cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ornella Vanoni
{{CITAZIONE2|Serom in quatter col Padola, el Rodolfo, el Gaina e poeu mi: quatter amis, quatter malnatt, vegnu su insemma compagn di gatt. Emm fa la guera in Albania, poeu su in montagna a ciapà i ratt, negher Todesch del la Wermacht, mi fan morire domaa a pensagh! Poeu m’hann cataa in d’una imboscada: pugnn e pesciad e ’na fusilada. Ma mi, ma mi, ma mi, quaranta dì, quaranta nott, a San Vittur a ciapaa i bott, dormì de can, pien de malann! Ma mi, ma mi, ma mi, quaranta dì, quaranta nott, sbattuu de su, sbattuu de giò: mi sont de quei che parlen no!|A sér'n in quàtar cun Padula, Rodolfo, Gaina e pò mè: quàt'r amìg, quàtar malnét, gnû sù insém cumpàgn di gat, a-j-ém fat la guèra in Albanìa, pò sù in muntàgna a ciapàr i sórag, di tedésc négar dla Wermacht, i m faṅ murìr sōl a pinsàr-ag! Pò i m aṅ catâ in dn'imbuscàda: pugn, pidàdi e na sćiuptàda. Ma mè, ma mè, ma mè, quarànta dè, quarànta nòt, a San Vitōr a ciapàr dal bòti, durmìr da caṅ, pîṅ 'd malàn! Ma mè, ma mè, ma mè, quarànta dè, quarànta nòt, śbatû sù, śbatû śò: mè a sòṅ ad quéi ch'i n dascóran minga!|Ma mi, 1959|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{Lmo}}}}
Fórfra
{{Metacaixa
Il ladro
Al film 'l à frutâ in alóra a qvéi dla Warner Bros dū migliòṅ ad dòlar a frònt 'd un cóst 'd un migliòṅ e duśènt-mila.
Ornella Vanoni
L’Ornella Vanoni (Milan, 22 ad Setémbar dal 1934) l'è na cantànta e atōra itagliàna.
Fórfra
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Il ladro
Sunt
Al sunadōr ad cuntrabàs Chistopher Emanuel Manny Balestrero (Henry Fonda) al lavóra in dl'urchèstra dal Stork Club ad New York par campàr, lò, sò mujér Rose (Vera Miles) e i sò dū putèṅ Robert (Kippy Campbell) e Gregory (Robert Essen). Par pagàr-'s al curi 'd un dentìsta par sò mujér al decìd 'd andàr a dmandàr di bèsi in prèst da la sò asicurasiòṅ. Rivâ là, al dóni a 'l spurtèl i créd'n ad véd'r in lò al làdar ch'in dal méś ad Luj 'l iva rubâ lè duśènt dòlar. Balestrero al vèṅ purtâ in parśòṅ e, par vgnir fóra, al gh'à da spetàr che sò cugnâ Eugene (Nehemiah Persoff) al faga sù, a fadìga, i 7.500 dòlar dla causiòṅ.
Ornella Vanoni
Biugrafìa
Fiōla 'd un industriàl dal madśìni, la Vanoni, dòp avér studiâ da gl'Ursulìni, la và in soquànt culéǵ in Śvisra, Frància e Inghiltèra par dvintàr n'estetìsta da granda. Turnàda a Milàn, in dal 1953 la s iscrìv a l'Acadèmia dl'Art Dramàtica 'd al Teàtar Pìcul ad Giorgio Strehler. Ornella la taca a cantàr di braṅ ch'i tōś'n ispirasiòṅ da la rivulusiòṅ francéśa durànt i mumènt ad pàuśa fra i at.
Fórfra
La fórfra (forfora in itagliàṅ) l'è na gnuda vìa dala pèla indû gh'sta anca i pēl o i cavî, ed briślèini incòr ed pèla ch'a selta vìa. Chi sufrìs ed dimòndi fórfra, al n'è mìa un bèl quèl e dòunca al sercarà di rimédi per mandèrla vìa.
Ornella Vanoni
Biugrafìa
In dal 1956 la fà al sò debùt a 'l cìnema cun al film Sei personaggi in cerca d'autore (Siē persunàǵ ch'i péscan 'n autōr) ad Luigi Pirandello. 'L an dòp la taca a cantàr, anc in dialét, dal cansòṅ ch'i dascóran ad furfànt e ad laśaròṅ, diti Canti dla Mala cuma Ma mi, Canto di carcerati calabresi, La Zolfara, Le mantellate, Senti come la vosa la sirena e Hanno ammazzato il Mario.
Il ladro
Sunt
In cal méntar un laśaròṅ ch'al sumìlia a Manny (Richard Robbins) al próa a śgranfgnàr di bèsi in na drugarìa ma al negusiànt al gh la cava a ciamàr la pulisìa.
Fórfra
Noti e referèinsi
}}
Il ladro
Culegamènt estéran
}}
Ornella Vanoni
Biugrafìa
In dal 1960 al finìs al sudalìsi cun Strehler e la Vanoni la cgnós Gino Paoli tacànd sèg na relasiòṅ ad lavōr ma anc sentimentàla. Chi lò al scrivarà pinsànd a lē la canta Senza fine. Al 6 ad Śugn la spóśa 'l impresàri Lucio Ardenzi. Quànd pò tri an dòp al nas sò fiōl Cristiano al sò matrimòni però 'l è bèla andâ a raméngo. In cal méntar Ornella la canta di pès ad Paoli cuma Anche se e Che cosa c'è e la vins al Fèstival ad Nàpuli dal 1964 cun Tu sì 'na cosa grande insém a Domenico Modugno. Al sò sucès al cuntìnua cun  Io ti darò di più dal 1966, La musica è finita dal 1967, Una ragione di più dal 1969 e L'appuntamento dal 1970. Cal 45 gir chè al gh fà véndar 600.000 còpi. In dal 1971 la canta Domani è un altro giorno mént'r in dal 1972 la canta Quei giorni insieme a te par la culòna sunóra dal film Non si sevizia un paperino ad Lucio Fulci, pròpria quànd la vèṅ cupàda la maciàra.
In dal 1978 la s fà tōr śò cavàda śò da la rivìsta Playboy ma la n vōl minga di bèsi ma na bòcia d'l artìsta Arnaldo Pomodoro ch'al dvénta anc sò amìg. In di an Utànta la lavóra insém a Fabrizio De André, Lucio Dalla, Giorgio Conte, Gino Paoli, Toquinho, Roberto Vecchioni e Pierangelo Bertoli.
La cantànta l'è stada vitma soquànti vòlti dgl'imitasiòṅ dla Virginia Raffaele e la s l'è tòlta parchè, a sò dita, la la figuràva cuma n'imbariagòsa o na malàda 'd Alzheimer.
Culegamènt estéran
}}
1977
1970 (MCMLXXVII in nümar rumän) all'è stä un ann cumanciä ad sàbat, sacùnd al Calandäri Greguriän.
Ferovéi Arzâni
Al Ferovéi Arzâni  (Ferrovie Reggiane in italiân) în un insèm ed ferovéi in permès cun mâchini da trēno a diesel che unésen al cèinter principêl Rèz cun i cèinter arèint. Al servési l’ēra fât in prinsépi dal CCFR Consorzio Cooperativo Ferrovie Reggiane, dôp da l' Aşiènda Cunsorsiêla Traspôrt (Azienda Consorziale Trasporti Reggio Emilia) e dal prém de znêr 2009 dal Ferrovie Emilia Romagna
Stòria
Ind al 1859 a vîn avêrt la lénia Bològna-Piaṣèinsa. Còst l’ à favurî divêrsi idèj in pruvîncia ed Mòdna, pruvîncia ed Rèz e in pruvîncia ed Pèrma girédi vérs la costrusiòun ed léni 'd colegamèint.
