Νέα_ελληνική_γλώσσα
Ιστορία
Υπήρχε άμεση ανάγκη να διαμορφωθεί μια κοινή εθνική γλώσσα που να εξυπηρετεί όλα τα στρώματα της κοινωνίας και όλα τα επίπεδα επικοινωνίας. Ορισμένοι έβλεπαν τη λύση στην επιστροφή στα αρχαία Ελληνικά ως την αληθινή εθνική γλώσσα, διαγράφοντας όλη την εξέλιξή της κατά τη διάρκεια του μεσαίωνα. Υποστηρικτές αυτού του ρεύματος ήταν ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο Στεφανής Κομμητάς, ο Δημήτριος Δάρβαρις, ο Νεόφυτος Δούκας και ο Κωνσταντίνος Οικονόμος. Ο Αδαμάντιος Κοραής έβλεπε την ομιλουμένη της εποχής του ως αφετηρία για τη διαμόρφωση μιας εθνικής γλώσσας με την προϋπόθεση όμως η γλώσσα αυτή να καθαροποιηθεί. Η κάθαρση αυτή δεν περιοριζόταν μόνο στην απόρριψη των τούρκικων δανείων και των πιο ανώμαλων διαλεκτικών χαρακτηριστικών αλλά επεκτεινόταν και στο επίπεδο της φωνολογίας, της μορφολογίας και της σύνταξης. Τέλος, μια τρίτη ομάδα, επεδίωκε να κάνει εθνική γλώσσα τη γλώσσα των κοινών ανθρώπων. Αυτή η κατάσταση επικρατούσε στις παραμονές της εξέγερσης του 1821, που είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός ελληνικού κράτους. Κατά τη διάρκεια της επανάστασης έγιναν μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμού κυρίως στην Πελοπόννησο, όπου το 1828 εγκαθιδρύθηκε μια προσωρινή διοίκηση, γύρω από την οποία συγκεντρώθηκαν μετανάστες από πολλά μέρη της Ελλάδας. Εκεί και σ΄εκείνα τα χρόνια διαμορφώθηκε μια νέα κοινή γλώσσα, βασισμένη στις πελοποννησιακές διαλέκτους αλλά με πολλά χαρακτηριστικά των Ιονίων νησιών. Τα Ελληνικά της Πελοποννήσου, απαλλαγμένα από τις ριζικές φωνητικές αλλοιώσεις που χαρακτηρίζουν τα βόρεια ιδιώματα, τα αρχαϊστικά στοιχεία της κρητικής ή της κυπριακής διαλέκτου ήταν κατάλληλα για να αποτελέσουν τη βάση μιας εθνικής γλώσσας καθώς γίνονταν εύκολα αντιληπτά από όλους τους Έλληνες και ήταν αρκετά κοντά στη γλώσσα της όψιμης βυζαντινής και μεταβυζαντινής δημώδους λογοτεχνίας και μπορούσαν να γίνουν αποδεκτά από όλους ως κοινή γλώσσα. Έτσι, όταν το 1833 η Αθήνα έγινε πρωτεύουσα του νεοσυσταθέντος κράτους, η πελοποννησιακή κοινή έγινε η γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ των νέων πολιτών που συνέρρεαν εκεί από όλα τα μέρη της Ελλάδας. Το αθηναϊκό ιδίωμα που ανήκε σε μια μάλλον αρχαϊκή ομάδα αντικαταστάθηκε πολύ γρήγορα από την κοινή ομιλουμένη. Η μορφή όμως αυτή της γλώσσας δεν έγινε εθνική λόγω της αντίδρασης συντηρητικών ιδεών που έκλιναν προς τον αρχαϊσμό. Το συντηρητικό αυτό ρεύμα επηρέασε σε πολύ μεγάλο βαθμό την περαιτέρω εξέλιξη της Ελληνικής. Οι ιδέες του Κοραή για την κάθαρση της γλώσσας έφτασαν σε υπερβολικές ακρότητες. Η ποίηση εξακολούθησε να γράφεται κυρίως στη δημοτική. Τα Ιόνια νησιά όπου ζούσε κι έγραφε ο Δ. Σολωμός δεν αποτελούσαν μέρος του βασιλείου της Ελλάδας κι έτσι δεν επηρεάστηκαν ιδιαίτερα από τις γλωσσικές τάσεις που εξαπλώνονταν από την Αθήνα. Η καθαρεύουσα δημιουργήθηκε στο δεύτερο τέταρτο του 19ου αι. με τον προοδευτικό καθαρισμό της δημοτικής και την εισαγωγή όλο και περισσότερων στοιχείων από τη λόγια γλώσσα, αναμειγνύει παλιά και νέα στοιχεία, υπερβάλλει στη χρήση αρχαϊσμών και υπερδιορθωμένων τύπων. Όχι μόνο δάνειες λέξεις αντικαταστάθηκαν από λέξεις ελληνικής παραγωγής, αλλά και ελληνικές λέξεις αντικαταστάθηκαν επίσης από αυτό που θεωρήθηκε ως το κλασικό ισοδύναμό τους: το χαμογελώ έγινε μειδιώ, τα εμείς και εσείς έγιναν αντίστοιχα ημείς και υμείς που είναι ομόφωνα. Λέξεις της δημοτικής που θεωρούνταν χυδαίες αντικαταστάθηκαν από νέες ψευδοαρχαϊκές λέξεις που πλάστηκαν τεχνητά με στοιχεία της αρχαίας Ελληνικής: το τσακιστήρι έγινε καρυοθραύστης, καρυοκλάστης ή καρυοκατάκτης, το τυφλοσόκακο έγινε αδιέξοδον, η πατάτα έγινε γεώμηλον και ούτω καθεξής. Η γλώσσα αυτή χρησιμοποιούνταν στη διοίκηση και την εκπαίδευση, τη δημοσιογραφία και στη δημόσια ζωή και στην πλειοψηφία των γραπτών σε πεζό λόγο, λογοτεχνικό ή επιστημονικό μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα.