cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Caléśna
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La caléśna (caliggine in itagliàṅ, da 'l latèin caligo, -ginis ) l'è la sendra ed fùm négher ch'a s taca dàint'r a 'l tûb o ai mùr 'd un camèin o 'd na stùa.
Noti e referèinsi
}}
Elisféra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Elisféra l'è na regiòṅ dal spasi intór'n a 'l Sōl, delimitàda da l'elipàuśa, in du la cunsisténsa dal vènt sulàr l'è più granda 'd qvéla dla matèria interstelàra ch'la s cata fóra.
A s trata praticamènt dna bóla gigànta magnética, ch'la sa ślarga 'd almànc 100 UA da 'l Sōl, ch'la tîṅ dènt'r al sistéma sulàr, al camp magnètic sulàr e 'l vènt sulàr. Cun la sò asiòṅ la para via i raś còśmig ch'i rìvan da 'l spasi interstelàr.
L’Elisféra la n gh'à minga na fórma regulàra e fisa ma la dipénd da 'l scónt'r in at fra 'l vènt sulàr e 'l plaśma interstelàr e anc da 'l muimènt dal Sōl a 'l intéran dla Via dal Lat (20 km/s a 'l incìrca) rispèt a qvél dgl'atri stéli darènt a lò. In tut al manéri a s créd ch'la gh'àppia 'n aspèt ślungâ cuma qvél dal cuméti e, stand a i dat dal sóndi Voyager, ch'la sò elipàuśa la sia furmàda da 'n squantèr'n ad bóli magnètichi, grandi anc 1 UA, ch'i pàran na sćiùma.
Costantino Della Gherardesca
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Costantino della Gherardesca (Róma, 29 ad Śnar dal 1977) 'l è 'n cundutōr radiufònic e 'd prugràma par la televiśiòṅ, un giurnalìsta e 'n persunàǵ televiśìṿ itagliàṅ.
'L è fiōl dla Costanza della Gherardesca e dònca la sò rasa la fà part di nòbii dla Tuscàna.
Biugrafìa
Dòp avēr ciapâ na làurea in filuśufìa a 'l King's College London ad Lóndra, al taca a lauràr in televiśiòṅ cun Piero Chiambretti in di sò prugràma Chiambretti c'è e Markette - Tutto fa brodo in TV in du al fava 'l persunàǵ dla Maga Maghella ch'la 'l lśiva i taròc par burla a i òspit figurànd-ag sèmpar di brut quèi. In chi an lè al lavóra anc p'r al giurnàl l'Indipendente dirèt par Giordano Bruno Guerri, p'r al sit Dagospia ad Roberto D'Agostino e par la rivìsta muśicàla Rolling Stone.
Da 'l 2007 a 'l 2008 al diś la sua in di prugràma L'Italia sul 2 e L'isola dei famosi. In dal 2009 al tórna a lauràr cun Chiambretti in Chiambretti Night. In dal 2013 al dvènta 'l cundutōr ad Pechino Express dòp avér partesipâ cuma cuncurènt 'l an prima.
}}
Psycho III
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Norman Bates l' è turnâ nurmàl ma la Màdar l'è incóra insìma a la sò scrana a dóndul!|Tagline dal film}}
Psycho III (id.) 'l è 'n film ad scarésa dal 1986 'd Anthony Perkins, séguit dal capulavōr Psyco 'd Alfred Hitchcock dal 1960 e ad Psycho II dal 1983, girâ par Richard Franklin. Perkins 'l avrév vlû far al film in biànc e négar ma la Universal Pictures la n gh'à minga dâ al parmés.
La pelìcula l'à purtâ a cà quìndas migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca.
Sunt
L'ex nuvìsia Maureen Coyle (Diana Scarwid), dòp avér bandunâ al cunvènt in du la stava p'r avér cauśâ la mòrt dla màdar superiōra durànt un tentatìṿ ad suicìdi p'r avér pardû la fēd, cun la sóra ch'la casca śò p'r al campanìl a 'l sò pòst, la dmanda un pasàǵ a Duane Duke (Jeff Fahey), 'n ex muśicìsta ch'al lavóra p'r al mutèl ad Norman Bates (Anthony Perkins). 'L óm al vrév imprufitàr-as dla cundisiòṅ dimóndi sò dla dóna par ciulàr-'s-la ma lē la s tira indrē e alóra la vèṅ dascargàda in sla strada, sóta la piōva. La Maureen la gh la cava listés a rivàr a 'l mutèl e la dvénta amìga, e anc quèl da piò, ad Norman anc parchè la sumìglia dimóndi a la Marion Crane, la dóna che lò 'l iva scurtlâ sóta la dócia più 'd vint an prima.
Norman al viṿ cun al cadàvar ad sò màdar, l’Emma Spoon, in cà dòp avér-ag tirâ na śbadilàda in tèsta, cupànd-la.
A riva in dal mutèl na giurnalìsta ad Los Angeles, la Tracy Venable (Roberta Maxwell), una ch'l'è parsuàśa che Bates al sia turnâ a masàr la gint. In cal méntar Norman, dòp avér tgnû 'd òć p'r un buś in dal mur la Maureen ch'la s cavàva śò, al s mét i pagn ad sò màdar p'r andàr a masàr ch'la spurcaciòna lè ma, quànd al riva là, al la cata in dla vasca da bagn cun i pōls tajâ. La dóna la créd ad védar la vìrgin Marìa, scambiànd al curtlàs ch'al tgniva sòdi in maṅ p'r un crucifìs 'd argìnt. Norman al gh salva la vita purtànd-la a 'l uśdàl.
In cal méntar Duane al cata sù in un bar na ragasōla ciamàda Red (Juliette Cummins) e al la pòrta in na cambra dal mutèl par far-'s-la ma quànd lē la gh dà dal nimàl parchè la vrév tacàr na relasiòṅ e minga na ciuladìna e pò basta, lò al la buta fóra da 'l us. La dóna la vèṅ pò cupàda in na cabìna dal telèfun da la sgnóra Bates pròpria méntar l'éra drē a prilàr da cl'atra banda la sò maja faghénd véd'r al téti.
In dal mutèl i riv'n anc un grup ad turìsta imbariàg ch'i gh'aṅ in prugràma ad védar 'n incóntar ad football americàṅ. La Mama la masa la Patsy Boyle (Katt Shea Ruben), la sōla ch'la n iva minga bvû, e la mét al còrp in na giasarōla. A riva lè anc al sierìf John Hunt (Hugh Gillin), ch'al pésca la dóna, ma al n cata gnint anc se la Tracy la và a drē parchè al faga dal dmandi a Norman.
Culegamènt estéran
}}
.canon
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
La setta
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al fòrsi dal mâł i aṅ catâ na spóśa nóva!|Tagline dal film}}
La setta (La séta) 'l è 'n film ad scarésa dal 1991 ad Michele Soavi scrit e prudót par Dario Argento.
Sunt
La Miriam Kreisl la viṿ a Francfòrt e la fà la mistra. Na sira, turnànd a cà in màchina, la mét sóta par la strada 'n vèć, Moebius Kelly (Herbert Lom), e la decìd ad purtàr-al da lē par curàr-al. Chi lò al n è àtar ch'un santòṅ dna séta ciamàda di „sénsa grugn“ ch'al spèta la vgnuda d'l Anticrìst e ch'l è sòlit insfilsàr di insèt sù p'r al buś dal naś di sò cardènt par far in manéra ch'i gh insiminìs'n al sarvèl par custrìnś'r-i a far di masamènt.
