cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mûnt Vintâs
Colegamèin d'ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Monte Ventasso trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
31 ed znèr
Al  l'è al 31° dè dal calendàri gregoriàn; agh vólen incòra ètri 334 dè a la fin dl'an (335 in di an bisestìl).
.airforce
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 30 'd avrîl dal 2014.
Drew Barrymore
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Drew Blyth Barrymore (Culver City, 22 ad Favràr dal 1975), cgnusùda méj cuma Drew Barrymore, l'è n'atōra, na prututōra 'd film e na regìsta americàna, famóśa p'r avér fat in dal 1982 la part dla putìna Gertie in E.T. l'extra-terrestre ad Steven Spielberg.
L'è l'anvōda d'l atōr John Barrymore e l'à fat la madrìna dla Frances Bean Cobain, la fiōla 'd Kurt Cobain e dla Courtney Love.
Culegamènt estéran
}}
1820
Al 1820 (MDCCCXX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIX sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
6 ed maz
Al  l'è al 126° dè dal calendàri gregoriàn (127° in di an bisestìl); a gh vôl incòra èter 239 dè a la fin dl'an.
Paltò
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Mudnés}}
Al paltò o paletò l'è un vistî da druvèr d'invéren, fat ed làna gròsa; na quelch vòlta al pól anca avér un capócc'.
La fórma di paltò l'è drétta e lan cambia brìsa fórma nianch a druvèrel. Quest vistî infàti, vést ch'al n'gà brìsa da èser strécch sol còrp, an gh'à mia la fórma dal còrp e al s'pò purtèrel dedsóver la giacca. Tót i modèl d'incô i vìnen dal prémm, fat in Inghiltèra in dal 1870.
Referèinsi
}}
.accountants
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 2 'd mâǵ dal 2014.
7 ed maz
Al  l'è al 127° dè dal calendàri gregoriàn (128° in di an bisestìl); a gh vôl incòra èter 238 dè a la fin dl'an.
Una vita al massimo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Mōr śóvan e ad tè lasa 'n cadàvar bèl.|Tagline dal film}}
Una vita al massimo (Na vita a 'l màsim) 'l è 'n film 'd asiòṅ americàṅ e francéś dal 1993 ad Tony Scott. 'L è custâ trédas migliòṅ ad dòlar faghénd pò praticamènt cònt para.
In dla culòna sunóra i s càtan di braṅ dal gènar rockabilly americàṅ ma anc di pès rock cuma Outshined di Soundgarden, White Wedding ad Billy Idol e The Other Side di Aerosmith.
Sunt
Clarence Worley (Christian Slater) al fà 'l cumés in un negòsi ch'al vénd di fumét a Detroit. A chi lò i gh piàśan dimóndi i film ad Kung Fu e Elvis Presley. Al dè dal sò cumpléan, al ragàs al và a 'l cìnema a védar soquànt film ad Sonny Chiba e lè al cgnós na biónda tut pēvar, l’Alabama Whitman (Patricia Arquette), ch'la decìd, finî i film, 'd andàr a magnàr quèl sèg. Dòp la séna par Clarence a gh'è anc al dòpséna parchè fra i dū a gh scapa na ciuladìna in dal negòsi.
In dal cōr dla nòt però l’Alabama la s in và via par sò cònt ma pò la vèṅ catàda listés par Clarence in làgarmi. La ragàsa la gh cònta par dabòṅ 'd èsar na rója pagàda da 'l pruprietàri dal negòsi par far-'g un rigàl p'r al sò cumpléan. Persuàśa ad mulàr lè al mónd dla prustitusiòṅ, in dua la s è misa da pôc, l’Alabama la sa spóśa cun Clarence. Chi lò al n s pōl minga cumpatìr al fat ch'al vèć sfrutadōr ad sò mujér, Drexl Spivey (Gary Oldman), al sia incóra viṿ dòp tut al mâł ch'l à fat. Cun la scuśa 'd andàr a tōr la ròba dl’Alabama, tgnénd a drē anc a i cunsìli dal fantàśma 'd Elvis ch'al véd in dal sò viśiòṅ, Clarence al s tōś sù e al và a cupàr cal laśaròṅ là e pò al s fà dar da n'atra putàna la valìś dla sò dóna.
Quànd l’Alabama la la vèra la véd che dènt'r i n gh'èṅ minga i sò vistî ma 'n muć ad cucaìna. Dòp ès'r-as spavintâ, a i dū a gh vèṅ in mènt ch'i prévan far sù dimóndi bèsi vindénd-la lōr.
Culegamènt estéran
}}
Perpetua (I promessi sposi)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La Perpètva, in dal romàṅś estóric dal Manśòun, l'è la serva 'd cà dal curê don Abòndi. Ed caràter l'è dimòndi sćèta e gintìla vers al só padròun, mo però l'è anc dimòndi petègla e ciacaròuna cun cagli ètri dòni. A gh'sucēd, in dal prìm capìtol dal romàṅś, ed lasèr-es scapèr al segrēt tremènd che 'l prēt al gh'ìva apèina cunfidê, a 'l riguèrd edl'intimidasiòun avùda dai dū brêv, 'd an spuśèr minga Rèins Tramaglino e la Lucìa. Al só nòm ed Perpètva 'l è dvintê alóra p'r antonomàśia quèl ch'a s dà a 'l servi dal prēt e anc a dal dunlèti petègli gnanc bòuni 'd tgnir da cat i segrét. {{CITAZIONE2|Era Perpetua, come ognun se n'avvede, la serva di don Abbondio: serva affezionata e fedele, che sapeva ubbidire e comandare, secondo l'occasione, tollerare a tempo il brontolìo e le fantasticaggini del padrone, e fargli a tempo tollerar le proprie, che divenivan di giorno in giorno più frequenti, da che aveva passata l'età sinodale dei quaranta, rimanendo celibe, per aver rifiutato tutti i partiti che le si erano offerti, come diceva lei, o per non aver mai trovato un cane che la volesse, come dicevan le sue amiche.|La Perpètva l'era, c'm'a s pōl capìr, la serva dal don Abòndi: serva afesiunèda e fidèda, ch'la saìva ubidìr e cmandèr-egh, sgònda quel ch'a gh'era biśògn, un mumèint a 'scultèr i lamèint e 'l fantaśìi dal padròun, e c'l èter mumèint a fèr-egh 'scultèr el sō, che in di ùltem tèimp i s fèven sàimper piò fìti, da quand chilē l'ìva bèle pasê i an cmandê di quarànta, 'rmagnènd puta, p'r avér dit ed no a tùt i partî ch'i la vliven, c'ma la dgiva sàimper lē, o p'r ann avér gnac catê 'n can ch'al la tulìs, c'm'i dgiven el só amìghi.|I promessi sposi, I capìtol, 1827|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{it}}}}
Noti e referèinsi
}}
.claims
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 2 'd mâǵ dal 2014.
8 ed maz
L' l'è al 128° dè dal calendàri gregoriàn (129° in di an bisestìl); a gh vôl incòra èter 237 dè a la fin dl'an.
616
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DCXVI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Marie-Jo e i suoi due amori
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Aiēr
Aiēr 'l è 'l dè prìma 'd incō, quèl ch'al stà in dal 24 ōri ch'i vìnen prìma edl inìsi dal dè 'd adèsa.
A s pōl druèr la paròla "aiēr" anca per sernìr un tèimp più lung a 'ndèr a 'l indrē, quànd a s vōl mèter quel ch'a gnìva in dal pasê còuntra un quèl ch'a sucéd in dal preśèint o ch'l àpia da gnìr in dal futûr.
Marie-Jo e i suoi due amori
{{Film }}
Marie-Jo e i suoi due amori (La Marie-Jo e i sò dū amōr) l'è na cumèdia dramàtica dal 2002 ad Robert Guédiguian preśentàda in cuncōrs a 'l 55śum Fèstival ad Cannes.
Pruvîncia ed Rèz
La Pruvîncia ed Rèz  (Provincia di Reggio Emilia in italiân) l’è ‘na pruvîncia ed l' Emélia-Rumâgna ed 530 méla abitânt.
Marie-Jo e i suoi due amori
In dla culòna sunóra dal film i s pōlan catàr di pès ad mùśica clàsica (Franz Schubert, Wolfgang Amadeus Mozart e Antonio Vivaldi) e di àtar pop cuma Tenderly, Summertime e What a Wonderful World dl'Ella Fitzgerald e 'd Louis Amstrong, Lady (Hear Me Tonight) ad Modjo e Me Gustas Tu ad Manu Chao.
Sunt
Daniel (Jean-Pierre Darroussin) al gh'à na dita 'd custrusiòṅ a Marsìglia, na mujér ch'la gh vōl bèṅ e ch'la fà la dutōra, la Marie-Jo (Ariane Ascaride), e na fiōla ch'la gh'à da diplumàr-as, la Julie (Julie-Marie Parmentier). Quànd lò però 'l è via par lavōr, la Marie-Jo la s véd c'n un sò amànt marinàr, Marco (Gérard Meylan).
Pruvîncia ed Rèz
La cunfîna a sira cun la Pruvîncia ed Pèrma ( al cunfîn l’é al fiòm Èinsa) a matèina cun la Pruvîncia ed Mòdna (al cunfîn l’é al fióm Sècia), a l’abaṣèin cun la Lumbardìa (Pruvîncia ed Mântva ) e a mezdé cun la Tuscâna (Pruvîncia ed Massa-Carēra e Pruvîncia ed Lóca ).
Viabilitê
La pruvîncia l’è traversêda p'r al lêregh da la Via Emélia, fâta da i rumân, che a's gh’é més ed fiânch int al XX sècol l' Avtostrêda dal Sōl e, préma incòra, la lénia feroviâria Milân - Bològna. A gh’în ânca presèinti al léni lochêli dal Ferovéi Arzâni. P'r al lòngh, da mezanôt a mezdé, la pruvîncia l’é traversêda da la Strêda Statêla dal Pâs dal Cerêto(SS 63)
Marie-Jo e i suoi due amori
Culegamènt estéran
}}
Pruvîncia ed Rèz
I cèinter abitê
Da un pûnt ed vèsta dal teritôri e sitadèin la pruvîncia l’é carateriṣêda da la preṣèinsa ed divêrs cèinter pió céch che a fiânchen al cèinter pricipêl, Rèz, da la stòria despès vîva e indipendèinta. Ind la bâsa arzâna l’é storicamèint impurtânt Guastâla, lòngh al Po, e al sitadèini ed Nuvalêra e Curèz. A i pē ed la culèina a’s câta Scandiân, al secònd cèinter pió impurtânt ‘d la pruvîncia, mèinter al cèinter  pió significatîv ed l' Apenèin arzân l’é Castelnōv di Mûnt.
Znêr
{{Metacaixa
Pruvîncia ed Rèz
L'ambijnt
L’é cumprèiṣa fra al fióm Po a mezanôt e al crinêl ed l'Apenèin Tòsch Emiliân a mezdé. Mèinter la zôna ‘dla pianûra la presèinsa ed l’òm l’é dimòndi fôrta, l' Apenèin arzân al presèinta incòra un livèl ed naturalitê êlt, ch’al crês mân mân es se spôsta a mezdé vêrs al crinêl. Fra i magiōr arciâm ‘dla muntâgna a gh’é la Prêda ed Bismântva, ind al comûn di Castelnōv di Mûnt e ch’ l’ as vèd dal zôni ed dimòndi comûn  ed la muntâgna. Al prufîl nèt ed la muntâgna l’à impresiunê Dante Alighieri ch' al la nômina int al Purgatôri ed la Divina Cumèdia.
Znêr
{{Variant|ARZ}}
Znêr (gennaio in italiân) l'è al prém mèiş ed l'ân secònd al Lunâri Gregoriân (ch' al s'è cumincê druvêrel int al 1582) al gh' à 31 dé, e l'è int la préma metê ed l'ân civîl.
Pruvîncia ed Rèz
La pianûra e al muntâgni ed la zôna
La pruvîncia l’é divîsa in dō pêrt: ‘na zôna ed pianûra e òna ed muntâgna, la zôna ed pianûra la va dal cunfîn a l’abaṣèin fîn a ‘na lénia quêsi drèta, da sîra a matèina, a 6-7 km. a mezdé da Rèz in dóve cumîncen al culèini che vân pôch a la vôlta in crèser fîn a cambiêres in vèiri e prôpri muntâgni fîn al crinêl. La pianûra, esènd lighêda al cōrs dal Po, la va naturalmèint in calând in altèsa da sîra a matèina. I dû cò în i 19 mêter i.l.m. al cunfîn pruvincêl tra l’albaṣèin e matèina e i 2121 mēter dal Mûnt Cùşna. Al j-êtri sémi impurtânti în: l’Êlp ed Sucîş (2017 m.), al Mûnt Caṣarōla (1979 m.) e al Mûnt Êlt (1904 m.). Da nutêr al fât ónich e uriginêl ed la Prêda ed Bismântva, ch’la se stâca cun la só séma piâta e al só parèidi dréti tânt che s’arcgnòsen subét ind al tânti vidûdi ed l' Apenèin arzân. I pâs ed muntâgna pr’ al mâchini al cunfîn cun la Tuscâna, în, da sîra a matèina: al Pâs dal Lagastrèl (1200 m.), al Pâs dal Cerēto (Strêda Statêla dal Pâs da Cerēto(SS63), 1261 m., al Pâs ed la Pradarèina (1572 m.) e al Pâs dal Fôrbiṣ (1574 m.).
Znêr
Al nòm znêr al deşvîn dal nòm dal dío rumân Giano (Ianuarius) dío ch' al badêva al pôrti e i pûnt, mó pió in generêl al rapreşentêva ògni fōrma ed pasâg e cambiamèint (difât znêr l'è al mèiş ch' l' arvês al nōv ân). Al calendâri rumân l'ēra pió cûrt ed còl ed Gregorio XIII (304 dé), in quânt i rumân a cunsidrêven l'invêren un peréiod sèinsa mèiş. L'è stê Numa Pompilio a zuntêr znêr e Fervêr, cun còst l'ân l'è dvintê cumpâgn a còl dal Sōl. Sibèin che Mêrs l'ēra armêş al prém mèiş ed l'ân, znêr al l'è dvintê ed fât in quânt l'ēra al peréiod dóve a gnîven siēlt i Còunsol
Al prém dé dal mèiş l'è al Prém ed l' ân.
Pruvîncia ed Rèz
Al j-acvi
Pôch i lêgh naturêl: ûn sōl in pianûra, al Lêgh ed Gruma int al comûn ed Campéṣen, e in muntâgna i trî lêgh dal Cerêto (ûn principêl e dû pió cèch) e al lêgh Calamòun, ciamê ânca lêgh dal Vintâs, in côsta a l’istès mûnt.
Znêr
Sturièli
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Gennaio trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Pruvîncia ed Rèz
Al j-acvi
Bacîn artificêl ed ‘na cêrta importânsa în a Ligûnchi, al Pâs dal Lagastrèl e a Gazân ed Véla Mnôs, mèinter la bâsa l’é tajêda da canêl sculadōr, da canêl per dacvêr e da bonéfichi che vân a dêr int al Po o diretamèint o atravêrs al Cròstel o l' Èinsa. Da l’Êlt Mediēv e fîn al Setsèint ind la periferéia a l’albaṣein ed Rèz es s’ imbarchêva int al canêl Navéli per rivêr, ind al môd pió svêlt e sicûr, a Fréra e a Venèsia.
