 327 dè a la fin dl'an (328 in di an bisestìl).
Alien
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Alien (Aglièṅ) l è 'n film fantàstic e ad scarésa dal 1979 ad Ridley Scott, vinsidōr dal Prèmi Òscar par gl'efèt speciài. 'L è 'l prim capìtul dal saga di Aglièṅ e 'l à dâ vita a tri séguit: Aliens - Scontro finale dal 1986, Alien{{sup|3}} dal 1992 e Alien - La clonazione dal 1997.
Custâ déś migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca, al film al 'n à catâ sù da piò ad sènt. In dal 2002 'l è stâ sarnî p'r èsar tgnû dacàt in dla “National Film Registry” dla bibliutéca dal Cungrès di Stat Unî.
Sunt
L'astrunâṿ gigànta „Nustrôm“, ch'la scaròsa dla gint in dal spasi, l'è drē a turnàr in sla Tèra da 'l pianéda „Thedus“ pîna ad minerài mèntar 'l equipàǵ 'l è drē a punsàr ibernâ. A s trata ad sinc óm e dū dóni, al capitàṅ Dallas (Tom Skerritt), al sò vice Kane (John Hurt), 'l ufisiàł sientìfic Ash (Ian Holm), al tècnig-câp Parker (Yaphet Kotto) e 'l sò culéga Brett (Harry Dean Stanton), l'uficiàla Ripley (Sigourney Weaver) e la navigadōra Lambert (Veronica Cartwright). Insém a lōr a gh'è anc na bèstia mascotte, al gat rós tigrâ Jones.
A 'n sèrt punt al computer ad bōrd, „MOTHER“, al ricév un misterióś signàl 'd ajùt da 'n satèlit 'd un pianéda ch'i n cgnósan briśa e i gh'aṅ da daśdàr-as p'r andàr a védar, al règhli i èṅ acsè. I partìs'n in tri e quànd i èṅ là i véd'n al rutàm dn'astrunâṿ. Andâ dèntar i bùtan 'l òć su 'n cadàv'r aglièṅ scavśâ a l'altésa dal pèt pò tut 'd un trat da di śavàj ch'i pàran di óṿ a salta fóra na bestiulìna ch'la śbraga 'l casc a Kane par pò tacàr-'s a 'l sò grugn e mandànd-'l in coma. Chi àtar dū i al pòrtan sèg subìt su „Nustrôm“.
Dôp soquànt tèmp la bèstia la sa dastàca da par lē da 'l óm e la vèṅ catàda mòrta. Kane al s déśda e al pōl turnàr a far al sò lavōr ma méntar 'l è drē a magnàr insém a i sò cumpàgn al sćiòpa librànd 'n ès'r aglièṅ parasìta ch'al scapa via. 'L è 'l inìsi 'd 'n arbgàt par tut 'l equipàǵ.
Culegamènt estéran
}}
809 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 809, mo invéci 'l an 809, 't ê da 'ndèr chè) 'L 809 (otseintnōv, ottocentonove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 808 (otseintòt) e 'l vin prìma edl 810 (otseintdēś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintnovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Il serpente e l'arcobaleno
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Minga saplìr-um... A n sòṅ briśa mòrt!|Tagline dal film}}
Maranhão
Al Stä dal Maranhão (in Portoghês: Estado do Maranhão) l'è voin d'i 26 Stä Federäi dal Brasil. La sò capitäla all'è São Luís.
Il serpente e l'arcobaleno
Il serpente e l'arcobaleno (Al sarpènt e 'l arc celèst) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1988 ad Wes Craven.
Maranhão
Al fa part ad'la Regiòun Nordeste.
Il serpente e l'arcobaleno
Custâ sèt migliòṅ ad dòlar, al 'n à pò purtâ a cà dagnóra vint.
Maranhão
In dal 2016 al g'hava 6.954.036 hab abitänt e 'na süparfìs ad 331.937,450 km2.
