cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La scala a chiocciola
La scala a chiocciola (La scala a lumàga) 'l è 'n film thriller ad scarésa dal 1945 girâ in biànc e négar ad Robert Siodmak trat da 'n rumànś dl'Ethel Lina White da 'l tìtul Some Must Watch  (Qualchidòṅ al gh'à da védar).
Sunt
La śōvna Helen Capel (Dorothy McGuire), da quànd l'à vdû murìr in 'n inséndi i sò genitōr sénsa psēr-ag far-ag gnint, l'à patî un blòc psiculògic ch'al gh impidìs ad dascórar. Adès la tîṅ a drē, faghénd la badànta, a la sgnóra Warren (Ethel Barrymore), na vècia malàda 'd cōr che na vòlta la s pasàva 'l tèmp andànd a casa. Lì lē l'è la màdar dal prufesōr Albert (George Brent) e ad Steve (Gordon Oliver), òṅ ch'al cur sèmp'r adrē a cal dóni e ch'al gh'à anc abû al curàǵ ad purtàr via la muróśa a sò fradèl, la Blanche (Rhonda Fleming). Dl’Helen al s inamóra invéci al dutōr Parry (Kent Smith) ch'al la vrév spuśàr e ch'al cònta ad far-la guarìr purtànd-la da 'n quàlc luminàri ad Boston.
In cal méntar, in dla campàggna dal New England, un manìac al taca a far fóra dal dóni minga a pòst o cun di prubléma fìśic, dóni minga parfèti e armàśi uféśi, sòpi, insiminìdi o cun di siléf adòs. Soquànt tèmp prima a s éra anc catâ na dóna butàda śò in un pós. L’Helen la sà 'd ès'r in a risć anca lē parchè l'è muta ma la decìd 'd armàgnar lè listés anc s'la sgnóra Warren e al dutōr i gh'ìvan cunsiliâ piutòst 'd alvàr al téndi e in présia.
Culegamènt estéran
}}
Użàn
Użàn (in itagliàn Ozzano dell'Emilia) l'é na cmóṅna ed 13.449 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna.
Pianôr
Pianôr (in Itagliàn Pianoro) l é na cmóṅna ed 17.461 abitànt (2014) int la pruvénzia ed Bulåggna
In & Out
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Incantévul Insuperàbil Inśegnóś Invidànt.|Tagline dal film}}
In & Out (Ad dènt'r e 'd fóra) l'è na cumèdia dal 1997 ad Frank Oz. Custàda trénta-sinc migliòṅ ad dòlar, la pelìcula la 'n à pò fat sù da piò ad ssanta-tri. La prutagunìsta Joan Cusack, par cla part chè, l'è stada candidàta a 'l Prèmi Òscar dal 1998 cuma atōra prutagunìsta ma la statṿa l'è pò andàda a la Kim Basinger par L.A. Confidential.
La trama dal film la tōś spunt da 'l dascōrs ch'l iva fat Tom Hanks dòp avér vins 'l Òscar par Philadelphia quànd 'l iva dedicâ 'l prèmi a 'n sò vèć prufesōr gay.
Sunt
L'è la nòt di Prèmi Òscar e par 'l insgnànt ad létri 'd un culéǵ d'l Indiàna Howard Brackett, amànt dla Barbra Streisand, l'è na giurnàda speciàla parchè òṅ di sò vèć studènt, Cameron Drake (Matt Dillon), 'l è candidâ a vìns'r al prèmi cuma „atōr prutagunìsta“ par la pelìcula Sarvìr e prutèśar in du lò 'l fà 'n suldâ gay. I sò rivài par la statṿa i èṅ Paul Newman par Rinco, Clint Eastwood par L'ultma farmàda, Michael Douglas p'r Istìnt primurdiài e Steven Seagal par Pala 'd néṿ a 'l Infèran.
Howard al guàrda la serimògna sintâ su 'l sofà insém a la sò muróśa da na vita, l’Emily Montgomery (Joan Cusack), ch'al gh'à da spuśàr in dal gir ad pôc parchè 'l nòsi i èṅ bèla fisàdi. Quànd finalmènt la Glenn Close (Glenn Close) la lèś al nóm dal vinsidōr, Drake, al prufesōr al s lasa andàr tut cuntènt. Cameron al mònta sù in sal palc par far al sò dascōrs e par ringrasiàr tut al cast tècnig e artìstic dal film ma specialmènt tut i gay e 'l lèśbichi ch'i sarvìs'n al paéś in d'l eśèrcit ma ch'i n pōlan minga far sès. Pò 'l atōr al gh tîṅ a 'rcuràr in na manéra particulàra 'l sò insgnànt Howard Brackett ch'al gh'à insgnâ incòsa dla vita, la pueśìa e William Shakespeare, sundànd-ag che «'L è 'n gay». A cala 'l śēl in dla cà di Brackett e fra i sò parènt ch'i gh armàgnan tut, specialmènt i sò genitōr Frank (Wilford Brimley) e la Berniece (Debbie Reynolds).
In di dè a vgnir tut i próv'n a intervistàr al prufesōr anc se lò al diś ch'a n è briśa véra. A sarà però 'n baś dal giurnalìsta fnòć Peter Malloy (Tom Selleck) a vèr'r-'g i òć.
Culegamènt estéran
}}
Lüìg'
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Lüìg' (Luigi in Itagliàn, Luisa p'r il dòn) l’é un nùm ad parsona.
Al vegna dal francòn Hlodowig, ciuè hlod (gluriùs) e wig (batàglia, guèra), ca völ dì dì fòrt in guèra. La sò fèsta l'é al 18 ad giügn, al dé ad San Lüìg' Gunṡàga.
As dìs che in dal 1982 a gh'era 875.00 Itagliàn ch' i g'ävan cul num ché.
Riferimëint
}}
Griżèna
Griżèna, o anc Grizèna (in itagliàn Grizzana Morandi) l é un cmón dla pruvénzia ed Bulåggna cun stra sé e nå 3 921 abitànt só int l'Apenén int al mel nuvzänt utantazéinqv al à catè al nómm dal pitåur Giorgio Morandi c al stétt lé par quatôrdg' estèd.
Pusiziån
Al teritòri dla cmóṅna covra äl culénn stra la val di fiûm Sàtta e Raggn. L é sgnificatîva la seziån a sîra d'la cmóṅna, indóvv a i è anc al munizéppi. Qué a s pôl visitèr la cà dal famåus pitåur Giurgén Morand. Int la vâl dal Sàtta, a Piân ed Såtta a i é invêzi la staziån dal treno.
Frazión e lucalité
Äl frazión dla cmónna i én: Sténc, Muntagò, Tavêrna (in fìn e mél utzént utantadû la sîd dla cmóṅna), Campôl, Muntòvel, Riola, Påṅnt ed Virzón, Bevvi Marnè, Prèda, Carbôna, al Fiòp (na pèrt, l' etra al fa' pèrt ed Varghè), Seiver, Mònt Sool, La Sèra, Carviè, Vêz, Tudiên, Pié d' Sätta, I rôc.
Tradizión e fèst
Scrétt in dialàtt bulgnaiṡ muntanèr ed mèż, variànt ed Griżèna.
Tot 'i aan p'r e 15 d' Agòst festa d'e zocaréin tott a'l dè. Tot 'i aan p'r e 24 ed Loi, l' a' ié a Carvièè la festa 'd Sèta Margharètta 'd Carvièè d' la quela l' an s'sa dimondi. La festa de paììs 'd Grizèna l'è par la prèmma Dmanga d' Agòst, quélla 'd Sténc p'r la terza. La fèsta d' al patròòn l'è p'r e 29 'd stémber, S. Michèèl Arcànzel. Festa e'd la zivòlla in Pién 'd Cètta p'r i premm 'd Maagg, int' e stéss siit l' otma stména ed Loi e la prèmma d' Agòst l' a'i é la fésta e'd l' Unità.
