cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
L'oasi degli zombi
Sunt
In cal mént'r al grup ad Meitzell al patìs 'l atàc ad soquànt suldâ tedésc śómbi, vgnû fóra da la sàbia, ch'i i cópan tut a part lò che però al vèṅ murśgâ abàsta tant 'd avér-'g un pē più da 'd là che da 'd chè. Al grup di studènt, insém a na ragàsa cgnusùda lè, l’Erika (France Lomay), e a 'l prufesōr Deniken (Albino Graziani), i al vaṅ a catàr in un vilàǵ lè davśèṅ par far-as dir in du l'è cl'òaśi là ma 'l óm, prima 'd murìr, al diś 'd n andàr-ag mia parchè l'è maladìda. Al grup al và a dascór'r alóra c'n al sieìc e Robert al vèṅ a savēr 'd èsar lò al fiōl dl’Aisha. Al dè dòp al grup al partìs par l'òaśi: Robert al vōl véd'r i pòst in dua sò pàdar 'l iva cumbatû méntar Ronald al pénsa sōl a i bèsi e anc a l’Erika parchè in cal mént'r i s èṅ mis insém. Rivâ a destinasiòṅ, méntar chi lōr dū i gùs'n in dla ténda, i śómbi i sàlt'n adòs a Ahmed ma pò 'l è la vòlta anc ad tut chi àtar.
Culegamènt estéran
}}
Diśgiunsiòun lògica
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla lògica e in dla matemàtica, la diśgiunsiòun lògica o diśgiunsiòun incluśìva (disgiunzione logica o disgiunzione inclusiva in itagliàṅ), ch'a s lēś "o" o "vel" e la se scrìv "\vee", l'è cal conetîv lògic ch'l unìs do propośisiòun A e B dala relasiòun A\vee B, ch'a s lēś A o B o anca A vel B, indû la nóva propośisiòun l'è vera se anca sōl ûn di du elemèint 'l è véra, màinter ch'l'è fèlsa sōl se tùt e dū i elemèint i 'l în. In dla teorìa di insèm, la diśgiunsiòun la gh'à al stès comportamèint edl'uniòun.
In dl'àlgebra 'd Boole, al só uvradōr lògic 'l è "OR".
La só tabèla dla veritê l'è la seguàinta:
Noti e referèinsi
}}
Lunèri
{{Metacaixa
{{dialortBlg | dial=Bulgnaiṡ}}
Al lunèri (dal vòlt mo manch anch calandèri) l'è un sistema druvè dai cristiàn par divîder, contèr e dèr i nomm ai tant period ed tänp. Sti nomm én ciamè dé dal lunèri.
La parola lunèri la s riferéss anch'al libretén druvè par conter i dé (pr'esänpi un lunèri da mûr o da tèvla).
La parola «lunèri» la vén dal latén lunarium ch'al vôl dîr i zîr d'la lonna (donca i mîs).
Squèsi tott i lunèri i én fundè såura däli unitè 'd tänp fundamentèl:
Arcoverde
{{Metacaixa
Lunèri
Totti äl nazión al droven un lunèri ufizièl par definîr i dé 'd festa e identifichèr i dé int'al stèss môd:
Referèinzi
}}
Arcoverde
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Storia
Vèrs al 1812 gh'era bèle ad'la gëint in dal teritóri ad Olho D’água, in dal cumoin ad Cimbres, Arcoverde. Gh'era bèla la cèsa de Nossa Senhora do Livramento.
La sitä a l'è un cäintar umpurtänt par l'edücasiòn e la cultüra: la g'ha 10 scòli püblichi e anca l'Autarquia de Ensino Superior de Arcoverde - AESA indùa vann a studiä Matemâtica, Geografia, Stòria, Leteratüra, Biulogia, Edücasiòn Fisica e Infarmèr i ragàss d'i sitä visëini.
Ligàmm ad fora
}}
Bumpòrt
Bumpòrt (Bomporto in italiàn) l'è un cumùn ed 9.400 cristiàn dla pruvèinsa ed Mòdna.
.lipsy
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
602
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DCII in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
John Stockwell
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
John Stockwell Samuels IV (Galveston, 25 ad Mars dal 1961), cgnusû méj cuma John Stockwell, 'l è 'n atōr, prudutōr, senegiadōr e regìsta americàṅ.
Àtar prugèt
}}
Luciano Ligabue
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
Luciano Ligabue (cgnusû da tót e dapertót cme Liga) al nâs al 13 mêrs dal 1960 a Curèz in pruvîncia ed Rèz.
Filmugrafìa
}}
.العليان
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
Gioia Barbieri
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
La Gioia Barbieri (Frampùla, 9 ad Luj dal 1991, a s lèś [ˈd͡ʒɔja bar'bjeɾi] in Itagliàn) l'è na tenìsta rumagnōla prufesiunìsta da 'l 2005.
La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'è alenàda par Giorgio Galimberti e là fà gl'alenamènt a San Marèṅ. A gh piàś lèśar, far dal còmpri, scultàr la mùśica e andàr fóra cun i amìg.
Caréra
La rumagnóla la śóga tri incóntar in dal 2005 pardénd-i tut. In dal Luj dal 2007 l'incróśa la Camila Giorgi in dal qualificasiòṅ d'l ITF ad Rèmin e la gh pèrd par 1-6 4-6.
Dòp soquànt infurtùni, la taca a far dabòṅ in dal 2010. In Favràr la riva in semifinàl in d'l ITF ad Madrid (5-7 5-7 da la piemuntéśa Giulia Gatto-Monticone). In Śugn la s tōś l'arvìnsida sèg in di quàrt d'l ITF ad Campbàs par 6-1 6-7 6-2 ma pò la céd a la Laura Thorpe par 5-7 5-7. In Luj la s pòrta a cà 'l ITF 'd Iommla e pò la riva in di quàrt a Les Contamines-Montjoie in dua la patìs un 4-6 4-6 da l'Andrea Hlaváčková. La sèra 'l an a la puśisiòṅ 425.
In dal 2011 la vins 'l ITF ad Leimen (Baden-Württemberg). In Maǵ la próa a qualificàr-as p'r al WTA ad Róma ma la pèrd da l'americàna Varvara Lepchenko par 1-6 4-6 e pò la fà sù dū prim tùran in di ITF ad Brésa e ad Grâd cun gl'austrìachi Patricia Mayr-Achleitner e Yvonne Meusburger, tèsti ad série nùmar òṅ. In Agóst la s férma in di quàrt cun l'Annika Beck in d'l ITF 'd Ìstanbul (al nùmar sèt) par 4-6 1-6.
In dal 2012 la vins 'l ITF 'd Antàglia (al nùm'r òt). In Avrìl la bat 6-4 7-5 la sèrba Vesna Dolonc in di quàrt a Sivitavècia par pò alvàr bandéra biànca cun la Yuliya Beygelzimer par 6-3 4-6 6-7. In Luj la vins 'n àtar ITF a Viśèrba par pò andàr fóra subìt a Rebecq cun la Kirsten Flipkens par 2-6 5-7. La finìs la stagiòṅ a 'l tarśèntéśum pòst.
In dal 2013 la śóga quàt'r ITF ad fila a Antàglia, rivànd in semifinàl in dal nùmar déś. In Avrìl la pèrd in di quàrt in d'l ITF tuniśèṅ ad La Marsa cun l'Yvonne Meusburger. A Sivitavècia invéci la riva in semifinàl in dua la patìs un 1-6 5-7 da la śluvàca Anna Karolína Schmiedlová. In Agóst la fà suo dū ITF ad déś-mìla dòlar par pò rivàr in semifinàl a Sòfia (3-6 4-6 da la Kristína Kučová). In Utóbar, baténd la rusa Nina Bratčikova par 3-6 6-3 3-0 bandòṅ, la vins al sò ITF più impurtànt, qvél ad vintsìnc-mila dòlar ad Làgos.
