cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rick Santorum
Richard John "Rick" Santorum (Winchester, 10 ad Maǵ dal 1958) 'l è un pulìtic americàṅ cunservadōr ch'l è stâ senadōr p'r al partî republicàṅ dal stat dla Pennsylvania dal 1995 a 'l 2007.
An 1160
I an 1160 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1160 infìn a 'l 1169 ciapê dèinter.
Rick Santorum
Biugrafìa
Mémbar dal Partî Republicàṅ, 'l è stâ Presidènt dla cunferénsa di Senadōr Republicàṅ, la tèrsa carga più impurtànta dal sò partî a 'l Senàt.
Al dè 'd adès Santorum al lavóra cuma avucàt e cunsulènt 'd aśiénda e al dascór anc p'r al canàŀ televiśìṿ Fox News.
Santorum al gh'à di urìgini itagliàni, par part ad pàdar (Aldo ch'al daśvèṅ da Riva dal Garda) e anc ad màdar (Catherine Dughi ch'la gh'à dal sangṿ emigliàṅ esénd mèśa irlandéśa e mèśa ad Bedògna, un cumùṅ ad Pärma). Rick 'l è spuśâ cun la Karen e sèg al gh'à 8 putèṅ. L'ultma putìna, Bella, i l'àṅ abùda quànd la sgnóra Santorum l'andàva p'r i sinquànt'an, n'età élta p'r avér di fiōi e difàti la putìna l'è nada listés anc se i sò genitōr i saìvan ch'la gh'iva un distùrub grâṿ ch'la gh lasa sōl al 10% ad pusibilità ad scampàr da piò ad sinc an. 'N àtar fiōl, nâ prima dal tèmp, 'l éra mòrt parchè malfurmâ geneticamènt ma sò màdar l'iva decìś 'd andàr avànti listés e ad parturìr andànd in a risć ad murìr anca lē. I dū i ìvan pò sarnî ad purtàr a cà al cadàvar dal masćét par far-al védar a chi àtar putèṅ e far acsè cgnósar Gabriel a i sò fradèi.
In di elesiòṅ dal 2006 p'r al Senàt 'l è stâ batû dal candidâ demucràtic Bob Casey, Jr. ciapànd al 41% di vōt còntra 'l 59%, pardénd acsè la sò scrana ad senadōr dla Pennsylvania ch'al tgniva stric da dod'ś an.
Al s è candidâ a 'l primàri republicàni dal 2012 p'r èsar numinâ uficialmènt sfidànt dal demucràtic Barack Obama par dvintàr presidènt di Stat Unî.
Al 10 'd Avrìl dal 2012, vilî p'r al cundisiòṅ ad salùt dla fiōla Bella misa mâŀ a 'l uśdàŀ, al fà però savér ch'al gh dà a muć, lasànd la strada vèrta dal tut a 'l sò rivàŀ Mitt Romney che, in cal mèntar, 'l iva muciâ sù al dópi di delegâ par la nomination a la Cà Biànca: «La mè campàggna presidensiàla la finìs chè anc se la mè batàja pulìtica la cuntìnua».
Idéi pulìtichi
Santorum, mémbar dal grup cristiàṅ tradisiunàŀ ciamâ The Family, 'l è a favōr dla péna ad mòrt e al pòrta avànti di idéi cunservadóri in camp suciàŀ, fiscàŀ e còntra i fnòć. Al dà tut al sò apòǵ a 'l idéa dal diśégn inteligìnt dal mónd còntra quél dla selesiòṅ naturàla. Al s è dâ da far dimóndi anc p'r al caś ad Terri Schiavo.
In dal córs dn'intervìsta a Piers Morgan dla CNN, in séguit a na dmanda su cuśa al pinsìs d'l abòrt in caś ad stuppro, lò 'l à rispòst che anc in cal caś lè al putèṅ al gh'à da èsar cunsiderâ un regàl ad Dio.
Culegamènt estéran
}}
Nina Zilli
Nina Zilli (Piaṡëinsa, 2 ad farvär 1980) a l'é una cantanta italiana. Al so ver num l'é Maria Chiara Fraschetta.
1654 (nùmer)
{{Metacaixa
Al 1654 (mileseseintsinquàntaquater, milleseicentocinquantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1653 (mileseseintsinquàntatrī) e 'l vin prìma dal 1655 (mileseseintsinquàntasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MDCLIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseseintsinquàntaquaterésum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1654 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 con 'l 827: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
.app
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
1060
Al 1060 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Giovane e innocente
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|ALFRED HITCHCOCK al v dà 'n àtar grand thriller dal mistēr!|Tagline dal film}}
Giovane e innocente (Śōv'n e inusènt) 'l è 'n thriller britànic dal 1937 'd Alfred Hitchcock.
Sunt
La Christine Clay (Pamela Carme) l'è n'atōra ingléśa 'd sucès mo la gh'à anc un marè dimóndi gelóś, Guy (George Curzon). In na nòt ad timpèsta, lung al mâr, i dū i s quistiònan e la dóna la gh mòla 'n sćiafòṅ in ghigna in du a s véd ch'al gh'à 'n tic narvōś ch'l al custrìnś a srar e a vèrar i òć ad cuntìnuv.
La matìna dòp un tisi ciamâ Robert Tisdall (Derrick De Marney) al fà a mènt ch'in dl'àqua a gh'è 'l cadàvar dna dóna, qvél dla Christine, strusàda cun la sintùra dal sò impermeàbil che qualchidòṅ al gh'iva fargâ la sira prima in un lucàł ciamâ „Al capèl dal prevòstar“. La pulisìa la riva e la taca a 'vēr di suspèt su 'd lò anc parchè i dū i s éran cgnusû tri an prima in Amèrica. 'L óm al finìs acsè in parśòṅ. In sò ajùt la gh s mét la fiōla dal culunèl Burgoyne (Percy Marmont), l’Erica (Nova Pilbeam), ch'la gh dà 'n pasàǵ in màchina durànt la sò scapàda da 'l tribunàł, cardénd-al inusènt dabòṅ.
Culegamènt estéran
}}
Màchina dla veritê
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La màchina dla veritê, ciamèda anca polìgraf (poligrafo in itagliàṅ) l'è 'n machinàri strulghê in dla prìma metê dal Novsèint da Leonarde Keeler per catèr el variasiòun 'd soquànt paràmeter in dal corp 'd un cristiàṅ quand chelò al còunta na buśìa.
Difàt la persòuna tachèda ala màchina la vin interoghèda, cun soquànti edmandi sàinsa inportànsa, che ùn al gh'rispònd anc ch'a n'gh'è gnanc indevìś, e intànt al machinàri al regìstra cum i van avànti i só paràmeter in cundisiòuni nèvtri, pò però a cal cristiàn lè i gh'vin dmandê di lavōr più delichê, che lò, per vergògna, pintimèint o arlìa, a gh'vin da rispònder cun na buśìa. In cal mumèint lè la màchina la cata dal diferèinsi anca gròsi, in dal miśurasiòun sèimper 'd chi paràmeter ed prìma, e da lè a s capìs che chelò in cal mumèint lè, 'l à cuntê na bala.