Znêr
Sturièli
}}
Pruvîncia ed Rèz
Cunuméia
Ind la provîncia, in tóta la zôna ed la pianûra, a gh’è un fôrt distrèt mecânich. La zôna a matèina, ind i comûn ed Castlarân, Casalgrând e Scandiân a gh’è ânca un impurtânt distrèt ed produsiòun dal cerâmichi, in uniòun ânca cun i comûn confinânt ed la provîncia ed Mòdna, in particolêr Sasōl. Tóta la provîncia, ânca la zôna muntanêra, l’è cgnusûda per la produsiòun dal  Grâna  (Parmigiano Reggiano). Ed valōr l’é ânca la produsiòun agrécola e zotètnica, préma ed tót per còl che riguêrda l'alevamèint di nimêl. Per sti motîv la provîncia l’è dimòndi svilupêda e la disocupasiòun l’an gh’è mìa.
Stòria
La cunquésta rumâna l’à purtê a la  costrusiòun  dal filòun ‘d la provîncia e ‘d la regiòun, la Via Emélia fâta fêr da Marco Emilio Lepido. In pruvîncia i rumân j-àn fât  ânca la via ch’ la colêga Rèz a Bresèl (Brixellum). Sant'Ambrogio, ind al só viâg  in Emélia, l’à ciamê Rèz "cadavere di città" per spieghêr la sèria decadèinsa per cōlpa dal j-invasiòun furastêri. L' Apenèin arzân al gh’à ‘vû al só mumèint ed masîm spiandōr int al XI sècol, con al paèiṣ ed Canòsa al cèinter ed la polética europèia ed Enrico IV e Matélda ed Canòsa protagonésta ed la lôta fra al Papêt e al Sacro Romano Impero. A la môrte ed Matélda al só properietê in muntâgna pôch a la vôlta a s’în tôti ed nōv l’indipendèinsa fevdêla, pr’ andêr pó sòta al comûn ed Rèz. Ânca divêrs sitadèini ed la pianûra, bèle pôst ed côrt cme Scandiân o Curèz în stêdi unîdi sòta al doméni ed la faméja d'Este, per formêr al Duchêt ed Mòdna e Rèz. Fîn a la fîn dal XVI sècol al duchê a gh’êra unî, politichamèint, ânca la sitê ed Ferêra. Int al XIX sècolo, dôp la parénteṣi napoleônica cun l’istitusiòun dal Dipartimèint dal Cròstel, dôp la restaurasiòun, per uniòun ed râṣa, al duchêt al gh’à ‘vû ânch un  sbòch int al  mêr cun al pruvînci estèins ed  Mòdna, Rèz, Guastâla, Frignân, Garfagnâna, Lunigiâna, Mâsa e Carēra. Dôp l'uniòun al Règn d'Itâlia la stòria ed la pruvîncia la va a drê al vicèndi dal rèst d’ Itâlia.
Aministrasiòun pruvincêla
J-urganîṣem che dirègen la Pruvîncia a gh’àn avû, a partîr da l'unitê d'Itâlia, divêrs nòm: Cunséli Pruvincêl guidê da un presidèint dal 1860 al 1923 e dal 1951 ad dé d’incô. Al tèimp dal fâsio agh’è stê un Comisâri prefetési ed l'Aministrasiòun pruvincêla e dal 1945 al 1951 a s’gh’à la Deputasiòun pruvincêla, ch’ la gh’êra bèle dal 1889 dipendèint dal Cunsèli, cme incô la Giûnta. Cun al j-elesiòun dal 13 zógn 2004 l’è gnûda elèta Sonia Masini, préma dòna d’avèir st’ incâregh. Ed sègvit a gh’è l’elèinch di divêrs presidèint subeintrê e la dâta ed l’ elesiòun.
I pôst ed la giustésia
A Rèz a gh’é al Tribunêl e la Cumisiòun Tributâria ed prém grêd; la Côrt d’Apèl relatîva l’è a Bologna, al Tribunêl Aministratîv Regionêl e la Cumisiòun Tributâria ed secònd grêd relatîvi în a Pèrma.
J-ufési finansiâri
Dû în j-ufési ed l’Agenséia dal j-Entrêdi,ûn a Rèz e ûn Guastâla.
Materiêl pr'andêregh in fònda
Al sît ed la pruvîncia
Maria Luiggia
Maria Luiggia (Maria Luisa d'Asburgo-Lorena in italian) (Vièna, 12 dzémbor dal 1791 - Pärma, 17 dzémbor dal 1847), fjóla 'dl imperatór d'Austria Francèsc II, l'è städa imperatrice 'd Fransa (cme mojéra 'd Napoleón) e pò par 31 an duchèssa 'd Pärma.
Vitta
Nasuda a Vienna, primma fjóla 'd Francèsc II, dal 1810 l'à spozè Napoleón anca s' l'era sempor stè nemigh äd la so genta. L'è andäda a stär a Parigi, e dal 1811 l'è dvintäda mädra 'd Napoleón II.
Dal 1814, quand so marì l'äva bél e perdù la coron'na, l'è tornäda a Vienna col sò putén e né lè né lu j an mäj pu vist Napoleón. Al Congrés äd Vienna (1815) l'à deciz äd restaurär al duchè 'd Pärma, mo inveci 'd mandärogh i Borbón cme primma 'd la rivolusjón franceza, i gh' l'àn dè a Maria Luiggia, ch' l' è dvintäda la primma duchèssa int' la storia 'dla citè. Lè l'è andäda a stär a Pärma, mo sò fjól i l'àn oblighè a restär in Austria, indò i gh'àn cambiè al nòmm (Francèsc) e l'è mort ch' al gh' äva solament 21 àn: la duchèssa l'è poduda andär a catärol solament ch' l' era bél e drè a morir.
Lè l'è morta miga tant vécja dal 1847, che la genta 'd Pärma la gh' vrèva ancòrra bén, anca s' l'era n' austriaca e a gh'era bél e in gir 'd la grand'aria äd rivolusjón. Dal rest, quand dal 1831 i Arzàn i s'eron rivoltè contr'al sò duca, Maria Luiggia la gh'äva avù paura ch'a sucediss quel anca a Pärma, mo no n'era pò capitè quazi gnent d'importansa.
Còl ch'l'à fat a Pärma
Al dì d'incó, Maria Luiggia l'è pu arcordäda e stimäda dai Pramzan lè che tutt j òmm ch'i àn regnè in citè. L'à finansjè di ospedäl; l'à fat fär i pont dal Taro e dal Nure; l' à fondè al Teator Regio (ch'ai sò temp,dal 1829, al s'ciamäva Ducäl),al Conservatori, la Biblioteca Palatina,al marchè 'd la Giära (Beccheria); l'à vert a tutt còj ch'i vrèv'n inträr al Parc Ducäl. Ancòrra adésa la citè la gh'manda di fior tutt j an a Vienna par decorär la sò tomba (int' la cripta di Capucén).
Ma anca l'è la gh' äva al so difét: a gh' piazèva bombén la muzica (al so méstor l'era stè Ferdinando Paer); la sonäva bén al piano; l' äva ciamè a Pärma par färogh comandär l' orchéstra Paganén (Niccolò Paganini); l'era inamoräda dilj òperi äd Blén (l'è par còst che la primma opera cantäda al Regio l'è städa la Zaira 'd Blén); mo la n'à mäj capì la blèssa e l'importansa 'd la muzica 'd Giuseppe Verdi, ch' l'era pò un citadén dal so duchè e che dòpa al gran sucés dal Nabucco al gh'à dedichè I Lombard. Mo lè, la n' l'à mäj volsù invitär a scrìvvor quél p'r al Regio.
