cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fernando Alonso
2003-2006: I sucès cun la cà francéśa
Fernando al vins al tìtul anc 'l an dòp, sèmpar cun al vulànt dla Renault in dal sò maṅ, cla vòlta chè còntra 'l ferarìsta Michael Schumacher. Al spagnól al partìs bèṅ vinsénd subìt in Bahrain e in Austràglia e rivànd secónd in Malèśia, muciànd acsè 28 punt còntra i 11 dal tedésc in rós. Turnâ in Europa al parìva ch'al ròbi però i psìsan cambiàr anc parchè Schumacher al vins a Iommla e a cà sua a 'l Nurburgring ma pò Alonso al gh rispónd a la sò manéra rivànd prim in Spaggna, Mònac, Gran Bretàggna e Cànada. La Ferrari la próa a far-as sóta vinsénd in di Stat Unî, Frància e Germàgna, sfrutànd anc al fat che in cal mèntar al gumi druàdi da lē (al Bridgestone) i anàvan méj ad quéli dla Renault (al Michelin) e che la federasiòṅ l'iva pruibî a la cà francéśa ad druàr un śavàj ciamâ Mass Damper ch'al la fava andràr più in présia spustànd i péś da na banda a cl'atra. A tri gari da la fiṅ 'l Asturiàṅ al gh'iva sōl dū punt ad vantàś su 'l rivàl quand Michael al vins in Cina e al gh và para ma 'l è pò prim par via di riśultâ più bèi. La śvòlta la riva in Giapòṅ quand Schumacher al śbraga al mutór quand 'l éra prim e Alonso al vins al mundiàl rivànd pò secónd in Braśìl da drē a Felipe Massa. Anc la Renault la vins al sò tìtul.
Culegamènt estéran
}}
Dioceṡi ad Pärma
La dioceṡi ad Pärma (Dioecesis Parmensis in Latén) l'è ‘na circuscrisiòn d'la cëisa catòlica italiana, che la dipëind ad’la pruìncia d'la Emégglia-Rumâgna, d’la diocesi metrupulitana ad Mòdna e la fa part ad'la Cunferëinsa Episcupàl Italiana.
Al teritòri al gha 309 paròchie.
Al vèsc l’e Mons. Ricu Solmi, dal 2008
.volvo
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 24 'd utóber dal 2016.
Scorpions
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|I'm gonna make my shot tonight, take you down to hell, eat your meat until you're breathless, twirl your hips around, I'm gonna break my neck tonight, I'll get you off the ground, dynamite, you're dynamite, dynamite, dynamite, get it now or never, let's get it really tight, we'll make this night a special one, make us feel alright, put your heat into my body, give ya all my size, we gonna beat the beat tonight, come on let's break the ice.|A darò 'l mè cōlp stanòt, a t purtarò a 'l Infèran, a magnarò la tò carna in fiṅ ch'ta n gh'arà piò fiâ, a girarò dintr'n a i tò galòṅ, a m scavśarò 'l còl stanòt, a t farò ciapàr al vōl, dinamît, at sē dla dinamît, dinamît, ciàp'l adès o mai piò, tgném-al stric bèṅ, a farém in manéra che cla nòt chè la sia speciàla, a s sintirém bèṅ, insfìlsa 'l tò calōr in dal mè còrp, dà-'m-al tut, stanòt a gh darém dèntar, dai mo śbraghém al giàs.|Dynamite, 1982|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Scorpions i èṅ un grup hard rock e heavy metal tedésc uriginàri dal sità 'd Hannover, mis in pē in dal 1965 p'r al chitarìsta Rudolf Schenker. In dla sò caréra i èṅ stâ bòṅ ad véndar da piò ad sènt migliòṅ ad còpi in tut al mónd, fagénd dal canti famóśi cuma Still Loving You, Rock You Like a Hurricane, No One Like You e Wind of Change.
Culegamènt estéran
}}
Anastasija Pavljučenkova
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Anastasija Sergeevna Pavljučenkova (Samara, 3 ad Luj dal 1991, ciamàda in Rus Анастасия Сергеевна Павлюченкова, a s lèś [ɑnɑstɑˈsijə.pɑvlʉˈt͡ɕɛnkova]) l'è na tenìsta rusa, prufesiunìsta da 'l Dicémbar dal 2005, ch'l'è stada la nùmar trédas dal mónd al 4 'd Luj dal 2011. L'è élta 177 cm e la péśa 72 chilo.
L'è bòna ad dascórar in Rus, Ingléś e Francés. A gh piàś al karaoke, balàr, véd'r i amìg, scultàr la mùśica, far dal còmpri e durmìr.
In dla sò caréra l'à vins sinc tìtui WTA in singulàr (par tri vòlti qvél ad Monterrey) e quàt'r in dópi.
Caréra
La riva par la prima vòlta in dal primi sènt dal mónd in dal 2008 anc par via dal vìnsiti in quàtar turnèo ITF. In dal 2009 a Indian Wells la bat la nùmar tri dal mónd Jelena Janković e pò anc l'Agnieszka Radwańska prima ad pèrdar da l'Ana Ivanović in semifinàl.
In dal 2010 la vins dū tìtui: a Monterrey baténd la Daniela Hantuchová par 1–6 6–1 6–0 e a Istànbul cóntar l'Elena Vesnina par 5–7 7–5 6–4 (l'éra sóta 5–7 0–4). A 'l Roland Garros la pasa dū tùran prima 'd pèrdar da la Serena Williams cun al puntéǵ ad 1-6 6-1 2-6 mént'r a gl'US Open la pèrd a 'l quàrt tùran 3-6 0-6 da la Francesca Schiavone. Anc par via di quàrt tucâ a Brisbane, Duabi, Ponte Vedra Beach (in dua la céd a la Caroline Wozniacki), Pòrtrōś e a la semifinàl ad Cincinnati, la gh la cava a dvintàr una dal primi vint in clasìfica.
In dal 2012 la riva in finàl a Washington pardénd da la Magdaléna Rybáriková ma la finìs 'l an a 'l 35śum pòst. In dal 2013 la pèrd la finàl ad Brisbane cóntar la Serena Williams ma la pòrta a cà incóra na vòlta al turnèo ad Monterrey baténd la tedésca Angelique Kerber par 4–6 6–2 6–4 e pò anc qvél 'd Esturìl (7-5 6-2 a la Carla Suárez Navarro).
Culegamènt estéran
}}
570
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLXX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
1788
Al 1788 (MDCCLXXXVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XVIII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
62 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 62, mo invéci 'l an 62 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 62 (ssantadū, sessantadue in itagliàṅ, sexaginta duo in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 61 (ssantùn) e 'l vin prìma dal 63 (ssantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LXII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al ssantaduéśim post.
Al nùmer 62 in dla Chìmica
Al 62 'l è al nùm'r atómic dal samàri (Sm), ùn di lantànid.
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 62 al vōl dìr "Al mort masê" ('O muorto acciso in napoletàṅ).
Colegamèint estèren
}}
Confûci
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Bulgnaiṡ}}
{{CITAZIONE|Quî chi vôlen mètter al sicûr al bän dî èter, i s én bèle assicurè al só .|Confuci}}
Confûci (cinais:孔子; pinyin: Kǒng zǐ; Wade-Giles: K'ung-tzu, o Chinese: 孔夫子; pinyin: Kǒng Fūzǐ; Wade-Giles: K'ung-fu-tzu) 'l éra stè un filòsof cinais, fundatåur dal Confucianîsum.
La só filosofî l'éra fundè såura la murèl persunèla e puléttica, såura l'onestè däl relaziån socièli, giustézzia, al rispèt de l'autoritè int'la famàjja, mo anch' såul int'l èser sinzér e unésst vêrs i èter.
Biografî
Segånd la tradiziån, Confuci l'era nèd int'la zitè ed Zou, int'al stèd ed Lu, qualla ch'adès as ciama Shandong, in dal 551 a.C..
Só pèder, un ômen pôver disendänt da la Dinastî Shang, al s era maridè a 65 ân cåun na bagàja ed 15, e un matrimòni dal zèner a l'època al n'éra brîsa tant azetè. Confûci, ch'l avêva pers al pèder a l'etè ed trî ân, l'è stè tirè só da so mèder che, anch's i vivêven in povertè, i avêven guanté a dèr un istruziån al fiôl. .
An savän brîsa con certazza l'etè ed Confûci mo as sà ch'ai riussé ed vanzèr sòzi dal Shì (士), una clâs sucièl a metè strai sgnåuri e al pió mudèst, pénna ed zänt ch'la zarchèva ed fèrs una posiziån int'la sozietè grâzia a låur inteligiänza e cgnussänza.
L'etè dal Confûci l'è stè in lénnia cån la só filosofî, l'era mudèst e chiêt, as cusinèva da magnèr da par ló e a i piasèva d'èser paghè in natûra pr'i só insgnamént. Int'i ûltum ân la só scôla l'era vanzè di mondi inpurtant, la gnèva tolta a esänpi d'educaziån mo la dèva fastîdi ai putént atais ch'i custrénzen al masster a scapèr da la Cîna par salvèrs la vétta.
Dåpp dî ân l'era stè rivalutè e ai dénn däli incunbänz prestigiåusi, comm ambassadåur.
Turnè a Lu, a s métt a insgnèr fén a la mort.
Insgnamént
Int'i só Diâlog, Confûci as presänta cunpâgn'a un'n "mass ch'al n'à inventè gninta", e l'onnich dvair ch'l à l'è ed trasnmetter la sapiänza dî antîg. In cl'ôvra lé, l'invitè i só studént a riflèter profondamänt pr'aprofondîr la cgnussänza dal pasè e pr'arzàvver i insgnamént col stûdi dî tèst antîg.
In tänp ed guèri tremändi strai stèd cinîs, Confûci l'à tirè fòra anch'al cuncèt ed "Mandèt dal zîl" (天命 pinyin: Tiānmìng), int'la pusibilitè d'unifichèr totta la Cîna e dèr pès e ricazza a la popolaziån. .
Inpurtanta l'è ancha l'idéa confucièna dal jūnzi (君子), parôla che prémma ed Confûci la vlêva dîr "nubiltè ed sangv", advintè dåpp "nubilté d'l'ânma, ciapè cun la prâtica däl virtó". Al só insgnamänt l'éra donca urientè a la furmaziån ed tott i òmen, e mia såul ai fiû dî sgnåuri.
Filosofî
In Cîna i só prezèt i én advintè cunpâgn'a 'na religiån, as discutéss se al Confucianîsum al pòsa èser considerè una religiån. I tèst confucièn i n dscårren mai ed Dio e i tralassen di mondi ed quî ed spiritualitè o ed natûra d'l ânma.
Apónt
}}
L'Uomo che verrà
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Inusénsa devastàda da la guèra, gint misa insém da la spransa.|Tagline dal film}}
L'uomo che verrà (L óm ch'al vgnarà) 'l è 'n film dal 2009 ad Giorgio Diritti gnû fóra in dal sali itagliàni al 22 ad Śnar dal 2010. 'L è stâ girâ in Dialètt bulgnais, cun di pès in itagliàṅ e in tedésc.
Ambintâ in dal 1944, al film al cònta gl'avenimènt ch'i èṅ gnû prima dal masèl ad Marzabòt, vist cun i òć dna putìna 'd òt an. 'L è stâ girâ a Radicondoli in pruvìnsa ad Siena e in Pruvénzia ed Bulåggna, cun un budget ad 3 migliòṅ 'd euro e 'l apòǵ ad Rai Cinema e dal Ministēr di bèṅ culturài.
L'uomo che verrà 'l è stâ preśentâ al Festival dal film ad Róma in dal 2009 in du 'l à vins al prèmi Marc'Aurelio 'd òr dal pùblic e anc al prèmi dla giurìa. 'L à anc vins tri David di Donatello e tri Nàstar 'd argènt.
In dla cupertìna dal disiunàri di film dal 2011 di Morandini, ch'i gh'an dat 4 stéli, a gh'è in sima na foto dal film.
Sunt
In d'l invèran dal 1943 in s'l apenèṅ emigliàṅ, la pìcula Martina (Greta Zuccheri Montanari), 'd òt an, la viṿ cun i genitór e cun la sò famìja numróśa, ch'la fà fadìga a tiràr avànti.
Da quànd al sò fradlèṅ più pìcul 'l è mòrt, Martina l'à śmis ad dascórar e i sò amig i la tóśan in gir, ma al sò duciàdi dal mónd ch'a gh'è lè 'd intóran i èṅ dimóndi prufóndi. Purtròp la guèra la riva anc in dal sò muntàgni quaciàdi dla néṿ, i rìvan i tedésc, sèmpar più invadènt, e anc di grup ad partigiàṅ.
Al fradèl ad Martina al nas in cà a la fiṅ ad Setémbar dal 1944, ma quand a nas al dè, i naśìsta i rìvan in cal campàgni lè faghénd di rastrelamènt e i màsan sensa cór 560 parsòni, principalmènt di vèć, dal dóni e di putèṅ dòp ch'i i aṅ muciâ sù in di simitèri, in dal cèśi e in di caśulàr, par quél ch'l è pasâ a la stòria cuma al stermìni dal Mònt Sōl.
Fra la véra e la finsiòṅ
Anc s'in di tìtui dal film a s diś ch'i persunàǵ e i fat i èṅ frut ad fantaśìa, al regìsta e al scritór i aṅ sercâ ad métar insém verità e finsiòṅ, cuma méj i psìvan. Difàti, soquànt di prutagunìsta dla pelìcula i èṅ visû dabòṅ:
Culegamènt estéran
L'uomo che verrà (L'òmen ch'al vgnarà) al è un féllm dal 2009 ed Giorgio Diritti vgnó fòra int äl sèli itagliàni al 22 ed żnèr dal 2010. Al é stè girè in dialàtt bulgnaiṡ, cun di pèz in itagliàn e in tudàssc.
Ambintè int al 1944, al film al cånnta i avenimént ch'i éṅ vgnó prémma dal starméṅni ed Månt Såul, vésst con i ûc' 'd na céṅna 'd òt ân. L é stè girè a Radicondoli in pruvénzia ad Siena e in pruvénzia ed Bulåggna, cn un budget ad 3 miglión 'd èuro e al apòg' ad Rai Cinema e dal Ministêri di bén culturèl.