Colegamèint estèren
}}
1097 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1097, mo invéci 'l an 1097, 't ê da 'ndèr chè) Al 1097 (milenovantasèt, millenovantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1096 (milenovantasē) e 'l vin prìma dal 1098 (milenovantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MXCVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milenovantasetéśim post.
Eśàgon (giometrìa)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla giometrìa evclidéa, 'l eśàgon 'l è cal polìgon ch'al gh'à 6 cô. Al pōl avéregh i cō e i àngol ed lunghèsi e ampièsi diferèinti e anca ch'i s trèsen tra 'd lōr, mo cl eśàgon ch'al gh'à i cō e i àngol tut cunpàgn 'l è 'l eśàgon regolèr.
Èter progèt
}}
85
Al 85 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Bill Paxton
{{Metacaixa
William "Bill" Paxton (Fort Worth, 17 ad Maǵ dal 1955 – Ojai, 25 ad Farvàr dal 2017) 'l è stâ 'n atōr, un regìsta e 'n prudutōr ad film americàṅ, candidâ par quàtar vòlti a i Golden Globe.
Biugrafìa
Uriginàri dal Tèxas, Paxton al spatìna da śōv'n a Los Angeles par lauràr cuma cataròbi par Roger Corman pò 'l và a star a New York par studiàr a la New York University. Al sò debùt cuma atōr 'l è in na pelìcula dal 1975 ad Jonathan Demme, Crazy Mama, anc s'al sò nóm al n cumparìs briśa ufisialmènt.
A 'l inìsi di an Utànta al rècita in dla cumèdia Stripes - Un plotone di svitati e in dal film dramàtic Cavalli di razza. In dal 1983 al tōś part a 'n film ad scarésa, Mortuary - Obitorio, méntar 'l an dòp al gira dū film dimóndi impurtànt par lò cuma Strade di fuoco e Terminator ad James Cameron. C'n al regìsta canadéś al lavóra anc in Aliens - Scontro finale dal 1986. 'L an dòp 'l è impgnâ invéci in Il buio si avvicina dla Kathryn Bigelow.
In di an Nuànta al gira Predator 2 ma 'l è cun Qualcuno sta per morire, pelìcula dal 1991 ch'l'à ciapâ dimóndi prèmi, ch'al cata la sò cunsacrasiòṅ. In dal 1993 al fà 'l amànt dla Sherilyn Fenn in Boxing Helena e 'l western Tombstone ad George Pan Cosmatos cun Kurt Russell e Val Kilmer. In séguit al tōś part a dū blockbuster cuma True Lies ad James Cameron e Apollo 13 ad Ron Howard e a 'n film indipendènt cuma Una cena quasi perfetta in du 'l fà 'n camiunìsta rasìsta scurtlâ a séna da 'n grup ad liberal ch'i n s al cumpatìvan briśa. In dal 1996 e in dal 1997 al gira i film catastròfic Twister e Titanic insém a Leonardo DiCaprio e a la Kate Winslet, pò al ciàpa na part in dal thriller Soldi sporchi ad Sam Raimi.
In dal 2001 al gira 'l sò prim film, Frailty - Nessuno è al sicuro. In dla sò caréra 'l à anc recitâ in soquànti séri televiśìvi cuma Miami Vice (1986), I racconti della cripta (2003) e Big Love (2006/2011) in du 'l fava la part 'd un pulìgam cun tri mujér e sèt fiōi.
Àtar prugèt
}}
928 (nùmer)
{{Metacaixa
An 1150
I an 1150, ciamê an Sinquànta, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1150 infìn a 'l 1159 ciapê dèinter.
Nicole Alexandra Shipley
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Nicole Alexandra Shipley (22 'd Agóst dal 1990), cgnusùda anc cuma Nicole Shipley e basta, l'è n'atōra americàna.
L'è élta 1 mét'r e 73 e la stà a Los Angeles.
Biugrafìa
In dal 2014 la fà la part dl'aglièna xandariàna in dal film ad fantasiénsa Guardiani della Galassia trat da 'n fumét dla Marvel Comics. Insém a lē a gh'è anc Chris Pratt, la Glenn Close e Benicio Del Toro.
In dal 2015 la tōś part a 'l curtumetràǵ Handjob Cabin ad Bennet Silverman, in du l'è la sōla vitma fémna dla fantàśma ch'la cópa la gint faghénd-ag dal pugnéti e par masàr anc lē la gh fà 'n trapiànt 'd órgan.
Culegamènt estéran
}}
1300 (nùmer)
{{Metacaixa
Proprietê matemàtichi
Al 1300 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 650: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Emosiòun
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
{{CITAZIONE2|...Don't you know promises were never meant to keep Just like the night, they dissolve off in sleep I'll be your savior, steadfast and true I'll come to your emotional rescue...|...Nn al sèt brìśa, che 'l promèsi i nn'éren mai stèdi mantgnùdi?! Acsè, damànd la nòt, i sparìsen in dal sòn Mè a 't gnarò in socōrs, fort e sincēr A dvintarò al tó socórs emotìv...|Un pcóṅ dla cansòun Emotional rescue di Rolling Stones, 1980|DIALETTO={{carpś}}|LINGUA={{en}}}} N' emosiòun (emozione in itagliàṅ), a dìr di psicòlog, l'è n'esperiìnsia minga tant śèinpia, ch'la casca sù dimòndi lavōr e la dvèinta da cìca anca a dimòndi grosa e la servis a quī ch'i la sèinten, la gh'servìs a organiśèr méj al capìr ed quèl ch'a sucéd in dl ambiìnt, per fèregh fròunt più facilmèint e in dla manéra mióra.
Al fìśic ed chi próva n'emosiòun al s prepèra, ch'a gh'sìa d'avér pavùra, ch'a gh'sìa da rabières, d'argiulìres, al s prepèra a fèr fròunt sàinsa eśitasiòun, a 'l acadimèint ch'à fat gnir sù cl'emosiòun lè.
Cuś'in diś la Psicologìa
I psicòlog i fàn dimòndi chèś ai emosiòun di agìnt, che quistichè i ìn damànd na spiegasiòun fóra dai schéma ed quèl ch'i proven i cristiàṅ ed fròun a 'n acadimèint o a 'n pinsér gnanc tròp evidèint.
Colegamèint estèren
}}
Massachusetts
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Massachusetts (a s lèś [mæsəˈtʃuːsɨts] in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s cata in dla regiòṅ dal New England e ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1788. Al mùcia sù siē migliòṅ e mèś 'd abitànt a 'l incìrca par na superfìsi ad 27.334,74 km². La sò capitàl l'è Boston cun Worcester, Springfield, Lowell e Cambridge atri sità impurtànti.
