cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Matteo Setti
Carēra
Int al 1966 al mèt insèm un tersèt da sperimèint cun Ezio Solito e Giordano Gambogi (vèc elemèint dal gróp "Ladri di Biciclette"). Ind l'istès ân al fà un peréiod de speriĵnsa cun al regésta Daniele Sala int al spetâcol "Elettric Show". Ind al 1997 cun di êter musicésta al dà véta ai "Radiogaga", che sòunen e cantên dal cansòun di "Queen". Cun al gróp "Radiogaga" a cumîncia la véta artéstica da cantânt. Matteo al cumîncia a cunfruntêres cun al póblich, ch'al dvintarà la só pió grôsa pasiòun, l'impêra a sustgnîr al grôsi fadîghi di cuncêrt dal vîv mó préma ed tót a miurêr al só grôsi bravitû canterèini.
139
Al 139 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Matteo Setti
Carēra
Int al 1999, in zógn, in ucaşiòun ed la manifestasiòun "Lakota People" insèm a 'd jêter artésta italiân (tra quisché Piero Pelù e i Nomadi) al preşèinta 'n désch in dóv' al cânta da per ló, al teâter "Sistina" ed Ròma e al teâter "Smeraldo" ed Milân al tōş pêrta cmê corésta a la preşentasiòun ed "Liberi di Volare", al nōv CD di Nomadi; ind la colesiòun "The book of dreams" al cânta dō cansòun insèm a i "Mangala Vallis"(un impurtânt gróp arzân che sòunen mûşica dal gèner "progressive rock"). Sèimper int al 1999 cun la cà di désch "Dave Rodgers" e al nòm 'd êrt Matt Land al fà 38 pès ed "musica dance" dèinter a la colesiòun "Eurobeat Dance" p'r al marchê giapunèiş.
Al 15 agòst dal 2000 a Tokio, int la pió grôsa sêla da bâl ed l'Asia ciamêda "Velfarre", al preşèinta "Fever the night" e "Captain Fantastic", (i sō prém dû lavôr insém a di désch) e al tîn al só prém cuncêrt. Mèinter l’è drê fêr un spetâcol cun al gróp "Radiogaga" a Bològna, a’s fà cgnòser da Matteo Righi un colaboradōr dal  gróp ed "Pavarotti & Friends", ch’a 'gh dà curâg a tôr pêrta  a un pruvèin  p'r al spetâcol musichêl "Rent", més in sēna in Itâlia dal povêr Luciano Pavarotti e da só mujêra Nicoletta Mantovani (tr’ al  2000 e al 2001). Matteo al capés che còsta l'é 'na grôsa ucasiòun per la sô véta e per la só carēra, a 's licèinsia da dóve al lavōra e al partés per New York dóve al vîn siēlt in la lésta ed j artésta da sté mumèint  a 's dà dal tót a la mûşica. In Itâlia al fà al debót cme "Paul" e dôp, dal znêr 2001 cól dal persunâg principêl, "Roger".
Int al setèmber dal 2001, dôp èser turnê in sêla ed registrasiòun e avèir stampê ed j êter pès al tōrna a Tokyo, insèm a 'd j êter artésta tra quisché Dead o Alive, a preşentêr i dû ûltem désc dóve al cânta da per ló ("Bad boys"). Al spetâcol l'é tôt zò in dirèta da la televisiòun e al vîn vést insém a Internèt. Ind l'istès peréiod al stâmpa êter 6 désch da per ló (sèimper p'r al marchê giapunèiş) in dóve al fà Mickey Mouse e Winnie the Pooh per la Walt Disney.
Ind al 2001 al vîn sciēlt per la pêrt ed "Gringoire" ind al spetâcol musichêl  ed Riccardo Cocciante, al "Notre Dame de Paris". Pió ed dû miliòun de spetadōr e l’ân vêst tr’al mêrz 2002 e al setèmber dal 2004 in tóta  Itâlia. Al "Notre Dame" l'é per Matteo 'na scōla ed véta e d'êrt e int al 2004 dôp sta grôsa speriĵnsa a 's sèint prûnt a fêr vèder la só vèina artéstica.
Ind al mâg dal 2005, al  Teâter Municipêl (Teâter Valli)  ed Rèz in un concêrt cun 1.200 spetadōr a vînen zibîdi dal cansòun scréti da Matteo insèm  al Mèister Fulvio Biguzzi Ferrari. Int al zógn ed l’istès ân vîn publichê un désch specêl "Angelo e Diavolo" ch'a gh’è dèinter, cun la cansòun dal 'stès tétol, ânca êter dō sô cansòun: "Ora lo so" e "Codice Rosso".
Dal 2007 Setti l'é la "vōs ch' la pôrta un secrēt" int la "La Bottega delle Parole Usate" pinsê e prodòt dal muşicésta, regésta e cantât e avtōr Marco Caronna. Sèimper int al 2007 Matteo al fà pêrta 'd un stódi, fât da Claudio De Felice (profesōr dal Policlénich ed Siena) e da só fiōla Laura. insém a l'efèt che, la vōş particulêra e al cânt, a pōlen avèir vêrs al fîşich dal ragasōli cun la malatéia ciamêda "Sindrome di Rett", 'na malatéia reditâria rêra ch' la ciâpa scluşivamèint al fèmni.
L' 11 ed setèmber dal 2007 al debót ed la secònda sèria de spetâcol ed "Notre Dame" al "Gran Teatro" ed Ròma Matteo a' s fà mêl al nervòun dal calcâgn per còst l'à duvû arnunsiêr a tōr pêrta al spetâcol.
Al tōrna a cantêr int al spetâcol scrét da Cocciante al 20 agòst 2008 ind la nōva sèria ed rèciti partîda da Catôlica, al gîr al finés pó l'11 ed setèmber 2009 a l'Arèina ed Veròuna. Matteo Setti l'à vistî al paltò bló ed "Gringoire" per 600 vôlti.
Ind al tèimp ed la fermêda, per cōlpa ed l'incidèint al nêrev dal calcvâgn, Matteo al pèinsa ed fêr 'n êtra colesiòun ed cansòun dal tètol "Anime Sciarre" ("âlmi in lòta" in dialèt lucân) cun rangiamèint dal Mèister Valter Silviotti. Int al CD, prodòt da Marco Caronna, a gh'é 11 pès tra quisché 5 în mai stê stampê, l'é un désch fât cun la mîra ed fêr un prodòt fîn, pió 'd artésta che p'r al comêrc.
Al 13 dicèmber 2009 int la "Piazza Re di Roma" a Ròma cun i muşicésta Luca Savazzi (tastiēri), Stefano Carrara (bâs), Alessandro Lugli (bateréia) e Jonathan Gasparini (chitâra lètrica) l'à fât un spetâcol ed beneficèinsa per la giurnêda dedichêda al stódi insém a l'efèt dal cânt e la mûşica int la malatéia "Sindrome di Rett".