Ind al 1860 a Rèz un cumitê l' à preparê al prugèt ed 'na lénia Rèz-Lóca cun diramasiòun per La Spèsia. La préma ferovéia fâta l'é stêda la Rèz-Ventōs (frasiòun de Scandiân). În gnûdi dôp la Rèz-Guastâla cun diramasiòun Bagnôl-Chêrp e prolungamèint Scandiân a Sasōl. Sté léni ēren in gestiòun a la SAFRE (Società Anonima per le Ferrovie di Reggio Emilia) a capitêl privê.
Int al 1900 l'Aministrasiòun ed la Pruvîncia l'à prupôst la Rèz-Canòsa (vèc Ciân) cun la mîra ed cunsgnêr i lavōr e l'eṣercési a la SAFRE mó cun la partecipasiòun dal coperatîvi a i lavōri ed costrusiòun.
La SAFRE l'îva rifiutê l'acôrd e int al 1904 la costrusiòun e l'eṣercési ed la Rèz-Ciân în stê dê al Consorzio Cooperativo di Produzione e Lavoro, fât cun l’uniòun ed 27 coperatîvi. Anca se gh'ēra dla difidèinsa sparpagnêda la Rèz-Ciân l'é stêda finîda int al 1910. Al Cunsôrsi la gh'à tgnû adrē cun unōr, l'à utgnû int al 1936, cun al nōv nòm CCFR (Consorzio Cooperativo Ferrovie Reggiane) ânca ed tgnîr adrē a dō léni ed la SAFRE, mésa in liquidasiòun perché ruvinêda finansiarmèint.
Al Cunsôrsi int al 1975 al s'é unî a l' Aşiènda Cunsorsiêla Traspôrt (Azienda Consorziale Trasporti Reggio Emilia).
Ind j ân 2000 insém al trât Rèz – Bagnōl ed la lénia Rèz - Guastâla  în stê fât di grôs cambiamèint in vésta ch' a vègna fât un servési ed metropolitâna. Al servési a gnirà inviê quând a srân finî i lavōr per fêr la Stasiòun EV ed Rèz e da còl che gnirâ fōra da i progèt dal Piân ed la Mobilitê. Dal 1 de znêr l'ACT l' à vindû la rêda dal ferovéi a FER Ferovéi Emélia Rumâgna dóve l'è ânca dvintêda asionésta.
Colegamèint d'ed fōra
Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Ferrovie_Reggiane trâta da it.wikipedia.org. Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.
Tras
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al tras (terrazzo in itagliàṅ) 'l è 'n spasi architetònic ch'a stà darèint a n'abitasiòun o a 'n palàs.
601
(S t î drē a serchèr al nùmer , t ê da 'ndèr chè) Al  (DCI in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal VII sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
Tras
A gh'è tanti sorti diferèinti ed tras, a secònda dal śghiribìs ch'a gh'iva in mèint chi tirèva sù la cà, di biśògn edl'architetùra in cal mumèint lè e in cal post lè indû 'l s cata.
Bud Luckey
{{metacaixa
Nastas'sja Jakimava
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Bud Luckey
{{dialort|dial=Miranduléś}}
Nastas'sja Jakimava
La Nastas'sja Jakimava (Minsk, 1 ad Nuvémbar dal 1986, Анастасия Алексеевна Екимова in Rus) l'è na tenìsta dla Rùsia Biànca. L'è élta 165 cm e la péśa 55 chilo. L'è andàda a star a Las Pàlmas ad Gran Canària in dgl'Ìśuli Canàri (Spaggna).
Bud Luckey
William Everett Luckey, cgnusû méj cuma Bud Luckey (Billings, 28 ad Luj dal 1934 – Newtown, 24 ad Farvàr dal 2018) 'l è stâ 'n animadōr, regìsta, ardupiadōr, designer e muśicìsta americàṅ.
Nastas'sja Jakimava
I sò cólp ch'i gh piàśan da piò i èṅ la bucìna curta e 'l arvèrs che lē la śōga a dū maṅ. Al sò film preferî l'è Seven.
Prufesiunìsta da 'l 2001, l'à purtâ a cà da piò 'd un migliòṅ ad dòlar, rivànd anc a èsar la nùmar 49 dal ranking (al 31 ad Luj dal 2006). La n à mai vins di turnèo WTA, ma ad qvéi ITF la 'n à fat sù dódas, tulénd-'s anc al sfisi da batàr in dla finàl ad Nassau dal 2011 l'Angelique Kerber par 6–3 6–2 e prima incóra la Yanina Wickmayer 7–5 7–6 in dal 2009 a Saint-Gaudens.
Bud Luckey
'L à invintâ soquànt persunàǵ dla Pixar par Toy Story - Il mondo dei giocattoli, L'agnello rimbalzello (da lò dirèt), Toy Story 2 - Woody e Buzz alla riscossa, A Bug's Life - Megaminimondo, Monsters & Co., e Alla ricerca di Nemo.
Nastas'sja Jakimava
Caréra
La Nastas'sja in dal 2003 la pèrd a 'l secónd tùran ad San Pirèṅbùrg da la Galina Voskoboeva par 6-7 7-6 6-2. 'L an dòp la fà un bèl riśultâ rivànd in dla semifinàla dal turnèo ITF ad Varsàvia ma la gh'à da lasàr strada a l'Angelique Kerber par 6-3 1-6 6-2. La próa a qualificàr-as p'r al Roland Garros e anc a Wimbledon ma la mudnéśa Adriana Serra Zanetti la la manda sèmp'r a cà subìt. La gh và mâl anc a 'l ITF ad Mòdna: chè la pèrd da la tedésca Maria Geznenge. Finalmènt la s fà valēr a Balashikha rivànd in finàl baténd l'Elena Vesnina in di quàrt par pò pèrdar da l'Yvonne Meusburger. La finìs 'l an baténd prima la Roberta Vinci e pò la Marija Kirilenko ma l'è farmàda in finàl a Poitiers da la śvisra Marie-Gayanay Mikaelian.
Bud Luckey
Àtar prugèt
}}
Nastas'sja Jakimava
Caréra
In dal 2005 la s qualìfica p'r al turnèo dal Roland Garros ma la và fóra subìt p'r òpra dla Virginia Ruano Pascual. A Deauville la vrév andàr avànti ma a gh'è incóra la Galina Voskoboeva a mét'r-ag bèc e par lē a n gh'è gnint da far. 'L an dòp la fà fóra la Sara Errani in dal qualificasiòṅ 'd Acapûlc. A Indian Wells la pasa 'l prim tùran par pò pèrdar da l'Elena Dement'eva in tri sét. Stés riśultâ anc a Miami ma chè l'è la Marion Bartoli a bat'r-la. A 'l Roland Garros la gh'à da cédar a 'l secónd tùran da la Justine Henin. A Petange la rivà in semifinàl in dua la vèṅ batùda par la Kirsten Flipkens par 2-6 6-3 6-1.
In dal 2008 la śōga bèṅ a Patràs in dua la bat la Melanie South in di quàrt par pò pèrdar da la Magdalena Rybarikova. A 'l Roland Garros la pasa al qualificasiòṅ e anc al prim tùran ma la danéśa Caroline Wozniacki la la mét in riga cun al puntéǵ ad 6-0 6-4.
In dal sircùit WTA la gh'à abû la manéra 'd incuntràr anc la Marija Šarapova, a 'l prim tùran dal Roland Garros dal 2009, pardénd sèg in tri sét.
Culegamènt estéran
}}
624 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 624, mo invéci 'l an 624, 't ê da 'ndèr chè) Al 624 (seseintveintquàter, seicentoventiquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 623 (seseintveintetrī) e 'l vin prìma dal 625 (seseintveintsìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt DCXXIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al seseintveintquatréśim post.