Al cunfìna a nòrd c'n al New Hampshire e c'n al Vermònt, a òvest c'n al stat ad New York, a sud c'n al Connecticut e c'n al Rhode Island, a èst cun 'l Ucèan Atlàntic. 'L è divìś in quatórdas cuntèi e in tarśènt-sinquànt'òṅ cumùṅ. In dal 1692 in dla sità ad Sàlem, e in di sò dintóran, a gh'è stada na casa a 'l strìi da far paùra.
Al stat 'l è dimóndi industrialiśâ, 'd arcurdàr specialmènt qvéla dal tèsil, dla carta, dal scarpi, dla letrònica, dla mecàniga e la navàla. Boston 'l è anc al prim pòrt dal pés dal paéś. Gl'università dal Massachusetts, cuma Harvard, i èṅ dimóndi famóśi e prestigióśi. Al sò PIL par parsòna 'l è 'l sèst più élt di Stat Unî.
Al sò guvernadōr, da 'l 2015, 'l è Charlie Baker dal partî republicàṅ.
Culegamènt estéran
}}
Kendall Jenner
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Kendall Nicole Jenner dita "Kendall", cgnusùda méj cuma Kendall Jenner (Los Angeles, 3 'd novenber dal 1995) l'è na showgirl, 'n persunàǵ televiśìṿ, n'atōra, na “socialite”, na mudèla, na stilìsta e n'imprendidōra americàna.
Ratko Janev
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Ratko Janev (Sandanski, 30 ad Mars dal 1939 - Belgrâd, 31 ad Dicémbar dal 2019) 'l è stâ 'n siensiâ e fìśic juguślàṿ, mémbar dal Macedonian Academy of Sciences and Arts.
Biugrafìa
Nâ in Bulgarìa, Janev al s trasferìs da śōvan in Juguślàvia in du al s làurea a Skopje e pò a l'università 'd Belgrâd in du 'l à ciapâ un duturâ par la risérca in dal 1968. In dal 1972 al taca a lauràr da prufesōr 'd fìśica nucleàra a l'Università 'd Skopje e cuma prufesōr 'd fìśica teòrica a l'Università 'd Belgrâd.
In dal 1986 'l è numinâ cap sesiòṅ a l'unità atòmica e muleculàra dl'Agensìa internasiunàla par l'energìa atòmica 'd Viéna. In dal 2004 'l è stâ premiâ da la Fundasiòṅ Alexander von Humboldt p'r un sò prugèt su 'l plaśma fréd in di reatōr a fuśiòṅ nucleàra.
}}
Elèinc ed scóli psicològichi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
El scóli psicològichi i ìn el grandi teorìi clàsichi edla Psicologìa. Tuti chel teorìi chè i ìn stèdi dimòndi influèinti, bèin che dimòndi manéri 'd vèder eclètichi i àpien tolt soquànt aspèt un pò da quèsta e 'n pò da cl'ètra scóla.
El scóli più influèinti
El scóli più influèinti e i só fundadōr più inportànt:
Elèinc più gròs
'L elèinc chè sòta al tōś dèinter chel scóli chè e dagli ètri scóli ed pinsér sèinper influèint in Psicologìa:
Ved anca
}}
84
Al 84 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Il peggio degli Squallor (1978)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Era il 38 luglio e faceva molto caldo ed era scoppiata l'afa, quando all'elettrotecnico le venne una grossa idea: si sdraiò per terra e si fece camminare su un camion con rimorchio ma non si fece male perché aveva in tasca un portafortuna, un portafortuna che gli aveva regalato sua zia Woller, un piede di porco a pila.|'L éra 'l 38 ad Luj e a fava dimóndi cald e a gh'éra 'n sófag da bòja, quànd a 'l letrudumèstig a gh vgniva n'idéa grôsa: qvéla ad culgàr-as par tèra e 'd far-as pasàr insìma 'n càmion a rimòrchi ma al s è fat minga mâł parchè in bisàca al gh'iva 'n pòrta-furtùna, un pòrta-furtùna ch'a gh'iva regalâ sò sîna Woller, un pē ad pòrc a pila.|38 Luglio, 1971|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
{{Album }}
Il peggio degli Squallor (Al pèś di Squallor) l'è na racòlta dal grup di Squallor ch'la mét insém di pès vgnû fóra in di prim tri disc lōr, Troia, Palle e Vacca. La cupertìna dal disc la móstra 'n óm tòlt śò da drē ch'al pisa in un pisadōr.
'L è stâ publicâ in dal 1978.
Culegamènt estéran
}}
Gâlich mudêren
Al gâlich mudêren, o galgh mudêren (Galáthach hAthevíu in laingua, AFI: []), l’é na fourma arvidêda ed galgh, na laingua cèldga bacajêda str’ed la Frainsa e dla Lunbardie (dounca anch in Emeja), nauva nuvainta, fata so int i ûtum ân ’90.
.live
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
1070
Al 1070 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
721 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 721, mo invéci 'l an 721, 't ê da 'ndèr chè) Al 721 (setseintveintùn, settecentoventuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 720 (setseintvèint) e 'l vin prìma dal 722 (setseintveintedū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintveintunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Le notti di Salem
{{Film }}
1882 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1882, mo invéci 'l an 1882, 't ê da 'ndèr chè) Al 1882 (mileotseintutantadū, milleottocentottantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1881 (mileotseintutantùn) e 'l vin prìma dal 1883 (mileotseintutantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintutantaduéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1882 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 941: Fatoriśasiòun:
Tetraplegìa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
(Lēś anca eli avertèinsi generèli a 'l riguèrd di cuntgnû di artìcol dla Wikipedia) La tetraplegìa l'è na cundisiòun dal fìśic di cristiàn ed quand al bust, el gambi e i brâs i n'sàinten brìśa i stìmol o ch'i s móven pôc o anc ch'i n's móven per gnint.
I perchè ed cla cundisiòun chè i s caten in na leśiòun del pèrti dal midòl spinêl dimòndi śvèin a 'l côl, quànd a s gh'à avû n'infesiòun o na bóta sćiancadóra, o 'n cancher, 'n asidèint a 'l vèini, la sclerōś a plachi o la spina bìfida e vìa acsè. La leśiòun da mêś a chi nèruv spinêl chè l'impedìs la bòuna traśmisiòun di segnêl nervōś da e vers al perti dal côrp lè 'd sòta, in di cunfròunt dal contròl dal servêl e dal servelèt. Soquànti volti la leśiòun la pōl avér ciapê in soquànti pêrt dal servêl ch'i tin'n adrē ai muimèint volontàri di mùscol.
I agìnt tetraplègic i gh'àn dal grosi dificoltê ed muimèint e 'd avtonomìa, ch'a gh'servìs dl aiùt per tùt i só biśògn, a partìr anca da quī più elementèr.
Colegamèint estèren
}}
An 1140
I an 1140, ciamê an Quarànta, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1140 infìn a 'l 1149 ciapê dèinter.
