cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enzo Tortora
Al Caś Tortora
Al giurnalìsta mudnéś Guglielmo Zucconi, diretōr 'd Il Giorno, al scriv che «'L arèst ad Tortora e in dal stés mumènt 'd àtar 855 camurìsta preśûnt al próa ch'a n è mia véra ch'in cal paéś chè a n càmbia mai gnint, a n è briśa véra ch'al léǵ o i èṅ śbaliàdi o s'i èṅ giùsti i n vînan minga fati rispetàr, a n è mia véra ch'i eśìstan gl'intucàbii» méntar la scritōra Camilla Cederna la diś la sua dgénd «Se òṅ al vîṅ ciapâ in dal cōr dla nòt, quèl al 'l arà pur fat». I èṅ pôchi 'l parsòni ch'i èṅ da la sò banda, Marco Pannella, Pippo Baudo, Piero Angela, Leonardo Sciascia, Massimo Fini e Enzo Biagi ch'al 4 'd Agóst dal 1983 al manda na létra vèrta a 'l presidènt Sandro Pertini druànd al paśni 'd La Repubblica dgénd «Sgnōr Presidènt dla Repùblica, a n vój minga dascórar dal caś 'd un mè culéga, ma qvél 'd un sitadèṅ. A n dig minga ch'a vój un sò intervènt, ma a n gh la cav'rév minga ad pardunàr-um s'a taśìs. Di fat cuma qvél ch'l à purtâ in parśòṅ Enzo Tortora i pōlan sucéd'r a tut. E qvést al m fà paùra». In cal mént'r i radicài, ch'i cumbatìv'n in alóra la batàja par la „Giustìsia Giùsta“, i al càndidan a 'l parlamènt europèo e Tortora al vîṅ elèt cun mèś migliòṅ ad preferénsi.
Dòp 'n an e òt méś da 'l arèst, al presidènt dla cōrt Luigi Sansone 'l al cundàna in prim grâd a déś an ad parśòn rivànd a dir in dla senténsa che «'l imputâ al n è briśa stâ bòṅ ad cuntàr-'s al parchè tut i gh 'l ìsan sèg» dòp ch'al pùblic ministēr Diego Marmo, c'n al tiràcli rósi adòs e la bava in dla banda sinìstra dla bóca, 'l iva descrìt Tortora cuma «'n óm dla nòt dimóndi difarènt da cuma 'l cumparìva a Portobello» e ch'i vōt ch'l à ciapâ a gl'elesiòṅ i èṅ anc di camurìsta. Enzo al decìd ad métar da na banda la prutesiòṅ da parlamentàr ch'la gh spetàva dand cōrs a la giustìsia. Sōl in séguit, in apèl e in casasiòṅ, Tortora al vîṅ mandâ lìbar. In cal méntar ninsòṅ a paga. I dū sustitû prucuradōr ad Nàpuli ch'i aṅ tacâ 'l indàśin, Lucio Di Pietro dit „Al Maradona dal dirìt“ e Felice Di Persia, i aṅ fat caréra, al prim dvintànd prucuradōr generàł a Salérun, c'l àtar mémbar dal CSM. Al giùdas istrutōr Giorgio Fontana, ch'l à firmâ da piò 'd utsènt-siquànta órd'n ad catùra, cun 216 erōr ad parsòna, 120 asòlt in prim grâd e 114 in apèl, al s è dimìs da giùdas in séguit par far 'l avùcat.
In dal 1987 al referendum par la respunsabilità sivìl di magistrâ, fat tgnénd adrē a 'l “Caś Tortora”, al pasa cun 'l 80,20% di vōt ma 'l vîṅ scanślâ subìt da la Léǵ Vassalli ch'la diś ch'a pagàr par di śbali giudisiàri al n gh'à minga da ès'r al respunsàbil ma sèmp'r al Stat che pò al pōl decìdar, in na quàlc manéra, 'd arfàr-as su 'l stipéndi di giùdas miténd-'g un fìltar. In vint-sèt an i èṅ stâ sōl sèt però i sitadèṅ ch'i gh l'àn'n abùda vinsa anc se l'Ugnòṅ Européa 'l à tirâ dimóndi vòlti gl'uréci a l'Itàglia parchè la s è misa tròp da la banda di magistrâ ch'i śbalìan cóntar 'l interès di sitadèṅ, sénsa rispetàr al règhli dal Dirìt Européo.
La mòrt
Tortora al tórna a lauràr a Portobello al 20 ad Favràr dal 1987 ma 'l è malâ avénd-'g un cànc'r a i palmòṅ. Al mōr in dal 1988 in dla sò cà 'd Milàṅ dòp èsar stâ custrét a saràr prima la sò ultma traśmisiòṅ Giallo, prugràma fat insém a na śōvna Alba Parietti e a Dario Argento ch'al preśentàva di telefilm, par curàr-as.
Nòti
}}
New Hampshire
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al New Hampshire (a s lèś [nuːˈhæmpʃər] in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s cata in dla regiòṅ dal New England, in dal nòrd-èst dal paéś, e ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1788.
Al mùcia sù un migliòṅ e tarśènt-mila abitànt a 'l incìrca par na superfìsi ad 24.217 km². 'L è divìś in déś cuntèi e al gh'à duśènt-tretaquàtar cumùṅ. Al cunfìna a nòrd c'n al Cànada, a òvest c'n al Vermònt, a èst c'n al Maine e cun 'l Ucéan Atlàntic e a sud c'n al Massachusetts. In dal Śnar dal 1776 l'è stada la prima culògna a dastacàr-as da la Gran Bretàgna.
La sò guvernadōra, da 'l 2013, l'è la Maggie Hassan dal partî demucràtic.
Al sò clima cuntinentàł e 'l sò muntàgni, al muntàgni biànchi, i aṅ cuciâ in élt al turìśum invernàł. 'L è 'l secónd stat dla federasiòṅ in fat ad furèsti par superfìsi dòp al Maine.
Culegamènt estéran
}}
983
Al 983 (CMLXXXIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
Òregun
{{dialort | dial=Miranduléś}}
'L Òregun (a s lèś /ˈɔːrᵻɡən/ in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s cata in dla còsta òvest dla nasiòṅ e ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1859. Al mùcia sù tri migliòṅ e òt 'd abitànt a 'l incìrca par na superfìsi ad 255.026 km².
Al cunfìna a òvest cun 'l Ucéan Pasìfic (in dal còsti a tira dimóndi vènt), a nòrd c'n al stat ad Washington, a èst cun 'l Idaho, a sud-èst c'n al Nevàda e a sud cun la Califòrgna. 'L è divìś in trénta-sinc cuntèi e in siesènt-daśnóṿ cumùṅ e p'r al 46% al sò teritòri 'l è impinî 'd furèsti. Al gh'à anc un parc nasiunàł, qvél ad Crater Lake.
