cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Δάρδανοι (φύλο)
Κλασική αρχαιότητα
Η Δαρδανία καταγράφεται για πρώτη φορά τον 4ο αιώνα π.Χ., ο υπέργηρος βασιλιάς Βάρδυλις ένωσε όλες τις Ιλλυρικές φυλές, νίκησε πολλές φορές τους Μακεδόνες και τους Μολοσσούς. Για λίγο κυβέρνησε τη Μακεδονία και τοποθέτησε υποτελή βασιλιά (392 π.Χ. - 391 π.Χ.). Μετά από συμμαχία που έκανε μαζί του ο τύραννος των Συρακουσών Διονύσιος ο Πρεσβύτερος, λεηλάτησε τη Μολοσσία, θανάτωσε 15.000 άντρες και κυβέρνησε την περιοχή για ένα μικρό διάστημα. Ο Αμύντας Γ΄ της Μακεδονίας αναγκάστηκε από τις πολλές επιδρομές να γίνει υποτελής του Βάρδυλις (372 π.Χ.), επέστρεψε λεηλατώντας τους Μολοσσούς (360 π.Χ.). Ο δεύτερος αδελφός του Αμύντα Γ΄ Περδίκκας Γ΄ της Μακεδονίας γνώρισε μεγάλη συντριβή από τους Δαρδάνιους (359 π.Χ.), 4.000 Μακεδόνες στρατιώτες σκοτώθηκαν και ο ίδιος ο βασιλιάς έπεσε στο πεδίο της μάχης. Ο μικρότερος αδελφός τους Φίλιππος Β΄ της Μακεδονίας ήταν αποφασισμένος να καθαρίσει τη Μακεδονία από τους Ιλλυριούς αφού πρώτα θα εξασφάλιζε τον θρόνο από τους διεκδικητές. Έκλεισε προσωρινά ειρήνη μαζί του με στόχο να ετοιμάσει τον στρατό του, ο Φίλιππος Β΄ παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο την Αυδάτη Ευρυδίκη της Μακεδονίας εγγονή ή δισέγγονη του Βάρδυλις. Ο χρόνος που έγινε τελικά ο γάμος είναι άγνωστος αλλά πολλοί ιστορικοί γράφουν ότι έγινε μετά την ήττα του Βάρδυλις. Λίγο αργότερα ενώ οι Μακεδόνες ήταν πανέτοιμοι για μάχη ο Βάρδυλις ζήτησε να κρατήσει τα εδάφη που είχε κατακτήσει στη Μακεδονία, ο Φίλιππος Β΄ το αρνήθηκε κατηγορηματικά και ξέσπασε πόλεμος. Οι δύο στρατοί συναντήθηκαν στην Ηράκλεια Λυγκιστίδα στη Πελαγονία (336 π.Χ.), η συντριβή που γνώρισαν οι Ιλλυριοί ήταν τρομερή, 7.000 από αυτούς σκοτώθηκαν ανάμεσα τους και ο υπέργηρος Βάρδυλις, εγκατέλειψαν όλη τη Μακεδονία. Ο γιος του Βάρδυλις Κλείτος συμμάχησε με άλλες Ιλλυρικές φυλές (334 π.Χ.), ο ισχυρότερος ήταν ο Γλαυκίας βασιλιάς των Ταυλαντίων, επαναστάτησαν κατά των Μακεδόνων που κυβερνούσε ο γιος του Φίλιππου Β΄ Αλέξανδρος ο Μέγας. Μετά από μερικές επιτυχίες στην αρχή ηττήθηκαν ξανά, ο Κλείτος παρέμεινε στο βασίλειο του ως υποτελής των Μακεδόνων. Οι Κέλτες εμφανίστηκαν στα Βαλκάνια (279 π.Χ.), οι Δαρδάνιοι στάθηκαν πρόθυμοι να στείλουν στους Μακεδόνες 20.000 άντρες για βοήθεια, το αρνήθηκε ο τότε βασιλιάς Πτολεμαίος Κεραυνός.
Οι Δάρδανοι εξακολουθούσαν πάντα να είναι απειλή για το Μακεδονικό κράτος. Ο Λόνγκαρος κατέλαβε τη Βυλάζωρα (230 π.Χ.) από τους Παίονες και επιτέθηκε στη Μακεδονία, ο βασιλιάς Δημήτριος Β΄ Αιτωλικός ηττήθηκε στην κρίσιμη μάχη. Πολλοί Ιλλυρικοί λαοί που κυβερνούσε τότε η Τεύτα αποστάτησαν από τους Αρδιαίους στους Δαρδανούς, η Τεύτα αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την Ήπειρο. Όταν ανέβηκε στον θρόνο ο γιος του Δημητρίου Β΄ Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας ξεκίνησε πάλι τις συγκρούσεις με τους Δάρδανους (220 π.Χ. - 219 π.Χ.), ανακατέλαβε τη Βυλάζωρα (217 π.Χ.). Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν (211 π.Χ., 209 π.Χ.) όταν οι Δάρδανοι επιτέθηκαν ξανά με τον διεκδικητή του Μακεδονικού θρόνου Αερόπο, κατέλαβαν την Οχρίδα, λεηλάτησαν την περιοχή, πήραν 20.000 αιχμαλώτους και έφυγαν πριν επιστρέψει ο Φίλιππος Ε΄. Ο βασιλιάς της Δαρδανίας Μπάτο, ο βασιλιάς των Αρδιαίων Πλευράτος Γ΄, ο θείος του Αμυνάνδρος της Αθαμανίας και ο Ρωμαίος Ύπατος συμμάχησαν εναντίον του Φιλίππου Ε΄ (201 π.Χ.). Ο Φίλιππος Ε΄ συμμάχησε με τους Βαστάρνες (183 π.Χ.) και τους κάλεσε να εγκατασταθούν Κοιλάδα Πόλογκ, στην περιοχή της Δαρδανίας που ήταν πιο κοντά στη Μακεδονία. Οι Μακεδόνες και οι Βαστάρνες προχώρησαν σε εκστρατεία κατά των Ιλλυρίων αλλά ο Φίλιππος Ε΄ πέθανε και ο γιος του Περσέας της Μακεδονίας αποσύρθηκε από την εκστρατεία. Οι Βαστάρνες συνέχισαν μόνοι τους, περίπου 30.000 Βαστάρνες προχώρησαν βόρεια τον Δούναβη και νίκησαν τους Δαρδάνιους. Οι Βαστάρνες κατέκτησαν τους Δαρδάνιους (179 π.Χ.) και τους έδιωξαν (174 π.Χ.), αργότερα τους νίκησαν και οι Μακεδόνες (170 π.Χ.). Η Ρωμαϊκή Δημοκρατία έκανε την περιοχή υποτελή (168 π.Χ.) αλλά το Δαρδάνειο βασίλειο διατηρήθηκε μέχρι τη χρονιά που ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Οκταβιανός Αύγουστος το κατέκτησε και το προσάρτησε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (28 π.Χ.). Οι Σκορδίσκοι μια φυλή Κέλτικης καταγωγής φαίνεται ότι κατέκτησε τους Δαρδάνιους τον 2ο αιώνα π.Χ. και από τότε δεν αναφέρεται το όνομα τους για πολύ καιρό.
Έθιμα
Οι Δαρδάνιοι τάφοι που χρονολογούνται τον 6ο αιώνα π.Χ. - 4ο αιώνα π.Χ. περιέχουν μακρές σιδερένιες ράβδους για τις οποίες πίστευαν ότι θα χρησιμοποιούσαν οι νεκροί στον άλλο κόσμο για τις συναλλαγές τους. Οι Δαρδάνιοι είχαν σχηματίσει μια συγκεκριμένη άποψη για τη ζωή μετά τον θάνατο όπως φαίνεται σε πολλά αρχαιολογικά ευρήματα. Τα όπλα τους ήταν τσεκούρια με διπλό πέλεκα, τα χρησιμοποιούσαν με τελετουργικό τρόπο στη λατρεία του ηλίου η οποία ήταν διαδεδομένη στις αρχαίες Ιλλυρικές φυλές. Σε αντίθεση με τους Θράκες γείτονες τους οι Δάρδανοι δεν εξελληνίστηκαν. Οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι συγγραφείς τους περιγράφουν ως «εξαιρετικά βάρβαρους». Ο Κλαύδιος Αππιανός γράφει ότι πλενόντουσαν τρεις φορές στη ζωή τους, στη γέννηση, στον γάμο και τον θάνατο. Ο Στράβων με τη σειρά του γράφει ότι ζούσαν σε βρώμικες σπηλιές κάτω από λόφους. Οι αναφορές αυτές πιθανότατα να μην είχαν σχέση με την καθαριότητα τους αλλά με το νομισματικό τους σύστημα με την προοπτική που το έβλεπαν τότε οι Έλληνες. Ο Στράβων πάντως αναγνωρίζει την αγάπη τους για τη μουσική, χρησιμοποιούσαν το Φλάουτο και άλλα κουρδιστά όργανα. Όλοι οι Δάρδανοι ήταν σε κάθε περίπτωση ήταν παλαιοβαλκανικής καταγωγής με ονόματα «κέντρο-Δαλματικής μορφής».
