cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Da zero a dieci
Da zero a dieci (Da śèr a déś) l'è na cumèdia dramàtica dal 2002 ad Luciano Ligabue, la secónda òpra a 'l cìnema p'r al cantànt ad Curéś dòp Radiofreccia dal 1998.
L'ombra del dubbio (film 1943)
Sunt
La Charlotte Newton (Teresa Wright), dita "Charlie", l'è na ragasōla ad vint an stufa dla sò vita ad tut i dè. Lì lē la viṿ a Santa Rosa in Califòrgna insém a i sò genitōr, Joseph Newton (Henry Travers) e l’Emma (Patricia Collinge), e a dū fradèi, Roger (Charles Bates) e l’Ann (Edna May Wonacott). Un dè i gh dìśan ch'al fradèl più pìcul ad sò màdar, ch'al pòrta un nóm cumpàgn dal suo, Charlie Oakley (Joseph Cotten), 'l è drē a rivàr a cà sua par na vìśita e la śóvna la n stà piò in dla pèl. Chi lò però al n è briśa cal galantóm ch'a pâr ad fóra ma 'n sasèṅ ch'al fà sù i bèsi cupànd dal védvi vèci. 'L à decìś 'd andàr a catàr i sò parènt par lugàr-as méj da la pulisìa.
Da zero a dieci
La pelìcula, giràda a Rìmin, l'è stada preśentàda a 'l Fèstival ad Cannes in dla sesiòṅ dla Stamna Internasiunàla dla Crìtica.
Sunt
Quàt'r amìg ad Curéś davśèṅ a i quarànta, al sunadōr Giove (Stefano Pesce), al mèdag fnòć Biccio (Pierfrancesco Favino), al malâ Libero (Massimo Bellinzoni) e 'l squàsa-marléti Baygon (Stefano Venturi), i partìsan da la sità arśàna p'r andàr a far i stùpid a Rìmin cuma na vòlta. I tōś'n incóra na cambra in dla pensiòṅ Ambra.
L'ombra del dubbio (film 1943)
Sunt
Oakley al s rénd cònt che la sò anvōda l'à naśâ quèl e 'l è decìś ad far-la fóra. Ma cupàr-la a n è minga fàcil. Na prima vòlta al próa a far-la strabucàr śò p'r al scali e pò al la sèra dènt'r a 'l garàǵ par far-la murìr vréd al gas dla màchina ma la śóvna la la scampa sèmpar. Charlie al decìd acsè ad butàr-la śò da 'n trêṅ.
Da zero a dieci
Sunt
I s dàn'n apuntamènt cun quàtar vèci amìghi, la Lara (Fabrizia Sacchi), la Caterina (Elisabetta Cavallotti), la Carmen (Barbara Lerici) e la Betta (Stefania Rivi) tacànd sèg un śuglèṅ, qvél ad dar i vōt, da śèr a déś, a di fat dla vita.
L'ombra del dubbio (film 1943)
Culegamènt estéran
}}
Da zero a dieci
Culegamènt estéran
}}
Rimini Rimini
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Linsōl
{{Metacaixa
Rimini Rimini
Rimini Rimini (Rìmin Rìmin) l'è na cumèdia itagliàna dal 1987 ad Sergio Corbucci.
Linsōl
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al linsōl (lenzuolo in itagliàṅ) 'l è cal gros tēl ed stófa ed forma retangolèr, ch'a stà in dal lèt a cuacèr al stramàs e pò anca i cristiàṅ ch'i s egh śachen in sìma a rpunsères. 'D sóvr a 'l linsōl a s egh mèt la cuèrta o anc al paṅ da lèt s'a gh'è pròpia frèd.
Colegamèint estèren
}}
Rimini Rimini
La pelìcula, ch'l'è stada scurtàda a dū óri in dal versiòṅ su caséta e in DVD, la gh'à abû 'n séguit 'l an dòp da 'l tìtul Rimini Rimini - Un anno dopo. In tut l'à fat sù dagnóra tri migliàrd ad franc a 'l cìnema.
Sunt
La vita 'd soquànt persunàǵ i s incróś'n a Rìmin, durànt al vacànsi 'd Istâ.
La milanéśa Liliana Corsi (Eleonora Brigliadori), in vacànsa in Rumàgna insém a la sò amìga Simona (Monica Scattini), la pésca 'n óm ch'al gh dàppia dū cōlp ma la và in biànc prima c'n al culturìsta Conan (Alex Vitale), pò c'n al latin lover śburòṅ Max Ponchielli (Gigi Sammarchi) e p'r ùltim cun Jerry (Sebastiano Somma) in discutéca. A gusàr-la a gh pinsarà pò a surpréśa 'l masćèṅ dla sò amìga.
Gianni Bozzi (Jerry Calà) al s cata in dla sità rumagnōla par cunclùdar 'n afâr imubiliàr cun 'l inśgnēr Carlo Pedercini (Paolo Bonacelli). Esénd che chi lò al gh cata gust a far-'s al mujēr di sò cliènt, Gianni al s preśénta sèg cun na putàna, la Marisa “Dal Tri Funtàni” (Livia Romano), faghénd-ag crédar ch'la sia la sò spóśa, giùst p'r avēr 'n ajùt par firmàr al cuntràt.
La maslàra rumàna Noce Bovi (Laura Antonelli), cardénd che sò marè Gustavo (Adriano Pappalardo) al sia fugâ mént'r in barca i śugàv'n a la “carióla”, la s buta in di bras 'd 'n artìsta lòfi ch'al vrév far caréra in dal mónd da spetàcul, Pino Tricarico (Maurizio Micheli). Quànd però Gustavo al tórna da lē, esénd scampâ a la mòrt, la dóna la 'l mòla in quàt'r e quàt'r òt.
Al prēt don Andrea (Andrea Roncato) 'l è in imbaràs quànd 'l è custrét a ciuciàr al còrp mèś nûd dna dóna furastéra vitma in mâr dal méduśi (Elvire Audray) par far-ag pasàr al dulōr di murśgòt. Sōl in séguit al vîṅ a savēr che la biónda l'è na sōra ch'la gh'à da lauràr sèg in misiòṅ in Nurvégia.
Culegamènt estéran
}}
Loa loa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Molto incinta
{{Metacaixa
Loa loa
La Loa loa l'è 'n bêg nematôd parasìta d'l óm e 'd àtar mamìfar grand ch'al viṿ specialmènt in Àfrica e in Ìndia. In gènar 'l è anc ciamâ vérum d'l òć parchè al gh finìs da spés esénd che là al cata dla ròba bòna da magnàr par lò. S'a n s fà minga quèl in présia a s và in a risć 'd armàgnar òrub.
Molto incinta
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Loa loa
'L è òṅ di bêg, insém a 'l Uncucérca vòlvulus e a la Munsunèlla streptusérć, ch'al fà vgnir un brut mâł ciamâ „Filariàśi sót-pèla“. Al sò larvi i èṅ ciamàdi micrufilàri.
Molto incinta
{{Film }}
{{CITAZIONE|Chi lē l'è gravda!|Tagline dal film}}
Molto incinta (Dimóndi gravda) l'è na cumèdia americàna dal 2007 ad Judd Apatow ch'al l'à anc scrita. In dla culòna sunóra dal film i s càtan di pès di Scorpions (Rock You Like a Hurricane), dla Britney Spears (Toxic), di The B-52's (Rock Lobster), ad Tommy Lee (Ashamed) e àt'r incóra.