Le notti di Salem
Le notti di Salem (Al nòt ad Sàlem) 'l è 'n film ad scarésa dal 1979 ad Tobe Hooper trat da 'n rumànś ad Stephen King e muntâ ligànd insém al dū puntàdi scurtàdi a 112 minùt dna série televiśìva ciamàda Gli ultimi giorni di Salem.
Sunt
Jerusalem's Lot l'è na sitadìna dal Maine ciamàda da i sò abitànt Salem's Lot. Ben Mears (David Soul), un scritōr ch'al gh'è nâ, al decìd ad turnàr-ag par tōr in afìt na vila ciamàda Cà Marsten ma 'l edifìsi 'l è bèla stâ ciapâ da 'n antiquàri, Richard Straker (James Mason), ch'al diś che 'n sò sòci, Kurt Barlow (Reggie Nalder), al gh'è andâ a star dèntar.
A n sèrt punt un ragàs ciamâ Ralphie Glick (Ronnie Scribner) al sparìs sénsa lasàr trasi. Mears, ch'in cal méntar 'l à tacâ na relasiòṅ cun la fiōla dal dutōr Bill Norton (Ed Flanders), la Susan (Bonnie Bedelia), al taca a pinsàr ch'a gh sia insaplâ in na quàlc manéra Straker parchè al śōvan al n s cata piò da quànd 'l è rivâ lò in paéś. Inól'r al scritōr al taca a pinsàr che la cà la sia 'n sit maladî.
In di dè a vgnir dū lavuradōr, Mike Ryerson (Geoffrey Lewis) e Ned Tebbets (Barney McFadden), i ciàpan 'l incàr'g ad purtàr na casa in dla Cà Marsten sénsa savēr che lè dèntar a gh'è pròpria 'l còrp ad Barlow, parènt ad Straker, ch'a dir dabòṅ 'l è 'n vampîr.
Culegamènt estéran
}}
Julia Roberts
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Julia Fiona Roberts, cgnusùda méj cuma Julia Roberts (Smyrna, 28 'd Utóbar dal 1967), l'è n'atōra, ardupiadōra e prudutōra 'd film americàna.
Biugrafìa
La sò prima part impurtànta in un film l'è stata in dla pelìcula dramàtica Fiori d'acciaio dal 1989 ch'la gh fruta 'n Golden Globe e na candidadùra a i Prèmi Òscar e in du la cgnós 'l atōr Dylan McDermott ch'al dvintarà par soquànt tèmp al sò muróś.
La Roberts la cata pò 'l sucès cun la cumèdia rumàntica Pretty Woman ad Garry Marshall giràda insém a Richard Gere ch'la gh parmét ad dvintàr l'atōra più pagàda a film in di an Nuànta e a 'l inìsi di an Dumìla. Anc cun cal film chè la Julia la pòrta a cà 'n Golden Globe e na nomination a i Prèmi Òscar cuma atōr prutagunìsta. Finalmènt in dal 2001 la gh la cava a métar-'s in bisàca cal prèmi chè p'r al rōl dl'ativìsta Erin Brockovich in dal film biugràfic umònim.
Dòp na stòria cun Kiefer Sutherland e cun Benjamin Bratt e 'n matrimòni ad dū an c'n al cantànt country Lyle Lovett, in dal Luj dal 2002 la sa spóśa c'n al cameraman Daniel Moder avénd-ag sèg tri fiōi.
Culegamènt estéran
}}
Tex (zurnalì)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Rumagnòl}}
E Tèss (Tex) l'è un zurnalì cumpérs int'l'edecula par la prèma volta in te quarantot (1948); é persunaz prinzipél l'è un Texas Ranger ch'lè né in te Tèxas.
L'è é zunalì piò vindù d'la Sergio Bonelli Editore e l'è arivé a vendar nèca sètzèntmèla cópi; us trova da é zurnalér da piò d'stént ènn.
Riferimént
}}
Santa Maria (DF)
Santa Maria a l'è una sitä dal Brasil in dal Distrëtt Fadaräl, a rent a bòta a Brasilia. Distrito Federal. La gh'ha 98.679 abitant (2006).
83
Al 83 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
.airtel
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
1080
Al 1080 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
.barcelona
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Mark Ruffalo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Mark Alan Ruffalo (Kenosha, 22 ad Nuvémbar dal 1967), cgnusû méj cuma Mark Ruffalo, 'l è 'n atōr e regìsta americàṅ.
'L è spuśâ cun l'ex atōra Sunrise Coigney ch'la gh'à dâ tri fiōi: Keen (nâ in dal 2001), la Bella (nada in dal 2005) e l’Odette (nada in dal 2007).
Biugrafìa
Ruffalo al nas in dal stat dal Wiscònsin da la Marie Rose Hebert (paruchéra) e da Frank Lawrence Ruffalo (śbiangśèṅ). Al gh'à dū surèli, la Tania e la Nicole, e 'n fradèl, Scott, mòrt in dal Dicémbar dal 2008.
Àtar prugèt
}}
COVID-19
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
I studióś i dìśan ch'l è dimóndi cumpàgn a i vìrus dla SARS, par 'l 80% dal sò genóma, e dla MERS e ch'l è fàcil ch'l àppia fat un salt da 'l bèsti, papastrèi o bisi, a 'l óm par na mutasiòṅ.
Al s traśmét cun la salìa durànt i cōlp ad tós e i starnûd o sinò tucànd di quèi cuntaminâ esénd ch'al vìrus 'l è bòṅ ad scampàr òt o nóṿ dè 'd fóra da 'l còrp dal parsòni. Un sugèt al pōl èsar cuntagióś anc s'al pâr sâṅ cum un còran, avénd un perìud 'd incubasiòṅ ch'al và da i dū dè a quatórdas (soquànt luminàri i rìv'n a dir anc vint-quàtar), in mèdia sinc o siē.
Par prutéś'r-as, i dutōr i cunsìlian ad lavàr-as da spés al maṅ, ad tgnir-as luntàṅ da chi àtar p'r almànc un métar o anc da piò, o sinò mét'r-as na mascarìna cun di fìltar mudèl FFP2 e FFP3 s'a s và in gir.
Al COVID-19 al culpìs specialmènt al sistéma repiratòri inferiōr di palmòṅ, faghénd vgnir di sìntum cumpàgn a 'l fardōr cuma févra (in dal 87,9% di caś), tós séca (67,7%), stufìśia (38,1%), catàr (33,4%), fiâ curt (18,6%), mâł 'd góla (13,9%), dulōr a i mùscui e śgriśōr. In di caś più grâṿ al dà inìsi a la palmunît o 'l càuśa la mòrt, in dal 3,4% a 'l incìrca di caś, ma fra i vèć i nùm'r i èṅ dimóndi più pēś specialmènt s'i gh'aṅ anc di àtar mâi.
