cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Διαφωτισμός
Καφενεία
Τα καφενεία ήταν ιδιαίτερα σημαντικά για τη διάδοση της γνώσης κατά τη διάρκεια του Διαφωτισμού, επειδή δημιούργησαν ένα μοναδικό περιβάλλον στο οποίο συγκεντρώνονταν άνθρωποι από πολλά διαφορετικά κοινωνικά στρώματα και μοιράζονταν ιδέες. Συχνά επικρίθηκαν από ευγενείς που φοβόντουσαν την πιθανότητα ενός περιβάλλοντος στο οποίο η τάξη τους και οι συνοδευτικοί τίτλοι και τα προνόμιά της αγνοούνταν. Ένα τέτοιο περιβάλλον ήταν ιδιαίτερα εκφοβιστικό για τους μονάρχες που αντλούσαν μεγάλο μέρος της εξουσίας τους από την ανισότητα μεταξύ των τάξεων των ανθρώπων. Εάν οι άλλες τάξεις ενώνονταν υπό την επιρροή της σκέψης του Διαφωτισμού, θα μπορούσαν να αναγνωρίσουν την ολόπλευρη καταπίεση και τις καταχρήσεις των μοναρχών τους και λόγω του μεγέθους τους θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν επιτυχημένες εξεγέρσεις. Οι μονάρχες δυσανασχετούσαν επίσης με την ιδέα να συνέλθουν οι υπήκοοι τους για να συζητήσουν πολιτικά θέματα, ειδικά εκείνα που αφορούσαν τις εξωτερικές υποθέσεις - οι ηγεμόνες πίστευαν ότι οι πολιτικές υποθέσεις ήταν αποκλειστικά δική τους υπόθεση, αποτέλεσμα του υποτιθέμενου θεϊκού τους δικαιώματος να κυβερνούν.
Τα καφενεία έγιναν το δεύτερο σπίτι τους για πολλούς που προσπαθούσαν να συζητήσουν με τους γείτονές τους ενδιαφέροντα και προκλητκά θέματα, ειδικά εκείνα που αφορούσαν τη φιλοσοφία και την πολιτική. Τα καφενεία ήταν απαραίτητα για τον Διαφωτισμό, γιατί ήταν κέντρα ελεύθερης σκέψης και αυτοανακάλυψης. Αν και πολλοί θαμώνες των καφενείων ήταν λόγιοι, πολλοί δεν ήταν. Τα καφενεία προσέλκυσαν μια ποικιλία ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων των μορφωμένων πλουσίων και μελών της αστικής και της κατώτερης τάξης. Αν και μπορεί να φαίνεται θετικό ότι οι θαμώνες, γιατροί, δικηγόροι, έμποροι κ.λπ. αντιπροσώπευαν σχεδόν όλες τις τάξεις, το περιβάλλον των καφενείων πυροδότησε φόβο σε όσους προσπαθούσαν να διατηρήσουν τις ταξικές διακρίσεις. Μια από τις πιο δημοφιλείς κριτικές για το καφενείο υποστήριζε ότι «επέτρεπε την ασύστολη συναναστροφή μεταξύ ανθρώπων από διαφορετικές βαθμίδες της κοινωνικής κλίμακας, από τον τεχνίτη μέχρι τον αριστοκράτη» και ως εκ τούτου συγκρίθηκε με την Κιβωτό του Νώε, όπου υπήρχαν κάθε είδους ζώα, καθαρά ή ακάθαρτα. Αυτή η μοναδική κουλτούρα λειτούργησε ως καταλύτης για τη δημοσιογραφία όταν οι Τζόζεφ Άντισον και Ρίτσαρντ Στιλ αναγνώρισαν τις δυνατότητές της ως ακροατηρίου. Μαζί ο Στιλ και ο Άντισον εξέδωσαν το The Spectator (1711), μια καθημερινή έκδοση που είχε ως στόχο, μέσω του φανταστικού ομώνυμου αφηγητή, τόσο να ψυχαγωγήσει όσο και να προκαλέσει συζήτηση για σοβαρά φιλοσοφικά ζητήματα.
Το πρώτο αγγλικό καφενείο άνοιξε στην Οξφόρδη το 1650. Ο Μπράιαν Κόουεν υποστήριξε ότι τα καφενεία της Οξφόρδης εξελίχθηκαν σε «πανεπιστήμια της πένας», προσφέροντας ένα τόπο μάθησης που ήταν λιγότερο επίσημος από τα δομημένα ιδρύματα. Αυτά τα πανεπιστήμια της πένας κατέλαβαν σημαντική θέση στην ακαδημαϊκή ζωή της Οξφόρδης, καθώς σύχναζαν εκείνοι που κατά συνέπεια αναφέρονταν ως βιρτουόζοι, που διεξήγαγαν την έρευνά τους σε ορισμένα από αυτά. Σύμφωνα με τον Κόουεν «το καφενείο ήταν ένα μέρος για τους ομοϊδεάτες μελετητές για να συγκεντρωθούν, να διαβάσουν, καθώς και να μάθουν και να συζητήσουν μεταξύ τους, αλλά δεν ήταν κατηγορηματικά ένα πανεπιστημιακό ίδρυμα και η συζήτηση εκεί ήταν πολύ διαφορετικής τάξης από ότι σε οποιοδήποτε πανεπιστημιακό φροντιστήριο».
Το Café Procope ιδρύθηκε στο Παρίσι το 1686 και μέχρι τη δεκαετία του 1720 υπήρχαν περίπου 400 καφενεία στην πόλη. Ειδικότερα το Café Procope έγινε κέντρο του Διαφωτισμού, καλωσορίζοντας διασημότητες όπως ο Βολταίρος και ο Ρουσσώ. Εκεί ο Ντιντερό και ο Ντ' Αλμπέρ αποφάσισαν να δημιουργήσουν την Εγκυκλοπαίδεια. Τα καφενεία ήταν ένα από τα διάφορα «νευρικά κέντρα» για το κοινό, τονδημόσιο θόρυβο ή τις φήμες. Αυτές οι φήμες υποτίθεται ότι ήταν μια πολύ καλύτερη πηγή πληροφοριών από τις πραγματικές εφημερίδες που ήταν διαθέσιμες εκείνη την εποχή.
Εταιρείες συζητήσεων
Οι εταιρείες συζητήσεων είναι ένα παράδειγμα της δημόσιας σφαίρας κατά τη διάρκεια του Διαφωτισμού. Η προέλευσή τους περιλαμβάνει:
Οι εταιρείες συζητήσεων ασχολούντο με ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα θεμάτων. Πριν από τον Διαφωτισμό οι περισσότερες διανοητικές συζητήσεις περιστρέφονταν γύρω από «ομολογιακά» —δηλαδή Καθολικά, Λουθηρανικά, Καλβινιστικά ή Αγγλικανικά ζητήματα και ο κύριος στόχος τους ήταν να καθιερωθεί ποιό αντίστοιχο δόγμα θα έπρεπε να έχει το «μονοπώλιο της αλήθειας» και θεόδοτο τίτλο εξουσίας». Από τη στιγμή αυτή όλα όσα είχαν προηγουμένως τις ρίζες τους στην παράδοση αμφισβητήθηκαν και συχνά αντικαταστάθηκαν από νέες έννοιες υπό το πρίσμα του φιλοσοφικού λόγου. Μετά το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα και κατά τη διάρκεια του 18ου, ξεκίνησε μια «γενική διαδικασία εξορθολογισμού και εκκοσμίκευσης» και οι ομολογιακές διαμάχες περιορίστηκαν σε δευτερεύουσα θέση υπέρ της «κλιμακούμενης διαμάχης μεταξύ πίστης και δυσπιστίας».
Εκτός από τις συζητήσεις για τη θρησκεία οι εταιρείες συζητούσαν θέματα όπως η πολιτική και ο ρόλος των γυναικών. Ωστόσο το κρίσιμο θέμα αυτών των συζητήσεων δεν μεταφράστηκε απαραίτητα σε αντίθεση με την κυβέρνηση. Τα αποτελέσματα των συζητήσεων επιβεβαίωναν αρκετά συχνά το status quo. Από ιστορικής σκοπιάς ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά των εταιριών συζητήσεων ήταν το άνοιγμα τους στο κοινό, καθώς οι γυναίκες παραβρίσκονταν και συμμετείχαν σχεδόν σε κάθε εταιρία, η οποία ήταν επίσης ανοιχτή σε όλες τις τάξεις, υπό την προϋπόθεση ότι μπορούσαν να πληρώσουν το αντίτιμο εισόδου. Όταν έμπαιναν μέσα οι θεατές μπορούσαν να συμμετάσχουν σε μια σε μεγάλο βαθμό ισότιμη μορφή κοινωνικότητας που βοήθησε στη διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού.
Mασονικές στοές
Οι ιστορικοί έχουν συζητήσει επί μακρόν το βαθμό στον οποίο το μυστικό δίκτυο της Μασονίας ήταν ο κύριος παράγοντας του Διαφωτισμού. Οι ηγέτες του Διαφωτισμού περιλάμβαναν Μασόνους όπως ο Ντιντερό, ο Μοντεσκιέ, ο Βολταίρος, ο Λέσσινγκ, ο Ποπ, Οράτιος Γουόλπολ, ο Σερ Ρόμπερτ Γουόλπολ, ο Μότσαρτ, ο Γκαίτε, ο Φρειδερίκος ο Μέγας, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος και ο Τζορτζ Ουάσιγκτον. Ο Νόρμαν Ντέιβις ανέφερε ότι η Μασονία ήταν μια ισχυρή δύναμη για λογαριασμό του φιλελευθερισμού στην Ευρώπη από το 1700 περίπου ως τον εικοστό αιώνα. Επεκτάθηκε γρήγορα κατά την Εποχή του Διαφωτισμού, φτάνοντας σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ευρώπης. Ήταν ιδιαίτερα ελκυστική για ισχυρούς αριστοκράτες και πολιτικούς καθώς και για διανοούμενους, καλλιτέχνες και πολιτικούς ακτιβιστές.
Κατά την Εποχή του Διαφωτισμού οι Μασόνοι αποτελούσαν ένα διεθνές δίκτυο ομοϊδεατών ανδρών, που συχνά συναντιόνταν κρυφά σε τελετουργικά προγράμματα στις στοές τους. Προώθησαν τα ιδανικά του Διαφωτισμού και βοήθησαν στη διάδοση αυτών των αξιών στη Βρετανία, τη Γαλλία και άλλες χώρες. Η Μασονία ως συστηματικό δόγμα με τους δικούς του μύθους, αξίες και σύνολο τελετουργιών προήλθε από τη Σκωτία περί το 1600 και εξαπλώθηκε πρώτα στην Αγγλία και στη συνέχεια σε όλη την ηπειρωτική Εύρωπη τον δέκατο όγδοο αιώνα. Προώθησε νέους κώδικες συμπεριφοράς — συμπεριλαμβανομένης της κοινής κατανόησης της ελευθερίας και της ισότητας που κληρονομήθηκε από την κοινωνικότητα των συντεχνιών — «ελευθερία, αδελφότητα και ισότητα». Σκοτσέζοι στρατιώτες και Ιακωβίτες έφεραν στην ηπειρωτική Εύρωπη τα ιδανικά αδελφοσύνης που αντανακλούσαν όχι το τοπικό σύστημα των σκωτσέζικων εθίμων αλλά τους θεσμούς και τα ιδανικά που προήλθαν από την Αγγλική Επανάσταση ενάντια στον βασιλικό απολυταρχισμό. Η Μασονία ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη στη Γαλλία—το 1789 υπήρχαν ίσως ως και 100.000 Γάλλοι Μασόνοι, καθιστώντας την πιο δημοφιλή από όλες τις εταιρίες του Διαφωτισμού. Οι Μασόνοι επέδειξαν πάθος για τη μυστικότητα και δημιούργησαν νέα πτυχία και τελετές. Παρόμοιες εταιρίες, που μιμούνταν εν μέρει τη Μασονία, εμφανίστηκαν στη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Σουηδία και τη Ρωσία. Ένα παράδειγμα ήταν οι Ιλλουμινάτι που ιδρύθηκαν στη Βαυαρία το 1776, που αντέγραψαν τους Μασόνους, αλλά δεν ήταν ποτέ μέρος του κινήματος. Οι Ιλλουμινάτι ήταν μια απροκάλυπτα πολιτική ομάδα, όπως αναμφισβήτητα δεν ήταν οι περισσότερες μασονικές στοές.
Οι μασονικές στοές δημιούργησαν ένα ιδιωτικό μοντέλο για τις δημόσιες υποθέσεις. «Ανασύστησαν το πολίτευμα και καθιέρωσαν μια συνταγματική μορφή αυτοδιοίκησης, πλήρη με συντάγματα και νόμους, εκλογές και αντιπροσώπους». Με άλλα λόγια η μικροκοινωνία που δημιουργήθηκε στο εσωτερικό τους αποτελούσε ένα κανονιστικό πρότυπο για το κοινωνικό σύνολο. Αυτό ίσχυε ιδιαίτερα στην ηπειρωτική Εύρωπη: όταν οι πρώτες στοές άρχισαν να εμφανίζονται τη δεκαετία του 1730, η ενσάρκωσή τους των βρετανικών αξιών θεωρήθηκε συχνά ως απειλητική από τις κρατικές αρχές. Για παράδειγμα η στοά του Παρισιο, στα μέσα της δεκαετίας του 1720 αποτελείτο από Άγγλους Ιακωβίτες εξόριστους. Επιπλέον οι μασόνοι σε όλη την Ευρώπη συνδέθηκαν ρητά με τον Διαφωτισμό ως σύνολο. Για παράδειγμα στις γαλλικές στοές η φράση «Ως μέσο για να διαφωτιστώ, αναζητώ τους φωτισμένους» ήταν μέρος των τελετουργιών μύησής τους. Οι βρετανικές στοές ανέλαβαν το καθήκον να «μυήσουν τους αφώτιστους». Αυτό δεν συνέδεε απαραίτητα τις στοές με τους άθρησκους, αλλά ούτε και τους απέκλειε από την περιστασιακή αίρεση. Στην πραγματικότητα πολλές στοές δόξαζαν τον Μεγάλο Αρχιτέκτονα, μασονική ορολογία για το ντεϊστικό θεϊκό ον που δημιούργησε ένα επιστημονικά διατεταγμένο σύμπαν.
Ο Γερμανός ιστορικός Ράινχαρτ Κόσελεκ υποστήριξε: «Στην [ευρωπαϊκή] Ήπειρο υπήρχαν δύο κοινωνικές δομές που άφησαν καθοριστικό αποτύπωμα στην Εποχή του Διαφωτισμού: η Δημοκρατία των Γραμμάτων και οι Μασονικές στοές». Ο Σκωτσέζος καθηγητής Τόμας Μουνκ υποστηρίζει ότι «παρόλο που οι Μασόνοι προώθησαν διεθνείς και διακοινωνικές επαφές που ήταν ουσιαστικά μη θρησκευτικές και σε γενικές γραμμές σε συμφωνία με τις αξίες του διαφωτισμού, δύσκολα μπορούν να περιγραφούν ως ένα σημαντικό ριζοσπαστικό ή μεταρρυθμιστικό δίκτυο από μόνες τους». Πολλές από τις αξίες των Μασόνων φαινόταν να απευθύνονται σε μεγάλο βαθμό στις αξίες και τους στοχαστές του Διαφωτισμού. Ο Ντιντερό συζητά τη σύνδεση μεταξύ των ιδανικών της Μασονίας και του Διαφωτισμού στο Όνειρο του Ντ' Αλαμπέρ, εξερευνώντας την πρώτη ως τρόπο διάδοσης των πεποιθήσεων του Διαφωτισμού. Η ιστορικός Μάργκαρετ Τζέικομπ τονίζει τη σημασία των Μασόνων στην έμμεση έμπνευση της πεφωτισμένης πολιτικής σκέψης. Από την αρνητική πλευρά ο Ντανιέλ Ρος αμφισβητεί τους ισχυρισμούς ότι η Μασονία προώθησε την ισότητα και υποστηρίζει ότι οι στοές προσέλκυαν μόνο άνδρες παρόμοιου κοινωνικού υπόβαθρου. Η παρουσία ευγενών γυναικών στις γαλλικές «στοές υιοθεσίας» που σχηματίστηκαν τη δεκαετία του 1780 οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στους στενούς δεσμούς που μοιράζονταν αυτές οι στοές και η αριστοκρατική κοινωνία.
Ο κύριος αντίπαλος της Μασονίας ήταν η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, έτσι ώστε σε χώρες με μεγάλο ποσοστό Καθολικών όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και το Μεξικό, μεγάλο μέρος της σφοδρότητας των πολιτικών συγκρούσεων οφειλόταν στην αντιπαράθεση μεταξύ αυτών που ο Ντέιβις αποκαλεί αντιδραστική Εκκλησία και φωτισμένη Μασονία. Ακόμη και στη Γαλλία οι Μασόνοι δεν ενεργούσαν ως ομάδα. Οι Αμερικανοί ιστορικοί, ενώ σημείωσαν ότι ο Βενιαμίν Φραγκλίνος και ο Τζορτζ Ουάσινγκτον ήταν πράγματι ενεργοί Μασόνοι, έχουν υποβαθμίσει τη σημασία της Μασονίας στην πρόκληση της Αμερικανικής Επανάστασης επειδή το Μασονικό τάγμα δεν ήταν πολιτικό και περιλάμβανε τόσο τους Πατριώτες όσο και τους εχθρούς τους, τους Νομιμόφρονες (στη Βρετανία).
Τέχνη
Η τέχνη που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια του Διαφωτισμού επικεντρώθηκε σε μια αναζήτηση ηθικής που απουσίαζε από την τέχνη των προηγούμενων εποχών. Ταυτόχρονα η κλασική τέχνη της Ελλάδας και της Ρώμης έγιναν ξανά ενδιαφέρουσες για τους ανθρώπους, αφότου οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν την Πομπηία και το Ηράκλειο Οι άνθρωποι εμπνεύστηκαν από αυτό και αναβίωσαν την κλασική τέχνη σε νεοκλασική. Αυτό μπορεί να φανεί ιδιαίτερα στην πρώιμη αμερικανική τέχνη και αρχιτεκτονική, που περιείχε αψίδες, θεές και άλλα κλασικά αρχιτεκτονικά σχέδια.
17ος αιώνας
Οι ρίζες του κινήματος του Διαφωτισμού καλύπτουν μεγάλο μέρος του 17ου αιώνα. Περισσότερο η φιλοσοφία που αναπτύχθηκε στον 17ο αιώνα ονομάζεται από πολλούς ιστορικούς ως η «Εποχή του Ρασιοναλισμού». Η Ένδοξη Επανάσταση το 1688 στην Αγγλία σηματοδοτεί την αρχή του τέλους για την απόλυτη μοναρχία στην Ευρώπη, ενώ προς τα τέλη του 17ου αιώνα εκδίδονται τα πρώτα γραπτά του Διαφωτισμού.
Ήδη από τον 16ο αιώνα, ο Μισέλ ντε Μονταίν εφάρμοσε τον σκεπτικισμό. Μπερδεμένος από τις πολλές θρησκευτικές διαμάχες αποσύρθηκε και έγραψε τα περίφημα Δοκίμια (Essais). Ο σκεπτικισμός πήρε πιο ακραία μορφή με τον Ρενέ Ντεκάρτ στα μέσα του 17ου αιώνα.
Επανάσταση στις επιστήμες
Το κίνημα του Διαφωτισμού ήταν ουσιαστικά επακόλουθο της Επιστημονικής επανάστασης του 17ου αιώνα, που με τη σειρά της προκλήθηκε από τις ανακαλύψεις του Κοπέρνικου τον 16ο αιώνα, και στη συνέχεια του Γαλιλαίου όσον αφορά την αστρονομία, τις κινήσεις των πλανητών.
Η διαπίστωση ότι η Γη περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο και όχι το αντίστροφο έθεσε υπό αμφισβήτηση πολλές ιδέες που ως τότε θεωρούνταν δεδομένες, διδάσκονταν στα πανεπιστήμια και στα σχολεία και προστατεύονταν από την Εκκλησία. Ακόμα περισσότερο, η ανακάλυψη κηλίδων στον Ήλιο και κρατήρων στη Σελήνη έδωσε τέλος στην εικόνα μιας τέλειας πλάσης. Αντίστροφα, στον μικρόκοσμο, οι παρατηρήσεις του Ολλανδού Άντον φον Λέβενχουκ, που χρησιμοποιώντας το μικροσκόπιο διαπίστωσε πως υπάρχουν μικροβιακές μορφές ζωής, συμπλήρωσε την εικόνα της ατέλειας της φύσης και δημιούργησε ερωτήματα σχετικά με την τελεολογία της. Η διδασκαλία της Εκκλησίας, μαζί με την αριστοτελική λογική, ήρθαν σε αντίφαση με τις πειραματικές παρατηρήσεις του πραγματικού κόσμου. Οι επιστήμονες των ερχόμενων γενεών δεν θα εμπιστεύονταν πλέον τυφλά ούτε την Εκκλησία, ούτε τον Αριστοτέλη.
Ο Ρενέ Ντεκάρτ έχοντας διαγράψει μια λαμπρή καριέρα ως επιστήμονας ένιωθε την ανάγκη να ανανεώσει τις επιστημονικές μεθόδους (Λόγος περί Μεθόδου,1637). Συνέχισε το ίδιο έργο σε καθαρά φιλοσοφικό τομέα και η φιλοσοφία του ονομάστηκε «καρτεσιανισμός».
Ο Ολλανδός Μπαρούχ Σπινόζα τάχτηκε υπέρ της καρτεσιανής θεωρίας, κυρίως στο θέμα της ηθικής. Η φιλοσοφία του Σπινόζα ήταν επικεντρωμένη γύρω από μια άποψη του σύμπαντος, στην οποία ο Θεός και η φύση ήταν ένα πράγμα. Αυτή του η φιλοσοφική ιδέα θα γίνει αργότερα η κεντρική ιδέα του Διαφωτισμού.
Διάδοση της γνώσης-Εγκυκλοπαίδεια
Μία σημαντική αλλαγή στο κίνημα του Διαφωτισμού σε σχέση με τον προηγούμενο αιώνα, τον 17ο, έχει τις ρίζες της στη Γαλλία, με τους Εγκυκλοπαιδιστές. Αυτό το κίνημα παίρνει ως θεμέλιο την ιδέα ότι υπάρχει μια επιστημονική και ηθική αρχιτεκτονική της γνώσης, μια κατασκευή της οποίας η πραγματοποίηση είναι ένα μέσο απελευθέρωσης του ανθρώπου. Ο φιλόσοφος Ντενί Ντιντερό και ο μαθηματικός Ζαν Ντ' Αλαμπέρ εξέδωσαν το 1751 την Εγκυκλοπαίδεια ή Λεξικό αλφαβητικά ταξινομημένο των τεχνών και των επαγγελμάτων (γαλλ. Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des arts et métiers). left|thumb|180px|Ένας φιλόσοφος του Διαφωτισμού: ο [[Ντενί Ντιντερό]]
Όποια και αν ήταν η συμβολική δύναμη του έργου των δύο αυτών Εγκυκλοπαιδιστών, η διάδοση της γνώσης δεν είναι κατόρθωμα μόνο δικό τους: η διαδικασία της διάδοσης νέων ιδεών διευρύνθηκε από την τεχνική πρόοδο της διάδοσης των πληροφοριών, καθώς από το βιβλίο πέρασαν στην εφημερίδα και από εκεί στον τύπο. Τα πρώτα περιοδικά εμφανίστηκαν στην Ιταλία στα τέλη του 17ου αιώνα και γρήγορα εξαπλώθηκαν και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Οι εφημερίδες και η αλληλογραφία μεταξύ των διανοούμενων επέτρεψαν πιο γρήγορες αλλαγές, εγκαινιάζοντας μια ενιαία πολιτιστική ενότητα.
Εξερευνήσεις, εμπόριο και διεθνείς σχέσεις
Τον 18ο αιώνα, ο γαλλο-αγγλικός ανταγωνισμός κορυφώθηκε με τον Επταετή Πόλεμο, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική. Η γαλλική ήττα ώθησε τη Γαλλία να αναζητήσει εκδίκηση: βοήθησε τις αγγλικές αποικίες στη Βόρεια Αμερική στον αγώνα τους για ανεξαρτησία. Οι εξερευνήσεις επεκτάθηκαν και σε πολύ μακρινές περιοχές, στον Ειρηνικό Ωκεανό και στην Άπω Ανατολή.
Τα ταξίδια σε μακρινά μέρη της υδρογείου, που αυξήθηκαν σημαντικά στη διάρκεια του 18ου αιώνα, ενθάρρυναν τους ανθρώπους να μελετήσουν άλλους, σύγχρονους τους, πολιτισμούς. Καθώς παρατηρούσαν τους Κινέζους, τους Πέρσες ή τους Ταϊτινούς, άρχισαν να συζητούν για σχετική ποιότητα των διαφόρων τρόπων ζωής, πολύ συχνά επαινώντας τη στάση των υποτιθέμενων κατώτερων «ιθαγενών» απέναντι στο σεξ και στη θρησκεία, για παράδειγμα, ως ανώτερης από εκείνη που χαρακτήριζε την πολιτισμένη δυτική Ευρώπη.
Κριτική στην κοινωνική οργάνωση
Το κίνημα είναι, σε όλη του τη διάρκεια, η διόγκωση δύο κοινωνιολογικών πιέσεων: από τη μια μία δυνατή πνευματικότητα συνοδευόμενη από τη θρησκεία και την Εκκλησία, από την άλλη ένα αντικληρικό κίνημα που ασκούσε έντονη κριτική στις διαφορές ανάμεσα στη θρησκευτική θεωρία και πρακτική και εδραιώθηκε κυρίως στη Γαλλία. right|thumb|220px|Καρικατούρα του 18ου αιώνα που αναπαριστά την τρίτη τάξη στη Γαλλία σε πλήρη εκμετάλλευση, να έχει στους ώμους της τις υπόλοιπες δύο τάξεις Σε αυτή τη χώρα, η κοινωνία χωριζόταν σε τρεις τάξεις: την αριστοκρατία, τον κλήρο και την τρίτη τάξη. Αυτός ο διαχωρισμός αντιστοιχούσε ακόμη σε αυτόν του Μεσαίωνα. Η αριστοκρατία και ο κλήρος κατείχαν σημαντικά προνόμια και δικαιώματα, χωρίς ουσιαστικά να κάνουν τίποτε. Από την άλλη πλευρά μια νέα τάξη αναδυόταν στο προσκήνιο με την ανάπτυξη του εμπορίου: η αστική τάξη, που επιθυμούσε ελευθερία στον οικονομικό τομέα και μεγαλύτερο μερίδιο στην εξουσία. Το δικαστικό σύστημα ήταν επίσης απαρχαιωμένο. Άν και το εμπορικό δίκαιο είχε κωδικοποιηθεί τον 17ο αιώνα, το αστικό δίκαιο δεν είχε καταγραφεί τότε, ούτε ουσιαστικά ίσχυε.
Ιδιαίτερα επιθετικός προς την Εκκλησία ήταν ο Βολταίρος. Εξόριστος στην Αγγλία από το 1726 ως το 1729, εκεί μελέτησε τα έργα του Τζων Λοκ, του Νεύτωνα και το αγγλικό πολιτικό σύστημα.
Τη σκέψη των Διαφωτιστών απασχόλησαν και τα ζητήματα της ελευθερίας του ατόμου και της ισότητας των ανθρώπων. Ο Ρουσσώ στο έργο του Κοινωνικό Συμβόλαιο(1762) υπερασπίζεται την ελευθερία του ανθρώπου και δέχεται ως κυρίαρχη μόνο την εκάστοτε κυβέρνηση. Αυτό όμως προϋποθέτει δημοκρατικό πολίτευμα, το οποίο δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς τον σεβασμό των νόμων. Η πολιτική θεωρία του Ρουσσώ δεν εγγυάται μόνο την ελευθερία αλλά και την ισότητα, κάτι όμως που απαιτεί μια ριζική αναμόρφωση της κοινωνίας. Η ισότητα, υποστήριξε ο Ρουσσώ, υπήρχε στη φυσική κοινωνία και καταργήθηκε όταν δημιουργήθηκε ο θεσμός της εξουσίας και της ιδιοκτησίας.
Πολιτικές αλλαγές
Ήδη από το τέλος του 17ου αιώνα, ο Τζων Λοκ είχε καθορίσει τον διαχωρισμό των εξουσιών, της εκτελεστικής και της νομοθετικής. Η δημοκρατία άρχισε να πιάνει τόπο στην Αγγλία. Ο Μοντεσκιέ ασχολήθηκε με την ιδέα του διαχωρισμού των εξουσιών, και πρόσθεσε και μία τρίτη εξουσία, τη δικαστική, στο έργο του Πνεύμα των Νόμων. Οι φιλελεύθερες ιδέες του Διαφωτισμού συνάντησαν ένθερμους υποστηρικτές, οι οποίοι με τη σειρά τους επεδίωξαν να αλλάξουν τους πολιτικούς θεσμούς στην Ευρώπη. Έτσι μετά το 1750 υπήρξαν προσπάθειες να «εξορθολογιστούν» οι ευρωπαϊκές μοναρχίες και οι νόμοι τους.
Η διαφωτιστική ιδέα μιας εξορθολογισμένης κυβέρνησης, μέσα στα πλαίσια που χάραζε ο Διαφωτισμός, ενσαρκώθηκε στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των Ηνωμένων Πολιτειών, στην Αμερική, καθώς και σε μικρότερο βαθμό στις προτάσεις των Ιακωβίνων της Γαλλικής Επανάστασης.
Η Γαλλική Επανάσταση, με τη σειρά της, αποτελεί μια βίαιη ενσάρκωση της φιλοσοφίας του Διαφωτισμού, και η επιθυμία για αλλαγή και ορθολογισμό οδήγησε στην προσπάθεια να εξαλειφθεί η Εκκλησία και ο χριστιανισμός στο σύνολο τους, όχι μόνο ως ιδέες αλλά και υλικά. Η κοινωνία, οι πολιτικοί θεσμοί, η ανθρώπινη σκέψη άλλαξε με τη Γαλλική Επανάσταση, και πλέον στις υποχρεώσεις του κράτους τέθηκαν για πρώτη φορά νέα αιτήματα, όπως η ισότητα σε όλους τους τομείς, η σωστή απονομή δικαιοσύνης κτλ.
Η διάδοση του Διαφωτισμού
Το κίνημα του Διαφωτισμού ξεχωρίζει από όλα τα προηγούμενα κινήματα διανοουμένων από τον αποδέκτη του: το ευρύ κοινό. Η πρόοδος του αλφαβητισμού και της μάθησης επέτρεψαν στο ευρύ κοινό, τον λαό γενικότερα, να δημιουργήσει μια γνώμη, μία κοινή γνώμη. Οι πολιτικές και φιλοσοφικές συζητήσεις υπερβαίνουν τα μέχρι τότε στενά όρια του κύκλου των συγγραφέων και των ανθρώπων των γραμμάτων και γίνονται πλέον υπόθεση και του λαού.
Βασικό ρόλο σε αυτή την υπόθεση έπαιξε η Γαλλία, τόσο πριν όσο και μετά τη Γαλλική Επανάσταση. Η Γαλλία τον 18ο αιώνα γνώρισε μια περίοδο σχεδόν 80 χρόνων εσωτερικής ειρήνης και οικονομικής ευημερίας. Εκτός αυτού, η Γαλλία ήταν η πιο μεγάλη πληθυσμιακά χώρα στην Ευρώπη και η χώρα με τη μεγαλύτερη λαμπρότητα και γόητρο. Η γαλλική γλώσσα και ο γαλλικός αυλικός πολιτισμός των Βερσαλλιών ακτινοβολούσαν από το Βερολίνο στην Πρωσία ως την Αγία Πετρούπολη στη Ρωσία.
Εσωτερικά όμως άρχισε να γεννιέται μια αλλαγή. Οι νέες φιλοσοφικές ιδέες εξαπλώνονταν γρήγορα μέσω των σαλονιών, των καφέ και των λογοτεχνικών και επιστημονικών συναθροίσεων, και παράλληλα η απόλυτη βασιλική εξουσία έχανε το κύρος της, καθώς τα σύννεφα του πολέμου πύκνωναν γύρω από την Αυτοκρατορία.
Τα σαλόνια και τα καφέ
Ο πρώτος φορέας των καινούριων ιδεών υπήρξαν τα καφέ, και κυρίως τα καφέ του Παρισιού, που αποτελούν τα καταφύγια νεαρών ποιητών και διαφόρων άλλων ανθρώπων που συζητούσαν παθιασμένα για τις νέες ιδέες και φιλοσοφίες.
Κυρίως όμως είναι τα κοσμικά σαλόνια εκεί όπου το κίνημα του Διαφωτισμού γίνεται ευρέως γνωστό. Με την έννοια σαλόνια εκείνη την εποχή εννοούνταν χώροι συγκέντρωσης ανθρώπων, ανεξάρτητα από το επάγγελμα, το θρησκευτικό τους πιστεύω και τις ιδέες τους, όπου έβρισκαν την ευκαιρία να εκφράσουν τις απόψεις τους και τη γνώμη τους, καθώς στη Γαλλία όπως και πολλά άλλα τμήματα της Ευρώπης εκείνη την περίοδο δεν επικρατούσε ελευθερία γνώμης και ελευθεροτυπία.
Οι πλούσιες αστές κυρίες συνιστούν έναν κοινωνικό κύκλο από λογοτέχνες, καλλιτέχνες, ζωγράφους, ανθρώπους των γραμμάτων κ.α., και έτσι ξεδιψούν τη δίψα τους για μάθηση και πολιτισμό. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της μαρκησίας ντε Πομπαντούρ και της Μαντάμ Ζοφρέν, οι οποίες είχαν δημιουργήσει έναν μεγάλο κύκλο με συναντήσεις πολλές φορές εβδομαδιαίως. left|thumb|190px|Συγκέντρωση στο σαλόνι της Μαντάμ Ζοφρέν, Gabriel Lemonnier
Βιβλιοθήκες και ακαδημίες
Οι ακαδημίες τότε αποτελούνταν από άτομα υψηλής μόρφωσης που ένωναν τις δυνάμεις τους και ασχολούνταν με τα γράμματα και τις επιστήμες, προσπαθώντας για τη διάδοση της γνώσης. Σχεδόν αντίστοιχες με τις ακαδημίες, και γεμάτες από ανθρώπους που διψούσαν για γνώση, οι βιβλιοθήκες και τα αναγνωστήρια πολλαπλασιάστηκαν, είτε υπό κρατική μέριμνα, είτε από δωρεές πλουσίων ιδιωτών. Περιλάμβαναν επιστημονικές εργασίες και μεγάλα λεξικά και αποτελούνταν από αίθουσες μελέτης και αίθουσες συζητήσεων.
Όλες αυτές οι λέσχες και τα σωματεία της γνώσης λειτουργούσαν όπως και τα σαλόνια και σχημάτιζαν μεταξύ τους επαρχιακά, εθνικά, ακόμη και ευρωπαϊκά δίκτυα ανταλλαγής βιβλίων και αλληλογραφίας. Τα πάντα ερευνούνταν και συζητούνταν εκεί: από φυσική και χημεία μέχρι αγρονομία και δημογραφία. Η νέα ιδεολογία προωθήθηκε αποτελεσματικότερα μέσα από τον μετασχηματισμό του λεξιλογίου και τη διαφοροποίηση της σημασίας ορισμένων λέξεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι έννοιες όπως εξουσία, κράτος, κοινωνία, μεσαία τάξη, φύση, ευτυχία, αρετή, πρόοδος, τεχνική εμφανίζονται στο καθημερινό λεξιλόγιο των ευρωπαϊκών γλωσσών κατά τον 18ο αιώνα.
Οι Διαφωτιστές ταξίδευαν επίσης στο εξωτερικό, όπου εξέθεταν τις απόψεις τους, προσκεκλημένοι συχνά από ηγεμόνες της λεγόμενης «φωτισμένης δεσποτείας», όπως ήταν ο Φρειδερίκος Β΄ της Πρωσίας και η Μεγάλη Αικατερίνη της Ρωσίας.
Διεθνώς
Ο Διαφωτισμός ως φαινόμενο παρατηρήθηκε στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, και συχνά συνοδεύονταν και από μια συγκεκριμένη τοπική χροιά. Για παράδειγμα στη Γαλλία συχνά συσχετίζονταν με αντικυβερνητικές και αντιεκκλησιαστικές δυνάμεις, ενώ στη Γερμανία γνώρισε ευρεία διάδοση στη μέση τάξη και εξέφρασε ένα πνευματιστικό καθώς και εθνικιστικό τόνο χωρίς να είναι ενάντια στην κυβέρνηση ή την εκκλησία. Παρομοίως οι αντιδράσεις των διαφόρων κυβερνήσεων διέφεραν κατά πολύ, καθώς στη Γαλλία η κυβέρνηση ήταν γενικώς εχθρική, ενώ στη Βρετανία η κυβέρνηση ήταν σχετικά αδιάφορη.
Στον Σκωτσέζικο Διαφωτισμό, στις μεγάλες πόλεις της χώρας όπως το Εδιμβούργο και η Γλασκώβη δημιουργήθηκαν πνευματικές υποδομές για αμοιβαία υποστηριζόμενα πνευματικά ιδρύματα όπως πανεπιστήμια, λέσχες ανάγνωσης, βιβλιοθήκες, και μουσεία, κάτι που έκανε τον Βολταίρο στη Γαλλία να σχολιάσει πως η Σκωτία αποτελεί έμπνευση για όλες τις ιδέες των διαφωτιστών σχετικά με τον πολιτισμό. Στην Ιταλία, υπήρξαν τμήματα της κοινωνίας τα οποία γνώρισαν σημαντικές αλλαγές από την επιρροή του Διαφωτισμού, όπως όταν ο Λεοπόλδος Β´ της Τοσκάνης κατάργησε τη θανατική ποινή στην Τοσκάνη, καθώς και όταν με τη σταδιακή μείωση της επιρροής της εκκλησίας αυξήθηκαν οι επιστημονικές ανακαλύψεις όπως με το Αλεσάντρο Βόλτα και τον Λουίτζι Γκαλβάνι.
Στη Ρωσία, η κυβέρνηση ενθάρρυνε ανοικτά τη διάδοση των γραμμάτων και των τεχνών στα μέσα του 18ου αιώνα, και κατά την περίοδο αυτή δημιουργήθηκε και το πρώτο ρωσικό πανεπιστήμιο καθώς και πολλές βιβλιοθήκες, μουσεία, θέατρα, αλλά και ανεξάρτητες εφημερίδες. Οι εξελίξεις αυτές στηρίχθηκαν σημαντικά και στις πρωτοβουλίες που πήρε η Μεγάλη Αικατερίνη ως προστάτης των τεχνών και της εκπαίδευσης, και η οποία διατηρούσε επικοινωνία με τον Βολταίρο, καθώς και τον μαθηματικό Λέοναρντ Όιλερ. Ο ρωσικός διαφωτισμός διέφερε από τον ευρωπαϊκό ως προς το ότι στόχευε στον εκσυγχρονισμό όλων των πτυχών της ζωής στη Ρωσία και την ελαχιστοποίηση του φαινομένου της δουλοπαροικίας, στοχεύοντας περισσότερο στον διαφωτισμό του ατόμου παρά συλλογικά της κοινωνίας.
Στο νεοσύστατο κράτος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής υπήρξαν σημαντικές προσωπικότητες όπως ο Βενιαμίν Φραγκλίνος και ο Τόμας Τζέφερσον οι οποίοι είχαν κυρίαρχο ρόλο στη διάδοση των διαφωτιστικών ιδεών στη χώρα,  κυρίως ως προς τις ιδέες περί πολιτικής με προέλευση από την Αγγλία, Σκωτία και Γαλλία. Κατά την περίοδο του Διαφωτισμού υπήρξε μεγάλη έμφαση στις έννοιες της ελευθερίας, δημοκρατίας, ρεπουμπλικανισμού, και ανεξιθρησκίας. Η θρησκεία δέχτηκε επίσης ισχυρή αμφισβήτηση από έργα της εποχής όπως το Η εποχή της λογικής του Τόμας Πέιν και η Βίβλος του Τζέφερσον του Τόμας Τζέφερσον.
Στον ελληνικό χώρο
Ο Διαφωτισμός, με κύριο όπλο του την ελληνική τυπογραφία, μεταδόθηκε μέσω των παροικιών και στον υπόδουλο Ελληνισμό, με κάποια όμως καθυστέρηση λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών που επικρατούσαν στις τουρκοκρατούμενες ελληνικές περιοχές. Η μεταβολή των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών επέτρεψε στη συνέχεια τη δημιουργία στον ελληνικό χώρο, κατά την περίοδο 1750-1821, ενός πνευματικού κινήματος ανάλογου του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, που από τον Κ.Θ. Δημαρά ονομάστηκε Νεοελληνικός διαφωτισμός.
Αναπτύχθηκε και εδώ έντονη πνευματική δραστηριότητα γύρω από θεμελιώδεις ιδέες όπως ελευθερία, δικαιοσύνη, ανεξιθρησκία, αρετή, επιστήμη, με αντικειμενικό σκοπό τον φωτισμό των υπόδουλων Ελλήνων, ώστε αυτοί να διεκδικήσουν την απελευθέρωσή τους. Παράλληλα εκείνο το διάστημα ιδρύθηκαν σχολεία, εκδόθηκαν βιβλία, μελετήθηκαν οι θετικές επιστήμες. Κατά μία άλλη άποψη, ο όρος «Νεοελληνικός Διαφωτισμός» είναι υπερβολικός, αφού αναφέρεται σε ένα πνευματικό κίνημα που είχε κύριο αίτημα την παιδεία των Ελλήνων.
Οι ιδεολογικοί προσανατολισμοί των φορέων του Διαφωτισμού στον ελληνικό χώρο έχουν μεγάλο εύρος και εκτείνονται από την προσκόλληση σε παραδοσιακές αξίες μέχρι την πλήρη αποδοχή των ευρωπαϊκών ιδεών.
Σημαντικοί εκπρόσωποι του Νεοελληνικού Διαφωτισμού είναι μεταξύ άλλων ο Ευγένιος Βούλγαρις, ο Ιώσηπος Μοισιόδακας, οι συγγραφείς της Νεωτεριστικής Γεωγραφίας Δανιήλ Φιλιππίδης και Γρηγόριος Κωνσταντάς, ο Άνθιμος Γαζής και ο ανώνυμος συγγραφέας της Ελληνικής Νομαρχίας. Κορυφαίοι όμως αναδείχθηκαν ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαμάντιος Κοραής.
Ο Ρήγας Βελεστινλής ή Φεραίος(1757-1798) επιδιώκει μέσα από το μεταφραστικό και το πρωτότυπο συγγραφικό του έργο να καταστήσει τους Έλληνες κοινωνούς της δυτικής σκέψης και να τους προετοιμάσει για τη διεκδίκηση της ελευθερίας τους. Χαρακτηριστικό από την άποψη αυτή είναι το έργο του Φυσικής Απάνθισμα, με το οποίο προσπαθεί να εμφυσήσει στους συμπατριώτες του την ορθολογική σκέψη μέσω των φυσικών επιστημών.
Κοινωνικές αξίες του Διαφωτισμού
Αυτή η περίοδος χαράχτηκε από ριζικές μεταβολές:
Το ιδανικό του φιλοσόφου
Η ιδανική φυσιογνωμία του Διαφωτισμού είναι η αθεΐα,
Οι φιλόσοφοι του Διαφωτισμού
Όπως και οι ανθρωπιστές της Αναγέννησης, έτσι και οι φιλόσοφοι του Διαφωτισμού ενδιαφέρονταν για διάφορους τομείς: ο Αμερικανός Τόμας Τζέφερσον είχε λάβει δικαστική εκπαίδευση, αλλά εξασκούσε συχνά και αρχαιολογία και αρχιτεκτονική. Ο Βενιαμίν Φραγκλίνος ήταν διπλωμάτης και φυσικός.
Οι κοινωνικές ρίζες των Διαφωτιστών διαφέρουν: πολλοί κατάγονταν από αστικές οικογένειες (Βολταίρος, Τόμας Τζέφερσον), άλλοι από οικογένειες που ανήκαν σε ανώτερες κοινωνικές τάξεις (Ιμμάνουελ Καντ, Ντενί Ντιντερό, Βενιαμίν Φραγκλίνος), ενώ υπήρχαν και μερικοί από την αριστοκρατία (Μοντεσκιέ).
Όλοι οι φιλόσοφοι εκείνης της εποχής είχαν σχηματίσει ένα επικοινωνιακό δίκτυο και επικοινωνούσαν μεταξύ τους με επιστολές. Μας είναι γνωστή η βίαιη αλληλογραφία μεταξύ του Βολταίρου και του Ρουσσώ. Επίσης τα μεγάλα πνεύματα του 18ου αιώνα συναντιούνταν και συζητούσαν στα σαλόνια, στα καφέ και στις ακαδημίες. Επειδή όμως επέκριναν, πολλές φορές άγρια, την κοινωνική διάρθρωση και το πολιτικό σύστημα που κυριαρχούσε και τη μοναρχία, δεν ήταν λίγες οι φορές που εκδιώκονταν ή φυλακίζονταν. Τα βιβλία και τα συγγράματά τους αναγκάζονταν είτε να τα εκδίδουν ανώνυμα είτε σε χώρες όπου υπήρχε σχετική ελευθερία τύπου, όπως στην Αγγλία και τις Κάτω Χώρες. Ο Μοντεσκιέ για παράδειγμα έκδωσε το βιβλίο του Περσικά γράμματα (Lettres Persanes) στις Κάτω Χώρες.
Πολλοί φιλόσοφοι του Διαφωτισμού αμφισβητούσαν τα βιβλικά θεμέλια του χριστιανισμού, υποβάλλοντας τη Βίβλο σε επιστημονική κριτική και καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι δεν ήταν τίποτε περισσότερο από μυθολογία. Συμμετείχαν σε ένα ευρύτερο σύνολο κριτικών που κατήγγειλλε τις θεσμοθετημένες θρησκείες ως μέσα εκμετάλλευσης, που είχαν επινοήσει παλιάνθρωποι και απατεώνες για να εξαπατούν τις αδαείς μάζες. Απέρριπταν τις προσευχές και τις λειτουργίες ως άχρηστες. Ο Θεός, υποστήριζαν, δεν είναι δυνατό να πείθεται να παραβιάζει τους φυσικούς νόμους για χάρη μεμονωμένων ατόμων. Καταδίκαζαν το δόγμα του προπατορικού αμαρτήματος ως ολέθριο για το ανθρώπινο γένος. Αντίθετα, πίστευαν ότι άνθρωποι έχουν την ελευθερία και τη λογική ικανότητα να εκλέγουν ανάμεσα στο καλό και στο κακό. Η άποψη ότι μερικοί προορίζονται να σωθούν και άλλοι να καταλήξουν στην κόλαση, αρνείται στην ανθρωπότητα την αξιοπρέπεια με την οποία η λογική την έχει προικίσει.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιστορικές περίοδοι
Κόιντος Καικίλιος Μέτελλος Πίος
Ο Κόιντος Καικίλιος Μέτελλος Πίος, λατιν.: Quintus Caecilius Metellus Pius (π. 128 – 63 π.Χ.) ήταν Ρωμαίος πολιτικός και στρατηγός. Όπως και τα άλλα μέλη της σημαίνουσας οικογένειας Καικιλίων Μετέλλων, ήταν ηγέτης των Αρίστων (Optimates), της συντηρητικής φατρίας που εναντιώθηκε στους Λαϊκούς (Populares) κατά τον τελευταίο αιώνα της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας.
Ο πατέρας του Κόιντος Κ. Μ. Νουμιδικός εξορίστηκε από τη Ρώμη μέσω των μηχανορραφιών τού Γάιου Μάριου και των Λαϊκών. Αυτός, λόγω των συνεχών και αδιάκοπων προσπαθειών του να ανακαλέσει επίσημα τον πατέρα του από την εξορία, του δόθηκε το προσωνύμιο (agnomen) Ευσεβής (Pius).
Κατά τη διάρκεια των εμφυλίων πολέμων που διεξήχθησαν μεταξύ 88 και 80 π.Χ., ο Πίος τάχθηκε στο πλευρό τού Λεύκιου Κορνήλιου Σύλλα και των Αρίστων (Optimates). Διοίκησε με επιτυχία τις δυνάμεις τού Σύλλα στο βόρειο θέατρο (βόρεια Ιταλία και Εντεύθεν των Άλπεων Γαλατία). Το 81 π.Χ. έγινε pontifex maximus, κατόπιν ύπατος τον επόμενο χρόνο δίπλα στον Σύλλα. Όταν ήταν ανθύπατος ο Πίος, πολέμησε εναντίον τού Σερτόριου (πρώην υποστηρικτή τού Μάριου) στην Ιβηρική Χερσόνησο στον λεγόμενο Σερτοριανό πόλεμο. Υπηρέτησε στο πλευρό τού Πομπήιου κατατροπώνοντας αργά τους επαναστάτες από το 79 έως το 72/71 π.Χ. Για τις νίκες του κατά τη διάρκεια του Σερτοριανού Πολέμου, τού απονεμήθηκε θρίαμβος.
Πρώιμη καριέρα
μικρογραφία|250x250εσ| Νόμισμα τού Κόιντου Κ. Μ. Πίου. Ο Μέτελλος Πίος, μέλος τού διακεκριμένου πληβείου γένους των Καικιλίων, ήταν γιος τού Κόιντου Κ. Μ. Νουμιδικού, ο οποίος ήταν ύπατος το 109 π.Χ. Η σταδιοδρομία του ξεκίνησε την ίδια χρονιά, όταν συνόδευσε τον πατέρα του στη Νουμιδία ως contubernalis (δόκιμος) κατά τη διάρκεια τού Πολέμου τού Ιουγούρθα, επιστρέφοντας στη Ρώμη το 107 π.Χ., όταν ο πατέρας του ανακλήθηκε βίαια από τις ενέργειες τού Γάιου Μάριου. Το 100 π.Χ., αφότου ο πατέρας του εξορίστηκε ως αποτέλεσμα των πολιτικών ελιγμών τού Γάιου Μάριου και τού Λούσιου Απουλήιου Σατουρνίνου, ο Μέτελλος Πίος ξεκίνησε μία εκστρατεία για να επαναφέρουν τον πατέρα του από την εξορία. Κατέθεσε μία αναφορά το 99 π.Χ. για τον σκοπό αυτό, και η συνεχής ικεσία του για το θέμα είχε ως αποτέλεσμα τον Κόιντο Καλίδιο, την τριβούνο των πληβείων τού 98 π.Χ. να ψηφίσει νόμο, που επέτρεπε στον πατέρα του να επιστρέψει. Ως αποτέλεσμα της πίστης του, τού δόθηκε το προσωνύμιο «Ευσεβής» (Pius) για τη σταθερότητα και την ακαμψία, με την οποία αγωνίστηκε για την πολιτική αποκατάσταση το;y πατέρα του και την επιστροφή στη Ρώμη.
Κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της δεκαετίας το;y 90 π.Χ., ο Mέτελλος Πίος εξελέγη στο Κολέγιο των Ποντιφικών ως αποτέλεσμα της υπεροχής και της επιρροής της οικογένειάς του. Το ξεκίνημα τού Κοινωνικού Πολέμου τον είδε να απασχολείται ως λεγάτος στα τέλη τού 89 π.Χ., υπηρετώντας πιθανώς τον ύπατο Πομπηία Στράβωνα στο βόρειο θέατρο. Κέρδισε μερικές μάχες εναντίον των Mαρσών. Ως αποτέλεσμα αυτών των νικών, εξελέγη πραίτορας το επόμενο έτος (88 π.Χ.). Κατά τη διάρκεια της πραιτορίας του, τού ανατέθηκε να εγγράψει τους Ιταλούς συμμάχους ως νέους Ρωμαίους πολίτες εντός εξήντα ημερών, σύμφωνα με τη Lex Plautia Papiria. Μόλις ολοκληρώθηκε αυτό, ο Mέτελλος Πίος επέστρεψε στο μέτωπο, και αντικατέστησε τον λεγάτο Γάιο Κοσκόνιο στο νότιο μέτωπο. Παρενόχλησε την περιοχή γύρω από την Απουλία, κατέλαβε την πόλη της Βενουσίας και νίκησε τον ηγέτη των επαναστατών, Κόιντο Παπίριο Σίλωνα, ο οποίος απεβίωσε κατά τη διάρκεια της εισβολής στη Βενουσία. Ο Κικέρων, την εποχή που ήταν νεαρός άνδρας, θυμήθηκε ότι άκουσε τον Μέτελλο να μιλά σε συναντήσεις (contiones) στη Ρώμη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, πιθανότατα κατά τη διάρκεια της πραιτορίας τού Μέτελλου. Ο Κικέρων παρατήρησε για την ικανότητα τού Μέτελλου: «αν και δεν ήταν πραγματικός ρήτορας, εντούτοις δεν ήταν χωρίς κάποια ικανότητα για δημόσιο λόγο».
Το 88 π.Χ., αφού παραγκωνίστηκε από τους πολιτικούς του αντιπάλους, ο Σύλλας βάδισε τις λεγεώνες του στη Ρώμη και κατέλαβε την πρωτεύουσα. Εκδικήθηκε τους εχθρούς του και ανάγκασε τον Μάριο να εξοριστεί. Στη συνέχεια ο Σύλλας άφησε την Ιταλία, και πήγε ανατολικά για να πολεμήσει στον Α΄ Μιθριδατικό πόλεμο εναντίον τού Μιθριδάτη ΣΤ τού Πόντου. Το 87 π.Χ. η διοίκηση τού Μέτελλου Πίου παρατάθηκε, με το διορισμό του ως ιδιοκτήτη, υπεύθυνου για τη συνέχιση του πολέμου κατά τού Σάμνιου. Αργότερα το ίδιο έτος, ωστόσο, είδε μία διαμάχη μεταξύ των δύο υπάτων Λεύκιου Κορνήλιου Κίννα και Γναίου Οκτάβιου να εξελίσσεται σε πόλεμο. Ο Κίννας, που εκδιώχθηκε από τη Ρώμη, συναντήθηκε με τον εξόριστο Γάιο Μάριο και με τον σύμμαχό τους Κόιντο Σερτόριο βάδισαν στη Ρώμη και πολιόρκησαν την πόλη. Κατά την πρώιμη φάση αυτής της σύγκρουσης, η Σύγκλητος, φοβούμενη ότι μπορεί να χρειαστούν επιπλέον στρατεύματα και διοικητές, διέταξε τον Μέτελλο Πίο να διαπραγματευτεί μία ειρήνη με τους Σαμνίτες.
Βαδίζοντας προς τη Ρώμη, στρατοπέδευσε στους Αλβανούς λόφους, συνοδευόμενος από τον Πόπλιο Λικίνιο Κράσσο. Εδώ συναντήθηκε με τον Γναίο Οκτάβιο, ο οποίος είχε εγκαταλείψει τη Ρώμη, αλλά και οι δύο άνδρες σύντομα διαφώνησαν μεταξύ τους, εξαιτίας των στρατευμάτων τού Μέτελλου Πίου που απαιτούσαν από τον διοικητή τους να αναλάβει τη γενική διοίκηση από τον Γναίο Οκτάβιο. Στη συνέχεια η Σύγκλητος τού ζήτησε να διαπραγματευτεί με τον Κίννα για λογαριασμό τους, κατά την οποία αναγνώρισε τον Κίννα ως νόμιμο ύπατο. Ωστόσο, με την κατάληψη της Ρώμης από τον Κίννα και τις εκτελέσεις που ξεκίνησε ο Γάιος Μάριος, ο Μέτελλος Πίος αποφάσισε να εγκαταλείψει τη Ρώμη και να κατευθυνθεί στη Βόρεια Αφρική.
Υποστηρικτής του Σύλλα
μικρογραφία| Φανταστικό πορτρέτο του Mέτελλου Πίου από το [[Promptuarii Iconum Insigniorum τού Γκιγιώμ Ρουγιέ.]]
Άγιος Ανδρέας Αιτωλοακαρνανίας
Για οικισμούς στην Ελλάδα με το ίδιο όνομα δείτε: Άγιος Ανδρέας (αποσαφήνιση)
Ο Άγιος Ανδρέας είναι πεδινό χωριό της Αιτωλοακαρνανίας σε υψόμετρο 70 μέτρων. Υπάγεται στον δήμο Αγρινίου και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 574 κατοίκων.
Γεωγραφία - Ιστορία
Ο Άγιος Ανδρέας βρίσκεται δίπλα στις νότιες όχθες της λίμνης Τριχωνίδας και στο όρος Αράκυνθος. Μέσα από το χωριό περνάει η επαρχιακή οδός Ζευγαρακίου - Κάτω Μακρινούς και απέχει 24 χλμ. νοτιοανατολικά από το Αγρίνιο. Το παλιό όνομα του χωριού, από την περίοδο της τουρκοκρατίας, ήταν Μπουρλέσια και με αυτό αναφέρεται το 1835 στο ΦΕΚ 19Α-07/12/1835 να προσαρτάται στον τότε δήμο Μακρυνείας. Το 1956 μετονομάζεται σε Μετάπα και το 1957 σε Άγιος Ανδρέας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης, μαζί με την Άνω Μετάπα αποτελούν την τοπική κοινότητα Αγίου Ανδρέα που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Μακρύνειας του δήμου Αγρινίου και σύμφωνα με την απογραφή 2011 ως κοινότητα έχει πληθυσμό 591 κατοίκους ενώ ως οικισμός 574. Η τοπική κοινότητα Αγίου Ανδρέα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός, με έκταση 9,846 χμ² (2011).
Πληθυσμός
(σε παρένθεση ο πληθυσμός της τοπικής κοινότητας)
Πηγές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Αιτωλοακαρνανίας Κατηγορία:Δήμος Αγρινίου
Πειραματικός κινηματογράφος
δεξιά|μικρογραφία|Limite (1931) σε σκηνοθεσία Μάριο Πεϊσότο, ένα πρώιμο παράδειγμα πειραματικής δημιουργίας ταινιών μεγάλου μήκους. δεξιά|μικρογραφία|Frank's Cock (1993) σε σκηνοθεσία Μάικ Χούλμπουμ, είναι ταινία μικρού μήκους χαμηλού προϋπολογισμού που χρησιμοποιεί ευρήματα και διαμοιρασμό οθόνης. Ο πειραματικός κινηματογράφος ή ο κινηματογράφος της πρωτοπορίας (Experimental film ή avant-garde cinema) χαρακτηρίζεται ο τρόπος δημιουργίας ταινιών που επαναξιολογεί αυστηρά τις κινηματογραφικές φόρμες και διερευνά μη αφηγηματικές μορφές ή εναλλακτικές σε παραδοσιακές αφηγήσεις ή μεθόδους εργασίας. Πολλές πειραματικές ταινίες, ιδιαίτερα οι πρώτες, σχετίζονται με τέχνες σε άλλους κλάδους, όπως η ζωγραφική, ο χορός, η λογοτεχνία και η ποίηση, ή προκύπτουν από έρευνα και ανάπτυξη νέων τεχνικών πόρων.
Ενώ ορισμένες πειραματικές ταινίες έχουν διανεμηθεί μέσω διαδραστικών καναλιών ή ακόμη και προβάλονται σε εμπορικά στούντιο, η συντριπτική πλειονότητα έχει δημιουργηθεί σε πολύ χαμηλούς προϋπολογισμούς με ελάχιστο συνεργείο ή ένα άτομο και είτε αυτοχρηματοδοτείται είτε υποστηρίζεται από μικρές επιχορηγήσεις.
Οι πειραματικοί κινηματογραφιστές ξεκινούν γενικά ως ερασιτέχνες, και μερικοί χρησιμοποιούν τις πειραματικές ταινίες ως εφαλτήριο στην εμπορική παραγωγή ταινιών ή τη μετάβαση σε ακαδημαϊκές θέσεις. Ο στόχος της πειραματικής δημιουργίας ταινιών είναι να αποδώσει το προσωπικό όραμα ενός καλλιτέχνη ή να προωθήσει το ενδιαφέρον για τη νέα τεχνολογία παρά να ψυχαγωγήσει ή να δημιουργήσει έσοδα, όπως συμβαίνει με τις εμπορικές ταινίες.
Ορισμός
Ο όρος "πειραματικός κινηματογράφος" περιγράφει μια σειρά από στυλ δημιουργίας ταινιών που συχνά διαφέρουν και συχνά αντιτίθενται στις πρακτικές της κύριας εμπορικής και ντοκιμαντερίστικης δημιουργίας ταινιών. Ο όρος πρωτοπορία χρησιμοποιείται επίσης, για τις ταινίες του είδους που γυρίστηκαν τη δεκαετία του '20 στη Γαλλία, τη Γερμανία ή τη Ρωσία, για να περιγράψει αυτό το έργο, και το " υπόγειο " χρησιμοποιήθηκε στη δεκαετία του '60, αν και είχε επίσης άλλους συνειρμούς. Σήμερα επικρατεί ο όρος «πειραματικός κινηματογράφος», γιατί είναι δυνατό να γίνουν πειραματικές ταινίες χωρίς την παρουσία κανενός κινήματος πρωτοπορίας στον πολιτιστικό τομέα.
Ενώ το "πειραματικό" καλύπτει ένα ευρύ φάσμα πρακτικής, μια πειραματική ταινία συχνά χαρακτηρίζεται από την απουσία γραμμικής αφήγησης, τη χρήση διαφόρων τεχνικών αφαίρεσης - εκτός εστίασης, γρήγορο μοντάζ - χρήση ασύγχρονου (μη διηγητικός) ήχο ή ακόμα και απουσία οποιουδήποτε ηχητικού κομματιού. Ο στόχος είναι συχνά να τοποθετηθεί ο θεατής σε μια πιο ενεργή και πιο στοχαστική σχέση με την ταινία. Τουλάχιστον στη δεκαετία του 1960, και σε κάποιο βαθμό μετά, πολλές πειραματικές ταινίες πήραν μια αντίθετη στάση απέναντι στην κυρίαρχη κουλτούρα.
Οι περισσότερες πειραματικές ταινίες γίνονται με πολύ χαμηλούς προϋπολογισμούς, αυτοχρηματοδοτούμενες ή χρηματοδοτούνται μέσω μικρών επιχορηγήσεων, με ελάχιστο συνεργείο ή, συχνά ένα συνεργείο μόνο ενός ατόμου, τον σκηνοθέτη. Ορισμένοι κριτικοί έχουν υποστηρίξει ότι πολλές πειραματικές ταινίες δεν είναι πλέον στην πραγματικότητα «πειραματικές», αλλά στην πραγματικότητα έχουν γίνει κύριο είδος ταινιών. Πολλά από τα πιο τυπικά χαρακτηριστικά της —όπως οι μη αφηγηματικές, ιμπρεσιονιστικές ή ποιητικές προσεγγίσεις στην δημιουργία της ταινίας— καθορίζουν αυτό που γενικά θεωρείται «πειραματικό».
Έναρξη
Στη δεκαετία του 1920, δύο συνθήκες έκαναν την Ευρώπη έτοιμη για την εμφάνιση του πειραματικού κινηματογράφου. Πρώτον, ο κινηματογράφος ωρίμασε ως μέσο και η μεγάλη αντίσταση στη μαζική ψυχαγωγία άρχισε να μειώνεται. Δεύτερον, τα πρωτοποριακά κινήματα στις εικαστικές τέχνες άκμασαν. Ειδικά οι Ντανταϊστές και οι Σουρεαλιστές πήγαν προς τον κινηματογράφο. Το Entr'acte του Ρενέ Κλαιρ (1924) με τους Φράνσις Πικαμπιά, Μαρσέλ Ντυσάν και Μαν Ραίη, και με μουσική του Ερίκ Σατί, μετέφερε την τρελή κωμωδία σε nonsequitur.
Οι καλλιτέχνες Χανς Ρίχτερ, Ζαν Κοκτώ, Marcel Duchamp, Ζερμαίν Ντυλάκ και Βίκινγκ Έγκελινγκ συνέβαλαν όλοι με ντανταϊστικές/σουρεαλιστικές ταινίες. Οι Φερνάν Λεζέ, Ντάντλεϊ Μέρφι και Man Ray δημιούργησαν την ταινία Ballet Mécanique (1924), η οποία έχει περιγραφεί ως Ντανταϊστική, Κυβιστική ή Φουτουριστική. Η Ντυσάν δημιούργησε την αφηρημένη ταινία Anémic Cinéma (1926).
Αλμπέρτο Καβαλκάντι σκηνοθέτησε το Rien que les heures (1926), ο Βάλτερ Ρούτμαν σκηνοθέτησε το Berlin: Symphony of a Metropolis (1927) και ο Τζίγκα Βερτόφ γύρισε το Man With a Movie Camera (1929), πειραματικές «συμφωνίες πόλεων» του Παρισιού, του Βερολίνου και του Κιέβου. αντίστοιχα.
Μια διάσημη πειραματική ταινία είναι ο Ανδαλουσιανός σκύλος (1929) των Λουίς Μπουνιουέλ και Σαλβαδόρ Νταλί. Οι ταινίες μικρού μήκους κινουμένων σχεδίων του Χανς Ρίχτερ, οι αφηρημένες ταινίες του Όσκαρ Φίσινγκερ και οι ταινίες GPO του Len Lye είναι παραδείγματα πιο αφηρημένων ευρωπαϊκών ταινιών πρωτοπορίας.
Γαλλία
Δουλεύοντας στη Γαλλία, μια άλλη ομάδα κινηματογραφιστών χρηματοδότησε επίσης ταινίες μέσω της υποστήριξης και τις διένειμε μέσω κινηματογραφικών λεσχών, ωστόσο ήταν αφηγηματικές ταινίες που δεν συνδέονται με μια σχολή πρωτοπορίας. Ο μελετητής κινηματογράφου Ντέιβιντ Μπόρντγουελ έχει μεταγλωττίσει αυτούς τους Γάλλους ιμπρεσιονιστές και συμπεριέλαβε τους Αμπέλ Γκανς, Ζαν Επστάιν, Μαρσέλ Λ'Ερμπιέ και Ντιμίτρι Κιρσάνωφ. Αυτές οι ταινίες συνδυάζουν πειραματισμό αφήγησης, ρυθμικό μοντάζ και κιμηματογράφηση και έμφαση στην υποκειμενικότητα των χαρακτήρων.
Το 1952, το πρωτοποριακό κίνημα των Lettrists, στη Γαλλία, προκάλεσε ταραχές στο Φεστιβάλ των Καννών, όταν προβλήθηκε το Traité de bave et d'éternité (επίσης γνωστό ως Δηλητήριο και Αιωνιότητα ) του Ισίδωρου Ίσου. Μετά την κριτική τους για τον Τσάρλι Τσάπλιν στη συνέντευξη Τύπου του 1952 στο Παρίσι για το Limelight του Τσάπλιν, υπήρξε μια διάσπαση μέσα στο κίνημα. Οι Ultra-Lettrists συνέχισαν να προκαλούν αναστάτωση όταν ανακοίνωσαν τον θάνατο του κινηματογράφου και έδειξαν τις νέες υπεργραφικές τεχνικές τους. Το πιο διαβόητο παράδειγμα είναι το Ουρλιαχτό υπέρ του ντε Σαντ ( Hurlements en Faveur de Sade ) του Γκυ Ντεμπόρ του 1952.
Σοβιετική Ένωση
Οι Σοβιετικοί κινηματογραφιστές, επίσης, βρήκαν ένα αντίστοιχο της μοντερνιστικής ζωγραφικής και φωτογραφίας στις θεωρίες τους για το μοντάζ. Οι ταινίες των Τζίγκα Βερτόφ, Σεργκέι Αϊζενστάιν, Λεβ Κουλέσωφ, Αλεξάντερ Ντοβζένκο και Βσέβολοντ Πουντόβκιν συνέβαλαν καθοριστικά στην παροχή ενός εναλλακτικού μοντέλου από αυτό που προσέφερε το κλασικό Χόλιγουντ. Αν και δεν ήταν πειραματικές ταινίες αυτές καθαυτές, συνέβαλαν στην κινηματογραφική γλώσσα της πρωτοπορίας.
Ιταλία
Ενδεχομένως το νέο μέσο κινηματογράφου ταίριαζε τέλεια με τις ανησυχίες του φουτουρισμού, ένα διάσημο για την προώθηση της νέας αισθητικής, κίνησης και τρόπων αντίληψης. Ειδικά, δεδομένης της γοητείας του φουτουριστικού με την αίσθηση της ταχύτητας και του δυναμισμού της σύγχρονης ζωής. Ωστόσο, ό,τι έχει απομείνει από τον φουτουριστικό κινηματογράφο είναι κυρίως στα χαρτιά, πολλές ταινίες έχουν χαθεί πολύ και άλλες δεν έγιναν ποτέ. Μεταξύ αυτών των λογοτεχνιών αξίζει να σημειωθεί ο Φουτουριστικός Κινηματογράφος (Marinetti et al., 1916), το Τεχνικό Μανιφέστο της Φουτουριστικής Λογοτεχνίας (1912), το Θέατρο Variety (1913), το Φουτουριστικό Συνθετικό Θέατρο (1915) και η Νέα Θρησκεία - Ηθική της Ταχύτητας (1916). Ίσως, οι μελλοντολόγοι ήταν από τις πρώτες ομάδες πρωτοποριακών ταινιών που αφοσιώθηκαν στις δυνατότητες της εικόνας, υμνώντας την κίνηση και στοχεύοντας σε μια αντι-αφηγηματική αισθητική. Ο Μαρινέτι αναφέρει: "«Ο κινηματογράφος είναι μια αυτόνομη τέχνη. Επομένως, ο κινηματογράφος δεν πρέπει ποτέ να αντιγράφει το θέατρο. Ο κινηματογράφος, όντας ουσιαστικά εικαστικός, πρέπει πάνω απ' όλα να εκπληρώσει την εξέλιξη της ζωγραφικής, να ξεκολλήσει από την πραγματικότητα, από τη φωτογραφία, από το χαριτωμένο και επίσημο...'"Όπως επεξηγείται στο απόσπασμα, η εικόνα είναι το πραγματικό θέμα, όχι η ιστορία ή η υποκριτική, μια προσέγγιση και στάση που παραμένουν αληθινές για όλη την ιστορία της πειραματικής δημιουργίας ταινιών.
Ο Anton Giulio Bragaglia είναι αναμφίβολα ο πιο γνωστός σκηνοθέτης από το φουτουριστικό κίνημα.
Eξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Κινηματογραφικά είδη Κατηγορία:Ορολογία φιλμ και βίντεο
Γαβριήλ Ρωμανός
Ο Γαβριήλ Ρωμανός (βουλ: Гаврил Радомир) ήταν γιος του Σαμουήλ και της Αγαθής. Ο Ρωμανός ήταν Τσάρος της Βουλγαρίας απ' τον Οκτώβριο του 1014 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1015.
Αναφέρεται ότι έσωσε τον πατέρα του από βέβαιο θάνατο όταν οι Βυζαντινοί έσφαξαν τους Βούλγαρους στην πολύνεκρη μάχη του Σπερχειού. Μετά την καταστροφική, για τους Βούλγαρους, μάχη του Κλειδίου, ο Ρωμανός έστησε ενέδρα του Θεοφύλακτου Βοτανειάτη (στρατηγός του Βασίλειου Β' και στρατηγός της Θεσσαλονίκης) και τον σκότωσε. Ο πατέρας του πέθανε εκείνη την περίοδο και ο Ρωμανός έλαβε τη θέση του Τσάρου.
Ο Ρωμανός προσπάθησε να συνθηκολογήσει με τον Αυτοκράτορα των Βυζαντινών, Βασίλειο Β', αλλά δολοφονήθηκε από τον εξάδελφό του (για λόγους εκδίκησης), Ιωάννη Βλαντισλάβ, το 1015, στο φρούριο του Πετρίσκου.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε πρώτα με τη Μαργαρίτα κόρη του Γκέζα της Ουγγαρίας (ή την Αδελαΐδα, κόρη του Μιέσκο Α΄ της Πολωνίας και της πρώτης συζύγου του Ντουμπράβκα της Βοημίας, σύμφωνα με άλλη εκδοχή) και είχε τέκνα:
Έπειτα ο Γαβριήλ Ρωμανός/Ραντομίρ έκανε δεύτερο γάμο με την Ειρήνη της Λάρισσας και είχε: