cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roncafrèr
Roncafrèr o Roncafràr (Roncoferraro in Italiàn) l'é un comün italian, dla regiùn adla Lumbardìa, da 7.309 abitant in Pruincia da Mantua.
Legamm da föra
}}
1779 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1779, mo invéci 'l an 1779, 't ê da 'ndèr chè) Al 1779 (milsetseintestantanōv, millesettecentosettantanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1778 (milsetseintestantòt) e 'l vin prìma dal 1780 (milsetseintutànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCLXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintestantanovéśim post.
Èter progèt
}}
Ma ma - Tutto andrà bene
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na stòria su la vita, 'l amōr e la maternità da 'l viśiunàri regìsta ad „Lucía y el sexo“.|Tagline dal film}}
Ma ma - Tutto andrà bene (Ma ma - A 'ndrà tut bèṅ) 'l è 'n film dramàtic dal 2015 scrit e dirèt par Julio Medem.
La pelìcula l'è stada preśentàda a 'l 40śum Fèstival Internasiunàł dal Film ad Turònt.
Sunt
Licensiàda da la scōla e mulàda par na dóna più śōvna da sò marè Raúl (Àlex Brendemühl), insgnànt ad filuśufìa, la Magda la vîṅ a savēr da 'l sò ginecòlug Julián (Asier Etxeandía) 'd avēr un cànc'r a na téta tant ch'la gh'à da tacàr subìt la chémio par psēr pò ès'r uperàda in présia ch'a gh'è da cavàr-la via tuta.
In chi dè lè, durànt na partìda 'd fólbar 'd sò fiōl pìcul Dani (Teo Planell) ch'l'éra andàda a véd'r a 'l stadi, la Magda la cgnós 'n uservadōr dal Real Madrid, Arturo (Luis Tosar). Mént'r i dascóran 'd sò fiōl, ch'l è dimóndi braṿ, 'l óm al ricév na telefunàda da 'l uśdàł ch'i gh dìśan che sò mujēr l'à péna fat 'n incidènt in màchina e ch'l'è in coma méntar la sò putìna l'è mòrta. Soquànt dè dòp a mōr anc la màdar e Arturo 'l armàgn da par lò.
Al daśgràsi dla vita i lìg'n insém i dū ch'i decìd'n ad tōr cà e far na famìja ma a 'l impruvìś, dòp che l'uperasiòṅ a la téta la parìva avēr fat sparìr dal tut al tumōr, durànt na vìśita 'd cuntròl a salta fóra che cal brut mâł lè 'l è turnâ incóra più fòrt esénd ch'al s è difùś dapartùt. Julián al gh diś ch'la gh'arà sōl siē méś da scampàr s'a gh và bèṅ. La Magda la decìd 'd avēr na putìna prima 'd murìr da ciamàr Natasha cuma la baghéta śōvna (Anna Jiménez) che 'l sò dutōr al vliva adutàr in Rùsia prima 'd mulàr-as cun sò mujēr.
Culegamènt estéran
}}
Bragança do Pará
Bragança do Pará a l'è una sitä dal Brasil in dal Stät dal Pará. La gh'ha 107.060 abitant (2009).
Storia
Il dal 1622 l'area all'era pruprietä dal cumoin ad Gurupi. In dal 1634 Álvaro de Souza l'ha fundä una cumunitä dal pòst, parchè i'eran tròp da lùnt da Belém.
Universidade Federal de Minas Gerais
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
L'Universidade Federal de Minas Gerais (Universitê ed Minas Gerais, Università del Minas Gerais in italiân –  Universitas Studiorum Minas Gerais in latèin) in lètri UFMG l'é 'n' universitê ed Belo Horizonte, Minas Gerais, Brasil, nasûda int al 1927.
Colegamèint d'ed fōra
}}
468
Al 468 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
36 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 36, mo invéci 'l an 36 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 36 (treintasē, trentasei in itagliàṅ, triginta sex in latèin) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 35 (treintasìnc) e 'l vin prìma dal 37 (treintasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt XXXVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al treintaseéśim post.
Al nùmer 36 in dla Chìmica
Al 36 'l è al nùm'r atómic dal krìpton (Kr).
Colegamèint estèren
}}
Lo squartatore di Los Angeles
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
Lo squartatore di Los Angeles (Al scvartadōr ad Los Angeles) 'l è 'n film ad scarésa dal 1978 ad Dennis Donnelly.
In dal 2003 al regìsta Tobe Hooper 'l à girâ 'n arfacimènt ad cla pelìcula chè ciamâ La casa dei massacri.
Sunt
'N óm vistî 'd négar, pasànd p'r al stradi 'd Los Angeles, al véd na ragàsa ciamàda Kathy far 'n incidènt in màchina e murìr. Subìt dòp chi lò al và a cà dla sgnōra Andrews (Faith McSwain), na dóna puòsa ch'la stà in un cundumìni 'd pruprietà ad Vance Kingsley (Cameron Mitchell), e al la masa druànd un tràpan tirâ fóra da la sò caséta di atrés, pò al s mét in cô 'n pasamuntàgna prima 'd andàr via.
Al sergînt Cameron (Don Diamond) e 'l detective Jamison (Tim Donnelly) i tàc'n a far dgl'indàśin ma 'l manìac al culpìs incóra, prima masànd la Debbie (Marciee Drake) cun na martlìna e pò la pòvra Maria (Evelyn Guerrero), ch'la pasàva da 'd lè, c'n un casavîd. Al dè dòp 'l è 'l tùran dla Dee Ann (Kelly Nichols), cupàda cun na pistòla spara-ciòld parchè la fava tròp la purcùsa in dla sò vasca da bagn esénd ch'la s masturbàva méntar la s lavàva in dla sćiùma. Cla sira lè 'l óm al rapìs la Laurie Ballard (Pamelyn Ferdin), na ragasōla 'd quìnd'ś an ch'la viṿ in cal quartēr lè in dla val ad San Fernànd insém a sò màdar Joanne (Aneta Corsaut) e a sò fradèl Joey (Nicolas Beauvy).
Joey al s dà da far da par lò par pascàr sò surèla anc parchè Jamison al n créd briśa ch'la sia stada rapìda. Dand 'n òć a 'n apartamènt 'd una dal vitmi, al ragàs al gh cata dèntar Kent (Wesley Eure), anvōd dal sgnōr Kingsley e cuśèṅ dla Kathy esénd lē sò fiōla. Kent al s cata lè par cònt ad sò sîṅ par pulìr i mur e i tapē da tut al sànguv stramnâ in gir acsè da psēr dar in afìt gl'apartamènt lasâ lìbar.
Joey al vîṅ a savēr ch'al sasèṅ 'l è Vance in parsòna dòp avēr catâ i sò atrés da marangòṅ in dal sò garàǵ ma purtròp al n fà minga in tèmp a liberàr la Laurie, tgnuda ligàda a lèt in dla cambra dla Kathy e tratàda cuma s'la fus lē dabòṅ da 'l manìac, parchè Kent 'l al masa dand-ag fōg.
Culegamènt estéran
}}
Chémmica
{{Metacaixa
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
La chémmica l é la siänza ch'la stóddia la conpuṡiziån e äl reaziån chémmichi dla matêria.
