cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quel pomeriggio di un giorno da cani
Sunt
Quànd 'l è al mumènt ad védar cuś a gh'è in dla casafòrt, a salta fóra na surpréśa minga tant bèla: i gh'èṅ armàś sōi soquànt miàr ad dòlar. La caséra la gh diś che pôc tèmp prima 'l éra pasâ da 'd lè al purtavalōr par far sù al bancunòti. Mantgnénd la calma, i dū i faṅ sù incòsa ma, pròpria quànd i èṅ drē a 'ndàr fóra, i védan quéi dla pulisìa lè 'd intóran ch'i i tînan 'd òć.
Bust (indumèint ed sòta)
{{dialort | dial=Carpśàn}} Al bust 'l è cl indumèint ed sòta ch'a s druèva na volta, mo s'a gh'è biśògn, anch'incō, ch'al tin sòdi e strìc al bust ed cal dòni quand i vólen parìr più drìti cun la schina o anca cun meno pansa ch'i n'gh'àpien. Na quelc volta anc chi òm i pólen purtèr al bust, mo al n'è pò mia acsè frequàint. Per strichèr e tgnir sòdi la cìcia in più ed chi 'l s al mèt indôs, al bust al gh'à, cuśî dàint'r in dla só stófa, soquànti stèchi 'd materiē durèt apōsta, ch'i dàn na forma ślunghèda e i sustìnen de più la pansa o 'l curvi ch'i cuàcen.
Colegamèint estèren
}}
Quel pomeriggio di un giorno da cani
Sunt
Sonny al decìd ad tōr in ustàǵ tut i dipendènt par tacàr pò a tratàr da par lò cun al fòrsi d'l órdan e al dascór persunalmènt cun Eugene Moretti (Charles Durning) dla pulisìa dal munisìpi. In cal méntar quéi dla televiśiòṅ i rìvan lè par tōr śò incòsa da 'l viṿ e anc dimóndi gint la s mùcia lè da na banda, tulénd la sò part, e lò al stramna śò par tèra di bluchét ad bèsi par lōr dòp èsar gnû fóra par ciapàr dal pizzi da magnàr.
Quànd al capìs che scapàr via 'l è impusìbil, Sonny al dmanda a Moretti 'n aparéć par vulàr a 'l èstar insém a Sal, ma na squàdra specialiśàda la s insfìlsa dèntar par ciapàr-i. Sonny al spara 'n cólp parànd-i via.
Sonny a cà al gh'à na mujér, Angie (Susan Peretz) e dū fiōi ma anc 'n amànt chichèṅ, Leon (Chris Sarandon), "spuśâ" 'l an prima. Chi lò al gh'à biśógn ad dumìla dòlar par pagàr-as l'uperasiòṅ par dvintàr dóna ma al n gh i à minga. Moretti al capìs acsè al mutìṿ dla rapìna e al próa a cunvìnsar Leon a dascórar sèg a 'l telèfun ma chi lò al diś ad nò parchè a gh strica 'l cûl cardénd acsè ad vgnir incriminâ anca lò.
Culegamènt estéran
}}
16 ed setèmber
Al  l'è al 259śum dè dal calendàri gregoriàn (260śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 106 dè a la fin dl'an.
Tiziano Ferro
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|E tutto ciò che so te lo dirò e tutto ciò che non sai dire spiega il mare, sento qualcosa di grande più di questa città e la bugia che rompe ogni silenzio è la bugia che dico solo se non penso, ti prego non fermarti proprio adesso perché dopo non si può... Stop! Dimentica, questo silenzio non vale neanche una parola né una sola e quindi... Stop! Dimentica perché tutto il resto andrà da sé, dimentica perché, dimentica per me.|E tut qvél ch'a sò a t al dirò e tut qvél ch'ta n sà briśa dir a spiéga 'l mâr, a sènt quèl ad grand da piò ad cla sità chè e la buśìa ch'la śbraga tut i silénsi l'è la bala ch'a dig sōl s'a n pèns minga, par piaśēr minga farmàr-at pròpria adès parchè dòp a n s pōl mia... Abàsta! Daśméndga, cal silénsi chè al n vâl gnanc na paròla briśa una e dònca... Abàsta! Daśméndga parchè tut al rèst 'l andrà a pòst da par lò, daśméndga parchè, daśméndga par mè.|'''Stop! Dimentica', 2006''|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
Tiziano Ferro (Latìna, 21 ad Favràr dal 1980) 'l è 'n cantànt e prudutōr muśicàł itagliàṅ.
In dal cōrs dla sò caréra 'l à cantâ anc in spagnōl, ingléś, francéś e purtughéś. 'L à vindû da piò ad quìndas migliòṅ ad disc in tut al mónd, specialmènt in Európa e in Amèrica Latìna, vinsénd dimóndi prèmi.
Fra i sò pès più famóś a 'rcurdém Xdono, al sò prim sucès, Imbranato, Rosso relativo, al lènt Sere nere, Non me lo so spiegare, ''Stop! Dimentica, Ed ero contentissimo, E Raffaella è mia (dedicàda a la Raffaella Carrà), Alla mia età, La differenza tra me e te, Potremmo ritornare e Il conforto'' (cantàda insém a la Carmen Consoli).
Culegamènt estéran
}}
Fascisti su Marte
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|O Mart o mòrt!|Tagline dal film}}
Fascisti su Marte (Fasìsta su Mart) 'l è 'n film còmig itagliàṅ dal 2006 ad Corrado Guzzanti e 'd Igor Skofic nâ da di sketch dal prugràma televiśìṿ Il caso Scafroglia dal 2003.
'L è custâ 'n migliòṅ 'd euro a 'l incìrca.
Sunt
In dal 1938, durànt i an dal fasìśum, soquànti camìśi négri cmandàdi p'r al geràrca Gaetano Maria Barbagli (Corrado Guzzanti) i partìsan su 'n prutòtip 'd un raś tedésc ciamâ Repentaglia IV par cunquistàr Mart, «pianéda rós bulscevîc e traditōr», parchè l'Itàglia la gh'à tut i dirìt ad ślargàr-as, anc in verticàl. Insém a lò a gh'è anc Fecchia (Andrea Purgatori), Santodio (Andrea Blarzino), Freghieri (Marco Marzocca) e Pini (Lillo).
Rivâ a destinasiòṅ i fasìsta i càtan di giaròṅ ch'i pàran di èsar viṿ, pò i tàcan la sò campàgna 'd cunquìsta ma a n sèrt purt a riva 'n disc vulànt cun di amàśuni dèntar, na capa (Irene Ferri) e la sò jutànta (Caterina Guzzanti), ch'i gh śibìsan da magnàr e da bévar.
Culegamènt estéran
}}
Ana Mena
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Ana Mena (Estepona, 25 ed fervèr dal 1997), l'è na cantànta pop e atōra spagnōla.
Maurizio Micheli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Maurizio Micheli (Livorno 3 ad fabrär dal 1947) all'è un'atòr Itaglian ad teàtar e ad televisòn.