Dal 2010, Matteo Setti l'é Giacomo Casanova al prutagonésta ed la cumèdia muşichêla dedichêda a sté persunâg, prodòta da Pierre Cardin (mûşica 'd Daniele Martini). Dôp la préma ed Venèsia dal 12 ed lój in piâsa Sân Mêrch, al spetâcol l'é stê preşentê a Lacoste, in Frância, e a Parîg a l' "Espace Pierre Cardin", dóve l'à ricevû di grôs cumplimèint da la crética e dal póblich. Adèsa al spetâcol l'é drê preparêres per fêr un gîr ed rèciti int al mònd ch' al tòca ânca la Rósia a la Cina.
Ligâm
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Matteo Setti trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
1869 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1869, mo invéci 'l an 1869, 't ê da 'ndèr chè) Al 1869 (mileotseintessantanōv, milleottocentosessantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1868 (mileotseintessantòt) e 'l vin prìma dal 1870 (mileotseintestànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintessantanovéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1869 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 3 col 623: Fatoriśasiòun:
Huell Howser
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Huell Burnley Howser (Gallatin, 18 'd Utóbar dal 1945 – Palm Springs, 7 ad Śnar dal 2013), cgnusû méj cuma Huell Howser, 'l è stâ 'n atōr, 'n persunàǵ televiśìṿ, un scritōr e prudutōr ad cìnema americàṅ.
'L è cgnusû specialmènt p'r al prugràma California's Gold andâ in ónda par daśdòt stagiòṅ da 'l 1994 a 'l 2012 e dedicâ a descrìv'r al stat dla Califòrgna.
In dal 2011 'l à dâ la vóś a Backson in dal film a cartòṅ animâ ad Winnie the Pooh méntar dū an prima 'l iva ardupiâ al sò persunàǵ in 'n epiśòdi di The Simpsons.
Àtar prugèt
}}
1128
Al 1128 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Pulsèin
{{Metacaixa
I pulsèin gl'în chel perti finèli di brâs dal camìśi o dal giàchi o dal màj e majèti, ch'egl'ìn anca 'n pò più ispesìdi a cunfròunt ed cl'ètra stòfa, per dèr-egh più 'd cunsistèinsa e ch'i n'daghen minga l'impresiòun 'd èser śmulèdghi.
I pulsèin del camìśi da òm i s sulen cun di ptòun o di śmē atâc agli àśoli, màinter che qui del majèti o dal màj i gh'àn na tesidùra più infitìda in manéra da fèr-i più sustgnû.
Noti e referèinsi
}}
908 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 908, mo invéci 'l an 908, 't ê da 'ndèr chè) Al 908 (novseintòt, novecentootto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 907 (novseintsèt) e 'l vin prìma dal 909 (novseintnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Jack lo squartatore (film 1999)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La stòria dal sasèṅ più spavintóś che Lóndra l'àppia mai cgnusû...|Tagline dal film}}
Jack lo squartatore (Jack al squartadōr) 'l è 'n thriller biugràfic americàṅ e austragliàṅ dal 1999 ad William Tannen ispirâ a i masamènt dal 1888 ad Jack al squartadōr.
An 1470
I an 1470 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1470 infìn a 'l 1479 ciapê dèinter.
Jack lo squartatore (film 1999)
Sunt
La Catherine Winwood (Emily Raymond) l'è na śuvnòta ingléśa dna famìja bèṅ 'd Lóndra, la gh'à anc un sîṅ ch'l inséggna madśìna a l'università, Malcolm Mead (Malcolm McDowell). Avénd un caràtar fòrt e indipendènt, la decìd ad far la giurnalìsta andànd cónt'r i suo. La taca a lauràr p'r al giurnàł dla Josephine Butler (Faye Dunaway) ch'la la tōś vluntéra. La ragàsa l'è ligàda a 'l sò muróś cirùśig Jonathan (Paul Rhys), péna dvintâ primàri in dal sò uśdâł, 'n óm da 'l cōr bòṅ ch'al juta in dal sò tèmp lìbar la gint pòvra ch'la n s pōl minga parmét'r al curi.
Dòp la mòrt dla scaja irlandéśa Mary Kelly (Andrea Miltner), ch'la Catherine la cgnusìva parchè la l'iva jutàda durànt na redàda dla pulisìa in dal burdèl in du la lauràva, la véra la vîṅ a gala.
Culegamènt estéran
}}
1287 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1287, mo invéci 'l an 1287, 't ê da 'ndèr chè) Al 1287 (mileduśeintutantasèt, milleduecentottantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1286 (mileduśeintutantasē) e 'l vin prìma dal 1288 (mileduśeintutantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCLXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileduśeintutantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
138
Al 138 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Il diario di una tata
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La vita di piàṅ élt, vista da 'l bas.|Tagline dal film}}
Il diario di una tata (Al diàri dna tata) l'è na cumèdia americàna dal 2007 dla Shari Springer Berman e 'd Robert Pulcini.
La pelìcula, preśentàda fóra cuncōrs a 'l 64śum Fèstival ad Venèsia, l'à fat sù dagnóra sinquànta migliòṅ ad dòlar dòp ès'r-an custàda vint.
Sunt
Dòp avēr cuntâ tut a la sò amìga Lynette (Alicia Keys), la ragàsa la và a star a cà dla sgnōra X (Laura Linney) par tgnir adrē a 'l sò baghét, Grayer (Nicholas Art), méntar la Maria (Rosa Nino) la fà i fat. Chi lò, ch'al gh'à d'imparàr al francéś e magnàr sōl di magnàr salutìsta, dòp un brut inìsi sèg al s taca dimóndi a lē anc parchè sò màdar la pénsa sōl a 'l còmpri e a la vita in sucietà méntar sò pàdar (Paul Giamatti) 'l è sèmpar via par di afâr o sinò par gusàr-as qualchidùna śōvna.
Un dè l’Annie la cgnós un bèl ragàs ch'al stà in dal stés palàs di X e ch'al stùddia a Harvard, Hayden (Chris Evans). In dal tèmp lìbar la và fóra sèg mo la sgnōra X la n è mia 'd acòrd.
Culegamènt estéran
}}
.cfa
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2015.
The Underdog Project
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|What can I do to get you out my life? Playing silly games and messing with my mind, I can't handle it, I think that you just went too far this time, now I'm moving on 'cause it's all over, every woman needs a man that can hold her and understand but if you knew how to treat a woman, she would've stayed but it's all over now.|Cuma pòs-j-a far par paràr-at via da la mè vita? Far di śuglèṅ stùpid e far dal caśèṅ in dla mè mènt, a n m al cumpatìs briśa, a pèns ch't àppia eśagerâ, adès mè a gh mét na préda insìma parchè l'è pròpria finìda, tut cal dóni i gh'aṅ biśógn 'd 'n óm ch'al sia bòṅ ad brasàr-li e 'd capìr-li ma se tè 't saìs cuma tratàr na dóna, lì lē la sarév armàśa ma adès l'è finìda dabòṅ.|I Can't Handle It, 2000|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I The Underdog Project (Al prugèt minga favurî) i èṅ un grup muśicàl tedésc-bélgi dal gènar dance uriginàri dla sità 'd Ambûrg. I sò quàtar mémbar i èṅ: al canadéś ad culōr Vic Krishna (vóś), Craig Smart (vóś), DJ Frank (remix) e AJ Duncan (tastéri).
