cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vâchi Ròsi Râsa Arzâna
Al j-invasiòun di bârbari, atōren a l’ân 568, àn purtê al sègvit dal nôvi gînti, i brânch ed buvèin dal carateréstic mantèl ròs saczêdi ind al grândi pianûri ‘d la Rósia meridiunêla e ‘d la Panônia. Incòra al dé d’incô l’è carateréstich al mantèl dal culōr furmntèin - cme al culōr dal grân dal furmèint - ind i buvèin ed l’Ucraina e ind la Rósia centrêla. Vâchi róstichi, a l’època druvêdi per fêr trî lavōr: lavurêr, dêr la chêrna e dêr al lât; discrêti produtrîṣ ed lât: bèin prèst ste buvèini j-êren dvintêdi al pûnt ed riferimèint per i frê che ind al XII sècol îven cumincê a prodûṣer l’antîgh pêder ed còl che al dé d’incô ciamòm Grâna oséja al Parmigiano Reggiano. Al só alevamèint al s’è sperpagnê in êlta e al cèinter ed l’Itâlia, tânt che la tradisiòun artéstica dal Rinasimèint la mèt in môd stâbil al bò ròs ind al pitûri a frèsch ed la Nativitê. La râsa l’è stêda (e per qualitê a l’é ânca incô) prutagonésta ind l’ insèm agrècol e zotètnich arzân e parmèins tânt da èser la pió alvêda fîno a la metê dal XX sècol, quând l’é rivêda al mâsim ind al 1954 cun ‘na sustânsa ed bèin 139.695 cò. Mó la polética zotètnica italiâna dal dopguèra, per tènder a pió fâcil riṣulêt ed selesiòun, l’à tachê cun d’j-incrōṣ ed câmbi de ste buvèini cun râsi internasionêli. Ind al 1980 i cò dal furmntèini armagnîven mèno ed mél. La qualitê dal lât e di nōv piân per dêr valōr, sostgnûdi ânca dal Ministêr pr’ al Polétichi Agrécoli e Forestêli e da la Regiòun Emélia Româgna, a decèden, da alōra, un stâbil recóper che al riguêrda l’andamèint dal nòmer dal buvèini, tânt che la sustânsa d’ adès l’é d’ed là ed 2.300 cò presèint in 179 alevamèint.
=La Râsa=
L'Arzâna l’é ‘na buvèina natîva ed l’Itâlia Setentriunêla, adèsa l’è druvêda sōl per la produsiòun ed lât destinê a la trasformasiòun in Grâna. La râsa la cunsêrva ôtim riṣultê ed fêr râsa, l’è róstica e la gh’à dal bòuni qualitê che rènden ed chêrna per i vidlòun e pr’la bêsti quând în in fònda a la carêra.
Amzûri e carateréstichi ‘d la râsa.
La râsa la gh’à, cme figûra carateréstica, al mantèl ròs furmntèin (dal colōr dal grân dal furmèint) ch’al câmbia fra al câregh e al cêr, pió o mêno ṣmursê al pêrti intêrni ed inferiōri dal gâmbi, al contōren d’ j-ôc, datōren al musèl rôsa. I sugèt de sta râsa în ed bòuna tâja, al trûnch lòungh, solîd impiânt schelètrich, tèsta sèimper dimòndi separêda e piotôst lòunga. L'altèsa a la spâla la va in quî in etê da 145-155 cm di tôr, cun un pèiṣ mèdi ed 9-10 q.l, ai 140-145 cm dal vâchi, cun un pèiṣ mèdi ed 6,5-7,0 q.l.
Al qualitê principêli dal lât.
Al lât dal j-Arzâni l’è dal tót destinê a la trasformasiòun in furmâj Grâna. Al recóper de ste bèstij l’é da lêzer ind la chersûda atensiòun ed qualitê vêrs al lât. Difâti, ind al patrimòni genètich ‘dl’ Arzâna, rispèt ad êtri râsi, a’s câta ‘na pió granda frequèinsa ‘d la variânt B ‘d la K e ‘d la Beta caseîna. Quând a’s fâ al fûrmâj còst al vôl dîr: rèisi pió grôsi, miōri proprietê reologiche, miōr spurègh ed sèr (e dòunca ‘na pió cèca vêsta ed fermentasiòun zò ed règola), stagionadûra piò lòunga ed conseguèisa ‘na miōra digestiòun di grâs e dal sustàsi bòuni. I savōr în certamèin diferèint.
La stòria ed pôch tèimp fa ‘d la râsa Arzâna, la spiêga che la salvèsa de ste bèstij l’è stêda pusébila sōl atravêrs al ligâme cun al prodòt principêl dal só cumprensôri, al Gâna. Tra j-elemèint impurtânt perché a’s pôsa ciamêr Parmigiano Reggiano da latte di razza Reggiana în pervèst la produsiòun in purèsa dal lât ed râsa Arzâna e almēno 24 mèiṣ de stagionadûra. In stâla l’alimentasiòun l’é la sôlita (diviēt ed piât ònich), mèinter bisògna druvêr almēno al 90% ed furâg dal cumprensôri e mangém sèinsa o.g.m. L’intêr procès produtîv l'é tracê da l’Associasiòun.
I dû sègn ed la marcadûra.
Al furmâj da lât ed buvèini ed râsa Arzâna al pōl èser arcgnusû atravêrs dû sègn in a zûnta a quî dal Grâna. Tót dû în sóta la protesiòun ed l’ istès regolamèint ed produsiòun. Al sègn Vacche rosse razza Reggiana, ed properietê ed la Grana d’oro l’é stêt al prém ad èser druvê dal Cunsòrsi  per la valorizasiòun  di prodòt ed l’antîga râsa Arzâna (C.V.P.A.R.R.), oséja al prém caṣèl che int al 1991  l’é turnê a fêr al particolêr prodòt cun al lât de ste béstij. Al ségn Razza Reggiana, ed properietê ed l’ANaBoRaRe, l’é stê dê in ûṣ a tót i caṣê che a n’in  fân dmânda, sèimper ind al rispét dal regolamèint ed produsiòun.
La produsiòun ed Grâna ind j ân.
Al 1991 l’é l’ân in dō un prém casèl al torna a prodòr in purèsa al Grâna dal Vâchi Ròsi. Mó bèla a la fîn d’ istès dêṣ ân, e sopratót ind al nōv sécol l’é in ṣvilóp al nòmer di caṣê che prodûṣen al famōs furmâj dal sōl lât ed râsa Arzâna. Dal 1 dicèmber 2006 i caṣê che prodûṣen al Grâna ed râsa Arzâna în bèin dêṣ. Da nutêr che… al prèsi dal prodòt paghê ai produtōr l’é sèimper ôtim, bèin al dedsôver ai prèsi mèdi ed marchê dal Grâna, l’é sègn ‘d un furmâj ed qualitê e sicuramèint divêrs.
=Sît=
Liżàn
Liżàn (in itagliàn Lizzano in Belvedere) l é na cmóṅna ed 2250 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna.
Al dialàtt ed Liżàn l é un dialàtt col såu caraterésstichi particulèri a mèża vî stra l tuscàn e l emigliàn (anc se, a guardèr pulîd, l é na längua dimónndi pió cunpâgna dl emigliàn).
In cla cmóṅna ché al nasé al giurnaléssta Enzo Biagi.
Fiuränza
Al nomm Fiuränza (in itagliàn Firenze) vén da la parola laténa Florentia.
