cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Καφεΐνη
Στον άνθρωπο η καφεΐνη δρα ως διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ), έχοντας ως αποτέλεσμα την προσωρινή αποτροπή της υπνηλίας και την αποκατάσταση της εγρήγορσης. Ποτά που περιέχουν καφεΐνη, όπως ο καφές, το τσάι, ορισμένα αναψυκτικά και ενεργειακά ποτά είναι πολύ δημοφιλή. Η καφεΐνη είναι η πιο ευρείας καταναλώσεως ψυχοδραστική ουσία στον κόσμο, αλλά, σε αντίθεση με πολλές άλλες ψυχοδραστικές ουσίες, η χρήση της είναι νόμιμη και μη ρυθμιζόμενη σε σχεδόν όλες τις χώρες. Στη Βόρεια Αμερική το 90% των ενηλίκων καταναλώνει καφεΐνη ημερησίως. Ο οργανισμός Food and Drug Administration των ΗΠΑ καταλογίζει την καφεΐνη ως «πολλαπλών σκοπών γενικά αναγνωριζόμενη ως ασφαλής ουσία τροφίμων».
Χρησιμοποιείται, σε συνδυασμό με άλλες ουσίες, για την αντιμετώπιση της κεφαλαγίας και της ημικρανίας.
Αταλάντη (Βοττιαίας)
Η Αταλάντη ήταν αρχαία και ιστορική πόλη της Βοττιαίας που έχτισαν οι Βοττιαίοι πριν την προσάρτηση της χώρας τους από τους Μακεδόνες και αναγκασθούν να μετακινηθούν στη Χαλκιδική. Η θέση της πόλης δεν έχει τεκμηριωθεί αλλά εικάζεται ότι βρίσκεται παρά τη σημερινή Αξιούπολη.
Καφεΐνη
Ιατρική χρήση
Η καφεΐνη χρησιμοποιείται σε:
Αταλάντη (Βοττιαίας)
Παραπομπές
Κατηγορία:Πόλεις της αρχαίας Μακεδονίας Κατηγορία:Αρχαία Βοττιαία
Καφεΐνη
Ιατρική χρήση
Μπορεί να βελτιώσει την αύξηση βάρους κατά τη διάρκεια της θεραπείας και να μειώσει τη συχνότητα εμφάνισης της εγκεφαλικής παράλυσης καθώς και να μειώσει τη γλωσσική και γνωστική καθυστέρηση. Από την άλλη πλευρά, είναι πιθανές ανεπαίσθητες μακροπρόθεσμες παρενέργειες.
Γνωστικές επιδόσεις
Η καφεΐνη είναι ένα διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος, που μπορεί να μειώσει την κόπωση και την υπνηλία. Σε κανονικές δόσεις, η καφεΐνη έχει ποικίλες επιδράσεις στη μάθηση και τη μνήμη, αλλά γενικά βελτιώνει τον χρόνο αντίδρασης, την εγρήγορση, τη συγκέντρωση και τον κινητικό συντονισμό. Η ποσότητα καφεΐνης, που απαιτείται για την παραγωγή αυτών των επιδράσεων διαφέρει από άτομο σε άτομο, ανάλογα με το μέγεθος του σώματος και τον βαθμό ανοχής. Τα επιθυμητά αποτελέσματα εμφανίζονται περίπου μία ώρα μετά την κατανάλωση και τα επιθυμητά αποτελέσματα μιας μέτριας δόσης συνήθως υποχωρούν μετά από περίπου τρεις ή τέσσερις ώρες.
Η καφεΐνη μπορεί να καθυστερήσει ή να αποτρέψει τον ύπνο και βελτιώνει την απόδοση των εργασιών κατά τη διάρκεια της στέρησης ύπνου. Οι εργαζόμενοι σε βάρδιες, που χρησιμοποιούν καφεΐνη κάνουν λιγότερα λάθη, που θα μπορούσαν να προκύψουν από υπνηλία.
Η καφεΐνη με δοσοεξαρτώμενο τρόπο αυξάνει την εγρήγορση τόσο σε κουρασμένα όσο και σε φυσιολογικά άτομα.
Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση από το 2014 διαπίστωσε ότι η ταυτόχρονη χρήση καφεΐνης και L-θεανίνης έχει επακόλουθα ψυχοδραστικά αποτελέσματα, που προάγουν την εγρήγορση, την προσοχή και την εναλλαγή εργασιών. Αυτές οι επιδράσεις είναι πιο έντονες κατά την πρώτη ώρα μετά τη δόση.
Σωματικές επιδόσεις
Η καφεΐνη είναι ένα αποδεδειγμένο εργογονικό βοήθημα στον άνθρωπο. Η καφεΐνη βελτιώνει την αθλητική απόδοση σε αερόβιες (ιδιαίτερα αθλήματα αντοχής) και αναερόβιες συνθήκες. Μέτριες δόσεις καφεΐνης (περίπου 5 mg/kg ) μπορούν να βελτιώσουν την απόδοση των σπρίντερ, την απόδοση σε χρονομέτρηση ποδηλασίας και τρεξίματος, την αντοχή (δηλαδή καθυστερεί την έναρξη της μυϊκής κόπωσης και της κεντρικής κόπωσης), και την παραγωγή ισχύος στην ποδηλασία. Η καφεΐνη αυξάνει τον βασικό μεταβολικό ρυθμό στους ενήλικες. Η κατάποση καφεΐνης πριν από την αερόβια άσκηση αυξάνει την οξείδωση του λίπους, ιδιαίτερα σε άτομα με χαμηλή φυσική κατάσταση.
Η καφεΐνη βελτιώνει τη μυϊκή δύναμη και ισχύ, και μπορεί να ενισχύσει τη μυϊκή αντοχή. Η καφεΐνη ενισχύει επίσης την απόδοση σε αναερόβιες ασκήσεις. Η κατανάλωση καφεΐνης πριν από την άσκηση συνεχούς φορτίου σχετίζεται με μειωμένη αντιληπτή προσπάθεια. Αν και αυτό το αποτέλεσμα δεν υπάρχει κατά την εξαντλητική άσκηση, η απόδοση βελτιώνεται σημαντικά. Αυτό είναι σύμφωνο με την καφεΐνη, που μειώνει την αντιληπτή προσπάθεια, επειδή η άσκηση μέχρι εξαντλήσεως θα πρέπει να τελειώνει στο ίδιο σημείο κόπωσης. Η καφεΐνη βελτιώνει επίσης την παραγωγή ισχύος και μειώνει το χρόνο ολοκλήρωσης σε αερόβιες χρονομετρήσεις, μια επίδραση που σχετίζεται θετικά (αλλά όχι αποκλειστικά) με την άσκηση μεγαλύτερης διάρκειας.
Ενήλικες
Για τον γενικό πληθυσμό των υγιών ενηλίκων, το Health Canada συνιστά ημερήσια πρόσληψη όχι μεγαλύτερη από 400 mg. Αυτό το όριο βρέθηκε ότι είναι ασφαλές από μια συστηματική ανασκόπηση του 2017 σχετικά με την τοξικολογία της καφεΐνης.
Παιδιά
Σε υγιή παιδιά, η μέτρια πρόσληψη καφεΐνης κάτω από 400 mg παράγει αποτελέσματα, που είναι "μέτρια και τυπικά αβλαβή". Από την ηλικία των 6 μηνών, τα βρέφη μπορούν να μεταβολίσουν την καφεΐνη με τον ίδιο ρυθμό με αυτόν των ενηλίκων. Υψηλότερες δόσεις καφεΐνης (>400 mg) μπορεί να προκαλέσουν φυσιολογική, ψυχολογική και συμπεριφορική βλάβη, ιδιαίτερα σε παιδιά με ψυχιατρικές ή καρδιακές παθήσεις. Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο καφές εμποδίζει την ανάπτυξη ενός παιδιού. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά ότι η κατανάλωση καφεΐνης δεν είναι κατάλληλη για παιδιά και εφήβους και πρέπει να αποφεύγεται. Αυτή η σύσταση βασίζεται σε μια κλινική έκθεση, που κυκλοφόρησε από την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής το 2011 με ανασκόπηση 45 δημοσιεύσεων από το 1994 έως το 2011 και περιλαμβάνει στοιχεία από διάφορους ενδιαφερόμενους (Παιδίατρους, Επιτροπή Διατροφής, Καναδική Παιδιατρική Εταιρεία, Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, Διαχείριση Τροφίμων και Φαρμάκων, Επιτροπή Αθλητιατρικής & Γυμναστικής, Εθνικές Ομοσπονδίες Συλλόγων Λυκείων). Για παιδιά ηλικίας 12 ετών και κάτω, η Health Canada συνιστά μέγιστη ημερήσια πρόσληψη καφεΐνης, που δεν υπερβαίνει τα 2,5 χιλιοστόγραμμα ανά κιλό σωματικού βάρους. Με βάση το μέσο σωματικό βάρος των παιδιών, αυτό μεταφράζεται στα ακόλουθα όρια πρόσληψης με βάση την ηλικία:
Έφηβοι
Η Health Canada δεν έχει αναπτύξει συμβουλές για εφήβους λόγω ανεπαρκών δεδομένων. Ωστόσο, προτείνουν η ημερήσια πρόσληψη καφεΐνης για αυτήν την ηλικιακή ομάδα να μην υπερβαίνει τα 2,5 mg/kg σωματικού βάρους. Αυτό συμβαίνει επειδή η μέγιστη δόση καφεΐνης για ενήλικες μπορεί να μην είναι κατάλληλη για εφήβους με ελαφρύ βάρος ή για νεότερους εφήβους, που εξακολουθούν να αναπτύσσονται. Η ημερήσια δόση των 2,5 mg/kg σωματικού βάρους δεν θα προκαλούσε δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία στην πλειονότητα των εφήβων, που καταναλώνουν καφεΐνη. Αυτή είναι μια συντηρητική πρόταση, καθώς οι μεγαλύτεροι και βαρύτεροι έφηβοι μπορεί να είναι σε θέση να καταναλώνουν δόσεις καφεΐνης για ενήλικες χωρίς να εμφανίσουν ανεπιθύμητες ενέργειες.