La sò capitàl l'è Sàlem cun Pòrtland, la sità più granda c'n i sò siesènt-trentadumìla abitànt stimâ in dal 2015, Eugene, Gresham, Hillsboro e Beaverton atri sità impurtànti.
Al sò mòt in latìn 'l è „Alis volat propriis“ (La vóla c'n al sò ali) mént'r al sò scutmàj 'l è Al stat di castôr parchè i èṅ dal bèsti che lè i s càtan facilmènt. Al sò nóm al daśvîṅ da la paròla francéśa ouragan ch'la vōl dir uragàṅ o da la paròla spagnōla orejón.
Al stat 'l è dimóndi industrialiśâ in fat ad lavurasiòṅ dal légn, dla carta e dla tecnulugìa (Intel). La Nike e la Columbia Sportswear i èṅ nadi chè. In agrucultùra i s cultìv'n al furmintòṅ, al graṅ e la véna, pò fruta e vardùra. Al bèsti tiràdi sù i èṅ qvéli da carna e da lat ólt'r a i pui. Da 'rcuràr anc la pésca dal salmòṅ.
In di elesiòṅ par numinàr al presidènt di Stat Unî 'l è da 'l 1988 ch'al stat 'l è da la banda di demucràtic méntar prima 'l éra sèmpar stâ p'r al candidâ republicàṅ a part al 1964. La sò guvernadōra, da 'l 2015, l'è la Kate Brown dal partî demucràtic.
In dal stat a gh'è la pénd 'd mòrt ch'la vîṅ fata cun n'iniesiòṅ ad vlèṅ.
Culegamènt estéran
}}
.grainger
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2015.
Black Sabbath
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Children of tomorrow live in the tears that fall today, will the sunrise of tomorrow bring in peace in any way? Must the world live in the shadow of atomic fear, can they win the fight for peace or will they disappear? So you children of the world listen to what say, if you want a better place to live in spread the world today, show the world that love is still alive, you must be brave or your children of today are children of the grave.|I putèṅ dal dmaṅ i viv'n in dal làgarmi ch'i cródan śò incō, 'l sōl spuntarà'l admàṅ purtànd la paś in tut al manéri? Al mónd gh'à'l da vìvar a l'òra dla paùra dl'atòmica? Gh la cavaràṅ-i a vìnsar la batàja par la paś o spariràṅ-i? Alóra vuàtar putèṅ dal mónd scultâ bèṅ qvél ch'a v dig, S'a vlî 'n pòst méj in du vìvar, a 'l pòst dal mónd 'd adès, fâ védar a 'l mónd che 'l amōr 'l è incóra viṿ, a gh'î da tiràr fóra 'l curàǵ o vuàtar putèṅ 'd incō a sarî i putèṅ dal fòsi.|Children of The Grave, 1971|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Black Sabbath i èṅ un grup muśicàl ingléś metal/hard rock, ch'l à eśurdî in dal 1968. I èṅ cunsiderâ òṅ di grup più impurtànt dal gènar heavy metal tant ch'in dal 2006 i èṅ stâ mis in dla Rock and Roll Hall of Fame. Da 'l 1970 a 'l 2010 i aṅ vindû un quèl cuma sènt migliòṅ ad disc in tut al mónd.
'L ùnic mémbar ch'l è armàś in dal grup da 'l inìsi a 'l dè 'd incō 'l è 'l chitarìsta Tony Iommi, méntar ch'i àtar i s èṅ dâ 'l cambi da spés. Al cantànt stòric Ozzy Osbourne in dal 1978 'l iva mulâ 'l grup par tacàr na caréra da par lò, dand spasi a Ronnie James Dio, Ian Gillan (di Deep Purple), Tony Martin, Rob Halford (di Judas Priest) e àt'r incóra.
Ligàm ad fóra
}}
Pimpi
{{Metacaixa
2004
Al 2004 (MMIV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XXI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Pimpi
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al Pimpi (Piglet in dla versiòun originèla ingléśa) 'l è 'n personâǵ ed fantaśìa dal fóli per putèin ch'i porten al nòm dal Winnie the Pooh. 'L è 'n pupasèt ed pèsa, dala forma 'd un ninèin cun la majèta a righi rośa che, in dla fantaśìa dal ragasōl Christopher Robin, al descòr cun chi èter pupasèt edla só camerèta, osìa, sàimper in dla só fantaśìa, dal Bôsch di Sàint Àcher. Al Pimpi al s intartàja in dal descòrer e 'l gh'à sàimper pavùra ed tùt i lavōr, tant che sōl insèm a 'l só grand amîg ursèt Winnie Pooh, al s sàint un puchìn a 'l sicûr. La Walt Disney Company l'è la cà editóra ch'la disègna cal fòli chè a fumèt incòra incō.
Curnuvàglia
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Curnuvàglia (Cornwall in ingléś, a s lèś [ˈkɔːnwɔːl] o [ˈkɔːnwəl], Kernow in còrnig, a s lèś [ˈkɛɹnɔʊ]) l'è na cuntèa ingléśa ch'la s cata in dl'umònima penìśula dla Gran Bretàggna, in dal sud-òvest dal paéś, sénsa però la cuntèa dal Devon e 'd bòna part ad qvéla dal Somerset.
Esénd una dal siē nasiòṅ sèltichi, in dla regiòṅ a s dascór, ólt'r a 'l ingléś, anc na léngua imparentàda c'n al Galéś e c'n al Brètun, al Còrnig (Kernowek, Cornish in ingléś).
Al sò sènt'r aministratìṿ 'l è Truro, na sitadìna più pìcula 'd Miràndla, méntar la sò capitàla stòrica l'è Bodmin ch'la n fà sù gnanc gl'abitànt ad Cuncòrdia. Cuntànd anc gl'ìśuli Scilly, ch'i s càtan a 45 km da la còsta, la Curnuvàglia la riva a 3.563 km² e la mùcia sù sincsènt-trentamìla abitànt a 'l incìrca.
La regiòṅ, divìśa in siē circuscrisiòṅ (Penwith, Kerrier, Carrick, Restormel, Caradon e Curnuvàglia setentriunàla), e in n'autorità unìda (ìśuli Scilly), l'è la più pòvra dal Régn Unî. La sò ecunumìa la pōl cuntàr su 'l turìśum e la pésca. Al sò clima 'l è 'l più cald dla Gran Bretàggna, a s và in mèdia da i òt grâd d'l Invér'n a i daśnóṿ dl'Istâ, ma a gh'è anc un muć ad vènt.