Πηγές
Κατηγορία:Ιλλυρικές φυλές Κατηγορία:Ιστορία της Βόρειας Μακεδονίας Κατηγορία:Ιστορία του Κοσσυφοπεδίου
Κατάλογος οικοτόπων Ραμσάρ στην Ελλάδα
Η Σύμβαση Ραμσάρ είναι μια παγκόσμια συνθήκη για τη διατήρηση και την βιώσιμη χρήση των υγροτόπων. Εγκρίθηκε το 1971, τέθηκε σε ισχύ το 1975 και από τον Μάιο του 2022 αρθομύσε 172 συμβαλλόμενα κράτη. Η Ελλάδα προσχώρησε στις 21 Δεκεμβρίου 1975 και έχει δέκα τοποθεσίες Ραμσάρ από τον Μάιο του 2022, με συνολική επιφάνεια 1.635 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Περιβάλλον της Ελλάδας Κατηγορία:Προστατευόμενες φυσικές περιοχές στην Ελλάδα
Φερδινάνδος της Βαυαρίας, στρατιωτικός
Ο Φερδινάνδος (γερμ.: Ferdinand von Bayern, 20 Ιανουαρίου 1550 - 30 Ιανουαρίου 1608) από τον Οίκο του Βίττελσμπαχ είναι γνωστός για τα δύο εξαιρετικά ημερολόγια που κράτησε, το ένα όταν ήταν 15 ετών για το ταξίδι του από το Μόναχο στη Φλωρεντία για το γάμο της θείας του και το άλλο για ένα δεύτερο ταξίδι στη Φλωρεντία, αυτή τη φορά ως νεαρός και έμπειρος άνδρας των πραγμάτων.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε το 1588 μοργανατικά τη Μαρία Πέτενμπεργκ και είχε τέκνα, που τους δόθηκε ο τίτλος του κόμη του Βάρτενμπεργκ:
Αναφορές
Κατηγορία:Οίκος του Βίττελσμπαχ
Κρήνη Κέρκυρας
Η Κρήνη είναι χωριό στην Κέρκυρα. Διοικητικά ανήκει στον δήμο Κέρκυρας του ομώνυμου νομού. Αποτελεί το μοναδικό οικισμό του ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, έχει 295 κατοίκους.
Επαρχία Τιντούφ
Το Τιντούφ (ولاية تندوف), είναι η δυτικότερη επαρχία της Αλγερίας, με πληθυσμό 49.149 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2008 (μη συμπεριλαμβανομένων των προσφύγων Σαχράουι στα στρατόπεδα προσφύγων των Σαχράουι). Πρωτεύουσά της είναι η ομώνυμη πόλη. Παρά το άγονο τοπίο, το Τιντούφ είναι μία πλούσια σε πόρους επαρχία, με σημαντικές ποσότητες σιδηρομεταλλεύματος που βρίσκονται στην περιοχή Γκαρά Τζεμπιλέτ κοντά στα σύνορα με τη Μαυριτανία. Πριν από την ανεξαρτησία της Αλγερίας, η περιοχή ήταν το δυνατό σημείο αρκετών φυλών της νομαδικής συνομοσπονδίας των Ρεγκιμπάτ.
Διοικητική διαίρεση
thumb|Χάρτης που δείχνει τους δύο δήμους Η επαρχία αποτελείται από μια νταΐρα (διαμέρισμα), του Τιντούφ, η οποία έχει τα ίδια όρια με την επαρχία. Η νταΐρα χωρίζεται περαιτέρω σε δύο κοινότητες ή δήμους: το Τιντούφ και το Ουμ Ελ Ασσέλ. Είναι η μοναδική επαρχία της χώρας που έχει μόνο μία νταΐρα και έχει και τις λιγότερες κοινότητες.
Ερνέστος της Βαυαρίας, αρχιεπίσκοπος
Βιογραφία
Τον διαδέχθηκε ο ανιψιός του Φερδινάνδος ως αρχιεπίσκοπος της Κολωνίας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Οίκος του Βίττελσμπαχ
Μακράδες Κέρκυρας
Οι Μακράδες είναι χωριό στην Κέρκυρα. Διοικητικά ανήκει στον δήμο Κέρκυρας του ομώνυμου νομού. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, έχει 245 κατοίκους.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμος Κέρκυρας Κατηγορία:Χωριά του νομού Κέρκυρας Κατηγορία:Δήμος Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων
Μουσείο Κοντέ
Το Μουσείο Κοντέ (γαλλ. Musée Condé) είναι Μουσείο το οποίο στεγάζεται στο Ανάκτορο του Σαντιγί (Château de Chantilly) στην ομώνυμη κωμόπολη της Πικαρδίας στα βόρεια του Παρισιού. Στεγάζει μια από τις πλέον σημαντικές συλλογές πινάκων στη Γαλλία καθώς και την ομώνυμη βιβλιοθήκη με εικονογραφημένα χειρόγραφα. Έφορος του Μουσείου είναι, από το 2003 ως σήμερα, η Νικόλ Γκαρνιέ (Nicole Garnier)
Η πρόσβαση στο Μουσείο γίνεται είτε οδικώς είτε με τον προαστιακό (RER) του Παρισιού (γραμμή D, Chantilly-Gouvieux).
Καλεάνα η μείζων
Η Καλεάνα η μείζων (Caleana major) ή κοινώς ορχιδέα ιπτάμενης πάπιας, είναι μια μικρή ορχιδέα που βρίσκεται στην ανατολική και νότια Αυστραλία. Αυτό το χερσαίο φυτό διαθέτει ένα αξιοσημείωτο άνθος, το οποίο ομοιάζει με ιπτάμενη πάπια. Το άνθος προσελκύει τα έντομα, όπως τις αρσενικές μύγες πριονιστές (sawflies) που γονιμοποιούν το άνθος σε μια διαδικασία γνωστή ως ψευδοσυνουσία (pseudocopulation). Tο 1986, η ορχιδέα αυτή εμφανίστηκε σε ένα Αυστραλιανό ταχυδρομικό γραμματόσημο.
Μουσείο Κοντέ
Σύντομο ιστορικό
Το 1886 ο Ερρίκος της Ορλεάνης, δούκας του Ωμάλ (duc d’Aumale), γιος του βασιλέα Λουδοβίκου - Φιλίππου δώρισε στο Ινστιτούτο της Γαλλίας (Institut de France), του οποίου ήταν μέλος, το ανάκτορο του Σαντιγί καθώς και τις συλλογές έργων τέχνης και άλλων αντικειμένων που είχε συγκεντρώσει, με σκοπό να δημιουργηθεί εκεί Μουσείο, με την προϋπόθεση να μην απομακρυνθούν από εκεί οι συλλογές και να μην αλλοιωθεί ο τρόπος παρουσίασής τους. Η συλλογή των πινάκων εκτέθηκε στον πρώτο όροφο του ανακτόρου, όπου ήταν τα διαμερίσματα της Πριγκιπίσσης Κοντέ, από την οποία έλαβε το όνομά του το Μουσείο.
Καλεάνα η μείζων
Περιγραφή
Η Καλεάνα η μείζων (Caleana major) αντιμετωπίζεται ως επίγειο βότανο, με ύψος έως 50 εκατοστά (20 in). Δύο με τέσσερα άνθη αναπτύσσονται στο πράσινο στέλεχος. Το μόνο φύλλο, εμφανίζεται κοντά στη βάση του μίσχου (stalk). Συνήθως είναι εξαπλωμένο προς τα κάτω, στενό λογχοειδές, μήκους 12 εκ. (5 in) και εύρους 8 χιλ. (0,3 in), συχνά με στίγματα. Το άνθος του είναι κοκκινωπό καφέ, μήκους 15-20 χιλ. (0,6 – 0,8 in). Σε σπάνιες περιπτώσεις, το άνθος δύναται να είναι πρασινωπό με σκουρόχρωμα στίγματα. Το φυτό επικονιάζεται από τα έντομα. Ένας ευαίσθητος ιμάντας συνδέεται με το άνθος, ο οποίος ενεργοποιείται από τη δόνηση. Η ανθοφορία παρατηρείται από το Σεπτέμβριο έως τον Ιανουάριο.
Μουσείο Κοντέ
Η συλλογή πινάκων
Στο Μουσείο στεγάζεται σημαντικότατη συλλογή πινάκων, θεωρούμενη η δεύτερη στη Γαλλία μετά από αυτήν του Μουσείου του Λούβρου. Εκτίθενται πίνακες Γάλλων, Ιταλών και Φλαμανδών δημιουργών του 15ου και 16ου αιώνα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται Οι τρεις Χάριτες και η Παναγία του Λορέτο του Ραφαήλ, το Κονσέρτο στους αγρούς του Ζαν-Μπατίστ Καμίλ Κορό, το Πορτρέτο του Μολιέρου του Πιέρ Μινιάρ, τέσσερις πίνακες του Αντουάν Βαττώ, έργα των Σασσέττα (Ο μυστικός γάμος του Αγίου Φραγκίσκου), Πιέρο ντι Κόζιμο, Φρα Αντζέλικο, Φιλίππο Λίππι, Πάολο Βερονέζε, Νικολά Πουσέν, Ευγενίου Ντελακρουά, Άντονι βαν Ντάικ, Άλμπρεχτ Ντύρερ, Τιτσιάνο, Χανς Μέμλινγκ, Αννίμπαλε Καρράτσι, Ζαν Ωγκύστ Ντομινίκ Ενγκρ, 260 πίνακες και σχέδια των Φρανσουά Κλουέ και Ζαν Κλουέ και άλλων διάσημων δημιουργών
Καλεάνα η μείζων
Διανομή και φυσικό περιβάλλον
Απαντώμενο από το Κουίνσλαντ έως τη Νότια Αυστραλία, ακόμα και στην Τασμανία, αυτό το φυτό βρίσκεται στα δάση των ευκαλύπτων σε παράκτιους ή βαλτώδεις θαμνώνες και ερεικώνες. Ως επί το πλείστον πλησίον των ακτών, αλλά περιστασιακά και σε υψηλότερα υψόμετρα. Λόγω του μικρού του μεγέθους, είναι ένα φυτό που δεν παρατηρείται εύκολα στην άγρια φύση.