Εγκυμοσύνη και θυλασμός
Ο μεταβολισμός της καφεΐνης μειώνεται στην εγκυμοσύνη, ιδιαίτερα στο τρίτο τρίμηνο, και ο χρόνος ημιζωής της καφεΐνης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να αυξηθεί έως και 15 ώρες (σε σύγκριση με 2,5 έως 4,5 ώρες σε μη έγκυες ενήλικες). Τα τρέχοντα στοιχεία σχετικά με τις επιδράσεις της καφεΐνης στην εγκυμοσύνη και στο θηλασμό είναι ασαφή. Υπάρχουν περιορισμένες πρωτογενείς και δευτερεύουσες συμβουλές για ή κατά της χρήσης καφεΐνης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και των επιπτώσεών της στο έμβρυο ή στο νεογνό.
Ο Οργανισμός Προτύπων Τροφίμων του Ηνωμένου Βασιλείου συνέστησε στις έγκυες γυναίκες να περιορίσουν την πρόσληψη καφεΐνης, από σύνεση, σε λιγότερο από 200 mg καφεΐνης την ημέρα - που ισοδυναμεί με δύο φλιτζάνια στιγμιαίο καφέ ή ενάμισι έως δύο φλιτζάνια φρέσκου καφέ. Το Αμερικανικό Συνέδριο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων (ACOG) κατέληξε στο συμπέρασμα το 2010 ότι η κατανάλωση καφεΐνης είναι ασφαλής έως και 200 mg την ημέρα σε έγκυες γυναίκες. Για τις γυναίκες που θηλάζουν, είναι έγκυες ή μπορεί να μείνουν έγκυες, η Health Canada συνιστά μέγιστη ημερήσια πρόσληψη καφεΐνης, που δεν υπερβαίνει τα 300 mg ή λίγο περισσότερο από δύο φλιτζάνια καφέ των 8 oz (237 mL). Μια συστηματική έρευνα του 2017 για την τοξικολογία της καφεΐνης βρήκε στοιχεία, που υποστηρίζουν ότι η κατανάλωση καφεΐνης έως και 300 mg/ημέρα για έγκυες γυναίκες γενικά δεν σχετίζεται με δυσμενή αναπαραγωγική ή αναπτυξιακή επίδραση.
Υπάρχουν αντικρουόμενες αναφορές στην επιστημονική βιβλιογραφία σχετικά με τη χρήση καφεΐνης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Μια έρευνα του 2011 διαπίστωσε ότι η καφεΐνη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο συγγενών δυσπλασιών, αποβολής ή καθυστέρησης της ανάπτυξης ακόμη και όταν καταναλώνεται σε μέτριες έως υψηλές ποσότητες. Άλλες έρευνες, ωστόσο, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι η υψηλότερη πρόσληψη καφεΐνης από τις έγκυες γυναίκες μπορεί να σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο γέννησης μωρού χαμηλού βάρους, και μπορεί να σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο αποβολής. Μια συστηματική ανασκόπηση, που αναλύει τα αποτελέσματα μελετών παρατήρησης, υποδηλώνει ότι οι γυναίκες, που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες καφεΐνης (πάνω από 300 mg/ημέρα) πριν μείνουν έγκυες μπορεί να έχουν υψηλότερο κίνδυνο να αποβάλουν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Σωματικές επιπτώσεις
Η καφεΐνη στον καφέ και σε άλλα ποτά με καφεΐνη μπορεί να επηρεάσει τη γαστρεντερική λειτουργία και την έκκριση γαστρικού οξέος. Σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, η υψηλή κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να επιταχύνει την απώλεια οστικής μάζας.
Η οξεία κατάποση καφεΐνης σε μεγάλες δόσεις (τουλάχιστον 250–300 mg, ισοδύναμη με την ποσότητα που βρίσκεται σε 2–3 φλιτζάνια καφέ ή 5–8 φλιτζάνια τσάι) οδηγεί σε βραχυπρόθεσμη διέγερση της παραγωγής ούρων σε άτομα, που έχουν στερούνται καφεΐνης για μια περίοδο ημερών ή εβδομάδων. Αυτή η αύξηση οφείλεται τόσο σε διούρηση (αύξηση της απέκκρισης νερού) όσο και σε νατριούρηση (αύξηση της απέκκρισης φυσιολογικού ορού). Η οξεία αύξηση της παραγωγής ούρων μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αφυδάτωσης. Ωστόσο, οι χρόνιοι χρήστες καφεΐνης αναπτύσσουν ανοχή σε αυτό το αποτέλεσμα και δεν παρουσιάζουν αύξηση στην παραγωγή ούρων.
Ψυχολογικές επιπτώσεις
Μικρά ανεπιθύμητα συμπτώματα από την πρόσληψη καφεΐνης, που δεν είναι αρκετά σοβαρά, για να δικαιολογήσουν μια ψυχιατρική διάγνωση είναι κοινά και περιλαμβάνουν ήπιο άγχος, νευρικότητα, αϋπνία, αυξημένο λανθάνοντα χρόνο ύπνου και μειωμένο συντονισμό. Η καφεΐνη μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στις αγχώδεις διαταραχές. Σύμφωνα με μια βιβλιογραφική ανασκόπηση του 2011, η χρήση καφεΐνης μπορεί να προκαλέσει διαταραχές άγχους και πανικού σε άτομα με νόσο του Πάρκινσον. Σε υψηλές δόσεις, συνήθως μεγαλύτερες από 300 mg, η καφεΐνη μπορεί να προκαλέσει και να επιδεινώσει το άγχος. Για μερικούς ανθρώπους, η διακοπή της χρήσης καφεΐνης μπορεί να μειώσει σημαντικά το άγχος.
Σε μέτριες δόσεις, η καφεΐνη έχει συσχετιστεί με μειωμένα συμπτώματα κατάθλιψης και χαμηλότερο κίνδυνο αυτοκτονίας. Δύο έρευνες δείχνουν ότι η αυξημένη κατανάλωση καφέ και καφεΐνης μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο κατάθλιψης.
Η αγχώδης διαταραχή, που προκαλείται από την καφεΐνη είναι μια υποκατηγορία της διάγνωσης DSM-5 της αγχώδους διαταραχής, που προκαλείται από ουσίες/φάρμακα.
Εθισμός
Η καφεΐνη δεν φαίνεται να είναι ενισχυτικό ερέθισμα και μπορεί στην πραγματικότητα να εμφανιστεί κάποιος βαθμός αποστροφής, με τους ανθρώπους να προτιμούν το εικονικό φάρμακο (πλασέμπο) έναντι της καφεΐνης σε μια μελέτη για την ευθύνη κατά της χρήσης ναρκωτικών, που δημοσιεύτηκε σε μια ερευνητική μονογραφία του Εθνικό Ινστιτούτου για την Κατάχρηση Ναρκωτικών (NIDA).
Ορισμένοι δηλώνουν ότι η έρευνα δεν παρέχει υποστήριξη για έναν υποκείμενο βιοχημικό μηχανισμό για τον εθισμό στην καφεΐνη. Άλλες έρευνες αναφέρουν ότι μπορεί να επηρεάσει το σύστημα ανταμοιβής.
Ο "εθισμός στην καφεΐνη" προστέθηκε στα ICDM-9 και ICD-10. Ωστόσο, η προσθήκη του αμφισβητήθηκε με ισχυρισμούς ότι αυτό το διαγνωστικό μοντέλο εθισμού στην καφεΐνη δεν υποστηρίζεται από στοιχεία. Το DSM-5 της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας δεν περιλαμβάνει τη διάγνωση εθισμού στην καφεΐνη, αλλά προτείνει κριτήρια για τη διαταραχή για περισσότερη μελέτη.