Biugrafia
Nasìd a Livorno in dal 1947, all'è crasì a Bari, al s'è diplumä a la scòla dal Piccolo Teatro di Milano e dòpa al s'è laureä al D.A.M.S. ad Bologna con Luigi Squarzina.
All'ha cmancià a fà teàtar in di ann '70 e anca di film e dal varietà in televisiòn.
In dal 1996 all'ha scrìtt la sò autobiugrafìa Sciambagne !, e in dal 2002 Garibaldi Amore mio.
Decurasiòn
Üficiàl ad la Repòblica 1999
Ligamm ad föra
}}
1828 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1828, mo invéci 'l an 1828, 't ê da 'ndèr chè) Al 1828 (mileotseintveintòt, milleottocentoventotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1827 (mileotseintveintsèt) e 'l vin prìma dal 1829 (mileotseintveintnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintveintotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Bsèja
Bsèja (Bisceglie in itajan, Vescégghje int al dialèt dal sit) l'é na sitê dla Poja, int la pruveinsa ed Barlèta-Andria-Tran. L'à scuêx 60 000 abitant.
1599 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1599, mo invéci 'l an 1599, 't ê da 'ndèr chè) Al 1599 (milesincseintnovantanōv, millecinquecentonovantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1598 (milesincseintnovantòt) e 'l vin prìma dal 1600 (milesesèint). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDXCIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesincseintnovantanovéśim post.
Èter progèt
}}
1263
Al 1263 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Śbóc ad sangṿ
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al śbóc ad sangṿ (nóm sientìfic “Emutìśi”, da 'l grèc αἷμα, àima, "sangṿ" e πτύσις, ptýsis, "spûd") 'l è catàr-as dal sangṿ in bóca, in gènar tusénd, ségn 'd un mâł a i palmòṅ, a i brônc e d'l aparâ respiradōr ma anc a 'l cōr o a 'l fégat.
Al sangṿ al pōl èsar da par lò o misć c'n al catàr e al pōl anc far dla sćiùma. Dal vòlti ch'al mâł chè al pōl anc purtàr a la mòrt quànd 'l è tròp.
Nòti
}}
Simśa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Simśa 'l è 'n insèt parasìta che par vìv'r al ciùcia via 'l sangṿ da 'l bèsti, uśèi e mamìfar. I n vìvan mia adòs a 'l sò vitmi cuma i piōć ma in di sò ambînt lè dintóran cuma 'l sfési dal cà o in di gnai, pò ad nòt i sàltan fóra. Soquànt spéci 'd simśi i aṅ sarnî 'l óm cuma fònt ad nutrimènt, la più impurtànta l'è la Simśa di stramàs (Cimex lectularius).
Ólt'r a 'l simśi ch'i càmpan bvénd al sangṿ a gh 'n è ad qvéli ch'i ciùcian via la linfa da i fiōr e da 'l piànti. In gènar i èṅ bòni anc ad far dla pusa quànd a s gh dà adòs cuma la Simśa vérda (Palomena prasina o anc Nezara viridula), un perìcul grand dimóndi par 'l àrbul dla nisōla, o la Simśa rósa-négra.
Al fémni ad cla bestiulìna chè i n gh'aṅ minga la figa dònca 'l masć par fecundàr-la 'l è custrét a śbuśìr-ag diretamènt la pansa in diresiòṅ d'l òrgan ad Ribàga faghénd na cupulasiòṅ traumàtica. I masć dla simśa dla spéce Xylocoris maculipennis i èṅ bòṅ ad far àtar tant c'n i masć in manéra, a s pènsa, ad misćiàr la sò śbòra cun qvéla dal sò òspit acsè la vòlta dòp chi lò al farà far di fiōi druànd al sò patrimòni genètic.
In gènar a far spiùra l'è la salìa dla simśa, a part qvést chè di prubléma a n ag 'n è briśa a part na simśa ch'la viṿ in dl'Amèrica dal Sud ch'la s ciàma Vinchuca (Triatoma infestans) che quànd la magna la t caga in dla ghigna lasànd in dla pèl i sò pét impinî 'd un parasìta ciamâ Tripanuśòma cruzi ch'al fà vgnir al Mâł ad Chagas.
Nòti
}}
7 chili in 7 giorni
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Gras mai piò cun la diéta dal Dutōr VERDONE e dal Prufesōr POZZETTO.|Tagline dal film}}
7 chili in 7 giorni (7 chilo in 7 dè) l'è na cumèdia itagliàna dal 1986 ad Luca Verdone, fradèl dal prutagunìsta Carlo.
Sunt
Alfio Tamburini (Carlo Verdone) e Silvano Baracchi (Renato Pozzetto) i èṅ dū dutōr in madśìna ch'insém i s èṅ laureâ a fadìga. Nóṿ an dòp i s càtan par caś in dal sènt'r estètig 'd Alfio e i decìd'n ad vèrar na cà 'd cura par budlòṅ druànd un caśàł 'd campàggna dla mujér 'd Alfio, la Samantha (Silvia Annichiarico).
I dutōr i sarvìs'n a i pasiènt na paparùcia ch'la fà śmagrìr, pò gnanc qvéla ma sōl di piàt vōd e imaginàri.
Na sira Paolone, ch'al s éra purtâ dal magnàr da cà e ch'al 'l iva lugâ dapartùt, al bèca la Tiziana insém a Silvano esénd che, sfinìda da la fam, la dóna l'iva decìś ad far sès sèg in cambi ad quèl da métar sót a i dènt. Quànd al ragasōl al cònta incòsa a chi àtar pasiènt, a gh vîṅ un masèl lè in dla clìnica.
1253 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1253 (miledūseintcinquàntatrī, milleduecentocinquantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1252 (miledūseintcinquàntadū) e 'l vin prìma dal 1254 (miledūseintcinquàntaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCLIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledūseintcinquàntatrīéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1253 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 7 col 179: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
.ibm
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
297
Al 297 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Jack Unterweger
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Johann "Jack" Unterweger (Judenburg, 16 'd Agóst dal 1950 – Graz, 29 ad Śugn dal 1994) 'l è stâ 'n masadōr seriàł austrìac cgnusû anc c'n al scutmàj 'd Häfenpoet ch'a vōl dir „Parśunēr Puvéta“. A s pènsa ch'l àppia cupâ almànc déś o ùndas dóni, o anc quìndas, fra 'l 1974 e 'l 1992.
Biugrafìa
Johann al nas in Stìria da na màd'r ad Vièna e da 'n suldâ americàṅ che lò al n cgnusarà mai. Al baghét al fà védar fiṅ da pìcul ch'l éra arvès e catìṿ sénsa 'n pàdar ch'al gh insgnìs a star a 'l mónd dand-'g-i. Difàti da śōv'n al rubàva e 'l dava adòs a 'l putàni dal pòst, finénd soquànti vòlti anc in parśòṅ.