Nòti
}}
Il signore della morte
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|'L è turnâ par finìr qvél che lōr i n daśmindgaràṅ mai...|Tagline dal film}}
Il signore della morte (Al sgnōr dla mòrt) 'l è 'n film ad scarésa dal 1981 ad Rick Rosenthal, séguit 'd Halloween, la notte delle streghe ad John Carpenter.
La pelìcula, custàda dū migliòṅ e mèś ad dòlar, la 'n à pò fat sù déś vòlti tant in dal marcâ nòrd-americàṅ.
Sunt
Michael Myers (Dick Warlock), al mat sasèṅ d'l Illinòis, al n è minga mòrt dòp ch'al dutōr Sam Loomis (Donald Pleasence) al gh'à sparâ la nòt dal dè di mòrt dal 1978, par diféndar la vita dla śōvna Laurie Strode (Jamie Lee Curtis), ma 'l è scapâ via in dal scûr. In dal méntar ch'i vìnan catâ soquànt cadàvar, cuma qvél dla pòvra Annie (Nancy Kyes), la fiōla dal sierìf Leigh Brackett (Charles Cyphers), la Laurie la vîṅ purtàda a 'l uśdàł par curàr al sò fridi. A gh tîṅ adrē 'l infarmēr Jimmy Lloyd (Lance Guest).
Loomis al s mét a pascàr al manìag anc s'la pulisìa la n créd briśa ch'al sia incóra viṿ.
Culegamènt estéran
}}
Pink Floyd
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Hey you, out there in the cold getting lonely, getting old, can you feel me? Hey you, standing in the aisles with itchy feet and fading smiles, can you feel me? Hey you, don't help them to bury the light, don't give in without a fight, hey you, out there on your own, sitting naked by the phone, would you touch me?|Vê tè, lè fóra a 'l fréd ch'ta t sènt da par tè, sinténd-at vèć, gh la câv-'t a sintìr-um? Vê tè, in pē in dla cursìa cun la spiùra sóta i pē e 'n surìś śbiàvad, gh la câv-'t a sintìr-um? Vê tè, minga jutàr-i a saplìr la luś, minga dar-ag sù sénsa cumbàtar, vê tè, lè fóra par tò cònt, sintâ nûd a 'l telèfun, vrév-at tucàr-um?|Hey You, 1979|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Pink Floyd 'l è stâ 'n grup muśicàł rock britànic mis sù in dal 1965 a Lóndra da 'l cantànt e chitarìsta Syd Barrett, da 'l basìsta Roger Waters, da 'l baterìsta Nick Mason e da 'l tastérista Richard Wright. In dal 1967 a s è śuntâ anc al chitarìsta e cantànt David Gilmour ch'in séguit 'l à tòlt al pòst ad Barrett ch'al s éra śluntanâ piàn piàṅ da la banda par via di sò prubléma 'd dròga. In dal 1985 'l è andâ via anc Waters, cun chi àtar tri che però, a déta di giùdas, i aṅ psû tgnir al nóm in fiṅ a 'l 1995 quànd i Pink Floyd i gh'aṅ dâ sù definitivamènt.
In dla sò caréra i an publicâ di àlbum dimóndi impurtànt par la stòria dal rock psichedèlig e prugresìṿ cuma The Dark Side of the Moon e The Wall e vindû da piò ad duśènt-sinquantamìla disc in tut al mónd.
Fra i sò pès più famóś a 'rcurdém Another Brick in the Wall, Hey You, Have a Cigar, Wish You Were Here, Money e Learning to Fly.
2022
Al 2022 'l è 'n an dal XXI sécol dal Calendàri gregoriàn.
24 ed maz
Al  l'è al 144° dè dal calendàri gregoriàn (145° in di an bisestìl); a gh vôl incòra èter 221 dè a la fin dl'an.
Campsànt
Campsànt (Campsènt in dla variànt dal pòst, Camposanto in italiàn) l'è un cumùn ed 3.109 cristiàn dla pruvèinsa ed Mòdna.
432 (nùmer)
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 432, mo invéci 'l an 432, 't ê da 'ndèr chè) Al 432 (quaterseinttreintadū, quattrocentotrentadue in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 431 (quaterseinttreintùn) e 'l vin prìma dal 433 (quaterseinttreintatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CDXXXII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al quaterseinttreintaduéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Elèinc ed matemàtic grēc
Infìn dai tèimp ch'a s cgnùs la stòria, la siviltê greca l'à śughê na pert dimòndi importànta in dla storia e in dal śvilòp dal matemàtichi. A incō, un gran nùmer 'd matemàtic grēc i ìn tgnû in còunt p'r el só nuvitê e 'l só influèinsi in del matemàtichi.
Castelnóv
Castelnóv (Castelnuovo Rangone in italiàn) l'è un cumùn ed 14.084 cristiàn dla pruvèinsa ed Mòdna.
Frogs
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Incō al laghét. Admàṅ al mónd!|Tagline dal film}}
Frogs (Ròsp) 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 1972 ad George McCowan.
I distribudōr itagliàṅ dla Fida i aṅ pinsâ bèṅ ad dar a i spedadōr di cìnema, prima 'd andàr dèntar, di sachét p'r al gòmit, a n s sà mai.
Sunt
Pickett Smith (Sam Elliott), durànt un viàś in canòa, al s divertìs a tōr śò al bèsti 'd un padól in Flòrida par la National Geographic, in dal sit inquinâ dla famìja Crockett. La sò barca la vèṅ arbaltàda da 'l mutuscâf ad Clint (Adam Roarke) e dla Karen (Joan Van Ark), i fiōi dal vèć padròṅ ad cà, al bruntlòṅ Jason (Ray Milland), 'n óm sénsa scrùpui e pîṅ ad bèsi custrét a vìv'r insìma a na scrana a rudèli.
Lì lò al vrév festegiàr al 4 ad Luj e al sò cumpléan in paś ma 'l è incasâ négar parchè lè 'd intóran 'l è pîṅ ad bèsti ad tut i gènar: bisi, luśèrti, ragn, paciàṅ, cucudrìi, sangvétuli e taràntli.
A n psénd-an piò, chi lò al dà 'l incàrag a Grover ad stramnàr dal vlèṅ par far-i fóra tuti ma invéci 'l è lò a finìr mâl finénd murśgâ a mòrt par di sarpènt. Al sò cadàvar al vèṅ catâ pròpria da Pickett. Chi lò al n è però minga al sōl a lasàr-'g al péni parchè la natùra la pésca vindéta.
Lituàgna
L'Lituàgna (denuminaziån uficièl: Repóbblica d'l Lituàgna, in Lithuanians: Lietuva, Lietuvos Respublika) - int'al nordèst dl'Euròpa.
La capitèl d'l'Lituàgna l'è Vilnius.
Gene Wilder
{{metacaixa
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Jerome Silberman (Milwaukee, 11 ad Śugn dal 1933 - Stamford, 29 'd Agóst dal 2016), cgnusû méj c'n al nóm 'd art ad Gene Wilder, 'l è stâ 'n atōr, un senegiadōr, un regìsta e 'n scritōr americàṅ.
'L è stâ candidâ par dū vòlti a i Prèmi Òscar: in dal 1969 cuma atōr minga prutagunìsta in Per favore, non toccate le vecchiette e in dal 1975 par la senegiadùra minga uriginàla in Frankenstein Junior, pelìcula ad Mel Brooks, regìsta ch'l à da spés culaburâ sèg.