Εξάρτηση και στέρηση
Η στέρηση μπορεί να προκαλέσει ήπια έως κλινικά σημαντική δυσφορία ή έκπτωση στην καθημερινή λειτουργία. Η συχνότητα με την οποία συμβαίνει αυτό αναφέρεται στο 11%, αλλά στις εργαστηριακές εξετάσεις μόνο τα μισά από τα άτομα που αναφέρουν στέρηση το βιώνουν στην πραγματικότητα, δημιουργώντας αμφιβολίες για πολλούς ισχυρισμούς εξάρτησης. Ήπια σωματική εξάρτηση και συμπτώματα στέρησης μπορεί να εμφανιστούν κατά την αποχή, με περισσότερα από 100 mg καφεΐνης την ημέρα, αν και αυτά τα συμπτώματα δεν διαρκούν περισσότερο από μία ημέρα. Ορισμένα συμπτώματα που σχετίζονται με την ψυχολογική εξάρτηση μπορεί επίσης να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια της στέρησης. Τα διαγνωστικά κριτήρια για τη στέρηση καφεΐνης απαιτούν προηγούμενη παρατεταμένη καθημερινή χρήση καφεΐνης. Μετά από 24 ώρες σημαντικής μείωσης της κατανάλωσης, απαιτούνται τουλάχιστον 3 από αυτά τα σημεία ή συμπτώματα, για να πληρούνται τα κριτήρια στέρησης: δυσκολία συγκέντρωσης, καταθλιπτική διάθεση/ευερεθιστότητα, συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη, πονοκέφαλος και κόπωση. Επιπλέον, τα σημεία και τα συμπτώματα πρέπει να διαταράσσουν σημαντικούς τομείς της λειτουργικότητας και να μην σχετίζονται με επιπτώσεις άλλης πάθησης.
Το ICD-11 περιλαμβάνει την εξάρτηση από την καφεΐνη ως ξεχωριστή διαγνωστική κατηγορία, η οποία αντικατοπτρίζει στενά το προτεινόμενο σύνολο κριτηρίων του DSM-5 για τη «διαταραχή χρήσης καφεΐνης». Η διαταραχή χρήσης καφεΐνης αναφέρεται στην εξάρτηση από την καφεΐνη που χαρακτηρίζεται από αποτυχία ελέγχου της κατανάλωσης καφεΐνης παρά τις αρνητικές φυσιολογικές συνέπειες. Η Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση (APA), η οποία δημοσίευσε το DSM-5, αναγνώρισε ότι υπήρχαν επαρκή στοιχεία προκειμένου να δημιουργηθεί ένα διαγνωστικό μοντέλο εξάρτησης από την καφεΐνη για το DSM-5, αλλά σημείωσε ότι η κλινική σημασία της διαταραχής είναι ασαφής. Λόγω αυτών των ατελών στοιχείων σχετικά με την κλινική σημασία, το DSM-5 ταξινομεί τη διαταραχή της χρήσης καφεΐνης ως "κατάσταση για περαιτέρω μελέτη".
Η ανοχή στις επιδράσεις της καφεΐνης εμφανίζεται για αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης, που προκαλούνται από την καφεΐνη και τα υποκειμενικά συναισθήματα νευρικότητας. Η ευαισθητοποίηση, η διαδικασία κατά την οποία τα αποτελέσματα γίνονται πιο εμφανή με τη χρήση, εμφανίζεται για θετικά αποτελέσματα όπως αισθήματα εγρήγορσης και ευεξίας. Η ανοχή ποικίλλει για καθημερινούς, τακτικούς χρήστες καφεΐνης και χρήστες υψηλής δόσης καφεΐνης. Υψηλές δόσεις καφεΐνης (750 έως 1200 mg/ημέρα κατανεμημένη κατά τη διάρκεια της ημέρας) έχει αποδειχθεί ότι προκαλούν πλήρη ανοχή σε μερικούς, αλλά όχι σε όλες τις επιδράσεις της καφεΐνης. Δόσεις τόσο χαμηλές όσο 100 mg/ημέρα, όπως ένα φλιτζάνι καφέ 6 oz (170 g) ή δύο έως τρεις μερίδες αναψυκτικού με καφεΐνη, μπορεί να συνεχίσουν να προκαλούν διαταραχές ύπνου, μεταξύ άλλων δυσανεξιών. Οι μη τακτικοί χρήστες καφεΐνης έχουν τη λιγότερη ανοχή στην καφεΐνη για διαταραχές του ύπνου. Μερικοί άνθρωποι, που πίνουν καφέ αναπτύσσουν ανοχή στις ανεπιθύμητες επιδράσεις, που διαταράσσουν τον ύπνο, αλλά άλλοι προφανώς δεν το κάνουν.
Κίνδυνος για άλλες ασθένειες
Μια προστατευτική επίδραση της καφεΐνης έναντι της νόσου του Αλτσχάιμερ και της άνοιας είναι δυνατή, αλλά τα στοιχεία είναι αδιευκρίνιστα. Μπορεί να προστατεύει τους ανθρώπους από κίρρωση του ήπατος. Η καφεΐνη μπορεί να μειώσει τη σοβαρότητα της οξείας ασθένειας του μεγάλου υψομέτρου ενός βουνού, εάν ληφθεί λίγες ώρες πριν από την επίτευξη μεγάλου υψομέτρου. Μια μετα-ανάλυση διαπίστωσε ότι η κατανάλωση καφεΐνης σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Η τακτική κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον και μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου του Πάρκινσον.
Η καφεΐνη αυξάνει την ενδοφθάλμια πίεση σε άτομα με γλαύκωμα, αλλά δεν φαίνεται να επηρεάζει τα φυσιολογικά άτομα.
Το DSM-5 περιλαμβάνει επίσης άλλες διαταραχές, που προκαλούνται από την καφεΐνη, που αποτελούνται από αγχώδη διαταραχή, που προκαλείται από καφεΐνη, διαταραχή ύπνου, που προκαλείται από καφεΐνη και απροσδιόριστες διαταραχές, που σχετίζονται με την καφεΐνη. Οι δύο πρώτες διαταραχές ταξινομούνται στις «Αγχώδεις Διαταραχές» και «Διαταραχή ύπνου-εγρήγορσης» επειδή μοιράζονται παρόμοια χαρακτηριστικά. Άλλες διαταραχές που παρουσιάζουν σημαντική ενόχληση και διαταραχή της καθημερινής λειτουργίας, που χρήζουν κλινικής προσοχής αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για διάγνωση σε συγκεκριμένες διαταραχές θεωρούνται ως "Μη καθορισμένες διαταραχές που σχετίζονται με την καφεΐνη".
Ανακάλυψη και εξάπλωση της χρήσης της καφεΐνης
Οι αρχαιότερες αξιόπιστες αποδείξεις είτε κατανάλωσης καφέ είτε γνώσης του φυτού του καφέ εμφανίζονται στα μέσα του δέκατου πέμπτου αιώνα, στα μοναστήρια των Σούφι της Υεμένης στη νότια Αραβία. Από τη Μόκα, ο καφές εξαπλώθηκε στην Αίγυπτο και τη Βόρεια Αφρική και τον 16ο αιώνα είχε φτάσει στην υπόλοιπη Μέση Ανατολή, την Περσία και την Τουρκία. Από τη Μέση Ανατολή, η κατανάλωση καφέ εξαπλώθηκε στην Ιταλία, στη συνέχεια στην υπόλοιπη Ευρώπη, και τα φυτά του καφέ μεταφέρθηκαν από τους Ολλανδούς στις Ανατολικές Ινδίες και στην Αμερική.
Η χρήση των ξηρών καρπών κόλα φαίνεται να έχει αρχαία προέλευση. Πολλοί πολιτισμοί της Δυτικής Αφρικής τους μασούσαν, τόσο σε ιδιωτικό όσο και σε κοινωνικό περιβάλλον, για να αποκαταστήσουν τη ζωτικότητα και να απαλύνουν τους πόνους της πείνας.
Οι πρώτες ενδείξεις χρήσης κόκκων κακάο προέρχονται από υπολείμματα, που βρέθηκαν σε ένα αρχαίο δοχείο των Μάγια, που χρονολογείται στο 600 π.Χ. Επίσης, η σοκολάτα καταναλώθηκε σε ένα πικρό και πικάντικο ποτό, που ονομαζόταν xocolatl, συχνά καρυκευμένο με βανίλια, πιπέρι τσίλι και αχιότε. Το Xocolatl πιστευόταν ότι καταπολεμά την κόπωση, μια πεποίθηση που πιθανώς αποδίδεται στην περιεκτικότητα σε θεοβρωμίνη και καφεΐνη. Η σοκολάτα ήταν ένα σημαντικό αγαθό πολυτελείας σε όλη την προκολομβιανή Μεσοαμερική, και οι κόκκοι κακάο χρησιμοποιούνταν συχνά ως νόμισμα.
Τα φύλλα και οι μίσχοι του πουρνάρι yaupon (Ilex vomitoria) χρησιμοποιήθηκαν από τους ιθαγενείς της Αμερικής, για να παρασκευάσουν ένα τσάι, που ονομαζόταν asi ή το «μαύρο ποτό». Οι αρχαιολόγοι έχουν βρει στοιχεία αυτής της χρήσης μέχρι την αρχαιότητα, που πιθανώς χρονολογούνται στους Ύστερους Αρχαϊκούς χρόνους.