Quànd al vèć al mōr al sò cadàvar però al sparìs. La Miriam la sènt però 'n sò mesàǵ a la segreterìa telefònica in du Moebius al gh admànda indrē un sò diàri ch'l iva lasâ a cà sua. In cal méntar a mōr na sò amìga, la Katryn (Mariangela Giordano), cupàda da 'n camiunìsta rabî (Richard Sammel).
Al dutōr Franz (Michel Hans Adatte) al cata 'l diàri e pasànd un pós, da drē da na sēṿ, al buta 'l òć a i mémbar dla séta ch'i èṅ drē a far un sacrifìsi, cavànd via la pèl da 'l grugn dna dóna ciamàda Claire Henri (Angelika Maria Boeck), e ch'i vōlan far parturìr a la Miriam 'l Anticrìst. Par far-al a gh'è prònt un brut uślàs ch'al gh'à da gusàr-la.
Culegamènt estéran
}}
Cuercîn
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al cuercîn (tappo a corona in itagliàṅ) 'l è ùna dal spéci 'd tâp, despès ed lata, ch'a sèra el butìj.
Soquànt tèimp fà i ragasō i s divertìven a catèr sù e tgnìr da cât i cuercîn, perchè a s egh psìva śughèr a 'l śōg di cuercîn. Na quelc volta a s dà 'l chêś ch'a gh'sìa anca di colesionìsta 'd cuercîn. {{CITAZIONE2|...Li reclutavamo a scatoloni, rompendo le tasche a chiunque vendesse bibite, frugando addirittura nel rusco (o pattume che dir si voglia). In mancanza dolorosa ma evidente di veri soldatini, in possesso solo a ragazzi ricchissimi che ne erano estremamente gelosi, i coperchini furono il loro surrogato per molti di noi...|...A i catèven sù a scatlòun, rumpènd al bàli a tùt quī ch'i vindìven da bèver, rumànd infîn in dal rùsc... In dla mancàṅsa catìva ma cèra ed suldatèin vēr, proprietê sōl ed ragâs trôp rìc ch'i i tgnìven dimòndi strìc, i cuercîn i tulìv'n al pôst ed qui là per dimòndi 'd nuèter...|Dizionario delle cose perdute, dal Francesco Guccini, 2012|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{it}}}}
Noti e referèinsi
}}
212
Al 212 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Plisetadōr
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al plisetadōr 'l è cl' espèrt in dal setōr dal Tesil che per mistér al plisèta, ciuè al pìghèta (al cumpòun dal sequèinsi 'd pighèti tuti in fila ins a) dimòndi qualitè 'd tisû, 'd pèla e 'd pàja.
Al dè 'd incō la plisetadûra la pól èser efetuèda par na màchina cumputeriśèda, mo 'l plisetadōr artigianèl al dróva incòri dal séri 'd cartòun ch' i cmànden al tisû pugê da mèś a lór la séquèinsa 'd pìghi ch' a gh' è biśògn. I cartòun ch' i tìnen strìc la stófa già cun la fórma dal pighèti ch' a s vól, i vinen fat sù a rùl, lighê cun di curdèin e tgnû ind un fóren a vapór per 20 u 30 minùt a 120°.
Vóś lighèdi
}}
.bingo
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Decoltè
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al decoltè 'l è cla pert dal stòmeg, dal côl e dal spàli ed cal dòni, che na śguladûra 'n pô profònda la śibìs ai òć ed chi guerda. P'r estensiòun a s è ciamê acsè anca chel scherpi ch'i lasen dimòndi scuacê la pert élta dal pē.
Noti e referèinsi
}}
20 d'utóber
Al  l'è al 293śum dè dal calendàri gregoriàn (294śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 72 dè a la fin dl'an.
Mezanôt (pêrt dal giōren)
La mezanôt (mezzanotte in italiân) l'é al mumèint che gh'é tra un giōren e còl dôp. Int la parlêda ed tót i dé as drōva per sgnêr la préma ōra ed la giurnêda.
L'ōra dal stréi
'Na fôla la cûnta che a mezanôt, a vînen fōra dal tòmbi stréi, ciociasânghev, fantêşma e môrt vivèint, p'r andêr a masêr i vîv, e as dîş che còst al sucēd préma ed tót a Halloween, la nôt tr' al 31 otòber e al prém novèmber, mó la mezanôt l'é cimêda "ōra dal stréi" ânca perché a cl'ōra l'é nôt fònda.
La mezanōt int j arlòj
Int j arlòj, la mezanôt la vîn sgnêda normalmèint cme al 0:00 secònd al nôrmi druvêdi in Itâlia, poór cme al 12:00 e al 12:00 A.M. secònd alò nôrmi druvêdi in êter paèiş, cme quî ed léngua inglèişa
An 1740
I an 1740 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1740 infìn a 'l 1749 ciapê dèinter.
Entumufagìa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Entumufagìa (da 'l grèc éntomos, "insèt", e phăgein, "magnàr") l'è 'n regìm dietètic, ubligâ o facultatìṿ, ch'al prevéd gl'insèt cuma magnàr.
Di magnàr cun dèntar gl'insèt i èṅ drē a rivàr anc in Európa, cuma grìi frit, bistèchi 'd furmìghi, càmuli saltàdi in padèla, pandôr a baś 'd farìna ch'la s fà sù druànd di bgatèṅ dla séda, sicàli lési, bêg dla palma e spiedîṅ 'd cavaléti brustlìdi. Soquànt furmàj i èṅ fat miténd-ag dèntar di vérum, cuma 'l piasintèṅ “Furmai nis”.
Far dal magnàr druànd di insèt a cósta pôc, inólt'r a fà bèṅ a 'l ambînt parchè 'l vachi ch'i s tìran sù p'r avēr la carna i scuréśan dimóndi impinénd l'ària 'd metàṅ (i 'n fànan dagnóra tarśènt lìt'r a 'l dè).
Nòti
}}
Come Dio comanda (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al prèmi Òscar Gabriele Salvatores dòp MÈ A N GH'Ò MINGA PAÙRA al tórna a rigalàr-as di emusiòṅ prufóndi.|Tagline dal film}}
Come Dio comanda (Cuma Dio a cmanda) 'l è 'n film dramàtic dal 2008 ad Gabriele Salvatores trat da 'l rumànś umònim ad Niccolò Ammaniti. 'L è stâ girâ in Friûl.
La culòna sunóra dal film l'è firmàda par Mokadelic mént'r in dla pelìcula i s pōlan sintìr anc di pès di Tre Allegri Ragazzi Morti (Come Dio comanda), ad Robbie Williams (She's the One), dla Loredana Berté (Non sono una signora), dl'Elisa (Luce (tramonti a nord est)) e di Antony and the Johnsons (Knockin' on Heaven's Door).