Vitória
{{Metacaixa
Aerogèl
{{Metacaixa
Vitória
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Vitória a l'è una sitä dal Brasil, capitäla dal Stä dl'Espírito Santo, cùl apëina ad sùra al Stä ad Rio de Janeiro.
Aerogèl
{{dialort | dial=Carpśàn}}
'L aerogèl 'l è na sustànsa in dal stêt solid cumpàgn'a 'n gel, mo in dû, a 'l post edla cumpunèinta lìquida, i gh' àn mìs un gas. Quel ch'a in vìn fóra 'l è na sćiùma sòlida cun dal proprietê specèli, e la più importànta l'è quèla 'd cavèr-'gh-la 'd iśolèr a 'l piò grand livêl. 'L aerogèl 'l è la sustànsa sòlida mèin dèinsa ch'a s cgnùsa, a dìr ch'l'è la piò alśéra dèintr'a 'l meter cûb; difàti 'l è furmê da 'l 99,8% 'd ària e da 'l 0,2% ed diòsid ed silîs, ch'l è quèl ch'a gh'è dàintr'in dal vēder. Al stès tèimp, 'l è 'n iśolànt tèrmic dimòndi bòun e 'l gh' à anca dimòndi robustèsa. Al s ciàma anca fùm giasê, o fùm sòlid, o fùm blu per la só trasparèinsa; a tuchèr-el al fa gnìr in mèint dla goma-piùma. Invintê per la prìma vôlta in dal 1931 da 'l Steven Kistler, per custruìr-el a s pōl druèr dimòndi materiē diferèint: a s' pōl catèr di aerogèl ed silîs, 'd alumìni, ed crôm, ed stagn e 'd carbòni.
Vitória
Storia
L'è stä fundä in dal 1551, suratüt da cùi ca gnìva via da Vila Velha, pròpi parchè al sò teritòri l'era quasi un'ìsula e sa stäva bëin a bòta pütòst ca in s'la teraferma.
Aerogèl
Noti e referèinsi
}}
Vitória
Storia
La s'è pupulä a bòta in dal sècul 19°, anca cun 'na culònia ad tänt Itagliän, suratüt dal Vènet e dal Friåul.
Ligamm ad föra
}}
420 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 420, mo invéci 'l an 420, 't ê da 'ndèr chè) Al 420 (quaterseintvèint, quattrocentoventi in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 419 (quaterseintdeśnōv) e 'l vin prìma dal 421 (quaterseintveintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al quaterseintveintéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Centro-Oeste do Brasil
Al Cëintar-Ovest dal Brasil (in Portoghês: Região do Centro-Oeste do Brasil) all'è voina d'i sëincu regiòun ch'i furman al teritòri dal Brasil.
Storia
All'è stä abitä da sëimpar daj Indios, e da quänd all'è stä custrüida Brasilia, l'è aumantä la pupulasiòn
Geugrafia
All'è la menu pupulä ad tütt al Brasil (13 677.475), e la cunfëina cul Nord, cul Nord-Est, cul Sud-Est e cul e cul Sud; al cunfëina anca cun la Bulivia e sul Paraguay.
Pîv ed Zänt
Pîv ed Zänt (in Itagliàn Pieve di Cento) l è na cmònna ed 7.000 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna
.alipay
.alipay 'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l znêr dal 2016.
San Bandàtt
San Bandàtt (in Itagliàn San Benedetto Val di Sambro) l è na cmònna ed 4.348 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna
Bloodhound Gang
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Me and you do the kind of stuff that only Prince would sing about, so put your hands down my pants and I'll bet you'll feel nuts, yes, I'm Siskel, yes I'm Ebert and you're getting two thumbs up, you've had enough of two-hand touch, you want it rough, you're out of bounds, I want to you smothered, want you covered, like my Waffle House hash browns, come quicker than Fed Ex, never reaching apex like Coca-Cola stock you are inclined to make me rise an hour early just like Daylight Savings Time. You and me baby ain't nothin' but mammals so let's do it like they do on the Discovery Channel.|Nuàtar du a fém cal ròbi che sól Prince al pōl cantàr, alóra pògia al maṅ in dal mè braghi e a gh scumét che 't andarà śò 'd tèsta, sè a sòṅ Siskel, sè a sòṅ Ebert, e tè at và a la granda^, ta gh 'n à asè ad tgnir-as par maṅ, at vō di cumpurtamènt grèś, at sē un pòst pruibî, a t vój angàda, a t vój quaciàda cuma i hashbrown° ad Waffle House, a végn più in présia ad FedEx ma a n gh la cav minga a tucàr dal véti, cuma la scòrta ad Coca-Cola at ténd a far-um alvàr n'óra prima pròpria cuma quand a gh'è l'óra legàla. Nuàtar du a n sém àtar che du mamìfar alóra fém-al cum i al fànan in di ducumentàri.|The bad touch, 1999|DIALETTO={{Mud}} ^ o ta t bèc du pòlas in sù ° ’l è un piàt ad patàchi e sigóli tajàdi a cunsèṅ e pò friti|LINGUA={{En}}}}
I Bloodhound Gang i èṅ un grup hard rock/rap americàṅ ch'i sònan cun la cretinìśia adòs e la vója ad far rìdar, cantànd di braṅ cun dimóndi śōg ad paròli.
I s èṅ furmâ a Quakertown in dla Pennsylvania in dal 1992 p'r òpra ad Jimmy Pop Ali e quàtar sò amìg tulénd al nóm da na traśmisiòṅ televiśìva, 3-2-1 Contact, in du a gh'éra un sipariét ciamâ The Bloodhound Gang. I aṅ vindû da piò ad 6 migliòṅ ad disc in fiṅ adès.
Durànt un cuncèrt a Udésa in Ucràina in d'l Agóst dal 2013, al basìsta Jared Hasselhoff al 'n à fat una dal sui miténd-as na bandéra rusa in dal mudàndi, cun al minìstar dla cultùra rus ch'al s è alrliâ dimóndi e l'à dâ dispuśisiòṅ ad scanślàr al spetàcul a vgnir in di dintóran a Krasnodar.
Biugrafìa
La caréra di Bloodhound Gang la taca in dal 1995 quand la Columbia Records la i mét sóta cuntràt. Al prim disc 'l è Use Your Fingers (dróa i tò dî) e al gh'à dèntar la cover ad Kids in America ad Kim Wilde, You're pretty when I'm drunk (At sē bèla quand a sòṅ imbariàg) e al sìngul Mama say (La mama la diś). In cuperìna a ś véd na baghéta in majéta e mudàndi ch'la magna na còsa ad puj.
In dal 1996 a véd la luś One Fierce Beer Coaster (Un sótbicèr catìṿ) un disc ch'al vénd dimóndi, specialmènt par mèś dal sìngul Fire water burn, druâ anc da Michael Moore in dal sò film dal 2004 Fahrenheit 9/11. Al disc al gh'à dèntar di pès cun di tìtui quài I wish I was queer so i could get chicks (A m piaśrév èsar fnòć acsè a prév avér dal pulàstri), Why's everybody always pickin' on me? (Parchè i gh 'l àṅ sèmpar tut mèg?) e Kiss me where it smells funny (dà-'m un baś in dua a s sènt al divertimènt).