Proprietê matemàtichi
Al 624 'l è 'n nùmer cumpòst, send la moltìplica dal 2 col 312: Fatoriśasiòun:
Èter progèt
}}
Zêna
Żêna (Zena in léggur) l'è una zitè 616.081 abitànt, chèp lôg d'la Pruvénzia ed Żêna e dla regiån Ligûria. L'è la sèsta zitè itaglièna par nómmer di abitànt. Al pôrt ed Zêna l'è on dî pió grand dal Mèr Mediterrâneo.
Zitè gemelè
La zitè l'è gemelè con:
Congiunsiòun lògica
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
In dla lògica e in dla matemàtica, la congiunsiòun lògica (congiunzione logica in itagliàṅ), ch'a s lēś "e" e la se scrìv "\land", l'è cal conetîv lògic ch'l unìs do propośisiòun A e B dala relasiòun A\land B, ch'a s lēś A e B, indû la nóva propośisiòun l'è vera sōl se tùt e dû i só elemèint gl'ìn vēr, màinter ch'l'è fèlsa in tùt chi èter chêś. In dla teorìa di insèm, la congiunsiòun la gh'à al stès comportamèint edl'intersesiòun.
In dl'àlgebra 'd Boole, al só uvradōr lògic 'l è "AND".
La só tabèla dla veritê l'è la seguàinta:
Proprietê distributìva
(rispêt ala diśgiunsiòun lògica)
Tiuréma 'd asorbimèint
(rispêt ala diśgiunsiòun lògica)
Noti e referèinsi
}}
1531
Al 1531 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
.richardli
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
Jeremy Renner
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Jeremy Renner (Modesto, 7 ad Śnar dal 1971) 'l è 'n atōr e prudutōr ad film califurgnàṅ. In Itàglia al s è fat cgnósar specialmènt p'r avér recitâ in dal film Ingannevole è il cuore più di ogni cosa e, sóvra ad tut, par The Avengers dal 2012.
Biugrafìa
Jeremy Renner da pìcul al patìs la separasiòṅ di sò genitōr a déś an, insém a i sò quàtar fradèi, dū masć e dū fémni. Dòp avér ciapâ al diplòma a la Fred C. Beyer High School, al pasa a 'l Junior College dla sò sità.
Al taca a lauràr faghénd dla reclàm e pò al pasa a recitàr in soquànt telefilm (cuma CSI: Scena del crimine o Dr. House - Medical Division) e film par la televiśiòṅ.
Dòp na part in dal film La scuola più pazza del mondo dal 1995, in di an Dumìla al taca a far dal part dabòṅ anc p'r al schèrum grand, cuma in dal film Dahmer - Il cannibale di Milwaukee dal 2002 in dua 'l è al prutagunìsta, n'uperàj ch'al cópa al sò vitmi par pò far-ag viulénsa carnàla.
In dal 2003 al rècita la part dal sierìf in dal vìddeo Trouble dla cantànta Pink.
In dal 2004 al vèṅ sarnî da la Asia Argento p'r al sò film Ingannevole è il cuore più di ogni cosa (Al cōr 'l ingàna da piò ad tut al rèst), ispirâ a 'l rumànś ad J.T. Leroy.
In dal 2007 'l è la vòlta dal film ad scarésa 28 settimane dopo (Vint-i-òt stmani dòp) ad Juan Carlos Fresnadillo, sequel dla pelìcula 28 giorni dopo.
La sò caréra la crés sèmpar da piò. Difàti Jeremy 'l è stâ numinâ par dū vòlti, sénsa vìnsar, a i Prèmi Òscar: cuma mijór atōr par The Hurt Locker dla Kathryn Bigelow dal 2008 (ch'al dascór ad soquànt suldâ americàṅ impgnâ in Iraq) e cuma mijór atōr minga prutagunìsta par The Town ad Ben Affleck dal 2010, pelìcula preśentàda a Venèsia fóra cuncōrs.
In dal 2011 'l è a fiànc ad Tom Cruise in dal film Mission: Impossible - Protocollo fantasma. Sèmp'r in ch'l an lè, al ciàpa la part dal vendicadōr Clint Burton (Òć ad Falchét) in dal film dedicâ a 'l Dio dal Tròṅ Thor ad Kenneth Branagh, rōl ch'al ripèt anc 'l an dòp in dal blockbuster The Avengers (I Vendicadōr), al film dla stòria ch'la muciâ sù più bèsi ad tut in di prim tri dè ad prugramasiòṅ in di Stat Unî. I fumèt di Vendicadōr, ch'i èṅ di super-eroe dla Marvel, in Itâglia i vènan fóra par la Panini Comics ad Mòdna.
Nòti
}}
False testimonianze
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|La stòria véra dna giustìsia ch'la s è śbaliàda.|Tagline dal film}}
False testimonianze (Testimuniànsi falsi) 'l è 'n film dramàtic par la televiśiòṅ girâ in dal 1996 par Gilbert Cates. Al cònta di fat sucès dabòṅ.
Sunt
In dal Maǵ dal 1985 a Fayetteville in dla Carulìna dal Nòrd na dóna e dū dal sò tri putìni i vènan masàdi in cà dòp èsar stada anc viulentàda. I suspèt i càscan subìt insìma a 'l sergînt Tim Hennis (John Corbett), 'n óm spuśâ cun l’Angela (Liza Snyder) e pàdar da pôc, ch'l iva cumprâ 'n caṅ da lì lē. A inciuldàr-al a gh pènsa un ragàs ad culōr (Chaka Forman) ch'l è sicûr 'd avér-al vdû là la nòt d'l umisìdi. Soquànt àtar, cuma la ragasōla ch'la tgniva a drē a 'l putìni dla vitma o la dóna ch'la gh purtàva i giurnài ad nòt, la Bonnie Griffin (Rondi Reed), i dascóran invéci 'd un furgunsèṅ ch'al giràva da cal bandi là in chi dè lè ma a n gh'è gnint da far parchè a n al s cata briśa. Inóltar in sla babysitter a n s gh pōl mia cuntàr-'g insìma méntar la Bonnie la n vōl minga testimuniàr davànt a i giùdas.
Dòp che sò fiōl 'l è finî in parśòṅ, i sò genitōr Bob (Hal Holbrook) e la Marylou (Rue McClanahan) i tōśan dū avucàt par tiràr-al fóra da 'd là, Billy Richardson (Ricky Schroder) e Jerry Beaver (Tom Irwin). Mandâ a 'l inìsi lìbar su causiòṅ, sènt-mila dòlar, dòp al prucès Tim al vèṅ però cundanâ a la péna ad mòrt.
Bob e gl'avucàt però i n s dànan minga par vins e i gh la càv'n a far far 'n àtar prucès. Inólt'r i càtan un ragasōl ad daśnóṿ an, Matt Cataldo (Tom Reynolds), un sulitàri ch'al lauràva là in alóra e ch'al sumìlia dimóndi a Tim. A s pōl pròpria dar ch'i testimòni i àppian vdû lò la sira di masamènt scambiànd-al p'r al sergînt.
Nòti
}}
1804
Al 1804 (MDCCCIV in di nùmer romàṅ) 'l è 'n an dal XIX sécol dal Calendàri gregoriàṅ.
344 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga 'l nùmer 344, mo invéci 'l an 344, 't ê da 'ndèr chè) Al 344 (terśeintquarantaquàter, trecentoquarantaquattro in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 343 (terśeintquarantatrī) e 'l vin prìma dal 345 (terśeintquarantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCCXLIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al terśeintquarantaquatréśim post.
Strus
{{Metacaixa
.hkt
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
1532
Al 1532 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Gucìn
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Al gucìn 'l è cla sorta 'd gùcia ch'la gh'à però na calutèina da na banda, e 'l servìs, a quī ch'ìn adrē a cuśìr, per mèt'r insèm più bandi 'd stòfa per un mumèint pruviśòri, per fèr dal próvi 'd sartorìa.