Cozlen'ni curiozi
Maria Luiggia, ch'la parläva méj l'italian e il francez ch'al todèsch, l'äva imparè acsì bén al dialètt ch' l'era bon'na 'd scrìvvor dil poezii in pramzàn.
A Pärma gh'è tutt un muzeo dedichè a Maria Luiggia, ciamè in italian Museo Glauco Lombardi dal nòmm dal fondator. Gh'è dentor so quanti cozi ch'i eron proprietè 'd la duchèssa, il sò lètri, al sò vestì da spóza, di quador e via discorendo
Ligamént 'd fora
http://www.museolombardi.it
1502
Al 1502 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
9 ed maz
Al  l'è al 129° dè dal calendàri gregoriàn (130° in di an bisestìl); a gh vôl incòra èter 236 dè a la fin dl'an.
.bayern
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 3 'd mâǵ dal 2014.
Studio 54
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Prendilo - Le dimensioni contano
{{Metacaixa
Studio 54
{{CITAZIONE|Ta n sē stâ da ninsùna banda in fin tant ch'ta n sē mia stâ chè.|Tagline dal film}}
Prendilo - Le dimensioni contano
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na cumèdia dal prupursiòṅ... gigànti.|Tagline dal film}}
Studio 54
In dal film i tōśan part anc di persunàǵ famóś, ch'i faṅ la part ad lì lōr, cuma la Thelma Houston, la Sheryl Crow, l'Ultra Naté, Ron Jeremy, Elio Fiorucci, la Cindy Crawford, l'Heidi Klum, Donald Trump e àt'r incóra.
Prendilo - Le dimensioni contano
Prendilo - Le dimensioni contano (Ciàpa'l - Al miśùri i còntan) 'l è na cumèdia spurcaciòna americàna dal 2006 ad Nick Gaitatjis.
L'è stada giràda in Califòrgna c'n un budget 'd un migliòṅ e dū a 'l incìrca.
Studio 54
Sunt
'L è al 1979. Shane O'Shea (Ryan Phillippe) 'l è un ragasōl ch'al viṿ in dal New Jersey cun sò pàdar Harlan (Skipp Sudduth) e dū surèli. Shane al vrév dar-'g un taj a la sò vita ad benśinàr p'r andàr a star a New York. Na sira al decìd cun dū amìg sèg 'd andàr a balàr a 'l Studio 54 ma quànd 'l è là al pruprietàri Steve Rubell (Mike Myers) al decìd ad tōr dèntar sōl lò parchè la discutéca l'è avèrta escluśivamènt par di cliént impurtànt e sarnî. Lè dèntar a gira dimóndi dròga e a s fà dal sès sénsa prubléma.
Prendilo - Le dimensioni contano
Sunt
Silver Farinetti (Patrick Censoplano) 'l è 'n ragàs fiōl 'd un sicigliàṅ ch'ad mistēr al pòrta a cà al pizzi. Lì lò 'l è incóra vìrgin e al vrév finalmènt purtàr-'s a lèt la sò cumpàggna 'd scōla e muróśa, la Sheila (Trish Coren). Quànd però al gh próa dabòṅ, lē la 'l mòla. Al sò amìg Arturo (Sajen Corona) al gh cunsìlia ad pruàr-ag c'n al dóni madùri ch'i n s faṅ minga di prubléma quànd i càtan l'ucaśiòṅ ad far sès cun di śōvan: pôchi ciàcri e via ch'a s và.
Studio 54
Sunt
Druànd dal sò cgnusénsi, Shane al gh la cava a dascórar cun Steve e a far-'s asùmar cuma barìsta cavâ śò. Dòp ès'r-as tòlt mâl cun sò pàdar, ch'al n éra briśa 'd acòrd sèg e cun la vita ch'al sarés andâ a far, al ragàs al và a star a cà ad Greg (Breckin Meyer) e dl’Anita (Salma Hayek), na còpia spuśàda ch'la lavóra insém a lò.
Prendilo - Le dimensioni contano
Sunt
In cal mèntar a taca a giràr la vóś che lò al gh 'l àppia grôs dimóndi e alóra tut cal dóni i gh vàn'n adrē par tastàr quèl ad nóṿ. Silver però al vōl turnàr cun la Sheila e dòp avér-ag dit la véra a riguàrd dal sò miśùri, na via 'd mèś, lē la decìd ad mét'r-as insém incóra dgénd ch'l'è anc prònta par far-al dabòṅ.
Studio 54
Sunt
Pròpria méntar Shane al taca a inamuràr-as dla Julie Black (Neve Campbell), atōra ad telenuvéli, qvéi dal tasi i tac'n a tgnir 'd òć al lucàl, ch'l iva tacâ a far sù dimóndi bèsi tut 'd un cōlp.
Prendilo - Le dimensioni contano
Culegamènt estéran
}}
Studio 54
Culegamènt estéran
}}
Virginia Raffaele
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Virginia Raffaele (Róma, 27 ad Setémbar dal 1980, a s lèś [virˈdʒiːnja raffaˈɛle] in itagliàṅ) l'è n'imitadōra, còmiga, atōra e cundutōra itagliàna.
Biugrafìa
Diplumàda a l’Acadèmia Teatràla Européa, dòp avēr studiâ dansa clàsica e mudèrna, la Raffaele la taca a lauràr in dal mónd dal spetàcul in dal 2001 faghénd part dal trio còmig Due interi e un ridotto. In séguit la lavóra cun Max Tortora e a teàtar insém a Lillo & Greg, pò la pasa a 'l fiction televiśìvi girànd Compagni di scuola, Incantesimo, Carabinieri e Il maresciallo Rocca.
In dal 2009, tulénd part a 'l prugràma Mai Dire Grande Fratello Show, la taca a far dgl'imitasiòṅ cuma qvéli dla Malika Ayane e dla Giusy Ferreri. 'L an dòp la pasa a Quelli che il calcio e la taca a tōr in gir di àtar persunàǵ cuma la Roberta Bruzzone, la Federica Pellegrini e l'Eleonora Brigliadori. Fra 'l vitmi più cgnusùdi dal sò repertòri a 'rcurdém anc la Belén Rodríguez, la Bianca Berlinguer, la Sabrina Ferilli, la Carla Fracci, la Fiorella Mannoia, la Sandra Milo, la Nicole Minetti, la Donatella Versace e la Melania Trump.
Culegamènt estéran
}}
Pino Dordoni
{{dialort | dial=Piasintëin}}
.globo
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 3 'd mâǵ dal 2014.
Pino Dordoni
Pino Dordoni (Piasëinsa, 28 ed zógn 1926 - Piasëinsa, 24 d'utùbar 1998) all'è stä un atleta ulimpiònic ad màrsa.
Decurasiòn
Cumendatòr: 2 ad zógn 1981.
Ligamm ad föra
}}
Whore (puttana)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|S'at gh'à paùra ad dir-al... 'l è abàsta ch't al guàrd.|Tagline dal film}}
A i butghèṅ di cìnema 'l à muciâ sù un migliòṅ ad dòlar. In dal film la gh'à na part, qvéla dla putàna scurtlàda, anc n'atōra ad film pòran, la Ginger Lynn Allen.
Sunt
La Liz (Theresa Russell) l'è na putàna ch'la lavóra in gir p'r al stradi ad Los Angeles. Quànd a s férma un camiunsèṅ par cargàr-la sù, lē la 'l manda via cuntànd a i spedadōr che na vòlta l'éra muntàda sù su 'n furgunsèṅ e là la gh'iva catâ soquànt óm ch'i l'ìvan viulentàda lasànd-la in fiṅ 'd vita. Par furtùna 'l éra pasâ da 'd lè òṅ ch'al l'à jutàda purtànd-la a 'l uśdàł e pagànd-'g al curi.
Durànt na pàuśa par bévar quèl in dun strip club, la Liz la cònta cum 'l è ch'la s è ardùta a far cla vita lè. Spuśàda da śōvna cun 'n óm viulènt e imbariagòs e c'n un fiōl pìcul, un dè, a n psénd-an piò ad purtàr pasînsia, l'iva decìś ad dar-'g un taj, mulànd al marè mént'r al punsàva e purtànd-as sèg al putèṅ. Dòp avér catâ lavōr faghénd la camaréra, a gh'è sucès na nòt 'd andàr a lèt c'n òṅ ch'al gh'iva śibî di bèsi pinsànd ad far sù quèl da piò dal sò stipéndi bas. Da cal mumènt lè la dóna la s éra misa a far la rója p'r al stradi, tut da par lē, in fiṅ tant che l'è finìda a lauràr par Blake.
Un dè la Liz la cgnós Rasta (Antonio Fargas), un ragàs négar sénsa cà ch'al scampa faghénd 'l artìsta da strada girànd insìma a di vēdar śbragâ.
Culegamènt estéran
}}
615
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DCXV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Saturno contro
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I amōr, i amìg, par sèmpar.|Tagline dal film}}
Saturno contro (Satùran cóntar) 'l è 'n film dramàtic dal 2007 ad Ferzan Özpetek, dedicâ a 'l scritōr turc Hrant Dink.
La pelìcula l'à fat sù dagnóra òt migliòṅ 'd euro, a frònt 'd un cóst stimâ ad sinc migliòṅ e mèś, e l'à vins un Dàvid ad Dunatèl cun l'Ambra Angiolini, chè a 'l sò debùt da atōra, e quàtar Nàstar 'd Argìnt.
Sunt
Antonio Pontesilli (Stefano Accorsi) al fà 'l banchēr. 'L è spuśâ cun la psicòluga Angelica (Margherita Buy), ch'la s dà da far par far śmét'r ad fumàr la gint, e 'l gh'à dū fiōi pìcui. Al sò matrimòni al và in criśi quànd al cgnós la Laura (Isabella Ferrari), spuśàda anc lē, ch'la gh'à 'n negòsi 'd fiōr e ch'la dvènta la sò amànta.
I Pontesilli i èṅ amìg dla Neval (Serra Yılmaz), na furastéra ch'a Róma la fà 'l tradusiòṅ da 'l Turc, e 'd sò marè Roberto (Filippo Timi), un pulisiòt schis ch'al tartàja da spés. Dal gir di amìg i fànan part anc la còpia gay furmàda p'r al scritōr Davide (Pierfrancesco Favino) e par 'l agìnt publisitàri Lorenzo (Luca Argentero), d'l èx muróś ad Davide, al bòṅdagnìnt Sergio (Ennio Fantastichini) ch'al viṿ druànd i bèsi ch'i gh'aṅ lasâ i suo, dla culéga 'd Lorenzo, la Roberta (Ambra Angiolini), na dóna cun la pasiòṅ par l'astrulugìa e par la dròga, e dal śuvnòt bisèx Paolo (Michelangelo Tommaso), diplumâ in madśìna.
Culegamènt estéran
}}
71 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 71, mo invéci 'l an 71 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 71 (stantùn, settantuno in itagliàṅ, septuaginta unus in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 70 (stanta) e 'l vin prìma dal 72 (stantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al stantunéśim post.
Al nùmer 71 in dla Chìmica
Al 71 'l è al nùm'r atómic dal lutèsi (Lu).
Colegamèint estèren
}}
Tutti i colori del buio
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Lōr i gh'èṅ. Lōr i gh'aṅ al sìmbul dal diàv'l ad dèntar. Lōr i pōl'n èsar i tò vśèṅ 'd cà. Lōr i pōl'n èsar tò mujér, tò marè o 'l tò muróś. Lōr i pōl'n anc èsar i tò fiōi. Al mumènt lōr 'l è rivâ.|Tagline dal film}}
Tutti i colori del buio (Tut i culōr dal scûr) 'l è 'n śal dal 1972 ad Sergio Martino.
Sunt
Da quànd da pìcula l'è stada custréta a guardàr al masamènt ad sò màdar, la Jane Harrison (Edwige Fenech) l'è armàśa sgnada da 'l tràuma. Cuma s'a n fus minga abàsta la pèrd in 'n incidènt in màchina anc al putèṅ ch'al gh'iva da 'vér. Avénd-ag paùra ad dvintàr mata, la tîṅ adrē a 'l cunsìli ad sò surèla Barbara (Susan Scott) 'd andàr da 'n psicòlug, al dutōr Burton (George Rigaud).
In cal méntar la dóna la cgnós anc na sò vśina 'd cà ch'l'è andàda a vìv'r in dal sò palàs da pôc, la Mary Weil (Marina Malfatti), ch'la la vōl jutàr purtànd-la a védar na mésa négra par vìns'r al sò mâł. Ma incéci 'd andàr méj par lē, al ròbi i vànan pèś cun la Jane ch'la n capìs piò in du a taca la véra e in du a taca 'l insùni.
Culegamènt estéran
}}
.wolterskluwer
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l fervêr dal 2016.
10 ed maz
Al  l'è al 130° dè dal calendàri gregoriàn (131° in di an bisestìl); a gh vôl incòra èter 235 dè a la fin dl'an.
.gmo
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 3 'd mâǵ dal 2014.
Bochotnica
Bochotnica l’é un paèiṣ ed 1.500 abitânt (2010).
Bochotnica l’è un paés in pruvèinsa ed Puławy.
Bochotnica l’è un paes ed la Pulógna meridionèl, tra Puławy e Lublin, svèin al fiòmm Wisła. L’la regiòn ed Lublin, ed la gh’ha 1.500 abitànt (2010).
Bochotnica l’è un paes ad 1.500 abitant (2010).
The Best of Siouxsie and the Banshees
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Veiled behind screens, kept as your baby machine, whilst you conquer more orifices of boys, goats and things, ripped out sheeps eyes, no forks or knives, myriad lights, they said I'd be impressed, Arabian Knights at your primitive best, I heard a rumor, what have you done to her?|Velâ da drē da i paravènt, tgnû cuma la tò màchina pìcula, méntar ta t fà i buś di ragàs, dal cavri e di śavàj, 't à cavâ via gl'òć a 'l péguri, mia dal fursìni o di curtèi, un muć ad luś, i dìśan ch'a gh'arév 'd armàgn'r-ag, di Cavalēr Àrab a la tò prestastiòṅ fata méj, a-j-ò sintî 'n ciòc, csa gh'à't fat a lē?|Arabian Knights, 1981|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
The Best Of Siouxsie and the Banshees l'è la tèrsa racòlta dal grup dark di Siouxsie and the Banshees. L'è stàda publicàda in dal Nuvémbar dal 2002 e la mét insém di pès vgnû fóra da 'l 1978 a 'l 1995, cun anc al braṅ inèdit Dizzy che pò al farà part dla culòna sunóra dal film Diario di uno scandalo ad Richard Eyre dal 2006.
Braṅ
Tut i pès i èṅ stâ scrit da i Siouxsie and the Banshees a part qvéi sgnâ chè 'd sóta.
Culegamènt estéran
}}
Pietro Vignali
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Pietro Vignali (Parma, 22 ad Maǵ dal 1968) 'l è 'n pulìtic parmśàṅ ad sèntar-dèstra, sìndic dla sità ad Parma da 'l 2007 a 'l 2011.
Biugrafìa
Laureâ in Ecunumìa e Cumèrs, 'l è iscrìt a 'l alb d'l Órdan di Dutōr Cumercialìsta. A 24 an, dòp avér ciapâ la laùrea in dla sò sità, al dvénta prima cumisàri pruvinciàl dal Partî Pupulàr Itagliàṅ (PPI), pò segretàri pruvinciàl di Cristiàṅ Demucràtic Unî (CDU), e finalmènt espunènt dla lista cìvica Siviltà Parmśàna.
