cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Άλβαρ Άαλτο
Βιογραφία
Ο Άλβαρ Άαλτο γεννήθηκε στο Κuortane της Φινλανδίας. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Ελσίνκι (Helsinki university of technology) από το 1916 μέχρι το 1921. Επέστρεψε στο Γυβάσκυλα όπου άνοιξε το πρώτο του αρχιτεκτονικό γραφείο το 1923. Τον επόμενο χρόνο νυμφεύτηκε την αρχιτέκτονα Aino Μarsio. Το ταξίδι του μέλιτος στην Ιταλία σφράγισε έναν διανοητικό δεσμό με την κουλτούρα της μεσογειακής περιοχής που θα έμενε σημαντικός για το υπόλοιπο της ζωής του. Ο Άαλτο μετέφερε το γραφείο του στο Τουρκού το 1927, και άρχισε την συνεργασία με τον αρχιτέκτονα Erik Bryggman. Το γραφείο του μεταφέρθηκε το 1933 στο Ελσίνκι. Από το 1943 έως το 1958 διετέλεσε πρόεδρος της ένωσης Φινλανδών αρχιτεκτόνων SAFA, και έπειτα κηρύχθηκε επίτιμο μέλος.
Από το 1946 έως το 1948 ήταν καθηγητής του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης MIT (Cambridge ΗΠΑ). Η Aino Μarsio πέθανε το 1949 και το 1952 παντρεύτηκε την επίσης αρχιτέκτονα Elissa Makiniemi (πέθανε το 1994). Το 1955 έγινε μέλος της φινλανδικής ακαδημίας και αργότερα, το 1963, έγινε πρόεδρος της ακαδημίας μέχρι το 1968. Ο Άλβαρ Άαλτο πέθανε στις 11 Μαΐου 1976 στο Ελσίνκι.
Καριέρα
Δημιούργησε αξιόλογα αρχιτεκτονικά σχέδια και σημαντικά κτίσματα, με τα οποία έδωσε μοντέρνο τόνο στην αρχιτεκτονική της Φινλανδίας και γενικά της Σκανδιναβίας. Ιδιαίτερα γνωρίσματα στην τέχνη του Άαλτο είναι η ασυμμετρία, η ποικιλία των δομικών υλικών και η καμπυλότητα των επιφανειών, που αποτελούν αντίδραση στον αφηρημένο και ψυχρό φορμαλισμό. Παρόλο που μερικές φορές θεωρήθηκε ως ο πρώτος και ο πιο επιδραστικός αρχιτέκτονας του σκανδιναβικού μοντερνισμού, μια πιο λεπτομερής εξέταση των ιστορικών γεγονότων, αποκαλύπτει πως ο Άαλτο (ενώ ήταν πρωτοπόρος στη Φινλανδία) ακολουθούσε από κοντά και είχε προσωπικές επαφές με άλλους πρωτοπόρους στη Σουηδία, και συγκεκριμένα με τους Gunnar Asplund και Sven Markelius. Αλλά αυτό που αυτοί και πολλοί άλλοι της ίδιας γενιάς στις σκανδιναβικές χώρες έχουν κοινό είναι ότι ξεκίνησαν από κλασική εκπαίδευση, και ήταν οι πρώτοι που σχεδίασαν στο αποκαλούμενο σκανδιναβικό κλασικισμό πριν ακόμα ξεκινήσει, στα τέλη του 1920, παράλληλα με τον μοντερνισμό.
Στην περίπτωση του Άαλτο αυτό συνοψίζεται στην βιβλιοθήκη Viipuri (1927-1935) η οποία πέρασε από μια κλασική πρόταση σε ένα ολοκληρωμένο κτίριο υψηλού μοντερνισμού. Η ανθρωπιστική προσέγγιση είναι στα πλήρη στοιχεία εκεί: στο εσωτερικό βρίσκονται φυσικά υλικά, θερμά χρώματα και κυματιστές γραμμές. Το έργο αυτό διήρκεσε οκτώ χρόνια και κατά το ίδιο διάστημα ο Άαλτο σχεδίασε επίσης το κτίριο Turun Sanomat (1929-1930) και το Σανατόριο Παΐμιο (1929-1933): συνεπώς το κτίριο Turun Sanomat πρώτο έδειξε την κίνηση του Άαλτο προς τον μοντερνισμό και αυτό μεταφέρθηκε στο σανατόριο και στο τρέχον σχέδιο για την βιβλιοθήκη. Αλλά παρόλο που το Turun Sanomat και το Σανατόριο Παΐμιο έχουν συγκριτικά καθαρές μοντερνιστικές γραμμές, μεταφέρουν τους σπόρους μιας προσέγγισης και μιας κίνησης προς μια πιο ξεκάθαρη συνθετική συμπεριφορά.
Ο Άαλτο ήταν μέλος του Congres Internationaux d'Architecture Moderne παρακολουθώντας το δεύτερο συνέδριο στην Φρανκφούρτη το 1929 και το τέταρτο συνέδριο στην Αθήνα το 1933. Ήταν ακόμα πριν ολοκληρωθούν το Παΐμιο σανατόριο και η βιβλιοθήκη Viipuri όταν κατάφερε να τραβήξει την παγκόσμια προσοχή στην αρχιτεκτονική. Η φήμη του μεγάλωσε στις ΗΠΑ μετά από την καθοριστική υποδοχή του σχεδίου του για το φινλανδικό περίπτερο στην παγκόσμια έκθεση της νέας Υόρκης το 1939, όταν περιγράφηκε από τον Φρανκ Λόιντ Ράιτ (Frank Lloyd Wright) ως μια «δουλειά ιδιοφυΐας». Θα μπορούσε κανείς να πει πως η φήμη του Αάλτο σφραγίστηκε με την συμμετοχή του στην δεύτερη έκδοση του βιβλίου του Sigfried Giedion στην μοντερνιστική αρχιτεκτονική, ''Space, Time and Architecture. The growth of a new tradition''. (1949), στο οποίο ο Άαλτο έλαβε μεγαλύτερη προσοχή από κάθε άλλο μοντερνιστή αρχιτέκτονα, συμπεριλαμβανομένου και του Λε Κορμπυζιέ. Στην ανάλυση του για τον Άαλτο, ο Giedion έδωσε προτεραιότητα στις αξίες που ξεκινούν από την άμεση λειτουργικότητα, όπως η διάθεση, η ατμόσφαιρα, η ένταση της ζωής και ακόμα και τα εθνικά χαρακτηριστικά, δηλώνοντας πως «η Φινλανδία είναι με τον Άαλτο όπου κι αν πάει».
Τα βραβεία του Άαλτο συμπεριλαμβάνουν το βασιλικό χρυσό μετάλλιο για την αρχιτεκτονική από το Royal Institute of British Architects (1957) και το χρυσό μετάλλιο από το American Institute of Architects (1963).
Βιομηχανικός Σχεδιασμός
Ήδη από τα τέλη του 1920 άρχισε να εξερευνά τις τελευταίες τάσεις στο αρχιτεκτονικό τομέα και μοντέρνο διεθνές βιομηχανικό σχεδιασμό. Το Σανατόριο Παΐμιο ήταν το πρώτο κτίριο που σχεδίασε ο Άαλτο το οποίο επιπλώθηκε εξ ολοκλήρου από τα δικά του εργοστασιακά έπιπλα.
Η Εξέλιξη της Αρχιτεκτονικής του Άλβαρ Άαλτο
Η αρχιτεκτονική του εξελίχθηκε από το γυμνό κλασικισμό του κτιρίου του Αγροτικού Συνεταιρισμού σε μία πλήρη αποδοχή των τυπικών και θεωρητικών κανόνων του μοντερνισμού (ή «φονξιοναλισμού», όπως αποκαλούνταν στη Φινλανδία) του Διεθνούς Στυλ. Το κτίριο της εφημερίδας Turun Sanamat (1928-1930) ήταν το πρώτο έργο στη Φινλανδία που ενσωμάτωσε τα πέντε σημεία μιας καινούριας αρχιτεκτονικής του Λε Κορμπυζιέ (ανύψωση του όγκου του κτιρίου, τοίχοι χωρίς υποστήριξη στην πρόσοψη, όροφοι χωρίς εσωτερικούς τοίχους, μακριές λωρίδες παραθύρων και ράμπα από το έδαφος στην ταράτσα του κτιρίου). Εκείνη την περίοδο, ο Άλβαρ Άαλτο ήταν ένας ενεργός πολέμιος του κλασικισμού, που προώθησε το μοντερνισμό στη φινλανδική αρχιτεκτονική.
Τα χαρακτηριστικά αυτής της κατεύθυνσης είναι προφανή στις συγκεκριμένες αρχιτεκτονικές του ανησυχίες, εργασίες και στοιχεία που σχηματίζουν μία συνέχεια στη σκέψη και μία επίσημη έκφραση στο υπόλοιπο της καριέρας του Άλβαρ Άαλτο. Ο συγκεντρωτισμός, όπως φαίνεται στην επαναλαμβανόμενη παρουσία εξωτερικών αυλών και στα εσωτερικά αίθρια, έγινε ένα σημαντικό, οργανωτικό θέμα στα έργα του Άλβαρ Άαλτο. Εξερευνώντας συνεχώς τις δομικές δυνατότητες της κυματιστής επιφάνειας, ο Άλβαρ Άαλτο επιδεικνύει μία μοναδική ευαισθησία στη δυναμική του μαιάνδρου στην αρχιτεκτονική. Τα υλικά που χρησιμοποιούσε ο Άλβαρ Άαλτο άλλαξαν εκείνη την περίοδο. Απομακρύνθηκε από την αισθητική των μηχανών του διεθνούς στυλ και κατευθύνθηκε προς μία πιο εκφραστική χρήση υλικών και εντύπωσης υφής. Το ξύλο, το τούβλο και πολλά άλλα υλικά δημιουργούν μία σκοπιμότητα και αφθονία έκφρασης που συμπληρώνει τις τυπικές αλλαγές στο έργο του.
