cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
805 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 805, mo invéci 'l an 805, 't ê da 'ndèr chè) 'L 805 (otseintsìnc, ottocentocinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 804 (otseintquàter) e 'l vin prìma edl 806 (otseintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintsinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Rio Grande do Norte
Al Stä dal Rio Grande do Norte (in Portoghês: Estado do Grande do Norte) l'è voin d'i 26 Stä Federäi dal Brasil, è all'è in dla part Nord adl'la Repüblica.
In dal 2015 al g'hava 3.442.175 d'abitänt e 'na süparfìs ad 148,825,602km².
Al fa part ad'la Regiòun Nordeste.
Diocesi ad Créma
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
La diocesi ad Créma (Dioecesis Cremensis in Latén) l'è ‘na circuscrisiòn d'la cëisa catòlica italiana, che la dipëind ad la pruìncia d'la Lumbardìa, da la diocesi metrupulitana ad Milàn e la fa part ad la Cunferëinsa Episcupàl Italiana.
La g'ha 66 paròchi e la sò sèd a l'è a Créma, in d'la Catedräla adl'Asunta.
Al sò vèsc a l'è Mons. Daniele Gianotti.
Ligamm ad föra
}}
La casa dalle finestre che ridono
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Incō a-j-ò fat un ritràt a cla śmacàda là méntar l'éra drē a carpàr.|Tagline dal film}}
La casa dalle finestre che ridono (La cà da 'l fnèstri ch'i rìdan) 'l è 'n film ad scarésa dal 1976 ad Pupi Avati ch'l à vins a 'l prèmi dla crìtica a 'l Festival du Film Fantastique ad Parì dal 1979.
Al film 'l è stâ girâ in dla campàggna emigliàna dal Fraréś e dal Bulgnéś, preciśamènt a Cmać (in sal Po) e a Mnêrbi. La cà da 'l fnèstri ch'i rìdan la s catàva a Malalbêrg ma adèsa la n gh'è piò.
Sunt
Stefano (Lino Capolicchio), un śóvan ristrauradōr, al ciàpa 'l incàrag da 'n nâṅ pîṅ ad bèsi, al sìndic Solmi (Bob Tonelli) 'd un paiśèṅ dal Fraréś, ad mét'r a pòst al dipìnt ad San Sebastiàṅ ch'al s cata in sal mur dla céśa, fat da 'n pitōr naïf méś mat (Buono Legnani) ch'al s éra masâ quarànt'an prima. Chi lò 'l éra arcgnusû p'r èsar al "pitōr di angunìi" par via dal sò ciòld fis ad tōr śò la gint in sal punt ad murìr.
Stefano al taca a lauràr cun un prevòstar sèg (Eugene Walter) ch'al gh dà na maṅ. Durànt i lavōr al gh telèfuna al sò amìg Antonio Mazza (Giulio Pizzirani) ch'al gh diś ch'l à capî incòsa, ch'al sà di quèi spavintóś a prupòśit dna cà vècia ciamàda „la cà da 'l fnèstri ch'i rìdan“. Ma al n fà briśa in tèmp a cuntàr-ag tut parchè a sucéd ch'al s buta śò par na fnèstra, 'l è quél ch'al diś al sìndic. Al ristrauradōr al créd invéci ch'a sia stâ qualchidòṅ àtar a dar-'g un cuć. Inóltar al vèṅ a savér ch'al pitōr al vivìva insém a 'l sò dū surèli, andànd-ag anc a lèt. In cal méntar un tisi al gh telèfuna dgénd-ag al śluntanàr-as subìt da là o pèś par lò.
Culegamènt estéran
}}
Mulàz
Mulàz (in Itagliàn Mulazzo) i è un comun d'la toscana d' 2.436 abitànt (2015) int'la Provincia d' Masa-Carara.
La rosa purpurea del Cairo
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Globaliśasiòun
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La rosa purpurea del Cairo
La rosa purpurea del Cairo (La róśa pórpra dal Càiro) l'è na cumèdia americàna dal 1985 ad Woody Allen. L'è stada preśentàda a 'l 38śum Fèstival ad Cannes fóra cuncōrs e l'è stada candidàda a vìnsar al Prèmi Òscar par la senegiadùra uriginàla.
Al film 'l à fat sù da piò ad déś migliòṅ ad dòlar in di Stat Unî ma al 'n è custâ quìndas.
Sunt
La Cecilia (Mia Farrow) l'è na camaréra spuśàda malvluntéra cun Monk (Danny Aiello), 'n óm bòṅdagnìnt e anc viulént ch'al pénsa sōl a i bèsi. La pasa acsè 'l sò tèmp lìb'r a 'l cìnema a véd'r i film 'd Hollywood ch'i gh piàśan dimóndi, specialmènt la pelìcula “La rosa purpurea del Cairo” in dua a gh'è 'l persunàǵ di sò sógn, Tom Baxter (Jeff Daniels). Un dè chi lò al fà a mènt che la Cecilia la gh'è sèmpar fra i spetadōr. Dòp avér-ag dit «'D un Dio, al gh'à da piaśēr-at dimóndi cal film chè!» al salta fóra da 'l schérum grand dal cìnema e al và da lē śibénd-ag 'd andàr via insém. Gl'àtar persunàǵ dal film i gh armàgnan mâł e i n sànan mia cuma 'ndàr avànti. Tut al còpi dla pelìcula in distribusiòṅ i patìsan la stésa sòrt e la cà ch'l'à fat al film la s la véd bruta ma a la Cecilia a n gh in férga gnint parchè finalmènt l'à catâ 'l amōr ch'la pascàva.
Globaliśasiòun
Referèinsi
}}
La rosa purpurea del Cairo
Sunt
In cal méntar 'l atōr ch'al fava Tom in dal film, Gil (Jeff Daniels), al s dà da far par métar tut a pòst o sinò la sò caréra la prév andàr a gambi a l'élta.
Culegamènt estéran
}}
353 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
1435
Al 1435 (MCDXXXV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
527
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DXXVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
1436
Al 1436 (MCDXXXVI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
1541 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1541 (milsincseintquarantùn, millecinquecentoquarantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1540 (milsincseintquarànta) e 'l vin prìma dal 1542 (milsincseintquarantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDXLI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsincseintquarantunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
San Savëin
Savëin, (anca Savëin ad Piasëinsa; Milàn, 330 - Piasëinsa, 11 ad dicèmbar 420) l'è stä vesc ad la Diocesi ad Piasëinsa par 40 ann, fin a la so mort.
L’è stä vün di pèr al Sinodo d’Antiochia e l’è anca venerà cume sànt.
Al so còrp a l’è in d’la cèsa di 12 Apòstui a Piasëinsa.
Kleinhoff Hotel
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|L'espluśiòṅ di sèns ad 'n óm e dna dóna in na cambra d'l Hutèl Kleinhoff.|Tagline dal film}}
Kleinhoff Hotel (Hutèl Kleinhoff) 'l è 'n film dramàtic dal 1977 girâ par Carlo Lizzani da 'n sugèt ad Valentino Orsini e 'l è ambintâ durànt i an ad piómb.
