cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barbican Centre
Al Barbican Centre 'l è 'n edifìsi ed Londra, costruî in dal 1982 cun n'architetùra 'd fóra ed semèint fàcia vista, e 'l s cata in dal mêś dal Barbican Estate in dal nord edla sitê. In dal só intèren i s caten soquànti seli dimòndi bèli, grandi e bèin costruìdi ch'i vinen druèdi per tgnìr-eg di concèrt famōś, fèr-eg vèder di balèt e di film. La só proprietària e fundadōra l'è la Corporasiòun edla Sitê 'd Londra, na grósa fundasiòun ch'la vōl mandèr avànti egli êrt.
Noti e referèinsi
}}
Guastâla
Guastâla (Guastalla in italiân) L’è un comûn ed 15.230 abitânt ed la pruvîncia ed Rèz in dó 's pêrla al Dialèt guastalèiş un dialèt asê divêrs dal Dialèt arzân.
Monumèint
Al cōr ed la sitê l’é Piâsa Mazzini, ‘na carateréstica piâsa emiliâna circundêda da pôrdegh, al fà da padròun al Monumèint a Ferrante Gonzaga, ôpra ed Leone Leoni. Dân ind la piâsa la al Dôm dal sinchsèint, ôpra ed Francesco da Volterra (mó la facêda l’é ed dû sècol pió têrd), al palâs Duchêl (1567) in grân pêrte arfât, e al Municépi, che al gh’à sóta al pôrdegh i mudê dal j antîghi unitê d’ amzûra. Da la piâsa a’s va ai pôrdegh dal quatersèint ed cōrs Garibaldi, che a portèn a la Biblioteca Maldotti, réca ed manuscrét, antîghi edisiòun a stâmpa e ‘na grôsa colesiòun ed  quêder. Al cōrs al s’arvés pó inséma a piâsa Garibaldi, in dó 's pōl amirêr la Madonna della Concezione, un uratôri cun piânta d’ôt lê, e la cēṣa ed S. Maria dei Servi (o Sânta Maria Annunciata), tirêda só a la fîn dal Sinchsèint da un disègn ed Francesco da Volterra: impurtânt, a l’intêren, la Deposizione, tèila ed Giuseppe M. Crespi.
Da Piâsa Garibaldi, per via Verdi a’s rîva al Teâter Comunêl in stîl ed la secònda metê dal ‘700, da pôch restavrê; se invēci a’s va per via Volturno a’s rîva a Piâsa Matteotti, in dó gh’è la Tòr Cèvica o "campanòun" dal setsèint, in dôve ‘na vôlta a gh’ēra l'antîga Rôca butêda zò dai Spagnôl (int al 1689). Pió avânti, in via Piave, al Santvâri Beata Vergine della Porta dal sesèint la gh’à incòra di paliôt in scajōla ed tânt culōr, ôpra d’artigianê carpṣân. S' a's tōrna in Strêda Gonṣêga (Via Gonzaga),'d impurtânt agh'é la vècia Cēṣa ed Sân Francèsch, incō destinêda a sêla mòstri.
Ind la zôna comunêla ed Guastâla în incòra dègn ed nôta l’Oratorio ed San Giorgio, céch gioièl rumânich (secònd soquânti testimuniânsi al sré dal IX sècol), e la Basilica ed S. Pietro ed la Pēve ed Guastâla, ânca lē tirêda só int al IX sècol mó completamèint arfâta ind al sècol dôp. A l’intêren è pusébil amirêr ‘na vâsca dal batèz dimòndi antîga (nôn o dècim sècol) e ‘na teracôta piturêda, figurânt la Madonna col Bambino, fōrsi ôpra dal scultōr Guido Mazzoni.
Celebrasiòun e fēri
Al 25 novèmbere a’s festègia la Fēra e Sânta Caterèina; mercordé e sâbet în i dé ed marchê.
La têrsa Dumènica ed mâg a’s festègia la Fēra ed Sân Felîş.
L'ultèm fîn de smâna ed setèmber, "Fēra dal Piânti e Bèsti Pêrsi", apuntamèint d’ impurtânsa pió che regionêl cumbinê insém a la protesiòun ed la diversitê di èser vivèint.
Ògni 3 ân, a la fîn dal mèiṣ ed mâg a’s festègia La Gnuchêda, bòuna d’arciamêr 30.000 spetadōr ògni edisiòun.
La Gnuchêda
La  Gnuchêda  ( Gnoccata in italiân) l’é ‘na fèsta vècia ed Guastâla ch’ la gh’à urègin ind la metê dal XIX sècolo quând l’é stêda urganiṣêda dai munêr che lavurêven insém al fióm Po. Chilōr îven decîṣ d’urganiṣêr ‘na fèsta popolêra e baracadōra, dóve dêr fōra a grâtis di gnôch fât cun al farèini ed la maṣndûra. Sté idèja la ciâpa pió sèins se liṣûda ind l’insèm socêl ed povertê dal teritôri in dóve l’ êra nêda la festa. La Gnuchêda l’é dvintêda in môd cêr ‘na fèsta polética vêrs la fîn dal XIX sècol, quând la s’é cambiêda in ‘na manifestasiòun cûntra la tâsa insém al maṣnêsul, mésa só dal gvêren Menabrea int al 1868 e tirêda via dal gvêren Cairoli int al 1880. Ind al dôp guèra sta fèsta l’îven ṣmésa ed fêrla fîn a j ân Utânta, mó da alōra la vîn fâta ògni trî ân ind al méiṣ ed mâg. Mumèint impurtânt ed la Gnuchêda ed Guastâla în la sfilêda stôrica divîṣa in dō sesiòun, la préma di "sgnōr" (sfilêda di personâg stôrich che àn cmandê insém al teritôri ) e la secònda dal "popolèin" (sfilêda insém a i câr di rapresentânt d’j antîgh mistêr); a vînen dê fōra a grâtis 2500 kg ed gnôch (côt, naturalmèint) e l'incoronasiòun dal "Rè di gnôch", figûra legôrica ch’ l’ armânda a d’êtri tradisiòun dal carenvêl (la pió antîga ed còli l’é al rex saturnaliorum d’ època rumâna), che, ind l’insèm stôrich ed quând l’é nêda la fèsta, la sgnêva l’avgóri ed  l’arîv ed ‘na nōva etê ed l’ôr ch’ la tirés só al pôpol ed la Bâsa da la só antîga misèria e da la pió nōva preputèinsa fischêla.
1523
Al 1523 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
1974 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1974, mo invéci 'l an 1974, 't ê da 'ndèr chè) Al 1974 (milnovseintestantaquàter, millenovecentosettantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1973 (milnovseintestantatrī) e 'l vin prìma dal 1975 (milnovseintestantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCMLXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milnovseintestantaquatréśim post.
Colegamèint estèren
}}
Acapulco, prima spiaggia... a sinistra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Viva cal dóni ch'i èṅ cuma l'àqua banadìda, quànd 't li tóc al miràcul al n manca mai!}}
Acapulco, prima spiaggia... a sinistra (Acapûlc, prima spiàgia... a sinìstra) l'è na cumèdia ad Sergio Martino ambintàda a Bulógna e a Siśnàtic.
Sunt
Gigi (Gigi Sammarchi) e Andrea (Andrea Roncato) i èṅ dū scansafadìghi bulgnéś sénsa lavōr ch'i pènsan sōl a cur'r adrē a 'l stanèli ad cal dóni, a paròli, parchè ad gusàr a n s in dascór. I s faṅ avànti sōl dal bruti fighi cuma la Romilda (Nicoletta Piersanti). Al pàd'r ad Gigi al fà 'l autìsta 'd bus a Bulógna, i genitōr 'd Andrea invéci i èṅ idràulic e caséra in un cìnema pòran in dua i aṅ tòlt da pôc na màscra nóva (Serena Grandi). Chi lōr i gh'aṅ però al bras curt quànd a s trata ad ślungàr-ag di bèsi. Adès ch'l è Agóst qvést 'l è 'n prubléma parchè a sarév óra 'd partìr p'r al vacànsi. Gigi e Andrea i faṅ dimóndi i śburòṅ dgénd in gir ch'i vōlar partìr p'r un viàś eśòtic, Acapûlc par dir-'n una. I al faṅ anc da 'l barbēr in dua a lavóra na dóna pugléśa inamuràda 'd Andrea, la Miranda (Gegia), dimóndi basa ma c'n al scutmàj ad “cûl 'd òr”. Fra óm a s dascór ch'a Siśnàtic a gh'è una ch'la gh'à 'n paltèṅ ch'l'è dimóndi purcùsa e ch'la la dà a tut. 'L è abàsta dmandàr di fulminànt Minerva e pò pasàr a dascór'r ad Vènar e 'l śōg 'l è fat.
A sucéd pò ch'i dū amìg i finìs'n invéci p'r andàr a dmandàr na cambra a la sîna 'd Gigi, la Zelmaide (Annabella Schiavone), ch'la gh'à na pensiòṅ a Siśnàtic ma ch'la n s pōl briśa cumpatìr sò anvōd. La dóna la gh dà na cambra, ma una ad qvili lòfi dimóndi. 'L impurtànt p'r i dū galét 'l è ès'r a 'l mâr par catàr da gusàr facilmènt ma pò tant fàcil a n è minga. Andrea al gh próa subìt cun l’Ines(e) (Simona Marchini), na dóna ch'l'à pasâ i quarànta, ch'la gh'à 'n negòsi a Róma e ch'la s fà ciamàr Deborah. A sucéd però ch'l è tròp sfaciâ e ch'al gh mét al maṅ adòs subìt e qvala lè la 'l para via in quàt'r e quàt'r òt. I dū i próan pò a tōr na babysitter sprand che pò, na vòlta in cambra, a gh véggna vója anc a lē. Ma a riva una 'd Bulsàṅ (Sabine Jager) ch'la n gh'à minga tanta vója 'd schersàr. A 'l mâr a gh sarév anc na dóna cun dla vója, la vèneta Marta (Clarita Gatto), anc parchè sò marè Diomede (Nanni Saturno) 'l è via. Purtròp lì lē la gh'à sèg al sò baghét, un masćèṅ minga tant gustóś, ch'al fà sōl di dispèt a i dū bulgnéś. Quànd Gigi al gh la cava a far-ag di sfrēg dand-ag la créma, a riva Diomede ch'al gh dà śò, a lò e a Andrea specialmènt. Cun la tabacàra (Mirella Banti), ch'l'è anc na bèla figa, al ròbi i n vànan mia p'r al vèrs giùst, a n cònta gnint cumpràr scatli su scatli 'd fulminànt, a s pōl anc dar ch'la n sia minga lē qvéla dal ciàcri da 'l barbēr. Pò l'è la vòlta ad dū dóni napulitàni, la Marina (Anna Kanakis) e la Silvana (Patrizia Focardi) ch'i vànan sèg a séna sōl parchè i crédan ch'al barcòṅ ch'i aṅ vdû al sia lōr. Quànd i capìsan però che lōr i èṅ sōl di buletàri, i s in vànan subìt.
Al vacànsi i èṅ drē a finìr acsè cuma la spransa 'd gusàr. Ma l'ultma nòt na dóna cun asènt ingléś e tuta imbariàga (Laurie Sherman) la dmanda a i dū 'd andàr a lèt sèg, la 'l à scumìs cun sò marè (Jacques Stany), la vōl far-as dū itagliàṅ. Purtròp anc 'sta vòlta a n sucéd gnint parchè a fòrsa 'd bévar i s indurménsan e 'l dè dòp la ciùca a lē la gh'è bèla pasàda dònca anc la vója 'd far la rója.
Turnâ a Bulógna a Gigi e Andrea a n gh armàgn àtar ch'andàr a lèt cun la Miranda e na sò amìga sardagnōla, la Bonaria Puddu (Fausta Pittoni), ghigna 'd arvultàr al stómag ma almànc téti fati bèṅ.
Culegamènt estéran
}}
Stéphanie Cohen-Aloro
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Stéphanie Cohen-Aloro (Parì, 18 ad Mars dal 1983) l'è stada na tenìsta francéśa ch'l'è rivàda a èsar la nùmar ssant'òṅ dal mónd al 6 'd Utóbar dal 2003. L'è élta 175 cm e la péśa 68 chilo. Cum a s pōl capìr da 'l nóm, lì lē l'è n'ebréja.
In dla sò caréra la n à mai vins di tìtui WTA ma sōl di tìtui ITF (sinc). Prufesiunìsta da 'l Utóbar dal 2001 la gh'à dâ a muć al 12 ad Favràr dal 2011, muciànd sù 1.080.922 dòlar in prèmi.
Caréra
Dòp avér tacâ a móv'r i prim pas in dal sircùit WTA in dal 2001, la gh la cava a pasàr al prim tùran a 'l Roland Garros baténd l'Angelika Roesch ma la mudnéśa Adriana Serra Zanetti la la manda a cà subìt dòp. In dal 2003 la fà sù i sò riśultâ più bèi. La bat la Tat'jana Panova a Tokyo e la nùmar 15 dal mónd Anna Smashnova a Parì. A gl'US Open la riva a 'l secónd tùran ma pò la pèrd da l'Amélie Mauresmo. In Utóbar la tóca al sò best ranking ad sèmpar: al 61śum pòst.
In dal 2005 la Stéphanie la taca 'l an faghénd un stus minga da pôc baténd la Mary Pierce in dal prim tùran di Australian Open. A Miami invéci la fà fóra la nùmar 21 Daniela Hantuchová ma a 'l tèrs tùran la gh'à da chinàr la tèsta in frònt a la cruàta Karolina Sprem. In dal 2008 la bat la Dominika Cibulková‎ a 'l prim tùran ad Barcelóna par pò pèrdar in semifinàl da la Marija Kirilenko.
In di Gran Slam la gh l'à cavàda a rivàr na vòlta a 'l tèrs tùran pardénd a 'l Roland Garros dal 2007 cóntar l'itagliàna ad Mèstar, Tathiana Garbin.
La gh dà sù in dal Favràr dal 2011.
Culegamènt estéran
}}
.diy
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 25 'd agòst dal 2016.
Fàbrica
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La fàbrica (fabbrica in itagliàṅ) l'è na costrusiòun o anca più edifìsi mìs in pē per lavurèreg dàinter cun dal produsiòun industrièli.
Mèinter che na volta a gh'éra dimòndi ginta ch'la gh'lavurèva dèinter con di strumèint gnanc trôp mecaniśê, vìa vìa 'd lung a 'l tèimp, i àn vìa vìa sèinper più tolt pē di avtomatìśem e dal mecaniśasiòun dal produsiòun ch'i àn anc lasê a cà soquànti persòuni, che 'l màchini i lavurèven anc a 'l só post.
{{CITAZIONE2|Prima i tedesch, pò i american e pò tutt chi eter boun da gninta. Ormai al mond ed na volta al ne gh'era più. Via da la tera, tutt a Cherp, in dal fabrichi.|Prima i tedeschi, poi gli americani e poi tutti quegli altri buoni a niente. Ormai il mondo di una volta non c'era più. Via dalla terra, tutti a Carpi, nelle fabbriche.|Da 'l còunt "Gianòun da la casalòuna", in "Al car" ed Carlo Contini, Chèrp, 1983|DIALETTO={{it}}|LINGUA={{carpś}}}}
Colegamèint estèren
}}
.olayangroup
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
Ragn
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Miranduléś |cass=MUD}}
I ragn (Araneae, ragni in italiàn) i èṅ dal bèsti ch'i faṅ part ad 'l órdan di aràcnid ch'al mét insém 109 famìji e 41.719 spéci in tut.
I ragn i gh'ànan òt śampi e un còrp divìś in dū pès: cefalotorace e opistosoma. Al sò budèli i èṅ acsè strichi ch'i ragn i n pōlan minga magnàr gnanc un bcòṅ sòlid ma i gh'aṅ biśogn ad far-al dvintàr lìquid par mèś 'd enśìma digestìṿ tut suo. I ragn i n gh'aṅ minga di muscùi ch'i s pōlan téndar e i s mōvan cambiànd la presiòṅ dal lōr sistéma idràulic.
La tlaréda di ragn la pōl èsar cunsideràda ad un livèl più grand in cunfrònt a tut i materiài sintètic in circulasiòṅ: l'è più alśéra e anc elàstica.
Caraterìstichi generàli
A gh'è sōl na spéce ad ragn ch'la magna i vegetài, tut chi atri i èṅ carnìvuri: i pōlan magnàr di atar ragn o di insèt. I ragn grôs i gh la càvan a magnàr anc di uśèi o dal luśèrti.
I ragn śóvan i śòntan a 'l sò magnàr al nètar mèntar quéi più grand i sarnìs'n invéci al pòlin.
Dimóndi ragn i dróan al vlèn par tgnir férmi al sò vitmi e anc 'l óm al gh'à da star-'g atènti.
In di masć i pedipalpi (òrgan ch'i s càtan davśèṅ a la bóca o subìt sóta) i s èṅ mudificâ a sirìnga e i sarvìsan par fecundàr al fémni. Par far cal lavōr lè, i masć i gh'aṅ da tgnir i sò òć vèrt dimóndi parchè i vàn'n in a risć 'd èsar magnâ in cal mèntar.
I nòstar ragn
I ragn più cumùṅ dal nòstri bandi, a s i cata facilmènt in dal cà, i èṅ i ragn balerèṅ (Pholcus phalangioides). I èṅ di ragn ch'i spètan che 'n insèt al s taca atàc a la sò tlaréda, pò i gh vànan adòs e i gh faṅ un sarcòfag ad fìi 'd intóran. Quànd 'l insèt 'l è mòrt, i al màgnan.
'L àtar ragn ch'a s cata da spés 'l è al ragn dal cantìni o ragn dal dvinèl (Tegenaria domestica).
}}
Heroes Del Silencio
{{Metacaixa
{{CITAZIONE2|Dejalo ya, no seas membrillo y permite pasar y si no piensas echar atras, tienes mucho barro que tragar. Dejame, que yo no tengo la culpa de verte caer, si yo no tengo la culpa de verte. Entre dos tierras estas, y no dejas aire que respirar.|Lasa pèrdar, minga far al cunfidènt, lasa pasàr e, s'at gh'à in mènt ad turnàr indrē, at gh'à da mandàr śò dimóndi śmalta. Làs-'m in paś parchè a n gh'ò minga cólpa ad véd'r-at cascàr śò, sè, a n gh'ò minga cólpa ad véd'r-at. At sē in mèś a dū tèri e ta n las briśa dl'ària da respiràr.|Entre dos tierras, 1990|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{Es}}}}
Gl′Héroes del Silencio i èṅ un grup muśicàl rock spagnōl, aragunéś p'r èsar precìś, furmâ a Saragòsa in dal 1984. In Itâglia i èṅ dvintâ famóś in dal 1990 par via dla sò cansòṅ Entre dos tierras.
La furmasiòṅ uriginàla la gh'iva dèntar al cantànt Enrique Bunbury (al sò nóm vér 'l è Enrique Ortiz De Landázuri), al chitarìsta Juan Valdivia, al basìsta Joaquin Cardiel e al baterìsta Pedro Andreu. A partìr dal tour prumusiunàl dal disc El Espiritu Del Vino dal 1993 a s è śuntâ un secónd chitarìsta, Alan Boguslavsky. Al grup al s è mulâ in d'l Utóbar dal 1996 par pò met'r-as incóra insém in dal 2007 p'r un tour selebratìṿ.
Biugrafìa
Uriginàri ad Saragòsa, gl′Héroes del Silencio i s métan insém in dal 1984, subìt cun al nóm ad Zumo De Vidrio e cun Bunbury al bas. Dòp soquànt agiustamènt, in dal 1987 i faṅ gnir fóra 'l EP Héroe De Leyenda ch'al vénd bèṅ e ch'al gh parmìt ad ciapàr un cuntràt cun la EMI.
Al prim disc 'l è El Mar No Cesa (Al mar al n finìs minga, 1988) ma 'l è cun al secónd disc, Senderos de Traición (I sintēr di tradimènt, 1990) ch'al grup al cgnós al sucès internasiunàl, anc par via ad dū sìngui dimóndi famóś, Entre dos tierras e Maldido duende. Gl′Héroes del Silencio i làsan da na banda al tastéri e la baterìa letrònica e i sarnìsan di sòṅ più rock.
In dal 1991 i partìsan p'r un tour europeo e i rìvan anc in Itâglia sunànd a 'l Festivalbar e anc dal nòstri bandi, a la Festa dl'Unità dal Partî Cumunìsta ad Mòdna al 10 ad Setémbar dal 1992.
Intóran a la fiṅ dal 1992, al grup aragunéś al tórna in studi par rigistràr un disc nóṿ, El Espiritu Del Vino (al spìrit dal vèṅ), 'n àlbum dòpi ch'al vedrà la luś in dal Śugn dal 1993. A s trata 'd un disc ambisióś e cun di sòṅ misć (da 'l rock dur a di pès ètnic), cun di sìngui dvintâ di clàsic cuma Nuestros Nombres, La Herida e Sirena Varada.
'L ùltim disc in studi 'l è Avalancha (Valànga) dal 1995, prudót par Bob Ezrin (Lou Reed, Pink Floyd, Peter Gabriel, Alice Cooper, Kiss e dimóndi àtar), un disc cun un sound più dur e dirèt ch'al gh vèra i us di Stat Unî. I sìngui ad cal lavōr lè i èṅ Deshacer El Mundo e Iberia Sumergida.
Culegamènt estéran
}}
Glocaliśasiòun
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Glocaliśasiòun (glocalizzazione in itagliàṅ) l'è na paròla abàsta nóva, tolta fóra per la prìma volta da 'l sociòlog Roland Robertson e ch'al la traduśìva da ùna in giaponéś bèle druèda infìn dai an Utànta.
Il più bel casino del Texas
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Glocaliśasiòun
A s ciacàra ed glocaliśasiòun per intènder che, arèint ala globaliśasiòun, a dìr la difuśiòun econòmica, culturèla e polìtica ed modē tut cunpàgn, a s egh taca, in cal chèś lè, soquànti volti, anca na localiśasiòun, a dìr che i modē sèimper più cunpàgn stremnê per la Tèra, i tornen a tōr sù di particolèr dal post indû i s śachen e quèl ch'l era globèl, al ciàpa sù n'ètra volta soquànti caraterìstichi lochèli.
Il più bel casino del Texas
{{Film }}
{{CITAZIONE|Un divertimènt dal tut... minga lècit!|Tagline dal film}}
Il più bel casino del Texas (Al caśèṅ più bèl dal Tèxas) l'è na cumèdia “musical” dal 1982 ad Colin Higgins, adatamènt 'd un spetàcul ad Broadway dal 1978 c'n al stés nóm.
Charles Durning, par la part dal guvernadōr, 'l è stâ numunâ a i Prèmi Òscar dal 1983 cuma atōr minga prutagunìsta méntar la cantànta Dolly Parton, ch'la fà la part dla capa dal putàni dal caśèṅ druànd par dabòṅ un nóm ch'l è tut un prugràma, Miss Mona, l'è stada candidàda a i Golden Globes acsè cuma la pelìcula.
