Γκότσε_Ντέλτσεφ
Απόψεις του Ντέλτσεφ
Οι διεθνείς κοσμοπολίτικες απόψεις του Ντέλτσεφ μπορούσαν να συνοψιστούν στην παροιμιώδη φράση του: «Καταλαβαίνω τον κόσμο μόνο ως ένα πεδίο πολιτιστικής άμιλλας μεταξύ των λαών». Στα τέλη του 19ου αιώνα, οι αναρχικοί και οι σοσιαλιστές της Βουλγαρίας συνδέουν τους αγώνες τους στενά με τα επαναστατικά κινήματα στη Μακεδονία και τη Θράκη. Έτσι, ως νεαρός δόκιμος στη Σόφια ο Ντέλτσεφ έγινε μέλος ενός αριστερού κύκλου, όπου επηρεάστηκε έντονα από τις σύγχρονες ιδέες του Μάρξ και του Μπακούνιν. Οι απόψεις του διαμορφώθηκαν επίσης, κάτω από την επιρροή των ιδεών των μαχητών που προγενέστερα αγωνίστηκαν κατά των Οθωμανών όπως ο Βασίλ Λέφσκι, ο Χρίστο Μπότεφ και ο Ζαχάρι Στογιάνωφ, οι οποίοι ήταν από τους ιδρυτές της προβουλγαρικής Εσωτερικής Επαναστατικής Οργάνωσης, Βουλγαρικής Επαναστατικής Κεντρικής Επιτροπής και Βουλγαρικής Μυστικής Κεντρικής Επιτροπής, αντίστοιχα. Αργότερα, συμμετείχε στον αγώνα της εσωτερικής οργάνωσης και ως καλά μορφωμένος ηγέτης, έγινε ένας από τους θεωρητικούς της και συν-συγγραφέας του καταστατικού της ΒΜΑΕΕ από το 1896. Αναπτύσσοντας ακόμα περισσότερο τις ιδέες του, το 1902 πήγε ένα βήμα παραπέρα, μαζί με άλλους αριστεριστές, αλλάζοντας τον εθνικιστικό χαρακτήρα της οργάνωσης, που καθόριζε ότι τα μέλη της οργάνωσης μπορεί να είναι μόνο Βούλγαροι. Το νέο υπερ-εθνικιστικό καταστατικό τη μετονόμασε σε Μυστική Μακεδονο-Ανδριανουπολίτικη Επαναστατική Οργάνωση (ΜΜΑΕΟ), η οποία διέτεινε ότι ήταν μια επαναστατική οργάνωση, ανοικτή σε όλους τους Μακεδόνες και τους Θράκες, ανεξαρτήτως εθνικότητας, που ήθελαν να συμμετάσχουν στο κίνημα για την αυτονομία τους. Η Συνθήκη του Βερολίνου (1878) προέβλεπε στο 23ο άρθρο της που δεν εφαρμόστηκε μελλοντική αυτονομία για μη καθορισμένα ευρωπαϊκά εδάφη της Ευρωπαϊκής Τουρκίας τα οποία κατοικούνταν από χριστιανικό πληθυσμό. Το αυτόνομο καθεστώς θα επέτρεπε σε κάθε αυτοτελή περιοχή της κήρυξη συντάγματος, την αναδιοργάνωση της χωροφυλακής με ευρεία εκπροσώπηση του τοπικού χριστιανικού πληθυσμού, όπως και ορισμένες διοικητικές αρχές. Ωστόσο, δεν υπήρξε μια σαφής πολιτική ατζέντα πίσω από την ιδέα της ΕΜΕΟ αναφορικά με την αυτονομία. Ο Ντέλτσεφ όπως και άλλοι αριστεροί ακτιβιστές, έθεταν ως προτεραιότητα την επιτυχία του κινήματος με αυτονομία, που η διάρκειά της θα μπορούσε να συζητηθεί μεταγενέστερα καθώς και η πιθανότητα προσάρτησης στο Πριγκιπάτο της Βουλγαρίας, όπως έγινε για παράδειγμα πραξικοπηματικά και στην de facto προσαρτημένη Ανατολική Ρωμυλία. Ακόμα και το ενδεχόμενο ότι η Βουλγαρία θα μπορούσε να απορροφηθεί σε μια μελλοντική αυτόνομη Μακεδονία, παρά το αντίθετο, συζητήθηκε. Προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι προσωπικά ο Ντέλτσεφ πίστευε σαν πιο πιθανό το ενδεχόμενο να βλέπαμε την ενσωμάτωση στη Βουλγαρία ως φυσικό επακόλουθο,  ή σε μια μελλοντική βαλκανική ομοσπονδιακή δημοκρατία μετά την αποδυνάμωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η τελευταία ιδέα πιθανώς επηρεάστηκε από τον Σύνδεσμο για τη Βαλκανική Συνομοσπονδία, που δημιουργήθηκε το 1894 από Βαλκάνιους σοσιαλιστές, οι οποίοι υποστήριξαν την ιδέα της αυτόνομης Μακεδονίας μέσα στα πλαίσια της Γενικής Ομοσπονδίας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η ιδέα ενός ξεχωριστού σλαβομακεδονικού έθνους προωθούταν μόνο από μικρούς κύκλους διανοουμένων της εποχής του Ντέλτσεφ, και απέτυχε να κερδίσει ευρεία λαϊκή υποστήριξη στη Βουλγαρία. Στο σύνολό της η ιδέα της αυτονομίας ήταν αυστηρά πολιτική και δεν αποσκοπούσε στην αποκήρυξη της Βουλγαρικής εθνικότητας. Στην πραγματικότητα, για τους ηγέτες όπως ο σοσιαλιστής Ντέλτσεφ και άλλους αριστεριστές, που συμμετείχαν στο εθνικό κίνημα διατηρώντας μια πολιτική προοπτική, η εθνική απελευθέρωση σήμαινε «ριζοσπαστικές πολιτικές απελευθέρωσης μέσω της αποτίναξης των κοινωνικών δεσμών». Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι υπάρχει αμφιβολία για τον Βουλγαρικό εθνικό χαρακτήρα των Σλάβων της Μακεδονίας εκείνη την εποχή, Ο βουλγαρικός εθνικός αυτοπροσδιορισμός του Ντέλτσεφ έχει αναγνωριστεί από κορυφαίους διεθνείς ερευνητές του Μακεδονικού ζητήματος, καθώς και από μελετητές ιστορίας με υποτροφία στη Βόρεια Μακεδονία, έστω και διστακτικά. Ωστόσο, παρά τη βουλγαρική του προσήλωση, ήταν αντίθετος σε κάθε σοβινιστική προπαγάνδα και εθνικισμό.