cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Murder Set Pieces
Murder Set Pieces (Masamènt pianificâ) 'l è 'n film ad scarésa dal 2004 scrit, dirèt e prudót par Nick Palumbo.
'L è stâ girâ a Las Vegas c'n un budget stimâ 'd dū migliòṅ ad dòlar.
Sunt
La Charlotte (Valerie Baber) l'è na ragàsa americàna ch'la lavóra faghénd la paruchéra e la s è misa da pôc c'n un tedésc futógrafar ad dóni nudi (Sven Garret) ch'al pasa dimóndi tèmp a far i pēś p'r avēr un fìśic dla madóna. La śōvna la gh'à na surèla più pìcula 'd tréd'ś an ch'la viṿ sèg ciamàda Jade (Jade Risser) ch'la n véd minga bèṅ la sò relasiòṅ anc parchè l'à savû da la Candy (Casie Gillespie), na culéga braghéra 'd sò surèla, ch'i dū i n gùsan mai anc s'i èṅ muróś. Inóltar, faghénd un gir in dla sò cambra, l'à vdû na foto 'd sò nunòṅ insém a Adolf Hitler esénd tuta la sò famìja da la banda dal naśìśum, lò par prim.
Al futógrafar 'l è 'n óm sàdig usesiunâ da 'l rapòrt cun sò màdar (Tanja Grupp) e al n s cumpatìs pròpria briśa 'l putàni ch'al carga in màchina a Las Vegas par viulentàr-li, turturàr-li e pò masàr-li dand-ag dal rój nimàli malnéti. Dòp i masamènt al śbraga i còrp par tgnir-i dacàt a pès druànd di strumènt ch'al gh vénd un mecànig dal pòst (Gunnar Hansen).
La Ròca
La Ròca o anch Ròca San Casiàn (Rocca San Casciano in italièn) l'è un cumòn ad 2.012 abitìnt.
Murder Set Pieces
Culegamènt estéran
}}
Vinnie Paul
{{Metacaixa
Vincent Paul Abbott, cgnusû méj cuma Vinnie Paul (Dàllas, 11 ad Mars dal 1964 - Las Vegas, 22 ad Śugn dal 2018) 'l è stâ 'n baterìsta americàṅ, cgnusû p'r èsar stâ 'n mémbar fundadōr dal grup metal di Pantera.
Culegamènt Estéran
}}
Anna
Anna (anca Ana in Piasintëin) l’è un nùm da dòna, fòrsi vün d'ì püsä druä.
A l'è un nùm ad'la Bìbia ch'al vëgn da l'Ebraico Hannah e vör dì cùla cl'è piena ad gràsia. A l'è anca un palindromo, c'ass lëgg a la stèsa manëra da una parta a l'äta. In Berbero, völ dì mama.
Benedetto Antelami
Vitta e lavor
A n' savèmma miga tròpp äd la so vitta, mo a s' pol crèddor c'al sia nassù in Lombardia e gh'è molt cäz c'al sia stè in Francia (parchè 's vèdda c' l'à copiè quel dal stil francez).L'à lavorè specialment a Pärma par fär al Batister e so quanti pärti dal Dòmm, ma l'è stè sicur anca a Fidénsa, perchè in t'al dednans (la faciäda) dal Dòmm a Fidensa a s'conòssa la so manera 'd lavorär. A gh'émma al so nòmm preciz ( e còst a n' l'è mia tant normäl pr'al so temp) parché al l'à scritt in t'la corniza 'd la Depozisión dal Crist da la Croza, scarlpinäda dal 1178 in t'al Dòmm ad Pärma. La Deposizión l'è al so capolavor; a s' fadiga bonbén a crèddor ch' l'abbia imaginäda un òmm äd cl' època lì. Mo a pärta la Depozisión, anca i Mez c'l' à lassè int' al Batister j én favoloz. A gh'è anca dil béli statuj ch' i s' polon vèddor int'al Muzeo Diocezan äd Pärma e vunna in còl äd Fidénsa, par diron vunna la Primavera.
Phobos
Phobos (Fobos) l’é na lóṅna ed Mèrt.
Cina
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Mudnés}}
La Repóblica populèra dla Cina (in dal cinéś semplifichê scrìt 中华人民共和国 e in dal cinéś tradisionêl scrìt 中華人民共和國; in dal pinyin scrìt Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó) o ciamèda anca Cina (in dal cinéś semplifichê scrìt 中国 e in dal cinéś tradisionêl scrìt 中國; in dal pinyin scrìt Zhōngguó) l'è 'na repóblica comunésta ch'la s cata in dl'Asia orientèla e la gh'à circa 1.35 miliàrd ed cristiàn.
La sô capitèla l'è Pechìn.
Ligàmm ad föra
}}
Crist
Crist l'è al nòmm c'a s' dà in pramzàn e in so quant' ätor dialètt emiliàn a Gezù (chi in wikipedia a gh'è na pagina in piazintén ciamäda Gesü).
418 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 418, mo invéci 'l an 418, 't ê da 'ndèr chè) Al 418 (quaterseintdeśdòt, quattrocentodiciotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 417 (quaterseintdersèt) e 'l vin prìma dal 419 (quaterseintdeśnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintdeśdotéśim post.
Crist
A gh'è di ätor dialètt ch'i dizon Crèst. Còl nòmm chi al vén da na parola greca e al vriss dir "l'Ont", cme dir l'Ont dal Sgnor.
"Fär al Crist" l'è un moviment 'd la ginastica, quand al corp äd l'atleta e i so bras vert tachè aj anél (specialitè 'd Jury Chechi) i formon na croza.
San Mävar
San Mävar (San Mauro Pascoli in italièn) l'è un cumòn ad 10.508 abitìnt, in pruvenza ad Furlè. San Mävar l'è avsén a Rèmin (Santarcànzul) e Savgnèn.
Suyèn
Sujèn (Sogliano al Rubicone in italièn) l'è un cumòn ad 3.043 abitìnt.
Savgnèn
Savgnèn (Savignano sul Rubicone in italièn) l'è un cumòn ad 16.447 abitìnt in pruvenza ad Furlè.
Castèl d Chèṡi
Castèl d Chèsi (in Itagliàn Castel di Casio) l è na cmònna ed 3.445 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna
Ev
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Bulgnaiṡ |cass=BLG}}
Ali ev (Apiformes) én on gropp d'insèt d'la famàja Hymenoptera. Ultmamänt cun ev as riferéss a on såul zèner ed bisti, qualla ch'la fa al mel (Apis mellifera), impurtanta anca par la sò capazitè ed defandris, mégga såul pr al mél ch'la produs.
Tignimod al gròpp dali ev l'è di mondi grand e al cumprend 'na mòccia d'insètt, tott divérs l'on da cl' èter. Ali ev såuli én cunsiderè ev di busc par esämpi. Totti ali ev an on bséi che droven par ponzer i nemîg.
Riferimént
}}
Spilambèrt
Spilambèrt (Spilamberto in Itagliàn) l'é 'na sitê italiana ad 12.154 abitant in Pruvincia ad Mòdna.
Deimos
Deimos l’é una lónna ed Mèrt.
Èsen
Un èsen l'è 'na bistia di mondi cunpagna a un caval ch'l'as pol vadder int i canp. L'è na bistia domèstica, ch'na volta druvèven par tirer di birucén o par traspurtèr i cristiàn. Al magna såura tott pistinég.