L'uomo che verrà l é stè preṡentè al Festival dal film ad Råmma int al 2009 in duv al vinzé al prèmi Marc'Aurelio 'd òr dal póbblic e anc al prèmi dla giurî. Al à anc vént trî David di Donatello e trî Nàsster 'd arżänt.
Int la cupertéṅna dal diziunèri di féllm dal 2011 ed Morandini, ch'i j'an dè 4 strèl, ai é in vatta na fòto dal féllm.
Sónnt
Int l invêren dal 1943 'd in só 'l apenén emigliàn, la fangéṅna Martina (Greta Zuccheri Montanari), 'd òt ân, la vîṿ cun i genitûr e cun la sô granda famajja, ch'la fà fadîga a trèr in lóng.
Da quand al sô fradlén pió pizinén l é môrt, Martina l'à dṡmitó ed dscårrer e i sô amîg i la tôlen in gîr, mo äl sô ucè dal månnd ch'ai é lé 'd intûren i én dimónndi prufóndi. Purtròp la guèra la rîva anc int äl sô muntàgn cuêrti dla naiṿ, i rîven i tudàssc, sänper pió invadént, e anc di grópp ed partigiàn.
Lena (Maya Sansa), la mèder dla céṅna, la rèsta ancåura praggna e Martina la taggn 'd òc' i nôṿ mîṡ dla gestaziån. In cal mäntr äl vizannd dla guèra i s massclen sänper 'd pió cun quî dla vétta ed tótt i dé: al bucâ, i zésst fât int la stâla, i caplàtt fât in cà pr äl dòn, la pcarî däl ninén, i amûr di żûven e la prémma cumugnån.
Al fradèl ed Martina al nâs in cà a la fén ed stänbar dal 1944, mo quand a nâs al dé, i nazéssta i rîven in cal canpâgn lé fagannd di rastrelamént e i mâsan sänza côr 560 parsóṅni, prinzipalmänt di vîc', däl dòn e di cínno dåpp ch'i i én muciè só in di canpsànt, int äl cîṡ e in di caṡulèr, par quall ch'l é pasè a la stòria cme al starméṅni ed Månt Såul.
1538 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1538 (milesincseinttrèintaòt, millecinquecentotrentaotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1537 (milesincseinttrèintasèt) e 'l vin prìma dal 1539 (milesincseinttrèintanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseinttrèintaòtéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1538 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 769: Fatoriśasiòun:
L'Uomo che verrà
Sónnt
}}
1538 (nùmer)
Èter progèt
}}
569
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLXIX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
1407
Al 1407 (MCDVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Doppio inganno (film 1991)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Lì lē la pinsàva 'd avēr na vita parfèta. Ag iluśiòṅ!|Tagline dal film}}
Doppio inganno (Ingàn dópi) 'l è 'n thriller americàṅ dal 1991 ad Damian Harris. 'L è stâ girâ a New York e a Turònt.
Custâ trénta migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à fat pò sù praticamènt àtar tant.
Sunt
L’Adrienne (Goldie Hawn) l'è na restauradōra 'd New York puta che na sira la cgnós 'n óm a 'n apuntamènt a 'l scûr, Jack Saunders (John Heard), ch'al diś 'd ès'r uriginàri dal Nebràska e ch'l è impgnâ cuma sovrintendènt in un muśèo 'd art antìga. I dū i sa spóśan e i dvèntan genitōr dna putìna ciamàda Mary (Ashley Peldon).
Soquànt an dòp a vîṅ impicâ al curadōr dal muśèo ch'al s éra acòrt che na culàna antìga egisiàna, fata cumpràr par soquànt migliòṅ ad dòlar da Jack, l'éra na patàca. L’Adrienne la taca a 'vēr di dubi su sò marè anc parchè na sò amìga la 'l à vdû in 'n hutèl in sità, cuma s'al gh'is n'amànta, quànd lò al gh'iva dit ch'al gh'iva da 'ndàr a Boston par di afâr. Dòp èsar-'s quistiunâ cun sò mujér, Jack al tōś la màchina p'r andàr via tut incasâ ma pò al gh'à 'n incidènt e 'l sò còrp al finìs carbuniśâ.
Mûnt Cavalbiânch
{{Metacaixa
Doppio inganno (film 1991)
Sunt
Armàśa védva, l’Adrienne la vîṅ ciamàda da qvéi dla previdénsa suciàla ch'i gh dìśan ch'a gh'è 'n prubléma parchè tut i cuntribùt varsâ da sò marè i s riferìv'n a na parsòna mòrta soquànt an prima dònca a gh'è quèl ch'a traśa. La dóna la gh vōl andàr in fónd e la vîṅ a savēr che sò marè 'l iva tòlt l'identità 'd un sò vèć amìg ad scōla.
.shangrila
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 2 ed lùi dal 2016.
Doppio inganno (film 1991)
Culegamènt estéran
}}
Mûnt Cavalbiânch
Al Mûnt Cavalbiânch (Monte Cavalbianco in italiân) l'é 'na séma ed l' Apenèin arzân ed 1.855 mēter insém al livèl dal mêr.
La muntâgna l'é dèinter al vèc Pêrch dal Gigânt, che adès al fa pêrt dal Pêrch Nasionêl ed l' Apenèin Tôsch-Emiliân, e l'é dal tót int la pruvîncia ed Rèz dâto ch' an n' é mia insém al crinêl spartidōr dal j âchev tra l'  Emélia e la Tuscâna.
Geograféia
Al Mûnt Cavalbiânch l'é d'ed sōver al Pâs ed la Pradarèina, pâs 'd impurtânsa ânca stôrica, bèle cgnusû a i tèimp di rumân, a ch' l' unés la Pianûra Padâna cun la Garfagnâna. Da i fiânch dal mûnt a nâsen dimòndi turèint cme al Ré Predarèina, al Ré Turnèl e al canêl Cavursèla, ch' a finésen in dû turèint ch' a vân a dêr int al Sècia, al Riêrber e Ôşla.
Colegamèint d'ed fōra
}}
Eva Robin's
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Eva Robin's (al sò num vèr all'è Roberto Maurizio Coatti Bulògna, 10 ad dicëimbar, 1958) all'è un'atura transgender emigliäna ad television e ad teàtar.
Par tüta la sò carièra all'ha zugä il sal fàtt ad'la sò cundisòn d'ambiguitä: fisicamëint all'è 'na mujer, ma al zëner all'è d'on òmm.
Culegamëint dal Internet
}}
The Washington Post
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Washington Post 'l è 'n giurnàł americàṅ, al più antìg e 'l più difùś dla capitàla, Washington. L'è stâ fundâ in dal 1877 e la sò tiradùra la pasa 'l quatarsènt-sinquantamìla còpi a 'l dè, a part la dméndga in du l'è bòna 'd rivàr a gl'utsènt-mila o anc da piò. Al sò diretōr, da 'l 2013, 'l è Martin Baron.
'L è vindû sōl in dla còsta èst di Stat Unî.
In di an Stanta 'l à purtâ avànti n'inchièsta dimóndi famóśa, qvéla dal Watergate, ch'l'à inciuldâ 'l presidènt republicàṅ Richard Nixon faghénd-al dimétar.