Cristalina
Cristalina a l'è una sitä picëina a bòta dal Brasil, in dal Stä ad Goiás, visëina a la capitäla Brasilia. La g'ha apëina un pont al divìd al dù sitê.
In dal 2009 la cüntava 38.504 abitänt (2009).
Storia
La sitê a l'è nasìda üficialmëint al 15 znär dal 1917 cul nùm ad São Sebastião dos Cristais e l'ha cambiä in Cristalina al 31 märs dal 1918. Incö la sitê l'è visitä a bòta tütt l'ann par via d'i cristäi, e gh'è anca tanti negòsi c'ia vëindan.
Quâra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
Quâra (Quara in italiân) (da ché indrē "Aquaria") l'é 'na frasiòun ed 247 abitânt (a lòj 2006) dal cmû ed Toân, ind l'Apenèin arzân in pruvîncia ed Rèz l'é a mezdé e a quêṣi 54 chilômeter dal cèinter ed Rèz.
L'é a 723 mēter i.l.m. int al fiânch a nôt dal mûnt Surân, l' a's destènd lòngh un crinêl ch' al divéd la vâl dal Dôl a còla dal Scèl. L'é pôst ed 'n' antîga parôchia, ind al teritôri a gh'é al burghêdi ed Muntbiôt, Lignân, Cruṣèta.
Al j âchev chêldi ed Quâra
L'é dal tèimp di rumân ch' a's cgnòsen al j âchev chêldi ed Quâra. Còst l'é cunfermê dal nòm Acquaria scrèt insém a di documèint ed la préma metê ed l'ân 1000, mó l'é int al 1454 ch' a gh'é la préma nutésia dal j âchev chêldi ed Quâra ("Balneum Aquarium"), âchev  bromo-salso-iodiche dal j impurtânti virtó curatîvi, tânt che in cl' ân lé al Dóca ed Frêra Borso d'Este, alōra Sgnōr ed la muntâgna Arzâna, l'à permés, al cûnt ed Quâra Luigi da Dallo, ed tachêr 'na gabèla a chi druvêva al j âchev per curêres. Al j âchev a gnîvev fōra bundânti atâch al lèt dal turèint Dôl, a cîrca 2 chilômeter a matèina dal paèiṣ. Luigi Dallo l'à fât fêr 'na grôsa vâsca in muradûra per la racôlta dal j âchev e 'na tetòia, per permèter a i viṣitadōr d'andêr int l'âcva. Int al XVI sècol al Balneum Aquarium l'é dvintê dimòndi famōṣ; ché l'é gnû a curêres dal mêl di sgnōr al cardinêl Gregorio Cortese, mèinter al j âchev ed Quâra a gnîven purtêdi fîn nelle Gallie ed in Ispagna. Int al 1708 Antonio Vallisneri l'à catê i rèst 'd un tempièt pagân, a's trâta prubabilmèint ed 'na costrusiòun dedichêda a un Dio dal j âchev. La Società Reggiana di Archeologia l'à druvê di sugerimèint ed Ferrarini per fêr soquânt stódi in la zôna dal j âchev chêldi, é stê catê la schêla scavêda int al sâs, cun i bûṣ per i lègn per i mantèin. Ed fiânch a la scalèta, fr'al pôchi prêdi armêṣi 'd un antîgh murèt, a vînen fôra, ancòra incō, al j âchev sêrsi d'óna dal tânti surzèi, tót a pèil d'âcva dal torèint, almēno quâter cun 'na bòuna purtêda, óna ed còsti chêlda, cun un calōr stâbil ed 24,4°. Mó sōl cun l'intervèint di mèz tètnich e mecânich adât a's pōl tentêr ed turnêr a purtêr a la lûṣ còl che al Dôl l'à quacê cun 'na quêrta ed sâs.
Materiêl pr'andêregh in fònda
}}
The Cure
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|And I laugh as I drift in the wind blind dancing on a beach of stone, cherish the faces as they wait for the end, a sudden hush across the water and we're here again. And the sand and the sea grows, I close my eyes move slowly through drowning waves going away on a strange day.|E a rid mènt'r al vènt òrub al m pórta sèg balànd su na spiàgia ad giaròṅ, a tégn in dal cōr i grugn ch'i spètan la fiṅ, un silènsi impruvìś in mèś a l'àqua e a sém incóra chè. E la sàbia e 'l mâr i crésan, mè a sèr i òć muvénd-um piàṅ dènt'r a gl'óndi ch'i m négan, mént'r a vag via in un dè strâṅ.|A Strange Day, 1982|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
The Cure (La Cura) 'l è 'l nóm 'd un grup muśicàl ingléś post punk, ch'l à eśurdî in dal 1976, durànt i an dla New Wave, insém a dal bandi cuma i Joy Division, i Bauhaus, i Sisters of Mercy, i Cocteau Twins e i Siouxsie and the Banshees. Da 'l Dicémbar dal 2018 i èṅ stâ sarnî par finìr in dla Rock and Roll Hall of Fame dal 2019.
Al grup, ch'l à cambiâ da spés furmasiòṅ in dal cōrs dal tèmp rivànd a muciàr sù siē elemènt a 'l màsim c'n un mìnim ad dū, 'l à tucâ al punt più grand dal sucès in dal secónda mità di an Utànta, c'n i sìngui Close to Me e Lullaby, in fiṅ a 'l inìsi di an Nuànta. Robert Smith, cantànt, chitarìsta, aṿtōr di tèst e fundadōr dla banda, 'l è 'l ùnic mémbar c'l à sémpar fat part di Cure.
I Cure i èṅ dimóndi da spés mis incòst a i gènar gothic rock e dark, par via dla manéra ad far-as védar, trista e decadènta, specialmènt in di prim an Utànta c'n i disc Seventeen Seconds, Faith e Pornography specialmènt, préda migliàra dabòṅ dal gènar. Robert Smith però 'l à sèmpar parâ via cla definisiòṅ lè, dgénd ch'i Cure i n èṅ mai stâ goth. {{CITAZIONE|'L è dimóndi trist quànd «goth» al cuntìnua a èsar tacâ a 'l nóm «The Cure». Nuàtar a n sém minga clasificàbii. Cuma pō't descrìv'r un grup ch'l à fat vgnir fóra 'n àlbum cuma Pornography e anc Greatest Hits, in dua tut al cansòṅ i èṅ andàdi dèntar in di Top Ten ad tut al mónd? Mè a sòṅ sōl la mùśica di Cure, qvéla basta ch'a sia.|Robert Smith}}
I prim an (1976-1982)
Robert Smith, leader sénsa dubi dal grup, al nas a Blackpool in dal Lancashire, al 21 'd Avrìl dal 1959, ma al crés a Crawley in dal West Sussex. Da pìcul al vliva dvintàr un scritōr e 'l iva garantî ch'al s sarév masâ prima ad cumpìr vint-sinc an, ma pò al s è curèt dgénd:
I sò prim grup i èṅ i The Obelisk e i Malice. In dal 1977 al dà vita a gl'Easy Cure e al dvènta 'l cantànt (prima a gh'éra 'n giurnalìsta ch'al s ciamàva Martin Creasy). La banda l'è furmàda da lò a la chitàra, Michael Dempsey a 'l bas, Lol Tolhurst a la baterìa e Porl Thompson, al fradèl dla muróśa ad Lol.