Ταξινομική
Το γένος Caleana ονομάσθηκε από τον George Caley, ένα πρώιμο βοτανικό συλλέκτη. Από το Μάιο του 2014, η Caleana major είναι το μοναδικό είδος του γένους · τα δύο άλλα είδη (C. minor και C. nigrita) που περιλαμβάνονταν προηγουμένως σε αυτό το γένος, τώρα θεωρούνται ως μέλη ενός διαφορετικού γένους, του Paracaleana. Το major στα Λατινικά αναφέρεται στο «μεγαλύτερο», σε αντίθεση με την άλλη, την μικρότερη πάπια ορχιδέα, Paracaleana minor.
Μουσείο Κοντέ
Η βιβλιοθήκη
Στη βιβλιοθήκη του «μικρού ανακτόρου» (Petit Château) βρίσκονται περισσότερα από 1300 χειρόγραφα και 12.500 τυπωμένα βιβλία, συμπεριλαμβανομένης και μιας Βίβλου τυπωμένης από τον Γουτεμβέργιο και 700 πολύ παλαιών βιβλίων, 200 μεσαιωνικά χειρόγραφα, 40 μινιατούρες του Ζαν Φουκέ (Jean Fouquet) στο Βιβλίο των Ωρών και το διάσημο έργο Οι Πολύ Πλούσιες Ώρες του Δούκα του Μπερί του Δούκα Ζαν ντε Μπερύ.
Καλεάνα η μείζων
Ταξινομική
Το πρωτότυπο δείγμα αυτού του φυτού συλλέχθηκε το Σεπτέμβριο του 1803, από την τοποθεσία Bennelong Point, το σημερινό σημείο της Όπερας του Σίδνεϋ. Το 1810, το είδος εμφανίστηκε αρχικά στην επιστημονική βιβλιογραφία, «Prodromus Florae Novae Hollandiae», που συνέταξε ο παραγωγικός Σκωτσέζος βοτανολόγος Ρόμπερτ Μπράουν.
Καλλιέργεια
Η Caleana major ήταν δύσκολο να διατηρηθεί στην καλλιέργεια. Τα φυτά ανθίζουν για ένα ή ορισμένες φορές δύο έτη, αλλά σταδιακά αποδυναμώνουν έως ότου αποθνήσκουν.
Δείτε επίσης
• 4
Σημειώσεις
<references responsive="0" group="Σημ." /> <references responsive="0" group="Παρ. Σημ." />
Παραπομπές
Κατηγορία:Ορχεοειδή
Τζουζέπε Ορλαντίνι
Ο Τζουζέπε Ορλαντίνι (ιταλικά: Giuseppe Orlandini), (γεννημένος στη Φλωρεντία το 1922) είναι Ιταλός σκηνοθέτης και σεναριογράφος, ο οποίος σκηνοθέτησε δέκα ταινίες μεταξύ 1940 και 1967.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ιταλοί σεναριογράφοι Κατηγορία:Ιταλοί σκηνοθέτες κινηματογράφου
Αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Αμπχαζίας
Η Αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Αμπχαζίας ή Αμπχαζική ΑΣΣΔ (Αμπχαζικά: Аҧснытәи Автономтә Советтә Социалисттә Республика, γεωργιανά: აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, ρωσικά: Абхазская Автономная Советская Социалистическая Республика, γνωστή επίσης ως Σοβιετική Αμπχαζία ή Αμπχαζία) ήταν αυτόνομη δημοκρατία της Σοβιετικής Ένωσης εντός της Γεωργιανής ΣΣΔ. Ιδρύθηκε τον Φεβρουάριο του 1931, όταν η Αμπχαζική Σοσιαλιστική Σοβιετική Δημοκρατία (Αμπχαζική ΣΣΔ ή ΣΣΔΑ), η οποία αρχικά είχε δημιουργηθεί τον Μάρτιο του 1921, μετατράπηκε σε Αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία εντός της Γεωργιανής ΣΣΔ.
Η Αμπχαζική ΑΣΣΔ υιοθέτησε το δικό της σύνταγμα στις 2 Αυγούστου 1937. Το ανώτατο όργανο της νομοθετικής εξουσίας ήταν το Ανώτατο Σοβιέτ και το Προεδρείο του, τα οποία εκλέγονταν κάθε 4 χρόνια. Η εκτελεστική εξουσία παραχωρήθηκε στο Συμβούλιο των Υπουργών, το οποίο διοριζόταν από το Ανώτατο Σοβιέτ. Η Αμπχαζική ΑΣΣΔ είχε 11 εκπροσώπους στο Συμβούλιο των Εθνοτήτων του Ανωτάτου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ.
Στην Αμπχαζική ΑΣΣΔ δημοσιεύονταν οι εφημερίδες Σοβιετική Αμπχαζία (στην ρωσική γλώσσα, από το 1921), η Αμπχαζία (στα αμχαζικά, από το 1921), η Σαμπτσότα Αμπχαζέτι (στην γεωργιανή, από το 1937), η "Κόκινος Καπνάς" (στα ελληνικά, από το 1932 έως το 1938) και η Μτσίτα μουρούτσχι στη Λαζική γλώσσα (από το 1929 έως το 1938). Το 1991 ανεξαρτητοποιήθηκε και σήμερα αποτελεί το μη αναγνωρισμένο κράτος της Αμπχαζίας.
Σχηματισμός
Η Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Αμπχαζίας (ΣΣΔ της Αμπχαζίας) είχε ιδρυθεί το 1921 μετά την εισβολή του Κόκκινου Στρατού στην Γεωργία. Η ΣΣΔ της Αμπχαζίας, η οποία ήταν ενωμένη με την Γεωργιανή ΣΣΔ, υπήρξε μέχρι το 1931. Κατά τη διάρκεια αυτή της περιόδου είχε χορηγηθεί σημαντική αυτονομία, λόγω της μοναδικής κατάστασης σε σχέση με τη Γεωργία. Ωστόσο, αυτό προκάλεσε την ανησυχία των Σοβιετικών και Γεωργιανών αρχών, και έτσι μειώθηκε σε μια αυτόνομη δημοκρατία. Έτσι, στις 19 Φεβρουαρίου 1931, η ΣΣΔ της Αμπχαζίας μετατράπηκε στην Αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Αμπχαζίας, η οποία ήταν εξ ολοκλήρου υπό τον έλεγχο της Γεωργίας, μιας από τις ομόσπονδες δημοκρατίες της Υπερκαυκασιανικής Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Σοβιετικής Δημοκρατίας (ΥΣΟΣΔ).
Η υποβάθμιση της Αμπχαζίας δεν ήταν δημοφιλής μεταξύ του Αμπχαζικού πληθυσμού. Η Αμπχαζική ΣΣΔ είχε σημαντικό βαθμό αυτονομίας, συμπεριλαμβανομένων των δικών της εθνικών συμβόλων (σημαία και εθνόσημο), και εθνικές μονάδες στρατού, ένα δικαίωμα το οποίο δινόταν μόνο σε πλήρης δημοκρατίες. Επίσης, είχε το δικό της σύνταγμα, ένα άλλο δικαίωμα το οποίο χορηγούνταν μόνο σε πλήρης δημοκρατίες. Κατά τη μεταρρύθμιση της Αμπχαζικής ΣΣΔ ξέσπασαν διαμαρτυρίες στην περιοχή. Ήταν οι πρώτες μεγάλης κλίμακας διαδηλώσεις κατά των Σοβιετικών αρχών σε αυτή την περιοχή.