Χημική ταυτοποίηση, απομόνωση και σύνθεση
Το 1819, ο Γερμανός χημικός Φρίντλιμπ Φερδινάνδος Ρούνγκε απομόνωσε για πρώτη φορά σχετικά καθαρή καφεΐνη. Την ονόμασε «Kaffebase» (δηλαδή βάση που υπάρχει στον καφέ). Σύμφωνα με τον Ρούνγκε, το έκανε αυτό κατόπιν εντολής του Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε. Το 1821, η καφεΐνη απομονώθηκε τόσο από τον Γάλλο χημικό Πιερ Ζαν Ρομπικέ όσο και από ένα άλλο ζευγάρι Γάλλων χημικών, Πιερ Ζοζέφ Πελετιέ και Ζοζέφ Μπιενεμέ Καβεντού, σύμφωνα με τον Σουηδό χημικό Γιενς Γιάκομπ Μπερζέλιους στο ετήσιο περιοδικό του. Επιπλέον, ο Μπερζέλιους δήλωσε ότι οι Γάλλοι χημικοί είχαν κάνει τις ανακαλύψεις τους ανεξάρτητα από οποιαδήποτε γνώση του έργου του Ρούνγκε ή κάποιου άλλου. Ωστόσο, ο Μπερζέλιους αργότερα αναγνώρισε την προτεραιότητα του Ρούνγκε στην εκχύλιση καφεΐνης, δηλώνοντας: «Ωστόσο, σε αυτό το σημείο, δεν πρέπει να αναφερθεί ότι ο Ρούνγκε (στο Phytochemical Discoveries του, 1820, σελίδες 146-147) καθόρισε την ίδια μέθοδο και περιέγραψε την καφεΐνη με το όνομα Caffeebase ένα χρόνο νωρίτερα από τον Ρομπικέ, στον οποίο αποδίδεται συνήθως η ανακάλυψη αυτής της ουσίας, έχοντας κάνει την πρώτη προφορική ανακοίνωση σχετικά σε μια συνεδρίαση της Φαρμακευτικής Εταιρείας στο Παρίσι».
Το άρθρο του Πελετιέ για την καφεΐνη ήταν το πρώτο, που χρησιμοποίησε τον όρο σε έντυπη μορφή (στη γαλλική μορφή Caféine από τη γαλλική λέξη για καφέ: café). Επιβεβαιώνει την αφήγηση του Μπερζέλιους:
«Καφεΐνη, ουσιαστικό (θηλυκό). Κρυσταλλώσιμη ουσία που ανακαλύφθηκε στον καφέ το 1821 από τον κ. Ρομπικέ. Την ίδια περίοδο –ενώ έψαχναν για κινίνη στον καφέ επειδή ο καφές θεωρείται από αρκετούς γιατρούς φάρμακο, που μειώνει τους πυρετούς και επειδή ο καφές ανήκει στην ίδια οικογένεια με το δέντρο cinchona [κινίνη]– από την πλευρά τους, οι κ. Πελετιέ και ο Καβεντού ανακάλυψαν την καφεΐνη. Αλλά επειδή η έρευνά τους είχε διαφορετικό στόχο και επειδή η έρευνά τους δεν είχε ολοκληρωθεί, άφησαν την προτεραιότητα σε αυτό το θέμα στον κ. Ρομπικέ. Δεν γνωρίζουμε γιατί ο κ. Ρομπικέ δεν έχει δημοσιεύσει την ανάλυση του καφέ, που διάβασε στο Pharmacy Society. Η δημοσίευσή του θα μας επέτρεπε να κάνουμε την καφεΐνη πιο γνωστή και να μας δώσει ακριβείς ιδέες για τη σύνθεση του καφέ...»
Ο Ρομπικέ ήταν ένας από τους πρώτους, που απομόνωσε και περιέγραψε τις ιδιότητες της καθαρής καφεΐνης, ενώ ο Πελετιέ ήταν ο πρώτος, που πραγματοποίησε στοιχειακή ανάλυση.
Το 1827, ο M. Oudry απομόνωσε το "théine" από το τσάι, αλλά το 1838 αποδείχθηκε από τον Γκεράρντους Γιοχάννες Μούλντερ και από τον Καρλ Τζομπστ ότι η θεΐνη ήταν στην πραγματικότητα το ίδιο με την καφεΐνη.
Το 1895, ο Γερμανός χημικός Χέρμαν Εμίλ Φίσερ (1852–1919) συνέθεσε για πρώτη φορά την καφεΐνη από τα χημικά συστατικά της (δηλαδή μια «ολική σύνθεση») και δύο χρόνια αργότερα, εξήγαγε επίσης τον δομικό τύπο της ένωσης. Ο Φίσερ ξεκίνησε τις μελέτες του για την καφεΐνη το 1881. Ωστόσο, η κατανόηση της δομής του μορίου του διέφευγε για πολύ καιρό. Το 1895 συνέθεσε την καφεΐνη, αλλά μόλις το 1897 προσδιόρισε τελικά πλήρως τη μοριακή της δομή.
Διάφορες ρυθμίσεις
Το 1911, η καφεΐνη έγινε το επίκεντρο ενός από τους πρώτους καταγεγραμμένους φόβους για την υγεία, όταν η κυβέρνηση των ΗΠΑ κατέσχεσε 40 βαρέλια και 20 βαρέλια σιροπιού Coca-Cola στην Chattanooga του Τενεσί, υποστηρίζοντας ότι η καφεΐνη στο ποτό της ήταν «βλαβερή για την υγεία». Παρόλο που το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε αργότερα υπέρ της Coca-Cola στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά των Σαράντα Βαρελιών και Είκοσι μικρών βαρελιών της Coca-Cola, δύο νομοσχέδια εισήχθησαν στη Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ το 1912 για την τροποποίηση του νόμου περί καθαρών τροφίμων και φαρμάκων, προσθέτοντας την καφεΐνη στον κατάλογο των ουσιών, που δημιουργούν εθισμό και περιέχουν «βλαβερές» ουσίες, οι οποίες πρέπει να αναγράφονται στην ετικέτα ενός προϊόντος.
Παραπομπές
Κατηγορία:Αλκαλοειδή Κατηγορία:Πουρίνες Κατηγορία:Αζόλες Κατηγορία:Διεγερτικά
Βασίλειος της Νάπολης
Ο Βασίλειος ήταν βυζαντινός αξιωματούχος, πρωτοσπαθάριος, δουξ της Νάπολης και δουξ Καμπανίας, άκμασε τον 7ο αιώνα.
Η μόνη πρώιμη μεσαιωνική ιστορική πηγή που αναφέρεται στον Βασίλειο είναι το Χρονικό των Δούκων του Μπενεβέντο, του Σαλέρνο, της Κάπουας και της Νάπολης. Σε αυτό, ονομάζεται Δούξ της Νάπολης, ο οποίος ανέβηκε σε αυτή τη θέση από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Κωνστα Β΄, έμεινε σε αυτή την θέση για πέντε χρόνια από το 661 έως το 666.
Σύμφωνα με τους σύγχρονους ιστορικούς, οι οποίοι χρησιμοποίησαν στην έρευνά τους άλλες πηγές που κάλυπταν την ιστορία της Ιταλικής χερσονήσου στα μέσα του 7ου αιώνα, ο Βασίλειος πιθανότατα ήταν ντόπιος, γεννημένος στην Νάποληκαι μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 660 υπηρετούσε στον βυζαντινό στρατό. Εκείνη την εποχή, η επικράτεια της Καμπανίας, της οποίας η μεγαλύτερη πόλη ήταν η Νάπολη, δέχτηκε επίθεση επανειλημμένα από τους Λομβαρδούς Δούκες του Μπενεβέντο. Αυτή η συνεχής απειλή το 661 ανάγκασε την πόλη να μεταβιβάσει όλη τη διαχείριση της στα χέρια ενός στρατιωτικού. Ένα τέτοιο άτομο αποδείχθηκεο Βασίλειος, ως τότε ήταν, ίσως, ο στρατιωτικός κυβερνήτης της Νάπολης. Πριν από αυτό (περίπου από την εποχή της καταστολής της εξέγερσης του John Compsin το 618) η πόλη ήταν υπό τον έλεγχο των τοπικών επισκόπων. Στα έργα ιστορικών της σύγχρονης εποχής, αναφέρονται αρκετά άτομα, τον 6ο-7ο αιώνα, όπου φέρονται να κατέχουν τη θέση του Δούκα της Νάπολης. Ωστόσο, οι σύγχρονοι μεσαιωνικοί θεωρούν ότι η Βασίλειος είναι το πρώτο άτομο που είχε επίσημα έναν τέτοιο τίτλο. Παλαιότεροι αξιωματούχοι (όπως ο Μαυρέντιος, ο Gudescalc και ο Γκουντουίνος) ήταν είτε δουξ είτε στρατηγοί της Καμπανίας.
Η πρώτη αναφορά του Βασιλείου ως Δούκα της Νάπολης χρονολογείται στην περίοδο όχι αργότερα από τις 31 Αυγούστου 661. Το 663, οι αλλαγές στη διοίκηση της Νάπολης εγκρίθηκαν προσωπικά από τον αυτοκράτορα Κωνστα Β΄. Στην «Ιστορία των Λομβαρδών» του Πολ Ντίκον και του «Liber Pontificalis» αναφέρεται ότι ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου, ο οποίος τότε διεξήγαγε πόλεμο με τον βασιλιά της Λομβαρδίας Γκρίμοαλντ ήταν ο πρώτος των ανατολικών αυτοκρατόρων που επισκέφτηκαν τη Ιταλική χερσόνησο. Ο Κωνστας Β΄ ήρθε στη Νάπολη δύο φορές: την πρώτη φορά στην αρχή του ταξιδιού, τη δεύτερη φορά στο δρόμο για τη Σικελία, μετά την επίσκεψή του στη Ρώμη. Ενώ στη Νάπολη, ο αυτοκράτορας αναδιοργάνωσε το σύστημα διαχείρισης των βυζαντινών περιοχών στην Καμπανία. διόρισε τον Βασίλειο ως ηγέτη αυτών των εδαφών, μεταφέροντας υπό την κυριαρχία του όχι μόνο τη Νάπολη και τα περίχωρα της, αλλά και τις πόλεις Κούμα, Αμάλφι, Γκαέτα,Σορέντο και αρκετές άλλες. Διοικητικά, το Δουκάτο της Νάπολης υπήχθη στο Εξαρχάτο της Ραβέννας, του οποίου ο κυβερνήτης ήταν ο εκπρόσωπος του βυζαντινού αυτοκράτορα στην Ιταλία.
Δεν υπάρχουν στοιχεία για τη θητεία του Βασιλείου σε μεσαιωνικές πηγές. Δεν έχει καν αναφερθεί αν πολέμησε το 663 στη Μάχη του Φόρινου, η οποία ήταν ανεπιτυχής για τους Βυζαντινούς, αν και οι πηγές αναφέρουν τη συμμετοχή στρατευμάτων από τη Νάπολη. Υποτίθεται ότι παρόλο που, μετά από εντολή του Κωνστα Β, ο Βασίλειος έπρεπε να συντονίζει όλες τις ενέργειές του με τον Έξαρχο της Ραβέννας Θεόδωρο, στην πραγματικότητα ο δούκας είχε πολύ μεγάλη ανεξαρτησία στη διαχείριση των εδαφών που του είχαν ανατεθεί.
Είναι γνωστό ότι από τη δεκαετία του 660 τα νομίσματα που παράγονται στο δουκάτο περιέχουν το πορτρέτο του βυζαντινού αυτοκράτορα και επιγραφές στα λατινικά και στα ελληνικά. Πιθανότατα, ο αυτοκράτορας Κωνστας Β' έδωσε την άδεια στον Βασίλειο για την κοπή αυτών των νομισμάτων. Έτσι, η Νάπολη έγινε μία από τις τρεις ιταλικές πόλεις (μαζί με τη Ραβέννα και τη Ρώμη), οι οποίες έλαβαν το δικαίωμα από τους αυτοκράτορες του Βυζαντίου να φτιάξουν τα δικά τους νομίσματα. Η κατάσταση αυτή στην Νάπολης υπήρχε μέχρι το 1870.
Ο Βασίλειος πέθανε το 666. Υποτίθεται ότι μετά τον θάνατό του, οι ίδιοι οι Ναπολιτάνοιί ευγενείς επέλεξαν από τις τάξεις τους έναν νέο δούκα, τον Θεοφυλάκτο Α, και ο αυτοκράτορας αργότερα ενέκρινε αυτήν την επιλογή.
Πηγές
Κατηγορία:Βυζαντινοί διοικητές της Νάπολης Κατηγορία:Βυζαντινοί δούκες Κατηγορία:Βυζαντινοί στρατηγοί Κατηγορία:Βυζαντινοί του 7ου αιώνα Κατηγορία:Δούκες της Νάπολης
Αμύντας Α΄ της Μακεδονίας
Ο Αμύντας Α' (520 π.Χ. - 500 π.Χ.), ήταν βασιλιάς της Μακεδονίας, γιος και διάδοχος του Αλκέτα Α΄.
Η χώρα την οποία διοικούσε ο Αμύντας Α΄ περιελάμβανε τα παράλια του Θερμαϊκού μέχρι τις εκβολές του Αλιάκμονα καθώς και τις περιοχές του κόλπου που έμεναν οι Βοττιαίοι οι οποίοι εκδιώχθηκαν από τις περιοχές τους. Υπό τις διαταγές του Αμύντα Α΄ ήταν και ο Ανθεμούντας της Χαλκιδικής καθώς και ένα τμήμα της Μυγδονίας στα ανατολικά του Αξιού ποταμού. Στο βασίλειο αυτό δεν περιλαμβάνονταν τα παράλια ανάμεσα στις εκβολές του Αξιού και του Αλιάκμονα καθώς επίσης και η Πέλλα που αργότερα έγινε και πρωτεύουσα του Μακεδονικού κράτους. Ο Αμύντας Α’ στην διάρκεια της βασιλείας του λέγεται ότι ανέπτυξε καλές σχέσεις με τους Πεισιστρατίδες της Αθήνας, οι οποίες και διατηρήθηκαν και από τον γιο του Αλέξανδρο Α΄.
Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αναγκάστηκε να γίνει υποτελής στον Πέρση βασιλιά Δαρείο Α'. Πέρσες απεσταλμένοι σφαγιάστηκαν στο παλάτι του από τον νεαρό τότε γιο του Αλέξανδρο Α΄. Η πράξη αυτή πιθανότατα ανάγκασε τον Αμύντα Α΄ να δώσει την κόρη του Γυγαία στον Πέρση Βούβαρη ως γυναίκα του. Όταν ο Ιππίας, ένας από τους Πεισιστρατίδες των Αθηνών, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Αθήνα, ο Αμύντας Α΄ τού παραχώρησε για την διαμονή του την περιοχή του Ανθεμούντα. Ο Αμύντας Α΄ πέθανε το 498 π.Χ., αφήνοντας ως διάδοχό του στο θρόνο της Μακεδονίας τον γιο του Αλέξανδρο Α΄.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δυναστεία των Αργεαδών
Πέτρος Κατσαΐτης
Ο Πέτρος Κατσαΐτης ήταν θεατρικός συγγραφέας ιστορικός και ποιητής από την Κεφαλληνία, εκπρόσωπος του λογοτεχνικού ρεύματος που αποκαλείται συνήθως επτανησιακό θέατρο.
Βίος
Γεννήθηκε περίπου στα μέσα του 17ου αιώνα μεταξύ του 1660 και 1665, πιθανώς στο Ληξούρι Κεφαλληνίας και απεβίωσε μετά από περιπετειώδη βίο στον ίδιο τόπο μεταξύ του 1737 και 1742. Φέρεται πως έλαβε μέρος στον ενετοτουρκικό πόλεμο, η λήξη του οποίου βρήκε τους Ενετούς κύριους της Πελοποννήσου βάσει της συνθήκης του Κάρλοβιτς. Μετά την επανάκτηση της Πελοποννήσου από τους Τούρκους ο Κατσαΐτης απεστάλη αιχμάλωτος στα Χανιά στην υπηρεσία ενός αγά. Επέστρεψε στην Κεφαλληνία με την άδεια του αφέντη του, προκειμένου να αναζητήσει τα χρήματα της εξαγοράς της ελευθερίας του. Το 1693 συμμετείχε για δεύτερη φορά στον πόλεμο Ενετών και Τούρκων και πιστοποιημένα επέστρεψε πίσω στο Ληξούρι για λίγο ανάμεσα στο 1698-99 προκειμένου να τακτοποιήσει οικογενειακές του υποθέσεις, να επιστρέψει στην Πελοπόννησο και αργότερα να μεταβεί στην Κρήτη μέσω της αιχμαλωσίας του. Ξεχασμένος από συγγενείς και φίλους ο Κατσαΐτης επέστρεψε στο Αργοστόλι και κατόπιν στο Ληξούρι το 1720, 25 χρόνια μετά τη δεύτερη φυγή του. Απεβίωσε χωρίς απογόνους και είναι αμφίβολο αν είχε παντρευτεί ποτέ στη ζωή του.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Έλληνες λογοτέχνες Κατηγορία:Επτανησιακό θέατρο
Βυζαντινό νόμισμα
350px|right|thumb|Το [[χριστόγραμμα ΧΡ σε ρωμαϊκό νόμισμα του 4ου αιώνα. Επιγραφή: D[OMI]N. MAGNENTIUS P. F. AVG. / SALUS DD NN AVG. ET CAES. Χ Ρ, Α Ω - AMB[IANUM] (Αμιένη)]]
Το Βυζαντινό κράτος είναι η απ’ ευθείας συνέχεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Έτσι διατήρησε και το κοινωνικό της σύστημα. Στην ιδιαίτερα ανεπτυγμένη λοιπόν για τα δεδομένα της εποχής αστική οικονομία, όπου επικρατούσε σε σημαντικό βαθμό η νομισματική οικονομία, ήταν αναγκαίο ένα ασφαλές και κοινά αποδεκτό μέσο συναλλαγών, δηλαδή ένα σταθερό νόμισμα. Τη σημασία του σταθερού νομίσματος επέβαλλε και η γραφειοκρατική δομή της δημόσιας διοίκησης και του έμμισθου στρατού. Σε μια Αυτοκρατορία που εξουσίαζε περί τα 50 εκατομμύρια υπηκόους, με μια γραφειοκρατική διοικητική μηχανή 30.000 υπαλλήλων, 200.000 τοπικών αξιωματούχων και περί τους 600.000 στρατιώτες (τα στοιχεία αναφέρονται στον 4ο αιώνα) ήταν αναγκαία η ύπαρξη ενός σταθερού νομίσματος για τη φορολόγηση του πληθυσμού, που θα επέτρεπε την σταθερή μισθοδοσία του στρατού και την απρόσκοπτη λειτουργία της γραφειοκρατικής μηχανής. Η αναταραχή που γνώρισε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τον 3ο αιώνα κλόνισε σημαντικά και τη σταθερότητα του νομίσματος, το οποίο υποτιμήθηκε επανειλημμένα. Το βυζαντινό νομισματικό σύστημα είναι τριμεταλλικό: αποτελείται από χρυσά, αργυρά και χάλκινα νομίσματα. Το νόμισμα που κόβει το βυζαντινό κράτος κυκλοφορεί με διάφορους τρόπους: δωρίζεται, κερδίζεται με εργασία και παροχή υπηρεσιών, δαπανάται σε συναλλαγές, αποθησαυρίζεται, επενδύεται, δανείζεται εντόκως και επιστρέφει στο κράτος με μορφή φόρου. ή ακόμα με κατασχέσεις ιδιωτικών αποθησαυρισμών. Άλλωστε η βυζαντινή οικονομία ήταν εκχρηματισμένη σε μεγάλο βαθμό. Οι κρατικές πληρωμές και η συλλογή φόρων γινόταν σχεδόν στο σύνολό τους με σολίδους, ενώ το χάλκινο νόμισμα εξυπηρετούσε τις ανάγκες διαβίωσης και τις αγοραίες συναλλαγές.