I nàs'n i The Cure
In d'l Avrìl dal stés an, la tedésca Hansa Records la fà 'n cuncōrs par catàr di talènt nóṿ e la i mét sóta cuntàt dand-ag mila starlìni, druàdi par cumpràr i strumènt muśicài e par far i prim demo. Però sōl déś méś dòp gl’Easy Cure i vaṅ par cònt suo parchè i éran stuf ch'la cà discugràfica la gh stis sèmp'r adòs e ch'la vliva sōl dal cover ad braṅ famóś.
In Maǵ Porl Thompson al mòla 'l grup parchè al vdiva ch'al stîł muśicàl sarnî 'l éra difarènt ad qvél ch'l arév vlû lò. In cal méntar ch'i àtar tri i càmbian nóm in The Cure.
La prima publicasiòṅ dla banda, par la cà discugràfica Small Wonder, l'è dal Dicémbar dal 1978. A s trata dal sìngul Killing an Arab (Masànd 'n àrab) e 'l sò tèst al tulìva ispirasiòṅ da 'l lìbar Al furastēr 'd Albert Camus. La canta l'à fat sù un muć ad pulèmichi p'r al sò tìtul e, dimóndi vòlti, i Cure i èṅ stâ custrét a far dal dichiarasiòṅ uficiàli par dir ch'a n è minga véra ch'la cansòṅ l'è rasìsta o viulènta. Purtròp cla giustificasiòṅ chè la n è minga abàsta e la cansòṅ la sarà misa da na banda da 'l ràddio americàni in dal perìud dòp 'l 11 ad Setémbar e i Cure, par far in manéra ad casàr via tut al pulèmichi, a s pōl dar, i n l'aṅ più cantàda in fiṅ a l'Istâ dal 2005, quànd l'è turnàda indrē ma c'n un tìtul più alśēr, Kissing an Arab.
Al prim àlbum
'L àlbum ad debùt, vgnû fóra in dal 1979 par la péna nada Fiction Records ad Chris Parry dla Polydor, al s intìtula Three Imaginary Boys (Tri ragàs imaginàri). I èṅ ciàr fin da subìt i riferimènt muśicài dla banda, al punk e 'l art rock ad David Bowie ma anc i trat minimalìsta e persunài.
A s fà nutàr anc la cretinìśia ad So What? (E alóra?), c'n un Robert Smith imbariàg ch'a n gh la cava minga a far-as vgnir in a mènt gnanc un tèst basta ch'a sia e alóra al lèś a 'l micròfun la reclàm 'd un sèt par la decurasiòṅ dal tórti a partìr da na cunfesiòṅ ad sùcar.
In Śugn i faṅ vgnir fóra al secónd sìngul Boys Don't Cry (I ragàs i n piànśan minga) che, insém a 'l canti fati dòp Lullaby e Close to Me, 'l è, a s pōl dar, òṅ di sìngui più cgnusû dal grup.
Al méś dòp Robert Smith al regìstra un sìngul c'n un grup tirâ sù in cal mumènt, i «Cult Heroes», c'n al pustèṅ 'd Horley Frank Bell cuma cantànt e 'l sò amìg Simon Gallup a 'l bas. Durànt la sesiòṅ ad registrasiòṅ, i s śóntan via via anc Porl Thompson, la Janet Smith (ch'l'è pò la surèla ad Robert), e àtar dódas parsòni sèmpar 'd Horley, tuti lè a divertìr-as. Al sìngul I'm a Cult Hero/I Dig You al vénd bèn in Cànada: 35.000 còpi.
In cal mèntar i Cure i cuntìnuan a far-'s i ós, sunànd a drē a i Wire, a i Generation X, a i The Police e a i Joy Division. Al 3 'd Agóst dal 1979, in particulàr, Robert Smith al cgnós i mémbar dal grup di Siouxsie and The Banshees e a gh fà subìt amicìsia. Quand a Aberdeen tut 'd un trat al baterìsta e 'l chitarìsta di Banshees i mòlan lè 'l grup, Robert al vèṅ tòlt da Siouxsie (al sècul Susan Ballion) par rimpiasàr-i e psēr acsè cuntinuàr al tour.
Dòp la publicasiòṅ, in Nuvémbar, dal tèrs sìngul, Jumping Someone Else's Train (Dasfrutànd qualchidòṅ àtar), Dempsey al vèṅ rimpiasâ par Simon Gallup parchè al n gh la cavàva minga a supurtàr 'l ategiamènt autoritàri ad Smith.
'L an dòp, p'r al marcâ americàṅ, a vèṅ publicàda na versiòṅ difarénta d'l àlbum intitulàda Boys Don't Cry cun dèntar i tri sìngui (Killing An Arab, Boys Don't Cry e Jumping Someone Else's Train) e àtar dū braṅ (Plastic Passion e World War) a 'l pòst ad Foxy Lady (cover ad Jimi Hendrix), Meathook e It's Not You.
Al perìud dark (1980-1982)
Cun 'l ingrès ad Gallup e dal tasterìsta Matthieu Hartley (ex di Magspies cuma Simon), i tôṅ i sa scurìsan, incanalànd-'s in dal melancónig Seventeen Seconds (Darsét secónd, 1980).
'L ùnic sìngul tirâ fóra da 'l àlbum 'l è A Forest, un clàsic dal grup sunâ sèmpar in di cuncèrt e c'n un vìdeo da i tôṅ dimóndi scûr e claustrufòbic. Anc chi atri canti (cuma M, Play For Today, At Night, In Your House o la title track) i sònan cumpàgni.
A cal punt lè i Cure i ìvan bèla tacâ a giràr p'r al mónd in tour: Europa, Stat Unî e Austràglia. Na vólta turnâ a cà però Smith, Gallup e Tolhurst i s réndan cònt che Hartley a n è più adàt a 'rmàgn'r in dal grup e acsè al tastérista al tōś 'l us.
'L è acsè ch'i Cure i s càt'n incóra in tri quànd 'l è óra 'd registràr al tèrs àlbum, Faith (Fēd, 1981), un lavōr incóra più trist e vilî dal precedènt, ch'al dascór dla fēd e dla fidùcia e dal rapòrt che la gint la gh'à sèg.
Dimóndi impurtànt in d'l àlbum 'l è 'l braṅ trist e melancònig The Holy Hour dedicâ a 'l cantànt di Joy Division, Ian Curtis, ch'al s éra masâ da pôc. Al sìngul 'l è Primary 'l è stâ sunâ più in présia ch'in dla demo par far in manéra ch'a gh fus quèl ch'a s dastachìs un pôc da 'l rèst, in manéra da psēr èsar trasmìs a la ràddio. 'D atra part The Funeral Party, All Cats Are Grey o The Drowning Man, dedicàda a 'l persunàǵ dla Lady Fuchsia Groan, i n psiva minga èsar sarnìdi par cal scòp lè.
In dla versiòṅ in caséta, la banda B al gh'à dèntar 'l inèdit Carnage Visors, un braṅ lung e strumentàł rigistrâ da Robert Smith par la culóna sunòra 'd un curtumetràǵ ad Ric Gallup, fradèl ad Simon. Carnage Visors 'l è stâ mis dèntar sōl adès in dla versiòṅ deluxe ad Faith.
In dal 1982 i Cure i faṅ vgnir fóra Pornography (Purnugrafìa), al tèrs e ùltim àlbum ad na trilugìa tacàda cun Seventeen Second. Però 'sta vòlta chè 'l disc 'l è scûr fòrt e pesimìsta, pîn 'd arlìa (Lol al gh dà dèntar cun la sò baterìa) e disperasiòṅ.
Al sìngul 'l è The Hanging Garden ma i s faṅ nutàr anc One hundred years (ch'la dascór dla guèra), The figurehead, Cold e A Strange Day, la stòria 'd 'n óm ch'al s dà la mòrt decidénd 'd andgàr-'s in un dè strâṅ.