Isabella Andreini
{{Metacaixa
Kleinhoff Hotel
La pelìcula l'è stada giràda a Berlîṅ.
Isabella Andreini
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Kleinhoff Hotel
Sunt
La Pascale Rostand (Corinne Cléry) l'è na bèla e rica sgnōra francéśa spuśàda cun 'n architét tedésc, Thomas (Luigi Marturano), da spés in Àfrica par lavōr. A sucéd acsè ch'i s védan pôc.
Un dè la Pascale la pèrd al sò aparéć par Lóndra, la gh'iva 'd andàr a càtar sò màdar, e l'è custréta a 'rmàgnar a Berlîṅ par na nòt par pò tōr al vōl sucesìṿ 'l admàṅ da matìna. La sarnìs 'l Hutèl Kleinhoff parchè la gh andàva quànd l'éra studènta ma adès là 'l è cambiâ incòsa, anc i pruprietàri. Méntar la s prepàra par far-as na dócia, la fà a mènt che da na sfésa insìma a la pòrta a riva in dla sò cambra dla luś e anc di stus da qvéla ch'a gh'è darènt. La decìd ad śbraghiràr un pôc e la mónta insìma a na scrana par védar ch'i gh'è là da drē. La véd 'n óm ch'al dascór da par lò, Axel (Bruce Robinson), ch'a pâr ch'al gh'àppia da recitàr na part, pò 'l al bèca tut nûd.
Isabella Andreini
Referèinsi
}}
235 (nùmer)
{{Metacaixa
Kleinhoff Hotel
Sunt
Durànt la nòt la 'l véd ch'al dascór ad fighi cun na dóna ch'la rid sèmpar e che na vòlta l'éra la sò muróśa, la Brigitte (Katja Rupé). Chi lē l'è vgnuda par dar-ag 'n indirìs e anc par gusàr, la sa sfarga da par lē in sal lèt ch'la pâr na gatìna ad siē méś minga steriliśàda. A 'l inìsi lò al n in vōl savēr ma pò lē la taca a piànśar e a finìs ch'i ciùlan dabòṅ cun la Pascale ch'la sènt incòsa da cl'atra banda dal mur. La matìna dòp a riva David (Werner Pochath) ch'al taca a dascórar cun Axel e a s capìs ch'i èṅ tut dū di terurìsta rivulusiunàri cónt'r al sistéma, la pulisìa la gh dà la casa. Chi lōr i èṅ 'd acòrd par far fóra Pedro (Michele Placido) parchè i crédan che lò 'l àppia tradî la càuśa e anc di sò cumpàgn. Axel, ch'adès al s fà ciamàr Karl e David 'l è drē a far-ag di ducumènt nóṿ, al gh'à na pistòla sèg par far-al séc, acsè 'l impàra.
Cla nòt lè la Brigitte e la Pascale, insém a tuti dgl'atri dóni ch'i s catàv'n in un lucàł dla sità, i finìs'n in cumisariâ p'r èsar cavàdi śò e perquisìdi dòp na redàda. Quànd la francéśa la vèṅ mandàda libra la và subìt in dla cambra 'd Axel par dir-ag che la sò amìga, drugàda e cun di precedènt, l'è finìda dèntar. Axel al créd che lē la sia una dla pulisìa e al la fà cavàr śò par gusàr-'s-la ma in fiṅ di cònt la gh cata gust ad lē tant ch'la gh śibìs ad scapàr via insém.
235 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
6 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 6, mo invéci 'l 6|an 6 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr 6|chè) Al 6 (sē, sei in itagliàṅ, sex in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 5 (sinc) e 'l vin prìma dal 7 (sèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt VI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sest post.
Al nùmer 6 in dla Giometrìa
Al polìgon ch'al gh'à sē cô in dal só perìmeter 'l è 'l eśàgon. Al poliéder ch'al gh'à sē faci in dal só estèren 'l è 'l eśaéder che, in dla só variànt a sē ghìgni quèdri, al dvèinta al cûb.
Colegamèint estèren
}}
Voulez-Vous
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Album }}
Voulez-Vous (Vlî'v vò?) 'l è 'l sèst àlbum in studi di ABBA, vgnû fóra in d'l Avrìl dal 1979 par la cà discugràfica Universal Records.
Cal lavōr chè al gh 'l à cavàda a finìr a 'l prim pòst dla clasìfica dal Régn Unî vindénd quatarsènt-mila disc sōl in dla prima stmana e piasànd tut i sinc sìngui tirâ fóra in dla Top Déś.
Braṅ
Tut al canti i èṅ stadi scriti par Benny Andersson e par Björn Ulvaeus.
* Bonus Track
Furmasiòṅ
}}
1424 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1424 (milequaterśeintvèintquater, millequattrocentoventiquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1423 (milequaterśeintvèinttrè) e 'l vin prìma dal 1425 (milequaterśeintvèintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśeintvèintquateréśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1424 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 712: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
1187 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1187, mo invéci 'l an 1187, 't ê da 'ndèr chè) Al 1187 (mileseintutantasèt, millecentoottantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1186 (mileseintutantasē) e 'l vin prìma dal 1188 (mileseintutantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCLXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseintutantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1993 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1993, mo invéci 'l an 1993, 't ê da 'ndèr chè) Al 1993 (milnovseintnovantatrī, millenovecentonovantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1992 (milnovseintnovantadū) e 'l vin prìma dal 1994 (milnovseintnovantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCMXCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milnovseintnovantatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Sasògna
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Sasògna (Sachsen in Tedésc, a s lèś [ˈzaksn̩]) l'è na regiòṅ dla Germàgna ch'la s cata in dal sud-èst dal stat, in dla sò banda dèstra. A s trata dal Bundesländer più ric dl'èx Germàgna Èst, cun n'impurtànta indùstria 'd micro-prucesōr ch'la gh'à rigalâ 'l scutmàj ad Silicon Saxony.
La cunfìna cun la Pulógna a èst, la Repùblica Céca a sud, la Bavéra a sud-òvest, la Turìngia a òvest, la Sasògna-Anhalt a nòrd-òvest e 'l Brandebûrg a nòrd. La sò capitàla l'è Drèśda cun Lìpsia, Chemnitz e Zwickau atri sità impurtànti. Al sò fiùm più cgnusû 'l è l'Élba.
La gh'à 10 sircundàri e 3 sità fóra sircundàri, c'n un pès ch'l'éra dla Śléśia, intór'n a la sità 'd Görlitz. In tut la mùcia sù da piò ad quàtar migliòṅ 'd abitànt, cun na superfìsi ad 18 415 km².
Al presidènt dal stat, da 'l dicémbar dal 2017, 'l è Michael Kretschmer dla CDU.