Loa loa
Descrisiòṅ
La Loa loa la s móṿ bèṅ sót-pèla faghénd-as strada magnànd al gras ch'la s cata davànti ma la s cùcia anc in dal sangṿ, in di tesû e in dal sistéma linfàtig. Quànd al bêg 'l armàgn férum 'l è 'l mumènt ch'al fà più mâł dònca 'l è méj, p'r a n sintìr briśa dulōr, ch'al girìs lìbar.
Molto incinta
Custâ trénta migliòṅ ad dòlar, al film al gh'à abû pò un sucès clamuróś e al 'n à fat sù dagnóra duśènt-vint.
Loa loa
Descrisiòṅ
Al sò ciclo 'd vita al taca quànd 'n insèt, na mósca, 'n tavàṅ o na sinsàla, la mòrśga 'n óm infèt. Al bêg al finìs in dal sò budèli in dua al taca a far dal larvi ch'i crésan e pò quànd i èṅ madùri i finìs'n incóra in dla sò bóca acsè i èṅ prònti par turnàr in d'l óm durànt al past a vgnir. In dal còrp umàṅ al larvi i dvèntan di vér'm adûlt.
Molto incinta
Sunt
Ben Stone (Seth Rogen) 'l è 'n bòṅdagnìnt ad vint-a-tri an scansa-fadìghi e vilàṅ cun pôca vója 'd crés'r e 'd lavuràr. 'L à lasâ 'l Cànada in du 'l è nâ p'r andàr a star a Los Angeles e 'l tira avànti druànd i bèsi ch'la gh'à dâ l'asicurasiòṅ p'r un vèć infurtùni a i tèmp dla scōla. Insém a i sò amìg Jason (Jason Segel), Jay (Jay Baruchel), Jonah (Jonah Hill) e Martin (Martin Starr), di sfigâ cumpàgn a lò, al pasa 'l sò tèmp a tgnir adrē a 'n sit internet specialiśâ in dal butàr śò i tìtui di film e i minùt precìś in du i s védan dal dóni nûdi: téti, cûi e pasarìni. Òṅ di film ch'i guàrdan da spés 'l è Sex Crimes - Giochi pericolosi in du la Neve Campbell e la Denise Richards i gh dànan dènt'r a la granda.
Loa loa
Descrisiòṅ
Par tiràr via chi bêg lè a gh'è da far 'n intervènt chirùrgic e pò tōr di fàrmag.
Molto incinta
Sunt
L’Alison Scott (Katherine Heigl) l'è na ragàsa in caréra ch'l'à péna abû na prumusiòṅ da 'n canàł televiśìṿ par far dgl'intervìsti a di persunàǵ famóś cuma James Franco (James Franco), la Jessica Alba (Jessica Alba), Steve Carell (Steve Carell) e l’Eva Mendes (Eva Mendes). La gh'à na surèla più granda ciamàda Debbie (Leslie Mann), ch'la fà fadìga a mandàr śò i an ch'i pàsan, cun dū putìni pìculi abùdi da sò marè Pete (Paul Rudd).
Loa loa
Àtar prugèt
}}
Molto incinta
Sunt
Par festegiàr la nutìsia d'l incàrag nóṿ acsè impurtànt, l’Alison la decìd 'd andàr a balàr in discutéca in du la cgnós Ben. Mèśa ciùca la 'l invìda pò a cà sua e i finìsan par gusàr giùst par na bòta e via. Ma quànd i s fànan cal purcàdi lè sénsa tōr dal precausiòṅ a pōl pò sucédar 'd armàgn'r insìnta. E 'l è qvél ch'a gh sucéd dabòṅ.
Culegamènt estéran
}}
Valeria Bruni Tedeschi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Valeria Bruni Tedeschi (Turèṅ, 16 ad Nuvémbar dal 1964), 'l è n'atōra e regìsta itagliàna naturaliśàda francéśa. L'è la surèla dla Carla Bruni e cugnàda d'l ex presidènt francéś Nicolas Sarkozy.
Biugrafìa
La Valeria Bruni Tedeschi la daśvîṅ da na famìja pîna ad bèsi piemuntéśa ('l industriàŀ e cumpiśidōr Alberto Bruni Tedeschi e l'atōra e pitōra Marisa Borini) ch'in di sò avēr la gh'à anc al castèl ad Castagnē Po. A nóṿ an la spatìna c'n i sò genitōr e la surèla Carla Bruni (in séguit na mudèla 'd sucès) a Parì parchè i gh'ìvan timōr ch'al Brigàdi Rósi i i vlìsan rapìr. Sò nunòṅ Virginio Bruni Tedeschi 'l ìva dâ vita in di an Vint a la CEAT, la secónda indùstria dla guma itagliàna dòp la Pirelli, ma sò pàdar al l'iva vindùda in dal mèś di an Stanta p'r andàr a far al cumpuśidōr in tèra francéśa par pò dvintàr al diretōr artìstic dal teàtar règi ad Turèṅ. La Valeria la gh'iva anc un fradèl masć, Virginio, mòrt 'd AIDS in dal 2006.
A Nanterre la tōś part a di cōrs ad teàtar dla scōla École des Amandiers, in dua 'l éra mìstar Patrice Chéreau (regìsta ad film cuma L'Homme blessé, Intimacy - Nell'intimità e Son frère). In séguit chi lò al gh dà na part in dal sò film dal 1987 Hôtel de France, faghénd-la recitàr par la secónda vòlta dòp al debùt d'l an prima in Paulette, la pauvre petite milliardaire.
La piemuntéśa l'à girâ soquànt film anc in Itàglia a partìr da Storia di ragazzi e ragazze dal bulgnéś Pupi Avati par rivàr a la fiṅ di an Nuànta a dū òpri ad Mimmo Calopresti, La seconda volta e La parola amore esiste, ch'i gh faṅ vìnsar dū prèmi David di Donatello cuma atōra prutagunìsta più brava.
Ma l'è in Frància ch'la sò caréra la sa śvilùpa da piò, da spés cun dal parti ad dóni turmintàdi, cuma in dal 1993 quand la gira al film Le persone normali non hanno nulla di eccezionale ad Laurence Ferreira Barbosa vinsénd un prèmi César e a 'l Festìval ad Lucàran. In dal 1994 la gh'à na part in dal film La regìna Margot sèmp'r ad Patrice Chéreau mént'r in dal 1998 'l è 'l tùran ad Il colore della menzogna, un bèl śal ad Claude Chabrol girâ insém a la Sandrine Bonnaire.
In dal 1999 la vîṅ sarnìda p'r al regìsta piasintèṅ Marco Bellocchio p'r al sò film La balia. In dal 2003 la fà 'l sò debùt da drē da la càmera in dal film È più facile per un cammello... (. In dal 2007 la gira al sò secónd film, Attrici.
La gira anc p'r Ermanno Olmi (in dal sò lavōr Tickets) e pò dū vòlti par François Ozon, in CinquePerDue - Frammenti di vita amorosa dal 2004 e in Il tempo che resta dal 2005.
In di an recènt la rècita anc par di pès grôs cuma Steven Spielberg (in Munich dal 2005, film ch'al cònta al masèl ch'al s è cunsumâ durànt i śōǵ ulìmpic ad Mònag 'd Bavéra 1972 fat da i terurìsta palestinéś ad Setémbar Négar), Ridley Scott (in Un'ottima annata, ‘N an òtim, dal 2006) e Gabriele Muccino (in Baciami ancora dal 2010).