Al sò mòt, in Còrnig, 'l è Onen hag oll ch'a vōl dir Òṅ e Tut. Fra i persunàǵ ligâ a la Curnuvàglia a 'rcurdém al baterìsta di Fleetwood Mac, Mick Fleetwood e l'atōra Kristin Scott Thomas.
Nòti
}}
1901 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1901, mo invéci 'l an 1901, 't ê da 'ndèr chè) Al 1901 (milenovseintùn, millenovecentouno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1900 (milenovsèint) e 'l vin prìma dal 1902 (milenovseintdū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCMI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milenovseintunéśim post.
201 (nùmer)
{{Metacaixa
982
Al 982 (CMLXXXII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
201 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 201, mo invéci 'l an 201 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 201 (duśeintùn, duecentouno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 200 (duśeint) e 'l vin prìma dal 202 (duśeintdū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al duśeintunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.comsec
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2015.
741 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 741, mo invéci 'l an 741, 't ê da 'ndèr chè) Al 741 (setseintquarantùn, settecentoquarantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 740 (setseintquarànta) e 'l vin prìma dal 742 (setseintquarantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXLI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintquarantunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
955 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Csárdás (Monti)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La Csárdás ("Cśèrda" in carpśàṅ) l'è 'l pês più cgnusû dal Vittorio Monti.
L'è na rapsodìa da cunsêrt da lò scrìta in dal 1904 e ch'la tulìva spunt dai pês e da 'l dansi popolèri ungh'réśi ch'i s ciàm'n acsè. Màinter ch'l'era stèda cumpòsta per viulèin o mandulèin e pianofôrt, incō la s sòuna de più col viulèin, mo anca sōl col piàṅ, sōl col sasòfon, col manśèt e cun l'orchèstra. Al pês al dura un quàter minût e mêś.
Strutùra
La Cśèrda dal Mòunt la gh'à, in dla só lunghèsa, di tèimp muśichêl minga uguē, tachènd cun 'l Andante Largo per pò pasèr a 'l Allegro Vivo, pò turnèr lèint e cambièr pò incòra e incòra. I sunadōr, 'l è anc véra che despès i dróven di tèimp rubato, ch'i gh' servìsen per render incòr méj l'espresivitê dal pês.
Colegamèint estèren
}}
981
Al 981 (CMLXXXI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
.broadway
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2015.
An 580
I an 580 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 580 infìn a 'l 589 ciapê dèinter.
Giuseppe Ferrara
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Giuseppe Ferrara (Castelfiurentèṅ, 15 ad Luj dal 1932 - Róma, 25 ad Śugn dal 2016) 'l è stâ 'n regìsta e crìtic cinematugràfic itagliàṅ.
Al s è fat cgnósar p'r i sò film 'd impégn sivìl e p'r andàr a fónd a i quèi, faghénd anc di ducumentàri e soquànt curtumetràǵ.
Culegamènt estéran
}}
2005
Al 2005 (MMV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XXI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Io no spik inglish
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Guàrda, a t dig un quèl, 'l è méj far-as tōr p'r al cûl che ciapàr-'l in dal cûl.}}
Io no spik inglish (Mè a n dascór minga ingléś) l'è na cumèdia dal 1995 ad Carlo Vanzina.
La gh'à abû 'n séguit in dal 1997, Banzai.
Sunt
Sergio Colombo (Paolo Villaggio) 'l è 'n óm in là c'n i an ch'al fà 'l asicuradōr. Al gh'à na mujér, la Paola (Paola Quattrini), e na fiōla, la Betta (Laura Migliacci), ma 'l ròbi in famìja i n vànan minga tant bèṅ parchè 'l matrimòni 'l è in criśi e la Betta la pénsa a lò sōl quànd l'è óra ad far-as dar di bèsi.
Un dè la sò cumpagnìa 'd asicurasiòṅ la vîṅ cumpràda par qvéi dla British Fund Insurance, na multinasiunàł ingléśa, ch'la preténd che tut i sò dipendènt i sàppian 'l ingléś o sinò i pōl'n anc star a cà ch'l è listés. Sergio 'l è acsè custrét a partìr p'r Oxford p'r imparàr la léngua 'd William Shakespeare. Rivâ in Inghiltèra, Colombo al cgnós i padròṅ dla scóla, Fred Livingstone (Ian Price) e sò mujér Linda (Carolyn Pickles), ch'i gh dìśan ch'l è finî in na clas in dua a gh'è sōl di baghét.
Culegamènt estéran
}}
980
Al 980 (CMLXXX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
1324 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1324 (mileterśèintvèintquàter, milletrecentoventiquattor in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1323 (mileterśeintvèinttrī) e 'l vin prìma dal 1325 (mileterśeintvèintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCCXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśèintvèintquàteréśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1324 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 662: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Carnival of Souls: The Final Sessions
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Album }}
1677 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Carnival of Souls: The Final Sessions
Carnival of Souls: The Final Sessions 'l è 'l darsetéś'm àlbum in studi di Kiss, publicâ in d'l Utóbar dal 1997.
1677 (nùmer)
Al 1677 (mileseseintstantasét, milleseicentosettantassette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1676 (mileseseintstantasē) e 'l vin prìma dal 1678 (mileseseintstantaót). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDCLXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseseintstantasétésum post.
Carnival of Souls: The Final Sessions
Bruce Kulick, chè a 'l ùltim sò lavōr c'n al grup, al canta par la prima vòlta in dal pès finàł, I Walk Alone.
Culegamènt estéran
}}
1677 (nùmer)
Èter progèt
}}
Amicus omnibus, amicus nemini
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
1129 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1129, mo invéci 'l an 1129, 't ê da 'ndèr chè) Al 1129 (mileseintveintnōv, millecentoventinove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1128 (mileseintveintòt) e 'l vin prìma dal 1130 (mileseinttrèinta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseintveintnovéśim post.
Amicus omnibus, amicus nemini
Amicus omnibus, amicus nemini l'è na manéra 'd dir latèina ch'a vōl significhèr " 'L amìg ed tùt, a va a finìr ch'a nn'è pò amìg ed nisùn".