Il serpente e l'arcobaleno
Sunt
Na vòlta rivâ, al cgnós la psichiàtra Marielle Duchamp (Cathy Tyson) ch'la decìd ad jutàr-'l in di sò studi. Insém i s mét'n a pascàr al mìstar Christophe (Conrad Roberts), trasfurmâ in un śómbi.
Allan al taca a 'vēr-ag dgl'alucinasiòṅ, òpra dal capitàṅ Dargent Peytraud (Zakes Mokae), un striòṅ espèrt in striarìa négra e cap dla pulisìa segréta Tonton Macoutes a 'l servìsi 'd François Duvalier, al ditatōr dl'ìśula. Peytraud pò al fà in manéra 'd arestàr-'l e 'd turturà-al, urdnàd-ag 'd andàr via ma Allan al gh diś ad nò.
Culegamènt estéran
}}
Giàni Ambrosio
{{Metacaixa
Giàni Ambrosio (Santhià, 23 de dicémber 1943) l'è un Vèsc católic italián, vèsc ad Piasëinsa dal 16 ad febrár 2008.
8 ed fervèr
L' l'è al 39śum dè dal calendàri gregoriàn; a gh vólen incòra èter 326 dè a la fin dl'an (327 in di an bisestìl).
Giàni Ambrosio
Cus' hal dìt
S'ag dùm impurtänsa ai dificultä, andùmm a finì sëimpar ad parlä ad'la crisi. Mì vurëss ciarcä da ciapä i strád par risólv i prublëma. Se no g'avarùm la fàcia trist. Cùl ca vurarës, inveci, l'é vëss pusitìu e serén...
Giàni Ambrosio
Al sò mòtt
« Vestigia Christi sequentes »
Ligamm ad föra
}}
446 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 446, mo invéci 'l an 446, 't ê da 'ndèr chè) Al 446 (quaterseintquarantasē, quattrocentoquarantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 445 (quaterseintquarantasìnc) e 'l vin prìma dal 447 (quaterseintquarantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintquarantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1765 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1765, mo invéci 'l an 1765, 't ê da 'ndèr chè) Al 1765 (milsetseintessantasìnc, millesettecentosessantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1764 (milsetseintessantaquàter) e 'l vin prìma dal 1766 (milsetseintessantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCLXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintessantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Centre d'Esports l'Hospitalet
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Centre d'Esports L'Hospitalet, ciamâ L’Hospi par gl'amìg, l'è na squàdra 'd fólbar catalàna ch'la s cata in dla Secónda Diviśiòṅ B – Grup 3. Al śōga a Hospitalet de Llobregat, sità darènt a Barcelóna.
'L è stâ fundâ in dal 1957 miténd insém i tri club dla sità: la U.D. Hospitalet, al C.D. Santa Eulàlia e 'l C.F. Hércules.
La sò maja l'è biànca cun na banda 'd travèrs rósa mént'r al braghéti i èṅ négri. Al sò stadi 'l è 'l Feixa Llarga ch'al gh'à 6740 pòst. In dla sò stòria 'l è stâ bòṅ ad śugàr tri campiunàt in Secónda Diviśiòṅ'', rivànd 11śum in dla stagiòṅ 64/65.
Culegamènt estéran
}}
636 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Klára Koukalová
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Scream
{{Metacaixa
Klára Koukalová
La Klára Koukalová (Praga, 24 ad Favràr dal 1982) l'è na tenìsta céca prufesiunìsta da 'l 1999 ch'l'è stada bòna ad rivàr a èsar la nùmar vint dal mónd (al 15 'd Avrìl dal 2013). L'è élta 166 cm e la péśa 55 chilo. A gh piàś druàr l'arvèrs che lē la tira a dū maṅ. Da spuśàda (un quèl sucès in dal 2006) l'iva sarnî ad śugàr c'n al nóm ad sò marè, al śugadōr ad balòṅ dla nasiunàla céca Jan Zakopal, dvintànd acsè la Klára Zakopalová (a s lèś [ˈklaːra ˈzakopalovaː]), ma dòp ch'la s è divìśa l'è turnàda a druàr al nóm ch'la gh'iva da puta.