In dal 1999 i Bloodhound Gang i s fànan cgnósar anc in Europa cun 'l àlbum Hooray For Boobies (Urrà p'r al téti). Al sìngul The bad touch (Al tóc catìṿ) al vénd dimóndi, specialmènt in Germàgna in du al riva al prim pòst in clasìfica, anc par mèś 'd un vìddeo in dua i èṅ vistî da simmi e i ciùlan dapartùt. I nòstar Eiffel 65 i aṅ pò rimixâ al braṅ. Al disc al gh'à dèntar anc di àtar pès famóś cuma The inevitable return of the great white dope (Al ritóran sénsa psér far-ag gnint dla granda dròga biànca, diretamènt da la culóna sunóra dal film Scary Movie), I hope you die (A spér ch'at mōr), Mope (Vilî, un misćiùs ad Relax di Frankie Goes To Hollywood e For Whom the bell tolls di Metallica!), The ballad of Chasey Lain (La balàda ad Chasey Lain) e Along comes Mary (E pò l'è rivàda la Mary).
P'r al disc nóṿ a gh'è da spetàr al 2005 quand a vèṅ fóra Hefty Fine cun i sìngui Foxtrot Uniform Charlie Kilo (gl'inisiài dal paròli misi insém, FUCK, i vólan dir "fótar" in ingléś), Uhn Tiss Uhn Tiss Uhn Tiss (druàda in Itàglia in na recàm dla Blaupunkt) e No hard feelings. In dal braṅ Something Diabolical a gh'è anc al cantànt di H.I.M., Ville Valo. In dla cupertìna dal disc a ś véd un budlòṅ nûd stric in un scatlòṅ.
Nòti
}}
Sandròun
Sandròun l'è la màscra ed Carnevêl ed Mòdna. Sandròun 'l è un cuntadèin bòun e fùreb ma ignorânt e zòtich, con dû dèint e al nês ráss. Ed solit 'l è vistî con 'na giàca ed velûd, pantolòun al żnoc', un gilet, di calzètt a righi bianchi e rássi, di gròsi scarpóun e un bertòch col fiòch. So mujéra l'è la Pulónia, la clàsica reżdora, e sô fiōl al s ciama Sgorghìguel. Tòt i giuvidè gras Sandróun e la famìa Pavirònica i partèssen da Bòsch éd Satta c'n al trein e i vinen a Mòdna per fèr al famòś sproloqui ed Piaza Grand, in dû i pèrlen un poch ed tòt qual ch'l è sucess en l'an passeé.
Funtàna dla Cumùna éd Spilambèrt
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Spilambertés}}
La funtàna dla Cumùna ed Spilambért l’è ‘na statua dal scultór mudnès Alfredo Gualdi che as pól vàdder a Spilambert a l’ingrès dal palàz dla Cumuna in Piazza Caduti Libertà.
La só stòria
Al palaz dla Cumuna ed Spilambert al gné tiré só ind al 1938 e fin da alora vers la Piaza a gh’è ‘na gran funtana ch’la fó fata dal scultor mudnes Alfredo Gualdi (1885-1958). Sta statua l’è un lavurir tótt simbolich, al vol fèr vàdder i qué pió important dla nostra tèra: al lavor dla campagna (la vanga), la buntè dla tèra (el pianti da fruta), l’abundanza d’aqua (la funtana) e, naturalmeint, la zèint, rapresenteda da na famìa; e par i tri cristian, l’artésta al tulé a model tri de Spilambért: l’amm as ciameva Flaminio Bergonzini, la dànna Pina Lazzari e al putèin Aquilino Clò.
}}
La sottile linea rossa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Sèla (BO)
Sèla (in Itagliàn Sala Bolognese) l è na cmònna ed 8.357 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna. I dîsen ch'al nómm al vén da 'na parôla germanica (Saal) ch'la vôl dîr cà ed cuntadén, mo l'è piò fàzil ch' al véggna dàl nómm d'la sò signùria: i Baròn Sala.
La sottile linea rossa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Tut i óm i cumbàtan la sò guèra.|Tagline dal film}}
La sottile linea rossa (La sutìla riga rósa) 'l è 'n film ad guèra dal 1998 ad Terrence Malick trat da 'l rumànś umònim ad James Jones. 'L è ambintâ durànt la secónda guèra mundiàla durànt la cunquìsta dl'Ìśula 'd Guadalcanal dal 1942.
La pelìcula l'à vins 'l Ōrs 'd Òr a 'l Fèstival 'd Berlîṅ dal 1999 e l'è stada candidàda par sèt Prèmi Òscar, muciànd sù da piò ad nuànt'òt migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst ad sinquànta-dū.
Sunt
In dal Nuvémbar dal 1942 'l eśèrcit americàṅ 'l è impgnâ in na misiòṅ par purtàr via l'Ìśula 'd Guadalcanal a i giapunéś e a 'l inìsi al ròbi i èṅ anc fàcili parchè i giapunéś i s èṅ lugâ in sna culìna. A cap dal repàrt di fuśilēr ciamâ Charlie a gh'è 'l capitàṅ James Staros (Elias Koteas).
Al culunèl Gordon Tall (Nick Nolte) al decìd 'd andàr a casa di nemìg e 'l è ciàr ch'a sarà 'n bagn ad sangṿ par tut. Staros al n è minga 'd acòrd e al vîṅ mis da na banda.
Culegamènt estéran
}}
Salvador Bahia
Salvador Bahia (al sò nùm cumplët a l'è São Salvador da Bahia de Todos os Santos) a l'è una sitä dal Brasil, capitäla dal Stä ad Bahia, a Nord-Est ad la Repüblica.
La gh'ha 2.762.750 abitant (2006) par 255,4 kmq, e l'è la tèrsa sitê püsä granda dal Brasil dòpu São Paulo e Rio de Janeiro.
970 (nùmer)
{{Metacaixa
Salvador Bahia
Storia
La sitê l'è stä fundä in dal 1549 in cùla c'as ciamàva Bahia de todos os Santos (La bàia ad tütt i sànt) e fìn al 1763 l'è stä la capitäla dal Brasil (dòpa a l' dvantà Rio) e impurtantìsim cèntar ecunòmic ad tütt al Sud-America.
970 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 970, mo invéci 'l an 970, 't ê da 'ndèr chè) Al 970 (novseintestànta, novecentosettanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 969 (novseintessantanōv) e 'l vin prìma dal 971 (novseintestantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CMLXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novseintestantéśim post.
Salvador Bahia
Storia
La tradisiòn la vurarëss ca g'sìà in sitê 365 cèsi vòina ogni dì ad l'ann.
970 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
San Żôrż
San Zôrz (in Itagliàn San Giorgio di Piano) l è na cmònna ed 8.472 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna.
40 giorni & 40 notti
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Più a pasa 'l tèmp più la dvènta dura...|Tagline dal film}}
40 giorni & 40 notti (40 dè & 40 nòt) l'è na cumèdia rumàntica dal 2002 ad Michael Lehmann.
Sunt
Dòp che la sò stòria cun la Nicole (Vinessa Shaw) l'è finìda mâł, cun lē ch'la 'l à dascargâ, Matt (Josh Hartnett) al gh'à di prubléma a far sès cun di atri dóni parchè 'l è incóra inamurâ. Dòp avēr-an dascōrs cun sò fradèl prēt, John (Adam Trese), al decìd ad far un vōt par la Quaréśma, qvél 'd a n far piò sès par quarànta dè: basta gusàdi, basta baśèṅ, basta śnum e basta pugnéti.
Quànd al sò amìg Ryan (Paulo Costanzo), ch'al spartìs 'l apartamènt sèg, al vîṅ a savēr-al, al decìd ad far na scumésa puntànd di bèsi, vèrta a tut i sò amìg e anc a 'l mónd web, su quànd al vgnarà méno a qvél ch'l à prumìs. I dè i pàsan e a pâr che Matt al sia bòṅ ad mantgnìr al sò fiurét. Na sira però in lavandarìa al śōv'n al cgnós na ragàsa ciamàda Erica (Shannyn Sossamon) e 'l taca a 'ndàr fóra sèg. Quànd i sentimènt i s fànan sintìr dabòṅ, par lò al dvènta sèmpar più difìcil purtàr avànti al sò impégn.