In cal perìud lè, anc par cólpa dal dròghi e dal strès p'r i tròp impégn (Robert al sòna anc p'r i Siouxsie and the Banshees), i rapòrt a 'l intéran dal grup i s fànan sèmpar più téś. Smith a s pìcia cun Gallup durant al Pornography tour e al basìsta al và via finìda la tournée.
Robert, da 'l cant suo, al s tōś un perìud ad vacànsa ma in séguit al dirà che, in cal mumènt lè, i Cure i s éran finî praticamènt.
Al perìud pop (1983-1986)
Al prudutōr Parry al próa a cunvìnsar Smith e Tolhurst (pasâ in cal mént'r a sunàr al tastéri) a cambiàr gènar, mulànd al dark p'r al pop e par di cumpunimènt più alégar. 'L è acsè che i dū Cure armàś, insém a 'l turnìsta Steve Goulding, i daṅ vita a Let's Go To Bed c'n al vìddeo dal pès girâ par Tim Pope, un regìsta ch'a s lig'rà a i Cure par dimondi tèmp.
Fra Mars e Maǵ dal 1983, Smith al taca 'n àtar prugèt muśicàl insém a 'l basìsta di Banshees Steven Severin, ciamâ The Glove (Al guànt) dand vita a 'l disc psichedèlic Blue Sunshine (Al Sōl al luśa 'd blù) vgnû fóra in Setémbar c'n i sìngui Like An Animal e Punish Me With Kisses. Smith par via ad probléma cuntratuài al n pól minga ès'r al cantànt e 'l parti vucàli i èṅ òpra dla Jeanette Landray, la muróśa 'd Budgie, baterìsta e marè in séguit dla Siouxsie. Smith al canta sōl in dū braṅ: Mr. Alphabet Says e Perfect Murder.
Finî 'l lavōr c'n i Glove Smith al cuntìnua a muciàr sù di àtar sìngui c'n i Cure: prima The Walk e pò The Lovecats ispiràda a 'l film ad Walt Disney Gli Aristogatti. Insém a Phil Thornalley a 'l bas e a Andy Anderson a la baterìa (Lol 'l armàgn incóra a 'l tastéri), i Cure i tórn'n a far di cuncèrt méntar la Fiction la fa sù i sìngui fat dòp Pornography e l'imbastìs na racòlta ciamàda Japanese Whispers (Bacajamènt giapunéś, 1983) ch'la gh'à dèntar na versiòṅ nóva ad Lament e di atri b-sides.
'L an dòp a vèṅ fóra The Top (La sima, 1984), un lavōr dimóndi difarènt in di pès cun Porl Thompson ch'al tórna in dal grup cuma chitarìsta. Al sìngul 'l è The Caterpillar.
In cal perìud chè Robert Smith al s masa 'd fadìga: 'l è incóra mémbar di Banshees (in dal 1984 al dà na maṅ a 'l disc ad Siouxsie Hyæna) e in The Top al scriv lò tut i braṅ e al i sòna anc (Phil Thornalley al s catàva in Austràglia c'n i Duran Duran) tulénd da spés anc dal dròghi.
In Utóbar a vèṅ publicâ al prim disc da 'l viṿ, Concert: The Cure Live trat da soquànt cuncèrt ingléś dal Maǵ dal 1984 ad Lóndra e 'd Oxford dal «Top Tour». In dla banda B dla caséta, a s pōl catàr na versiòṅ ad Forever, na canta ch'i Cure i aṅ fat impruviśànd da 'l viṿ, cun Smith ch'al s invintàva 'l paròli in sal mumènt.
Durànt la tournée in Giapòṅ al baterìsta négar Andy Anderson, alculiśâ pódag, al s buta adòs a chi àtar par piciàr-i 'd nòt in 'n albêrg e acsè al vèṅ casâ via. A 'l sò pòst a vèṅ tòlt par pôc tèmp prima Vince Ely di Psychedelic Furs e pò Boris Williams di Thompson Twins. Sèmp'r in cal tour lè, Robert al decìd ad dar-'g un taj c'n i Banshees e ad tōr indrē Gallup, ch'l iva sunâ c'n i Fools Dance in cal méntar, a 'l pòst ad Thornalley ch'l éra andâ par la sò strada.
In dal 1985 i Cure nóṿ (Smith/Tolhurst/Gallup/Thompson/Williams) i pùblican 'n àt'r àlbum The Head on the Door (La tèsta insìma a 'l us) al sucès cumersiàł più grand in fiṅ lè, cun dū sìngui dimóndi famóś anc in Itàglia: Inbetween Days e Close to Me, dal canti dimóndi alśēri, cun di vìddeo fóra 'd tèsta ad Tim Pope.
In dal 1986 'l è 'l tùran dla racòlta Standing on a Beach - The Singles 1978-1985 (Stand in spiàgia - I sìngui 1978-1985) cun dènt'r anc un sìngul dal 1981 mai vgnû fóra su di àlbum, Charlotte sometimes, e na versiòṅ difarénta 'd Boys Don't Cry. La versiòṅ su CD la s intìtula Staring at the Sea (Guardànd al mar) e la gh'à dèntar di pes da piò méntar la versiòṅ su caséta la gh'à anc tuti 'l B-sides di sìngui in dla banda B.
Par selebràr cal perìud lè ad sucès, a vèṅ filmâ al cuncèrt dal 9 'd Agóst a 'l teàtar rumàṅ 'd Orange, in Pruvénsa, distribuî 'l an dòp in di cinéma c'n al tìtul "The Cure in Orange".
Madurasiòṅ artìstica e cunsacrasiòṅ internasiunàla (1987-1993)
Al 5 ad Maǵ dal 1987 a vèṅ fóra al sètim lavōr dal grup ingléś, un disc dópi ad 18 canti ciamâ Kiss Me Kiss Me Kiss Me (Baś-am Baś-am Baś-am). La cupertìna d'l àlbum la móstra un prim piàṅ di làbar ad Smith, piṅ ad rusét 'd un ros ch'al dà a 'l òć in mèś a un sfónd arans viṿ.
Al disc 'l è dimóndi vari cun di pès rock (The Kiss e Shiver And Shake), psichedèlic (If Only Tonight We Could Sleep e The Snakepit), pop (Why can't I be you?) e dark (One more time). Par di prubléma 'd spasi, la canta Hey You!!! la n gh'è briśa in dla versiòṅ su CD dal lavōr, ma sōl in sal vinîl e in sla caséta. La s cata però in dla versiòṅ deluxe dal 2006.
A difarénsa di lavōr vèć, in c'l àlbum chè tut i mémbar i aṅ dâ 'l sò cuntribùt, difàti Icing Sugar e The Perfect Girl i partìsan da di idéi ad Simon, Like Cockatoos, Fight e The Snakepit i èṅ stadi scriti par Porl e par Boris mént'r A Thousand Hours l'è ad Tolhurst.
A Bruxelles, durànt al cuncèrt dal prim ad Nuvémbar, a s śònta 'n àtar mémbar, al tasterìsta Roger O'Donnell, tòlt sù par jutàr Lol ch'al tacàva a pèrdar di cōlp, sémpar da piò inmisćiâ cun di prubléma 'd alcol. Al Kiss me tour al pasa anc par Emìglia-Rumàgna: al 29 and Nuvémbar dal 1987 i Cure i èṅ a Mòdna.