Cuma cunsiliér pruvinsiàł dl'upuśisiòṅ, in di an dal 1995 a 'l 1999, al tîṅ a drē specialmènt a 'l ambînt, a gl'infrastrutùri e a 'l śvilùp ecunòmic. Durànt al guèran cumunàł dal sìndic Elvio Ubaldi, tri an da 'l 1998 a 'l 2001, 'l à laurâ a 'l ambînt e pò 'l è dvintâ asesōr cumunàł a la Mubilità e Ambînt.
In dal 2007 'l è dvintâ sìndic dla sìta ducàla guidànd na cualisiòṅ ad sèntar-dèstra, baténd a 'l balutàǵ Alfredo Peri c'n al 56,57% di vōt. Al sò mòt 'l è stâ «Par mè al prim sitadìn at sē tè».
Al minìstar dla Pùblica Aministrasiòṅ e dl'Inuvasiòṅ Renato Brunetta, durànt 'n intervènt a Parma in d'l Avrìl dal 2009 par la spianàda dal servìsi emoticon (facìni ch'i rìdan o ch'i piànśan, sarnìdi da i utènt, ch'i sarvìsan par miśuràr al gradimènt di servìsi pùblic), al diś ad lò «Al mè sógn 'l è quél che tuti gl'aministrasiòṅ cumunàli i sìan cuma qvéla ad Parma».
In dal Luj dal 2011 Vignali al vîṅ cundanâ par la cōrt di cònt a dar indrē al cumùṅ ad Pärma da piò ad 23.000 euro parchè al s éra fat pagàr cun di bèsi pùblic la sò asicurasiòṅ cónt'r i śbali aministratìṿ. Al 28 ad Setémbar dal 2011, dòp 'l arèst dal sò asesōr Giovanni Paolo Bernini e àtar tri, Vignali al dà 'l dimisiòṅ, dgénd però ch'al s in và da galantóm. A 'l sò pòst la riva al cumisàri prefetìsi dal guèran Anna Maria Cancellieri, ch'l'iva fat la stésa ròba soquànt méś prima anc a Bulógna. Déś an dòp però i giùdas i dìśan ch'i s éran śbaliâ su 'l sò cònt.
Nòti
}}
513 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 513, mo invéci 'l an 513, 't ê da 'ndèr chè) Al 513 (sincseinttrèdeś, cinquecentotredici in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 512 (sincseintdòdeś) e 'l vin prìma dal 514 (sincseintquatòrdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseinttredicéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Cavdèin
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al cavdèin (capezzolo in itagliàṅ) 'l è cla pèrt dal corp umàn, e anc di mamìfer Theria, ed na pèla diferèinta e in dal mêś dal tèti che, in cal dòni, la vin bòuna per tetèr-'gh al lât ai só putèin.
Colegamèint estèren
}}
.luxe
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 15 'd mâǵ dal 2014.
Un detective
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un cumisàri curót 'l indàga su na cà discugràfica ma al s catarà 'd frònt a soquànt masamènt misterióś!|Tagline dal film}}
Un detective (id.), cgnusû anc c'n al tìtul ad Macchie di belletto (Maci 'd truc), 'l è 'n film śal dal 1969 ad Romolo Guerrieri.
La culóna sunòra l'è 'd Fred Bongusto cun gl'arangiamènt ad Robby Poitevin. Al braṅ The world of the Blues 'l è cantâ par la Shirley Harmer. Renzo Palmer, ch'in dla pelìcula 'l à fat al persunàǵ dal cumisàri Baldo, in dal 1983 'l à cundót al quiz televiśìṿ Giallo sera su Rai Uno in du a gh'éra d'indvinàr al sasèṅ 'd un telefìlm.
Sunt
Al cumisàri Stefano Belli (Franco Nero) al lavóra par la questùra 'd Róma in du 'l è respunàbil d'l ufìsi p'r i furastēr ma se qualchidòṅ al gh ślunga di bèsi al s dà da far anc par sò cònt. Inóltar quànd al vōl savēr quèl al n s fà minga di prubléma a 'lvàr al maṅ e a tiràr dal śéśuli.
Un dè 'l avucàt Fontana (Adolfo Celi) 'l al ciàma p'r investigàr su 'n discugràfic ciamâ Romanis (Marino Masé) ch'l iva dmanda 'n finansiamènt a sò fiōl Mino (Maurizio Bonuglia) e 'l avucàt al vōl savēr s'l è 'n tisi ch'a gh s pōl cuntàr dabòṅ. Inólt'r a Fontana a gh dà fastìdi che na mudèla ingléśa, la Sandy Bronson (Delia Boccardo), la s sia misa insém a Mino e che lò al la vója spuśàr dònca al vrév che Belli, dasfrutànd al sò rōl, al la spedìs a cà sua d'in du l'è daśvgnùda, in dal Régn Unî, tirànd-ag via 'l parmés p'r armàgn'r in Itàglia esénd lē n'extracumunitària.
Al caś al finìs in dal maṅ dal cumisàri Baldo (Renzo Palmer) ma Belli al cuntìnua gl'indàśin par sò cònt e al vîṅ a savēr da l'ingléśa che na vòlta Mino al s è piciâ cun Romanis quànd al l'à bcada a lèt sèg. In séguit al fà dal dmandi anc a la mujér ad Fontana, la Vera (Florinda Bolkan), surèla dla màd'r ad Mino pò mòrta pôc tèmp dòp avér-al mis a 'l mónd. L'éra lē ch'la gh'iva da dar i bèsi a Romanis. N'atra dóna insaplàda dèntar l'è la cantànta furastéra Emmanuelle (Susanna Martinková), una ch'la gira cun na Ferrari śala, ch'la vliva lauràr par Romanis e ch'la s è fata anc Mino un dòpmèśdè. Quànd al cumisàri al gh cata in cà dla dròga, par taśēr al gh diś ch'al vōl quìndas migliòṅ ad franc, acsè l'impàra cla visióśa lè.
Culegamènt estéran
}}
Pâs dal Cerēto
Al Pâs dal Cerēto (Passo del Cerreto in italiân) (1.261 m.) l'é un pâs ed l' Apenèin Tôsch-Emiliân ch' al divéd la Tuscâna da l' Emélia e in particulêr la pruvîncia ed Mâsa da la pruvîncia ed Rèz.
Al pâs l'é divîş tr' al teritôri ed Fivisân in pruvînca ed Mâsa-Carêra e còl ed Culâgna, in pruvîncia ed Rèz e l'é traversê da la SS63 da Pâs dal Cerēto. Al pâs l'é dèinter al Pêrch Nasionêl ed l' Apenèin Tôsch-Emiliân; insèm al Mûnt La Nûda e la Séma Belfiōr l'é stê dichiarê Sît 'd Impurtânsa Comunitâria (SIC) e Zôna ed Protesiòun Specêla (ZPS) IT4030003.
Dal pâs a 's pōl rivêr in pôch chilômeter a Cerēto Lêgh dóve a gh'é 'na stasiòun pr' i scì piotôst cgnusûda ind i parâg.
Postal (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Soquànti cumèdi i eśàgeran, qvésta chè la và óltar.|Tagline dal film}}
Postal (id.) l'è na cumèdia grutésca dal 2007 'd Uwe Boll, vinsidōr 'd un Razzie Awards in dal 2008, ch'la tōś ispirasiòṅ da 'n śōg vìddeo ad masamènt c'n al stés nóm.
La pelìcula la n à muciâ sù gnanc sènt-sinquantamìla dòlar in tut al mónd dòp ès'r-an custàda quìndas migliòṅ.