In alóra al film 'l è stâ girâ c'n un budget ad vint migliòṅ e mèś ad dòlar faghénd-an pò sù dagnóra stanta. A la fiṅ dal film la Parton la canta a Reynolds 'l sò pès I Will Always Love You, in séguit dvintâ incóra più famóś par l'arfacimènt ch'la gh'à fat la Whitney Houston par la pelìcula Guardia del corpo dal 1992.
Sunt
Ed Earl Dodd (Burt Reynolds) al fà 'l sierìf in na sitadìna dal Tèxas e dal vòlti al s véd cun la sò amànta pruprietària 'd un burdèl ciamâ Chicken Ranch, la Mona Stangley (Dolly Parton), dita Miss Mona. Da cal caśèṅ lè i gh pàsan tut i óm dla cuntèa da i tèmp dla prima guèra mundiàla, da 'l senadōr Wingwood (Robert Mandan) a na squàdra 'd Fùtbol Americàṅ ch'la gh'à da festegiàr na vìnsida impurtànta.
Un dè a riva in sità un persunàǵ televiśìṿ dal New Jersey, Melvin P. Thorpe (Dom DeLuise), ch'l è sòlit far di predicòs in dal sò traśmisiòṅ e 'l taca a dar adòs a 'l Chicken Ranch par far-al saràr. Ed, su presiòṅ di sò cap, al próa a guardagnàr dal tèmp dmandànd a la Mona ad tgnir sarâ par dū stmani ma lē la và avànti listés. Quànd Melvin al tira na trapla a la dóna faghénd un servìsi a surpréśa da 'l intéran dla cà, al ròbi i s fànan difìcili purasâ.
Par jutàr la sò dóna, Ed al decìd 'd andàr a Austin a dmandàr 'l apòǵ dal guvernadōr dal stat (Charles Durning).
Culegamènt estéran
}}
Campéṣen
{{Metacaixa
{{SCHEDA_COMUNE }} Campéṣen (Campegine in italiân) l'é un cmûn ed 4.703 abitânt ed la pruvîncia ed Rèz, lé a sîra e a 16 chilômeter da Rèz e 17 chilômeter da Pèrma.
Geograféia
Campéṣen l'é ind la Pianûra Padâna. Pió preciṣamèint al fa pêrt ed la fâsa dal vèini a i pê ed l'Apenèin tôsch-emiliân. Al cmûn l'é a la stèsa distânsa sia da Pèrma sia da Rèz e in pió l'é dèinter ind la Vâl d' Èinsa.
Stòria antîga
Al teritôri ed Campéṣen al pôrta i sègn ed civiltê a partîr da l 'antîga Ròma, difâti în stê catê atâch a la frasiòun ed Cavrêra i rèst ed dō véli rumâni, abitêdi dal I sècol p.C. fîn al V sèc. d.C. cîrca, destinêdi a 'd alôg per sêrov-agricoltōr di sgnōr ed la zôna. Però i rèst d'abitasiòun ed l'etê neolética catê int al cmûn ed Puvî fân pinsêr a 'na grôsa cumunitê ch'la stêva int al teritôri tra i cmûn ed Gatâtich, Campéṣen, Castelnōv ed Sòt e al bèle numinê Puvî. Al peréiod medievēl l'é stê sgnê da la duminasiòun ed la sgnurìa di Este ed Frêra sòta al Duchêt ed Rèz; ind al tèimp de sté duminasiòun a vîn dê per la préma vôlta al nòm ed Campigene (o Campicinum Campeggine). Uficialmèint, al cmûn ed Campéṣen, l'à cumincê a tôr fōrma ind al tèimp ed l'etê napoleônica, quând la lèg fâta per riaurganiṣer al Municipalitê l'é rivêda ind al teritôri ed la Repóblica Cispadâna. Al decentramèint l'é vrû per ardûṣer l'avtoritê di fevdatâri bèle preṣèint ind al teritôri e l'à 'vû la só cunclusiòun int al 1802. Al prém séndech l'é stê Luigi Cocconi, che l'à tôt pè prôpria a la fîn dal peréiod rifurmadōr, ch' al prîva sōl controlêr l'incâs dal tâsi, e, in chêṣ specêl, dmandêr a la Municipalitê soquânti ôvri ed manutensiòun (per eṣèimpi arfêr soquânti strêdi)
Sté pusibilitê êren stabilîdi da la clasificasiòun di Cmûn, introdòta da la lèg dal 24 lój 1802, ch'al metîva Campéṣen (2.995 abitânt dal tèimp) ind la 3° clâs, destinêda a i cmûn cun mēno ed 3.000 abitânt. Cun la fîn dal Repóblich napoleônichi, ânca l'undêda dal divisiòun l'êra finîda. I cmûn (principalmèint Curèz e Castelnōv ed Sòt), che ind i prém ân ed l'otsèint îven manifestê i sō pinsêr per sté divisiòun dal teritôri, àn rivést l’uniòun ‘d un tèimp sóta la Restavrasiòun. Int al 1824, grâsia a Nicomede Bianchi, òm polétich ed la corèint ed Camillo Benso di Cavour, Campéṣen l’à pêrs la só indipendèinsa e l’é stê unî al cmûn ed Castelnōv ed Sòt fîn a l’unitê d’Itâlia. Ind al fervêr dal 1860 Campéṣen l’à utgnû al permès, da pêrt dal cumisâr sêrd, a tgnî al j elesiòun lébri. Còsti àn vést numinêr, a rōl ed séndech, Giacomo Cocconi, ch’ al vîn cunsiderê ânch adèsa al prém séndech ed Campéṣen e arcurdê da la lâpida ind al simitèri ("le virtù dell'uomo pubblico e privato giungevano in Dio l'anima mite integra benefica").
Stòria dal Unitê d'Itâlia a la Secònda Guèra Mundiêla
Int al 1866 Quintino Sella alōra Minéster dal Finânsi dal Règn d'Itâlia l’à mandê fôra cun l’apôg ed la Câmbra la tâsa inséma al maṣnê, ‘na tâsa ch ‘la dvintarà famōṣa tra i campaginèiṣ. Sta lèg la pervedîva un sistêma d’incâs dal tâsi e secònd dal racôlt, ch’ al duvîva èser bzê inséma a’na bilância mecânica. Sibèin l’ōrden, i munêr àn decîṣ ed protestêr sòta al palâs comunêl e sta manifestasiòun l'é stêda murtêla per ôt ed lōr, masê da i côlp di granatêr gnû per difènder al séndech Domenico Sidoli. Sté avenimèint l’é incòra arcurdê a Campéṣen cun la dèdica ed la piâsa principêla "A i Môrt dal Maṣnê". ("Ai Caduti del Macinato" in italiân). Al 1910 l’à vést i socialésta a mantgîr al cmând ed Campéṣen. L’avtoritê utgnûda da i socialésta bèle a i prém ân dal ‘900 l'é stêda mantgûda ânch ind i ân dôp (quêṣi sèimper tót a òna di votânt), sibèin che ind l’âria a girés un cambiamèint radichêl vêrs l’êla moderêda ed la polética. Campéṣen, per la só ustinasiòu ind al sustgnîr al Partî Socialésta e, dôp al Partî Cumunésta a gh’é stê dê, ind i ân dôp, al scutmâj ed la céca Rósia ("la piccola Russia" in italiân). Int al 1914 al cunséli comunêl ed Campéṣen, cun al séndech socialésta Mauro Rapacchi, l’à fât sóvo al cuntrâst ed la popolasiòun vêrs l’entrêda in guèra e al sé més da la pêrt di neutralésta. Difâti i sitadèin, per lo pió impieghê in agricultûra, a vdîven mêl l’intrêda e ‘na partecipasiòun italiâna a la préma guèra mundiêla, ch’ l’ aré certamèint tôt via di brâs al lavôr e finansiamèint pió céch pr’al ôvri de ṣvilóp, dal mumèint che i sōld a srén stê druvê sōl per finansiêr la guèra. Int al peréiod tr’ al 1915 e al 1918 Campéṣen l’é dvintê un cèinter d’ajót per i suldê frî, grâsia ânch a la colaborasiòun ed la Crôṣ Ròsa Italiâna. La secònda guèra mundiêla l’à vést al masâcher di 7 fradê Cervi, ‘na faméja ed cuntadèin, ch ‘ la s’êra mésa da la pêrt di partigiân e dimòndi anti-fasésta. Per i fradê Cervi l’é stê murtêl j ajót dê a i suldê soviètich e inglèiṣ che serchêven de scapêr da l’Itâlia ( tra i tânt a s’arcôrda Anatolij Tarassov, avtôr ‘d un léber inséma a i Cervi) e l’ urganiṣasiòun da lōr fâta, ch’ la cuntêva dimòndi òm e dóni per cuntrastêr i fasésta. I 7 fradê (Agostino, Aldo, Antenore, Ettore, Ferdinando, Gelindo ed Ovidio) în stê fuṣilê al Tirasègn ed Rèz al 28 dicèmber 1943
Livèl Lochêl
Campéṣen lé coleghêda cun chiêter cmûn ed la Vâl d’ Èinsa e cun Rèz cun al curêri dal j Autoléni ed l’Emélia, socetê ch’ la fà pêrt dal gróp ACT ed Rèz. Cme impiânt ed servési póblich, al cmûn a gh’é ste dê ind al mèiṣ d’agòst 2007 la tangensiêla a mezanôt, un colegamèint stradêl ch’ al partés da la strêda ed la Vâl d’ Èinsa per finîr a tâch a Castelnōv ed Sòt. A matèina, al cmûn l’é traversê, cme dét préma, da la strêda ed la Vâl d’ Èinsa, avêrta ancha lê in agòst dal 2007, che, in pió ed zuntêres cun al caṣèl ed l’Avtostrêda dal Sōl (vèd l’artécol dôp), al colêga diretamèint i cmû ed Campéṣen, Puvî e Burèt.