Zortéa
Zortéa a l'è un paesëin picëin a bòta dal Brasil in dal Stät ad Santa Catarina; in dal 2009 al gh'ava 3.015 abitànt.
Storia
Al paesëin l'è nasìd üficialmëint al 19 ad znär dal 1997, e al gh'ava da ciamàss Zortea, al cugnùm ad voina dal tanti famìgli dal Trentén c'ienn rüa chemò in dal sècul XXI.
Ecunumia
L'ecunumia ad Zortéa la g'ha al sò fort in dl'agricultüra, ma ghè anca d'i cumerciànt picëin.
Monkey Shines - Esperimento nel terrore
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE|A n védar minga 'l mâł, a n sintìr briśa 'l mâł, a n dascórar mia dal mâł.|Tagline dal film}}
Monkey Shines - Esperimento nel terrore (Burli catìvi - Esperimènt in dal terōr) 'l è 'n film ad scarésa dal 1988 ad George A. Romero trat da 'l rumànś umònim ad Michael Stewart. 'L à vins soquànt prèmi a 'l Fèstival ad Sitges e a 'l Fèstival 'd Avoriaz.
Custàda sèt migliòṅ ad dòlar, la pelìcula la 'n à pò muciâ sù sinc e tri.
Sunt
Al studènt universitàri Allan Mann (Jason Beghe) al gh'à tut in dla vita, a gh piàś far dal sport e al gh'à na bèla muróśa, la Linda Aikman (Janine Turner), ma 'n dè al gh'à 'n incidènt c'n un càmion armagnénd paraliśâ su na scrana a rudèli. Par furtùna ch'a gh'è sò màdar, la Dorothy (Joyce Van Patten), ch'la gh tîṅ adrē fagénd-ag da magnàr e lavànd-al.
Par tiràr-ag via 'l magòṅ, al sò amìg dutōr Geoffrey Fisher (John Pankow) al gh rigàla na sìmia capusìna ciamàda Ella. La bèstia l'éra stada druàda in laburatòri par di esperimènt genètic, i gh fàna dal puntùri cun dal sarōl ad sarvèi umàṅ. Quànd Allan al s liga a la dutóra Melanie Parker (Kate McNeil), l’Ella la dvènta gelóśa. Prima la cópa la Linda, ch'in cal méntar la s éra misa insém a 'l dutōr John Wiseman (Stanley Tucci), pò la fà àtar tant cun la Dorothy fulminànd-la in dal vasca da bagn.
Culegamènt estéran
}}
Etè dal fèr
{{Metacaixa
L ' etè dal fèr l'è in urèggin un época d'la preistòria o protostòria d'l Europa indòvv as à druvè di mondi al fèr.
In Europa e int'al Vsén Uriänt la ngn'j é l'etè dal brånz e la vén prémma ch'la tachéss la stòria, indòvv i s caten anch'dî scrétt. L'etè dal fèr la cminzéppia dal dudgésum sécol prémma ed Crésst atais al Mèr Mediterràneo e stra'l nòn e l'utèv sécol prémma ed Crést int'l Èlta Europa.
C'me pr'äli èltri êpoch d'la stòria i lémmit i canbien a secånda dî sît e däl cultûr. Däl ziviltè al n cgnussén brîsa l'etè dal fèr anch's i avénn dî svilopp di mondi inpurtànt, c'me i Incas.
Donca as pänsa a l'etè dal fèr c'me a un epoca cronologica d'un stèdi d'evoluziån, mo såura tott d'un livèl d'cultûra ch'l'à influenzè l'omen. Al ziviltè ch'a l cgnussén l'etè dal fèr én stè: i Achei int'la Grécia antîga, i Celti, la cultûra d'Hallstatt e d'La Tène, i Villanuvien (Italia de centro-nord).
Riferimént
}}
Folclore Contadino
Folclore contadino l-è un sit internet par dēr dagl’infurmaziòun ed-cô la véta ed tant tèimp fà, la cusèina di nòster nōn, i pruvêrbi e i détt d-alôra, parchè a srévv bèin che tôtt chi quê 'd-na vôlta i-n gnés(s)en brisa scurdē e par fēri cgnóser ai żôven d’incô. L-è un ed chi pòch sit in du a-s ciacàra in dla nostra léngua.
Al sit al gh-ha dèinter artícol ed-cô al tradiziòun, al rizēti e al dialátt, diségn ed Giorgio Rinaldi e dl-eter ancára. L-è organizèe da persòuni ch'i gh-han piò ed vînt an ed pasiòun a sti argumèint.
Collegameint esteren
Al sit ed Folclore Contadino
788 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 788, mo invéci 'l an 788, 't ê da 'ndèr chè) Al 788 (setseintutantòt, settecentottantotto in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 787 (setseintutantasèt) e 'l vin prìma dal 789 (setseintutantanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCCLXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintutantotéśim post.
Colegamèint estèren
}}
223 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 223, mo invéci 'l an 223 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 223 (duśeintveintetrī, duecentoventitré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 222 (duśeintveintedū) e 'l vin prìma dal 224 (duśeintveintquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al duśeintveintetriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
Léngua Ido
{{dialort | dial=Miranduléś}}
'L Ido 'l è na léngua invintàda in dal 1907 da 'n grup ad siensiâ e linguìsta parténd da 'l règhli d'l Esperanto ma più fàcila. Al gh'à sinc vucàli, qvéli d'l Itagliàn e dal Miranduléś, sénsa È e Ò vèrti, e al dróa al 26 létri d'l alfabē latìn śuntànd-ag i digràma ch (/tʃ/ dla paròla ciùć) e sh (/ʃ/ d'l itagliàṅ scimmia) méntar qu a s lèś /kw/ cuma in dla paròla quaciàr.
A s pènsa ch'i la dascóran fra 2000 e 5000 parsòni in tut al mónd, specialmènt in Frància e Germâgna.
Al Paternòstar d'l Ido
Chè 'd sóta a gh'è al tèst dal Paternòstar in Ido cun la tradusiòṅ in Emigliàṅ (Miranduléś).
Paire nòstre que siès dins lo cèl, (Pàdar nòstar ch'at sē in dal cēl)
Séndech
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}}
Ind l'urdinamèint italiân al Séndech (Sindaco in italiân) l'é la cârica ed 'na persòuna sōl a câp dal gvêren 'd un Cmûn, dal vôlti ciamê ânca, a la bòuna, «Prém sitadèin». Secònd l'artècol 36 al séndech l'é ûn d' j ôrghen ed gvêren dal cmûn, insèm a la Giûnta comunêla e al Cunséli comunêl.
Elesiòun
Secònd l'art. 46 al séndech l'é elèt in môd dirèt da i sitadèin, fōra ed minoritê, che stân int al cmûn e al fà pêrta ed dirét dal cunséli comunêl. Secònd l'art. 55 a pōlen èser elèt a séndech j eletōr 'd ògni cmûn ed la Repóblica ch' l' âbia cumpî deşdôt ân d'etê, ind al prém dé fisê pr'al vutasiòun. Dòunca al pōl èser elèt séndech 'd un cmûn ânca chî an stà mìa int al cmûn 'stès. Secònd j art. 71 e 72 al séndech l'é elèt insèm a l'elesiòun dal cunséli comunêl. Ind i cmûn cun la popolasiòun fîn a 15.000 abitânt unî a la lésta di candidê al cunsèli comunêl a dêv èser preşentê ânca al nom e cugnòm dal candidê a la cârica ed séndech. L'é numinê elèt séndech al candidê ch' l' utîn al pió grôs nòmer ed vōt; in chêş ed paritê as va al balutâg fra i dû candidê ch'àn utgnû al pió grôs nòmer ed vōt ( in chêş ed n' êtra paritê a vîn elèt al pió ansiân).