Αυτές οι αλλαγές αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα της ποιότητας και των εικόνων που ήταν αναπόσπαστα συνδεδεμένες με την αντίληψη περί αρχιτεκτονικής του Άαλτο. Επίσης, συναντώνται σε μεγάλη ποικιλία κλιμάκων στην πραγματοποίηση των έργων του. Η κυματιστή επιφάνεια δεν είναι απλά μία μορφή, μία κατασκευή στο χώρο ή στοιχείο του κτιρίου, αλλά επαναλαμβάνεται σε επίπεδο λεπτομέρειας στην αρχιτεκτονικά του σχέδια και τα σχέδια εφαρμογής, εμφανίζεται στα γυάλινα βάζα, στα έπιπλα, στα πόμολα και στα φωτιστικά, καθώς και στους πίνακές του και τα πειραματικά του γλυπτά. Αυτή η επανάληψη της μορφής σε διάφορες κλίμακες σε όλα τα έργα του Άαλτο είναι αντιπροσωπευτική τόσο του συνόλου της σύλληψης των σχεδίων των έργων του, όσο και της σπουδαιότητας της λεπτομέρειας στα κτίριά του.
Η ανάπτυξη γύρω από ένα κέντρο συνεχίζει ως κυρίαρχο θέμα στα κτίρια του Alvar Aalto, με το πολυεπίπεδο αίθριο με τους φεγγίτες στο κτίριο του Rautatalo, το οικοτροφείο, το κυρίως κτίριο με τις αίθουσες και η βιβλιοθήκη στο κολέγιο να δημιουργούν την αίσθηση ότι βρίσκεσαι σε ένα προστατευμένο εξωτερικό χώρο. Το 1955 έγινε μέλος της φινλανδικής ακαδημίας και αργότερα, το 1963, έγινε πρόεδρος της ακαδημίας μέχρι το 1968.
Τα τελευταία 20 χρόνια της επαγγελματικής δραστηριότητας του Άλβαρ Άαλτο, ξεκινώντας με την Εκκλησία Vuoksenniska (1956-1958), δημιούργησε μία περισσότερο πολύπλοκη, εκφραστική αρχιτεκτονική. Σε αντίθεση με τις «μπρούτζινες εικόνες» της δεκαετίας του ’50, ο Άλβαρ Άαλτο επέστρεψε σε ένα λεξιλόγιο υλικών, που δημιούργησε μία αρχιτεκτονική φωτεινών, κατοπτρικών και λείων επιφανειών. Παρ’ όλο που υπάρχει θεματική συνέχεια με την προηγούμενη δουλειά του (φως, καμπύλες, κεντρική ανάπτυξη και σταθερές φιγούρες, σημαντικές στις διακοσμήσεις), αυτή την περίοδο αναδεικνύονται περισσότερο σαφείς αναφορές σε κλασικές και ρομαντικές ευαισθησίες. Προχωρώντας πέρα από την απλή διττότητα των οργανικών και γεωμετρικών στοιχείων, τα μετέπειτα έργα του Alvar Aalto μοιάζουν να προκαλούν τόσο κλασικό συντηρητισμό όσο και ρομαντική ευφορία.
Σημαντικά έργα του
thumb|200px|Helsinki University of Technology, Auditorium
thumb|200px|Opera, Essen, Γερμανία
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Φινλανδοί αρχιτέκτονες Κατηγορία:Φινλανδοί βιομηχανικοί σχεδιαστές Κατηγορία:Μοντερνιστές αρχιτέκτονες Κατηγορία:Σχεδιαστές επίπλων
Άνω Λουσοί Αχαΐας
Οι Άνω Λουσοί είναι ορεινό χωριό του Νομού Αχαΐας. Είναι χτισμένοι σε υψόμετρο 1.140 μέτρων στις πλαγιές των Αροανίων και αποτελούν έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Αχαΐας. Οι Άνω Λουσοί ανήκουν στον Δήμο Καλαβρύτων και ο πληθυσμός τους σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είναι 111 κάτοικοι. Πολύ κοντά στον οικισμό βρίσκονται τα Σπήλαια Λιμνών, που είναι από τα πιο επισκέψιμα σπήλαια στην Ελλάδα.
Τοπική Κοινότητα
Στην «Καλλικρατική» Τοπική Κοινότητα Άνω Λουσών συμπεριλαμβάνεται, βάσει της απογραφής του 2011, και ο οικισμός των Βαλβουσίων. Η κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ορεινός οικισμός, με έκταση 31,218 χμ² (2011).
Πληθυσμός
(σε παρένθεση ο πληθυσμός της τοπικής κοινότητας)
Ιστορία
Το χωριό μέχρι το 1928 ονομαζόταν Σουδενά Θεοτόκου, οπότε και μετονομάστηκε σε Άνω Λουσοί. Η παλιά ονομασία «Σουδενά Θεοτόκου» προέρχεται από τον ενοριακό ναό του χωριού για να γίνεται διάκριση από τους Κάτω Λουσούς που παλιά ονομάζονταν «Σουδενά Αγίου Βασιλείου» από τον ομώνυμο εκεί ενοριακό ναό.
Από το 1830 έως το 1920, εκτός από τον οικισμό των Άνω Λουσών, απογραφόταν ως ανεξάρτητος οικισμός, ανήκων στην Κοινότητα Άνω Λουσών, και ο οικισμός Χαρακτινού ο οποίος δεν υπάρχει πια.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Χωριά του νομού Αχαΐας Κατηγορία:Δήμος Καλαβρύτων
Καλλικράτεια Ανατολικής Θράκης
Η Καλλικράτεια (σήμερα Mimarsinan) ήταν ελληνική κωμόπολη κτισμένη επί του αριστερού κέρατος του κόλπου των Αθύρων της Προποντίδας, και απείχε περίπου 32 χιλιόμετρα από την Κωνσταντινούπολη. Εκκλησιαστικά υπαγόταν στην Μητρόπολη Μετρών και Αθύρων και διοικητικά στην νομαρχία Κωνσταντινουπόλεως.
Με την Ανταλλαγή πληθυσμών το 1923 (Συνθήκη της Λωζάνης) οι κάτοικοι της Καλλικράτειας ακολούθησαν την μοίρα του Ελληνισμού της Ανατολικής Θράκης και έγιναν πρόσφυγες στην μητροπολιτική Ελλάδα δημιουργώντας νέο οικισμό, τη Νέα Καλλικράτεια, στη Χαλκιδική.
Κατά την παράδοση ιδρύθηκε από τον Λακεδαιμόνιο στρατηγό Καλλικρατίδη τον 3ο αιώνα π.Χ. Κατά τους βυζαντινούς χρόνους λέγεται ότι οι αυτοκράτορες προτιμούσαν την Καλλικράτεια ως τόπο κυνηγιού.
Κατά τα μέσα του 10ου αιώνα, εκεί πέθανε η πολιούχος της κωμοπόλεως Οσία Παρασκευή η Επιβατινή (η Νέα).
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Διαμερίσματα της Επαρχίας Κωνσταντινούπολης
Ελληνικές αυτοδιοικητικές εκλογές 1986
Οι Δημοτικές και Κοινοτικές εκλογές του 1986 ήταν οι τέταρτες αυτοδιοικητικές εκλογές από την μεταπολίτευση και πραγματοποιήθηκαν στις 12 Οκτωβρίου 1986, ενώ ο δεύτερος γύρος όπου δεν συγκεντρώθηκε το απαιτούμενο ποσοστό εκλογής από κανέναν εκ των υποψηφίων, στις 19 Οκτωβρίου 1986. Ο αριθμός των δήμων στους οποίους διεξήχθησαν οι εκλογές ανήλθε στους 303, των κοινοτήτων στις 6.000 (από αυτές, οι 21 με πληθυσμό άνω των 5.000 κατοίκων), ενώ το σύνολο των εκλεγμένων δημάρχων, κοινοταρχών, δημοτικών, κοινοτικών και συνοικιακών συμβούλων ανήλθε στους 58.000.
Το εκλογικό σύστημα παρέμεινε το ίδιο με των προηγούμενων εκλογικών αναμετρήσεων, με τους υποψήφιους δημάρχους να πρέπει να συγκεντρώσουν το 50% + μία ψήφο σε σχέση με τα έγκυρα ψηφοδέλτια προκειμένου να εκλεγούν. Αν δεν το καταφέρει κανένας υποψήφιος στον Α' γύρο, τότε διεξάγεται επαναληπτική ψηφοφορία μεταξύ των δύο πρώτων σε ψήφους υποψηφίων. Το σύστημα αυτό ίσχυσε για όλους τους δήμους, καθώς και για τις κοινότητες με πληθυσμό 5.000 κατοίκων και άνω. Αντίθετα, στις μικρότερες κοινότητες δεν διεξάγεται Β' γύρος και νικητής ανακηρύσσεται αυτός που έχει λάβει την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία στον Α' γύρο. Σε περίπτωση ισοψηφίας μεταξύ δύο υποψηφίων σε μικρότερες των 5.000 κατοίκων κοινότητες, τότε ο νικητής ανακηρύσσεται με δημόσια κλήρωση.