Culegamènt estéran
}}
Fireproof
{{CITAZIONE|Mai bandunàr al tò cumpàgn.|Tagline dal film}}
Fireproof (A próa 'd fōg) 'l è 'n film rumàntic cristiàṅ americàṅ dal 2008 'd Alex Kendrick, regìsta cristiàṅ (batìsta) anca lò acsè cuma 'l prutagunìsta Kirk Cameron. Anc la culòna sunóra l'è dal gènar cristiàṅ.
Custâ sincsènt-mila dòlar e basta, al film 'l à pò purtâ a cà da piò ad trénta-tri migliòṅ ad dòlar anc s'in di Stat Unî al gh'à abû na distribusiòṅ da rìdar (nuvsènt sali a 'l incìrca).
Sunt
Al capitàṅ dla stasiòṅ di pumpēr 'd Albany in Geòrgia, Caleb Holt (Kirk Cameron), 'l è spuśâ cun la Catherine (Erin Bethea), ch'la lavóra in 'n uśdàl. Dòp soquànt an ad matrimòni però al ròbi i vànan mâł fra lōr dū parchè i n dascóran piò e i lìtgan sèmpar. Lē la n s cumpatìs piò che lò al vaga la sira a védar di sit pòran in dal computer e ch'l àppia tacâ a métar da na banda di bèsi par cumpràr-as la barca di sò insùni, quànd a gh sarév invéci da giustàr 'n us e mét'r a pòst al giardèṅ. Lò invéci al gh'à 'l bali pîni 'd a n catàr mai gnint ad prònt quànd al tórna a cà stuf mòrt dòp avér risćiâ la vita e laurâ par vint-quàt'r óri ad fila.
La còpia la decìd acsè ad dar-'g un taj ma 'n culéga cristiàṅ ad Caleb, Michael Simmons (Ken Bevel), al n è minga 'd acòrd e par rénd'r al cuncèt al gh fà 'l eśèmpi dal sâł e dal pévar, dimóndi difarènt ma sèmp'r insém. Anc i genitōr dal pumpēr, John (Harris Malcom) e la Cheryl (Phyllis Malcom), i gh'àṅ al magòṅ par sò fiōl acsè sò pàdar al gh śibìs ad tōr-as quarànta dè prima ad divursiàr, un perìud ad próa ciamâ "The love dare" (La próa d'l amōr). In cal méntar al gh'arév da lèśar un sò diàri ch'al gh'è stâ ùtil anc a lò quànd, soquànt tèmp prima, anc lōr i èṅ stâ lè lè par mulàr-as prima 'd catàr la religiòṅ.
Da 'l cant suo la Catherine, ch'l'è in pinsēr par sò màdar ch'l'è armàśa uféśa dòp 'n ìctus ma ch'la n gh'à minga di bèsi abàsta par cumpràr-ag na carusìna e 'n lèt adàt a lē, la taca a vśinàr-as a 'n dutōr sò culéga ch'al gh và adrē, Gavin Keller (Perry Revell). Caleb, lśénd tut i dè na paǵna dal diàri, al taca a far qvél ch'a gh'è scrit insìma e a pinsàr a far dal bèṅ par sò mujér ma a quàla là a n gh'è gnanc indivìś. 'L óm 'l è dimóndi śò ma sò pàdar al gh diś ad cuntinuàr parchè al règhli ad Dio i n èṅ minga qvéli dal parsòni. Cuma in dal sò mistēr un pumpēr al n gh'à mai da bandunàr al sò cumpàgn, acsè a gh'à da sucédar anc in dal matrimòni.
Culegamènt estéran
}}
...And Justice for All
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|My life suffocates planting seeds of hate, I've loved, turned to hate, trapped far beyond my fate, I give, you take this life that I forsake, Been cheated of my youth, you turned this lie to truth, anger, misery, you'll suffer unto me, harvester of sorrow.|La mè vita la n gh'à più fiâ piantànd la scménsa d'l òdi, a-j-ò vlû bèṅ, pasànd a 'l òdi, imparśunâ dimóndi da piò da 'l mè destîṅ, mè a dag, tè 't tó ch'la vita chè che mè a las andàr, a sòṅ stâ tradî in dla mè giunésa, tè 't à fat dvintàr cla bala chè véra, arlìa, miśèria, at patirà a 'l mè pòst, msōr dal dulōr.|Harvester of Sorrow, 1988|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
…And Justice for All (…E Giustìsia par Tut) 'l è quàrt àlbum in studi dal grup di Metallica, vgnû fóra in d'l Agóst dal 1988 par la cà discugràfica Elektra. 'L è stâ registrâ fra Śnar e Maǵ in di studi One on One ad Los Angeles e 'l è stâ bòṅ ad rivàr a 'l sèst pòst dla Billboard americàna, a 'l quìnt pòst dal clasìfichi tedéschi e a 'l quàrt in qvéli ingléśi. In di Stat Unî 'l à vindû òt migliòṅ ad còpi. P'r al sìngul One al grup 'l à girâ al sò prim vìddeo ch'a tōś ispirasiòṅ da 'n film ad Dalton Trumbo, E Johnny prese il fucile.
Cal disc chè 'l è 'l prim registrâ par Jason Newsted, ch'l iva in cal méntar tòlt al pòst ad Cliff Burton mòrt in 'n incidènt in bus durànt al tour prumusiunàł dal disc Master of Puppets, anc s'al sò part ad bas i èṅ stadi arbasàdi dimóndi tant ch'a s fà fadìga a sintìr-li in dl'òpra finàla.
Braṅ
Tèst ad James Hetfield (a part To Live Is to Die scrita par Cliff Burton), mùśichi ad James Hetfield, Lars Ulrich e Kirk Hammett (quànd a n è mia acsè, 'l è ripurtâ chè 'd sóta).
'L edisiòṅ giapunéśa dal disc al gh'à 'n braṅ da piò, The Prince, còver di Diamond Head.
Nòti
}}
Milàn
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
{{CITAZIONE|Tutt el mond a l'è paes, a s'emm d'accòrd, ma Milan, l'è on gran Milan.|La Madunina}}
Milân ({{in it|Milano|ARZ}} e {{in lmo|Milan|ARZ}}) l'é la sitê pió grânda ed tóta l'êlta Itâlia, l’a ‘s câta int la bâsa ed la Lumbardéia, la regiòun pió réca ed la nasiòun. I só abitânt a’s ciâmen milanèiṣ, mó în cgnussû ânca cme meneghèin, per la mâschera ed caranvêl ed Meneghèin.
La sitê l' gh’à bèle 1.3 miliòn d'abitânt, mó la só periferéia l' arivarà a 4 miliòn.
Al nòm ed Milân al deṣvîn da la parôla cêltica Mid-lan, ch' la vré dîr int al mèz ed la bâsa. L'é dvintê Mediolanum cun i rumân. I tedèsch la ciamêven (e la ciâmen) Mailand perchè quând a rîven zò agh sèmbra d'èser in premavèira ânca s’ l’é invêren.
Tra i monumèint e i palâs famōs ed Milân a gh’é d' arcurdêr al Dôm, al Castèl Sfurṣèsch cun i só muséi e al teâter ed la Scala.