Livèl Nasionêl
Campéṣen, per la só puṣisiòun geogrâfica, in pió ad èser bèle traversê dal 1964 da l’Avtostrêda dal Sōl, a gh’é stê fât di lavōr per la costrusiòun ed la lénia feroviâria ad êlta velocitê TAV, che adèsa în a drê finirla e colaudêrla. Int al teritôri, atâch a la localitê Milanèl (fras. ed Cavrêra), l’é drê gnîr só al nōv casèl avtostradêl, ch ‘ al srà prûnt per la primavèira dal 2008. Per quânt riguêrda al nòm dal nōv casèl, che al servirà per favurîr i rifurnimèint ed la zôna a la Vâl d’ Èinsa, la pruvîncia ed Rèz, dôp dimòndi discusiòun e ‘na richièsta inséma a internet fâta da i campeginèiṣ, l’à decîṣ ed cunsiliêr al Comitato Toponomastico del Ministero delle Infrastrutture, ch’ al ‘gh à l'ûltma parôla in fât ed dêr al nòm a di pôst, al nòm ed "Terre di Canossa, Val d'Enza-Campegine".
Materiêl pr'andêregh in fònda
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda fâta cun la tradusiòun ed  Campegine trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
}}
20 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 20, mo invéci 'l an 20 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 20 (vèint, venti in itagliàṅ, viginti in latèin) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 19 (deśnōv) e 'l vin prìma dal 21 (veintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt XX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al ventéśim post.
Al nùmer 20 in dla Giometrìa
Al polìgon ch'al gh'à vèint cô in dal só perìmeter 'l è 'l icośàgon. I poliéder ch'i gh'àn vèint fàci in dal só estèren i ìn 'l icośaéder, al prìśma otadecagonèl e 'l piràmid cun la bêś enadecagonèla, vōt regolèr che minga.
Colegamèint estèren
}}
2:22 - Il destino è già scritto
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
2:22 - Il destino è già scritto (2:22 - Al destîṅ 'l è scrit bèla) 'l è 'n thriller fantàstic americàṅ e austragliàṅ dal 2017 ad Paul Currie.
Sunt
Dylan Branson (Michiel Huisman) 'l è śōvan spurtìṿ e cuntrulōr ad vōl. Un dè in aeropòrt chi lò al gh'à na visiòṅ 'd un fat sucès a la stasiòṅ di trêṅ ad New York a dū óri e vint-a-dū dòpmèśdè. Cal cōlp lè ad bechìśia al mét in a risć dū aparéć che par pôc i s ciàp'n incòst. 'L óm al vîṅ acsè suspéś da 'l servìsi.
Prufitànd dal tèmp lìbar ch'al gh'à adès, Dylan al và na sira a teàtar par véd'r un balét e lè al cgnós na ragàsa ciamàda Sarah Barton (Teresa Palmer). I dū i tàcan na relasiòṅ e 'l óm al vîṅ a savēr ch'la ragàsa, nada 'l sò stés dè, la lavóra in na galerìa 'd art insém a 'l sò èx muróś Jonas Edman (Sam Reid) e ch'la s catàva su òṅ di dū aparéć che lò 'l iva pèrs ad vista par distrasiòṅ.
Dylan al cuntìnua a 'vēr sèmpar la stésa viśiòṅ dla stasiòṅ in dua 'n óm 'l iva sparâ a na dóna masànd-la, inólt'r al fà a mènt che tut i dè i gh sucédan sèmpar di fat cumpàgn, a 'l stési óri, cuma védar 'n insèt spaplâ o na gósa 'd àqua vgnir śò da 'n cēl sénsa nuvli. Un dè, mént'r al fà ginàstica in cà, al véd un pachét minga suo in élt su 'n arpiàṅ. Vrénd-al, al gh cata dal létri d'l óm ch'al stava in dal sò apartamènt trént'an prima 'd lò, un sèrt Jake Redman (Duncan Ragg). A s trata 'd létri 'd amōr a la sò muróśa, n'atōra ciamàda Evelyn Mills (Jessica Clarke). Dylan al decìd 'd andàr-'g a fónd. Rivâ a la cà d'l indirìs, a gh vèra la surèla dl′Evelyn, la Catherine (Kerry Armstrong), ch'la gh diś ch'i dū amànt i èṅ mòrt tut dū a la stasiòṅ ad New York.
Culegamènt estéran
}}
Tradimento mortale
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Tradimento mortale (Tradimènt murtàł) 'l è 'n thriller cadadéś dal 2003 ad Jason Hreno, girâ par la televiśiòṅ.
'L è stâ girâ a Montreal.
Sunt
La Donna Randal (Nicollette Sheridan) l'è na raśdóra daspràda perchè sò marè, al giurnalìsta 'd guèra Jeff (Robert Seeliger), 'l è praticamènt sèmpar via par lavōr e acsè al sò matrimòni al rìsćia 'd andàr a gambi a l'élta, la gh al diś anc la sò amìga Roz (Leni Parker). Un dè la Donna la cgnóś al mìstar nóṿ 'd sò fiōla Melinda (Amanda Tilson), Adam Hamilton (Andrew Jackson). Faghénd dū ciàcri sèg, la sènt ch'l è drē a nàsar quèl cun 'l insgnànt e difàti soquànt dè dòp i dū i finìs'n a lèt.
A 'l impruvìś, p'r al fèsti 'd Nadâł, a tórna a cà Jeff ch'al s è stufâ 'd risćiàr la vita a 'l èstar, specialmènt dòp che 'n sò culéga, ch'l éra sèg, 'l éra mòrt in Bòśgna sóta 'l bómbi. La Donna, par salvàr al matrimòni, l'è custréta acsè a dar un taj a la sò relasiòṅ cun Adam che però al fà in tèmp a purtàr via d'l òr da 'l sò apartamènt, esénd lò 'n làdar patintâ ch'al s prufìta dal dóni spuśàdi par tacàr dal stòri sèg par pò rubàr-'g in cà. Lè lōr, par paùra 'd cumprumét'r-as, i tàśan sèmpar.
