Ευρωπαϊκή_Ενιαία_Αγορά
Ελεύθερη μετακίνηση πολιτών
Πέρα από το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας στην εργασία, η ΕΕ επιδιώκει ολοένα και περισσότερο να εγγυηθεί τα δικαιώματα των πολιτών και τα δικαιώματα απλώς και μόνο ως άνθρωπος. Ωστόσο, παρόλο που το Δικαστήριο δήλωσε ότι «η ιθαγένεια προορίζεται να είναι το θεμελιώδες καθεστώς των υπηκόων των κρατών μελών», εξακολουθεί να υπάρχει πολιτική συζήτηση σχετικά με το ποιος πρέπει να έχει πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες και συστήματα πρόνοιας που χρηματοδοτούνται από τη φορολογία. Το 2008, μόλις 8 εκατομμύρια άνθρωποι από τους 500 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ (1,7 τοις εκατό) είχαν πράγματι ασκήσει δικαιώματα ελεύθερης κυκλοφορίας, η συντριπτική τους πλειονότητα εργαζόμενοι. Σύμφωνα με το άρθρο 20 της ΣΛΕΕ, η ιθαγένεια της ΕΕ πηγάζει από την ιθαγένεια ενός κράτους μέλους. Το άρθρο 21 παρέχει γενικά δικαιώματα στην ελεύθερη κυκλοφορία στην ΕΕ και στην ελεύθερη διαμονή εντός των ορίων που ορίζει η νομοθεσία. Αυτό ισχύει για τους πολίτες και τα στενά μέλη της οικογένειάς του. Αυτό ενεργοποιεί τέσσερις κύριες ομάδες δικαιωμάτων: (1) εισόδου, αναχώρησης και επιστροφής, χωρίς αδικαιολόγητους περιορισμούς, (2) διαμονής, χωρίς να γίνεται αδικαιολόγητο βάρος για την κοινωνική πρόνοια, (3) ψήφος στις τοπικές και ευρωπαϊκές εκλογές και ( 4) δικαίωμα ίσης μεταχείρισης με τους υπηκόους του κράτους υποδοχής, αλλά για κοινωνική πρόνοια μόνο μετά από 3 μήνες διαμονής. αριστερά|μικρογραφία| Το [[Τείχος του Βερολίνου (1961–1989) συμβόλιζε μια οριοθετημένη υδρόγειο, όπου οι πολίτες της Ανατολικής Γερμανίας δεν είχαν δικαίωμα να φύγουν και λίγοι μπορούσαν να εισέλθουν. Η ΕΕ έχει καταργήσει σταδιακά τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία, ακολουθώντας ανάλογα την οικονομική ανάπτυξη.]] Πρώτον, το άρθρο 4 της Οδηγίας για τα Δικαιώματα των Πολιτών του 2004 λέει ότι κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να αναχωρήσει από ένα κράτος μέλος με έγκυρο διαβατήριο ή δελτίο ταυτότητας. Αυτό έχει ιστορική σημασία για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, όταν η Σοβιετική Ένωση και το Τείχος του Βερολίνου αρνούνταν στους πολίτες την ελευθερία να φύγουν. Το άρθρο 5 παρέχει σε κάθε πολίτη δικαίωμα εισόδου, με την επιφύλαξη των ελέγχων στα εθνικά σύνορα. Οι χώρες της ζώνης Σένγκεν (στην οποία δεν ανήκουν 5 κράτη μέλη της ΕΕ, η Βουλγαρία, η Κροατία, η Κύπρος, η Ιρλανδία και η Ρουμανία) έχουν καταργήσει εντελώς την ανάγκη επίδειξης ταξιδιωτικών εγγράφων και τις αστυνομικές έρευνες στα σύνορα. Αυτά αντικατοπτρίζουν τη γενική αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας στο άρθρο 21 της ΣΛΕΕ. Δεύτερον, το άρθρο 6 επιτρέπει σε κάθε πολίτη να μείνει τρεις μήνες σε άλλο κράτος μέλος, είτε είναι οικονομικά ενεργό είτε όχι. Το άρθρο 7 επιτρέπει διαμονές άνω των τριών μηνών με αποδεικτικά στοιχεία ότι ο πολίτης έχει "επαρκείς πόρους... που να μην επιβαρύνουν το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας". Τα άρθρα 16 και 17 δίνουν δικαίωμα μόνιμης διαμονής μετά από 5 χρόνια χωρίς όρους. Τρίτον, το άρθρο 10 παράγραφος 3 της ΣΕΕ απαιτεί το δικαίωμα ψήφου στις τοπικές εκλογικές στους δήμους και στις περιφέρειες και για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όπου κι αν ζει ένας πολίτης. δεξιά|μικρογραφία| Όλοι οι πολίτες της ΕΕ έχουν δικαίωμα στη διατροφή των παιδιών, την εκπαίδευση, την [[Ευημερία|κοινωνική ασφάλιση και άλλη βοήθεια στα κράτη μέλη της ΕΕ. Για να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι συνεισφέρουν δίκαια στις κοινότητες στις οποίες ζουν, μπορεί να υπάρχουν επιλέξιμες περίοδοι διαμονής και εργασίας έως και πέντε χρόνια.]] Τέταρτον, και πιο πολυσυζητημένο, το άρθρο 24 απαιτεί ότι όσο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μένει ένας πολίτης της ΕΕ σε κράτος υποδοχής, τόσο περισσότερα δικαιώματα έχει για πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες και υπηρεσίες πρόνοιας, βάσει της αρχής τηςίσης μεταχείρισης. Αυτό αντικατοπτρίζει τις γενικές αρχές της ίσης μεταχείρισης και της ιθαγένειας στα άρθρα 18 και 20 της ΣΛΕΕ. Σε μια απλή υπόθεση, στην υπόθεση Sala κατά Freistaat Bayern, το Δικαστήριο έκρινε ότι μια Ισπανίδα που ζούσε στη Γερμανία για 25 χρόνια και είχε ένα μωρό είχε δικαίωμα διατροφής παιδιών, χωρίς να χρειάζεται άδεια διαμονής, επειδή οι Γερμανοί δεν χρειάζονται μια άδεια διαμονής. Στην υπόθεση Trojani v Center public d'aide sociale de Bruxelles, ένας Γάλλος που έζησε στο Βέλγιο για δύο χρόνια δικαιούταν το επίδομα «minimex» από το κράτος για έναν κατώτατο μισθό διαβίωσης. Στην υπόθεση Grzelczyk v Centre Public d'Aide Sociale d'Ottignes-Louvain-la-Neuve ένας Γάλλος φοιτητής, ο οποίος ζούσε στο Βέλγιο για τρία χρόνια, δικαιούταν να λάβει την εισοδηματική υποστήριξη «minimex» για το τέταρτο έτος σπουδών του. Ομοίως, στην υπόθεση R (Bidar) κατά London Borough of Ealing, το Δικαστήριο έκρινε ότι ήταν νόμιμο να απαιτείται από έναν Γάλλο φοιτητή οικονομικών του UCL να έχει ζήσει στο Ηνωμένο Βασίλειο για τρία χρόνια πριν λάβει φοιτητικό δάνειο, αλλά όχι ότι έπρεπε να έχει «καθεστώς εγκατάστασης». Ομοίως, στην υπόθεση Επιτροπή κατά Αυστρίας, η Αυστρία δεν είχε το δικαίωμα να περιορίσει τις πανεπιστημιακές της θέσεις σε Αυστριακούς φοιτητές για να αποφύγει «διαρθρωτικά προβλήματα, προβλήματα προσωπικού και οικονομικά» εάν (κυρίως Γερμανοί) αλλοδαποί φοιτητές υποβάλουν αίτηση, εκτός εάν αποδείξει ότι υπήρχε πραγματικό πρόβλημα. Ωστόσο, στην υπόθεση Dano κατά Jobcenter Leipzig, το Δικαστήριο έκρινε ότι η γερμανική κυβέρνηση είχε το δικαίωμα να αρνηθεί τη διατροφή του παιδιού σε μια Ρουμάνα μητέρα που ζούσε στη Γερμανία για 3 χρόνια, αλλά δεν είχε εργαστεί ποτέ. Επειδή έζησε στη Γερμανία για περισσότερους από 3 μήνες, αλλά κάτω των 5 ετών, έπρεπε να αποδείξει «επαρκείς πόρους», καθώς το Δικαστήριο θεώρησε ότι το δικαίωμα ίσης μεταχείρισης στο άρθρο 24 εντός αυτού του χρονικού διαστήματος εξαρτιόταν από τη νόμιμη διαμονή σύμφωνα με το άρθρο 7.