Invēci, ind i cmûn cun 'na popolasiòun ed pió 'd 15.000 abitânt, ciaschedûn di candidê a la cârica ed séndech al dêv dichiarêr, a l'ât ed la preşentasiòun ed la candidadûra, l'uniòun cun óna o pió lésti preşentêdi per l'elesiòun dal cunséli comunêl. L' é dichiarê séndech chi utîn al sinquânta pió ûn di vōt vâlid; se nisûn di candidê l'utîn al sinquânta pió ûn di vōt as va al balutâg fra i dû candidê ch'àn utgnû al pió grând nòmer ed vōt.
Léngua Ido
Al Paternòstar d'l Ido
tua regno advenez; (ch'a végna al tò régn)
Séndech
Incâregh
L'art. 51 al fésa la durêda in cârica dal Sèndech in sînch ân, cme al cunséli comunêl. Chi à 'vû per dû madê la cârica ed séndech an pōl mìa, a la scadèinsa dal secònd mandê, èser elèt subét n' êtra vôlta. St' ûltem lémit l'é stê argumèint ed crética e în stêdi preşentêdi prupôsti ed lèg per tōrel vìa. L'é ânca sucès al chêş che di séndech scadû che, dôp avèir avû la cârica per dû mandê ûn adrê a cl'êter, în stê més cme vîce séndech, in spèta per prèires candidêr ed nōv al j elesiòun dôp.
Secònd l'art. 52 al séndech e la giûnta a scâden da la cârica ind al chêş ch' la vègna apruvêda 'na "musiòun de sfidócia" vutêda per ciamêda da la magiorânsa pió ûn di cunsiliêr presèint. La musiòun la dêv èser mutivêda e sotescréta d' almēno i dû quînt di cunsiliêr (sèinsa cuntêr per còst al sédech). Se la musiòun l'é apruvêda, al cunsèli al scâd e, mèinter a se spèta l'elesiòun dal nōv cunséli e dal nōv séndech, a vîn numinê un cumisâri ch' égh vîn dê l'aministrasiòun dal cmûn. L'îstès peinsépi (cgnusû cme Simul stabunt vel simul cadent) al vîn druvê ind l' artécol dôp al 53, là dóve al prevèd che, in chêş 'd impedimèint fés, spustamèint, scadèinsa o môrt dal séndech, la giûnta la scâd e a vîn deşfât al cunséli.
Funsiòun
Secònd l'art. 46 al séndech al nômina j elemèint ed la giûnta, tra quisché un vîce séndech, e al pōl in ògni mumèint tōr vìa ûn o pió asesōr, al dêv però dîr perché al cunséli.
Léngua Ido
Al Paternòstar d'l Ido
tua volo facesez (ch'a sia fat al tò vulēr)
quale en la cielo tale anke sur la tero. (in sla tèra cum in dal cēl)
Donez a ni cadie l'omnidiala pano, (Dà-'s al nòstar paṅ ad tut i dè)
Séndech
Funsiòun
Secònd l'art. 98 al séndech al nômina al "segretâri comunêl", che al dipènd in còl ch'al fà da ló, l' al tōş só tra j inscrét in un regéster apôsta. Al segretâri al scâd avtomaticamèint da l'incâregh cun la fîn dal mandê dal séndech ch'al là numinê, fōra ch'an sìa cunfermê dal séndech nōv.
Léngua Ido
Al Paternòstar d'l Ido
e pardonez a ni nia ofensi, (pardóna i nòstar dèbit)
Séndech
Funsiòun
Secònd l'art. 108 al séndech ind i cmûn cun pió ed 15.000 abitânt, dôp ed la delébra ed la giûnta comunêla, al pōl numinêr un "diretōr generêl" al d'ed fōra dal personêl fés e cun un cuntrât a scadèinsa, che al pruvêd a fêr i prupôşit e al mîri stabilîdi da j ôrghen dal gvêren ed l' èint, secònd al j istrusiòun dêdi dal séndech che al survèlia la gestiòun ed l' èint. Al diretōr generêl al pōl èser tôt vìa dal séndech, dôp ed la delébra ed la giûnta comunêla; la durêda dal só incâregh l' an pōl mìa èser pió lòunga ed còla dal mandê dal séndech.
Léngua Ido
Al Paternòstar d'l Ido
quale anke ni pardonas a nia ofensanti, (cuma nuàtar a i perduném a i nòstar debitōr)
Séndech
Funsiòun cme uficêl dal Gvêren
Al sèndech, in pió che ôrghen dal cmûn l'é, ind l'istès mumèint, ôrghen lochêl dal Stêt; quând as dà da fêr in sti pâgn, as dîş ch' as môv cme uficêl dal Gvêren.
Léngua Ido
Al Paternòstar d'l Ido
e ne duktez ni aden la tento, (e fà ch'a n caschém minga in dla tentasiòṅ)
Séndech
Funsiòun cme uficêl dal Gvêren
Secònd l'art. 54 al séndech, cme uficêl dal Gvêren, al stà adrē:
In pió, secònd l'istès artécol, al séndech, cme uficêl dal Gvêren, al tōş, cun ât mutivê e ind al rispèt di prinsépi generêl ed l'urdinamèint giurédich, pruvedimèint pusébil e urgînt cun la mîra 'd anticipêr e eliminêr di perécol grêv che minâcen la sicurèsa di sitadèin; per la fatûra di relatîv ōrdin al pōl dmandêr al perfèt, l'asistèinsa ed la fôrsa póblica. I fundamèint per l'adosiòun de sté pruvidimèint (ciamê ordinanze contingibili e urgenti) în, da 'na pêrt, l'impusibilitê de spustêr in n'êtra dâta l'intervèint, in relasiòun a la ragiunèvel previsiòun 'd un dân ch' l' é in vôlta (urgînsa) e, da ch' l' êtra pêrt, l'impusibilitê ed pruvêder cun i mèz nurmêl zibî dal lèg (pusibilitê).
Léngua Ido
Al Paternòstar d'l Ido
Amen.
Séndech
Funsiòun cme uficêl dal Gvêren
Ind l'âmbit di servési dét d'ed sōver, al perfèt al pōl decéder dal j ispesiòun per verifechêr al regolêr funsionamèint d' istès servési. Dóve al séndech o chi an n' in fà al funsiòun al fà mìa còl ch' al gh'à da fêr, al perfèt al pōl numinêr un cumisâri per cumpîr l'istèsi funsiòun. Al séndech, al dêv però préma dîrel al prefèt, al pōl deleghêr l'eşercési dal funsiòun 'd uficêl dal Gvêren, mēno ed fêr al j urdinânsi pusébili e urgînti, al presidèint dal cusèli circoscrisionêl; dóve în mìa stêdi costituî al Circoscrisiòun, al séndech al pōl dêr la dèlega a un cunsiliêr comunêl per l'eşercési dal funsiòun ind i quartêr e int al frasiòun (còl ch' al vîn ciamê proséndech)
Léngua Ido
Culegamènt estéran
}}
Séndech
Funsiòun cme uficêl dal Gvêren
Secònd l'art. 1 dal R.D. 733/1931 (Tèst ònich dal lèg ed póblica sicurèsa) al séndech l'é l'autoritê lochêla ed póblica sicurèsa, ind i cmûn dóve 'gh mânca al câp ufèsi ed póblica sicurèsa dal pôst.