Sunt
Rino Zena (Filippo Timi) 'l è 'n uperàj diśucupâ d'l Éltitàglia ch'al gh'à da tiràr sù da par lò 'n fiōl, Cristiano (Alvaro Caleca). Al gh 'l à c'n i négar e c'n i sigàgn, 'l è da spés imbariagòs e viulènt e 'l à insgnâ 'l sò idéi 'd dèstra e a difénd'r-as c'n al bòti anc a 'l sò ragasōl ch'al véd in Adolf Hitler un persunàǵ ch'a gh piàś pròpria, più grand ad Napulèòṅ. Rino al tîṅ adrē anc a 'n sò èx culéga, cgnusû c'n al scutmàj ad Quàtar Furmàj (Elio Germano), ch'l è armàś uféś in dla suca dòp 'n incidènt su 'l lavōr. Chi lò al s è fat un mónd tut suo in cà ch'a pâr un preśèpi, c'n un muć ad putucèṅ mis insém lè dèntar, e 'l guàrda da spés al caséti pòran dla sò atōra preferìda, la Superstar Ramona.
Na nòt, vdénd giràr in muturèṅ sóta la pióva na ragasōla cumpàggna 'd scōla 'd Cristiano, la Fabiana Ponticelli (Angelica Leo), a Quàtar Furmàj a gh pâr pròpria 'd védar la Ramona. 'L óm al férma acsè la śōvna in un bòsc, al la viulénta e pò al la masa tirànd-'g un cōlp in cô c'n un giaròṅ. Quànd a riva lè Rino, ciamâ in sò ajùt pròpria da Quàtar Furmàj, Zena al taca a dar-'g-i dòp avér vdû 'l cadàvar dla ragàsa ma tut 'd un trat a gh vîṅ n'emuragìa in dal sarvèl. Cristiano al fà in tèmp a ciamàr l'ambulànsa par sò pàdar, pò al buta 'l còrp dla Fabiana in un fiùm cardénd ch'al sasèṅ al sia sò pàdar. Méntar Rino 'l è a 'l uśdàł, Beppe Trecca (Fabio De Luigi) di servìsi suciài al s fà càr'g ad tgnir adrē a Cristiano.
Culegamènt estéran
}}
605 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 605, mo invéci 'l an 605, 't ê da 'ndèr chè) Al 605 (seseintsìnc, seicentocinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 604 (seseintquàter) e 'l vin prìma dal 606 (seseintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintsinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Pasqua
La Pasqua l'è la mażôr festivitê d'al calendàri litùrgich par dô religiòuni, al Cristianésim e l'Ebraìsem.
La Pasqua d'i ebràich l'è 'na fésta c'la dûra ôt dè (sêt in d'la sòla Israêl) e ch'l'arcòrda l'Esodo e la liberaziòun d'al popolo israelìta da l'Egétt.
La Pasqua d'i cristiân l'è 'na fésta c'la cèlebra la resureżiòun ed Gesó ed Nazareth c'l'è stèda, secánd al Scritûri, il térz żôren dòp la sô mòrt in crôs.
Jasper, Texas - La città dell'odio
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Squasàda da 'n crìmin spavintóś, la cumunità 'd Jasper la cumbàt par la sò dignità.|Tagline dal film}}
Jasper, Texas - La città dell'odio (Jasper, Tèxas - La sità d'l òdi) 'l è 'n film dramàtic e biugràfic dal 2003, fat par la televiśiòṅ, ad Jeffrey W. Byrd. Al cònta di fat sucès dabòṅ a Jasper (Tèxas) in dua in dal 1998 tri biànc i aṅ masâ 'l négar James Byrd Jr. traśànd al sò còrp su 'l asfàlt par dū chilómet'r e mèś ligâ cun dal cadéni a 'n pick-up.
'L è stâ girâ in Cànada.
Sunt
In dla sitadìna 'd Jasper (Tèxas) al sierìf Billy Rowles (Jon Voight) al cata lung la via 'l cadàva'r ad James Byrd, Jr. (Roy T. Anderson), un négar c'n al còrp tut squanternâ p'r èsar stâ traśa lung 'l asfàlt par di chilómetar. P'r al fat ch'la pulisìa l'à catâ 'l sò sangṿ su 'l pick-up 'd un śōvan ciamâ Sean Berry (Toby Proctor), chi lò al finìs tut spauróś sóta interugatòri e 'l vōda 'l sac subìt. Na nòt lò e i sò amìg, Russell Brewer (Jeff Topping) e Bill King (Michael McLachlan), i gh aṅ dâ 'n pasàǵ par pò pistàr-'l e ligàr-al cun dal cadéni a 'l furgunsèṅ parchè i vlìvan divertìr-as c'n un négar dand-ag na lesiòṅ.
Billy, ch'al lavóra insém a 'l sìndig R.C. Horn (Louis Gossett Jr.) par far giustìsia, al fà rivàr 'l agìnt d'l FBI Don Clark (Eugene Clark) parchè par lò a s trata 'd 'n umisìdi a sfónd rasiàł. Anc Walter Diggles (Joe Morton), mémbar dal cunsìli dal guèran dal Tèxas, e 'l prucuradōr Guy James Gray (Ron White) i èṅ dla partìda.
I giurnalìsta i tàc'n a dascórar da 'l caś e 'n grup ad Pantéri Négri, guidàdi par Khalid X (Bokeem Woodbine), al riva da Houston p'r al funeràl ad James par manifestàr c'n i sćiòp in bras. Pò 'l è 'l tùr'n ad qvéi dal Ku Klux Klan ch'i vōlan tōr part a 'l prucès e i minàs'n al sìndig e 'l sierìf ch'a n sucéda gnint a i tri ragàs o sinò pèś par lōr.
Culegamènt estéran
}}
Psycho IV
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A î cgnusû Norman... adès a cgnusarî la màdar.|Tagline dal film}}
Psycho IV (Psycho IV: 'L inìsi) 'l è 'n film thriller dal 1990 ad Mick Garris fat par la televiśiòṅ. 'L è al capìtul finàl dla saga ad Psyco, tacàda cun al capulavōr Psyco 'd Alfred Hitchcock dal 1960 e pò purtàda avànti da Psycho II dal 1983, girâ par Richard Franklin, e da Psycho III dal 1986, par la regìa 'd Anthony Perkins.
Al film al cònta la giunésa ad Norman Bates insém a sò màdar Norma prima che lò al la vlinìs.
Sunt
Qvéi dla ràddio i tàc'n a far-ag dal dmandi par tgnir-al impgnâ e Norman al cònta la sò vita da quànd 'l éra un baghét (Henry Thomas), tacàd da la mòrt ad sò pàdar, par pasàr pò a cuntàr quèl anc ad sò màdar Norma (Olivia Hussey) ch'la n 'l à mai vlû e ch'la gh dava adòs quànd la 'l bcava a lèśar al rivìsti malnéti. Norman 'l arcòrda anc quànd al l'à cupàda dand-ag da bévar, a lē e a 'l sò amànt, dal vlèṅ misćiâ in dal tè.
Adès Bates, ch'al s è spuśâ in cal méntar, al vrév masàr sò mujér, ch'la gh'à 'd avér un putèṅ, parchè al n vōl briśa che sò fiōl al dvintìs cuma lò.
