cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hans Christian Andersen
Biugrafìa
A partìr dal 1835 cun L'acciarino (’l impisafóg) al taca a dar vita a i sò scrit più famóś, al favli.
L'ombra del diavolo
Sunt
Frankie McGuire (Brad Pitt) 'l è 'n cumbatènt dl'IRA da quànd sò pàdar Canlon (Ciarán O'Reilly), simpatiśànt republicàṅ irlandéś, 'l è stâ cupâ davànti a i sò òć quànd al gh'iva sōl òt an. Durànt na sparatòria in dal stradi 'd Bèlfast cónt'r i suldâ dla regìna, òṅ di sò cumpàgn al pèrd la vita méntar lò e Sean Phelan (Paul Ronan) i gh la càv'n a scapàr via. Frankie al decìd 'd andàr in di Stat Unî par cumpràr di mìsii Stinger par cuntinuàr la lòta armàda.
Dòp èsar dvintâ amìg cun la famìja O'Meara e avēr lugâ na valìś pîna 'd bèsi sóta 'l pavimènt dal cèso, Frankie al cómpra na barca da pés, giustàda insém a Frankie, ch'la gh sarvirà par purtàr pò i mìsii in dl'Irlànda dal Nòrd, armi ch'l à intensiòṅ 'd cumpràr da 'n delinquènt cun di urìgini irlandéśi ch'l à fat furtùna a New York, Billy Burke (Treat Williams).
Culegamènt estéran
}}
Alla deriva
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Minga śluntanàr-at da la riva.|Tagline dal film}}
Alla deriva (A la derìva) 'l è 'n thriller dramàtic tedésc dal 2006 'd Hans Horn girâ a Malta. Par dasfrutàr al sucès dal film Open Water dal 2003, anc se cal film chè 'l è stâ scrit prima che la pelìcula ad Chris Kentis la vgnis fóra, 'l à tòlt al tìtul 'd “Open Water 2: Adrift”.
Custâ un migliòṅ e dū ad dòlar, al film al 'n à pò muciâ sù siē e òt.
Sunt
'L è 'l cumpleàn ad Zach (Niklaus Lange). Par festegiàr-al al sò amìg Dan (Eric Dane) al gh śibìs ad pasàr, insém a la sò muróśa Lauren (Ali Hillis), un fiṅ 'd stmana in dla sò barca a véla in di mâr dal Mèsic. Dal grup i fànan part anc la pràtica 'd Dan cgnusùda da pôc, la Michelle (Cameron Richardson), e la sò ex muróśa da i tèmp dla scóla, l’Amy (Susan May Pratt), ch'l è rivàda lè insém a sò marè James (Richard Speight Jr.) e a la sò putìna 'd pôc méś, la Sara (Mattea Gabarretta). L’Amy la gh'à sèmp'r adòs al giubét ad salvatàǵ parchè quànd l'éra pìcula (Alexandra Raach) 'l à vdû andgàr sóta i sò òć sò pàdar (Wolfgang Raach) dònca adès la gh'à paùra dal mâr.
Na vòlta rivâ in di àqui vèrti d'l ucéan, al grup al s buta śò par far un bagn, cun Dan ch'al s tira adrē anc l’Amy par far-'g un schèrs. Purtròp lì lò al s è daśmindgâ giùst un quèl, qvél ad tiràr śò la scalarōla par psēr pò muntàr sù incóra. Intraplâ in di àqui élti, luntàṅ da tut, al grup al gh'à da catàr in présia na sulusiòṅ o sinò l'è la fiṅ. I siē, ch'i gh'aṅ un curtèl sèg, i decìd'n ad cavàr-as via i custùm par far na lasa ligànd-i tut insém. Zach al próa a tiràr-as sù ma a 'l ùltim a sa sćiànca incòsa. In cal méntar la pòvra Michelle la và a fónd parchè l'è sfinìda cum un caṅ.
Culegamènt estéran
}}
851 (nùmer)
{{Metacaixa
'L 851 (otseintsinquantùn, ottocentocinquantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 850 (otseintsinquànta) e 'l vin prìma edl 852 (otseintsinquantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintsinquantunéśim post.
Proprietê matemàtichi
'L 851 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 23 col 37: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
.lacaixa
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2014.
17 d'avrìl
Al  l'è al 107° dè dal calendàri gregoriàn (108° in di an bisestìl); a gh vôl incòra èter 258 dè a la fin dl'an.
La metà oscura (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I mutìṿ p'r avér paùra dal scûr i gh'èṅ tut.|Tagline dal film}}
La metà oscura (La mità scûra) 'l è 'n film ad scarésa dal 1993 ad George A. Romero trat da 'l rumànś umònim ad Stephen King.
Custâ quìndas migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca, al 'n à fat sù déś e siē.
Sunt
Thad Beaumont (Timothy Hutton), spuśâ cun la Liz (Amy Madigan), 'l è 'n insgnànt e 'n scritōr ad rumànś inteletuài e sèri ma 'l è cgnusû da piò par via di sò lìbar ad scarésa che però al firma c'n al pseudònim ad “George Stark” (Timothy Hutton). Quànd un tisi ciamâ Fred Clawson (Robert Joy) al capìs al sò segrét, lò al decìd ad saplìr simbulicamènt "Stark" in na casa da mòrt par finta. Ma in na quàlc manéra a sucéd che Stark al tōś vita vgnénd fóra da la fòsa e al taca a dar adòs a la famìja Beaumont dòp avér cupâ un futògrafar, Homer Gamache (Glenn Colerider), par purtàr-ag via 'l sò furgunsèṅ.
I masamènt i cuntìnuan e 'l ùltim a lasàr-'g al péni, castrâ e cun la góla tajàda, 'l è pròpria Fred. In si mur George al scriv anc na fraś c'n al sangṿ dla vitma: «I pas'r i vól'n incóra». Al sierìf ad Castle Rock, Alan Pangborn (Michael Rooker), al créd ch'a gh sia insaplâ Thad.
Culegamènt estéran
}}
356
Al 356 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Anthony Perkins
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Anthony Perkins (New York, 4 'd Avrìl dal 1932 – Los Angeles, 12 ad Setémbar dal 1992) 'l è stâ 'n atōr, regìsta e senegiadōr americàṅ, candidâ a 'l Prèmi Òscar in dal 1957 cuma atōr minga prutagunìsta p'r al rōl ad Josh Birdwell in dal film La legge del Signore ad William Wyler mént'r a 'l Fèstival ad Cannes 'l è stâ bòṅ ad vìnsar par la pelìcula Le piace Brahms?.
'L è cgnusû p'r avér dâ la sò ghigna a 'l persunàǵ ad Norman Bates in dal film Psyco 'd Alfred Hitchcock, rōl ch'l à pò cuntinuâ a far in àtar tri film: Psycho II (1983), Psycho III (1986) e Psycho IV (1990).
Bisesuàl in dal vita privàda, 'l è mòrt a ssant'an par na pulmunît cauśàda da 'l AIDS méntar sò mujér, l'atōra e mudèla Berry Berenson, l'à pardû la vita in di atintâ d'l 11 Setémbar 2001 esénd lē insìma a 'l aparéć vōl American Airlines 11 fat stablìr da i terurìsta atàc a 'l Tóri Śmèli 'd New York. La còpia la gh'iva dū fiōi nâ in di an Stanta, Oz e Elvis.
Biugrafìa
Perkins al taca la sò caréra a 'l cìnema in di an Sinquànta e 'l fà sèntar bèla c'n al sò secónd film, La legge del Signore, ch'al gh fruta 'n Golden Globe e na nomination a i Prèmi Òscar. In chi an lè al fà vgnir fóra anc di disc, firmâ Tony Perkins, e 'n sò sìngul dal 1957, Moon-Light Swim, al gh la cava anc a finìr a 'l 24śum pòst dla Billboard americàna.
In dal 1960 al cata 'l sucès faghénd al prutagunìsta in dal thriller Psyco 'd Alfred Hitchcock. Cla part chè la ségna par sèmpar la sò caréra, specialmènt in di ùtim an. In di an a vgnir al lavóra cun di regìsta impurtànt cuma Orson Welles, ch'l al vōl in Il processo trat da 'l rumànś umònim ad Franz Kafka, René Clément (Parigi brucia?), Claude Chabrol (Le scandale - Delitti e champagne e Dieci incredibili giorni) e Mike Nichols (Comma 22).
Àtar prugèt
}}
David Gandy
{{dialort | dial=Carpśàn}}
David James Gandy (Billericay, Essex, al 19 ed fervêr dal 1980), 'l è 'n modêl edla moda ingléś. Dimòndi apresê dai stilìsta dla moda 'd chi òm, al Gandy al fà anc dimòndi sfilèdi p'r i stilìsta itagliàn Dolce & Gabbana.
Colegamèint estèren
}}
Mazzarino
{{Metacaixa
Mazzarino 'l è 'n cumùn edla provèinsa ed Caltanissetta in dla Sicìglia. Al gh'à {{formatnum:11900}} abitànt (secònd 'l ISTAT 2017).
Colegamèint estèren
}}
574 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 574, mo invéci 'l an 574, 't ê da 'ndèr chè) Al 574 (sincseintestantaquàter, cinquecentosettantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 573 (sincseintestantatrī) e 'l vin prìma dal 575 (sincseintestantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DLXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintestantaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
Spighèta
{{Metacaixa
La spighèta l'è na qualitê 'd naster ch'la gh'à n'armadùra tisùda a sàia e cun la forma 'd ùna o 'd soquànti spighi o lischi 'd pès (acsè: >>>>>>>). El spighèti i s pólen tèser ed cutòun, ed lèin, ed polièster o in poliamìda, e in diferèinti altèsi, dai 5 mm. ai 7 mm. ai 10 o 15 mm., su su infìn a di spighê ēlt anca 90 mm.
Chel caraterìstic chè i fan sè che la spighèta l'è 'n naster tender, flesìbil, apèina elàstic, anca in dla só robustèsa. Acsè al naster spighê 'l è 'l mijōr da śuntèr dèint'r a 'l riśvòlt dal fònda del brèghi, ch'al tin bèin strìc al tisû anca in dl'indispensàbil flesibilitê ch'a gh'è biśògn.
Colegamèint estèren
}}
Lissandren dra Roussela
Articol in Paves-Vougares
Al so souranoum l'è legaa al fat ch'u stava ârent a Porta Roussela, vöna di cinqu port de Voughera, da indè ch'la partiva la straa per Genoua. Al Lissandrën l'è stat pittour, giournalista, lingouista, e poueta vernacoul. Ou s'è dedicaa coun passion per desviluppà e per mantegn la coultura loucala. Ourganizadour ad event coultural e proumoutour d'inissiativ ch'i gh'avân semper i gioun coume pont ad riferiment, insema a j intellettual e j anticounfourmista ad l'epouca. Intra i so opër gh'è d'arcourdà Biografie e Profili Vogheresi, Sestine e Sonetti in Dialetto Vogherese, e al Dizionario Vogherese-Italiano.
Villaggio dei dannati
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Guàrda't da i putèṅ.|Tagline dal film}}
Villaggio dei dannati (Vilàǵ di danâ) 'l è 'n film ad scarésa dal 1995 ad John Carpenter arfacimènt 'd un film dal 1960 ad Wolf Rilla, Il villaggio dei dannati. Al tōś ispirasiòṅ da 'n rumànś fantasientìfic dal 1957 ad John Wyndham da 'l tìtul I figli dell'invasione.
'L è custâ vint-a-dū migliòṅ ad dòlar.
Sunt
A Midwich, na sitadìna in sal mâr dla Califòrgna, dòp un mancamènt generàł, déś dóni, cun in mèś anc dal vìrgin, i gh'aṅ tuti 'd avér fiōl. Nóṿ méś dòp i parturìs'n al stés dè di putèṅ fòrt cun di cavìi platinâ, di òć strâṅ e di putēr telepàtic ma una dal sinc fémni la n scampa briśa. Dvintâ baghét i tàc'n a far còpia fisa a part David (Thomas Dekker), fiōl dla prèsida dla scōla, la Jill McGowan (Linda Kozlowski). Chi lò 'l è armàś da par lò e 'l è anc 'l ùnic ch'al gh'à di sentimènt umàṅ quànd tut chi àtar i èṅ invéci sénsa cōr, specialmènt la Mara (Lindsey Haun) ch'l'è la più catìva dal grup. A s trata dla fiōla dal dutōr Alan Chaffee (Christopher Reeve) e ad sò mujér Barbara (Karen Kahn) che però la s è masàda dò avér-la dada a la luś.
Quànd i baghét i sèntar di pinsēr brut su 'd lōr o anc di sentimènt umàṅ i s arlìan dimóndi rivànd anc a far dal mâł o a cupàr la gint. Adès al grup al gh l'à cun la dutōra Susan Verner (Kirstie Alley) ch'l'iva tgnû dacàt al cadàvar dla putìna par studiàr-al.
Culegamènt estéran
}}
Etrosch
I etrosch i en stê del zeint dl’Itaja antiga, ch'i s catêven int l’Itaja ed mêz, in Emeja, in Rumagna, int al Vènet, la Lunbardie e la Canpagna. I eiren mia indoeuropej. I j·an fundê Buloagna (Felzna), Môdna (Mutina), Ravèna, Mantva, Arèz, Curtoana, Vultêra, Paruza, Vols, Tarcueinia, Capva, faursi Roama, e dimondi êter sitê.
I bacajêven in laingua etrosca.
Contronatura (film 1969)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Ólt'r i cunfîṅ pruibî d'l amōr.|Tagline dal film}}
Contronatura (Cóntar-natùra) 'l è 'n film ad scarésa gòtic dal 1969 'd Antonio Margheriti che però al s firma cuma Anthony Dawson.
Al regìsta 'l à anc scrit la senegiadùra tulénd spunt, in na manéra libra, da la nuvèla Eppure bussano alla porta ad Dino Buzzati.
Sunt
Durànt al viàś però la màchina la gh'à 'n guàst e 'l grup 'l è custrét a dmandàr ajùt a na famìja ch'la stà in un chalet lè darènt anc parchè 'l è drē a piōvar dimóndi fòrt e pò l'è bèla sira. In cà al pruprietàri Uriath (Luciano Pigozzi) e sò màdar, la Herta (Marianne Leibl), i èṅ impgnâ in na sidùta spirìtica. Esénd che la dóna l'è na medium e ch'l'è incóra in trance, Uriath al śibìs a i òspit ad śuntàr-'s a tavla. La vècia, in cuntàt c'n “al da 'd là”, la taca a dasquaciàr i segrét visióś e i tragatèṅ di furastēr.
Culegamènt estéran
}}
Eastbourne
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Eastbourne (a s lèś /ˈiːstbɔːrn/ in ingléś) l'è na sità dal Régn Unî ch'la s cata in dal sud-èst dl'Inghiltèra, in dla cuntèa d'l East Sussex. La fà sènt-mila abitànt a 'l incìrca e la s cata in frònt a 'l canàł dla Mandga.
Tut i an, a la fiṅ 'd Śugn prima 'd Wimbledon, in di camp in érba 'd Eastbourne a s tîṅ un turnèo premier par dóni.
Culegamènt estéran
}}
Monica Niculescu
{{Metacaixa
Aràżż
Aràżż (in itagliàn Arezzo) a l é na zitè dla Tuschèna ed 98 969 abitànt, cheplôg dla pruvénzia cl istass nómm.
Monica Niculescu
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Monica Niculescu (Slatina, 25 ad Setémbar dal 1987) l'è na tenìsta ruména prufesiunìsta da 'l 2002 ch'l'è stada bòna ad rivàr a èsar la nùmar vint-i-òt dal mónd al 27 ad Favràr dal 2012. La stà a Bùcarest.
L'è élta 168 cm e la péśa 63 chilo. La dróa al bras dèstar ma la tira drit e arvèrs c'n al dū maṅ. A gh piàś scultàr la mùśica, far dal còmpri, la mòda e guardàr di film, Il gladiatore 'l è al sò preferî.
In dla sò caréra 'l à vins un turnèo dla WTA al 5 'd Utóbar dal 2008 a Florianópulis cóntar l'Ol'ga Alekseevna Pučkova par 6-2 4-6 6-4 e sédas ad qvéi d'l ITF.
Caréra
La taca a śugàr i sò prim turnèo ITF in dal 2002 e in Agóst l'è bèla bòna ad far suo qvél ad Bùcarest, al nùmar òṅ, baténd in finàl la Cvetana Pironkova par 6-1 7-6. La in vins dū da déś-mila dòlar anc in dal 2003 e pò quàtar in dal 2004.
In dal 2007 la tōś part a 'l turnèo WTA dal Dubai cun na carta salvàdga ma la và fóra subìt par maṅ dla Marija Kirilenko. In d'l an la vins tri ITF da vintsìnc-mila dòlar ma la n è mai bòna ad pasàr al qualificasiòṅ par śugàr un quàlc WTA. La 'l taca però a far in dal 2008. A gl'Australian Open e a Bangalore la và fóra a 'l prim tùran mént'r a Doha la gh'à da pigàr-as a la Sybille Bammer un tùran dòp. A Róma la s qualifìca mandànd a cà l'Ekaterina Makarova, pò la bat la Jill Craybas in tri sét ma la n pōl far gnint cun la Viktoryja Azaranka mént'r a 'l Roland Garros l'è la sérba Jelena Janković a bat'r-la. Dòp gl'utàṿ a New Haven (3-6 3-6 da la Caroline Wozniacki), la riva in di quàrt a Taškent (7-6 2-6 4-6 da la Shuai Peng) e pò incóra in di utàṿ a Śurîg in dua però la vèṅ stlada da la Viktoryja Azaranka par 6-0 6-0. La finìs 'l an listés a la puśisiòṅ quarànta-sèt dal mónd.
La taca mâl al 2009 pardénd tri di quàt'r incóntar śugâ in Austràglia, pò la fà secónd tùran a Parì a 'l quèrt e a Dubai. Dòp soquànt prim tùran, a Straśbûrg la riva in di quàrt ma la céd a la Aravane Rezaï par 6-0 1-6 2-6. La fà quàrt anc a Taškent cun la Jaroslava Švedova e pò gl'utàṿ a Mósca in dua la ciàpa un 2-6 5-7 da la Francesca Schiavone. In dla prima mità dal 2010 la fà sù pôc. A Wimbledon la bat a 'l prim tùran la Gisela Dulko ma pò la patìs na scòpla da la Flavia Pennetta par 1-6 1-6. La tenìsta 'd Brìndaś la la bat anc a 'l secónd tùran ad Cincinnati lasànd-ag sōl un śōg dòp che la ruména l'iva fat fóra la Sabine Lisicki par 6-3 6-0 e pasâ 'l qualificasiòṅ. A gl'US Open la pòrta via 'n sét a la Viktoryja Azaranka ma la pèrd listés a 'l prim tùran. A Taškent la riva par la prima vòlta in semifinàl in un turnèo WTA ma cun l'Elena Vesnina la céd par 3-6 6-3 4-6.
In dal 2011 la riva fàcil a 'l tèrs tùr'n a Melbourne par pò lasàr-'g al péni cun la Francesca Schiavone par 0-6 6-7. A Indian Wells la pasa 'l qualificasiòṅ ma la céd a 'l secónd tùran a la Marion Bartoli par 6-2 3-6 2-6, stés riśultâ anc a Miami in dua la lasa strada a la Jelena Janković. A Esturìl la bat la Bethanie Mattek-Sands 6-4 5-7 6-3, la Sloane Stephens 6-4 6-4 e la Jarmila Gajdošová 5-7 6-4 6-2 prima ad pèrdar in dū sét cun l'Anabel Medina Garrigues. A New Haven la pésc' incóra la Francesca Schiavone in di utàṿ e la milanéśa la gh lasa 'l briśi, 6-2 6-1 al puntéǵ. La ruména la śōga pò a la granda gl'ùltim tri turnèo dla stagiòṅ. A gl'US Open la bat la Patricia Mayr-Achleitner a 'l prim tùran par 6-3 6-3, pò la sténd l'Alexandra Dulgheru par 6-3 6-0 e la Lucie Šafářová par 6-0 6-1. In di utàṿ però a và avànti l'Angelique Kerber par 6-4 6-3. A Pechîn la mandà a cà subìt la Na Li 6-4 6-0 e pò la dà la paga anc a la Chanelle Scheepers, a la Virginie Razzano e a la Marija Kirilenko prima ad cédar a la tedésca Andrea Petković par 2-6 0-6. In Lussembûrgh la riva par la prima vòlta in finàl ma 'l tìtul la s al pòrta a cà la Viktoryja Azaranka par 6-2 6-2. La Niculescu la s cunténta 'd èsar rivàda a èsar la nùmar trénta dal mónd.
In dal 2012 la pòrta a cà i sò riśultâ più bèi a Melbourne (tèrs tùran cun la Caroline Wozniacki) e a Doha (quàrt baténd l'Elena Vesnina, la Vera Zvonarëva e la Kateryna Bondarenko prima ad cédar a la Samantha Stosur 2-6 6-2 3-6) ma pò la mét in fila sōl di prim e di secónd tùran. La ruména la pèrd a Dubai cun la Marija Kirilenko, a Stucàrda cun la Francesca Schiavone, a Madrid cun la Lourdes Domínguez Lino, a Róma cun la Christina McHale, a 'S-Hertogenbosch cun la Roberta Vinci, a Wimbledon cun la Stéphanie Foretz Gacon, a gl'US Open cun l'Ayumi Morita, a Taškent cun la Karin Knapp, a Tokyo cun la Julia Görges e a Linz cun l'Ana Ivanović. Crudàda śò in clasìfica a 'l stantéśum pòst, la Monica la tórna a vìnsar soquànti partìdi ad fila in Lussembûrgh, in dua la pèrd in finàl cun la Venus Williams par 2-6 3-6, e in d'l ITF ad Poitiers, rivànd chè in di quàrt (7-5 4-6 2-6 da l'Elena Vesnina). La fà anc in tèmp a mét'r-as in bisàca al tìtul ITF ad Nantes dand la paga ion finàl a la Julija Putinceva par 6-2 6-3.
La ruména la taca la stagiòṅ 2013 in Cina a Shenzhen rivànd in semifinàl cun la Klára Zakopalová. A Hobart la pèrd in di quàrt da la Kirsten Flipkens par 6-2 4-6 0-6 e pò l'è dasfurtunàda a gl'Australian Open parchè la pésca subìt la nùmar òṅ dal mónd, la Viktoryja Azaranka, ch'la la bat par 6-1 6-4. A Doha la bat la Jelena Janković 6-4 6-1 ma minga la Samantha Stosur in dal tùran dòp. In Favràr la vins in Braśìl al sò prim tìtul WTA baténd in finàl l'Ol'ga Alekseevna Pučkova par 6-2 4-6 6-4. In Avrìl a Monterrey la céd in semifinàl a l'Anastasija Pavljučenkova e pò la riva in di utàṿ a Esturìl in dua la s férma cun l'Elena Vesnina par 4-6 4-6. Da lè in avànti la pèrd sèt di òt incóntar śugâ. La s tira sù a Washington in dua la bat la Madison Keys in di utàṿ par 6-1 2-6 7-6 prima ad bandunàr in di quàrt cun l'Ekaterina Makarova dòp un śōg sōl. A Linz e in Lussembûrgh la cata a 'l prim e a 'l secónd tùran l'Angelique Kerber e la Caroline Wozniacki ch'i ér'n in lòta par catàr sù i punt p'r andàr a 'l master e la ruména la gh'à da lasàr-ag strada cun la tedésca e la danéśa che pò i vins'raṅ i tìtui.
In dal 2014 la Niculescu la pòrta la Na Li a 'l tèrs sét in di quàrt ad Shenzhen ma pò la pèrd cun la cinéśa. A Hobart la bat la Magdaléna Rybáriková e pò anc la Mona Barthel prima ad cédar a l'Estrella Cabeza Candela in di quàrt par 6-3 6-7 4-6. A Melbourne la ruména la bat la Shahar Peer par 6-4 6-1 e pò la finalìsta ad Wimbledon d'l an prima, la Sabine Lisicki, par 2-6 6-2 6-2.
Culegamènt estéran
}}
Nùmer 21-gonèl
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al nùmer 21-gonèl, 'l è 'n nùmer poligonèl ch'al figùra 'n polìgon a 21 cô regolèr mìs sù con di pùnt (el só unitê) tut in fila, ùn dòp cl èter a fèr sù i 21 cō ed cal polìgon a 21 cô chè, unitê di cô ch'i s mùcen, e i s tachen, polìgon a 21 cô grand dop polìgon a 21 cô cic, ùn dop cl èter, a tōr dèinter eli unitê bèle druèdi per fèr sù i prim 2 cô di prim polìgon a 21 cô, damànd chi disègn chè:
Colegamèint estèren
}}
Prima che arrivi l'alba
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Prima che arrivi l'alba (Prima ch'l'alba la riva) 'l è 'n film dramàtic dal 2007 ad Phil Davis.
Sunt
Stufa 'd èsar viulentàda da sò pàdar Michael (Richard Platt), la śōvna ingléśa arvèrsa Charleen (Christine Tremarco) la decìd 'd scapàr ad cà p'r andàr a star da sò sîṅ Bob (Kenneth Colley) a Edinbûrg. Chi lò, a dir dabòṅ, 'l è sò nunòṅ esénd al pàd'r ad sò màdar ch'la s è tòlta la vita dòp avēr fat a mènt che sò marè al viulentàva 'l sò dū fiōli, ólt'r a la Charleen anc sò surèla più pìcula, la ritardàda Jackie (Julie Ann Watson).
Cambia la tua vita con un click
{{Metacaixa
Prima che arrivi l'alba
Sunt
Lung la strada par la Scòsia, la ragàsa la cgnós dū piuciōś, John dit „'l irlandéś“ (Tommy Tiernan) e Declan (Stuart Sinclair Blyth) ch'i fànan part 'd un grup cuntestatàri ch'i èṅ cuntràri a gh s faga na strada nóva da cal bandi lè. La Charleen la s unìs a la lòta e, durànt un scóntar cun la pulisìa, la ferìs un pulisiòt tirànd-ag na bastunàda in cô. Declan, dvintâ 'l sò muróś, e lē i scàpan via c'n un caṅ sèg ciamâ Killer jutâ par na vècia lèśbica in furgunsèṅ, la Vera (Sheila Hancock), ch'la gh dà 'n pasàǵ. Chi lē l'è na malàda terminàla in viàś vèrs gl'Ìśuli Òrcadi ch'la vōl védar l'alba in dal Sérć ad Brodgar prima 'd srar i òć par sèmpar.
Cambia la tua vita con un click
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Prima che arrivi l'alba
Sunt
Dòp avēr lasâ anc la cà 'd Bob parchè 'l óm, amànt di uśèi, al vliva mét'r al maṅ adòs a la ragàsa, al grup al s férma in dla campàggna scuséśa par durmìr sóta na ténda. Chè la Charleen la cgnóś dū turìsta danéś, Jacob (Peter Anders) e Torsten (Lars Oostveen), finénd c'n al fumàr di spinèi e c'n al gusàr cun chi lò.
Cambia la tua vita con un click
{{Film }}
Prima che arrivi l'alba
Culegamènt estéran
}}
.spiegel
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2014.
Cambia la tua vita con un click
Cambia la tua vita con un click (Càmbia la tò vita c'n un click) l'è na cumèdia americàna dal 2006 ad Frank Coraci candidàda a i Prèmi Òscar dal 2007 p'r al truc mijór.
In dla sò culòna sunóra i s càtan di pès di U2 (Ultraviolet (Light My Way)), di Offspring (Come Out and Play), di T. Rex (20th Century Boy), di Beastie Boys (No Sleep Till Brooklyn), di Tears for Fears (Everybody Wants to Rule the World), ad Tony Bennett (With Plenty of Money & You), di Cranberries (Linger) e dimóndi àt'r incóra.
Cl'òpra chè l'è custàda utànta-dū migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca ma la 'n à pò muciâ sù da piò ad duśènt-trentasèt.
Sunt
Un dè al còmpra da 'n tisi strâṅ ciamâ Morty (Christopher Walken), in segrét 'l àngil dla mòrt, un telecmànd universàł che però al funsiòna anc cun la gint esénd ch'al pōl far-la star sit quànd la t astà adòs, farmàr al tèmp o far-'l andàr avànti in présia quànd a gh'è quèl ad nujóś o ch'a fà vgnir dū bali acsè cuma di tèmp mòrt, dal litgàdi o dal mâł fìśic. A 'l inìsi Michael 'l è cuntènt 'd avér un śavàj dal gèn'r in maṅ ma pò al s pintìs 'd avér-al tòlt parchè acsè al s pèrd tut al sèns dla vita.
Culegamènt estéran
}}
355
Al 355 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
.lawyer
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 31 ed mâǵ dal 2014.
16 d'avrìl
Al  l'è al 106° dè dal calendàri gregoriàn (107° in di an bisestìl); agh vólen incòra ètri 259 dè a la fin dl'an.
Sprolòqui
Al Sprolòqui, in dal mudnéś, 'l è al discórs che 'l Sandróun e la famìja Pavirònica i fan ed Giuvidè Gras da 'l balcon dal Comun in Piaza Granda a Modna.
Sâbet
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}} Sâbet (Sabato in italiân) l'é un dé 'd la stmâna tr' al venerdé e la dumènica, dal latèin sabbatum ch' al deşvîn a msó vôlta da l' ebràich shabbat, giôren dedichê a l' "arpûns".
P'r al mònd rumân, préma ed l' arîv dal Cristianèişem, l' êra al Saturni dies, dé ed Satûren, druvê incō int i paèîş ed léngva inglèişa (Saturday) e da i paèiş ed l' Êlta Europa.
Per l' ebraîşem l'é un giōren sâcher da stêr luntân da bâst' ech sia gèner 'd ôvra e dòunca ânch al lavōr (Esodo 20, 10) e 'd celebrasiòun ed l'ôpra ch' la sêlva ed Dio (Deuteronomio 5, 12-15), urdnê in di dēş cumandamèint, guêrda Shabbat. Soquânt tétol cristiân ed  Avventismo millerita, tra quisché la  Chiesa Cristiana Avventista del Settimo Giorno, j Avventisti del Settimo Giorno del Movimento di Riforma, i Davidiani e la Vera Chiesa di Gesù a rispèten l'arpûns da la sîra dal venerdé a còla dal sâbet, acsé cm' a dîş la Bébia
Êter prugèt
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed  Sabato trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
}}
Mimic 2
{{Metacaixa
Personâǵ secondàri 'd Harry Potter
('T pō catèr na paśna cun più personâǵ dla sèga, ché: Elèinc ed personâǵ 'd Harry Potter) Chè a gh'è elenchê dagli infurmasiòun in sìm'ai personâǵ mìa trôp inportànt edla fóla 'd "Harry Potter", scrìta da l'avtóra ingléśa J. K. Rowling.
Mimic 2
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Personâǵ secondàri 'd Harry Potter
Olympe Maxime
Olympe Maxime l'è la prèsid edl'Acàdemia 'd Magìa francéśa 'd Pôst 'd Harry Potter. In dal quêrt e-vlùm edla fóla 'd Harry Potter, Harry Potter e il calice di fuoco, l'Olympe la gh'à da giudichèr chi 'l andrà a vinser. L'è na meśa-gigànta e difât la s l'intendarà, più terdi (V e-vlùm), col mêś-gigànt Hagrid, quand a s gh'avrà da 'ndèr in sìm'ai mòunt a serchèr di Gigànt da purtèr in sà per jutèr 'l Órdin edla Feniśa a bàter Voldemort.
Mimic 2
{{Film }}
{{CITAZIONE|A parìva ch'al terōr al fus terminâ... 'sta vòlta gnint a purà farmàr-al!|Tagline dal film}}
Personâǵ secondàri 'd Harry Potter
Bertha Jorkins
Bertha Jorkins l'è na stria dal Ministēr edla Magìa. L'era stèda vìtma 'd 'n incantéśim edla memòria e dòunca la n'saìva mai indû la s catèva e s'la fèva. Al la ciàpa Voldemort ch'al la màsa e l trasferìs un pcòun dla só alma in dal serpèint Nagini. La Bertha la cumparìs in 'n efêt ed magìa, ala fin dal quêrt lìber, e la gh'la chèva 'd jutèr 'l Harry a scapèr, màinter ch'a gh'tuchèva 'd bat'r-es col Voldemort.
Broderick Bode
Broderick Bode 'l è 'n Indicìbil, a dìr 'n impiegê dl Ufìsi Mistēr dal Ministēr edla Magìa ch'al n'pōl mai dìr gnìnt in sìm'a 'l só lavōr. Al s cata per la prìma volta in dal quèrt lìber, ala finêl dla Còpa dal Mònd 'd Quidditch, quand 'l Arthur Weasley al fà vèd'r a 'l Harry soquànt impieghê dal Ministēr edla Magìa e anca chilò.
Mimic 2
Mimic 2 (Imitadōr 2) 'l è 'n film ad scarésa fantàstic dal 2001 ad Jean de Segonzac ch'al tōś ispirasiòṅ da 'n racònt cic ad Donald A. Wollheim e da la pelìcula Mimic dal 1997 dal regìsta Guillermo del Toro. Al gh'à abû 'n séguit dū an dòp: Mimic 3: Sentinel.
Personâǵ secondàri 'd Harry Potter
Ludo Bagman
Ludovic "Ludo" Bagman 'l è diretōr edl Ufìsi p'r i Śōg e i Sport Màgic e amànt dal scumìsi.
Albert Runcorn
Albert Runcorn 'l è ùn 'd quī ch'a dēv controlèr al stêt dal sanghev di stròleg.
Mimic 2
Sunt
L'entumòluga e insgnànta 'd New York Remi Panos (Alix Koromzay) l'è dimóndi dasfurtunàda in amōr esénd ch'la n gh la cava briśa a catàr 'l óm giùst. Dòp avēr dascargâ Jason Mundy (Brian Leckner), ch'al s éra parmìs 'd purtàr-'g un mas ad fiōr ad nòt, adès l'à tacâ a 'ndàr fóra c'n un ragàs ciamâ Phillip (Paul Schulze). A séna la dascór sèmp'r ad scaravàś e lò 'l cuntìnua a scultàr-la sprand pò in dal “dòp-séna” che però al n riva minga parchè lē la và a cà subìt quànd lò al taca a tgnir-la par maṅ. Lasâ lè cuma 'n salàm, subìt dòp a riva 'n móstar ch'al gh mòla tri cōlp par pò traśàr-al via sèg.
Personâǵ secondàri 'd Harry Potter
Amos Diggory
Amos Diggory 'l è 'n brêv stròleg ch'al lavóra in dal Ministēr edla Magìa in dl Ufìsi Regolasiòun e contrôl dal Creatùri Màgichi.
Mimic 2
Sunt
Chi lò al n è minga la prima vitma dal móstar, na criatùra a fórma 'd insèt nada da 'n esperimènt 'd inśgnerìa genética, anc dutōr Lincoln Trahm (Bill Cho Lee) 'l è stâ cupâ soquànt tèmp prima. Esénd chi lò 'n culéga dla Remi, al detective Klaski (Bruno Campos) al decìd ad far dal dmandi a l'entumòluga, pò i sàltan fóra i cadàvar sénsa ghigna ad Jason e 'd Phillip dònca la puśisiòṅ dla Panos la s cómplica dimóndi anc parchè lì lē la n andàva briśa tant 'd acòrd cun Trahm. Al detective Clecknal (Jody Wood) 'l è sicûr ch'la dóna la sia na lèśbica serial killer ch'la masa i óm par pò cavàr-ag via i grugn.
Personâǵ secondàri 'd Harry Potter
Wilkie Twycross
Wilkie Twycross 'l è 'n istrutōr dal sêst an dla scóla 'd Hogwarts.
Mimic 2
Sunt
Sōl in séguit a s capìs ch'i masamènt i èṅ stâ fat da 'l móstar ch'al vōl anc acupiàr-as cun la Remi. Méntar la dóna l'armàgn parśunēra in dla sò scōla insém a Klaski e a sò dū studènt, al cap dl'unità dal fòrsi speciàli, Darksuit (Edward Albert), al decìd ad diśinfestàr 'l edifìsi druànd un gas velenóś.
Personâǵ secondàri 'd Harry Potter
Mafalda Hopkirk
Mafalda Hopkirk l'è na strìa dal Ministēr edla Magìa.
Reginald Cattermole
Reginald "Reg" Cattermole 'l è 'n stròleg dal Ministēr edla Magìa.
James Sirius Potter
James Sirius Potter 'l è 'l prìm fiōl 'd Harry Potter e Ginny Weasley.
Albus Severus Potter
Albus Severus Potter.
Lily Luna Potter
Lily Luna Potter l'è la tersa fióla 'd Harry Potter e Ginny Weasley.
Rose Weasley
Rose Weasley è la fióla nèda prìma 'd Ronald Weasley e Hermione Granger.
Hugo Weasley
Hugo Weasley è 'l secònd fiōl nê da Ronald Weasley e Hermione Granger.
Augusta Paciock
Augusta Paciock (Augusta Longbottom in dla tradusiòun nóva) l'è la nóna 'd Neville.
Famìja Malfoy
La Famiìja Malfoy l'è na famìja dla fóla 'd Harry Potter dla Joanne Rowling.
Abraxas Malfoy
Abraxas Malfoy è 'l pèder 'd Lucius e 'l nôn ed Draco.
Profesōr Albus Silente
(vèd anca: Albus Silente)
Profesorèsa Minerva McGranitt
(vèd anca: Minerva McGranitt)
Profesōr Severus Piton
(vèd anca: Severus Piton)
Profesōr Filius Vitious
(vèd anca: Filius Vitious)
Profesōr Gilderoy Allock
(vèd anca: Gilderoy Allock)
Profesōr Rubeus Hagrid
(vèd anca: Rubeus Hagrid)
Profesōr Remus John Lupin
(vèd anca: Remus Lupin)
Mimic 2
Culegamènt estéran
}}
1204
Al 1204 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Personâǵ secondàri 'd Harry Potter
Profesōr Alastor "Malôć" Moody
(vèd anca: Malocchio Moody)
Profesōr Horace Lumacorno
(vèd anca: Horace Lumacorno)
Profesōr Amycus Carrow
(vèd anca: Magnamôrt)
Profesorèsa Alecto Carrow
(vèd anca: Magnamôrt)
Profesōr Quirinus Raptor
Quirinus Raptor (Quirinus Quirrell in dla tradusiòun nóva).
Profesōr Cuthbert Rüf
Cuthbert Rüf (Cuthbert Binns in dla tradusiòun nóva).
Profesōr Silvanus Kettleburn
Silvanus Kettleburn.
Profesorèsa Griselda Marchbanks
Griselda Marchbanks.
Profesorèsa Wilhelmina Caporal
Wilhelmina Caporal (Wilhelmina Grubbly-Plank in dla tradusiòun nóva).
Profesorèsa Septima Vector
Septima Vector.
Profesorèsa Aurora Sinistra
Aurora Sinistra
Profesorèsa Charity Burbage
Charity Burbage.
Profesorèsa Galatea Gaiamens (Galatea Marrytought)
Galatea Gaiamens
Fiorenzo
Fiorenzo (c'ma Firèins).
Profesorèsa Pomona Sprite
Pomona Sprite (Pomona Sprout in dla tradusiòun nóva).
Mrs Purr
Mrs Purr (Mrs Norris in dla tradusiòun nóva) l'è la gata dal guardiàṅ Argus Gazza.
Madama Bumb
Madama Bumb (Madama Hooch in dla tradusiòun nóva).
Madama Poppy Chips
Madama Poppy Chips (Madam Poppy Pomfrey in dla tradusiòun nóva).
1467 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1467, mo invéci 'l an 1467, 't ê da 'ndèr chè) Al 1467 (milquaterseintessantasèt, millequattrocentosessantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1466 (milquaterseintessantasē) e 'l vin prìma dal 1468 (milquaterseintessantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDLXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milquaterseintessantasetéśim post.
Personâǵ secondàri 'd Harry Potter
Madama Irma Pince
Madama Irma Pince.
Sir Cadogan
Sir Cadogan.
Violet
Violet.
Stan Picchetto
Stanley Picchetto.
Dobby
Dobby.
Winky
Winky.
Kreacher
Kreacher.
Hokey
Hokey.
Ignotus Peverell
Ignotus Peverell.
Andromeda Tonks
Andromeda Tonks.
Xenophilius Lovegood
'''Xenophilius "Xeno".
Teddy Lupin
Ted "Teddy" Remus Lupin.
Gregorovich
Gregorovich.
Garrick Olivander
Garrick Olivander.
Eileen Prince
Eileen Prince.
Tobias Piton
Tobias Piton.
Tom Riddle Senior
Tom Riddle Senior.
Rita Skeeter
Rita Skeeter.
Scabior
Scabior.
Madama Rosmerta
Madama Rosmerta.
Hepzibah Smith
Hepzibah Smith.
Bob Ogden
Bob Ogden.
Fridwulfa
Fridwulfa.
Grop
Grop (Grawp in dla tradusiòun nóva).
Arabella Figg
Arabella Doreen Figg.
Jim McGuffin
Jim McGuffin.
Piers Polkiss
Piers Polkiss.
Rolf Scamandro
Rolf Scamandro (Rolf Scamander).
Bathilda Bath
Bathilda Bath.
Arsenius Brodus
Arsenius Brodus (Arsenius Jigger).
Newt Scamandro
Newton "Newt" Artemis Fido Scamandro (Newt Scamander).
Giorgio Torelli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Giorgio Torelli (in pramzàn: Toréli) (Pärma, 26 ad fabrär 1928 - 6 d'april 2023 ) l'è stè un giurnalista e scritùr Itaglian.
La vendetta della maschera nera
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Giorgio Torelli
Biugrafia
L'ha studiä quatr'ann Medicina, ma in dal 1954 l'ha cumanciä a fä al giurnalista a la Gazzetta di Parma. Pasä a Milan, l'ha laurä al Candido (dal 1958 al 1961), Grazia e Epoca (dal 1971 al 1974). In dal 1974 l'ha fundä, cun Indro Montanelli, Il Giornale Nuovo. Dal 2012 l'à comincè a scrivvor 'na pagina tutt' il smani int' la Gazètta äd Pärma. Dal 2014 l'è dvintè Cavalier 'd la Repubblica Italiana. Dal 2018 Cavalier 'd l' Ordine Costantiniano di san Giorgio.
Cus'häl scrìtt
Torelli l'a scritt pu o meno trenta libbor, che solament vo'n al gh'à l'aspét d'un romanzo (La Pärma voladora). Col romanzo lasa pur ch'al sia scritt in italian, mo gh'è dentor so quanti paroli e ragionament in pramzan, parchè Toréli al fa parlär quazi tutt i personag in dialètt, po dopa al gh' zonta la tradusion. I nòmm di libbor vedja chì:
La vendetta della maschera nera
La vendetta della maschera nera (La vindéta dla mascra négra) 'l è 'n thriller 'd asiòṅ dal 1996 ad Daniel Lee.
Giorgio Torelli
Cus'häl scrìtt
Par Nadäl dal 2018 l'à dè fóra la tradusión dal Vangel äd Marco, ch' a pär ch'la sia la primma mäj publicäda in dialètt pramzàn. Dal 2022 al pret Samuele Pinna al gh'à dedichè al libbor * Cacciatore di buone nuove, Àncora,ch'a pol esor considerè 'na specie äd biografia.
La vendetta della maschera nera
Sunt
Tsui Chik (Jet Li) 'l è 'n śōvan ch'al lavóra in bibliutéca ma na vòlta 'l éra 'n super-suldâ mémbar dal grup ciamâ „Squàdra 70“. In alóra al cumbatìva sénsa dulōr e sénsa emusiòṅ dòp ch'i gh'ìvan fat n'uperasiòṅ a 'l sarvèl ma pò al s éra stufâ 'd cla vita lè in dua 'l éra praticamènt na màchina da guèra parfèta.
Adès però i sò èx cumpàgn, c'n a cap al cmandànt Hung (Kong Lung), i èṅ turnâ in asiòṅ par masàr di traficànt ad dròga e tōr acsè al sò pòst. Tsui al decìd ad diféndar la giustìsia, e i sò amìg Rock (Ching Wan Lau) e la Tracy Lee (Karen Mok), miténd-as incóra la mascra par turnàr a cumbàtar in di pagn dla “Mascra Négra”.
Culegamènt estéran
}}
E Johnny prese il fucile
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|L'esperiénsa più squasànta ch'at vivrà mai.|Tagline dal film}}
E Johnny prese il fucile (E Johnny 'l à tòlt al sćiòp) 'l è 'n film dramàtic dal 1971 scrit e dirèt par Dalton Trumbo, girâ quànd al gh'iva bèla ssanta-siē an. 'L à vins al prèmi speciàl dla giurìa a 'l 24śum Fèstival ad Cannes.
A s trata dla sōla pelìcula dla caréra dal senegiadōr uriginàri dal Culuràdo parchè, vitma dal macartìśum, 'l è stâ casâ via da Hollywood.
667 (nùmer)
{{Metacaixa
E Johnny prese il fucile
Sunt
Al śōv'n americàṅ Joe Bonham (Timothy Bottoms) al vîṅ ciamâ a far al militàr p'r al sò paéś e spedî in sal frònt francéś durànt la prima guèra mundiàla lasànd la sò muróśa, la Kareen (Kathy Fields), sò pàdar (Jason Robards) e sò màdar (Marsha Hunt) in di Stat Unî
667 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
E Johnny prese il fucile
Sunt
Durànt 'l ùltim dè 'd guèra al vîṅ culpî da n'òbis ad canôṅ drit in dal pèt ma al la scampa listés par miràcul, purtâ in salv da gl'aleâ ch'i al cùran in 'n uśdàł militàr. Joe però 'l è mis mâł, ardùt a 'n tróś umàṅ (un pès ad carna ch'la viṿ): 'l à pardû i bras e 'l gambi, la vista, 'l udî e 'l viṿ tacâ a 'n respiradōr, cun na mascra adòs.
La nebbia degli orrori
{{Metacaixa
E Johnny prese il fucile
Sunt
Dòp un para 'd an in cla manéra lè, 'l impàra a far-as capìr muvénd la tèsta sù e śò, tgnénd a drē a 'l alfabét Morse e al dmanda a i dutōr ad cupàr-al o sinò 'd rénd'r-al un śavàj da far védar in gir p'r al mónd par far cumpréndar a tut al scarési e la matéria dla guèra. A 'l inìsi chi muimènt lè i n èṅ briśa capî (i pàran i ségn 'd un mat) e Joe a 'l vîṅ indurminsâ a fòrsa, ma pò, cun 'l ajùt di militàr, finalmènt i al capìsan ma i decìdan listés 'd a n cuntintàr-al minga. Sōl n'infarméra (Diane Varsi) ch'la gh'à pietà 'd lò la próa a tiràr-ag via al tubèṅ ma la vîṅ paràda via a 'l ùltim minùt.
La nebbia degli orrori
{{dialort | dial=Miranduléś}}
E Johnny prese il fucile
Sunt
Joe al s rénd cònt ch'al n sarà mai librâ da cla cundisiòṅ lè e c'n un fîł 'd vóś al bacàja in dla sò mènt «S.O.S. jutâ'm».
La nebbia degli orrori
{{Film }}
E Johnny prese il fucile
Al vìddeo di Metallica
In dal 1989 al grup metal di Metallica 'l à mis soquànti parti dal film in dal vìddeo dla canta One, ch'la tōś pròpria riferimènt da 'l lìbar ad Trumbo.
La nebbia degli orrori
{{CITAZIONE|'N Infèran vivènt ch'al tèmp 'l à daśmindgâ!|Tagline dal film}}
In Itàglia 'l è cgnusû anc c'n al tìtul 'd Il continente scomparso (Al cuntinènt sparî).
Sunt
Al capitàṅ Lansen (Eric Porter) al cmanda na naṿ Corita ch'la gh'à da purtàr dla gint a Caràcas. A bōrd a gh'è di persunàǵ ch'i gh'aṅ tut di mutìṿ par lasàr al pòrt ad Freetown e quèl da lugàr. A gh'è 'l dutōr Webster (Nigel Stock) e sò fiōla Unity (Suzanna Leigh), al trufadōr imbariagòs Harry Tyler (Tony Beckley) e la sgnōra Eva Peters (Hildegard Knef) ch'l'à rubâ di tìtui par pagàr al riscàt ad sò fiōl parśunēr in Venesuéla. Sèg la s è purtàda 'l sò avucàt, Ricaldi (Ben Carruthers).
In dla stiva, lugâ in soquànt cuntenidōr śai, a gh'è dal fòsfur biànc dimóndi periculóś. Al cmandànt 'l al diś a 'l Prim Uficiàł Hemmings (Neil McCullum). Quànd a gh vîṅ un śbràg in dal fónd dla naṿ, 'l equipàǵ al vrév mulàr incòsa parchè a gh'è di risć ma Lansen al n in vōl savēr. Un grup al gh la cava listés a 'lvàr al téndi, pò anc Lansen al gh'à da far àtar tant quànd 'l inśgnēr cap Nick (James Cossins) al gh fà savēr ch'al n è mia bòṅ ad giustàr al generadōr.
A n sèrt punt 'l equipàǵ 'l incróśa na naṿ in dua a gh'è di suldâ spagnōi dla rasa di antìg inquiśidōr. A cmandàr-i a gh'è 'n putèṅ dit "El Supremo" (Darryl Read). Ma in gir a gh'è anc di móstar marèṅ e dal piànti e di alghi magna-carna.
Culegamènt estéran
}}
.nra
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2014.
Pcarìa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La pcarìa (macelleria in itagliàṅ) l'è cla butéga indû a s tàja vìa e 's vènd i pcòun 'd chèrna dal bésti.
Referèinsi
}}
Milena
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Milena 'l è 'n cumùn edla provèinsa ed Caltanissetta in dla Sicìglia. Al gh'à {{formatnum:2994}} abitànt (secònd 'l ISTAT 2017).
Colegamèint estèren
}}
154 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
1029 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
(S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1029, mo invéci 'l an 1029, 't ê da 'ndèr chè) Al 1029 (mileveintnōv, milleventinove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1028 (mileveintòt) e 'l vin prìma dal 1030 (miletrèinta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileveintnovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
354
Al 354 'l è 'n an edl IV sécol dal Calendàri gregoriàn.
.bio
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 2 ed śùgn dal 2014.