Ât dal séndech
Ind l'eşercési dal só funsiòun al séndech al tōş di pruvedimèint aministratîv, ed sôlit in fōrma 'd "urdinânsa" o "decrêt". Va però arcurdê che, in virtó dal prinsépi ed la separasiòun tr'al funsiòun polétich-aministratîv e 'd gestiòun, i pruvedimèint dal séndech, cme quî d' j'êter ôrghen pelétich, an pōlen mìa invâder l'âmbiĵt dal funsiòun ed gestiòun, riservêdi a i dirigînt ( o, ind i cmûn pió céch, a i funsiònâri che a n'in fân al funsiòun), fōra che i chêş prevést da la lèg. Per l'istès mutîv, al séndech an pōl mìa pió fêr di cuntrât pr' al cmûn (mèinter al pōl fêr j acôrd ed prugrâma, perché în ât ed natûra polètica).
Distintîv
L'art. 50 al spiêga al distintîv sôlit dal séndech:  la fascia tricolore con lo stemma della Repubblica e lo stemma del comune, da portarsi a tracolla.
Vîce séndech
Al vîce séndech l'é un componèint ed la giûnta, numinê dal séndech, che a i sèins ed l'art.53, al và ind al só pôst in chêş ed mancânsa, impedimèint pruvişōri o sospensiòun ed l'eşercési ed la funsiòun. In pió al vîce séndech al và ind al pôst dal séndech in chêş 'd impedimèint fés, licensiamèint, decadèinsa o môrt, fîn al j elesiòun dal nōv séndech.
Sédech ed 'na sitê grandiôşa
Al sèndech ed 'na sitê grandiōşa l'é la cârica a 'na persòuna sōl a câp dal gvêren ed 'na sitê Grandiōşa (città metropolitana in italiân). Sta figûra an n'é mìa prevésta dal Decrêt ed Lèg n. 267 dal 2000 che, a diferèinsa ed la Lèg 142/1990, an fà mìa l'elèinch d' j ôrghen ed la sitê grandiōşa; però l'é citêda in divêrsi pêrti dal 'stès decrêt. Pôst che, secònd l'art. 23, la sitê grandiōşa la quésta al funsiòun ed pruvîncia, al séndech ed 'na sitê grandiōşa al duvré mucêr al funsiòun ed séndech e 'd presidèint ed pruvîncia, fōra còli che al statût l'à dê mandê a j urganîşem ed decentramèint , a prutesiòun ed l'identitê dal comunitê uriginâri dal pôst.
Materiêl pr'andêregh in fònda
}}
Istê
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
L'istê (estate in italiân) l'é óna dal quâter stagiòun ed l'ân.
Istê "astronômica"
L' istê "astronômica" la cumîncia la giurnêda e l'istê dōve al dé l'é pió lòngh ed la nôt (20 - o 21 se l'ân l'é bişestîl - ed Mâg), ind la pêrt êlta ed la Tèra e la finés la giurnêda ed l'avtûn dove al dé al dûra tânt cme la nôt (20 - o 22 se l'ân l'é bişestîl - ed setèmber), ind la pêrt bâsa ed la Tèra la cumîncia al 21 o 22 ed dicèmber e la finés al 20 o 21 ed mêrs.
A 's trâta dal peréiod ed l'ân dóve al sōl, arivê al só pûnt pió êlt insém a l'urişûnt, al 20 ed zògn, al cumîncia andêr zò, fîn al 22 ed setèmber, la giurnêda ed l'avtûn dóve al dé al dûra cme la nôt.
In mèdia, ind l'istê "astronômica" a 's rîva a di grêd ed calōr pió êlt ind la secònda metê ed lój, mìa per còst bişògna cunfònderla cun l'istê "metereolôgica".
Istê "metereolôgica"
L' istê "metereolôgica" la gh'à, per acôrd, i mèiş ed zógn, lój e agòst ind la pêrt êlta ed la Tèra, ed dicèmber, znêr e fervêr ind la pêrt bâsa.
Efèt
L' istê "metereolôgica" l'é la stagiòun dóve i grêd ed calōr în pió êlt e l'âria l'é pió chêlda.
Ind l'istê "astronômica" la durêda dal dé la câla un pô a la vôlta e, ed cusneguèinsa, a se şlònga còla ed la nôt.
Vōş coleghêdi
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Estate trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
}}
Colatina
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Colatina a l'è una sitä Brasigliäna ad 111.788 abitant (2010) in dal Stät dl'Espírito Santo. L'è stä fundä al 30 ad dicëimbar dal 1921.
Storia
A l'è la sitä püsä granda dal Nord-Est dl'Espírito Santo, è l'è visëina al Minas Gerais e, in prinsìpi, la ciapàva däintar i cumoin ad Alto Rio Novo, Baixo Guandu, Governador Lindenberg, Linhares, Marilândia, Pancas, São Domingos do Norte e São Gabriel da Palha.
Ligàmm ad fora
}}
Halloween Killer
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Al mâł al pōl star in dal sit più inusènt ch'a sa gh sia.|Tagline dal film}}
Halloween Killer (Al sasèṅ 'd Halloween) 'l è 'n film ad scarésa dal 2004 scrit e dirèt par Jeff Lieberman.
La pelìcula l'à vins la tèrsa edisiòṅ dal Nightmare Film Fest ad Ravèna, fèstival rumagnōl ligâ a i film horror indipendènt.
Wanderlândia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Wanderlândia a l'è una sitä picëina a bòta dal Brasil, in dal Stät ad Tocantins. In dal (2008) la gh'ava 9.554 abitänt.
Halloween Killer
Sunt
Dòp ès'r-as litgâ cun la Jenna, Douglas al và a far un gir p'r al paéś e acsè al véd un mat mascrâ da Sàtana (Joshua Annex) ch'al śibìs in dal sò giardèṅ un cadàvar ch'l à péna scurtlâ a la góla. Al baghét, tut cuntènt, al gh'admànda 'd psēr far-ag da jutànt. Quànd 'l óm al gh fà 'd sè cun la ghigna, Douglas al gh śibìs ad masàr Alex ch'al gh astà dimóndi su i maròṅ.
Wanderlândia
Storia
La sitä la 'sciama adsä parchè gh'era la famiglia Wanderleys c'la cumadana a bòta in dal sècul 18°.
L'è arëint ai Stät dal Pará e dal Maranhão.
Halloween Killer
Sunt
In cal méntar la Jenna, su cunsìli 'd sò màdar, la spiàna 'n custùm da rója méntar la Merrill la s mét in tèsta 'd trucàr-'s invéci da Carmen Miranda. Par far cōlp su 'l fradèl dla sò muróśa, Alex al decìd 'd andàr a tōr un vistî da Sàtana in un negòsi dal sèntar insém a lò, ma l'è sōl na trapla parchè al masćèṅ 'l al pòrta da 'l mat ch'al próa a masàr-'l a fòrsa 'd insturlàdi ch'al gh fà far cónt'r a 'l mur. Cardénd-al mòrt, 'l óm 'l al lasa lè p'r andàr a cupàr di àtar cuma 'n negusiànt (Declan Mulvey), na vècia ch'la finìs impicàda, la sgnōra Sylvia Tishbaum (Joyce R. Korbin), al pàdar 'd Alex, Vernon (Dan Ziskie), e la sò amànta Nicole (Melisa McGregor).
Wanderlândia
Storia
In sal sò teritòri a ghè aziendi agriculi à bòta, tame:
Halloween Killer
Culegamènt estéran
}}
Wanderlândia
Storia
}}
Together
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Galina Voskoboeva
{{Metacaixa
Together
{{Film }}
Galina Voskoboeva
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Scary Movie
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Galina Voskoboeva
La Galina Olegovna Voskoboeva (Mósca, 18 ad Dicémbar dal 1984, Галина Олеговна Воскобоева in Rus) l'è na tenìsta dal Kazakistan, paéś sarnî da lē in dal 2008 a 'l pòst dla Rùsia. L'è élta 183 cm e la péśa 67 chilo.