La Donna, ch'l'à capî ch'al làdar 'l è lò parchè l'à catâ 'l sò arlói par tèra, la gh diś ch'la 'l denunsiarà a la pulisìa. Adam al decìd acsè ad mandàr na caséta vìddeo dna sò gusàda sèg a Jeff par ruinàr-'g al matrimòni, avénd lò tirâ śò incòśa in dal méntar ch'i fàvan sès in cà sua. Jeff al fà 'l valìś andànd a star, insém a la baghéta, da sò màdar Mary (Una Kay). La Donna la próa a dmandàr ajùt a 'l detective Lentino (Larry Day) ma chi lò al n gh créd briśa.
Culegamènt estéran
}}
.vanguard
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l 28 'd agòst dal 2016.
I soliti sospetti
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Sinc criminài, un cunfrònt, gnanc na cuincidénsa.|Tagline dal film}}
I soliti sospetti (I suspèt sòlit) 'l è 'n thriller dramàtic americàṅ dal 1995 ad Bryan Singer, vinsidōr in dal 1996 ad dū Prèmi Òscar, qvél par 'l atōr minga prutagunìsta (Kevin Spacey) e qvél par la senegiadùra scrita apòsta p'r un film (Christopher McQuarrie).
La pelìcula, preśentàda a 'l 48śum Fèstival ad Cannes, l'à fat sù da piò ad trénta-quàtar migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst ad siē.
Sunt
Un grup ad lestufànt, 'l èx pulisiòt curót Dean Keaton (Gabriel Byrne), Roger Kint dit “Verbal” (Kevin Spacey), al scasadōr Todd Hockney (Kevin Pollak) e i ciapadōr ad ròbi fargàdi Ray McManus (Stephen Baldwin) e Fenster (Benicio del Toro), i decìd'n ad rapinàr un càmion pîṅ ad sćiòp dirèt a New York. I sinc però i èṅ farmâ par la pulisìa e mis tut in fila p'r un cunfrònt a l'americàna. Mandâ lìbar parchè a n gh'è minga dal próvi abàsta cónt'r ad lōr, i furfànt i tàcan subìt di àtar cōlp e pò i rìv'n in Califòrgna par véndar di śmeràld śgranfgnâ durànt na rubarìa in un negòsi.
Chè i cgnósan 'n avucàt ciamâ Kobayashi (Pete Postlethwaite) ch'al gh diś ad lauràr p'r un sèrt Keyser Söze (Scott B. Morgan), un boss crimunàl misterióś ch'al vrév ch'i fìs'n un cōlp par lò.
Culegamènt estéran
}}
Anthrax
{{CITAZIONE2|Everything is perfect, everything is sick, that's it, you can't tell me to stop it, you can't tell me not to quit, that's it, revolve around yourself, it's you and no one else, hard for me to stay, swinging moods that change, from calmness to deranged, unpredictable, unpredictable, you would see if only you hadn't taken things out of my hands, only you never wanted to understand.|Tut 'l è parfèt, tut a fà schiva, bòna, ta n pó minga dir ad farmàr-um, ta n pó minga dir ad dar-ag sù, bòna, ta t pril dintóran, ta gh sē sōl tè e ninsòṅ àtar, par mè 'l è difìcil armàgnar, i stat 'd anma i càmbian, a s pasa da la calma a la matéria, a n s pōl minga prevéd'r-al, minga prevéd'r-al, se sōl ta n m is minga tòlt al ròbi da 'l maṅ, sōl tè ta n à mai vlû capìr.|Only, 1993|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Gl’Anthrax (a s lèś /ˈæn.θræks/ in ingléś) i èṅ un grup thrash metal americàṅ nâ a New York in dal 1981 par mèrit dal chitarìsta Scott Ian e dal basìsta Dan Lilker ch'i aṅ tòlt spunt lśénd un tèst ad biulugìa. I èṅ cunsiderâ fra i "big four" ad cal gènar 'd heavy metal lè insém a i Metallica, a i Slayer e a i Megadeth.
Dòp i prim tri àlbum, ch'i aṅ influensâ dimóndi al thrash metal, al grup 'l à pruâ a cambiàr regìstar tacànd da 'l sìngul I'm the Man, òṅ di prim braṅ dal gènar rap metal insém anc a Bring the Noise dal 1991 fat insém a i Public Enemy. In séguit i gh'aṅ abû di prubléma c'n i disc Stomp 442 e Volume 8: The Threat Is Real tant che p'r al véndidi basi i èṅ stâ davśèṅ a mulàr-as.
Fra i sò pès più cgnusû a gh'è Madhouse, Caught In A Mosh, Anti-Social, Got The Time, Only (cun John Bush a la vóś) e Deathrider.
Culegamènt estéran
}}
Stasiòun EV ed Rèz
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
La stasiòun EV ed Rèz (stazione AV di Reggio Emilia  in italiân, cgnusûda ânca cme Stazione Mediopadana) ch' la gnirà tirêda só insém a la Lénia Êlta Velocitê Milân-Bulògna. La srà l'ónica stasiòun per viaşadōr preşèint insém a la lénia tra i dû cèinter pió impurtânt dal dō regiòun.
La situasiòun adès
Dal 30 setèmber 2008, l' impiânt, mèinter a s'é drē spetêr l'inési di lavōr relatîva a la só trasfurmasiòun in stasiòun, l'é atîv cme pôst ed muvimèint. L' impiânt, che s'é druvêr adès, al gh'à dû binâri ed precedèinsa coleghê a i dû binâri ed cōrsa principêl cun dû scâmbi ch' a pōlen èser fât a 60 chilômeter a l'ōra.
Al prugèt ed Calatrava
L'impiânt dóv' a rivarân i viaşadōr l'é stê prugetê dal fâmōş architèt spagnōl Santiago Calatrava la fà pêrt 'd un impurtânt prugèt ch' al cambiarà tót la zôna a nôt ed la sitê e ch' a la farà dvintêr la principêla e pió impurtânta pôrta 'd ingrès ed Rèz. Al sistēma di pûnt a vēla insém a l' Avtostrêda dal Sōl, ânca lōr prugetê da l'architèt ed Valencia, cun al nōv caşèl ed l'avtostrêda a srân un nōv insèm d' impiânt  bē e cômed per la sitê ed Rèz.
Napulitàṅ
Al Napulitàṅ (Nnapulitano dit da lōr) 'l è na léngua rumànśa arcgnusùda uficialmènt da 'l UNESCO cuma léngua e patrimòni dl'umanità. In śónta a 'l Itagliàṅ, al s dascór in Campâgna e, cun soquànti difarénsi, in Lucàgna, in dla Calâbria dal nord, in dal Mulîṣ, in dal Pùglia e in dla part dal Lasi davśèṅ a 'l Caśertàṅ, faghénd part dal grup di dialét meridiunài.
Stasiòun EV ed Rèz
Al prugèt ed Calatrava
La stasiòun, pûnt centrêl de sté prugèt ch' al guêrda avânti ind al tèimp, l'é caraterişêda da un prugèt industriêl ch' al guêrda al futûr e ch' l' arcôrda al muvimèint dal vēli: tót al prugèt l'é difâti cgnusû cun al nòm, mia uficêl, ed Le vele di Calatrava.
Napulitàṅ
Al Napulitàṅ, cuma 'l itagliàṅ, al daśvèṅ da 'l Latìn. A s créd che in d'l Itâglia sèntar-meridiunàla, anc prima di rumàṅ, a s dascurìs 'l Ósc e al Grèc, quést chè in di dintóran ad Nàpuli in fiṅ a 'l II-III sècul.