Στο φθινόπωρο του 1986 που διεξήχθησαν οι εκλογές, η πολιτική κατάσταση ήταν ρευστή. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου απολάμβανε πολύ μεγάλων ποσοστών δημοφιλίας με τους πολίτες να επιδοκιμάζουν γενικά την ηγεσία του, και ήταν πολιτικά πανίχυρος, έχοντας απομακρύνει την προηγούμενη χρονιά τον Κωνσταντίνο Καραμανλή από την Προεδρία της Δημοκρατίας. Ωστόσο, είχαν αρχίσει οι πρώτες σοβαρές γκρίνιες για το ΠΑΣΟΚ, λόγω του σταθεροποιητικού προγράμματος του υπουργού Εθνικής Οικονομίας Κώστα Σημίτη, που προκάλεσε διάσπαση της ΠΑΣΚΕ και αποχώρηση ή διαγραφή στελεχών όπως ο Γεράσιμος Αρσένης (τελικά ο Ανδρέας Παπανδρέου εξανάγκασε σε παραίτηση τον Σημίτη το 1987 και επέστρεψε σε μία πιο γενναιόδωρη κοινωνική πολιτική).
Έτσι στις εκλογές δόθηκε σημαντική βαρύτητα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και χαρακτηριστική υπήρξε η συνεργασία σε αρκετούς δήμους του ΚΚΕ με το ΚΚΕ Εσωτερικού και άλλων αριστερών σχημάτων (κάτι που αποτέλεσε την απαρχή για την μετέπειτα δημιουργία του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου) καθώς και η άρνηση, κυρίως από την πλευρά του ΚΚΕ, να στηρίξει τους υποψηφίους που προέρχονταν από το ΠΑΣΟΚ στην πλειοψηφία των μεγάλων δήμων, με αφορμή το σταθεροποιητικό πρόγραμμα Σημίτη.
Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου πέτυχε άλλη μια νίκη, κερδίζοντας 143 δήμους και τις περισσότερες πρωτεύουσες Νομών. Η Νέα Δημοκρατία κέρδισε 87 δήμους, αλλά για πρώτη φορά μετά το 1981 μπόρεσε να αμφισβητήσει την πολιτική κυριαρχία του Ανδρέα Παπανδρέου, καθώς κατάφερε να κατακτήσει τους τρεις μεγαλύτερους δήμους της Ελλάδας, Αθηναίων, Θεσσαλονίκης και Πειραιά (με νικητές τα προβεβλημένα στελέχη της Μιλτιάδη Έβερτ, Σωτήρη Κούβελα και Ανδρέα Ανδριανόπουλο αντίστοιχα). Για πρώτη φορά εμφανίστηκαν σε αρκετούς δήμους υποψήφιοι από το κόμμα της ΔΗΑΝΑ, που είχε ιδρυθεί ένα χρόνο πριν.
Αποτελέσματα
Στους παρακάτω πίνακες αναφέρονται αναλυτικά τα αποτελέσματα ενδεικτικά στους κυριώτερους κεντρικούς δήμους διαφόρων μεγάλων σε πληθυσμό νομών. Οι δήμοι ήταν με το καθεστώς της εποχής, πριν δηλαδή την καθιέρωση του Σχεδίου Καποδίστριας και αργότερα του Προγράμματος Καλλικράτης για την τοπική αυτοδιοίκηση, για όσους από τους δήμους αυτούς επήλθαν αλλαγές.
Το κόμμα ή τα κόμματα που αναφέρονται δεξιά από το ονοματεπώνυμο των υποψηφίων δημάρχων, είναι αυτά που τους παρείχαν επίσημη στήριξη. Ο αριθμός των εδρών για το Δημοτικό Συμβούλιο που εξασφάλισε η παράταξη του υποψήφιου δημάρχου, δεν περιλαμβάνουν τον ίδιο τον εκλεγέντα δήμαρχο. Η ένδειξη (Δ) αφορά στους εν ενεργεία δημάρχους κατά τη στιγμή της τέλεσης των εκλογών.
Δήμος Αθηναίων
Ο εκλεγείς Δήμαρχος Μιλτιάδης Έβερτ παραιτήθηκε τον Μάιο του 1989 προκειμένου να κατέλθει ως υποψήφιος βουλευτής στις Βουλευτικές Εκλογές. Τον διαδέχθηκε ο Νίκος Γιατράκος.
Δήμος Θεσσαλονίκης
Ο εκλεγείς Δήμαρχος Σωτήρης Κούβελας παραιτήθηκε τον Μάιο του 1989 προκειμένου να κατέλθει ως υποψήφιος βουλευτής στις Βουλευτικές Εκλογές. Τον διαδέχθηκε ο Κωνσταντίνος Κοσμόπουλος.
Δήμος Πειραιά
Ο εκλεγείς Δήμαρχος Ανδρέας Ανδριανόπουλος παραιτήθηκε τον Μάιο του 1989 προκειμένου να κατέλθει ως υποψήφιος βουλευτής στις Βουλευτικές Εκλογές. Τον διαδέχθηκε ο Γιώργος Στρατηγός.
Δήμος Ηρακλείου
Ο επανεκλεγείς Δήμαρχος Μανώλης Καρέλλης παραιτήθηκε τον Μάιο του 1989 προκειμένου να κατέλθει ως υποψήφιος Ευρωβουλευτής στις Ευρωεκλογές. Τον διαδέχθηκε ο Κώστας Κληρονόμος.
Δήμοι Αττικής
Αναφέρονται συνοπτικά οι νικητές των εκλογών στους 10 μεγαλύτερους σε πληθυσμό δήμους της Αττικής, πλην των Δήμων Αθηναίων και Πειραιά που αναφέρονται αναλυτικά παραπάνω.
Δήμοι υπόλοιπης Ελλάδας
Αναφέρονται συνοπτικά οι νικητές των εκλογών στους 15 μεγαλύτερους σε πληθυσμό δήμους της υπόλοιπης Ελλάδας, πλην των δήμων που αναφέρονται αναλυτικά παραπάνω.
Δηλώσεις
Επιγραμματικά, από τους πολιτικούς αρχηγούς έγιναν οι ακόλουθες δηλώσεις μετά τον δεύτερο γύρο των εκλογών:
Πηγές
1986
Ίττα του Μετς
Η Ίττα του Μετς (592 - 8 Μαΐου 652) ήταν σύζυγος του Πεπίνου του Λάντεν που διετέλεσε Μαγιορδόμος των ανακτόρων στην Αυστρασία. Μετά τον θάνατο του συζύγου της ίδρυσε με την κόρη της Γερτρούδη το "Αβαείο του Νιβέλ" και έγιναν μοναχές, λατρεύτηκαν και οι δυο σαν Άγιες. Δεν υπάρχει καμιά καταγραφή σχετικά με τους γονείς της, πιθανότατα προερχόταν από οικογένεια Συγκλητικών με καταγωγή από την Ακουιτανία. Ο πατέρας της Άρνολντ διετέλεσε επίσκοπος του Μετς, ο αδελφός της και η αδελφή της ήταν επίσης Άγιοι. Με τον θάνατο του Πεπίνου (640) αποφάσισε να αφιερωθεί στην θρησκεία με την κόρη της Γερτρούδη. Με την συμβουλή του Αγίου Αμάντους επισκόπου του Μάαστριχτ ίδρυσε το ''"αβαείο του Νιβέλ, αρχικά στέγαζε μόνο μοναχές αλλά με την άφιξη ανδρών μοναχών από την Ιρλανδία έγινε διπλό. Η Ίττα διόρισε την κόρη της πρώτη ηγουμένη της μονής ενώ η ίδια παρέμεινε απλή μοναχή, πέθανε στις 8 Μαΐου 852, αγιοποιήθηκε και η μνήμη της εορτάζεται στις 8 Μαΐου.
Οικογένεια
Με τον σύζυγο της Πεπίνο του Λάντεν απέκτησε :
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πεπινίδες
Δασκαλονήσι Σκιάθου
Το Δασκαλονήσι είναι μικρή ακατοίκητη βραχονησίδα των Βορείων Σποράδων και βρίσκεται εντός του λιμένα της Σκιάθου, ανάμεσα σε αυτήν και την νησίδα Αρκό. Διοικητικά ανήκει στον Δήμο Σκιάθου. Πάνω στη βραχονησίδα υπάρχει ένας μικρός φάρος ο οποίος συλλέγει την ημέρα ηλιακή ενέργεια με φωτοβολταϊκά για να λειτουργεί το βράδυ. Το νησί ήταν αναγνωρισμένος οικισμός από το 1940 μέχρι το 1951.