Generèl
A guardèr cla definiziån qué, al pèr ch'a n i séppa mégga un cunfén cèr stra la chémmica e la fîṡica; ed sòlit a cunsiderän cme chémmic i fenòmen ch'i arguèrden äl canbiaziån di ligâm chémmic stra i diferént cunpunént dla matêria.
A dscårrer pió in fén ed âtum as va dänter al duméṅni dla fîṡica (fîṡica nucleèr, fîṡica däl particèl). Intignimôd, as pôl dîr che la fîṡica la téggn dänter la chémmica.
Stòria
La stòria dla chémmica la tâca int la preistòria, quand l é stè dscuêrt al fûg, 40.000 ân fà: e l é pròpri druvànd al fûg ch'al s'é psó tachèr, dal prinzéppi di ténp antîg, a lavurèr i metâl.
}}
1498
Al 1498 (MCDXCVIII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
Federico Fellini
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Federico Fellini (Rìmin, 20 ad Śnar dal 1920 - Róma, 31 'd Utóbar dal 1993), 'l è stâ 'n regìsta, senegiadōr, scritōr ad fumét e 'd lìb'r itagliàṅ, vinsidōr ad quàtar Prèmi Òscar p'r al film furastēr (1957, 1958, 1964 e 1975) e 'd 'n àt'r a la caréra (1993).
In d'l arc ad dagnóra quarànt'an, da Lo sceicco bianco dal 1952 a La voce della luna dal 1990, Fellini 'l à ritràt dimóndi persunàǵ 'd arcurdàr e dal pelìculi sìmbul cuma La strada, Le notti di Cabiria, La dolce vita, 8½ e Amarcord, cgnusùdi in tut al mónd. Al dgiva 'd lò ch'l éra 'n artigiàṅ ch'al n sà far gnint, ma 'l sà cuma dir-al.
'L è stâ spuśâ cun l'atōra Giulietta Masina ch'l'è mòrta sinc méś dòp ad lò.
Culegamènt estéran
}}
Flat Earth Society
{{Metacaixa
La Flat Earth Society (Asuciasiòṅ dla Tèra Piàta) l'è n'asuciasiòṅ nada in dal 1956 in Inghiltèra ch'la pòrta avànti l'idéa ch'la Tèra la sia piàta. Adès la sò sēd l'è in Califòrgna.
Urìgini
Òṅ di prim sustenidōr dla teurìa dal tèra-piatìśum 'l è stâ William Carpenter ch'in dal 1885 'l à publicâ a sò spéśi 'n upùscul intitulâ „One hundred proofs the Earth is not a Globe“ (Sènt próvi ch'la Tèra la n è minga 'n Glôb). Una 'd cal próvi lè par Carpenter 'l éra 'l fat che gnanc 'n astrunàuta al psiva dir 'd avēr vdû dal curvadùri su la superfìsi dal pianēd anc druànd di balòṅ aéro-stàtig par dar di uciàdi da l'élta.
Par 'l invintōr ingléś Samuel Birley Rowbotham al mónd 'l éra 'n disc c'n al pôl nòrd in dal mèś e 'l pôl sud tut 'd intóran che, c'n i sò mûr 'd giàs, 'l éra bòṅ ad farmàr l'àqua di uséan prima ch'la caschìs 'd fóra. Chi lò 'l à publicâ di scrit cun di sò esperimènt dgénd ch'al fat ch'al nâṿ i sparìs'n a 'l uriśònt 'l éra sōl p'r un efèt pruspètig. A la sò mòrt al sò idéi i èṅ stadi purtàdi avànti da di sò sustenidōr ch'i ìvan dâ vita a la Universal Zetetic Society e pò da i cristiàṅ americàṅ dla Christian Catholic Apostolic Church.
La Flat Earth Society
In dal 1956 Samuel Shenton, mémbar dla Royal Astronomical Society, al fónda la Flat Earth Society da 'l séndri dla Universal Zetetic Society purtànd avànti la teurìa dal cumplòt dla NASA, dgénd ch'al sò fóto dla Tèra da 'l spasi, ch'i mustràvan ch'la gh'iva la fórma dna bòcia, i psìv'n inganàr di òć minga tant espèrt e ch'al śbarc su la Luna l'éra tuta na muntadùra, un cìnema.
A la mòrt ad Shenton a cap dal muimènt a gh và 'l texàṅ Charles Kenneth Johnson ch'in dal 1980 al pùblica 'n artìcul su Science Digest in du 'l diś che l'idéa 'd un glôb ch'al prila l'è na cuspirasiòṅ cóntar Mosè e pò che se la Tèra l'è na bòcia, alóra la superfìsi dna masa granda 'd àqua la gh'arév da èsar curva mo invéci qvéli di lâg Tahoe e Salton i n i èṅ briśa.
Par cóntar-bàt'r a 'l fat che 'n aparéć al pōl rivàr a èst vulànd a òvest, un quèl pusìbil sōl se la Tèra l'è na bòcia cuma tut chi àt'r àstar, qvéi dla Flat Earth Society i aṅ tirâ fóra la spiegasiòṅ ch'i gh'èṅ dal pòrti ch'i funsiònan cuma in dal śōg vìddeo ad Pac-Man in dua, a 'l sèntar dal labirìnt, a gh'è 'n andavèṅ da i dū cantòṅ ch'al gh parmét ad pasàr subìt da cl'atra banda.
Par di àtar sustenidōr dal tèra-piatìśum l'Austràglia la n eśìst minga ma l'è tuta na cumèdia strulgàda da 'l guèran britànic par quaciàr i masèi ad masa fat cónt'r i criminài ch'i dgnìv'n ad purtàr in c'l àtar cuntinènt.
Al muimènt al gh'à di sustenidōr anc in Itàglia e 'l 12 ad Maǵ dal 2019 a gh sarà 'n cunvégn mundiàł a Palèrum di tèra-piatìsta.
Nòti
}}
Sćìfel
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
A se sćìfla coi làber sìa per sintìr un mutivèt che per fèr un cumplimèint a na bèla ragàsa ch'la pasa ded lè, o per ciamèr ala bòuna 'n amîg, o anc col sćiflèin, strumèint cichìn c'ma quêl di purtēr dal fuśbòl o quêl di vìgil dal tràfic.
Èter progêt
}}
274
Al 274 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
1207 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al 1207 (miledūseintsêt, milleduecentosette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1206 (miledūseintsē) e 'l vin prìma dal 1208 (miledūseintôt). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledūseintsêtéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1207 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 17 col 71: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Ferdinand Ebner
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Ferdinand Ebner (Wiener Neustadt, 31 'd śnêr dal 1882 – Gablitz, 17 'd utòber dal 1931) 'l era stê 'n mìster dal scóli elementêr e 'n filóśuf avstrìec, pinsadōr dal dialògic c'm'anca i éren al Martin Buber e 'l Franz Rosenzweig.
Colegamèint estèren
}}
Publilius Syrus
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al Publilius Syrus (I sèc. prìma 'd Crist) 'l era gnû a Ròma da l' Anatóglia cuma sćêv prìma, e pò 'l era dvintê libêrt. 'L ìva scrìt soquànti cumédi, un vlùm ed Sententiae e 'l éra stê autōr ed mìm in dal tèimp che Ròma da repùblica la dvintèva prinsipêt.