Sunt
Asif (Paulino Nunes) e Nabi (Merik Tadros) i èṅ dū terurìsta àrab ch'i gh'aṅ intensiòṅ ad far stiancàr 'n aparéć cónt'r al tór śmèli 'd New York par cònt 'd Osama Bin Laden (Larry Thomas). Esénd che chi lò al n è minga bòṅ ad garantìr-'g un nùm'r ad vìrgin abàsta, parchè di màrtir in gir a gh 'n è tròp, chi lōr i càmbian idéa a 'l ùltim ma 'l intervènt di pasegēr i fànan vgnir śò listés 'l aparéć ch'al finìs dònca su 'l World Trade Center.
Sinc an dòp, in dla sitadìna 'd Paradise in Ariśòna, un bòṅdagnìnt scansafadìgi white trash dal pòst ch'al viṿ in na roulotte scasàda, Postal Dude (Zack Ward), al vîṅ a savēr che sò mujēr (Jodie Stewart), na sòcla budlòna ch'la s fà dar da tut, la gh mét i còran quànd lò 'l è via. 'L óm al decìd ad far grup cun sò sîṅ Dave (Dave Foley), a cap 'd un muimènt religióś dal „cult dal dè dal giudìsi“, e c'n al sò culaburadōr ciciòṅ Richard (Chris Coppola) par rubàr un càr'g ad dumìla bàmbuli Krotchy Dolls, ch'i vìnan vindùdi a quàtar-mila dòlar a pès in internet. Ma anc i terurìsta iślàmic, cmandâ p'r un tisi ciamâ Mohammed (Michael Benyaer), i gh'aṅ butâ gl'òć adòs parchè i vōlan druàr chi putòć lè, da cuntaminàr c'n al vìrus dl'influénsa aviària par far un stermìni fra i putèṅ americàṅ.
Culegamènt estéran
}}
Maravilha (Santa Catarina)
Maravilha a l'è una sitä dal Brasil in dal Stät ad Santa Catarina, che in dal 2009 la gh'ava 23.099 abitànt.
1746 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1746, mo invéci 'l an 1746, 't ê da 'ndèr chè) Al 1746 (milsetseintquarantasē, millesettecentoquarantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1745 (milsetseintquarantasìnc) e 'l vin prìma dal 1747 (milsetseintquarantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCXLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintquarantaseéśim post.
Maravilha (Santa Catarina)
Storia
La sitä l'è stä fundä al 22 ad giün dal 1951 è l'è in d'un ambient belìsim par la natüra e al clima. In dal 1970 l'è dvantä anca sitä d'i fiulein.
1746 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
AC/DC
{{Metacaixa
Fervêr
{{Metacaixa
{{Variant|ARZ}}
Fervêr (febbraio in italiân) l'è al secònd mèiş ed l'ân secònd al Lunâri Gregoriân e l'è l'ónich ch' al cûnta 28 dé (29 ind j ân bişestîl). Al vîn dôp znêr e préma ed mêrs e l'è al têrs e ûltem mèiş ed l'invêren ind la pêrta d'ed sōver ed la fâcia ed la Tèra, ed l'istê ind la pêrta d'ed sòta.
Sturièli
Per eşèimpi al 28 ed fervêr 2005 l'ēra lunedé dòunca ânch al 4 avrîl, al 6 ed zógn, l' 8 'd agòst, al 10 'd otòber, al 12 dicèmber, e al 9 ed mag, al 15 setèmber, l'11 ed lój e al 7 novèmber dal 2005 ēren di lunedé.
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Febbraio trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
}}
Beatriz Haddad Maia
{{Metacaixa
Jim Hanks
{{Metacaixa
Beatriz Haddad Maia
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Beatriz Haddad Maia (San Pàulo, 30 ad Maǵ dal 1996) l'è na tenìsta braśigliàna prufesiunìsta da 'l 2010. L'è élta 184 cm e la dróa al bras sinìstar. Al 13 'd Avrìl dal 2015 l'è rivàda a èsar la nùmar sènt-nuànta dal mónd.
In dla sò caréra l'à vins quàtar tìtui ITF.
Caréra
L’Haddad Maia la śōga 'l sò prim incóntar in dal sircùit ITF in dal 2010 a quatórd'ś an e un dè. 'L an dòp la riva subìt in finàł in d'l ITF da déś-mila dòlar ad cà ad San Pàulo pò in Utóbar la vins qvél ad Goiania. Fra 'l 2012 e 'l 2013 la in vins àtar tri e a riva anc la sò prima vìnsida in dal sircùit WTA a Flurianòpulis. La sèra 'l an in dal primi tarśènt dal mónd.
Jim Hanks
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Beatriz Haddad Maia
Caréra
In dal 2015 la riva in di quàrt in dal turnèo WTA ad Rio de Janeiro sćiancànd prima la María Irigoyen par 6-1 6-1 e pò la Polona Hercog par 6-1 6-2. A 'l tèrs tùran la s véd anulàr tri match point da la Sara Errani ch'la pèrd al sò servìsi sinc vòlti in dal secónd sét ma la gh la cava listés a purtàr la braśigliàna a 'l tie-break par pò bàtar-la par bandòṅ in sal puntéǵ ad 3-6 7-6 3-0 par la rumagnōla. La Beatriz pò la n pasa minga 'l qualificasiòṅ a Charleston ma a Bugutà invéci sè e in Culómbia la pasa anc al prim tùran baténd la Maria Herazo González par 6-3 2-6 7-6.
Jim Hanks
James Mathew Hanks, cgnusû méj cuma Jim Hanks (Cuntèa 'd Shasta, 15 ad Śugn dal 1961) 'l è 'n atōr americàṅ, fradèl più cic ad Tom Hanks.
Beatriz Haddad Maia
Culegamènt estéran
}}
Jim Hanks
Culegamènt estéran
}}
AC/DC
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Ridin' down the highway, goin' to a show, stop in all the by-ways playin' rock 'n' roll, gettin' robbed, gettin' stoned. gettin' beat up, broken boned, gettin' had, gettin' took, I tell you folks it's harder than it looks, it's a long way to the top if you wanna rock 'n' roll.|Cùrar in autustràda, andàr a 'n spetàcul, farmàr-'s in tut al stradlìni sunànd al ròck, èsar derubâ, èsar lapidâ, èsar piciâ, avér i òs scavśâ, èsar pusedû, èsar ciapâ, a v dig gint ch'l'è più dura ad qvél ch'a pâr, l'è lunga la strada p'r al sucès s'at vō sunàr al rock 'n' roll.|It's a long way to the top (if you wanna rock 'n' roll), 1975|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Gl′AC/DC i èṅ òṅ di grup cun più sucès in dla stòria dal rock: i sò àlbum i aṅ vindû da piò ad duśènt migliòṅ ad còpi in tut al mónd, stant'òṅ migliòṅ in di sōi Stat Unî.
Fra i sò braṅ più cgnusû a gh'è da 'rcurdàr Highway to Hell, Back in Black, Hells Bells, It's a Long Way to the Top (If You Wanna Rock 'n' Roll), T.N.T., Thunderstruck, Whole Lotta Rosie e You Shook Me All Night Long. Tgénd adrē a qvél ch'la diś la RIAA, al sò àlbum dal 1980 Back in Black 'l è 'l secónd più vindû ad sèmpar cun sinquànta migliòṅ ad còpi, sōl da drē a Thriller ad Michael Jackson.
Al cantànt di AC/DC Bon Scott 'l è mòrt imbariàg in dal 1980 astufgâ da 'l sò gòmit mént'r al baterìsta Phil Rudd 'l è stâ arestâ in dal 2014 p'r avér dmandâ a 'n sicàri ad cupàr dū parsòni.