Παραπομπές
Κατηγορία:Σποράδες Κατηγορία:Σκιάθος
Νεολαία Χίτλερ
Η Νεολαία Χίτλερ ή Χιτλερική Νεολαία (γερμ.:, αρχικά HJ), ονομαζόταν το σκέλος του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος στο οποίο συμμετείχαν παιδιά και νέοι ηλικίας 10 έως 18 χρονών. Ιδρύθηκε το 1922 και το 1926 πήρε το όνομα "Hitler-Jugend, Bund deutscher Arbeiterjugend" - «Χιτλερική Νεολαία, Ένωση Νεολαίων Γερμανών εργατών». To 1923 η Χιτλερική Νεολαία αριθμούσε 1.000 περίπου μέλη. Πέντε χρόνια αργότερα, τα μέλη της έφτασαν τα 25.000. Μέχρι το τέλος του 1932 (μερικές εβδομάδες πριν το Κόμμα έρθει στην εξουσία) τα μέλη της ανέρχονταν σε 107.956. Στο τέλος του 1933, η Χιτλερική Νεολαία έφτασε τα 2.300.000 μέλη. Αρχηγός της οργάνωσης ήταν, αρχικά, ο Μπάλντουρ φον Σίραχ (Baldur von Schirach) τον οποίο διαδέχτηκε, το 1940, ο Άρτουρ Άξμαν (Artur Axmann). Από το 1933 μέχρι και το τέλος της το 1945 ήταν η μόνιμη νόμιμη οργάνωση νεολαίας στη Γερμανία ενώ κατά τα χρόνια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου διεύρυνε τη δράση της, αναλαμβάνοντας και παραστρατιωτικές επιχειρήσεις. Χωριζόταν ανάλογα με την ηλικία και το φύλο σε: «οργάνωση παίδων από 10 έως 14 ετών», «νέων από 14 έως 18 ετών» και «κορασίδων από 10 έως 21 ετών». Με το τέλος του καθεστώτος, η οργάνωση έπαψε να υφίσταται, και στις 10 Οκτωβρίου 1945 τέθηκε - μαζί με τις υπόλοιπες ναζιστικές οργανώσεις - εκτός νόμου, από το Συμμαχικό Συμβούλιο Ελέγχου.
Πηγές
Κατηγορία:Νεολαίες πολιτικών κομμάτων Κατηγορία:Οργανώσεις του Ναζιστικού Κόμματος
Τζων Χιουμ
Ο Τζων Χιουμ ή Τζον Χιουμ  (αγγλικά: John Hume, 18 Ιανουαρίου 1937 – 3 Αυγούστου 2020) ήταν Ιρλανδός πολιτικός από το Ντέρυ της Βόρειας Ιρλανδίας. Υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη του Σοσιαλδημοκρατικού και Εργατικού Κόμματος και τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 1998 μαζί με τον Ντέιβιντ Τριμπλ για τη συμβολή του στην ειρηνευτική διαδικασία στη Βόρεια Ιρλανδία.
Εκτός από πρόεδρος του Σοσιαλδημοκρατικού και Εργατικού Κόμματος (από το 1979 ως το 2001) ο Χιουμ διετέλεσε μέλος της Συνελεύσεως της Βόρειας Ιρλανδίας, του Βρετανικού Κοινοβουλίου και ευρωβουλευτής. Θεωρείται ως μία από τις σημαντικότερες μορφές στην πρόσφατη πολιτική ιστορία της Ιρλανδίας και ως ένας από τους «αρχιτέκτονες» της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Β. Ιρλανδία.
Οικογένεια και σπουδές
Ο Τζων Χιουμ γεννήθηκε στο Ντέρυ (Λόντονντερυ) από οικογένεια Ρωμαιοκαθολικών. Ωστόσο, ο προπάππους του ήταν Πρεσβυτεριανός μετανάστης από τη Σκωτία. Φοίτησε στα κολέγια St. Columb's και St. Patrick's, και σκόπευε να ενταχθεί στον ρωμαιοκαθολικό κλήρο. Μεταξύ των δασκάλων του ήταν ο μετέπειτα Καρδινάλιος Τόμας Ο Φιάιχ (Tomás Ó Fiaich).
Δεν ολοκλήρωσε τις ιερατικές του σπουδές, αλλά πήρε πτυχίο και στη συνέχεια επέστρεψε σπίτι και έγινε δάσκαλος, ενώ το 1965 είχε ηγετικό ρόλο στην αποτυχημένη εκστρατεία για την εγκατάσταση του νέου Πανεπιστημίου του Ώλστερ στην πόλη του Ντέρυ.
Πολιτική σταδιοδρομία
Ο Χιουμ ήταν ήδη ενεργός στο Εθνικιστικό Κόμμα (Nationalist Party) της Βόρειας Ιρλανδίας απο τις αρχές της δεκαετίας του 1960, αλλά παραιτήθηκε το 1964, μετά την απροθυμία πολλών στο κόμμα να συνεργαστούν με το Εθνικό Πολιτικό Μέτωπο (ή «Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα»). Στο αποκορύφωμα της εκστρατείας των πολιτικών δικαιωμάτων, εκλέχθηκε μέλος του Κοινοβουλίου της Βόρειας Ιρλανδίας ως «ανεξάρτητος εθνικιστής» το 1969.
Το 1973 εκλέχθηκε στη Νομοθετική Συνέλευση Βόρειας Ιρλανδίας που είχε συσταθεί από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, και υπηρέτησε ως υπουργός Εμπορίου στη βραχύβια κυβέρνηση του 1974. Αργότερα, το 1983, εκλέχθηκε βουλευτής στο Βρετανικό Κοινοβούλιο εκπροσωπώντας την εκλογική περιφέρεια Foyle.
Τον Οκτώβριο του 1971 ο Χιουμ από κοινού με 4 βουλευτές του Βρετανικού Κοινοβουλίου κατέβηκε σε μια 48ωρη απεργία πείνας ως διαμαρτυρία για τη φυλάκιση χωρίς δίκη εκατοντάδων υπόπτων ρεπουμπλικανών. Το 1977 ο Χιουμ αντέδρασε σε μία ρύθμιση στα πλαίσια της Πράξεως Ειδικών Εξουσιών του 1922, η οποία επέτρεπε στον οποιονδήποτε στρατιώτη να διαλύσει μία συγκέντρωση άνω των τριων ανθρώπων. Ο Λόρδος Αρχιδικαστής της Βόρειας Ιρλανδίας Ρόμπερτ Λόουρυ (Lord Lowry) είχε αποφασίσει ότι η ρύθμιση ήταν υπεράνω κρίσεως (Ultra Vires) εξαιτίας της Κυβερνητικής Πράξεως του 1920 που απαγόρευε στο Κοινοβούλιο της Β. Ιρλανδίας να νομοθετεί σχετικώς με τον στρατό.
Ο Χιουμ υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη του Σοσιαλδημοκρατικού και Εργατικού Κόμματος (Social Democratic and Labour Party, SDLP) και διαδέχθηκε τον Τζέρυ Φιτ (Gerry Fitt) στην ηγεσία του το 1979. Επιπλέον, υπηρέτησε ως ένα από τα τρία μέλη του Ευρωκοινοβουλίου που εκλέγονται στη Βόρεια Ιρλανδία]] και δίδαξε στο Κολέγιο της Βοστώνης, από το οποίο δέχθηκε έναν τιμητικό τίτλο σπουδών το 1995.
Ο Χιουμ αναμίχθηκε άμεσα στις «μυστικές συνομιλίες» της βρετανικής κυβερνήσεως με το Σιν Φέιν, σε μια προσπάθεια να προσέλθει το δεύτερο σε επίσημες ανοικτές συνομιλίες. Οι συνεννοήσεις αυτές εικάζεται ότι οδήγησαν στην Αγγλοϊρλανδική Συμφωνία του 1985. Ωστόσο, η μεγάλη πλειοψηφία των Ενωτικών απέρριψε τη συμφωνία και οργάνωσε μεγάλη ειρηνική διαδήλωση στο κέντρο του Μπέλφαστ για να εκδηλώσουν τη δυσαρέσκειά τους. Από την αντίθετη πλευρά, πολλοί Ιρλανδοί εθνικιστές την απέρριψαν επίσης. Αλλά ο Χιουμ συνέχισε τον διάλογο με αμφότερες τις κυβερνήσεις και το Σιν Φέιν. Η «διαδικασία Χιουμ-Άνταμς» απέδωσε τελικώς την κατάπαυση πυρός του IRA του 1994, η οποία παρέσχε το σχετικώς ειρηνικό υπόβαθρο ώστε να επιτευχθεί η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής το 1998.
Φήμη
Ο Χιουμ πιστώνεται με τις κεντρικές ιδέες πίσω από αρκετές πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις στη Βόρεια Ιρλανδία, από τη συμφωνία διαμοιρασμού εξουσιών του Σάνινγκντέιλ μέχρι την Αγγλοϊρλανδική Συμφωνία του 1985 και τη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής. Βραβεύθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης το 1998 από κοινού με τον τότε ηγέτη του Ενωτικού Κόμματος του Ώλστερ Ντέιβιντ Τριμπλ.
Μετά την απόσυρσή του από την ηγεσία του SDLP το 2001, ο Χιουμ επαινέθηκε από όλο το πολιτικό φάσμα, ακόμα και από τον μακρόχρονο αντίπαλό του, τον Αιδεσιμότατο Ίαν Πέισλι. Ο Χιουμ κατείχε την καθηγητική έδρα «Tip O'Neill» στις «σπουδές ειρήνης» (Peace Studies) στο Πανεπιστήμιο του Ώλστερ.
