cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La piccola bottega degli orrori (film 1986)
Sunt
Pròpria quànd la gint la taca a cumpràr lè, la piànta la s infiapìs a 'l impruvìś. Seymour 'l è in pinsēr e 'l fà da tut par far-la star méj mo a n gh'è vèrs in fiṅ tant ch'al s taja 'n dî par caś e alóra, c'n al sànguv spricâ, Audrey II finalmènt al s tira sù, faghénd anc véd'r a 'l sò pruprietàri ch'l è anc bòṅ ad dascórar e 'd cantàr.
La piànta la dmanda a Seymour, ch'al n pōl minga dar-'g ad cuntìnuv al sò sànguv, ad purtàr-ag dla gint da magnàr.
Culegamènt estéran
}}
Lo sconosciuto del terzo piano
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Lē la vōl bèṅ a 'n óm... che dagnóra al s insùnia 'd finìr in sla scrana lètrica!|Tagline dal film}}
Lo sconosciuto del terzo piano (Al furastēr dal tèrs piàṅ) 'l è 'n film dramàtic americàṅ in biànc e négar dal 1940 ad Boris Ingster, chè a 'l sò debùt da regìsta.
Sunt
Michael Ward (John McGuire) al fà 'l giurnalìsta e 'l vrév spuśàr la sò muróśa Jane (Margaret Tallichet) se sōl al catìs i bèsi, invéci 'l è custrét a vìvar da par lò in afìt in 'n apartamènt dla sgnōra Kane (Ethel Griffies) darènt a qvél 'd un vśèṅ ad cà dimóndi daśgustóś e patégul, Albert Meng (Charles Halton).
Un dè Michael 'l è testimòni 'd 'n umisìdi in un bar e a prucès al testimònia cónt'r un sèrt Joe Briggs (Elisha Cook Jr.) che lò 'l à vdû darènt a 'l cadàvar. Anc p'r al fat che chi lò in pasâ al gh l'iva giuràda a la vitma e che da śōvan 'l iva fat dal rubarìi, 'l imputâ 'l è cundanâ a mòrt e a finìr in sla scrana lètrica. La Jane la fà fadìga a mandàr śò 'n quèl dal gènar, che na parsòna la faga cla fiṅ lè, ma Michael 'l è sicûr che Joe al sia dabòṅ al sasèṅ.
Turnànd a cà 'd nòt, al giurnalìsta al fà a mènt a 'n furastēr c'n i òć ad fóra e na siàrpa biànca a 'l còl (Peter Lorre) ch'al trapèla quèl in d'l apartamènt dal sgnōr Meng par pò scapàr via. A n sinténd minga runfàr al sò vśèṅ 'd cà, un fat ch'al gh'à sèmpar dâ dimóndi fastìdi parchè al sintìva incòsa da 'l mur, Michael al taca a pinsàr ch'a gh pòsa èsar sucès quèl e dònca al decìd 'd andàr a védar. Quànd al cata 'l sò cadàvar, cun la góla tajàda cumpàgn a 'l barìsta, al s rénd cònt ch'la sò stòria l'è cumpàgna a qvéla 'd Joe parchè anc a lò, in di mumènt 'd arlìa, a gh'è sucès ad dir-ag ch'al 'l arév cupâ. A 'l inìsi al vrév scapàr via parchè tut a 'l inciòlda, pò dascurénd cun la sò muróśa al decìd invéci 'd ciamàr la pulisìa che però la 'l mét dèntar. A la Jane a n gh armàgn gnint àtar da far che métar-'s a pascàr al furastēr par sò cònt.
Culegamènt estéran
}}
11 d'utóber
Al  l'è al 284śum dè dal calendàri gregoriàn (285śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 81 dè a la fin dl'an.
Urechis unicinctus
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Blob - Il fluido che uccide
{{Metacaixa
Urechis unicinctus
Descrisioṅ
Ad culōr ròśa, al gh'a la fórma dna budèla o dna salsìsa bèla pîna. Cla bèstia chè la viṿ in di mâr dal sud-èst aśiàtic minga tant fónd in du la fà la sò tana in mèś a la sàbia o in dla śmalta.
Blob - Il fluido che uccide
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Urechis unicinctus
Descrisioṅ
P'r al fat ch'l è pîṅ 'd aminuàcid cuma la glicìna e l'alanìna, al gh'à 'n gust dōls e 'n savōr ch'l arcòrda la vóngula. In Giapòṅ (螠虫, ユムシ) i al màgnan crûd, in Curèa dal Sud (개불) i gh śòntan sōl dal sâł e d'l òli mént'r in Cina (海肠) i al màndan śò frit cun dal vardùri e i al dróv'n anc in madśìna par curàr al mâł ad schina parchè al fà bòṅ a la culòna vertebràla.
Blob - Il fluido che uccide
{{Film }}
Urechis unicinctus
Descrisioṅ
Quànd a s và a pés a 'l s pōl druàr anc cuma lésca, specialmènt par ciapàr di uràti.
Blob - Il fluido che uccide
{{CITAZIONE|Siga adès... in fiṅ tant ch'at sē bòṅ 'd tiràr fiâ!|Tagline dal film}}
Dracula's Legacy - Il fascino del male
{{Metacaixa
Blob - Il fluido che uccide
Blob - Il fluido che uccide (Blob - Al ladèṅ ch'al cópa) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1988 ad Chuck Russell, arfacimènt dna pelìcula dal 1958 da 'l tìtul Blob - Fluido mortale.
Dracula's Legacy - Il fascino del male
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Sedusiòṅ. Putēr. Danasiòṅ.|Tagline dal film}}
Blob - Il fluido che uccide
Sunt
In un paiśèṅ 'd campàggna di Stat Unî un meteurîd al finìs in un bòsc. Un barbòṅ ch'al pasàva da cal bandi lè (Frank Collison) al tavàna quèl e, faghénd acsè, al fà vgnir fóra da la maśàgna un ladèṅ ròśa ch'al gh ciàpa la maṅ. Al sénsa-téǵ al scapa via ma 'l finìs sóta na màchina guidàda par na còpia 'd muróś, Paul (Donovan Leitch Jr.) e la Meg (Shawnee Smith). Chi lōr dū, insém a 'l testimòni Brian Flagg (Kevin Dillon), i al pòrt'n a 'l uśdàł.
Dracula's Legacy - Il fascino del male
Dracula's Legacy - Il fascino del male (Al làsat 'd Dràcula - 'L incànt dal mâł) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 2000 ad Patrick Lussier, prudót par Wes Craven. Al gh'à abû dū séguit: Dracula II: Ascension dal 2003 e Dracula III - Il testamento dal 2005.
Blob - Il fluido che uccide
Sunt
P'r al piucióś però a n gh'è gnint da far parchè cal lìquid lè spasiàł 'l à bèla tacâ a dasfàr-al tut. Paul al decìd 'd andàr a ciamàr la pulisìa ma la paparùcia la gh salta adòs lasànd-ag sōl un bras. Méntar la Meg l'è sóta shock, al ladèṅ al s in và vèrs al bòsc.