Scream
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Klára Koukalová
In dla sò caréra 'l à śugâ dódas finàli dla WTA ma la i à pardùdi tuti a part qvéla dal Śugn dal 2005 a 's-Hertogenbosch, vinsa cóntar la Lucie Šafářová par 3–6 6–2 6–2, e qvéla dal Setémbar dal 2005 a Pòrtrōś, vinsa cóntar la Katarina Srebotnik par 6–2 4–6 6–3. In chi atri ucaśiòṅ la gh'à abû da pigàr-as a dal śugadōri cuma la Flavia Pennetta (par dū vòlti), la Mary Pierce, la Caroline Wozniacki e la Na Li. In bisàca la gh'à anc sèt turnèo d'l ITF.
Scream
{{Film }}
Klára Koukalová
In di turnèo dal Gran Slam l'è rivàda par dū vòlti a 'l quàrt tùran: a Wimbledon in dal 2010 (baténd la Flavia Pennetta ma pardénd da la Kaia Kanepi par 2-6 4-6) e a 'l Roland Garros in dal 2012 (faghénd fóra via via la Lesja Curenko, la Marija Kirilenko e l'Anastasija Pavljučenkova prima ad cédar a cl'atra rusa, pò vinsidōra dal tìtul, la Marija Šarapova, par 4-6 7-6 2-6).
Scream
{{CITAZIONE|A gh'è dal règhli ciàri ch'at gh'à da rispetàr s'at vō scampàr in un film ad scarésa: minga ciulàr, minga imbariagàr-'t o drugàr-at, minga dir "A végn subìt", minga rispónd'r a 'l telèfun, minga vèrar 'l us, minga pruàr a lugàr-'t e minga sigàr parchè quéi ch'i sìgan i mōran!|Ślògan prumusiunàl dal film}}
Klára Koukalová
Culegamènt estéran
}}
Scream
Custâ 15 migliòṅ ad dòlar, al 'n à pò purtâ a cà 173, dvintànd òṅ di più grand sucès a i butghèṅ dal cìnema ad c'l an lè. 'L à vins al prim prèmi a i Saturn Awards dal 1997 e muciâ sù anc tri séguit: Scream 2 dal 1997, Scream 3 dal 2000 e Scream 4 dal 2011.
Sunt
Campàggna ad Woodsboro. La śóvna Casey Becker (Drew Barrymore), méntar l'è drē a métar sù di popcorn, la ricév na ciamàda a 'l telèfun 'd òṅ ch'l à śbaliâ nùmar. Ma a n è briśa acsè parchè quàl là al tórna a ciamàr-la soquànti vòlti faghénd-ag capìr ch'al sà chi l'è e anc dal dmandi su di film ad scarésa ch'a lē i gh piàśan dimóndi. Sōl s'la rispónd bèṅ la pōl sprar ad scampàr. A s capìs ch'al fà dabòṅ, ch'al gh vōl far dal mâl, a lē e a 'l sò muróś Steve Orth (Kevin Patrick Walls) ch'l è ligâ pîṅ ad sangṿ in sna scrana lè 'd fóra. Quànd i genitōr dla baghéta i tórn'n a cà però i i càtan mòrt parchè la Casey l'iva śbaliâ a numinàr al sasèṅ ad Venardè trédas, dgénd ch'l éra Jason Voorhees invéci ad sò màdar. Al killer dal telefunèṅ, ciamâ Ghostface, 'l è òṅ ch'al s vistìs ad négar cun na mascra bianca adòs ch'la fà gnir in mènt al quàdar "Al Sîg" 'd Edvard Munch.