I s èṅ fat cgnósar, specialmènt in Európa, a 'l inìsi di an Dumìla, faghénd vgnir fóra soquànt sìngui ad sucès cuma Summer Jam (dimóndi vindû in Germàgna e in Itàglia), Saturday Night e Summer Jam 2003 (prim pòst in Bélgi e in Ulànda) e 'n àlbum intitulâ It Doesn't Matter.
Culegamènt estéran
}}
1129
Al 1129 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
James Russo
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
James Vincent Russo (New York, 23 'd Avrìl dal 1953) 'l è 'n atōr americàṅ. In dla sò caréra tacàda a 'l inìsi di an Utànta, in du 'l à girâ sènt-sinquànta film e pasa, 'l à anc fat un film da regìsta in dal 2018, Not a Stranger.
Al gh'à dū fiōi, Dominic e Nicholas, abû da sò mujēr Bettina.
Àtar prugèt
}}
1082 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1082 (mileutàntadū, milleottantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1081 (mileutàntaùn) e 'l vin prìma dal 1083 (mileutàntatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MLXXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileutàntadūéśum post.
Èter progèt
}}
51 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 51, mo invéci 'l an 51 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 51 (sinquantùn, cinquantuno in itagliàṅ, quinquaginta unus in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 50 (sinquànta) e 'l vin prìma dal 52 (sinquantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al sinquantunéśim post.
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 51 al vōl dìr "al giardèin" ('o ciardino in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen il giardino in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
Slaughter
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Though it hurts me way deep inside, when I turn and look and find that you're not there, I try to convince myself but the pain, the pain is still not gone, still I drive down this lonely, lonely road, oooh I got this feelin, girl I've got to let you go but now you've got to fly (fly high), fly to the angels, Heaven awaits your heart.|Anc s'a m fà mâł dèntar dabòṅ, quànd a m pril a guàrd e a m rénd cònt ch'ta n gh sē minga, a próṿ a cunvìs'r-um ma 'l dulōr, al dulōr al n è incóra finî, a guîd incóra lung cla stra chè vōda, oooh a gh'ò cla sensasiòṅ chè, ragàsa a gh'ò da lasàr-'t andàr ma adès at gh'à da vulàr (vulàr élt), vulàr vèrs gl'àngii, al Paradìś al spèta 'l tò cōr.|Fly to the Angels, 1990|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Slaughter (Masèl) i èṅ un grup hard rock americàṅ uriginàri ad Las Végas (Nevàda). Al s è furmâ a la fiṅ dal 1988 da 'l séndri di Vinnie Vincent Invasion, al grup d'l èx chiratìsta di Kiss Vinnie Vincent, dòp che la Chrysalis Records l'iva sćiancâ 'l cuntràt sèg par far-'l invéci sōl c'n al cantànt Mark Slaughter e 'l basìsta Dana Strum. Chi lōr dū i aṅ pò ciamâ 'l chitarìsta Tim Kelly e 'l baterìsta Blas Elias par cumpletàr al grup.
In dla sò caréra i s èṅ fat nutàr subìt c'n al prim àlbum Stick It to Ya ch'al gh l'à cavàda a dvintàr “plàtin dópi” in di Stat Unî anc par via 'd sìngui ad sucès cuma Up All Night, Spend My Life, Mad About You e Fly to the Angels.
Biugrafìa
Al grup al fà vgnir fóra 'l sò prim disc in dal 1990, Stick It to Ya, e 'l è subìt un sucès, specialmènt i dū sìngui Up All Night e Fly to the Angels, cun qvést chè ch'al finìs in rutasiòṅ su MTV. Sèmp'r in c'l an lè a véd la luś un mini àlbum da 'l viṿ, Stick It Live, cun sinc pès dèntar.
Al grup al partìs p'r un tour insém a i Kiss e la sò canta Shout It Out la finìs in dla culòna sunóra dal film cun Keanu Reeves Un mitico viaggio. A la 18śma edisiòṅ di American Music Awards la banda la ciàpa 'n prèmi in dla categurìa di artìsta heavy metal nóṿ.
Al grup al pasa a l'etichéta CMC Records ma 'l disc Fear No Evil al n s al caga pròpria ninsòṅ a part un pôc in Giapòṅ. C'n al disc Revolution i Slaughter i próan la carta d'l “hard rock psichedèlig” ma anc cal lavōr chè 'l è 'n fiàsc cumersiàł. Al 5 ad Favràr dal 1998 a mōr in 'n incidènt in màchina Tim Kelly stablénd-as cónt'r un càmion in dal deśèrt d'l Ariśòna. Al grup al decìd 'd andàr avànti listés tulénd al chitarìsta Jeff Blando a 'l sò pòst e faghénd vgnir fóra un disc da 'l viṿ dedicâ a 'l sunadōr dasfurtunâ uriginàri dal New Jersey, Eternal Live, e 'n ùltim disc in studi, Back to Reality (1999).
Culegamènt estéran
}}
Raśóra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La raśóra (grattugia in itagliàṅ) l'è cl atrès ch'a servìs per rader di quêl mèinter ch'a s fà da magnèr.
A s pōl rad'regh dal furmàj da mèter in sìm'ai turtlèin o a 'l tajadèli; dla nōś muschèda da śuntèr a dla sfója o a dla chèrna, dal ninsóli da śuntèr a 'n quelc dóls, e vìa descurènd.
Colegamèint estèren
}}
Do Not Disturb - Non disturbare
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
.liaison
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2015.
Do Not Disturb - Non disturbare
{{Film }}
Do Not Disturb - Non disturbare (Do Not Disturb - Minga disturbàr) 'l è 'n thriller ulandéś e tedésc dal 1999 scrit, dirèt e muśicâ par Dick Maas.
'L è stâ girâ a Àmsterdam.
Sunt
Walter Richmond (William Hurt), presidènt dn'indùstria 'd fàrmag americàna, sò mujēr Cathryn (Jennifer Tilly) e la sò putìna Melissa (Francesca Brown), ch'l'è muta ma minga sórda, i partìsan par na stmana 'd lavōr e vacànsa in Ulànda, a Àmsterdam. I tōśan na cambra in d'l hutèl Europa in du a gh'è anc al cantànt Billy Boy Manson (Michael A. Goorjian) e dònca lè in gir a gh'è 'n squantèr'n ad fan sfegatâ.
Dòp ès'r andàda a 'l cèso, la Melissa la s pèrd finénd in un curtìl in du par caś l'è testimòni dal masamènt d'l avucàt Van Der Molen (David Gwillim) ad òpra d'l imprendidōr Hartman (Michael Chiklis) e dal sicàri Bruno Decker (Corey Johnson). La baghéta la próa a scapàr via ma chi àtar dū i aṅ fat a mènt ch'i èṅ stâ vist e dònca i gh tìn'n adrē lung i canài dla sità. Méntar Hartman al s fà càr'g ad far sparìr al cadàvar, Bruno al cur adrē a la putìna ch'la dmanda ajùt a 'n barbòṅ drugâ su na barca.