Dracula's Legacy - Il fascino del male
In dal sulòna sunóra dla pelìcula i s càtan di pès heavy metal cuma Avoid the Light di Pantera, Bloodline di Slayer, The Metro di System of a Down, Break You Down di Godhead insém a Marilyn Manson e One Step Closer di Linkin Park.
Blob - Il fluido che uccide
Culegamènt estéran
}}
Dracula's Legacy - Il fascino del male
Custâ sinquànta-quàtar migliòṅ ad dòlar, al film al 'n à pò purtâ a cà quarànta-sèt a 'l incìrca.
Sunt
Abraham Van Helsing (Christopher Plummer), faghénd finta 'd ès'r invéci al sò anvōd Matthew, 'l è 'l diretōr 'd un muśèo 'd antiquariâ a Lóndra. Cardénd che chi lò al tgnis lugâ 'n teśôr in dal caveau, la sò segretària Solina (Jennifer Esposito) la strulga 'n cōlp insém a di àtar par fargàr-'g incòsa purtànd-ag via na casa da mòrt. Mént'r i làd'r i èṅ drē a vulàr in aparéć vèrs la Luiśiàna, un vampîr quaciâ par dal sangvétuli al salta fóra da 'd lè e al i masa tut. A s trata 'd Dràcula in parsòna (Gerard Butler).
Abraham al partìs subìt par New Orleans par cumbàt'r al sò nemìg insém a 'l sò asistènt Simon Sheppard (Jonny Lee Miller).
Culegamènt estéran
}}
1289
Al 1289 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
250
Al 250 (CCL in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal III sécol dal Calendàri gregoriàn.
.aquarelle
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2014.
1259 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1259, mo invéci 'l an 1259, 't ê da 'ndèr chè) Al 1259 (milduśeintsinquantanōv, milleduecentocinquantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1258 (milduśeintsinquantòt) e 'l vin prìma dal 1260 (milduśeintessànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCLIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milduśeintsinquantanovéśim post.
Colegamèint estèren
}}
285 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 285, mo invéci 'l an 285 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 285 (duśeintutantasìnc, duecentottantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 284 (duśeintutantaquàter) e 'l vin prìma dal 286 (duśeintutantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCLXXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintutantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Còm
Còm (in itagliàn Como; lunbèrd: Còmm; franzais: Côme) l'è una zitè itaglièna ed 83.200 abitant, chèplôgh d'la só pruvénzia. Situè drî al Lèg ed Còm, la cunfénna såura a sîra cun la Svézzra.
La chiaqlira dla banzola
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
"La chiaqlira dla banzola - O per dir mìi Fol divers" ("La ciacaròuna dla panca" in carpśàn) 'l è 'n liber publichê a Bulògna in dal 1742 e pò incòr in dal 1813 in dialèt bulgnéś indû 'l avtōr 'l iva tradòt in dal bulgnéś ed cal perìod lè dal fóli napulitàni tolti da "Lo cunto de li cunti" dal 1634 dal Giambattista Basile.
Colegamèint estèren
}}
The River Wild - Il fiume della paura
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|La vacànsa l'è finìda.|Tagline dal film}}
The River Wild - Il fiume della paura (Al fiùm salvàdag - Al fiùm dla paùra) 'l è 'n thriller 'd asiòṅ dal 1994 ad Curtis Hanson. Par cla pelìcula chè la Meryl Streep e Kevin Bacon i èṅ stâ numinâ, sénsa vìnsar, a i Golden Globe dal 1995.
'L à fat sù da piò 'd nuànta-quàtar migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst ad quarànta-sinc.
Sunt
La Gail Hartman (Meryl Streep) la viṿ a Boston insém a sò marè Tom (David Strathairn), ch'al fà 'l architét, e a i sò baghét, Roarke (Joseph Mazzello) e la Willa (Stephanie Sawyer). In dal dè in du Roarke al cumpìs déś an, la Gail la decìd 'd andàr a far na vacànsa sèg in dal Muntàna purtànd-'s adrē anc la cagna Maggie. Tom 'l armàgn a cà par lavōr, anc parchè al sò matrimòni 'l è in criśi, méntar la putìna l'è da i nunòṅ.
A 'l ùltim però, prima che lē la tachìs a far rafting in mèś a la curènt dal fiùm ch'la sarév la sò pasiòṅ, a riva a surpréśa anc Tom. Durànt la gita gl’Hartman i cgnósan dū óm, Wade (Kevin Bacon) e Terry (John C. Reilly), e i dvèntan sò amìg. A la sira i festégian Roarke tut sinc insém ma pò la Gail e Tom i nàśan ch'a gh'è quèl ch'a traśa sèg e i decìd'n ad śluntanàr-as sénsa dir gnint la matìna prèst. Wade però al tira fóra na pistòla par custrìnśar la dóna a purtàr-i via in canòa, lē ch'l'è bòna, parchè i èṅ di làdar e i aṅ péna fat un cōlp miténd incòsa in na valìś vérda.
Culegamènt estéran
}}
Vincere
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Vincere (Vìnsar) 'l è 'n film stòric, biugràfic e dramàtic dal 2009 ad Marco Bellocchio ch'al 'l à scrit insém a la Daniela Ceselli. La futugrafìa l'è 'd Daniele Ciprì.
La pelìcula, ch'l'à vins òt Dàvid ad Dunatèl, l'è stada preśentàda a 'l 62śum Fèstival ad Cannes e a 'l Fèstival dal cìnema internasiunàł 'd Chicago.
Sunt
In dal 1907 l'Ida Dalser (Giovanna Mezzogiorno) la gh'à la manéra 'd tōr part fra 'l pùblic a 'n dibàtit dimóndi sćèt in na cà dal pòpul fra 'n śōvan sucialìsta rumagnōl, Benito Mussolini (Filippo Timi), e 'n prēt. Al pulìtic al dà adòs a la Céśa dgénd che Dio al n eśìst minga e che c'n al budèli d'l ùltim papa a strusarém 'l ùltim rè. Sèt an dòp la dóna l'incróśa incóra Benito a Milàṅ e la taca na stòria 'd amōr sèg. Par finansiàr i sò prugèt pulìtic, l’Ida la gh ślunga anc di bèsi ma pò l'armàng gravda méntar lò, dvintâ in cal méntar diretōr d'l Avanti!, al partìs par la prima guèra mundiàla dòp avér-la spuśàda.
La Dalser la dà a la luś un putèṅ ciamâ Benito Albino (Fabrizio Costella) ma quànd Benito al tórna a cà al la para via, adès al s è mis cun na dóna ch'la dascór in dialét, la Rachele Guidi (Michela Cescon), e al n in vōl piò savēr ad lē, al pénsa sōl a la pulìtica esénd dvintâ 'l cap dal fasìśum.
Accidental Love
{{Film }}
Vincere
Sunt
L’Ida la n mòla minga e l'insìst 'd èsar la mujér dal Duce ma 'l sertificàt 'd matrimòni al n s cata briśa e lē la finìs in un manicòmi purtâ avànti da dal sōri mént'r al sò baghét al crés a cà 'd sò cugnâ Riccardo Paicher (Fausto Russo Alesi).
Culegamènt estéran
}}
Accidental Love
{{CITAZIONE|Dal vòlti 't inciòld 'l amōr... di atri vòlti 'l amōr 'l inciòlda tè.|Tagline dal film}}
409 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 409, mo invéci 'l an 409, 't ê da 'ndèr chè) Al 409 (quaterseintnōv, quattrocentonove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 408 (quaterseintòt) e 'l vin prìma dal 410 (quaterseintdēś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDIX. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintnovéśim post.
Accidental Love
Accidental Love (Amōr asidentàł) l'è na cumèdia americàna dal 2015 ad David O. Russell, firmàda cuma Stephen Greene.
409 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Accidental Love
A 'l inìsi, quànd i èṅ tacàdi 'l ripréśi in d'l Avrìl dal 2008, al film al gh'iva da ciamàr-as Nailed e al gh'iva da 'vēr-ag fra i prutagunìsta James Caan che però pò 'l à bandunâ 'l prugèt lung la via. In séguit la prudusiòṅ la gh'à abû dimóndi prubléma p'r al fat ch'al cast e la troupe i n éran briśa stâ pagâ. In dal Luj dal 2010, quànd al muntàǵ al n éra minga incóra terminâ, anc al regìsta 'l à tajâ la còrda tant ch'la pelìcula i 'l aṅ finìda di àtar. A film 'l à acsè vdû la luś sōl in dal 2015, in dal canàł di video on demand.
Custâ vint-siē migliòṅ ad dòlar e buciâ da i crìtic, al film al 'n à pò fat sù sōl sènt-trentanovmìla.
Sunt
L’Alice Eckle (Jessica Biel) l'è na śuvnòta d'l Indiàna ch'la lavóra in un fast food. I sò genitōr Bob (Steve Boles) e l’Helen (Beverly D'Angelo) i èṅ dimóndi cuntènt quànd al sò muróś pulisiòt Scott (James Marsden) al decìd finalmènt ad śibìr-ag 'l anèl ad fidansamènt invitànd-la fóra a séna in un risturànt itagliàṅ i du i fàn'n al famóśi fujàdi “Alfredo”.
Purtròp quànd i dū i èṅ là, a sucéd 'n incidènt. 'N uperàj al strabùca śò méntar 'l éra drē a giustàr na strutùra e cun la sò màchina spara-ciòld 'l insfìlsa 'n ciòld in dal crani dla pòvra ragàsa. Esénd che chi lē la n gh'à minga n'asicurasiòṅ par la salùt, i mèdag i n la òpran briśa, dgénd-ag ciàr e tónd ch'la và in a risć ad murìr o 'd avēr-ag di prubléma a dascórar o sinò, giusà, la prév anc dvintàr na purcùsa a lèt. Tant p'r armàgnar su 'l sicûr, Bob al gh tira via 'l anèl da 'l dî, vō't mó dir ch'la pòs' armàgn'r uféśa par sèmpar, a n s sà mai.
Cun 'l ajùt 'd un sò amìg ch'al gh'à 'l prubléma dal budèli ch'i gh vìnan fóra da 'l buś dal cûl, Keyshawn (Tracy Morgan), e 'd un prevòstar ch'al gh'à sèmp'r al cas dûr da quànd 'l à tòlt dal Viagra e dal Cialis, al reverénd Norm (Kurt Fuller), l’Alice la và a Washington par dmandàr a 'l mémbar dal cungrès dal sò bandi Howard Birdwell (Jake Gyllenhaal) ad pugiàr-la in dla sò batàja par na sanità pùblica.
Culegamènt estéran
}}
1291
Al 1291 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
.网店
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2014.
165 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 165, mo invéci 'l an 165 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 165 (seintessantasìnc, centosessantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 164 (seintessantaquàter) e 'l vin prìma dal 166 (seintessantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seintessantasinchéśim post.
Calistàn
Calistàn (Calestano in italiân) l'è n c'mòn äd 1.500 abitant in d'la provênsa 'd Pärma.
21 d'utóber
Al  l'è al 294śum dè dal calendàri gregoriàn (295śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 71 dè a la fin dl'an.
1835 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
La notte della lunga paura
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
La notte della lunga paura (La nòt dla lunga paùra), cgnusû anc c'n al nóm ad Rabbits (Cunèṅ), 'l è 'n film fantàstic e ad scarésa americàṅ dal 1972 ad William F. Claxton, regìsta ch'al daśvgnìva da 'l mónd di western, trat da 'l rumànś The Year of the Angry Rabbit ad Russell Braddon.
Sunt
Al cuntadèṅ Cole Hillman (Rory Calhoun), ch'al viṿ a Ajo City in dal sud dl'Ariśòna, al dmanda ajùt a 'l presidènt dl'università Elgin Clark (DeForest Kelley) par cumbàtar la sfilaràda ad cunèṅ salvàdag ch'i gh màgn'n incòsa esénd-as stablî in dal sò sit dòp ch'i sò predadōr, cuma i coyote, i èṅ stâ fat fóra. Elgin al gh manda al risercadōr Roy Bennett (Stuart Whitman) ch'al riva lè insém a sò mujér Gerry (Janet Leigh). P'r a n druàr minga dal vlèṅ, lì lò al śibìs ad far-ag dal puntùri 'd urmòṅ p'r a n far-ag far più di fiōi. A la sò putìna Amanda (Melanie Fullerton) però a gh daspiàś dimóndi e la in tōś òṅ da la gàbia par tgnir-al lē ma la bèstia la gh la cava a scapàr via.
Soquànt tèmp dòp Cole e Bennet i càtan na pédga dna bistiàsa bèla grôsa par tèra. In dal méntar al fiōl dla Jackie, Cole (Chris Morrell), e l’Amanda, durànt un gir in na mina 'd òr par pascàr al sò amìg Billy, i védan un cunèṅ gigànt c'n al grugn muśnènt ad sangṿ. Di còrp scavśâ i tàcan a saltàr fóra da tut al bandi. I cunèṅ curâ cun gl'urmòṅ i èṅ dvintâ dal bistiàsi mutànti gigànti, pîni ad fam ad carna umàna.
Culegamènt estéran
}}
An 1880
I an 1880 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1880 infìn a 'l 1889 ciapê dèinter.
Brigitta Boccoli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Brigitta Boccoli (Ruma 5 ed maz dal 1972) l'è un'atùra Itagliana ad televisiòn e ad sìnima.
Biugrafia
All'è nasìda in dal 1972, e l'è la suräla ad'la atùra Benedicta Boccoli.
La s'è spusä cun Stefano Nones Orfei. I s'enn cunusìd al Reality Circus dal 2006 e i g'hann un fiulëin ch'ass ciama Manfredi.
Ligamm ad föra
}}
An luś
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
'L An luś (scurtâ in al, a.l. o anc ly, l.y. da 'l ingléś Light-year) l'è n'unità 'd miśùra dla lunghésa, druàda da spés in astrunumìa, ch'la descrìv al spasi fat da 'n futòṅ in dal vōd sénsa camp gravitasiunàł o magnètig in d'l arc ad 'n an. Esénd ch'la luś in dal vōd la viàśa a 299.792,458 chilómet'r a 'l secónd (km/s) e che 'n an giugliàṅ al gh'à na duràda 'd 365,25 dè e che 'n dè 'l è fat ad 86.400 secónd, 'n an luś 'l è cumpàgn a 9.460.730.472.581 km esénd:
Ring Ring
{{dialort | dial=Carpśàn}}
An luś
dònca dagnóra déś-mila migliàrd ad chilómetar o anc 63.241 UA (la distànsa fra 'l Sōl e la Tèra, cun la luś ch'la gh mét 8 minùt e 20 secónd a rivàr su 'l nòstar pianēd).
Ring Ring
{{Album }}
An luś
In gènar 'l An luś al miśùra 'l distànsi fra galàsi e la stéla più davśìna a la Tèra, a part al Sōl, l'è Proxima Centauri ch'la s cata a 4,23 an luś.
Ring Ring
Èter musicìsta
}}
An luś
Culegamènt estéran
}}
249
Al 249 (CCXLIX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Morèl
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La morèl (morale in itagliàṅ) l'è cl insèm ed valōr e 'd prinsìpi che i agìnt i gh'tinn adrē in di só conportamèint. La paròla la deśvìn da 'l latèin mos, moris, "custùm" e a s in cata i prim riferimèint in sìm'a 'l De Fato ed Ciceròun, ch'al la tōś dala corispondèinta gréca ethos: {{CITAZIONE2|...quia pertinet ad mores, quod ethos illi vocant, nos eam partem philosophiae de moribus appellare solemus, sed decet augentem linguam Latinam nominare moralem; explicandaque vis est ratione enuntiationum, quae Graeci axiomata vocant.|...a 'l riguèrd di custùm, indû lalōr i gh'diśen ethos, nuèter a la ciamòm cla pèrt edla filośofìa in sìm'ai custùm, ma la lìngua latèina più élta la la pōl ciamèr "filośofìa morèl", quèla che i Grēc i la tóśen acsè cum l'è, nuèter a la spiegòm con la forsa dal ragiunamèint.|De fato (quia pertinet ad mores), 44 prìma ’d Crist|DIALETTO={{carpś}}|LINGUA={{la}}}}
Colegamèint estèren
}}
Trine Michelsen
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Katrine Michelsen, cgnusùda méj cuma Trine Michelsen (Gentofte, 21 ad Śnar dal 1966 – Cupenàghen, 17 ad Śnar dal 2009), l'è stada n'atōra e mudèla danéśa.
Biugrafìa
In dal 1986 la rècita in La bonne ad Salvatore Samperi pò la fà la part dla mudèla masàda c'n un furcàr, la Kim, in Le foto di Gioia ad Lamberto Bava. Sèmp'r in c'l an lè la gira 'l film ad scarésa Spettri insém a Donald Pleasence.
In dal 1988 l'è la prutagunìsta dal film dramàtic Tentazione ad Sergio Bergonzelli méntar par Gordon Hessler la gira 'l thriller La ragazza sull'altalena, 'l ùnic sò film americàṅ, faghénd na part pìcula. In dal 1998 la lavóra finalmènt p'r un film danéś, Idioti ad Lars von Trier.
In di an Dumìla la gh dà 'n taj cun la sò caréra 'd atōra anc parchè in d'l Avrìl dal 2005 la fà savēr ch'l'è drē a far la chémio parchè la gh'à 'n càncar a na paléta ma a n gh'è gnint da far parchè in Dicémb'r al sò mâł al s è bèla stramnâ dapartùt, anc in di òs. La Trine la mōr ch'la n gh'iva gnanc quarànta-tri an a 'l inìsi dal 2009.
596 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 596, mo invéci 'l an 596, 't ê da 'ndèr chè) Al 596 (sincseintnovantasē, cinquecentonovantasei in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 595 (sincseintnovantasìnc) e 'l vin prìma dal 597 (sincseintnovantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXCVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintnovantaseéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Ab irato
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Ab irato l'è na manéra 'd dìr latèina ch'la vól significhèr "da arliê, mèinter che 'l éra arliê" e la s riferìs a del frêś o a del deciśiòun eśagerèdi e mìa giusti ch'a s pōl tór quand a s è trop arliê.
Colegamèint estèren
}}
The Opposite of Sex - L'esatto contrario del sesso
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|At ridrà, at pianśrà, ta t ufendrà.|Tagline dal film}}
The Opposite of Sex - L'esatto contrario del sesso (The Opposite of Sex - Al cuntràri eśàt dal sès) l'è na cumèdia dramàtica americàna dal 1997 ad Don Roos ch'al l'à anc scrita.
L'è custàda sinc migliòṅ e la 'n à fat sù siē e quàtar.
Sunt
La Dedee Truitt (Christina Ricci) l'è pròpria qvél ch'a s diś èsar na dunàsa anc s'la gh'à sōl séd'ś an. La viṿ in Luiśiàna e la spèta 'n putèṅ da 'l sò èx muróś, Randy Cates (William Lee Scott). Un dè la mòla incòsa p'r andàr a star da 'l sò fradlàstar più grand Bill (Martin Donovan) ch'l è gay e ch'al fà 'l insgnànt in Indiàna. Chi lò 'l à tacâ da pôc na relasiòṅ cun Matt (Ivan Sergei) dòp ch'al sò muróś Tom 'l è mòrt 'd AIDS. Bill 'l è incóra amìg dla surèla ad chi lò, la Lucia (Lisa Kudrow).
La Dedee, a cà dal fradèl, la s pòrta a lèt Matt, pò la gh fà crédar 'd ès'r armàśa insìnta da lò. Insém i scàpan via p'r andàr a Los Angeles. La śōvna la gh'à sèg al séndri 'd Tom e l'è prònta a dmandàr di bèsi p'r al riscàt.
Culegamènt estéran
}}
Il senso di Smilla per la neve (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La néṿ l'è bòna 'd quaciàr incòsa... a part la véra.|Tagline dal film}}
L'assassino ha prenotato la tua morte
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Stiletto (album)
{{Metacaixa
L'assassino ha prenotato la tua morte
{{Film }}
Il senso di Smilla per la neve (film)
Il senso di Smilla per la neve (Al sèns dla Smilla par la néṿ) 'l è thriller dramàtic danéś, śvedéś e tedésc dal 1997 ad Bille August trat da 'l rumànś umònim ad Peter Høeg (Frøken Smillas fornemmelse for sne in danéś).
La pelìcula, custàda trénta-sinc migliòṅ ad dòlar, l'è stada preśentàda a 'l 47śum Fèstival 'd Berlîṅ in dua 'l regìsta 'l è stâ numinâ par 'l “Ōrs 'd Òr”.
Sunt
Nada in Gruenlàndia, la śōvna Smilla Jaspersen (Julia Ormond), na puta indipendènta e piutòst arvèrsa a 'l règhli e incóra ligàda a la sò tèra, adès la viṿ e la lavóra a Cupenàghen in du la stùddia i cristài 'd giàs in un laburatòri universitàri. Un dè, turnàd a cà, la véd par tèra al còrp mòrt dal pìcul Isaiah (Clipper Miano), śliciâ śò da 'l téǵ pîṅ 'd néṿ dal sò palàs mént'r al śugàva da par lò là in élt. Al baghét 'l éra 'l fiōl dna sò vśina 'd cà imbariagòsa cun di urìgini gruenlandéśi anc lē, la Juliane (Agga Olsen), armàśa védva par cólpa dn'espluśiòṅ durànt un viàś espluratìṿ fat da sò marè in Gruenlàndia par cònt dna multi-nasiunàł in du a gh lavóra 'l dutōr Andreas Tork (Richard Harris).
Par la pulisìa a s trata dna daśgràsia ma la Smilla, ch'la sà ch'al baghét al gh'iva paùra dl'altésa e guardànd al pidàdi lasàdi da lò su 'l téǵ, la pénsa invéci che Isaiah al sia mòrt scapànd via da 'n qualchidòṅ. Cun 'l ajùt ad sò pàdar mèdag Moritz (Robert Loggia) e 'd un mecànig ch'al stà in dal sò palàs (Gabriel Byrne), la Smilla la próa a 'ndàr-'g a fónd.
Culegamènt estéran
}}
L'assassino ha prenotato la tua morte
L'assassino ha prenotato la tua morte (Al sasèṅ 'l à prenutâ la tò mòrt) 'l è 'n śal francéś dal 1970 'd André Farwagi ch'al 'l à scrit insém a Alain Morineau.
'L è stâ preśentâ a 'l 20śum Fèstival ad Berlîṅ in du 'l regìsta 'l è stâ numinâ par 'l “Ōrs 'd Òr”.
Sunt
Na śōvna (Anna Karina) c'n i cavìi castàgn, in dal méntar ch'la và a cavàl, la śbat cónt'r a 'n àrbul pardénd i sèns crudànd a tèra. Na scatla tónda par pelìculi ch'la gh'iva in maṅ la taca a ruślàr via andànd a la basa, ciapànd pò incòst a 'n óm ch'l éra drē a punsàr in dal prâ, Marco (Daniel Moosmann). Chi lò al s déśda e al la cata sù par pò cunsgnàr-la a Helmut (Billy Kearns), un culaburadōr dal sò padròṅ Max Topfer (Bruno Cremer), óm 'd afâr pîṅ ad bèsi.
Helmut al la mét sù e in dal filmâ a s véd 'n óm masàr c'n un revolver pròpria Topfer in dal sò studi. A gh'è sōl un quèl ch'a traśa: Max 'l è incóra viṿ e 'l vōl a tut i cóst catàr la parsòna ch'l'iva pardû la pelìcula. Dasfrutànd al naśàdi 'd un caṅ, Marco e Helmut i rìv'n a la dóna ch'l'è viva ma l'à pardû la memòria par la bòta in dla tèsta ch'l'à ciapâ.
Purtàda a 'l uśdàł p'r èsar curàda, la dóna la scapa da la clìnica p'r andàr a star a cà dal sgnōr Topfer parchè l'è sicùra ch'l'è la cà in du la vivìva e 'd atra part la s arcòrda bèṅ tut al cambri cum i èṅ fati dèntar. In na quàlc manéra l'è bòna ad véd'r i quèi prima ch'i sucédan.
Culegamènt estéran
}}
Stiletto (album)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Heart and soul I love you so much, body and soul I want you too, heart and soul I love you too much and this I dedicate to you, dedicate this. I need your face, I need your wild, wild eyes, I need your hands, your fingers with your hands creeping down my thighs, oh, yeah!|Anma e cōr a t vój tròp bèṅ, còrp e anma i t vōl'n anc, anma e cōr a t vój tròp bèṅ e qvést chè 'l è qvél ch'a t dèdic, a t dèdic qvést chè. A gh'ò biśógn dla tò fàcia, i m vōl'n i tò òć salvàdag, a gh'ò biśógn dal tò maṅ, al tò dita e 'l tò maṅ ch'i m tràśan śò da 'l còsi, oh, sè!|Dedication, 1990|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
{{Album }}
Stiletto (Stîł) 'l è 'l quàrt àlbum in studi dla Lita Ford, vgnû fóra in dal Maǵ dal 1990 par la cà discugràfica RCA Records.
Cal lavōr chè 'l à tucâ la puśisiòṅ sinquànta-dū dal clasìfichi americàni c'n i sìgui Hungry e Lisa.
Furmasiòṅ
}}
.irish
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2014.
490 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 490, mo invéci 'l an 490, 't ê da 'ndèr chè) Al 490 (quaterseintnovànta, quattrocentonovanta in itagliàṅ) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 489 (quaterseintutantanōv) e 'l vin prìma dal 491 (quaterseintnovantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXC. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al quaterseintnovantéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Americani
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Amìg dabòṅ. Amìg generóś. Amìg par la pèl. Ad chi àtar.|Tagline dal film}}
Americani (Americàṅ) 'l è 'n film dramàtic dal 1992 ad James Foley, cun David Mamet ch'al firma la senegiadùra.
Scott Weiland
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Americani
Custâ 12 migliòṅ e mèś ad dòlar, al n gh l'à minga cavàda a mét'r i cònt in para parchè al 'n à fat sù sōl 10,7. Al tìtul uriginàl dal film (Glengarry Glen Ross) al mìsćia insém i nóm dal dū lutiśasiòṅ ad terēṅ (Glengarry Highlands e Glen Ross Farms) che quàtar vindidōr i gh'aṅ da dar via p'r a n èsar briśa licensiâ.
Scott Weiland
Scott Richard Kline, cgnusû méj cuma Scott Weiland (Santa Cruz, 27 'd Utóbar dal 1967 - Bloomington, 3 ad Dicémbar dal 2015) 'l è stâ 'n cantànt americàṅ, vinsidōr ad dū Grammy Awards.
Americani
Sunt
L'agensìa imubiliàra Premiere Properties la vénd di terēṅ in Flòrida. In d'l ufìsi i gh lavóran quàtar vindidōr ch'i s fànan càrag 'd andàr a śibìr i cuntràt a cà dla gint, druànd tut i mèś ch'i gh'aṅ par far-gh-i firmàr. Al grup al mét insém Ricky Roma (Al Pacino), Shelley Levene (Jack Lemmon), Dave Moss (Ed Harris) e George Aaronow (Alan Arkin) e pò a gh'è anc un cap-ufìsi, John Williamson (Kevin Spacey). A funsióna acsè: qvést chè al dà dū cuntàt a la vòlta a tèsta ad gint ch'la prés èsar interesàda a cumpràr. Ma i cliént i n è minga tut cumpàgn, a gh 'n è ad qvéi più fàcil ma anc di buletàri o ad qvéi bòṅ sōl a paròli. Tut i quàtar i vōlan sèmpar i numinatìṿ mijór.
Scott Weiland
Biugrafìa
Nâ in Santa Cruz in dal 1967, a sinc an al và a vìv'r in Ohio par pò turnàr in Califòrgna finî 'l licèo. In dal 1986 a San Diego al cgnós al basìsta Robert DeLeo e insém a lò e a sò fradèl Dean DeLeo a la chitàra e a Eric Kretz a la baterìa i métan sù 'n grup ciamâ „Mighty Joe Young“. In dal 1990 i èṅ custrét a cambiàr nóm in Stone Temple Pilots, qvél ad prima 'l éra bèla druâ da di àtar sunadōr, e i fìrm'n un cuntràt cun la cà discugràfica Atlantic Records.
Americani
Sunt
Ricky 'l è qvél più brâv in dal sò mistēr anc parchè 'l è òṅ sénsa scrùpui, bòṅ ad cuntàr-gh-la a la gint par véndar anc la śóta e fargàr-i par purtàr a cà più bèsi ch'a s pōl. Shelley, dit "La màchina", invéci dvintànd vèć 'l à pardû di cólp e pò al gh'à na fiōla malàda a 'l uśdàl.
Scott Weiland
Biugrafìa
In dal 1992 a faṅ vgnir fóra 'l sò prim lavōr, Core. C'n al prim sìngul Sex Type Thing i dvènt'n òṅ di grup più impurtànt dal gènar grunge insém a gl'Alice in Chains, a i Soundgarden, a i Pearl Jam e a i Nirvana. In dal 1994 l'è la vòlta ad Purple ch'al gh la cava a rivàr a 'l prim pòst dal clasìfichi americàni. Cun Tiny Music... Songs from the Vatican Gift Shop dal 1996 i tàc'n i prubléma 'd dròga par Weiland tant che dimóndi dati di cuncèrt i vènan scanślàdi parchè lò al gh'iva da 'rmét'r-as in bóla.
Dòp Shangri-La Dee Da dal 2001 e dimóndi litgàdi durànt al tour, al grup al s divìd e Scott al pasa a cantàr p'r i Velvet Revolver ad Slash e ad Duff McKagan, èx di Guns N' Roses. Sèg al gh armàgn par dū disc ma pò al gh'à da bandunàr incòsa par via dal sò cumpurtamènt ch'al s fava mâł da par lò.
Americani
Sunt
Shelley 'l è dasprâ. Sénsa che chi àtar i sàpian gnint, al próa in tut al manéri a far-as dar di cuntàt ad prima ma John in cambi al vōl la sò part in si cuntràt fat firmàr e anc dimóndi bèsi a l'ùngia. Quàl là al n gh i à briśa e al cap al al manda via sóta la pióva. Dave al pénsa invéci ad rubàr la lista di cuntàt par véndar-la a di cuncurènt ma al n s mét minga 'd acòrd cun George.
Scott Weiland
Biugrafìa
In dal 2008 al tórna a sunàr c'n i Stone Temple Pilots e insém i dàn'n a la luś un disc umònim in dal 2010. Tri an dòp al vèṅ casâ via c'n al grup ch'al tōś a 'l sò pòst Chester Bennington di Linkin Park. Weiland al gh fà càuśa ma al la pèrd.
1605 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1605, mo invéci 'l an 1605, 't ê da 'ndèr chè) Al 1605 (milseseintsìnc, milleseicentocinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1604 (milseseintquater) e 'l vin prìma dal 1606 (milseseintsē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milseseintsinchéśim post.
Americani
Sunt
Cla nòt lè qualchidòṅ al fréga dabòṅ i cuntàt méntar Shelley al gh la cava a véndar a na còpia òt terēṅ in un cólp sōl purtànd in ufìsi 'n aségn 'd 82.000 dòlar.
Scott Weiland
Biugrafìa
Ardùt a sunàr in pòst pìcui e andàr in tour parchè «l'è la sōla manéra ad mét'r-as in bisàca quèl, adès che di disc a n s in véndan briśa», Weiland al vèṅ catâ mòrt in dal Dicémbar dal 2015 mént'r al punsàva su 'l sò tour bus in Minneśòta. Cla sirà lè al gh'iva da sunàr insém a 'l sò grup nóṿ, i Scott Weiland & i Wildabouts, a la Ballroom Medina.
1605 (nùmer)
Proprietê matemàtichi
Al 1605 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 3 col 535: Fatoriśasiòun:
Americani
Culegamènt estéran
}}
Scott Weiland
Nòti
}}
1605 (nùmer)
Èter progèt
}}
1292
Al 1292 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
China Girl
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Amōr e mòrt fra Chinatown e Little Italy.|Tagline dal film}}
China Girl (Ragàsa cinéśa) 'l è 'n film dramàtic dal 1987 'd Abel Ferrara scrit par Nicholas St. John tulénd spunt da 'l rumànś Romeo e Giulietta ad William Shakespeare.
La culòna sunóra dal film, ch'l è stâ girâ a New York, la gh'à dèntar di pès di Run-D.M.C. (Walk This Way, cover di Aerosmith), ad Marc Anthony (Blue With Me), ad Giuseppe Verdi (La donna è mobile da l'òpra Rigulét) e 'd Giacomo Puccini (Nessun dorma da l'òpra Turandot).
Sunt
In di an Utànta a New York gl'abitànt cinéś dal quartēr ad Chinatown i s cumbàtan cun gl'itagliàṅ ad Little Italy par far di afâr in dla sità dal Gran Póm. Dòp ch'i prim i aṅ tacâ a purtàr-ag via negòsi, risturànt e albêrg, i guido i gh rispóndan miténd al maṅ su 'l tràfic di incóntar trucâ ad pugilâ, su 'l marcâ dgl'armi e dand di casòt in dal stradi muśnènti.
'L abruséś 'd urìgini Tony (Richard Panebianco) al cōś al pizzi par mistēr e 'l è difarènt da i sò amìg parchè lò 'l è 'n śuvnòt a mōd. Na nòt in discutéca, in dal quartēr ad cunfîṅ ad Canal Street, al ragàs al cgnós na ragàsa cinéśa surèla 'd un malavitóś rasìsta ciamâ Gung Tu (James Hong), la Tyan-Hwa (Sari Chang), e al s inamóra 'd lē.
Ma 'l amōr fra i dū 'l è impusìbil da purtàr avànti parchè al sò famìji i èṅ cuntràri, anc al fradèl ad Tony, Alby (James Russo), al gh dà adòs. Tony e la Tyan i péns'n acsè ad scapàr via.
Culegamènt estéran
}}
Yumiko Ashikawa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Piove e tutto allegro è, anche il mio nasino guarda in su, ma dov'è, tic e tac, la pioggia che canta insieme a me?|A piōṿ e tut 'l è alégar, anc al mè naśèṅ al guàrda in sù, ma in du è-la, tic e tac, la piōva ch'la canta mèg?|La Pioggia, 1997|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
La Yumiko Ashikawa (芦川祐美子 in giapunéś, Tòkyo, 30 'd Agóst dal 1989) l'è na cantànta giapunéśa.
L'à tòlt part a la 40śma edisiòṅ dal Zecchino d'Oro in dal 1997 cantànd al pès “La pioggia” (あめ → ame), scrit e muśicâ pròpria da lē e tradót in itagliàṅ par Sergio Menegale.
