cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Δημοκρατία του Αρτσάχ
Γεωγραφία
Το κλίμα είναι ήπιο και εύκρατο. Η μέση θερμοκρασία είναι 11 C, η οποία κυμαίνεται κάθε χρόνο μεταξύ 22 C τον Ιούλιο και -1 C τον Ιανουάριο.
Πάνω από 2.000 είδη φυτών υπάρχουν στο Αρτσάχ και περισσότερο από το 36% της χώρας είναι δασικές εκτάσεις. Η χλωρίδα βρίσκεται ως επί το πλείστον στις στέπες και σε αλπικά τοπία και τούνδρες.
Διοικητική διαίρεση
δεξιά|μικρογραφία|Περιοχές του Αρτσάχ: 1: Σαχουμιάν, 2: Μαρντακέρτ, 3: Ασκεράν, 4: Μαρτούνι, 5: Χαντρούτ, 6: Σούσι, 7: Κασατάγ (δε φαίνεται η πρωτεύουσα Στεπανακέρτ) δεξιά|μικρογραφία|Κύριες πόλεις της χώρας Η Δημοκρατία του Αρτσάχ διαιρείται σε οκτώ διοικητικές περιφέρειες. Αυτές περιλαμβάνουν τις πέντε περιοχές της πρώην αυτόνομης περιοχής του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, την επαρχία Σαχουμιάν, η οποία βρίσκεται αυτή τη στιγμή υπό τον έλεγχο των αζέρικων δυνάμεων και τις επτά περιοχές γύρω από το πρώην Ναγκόρνο-Καραμπάχ που είναι υπό τον έλεγχο του Αρτσάχ.
Δημογραφικά στοιχεία
Το 2015, ο πληθυσμός της χώρας ήταν 150.932 και αποτελούνταν από 95% Αρμένιους και 5% άλλους λαούς. Τον Μάρτιο του 2007, η τοπική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι ο πληθυσμός ήταν 138.000. Το ετήσιο ποσοστό γεννήσεων καταγράφηκε στις 2.200–2.300 ανά έτος, μια αύξηση από σχεδόν 1.500 το 1999.
Πληθυσμός κατά επαρχία:
Θρησκεία
Το μεγαλύτερο μέρος του αρμενικού πληθυσμού του Αρτσάχ είναι Χριστιανοί και ανήκουν στην Αρμενική Αποστολική Εκκλησία, η οποία είναι μια ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία.αριστερά|μικρογραφία|Το μοναστήρι ΑμαράςΑκολουθεί ένα μικρό ποσοστό Ανατολικών Ορθόδοξων και Ευαγγελικών δογμάτων, παρόλο που οι στρατιωτικές αρχές απαγορεύουν κάθε Χριστιανική αιρετική δραστηριότητα στο Αρτσάχ για να υπάρχουν ειρηνικές σχέσεις μεταξύ των πολιτών.
Το Γκαντζασάρ είναι ένα ιστορικό μοναστήρι του Αρτσάχ. Άλλο μοναστήρι είναι το Νταντιβάνκ ή αλλιώς Χουταβάνκ που χτίστηκε μεταξύ του 9ου και του 13ου αιώνα. Στόχος της κυβέρνησης είναι να συμπεριλάβει το μοναστήρι Γκαντζασάρ στον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομίας της Ουνέσκο.
Το μοναστήρι Αμαράς του 4ου αιώνα ιδρύθηκε από τον εξέχοντα Αρμένιο Άγιο, τον Άγιο Γρηγόριο τον Διαφωτιστή, που έκανε την Αρμενία το πρώτο Χριστιανικό κράτος στον κόσμο το 301 μ.Χ.
Οικονομία
μικρογραφία|Ξενοδοχείο στο κέντρο της Στεπανακέρτ Η κοινωνικοοικονομική κατάσταση της Δημοκρατίας του Αρτσάχ σε μεγάλο βαθμό επηρεάστηκε από τη σύγκρουση. Ωστόσο, οι ξένες επενδύσεις έχουν αρχίσει να έρχονται. Τα περισσότερα και μεγαλύτερα επιχειρηματικά κεφάλαια προέρχονται από τους Αρμένιους της Αρμενίας, τη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, την Αυστραλία, το Ιράν και τη Μέση Ανατολή.
Ο τομέας των τηλεπικοινωνιών αναπτύχθηκε σε μεγάλο βαθμό με την Karabakh Telecom, που επένδυσε εκατομμύρια δολάρια στην κινητή τηλεφωνία με την υποστήριξη μιας λιβανέζικης εταιρείας.
Η εξόρυξη χαλκού και χρυσού έχει αρχίσει να προωθείται από το 2002 με την ανάπτυξη και την έναρξη των εργασιών στο Ντρμπον. Περίπου 27-28 χιλιάδες τόνοι συμπυκνωμάτων παράγονται (υγρό βάρος) με μέση περιεκτικότητα χαλκού γύρω στο 19-21% και χρυσού γύρω στα 32-34 g/t.
Το τραπεζικό σύστημα ελέγχεται από Artsakhbank, που είναι η κρατική τράπεζα της χώρας και από έναν αριθμό αρμενικών τραπεζών. Η Δημοκρατία του Αρτσάχ χρησιμοποιεί το δράμι Αρμενίας ως επίσημο νόμισμά της.μικρογραφία|Τα ερείπια της Τιγκρανακέρτ.
Τουρισμός
Η Δημοκρατία του Αρτσάχ αναπτύσσει μια τουριστική βιομηχανία προσανατολισμένη προς την Αρμενία και την αρμενική διασπορά. Το Αρτσάχ έχει ήδη παρουσιάσει μια μεγάλη αύξηση στον αριθμό των τουριστών τα τελευταία χρόνια, η οποία συνεχίζει να αυξάνεται λόγω των πολλών πολιτιστικών αξιοθέατων στο Αρτσάχ. Σήμερα υπάρχουν εννέα ξενοδοχεία στη Στεπανακέρτ. Το πρακτορείο ανάπτυξης του Αρτσάχ λέει πως 4.000 τουρίστες εκτός της Αρμενίας επισκέφθηκαν τη χώρα το 2005. Ο αριθμός αυξήθηκε σε 8.000 το 2010
Το κόστος διαμονής στο Αρτσάχ είναι σχετικά πολύ φθηνό σε σύγκριση με την υπόλοιπη περιοχή και κυμαίνεται περίπου στα 25 - 70 US $ ανά άτομο (Μάιος 2017).
Ωστόσο, εκείνοι που ταξιδεύουν στο Αρτσάχ χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεση και άδεια της κυβέρνησης της Αζερμπαϊτζάν θα στερηθούν την είσοδο στο Αζερμπαϊτζάν, εφόσον η χώρα αυτή θεωρεί ότι το Αρτσάχ καταλαμβάνεται παράνομα από τον αρμενικό στρατό. Η κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν διατηρεί και δημοσιεύει ηλεκτρονικά έναν κατάλογο αλλοδαπών που επισκέφτηκαν αυτούς τους κατεχόμενους χώρους χωρίς προηγούμενη έγκριση. Στα τέλη του 2017, ο κατάλογος περιείχε 699 ονόματα με πρόσθετες λεπτομέρειες (ημερομηνία, χώρα, επάγγελμα, σκοπός της επίσκεψης). Ο κατάλογος περιλαμβάνει πολλούς δημοσιογράφους και μέλη κοινοβουλίων ξένων χωρών.
Μεταφορά
Το δίκτυο μεταφορών, το οποίο είχε καταστραφεί εξαιτίας των συγκρούσεων έχει πλέον αισθητά βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια. Ο αυτοκινητόδρομος που συνδέει το βόρειο με το νότιο Αρτσάχ έχει σε μεγάλο βαθμό διευκολύνει την ανάπτυξη του συστήματος μεταφοράς.
Ο αυτοκινητόδρομος 169 χιλιομέτρων που περνά από τις πόλεις Χαντρούτ, Στεπανακέρτ, Ασκεράν, Μαρτακέρτ αποτελεί τη σανίδα σωτηρίας του Αρτσάχ. 25 εκατομμύρια δολάρια που προέκυψαν από δωρεές κατά τη διάρκεια του παναρμενικού τηλεμαραθωνίου του Χαγιαστάν αξιοποιήθηκαν για την κατασκευή του δρόμου. μικρογραφία|Το αεροδρόμιο της ΣτεπανακέρτΗ διαδρομή από την αρμενική πρωτεύουσα Γερεβάν προς τη Στεπανακέρτ εκτιμάται ότι θα διεξάγεται σε πολύ λιγότερο χρόνο από τον τωρινό που είναι περίπου 8-9 ώρες με το αυτοκίνητο.
