cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mimic
Sunt
La dutōra entumòluga Susan Tyler (Mira Sorvino) insém a sò marè Peter Mann (Jeremy Northam) i lavōr'n in un sènt'r ad studi ad New York par pascàr dal curi p'r i mâi infetìṿ. Un dè, misćiànd insém i DNA ad sòquànt insèt, i daṅ vita a 'n anti-gêṅ ch'al pōl cumbàt'r un vìrus ch'al culpìs i putèṅ e ch'al s cata in di còrp di scaravàś. I dū siensiâ i càmbian geneticamènt na spéce 'd insèt cun 'l anti-gêṅ dènt'r e pò i i stràmnan par la sità.
Soquànt tèmp dòp però chi insèt lè mandâ lìbar i gh'aṅ na mutasiòṅ ch'la i fà dvintàr dal bèsti catìvi magna-carna e di barbòṅ e di baghét i finìsan p'r ès'r i sò past.
La Susan e Peter, jutâ par Manny (Giancarlo Giannini) e par Leonard (Charles S. Dutton), i decìd'n ad dar-ag la casa fra i curidōr dla metro in du i vìvan.
Culegamènt estéran
}}
An 1920
I an 1920, ciamê an Vèint, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1920 infìn a 'l 1929 ciapê dèinter anc queschè.
Hula hoop
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
'L hula hoop 'l è 'n śōg che 'l putèini i fàn col serć ed plàstica o 'd lègn, mèinter che cun dal movèinsi quèśi da "dansa dal vèinter", i 'l fan prilèr 'd intōr'n ai fiànc, a 'l còsi, o a 'l spàli o a 'l côl. 'L hula hoop 'l è anca na manéra ed fèr spetàcol in soquànt sirc, quand c'n un quèlch esercìsi, el balarèini i gh'la chèven ed fèr-es prilèr 'd intórna, dimòndi serć, anca in più perti dal corp in dal stès mumèint.
Colegamèint estèren
}}
.abogado
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
17 ed setèmber
Al  l'è al 260śum dè dal calendàri gregoriàn (261śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 105 dè a la fin dl'an.
293
Al 293 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
868 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 868, mo invéci 'l an 868, 't ê da 'ndèr chè) Al 868 (otseintessantòt, ottocentosessantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs 'l 867 (otseintessantasèt) e 'l vin prìma edl 869 (otseintessantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCCLXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś 'l otseintessantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Silvio Berlusconi
Silvio Berlusconi (Milàn, 29 ed setanber 1936, Milàn, 12 ed zógn 2023) l è stè al presidänt dal cunsélli itagliàn. Dåpp èser advintè récc cme padrån intl' indòsstria d'l editurî, dal costruziòn e dal telecomunicaziòn, al fundé dal 1994 al partîd Forza Italia.
Dal 1994 al vénz agli eleziòn puléttich e al dvénta presidänt dal cunsélli par la prémma volta. Al prémm guéren al va zå parché al trova da dîr cun qui d'la Lega Nord d' Umberto Bossi.
Dåpp di an pasè a l opposiziån dal 2001 al vénz n'ètra volta agli eleziòn pulétichi a chép d'la coaliziån ed dèstra ch'al dà vétta al scånd guéren Berlusconi. Dal 24 d'avréll dal 2005, dåpp na crisi puléttica dagli eleziòn regiunèl, al dà vétta al térz guéren Berlusconi, ch'al dura fén al mais d'avréll dal 2006. L'avêva pêrs äli eleziån dal 2006, vénti da Romano Prodi. Dåpp ch'al guêren Prodi l'è andè zå l'è turnè a vénzer qualli dal 2008 e adèss l è al presidänt dal Cunsélli itagliàn.
Al 19 'd Agóst dal 2009 Silvio Berlusconi al fà n'intervìsta al setimanàl Chi dirét par Alfonso Signorini e al gh diś che lò in dal sò vita al n à mai fat di festèṅ, ch'al n s cata briśa cun dal baghéti cun méno ad 18 an e che a cà sua al n à mai ciamâ dal parsòni pòc sèri.
Rossy de Palma
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Rosa Elena García Echave, cgnusùda da piò cuma Rossy de Palma (Palma ad Majòrca, 16 ad Setémbar dal 1964), l'è n'atōra spagnōla.
Biugrafìa
La pasa la sò giuinésa in dgl'Iśùli Baleàri in du l'éra nada par pò spatinàr a Madrìd in dua la mét in pē, insém a di atri baghéti, un grup muśicàl ciamâ Peores imposibles, tulénd al nóm 'd art ad Rossy Peor e pò quél ad Rossy Von Donna.
Cun un grugn dasquadrâ e fóra dal cumùṅ cum la gh'à, la vèṅ duciàda in di an dla movida par Pedro Almodóvar ch'al gh dà na part in dal film La legge del desiderio dal 1987 e pò anc in di atri sò pelìculi cuma Donne sull'orlo di una crisi di nervi (1988), Légami! (1989), Kika - Un corpo in prestito (1993), Il fiore del mio segreto (1995), Gli abbracci spezzati (2009) e Julieta (2016).
L'à girâ anc soquànt film in Itâglia cuma Chicken park (1994), faghénd la sòśia ad Morticia Addams in na parudìa ad Jurassic Park, o Tu la conosci Claudia? (2004) in dua l'è la dóna 'd Aldo. In dal 2005 la tōś part a la cumèdia muśicàla 20 centimetri.
Dal vòlti la s dèdica anc a di àtar mistēr cuma la cantànta o la mudèla ad stilìsta cuma Jean-Paul Gaultier. La dascór dimóndi bèṅ in Ingléś, Francéś, Spagnōl e Catalàṅ. Adès la viṿ in Frància insém a i sò dū fiōi.
Culegamènt estéran
}}
I fiumi di porpora (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Nuàt'r a sém i padròṅ, nuàt'r a sém i séruv, a sém dapartùt e in gnanc na banda, a sém gl'architét 'd “I fiùm ad pórpura”.|Tagline dal film}}
I fiumi di porpora (I fiùm ad pórpura) 'l è 'n thriller francéś dal 2000 ad Mathieu Kassovitz trat da 'n rumànś umònim ad Jean-Christophe Grangé. Al gh'à abû 'n séguit in dal 2004 dirèt p'r Olivier Dahan, I fiumi di porpora 2 - Gli angeli dell'Apocalisse.
Sunt
In sal muntàgni dl'Élta Savòja a vîṅ catâ 'l cadàvar dal bibliutecàri dl'università dal pòst, Rémy Caillois (Laurent Avare), turturâ a mòrt, sénsa maṅ e sénsa òć, mis in dla puśisiòṅ 'd un fēt. Al caś al finìs in càr'g a 'l cumisàri speciàł Pierre Niemans (Jean Reno), un dûr che però al gh'à scarésa di caṅ. In cal méntar, in dal campsànt 'd un paiśèṅ lè darènt, a vîṅ purtàda via la salma dna putìna mòrta déś an prima ch'l'éra finìda spaplàda sóta 'n càmion. Sò màdar, p'r al daspiaśēr, la s éra fata sōra c'n al nóm ad Sister Andrée (Dominique Sanda). Al pulisiòt Max Kerkerian (Vincent Cassel) al taca a indagàr pinsànd ch'i sìan stâ 'n grup ad naśi-skin anc se la dóna l'à dit ch'i éran stâ di dèmu e ch'adès i èṅ turnâ.