Γλώσσα
Η Αμπχαζική γλώσσα είχε δεχτεί αρκετές αλλαγές κατά την διάρκεια της σοβιετικής εποχής. Υπό την κορενιζατσίγια οι Αμπχάζιοι δεν θεωρούταν "προχωρημένος" λαός της ΕΣΣΔ, και συνεπώς υπήρχε αυξημένη εστίαση στην εθνική τους γλώσσα και την πολιτιστική ανάπτυξη. Ως μέρος αυτών των πολιτικών, τα Αμπχαζικά λατινοποιήθηκαν το 1928, μαζί με πολλές άλλες περιφερειακές γλώσσες της ΕΣΣΔ οι οποίες χρησιμοποιούσαν αλφάβητα προερχόμενα από το Κυριλλικό. Αυτή η πολιτική αντιστράφηκε το 1938, με το Κυριλλικό να αντικαθιστά τα περισσότερα από τα λατινικά αλφάβητα. Τα Αμπχαζικά ήταν μία από τις λίγες εξαιρέσεις, μαζί με τα Οσσετικά στην Αυτόνομη Περιφέρεια της Νότιας Οσσετίας (επίσης στην Γεωργιανή ΣΣΔ), τα οποία χρησιμοποίησαν ένα γεωργιανό αλφάβητο μέχρι το 1953, όταν τα Αμπχαζικά επανήλθαν στο Κυριλλικό αλφάβητο (το ίδιο πραγματοποιήθηκε και στα Οσσετικά).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Γεωργία (χώρα)-επέκταση Κατηγορία:Ιστορία της Γεωργίας
Ουκρανική κρίση
Μια παρατεταμένη κρίση στην Ουκρανία άρχισε στις 21 Νοεμβρίου 2013 όταν ο τότε πρόεδρος Βίκτορ Γιανουκόβιτς ανέστειλε τις προετοιμασίες για την εφαρμογή συμφωνίας σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απόφαση προκάλεσε μαζικές διαμαρτυρίες από τους υποστηρικτές της συμφωνίας. Οι διαμαρτυρίες, με τη σειρά τους, προκάλεσαν μια επανάσταση που οδήγησε στην εκδίωξη του Γιανουκόβιτς. Μετά την εκδίωξη, ξεκίνησαν αναταραχές στις σε μεγάλο βαθμό ρωσόφωνες ανατολικές και νότιες περιοχές της Ουκρανίας, από όπου ο Γιανουκόβιτς είχε αντλήσει το μεγαλύτερο μέρος της υποστήριξής του. Στη συνέχεια, ακολούθησε πολιτική κρίση, αφού η Ρωσία παρενέβη στρατιωτικά και απέσπασε την τότε αυτόνομη ουκρανική περιοχή της Κριμαίας. Καθώς η παρέμβαση της Ρωσίας ενθάρρυνε τους Ουκρανούς Ρωσόφωνους, οι αναταραχές στις περιοχές Ντονέτσκ και Λουχάνσκ μεταφέρθηκαν σε έναν υποεθνικό πόλεμο κατά της μεταεπαναστατικής κυβέρνησης της Ουκρανίας.
Euromaidan και επανάσταση
Η Ουκρανία αντιμετώπισε αναταραχές όταν ο πρόεδρος Βίκτορ Γιανουκόβιτς αρνήθηκε να υπογράψει συμφωνία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση στις 21 Νοεμβρίου 2013. Ένα οργανωμένο πολιτικό κίνημα γνωστό ως Euromaidan απαιτούσε στενότερους δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση και την αποπομπή του Γιανουκόβιτς. Αυτό το κίνημα ήταν τελικά επιτυχές, με αποκορύφωμα την επανάσταση του Φεβρουαρίου 2014, η οποία απομάκρυνε τον Γιανουκόβιτς και την κυβέρνησή του.
Αναταραχή στη δυτική Ουκρανία
Στις 24 Ιανουαρίου 2014, σε διάφορες πόλεις της Δυτικής Ουκρανίας, όπως το Ιβάνο-Φρανκίβσκ και το Τσερνίβτσι, διαδηλωτές εισήλθαν στα κτίρια των περιφερειακών κυβερνήσεων σε ένδειξη διαμαρτυρίας προς τον πρόεδρο Γιανουκόβιτς. Στο Ιβάνο-Φρανκίβσκ, σχεδόν 1.500 διαδηλωτές κατέλαβαν το κτίριο της περιφερειακής κυβέρνησης και μπήκαν στο εσωτερικό του κτιρίου. Στην πόλη Τσερνίβτσι πλήθος διαδηλωτών κατέστρεψαν το γραφείο του κυβερνήτη, ενώ οι αστυνομικοί προστάτευαν το κτίριο. Στο Ούζγκοροντ είχε επίσης μπλόκαραν τα περιφερειακά γραφεία και στη δυτική πόλη του Λβιβ στήθηκαν οδοφράγματα αμέσως μετά την είσοδο στο γραφείο του κυβερνήτη.
Αναταραχή στην νοτιοανατολική Ουκρανία
Από τις αρχές Μαρτίου 2014, στο Ντονμπάς άρχισαν να λαμβάνουν χώρα διαδηλώσεις από φιλορωσικές και αντικυβερνητικές ομάδες, ως μέρος του απόηχου της ουκρανικής επανάστασης του Φεβρουαρίου 2014 και του κινήματος Γιουρομάινταν. Αυτές οι διαδηλώσεις, ακολουθήσαν την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσική Ομοσπονδία, μέρος μιας ευρύτερης ομάδας παράλληλων φιλορωσικών διαδηλώσεων και εξελίξεων στη νότια και ανατολική Ουκρανία, οι οποίες κλιμακώθηκαν τον Απρίλιο του 2014 σε πόλεμο μεταξύ των αυτονομιστικών δυνάμεων των αυτοανακηρυγμένων Λαϊκή Δημοκρατία του Ντόνετσκ και του Λουχάνσκ με την ουκρανική κυβέρνηση.
Εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου, οι αυτονομημένες δημοκρατίες διεξήγαγαν δημοψηφίσματα για το καθεστώς των περιφερειών του Ντόνετσκ και του Λουχάνσκ στις 11 Μαΐου 2014. Στα δημοψηφίσματα, τα οποία θεωρήθηκαν παράνομα από την Ουκρανία και αντιδημοκρατικά από τη διεθνή κοινότητα, περίπου το 90% ψήφισε υπέρ της ανεξαρτησίας της λαϊκής δημοκρατίας του Ντονέτσκ του Λουχάνσκ. Στο δημοψήφισμα χρησιμοποιήθηκε η ρωσική λέξη самостоятельность, (σαμοστάγιατελναστ') (κυριολεκτικά σημαίνει «το να στέκεται κάποιος μόνος του»), η οποία μπορεί να μεταφραστεί είτε ως πλήρης ανεξαρτησία είτε ως ευρεία αυτονομία. Η λέξη αυτή άφησε τους ψηφοφόρους σε σύγχυση σχετικά με το τι σήμαινε στην πραγματικότητα αυτή η λέξη στο ψηφοδέλτιο. )
Οι μάχες συνεχίστηκαν σε όλο το 2014 και το 2015, παρά τις πολλές προσπάθειες για την εφαρμογή κατάπαυσης του πυρός. Η Ουκρανική κυβέρνηση δήλωσε ότι η Ρωσική Ομοσπονδία παρείχε τόσο υλική όσο και στρατιωτική υποστήριξη στους αυτονομιστές, αν και η Ρωσία αρνήθηκε κάτι τέτοιο. Η ηγεσία των αυτονομιστών αποτελούνταν σε μεγάλο βαθμό από Ρώσους πολίτες μέχρι τον Αύγουστο του 2014.
Στις 11 Ιανουαρίου 2017, το Υπουργικό Συμβούλιο της Ουκρανίας ενέκρινε σχέδιο για την επανένταξη της περιοχής και των κατοίκων του Ντονμπάς ως πολίτες και ως έδαφος της Ουκρανίας. Το σχέδιο θα έδινε στη Ρωσία μερικό έλεγχο του εκλογικού σώματος και έχει περιγραφεί από την εφημερίδα Ζερκάλο Νέντελι ως «εμφύτευση ενός καρκινικού κυττάρου στο σώμα της Ουκρανίας».
Ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας
Από τις 26 Φεβρουαρίου 2014, οι Φιλορώσοι ένοπλοι άρχισαν σταδιακά να καταλαμβάνουν τη χερσόνησο προκαλώντας διαμαρτυρίες. Η Ρωσία αρχικά δήλωσε ότι αυτοί οι ομαδοποιημένοι μαχητές, που ονομάστηκαν «μικροί πράσινοι άνδρες» στην Ουκρανία, ήταν «τοπικές δυνάμεις αυτοάμυνας». Ωστόσο, αργότερα παραδέχτηκαν ότι ήταν στην πραγματικότητα Ρώσοι στρατιώτες χωρίς διακριτικά, επιβεβαιώνοντας επί τόπου αναφορές ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Μέχρι τις 27 Φεβρουαρίου, το κτήριο του κοινοβουλίου της Κριμαίας είχε καταληφθεί από ρωσικές δυνάμεις. Οι ρωσικές σημαίες τοποθετήθηκαν πάνω από αυτά τα κτίρια και μια κυβέρνηση που δήλωνε δήλωσε ότι θα διεξήγαγε δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της από την Ουκρανία. Μετά το διεθνώς μη αναγνωρισμένο δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε στις 16 Μαρτίου 2014, η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία στις 18 Μαρτίου 2014.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ιστορία της Ουκρανίας Κατηγορία:Ρωσο-Ουκρανικές σχέσεις
Τζέρι Έλσγουορθ
Η Jeri Janet Ellsworth (γεν. 14 Αυγούστου 1974) είναι Αμερικανίδα επιχειρηματίας και σχεδιάστρια και εφευρέτης τσιπ υπολογιστών. Κέρδισε φήμη το 2004 με τη δημιουργία ενός πλήρους συστήματος Commodore 64 σε ένα τσιπ που βρίσκεται μέσα σε ένα χειριστήριο, που ονομάζεται C64 Direct-to-TV. Το χειριστήριο έχει τη δυνατότητα να "τρέξει" 30 βιντεοπαιχνίδια που παίζονταν από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Στο αποκορύφωμά του, πουλήθηκαν πάνω από 70.000 μονάδες σε μία μέρα.
Η Ellsworth ίδρυσε την εταιρεία CastAR (πρώην Technical Illusions) το 2013 και παρέμεινε στην εταιρεία μέχρι το κλείσιμό της στις 26 Ιουνίου 2017. Στα τέλη του 2014, μετακόμισε από το Σιάτλ στο Mountain View της Καλιφόρνια μαζί με την ομάδα CastAR.