Nòti
Al COVID-19 (scurtadùra dl ingléś COrona VIrus Disease 19) l’è n mal infetiv dal respir cavśà dal vírus SARS-CoV-2 cal fà part dla famié di curona-vírus. I prim caś j’è apàrs int la pandemía d COVID-19 dal 2019-2020 int la zità cinéś ad Wuhan.
Al COVID-19 (scurtadura ’d coronavirus disease 2019) al é un mêl infetif dl arspir cauxê de’l vîrus SARS-CoV-2 ch’al fa pêrt dla famèja di curouna-vîrus, cgnusû anch cm al curouna-vîrus nauf parché al é stê catê par la prema vaulta int la sitê cinaixa ed Wuhan a la fein dal 2019, in duv l à fat de pió ed mela maurt int al gir d un maix, stès quêl in Itaja int i prem vint dé dal cuntag.
I studiaux i dîxen ch’l é dimondi cumpagn a i vîrus dla SARS, par l 80% dal sau genôma, e dla MERS e ch’l é fâsil ch'l apia fat un sêlt de'l bisti, palpastrêj o bes, a’l ômen par na mutasioun.
Al s tarxmèt cun i spudac durant i caulp ed toas e i stranud, o sinò cumainter ch’at toach di quêj cuntaminê, vest ch’al vîrus l é boun ed scanpêr ôt o nauf dé ed faura de’l côrp del parsoun. Un sugêt al paul êser cuntagioux anch s’al pêr sân cm un côren, avaind lo un perîud d incubasioun ch’al va de i du dé a quatôrg (socuant luminêri i rîvn a dir anch vint-i-quâter), in meidia seinch o si.
Par prutêzr·es, i dutaur i cunséjn ed lavêr·es bain ispès el man, ed tgnir·es luntan de chi êter pr almanch un métar o anch de pió, o sinò mètr·as na mascareina da ciruxgh cun di féltar mudêl FFP2 e FFP3 s’as va in gir.
Al COVID-19 al culpes, stra i êter, al sistèma arspiratôri inferiour di palmon, e al fa gnir di sîntum cunpagn a’l fardour cuma freva (int al 87,9% di chêx), toas sèca (67,7%), stufixia (38,1%), murgaj (33,4%), fiê curt (18,6%), mêl ed goula (13,9%), dulour a i móschel e xgrixour. In di chêx pió grêf al da pransepi a la palmunit o al câuxa la môrt, int al 3,4% o zò d’ed le di chêx, mo damêz di vic i nómr i en dimondi pió peix spesialmaint s'i j·an anch di êter mêj.
Mutatis mutandis
{{Metacaixa
COVID-19
Nôt
}}
Mutatis mutandis
Mutatis mutandis (literalmènt Cambiàdi 'l ròbi ch'a gh'è da cambiàr) l'è na manéra 'd dir latìna druàda quànd a s vōl paragunàr dū fat o quèi difarènt, cumpàgn però in dla sustànsa, lasànd pèrd'r al difarènsi ch'i gh'èṅ séns àtar mo ch'i n èṅ minga acsè impurtànti p'r al dascōrs ch'a s è drē a far.
Culegamènt estéran
}}
E la chiamano estate (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al film più cuntruvèrs e premiâ dal Festival 'd Róma 2012.}}
E la chiamano estate (E i la ciàm'n Istâ) 'l è 'n film dramàtic dal 2012 ad Paolo Franchi ch'al tōś al tìtul da na canta dal 1965 ad Bruno Martino.
La pelìcula l'è stada preśentàda a 'l 7im Festival Internasiunàł dal Film ad Róma in dua 'l regìsta e l'atōra prutagunìsta, l'Isabella Ferrari, i èṅ stâ premiâ par cl'òpra lè.
Sunt
Dino (Jean-Marc Barr) 'l à pasâ i quarànta e 'l fà 'l anesteśìsta. Na vòlta al gh'iva 'n fradèl, Gianni, ch'al s è tòlt la vita, pò sò màdar la 'l à bandunâ par turnàr in Austràglia. Adès al gh'à na relasiòṅ cun na dóna madùra ciamàda Anna (Isabella Ferrari) ma lò al n gh la cava minga a far 'l amōr sèg, al gh la cava a gusàr sōl cun dal putàni, cuma una ch'la gh'à 'n castròṅ in dla ghigna (Eva Riccobono), o cun la dóna 'd un scambìsta, Mauro (Filippo Nigro).
Un dè al taca a 'ndàr a pascàr i vèć muróś dl’Anna, cuma Alessandro (Luca Argentero) ch'l éra armàś sèg par tri an o Carlo (Maurizio Donadoni), e 'l gh śibìs ad turnàr-la a védar par dar-ag dū cōlp c'n al sò parmés ma lōr i s tìr'n indrē.
Dòp avér vdû su 'l sò telefunèṅ i filmâ di còran ch'al gh'à mis Dino, tgnénd adrē a i sò cunsìli 'd far-as 'n amànt, l’Anna la decìd ad far-as dar da 'n śuvnòt (Christian Burruano).
Culegamènt estéran
}}
116 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 116, mo invéci 'l an 116 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 116 (seintsèdeś, centosedici in itagliàn) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 115 (seintquìndeś) e 'l vin prìma dal 117 (seintdersèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintsedicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1090
Al 1090 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
82
Al 82 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Killers (Kiss)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Better make up your mind girl ‘cause it’s now or never, it’s getting down to the night, yeah, and I ain’t waiting forever, she’s alright ‘cause she’s all I got tonight, she’s alright, and she’s eager to please, down on your knees, this is love in the first degree.|'L è méj ch'ta t decìd ragàsa parchè o 'l è adès o gnint, 'l è drē a far-as nòt, sè, e mè a n spét mia par sèmpar, lì lē la và bèṅ parchè l'è tut qvél ch'a gh'ò stasìra, la và bèṅ, e lē la gh'à vója 'd far piaśēr, śò in śnòć, qvést chè 'l è amōr ad prima.|Down On Your Knees, 1982|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Il bacio della donna ragno
{{Metacaixa
Killers (Kiss)
{{Album }}
Il bacio della donna ragno
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Killers (Kiss)
La mét insém òt pès vèć e quàtar braṅ nóṿ ad pasa, cantâ par Paul Stanley, e scrit da lò insém a di àt'r artìsta cuma Adam Mitchell e Bryan Adams: I'm a Legend Tonight, Down on Your Knees, Nowhere to Run e Partners in Crime. Ace Frehley, anc s'al cumparìs in cupertìna, al n à minga sunâ in chi pès lè esénd ch'a la chitàra sulìsta a gh'è Bob Kulick.
.studio
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Killers (Kiss)
Culegamènt estéran
}}
Il bacio della donna ragno
{{CITAZIONE|Misterióś, bèl ch'al t ciàpa, sensuàł.|Tagline dal film}}
La pelìcula l'à muciâ sù darsèt migliòṅ ad dòlar.