Το αεροδρόμιο της Στεπανακέρτ είναι το μοναδικό πολιτικό αεροδρόμιο της Δημοκρατίας του Αρτσάχ. Βρίσκεται περίπου 8 χιλιόμετρα ανατολικά της πρωτεύουσας της χώρας και είναι κλειστό από την έναρξη του πολέμου και για διάστημα μεγαλύτερο των είκοσι χρόνων. Η κυβέρνηση της χώρας προχώρησε το σχέδιο για να ξανανοίξει το αεροδρόμιο από τις αρχές του 2011 και επένδυσε περίπου 1 δισ. δράμια (2.8 εκατομμύρια δολάρια) για την ανακατασκευή από απροσδιόριστες «φιλανθρωπικές πηγές.» Άρχισε να χτίζει ένα νέο τερματικό σταθμό του αεροδρομίου και να επισκευάζει το διάδρομο στα τέλη του 2009. Σε κάθε περίπτωση, η έλλειψη διεθνούς αναγνώρισης της χώρας καθιστά την άμεση επικοινωνία με τις άλλες χώρες εκτός της Αρμενίας αδύνατη. Τον Μάιο του 2012, ο διευθυντής της Διοίκησης Πολιτικής Αεροπορίας του Αρτσάχ, Τιγκράν Γκαμπριελιάν, ανακοίνωσε ότι το αεροδρόμιο θα αρχίσει να λειτουργεί στα μέσα του 2012. Ωστόσο, το αεροδρόμιο παραμένει κλειστό για πολιτικούς λόγους.
Εκπαίδευση
Η εκπαίδευση στη Δημοκρατία του Αρτσάχ είναι υποχρεωτική και παρέχεται δωρεάν μέχρι την ηλικία των 18 ετών. Το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας κληρονόμησε το παλιό σύστημα της Σοβιετικής Ένωσης.
Το σχολικό σύστημα του Αρτσάχ είχε υποστεί σοβαρές ζημιές λόγω της σύγκρουσης, αλλά η κυβέρνηση της χώρας με σημαντική ενίσχυση από τη Δημοκρατία της Αρμενίας και από δωρεές που προήλθαν από την αρμενική διασπορά ανακατασκεύασαν πολλά από τα σχολεία. Η Δημοκρατία έχει περίπου 250 σχολεία διαφόρων μεγεθών. Ο μαθητικός πληθυσμός εκτιμάται σε περισσότερους από 20.000 μαθητές, με σχεδόν τους μισούς να βρίσκονται στην πρωτεύουσα Στεπανακέρτ.
Το κρατικό πανεπιστήμιο του Αρτσάχ ιδρύθηκε με την καταβολή κοινών προσπαθειών της κυβέρνησης της χώρας και της Αρμενίας, με την κύρια πανεπιστημιούπολη να βρίσκεται στη Στεπανακέρτ.
Αθλητισμός
μικρογραφία|Το στάδιο της Στεπανακέρτ Ο αθλητισμός στο Αρτσάχ οργανώνεται επίσημα από το Υπουργείο Πολιτισμού και Νεολαίας της Δημοκρατίας του Αρτσάχ. Εξαιτίας της έλλειψης διεθνούς αναγνώρισης του Αρτσάχ οι αθλητικές ομάδες της χώρας δεν μπορούν να αγωνιστούν στα περισσότερα διεθνή τουρνουά.
Το ποδόσφαιρο είναι το δημοφιλέστερο άθλημα στη χώρα. Στην πρωτεύουσα Στεπανακέρτ έχει κατασκευαστεί γήπεδο ποδοσφαίρου. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 οι ποδοσφαιρικές ομάδες της χώρας άρχισαν να παίρνουν μέρος σε ορισμένες εγχώριες διοργανώσεις της Δημοκρατίας της Αρμενίας. Η Λερναγίν Αρτσάχ ΦΚ είναι η σημαντικότερη ποδοσφαιρική ομάδα της Στεπανακέρτ. Το ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα του Αρτσάχ ξεκίνησε το 2009. Η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου Αρτσάχ δημιουργήθηκε το 2012 και έπαιξε τον πρώτο αγώνα της με την εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Αμπχαζίας στο Σοχούμι, ένας αγώνας που τελείωσε με αποτέλεσμα ισοπαλία 1-1. Στον επαναληπτικό αγώνα μεταξύ των δυο ομάδων, ο οποίος πραγματοποιήθηκε στο Στάδιο της Στεπανακέρτ, στις 21 Οκτωβρίου 2012, η ομάδα του Αρτσάχ νίκησε την ομάδα της Αμπχαζίας με 3-0.
Παραπομπές
Κατηγορία:Αμφισβητούμενα εδάφη στην Ασία Κατηγορία:Γεωγραφία του Αζερμπαϊτζάν Κατηγορία:Μετασοβιετικά κράτη  Κατηγορία:Μη αναγνωρισμένα ή σε μεγάλο βαθμό μη αναγνωρισμένα κράτη
Άπασα Εχινάδων
Η Άπασα ή Απάσο ή Χαμηλό  είναι νησίδα του Ιόνιου Πελάγους η οποία ανήκει στο σύμπλεγμα των Εχινάδων νήσων  που βρίσκονται στις νοτιοανατολικές ακτές της Αιτωλοακαρνανίας. Είναι ακατοίκητη και διοικητικά ανήκει στον δήμο Ιθάκης. Βορειοανατολικά είναι ο Αστακός ενώ πολύ κοντά της οι επίσης βραχονησίδες Μόδι (νότια) και Σωρός (βόρεια).
Παραπομπές
Κατηγορία:Εχινάδες
Στέργιος Σπανάκης
Ο Στέργιος Σπανάκης (1900 - 8 Φεβρουαρίου 1994) ήταν Έλληνας συγγραφέας. Γεννήθηκε στην Κρήτη και ασχολήθηκε με τη μελέτη της Ιστορίας της Κρήτης κατά την Ενετοκρατία.
Βιογραφία
Γεννήθηκε το 1900 στο Τζερμιάδο. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Διετέλεσε έφορος της «Βικελαίας» Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ηρακλείου τα έτη 1926-1946. Δίδαξε μεταξύ άλλων Τουριστική Γεωγραφία Κρήτης στη σχολή των Ξεναγών και στη Σχολή ταχύρρυθμης Εκπαίδευσης των Ξενοδοχοϋπαλλήλων.
Έλαβε μέρος σε πολλά κρητολογικά συνέδρια, με σημαντικότερα αυτά των ετών 1961, 1966 και 1971, καθώς επίσης και στο 17ο Συνέδριο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων για θέματα Τουρισμού (FIJET).
Υπήρξε μέλος της Ένωσης Ελλήνων Συγγραφέων και Δημοσιογράφων Τουρισμού, τακτικό μέλος του Διεθνούς Οργανισμού Φωνολογίας και ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Κρητικών Ιστορικών Μελετών (μέλος του Δ. Σ, κατά τα πρώτα έτη).
Για την προσφορά του τιμήθηκε με το βραβείο Ακαδημίας Αθηνών το 1976.
Πέθανε στις 8 Φεβρουαρίου του 1994.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς Κατηγορία:Έλληνες ιστορικοί Κατηγορία:Βραβευθέντες Ακαδημίας Αθηνών
NGC 4658
Ο NGC 4658 είναι ραβδωτός σπειροειδής γαλαξίας στον αστερισμό Παρθένος. Τον ανακάλυψε ο αστρονόμος Ουίλιαμ Χέρσελ (Wilhelm Herschel) το 1786. Απέχει περίπου 100 εκατομμύρια έτη φωτός. Ανήκει στην ίδια ομάδα με τον NGC 4682, ενώ κοντά βρίσκεται και ο NGC 4663.
Αναφορές
4658 Κατηγορία:Ραβδωτοί σπειροειδείς γαλαξίες Κατηγορία:Παρθένος (αστερισμός)
NGC 6231
thumb|250px|Το NGC 6231 όπως φαίνεται από το προσοφθάλμιο μικρού τηλεσκοπίου Το NGC 6231 (γνωστό και ως Caldwell 76 ή Βόρεια Κοσμηματοθήκη) είναι ανοικτό σμήνος στον αστερισμό Σκορπιός. Απέχει από τη Γη περίπου 5.900 έτη φωτός και ανήκει στην ομάδα ΟΒ Σκορπιός 1. Αποτελείται από τουλάχιστον 100 άστρα, από τα οποία το λαμπρότερο είναι το ζ1 Σκορπιού, με φαινόμενο μέγεθος +4,71, το οποίο επίσης είναι ένα από τα λαμπρότερα άστρα του Γαλαξία. Είναι πολύ νεαρό, με ηλικία που υπολογίζεται ανάμεσα σε 3 και 5 εκατομμύρια έτη. Το συνολικό φαινόμενο μέγεθος του σμήνους είναι +2,6.
Ο πρώτος που το περιέγραψε ήταν ο Τζοβάνι Μπατίστα Οντιέρνα, καθώς το αναφέρει στο έργο του De Admirandis Coeli Characteribuse το οποίο δημοσιεύθηκε το 1654, αλλά η ανακάλυψη αυτή ξεχάστηκε. Ανακαλύφθηκε στη συνέχεια ανεξάρτητα από τους Έντμουντ Χάλλεϋ (1678), Φιλίπ Λοΐ ντε Σεζώ (1745-46) και Νικολά Λουί ντε Λακάιγ το 1751-52.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
κατηγορία:Σκορπιός (αστερισμός) κατηγορία:Ανοικτά σμήνη 6231 κατηγορία:Αντικείμενα Caldwell
Επαρχίες της Νορβηγίας
Οι Επαρχίες της Νορβηγίας (νορβηγικά: Landskap i Norge) χωρίζεται ιστορικά σε διάφορες περιοχές. Πολλές περιοχές έχουν βαθιές ιστορικές ρίζες και συμπίπτουν μόνο εν μέρει με τις σημερινές διοικητικές μονάδες των κομητειών και των δήμων.