Η Ellsworth δημιούργησε αυτοσχέδια τσιπ ημιαγωγών στο σπίτι, και παρουσίασε αυτή της την δουλειά σε βίντεο στην σειρά (με δύο μέρη) «Cooking with Jeri».
Παραπομπές
Κατηγορία:Εφευρέτριες
Ιστορία των Εβραίων στη Θεσσαλονίκη
Η Θεσσαλονίκη είχε προπολεμικά μια από τις πιο ακμαίες εβραϊκές κοινότητες της Ελλάδας, μαζί με τη Λάρισα, τα Ιωάννινα, τη Καστοριά, τη Βέροια, την Καβάλα, τη Δράμα, τις Σέρρες, την Πάτρα, τον Βόλο και τη Φλώρινα. thumb|276x276px|Εξωτερική άποψη της συναγωγής Μοναστηριωτών στη Θεσσαλονίκη, Ελλάδα.
Αρχαιότητα
Οι πρώτοι Εβραίοι που εγκαταστάθηκαν στη γη της Μακεδονίας το 513 π.X. αποτελούσαν δούλους από τη Μεσοποταμία, οι οποίοι εξαναγκάστηκαν από τον Δαρείο Α΄, Βασιλιά της Περσίας να πολεμήσουν κατά των Σκυθικών φυλών. Παρόμοια μετανάστευση έγινε και το 480 π.X. στο Kύτι της Nότιας Μακεδονίας στα πλαίσια του Β΄ Περσικού πολέμου. Αυτό επιβεβαιώνεται από ευρήματα της λατρείας του Θεού Ελ στη Μακεδονία, επίσης από την αναφορά στο Απόκρυφο Α΄ Βιβλίο Μακκαβαίων στον Αλέξανδρο ως βασιλιά του Κιτίου, σημαντική πόλη κοντά στη Νάουσα.
Αργότερα ο Κάσσανδρος χρησιμοποίησε και Εβραίους για τον εποικισμό της νεοϊδρυθείσας πόλης της Θεσσαλονίκης. Μεταναστεύσεις Εβραίων στη Θεσσαλονίκη έγιναν επίσης το 168 π.X. μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων στην Παλαιστίνη και ξανά το 145 και το 103 π.X. μετά την επικράτηση των Πτολεμαίων. Αρχαίες πηγές και ευρήματα πιστοποιούν την ύπαρξη εβραϊκής κοινότητας στη Μακεδονία ήδη από τον 1ο αιώνα π.X.
Σημαντικός σταθμός στην ιστορία της εβραϊκής κοινότητας αποτελεί το έτος 52 μ.X., όταν ο Απόστολος Παύλος κήρυξε στη συναγωγή της Θεσσαλονίκης μέχρις ότου εκδιώχθηκε από την εβραϊκή κοινότητα της πόλης. Αποτέλεσμα του κηρύγματος αυτού ήταν τη διάδοση του μηνύματος του Χριστιανισμού στη Θεσσαλονίκη μέσα από τον αρχικό προσηλυτισμό του εβραϊκού πληθυσμού της πόλης. Φαίνεται πως η εβραϊκή κοινότητα ήταν μια ακμάζουσα κοινότητα με πρόσβαση στην τοπική κοινωνία, που έδρασε άμεσα και δυναμικά για να προστατεύσει τη θέση της και τα δικαιώματά της από την απειλητική για την κοινότητα διδασκαλία και παρουσία του Απ. Παύλου. Στις Πράξεις (17:5-9) οι Ιουδαίοι στη Θεσσαλονίκη παρουσιάζονται ως έχοντες τη δυνατότητα να αναφέρονται στους τοπικούς άρχοντες. Ο Alex – Diedrich Koch αναφέρει ότι η ιουδαϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης είχε μεγάλη επιρροή στην τοπική αυτοδιοίκηση. Θεωρεί ότι οι προσβάσεις των Ιουδαίων ίσως να συνδέονται άμεσα με την παρουσία επιφανών εθνικών στη συναγωγή. Εφόσον γίνει αποδεκτή η περίπτωση Ιουδαίοι πλοιοκτήτες από την Αλεξάνδρεια να εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη, ήταν σε θέση να προσελκύσουν μερίδα του πληθυσμού προς τον Ιουδαϊσμό λόγω των εμπορικών και κοινωνικών επαφών τους. Κατά τη Ρωμαϊκή εποχή δύο φορές σημειώθηκαν μεταναστεύσεις Εβραίων στη Μακεδονία: η μία το 70 μ.Χ. στη διάρκεια της κατάληψης της Παλαιστίνης και τη δεύτερη καταστροφή του Ναού και την άλλη το 132-135 μ.Χ. όταν ο Αδριανός απαγόρευσε την παραμονή των Εβραίων στην Ιερουσαλήμ. Και στις δύο περιπτώσεις μεταφέρθηκαν ως σκλάβοι των Ρωμαίων. Στα εδάφη της Μακεδονίας οι Εβραίοι της Μακεδονίας, γνωστοί ως Ρωμανιώτες (Ρωμιές ή ελληνοεβραϊκές) απολάμβαναν ένα είδος μερικής διοικητικής και δικαστικής αυτονομίας, διοικούνταν από τον αρχισυναγωγό και τους πρεσβύτερους. Αν θεωρηθεί ότι ο πυρήνας της ιουδαϊκής κοινότητας στη Θεσσαλονίκη είχε προέλθει από την Αλεξάνδρεια, δεν αποκλείεται στη συνέχεια να εντάχθηκαν σε αυτή Ιουδαίοι και από άλλες πόλεις, τη Ρώμη, την Αλεξάνδρεια και την Αντιόχεια, οπότε φυσικό ήταν να ιδρυθούν διαφορετικές συναγωγές με τις ιδιομορφίες της η κάθε μια. Αναφέρεται ότι κατά τον 1ο π.Χ. αιώνα στην πόλη συνυπήρχαν τέσσερις διαφορετικές ομάδες Ιουδαίων: οι γηγενείς, οι Αλεξανδρινοί, οι Απολλωνιάτες και οι Αμφιπολίτες. Κάθε ομάδα διατηρούσε δικιά της συναγωγή, αποτελούσε ξεχωριστή κοινότητα με αυτόνομη διοίκηση και βρισκόταν σε εξαίρετη κοινωνική και οικονομική κατάσταση. Όλοι οι Ιουδαίοι της Θεσσαλονίκης δεν ήταν πλούσιοι έμποροι και πλοιοκτήτες. Θεωρείται ότι το κατώτερο κοινωνικά στρώμα της Θεσσαλονίκης ήταν συνδεδεμένο με την ιουδαϊκή κοινότητα. Στη ρωμαϊκή και βυζαντινή εποχή μιλούσαν επίσης κυρίως ελληνικά.
Βυζαντινή Θεσσαλονίκη
Τον 7ο αιώνα κείμενο ομιλεί για παίδες Εβραίων άφθοροι κατά το λεγόμενον των Βρογθών μέρος εθεάσαντο, αλλά το Βρογχθών μέρος παραμένει αταυτοποίητο. Από τον 10ο αιώνα μαρτυρείται κρατικό λειτούργημα σχετικό με την εποπτεία των σχέσεων μεταξύ Βυζαντινού κράτους και της ιουδαϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης. Αναφέρεται στα 1160 μ.Χ. από τον Εβραίο περιηγητή Βενιαμίν της Tudela η ύπαρξη ελληνοεβραϊκής κοινότητας 500 οικογενειών ασχολούμενων με τη μεταξουργία. Κατά τον Ευστάθιο Θεσσαλονίκης οι Εβραίοι στο πιο πρόσφατο παρελθόν είχαν αποκτήσει περιοχές που κάποτε ανήκαν σε Χριστιανούς αλλά και κτήρια και περιουσία που ανήκε στην τοπική εκκλησία, επιβεβαιώνοντας την υλική ευημερία που απολάμβαναν. Η εβραϊκή συνοικία βρισκόταν βόρεια της Εγνατίας, αλλά στις αρχές του 15ου αιώνα είχε καεί και εγκαταλειφθεί. Μαρτυρίες αναφέρουν πως στις παραμονές της άλωσης της Θεσσαλονίκης οι Εβραίοι ήταν διάσπαρτοι μέσα στην πόλη και οι γειτονιές τους ήταν ανακατεμένες με τις χριστιανικές συνοικίες. Ήδη από το 1376 ξεκίνησε μια ευρείας κλίμακας μετανάστευση Εβραίων από τη Δυτική Ευρώπη, οι οποίοι ονομάζονταν Ασκεναζίτες. Το 1430 η Θεσσαλονίκη είχε 2.000 κατοίκους ενώ στο τέλος του 15ου αιώνα ο συνολικός πληθυσμός ανερχόταν σε 29.000 κατοίκους, από τους οποίους μισοί τουλάχιστον ήταν Εβραίοι. Στην περίοδο της Βενετοκρατίας οι αυθαιρεσίες των νέων κυριάρχων, η φτώχεια και η δυστυχία, η αναστολή κάθε εμπορικής δραστηριότητας εξαναγκάζουν μεγάλο μέρος του πληθυσμού να την εγκαταλείψει, όπως και οι Εβραίοι. Οι εναπομείναντες Εβραίοι ζητούν το 1425 να μειωθεί ο ετήσιος φόρος που τους αναλογεί, επειδή ακριβώς είναι ολιγαριθμώτεροι σε σχέση με το παρελθόν. Οι Βενετικές αρχές εισηγούνται πως όταν οι πύλες της πόλης παραμένουν κλειστές να καταβάλουν οι Εβραίοι φόρο 800 υπέρπηρα, ενώ αν είναι ανοικτές 1000. Το 1429 μετά από νέα μείωση του εβραϊκού πληθυσμού της πόλης διατυπώθηκε νέο αίτημα μείωσης του φόρου. Οι αρχές της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας αφήνουν τις Βενετικές αρχές της πόλης να κρίνει τα δέοντα.