Νομισματικές πολιτικές
Ο Μέγας Κωνσταντίνος έθεσε τις βάσεις του νομισματικού συστήματος της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Επέβαλε τον λεγόμενο χρυσό κανόνα. Δηλαδή ένα πραγματικό νόμισμα, του οποίου η ονομαστική αξία ήταν η ίδια με τη μεταλλική. Συγκεκριμένα το χρυσό νόμισμα, ο χρύσινος ή το νόμισμα -ως το πρώτο καθαυτό νόμισμα, μια και αυτό πρώτο παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά του είδους- (solidus) (στη Δύση ονομαζόταν bezant ) με θεωρητικό βάρος το εβδομηκοστό δεύτερο της ρωμαϊκής λίτρας (4,55 ή 4,48 γραμμάρια) και πλήρη θεωρητικό τίτλο 24 καρατίων. Το κεράτιον (siliqua), αν και το συναντάμε στις πηγές, δεν υφίστατο ως πραγματικό νόμισμα. Πρόκειται για μονάδα βάρους ισοδύναμη με το 1/1728 της ρωμαϊκής λίτρας (0,189 ή 0,186 γραμμάρια), δηλαδή το 1/24 του θεωρητικού βάρους του solidus. Χρησιμοποιήθηκε για τη μέτρηση της περιεκτικότητας σε χρυσό του χρυσού νομίσματος. Επίσης δηλώνει τη νομισματική λογιστική μονάδα, που ισοδυναμεί με το 1/24 του solidus. Η λογιστική σχέση θα παραμείνει πραγματική έως τον 11ο αιώνα. Επίσης αυτή η καθαρότητα και η σταθερότητα του βάρους του χρυσού αυτού νομίσματος θα καθορίσουν την ανωτερότητα του βυζαντινού νομίσματος στη διεθνή αγορά για αιώνες. Η νομισματική μεταρρύθμιση του Κωνσταντίνου Α΄ υπήρξε τόσο επιτυχημένη, ώστε στη συνείδηση του ελληνικού λαού το παλαιό χρυσό νόμισμα ταυτίστηκε με το κωνσταντίνειο χαρακτηριζόμενο ως κωνσταντινάτο Το χαλκό μικρό νόμισμα, το νουμμίον (nummus) ή και δηνάριον έχει βάρος το οποίο ποικίλλει, αλλά συνήθως κυμαίνεται γύρω στο ένα γραμμάριο.
Επί Αναστασίου Α΄ γύρω στα 498 μεταρρυθμίζεται το νομισματικό σύστημα με την έκδοση φόλλεων αξίας σαράντα νουμμίων, σε δύο αλλεπάλληλες εκδόσεις. Η πρώτη έκδοση αποτελείται από φόλλεις μικρού σχήματος και θεωρητικού βάρους 1/36 της λίτρας (περίπου 9 ή 8,96 γραμμαρίων). Η δεύτερη αποτελείται από φόλλεις μεγάλου σχήματος και διπλάσιου θεωρητικού βάρους, 18 κέρματα στη λίτρα (περίπου 18 ή 17,92 γραμμάρια η κάθε φόλλις).
Ο Αναστάσιος, με την εισαγωγή στην αγορά των πολλαπλάσιων του νουμμίου, αποσκοπούσε στον περιορισμό της κυκλοφορίας του μικρού αυτού κέρματος, αφού έτσι αύξανε η κυκλοφορία του νομισματικού όγκου τον πληθωρισμό, αύξανε τις τιμές και της αξία του χρυσού νομίσματος σε νούμμια. Έτσι η αντιστοιχία με ένα solidus ήταν 1 solidus=360 φόλλεις μικροί=14.400 νουμμία.
thumb|300px|Ο Ηράκλειος και οι γιοί του [[Κωνσταντίνος Γ΄|Ηράκλειος Κωνσταντίνος και Ηρακλεωνάς στα τελευταία χρόνια της βασιλείας του. Οι χρυσοί σόλιδοι πριν τον Ιουστιανό Β΄, όπως εδώ ο συγκεκριμένος του Ηρακλείου, εμφανίζουν σταυρό επί βαθμιδωτής βάσης. Επιγραφές: DD NN HERACLIUS ET HERA. CONST. PP. AV. / VICTORIA AVGUST. CON. OB ]]
Επί Ιουστιανινού Α΄ το βάρος των φόλλεων αυξομειώνεται (18 στη λίτρα επί Αναστασίου ως το 528, αύξηση του βάρους την περίοδο 538-548, επάνοδος στο αρχικό βάρος την περίοδο 548-562). Η πολιτική αυτή στόχευε στην προσαρμογή της ονομαστικής αξίας στην πραγματική μεταλλική τους αξία σε σχέση με τα χρυσά νομίσματα και στη διαφύλαξη της εσωτερικής συνοχής του νομισματικού συστήματος.
Τα νομίσματα
Τα νομίσματα, χρυσά, αργυρά, χάλκινα υποδιαιρούνται ως εξής:
Θεσμικοί παράγοντες και νομισματική παραγωγή
Ο Κόμης των θείων θησαυρών (comes sacrarum largitionum) είχε στην αρμοδιότητά του την κοπή του νομίσματος και μέχρι τον Ιουστινιανό Α΄ επόπτευε τους προμηθευτές των νομισματοκοπείων. Η κατάργηση της υπηρεσίας των θείων θησαυρών, γύρω στα 610, οδήγησε στη μεταβίβαση των σχετικών αρμοδιοτήτων στα σέκρετα των διαφόρων λογοθετών. Το βεστιάριο είχε πλέον υπό την εξουσία του τη νομισματική παραγωγή.
Νομισματοκοπεία
Το δικαίωμα κοπής χρυσών και αργυρών νομισμάτων ανήκε αποκλειστικά στο νομισματοκοπείο του comitatus, και ειδικά της πρωτεύουσας. Στη συνέχεια παραχωρήθηκε και σε επαρχιακά νομισματοκοπεία του Ιλλυρικού, της Ιταλίας και της Αφρικής. Στα χρόνια του Ηρακλείου λειτούργησαν προσωρινά στρατιωτικά νομισματοκοπεία, που έκοβαν χάλκινα νομίσματα για τις ανάγκες του στρατού, όπως ήταν το 609/610 στην Κύπρο, στην κατ' Ισσόν Αλεξάνδρεια (Αλεξανδρέττα), το 613/614 στην Ιερουσαλήμ, το 615-619 στην Ισαυρία και εκ νέου στην Κύπρο το 629.
thumb|left|Επί Αναστασίου στην οπίσθια όψη των πολλαπλασίων των νουμμίων εισάγεται η ένδειξη των ονομαστικών αξιών τους: εδώ Μ΄ = 40 νούμμια και Ε΄ = 5 νούμμια . Επιγραφές: ANASTASIUS PP AV. / Μ΄ CON. B για το 40νουμμο και Ε΄ Β για το 5νουμμο
Η κυκλοφορία του χρήματος εντός και εκτός της αυτοκρατορίας
Για την περίοδο αυτή η παραγωγή νομισμάτων από την πρωτεύουσα θεωρείται πέντε έως δέκα φορές περισσότερη από εκείνη κάθε άλλου επαρχιακού νομισματοκοπείου. Έτσι οι αριθμοί, που κατά προσέγγιση προτείνονται για την παραγωγή σολίδων το χρονικό διάστημα 602-610: είναι 840.000, για το 610-632: είναι 1.430.000 και για το 632-641: 1.430.000. Νομισματικά ευρήματα σολίδων στην Κίνα, στα εδάφη των Αβάρων και στην Ουκρανία, στη νότια Ρωσία, στα εδάφη των Χαζάρων και στις χώρες του Καυκάσου· μαρτυρούν απόπειρες διπλωματικών επαφών, εξαγορά στρατιωτικών υπηρεσιών, καταβολές φόρου για την περίοδο μεταξύ 7ου και 8ου αιώνων.
Εικονογραφία των Βυζαντινών νομισμάτων
Σύμφωνα με τις επιγραφές των νομισμάτων της πρώτης αυτής περιόδου ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας είναι στρατιώτης της χριστιανικής Πίστης (Imperator Militans), σωτήρας της Οικουμένης (salvator mundi), η δόξα του στρατού και ο νικητής του γένους των βαρβάρων (Gloria Exercitus και Triumfator Gent[ium] Barb[arum]), η σωτηρία και η ελευθερία της αυτοκρατορίας (salus et spes reipublicae) και προσφέρει ευτυχία (felicitas perpetua). Ο Αυτοκράτορας απεικονίζεται φορώντας στρατιωτική ενδυμασία (θώρακα) και paludanemtum (αυτοκρατορική στολή) και κρατώντας λάβαρο με το Χριστόγραμμα, τη σταυροφόρο σφαίρα ως το σύμβολο του θριάμβου του Χριστού και του Χριστιανισμού στη Γη. Στις πρόσθιες όψεις των βυζαντινών χρυσών νομισμάτων της περιόδου απεικονίζεται ο αυτοκράτορας και στις οπίσθιες ένας Άγγελος με σταυρό και σταυροφόρο σφαίρα. Στα αργυρά απεικονίζονταν συνήθως αυτοκράτορες στις πρόσθιες και στις οπίσθιες ο σταυρός και επιγραφές. Στα χάλκινα πολλαπλάσια του νουμμίου που εισήγαγε ο Αναστάσιος Α' εμπρός εικονιζόταν αυτοκράτορες, ενώ πίσω η ένδειξη των ονομαστικών αξιών τους: Μ΄=40 νουμμία, Κ΄=20 νουμμία, Ι΄=10 νουμμία, Ε΄ με Χριστόγραμμα=5 νουμμία.
Νομισματικές πολιτικές
Αρχαιολογικές έρευνες έχουν πιστοποιήσει, πως στα χρόνια του Θεόφιλου εκδίδονται αναβαθμισμένα μιλιαρέσια, τόσο στην εμφάνιση όσο και στο βάρος κοπής: η διάμετρός τους είναι μεγαλύτερη από αυτή του παραδοσιακού τύπου και το θεωρητικό βάρος έχει αυξηθεί από 2,27 γρ. σε 3,41 γρ. Ίσως αυτή η μεταρρύθμιση αποσκοπούσε στη μισθοδοσία του θεματικού στρατού, ενώ το μεγαλύτερο βάρος ήταν ένα επιπλέον δέλεαρ για την αποδοχή του νομίσματος εκ μέρους των στρατιωτών Από το δεύτερο μισό του 10ου αιώνα τίθεται σε κυκλοφορία -παράλληλα με το παλαιό solidus, θεωρητικού βάρους 4,55 ή 4,48 γραμμαρίων- ένα άλλο χρυσό νόμισμα με πλήρη τίτλο καθαρότητας, το τεταρτηρόν, λίγο πιο ελαφρύ από το πρώτο. Το κυκλοφόρησε ο Νικηφόρος Φωκάς και είχε αξία μειωμένη κατά 1/12 σε σχέση με το νόμισμα πλήρους βάρους. Εξυπηρετούσε η κυκλοφορία του την αύξηση των εσόδων του δημόσιου ταμείου, αφού η εισφορά προς το κράτος θα εισπραττόταν με το βαρύ νόμισμα και οι δημόσιες πληρωμές θα γινόταν με το ελαφρύτερο. Από τα μέσα του 11ου αιώνα έχουμε διαταραχή του νομισματικού συστήματος: η υποτίμηση των δεκεατιών του 1070 και του 1080 οδήγησε σε μεγάλη μείωση της καθαρότητας (από 70% σε 45%). Ο Αλέξιος Α΄ Κομνηνός επιχείρησε να σταματήσει το νομισματικό χάος της προηγούμενης περιόδου : εξέδωσε νέο χρυσό νόμισμα με σχετικά υψηλό τίτλο καθαρότητας, που κυμαινόταν ανάμεσα στα 20 και 21 καράτια και διατηρήθηκε έως το 1204. Ωστόσο παράλληλα συνέχισαν να κυκλοφορούν και παλιότερα νομίσματα ή να κόβονται νέα νομίσματα τραχέα με διάφορα μίγματα μετάλλων, των οποίων ο τίτλος καθαρότητας πέφτει συνεχώς.
Θεσμικοί παράγοντες και νομισματική παραγωγή
Στο Κλητορολόγιο του Φιλοθέου του 9ου αιώνα πληροφορούμαστε, πως προϊστάμενος του νομισματοκοπείου ήταν ο άρχων της χαραγής και ήταν στην υπηρεσία του χαρτουλαρίου του βεστιαρίου.
Νομισματοκοπεία
Τον 7ο αιώνα ο αριθμός των νομισματοκοπείων μειώνεται δραστικά, λόγω της διοικητικής αναδιοργάνωσης του 629 και αργότερα λόγω της κατάληψης μεγάλου τμήματος της βαλκανικής από τους Σλάβους, της μισής Ιταλίας από τους Λομβαρδούς και της Συρίας, της Αιγύπτου και όλης της βόρειας Αφρικής από τους Άραβες. Στη Χερσώνα επανιδρύεται και λειτουργεί μεταξύ 866/867-989, στις Συρακούσες από το 641-648 έως τη δεκαετία του 870-το μακροβιότερο στη Δύση-, στη Νάπολη από το 641-648 έως το 829-842, στη Σαρδηνία από το 649 έως το 713-715. και στη Νίκαια.
250px|thumb|left|Νόμισμα επί Ιουστινιανού Β΄: σε αυτήν την όψη απεικονίζεται ο Χριστός (για πρώτη φορά) με το αριστερό χέρι να κρατάει Ευαγγέλιο και με το δεξί να ευλογεί. Επιγραφή: IHS. CRISTUS REX REGNANTIUM (βασιλεύς βασιλευόντων) thumb|left|Χρυσό νόμισμα που απεικονίζει τον [[Ρωμανός Γ΄ Αργυρός|Ρωμανό Γ΄ Αργυρό να στέφεται από τη Θεοτόκο. Επιγραφή: Μ. Θ. - Θ[ΕΟΤΟ]CE ΒΟΗΘ[ΕΙ] ΡΩΜΑΝΩ.]]
Την ίδια περίοδο πιθανολογείται η λειτουργία νομισματοκοπείου στην Τραπεζούντα και στις αρχές του 12ου αι. έχει ιδρυθεί εκεί από τον επαναστάτη Θεόδωρο Γαβρά.
Η κυκλοφορία του χρήματος εντός και εκτός της αυτοκρατορίας
Την περίοδο των τελών του 6ου και των αρχών του 7ου αι. η λειτουργία της νομισματικής κυκλοφορίας διακρίνεται σε δύο μεγάλες περιφερειακές ενότητες, τη δυτική και την ανατολική, οι οποίες και αυτές διασπάστηκαν σε μικρότερες και σχετικά αυτόνομες ή και κλειστές περιοχές. Αυτή η κατάσταση μπορεί να αποδοθεί στην περιορισμένη κινητικότητα των στρατευμάτων ή ίσως στις περιορισμένες συναλλαγές μεταξύ των επαρχιών. Για την περίοδο αυτή η παραγωγή των νομισμάτων υπολογίζεται με μεγάλη αβεβαιότητα σε 250.000 με 300.000 νομίσματα. Από τον 7ο έως τον 9ο αιώνα παρατηρείται ένα μεγάλο κενό όσον αφορά τα νομισματικά ευρήματα στη Μικρά Ασία και τη Βαλκανική, που μπορεί να αποδοθεί ή σε νομισματικές μεταρρυθμίσεις, ή στη γεωγραφική συρρίκνωση των συνόρων της αυτοκρατορίας. Έτσι σε περιοχές, όπως η Αλβανία και η Άγκυρα ή η Πέργαμος ή η Αφροδιασιάδα ή οι Κεχρεές δεν έχουμε νομισματικά ευρήματα για χρονικές περιόδους πάνω από 100 έως 150 περίπου χρόνια. Από τον 9ο αι. έως το 1204 σημειώνεται ανάκαμψη στην κυκλοφορία του νομίσματος, γεγονός που συνδέεται με την τροποποίηση της φορολογίας και την συνακόλουθη αύξηση της παραγωγής, κυρίως προϊόντων προς εμπορευματοποίηση και την ενίσχυση της ανταλλακτικής και νομισματικής οικονομίας. Επίσης η αύξηση του αριθμού των νομισμάτων είναι συνάρτηση μίας αναβάθμισης του αστικού παράγοντα και της ανάδειξης περιοχών σε διοικητικά ή εκκλησιαστκά κέντρα (π.χ. η περιοχή Αγίου Αχιλλείου: με ετήσια θρησκευτική πανήγυρη, ίδρυση θέματος Πρεσπών και διαχρονική λειτουργία σκέλους δευτερεύσας διακλάδωσης της Εγνατίας οδού) Για την περίοδο 914-959 υπολογίζεται μια παραγωγή 6.000.000 σολίδων, ενώ επί Αλεξίου Α' μετά τη μεταρρύθμισή του 1092 8.000.000-10.000.000 υπερπύρων. Σχετική με την κυκλοφορία του βυζαντινού νομίσματος είναι και η συναλλακτική ισοτιμία του με άλλα της περιόδου: βενετικό έγγραφο του 1000 μας αναφέρει πως 1 νόμισμα = 120 δηνάρια. Τον 12ο αι.(συγκεκριμένα το 1196) στα πλαίσια των Σταυροφοριών ένα υπέρπυρο ισοδυναμούσε με 480 βενετικά δηνάρια.
Εικονογραφία των βυζαντινών νομισμάτων
Την περίοδο αυτή ο αυτοκράτορας απεικονίζεται με υπατική στολή ή στρατιωτική στολή ή χλμύδα, ενώ στις οπίσθιες απεικονίζεται ο Σταυρός του Γολγοθά πάνω σε τριβαθμιδωτή βάση και γύρω επιγραφή VICTORIA AUGG. Ο Ιουστινιανός Β' στην πρόσθια όψη ενός χρυσού σολίδου απεικόνισε τον Χριστό με το αριστερό χέρι του να κρατάει Ευαγγέλιο και με το δεξί να ευλογεί. Αυτή η νομισματική απεικόνιση του Χριστού συνδέεται με τον 82ο κανόνα της εν Τρούλλω Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου (692) Οι Εικονομάχοι αυτοκράτορες συνέχισαν την ιδεολογία του αυτοκράτορα-τοποτηρητή του Χριστού στη Γη. Όμως δεν απεικόνισαν τον Χριστό στα νομίσματά τους, αλλά τον Σταυρό του Γολγοθά πάνω σε τριβαθμιδωτή βάση ή μέλη της δυναστείας τους. Παράλληλα στα νομίσματα της εικονομαχικής περιόδου απεικονίστηκε η απόπειρα διεύρυνσης των ορίων της εξουσίας τους: απεικονίστηκαν φορώντας χλαμύδα και λώρο, ενδύματα που συμβόλιζαν την πολιτική και την πνευματική εξουσία.
250px|thumb|left|Χρυσός [[σόλιδος που στην εμπρόσθια όψη απεικονίζεται ο Λέων Δ΄ και ο γιος του Κωνσταντίνος ΣΤ΄: LEON Y[IO]S S' EΓΓON[ΟS] CONSTANTINOS Ο NEOS Θ, ενώ στην άλλη όψη απεικονίζεται ο παππούς του Λέων Γ´ και ο πατέρας του Κωνσταντίνος Ε΄: LEON PAP[POS] / CONSTANTINOS PATHR. Οι εικονομάχοι αυτοκράτορες επέλεγαν συχνά να απεικονίζουν, αντί του Χριστού, μέλη της δυναστείας τους. ]]
Μετά την αποκατάσταση των εικόνων στις πρόσθιες όψεις των χρυσών νομισμάτων απεικονίστηκε ο Χριστός Παντοκράτωρ. Στις οπίσθιες όψεις απεικονίστηκε ο ιερός χαρακτήρας της εξουσίας του αυτοκράτορα ή της αυτοκράτειρας. Απεικονίστηκε η στέψη των αυτοκρατόρων από το Χέρι του Θεού, τον Χριστό, την Παναγία, τον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Επίσης ο Άγιος Δημήτριος ως μάρτυρας της πίστεως.
Θεσμικοί παράγοντες και νομισματική παραγωγή
Μετά την Άλωση η Αυτοκρατορία της Νίκαιας κόβει χρυσά υπέρπυρα, αργυρά και από κράμα τραχέα και χάλκινα, τεταρτηρά και μισά τεταρτηρά, η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας αργυρά τραχέα, άσπρα, χάλκινα τραχέα και φόλλεις, το Δεσποτάτο της Ηπείρου αργυρά τραχέα. Επί Παλαιολόγων η κοπή νομίσματος παρέμεινε στη δικαιοδοσία του βεστιαρίου.
Νομισματικές πολιτικές
Η αλλοίωση της καθαρότητας του νομίσματος επιλέγεται περισσότερο πλέον αυτήν την περίοδο με σκοπό τον πολλαπλασιασμό των κυκλοφορούντων νομισμάτων. Έτσι το μέσο βάρος του χρυσού νομίσματος πέφτει στο διάστημα 1222-1254 4,7% και στο διάστημα 1258-1282 6,5% και 8-11% μεταξύ 1295-1328. Ο Παχυμέρης μας πληροφορεί, πως μετά το 1204 σημειώθηκαν διαδοχικές πτώσεις της αξίας του χρυσού νομίσματος: "ως τα χρόνια του Ιωάννη Δούκα τα 2/3 του βάρους του νομίσματος (=16 κεράτια) ήταν καθαρός χρυσός. Ύστερα επί Μιχαήλ (Η΄ Παλαιολόγου), εξ αιτίας των δόσεων προς τους Ιταλούς, έχασε ο χρυσός ακόμη ένα κεράτιο και τώρα το νόμισμα έχει μόνο το μισό τού βάρος του σε καθαρό χρυσό".
Τα νομίσματα
Η ύστερη βυζαντινή ή παλαιολόγεια νομισματική περίοδος χωρίζεται: στην πρώιμη (1259/61-1304), κατά την οποία εκδόθηκαν υπέρπυρα αργυρά και χάλκινα από κράμα τραχέα και χάλκινα τεταρτηρά. Η ισοτιμία του χρυσού υπέρπυρου με το αργυρό τραχύ, τρικέφαλο νόμισμα ήταν 1 προς 12. Στη μέση παλαιολόγεια νομισματική περίοδο (1304-1367), κατά την οποία κόβονται χρυσά υπέρπυρα, αργυρά, βασιλικά και μισά βασιλικά, από κράμα και χάλκινα πολιτικά νομίσματα, αλλά και χάλκινα ασσάρια.
Τέλος, στην ύστερη παλαιολόγεια περίοδο (1367-1453) το αργυρόν σταυράτον αποτελεί τη βάση του βυζαντινού νομισματικού συστήματος, επειδή το χρυσό υπέρπυρον δεν ήταν πραγματικό νόμισμα, αλλά θεωρητικό. Το σταυράτο είχε υποδιαιρέσεις το μισό σταυράτον και το 1/8 του σταυράτου, τα χάλκινα τουρνέσια και τα folari. με ονόματα δηλαδή ενετικά.
right|thumb|Μισό σταυράτο που κυκλοφόρησε επί Ιωάννη Ζ΄ Παλαιολόγου. Επιγραφή: IΩANNHC BACILEVC Ο ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟC. right|thumb|Τουρνέσιο που κυκλοφόρησε επί [[Ιωάννης Ε΄ Παλαιολόγος|Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγου.]]
Νομισματοκοπεία
Τα δύο νομισματοκοπεία της Παλαιολόγειας περιόδου βρίσκονται στην Κωνσταντινούπολη και στη Θεσσαλονίκη. Ίσως στην Κωνσταντινούπολης να μοιραζόταν η κοπή νομίσματος στο αυτοκρατορικό νομισματοκοπείο του Μεγάλου Παλατίου και σε ένα άλλο, το οποίο έκοβε κυρίως νομίσματα μικρής αξίας ή ενδεχομένως το ασήμι, το οποίο έφερναν εκεί οι πολίτες. Ιδιαίτερα πιθανή είναι επίσης η λειτουργία νομισματοκοπείου στη Φιλαδέλφεια επί Ανδρόνικου Β'.
Η κυκλοφορία του χρήματος εντός και εκτός της αυτοκρατορίας
Από τον 13ο αι. και μετά το υπέρπυρο εξασθενεί έναντι των ισχυρών νομισμάτων, που το αντικατέστησαν μετά. Η ισοτιμία υπέρπυρου-δουκάτου καθοριζόταν σε μεγάλο βαθμό από την περιεκτικότητά του σε πολύτιμο μέταλλο.
left|thumb|250px|Ασημένιο νόμισμα 3/5 βασιλικού. Στη μία όψη ο άγ. Δημήτριος (ΔΗΜΗΤΡΙΟC) και ο Ανδρόνικος Γ΄ (ANΔΡΟΝΙΚΟC), ενώ στην άλλη όψη ο Χριστός επάνω από τον Ανδρόνικο Γ΄ (AVΤΟΚΡΑΤΩΡ ΡΩΜΑΙΩΝ). thumb|right|250px|Ο Ανδρόνικος Β΄ σε χρυσό υπέρπυρο γονατίζει και προσκυνά τον Ιησού. Επιγραφή ΑΝΔΡΟΝΙΚΟC ΔΕΣΠΟΤΗC.