Together
{{CITAZIONE|Invintém-as na vita più cuntènta... insém.|Tagline dal film}}
Galina Voskoboeva
L'è stada la nùmar quarànta-dū dal mónd al 7 ad Maǵ 2012. La Galina la dascór dimóndi bèṅ in Ingléś e la s è stablìda a Astana. La gh'à na gata ciamàda Gabriela.
Scary Movie
{{Film }}
Together
Together (Insém) l'è na cumèdia dramàtica śvedéśa dal 2000 ad Lukas Moodysson.
Galina Voskoboeva
In dla sò caréra l'à śugâ sōl na finàla di turnèo WTA: 'l è sucès al 23 ad Setémbar dal 2011 a Seùl quànd l'à pèrs da la spagnōla María José Martínez Sánchez par 6-7 6-7. La gh và méj in dópi in dua invéci la gh l'à cavàda a purtàr-'s a cà quàtar tìtui, cun anc sèt finàli pardùdi.
Scary Movie
{{CITAZIONE|Sénsa paùra, sénsa vargóggna... sénsa sarvèl!|Tagline dal film}}
Together
Sunt
In di an Stanta Göran (Gustaf Hammarsten) al pòrta avànti in na manéra libr' abàsta na cumùna a Stucólma ciamàda Tillsammans (Insém). In d'l apartamènt a vìṿ un grup ad parsòni, amìg e no, ch'i s pàs'n al tèmp dascurénd ad pulìtica, dla sinìstra e 'd atri ròbi, cuma se far da magnàr 'l è un quèl da burghéś.
Galina Voskoboeva
Caréra
La Galina la taca a far al sò primi partìdi in d'l àmbit di turnéo di prufesiunìsta in dal 2002. A Doha, in dal 2008, la gh la cava a purtàr via un sét a la Marija Šarapova. In dal 2011 la buta a gl'urtìghi la sò partìda dal secónd tùran di Pattaya Open cóntar la Marija Kirilenko: avànti 6-1 5-3, la và a pèrdar a 'l tèrs sét.
Scary Movie
Scary Movie (Film ad Scarésa) l'è na cumèdia 'd cretinìśia dal 2000 ad Keenen Ivory Wayans. L'à dâ vita a quàtar séguit: Scary Movie 2 (2001), Scary Movie 3 - Una risata vi seppellirà (2003), Scary Movie 4 (2006) e Scary Movie V (2013).
Together
Sunt
Al dè dla mòrt dal ditadōr Francisco Franco, la surèla ad Göran, l’Elizabeth (Lisa Lindgren), ad mistēr raśdóra, la s mòla cun sò marè Rolf (Michael Nyqvist), un tisi dimóndi viulènt e imbariagòs ch'la la pìcia da spés, e la và a star da sò fradèl insém a i sò dū fiōi, Stefan (Sam Kessel) e l’Eva (Emma Samuelsson).
Galina Voskoboeva
Caréra
A Turònt, dòp èsar partìda da 'l qualificasiòṅ, la gh la cava a bàtar par la prima vòlta na tenìsta dal primi déś, la Marion Bartoli. La gh tōś gust e la dà la paga a l'itagliàna Flavia Pennetta e pò anc a la Marija Šarapova 6–3, 7–5. La pèrd però in di quàrt p'r òpra dla Viktoryja Azaranka 6-2 6-1, tenìsta che lē l'iva invéci batû in dal lōr prim incóntar dal 2005 par 6-3 7-5.
Together
Sunt
In dla cà a gh'è anc l’Anna (Jessica Liedberg), una ch'l'à capî 'd èsar lèśbica, cun sèg al sò ex marè Lasse (Ola Rapace) e al sò putèṅ Tet (Axel Zuber) ch'al dvénta amìg cun Stefan. Insém i śōg'n a "La turtùra dal vitmi ad Pinochet" in dua, vlénd èsar cumpàgn in tut, i s fàn'n al tùran p'r èsar Augusto Pinochet.
Scary Movie
La pelìcula la tóś in gir soquànt film ad scarésa e cumèdi cuma Scream, So cosa hai fatto, Le colline hanno gli occhi, Incubo finale, Scream 2, Titanic, The Blair Witch Project - Il mistero della strega di Blair, Matrix, I soliti sospetti, American Pie, Il sesto senso, Venerdì 13, Scream 3, Shining, Pulp Fiction, Nightmare - Dal profondo della notte e at'r incóra.
Galina Voskoboeva
Culegamènt estéran
}}
Together
Culegamènt estéran
}}
Scary Movie
Al film 'l à muciâ sù da piò ad dūśènt-stant'òt migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst ad daśnóṿ. In dla culòna sunóra i s càtan di pès quài “The Inevitable Return of the Great White Dope” di Bloodhound Gang, “Punk Song #2” di Silverchair, “I Wanna Be Sedated” di Ramones e “I Want Cha” di Black Eyed Peas.
Sunt
La Drew Dacker (Carmen Electra) l'è na śōvna mudèla c'n al téti arfàti che na sira la ricév na talefunàda da 'n manìac cun na mascra adòs ch'al gh admànda quàl è 'l sò film ad scarésa preferî. La ragàsa la scapa via par la paùra quànd la s véd paràr davànti Ghostface c'n un curtlàs in maṅ ma la ciàpa 'n cōlp listés a na téta. Par furtùna che lè dènt'r a gh'è na pròteśi ch'la la salva ma pò la finìs sóta a la màchina guidàda par sò pàdar (Mark McConchie) ch'al s éra distràt 'n àtim parchè in cal méntar sò mujér (Karen Kruper) l'éra drē a far-'g un lavursèṅ.
Méntar la pulisìa la n sà in du śbàtar la tèsta, specialmènt cal minciòṅ insiminî ad Doofy Gilmore (Dave Sheridan), tri amìghi, la Buffy Gilmore (Shannon Elizabeth), la Cindy Campbell (Anna Faris) e la Brenda Meeks (Regina Hall) i tàc'n a pinsàr ch'al sasèṅ al sia in mèś a lōr e i crédan ch'a gh pòsa intràr-ag na daśgràsia sucèsa da pôc. Che lōr difàti, insém a i sò muróś Ray Wilkins (Shawn Wayans), Bobby Prinze (Jon Abrahams) e Greg Phillippe (Lochlyn Munro), un tisi tut mùscui 'd sōvar ma gnint ad sóta, i ìvan mis sóta 'n óm in màchina cupànd-al, sénsa però avér-'g al curàǵ ad cuntàr-'l in gir. A s pōl anc dar che qualchidòṅ al sàppia quèl.
Culegamènt estéran
}}
Capurso
Capurso l'é na cmóṅna ed 15.154 abitànt (2021) in pruvénzia ed Bari
Capixaba
Capixaba a l'è una sitä picëina ad 8.810 abitànt (2010) dal Brasil in dal Stät ad l'Acre, la cunfëina a ovest cun la Bulìvia.
Storia
La sitä l'è stä fundä al 28 d'aprìl dal 1993 e i sò quartèr i'enn: Centro, Conquista, Paraìso e Quixada Amorim.
I giorni della vendemmia
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|In dla mè tèra, sōl qvél ch'a sòṅ a m jutarà a vìvar.|Pier Vittorio Tondelli}}
I giorni della vendemmia (I dè dla vindémia) 'l è 'n film dal 2010 ad Marco Righi ch'al 'l à anc scrit.
'L è stâ girâ a Réś, in dla campàgna fra La Maşòun e Gavâsa.
Sunt
Adès ch'a sém in Setémbar l'è óra 'd vindmàr e par jutàr-i a sunàr sù l'ua a riva da la sità l’Emilia (Lavinia Longhi), na ragàsa sćèta ma anc un pôc strònsa ch'a gh piàś subìt a Elia tant che na gusadìna a gh scapa anc.