La Sidney la sa stablìs p'r un pôc a cà dla sò amìga Tatum Riley (Rose McGowan), surèla dal sierìf in secónda e minga tant a pòst Linus dit Lenny (David Arquette). In cal méntar Billy al vèṅ mandâ lìbar dòp ch'la pulisìa l'iva dâ n'uciàda a 'l sò ciamàdi a 'l telèfun e capî ch'al n éra mia stâ lò.
Al caś di masamènt ad Woodsboro 'l è tgnû 'd òć anc da la televiśiòṅ, specialmènt da la giurnalìsta Gale Weathers (Courteney Cox Arquette).
Culòna sunóra
La culòna sunóra dal film, gnuda fóra in dal 1996, la gh'à dèntar ùndas braṅ.
Culegamènt estéran
}}
Mancasturma
Mancasturma (Maccastorna in Itagliàn) l'é un paesëin italian ad 64 abitant in Pruvincia d' Lôd, in riva a l'Ada.
Storia
L'è vòn d'i püsée picëin d'Itâglia: in sal sò teritòri gh'è la cèsa ad San Giòrg; un castèll bèl a bòta, dal sècul XIII-XIV; un'ustarìra; al paläsi dal cumoin.
Women's Tennis Association
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Women's Tennis Association (scurtâ in WTA, Asuciasiòṅ dal Dóni dal Tènis) l'è n'urganiśasiòṅ fundàda in dal 1973 ch'la mét insém tut al śugadōri ad tènis ad mistēr ad tut al mónd. Par cal mutìṿ chè l'è cumpàgna a qvél ch'l è 'l ATP p'r i masć. Al sò presidènt 'l è al canadéś Stacey Allaster.
Al sistéma ch'al spartìs i punt 'l è cambiâ in dal 2014 in dla manéra ch'a s pōl védar chè 'd sóta:
Culegamènt estéran
}}
1542 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1542, mo invéci 'l an 1542, 't ê da 'ndèr chè) Al 1542 (milesincseintquarantadū, millecinquecentoquarantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1541 (milesincseintquarantùn) e 'l vin prìma dal 1543 (milesincseintquarantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDXLII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintquarantaduéśim post.
Cunservatori ad Müsica "Giuseppe Nicolini"
Al cunservatori Giuseppe Nicolini a l'è un cunservatori ed müsica ed Piasëinsa e al g'à la sèd in dal antîgh munastèr ed Santa Franca.
1542 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Cunservatori ad Müsica "Giuseppe Nicolini"
Stòri
Al cunservatori nâs in dal 1865 quan l'alòra "Scòl municipèl ed müsica" si trasferì n dal münastèr monumental ed Santa Franca, dop avèir avü sèd en la vînt an precedènt tra al cünvèint ed Sant'Agostino e al teátar d'la sitè.
Étar
Dal 2006 ad oggi cunvenzion al còr nazionale Nicolini Gospel Choir
Moon 44 - Attacco alla fortezza
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Sèlar
{{Metacaixa
Moon 44 - Attacco alla fortezza
{{CITAZIONE|In dal spasi vèrt... at gh'à bisógn 'd 'n amìg.|Tagline dal film}}
Moon 44 - Attacco alla fortezza (Luna 44 - Atàc a la furtésa) 'l è 'n film fantasientìfic dal 1990 da Roland Emmerich ch'al 'l à anc scrit.
Sèlar
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Moon 44 - Attacco alla fortezza
'L è stâ girâ a Los Angeles (Califòrgna) e in soquànt pòst dal Baden-Württemberg c'n un budget stimâ 'd sèt migliòṅ ad marc tedésc.
Sèlar
Al Sèlar (Apium graveolens in latìn) 'l è na vardùra dla famìja dgl'Apiaceae ch'a s pōl magnàr. Al sò cicclo 'l è 'd siē/sèt méś e al fà di fiōr biànc/verdàstar.