Culegamènt estéran
}}
65 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 65, mo invéci 'l an 65 dop ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 65 (ssantasìnc, sessantacinque in itagliàṅ, sexaginta quinque in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 64 (ssantaquàter) e 'l vin prìma dal 66 (ssantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al ssantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Nùmer prìm ed Mersenne
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al nùmer prìm ed Mersenne (numero primo di Mersenne in itagliàṅ) 'l è 'n nùmer prìm ch'a s càta cun la sotrasiòun: indû 'l esponèint p da tachèr a 'l 2, 'l à però da èser tra chi nùmer prìm precîś elenchê chè 'd drē: Dala (2^p - 1) a s è catê infîn a incō chi prìm ed Mersenne chè in dla quantitê ed 48 nùmer, in cla sequèinsa chè:
Colegamèint estèren
}}
1425 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1425 (milequaterśeintvèintsìnc, millequattrocentoventicinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1424 (milequaterśeintvèintquater) e 'l vin prìma dal 1426 (milequaterśeintvèintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśeintvèintsìncéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1425 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 5 col 285: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
1437
Al 1437 (MCDXXXVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Janet Leigh
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Janet Leigh, nóm 'd art dla Jeannet Helen Morrison (Merced, 6 ad Luj dal 1927 - Beverly Hills, 3 'd Utóbar dal 2004) l'è stada n'atōra e scritōra americàna.
Biugrafìa
Uriginària dla Califòrgna, la Leigh la s davśìna a 'l mónd dal cìnema a la fiṅ di an Quarànta quànd l'atōra Norma Shearer, védva dal prudutōr dla Metro-Goldwyn-Mayer Irving Thalberg, la gh buta gl'òć adòs vdénd-la in un sènt'r ad muntàggna durànt na vacànsa.
In dal 1972 la gira 'l film ad scarésa La notte della lunga paura su di cunèṅ sasèṅ. La Leigh la tórna a recitàr in pelìculi dal terōr in dal 1980 cun The Fog ad John Carpenter e in dal 1998 cun Halloween - 20 anni ad Steve Miner.
Àtar prugèt
}}
Vasco Rossi
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Vasco Rossi 'l è 'n cantànt itagliàṅ dimóndi famóś. Al sò scutmâj 'l è Al Blasco.
L'infànsia
Vasco Rossi al nas a Zòca in Pruvincia ad Mòdna al 7 ad Favràr dal 1952. Al nóm al gh'è dâ da sò pàdar Giovanni Carlo, ch'ad mistér al fa al camiunìsta, par far 'n umàǵ a un sò cumpàgn ad parśòṅ in Germâgna durànt la secónda guèra mundiàla.
Fin da putèṅ al studdia cant a la scóla dal mìstar Bononcini par vulér ad sò màdar Novella Corsi e al taca a pasiunàr-as a la mùśica. A 13 aṅ al vins 'l Usignolo d'oro (Uśgnól 'd òr), na manifestasiòṅ canòra mudnéśa, nada in cuntràst a 'l Zecchino d'oro, mènt'r a 14 an al s unìs a i Killer, al sò prim grup muśicàl. Dal grup, ch'al cambia nóm in Little Boys, al fà part anc Marco Gherardi, che più dna vòlta al sarà cumpàgn 'd aventùri ad Vasco.
Prim pas
Al secónd àlbum al vèṅ publicâ in dal 1979 e al s ciàma Non siamo mica gli americani (A n sém minga gl'americàṅ) e al gh'à dèntar Albachiara, una dal sò canti più famóśi. Al disc al mùcia sù più sucès in di cunfrónt ad quél ad prima, ma gnint ad chè.
La prima aparisiòṅ ad Vasco in televiśiòṅ l'è dal 10 ad Śnar dal 1979, quand al partécipa cuma cuncurènt a la trasmisiòṅ "10 Hertz" ad Gianni Morandi. A la fiṅ dal prugràma, Vasco al canta La strega (la diva del sabato sera).
Al 31 'd Utóbar dal 1979 al mór sò pàdar 'd infàrt méntar 'l éra in sima a 'l sò camion.
'L aṅ dopa a véd la luś al tèrs àlbum Colpa d'Alfredo. Gnanc quést chè al vénd dimóndi anc p'r la censùra ch'al subìs da la raddio parchè al sìngul umònim 'l è cunsiderâ vulgàr e ufensìṿ.
La pupularità ad Vasco Rossi la taca a crésar dòp ch'al s eśibìs a Domenica In par cantar Sensazioni forti. Al giurnalìsta dal setimanàl Oggi, Nantas Salvalaggio 'l al crìtica duramènt, dgénd ch'l è un drugâ pódag, catìṿ e 'n imbambî.
Vasco a gh rispónd ciamànd-al „cal tipo ch'al scriv in sal giurnàl“ in dla canta Vado al massimo.
Al sucès
'L è cun al quart album ch'a taca a rivàr al sucès. Siamo solo noi al vèn publicâ in dal 1981 e 'l è cunsiderâ òṅ di sò lavōr più bèi. La cansòṅ ch'la dà al tìtul a 'l àlbum 'l è 'n "inn generasiunàl", ch'al và bèṅ anc al dè 'd incō p'r i sò fans.
Ma al lavōr ch'al càmbia radicalmènt la caréra ad Vasco l'è la partecipasiòṅ a 'l Festival ad Sanremo. Nunustànt al fat ch'al festival dla cansòṅ itagliàna la n faga minga part dal panuràma artìstic dal rocker, Vasco Rossi e al sò grup i decìdan ad sfrutàr al mumènt faghénd-al partecipàr a cla vedrìna lè.
L'è acsè che in dal 1982, Vasco al và a Sanremo a cantàr Vado al massimo: quand pò al mòla tut purtànd-as adrē al micròfun in dla bisàca dal giachét, al fà un muć ad rumōr parchè al gh casca śò faghénd un stus dal porco Diàvul parchè 'l è tacâ a 'l amplificadōr cun un fil. Fra i cundutōr e al pùblic in sala a gh vèn al pànic.
In Avrìl dal stés an a vèṅ fóra 'l àlbum umònim ch'al restarà in clasìfica par sédas stmani.
'L aṅ dòp Vasco al s preśénta incora a Sanremo cun Vita spericolata: prima ch'la canta la finìs, Vasco al mòla tut e al và via lasànd ch'a sia al playback a finìr la cansòṅ. La canta la finìs in penùltma puśisiòṅ ma la dvénta 'n clàsic dla mùśica itagliàna.
La dròga e la parśòṅ
Dòp la publicasiòṅ d'l àlbum Bollicine (ch'al vins al Festivalbar dal 1983 e ch'al rèsta in clasìfica par 33 stmani e 8 al prim pòst) e dla racòlta Va bene, va bene così, i carabinér i 'l arèstan parchè i gh càtan 26 gram ad cucaìna in cà. Vasco al và in parśòṅ e al gh rèsta par 22 dè (5 da par lò). In dal panuràma muśicàl itagliàṅ sōl Fabrizio De André e Dori Ghezzi i gh daṅ 'n apóǵ: Vasco al vèṅ cundanâ a 2 an e 8 méś par detensiòṅ ad sustànsi stupefacénti.
Da 'd lè a pòc, Vasco al fà catàr in di negòsi Cosa succede in città (Cuśa sucéd in sità, 1985), cunsiderâ par sèrt aspèt 'l àlbum dla sò secónda vita, cun soquànt braṅ stòric, ma par la crìtica i tèst i èṅ piutòst fiàp.
La cunsacrasiòṅ (1987-1994)
In dal 1987 al tórna ad preputénsa in sla sèna cun C'è chi dice no (A gh'è qualchidòṅ ch'al diś ad nò): 'l àlbum al rèsta in clasìfica par 38 stmani e al prim pòst par 12 stmani.
In dal 1989 al fà al sò prim àlbum par la EMI, Liberi liberi (Lìbar lìbar): dal sò tour al rigìstra un disc dal viṿ, "Fronte del palco" (Frònt dal palc, 1990).
'L an dòp i s fànan dū cuncèrt a Milàn e a Róma (al 10 e al 14 ad Luj) ch'i faṅ sù un muć ad gint. Na part dal cuncèrt dla tapa lumbàrda la sarvìs par rigistràr Vasco live 10.7.90 San Siro: Vasco Rossi al dvénta al prim artìsta itagliàṅ a muciàr sù un nùmar acsè grand ad spetadōr, cavànd-gh-la là in dua sōl al stéli furastéri i gh séran davśinâ.
Madurasiòṅ artìstica (1995-2000)
In dal 1995 al rocker 'l è incóra a San Siro p'r un dópi cuncèrt par la cauśa dla Jugoslavia ch'l'è in guèra: "Rock sotto assedio". Par 'l ucaśiòṅ, Vasco al canta par la prima vòlta, in manéra parféta, la canta ad Francesco De Gregori Generale.
Dal 1996 'l è 'l àlbum Nessun pericolo... per te (Gnanc un perìcul par tè) ch'al gh'à dèntar i sìngui Gli angeli, dedicâ a 'l amìg Maurizio Lolli mòrt ad càncar e al cui vìddeo 'l è dirèt par Roman Polański, e Rewind.
In dal 1998 al fà gnir fóra al disc Canzoni per me (Cansòṅ par mè) e al vins al Festivalbar cun al braṅ Io no.
I an dal sucès ad masa (2001-incō)
Al 2001 'l è 'l an dal disc Stupido hotel (Hotel minciòṅ) e anc dal tèrs Festivalbar vins par Ti prendo e ti porto via.
In dal 2002 a vèṅ fóra la racòlta dla EMI Tracks cun dèntar la cover ad Generale.
Buoni o cattivi (Bòṅ o catìṿ), rigistrâ a Bulòggna e a Los Angeles, 'l è 'l àlbum più vindû in Itâglia in dal 2004.
Al 12 ad Maǵ dal 2005 'l IULM ad Milàṅ a gh dà la làurea "honoris causa" in Siènsi dla cumunicasiòṅ, un „pès ad carta“ che Vasco 'l eśibìs urguglióś e cun dl'emusiòṅ didicànd-al a sò màdar e a i sò studdi universitàri mulâ lè a sò tèmp.
Vasco Rossi 'l à purtâ avànti cun al sò apóǵ la lista dla "Rośa in dal pugn" ad Marco Pannella in di elesiòṅ pulìtichi dal 2006 (parmiténd-ag ad druàr la cansòṅ Siamo solo noi par la reclàm dal partî) e 'l à dâ di bèsi par finansiàr al cartèl dl'Unione.
A gl'elesiòṅ p'r al Presidènt dla Repùblica dal 2006, a la secónda e tèrsa vutasiòṅ, al cantànt 'l à ciapâ un vōt tut i dū al vòlti.
Al 28 ad Mars dal 2008 al pùblica Il mondo che vorrei (Al mónd ch'a vrév), ventunéśum àlbum dal cantànt (quindicéśum in studi). Il mondo che vorrei 'l è anc al nóm dal prim braṅ tirâ fóra da c'l àlbum lè.
La maschera del demonio
{{Metacaixa
525
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DXXV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
1438
Al 1438 (MCDXXXVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
La maschera del demonio
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al film più spavintóś ch't à mai vist!|Tagline dal film}}
La maschera del demonio (La mascra dal demòni) 'l è 'n film ad scarésa girâ in biànc e négar dal 1960 ad Mario Bava, chè a la sò prim' òpra, trat da 'n racònt ad Nikolaj Vasil'evič Gogol'. Al gh'à abû un sucès clamuróś in di Stat Unî, in dua 'l è vgnû fóra c'n al tìtul ad “Black Sabbath”, e in Frància.
In alóra 'l à fat sù sènt-trentanóṿ migliòṅ ad franc in Itàglia.
Sunt
In dal 1630 in Muldàvia la stria Asa Vajda (Barbara Steele) e 'l sò amànt Javuto (Arturo Dominici) i èṅ cundanâ a mòrt da 'l fradèl ad lē par striarìa. Prima 'd èsar bruśàda in sal rōg a gh vèṅ stablìda a śmartlàdi la mascra ad metàl dal demòni, cun dal punti ad dèntar, in sal grugn ma la dóna la fà in tèmp a maladìr lò, la sò famija e tuta la sò rasa a vgnir.
Dū sècui dòp, al dutōr Thomas Kruvajan (Andrea Checchi) e 'l sò jutànt, al dutōr Andre Gorobec (John Richardson), i èṅ in viàś da cal bandi là par tōr part a na cunferénsa ad mèdag quànd una dal rōdi dla caròsa la sa śbraga. In dal méntar ch'i spétan i dū i faṅ un gir e i védan la tómba dl’Asa. Kruvajan al próa a tiràr via la mascra da 'l cadàvar ma 'l s taja cun di vēdar e 'l sangṿ al sprica adòs a la fàcia dla stria ch'la n è minga dal tut marsìda.
In séguit Kruvajan e Gorobec i càtan lung la via la Katia (Barbara Steele), na bèla dóna ch'la pâr pròpria l’Asa, ch'la gh diś ad vìvar in un castèl insém a sò pàdar, al prìnsip Vajda (Ivo Garrani), e a sò fradèl Costantino (Enrico Olivieri). Tut gl'abitànt dal vilàǵ i crédan ch'al castèl al sia maladî.
Culegamènt estéran
}}
Sē
{{Metacaixa
Vilafrànca
Vilafrànca (in Itagliàn Villafranca in Lunigiana) i è un comun d'la toscana 'n duè ki g'a stan 4.777 personia (2015). 'L comun is tròva 'nt'la Provincia d' Masa-Carara.
Sē
{{dialort | dial=Carpśàn}} La sē l'è 'l bisògn ed bèver ch'a gh'à i èser ch'a viv. Send che per scampèr in vìta tùt i èser i magnen, i bèven, i digerìsen e i ciapen fiê, la sē l'è cl avertimèint che 'l corp al s manda ch'a gh'è biśògn ed bèver e anca in présia.
Vasco Rossi
I an dal sucès ad masa (2001-incō)
Al 29 ad Mars dal 2011 Vasco Rossi al dà vita al sò sedicéśum àlbum in studi, Vivere o niente (Vìvar o gnint), dódas braṅ fra i quài i gh'èṅ i dū sìngui Eh... già e Manifesto futurista della nuova umanità.