Τα ύστερα χρόνια
Στις 4 Φεβρουαρίου 2004 ο Χιουμ ανακοίνωσε την πλήρη αποχώρησή του από την ενεργό πολιτική, υποδεικνύοντας τον Μαρκ Ντέρκαν (Mark Durkan) ως διάδοχό του στην ηγεσία του SDLP. Δεν κατέβηκε στις ευρωεκλογές του 2004, ούτε στις βρετανικές εκλογές του 2005. Συνέχισε με τη σύζυγό του Πατ να δραστηριοποιούνται στην προαγωγή της ευρωπαϊκής ολοκληρώσεως, καθώς και σε θέματα όπως η παγκόσμια φτώχεια.
Ο Χιουμ διατήρησε επίσης τη θέση του προέδρου της ποδοσφαιρικής ομάδας της γενέτειράς του, της Ντέρρι Σίτι ΦΚ, της οποίας υπήρξε θερμός οπαδός σχεδόν σε όλη του τη ζωή.
Απεβίωσε σε ηλικία 83 ετών σε ίδρυμα φροντίδας στο Ντέρυ, καθώς τα τελευταία χρόνια του υπέφερε από άνοια, της οποίας τα πρώτα συμπτώματα είχαν αρχίσει ήδη λίγα χρόνια πριν από το έτος 2000. Με αφορμή τον θάνατό του, ο πρώην πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ δήλωσε: «Ο Τζων Χιουμ ήταν ένας πολιτικός τιτάνας: ένας οραματιστής που αρνήθηκε να πιστέψει ότι το μέλλον έπρεπε υποχρεωτικά να είναι το ίδιο με το παρελθόν.» Ο Δαλάι Λάμα έγραψε στο Twitter: «Η βαθιά πεποίθηση του Τζων Χιουμ στη δύναμη του διαλόγου και των διαπραγματεύσεων για την επίλυση συγκρούσεων ήταν ακλόνητη...»
Ο «μέγιστος» των Ιρλανδών
Στις 22 Οκτωβρίου 2010 ο Τζων Χιουμ ψηφίσθηκε στην πρώτη θέση του καταλόγου των «μεγαλύτερων Ιρλανδών» από τους τηλεθεατές του προγράμματος The Late Late Show του ιρλανδικού τηλεοπτικού σταθμού RTE.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιρλανδοί πολιτικοί Κατηγορία:Βουλευτές του Ηνωμένου Βασιλείου Κατηγορία:Ευρωβουλευτές του Ηνωμένου Βασιλείου Κατηγορία:Βραβευμένοι με Νόμπελ Ειρήνης
Δήμος Φιλοθέης-Ψυχικού
Ο Δήμος Φιλοθέης Ψυχικού είναι ένας από τους δώδεκα δήμους του Βορείου Τομέα της Αθήνας στην Περιφέρεια Αττικής. Ιδρύθηκε το 2010 με την εφαρμογή του σχεδίου Καλλικράτης από την συνένωση των παλαιότερων δήμων Ψυχικού, Νέου Ψυχικού και Φιλοθέης. Έχει πληθυσμό 30.754  κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2001, έδρα του είναι το Ψυχικό και η έκτασή του ανέρχεται σε 6,2 τ.χλμ.
Ιστορικά
Η ιστορία του Ψυχικού ανάγεται στα χρόνια της μικρασιατικής καταστροφής και στη δημιουργία του κεντρικού συνοικισμού από τεχνική εταιρία, ενώ η έκταση βόρεια του Ψυχικού αγοράστηκε από Αιγυπτιώτες Έλληνες με σκοπό τη δημιουργία οικισμού στα πρότυπα κηπούπολης με την ονομασία Νέα Αλεξάνδρεια στην περιοχή όπου κατείχε μεγάλες εκτάσεις η Αγία Φιλοθέη η Αθηναία.
Όταν υπογράφηκε η Συνθήκη της Λωζάνης, ο Γεώργιος Ησαΐας και η «Αθηναϊκή Εταιρεία προς ενίσχυση του Εμπορίου και της Βιομηχανίας» συνεισέφεραν στην εταιρεία δύο μεγάλα κτήματα ιδιοκτησίας τους, τα οποία, μετά την κατάρτιση ενός από τα πρώτα πολεοδομικά σχέδια της εποχής, αποτέλεσαν το συνοικισμό του Ψυχικού. Οι δύο μέτοχοι δημιούργησαν για πρώτη φορά το ρυμοτομικό σχέδιο της περιοχής, χάραξαν δρόμους και προσδιόρισαν τις προς οικιστική ανάπτυξη εκτάσεις.
Από το 1907 ήταν εγκεκριμένο το ρυμοτομικό σχέδιο που κάλυπτε όλη την έκταση του προβλεπόμενου οικισμού από τη Λεωφ. Κηφισίας μέχρι το τέλος της σημερινής Λεωφ. Βυζαντίου του Δήμου Νέας Ιωνίας. Αυτό το μεγαλεπήβολο για την εποχή εκείνη σχέδιο προχώρησε μόνο με την πώληση λίγων οικοπέδων και έτσι οι Αιγυπτιώτες μεταβίβασαν την έκταση σε τρίτους. Μετά την αναγκαστική απαλλοτρίωση από το Ελληνικό Δημόσιο την περίοδο 1924-1926, τμημάτων της έκτασης αυτής για τη στεγαστική αποκατάσταση των προσφύγων του 1922 τα οποία κάλυπταν όλη την έκταση που βρισκόταν στα διοικητικά όρια του δήμου Ν. Ιωνίας, το τμήμα που απέμεινε περιοριζόταν από το Κολλέγιο Αθηνών, τη Λεωφ. Κηφισίας, τη σιδηροδρομική γραμμή της οδού Καποδιστρίου, το Αδριάνειο, την κορυφογραμμή των Τουρκοβουνίων και είχε εμβαδόν 2.000 στρεμ. περίπου. Η περιοχή κατοικούνταν από λίγους βοσκούς κι αρκετά αγρίμια. Η βλάστηση περιοριζόταν σε λίγους θάμνους και αμυγδαλιές.
Η ιδέα και η υλοποίησή της ανήκει τους διοικητές της ΕΤΕ, Ιωάννη Δροσόπουλο και Αλέξανδρο Κορυζή, καθώς και στον διοικητή της Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας, τον Γεώργιο Ιατρού. Με τη συνεργασία του "Οικοδομικού Συνεταιρισμού των εν Φιλοθέη υπαλλήλων Εθνικής Τραπέζης" που ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 1929, η περιοχή αγοράστηκε με συμβόλαιο που υπογράφτηκε λίγους μήνες αργότερα και κατάφεραν να στεγάσουν τους υπαλλήλους της τράπεζας. Με συμπληρωματικό συμβόλαιο δηλώθηκε από τους συμβαλλόμενους ότι στην έκταση που μεταβιβάστηκε περιλαμβάνεται και η περιοχή που σήμερα είναι διαμορφωμένη σε πλατεία στη συμβολή της οδού Καποδιστρίου με τη Λεωφ. Κύμης.
Το Νέο Ψυχικό, ανατολικά της Λεωφόρου Κηφισίας,άρχισε να αναπτύσσεται γύρω από την πλατεία της Αγίας Σοφίας στα τέλη της δεκαετίας του 1930.
Οι τρεις Δήμοι, αυτοί του Ψυχικού, της Φιλοθέης και του Νέου Ψυχικού, το 2010 συνενώθηκαν, λόγω Καλλικράτη, και συναποτέλεσαν τον νέο Δήμο Φιλοθέης-Ψυχικού, (στην νέα ονομασία δε, δεν συμπεριελήφθη η ονομασία του Νέο Ψυχικό). Ο νέος αυτος Δήμος βρίσκεται στο νότιο τμήμα του Βορείου Τομέα και συνορεύει με το Κεντρικό Τομέα της Αθήνας. Η Κοινότητα του Ψυχικού αναπτύσσεται γύρω από την Ά πλατεία Ψυχικού (Πλατεία Βασιλέως Γεωργίου του Β') στην οποία οδηγεί η οδός 25ης Μαρτίου και η Κοινότητα του Νέου Ψυχικού Βορείως της Πλατείας Αγίας Σοφίας μέσω της οδού Δημ. Βασιλείου από το Φάρο Ψυχικού. Η Φιλοθέη έχει έδρα την Πλατεία Δροσοπούλου ενώ δυτικά εδράζεται ο Ιερός Ναός της Αγίας Φιλοθέης όπου βρίσκεται η κρύπτη της Αγίας.
Στην Κοινότητα του Ψυχικού λειτουργούν πολλά εκπαιδευτικά ιδρύματα όπως το Κολλέγιο Αθηνών - Κολλέγιο Ψυχικού, κτίσμα ιδιαιτέρου αρχιτεκτονικού κάλλους, το Αρσάκειο,το Βαρβάκειο η Σχολή Μωραΐτη και αρκετοί χώροι αθλητισμού.