Culegamènt estéran
}}
137
Al 137 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Dark Star (film)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un śbal spasiàł.|Tagline dal film}}
Dark Star (Stéla négra) 'l è 'n film fantàstic dal 1974 ad John Carpenter, chè a 'l sò debùt cuma regìsta in un lungumetràǵ. A s trata dna parudìa dal film 2001: Odissea nello spazio ad Stanley Kubrick.
'L è stâ girâ a Hollywood (Los Angeles) c'n un budget ad ssanta-mila dòlar.
Sunt
A vint an da 'l inìsi dla misiòṅ, in du 'l capitàṅ Powell (Joe Saunders) 'l è mòrt p'r un cōrt-sircùit, i quàt'r óm i n in pōlan piò e i strùlgan la manéra par pasàr-'s al tèmp. I gh'aṅ anc na criatùra aglièna ch'la pâr un balòṅ c'n i dènt da dar-ag da magnàr.
Culegamènt estéran
}}
31 ed disèmber
Al  l'è al 365śum dè dal calendàri gregoriàn (366śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 0 dè a la fin dl'an.
Point Break - Punto di rottura
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Vint-sèt banchi in tri an - incòśa par ciapàr 'l ónda parfèta!|Tagline dal film}}
Al film 'l è custâ vint-quàtar migliòṅ ad dòlar ma al 'n à fat sù da piò 'd utànta-tri.
Sunt
Na banda ad quàtar rapinadōr da tri an la fà di cólp in dal banchi ad Los Angeles e i al faṅ miténd-'s adòs al mascri ad quàtar vèć presidènt americàṅ, Ronald Reagan, Lyndon B. Johnson, Richard Nixon e Jimmy Carter. L'FBI la gh'è adòs ma la n è minga bòna ad capìr chi sìan dabòṅ.
Al pulisiòt al cgnós acsè Bodhisattva, dit Bodhi (Patrick Swayze), òṅ di più braṿ. La sò ex muróśa, la Tyler (Lori Petty), la 'l ciàma "pascadōr" parchè 'l è sèmp'r a drē a pascàr l'ónda parfèta.
Culegamènt estéran
}}
La famiglia Addams 2
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|In famìja 'l è rivâ 'n putèṅ nóṿ!|Tagline dal film}}
La famiglia Addams 2 (La famìja Addams 2) 'l è 'n film fantàstic dal 1993 ad Barry Sonnenfeld séguit ad La famiglia Addams ad dū an prima.
La pelìcula, custàda quarànta-sèt migliòṅ ad dòlar, la 'n à fat sù òṅ e òt da piò e l'è anc stada candidàda a i Prèmi Òscar par la senugrafìa.
Sunt
Dòp al ritór'n a cà dal sîṅ Fester (Christopher Lloyd), la Morticia (Anjelica Huston) la dà a la luś al sò tèrs fiōl, Pubert (Kaitlyn Hooper). Par tgnir-'g adrē gl’Addams i decìd'n ad tōr na baby sitter, la śōvna Debbie Jellinsky (Joan Cusack), ch'la gh'à anc d'arbasàr la geluśìa di sò fradlèṅ, Pugsley (Jimmy Workman) e la Mercurdè (Christina Ricci).
Ma la Debbie la n è minga cla ragàsa gustóśa ch'la vōl far védar esénd na criminàla patintàda che, c'n al scutmàj ad Védva Négra, la spóśa di put pîṅ 'd bèsi par pò cupàr-i par métar-'s in bisàca tut i sò avēr. Adès la dóna l'à butâ gl'òć su Fester.
Culegamènt estéran
}}
1176
Al 1176 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1494 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1494, mo invéci 'l an 1494, 't ê da 'ndèr chè) Al 1494 (milquaterseintnovantaquàter, millequattrocentonovantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1493 (milquaterseintnovantatrī) e 'l vin prìma dal 1495 (milquaterseintnovantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDXCIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milquaterseintnovantaquatréśim post.
Ulànda
I Paéś Bas (denuminasiòṅ uficiàla in Ulandéś: Nederland /'ne:dərlɑnt/ anc s'i èṅ cgnusû da spés cuma Ulànda che però l'è sōl una dal sò pruìnsi) l'è na nasiòṅ dl'Europa ucidentàla ch'la pōl cuntàr anc su tri stat piculèṅ in di Caràibi: Aruba, Curaçao e Sint Maarten.
Al nóm Paéś Bas al nas da 'l fat ch'al 20% dal teritòri al s cata sóta 'l livèl dal mâr e 'n 50% a 'n livèl para o śò da 'd lè. Par cumbàt'r al pîni al paéś 'l à tirâ sù dimóndi dighi ch'i s śònt'n acsè a 'l duni naturàli.
La gh'à na pupulasiòṅ ad piò ad sédas migliòṅ 'd abitànt e na superfìsi ad 41.543 km². La léngua uficiàla l'è l'Ulandéś (a s dascór però anc al Friśòṅ). La s divìd in dódas pruìnci: Brabànt Setentriunàł, Drenthe, Flevoland, Frìśia, Ghèldria, Grunìnga, Limbûrg, Ulànda Meriudiunàla, Ulànda Setentriunàla, Utrecht, Overijssel e Śelànda.
Al stat 'l è urganiśâ secónd na munarchìa parlamentàra, al rè da 'l 2013 'l è Guglielmo Lisàndar, mént'r al prim minìstar 'l è Mark Rutte da 'l 2010. Al sò mòt 'l è “Ik zal handhaven” (Mè a mantgnarò). I Paéś Bas i fànan part dl'Ugnòṅ Europea a far data dal 25 ad Mars dal 1957 (mémbar fundadōr) e d'l ONU da 'l 1945.
Culegamènt estéran
}}
Hi, Mom!
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Che Dio 'l bandìsa la nòstra clas burghéśa ùmila e ch'al la mantégna libra da i vendidōr ambulànt, da i militànt, da i guerigliér urbàṅ e da i “liberal” dal Greenwich Village.|Tagline dal film}}
Hi, Mom! (Mama, A t salùt!) l'è na cumèdia dal 1970 ad Brian De Palma ch'al l'à scita insém a Charles Hirsch.
Al film, séguit dla pelìcula Ciao America! d'l an prima, 'l è stâ girâ a New York.
Sunt
Jon Rubin (Robert De Niro), veteràṅ dal Vietnam, al tórna a New York tulénd in afìt na cambra da quàtar sòld a 'l Greenwich Village. Da la sò fnèstra al ragàs al fà a mènt ch'al pōl tgnir 'd òć tut gl'abitànt 'd un palàs darènt a 'l suo e 'l strulga l'idéa 'd tiràr-i śò 'd nascòst par far-'g un film in 8 mm da śibìr pò a 'l sgnōr Joe Banner (Allen Garfield), un prudutōr ad film pòran.