Sē
Difàt s'l è dimòndi tèinp ch'a n's bèv, soquànta sechèsa in di lìquid ch'i despègnen dimòndi funsiòun dal còrp i fan capìr a cl èser lè ch'l'è óra 'd mèter rimédi a l'arsùra ch'è gnuda sù.
Colegamèint estèren
}}
Vasco Rossi
I an dal sucès ad masa (2001-incō)
Al prim ad Luj dal 2017, par festegiàr i sò quarànt' an 'd caréra, al mét in pē da 'l sò bandi a Mòdna 'l cuncèrt cun più spetadōr pagànt dla stòria cun duśènt-vintmìla bijét vindû, al Modena Park 2017.
Culegamènt estéraṅ
}}
Fitòun
{{Metacaixa
Pará
Al Pará (in Portoghês: Estado do Pará) l'è voin d'i 26 Stä Federäi dal Brasil, c'al fa part ad'la Regiòun Norte. Al cunfëina a Nord cun l'Amapá e cun l'Oceano, a Ovest cun l'Amazonas e al Roraima, a Sud cun l'Alagoas e a Est cul Maranhão e al Tocantins.
Fitòun
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Pará
In dal 2016 al g'hava 8.272.724 abitänt e 'na süparfìs ad 1.247.954,666 km2.
Fitòun
Al fitòun o peracâr, paracâr, 'l è 'n sprôc o 'n cìp, un pêl o na feradèina ch'la gh'àpia da protéger na quèlc àrea, anc pedonèla, un cantòun 'd na cà, dai cùć e da 'l bóti di câr o 'd na quèlc vetùra ch'a pasa ded lè.
Pará
I sò sitê pusä impurtan i'enn:
Fitòun
La canta dal Guccini in sìm'a la Féra 'd San Làzer
...E anc adès ch’a sån na vciâza, oilì oilà, e anc adès ch’a sån na vciâza, oilì oilà, a 'm la sfraig cåntr ai fitón, cum i êren bî, cum i êren bón, a 'm la sfraig cåntr ai fitón, cum i êren bî, cum i êren bón!
Referèinsi
}}
Duchêt ed Rèz
Al Duchêt ed Rèz (Ducato di Reggio in italiân) l'é ûn di teritôri dal Duchêt ed Mòdna e Rèz, gvernê fîn al XIX sècol da la faméja d'Este. La só metradûra l'é quêşi cumpâgn a la pruvîncia ed Rèz mēno la fâsa vêrs al Po, osèia al zôni ed Guastâla, Nuvalêra e Curèz.
La spiegasiòun che sòta dal teritôri e di cunfîn l'é trâta da la "Corografia" ed Ludovico Ricci:
Neil Diamond
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Melinda was mine 'til the time that I found her holding Jim, loving him, then Sue came along, loved me strong that's what I thought, me and Sue, but that died too, don't know that I will but until I can find me, the girl who'll stay and won't play games behind me, I'll be what I am, a solitary man.|La Melinda l'éra mia in fiṅ tant ch'a n l'ò catàda strica a Jim méntar la fava 'l amōr sèg, pò l'è rivàda la Sue, la m vliva bèṅ dimóndi mè a pinsàva, mè e la Sue, ma anc qvést chè 'l è finî, a n sò minga cuś a farò ma in fiṅ ch'a n catarò na ragàsa ch'la vója star mèg sénsa far-um di śuglèṅ da drē, a sarò qvél ch'a sòṅ, 'n óm da par lò.|Solitary Man, 1966|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Neil Leslie Diamond, cgnusû méj cuma Neil Diamond (New York, 24 ad Śnar dal 1941), 'l è 'n cantànt, chitarìsta e cumpuśidōr americàṅ.
In dla sò caréra, tacàda in di an Ssanta, 'l à vindû da piò ad sènt-vint migliòṅ ad disc in tut al mónd. Dimóndi di sò pès i èṅ stâ cantâ anc da di àt'r artìsta cuma i braṅ I'm a Believer (fat anc da la sasuléśa Caterina Caselli cuma Sono bugiarda) e Solitary Man registrâ anc da Gianni Morandi (c'n al tìtul ad Se perdo anche te), T.G. Sheppard, Chris Isaak, Johnny Cash e, in na ciàṿ hard rock, da 'l grup finlandéś di H.I.M.. Àtar sò pès famóś i èṅ A Little Bit Me, a Little Bit You, I am I said, Song Sung Blue, Sweet Caroline, Soolaimon, Holly Holy, Cherry, Cherry, Thank the Lord for the Night Time, Beautiful noise, I Got the Feelin’, Canta libre, September Morn e Red Red Wine.
1439
Al 1439 (MCDXXXIX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Neil Diamond
Culegamènt estéran
}}
Etiam capillus unus habet umbram suam
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Etiam capillus unus habet umbram suam l' è na manéra 'd dir latèina ch' la vól significhèr "Anca un sól cavî al gh' à la só òmbra" e la deśvìn dal "Sententiae" ed 'l autōr ed mìm (mimo in Itagliàn) 'd al I sèc. prìma 'd Crist, al Publilius Syrus.
Colegamèint estèren
}}
Elesiòṅ in dal sèst distrét cungresuàł dla Geòrgia dal 2017
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
King Moody
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Elesiòṅ in dal sèst distrét cungresuàł dla Geòrgia dal 2017
Gl'abitànt ad soquànt quartēr a nòrd dla sità 'd Atlànta e dintóran, in dal stat cunservadōr dla Geòrgia, i gh'ìvan dònca da turnàr a sarnìr al sò deputâ sinc méś dòp avér vutâ, al stés dè dl'elesiòṅ ad Trump presidènt, par Price c'n un vantàś su 'l demucràtic Rodney Stooksbury ad piò ad vint-a-tri punt (61,68% cóntar 38,32%).
Al partî republicàṅ 'l à candidâ ùndas sò rapreśentànt, al partî demucràtic sinc. Esénd che ninsòṅ ad chi lōr al gh l'à cavàda a muciàr sù da piò dal 50% di vōt, al règhli dal distrét i dìśan ch'a gh'è da far un balutàǵ al 20 ad Śugn fra i dū più vutâ ch'i èṅ al demucràtic Jon Ossoff (48,1%), batśâ dal vòlti cuma 'l “Barack Obama nóṿ” da i suo, e la republicàna Karen Handel (19,8%), c'n i dū partî ch'i èṅ a 'l incìrca para.
King Moody
Robert Moody, cgnusû méj cuma King Moody (New York, 6 ad Dicémbar dal 1929 – Los Angeles, 7 ad Favràr dal 2001) 'l è stâ 'n atōr e còmig americàṅ.
Elesiòṅ in dal sèst distrét cungresuàł dla Geòrgia dal 2017
Al riśultâ dal balutàǵ 'l à vdû vìnsar la Handel su Ossoff c'n al 52,7% di vōt. La candidàda republicàna 'l à vins in dal cuntèi 'd Cobb (58,15%) e 'd Fulton (52,72%) mént'r al demucràtic al l'à spuntàda sōl a DeKalb (58,44%).