Sunt
Al rivulusiunàri marxìsta Valentin Arregui (Raul Julia) e Luis Molina (William Hurt), chéca patintàda, i spartìsan la stésa sèla in parśòṅ dòp èsar stâ cundanâ a òt an. A Luis a gh piàś far da spés la part dal dóni di film par vìv'r al sò stòri 'd amōr. Valentin al n s al cumpatìs minga tant ma al gh'à da srar 'n òć vist ch'a n gh'è mia manéra 'd śluntanàr-as.
Al fnucèṅ al cònta a Valentin la stòria 'd amōr dna dóna ciamàda Leni Lamaison (Sônia Braga), ch'la viṿ a Parì durànt la secónda guèra mundiàla, cun 'l ufisiàł naśìsta Werner (Herson Capri).
No Rest for the Wicked
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Nobody's gonna change them (change them), they've gone over the top, nobody's gonna tame them (tame them), they're never gonna stop, walk that walk, talk that talk, walk that walk, talk that talk, crazy... babies, when they were born, they were born to be wild, some say I'm another devil's child, crazy babies in a world of their own, I am a crazy babe, you'd better leave me alone tonight.|Ninsòṅ a i cambiarà, lì lōr i èṅ rivâ óltar, ninsòṅ a i mét'rà sóta, i n s farmaràṅ mai, più fat e manc ciàcri, più fat e manc ciàcri, putèṅ... fóra 'd tèsta, quànd i èṅ nâ, i èṅ nâ p'r èsar salvàdag, a gh'è chi diś ch'a sòṅ 'n àtar fiōl dal Diàvul, putèṅ mat in un mónd tut lōr, a sòṅ mè un putèṅ mat, a sarà méj ch'at m las in paś stasìra.|Crazy Babies, 1988|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
No Rest for the Wicked (A n gh'è da punsàr p'r i catìṿ) 'l è 'l quìnt àlbum in studi 'd Ozzy Osbourne, al prim c'n al chitarìsta nóṿ Zakk Wylde ch'l à fat dvintàr più dûr i sòṅ dal disc. 'L è stâ publicâ in d'l Utóbar dal 1988 e 'l à vindû da piò ad quàtar migliòṅ ad còpi in tut al mónd.
In dal pès Bloodbath in Paradise la fraś ch'la vèra la canta, scultàda a 'l cuntràri, a pâr ch'la diga «Your mother sells welts in hell», batùda dal film L'esorcista ch'la vōl dir “Tò màdar la ciùcia di cas a 'l infèran”.
Furmasiòṅ
}}
1098 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1098 (milenovàntaòt, millenovantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1097 (milenovàntasêt) e 'l vin prìma dal 1099 (milenovàntanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MXCVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milenovàntaòtéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1098 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 549: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Memphis
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Memphis l'è na sità di Stat Unî ad 677.272 abitànt ch'la s cata in dal stat dal Tennessee, in dla cuntèa ad Shelby, in dua i fiùm Wolf e Missisìpi i s tac'n insém. I sò abitànt p'r al 61% i èṅ di afroamericàṅ, 34% biànc e 1% indiàṅ. Al sìndic 'l è al demucràtic A C Wharton.
L'aréa metrupulitàna dla sità, ch'la tōś dènt'r anc soquànti cuntéi di stat dal Missisìpi e d'l Arkànsas, la pōl cuntàr su 1.316.101 abitànt in dal 2012.
N'epidemìa ad févra śala l'à fat murìr bòna part di abitànt dla sità in dal 1870.
Al 4 'd Avrìl dal 1968 a gh'è mòrt cupâ al pulìtic e pasifìsta Martin Luther King. A Memphis a gh'è anc la vila, ciamàda Graceland, in du 'l è saplî Elvis Presley.
Etàgon
{{Metacaixa
Memphis
Culegamènt estéran
}}
Etàgon
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Up!
{{Metacaixa
1099 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Etàgon
In dla giometrìa evclidéa, 'l etàgon 'l è cal polìgon ch'al gh'à 7 cô. Al pōl avéregh i cō e i àngol ed lunghèsi e ampièsi diferèinti e anca ch'i s trèsen tra 'd lōr, mo cl etàgon ch'al gh'à i cō e i àngol tut cunpàgn 'l è 'l etàgon regolèr.
Up!
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|S'a n vdî minga “UP!”... a v sintirî “ŚÒ!”.|Tagline dal film}}
Up! (Sù!), cgnusû in Itàglia anc cuma Le deliranti avventure erotiche dell'agente speciale Margò, 'l è 'n film eròtic americaṅ dal 1976 ad Russ Meyer.
'L è stâ girâ in Cànada a Vancouver.
Sunt
Adolph Schwartz (Edward Schaaf) 'l è 'n naśìsta ch'al sumìlia dimóndi a Adolf Hitler. Esénd maśuchìsta e anc pîṅ ad bèsi al s fà dar śò cun na scùria da na dóna urientàla (Su Ling) méntar l'è sintàda sénsa gnint adòs su 'l sò grugn e pò 'l al ciàpa anc da 'n óm ad nóm Paul (Robert McLane), prupietàri 'd un bar insém a sò mujér Alice (Janet Wood). La giurnàda la finìs mâł però parchè qualchidòṅ al gh buta 'n piràgna in dla sò vasca da bagn masànd-al.
Etàgon
Èter progèt
}}
Up!
Sunt
In paéś a riva na tetóna c'n i cavìi négar, la Margò Winchester (Raven De La Croix), che però la vîṅ viulentàda subìt méntar la gira darènt a 'n fiùm. C'n un cōlp ad karate la cópa 'l manìac, pò a riva anc un pulisiòt malnét, Homer (Monty Bane), ch'al la ricàta dgénd-ag che s'la n vōl minga andàr in a risć ad finìr-'g in mèś la gh'à da èsar bòna sèg, a s intindém. In tut al manéri a lē a n gh daspiàś gnanc tròp anc parchè 'l agìnt al gh fà catàr un pòst in dal bar d'l Alice. Homer al gh dà dèntar faghénd-'s anc la Pocohontas (Foxy Lae).
Adès ch'in dal bar a gh'è la Margò, al lucàl al gh'à 'n sucès ad c'l àtar mónd e 'l è sèmpar pîṅ 'd óm ch'i gh daṅ dèntar c'n al bévar. Òṅ ad qvist chè, al buscajōl Rafe (Bob Schott), imbariàg pódag e sù 'd gir, al viulénta la Margò, pò al piànta na manàra in dla pansa 'd Homer scapànd in dal bòsc c'n al dū dóni. Homer al gh tîṅ adrē e 'l al taja in dū cun na séga lètrica ma in dal far-al al śbliśga śò da la culìna e al mōr insém a Rafe. La Margò e l’Alice in làgarmi e muśnènti 'd sangṿ i s dànan dal śnum e d'l afèt faghénd 'l amōr insém.