In dal 1974 al masa par la prima vòlta. La vitma l'è na scaja tedésca 'd daśdòt an, la Margaret Schäfer, che lò al stròsa druànd al sò regipèt. In parśòṅ al gh armàgn sōl déś an, in Àustria a funsióna acsè, e là al s pasa 'l tèmp scrivénd di racònt, dal pueśìi e dgl'òpri da teàtar. Un grup ad pinsadōr austrìac, in mèś a gh'è anc la Prèmi Nobel Elfriede Jelinek, i fìrman na petisiòṅ par dar-ag la gràsia e 'l 23 ad Maǵ dal 1990 'l è lìbar. Al finìs da spés in dla televiśiòṅ austrìaca a dascórar e a dir la sua.
Sōl in séguit la pulisìa la s rénd cònt che Unterweger al n iva minga pardû 'l sò visi tant ch'in dal prim an da óm lìbar 'l iva bèla masâ atri siē dóni, tuti scaj. In dal 1991 na rivìsta austrìaca la 'l tōś cuma giurnalìsta par cuntàr cum è'l al crìmin a Los Angeles e par far-as cuntàr la difarénsa fra 'l mónd dla prustitusiòṅ americàna rispèt a qvél dl'Europa. Johann al và in di Stat Unî e 'l fà fóra àtar tri rój, la Shannon Exley, l’Irene Rodriguez e la Sherri Ann Long, dòp avér-li piciàdi, viulentàdi cun di spróc 'd àrbul e strangulàdi druànd i regipèt ch'i gh'iv'n adòs.
In Àustria la pulisìa l'iva naśâ quèl e tacâ a pinsàr ch'a gh fus quèl ch'a traśàva ma la n iva incóra fat gnint parchè la pascàva dal próvi. Johann 'l è pò stâ arestâ par 'l FBI a Miami al 27 ad Favràr dal 1992. Turnâ in pàtria, 'l è stâ pò prucesâ p'r ùndas umisìdi, òṅ fat a Praga. Al 29 ad Śugn dal 1994 'l è stâ cundanâ e mis in parśòṅ a Graz-Karlau ma lò al s è pò tòlt la vita impicànd-as subìt druànd di curdòṅ dal scarpi e 'n elàstic tirâ via da 'l sò braghi. Al gróp 'l éra cumpàgn a qvél fat par strusàr cal dóni ch'l à cupâ ma p'r i austrìac 'l è in tut al manéri da batśàr cuma inusènt, bòṅànma, parchè 'l è mòrt prima ch'i gh fìsan 'l apèl.
}}
Non giocate con il cactus
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Vicéndi dla gint élta dla clas ad mèś di quartēr.|Tagline dal film}}
Non giocate con il cactus (Minga śugàr c'n al càctus) 'l è na cumèdia dal 1985 ad Robert Altman. L'è custàda sèt migliòṅ ad dòlar a 'l incìrca.
Sunt
I dū śóvan i decìdan acsè ad dar adòs a la famìja burgéśa di Stiggs, a Randal, a sò mujér sèmp'r imbariàga e a i dū fiōi minciòṅ. A la fiōla fémna i gh regàlan p'r al sò matrimòni un mitrajadōr e pò, cun 'l ajùt ad cal mat ad Sponson (Dennis Hopper) ch'al vénd di śavàj vansâ da 'l guèri ma anc dla dròga, i faṅ ciapàr un spaghét a 'l asicuradōr rivànd a sćiupàr di fōg artificiài davànti a la sò vila e andànd a 'l atàc cun dal màchini ad guèra.
Culegamènt estéran
}}
1045 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
1264
Al 1264 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Radio Studio 54 Network
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Miranduléś |cass=MUD}}
Radio Studio 54 Network (cgnusùda anc cuma Studio 54 Network) l'è na râdio ad Lòcri (Calàbria) ch'la traśmét a partìr da 'l 1985.
La la s pōl catàr anc in dla réda internet in dua al sò signàl al riva via streaming web.
Al sò padròṅ 'l è Francesco Massara.
Culegamènt estéran
Radio Studio 54 Network l'è na ràdio privèda 'd Lòcri in dla Calàbria, mìsa sù a partìr da 'l 1985 da 'l só padròun Francesco Massara.
In dal '97 la tachèva a traśmèter anca in streaming in sìm'a la réda, indû a s sà ch'la nn'è più gnanc na quistiòun ed potèinsa dal signêl, p'r andèr-la a 'scultèr.
Colegamèint estèren
}}
Dialet mantuan
{{Metacaixa
Nǜmar
1 = Ün 2 = Dò / Dü 3 = Trì 4 = Quàtar 5 = Sinch 6 = Sié 7 = Sèt 8 = Òt 9 = Nöf 10 = Diès 11 = Ündàs, Öndàs 12 = Dòdas 13 = Trèdas 14 = Quatòrdas 15 = Quìndas 16 = Sèdas 17 = Darsèt 18 = Disdòt 19 = Disnöf 20 = Vint 21 = Vintün 22 = Vintidü 23 = Vintitrì ... 30 = Trènta 40 = Quarànta 50 = Sinquànta 60 = Sesànta 70 = S'tànta 80 = Utànta 90 = Nuanta 100 = Sént 1.000 = Mila 1.000.000 = An milión 1.000.000.000 = An migliard
281 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 281, mo invéci 'l an 281 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 281 (duśeintutantùn, duecentottantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 280 (duśeintutànta) e 'l vin prìma dal 282 (duśeintutantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCLXXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al duśeintutantunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Pericolo in agguato
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|In dal scûr qualchidòṅ 'l è drē a tgnir-at 'd òć...|Tagline dal film}}
Sunt
La Leigh Michaels (Lauren Hutton), uriginària 'd New York, la fà la regìsta par la televiśiòṅ. Da pôc l'è andàda a star a Los Angeles par lavōr in du l'à cumprâ 'n apartamènt in un gratacēl in du la gh viṿ da par lē. La s fà amìga cun na sò culéga lèśbica ciamàda Sophie (Adrienne Barbeau) ma 'l è 'n àtar regìsta, Steve (Grainger Hines), ch'al gh'è sèmp'r adòs, mént'r a lē a gh piàś piutòst un prufesōr ad filuśufìa cgnusû in un bar, Paul Winkless (David Birney).
La dóna la taca a ricévar dal ciamàdi anònimi a 'l telèfun, pò la cata anc la pòrta 'd cà avèrta ma la n dà minga a mènt cardénd ch'a sia stâ 'n uperàj a lasàr-la acsè. In séguit la Leigh la s véd rivàr di regài minga firmâ, prima 'n telescòpi e pò un custùm da bagn.
La dóna la dmanda ajùt a la pulisìa che però la preferìs lasàr andàr. Quànd al stalker al cuntìnua a turmintàr-la, la dóna la tōś un curtèl par difénd'r-as.