Ιστορία της τέχνης
μικρογραφία|350x350px|[[Η Δημιουργία του Αδάμ (1508-1512), του Μιχαήλ Άγγελου, στην Καπέλα Σιστίνα (Βατικανό).]] Ως ιστορία της τέχνης είναι γνωστός ο κλάδος των ανθρωπιστικών επιστημών που ασχολείται με την επιστημονική μελέτη και έρευνα των τεχνών, ιδιαίτερα των εικαστικών, στην ιστορική εξέλιξή τους. Από γεωγραφικής και χρονολογικής άποψης, το αντικείμενο της ιστορίας της τέχνης εκτείνεται θεωρητικά σε ολόκληρο τον κόσμο από την απώτερη προϊστορία ως σήμερα, στην ακαδημαϊκή πράξη όμως ο κλάδος έχει δώσει περισσότερο βάρος στην τέχνη της Δύσης από τον Μεσαίωνα και μετά αφήνοντας τη μελέτη άλλων περιοχών και περιόδων στην αρμοδιότητα συγκεκριμένων ειδικεύσεων της αρχαιολογίας, της πολιτισμικής ανθρωπολογίας και της εθνολογίας. Ειδολογικά, η ιστορία της τέχνης ενδιαφέρεται περισσότερο για συγκεκριμένα προϊόντα της ανθρώπινης δημιουργικότητας, που αξιολογούνται ως έργα τέχνης, παρά για καθημερινά ή χρηστικά είδη του υλικού πολιτισμού χωρίς αισθητική αξία. Από μεθοδολογικής άποψης, τέλος, η ιστορία τέχνης προσεγγίζει την τεχνική, την τεχνοτροπία και το περιεχόμενο των έργων τέχνης μελετώντας και σχετικές γραπτές μαρτυρίες για να σκιαγραφήσει την καλλιτεχνική προσωπικότητα των δημιουργών τους και να φωτίσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες παράχθηκαν, χρησιμοποιήθηκαν και δέχτηκαν ή άσκησαν επιρροή στον ιστορικό περίγυρό τους και σε άλλα έργα τέχνης.
Προϊστορία
Η προϊστορική τέχνη αναπτύχθηκε από πρωτόγονους ανθρώπους από την Εποχή του Λίθου (Ανώτερη Παλαιολιθική, Μεσολιθική και Νεολιθική) έως την Εποχή του Σιδήρου, περιόδους όπου εμφανίστηκαν οι πρώτες εκδηλώσεις από τους Homo sapiens που θα μπορούσαν να θεωρηθούν καλλιτεχνικές. Κατά την παλαιολιθική περίοδο (50.000-10.000 π.Χ.), τα ανθρώπινα όντα συντηρούνταν κυρίως με το κυνήγι και τη συλλογή και ζούσαν σε σπηλιές, σε μερικές από τις οποίες ανέπτυξαν τη λεγόμενη ζωγραφική σπηλαίου. Μετά από μια περίοδο μετάβασης (Μεσολιθική, 10.000-7.000 π.Χ.), στη Νεολιθική (7.000-3.500 π.Χ.) ο άνθρωπος πέρασε σε καθιστικό τρόπο ζωής και αφοσιώθηκε στη γεωργία, με όλο και πιο πολύπλοκες κοινωνίες όπου η θρησκεία αποκτούσε σημασία, και άρχισε η παραγωγή των χειροτεχνιών. Στη λεγόμενη Εποχή του Σιδήρου (1.600-600 π.Χ.), εμφανίστηκαν οι πρώτοι πρωτοϊστορικοί πολιτισμοί.
Παλαιολιθική περίοδος
Οι πρώτες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις προέρχονται από τους Homo neanderthalensis (Νεάτερνταλ), πριν από περίπου 65.000 χρόνια. Τα περισσότερα ευρήματα, ωστόσο, είναι από την Ανώτερη Παλαιολιθική περίπου το 40.000 π.Χ. και ανήκουν στους Homo sapiens, τα οποία έφτασαν στο απόγειό τους κατά τη διάρκεια της μαγδαλένιας περιόδου (± 15.000–8.000 π.Χ.). Τα πρώτα ίχνη ανθρωπογενών αντικειμένων εμφανίζονται στη νότια Αφρική, τη δυτική Μεσόγειο, την κεντρική και την ανατολική Ευρώπη (Αδριατική θάλασσα), τη Σιβηρία (λίμνη Βαϊκάλη), την Ινδία και την Αυστραλία. Αυτά τα πρώτα απομεινάρια είναι γενικά επεξεργασμένα σκεύη από πέτρα (πυριτόλιθο, οψιανό) ή κόκαλο ή ξύλο. Για τη ζωγραφική είχε χρησιμοποιηθεί κόκκινο οξείδιο του σιδήρου, μαύρο οξείδιο του μαγγανίου και ώχρα από πηλό. Το κύριο εκφραστικό μέσο ήταν η ζωγραφική σε βράχο, που αναπτύχθηκε κυρίως στην περιοχή της Γαλλοκανταβριανής: είναι πίνακες μαγευτικής-θρησκευτικής φύσεως, σε σπηλιές, ρεαλιστικής προσέγγισης, με αναπαράσταση ζώων, στις σπηλιές Αλταμίρα, Τίτο Μπουστίγιο, Τρουά Φρερ, Σωβέ και Λασκώ. Στη γλυπτική, ξεχωρίζει η λεγόμενη Αφροδίτη, γυναικεία αναπαράσταση που σίγουρα χρησίμευε ως λατρευτικό μέσο της γονιμότητας, αναδεικνύοντας την Αφροδίτη του Βίλλεντορφ. Άλλα αντιπροσωπευτικά έργα αυτής της εποχής είναι ο λεγόμενος άνθρωπος του Μπρνο, το μαμούθ του Φόγκελχερντ και η κυρία του Μπρασανπουί.
Κατά τη διάρκεια των προϊστορικών χρόνων προέκυψαν οι πρώτες στοιχειώδεις μορφές μουσικής και χορού: διάφορα φυσικά φαινόμενα και η διαμόρφωση της ίδιας της ανθρώπινης φωνής έκαναν τον πρωτόγονο άνθρωπο να δει ότι υπήρχαν ήχοι αρμονικοί και μελωδικοί και ότι επηρέαζαν τα συναισθήματα, την ψυχική κατάσταση των ατόμων. Ταυτόχρονα, ο χορός, η ρυθμική κίνηση, ήταν μια μορφή σωματικής επικοινωνίας που χρησίμευε για την έκφραση συναισθημάτων ή την τελετουργία σημαντικών γεγονότων (γεννήσεις, θάνατοι, γάμοι). Αρχικά, η μουσική και ο χορός είχαν ένα τελετουργικό στοιχείο, και χρησιμοποιούνταν σε τελετές γονιμότητας, κυνηγιού ή πολέμου ή τελετές θρησκευτικής φύσεως. Σύντομα ο άνθρωπος έμαθε να χρησιμοποιεί υποτυπώδη αντικείμενα (κόκαλα, καλάμια, κορμούς, κελύφη) για να παράγει ήχους, ενώ η ίδια η αναπνοή και ο καρδιακός παλμός χρησίμευαν για να δώσουν έναν πρώτο ρυθμό στον χορό.
Νεολιθική περίοδος
μικρογραφία|220x220εσ|Ρόκα δελς Μόρος ή Σπήλαια Ελ Κογκούλ, [[Καταλονία, Ισπανία.]] Αυτή η περίοδος - ξεκίνησε περίπου το 8.000 π.Χ. στην Εγγύς Ανατολή - εμπερικλείει μια βαθιά μεταμόρφωση για τον αρχαίο άνθρωπο, ο οποίος υιοθέτησε την καθιστική ζωή και αφιερώθηκε στη γεωργία και στην κτηνοτροφία, ενώ αναδύθηκαν νέες μορφές κοινωνικής συνύπαρξης και αναπτύχθηκε η θρησκεία. Στη λεβαντική ζωγραφική - χρονολογημένη μεταξύ της Μεσολιθικής και της Νεολιθικής - η ανθρώπινη μορφή αποδόθηκε, πολύ σχηματοποιημένη, με αξιοσημείωτο παράδειγμα το Ρόκα δε λος Μόρος στο Ελ Κογκούλ της Ισπανίας. Αυτός ο τύπος ζωγραφικής εμφανίστηκε επίσης στη Βόρεια Αφρική (Άτλας, Σαχάρα) και στην περιοχή της σημερινής Ζιμπάμπουε. Η νεολιθική ζωγραφική ήταν παλιότερα σχηματική, μειωμένη σε βασικές γραμμές (ο άντρας σε σχήμα σταυρού, η γυναίκα σε τριγωνικό σχήμα). Αξιοσημείωτες είναι επίσης οι ζωγραφιές σπηλαίων του ποταμού Πιντούρας στην Αργεντινή, ειδικά το Σπήλαιο των χεριών. Στη φορητή τέχνη, παρήχθη η λεγόμενη καρυδική κεραμική, διακοσμημένη με εντυπώσεις από κοχύλια και εμφανίστηκε η κλωστοϋφαντουργία. Κατασκευάστηκαν νέα υλικά όπως κεχριμπάρι, κρύσταλλος, χαλαζίας, ίασπις κ.λπ. Εκείνη την εποχή εμφανίστηκαν τα πρώτα κατάλοιπα οικισμών με πολεοδομικά σχέδια, όπως αποτυπώνονται στα ερείπια που βρέθηκαν στο Τελ ας-Σουλτάν (Ιεριχώ), Γιάρμο (Ιράκ) και Τσαταλχογιούκ (Τουρκία).