Nòti
}}
King Moody
Al s è fat cgnósar in di an Ssanta tulénd part a la série televiśìva Get Smart - Un detective tutto da ridere faghénd al persunàǵ ad Shtarker. 'L à recitâ anc in di telefìlm McDonaldland, La casa nella prateria, Chips, Starsky & Hutch, Missione impossibile, Bonanza e The Doris Day Show.
Alàska
{{dialort | dial=Miranduléś}}
'L Alàska (a s lèś /əˈlæskə/ in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s è unî a la federasiòṅ in dal 1959, 'l ùlt'm a far-'l insém a gl'Hawaii. Al sò scutmàj 'l è „The Last Frontier“ (L'ultma fruntéra) mént'r al sò mòt 'l è „North to the Future“ (Nòrd vèrs al futûr).
Al cunfìna a èst c'n al Cànada, a nòrd c'n al Mâr Giasâ Àrtic e a òvest e a sùd cun 'l Ucéan Pasìfic. 'L è divìś da la Rùsia da 'l Strét ad Bering e na vòlta al fava par dal sò teritòri prima che lōr i 'l vindìs'n a gl'americàṅ al 30 ad Mars dal 1867 par sèt migliòṅ e dū 'd dòlar 'd in alóra.
Al gh'à na pupulasiòṅ ad setsènt-trentamìla abitànt a 'l incìrca, tèrs ùltim pòst, par na superfìsi ad 1.717.856 km², la più granda dla nasiòṅ. La mità dla sò pupulasiòṅ la viṿ in dl'àrea metrupulitàna dla sità 'd Anchorage, al sò sèntar più impurtànt, méntar la sò capitàl invéci l'è Juneau.
In dal 2010 al 66,7% di sò abitànt 'l éra 'd rasa biànca, al 14,8% 'd indiàṅ, al 5,4% 'd aśiàtic e 'l 3,3% ad rasa négra.
La sò ecunumìa la ciàpa dimóndi da 'l petròli, da 'l gas naturàl e da 'l pés. Anc al turìśum l'è na vóś impurtànta. P'r al fat ch'al stat 'l è davśèṅ a 'l pôl nòrd al sò clima 'l è dimóndi fréd, a gh'è di pòst in du a s è andâ anc a -62°. In dal còsti a sud a gh'è invéci più cald, in Luj a s pōl rivàr a 15 grâd.
Culegamènt estéran
}}
Zéri
Zéri (in Itagliàn Zeri) i è un comun d'la toscana d' 1.097 abitànt (2015) int'la Provincia d' Masa-Carara.
524
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DXXIV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VI sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Dioceṡi ad Rëṡ-Guastala
La dioceṡi ad Rëṡ-Guastala (Dioecesis Regiensis in Æmilia-Guastallensis in Latén) l'é ‘na circuscrisiòn d'la ceṡa catòlica italiana, che la dipëinda da la pruvincia ad la Emilia-Rumagna, da la diocesi metrupulitana ad Mòdna e la fa pärt ad la Cunferëinsa Episcupäla Italiana.
1994 (nùmer)
{{Metacaixa
Dioceṡi ad Rëṡ-Guastala
L’è stä fundä in dal I secul e al teritòri al gh'ha 319 paròchi. La sede l'é a Rëṡ, ma gh'èé anca la co-catedräla a Guastala.
Al vescuv l’é Mons. Adriano Caprioli, dal 1998
1994 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 1994, mo invéci 'l an 1994, 't ê da 'ndèr chè) Al 1994 (milnovseintnovantaquàter, millenovecentonovantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1993 (milnovseintnovantatrī) e 'l vin prìma dal 1995 (milnovseintnovantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCMXCIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milnovseintnovantaquatrésim post.
Colegamèint estèren
}}
Renàgna Setentriunàla-Vestfàglia
{{Metacaixa
354 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 354, mo invéci 'l an 354, 't ê da 'ndèr chè) Al 354 (terśeintsinquantaquàter, trecentocinquantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 353 (terśeintsinquantatrī) e 'l vin prìma dal 355 (terśeintsinquantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCLIV. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśeintsinquantaquatréśim post.
Renàgna Setentriunàla-Vestfàglia
{{dialort | dial=Miranduléś}}
354 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
La vedova inconsolabile ringrazia quanti la consolarono
{{Metacaixa
Renàgna Setentriunàla-Vestfàglia
La Renàgna Setentriunàla-Vestfàglia (Nordrhein-Westfalen in Tedésc) l'è na regiòṅ dla Germàgna ch'la s cata in dal sèntar dal stat, in dla sò banda sinìstra.
La vedova inconsolabile ringrazia quanti la consolarono
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Renàgna Setentriunàla-Vestfàglia
La cunfìna c'n al Bélgi e l'Ulànda a òvest, cun la Sasògna Basa a nòrd, cun l'Àsia a sud-èst e cun la Renàgna Palatinâ a sud. La sò capitàla l'è Düsseldorf cun Bonn, Culògna, Dortmund, Duiśbûrg, Essen, Aquiśgràna, Bochum, Leverkusen, Mönchengladbach, Münster e Gelsenkirchen atri sità impurtànti.
La vedova inconsolabile ringrazia quanti la consolarono
{{Film }}
Renàgna Setentriunàla-Vestfàglia
La gh'à 31 sircundàri e 22 sità fóra sircundàri. L'è nada in dal 1946 miténd insém soquànt teritòri dla Prùsia, la pruìnsa dla Vestfàglia, la pruìnsa dal Rên e i distrét guvernatìṿ 'd Aquiśgràna, Düsseldorf e Culògna. 'L an dòp a s è śuntâ anc 'l èx stat ad Lippe.
A s trata dna regiòṅ dimóndi impurtànt da 'l punt ad vista industriàł, da par lē la mét insém da piò 'd un quìnt dal PIL dla Germàgna, ma l'è anc pîna 'd furèsti e 'd camp.
La vedova inconsolabile ringrazia quanti la consolarono
La vedova inconsolabile ringrazia quanti la consolarono (La védva incunsulàbila la ringràsia quéi ch'i l'aṅ cunsulàda) 'l è 'n film da rìdar dal 1973 ad Mariano Laurenti girâ a Acireàł.
Renàgna Setentriunàla-Vestfàglia
In tut la mùcia sù dagnógna daśdòt migliòṅ 'd abitànt, qvéla cun più gint, e na superfìsi ad 34 088 km², la quàrta regiòṅ più granda.
Al presidènt dal stat, da 'l maǵ dal 2017, 'l è Armin Laschet dla CDU.