A Milân a gh’în dal famôsi cà ed la môda e al sô butèighi în in via Montenapoleone e ind la Galaréia Vittorio Emanuele ch' l’ é cunsidrêda la zôna d’ acquést pió vècia dal mònd. Quisché àn fât dvintêr Milân òna dal sitê mundiêli ed la môda, cme Parîs, Lòndra e Neviòrk. A Milân a’s câten ânca dô squêdri ed balòun, al Milan e l' Inter, che insèm àn vînt vintnôv scudèt, sèt Còpi di campiòun, e sînch còpi intercuntinentêli. Al lôr stâdio l'é al Giuseppe Meazza, dedichê a ûn di pió grând zugadōr ed balòun italiân. Al séndech ed Milân l'è 'l sgnor Giuliano Pisapia (2011).
Milân l'é capitêla ed la só pruvîncia
Êtri fotograféi
Milàn ( es in ) l'é la zitè pió granda ed tótta l'èlta Itâglia, la s câta int la bâsa dla Lunbardî, la regiån pió récca dal stèt. I sô abitànt i s ciâmen milanîṡ, mo î én cgnusó anc cme meneghén, par la mâschera ed caranvèl ed Meneghén.
Stra i monumént e i palâz famûṡ ed Milàn as à d arcurdèr al Dôm, al Castèl Sfurzassc cun i sô muṡî e al teâter dla Scala.
A Milàn ai én äl famåuṡi cà dla môda e al su butaig (in via Montenapoleone e int la Galarî Vitòri Emanuêl, ch'la s cunséddra l'ârea ed shopping pió vècia dal månd). Sti qué i an fât advintèr Milàn óṅna däl zité mundièl dla môda, cme Parîṡ, Lånndra e Neviòrrk. A Milàn as trôven anca dåu scuêder ed balån, al Milan e al Inter, ch'insamm i an träntaquâter scudétt, sèt Cåpp di Canpión, e zénc Cåpp intercuntinentèl. Al låur stâdi l é al Giuseppe Meazza, dedichè a Pepén Meazza, ón di pió grand żugadûr ed balån itagliàn. Al sénndic ed Milàn l é al sgnåur Giuseppe Sala (2021).
Milan l'é capitèl dla sô pruvénzia.
Èter futugrafî
Milan ( e ) l'è la citä püsè granda d' l'Italia dal nord, e la s' tröva in d' la pianüra d' la Lumbardia, la region püsè rica, svilüpä e cun pö abitant d' la nasion. Milan l'é capitäla d'la so pruvincia e d'la Lumbardia. I sò abitant i s' ciaman milanés.
La citä la gh'a 1.3 milion d'abitant, ma la so area metrupulitana la 'riva a 4 milion.
Al num ad Milan al vegna da la parola celtica Medelhan, ca 'la völ dì in mez a la pianüra. Po a l'é dvintä Mediolanum cun i ruman. I tudësch il la ciamävan (e la ciaman amò) Mailand parchè quand che i so popul i eran 'rivä zu a g' parìva da viv in d'un clima primaveril anca d'inveran.
Di so monümëint e i palasi famus gh'é da ricurdä 'l Dom, al Castel Sforzesco cun i so müsei e 'l Teatar a la Scala.
A Milan i gh'en il famus cà d' la moda e i so negosi (in via Montenapoleone e in d'la Galeria Vittori Emanüel, ch' i en cunsiderä l'area da shopping püsè vecia in dal mond). Chil cà ché i han fat dvintä Milan vüna dil citä mundiäli d' la moda, cmé Parìś, Lòndra e New York.
A Milan i gh'en anca dü squädri ad balon, al Milan e l' Inter, che insëma i han vinsì vëintanöv scüdët, sètt Cupi di Campion, e sëincu Cupi Intercuntinentäli. Al so städi l'é 'l Giuseppe Meazza, intitulä a voin di püsè grand zügadur ad balon italian.
Uruguaiana
Uruguaiana a l'è una sitä dal Brasil, in da dal Stä dal Rio Grande do Sul, ai cunfin cun l'Argintìna.
La gh'ha 136.364 abitant (2006) par 5.713 kmq.
San Pîr in Caṡèl
San Pîr in Casèl (in Itagliàn San Pietro in Casale) l è na cmònna ed 12.095 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna
Metallica (àlbum)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|No more! The craps rolls out your mouth again, haven't changed, your brain is still gelatin, little whispers, circle around your head, why don't you worry about yourself instead, who are you? where ya been? where ya from? Gossip is burning on the tip of your tongue, you lie so much, you believe yourself, judge not lest ye be judged yourself, holier than thou, you are.|Mucla! Al strunsàdi ch'i vènan fóra da la tò bóca, ta n sē mia cambiâ, al tò sarvèl 'l è incóra śladìna, dal bcajadìni i faṅ di sérć 'd intór'n a la tò tèsta, parcòsa n tîṅ-at mia adrē a tè invéci? Chi sē't? In du sē't stâ? Da in du daśvîṅ-at? I petegulés i t brùśan in sla punta dla léngua, at cònt tant bali ch'ta gh créd anc, Minga giudicàr s'a n vlî minga èsar giudicâ, baśamdàj, 't al sē.|Holier Than Thou, 1991|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Metallica (cgnusû anc cuma The Black Album, ’L Àlbum Négar) 'l è quìnt àlbum in studi dal grup di Metallica, vgnû fóra in d'l Agóst dal 1991 par la cà discugràfica Elektra sóta la prudusiòṅ ad Bob Rock. 'L è stâ registrâ fra 'l Utóbar dal 1990 e 'l Śugn dal 1991 in di studi One on One ad Los Angeles e 'l è stâ bòṅ ad véndar vint-sinc migliòṅ ad còpi in tut al mónd e sédas migliòṅ in di Stat Unî in dua 'l à purtâ a cà 'n disc ad diamànt. 'L è rivâ a 'l prim pòst in dal clasìfichi americàni, ingléśi e austragliàni.
Fra i sinc sìngui tirâ fóra, qvéi ch'i aṅ muciâ più sucès i èṅ Enter Sandman (vinsidōr 'd un Grammy Awards cuma Best Metal Performance in dal 1992) e Nothing Else Matters.
Furmasiòṅ
}}
Il demone sotto la pelle
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Il demone sotto la pelle (Al dèmun sóta la pèl) 'l è 'n film ad scarésa dal 1975 ad David Cronenberg girâ c'n un budget ad 179.000 dòlar canadéś 'd in alóra. Al tìtul uriginàł 'l è “Shivers” ma la pelìcula l'è cgnusùda anc cuma “Orgy of the Blood Parasites”, “Frissons”, “The Parasite Murders” e “They Came from Within”.
Par cal film chè, al sò prim distribuî in gir p'r al mónd, Cronenberg 'l à vins al prèmi par la regìa a 'l Sitges Film Festival dal 1975.
Sunt
In un palàs mudèr'n ad Montréal ch'a gh'è tut, ciamâ L'Arca ad Nuè, i sucédan di fat strâṅ dòp ch'un siensiâ, Emil Hobbes (Fred Doederlin), al s éra mis a far di esperimènt par dar vita a 'n parasìta, un quèl ch'a s davśìna a na sangvétula mèś vérum e mèś lumàga, ch'al sarés bòṅ, na vòlta insfilsâ dènt'r a i còrp dal parsòni, a far-ag vgnir na śbrùśia p'r al sès, un quèl lugâ bèṅ in dal sarvèl ch'al fà fadìga a gnir fóra da par lò. La sò infarméra la 'l iva pruâ in sla sò pèl e l'éra dvintàda na malnéta ad prim órdan, tacànd-al a tut i masć ch'la s éra fata in cal méntar. Rendénd-as cònt ad qvél ch'l à fat, al śbali più grand dla sò vita, al siensiâ prima al cópa la dóna e pò al s taja la góla. Al prubléma 'l è che dòp 'n inìsi da purcùs, la gint la tōś anc la vója ad masàr.