Culegamènt estéran
}}
Cruàta
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La cruàta (it. cravatta) l'è 'n acesóri elegànt dal vestimèint 'd chi òm chè in dl Osidèint, a fórma 'd banda lunga e sutìla, che dintór'n al côl, la pasa sòt' al gulèt dla camìśa e dòp dal só nōd laburê, la va śò cuacènd i ptòun dla camìśa infìn a 'rivèr a l'altèsa dla sintùra.
La lunghèsa dal cruàti l'è quèśi sàimper ed 150 cm, mo se 'l òm 'l è dimòndi élt, o 'l vōl arvujèr al nōd piò e piò vòlti (cunsùm in dla lunghèsa ed la stòfa), a pól ès'r-egh biśògn ed na cruàta piò lunga, c'ma 'd 165 cm. El varietê di disègn o di culōr edla stòfa i pōl'n ès'r infinìdi, mo i disègn 'l è méj ch' i sìen cichîṅ, tgnû còunt edl'àrea cichìna purtèda vìa da la cruàta.
Al nōd normêl ch'a s fà in dal cruàti 'l è a 4 gîr, mo vlènd a s pōl fèr-egh'n anca 6, 7, 8 o 9 gîr (s'a s egh vōl dèr 'n aspêt stravagànt).
D'in dû a deśvìn al só nòm
Na spéci tradisiunèla 'd cruàta l'era druèda da soquànt suldê cruêt (hrvat) chi cumbatìven in dl eśèrcit francéś sòt'a Luì XIII in dal diciasetéśum sècol. Al gùst p'r al druamèint ed cla cruàta chè al rivarà infìn al rè Luì XIV, al rè Sōl e 'l nòm, da sièrpa cruàta a dìr di cruêt, al dvintarà sōl cruàta.
Ligàm a fōra
}}
91 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 91, mo invéci 'l an 91 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 91 (novantùn, novantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 90 (novànta) e 'l vin prìma dal 92 (novantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt XCI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al novantunéśim post.
871 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 871, mo invéci 'l an 871, 't ê da 'ndèr chè) 'L 871 (otseintestantùn, ottocentosettantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 870 (otseintestànta) e 'l vin prìma edl 872 (otseintestantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintestantunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1052 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1052, mo invéci 'l an 1052, 't ê da 'ndèr chè) Al 1052 (milesinquantadū, millecinquantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1051 (milesinquantùn) e 'l vin prìma dal 1053 (milesinquantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MLII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milesinquantaduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.latrobe
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2014.
Sola nel buio
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|È-la inusènta dabòṅ?|Tagline dal film}}
Sunt
La futógrafa 'd guèra Sara (Michelle Monaghan) la lavóra par 'l eśèrcit americàṅ in Afgànistan. Un dè l'armàgn uféśa a i òć in 'n atintâ par cólpa dna dóna c'n un burqa adòs e 'n bambulòt in bras (Lindsey Reeves-Whit) ch'la s fà saltàr p'r ària. Turnàda in di Stat Unî la gh la cava a scampàr però la dvènta òrba. Par furtùna ch'la gh'à 'n muróś ric sfundâ ciamâ Ryan (Andrew W. Walker) ch'al gh vōl bèṅ e ch'al gh śibìs anc ad spuśàr-la.
Un dè, méntar la và a far dū pas, Ryan al vîṅ scurtlâ a mòrt in dal sò àtic a New York da Chad (Barry Sloane), un sò èx sòci in rubarìi a Miami, ch'al pésca indrē un muć ad bèsi e 'd diamànt che lò al gh'à fargâ soquànt tèmp prima lugànd-i in d'l apartamènt. Quànd la Sara la tórna in cà la gh'à da far frònt a 'l sasèṅ ch'al vōl che lē la gh diga in du 'l i à mis. La ragàsa la próa a scapàr via ma la vîṅ ciapàda da Hollander (Michael Keaton), tèrs mémbar dla banda, ch'al gh fà crédar 'd ès'r òṅ dla pulisìa. I bèsi i sàltan fóra dagnóra subìt, i éran dènt'r a n quàdar, ma di diamànt a n gh'è trasa.
Culegamènt estéran
}}
Armàṅd (nòm)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} Armàṅd l'è na manéra dialetèla 'd ciamèr chi gh'à nòm Armando,  o Armàṅda per Armanda, in dl itagliàṅ.
D'indû a in deśvìn al nòm
Al nòm a 'l arèven tolt da 'l francéś Armand, ch'al deśgnìva da 'n antîg ingléś here ‎(“armèda”) + man ‎(“òm”), c'ma dìr "òm ch'al cumbât".
Colegamèint estèren
}}
248
Al 248 (CCXLVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Moby
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Why does my heart feel so bad? Why does my soul feel so bad? He'll open doors.|Mo parchè 'l mè cōr stà'l acsè mâł? Parchè la mè anma stà-la acsè mâł? Lò 'l vrarà 'l pòrti.|Why Does My Heart Feel So Bad?, 1999|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Richard Melville Hall, cgnusû méj cuma Moby (New York, 11 ad Setémbar dal 1965) 'l è 'n cumpuśidōr e cantànt americàṅ.
In dla sò caréra 'l à fat vgnir fóra da piò ad trénta disc dal gènar letrònic, dance e techno, catànd al sucès a la fiṅ di an Nuànta, specialmènt c'n al disc Play ch'l à vindû dódas migliòṅ ad còpi.
Fra i sò pès più famóś, dimóndi vòlti druâ in culòni sunóri di film, a 'rcurdém Why Does My Heart Feel So Bad?, Porcelain, Natural Blues, Lift Me Up, We Are All Made of Stars, Honey, James Bond Theme, Go e Feeling So Real.
'L è cristiàṅ e vegàṅ.
Culegamènt estéran
}}
Zràddel
Zràddel l é 'na fraziån ed 5990 abitànt dla cmóṅna ed Caṡalàcc' c la s câta int la pruvénzia ed Bulåggna, in Emégglia-Rumâgna.
1293
Al 1293 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
In tenui labor at tenuis non gloria
{{Metacaixa
Non guardare in cantina
{{Metacaixa
In tenui labor at tenuis non gloria
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In tenui labor at tenuis non gloria l'è na manéra 'd dir latèina ch'la vól significhèr che anca in di lavōr cìc, se fât bèin, a s egh cata al só mèrit. La frêś la deśvìn da 'l IV liber, v. 6 dal "Geòrgichi" edl autōr latèin Virgìli, ch'al gh'descrivìva al lavōr ùmil e però presiōś ch'i fàn i aśiōl in di camp quand i prepèren al miēl.
Colegamèint estèren
}}
Non guardare in cantina
{{Film }}
{{CITAZIONE|P'r a n andàr minga in a risć ad star mâł e ad pèrd'r i sèns, ripitî ad cuntìnuv: 'l è sōl un film, sōl un film, sōl un film, sōl un film, sōl un film, sōl un film .|Tagline dal film}}
Non guardare in cantina (Minga guardàr in cantìna) 'l è 'n film ad scarésa dal 1973 ad S.F. Brownrigg ch'al 'l à anc prudót insém a Walter L. Krusz a partìr da 'n budget ad sènt-mila dòlar.