Vergheréto
Vergheréto o anch Vargarêd (Verghereto in italièn) l'è un cumòn ad 1.964 abitìnt.
Al Butèighi (Abinèa)
{{dialortArz | dial=Arzân}}
.select
.select 'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l znêr dal 2016.
Al Butèighi (Abinèa)
Al Butèighi (Botteghe in italiân) l'é 'na frasiòun dal cmûn 'd Albinèa, in pruvîncia ed Rèz. L'é a matèina e a 1 chilômeter dal center dal paèiş in sém a la strêda pruvincêla SP21; in sém a la rîva dréta dal turèint Cròstel e a i pē dal prémi culèini ed l' Apenèin arzân. Cgnusûda anca cme "al Cantòun", fîn a j ân '40 dal '900 an n' ēra êter che un cruşîl tra la strêda che da Sân Pôl la và a Scandiân e l' antîga strêda ch' la pôrta a la Pēv 'd Albinèa. Int al Butèighi a gh'é anca al burghêdi ed Casòun, Fònd Ôca, Parēt ed Sōver e Parēt ed Sòta.
Monumèint
Sibèin che la frasiòun l'é fâta sōl ed cà privêdi e da vilèti in fíla fâti da pôch, al Butèighi a gh'àn int al teritôri ûn di monumèint pió impurtânt dal patrimòni artéstich albinetân e pruvincêl: la Pēv 'd Albinèa. Tirêda só int al peréiod préma ed còl rumân, la vîn citêda int al famōş avîş, dal 14 otòber 980, 'd Ottone II, in dó, tra chiêter, a vîn numinê per la préma vôlta int la stôria al nòm 'd Albinèa, la Pēv apèina fâta la vîn dedichêda a Sân Prôsper, per pó tōr per sèimper al nòm ed la Bêata Vêrgin. Intōren al 1517 a vîn urdên al zōven Antonio Allegri ciamê al Correggio un quêder per la Pēv, pasê a la stôria cun al nòm ed Madonna di Albinea, pó regalêda, int al 1657, al nōv imperadōr Leopoldo I dal dóca Alfonso IV d'Este e pó misteriōşamèint sparîda. La cēşa l'é stêda quêşi arfâta int al 1671. L'êlta e slansêda tòra dal campâni l'é stêda arfâta dôp dal taramôt dal 1832 ch' a l'à zachêda per tèra. Dal piasêl ch' a gh'é davânti a 's pōl amirêr 'na lêrga vésta ch' la brâsa tóta la Pianûra Padâna fîn a i prémi mûnt dal j Êlpi Lumbêrdi e Vèneti
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Botteghe (Albinea) trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
}}
643
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DCXLIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
A
A l'è la prèmma lettra d'l alfabet italian e anche dal noster. L'è anch:
Andòra (Principä)
Andòra (in Catalàn, sò Lèngua üficiäla Andorra) l'è un Stä picëin a bòta, c'as tröva in sìi muntä Pirenei, fra la Frànsa e la Spagna. As g'ha bèle nutìsia d'Andòra in dal sècul XI.
Al gh'ha una süparfìss ad 468 km² e l'è al püsè grand d'i micro-Stä d'Europa (San Marëin, Liechtenstein, Sitê dal Vaticân, Monaco e Malta). La sò pupulasiòn l'è 85.580 abitänt (2015).
As parla al Catalàn.
I càp da Stä i'ann al vèsc d'Urgell e al Presidëint francès, cul tìtul ad Prìnsip.
Prëdor
Predåur (Predùr in bergamasch, Predore in itagliàn) l'é un paès italian ad 1.886 abitant in Pruvincia d' Bêrgum, Lunbardî.
.makeup
.makeup 'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l znêr dal 2016.
Nonàntla
In sal sò teritòri a ghè un'Abasìa Benedetëina fundä da Sant' Ansèlm dal Friåul in dal 752.
Victoria Abril
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Victoria Mérida Rojas, cgnusùda méj c'n al nóm 'd art ad Victoria Abril (Madrìd, 4 ad Luj dal 1959), l'è n'atōra spagnōla, vinsidōra 'd un Prèmi Goya p'r al film Nessuno parlerà di noi dal 1996 e 'd un “Lèòṅ 'd Òr” a 'l Fèstival ad Berlîṅ dal 1991 par la pelìcula Amantes - Amanti.
Culegamènt estéran
}}
Savignàn
Savignàn (Savignano sul Panaro in Itagliàn) l'é 'na sitê italiana ad 9.386 abitant in Pruvincia ad Mòdna.
70 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 70, mo invéci 'l an 70 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 70 (stanta, settanta in itagliàṅ, septuaginta in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 69 (ssantanōv) e 'l vin prìma dal 71 (stantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al stantéśim post.
Al nùmer 70 in dla Chìmica
Al 70 'l è al nùm'r atómic edl itèrbi (Yb), ùn di lantànid.
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 70 al vōl dìr "al palàs" (’O palazzo in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen il palazzo in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
338 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 338, mo invéci 'l an 338, 't ê da 'ndèr chè) Al 338 (terśeinttreintòt, trecentotrentotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 337 (terśeinttreintasèt) e 'l vin prìma dal 339 (terśeinttreintanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeinttreintotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
56 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 56, mo invéci 'l an 56 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 56 (sinquantasē, cinquantasei in itagliàṅ, quinquaginta sex in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 55 (sinquantasìnc) e 'l vin prìma dal 57 (sinquantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sinquantaseéśim post.
Al nùmer 56 in dla Chìmica
Al 56 'l è al nùm'r atómic dal bari (Ba).
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 56 al vōl dìr "la caschèda, al ranòun" ('a caruta in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen la caduta in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
Poltergeist II - L'altra dimensione
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Catona
{{Metacaixa
Poltergeist II - L'altra dimensione
{{Film }}
Catona
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Poltergeist II - L'altra dimensione
{{CITAZIONE|I èṅ turnâ incóra.|Tagline dal film}}
Catona
Catona (A Catuna in dialét arśìṅ) 'l è un quartēr ad Réś ad Calàbria (Pruvìnsa ad Réś ad Calàbria) ch'al cònta 15.000 abitànt.
Poltergeist II - L'altra dimensione
Poltergeist II - L'altra dimensione (Poltergeist II - L'atra dimensiòṅ) 'l è 'n film ad scarésa girâ in dal 1986 par Brian Gibson. 'L à fat sù da piò ad quarànta migliòṅ ad dòlar in tut a frònt 'd un cóst ad daśnóṿ.
Catona
Al s cata a nòrd dla sità, davśèṅ a Vila San Śvan, in frònt a 'l strét ad Mesìna.
Culegamènt Estéran
}}
Poltergeist II - L'altra dimensione
Qvést chè 'l è 'l secónd capìtul dla saga ad Poltergeist dòp Poltergeist - Demoniache presenze dal 1982 e prima ad Poltergeist III - Ci risiamo dal 1988.
Al film 'l è stâ numinâ par purtàr a cà un Razzie Award par l'atōra minga prutagunìsta, la Zelda Rubinstein.