Sōl al dutōr Roger St. Luc (Paul Hampton) e la sò jutànta Forsythe (Lynn Lowry) i próan a catàr un rimèdi ma 'l è difìcil parchè tut là dènt'r i èṅ cuntagiâ.
Prubléma
Al giurnalìsta canadéś Robert Fulford a sò tèmp 'l iva dâ adòs a 'l film in sal paǵni dla rivìsta nasiunàla Saturday Night. P'r al fat ch'la pelìcula l'iva abû di finansiamènt da 'l guèran, Fulford 'l iva intitulâ al sò artìcul „You Should Know How Bad This Movie Is, You Paid For It“ („A gh'arî pròpria da savér quànt 'l è brut cal film chè, a 'l î pagâ vuàtar!“). C'l atàc chè, dirèt e publiciśâ bèṅ, in séguit 'l à dâ dimóndi prubléma a Cronenberg par catàr sù di fónd p'r al sò òpri a vgnir. Inólt'r al regìsta 'l à anc cuntâ ch'i 'l aṅ casâ via da 'l sò apartamènt a Turònt par cal fat chè.
Culegamènt estéran
}}
Laurel Canyon (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Lung la via vèrs na vita parfèta a gh pōl anc èsar na quàlc śvultàda.|Tagline dal film}}
Laurel Canyon (id.) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 2002 scrit e dirèt par la Lisa Cholodenko. La prutagunìsta Frances McDormand l'à vins al prèmi par l'atōra più brava a 'l Fèstival ad Gijón dal 2003.
La pelìcula l'à fat sù in tut da piò ad quàtar migliòṅ e quàt'r ad dòlar.
Sunt
Sam (Christian Bale), dòp ès'r-as péna laureâ in neuropsichiatrìa, al decìd 'd andàr a lauràr in 'n uśdàł ad Los Angeles e 'l partìs par la Califòrgna insém a la sò muróśa Alex (Kate Beckinsale) ch'la fà la mèdaga anc lē e ch'l'è drē a far na téśi su i crumuśòma di musrèṅ. Cardénd che sò màdar Jane (Frances McDormand), prudutōra discugràfica, la sia andàda a star c'n al sò óm in dla cà ch'la gh'à a Malibù, lasànd libra la vila lung la strada 'd Laurel Canyon, quànd al riva Sam al créd ad catàr-la vōda mo invéci a n è mia acsè parchè la Jane l'è lè parchè la gh'à da finìr un disc cun soquànt sunadōr. Òṅ ad chi lōr 'l è anc al sò muróś 'd adès, al cantànt Ian McKnight (Alessandro Nivola), un śōvan ch'al gh'à séd'ś an ad méno. Ma la dóna la n s fà mancàr gnint e la gh'à anc n'amànta 'd culōr, la Claudia (Melissa De Sousa).
Méntar l’Alex la taca a pasiunàr-'s a 'l mónd artìstic dla Jane, la mòla lè la téśi par far-'s al cani e scultàr al registrasiòṅ dgénd la sua, Sam al dvénta amìg dna dutōra sò culéga, la Sara (Natascha McElhone). Na nòt, mént'r al sò muróś 'l è a 'l uśdàł ad tùran, l’Alex la finìs in pisìna cun la Jane e Ian e i faṅ un quèl a tri.
Varghè
Varghè (in Itagliàn Vergato e in muntanèr Vergà) l è na cmònna ed 7.714 abitànt (2014) in pruvénzia ed Bulåggna.
.购物
.购物 'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l znêr dal 2016.
Savéggn
Savéggn (in Itagliàn Savigno) l é stè na cmóṅna ed 2.556 abitànt in pruvénzia ed Bulåggna. Al fa pèrt dal 2014 dla cmóṅna ed Valsamûż.
640
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DCXL in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Zuzana Kučová
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Zuzana Kučová (Bratiślàva, 26 ad Śugn dal 1982, a s lèś [ˈzʊzana ˈkut͡ʃɔva:]) l'è na tenìsta śluvàca prufesiunìsta da 'l 2007. L'è élta 170 cm e la péśa 60 chilo.
Al 7 ad Śugn dal 2010 l'è rivàda a èsar la nùmar sènt-òṅ dal mónd. In dla sò caréra l'à vins òt tìtui IFT.
Caréra
La s qualìfica par la prima vòlta in un turnèo WTA a Bùdapest in dal 2008. In dal 2010 la i pasa anc a gl'Australian Open ma la pèrd subìt p'r òpra dla Gisela Dulko ch'la gh'à la méj par 6-0 5-7 7-5. Al méś dòp la próa a 'ndàr dèntar a 'l tablòṅ prinsipàl ad Parì ma, dòp avér fat fóra la Camila Giorgi e l'Ekaterina Makarova, la pèrd da cl'atra rusa, l'Evgenija Rodina. In Luj la và fóra a 'l prim tùran a Wimbledon (6-2 7-5 par l'Alicia Molik), acsè cum a Bastad, Palèrum e Pòrtrōś. In Agóst la pasa al qualificasiòṅ a gl'US Open ma pò la cata subìt la nùmar òt dal mónd, la Vera Zvonarëva, ch'la la manda a cà.
In dal 2011 la pèrd subìt 1-6 4-6 a Dubai cun la Sara Errani. La fà méj in sla tèra rósa ad Stucàrda in dua la bat la Mandy Minella e la Tamira Paszek in dal qualificasiòṅ. A 'l prim tùran la s in prufìta dal bandòṅ in dal tèrs sét dl'Anna Čakvetadze p'r andàr avànti ma pò la céd a la nùmar òṅ dal mónd Caroline Wozniacki 1-6 2-6. A Cupenàghen la pèrd a 'l secónd tùran da l'Alberta Brianti. In Luj la riva par la prima vòlta in di quàrt 'd un turnèo WTA a Bùdapest pardénd in tut al manéri da l'itagliàna Roberta Vinci. La sèra 'l an pardénd subìt a Uśàka da la Jie Zheng par pò a n śugàr minga par tut al 2012 p'r un mâl a 'l gòmit.
In dal 2013 la tórna a śugàr in sal sircùit WTA a Stucàrda, par dir arvéd'r-as a 'l tènis, ma lè la vèṅ sćiancàda in dal prim tùran dal qualificasiòṅ da la Nastassja Burnett par 6-0 6-2. In Maǵ invéci la gh và méj in qvéli dal Roland Garros in dua l'è anc bòna ad bàtar in dū sét la Julia Görges a 'l prim tùran prima ad cédar a la Virginie Razzano cun al puntéǵ ad 6-4 2-6 0-6. In tut i caś finalmènt la pōl cuntàr 'd avér vins 'n incóntar in un turnèo dal Gran Slam.
Nòti
}}
Alinfunsèn
Alinfunsèn (Alfonsine) l'è un cumùn ad 12.008 abitant pió o menc. L'è sôta la pruvinza ad Ravêna.
Bagnacavàl
Bagnacavàl (Bagnacavallo) l'è un c'mò ad 16.195 abitä't pió o mä'c. L'è sôta la pruvè'za ad Ravêna.
Pandora (astronomî)
Pandora l’é una lónna ed Saturn.
'98 Live Meltdown
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Here comes the Metal Meltdown, run for your lives, can't stop the Metal Meltdown, No-one survives.|Chè l'è drē a rivàr la fuśiòṅ dal metàl, scapâ via tut e mitî-'v in salv, a n psî minga farmàr la fuśiòṅ dal metàl, a n scampa ninsòṅ.|Metal Meltdown, 1990|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
’98 Live Meltdown 'l è al tèrs disc da 'l viṿ dal grup heavy metal di Judas Priest (al prim cun Tim Owens a la vóś), vgnû fóra al 29 ad Setémbar dal 1998. 'L è 'n lavōr dópi.