{{CITAZIONE2|... Sic enim mihi perspicere videor, ita natos esse nos, ut inter omnes esset societas quendam, maior autem, ut quisque proxime accederet. Itaque cives potiores quam peregrini, propinqui quam alieni. Cum his enim amicitiam natura ipsa peperit; sed ea non satis habet firmitatis. Namque hoc praestat amicitia propinquitati, quod ex propinquitate benevolentia tolli potest, ex amicitia non potest: sublata enim benevolentia amicitiae nomen tollitur, propinquitatis manet. Quanta autem vis amicitia sit, ex hoc intellegi maxime potest, quod ex infinita societate generis humani, quam conciliavit ipsa natura, ita contracta res est et adducta in angustum, ut omnis caritas aut inter duo aut inter paucos iungeretur.|... A 'm pêr in difât ed capìr che nuèt'r a sòm nê perchè a gh'fus, da mêś a tuti el gìnt, na sòrta 'd ligàm, più strìc man a man ch'a se śvinòm. 'L è per quèst che i paiśàṅ i în preferî ai furastér, i parèint a chi n'l è mìa. Cun quischè la natura la gh'à fat naser l'amicìsia, mo però la nn'è mìa dimòndi strèta. L'amicìsia l'è mijóra in quèst, piutòst che la parintéla: difât, in dla parintéla 'l afèt al s pól anc eliminèr, mo invéci in dl'amicìsia a 'l n's pōl brìśa; perchè, s'a gh'tulòm vìa al vlér-es bèin, l'amicìsia la vin a méno, mèinter che la parintéla l'armàgn. A s pól capìr anc la putèinsa edl'amicìsia perchè, in dl'infinìda societê di òm, che la natùra l'à mìs insèm, lē la s ardùś e la se strìca in dal só lùm tant che 'l vlér-es bèin al bràsa sól dū o pochi ètri persòuni.|Un pês da 'l De amicitia dal Ciceròun|DIALETTO={{Carpś}}|LINGUA={{la}}}}
Colegamèint estèren
}}
An 570
I an 570 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 570 infìn a 'l 579 ciapê dèinter.
Jack Rodwell
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Jack Christian Rodwell, cgnusû méj cuma Jack Rodwell (Southport, 11 ad Mars dal 1991) 'l è 'n śugadōr ad fólbar ingléś dal Sunderland e prim' incóra d'l Everton e dal Manchester City. Al gh'à anc tri preśénsi in dla nasiunàl dal sò paéś, fati a cavàl di an 2011 e 2013.
'L è élt 188 cm, al péśa 80 chilo e 'l śōga in mèś a 'l camp cun di còmpit difensìṿ. In dla Premier League 'l à sgnâ déś gòi in tut in sènt-sinquànta incóntar. In dal 2010 'l è stâ mis da la rivìsta spagnōla Don Balón in dla lista di śugadōr ad balòṅ più braṿ fra qvéi nâ dòp al 1989.
Rodwell al taca a śugàr a balòṅ in dal 1998 in dla squàdra di pulśèṅ d'l Everton. Al gh armàgn par déś an pò al taca finalmènt a ès'r impgnâ in prima squàdra in fiṅ a 'l 2012 quànd al và a śugàr a Manchester. C'n i Citizens però al śōga sōl sédas partìdi sgnand dū gòi in di an 2012/2014 prima 'd cambiàr incóra club.
Da quànd in d'l Istâ dal 2014 'l è pasâ a śugàr par trédas migliòṅ 'd euro in dla squàdra ad Sunderland, qvéla di Gat Négar, 'l à dimustrâ 'd èsar lò 'l as ad brìscula di gat négar parchè cun lò in camp da 'l inìsi al sò team al n à mai vins gnanc 'n incóntar su trénta-dū tintatìṿ. Praticamènt 'l è da 1241 dè ch'al n è minga bòṅ ad vìnsar, fra 'l àtar 'l à anc sarnî al nùmar 17 su la sò maja.
Cla maledisiòṅ chè la s śònta a qvéla dal galéś Aaron Ramsey che quànd al fà gòl pò un famóś al mōr al dè dòp.
Beyoncé
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|All the single ladies now put your hands up, up in the club, we just broke up, I'm doing my own little thing, decided to dip and now you wanna trip cause another brother noticed me, I'm up on him, he up on me, don't pay him any attention, just cried my tears for three good years, ya can't be mad at me cause if you liked it then you should have put a ring on it.|Puti, tuti insém, tirâ pur sù 'l maṅ adès, chè a 'l club, nuàt'r a s sém péna mulâ, a sòṅ drē a mét'r in at al mè prugèt, a-j-ò decìś ad butàr-um e adès tè 't vō far-um la gambarōla parchè 'n àt'r al m à butâ gl'òć adòs, mè a sòṅ interesàda a lò, lò 'l è interesâ a mè, minga dar-'g a mènt, a-j-ò pianśû tut al mè làgarmi par tri an bòṅ, ta n pō minga ès'r arliâ mèg parchè s'a t piaśìv alóra at gh'iv da mént'r-ag 'n anèl.|Single Ladies (Put a Ring on It), 2008|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
La Beyoncé Giselle Knowles-Carter (Houston, 4 ad Setémbar dal 1981), cgnusùda méj anc sōl cuma Beyoncé (a s lèś /biˈjɒnseɪ/ in ingléś), l'è na cantànta R&B, balarìna, atōra, imprendidōra e showgirl americàna.
Spuśàda c'n al rapper Jay-Z da 'l 2008 (insém i aṅ dâ vita a 'l prugèt The Carters), la gh'à tri fiōi. Fra i sò pès più famóś a 'rcurdém Crazy in Love, Baby Boy insém a Sean Paul, Halo, Drunk in Love, Single Ladies (Put a Ring on It), Formation, Flawless e Partition.
Culegamènt estéran
}}
Ih-Oh
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al Ih-Oh (Eeyore in dla versiòun originèla ingléśa) 'l è 'n personâǵ 'd fantaśìa dal fóli per putèin ch'i porten al nòm dal Winnie the Pooh. 'L è 'n pupasèt ed pèsa, dala forma 'd un sumêr che, in dla fantaśìa dal ragasōl Christopher Robin, al descòr cun chi èter pupasèt edla só camerèta, osìa, sàimper in dla só fantaśìa, dal Bôsch di Sàint Àcher. Al Ih-Oh 'l è sàimp'r un pò deprês, tant che chi èt'r amîg i gh'àn sàimper da 'jutèr-el in tùti el só sfurtùni. La Walt Disney Company l'è la cà editóra ch'la disègna cal fòli chè a fumèt incòra incō.
2006
Al 2006 (MMVI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XXI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Al naser dla tragédia
{{Metacaixa
1325 (nùmer)
{{Metacaixa
Al naser dla tragédia
{{dialort | dial=Carpśàn}}
1325 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1325, mo invéci 'l an 1325, 't ê da 'ndèr chè) Al 1325 (mileterśeintveintsìnc, milletrecentoventicinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1324 (mileterśeintveintquàter) e 'l vin prìma dal 1326 (mileterśeintveintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśeintveintsinchéśim post.