Culegamènt estéran
}}
La vedova inconsolabile ringrazia quanti la consolarono
Sunt
La Teresa la tira fóra gl'ungi e la vōl che sò fiōla la vaga a lèt cun di óm basta ch'a sia giùst p'r armàgnar gravda, s'a n sarà minga 'l prim a và bèṅ anc al secónd, in na quànc manéra la śgógna la rivarà anc se Tano al gh diś ch'al farà tgnir 'd òć la vila par paràr via c'l uśèl lè e anc tut chi àtar ch'i sarésan pò qvéi più periculóś. 'L avucàt al s tira indrē parchè 'l è fnòć e anc la Caterina a 'l inìsi la n è minga tant dl'idéa parchè la n vōl briśa pasàr par na dunàsa ma pò, p'r a n dar-la minga vinsa a sò cugnâ ch'l à śluntanâ tut i óm da la cà, la càmbia regìstar. La védva la decìd 'd urganiśàr na fèsta p'r arcurdàr sò marè sprand acsè ad cgnós'r un quàlc sò amìg ch'a gh vaga bèṅ p'r al lavursèṅ ch'la gh'à da far e la 'l cata in Carlo Niscemi (Carlo Giuffrè) ma chi lò 'l è lè sōl par purtàr via da la casafòrt dal trati par di dèbit ch'l iva fat cun cal strusèṅ ad Salvatore.
La màdar dla Caterina la 'l bèca e la gh dà 'l órdan 'd andàr a lèt cun sò fiōla in cambi dal trati. Ma lò al n è mia bòṅ ad gusàr-la parchè al gh'à 'l cumplès dal putàṅ e a gh tira sōl cun la Francesca. Chi lē alóra la s inśégna pinsànd ad scambiàr-'s ad pòst ad nascòst cun la Caterina. Tarśènt dè dòp a sucéd acsè ch'al dū dóni i parturìsan dū putèṅ parchè Nico, ch'al n pinsàva minga a i bèsi ma sōl a saltàr adòs a sò cugnàda ch'a gh piaśìva tròp, 'l iva gusâ la màdar cardénd ch'la fus invéci la Caterina.
Culegamènt estéran
}}
Nothing Safe: Best of the Box
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Can you protect me when I'm wrecked, I pretend you're still alive, yeah, who denied all and tied all the lies, I choose the day, one damp and gray, thick fog that hide our smiles, clear all your sins, get born again.|Pō't prutèś'r-um quànd a sòṅ stlâ? A preténd ch't armàgn viṿ, sè, chi è'l stâ a dir nò a tut e a ligàr tut al bali? A-j-ò sarnî 'l dè, òṅ griś e mój, na fumàna fisa ch'la lóga i nòstar surìś, mét a pòst tut i tò pcâ, nâ incóra.|Get Born Again, 1999|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
The Mangler - La macchina infernale
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A gh'è 'n destîn più schifóś dla mòrt.|Tagline dal film}}
Nothing Safe: Best of the Box
In di Stat Unî l'à vindû da piò 'd un migliòṅ ad còpi, rivànd a tucàr la 20{{sup|śma}} puśisiòṅ dla Billboard.
The Mangler - La macchina infernale
The Mangler - La macchina infernale (Al Màngan - La màchina infernàla) 'l è 'n film ad scarésa girâ in dal 1995 par Tobe Hooper e 'l è trat da 'n racònt ad Stephen King, Al cumpresōr.
Nothing Safe: Best of the Box
Culegamènt estéran
}}
The Mangler - La macchina infernale
Sunt
In un paiśèṅ dal Maine a gh'è na lavandarìa industriàla misa in pē in di prim an dal XX sècul, la Gartley’s Blue Ribbon Laundry purtàda avànti sénsa cōr da 'l padròṅ Bill Gartley (Robert Englund), 'n óm mèś òr'b e sòp, ch'al fà sudàr dimóndi al sò uperàj durànt al giurnàdi ad lavōr. Un dè, quànd la sò anvōda Sherry Ouelette (Vanessa Pike) l'è drē a prilàr na léva 'd un màngan, na màchina druàda par stiràr i vistî e i tisû, par far-al lauràr méj, la s taja sénsa vlér al palmùs dla maṅ pròpria méntar dū óm i èṅ impgnâ a spustàr na giasarōla. I machinàri i s tōś'n incóntar e i partìsan dal scòsi lètrichi.
Più tard l’Adelle Frawley (Vera Blacker), na vècia uperàja, in dal tintatìṿ ad catàr sù soquànti sò madśìni ch'i s éran stramnàdi śò in sal nàstar traspustadōr dal màngan, la finìs intraplàda cun al bras in dla bubìna dla màchina ch'la la tira dèntar spaplànd-la. La Sherry e n'atra sò culéga i próv'n a salvàr-la ma a n gh'è vèrs.
In dal pòst a riva al detective incargâ John Hunton (Ted Levine) par capìr cuś è sucès e lò al pénsa subìt ch'a sia stâ 'n incidènt tràgic anc parchè la màchina la n gh'à minga di difèt. Purtròp però in di dè a vgnir a sa śbraga 'l tub dal vapōr e tri uperàj i s brùśan finénd a 'l uśdàl. Una ad qvisti chè, l’Annette (Ashley Hayden), la cònta che, in na quàlc manéra, 'l éra stâ pròpria al màngan ch'l iva pruâ a cupàr ad prupòśit soquànti parsòni.
Culegamènt estéran
}}
Cruel Intentions 2 - Non illudersi mai
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|In dal śōg dla sedusiòṅ a gh'è n'atra règla: mai ilùd'r-as.|Tagline dal film}}
Cruel Intentions 2 - Non illudersi mai (Bruti intensiòṅ - Mai ilùd'r-as) 'l è 'n film dramàtic e eròtic dal 2000 scrit e dirèt par Roger Kumble, prequel ad Cruel Intentions - Prima regola non innamorarsi dal 1999.
La pelìcula, pinsàda a 'l inìsi cuma 'n telefìlm da 'l tìtul Manchester Prep., l'è vgnuda fóra diretamènt p'r al marcâ d'l home video.
Sunt
Dòp che sò màdar drugàda l'è finìda in clìnica par curàr-as, al śōvan studènt Sebastian Valmont (Robin Dunne) al và a star da sò pàdar Edward (David McIlwraith) a Manhattan, a cà dla dóna pîna 'd bèsi ch'in cal méntar 'l à spuśâ, la Tiffany Merteuil (Mimi Rogers). Chi lē la gh'à na fiōla ch'la gh'à i an 'd Sebastian, la Kathryn (Amy Adams), sōl dimóndi più catìva 'd lò e as ad brìscula in fat ad traplàdi e tragatèṅ.
Sebastian al s inamóra dla Danielle Sherman (Sarah Thompson), fiōla incóra vìrgin dal prèsid dal culéǵ in du 'l và e 'l fà da tut par cunquistàr-la. La ragàsa la fà fadìga a lasàr-'s andàr, parchè la vrév che lò al s fus più sćèt sèg, ma cl'òca insiminìda dla sò amìga, la Cherie Claymon (Keri Lynn Pratt), la cunfìda a 'l śōvan ch'la Danielle, quànd la 'l pénsa, la dvènta tuta mója, in di òć. La Kathryn però, ch'la n s cumpatìs pròpria briśa 'l sò fradlàstar, la s mét ad travèrs.
Culegamènt estéran
}}
Dietro la porta chiusa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A gh'è di óm ch'i ruìnan qvél ch'i àman da piò!|Tagline dal film}}
Dietro la porta chiusa (Dadrē da 'l us sarâ) 'l è 'n thriller dal 1947 ad Fritz Lang girâ in biànc e négar ch'l arcòrda, in na quàlc manéra, soquànt film 'd Alfred Hitchcock dal perìud cuma Rebecca, la prima moglie, Il sospetto e Io ti salverò.