Culegamènt estéran
}}
.tennis
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Marilyn Manson
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1269 (nùmer)
{{Metacaixa
Marilyn Manson
{{CITAZIONE2|Babble babble bitch bitch, rebel rebel party party, sex sex sex and don't forget the "violence", blah blah blah got your lovey-dovey sad-and-lonely, stick your stupid slogan in: everybody sing along. Are you motherfuckers ready for the new shit? Stand up and admit, tomorrow's never coming. This is the new shit, stand up and admit. Do we get it? No! Do we want it? Yeah!|Blah blah rój rój, arvèrs arvèrs fèsta fèsta, sès sès sès e n daśmindgâ minga na cria 'd "viulénsa", blah blah blah al tò tiśurèṅ l'è da par lē e la gh'à 'l magòṅ, insfìls'g al tò mòt stùpid: cantém tut insém. La vaca ch'v à fat, sî'v prònt par la casàda 'd adès? Tulî'v sù e dgî ch'l'è véra, al dmaṅ al n rivarà briśa, ca-la chè la casàda 'd adès, alvâ'v in pē e dgî ch'l'è acsè. 'L ém-j-a capî? Nò! Al vlém-j-a? Sè!|This Is The New Shit, 2003|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
1269 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1269, mo invéci 'l an 1269, 't ê da 'ndèr chè) Al 1269 (milduśeintessantanōv, milleduecentosessantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1268 (milduśeintessantòt) e 'l vin prìma dal 1270 (milduśeintestànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCLXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milduśeintessantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Marilyn Manson
Marilyn Manson, pseudònim ad Brian Hugh Warner (Canton, 5 ad Śnar dal 1969), 'l è 'n cantànt e atōr americàṅ, famóś p'r ès'r al frontman dna banda 'd industrial metal dla Flòrida nada in dal 1989 c'n al nóm ad Marilyn Manson & the Spooky Kids, pò scurtâ in Marilyn Manson in dal 1992.
'L à sarnî 'l sò nóm pinsànd a la Marilyn Monroe e a 'l masadōr seriàł Charles Manson. Al s pòrta adrē al scutmàj ad Prevòstar. I sò vìddeo i èṅ stâ da spés cinsurâ da 'l televiśiòṅ, cuma qvél ad s(AINT) girâ par l'Asia Argento, o traśmìs tard a la nòt quànd i baghét i èṅ tut a lèt. La Céśa Catòlica la gh'à dâ da spés cóntar.
Gl'àtar mémbar dal grup i èṅ Paul Wiley a la chitàra, Twiggy Ramirez a 'l bas e Gil Sharone a la baterìa.
Al grup 'l à vindû da piò ad sinquànta migliòṅ ad disc in tut al mónd faghénd vgnir fóra ùnd'ś àlbum (quàtar multi-plàtin e dū 'd òr). Al sucès par lōr al riva c'n al sò secónd lavōr, Antichrist Superstar, anc par via dal sìngul The Beautiful People. In dal 1998 al disc Mechanical Animals, dal gènar glam rock, al finìs drit a 'l prim pòst dla Billboard acsè cuma The Golden Age of Grotesque dal 2003 ch'l arcòrda l'entartete Kunst pruibìda in dla Germâgna naśìsta.
I aṅ scrit dimóndi pès par dal culòni sunóri ad film cuma Long Hard Road Out of Hell par Spawn, Apple of Sodom par Strade perdute, Rock Is Dead par Matrix, Suicide Is Painless par Il libro segreto delle streghe - Blair Witch 2, Break You Down par Dracula's Legacy - Il fascino del male, Valentine's Day par Valentine - Appuntamento con la morte, The Nobodies par La vera storia di Jack lo squartatore, La La Song par Party Monster, This Is the New Shit par The Matrix Reloaded, Dried Up, Tied and Dead to the World par La maschera di cera, Irresponsible Hate Anthem par Saw II e àt'r incóra.
The Believers - I credenti del male
{{Metacaixa
211
Al 211 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
The Believers - I credenti del male
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|I sànan chi a sî, i sàn'n in du a sî, gnint o ninsòṅ a v pōl salvàr.|Tagline dal film}}
Il figlio di Spartacus
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
The Believers - I credenti del male
The Believers - I credenti del male (The Believers - I cardènt dal mâł) 'l è 'n film ad scarésa dal 1987 ad John Schlesinger.
Il figlio di Spartacus
{{Film }}
{{CITAZIONE|A PSÎ VÉDAR! 'L óm in dla mascra 'd fèr! Al salvatàǵ dna sèrva d'l amōr! Gl'ubriubrióś óm-leupàrd! Gl'òrgi catìvi 'd 'n imperadōr!|Tagline dal film}}
The Believers - I credenti del male
La pelìcula l'à fat sù da piò ad daśdòt migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst ad trédas.
Il figlio di Spartacus
Il figlio di Spartacus (Al fiōl ad Spartacus) 'l è 'n film mitulògic itagliàṅ dal 1962 ad Sergio Corbucci.
Sunt
Dòp avēr cumbatû cun sucès in Egìt, al suldâ rumàṅ Randus (Steve Reeves) 'l è prumòs a centuriòṅ par Julius Caesar (Ivo Garrani) ch'al gh dà anc al còmpit ad tgnir 'd òć in segrét Marcus Licinius Crassus (Claudio Gora), mémbar dal Triumvirâ, ch'al cmanda in dal pruìnsi urientàli d'l Impēr Rumàṅ.
The Believers - I credenti del male
Sunt
Cal Jemirson (Martin Sheen) 'l è 'n psichiàtra specialiśâ in dal jutàr i pulisiòt cun di tràuma patî su 'l lavōr. Dòp ès'r armàś véduv, al và a star a New York insém a sò fiōl pìcul Chris (Harley Cross) e 'l taca na relasiòṅ cun la padròna dla sò cà, la Jessica (Helen Shaver).
Il figlio di Spartacus
Sunt
Randus 'l ubidìs e 'l partìs par la sità 'd Zeugma in nâṿ insém a 'l sò amìg Lumonius (Roland Bartrop), a 'l ufisiàł gàlic Vetius (Jacques Sernas) e a la patrìsia Claudia (Gianna Maria Canale). Par via dla fumàna la nâṿ la ciàpa incòst a na maśàgna e Randus, par salvàr na sèrva egisiàna ch'la gh piàś dimóndi, la Saida (Ombretta Colli), al s buta in mâr sèg.
The Believers - I credenti del male
Sunt
Durànt un gir in un parc dla sità, pàd'r e fiōl i fàn'n a mènt a i rèst 'd un sacrifìsi rituàł cun dal bèsti, pò 'l baghét al cata sù na cunchìglia ch'al batéśa cuma màgica. In cal méntar soquànt putèṅ i vìnan catâ mòrt masâ. Un pulisiòt ciamâ Tom Lopez (Jimmy Smits) 'l è sicûr ch'i sìan vitmi dla magìa négra dna séta ispàniga.
Il figlio di Spartacus
Culegamènt estéran
}}
884 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 884, mo invéci 'l an 884, 't ê da 'ndèr chè) 'L 884 (otseintutantaquàter, ottocentottantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 883 (otseintutantatrī) e 'l vin prìma edl 885 (otseintutantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLXXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintutantaquatréśim post.