Da soquànt an la Valeria la s è cumpagnàda cun 'l atōr francéś Louis Garrel e sèg l'à tòlt in adusiòṅ in dal 2009 na putìna africàna, la Celine.
Culegamènt estéran
}}
Leonardo DiCaprio
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Leonardo Wilhelm DiCaprio (Los Angeles, 5 ad Śnar dal 1975, a s lèś [/dᵻˈkæpri.oʊ/] in ingléś), cgnusû méj cuma Leonardo DiCaprio, 'l è 'n atōr e prudutōr americàṅ.
In dla sò caréra 'l à laurâ c'n i più grand regìsta 'd Hollywood cuma James Cameron, Baz Luhrmann, Danny Boyle, Clint Eastwood, Christopher Nolan, Steven Spielberg, Ridley Scott, Sam Mendes, Woody Allen, Alejandro González Iñárritu, Quentin Tarantino e specialmènt Martin Scorsese ch'al 'l à vlû sèg par sinc vòlti.
Fra i film ch'l à prudót a gh'è qvéi ad scarésa ad Cappuccetto rosso sangue e Orphan.
Biugrafìa
DiCaprio al taca a lauràr in dal mónd dal spetàcul recitànd da śōvan in soquànt telefilm cuma Lassie, Santa Barbara, Pappa e ciccia e Genitori in blue jeans. In dal 1991 al gira 'l sò prim film a 'l cìnema, na pelìcula 'd scarésa ciamàda Critters 3. 'L an dòp al fà 'n camèo in dal thriller La mia peggiore amica cun prutagunìsta la Drew Barrymore.
In dal 1993 al gh'à dū impurtànt rōi dramàtic in Voglia di ricominciare, film in du al rècita insém a Robert De Niro e a l'Ellen Barkin, e Buon compleanno Mr. Grape ch'al gh dà la sò prima nomination a i Òscar cuma atōr minga prutagunìsta.
In dal 1995 'l è in dal cast dal western ad Sam Raimi Pronti a morire, pò al gira anc Ritorno dal nulla, in dua 'l fà 'n ragàs drugâ śugadōr ad basket, e Poeti dall'inferno cun la part dal puvéta fnòć Arthur Rimbaud. Dòp la cumèdia rumàntica Romeo + Giulietta e 'n film cun la Meryl Streep, la Diane Keaton e Robert De Niro intitulâ La stanza di Marvin, in dal 1997 al gira la pelìcula ciàṿ dla sò caréra, al stòric Titanic ad James Cameron.
Adès tut i regìsta più impurtànt 'd Amèrica i al péscan: Woody Allen par Celebrity, Martin Scorsese par Gangs of New York, The Aviator, The Departed - Il bene e il male, Shutter Island e The Wolf of Wall Street e anc Steven Spielberg par Prova a prendermi. Chi film chè impurtànt i gh frùtan soquànti nomination a i Òscar ma incóra na vòlta Leonardo 'l armàgn a bèc sut.
'L atōr califurgnàṅ al gh la cava a ciapàr c'l arcgnusimènt lè sōl in dal 2015 per Revenant - Redivivo.
Àtar prugèt
}}
Larry Storch
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Lawrence Samuel Storch, cgnusû méj cuma Larry Storch (New York, 8 ad Śnar dal 1923), 'l è 'n atōr e ardupiadōr americàṅ.
In dal cōrs dla sò caréra, in di an Ssanta, 'l à dâ la vóś a 'l persunàǵ ad Koko al Pajàs.
Àtar prugèt
}}
.casino
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
L'ora della verità (film 2004)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La véra prima ch'a sia tròp tard.|Tagline dal film}}
L'ora della verità (L'óra dla véra) 'l è 'n film dramàic americàṅ, britànic e danéś dal 2004 ad Bille August.
La pelìcula, giràda in Oklahoma e in Danimàrca, l'è custàda sèt migliòṅ e siē ad dòlar a 'l incìrca.
Sunt
In na parśòṅ dal Tèxas Johnny Decker (Michael Phillip Simpson), prima 'd finìr su la scrana lètrica, al fà in tèmp a mandàr n'ultma létra a Frank Nitzche (Aidan Quinn), èx avucàt scanślâ da 'l órdan che par campàr adès al vénd al létri di cundanâ a mòrt a i giurnài dòp ès'r-an dvintâ amìg e avēr cunquistâ la sò fidùcia.
Mark Schlesser (Mark Ryan) al gh śibìs sincsènt-mila dòlar p'r avēr di scrit dla Charlotte Cory (Connie Nielsen), n'infarméra suspetàda 'd avēr masâ la putìna pìcula dla star dal fùtbol americàṅ Joe Hammond (Randy Colton), rapìda par ciapàr in cambi un riscàt. La dóna, diféśa par l'avucàta Susan Kennan (Kelly Preston), l'è in dal bras dla mòrt e la gh'à incóra siē dè 'd vita quànd Frank al la và a catàr in sèla faghénd finta 'd ès'r un vèć amìg ad sò pàdar. La Charlotte la gh ślunga un bijét da purtàr a sò surèla, la Stella (Sara-Marie Maltha), armàśa òrba dòp 'n incidènt in màchina.
Culegamènt estéran
}}
2 ed nuvèmber
Al  l'è al 306śum dè dal calendàri gregoriàn (307śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 59 dè a la fin dl'an.
203
Al 203 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Sammy e Rosie vanno a letto
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|In dal méntar che Lóndra la bruśa...|Tagline dal film}}
Sammy e Rosie vanno a letto (Sammy e la Rosie i vàn'n a lèt) l'è na cumèdia dramàtica dal 1987 ad Stephen Frears, giràda a Lóndra.
Sunt
Sammy (Ayub Khan Din) 'l è 'n fiscalìsta lundinéś e prugresìsta cun di urìgini indiàni. Sò mujēr la s ciàma Rosie (Frances Barber) e 'd mistēr la tîṅ adrē a i vèć. In dla sò cà 'l è tut un gir ad gint ch'la vîṅ e ch'la và, specialmènt parsòni minga tant cumpatìdi da i vśèṅ rasìsta dal quartēr cuma migrànt, négar, lèśbichi e via dascurénd.
Al matrimòni fra i dū al n và minga tant bèṅ e 'l óm al s è catâ n'amànta acsè cuma la Rose ch'la s cumpàgna cun Danny (Roland Gift). Un dè a riva da lōr al pàdar divursiâ ad Sammy, Rafi (Shashi Kapoor), ch'al vrév pasàr la pensiòṅ lè, in dla sità in du 'l è carsû, insém a sò fiōl mo anc a 'l sò amōr da na vòlta, l′Alice (Claire Bloom).
Chi lò 'l è 'n èx pulìtig ch'l andàva sèmpar śò para in dal questiòṅ ma adès al fà fadìga a 'rcgnósar la sità par cuma al s la 'rcurdàva. A i sò òć adès Lóndra l'è pîna 'd viulénsa, delinquènt, scónt'r e giarunàdi par strada. Rafi al śibìs alóra a sò fiōl di bèsi par cumpràr na cà da n'atra banda.
Culegamènt estéran
}}
Phenomena
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Phenomena (id.) 'l è 'n film ad scarésa dal 1985 ad Dario Argento, ambintâ e girâ tut in Śvisra, a part soquànti séni in di Elios Studios ad Róma. In di Stat Unî i al cgnósan cuma Creepers.
Sunt
Na turìsta danéśa ciamàda Vera Brandt (Fiore Argento) la pèrd 'l àutobus in si mònt śvìsar e la và in na bàita par dmandàr ajùt. Lè dèntar la cata invéci la mòrt mént'r a s véd 'n óm in cadéni ch'al fà da tut par libràr-as. La tèsta tajàda via dla pòvra ragasōla la vîṅ pò butàta śò in un fiùm. Soquànt tèmp dòp la Jennifer Corvino (Jennifer Connelly), fiōla d'l atōr americàṅ Paul Corvino, la s iscrìv a un culéǵ par fémni dal pòst, al "R. Wagner", e i la métan in cambra insém a la Sophie (Federica Mastroianni). A purtàr avànti la scóla l'è na diretóra ch'la n lasa pasàr gnint (Dalila Di Lazzaro) c'n a fiànc la Frau Brückner (Daria Nicolodi), na dóna sò para ch'la li fà rigàr tut driti.
La Jennifer ad nòt la gh'à di atàc ad sunambulìśum e, quànd a gh sucéd, la n pōl far a méno ad tōr-as sù e tacàr a far dū pas lè 'd intóran. Na sira, durànt òṅ ad chi gir lè, prilànd-as da na banda in diresiòṅ dna fnèstra, la véd la studénta Gisela Sulzer (Fiorenza Tessari) ch'la riva lè da lē sigànd. A 'l impruvìś un bulsòṅ sparâ a 'l sò spali al s insfìlsa in dla sò gnuca vgnénd pò fóra da la bóca, masànd-la. Qvala là, a n psénd far gnint par farmàr-as, la tira drit, sénsa rénd'r-as cònt dal tut ad qvél ch'l'à vdû, prima ad cascàr śò da 'l curniśòṅ. Tgnénd pò a drē a na sìmia ciamàda Inga, la Jennifer la riva a cà 'd 'n entumòlug, al prufesōr John McGregor (Donald Pleasence), ch'al viṿ su na scrana a rudèli e ch'l è drē a studiàr la tèsta marsa dal tut e pîna 'd bègatèṅ dla Brandt, purtàda lè da 'l ispetōr Rudolf Geiger (Patrick Bauchau) e da 'l sò asistènt Kurt (Michele Soavi). Difàti, guardànt al cicclo 'd vita ad chi bgòṅ lè, chi lò al sarév bòṅ ad dar na data a 'l masamènt. La Jennifer la gh diś che lē la n gh'à minga scarésa di insèt, ansi la gh vōl bèṅ e l'è anc bòna ad dascórar sèg, a livèl telepàtic. Invéci al prufesōr al dascór da spés cun l’Inga, bèstia dimóndi inteligìnta ch'la gh dà 'l sò ajùt, dgénd-'g ad lasàr śò 'l raśōr parchè la s pōl far dal mâł a tgnir-'l in maṅ. John al cònta a l'americàna ch'in dal pòst a gh'è 'n manìac necròfil ch'al masa al śōvni par pò tgnir dacàt i còrp. Anc la sò asisténta, la Greta, l'è stata cupàda da lò soquànt tèmp prima.
Turnàda in dal culéǵ, la Jennifer la patìs incóra 'n epiśòdi 'd sunambulìśum, cun na luśla ch'la la pòrta da drē da na sēṿ faghénd-ag catàr un guànt dal sasèṅ, cun di bègatèṅ dèntar. Al manìac al và avànti incóra cun i masamènt, faghénd fóra prima la Sophie e pò incóra McGregor sót a i òć dna Inga fóra 'd tèsta.
La Jennifer la n in vōl più savēr, la ciàma sò pàdar par turnàr subìt a cà in aparéć ma la gh'à da spétar incóra un dè e la Frau Brückner la gh śibìs na cambra par durmìr la nòt a cà sua. Rivàda là, la Jennifer la véd che tut i spèć i èṅ quaciâ da di sugamàṅ e la Brückner la gh cònta ch'la gh'à 'n putèṅ dimóndi malâ ch'al n vōl briśa véd'r-as lè e pò la gh dà na madśìna par far-ag pasàr la févra. La Jennifer la và in bagn par tōr-la ma pò la stà mâł e la s fà vgnir 'l urt dal gòmit par sputàr-la via. L'americàna la véd anc ch'a gh'è di bègatèṅ dapartùt, atàc a 'l savòṅ e a i sugamàṅ, e lè la capìs incòśa.
Culòna Sunóra
La culòna sunóra ad Phenomena l'è vgnuda fóra su disc in dal 1985 e su CD in dal 1987 p'r òpra dla Cinevox Record e la gh'à dèntar 12 braṅ.
Nòti
}}
Drugstore Cowboy
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|La gint, dagnóra tuta, la n gh'à minga idéa ad qvél ch'la pruarà fra sinc minùt, p'r un drugâ 'l è difarènt: lōr i al sànan, 'l è abàsta lèśar n'etichéta.}}
Drugstore Cowboy (Fighét par cal dóni) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1989 ad Gus Van Sant trat da 'n rumànś autobiougràfic ad James Fogle scrit in parśòṅ. In na part piculìna, qvéla dal prevòstar drugâ, a s véd anc al scritōr dla Beat Generation William S. Burroughs.
'L à vins quàtar prèmi a gl'Indipendent Spirit Awards dal 1990 e 'l à fat sù quàtar migliòṅ e sèt ad dòlar a frònt 'd un cóst ad dū e mèś.
Sunt
A Portland, in d'l Òregun, in di prim an Stanta i gh vìv'n un grup ad drugâ pódag, Bob Hughes (Matt Dillon), sò mujér Dianne (Kelly Lynch), al sò amìg Rick (James LeGros) e la sò muruśìna, la Nadine (Heather Graham). Chi lōr quàt'r i aṅ traplâ un piàṅ par fargàr dal dròghi e dal madśìni da 'l farmacìi e da gl'uśdài: méntar òṅ al fà finta 'd avér-ag quèl, dastraénd i mèdag, Bob al gh'à camp lìbar par purtàr via tut qvél ch'a gh vōl. Un pulisiòt dal repàrt ch'al cumbàt la dròga, Gentry (James Remar), al gh dà la casa ma sénsa sucès.
Bob al créd ch'a pòrta mâł dascórar c'n i caṅ e anc lasàr di capèi in sal lèt, sōl la Nadine la n gh créd briśa ma la pōl far pôc parchè praticamènt 'l è 'n còrp estér'n a 'l grup e pò la n è minga tant śmalisiàda. Un dè chi lē la mōr par 'n overdose e Bob al la saplìs in un bòsc. Cal fat chè 'l al ségna dimóndi tant ch'al decìd ad pruàr a saltàr-'g-an fóra, miténd-as cóntar però sò mujér.
Culegamènt estéran
}}
1271 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1271 (miledūseintstantaùn, milleduecentosettantauno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1270 (miledūseintstanta) e 'l vin prìma dal 1272 (miledūseintstantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCLXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledūseintstantaùnéśum post.
Èter progèt
}}
Maial Campers - Porcelloni al campeggio
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un campéǵ dal tut fóra 'd tèsta.|Tagline dal film}}
Maial Campers - Porcelloni al campeggio (Campegiadōr majài - Purcùs a 'l campéǵ) l'è na cumèdia americàna dal 2001 scrita e dirèta par Daniel Waters.
L'è stada giràda in dla Carulìna dal Nòrd.