El só Sententiae egl'în na racòlta ed 700 frêś curti e manéri 'd dir ch' i vlìven fer ragiunèr chi 'l éra dré a léśr-i. Dòp dai Sententiae, egl'în rivê infìn ai noster dè sōl i tìtol ed dū só cumédi, al Mumurco (al Bruntlòun) e al Putatores (i Pudadōr).
Colegamèint estèren
}}
467
Al 467 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
One Hour Photo
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|Lò al sà chi 't sē, al sà in du 't viṿ, al sà cuśa 't fà.|Tagline dal film}}
One Hour Photo (Foto par n'óra) 'l è 'n thriller dal 2002 ad Mark Romanek ch'al 'l à anc scrit.
La pelìcula, ch'l'à vins al prèmi dla giurìa a 'l Fèstival dal cìnema americàṅ ad Deauville, l'à muciâ sù da piò ad sinquànta-dū migliòṅ ad dòlar dòp ès'r-an custàda dódas.
Sunt
Seymour Parrish dit Sy (Robin Williams) 'l è 'n óm put e dimóndi tìmid ch'al viṿ da par lò e ch'al scampa da ùnd'ś an śvilupànd al foto par cònt 'd un sèntar cumersiàł. C'n al tèmp al s taca dimóndi a la famìja Yorkin ch'la gh pòrta da spés di rulèṅ da lauràr tant che Sy al decìd ad tgnir-as sèmpar na còpia ad cal foto lè in du i s védan Will (Michael Vartan), sò mujér, la Nina (Connie Nielsen), e 'l fiōl pìcul Jake (Dylan Smith) ch'al gh'à nóṿ an.
Parrish al créd pròpria ad far part dla famìja anc lò e quànd al capìs da na foto che Will al gh'à na relasiòṅ cun n'atra dóna, la Maya Burson (Erin Daniels), al s arlìa 'd brut esénd lò dl'idéa che la famìja la vaga prutèta a tut i còst. Dòp èsar stâ licensiâ da 'l sò cap Bill (Gary Cole) parchè al fava tròpi stampi sénsa mutìṿ a spési dla dita, Sy al manda 'l foto di còran a la Nina na a n sucéd gnint. Parrish al decìd alóra 'd mōv'r-as lò andànd in d'l hutèl in dua Will al s véd cun la Maya. 'L óm al gh'à 'n curtlàs e na màchina futugràfica sèg parchè al i vōl tōr śò mént'r i gusàr e dònca al i fà cavàr śò e pò al i custrìnś a far sès davànti a lò acsè al gh'arà 'l próvi ciàri dal tradimènt.
Culegamènt estéran
}}
30 ed zógn
Al  l'è al 181śum dè dal calendàri gregoriàn (182śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 184 dè a la fin dl'an.
Christina Ricci
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Turchî
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
Christina Ricci
La Christina Ricci (Santa Monica, 12 ad Favràr dal 1980) l'è n'atōra americàna cun di urìgini itagliàni, scuséśi e irlandéśi. P'r al film The Opposite of Sex - L'esatto contrario del sesso in dal 1999 l'è stada numidàda, sénsa vìnsar, a i Golden Globe.
7 ed mèrz
Al  l'è al 66° dè dal calendàri gregoriàn (67° in di an bisestìl); agh vólen incòra èter 299 dè a la fin dl'an.
Christina Ricci
Prima 'd spuśàr James Heerdegen in dal 2013, in dal 2009 l'è stada ligàda cun 'l atōr còmig Owen Benjamin.
Corporativîṡum
Al corporativîṡum l é al sistamma indóvv la sozietè l'é urganiżè in grópp d interès ciamè corporaziån in funziån dal sô lavurîr.
Christina Ricci
Biugrafìa
La Ricci la fà 'l sò debùt in dal mónd dal cìnema da pìcula in dal film Sirene e faghénd pò la part dla Mercurdè in La famiglia Addams e in La famiglia Addams 2. In dal 1995 l'è prutagunìsta ad Casper, na pelìcula ch'la cònta la stòria d'l umònim persunàǵ di fumét. Dū an dòp la lavóra cun Ang Lee in dal film Tempesta di ghiaccio insém a Kevin Kline, a la Sigourney Weaver e a Tobey Maguire.
In dal 1998 la gira òt film: in The Opposite of Sex - L'esatto contrario del sesso la ciùla 'l muróś a sò fradèl, in Buffalo '66 la fà la mujér par finta ad Vincent Gallo, in Paura e delirio a Las Vegas la rècita insém a Johnny Depp e a Benicio Del Toro, mént'r in Pecker la lavóra c'n al regìsta scandalóś John Waters. In dal 1999 la tōś part a la cumèdia 'd MTV 200 Cigarettes e la gira Il mistero di Sleepy Hollow par Tim Burton. 'L an dòp la gira 'n film ad scarésa, La mossa del diavolo cun la Kim Basinger.
La Christina la gira pò dū film impurtànt in dal 2003: Monster, in du la fà l'amànta dla sasìna seriàla Charlize Theron vinsidōra dal Prèmi Òscar par cla part chè, e Anything Else ad Woody Allen méntar dū an dòp l'è sarnìda par Wes Craven in Cursed - Il maleficio.
In dla sò caréra l'à anc laurâ in soquànti sèri televiśìvi cuma Ally McBeal, Grey's Anatomy, The Good Wife e Pan Am.
Culegamènt estéran
}}
Turchî
La Turchî (denuminaziån ufizièl: Repóbblica d Turchî, in tûrc: Türkiye Cumhuriyeti - in tûrc ciamè pò Türkiye l'é un pajaiṡ dal Mêdiuriännt, int a l'Asia.
La Turchî l'é 'na Repóbblica Presidenzièl, al Preṡidänt dla Repóbblica l é Recep Tayyip Erdoğan (elèt dal 2014).
La capitèl dla Turchî l'é Ankara. La längua ufizièl dal pajaiṡ l'é al tûrc.
Gallery
}}
1499
Al 1499 (MCDXCIX in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XV sécol dal Calendàri gregoriàn.
In the Cut
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
In the Cut (In dal taj) 'l è 'n thriller eròtic americàṅ dal 2003 dla Jane Campion trat da 'n rumànś dla Susanna Moore ciamâ Dèntar.
Al film, custâ dódas migliòṅ ad dòlar, 'l à finî cun 'l ardupiàr-i.
Sunt
La Frannie (Meg Ryan), insgnànta ad létri ad New York ch'l'è drē a butàr śò soquànti paròli ch'i fànan part dal linguàǵ bas druâ in di quartēr malfamâ dla sità par dar vita a 'n disiunàri ad "slang", la vèṅ farmàda da 'l investigadōr ad pulisìa Giovanni A. Malloy (Mark Ruffalo) ch'al gh'à da indagàr su 'l masamènt dna dóna ardùta a pès in un giardèṅ davśèṅ a cà sua.
La Frannie la sira prima l'iva vdû na còpia ciulàr in un bar, cun lē ch'la gh'iva i cavìi rós cuma la vitma e lò un tatuàǵ cumpàgn a qvél dal pulisiòt, la pénsa ch'al prév èsar pròpria Malloy al sasèṅ ma la n al para minga via quànd pò qvést chè al gh fà la cōrt. La gh và anc a lèt.