Culegamènt estéran
}}
.allfinanz
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
Sità dal Mèsic
{{Metacaixa
Sità dal Mèsic ) l'è na sità dal Mèsic,
Culegamènt estéran
}}
590 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 590, mo invéci 'l an 590, 't ê da 'ndèr chè) Al 590 (sincseintnovànta, cinquecentonovanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 589 (sincseintutantanōv) e 'l vin prìma dal 591 (sincseintnovantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXC. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintnovantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
296
Al 296 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Milèni
Al milèni 'l è 'n unitê 'd m'śùra dal tèimp pèr' a 1000 àn. Un milèni l'è formê da déś sècol e da 200 lòster.
Christopher Walken
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Ronald Walken, cgnusû méj cuma Christopher Walken (New York, 31 ad Mars dal 1943) 'l è 'n atōr americàṅ, vinsidōr dal Prèmi Òscar dal 1979 cuma atōr minga prutagunìsta p'r al film Il cacciatore ad Michael Cimino.
Àtar prugèt
}}
Loxoselìśum
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Al Loxoselìśum 'l è 'n brut mâł ulsróś dla pèla ch'al pōl vgnir a i óm s'i èṅ murśgâ p'r un ragn velenóś ch'al viṿ prinsipalmènt in dal sud di Stat Unî e in dal Mèsic ciamâ ragn sulitàri maròṅ o ragn dal viulèṅ (Loxosceles reclusa).
Ólt'r a i dan a la pèl, di àtar sìntum i pōl'n èsar gòmit, ingòsa e stufìśia.
Na cura par la pèla la n gh'è minga, in tut al manéri in gèn'r al còrp al guarìs da par lò in dal gir ad siē/òt stmani anc se l'ulsra marsìda la n và minga via. 'L è difìcil ch'a s sia custrét a cavàr via incòsa e sōl quànd a s và in a risć ch'la necróśi la pòsa ślargàr-as tròp, la pōl rivàr anc a quarànta sentìmetar, o purtàr a la mòrt.
Culegamènt estéran
}}
.alsace
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
Andiamo a comandare
{{Metacaixa
Krakatoa, est di Giava
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Andiamo a comandare
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Krakatoa, est di Giava
{{Film }}
Andiamo a comandare
{{Album }}
Krakatoa, est di Giava
Krakatoa, est di Giava (Krakatoa, èst ad Giàva) 'l è 'n film catastròfic dal 1969 ad Bernard L. Kowalski ch'al cònta dla spavintóśa erusiòṅ da duśènt megatòṅ dal vulcàṅ Krakatoa ch'a gh'è stada al 27 'd Agóst dal 1883 ch'l'à fat trénta-siemìla mòrt a 'l incìrca. P'r èsar precìś a gh'è da dir che Krakatoa al s catàva a òvest dl'ìśula 'd Giàva, minga a èst.
Andiamo a comandare
{{CITAZIONE2|Col trattore in tangenziale andiamo a comandare|Col tratōr in tangensièl andòm a cmandèr-egh|Andiamo a comandare, 2016|DIALETTO={{Carpś}}|LINGUA={{It}}}}
Krakatoa, est di Giava
Sunt
In dal 1883, mént'r al vulcàṅ su l'ìśula 'd Krakatoa al taca a dar di ségn ad vita, la naṿ ulandéśa Batavia Queen, cmandàda p'r al capitàṅ Chris Hanson (Maximilian Schell), la tōś sù soquànt galeòt da purtàr, su órdan dal guèran, in n'ìśula dgl'Indi urientàli. A bōrd i gh'èṅ anc Douglas Rigby (John Leyton), 'n inśgnēr ch'l à prugetâ na campàna p'r andàr śò a pascàr dla ròba in di fundài marèṅ, Giovanni Borghese (Rossano Brazzi) e sò fiōl Leoncavallo (Sal Mineo), ch'i gh'aṅ un balòṅ aerustàtig, al sub Harry Connerly (Brian Keith) e la sò amànta Charley Adams (Barbara Werle), supràṅ lìric, quàtar sub giapunéśi pascadōri 'd pèrli, guidàdi da la Toshi (Jacqui Chan), e la Laura Travis (Diane Baker), dóna spuśàda amànta 'd Hanson. Chi lò 'l à urganiśâ la spedisiòṅ par catàr al relìt dna naṿ andàda a fónd, ch'a s diś ch'la gh'is un càr'g ad pèrli, e p'r avēr nutìsi dal fiōl dla Laura, Peter, ch'al gh'éra insìma.
Andiamo a comandare
Andiamo a comandare (Andòm a cmandèr-egh) 'l è 'l prìm sìngol, dla fin ed fervèr dal 2016, ch'a gniva fóra cantê da Fàbio Rovàsi, da 'l cà dla Newtopia e dla Universal Music Group.
Krakatoa, est di Giava
Sunt
Durànt al viàś, dòp ch'i parśunēr cmandâ da 'n vèć amìg dal capitàṅ, Lester Danzig (J. D. Cannon), i s èṅ arvultâ cónt'r i mémbar d'l equipàǵ, al vulcàṅ Krakatoa al s déśda tut 'd un trat dòp duśènt an stramnànd la mòrt.
Wolfgang Přiklopil
{{Metacaixa
Krakatoa, est di Giava
Culegamènt estéran
}}
Wolfgang Přiklopil
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Wolfgang Přiklopil (Vièna, 14 ad Maǵ dal 1962 – Vièna, 23 'd Agóst dal 2006) 'l è stâ 'n criminàł austrìac, famóś p'r avēr rapî e tgnû saràda in cà p'r òt an ad fila na putìna ad déś an, la Natascha Kampusch.
The funeral
{{Metacaixa
Wolfgang Přiklopil
Biugrafìa
La matìna dal 2 ad Mars dal 1998, méntar l'andàva a scōla, la Natascha Kampusch la vèṅ purtàda via in furgòṅ e quaciàda c'n un pandèṅ da Přiklopil ch'al la pòrta sèg a cà sua e pò al gh taja i cavìi p'r a n lasàr minga dal trasi quànd al la purtàva a lèt sèg ligàda.
Andiamo a comandare
La cansòun l'è stèda scrìta da Rovàsi insèm con Danti di Two Fingerz. Al braṅ al gniva fóra subìt in dal youtube, ma pò al catèva tant ed cal consèins che ind un secònd tèimp, al disc al tulìva anc sinc disc ed plàtin in Itàglia.
Cun cal braṅ chè, Rovàsi al tulìva pèrt ala traśmisiòun muśichèla ed Canale 5 Summer Festival.
Vindùdi dal Disc
}}
Wolfgang Přiklopil
Biugrafìa
La putìna l'è custréta a vìvar p'r òt an in un cantòṅ dal sò garàǵ in du 'l iva ricavâ na cambra ad tri métar par quàtar, élta 'n métr'r e siē. Par far-'s ubidìr, al la lasàva anc sénsa luś e sénsa magnàr s'la n fava minga a mōd.