In dal vinîl, i braṅ Last dance e Homesick i n gh'ènan minga par di mutìṿ ad spasi.
Durànt al registrasiòṅ, Laurence «Lol» Tolhurst al vèṅ śluntanâ via da 'l grup sénsa però èsar rimpiasâ. In dal disc però al figùra listés cuma sunadōr 'd „àtar strumènt“, tant par dir ch'al sò lavōr 'l è stâ praticamènt nul. In séguit, in dal 1994, Tolhurst (ch'l iva dâ vita in cal mént'r a i Presence e ch'l iva fat vgnir fóra sōl un disc, Inside) al farà n'asiòṅ legàla in di cunfrónt ad Smith par psēr druàr al nóm dal grup ma al perdarà la càuśa.
Dòp al sucès bèl grôs mis in bisàca cun Disintegration, Smith al fà vgnir fóra na racòlta ad braṅ rimixâ, Mixed Up, cun 'l inèdit Never Enough in cóa.
In dal 1992 i Cure i pùblican Wish (Deśidèri), al secónd àlbum dal grup ch'a finìs drit in dla top ten itagliàna (nùm'r òṅ in dal Régn Unî e nùmar dū in di Stat Unî) e ch'al mét 'd acòrd pùblic e crìtica. 'L è 'n disc misć ch'al mét insém di pès pîṅ ad lòrgna (Apart e To Wish Impossible Things) e di àtar dimóndi alégar cuma High, Doing The Unstuck e Friday I'm In Love, una dal canti più cgnusùdi dal grup. Al schitaràdi rock i s càt'n invéci in Cut, End e Open, un braṅ ch'al squàsa pròpria e ch'al gh'à 'n tèst dimóndi vilî parchè al dascór dla depresiòṅ.
Dal Wish tour i Cure i regìstran dū àlbum live: Show (Spetàcul) e Paris (Parì), tut i dū dal 1993. Finî al tour, Thompson e Williams i làs'n al grup, rimpiasâ par Roger O'Donnell, ch'al tórna indrē, e Jason Cooper. Par quàt'r an i Cure i n fànan piò di àlbum ma sōl di braṅ stramnâ, dimóndi da spés par di culóni sunòri o dal compilation: Purple Haze ad Jimi Hendrix p'r al tribùt Stone free, Burn p'r al film Il corvo (Al còruv), Young Americans ad David Bowie par la compilation 104.9 XFM.
I an recènt (1994-incō)
In dal 1996, dòp quàt'r an, a vèṅ fóra finalmènt 'l àlbum nóṿ 'd inèdit in studi, Wild Mood Swings (Śbals 'd umōr selvàdag). Pîn ad sôṅ ad mùśica latìna (cuma 'l prim sìngul The 13th in dua Robert Smith in dal vìddeo al và a lèt c'n un travestî), al disc al lasa i sustenidōr dal grup a bóca vèrta parchè a n pâr gnanc un disc di Cure. I fan più vèć i gh'aṅ al brusc in bóca ma 'l grup 'l è bòṅ ad catàr-an di nóṿ. In tut al manéri al disc 'l è 'n flòp.
'L an dòp la Fiction la fà vgnir fóra la secónda racòlta di Cure, Galore - The Singles 1987-1997 c'n i sìngui muciâ sù da Kiss Me Kiss Me Kiss Me a Wild Mood Swings, cun da piò 'l inèdit Wrong Number.
In dal 2000 al grup al fà catàr in di negòsi Bloodflowers (Fiōr ad sangṿ) e Smith al batéśa cal lavōr chè cuma la tèrsa part dna trilugìa gòtica ch'la gh'à dènt'r anc Pornography e Disintegration. Na versiòṅ rimixàda dal braṅ Watching me fall la s cata in dla culòna sunóra dal film American Psycho dla Mary Harron cun Christian Bale.
Bloodflowers al gh'à un bòṅ sucès fra i crìtic ma 'l véndidi i làs'n a deśideràr.
In dal 2001 i Cure i pùblican n'àtra racòlta Greatest Hits ch'la sèra par sèmpar al ligàm dal grup cun la Fiction. Al disc al gh'à dū canti nóvi Cut Here e Just Say Yes.
In dal 2003 i Cure i tàc'n a lauràr a 'l àlbum nóṿ par la Geffen insém a Ross Robinson (prudutōr di Korn e di Slipknot) e in dal 2004 a vèṅ publicâ The Cure ch'al gh'à un sòṅ in gènar pop ma anc di pès dûr cuma Lost e The Promise. Al disc 'l è difarènt da qvéi 'd prima parchè 'l è dimóndi misć.
Al canàł televiśìv MTV al gh fà 'n tribùt faghénd un prugràma speciàł preśentâ par Marylin Manson ciamâ MTV Icon cum éra bèla sucès prima par di àtar grup cuma gl'Aerosmith e i Metallica. Durànt la traśmisiòṅ a s fà vìv'r incóra la caréra dal grup e di àtar cantànt cuma i Deftones e i Blink 182 i càntan di braṅ lōr.
In dal Maǵ dal 2005, Robert Smith al lasa a cà O'Donnell e Bamonte par tōr indrē Porl ch'in cal méntar 'l iva sunâ c'n i Led Zeppelin. In dal Setémbar dal 2005 a vèṅ fóra 'l film Se solo fosse vero (Se sōl a fus véra) cun Mark Ruffalo e la Reese Witherspoon. In dla culòna sunóra a s cata la cansòṅ Just Like Heaven anc parchè al tìtul uriginàl dla pelìcula la gh'à pròpria 'l stés nóm.
In dal 2008 i Cure i pùblican al tredicéś'm àlbum in studi da 'l tìtul 4:13 Dream (4:13 Insùni) ch'al gh'à dèntar trédas braṅ: l'ouverture 'd Underneath The Stars, al carsénd sinìst'r ad The Scream, la rabìda It's Over e al pop traśversàł ad Sleep When I'm Dead e ad Freakshow in dua Thompson al gh dà dèntar dimóndi.
Prima ch'a vgnis fóra 4:13 Dream, al grup 'l iva bèla decìś ad publicàr quàtar sìngui (The Only One, Freakshow, Sleep When I'm Dead e The Perfect Boy), òṅ a 'l méś al 13 ad tut i méś, cun la sò etichéta, la Suretone Records, che però la n éra briśa tant 'd acòrd. In tut al manéri chi braṅ lè i gh'aṅ abû un sèrt sucès in Spaggna e in di Stat Unî.
In dal 2011, in ucaśiòṅ d'l aniversàri di trént'an ad Faith, Lol Tolhurst al tórna a sunàr insém a i Cure durànt al spetàcul "The Cure Reflections" a 'l Vivid live festival ad Sydney.
Nòti
}}
Antonio Mazza
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}} {{Vèsc catòlic }}
Garibaldi
Garibaldi a l'è una sitä picëina a bòta dal Brasil, in dal Stät dal Rio Grande do Sul. La gh'ha 22.175 abitant (2004).
Antonio Mazza
Antonio Mazza (Alpicella d'Aveto, 1 dicëimbar dal 1919 - Piasëinsa al 16 ed mèrz 1998) l'è stä un Vèsc católic italián, vèsc ad Diocesi ad Piasëinsa dal 27 d'agùst 1983 fin al 1 dicëimbar 1994.
Garibaldi
Storia
Vèrs al 1870 i'enn rüä chè 15.000 famìgli ad tudësc, e in dal 1874 i'enn rüä anca da l'Itaglia, suratütt dal Vènet. L'è stä ciamä Garibaldi in umàgg a garibaldi e a la sò mujèr Anita.