Al killer al và avànti e al cópa anc la sò surelàstra, la Pauline (Jennifer Jason Leigh), e anc da gl'atri ragasōli. Persuàśa ch'al manìac al sia pròpria Giovanni e dòp èsar dvintàda n'imbariagòsa p'r al daspiaśēr, la dóna la gh śibìs n'atra nòt spurcaciòna quànd invéci la gh vōl far un tîr. Quànd lò al riva a cà sua e al s cava śò, lē la gh mét al manéti a i pōls, in dal méntar ch'la cur via par denusiàr-al.
Culegamènt estéran
}}
647 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 647, mo invéci 'l an 647, 't ê da 'ndèr chè) Al 647 (seseintquarantasèt, seicentoquarantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 646 (seseintquarantasē) e 'l vin prìma dal 648 (seseintquarantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintquarantasetéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Cēşa ed Sân Stēven (Rèz)
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
La cēşa ed Sân Stēven (chiesa di Santo Stefano in italian) l'é un impurtânt fabrichêt religiōs ed Rèz, in Via Emélia Sân Stēven.
New York (stat)
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Cēşa ed Sân Stēven (Rèz)
Stōria e speigasiòun
L'é in 'na piasèta céca insém a la Via Emélia, la dà al nòm al quartēr l'é datōren e a la pôrta dal mûri ed la sitê. La facêda, ch' la dà int al piasèta, la 's presèinta cme un pôrdegh a tót tònd, cun clunèini in prēda, rinfursêdi da pôch. Cgnusûda fîn dal 1130, l'é dvintêda, trèintun ân dôp, proprietê di Templêr. Mésa dènt'r al mûri nōvi ed la, sitê int al 1208, la cēşa cun la scanşladûra di Cavalēr dal Tèimpi, l'é pasêda a i Cavalēr ed Malta, che l'àn tgnûda fîn al 1696, quând l'é stêda tōta da i frê ed Sân Fracèsch da Paola che, un sècol pió têrd (1794) la dân a i Carmelitani Calzati. Sarêda cun la scanşladûra de sté ōrdin int al 1798, la vîn avêrta dēş ân pió têrd. Tr' al 1926 e al 1927 la vōlta d'ed dèinter fâta a cruşēra, la vîn cambiêda a bòta. Int al 1953 în stêdi catêdi clòuni cun al capitèl ed préiod rumânich, ritgnûdi al pió antîghi catêdi in sitê. Da segnalêr, insém a l'altêr ed dréta 'na tèila cun Sân Francèsch da Paola ed Carlo Cignani, ed chiló o dal Calletti la Decapitasiòun ed Sân Zvân Batésta int un altêr a mansèina. Int al têrs altêr a gh'é 'na tèila cun Sân Zvân Evangelésta e Sân Stēven
New York (stat)
Al stat ad New York (a s lèś /n(ɪ)u ˈjɔ(ə)ɹk/ in ingléś, scólta'l chè) 'l è 'n stat di Stat Unî ch'al s cata in dla còsta èst dla nasiòṅ. Al s è unî a la federasiòṅ in dal 1788.
Cēşa ed Sân Stēven (Rèz)
Collegamèint d'ed fōra
Sît ed la parôchia
1300
Al 1300 (MCCC in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Cēşa ed Sân Stēven (Rèz)
Collegamèint d'ed fōra
Blog ed la parôchia
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Chiesa di Santo Stefano (Reggio Emilia) trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr. }}
New York (stat)
Al cunfìna a nòrd c'n al Cànada, a èst c'n al Vermònt, c'n al Massachusetts e c'n al Connecticut e a sud c'n al New Jersey e cun la Pennsylvania. Al spartìs un bōrd marìtim su 'l Ucéan Atlàntic c'n al Rhode Island a èst ad Long Island. 'L è divìś in ssanta-dū cuntèi e in nuvsènt-nuantaquàtar cumùṅ.
Al mùcia sù dagnóra vint migliòṅ 'd abitànt (c'n un 65,8% ad biànc, un 7,3% 'd aśiàtic e 'n 15,9% ad négar, stand a i dat dal 2010) par na superfìsi ad 141.205 km². Al ciàpa 'l sò nóm in unōr dal duca 'd York 'd in alóra che pò al sarév dvintâ rè c'n al nóm ad Jàcum II, marè dl'ultma regìna catòlica 'd Inghiltèra, la Marìa ad Mòdna. Gl'ingléś i ìvan cambiâ nóm a la culògna dòp avér-la tòlta da gl'ulandéś ch'i ìvan fundâ la sità 'd New York ciamànd-la Nieuw Amsterdam.
La capitàl l'è Albany ma la sò sità più impurtànta 'l è New York ch'la mùcia sù òt migliòṅ e mèś 'd abitànt a 'l incìrca. Àtar sènt'r impurtànt i èṅ, in d'l órdan, Buffalo, Rochester, Yonkers e Syracuse ch'i pàsan tut i sènt-quarantamìla abitànt. Lung al cunfìn canadéś a gh'è dū lâg bèi grôs, al lâg Erie e 'l lâg Untàri, culegâ fra lōr par via dal fiùm Niagàra, qvél ch'al dà vita a 'l cascàdi dal Niagàra (spartìdi c'n al Cànada), dimóndi famóśi da 'n punt ad vista turìstic acsè cuma la piàsa Times Square e 'l parc Central Park.
Al sò mòt in latìn 'l è „Excelsior“ (Più in élt) mént'r al sò scutmàj 'l è „The Empire State“ (Al stat impēr). Da 'l 1810 in avànti al stat ad New York 'l è sèmpar stâ 'l più pupulâ dla federasiòṅ ma c'n al pasàr dal tèmp 'l è stâ pasâ prima par la Califòrgna (in di an Ssanta) e pò da 'l Tèxas (in di an Nuànta).
In dgl'elesiòṅ p'r elèś'r al presidènt di Stat Unî in fiṅ a 'l 1984 al stat al vutàva demucràtic o republicàṅ a secónd di caś ma pò 'l è pasâ decìś da la banda di demucràtic tant ch'in di ultmi sinc vutasiòṅ al GOP chè 'l à ciapâ di distàc ch'i andàvan da 'l 25% a 'l 30% a 'l incìrca. Al sò guvernadōr, da 'l 2011, 'l è 'l demucràtic Andrew Cuomo.
La sità 'd New York la fà la vóś grôsa in d'l ecunumìa dal stat esénd al sèntar bancàri, finansiàri e dal cumunicasiòṅ più impurtànt di Stat Unî, cun la bórsa americàna ch'la s cata a Manhattan in dla Wall Street. Al sò PIL 'l è 'l tèrs dla nasiòṅ dòp qvél dla Califòrgna e dal Tèxas. In agricultùra in dal stat ad New York a s sòna sù di póm specialmènt.
Culegamènt estéran
}}
Il gatto dagli occhi di giada
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Quànd a dvènt narvóś mat... a sarév méj ch'at fus bèla mòrt!|Tagline dal film}}
Il gatto dagli occhi di giada (Al gat da i òć ad giàda) 'l è 'n film śal dal 1977 'd Antonio Bido, chè a 'l sò debùt.