Al film in alóra al n è minga stâ cunsiderâ bèṅ da i crìtig e da 'l pùblic tant ch'l à fat andàr in ruìna la Diana Productions, la cumpagnìa 'd prudusiòṅ ad Lang insém cun la Joan Bennett, sò marè Walter Wanger e Dudley Nichols.
Sunt
La Cecilia (Joan Bennett) la dvènta rica quànd sò fradèl Rick (Paul Cavanagh) al mōr lasànd-'g incòsa. Durànt na vacànsa in Mèsic cun la sò amìga Edith (Natalie Schafer) la cgnós Marco (Michael Redgrave), 'n architét armàś véduv e c'n un fiōl da tiràr sù, Davide (Mark Dennis). Par lē a scròca la silta: c'l óm lè al gh'à da èsar suo.
Durànd na fèsta Marco al fà véd'r al cambri dla sò vila a i òspit, cambri ch'i èṅ fati cumpàgni a qvéli in dua in pasâ i èṅ stâ fat di masamènt a dal dóni. Sōl na cambra la n vîṅ minga vèrta, la nùmar sèt. La Cecilia la s fà far na còpia dla ciàṿ e pò la và a védar cuś a gh'è dèntar: na cambra da lèt cumpàgna dla sua.
Culegamènt estéran
}}
Sex and Zen - Il tappeto da preghiera, di carne
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
1441
Al 1441 (MCDXLI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Sex and Zen - Il tappeto da preghiera, di carne
{{CITAZIONE|Cinsurâ par quàtar-sènt an!|Tagline dal film}}
Sex and Zen - Il tappeto da preghiera, di carne (Sès e Zen - Al tapē dla préga, ad carna) 'l è 'n film eròtic dal 1991 ad Michael Mak ch'a tōś ispirasiòṅ da 'n lìb'r eròtic cinéś dal 17śum sècul ad Li Yu.
Sunt
Durànt i an dla dinastìa Ming, al sgnuròt Mei Yung-sheng (Lawrence Ng) al s è mis in tèsta ad dasfrutàr al tèmp ch'la vita la gh dà par catàr al piaśēr sesuàl più grand ch'a sa gh sia. Un dè al cgnós la Huk-Yung (Amy Yip), la fiōla vìrgin 'd un vendidōr dimóndi ric, e al la spóśa. Al n pōl minga però catàr tut cal gudimènt ch'al pascàva parchè al gh 'l à dimóndi pìcul e al gh al fà nutàr Choi Kun-Lun (Lo Lieh), un làdar ch'al gh'iva purtâ via dla ròba ma ch'al s éra pò mis da la sò banda. Lò al n è minga cuntènt parchè sò mujér la n gh basta piò e al vrév invéci purtàr-'s a lèt anc al dóni ad chi àtar cuma la mujér (Mari Ayukawa) 'd al fabricànt ad sēda Wong Chut (Elvis Tsui). Quànd però al véd che lò al gh'à un bigulòṅ grôs dimóndi al decìd ad far-as strapiantàr da 'n cirùsig (Kent Cheng) qvél 'd un cavàl.
Culegamènt estéran
}}
1188 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1188 (milesèintutàntaôt, millecentoottantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1187 (milesèintutàntasêt) e 'l vin prìma dal 1189 (milesèintutàntanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCLXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesèintutàntaôtéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1188 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 594: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Così fan tutte
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Così fan tutte (I fànan tuti acsè) 'l è 'n film eròtic dal 1992 ad Tinto Brass ch'l à fat cgnósar in Itâglia la Claudia Koll che chè la fà la prutagunìsta. Al regìsta venesiàṅ 'l iva śibî na part anc a la Cristina Parodi ma chi lē l'à dit ad nò.
Al tìtul dla pelìcula la tōś al nóm da n'òpra ad Wolfgang Amadeus Mozart.
Sunt
La Diana (Claudia Koll) l'è la spuślìna śóvna ad Paolo (Paolo Lanza) e la fà la cumésa in un negòsi ad vistî da dóna dal sèntar. Chi lōr dū i viv'n a Róma e lē l'è cuntènta dal matrimòni. A gh'è sōl un prubléma: la n gh 'n à mai asè parchè l'è na spurcaciòna ad prima categurìa. Quànd na sò culéga ad lavōr la gh cunsìlia 'd a n far-as minga di prubléma a mét'r i còran a sò marè, cuma la fà pò anca lē cun al vèć padròṅ dla butéga, Diana la la tōś in paròla e la decìd acsè 'd andàr a lèt cun un sò cuśèṅ venesiàṅ e pò anc cun un francéś fóra ad tèsta ch'al s ciàma Donatien Alphonse (Franco Branciaroli) cuma al Marchéś de Sade.
Turnàda a cà Diana la taca a cuntàr i sò quèi da purcùsa a Paolo, faghénd finta ch'i sìan sōl dal fantaśìi, cun l'idéa ad mét'r un pôc ad pēvar in dal rapòrt. Quànd qvést chè al capìs invéci la véra, al la mòla par soquànt tèmp finénd però in dla réda ad sò cugnàda, ch'la vrév purtàr-'s a lèt al marè ad sò surèla, ma sénsa dar-gh-la vinsa. In cal méntar la Diana, ch'l'iva tòlt dla dròga in un rave party, la pasa na sira a ciulàr cun un négar vgnû fóra da 'n seminàri.
Turnâ insém, i dū spuśèṅ i decìdan cuntinuàr la vita insém, faghénd-la dvintàr sōl un pôc più malnéta ad prima.
Culegamènt estéran
}}
Nagaśàki
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Fundàda in dal XI sécul cuma 'n vilàǵ ad pescadōr, la sità 'd Nagaśàki la s vèra vèrs al mónd estér'n in dal 1568 quànd la taca a far di cumèrs c'n al Purtugàl p'r òpra 'd Ōmura Sumitada, daimyō dal pòst ch'al s éra cunvertî a 'l cristianéśum. In séguit 'l à fat àtar tant anc cun l'Ulànda.
La gh'à na pupulasiòṅ stimàda 'd 412.643 abitànt, dimóndi carsùda da i an ssanta in avànti, par na superfìsi 'd 405.86 km².
Al 4 ad Śnar dal 2005 l'à tirâ dèntar siē sèntar dal distrét ad Nishisonogi: Iōjima, Kōyagi, Nomozaki, Sanwa, Sotome e Takashima.
Al 9 'd Agóst dal 1945, vèrs la fiṅ dla secónda guèra mundiàla, l'è stada teàtar dal secónd bumbardamènt atòmic dla stòria, tri dòp Hiroshima, da part di Stat Unî ch'i vlìvan dar un brut cōlp a la sò indùstria d'l asàł dla Mitsubishi anc s'al barsàj sarnî a 'l inìsi 'l éra piutòst la sità 'd Kitakyūshū-Kokura ma a gh'éra nùvul. La bómba l'à fat trénta-sincmìla mòrt.