Tokio decadence
{{Metacaixa
884 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
'L 884 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 442: Fatoriśasiòun:
Tokio decadence
{{dialort | dial=Miranduléś}}
884 (nùmer)
Èter progèt
}}
Tokio decadence
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L impēr di sèns 'l è finî.|Tagline dal film}}
Tokio decadence (La decadénsa 'd Tòkyo) 'l è 'n film eròtic giapunéś dal 1992 scrit e diret par Ryû Murakami ch'al tōś spunt da na sò nuvèla intitulàda „Topaz“.
La versiòṅ itagliàna dla pelìcula, distribuìda par la Lucky Red, l'è scurtàda dna mèśóra rivànd a 92 minùt cónt'r i 135 uriginài.
Par cla pelìcula chè al regìsta 'l à vins al prèmi Cariddi 'd Argìnt a 'l fèstival internasiunàł dal film ad Taurmìna.
Sunt
L’Ai (Miho Nikaido) l'è na rója a pagamènt ch'la lavóra par n'agensìa 'd Tòkyo e l'è specialiśàda a far dal sès dal gènar sadumàś. Inamuràda 'd un sò vèć cliènt ch'in cal méntar 'l à fat furtùna cuma cantànt, Satoh (Tenmei Kano), la dóna dal vòlti la fà fadìga a far qvél ch'i gh dìśan cuma na vòlta in dua la gh'iva da far finta 'd èsar mòrta strangulàda par pò èsar gusàda.
Culegamènt estéran
}}
Portrait of an American Family
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Drove the children from their chores, handcrafted housewives into whores, fear of the beast is calling it near, creating what we're hating, it's only fear that is here, stay, don't want to go now, come into our home, won't you stay? I know the steak is cold but its wrapped in plastic.|A-j-ò parâ via i putèṅ da i sò duvēr, c'n al manéti a-j-ò fat dvintàr al raśdóri dal putàni, la paùra dla bèstia la li fà davśinàr, a dém vita a qvél ch'udiém, chè a gh'è sōl dla paùra, armàgn pur, a n vój minga andàr via adès, vîṅ mò in cà tua, n vō't briśa farmàr-at? A 'l sò ch'la bistèca l'è fréda ma l'è anvlupàda in dla plàstica.|Wrapped In Plastic, 1994|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Dagnóra tuta la mùśica dal disc l'è stada scrita par Daisy Berkowitz e inóltar la gh'à dèntar di cunsèṅ ad film cuma Ultimo tango a Parigi, Fenicotteri rosa e Poltergeist II - L'altra dimensione. 'L à vindû da piò ad dū migliòṅ ad còpi.
Braṅ
Tut i tèst i èṅ stâ scrit par Manson a part Prelude (The Family Trip) in du a i s càtan dal fraś tiràdi via da 'l film Willy Wonka e la fabbrica di cioccolato.
Culegamènt estéran
}}
J.D.T. de Bienville
{{Metacaixa
Jean Baptiste Louis de Thesacq de Bienville (Cévennes 1726 - Parì, 3 'd agòst dal 1813) 'l era stê 'n dutōr francéś dal Setsèint.
'L iva fât al dutōr in dal Provìnci Unìdi, specialmèint a Rotterdam e a La Haye. De Bienville 'l ìva anc publichê soquànt tratê 'd Medśèina d'indû, particolarmèint alśû e tradòt in dimòndi lingvi, 'l era stê quêl in sìm'ala ninfomanìa, "La Nymphomanie, ou Traité de la fureur utérine" dal 1771, ninfomanìa tratèda in pêrt c'ma n'infiamasiòun fiśiològica dal fibri edl ùter ed cal dòni, mo in dla secònda pêrt dal lìber, più c'ma n'ecitasiòun cuntìnva edla só imaginasiòun, qvestachè da curèr de più che cl èter, un spasi ed cura ch'al gnarà pò tolt in màṅ dala futùra psichiatrìa. Cal tratê chè, anc a dìta edl avtōr, al sarèv epsû èser stê bèin lêt in cunpagnìa ed quêl in sìm'a 'l onanìśem dal Tissot. {{CITAZIONE2|On entend par Nymphomanie un mouvement dérégié des fibres dans les Parties Organiques de la femme. Cette maladie est différente de toutes les autres, en ce que celles-ci attaquent subitement, & annoncent presque sur le champ, par des symptomes évidens, toute leur malignité, celle là au contraire se cache presque toujours sous le dehors imposteur d'un calme apparent, & souvent elle est déjà d'un caractére dangereux, qu'on ne s'est pas encore apperçu, non seulement de ses progrès, mais même de ses commencemens. Quelquefois la malade qui en est atteinte a un pied dans le précipice, sans se douter du danger.|Per Ninfomanìa a s intènd un muvimèint minga regolê dal fibri in dal Pèrti Orgànichi edla dòna. Cla malatìa chè l'è diferèinta da tùti chegli ètri, perchè mèinter che quisti chè i culpìsen subìt e i fàn vèder, quèśi lè in dal camp, per di sintom evidèint, tùt al só mêl, quela là invéci la s nascònd quèśi sèimper sòta n'aparèinsa 'd chèlma ded fóra, e despès la gh'à bele un caràter 'd perìcol, ch'a nn'es s'n è minga incòr adê, minga sōl di só progrês, mo anca di só inìsi. Dal volti, la malèda ch'la in vin tolta sù la gh'à un pē in dal precipìsi, sàinsa adèr-es dal perìcol.|Da 'l "Capìtol secònd, indû a s espiéga in generêl cuś 'l ē la Ninfomanìa o Furōr edl Ùter" in "La Nymphomanie, ou Traité de la fureur utérine", De Bienville, 1771|DIALETTO={{carpś}}|LINGUA={{fr}}}}
{{CITAZIONE2|Quoique la Fureur Utérine soit une passion morbifique assez constamment semblable à elle-même dans les différens sujets où elle se rencontre, elle souffre cependans des variations sinon essentielles, au moins accidentelles dont il est important de s'instruire, pour suivre exactement cette maladie dans tous les degrés, c'est pourquoi je la distingue 1.° en commençante, 2.° en confirmée, 3.° en désespérée. Dans le premier état, la raison jouit encore de tous les droits, la vertu est encore capable de causer mille remords, les saletés dont l'imagination est remplie, trouvent à combattre des impression de pudeur & d'honnêteté qui donnent encore le courage d'en repousser la malignité; ou, si on leur cede, on a grand soin de le cacher sous le voile impénétrable du mystére.|Bèin che al Furōr edl Ùter al sìa na pasiòun morbìfica dimòndi sumigliànta a sè stèsa in di diferèint sogêt indû la s cata, mo però al sufrìs ed variasiòun se gnanc esensièli, mo alméno secondàri indû 'l è importànt 'd ès'r informê, per tgnìr drē a cla malatìa chè in tùt i só grêd, 'l è per quèl lè che mè a la sernìs 1.° in ch'l'è drē a tachèr, 2.° in confermèda, 3.° in disperèda. In dal prìm stadi, la ragiòun la gôd incòr ed tùt i só dirìt, la virtù l'è incòr bòuna 'd avér-egh mìl rimòrs, el sporcherìi ch'i impinìsen l'imaginasiòun, i caten da bat'r-es cun dagli impresiòun ed pudōr e onestê ch'i dàn incòr al curâǵ ed mandèr vìa la malignitê; o, s'a s egh casca, a s gh'à incòr na gran capacitê ed cuacèr-la sòt'a 'l vēl impenetràbil dal mistēr.|Da 'l "Capìtol quêrt, In sìm'a i grêd e ai sintom dal Furōr edl Ùter" in "La Nymphomanie, ou Traité de la fureur utérine", De Bienville, 1771|DIALETTO={{carpś}}|LINGUA={{fr}}}}
Colegamèint estèren
}}
Bordering
{{Metacaixa
{{CITAZIONE|La guèra la masa, la marìa la guarìs.|Tagline dal film}}
Bordering (Cunfinànt) l'è na cumèdia sudafricàna dal 2014 ad Jac Mulder, giràda a Sità dal Cap c'n un budget stimâ ad dū migliòṅ ad dòlar.