Culegamènt estéran
}}
436 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 436, mo invéci 'l an 436, 't ê da 'ndèr chè) Al 436 (quaterseinttreintasē, quattrocentotrentasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 435 (quaterseinttreintasìnc) e 'l vin prìma dal 437 (quaterseinttreintasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseinttreintaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.mit
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 7 ed lùi dal 2016.
105 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 105, mo invéci 'l an 105 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 105 (seintsìnc, centocinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 104 (seintquàter) e 'l vin prìma dal 106 (seintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintsinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1411 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1411, mo invéci 'l an 1411, 't ê da 'ndèr chè) Al 1411 (milquaterseintùndeś, millequattrocentoundici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1410 (milequaterseintdēś) e 'l vin prìma dal 1412 (milquaterseintdòdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milquaterseintundicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1408
Al 1408 (MCDVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Buchèṅ
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Buchèṅ (Buchen in Tedèsch) l'è na sità dla Germâgna ad 18.163 abitànt ch'la s cata in dal stat federâ dal Baden-Württemberg, in dal sud dal paéś. Al sò distrét al s ciàma Regierungsbezirk e 'l è qvél ad Karlsruhe.
La gh'à na superfìsi ad 138,99 km² e 'l è 337 métar ad sōvar da 'l livèl dal mâr. A partìr da i an Stanta al cumùn 'l à muciâ sù di àtar trédas munisìpi lè davśèṅ.
In dla sità i s càtan soquànt ricòvar par vèć e anc dimóndi scōli in dua i stùdian di baghét anc ad di atri bandi lè davśèṅ.
Al sìndic 'l è Roland Burger.
Culegamènt estéran
}}
Dialët ludṡan
Al ludṡan l'é un dialët ad la lëingua lumberda parlä in d'la pruvincia ad Lod.
Pan
{{Metacaixa
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
Al pan l'è un magnèr strai pió cmón e inpurtànt dal månd.
L'è un inpâst ed farénna (nurmalmänt ed furmänt, mo däl vôlti anch'ed saigla, ed méi, ed furmintån, e vî acsé) e âqua, ch'al vegn lassè fermentèr, livèr (äl vôlti int'na stû) e pô còt in fåuren. A la fén l'è cunfeziunè in tanti manîr e as azonta spèss dî ingrediént regiunèl.
As dîs ch'al pan miåur in Emégglia-Rumâgna al séppa quall ed Frèra.
L'a un pòst fundamentèl int'la tradiziån ocidentèl cme cumponänt primèri dl'alimentaziån: acsé tant che l'è dvintè sinònim ed "magnèr, alimänt". Pr'esänpi, as pôl pinsèr al Pèder Nòster: Das incû al nòster pan ed tott i dé. In Cina i magnen pió spass dal rîs che dal pan.
Ingrediént
Äl rizèt pió cuntadénni prevèden dåu pèrt ed farénna ed furmänt e onna d'âcua, un pió nôv e onn ch'al végn da l'inpâst prémma (livè naturèl, o anch'ed bérra), mo anch' pr'esänpi ed saigla.
Al nomm
La parôla pan la végna dal latén panis, con l'istess significhè.
Riferimént
}}
Alberto II Pio al Vèć
{{Metacaixa
Diocesi ad Fidëinsa
La diocesi ad Fidëinsa (Dioecesis Fidentina in Latén) l'è ‘na circuscrisiòn d'la cëisa catòlica italiana, che la dipëind ad’la pruìncia d'la Emégglia-Rumâgna, d’la diocesi metrupulitana ad Mòdna e la fa part ad'la Cunferëinsa Episcupàl Italiana.
Un rantolo nel buio
{{Metacaixa
Diocesi ad Fidëinsa
L’è stät fundä in dal 1601 e al teritòri al gha 70 paròchie.
Alberto II Pio al Vèć
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Un rantolo nel buio
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Alberto II Pio al Vèć
Albèrt II Pio (? - † 1463 o 1464 a Chèrp, ), 'l era ùn di fiō ed Marco I Pio e dla Tadèa di Robèrt, sgnōr ed Chèrp e 'l governèva la sitê insèm a só pèder.
Noti
}}
Un rantolo nel buio
Un rantolo nel buio (Ragàja in dal scûr) 'l è 'n film ad scarésa dal 1972 ad William A. Fraker trat da 'n rumànś ad Stanton Forbes da 'l tìtul „Go To Thy Deathbed“.
Sunt
La Marguerite (Sondra Locke) l'è na ragasōla ad quìnd'ś an c'n al diabēt ch'la viṿ in na vila iśulàda insém a sò màdar, la Katherine (Mary Ure), e a sò nunóna, la Julia (Signe Hasso). Sò pàdar Michael (Robert Shaw) al scriv di lìbar ma 'l è divìś da sò mujér da quànd lē l'éra pìcula. Adès al stà a Turònt, al s è cumpagnâ cun l’Anne Howard (Sally Kellerman) e al vrév arfàr-as na vita sèg.
La Marguerite la n gh'à mia di amìg parchè sò màdar la n la fà mai andàr fóra e dònca par far-la studiàr la gh paga dgl'insgnànt privâ. In dla vila a sarvìr a gh'è la dóna di fat, la Peggy (Victoria Risk), e 'l giardinēr Kevin (Michael St. Clair). La ragasōla la s pasa 'l tèmp a dipìnśar, a studiàr al Francéś, a tgnir a drē a i fiōr, a far crés'r i sò pés rós e a dascórar c'n un putòć ad nóm Arthur ch'la gh'à in dla sò cambra insém a tanti atri bàmbuli ma ch'l è pèś 'd un “gril ciacarōl” parchè 'l è gelóś e al gh dà sèmpar cóntar cuma cal strìi ad sò màdar e ad sò nóna.
Un dè a riva a catàr-la, dòp tant tèmp, sò pàdar ch'al gh'à da dmandàr al divòrsi a la Katherine. La dóna la prév anc firmàr ma la vōl che lò al gh méta na préda insìma a la Marguerite o sinò al s al pōl anc daśmindgàr. Ma cuma 'l diś al dit “i masć i śmadréśan e 'l fémni i spadréśan”, la Marguerite la n in vōl savēr ad pèrdar sò pàdar par sèmpar parchè la gh vōl tant bèṅ e l'è sèmpar pîna 'd śnum par lò. Dòp avér-ag fat véd'r un sò quàdar dla Śvàna 'd Arc ch'la cumbàt par San Michēl, al sant ch'l à dâ 'l nóm a sò pàdar, la gh dà anc un baśèṅ in si làbar.
Cla nòt lè un tisi cun na calsamàja négra adòs al stròsa c'n un fasulét la Julia e la la śbat via in un laghét pò al và in dla cambra da lèt dla Katherine c'n un bastòṅ in maṅ par dar-'g-i e cupàr-la. La matìna dòp, quànd la riva, la Peggy la cata 'l cadàvar dla sò padròna dastéś in sal lèt. A riva la pulisìa e 'l ispetōr McKenna (Mitchell Ryan) al fà dal dmandi a Michael ch'al gh diś ch'l iva spetâ fóra da 'l cansèl ch'a rivìs la Marguerite parchè sò fiōla la gh'iva dâ apuntamènt lè prima ch'l andìs via. Al cònta anc ch'l iva vdû sōl un baghét ad dódas/tréd'ś an sintâ su 'l murét, tut vistî ad scûr, pò 'l è turnâ a 'l hutèl vint minùt dòp meśanòt. Anc al giardinēr 'l à vdû giràr un ragasōl da cal bandi lè e al purtàva di jeans.