Al 23 'd Agóst dal 2006, imprufitànd-as dal fat che Wolfgang 'l éra a 'l telèfun, la Natascha la gh la cava a scapàr via da 'l us e a ciamàr ajùt. Wolfgang al próa a cùr'r-'g adrē ma, quànd al capìs ch'a n gh'è più gnint da far, al decìd ad tōr-as la vita butànd-as sóta 'n trêṅ. La stòria dal rapimènt la fà 'l gir dal mónd e la Natascha la và in televiśiòṅ a cuntàr qvél ch'a gh'è capitâ, la và anc a Domenica In da Massimo Giletti.
}}
The funeral
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1265
Al 1265 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
The funeral
{{Film }}
{{CITAZIONE|Pinsàv-at 'd èsar 'l ùnic a fargàr i tò amìg?|Tagline dal film}}
The funeral (Al funeràł) 'l è 'n film dramàtic ingléś indipendènt dal 1998 ad Dominic Anciano e ad Ray Burdis. 'L è stâ prudót c'n un budget 'd un migliòṅ ad sterlìni a 'l incìrca.
Sunt
Al śōvan Jude (Jude Law) 'l è mòrt. Da dū an 'l éra drē a lauràr a na sò pelìcula ma al n à minga fat in tèmp a finìr-la. A 'l sò funeràł i rìv'n i sò amìg ch'i próan a tiràr sù la Sadie (Sadie Frost) armàśa védva. Chi lē la gh fà firmàr un fój p'r avér al parmés ad tiràr-i śò parchè la vōl far vgnir fóra lē 'l film, un film ch'al cònta la vita véra dla gint. Dòp avér-i fat sintàr tut insém in dal salòt, la mét dèntar la caséta par véd'r al lavōr ad Jude.
In du èṅ-i sparìdi al mudandìni da lavàr dla Sadie? I li aṅ purtàdi via Burdis e Dominic par naśàr-li. Chi è ch'l è sèmp'r insaplâ quànd a gh'è dal casutarìi? Bill (William Scully), e s'un qualchidòṅ al pinsìs 'd alvàr al téndi prima ch'la pelìcula la finìsa, a gh pénsa lò a far-ag cambiàr idéa cun dū casòt.
Al film al cuntìnua e a s véd Mark (Mark Burdis) cun na sót-vèsta da dóna e calsét a réda adòs ch'al diś a Tony (Perry Benson), ch'al gh'à da far na fèsta cun di amìg, ad preparàr sōl un pôc ad pui frit e patatìni tant s'la gint la gh'à fam la và pò a 'l risturànt. Ma a part tut al cativèri ch'a gh'è in dla pelìcula a la fiṅ a s véd anc chi è ch'l à cupâ Jude.
Culegamènt estéran
}}
Festen - Festa in famiglia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Tut al famìji i gh'aṅ di segrét.|Tagline dal film}}
Al film 'l à purtâ a cà 'l gran prèmi dla giurìa a 'l 51śum Fèstival ad Cannes.
Sunt
La famìja Klingenfeldt, ch'l'à fat i bèsi cun 'l asàł, la s riunìs tuta insém in dla vila 'd Helge (Henning Moritzen) par festegiàr i sò stànt' an. Par la fèsta i rìv'n anc i sò fiōi Michael (Thomas Bo Larsen), ch'al pèrd al cuntròl facilmènt e ch'al gh'à 'l visi dla butìglia, l’Helene (Paprika Steen) e qvél più grand, Christian (Ulrich Thomsen), ch'al gh'à 'n risturànt in Frància. Durànt al brìndas chi lò al śēla tut cuntànd che quànd 'l éra putèṅ sò pàdar 'l iva abuśâ 'd lò e 'd sò surèla Linda ch'la s éra pò tòlta la vita 'l an prima par l'angùstia.
I parènt a 'l inìsi i gh armàgnan dabòṅ ma pò, pinsànd a 'n schèrs, i cuntìnuan a magnàr e a rìdar anc se minga tant ad gust. Invéci ad scuśàr-as, Christian al gh dà dèntar dgénd che sò màdar Else (Birthe Neumann) la saìva incòsa anc se pò l'à fat finta 'd gnint.
Christian al vîṅ parâ via a bòti da sò fradèl Michael e da gl'òspit preśènt ma pò a salta fóra na létra dla Linda ch'la cunférma incòsa.
Culegamènt estéran
}}
Platån
{{dialort | dial=Bulgnaiṡ}}
Platån ({{in grc|BLG|Πλάτων|Plátōn}}) (427 prémma ed Crésst–347 prémma ed Crésst) al fò un filósof grècc, sculèr ed Sócret e màsster d'Aristotel; la so influänza cme autåur e sistematizatåur l’è di mondi impurtänta par totta la stòria d’la filosofî dal månd ed sîra, tant ch’as dîs che tott qual ch’i éter filòsof dgénn dåpp, î cupiénn såul da lò.
Al sò ovri piò impurtant én i dscurs La Ripòbblica ({{langua*grc|Πολιτεία|Politeía|Zitè}}), indòvv as dscårr d’un stèt ideèl; al Fedro, indòvv as vadd tott quall ch’al dè vètta a la psicologî; al Timeo, un scrétt ed cosmologî raziunèla influenza dai matemàtic pitagoric; e al Teeteto, al pret studi par dèr dal régol a la filosofî d’la siänza.
Dal cònt chi én cuntgnò int’al Timeo e int’al Critias, dénn uréggin a la fola d’Atlàntide.
Platån fundé anch’l Académia d'Atene, indòvv al studié anch’ Aristótel.
Platån al tol pèrt anch’ agli insegnamént int’l Académia.
Riferimént
}}
L'ombra del testimone
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L umisìdi 'l è 'n segrét ch'al n gh'arév mai d'èsar spartî cun ninsòṅ...|Tagline dal film}}
Sunt
La Cynthia Kellogg (Demi Moore) la fà la paruchéra in un sèntar ch'l'à vèrt insém a la sò amìga Joyce Urbanski (Glenne Headly). Un dè la decìd 'd andàr a dascórar cun la pulisìa par cuntàr a i detective John Woods (Harvey Keitel) e Linda Nealon (Billie Neal) i fat ch'i aṅ purtâ a 'l masamènt dal marè dla sò amìga, James (Bruce Willis), un tisi gréś cuma la śmalta, drugâ e anc purcùs masâ tajànd-ag la góla in dal furgòṅ dla dita.
La Cynthia la diś ch'l'è stada la Joyce a far-al e che lē la l'à sōl jutàda a lugàr al cadàvar e a lavàr via 'l sànguv da 'l furgunsèṅ. Par la paruchéra la sò amìga l'è anc respunsàbila dla mòrt ad sò marè Arthur (John Pankow) esénd che chi lò al gh'iva di suspèt su 'd lē. Par John però in dal sò racònt a gh'è quèl ch'a traśa.
Culegamènt estéran
}}
Regine per un giorno
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Ciào a sòṅ sèmpar mè, s'ta n pó minga vgnir stasìra a n gh'è mia prubléma ma a vrév ès'r infurnàda... infurmàda, a t salùt!}}
Par cal film chè l'Hélène Fillières l'è stada numinàda a i César dal 2002 cuma mijóra atōra śóvna.