In generêl i gucìn i ìn fat con dl asèr e la só calutèina la pōl anc èser colorèda, 'd vēder o 'd plàstica, per catèri méj. El sèrti i làs'n i gucìn puntê in sìm'a 'l puntagùci per catèri sèimper pròunt da druèr e nn'avéri mìa da catèr sù da na quelc bànda in dû i s'rèven ruślê. Per tgnìri da cât incòr méj i gucìn i andrèven tgnû sarê dàintr a 'l guciarōl.
Strus
Al strus (nóm sientìfic „Struthio camelus“), 'l è 'n uśèl dla famìja di Struthionidae ch'al viṿ in Àfrica e in Austràglia in du 'l è stâ impurtâ. Al fà part dal gènar dal „Struthio“ e al n è briśa bòṅ 'd vulàr anc par via dal sò pēś.
Descrisiòṅ
Al strus al gh'à 'n còrp dimóndi rubùst, di òć grand, un còl biślùng e 'n cô pìcul e piàt. Al sò bèc 'l è drit e i sò cals i pōlan masàr in présia lèòṅ, jéni e anc 'l óm. Cla bèstia chè la gh'à dgl'ali grandi e n'altésa ch'la và da dū mét'r e mèś a tri, rivànd a pśar da sènt-vint a sènt-a-ssanta chilo.
In gènar al masć al gh'à 'n culōr négar carbòṅ méntar 'l è biànc in dla cóa e in dgl'ali e rós viṿ in dal còl e in dal còsi. Al fémni i èṅ invéci griśi maròṅ. Al strus 'l è dimóndi śvēlt in dal cùrar rivànd a i stanta km/h cun dal punti 'd sènt e 'l gh'à sōl dū dida.
Al magna dla scménsa, fruta e èrba in gènar. La sò carna e i sò óṿ i èṅ 'd qualità.
Culegamènt estéran
}}
.guardian
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
1929
1929 (MCMXXIX in nümar rumän) all'è stä un ann cumanciä ad merculdè, sacùnd al Calandäri Greguriän.
1753 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 1753, mo invéci 'l an 1753, 't ê da 'ndèr chè) Al 1753 (milsetseintsinquantatrī, millesettecentocinquantatré in itagliàṅ) 'l è 'l nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 1752 (milsetseintsinquantadū) e 'l vin prìma dal 1754 (milsetseintsinquantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MDCCLIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milsetseintsinquantatriéśim post.
Colegamèint estèren
}}
75 (nùmer)
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}} (S 't î drē a serchèr minga al nùmer 75, mo invéci 'l an 75 edla nostra éra, 't ê da 'ndèr chè) Al 75 (stantasìnc, settantacinque in itagliàṅ, septuaginta quinque in latèin) 'l è al nùmer naturèl (\mathbb N) ch'a seguìs al 74 (stantaquàter) e 'l vin prìma dal 76 (stantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt LXXV. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al stantasinchéśim post.
Al nùmer 75 in dla Chìmica
Al 75 'l è al nùm'r atómic dal rèni (Re).
Sabrina Salerno
{{Metacaixa
Primo Savani
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Piasintëin}}
Primo Savani (Barsäi, 12 ed mèrz 1897 - Pärma 15 ed znèr 1977) all'è stã un aucä e pulìtic emigliän, prèm sìndic ad Pärma adl'Itàglia repüblicäna, dal 1946 al 1948. E dal 1951 al 1960 all'è stä presidëint ad'la Pruìncia ad Pärma.
Bibliografia
}}
Sabrina Salerno
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{CITAZIONE2|Stay around, the sun goes down, babe I'm feeling right, take a chance with love romance, have some fun tonight. Everybody, summertime love, you'll remember me, everybody, summertime love, be my lover, be my baby, boys boys boys, I'm looking for a good time, boys boys boys, get ready for my love, boys boys boys, I'm looking for the good times, boys boys boys, I'm ready for your love. Boys and girls in the summertime love, summertime love on the beach tonight.|A stag in gir, al sól al cala, teśôr a m sènt bèṅ, tó n'ucaśiòṅ cun na stòria 'd amór, divèrt-at stasìra. Tut, amór 'd istâ, a v arcurdarìṿ ad mè, tut, amór 'd istâ, al mè amant, al mè amór, ragàs ragàs ragàs, a sòṅ drē a pascàr da divertìr-um, ragàs ragàs ragàs, stav prònt p'r al mè amór, ragàs ragàs ragàs, a sòṅ drē a pascàr da divertìr-um, ragàs ragàs ragàs, a sòṅ prònta p'r al vòst'r amór. Baghét e baghéti in amór 'd istâ, amór 'd istâ in spiàgia stasìra.|Boys, 1986|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
Sabrina Salerno l'è na cantànta, atōra e showgirl itagliàna nada a Genua al 15 ad Mars dal 1968.
Purtàda al sucès par Claudio Cecchetto, l'è dvintàda famóśa in di an Utànta dòp ch'l'à partecipâ a dal traśmisiòṅ televiśìvi quai W le donne e Premiatissima in dua a s vdiva ch'l'éra pròpria gnuda sù bèṅ, cun dal fórmi dimóndi sexy (e a n gh'éra minga al silicòṅ in alóra). Cuma cantànta l'à vindû da più ad vint migliòṅ ad disc in tut al mónd e l'à anc fat soquànt film.
Debùt
Dòp èsar carsùda da pìcula a Sanremo cun i nunòṅ e avér vins un tìtul ad belésa (Miss Liguria), l'à fat al sò debùt in televiśiòṅ in dal 1984 in dal prugràma ad Rete 4 W le donne cundót par Andrea Giordana e Amanda Lear. 'L an dòp l'à laurâ a Premiatissima in dal Canale 5 insém a Johnny Dorelli.
La vèṅ duciàda par Claudio Cecchetto ch'a gh fà far na cansòṅ Sexy girl in dal 1986, siggla dal Festivalbar ad c'l an lè. Al stil dal sìngul, ch'al vénd bèṅ in Itàglia e Austraglia, 'l è quél dance. In cal mèntar la cuntìnua a lauràr in televiśiòṅ faghénd Grand Hotel in dal 1986 e Sandra e Raimondo Show in dal 1987, sèmpar par Canale 5.
I an Utànta: al sucès internasiunàl
Fra 'l 1986 e 'l 1987 la fà gnir fóra al sò prim àlbum Sabrina ch'al gh'à dèntar al sìngul bèla publicâ Sexy Girl, dal cover (Lady Marmalade, Kiss ad Prince, My sharona e Da ya think I'm sexy ad Rod Stewart) e dal canti nóvi ad paca, cuma Hot girl e Boys (Summertime love). Quést chè specialmènt 'l è stâ al sìngul ch'al gh à vèrt tut i us in Europa. Al canti ad Sabrina i éran da spés cumpagnàdi da di viddeo dimóndi malisióś, cun lē cun adòs di giachét sgualsî e pìcui ch'a gh stricàvan al téti bèli pini e quand la balàva, al regipèt al fava sù e śò cun in mèś di crucifìs gigànt.
In Spaggna, tant par dir-'n una, l'à fat sù un caś nasiunàl quand, durànt na sò eśibisiòṅ 'd Hot girl, la gh'è gnuda fóra na téta p'r un pès. I éran i tèmp dla muvida e Sabrina l'è dvintàda subìt n'icóna sexy.
Sèmpar in chi an lè, l'à anc fat di film: Grandi magazzini (1986), Professione Vacanze (telefilm, 1987) e il thriller Le foto di Gioia ad Lamberto Bava (1987) in du la fà na mudèla e la vèṅ magnàda viva par di aśióli e dal vrèspi, murénd cun dla mèl in dal grugn e na facia pina ad bugni.
75 (nùmer)
In dla śmòrfia 'd Napol
In dla śmòrfia, al nùmer 75 al vōl dìr "al Pulsinèla" (Pulecenella in napoletàṅ, damànd ch'a gìsen Pulcinella in itagliàṅ).
