cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Τατζικιστάν
Ανεξαρτησία
Σχεδόν αμέσως μετά την ανεξαρτησία, το έθνος υπέκυψε σε εμφύλιο πόλεμο μεταξύ διαφόρων φατριών. Συχνά η ταύτιση με μια εμπόλεμη παράταξη υποδήλωνε την καταγωγή του μετέχοντα. Περισσότεροι από 500.000 κάτοικοι διέφυγαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου λόγω των διώξεων, της αυξημένης φτώχειας και των καλύτερων οικονομικών ευκαιριών στη Δύση ή σε άλλες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, και έτσι οι περισσότεροι μετανάστες από άλλες δημοκρατίες έφυγαν. Ο Ιμομάλι Ραχμόν ήρθε στην εξουσία το 1992, νικώντας τον πρώην πρωθυπουργό Αμπντουμαλίκ Αμπντουλατζάνοφ σε προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου με 58% των ψήφων. Οι εκλογές έγιναν λίγο μετά το τέλος του πολέμου και το Τατζικιστάν βρισκόταν σε κατάσταση πλήρους καταστροφής. Πάνω από 100.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν. Περίπου 1.2 εκατομμύρια άνθρωποι έγιναν πρόσφυγες εντός και εκτός της χώρας. Το 1997, επετεύχθη εκεχειρία μεταξύ του Ραχμόν και των κομμάτων της αντιπολίτευσης υπό την καθοδήγηση του Γκερντ Ντ. Μέρεμ, Ειδικού Αντιπροσώπου στον Γενικό Γραμματέα, αποτέλεσμα που επαινέθηκε ευρέως σαν μια επιτυχημένη ειρηνευτική πρωτοβουλία των Ηνωμένων Εθνών. Η κατάπαυση του πυρός περιλάμβανε στους όρους την κράτηση του 30% των υπουργικών θέσεων για τους εκπροσώπους της αντιπολίτευσης. Οι εκλογές διεξήχθησαν το 1999, αν και επικρίθηκαν από κόμματα της αντιπολίτευσης και ξένους παρατηρητές ως άδικες. Ο Ραχμόν επανεξελέγη με το 98% των ψήφων. Στις εκλογές το 2006 κέρδισε ο Ραχμόν με το 79% των ψήφων και ξεκίνησε την τρίτη του θητεία στην εξουσία. Αρκετά κόμματα της αντιπολίτευσης μποϊκόταραν τις εκλογές του 2006 και ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) επέκρινε τη διεξαγωγή τους. Ωστόσο οι παρατηρητές που έστειλε η Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών ισχυρίστηκαν ότι οι εκλογές διενεργήθηκαν με νόμιμο και διαφανή τρόπο. Η κυβέρνηση του Ραχμόν επικρίθηκε περαιτέρω από τον ΟΑΣΕ τον Οκτώβριο του 2010, λόγω της λογοκρισίας και της καταστολής των ελευθεριών των ΜΜΕ. Ο ΟΑΣΕ ισχυρίστηκε ότι η κυβέρνηση του Τατζικιστάν λογοκρίνει ιστοτόπους στα τατζικικά και άλλες γλώσσες, ενώ οι φορολογικοί έλεγχοι που επιβλήθηκαν σε ανεξάρτητα τυπογραφεία οδήγησαν στη διακοπή της έντυπης έκδοσης για ορισμένες ανεξάρτητες εφημερίδες.
Τα ρωσικά συνοριακά στρατεύματα υπηρέτησαν στα σύνορα του Τατζικιστάν με το Αφγανιστάν μέχρι το καλοκαίρι του 2005. Από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και για αρκετό καιρό, γαλλικά στρατεύματα στάθμευσαν στο αεροδρόμιο της Ντουσαμπέ για να υποστηρίξουν τις αεροπορικές επιχειρήσεις της Διεθνούς Δύναμης Αρωγής για την Ασφάλεια του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν. Προσωπικό από τις τάξεις του Στρατού των Ηνωμένων Πολιτειών και του Σώματος Πεζοναυτών των ΗΠΑ επισκέπτεται περιοδικά το Τατζικιστάν όπου διεξάγει μαζί με τατζικικά στρατεύματα εκπαιδευτικές ασκήσεις, οι οποίες μπορεί να διαρκέσουν και εβδομάδες. Η κυβέρνηση της Ινδίας ανοικοδόμησε την αεροπορική βάση του Αϊνί, ένα στρατιωτικό αεροδρόμιο το οποίο βρίσκεται 15 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Ντουσαμπέ, δαπανώντας 70 εκατομμύρια δολάρια για την ανοικοδόμηση της. Η ανοικοδόμηση της ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2010. Τώρα είναι η κύρια βάση της πολεμικής αεροπορίας του Τατζικιστάν. Έχουν γίνει συνομιλίες με τη Ρωσία σχετικά με τη χρήση της εγκατάστασης του Αϊνί από τον ρωσικό στρατό, ενώ η Ρωσία συνεχίζει να διατηρεί μια μεγάλη βάση στα περίχωρα του Ντουσαμπέ.
Το 2010, οι Τατζίκοι στρατιωτικοί ανησύχησαν ότι ο ισλαμικός μιλιταρισμός στα ανατολικά της χώρας ήταν σε άνοδο μετά την απόδραση 25 μαχητών από φυλακή στο Τατζικιστάν στον Αύγουστο. Η ανησυχία αυτή ενισχύθηκε από μια ενέδρα που σκότωσε 28 Τατζίκους στρατιώτες στην κοιλάδα Ραστ τον Σεπτέμβριο, αλλά και από μια δεύτερη ενέδρα στην ίδια κοιλάδα τον Οκτώβριο που οδήγησε στον θάνατο 30 στρατιωτών, ενώ έπειτα ακολούθησαν και μάχες έξω από το Γαρμ με 3 νεκρούς. Μέχρι σήμερα το Υπουργείο Εσωτερικών της χώρας ισχυρίζεται ότι η κεντρική κυβέρνηση διατηρεί τον πλήρη έλεγχο στο ανατολικό Τατζικιστάν και ότι η στρατιωτική επιχείρηση στην κοιλάδα Ραστ ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 2010 Ωστόσο, μάχες ξέσπασαν ξανά τον Ιούλιο του 2012. Το 2015, η Ρωσία έστειλε περισσότερα στρατεύματα στο Τατζικιστάν.
Τον Μάιο του 2015, η εθνική ασφάλεια του Τατζικιστάν υπέστη σοβαρό πλήγμα όταν ο Γκουλμουρόντ Χαμίροφ, διοικητής της ειδικής αστυνομίας του Υπουργείου Εσωτερικών, αυτομόλησε στο Ισλαμικό Κράτος. Το 2021, μετά την Άλωση της Καμπούλ, το Τατζικιστάν φέρεται να ενεπλάκη στη σύγκρουση του Πάντζσιρ κατά των Ταλιμπάν στο πλευρό του Μετώπου Εθνικής Αντίστασης του Αφγανιστάν.
Συγκοινωνίες
Το συνολικό μήκος δρόμων είναι 27.800 χιλιόμετρα. Τα αυτοκίνητα έχουν μερίδιο πάνω από 90% στις συγκοινωνίες που γίνονται στη χώρα.
Στη δεκαετία μέχρι το 2013 το Τατζικιστάν, όπως και άλλες χώρες της Κεντρικής Ασίας, έχει γνωρίσει σημαντική ανάπτυξη στις υποδομές.
Καθώς το Τατζικιστάν είναι μεσόγεια χώρα και η κοντινότερη ανοιχτή θάλασσα βρίσκεται τουλάχιστον χίλια χιλιόμετρα μακριά, έτσι δεν έχει λιμάνια και η πλειονότητα των μεταφορών γίνεται με τραίνα, αυτοκίνητα και αεροπλάνα. Τα τελευταία χρόνια το Τατζικιστάν έχει συνάψει συμφωνίες με το Ιράν και το Πακιστάν για να αποκτήσει πρόσβαση σε λιμάνια των δύο χωρών, μέσω δρόμων που θα περνούν από το Αφγανιστάν. Το 2009, έγινε συμφωνία μεταξύ των τριών κρατών Τατζικιστάν, Πακιστάν και Αφγανιστάν για τη βελτίωση και την κατασκευή ενός αυτοκινητοδρόμου μήκους 1.300 χιλιομέτρων και ενός σιδηροδρόμου, οι οποίοι θα συνδέουν τις δύο χώρες με τα λιμάνια του Πακιστάν. Η προτεινόμενη διαδρομή του προτεινόμενου αυτοκινητοδρόμου θα διασχίζει την αυτόνομη επαρχία Γκόρνο-Μπανταχσάν στο ανατολικό τμήμα της χώρας. Το 2012, οι πρόεδροι του Τατζικιστάν, του Αφγανιστάν και του Ιράν υπέγραψαν συμφωνία για την κατασκευή δρόμων, σιδηροδρόμων και αγωγών πετρελαίου, φυσικού αερίου και νερού, οι οποίες αναμένεται να συμβάλλουν στη διασύνδεση και ανάπτυξη των χωρών.
Σιδηροδρομικές μεταφορές
Το σιδηροδρομικό δίκτυο του Τατζικιστάν έχει μέγεθος 680 χιλιομέτρων, ενώ το εύρος των ραγών στους τατζικικούς σιδηροδρόμους είναι τα 1.520 χιλιοστόμετρα και είναι το ρωσικό εύρος. Το μεγαλύτερο μέρος του σιδηροδρόμου στη χώρα βρίσκεται στο νότο και συνδέει τη πρωτεύουσα με τις βιομηχανικές περιοχές στις κοιλάδες Χισόρ και Βαχς, ενώ συνδέεται σιδηροδρομικά με το Ουζμπεκιστάν, τη Ρωσία και μέσω αυτών και άλλες χώρες. Το περισσότερο διεθνές εμπόριο στη χώρα γίνεται με τραίνα. Ο σιδηρόδρομος Μποχτάρ-Κουλόμπ, ο οποίος ολοκληρώθηκε τη δεκαετία του 2010 συνδέει την επαρχία Κουλόμπ με την κεντρική περιοχή του Τατζικιστάν.
Αερομεταφορές
Το 2009 το Τατζικιστάν είχε 26 αεροδρόμια. Δεκαοχτώ από τα αεροδρόμια του Τατζικιστάν το 2009 είχαν ασφαλτοστρωμένους διαδρόμους. Από αυτά δύο είχαν αεροδιαδρόμους μεγαλύτερους των 3.000 μέτρων. Το κύριο αεροδρόμιο της χώρας είναι το Διεθνές Αεροδρόμιο της Ντουσαμπέ. Τον Απρίλιο του 2015 το αεροδρόμιο είχε τακτικές πτήσεις με προορισμούς πόλεις της Ρωσίας, της Κεντρικής Ασίας, το Δελχί, το Ντουμπάι, τη Φρανκφούρτη, την Κωνσταντινούπολη, την Καμπούλ, την Τεχεράνη και το Ουρούμτσι, μεταξύ άλλων. Το αεροδρόμιο του Χουτζάντ εξυπηρετεί επίσης ορισμένες διεθνείς πτήσεις, κυρίως προς τη Ρωσία. Το Χουτζάντ βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της χώρας, ενώ το αεροδρόμιο του Κουλόμπ και το διεθνές αεροδρόμιο Μποχτάρ εξυπηρετούν λίγες πτήσεις εξωτερικού. Το αεροδρόμιο του Χορόγκ είναι ένα αεροδρόμιο με πτήσεις προς άλλες περιοχές του Τατζικιστάν και επίσης το μόνο αεροδρόμιο στο αραιοκατοικημένο ανατολικό μισό της χώρας.
Το Τατζικιστάν έχει μια μεγάλη αεροπορική εταιρεία (Somon Air) και εξυπηρετείται επίσης από περισσότερες από δώδεκα ξένες αεροπορικές εταιρείες. Δεν υπάρχουν άμεσες πτήσεις από το Τατζικιστάν προς την Αθήνα ή τη Λευκωσία.
Οδικό δίκτυο
Το συνολικό μήκος των δρόμων στη χώρα φτάνει τα 27.800 χιλιόμετρα. Τα αυτοκίνητα αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 90% της επιβατικής κίνησης και περισσότερο από το 80% του εμπορίου προϊόντων στο εσωτερικό της χώρας. Η δημοφιλέστερη μάρκα αυτοκινήτων είναι η Opel.
Το 2004 κατασκευάστηκε η Γέφυρα Αφγανο-Τατζικικής Φιλίας, από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2014 υπάρχουν αρκετοί δρόμοι που είναι προς κατασκευή ή πρόσφατα ολοκληρωμένοι. Υπάρχουν δρόμοι που συνδέουν την Ντουσαμπέ με το Τσανάκ στα ουζμπεκικά σύνορα, με το Κούλμα στα σύνορα με την Κίνα και το Κουργκάν-Τομπέ με το Νίζνι Πιαντζ στα σύνορα με το Αφγανιστάν. Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά.
Γεωγραφία
μικρογραφία|Δορυφορική φωτογραφία του Τατζικιστάν μικρογραφία|Χάρτης του Τατζικιστάν σύμφωνα με την [[κλιματική ταξινόμηση Κέππεν]] Το Τατζικιστάν είναι μεσόγειο κράτος, και το μικρότερο έθνος της Κεντρικής Ασίας με βάση την έκταση. Βρίσκεται μεταξύ του 36ου και 41ου βόρειου παράλληλου (μια μικρή περιοχή βρίσκεται βόρεια του 41ου παράλληλου), και ανάμεσα στον 67ο και 75ο μεσημβρινό ανατολικά (μια μικρή περιοχή βρίσκεται ανατολικότερα του 75ου μεσημβρινού). Καλύπτεται από τα βουνά της οροσειράς Παμίρ, ενώ μεγάλο μέρος της χώρας βρίσκεται σε υψόμετρο άνω των 3.000 μέτρων. Οι κύριες πεδινές περιοχές βρίσκονται στα βόρεια (τμήμα της κοιλάδας Φεργκάνα), και στις κοιλάδες των ποταμών Κοφαρνιχόν και Βαχς, που σχηματίζουν τον Αμού Ντάρια. Η Ντουσαμπέ βρίσκεται στις νότιες πλαγιές πάνω από την κοιλάδα Κοφαρνιχόν. Οι ποταμοί Αμού Ντάρια και Παντζ σχηματίζουν τα σύνορα με το Αφγανιστάν, ενώ οι παγετώνες στα βουνά του Τατζικιστάν είναι η κύρια πηγή απορροής για τη λίμνη Αράλη. Στο Τατζικιστάν, υπάρχουν πάνω από 900 ποταμοί.
Διοικητικές διαιρέσεις
μικρογραφία|Βουνά στο Τατζικιστάν Το Τατζικιστάν χωρίζεται σε 4 περιφέρειες. Αυτές είναι οι επαρχίες (βιλάγια) Σουγντ και Χάτλον, η αυτόνομη επαρχία Γκόρνο-Μπανταχσάν (συντομογραφία GBAO), και οι Περιφέρειες υπό τη Δικαιοδοσία της Κεντρικής Κυβέρνησης (στα ρωσικά: РРП – Районы республиканского подчинения, μεταγραφή ΡΡΠ - Ραϊόνι ρεσπουμπλικάνσκογκο ποντσινιένιγια, Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ στα τατζικικά, παλαιότερα γνωστή ως Περιφέρεια Καροτεγκίν). Κάθε περιφέρεια διαιρείται σε αρκετές επαρχίες, (τατζικικά: Ноҳия, νοχίγια ή ραγιόν), οι οποίες με τη σειρά τους υποδιαιρούνται σε τζαμοάτς (χωριό με επίπεδο αυτοδιοίκησης) και, στη συνέχεια, χωριά (κισλόκς''). Το 2006 υπήρχαν 58 επαρχίες και 367 τζαμοάτς στη χώρα.
Δημογραφία
δεξιά|μικρογραφία|Τατζίκοι γιορτάζουν το [[Νεβρόζ.]] μικρογραφία|Τατζίκες γυναίκες μικρογραφία|Μεταβολή του δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης στο Τατζικιστάν την περίοδο 1970–2010. Το Τατζικιστάν έχει πληθυσμό 9.275.832 κατοίκων. Από αυτούς, το 70% είναι κάτω των 30 ετών και ένα 35% είναι μεταξύ 14 και 30 ετών. Οι Τατζίκοι μιλούν τα τατζικικά (μια διάλεκτο των περσικών η οποία διαφοροποιείται από αυτά με το κυριλλικό αλφάβητο και κάποια ρωσικά δάνεια) και είναι η κύρια εθνότητα της χώρας. Υπάρχουν μειονότητες Ουζμπέκων και Ρώσων. Ο αριθμός των Ρώσων μειώνεται σταθερά λόγω της μετανάστευσης. Οι Παμίρι, ιθαγενείς στο Μπανταχσάν, οι Γιαγνομπί και η μειονότητα Ισμαηλιτών θεωρείται ότι ανήκουν στο ευρύτερο σύνολο της εθνότητας των Τατζίκων. Όλοι οι πολίτες του Τατζικιστάν ονομάζονται Τατζικιστανοί.
Το 1989, οι Ρώσοι αποτελούσαν το 7,6% του πληθυσμού του Τατζικιστάν. Μέχρι το 1998 το ποσοστό τους είχε συρρικνωθεί σε περίπου 0,5% μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο στο Τατζικιστάν, ο οποίος οδήγησε στη φυγή των περισσότερων Ρώσων και των άλλων εσωτερικών μεταναστών από άλλες δημοκρατίες στο Τατζικιστάν. Ο γερμανικός πληθυσμός του Τατζικιστάν έχει επίσης συρρικνωθεί λόγω της μετανάστευσης μετά το 1992: έχοντας φτάσει τους 38.853 ανθρώπους το 1979, έχει σχεδόν εκμηδενιστεί λόγω της μετανάστευσης και της υπογεννητικότητας. Οι Ρώσοι συνεχίζουν να μεταναστεύουν από τη χώρα και μετά τον εμφύλιο.
Οι Τατζίκοι είναι η κύρια εθνότητα στο μεγαλύτερο μέρος του Τατζικιστάν, καθώς και στο βόρειο και δυτικό Αφγανιστάν, ενώ παράλληλα οι Τατζίκοι που ζουν στο Αφγανιστάν ξεπερνούν αριθμητικά αυτούς στο Τατζικιστάν. Οι Τατζίκοι του Αφγανιστάν, σε αντίθεση με τους Τατζίκους στο Τατζικιστάν, δεν θεωρούν τη γλώσσα τους τατζικική. Οι Τατζίκοι είναι μια σημαντική μειονότητα στο Ουζμπεκιστάν (κάποιες εκτιμήσεις μιλούν και για 7 εκατομμύρια, στα επίσημα στοιχεία είναι 1.5 εκατομμύριο). Περισσότεροι από 3 εκατομμύρια πολίτες του Τατζικιστάν ήταν επίσημα εγγεγραμμένοι κάτοικοι στη Ρωσία το 2021.
Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2019 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ήταν 69,5 χρόνια (67,6 χρόνια οι άνδρες και 71,5 οι γυναίκες).
Γλώσσες
Οι δύο επίσημες γλώσσες του Τατζικιστάν είναι τα τατζικικά (η γλώσσα του κράτους) και τα ρωσικά (γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ των εθνοτήτων, χρησιμοποιείται εκτεταμένα στη χώρα), όπως δηλώνεται στο άρθρο 2 του Συντάγματος της χώρας: «Η κρατική γλώσσα του Τατζικιστάν είναι τα τατζικικά. Τα ρωσικά είναι η γλώσσα της επικοινωνίας μεταξύ των εθνών.»
Η κρατική (εθνική) γλώσσα της Δημοκρατίας του Τατζικιστάν είναι τα τατζικικά, μια γλώσσα η οποία γράφεται σε ένα ελαφρώς τροποποιημένο κυριλλικό αλφάβητο. Αρκετοί γλωσσολόγοι αναγνωρίζουν το γεγονός ότι τα τατζικικά είναι παραλλαγή της περσικής γλώσσας. Ως εκ τούτου, οι ομιλητές της τατζικικής μπορούν να κατανοήσουν άνετα τα περσικά που θα τους μιλήσει ένας άνθρωπος από το Ιράν και τα νταρί που θα τους έλεγε ένας άνθρωπος από το Αφγανιστάν. Εκατομμύρια ομιλητές της τατζικικής (ακόμη και 7 εκατομμύρια σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία) ζουν στο Ουζμπεκιστάν και στη Ρωσία.
Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Συντάγματος της Δημοκρατίας του Τατζικιστάν, τα ρωσικά αναγνωρίζονται ως η δεύτερη επίσημη γλώσσα του Τατζικιστάν, έχοντας το καθεστώς της γλώσσας επικοινωνίας μεταξύ των εθνών. Η ρωσική είχε χάσει προηγουμένως το επίσημο καθεστώς της μετά την ανεξαρτησία του Τατζικιστάν στα τέλη του 1991, αλλά μετά το 1997 η θέση της αποκαταστάθηκε. Η ρωσική γλώσσα είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στη χώρα.
Περίπου το 90% του πληθυσμού του Τατζικιστάν γνωρίζει έστω σε βασικό βαθμό τα ρωσικά. Οι διάλεκτοι της ρωσικής γλώσσας που ομιλούνται στο Τατζικιστάν αναφέρονται από τους μελετητές ως τατζικικά ρωσικά και μοιράζονται ορισμένα κοινά στοιχεία με τα ουζμπεκικά ρωσικά (π.χ. μορφολογικές και λεξιλογικές διαφορές, χρήση της λέξης урюк για το άγριο βερίκοκο και της λέξης кислушка για το ραβέντι, κ.ά.) Προηγουμένως, από την ίδρυση της Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Τατζικιστάν έως τις 22 Ιουλίου 1989, η μόνη επίσημη γλώσσα του σοβιετικού Τατζικιστάν ήταν η ρωσική γλώσσα. Τα τατζικικά είχαν το καθεστώς της εθνικής γλώσσας.
Οι μορφωμένοι Τατζίκοι, καθώς και οι διανοούμενοι, προτιμούν να μιλούν ρωσικά και περσικά. Στο Τατζικιστάν η περσική προφορά λέγεται και "ιρανικό στυλ".
Εκτός από τα ρωσικά, τα ουζμπεκικά είναι στην πραγματικότητα η δεύτερη πιο ομιλούμενη γλώσσα μεταξύ των κατοίκων του Τατζικιστάν, μετά τα ίδια τα τατζικικά. Ουζμπεκόφωνοι ζουν στο βόρειο και το δυτικό Τατζικιστάν. Στην τέταρτη θέση (μετά τα τατζικικά, τα ρωσικά και τα ουζμπεκικά) ως προς τον αριθμό των φυσικών ομιλητών βρίσκονται διάφορες γλώσσες του Παμίρ. Οι γλώσσες του Παμίρ ομιλούνται κατά κύριο λόγο στην περιοχή Γκόρνο-Μπανταχσάν. Η πλειονότητα των Ζωροαστρών στο Τατζικιστάν μιλάει μία από τις γλώσσες του Παμίρ. Οι γηγενείς ομιλητές της κιργιζικής γλώσσας ζουν στο βόρειο Γκόρνο-Μπανταχσάν ή Κουχιστόνι Μπανταχσόν στα τατζικικά. Οι ομιλητές της γλώσσας Γιαγκνομπί ζουν στα δυτικά της χώρας. Η γλώσσα Πάρια των ντόπιων Ρομά (Τσιγγάνοι της Κεντρικής Ασίας) ομιλείται επίσης από αρκετούς κατοίκους στο Τατζικιστάν. Το Τατζικιστάν έχει επίσης μικρές κοινότητες οι οποίες μιλούν μια από τις παρακάτω γλώσσες: περσικά, αραβικά, παστού, ανατολικά αρμενικά (τα επίσημα αρμενικά που χρησιμοποιούνται στην Αρμενία), αζερικά, ταταρικά, τουρκμενικά, καζακικά, κινεζικά και ουκρανικά.
Μεταξύ των ξένων γλωσσών, δημοφιλέστερη είναι η αγγλική, η οποία διδάσκεται στα σχολεία στο Τατζικιστάν ως μία από τις ξένες γλώσσες. Μερικοί νέοι, καθώς και εκείνοι που εργάζονται στον τουριστικό τομέα του Τατζικιστάν, μιλούν έστω βασικά αγγλικά. Από τις ευρωπαϊκές γλώσσες, υπάρχει επίσης ένας αριθμός φυσικών ομιλητών της γερμανικής και της γαλλικής. Πολλοί Ουζμπέκοι μαθαίνουν και τουρκικά, πέρα από τα ρωσικά.
Θρησκεία
μικρογραφία|Ένα [[τζαμί στην Ισφάρα στο Τατζικιστάν.]] Το Τατζικιστάν, σύμφωνα με το σύνταγμά του, είναι κοσμικό κράτος και το σύνταγμα προβλέπει ελευθερία της θρησκείας. Το σουνιτικό Ισλάμ της σχολής Χαναφί είναι η επίσημα αναγνωρισμένη ισλαμική σχολή από την κυβέρνηση, σύμφωνα με νόμο του 2009. Εθνικές αργίες είναι και δύο ισλαμικές γιορτές, το Ιντ αλ-φιτρ και το Ιντ αλ-Αντχά. Σύμφωνα με μια ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ και την ερευνητική ομάδα Πιου, το 98% των κατοίκων είναι μουσουλμάνοι. Περίπου το 87–95% των Τατζίκων είναι Σουνίτες. Ένα 3% περίπου είναι Σιίτες και άλλο ένα 7% είναι μουσουλμάνοι που δηλώνουν ότι είναι απλά μουσουλμάνοι και δεν θεωρούν ότι ανήκουν σε κάποιο από τα ισλαμικά δόγματα. Οι Τατζίκοι Σιίτες ζουν κατά κύριο λόγο στην Αυτόνομη Περιφέρεια Γκόρνο-Μπανταχσάν και είναι οπαδοί του ισμαηλισμού, κλάδου του σιιτικού Ισλάμ. Το υπόλοιπο 2% των κατοίκων είναι Ρώσοι Ορθόδξοι, Προτεστάντες, Ζωροάστρες και Βουδιστές. Πολλοί μουσουλμάνοι νηστεύουν κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού. Μόνο το ένα τρίτο των κατοίκων στην ύπαιθρο και το 10% των κατοίκων στις πόλεις προσεύχονται πέντε φορές την ημέρα, όπως προστάζει το έθιμο του Ισλάμ, και τηρούν τους διατροφικούς περιορισμούς που προστάζει το Ισλάμ.
Οι Εβραίοι της Μπουχάρας έχουν συνεχή παρουσία από τον δεύτερο αιώνα π.Χ. στη χώρα, αλλά μετά τη δεκαετία του 1990 έχουν φύγει σχεδόν όλοι για οικονομικούς και πολιτικούς (λόγω Εμφυλίου Πολέμου) λόγους και πλέον ζουν στο Ισραήλ, και λιγότεροι στη Γερμανία και τις ΗΠΑ. Στη δεκαετία του 1940, η εβραϊκή κοινότητα του Τατζικιστάν αριθμούσε σχεδόν 30.000 μέλη. Οι περισσότεροι ήταν Περσόφωνοι Εβραίοι της Μπουχάρας, οι οποίοι ζούσαν από την ελληνιστική εποχή στο έδαφος του σημερινού Τατζικιστάν. Από τη δεκαετία του 1920 εγκαταστάθηκαν πολλοί Εβραίοι Ασκεναζί στο Τατζικιστάν, μαζί με Ρώσους και άλλες εθνότητες. Σήμερα οι Εβραίοι στο Τατζικιστάν αριθμούν περίπου 500 άτομα, εκ των οποίων περίπου οι μισοί ζουν στην Ντουσαμπέ.