Sunt
Steve (Craig T. Nelson) e la Diane Freeling (Jobeth Williams), insém a i fiōi Robin (Oliver Robins) e la Carol Anne (Heather O'Rourke), i èṅ andâ a vìvar a cà dal màdar dla Diane, la Jessica Wilson (Geraldine Fitzgerald), dòp che 'l an prima i ìvan patî di fenómen ad Poltergeist. Steve al s è ardùt in cal mént'r a far al rapreśentànt 'd aspirapólvri.
La Carol Anne la s cata bèṅ da sò nunóna. Chi lē la gh cònta 'd avér-ag di putēr ad véd'r i quèi prima ch'i sucédan e l'è listés anc par la sò anvōda. Cla nòt lè la Carol Anne la ricév na telefunàda in dal sò telèfun śugàtul e la taca a dascórar cun sò nóna ch'la s cata in dal da 'd là. La matìna dòp la Jessica la vèṅ catàda mòrta. Da lè a pôc i tàc'n incóra a sucédar di fenómen ad Poltergeist e la famìja l'è custréta a bandunàr in présia la cà. La sensitìva Tangina Barros (Zelda Rubinstein) la gh manda 'n indiàṅ (John P. Whitecloud) par jutàr-i. Chi lò al gh'arév di putēr ch'i gh pōlan far còmad.
Culegamènt estéran
}}
Granajån
Granajån (in Itagliàn Granaglione) l é stè na cmóṅna ed abitànt in pruvénzia ed Bulåggna tais al cunfén cun la Tuschèna (pruvénzia ed Pistòja) e al sò territori l'è strichè dal fiòmm Raggn e dal rî Urséggna da cl'èter. Al fa pèrt dal 2016 dla cmóṅna ed Èlt Raggn. Pajàis ed cuntadén, l'è traversè dal treno ch'al va da Puratta a Pistòja. In pasè i cuntadén î migrèven fén in Cåursga par fèr di sold. Al sît l'è famåus par la sò bérra ed castâgn. L'è famåuṡ anch perché l é stè la cmóṅna con più èlber ed Castegno dal mond. Adès al é Èlt Raggn.
.iselect
.iselect 'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l znêr dal 2016.
Metal Works: '73-'93
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Huddled in the cellar, fear caught in their eyes, daring not to move or breathe as the creature cries, fingernails start scratching on the outside wall, clawing at the windows, “Come to me” it calls.|Stric in cantìna, la paùra in di sò òć, al n gh'à minga al curàǵ ad mōv'r-as o ad tiràr fiâ in dal méntar ch'la criatùra la siga, gl'ungi di dî i tac'n a śgranfgnàr da 'd là da 'l mur, brancànd al fnèstri, “Vîṅ chè da mè”, al ciàma.|Night crawler, 1990|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Maràn
Maràn (Marano sul Panaro in Itagliàn) l'é 'na sitê italiana ad 4.541 abitant in Pruvincia ad Mòdna.
C'la sitê chè a l'è famùsa par la prudüsiòn d'ì sirësi.
Metal Works: '73-'93
Metal Works '73 - '93 l'è na racòlta ad braṅ (dū da 'l viṿ) dal grup heavy metal di Judas Priest publicàda al 18 ad Maǵ dal 1993. I braṅ in tut i èṅ trénta-dū, su dū disc.
Braṅ
Disc 1
Disc 2
Furmasiòṅ
}}
Marzabòt
Marzabòt (in itagliàn Marzabotto) l'è na cmònna ed 6.813 abitant int'la pruvénzia ed Bulåggna int'la val dal fiòmm Raggn. Famåusa par i amazamént che fenn i tudéssch int'la secånda guèra.
La fóla dal śar Saltan (òpera)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La fóla dal śar Saltan (La favola dello zar Saltan in itagliàṅ, Сказка о царе Салтане in rùs) l'è n'òpera in quàter ât più un proleg, dal Nikolaj Andreevič Rimskij-Korsakov, cumpòsta tra 'l 1899 e 'l 1900 da 'n librèt dal Vladimir Belsky ispirê da 'l puvéma col stès nòm edl Aleksandr Puškin, pò rapreśentèda a Mòsca subìt in dal 1900. Al tìtol intér edl'òpera al s'rèv Сказка о царе Салтане, о сыне его славном и могучем богатыре князе Гвидоне Салтановиче и о прекрасной царевне Лебеди, a dìr "La fóla dal śar Saltan, ed só fiōl al gluriōś e potèint bogatyr prìnsip Gvidon Saltanovič e dla bela śarèvna Lebed'".
Proleg
Al śar Saltan al gh'à da catèr mujēr e per chêś al pasa davànti a na cà indû 'gh'stà tri surèli drē a descòrer cun la vècia serva. A s ciacàra ed cuś' i farèven el tri surèli se 'l śar al li spuśìs. La surèla più granda Povaricha la gh'farèv di bē magnèr, quèla 'd mêś Tkačicha la gh'tesarèv di bē vistî e paramèint, màinter che la più cìca Militrìśa la gh'darèv un putèin bêl e robùst. Al Śar, persuêś, al và dàint'r in cà e'l gh'dîś che la śóvna Militrìśa la gh'à da dvintèr só mujēr, màinter che la surèla 'd mêś la gnarà anca lē Palâs a fèr la serta a e quèla più vècia la gh'andrà anca lē a fèr la cóga. El do suréli tratèdi pēś i patìsen dl'invìdia e acsè i strolghen la manéra ed desfèr-es dla surèla più śóvna, 'd acòrdi cun la vècia servidóra Babaricha. Quand la śarèina Militrìśa la mèt a 'l mònd al śarévič Gvidòun, prufitènd-es che só pèd'r al Śar 'l è vìa 'd cà a cumbàter, el do surèli catìvi i gh'mand'n a dìr la fòta che 'l putèin 'l è nê mìa normêl e mostruōś.
Prìm Ât
In dal Palâs reêl edla sitê 'd Tmutarakan', tùt a parrèv andèr p'r al méj, anc se la śarèina Militrìśa l'è 'n pô sconsolèda p'r al marì luntàn da cà; al śarévič Gvidòun, incòr putèin cìc, al śóga tranquìl da mêś ala ginta ed cà e 'l bàlii ch'i gh'canten el tiritéri, mo 'n anbasadōr dal śar, rivê fin lè pròpia in cal mèinter, sàinsa fiê per la cursa, al taca a sighèr che 'l verdèt dal śar 'l è tremènd e che dòunca la śarèina Militrìśa e 'l putèin i gh'àn da èser butê in dal mêr, tùt dū sfrucê dàint'r in na bòta 'd lègn. El surèli catìvi i cat'n acsè la vitòria di lōr piàṅ e i dvèinten pini 'd cuntintèsa per la brùta fin ed cl'ètra surèla. Al prìm ât al s sèra cun gli òndi dal mêr ch'i s tóśen sēg la bòta coi du perśunér e i la porten via luntàn.