Culegamènt estéran
}}
Sotvésta
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
La sotvésta l'è 'n indumèint ed sòta druê da cal dòni 'd sòt'ala vésta.
La sotvésta la s druèva de più na volta, mo s'a gh'n è biśògn al s dróva però anch'incō, e cal dòni che in cla manéra chè i s tgniven de più cheld in dl invèren, e però anc s'a gh'era bêl tèimp, la sotvésta la lighèva meno la vésta d'atâc a 'l corp.
Manéri 'd dìr
Mo 't î sèimp'r in sotvésta! Despègnet e vistìset! ''Ma sei sempre in sottoveste! Sbrigati e vestiti!''
Colegamèint estèren
}}
Crocodile 2
{{Metacaixa
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L è bòṅ ad sintìr 'l udōr dla carna umàna anc luntàṅ dimóndi.|Tagline dal film}}
Crocodile 2 (Cucudrìl 2) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 2002 ad Gary Jones, séguit lìb'r ad Crocodile ad Tobe Hooper ad dū an prima. In dal cast a gh'è anc dū scampâ dla prima pelìcula.
Cl'òpra chè l'è stada giràda in Ìndia a Hyderabad c'n un budget ad dū migliòṅ e dū ad dòlar.
Sunt
Max al fà parśunēr i pasegēr scampâ a 'l diśàst'r e al i custrìnś a jutàr-'l a purtàr al càr'g ad bèsi lung i sintēr dla furèsta ch'i pòrt'n in sità. N'hostess ciamàda Mia (Heidi Lenhart) la próa a scapàr via dand dla śdòrmia a òṅ di delinquènt ch'al gh'iva 'l còmpit ad tgnir-i 'd òć durànt la nòt, Squid (James Parks), ma a n gh'è gnint da far. Par lē la sōla spransa 'd scampàr a chi rapinadōr lè sasèṅ e a i cucudrìi 'l è ch'al sò muróś Zach (Chuck Walczak), ch'al la spetàva a Acapûlc, al la véggna a pascàr. Chi lò, sinténd a la televiśiòṅ ch'a gh'è stâ 'n incidènt in dal sò vōl, al partìs subìt p'r andàr-la a catàr, faghénd-as cumpagnàr par Roland (Martin Kove), ch'al cgnós bèṅ chi pòst là.
Culegamènt estéran
}}
Marracash
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}} {{CITAZIONE2|Mi chiamano “mister come cazzo ti vengono” perché mi senti e dici “come cazzo ti vengono?”, ho una bandiera come un cazzo di esercito, ti metto un'asta in culo poi ti alzo e ti sventolo. La gara a chi è più povero è di qualche anno fa e l'ho gia vinta fra', ora la gara è a chi più ne ha più ne metta, Marra sfreccia, Laguna Seca, sputo rime mega fin quando ho la gola secca. Ho visto la tua tipa, che bella, tanto di cappello, vorrei darle tanto di cappella.|I m ciàman “mister cuma cas t vìn'n-i” parchè ta m sènt e 't dì “cuma cas t vìn'n-i?”, a gh'ò na bandéra cuma 'n cas 'd eśèrcit, a t insfìls n'asta in dal cûl pò a t lēv sù e 't śvéntul. La gara a chi 'l è più pòvar l'è ' d soquànt an fà e a l'ò vinsa fra', adès la gara l'è a chi più al gh 'n à più al 'n méta, Marra al và a tuta bala, Laguna Seca, a spûd dal rimi mega in fiṅ tant ch'a gh'ò la góla séca. A-j-ò vdû la tò tipa, ag belésa, a m câv al capèl, a vrév dar-ag tant ad capèla.|King del Rap, 2011|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}}}
In dla sò caréra 'l à culaburâ cun J-Ax, Neffa, Fabri Fibra, Tiziano Ferro e Gué Pequeno.
Mandingo (film)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|Spetâ'v tut qvél ch'un schérum dal cìnema al n gh'à mai abû 'l curàǵ 'd mustràr prima. Spetâ'v la véra.|Tagline dal film}}
Mandingo (Mandìng) 'l è 'n film dramàtic e 'd asiòṅ americàṅ dal 1975 ad Richard Fleischer, prudót par Dino De Laurentiis, trat da 'l best seller umònim dal 1957 ad Kyle Onstott. Al gh'à abû 'n séguit 'l an dòp da 'l tìtul Drum - L'ultimo Mandingo.
'L è stâ girâ in Luiśiàna in du èx piantagiòṅ véra, la Ashland-Belle Helene Plantation (a Geismer) e la Houmas House Plantation (a Burnside).
Sunt
Prima dla guèra 'd secesiòṅ americàna, in dal sud fónd di Stat Unî, Warren Maxwell (James Mason) 'l è 'n vèć véduv c'n un sit ad tèra e na piantagiòṅ ciamàda Falconhurst in du 'l fà lauràr un muć ad séruv négar cuma Agaménun (Richard Ward), pagajâ fòrt c'n un paddle p'r avēr imparâ a lèś'r e a scrìvar, la Lucrezia Borgia (Lillian Hayman) ch'la tîṅ adrē a la cà e ch'l'à fat vint-quàtar fiōi, la Lucy (Beatrice Winde), sò fiōla Big Pearl (Reda Wyatt) dla rasa mandìng e 'l arvèrs Ciceròṅ (Ji-Tu Cumbuka), vindû insém a àtar dū a 'l mercànt ad séruv Brownlee (Paul Benedict).
Warren al gh'à 'n fiōl śōvan ciamâ Hammond (Perry King) armàś sòp a siē an da quànd un cavàl al gh'à schisâ 'n śnòć. Un dè chi lò al riva a la piantagiòṅ insém a 'l veterinàri Redfield (Roy Poole) par viśitàr la Big Pearl ch'la gh'à 'l gòmit e la févra élta. Al mèdag, sinténd ch'l'è incóra vìrgin, al diś ch'l à capî la natùra dal sò mâł ch'a s ciàma “vója 'd masć”, o i gh al dànan o sinò la scòpia, pò 'l sugerìs a Hammond ad dar-'g-la lò la madśìna. Par far pasàr 'l udōr i gh pōlan far far di bagn cun dal manganâ 'd putàsi e 'l è qvél ch'a gh fà la Lucy arcmandànd-'s ad far a mōd e 'd dir gràsie a la fiṅ a 'l padròṅ.
Esènd che Warren al gh'à i reumatìśum, Redfield al gh cunsìlia 'd pugiàr i pē par soquànt tèmp su la pansa 'd un putèṅ négar par psēr trasferìr-'g al mâł a lò e 'l padròṅ 'l al tōś in paròla.
Quànd Charles (Ben Masters), cuśèṅ 'd Hammond e fiōl dal magiōr Woodford (Stanley J. Reyes), al và a càtar i Maxwell par dmandàr in prèst di bèsi par la sò famìja, Warren al diś a sò fiōl 'd andàr sèg, giusà ch'a gh pòsa andàr bèṅ sò fiōla Blanche (Susan George) da spuśàr ch'a sarév anc óra fra 'l àtar. Lung la via i dū cuśèṅ i s férman par punsàr a la piantagiòṅ ad Larry Wallace (Ray Spruell), un vèć amìg ad Warren. Hammond al gh admànda ad dar-'g in prèst al sò séruv mandìng Serse par far-ag muntàr la Big Pearl in manéra 'd avēr-ag di putèṅ nég'r ad rasa. Larry al gh rispónd che purtròp lì lò 'l è mòrt tri méś prima par n'incurnàda 'd un tòr, pò al gh śibìs dū négri, la Katy e la Ellen (Brenda Sykes), par far sès. Charles al lasa la vìrgin a c'l àtar méntar lò al sarnìs la Katy da viulentàr e da piciàr cun la sintùra dal braghi, tant 'l è sicûr ch'a gh piàśa anc a lē. Hammond invéci 'l è difarènt, al n vōl briśa èsar catìṿ c'n al négri ch'al s pòrta a lèt.
Hammond, prima 'd spuśàr-as cun la Blanche, al s còmpra 'n négar mandìng, Ganimēd dit Mede (Ken Norton), da druàr in di cumbatimènt a New Orleans, e pò 'l s pòrta a cà anc la Ellen. La Blanche, ch'l'è gelóśa 'd lē parchè sò marè al s la pòrta sèmp'r a lèt, la taca a druànd la scùria sèg dand-ag dla rója, dla vaca, dla caggna e dla nimàla, specialmènt quànd la sènt ch'l'è gravda. Butànd-la śò p'r al scali la gh fà pèrd'r al putèṅ pò, minga cuntènta, la custrìnś Mede a gusàr-la par far para cun Hammond.
Culegamènt estéran
}}
1268
Al 1268 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
PP (MAN)
{|style="background:transparent; vertical-align:top"
.crs
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
292
Al 292 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Râǵ (giumetrìa)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla giumetrìa dal piàn, al râǵ 'l è cal segmèint ch'al partìs da 'l sèinter 'd un serć o 'd na sfera o 'd un silìnder e 'l 'riva a la só sircunferèinsa o superfìsi.
A partìr da 'l diàmeter
Send al diàmeter per definisiòun al dòpi dal râǵ:
A partìr dala sircunferèinsa
Savènd che 'l râǵ al stà 2π volti dàint'r a la sircunferèinsa S dal serć:
A partìr da 'l serć
Tulènd incòr al π c'ma diviśōr edl'àrea A dal serć:
Noti e referèinsi
}}
1047 (nùmer)
{{Metacaixa
Al 1047 (milequaràntasêt, millequarantasette in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1046 (milequaràntasē) e 'l vin prìma dal 1048 (milequaràntaòt). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MXLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaràntasêtéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 1047 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 col 349: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
'Sväldu Moles
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
'Sväldu Moles (Santos, 14 ed mèrz 1913 - São Paulo 14 ed maz 1967) all'è stä un giurnalista e prasantadùr ad râdio brasigliàn. All'ha anca scrètt a bòta d'i cansoun con Adoniran Barbosa. ;
Ligamm ad föra
}}
1269
Al 1269 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
1600 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1600, mo invéci 'l an 1600, 't ê da 'ndèr chè) Al 1600 (milesesèint, milleseicento in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1599 (milsincseintnovantanōv) e 'l vin prìma dal 1601 (milseseintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDC. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al mileseseintéśim post e 'l è 'l 16{{sup|śim}} sintunèr, gnend dòp dal 15{{sup|śim}} e prìma dal 17{{sup|śim}}.
Colegamèint estèren
}}
.yoga
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
591 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 591, mo invéci 'l an 591, 't ê da 'ndèr chè) Al 591 (sincseintnovantùn, cinquecentonovantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 590 (sincseintnovànta) e 'l vin prìma dal 592 (sincseintnovantadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXCI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintnovantunéśim post.
Colegamèint estèren
}}
406 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Milva
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|E la sera rincasavo sempre tardi, solo i miei passi lungo i viali e mi piaceva spolverare, fare i letti, poi restarmene in disparte come vera principessa prigioniera del suo film, che aspetto all'angolo come Marleene, hai le borse sotto gli occhi, come ti trovi a Berlino Est? Alexander Platz, auf wiedersehen, c'era la neve.|E la sira a turnàv a cà sèmpar tard, sōl i mè pas lung i viài e a m piaśìva dar śò a la pólvra, far i lèt, pò armàgnar da na banda cuma na prinsipésa véra parśunéra dal sò film, ch'a spèt in un cantòṅ cuma la Marleene, at gh'à 'l pighi sóta a i òć, cuma t cat-at a Berlîṅ Èst? Piàsa Lisàndar, arvéd'r-as, a gh'éra la néṿ.|Alexander Platz, 1982|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{It}}{{De}}}}
La Maria Ilva Biolcati, cgnusùda méj c'n al nóm d'art ad Milva (Gôr, 17 ad Luj dal 1939 - Milàṅ, 23 'd Avrìl dal 2021) l'è stada na cantànta e atōra 'd teàt'r emigliàna, dvintàda famóśa anc a 'l èstar, specialmènt in Frància e in Germàgna, paéś in du l'è stada premiàda cun na Legiòṅ 'd Unōr e na Crōś a 'l Mèrit.
Culegamènt estéran
}}
A volte ritornano ancora
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A gh'è dal ròbi ch'a sarév méj ch'i armagnìsan mòrti.|Tagline dal film}}
A volte ritornano... ancora (Dal vòlti i tórn'n indrē incóra) 'l è 'n film ad scarésa par la televiśiòṅ dal 1996 'd Adam Grossman, trat da 'n racònt ad Stephen King.
Al film, girâ c'n un budget stimâ 'd tri migliòṅ ad dòlar, 'l è 'l séguit dla pelìcula A volte ritornano dal 1991. In dal 1999 a gh'è stâ pò 'n àtar séguit da 'l tìtul Stazione Erebus.
Sunt
Al psicòlug Jon Porter (Michael Gross), dòp la mòrt ad sò màdar, al tórna insém a sò fiōla Michelle (Hilary Swank) in dal paéś in du 'l éra nâ, Glenrock, p'r al funeràł. Lè i gh tórnan in mènt di brut arcòrd ad quànd 'l éra putèṅ, al masamènt a scurtlàdi 'd sò surèla Lisa (Leslie Danon) a òpra dal delinquènt Tony Reno (Alexis Arquette) e di sò amìg Vinnie (Bojesse Christopher) e Sean (Glen Beaudin). Jon però al gh l'iva pò cavàda a farmàr-i butànt un fił elètric in dla pùcia 'd aqua in du i s catàvan, cupànd-i tut tri.
La Michelle la s fà amìga c'n al giardinēr Steve Pagel (Gabriel Dell Jr.) e 'd dū ragàsi dal pòst, la Maria (Jennifer Aspen) e la Jules (Jennifer Elise Cox). A na fèsta la Michelle la cgnós un ragàs ch'al pâr pròpria Tony Reno.
Culegamènt estéran
}}
Deṡêrt
Al deṡêrt l é un sît indóvv ai é 'na gran diferänza ed temperatûra stra l dé e la nòt, 'na móccia ed såul, la mancânza 'd èlber e indóvv an al piôv mâi.
I pió grand deṡêrt dal månnd i s trôven in sît 'd èlta presiån, indóvv la piôva an la pôl squèṡi mâi èser. Stra i deṡêrt ed sti sît ai é al Sahara, al Kalahari e quî dl'Austrâglia.