Stasiòun EV ed Rèz
Al prugèt ed Calatrava
Al colegamèint tra la sitê e la stasiòun al srà fât da di lêregh parchèg scambiadōr, 'na strêda fâta apôsta e da i 'stès pûnt. In pió è prevésta la costrusiòun ed 'na fermêda insém a la ferovéia Rèz-Guastâla, ind l'ambiĵnt dal şvilóp dal trât Rèz-Bagnōl in Piân, cun la mîra ed fêr un colegamèint tra la stasiòun ed la lénia EV e còla insém a lénia vècia.
Napulitàṅ
Sóta gl'Aragóna al Napulitàṅ 'l è stâ śibî par dvintàr la léngua uficiàla dl'Aministrasiòṅ (a s druàva ad fat 'l Itagliàn), ma dòp la tiràda via dal sò pòst ad Fedrìg I a n s 'n è fat gnint.
Stasiòun EV ed Rèz
Al prugèt ed Calatrava
Soquânt infurmasiòiun relatîv a la stasiòun e a i servési coleghê:
Napulitàṅ
Funètica
In Napulitàṅ da spés al vucàli sénsa 'l asènt insìma i n vènan diti minga bèṅ e ciàri ma a s dróva un sòṅ sentràl, ciamâ da i linguìsta schwa e cgnusû cun al sìmbul IPA /ə/. In dal francéś al s cata in dla paròla petit o quànd i calabréś i dìśan Milena (/mələnə/). Dit quést, al vucàli i èṅ pò scriti listés cuma in Itagliàṅ, tgnind a drē a la tradisiòṅ.
Stasiòun EV ed Rèz
I lavôr
Al règoli ed la gâra póblica per l'apêlt di lavōr ed costrusiòun ed la stasiòun în finîdi int al novèmber 2008, à utgnû l'apêlt la déta Cimolai S.p.A. ed Pordenòun. I lavōr în cumincê int al setèmber 2010. La dâta ed cunsègna di lavōr l'é fisêda p'r al dicèmber 2010.
Napulitàṅ
Funètica
Cuma par 'l Itagliàṅ, anc in Napulitàṅ a s cata al fenòmen d'l arfursamènt sintàtic ma cun dal règhli difarénti.
Stasiòun EV ed Rèz
I lavôr
La stasiòun la gnira a custêr 79 miliòun 'd Euro, finansiê dal Ministêr dal j Infrastutûri ed la Regiòun Emélia-Rumâgna e da la socetê TAV S.P.A dal gróp Ferovéi dal Stêt.
Napulitàṅ
Funètica
Soquànti atri difarénsi ad prunùncia in di cunfrònt d'l Itagliàṅ i èṅ qvisti chè 'd sóta:
Stasiòun EV ed Rèz
Colegamèint d'ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Stazione di Reggio Emilia AV trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Napulitàṅ
Vucàli e cunsunànti
Al Napulitàṅ al dróa al sèt vucàli d'l itagliàṅ ma anc la schwa /ə/ al pòst dla O e dla E quànd i n gh'àṅ minga 'l asènt insìma. Stésa ròba par la A in fiṅ ad paròla, sèmpar s'la n gh'à briśa 'l asènt insìma.
Stasiòun EV ed Rèz
Colegamèint d'ed fōra
}}
Napulitàṅ
Al Paternòstar Napulitàṅ
Chè 'd sóta a gh'è al tèst dal Paternòstar in Napulitàṅ cun la tradusiòṅ in Emigliàṅ (Miranduléś) e in soquànti atri léngui meridiunàli.
Melanie South
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Melanie Jayne South (Kingston, 3 ad Maǵ dal 1986) l'è na tenìsta ingléśa, prufesiunìsta da 'l 2004. L'è élta 170 cm e la stà a New Malden, in dal Régn Unî.
In dla sò caréra l'à vins siē turnèo ITF in singulàr e vint-a-dū in dópi, rivànd a èsar la nùmar nuanta-nóṿ dal mónd al 2 ad Favràr dal 2009.
La sò vìnsita più bèla la gh'è stada in dal turnèo ad Wimbledon dal 2006 quànd, dasfrutànd na carda salvàdga, l'à batû a 'l prim tùran la nùmar 14 dal mónd Francesca Schiavone dòp èsar stada sóta 'd un sét.
In dal 2008 la gh'à 'n cólp ad cûl a Los Angeles parchè, anc pardénd al sò incóntar dal qualificasiòṅ, la dasfrùta un buś ch'al s éra furmâ in dal tablòṅ quànd la nùmar 2 Serena Williams l'iva decìś 'd a n śugàr briśa. Par via dal sò bye, la riva diretamènt a 'l secónd tùran in dua la dà la paga a la Petra Kvitová ma pò la và a pèrdar da la cinéśa Yuan Meng.
L'à pò śugâ anc al turnèo di Australian Open dal 2009 sénsa avér biśógn ad qualificàr-as, cun sōl i sò punt in bisàca ch'i ér'n asè, ma l'à pò pardû subìt da la francéśa Marion Bartoli.
Culegamènt estéran
}}
.flir
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
1525
Al 1525 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Gianna Nannini
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Voglio uno scandalo, voglio uno scandalo, l'ultimo scandalo, voglio uno scandalo io con te... e tutti i figli tuoi! Fai in fretta, copri la verità, le tue tracce che la notte fumerà, hey signora ti faccio divertire, presidente le femmine non sai. Vacci piano già che ci siamo, vizia vizia viziami la mano, sei più bella nuda e senza fiato, lecca lecca il gelato! Voglio uno scandalo, voglio uno scandalo, tutti lo sanno, in prima pagina io e te... e tutti i figli tuoi! Svergognata ti piace la libertà, tu che puoi ridalla a chi non ce l'ha, mh quella foto, fammi giocare ancora, ah paura, paura!|A vój un scàndal, a vój un scàndal, 'l ùltim scàndal, a vój un scàndal tèg... e tut i tò fiōi! Fà in présia, quàcia la verità, al tò trasi ch'la nòt la s fumarà, vê sgnóra a t fag divertìr, presidènt al fémni ta n sà minga. Và-gh piàṅ dai-mò ch'a gh sém, vìsia vìsia vìsia-'m la maṅ, at sē più bèla cavàda śò e sénsa fiâ, léca léca léca al ślâ! A vój un scàndal, a vój un scàndal, tut i 'l sànan, in prima paǵna mè e tè... e tut i tò fiōi! Śvargugnàda la libertà la t piàś, tè ch'at pō dà-la indrē a chi n gh'l'à briśa, mh cla fòto lè, fà-'m śugàr incóra, ah paùra, paùra!|Scandalo, 1990|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
La Gianna Nannini 'l è na cantànta rock itagliàna nada a Séna al 14 ad Śugn dal 1954.
Mona Barthel
{{Metacaixa
Gianna Nannini
La sò infànsia e i prim pas
La Nannini la nas a Séna al 14 ad Śugn dal 1954 in dla cuntràda d'l Òca. Fióla ad Danilo Nannini, ch'l éra un famóś industriàl dulsàri, e ad Giovanna Cellesi, l'è la surèla più granda d'l ex pilòta ad Formula 1 Alessandro Nannini ch'l iva córs par la Benetton in di an Nuànta (a s al véd in dal vìddeo ad Bomboloni mèntar 'l è drē a magnàr un bumbulòṅ).
Mona Barthel
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Gianna Nannini
La sò infànsia e i prim pas
Da śóvna la stùdia a 'l licèo sientìfic e la tóś dal lesiòṅ ad pianufòrt a Lucca. In séguit la spatìna a Milàṅ par tacàr la caréra in dal mónd dla mùśica, studiànd cumpuśisiòṅ da Bruno Bettinelli, vèć mìstar ad Riccardo Muti fra i àtar. In dla sità lumbàrda la s eśibìs in soquànt lucài stòric cuma l'Ustarìa dl'Uperéta, al Simi e al Rós e la cgnós al muśicìsta blues Igor Campaner ch'al s metrà a sunàr sèg e ch'al scrivarà soquànti braṅ dal disc Malafemmina.