Sunt
A taca n'atra stagiòṅ p'r al campéǵ Camp Bleeding dal diretōr Oberon (Peter Stormare). Na sinquantìna 'd baghét i èṅ rivâ lè par pasàr-ag quarànta dè 'd Istâ. A jutàr-'l a tgnir-'g adrē a gh'è sèt śuvnòt ch'i faṅ gl'animadōr. A gh'è la ciśarōla Wendy (Dominique Swain), amànta dal règhli e dal cuntròl, al puvéta anàrchic Wichita (Brad Renfro), l'ebrèja Talia (Emily Bergl), in segrét inamuràda 'd lò, al spauróś e imbalsâ Donald dit Duffy (Justin Long), inamurâ dla Wendy, al fùrub gay Jasper (Keram Malicki-Sánchez), ch'l à butâ 'l òć su Wichita, al bruntlòṅ Adam (Jordan Bridges) e la hippie Pixel (Jaime King), dimóndi strâna e anc lèśbica.
Durànt la vacànsa Wichita e la Wendy i s mét'n insém ma la ragàsa la n créd minga che lò al vója armàgnar sèg dabòṅ dònca la dmanda a la Pixel ad pruàr a tintàr-al par védar s'i sò sentimènt i èṅ véra. Ma Wichita al sènt incòsa.
Culegamènt estéran
}}
Al bar dello sport
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Al bar dello sport (A 'l bar spòrt) l'è na cumèdia itagliàna dal 1983 ad Francesco Massaro, giràda a Turèṅ in Piemònt.
College per vampiri
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na stòria catìva pròpria blina 'd un ragàs e di sò dènt.|Tagline dal film}}
Al bar dello sport
Sunt
Lino (Lino Banfi) 'l è 'n buletàri dla Basitàglia ch'al viṿ òspit a Turèṅ a cà 'd sò surèla Bianca (Annabella Schiavone) e 'd sò cugnâ piemuntéś Felice (Franco Barbero) ch'i gh'àn'n un baghét minga tant gustóś, Mike (Andrea Ciccolella). In dal tèmp lìb'r al s pasa 'l tèmp a 'l Bar Sport ad Walter (Tognella), insém a i sò amìg Gaetano (Pino Ammendola), Ciccio (Sergio Vastano) e Leo (Maurizio Mauri). A sarvìr a la casa a gh'è la sò muróśa dal Vènet Rossana (Mara Venier).
College per vampiri
College per vampiri (Culéǵ par vampîr) l'è na cumèdia 'd scarésa dal 1988 scrita e dirèta par Samuel Bradford, giràda in Luiśiàna.
Le notti erotiche dell'uomo invisibile
{{Metacaixa
Sùver
{{Metacaixa
College per vampiri
Sunt
Murphy Gilcrease (Beau Bishop) 'l è 'n ragàs ad darsèt an ch'al stùddia in un culéǵ dla Luiśiàna e che par catàr sù quèl al fà 'l bibitàr in di evènt spurtìṿ insém a 'l sò amìg Dalbert Heiney (Edd Anderson). A scōla al s è inamurâ dla biónda Conny Sutton (Angie Brown) ma, esénd piutòst sfigâ, chi lē la gh preferìs al fîg Bucky Ryder (Evans Dietz) ch'al śōga anc a fùtbol americàṅ.
Le notti erotiche dell'uomo invisibile
{{dialort | dial=Miranduléś}}
College per vampiri
Sunt
Sinténd da sò màdar Martha (Karen Carlson) ch'in sità i aṅ avèrt un caśèṅ, Murphy al decìd 'd andàr-ag anc parchè 'l è incóra vìrgin e 'l vōl pruàr a gusàr par la prima vòlta. Purtròp par lò al bèca na vampìra ch'invéci 'd ciulàr sèg la 'l mòrśga a 'l còl faghénd-al dvintàr un ciùcia-sànguv a sò vòlta. Sò màdar, in pinsēr par lò, al ciàma in ajùt un prevòstar (Clu Gulager) ch'al gh fà 'n eśurcìśum esénd ch'al n sà mia csa far. Da 'l cant suo la Martha la stramna dapartùt dal sigóli avénd finî 'l aj.
Sùver
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Le notti erotiche dell'uomo invisibile
{{Film }}
Sùver
Al sùver, ciamê anca turâć (tappo di sughero in itagliàṅ), 'l è cal tâp per butìgli fat sù cun la pèla più in fóra edl élber dal sùver. A gh'è anc di sùver fat ed plàstica, chi pèren véra, mo dimòndi più a bòun merchê.
Al bar dello sport
Sunt
Un dè, tgnénd adrē a 'n cunsìli d'l óm dal pulisìi mut Parola (Jerry Calà), al śōga la schedìna dand vins a 'l Catàgna in cà dla Juventus e 'n gòl 'd Aldo Cantarutti a 'l ùltim minùt al gh parmét ad far “trédas” e 'd vìns'r un migliàrd e tri ad franc a 'l Totocalcio.
Le notti erotiche dell'uomo invisibile
{{CITAZIONE|Dio juta-'s... s'i turnaràṅ incóra in vita!|Tagline dal film}}
College per vampiri
Culegamènt estéran
}}
Sùver
Colegamèint estèren
}}
Jolly Roger: Il massacro ha inizio...
{{Metacaixa
Le notti erotiche dell'uomo invisibile
Sunt
In na nòt ad piōva, un baghét al dmanda a 'l dutōr Garondet (Paco Valladares) 'd andàr a viśitàr al prufesōr Orloff (Howard Vernon) in dal sò castèl. Esénd un pòst luntàṅ par lò, al mèdag al paga òṅ in paéś par far-as scarusàr in fiṅ là ma a 'n sèrt punt al vîṅ fat śmuntàr śò lung la via e 'l è custrét a rivàr-'g a pē.
Al bar dello sport
Sunt
P'r a n èsar custrét a far di rigài a tut, Lino al fà finta 'd gnint lugànd la schedìna in un lìbar ma Parola al s fà avànti vlénd la sò part e anc a Walter a gh pâr 'd arcurdàr che la vìnsida al l'àppia fata lò.
Jolly Roger: Il massacro ha inizio...
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Le notti erotiche dell'uomo invisibile
Sunt
Dòp èsar-'s fat vèrar p'r al custôd (Eugène Berthier) al dutōr al gh'à la manéra 'd dascórar cun la dóna di fat (Evane Hanska) ch'la gh diś ch'a ciamàr-al lè l'è stada la fiōla dal prufesōr, la Cécile (Brigitte Carva). Chi lē la gh cònta ch'l'è in pinsēr par di lavōr ch'l è drē a far sò pàdar biòlug e ch'in cà l'à tacâ a védar di quèi strâṅ cuma dgl'òri in dal spèć o di ugèt ch'i s mōvan da par lōr. Garondet al và in dal laburatòri dal prufesōr e chi lò al gh diś ch'al gh l'à cavàda a dar vita a 'n èsar inviśìbil ch'a gh ubidìs.
Al bar dello sport
Sunt
Dòp avēr lasâ la schedìna da 'l nutàr Magalini (Eolo Capritti), Lino al decìd ad scapàr via insém a Parola andànd in Frància ma a 'l mut a gh vîṅ vója 'd farmàr-'s a 'l caśinò 'd Sanremo par tintàr la furtùna a 'l śōg druànd i bèsi dla vìnsida.