Ai é anc di deṡêrt ch'i s én formè pr al sèl ch'ai é int al trézz, ch'al fa sé ch'an i sîa brîṡa dl'acua e ch'an i pòsia cràsser gnìnta.
Bob Einstein
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Stewart Robert Einstein, cgnusû méj cuma Bob Einstein (Los Angeles, 20 ad Nuvémbar dal 1942 – Indian Wells, 2 ad Śnar dal 2019) 'l è stâ 'n atōr, prudutōr e scritōr ad cumèdi americàṅ.
'L è mòrt ad leucemìa.
Àtar prugèt
}}
Restless (film 2003)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|A gh'ém tut quèl da lugàr.|Tagline dal film}}
27 ed setèmber
Al  l'è al 270śum dè dal calendàri gregoriàn (271śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 95 dè a la fin dl'an.
Restless (film 2003)
Restless (Agitâ) 'l è 'n thriller dramàtic francéś dal 2003 ad Gilles Bourdos trat da 'n rumànś dla Ruth Rendell da 'l tìtul „A Sight for Sore Eyes“.
Sunt
Da quànd 'l éra pìcul (François Fugagnoli), Bruno Keller (Grégoire Colin) 'l è carsû in na famìja ch'la s quistiunàva sèmpar e la bviva anc, cun sò pàdar (Bernard Bloch) ch'al dava dla rója a sò màdar (Lucrèce La Chenardière) ch'la sigàva sèmpar. Lò, par difénd'r-as, al tulìva sèg al sò stramàs p'r andàr a durmìr da n'atra banda p'r a n sintìr briśa al litgàdi. Adès ch'l è 'n śuvnòt e ch'i sò genitōr i n gh'èṅ piò al viṿ in d'l apartamènt ad sò sîṅ (Etienne Chicot) che però 'l al trata mâł in mèś a na bvuda e cl'atra. Bruno al stùddia a la facultà dal Bèli Arti e 'l à mis sù n'usesiòṅ p'r al biànc, tant ch'al vōl pituràr tut i mur ad cal culōr lè. Un dè al decìd ad śgar via tut i mòbii 'd cà e 'd śmartlàr par śbragàr-i, parchè vèć e brut a sò dita, e faghénd acsè al s litga 'd brut cun sò sîṅ parchè al gh tgniva dimóndi esénd stâ fat a maṅ da di artigiàṅ e cumprâ cun di sacrifìsi da sò pàdar. Bruno, ch'l è dvintâ 'n sociopàtig, al decìd ad cupàr-al mént'r al pònsa su 'l divàṅ par pò lugàr al cadàvar da drē da 'n mur.
L’Elise Gardet (Julie Ordon) l'è na ragàsa 'd daśdòt, fiōla 'd 'n óm burghéś ciamâ Richard (Laurent Grévill). Quànd la gh'iva sèt an (Mathilde Blache) l'è stada testimòni dal masamènt ad sò màdar Béatrice da part 'd un furastēr anc s'a 'l inìsi al suspetâ par la pulisìa 'l éra sò pàdar, anc p'r al fat ch'al sò matrimòni 'l éra in criśi. Adès Richard al s è arfàt na vita spuśànd la psico-terapéuta Anne (Brigitte Catillon), na dóna ch'la stà sèmp'r adòs a l’Elise e la cuntròla tut qvél ch'la fà. Un dè la ragàsa la cgnós Bruno a na móstra 'd art e i dū i s inamóran, faghénd ustiàr dimóndi l’Anne ch'la n è minga prònta a 'l fat che lē la n sia piò na putìna. Inóltar cal ragàs lè, che lē la créd ch'al s ciàma Serge Navoni, al n gh piàś pròpria par gnint e, quànd la véd la sò màchina rósa in gir, la gh la riga cun la ciàṿ.
In cal méntar la Dominique la cata 'l còrp sénsa vita 'd David Lamblin (Frédéric Pierrot), amìg ad famìja, ch'al s è masâ dòp avēr cunfesâ a sò mujēr 'd èsar stâ lò al sasèṅ dla Béatrice, esénd in alóra 'l sò amànt. La dóna la fà fadìga a supurtàr al fat e la taca a bévar, pò la sira la sèra dèntar l’Elise ch'la gh'iva apuntamènt cun Bruno. La ragàsa la fà però in tèmp a ciamàr c'n al telefunèṅ al sò muróś ch'al riva c'n un cusèṅ in maṅ.
Culegamènt estéran
}}
Ciao America!
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Na cumèdia su i śōv'n americàṅ dal Ssant'òt.|Tagline dal film}}
Ciao America! (A t salùt Amèrica!) l'è na cumèdia dal 1968 ad Brian De Palma vinsidōra d'l “Órs 'd Argìnt” a 'l 19śum Fèstival ad Berlîṅ.
In alóra l'è stada giràda c'n un budget ad trentanóṿ-mila dòlar.
Sunt
Mént'r al presidènt Lyndon Johnson al dascór in televiśiòṅ dla sucietà americàna che par lò l'è granda dimóndi, tri śōvan i èṅ impgnâ a śbarcàr al lunàri in dla vita ad tut i dè.
Jon Rubin (Robert De Niro) al gh'à n'atra pasiòṅ ólt'r a 'l cìnema, qvéla 'd tiràr śò al ragàsi mént'r i s càvan śò davànti a la fnèstra. Paul Shaw (Jonathan Warden) al pésca sèmpar 'l amōr dla sò vita e al n vōl pròpria briśa partìr par la guèra in Vietnam. Al li próa tuti par paràr via c'l òblig lè anc faghénd finta 'd ès'r un fnòć ma pò al s fà rivàr dla “pasra” druànd al computer.
Lloyd Clay (Gerrit Graham) al vōl a tut i cóst dasquaciàr la véra su la mòrt ad John Fitzgerald Kennedy parchè al n créd briśa a qvél ch'la diś la versiòṅ uficiàla dal guèran. Pròpria quànd 'l è drē a davśinàr-'s a i fat cum i èṅ andâ dabòṅ al finìs cupâ acsè cuma di àtar testimòni.
Culegamènt estéran
}}
An 1910
I an 1910, ciamê an Dēś, i ìn chi déś an ch'i partìsen da 'l 1910 infìn a 'l 1919 ciapê dèinter anc queschè.
1271
Al 1271 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
291
Al 291 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Rugrats
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Rugrats 'l è 'n progràma dla televiśiòun americàna, tachê in dal 1991.
Vōś lighèdi
televiśiòun
Èter progêt
}}
Meclembûrg-Pomeràgna Anteriōr
{{Metacaixa
Al Meclembûrg-Pomeràgna Anteriōr (Mecklenburg-Vorpommern in tedésc, a s lèś [ˈmeːklənbʊʁk ˈfoːɐ̯pɔmɐn]) l'è na regiòṅ dla Germàgna a nòrd dal paéś. Al cunfìna a nòrd c'n al Mâr Bàltic, a òvest c'n al Schleswig-Holstein, a sud-òvest cun la Sasògna Basa, a sud c'n al Brandebûrg e a èst cun la Pulògna ch'la gh'à cl'atra part dla regiòṅ stòrica dla Pomeràgna. La sò capitàla l'è Schwerin méntar la sità più granda l'è 'l pòrt ad Rostock.
Culegamènt estéran
}}
Hostel
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La sfida véra l'è guardàr-'l in fiṅ in fónd.|Tagline dal film}}
La pelìcula l'à fat sù utànta-dū migliòṅ ad dòlar dòp ès'r-an custàda sōl quàt'r e òt. In dal film a s sènt al braṅ Treti Galaxie dal cèc Michal David, cover ad Stella Stai 'd Umberto Tozzi.
Sunt
Paxton (Jay Hernandez) e Josh (Derek Richardson) i èṅ dū śuvnòt americàṅ in vacànsa in Ulànda insém a 'n ragàs iślandéś cgnusû in viàś, Oli (Eyþór Guðjónsson). Durànt na nòt ad sès e dròga in dal quartēr a luś rósi 'd Amsterdam, i sèntan da òṅ ciamâ Alexei (Lubomír Bukový) ch'in Śluvàchia a gh'è 'n ustèl darènt a Bratiślàva pîṅ 'd ragàsi bèli fighi d'l èst ch'i la dànan via sénsa prubléma. I tri i decìd'n ad partìr subìt p'r andàr-'s a divertìr invéci 'd andàr a Barcelóna cuma da prugràma.
Rivâ in cal pòst là, i tri śōvan i tōśan na cambra in d'l ustèl ch'i gh'aṅ da spartìr cun dū bunàsi, la Natalya (Barbara Nedeljáková) e la Svetlana (Jana Kaderabkova). Al dè dòp, quànd i dū americàṅ i s déśdan dòp avēr gusâ tuta nòt sèg, i n càtan piò Oli ch'l éra andâ via par ciavàr una ciamàda Vala (Jana Havlickova). Qvéi dla reception i gh dìśan ch'l è partî mo invéci qualchidòṅ al 'l à cupâ tajànd-ag la tèsta.
Josh e Paxton i vàn'n in discutéca c'n al dū ragàsi e i vìnan drugâ. I dū śōvan i s déśdan ligâ in na fàbrica bandunàda in du a gh'è di óm pîṅ 'd bèsi e sàdig ch'i pàgan par turturàr di ragàs. Paxton al finìs sóta 'l grinfi 'd un mèdag tedésc (Petr Janis) ch'al gh cata gust a sintìr gnulàr in ingléś al sò vitmi.
Pulèmichi a 'l èstar
Al film 'l è stâ dimóndi criticâ in Repùblica Céca mo specialmènt in Śluvàchia in dua di sò funsiunàri e di pulìtig i s èṅ dit daśgustâ par la manéra 'd figuràr al sò paéś cuma sóta-śvilupâ, pòvar e pîṅ 'd prustitusiòṅ, tèri lasàdi andàr e 'd delinquènt, un spèć brut e minga véra ch'l arév psû śluntànàr i turìsta. 'L ufìsi dal turìśum 'l à invidâ Roth a vgnir a véd'r ad parsòna ch'al paéś al n éra minga fat ad fàbrichi e 'd putèṅ ch'i màsan par na guma da biasàr.
Roth al s è diféś dgénd che gl'americàṅ i n sànan gnanc ch'la Śluvàchia la gh sia e che la gint la cuntìnua listés a 'ndàr in Tèxas anc s'a gh'è 'l film Non aprite quella porta.
Culegamènt estéran
}}
.band
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
Laura Siegemund
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Laura Siegemund (Filderstadt, 4 ad Mars dal 1988) l'è na tenìsta tedésca. L'è élta 168 cm e la péśa 62 chilo, la dróa 'l bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'è prufesiunìsta da 'l 2006 e l'è bòna ad dascórar in tedésc, ingléś e francéś.
In dla sò caréra l'à vins tri tìtui WTA in dópi (cun l'Asia Muhammad, cun l'Annika Beck e cun la Mona Barthel) e ùndas tìtui ITF in singulàr. In dal Śnar dal 2016 l'è rivàda a èsar la nùmar utànt'òt dal mónd.
Caréra
La tedésca la śōga i sò prim turnèo in dal 2002 pardénd tut i sò quàt'r incóntar fat. In dal Setémbar dal 2003 la próa a qualificàr-as p'r al turnèo ad Lìpsia ma la pèrd subìt cun la Mara Santangelo. La stmana dòp però la riva in di quàrt d'l ITF ad vintsìnc-mila dòlar ad Pòrto (Purtugàl).
La taca 'l 2005 faghénd quàtar quàrt ITF in Śnar e in Favràr, pò dū semifinài in ITF da déś-mila dòlar tedésc. In Agóst la bat na śèrba Carla Suárez Navarro in dal qualificasiòṅ a Hechingen ma pò la pèrd a 'l prim tùran da la Kirsten Flipkens. In Setémbar la riva in di quàrt in d'l ITF libanéś ad Jounieh (stantasìnc-mila dòlar) in dua la pèrd par 2-6 3-6 da la Lourdes Domínguez Lino. La finìs 'l an a la puśisiòṅ 353 dal mónd.
In dal 2006 la pèrd da la Kirsten Flipkens, par dū vòlti da la Sara Errani e da l'Agnieszka Radwańska in di sò prim quàtar turnèo ITF śugâ. In Agóst la céd in semifinàl a la Julia Görges in d'l ITF cic ad Wahlstedt. In Nuvémbar la vins al sò prim tìtul in d'l ITF ad Majòrca (al nùmar 3).
In dal 2007 la fà la semifinàl a Lecce e a Réś ad Calàbria e pò la finàl a Jounieh, tut turnèo ITF da vintsìnc-mila dòlar. In dal 2008 la cumbìna pôc, giùst gl'utàṿ in d'l ITF da stantasìnc-mila dòlar ad Dubài (al nùmar 2).
In dal Mars dal 2009 La riva in semifinàl e pò in finàl in dū ITF da vintsìnc-mila dòlar pò in Mars la bat l'Alison Riske a Indian Harbour Beach prima 'd pèrd'r in finàl da la Melanie Oudin par 5-7 7-5 2-6. Da Luj a la fiṅ d'l an però la pèrd déś partìdi su ùndas śugàdi. La finìs in tut al manéri la stagiòṅ a la 227śma puśisiòṅ dal ranking.
In dal 2010 pèrd da la Michaella Krajicek in finàl a Charlottesville dòp avér fat fóra la Madison Brengle e la Nastas'sja Jakimava. In Luj la śōga finalmènt la sò prima partìda in un turnèo WTA a Båstad ma la la pèrd par 2-6 3-6 cun l'Arantxa Rus.
In dal Śnar dal 2011 la s mét in bisàca 'n ITF su la tèra a Lutz baténd la Jessica Pegula par 6-7 6-1 6-2. In Maǵ la tōś part a 'l ITF ad Réś ma la và fóra subìt cun la Marina Eraković. In dal 2012 la vins 'l ITF ad Darmstadt in Luj cóntar l'Anna Karolína Schmiedlová in finàl. La tedésca la gh cata gust e la fà àtar tant in di dū ITF tedésc a vgnir più cic. Cun chi tri tìtui chè la Laura la pasa da la puśisiòṅ 446 a la puśisiòṅ 374.
In dal 2013 la vins anc a Jackson tulénd-as la sudisfasiòṅ ad bàtar na śōvna Belinda Bencic in dal qualificasiòṅ. In Śugn la Siegemund l'incróśa incóra la śvisra in semifinàl a Lenzerheide e la la bat par 6-2 6-4 pò la règhla anc la Beatriz Haddad Maia par 6-2 6-3 e acsè la pòrta a cà 'l tìtul faghénd àtar tant anc la stmana dòp in 'n àt'r ITF da vintsìnc-mila dòlar. La sèra 'l an in sla tèra 'd Caśablànca in dua la riva in semifinàl, muciànd acsè di punt par rivàr a 'l 235śum pòst.
Anc al 2014 al s vèra bèṅ par lē ch'la vins un tìtul e la fà dū semifinài in di prim tri ITF da vintsìnc-mila dòlar śugâ. In Avrìl la bat la Julija Putinceva in finàl a Pelham vinsénd 'n àtar turnèo. La próa a qualificàr-as p'r al turnèo Premier ad Stucàrda ma la ciàpa na scòpla da la Gioia Barbieri ch'la gh mòla 'n 6-0 6-1. In Maǵ la và davśèṅ a la qualificasiòṅ a 'l Roland Garros ma a 'l ùltim la gh'à da pigàr-as a la Timea Bacsinszky in tri set. A Bad Gastein la fà sudàr dimóndi la Carla Suárez Navarro prima 'd pèrdar sèg par 6-7 6-1 4-6. Ma la prima vìnsida in dal sircùit prinsipàł la n tarda minga dimóndi a vgnir parchè la riva a Båstad: 7-5 6-3 a la Jaroslava Švedova. In Agóst la lasa 'l tìtul ITF 'd Hechingen a cl'atra tedésca, la Carina Witthöft, par 6-4 4-6 3-6. La finìs 'l an a Sharm el-Sheikh in dua la pèrd àtar dū finàli, sèmpar cun l'Evgenija Rodina.
In dal 2015 la s qualìfica in dal turnèo ad Charleston baténd la Françoise Abanda e pò sćiancànd la Kimiko Date-Krumm par 6-0 6-1 ma a 'l prim tùran la céd a l'Irina-Camelia Begu par 2-6 6-7. In Avrìl la i pasa anc a Marrakech in dua la fà sudàr la Flavia Pennetta in dal sò incóntar dal secónd tùran. A Wimbledon la s cava la sudisfasiòṅ ad śugàr cun la Svetlana Kuznecova la sò prima partìda in un Major. In Luj la riva in di quàrt in dal turnèo WTA ad Flurianòpulis (Braśìl) ma la céd a la padròna 'd cà, la Teliana Pereira, par 3-6 5-7. In Setémbar la śōga dū finàli ITF in Frància vinsénd cun la Romina Oprandi a Biarritz e pardénd da la Dar'ja Kasatkina a Saint-Malo. In dal turnèo dal Lussembûrgh la bat la Timea Bacsinszky e pò la Kirsten Flipkens prima ad lasàr strada a la Stefanie Vögele in di quàrt par 4-6 6-2 1-6. La tedésca la gh la cava finalmènt a rivàr a èsar una dal primi sènt śugadōri dal mónd, la nùmar 90.
Culegamènt estéran
}}
Jörg Haider
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Jörg Haider (Bad Goisern am Hallstättersee, 26 ad Śnar dal 1950 – Köttmannsdorf, 11 'd Utóbar dal 2008, a s lèś [ˈjœɐ̯k ˈhaɪdɐ] in tedésc, scólta'l chè) 'l è stâ 'n pulìtig austrìac. Ad mistēr al fava 'l avucàt.
Biugrafìa
Fiōl 'd un funsiunàri dal Tèrs Reich, Jörg da śōv'n al s davśìna a 'l partî liberàł austrìac (FPÖ) pima incóra 'd laureàr-'s in dirìt. In séguit al dvènta segretàri dal partî par la Carìnsia (1977/1983) e pò a livèl nasiunàł (1986/2000) miténd da na banda i valōr liberài par spuśàr qvéi dal pupulìśum nasiunalìsta. A séguit 'd 'n artìcul vgnû fóra su na rivìsta dal partî in du a s dgiva che 'l ulucàust al n gh'è mia stâ dabòṅ e 'd un cungrès tgnû in dla sità in du 'l éra nâ Adolf Hitler, al FPÖ 'l è śbatû fóra da 'l grup dl'internasiunàł di liberài anc se Haider 'l ivâ pruâ a difénd'r-as dgénd ch'i 'l ìvan fat pròpria a Braunau am Inn parchè lè i cóst di albêrg i éran bas.
Haider al tira avànti listés dand al sò apóǵ a 'l pupulàr Wolfgang Schüssel faghénd, sèmp'r in dal 2000, un pat p'r al guèran dal paéś fra 'l ÖVP e al FPÖ. L'UE, dimóndi in pinsēr par la bruta piga ch'l'iva ciapâ la pulìtica austrìaca, la mét in camp dal sansiòṅ cóntar l'Àustria.
In dal 2002 Haider al fà cascàr al guèran ma a gl'elesiòṅ a gh và mâł parchè al ciàpa sōl al 10,2% di vōt. Al decìd acsè ad dar-'g un taj cun la pulìtica ma pò al gh'à 'n ripensamènt dū an dòp turnànd a cap dla Carìnsia muciànd sù al 42,5% a agl'elesiòṅ.
In dal 2005, dòp di prubléma c'n al sò delfîṅ Heinz-Christian Strache, al dà vita a 'n àtar partî ciamâ Bündnis Zukunft Österreich (BZÖ, Aleànsa p'r al Futûr dl'Àustria), sćiancànd in dū al partî d'l FPÖ. In tut al manéri a gh và bèṅ listés parchè a gl'elesiòṅ dal 2008 al pòrta a cà al 10,7% di vōt.
Haider al mōr in 'n incidènt in màchina 'l 11 'd Utóbar dal 2008. A 'l funeràł i sò parènt i dmàndan a i nustàlgic dal naśìśum e dal fasìśum 'd armàgn'r a cà.
Nòti
}}
592 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 592, mo invéci 'l an 592, 't ê da 'ndèr chè) Al 592 (sincseintnovantadū, cinquecentonovantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 591 (sincseintnovantùn) e 'l vin prìma dal 593 (sincseintnovantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DXCII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sincseintnovantaduéśim post.
Èter progèt
}}
.emerck
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
282 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 282, mo invéci 'l an 282, 't ê da 'ndèr chè) Al 282 (duśeintutantadū, duecentottantadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 281 (duśeintutantùn) e 'l vin prìma dal 283 (duśeintutantatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCLXXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al duśeintutantaduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
290
Al 290 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
681 (nùmer)
{{Metacaixa
Al 681 (seseintutàntaùn, seicentottantuno in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 680 (seseintutànta) e 'l vin prìma dal 682 (seseintutàntadū). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt DCLXXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintutàntaùnéśum post.
Proprietê matemàtichi
Al 681 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 col 227: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
1830 (nùmer)
{{Metacaixa
Colegamèint estèren
}}
Sonic X
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Sonic X 'l è 'n progràma dla televiśiòun americàna, tachê in dal 2003.
Vōś lighèdi
televiśiòun
Èter progêt
}}
Graz
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Graz (a s lèś [ˈɡʁaːt͡s] in Tedésc) l'è na sità dl'Àustria ad tarśènt-mila abitànt ch'la s cata in dal stat federâ dla Stìria. La gh'à na superfìsi ad 127,58 km², a dū óri 'd màchina da Vièna. L'è bagnàda da 'l fiùm Mur e tut 'd intóran la gh'à dal culìni ch'i gh fànan vgnir da spés la fumàna.
Al sìndic 'l è 'l pupulàr Siegfried Nagl. La sità l'è divìśa in darsèt distrét (Stadtbezirken) e 'l sèntar stòric al fà part dal “Patrimòni mundiàł dl'umanità” d'l UNESCO.
La squàdra 'd balòṅ dla sità 'l è 'l Sturm Graz.
Culegamènt estéran
}}
1048 (nùmer)
{{Metacaixa
Al 1048 (milequarantòt, millequarantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1047 (milequarantasèt) e 'l vin prìma dal 1049 (milequarantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MXLVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequarantotéśim post.
Final Destination 2
{{dialort | dial=Miranduléś}}
1048 (nùmer)
Colegamèint estèren
}}
Final Destination 2
{{Film }}
Final Destination 2 (Destinasiòṅ finàla 2) 'l è 'n film ad scarésa dal 2003 ad David R. Ellis séguit ad Final Destination dal 2000. Al gh'à abû tri séguit: Final Destination 3 dal 2006, The Final Destination 3D dal 2009 e Final Destination 5 dal 2011. 'L à fat sù da piò ad nuànta migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst ad vint-siē.
In dla pelìcula, prima 'd far 'n incidènt in autostràda, i prutagunìsta i scólt'n a la ràddio al braṅ Highway to Hell dgl'AC/DC.
Sunt
'L è pasâ 'n an da la daśgràsia dal vōl 180 e la Kimberly Corman (A.J. Cook) l'è in màchina insém a tri sò amìg p'r andàr a Daytona. Tut 'd un trat un càmion al càuśa 'n incidènt spavintóś in autostràda ma 'l è sōl un brut arbgàt e la ragàsa la s déśda c'n i śgriśōr lung la schina e 'l làgarmi in di òć tant ch'la n vōl piò andàr avànti c'n al viàś. A s fórma na cóa 'd veìcui e 'l sergînt Thomas Burke (Michael Landes) 'l órdna a la śōvna 'd dar-'g un taj e 'd calmàr-as ma a 'l impruvìś a riva 'l càmion dal sógn ch'al fà 'n masèl dabòṅ.
8 ed setèmber
Al  l'è al 251śum dè dal calendàri gregoriàn (252śum in di an biśestìl); a gh vólen incòra èter 114 dè a la fin dl'an.
Final Destination 2
Sunt
La Kimberly la s salva par miràcul acsè cuma 'l pulisiòt, l’Isabella Hudson (Justina Machado) ch'l'è gravda, al drugâ Rory Peters (Jonathan Cherry), la manager pîna 'd bòria Kat Jennings (Keegan Connor Tracy), al gréś Eugene Dix (Terrence 'T.C.' Carson), al migliunàri Evan Lewis (David Paetkau) e la Nora Carpenter (Lynda Boyd) cun sò fiōl Tim (James Kirk). La Kimberly, ch'la sà che quànd la mòrt l'à decìś a n gh'è gnint da far, la próa a mét'r in guàrdia al grup di scampâ ma ninsòṅ a gh dà a mènt.
Quànd piàn piàṅ la gint la taca a murìr in dal manéri più strâni ch'a s pòsa imaginàr, la Claire Rivers (Ali Larter), la sōla parsòna scampàda a 'l ciòc d'l aparéć, e 'l becamòrt William Bludworth (Tony Todd) i próan a strulgàr quèl par saltàr-'g-an fóra.
Culegamènt estéran
}}
Lio
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Eh toi, dis-moi que tu m'aimes, même si c'est un mensonge et qu'on n'a pas une chance, la vie est si triste, dis-moi que tu m'aimes, tous les jours sont les mêmes, j'ai besoin de romance.|Vê tè, dì-'m ch'ta m vō bèṅ, anc s'l'è na bala e ch'a n gh'è mia dal pusibilità, la vita l'è 'n fat vilimènt, dì-'m ch'ta m vō bèṅ, i dè i èṅ tut cumpàgn, a gh'ò biśógn 'd afèt.|Amoureux solitaires, 1980|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{Fr}}}}
La Vanda Maria Ribeiro Furtado Tavares de Vasconcelos (Mangualde, 17 ad Śugn dal 1962), cgnusùda méj c'n al nóm 'd art ad Lio, persunàǵ dal fumét Barbarella, l'è na cantànta e atōra purtughéśa, naturaliśàda bèlga.
Da 'l 1985 in avànti l'à tòlt part anc a dimóndi film, da spés dirèt par dal dóni, cuma Carnage cun la Chiara Mastroianni e Une vieille maîtresse cun l'Asia Argento e a soquànt spetàcui televiśìṿ cuma Nouvelle Star, The voice Belgique e Danse avec les stars.
Sustenidōra dal grup dal Femen, la gh'à siē fiōi.
Culegamènt estéran
}}
Decisione rapida
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Più śvélt 'd acsè a s mōr.|Tagline dal film}}
La pelìcula l'è stada preśentàda a 'l 23śum Fèstival Internasiunàł dal film ad Mósca in du 'l prutagunìsta Vladimir Mashkov 'l à vins al prèmi cuma atōr mijōr.
Sunt
Oleg (Vladimir Mashkov), espunènt dla màfia rusa in Califòrgna, al decìd 'd invidàr sò màd'r Anna (Lesley Ann Warren), èx stéla dal balét rus, in dla sò vila 'd Malibù par festegiàr al cavdàn insém e par dir a la sò famìja ch'l à intensiòṅ ad pasàr i sò afâr a sò fradèl Alex (Henry Thomas) par cambiàr vita. La dóna la pòrta sèg un śōvan ciamâ Miguel Vargas (Jsu Garcia), al sò toy boy peruviàṅ ch'l'à péna spuśâ.
A la fèsta a gh'è anc al scritōr Michael (Dean Stockwell), èx marè dl’Anna, ch'adès 'l è custrét a giràr su na scrana a rudèli esénd ch'i dutōr i gh'aṅ dit ch'al gh'à sōl siē méś ad vita. Chi lò 'l è rivâ insém a cla purcùsa 'd sò mujēr, la Jane (Brenda Bakke). Vèrs sira a riva anc Anatoly (Evgeniy Lazarev), al sîṅ 'd Oleg ch'al gh admànda di bèsi par purtàr in Amèrica di sò parènt da la Rùsia.
In giardèṅ, davśèṅ a la pisìna, qualchidòṅ 'l à fat purtàr in cal méntar na statṿa dla Madóna in elicòtar. Da na sfésa a i cô di pē Oleg al tira fóra na létra vōda ch'in Rùsia a vōl dir ch'i gh'aṅ intesiòṅ ad cupàr-al. Jutâ p'r al sò bras dèstar Deema (Sergey Bodrov) e p'r i sò culaburadōr James (Randy Lowell) e Boris (Oleg Taktarov), al mafióś al vōl andàr-'g in fónd.
In séguit, cuntatàda par Deema, a riva in cà na dóna ciamàda Lisa Pawel (Jennifer Jason Leigh) ch'la lavóra par na dita 'd diśinfestasiòṅ da i scaravàś parchè in cuśìna a gh 'n è ad qvéi marunsèṅ. Alex al créd ch'la sia lē la sasìna ch'la gh'à da far fóra sò fradèl.
Culegamènt estéran
}}
Garden Grove (Califòrgna)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Garden Grove l'è na sità di Stat Unî fundàda in dal 1874 ch'la s cata in dal nòrd dla cuntèa 'd Orange in Califòrgna. La mùcia sù sènt-stantamìla abitànt a 'l incìrca par na superfìsi 'd 46,7 km².
Par la sità a gh pasa la State Route 22. La sò banda sinìstra l'è cgnusùda cuma West Garden Grove.
Al sò sìndig 'l è 'l republicàṅ Steven R. Jones.
Durànt al fîṅ 'd stmana dal Memorial Day, a la fiṅ 'd Maǵ, a Garden Grove a gh'è 'l Fèstival dla Fràgula, evènt ch'al ciàma duśènt-sinquantamìla viśitadōr 'l an.
Ruth Rendell
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Ruth Barbara Grasemann Rendell, cgnusùda méj sōl cuma Ruth Rendell o anc c'n al pseudònim ad Barbara Vine (South Woodford, 17 ad Favràr dal 1930 - Lóndra, 2 ad Maǵ dal 2015), l'è stada na scritōra ingléśa, Cumendadōra d'l Órdan d'l Impēr Britànic. Aṿtōra 'd best seller pulisiésc, dal mistēr e rumànś psiculògic, la spartìva cun la sò amìga e scritōra P. D. James al scutmàj ad „regìna dal crìmin“. L'è stada mémbra dla Cambra di Lòrds fra i banc dal Partî Laburìsta.
Da i sò lìb'r i èṅ stâ fat dimóndi film cuma Il buio nella mente e La damigella d'onore ad Claude Chabrol (trat da i sò rumànś La mòrt la n sà minga lèśar e Al pugnàł 'd vēdar), Carne tremula ad Pedro Almodóvar (da Carna viva) e Restless ad Gilles Bourdos (da Un spetàcul p'r i òć).
Biugrafìa
Nada Grasemann, l'éra 'd Lóndra e fiōla 'd dū insgnànt. La Ruth la taca a lauràr faghénd giurnalìśum, pò a vint an la spóśa 'l culéga Donald Rendell ch'al dvènta pàdar tri an dòp dal sò ùnic fiōl. Dòp déś an a far la raśdóra, la taca a scrìvar, prima dū nuvèli e pò 'l sò prim rumànś da 'l tìtul Létri murtàli (1964), invintànd al persunàǵ d'l ispetōr Reginald Wexford.
In séguit la ciàpa cla strada lè catànd al sucès scrivénd un squantèr'n ad lìbar famóś anc a 'l èstar. I sò scrit i éran dimóndi elegànt in dla pròśa e i gh'ìvan na cura p'r al spesōr psiculògic di sò persunàǵ e p'r i particulàr, cun la luś puntàda su i mecanìśum cumplès dla mènt umàna.
Dòp ès'r armàśa védva in dal 1999, la Ruth la mōr a utànta-sinc an par 'n ìctus.
Culegamènt estéran
}}
478 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 478, mo invéci 'l an 478, 't ê da 'ndèr chè) Al 478 (quaterseintestantòt, quattrocentosettantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 477 (quaterseintestantasèt) e 'l vin prìma dal 479 (quaterseintestantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDLXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseintestantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
1272
Al 1272 'l è 'n an dal XIII sécol dal Calendàri gregoriàn.
Melania Knauss
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Melania Knauss, nóm da puta, nadâ Melanija Knavs (Mèst Nóṿ, 26 'd Avrìl dal 1970), l'è na mudèla śluvèna naturaliśàda americàna.
Dòp al sò matrimòni cun 'l imprenditōr Donald Trump in dal 2005 l'è cgnusùda anc cuma la Melania Trump, specialmènt da 'l 20 ad Śnar dal 2017 quànd l'è dvintàda la 45śma first lady di Stat Unî.
Biugrafìa
Nada in Śluvègna in dal 1970, in alóra part dla Juguślàvia, la Melania la crés a Sevnica insém a i sò genitōr Viktor Knavs, ch'al vindìva dal màchini e dal mòti, e l’Amalija ch'la fava di carta-mudèi.
La Knauss, ch'l'è bòna 'd dascórar bèṅ in siē léngui: Śluvèṅ, Sèrb-Cruàt, Ingléś, Francéś, Tedésc e Itagliàṅ, la taca pò na caréra 'd mudèla a séd'ś an andànd a lauràr a 'l èstar a Milàṅ, a Parì e pò a New York in dal 1996. Dū an dòp la cgnós Donald Trump ch'al dvintarà 'l sò muróś in dal 2004 e pò 'l sò spóś 'l an dòp. In dal 2006 la gh'à abû da lò 'n putèṅ ciamâ Barron William.
In dla sò caréra l'è cumpàrsa in dal cupertìni 'd soquànti rivìsti famóśi cuma Vogue, New York Magazine,Vanity Fair, GQ, Elle, e Max.
}}
Ellie Parker
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Cunquistàr Hollywood 'l è 'n śōg da ragàsi.|Tagline dal film}}
Ellie Parker (id.) 'l è 'n film dramàtic dal 2005 scrit e dirèt par Scott Coffey ch'al tōś spunt da 'n sò curtumetràǵ ad quàt'r an prima preśentâ a 'l Sundance Film Festival. In dla part dal basìsta dal grup rock di Dogstar a gh'è 'l atōr Keanu Reeves.
Custàda quàtar migliòṅ ad dòlar, la pelìcula la 'n à pò fat sù sōl quarànta-sincmìla a 'l incìrca.
Sunt
L’Ellie Parker (Naomi Watts) l'è na śōvna autragliàna ch'la vrév far l'atōra e par cal mutìṿ chè, cun 'l ajùt anc dal sò agìnt (Chevy Chase), l'è sèmpar drē a far di pruvèṅ in gir p'r i studi dla Califòrgna, pasànd da la ragàsa ch'la vrév spuśàr-as a na drugàda pódga e buchinàra 'd Brooklyn. Purtròp par lē i n la sarnìsan mai cumpàgn a qvél ch'a sucéd anc a la sò amìga Sam (Rebecca Rigg). Quànd la bèca 'l sò muróś chitarìsta hard rock Justin (Mark Pellegrino) a lèt cun n'atra la decìd 'd andàr a star pròpria a cà sua par catàr paś. In cal méntar l’Ellie la và anc da na psicòluga (Kim Fay) parchè la fà fadìga a èsar lē in dla vita 'd tut i dè quànd par lavōr la gh'à par fòrsa tintàr ad piaśēr a tut i cóst a chi àtar.
Un dè un futógrafar ch'al lavóra in dal camp publisitàri, Chris (Scott Coffey), al gh và in dal cûl cun la màchina, dastràt parchè 'l éra drē a dascórar a 'l telefunèṅ. I dū i finìsan p'r andàr fóra insém ma pò, quànd i finìs'n a lèt, 'l óm al capìs 'd èsar fnòć e basta, minga bisesuàl cum al cardìva.
Culegamènt estéran
}}
.taipei
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l otòber dal 2014.
163 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 163, mo invéci 'l an 163 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 163 (seintessantatrī, centosessantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 162 (seintessantadū) e 'l vin prìma dal 164 (seintessantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CLXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintessantatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
289
Al 289 'l è 'n an edl III sécol dal Calendàri gregoriàn.
Benji & Fede
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}