Turnàda a cà la Margò la s fà na dócia ma tut 'd un trat a riva 'n persunàǵ mistrérióś ch'al próa a masàr-la a scurtlàdi. A s trata pròpria dl’Alice, o par dir méj, dl’Eva Braun Junior, fiōla dl'Eva Braun e 'd Adolf Hitler ch'al n éra minga mòrt dabòṅ durànt la secónda guèra mundiàla, al cadàv'r in dal bunker 'l éra tuta na cumèdia, ma 'l éra scampâ druànd al nóm 'd Adolph Schwartz. L'è stada l’Alice a cupàr sò pàdar parchè al s éra inamurâ 'd sò marè méntar la Margò l'è n'agìnta 'd pulisìa ch'l'éra andàda a far dgl'indàśin sóta quaciamènt.
Lòd
Lòd (Lodi in italian, Laus Pompeia in Latëin) l'é una citä italiana ad 43.800 abitant. L'é la capitäla ad la sò pruvincia. A l'é in dla basa Val Padàna in s'al al fiüm Ada.
Up!
Culegamènt estéran
}}
Lòd
I sò abitant i's ciaman ludṡan.
Storia
I prìm insediamëint ad Lòd i en adritüra ad' l'epuca rumana, quand la s' ciamäva Laus Pompeia.
1099 (nùmer)
Al 1099 (milenovàntanōv, millenovantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1098 (milenovàntaòt) e 'l vin prìma dal 1100 (milesèint). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MXCIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milenovàntanōvéśum post.
Lòd
Storia
In dal secul XVI l'è stä suta i Spagnö, Austrìagh e Franceṡ.
Da l'Ünità d'Italia in dal 1861 i'hann cminsä a nass il prim indüstri: al Lanificio Varesi-Lombardo in dal 1868, al Linificio Canapificio Nasiunäl e la Polenghi Lombardo in dal 1870.
1099 (nùmer)
Èter progèt
}}
Lòd
Cumnicasiòn
A Lòd a gh'è un giornäl, c'as ciäma il Cittadino.
Üniversitä
Indal 2005 i han inaugürä el Parc Tecnulògich Padàn specializä in biutecnulugìe agru-alimentär.
L'è anca un sed dastacä ad l'Üniversitä ad Milan
2016
Al 2016 (MMXVI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an biśestîl dal XXI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Blake Clark
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Blake Clark (Macon, 2 ad Farvàr dal 1946) 'l è 'n atōr, senegiadōr, e ardupiadōr americàṅ.
In dla sò caréra 'l à dâ la sò vóś, fra i àtar, a di persunàǵ dla Pixar cuma Slinky Dog in Toy Story 3 - La grande fuga e Toy Story 4.
Culegamènt estéran
}}
1301 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1301, mo invéci 'l an 1301, 't ê da 'ndèr chè) Al 1301 (mileterśeintùn, milletrecentouno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1300 (mileterśèint) e 'l vin prìma dal 1302 (mileterśeintdū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCCI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileterśeintunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Rosanna Marani
Biugrafia
Nasìda a Iommla, 12 d'utùbar 1946, lha cumanciä a laurä a la Gazzetta dello Sport in dal 1973, e dòpu l'è pasä a Il Giornale d'Italia e Il Resto del Carlino. L'è stä la prèma dona a dvantä giurnalista prufesiunista in Itâglia.
In d'ì ültim ann, l'ha fundä un'Asuciasòn para la prutasiòn d'i animäi.
Decurasiòn
Cavaliera: Parchè l'ha darvìd la sträda a un laurà in dùa prima al dòni i eran mìa cunsidarä. 1983
An 1130
I an 1130, ciamê an Trèinta, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1130 infìn a 'l 1139 ciapê dèinter.
1883 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1883, mo invéci 'l an 1883, 't ê da 'ndèr chè) Al 1883 (mileotseintutantatrī, milleottocentottantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1882 (mileotseintutantadū) e 'l vin prìma dal 1884 (mileotseintutantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCLXXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintutantatriéśim post.
Last Days
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L è méj bruśàr che śmursàr-as piàṅ.|Tagline dal film}}
Last Days (Gl'ùltim dè) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 2005 ad Gus Van Sant ch'l è stâ preśentâ a 'l 58śum Fèstival ad Cannes. Dòp Gerry e Elephant cla pelìcula chè l'è 'l capìtul finàł dla trilugìa dla mòrt e la dascór di ùltim dè dna rock star ch'l'arcòrda Kurt Cobain, al leader di Nirvana.
'L à fat sù dū migliòṅ e mèś ad dòlar.
Sunt
Blake (Michael Pitt) 'l è 'n sunadōr ad mùśica rock ch'al viṿ da par lò in na cà in campàggna. Al pòrta avànti na vita vōda in dua al gira in di bòsc, al s mét na sotvèsta, al s mét un majòṅ lung dimóndi, al s còlga par tèra, al sòna na canta, 'l impìsa 'l fōg, al s fà di spaghét in cuśìna, al vèra la pòrta a dū murmòṅ e a 'n detective (Ricky Jay) ch'i èṅ andâ a catàr-al e al dascór cun soquànt amìg cuma Luke (Lukas Haas), Scott (Scott Green) e l’Asia (Asia Argento). Chi lē, prima 'd andàr via, la 'l pògia atàc a 'l us quànd la 'l cata dastéś.
Un dè al s tira na sćiuptàda.
Culegamènt estéran
}}
John de Lancie
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
John Sherwood de Lancie, Jr. (Filadèlfia, 20 ad Mars dal 1948) 'l è 'n atōr americàṅ, famóś p'r avér fat la part ad Q in déś difarènti stagiòṅ dal telefìlm Star Trek. 'L à anc tòlt part a soquànti atri séri televiśìvi cuma Uccelli di rovo, Days of Our Lives, L'uomo da sei milioni di dollari, e Senza traccia.
A 'l cìnema 'l à laurâ, fra i àtar, p'r Harold Becker in Il campo di cipolle, par Curtis Hanson in Cattive compagnie e in La mano sulla culla e par Peter Weir in Fearless - Senza paura.
Àtar prugèt
}}
Un Leone su Marte
{{Metacaixa
81
Al 81 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Un Leone su Marte
{{dialort | dial=Miranduléś}}
.bcn
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Un Leone su Marte
{{CITAZIONE2|Ahi, mi sono informato e nelle case di appuntamenti hanno aggiunto il tuo nome e io mi sento un coglione. Non credevo a questa donna. Scemo! Le foto che teneva sul comodino con tanti uomini che andava lei questa disgraziata. Scemo! Non meritavo questo, avevo fiducia in lei... TROIA! Vacca, bastarda, latrina, abbusciata, stonata, schifosa, ammoquata, mignotta, ti amo! Con tutti i cazzi che hai preso, sono contento per te, per te, per mammet, per sorret, pe’ canèt’, pe’ ziet’, per tutti i camionisti ca te si fregat’ tu.|Ahi, a m sòṅ infurmâ e in dal cà 'd apuntamènt i aṅ śuntâ 'l tò nóm e mè a m sènt un cajòṅ. A n cardìva mia a cla dóna chè. Sém! Al foto ch'la tgniva in sla cumidìna c'n i tant óm ch'i andàvan sèg, cla daśgrasiàda chè. Sém! A n m al meritàva briśa, a gh'iva fēd in lē... RÓJA! Vaca, bastàrda, lìcit, bruśàda, stunàda, schivóśa, “ammoquata”, scaja, a t vój bèṅ! Cun tut i cas ch't à ciapâ, a sòṅ cuntènt par tè, par tè, par la mama, par la surèla, p'r al caṅ, par la sîna, par tut i camiunìsta ch'at t sē fargàda tè.|Sfigato, 2004|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
{{Album }}
Un Leone su Marte (Un Lèòṅ su Mart) 'l è 'n àlbum in studi dal 2004 ad Leone di Lernia. 'L è cantâ in Itagliàṅ e anc in dialét pugléś.