Sunt
Quàtar stòri ad dóni cuntàdi da òt óri dla matìna rivànd a siē óri dal dè dòp, in dal Dicémbar dal 2000 a Parì.
La Marie Larue (Hélène Fillières), na śuvnòta ad vint-quàt'r an pagàda par far dal fòto a di matrimòni, la và a lèt cun al marè dla spóśa e pò la vèṅ a savér 'd aspetàr un fiōl da lò. Luis Del Sol (Sergi López), autìsta 'd àutubus, durànt al sò lavōr al vèṅ mulâ da sò mujér. L’Hortense Lassalle (Karin Viard), na dóna impgnàda cun dū fiōi ch'la fà ad mistēr qvéla ch'la curèś quéi ch'i sa śbalìan dascurénd, la decìd ad mét'r i còran a sò marè. Dòp avér fat in manéra ad cunvìns'r-al a partìr, la s mét 'd acòrd cun al sò amànt p'r andàr a lèt sèg ma chi lò, avénd pardû al sò telefunèṅ, al n pōl briśa rispónd'r-ag. Maurice Degombert (Victor Lanoux), vèć prudutōr televiśìṿ dvintâ 'n imbariagòs in cal méntar, 'l aspèta pîṅ ad pinsēr la dóna ch'la 'l iva lasâ vint an prima. Daśmindgàda a scōla da i sò genitōr, la pìcula Lucie (Manon Gaurin) la s mét in tèsta 'd èsar stada bandunàda.
Culegamènt estéran
}}
Alessandra Sardoni
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Alessandra Sardoni (Róma, 5 ad Maǵ dal 1964) l'è na giurnalìsta e cundutōra televiśìva itagliàna.
Biugrafìa
Dòp ès'r-as laureàda in filuśufìa dal linguàǵ sóta la diresiòṅ ad Tullio De Mauro la taca la caréra in dal giurnalìśum laurànd par l'edisiòṅ ad Nàpuli ad La Repubblica e par la Mediaset. In dal 1991, sóta la diresiòṅ dla Daniela Brancati, l'è in dal grup di giurnalìsta dal VM Giornale ad Videomusic insém a Damiano Ficoneri e a la Flavia Fratello.
In séguit, dòp la cumpràda dal canàł tuscàṅ da part ad Vittorio Cecchi Gori, la pasa a TMC ch'la dvènta LA7 in dal 2001. Par cal network lè la dvènta prima inviàda in 2002 e pò anc cundutōra ad prugràma 'd infurmasiòṅ cuma Otto e mezzo, In onda e Omnibus. In cal méntar la culàbura anc c'n al quotidiàṅ Il Foglio.
In di an 2013 e 2014 l'è la prima dóna presidènta dl'asuciasiòṅ dla stampa parlamentàra. In dal 2015 a gh vîṅ dâ 'l Premiulèṅ, al prèmi giurnalìstic itagliàṅ più antìg e prestigióś.
La Sardoni l'à anc scrit dū lìbar: „Al fantàśma dal leader. D'Alema e gl'àtar cap mancâ dal sèntar-sinìstra“ (2009) e „Irespunsàbil. Al putēr itagliàṅ e la pretéśa dl'inusénsa“ (2017).
Culegamènt estéran
}}
295
Al 295 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Birmingham (Alabàma)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Birmingham (a s lèś /ˈbɜːrmɪŋhæm/ in ingléś) l'è na sità di Stat Unî ad duśènt-dódas-mìla abitànt a 'l incìrca, la più granda dal stat d'l Alabàma anc se 'l è da i an Ssanta ch'la in pèrd tut i an, in alóra difàti la in muciàva da piò ad tarśènt-quarantamìla. Tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010 la sò gint l'è négra p'r al 73,4%, biànca p'r al 22,3% e ispàniga p'r al 3,6%.
La sità, ch'la s cata in dla cuntèa ad Jefferson, l'è stada tiràda sù in dal 1871 dòp la Guèra 'd secesiòṅ americàna in unōr dla sità ingléśa 'd Birmingham esénd ch'i sò abitànt i éran da spés uriginàri dl'Inghiltèra. Al sò clima 'l è sub-trupicàl ùmid.
In dal cōrs dal XIX sécul la sità l'è stada 'l più impurtànt sènt'r industriàł ad Dixie Land, laurànd fèr e asàł dasfrutànd uperài 'd culōr ch'i ciapàvan pôc. In di tèmp murèran la s è dada anc a i servìsi finansiàri.
Al sò sìndig, da 'l 2017, 'l è 'l demucràtic Randall Woodfin.
Culegamènt estéran
}}
.poker
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
1266
Al 1266 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Lenny
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al tèmp ad Lenny a la fiṅ 'l è rivâ!|Tagline dal film}}
Lenny (id.) 'l è 'n film dramàtic dal 1974 girâ in biànc e nég'r ad Bob Fosse ch'al cònta la vita dal còmic americàṅ Lenny Bruce. In dal 1975 'l è stâ numinâ a siē Prèmi Òscar e a tri Golden Globe ma al n à purtâ a cà gnint. La Valerie Perrine invéci l'à vins al prèmi par l'atōra prutagunìsta a 'l 28śum Fèstival ad Cannes in dua 'l è stâ preśentâ.
In dla culòna sunóra dal film i s càtan soquànt pès ad Miles Davis. In tut 'l 'à fat sù da piò 'd ùndas migliòṅ e mèś ad dòlar.
Sunt
Lenny Bruce (Dustin Hoffman) 'l è 'n còmic śōvan e ebrèj ch'al fà di spetàcui a teàtar ad sucès druànd un linguàǵ sćèt, franc ma anc śbucâ ch'al gh tira adòs l'arlìa dl'Amèrica puritàna di dasćiòlda-crist di an Sinquànta e Ssanta. Sò mujér la s ciàma Honey (Valerie Perrine) e na vòlta la s cavàva śò par chi óm. I dū i lìtgan da spés in un sapèl ad denùnsi di muralìsta, cundàni, dròga, alcòl e tradimènt.
Lenny al vèṅ catâ mòrt al 3 'd Agóst dal 1966 in dal bagn ad cà sua a Hollywood par 'n overdose ad murfìna.
Culegamènt estéran
}}
Cabal
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Custàda ùndas migliòṅ ad dòlar, la pelìcula la 'n à pò purtâ a cà dagnóra nóṿ.
Sunt
Aaron Boone (Craig Sheffer) 'l è 'n ragàs turmintâ parchè ad nòt al gh'à di arbgàt spavintóś in dua al s insùnia di móstar ch'i vìv'n in na sità dimóndi stràna, „Midian“. Tgnénd adrē a i cunsìli dla sò muróśa, la Lori Desinger (Anne Bobby), al decìd ad far-as curàr da 'l dutōr Philip K. Decker (David Cronenberg) ch'l è anc 'n psicanalìsta e 'n masadōr seriàł sénsa cōr. Chi lò al gh fà crédar 'd èsar lò 'l sasèṅ ch'l à fat fóra dimóndi famìji dal pòst, pò al gh dà d'l LSD da tōr faghénd-ag crédar ch'a fus dal lithium.