Οθωμανοκρατία
Κατά τα τέλη του 15ου αιώνα φτάνουν στη Θεσσαλονίκη κατά περιόδους ομάδες Εβραίων, που διώκονται από διάφορες χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Εβραίοι της Ουγγαρίας και της Γερμανίας, τους λεγόμενους Ασκεναζίμ (Aschenazim, Aschenaz=Γερμανία). Η παροικία αυτή συγκροτήθηκε μετά τη φυγή των Εβραίων της Βαυαρίας στα 1470. Η μεγαλύτερη όμως ομάδα ήταν οι Σεφαραδίτες, προερχόμενοι κυρίως από την Ιβηρική Χερσόνησο από όπου εξορίστηκαν το 1492 με διάταγμα του Φερδινάνδου Β΄ της Αραγονίας και της Ισαβέλλας Α΄ της Καστίλλης, Βασιλέων της Ισπανίας. Επίσης εγκαταστάθηκαν Εβραίοι από τη Σικελία (1493), της Κάτω Ιταλίας (1493), της Πορτογαλίας και της Προβηγκίας.
thumb|left|200px| Ο Βαγιαζίτ Β΄ επέτρεψε την εγκατάστασή των Εβραίων στα εδάφη της [[Οθωμανική Αυτοκρατορία|Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ]] Οι Οθωμανικές αρχές υποστήριξαν την εγκατάσταση των διωκόμενων Εβραίων από τη Δυτική Ευρώπη αντιλαμβανόμενες τα οφέλη που προέκυπταν από την εγκατάσταση τους σε πόλεις που είχαν εξαντληθεί από πολέμους και φυσικές καταστροφές, όπως για παράδειγμα η Θεσσαλονίκη. Το 1481 ο Βαγιαζίτ Β΄ επέτρεψε την εγκατάστασή τους προσβλέποντας στις γνώσεις τους στη φαρμακευτική, στην υφαντουργία, στην τυπογραφία και στην κατασκευή πυρίτιδας και όπλων. Αφού οι Εβραίοι είχαν τη δυνατότητα να τους παρέχουν όλα τα παραπάνω οι Μουσουλμάνοι ήταν ελεύθεροι να καταπιαστούν με άλλες ασχολίες. Πάνω από τους μισούς μουσουλμάνους της πόλης έγιναν ιμάμηδες, μουεζίνηδες, υπάλληλοι του κράτους και πύκνωσαν τις τάξεις της κάστας των γενίτσαρων.
Χωροταξία της Εβραϊκής κοινότητας-συνθήκες στέγασης
Οι Εβραίοι έμεναν στην κάτω πόλη, κοντά στις αγορές και κατά μήκος των παραθαλάσσιων τειχών, μέσα από την Πύλη της Σκάλας (Ισκελέ καπουσού) κάτω από το τείχος. Η πυρκαγιά του 1620 τους διασκόρπισε και αρκετούς τους έστειλε στο Μοναστήρι. Τα σπίτια των πιο φτωχών ήταν εκτεθειμένα στις μεταβολές του καιρού χωρίς καθαριότητα και συνθήκες υγιεινής, κάτι που ευνοούσε τη μετάδοση επιδημιών και τον αποδεκατισμό τους από αυτές. Τα σπίτια τους δεν έχουν καπνοδόχους διότι καίνε ελάχιστα ξύλα. Τα σπίτια των πλουσίων μελών της κοινότητας είναι πιο περιποιημένα. Στα ανατολικά της πόλης τοποθετείται το εβραϊκό νεκροταφείο, το οποίο επεκτείνεται πάνω στο χριστιανικό κοιμητήριο.
Δημόσιος και ιδιωτικός βίος
Από περιγραφές περιηγητών είναι γνωστά τα σχετικά με την εμφάνισή τους: όλοι έτρεφαν γενειάδα και είχαν μία ή δυο τούφες μαλλιών. Οι γυναίκες κλείνουν τα μαλλιά τους σαν μια πλατιά ουρά πίσω από το κεφάλι τους και στην άκρη της υπάρχει ένα χάλκινο κουμπί. Η διατροφή των πιο φτωχών ήταν φτωχή (κάστανα το χειμώνα, χορταρικά, αγγούρια, καρπούζια το καλοκαίρι) και γι' αυτό ήταν ευάλωτοι σε ασθένειες.
Διοίκηση και οργάνωση κοινότητας-ενδοεβραϊκές σχέσεις
Πυρήνας της κοινωνικής και θρησκευτικής ζωής των επήλυδων ήταν οι συναγωγές τους που λάμβαναν το όνομά τους από τους τόπους προέλευσης του ποιμνίου τους. Την εβραϊκή κοινότητα διοικούσε ένα συμβούλιο ραβίνων, ο αρχηγός των οποίων ονομαζόταν μέγας Χαχάμης. Περιβαλλόταν από ένα συμβούλιο που το αποτελούσαν τα πιο σημαίνοντα πρόσωπα της κοινότητας (Maamad Hakaal). Διέθεταν κοινό ταμείο με τα χρήματα του οποίου κάλυπταν τις ανάγκες σε ενδυμασία των ορφανών και την πληρωμή του χαράτς των απόρων μελών της κοινότητας. Δεν είναι επιβεβαιωμένη επίσης η λειτουργία εβραϊκού νοσοκομείου μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. Υπάρχει η παράδοση για τη λειτουργία του Μπικούρ Χολίμ κατά τον 16ο αι., ιδρύματος που παρείχε ιατρικές υπηρεσίες. Οι προερχόμενοι από την Ισπανία τηρούσαν αποστάσεις από τους άλλους μετανάστες, ακόμα και από τους ιθαγενείς αδελφούς τους, «[...] γιατί θεωρούσαν τους εαυτούς τους περισσότερο πολιτισμένους και εξευγενισμένους». Η οριστική επικράτηση της καστιλιάνικης διαλέκτου, η βαθμιαία ανακοπή του μεταναστευτικού ρεύματος προς τη Θεσσαλονίκη και μια σειρά φυσικών καταστροφών, συνέβαλαν στη σύσταση εντέλει μιας χαλαρής ομοσπονδίας που θα συνέδεε τις ανεξάρτητες εβραϊκές ομάδες της Θεσσαλονίκης. Το 1618 συγκροτείται για πρώτη φορά το ανώτατο διοικητικό όργανο αυτής της ομοσπονδίας που αποτελείται από τρεις ραβίνους. Την προεδρία κάθε τριανδρίας ασκεί ο γηραιότερος ραβίνος που έχει τον τίτλο του «Rav Gadol», έναν μάλλον άτυπο τίτλο αρχιραβίνου. Οι τριανδρίες αυτές συχνά πλαισιώνονται από επιτροπές λαϊκών και η αποστολή τους ήταν κυρίως συμβουλευτική μια και δεν επιδίωκαν να αφαιρέσουν εξουσίες από τις τοπικές κοινότητες.
Η εξέλιξη του πληθυσμού
Κατά την πρώτη απογραφή της τουρκοκρατίας, του έτους 1478, δεν αναφέρονται Εβραίοι στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Οι ερμηνείες οι οποίες έχουν προταθεί είναι δύο: κατά την πρώτη μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης μεταφέρθηκαν εκεί οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στα πλαίσια του ανασυνοικισμού της πόλης. Η δεύτερη ερμηνεία έχει να κάνει με το ότι απλώς δεν έγινε καταγραφή του εβραϊκού πληθυσμού, μια και η απογραφή αποσκοπούσε σε φορολογικούς στόχους ή επειδή δεν βρέθηκαν οι σελίδες με την καταγραφή του. Η Θεσσαλονίκη λόγω της οικονομικής δραστηριότητάς της προσέλκυε τους Εβραίους των Βαλκανίων και ο αριθμός τους αύξανε διαρκώς. Η άφιξη των Ισπανοεβραίων προκαλεί ανατροπή στην παλαιόθεν, από την αρχαιότητα και τη βυζαντινή περίοδο, ομογένεια των Εβραίων και με τις επιγαμίες και τη μεταξύ τους γενικά επικοινωνία αφομοιώθηκαν γρήγορα από τους νεοεγκατεστημένους. Στα μέσα του 16ου αι. η πόλη έχει 80 συναγωγές και στα 1519 υπήρχαν 3.143 εβραϊκές οικογένειες. Ο Εβλιγιά Τσελεμπή τον 17ο αιώνα υπερβάλλοντας ανεβάζει τον πληθυσμό σε 100 χιλιάδες ο Ντ' Εβάντ τους υπολογίζει σε 26 με 27 χιλιάδες και τις συναγωγές σε 32, ο Φερρό στα 1741 μιλάει για 40 χιλιάδες επί συνόλου 80 χιλιάδων κατοίκων, ο Beaujour αναφέρει 12.000, ο Cousinery αναφέρει 20 χιλιάδες, ο Loucas 30 χιλιάδες και 22 συναγωγές, ο Arasy 25 χιλιάδες. Επίσης ο Père Jean-Baptiste Souciet μιλάει για 18 με 20 χιλιάδες το 1734. Κατά τον 18ο αιώνα υπολογίζεται από τον Σβορώνο ο πληθυσμός τους σε 20 χιλιάδες το λιγότερο με 25 χιλιάδες το περισσότερο.