Al prim braṅ 'l è dedicâ a l'Elisabetta Canalis pò, dòp quàtar cover, l'è la vòlta ad Partite truccate ch'la dascór dal mónd dal fólbar. Il fumo fa morire 'l è 'n sîg ad dulōr su i dan ch'i fàn'n al sigaréti méntar cun Se quest'anno al mare Leone di Lernia al s la tōś cun la gint ch'la và al mâr a far véd'r al sò vargóggni.
C'n al braṅ Sfigato, un lènt vóś e piàṅ, Leone al dascór 'd 'n amōr finî cun na canta ch'la fà vgnir fóra 'l làgarmi e 'l sò dulōr.
A srar al disc a gh'è dū canti dedicàdi a Radio 105 (la melòdica Il presidente e Lo zoo) e na cover dla Billy More, La pernacchia.
Nòti
}}
190 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 190, mo invéci 'l an 190 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 190 (seintnovànta, centonovanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 189 (seintutantanōv) e 'l vin prìma dal 191 (seintnovantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXC. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintnovantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Gran Concepción
Gran Concepción l'é na area metrupulitana d'l Chile. La gh'ha 887.381 abitant (2002).
Rumâgna tuschèna
La Rumâgna tuschèna l'è 'na regioun storica d'la Itâlia. La Rumâgna tuschèna storica l'è furmèda dai cumòn di Bagn d'Rumâgna, Mudgiâna, Dvdla, Gagliêda, Pôrtic e San Bandét, Premaicur, Roca San Casiân, Santa Sfìa, Sêrsna, Castruchêra e Tèra de Sòl, Terdozî, Vargaréd, Firenzuòla, Maré, Palazól.
.jprs
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
929 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
1655 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1655, mo invéci 'l an 1655, 't ê da 'ndèr chè) Al 1655 (milseseintsinquantasìnc, milleseicentocinquantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1654 (milseseintsinquantaquàter) e 'l vin prìma dal 1656 (milseseintsinquantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCLV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseseintsinquantasinchéśim post.
722 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 722 (setseintveintedū, settecentoventidue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 721 (setseintveintùn) e 'l vin prìma dal 723 (setseintveintetrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintveinteduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
La casa delle ombre lunghe
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I mìstar dal terōr insém par la prima vòlta.|Tagline dal film}}
La casa delle ombre lunghe (La cà dal lunghi òri) 'l è 'n film ad scarésa dal 1983 ad Pete Walker, chè a 'l sò ùltim lavōr.
'L è stâ girâ in dla cuntèa 'd Hampshire, in dal sud dl'Inghiltèra.
Sunt
Kenneth Magee (Desi Arnaz Jr.), dòp avēr scumés vint-mila dòlar c'n al sò editōr Sam Allyson (Richard Todd) ch'al sarà bòṅ 'd scrìv'r un rumànś in un dè sōl, al partìs par na vila in campàggna misa a sò dispuśisiòṅ. Durànt al viàś in màchina a riva na timpèsta e Kenneth al s férma in stasiòṅ par dmandàr dal driti par tōr la strada giùsta. Lè al cgnós na còpia ch'la gh'iva da ciapàr al trêṅ, Andrew (Richard Hunter) e la Diana Caulder (Louise English).
Rivâ a destinasiòṅ Kenneth al gh'à la manéra 'd dascórar cun la segretària 'd Allyson, la Mary Norton (Julie Peasgood), ch'la 'l mét in guàrdia. In séguit i rìvan lè anc i custôd Sebastian (Peter Cushing) e Lionel Grisbane (Vincent Price), ch'i èṅ parènt, e 'n tisi ciamâ Corrigan (Christopher Lee) ch'l à cumprâ 'l caśàł giùst par tiràr śò incòśa e far-'g a 'l sò pòst n'indùstria.
Harem Suare
{{Metacaixa
La casa delle ombre lunghe
Sunt
Da cal mumènt lè a taca a murìr dla gint.
Harem Suare
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La casa delle ombre lunghe
Culegamènt estéran
}}
Harem Suare
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na stòria eròtica 'd libertà sesuàla.|Tagline dal film}}
Harem Suare (id.) 'l è 'n film dramàtic dal 1999 ad Ferzan Özpetek, preśentâ a 'l 52śum Fèstival di Cannes in dla sesiòṅ „Un Certain Regard“.
Sunt
Na vècia ciamàda Safiyè (Lucia Bosè), uriginària dla Turchìa, la cònta a l’Anita (Valeria Golino) la stòria dla sò vita a 'l inìsi dal XX sécul, subìt prima ch'a crudìs 'l Impēr Utumàṅ. Cun 'l ajùt d'l eunûc négar Nadir (Alex Descas), sò muróś, la gh l'iva cavàda a dvintàr la dóna preferìda d'l harem dal sultàṅ Abdul-Hamid II (Haluk Bilginer) e acsè muciàr sù dal putēr.
Purtròp par lē tut i sò sógn i èṅ pò finî mâł parchè al sò putèṅ al mōr avelenâ e 'l harem sarâ. La Safiyè l'è custréta acsè a 'ndàr a vìv'r in Itàglia adatànd-'s a śibìr-'s a teàtar par campàr.
Culegamènt estéran
}}
80
Al 80 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
1011
Al 1011 'l è 'n an edl XI sécol dal Calendàri gregoriàn.
.game
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l lój dal 2015.
Lentini
Lentini a l'é un paès italian ad 23.873 abitant in Pruvincia ad Siracusa, in Sicìglia.
An 1120
I an 1120, ciamê an Vèint, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1120 infìn a 'l 1129 ciapê dèinter.
79
Al 79 'l è 'n an edl I sécol dal Calendàri gregoriàn.
Piñero - La vera storia di un artista maledetto
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na vóś pasiunàla, na vita espluśìva!|Tagline dal film}}
Piñero - La vera storia di un artista maledetto (Piñero - La stòria véra 'd 'n artìsta maladî) 'l è 'n film biugràfic dal 2001 scrit e dirèt par Leon Ichaso ispirâ a la vita dal puvéta e senegiadōr Miguel Piñero.