Al śōvan, insiminî da cla dròga lè e sóta gl'efèt dal delìri, al vèṅ mis sóta da 'n càmion e acsè al finìs a 'l uśdàł ma pò al s in và par pascàr la „Midian“ di sò insùni. Al riva acsè a 'n campsànt bandunâ in dua al vèṅ murśgâ a la spala da 'n móstar ch'l al fà dvintàr òṅ ad lōr. Aaron al próa a scapàr via ma 'l cata Decker cun la pulisìa sèg. Al mèdag al gh fà sparàr cupànd-al.
Dòp èsar stâ purtâ cadàv'r a 'l ubitòri, Aaron al tórn' in vita e al decìd 'd andàr a „Midian“.
Culegamènt estéran
}}
1046 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1046 (milequaràntasē, millequarantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1045 (milequaràntasìnc) e 'l vin prìma dal 1047 (milequaràntasêt). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MXLVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaràntasēéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1046 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 523: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Samuele Bersani
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Chicco ha una cicatrice sulla faccia, sta con suo fratello che si fa chiamare Spillo e sanno già sparare come dei cowboy, Chicco prova al sole di scaldarsi il cucchiaino, Spillo sta rubando un altro motorino, il maresciallo guarda l'Italia dentro un bar, vecchi materassi, copertoni, lavandini, cessi rotti, cazzi disegnati sul palazzo del cornuto, gli africani alla stazione, l'avvocato del barbiere, ancora un altro film di Alberto Sordi alla televisione.|Chicco al gh'à 'n castròṅ in ghigna, al stà cun sò fradèl ch'al s fà ciamàr Spillo e i èṅ bèla bòṅ ad sparàr cuma di cowboy, Chicco al próa a scaldàr-'s al cuciarèṅ a 'l Sōl, Spillo 'l è drē a fargàr 'n àtar muturèṅ, al maresiàl al guàrda l'Itàglia dènt'r un bar, stramàs vèć, cupertòṅ, lavandèṅ, cèso rót, cas disgnâ su 'l palàs dal curnû, gl'africàṅ a la stasiòṅ, 'l avucàt dal barbēr, 'n àtar film incóra 'd Alberto Sordi a la televiśiòṅ.|Chicco e Spillo, 1992|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
A 'l inìsi dla sò caréra 'l à laurâ cun Lucio Dalla, ch'al gh fava vèr'r i sò cuncèrt, pò al s è fat cgnósar faghénd di sìngui 'd sucès cuma Chicco e Spillo, Freak e Spaccacuore.
'L à anc scrit di pès par dimóndi artìsta cuma Ron (Le foglie e il vento), Claudio Baglioni (I vecchi), l'Ornella Vanoni (Isola), Lucio Dalla (Canzone), la Mina (In percentuale) e la Fiorella Mannoia (Crazy Boy).
Culegamènt estéran
}}
Carnage (film 2002)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Dal cumbinasiòṅ a n gh 'n è minga, sōl di ligàm.|Tagline dal film}}
Carnage (Masèl) l'è na cumèdia dramàtica dal 2012 scrita e dirèta par la Delphine Gleize preśentàda a 'l 55śum Fèstival ad Cannes in dla sesiòṅ „Un certain regard“.
Sunt
Victor (Julien Lescarret) 'l è 'n ragàs ch'al gh'à da śibìr-as par la prima vòlta in dla part dal matador in na curìda in dal sud dla Spaggna. Al spetàcul 'l è traśmìs anc in Frància in du na putìna cun dal criśi epilètichi, la Winnie (Raphaëlle Molinier), la fà in tèmp a védar ch'al tôr Romero al gh tira na scurnàda in dla pansa prima 'd murìr. Al śōvan, ardùt mâł, al finìs a 'l uśdàł méntar la bèstia la vîṅ invéci purtàda in un masèl p'r èsar śbrandlàda in tant cunsèṅ. La mistra 'd aśìl dla putìna, la Jeanne (Lucia Sanchez), esénd andàda a catàr sò màd'r Alicia (Ángela Molina) in Andaluśìa, la fà in tèmp a véd'r al viàś in furgunsèṅ dal tôr prima ch'al sò carni i sìan pò vindùdi, anc a 'l èstar. L’Alicia la diś a sò marè Paco (Féodor Atkine) ch'al sò naś al la fà patìr dimóndi quànd la s mét gl'uciài, dònca la vōl andàr a Lille cun sò fiōla par far n'uperasiòṅ.
La Carlotta Pascalini (Chiara Mastroianni), uriginària 'd Palèrum, la fà l'atōra ma la sènt al biśógn ad far na terapìa par calmàr-'s armagnénd nûda in pisìna insém a dgl'atri parsòni esénd ch'la gh'à di prubléma a relasiunàr-as c'n i óm. L'è lè che lē la cgnós Alexis (Clovis Cornillac).
Jacques (Jacques Gamblin) 'l è 'n dutōr universitàri ch'al fà fadìga a 'rmàgnar fedēl a sò mujēr ch'la spèta 'n putèṅ, la Betty (Lio). Un dè al ricév gl'òć dal tôr, ch'al gh'à da far di studi, mént'r i sò còran i finìs'n a 'n imbalsamadōr, Luc (Bernard Sens).
Culegamènt estéran
}}
La fabbrica dell'orrore
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Pōl-la na mènt ès'r acsè diabòlica da tgnir dènt'r un segrét terìbil in un còrp belìsim ad dóna?|Tagline dal film}}
Sunt
John Davies (James Bolam), spuśâ cun na śōvna ciamàda Millie (Mary Maude), al fà 'l mercànt 'd art a Lóndra ma gl'afâr i n vànan minga tant bèṅ. La sōla òpra dla móstra ch'la gh'à sucès l'è na statṿa 'd metàl dna dóna nuda fata soquànt tèmp prima da 'l artìsta Victor Clare (Mike Raven). L'è acsè bèla ch'la pâr véra e difàti l'è stada fata vudànd dal metàl fûś a 'l intèran 'd un gus ad śmalta in du a gh'éra dènt'r al còrp imparśunâ dna mudèla ciamàda Chi-San (Me Me Lai).
Davies al s mét 'd acòrd c'n al fiōl bòndagnìnt e puòs d'l artìsta, Michael (Ronald Lacey), par fargàr dgl'atri òpri a sò pàd'r e spartìr-'s i guadàgn, pò 'l decìd 'd andàr a catàr-al diretamènt in dla sò cà iśulàda in Curnuvàglia purtànd-as sèg sò mujēr, Michael e la sò spóśa, la Jane (Beth Morris). Rivâ a destinasiòṅ al grup 'l armàgn lè a séna insém a la mujēr rimbambìda dal sgnōr Clare, la Dorothy (Betty Alberge), dal sò amìg Bill (John Arnatt) e dla mudèla Marcia (Judy Matheson), ch'la s cava śò p'r i sò quàdar.
John al s śibìs ad tōr soquànt dipìnt da Victor ma chi lò al vōl èsar pagâ subìt. Mént'r al galerìsta al s dà da far par catàr i bèsi in gir, la Jane la vîṅ masàda in cà a scurtlàdi méntar sò marè al fà la stésa fîṅ cupâ in spiàgia cun di cōlp ad préda in cô.
Culegamènt estéran
}}
Speed Racer
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Mitî'v al singi: emusiòṅ par tuta la famìja!|Tagline dal film}}
Speed Racer (id.) 'l è 'n film fantàstic 'd asiòṅ dal 2008 di Fradèi Wachowski, la Lana e la Lilly, ch'i 'l aṅ anc scrit. 'L à muciâ sù dagnóra nuànta-quàtar migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un budget ad sènt-vint.
Culegamènt estéran
}}
162 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 162, mo invéci 'l an 162 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 162 (seintessantadū, centosessantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 161 (seintessantùn) e 'l vin prìma dal 163 (seintessantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintessantaduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
477 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 477, mo invéci 'l an 477, 't ê da 'ndèr chè) Al 477 (quaterseintestantasèt, quattrocentosettantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 476 (quaterseintestantasē) e 'l vin prìma dal 478 (quaterseintestantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDLXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintestantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.wedding
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
294
Al 294 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Extreme Measures - Soluzioni estreme
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Minga tuta la madśìna la gh'à 'l ubietìṿ ad curàr.|Tagline dal film}}
Extreme Measures - Soluzioni estreme (Extreme Measures - Sulusiòṅ estrémi) 'l è 'n thriller americàṅ e britànic dal 1996 ad Michael Apted trat da 'n rumànś dal 1991 ad Michael Palmer.
Custâ trént'òt migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à fat pò sù sōl darsèt e quàtar.
Sunt
Guy al dmanda 'n parēr a 'l neuròlug Lawrence Myrick (Gene Hackman) ma chi lò pò al s dà da far par métar-'g di agìnt dl'FBI a tgnir-'g adrē in fiṅ tant che 'l ingléś al vîṅ arestâ parchè i gh càtan dla dròga. Guy al vîṅ acsè licensiâ da 'l uśdàł. Cun 'l ajùt 'd un barbòṅ e dn'infarméra sò amìga ciamàda Jodie Trammel (Sarah Jessica Parker), Gay al próa a far luś su 'n tràfic ad gint sparìda esénd ch'al n pōl fidàr-as gnanc dla pulisìa.
Culegamènt estéran
}}
Jeff Dye
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Jeffrey Dye, cgnusû méj cuma Jeff Dye (Kent, 4 ad Favràr dal 1983) 'l è 'n atōr e còmig americàṅ.
Àtar prugèt
}}
.rip
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
1254 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1254 (miledūseintcinquàntaquàter, milleduecentocinquantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1253 (miledūseintcinquàntatrī) e 'l vin prìma dal 1255 (miledūseintcinquàntasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCLIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledūseintcinquàntaquàteréśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1254 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 627: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
680 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 680, mo invéci 'l an 680, 't ê da 'ndèr chè) Al 680 (seseintutànta, seicentottanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 679 (seseintestantanōv) e 'l vin prìma dal 681 (seseintutantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCLXXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintutantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Juliana Paes
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Juliana Paes, che in realtà la 's ciäma Juliana Couto Paes (Rio Bonito, 26 ed mèrz dal 1979) l'è una atùra e mudèla brasiliana, laüreäda in püblisitä.
Ligàmm ad föra
}}
1829 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1829, mo invéci 'l an 1829, 't ê da 'ndèr chè) Al 1829 (mileotseintveintnōv, milleottocentoventinove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1828 (mileotseintveintòt) e 'l vin prìma dal 1830 (mileotseinttrèinta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCCXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileotseintveintnovéśim post.
Vestito per uccidere
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Tut gl'arbgàt i gh'aṅ 'n inìsi... qvést chè al n finìs mai.|Tagline dal film}}
Vestito per uccidere (Vistî par masàr) 'l è 'n film thriller dal 1980 ad Brian De Palma ch'al 'l à anc scrit.
La prutagunìsta dal film Angie Dickinson, fata fóra a mità dla pelìcula cuma la Marion Crane in Psyco, l'è stada premiàda a i Saturn Awards dal 1981 cuma atōra mijóra.
Sunt
La Kate Miller (Angie Dickinson) l'è na raśdóra americàna ch'la gh'à di prubléma a livèl sesuàł (la in vrév) e par cal mutìṿ lè lē la và da 'n psichiàtar ad New York, al dutōr Robert Elliott (Michael Caine). Durànt 'n apuntamènt cun chi lò, la próa a saltàr-'g adòs ma lò al diś ad nò. Più tard la Kate la véd un furastēr ch'a gh piàś dimóndi méntar la s cata in na galerìa 'd art e la fà 'l amōr sèg in dal sò apartamènt. Quànd la vîṅ a savēr, lśénd dal sò carti méntar lò 'l è incóra drē a durmìr, che lò al gh'à al mâl ad la lua, la s in và tuta spavintàda ma pò l'è custréta a turnàr indrē parchè l'iva lasâ là 'l sò anèl. Méntar l'è drē a 'ndàr sù cun 'l asinsōr, a s vèra la pòrta e la gh s para davànti da dóna biónda vistìda 'd négar e cun di uciài da sōl adòs ch'la gh'à un raśōr in dla maṅ. In 'n àtim la la cópa lè dèntar, giùst in tèmp par scapàr via prima che na putàna ciamàda Liz Blake (Nancy Allen) la la vdìs bèṅ da 'n spèć. Chi lē, catànd sù al raśōr pîṅ ad sangṿ da par tèra, la s tira adòs i suspèt dla pulisìa parchè na dóna dal pulisìi la l'iva vduda cun cal śavàj lè in maṅ davśèṅ a 'l asinsōr. Ma la gh'à anc i òć adòs dla sasìna.
Par cal mutìṿ lè la Liz la s mét a pascàr la sulusiòṅ dal śal cun 'l ajùt ad Peter (Keith Gordon), al fiōl inventōr dla vitma.
Culegamènt estéran
}}
Mimic
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Par di miàr 'd an 'l óm 'l è stâ la più granda creasiòṅ dl'evulusiòṅ... in fiṅ a 'dès.|Tagline dal film}}
Vladimir Il'ič Lenin
Vladimir Il'ič Lenin (10/04/1870 - 21/01/1924) l'è stè un leader comunéssta.
Mimic
Mimic (Imitadōr) 'l è 'n film ad scarésa fantàstic dal 1997 ad Guillermo del Toro ch'al tōś ispirasiòṅ da 'n racònt cic ad Donald A. Wollheim. Al gh'à abû dū séguit, Mimic 2 dal 2001 e Mimic 3: Sentinel dal 2003.
Al film 'l à muciâ sù vint-sinc migliòṅ e mèś ad dòlar a frònt 'd un budget ad trénta.