Sunt
A Róma, la Mara (Paola Tedesco), atōra ad cabarèt, la pasa par caś na sira davànti a na farmacìa in dua 'l è drē a far-'s un masamènt, qvél dal farmacìsta Biagio Dezzan (Giovanni Vannini). Al sasèṅ al gh pasa datéś ma lē la n al véd minga tant bèṅ. Al dè dòp chi lò al s fà viṿ sèg, insfinlsànd-'s in cà sua, ma al n gh la cava mia a cupàr-la. La dóna la decìd acsè 'd andàr a star da 'l sò ex muróś, 'l inśgnēr Lukas (Corrado Pani), ch'ad mistēr al mét a 'l sò pòst i sòṅ di nàstar magnètic.
In cal méntar al manìac al telèfuna a 'l strusèṅ Giovanni Bozzi (Fernando Cerulli) e al gh fà scultàr di stus minga ciàr, a pâr ad sintìr anc di caṅ rabî. Chi lò, ch'al gh'à na paùra da cagàr-'s adòs p'r un quèl sucès in dal pasâ, al tōś śò incòsa in un nàstar e pò 'l al pòrta a Lukas, sò vśèṅ ad cà, par capìr-ag quèl pròpria quànd al killer al masa la mistra Esmeralda Messori (Bianca Toccafondi), amìga ad Giovanni, stablénd-'g al grugn in un tigiòt pîṅ ad patàchi bujénti.
Drezzan, dòp avér risćiâ ad lasàr-g al péni in dal garàǵ, al dmanda a Bozzi 'd andàr subìt a catàr-al a cà sua a Padva parchè al vōl vudàr al sac ma al n fà minga in tèmp parchè 'l sasèṅ 'l al cópa in dla sò vasca da bagn. A s vèṅ a savér ch'i mòrt i fàvan part dna giurìa pupulàra ch'l iva cundanâ tèmp fà 'n inusènt, Pasquale Ferrante (Franco Citti).
Culegamènt estéran
}}
Rìcu
Rìcu (Enrico in Itagliàn) l’è un nùm ad parsùni.
Al vëgn dal Germänic Heinrich, ch'al vëgn da haimi (cà, patria) e rich (putëint), c'al vurarës dì putëint in cà sua o, re putëint in patria.
Bibliugrafìa
De Felice, Emidio: Dizionario dei nomi italiani, Arnoldo Mondadori Editore, Milàn, ISBN 88-04-48074-2, Pag. 54
Universidade Federal da Bahia
L'Universidade Federal da Bahia (Universitê ed Bahia, Università degli Bahia in italiân –  Universitas Studiorum Bahia in latèin) in lètri UFBA l'é 'n' universitê ed Salvador, Bahia, Brasil, nasûda int al 1946.
1002 (nùmer)
{{Metacaixa
548 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 548, mo invéci 'l an 548, 't ê da 'ndèr chè) Al 548 (sincseintquarantòt, cinquecentoquarantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 547 (sincseintquarantasèt) e 'l vin prìma dal 549 (sincseintquarantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXLVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintquarantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Incubo finale
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|At sarà tapâ par la paùra...|Tagline dal film}}
Incubo finale (Arbgàt finàł) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ-mesicàṅ dal 1998 ad Danny Cannon, séguit dal film So cosa hai fatto d'l an prima.
La pelìcula, ch'l'è cuntinuàda pò in dal 2006 c'n un tèrs capìtul ciamâ Leggenda mortale, l'è stada bòna 'd far sù da piò 'd utànta-quàtar migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst ad vint-quàtar.
Sunt
'L è pasâ 'n an da i fat ad sangṿ dla Carulìna dal Nòrd dal 4 Luj pasâ quànd soquànt studènt i èṅ stâ cupâ da 'n tisi ch'al vliva vindicàr-as 'd 'n incidènt in màchina cauśâ pròpria da lōr. La Julie James (Jennifer Love Hewitt), scampàda a 'l masèl, l'è andàda a studiàr a l'università 'd Boston par dastacàr la spina ma gl'arbgàt i èṅ listés sèmpar sèg. A prév dar-ag na maṅ a pinsàr a quèl àt'r un viàś ch'l'à vins a 'l Bahamas in un cuncōrs radiufònig insém a la sò amìga Karla Wilson (Brandy Norwood). Al dū ragàsi i partìsan par la vacànsa insém a Tyrell Martin (Mekhi Phifer) e a Will Benson (Matthew Settle). Anc Ray Bronson (Freddie Prinze Jr.) al vōl èsar dla partìda esénd ch'al vōl turnàr a ès'r al sò muróś.
Ma in d'l ìśula di Caràibi al ròbi i n s métan minga bèṅ par la Julie parchè prima a riva 'n scaravènt e pò soquànt mémbar dal staff d'l albêrg i vînan catâ mòrt. La ragàsa l'è sicûra ch'al manìac al sia turnâ anc parchè i sàltan fóra di mesàǵ cun scrit insìma „Mè a sò incóra qvél ch't à fat l'istâ pasàda“.
Culegamènt estéran
}}
1439 (nùmer)
{{Metacaixa
247 (nùmer)
{{Metacaixa
1439 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1439, mo invéci 'l an 1439, 't ê da 'ndèr chè) Al 1439 (milquaterseinttreintanōv, millequattrocentotrentanove in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1438 (milquaterseinttreintòt) e 'l vin prìma dal 1440 (milquaterseintquarànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDXXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milquaterseinttreintanovéśim post.
Un grappolo di sole (film 2008)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1439 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
247 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 247, mo invéci 'l an 247 dòp ch'l era nê Noster Sgnōr, 't ê da 'ndèr chè) Al 247 (duśeintquarantasèt, duecentoquarantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 246 (duśeintquarantasē) e 'l vin prìma dal 248 (duśeintquarantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCXLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintquarantasetéśim post.
Un grappolo di sole (film 2008)
{{Film }}
247 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Un grappolo di sole (film 2008)
Un grappolo di sole (Un grap ad sōl) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 2008 ad Kenny Leon girâ par la televiśiòṅ da 'n lavōr teatràł dla Lorraine Hansberry bèla purtâ a 'l cìnema in dal 1961 cun na pelìcula c'n al stés tìtul cun Sidney Poitier.
Preśentâ a 'l Sundance Film Festival, al film 'l è stâ traśmìs pò par la ABC muciànd sù dagnóra trédas migliòṅ ad spetadōr.
Sunt
I Youngers i èṅ na famìja 'd négar pòvar dal sud di Stat Unî ch'in di an Sinquànta i partìsan par 'l Illinòis par pascàr furtùna. I càtan 'n apartamènt cic in un cundumìni ad Chicago in du i fànan fadìga a star-ag tut e in du i èṅ custrét a spartìr cun di àt'r al cèso dal sò piàṅ.
I vśèṅ 'd cà biànc di Youngers i n èṅ minga tant cuntènt 'd avēr-ag fra i pē di négar e i màndan dònca un sò rapreśentànt dal cumitâ dal quartēr, Carl Lindner (John Stamos), a cuntratàr sèg la còmpra dla cà cun di frut par cunvìns'r-i a 'ndàr via. In cal méntar la Beneatha la decìd ad mulàr al sò muróś George Murchison (Sean Patrick Thomas), un négar ric ch'al n è minga bòṅ ad cumpréd'r i prubléma dla sò gint avénd al bisàchi pîni, par mét'r-as c'n al nigeriàṅ Joseph Asagai (David Oyelowo) ch'al vrév turnàr sèg in Àfrica par far al dutōr là.
Culegamènt estéran
}}
Halloween - The Beginning
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Quàl è-la la scarésa ch'la s lóga da drē da la mascra?|Tagline dal film}}
Halloween - The Beginning (Halloween - Gl'Inìsi) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 2007 ad Rob Zombie, arfacimènt e prequel dal film ad John Carpenter dal 1978 Halloween, la notte delle streghe.
Ceṡa Urtudòsa
{{Metacaixa
Halloween - The Beginning
In dla culòna sunóra i s càtan di pès di Kiss, di Blue Öyster Cult, di Nazareth, 'd Iggy Pop, 'd Alice Cooper e àt'r incóra.
Ceṡa Urtudòsa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Halloween - The Beginning
La pelìcula l'à fat sù da piò 'd utànta migliòṅ ad dòlar, dimóndi da piò di cóst fér'm a quìndas.
Ceṡa Urtudòsa
La Ceṡa Urtudòsa, ciuè ad la giüsta upiniòn, a l'é la ceṡa c' la ricunusa in dal so cap al Patriarca ecümenic ad Custantinòpul.
Halloween - The Beginning
Sunt
Al pìcul Michael Myers (Daeg Faerch) 'l è 'n putèṅ ad déś an cun di distùr'b in dla suca tant ch'al pòrta sèmpar na mascra adòs e pò a gh cata gust a turturàr e masàr al bèsti cuma 'l sò sórag Elvis. Al psicòlug dla scóla, al dutōr Samuel Loomis (Malcolm McDowell), al próa a mét'r in guàrdia sò màdar Deborah (Sheri Moon) dòp che lò 'l iva tacâ na casutarìa in dal cèso cun dū ragàs più grand ch'i al tulìv'n in gir par via dal mistēr ad sò màdar, una ch'la s cava śò ad nòt in un lucàl p'r óm.
Ceṡa Urtudòsa
Ligamm ad föra
}}
David Kaufman
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
David Kaufman (St. Louis, 23 ad Luj dal 1961) 'l è 'n atōr e ardupiadōr americàṅ.
In dla sò caréra 'l à laurâ dimóndi par la televiśiòṅ, tulénd part a soquànt telefìlm cuma La casa nella prateria, Simon & Simon, Fantasilandia, Matlock e E.R. - Medici in prima linea.
Àtar prugèt
}}
Halloween - The Beginning
Sunt
La nòt 'd Halloween, mèntar sò màdar la bala atàc a na pèrdga la lap dance, Michael al masa cla purcùsa 'd sò surèla Judith (Hanna R. Hall) e 'l sò muróś Steve (Adam Weisman) dòp ch'i ìvan fat 'l amōr, e 'l óm ch'al s éra cumpagnâ cun la Deborah, 'l imbariagòs Ronnie (William Forsythe). La sōla ch'la s salva l'è sò surèla pìcula, la Laurie.
1208 (nùmer)
{{Metacaixa
Halloween - The Beginning
Sunt
Finî in parśòṅ, sénsa piò gnanc sò màdar ch'la s éra in cal méntar masàda p'r al daspiaśēr, Michael darsèt an dòp al scapa via da 'd là dòp avér cupâ soquànt pulisiòt. Cun na mascra adòs, purtàda via in alóra a Steve, adès 'l è lìbar ad far fóra tut qvéi ch'l incróśa e 'l al fà in silénsi parchè 'l à pardû la paròla. Al ragàs al pésca sò surèla Laurie (Scout Taylor-Compton) dada in adusiòṅ a i Strode.
1208 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Halloween - The Beginning
Culegamènt estéran
}}
1208 (nùmer)
Al 1208 (miledūseintôt, milleduecentootto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1207 (miledūseintsêt) e 'l vin prìma dal 1209 (miledūseintnōv). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCCVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al miledūseintôtéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1208 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 604: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
366 (nùmer)
{{Metacaixa
Matrix Reloaded
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Libra la tò mènt.|Tagline dal film}}
Matrix Reloaded (Matrìś cargàda 'd nóṿ) 'l è 'n film fantàstic 'd asiòṅ americàṅ dal 2003 di Fradèi Wachowski, la Lana e la Lilly, ch'i 'l aṅ anc scrit. 'L à muciâ sù dagnóra setsènt-quarànta migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un budget ad 127/150 migliòṅ e 'l è stâ preśentâ fóra cuncōrs a 'l 56śum Fèstival ad Cannes.
In dla culòna sunóra dal film, curàda par Don Davis, i s càtan di pès di Marilyn Manson (This Is the New Shit), ad Rob Zombie (Reload), di Deftones (Lucky You) e di Rage Against the Machine (Calm Like a Bomb).
La pelìcula, séguit ad Matrix dal 1999, l'è la secónda part dna trilugìa ch'la finìs cun Matrix Revolutions, sèmpar dal dal 2003.
Sunt
Neo (Keanu Reeves), insém a la sò amànta Trinity (Carrie-Anne Moss), a Morpheus (Laurence Fishburne), a la Niobe (Jada Pinkett Smith) e a Link (Harold Perrineau Jr.), al gh'à da prutéśàr la sità abitàda da gl'umàṅ 'd Zion, lugàda sót-tèra par difénd'r-as da 'l màchini.
Dòp na lòta cun 'l agìnt multiplicâ in mila Smith (Hugo Weaving), Neo al dascór cun l'Uràcul (Gloria Foster) ch'la gh diś ch'al gh'à d'andàr vèrs la surgìnt e ch'al gh'à biśógn ad catàr 'l óm ch'l è bòṅ 'd andàr dènt'r a i segrét dla Matrìś, al Fabricadōr ad ciàṿ (Randall Duk Kim). Chi lò 'l è parśunēr dal Meruvìnǵ (Lambert Wilson) e 'd sò mujēr Perséfuna (Monica Bellucci), dū prugràma dla vècia versiòṅ dla Matrìś.
Culegamènt estéran
}}
1301
Al 1301 (MCCCI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIV sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Vittime di guerra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|I n èṅ briśa i nemìg ch'at mas, ma gl'inusènt ch'ta n gh la cav minga a salvàr.|Tagline dal film}}
Vittime di guerra (Vitmi 'd guèra) 'l è 'n film dramàtic americàṅ dal 1989 ad Brian De Palma trat da 'n rumànś ad Daniel Lang. Al cònta di fat sucès dabòṅ in dla guèra dal Vietnam in dal 1966 e 'l è stâ girâ in Thailandia.
Custâ vint-sinc migliòṅ e mèś ad dòlar, al film al 'n à fat pò sù gnanc daśnóṿ.
Sunt
Durànt la guèra in Vietnam na squàdra 'd suldâ americàṅ d'l LRRP la pèrd òṅ di sò mémbar, Brown (Erik King), in un vilàǵ darènt Tây Nguyên, batśàda cuma aleàda di Viet Cong. Par vindicàr-'s ad cal fat lè, na squàdra d'l eśèrcit la rapìs na ragàsa vietnamìda, la Than Thi Oah (Thuy Thu Le), par pò viulentàr-la a tùr'n ad cuntìnuv. Sōl òṅ ad lōr al s rifiùta ad tōr-an part, al suldâ Sven Eriksson (Michael J. Fox), che fiṅ da 'l inìsi al s éra mis cónt'r a 'l prugèt dal sergìnt fóra 'd tèsta Tony Meserve (Sean Penn). La ragàsa la vîṅ pò cupàda par far in manéra ch'la n vris minga 'l bèc.
Méntar tut i militàr i èṅ 'd acòrd par tgnir lugâ cal fat lè, Eriksson al decìd invéci ad vudàr al sac a cóst dla sò vita e dla sò caréra.
Malèe
Malèe (Maleo in Itagliàn) l'é un paès italian ad 3.332 abitant in Pruvincia d' Lôd.
Storia
Al sò num, prubabilmëint, al vëgn dal Latén Malleum, parchè lì gh'era un castéll.
Il pensionante (film 1927)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Il pensionante (Al pensiunànt), cgnusû in Itàglia anc c'n al tìtul ad L'inquilino, 'l è 'n thriller mut in biànc e négar britànic dal 1927 'd Alfred Hitchcock.
Sunt
A Lóndra un masadōr seriàł cgnusû cuma 'l „Vendicadōr“ al è mis a cupàr dal śōvni c'n i cavìi biónd, ad martedè 'd sira. La mudèla Daisy Bunting (June Tripp), ch'la gh'à i cavìi ad cal culōr lè, l'è in pinsēr acsè cuma 'l sò culéghi ch'i prōv'n a prutèś'r-as druànd dal pirùchi o tinśénd i cavìi 'd négar. Anc al muróś dla ragàsa, al pulisiòt Joe (Malcolm Keen), e i sò genitōr (Arthur Chesney e la Marie Ault) i aṅ savû la nutìsia lśénd i giurnài.
Un dè in dla pensiòṅ di Bunting a riva 'n furastēr śōvan, Jonathan (Ivor Novello), vistî c'n un tabàr négar, na siàrpa e na bórsa sèg. Chi lò, ch'al sumìlia a la descrisiòṅ dal sasèṅ, al vōl quèl da magnàr e na cambra p'r un méś. La sgnōra Bunting, dòp èsar stada pagàda, la gh fà védar na cambra in du in di mur a gh'è di quàdar cun di ritràt ad dóni bèli, śōvni e bióndi. 'L óm al dmanda ch'i quàdar i végnan tirâ via, ch'i gh fànan sèns, e a riva la Daisy a far-al. Fra i dū a nas quèl e a Joe, ch'al gh'à 'l incàr'g ad tgnir adrē a 'l caś dal „Vendicadōr“, cal lavōr lè al n gh piàś pròpria par gnint.
Al martedè dòp n'atra ragàsa biónda la vîṅ catàda mòrta in cal quartēr lè. La sgnōra Bunting, ch'la 'l à vdû andàr via in mèś a la fumàna, l'è sicùra ch'al manìag al sia pròpria 'l pensiunànt péna rivâ e la próa a śluntanàr-al da sò fiōla. La ragàsa però la n in vōl mia savēr e la mòla Joe p'r armàgnar sèg.
Culegamènt estéran
}}
1553 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Alida Valli
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
L’Alida Valli, nóm 'd art dl’Alida Maria Altenburger von Markenstein und Frauenberg (Pòla, 31 ad Maǵ dal 1921 - Róma, 22 'd Avrìl dal 2006), l'è stada n'atōra itagliàna.
Biugrafìa
In dal 1943, p'r a n recìtar briśa in di film ad prupagànda dal fasìśum, la s lōga a Róma cun 'l ajùt dal sò amìghi, la Leonor Fini e la Luciana d'Avack. In dal 1944 la spóśa 'l cumpuśidōr Oscar De Mejo, cuśèṅ dla Leonor Fini. Sèg la gh'arà dū fiōi, Carlo e Larry, ma 'l matrimòni al finìs prèst. In dal 1947 la vins un „Nàstar 'd Argìnt“ par la pelìcula Eugenia Grandet ad Mario Soldati. In dal stés an la partìs p'r Hollywood par lauràr c'n al prudutōr David O. Selznick ch'al la vdiva cuma l'Ingrid Bergman itagliàna. La Valli l'è prutagunìsta ad soquànti pelìculi cuma Il caso Paradine 'd Alfred Hitchcock, in dua l'à recitâ insém a Gregory Peck, Il miracolo delle campane 'd Irving Pichel, faghénd còpia cun Frank Sinatra, e Il terzo uomo ad Carol Reed, insém a Orson Welles. L’Alida però la n s cumpatìva briśa 'd èsar tgnuda acsè a bachéta dònca in dal 1951 la tórna in Itàglia sćiancànd al cuntràt e pagànd dimóndi bèsi p'r al penàli.
In dal 1954 la gira Senso ad Luchino Visconti, pò Il grido dal fraréś Michelangelo Antonioni in dal 1957. In di an Ssanta la tōś part a Ofelia dal francéś Claude Chabrol, pò la gira dū pelìculi par Bernardo Bertolucci, La strategia del ragno (1970) e Novecento (1976). In di an Stanta la gira dimóndi film śai e 'd scarésa cuma L'occhio nel labirinto, L'Anticristo, La casa dell'esorcismo, Un'orchidea rosso sangue, Suspiria e Suor Omicidi e 'n kolossal catastròfic cun la Sophia Loren, Cassandra crossing.
In dal 2004 la Cruàsia la decìd ad dar-'g un prèmi p'r èsar na granda artìsta cruàta ma lē la n al tōś minga dgénd: «A sòṅ nada itagiàna e a vój murìr itagliàna». In tut al manéri in dal 2008 la sità ch'la gh'à dâ i nadâi, Pòla, la dà 'l sò nóm a na sala dal cìnema, „Cinema Valli“.
La mōr pòvra e in dla miśèria a utànta-sinc an in dla sò cà 'd Róma.
Be Loved
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|La vindéta l'è 'n piàt ch'a s sarvìs cald.|Tagline dal film}}
Be Loved (Ès'r amàda) 'l è 'n film dramàtic dal 2004 ad James Toback ch'al 'l à anc scrit.
'L è stâ girâ in dódas dè, da spés impruviśànd.
Sunt
Dòp ès'r-as lavàda bèṅ e sfargàda la pèpa c'n al sprusèṅ dla dócia, la Vera Barrie (Neve Campbell) la và a 'n apuntamènt c'n al prufesōr Hassan Al-Ibrahim Ben Rabinowitz (James Toback) ch'al gh'à da śibìr-'g un lavōr. Mént'r i gìran par New York la ragàsa, ch'l'è malnéta abàsta e ch'la gh'à anc n'amànta dóna, l'incróśa par strada Mike Tyson (Mike Tyson) e l'atōra 'd America oggi Lori Singer (Lori Singer), ch'la gh'à da far un film cun Woody Allen, pò anc dū óm e la s tōś śò i sò nùmar.
Rocky Carroll
{{metacaixa
Be Loved
Sunt
In cal mént'r al sò muróś, Ford Welles (Frederick Weller), 'n impreśàri cunta-bali ch'l imbambìs la gint a fòrsa ad dascór'r in présia e ch'al vōl traficàr un gir ad ragàsi d'l èst par soquànt film pòran, al s mét 'd acòrd c'n al migliardàri itagliàṅ e cònt Tommaso Lupo (Dominic Chianese) ch'al gh admànda 'd pasàr na nòt cun la Vera in cambi ad sènt-mila dòlar. Quànd Ford al śibìs cal śuglèṅ lè a la sò muróśa, lē la n fà bao, pò la s fà gusàr da lò in sal sofà. Ma la ragàsa la in sà sèmp'r una più dal Diàvul e giusà cuśa gh'à-la in mènt.
Rocky Carroll
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Roscoe Carroll, cgnusû méj cuma Rocky Carroll (Cincinnati, 8 ad Luj dal 1963) 'l è 'n atōr americàṅ, famóś par la part ad Leon Vance in dla série televiśìva NCIS - Unità anticrimine.
Lóśa
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La lóśa l'è 'n elemèint edl'architetùra ch'l è cumpâgn a 'n lung curidōr a 'l avèrt, cun dagli archèdi e dal culòuni ind un fiànc, ch'al pōl èser sōl ornamentêl o anca servìr per tgnìr cuacê el persòuni ch'i gh'pasen sòta c'ma ind un pordeg.
Ed lung a 'l tèimp
A s cata dimòndi lóśi custruìdi in dagli architetùri dal Sinc-sèint e dal Se-sèint.
Referèinsi
}}
Be Loved
Culegamènt estéran
}}
Marco Benassi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Marco Benassi (Mòdna, 8 ad Setémbar dal 1994, a s lèś ['marko be'nassi] in itagliàṅ) 'l è 'n śugadōr ad fólbar emigliàṅ, mediàṅ dal Turèṅ e dla nasiunàla itagliàna Under-21 in du 'l è anc capitàṅ. 'L è élt 1 mét'r e 84 e al péśa utànta chilo.
Dòp avér dâ i prim cals a 'l balòṅ in dla squàdra dla sò sità, la Gino Pini, al pasa pò a la squàdra di śōvan dal Mòdna in du 'l śōga da 'l 2007 a 'l 2011 quànd al pasa a 'l Inter. Cun la squàdra 'd Milàṅ al fà siē partìdi in dal campiunâ 2012-2013, pò 'l an dòp al và in prèst a 'l Livóran sgnand dū gòi in vint gari.
In dal 2014 al pasa a 'l Turèṅ, prima a mità cun 'l Inter e pò dal tut, c'n i piemuntéś ch'i aṅ śibî tri migliòṅ e mèś 'd euro par cl'atra mità dal sò cartlèṅ.
Culegamènt estéran
}}
98 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 98, mo invéci 'l an 98 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 98 (novantòt, novantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 97 (novantasèt) e 'l vin prìma dal 99 (novantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt XCVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al novantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Ierdlà
Ierdlà 'l è 'l dè prìma 'd aiēr, quèl ch'al stà in dal 24 ōri ch'i vìnen prìma edl inìsi dal dè 'd aiēr.
A s pōl druèr la paròla "ierdlà" anca per indichèr un tèimp più lung a 'ndèr ind un pasê dimòndi indrē.
1780 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1780, mo invéci 'l an 1780, 't ê da 'ndèr chè) Al 1780 (milsetseintutànta, millesettecentoottanta in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1779 (milsetseintestantanōv) e 'l vin prìma dal 1781 (milsetseintutantùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCLXXX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintutantéśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 1780 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 con 'l 890: Fatoriśasiòun:
466
Al 466 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
Erika Sema
L’Erika Sema (Tokyo, 24 ad Nuvémbar dal 1988, scrit 瀬間 詠里花 in Giapunéś) l'è na tenìsta giapunéśa ch'l'è stada la nùmar sènt-ùndas dal mónd al 10 'd Utóbar dal 2011.
In dla sò caréra l'à purtâ a cà in tut òt tìtui ITF (da 'l 2007 a 'l 2012) e śugâ anc sinc finài sénsa vins'r-i, l'ultma al 17 'd Utóbar dal 2011 a Makinohara cun la Karolína Plíšková pardùda cun al puntéǵ ad 7-6 2-6 0-6.
In gir a gh'è n'atra Sema ch'la pista i camp di sircùit prufesiunìsta, a s trata dla Yurika, sò surèla. I sò genitōr i èṅ na còpia mìsćia, pàdar algirèṅ e màdar giapunéśa.
Caréra
La Sema, dòp soquànt an dedicâ sōl a i turnèo ITF, la próa a far al salt in dal 2011 śugànd al qualificasiòṅ a gl'Australian Open, a Pattaya City, a Kuala Lumpur, a 'l Roland Garros, a Wimbledon e a gl'US Open ma la n gh la cava mai. La pasa invéci 'l ustàcul in Setémbar a Tokyo ma la sò prima partìda in dal sircùit WTA l'è 'n diśàstar parchè la ciàpa un 1-6 0-6 da la Marija Kirilenko dòp che dū stmani prima l'éra stada bòna ad bàtar la Nastas'sja Jakimava in dla finàl d'l ITF da sènt-mila dòlar ad Ningbo in Cina. In Utóbar la s qualìfica p'r al turnèo WTA 'd Uśàka in dua la bat a 'l prim tùran la Mandy Minella par 6-3 6-3 par pò pèrdar da la nùmar trénta-dū dal mónd, la Petra Cetkovská. La finìs 'l an pardénd a 'l prim tùran in d'l ITF ad Dubai, 4-6 3-6 da l'ulandéśa Arantxa Rus.
Malandrià
Malandrià l'è'na frasiòn dal Cmón'd Pärma, ch'la stà a sud äd Pärma. A gh'è la céza äd San Martè, 'na scola p'r i putè e un bel po' äd vili dj sior. An l'è mìa tant temp ch'j an inisiè a costruir dil cà novi par la genta ch'la vol gnir fora äd la citè. Adesa a podema dir ch'agh stan quäsi 100 parson'ni, anca se coste numàr d'venta pù gross tut j ani.
465
Al 465 'l è 'n an edl V sécol dal Calendàri gregoriàn.
Erika Sema
Caréra
In dal 2012 la pèrd subìt durànt al qualificasiòṅ 'd Auckland (4-6 7-6 6-0 da l'Alison Riske), ad Sydney (3-6 7-6 3-6 da la Sofia Arvidsson) e ad Melbourne (1-6 2-6 da la Kirsten Flipkens). A Pattaya City e a Kuala Lumpur la gh'à di punt abàsta par śugàr diretamènt ma anca lè la và fóra subìt da la Sorana Cîrstea e da la Petra Martić. La tórna a śugàr un turnèo WTA in Luj a Stanford ma la pèrd a 'l secónd tùran da la Dominika Cibulková par 1-6 3-6. A Uśàka l'è dasfurtunàda parchè la pésca subìt la nùmar òṅ dal tablòṅ, la Samantha Stosur, e la gh pèrd par 4-6 2-6. La sèra 'l an crudànd dimóndi śò in clasìfica, a la puśisiòṅ nùmar 184.
Culegamènt estéran
}}
821 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 821, mo invéci 'l an 821, 't ê da 'ndèr chè) 'L 821 (otseintveintùn, ottocentoventuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 820 (otseintvèint) e 'l vin prìma edl 822 (otseintveintedū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintveintunéśim post.
Colegamèint estèren
}}