Nòti
}}
.juegos
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 15 'd mâǵ dal 2014.
Sotto il vestito niente
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Pascàr la fama 'l è murtàl.|Tagline dal film}}
Sotto il vestito niente (Sóta 'l vistî gnint) 'l è 'n film śal dal 1985 ad Carlo Vanzina ambintâ in dal mónd dla mòda milanéśa dla Milàṅ da bévar di an Utànta. 'L à fat sù al 22śum incàs ad cla stagiòṅ lè a i budghèṅ itagliàṅ.
Vanzina, sarnî dòp che Michelangelo Antonioni 'l iva dit ad nò a 'l prudutōr Achille Manzotti, al s è ispirâ a 'l rumànś umònim ad Paolo Pietroni, publicâ c'n al nóm ad Marco Parma, ma pò 'l à cambiâ dimóndi al scrit insém a Franco Ferrini parchè 'l iva catâ al lìbar brut. Piutòst lò al vliva ispirar-'s a Omicidio a luci rosse ad Brian De Palma e a 'n fat sucès dabòṅ in alóra a Milàṅ, al masamènt in dal mónd dla mòda dal femnàr Francesco D'Alessio da part dla mudèla americàna Terry Broome. I stilìsta itagliàṅ i n 'n aṅ vlû savēr ad dar al sò apòǵ a la pelìcula, a part Franco Moschino ch'l à urganiśâ na sfilàda apòsta p'r al film. A la prima ad Sotto il vestito niente, i stilìsta i n s èṅ minga fat védar dal tut anc se invidâ e 'l dè dòp i giurnài i aṅ intitulâ «La mòda 'd Milàṅ la tarma».
Al film al gh'à abû un séguit minga uficiàł, Sotto il vestito niente II ad Dario Piana, e òṅ uficiàł, sèmp'r ad Vanzina, Sotto il vestito niente - L'ultima sfilata dal 2011.
Sunt
Bob Crane (Tom Schanley), guardiàṅ dal parc ad Yellowstone in dal Wyoming, al tōś subìt 'n aparéć par Milàṅ quànd al sènt telepaticamènt che la sò śmèla, la mudèla Jessica (Nicola Perring), l'è in perìcul, avénd catâ la mòrt cupàda c'n un para 'd fòrbis. Quànd al riva in Itàglia, ad sò surèla a n s sà più gnint, l'è sparìda. Dòp avér vdû ch'la pulisìa la n s dà minga tant da far, al s mét lò a investigàr in dal mónd dla mòda, faghénd dal dmandi a i culéga ad lavōr dla Jessica. Chi lē la stava in un palàs e la dividìva 'l apartamènt cun atri tri mudèli, la Carrie (Catherine Noyes), la Margot (Maria McDonald) e la Barbara (Renée Simonsen). Qvésta chè specialmènt la 'l juta vluntéra parchè l'éra dimóndi amìga ad sò surèla e anc parchè lò al gh piàś abàsta.
Òć
{{Metacaixa
Sotto il vestito niente
Sunt
Dòp avér cgnusû anc al purtinàr pursèl dal palàs (Mimmo Sepe), la Carrie la vèṅ catàda mòrta cun na fòrbśa insfilsàda adòs e sōl alóra al cumisàri Danesi (Donald Pleasence) al taca a far-as càrag dal caś dabòṅ. I masamènt però i cuntìnuan cun la Margot ch'la mōr in dla stésa manéra, pròpria quànd Bob al ricév na létra da la Jessica. A s vèṅ a savér che soquànt tèmp prima 'n imprendidōr pîṅ ad bèsi, Giorgio Zanoni (Cyrus Elias), 'l iva urganiśâ un festèṅ in dua d'l alcol e dla cucaìna a gh 'n éra ch'a gh in vansàva. Insém a lò i gh'ér'n anc la Jessica, la Margot, la Carrie e n'atra mudèla ad nóm Cristina (Sonia Raule) ch'l'iva pardû la vita śugànd a la roulette rusa. Par far-i taśēr e par n avér di guàj, 'l óm 'l iva dâ dimóndi diamànt a cal tri dóni. Ma pò i diamànt i éran sparî.
Òć
{{dialort | dial=Miranduléś}}
'L òć (da 'l latìn oculus) 'l è 'n òrgan ad sèns ch'al parmét a i èsar vivènt ad védar e ad rèndar-'s cònt ad qvél ch'a sucéd lè dintóran dasfrutànt la luś d'l ambînt.
Sotto il vestito niente
Culegamènt estéran
}}
Mûnt La Nûda
Al Mûnt La Nûda(Monte La Nuda in italiân]) l' é 'na séma ed l'[[Apenèin Tôsch-Emiliân êlta 1.895 mēter insém al livèl dal mêr.
Òć
Gl'ès'r umàṅ i gh 'n ànan dū ad sōvar da 'l naś da 'l dū bandi. La part culuràda d'l òć la s ciàma ìride e la pōl èsar négra, griśa scûra, vérda, blù, maròṅ o celèsta. In mèś a s cata al lum (o lumìna) d'l òć un punt négar ch'a parmét a la luś ad pasàr dènt'r a la balòta da 'l òć e che quànd a gh'è scûr al sa śgrandìs par far-an pasàr da piò. La part biànca la s ciàma biànc d'l òć o scléra. Par far in manéra che la pólvra la n finìsa minga dènt'r a i òć, ad sōvar e anc atàc a la pèl ch'a gh fà da gus, ciamàda palpébra, a gh'è di sij, di pēi fat apòsta par prutéś'r-i. Par tgnir-i mój al palpébri i s sèran da spés vlénd-al o anc da par lōr. Quànd na parsòna la patìs dal dulōr, fìśic o in dal cōr, da gl'òć i vènan śò dal gósi 'd àqua salàda ciamàdi làgarmi.
La luś la pasa par 'n òrgan ciamâ cristalèṅ, ch'a n è àtar che na lènt ch'a sarvìs par mét'r a fōg al figùri, e pò la finìs a la rétina e a 'l néruv òtic. I signài ch'i rìvan i vènan elaborâ pò in dal sarvèl.
Ma mère
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Òć
'L òć umàṅ al nè minga bòṅ ad védar tut i culōr ch'a gh'è in natùra ma sōl qvéi ch'i s càtan a na sèrta frequénsa. Ad sóta dal rós (raś infra-rós) e ad sōvar dal viulét (raś ultra-viulét) al parsòni i n èṅ briśa bòni ad védar méntar soquànti bèsti sè.
Ma mère
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un viàś in dal fónd dal deśidèri.|Tagline dal film}}
Mûnt La Nûda
La muntâgna l'é dèinter int al teritôri dal vèc Pêrch dal Gigânt, adès al fà pêrt dal [Pêrch Nasionêl ed l'Apenèin Tôsch-Emiliân]].
Òć
Al parsòni ch'i n èṅ briśa bòni ad védar gnanc un culōr i èṅ di òrub méntar qvéi ch'i gh védan pôc, mâł o stòrt i èṅ di balûg o di stràbic. A di àtar cun la cungiuntivît a s fórma da la banda intérna la ricòta da 'l òć. Magnànd di óṿ dla Tègna sólium a s và in a risć ch'i sò bêg i finìsan pròpria in dla balòta da 'l òć e a s pōl anc dvintàr òrub parchè lōr i màgnan la balòta faghénd vgnir un brut mâł ch'a s ciàma neurocisticircóśi.
Al parsòni ch'i gh védan pôc, da luntàṅ o da davśèn, i s pōlan métar di uciài o dal lènt a cuntàt par véd'r-ag méj anc parchè dvintànd vèć i prubléma i crésan e i èṅ più grâṿ. In soquànt caś a s pōl anc druàr al làśer par guarìr.
Culegamènt estéran
}}