In chi dè lè a mōr Enrico Berlinguer, William al s admànda: «csa fém-j-a sénsa Enrico?» mént'r a tórna a cà sò fiōl Samuele. Dòp ès'r-as fat un gós ad lambrùsc, Elia al và in dal tasèl mòrt e 'l cata na bruta surpréśa.
Dilma Rousseff
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Giordano Bruno
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Arzân}}
{{CITAZIONE|È dunque l'universo uno, infinito, immobile; una è la possibilità assoluta, uno l'atto, una la forma o anima, una la materia o corpo, una la cosa, uno lo ente, uno il massimo et ottimo; il quale non deve poter essere compreso; e perciò infinibile e interminabile, e per tanto infinito e interminato e per conseguenza immobile; questo non si muove localmente, perché non ha cosa fuor di sé ove si trasporte, atteso che sia il tutto; non si genera perché non è altro essere che lui possa derivare o aspettare, atteso che abbia tutto l'essere; non si corrompe perché non è altra cosa in cui si cange, atteso che lui sia ogni cosa; non può sminuire o crescere, atteso che è infinito, a cui non si può aggiungere, così è da cui non si può sottrarre, per ciò che lo infinito non ha parti proporzionabili|Giordano Bruno, De la causa, principio et uno, 1584}}
Dilma Rousseff
Ligàm ad fora
}}
Giordano Bruno
Giordano Bruno l'é nasû a Nola int al 1548 e l' é môrt a Ròma al 17 ed fervêr dal 1600, quând l'é stê fât bruzêr vîv dal tribunêl ed l' Inquişisiòun. Da zōven l' à fât i stódi ed filoşoféia e ânca ed teologéia ind i frê Dominicân.
L' à cumincê a scréver i sô léber ed filoşoféia ind al 1582 (De umbris idearum) l'à duvû lasêr lé int al 1592 quând l'é stê més in perşòun a Venèsia. L' ân dôp l'é stê purtê ind la perşòun dal Sânt Ufési ed Ròma. In sōl dêş ân l'à scrét treintequâter ôvri.
Materiêl pr'andêregh in fònda
{{BIBLIOGRAFIA
Elèinch ed soquânti di só léber tradot e publichê in italiân
}}
1806
Al 1806 (MDCCCVI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIX sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Gaśa
{{Metacaixa
{{dialortCass | dial=Miranduléś |cass=MUD}}
La gaśa ladra (Pica pica, gazza ladra in italiàn) 'l è un uśèl ad la famìja di còrvid.
Aspèt
Al sò plumaǵ 'l è biànc (in dal stómag) e négar (pèt, ali, tèsta e cóa, ch'l'è dimóndi lunga) e la gh'à di riflès ch'i pōlan cambiàr, a secónd dla luś ch'a gh'è, da 'l griś a 'l vérd metàlic. Da 'd fóra a n s arcgnós minga al masć da la fémna. Al gaśi i péśan 200/250 gram e i èṅ lunghi ad sòlit 45 cm.
Al gaśi i cóvan in di sò gnai fat insìma a gl'àrbul e da luntàṅ i s cumpórtan cuma s'i fùsan tgnudi 'd òć. I fànan da 4 a 8 óṿ par vòlta. I genitōr i tìnan a drē a i sò fiōi par 22/24 dè in fiṅ a chè i pulśèṅ i pōlan vulàr via da par lōr.
Cardénsi e superstisiòṅ
Al nóm ch'i s pòrtan a drē al gaśi 'd èsar dal ladri la n gh'à minga fundamènt dabòṅ anc se Gioacchino Rossini 'l à fat n'òpra cun cal tìtul lè (La gazza ladra) in dal 1817. L'è véra invéci che chi uśèi chè i èṅ curióś dal ròbi luśènti, un quèl ch'i gh'aṅ in cumùn cun dimóndi rapàś. Soquànt studi i aṅ dimustrâ che, su 500 gnai in un parc, in gnanc òṅ di suo 'l è stâ catâ un sōl quèl luśènt.
In dla mitulugìa di tedésc, l'era la bèstia ch'la dascurìva par vlér di dio ma anc 'l uśèl dla mort Hel e, par cal mutìṿ lè, l'è sèmpar stada batśàda cuma 'n uśèl dal malaugùri (e dal strìi).
Alimentasiòṅ
Al gaśi i màgnan dal caróggni, dla fruta, di ragn, d'insèt ma anc di óṿ di àtar uśèi.
Inteligìnsa
Al gaśi i eṅ furbi stramaladìdi e dimóndi inteligìnti. Insém a 'l óm, al simi e a i delfîṅ, l'è una dal pòchi bèsti ch'l'è bòna 'd arcgnósar-s in un spèć (al dit acsè "arcgnosiment da par lò").
}}
Alikovo
Alikovo (en róss: Аликово; en ciòvass: Элĕк, Ėlek) a l'è un paesëin picëin (en róss un selo) a bòta da la Rossia in dal Stät ad Ciuvàsa; in dal 2009 al gh'ava 2.500 abitànt.
La maggiuransa ad la pupulasiòn dal paesëin ad 2.500 pparsòn a l'è ciovàsa.
Al fiòmm Abašyrma al cùrr visëin a Alikovo
Dado Coletti
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Dado Coletti (al sò num ed cugnùm vèr all'è Riccardo Broccoletti, Roma 27 d'agòst dal 1974) l'è un'atùr Itaglian ad sìnima e ad televisòn.
Ligamm ad föra
}}
Royal Albert Hall
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al Royal Albert Hall, abreviasiòun ed Royal Albert Hall of Arts and Sciences, 'l è 'n edifìsi ed Londra, avèrt in dal 1871 dala Regìna Vitória, ch'al s cata in dal quartēr dimòndi ēlt ed South Kensington a la sira edla sitê, ch'al servìs da teàter per di spetàcol dimòndi importànt. In dal só intèren a gh'è la sela dimòndi granda, ispirèda ai amśùri dal Colosèo, ch'la vèd di concèrt famōś e di balèt internasionêl.
Noti e referèinsi
}}
Kirsten Flipkens
{{Metacaixa
La Kirsten Flipkens (Geel, 10 ad Śnar dal 1986) l'è na tenìsta bélga prufesiunìsta da 'l 2003. Al sò ranking più bèl l'è al nùmar vint, tucâ al 10 ad Śugn dal 2013.
L'è cgnusùda parchè la śōga cun di uciài da sōl adòs cumpàgn a la Samantha Stosur. La dróa al bras dèstar e la tira 'l arvèrs a dū maṅ. L'è élta 165 cm e la péśa 55 chilo.
La stà a Mol, in dal Fiàndri, la dascór quàtar léngui (Ulandéś, Francéś, Ingléś e Tedésc) e al sò scutmàj l'è Flipper.
In dla sò caréra l'à purtâ a cà un tìtul WTA (in Cànada in dal 2012) e dódas ad qvéi ITF.
Caréra
Dòp avér vins in dal 2003 i turnèo ad Wimbledon e US Open di śōvan, la taca a śugàr in dal sircùit WTA. In dal 2006 la pèrd i sò singulàr e anc al dópi cóntar l'Itâglia in dla finàla dla Fed Cup.
Dòp avér śugâ in dal sircùit ITF in dal 2007, in dal 2008 la riva a 'l secónd tùran a Esturìl baténd 7-5 6-4 la Lucie Šafářová ma pò la vèṅ misa śóta 0-6 2-6 da na Maret Ani cun al diav'l adòs. In Śugn la vins 'l ITF ad Marsìglia in finàl cóntar la Stéphanie Foretz Gacon par 7-6 6-2. A Bad Gastein la pèrd subìt da l'Iveta Benešová in tri sét.