Sunt
Bob (Tom Sizemore) 'l è 'n suldâ americàṅ redneck, amànt dla bira e dal cuśinàr. In misiòṅ in Iśraēl in na pustasiòṅ militàra a 'l cunfîṅ c'n al Lìban, al gh'à da lauràr cun Ari (Oz Zehavi), 'n ebrèj piutòst arvèrs da quànd 'l à pardû la sò famìja durànt 'n atintâ p'r al stradi 'd Tel Avìv.
Da c'l atra banda dal cunfîṅ a gh'è Baz (Bernard Curry), un suldâ austragliàṅ cun di urìgini libanéśi, in vacànsa lè insém a la sò famìja, sò mujēr Jewels (Kym Jackson) e la sò putìna Lisa (Willow Mulder), par catàr i parènt àrab ad sò cuśèṅ Maz (Tyrel Meyer), anc lò militàr.
Na nòt, méntar Maz 'l è in gir a tgnir 'd òć i cunfîṅ, Baz al s pèrd e 'l pasa la fruntéra par śbali. Catànd 'l us dla baś ad Bob avèrt, al decìd 'd andàr-ag dèntar. Al prubléma 'l è che, na vòlta saràda, la pòrta la n s vèra piò par di mutìṿ ad sicurésa e i tri militàr i eṅ custrét a spetàr siē óri prima 'd psēr mét'r al bèc fóra. I tri óm i tàc'n acsè a dascórar 'd pulìtica par pasàr-'s al tèmp ma a 'n sèrt punt Bob al tira fóra dla marijuana par divertìr-'s un muć insém. Durànt al “viàś” ch'i fànan, fat e strafàt in na situasiòṅ ad cretinìśia, i védan Geśù Crist (Dylan Edy), al Mahatma Gandhi (Rameez Nordien), Màdar Teréśa (Claire Dante) e na Màdar Natùra (Jessica Dawson) mità rasta e mità hippie.
Culegamènt estéran
}}
Dichiarasiòun universèla di dirìt edl òm
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La Dichiarasiòun universèla di dirìt edl òm (Universal Declaration of Human Rights in ingléś), l'è na deliberasiòun in sìm'ai dirìt edl òm che tùti el Nasiòun e i agìnt edla Tèra i gh'avrèven da 'rivèr a tōr dàint'r in dal só reghli per dvintèr edla ginta civìl. L'è stèda scrìta in dl'Asemblèa Generèla dal Nasiòun Unìdi ch'a s era tgnû in dal 10 ed dicèmber dal 1948 cun l'arcmandasiòun a 'l só segretàri ed fèrla tradùr minga sōl in dal sinc lingvi uficèli dal Nasiòun Unìdi, mo anca in tùti chegli ètri lingvi pusìbil imaginàbil, per vìa 'd fèrla cgnùser e mandèrla in tùt i cantòun edla Tèra.
{{CITAZIONE|Tut i èser umàn i nasen lìber e cumpàgn in dla dignitê e in di dirìt. Chelōr i gh'àn la ragiòun, la cusìnsia e i déven fèr i ùn cun chièter cun dal spirit ed fraternitê.|Al prìm Artìcol edla Dichiarasiòun, scrit in carpśàn.}}
Colegamèint estèren
}}
1063 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1063, mo invéci 'l an 1063, 't ê da 'ndèr chè) Al 1063 (milessantatrī, millesessantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1062 (milessantadū) e 'l vin prìma dal 1064 (milessantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MLXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milessantatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
291 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 291, mo invéci 'l an 291, 't ê da 'ndèr chè) Al 291 (duśeintnovantùn, duecentonovantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 290 (duśeintnovànta) e 'l vin prìma dal 292 (duśeintnovantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCXCI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al duśeintnovantunéśim post.
Bill English
{{dialort|dial=Miranduléś}}
William Andrew English, cgnusû méj cuma Bill English (Rochester, 8 'a Avrìl dal 1980), 'l è 'n atōr americàṅ, famóś p'r avēr fat la part ad Joel Claybrook in dal telefìlm Cavemen dla ABC.
Àtar prugèt
}}
694 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 694, mo invéci 'l an 694, 't ê da 'ndèr chè) Al 694 (seseintnovantaquàter, seicentonovantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 693 (seseintnovantatrī) e 'l vin prìma dal 695 (seseintnovantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXCIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintnovantaquatréśim post.
Càstel 'd Muntèc
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
Al castèl 'd Muntèc (Castello di Montecchio Emilia in italiân) l'é stê un stâbil ed difèisâ ed Muntèc in pruvîncia ed Rèz.
Stôria
Int al 1247 Pèrma, ch' l'ēra sòta i ghiblèin la pâsa sòta i guēlf, mó Muntèc l'armâgn fedēl a l'Imperadōr. A ciâpen al cmând dal casèl i Vicedomini, ch' al mantînen fîn al 1348. Int al 1317 Gilberto da Curèz l' al bóta zò a l'al şmûnta e int al 1348 Obizzo III d' Este l'al vènd a i Visconti, che a câsen via i fevdatari ed préma e a 'gh mèten un lōr vicâri, al castèl l vîn rinfurs incòra di pió.
Int al 1426 la rôca la vîn restavrêda per mân 'd Agnolo della Pergôla. tr' al 1440 e al 1455 a gh'é stê fât soquânt intervèint, acsé cme sòta Guido Torelli e sòta a j Estèins, che, int al 1486, ôcupen per sèimper Muntèc. Tr'al 11813 e al 1823 a vînen tirê só i pôrdegh, da la perta ch' la dà insém a la piâsa.
Spiegasiòun
Al castèl al fà da cunfîn, da la pêrt a sîra, dal cèinter stôtich ed Muntèc. Al gh'à 'na piânta a quâter lê mó mia regolêra, frût dal justadûri fâti int al cōrs di sècol. La pêrt pió antîga, oséia còla 'd l'arlòj, l'é dal peréio ed Matélda ed Canòsa. Tóti dō al tòri în quacêdi e a gh'àn un gîr intēr ed merladûra.