Jon al taca anc a far al fîł a na sò vśina 'd cà, la Judy Bishop (Jennifer Salt), ma purtòp al sò prugèt da regìsta-guardòṅ al falìs. In séguit chi lò al próa prima a lauràr da atōr in dla cumpagnìa „Putēr Négar“ ch'la s bat p'r i dirìt di négar e pò cuma asicuradōr méntar la sò muróśa la gh'à d'avēr fiōl.
Quànd anc chi lavursèṅ lè i vaṅ a raméngo, Jon al decìd ad far saltàr p'r ària 'l cundumìni cun dla dinamît, pò 'l fà ciào a sò màdar davànti a 'l televiśiòṅ ch'i éran rivàdi lè p'r intervistàr-al cuma testimòni.
Culegamènt estéran
}}
Attacco al potere
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Na strulgàda dla tensiòṅ, un diségn pulìtig minga ciàr... New York 'l è sót asèdi.|Tagline dal film}}
Attacco al potere (Atàc a 'l putēr) 'l è 'n thriller 'd asiòṅ dal 1998 ad Edward Zwick ch'l à muciâ sù a i butghèṅ di cìnema da piò ad sènt-sédas migliòṅ ad dòlar esénd-an custâ stanta.
Pornography
{{Metacaixa
Attacco al potere
Sunt
Ma gl'atintâ i cuntìnuan, prima a 'n teàtar pò a na scóla. I Stat Unî i èṅ sóta asèdi, la gint la gh'à paùra e a New York a partìs la léǵ marsiàla c'n al generàł William Devereaux (Bruce Willis) ch'al pōl far tut qvél ch'al vōl. P'r i àrab i tàcan di dè dimóndi dûr, anc la famìja ad Frank la gh finìs in mèś.
Pornography
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|One more day like today and I'll kill you, a desire for flesh and real blood, I'll watch you drown in the shower pushing my life through your open eyes, I must fight this sickness, find a cure, I must fight this sickness.|'N àtar dè cumpàgn a qvést e a t cuparò, un deśidèri ad carna e ad sangṿ véra, a t guardarò andgàr sóta la dócia cuciànd la mè vita in di tò òć avèrt, a gh'ò da cumbàtar cal mâl chè, catàr na cura, a gh'ò da cumbàtar cal mâl chè.|Pornography, 1982|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
.icu
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2015.
Pornography
{{Album }}
Culegamènt estéran
}}
136
Al 136 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
Heavy Metal (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Cartòun animê }}
{{CITAZIONE|Al futûr che ninsòṅ al v à mai cuntâ.|Tagline dal film}}
Heavy Metal (id.) 'l è 'n film a cartòṅ animâ a epiśòdi dal 1981 ad Gerald Potterton ch'al ciàpa 'l nóm (Metàl Pēś) da na rivìsta americàna a fumét dimóndi famóśa in di an Stanta ch'la gh'iva dèntar dal stòri ch'i misćiàv'n insém pulp, fantasy e erutìśum. In dla culòna sunóra, curàda p'r Elmer Bernstein, i s càtan di pès hard rock e heavy metal di Blue Öyster Cult, Sammy Hagar e Black Sabbath.
La pelìcula, ch'la gh'à abû 'n séguit in dal 2000 da 'l tìtul Heavy Metal 2000, l'à muciâ sù da piò ad vint migliòṅ ad dòlar dòp ès'r-an custâ nóṿ e tri.
Sunt
'L astrunàuta Grimaldi al tórna su la Tèra tut cuntènt ad védar sò fiōla pìcula. Sicûr ad purtàr un bèl rigàl dènt'r a la sò valìś, al gh cata invéci na bòcia 'd luś vérda ciamàda Loc-Nar ch'la 'l masa faghénd-al dvintàr pólvra. La bòcia la cònta a la putìna tut al ròbi catìvi ch'l'à fat dapartùt in dal cōrs dal tèmp.
In na New York dal futûr, durànt na sparatòria, al tasìsta Harry Canyon al salva la fiōla 'd 'n archeòlug. Chi lē la gh cònta dal Loc-Nar che 'l óm 'l iva catâ in dal deśèrt e che tut i criminài dla sità i vōlan.
Al nerd Dan, dòp avēr catâ sù 'n meteurît, al Loc-Nar, al vîṅ telepurtâ in 'n àtar mónd c'n un còrp dal tut difarènt e pîṅ 'd mùscui. C'n al nóm ad Den al salva la Katherine da 'n sacrifìsi a 'l dio Uhluhtc e chi lē, par ringrasiàr-al, la s fà gusàr da lò. In séguit la còpia la gh'à da far i cònt c'n i suldâ 'd Ard ch'i péscan la bòcia.
In na culònia spasiàla, al capitàṅ Sternn 'l è sóta prucès e 'l rìsćia la péna 'd mòrt. Cónt'r al parēr dal sò avucàt, 'l óm al ciàma a testimuniàr par lò un tisi ciamâ Hanover Fist. Śugànd c'n al Loc-Nar, chi lò al s trasfórma in un móstar e, in dal caśèṅ ch'a gh vîṅ, Sternn al gh'à la manéra 'd scapàr via.
Durànt la secónda guèra mundiàla al bumbardēr americàṅ B-17, durànt na misiòṅ su 'l ucéan Pasìfic al vîṅ culpî da na cónt'r-aparéć nemìga. A s salva sōl al co-pilòta ma 'l Loc-Nar al fà turnàr in vita tut i àtar mémbar d'l equipàǵ trasfurmâ in śómbi.
Durànt na riuniòṅ a 'l Pentàgun, al siensia Anrack al fà a mènt che la stenògrafa Gloria la gh'à 'n cióndul c'n al Loc-Nar dèntar. A 'l impruvìś a riva n'astrunàṿ ch'la i pòrta via tut dū esénd che Anrack, a dir dabòṅ, 'l è 'n robot a 'l servìsi di aglièṅ.
Al Loc-Nar, finénd in un vulcàṅ, al trasfórma na tribù dal pòst in móstar mutànt. La gint dla sità darènt la ciàma in ajùt la Taarna, ultma mémbra dla rasa gueriéra di Taarak, par difénd'r-i.
Culegamènt estéran
}}
.aig
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2015.
1177
Al 1177 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1288 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
135
Al 135 'l è 'n an edl II sécol dal Calendàri gregoriàn.
1288 (nùmer)
Al 1288 (miledūseintutàntaòt, milleduecentoottantaotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1287 (miledūseintutàntasêt) e 'l vin prìma dal 1289 (miledūseintutàntanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCLXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledūseintutàntaòtéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1288 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 644: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
2 ed disèmber
Al  l'è al 336śum dè dal calendàri gregoriàn (337śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 29 dè a la fin dl'an.
Agustín Rossi
Agustín Rossi è nassù a Buenos Aires al 21 d'agòst dal 1995. L'è 'n zugadór 'd folbar dal Boca Juniors.
Sintùra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La sintùra, o sìngia o sinta (cintura in itagliàṅ) l'è na banda abàsta sutìla e tendra, despès ed pèla, curàma, mo anca 'd stófa o 'd soquànti ètri fibri tresèdi, ch'a s mèt dintór'n ai fiànc per tgnìr sù 'l brèghi o na vésta o 'n marsùpi; la s pól druèr anc sōl c'm'acesóri 'd decorasiòun.
La sintùra piò cumùna la gh'à la fìbia da na banda e i bûś da cl èter cô, acsè 'l ardijòun edla fìbia al s egh grapa atâc fichê dèint'r a 'l bûś giùst 'd amśùra. A gh'è pò dagli ètri sorti 'd saradùra dla singia a secònda 'dal stîl edla moda ch'a s vōl tgnìr adrē.
Colegamèint estèren
}}
1638 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1638, mo invéci 'l an 1638, 't ê da 'ndèr chè) Al 1638 (mileseseinttreintòt, milleseicentotrentotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1637 (mileseseinttreintasèt) e 'l vin prìma dal 1639 (mileseseinttreintanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseseinttreintotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
615 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 615, mo invéci 'l an 615, 't ê da 'ndèr chè) Al 615 (seseintquìndeś, seicentoquindici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 614 (seseintquatòrdeś) e 'l vin prìma dal 616 (seseintsèdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintquindicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Fèstival ad Venèsia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Móstra Internasiunàla 'd Art Cinematugràfica, cgnusùda méj cuma Fèstival ad Venèsia, 'l è 'n fèstival dal cìnema ch'a gh'è tut i an fra la fiṅ dal méś 'd Agóst e 'l inìsi 'd qvél 'd Setémbar a 'l Palàs dal Cìnema dla sità 'd Venèsia in Itàglia. Al dûra dū stmani in tut e 'l è òṅ di più impurtànt a 'l mónd esénd anc al più antìg. La prima edisiòṅ la gh'è difàti stada da 'l 6 e 'l 21 'd Agóst dal 1932.
I prèmi dâ a 'l pelìculi in cuncōrs i èṅ al “Lèòṅ 'd Òr” p'r al film più bèl, al “Lèòṅ 'd Argìnt” par la regìa, la “Cópa Volpi” par gl'atōr masć e fémna e 'l “Prèmi Osella” par la senegiadùra.
L'uomo senza memoria
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
L'uomo senza memoria (’L óm sénsa memòria) 'l è 'n film śal dal 1974 ad Duccio Tessari girâ in Ligùria.
Sunt
Dòp avēr abû 'n incidènt in màchina a Lóndra, Edward dit Teddy (Luc Merenda) al pèrd la memòria e al n s arcòrda più gnint dla sò vita e di sò parènt. Un dè un delinquènt ciamâ Philip (Manfred Freyberger) 'l al pésca p'r avēr indrē dimóndi bèsi da lò faghénd inténdar ch'i aṅ fat un cōlp insém ma che pò lò al 'l à fargâ. Prima ch'a pòsa sucédar quèl a Teddy, qualchidòṅ al spara a Philip masànd-al, pò al manda a 'l óm sénsa memòria un fax a nóm dla sò mujēr itagliàna, la Sara Grimaldi (Senta Berger), cun scrit insìma che lē la 'l spèta a Pòrtfîṅ.
Rivâ in Itàglia, la dóna la gh cònta ch'l è 'n an ch'la n sà più gnint ad lò e che par lavōr l'inséggna a i baghét a nudàr, cuma a 'l sò vśèṅ ad cà Luca (Duilio Cruciani), un masćèṅ ad déś an. La Sara in cal méntar l'è dvintàda amìga dal mèdag sputìṿ Daniele (Umberto Orsini).
Un dè a s fà viṿ un sèrt George (Bruno Corazzari) ch'al vōl savēr da Teddy in du 'l àppia mis la dròga ch'i aṅ rubâ insém, un cōlp da 'n migliòṅ ad dòlar.
Nancy Pelosi
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Nancy Patricia Pelosi, nada D'Alesandro (Baltimòra, 26 ad Mars dal 1940) l'è na pulìtica americàna dal partî demucràtic, presidènta dla Cambra di rapreśentànt.
Biugrafìa
Nada in dal Maryland da di genitōr cun di urìgini itagliàni, la Nancy la s davśìna prèst a la pulìtiga tgnénd adrē a 'l mistēr ad sò pàdar Thomas D'Alesandro Jr., sìndig ad Baltimòra e mémbar dal Cungrès di Stat Unî. Dòp ès'r-as laureàda a 'l Trinity College ad Washington, in du la cgnós anc al sò futûr marè Paul Pelosi, la spatìna a San Francisco par métar sù famìja sèg. Dòp avēr carsû i sò sinc fiōi (quàtar fémni e 'n masć), la gh dà dèntar cun la pulìtica dvintànd la pòrta-vóś di demucràtic califurgnàṅ.
In dal 1988 la dvènta par la prima vòlta mémbra dla Cambra di rapreśentànt p'r al stat dla Califòrgna, un quèl ch'la farà sèmpar 'd in alóra a vgnir a 'dès, da spés pasànd al 70% di vōt. Da 'l 2007 a 'l 2011 l'è elèta presidènta dla Cambra di rapreśentànt, carga ch'la tórna a far in dal 2019 quànd al sò partî al vins gl'elesiòṅ ad mità mandâ śgranfgnànd via la Cambra a i republicàṅ dòp òt an.
In dal Favràr dal 2020, dòp ch'al presidènt Donald Trump durànt al dascōrs dal Stat dl'Uniòṅ al n gh'iva mia stricâ la maṅ, la decìd ad sćiancàr tut i fujét dal tèst scrit da 'l presidènt.
Nòti
}}
George Michael
{{Metacaixa
{{CITAZIONE2|Last Christmas I gave you my heart but the very next day you gave it away, this year to save me from tears, I'll give it to someone special, once bitten and twice shy, I keep my distance but you still catch my eye, tell me baby, do you recognize me? well, it's been a year, it doesn't surprise me.|Al Nadâł pasâ a t ò dâ 'l mè cōr ma subìt al dè dòp at 'l à butâ via, 'st an par salvàr-um da 'l làgarmi, a 'l darò a 'n qualchidòṅ speciàł dabòṅ, na vòlta a gh casc ma dū nò, a t stag luntàṅ ma tè ta m ciàp incóra n'uciàda, dì'm teśôr, m arcgnós-at? bòṅ, 'l è pasâ 'n an, a n m surprénd minga.|Last Christmas, 1984|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{en}}}}
Georgios Kyriacos Panayiotou, cgnusû méj c'n al nóm 'd art ad George Michael (Lóndra, 25 ad Śugn dal 1963 – Goring-on-Thames, 25 ad Dicémbar dal 2016), 'l è stâ 'n cantànt e cumpuśidōr pop e soul ingléś cun 'n inìsi 'd caréra in dal grup di Wham! insém a 'l sò amìg chitarìsta Andrew Ridgeley.
C'n i sò sènt migliòṅ ad disc vindû 'l è òṅ di artìsta muśicài britànic più famóś in dal Régn Unî e anc a 'l èstar cuma in di Stat Unî in dū 'l gh'à un migliòṅ e pasa 'd sustenidōr. Dòp tri disc c'n i Wham! al s è butâ in na caréra da par lò dimóndi furtunàda tacànd c'n al disc Faith dal 1987 ch'al gh'à purtâ dū Grammy Award e vint migliòṅ e pasa 'd còpi vindùdi in tut al mónd.
Ósi
{{Metacaixa
George Michael
Al gh'à abû di prubléma cun la sò cà discugràfica, la Sony, c'n al sò secónd disc Listen Without Prejudice Vol. 1 in du 'l vliva far dascórar sōl la sò mùśica e minga cumparìr faghénd la part dal sex symbol. Dòp al madûr Older al s è farmâ par soquànt tèmp dòp ès'r-as separâ da la sò cà discugràfica e 'l à fat vgnir fóra sōl di lavōr da 'l viṿ (Five Live cun dènt'r i pès sunâ a 'l cuncèrt tribùt par Freddie Mercury Somebody to Love e These Are the Days of Our Lives cantâ cun la Lisa Stansfield) e 'n disc ad còver (Songs from the Last Century).
In séguit al gh'à abû di prubléma anc persunài dòp èsar stâ arestâ 'l 7 'd Avrìl dal 1998 p'r èsar stâ bcâ a tintàr ad far sès c'n un pulisiòt in burghéś in un un cès pùblic a Los Angeles. In tut al manéri a vîṅ fóra na racòlta ciamàda Ladies & Gentlemen - The Best of George Michael ad sucès (quàtar disc ad plàtin in Itàglia).
Ósi
{{dialort | dial=Carpśàn}} 'L ósi 'l è la manéra 'd catèr-es ed soquànt agìnt, quand i n'gh'àn nè da lavurèr e gnanc da tribulèr. A s era tachê a descòrer in sìm'a 'l ósi infîn da di tèimp dimòndi antîg, e a secònda di sécol indû a s in descurìva, al nòm al psiva tōr di significhêt apèina diferèint, c'ma un privilēǵ ch'i psiv'n avér-egh sōl i agìnt aristocràtic, o la posibilitê 'd studièr invéci che 'd lavurèr, e in di ùltem tèimp al gniva anc tachê a la catìva abitùdin ch'i gh'avrèven soquànt agìnt 'd èser pigher o 'd ann avér-egh vója 'd fèr gnint.
Colegamèint estèren
}}
George Michael
Al 6 ad Śugn dal 2000 'l à tòlt part a 'l Pavarotti and Friends a 'l Parc Novi Sad ad Mòdna cantànd Brother can you spame a dime? e Don't let the sun go down on me insém a Luciano Pavarotti. I sò ùltim disc prima 'd murìr i èṅ Patience dal 2004 e Symphonica (2014).
Fra i sò pès più famóś a gh'è d'arcurdàr Careless Whisper, I Want Your Sex, Faith, ''Freedom! '90, Don't Let the Sun Go Down on Me (duét cun Elton John), Killer / Papa was a rollin' stone, Jesus to a Child, Fastlove, Spinning the Wheel, Outside, As, Freeek!, Shoot the Dog (in du 'l dà adòs a Tony Blair batśâ cuma 'l cagnulèṅ ad George W. Bush), Amazing, Flawless (Go to the City) e An Easier Affair ma specialmènt al braṅ scrit a i tèmp di Wham! Last Christmas ch'l è dvintâ 'n clàsic dal canti 'd Nadâł e pès ad sucès cuma c'l àtar sìngul Wake Me Up Before You Go-Go''.
Nòti
}}
1495 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Proprietê matemàtichi
Al 1495 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 5 col 299: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Violent Shit - The Movie
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Al ritór'n ad Karl al maslàr.|Tagline dal film}}
Violent Shit - The Movie (Pét viulènt - Al film) 'l è 'n film ad scarésa dal 2007 ad Luigi Pastore, arfacimènt e séguit dna pelìcula tedésca dal 1987, Violent Shit, 'd Andreas Schnaas.
L'è l'ultma pelìcula giràda par la Lilli Carati prima dla sò mòrt. A s è druâ dal séni dal film tacâ e minga finî La fiaba di Dorian esénd ch'in cal méntar l'atōra la s éra malàda 'd un cànc'r a 'l sarvèl.
Sunt
Dòp avér cupâ dimóndi parsòni in Germàgna, Karl dit „al Maslàr“ (Simone Destrero), da pìcul tratâ màł da sò màdar (Stefania Visconti), al riva a Róma par cuntinuàr in dal sò delìri 'd masamènt in du lò 'l è sòlit métar-'s na mascra 'd fèr adòs e pò sćiancàr a pès i cadàvar.
A dar-ag la casa a gh pénsa 'l agìnt ad pulisìa Aristide D'Amato (Vincenzo Pezzopane) cun 'l ajùt 'd un sò culéga rivâ da Ambûrg, Hans Ebert (Steve Aquilina). Òṅ di suspetâ 'l è 'n vèć prufesōr ciamâ Vassago (Giovanni Lombardo Radice).
A pâr però ch'in gir di sasèṅ i gh in sìan dū parchè anc un pulìtig ligâ a na séta satànica c'n al visi dal sès e dla dròga, Vinci (Antonio Zequila), al gh dà dèntar dimóndi.
Culegamènt estéran
}}
909 (nùmer)
{{Metacaixa
Danimàrca
{{Metacaixa
909 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 909, mo invéci 'l an 909, 't ê da 'ndèr chè) Al 909 (novseintnōv, novecentonove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 908 (novseintòt) e 'l vin prìma dal 910 (novseintdēś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintnovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Danimàrca
La Danimàrca (a s diś Danmark in Danéś, a s lèś [ˈd̥ænmɑɡ̊]) l'è na nasiòṅ dl'Europa dal nòrd ch'la s cata in dla penìśula dal Jutland, ch'la spartìs a sud cun la Germàgna (regiòṅ dal Schleswig-Holstein), e in un nùmar dimóndi élt (da piò ad quatàr-sènt) 'd ìśuli, al più impurtànti i èṅ Sjælland, Fyn, Falster, Lolland, Vendsyssel-Thy e Bornholm. Cuntànd tut al Régn ad Danimàrca a gh'è da śuntàr anc gl'Ìśuli Fær Øer e la Gruenlàndia. La gh'à sinc migliòṅ e sèt 'd abitànt e na superfìsi ad 43.098 km².
1178
Al 1178 'l è 'n an dal XII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Danimàrca
Storicamènt l'è cunsideràda 'n paéś scandinàṿ cuma la Śvèsia, la Nurvégia e la Finlàndia ma la n fà mia part dla Penìśula Scandinàva anc s'adès i aṅ fat un pònt ch'l unìs Cupenàghen, la sò capitàla, a Malmö. Atri sità impurtànti i èṅ Århus, Aalborg, Esbjerg e Udénse. Al sò mòt 'l è „Guds hjælp, Folkets kærlighed, Danmarks styrke“ ch'a vōl dir „'L ajùt ad Dio, 'l amōr dal pòpul, la fòrsa dla Danimàrca“.
La sò léngua l'è 'l Danéś ma 'l Ingléś i al sànan praticamènt tut. La fà part dl'Ugnòṅ Européa da 'l 1 ad Śnar dal 1973 (ma la Gruenlàndia l'è fóra).
L'è divìśa in sinc regiòṅ: Hovedstaden, Sjælland, Syddanmark, Midtjylland e Nordjylland. La sò munéda l'è la Curóna danéśa (krone), ligàda in tut al manéri a 'l Euro par via di acòrd européi ad cambi.
Culegamènt estéran
}}
304 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 304, mo invéci 'l an 304 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 304 (terśeintquàter, trecentoquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 303 (terśeinttrī) e 'l vin prìma dal 305 (terśeintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
.theater
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2015.
Prince
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Sexy motherfucker shakin' that ass, shakin' that ass, shakin' that ass, guard your folks and get your daughter, the sexy motherfucker's so fine I could drink her bathwater, a long leggy 5'8", packing an ass as tight as a grape, I want to spit some game but I said to myself „Hmmm... just conversate“|Bèla figa fiōla dna rója squàsa cal cûl, squàsa cal cûl, squàsa cal cûl, tgnir 'd òć la tò gint e ciapàr tò fiōla, la bèla figa fiōla dna rója l'è acsè bèla ch'a prév bév'r anc l'àqua ch'la dróa par lavàr-as, gambi lunghi un mét'r e mèś, un cûl anvlupâ cuma 'n graṅ 'd ua, a vój spudàr un quàlc śuglèṅ ma a m sòṅ dit „Hmmm... śōl na cunversasiòṅ“.|Sexy M.F., 1992|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{en}}}}
In dla sò caréra 'l à publicâ sinquànta-quàt'r àlbum vindénd da piò ad sènt migliòṅ ad disc in tut al mónd.
Fra i sò pès più famóś a gh'è d'arcurdàr 1999, When Doves Cry, Purple Rain, Raspberry Beret, Kiss, Sign o' the Times, Batdance, Partyman, Gett Off, Cream, Diamonds and Pearls, Money Don't Matter 2 Night, Sexy MF, My Name Is Prince, Nothing Compares 2 U, The Most Beautiful Girl in the World, Musicology e Cinnamon Girl.
Culegamènt estéran
}}
Contagion (film 2011)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Ninsòṅ 'l è imuniśâ da la paùra.|Tagline dal film}}
Contagion (Cuntâǵ) 'l è 'n film thriller dal gènar catastòfic dal 2001 ad Steven Soderbergh.
Sunt
Dòp èsar turnàda a cà a Minneapolis da 'n viàś 'd afâr a Hong Kong, la Beth Emhoff (Gwyneth Paltrow), ch'la gh'à 'n amànt a Chicago, la casca śò par tèra a pēś mòrt tacànd anc a śbavśàr. A n s trata minga ad fardōr ma 'd un quèl ch'a pâr 'n infesiòṅ a 'l sarvèl. Sò marè Mitch (Matt Damon) al la pòrta subìt a 'l uśdàł ma a n gh'è gnint da far: la dóna la mōr in pôc tèmp, acsè cuma sò fiōl pìcul armàś a cà, Clark (Griffin Kane), cuntagiâ anc lò. Invéci cl'atra fiōla, la Jory (Anna Jacoby-Heron), la s è salvàda parchè l'éra via.
A s trata 'd un brut mâł ad qvéi nóṿ, un vìrus misć ciamâ MEV-1 ch'al culpìs i palmòṅ e 'l sistéma narvóś nâ da 'n incróś fra qvéi dal nimàl e dal papastrèl. In di Stat Unî i gh próan a 'ndàr-'g a fónd i dutōr Ellis Cheever (Laurence Fishburne), Ian Sussman (Elliott Gould) e l’Erin Mears (Kate Winslet) méntar 'l Urganiśasiòṅ Mundiàla par la Salùt la manda la Leonora Orantes (Marion Cotillard) in Cina par pascàr al pasiènt śèr.
Al giurnalìsta Alan Krumwiede (Jude Law), ch'al gh'à 'n blog in internet, al tîṅ adrē a 'l caś ma pò a s mala anc lò acsè cuma l’Erin ch'la n gh la cava piò a mandàr śò, la gh'à sèmpar mâł a la tèsta e fēvra a trénta-nóṿ. La dutōra la mōr mént'r in televiśiòṅ Alan al dà adòs a 'l dutōr Cheever e a i respunsàbii dla salùt americàṅ, qvéi dla CDC, dgénd ch'al n la cònta minga giùsta e ch'al cumpagnìi dal madśìni i vōlan sōl imprufitàr-'s-an par muciàr sù di bèsi parchè 'n quàlc fàrmag ùtil par cumbàt'r al mâł a gh sarév bèla. In pòchi paròli i èṅ tut 'd acòrd, l'è tuta na cumèdia.
La gint la taca a vudàr i supermarcâ, c'n al bòni e c'n al catìvi, mént'r al Wiscònsin al fà in manéra ad srar i cunfîṅ. Quànd a vèṅ bòṅ un prim vasìn da inśdìr, p'r al fat ch'a n gh 'n è mia abàsta par tut, a s fà na lutarìa par decìd'r a chi dar-al. La pulisìa la mét in parśòṅ Alan parchè 'l iva sōl fat finta 'd èsar-'s malâ e pò guarî tulénd dla Forsythia faghénd acsè in manéra ad far sù di migliòṅ di dòlar ma i sò sustenidōr i gh pàgan la causiòṅ. La Leonora la vèṅ sequestràda da i cinéś p'r avér in cambi di vasìn ma chi lōr i vènan fargâ parchè in cambi i gh dànan sōl di fàrmag placebo. Invéci Cheever al dà qvél bòṅ a sò mujér Aubrey (Sanaa Lathan) saltànd la fila, dòp avér-ag dit prima ad tut chi àtar ad scapàr via da Chicago in udōr ad quaranténa.
Culegamènt estéran
}}
1083 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1083, mo invéci 'l an 1083, 't ê da 'ndèr chè) Al 1083 (mileutantatrī, milleottantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1082 (mileutantadū) e 'l vin prìma dal 1084 (mileutantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MLXXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileutantatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Monte Águila
Monte Águilal’é na sità d'l sud d'l Chile. La gh'ha 6.574 abitant (2017).
Dark Water (film 2005)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Sèrt mistēr a n gh sarév briśa da risólv'r-i.|Tagline dal film}}
Dark Water (Àqui scûri) 'l è 'n film ad scarésa dal 2005 ad Walter Salles, arfacimènt 'd un film giapunéś ad tri an prima 'd Hideo Nakata c'n un tìtul cumpàgn, (仄暗い水の底から).