Σύμφωνα με τον νόμο, οι θρησκευτικές κοινότητες πρέπει να εγγραφούν στην Κρατική Επιτροπή Θρησκευτικών Υποθέσεων και στις τοπικές αρχές. Η εγγραφή στην Επιτροπή αυτή απαιτεί τη συγκρότηση καταστατικού χάρτη εκ μέρους της κοινότητας που κάνει την αίτηση, απόδειξη ότι υπάρχουν 10 ή περισσότερα μέλη και αποδεικτικά στοιχεία ότι ο τόπος προσευχής της κοινότητας έχει λάβει την έγκριση της κυβέρνησης. Οι θρησκευτικές ομάδες που δεν έχουν φυσική δομή δεν έχουν νομικά το δικαίωμα να συγκεντρωθούν δημόσια σε ένα χώρο λατρείας και να κάνουν τη λειτουργία τους. Η μη εγγραφή μιας κοινότητας μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλα πρόστιμα και κλείσιμο ενός τόπου λατρείας. Υπάρχουν αναφορές ότι η εγγραφή μιας κοινότητας σε τοπικό έστω επίπεδο είναι μια δύσκολη διαδικασία. Τα άτομα κάτω των 18 ετών δεν επιτρέπεται να βρεθούν σε ένα χώρο λατρείας όπως ένα τζαμί, για να μην ριζοσπαστικοποιηθούν.
Σήμερα, περίπου το 1,6% του πληθυσμού στο Τατζικιστάν είναι χριστιανοί, κυρίως Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Η επικράτεια του Τατζικιστάν αποτελεί τμήμα της Μητρόπολης Ντουσαμπέ και Τατζικιστάν της Μητροπολιτικής Περιφέρειας Κεντρικής Ασίας του Ρωσικού Ορθόδοξου Πατριαρχείου Μόσχας. Η χώρα φιλοξενεί κοινότητες Καθολικών, Αρμενίων Χριστιανών, Προτεσταντών, Λουθηρανών, Μαρτύρων του Ιεχωβά, Βαπτιστών, Μορμόνων και Αντβεντιστών σε μικρά ποσοστά.
Διακυβέρνηση
Πολίτευμα της χώρας είναι η προεδρική δημοκρατία. Ο Πρόεδρος της δημοκρατίας είναι ταυτόχρονα αρχηγός κράτους και κυβέρνησης ενώ υπάρχει και το αξίωμα του πρωθυπουργού ο οποίος όμως δεν είναι επικεφαλής της κυβέρνησης αλλά ασκεί τις αρμοδιότητες που του αναθέτει ο πρόεδρος και τον συνεπικουρεί κατά την άσκηση των καθηκόντων του.Πρόεδρος της χώρας είναι από το 1994 ο Ιμομάλι Ραχμόν. Η ελευθερία του Τύπου είναι φαινομενικά εγγυημένη από την κυβέρνηση, αλλά τα ανεξάρτητα μέσα Τύπου παραμένουν ελάχιστα και σημαντικός αριθμός ιστοσελίδων παραμένει αποκλεισμένος από την κυβέρνηση του Τατζικιστάν. Σύμφωνα με το Institute for War & Peace Reporting, η πρόσβαση σε τοπικούς και ξένους ιστότοπους, συμπεριλαμβανομένων των avesta.tj, Tjknews.com, ferghana.ru, centrasia.org, είναι αποκλεισμένη και οι δημοσιογράφοι συχνά εμποδίζονται να αναφέρουν αμφιλεγόμενα γεγονότα. Στην πράξη, καμία δημόσια κριτική του καθεστώτος δεν γίνεται ανεκτή και κάθε άμεση διαμαρτυρία καταστέλλεται αυστηρά και δεν καλύπτεται από τα τοπικά μέσα.
Τον Οκτώβριο του 2020, ο αυταρχικός Πρόεδρος του Τατζικιστάν Ιμομάλι Ραχμόν επανεξελέγη για την επόμενη επταετία με το 90 τοις εκατό των ψήφων, μετά από αυστηρά ελεγχόμενες και σε μεγάλο βαθμό εθιμοτυπικές εκλογές.
Στα τέλη Απριλίου 2021, μια σύγκρουση για τους υδάτινους πόρους κλιμακώθηκε σε μια από τις πιο σοβαρές συνοριακές συγκρούσεις μεταξύ Τατζικιστάν και Κιργιζίας από την ανεξαρτησία τους.
Τον Ιούλιο του 2021, το Τατζικιστάν απηύθυνε έκκληση στα μέλη του Οργανισμού Συλλογικής Συνθήκης Ασφάλειας (CSTO) των πρώην Σοβιετικών κρατών για βοήθεια στην αντιμετώπιση των προκλήσεων ασφαλείας που αναδύονται από το γειτονικό Αφγανιστάν.Οι ανησυχίες για την ασφάλεια προέκυψαν καθώς ξένα στρατεύματα όπως ο αμερικανικός και ο βρετανικός στρατός αποχώρησαν από τη χώρα, προκαλώντας πάνω από 1.000 Αφγανούς πολίτες και στρατιωτικούς να καταφύγουν στο γειτονικό Τατζικιστάν αφού οι αντάρτες των Ταλιμπάν ανέλαβαν τον έλεγχο πολλών περιοχών του Αφγανιστάν.
Επισκόπηση
αριστερά|μικρογραφία|Ο [[πρόεδρος του Τατζικιστάν Ιμομάλι Ραχμόν κυβερνά τη χώρα από το 1994.]] Στους πρώτους μήνες μετά την ανεξαρτησία, το Τατζικιστάν βυθίστηκε σε εμφύλιο πόλεμο με διάφορες φατρίες να πολεμούν ή μία εναντίον της άλλης. Αυτές οι φατρίες υποστηρίχθηκαν από γειτονικές χώρες, όπως το Αφγανιστάν, το Ιράν, το Πακιστάν, το Ουζμπεκιστάν και η Ρωσία. Η Ρωσία και το Ιράν επικεντρώθηκαν στη ειρήνευση του Τατζικιστάν με στόχο να μειώσουν τις πιθανότητες εμπλοκής εθνών όπως η ΗΠΑ ή η Τουρκία. Πιο συγκεκριμένα, η Ρωσία υποστήριξε τη φιλοκυβερνητική παράταξη και ανέπτυξε στρατεύματα προερχόμενα από την ίδια αλλά και άλλα μέλη της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών για τη φύλαξη των συνόρων Τατζικιστάν-Αφγανιστάν. Η εμπλοκή της Ρωσίας και του Ιράν μπορεί να υποστηριχθεί από την ανάγκη διατήρησης της ηγετικής θέσης της πρώτης στον Σοβιετικό χώρο και τη σύσφιγξη των σχέσεων της δεύτερης με το ομόγλωσσο ιρανικό κράτος στο βορρά. Όλοι εκτός από 25.000 από τους πάνω από 400.000 Ρώσους, οι οποίοι εργάζονταν κυρίως στη βιομηχανία του Τατζικιστάν, κατέφυγαν στη Ρωσία. Μέχρι το 1997, ο πόλεμος έληξε με μια ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης υπό την ηγεσία των Ισλαμιστών. Μια κεντρική κυβέρνηση σχηματίστηκε και το 1999 έγιναν με ειρηνικό τρόπο οι εκλογές. μικρογραφία|Η [[Ανώτατη Συνέλευση (Τατζικιστάν)|Ανώτατη Συνέλευση του Τατζικιστάν στην Ντουσαμπέ.]] Το Τατζικιστάν είναι κατ'όνομα δημοκρατία και διεξάγει εκλογές για την προεδρία και το κοινοβούλιο. Το Τατζικιστάν είναι προεδρική δημοκρατία. Είναι, ωστόσο, ένα κράτος, του οποίου η πολιτική πραγματικότητα είναι δεμένη γύρω από το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα του Τατζικιστάν το οποίο έχει τεράστια ποσοστά στο Κοινοβούλιο. Ο Ιμομάλι Ραχμόν είναι Πρόεδρος του Τατζικιστάν από τον Νοέμβριο του 1994. Πρωθυπουργός είναι ο Κοχίρ Ρασουλζοντά, πρώτος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης είναι ο Ματλουμπχόν Νταβλάτοφ και οι δύο αντιπρόεδροι της κυβέρνησης είναι ο Μουρονταλί Αλιμαρντόν και η Ρουκιγιά Κουρμπάνοβα.