Secònd Ât
Da l'ìśla ed Bujan a s vèd la bòta che piàn piàn la vin a riva e la s egh pògia. Mèd'r e fiōl i selten fóra dala bòta e i caten però na tèra salvàdga e rùvda. Al śarévič Gvidòun, che in cal mèinter 'l era bèle chersû, al fà stèr bòuna la mèder perchè lò 'l la protegiarà col frèci e 'n êrc fabrichê lè lè coi sprôc ed lègn catê sù. 'D un cōlp a s sèint dla féra deśgnìr da 'l mêr, e difât a gh'è 'n sìgn ch'al siga p'r i pcamèint ed 'n uślâs ch'al gh'stà adôs. Al Gvidòun al n'spèta minga a tirèr el frèci a 'l uślâs e 'l gh'la chèva ed parèr-el vìa. Acsè 'l sìgn, ch'al n'è èter che la principèsa dal post mo streghèda pròpia da 'l uślâs catîv, la rasicùra i du sfurtunê, ch'i pósen durmìr tranquìl, che lē la i protegiarà dai perìcol e la gh'sarà incòr debitóra p'r avér-la jutèda a salvèr-es da 'l steriòun catîv. Ala matèina, quand mèd'r e fiōl i s léven, i s adàn che invéci edla tèra salvàdga dla sira prìma, a è saltê fóra na bèla e ridàinta sitê, d'indû prèsti i vinen fin lè i só abitànt a dmandèr a 'l Gvidòun ed dvintèr al só reśdōr, vìst che pròpia lò al dè prìma 'l iva batû al stariòun catîv ch'al li tiranegèva.
Ters Ât
Prìma séna - Dôp un pò 'd tèimp che 'l prìnsip Gvidòun al stà in dl ìśla, un dè al và ala spiàgia e 'l cunfèsa a 'l sìgn ch'al gh'avrèv vója 'd andèr a cgnùser só pèder mo però minga vìst. Al sìgn al gh'rispònd ch'al n'è minga impusìbil, e per magìa 'l al canbia ind un galavròun. Cun cal parvèinsi lè, lò 'l prà vulèr infìn a na berca ch'la stà mia tròp luntàn da lè e ch'l'è dirèta là ala sitê dal śar. Na volta rivê a Palâs al prà śberlucèr sàinsa ès'r arcgnusû e acsè vèder só pèder. 'L è a cal punt chè che la mùśica la taca al pês dimòndi famōś dal "Vōl dal galavròun", apèina in sìm'a 'l parlèr dal sìgn.
El frêś cantèdi da 'l sìgn a 'l galavròun:
(Al Gvidòun al vin śò ed lung a 'l mêr. Fóra dal'àqua a è drē a vulèr un galavròun, ded sà e ded là dintór'n a 'l sìgn.) Secònda séna - A Palâs a gh'è al śar minga tant alégher, in sìm'a 'l só scranòun cun ed fianc a lò el do cugnèdi e la servidóra Babaricha. A 'riva ala riva la berca ch'l'era in viâś, e tri marinêr i vinen fât intrèr a catèr al śar e anc ospitê a magnèr a tevla cun qui dla cà. Anc al galavròun 'l era gnû in sà per butèr 'l ôć e vèd'r al só papà al śar. I tri marinêr, comed a tevla, i tach'n acsè a cuntèr quèl ch'i àn vdû in di lōr viâś, e dl'incredìbil iśla 'd Bujan che, da un dè a cl èter, la s'era tramutèda da salvàdga a civiliśèda cun la bèla sitê 'd Ledenec, 'd un scujàtol ch'al ruśgarèv dal nōś 'd ôr e 'd traintatrī valorōś suldê che tùt'el matèini al mêr al gh'purtarèv a riva. El do cugnèdi e la servidóra i tachen a mèt'r al bêc per canbièr discōrs, mo 'l galavròun 'l è pròunt a psighèr-i in sìm'a 'n ôć e alóra a gh'tòca 'd taśér. Chi più chi meno i tac'n a vlér ciapèr al galavròun, mo chilò al gh'la chèva 'd scapèr.
Quèrt Ât
Prìma séna - Ala sira al śarèvič Gvidòun, 'd lung ala spiàgia, 'l è drē a pinsèr ala bela principèsa 'd Lebend' e al cunfèsa a 'l sìgn ch'l è pròpia inamurê 'd lē. Quand al sìgn 'l è pròpia sicùr ed quèl ch'l à sintû, alóra al desfà la magìa ch'l'al tgniva perśunér, fènd-'s arcgnùser da 'l Gvidòun c'ma la principèsa Lebend' lò stès. Ala matèina, la mèder śarèina la và ala spiàgia col só sègvit e la cata i du inamurê ch'i vólen la só benedisiòun. Gninta in cuntràri. Secònda séna - Al śar Saltan al gh'à da gnìr a fèr vìśita in dl'iśla 'd Bujan. Subìt quand al 'riva, al Gvidòun al gh' fà dla céra e 'l gh'fà vèder tùti el m'ravìj dla sitê, c'ma la bela gàbia col scujàtul incantê, i valorōś suldê e la bela pricipèsa Lebed', ch'a bśògna parèr-'s i ôć dal tant ch'l'è bèla. Al śar al dmanda anca edla śarèina e dòunca chilē la selta fóra e i dū i s descòren gintîl, al Gvidòun al gh'fà capìr 'd èser só fiōl, per la só cuntintèsa, e dòunca cal catìvi dal cugnèdi e dla serva i gh'àn sōl da sperèr in dal só perdòun, che difât al śar al gh'concēd.
Colegamèint estèren
}}
Giuseppe Verdi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Pramsân}}
Giuseppe Verdi (Busé o Busèi, 10 Otobor dal 1813 - Milàn, 27 znär dal 1901) l'è stè al pu important muzicista nassù in Emilia.
Vitta
A gh'è qualchidón ch' a pensa ch'al sia nassù dal 9, ma còst al n'è miga ciär.
Par còl ch' à da fär con l'Emilia, l'à passè in t' la región la pu longa pärta 'd la vitta: fin a 14 an l'è restè a Róncal äd Busé, indò l'era nassù e a s' pol ancòrra vizitär la so ca; podopa l'è passè in citè a Busé par studiär, infinn al 1839 quand ch'al s'è spozè con la Ghita Barezzi e l'è andè stär a Milàn;
dal '47 l'è bél e tornè indrè a 'l s'è comprè la pu béla ca 'd Busé, Palazzo Orlandi, mo al n'è gh'è miga restè dentor bombén, parchè al ghe vrèva stär con la Giuseppina Strepponi c' la n'era miga ancòrra so mojera (i s'én spozé solament dal 1859) e donca tuta la genta la gh' fis'ciäva adrè e la fäva dil protésti;
dal 1850 infinn al 1901 l'à abitè fora 'd Busèi, a Villa Sant'Agata (n'ätra ca c' a s'pol vizitär e gh'è dentor tutta la so roba).Al fäva di gran viag, al pasäva l'inveron al mär, mo pò al gniva sémp'r indrè a ca sòvva.
Però quazi par cäz l'è mort a Milàn, al Grand Hotel ef de Milan, parchè al gh'era andè (che la Strepponi l'era bél e morta dal 1897) par pasär il fésti 'd Nadäl dal 1900 coj so amiz e 'l gh'era restè anca in znär.
Cò l'à scritt
Dilj òperi famozi al n'j à fatt un mucc; fòrsi il pu conosudi da la so genta j én al Rigolètt, la Traviata, al Trovator, la Forsa, al Bal, l'Otello e l'Aida. Mo l'è dal Nabucco ch'a vén al coro pu cantè, Va pensiero, che quand j al canton a Pärma gh'è la tradisión che un qualchidón, propria sul pianissimo finäl, al zbraja: "Viva Verdi"- e po a vén zo 'l teator.