Colegamèint estèren
}}
Nickelodeon
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Sabrina Salerno
I an Utànta: al sucès internasiunàl
In dal 1989 l'incìd 'n àtar sìngul Gringo (ch'al s piàsa al dècim pòst in Itàglia) e la fà un cuncèrt in Russia a 'l Olimpisky Stadium ad Mosca in frònt a 50.000 parsòni, gnû fóra anc in VHS cun al tìtul ad Sabrina Live In Moscow.
Sempre in c'l an lè la gira 'n àtar film, na cumèdia ad Neri Parenti, Fratelli d'Italia, cun Christian De Sica, Massimo Boldi e Jerry Calà. Quést chè al scumét un milione ad franc ch'al gh la cavarà a purtàr-s-la a lèt anc s'l'è la mujér dal sò padròṅ, ma a n gh la cavarà minga.
In cal mèntar in Inghiltéra, in du l'è stada la prima cantànta itagliàna a piasàr al sò canti in di piaṅ alt dla clasìfica, i s invéntan che Sabrina e Samantha Fox, l'atra cantànta dal mumènt cun dal téti gròsi, i n s pòsan minga supurtàr l'una cun cl'atra.
I an Nuànta: mùśica, televiśiòṅ, teàtar e cinéma
I an Nuànta i s vèran cun na compilation 'd òt braṅ rimixâ cun dèntar anc al sìngul Gringo, Super Remix, publicàda par la Casablanca.
In dal stés an l'incìd al sìngul Yeah yeah purtànd-al anc al Festivalbar e pò l'è insém a Scialpi in dal cast dal prugràma ad Rai 2 Ricomincio da due cundót par Raffaella Carrà.
Sèmpar in dal 1990 a vèṅ fóra al tèrs àlbum ad Sabrina, Over the Pop, cun di pès ad Giorgio Moroder cum al sìngul Shadows of the night e Love is like magic.
Al 1991 'l è 'n an dimóndi impurtànt par Sabrina parchè la regìstra la sò prima canta in itagliàṅ, Siamo donne, purtàda a Sanremo insém a Jo Squillo. Par 'l ucaśiòṅ a vèṅ ristampâ Over the Pop e fat gnir fóra al sìngul Dirty boy look. Cun c'l àlbum chè Sabrina la taca anc a scrìvar al sò canti cuma Domination.
In Francia la fà gnir fóra al sìngul Cover Model propria mèntar la soubrette Angela Cavagna (in pasâ na sò curìsta e balerìna), la gh diś da drē ch'la gh'à i làbar e al téti arfàti ad nóṿ. Al caś 'l è pò finî in di tribunài parchè la Salerno la gh'à dmandâ un riśarcimènt.
In Dicèmbar dal 1991 la fà part dal cast dla traśmisiòṅ ad Canale 5 Bellezze sulla neve e la canta la siggla Love Dream. In Favràr la 'rdòpia laurànd in Spaggna in dal prugràma Bellazas en la nieve par Telecinco.
In dal 1994 la s dastàca dal sò manager Gianpiero Menzione e la fà gnir fóra du sìngui dance: Rockawillie e Angel Boy. In séguit a vèṅ publicâ al sò prim disc in du la canta in itagliàṅ, Maschio dove sei, cun déś braṅ in culaburasiòṅ cun Massimo Riva e Vasco Rossi. 'L àlbum 'l è anc stâ pò ristampâ cun al tìtul Numeri cun al stési canti cun da piò Numeri.
In dal 1995 la fà al sò debùt a teàtar cun la cumèdia I cavalieri della tavola rotonda 'd Alessandro Capone in dla part ad Morgana insém a Tosca d'Aquino, Gianfranco D'Angelo e Daniele Luttazzi.
In dal 1996 a véd la luś na compilation remix di sò braṅ più famóś, Sabrina Remix 1996, publicàda par la cà discugrafica RTI Music. Sabrina la tórna anc a lauràr in televiśiòṅ insém a Jocelyn in dal game-show Il grande gioco del mercante in fiera (al gran śóg dal marcànt in féra), traśmìs par TMC.
In dal 1997 l'è a teàtar cun la cumèdia Uomini sull'orlo di una crisi di nervi e in dl'istâ d'l an dòp la fà còpia cun Carlo Conti in dal show ad Rai 1 Cocco di mamma.
Cervarèṣa
{{Metacaixa
Sabrina Salerno
I an Nuànta: mùśica, televiśiòṅ, teàtar e cinéma
In dal 1999 la fà gnir fóra in Itaglià e in Spaggna un nóṿ àlbum, A Flower's Broken ma al disc al n vénd minga cum a s pinsàva, anc s'al prim sìngul, I Love You, 'l iva fat un pòc ad stus parchè na Sabrina cavàda śò la baśàva un robot dóna che pò la dvénta na fémna dabòṅ. Sèmpar in c'l an lè la gh'à na part in dal film di 883 Jolly Blu.
Cervarèṣa
{{dialortCass | dial=Arzân |cass=ARZ}} Cervarèşa (Cervarezza in italiân) l'é 'na frasiòun ed 635 abitânt dal cmûn ed Buṣâna ind la pruvîncia ed Rèz. L'é a cîrca 3 chilômeter e mèz a nôt ed Buşâna e a cîrca 52 chilômeter dal cèinter ed Rèz.
Sabrina Salerno
I an Dumìla
Dal 2001 al 2003 l'è stada impgnàda cun sucès insém a Ambra Angiolini e Vladimir Luxuria in teàtar cun al musical Emozioni ad Sergio Japino.
Cervarèṣa
Al teritôri
Cervarèşa l'é un cèinter turéstich tra i pió impurtânt ed l' Apenèin arzân cun albêregh, un grôs e modêren campèg, 'na pisîna e servési pr' al divertimèint. Atâch a Cervarèşa da arcurdêr al Pârco Flora 'na zôna prutèta ed 55 èter che, a 'n' altèsa mèdia ed 900-950 mêter al ciâpa al fiânch a mezanôt dal mûnt Campastrèin, int al bacîn dal ré Maore (ch' al va dêr int l' Èinsa). A s' égh câta dal piânti e dal bèsti ed valōr, carateréstich ed l'abiĵnt ed l' Apenèin. A şvèin a gh' în al fûnti ed Sânta Luséia, dóve a gh’é, ónich in tóta la pruvîncia, un stabilimèint per la cûra ed l’âcva e ânca n’indóstria, in funsiòun da j ân sinquânta,  dóve a vîn imbutiliê la famôşa âcva ch’ la vîn fôra da i fiânch dal Mûnt Vintâs,
Sabrina Salerno
I an Dumìla
In dal 2002 l'è in dal cast dal prugràma 'd Italia 1 Matricole & Meteore in du la fà l'inviàda in gir p'r al mónd a intervistàr di persunàǵ daśmindgâ da tut cuma Gary Coleman, Jimmy Sommerville e Charlene Tilton.
Du an dòp la dvénta mama par la prima vòlta: al sò putèṅ al s ciàma Luca Maria e la'l abû dal sò cumpàgn Enrico Monti spuśâ in dal 2006, an in du la tórna a cantàr faghénd gnir fóra al sìngul I Feel Love (Good Sensation).
Al ritóran uficiàl a la mùśica 'l è dal 3 'd Utóbar dal 2008 quand la fà catàr in di negòsi al greatest hits dòpi Erase/Rewind Official Remix par l'etichéta Edel: al prim CD al gh'à dèntar trédas pès dal pasâ cantâ incóra in ciaṿ mudèrna mèntar al secónd CD al cuntèṅ trédas braṅ nóṿ. Al sìngul 'l è Erase/Rewind di The Cardigans.