Η Νορβηγία αποτελείται από 11 επαρχίες και ορίζονται από γεωγραφικά χαρακτηριστικά, συχνά κοιλάδες, οροσειρές, φιόρδ, πεδιάδες ή ακτές ή τους παραπάνω συνδυασμούς. Πολλές από αυτές τις περιοχές ήταν μικρά βασίλεια μέχρι την πρώιμη εποχή των Βίκινγκς.
Γεωγραφικά διαμερίσματα
Οι επιμέρους επαρχίες της Νορβηγίας αποτελούν τμήματα μεγαλύτερων γεωγραφικών περιοχών, αυτές των Διαμερισμάτων.
Τα Γεωγραφικά διαμερίσματα της Νορβηγίας είναι:
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Γεωγραφία της Νορβηγίας Κατηγορία:Επαρχίες της Νορβηγίας
Πρωτάθλημα καλαθοσφαίρισης Α2 εθνικής κατηγορίας ανδρών 2004-2005
Α2 Ανδρών 2004-2005
Η πρώτη φάση της διοργάνωσης διήρκεσε από τις 16 Οκτωβρίου 2004 έως τις 22 Ιανουαρίου 2005. Η δεύτερη φάση ξεκίνησε στις 29 Ιανουαρίου και ολοκληρώθηκε στις 7 Μαΐου 2005. Πρωταθλήτρια της κατηγορίας αναδείχτηκε η ομάδα του Κολοσσού Ρόδου για πρώτη φορά στην ιστορία της.
<div style="margin:0 auto;clear:both; background:#E1F7E6; padding:5px; border:1px solid #99CC99;border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px;text-align:center;width:70%"> 20px|Α2 Βαθμολογία 20px|Α2
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Α2 εθνική κατηγορία καλαθοσφαίρισης ανδρών Πρωταθλημα Ελλαδος Α2 Ανδρων 2004 2005 Πρωταθλημα Ελλαδος Α2 Ανδρων 2004 2005
Αζερμπαϊτζάν
Το Αζερμπαϊτζάν (αζερικά: Azərbaycan), επισήμως η Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν (αζερικά: Azərbaycan Respublikası), είναι χώρα στην περιοχή του Καυκάσου και έχει έκταση 86.600 τ.χλμ. και πληθυσμό 10.135.373 κατοίκους σύμφωνα με επίσημη εκτίμηση για το 2023. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της χώρας είναι Αζέροι. Πρωτεύουσα είναι το Μπακού. Επίσημη γλώσσα της χώρας είναι η αζερική ή αζερμπαϊτζανική (μια τουρκική γλώσσα). Συνορεύει με τη Ρωσία, την Αρμενία, το Ιράν, τη Γεωργία και την Τουρκία (μόνον η αυτόνομη περιοχή του Ναχτσιβάν (Nakhchivan).
Η Λαϊκή Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν ανακήρυξε την ανεξαρτησία της το 1918 και έγινε ένα από τα πρώτα δημοκρατικά κράτη στον Μουσουλμανικό κόσμο. Η χώρα ενσωματώθηκε στη Σοβιετική Ένωση ως Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν. Η σύγχρονη δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν ανακήρυξε την ανεξαρτησία της στις 30 Αυγούστου 1991, πριν την επίσημη διάλυση της ΕΣΣΔ τον Δεκέμβριο του 1991. Το Σεπτέμβριο του 1991, η Αρμενική πλειοψηφία του αμφισβητούμενου Ναγκόρνο-Καραμπάχ αποσχίστηκε για να σχηματίσει τη Δημοκρατία του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Η περιοχή και επτά επαρχίες εντός της επικράτειας του Ναγκόρνο-Καραμπάχ έγιναν ντε φάκτο ανεξάρτητες με τον Πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 1994. Αυτές οι περιοχές αναγνωρίζονται διεθνώς ως μέρος του Αζερμπαϊτζάν, ενώ εκκρεμεί μια λύση για το καθεστώς της περιοχής, η οποία θα βρεθεί μέσω διαπραγματεύσεων που διεξάγονται από τον ΟΑΣΕ.
Το Αζερμπαϊτζάν είναι ενωτικό ημι-προεδρικό κράτος. Είναι μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης, του ΟΑΣΕ, και του προγράμματος Συνεργασία για την Ειρήνη του NATO. Είναι ένα από τα έξι ανεξάρτητα Τουρκικά κράτη, ενεργό μέρος του Τουρκικού Συμβουλίου και μέλος της κοινότητας TÜRKSOY. Το Αζερμπαϊτζάν έχει διπλωματικές σχέσεις με 158 χώρες και είναι μέλος 38 διεθνών οργανισμών. Είναι ιδρυτικό μέλος του Οργανισμού για τη Δημοκρατία και την Οικονομική Ανάπτυξη GUAM, της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ) και του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων. Είναι μέλος των Ηνωμένων Εθνών από το 1992, και εκλέχθηκε ως μέλος στο νεοσύστατο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 9 Μαΐου 2006. Η θητεία της χώρας ξεκίνησε στις 19 Ιουνίου 2006. Το Αζερμπαϊτζάν είναι κράτος μέλος του Κινήματος των Αδεσμεύτων, έχει το καθεστώς παρατηρητή στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και είναι ανταποκριτής στη Διεθνή Τηλεπικοινωνιακή Ένωση.
Το Σύνταγμα του Αζερμπαϊτζάν δεν ανακηρύσσει κάποια επίσημη θρησκεία και όλες οι μεγάλες πολιτικές δυνάμεις στη χώρα είναι κοσμικές. Ωστόσο, η πλειονότητα του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι. Οι περισσότεροι Αζέροι, ωστόσο, δεν εξασκούν ενεργά κάποια θρησκεία, και η χώρα είναι μία από τις πιο άθρησκες χώρες του Μουσουλμανικού κόσμου, με το 53% να επισημαίνει ότι η θρησκεία έχει μικρή ή καθόλου σημασία στις ζωές τους, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις του Κέντρου Pew Research και του Ινστιτούτου Γκάλοπ. Το Αζερμπαϊτζάν έχει υψηλό επίπεδο ανθρώπινης ανάπτυξης στο οποίο κατατάσσεται ισάξια με τις περισσότερες ανατολικοευρωπαϊκές χώρες. Έχει υψηλό επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης και αλφαβητισμού, καθώς και μικρό ποσοστό ανεργίας. Ωστόσο, το κυβερνών κόμμα, το Κόμμα του Νέου Αζερμπαϊτζάν, έχει κατηγορηθεί για αυταρχισμό και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Όπερα (αποσαφήνιση)
Το λήμμα Όπερα μπορεί να αναφέρεται στα εξής:
Αζερμπαϊτζάν
Ετυμολογία
Η ονομασία του Αζερμπαϊτζάν προέρχεται από τον Ατροπάτη, Πέρση σατράπη της αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών, ο οποίος αργότερα έγινε σατράπης της Μηδίας από τον Μεγάλο Αλέξανδρο. Η αρχική ετυμολογία του ονόματος εικάζεται ότι προέρχεται από την αρχαία περσική θρησκεία του ζωροαστρισμού, καθώς στον ύμνο του άγγελου φύλακα αναφέρεται η φράση "âterepâtahe ashaonô fravashîm ýazamaide", η οποία μεταφράζεται ως "λατρεία του αγίου Ατάρε-πατά". Ο Ατροπάτης κυβέρνησε την περιοχή της Ατροπατηνής (το σημερινό ιρανικό Αζερμπαϊτζάν).
Αρχαιότητα
thumb|left|250px|Πετρογλυφικά στο [[Εθνικό Πάρκο του Γκομπουστάν, τα οποία χρονολογούνται από την παλαιολιθική εποχή.]] Τα πρώτα ευρήματα ανθρώπινης παρουσίας στην περιοχή του σημερινού Αζερμπαϊτζάν χρονολογούνται στην ύστερη λίθινη περίοδο και συνδέονται με τον πολιτισμό των Γκουρουτσάι των σπηλαίων Αζίκ. Η άνω παλαιολιθική περίοδος και η ύστερη εποχή του χαλκού παρέχουν μαρτυρίες πολιτισμών σε ορισμένες περιοχές και νεκροπόλεις.
Η περιοχή κατακτήθηκε από τους Αχαιμενίδες γύρω στα 550 π.Χ., οι οποίοι διέδωσαν τον Ζωροαστρισμό. Αργότερα, η περιοχή αποτέλεσε τμήμα της αυτοκρατορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου και της διάδοχης αυτοκρατορίας των Σελευκιδών. Οι Καυκάσιοι Αλβανοί, πρώιμοι ιθαγενείς πληθυσμοί της περιοχής, ίδρυσαν ανεξάρτητο βασίλειο γύρω στον 4ο αιώνα π.Χ.
Επίσης, υπάρχουν μαρτυρίες παρουσίας Σκυθών τον 9ο αιώνα π.Χ., ενώ οι Ιρανοί κυριάρχησαν μεταξύ 900 και 700 π.Χ. παραχωρώντας στη συνέχεια τη θέση τους στους Αχαιμενίδες.
Μεσαίωνας
Το 252 μ.Χ., η αυτοκρατορία των Σασσανιδών μετέτρεψε το Αζερμπαϊτζάν σε υποτελή επικράτειά της, ενώ ο βασιλιάς Ουρναίρ υιοθέτησε επίσημα τον χριστιανισμό ως κρατική θρησκεία τον 4ο αιώνα. Παρά τις συνεχείς επιδρομές και κατακτήσεις, τόσο των Βυζαντινών όσο και των Σασσανιδών, η Καυκάσια Αλβανία παρέμεινε ανεξάρτητη οντότητα στην περιοχή μέχρι τον 9ο αιώνα. Το ισλαμικό χαλιφάτο των Ομμεϋαδών απώθησε τόσο τους Σασσανίδες όσο και τους Βυζαντινούς από την περιοχή και τελικά μετέτρεψε την Καυκάσια Αλβανία σε υποτελές του κράτος, μετά την καταστολή της χριστιανικής αντίστασης του πρίγκηπα Τζαβανσίρ το 667.
Το κενό εξουσίας που άφησε πίσω της η παρακμή του χαλιφάτου των Αββασιδών έδωσε χώρο σε πλήθος τοπικών δυναστειών όπως οι Σαλαρίδες, οι Σαχίδες, οι Σανταδίδες, οι Ραουαδίδες και οι Μπουίδες. Στις αρχές του 11ου αιώνα, η περιοχή σταδιακά κατακλύστηκε από κύματα τουρκομανικών φυλών από την κεντρική Ασία, οι οποίες καθιέρωσαν με τη σειρά τους δικές τους δυναστείες με πρώτη αυτή των Γαζναβιδών περί το 1030. thumb|Το [[ανάκτορο των Σιρβανσάχ στο Μπακού]] Οι παλαιοί ιρανόφωνοι πληθυσμοί απομονώθηκαν σε ορισμένες ορεινές περιοχές, ενώ σήμερα το σύνολο σχεδόν του τουρκόφωνου πληθυσμού έχει καθιερωθεί ως Αζέροι. Ο εκτουρκισμός των Αζέρων ολοκληρώθηκε στα τέλη του 17ου αιώνα. Σε τοπικό επίπεδο και με την επακόλουθη εξουσία των Σελτζούκων Τούρκων, η διακυβέρνηση είχε ανατεθεί σε τοπικούς ηγεμόνες, υποτελείς του σουλτάνου. Η επόμενη βραχύβια ηγεμονία στην περιοχή ήταν το κράτος των Τζαλαγιριδών, το οποίο σύντομα κατακτήθηκε από τον Ταμερλάνο.
Η τοπική δυναστεία των Σιρβανσάχ αποτέλεσε υποτελές κράτος της αυτοκρατορίας του Ταμερλάνου και τον υποστήριξη στον πόλεμο κατά του ηγεμόνα της Χρυσής Ορδής, Τοκχταμίς. Μετά τον θάνατο του Ταμερλάνου, στην ευρύτερη περιοχή αναδύθηκαν δυο ανεξάρτητες και ανταγωνιστικές ομοσπονδίες τουρκομανικών φυλών, οι Μαυροπροβατάδες (Καρά Κογιουνλού) και οι Ασπροπροβατάδες (Ακ Κογιουνλού). Οι Σιρβανσάχ επέστρεψαν διατηρώντας ένα υψηλό βαθμό αυτονομίας ως τοπικοί ηγεμόνες, ενώ καθαιρέθηκαν από τους Σαφαβίδες του Ιράν, την τελευταία δυναστεία Σιιτών μουσουλμάνων που αντιστέκονταν στη σουνιτική Οθωμανική αυτοκρατορία, η οποία και τελικά κυριάρχησε στην περιοχή.
Σύγχρονη ιστορία
Το 1828 το βόρειο τμήμα του παραχωρήθηκε στη Ρωσία και το 1918 ανακηρύχθηκε ανεξάρτητη δημοκρατία. Το Αζερμπαϊτζάν απέκτησε πολιτική οντότητα το 1920 (28 Απριλίου) ενώ έγινε ομόσπονδη δημοκρατία της Σοβιετικής Ένωσης το 1936. Ανακηρύχθηκε κράτος κυρίαρχο το 1989 και ανεξάρτητο στις 30 Αυγούστου 1991. Στο Αζερμπαϊτζάν στα τέλη της δεκαετίας του 1980 εξερράγη μία από τις μεγαλύτερες εθνικιστικές αναταραχές που έλαβαν χώρα στην πρώην Ε.Σ.Σ.Δ. Τον Φεβρουάριο του 1988, η αυτόνομη περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ όπου υπήρχε έντονο το αρμενικό στοιχείο, αποφάσισε την προσχώρηση της στην Αρμενία. Ακολούθησε η αντίδραση της Μόσχας που απέρριψε κατηγορηματικά την προοπτική αυτής της ένωσης. Αποτέλεσμα ήταν να εκδηλωθούν αιματηρές διαδηλώσεις στο Σουμκαγίτ του Αζερμπαϊτζάν που στοίχισαν τη ζωή σε 32 άτομα.
Στην Αρμενία οργανώθηκαν μεγάλες απεργίες και, παρότι η κυβέρνηση της Ε.Σ.Σ.Δ έκανε κάποιες παραχωρήσεις στους Αρμένιους της περιοχής, αυτές δεν κρίθηκαν ικανοποιητικές. Επίσης δημιουργήθηκε μεγάλη δυσαρέσκεια των Αζέρων όταν η περιοχή περιήλθε στη δικαιοδοσία της κυβέρνησης της Μόσχας σε μια προσπάθεια επίλυσης της κρίσης. Η δυσαρέσκεια αυτή οδήγησε στη διεκδίκηση της ανεξαρτησίας του Αζερμπαϊτζάν και ο Σοβιετικός στρατός επενέβη στο Μπακού, τον Ιανουάριο του 1990. Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής ένωσης το Αζερμπαϊτζάν έγινε ανεξάρτητη δημοκρατία με πρόεδρο το πρώην ισχυρό ηγετικό στέλεχος του ΚΚ Αγιάζ Μουταλίμποφ και προσχώρησε στην Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών. Ο πόλεμος μεταξύ Αρμενίων και Αζέρων συνεχίσθηκε στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ με νικητές τους Αρμενίους και ο Μουταλίμποφ κατηγορήθηκε ως υπαίτιος με αποτέλεσμα να τον διαδεχθεί ο Γιαγκούμπ Μαμέντοφ πρώην Κομμουνιστής που διώχθηκε όταν οι Αρμένιοι κατέλαβαν τη σημαντική πολιτισμική για το Αζερμπαϊτζάν πόλη Σουσά. Επανήλθε για λίγο ο Μουταλίμποφ αλλά μετά από μεγάλες διαδηλώσεις εκδιώχθηκε. Τον Ιούνιο του 1992 ανέλαβε προσωρινός πρόεδρος ο Ισα Γκαμπάροφ στέλεχος του λαϊκού μετώπου. Στις εκλογές που ακολούθησαν εξελέγη ο ηγέτης του λαϊκού μετώπου Αμπουλφέζ Ελτσιμπέι. Η απειρία των στελεχών του, η διαφθορά ορισμένων από αυτούς, η αποτυχία της αντιμετώπισης των προβλημάτων του λαού και οι στρατιωτικές επιτυχίες των Αρμενίων στο Ναγκόρνο Καραμπάχ καθώς και η στάση των στρατιωτικών υπό τον στρατηγό Χουσεΐνοφ οδήγησαν τον Ελτσιμπέι σε φυγή. Ο πρόεδρος της βουλής της περιοχής του Ναχιτσεβάν Χεϊντάρ Αλίγιεφ έγινε προσωρινός πρόεδρος της δημοκρατίας και αργότερα με δημοψήφισμα εξελέγη παίρνοντας το 99% των ψήφων ο δε Χουσεΐνοφ χρίστηκε πρωθυπουργός. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ εξέδωσε ψήφισμα καλώντας τους Αρμένιους να αποχωρήσουν από τα εδάφη που είχαν καταλάβει ενώ άρχισαν οι διαπραγματεύσεις για αποστρατιωτικοποίηση της περιοχής. Ο Αλίγιεφ άρχισε συνομιλίες με τους Αρμένιους του Ναγκόρνο Καραμπάχ και κατέληξε σε συμφωνία για κατάπαυση του πυρός στα τέλη Ιουλίου 1993. Όμως τον Αύγουστο γίνεται νέα επίθεση των Αρμενίων στον νότο και το Ιράν έστειλε στρατό για να παρεμποδίσει την είσοδο των χιλιάδων προσφύγων στα εδάφη του. Ο πρόεδρος της βουλής του Ναγκόρνο Καραμπάχ δέχθηκε την αποχώρηση των στρατευμάτων από τις περιοχές του Αζερμπαϊτζάν με τον όρο την αναγνώριση της ανεξαρτησίας της περιοχής του.΄
Τον Νοέμβριο του 1995 μετά από απαγόρευση καθόδου στις εκλογές των Κομμουνιστών και Ισλαμιστών ο Χεϊντάρ Αλίγιεφ κέρδισε με συντριπτική πλειοψηφία την εξουσία. Η κατάσταση στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ είναι ακόμη και σήμερα συγκεχυμένη, η περιοχή είναι αυτόνομη δεν αναγνωρίζεται ως κράτος και έχει δικό της πρόεδρο. Ο Χεϊντάρ Αλίγιεφ κέρδισε και τις εκλογές του 1998 και μετά από προβλήματα υγείας παρέδωσε την εξουσία στον γιο του Ιλχάμ το 2003. Ο Ιλχάμ επανεξελέγη στις εκλογές του 2008, του 2013 και του 2018.