I dan l'Otello
La pu béla poezia in dialètt, ch'a s' vèdda tuta la pasión di Pramzàn par Verdi, l'è "I dan L'Otello" 'd Renzo Pezzani.
Collegamént estèrén
}}
Caelum, non animum mutant qui trans mare currunt
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Caelum, non animum mutant qui trans mare currunt l' è na manéra 'd dir latèina per significhèr che chi a viàśa per mêr, al cambia post sè, mo mìa quèl ch'al gh'à in dal cōr. Al in descurìva 'l Oràsi in del só Lettri a Bulàsi, liber I, lett. XI, e anc'al Sèneca (Animum debes mutare non caelum) in dal śó Lettri a Lucìli.
Ligàm a fóra
}}
Joan Fuster
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Joan Fuster i Ortells (Sueca, Cumunitê Valensiàna, 23 ed novèmber 1922 - Sueca, 21 ed zógn 1992) 'l è stê 'n scritōr valensiàṅ in lèngva catalàna.
Pueśìi
}}
Informàtica
L'informàtica l'é la la scèinza d'i zarvlán. La paróla informàtica la vin dal francês inform (ation electronique ou autom) atique; in dal 1962 Philippe Dreyfus al fó al prèm a druvérla e ló intiniva "informatique"(informàtica) la gestiòun automatiżeda dl'informaziòun cun al computer.
Vad anch
Tavlátta (zarvlán)
L'assassino è tra di noi
{{Metacaixa
0522
0522 ’l é al parfes tlefônich dal distrèt ed Rèz, int al cunpartimaint ed Buloagna.
L'assassino è tra di noi
{{Film }}
{{CITAZIONE|La mujēr masàda! Al marè inculpâ! Cuma pōl-al dimustràr 'd ès'r inusènt?|Tagline dal film}}
L'assassino è tra di noi (Al sasèṅ 'l è nòsc) 'l è thriller americàṅ dal 2004, girâ par Brad Keller c'n un budget stimâ 'd otsènt-sinquantamìla dòlar.
Sunt
Addison Terrill (C. Thomas Howell) 'l è 'n avucàt penalìsta dimóndi famóś ad Dàllas. In dal sò studi al s è purtâ al sò amìg più grand da i tèmp dla scóla, Sam Moss (Ben Browder). Chi lò 'l è spuśâ cun la Sarah (Dedee Pfeiffer) ma al patìs al fat 'd a n avér incóra abû fiōl. Addison invéci un putèṅ pìcul al gh 'l à, Christopher (Quinn Lujan), ma sò mujér Rebecca (Sean Young), dita “Becky”, la n è minga na màdar ch'la gh tégna dimóndi, tut àtar, la s è fata saràr anc al tubi p'r a n andàr briśa in a risć 'd avér-an 'n àtar. La Rebecca la vrév pasàr più tèmp cun sò marè ma quàl là 'l è sèmp'r impgnâ par lavōr.
Culegamènt estéran
}}
Båurg Tusgnàn
Båurg Tusgnàn (in Itagliàn Borgo Tossignano e in rumagnòl Borg Tusgnan) l è na cmònna ed 3.312 abitànt in pruvénzia ed Bulåggna.
642
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DCXLII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Dmitrij Ivanovič Mendeleev
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Dmitrij Ivanovič Mendeleev (ciamê in Rus Дми́трий Ива́нович Менделе́ев, IPA: [ˈdmʲitrʲɪj ɪˈvanəvʲɪt͡ɕ mʲɪndʲɪˈlʲejɪf] scóltel chè) 'l è stê 'n chìmic rùs, nê a Tobolsk, in Sibéria, in dal 1834.
Biografìa
Mendeleev al studièva i elemèint chìmic a secònda dal pēś atômic ch'i gh'iven, al i mitìva śò in órdin in na Tabèla 'd in manéra ch'a gh'gnis dal sequèinsi vertichèli e oriśontèli 'd elemèint ch'i gh'ìsen el stèsi proprietê a secònda dal culòuni indû i stèven e però col pēś atòmic in progresiòun.
La Tèvla l'è pò stèda agiornèda da di èter siensiê, cun dagli ètri nuvitê che chelōr i iven catê, mo la Tèvla la mantgnìva l'impostasiòun inisièla, perchè Mendeleev 'l iva bèle capî ed lasèregh di post vōd indû incòri lò al saìva 'd an cgnuser brìśa 'n elemèint ch'l era po' stê catê dop ed lò.
Mendeleev al murìva in dal 1907 a Péderburg.
}}
Bill Byrge
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
William Byrge dit Bill (Nashville, 16 ad Luj dal 1932) 'l è 'n còmig, bibliutecàri e atōr americàṅ.
In di an Utànta e Nuànta 'l à recitâ la part ad Bobby in dal cumèdi su 'l persunàǵ 'd Ernest P. Worrell cuma Ernesto salva il Natale e Ernesto e una spaventosa eredità ad John R. Cherry III.
Culegamènt estéran
}}
Maria
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Maria l’è un nùm da dòna, al püsä druä in Itaglia in dal XX sècul. , anca par via cl'è al nùm da la mèr ad Gesü.
Al nùm Maria völ dì, prubailmëint, cùla cl'è amä da Diu, e al vëgn da l'Ebràic Miryàm, e dal Latëin Mariam.
Riferimëint
}}
Trî Ólom
Trí Olom l'é na frazioun ed Mòdna, situeda in dla pért Nord-Ovest ed la zité.
216 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 216, mo invéci 'l an 216 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 216 (duśeintsèdeś, duecentosedici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 215 (duśeintquìndeś) e 'l vin prìma dal 217 (duśeintdersèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintsedicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Elena (astronomî)
Elena l’é una lónna ed Satûren.
Mastuplàstica
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Mastuplàstica l'è n'uperasiòṅ chirurgìca fata a 'l téti ad cal dóni o di trans par di mutìṿ i più difarènt, estètic e anc sanitàri.
Camugnàn
Camugnàn (in bulgnaiṡ muntanèr èlt Camgnèin, in itagliàn Camugnano) l é na cmóṅna ed 1.936 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna
Mastuplàstica
La dóna ch'la s è fata impinìr da piò 'l téti a 'l mónd, sédas chilo, l'è la mudèla Mayra Hills.
Caśìstichi
A secónd dla caśistica 'd riferimènt, la mastuplàstica la ciàpa di nóm difarènt.
Intervènt
P'r insfilsàr al pròteśi in dal téti a gh'è quàtar stradi a secónd dla sò fórma e a i deśidèri dla pasînta. I taj i pōl'n èsar fat:
Tèmp
In tut al manéri l'uperasiòṅ la gh'à biśógn dna bèla śdòrmia generàla. La dóna la gh'à 'd armàgn'r in clìnica o a 'l uśdàł par dū o tri dè e pò la gh'à da tgnir-'s adrē e far pôca fadìga par quàtar/siē stmani.
Cóst
'N intervènt ad mastuplàstica al cósta in gènar da sèt-mila e sinc a nóṿ-mila euro a 'l incìrca.
Nòti
}}
Bòsch éd Satta
Al Bòsch éd Satta l'al al paes imaginari in du'l viv Sandróun e la famia Pavironica. I tolen al treno tòt i giuvidè gras per gnir a Modna a fer al sproloqui.
Pédar
Pédar (Pietro o Piero in Itagliàn, p'r il doni Piera o anca Pierina, l’é un num ad parson.
Al vegna dal latëin Petrus e dal Grec antic Petros ca völ dì preda, e donca a völ dì fòrt o forsa. La sò fèsta püsè cunusì a l'é al 29 ad giügn, al de ad San Pédar e Päul.
In Siria a gh'é una citä vecia a bota ch' la s' ciama Petra.
Skinheads
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A n î mai vdû un quèl dal gènar.|Tagline dal film}}
Skinheads (Crapi pladi) 'l è 'n film dramàtic dal 1992, girâ par Geoffrey Wright c'n un budget 'd un migliòṅ e siē ad dòlar austragliàṅ.
'L atōr Daniel Pollock al s è cupâ pôc tèmp prima ch'al film al vgnis fóra in dal sali butànd-as sóta a 'n trêṅ.
Sunt
In dal quartēr ad Footscray a Melbourne soquànt naziskin, c'n a cap Hando (Russell Crowe) e 'l sò amìg Davey (Daniel Pollock), i 'n fànan ad tut i culōr. Un dè a 'l grup a s śònta anc la Gabrielle (Jacqueline McKenzie), na ragàsa pîna 'd bèsi e ad visi esénd ch'a gh piàś dimóndi drugàr-as e far la purcùsa. Chi lē la dvènta la muróśa dal leader e la gh cònta ch'l'à anc patî 'l incèst da part ad sò pàdar.
In dal gir ad pôc dè i rìvan lè di àt'r amìg da Canberra, sèmpar gint ad dèstra. Quànd dòp na fèsta lì lōr i vèn'n a savēr ch'al risturànt più grand dal quartēr 'l è stâ cumprâ par di vietnaméś, i s incàs'n ad brut e i partìsan cun sèg dal masi par dar-'g-i. Dū ad chi aśiàtic là i armàgnan acsè frî e a taca na guèra fra i dū grup. Prima 'd partìr par n'atra lesiòṅ, Hando al fà sès cun la Gabrielle ma quànd chi lē la gh'à 'n atàc epilètic, lò al la mòla in quàt'r e quàt'r òt. La ragàsa la dmand' alóra a 'l grup 'd andàr a rubàr in dla vila ad Martin (Alex Scott), che pò al sarév sò pàdar, giùst par vindicàr-'s ad lò.
Culegamènt estéran
}}
0532
0532 al é al parfes tlefônich dal distrèt ed Frêra, int al cunpartimaint ed Buloagna.
Universidade do Estado de Minas Gerais
L' Universitê de Stêt ed Minas Gerais (al nòm uficêl l'é Universidade do Estado de Minas Gerais, Università di Stato di Minas Gerais in italiân, Universitas Studiorum Minas Gerais in latèin) in lètri UEMG l'é 'n' universitê ed Belo Horizonte, a Minas Gerais, int al Brasil. L'é nasûda int al 1976, cun al permès dal decrēt federêl N.77496, arcgnusûda cun decrēt ministeriêl N.874/86 dal 19/12/96 e dal decrēt de Stêt 9271 dal 14/12/2004, al j UEFS in drē a şlarghêres a la şvêlta, în preşèinti in cîrca 150 cmûn dal teritôri dal cèinter e 'd l'êlta Bahia. Adèsa l'universitê la gh'à 17 cōrs ed lâvrea, ch' la zibés 465 pôst p'r al têrs grêd, cun 'na mèdia ed 15,85 candidê per pôst a sēder.
Casêl Fiumanes
Caṡalfiumanaiṡ (in rumagnòl Casêl Fiumanes, in Itagliàn Casalfiumanese) l è na cmònna ed 3.448 abitànt in pruvénzia ed Bulåggna
Castèl Guêlf
Castèl Guêlf (in Itagliàn Castel Guelfo) l è na cmònna ed 4.489 (2014) abitànt in pruvénzia ed Bulåggna
.skin
.skin 'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l znêr dal 2016.
Cà di Frê
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
Geograféia
Al teritôri, ed vèina sōl agrécola, l'é sèinsa un vèira cèinter abitê mó l'é fât da cà sparpagnêdi, dimòndi ed còsti în cà da cuntadèin, adèsa, bandunêdi. Insém a sté teritôri a gh' é un móc ed canêl ed bunéfica e cōrs d' âcva gestî da la Bunéfica Parmigiana Moglia, ch' la fà pêrt dal Consorzio di Bonifica dell'Emilia centrale .
Andamèint dal nòmer ed j abitânt
Da la secònda metê dal Novsèint la frasiòiun l'à vést un şvudêres ed faméj ch' àn smés ed fêr i cuntadèin e che a 's în spustêdi ind i paèiş aşvèin. La popolasiòun l'é csé pasêda da i 675 abitânt dal 1962, a i 319 dal 1983 fîn a i 185 dal 2010.
Zôni naturêli
Insém al cunfîn cun al cmûn ed Chêrp a ghì'é al Casse di espansione del Cavo Tresinaro , 'na grôsa ôpra idravlîca fâta per limitêr al pîni apûnt dal Chêv Treşnêr, ch' l' é dvinteda 'n' impurtânta zôna naturêla a bêda dal diversitê naturêli. La zôna la gh'à un cèinter vîşiti e un percôrs in mèz al piânti e al bèsti, l'é lêregh quêşi 1 miliòun ed mēter quêder.
Istrusiòun
Int j ân 1960, cm' a dîşen j Anvâri ed la diocêşa, a gh'ēra in funsiòun 'na scōla elementêra pó sarêda perché an gh'ēra mia asê sculêr. I studèint ed la frasiòun, p'r al scōli ed l' ôbligh, a gh' àn d' andêr int al scōli dal cèinter comunêl.
Servési póblich e traspôrt
La strêda pruvincêla 46, ch' l' unés Ré a Rōl, l'é la strêda principêla ch' la travêrsa la frasiòiun. An gh'é mia léni ed trâm o corêri p'r al traspôrt dal pôst.
Spôrt
Int al pôst, atâch a la cēşa parochiela, a gh'é un Cèinter per la pèsca spurtîva cun soquânt laghèt artificêl.
Nôti
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Ca' de' Frati trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr. }}
Castèl San Pîr
Castèl San Pîr (in Itagliàn Castel San Pietro Terme) l è na cmònna ed 20.821 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna
Ab imo corde
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Ab imo corde l' è na manéra 'd dir latèina per significhèr "da 'l profònd dal cōr", parèinta 'd cl'ètra frêś latèina ch'la dìś Ab imo pectore.
Vóś lighèdi
}}
Castèl Mażåur
Castèl Mażåur (in Itagliàn Castelmaggiore) l é na cmóṅna ed 18.127 abitànt (2014) int la pruvénzia ed Bulåggna
Giàni Fantoni
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Giàni Fantoni (Frara 20 ad giügn 1967) l'è un scritùr, atùr e còmic ad la televisiòn e ad la râdio.
Biugrafia
Nasìd a Frara al 20 ed zógn 1967, al cumëincia a laurä ai Fèsti al l'Ünitä quant al g'ava apëina 15-16 ann.