Moon 44 - Attacco alla fortezza
Sunt
In d'l an 2038 la Tèra l'à finî tuti 'l sò risórsi naturàli e i sò abitànt, ch'i n èṅ piò divìś in nasiòṅ ma in curpurasiòṅ, i gh'aṅ da 'ndàr a tōr-i su di pianēd o su dal luni in dal galàsi. La sucietà Galactic Mining la gh'à intensiòṅ ad mandàr na misiòṅ ad diféśa su la sò Luna 44 parchè qvéi dla Pyrite Defense Company i gh'aṅ bèla fargâ dal luni ma a n è mia fàcil catàr di pilòta prònt a partìr parchè soquànt ad lōr i èṅ mòrt durànt gl'alenamènt ad vōl su di elicòtar speciài.
Sèlar
In cuśìna al spéci 'd sèlar più druàdi i èṅ qvéla "a fója" (Apium graveolens var. dulce) e qvéla "a raìś" (al „sèlar rava“, Apium graveolens var. rapaceum). Al calurìi dal sèlar, ingrediènt dal ragù a la bulgnéśa, i èṅ pôchi, sōl sédas par sènt gram.
Moon 44 - Attacco alla fortezza
Sunt
A la fiṅ la Galactic Mining, rapreśentàda par la Terry Morgan (Lisa Eichhorn), la decìd ad tōr 'l agìnt Felix Stone (Michael Paré), òṅ ch'a gh piàś lauràr par sò cònt, e soquànt delinquènt mis in parśòṅ cun la prumésa 'd scanślàr-ag na part dla péna ch'a gh armàgn cuma Jake O'Neal (Brian Thompson), Scooter Bailey (Jochen Nickel) e Moose Haggerty (John March). A guidàr-i da la baś i gh pénsan di navigadōr śōvan cuma Tyler (Dean Devlin), ch'al lavóra in còpia cun Felix, Cookie (Stephen Geoffreys) e Marc (Mehmet Yilmaz).
Sèlar
Culegamènt estéran
}}
Moon 44 - Attacco alla fortezza
Sunt
Purtròp a salta fóra ch'al mars 'l è pròpria a livèl dla cabìna 'd cmand dla misiòṅ parchè 'l magiōr Lee (Malcolm McDowell) e sergìnt cap Sykes (Leon Rippy) i lavóran p'r al sabutàǵ dla Galactic Mining esénd ch'i èṅ lōr ch'i fànan sparìr al naṿ spasiàli carghi 'd minerài par pasàr-li a qvéi dla Pyrite Defense Company.
Culegamènt estéran
}}
Paul Walker
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Paul William Walker IV (Glendale, 12 ad Setémbar dal 1973 – Santa Clarìta, 30 ad Nuvémbar dal 2013), cgnusû méj cuma Paul Walker, 'l è stâ 'n atōr e prudutōr americàṅ.
'L è dvintâ famóś specialmènt p'r al rōl ad Brian O'Conner in dla série di film ad Fast and Furious.
Biugrafìa
Walker al fà 'l sò debùt in dal mónd dal cìnema a tréd'ś an c'n al film ad scarésa Non aprite quell'armadio. In séguit al tōś part a la soap opera Febbre d'amore faghénd Brandon Collins. Al s fà pò nutàr in di film Varsity Blues e The Skulls - I teschi e finalmènt al sucès al riva par lò cun la saga ad Fast and Furious tacàda in dal 2001.
In dal 2004 al lavóra cun la Penélope Cruz in Un amore sotto l'albero pò 'l an dòp cun la Jessica Alba in Trappola in fondo al mare. In dal 2006 Clint Eastwood 'l al sarnìs par la part 'd Henry Hansen in Flags of Our Fathers.
Al mōr a quarànt'an al 30 ad Nuvémbar dal 2013 quànd la màchina guidàda p'r al sò amìg Roger Rodas la sa stablìs atàc a 'n àrbul ciapànd fōg. Par finìr al film Fast and Furious 7 ch'l iva tacâ in cal méntar la prudusiòṅ la ciàma i sò fradèi Cody e Caleb e dal cóntarfigùri.