Gl'eśòrdi
La taca bèn prèst a preśentàr-as a soquànti cà discugràfichi. Claudio Fabi e Mara Maionchi dla Numero Uno i la màndan da Gino Mescoli ch'al la tōś cuma vóś p'r al grup Flora Fauna Cemento (guidâ par Mario Lavezzi), e cun lì lōr la rigìstra al lâ B Stereotipati noi dal sìngul Congresso di filosofia. Cun cal braṅ lè la và a Un disc par l'Istâ dal 1974.
Mona Barthel
L'è stada bòna ad rivàr a èsar la nùmar vint-a-tri dal mónd al 18 ad Mars dal 2013.
Gianna Nannini
Gl'eśòrdi
Turnàda indrē da Fabi, l'incìd sèg al sò prim àlbum umònim in dal 1976, par l'etichéta Ricordi, cun l'artìsta tuscàna ch'la scriv mùśichi e tèst, quist chè ch'i tōśan da spés al parti dal dóni, cuma in dla canta Morta per autoprocurato aborto. Al prudutór al rèsta sèg anc in dal sucesìṿ Una radura... dal 1977 in dua la Nannini la lavóra cun la PFM in tri braṅ: Basta, Frenesia e Riprendo la mia faccia.
I an Utànta
Al prim sucès grand dla Nannini 'l è al sìngul America, gnû fóra in dal 1979 e mis dèntar a 'l àlbum California, prudót par Michelangelo Romano, ch'al vèra a la cantànta tuscàna i us dal marcâ europeo. In dla cupertìna dal disc a ś véd la Statṿa dla Libertà ch'la gh'à in pugn un vibradór a stéli e strisi.
Mona Barthel
In dla sò caréra l'à vins du tìtui WTA, tut in sal dûr. La Mona la s cata dimóndi bèṅ a Hobart parchè lè l'à vins al sò prim turnèo WTA in dal Śnar dal 2012 baténd in d'l ùlt'm incóntar la Yanina Wickmayer par 6-1 6-2 méntar 'l an dòp la s è cuntintàda ad rivàr in finàl, pardénd da l'Elena Vesnina par 3-6 4-6. Al tìtul più impurtànt ch'l'à purtâ a cà 'l è stâ qvél ad Parì a 'l quèrt dal 2013 in dua l'à fat fóra in finàl la Sara Errani par 7-5 7-6. In di Gran Slam invéci l'è rivàda par na vòlta a 'l tèrs tùran, in di Australian Open dal 2012.
La tedésca l'è stada bòna in dla sò caréra ad dar la paga anc a di atri tenìsti famóśi cuma l'Angelique Kerber, la Jelena Janković, l'Ana Ivanović e la Marion Bartoli.
Gianna Nannini
I an Utànta
In dal 1981 'l è al tùran ad G.N. (al sò inisiài), prudót par Roberto Cacciapaglia, e al sìngul tirâ fóra Vieni ragazzo al gh'à 'l unór 'd andàr a 'l Festivalbar dal 1981, rivànd secónd. In cal stés an la ś mét cun al manager śvìsar Peter Zumsteg, ch'al restarà sèg par vint-a-tri an. I dū i dâṅ vita a l'etichéta Gienne. In cal mèntar la scriv la culóna sunóra dal film Sconcerto Rock ad Luciano Manuzzi.
Mona Barthel
Caréra
La tedésca la taca a pistàr i camp da tènis in dal 2007 in dal sircùit ITF. In dal Luj dal 2008 la śóga al sò primi finàli in dū turnèo da déś-mila dòlar ma la i pèrd. In Setémbar la tōś part a 'l qualificasiòṅ dal WTA ad Stucàrda in dua la bat la Karin Knapp ma pò la pèrd da la parmśàna Alberta Brianti. In dal 2009 la mùcia sù pôc rivànd sōl in semifinàl in un ITF da stantasìnc-mila dòlar in dal Régn Unî.
Gianna Nannini
I an Utànta
Cun al prudutór Conny Plank, in dal 1982 la rigìstra 'l àlbum Latin Lover ch'al cunférma 'l sucès europeo dal rock dla Nannini, specialmènt in Germâgna: al 12 'd Utóbar la tîṅ un cuncèrt a 'l Rockpalast 'd Essen. Al disc, gnû fóra in cal mèntar, al riva a véndar 250.000 còpi.
In dal 1983 la rèsita in dal film Sogno di una notte d'estate ad Gabriele Salvatores p'r al quàl la scriv anc la culóna sunóra insém a Mauro Pagani (dū di sò braṅ i èṅ Lontano e La luna).
Mona Barthel
Caréra
In dal 2010 la pòrta a cà subìt un ITF da déś-mila dòlar in Śnar e pò òṅ da sinquànta-mila in Bèlgi in Avrìl baténd la Bojana Jovanovski in semifinàl e pò la Rebecca Marino in finàl. La próa a qualificàr-as anc par di turnèo WTA ma la Bovina la s mét in sla sò strada par dū vòlti. In Utóbar la s qualìfica par 'l ITF ad Torhout, al nùmar dū, baténd la Gioia Barbieri e pò la riva in di quàrt in dua la pèrd da la Yanina Wickmayer par 3-6 6-7. Mandànd a cà la Sorana Cîrstea la gh la cava anc, par la prima vòlta, in dal WTA dal Lussembûrgh ma pò la pèrd subìt da l'Aravane Rezaï. La finìs 'l an a 'l nùmar 208 dal mónd.
La taca bèṅ al 2011 vinsénd 'n ITF in Frància e rivànd in finàl in qvél ad Sutton (3-6 6-1 2-6 da la Kristina Mladenovic). In Avrìl la pasa 'l qualificasiòṅ a Marbella mandànd a cà l'Anna Floris, l'Aleksandra Panova e la Maria Elena Camerin. A 'l prim tùran la fà sudàr la nùmar quatórdas dal mónd, la rusa Svetlana Kuznecova, purtànd-la a 'l tèrs sét. Finalmènt la tedésca la vins 'n incóntar in dal sircùit prinsipàl e la 'l fà a 'l Roland Garros cóntar la Sybille Bammer par pò pèrdar da l'Anastasija Pavljučenkova par 0-6 6-7. La pasa 'l qualificasiòṅ anc a Cupenàghen rivànd pò in semifinàl baténd via via l'Alexa Glatch 6-2 7-5, la Barbora Záhlavová-Strýcová 7-6 6-4 e la Bethanie Mattek-Sands 1-6 6-3 6-4. A 'l ùltim la lasa strada a la śugadōra ad cà, e nùmar òṅ dal mónd, la Caroline Wozniacki. In Agóst, baténd la Camila Giorgi 6-1 6-1, la riva in finàl in d'l ITF dal Bronx ma lè la patìs un 6-7 3-6 da l'Andrea Hlaváčková. Dòp un secónd tùran a gl'US Open (4-6 5-7 da la Chanelle Scheepers), la tedésca la pòrta a cà 'l ITF da sinquànta-mila dòlar ad Mèstar (7-5 6-2 a la Garbiñe Muguruza Blanco) e anc qvél ad stantasìnc-mila dòlar ad Shrewsbury (6-0 6-3 a l'Heather Watson). A la fiṅ d'l an la riva a la 67śma puśisiòṅ.
Gianna Nannini
I an Utànta
In dal 1984 a vèṅ fóra Puzzle, al sò sèst disc, e l'è la sò cunsacrasiòṅ. Prima la fà al vìddeo dal braṅ Fotoromanza (dirèt p'r al regìsta fraréś Michelangelo Antonioni) e pò la partìs p'r un tour europeo ch'al gh'à dimóndi sucès. La fà na tapa anc a 'l Montreux Jazz Festival. Fra Agóst e Utóbar l'è in Itâglia e la fà sù quèl cuma na quarantìna ad cuncèrt e tarśènt mila spetadór a 'l incìrca.