Culegamènt estéran
}}
Bagnèra
Bagnèra (Bagnara di Romagna) l'è un cumùn ad 2.404 abitant pió o menc. L'è sôta la pruvinza ad Ravêna.
Vēder
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al véder 'l è cal materiêl trasparèint e dûr ch'a s dróva in dimòndi lavōr, c'ma p'r al fnèstri del cà, del màchini, per fèr i bicér, el butìgli, śvarièdi lèint, soquànt vêś presiōś. Al s cumpòun 'd ósid ed silîs (SiO{{sub|2}}).
Sièintificamèint i s ciàmen véder tùt chi materiêl ch'i gh'àn un pò 'd proprietê dal stêt lìquid e gli ètri dal stêt sòlid, dòunca n'impalcadùra molecolêr che, in dal dvintèr frèd dôp la fuśiòun, la vrèv tōr la fórma giumètrica perfèta 'd un cristâl, mo la só viscositê acsè dimòndi granda l'impedìs ai só àtom ed prilèr urdnê, armagnènd in na dispuśisiòun 'sèinsa fórma', diśurdnèda, dura, mo caraterìstica di lìquid.
Noti e referèinsi
}}
1694
Al 1694 'l è 'n an dal XVII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Furmézen
Furméżen (Formigine in italiân) l'è un cumûn ed 34.323 (2015) cristiân ed la pruvèinza ed Mòdna. Al so frazioni i én Casnèlb, Clumbèr, Corel e Magreda. Da vader a ghè al Castèl ed Furméżen, dal XI sécol, la villa Gandini, c'l'è dvinteda la Bibilioteca Comunèl e la Césa ed San Bartolomeo.
Elsa Fornero
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|A n psém briśa métar na „pacàda“ ad bèsi in sla tavla e sprar dòp ch'a gh sia 'l acòrd, a n s fà minga acsè.|Dichiarasiòṅ dla minìstra Elsa Fornero durànt la presentasiòṅ dla sò rifórma dal lavōr in dal Mars dal 2012}}
Elsa Maria Fornero (San Carl Canavéś, 7 ad Maǵ dal 1948) l'è n'ecunumìsta piemuntéśa cun un pòst in acadèmmia in dua l'inséggna. Da 'l 16 ad Nuvémbar dal 2011 l'è la minìstra dal Lavōr e dal pulìtichi suciàli, cun na delèga anc a 'l ministér par gl’Ucaśiòṅ pâra par tut in dal Guèran Monti.
La sò carēra 'd inśgnànta
La Elsa Fornero l'è na profesóra 'd Ecunumìa pulìtica ad l'Università ad Turèṅ, l'inséggna Macroecunumìa e Ecunumìa dal rispàrmi, dla previdénsa e di fónd pensiòṅ (in ingléś), avénd fat anc dimóndi ricèrchi e studi in mèrit, tgnénd a drē a i rispàrmi dal famìji a gl'asicurasiòṅ in sla vita, a i prubléma ligâ a 'l dvintàr vèć e a i sistéma previdensiài, pùblic e privâ.
Da 'l 1993 a 'l 1998 l'è stada cunsiliéra cumunàla in dal Cumùṅ ad Turèṅ sóta la lista "Alleanza per Torino" in apòǵ a 'l sìndic ad sèntar-sinìstra Valentino Castellani.
Rómlasén
Al rómlasén (Raphanus sativus L., 1753 ) l'é una pianta 'd la famija dil Brassicaćei. A s'magna ätór che la pärta 'd la raviza c'la g'a un savóor fòrt c'al pól ricòrdär (anca s'l'é parèć méno fòrt) cól dla mostärda, ósia 'd la znavra c'a s'dróva par färla, che pò la farìs pärta 'd la stèsa famija.
Elsa Fornero
La sò carēra 'd inśgnànta
In di an da 'l 2008 a 'l 2011 la gh'à abû anc di incàrag par Intesa Sanpaolo e, prima incóra, l'è stada mémbra dal Cunsìli diretìṿ dla società itagliàna di Ecunimìsta e dal cumitâ sientìfic ad Confindustria.
Rómlasén
A gh'n'é 'd pareći variétè: dil biânchi, dil nigri, dil ròsì e dil violètì, ch'i pólon isor long, curt, stric o lèrègh.
Elsa Fornero
La sò carēra 'd inśgnànta
In dal 2001 l'à ciapâ al prèmi Saint Vincent par l'ecunumìa e dū an dòp al prèmi INA-Accademia dei Lincei p'r i sò studi in dal camp di asicurasiòṅ.
Spuśàda cun al prufesór e ecunumìsta Mario Deaglio, la gh'à dū fiōi, Silvia e Andrea.
'L incàrag ad Minìstra dal Lavōr
Al 16 ad Nuvèmbar dal 2011 la vèṅ numinàda minìstra dal Lavōr e dal pulìtichi suciàli, cun na delèga anc a 'l ministér par gl’Ucaśiòṅ pâra par tut in dal Guèran tècnic ad Mario Monti ch'l iva tòlt al pòst ad Silvio Berlusconi. In dla stòria dal nòstar paéś l'è la secónda dóna a tgnir in maṅ cal ministēr lè, dòp la Tina Anselmi.
In d'l àmbit dal decrēt "Salva-Italia", preśentâ cun al làgarmi a i òć al 4 ad Dicémbar dal 2011, la dà na śviltìda a la rifórma dal sistéma pensiunìstic itagliàṅ, scanślànd al difarénsi fra vèć e śóvan pasànd a 'l sistéma cuntributìṿ par tut i lavuradōr.
Al 20 ad Mars dal 2012, invéci, la fà cgnósar i sò prugèt par cambiàr al marcâ dal lavōr, par réndar più stabìi i pòst ad lavōr in ingrès ma anc par far in manéra ad lasàr a cà facilmènt la gint dòp, parmiténd a i padròṅ i licensiamènt sénsa di mutìṿ vàlid ma dand sōl in cambi soquànt stipéndi. Al sò DDL al vrév métar maṅ a 'l artìcul daśdòt dal Statùt di Lavuradōr.
Al 22 'd Utóbar dal 2012 la diś la sua su i śóvan a 'n cunvégn d'l Assolombarda a Milaṅ: «I śóvan i n gh'aṅ minga da èsar trôp choosy quànd i sarnìsan al pòst ad lavōr. A 'l dig sèmpar a i mè studènt: 'l è méj ciapàr al prim lavōr śibî e pò, da dèntar, guardàr-as 'd intóran, a n s pōl piò spetàr al pòst ad lavōr ideâl, a gh'è da mét'r-as in śōg». Cal choosy lè (/ˈtʃuːzɪ/) l'è na paròla ingléśa ch'la fà gnir in mènt al nòstar ciûś (/ˈtʃuːz/) e l'è pròpria acsè parchè la vōl dir "cun la pusa sóta 'l naś".
Nòti
}}
Nebbia a San Francisco
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Paśni segréti sćiancàdi via da la stòria dla vita dna ragàsa fóra dla léǵ!|Tagline dal film}}
Nebbia a San Francisco (Fumàna a San Francisco) 'l è 'n thriller in biànc e négar dal 1934 ad William Dieterle.
Sunt
L’Arlene (Bette Davis) l'è na śuvnòta visiàda e pîna 'd bèsi ch'la s la gôd a la granda in dla vita finansiànd tut al sò spéśi rubànd dgl'ubligasiòṅ da la sucietà 'd sò pàdar, Everett Bradford (Arthur Byron), par cònt dal criminàł Jake Bello (Irving Pichel) e 'd sò fradèl Joe (Gordon Westcott). Par far-al, la custrìnś al sò muróś Spencer Carlton (Lyle Talbot) a jutàr-la, dasfrutànd al fat che chi lò al gh'à 'n pòst impurtànt in dla dita 'd sò pàdar.
Na sira, dòp avēr decìś ad dar-'g un taj cun tut chi furt lè, la tōś la deciśiòṅ ad mulàr Spencer, ch'al n gh sarvìs piò, par turnàr insém a 'l sò amànt Joshua Mayard (Douglass Dumbrille), pròpria quànd sò pàd'r al capìs 'd èsar stâ fargâ da lē. Everett al vrév dar-ag na punisiòṅ ma l’Arlene la sparìs lasànd un bijét a sò surèla Valkyr dita Val (Margaret Lindsay). Quànd al giurnalìsta Tony Sterling (Donald Woods), ligâ sentimentalmènt a la Val, e 'l paparàś Izzy Wright (Hugh Herbert) i càt'n al cadàvar dl’Arlene in dal baùl dla sò màchina, al cumisàri O'Malley (Alan Hale) al taca a indagàr su 'l caś.
A s vîṅ a savēr che l’Arlene l'éra spuśàda in segrét c'n un sèrt Arthur Burchard. In cal méntar a vîṅ catâ mòrt anc Spencer.
Culegamènt estéran
}}
Linhares
Linhares a l'è una sitä dal Brasil, in dal Stä dl'Espírito Santo, apëina a sùra dal Stä ad Rio de Janeiro.
La g'ha 117.624 abitan e 'na süparfìs ad 3.501 km2.
Brisighèla
Brisighèla(Brisighella) l'è un cumùn ad 7.682 abitant pió o menc. L'è sôta la pruvinza ad Ravêna.
San Marein
L'è capitanèda da du capitén rigent, chi venn' elett ogni sî mîṡ. I studiûṡ i dîṡ ch'l'è la piò antîga ripóbblica de' mònnd. La lènngua uffizièla l'è l'Itaglièn, mo u s i dscòrr enca la lènngua rumagnòla.
Giovanni Fattori
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Reload
{{Metacaixa
Giovanni Fattori
Colegamèint estèren
}}
Reload
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Don't go looking for snakes, you might find them, don't send your eyes to the sun, you might blind them, haven't I seen you here before? Oh watch the puppets dancing, yeah see the clowns fall down, hey tie your tap shoes tightly, yeah wear them into town, see you crawling.|Minga pascàr di sarpènt, at prév catàr-i, minga butàr gl'òć a 'l sōl, at prév rénd'r-i òrub, n t ò-j-à bèla vdû da cla banda chè? Oh tîṅ 'd òć i putòć ch'i bàlan, sè guàrda i pajàs ch'i càscan śò, hey sōl-at al scarpi piàṅ, sè mét-at-li p'r andàr in sità, a t véd traśàr.|Slither, 1997|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Reload (Cargâ incóra) 'l è sètim àlbum in studi dal grup di Metallica, vgnû fóra in dal Nuvémbar dal 1997 par la cà discugràfica Elektra sóta la prudusiòṅ ad Bob Rock. 'L è stâ registrâ fra 'l Maǵ dal 1995 e 'l Utóbar dal 1997 e 'l è stâ bòṅ ad véndar quàtar migliòṅ ad còpi in di Stat Unî. 'L è rivâ a 'l prim pòst in dal clasìfichi americàni, austrìachi, finlandéśi, tedéschi, nurvegéśi e śvedéśi.
Anc 'sta vòlta, cuma p'r al disc precedènt Load, la cupertìna l'è 'd Andres Serrano (Piss and Blood) e la fà védar dla pisa misćiàda a sangṿ ad bòv, sèmp'r in mèś a dū fój ad plexiglas.
Furmasiòṅ
}}
Chèsla
Chèsla (Casola Valsenio) l'è un cumùn ad 2.791 abitant pió o menc. L'è sôta la pruvinza ad Ravêna.
Sangvègna
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La sangvègna l'è na tècnica 'd disègn, indû 's drōva 'n bastunsèin o anca 'n lapis, più o meno 'puntî, 'd ematìda, ch'al stremna in sìm'a 'l fój 'd cherta o ala fàcia dal disègn, un sègn 'sùt rusàster per vìa di só ósid ed fêr.
Al druamèint dla sangvègna ed lung a 'l tèimp
Dai catamèint edl'archiulugìa a s è vist che anca i òm dal paleolìtic i druèv'n i stèc ed sangvègna per jutèr-es in dal só pitùri stiliśèdi o naturalìsti ch'i fùsen stèdi, in sìm'ai mùr dal gróti in dû i steven.
Noti e referèinsi
}}
Pàul Magnani
Pàul Magnani (Pièu Port Muròn, 31 ad dicëimbar 1926) l'è un vèsc católic italián, vèsc emèrit ad Trevîs dal 18 ad gianàr 2004.
Biugrafia
Nasìd a Pièu Port Muròn, in pruìncia ad Pavia, al 31 ad dicëimbar 1926, l'è stä fä prèt al 26 ad giügn 1951.
Cunsacrä vèsc ad Lôd al 10 da stëimbar 1977 dai cardinäl Antonio Poma, l'è stä trasferìd a Trevîs al nuëimbar 1988 e l'sà ritirä al 18 ad gianàr 2004.
Al sò mòtt
Propter vos in persona Christi (Cun vuätar, in d'la parsùna dal Crìst).
David Woodard
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
David Woodard, (6 d'avrìl dal 1964, Santa Barbara, Califòrgna), 'l è 'n cumpusidōr e scritōr americàṅ.
Noti e referèinsi
}}
Elesiòṅ pulìtichi itagliàni dal 2013
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Gl’Elesiòṅ pulìtichi itagliàni dal 2013 par la Cambra e 'l Senàt dla Repùblica i gh'èṅ stadi Dméndga 24 e Lunadè 25 Favràr 2013 dòp al dasfacimènt dal cambri dal 22 ad Dicémbar dal 2012, quàtar méś prima dla scadénsa dla XVI Ligiśladùra. La léǵ ch'a s è druàda par stablìr i deputâ e i senadōr elèt l'è la Léǵ Calderoli, cgnusùda anc cuma Porcellum (Léǵ Pursèl).
Gl'eletōr a la cambra i eṅ stâ 51 migliòṅ. I sìmbui ad partî tgnû bòṅ i èṅ 184 in tut.
La circuscrisiòṅ XI dla Cambra, qvéla dl'Emìglia-Rumàgna, l'è la più granda 'd Itâglia (insém a la IV dla Lumbardìa II) parchè l'à purtâ a Róma 45 deputâ. P'r al Senàt a la regiòṅ i gh spèt'n invéci 22 senadōr, 13 garantî par la cualisiòṅ ch'la vins.
Schieramènt
Fra i leader ad cualisiòṅ, candidâ a dvintàr presidènt dal cunsìli, a gh'è al piacintèṅ ad Bétla Pier Luigi Bersani (p'r Itàglia. Bèṅ Cumùṅ). I gh'èṅ anc tri leader ad partî emigliàṅ in camp, i bulgnéś Pier Ferdinando Casini (Ugnòṅ ad Sèntar) e al presidènt dla Cambra Gianfranco Fini (Futùr e Libertà), ch'i daṅ al lōr apòǵ a la cualisiòṅ ad sèntar ad Mario Monti, Sièlta Cìvica - Insém a Monti par l'Itàglia, e al banchēr mudnéś ad Muntéś Gianpiero Samorì (Muderâ Itagliàṅ in Rivulusiòṅ), da la banda ad Silvio Berlusconi.
Riśultâ
}}
Suldê francéś dal '59
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}