Cervarèṣa
Stôria
In latèin medievêl al nòm Cervarèşa a vōl dîr pôst ed cêrev. A gh'é 'd arfêres al IX sècol per catêr al mûnt Cervâri al nòm 'd un pôst aşvèin a còla che incô 's ciâma Cervarèşa. La zôna ed Cervarèşa d'incô, prubabilmèint, la 's pōl arcgnòser cun al …feudo Cervaricia juxta lacum numinê per la préma vōlta in un documèint dal 1106. Mèinter l' é dal 1153 la préma testimuniânsa scréta che gh'êra in véta 'na capèla dipendèinta da la Pēv ed Campiôla. Cervarèşa l'êra al cèinter ed quistiòun, civîli, tr' al faméj nôbili ed la vâl i Dalli, Vallisnêri e al cmûn ed Rèz e, ind la cēşa, tra l'arsiprêt ed Campiôla e al retōr ed Buṣâna. Int al 1240 Cervarèşa la giûra fedeltê al Cmûn ed Rèz. Int al 1315 la fà pêrt, insèm a Buşâna a 'n' ònica cmûn e la cûnta 200 abitânt. Int al 1387 i Dalli a dvèinten i padròun dal dirét dal patrûnet insém a l'uratôri ed Sânta Maria Madlèina, cun còst a risûlten padròun ânca dal lêgh dal mûnt Vintâs e a gh'àn dal pèiş insém a la véta ed Cervarèşa ch' la gh'à j alpèg prôpria insém al Vintâs. Cervarèşa dòunca la va adrê al vicèndi ed Buşâna, fîn a quând ind al peréiod napoleônich, per pôch ân, la dvèinta Cmûn indipendèint dèinter al distrèt ed Castelnōv. Int al XIX sècol al dóca Francesco IV al fà tirêr só, pôch fôra al paèiş a l'incrōş per Ramṣèit, un castèl céch che, adèsa, a gh'é armêş sōl dal ruvîni.
Al paèiş
La pêrta pió antîga dal paèiş la 's câta al cò tra mezanôt e sîra dal cèinter dal dé d'incō e as pōl arcgnòser per la preşèinsa 'd un garbój fés, dal vôlti salghê, ed viasōl stréch. A i fiânch i véc fabrichêt dal Setsèint che dân 'n' impurtânta testimuniânsa dal môd, alōra, ed tirêr só al cà ind l'êlt Apenèin arzân e che àn, in pêrta, mantgnû al qualitê uriginâri: la pôca altèsa, un sōl piân alvê da tèra, purtêl e fnèstri squadrêdi in sâs ed côch lavurêda ed fîn, stèmi e intâj sculpîdi insém al cēvi ed vôlta di purtèl d'ingrès. Diêter elemèint de scultûra, che s' arfân sèimper al XVII sècol, as vèden incòra a trât insém al facèdi d' êter fabrichêt che în stê arfât da pôch. A gh'é da segnalêr la Cēşa ed Sân Matteo cun la facêda a capâna e purtêl squadrê, dōve as vèd scrét al milèişem 1893.
Sabrina Salerno
I an Dumìla
In dal Śugn dal 2010 la fà còpia cun Samantha Fox e la canta al braṅ di Blondie Call me e in Luj la cundùś quàtar puntàdi dla traśmisiòṅ 'd Italia 1 Mitici 80.
Cervarèṣa
Al musèo dal sóver
Inaugurê ind l'otòber 2006 în in mòstra mâchini e usvéj druvê int la lavurasiòun dal sóver. Mó drêda a sti vèc machinâr e a sti uşvéj în lughêdi al j urègin e la stôria ed 'na comunitê, ch' l' à savû cambiêr un prudòt cme al sóver, che gnînto al centrêva cun sti pôst, in un mutîv ed lavōr e al mantgnimèint. Cun sté muséo as vōl arcurdêr la vèina, l' inzègn e la bòuna volontê ed tânt òm e dòn che in cundisiòun dûri e difécili, ind al fêr lêva só l'ustinasiòun che da sèimper carateréşa al vîver in muntâgna, àn savû mudifichêr i mistêr dal pôst, cun al cambiêr j ûs e cun al fêr ed la lavurasiòun dal sóver 'na produsiòun ònica e cun qualitê ind al teritôri provincêl.
Sabrina Salerno
Culegamènt estéran
}}
Cervarèṣa
Materiêl pr'andêregh in fònda
}}
Muśèo ed Londra
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Noti e referèinsi
}}
Stefano Accorsi
{{Metacaixa
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Stefano Accorsi (Bulóggna, 2 ad Mars dal 1971) 'l è 'n atōr itagliàṅ.
'L è stâ cumpagnâ cun l'atōra francéśa Laetitia Casta e al gh'à dū fiōi: Orlando e l’Athena.
Biugrafìa
Nâ a Bulógna in dal 1971, da pìcul al viṿ a Bagnarola, na frasiòṅ ad Bûdri in dla pruvìnsa ad Bulògna insém a i sò genitór. Dòp avér tòlt al diplòma a 'l Liceo Sabin, al s iscrìv a la Scóla ad teàtar ad Bulógna parchè al vliva cuntinuàr a recitàr in dal cinéma cuma 'l iva fat cun na part pìcula in Fratelli e sorelle ad Pupi Avati (1991).
Eutòsi 'd Ascalon
{{Metacaixa
Stefano Accorsi
Biugrafìa
In dal 1996 a riva al sucès cun al film Jack Frusciante è uscito dal gruppo (chi lò 'l éra al chitarìsta di Red Hot Chili Peppers un grup rock americàṅ), trat da 'l umònim rumànś 'd Enrico Brizzi.
Eutòsi 'd Ascalon
{{dialort | dial=Carpśàn}}
Stefano Accorsi
Biugrafìa
In dal 1998 al rècita in dal film Radiofreccia dirèt p'r al cantànt ad Curèś Luciano Ligabue e al vins al prèmi David di Donatello.
Al 2001 'l è pròpria 'n an da ricuràr par lò parchè al gira tri film dimóndi impurtànt: L'ultimo bacio ad Gabriele Muccino (insém a la Giovanna Mezzogiorno e a la Stefania Sandrelli), Le fate ignoranti ad Ferzan Özpetek (insém a la Margherita Buy e a Filippo Nigro), e La stanza del figlio ad Nanni Moretti (insém a la Laura Morante e a Silvio Orlando), ch'i gh dànan la cunsacrasiòṅ ch'al mèrita.
In dal 2002 al vins la Coppa Volpi al Festival ad Venèsia p'r al film Un viaggio chiamato amore ad Michele Placido.
Eutòsi 'd Ascalon
La só vìta e gli ōvri
A nn'es sà mìa dimòndi edla só vìta e dal só ōvri originèli, mo a è rivê infìn ai noster dè soquànt só comèint in sìm'ai scrìt geomètric edl Archimēd e dl Apolòni: I só comèint in sìm'a la giumetrìa antìga i àn jutê i studiōś a śuntèr quèl ch'a manchèva in di catamèint archeològic di lìb'r originêl antìg, e a progredìr in generêl in dla cgnusèinsa edla matemâtica antìga.
Stefano Accorsi
Biugrafìa
In dal 2007 al tórna a recitàr p'r Özpetek in dal film Saturno contro méntar 'l an dòp al fà la part 'd un prēt pedòfil a teàtar in dal lavór Il dubbio ad Sergio Castellitto.
Durànt al fèstival ad Sanremo dal 2009 al canta Bocca di Rosa ad Fabrizio De André.
In dal 2010 'l è prutagunìsta dla pelìcula Baciami ancora, séguit ad L'ultimo bacio, dirèt incóra par Gabriele Muccino.
Culegamènt estéran
}}
Hot Chick - Una bionda esplosiva
{{Metacaixa
1533
Al 1533 'l è 'n an dal XVI sécol dal Calendàri gregoriàn.