Sunt
Al dutōr Stephens (Michael Harvey) al gh'à na clìnica privàda in dua al cura di pasiènt mat cun 'l ajùt dna vècia infarméra, la Jane St. Claire (Jessie Lee Fulton), e dn'atra dutōra, la Geraldine S. Masters (Annabelle Weenick). A gh'è Sam (William Bill McGhee), un négar lubutumiśâ pròpria da lò ch'asès 'l è dvintâ bòṅ c'm al paṅ ma c'n un sarvèl da putèṅ tant ch'al śōga sèmpar cun na barchìna e al gh cata gust a magnàr di giasōi, la Jennifer (Harryette Warren), na ragasōla autìstica ch'la n vèra mai bóca e ch'la stà sèmpar da par lē, Danny (Jessie Kirby), un gigiòṅ ch'al s divertìs a far di schèrs e di daspèt a tut, Jaffee dit al “Sargìnt” (Hugh Feagin), ch'al créd 'd ès'r incóra in tèmp ad guèra in dua 'l éra armàś traumatiśâ parchè tut i sò cumpàgn i éran mòrt p'r un sò śbali, l’Allyson King (Betty Chandler), na dóna ninfòmana ch'la pésca sèmpar di óm da far-as par via ad stòri 'd amōr dasfurtunàdi ch'l'à patî, l’Harriet (Camilla Carr), na màdar dvintàda mata da quànd l'à pardû 'l sò putèṅ e ch'adès la pasa tut i dè a dar dal śnum a na bàmbula ch'la créd sò fiōla, la sgnōra Callingham (Rhea MacAdams), na vècia tarulìda ch'la gh'à di alucinasiòṅ, la pénsa ch'i fiōr i sìan i sò anvōd, e ch'la và sèmp'r adrē c'n al sò prèdichi e i sò avìś, e Oliver W. Cameron dit al “Giùdas” (Gene Ross), 'n ex magistrâ puritàṅ e dasćiòlda-crist ciucâ in dla tèsta ch'al ripét ad cuntìnuv «Mè a m ciàm Oliver W. Cameron, jure consultus, presidènt e giùdas dla cōrt 'd apèl dal sesiòṅ speciàli, dutōr in giurisprudénsa».
Un dè la Jane, stufa ad c'l ambînt lè e dòp che l’Harriet la gh i à prumìs parchè la s éra parmìsa ad tucàr la sò bàmbula, la dècid 'd alvàr al téndi e la 'l và a dir a 'l dutōr Stephens ch'l è in giardèṅ insém a 'l “Giùdas” ch'l è drē a tajàr dla légna cun na manàra. Tut 'd un trat chi lò al gh tira 'n cōlp séc in dla schina e 'l óm al casca par tèra a pēś mòrt. A riva 'd cursa la Geraldine ch'la gh la cava a far star bòṅ Oliver faghénd-ag pugiàr śò la sò manàra. Dòp che la Jane la vèṅ cupàda par l’Harriet, ch'la gh tira via 'l fiâ druànd la sò valìś, arliàda parchè l'iva catâ la bàmbula in dla sò cambra da lèt, la Masters la tōś la diresiòṅ dal manicòmi. Soquànt dè dòp a riva in clìnica la Charlotte Beale (Rosie Holotik), na śōvna infarméra ch'l'éra 'd acòrd c'n al dutōr Stephens par tacàr a lauràr lè. Anc se malvluntéra, la sgnōra Masters la la tōś. Prima ch'la tóga sarvìsi, la dutōra la gh cònta al critèri sperimentàł ad cura druâ p'r al dutōr Stephens, qvél ad lasàr lìb'r i pasièngt ad vìvar liberamènt al sò usesiòṅ in manéra 'd avér-'n in fónd ingòsa tant da paràr-li via da par lōr. Na nòt a vèṅ catàda śò da 'l lèt la Callingham sénsa piò la léngua e la Geraldine la diś ch'la s l'è tajàda via parchè dal vòlti la s fava dal mâł da par lē ma ch'l'è fòrta listés anc s'la gh'à da piò 'd utànt'an.
Dòp ch'un qualchidòṅ 'l à tajâ i câṿ dal telèfun, a riva lè al tècnig Ray Daniels (Robert Dracup) par giustàr la lìnéa parchè al s éra acòrt ch'a gh'éra quèl ch'a traśàva e ch'la gh'iva di prubléma. Dòp ès'r intrâ in cà, méntar 'l è drē a far al riparasiòṅ, a gh salta adòs cla malnéta dl’Allyson par gusàr-'s-al e lò 'l è custrét a dir-ag ch'al gh vōl bèṅ da 'l tant ch'la và adrē. Sōl in séguit Sam al cata 'l sò cadàv'r in un tanabùś e quànd al gh pòrta l’Allyson par far-ag védar cuś è sucès, lē la và fóra 'd tèsta e la decìd ad vudàr al sac cun la Charlotte.
.fashion
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2014.
31 d'utóber
Al  l'è al 304śum dè dal calendàri gregoriàn (305śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 61 dè a la fin dl'an.
Bicarbonê 'd sodi
{{dialort | dial=Carpśàn}}
{{Cumpòst chìmic }}
Al bicarbonê 'd sodi, o NaHCO{{sub|3}}, 'l è 'n sêl ed sòdi edl àcid carbònic. A s è solit ciamèr-el ala bòuna "bicarbonê", mo al só nòm, secònd 'l IUPAC, al s'rèv idrògencarbonê 'd sòdi o carbonê acid ed sòdi o carbonê monosòdic. L'Uniòun Evropèa in dla só clasificasiòun di aditîv alimentèr, l'al ciàma E 500.
Colegamèint estèren
}}
An 1870
I an 1870 i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1870 infìn a 'l 1879 ciapê dèinter.
1260 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1260 (mileduśeintessanta, milleduecentosessanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1259 (mileduśeintsinquantanōv) e 'l vin prìma dal 1261 (milduśeintessantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCCLX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milduśeintessantéśim post.
Èter progèt
}}
Śguladùra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La śguladûra l'è 'l tài ch'al tōś un vistî, na màja o na camiśa in sul davanti arèint a 'l côl o a 'l gulèt. El sguladûri i àn da èser diferèinti prìma 'd tùt s'a s perla 'd vistìdi da òm o 'd quìli da dóna; pò s'a s descòr ed vistìdi sportìvi piutôst che da sira, da tùt i dè piutôst che dala fèsta. In dal śōg dal śguladûri, cal dòni i pólen mèter più o meno in evidèinsa, anca 'd gióren, al só decoltè.
Noti e referèinsi
}}
247
Al 247 (CCXLVII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal III sécol dal Calendàri gregoriàn.
1294
Al 1294 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
685 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 685, mo invéci 'l an 685, 't ê da 'ndèr chè) Al 685 (seseintutantasìnc, seicentottantacinque in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 684 (seseintutantaquàter) e 'l vin prìma dal 686 (seseintutantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCLXXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintutantasinchéśim post.
Colegamèint estèren
}}
.eurovision
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l dicèmber dal 2014.