Al naser dla tragédia
Al nas'r ed la tragédia da 'l spìrit ed la mùśica, o dla grecitê e dal pesimìsem, (La Nascita della Tragedia dallo Spirito della Musica in itagliàn - Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik in tedèsch) 'l è la prìma ōvra madùra dal tudès'c Nietzsche, vgnùda fòra in dal 1872, in dû al filòśof, mèinter ch'l è drē a studièr la deśgnùda antìga edla tragédia gréca, al taca a dir soquànti idèi só particulèri in sìm'a la mjór qualitê dal pinsér di filòśuf pre-socràtic, ch'i gh'a'rèv'n avû de piò un spìrit diuniśìec (gran forsa vitêl ed gòder, mo anca pesimìśem tragic), cuntrapòst a 'l spìrit edl Apòl, o rasionêl, ch'i gh'a'rèv'n avû de piò i painsadōr vgnû dòp.
1325 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Al naser dla tragédia
I dū spìrit di dìo, mìs insèm in 'n equilìbri, i avrèven dê forsa e śvilòp a la tragédia dal Sòfocle e di èter prìm scritōr, mo pò, c'n al 'rivèr di ragiunamèint dal Sócret e dòunca cun la prevalèinsa dal spìrit rasiunèl edl Apòl in sìm' a quèl irasiunèl dal Diunìś, la tragédia l'avrèv pers la só forsa e interèsi ai òć ed 'l òm grēc.
Borg Tusgnan
Borg Tusgnàn (Borgo Tossignano in italièn) l'è un cumòn di 3.312 abitìnt.
.audi
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2015.
41 anni vergine
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Divertimènt sénsa lìmit!|Tagline dal film}}
41 anni vergine (41 an vìrgin) l'è na cumèdia vulgaròta americàna dal 2010 ad Craig Moss vgnuda fóra diretamènt p'r al marcâ d'l home video.
A s trata dna parudìa ad soquànti pelìculi da rìdar cuma 40 anni vergine, Suxbad - Tre menti sopra il pelo, Molto incinta, Non mi scaricare e Il curioso caso di Benjamin Button.
Sunt
Andy (Bryan Callen) al gh'à quarantùn an e 'l gh'à 'n prubléma: 'l è incóra vìrgin e al n s è mai fat gnanc na pugnéta. Al spartìs 'l apartamènt cun tri studènt: Michael (Steven Nicholas), McCasincûl (Austin Michael Scott) e a Jonah (Steven Sims), un ciciòṅ ch'al pénsa sōl a 'l sès.
Un dè, mént'r al dascór a tavla insém a Jonah c'n i sò amìg Seth (Stephen Kramer Glickman) e Sanjay (Frank Maharajh) a salta fóra ch'al n à mai gusâ in tuta la sò vita e 'n vèć ciamâ Blaqguy (J.R. Starr) al gh dà di cunsìli da druàr cun cal dóni. Dòp ès'r andâ a far-as cavàr via i pēi da 'l pèt, ch'al gh'à na furèsta, Andy al cgnós na biónda a 'l bar, la Sarah (Mircea Monroe), ch'la decìd 'd andàr a cà sèg ma durànt al viàś la gh'à 'n atàc ad gòmit ch'l'inspultìs dapartùt. Chi lē l'armàgn pò insìnta gusànd bindàda c'n un Blaqguy sèmpar più śōvan (Marque Richardson) anc se pò la créd ch'al putèṅ al sia 'd Andy.
Quànd finalmènt Andy al cata na dóna da purtàr-'s a lèt, la Kim (Noureen DeWulf), a gh'è 'n àtar prubléma: 'l è 'd un pîṅ che quànd al vîṅ al in fà ch'al in fà.
Culegamènt estéran
}}
977
Al 977 (CMLXXVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
1678 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1678, mo invéci 'l an 1678, 't ê da 'ndèr chè) Al 1678 (milseseintestantòt, milleseicentosettantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1677 (milseseintestantasèt) e 'l vin prìma dal 1679 (milseseintestantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCLXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseseintestantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Squasquasquallor
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Nun me piace 'a ricotta ma faccio 'o ricuttaro, tu t'e pigliato o core, io me piglio 'e denare, tu t'allisci 'e biscotti 'e tutta 'a Sanità ma a me che me ne fotte si e sordi 'e ppuorti ccà, tu t'allisci 'e biscotti 'e tutta 'a Sanità ma a me che me ne fotte si e sordi 'e ppuorti ccà. Quand n'ommo resta sulo, è pecchè l'avuto 'nculo ma stavota l'aggio mis' nculo a te.|A n m piàś mia la ricòta però a fag al rufiàṅ, tè 't m à tòlt via 'l cōr, mè a tòg i bèsi, tè 't lis i bìgui a tut qvéi dal quartēr Sanità ma a mè a n m in férga gnint se pò i bèsi 't i pòrt chè. Quànd 'n óm 'l armàgn da par lò 'l è parchè al 'l à ciapâ in dal cûl ma 'sta vòlta a sòṅ mè ch'a 'l ò mis in cûl a tè.|’O Ricuttaro 'Nnammurato, 1984|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA=(Napulitàṅ)}}
{{Album }}
Squasquasquallor (id.) l'è na racòlta dal grup di Squallor dal 1997 ch'la gh'à dèntar dimóndi di pès in Napulitàṅ cantâ par Totò Savio. La cupertìna dal disc la móstra sinc ròsp ciùc chi càntan davànti a 'n micròfun ad qvéi antìg.
L'è stada publicàda in dal 1997.
Culegamènt estéran
}}
An 560
I an 560 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 560 infìn a 'l 569 ciapê dèinter.
260 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 260, mo invéci 'l an 260 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 260 (duśeintessànta, duecentosessanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 259 (duśeintsinquantanōv) e al vin prìma dal 261 (duśeintessantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCLX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintessantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
La situasiòun edla clas di operàri in Inghiltèra
{{Metacaixa
.bugatti
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2015.
La situasiòun edla clas di operàri in Inghiltèra
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Bèle scritōr 'd artìcol ed sinìstra, Engels al s catèva in Inghiltèra indû 'l era gnû lè per tgnir adrē a di interès ed famìja, e 'l taca a vardèr el cundisiòun di lavuradōr operàri in dal sitê ingléśi dla prìma rivolusiòun industrièla. Al in prepèra na relasiòun pina 'd particolèr anc crud, tulènd a prest anc soquànt rapòrt ch'i nn iven scrit dagli avtoritê sanitàri gnudi lè in di paràǵ a controlèr.
Sunt
El sitê dl'Inghiltèra di tèimp che Engels al stèva lè 'd lung, dintór'n a 'l 1840, i ér'n un quèl minga mài vist, un quèl da descrìver p'r el brutùri e i perchè che dimòndi agint puvrèta la gh'patìva e murìva anca ed stèint. Engels al n'fà èter che girèr chel sitê lè, tór sù i documèint sanitàri e 'd giurnē 'd cal tèimp lè ch'i in descurìven, e butèr śò el descrisiòun sàinsa vēl ed quèl ch'al catèva. Da Dublèin a Glasgow, a Leeds, a Bradford, a Manchester e via descurènd, chel sitê lè i s catèven dimòndi cunpàgni in dla manéra ch'i éren gnudi sù dintór'n a 'l fàbrichi costruìdi lè 'd lung. In tùti chel sitê lè, el fàbrichi i s éren piantèdi ai fianc dal fiùm per peschèregh l'àqua ch'a gh'servìva, i gh'butèven vìa l'àqua bèle druèda e ruśnèinta, in dl'ària i butèven fóra di fum da l'òstia dai camèin indû 's bruśèva al carbòun p'r el màchini asionèdi a vapōr, e i tgnìven i operàri puvrèt in cundisiòun 'd ristretèsi che gnanca nisùna dignitê a n'gh'armagnìva più. Per stèr arèint ala fàbrica, ch'l'era l'ùnica manéra 'd purtèr a cà i sold p'r un quelinèin da magnèr, i operàri i stèven mucê sù in dimòndi ind un spasi cìc tant ch'a fus, despès in di scantinê, sàinsa nisùna comoditê e gnanca pulisìa, e gnanca dal ciàughi e fugnadùri ch'i tgnìsen al careg ed tùta cla gint lè. El pòsi 'd śmèlta ruśnèinta e 'd escremèint bandunê, indû a s gh'iva anc da pasèrgh atēś, i eren 'l urdinàri, in del coketown dl'Inghiltèra 'd cal tèimp lè. El cundisiòun acsè tant melnèti e sàinsa rimédi che i puvrèt i gh'iven da stèregh dèinter, la ruśna in di só curtìl e in dal stradlèini lè datéś, la só alimentasiòun schersa e puvrèta, la luś dal sōl ch'la n'rivèva gnanca infìn a śò, da mèś a 'l caślèini tròp estrichèdi sù, tut queschè al feva in manéra che in chel sitê pàleo-industrièli chè a gh'fus na mortalitê dimòndi élta, dal malatìi ch'a gh'bastèva un gnint, ai agìnt, per lasèregh la pèla.
Plèda
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La plèda l'è cal vōd ed cavî ch'a s cata in sìm'ala testa 'd chi òm quand i gh'caschen cun l'etê avansèda o perchè i s i raden vìa. Na quèlc volta a pōl capitèr che, per dal disfunsiòun ormonèli o di èter quèi, anca cal dòni i n'gh'àpien minga na quèlc pèrt di só cavî (alopecìa).
A gh'è anca 'd quî che, minga cuntèint dla só plèda, i la cuàcen cun na pirùca, 'l arpòrt, o un trapiànt.
Kanga (personâǵ)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Noti e referèinsi
}}
976
Al 976 (CMLXXVI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
1497 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1497, mo invéci 'l an 1497, 't ê da 'ndèr chè) Al 1497 (milquaterseintnovantasèt, millequattrocentonovantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1496 (milquaterseintnovantasē) e 'l vin prìma dal 1498 (milquaterseintnovantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDXCVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milquaterseintnovantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
2007
Al 2007 (MMVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XXI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Missouri
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La sò capitàl l'è Jefferson City ma 'l sità più grôsi i èṅ Kànsas City, St. Louis e Springfield. Al Missouri al gh'à sènt-quatórdas cuntèi e nuvsènt-sinquànt'òṅ cumùṅ. La sò pupulasiòṅ l'è 'd siē migliòṅ 'd abitànt a 'l incìrca par na superfìsi ad 180.633 km².
.lamborghini
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2015.
Missouri
Al cunfìna a nòrd cun 'l Iowa, a èst cun 'l Illinòis, a sud-èst c'n al Kentucky e c'n al Tennessee, a sud cun 'l Arkànsas, a sud-òvest cun 'l Oklahoma, a òvest c'n al Kànsas e a nòrd-òvest c'n al Nebràska. Al sò guvernadōr, da 'l 2009, 'l è 'l demucràtic Jay Nixon.
L'indùstria dal paéś la s è specialiśàda in d'l àmbit aerospasiàł e dla luś, su i traspòrt, la trasfurmasiòṅ dal magnàr, dla bira e di prudót chìmic. Al bèsti tiràdi sù par la sò carna i èṅ i nimài (sèst pòst in dla federasiòṅ) méntar l'agricultùra la prudùś riś (quàrt pòst) e scménsa dla sòja.
975
Al 975 (CMLXXV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
Psycho Circus
{{Metacaixa
{{CITAZIONE2|Sometimes I wonder if I’ll make it back at all, I gave up everything I had and ever knew but I finally found my way, finally found my way, I finally found my way to you, remember how we used to hide away, we’d share the secrets of our souls, turn down the lights and dance the night away.|Dal vòlti a m admànd s'a gh la cavarò a far turnàr indrē incòśa, a gh'ò dâ sù a tut qvél ch'a gh'îv e ch'a n ò mai savû ma finalmènt a-j-ò catâ la mè strada, finalmènt a-j-ò catâ la mè strada, finalmènt a-j-ò catâ la mè strada vèrs ad tè, arcòrda cum a sér'n abituâ a lugàr-as, a spartìv'n i segrét dal nòstri anmi, arbàsa 'l luś e balém tuta nòt.|I Finally Found My Way, 1998|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Psycho Circus 'l è 'l daśdotéś'm àlbum in studi di Kiss, publicâ in dal Setémbar dal 1998. A s trata dal prim lavōr in studi c'n i tri mémb'r uriginài da i tèmp di Dynasty.
Braṅ
La versiòṅ giapunéśa dal disc la gh'à 'n braṅ in piò, In Your Face, cantâ da Ace Frehley.
Culegamènt estéran
}}
Anna Paquin
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Anna Helene Paquin (Winnipeg, 24 ad Luj dal 1982, a s lèś /ˈpækwɪn/ in ingléś dònca páquin in mudnéś), cgnusùda méj cuma Anna Paquin, l'è n'atōra neuśelandéśa nada in Cànada. Da pìcula, sarnìda da la regìsta Jane Campion fra sinc-mila candidàdi, l'à vins al Prèmi Òscar dal 1994 cuma atōra minga prutagunìsta p'r al film Lezioni di piano.