Εποχή του Σιδήρου
μικρογραφία|300x300εσ|Μεγαλιθικό συγκρότημα του [[Στόουνχεντζ, στην Αγγλία.]] Η τελευταία προϊστορική φάση είναι η λεγόμενη Εποχή του Σιδήρου, αφού η χρήση στοιχείων όπως ο χαλκός, το κρατέρωμα και ο σίδηρος προκάλεσαν έναν μεγάλο υλικό μετασχηματισμό για αυτές τις αρχαίες κοινωνίες. Στη λεγόμενη Χαλκολιθική (3.500-1.500 π. Χ) προέκυψε ο μεγαλιθισμός, ο οποίος εμπεριείχε ταφικά μνημεία σε πέτρα, όπως το ντολμέν και το μενίρ, ή το αγγλικό κρόμλεχ, ή το υπέροχο μνημείο του Στόουνχεντζ. Στην Ισπανία, δημιουργήθηκε ο πολιτισμός Λος Μιγιάρες (ισπ. Los Millares, μτφ. Οι Χιλιάδες), που χαρακτηρίζεται από κεραμική σε σχήμα καμπάνας και ανθρώπινες αναπαραστάσεις σχηματικών μορφών με μεγάλα μάτια. Στη Μάλτα ξεχώρισε η ομάδα των ναών της Μουντάντρα, της Ταρξιέν και της Γκαντάτζια. Στις Βαλεαρίδες Νήσους αναπτύχθηκε μια αξιοσημείωτη μεγαλιθική κουλτούρα, με διαφορετικούς τύπους μνημείων: η ναβέτα, ένας τάφος σε σχήμα περικομμένης πυραμίδας, με επιμήκη ταφικό θάλαμο, η ταούλα (καταλ. τραπέζι), δύο μεγάλες πέτρες τοποθετημένες η μία κάθετα και η άλλη οριζόντια στην κορυφή, και το ταλαγιότ (καταλ. μικρή σκοπιά), πύργος με θάλαμο καλυμμένο με ψεύτικο τρούλο.
Στην Εποχή του Σιδήρου ξεχώρισαν οι πολιτισμοί Χάλστατ (Αυστρία) και Λα Τεν (Ελβετία). Ο πολιτισμός Χάλστατ αναπτύχθηκε μεταξύ του όγδοου με πέμπτου αιώνα π.Χ. Χαρακτηρίζεται από νεκροπόλεις με τάφους τύμβους, με ξύλινο ταφικό θάλαμο σε σχήμα σπιτιού, συχνά συνοδευόμενο από τετράτροχο κάρο. Η κεραμική είναι πολύχρωμη, με γεωμετρικές διακοσμήσεις και εφαρμογές μεταλλικών διακοσμητικών. Ο πολιτισμός Λα Τεν αναπτύχθηκε μεταξύ του πέμπτου και πρώτου αιώνα π.Χ. και συνδέεται με τον κελτικό πολιτισμό. Ξεχώρισε για τα σιδερένια αντικείμενά του (σπαθιά, δόρατα, ασπίδες, fibulae), με διάφορα στάδια εξέλιξης (Λα Τεν I, II και III), και στο τέλος αυτής της εποχής δέχθηκε ελληνικές, ετρουσκικές και σκυθικές επιρροές.
Αρχαία ιστορία
μικρογραφία|Η πινακίδα με την ιστορία του Κατακλυσμού από το [[Έπος του Γκιλγκαμές στην ακκαδική γλώσσα (περ. 2.100-1.200 π.Χ.), Βρετανικό Μουσείο.]] Η αρχαία τέχνη περιλαμβάνει τις καλλιτεχνικές δημιουργίες του πρώτου σταδίου της ιστορίας, που ξεκίνησε με την εφεύρεση της γραφής, αναδεικνύοντας τους μεγάλους πολιτισμούς της Εγγύς Ανατολής: την Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία. Περιλαμβάνει επίσης τις πρώτες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις της πλειοψηφίας των λαών και των πολιτισμών σε όλες τις ηπείρους. Εκείνη την εποχή εμφανίστηκαν οι πρώτες μεγάλες πόλεις, κυρίως σε τέσσερις περιοχές οριοθετημένες από μεγάλους ποταμούς: τον Νείλο, τον Τίγρη και τον Ευφράτη, τον Ινδό και τον Κίτρινο ποταμό.
Μία από τις μεγάλες προόδους εκείνης της εποχής ήταν η εφεύρεση της γραφής, που δημιουργήθηκε καταρχάς από την ανάγκη τήρησης αρχείων οικονομικής και εμπορικής φύσης. Ο πρώτος γραπτός κώδικας ήταν η σφηνοειδής γραφή, η οποία εμφανίστηκε στη Μεσοποταμία γύρω στο 3.500 π.Χ. και η οποία αποτυπώθηκε σε πήλινες πλάκες. Βασίζεται σε εικονογραφικά και ιδεογραφικά στοιχεία, ενώ αργότερα οι Σουμέριοι ανέπτυξαν ένα συλλαβικό παράρτημα για τη γραφή τους, αντικατοπτρίζοντας τη φωνολογία και τη σύνταξη της προφορικής σουμεριακής γλώσσας. Η ιερογλυφική ​​γραφή αναπτύχθηκε στην Αίγυπτο, με πρώτο δείγμα στην παλέτα του Νάρμερ (3.100 π.Χ.). Η εβραϊκή γλώσσα ήταν από τις πρώτες που χρησιμοποίησε το αλφάβητο ως μέθοδο γραφής (abyad, γύρω στο 1.800 π.Χ.), το οποίο έχει να κάνει με ένα μόνο σύμβολο σε κάθε φώνημα. Από αυτό προέρχεται το ελληνικό και το λατινικό αλφάβητο.
Μεσοποταμία
αριστερά|μικρογραφία|270x270εσ|Άγαλμα του Γκουντέα Α', 2120 π.Χ. [[Μουσείο του Λούβρου, Παρίσι.]] Η τέχνη της Μεσοποταμίας αναπτύχθηκε στην περιοχή μεταξύ των ποταμών Τίγρη και Ευφράτη (σημερινή Συρία και Ιράκ), όπου από την 4η χιλιετία π.Χ. διάφοροι πολιτισμοί διαδέχονταν ο ένας τον άλλον όπως οι Σουμέριοι, οι Ακκαδοί, οι Αμορίτες, οι Ασσύριοι, οι Χαλδαίοι κ.λπ.. Η αρχιτεκτονική χαρακτηρίζεται από τη χρήση τούβλου, με σύστημα υπέρθυρου και την εισαγωγή δομικών στοιχείων όπως η αψίδα και ο θόλος. Ξεχωρίζουν τα ζιγκουράτ, μεγάλοι πυραμιδικοί κλιμακωτοί ναοί, από τους οποίους ουσιαστικά δεν έχουν διασωθεί ίχνη, εκτός από κάποια θεμέλια. Ο τάφος είναι ένας διάδρομος, με ένα θάλαμο καλυμμένο με ψεύτικο τρούλο, όπως μερικά παραδείγματα που βρέθηκαν στην Ουρ. Τα παλάτια επίσης ξεχωρίζουν, περιτοιχισμένα συγκροτήματα με σύστημα βεράντων με τη μορφή ζιγκουράτ, δίνοντας μεγάλη προσοχή στους περιβάλλοντες χώρους (οι κρεμαστοί κήποι της Βαβυλώνας είναι ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου).
Το γλυπτό αναπτύχθηκε ως ξυλόγλυπτο ή ανάγλυφο, σε θρησκευτικές ή κυνηγετικές και στρατιωτικές σκηνές, με την παρουσία ανθρώπινων μορφών και πραγματικών ή μυθολογικών ζώων. Στη σουμέρια περίοδο υπήρχαν μικρά αγάλματα με γωνιακά σχήματα, με χρωματιστή πέτρα στα μάτια, φιγούρες χωρίς τρίχες, με τα χέρια στο στήθος. Στην ακκαδική περίοδο είναι φιγούρες με μαλλιά και μακριά γένια, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη στήλη του Ναράμ Σιν. Από την αμοριτική (ή νεοσουμεριακή) περίοδο ξεχωρίζουν οι παραστάσεις του βασιλιά Γκουντέα του Λαγκάς, με έναν μανδύα και τουρμπάνι και τα χέρια του ξανά στο στήθος. Τη βαβυλώνια περίοδο αξίζει να αναφερθεί η περίφημη στήλη του Χαμουραμπί. Από το ασσυριακό γλυπτό ξεχωρίζουν οι ανθρωπόμορφες φιγούρες των ταύρων ή φτερωτών λεόντων, οι οποίες πλαισίωναν τις πόρτες των παλατιών, καθώς και τα ανάγλυφα με σκηνές πολέμου ή κυνηγιού, όπως ο μελανός Οβελίσκος του Σαλμανεσέρ Γ'.
Με την εμφάνιση της γραφής, η λογοτεχνία εμφανίστηκε ως μέσο έκφρασης της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Στη σουμερική λογοτεχνία, ξεχωρίζει το Έπος του Γκιλγκαμές. Περίπου τριάντα μύθοι γράφηκαν για τις σημαντικότερες θεότητες των Σουμέριων και των Ακκάδων, μεταξύ των οποίων είναι η κάθοδος της Ινάννα στην κόλαση και εκείνοι που δημιουργήθηκαν γύρω από τους θεούς Ένκι και Ντουμούζι. Ένα άλλο σχετικό δείγμα είναι το ποίημα Τα έργα του Νινουρτά (Lugal ud melambi Nirpal), του οποίου το περιεχόμενο είναι διδακτικό και ηθικό. Κατά την ακκαδική περίοδο ξεχωρίζει το χειρόγραφο Ατράχασις, για τον μύθο του κατακλυσμού. Στη βαβυλωνιακή λογοτεχνία αξιοσημείωτο είναι το ποίημα Ενούμα Έλις, για τη δημιουργία του κόσμου.
Αίγυπτος
μικρογραφία|300x300εσ|Οι πυραμίδες της [[Γκίζα|Γκίζας.]] Στην Αίγυπτο εμφανίστηκε ένας από τους πρώτους μεγάλους πολιτισμούς με περίτεχνα και περίπλοκα έργα τέχνης που συνεπάγονταν επαγγελματική εξειδίκευση από την πλευρά του καλλιτέχνη / τεχνίτη. Η τέχνη του ήταν έντονα θρησκευτική και συμβολική, με έντονα συγκεντρωτική και ιεραρχική πολιτική δύναμη, δίνοντας μεγάλη σημασία στη θρησκευτική έννοια της αθανασίας, κυρίως του Φαραώ, για την οποία κατασκευάστηκαν έργα μεγάλης μνημειακότητας. Η αιγυπτική τέχνη ξεκίνησε γύρω στο 3.000 π.Χ., και κράτησε μέχρι την κατάκτηση του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αν και η επιρροή της παρέμεινε μέχρι την κοπτική και τη βυζαντινή εποχή.
Η αρχιτεκτονική χαρακτηρίζεται από τη μνημειακότητά της με τη χρήση πέτρας, σε μεγάλα τετράγωνα, με σύστημα κατασκευής υπέρθυρων και συμπαγείς κίονες. Τα ταφικά μνημεία ξεχωρίζουν, με τρεις κύριες τυπολογίες: ο μασταμπάς, που είναι ένας ορθογώνιος τάφος, η πυραμίδα, η οποία μπορεί να είναι με κλιμακωτή (Σακκάρα) ή με λεία πλευρά (Γκίζα), και το υπόγειο, που είναι ένας τάφος σκαμμένος στο έδαφος ή σε τοίχο ενός γκρεμού (Κοιλάδα των Βασιλέων). Ένα άλλο μεγάλο κτίριο είναι ο ναός, ένα μνημειώδες σύνολο που προηγείται από μια λεωφόρο σφιγγών και δύο οβελίσκων, μια πρόσβαση με δύο πυλώνες ή τραπεζοειδή τείχη, ένα υπαίθριο, μία υπόστυλη αίθουσα και το ιερό. Παραδείγματα αποτελούν οι ναοί του Καρνάκ, του Λουξόρ, του Φίλαι και του Εντφού που ξεχωρίζουν. Ένας άλλος τύπος ναού είναι το σπέος, με τη μορφή υπόγειου, όπως στο Αμπού Σιμπέλ και στο Ντέιρ ελ-Μπαχάρι. μικρογραφία|334x334εσ|Ο κανόνας του προφίλ στην αρχαία αιγυπτιακή ζωγραφική. Η γλυπτική και η ζωγραφική περιλαμβάνουν τις εικαστικές παραστάσεις, γενικά με μεγάλη ακαμψία και σχηματοποίηση. Οι Φαραώ και οι θεοί άρχισαν να εκπροσωπούνται στην αιγυπτιακή γλυπτική ήδη στις πρώτες δυναστείες, φτάνοντας στην απόλυτη κυριαρχία της τεχνικής κατά τη διάρκεια της Δυναστείας IV σε κομψές αναπαραστάσεις μεγαλοπρεπούς ρουλεμάν με γυαλισμένα τελειώματα και με σκληρά υλικά όπως ο γρανίτης ή ο διορίτης. Κυριαρχεί ο νόμος της μετωπικότητας και του ιερατισμού, με τις μορφές να τείνουν στη γεωμετρία, δεδομένου του συμβολικού τους χαρακτήρα ως εκδηλώσεων της μεταθανάτιας ζωής. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το ουσέμπτι, που είναι ένα μικρό ειδώλιο από ψημένο πηλό ή ξύλο, πιο ρεαλιστικό από το ταφικό γλυπτό, που εκπροσωπούν σκηνές της καθημερινής ζωής.
Η ζωγραφική χαρακτηρίζεται κυρίως από την παρουσίαση αντιπαρατιθέμενων μορφών σε επάλληλα επίπεδα. Οι εικόνες αναπαρίστανται με ιεραρχικά κριτήρια, για παράδειγμα ο Φαραώ έχει μεγαλύτερο μέγεθος από τους υποτελείς ή τους εχθρούς που βρίσκονται δίπλα του. Ο κανόνας του προφίλ κυριαρχεί, ο οποίος περιλαμβάνει την αναπαράσταση του κεφαλιού και των άκρων στο προφίλ (πλάγια όψη), με τους ώμους και τα μάτια να κοιτούν μπροστά. Οι εφαρμοσμένες τέχνες αναπτύσσονται ιδιαίτερα στην Αίγυπτο, ειδικά η επιπλοποιία και η χρυσοχοΐα, με παραδείγματα όπως τα έπιπλα από κέδρο με στοιχεία από έβενο και ελεφαντόδοντο που βρέθηκαν στον τάφο της Τούγια (Μουσείο Αιγυπτιακών Αρχαιοτήτων Καΐρου), ή τα κομμάτια που βρέθηκαν στον τάφο του Τουταγχαμών, μεγάλης καλλιτεχνικής ποιότητας.
Η αιγυπτιακή λογοτεχνία είναι η πρώτη που αναπτύσσει μια λογοτεχνική μορφή όπως τη γνωρίζουμε σήμερα: το βιβλίο. Μία από τις καλύτερες εκδηλώσεις της είναι η ιστορία του Σινουχέ, υπηρέτη του Σέσωστρι Α΄, η ιστορία του οποίου χρονολογείται από τα μέσα του 20ού αιώνα π.Χ. Αργότερα δίνεται έμφαση στο Βιβλίο των Νεκρών, γραμμένο στον Πάπυρο του Άνι, που χρονολογείται γύρω στον 13ο αιώνα π.Χ. Η αιγυπτιακή μουσική ήταν κυρίως θρησκευτική, με μεγάλη έμφαση στο φωνητικό τραγούδι, αναπτύσσοντας έναν ετήσιο κύκλο γιορτών, καθεμία από τις οποίες είχε την αντίστοιχη μουσική της - γεγονός που πέρασε στην εβραϊκή και στη χριστιανική λειτουργία. Τα όργανά της περιλάμβαναν το σείστρο, το σερ (ντέφι), το μπεν (άρπα), το σεμπά (φλάουτο), το σνεμπ (τρομπέτα) και το μετ (κλαρίνο). Είχαν επίσης έναν επιπλέον τύπο ύδραυλου οργάνου καθώς βρέθηκαν δύο ασημένιες τρομπέτες στον τάφο του Τουταγχαμών.
Αμερική
μικρογραφία|250x250εσ|Πόλη του Μόντε Αλμπάν, [[Οαχάκα (πολιτεία)|Οαχάκα, Μεξικό.]] μικρογραφία|250x250εσ|Το κάστρο του [[Τσαβίν ντε Χουάνταρ, περιφέρεια Άνκας, Περού.]] Σε μια εξέλιξη παράλληλη με αυτήν των ευρωπαϊκών νεολιθικών λαών, οι αρχαίοι κυνηγοί-συλλέκτες της Αμερικής ξεκίνησαν τη γεωργία γύρω στην 7η χιλιετία π.Χ. χρησιμοποιώντας ειδικά το καλαμπόκι. Την εποχή αυτή αναδύθηκαν οι πρώτες κοινωνίες στα υψίπεδα του Μεξικού, όπου παρατηρείται η επικράτηση μιας ιερατικής κάστας, με μεγάλη γνώση μαθηματικών και αστρονομίας. Τα πρώτα καλλιτεχνικά ευρήματα είναι γύρω στο 1300 π.Χ. στη Σοτσιπάλα (πολιτεία Γκερρέρο), όπου βρέθηκαν πήλινα ειδώλια. Ο πρώτος μεγάλος μεσοαμερικανικός πολιτισμός ήταν οι Ολμέκοι, που βρισκόταν σε έναν χώρο που αντιστοιχεί σήμερα στις επαρχίες Βερακρούς και Ταμπάσκο, όπου ξεχωρίζουν τα πέτρινα γλυπτά, μεγάλου νατουραλισμού (Λουτσαδόρ, που βρέθηκαν στη Σάντα Μαρία Ουξπαναπάν), ή τα κολοσσιαία μονολιθικά κεφάλια έως 3,5 μέτρα ύψος. Οι Ζαποτέκοι, εγκατεστημένοι στην Οαχάκα, έχτισαν το υπέροχο συγκρότημα της Πόλης των Ναών, στο Μόντε Αλμπάν. Οι πολιτισμοί που ξεχώρισαν στη Βόρεια Αμερική ήταν οι Χοχοκάμ, Μογκογιόν και Ανασάζι.