Ligamm ad föra
}}
57 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 57, mo invéci 'l an 57 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 57 (sinquantasèt, cinquantasette in itagliàṅ, quinquaginta septem in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 56 (sinquantasē) e 'l vin prìma dal 58 (sinquantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LVII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al sinquantasetéśim post.
Al nùmer 57 in dla Chìmica
Al 57 'l è al nùm'r atómic dal lantàni (La), al prìm di lantànid.
In dla śmorfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 57 al vōl dìr "al gob" ('o scartellato in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen il gobbo in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
1661
Al 1661 (MDCLXI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XVII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Swing Out Sister
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|There's no one but you on my mind, searching for a perfect ending that we'll never find, if we could make it work this time, years have flown by since you've been gone, this broken heart of mine's been waiting too long, all alone without you I can't carry on, there's no sense of asking why until I'm there by your side.|A n gh'è ninsòṅ a part tè in dla mè mènt, pascànd na fiṅ parfèta ch'a n catarém mai, s'a psìsan far-al funsiunàr 'sta vòlta, i an i èṅ pasâ da quànd at sē andâ via, cal mè cōr chè scavśâ 'l è drē a spetàr da tròp tèmp, da par mè a n gh la caṿ minga a tiràr avànti, a n gh'à minga sèns dmandàr-'s al parcòsa in fiṅ tant ch'a sòṅ chè tèg.|You On My Mind, 1989|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Swing Out Sister (a s lèś [swɪŋ aʊt ˈsɪstə] in Ingléś) i èṅ un grup ad pop sufisticâ e jazz ingléś uriginàri ad Manchester mis in pē in dal 1985 par Andy Connell (tastéri), la Corinne Drewery (vóś) e Martin Jackson (baterìa) che però 'l à mulâ 'l prugèt durànt al registrasiòṅ dal secónd disc, Kaleidoscope World.
Al grup al và fòrt specialmènt in Giapòṅ.
Discugrafìa
}}
Bastìa
Bastìa (Bastiglia in Italiàn) l'è un cumùn ed 3.781 abitant in dla pruvèinsa ed Mòdna.
Castèl d Ajàn
Castèl d Ajàn (in Itagliàn Castel d'Aiano) l è na cmònna ed 1.898 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna
Ride the Lightning
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Bahia
Bahia (in Portoghês: Estado da Bahia) l'è voin d'i 26 Stä Federäi dal Brasil, e la sò capitäla all'è Salvador Bahia e in dal 2016 al g'hava 15.276.566 abitänt e 'na süparfìs ad 564.733,177 km2.
Ride the Lightning
{{CITAZIONE2|Guilty as charged but damn it, it ain't right, there is someone else controlling me, death in the air, strapped in the electric chair, this can't be happening to me, who made you God to say “I’ll take your life from you!”, flash before my eyes, now it's time to die, burning in my brain, I can feel the flames.|Cundanâ ma 'd un Dio a n è minga giùst, a gh'è qualchidòṅ ch'a m cuntróla, la mòrt in dl'ària, tgnû stric in sla scrana lètrica, a n è mia pusìbil ch'a sucéda a mè, chi è ch'a v à numinâ di Dio par dir “A t purtarò via la vita!”, un lamp davànt a i mè òć, adès 'l è 'l mumènt ad murìr, fōg in dal sarvèl, a pòs sintìr al fiàmi.|Ride the Lightning, 1984|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Bahia
Al fa part ad'la Regiòun Nordeste.
Ride the Lightning
{{Album }}
Bahia
Storia
In d'i sècui 16° e 17°, Bahia l'è stä un cëintar impurtänt par la cultivasiòn d'la càna da sücar; ell'è anca tèra indùa gh'è a bòta cacào e tantìsim mineräi.
In dal secul 18° gh'è, pürtròpp stä un gran tràfic d'i sciäu nègar; infàti, incö, la cuncentrasiòn püsä forta d'i Brasigliän ad culù all'è pròpi a Bahia.
Ride the Lightning
Dū di pès dal disc (Ride the Lightning e The Call of Ktulu) i èṅ firmâ p'r al vèć chitarìsta dal grup, Dave Mustaine.
Furmasiòṅ
}}
Bahia
Parsunägg famùs
All'è anca la tèra d'i grüpp müsicäi Ara Ketu, Ilê Aiyê e Olodum.
Sasól
Sasól (Sassuolo, in italiàn) l'è un cumùn ed 41.746 cristiàn dla pruvèinsa ed Mòdna.
Luntàn 17 km da Mòdna, al cumùn l'è un di prinsipèli sèinter dl'indóstria dl'Emélia, al sèinter del cusidèt cumprensòri dal ceràmichi, un'indóstria dal urégin antighi che a partìr dal dopguèra l'à vést un grand crassimèint lóngh la vàl dla Sèccia.
I én ed Sasól trî cantant dimondi importànt: Pierangelo Bertoli, Caterina Caselli e Nek; e mons. Luciano Monari.
Luntân 17 km dal Cèinter pió impurtânt, al cmûn l'è ûn di principêl cèinter industriêl ed l'Emélia, al cèinter ed l' acsé dét cumprensorî dal cerâmichi, un'indóstria dal j urégin antîghi che, a partîr dal dopguèra, l'à cgnusù 'na grôsa espansiòun lòungh la vâl dal Sècia.
Sean Young
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Mary Sean Young, cgnusùda méj cuma Sean Young (Louisville, 20 ad Nuvémbar dal 1959), l'è n'atōra americàna. L'è stada spuśàda dód'ś an cun Robert Lujan. Insém i gh'aṅ dū fiōi, Rio Kelly e Quinn Lee.
In dal 2011 l'à tòlt part a 'l reality show Celebrity Rehab with Dr. Drew ch'al fava védar di vip imbariagòs ch'i s curàvan par far-as pasàr al visi 'd alvàr al gòmat. Chi lē l'iva bèla fat védar 'd avér ad chi prubléma lè quànd in dal Śnar dal 2008 l'éra andàda in un sèntar specialiśâ ad Pasadena (Califòrgna) p'r armét'r-as bèṅ dòp ch'al dè prima 'l iva mulestâ al regìsta Julian Schnabel durànt al premiasiòn di “Directors Guild of America awards”. In dal 2012 la pulisìa ad Los Angeles la l'à farmàda parchè l'iva pruâ a insfilsàr-as fra i partesipànt dla serimògna di Prèmi Òscar sénsa èsar stada invidàda.
Biugrafìa
La Sean Young la taca a lauràr in dal mónd dal cìnema a 'l inìsi di an Utànta cun dū part pìculi in di film Jane Austen a Manhattan ad James Ivory e Stripes - Un plotone di svitati 'd Ivan Reitman. In dal 1982 la gira òṅ di film più imputànt dla sò caréra, Blade Runner ad Ridley Scott. In dal 1984 la lavóra cun David Lynch in dal dasfurtunâ Dune mént'r in dal 1987 l'è la femme fatale dla pelìcula Senza via di scampo ch'la fà litgàr Gene Hackman e Kevin Costner. In Wall Street la s véd scurtàr la sò part par di prubléma ch'la gh'iva c'n al regìsta Oliver Stone. Dòp al film Cocaina dal 1988 'l àtar prutagunìsta, James Woods, al gh fà càuśa par mulèsti. I dū i s met'ràṅ 'd acòrd sōl 'l an dòp.