In séguit l'è stada bòna 'd vìns'r un Golden Globe par la part dla Sookie Stackhouse in dal telefìlm True Blood (2008-2014). L'è anc famóśa p'r avēr fat la part dla mutànta sudìsta dal Missisìpi Rogue, persunàǵ dal fumét di X-Men, in soquànt film cuma X-Men (2000), X-Men 2 (2003), X-Men - Conflitto finale (2006) e X-Men - Giorni di un futuro passato (2014).
Da 'l 2000 l'è spuśàda cun 'l atōr e regìsta Stephen Moyer anc s'la s è dita bisesuàla. La Paquin la gh'à anc dū fiōi abû da di àt'r óm.
Àtar prugèt
}}
1902 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1902, mo invéci 'l an 1902, 't ê da 'ndèr chè) Al 1902 (milenovseintdū, millenovecentodue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1901 (milenovseintùn) e 'l vin prìma dal 1903 (milnovseinttrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCMII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milnovseintduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.bostik
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2015.
1130 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1130, mo invéci 'l an 1130, 't ê da 'ndèr chè) Al 1130 (mileseinttrèinta, millecentotrenta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1129 (mileseintveintnōv) e 'l vin prìma dal 1131 (mileseinttreintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCXXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseinttrentéśim post.
Colegamèint estèren
}}
An 550
I an 550, ciamê an Sinquànta, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 550 infìn a 'l 559 ciapê dèinter.
974
Al 974 (CMLXXIV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
Bolero Extasy
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Bolero Extasy (id.) 'l è 'n film eròtic americaṅ dal 1984 scrit e dirèt par John Derek cun prutagunìsta sò mujēr, la Bo.
La pelìcula, giràda c'n un budget ad sèt migliòṅ ad dòlar, l'à vins siē Razzie Awards, i prèmi p'r i film più lòfi, in dal categurìi: film, senegiadùra, regìa, culòna sunóra, atōra prutagunìsta e eśurdiènta (Olivia d'Abo).
Sunt
L’Ayre MacGillvary (Bo Derek), dita “Mac”, l'è na ragàsa americàna ad vint-a-tri an ch'in di an Vint la frequénta 'n culéǵ britànig. Adès che finalmènt l'à ciapâ 'l diplòma, la cunfìda a la sò amìga Catalina (Ana Obregón) ch'la gh'à na vója mata 'd pruàr 'l “extasy”, al gudiōl màsim che na dóna la pōl sintìr su la sò pèl, qvél 'd èsar gusàda par la prima vòlta. La śōvna l'è incóra vìrgin mo adès ch'l'à finî la scōla, p'r al règhli dla sò famìja, la pōl ciapàr l'eredità p'r avēr fat a mōd pinsànd prima a studiàr e minga a 'l purcàdi.
Insém a la Catalina e a 'l sò majurdóm Cotton (George Kennedy) la partìs acsè p'r al Maròc parchè la vōl dar-'s a 'n sieìc véra, in na nòt in dal deśèrt d'arcurdàr-as par sèmpar. Quànd la in cata òṅ (Greg Bensen), chi lò prima al gh stramna dla mēl su 'l sò còrp p'r alcàr-la tuta ma pò, quànd l'è óra 'd ciulàr dabòṅ, 'l àrab al s indurménsa in dal più bèl. La Mac la próa a 'rfàr-as miténd-as c'n un turēr spagnōl, un squasamarléti ciamâ Angel (Andrea Occhipinti). Subìt dòp la prima nòt però un tôr al gh dà n'incurnàda in mèś a 'l gambi ch'adès al n è più bòṅ ad druàr-al.
La Mac la decìd 'd armàgnar sèg listés, cunfidànd ch'al s pòsa armét'r-as prèst, anc se la Catalina la gh al scunsìlia parchè 'l è 'n sacrifìsi tròp élt. In cal méntar la decìd 'd andàr a cumbàtar lē in dl'aréna e acsè la gh la cava a masàr cal tôr là.
Culegamènt estéran
}}
Jorge Perugorría
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Jorge Perugorría Rodríguez, cgnusû méj cuma Jorge Perugorría o anc c'n al scutmàj ad Pichi (L'Avàna, 13 'd Agóst dal 1965), 'l è atōr ad teàt'r e ad cìnema, regìsta, pitōr e scultōr cubàṅ.
'L è spuśâ cun la Maria Lafuente Pace e al gh'à quàtar fiōi.
Biugrafìa
In dal 2001 al lavóra cun Renzo Martinelli in dla pelìcula Vajont - La diga del disonore mént'r in dal 2008 al fà la part ad Vilo in Che - L'argentino ad Steven Soderbergh.
Culegamènt estéran
}}
956 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 956, mo invéci 'l an 956, 't ê da 'ndèr chè) Al 956 (novseintsinquantasē, novecentocinquantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 955 (novseintsinquantasìnc) e 'l vin prìma dal 957 (novseintsinquantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintsinquantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1326 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1326, mo invéci 'l an 1326, 't ê da 'ndèr chè) Al 1326 (milterśeintveintsē, milletrecentoventisei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1325 (milterśeintveintsìnc) e 'l vin prìma dal 1327 (milterśeintveintsèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milterśeintveintseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
L'ululato
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Lì lōr i èṅ là fóra e tè 't sē in dal mèś dal tò arbgàt più brut.|Tagline dal film}}
L'ululato (Al ludlâ) l è 'n film ad scarésa dal 1981 ad Joe Dante trat da 'l rumànś umònim ad Gary Brandner.
'L à purtâ a cà dagnóra daśdòt migliòṅ ad dòlar dòp ès'r-an custâ òṅ e mèś.
Sunt
Eddie Quist (Robert Picardo) 'l è 'n sasèṅ seriàł ch'al stramna la mòrt a Los Angeles in dal nòt ad luna pîna. Atàc a 'l vitmi chi lò, ch'l è sèmp'r adòs a la giurnalìsta televiśìva Karen White (Dee Wallace), al gh lasa di adeśìṿ cun na fàcia ch'la rid. Par pruàr a ciapàr-al, la dóna la culàbura cun la pulisìa miténd sù na trapla in un cìnema a luś rósi e Eddie al mōr durànt un scónt'r a fōg c'n al fòrsi d'l órdan.
Armàśa traumatiśàda da chi brut fat lè, su cunsìli dal psicòlug George Waggner (Patrick Macnee) la Karen la s trasferìs insém a sò marè Bill (Christopher Stone) in un sèntar mèdag in muntàgna par psēr punsàr e armét'r-as. Purtròp i sò arbgàt i cuntìnuan listés, inólt'r a salta fóra na śuvnòta ninfòmana ciamàda Marsha Quist (Elisabeth Brooks) che prima la buta 'l òć su sò marè e pò la s al gusa anc ad nòt sóta la luna pîna. I dū i càmbian aspèt dvintànd di móstar.