La Marguerite la vōl cuntinuàr a star lè e acsè Michael e l’Anne i s fèrman da lē. Dòp séna la ragàsa la tórna a dascórar cun Arthur in cambra sua dand-ag la cólpa di masamènt anc s'al pupàs al diś ch'a pōl èsar stâ sò pàd'r o anc lē s'la gh'is abû 'l curàǵ.
Par pinsàr a quèl àtar i tri i partìsan par na vacànsa a 'l mâr ma quànd i rìvan lè l’Anne l'è misa da na banda in na quàlc manéra, la Marguerite la n stà mai sù 'd adòs da sò pàd'r e la gh pògia da spés al maṅ in sal gambi. Quànd i tórn'n a cà l’Anne la s arlìa c'n al sò óm parchè la s cumpatìs briśa al cumpurtamènt dla Marguerite ma specialmènt che lò al gh al lasa far. In séguit Michael al telèfuna a 'l uśdàł in du l'è nada sò fiōla par savēr-an da piò.
Culegamènt estéran
}}
Ewa Demarczyk
Ewa Maria Demarczyk (16 ed znèr 1941 a Cracovia, Pulånia – 14.08.2020) – cantânta, autoùr dì tést e musicésta dal Pulånia ad stìl di musica popolêr e jazz.
Stefania Casini
{{Metacaixa
799 (nùmer)
{{Metacaixa
Stefania Casini
{{dialort | dial=Miranduléś}}
799 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 799, mo invéci 'l an 799, 't ê da 'ndèr chè) Al 799 (setseintnovantanōv, settecentonovantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 798 (setseintnovantòt) e 'l vin prìma edl 800 (otsèint). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXCIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintnovantanovéśim post.
Stefania Casini
La Stefania Casini (Vila 'd Ciàvena, 4 ad Setémbar dal 1948), l'è n'atōra e regìsta itagliàna, vice-presidènta dl'asuciasiòṅ di ducumentarìsta itagliàṅ, la Doc/it.
In dal 1978 l'à preśentâ 'l Fèstival ad Sanremo insém a Beppe Grillo, a la Maria Giovanna Elmi e a Vittorio Salvetti.
799 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Stefania Casini
Biugrafìa
La Stefania, cun na làurea in architetùra in bisàca e dòp avér studiâ recitasiòṅ, da śōvna la taca a lauràr a teàtar. Pietro Germi al gh buta gl'òć adòs e al la sarnìs par la part dla Carla, inamuràda 'd Gianni Morandi, in Le castagne sono buone dal 1970.
Dòp soquànt rōi secundàri, cuma in dal film D'amore si muore dal 1971, la cata 'l sucès faghénd la Lisa in La cugina 'd Aldo Lado e pò, incóra da piò, la putàna c'n al gòmit epilètic in Novecento ad Bernardo Bertolucci in dua la fà dabòṅ na pugnéta a Robert De Niro e a Gérard Depardieu. In chi al lè la s cava śò p'r un servìsi ad Playboy e la lavóra cun Andy Warhol e Paul Morrissey in Dracula cerca sangue di vergine... e morì di sete!!!.
In dal 1977 la fà la Sarah (e na bruta fîṅ) in dal film ad scarésa ad Dario Argento Suspiria. 'L an dòp la tōś part a Ciao maschio ad Marco Ferreri e a 'l thriller Solamente nero 'd Antonio Bido. In di an Utànta la gh dà 'n taj c'n al lavōr dl'atōra, tacànd a far la giurnalìsta e regìsta par la RAI, a part soquànti pelìculi cuma Il ventre dell'architetto ad Peter Greenaway e Maledetto il giorno che t'ho incontrato ad Carlo Verdone.
Nòti
}}
Il mondo perduto - Jurassic Park
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Quèl al l'à scampàda.|Tagline dal film}}
Il mondo perduto - Jurassic Park (Al mónd pardû - Parc Giuràsic) 'l è 'n film fantàstic americàṅ dal 1997 ad Steven Spielberg, segùit dal film Jurassic Park dal 1993.
Al gh'à abû un sucès cumerciàł dimóndi grôs avénd muciâ sù da piò ad siesènt-daśdòt migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst ad stanta-tri.
Sunt
A quàt'r an da 'l incidènt ch'l à dâ vita a 'l Parc Giuràsic, al prufesōr Ian Malcom (Jeff Goldblum) 'l à pardû la sò reputasiòṅ e al sò pòst a l'università in du 'l insgnàva p'r avér pruâ a cuntàr a la gint la véra ad qvél ch'a gh'éra lugâ in dl’Ìśula Nublar. John Hammond (Richard Attenborough) in cal méntar 'l éra stâ custrét a cédar al cuntròl dla InGen a 'l sò anvō Peter Ludlow (Arliss Howard), 'n óm 'd afâr sénsa cōr.
Hammond al ciàma a cà sua Malcolm par dir-ag ch'a gh'è n'atra ìśula cun di dinusàur ch'i gh vìv'n insìma. A s trata dl’Ìśula Sorna, un pòst in dua i nigrulòṅ i nasìvan prima 'd èsar spustâ da cl'atra banda quànd i dvintàvan grand. A séguit 'd un stravènt ch'l à spasâ via incòsa però al sèntar 'l éra stâ bandunâ e adès i dinusàur i gh crésan salvàdag. Hammond al dmanda ajùt a Malcolm par farmàr Peter ch'al gh vōl far i bèsi. A 'l inìsi al prufesōr al gh diś ad nò ma quànd al vèṅ a savēr ch'la sò muróśa ch'la stùddia 'l bèsti, la Sarah Harding (Julianne Moore), la s cata là, al decìd ad dar-ag na maṅ e ad partìr par l'ìśula.
Culegamènt estéran
}}
.godaddy
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
Universitê Guglielmo Marconi
L'Universitê Guglielmo Marconi (Università degli Studi Guglielmo Marconi in italiân ) in lètri UniMarconi l'é 'n' universitê ed Ròma, Itâlia, nasûda int al 2004.
Colegamèint d'ed fōra
Sît Internèt ed l'Universitê
.fujitsu
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
Vén
Al vén l'è un bevrån alcòlic fermentè, ch'al s fà esclusivamänt cån la fermentaziån dl'û|û, o dal måsst. I vén i pôlen èser bianc o råss.
Dialèt lôdsàn
Al Lôdsàn l'è un dialet ad la lengua lumberda parlad in d'la pruvincia ad Lôd.
Julia Görges
L'è élta 180 cm e la péśa 70 chilo. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'à tacâ a śugàr a tènis da pìcula quànd la gh'iva siē an.
I sò genitōr (Klaus e l’Inge) ad mistēr i lavóran in dal camp dl'asicurasiòṅ. I cantànt ch'i gh piàśan da piò i èṅ Michael Jackson, la Rihanna e i Blue mént'r i sò atōr favurî i èṅ Hugh Grant, la Julia Roberts e la Jennifer Aniston.
L'à tòlt ispirasiòṅ da 'l śōg dla śvisra Martina Hingis e al sò śugadōr preferî 'l è Roger Federer.