Το φθινόπωρο του 2020, μετά από στρατιωτική επέμβαση, το Αζερμπαϊτζάν κατάφερε να ανακτήσει τον έλεγχο στο νότιο τμήμα του Ναγκόρνο Καραμπάχ.
Γεωγραφία
Τρία φυσικά χαρακτηριστικά κυριαρχούν στο Αζερμπαϊτζάν: η Κασπία Θάλασσα, της οποίας η ακτογραμμή αποτελεί φυσικό όριο στα ανατολικά, την οροσειρά του Μεγάλου Καυκάσου στα βόρεια και τις εκτεταμένες πεδινές εκτάσεις στο κέντρο της χώρας. Υπάρχουν επίσης τρεις οροσειρές, ο Μεγάλος και ο Μικρός Καύκασος και τα Όρη Ταλίς, που καλύπτουν μαζί περίπου το 40% της χώρας. Η υψηλότερη κορυφή του Αζερμπαϊτζάν είναι το όρος Μπαζάρ-Ντιουζιού (4.466 m), ενώ το χαμηλότερο σημείο βρίσκεται στην Κασπία Θάλασσα (−28 m). Σχεδόν τα μισά από όλα τα ηφαίστεια λάσπης στη Γη βρίσκονται στο Αζερμπαϊτζάν.
9 από τις 11 υπάρχουσες κλιματικές ζώνες υπάρχουν στο Αζερμπαϊτζάν. Τόσο η απόλυτη ελάχιστη θερμοκρασία ( -33 °C ) και την απόλυτη μέγιστη θερμοκρασία ( 46 °C ) παρατηρήθηκαν στην Αυτόνομη Δημοκρατία του Ναχιτσεβάν. Η μέγιστη ετήσια βροχόπτωση πέφτει στο Λανκαράν (1.600 με 1.800 mm) και το ελάχιστο στο Αμπσερόν (200 με 250 mm).
Ο Κύρος και ο Αράς είναι οι σημαντικότεροι ποταμοί στο Αζερμπαϊτζάν. Διασχίζουν την πεδιάδα Κύρου-Αράς. Οι ποταμοί που εκβάλλουν απευθείας στην Κασπία Θάλασσα, πηγάζουν κυρίως από τη βορειοανατολική πλαγιά του Μεγάλου Καυκάσου και των βουνών Τάλις και τρέχουν κατά μήκος των πεδιάδων Σαμούρ-Ντεβέτσι και Λανκαράν.
Βιοποικιλότητα
106 είδη θηλαστικών, 97 είδη ψαριών, 363 είδη πουλιών, 10 είδη αμφιβίων και 52 είδη ερπετών έχουν καταγραφεί και ταξινομηθεί στο Αζερμπαϊτζάν. Το εθνικό ζώο του Αζερμπαϊτζάν είναι το άλογο του Καραμπάχ, ένα άλογο αγώνων ορεινής στέπας και ιππασίας ενδημικό του Αζερμπαϊτζάν. Το άλογο του Καραμπάχ φημίζεται για την καλή του διάθεση, την ταχύτητα, την κομψότητα και την εξυπνάδα του. Είναι μια από τις παλαιότερες ράτσες, με καταγωγή που χρονολογείται στον αρχαίο κόσμο, αλλά σήμερα το άλογο είναι είδος υπό εξαφάνιση.
Η χλωρίδα του Αζερμπαϊτζάν αποτελείται από περισσότερα από 4.500 είδη ανώτερων φυτών. Λόγω του μοναδικού κλίματος στο Αζερμπαϊτζάν, η χλωρίδα είναι πολύ πιο πλούσια σε αριθμό ειδών από τη χλωρίδα των άλλων δημοκρατιών του Νοτίου Καυκάσου. Το 66 τοις εκατό των ειδών που αναπτύσσονται σε ολόκληρο τον Καύκασο μπορεί να βρεθεί στο Αζερμπαϊτζάν. Η χώρα βρίσκεται σε τέσσερις οικοπεριοχές: μικτά δάση Κασπίας Υρκανίας, μικτά δάση Καυκάσου, ορεινή στέπα της Ανατολικής Ανατολίας και έρημο και στέπα θαμνών του Αζερμπαϊτζάν. Το Αζερμπαϊτζάν είχε μέσο δείκτη ακεραιότητας δασικού τοπίου 2018 6,55/10, κατατάσσοντάς το στην 72η θέση παγκοσμίως από 172 χώρες.
Κυβέρνηση και πολιτική
μικρογραφία| Ο γιος του πρώην προέδρου [[Χεϊντάρ Αλίγιεφ, Ιλχάμ Αλίγιεφ, διαδέχθηκε τον πατέρα του και παραμένει στην εξουσία από το 2003.]] Η δομική διαμόρφωση του πολιτικού συστήματος του Αζερμπαϊτζάν ολοκληρώθηκε με την υιοθέτηση του νέου Συντάγματος στις 12 Νοεμβρίου 1995. Σύμφωνα με το άρθρο 23 του Συντάγματος, τα κρατικά σύμβολα της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν είναι η σημαία, το εθνόσημο και ο εθνικός ύμνος. Η κρατική εξουσία στο Αζερμπαϊτζάν περιορίζεται μόνο από τον νόμο για εσωτερικά ζητήματα, αλλά οι διεθνείς υποθέσεις περιορίζονται επίσης από τις διατάξεις διεθνών συμφωνιών.
Το Σύνταγμα του Αζερμπαϊτζάν ορίζει ότι είναι μια προεδρική δημοκρατία με τρεις κλάδους εξουσίας – Εκτελεστική, Νομοθετική και Δικαστική. Η νομοθετική εξουσία κατέχεται από την Εθνοσυνέλευση και την Ανώτατη Εθνοσυνέλευση στην Αυτόνομη Δημοκρατία του Ναχτσιβάν. Το κοινοβούλιο του Αζερμπαϊτζάν, που ονομάζεται Milli Majlis, αποτελείται από 125 βουλευτές που εκλέγονται με βάση την πλειοψηφία, με θητεία 5 ετών για κάθε εκλεγμένο μέλος. Οι εκλογές γίνονται κάθε πέντε χρόνια, την πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου. Το Κοινοβούλιο δεν είναι υπεύθυνο για τον σχηματισμό της κυβέρνησης, αλλά το Σύνταγμα απαιτεί την έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου από το Milli Majlis. Το Κόμμα του Νέου Αζερμπαϊτζάν, και ανεξάρτητοι βουλευτές πιστοί στην κυβέρνηση, κατέχουν επί του παρόντος σχεδόν όλες τις 125 έδρες του κοινοβουλίου. Κατά τις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2010, τα κόμματα της αντιπολίτευσης, Μουσαβάτ και Κόμμα Λαϊκού Μετώπου του Αζερμπαϊτζάν, δεν κατάφεραν να κερδίσουν ούτε μία έδρα. Οι Ευρωπαίοι παρατηρητές διαπίστωσαν πολυάριθμες παρατυπίες κατά την προεκλογική περίοδο και την ημέρα των εκλογών.
Την εκτελεστική εξουσία κατέχουν ο Πρόεδρος, ο οποίος εκλέγεται για επταετή θητεία με άμεσες εκλογές, και ο Πρωθυπουργός. Ο πρόεδρος εξουσιοδοτείται να σχηματίσει το υπουργικό συμβούλιο, ένα συλλογικό εκτελεστικό όργανο υπόλογο τόσο στον Πρόεδρο όσο και στην Εθνοσυνέλευση. Το υπουργικό συμβούλιο του Αζερμπαϊτζάν αποτελείται κυρίως από τον πρωθυπουργό, τους αναπληρωτές του και τους υπουργούς. Ο πρόεδρος δεν έχει το δικαίωμα να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση αλλά έχει δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις της. Για να παρακάμψει το προεδρικό βέτο, το κοινοβούλιο πρέπει να έχει πλειοψηφία 95 ψήφων. Η δικαστική εξουσία ανήκει στο Συνταγματικό Δικαστήριο, το Ανώτατο Δικαστήριο και το Οικονομικό Δικαστήριο. Ο πρόεδρος ορίζει τους δικαστές σε αυτά τα δικαστήρια. Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης (CEPEJ) αναφέρεται στο μοντέλο δικαιοσύνης του Αζερμπαϊτζάν για την επιλογή νέων δικαστών ως βέλτιστη πρακτική, αντικατοπτρίζοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και την πορεία ανάπτυξης προς τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της ποιότητας του δικαστικού συστήματος σε μια νέα δημοκρατία.
Αν και το Αζερμπαϊτζάν έχει διεξαγάγει αρκετές εκλογές από τότε που ανέκτησε την ανεξαρτησία του και διαθέτει πολλούς από τους επίσημους θεσμούς της δημοκρατίας, παραμένει ταξινομημένο ως «μη ελεύθερο» (κοντά στο όριο για «μερικώς ελεύθερο») από το Freedom House. Τα τελευταία χρόνια, μεγάλος αριθμός δημοσιογράφων, μπλόγκερ, δικηγόρων και ακτιβιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το Αζερμπαϊτζάν έχουν συλληφθεί και φυλακιστεί για την κριτική τους στον Πρόεδρο Αλίγιεφ και τις κυβερνητικές αρχές. Το Αζερμπαϊτζάν έχει επικριθεί σφοδρά επειδή δωροδοκούσε ξένους αξιωματούχους και διπλωμάτες για να προωθήσει τους σκοπούς του στο εξωτερικό και να νομιμοποιήσει τις εκλογές του στο εσωτερικό, μια πρακτική που ονομάζεται διπλωματία του χαβιάρι.
Εξωτερικές σχέσεις
μικρογραφία| Ο Πρόεδρος [[Ιλχάμ Αλίγιεφ με τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, 31 Οκτωβρίου 2017]] Η βραχύβια Λαϊκή Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν πέτυχε να συνάψει διπλωματικές σχέσεις με έξι χώρες, στέλνοντας διπλωματικούς αντιπροσώπους στη Γερμανία και τη Φινλανδία. Η διαδικασία της διεθνούς αναγνώρισης της ανεξαρτησίας του Αζερμπαϊτζάν από την καταρρέουσα Σοβιετική Ένωση διήρκεσε περίπου ένα χρόνο. Η πιο πρόσφατη χώρα που αναγνώρισε το Αζερμπαϊτζάν ήταν το Μπαχρέιν, στις 6 Νοεμβρίου 1996. Πλήρεις διπλωματικές σχέσεις, συμπεριλαμβανομένων των αμοιβαίων ανταλλαγών αποστολών, καθιερώθηκαν πρώτα με την Τουρκία, το Πακιστάν, τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και το Ισραήλ. Το Αζερμπαϊτζάν έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην «ειδική σχέση» του με την Τουρκία.
Στο Αζερμπαϊτζάν υπάρχουν πρεσβείες και προξενεία από χώρες που εκπροσωπούνται άμεσα σε αυτήν.
Σύμφωνα με το προεδρικό διάταγμα 1791/23-03-2004 έχει αναγνωριστεί και λειτουργεί το Ελληνοαζέρικο Εμπορικό και Οικονομικό Επιμελητήριο. Το Ελληνοαζέρικο Εμπορικό και Οικονομικό Επιμελητήριο δημιουργήθηκε με απώτερο σκοπό τη διασύνδεση των επιχειρήσεων για τη δημιουργία δεσμών και συνεργασιών με στόχο την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα και το Αζερμπαϊτζάν.
Στρατός
Η ιστορία του σύγχρονου στρατού του Αζερμπαϊτζάν χρονολογείται από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν το 1918, όταν ο Εθνικός Στρατός της νεοσύστατης Λαϊκής Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν δημιουργήθηκε στις 26 Ιουνίου 1918. Όταν το Αζερμπαϊτζάν κέρδισε την ανεξαρτησία μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, οι Ένοπλες Δυνάμεις της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν δημιουργήθηκαν σύμφωνα με τον Νόμο για τις Ένοπλες Δυνάμεις της 9ης Οκτωβρίου 1991. Η αρχική ημερομηνία ίδρυσης του βραχύβιου Εθνικού Στρατού γιορτάζεται ως Ημέρα Στρατού (26 Ιουνίου) στο σημερινό Αζερμπαϊτζάν. Όσον αφορά το 2021, το Αζερμπαϊτζάν είχε 126.000 ενεργό προσωπικό στις ένοπλες δυνάμεις του. Υπάρχουν επίσης 17.000 παραστρατιωτικοί και 330.000 έφεδροι. Οι ένοπλες δυνάμεις έχουν τρεις κλάδους: τις Χερσαίες Δυνάμεις, τις Αεροπορίες και το Ναυτικό. Επιπλέον, οι ένοπλες δυνάμεις αγκαλιάζουν πολλές στρατιωτικές υποομάδες που μπορούν να εμπλακούν στην κρατική άμυνα όταν χρειαστεί. Πρόκειται για τα Εσωτερικά Στρατεύματα του Υπουργείου Εσωτερικών και την Κρατική Συνοριακή Υπηρεσία, η οποία περιλαμβάνει και το Λιμενικό Σώμα. Η Εθνοφρουρά του Αζερμπαϊτζάν είναι μια περαιτέρω παραστρατιωτική δύναμη. Λειτουργεί ως ημι-ανεξάρτητη οντότητα της Ειδικής Υπηρεσίας Κρατικής Προστασίας, υπηρεσίας που υπάγεται στον Πρόεδρο.
Η αμυντική βιομηχανία του Αζερμπαϊτζάν κατασκευάζει φορητά όπλα, συστήματα πυροβολικού, τανκς, τεθωρακισμένα και συσκευές νυχτερινής όρασης, αεροπορικές βόμβες, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, διάφορα στρατιωτικά οχήματα και στρατιωτικά αεροπλάνα και ελικόπτερα. Ο αμυντικός προϋπολογισμός του Αζερμπαϊτζάν για το 2013 ήταν 3,7 δις δολάρια.
Διοικητικές διαιρέσεις
μικρογραφία| Το Αζερμπαϊτζάν χωρίζεται σε 14 οικονομικές περιοχές. Το Αζερμπαϊτζάν χωρίζεται διοικητικά σε 14 οικονομικές περιφέρειες. 66 ρεγιόν (rayonlar, ενικός rayon) και 11 πόλεις (şəhərlər, ενικός şəhər) υπό την άμεση εξουσία της δημοκρατίας. Επιπλέον, το Αζερμπαϊτζάν περιλαμβάνει την Αυτόνομη Δημοκρατία (muxtar respublika ) του Ναχτσιβάν. Ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν διορίζει τους κυβερνήτες αυτών των μονάδων, ενώ η κυβέρνηση του Ναχτσιβάν εκλέγεται και εγκρίνεται από το κοινοβούλιο της Αυτόνομης Δημοκρατίας του Ναχτσιβάν.
Οικονομία
Μετά την απόκτηση της ανεξαρτησίας το 1991, το Αζερμπαϊτζάν έγινε μέλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Παγκόσμιας Τράπεζας, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, της Ισλαμικής Τράπεζας Ανάπτυξης και της Ασιατικής Τράπεζας Ανάπτυξης. Το τραπεζικό σύστημα του Αζερμπαϊτζάν αποτελείται από την Κεντρική Τράπεζα του Αζερμπαϊτζάν, εμπορικές τράπεζες και μη τραπεζικούς πιστωτικούς οργανισμούς. Η Εθνική (τώρα Κεντρική) Τράπεζα δημιουργήθηκε το 1992 με βάση το Κρατικό Ταμιευτήριο του Αζερμπαϊτζάν, θυγατρική του πρώην Κρατικού Ταμιευτηρίου της ΕΣΣΔ. Η Κεντρική Τράπεζα λειτουργεί ως κεντρική τράπεζα του Αζερμπαϊτζάν, η οποία έχει την εξουσία να εκδίδει το εθνικό νόμισμα, το μανάτ του Αζερμπαϊτζάν, και να εποπτεύει όλες τις εμπορικές τράπεζες. Δύο μεγάλες εμπορικές τράπεζες είναι η UniBank και η κρατική International Bank of Azerbaijan.
Το Αζερμπαϊτζάν παρουσιάζει κάποια σημάδια της λεγόμενης «ολλανδικής ασθένειας» λόγω του ταχέως αναπτυσσόμενου ενεργειακού τομέα του, που προκαλεί πληθωρισμό και καθιστά ακριβότερες τις εξαγωγές εκτός ενέργειας.
Το Αζερμπαϊτζάν κατατάσσεται στην 57η θέση στην Έκθεση Παγκόσμιας Ανταγωνιστικότητας για την περίοδο 2010–2011, πάνω από άλλες χώρες της ΚΑΚ. Μέχρι το 2012 το ΑΕΠ του Αζερμπαϊτζάν είχε αυξηθεί 20 φορές από το επίπεδο του 1995.