Tòra ed Rusnèla
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
La Tòra ed Rusnèla ( Torre di Rossenella in italiân) l'é ind al cmûn ed Canòsa in pruvîncia ed Rèz insém a l' Apenèin. La Tòraa l'é atâch al Castèl ed Rusèina e che sèins' êter a n'à fât pêrt cme Tòra 'd avistamèint.
Ciamêda ânca Guardiōla, l' as câta ind la séma 'd un spròun ed mûnt a mezdé ed prêda ed Rusèina. L'é stêda di Da Curèz, dôp al môrt ed Gilberto Azzo Da Correggio int al 1402 la Tòra l'é stêda dêda, per invistidûra da pêrt dal Dóca ed Milân alōra sgnōr ed Pèrma, al famōş Ottone Terzi.
L' é turnêda pó ai Da Curèz fîn al sequèster dal fèdev da pêrt dal Dóca Ranuccio Farnese. La Guardiōla l'êra un putèint turiòun a piânta fâta a retângol bèle circundê da mûri e fusòun e êtri amzûri ed difèişa. L'é mésa in manēra che al dō pêrti pió lòunghi în vultêdi a mesdé e a mezanôt e al pêrt cûrti a sîra e matèina. A i pē ed l'ingrès a gh'é la cistêrna ed l'âcva, la só puşisiòun l'é mésa in manêra ed mantgîr l'âcva sèimper frèsca.
Vêrs l'intêren, dèinter ind al spesôr dal mûr, un şvêş tajê in môd da permèter al muvimèint dal suldê. Ind la pêrt a mezdé, dóve a gh'é la parèida a strapiòmb, dû strân bûş un d'ed sôver a cl' êter êren al cèso per i guardiân. A 's prîva andêr dèinter a la Tòra sōl cun 'na schêla che, s ' l' êra necesâri, la gnîva tirêda dèinter e pugêda atâch a la parèida lòunga. I colegamèint tra i divêrs piân a gnîve fât cun dal schêli ed lègn gancêdi a di sustègn in prêda.
Ed la Tòra ed Rusnèla armâgnen i prém dû piân e un pcòun dal têrs. Al dé d'incô l'é proprietê dal cmûn ed Canòsa, l'é stêda avêrta ed nōv al 14 ed lój 2007 dôp un impurtânt restâver.
1205
Al 1205 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
A Bug's Life - Megaminimondo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
{{Cartòun animê }}
{{CITAZIONE|Tùt in fila, śibî el brìśi, tùt a lughèr-es a 'l cuèrt!}}
A Bug's Life - Megaminimondo (Na Vìta 'd Pulghìn - Megaminimònd) 'l è 'n cartòun animê americàṅ dal 1998 prodót dala Pixar Animation Studios e distribuî dala Walt Disney Pictures.
Sunt
Drē a finìr l'istê, da mêś a 'n grùp ed furmìghi a taca a gnìr-egh dl'agitasiòun perchè a s eśvèina al dè 'd paghèr al dasi 'd briśi e smèinsa da śibìr a 'l cavalèti vesadóri. El furmìghi i gh'avrèven anc na só manéra urdnèda ed tōr sù el provìsti per 'l invèren, mo cal dasi lè p'r el cavalèti al li cùcia a lavurèr più dl urdinàri. Al furmighèin Flik, un pò più stravagànt ed chièter, al strolga sèimper dagli invensiòun per pasiòun e in cal mèinter lè 'l iva anc pruvê a met'r in pē na machina ch'la catèva sù la smèinsa più in fuga che coi só śanpèt. Flik al n cata minga tant al beinvlēr dla comunitê, vō-'t perchè 'l è trôp estràmb, vō-'t perchè al n's adàta minga a lavurèr 'd fadìga come tùt chièter, mo però invéci al cata la sinpatìa edla principèsa Atta, che in na quèlc manéra al gh'pêr interesànt. Al mumèint deciśìv ed śibìr al dasi a 'l cavalèti 'l è 'rivê mo... nò, Flik al gh'la chèva, coi śmanèś diśurdnê dal só trabìcol apèina invintê, a 'rbaltèr tùta la smèinsa catèda sù, śò in na posa 'd àqua lè atēś. "Pusìbil ch'el furmìghi i n's àpien minga śibî al nost'r avér?!" Hopper, al cmandànt dal cavalèti 'l è furiōś ch'a n's'era mài vìst, col furmìghi. Tira e mòla descurènd pò ed responsabilitê e sighènd cun la Regìna che cla mancànsa chè la n's àpia più da ripéter, el cavalèti i lasen soquànt èter tèimp a 'l furmìghi ch'i gh'déven preparèr al dasi dòpi prìma dl avtùn. Gh'la cavaràn-i chilōr?!
Colegamèint estèren
}}
Perla Krabs
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Andy Roddick
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Perla Krabs
La Perla Krabs, anca sōl ciamèda Perla, l'è 'n personâǵ di cartòun animê dla séri SpongeBob SquarePants, na balèina griśa, fiōla adotìva dl Evgéni Krabs. La ragàsa la gh'à i cavî biònd, i ôć celèst, e 'gh'piêś dimòndi tgnìr adrē ala mòda, andèr a 'l sàinter comercêl e pasèr al tèimp cun gli amìghi.
Colosseo
Al Colosseo l'è n'Anfiteatro d'la Råmma Antica par i zug dì gladiatòr. Incù as trova int al zänter ad Råmma. L'é sté tirè sò da l'Imperadåur Vespasian int l'an 72 d.c.
Perla Krabs
C'ma tùti el ragàsi, a nn'è mìa ch'la vaga trôp 'd acôrd cun só pèder, tant che na quelc vòlta i dū i s ciàp'n atâc.
Noti e referèinsi
}}
.ngo
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2014.
Andy Roddick
Andrew Stephen Roddick, dit Andy, (Omaha, 30 'd Agóst dal 1982) 'l è stâ 'n tenìsta americàṅ prufesiunìsta da 'l 2000 a 'l 2012, nùmar òṅ dal mónd par trédas stmani, da 'l 3 ad Nuvémbar dal 2003 a 'l 1 ad Favràr dal 2004. 'L è élt 188 cm e al péśa 88 chilo.
Al gh'à tri rècord, qvél di śōg purtâ a cà in na finàl dal Gran Slam (39 a Wimbledon 2009), qvél di tiebreak vins ad fila (18 in dal 2007) e qvél dal servìsi più fòrt in un Gran Slam (tirâ durànt gl'US Open dal 2004).
In dal sò caréra 'l à mis in bisàca da piò ad vint migliòṅ ad dòlar in tut, fra singulàr e dópi.
Caréra
In dal 2001 Andy al s fà nutàr a Miami in dua al riva in di quàrt baténd Marcelo Ríos e Pete Sampras ma pò al céd a Lleyton Hewitt par 3-6 2-6. Al fà incóra méj a Atlànta parchè al s pòrta a cà al tìtul mulànd un 6-2 6-4 in 69 minùt a Xavier Malisse. Al vins anc al turnèo sucesìṿ ad Houston. In séguit al bat Michael Chang a 'l Roland Garros in sinc sét 5-7 6-3 6-4 6-7 7-5 ma pò 'l è custrét a bandunàr cóntar Lleyton Hewitt (i éran un sét para). Al finìs 'l an vinsénd al tìtul ad Washington e dvintànd al nùmar 14 dal mónd.