In dal 1989 la vèṅ tòlta par giràr Batman ma a 'l ùltim la s fà mâł a 'n bras cascànd śò da cavàl e la gh'à da dar-ag sù. Al sò pòst 'l è tòlt par la Kim Basinger. L'atōra dal Kentucky la gh próa incóra in dal 1992 quànd la vōl a tut i cóst ciapàr lē la part dla Catwoman p'r al film Batman - Il ritorno, la riva a paràr-as davànti a Tim Burton c'n al sò custùm adòs, ma chi lò al sarnìs pò la Michelle Pfeiffer. In c'l an lè la gira dū thriller, Un bacio prima di morire, vinsénd un Razzie Awards par l'atōra lòfi d'l an, e Sola con l'assassino pò in dal 1993 l'è impgnàda in sal sét dal film Cowgirl - Il nuovo sesso ad Gus Van Sant. Dòp soquànti cumèdi (Ace Ventura - L'acchiappanimali, Dr. Jekyll & Miss Hyde e A proposito di uomini) la sò caréra la patìs dimóndi a 'l inìsi di an Dumìla. La Young la fà dimóndi film par la televiśiòṅ, film pìcui (cuma i thriller The house next door e L'assassino è tra di noi) e telefilm (Squadra emergenza, CSI - Scena del crimine, E.R. - Medici in prima linea e Febbre d'amore).
Culegamènt estéran
}}
Vampires (film 1998)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Vampires (Vampîr) 'l è 'n film ad scarésa dal 1998 ad John Carpenter trat da 'l rumànś Vampire$ ad John Steakley. Al gh'à abû dū séguit, Il cacciatore delle tenebre dal 2002 e Vampires 3 dal 2005.
'L è custâ vint migliòṅ ad dòlar faghénd-an pò sò praticamènt àtar tant.
Sunt
Jack Crow (James Woods) 'l è 'n casadōr ad vampîr in dal Mèsic Nóṿ. Insém a 'l sò amìg Anthony Montoya (Daniel Baldwin) al decìd ad far na scapàda in un caśèṅ dal pòst par festegiàr, bévar e gusàr-as na quàlc putàna. A n sèrt punt a riva lè Jan Valek (Thomas Ian Griffith), al sgnōr di vampîr masâ cal dè lè da Jack, ch'al gh'à vója 'd vindicàr-as.
Crow e Montoya i gh la càvan però a scapàr via purtànd-'s adrē la Katrina (Sheryl Lee), na rója murśgàda da 'l ciùcia-sànguv. I dū casadōr i gh'aṅ intensiòṅ ad druàr al ligàm telepàtig dla dóna cun Valek par bcàr-'l in séguit.
Culegamènt estéran
}}
Rèmin
Rèmin (Rimini in italièn, Rèmne en remnès) l'è'n c'mùn s'è zirc ad 143.000 abtènt, d'l'umonima pruvènza rùmagnola, istituida t'e 1992 (mil'novzent'nuventa'i'dò) dòp ch'la s'è stachèda d'la pruvènza ad Furlè. Rèmin l'è situèda t'una zona ad pianura, advènt la cost'ad Mer Idriet'c. D'la nord ma e sod, us'son al paìs: Tore Pedrera, Vserbèla, Viserba, Orsulet, Arvbèl, San Zulien, Marina'd Sentr, Blarìva, Algumàz, Marbèl, Ghet'i Torc, Rvazorr'a, Miramàr (in italièn: Torre Pedrera, Viserbella, Viserba, Orsoleto, Rivabella, San Giuliano, Marina Centro, Bellariva, Lagomaggio, Marebello, Ghetto Turco, Rivazzurra, Miramare).
Cullegamìnt Estéràn
Simbol ad Remne
Castèl d Rî
Castèl d Rî (in Itagliàn Castel del Rio e in rumagnòl Castèl de Rè) l è na cmònna ed 1.216 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna
Dalton Trumbo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Dalton Trumbo (Montróś, 9 ad Dicémbar dal 1905 - Los Angeles, 10 ad Setémbar dal 1976) 'l è stâ 'n scritōr, senegiadōr e regìsta americàṅ, vinsìdōr ad dū prèmi Òscar in da 1954 e in dal 1957 p'r i sugèt di film Vacanze romane e La più grande corrida.
Michele Pertusi
Michele Pertusi
L'è nassù a Pärma al 12 znar dal 1965. L'è un bass c'la bél e cantè in tutt i teator pu important cme 'l La Scala äd Milàn,al Teator Regio äd Turén, La Fenice äd Venesia (o Venêzia), al Metropolitan äd New York, al Liceu äd Barselona, la Royal Opera House- Covent Garden äd Londra, e naturalment anca al Teator Regio 'd la sò citè. Al gh'à un gran repertori, mo il cozi ch'i gh'àn dè i pu béj sucés j én städi ilj operi ad Rossén, Donizetti e Mozart.
.compare
.compare 'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l znêr dal 2016.
Pan (astronomî)
Pan l’é una lónna ed Saturn.
Surbèra
Surbèra (Sorbara in italiàn) l'è na vélla ed circa 3.800 abitànt dal cumùn ed Bumpòrt, in Pruvèinsa ed Mòdna. L'è a drétta dla Sècia, luntàn pió o méno 18 km da Bumpòrt.
Scarpulèin
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Surbèra
Surbàra (Surbèra in mudnés, Sorbara in Itagliàn) a l'é 'na frasiòn ad quasi 3.800 abitànt dal cumoin ad Bumpòrt, in Pruvèinsa ed Mòdna. All'è a destra d'la Sècia, da lùnt 18 km da Bumpòrt.
A l'è famùs, in da ch'ì part chì, al vëin Lambrósch, cun la sò festa, a mità da stëimbar.
Scarpulèin
Colegamèint estèren
}}
0376
0376 ’l é al parfes tlefônich dal distrèt ed Mantva, int al cunpartimaint ed Milan.
Ghirlandèina
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Mudnés}}
Deinter as es trova la Sala d'la Sèccia (cun di affresch dal Quaterzeint) in du a ghè la Sèccia rapita: una voltà ché a ghera al tesor dal comun ed Mòdna.
La Ghirlandeina vistida
La poesia d'la Ghirlandèin l'as-es trova in dal cartuleini ed Mòdna.
Al comun l'a restaurê la torre: i lavor i an tachê in dal dicember 2007 par finir in dal 2010. Durant tot al teimp, l'è steda cuverta da un disegn dal scultor Mimmo Paladino che a dimandi gint l'an pies menga.
Canzòun
I-an tachè a tirerla sò (costruirla) in dal 1179, e i-an fini dàp piò ed duseint ann.
In sô ōnór, l'è stèda fàta nà famosisima poesia, cla' s'cata de spèss sora i cartolen'ni, e anca una cansòn.
}}
Tano Cimarosa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Tano Cimarosa (Messìna, 1 ad Śnar dal 1922 / Messìna, 24 ad Maǵ dal 2008) 'l è stâ 'n senegiadōr, regìsta e atōr sicigliàṅ. Al sò nóm véra 'l è Gaetano Cisco.
Biugrafìa
Fradèl cgnusû ad manc rispèt a gl'atór Michele e Giovanni, da la Sicìglia al và a star a Róma in dua in di prim an Sinquànta al taca la caréra da atōr anc lò, faghénd da spés la part dal sicigliàṅ mèdi.