Σύμφωνα με την έκθεση Doing Business της Παγκόσμιας Τράπεζας για το 2019, το Αζερμπαϊτζάν βελτίωσε τη θέση του στην κατάταξη ευκολίας πραγματοποίησης επιχειρηματικής δραστηριότητες από το 57 στο 25. Ως αποτέλεσμα της εφαρμογής μεγάλου αριθμού μεταρρυθμίσεων που αφορούσαν κυρίως θεσμικές αλλαγές, η επιχειρηματική δραστηριότητα στο Αζερμπαϊτζάν έγινε ευκολότερη, όπως ο χρόνος και το κόστος για τη λήψη άδειας κατασκευής μειώθηκαν σημαντικά (χρόνος κατά 80 ημέρες και κόστος κατά 12.563 AZN), εξορθολογίστηκε η διαδικασία σύνδεσης του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και απλουστεύθηκε η πίστωση.
Ενέργεια και φυσικοί πόροι
Τον Σεπτέμβριο του 1994, υπογράφηκε σύμβαση διάρκειας 30 ετών μεταξύ της Κρατικής Εταιρείας Πετρελαίου της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν (SOCAR) και 13 εταιρείες πετρελαίου, μεταξύ των οποίων η Amoco, η BP, η ExxonMobil, η Lukoil και η Equinor. Καθώς οι δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες είναι σε θέση να εκμεταλλεύονται πετρελαιοπηγές βαθέων υδάτων ανέγγιχτες από τη σοβιετική εκμετάλλευση, το Αζερμπαϊτζάν θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά σημεία στον κόσμο για εξερεύνηση και ανάπτυξη πετρελαίου. Εν τω μεταξύ, το Κρατικό Ταμείο Πετρελαίου του Αζερμπαϊτζάν ιδρύθηκε ως ταμείο εκτός προϋπολογισμού για να διασφαλίσει τη μακροοικονομική σταθερότητα, τη διαφάνεια στη διαχείριση των εσόδων από το πετρέλαιο και τη διασφάλιση των πόρων για τις μελλοντικές γενιές.
Η περιοχή του Μικρού Καυκάσου αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μέρος των κοιτασμάτων χρυσού, αργύρου, σιδήρου, χαλκού, τιτανίου, χρωμίου, μαγγανίου, κοβαλτίου, μολυβδαινίου, σύνθετων μεταλλευμάτων και αντιμονίου της χώρας.
Τουρισμός
Ο τουρισμός παίζει μεγάλο ρόλο στην οικονομία του Αζερμπαϊτζάν. Η χώρα ήταν τουριστικός προορισμός από τη δεκαετία του 1980, ωστόσο, η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και ο πόλεμος του Ναγκόρνο-Καραμπάχ κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, επέφεραν πλήγμα στην τουριστική βιομηχανία και την εικόνα του Αζερμπαϊτζάν.
Μόλις στη δεκαετία του 2000 η τουριστική βιομηχανία άρχισε να ανανεώνεται και η χώρα από τότε καταγράφει υψηλό ρυθμό αύξησης του αριθμού των τουριστικών επισκέψεων και των διανυκτερεύσεων. Τα τελευταία χρόνια το Αζερμπαϊτζάν έχει γίνει δημοφιλής προορισμός για θρησκευτικό τουρισμό, σπα και ιατρικό τουρισμό. Όλο τον χειμώνα το Shahdag Mountain Resort προσφέρει σκι με εγκαταστάσεις τελευταίας τεχνολογίας.
Η τουριστική ανάπτυξη του Αζερμπαϊτζάν είναι η κορυφαία προτεραιότητα για την κυβέρνηση της χώρας. Οι ενέργειες ρυθμίζονται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού του Αζερμπαϊτζάν. Υπάρχουν 63 χώρες για τις οποίες δεν απαιτείται θεώρηση και οι χώρες για τις οποίες απαιτείται θεώρηση για το Αζερμπαϊτζάν υπάρχει e-visa.
Σύμφωνα με την Έκθεση Ανταγωνιστικότητας Τουρισμού του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ το Αζερμπαϊτζάν κατατάσσεται στην 84η θέση.
Το Αζερμπαϊτζάν τοποθετείται ανάμεσα στις δέκα πρώτες χώρες λόγω της μεγαλύτερης αύξησης των εξαγωγών επισκεπτών κατά τα 2010-2016 σύμφωνα με την έκθεση του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ταξιδιών και Τουρισμού. Το Αζερμπαϊτζάν είναι στην πρώτη θέση (46,1%) μεταξύ των χωρών που έχουν τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες ταξιδιωτικές και τουριστικές οικονομίες.
Δημογραφία
Όσον αφορά τον Μάρτιο του 2023, το 52,9% του συνολικού πληθυσμού του Αζερμπαϊτζάν των 10.135.373 κατοίκων είναι αστικός, με το υπόλοιπο 47,1% να είναι αγροτικός. Τον Ιανουάριο του 2019, το 50,1% του συνολικού πληθυσμού ήταν γυναίκες. Η αναλογία φύλου την ίδια χρονιά ήταν 0,99 άνδρες ανά γυναίκα. Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2019 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ήταν 71,4 χρόνια (68,8 χρόνια οι άνδρες και 74,1 οι γυναίκες). Ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού το 2011 ήταν 0,85%, σε σύγκριση με 1,09% παγκοσμίως. Ένας σημαντικός παράγοντας που περιορίζει την αύξηση του πληθυσμού είναι το υψηλό επίπεδο μετανάστευσης. Το 2011 το Αζερμπαϊτζάν σημείωσε μετανάστευση −1,14/1.000 ατόμων.
Η διασπορά του Αζερμπαϊτζάν βρίσκεται σε 42 χώρες και αντίστοιχα υπάρχουν πολλά κέντρα για εθνικές μειονότητες εντός του Αζερμπαϊτζάν, συμπεριλαμβανομένης της γερμανικής πολιτιστικής εταιρείας «Karelhaus», του σλαβικού πολιτιστικού κέντρου, της κοινότητας του Αζερμπαϊτζάν και του Ισραήλ, του Κουρδικού πολιτιστικού κέντρο, το Εθνικό κέντρο Λεζγκί, της κοινωνίας Τατάρων της Κριμαίας, κ.λπ.
Εθνότητα
Η εθνοτική σύνθεση του πληθυσμού σύμφωνα με την απογραφή πληθυσμού του 2009: 91,6% Αζέροι, 2,0% Λεζγκίνοι, 1,4% Αρμένιοι (σχεδόν όλοι οι Αρμένιοι ζουν στην αποσχισμένη περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ), 1,3% Ρώσοι, 1,3% Ταλίς, 0,6% % Άβαροι, 0,4% Τούρκοι, 0,3 % Τάταροι, 0,3 % Τάτοι, 0,2 % Ουκρανοί, 0,1 % Τσακούροι, 0,1 % Γεωργιανοί, 0,1 % Εβραίοι, 0,1 % Κούρδοι, άλλοι 0,2%.
Γλώσσες
Η επίσημη γλώσσα είναι η αζερική, η οποία είναι τουρκική γλώσσα. Η αζερική ομιλείται από περίπου το 92% του πληθυσμού ως μητρική γλώσσα. Ομιλούνται επίσης τα Ρωσικά και τα Αρμενικά (μόνο στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ) και η καθεμία είναι η μητρική γλώσσα περίπου 1,5% του πληθυσμού αντίστοιχα. Υπάρχουν δώδεκα άλλες μειονοτικές γλώσσες που ομιλούνται από ιθαγενείς στη χώρα. Μερικές από αυτές τις γλωσσικές κοινότητες είναι πολύ μικρές και ο αριθμός τους μειώνεται. Τα Αρμενικά ήταν η γλώσσα της πλειοψηφίας στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ με περίπου 76% το 1989. Μετά τον πρώτο πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, ο πληθυσμός είναι σχεδόν αποκλειστικά Αρμένιος σε ποσοστό περίπου 95%.
Θρησκεία
αριστερά|μικρογραφία| Το τζαμί Μπιμπί-Χεϊμπάτ στο Μπακού. Το τζαμί είναι χτισμένο πάνω από τον τάφο ενός απόγονου του [[Μωάμεθ. ]] Το Αζερμπαϊτζάν θεωρείται η πιο κοσμική χώρα με μουσουλμανική πλειοψηφία. Περίπου το 97% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι. Το 85% των Μουσουλμάνων είναι Σιίτες και το 15% Σουνίτες. Η Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν έχει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό Σιιτών Μουσουλμάνων από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο. Άλλες θρησκείες ασκούνται από διάφορες εθνοτικές ομάδες της χώρας. Σύμφωνα με το άρθρο 48 του Συντάγματός του, το Αζερμπαϊτζάν είναι ένα κοσμικό κράτος και διασφαλίζει τη θρησκευτική ελευθερία. Σε μια δημοσκόπηση της Γκάλοπ το 2006–2008, μόνο το 21% των ερωτηθέντων από το Αζερμπαϊτζάν δήλωσαν ότι η θρησκεία είναι σημαντικό μέρος της καθημερινότητάς τους.