Le notti erotiche dell'uomo invisibile
Sunt
Soquànt an prima 'l iva saplî la Cécile, ch'l'éra mòrta śōvna, e méntar 'l éra incóra drē a piànśar-la su 'l sò lèt al l'à pò vduda turnàr a cà. Chi lē la gh'iva cuntâ che la sò sarvidōra, la Maria (Isabel del Río), e 'l guàrda-casa (Fernando Sancho) i ìvan vèrt la sò casa da mòrt par fargàr-ag tut 'l òr ch'la gh'iva indòs par pò èsar punî tut dū.
Jolly Roger: Il massacro ha inizio...
{{CITAZIONE|'L è turnâ da 'l Infèran par tōr indrē al sò òr.|Tagline dal film}}
Al bar dello sport
Culegamènt estéran
}}
.courses
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Le notti erotiche dell'uomo invisibile
Sunt
Par punìr la dóna di fat ch'l'à fat vgnir dènt'r al furastēr, Orloff al la fà viulentàr da 'l óm inviśìbil pò al fà parśunēr al mèdag dgénd-ag che la sò criatùra l'à biśógn ad sànguv par campàr.
Culegamènt estéran
}}
Cinéś mandarèin
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Perchè al s ciama acsè
Al nòm mandarèin (da 'l portughéś mandarim) al deśvìn dal significhê lèngva di funsionàri che i cinéś i druèven bèle quand a i è andê a catèr i misionàri gesuît ocidentē, subìt che in difàt, l'era la lèngva edla capitèla aministratìva dal Paéś.
Colegamèint estèren
}}
Jolly Roger: Il massacro ha inizio...
Jolly Roger: Il massacro ha inizio... (Jolly Roger: Al masàc'r al gh'à inìsi...) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1993 ad Gary Jones ch'al 'l à scrit insém a Jeff Miller. Al tìtul dal film al fà riferimènt a 'l nóm ingléś dla bandéra di piràta ciamàda Jolly Roger.
An 1700
I an 1700 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1700 infìn a 'l 1709 ciapê dèinter.
Jolly Roger: Il massacro ha inizio...
'L è stâ girâ in Califòrgna fra Malibù, Los Angeles e Agua Dulce c'n un budget ad sincsènt-mila dòlar.
Sunt
Su na spiàgia dla west coast siē amìg śōvan i pàsan la nòt magnànd dal salsìsi davànti a 'l fōg. Dū 'd lōr, ch'i s èṅ śluntanâ par gusàr, i càt'n un tésć dènt'r a na casa dal teśôr ch'l éra dal piràta Roger Laforge, cgnusû méj cuma Jolly Roger (Rhett Giles). Dòp avér butâ in dal mâr al sò crani e tacâ a far dal purcàdi, al vèć filibustēr al tōś vita. Al piràta al i masa tut a cōlp ad sabla a part Alex Weatherly (Tom Nagel) e la Jessie Hendrickson (Kristina Korn), dū muróś ch'i ìvan péna litgâ.
A riva 'l cmandànd dla pulisìa Mathis (Thomas Downey) e anc la sìndaga Judith Bates (Pamela Munro) ch'la puntâ subìt al dî cónt'r Alex e la sò famìja rivàda da cal bandi da pôc. I dū ragàs scampâ a 'l masèl i finìsan sóta interugatòri ma i gh la càvan listés a scapàr via. In cal mént'r al piràta al và a cupàr la Melinda Cornwell (Carrie Booska) e 'l buta-fóra Danny Ray (Ty Nickelberry) in un strip club ch'i gh arcòrdan di persunàǵ di sò tèmp.
Culegamènt estéran
}}
Povéta
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al povéta (poeta in itagliàṅ) 'l è 'n scritōr ed poveśìi.
'D lung a 'l tèimp a gh'è stê dimòndi povéta, da la Grécia antìga cun 'l Omēr, po' anca in dla Ròma antìga. C'ma povéta itagliàṅ a gh'òm avû prìm fra tùt i Dante, Petrarca e Boccaccio, ma pò anca: Guido Cavalcanti, Guido Guinizelli, Matteo Maria Boiardo, Ludovico Ariosto, Torquato Tasso, Giovan Battista Marino, Giuseppe Parini, Vittorio Alfieri, Angelo Poliziano, Vincenzo Monti, Ugo Foscolo, Giacomo Leopardi, Alessandro Manzoni, Giosuè Carducci, Giovanni Pascoli, Trilussa, Luigi Pirandello, Tommaso Marinetti, Gabriele d'Annunzio, Cesare Pavese, Eugenio Montale, Salvatore Quasimodo, Giuseppe Ungaretti, Pier Paolo Pasolini. C'ma furastēr a s arcórda 'l Cervantes, al Shakespeare, al Goethe, Geoffrey Chaucer, William Wordsworth, Samuel Coleridge, Percy Bysshe Shelley, John Keats, Lord Byron.
Noti e referèinsi
}}
1065 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Per te ho ucciso
{{Metacaixa
202
Al 202 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Per te ho ucciso
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
La congiura degli innocenti
{{Metacaixa
Per te ho ucciso
{{CITAZIONE|Sōl i sò bras i psìvan tgnir a bada l'arlìa di sò pugn!|Tagline dal film}}
Per te ho ucciso (Par tè a-j-ò masâ) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1948 ad Norman Foster, girâ in biànc e négar.
La congiura degli innocenti
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Per te ho ucciso
Sunt
Bill Saunders (Burt Lancaster), èx parśunēr ad guèra nòrd-americàṅ, adès al viṿ in Inghiltèra. Par via dal sò caràtar ghignóś quànd al s arlìa, na nòt al mòla 'n marùc in fàcia a òṅ in un bar. Chi lò al casca śò para, al śbat mâł al cô e 'l mōr sóta i òć 'd un testimòni, Harry Carter (Robert Newton).
La congiura degli innocenti
{{CITAZIONE|Na cumèdia su 'n cadàvar.|Tagline dal film}}
La congiura degli innocenti (Al cumplòt di inusènt) l'è na cumèdia négra dal 1955 'd Alfred Hitchcock, trat da 'n rumànś cic ad Jack Trevor Story. Al tìtul uriginàl a vōl dir „Al prubléma cun Harry“ ch'a sarév pò 'l mòrt.
Per te ho ucciso
Sunt
Harry al s fà avànti incóra par cuncurdàr ad purtàr via da 'l sò càmion un càrag 'd antibiòtic da purtàr a 'l èstar. Quànd al cōlp al salta, al ricatadōr al và a catàr la Jane par cuntàr qvél ch'l à fat al sò muróś in dal bar, pò al próa anc a saltàr-'g adòs. La dóna, par difénd'r-as, la ciàpa na fòrbśa e la l'insfìlsa in dla pansa d'l óm, frénd-al in na manéra grâṿ tant che pò 'l óm al mōr. Bill al śibìs a la Jane ad scapàr via insém.
Culegamènt estéran
}}
La congiura degli innocenti
Dòp i sucès ad La finestra sul cortile e ad Caccia al ladro, qvéi dla Paramount Pictures i aṅ lasâ carta biànca a Hitchcock par giràr un film ch'al vliva lò, miténd in sal tàvul un migliòṅ ad dòlar ad budget.
Par la part ad Jennifer l'è stada tòlta la Shirley MacLaine, chè a 'l sò debùt.
Sunt
Un putèṅ ch'al s ciàma Arnie (Jerry Mathers) al cata in un camp in na culìna dal Vermònt al cadàvar 'd Harry Worp (Philip Truex). In paéś i èṅ in tri a crédar 'd avér-al cupâ sénsa vlér tacànd da 'l vèć capitàn Albert Wiles (Edmund Gwenn) ch'al pénsa 'd avér-ag tirâ na sćiuptàda méntar 'l éra a casa. La Jennifer Rogers (Shirley MacLaine) invéci un quèl la gh 'l à fat dabòṅ, qvél ad tiràr-ag na śbutigliàda in cô, a gh'è da védar se Harry, ch'a sarév pò sò marè che lē l'à lasâ dòp ch'l è nâ Arnie, 'l è pò mòrt par quàl lè. E pò a gh'è la sgnóra Ivy Gravely (Mildred Natwick), na puta in là c'n i an, ch'la gh'à mulâ na pédga c'n i tac dal sò scarpi dòp ch'l éra saltâ fóra da 'n cespùi mèś imbambî p'r al cólp dla Jennifer.
Sam Marlowe (John Forsythe) al decìd ad jutàr i sò amìg e i sò vśèṅ ad cà. Ninsòṅ a vōl ch'a s cata 'l còrp, in gir a gh'è al vice-sierìf Calvin Wiggs (Royal Dano), e acsè al grup al decìd ad lugàr al cadàvar sót-tèra, saplénd-al e dassaplénd-al par soquànti vòlti, e pò i al métan in na vasca da bagn.
Culegamènt estéran
}}
12 ed nuvèmber
Al  l'è al 316śum dè dal calendàri gregoriàn (317śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 49 dè a la fin dl'an.
Schiave bianche - Violenza in Amazzonia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Ciapàda e traśàda sèg da la „béga supréma“ la dóna biànca la maladirà 'd èsar nada!|Tagline dal film}}
Schiave bianche - Violenza in Amazzonia (Sérvi biànchi - Viulénsa in Amaśògna), cgnusû anc c'n i tìtui ad Schiave bianche - Violenza profonda e 'd Schiave bianche - Il sesso e la violenza, 'l è 'n film dramàtic e 'd scarésa dal gènar “canìbai” dal 1985 ad Mario Gariazzo ch'al s firma Roy Garrett.
Sunt
Dòp avēr pasâ dal tèmp in na scóla 'd Lóndra, la Catherine Miles Armstrong (Elvire Audray) la vîṅ invidàda da i sò genitōr a festegiàr insém i sò daśdòt an in Amaśògna. Lè da lōr a gh'è anc i sò sîṅ.
Durànt na gita in barca al grup al vîṅ atacâ da 'n grup 'd salvàdag cmandâ da 'l śōvan Umukai (Will Gonzales). Chi lōr i gh tìran dal frési puciàdi in dal curâr par paraliśàr-i, pò i tàjan via la tèsta a i genitōr dla ragàsa. Umukai al decìd invéci ad risparmiàr la vita a la Catherine ch'l'è na bèla biundìna e dònca la prév far-ag da mujēr. La śōvna la vîṅ purdàda in dal vilàǵ dla tribù in mèś a la furèsta.
Culegamènt estéran
}}
1850 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1850, mo invéci 'l an 1850, 't ê da 'ndèr chè) Al 1850 (mileotseintsinquànta, milleottocentocinquanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1849 (mileotseintquarantanōv) e 'l vin prìma dal 1851 (mileotseintsinquantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCL. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintsinquantéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1850 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 925: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
.boat
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
.study
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
David Garrett
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} David Garrett (nòm 'd êrt ed David Christian Bongartz, Aquiśgràna, al 4 setèmber dal 1980) 'l è 'n violinìsta e compośidōr tedèsc-americàṅ. Garrett al sòuna 'n viulèin Stradivàri e 'n Guadagnìni.
Apresê sunadōr ed viulèin, Garrett al mèśda e 'l śunta di pês rock in dal màinter ch'l è drē a sunèr cun la só orchèstra, e in chi pês lè, despès al gh'à da sunèr la pêrt che 'l cantànt 'l avrèv cantê in dl originêl.
Biografìa
Fiōl 'd 'n avochêt tudèsc e 'd na prìma balarèina clàsica 'mericàna, al putèin Garrett al taca présti a sunèr al viulèin, tolt in prest da só fradêl più grand e imparê a sunèr ala śvélta. Tgnend drē ai stùdi in dal conservatòri 'd Lubèca in Germàgna, al ragasōl al dvèinta acsè brêv che a trèdś an al gh'à da sunèr in dal palâs presidensiêl p'r al Presidèint Richard von Weiszacker e registrèr du dìsc. In dal 1999 al śóven Garrett al gh'la chèva 'd andèr a New York a tgnìr adrē ai cōrs dla Juilliard School, ch'al gh'à anc biśògn 'd fèr-es fotografèr cuma modêl per mantgnìres ai stùdi.
In dal 2013 Garrett al śóga la pêrt dal Paganìni in dal film Il violinista del diavolo.
Colegamèint estèren
}}
Európa
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Miranduléś |cass=MUD}}
La ciàpa 'l sò nóm da 'n persunàǵ dla mitulugìa gréca, Europa, fiōla 'd Agènure, rè ad Tîr.
In dal cōrs dal XVI sécul, gl'abitànt dal „Vèć Cuntinènt“, òṅ di sò scutmàj, i aṅ culuniśâ di àtar pòst in gir p'r al mónd cuma l'Amèrica e l'Uceàgna.
I pòpui ad cal cuntinènt chè i dascóran in léngui difarènti, al più druàdi i èṅ al tedésc (dagnóra sènt migliòṅ ad parsòni), al turc, 'l itagliàṅ, al francéś, 'l ingléś, al rus, al spagnōl, al pulàc e 'l rumên.
La religiòṅ cun più cardènt l'è 'l cristianéśum (555 migliòṅ ad parsòni), pò a gh'è da śuntàr-ag 32 migliòṅ 'd musulmàṅ, tri migliòṅ e quàtar 'd ebrèj e via dascurénd.
I sò cunfîṅ stòrig i èṅ Cap Nòrd (Nurvégia) a nòrd, Punta 'd Tarìfa (Spaggna) a sud, i Mònt Urài a èst e Cap Slea (Irlànda) a òvèst. L’Európa la mét insém sinquànta stat in tut, tirànd dènt'r anc di cunsèṅ dla Rùsia, dla Turchìa e dal Kazàkistan. Vint-i-òt ad qvist chè i s èṅ unî via via dòp la secónda guèra mundiàla dand vita a l'Ugnòṅ Európea ma in dal 2016 al Régn Unî 'l à decìś ad dastacàr-as dòp al referendum dla Brexit.
• A s cònta sōl al teritòri ch'al s cata in Európa e minga in Àśia.
201
Al 201 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Monsters at Work
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Monsters at Work 'l è 'n progràma dla televiśiòun americàna, tachê in dal 2021.
Èter progêt
}}
888 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 888, mo invéci 'l an 888, 't ê da 'ndèr chè) 'L 888 (otseintutantòt, ottocentottantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 887 (otseintutantasèt) e 'l vin prìma edl 889 (otseintutantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintutantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
San Valintèin (festa di inamurê)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dal dè 'd San Valintèin (San Valentino in itagliàṅ), ch'a vìn al 14 ed fervêr, a s festègia i inamurê. La tradisiòun la vrèv che San Valintèin al spuśìs du murōś tant inamurê che, malèda lē, pò anca lò al ghe s'rèv mort insèm apèina spuśê sēg.
Colegamèint estèren
}}
696 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 696, mo invéci 'l an 696, 't ê da 'ndèr chè) Al 696 (seseintnovantasē, seicentonovantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 695 (seseintnovantasìnc) e 'l vin prìma dal 697 (seseintnovantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXCVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintnovantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
121 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 121, mo invéci 'l an 121 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 121 (seintveintùn, centoventuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 120 (seintvèint) e 'l vin prìma dal 122 (seintveintedū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintveintunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Alta Val Tidòun
Alta Val Tidòun all'é un nou cumoin italian ad 3.148 abitant in Pruvincia d' Piasëinsa.
All'è nã al prèm da znär dal 2018 dal'üniòn ad Caminä, Nibiàn e Pügrèra.
Gary Coleman
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Che càvul sē't drē dir, Willis?|Batùda ch'al fava sèmp'r in dal telefìlm “Il mio amico Arnold”}}
Gary Wayne Coleman (Zion, 8 ad Favràr dal 1951 – Provo, 28 ad Maǵ dal 2010) 'l è stâ 'n atōr americàṅ, famóś p'r avēr fat al prutagunìsta dal telefilm Il mio amico Arnold andâ in ónda in di Stat Unî da 'l 1978 a 'l 1986.
Al gh'à sèmp'r abû di prubléma a i Rêṅ tant ch'al gh'iva da far la diàliśi tut i dè.
Saléra dal Cellini
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La saléra dal Cellini (saliera di Benvenuto Cellini in itagliàṅ) l'è na saléra che 'l Benvenuto Cellini al fabrichèva p'r al rè francéś Fransèsc I in di an tra 'l 1540 e 'l 1543, 'd ôr in sìm'a na bêś ed lègn 'd éban e cun di pcunsèin śmaltê. Cunsiderèda al cheplavōr dal Cellini, la saléra incō la s cata in dal Kunsthistorisches-museum ed Vièna.
El do figùri 'd ôr ch'i s egh caten in di du cô 'd sóver, i inpersunarèven la Tèra, cun la bèla Sybéla sàinsa vēl e ch'a s tin sodi na tèta per catèr'n al lât, cun 'd in fàcia al dìo dal mêr Netùn col tridèint in màṅ.
Fasìśum
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Fasìśum 'l è 'n muimènt pulìtig nâ in Itàglia a 'l inìsi dal XX sécul, prinsipalmènt ad òpra 'd Benito Mussolini. Soquànti dal sò idéi i s èṅ pò stramnàdi in séguit in àtar stat 'd Európa e dal mónd anc se cun dal caraterìstichi difarènti.
A s trata 'd un muimènt ad caràtar nasiunalìsta, autoritàri e tutalitàri, ma in dal stés tèmp rivulusiunàri, traśgresìṿ e cónt'r al règhli e 'l sistéma (famóś 'l è 'l sò dit manifèst «A n m in ciàva gnint») ch'al tgniva adrē a 'n cap carìśmatic dit al Duce. 'L è stâ batśâ cuma anti-capitalìsta, reasiunàri e pupulìsta su 'l piàṅ ideulògic méntar dascurénd su 'l piàṅ suciàl al ténd a diféndar la pruprietà privàda e la diviśiòṅ dla sucietà in clas.
Al sò raìś i s càt'n in di an ch'i vgnìvan prima dla prima guèra mundiàla in di muimènt dal futurìśum ad Filippo Tommaso Marinetti, in dal decadentìśum ad Gabriele D'Annunzio e in dimóndi àtar pensadōr pulìtic dla rivìsta „Il Regno“.
In dal cōrs di an in du 'l à cmandâ in Itàglia, dit „vintèni“, al fasìśum 'l à dâ na viśiòṅ antrupulògica dal pòpul itagliàṅ cun dal pulìtighi educatìvi, culturàli, eugenètichi par finìr faghénd dal léǵ rasìsti e antisemìti. In d'l ùltim perìud, prima dla secónda guèra mundiàla, al muimènt fasìsta al s è ligâ dimóndi a 'l naśìśum tedésc 'd Adolf Hitler.
Culegamènt estéran
}}
.sucks
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2015.
Blood Theatre
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Quànd al film al partìs... al terōr al taca!|Tagline dal film}}
Blood Theatre (Teàt'r ad sànguv) l'è na cumèdia 'd scarésa americàna dal 1984 scrita, dirèta e prudóta par Rick Sloane ch'l à fat anc la culòna sunóra e 'l muntàǵ.
La pelìcula l'è stada giràda in Califòrgna.
Sunt
In dal cìnema da mét'r a pòst però a gh gira 'l vèć pruprietàri (Jonathan Blakely) ch'al taca a masàr lè dèntar. Prima al scurtèla dū cheerleader amìghi dla Jennifer, pò al fà fóra anc la Darcy.
Culegamènt estéran
}}
22 ed nuvèmber
Al  l'è al 326śum dè dal calendàri gregoriàn (327śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 39 dè a la fin dl'an.
Trègia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La trègia l' éra 'n atrès rudimentèl druê dai cuntadèin in di tèimp pasê ch' la gh' servìva per carghèr vìa dal fèin, dla pàja u di èter prodòt dal camp, quand la tèra l'éra tròp su e śò per druèr el ródi; quèśi cumpàgna 'd na slìta, i la custrìven i stès cuntadèin in dl' èra 'd cà sua cun di vèć bastòun u dagli àsi 'd lègn lunghi e rubùsti, e s' la gh'era, anca dla stòpa: intelajèda cun na forma ad "A", al spròc finèl al psìva anca èser lighê e tirê cun al śôṿ di bō u cun al sumèr u l'èśen. Sènd che 'l lègn ed sòta al sferghèva acsè tant cun la tèra, a gh' capitèva 'd ruinèr-es présti e la trègia alòra la gh' īva biśògn ed giustamèint frequèint.
Culegamèint estèren
}}
Il ritorno delle aquile
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na sfilaràda 'd tragatèṅ la i mét insém tut.|Tagline dal film}}
Il ritorno delle aquile (Al ritóran dgl'àquili) 'l è 'n thriller 'd asiòṅ dal 1985 ad John Frankenheimer trat da 'n rumànś Il patto ad Robert Ludlum.
A 'l inìsi al prutagunìsta dal film al gh'iva da èsar James Caan che però, dòp 'l inìsi dal ripréśi tacàdi al 2 ad Luj dal 1984 a Berlîṅ, 'l à mulâ baràca e buratèṅ parchè al n andàva briśa 'd acòrd c'n i prudutōr. In séguit al regìsta al 'l à ringrasiâ p'r avēr-ag fat al rigàl più bèl dla sò caréra, qvél 'd avēr psû lauràr cun Michael Caine.
Sunt
I servìsi segrét britànic dal cmandànt Leighton (Bernard Hepton) i vōl'n èsar sicûr che Holcroft al n vój minga druàr tut chi bèsi lè par di prugèt ligâ a dar fòrsa a 'l ritóran 'd un partî neo-naśìsta. E 'l perìcul al gh'è dabòṅ parchè in gir a gh'è di fanàtig ch'i vrévan ch'a nasìs un Quàrt Reich ma, par far andàr avànti 'l sò piàṅ, i gh'aṅ biśógn che Noel al méta la firma su 'l prugèt dla fundasiòṅ acsè da śblucàr i fónd.