Àtar prugèt
}}
Scary Movie 4
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Giorgio Napolitano
{{Metacaixa
Scary Movie 4
{{Film }}
Giorgio Napolitano
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Scary Movie 4
{{CITAZIONE|Al quàrt e ùltim capìtul dla trilugìa.|Tagline dal film}}
Giorgio Napolitano
Giorgio Napolitano (Nàpul, 29 ad zógn 1925) all'è al Presidëint itâglian dal 15 ed maz dal 2006. Al 22 d’avrìl dal 2013 all'è dvantä presidëint par la scòmda vòta, al prèm in d'la storia itagliäna.
All'è dal Partîd democrâtic, prèma all'è stà presidëint ad'la Càmara e anca minìstar adl'intèran.
Culegamëint estéran
}}
Il rito
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al film ch'l à squasâ la Śvèsia.|Tagline dal film}}
Il rito (Al rît) 'l è 'n film dramàtic śvedéś dal 1969 'd Ingmar Bergman girâ in biànc e négar, tut in intéran, par la televiśiòṅ.
'L è divìś in nóṿ séni.
The Great Radio Controversy
{{Metacaixa
Il rito
Sunt
Par la cumpagnìa al ròbi i s métan mâł parchè i sò spetàcui i vènan scanślâ dapartùt a part l'Itàglia. Hans al s è pò stufâ ad dar di bèsi a cal buletàri 'd Sebastian e al gh al diś ciàr e tónd. Finalmènt l'è óra 'd far véd'r al spetàcul a 'l giùdas che però al mōr 'd infàrt in dal méntar. Les riens i partìsan par na vacànsa e pò i decìdan 'd a n turnàr piò in dal sò paéś.
The Great Radio Controversy
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Il rito
Culegamènt estéran
}}
The Great Radio Controversy
{{Album }}
The Great Radio Controversy 'l è 'l secónd àlbum in studi di Tesla, publicâ in dal Favràr dal 1989 e cuciâ in élt (18śma puśisiòṅ dla Billboard) da 'l sìngul Love Song, vìddeo traśmìs dimóndi da MTV.
Al tìtul dal disc (La quistiòṅ granda su la ràddio) al fà riferimènt a la pulèmica su 'l invintōr dla ràddio, cunsiderâ Guglielmo Marconi invéci che Nikola Tesla, inśgnēr sèrb.
Culegamènt estéran
}}
Domenico Amorotto
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
Domenico Amorotto (Carpnèida ? – Apenèin mudnèiş 5 lój 1523) l'é stê ûn di pió famōş bandî dal XVI sècol ind l' Apenèin arzân e mudnèiş e ind la Garfagnâna.
Figûra quêşi da fôla ind al muntâgni ed Rèz, al bandî Domenico Amorotto, in realtê al só vèir nòm l'êra Domenico de' Beretti fiōl ed l'ôst ed Carpnèida ciamê "al Moròt", l'ēra 'na persòuna istruîda, al saîva lèzer e scréver e, ind la socetê dal tèimp, a gh'ēra chî an cherdîva mìa che al fós ûn dzunurê o un delinquèint e al li cunsiderêva mìa tânt caluniê ch' an 's prîva mìa cambiêr, j istès stôrich a spieghêven ch'l' êra gentîl, generōş e brêv a tratêr j afâri.
L'à cumincê la só "carêra da delinquèint" int al 1510 quând al mâsa un só aversâri a curtlêdi, ind la piâsa ed Carpnèida al dé dal marchê. Ricerchê, l'é custrèt a nascondrés, al preferés a còl pûnt a butêres a la mâcia e dêres per sèimper al brigantâg. L'à mucê intōrna a ló, in pôch tèimp, 'n sèria ed delinquèint, e, cme l'à scrét Umberto Monti, bibliotecâri, lavreê in lètri e filoşoféia, l'à publichê dimòndi léber insém a la muntâgna arzâna tra cuisché: e ânch un quêlch sgnurôt ch' al cherdîva òtil druvêrel pr' al prôpri vindèti personêli.