Οι βουλευτικές εκλογές του 2005 χαρακτηρίστηκαν από πολλές καταγγελίες από διεθνείς φορείς και κόμματα και εκπροσώπους της αντιπολίτευσης ότι ο Ιμομάλι Ραχμόν χειραγωγεί με διεφθαρμένο τρόπο σημαντική ζητήματα όπως η εκλογική διαδικασία ανεργία. Στις πιο πρόσφατες εκλογές, τον Φεβρουάριο του 2010, το κυβερνών Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα έχασε τέσσερις έδρες στο Κοινοβούλιο, ωστόσο εξακολουθεί να διατηρεί μια άνετη πλειοψηφία. Οι παρατηρητές των εκλογών του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη δήλωσαν ότι οι εκλογές του 2010 "απέτυχαν να εκπληρώσουν πολλές βασικές δεσμεύσεις του ΟΑΣΕ [για την ανεξαρτησία των εκλογών]" και ότι "αυτές οι εκλογές απέτυχαν να επιτύχουν πολλά βασικά στοιχεία μιας δημοκρατικής εκλογικής διαδικασίας". Η κυβέρνηση επέμεινε ότι είχαν σημειωθεί μικρές παραβιάσεις, οι οποίες δεν θα επηρέαζαν τη βούληση του τατζικικού λαού. μικρογραφία|Ο πρόεδρος του Τατζικιστάν [[Ιμομάλι Ραχμόν με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.]] Η κυβέρνηση του Τατζικιστάν φέρεται να έχει θέσει περιορισμούς στο μέγιστο μέγεθος που μπορεί να φτάσει μια γενειάδα του προσώπου. Αυτή η απόφαση αποτελεί μέρος μιας προσπάθειας της τατζικικής κυβέρνησης να περιστείλει την ισλαμική επιρροή στην κοινωνία, η οποία φαίνεται να έχει σχέση με τον ισλαμικό εξτρεμισμό, ο οποίος είναι διαδεδομένος στο γειτονικό Αφγανιστάν.
Οι προεδρικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 6 Νοεμβρίου 2006 χαρακτηρίστηκαν από την αποχή όλων των μεγάλων αντιπολιτευόμενων κομμάτων. Μεταξύ άλλων απείχε και το Ισλαμικό Κόμμα Αναγέννησης το οποίο εκείνη την εποχή είχε 23.000 μέλη. Οι τέσσερις υποψήφιοι που είχαν μείνει εξέφρασαν την υποστήριξη τους στον Ραχμόν.
Εκλογές
Η χώρα είναι από τις ελάχιστες στην Κεντρική Ασία στην οποία επιτρέπεται και η ενεργός αντιπολίτευση στην κυβέρνηση. Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.
Οικονομία
Οι ποταμοί του Τατζικιστάν, όπως ο Βαχς και ο Παντζ, έχουν δυνατότητα, εάν αξιοποιηθούν πλήρως, να παράξουν μεγάλες ποσότητες υδροηλεκτρικής ενέργειας για το Τατζικιστάν. Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει επικεντρωθεί στην προσέλκυση επενδύσεων για την πραγμάτωση έργων κατασκευής μονάδων ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες θα καλύπτουν τις εσωτερικές ανάγκες και θα κάνουν το Τατζικιστάν εξαγωγέα ρεύματος. Το Τατζικιστάν φιλοξενεί το φράγμα Νούρεκ, το δεύτερο υψηλότερο φράγμα στον κόσμο. Ο ρωσικός ενεργειακός γίγαντας RAO UES εργάστηκε στον υδροηλεκτρικό σταθμό Σανγκτουντά-1 (με χωρητικότητα παραγωγής 670 μεγαβάτ) ο οποίος άρχισε να λειτουργεί στις 18 Ιανουαρίου 2008. Άλλα έργα στο στάδιο ανάπτυξης περιλαμβάνουν το Σανγκτουντά-2 από το Ιράν, το έργο Ζαραφσάν της κινεζικής εταιρείας SinoHydro και το εργοστάσιο ηλεκτροπαραγωγής Ρογκούν, με προβλεπόμενο ύψος που θα φτάνει τα 335 μέτρα (δηλαδή, η υψομετρική διαφορά της ροής νερού πριν και μετά το φράγμα θα φτάνει τα 335 μέτρα) και έτσι θα γίνει το υψηλότερο φράγμα στο κόσμο αν ολοκληρωθεί. Ένα προγραμματισμένο έργο, το CASA-1000, θα εξάγει 1000 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας παραγόμενη στο Τατζικιστάν στο Πακιστάν μέσω του Αφγανιστάν. Το συνολικό μήκος της γραμμής μεταφοράς είναι 750 χιλιόμετρα ενώ το έργο σχεδιάζεται να είναι Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα με την υποστήριξη της Παγκόσμιας Τράπεζας, της Ασιατικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και άλλων φορέων. Το κόστος του εγχειρήματος εκτιμάται ότι είναι περίπου 865 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Το Τατζικιστάν έχει σημαντικά κοιτάσματα άνθρακα και μικρότερα, σχετικά ανεξερεύνητα αποθέματα φυσικού αερίου και πετρελαίου.
Το 2014 το Τατζικιστάν ήταν η οικονομία με τη μεγαλύτερη εξάρτηση από τα εμβάσματα στον κόσμο. Το 2014 τα εμβάσματα χρηματοδοτούσαν το 49% του ΑΕΠ του Τατζικιστάν και εκτιμόταν να μειωθεί το ποσοστό τους σε 40% το 2015, επειδή η Ρωσία περνούσε την εποχή εκείνη οικονομική κρίση. Οι Τατζίκοι μετανάστες, οι οποίοι εργάζονται στο εξωτερικό (κυρίως στη Ρωσία), έχουν γίνει η κύρια πηγή εισοδήματος για εκατομμύρια Τατζίκους. Με την ύφεση που πέρασε η Ρωσία το 2014-2015 (η οποία επηρέασε την ανάπτυξη όλων των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών), η Παγκόσμια Τράπεζα εκτίμησε ότι πολλοί νέοι Τατζίκοι θα επιστρέψουν στη πατρίδα τους, σε μια χώρα με λίγες οικονομικές προοπτικές. Σύμφωνα με στοιχεία του Νοεμβρίου 2021, 1.6 εκατομμύριο μετανάστες εργάτες από το Τατζικιστάν εισήλθαν στη Ρωσία.
Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, περίπου το 20% του πληθυσμού ζει με λιγότερα από 1.25 δολάρια ΗΠΑ την ημέρα. Η μετανάστευση από το Τατζικιστάν με κατεύθυνση κυρίως τη Ρωσία, αλλά και τα συνακόλουθα εμβάσματα που έστελναν πίσω στη πατρίδα οι εργάτες είχαν άνευ προηγουμένου έκταση και οικονομικό αντίκτυπο. Το 2010, η αξία των εμβασμάτων που εστάλησαν στο Τατζικιστάν από Τατζίκους μετανάστες εργάτες ανήλθαν σε 2.1 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, σημειώνοντας αύξηση από το αντίστοιχο ποσό του 2009. Το Τατζικιστάν πέτυχε χάρη στα εμβάσματα τη μετάβαση από μια σχεδιασμένη οικονομία σε μια οικονομία της αγοράς χωρίς ουσιαστική και παρατεταμένη εξάρτηση σε εξωτερική βοήθεια (από την οποία σήμερα λαμβάνει αμελητέα ποσά). Η τατζικική οικονομία πέτυχε να εξασφαλίσει την ανάπτυξη της με καθαρά μέσα βασισμένα στην αγορά, εξάγοντας το κύριο συγκριτικό πλεονέκτημά του, τα φθηνά και άφθονα εργατικά χέρια (το Τατζικιστάν έχει υψηλό ποσοστό γεννητικότητας). Το Σημείωμα Πολιτικής της Παγκόσμιας Τράπεζας για το Τατζικιστάν που δημοσιεύτηκε το 2006 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα εμβάσματα διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο σαν μοχλός της οικονομικής ανάπτυξης του Τατζικιστάν μετά το 1997, αυξάνοντας τα εισοδήματα και ως αποτέλεσμα συνέβαλαν σημαντικά στη μείωση της φτώχειας.
Η διακίνηση ναρκωτικών είναι μια πολύ σημαντική παράνομη πηγή εισοδήματος στο Τατζικιστάν καθώς είναι σημαντική χώρα διέλευσης για τα ναρκωτικά που παράγονται στο Αφγανιστάν και έχουν προορισμό τις ρωσικές και, σε μικρότερο βαθμό, τις αγορές της Δυτικής Ευρώπης. Μια μικρή ποσότητα οπίου παράγεται για την κάλυψη εγχώριων αναγκών. Ωστόσο, με την αυξανόμενη βοήθεια από διεθνείς οργανισμούς, αλλά και χάρη στη συνεργασία με τις αρχές των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της ΕΕ και του Αφγανιστάν, επιτυγχάνεται μια πρόοδος στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών στο Τατζικιστάν. Το Τατζικιστάν κατέχει την τρίτη θέση στον κόσμο στις κατασχέσεις ηρωίνης και ακατέργαστου οπίου (το πρώτο εξάμηνο του 2006 κατασχέθηκαν 1216.3 κιλά ηρωίνης και 267.8 κιλά ακατέργαστου οπίου). Τα έσοδα από την παραγωγή ναρκωτικών διαφθείρουν την κυβέρνηση της χώρας. Σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς, γνωστές προσωπικότητες που πολέμησαν και στα δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα του εμφυλίου (τα ίδια πρόσωπα, αξίζει να σημειωθεί, κατέλαβαν κυβερνητικά αξιώματα μετά τη σύναψη ανακωχής το 1997, η οποία έληξε το πόλεμο) εμπλέκονται στο εμπόριο ναρκωτικών. Το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Έλεγχο των Ναρκωτικών συνεργάζεται με το Τατζικιστάν για την ενίσχυση των συνοριακών διελεύσεων, την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών, την παροχή εκπαίδευσης για την κατάσχεση των ναρκωτικών και τη σύσταση κοινών ομάδων κατάσχεσης ναρκωτικών ουσιών. Το Γραφείο συνέβαλε στη δημιουργία της Υπηρεσίας Ελέγχου της Διακίνησης Ναρκωτικών του Τατζικιστάν. Το Τατζικιστάν είναι επίσης ενεργό μέλος του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας.