Eutòsi 'd Ascalon
Colegamèint estèren
}}
Hot Chick - Una bionda esplosiva
{{dialort | dial=Miranduléś}}
{{Film }}
{{CITAZIONE|Clive al gh'à 'n còrp parfèt, che pcâ ch'al n sia briśa 'l suo...|Tagline dal film}}
Cl'òpra chè l'è custàda trénta-quàtar migliòṅ ad dòlar e la 'n à pò muciâ sù da piò ad sinquànta-quàtar.
Sunt
La Jessica Spencer (Rachel McAdams) l'è na ragàsa biónda 'd un culéǵ califurgnàṅ ch'la fà la cheerleader insém a 'l sò amìghi Keecia (Maritza Murray), Lulu (Alexandra Holden) e April (Anna Faris). Chi lē, ch'la daśvîṅ da 'l Arkànsas, l'è la sò amìga dal cōr fiṅ da quànd a scōla tut i la tulìv'n in gir par via dal sò asènt dixie dimóndi pēś. Un dascōrs a part invéci al và fat par la Bianca (Maria-Elena Laas), na śōvna dna banda rivàl, par cla budlòna dla Hildenburg (Megan Kuhlmann), che lē la gh fà far na figùra 'd mèrda durànt na partìda 'd basket, e par l’Eden (Sam Doumit), na wicca ch'la s è daśgustàda sèg.
Korn
{{Metacaixa
Hot Chick - Una bionda esplosiva
Sunt
Durànt un gir in un sèntar cumersiàł la Jessica la fà a mènt a 'n para 'd buclèṅ luśènt ch'i gh piàśan dimóndi in un negòsi 'd ròba africàna dla Madame Mambuza (Angie Stone). P'r al fat ch'i n èṅ minga in véndida, la ragàsa la decìd ad fargàr-i par métar-'s-i adòs durànt al bal 'd fiṅ d'l an. Chi urcèṅ lè, ch'i éran dla prinsipésa abisìna Nawa (Shazia Ali) in dal 50 P.C., i èṅ bòṅ ad scambiàr al mènt fra dū còrp e 'l è qvél ch'a sucéd dabòṅ fra lē e 'n delinquènt ciamâ Clive Maxtone (Rob Schneider) ch'al 'n iva catâ sù òṅ da par tèra durànt na rubarìa. Par la Jessica 'l è 'n brut cōlp, la n s cumpatìs minga tut chi pēi ch'la gh'à adòs ma in tut al manéri la cuntìnua a cumpurtàr-as da figa.
Korn
{{dialort | dial=Miranduléś}}
Hot Chick - Una bionda esplosiva
Culegamènt estéran
}}
Korn
{{CITAZIONE2|Sometimes I cannot take this place, sometimes it's my life I can't taste, sometimes I cannot feel my face, you'll never see me fall from grace. Something takes a part of me, you and I were meant to be a cheap fuck for me to lay.|Dal vòlti a n gh la cav minga a tōr mèg cal pòst chè, dal vòlti l'è la vita ch'a n gh la cav briśa a gustàr-um, dal vòlti a m è impusìbil sintìr-um adòs la fàcia, ta n vadrà mai ch'a pèrd la gràsia. A gh'è quèl ch'al s tōś na part ad mè, nuàtar dū a séran distinâ ad èsar na ciulàda da pòc ch'a sòṅ custrét a far.|Freak On A Leash, 1999|DIALETTO={{Mud}}|LINGUA={{En}}}}
I Korn i èṅ un grup califurgnàṅ mis in pē a Bakersfield in dal 1993, fundadōr insém a i Deftones dal gènar nu metal, in dua al bas a vèṅ sèmpar sparâ a mila. In sal cupertìni di sò disc e in di materiài prumusiunài al nóm dal grup 'l è ripurtâ sèmpar cun la R arbaltàda ad KoЯn.
In dal sò caréra i aṅ vindû da piò ad 30 migliòṅ ad disc, 17 migliòṅ in di sōi Stat Unî.
Gl'inìsi
James Shaffer, Reginald Arvizu e David Silveria i aṅ tacâ a sunàr a la fiṅ di an Utànta, insém a 'l cantànt Richard Morrill, in un grup ciamâ L.A.P.D. (acrònim ad Los Angeles Police Department ch'a vōl dir Dipartimènt ad pulisìa ad Los Angeles ma par lōr subìt al vliva dir invéci Love and Peace Dud, Amōr e paś umàsa e pò Laughing as People Die, Ridénd mèntar la gint la mōr) mèntar Brian Welch 'l éra armàś sèg sōl in soquànt cuncèrt.
Par la Triple X Records i regìstran 'l EP umònim e pò 'l àlbum Who's Laughing Now in dal 1991 ma 'l an dòp al cantànt, ch'al druàva dal dròghi, al i mòla. In dal 1994 i quàtar i cgnósan a 'n bar Jonathan Davis, cantànt di SexArt, e Shaffer e Welch i decìdan bvénd che chi lò al gh'arà da èsar al vocalist nóṿ dal grup.
Subìt al cantànt 'l éra persuàś ad dir ad no ma pò un sò amìg ch'al vdiva al futùr al gh fà cambiàr idéa. Cun Davis dèntar, i L.A.P.D. i decìdan ad cambiàr nóm, prima i sarnìsan Creep e pò Korn. Cal nóm chè al gh'éra stâ dit p'r un fan che 'l i vliva ciamàr Corn (Gran). A 'l inìsi al grup al n éra briśa dl'idéa ma pò, a n cavànd-gh-la minga a catàr di àtar nóm, i al tōś. In séguit, Shaffer al s invènta ad cambiàr la "C" cun na "K" e ad prilàr la "R" in "Я", faghénd dvintàr al nóm "KoЯn". Al logo invéci 'l è na pinsàda ad Jonathan Davis.
In dal 1993 i pùblican al demo ad Neidermeyer's Mind cun dèntar i pès Predictable, Blind, Daddy e Alive. Un bcóṅ dal riff ad cla canta chè al sarà pò druâ in dal braṅ Need To che, insém a i àtar tri, i faràṅ part dal prim disc dal grup. Invéci Alive la sarà pò arfàta ad nóṿ soquànt an dòp, finénd in dal disc dal 2003 Take a Look in the Mirror.
.嘉里
'l è 'l nòm 'd un domìni genèric. Al funsiòuna da 'l mâg dal 2016.
Korn
Korn
In dal 1994 i Korn i faṅ catàr in di negòsi al lōr prim disc, ch'al pòrta al sò nóm e ch'l è stâ prudót par Ross Robinson dl' Epic Records, cunsiderâ al prim lavōr nu metal ad sèmpar. I sìngui tirâ fóra dal disc i èṅ Shoots and Ladders (braṅ cun dal curnamùśi a 'l inìsi e numinâ a i Grammy cuma Best Metal Performance), Clown e Blind.
In dal canti a vèṅ druàda, par la prima vòlta par la mùśica heavy metal, la tècnica dal scatting (in dal braṅ Ball Tongue) ch'la daśvèṅ da 'l jazz e ch'la cunsìst in dal bacajàr in présia soquànti paròli sénsa séns una a drē a cl'atra sōl par dar-gh al ritm e la meludìa. I tèst, scrit par Jonathan Davis, i dascóran dla sò vita e i èṅ dimóndi dûr e pîṅ ad parulàsi (cuma in dal braṅ Faget, Fnòć), anc parchè chi lò da pìcul 'l à patî dal bòti e di suprùś. In particulàr, in dla canta Daddy, Davis al cònta ch'l è stâ viulentâ quànd 'l éra un putèṅ, da 'n amìg ad famìja, òṅ ch'al vivìva davśèṅ da lò.
Par dar 'n apòǵ a 'l disc, ch'l à vindû 4 migliòṅ ad còpi in tut al mónd, i Korn i tàcan un tour ad 'n an e mèś.