Caréra
Dòp avér vins dū tìtui ITF in d'l Agóst dal 2006, in dal 2007 la pasa 'l qualificasiòṅ a Doha pardénd pò a 'l secónd tùran da la Svetlana Kuznecova, nùmar sinc dal mónd, par 5-7 1-6. In Avrìl la n i pasa minga invéci a Bùdapest e a Varsàvia andànd a cà p'r òpra dla Sabine Lisicki e dla Tamira Paszek. In Maǵ la fà suo un ITF in Turchìa e pò 'n àt'r incóra a Bùcarest in Śugn baténd la Zuzana Kučová e la Dia Evtimova. In Agóst la pasa 'l qualificasiòṅ a Stucólma in dua la riva anc in semifinàl pardénd pò da la Vera Duševina par 4-6 7-5 3-6. La śōga anc a gl'US Open ma lè la céd a la nùmar òṅ dal mónd, la Justine Henin. La sèra 'l an a 'l 131śum pòst.
In dal 2008 la tōś part a 'l turnèo ad Doha par via dna carta salvàdga ma la pèrd subìt da la Karin Knapp par 1-6 4-6. A Memphis la riva in di quàrt baténd la Bethanie Mattek-Sands par 6-4 6-3 ma pò la fà 'l valìś cun l'Ol'ga Govorcova ch'la gh'à la méj sèg par 7-6 6-2. A Berlîṅ la pèrd a 'l prim tùran da la Dinara Safina e pò la n pasa briśa 'l qualificasiòṅ dal Roland Garros pardénd da la Nastas'sja Jakimava. A Wimbledon la fà secónd tùran (2-6 6-7 da la Marina Eraković), méj a Pòrtrōś in dua la riva in semifinàl (3-6 6-2 4-6 da l'Anabel Medina Garrigues). La finìs 'l an śugànd sinc ITF (purtànd a cà dū semifinàli), piasànd-as a 'l 102śum pòst dal ranking.
In dal 2009 la và fóra subìt a gl'Australian Open paténd un 5-7 3-6 da l'Ana Ivanović mént'r a Miami la riva a 'l secónd tùran (4-6 2-6 da la Jie Zheng). In Śugn, baténd la Sara Errani 6-4 5-7 7-5, la riva in di utàṿ in sl'èrba ad Birmingham ma pò la pèrd da l'Urszula Radwańska par 6-7 3-6. Dòp al prim tùran ad Wimbledon (4-6 6-7 da la Jelena Janković), la tedésca la vins 'l ITF ad Biarritz da sènt-mila dòlar baténd, fra gl'atri, la Nastassja Burnett, la Lucie Hradecká e la Kacjaryna Dzehalevič in finàl. In Istâ la Görges la n pasa minga al prim tùran di US Open parchè la pèrd 3-6 2-6 da la rusa Svetlana Kuznecova. A Quebec city la riva invéci in di quàrt (3-6 2-6 da la Lucie Šafářová).
In dal 2010, dòp soquànt prim e secónd tùran, la tōś part a la stagiòṅ di turnèo americàṅ in primavéra. A Indian Wells la bat la Lucie Šafářová par pò pèrdar da la Yanina Wickmayer, a Miami e a Ponte Vedra beach la mandà a cà l'Ayumi Morita e la Barbora Záhlavová-Strýcová par pò far lē al valìś cun l'Elena Vesnina a 'l secónd tùran. A Charleston la céd lutànd a la Bethanie Mattek-Sands. A Straśbûrg la bat la Maria Elena Camerin 5-7 7-5 6-1 e la Sybille Bammer 6-1 7-6 prima ad pèrdar in di quàrt da la Marija Šarapova par 6-7 1-6. In Luj la vins incóra al tìtul ITF ad Biarritz prima ad pèrdar in dla semifinàl ad Palèrum da la Flavia Pennetta par 0-6 4-6. La stmana dòp la Julia la vins al sò prim tìtul WTA a Bad Gastein baténd l'Alizé Cornet in semifinàl e la śvisra Timea Bacsinszky in finàl, tuti e dū par 6-1 6-4. In Agóst la riva in di quàrt a Cupenàghen (6-3 0-6 6-7 da la (Caroline Wozniacki) par pò far secónd tùran a gl'US Open cóntar la Yanina Wickmayer. A Quebec city la vèṅ mandàda a cà a 'l secónd tùrand da la Bethanie Mattek-Sands cun al puntéǵ ad 1-6 4-6. A Tokyo la fà la vóś grôsa cun la Dinara Safina e cun la Samantha Stosur ma pò la dvénta 'n pulśèṅ cun la Coco Vandeweghe ch'la la sćiànca 6-3 6-0. In Utóbar la dà la paga 6-2 6-1 a la Petra Kvitová a Linz ma l'Ana Ivanović la la mét pò in riga in di quàrt par 7-6 6-2. La stmana dòp la sa spòsta in Lussembûrg par śugàr un turnèo WTA in sal dûr. Chè la bat la Mandy Minella 6-4 6-3, la Carla Suárez Navarro 6-2 6-1, l'Ana Ivanović 6-3 6-1 e l'Angelique Kerber 6-4 3-6 6-1. In finàl la tedésca la céd però a la tarantìna Roberta Vinci par 3-6 4-6 ma in tut al manéri la fà sù dū-śènt punt bòṅ par la sò clasìfica ch'a la fiṅ d'l an la riva a èsar la nùmar quarànta dal mónd.
Al sò 2012 al partìs cun un secónd tùran a Auckland (2-6 3-6 da l'Angelique Kerber), un prim tùran a Sydney (1-6 1-3 bandòṅ cun la Jelena Janković) e gl'utàṿ a gl'Australian Open (1-6 1-6 cóntar l'Agnieszka Radwańska). A Parì a 'l quèrt la pèrd in di quàrt da la Klára Zakopalová in tri sét, mént'r a Doha la và a cà cun la Varvara Lepchenko dòp avér batû la Nastas'sja Jakimava. In Favràr l'è bòna ad rivàr in finàl dand la paga a la Svetlana Kuznecova 2-6 7-6 6-4, a la Casey Dellacqua 6-0 6-2, a la Daniela Hantuchová 4-6 6-3 6-4 e a la Caroline Wozniacki 7-6 7-5. La tedésca la céd sōl a l'Agnieszka Radwańska par 5-7 4-6. A Indian Wells (esénd tèsta ad série nùmar quìndas) la riva in di utàṿ, farmàda incóra par la Viktoryja Azaranka 3-6 1-6. A Barcelóna a taca par lē la stagiòṅ in sla tèra batùta. In di quàrt la pèrd da la Sara Errani par 2-6 3-6. A Stucàrda la n è minga bòna ad ripétar al riśultâ d'l an pasâ parchè, dòp avér vins cun l'Anastasija Pavljučenkova par 5-7 6-3 6-4, la pèrd da la Samantha Stosur cun al puntéǵ ad 2-6 6-2 3-6. A Madrid la và fóra subìt cun la Mona Barthel mént'r a Róma, a 'l Roland Garros e a Wimbledon la riva a 'l tèrs tùran pardénd pò cun l'Angelique Kerber, l'Arantxa Rus e l'Ana Ivanović. In Aṿtòṅ la cata sù dū scunfìti da la Marion Bartoli a Tokyo e a Pechîn in di prim tùran. La fà méj in Utóbar a Linz in dua la bat in semifinàl la Kirsten Flipkens prima ad cédar in finàl a la Viktoryja Azaranka par 3-6 4-6.