Υγεία
μικρογραφία|Ένα νοσοκομείο στην Ντουσαμπέ. Παρά τις συνεχείς προσπάθειες της κυβέρνησης του Τατζικιστάν να βελτιώσει και να επεκτείνει την υγειονομική περίθαλψη για να καλύπτει περισσότερους πολίτες και να είναι ποιοτικότερη, το σύστημα υγείας του Τατζικιστάν είναι ένα από τα λιγότερο αναπτυγμένα και ελλιπή στον πλανήτη, με σοβαρές ελλείψεις σε ιατρικές προμήθειες. Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Πρόνοιας της χώρας ανέφερε ότι 104.272 άτομα στο Τατζικιστάν, το 2000, είχαν κάποια μορφή ή ποσοστό αναπηρίας. Τα άτομα με αναπηρία είναι τα μεγαλύτερα θύματα της φτώχειας στο Τατζικιστάν. Η κυβέρνηση του Τατζικιστάν και η Παγκόσμια Τράπεζα εξέτασαν τρόπους με τους οποίους μπορούν να στηρίξουν αυτό το τμήμα του πληθυσμού. Οι προτάσεις αυτές περιγράφονται στο Έγγραφο Στρατηγικής της Παγκόσμιας Τράπεζας για τη μείωση της φτώχειας. Οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία έφταναν το 1% του ΑΕΠ το 2004, αρκετά κάτω από τα διεθνή πρότυπα και συστάσεις.
Το προσδόκιμο ζωής του Τατζικιστάν για το 2020 υπολογίστηκε στα 69 έτη. Το ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας ήταν περίπου 30.42 θάνατοι ανά 1.000 παιδιά το 2018. Το 2014, υπήρχαν 2,1 γιατροί για κάθε 1.000 άτομα. Αυτό το ποσοστό είναι το υψηλότερο στα κράτη με χαμηλό εισόδημα, μετά τη Βόρεια Κορέα.
Το Τατζικιστάν έχει υποστεί απότομη μείωση στις διαθέσιμες νοσοκομειακές κλίνες μετά την πτώση της ΕΣΣΔ (από το 1992), παρόλο που ο αριθμός των διαθέσιμων κλινών ανά 1.000 άτομα βρίσκεται σχετικά στις 4,8 κλίνες ανά 1.000 άτομα, πολύ πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο των 2,7 κλινών. Παράλληλα ο μέσος όρος του Τατζικιστάν είναι ένας από τους υψηλότερους μεταξύ άλλων χωρών χαμηλού εισοδήματος.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, το 96% των γεννήσεων στο Τατζικιστάν λαμβάνουν χώρα υπό την επίβλεψη ειδικά εκπαιδευμένου ιατρικού προσωπικού ποσοστό το οποίο έχει αυξηθεί από το 66,6% που κατεγράφη το 1999.
Το 2010 η χώρα γνώρισε ξέσπασμα πολιομυελίτιδας. Οι υγειονομικές αρχές κατέγραψαν 457 κρούσματα πολιομυελίτιδας σε παιδιά και ενήλικες και 29 θανάτους προτού η επιδημία τεθεί υπό έλεγχο.
Το καλοκαίρι του 2021 υπήρξε επιδημικό κύμα του κορονοϊού με χιλιάδες κρούσματα. Αναφορές υποστηρίζουν ότι η κόρη του προέδρου του Τατζικιστάν πέθανε σε νοσοκομείο εξαιτίας των επιπλοκών της COVID-19. Σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, οι γιοι των αδελφών του προέδρου επιτέθηκαν σωματικά στον υπουργό Υγείας της χώρας και έναν ανώτερο γιατρό.
Εκπαίδευση
μικρογραφία|[[Εθνικό Πανεπιστήμιο του Τατζικιστάν στην Ντουσαμπέ]] Παρά τη φτώχεια του, το Τατζικιστάν έχει υψηλό ποσοστό αλφαβητισμού. Ο υψηλός αλφαβητισμός που φτάνει το 99,8% οφείλεται στο σοβιετικό σύστημα εκπαίδευσης και τη σοβιετική διακυβέρνηση της χώρας. Το 99,8% πληθυσμού έχει την ικανότητα ανάγνωσης και γραφής.
Η δημόσια εκπαίδευση στο Τατζικιστάν διαρκεί 11 χρόνια όπου οι μαθητές φοιτούν αρχικά στην πρωτοβάθμια και έπειτα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αλλά η κυβέρνηση σχεδίαζε να αυξήσει το 2016 τη διάρκεια της εκπαίδευσης στα 12 χρόνια. Υπάρχει ένας σχετικά μεγάλος αριθμός ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένου του Κρατικού Πανεπιστημίου του Χουτζάντ το οποίο διαθέτει 76 τμήματα σε 15 σχολές, το Κρατικό Πανεπιστήμιο Νομικής, Επιχειρήσεων και Πολιτικής του Τατζικιστάν, το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Χορούγκ, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο του Τατζικιστάν, το Εθνικό Πανεπιστήμιο του Τατζικιστάν και πολλά άλλα πανεπιστημιακά ιδρύματα. Τα περισσότερα πανεπιστήμια ιδρύθηκαν όταν το Τατζικιστάν ήταν σοβιετική δημοκρατία. Το 2008 το 17% των κατοίκων φοιτούσε ή είχε φοιτήσει σε πανεπιστήμιο, ποσοστό κατώτερο από τον κεντρασιατικό μέσο όρο του 37%, αν και αυτό το ποσοστό είναι το δεύτερο μεγαλύτερο στο κόσμο στην ομάδα των χωρών χαμηλού εισοδήματος μετά τη Συρία. Πολλοί Τατζίκοι εγκατέλειψαν το εκπαιδευτικό σύστημα επειδή η αγορά εργασίας χρειάζεται λίγα εργατικά χέρια με εκτεταμένη εκπαιδευτική κατάρτιση ή επαγγελματικές δεξιότητες.
Οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση την περίοδο 2005–2012 ήταν σταθερές ως προς το ποσοστό. Οι δαπάνες για την εκπαίδευση την ίδια περίοδο κυμάνθηκαν στο εύρος από 3,5% έως 4,1% του ΑΕΠ σημαντικά κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ο οποίος βρίσκεται στο ποσοστό του 6%. Τα Ηνωμένα Έθνη αναφέρουν ότι το επίπεδο των δαπανών για τη παιδεία είναι «σοβαρά ανεπαρκές για να καλύψει τις απαιτήσεις του (το οποίο έχει υψηλό επίπεδο αναγκών) εκπαιδευτικό σύστημα».
Τον Σεπτέμβριο του 2017, το Πανεπιστήμιο της Κεντρικής Ασίας εγκαινίασε τη δεύτερη πανεπιστημιούπολη του στο Χορούγκ του Τατζικιστάν. Το παράρτημα του πανεπιστημίου στο Χορούγκ προσφέρει σπουδές στα αντικείμενα των επιστημών περιβάλλοντος και γης, αλλά και στα οικονομικά. Το Τατζικιστάν κατατάχθηκε στην 103η θέση στον Παγκόσμιο Δείκτη Καινοτομίας το 2021 πέφτοντας τρεις θέσεις από το 2019.
Η επιστήμη στην επικράτεια του Τατζικιστάν σημείωσε μεγάλες επιτυχίες και έργα κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, αλλά οι σημερινοί επιστημονικοί θεσμοί δημιουργήθηκαν στη Σοβιετική περίοδο. Κατά την περίοδο της ανεξαρτησίας, η επιστημονική κοινότητα του Τατζικιστάν γνώρισε μια σοβαρή κρίση: ο ετήσιος αριθμός αιτήσεων για την κατοχύρωση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας μειώθηκαν από 193 το 1994 σε μόλις 5 το 2011. Σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη της τατζικικής επιστήμης έχουν τα πανεπιστήμια, όπου το 2011 εργάζονταν εκεί 6707 ερευνητές, εκ των οποίων οι 2450 είχαν ακαδημαϊκούς τίτλους.
Τιμώντας τη συμβολή των Τατζίκων επιστημόνων στην ανάπτυξη της παγκόσμιας αστροφυσικής, ένας από τους μικρότερους πλανήτες του ηλιακού συστήματος ονομάστηκε Τατζικιστάν.
Πολιτισμός
μικρογραφία|Τατζίκοι με παραδοσιακές ενδυμασίες. Η τατζικική γλώσσα είναι η μητρική γλώσσα περίπου του 80% των πολιτών του Τατζικιστάν. Τα κύρια αστικά κέντρα στο σημερινό Τατζικιστάν περιλαμβάνουν την Ντουσαμπέ (πρωτεύουσα), το Χουτζάντ, το Κουλάμπ, την Μποχτάρ και το Ισταραβσάν. Υπάρχουν επίσης μειονότητες Ουζμπέκων, Κιργίζιων και Ρώσων.