Από τις θρησκευτικές μειονότητες του έθνους, οι εκτιμώμενοι 280.000 χριστιανοί (3,1%) είναι κυρίως Ρώσοι και Γεωργιανοί Ορθόδοξοι και Αρμένιοι Αποστολικοί (σχεδόν όλοι οι Αρμένιοι ζουν στην αποσχισμένη περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ). Το 2003, υπήρχαν 250 Ρωμαιοκαθολικοί. Υπάρχει επίσης μια μικρή προτεσταντική κοινότητα. Το Αζερμπαϊτζάν έχει επίσης αρχαίο εβραϊκό πληθυσμό με ιστορία 2.000 ετών: οι εβραϊκές οργανώσεις υπολογίζουν ότι 12.000 Εβραίοι παραμένουν στο Αζερμπαϊτζάν, όπου βρίσκεται η μοναδική πόλη με εβραϊκή πλειοψηφία εκτός του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών. Το Αζερμπαϊτζάν φιλοξενεί επίσης μέλη των κοινοτήτων Μπαχάι, Χάρε Κρίσνα και Μαρτύρων του Ιεχωβά, καθώς και οπαδούς των άλλων θρησκευτικών κοινοτήτων. Ορισμένες θρησκευτικές κοινότητες έχουν περιοριστεί ανεπίσημα από τη θρησκευτική ελευθερία. Μια έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ για το θέμα αναφέρει την κράτηση μελών ορισμένων μουσουλμανικών και χριστιανικών ομάδων και πολλές ομάδες δυσκολεύονται να εγγραφούν στην SCWRA.
Εκπαίδευση
Ένα σχετικά υψηλό ποσοστό των Αζέρων έχουν λάβει κάποια μορφή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, κυρίως σε επιστημονικά και τεχνικά θέματα. Στη σοβιετική εποχή, τα επίπεδα αλφαβητισμού και μέσης εκπαίδευσης αυξήθηκαν δραματικά από το πολύ χαμηλό σημείο εκκίνησης, παρά τις δύο αλλαγές στο τυπικό αλφάβητο, από την περσο-αραβική γραφή στη λατινική τη δεκαετία του 1920 και από τη λατινική σε κυριλλική τη δεκαετία του 1930. Σύμφωνα με τα σοβιετικά δεδομένα, το 1970 το 100 τοις εκατό των ανδρών και των γυναικών (ηλικίας εννέα έως σαράντα εννέα) ήταν εγγράμματοι. Σύμφωνα με την Έκθεση του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών για το 2009, το ποσοστό αλφαβητισμού στο Αζερμπαϊτζάν είναι 99,5 τοις εκατό.
Μετά την ανεξαρτησία, ένας από τους πρώτους νόμους που ψήφισε το Κοινοβούλιο του Αζερμπαϊτζάν για να αποσυνδεθεί από τη Σοβιετική Ένωση ήταν να υιοθετήσει ένα τροποποιημένο λατινικό αλφάβητο για να αντικαταστήσει το κυριλλικό. Εκτός από αυτό, το σύστημα του Αζερμπαϊτζάν έχει υποστεί μικρή διαρθρωτική αλλαγή. Οι αρχικές αλλαγές περιελάμβαναν την επανίδρυση της θρησκευτικής εκπαίδευσης (απαγορευμένη κατά τη σοβιετική περίοδο) και αλλαγές στο πρόγραμμα σπουδών που έδωσαν εκ νέου έμφαση στη χρήση της αζερικής γλώσσας και εξάλειψαν το ιδεολογικό περιεχόμενο. Εκτός από τα δημοτικά σχολεία, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα περιλαμβάνουν χιλιάδες προσχολικά σχολεία, σχολεία γενικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και επαγγελματικές σχολές, συμπεριλαμβανομένων εξειδικευμένων σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τεχνικών σχολείων. Η εκπαίδευση μέχρι την ένατη τάξη είναι υποχρεωτική.
Πολιτισμός
Η κουλτούρα του Αζερμπαϊτζάν έχει αναπτυχθεί ως αποτέλεσμα πολλών επιρροών, γι' αυτό οι Αζερμπαϊτζάν είναι, από πολλές απόψεις, διπολιτισμικοί. Σήμερα, οι εθνικές παραδόσεις διατηρούνται καλά στη χώρα παρά τις δυτικές επιρροές, συμπεριλαμβανομένης της παγκοσμιοποιημένης καταναλωτικής κουλτούρας. Μερικά από τα κύρια στοιχεία της κουλτούρας του Αζερμπαϊτζάν είναι: μουσική, λογοτεχνία, λαϊκοί χοροί και τέχνη, κουζίνα, αρχιτεκτονική, κινηματογράφος και η γιορτή Νοβρούζ Μπαϊράμ. Το τελευταίο προέρχεται από τον παραδοσιακό εορτασμό της Πρωτοχρονιάς στην αρχαία ιρανική θρησκεία του Ζωροαστρισμού. Το Νοβρούζ είναι οικογενειακές διακοπές.
Το προφίλ του πληθυσμού του Αζερμπαϊτζάν αποτελείται, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, από Αζέρους, καθώς και από άλλες εθνικότητες ή εθνοτικές ομάδες, που ζουν συμπαγώς σε διάφορες περιοχές της χώρας. Τα εθνικά και παραδοσιακά φορέματα του Αζερμπαϊτζάν είναι τα Τσόκα και Παπάχι. Υπάρχουν ραδιοφωνικές εκπομπές στη ρωσική, τη γεωργιανή, την κουρδική, τη λεζγική και την ταλισική γλώσσα, οι οποίες χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Στο Μπακού εκδίδονται αρκετές εφημερίδες στα ρωσικά, τα κουρδικά (Dengi Kurd), τα λεζγικά (Samur) και τα ταλίς. Η εβραϊκή κοινωνία «Σκοκνούτ» εκδίδει την εφημερίδα Aziz.
Μουσική
thumb|Αζέροι ασίκ τραγουδιστές Η μουσική του Αζερμπαϊτζάν βασίζεται σε λαϊκές παραδόσεις που φτάνουν σχεδόν χίλια χρόνια πίσω. Για αιώνες η μουσική του Αζερμπαϊτζάν εξελίσσεται κάτω από το σήμα της μονωδίας, παράγοντας ρυθμικά ποικίλες μελωδίες. Η μουσική του Αζερμπαϊτζάν έχει ένα σύστημα διακλαδισμένου τρόπου, όπου η χρωματοποίηση μείζονος και δευτερεύουσας κλίμακας έχει μεγάλη σημασία. Μεταξύ των εθνικών μουσικών οργάνων υπάρχουν 14 έγχορδα όργανα, οκτώ κρουστά και έξι πνευστά. Σύμφωνα με το The Grove Dictionary of Music and Musicians, «από την άποψη της εθνότητας, του πολιτισμού και της θρησκείας οι Αζερμπαϊτζάν είναι μουσικά πολύ πιο κοντά στο Ιράν από την Τουρκία.»
Το μουγκάμ, το μεϊκάνα και η τέχνη άσικ είναι από τις πολλές μουσικές παραδόσεις του Αζερμπαϊτζάν. Το μούγκαμ είναι συνήθως μια σουίτα με ποίηση και ιντερμέδια με όργανα. Σε αντίθεση με τις παραδόσεις μούγκαμ των χωρών της Κεντρικής Ασίας, το μούγκαμ του Αζερμπαϊτζάν είναι πιο ελεύθερης μορφής και λιγότερο άκαμπτο. Συχνά συγκρίνεται με τον αυτοσχέδιο χώρο της τζαζ. Η UNESCO ανακήρυξε την παράδοση μούγκαμ του Αζερμπαϊτζάν Αριστούργημα της Προφορικής και Άυλης Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας στις 7 Νοεμβρίου 2003. Το Μεϊκάνα είναι είδος παραδοσιακού ξεχωριστού λαϊκού τραγουδιού του Αζερμπαϊτζάν χωρίς συνοδεία, που συνήθως ερμηνεύεται από πολλά άτομα που αυτοσχεδιάζουν για ένα συγκεκριμένο θέμα.
Το άσικ συνδυάζει ποίηση, αφήγηση, χορό και φωνητική και οργανική μουσική σε μια παραδοσιακή παράσταση που αποτελεί σύμβολο της κουλτούρας του Αζερμπαϊτζάν. Είναι ένας μυστικιστής τροβαδούρος ή ταξιδιώτης βάρδος που τραγουδά και παίζει μπαγλαμά. Αυτή η παράδοση έχει την καταγωγή της στις σαμανιστικές πεποιθήσεις των αρχαίων τουρκικών λαών. Τα τραγούδια των άσικ είναι ημι-αυτοσχέδια γύρω από κοινές βάσεις. Η τέχνη άσικ του Αζερμπαϊτζάν συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την UNESCO στις 30 Σεπτεμβρίου 2009.