Colegamèint d'ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed  Castello di Montecchio Emilia trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr. }}
Razorback: oltre l'urlo del demonio
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al ta spéta fóra e 'l è bòṅ 'd naśàr la tò paùra, gnanc 'n arbgàt al t pōl preparàr p'r un quèl dal gènar!|Tagline dal film}}
Razorback: oltre l'urlo del demonio (Razorback: ólt'r al sîg dal demòni) 'l è 'n film ad scarésa dal 1984 ad Russell Mulcahy fat c'n un budget stimâ 'd sinc migliòṅ e sinc ad dòlar austragliàṅ.
Al regìsta 'l à dit ch'al prudutōr dla pelìcula al gh'à śibî 'd far-la dòp avér vdû 'l vìddeo 'd Hungry Like The Wolf di Duran Duran girâ da lò.
Sunt
Méntar Jake Cullen (Bill Kerr), da braṿ nunòṅ, al tîṅ adrē a 'l sò anvōd pìcul, tut 'd un trat a riva in cà un signalòṅ rabî dla rasa razorback ch'al gh pòrta via 'l putèṅ par pò magnàr-al. Al vèć al finìs a prucès ma a la fiṅ i giùdas i al màndan lìbar cardénd a la sò stòria.
Dū an dòp la giurnalìsta americàna Beth Winters (Judy Morris) la riva in Austràglia, da cal bandi lè, par far di servìsi cóntar di maslàr ch'i màs'n i cangûr fargànd-'s-an di dirìt dal bèsti. Dū 'd chi lōr, Benny Baker (Chris Haywood) e sò fradèl Dicko (David Argue), i próan a viulentàr-la par far-'g-la pagàr ma a 'l impruvìś a riva 'l razorback ch'al masa la dóna méntar lōr i scàpan via.
Culegamènt estéran
}}
885 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 885, mo invéci 'l an 885, 't ê da 'ndèr chè) 'L 885 (otseintutantasìnc, ottocentottantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 884 (otseintutantaquàter) e 'l vin prìma edl 886 (otseintutantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLXXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintutantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Martin
{{Metacaixa
{{Film }}
Martin (cgnusû anc c'n al nóm ad Wampyr) 'l è 'n film ad scarésa dal 1976 ad George A. Romero. 'L è stâ girâ c'n un budget ad sōi utànta-mila dòlar a Braddock (Pennsylvania) in dl'istâ dal 1976 e preśentâ a 'l Fèstival ad Cannes dal 1977.
P'r al marcâ europeo, Dario Argento al 'l à 'rmuntâ in na manéra difarénta śuntànd-'g anc al mùśichi di Goblin.
Sunt
Martin (John Amplas), un śōvan ad darsèt an sénsa genitōr, al créd 'd ès'r un vampîr e al dròga cal dóni par pò ciuciàr-'g al sangṿ faghénd-ag di taj a i pōls cun na laméta. Chi lò al và a star in Pennsylvania a cà ad sò sîṅ Tada Cuda (Lincoln Maazel), catòlic luteràṅ, e ad sò cuśìna Christine (Christine Forrest).
Tada 'l è sicûr che sò anvō al sia 'n vampîr dabòṅ e 'l al tōś in cà malvluntéra ma pò al próa a paràr-al via stramnànd in gir dal cadnìni 'd aj e 'n crusifìs che però i n gh'aṅ minga efèt.
Culegamènt estéran
}}
.nico
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Shirley Knight
{{Metacaixa
In dla sò caréra l'è stada candidàda par dū vòlti a i Prèmi Òscar p'r Il buio in cima alle scale (1960) e La dolce ala della giovinezza (1962). L'à vins la Cópa Volpi a 'l Fèstival ad Venèsia par la pelìcula Intolleranza: il treno fantasma (1967), un Golden Globe, un Tony Award e dū Emmy Award.
Culegamènt estéran
}}
Pigs Today - Porcelli oggi
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Dal vòlti a gh'è sōl un quèl in dla tò tèsta...|Tagline dal film}}
L'è stada giràda a Whittier (Califòrgna).
Sunt
La BJ (Eileen Davidson) la cunsìlia a la Monica ad lasàr-'s andàr cun Artie, ch'l è 'n bèl ragàs e a n gh'è gnint ad mâł, anc parchè chi lò 'l à butâ 'l òć su cla rója dla Candy Hardin (Sherrie Miller) che però l'è la muróśa ad cal ciciòṅ preputènt ad Bronk (Joshua Cadman) dit anc Porky parchè 'l è gras cme 'n pòrc.
A lesiòṅ al prufesōr Stephens (James R. Sweeney) al dascór sèmp'r ad sès c'n i sò studènt ma cla masćiùsa dla Boom Boom (Rachel Spooner) la diś che lē la n gh'à briśa biśógn ad chi óm, piutòst la preferìs pasàr-'s al tèmp in palèstra insém a la sò amìga viràgo Joni (Meredith Jung) e a dū ragàsi ch'i faṅ sèmp'r i pēś e ch'i la jùtan quànd a gh'è da mét'r in riga i masć, cum a sucéd anc a cal puvràs ad Mitch (Alan Shubin) ch'i gh tàjan via tut i cavìi.
Na sira, durànt na fèsta a cà dla BJ, Artie al taca a far al galét cun la Candy e la Monica, ch'la gh'armàgn mâł, la decìd 'd andàr a cà 'd Roger (Dan Woren), un muśicìsta pîṅ 'd bèsi, ugèt dal deśidèri dla BJ che dònca la n la tōś minga tant bèṅ, da n'amìga pò.
Culegamènt estéran
}}
486 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 486, mo invéci 'l an 486, 't ê da 'ndèr chè) Al 486 (quaterseintutantasē, quattrocentottantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 485 (quaterseintutantasìnc) e 'l vin prìma dal 487 (quaterseintutantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDLXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintutantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Gigi Proietti
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Luigi Proietti (Róma, 2 ad Nuvémbar dal 1940 - Róma, 2 ad Nuvémbar dal 2020), cgnusû méj cuma Gigi Proietti, 'l è stâ 'n atōr, ardupiadōr, còmig, cabaretìsta, cundutōr televiśìṿ, regìsta, insgnànt e cantànt itagliàṅ.
Dòp 'n inìsi da sunadōr e cantànt, al fava anc part dal Trio Melody insém a Stefano Palatresi e a Peppino di Capri, 'l à catâ 'l sucès a 'l cìnema in di an Ssanta e Stanta laurànd par di regìsta cuma Damiano Damiani, Sidney Lumet, Mario Monicelli, Mauro Bolognini, Pupi Avati, Robert Altman e Steno ch'al 'l à dirèt in dal film cult Febbre da cavallo dal 1976.
Cuma ardupiadōr 'l éra la vóś ad Robert De Niro, ad Ian McKellen e dal Gat Silvéstar. In televiśiòṅ a 'l à cundót Fantastico 4 e 'l à fat la part dal prutagunìsta in dal telefìlm Il maresciallo Rocca.
'L è mòrt par 'n atàc ad cōr.
Marco Orsi
{{Metacaixa
Gigi Proietti
Culegamènt estéran
}}
210
Al 210 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Marco Orsi
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Marco Orsi (Bûdri, 11 ad Dicémbar dal 1990, a s lèś ['marko 'orsi] in Itagliàn) 'l è un nudadōr emigliàṅ. 'L è élt 1,89 mét'r e al péśa 90 chilo e i sò punt ad fòrsa i èṅ i 50 e i 100 métar stîł lìbar.
A gh piàś dimóndi la Nutella e 'l sò scutmàj 'l è „Bomber“.
Caréra
Al nudadōr bulgnéś al vins i sò prim tri tìtui nasiunàł, in di 50 e in di 100 métar, in dal 2009. In Mars a Arsòṅ al fà 'l rècord itagliàṅ in di 50 sl c'n al tèmp ad 21"82. In Nuvémbar al gh tira via dagnóra 'n àtar secónd.
A i campiunâ mundiài in vasca curta ad Doha dal 2014 al vins la mdaja 'd argìnt in di 50 métar stîł lìbar faghénd 20"69.
In dal 2015 in di campiunâ mundiài ad Kazàn (Rùsia) al vins la mdaja 'd brónś in dla staféta 4x100 stîł lìbar. A i campiunâ europèo ad nōd in vasca curta in Iśraēl dal 2015 al vins la mdaja 'd òr in di sènt métar stîł lìbar in 46”05 a 'n centéśum da 'l rècord itagliàṅ. Al s è anc mis in bisàca la mdaja 'd òr in dla staféta 4x50 misć insém a i rumagnōi Simone Sabbioni e Fabio Scozzoli e a 'l milanéś Matteo Rivolta e in dla staféta 4x50 stîł lìbar óm/dóni cun Federico Bocchia, la Silvia Di Pietro e l'Erika Ferraioli.
Nòti
}}
30 d'utóber
Al  l'è al 303śum dè dal calendàri gregoriàn (304śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 62 dè a la fin dl'an.
Sebastiane
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Sebastiane (Sebastiàṅ) 'l è 'n film dramàtic e eròtic britànic dal 1976 ad Derek Jarman, chè a 'l sò debùt, e 'd Paul Humfress, ispirâ in na manéra libra a 'l martìri dal cristiàṅ San Sebastiàṅ.
Preśentâ a 'l Fèstival ad Lucàran, dòp èsar stâ rifiutâ da qvél ad Cannes, 'l è stâ fisćiâ dimóndi da i spetadōr.
La pelìcula l'è stada giràda in Inghiltèra e in Sardéggna par gl'estéran, in dla Còsta Vérda.
Sunt
Sebastiàṅ (Leonardo Treviglio) 'l è 'n suldâ rumàṅ dal III sécul a 'l servìsi d'l imperadōr Diuclesiàṅ (Robert Medley). Suspetâ 'd èsar da la banda di cristiàṅ, al vîṅ mandâ in eśìli su n'ìśula dal mar Mediteràni insém a àtar òt cuma la còpia furmàda da Adriàṅ (Ken Hicks) e Antóni (Janusz Romanov).
.saxo
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Sebastiane
Sunt
Na vòlta lè, ch'a gh'è sōl di óm, un centuriòṅ ciamâ Severus (Barney James) al gh buta 'l òć adòs acsè cuma 'n àtar suldâ, Justin (Richard Warwick).
Severus 'l insìst dimóndi p'r avēr-al ma Sebastiàṅ al decìd però ad reśìst'r a 'l tentasiòṅ. Al centuriòṅ, dimóndi arliâ sèg, al tōś la deciśiòṅ ad giustisiàr-al, ligànd-'l a 'n pâł e masànd-al tirànd-ag dal frési, una a tùran da tut i suldâ.
Culegamènt estéran
}}
The Kovak box - Controllo mentale
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Catarà't la ciàṿ par saltàr-'g-an fóra?|Tagline dal film}}
The Kovak box - Controllo mentale (La scatla 'd Kovak - Cuntròl mentàł) 'l è 'n thriller dal 2006 ad Daniel Monzón.
In dla pelìcula a s sènt da spés al pès „maladî“ Gloomy Sunday dla Billie Holiday, cgnusû in Itàglia cuma Triste domenica cantâ da la Nilla Pizzi in dal 1952, un braṅ ch'al dascór ad vilimènt e 'd suicìdi ch'a s diś 'l àppia purtâ dimóndi gint a tōr-as la vita tant ch'la BBC la 'l à pruibî in fiṅ a 'l 2002.
Sunt
David Norton (Timothy Hutton), scritōr americàṅ ad rumànś ad fantasiénsa, 'l è invidâ a tgnir na cunferénsa in dl'ìśula 'd Majòrca in Spaggna. Dòp ès'r arivâ in aparéć insém a la sò muróśa Jane (Georgia Mackenzie) e avēr cgnusû 'n sò fan ungheréś, Frank Kovak (David Kelly), i tàc'n a sucédar di suicìdi ad gint ch'la s buta śò p'r i balcòṅ sénsa mutìṿ. Anc la Jane l'è una 'd qvi lè.
La Silvia (Lucía Jiménez), na turìsta ch'l'iva tòlt al stés vōl ad David, méntar l'è sóta la dócia la sènt al sò tefunèṅ sunàr. Rispundénd a la ciamàda la sènt la canta Gloomy Sunday dla Billie Holiday e subìt dòp la s buta śò par la fnèstra dal sò palàs ma, bcand al tlòṅ 'd un bar, la s salva finénd a 'l uśdàł. Chè la cgnós David, ch'l éra andâ a piànśar la sò Jane, e i dū i fàn'n a mènt che tut al parsòni ch'i s èṅ cupàdi i gh'ìv'n un microchip insfilsâ in dla gnuca, anc la Silvia la gh 'l à.
David al diś a la ragàsa ch'al sò prim lìb'r al dascurìva pròpria 'd un chip mis da 'l guèran in dla suca di sò sitadèṅ par far in manéra ch'i s masìsan da par lōr se par caś i gh fùs'n andâ cóntar. A salta fóra ch'a gh'è na lista 'd parsòni ch'i aṅ patî cal tratamènt lè, tuti qvéli ch'i ér'n in sal vōl vèrs gl'Ìśuli Baleàri.
Culegamènt estéran
}}
La confessione della signora Doyle
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|N'interpretasiòṅ granda dla Barbara Stanwyck e dla Marilyn Monroe.|Tagline dal film}}
La confessione della signora Doyle (La cunfesiòṅ dla sgnōra Doyle) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1952 ad Fritz Lang girâ in biànc e négar.
In dla versiòṅ itagliàna dla pelìcula a gh'è 'n pasàǵ cinsurâ, qvél in dua Paul Douglas, quànd al vîṅ a savēr dal tradimènt dla Barbara Stanwyck, al gh diś ch'l'è marsa dèntar e lē la gh rispónd ch'la 'l sà.
Sunt
Joe Doyle (Keith Andes) 'l è 'n ragàs ch'al stà in un paiśèṅ dla Califòrgna, Monterey, in du 'l scampa faghénd al pescadōr. La sò śōvna muróśa Peggy (Marilyn Monroe) la lavóra in fàbrica inscatlànd al pés ma la s è fiacàda 'd cal mistēr lè. Joe al pésca 'l sardìni laurànd sóta padròṅ su la barca dal put Jerry D'Amato (Paul Douglas) ch'al viṿ c'n un pàd'r imbariagòs (Silvio Minciotti) e c'n un sîṅ scrucòṅ, patég'l e bòṅdagnìnt, fradèl ad sò màdar mòrta, Patrizio (J. Carrol Naish).