In dal 2013 la riva incóra a gl'utàṿ a Melbourne in dua la lasa strada a la Na Li par 6-7 1-6. In Dubai la và fóra subìt cóntar la Sara Errani mént'r a Indian Wells la fà tèrs tùran (1-6 2-6 da la Nadia Petrova). A Charleston la bat la Julija Putinceva par 6-2 6-3 e l'Ol'ga Govorcova par 6-2 0-6 6-3 ma pò la pèrd cun la śvisra Stefanie Vögele in tri sét. A Stucàrda la s imprufìta dal bandòṅ p'r al cagaròt dla Kirsten Flipkens a 'l prim tùran (in tut al manéri la tedésca l'éra avànti sèg par 6-2 2-1) ma pò la pèrd p'r al śbrag dla scùfia cun la Petra Kvitová, 6-2 6-7 2-6. A Róma la céd par la quìnta vòlta ad fila (dòp al bandòṅ dla bielurùsa a Stucàrda in dal 2011) a la Viktoryja Azaranka par 2-6 0-6 a 'l secónd tùran. A Nurimbèrga la pèrd in di utàṿ da l'Andrea Petković, pò finalìsta. A Wimbledon invéci la và fóra subìt par 4-6 7-6 5-7 cun la nùmar 117 dal mónd, la culumbiàna Mariana Duque Mariño.
Culegamènt estéran
}}
535 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 535, mo invéci 'l an 535, 't ê da 'ndèr chè) Al 535 (sincseinttreintasìnc, cinquecentotrentacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 534 (sincseinttreintaquàter) e 'l vin prìma dal 536 (sincseinttreintasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseinttreintasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1410
Al 1410 (MCDX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Gli uccelli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I dìśan ch'l è tacâ incòsa da quànd at sē rivàda chè. Chi sē't? Cuśa sē't? Da in du daśvìn-at? Tè at sē al mutìṿ ad tut quést chè, at sē catìva, at sē na stria.}}
Gli Uccelli (Gl'Uśèi) 'l è 'n film ad scarésa dal 1963 'd Alfred Hitchcock trat da 'n racònt ad Daphne Du Maurier dal 1953. La pelìcula l'è stada preśentàda fóra da 'l cuncōrs a 'l 16śum Fèstival ad Cannes.
Al film, custâ 2.500.000 ad dòlar a 'l incìrca, un muć ad sôld in alóra par via di efèt speciài, al véd un cast 'd atōr minga tant famōś par tgnir da cat di bèsi, cun la prutagunìsta Tippi Hedren che chè l'è a 'l sò debùt.
Sunt
In na butéga ch'la vénd dal bèsti a San Francisco la śóvna fiōla 'd 'n editōr ad giurnài pîṅ ad bèsi, la Melàgna Daniels (Tippi Hedren), la cata lè 'l avucàt Mitch Brenner (Rod Taylor) ch'al fà finta 'd a n cgnósar-la minga dascurénd sèg cuma s'la fus na cumésa. Chi lò al gh dmanda dal nutìsi su dū papagài ch'a gh'è lè, masć e fémna, na rasa ciamàda sémp'r insém, parchè 'l i vrév tōr par far un regàl a sò surèla pìcula Cathy (Veronica Cartwright) p'r al sò cumpleàn. I dū i s cgnósan da quànd i s èṅ catâ in tribunàl parchè lē l'éra finìda sóta prucès parchè, girànd in màchina imbariàga, l'iva śbragâ na vedrìna.
Anc dòp al predicòs ch'al gh'à fat, a la Melàgna cal tisi lè al gh piàś dimóndi e acsè la decìd 'd andàr a catàr-al a cà sua a Bodega Bay, in dua lì lò al pasa i Sàbat e al Dméndghi insém a sò màdar, par purtàr-ag chi papagài lè, cumprâ da lē. Durànt al viàś in sal mutuscàṿ a sucéd ch'un gabiàṅ al la bèca in sla tèsta, faghénd-ag un taj.
Culegamènt estéran
}}
567
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLXVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
1409
Al 1409 (MCDIX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
1756 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1756, mo invéci 'l an 1756, 't ê da 'ndèr chè) Al 1756 (milsetseintsinquantasē, millesettecentocinquantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1755 (milsetseintsinquantasìnc) e 'l vin prìma dal 1757 (milsetseintsinquantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintsinquantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.comcast
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2016.
Mûnt Giavarèl
Al Mûnt Giavarèl (Monte Giovarello in italiân) l'é un mûnt ed l' Apenèin arzân l'ûltem ed la crèsta préma ed rivêr int al mudnèiş. La só altèsa l'é 'd 1760 mēter, e dòunca da la séma as pōl mirêr un paeşâg ch' al va da la vâl dal Sērch al j Êlpi Apuâni. Int i dé pió cêr as pōlen vèder ânch al j Êlpi. Al vèird l' é fât préma ed tót da castâgn a i pē ed la muntâgna, fâz int i fiânch, e int la séma a gh'é la piâna. A i pē dal mûnt a gh'é al Pâs dal Giavarèl e al Pâs dal Fôrbiş d'ed ché a partésen dimòndi sintēr.
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Monte Giovarello trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Rottweiler (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La màchina dla mòrt più spavintóśa ch'a gh sia mai stada.|Tagline dal film}}
Rottweiler (id.) 'l è 'n film ad scarésa dal 2004 ad Brian Yuzna trat da la nuvèla “El Perro” 'd Alberto Vázquez-Figueroa publicàda in dal 1989.
'L è stâ girâ a Barcelóna.
Sunt
Al furastēr Dante (William Miller), dòp èsar stâ mis in parśòṅ p'r èsar andâ in Spagna sénsa parmés, al gh la cava a scapàr via dòp avéra fat fóra na guàrdia. Al diretōr Kufard (Paul Naschy) però al gh mòla cóntar Rott, un caṅ dla rasa Rottweiler che lò 'l à cambiâ faghénd-al dvintàr un cyborg mustróś masa-parsòni, cun na ganàsa 'd asàr e 'l demòni dèntar.
Cardénd ch'la sò muróśa spagnōla Ula (Irene Montalà) la sia stada mandàda a far la putàna a Pòrt Àngil par punìr-al, Dante al partìs par pascàr-la ma esénd ch'al gh'à cal cagnàs là atàc a i garét ch'al gh dà la casa, 'l è custrét a scapàr via. Al ragàs al taca anc a 'vér-ag dgl'alucinasiòṅ.