In cal méntar dū amìg e culéga dla Karen, la Terri Fisher (Belinda Balaski) e Chris Halloran (Dennis Dugan) i vìn'n a savēr ch'al cadàvar 'd Eddie 'l è sparî.
Culegamènt estéran
}}
331 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 331, mo invéci 'l an 331, 't ê da 'ndèr chè) Al 331 (terśeinttreintùn, trecentotrentuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 330 (terśeinttrèinta) e 'l vin prìma dal 332 (terśeinttreintadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeinttreintunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Ro (personâǵ)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al Ro (Roo in dla versiòun originèla ingléśa) 'l è 'n personâǵ 'd fantaśìa dal fóli per putèin ch'i porten al nòm dal Winnie the Pooh. 'L è 'n pupasèt ed pèsa, dala forma 'd un cangurèt cichìn, fiōl edla Kanga e che, in dla fantaśìa dal ragasōl Christopher Robin, al descòr cun chi èter pupasèt edla só camerèta, osìa, sàimper in dla só fantaśìa, dal Bôsch di Sàint Àcher. Al Ro al selta insèm a 'l Tigro e 'l è sàimper dimòndi gintîl e amîg cun chi èter personâǵ. La Walt Disney Company l'è la cà editóra ch'la disègna cal fóli chè a fumèt incòra incō.
Noti e referèinsi
}}
2008
Al 2008 (MMVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XXI sécol dal Calendàri gregoriàn.
.boehringer
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l novèmber dal 2015.
259 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 259, mo invéci 'l an 259 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 259 (duśeintsinquantanōv, duecentocinquantanove in itagliàn) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 258 (duśeintsinquantòt) e al vin prìma dal 260 (duśeintessànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCLIX. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al duśeintsinquantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Un lupo mannaro americano a Londra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
973
Al 973 (CMLXXIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
Un lupo mannaro americano a Londra
{{CITAZIONE|Òcio a la luna.|Tagline dal film}}
Un lupo mannaro americano a Londra (Un lóv manâr americàṅ a Lóndra) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1981 ad John Landis. 'L è stâ girâ spendénd déś migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca rivànd pò a purtàr-'n a cà ssanta-dū.
Gl'efèt speciài i èṅ stâ curâ par Rick Baker ch'l à pò vins al Prèmi Òscar in dal 1982 p'r al truc fat méj.
Sunt
L'è na nòt cun la luna pîna. I ragàs i s daśmìndgan ad qvél ch'i gh'ìvan dit e i finìsan da par lōr in di camp. Tut 'd un trat i sèntan di sîg 'd un lóv e pò na bistiàsa rabìda la s para lōr incóntar. Jack al mōr subìt méntar David al la scampa cun na quàlc frida ad śgranfgnàdi. Par sò furtùna qvéi dal pub i riv'n in sò ajùt e i cópan a sćiuptàdi la bistiàsa. Prima ad pèrd'r i sèns, David al fà sōl in tèmp a védar darènt a lò 'n óm nûd mòrt, tut śbuśî ad cólp.
Al ragàs al s darséd tri stmani dòp a 'l uśdàl ad Lóndra. A pâr ch'al s sia armìs bèṅ ma a gh'è quèl ch'a traśa. David al gh'à di arbgàt a la nòt in dua al s insùgna ad magàr ad gust un sèruv viṿ. Un dè pò al taca a trasfurmàr-as in un lóv manâr.
Culegamènt estéran
}}
.sfr
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2015.
Uffa (personâǵ)
{{Metacaixa
Noti e referèinsi
}}
742 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 742, mo invéci 'l an 742, 't ê da 'ndèr chè) Al 742 (setseintquarantadū, settecentoquarantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 741 (setseintquarantùn) e 'l vin prìma dal 743 (setseintquarantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXLII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintquarantaduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Fai in fretta ad uccidermi... ho freddo!
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Fai in fretta ad uccidermi... ho freddo! (Daspégna't a cupàr-um... a gh'ò fréd!) l'è na cumèdia négra dal 1967 ad Francesco Maselli ch'l'arcòrda in na quànc manéra „Mancia competente“ 'd Ernest Lubitsch.
In di marcâ 'd léngua ingléśa i la cgnósan cuma Kill Me Quick, I'm Cold.
Sunt
La Giovanna (Monica Vitti) e Franco (Jean Sorel) i èṅ dū laśaròṅ ch'i pénsan sōl a fargàr la gint e a purtàr-ag via di bèsi parchè par far la bèla vita a gh'è da 'vér al bisàchi sèmpar pîni. I èṅ anc amànt ma i faṅ finta 'd èsar fradèl e surèla. Un dè i cgnósan na dóna, la Cristina (Daniela Surina), ch'la gh diś che sò fradèl Sergio (Roberto Bisacco) al gh stà sèmp'r adòs par purtàr-ag via l'eredità che lē l'à bèla ciapâ, adiritùra l'è parsuàśa che lò al la vója anc cupàr p'r avér camp lìbar.
Franco al strulga 'n piàṅ, qvél ad spuśàr la Cristina e pò ad masàr-la ma la Giovanna la pénsa 'd far àtar tant cun Sergio.
Culegamènt estéran
}}
972
Al 972 (CMLXXII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
1679 (nùmer)
{{Metacaixa
Al 1679 (milseseintestantanōv, milleseicentosettantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1678 (milseseintestantòt) e 'l vin prìma dal 1680 (mileseseintutànta). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDCLXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseseintestantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
The Very Best of Kiss
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Album }}
La versiòṅ da 'l viṿ dal braṅ Rock and Roll All Nite l'è trata da Alive! dal 1975.
Braṅ
}}
971
Al 971 (CMLXXI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal X sécol dal Calendàri gregoriàn.
1487 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1487, mo invéci 'l an 1487, 't ê da 'ndèr chè) Al 1487 (milquaterseintutantasèt, millequattrocentottantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1486 (milquaterseintutantasē) e 'l vin prìma dal 1488 (milquaterseintutantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDLXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milquaterseintutantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.symantec
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2015.
2009
Al 2009 (MMIX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XXI sécol dal Calendàri gregoriàn.
1486 (nùmer)
{{Metacaixa
Al 1486 (milequaterśèintutàntasē, millequattrocentoottantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1485 (milequaterśèintutàntasìnc) e 'l vin prìma dal 1487 (milequaterśèintutàntasêt). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDLXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśèintutàntasēéśum post.
Èter progèt
}}
1327 (nùmer)
{{Metacaixa