Incö a gh'è una granda prudüsiòn ad vëin, tànt che la sitê a l'è ciamä la capitäla dal spumante.
Live Shit: Binge & Purge
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Bang your head against the stage like you never did before, make it ring, make it bleed, make it really sore in a frenzied madness with your leather and your spikes, heads are bobbing all around, it is hot as hell tonight, adrenaline starts to flow, you're thrashing all around, acting like a maniac, whiplash!|Śbatî 'l vòstri tèsti cónt'r al palc cum a n î mai fat, fà-la stusàr, fà-la sangvinàr, fà-la patìr dimóndi in na matéria ad c'l àtar mónd c'n i vòstar curàm e i vòstar ciòld, tut 'd intór'n al tèsti i èṅ drē a mōv'r-as, stanòt a fà cald cum a 'l Infèran, la drenalìna la taca a scórar, a s î drē a śgugnàr dapartùt, cuma di manìac, cōlp ad scùria!|Whiplash, 1983|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Live Shit: Binge & Purge (Cuncèrt ad mèrda: ingusâ e purgâ) l'è 'l prim disc da 'l viṿ dal grup di Metallica, vgnû fóra in fórma 'd cufanét in dal Nuvèmbar dal 1993 par la cà discugràfica Elektra. Al mét insém dū DVD e tri CD c'n i cuncèrt registrâ a Sità dal Mèsic in dal 1993, a San Diego in dal 1992 e a Seattle in dal 1989.
'L è rivâ a tucàr la 26śma puśisiòṅ in dla clasìfica dla Billboard americàna.
Braṅ
I CD i gh'aṅ insìma di pès tòlt via da i cuncèrt tgnû a Sità dal Mèsic al 25, 26 e 27 ad Favràr e al 1 e 2 ad Mars dal 1993.
Furmasiòṅ
}}
58 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 58, mo invéci 'l an 58 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 58 (sinquantòt, cinquantotto in itagliàṅ, duodesexaginta in latèin) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 57 (sinquantasèt) e 'l vin prìma dal 59 (sinquantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al sinquantotéśim post.
Al nùmer 58 in dla Chìmica
Al 58 'l è al nùm'r atómic dal cèri (Ce), ùn di lantànid.
Barsäi
Barsäi (Berceto in italiân) l'è n c'mòn äd 2.292 abitant in d'la provênsa d' Pärma.
58 (nùmer)
In dla śmòrfia ed Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 58 al vōl dìr "al reghèl" (’o paccotto, ’o regalo in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen il regalo in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
Nova Trento
Nova Trento a l'è una sitä picëina dal Brasil dal Sud, in dal Stät ad Santa Catarina. La gh'ha 11.325 abitant (2007).
Storia
La sitê l'è stä fundä il dal 1875 da'i imigrä Tirulès e dal Trentén. Al 8 d'agùst dal 1892 la sitê l'è stä batzä Nova Trento, e par patròn i'hann sarnì San Vigilio, ca l'è istès che d'la sitê ad Trènt.
Incö, la sitê a l'è anca un grand cëintar ad türìsm raligiùs, parchè chì a gh'è rüä da picëina, cun la famiglia, Santa Paulina, la prima santa ad tütt al Brasil, c'la rüava pròpi dal Trentèn.
0549
0549 al é al parfes tlefônich dal distrèt dl’Arpoblega ’d San Marein, int al cunpartimaint ed Buloagna.
Pulinègh
In sal sò teritòri a gh'e d'i Agriturismi e Castëi a bota, e al 16 d'agust a gh'è la bèla Festa ad San Ròcc.
Lawrence O'Donnell
{{metacaixa
Ciòld
Un ciòld 'l è cal bagàj lungh ed metâl ch'a s dróva per lighèr di pèz ed lègn, 'd metâl o eter quèl. I ciòld i pol'n aver-eg dal formi divérsi, a secànda dl utilìś. Ed solit i ein fàt 'd ażer, fêr, râm o utòn, o anch ed lègn.
Lawrence O'Donnell
Lawrence Francis O'Donnell, Jr. (Boston, 7 ad Nuvémbar dal 1951) 'l è 'n upiniunìsta par la MSNBC, analìsta pulìtig, cundutōr, prudutōr, scritōr e atōr americàṅ.
O'Donnell 'l à culaburâ c'n al senadōr di Stat Unî Daniel Patrick Moynihan batśànd-as cuma sucialìsta européo pràtic.
Àtar prugèt
}}
'O surdato 'nnammurato
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
'O surdato 'nnammurato (Al suldê inamurê in emigliàṅ e Il soldato innamorato in itagliàṅ) l'è na cansòun napoletàna dal 1915 'd Aniello Califano e 'd Enrico Cannio.
L'è na cansòun popolèra ch'la s è sintìda cantèr da dimòndi cantànt in dimòndi spetàcol, in del piàsi, in di teàter e pò anca in dla televiśiòun, 'd lung a 'l tèimp a rivèr fin a incō. La cansòun la còunta dla tristèsa 'd un suldê, a 'l fròunt in dla Prìma Guèra Mondiêl, drē a pinsèr ala só muróśa armèśa a cà.
Colegamèint estèren
}}
1838
Al 1838 (MDCCCXXXVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIX sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Deftones
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|I've watched you change into a fly, I looked away, you were on fire, I watched a change in you, it's like you never had wings, now you feel so alive, I've watched you change, I took you home, set you on the glass, I pulled off your wings then I laughed.|A t ò vdû dvintàr na mósca, a-j-ò guardâ luntàṅ, at sēr in na vampa, a-j-ò vdû un cambiamènt dèntar ad tè, l'éra cuma se ta n gh'is mai abû gl'ali, adès ta t sènt acsè viva, a t ò vist cambiàr, a t ò purtâ a cà, a t ò mis in dal vēdar, a t ò tirâ via gl'ali pò a-j-ò ridû.|Change (in the house of flies), 2000|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Deftones i èṅ un grup califurgnàṅ mis in pē a Sacramento in dal 1988. Al sò gènar 'l è quél dal metal alternatìṿ. I èṅ cgnusû p'r avér dat vita, insém a i Korn, a 'l nu metal.
Biugrafìa
I fundadór dal grup i èṅ stâ Chino Moreno (Camillo Wong Moreno 'l è al sò nóm in Cumùṅ), Stephen Carpenter, Abraham Cunningham dit "Abe" e Chi Cheng. Àtar cumpunènt i s èṅ śuntâ in séguit. Dal punt ad vista muśicàl, Stephen al s è sèmpar ispirâ a 'l heavy metal e a 'l hard rock in generàl, tulénd spunt da bandi quàli Metallica, Black Sabbath, Pantera e Led Zeppelin anc se pò i gh piaśìvan anc di grup rap cuma i Public Enemy e LL Cool J. Chino invéci 'l iva pasâ la sò giuinésa scultànd di grup di an Utànta ingléś cuma i The Cure, The Smiths, Depeche Mode e Duran Duran. Chi al gh'iva na còta p'r al blues, al jazz, al gothic rock e al reggae (difàti 'l éra un fan sfegatâ ad Bob Marley) e 'l éra anc pasiunâ ad pueśìi e laureâ in létri ingléśi.
'L è pròpria cal misćiùs chè ch'al dà vita a 'l sòṅ di inìsi di Deftones, dimóndi preśènt in di prim dū àlbum e anc nóṿ par cal perìud lè: chitàra ch'la śgrànfgna e vóś meludióśa che però l'éra bòna ad far anc di sig psicòtic tut 'd un cólp.
Gl'Inìsi
Quànd al gh'iva quind'ś an, mèntar 'l éra drē a giràr cun al skateboard (pasiòṅ ch'al cundividìva cun i sò cumpàgn ad scóla Chino e Abraham) Stephen al vèṅ mis sóta da na màchina. 'L incindènt 'l al custrìnś a star par soquànt méś in sna scrana a rudèli e 'l è a cal punt lè che Carpenter al tōś la deciśiòṅ ad tacàr a studiàr la chitàra, sunànd di pès di Anthrax, di Metallica e di Stormtroopers of Death. In dal 1988, cun i bèsi ciapâ sù da quél ch'al gh'éra andâ adòs e insém a Abe, Chino e dal nóṿ Chi Cheng a 'l bas, Stephen al còmpra tut quél ch'al gh vliva par sunàr e i quàtar i tàcan a far-as védar in gir purtànd la lōr mùśica.
Al nóm Deftones, sarnî pròpria da Carpenter, al daśvèṅ da la misa insém dal paròli "def", druàda in d'l àmbit d'l hip hop e ch'la vōl dir bèl/fantàstic, e "tones", un sufìs druâ da spés da di grup vèć ch'i fàvan dal rock in di an Sinquànta, cuma Del-tones e Cleftones. 'L ubietìṿ 'l éra quél ad dar 'd inténdar ch'al grup al vliva métar insém di gènar muśicài difarènt fra lōr.
Adrenaline e Around the Fur (1995-1999)
In dal 1995 al grup al fà gnir fóra 'l àlbum ad debùt Adrenaline, cunsiderâ òṅ di prim lavōr nu metal, rigistrâ a 'l Bad Animal Studio ad Seattle, antisipâ p'r al sìngul Engine No. 9 e purtâ avànti anc cun i àtar sìngui Bored e 7 Words, tut i tri arfacimènt ad braṅ bèla preśènt in dal demo d'l an prima. Al stîl muśicàl dal disc al misćia na sesiòṅ rìtmica ispiràda a quéla di Faith No More e ch'la s arvìśa a la manéra ad sunàr di Korn, cun la vóś ad Chino ch'la gh la cava sèmpar a 'datàr-as. In cal perìud lè, i Deftones i vèran i cuncèrt par di grup quài Ozzy Osbourne, Korn e L7.
A 'l inìsi, anc s'l ìva abû dal recensiòṅ bèli, al disc al n gh la cava minga a muciàr dal sucès cumerciàl anc p'r al fat che i sìngui i n éran briśa stâ publiciśâ asè parchè 'l ràddio e MTV i n vlìvan mia traśmet'r-i, specialmènt al braṅ 7 Words ch'al gh'iva dèntar dal bruti paròli in dal riturnèl.
Sèmpar in dal 1996 Chino Moreno al dà na maṅ a i Korn in dal braṅ Wicked, cover 'd Ice Cube misa dèntar a 'l disc Life Is Peachy. La secónda canta ad cal lavōr lè, Chi, la tōś pròpria al tìtul dal nóm dal basìsta di Deftones, a dita dal cantànt di Korn Jonathan Davis.
Piàn piaṅ al grup al s fà cgnósar dabòṅ, anc par via di dimóndi cuncèrt fat, e Adrenaline al diś la sua in fat ad vénditi, ciapànd al disc 'd òr al 7 ad Luj dal 1999 cun mèś migliòṅ ad còpi, rivànd pò a 'l disc ad plàtin in dal 2008 ardupiànd al vénditi.
Around the Fur, più melòdic dal precedènt e cunsiderâ insém a White Pony al disc gnû méj, al vèṅ fóra in dal 1997 e al gh la cava a tucàr al 29śum pòst in dla clasìfica americàna. I crìtic i 'l arténan cuma n'evolusiòṅ più rabìda dal grunge e in particulàr dal stîl di Smashing Pumpkins, di Nirvana e di Soundgarden e anc òṅ di àlbum più impurtànt e influént di gènar metal e nu metal.
In dal 1999 i tōśan part a 'l Ozzfest, al festival pinsâ e vlû da Ozzy Osbourne par dar 'n apòǵ a di grup metal. Al 22 ad Śugn i faṅ catàr in di negòsi 'n EP dal viṿ ciamâ Live cun dèntar di braṅ sunâ in un cuncèrt dal 13 'd Utóbar dal 1997.
Al sucès ad White Pony (2000-2002)
Al tèrs àlbum dal grup al s ciàma White Pony (Pony biànc, ma in gèrg al vōl anc dir Cucaìna) e 'l è gnû fóra in dal 2000 faghénd védar na madurasiòṅ dal sò stîl ch'al tulìva in prèst di quèi da di àtar gènar cuma al trip hop (in dal braṅ Teenager), la new wave, al post-punk e al psicadèlic, ispirànd-as a di grup quài Depeche Mode, The Cure, The Smiths e Duran Duran.
La canta Passenger l'è stada fata e scrita insém a Maynard James Keenan di Tool mèntar Knife Party la véd la culaburasiòṅ di Rodleen Getsic. RX Queen invéci l'è un lavōr gnû fóra a quàtar maṅ da Chino Moreno e dal cantànt di Stone Temple Pilots (in séguit in di Velvet Revolver) Scott Weiland.
Anc par via di sucès di sìngui Change (In the House of Flies), Back to School (Mini Maggit) e Digital Bath, White Pony al gh la cava a véndar 177.000 còpi in dla prima stmana piasànd-as a 'l tèrs pòst dla Billboard. In dal 2001 al vins un prèmi a i Grammy Awards cuma Best Metal Performance par la canta Elite.
Al 17 ad Luj dal 2002 White Pony al dvénta un disc ad plàtin.
Dal disc a gh 'n è quàtar versiòṅ. La prima, quéla uriginària, la gh'à na cupertìna griśa, pò i èṅ gnùdi fóra una biànca (in dua a s cata anc na versiòṅ rap dal braṅ Pink Maggit, Back to School), na rósa e na négra (cun in śònta al braṅ The Boy's Republic).
In dal 2001, i Deftones i tōśan part a la tèrsa edisiòṅ dal fèstival muśical Rock in Rio insém a Beck, Guns N' Roses, Iron Maiden, Queens of the Stone Age, Papa Roach, Sepultura e soquànt àtar. In dal 2002 al braṅ Change (In the House of Flies) al vèṅ tòlt par far part dla cunòna sunóra dal film La regina dei dannati. Sèmpar in dal 2002, al 27 'd Agóst, al grup al fà gnir fóra al DVD dal viṿ Music in High Places: Live in Hawaii.
Deftones (2003-2004)
AL 20 ad Maǵ dal 2003 l'è la vòlta ad Deftones, quàrt disc dal grup, ch'al vénd subìt 167.000 còpi in dla prima stmana (finénd a 'l secónd pòst dla Billboard 200) p'r arivàr pò a un quèl da piò ad 500.000 in dal sò paéś. 'L àlbum, ch'l arév duvû ciamàr-as Lovers, al tórna 'd avér dal chitàri a tut andàr, cun di riff pēś ad Carpenter cuma in di prim tèmp, e al pògia su i sìngui Hexagram e Minerva. A gh'è anc un braṅ ch'al dascór ad Moana mèntar la canta Lucky You la s pōl sintìr dènt'r al film Matrix Reloaded.
Al 7 ad Luj Deftones al dvénta un disc 'd òr.
Sèmpar in c'l an lè al grup al partìs insém a i Metallica p'r al Summer Sanitarium Tour 2003 (i gh'èṅ anc i Linkin Park e i Limp Bizkit). I faṅ anc in tèmp a sunàr in dal prugràma televiśìṿ MTV Icon dedicâ a i The Cure, faghénd al braṅ If Only Tonight We Could Sleep, dimóndi bèṅ a dita ad Robert Smith.
In dal 2004, la rivìsta Guitar World la mét Stephen Carpenter a 'l ssantéśum pòst di chitarìsta metal più brav ad sèmpar.
B-Sides & Rarities e Saturday Night Wrist (2005-2006)
Al 24 'd Utóbar dal 2005 l'è la vòlta ad B-Sides & Rarities, na racòlta ad braṅ inèdit, rar e cover (No Ordinary Love ad Sade, la If Only Tonight We Could Sleep numinàda prima, The Chauffeur di Duran Duran e àtar sinc) cun dèntar anc un DVD cun la videugrafìa dal grup.
P'r avér un disc nóṿ ad studi a gh'è da spetàr giust 'n an: Saturday Night Wrist, par la prima vòlta in dal sò caréra, al n è mia prudót par Terry Date ma da Shaun Lopez e Bob Ezrin, quést chè famóś p'r i sò lavōr cui Kiss e Pink Floyd. In dal disc, Chino Moreno e Stephen Carpenter i sa scàmbian al còmpit in soquànti canti cuma in dal braṅ strmentàl U, U, D, D, L, R, L, R, A, B, Select, Start in dua 'l è Chino a sunàr la chitàra (Stephen al pìcia la baterìa) mèntar in Beware Carpenter al s dà da far anc da drē a 'l tastéri.
'L è stâ faticōś p'r al grup finìr cal lavōr lè, i gh'èṅ stâ drē par dū an, anc parchè 'l cantànt Chino Moreno al gh'iva di prubléma ad dròga e al sò matrimòni 'l éra drē a 'ndàr a raméngo.
I sìngui sarnî i èṅ Hole in the Earth (che, arfàt, al fà part dla culòna sunóra dal film Underworld - La ribellione dei Lycans) e Mein, in dua al cantànt Serj Tankian di System of a Down al fà al còntar-cant.
Durànt la prima stmana, al disc al finìs a 'l dècim pòst dla Billboard 200 vindénd 76.000 còpi.
La registrasiòṅ 'd Eros e 'l incidènt stradàl ad Chi Cheng (2007-2009)
In dal 2007 i Deftones i ś métan a 'l lavōr par registràr un disc nóṿ, Eros, ch'l arév duvû gnir fóra 'l an dòp ma a sucéd na diśgràsia: al 4 ad Nuvémbar dal 2008 'n imbariàg pódag al mét sóta al basìsta Chi Cheng faghénd-'l andàr in còma (lì lò 'l éra in màchina sénsa sìngia cun sò surèla Mae e 'l è stâ butâ fóra in d'l incidènt). Al disc al vèṅ acsè mis da na banda, un quèl ch'al dvénta definitìṿ al 23 ad Śugn dal 2009 quand al grup al decìd ad tacàr a lauràr a 'n àtar prugèt.
A 'l pòst ad Cheng, ch'l éra in cal mèntar sèmpar in bruti cundisiòṅ ma stabìi, a vèṅ sarnî Sergio Vega ex mémbar di Quicksand ch'l iva bèla laurâ sèg dal viṿ in dal 1999 e ch'l iva anc sunâ in soquànt pès 'd Eros.
Al 19 e al 20 ad Nuvémbar dal 2009 al grup al s śibìs par dū siri, una a drē a cl'atra, dal viṿ par muciàr sù di bèsi da destinàr a Chi Cheng par pagàr-gh al curi. A i cuncèrt i s śòntan anc di sò amìg cuma Tommy Lee di Mötley Crüe, Mike Shinoda di Linkin Park, Robert Trujillo di Metallica, Dave Lombardo di Slayer e àtar.
In séguit na sustenidōra dal grup Gina Blackmore la mét in pē al sit www.oneloveforchi.com par catàr sù di fónd da dunàr a 'l muśicìsta daśgrasiâ (in dal 2010 i ìvan muciâ 500.000 $). Anc al basìsta di Korn Reginald Arvizu al s dà da far scrivénd na canta par lò, A song for Chi, ch'la s pōl dascargàr a gràtis da la réda, tut quést par spìnśar la gint a dar-ag na maṅ.
A partìr dal Maǵ dal 2010 Chi Cheng al s è un pôc armìs: dal vòlti a gh la cava a dir quèl e a butàr i òć adòs a 'l parsòni ch'i 'l vaṅ a catàr. 'L è bòṅ anc ad móv'r un pôc al maṅ. Da Maǵ 2011 'l à tacâ na riabilitasiòṅ in dal New Jersey.
Diamond Eyes (2009-Incō)
Al 17 ad Dicémbar dal 2009 Chino Moreno al fà savér che al disc nóṿ al sarés gnû fóra al 27 'd Avrìl dal 2010 e che lò 'l éra dimóndi urguliōś ad cal lavōr lè, che par lò 'l éra òṅ di àlbum più bèi di Deftones, 'n incróś far Around the Fur e White Pony.
Al 23 ad Mars dal 2010 a vèṅ butâ in sal marcâ di sìngui al braṅ Diamond Eyes (cun dèntar òṅ di riff più catìṿ e brutài ad sèmpar dal grup) e a s véd anc la cupertìna d'l àlbum umònim, un barbagiàṅ cun gl'ali vèrti dal tut su 'n sfónd négar. Al sèst disc dal grup al vadrà pò la luś al 4 ad Maǵ dal 2010 e al sarà pîṅ stóp ad schitaràdi a tut andàr, par saràr-as cun un braṅ sintî e patî, This Place Is Death. Al tìtul dal disc 'l è cumpàgn a quél dal sìngul, Diamond Eyes, ch'al vōl dir Òć ad diamànt.
In dla prima stmana ad vita, al disc al vénd 62.000 còpi rivànd al sèst pòst in dla Billboard 200 (al fà bèṅ anc in Germâgna e in dla Śelànda Nóva, utàṿ). I àtar sìngui i èṅ Rocket Skates, Sextape (méno rabìda di àtar pès, più sugnànta) e You've Seen The Butcher (al tìtul al vōl dir ’T à vdû al maslàr).
Chino al diś ch'al disc Eros al restarà in di casét in fiṅ tant chè Chi Cheng al n s armatrà minga dal tut e al sarà bòṅ ad sunàr dal viṿ.
Culegamènt estéran
}}
339 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 339, mo invéci 'l an 339, 't ê da 'ndèr chè) Al 339 (terśeinttreintanōv, trecentotrentanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 338 (terśeinttreintòt) e 'l vin prìma dal 340 (terśeintquarànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeinttreintanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
638
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DCXXXVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Giuliana Calandra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Giuliana Calandra (Muncalēr, 10 ad Favràr dal 1936 - Aprìglia, 25 ad Nuvémbar dal 2018) l'è stada n'atōra piemuntéśa.
Biugrafìa
In cal mèntar la fà anc dal cumparsàdi in soquànt lungumetràǵ dirèt da di regìsta dal nòstri bandi cuma Federico Fellini (8½, Òt e mèś), Michelangelo Antonioni (Deserto rosso, Deśèrt rós) e Bernardo Bertolucci (Prima della rivoluzione, Prima dla rivulusiòṅ).