Culegamènt estéran
}}
Donna Summer
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|What would I have to do to get you to notice me too? Do I stand in line, one of a million, admiring eyes? Walk a tightrope way up high, write your name across the sky, I'm going crazy just to let you know, you'd be amazed how much I love you so baby, when I get my hands on you I won't let go, this time I know it's for real. Should I write or call your home, shout it out with a megaphone, radio, TV news, got to find a way to get my message to you, to say I love you with a neon sign, anything to make you mine.|Cuśa gh'ò-j-a da far par far in manéra ch'ta m but i òć adòs anca te? Gh'ò-j-a da star in cóa, una còntra 'n migliòṅ, guardànd-at in di òć? Giràr in sal fîŀ dal raśōr, scrìvar al tò nóm in sal cēl, a sòṅ drē a dvintàr mata sōl par far-at savér, ta gh armarév savénd quànt a t vój bèṅ, quànt ad metarò al maṅ adòs a n t lasarò minga scapàr via, 'sta vòlta a 'l sò ch'l'è par dabòṅ. Gh'ò-j-a da scrìvar o ad ciamàr-'t a cà, sigàr-al a 'l megàfun, a la ràddio, a 'l nutisiàri dla TV? A gh'ò da catàr la manéra ad far-'t arivàr al mè mesàǵ, par dir-at ch'at vój bèṅ cun n'inséggna a 'l nèon, incòsa par far-at mio.|This time I know it’s for real, 1989|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
La LaDonna Andre Gaines, cgnusùda méj cuma Donna Summer (Boston, 31 ad Dicémbar dal 1948 – Venice, 17 ad Maǵ dal 2012), l'è stàda na cantànta americàna. I gh'ìvan dâ al scutmâj ad Queen of Disco par via di sucès muśicài da discutéca di an Stanta.
Biugrafìa
La LaDonna Andre Gaines la nas la nòt ad San Silvèstar dal 1948 a Boston, tèrsa ad sèt fiōi. In dal 1968 la lasa cà par stablìr-as in Germâgna in dua l'iva catâ 'n pòst par lauràr in dla versiòṅ tedésca dal musical Hair. La sa spóśa cun Helmut Sommer, cgnusû a Mònag 'd Bavéra, e sèg la gh'à na fiōla, Mimi. Donna la decìd ad tōr al nóm 'd art ad Summer ch'al sarés la tradusiòṅ in ingléś ad Sommer (al vōl dir Istâ).
In dal 1974 la taca a lauràr insém a 'l itagliàṅ Giorgio Moroder (ch'al gh scrivarà dimóndi canti famóśi), e la rigìstra al sò prim braṅ ad sucès, The Hostage, mis dèntar a 'l LP Lady of the Night.
'L an dòp l'è la vòlta ad Love to Love You Baby par la sò cà discugràfica nóva, la Casablanca Records. Al sìngul umònim l'è pasâ a la stòria par la sò vóś, pîna ad śnum da ninéta.
In dal 1977 la canta òṅ di sò braṅ più famóś, I Feel Love, sìngul dal disc I Remember Yesterday. In dal nòstar paéś ch'la cansòṅ lè la rèsta par daśdòt stmani in di prim déś pòst in clasìfica, dvintànd anc al quìnt 45 gir più vindû d'l an. Di àtar artìsta, in di an sucesìṿ, i l'aṅ cantànda anca lōr: Madonna, Whitney Houston, Robbie Williams, Moby e anc John Frusciante di Red Hot Chili Peppers.
Ma i sucès par lē i n finìsan minga lè. Difàti in dal 1979 'l è al tùran 'd Hot Stuff (mis dèntar a 'l àlbum Bad Girls) ch'al gh dà 'n Grammy Award e 'l è famóś anc p'r èsar stâ druâ in dal film Full Monty quànd di sénsa lavōr ad Sheffield i s càvan śò dal tut in frònt a dal dóni par catàr sù di bèsi.
La cantànta la dvénta la prima artìsta a piasàr tri àlbum dópi ad fila a 'l prim pòst quànd la fà gnir fóra On the Radio.
In dal 1980 la pasa a la Geffen Record ch'la gh fà mulàr lè Moroder e Bellotte par pasàr cun Quincy Jones. Insém a lò la fà gnir fóra al disc Donna Summer, cun dèntar i braṅ Love Is in Control (Finger on the Trigger), The Woman in Me e State of Independence. Par lē quél lè l' è pròpria un perìud ad cambiamènt parchè la sa spóśa par la secónda vòlta, cun al cantànt di Brooklyn Dreams, Bruce Sudano.
In di prim an Utànta la sò stéla la sa śmòrsa un pôc par pò turnàr a brilàr incóra cun She Works Hard For The Money e al sìngul This Time I Know It's for Real dal 1989.
In di an Nuànta la sarnìs ad far di duét (òṅ cun la Liza Minnelli ma anc cun la Barbra Streisand) e dal cover (la canta anc Con te partirò 'd Andrea Bocelli).
In dal 2004 la gh la cava a finìr in dla Dance Music Hall of Fame, insém a i Bee Gees e a Barry White.
Malàda da tèmp 'd un càncar a i palmòṅ, la Donna Summer la mōr al 17 ed maǵ dal 2012, a ssanta-tri an, in dla sò cà a 'l mâr davśèṅ a Venice, in sla còsta òvest dla Flòrida, quànd incóra l'éra drē a lauràr a 'n àlbum nóṿ.
Culegamènt estéran
}}
1412 (nùmer)
{{Metacaixa
Proprietê matemàtichi
Al 1412 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 706: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Diocesi ad Lòd
La dioceṡi ad Lòd (Dioecesis Laudensis in latëin) l'é ‘na circuscrision d'la ceṡa catòlica italiana, che la dipëinda dala pruvìncia d'la Lumbardìa, da la dioceṡi metrupulitana ad Milàn e la fa part ad la Cunferëinsa Episcupälä Italiana.
I fann pärt ad la dioceṡi il citä ad Lòd, un quäl cumoin d'la Pruvìncia ad Milan, d'la Pruvìncia ad Pavia e al cumoin ad Spìn d’Ada, in Pruvìncia ad Cremona.
In tutäl, 894 kmq e 126 paròchi.
Al véscuv, dal 26 d'agòst 2014 a l’é Mons. Maurizio Malvestiti. I dü véscuv emérit a i en Giüsépp Merisi e Giàcum Capuzzi.
The Bates
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|People always told me be careful of what you do and don't go around breaking young girls' hearts and mother always told me be careful of who you love and be careful of what you do 'cause the lie becomes the truth. Billie jean is not my lover, she's just a girl who claims that I am the one but the kid is not my son, she says I am the one, but the kid is not my son.|I m aṅ sèmpar dit da star aténti a quél ch'a fava e 'd andàr minga in gir a śbragàr i cōr dal baghéti e mè màdar la m à sèmpar dit ad tgnir a drē a quéli ch'a gh vliva bèṅ e da star aténti a quél ch'a fava parchè la bala pò la dvènta la véra. Billie jean la n è minga la mè muróśa, l'è sōl na ragasōla ch'la diś ch'a sòṅ ùnic ma al putèṅ al n è briśa mè fiōl, la diś ch'a sòṅ ùnic ma 'l putèṅ al n è briśa mè fiōl.|Billie Jean, 1982|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I The Bates i èṅ un grup muśicàl punk tedésc fundâ a Eschwege in dl'Àsia in dal 1987. Al nóm dal grup al daśvîṅ da 'l persunàǵ ad Norman Bates dal film Psyco 'd Alfred Hitchcock.
566
(S 't î drē a serchèr al nùmer , 't ê da 'ndèr chè) Al  (DLXVI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
The Bates
Al grup 'l è cgnusû prinsipalmènt par via dal sò cover ad braṅ di àt'r artìsta, difàti su tut i sò disc a gh 'n è almànc dū a la vòlta insém a 'l cansòṅ scrìti da lōr.