Fra Mars e Avrìl dal 1995, i vaṅ in gir a sunàr insém a i Danzig e a Marilyn Manson. In Agóst i s śibìsan cun Megadeth, Fear Factory e Flotsam and Jetsam e pò in Aṿtòṅ cun Ozzy Osbourne, Deftones, Sugar Ray e Cradle of Thorns.
Life Is Peachy
In d'l Utóbar dal 1996 al grup al pùblica al sò secónd lavōr in studi, Life Is Peachy (La vita l'è tòga), un disc ch'al s piàsa drit a 'l tèrs pòst in di Stat Unî, anc séns avér i cuć dal ràddio, dal televiśiòṅ e di giurnài, anc parchè al canti i èṅ pini stópi ad parulàsi (specialmènt al braṅ K@#0%! ch'al gh'i à dèntar tuti una a drē a cl'atra, anc quéli più malnéti ch'a sa gh sia) e cun di tèst dimóndi dûr (Swallow). I sìngui tirâ fóra i èṅ tri: No Place to Hide, A.D.I.D.A.S. (òṅ di sò braṅ più famóś, ch'al n dascór briśa, cuma a s prés crédar, dal scarpi americàni, ma dal sès parchè 'l è 'l acrònim ad All Day I Dream About Sex, Tut i dè a sógn al sès) e Good God (gnû fóra in dal 1997, cun Davis ch'al dróa la sò vóś cuma s'al gh'is al diav'l adòs). In dla cansòṅ Wicked (cover 'd Ice Cube) Davis al fà un duét cun Chino Moreno, cantànt di Deftones, mèntar la canta Chi la tōś al nóm pròpria dal basìsta ad cal grup lè, Chi Cheng.
La b-side Proud l'è stada druàda dènt'r al film ad scarésa So cosa hai fatto (A 'l sò quél ch't à cumbinâ) dal 1997.
Life Is Peachy 'l è stâ numinâ a i Grammy cuma "Best Metal Performance", par la canta No Place To Hide e 'l à vindû quàtar migliòṅ ad còpi in dal mónd (dū in dal sò paéś), ciapànd dū disc ad plàtin.
Lev Semënovič Vygotskij
{{Metacaixa {{dialort | dial=Carpśàn}}
Korn
Life Is Peachy
I Korn i 'l àṅ sunâ pò dal viṿ durànt un tour in gir cun i Metallica e anc in dla réda Internet, òṅ di prim grup a far-al.
Lev Semënovič Vygotskij
Lev Semënovič Vygotskij (ciamê in rus Лев Семёнович Выго́тский (Orša, 5 ed novèmber 1896 – Mosca, 11 ed śùgn 1934) 'l è stê 'n psicòlog rùs, pèder edla scóla psicològica storic-culturèla.
Korn
Life Is Peachy
A la fiṅ dal 1997 al grup al dà vita a la Elementree Records faghénd firmàr sèg subìt al grup di Orgy.
Lev Semënovič Vygotskij
Biografìa
Vygotskij al studièva giurisprudèinsa mo présti al tachèva a interesères ed psicologìa in dl'èrt e pò in dl'educasiòun.
Korn
Follow the Leader
Prima ch'a gnis fóra al sò tèrs àlbum, i Korn i s faṅ védar par na stmana in un spetàcul ciamâ KornTV traśmìs sōl via intèrnet ch'al fava védar i lavōr ad prudusiòṅ ch'i éran drē a far. Fra i òspit dla prugràma a s arcòrda 'l atōr ad film purcùs Ron Jeremy e al grup di Limp Bizkit.
Lev Semënovič Vygotskij
Soquànt só pinsēr
La só teorìa che i capìr di ragasōl in dal crèser i fusen dimòndi lighê e influensê dai acadimèint ch'a gh'stèva dintóren, i 'l feven tōr dimòndi in considerasiòun da chièter psicòlog dal tèimp. Studiōś in dal stès perìod ed Piaget, però Vygotskij al ne fèva minga amèint a quèl ch'a s considerèva in dal stès tèinp chè da nuèter in dl Osidèint. Lò al la pinsèva diversamèint e el só oservasiòun e teorìi ed psicologìa dal śvilùp i fèven dimondi atensiòun a 'l introiesiòun di fat socèl da pert dal ragasōl. El só teorìi i tgniven còunt dal pinsēr marxìsta e anca el spiegasiòun di capìr di ragasōl, i puntèven a 'l só bòuni integrasiòun in dla socetê perchè ch'i lavurìsen bèin insèm a chièter.
Korn
Follow the Leader
Al 18 'd Agóst dal 1998 al disc Follow the Leader al vèṅ vindû finalmènt in di negòsi. I gh'aṅ dâ na maṅ al rapper Ice Cube (ch'al canta insém a Davis in dal braṅ Children Of The Korn, un tìtul ch'al fà gnir in mènt al film da scarésa Furmintòṅ Rós Sangṿ, cuntâ par Stephen King), Tre Hardson di Pharcyde e Fred Durst di Limp Bizkit mèntar la cupertìna dal disc, ch'la véd na putìna śugàr a la campanèla in sal pic dna muntàgna andànd in a risć ad cascàr śò e spaplàr-'s a tèra, l'è un lavōr ad Greg Capullo, diśegnadōr ad fumét americaṅ cuma Quasar, Spawn e X-Force.
'L àlbum al finìs subìt a 'l prim pòst in dal nòrd Amerìca, Austràglia e Śelànda Nóva, tirâ sù da dū sìngui da nuànta cuma Got the Life (canta tìpica di Korn) e Freak on a Leash, cun un vìddeo fat a pòsta p'r al diśegnadōr Todd McFarlane, creadōr ad Spawn e vèć artìsta dla Marvel Comics in dua 'l iva laurâ a 'l Óm Ragn a la fiṅ di an Utànta e Hulk.
Issues
In dal 1998 al grup al dà vita a 'l Family Values Tour insém a Incubus, Orgy, Limp Bizkit, Rammstein e Ice Cube. Al tour al gh'à dimóndi sucès e al registrasiòṅ su CD e DVD i ciàpan un disc 'd òr e ad plàtin.
Al 23 ad Luj dal 1999 al grup al s śìbis a Woodstock, in frònt a 250.000 spetadōr.
In dal Nuvémbar dal 1999 'l è al tùran ad Issues (Questiòṅ), prudót par Brendan O'Brien. Al disc 'l è gnû fóra cun quàtar cupertìni difarénti, frut 'd un cuncórs 'd MTV fra i sò sustenidōr ch'i gh'ìvan da mandàr un diśégn. Quél ch'l à vins, fat p'r Alfredo Carlos, al véd un putòcio ad pèsa, su sfónd aràns, cun la pansa vèrta e sénsa al butòṅ d'l òć.
Durànt la prumusiòṅ dal disc, i Korn i sònan dal viṿ, insém a la banda dla pulisìa dla sità, tut i sò pès a 'l teàtar Apollo ad New York, secónd grup a druàr ch'al pòst lè dòpa i Buddy Holly ch'i 'l ìvan fat a la fiṅ di an Sinquànta. Al cuncèrt 'l è anc stâ traśmìs a la ràddio.
In dal stés an i Korn i cumparìsan in 'n epiśòdi dal cartòṅ animâ South Park intitulâ Korn's Groovy Pirate Ghost Mystery, in dua a vèṅ anc sunâ la canta Falling Away From Me.
Untouchables
'L 11 ad Śugn dal 2002, dòp tri an da 'l ùltim disc p'r un prubléma ad sàlut dal baterìsta David Silveria, i Korn i pùblican Untouchables (Intucàbii), al dè dòp dn'eśibisiòṅ dal viṿ par la televiśiòṅ a 'l Hammerstein Ballroom ad New York. 'L àlbum al gh'à dèntar di sòṅ gothic rock e di sistetiśadōr, arc e di efèt speciài, par la prima vòlta in òṅ di sò lavōr, specialmènt in di braṅ Alone I Break, Hating e Hollow Life.