Οι Παμίρι ζουν στην αυτόνομη επαρχία του Γκόρνο-Μπανταχσάν (ή Κουχιστόνι Μπανταχσόν) στα νοτιοανατολικά. Το Μπανταχσάν συνορεύει με το Αφγανιστάν και την Κίνα. Οι Παμίρι θεωρούνται μέρος της εθνότητας των Τατζίκων, ωστόσο διαφέρουν γλωσσικά και πολιτιστικά από τους περισσότερους Τατζίκους. Σε αντίθεση με τη σουνιτική πλειοψηφία που υπάρχει στο υπόλοιπο Τατζικιστάν, οι Παμίρι είναι Ισμαηλίτες Σιίτες και μιλούν διάφορες ανατολικές ιρανικές γλώσσες (π.χ. Σουγνί, Ρουσανί, Χουφί και Ουαχί). Επειδή ζουν απομονωμένοι στις περιοχές των βουνών Παμίρ, έχουν διατηρήσει πολλές αρχαίες πολιτιστικές παραδόσεις και λαϊκές τέχνες οι οποίες έχουν εκλείψει στην υπόλοιπη χώρα.
Οι Γιαγνομπί ζουν στο βόρειο Τατζικιστάν, συγκεκριμένα σε ορεινές περιοχές στο βόρειο Τατζικιστάν. Υπάρχουν περίπου 25.000 Γιαγνομπί στο σημερινό Τατζικιστάν. Οι αναγκαστικές μεταναστεύσεις επί σοβιετικής εποχής τον 20ό αιώνα οδήγησαν σε μείωση του αριθμού τους. Μιλούν τη γλώσσα Γιαγνομπί, τον μόνο άμεσο απόγονο της αρχαίας Σογδιανής γλώσσας, η οποία εξέλειψε σαν ζωντανή γλώσσα από την επέκταση των Τούρκων στη Σογδιανή.
Τατζίκοι τεχνίτες δημιούργησαν τον Οίκο Τσαγιού της Ντουσαμπέ. Το 1988 αυτό το κτίριο παρουσιάστηκε σαν δώρο στο Μπόλντερ του Κολοράντο, στις μεσοδυτικές Ηνωμένες Πολιτείες.
Στη χώρα, ιδίως μεταξύ των γυναικών τατζικικής εθνότητας, συνεχίζεται η χρήση των εθνικών ενδυμασιών. Οι μοδίστρες και οι κεντήτριες που ζουν σε διάφορες περιοχές του Τατζικιστάν χρησιμοποιούν μοντέρνα εργοστασιακά υφάσματα αλλά και κεντήματα που παράγονται στο Τατζικιστάν τα οποία χρησιμοποιούνται για την ύφανση γυναικείων ρούχων και τη διακόσμηση σπιτιών. Η πρακτική του κεντήματος Τσακάν διατηρείται μεταξύ των γυναικών σε ορισμένες περιοχές, μεταβιβάζοντας τη γνώση για το Τσακάν στις επόμενες γενιές. Οι άνδρες φορούν κυρίως έτοιμα ρούχα ευρωπαϊκού τύπου. Μερικοί άνδρες φορούν εθνικές ενδυμασίες, π.χ. την ενδυμασία τζομ και το τουμπετσέι, καπέλο που χηρισμοποιείται ευρέως στη περιοχή.
Αθλητισμός
μικρογραφία|Το Τατζικιστάν είναι ένας δημοφιλής προορισμός για τους ορειβάτες. Φωτογραφία από αποστολή στο όρος [[Ταρτού Ούλικοολ 350 το 1982, το οποίο ονομάστηκε έτσι από τους εορτασμούς για τα 350 χρόνια της λειτουργίας του πανεπιστημίου της Ταρτού στην τότε Εσθονική ΣΣΔ.]] Το εθνικό άθλημα του Τατζικιστάν είναι το γκουστιγκίρι, μια μορφή παραδοσιακής πάλης. Ένα άλλο δημοφιλές άθλημα είναι το μπουζκάσι. Το μπουζκάσι παίζεται με τη βοήθεια ενός αλόγου, όπως για παράδειγμα το πόλο. Το μπουζκάσι μπορεί να παιχτεί τόσο από ένα άτομο όσο και από πολλά άτομα. Ο στόχος του παιχνιδιού είναι οι αντίπαλοι να πάρουν μια νεκρή κατσίκα 50 κιλών, να ξεφύγουν από τους αντίπαλους παίκτες, να επιστρέψουν έπειτα στο σημείο εκκίνησης και να τη ρίξουν μέσα σε ένα κύκλο ο οποίος έχει οριοθετηθεί, και έτσι η ομάδα νικά. Παίζεται επίσης στο Αφγανιστάν, την Κιργιζία, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν. Είναι δημοφιλές παιχνίδι στους εορτασμούς του Νορούζ.
Τα βουνά του Τατζικιστάν είναι πολυάριθμα και παρέχουν πολλές ευκαιρίες για την άσκηση ορεινών αθλημάτων (π.χ. ορειβασία, ορεινή ποδηλασία, αναρρίχηση σε βράχους, σκι, σνόουμπορντ, πεζοπορία και ορειβασία). Ωστόσο, οι εγκαταστάσεις για τη στήριξη αυτών των αθλημάτων είναι περιορισμένες. Τοπικοί και διεθνείς αλπικοί οργανισμοί οργανώνουν κατά καιρούς πεζοπορίες στα όρη Φαν και Παμίρ, συμπεριλαμβανομένων των κορυφών στη περιοχή με πάνω από 7.000 μέτρα.
Το ποδόσφαιρο είναι το δημοφιλέστερο άθλημα στο Τατζικιστάν. Το ποδόσφαιρο στο Τατζικιστάν διέπεται από την Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία του Τατζικιστάν. Η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου του Τατζικιστάν αγωνίζεται σε διοργανώσεις της ΦΙΦΑ και της ΑΦΚ. Οι κορυφαίοι σύλλογοι στο Τατζικιστάν αγωνίζονται στο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου του Τατζικιστάν.
Η Ομοσπονδία Κρίκετ του Τατζικιστάν ιδρύθηκε το 2012 και αποτελεί το διοικητικό όργανο το οποίο διέπει το άθλημα του κρίκετ στο Τατζικιστάν. Την ίδια χρονιά έγινε μέλος του Ασιατικού Συμβουλίου Κρίκετ. Το ράγκμπι γιούνιον στο Τατζικιστάν είναι έχει μικρή βάση αλλά είναι αναπτυσσόμενο άθλημα στο Τατζικιστάν. Το 2008, το άθλημα εγγράφηκε επίσημα στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και σήμερα υπάρχουν 3 ανδρικοί σύλλογοι ράγκμπι γιούνιον στο Τατζικιστάν.
Από την εποχή της ανεξαρτησίας έχουν υπάρξει τέσσερις ολυμπιονίκες για το Τατζικιστάν. Αυτοί είναι: ο παλαιστής Γιουσούπ Αμπντουσαλόμοφ (ασημένιο μετάλλιο στους ολυμπιακούς του Πεκίνου 2008), ο τζουντόκα Ρασούλ Μποκίγιεφ (χάλκινο μετάλλιο στους Ολυμπιακούς του 2008), η πυγμάχος Μαβζούνα Τσορίγιεβα (χάλκινο μετάλλιο στους ολυμπιακούς του Λονδίνου το 2012) και ο σφαιροβόλος Ντιλσόντ Ναζάροφ (χρυσό μετάλλιο στους ολυμπιακούς του Ρίο ντε Τζανέιρο το 2016).
Το Χορούγ, πρωτεύουσα της Αυτόνομης Περιφέρειας Γκόρνο-Μπανταχσάν, είναι η ορεινότερη περιοχή που έχει παιχτεί ποτέ αγώνας μπάντι. Το Τατζικιστάν διαθέτει επίσης ένα χιονοδρομικό κέντρο, το Σαφέντ Ταρά (πρώην Τακόμπ) στο Βαρζόμπ.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Κατηγορία:Κράτη της Κεντρικής Ασίας Κατηγορία:Περίκλειστα κράτη Κατηγορία:Ιρανικές χώρες και εδάφη
Λιθουανικές βουλευτικές εκλογές (2020)
Στις 11 Οκτωβρίου 2020 διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στη Λιθουανία, για να εκλεγούν τα 141 μέλη του Λιθουανικού Κοινοβουλίου, για 4ετή θητεία, με τον 2ο γύρο να διεξάγεται στις 25 Οκτωβρίου 2020.
Μπόμπι Ντάριν
Ο Μπόμπι Ντάριν (Bobby Darin, πραγματικό όνομα: Walden Robert Cassotto, 14 Μαΐου 1936 – 20 Δεκεμβρίου 1973) ήταν Αμερικανός τραγουδιστής και ηθοποιός.
Λιθουανικές βουλευτικές εκλογές (2020)
Συνολικά 1754 υποψήφιοι διεκδίκησαν τις 141 έδρες του Κοινοβουλίου, από τους οποίους οι 584 ήταν γυναίκες.
Μπόμπι Ντάριν
Γεννήθηκε με ασθενική καρδιά στο Μπρονξ της Νέας Υόρκης. Η μητέρα του ήταν ανήλικη, όταν έμεινε έγκυος, και ποτέ δεν αποκάλυψε το όνομα του πατέρα του. Ο Ντάριν μεγάλωσε με τους γονείς της μητέρας του πιστεύοντας μέχρι την ηλικία των 32 ετών πως εκείνη ήταν η μεγαλύτερη αδελφή του.
Λιθουανικές βουλευτικές εκλογές (2020)
Η Ένωση Πατρίδας – Χριστιανοδημοκράτες ήρθε πρώτο κόμμα, κερδίζοντας 50 έδρες και σημειώνοντας μεγάλη άνοδο από τις προηγούμενες εκλογές. Συνολικά, δέκα κόμματα και 4 ανεξάρτητοι πολιτικοί μπήκαν στο κοινοβούλιο. Κανένα κόμμα δεν εξασφάλισε την απόλυτη πλειοψηφία (71 έδρες) που απαιτείται για να σχηματιστεί κυβέρνηση πλειοψηφίας. Στις 25 Οκτωβρίου, τρία κόμματα: η Ένωση Πατρίδας – Χριστιανοδημοκράτες, το Κόμμα Ελευθερίας και το Φιλελεύθερο Κίνημα, ανακοίνωσαν ότι συμφώνησαν να σχηματίσουν μαζί κυβέρνηση συνεργασίας και ότι θα προτείνουν την ανεξάρτητη πολιτικό και πρώην υπουργό Οικονομίας Ίνγκριντα Σιμονιτέ για πρωθυπουργό. Η Σιμονιτέ ορκίστηκε ως πρωθυπουργός στις 25 Νοεμβρίου 2020.
Εκλογικό σύστημα
Από τα 141 μέλη του Λιθουανικού Κοινοβουλίου τα 71 θα εκλεγούν με πλειοψηφικό σύστημα από 71 μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες και τα 70 θα εκλεγούν με αναλογική εκπροσώπηση από μία ενιαία περιφέρεια που καλύπτει όλην την επικράτεια:
Μπόμπι Ντάριν
Το πρώτο του συμβόλαιο ήταν με την δισκογραφική εταιρία Decca Records το 1956, χωρίς σημαντική επιτυχία. Ακολούθησε η συνεργασία του με την Atco Records, όπου το 1958 ηχογράφησε την πρώτη του μεγάλη επιτυχία, το τραγούδι «Splish Splash», το οποίο πούλησε πάνω από ένα εκατομμύριο αντίτυπα. Ακολούθησε η μεγάλη εμπορική επιτυχία του τραγουδιού «Dream Lover», του 1959, και το «Mack the Knife», το οποίο παρέμεινε στην πρώτη θέση των charts των ΗΠΑ για 9 εβδομάδες και κατέκτησε το βραβείο Γκράμι Δίσκου της χρονιάς του 1960. Συνεργάστηκε επίσης με τις δισκογραφικές Capitol, Brunswick, Atlantic και Motown.
Λιθουανικές βουλευτικές εκλογές (2020)
Εκλογικό σύστημα
Η προσέλευση στην ψηφοφορία δεν είναι υποχρεωτική, και δικαίωμα ψήφου έχουν οι Λιθουανοί πολίτες ηλικίας άνω των 18 ετών, εκτός αν έχουν αποστερηθεί το δικαίωμα με δικαστική απόφαση. Δικαίωμα να υποβάλλουν υποψηφιότητα έχουν οι Λιθουανοί πολίτες ηλικίας άνω των 25 ετών.
Μαραζό
Το Μαραζό (Marajó) είναι μεγάλο νησί στις εκβολές του ποταμού Αμαζονίου, στη Βραζιλία. Είναι μέρος της βραζιλιανικής πολιτείας Παρά.
Μπόμπι Ντάριν
Το 1960 έλαβε μέρος στην ταινία «Come September» όπου γνωρίστηκε με την σύζυγό του, Σάντρα Ντι. Για την ερμηνεία του έλαβε το βραβείο της Χρυσής Σφαίρας στην κατηγορία πρωτοεμφανιζόμενου καλλιτέχνη το 1962. Υπήρξε επίσης υποψήφιος για Χρυσή Σφαίρα (Καλύτερος ηθοποιός) το 1963 για την ερμηνεία του στην ταινία «Pressure Point» και υποψήφιος για Όσκαρ Β' αντρικού ρόλου για την ερμηνεία του στην ταινία «Captain Newman, M.D.» για την οποία είχε βραβευτεί με το βραβείο καλύτερου ηθοποιού της Κριτικής Επιτροπής του Φεστιβάλ των Καννών.
Λιθουανικές βουλευτικές εκλογές (2020)
Δημοσκοπήσεις
Από τις προηγούμενες εκλογές, του 2016, ως τις τρέχουσες έχουν γίνει πολυάριθμες δημοσκοπήσεις στις οποίες οι εκλογείς ρωτήθηκαν για τις προτιμήσεις τους.
Μπόμπι Ντάριν
Υποστηρικτής των Δημοκρατικών την δεκαετία του '60, ο Ντάριν εργάστηκε στο πλευρό του Ρόμπερτ Κένεντι κατά την προεκλογική εκστρατεία του. Την νύχτα της δολοφονίας του στις 4 με 5 Ιουλίου 1968, βρισκόταν και αυτός στο Ξενοδοχείο Ambassador Hotel στο Λος Άντζελες.
Ο Ντάριν πέθανε στις 20 Δεκεμβρίου του 1973 στο Λος Άντζελες, ύστερα από επιπλοκές της υγείας του μετά από εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς, τη δεύτερη που πραγματοποιούσε μετά το 1971.
Μαραζό
Γεωγραφία
325px|thumb|right|Λεπτομερής χάρτης με τη νήσο Μαραζό Με μέση έκταση 40.100 km², συγκρίσιμη με αυτή της Ελβετίας, είναι το τριακοστό πέμπτο σε έκταση νησί της Γης. Το μήκος του ανέρχεται σε 297 χιλιόμετρα και το πλάτος του σε 204. Η έκτασή του ωστόσο δεν μπορεί να καθορισθεί με ακρίβεια, καθώς είναι χαμηλό (το υψηλότερο σημείο του βρίσκεται σε υψόμετρο 40 μέτρων) και έτσι σημαντικό μέρος του πλημμυρίζει κατά την εποχή των βροχών με την άνοδο της στάθμης του Αμαζονίου. Παρότι στις εκβολές ποταμού, μπορεί να χαρακτηρισθεί ποτάμιο νησί, καθώς περιβάλλεται σχεδόν τελείως από γλυκό νερό. Σε μία τέτοια περίπτωση είναι το μεγαλύτερο ποτάμιο νησί της Γης. Αν αντιθέτως θεωρηθεί παράκτιο νησί στον Ατλαντικό Ωκεανό, τότε και πάλι είναι το μεγαλύτερο παράκτιο νησί του κόσμου. Σε κάθε περίπτωση, είναι το μεγαλύτερο περιβαλλόμενο από γλυκό νερό νησί του κόσμου, αφού ο Αμαζόνιος κάνει γλυκό το νερό σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων από τις εκβολές του. Η πόλη Μπελέμ, η πρωτεύουσα της Παρά, βρίσκεται απέναντι από τη νότια πλευρά του Μαραζό. Το Μαραζό διασχίζεται από τον ισημερινό της Γης. Το κέντρο του βρίσκεται σε γεωγραφικές συντεταγμένες 0°59΄ Νότιο πλάτος και 49°35΄ Δυτικό μήκος.
Μπόμπι Ντάριν
Η ζωή του περιγράφεται στην ταινία «Beyond the Sea» του 2004, του Μπάρι Λέβινσον. Τον ρόλο του Μπόμπι Ντάριν υποδύεται ο Κέβιν Σπέισι.
Λιθουανικές βουλευτικές εκλογές (2020)
Χάρτες εκλογών
[[Αρχείο:Voter Turnout in the 1st Round of the 2020 Lithuanian Parliamentary Election.png|καθόλου|μικρογραφία|350x350εσ|Η προσέλευση εκλογέων στον 1ο γύρο ανά περιφέρεια. Δεδομένα από τον διαδραστικό χάρτη.]]
Μπόμπι Ντάριν
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανοί άνδρες ηθοποιοί κινηματογράφου
Λιθουανικές βουλευτικές εκλογές (2020)
Παραπομπές
Κατηγορία:Εκλογές στη Λιθουανία Κατηγορία:Εκλογές του 2020
Μαραζό
Γεωγραφία
Μαζί με μικρότερα γειτονικά νησιά, που διαχωρίζονται από αυτό με κλάδους του δέλτα του Αμαζονίου, το Μαραζό σχηματίζει το Αρχιπέλαγος του Μαραζό, με συνολική έκταση 49.602 km².
Η ανατολική πλευρά του νησιού κυριαρχείται από βλάστηση σαβάνας. Υπάρχουν μεγάλες φυτείες («φάζέντες») με κτηνοτροφικές επιχειρήσεις. Εκεί βρίσκεται και η λίμνη Αράρι, που έχει έκταση 400 τ.χλμ. αλλά συρρικνώνεται κατά 80% την ξηρή εποχή. Υπάρχουν επίσης μεγάλα κοπάδια από εξημερωμένους νεροβούβαλους πάνω στο νησί.
Η δυτική πλευρά του νησιού χαρακτηρίζεται από τροπικά δάση που πλημμυρίζουν κατά την εποχή των βροχών, καθώς και μικρά αγροκτήματα, που παράγουν ξυλεία and ασάι.