In dal 2009 la pèrd a 'l secónd tùran di Australian Open da la nùmar òṅ dal mónd, la Jelena Janković. In Maǵ la tórna a śugàr a Esturìl ma anc chè la fà 'l valìś in présia, ciapànd un 2-6 2-6 da la Sabine Lisicki. A 'l Roland Garros la bat la Stéphanie Foretz Gacon par pò cédar a la Dominika Cibulková 1-6 0-6. A Wimbledon la riva a 'l tèrs tùran pardénd da la nùmar òṅ dal mónd, la Dinara Safina. La riva lè anc a gl'US Open in dua la pèrd da la sò amìga Kim Clijsters par 0-6 2-6. In Utóbar la pasa 'l qualificasiòṅ in Lussembûrg mandànd a cà la śōvna Julija Putinceva par 6-3 6-4. In séguit la bat anc l'Urszula Radwańska par 6-4 6-3 e l'Anabel Medina Garrigues par 7-5 6-3. In di quàrt la gh'à da lasàr strada a la Yanina Wickmayer par 6-7 6-4 1-6. La finìs 'l an a 'l 81śum pòst dal ranking.
In dal 2010 la s fà strada a Hobart mandànd a cà la Petra Kvitová in dal qualificasiòṅ ma pò la céd a la Sara Errani in di quàrt par 3-6 4-6. A gl'Australian Open la và a cà subìt par maṅ dla Justine Henin. A Esturìl la bat la Sybille Bammer par 6-1 6-3 ma dòp la pèrd in dū sét a l'Arantxa Rus. In Maǵ la riva a 'l secónd tùran a 'l Roland Garros (3-6 3-6 da la Marija Šarapova). In sl'èrba ad 'S-Hertogenbosch la bat la Vania King par 6-1 6-2, la Marija Kirilenko par 6-3 3-3 bandòṅ e la Dominika Cibulková par 6-2 6-3 rivànd acsè in semifinàl in dua la pèrd da l'Andrea Petković par 7-6 6-7 4-6. A Seùl la pasa dū tùran (cun la Bojana Jovanovski e cun la Jaroslava Švedova) prima ad cédar in di quàrt a la Nadia Petrova. In Lussembûrg la vèṅ mandàda a cà in di quàrt da la Roberta Vinci par 7-6 6-1.
'L inìsi dal 2011 'l è 'n diśàstar par lē parchè la và fóra subìt dapartùt. In Mars la riva in finàl in d'l ITF ad Monzon (Spaggna) pardénd però da la Petra Cetkovská par 7-5 4-6 2-6. A Fes la riva in semifinàl pardénd par 5-7 4-6 da la Simona Halep. Da lè a Setémbar la n cata sù più gnint.
In dal 2012 la tórna a śugàr in dal sircùit ITF. In Favràr la pèrd dū finàli a Rabat e a Mósca. In d'l Avrìl dal 2012 i dutōr i gh càtan di magalòt in dal sangṿ dla pólpa dla gamba e l'è custréta a mulàr al sò mistēr par dū méś finénd acsè a èsar sōl la nùmar 262 dla clasìfica. Pasànd p'r al qualificasiòṅ, la riva a śugàr in dal tablòṅ prinsipàl a 'S-Hertogenbosch, turnèo in dua l'è bòna ad bàtar la Samantha Stosur a 'l prim tùran par 7-6 6-3 e la Roberta Vinci in di quàrt par 6-4 7-6. In semifinàl la pèrd incóra da la Nadia Petrova par 4-6 2-6. In Luj la sćiànca par 6-1 6-0 l'Aravane Rezaï in dla finàl d'l ITF ad Midelbûrg. La s pòrta a cà a la fiṅ dal méś anc 'l ITF ad Rebecq. A gl'US Open la vins quàtar partìdi (dū in di tùran preliminâr) prima ad cédar a la Viktoryja Azaranka (nùmar òṅ dal mónd) par 2-6 2-6. Al 16 ad Setémbar dal 2012 la vins la finàl in sal dûr ad Quebec City cóntar la Lucie Hradecká par 6–1 7–5 (prima l'iva batû, fra gl'atri, la Dominika Cibulková‎ e la Mona Barthel). A Linz la cuntìnua la sò strada par muntàr sù in clasìfica, tacànd da 'l qualificasiòṅ in dua la bat la Karin Knapp, la Vera Duševina e la Jana Čepelová. In séguit la manda a cà anc l'Alizé Cornet par 6-4 6-3, l'americàna Mallory Burdette par 4-6 6-1 7-5 e l'Ana Ivanović par 6-4 6-0. La pèrd pò in semifinàl cun la Julia Görges par 6-1 2-6 3-6. La sèra la sò stagiòṅ in Lussembûrg dand la paga a la Sabine Lisicki 3-6 6-3 6-1 prima ad patìr lē un 4-6 6-4 2-6 da la Daniela Hantuchová.
In dal 2013 la part subìt a la granda cun i quàrt a Auckland (3-6 4-6 da la Yanina Wickmayer) e la semifinàl a Hobart (4-6 4-6 da la Mona Barthel). La riva pò in di utàṿ a gl'Australian Open (pardénd cóntar la Marija Šarapova par 1-6 0-6) e in di quàrt a Memphis (7-6 5-7 3-6 da la Magdaléna Rybáriková). A Indian Wells la fà sudàr dimóndi la Viktoryja Azaranka a 'l tèrs tùran, purtànd-la a 'l tèrs sét, ma pò la céd sèg par 3-6 6-3 6-0. A Miami la riva in di quàrt pardénd in na partìda tiràda da l'Agnieszka Radwańska 6-4 4-6 2-6. La bélga la s pōl cunsulàr almànc cun la vìnsita a 'l secónd tùran cun la Petra Kvitová par 6-0 4-6 6-1. A Madrid la bat la Mona Barthel par 6-4 6-1 e la pèrd da la Jaroslava Švedova par 2-6 6-4 4-6. In cà sua a Bruxelles la riva incóra a 'l secónd tùran pardénd però da la Jamie Hampton par 4-6 6-3 5-7, in na partìda in dua l'éra avànti 5-2 e servìsi in dal tèrs sét e pò cun un match point butâ a gl'urtìghi cun un fal dópi in sal 5-4 par lē. A 'l Roland Garros la gh và bèṅ cun la Flavia Pennetta (2-6 6-4 6-0 al puntéǵ dal prim tùran) e mâl cun cl'atra itagliàna, la Francesca Schiavone, ch'la la bat par 6-1 4-6 6-3. A 'S-Hertogenbosch la fà fóra subìt la milanéśa e la riva pò in finàl in dua la pèrd par 4-6 2-6 da la Simona Halep. In Śugn la bélga la tōś part a 'l turnèo ad Wimbledon cuma tèsta ad série nùmar vint. A 'l prim tùran la fà fóra la ghignóśa Julija Putinceva par 7-5 6-4 e pò la và avànti incóra mandànd a cà la Bojana Jovanovski par 6-4 6-4, la Vesna Dolonc par 6-4 6-2 e la Flavia Pennetta in di utàṿ par 7-6 6-3, cun l'itagliàna ch'l'iva sarvî par dū vòlti par purtàr-'s a cà al prim sét. In di quàrt la Flipkens la bat la Petra Kvitová par 4-6 6-3 6-4 e par la prima vòlta in caréra la riva in na semifinàl 'd un Gran Slam in dua però la n pōl far gnint cun la francéśa Marion Bartoli ch'la gh'à la méj sèg par 6-1 6-2.
Culegamènt estéran
}}
Barbican Centre
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}