Πνευματική-εκπαιδευτική δραστηριότητα και παρουσία
Η γλώσσα που μιλούσαν κυρίως ήταν η ισπανική, αρκετοί την ιταλική και μερικοί την προβηγκιανή. Το πρώτο τυπογραφείο της Θεσσαλονίκης και το πρώτο της Βαλκανικής ιδρύεται από Εβραίους το 1512. Οι χαρακτήρες του τυπογραφείου ήταν φερμένοι από τη Λισαβώνα. Ο Ισαάκ Καμπελή τοποθετεί χρονικά την ίδρυση του πρώτου τυπογραφείου το 1506 από τους Ντον Γεουδά Γκεδαλιά και Σολομώντα Σονσίνο. Το δεύτερο άρχισε να λειτουργεί στα 1532. Το 1528 ιδρύθηκε η Ταλμούδ Τορά πολιτιστικό κέντρο, ίδρυμα κοινωνικής πρόνοιας και ανώτατη σχολή για την εκπαίδευση των μελλοντικών ραββίνων. Εκεί λειτουργούσε και η πλουσιότερη βιβλιοθήκη της Θεσσαλονίκης. Πολλές ισραηλιτικές κοινότητες επεδίωκαν να έχουν ραβίννους σπουδαγμένους στη Θεσσαλονίκη. Ο Ιησουίτης ιεραπόστολος Ισαάκ d'Aultry στα 1650 μας πληροφορεί για την ύπαρξη 32 Εβραίων διδασκάλων και 1.400 μαθητών. Οι Ισπανοεβραίοι αναδεικνύουν σημαντικούς λογίους, όπως τον Salomon ben Habib, Isaak Busalo, Salomon Caballero, Salomon Lebeth Halevy.
Εβραϊκές εξεγέρσεις και το κίνημα του Σαμπεθάι Σεβί
thumb|186x186px|Ο Σαμπεθάι Σεβί το 1665 Το 1655 παρουσιάστηκε ως Μεσσίας σε όλες τις εβραϊκές κοινότητες της ανατολικής Μεσογείου ένας ραβίνος ονόματι Σαμπεθάϊ Σεβί. Η αναστάτωση που προκάλεσε το κήρυγμά του ήταν τόσο μεγάλη που οι Οθωμανικές αρχές αναγκάστηκαν να τον συλλάβουν. Ο ίδιος στη συνέχεια ασπάστηκε το Ισλάμ. Οι οπαδοί που τον ακολούθησαν στον εξισλαμισμό ονομάστηκαν Ντονμέ (από το τουρκικό Dönmeh που σημαίνει εξωμότες). Η διαίρεση των κοινοτήτων οδήγησε το 1680 στην ένωση κάτω από κεντρική διοίκηση και ο μυστικισμός έκτοτε αντιμετωπιζόταν με δυσπιστία. Στα 1777 οι προσήλυτοι ήταν 5.000 στη Θεσσαλονίκη επί συνόλου 70.000 κατοίκων εκ των οποίων οι 25.000 ήταν παραδοσιακοί Ισραηλίτες. Στις παραμονές του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου ήταν 15 με 18 χιλιάδες. Κατά την ανταλλαγή του πληθυσμού ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία το 1923, θεωρήθηκαν Τούρκοι και στάλθηκαν στην Τουρκία.
19ος αιώνας
thumb|184x184px|Εβραίος πωλητής λεμονάδας στη Θεσσαλονίκη
Η Ελληνική Επανάσταση 1821 και οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης
Όταν ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση ακολούθησαν αντίμετρα σε βάρος του Ελληνικού πληθυσμού της πόλης. Λεηλατήθηκαν οι περιουσίες των Ελλήνων από τα Τουρκικά στρατεύματα και οι Εβραίοι αγόραζαν τα διαρπαγέντα αντικείμενα 60 με 80% πιο κάτω από την αντικειμενική τους αξία. Εβραίοι της Θεσσαλονίκης συμμετέχουν ως στρατιώτες στις σφαγές στα Βασιλικά (1821), στη Νάουσα (Απρίλιος 1822) και στη Θεσσαλονίκη (Μάιος 1821). Οι Χριστιανοί της πόλης για να απελευθερώσουν τους ομοδόξους τους που είχαν αιχμαλωτίσει οι Τούρκοι, δανείστηκαν από Εβραίους τραπεζίτες της πόλης το ποσό των 440.000 γροσίων με 30-50% επιτόκιο και ενέχυρο τιμαλφή και σκεύη εκκλησιών. Ο πασάς Μεχμέτ Αμίν αποδεικνύεται ιδιαίτερα σκληρός στον πληθυσμό της πόλης και εφαρμόζει ληστρικό σύστημα σε βάρος των πλούσιων Εβραίων της πολής, αφού στα τέλη του 1822 συνέλαβε δύο από τους πιο σημαντικούς τραπεζίτες τους και τους φυλάκισε με σκοπό να του δώσουν τα χρήματα που ζητούσε.
Μετά την Ελληνική Επανάσταση και έως την ενσωμάτωση στο Ελληνικό κράτος
Οι παράγοντες που συνέτειναν στην ανάκαμψη του Εβραϊκού στοιχείου ήταν η διάλυση των Γενιτσάρων μετά το 1826, η απαλλαγή τους από τη βαριά φορολογία, ενώ με με τα φιρμάνια Gulahane Hatti Sherrif (1839) και Hatti Humayoun (1856) αναγνωρίστηκαν ίσα δικαιώματα σε όλους τους πολίτες της αυτοκρατορίας ενώ σταμάτησαν και οι δημεύσεις των περιουσιών. Με τη Συνθήκη του Βερολίνου (1878) αποφασίστηκε η εισαγωγή διοικητικών μεταρρυθμίσεων που θα πρότειναν μικτές επιτροπές. Στα 1879 συγκροτήθηκε μια τέτοια στη Θεσσαλονίκη με τη συμμετοχή και τριών Ισραηλιτών. Από το 1880 η κοινοτική επιτροπή εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία. Την Ισραηλιτική κοινότητα Θεσσαλονίκης αποτελούν 15.000 οικογένειες, από τις οποίες μόνο 1000 συνεισφέρουν και ψηφίζουν. Ο κοινοτικός προϋπολογισμός ανέρχεται στα 1870 σε 500.000 χρυσά φράγκα όσο και ο προϋπολογισμός ολόκληρου του Δήμου
Η στάση των Ελλήνων απέναντι στο Εβραϊκό στοιχείο της Θεσσαλονίκης
Η μεταξύ τους σχέση γνωρίζει διακυμάνσεις. Κατά τη γιορτή του Χριστιανικού Πάσχα οι Έλληνες αντιμετωπίζουν τους Εβραίους με εχθρότητα, ενώ κατά το Εβραϊκό Πάσχα οι δύο κοινότητες δεν έρχονται σε συχνή επαφή. Από την άλλη πλευρά σε όλους τους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας δεν υπάρχει αποκλεισμός μεταξύ τους. Η περίπτωση των εβραίων τροφών, επίσης, οι οποίες εργάζονται για ένα χριστιανικό βρεφοκομείο, στηρίζεται σε μια αμφίδρομη ανεκτικότητα και αποδοχή, παρά τη διαδεδομένη στον χριστιανικό πληθυσμό φαντασίωση της συκοφαντίας του αίματος. Οι Εβραίοι υπήρξαν πρωτοπόροι στη δημιουργία λεσχών διεθνοτικών: η ίδρυση της Λέσχης της Θεσσαλονίκης στα 1873 στην οποία συνυπήρχαν Εβραίοι και Έλληνες προύχοντες της πόλης αποτύπωνε την ανάγκη σύσφιξης των σχέσεων μεταξύ των δύο στοιχείων. Στα 1884 με 1890 ίδρυσαν το Grand Cercle Commercial απευθυνόμενη όμως αποκλειστικά σε Εβραίους.
Πληθυσμός-συνθήκες στέγασης
Σε τουρκικό φιρμάνι του 1825 αναφέρεται ότι ο Εβραϊκός πληθυσμός της πόλης είναι τετράκις και πεντάκις περισσότεροι από τους Έλληνες ραγιάδες. Το 1835 ολοκληρώνεται η απογραφή του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης κατά διαταγή της Υψηλής Πύλης: οι άρρενες Εβραίοι είναι 5667. Η Θεσσαλονίκη εξακολουθούσε να λειτουργεί ως μια μητρόπολη του Εβραϊσμού και δεχόταν πρόσφυγες ακόμα και στα τέλη του 19ου αιώνα, όπως στην περίπτωση των διωγμών που έγιναν στην Ουκρανία το 1891. Όμως ήταν ζήτημα της κοινότητας το πού και πώς θα τους στεγάσει και όχι των Οθωμανικών αρχών. Η Οθωμανική απογραφή στον κεντρικό καζά (πόλη με τα προάστια) Θεσσαλονίκης το 1882 βρίσκει, 34.985 Έλληνες, 34.523 Εβραίους, 29.489 Μουσουλμάνους και 4.047 διάφορους. Την ίδια εποχή στην Αθήνα εκδόθηκε μια πληθυσμιακή περιγραφή «προς χρήσιν των δημοτικών σχολών της πόλεως», όπου και παραθέτονται τα σχολεία της κάθε κοινότητας, οι θρησκευτικοί χώροι λατρείας, η επαγγελματική «έφεση» αλλά και η γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού στις ξεχωριστές συνοικίες. Η Θεσσαλονίκη σύμφωνα με το συγκεκριμένο βιβλίο «κατοικείται υπό 100.000 περίπου ψυχών», αναφέρονται περίπου 18.000 Έλληνες, 22.000 Τούρκοι, 50.000 Εβραίοι, 2.500-3.000 δονμέδες (δηλαδή οι Εβραίοι που εξισλαμίστηκαν), και περίπου 150 Βουλγαρικές οικογένειες. Η αναντιστοιχία αυτή οφείλεται μάλλον στις προσπάθειες τη εβραϊκής κοινότητας να αποφύγει την αύξηση του haradj (κεφαλικός φόρος που επέβαλε η Οθωμανική κυβέρνηση), αλλά και της στρατιωτικής προσόδου που αναλογεί στην κάθε κοινότητα βάση πληθυσμού.
Σχολεία
Το 1873 ιδρύθηκαν σχολεία της Alliance Israélite Universelle που έδιναν ιδιαίτερη έμφαση στην εκμάθηση τεχνικών δεξιοτήτων στα χαμηλά στρώματα της κοινότητας. Με τη διάδοση της γαλλικής γλώσσας μάλιστα, μετέτρεψε αρκετούς από τους Ισραηλίτες της πόλης σε γαλλόφιλους.
Ο τύπος
Στις 20 Οκτωβρίου 1875 εκδίδεται (μέχρι το 1912) η πρώτη καθαρά ειδησεογραφική εβραϊκή εφημερίδα, η Λα Επόκα (Η εποχη) του τυπογράφου Σααδή Αλεβή Ασκεναζή. Καθώς αντιστρατευόταν το εκκολαπτόμενο σιωνιστικό κίνημα αφορίστηκε ο εκδότης της. Στις 15 Δεκεμβρίου 1897 εκδίδεται η Ελ Αβενίρ (Το μέλλον) (διευθυντής της ο ραβίνος Μοσέ Μαλλάχ). Λόγω των αντιτουρκικών δημοσιευμάτων της το 1911 διακόπηκε η λειτουργία της και επανεκδόθηκε μετά την απελευθέρωση μέχρι το 1916. Το 1895 εκδίδεται η Ζουρνάλ ντε Σαλονικ (Εφημερίδα της Θεσσαλονίκης) σε γαλλική γλώσσα. Ακολουθούν οι Προγκρέ ντε Σαλονίκ (Πρόοδος της Θεσσαλονίκης) (1900), η Εντεπαντάν (Ο ανεξάρτητος) (1909), Λα Λιμπερτάδ (Η Ελευθερία), η Τζορνάλ ντε Λαβοραδόρ (Εφημερίδα του Εργάτη)-όργανο της Φεντερασιόν, Ελ Εμπαρσιάλ (Ο αμερόληπτος) (1909-1911), Λα νασίομ (Το έθνος)-όργανο των αφομοιωτικών, το σιωνιστικό περιοδικό Ρεβίστα Ποπουλάρ (Λαϊκή επιθεώρηση), Λα τριμπούνα λίμπερα (Το ελεύθερο βήμα), Λα Σολιδαριδάδ Ουβραδέδα (Εργατική Αλληεγγύη) της Φεντερασιόν, η έκδοση της οποία θα διακοπεί από τις Οθωμανικές αρχές. Η Αβάντι (Εμπρός) του ΚΚΕ. Το 1912 έχουμε την Ελ Λιμπεράλ (Ο φιλέλευθερος). Μεταπελευθρωτικές είναι επίσης οι Λα Βερδάδ (Η Αλήθεια), Ελ Πουέβλο (Ο Λαός) (1917-1933), Αξιόν (Δράση) (εκδίδεται έως το 1940)-σιωνιστική. Ο Λα Πρένσα Λιμπέρα (Ο Ελεύθερος τύπος) (πρωτοεκδίδεται το 1935), η Λα Βολοντέ (Η θέληση), Ελ μεσαντζέρο (Ο αγγελιαφόρος), η Προγκρέ (Πρόοδος) 1924, η σιωνιστική Λε Φλαμπό (Ο πυρσός), η αριστερή Λα Ενφορμασιόν (Η πληροφόρηση). Επίσης οι βραχύβιες φημερίδες, Ελ τελέγκραφο (Ο τηλέγραφος), Ρενεσάνστσια Τζουδία (Εβραϊκή αναγέννηση), Ελ ποπουλάρ (Ο λαϊκός). Επίσης οι σατιρικές Ελ Κιρμπάτς (Το μαστίγιο) (1908), Ελ Σαμάρ (Το Χαστούκι) (1917-1920), Λα Βάρα (Η μαγγούρα) (1918-1920), (Ελ Κουλέβρο) (Το φίδι) (1916-1920), Ελ Μπορλόν (Το χοντρό αστείο) (1918-1920), Ελ Νουέβο Κιρμπάτς (Το νέο μαστίγιο) (1914-1923), Λα τρομπέτα (Η σάλπιγγα) (1920-1925), (Λα γκάτα) (η γάτα) (1923), Ελ πουντσόν (το αγκάθι) (1908-1924).
Καλλιτεχνική-πολιτισμική παρουσία των Εβραίων στη Θεσσαλονίκη
Στην εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης το θέατρο κάνει την εμφάνισή του κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Το 1873 το θεατρικό τμήμα της Club des Intimes ανεβάζει για φιλανθρωπικούς σκοπούς το βιβλικό δράμα Σαούλ του Βιττόριο Αλφιέρι, ενώ το 1885 οι τελειόφοιτοι της σχολής Ταλμούδ Τορά το έργο του διευθυντή της σχολής Μωσέ Οτολέγκι. Μετά τη νεοτουρκική επανάσταση κάνουν την εμφάνισή τους διάφοροι εβραϊκοί ερασιτεχνικοί σύλλογοι (Ένωση θεατρικής ανάπτυξης, ο όμιλος Εμίλ Ζολά, θεατρικό τμήμα του αθλητικού συλλόγου Μακαμπή, Ισραηλιτικός Ερασιτεχνικός Δραματικός Όμιλος της Φεντερασιόν).
Οικονομική δραστηριότητα
Στις αρχές της τρίτης δεκαετίας του 19ου αιώνα σύμφωνα με απογραφή της Υψηλής Πύλης που πραγματοποιήθηκε την περίοδο αυτή και την κατάταξη βάσει της φοροδοτικής δυνατότητας του πληθυσμού, οι Εβραίοι ήταν γενικά πολύ φτωχοί μέχρις εξαθλίωσης. Ο αντίκτυπος των μεταρρυθμίσεων του Τανζιμάτ και των διεθνών συγκυριών του 19ου αι. στον μακεδονικό χώρο είχε πολλαπλές συνέπειες: πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές. Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης επωφελούμενοι από τις νέες συνθήκες μετατρέπονται σε κύριους φορείς του δυτικού κεφαλαίου και βασικοί συντονιστές του εσωτερικού και εξωτερικού εμπορίου και ένας από τους πυρήνες μιας ανθούσας μεταπρατικής αστικής τάξης. Εμπορικοί οίκοι όπως οι Allatini, Modiano, Misrahi, και Fernardez δραστηριοποιούνται στους τομείς των δημητριακών, του μαλλιού, του βαμβακιού, της ξυλείας, του καφέ και της ζάχαρης. Στα μέσα του 19ου αιώνα οι Ισραηλίτες εργάζονται ως μεσίτες, αργυραμοιβοί, τραπεζίτες, αγοραστές και πωλητές μαλλιών. «Με άλλα λόγια πωλούν αλλά δεν παράγουν». Επίσης κατείχαν σχεδόν μονοπωλιακά τα επαγγέλματα των μικροσαράφηδων, πωλητών λεμονάδας, σπίρτων, παλιατζήδων και γυρολόγων. Έτσι με πρωτοβουλία της Παγκόσμιας Ισραηλιτικής Ένωσης εγκαινιάζεται ένα πρόγραμμα μαθητείας με στόχο την ανάπτυξη των χειρωνακτικών επαγγελμάτων στην πόλη και τη διεύρυνση των επαγγελματικών επιλογών των νεαρών Εβραίων.
Σοσιαλιστικές ιδέες και ο Εβραϊσμός της Θεσσαλονίκης
Η αστική δομή και κοινωνική πόλωση της ισραηλιτικής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, ο διαχωρισμός τους από τις περιβάλλουσες αυτήν εθνικές κοινότητες, οι επαφές με τον μεσευρωπαϊκό και λατινικό κόσμο και το υπεραναπτυγμένο στρώμα των διανοουμένων που διέθετε συνέβαλαν στην καλλιέργεια των σοσιαλιστικών ιδεών στους κόλπους της. Ο Αβραάμ Μπεναρόγια, ο οποίος είχε θητεύσει προηγουμένως στον βουλγαρικό σοσιαλισμό διοχέτευσε τις αρχές της κεντροευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας στους εργάτες της Θεσσαλονίκης.