cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Αντισύλληψη
Οικονομικά
Το συνολικό κόστος εγκυμοσύνης, τοκετού και φροντίδας ενός νεογέννητου στις ΗΠΑ είναι κατά μέσο όρο 21.000 δολ. για ένα φυσιολογικό τοκετό και 31.000 δολ. για καισαρική τομή από το 2012. Στις περισσότερες άλλες χώρες το κόστος είναι λιγότερο από τα μισά. Για ένα παιδί που γεννήθηκε το 2011, μία μέση αμερικανική οικογένεια θα ξοδέψει 235.000 δολ. σε 17 χρόνια για να το μεγαλώσει.
Διάδοση
Ενώ χρησιμοποιούνται λιγότερο στον αναπτυγμένο απ' ό,τι στον αναπτυσσόμενο κόσμο, ο αριθμός των γυναικών που χρησιμοποιούν ενδομήτρια αντισύλληψη από το 2007, είναι μεγαλύτερος από 180 εκατομμύρια. Η αποφυγή του σεξ κατά τη γόνιμη περίοδο χρησιμοποιείται από το 3.6% των γυναικών που βρίσκονται σε ηλικία τεκνοποίησης, με ποσοστά που φτάνουν το 20% σε περιοχές της Νότιας Αφρικής. Από το 2005, το 12% των ζευγαριών χρησιμοποιούν μία μέθοδο ανδρικής αντισύλληψης (είτε προφυλακτικά είτε βαζεκτομή)με υψηλότερα ποσοστά στον αναπτυγμένο κόσμο. Η χρησιμοποίηση ανδρικών μορφών αντισύλληψης έχει μειωθεί από το 1985 μέχρι το 2009. Η χρήση αντισυλληπτικών μεθόδων μεταξύ των γυναικών στην Υποσαχάρια Αφρική αυξήθηκε από 5% το 1991 στο 30% περίπου το 2006.
Από το 2012, το 57% των γυναικών που είναι σε ηλικία τεκνοποίησης θέλουν ν' αποφύγουν μία εγκυμοσύνη(867 από 1520 εκατομμύρια). Περίπου 222 εκατομμύρια γυναίκες, ωστόσο, δεν μπόρεσαν να έχουν πρόσβαση σε μεθόδους ελέγχου των γεννήσεων, 53 εκατομμύρια εκ των οποίων ήταν στην υποσαχάρια Αφρική και 97 εκατομμύρια γυναίκες ήταν στην Ασία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα 54 εκατομμύρια μη προγραμματισμένες εγκυμοσύνες και σχεδόν 80.000 μαιευτικούς θανάτους το χρόνο. Μέρος της αιτίας που πολλές γυναίκες είναι χωρίς μέθοδο ελέγχου των γεννήσεων είναι ότι πολλές χώρες περιορίζουν την πρόσβαση εξαιτίας θρησκευτικών ή πολιτικών λόγων, ενώ ακόμα ένας παράγοντας είναι η φτώχεια. Εξαιτίας περιοριστικών νόμων για την έκτρωση στην υποσαχάρια Αφρική, πολλές γυναίκες στρέφονται σε παρόχους έκτρωσης που δεν έχουν άδεια σε περίπτωση ακούσιας εγκυμοσύνης, έχοντας ως αποτέλεσμα το 2-4% να κάνει μη ασφαλείς εκτρώσεις κάθε χρόνο.
Ιστορία
thumb|alt=αρχαίο νόμισμα που απεικονίζει σύλφιο|Αρχαίο νόμισμα από την [[Κυρήνη, Λιβύη|Κυρήνη που απεικονίζει ένα βλαστό από σύλφιο.]] Ο αιγυπτιακός πάπυρος Ebers από το 1550 π.Χ.και ο πάπυρος του Καχούν από το 1850 π.Χ.περιέχουν κάποιες από τις πρώτες καταγεγραμμένες περιγραφές ελέγχου των γεννήσεων, τη χρήση του μελιού, τα φύλλα της ακακίας l και λινάρι για να τοποθετούνται στον κόλπο και να μπλοκάρουν το σπέρμα. Αρχαία αιγυπτιακά σχέδια δείχνουν επίσης τη χρήση προφυλακτικών. Το Βιβλίο της Γένεσης αναφέρει την απομάκρυνση, ή τη διακοπτόμενη συνουσία,σαν μέθοδο ελέγχου των γεννήσεων όταν ο Όναν "ρίχνει τους σπόρους του" (εκσπερματώνει) στο πάτωμα για να μην τεκνοποιήσει με τη σύζυγο του εκλιπόντος αδελφού του Ταμάρ. Πιστεύεται ότι στην Αρχαία Ελλάδα το σύλφιο χρησιμοποιούνταν για έλεγχο των γεννήσεων, εξαιτίας της αποτελεσματικότητάς του που το έκανε επιθυμητό, και γινόταν συγκομιδή μέχρι εξαντλήσεως. Στη μεσαιωνική Ευρώπη, κάθε προσπάθεια να αποφευχθεί μία εγκυμοσύνη θεωρούνταν ανήθικη από την Καθολική Εκκλησία. Πιστεύεται ότι οι γυναίκες της εποχής χρησιμοποιούσαν και πάλι μέτρα ελέγχου των γεννήσεων όπως τη διακοπτόμενη συνουσία και την εισαγωγή ρίζας κρίνου και απήγανο στον κόλπο(και, επιπλέον, τη βρεφοκτονία μετά τη γέννηση). Ο Καζανόβα (1725-1798), κατά τη διάρκεια της Ιταλικής Αναγέννησης περιέγραψε τη χρήση ενός καλύμματος από δέρμα προβάτου για να αποφευχθεί η εγκυμοσύνη. Ωστόσο, η γενική διαθεσιμότητα των προφυλακτικών εμφανίστηκε τον 20ο αιώνα. Το1909, ο Ρίτσαρντ Ρίχτερ δημιούργησε το πρώτο ενδομήτριο μηχάνημα από κοιλιά μεταξοσκώληκα, που αναπτύχθηκε περισσότερο και προωθήθηκε στη Γερμανία από τον Ernst Gräfenberg στα τέλη της δεκαετίας του 1920. Το 1916 η Μάργκαρετ Σάνγκερ άνοιξε την πρώτη κλινική ελέγχου των γεννήσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες που είχε ως αποτέλεσμα τη σύλληψή της. Μετά ακολούθησε το 1921 η πρώτη κλινική στο Ηνωμένο Βασίλειο που την άνοιξε η Μαρί Στόουπς. Ο Γκρέγκορι Πίνκους και ο Τζον Ροκμε τη βοήθεια της Ομοσπονδίας της Αμερικής για Προγραμματισμένη Γονεϊκότητα ανέπτυξαν τη δεκαετία του 1950 τα πρώτα χάπια για έλεγχο των γεννήσεων που έγιναν προσβάσιμα στο κοινό τη δεκαετία του 1960. Η ιατρική έκτρωση έγινε μία εναλλακτική της χειρουργικής έκτρωσης ανάλογο προσταγλανδίνης τη δεκαετία του 1970 κι η διαθεσιμότητα της μιφεπριστόνη τη δεκαετία του 1980.
Νομικές θέσεις
Οι συμβάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων απαιτούν οι περισσότερες κυβερνήσεις να παρέχουν οικογενειακό προγραμματισμό και πληροφορίες και υπηρεσίες αντισύλληψης. Αυτές περιλαμβάνουν την απαίτηση της δημιουργίας ενός εθνικού σχεδίου για υπηρεσίες οικογενειακού προγραμματισμού, την απαλλαγή από νόμους που περιορίζουν την πρόσβαση στον οικογενειακό προγραμματισμό, τη διασφάλιση του ότι διατίθεται μια ευρεία ποικιλία ασφαλών και αποτελεσματικών μεθόδων ελέγχου γεννήσεων, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου γεννήσεων έκτακτης ανάγκης, τη διαβεβαίωση ότι υπάρχουν κατάλληλα εκπαιδευμένοι πάροχοι ιατρικής φροντίδας και εγκαταστάσεις σε προσιτή τιμή και τη δημιουργία διαδικασίας επισκόπησης των προγραμμάτων που υλοποιούνται. Εάν οι κυβερνήσεις δεν καταφέρουν να κάνουν τα παραπάνω, αυτό θα τις φέρει σε θέση παραβίασης των δεσμευτικών υποχρεώσεων των διεθνών συνθηκών.
Τα Ηνωμένα Έθνη προώθησαν το κίνημα Κάθε Γυναίκα, Κάθε Παιδί για την αξιολόγηση της προόδου προς την ικανοποίηση των αναγκών αντισύλληψης των γυναικών. Η πρωτοβουλία έχει θέσει τον στόχο της αύξησης του αριθμού των χρηστών του σύγχρονου ελέγχου γεννήσεων κατά 120 εκατομμύρια γυναίκες στις 69 φτωχότερες χώρες του κόσμου μέχρι το έτος 2020. Επιπλέον, θέλουν να εξαλείψουν τις διακρίσεις εναντίον των κοριτσιών και των νέων γυναικών που αναζητούν την αντισύλληψη.
Θρησκευτικές απόψεις
Στο Ισλάμ επιτρέπονται τα αντισυλληπτικά εάν δεν απειλούν την υγεία, αν και από μερικούς αποθαρρύνεται η χρήση τους. Το Κοράνι δεν κάνει σαφείς δηλώσεις για την ηθική της αντισύλληψης, αλλά περιλαμβάνει δηλώσεις που ενθαρρύνουν την τεκνοποίηση. Ο Προφήτης Μωάμεθ αναφέρεται να έχει πει επίσης "παντρευτείτε και τεκνοποιήστε".
Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης
Η 26η Σεπτεμβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης, αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση και βελτίωση της εκπαίδευσης σχετικά με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία, με ένα όραμα για έναν κόσμο όπου κάθε εγκυμοσύνη είναι επιθυμητή. Υποστηρίζεται από μία ομάδα κυβερνήσεων και διεθνών μη κυβερνητικών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένου του Συμβουλίου Ασίας-Ειρηνικού για την Αντισύλληψη, του Λατινοαμερικάνικου Κέντρου Υγείας και Γυναίκας, της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για την Αντισύλληψη και την Αναπαραγωγική Υγεία, του Γερμανικού Ιδρύματος για τον Παγκόσμιο Πληθυσμό, της Διεθνούς Ομοσπονδίας Παιδιατρικής και Εφηβικής Γυναικολογίας, της Διεθνούς Ομοσπονδίας Προγραμματισμένης Τεκνοποίησης, του Διεθνούς Οργανισμού Marie Stopes, των Διεθνών Υπηρεσιών Πληθυσμού, του Συμβουλίου Πληθυσμού, του Πρακτορείου των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Διεθνή Ανάπτυξη (USAID) και του Γυναικείου Τοκετού.
Παρανοήσεις
Υπάρχει μαι σειρά συνηθισμένων παρανοήσεων σχετικά με το σεξ και την εγκυμοσύνη. Το ντους μετά την σεξουαλική επαφή δεν είναι αποτελεσματικός τρόπος ελέγχου των γεννήσεων. Επιπλέον, σχετίζεται με μια σειρά προβλημάτων υγείας κι έτσι δεν συνιστάται. Οι γυναίκες μπορούν να μείνουν έγκυες την πρώτη φορά που έχουν σεξουαλική επαφή και σε οποιαδήποτε σεξουαλική στάση. Υπάρχουν πιθανότητες, αν και όχι πολλές, εγκυμοσύνης κατά τη διάρκεια της περιόδου.
Γυναίκες
Χρειάζεται να γίνουν βελτιώσεις στις υπάρχουσες μεθόδους ελέγχου γεννήσεων, καθώς περίπου οι μισές από τις γυναίκες που μένουν έγκυες ακούσια χρησιμοποιούν αντισύλληψη εκείνη την εποχή. Μελετάται μια σειρά μετατροπών στις υφιστάμενες μεθόδους αντισύλληψης, συμπεριλαμβανομένου ενός καλύτερου γυναικείου προφυλακτικού, ενός βελτιωμένου διαφράγματος, ενός έμπλαστρου που περιέχει προγεστερόνη και ενός κολπικού δακτυλίου που περιέχει προγεστερόνη μακράς δράσης. Αυτός ο κολπικός δακτύλιος φαίνεται να είναι αποτελεσματικός για τρεις ή τέσσερις μήνες και σήμερα είναι διαθέσιμος σε μερικές περιοχές του κόσμου.
Υπάρχει μια σειρά μεθόδων που μελετούνται για την εκτέλεση της στείρωσης μέσω του τραχήλου της μήτρας. Ο ένας περιλαμβάνει την εισαγωγή κινακρίνης στη μήτρα, που οδηγεί σε ουλοποίηση και υπογονιμότητα. Παρόλο που η διαδικασία δεν είναι ακριβή και δεν απαιτεί χειρουργικές ικανότητες, υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τις μακροπρόθεσμες παρενέργειες. Εξετάζεται επίσης μία άλλη ουσία, η πολυτοκανόλη, που λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο. Μία συσκευή που ονομάζεται Essure, η οποία διαστέλλεται όταν τοποθετείται στις σάλπιγγες και τις μπλοκάρει, εγκρίθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2002.
Άνδρες
Οι μέθοδοι της ανδρικής αντισύλληψης περιλαμβάνουν τα προφυλακτικά, τις βαζεκτομές και το τράβηγμα. Το 25 έως 75% των ανδρών που είναι σεξουαλικά ενεργοί θα χρησιμοποιούσαν ορμονικό έλεγχο γεννήσεων εάν τους ήταν διαθέσιμος. Μια σειρά ορμονικών και μη ορμονικών μεθόδων βρίσκονται υπό δοκιμή και διεξάγονται κάποιες έρευνες, οι οποίες εξετάζουν την πιθανότητα εμβολίων αντισύλληψης.
Μία αναστρέψιμη χειρουργική μέθοδος που ερευνάται είναι η αναστρέψιμη αναστολή του σπέρματος υπό καθοδήγηση (RISUG), η οποία αποτελείται από την έγχυση μιας πολυμερούς γέλης, στυρολίου και μηλεϊνικού ανυδρίτη σε διμεθυλοσουλφοξείδιο, στους σπερματικούς πόρους. Η έγχυση διττανθρακικού νατρίου ξεπλένει την ουσία και αποκαθιστά τη γονιμότητα. Μία άλλη είναι μια συσκευή εντός των σπερματικών πόρων που περιλαμβάνει την εισαγωγή ενός βύσματος ουρεθάνης στα σπερματικά αγγεία για να τα μπλοκάρει. Ένας συνδυασμός ανδρογόνων και προγεστερόνης φαίνεται υποσχόμενος, όπως και οι επιλεκτικοί ρυθμιστές υποδοχέα ανδρογόνων. Έχουν γίνει προκαταρκτικές μελέτες για τους υπερήχους και τις μεθόδους θέρμανσης των όρχεων.
Άλλα ζώα
Η στείρωση, που περιλαμβάνει την αφαίρεση κάποιων από τα όργανα αναπαραγωγής, διεξάγεται συχνά σαν μέθοδος ελέγχου γεννήσεων στα κατοικίδια ζώα. Πολλά καταφύγια ζώων απαιτούν αυτές τις διαδικασίες ως τμήμα των συμφωνιών υιοθεσίας. Στα μεγάλα ζώα η επέμβαση είναι γνωστή ως ευνουχισμός. Ο έλεγχος γεννήσεων θεωρείται επίσης εναλλακτική λύση έναντι του κυνηγιού ως μέσο ελέγχου του υπερπληθυσμού των άγριων ζώων. Έχει βρεθεί ότι τα αντισυλληπτικά εμβόλια είναι αποτελεσματικά σε μια σειρά διαφορετικών πληθυσμών ζώων.
Αντισύλληψη είναι η χρήση μίας η περισσοτέρων πρακτικών, συσκευών ή φαρμάκων με σκοπό την πρόληψη ή τη μείωση της πιθανότητας εγκυμοσύνης. Ο όρος αντισύλληψη μπορεί να αναφέρεται ειδικά στους μηχανισμούς που στοχεύουν στην μείωση της πιθανότητας γονιμοποίησης ωαρίου από ένα σπερματοζωάριο. Οι μέθοδοι αντισύλληψης χρησιμοποιούνται συχνά ως μέρος του οικογενειακού προγραμματισμού.
Η ιστορία των αντισυλληπτικών μεθόδων ξεκίνησε με την ανακάλυψη της σχέσης μεταξύ της συνουσίας και της εγκυμοσύνης. Οι αρχαιότερες μορφές αντισύλληψης περιελάμβαναν τη διακεκομμένη συνουσία, πεσσούς και βότανα που θεωρούνταν αντισυλληπτικά ή ότι προκαλούσαν έκτρωση. Η αρχαιότερη καταγραφή χρήσης αντισυλληπτικής μεθόδου είναι μια σειρά αρχαίων Αιγυπτιακών οδηγιών για την κατασκευή ενός αντισυλληπτικού πεσσού.
Ιστορική αναδρομή
Υπάρχουν ιστορικά αρχεία Αιγυπτίων γυναικών που χρησιμοποιούσαν έναν πεσσό (κολπικό υπόθετο) φτιαγμένο από διάφορες όξινες ουσίες και μέλι ή λάδι ως λιπαντικό, που μπορεί να ήταν σε κάποιο βαθμό αποτελεσματικά ως σπερματοκτόνα. Εντούτοις, το σπέρμα δεν ανακαλύφθηκε παρά τον 17ο αιώνα όταν ο Άντον Βαν Λέβενχουκ εφήυρε το μικροσκόπιο οπότε οι μέθοδοι φραγμού των προηγούμενων εποχών δεν ήταν ενήμερες των λεπτομερειών της αντισύλληψης. Εικάζεται ότι οι γυναίκες χρησιμοποιούσαν λαδωμένο χαρτί σαν μέθοδο φραγμού στην Ασία και κερί μέλισσας στην Ευρώπη. Το προφυλακτικό εμφανίστηκε κάπου τον 17ο αιώνα και αρχικά ήταν φτιαγμένο από έντερα ζώου. Δεν ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές ούτε τόσο αποτελεσματικό όσο τα μοντέρνα προφυλακτικά από λάτεξ αλλά χρησιμοποιείτο τόσο ως μέθοδος αντισύλληψης όσο και με την ελπίδα αποφυγής της σύφιλης, η οποία ήταν αντικείμενο φόβου και ήταν θανάσιμη πριν την ανακάλυψη των αντιβιοτικών.
Διάφορα φάρμακα για την πρόκληση έκτρωσης έχουν χρησιμοποιηθεί ανά τους αιώνες. Κάποια από αυτά ήταν αποτελεσματικά, άλλα όχι. Αυτά που ήταν πιο αποτελεσματικά είχαν και σημαντικές παρενέργειες. Ένα τέτοιο φυτό, το silphium, που αναφέρθηκε ότι είχε μικρές παρενέργειες, συλλέχθηκε μέχρι εξαφάνισης τον 1ο αιώνα.
Η κατάποση κάποιων δηλητηρίων από τη γυναίκα μπορεί να αναστατώσει το αναπαραγωγικό σύστημα. Γυναίκες έπιναν διαλύματα που περιείχαν υδράργυρο, αρσενικό, ή άλλες τοξικές ουσίες για το σκοπό αυτό. Ο Έλληνας ιατρός Soranus το 2ο αιώνα μ.χ. συνιστούσε οι γυναίκες να πίνουν το νερό που χρησιμοποιούσαν οι σιδηρουργοί για να ψύχουν τα μέταλλα.
Οι κύριες κατηγορίες αντισυλληπτικών μεθόδων σήμερα είναι οι: •	Φυσικές μέθοδοι, •	Μέθοδοι φραγμού •	Ενδομήτρια σπειράματα •	Ορμονικές μέθοδοι •	Χειρουργικές μέθοδοι
Φυσικές μέθοδοι
Η μέθοδος του θηλασμού που εφαρμόζεται κατά την περίοδο της γαλουχίας, και οι μέθοδοι αποχής (όταν τα ζευγάρια αποφεύγουν την σεξουαλική επαφή κατά τη διάρκεια των γόνιμων ημερών), αποτελούν απόλυτα φυσικούς τρόπους αντισύλληψης χωρίς παρενέργειες, αλλά με πολύ φτωχά αποτελέσματα και μεγάλα ποσοστά αποτυχίας. Τόσο η μέθοδος βασικής θερμοκρασίας όσο και η ημερολογιακή μέθοδος παρουσιάζουν πολλά προβλήματα στην εφαρμογή τους (περιπτώσεις που η γυναίκα έχει πυρετό, στις γυναίκες με ασταθείς κύκλους,κ.α.). Η διακεκομμένη συνουσία αφορά στην απόσυρση του πέους από τον κόλπο πριν την εκσπερμάτιση. Η μέθοδος απαιτεί πείρα και επαρκή αυτοέλεγχο από τον άνδρα. Οι εκκρίσεις του πέους πριν από την εκσπερμάτιση, που σκοπό έχουν να συμπληρώσουν την λίπανση του κόλπου κατά την ερωτική πράξη, μπορεί να περιέχουν μέχρι και 50.000 σπερματοζωάρια. Έτσι αν και οι πιθανότητες σύλληψης με αυτό τον αριθμό είναι μικρές, είναι υπαρκτές.
Ο υπολογισμός των γόνιμων ημερών αποτελεί ακόμα μια φυσική μέθοδο. Ο υπολογισμός γίνεται με το πιο κάτω τρόπο: Γνωρίζοντας ότι η ωορρηξία γίνεται στο μέσο του κύκλου των 28 ημερών, δηλαδή την 14η μέρα, αυτή η μέρα θεωρείται ως η πλέον γόνιμη μέρα του κύκλου. Νοουμένου ότι το σπερματοζωάριο μπορεί να επιβιώσει στα γεννητικά όργανα της γυναίκας 30–48 ώρες, και το ωάριο ζεί περίπου 20–30 ώρες μετά την ωορρηξία, και οι δύο ημέρες που προηγούνται και έπονται της ωορρηξίας θεωρούνται επίσης δυνητικά γόνιμες, δηλαδή ένα σύνολο πέντε (5) ημερών. Για μεγαλύτερη ασφάλεια μπορούμε να υπολογίσουμε το 14 ± 3, και έτσι θα έχουμε ένα σύνολο εφτά (7) ημερών. Για τις γυναίκες που ο κύκλος τους δεν είναι διάρκειας 28 ημερών, οι γόνιμες ημέρες υπολογίζονται ως ακολούθως: Από την διάρκεια του κύκλου μιας γυναίκας αφαιρείται ο αριθμός 14. Στον αριθμό που προκύπτει, προστίθεται και αφαιρείται ο αριθμός 2. Οι μέρες που προκύπτουν από τον μικρότερο μέχρι τον μεγαλύτερο αριθμό είναι οι γόνιμες μέρες.
Μέθοδοι φραγμού
Η λογική των μεθόδων φραγμού είναι να εμποδίσουν το σπέρμα να έρθει σε επαφή με το ωάριο και να μην περάσουν από τη μήτρα και τον κόλπο. Το προφυλακτικό συγκρατεί το σπέρμα, προλαμβάνοντας έτσι την εναπόθεση του στον κόλπο. Ο κίνδυνος ρήξης (σπάσιμο) του προφυλακτικού είναι γύρω στο 3% και πιστεύεται ότι συσχετίζεται με την τριβή, την ποιότητα κατασκευής, και τη λάθος τοποθέτηση. Τα πλεονεκτήματα του είναι πολλά αφού, προστατεύει από τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα (τον HPV, HIV, έρπητα κλπ), την πυελική σαλπιγγίτιδα, τις κολπίτιδες κ.α. Είναι ασφαλής, φτηνή, διαθέσιμη σχεδόν παντού και πλήρως αναστρέψιμη μέθοδος, χωρίς παρενέργειες και μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άντρες οποιασδήποτε ηλικίας. Αν και πρωταρχικός σκοπός είναι η αποφυγή μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης, δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε και την προστασία και από τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα. Η ταυτόχρονη χρήση του ανδρικού προφυλακτικού ανεξάρτητα οποιασδήποτε άλλης αντισυλληπτικής μεθόδου προλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό τη μετάδοση αυτών των ασθενειών. Οι υπόλοιπες μέθοδοι φραγμού όπως το γυναικείο προφυλακτικό, ο κολπικός σπόγγος, και το κολπικό διάφραγμα δεν έχουν μεγάλη εφαρμογή και αποδοχή στη χώρα μας. Τα σπερματοκτόνα ακινητοποιούν το σπέρμα μέσα στον κόλπο και διατίθενται κυρίως σε μορφή αφρού, ζελέ ή ως κολπικά υπόθετα. Τα πλεονεκτήματα της χρήσης των κολπικών μεθόδων στηρίζονται στο ότι είναι μέθοδοι ασφαλείς και μπορεί να χρησιμοποιηθούν από οποιαδήποτε γυναίκα καθώς και το γεγονός ότι ελέγχεται πλήρως από τη γυναίκα. Είναι πλήρως αναστρέψιμες, χωρίς ορμονικές παρενέργειες, δεν επηρεάζουν το μητρικό θηλασμό, και είναι εύκολες στη χρήση μετά από λίγη μόνον εξάσκηση. Θεωρείται πως προσφέρουν και κάποια προστασία κατά των σεξουαλικά μεταδιδόμενων νοσημάτων. Από την άλλη, κάποια μειονεκτήματα τους και κυρίως ο ερεθισμός, πιθανότατα αποτελούν και τους λόγους που η χρήση τους είναι περιορισμένη.
Ενδομήτρια σπειράματα (σπιράλ)
Αποτρέπουν την εμφύτευση ενός γονιμοποιημένου ωαρίου. Τα ενδομητρικά σπειράματα είναι συσκευές από μαλακό πλαστικό ή μεταλλικό υλικό που τοποθετούνται στη μήτρα και προσφέρουν αντισύλληψη καθώς αποτρέπουν την εμφύτευση ενός γονιμοποιημένου ωαρίου Η χρήση τους περιορίζεται κυρίως σε γυναίκες που έχουν ήδη αποκτήσει παιδί, καθώς η χρήση τους από γυναίκες που δεν έχουν ακόμα τεκνοποιήσει θεωρείται από πολλούς ότι πρέπει να αποφεύγεται. Ως πλεονεκτήματα της χρήσης των σπιράλ θεωρούνται η μακροχρόνια αντισυλληπτική τους δράση (για 5 έτη) και το γεγονός ότι η γυναικά, για χρόνια, δεν χρειάζεται να θυμάται και να σκέφτεται καθημερινά για την αντισυλληπτική της προστασία. Τοποθετείται εύκολα στο πλαίσιο του Ιατρείου, με τοπική αναισθησία. Πριν την τοποθέτηση του σπιράλ πρέπει να αποκλειστεί η πιθανότητα να υπάρχουν ήδη: εγκυμοσύνη, καρκίνος τραχήλου, μήτρας και ωοθηκών, καθώς και συγγενείς ανωμαλίες διάπλασης της μήτρας και μεγάλα ινομυώματα (καλοήθης όγκοι της μήτρας).
Ορμονική αντισύλληψη
Κύριος μηχανισμός δράσης είναι η αναστολή της ωοθυλακιορρηξίας.
Αντισυλληπτικά δισκία
Τα αντισυλληπτικά δισκία αποτελούν την παλαιότερη και πλέον δημοφιλή μορφή ορμονικής αντισύλληψης. Καθώς χρησιμοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια, έχουν μελετηθεί αρκετά και Παγκοσμίου κύρους Επιστημονικές έρευνες, με εκατομμύρια γυναίκες, έχουν αποδείξει την ασφάλεια τους. Επίσης πρόσφατες μελέτες αντικρούουν την άποψη ότι η χρήση αντισυλληπτικών σχετίζεται με τον καρκίνο του μαστού, και αναφέρουν πως πιθανά, καμιά τέτοια σχέση δεν υπάρχει. Όταν λαμβάνονται με τον σωστό τρόπο έχουν αποτελεσματικότητα σχεδόν 100%. Τα αντισυλληπτικά δισκία εμφανίζουν εκτός της αντισύλληψης, και μια σειρά από άλλα πλεονεκτήματα, όπως: βελτίωση της ακμής, της ανεπιθύμητης τριχοφυΐας, του πόνου της περιόδου καθώς και της απώλειας μεγάλης ποσότητας αίματος. Μειώνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης καλοηθών παθήσεων του μαστού, καρκίνου της μήτρας, ωοθηκών και παχέος εντέρου. Επιπλέον μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης κύστεων των ωοθηκών. Έχει αποδειχθεί μείωση στη εκδήλωση σαλπιγγίτιδας και εξωμητρίων κυήσεων, προλαμβάνουν την οστεοπόρωση σε κάποιες έφηβες, και προσφέρουν μεγάλη ανακούφιση από τους πόνους της περιόδου. Με τα πλέον σύγχρονα αντισυλληπτικά δεν αυξάνεται το σωματικό βάρος της. Αντίθετα υπάρχουν πολλές περιπτώσεις που μπορεί να παρατηρηθεί μέχρι και μικρή απώλεια κιλών. Σαφώς υπάρχουν καταστάσεις και περιπτώσεις γυναικών, όπου η λήψη αντισυλληπτικών δεν είναι ενδεδειγμένη, όπως σε βαριές καπνίστριες, γυναίκες με αιματολογικά προβλήματα, ιστορικό θρομβώσεων, ημικρανίες, και άλλα. Είναι απαραίτητο, πριν η γυναίκα αρχίσει τη χρήση αντισυλληπτικών, να επισκεφτεί τον γυναικολόγο και να αποκλειστούν οι καταστάσεις αυτές. Η ορμονική αντισύλληψη δεν υπάρχει μόνο με την μορφή των χαπιών, αλλά και με άλλες μορφές, όπως την ενέσιμη μορφή, τα εμφυτεύματα, τα διαδερμικά αυτοκόλλητα και τον κολπικό δακτύλιο, χωρίς όμως αυτές να έχουν μεγάλη αποδοχή και χρήση στη Χώρα μας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιατρική τεχνολογία Κατηγορία:Δημογραφία Κατηγορία:Γυναικεία υγεία
Ράβδος χημικού φωτός
thumb| 1. Εύκαμπτο πλαστικό περίβλημα το οποίο καλύπτει το εσωτερικό υγρό. 2. Γυάλινη κάψουλα η οποία περιέχει υπεροξείδιο του υδρογόνου. 3. Διάλυμα χρωστικής ουσίας και διφαινυλοξαλικού εστέρα. 4. Αντίδραση μεταξύ των περιεχομένων της κάψουλας και της εξωτερικής ράβδου. 5. Αφότου σπάσει η γυάλινη κάψουλα και οι ουσίες αναμειχθούν, η ράβδος λάμπει σε όλο το μήκος της.
Η ράβδος χημικού φωτός είναι αυτόνομη πηγή φωτός μικρής διάρκειας. Κάθε ράβδος αποτελείται από έναν εύθραυστο εσωτερικό σωλήνα και έναν ελαστικό εξωτερικό, οι οποίοι περιέχουν κατάλληλα χημικά. Με την ανάμειξη των περιεχομένων τους εκλύεται ακτινοβολία στο ορατό φάσμα, λόγω χημειοφωταύγειας, με αποτέλεσμα η λειτουργία τους να μην απαιτεί εξωτερική πηγή ενέργειας. Κάθε ράβδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο μια φορά, και το φως δεν μπορεί να σβήσει, μέχρις ότου παρέλθει ο - ορισμένος απ' τον κατασκευαστή - χρόνος λειτουργίας. Οι συγκεκριμένες ράβδοι χρησιμοποιούνται τόσο για ψυχαγωγικούς σκοπούς, όσο και για επιχειρησιακούς, από δυνάμεις ασφαλείας και ομάδες έκτακτων ιατρικών περιστατικών ανά την υφήλιο.
Ιστορικά στοιχεία
Η ανάπτυξη της ράβδου χημικού φωτός συντελέστηκε από μια σειρά εφευρετών, με πρώτους τους Bernard Dubrow και Eugene Guth, οι οποίοι κατοχύρωσαν ένα χημειοφωταυγές υλικό, τον Ιούλιο του 1965.
Το 1971 οι Michael Rauhut και Laszlo Bollyky, εργαζόμενοι της American Cyanamid, βασιζόμενοι στην έρευνα του Edwin Chandross, ανέπτυξαν τον δις-2,4,5-τριχλωροφενυλό-6-καρβοπεντοξυφενιλοοξαλικό εστέρα, ο οποίος μετέπειτα έλαβε το εμπορικό σήμα "Cyalume". Την ίδια εποχή, εκπονήθηκε μια ακόμη εργασία αναφορικά με την χημειοφωταύγεια από ερευνητές της αμερικανικής ναυτικής βάσης ανάπτυξης οπλικών συστημάτων "China Lake". Τον Οκτώβριο του 1973 οι Clarence Gilliam, David Iba Sr. και Thomas Hall, καταχωρήθηκαν ως οι εφευρέτες μιας ακόμη συσκευής χημειοφωταύγειας. Όμοια και οι Herbet P. Richter και Ruth E. Tedrick, τον Ιούλιο του 1974.
Τον Ιανουάριο του 1967 οι Vincent J. Esposito, Steven M. Little και John H. Lyons έλαβαν δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για μια συσκευή εκπομπής φωτός μέσω χημειοφωταύγειας. Η συσκευή αποτελούταν από μια εύθραυστη γυάλινη αμπούλα, η οποία περιείχε κατάλληλο χημικό, και έπλεε εντός μιας δεύτερης ουσίας, με την οποία αντιδρούσε όταν έρχονταν σε επαφή, παράγοντας ορατό χημειοφωταυγές φως. Το σχέδιο περιλάμβανε και μια βάση για την συσκευή, η οποία, μετά την ρίψη από κινούμενο όχημα, θα της επέτρεπε να σταθεί σε οριζόντια θέση στο οδόστρωμα. Με τον τρόπο αυτό, οι εφευρέτες προσπάθησαν να αναπτύξουν ένα αντικείμενο το οποίο θα αντικαθιστούσε τις φωτοβολίδες έκτακτης ανάγκης, εκμηδενίζοντας τον κίνδυνο πυρκαγιάς, περιορίζοντας την ζημιά κατά την ενδεχόμενη παράσυρση τους από διερχόμενο όχημα και δίνοντας την δυνατότητα ευκολότερης και ασφαλέστερης τοποθέτησης στο οδόστρωμα. Η συγκεκριμένη συσκευή προσέγγιζε σημαντικά την μορφή και την λειτουργία μιας συνηθισμένης, σύγχρονης, ράβδου χημικού φωτός.
Τον Δεκέμβριο του 1977, ο Richard Taylor Van Zandt ανέπτυξε μια ακόμη συσκευή, επανασχεδιάζοντας τον μηχανισμό ενεργοποίησης. Η ράβδος του Van Zandt ενεργοποιούταν μετά την θραύση της γυάλινης κάψουλας από χαλύβδινο σφαιρίδιο, το οποίο προσέκρουε σε αυτή με κατάλληλη ταχύτητα.
Μηχανισμός λειτουργίας
Οι ράβδοι χημικού φωτός εκπέμπουν ορατό φως όταν δυο χημικά αντιδρούν μεταξύ τους. Η αντίδραση τους καταλύεται από μια βάση, η οποία συνήθως είναι το σαλικυλικό νάτριο. Εκτός από τον καταλύτη και τα δύο χημικά, περιέχεται επίσης και ουσία η οποία προσδίδει το χαρακτηριστικό χρώμα της εκάστοτε ράβδου. Κάθε συσκευή αποτελείται από μια ελαστική εξωτερική ράβδο και από μια εύθραυστη εσωτερική κάψουλα, κάθε μια από τις οποίες περιέχουν κατάλληλα χημικά. Ο χρήστης καλείται να λυγίσει την εξωτερική ράβδο, έτσι ώστε η κάψουλα να σπάσει και οι δύο ουσίες να αντιδράσουν προς εκπομπή ορατού φωτός. Μετά την θραύση, η συσκευή ανακινείται για να αναμειχθούν τα συστατικά.
Αντιδράσεις
μικρογραφία|412x412εσ|Αντίδραση μεταξύ υπεροξειδίου του υδρογόνου και διφαινυλικοξαλικού εστέρα (πάνω), διάσπαση υπεροξυοξυεστέρα (μέση), αποδιέγερση χρωστικής (κάτω). Στο εσωτερικό του ελαστικού σωλήνα βρίσκεται ένα μείγμα χρωστικής, βασικού καταλύτη και διφαινυλοξαλικού εστέρα. Η εύθραυστη κάψουλα περιέχει υπεροξείδιο του υδρογόνου. Κατά την θραύση της, πραγματοποιείται μια εξώεργη αντίδραση μεταξύ του διφενυλοξαλικού εστέρα και του υπεροξειδίου του υδρογόνου, αποδίδοντας δύο γραμμομόρια (moles) φαινόλης και ένα γραμμομόριο υπεροξυοξυεστέρα. Ο υπεροξυοξυεστέρας διασπάται άμεσα σε διοξείδιο του άνθρακα, εκλύοντας ποσό ενέργειας το οποίο διεγείρει την χρωστική. Κατά την αποδιέγερση, εκπέμπεται φωτόνιο, το μήκος κύματος του οποίου εξαρτάται από την στερεοδιάταξη της χρωστικής. Από το μήκος κύματος του εκπεμπόμενου φωτονίου, εξαρτάται και το χρώμα του φωτός της ράβδου. Εκτός από φως, η αντίδραση εκλύει και θερμική ενέργεια σε ιδιαίτερα μικρή ποσότητα.
Συγκεντρώσεις
Μεταβάλλοντας τις συγκεντρώσεις των δύο αντιδρώντων και του καταλύτη, οι κατασκευαστές δύνανται να δημιουργήσουν ράβδους οι οποίες είτε λάμπουν έντονα για μικρό χρονικό διάστημα, είτε λάμπουν αμυδρά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, μέσω της μεταβολής των συγκεντρώσεων μπορούν να δημιουργηθούν χημικές ράβδοι οι οποίες λειτουργούν ιδανικά σε ιδιαίτερες συνθήκες θερμοκρασίας. Στις μέγιστες δυνατές συγκεντρώσεις - οι οποίες επιτυγχάνονται κυρίως σε εργαστηριακές συνθήκες - η ανάμιξη των αντιδρώντων οδηγεί στην έκλυση ιδιαίτερα μεγάλης ποσότητας φωτός για λίγα δευτερόλεπτα. Παρόμοιο φαινόμενο συμβαίνει και κατά την προσθήκη μεγάλης ποσότητας καταλύτη.
Θερμοκρασία
Η ταχύτητα της αντίδρασης επηρεάζεται από τη θερμοκρασία περιβάλλοντος. Η τοποθέτηση μιας ράβδου εντός ψυχρού περιβάλλοντος θα έχει ως αποτέλεσμα την ελάττωση της ταχύτητας αντίδρασης, εκλύοντας ορατό φως σημαντικά μικρότερης φωτεινότητας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αντίστοιχα, η αύξηση της θερμοκρασίας αυξάνει την ταχύτητα της αντίδρασης, άρα και την φωτεινότητα του εκπεμπόμενου φωτός για μικρότερο χρονικό διάστημα.
Χρωματισμός
μικρογραφία|408x408εσ|Διαγραμματική απεικόνιση της εκπεμπόμενης ακτινοβολίας από μια λευκή χημική ράβδο. Οι τέσσερις κορυφές υποδηλώνουν την ύπαρξη τεσσάρων φθοριζουσών χρωστικών. Κατακόρυφος άξονας: Σχετική ακτινοβολία. Οριζόντιος άξονας: μήκος κύματος (nm). Οι ράβδοι χημικού φωτός ποικίλουν σε χρωματισμούς, ανάλογα με την φθορίζουσα χρωστική η οποία έχει τοποθετηθεί στο διάλυμα του διφαινυλοξαλικού εστέρα. Ενίοτε, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένας συνδυασμός δύο φθοριζουσών ουσιών• μια στο εσωτερικό υγρό του πλαστικού σωλήνα, και η άλλη ενσωματωμένη στα τοιχώματα του. Το φάσμα εκπομπής της πρώτης, και το φάσμα απορρόφησης της δεύτερης πρέπει να αλληλεπικαλύπτονται σε μεγάλο βαθμό, και η πρώτη φθορίζουσα πρέπει να εκπέμπει σε μικρότερο μήκος κύματος από τη δεύτερη. Μικρές μετατροπές στο μήκος κύματος, μέχρι και 200 nm, είναι δυνατές, έτσι ώστε να μετατραπεί το υπεριώδες φως σε ορατό, το ορατό σε υπέρυθρο, ή ακόμη να αλλάξει το μήκος κύματος εντός του ορατού φάσματος (π.χ. από πράσινο σε πορτοκαλί).
Οι ράβδοι, οι οποίες χρησιμοποιούν τον ανωτέρω μηχανισμό, έχουν έγχρωμο πλαστικό περίβλημα λόγω της ενσωματωμένης χρωστικής. Πέραν του ορατού φάσματος, οι συσκευές χημειοφωταύγειας οι οποίες εκπέμπουν στην περιοχή των υπερθύρων είναι μαύρου χρώματος, καθώς οι περιεχόμενες χρωστικές απορροφούν το ορατό φως το οποίο παράγεται, και εκπέμπουν υπέρυθρες.
Χρήσεις
μικρογραφία|205x205εσ|Βραχιόλι χημικού φωτός το οποίο χρησιμοποιείται συνήθως σε ψυχαγωγικά δρώμενα. Οι ράβδοι χημικού φωτός είναι αδιάβροχες, ανθεκτικές υπό υψηλές πιέσεις, εκλύουν ελάχιστο ποσό θερμότητας και δεν απαιτούν εξωτερική πηγή ενέργειας. Αυτές τους οι ιδιότητες τις καθιστούν ιδανικές για χρήση από δυνάμεις ασφαλείας, κατασκηνωτές, οδηγούς σε έκτακτη ανάγκη και δύτες. Αποτελούν σημαντικό κομμάτι του στρατιωτικού εξοπλισμού, με ευρεία γκάμα χρήσεων, όπως περιπτώσεις κινδύνου, σήμανση περιοχής προσγείωσης αλεξιπτωτιστή και σήμανση στόχου.
Στο πλαίσιο της ψυχαγωγίας, οι ράβδοι χρησιμοποιούνται σε σειρά εκδηλώσεων, μεταξύ των οποίων νυχτερινές συναυλίες, φεστιβάλ και χορευτικά δρώμενα.
Ενίοτε, μπορούν να αποτελέσουν μέσο της εκπαιδευτικής διαδικασίας για το μάθημα της χημείας, έτσι ώστε οι μαθητές να κατανοήσουν την έννοια της ταχύτητας αντίδρασης και να μελετήσουν τις ιδιότητες φθορισμού των υγρών χημικών.
Ασφάλεια
Οι ουσίες οι οποίες περιέχονται στις ράβδους χημικού φωτός χαρακτηρίζονται από ελάχιστη τοξικότητα. Η ενδεχόμενη κατάποση τους, ή η επαφή με το δέρμα, μπορεί να οδηγήσει σε τοπικό ερεθισμό και ερυθρότητα. Ειδικότερα στις περιπτώσεις όπου οι ουσίες καταποθούν ή έρθουν σε επαφή με τους οφθαλμούς, πιθανά συμπτώματα είναι ο έμετος και το χημικό έγκαυμα αντίστοιχα.
Οι μη φθορίζουσες χρωστικές οι οποίες χρησιμοποιούνται ανήκουν στους κυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες, οι οποίοι δύνανται να οδηγήσουν σε καρκινογενέσεις, όπως επίσης και ορισμένα χημικά τα οποία δεν επιλέγονται πια για την δημιουργία συσκευών χημειοφωταύγειας. Επίσης, το φθαλικό διβουτύλιο, ένα συστατικό το οποίο ενίοτε χρησιμοποιείται στις ράβδους χημικού φωτός, έχει κατηγοριοποιηθεί ως πιθανό υπαίτιο για τερατογενέσεις, παρότι δεν υπάρχουν ισχυρά ερευνητικά δεδομένα για αυτή του την ιδιότητα. Ωστόσο, σύμφωνα με τους κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι χημικές ράβδοι οι οποίες πωλούνται στο κοινό δεν πρέπει να περιέχουν τις ουσίες αυτές σε επικίνδυνες για την υγεία συγκεντρώσεις, οι οποίες και θα κατηγοριοποιούσαν το προϊόν ως καρκινογόνο, μεταλαξιογόνο ή τοξικό για την αναπαραγωγική ικανότητα.
Το μείγμα των χημικών ουσιών το οποίο περιέχεται σε κάθε συσκευή έχει την ιδιότητα να αλλοιώνει τις επιφάνειες των πλαστικών με τα οποία θα έρθει σε επαφή, δρώντας ως πλαστικοποιητής.
Εντούτοις, εάν η ράβδος χρησιμοποιηθεί με τον ενδεδειγμένο τρόπο και το χημικό περιεχόμενο της δεν εξέλθει του περιβλήματος, δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος για τον χρήστη ή το περιβάλλον του.
Ρεκόρ Γκίνες
Σύμφωνα με το βιβλίο Γκίνες, η μεγαλύτερη σε μήκος ράβδος χημικού φωτός στον κόσμο κατασκευάστηκε από το τμήμα χημείας του Πανεπιστημίου του Wisconsin-Whitewaters, και είχε μήκος 152,5 μέτρα. Η ενεργοποίηση της συγκεκριμένης συνέβη στις 9 Σεπτεμβρίου του 2018, και χρειάστηκαν εκατό εθελοντές.
Κατά το ίδιο βιβλίο, η μακρύτερη αλυσίδα κατασκευασμένη από ράβδους χημικού φωτός δημιουργήθηκε την 21η Μαρτίου 2017 στην Κολωνία της Γερμανίας, και είχε μήκος 6491,91 μέτρα. Επίσης, στις 24 Νοεμβρίου 2018, στην Μπογκοτά της Κολομβίας, 4394 συγκεντρωμένοι άνθρωποι ενεργοποίησαν ταυτόχρονα από μια ράβδο, κατακτώντας μια θέση στα ρεκόρ Γκίνες.
Παραπομπές
Κατηγορία:Φωτισμός Κατηγορία:Φωτεινές πηγές
Ευφορβία η χαρακίας
Το είδος Ευφορβία η χαρακίας (επιστ. ονομ. Euphorbia characias), με κοινή ονομασία Τιθυμαλώ, ανήκει στην οικογένεια Ευφορβιοειδή (Euphorbiaceae), με τα περισσότερα είδη να χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη γαλακτώδους χυμού ο οποίος τις περισσότερες φορές είναι δηλητηριώδης. Χαρακτηρίζονται από την ταξιανθία που ονομάζεται κυάθιο (αρχαία ελλ. κύπελλο), η οποία αποτελείται από πολλά άρρενα άνθη που έχουν από έναν μόνο στήμονα και ένα θήλυ άνθος που αποτελείται από έναν ύπερο και μία τρίχωρη ωοθήκη.
Το E. characias αποτελεί μεσογειακό είδος αρκετά κοινό σ’ όλη την Ελλάδα. Συναντάται σε πετρώδεις και βραχώδεις βιοτόπους, απ’ αυτό προέρχεται άλλωστε το όνομα του είδους (χάρακας=βράχος). Ανθίζει από τα τέλη Ιανουαρίου μέχρι και τον Απρίλιο.
Το είδος Euphorbia characias παρουσιάζει 2 υποείδη που απαντούν αμφότερα στην Ελλάδα: το Euphorbia characias subsp. characias με φυτά μέχρι 80 εκ. όπου οι αδένες μέσα στο άνθος είναι κοκκινοκαφέ με μικρά ή καθόλου κέρατα και το Euphorbia characias subsp. wulfenii με φυτά μέχρι 180 εκ. όπου οι αδένες μέσα στο άνθος είναι κιτρινωποί με μεγάλα κέρατα.
Γκαβρίλο Πρίντσιπ
Ο Γκαβρίλο Πρίντσιπ (Гаврило Принцип, 25 Ιουλίου 1894 - 28 Απριλίου 1918) ήταν Σερβοβόσνιος που δολοφόνησε τον Αρχιδούκα Φραγκίσκο Φερδινάνδο της Αυστρίας και τη γυναίκα του, Σοφία, Δούκισσα του Χόχενμπεργκ, στο  Σεράγεβο στις 28 Ιουνίου 1914. Ο Πρίντσιπ και οι συνεργοί του συνελήφθησαν και ενέπλεξαν κάποια από τα μέλη του Σερβικού στρατού, οδηγώντας την Αυστροουγγαρία να εκδώσει ένα επίσημο διπλωματικό ανακοινωθέν προς τη Σερβία γνωστό και ως το  Τελεσίγραφο του Ιουλίου. Αυτό χρησιμοποιήθηκε ως η δικαιολογία για την κήρυξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Πρίντσιπ ήταν ένας Γιουγκοσλάβος εθνικιστής σχετιζόμενος με το κίνημα Νέα Βοσνία (Μλάντα Μπόσνα) που κυρίως αποτελούνταν από Σέρβους, αλλά επίσης από Μουσουλμάνους Σλάβους και Κροάτες. Κατά τη διάρκεια της δίκης του δήλωσε: "Είμαι Γιουγκοσλάβος εθνικιστής που επιδιώκω την ενοποίηση όλων των Γιουγκοσλάβων και μου είναι αδιάφορη η μορφή του κράτους που θα δημιουργηθεί, αλλά θα πρέπει να είναι ανεξάρτητο από την Αυστρία."
Παιδικά χρόνια
Ο Γκαβρίλο Πρίντσιπ γεννήθηκε σε ένα απομακρυσμένο χωριό της Ομπλιάι κοντά στο Μποσάνσκο Γκράχοβο, μέρος που την εποχή εκείνη ήταν ντε γιούρε μέρος του του Βιλαετίου της Βοσνίας εντός της  Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αν και η επαρχία  είχε από το 1878 καταληφθεί από την  Αυστροουγγαρία που την κυβερνούσε ως εξαρτημένη περιοχή της, ένα ντε φάκτο τμήμα της Αυστροουγγαρίας. Οι γονείς του, ο πατέρας Πέταρ, ο οποίος ήταν ταχυδρόμος και η Μαρίγια (πατρικό Μίτσιτς) είχαν εννέα παιδιά, έξι από τα οποία πέθαναν σε παιδική ηλικία. Οι φτωχοί γονείς του δεν μπορούσαν να του παράσχουν τα απαραίτητα και να τον στείλουν να ζήσει με έναν μεγαλύτερο αδερφό του στο Σεράγεβο, τη σημερινή πρωτεύουσα της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βόσνιοι εγκληματίες Κατηγορία:Πρόσωπα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου Κατηγορία:Αθεϊστές
Ποτάμια της Μαδαγασκάρης
Αυτός είναι ο κατάλογος ποταμιών της Μαδαγασκάρης.
thumb|right|250px|Ποτάμια της Μαδαγασάρης
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Γεωγραφία της Μαδαγασκάρης
Κύπελλο Ελλάδος ποδοσφαίρου ανδρών 2000-01
Στην 59η διοργάνωση του κυπέλλου Ελλάδας 2000-01 μετείχαν συνολικά 50 σωματεία (16 Α΄ Εθνικής, 16 της Β΄ και 18 Γ΄ κατηγορίας) και διεξήχθη σε 5 γύρους, συμπεριλαμβανομένου του τελικού. Στην προκριματική φάση υπήρξαν 8 όμιλοι των 6 ομάδων, ενώ 2 ομάδες προκρίθηκαν χωρίς αγώνες.
Η διοργάνωση
Για πρώτη φορά καθιερώθηκε οι αγώνες της πρώτης φάσης να είναι διπλοί, πράγμα που σήμαινε ότι κάθε ομάδα έδωσε από 10 αγώνες. Μάλιστα, επειδή οι αγώνες ξεκίνησαν πολύ νωρίς, κατά τη διάρκεια όπου οι ομάδες θα έπρεπε να δίνουν φιλικούς αγώνες προετοιμασίας, επετράπη κατά τους 5 πρώτους αγώνες ένα μάξιμουμ 7 αλλαγών για κάθε προπονητή, πράγμα πρωτόγνωρο στην Ελλάδα, πιθανότατα και διεθνώς, για αγώνες επίσημης διοργάνωσης.
Κατά τη συνέχειά της υπήρξαν για τους φιλάθλους πολύ ενδιαφέρουσες αναμετρήσεις, καθώς διασταυρώθηκαν οι πλέον δημοφιλείς σύλλογοι της χώρας στα 4 από τα 6 ζευγάρια που συνθέτουν τα –αποκαλούμενα ως– σημαντικότερα ελληνικά ντέρμπι και επιπρόσθετα, με εξαίρεση τον τελικό, σε διπλές συναντήσεις. Κατά φάση των 16 ο Ολυμπιακός απέκλεισε με δύο νίκες την ΑΕΚ, επικρατώντας 2-0 εκτός έδρας (ο αγώνας διακόπηκε επεισοδιακά στο 70' εις βάρος των γηπεδούχων όταν με το αποτέλεσμα στο 1-1 έμειναν 6 παίκτες τους να συνεχίσουν) και θριαμβεύοντας 6-1 στο Ολυμπιακό Στάδιο (ΟΑΚΑ), την τότε έδρα του. Για την ίδια φάση και στο ντέρμπι της Θεσσαλονίκης Άρης-ΠΑΟΚ, ο δεύτερος επιβλήθηκε με 1-1 εκτός και 2-0 στον επαναληπτικό, ενώ αξιοσημείωτη νίκη-πρόκριση 7-2 πέτυχε ο Παναθηναϊκός επί του Πανιωνίου, έχοντας ηττηθεί στον εκτός έδρας αγώνα με 0-1.
Στους προημιτελικούς ακολούθησε το ντέρμπι "αιωνίων" Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός και μετά το αμφίρροπο 1-1 του ΟΑΚΑ, ακολούθησε το εντυπωσιακό 4-1 των Πειραιωτών στο γήπεδο Απόστολος Νικολαΐδης. Περισσότερη αγωνία προσέφερε ο ημιτελικός ανάμεσα στους ίδιους και τον Ηρακλή, όπου με δύο νίκες 1-0 εκτός έδρας και 5-4 εντός, σε μία εξαιρετική αναμέτρηση όπου περίπου 10' πριν τη λήξη το αποτέλεσμα ήταν 3-4, εξασφάλισαν την πρόκριση για τον τελικό.
Σε αυτόν αντιμετώπισε μετά από 9 χρόνια και για 7η συνολικά φορά σε τελικό τον ΠΑΟΚ, ο οποίος νικώντας με 4-2 κατέκτησε το κύπελλο εκ νέου έπειτα από 27 χρόνια (τελευταία το 1974), μάλιστα στο ίδιο γήπεδο και επί του ίδιου αντιπάλου. Ο αγώνας ορίστηκε στο γήπεδο Νέας Φιλαδέλφειας, μετά από κλήρωση που προηγήθηκε ανάμεσα σε αυτό και το Καυτανζόγλειο. Ο νικητής προπονητής, Ντούσαν Μπάγεβιτς, έγινε ο πρώτος που κατέκτησε το τρόπαιο με 3 διαφορετικές ομάδες (είχαν προηγηθεί οι επιτυχίες του με τις ΑΕΚ το 1996 και Ολυμπιακό το 1999).
Οι αγώνες
<references group="σ."/>
Ο τελικός
Τζόρτζεβιτς (79' 13px|Πετυχημένο πέναλτι), Χούτος (90' + 2' 13px|Πετυχημένο σουτ)
Πηγές
Κατηγορία:Κύπελλο Ελλάδας (ποδόσφαιρο ανδρών) Κατηγορία:Εγχώρια ποδοσφαιρικά κύπελλα 2000-2001
Νεόφυτος Δ΄
Ο Νεόφυτος Δ΄ (ο Φιλάρετος) διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως για ένα σύντομο χρονικό διάστημα μεταξύ των ετών 1688 και 1689.
Καταγόταν από την Ήπειρο και το οικογενειακό του όνομα ήταν Φιλάρετος. Περιγράφεται ως μορφωμένος, θεοσεβής και φιλομαθής. Ήταν ιερομόναχος και πνευματικός όταν εξελέγη Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως τον Σεπτέμβριο του 1644, σε διαδοχή του Παρθενίου που εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης. Φαίνεται πως είχε κάνει μαζί του μία συμφωνία, να κρατάει από τις προσόδους της Μητροπόλεως μόνο τα απαραίτητα για τον ίδιο και τη Μητρόπολη και τα υπόλοιπα να τα αποδίδει στον Παρθένιο. Όταν εξέπεσε του θρόνου ο Παρθένιος, ο Νεόφυτος σταμάτησε να τηρεί την συμφωνία, γι'αυτό και μετά την επιστροφή του Παρθενίου στο θρόνο, η Σύνοδος καθαίρεσε και απέλασε τον Νεόφυτο τον Ιανουάριο του 1650. Όταν στον θρόνο ανέβηκε ο Ιωαννίκιος Β΄, αποκατέστησε τον Νεόφυτο τον Ιούνιο του 1651. Ως Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως ήταν πολλές φορές μέλος τις Ιεράς Συνόδου και τηρούσε αλληλογραφία με πολλούς αρχιερείς και Πατριάρχες, ενώ σώζεται και επιστολή που του απηύθυνε με οικείο ύφος και ο Τσάρος Αλέξιος Μιχαήλοβιτς. Επί των ημερών της ιερατείας του στην Αδριανούπολη παραχώρησε τον ναό του Αγίου Στεφάνου της πόλης ως μετόχι στην Μονή Μεγίστης Λαύρας. Επίσης, με δική του επιμέλεια ανεγέρθηκε νέος καθεδρικός ναός της πόλης, ο οποίος είχε καταρρεύσει το 1658 από το πολύ χιόνι. Το 1682 του δόθηκε άδεια να μεταβεί στη Βλαχία, προκειμένου να συγκεντρώσει χρήματα για την υπερχρεωμένη Μητρόπολή του. Το 1686 επαύθη και απομακρύνθηκε από την επαρχία του.
Στις 27 Νοεμβρίου 1688 εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης ανατρέποντας τον προκάτοχό του, Καλλίνικο Β΄. Ενθρονίστηκε στο Φανάρι στις 15 Δεκεμβρίου 1688. Παρέμεινε στο Θρόνο όμως μόνο για πέντε μήνες, διότι επέδειξε δυναστική συμπεριφορά. Έτσι, εκθρονίστηκε στις 7 Μαρτίου 1689 και επανήλθε ο Καλλίνικος Β΄. Έκτοτε δεν υπάρχουν μαρτυρίες γι'αυτόν και φαίνεται πως δεν έζησε πολύ, καθώς ήταν ήδη πάνω από ογδόντα ετών.
Περαιτέρω ανάγνωση
Νεοφυτος Δ Κατηγορία:Μητροπολίτες Αδριανουπόλεως Κατηγορία:Επίσκοποι του 17ου αιώνα
Γανυμήδης (στρατηγός)
Ο Γανυμήδης (πέθανε το 47 π.Χ.) ήταν ευνούχος του συμβουλίου της Κλεοπάτρας και στρατηγός επικεφαλής του φαραωνικού στρατού στην Αίγυπτο, ο οποίος αποδείχθηκε ικανός αντίπαλος του Ιουλίου Καίσαρα.
Βιογραφία
Ο Γανυμήδης ως ευνούχος στα ανάκτορα, ήταν ο δάσκαλος της ετεροθαλούς αδελφής και αντιζήλου της Κλεοπάτρας, της Αρσινόης.
Όταν ξέσπασε ο εμφύλιος πόλεμος μεταξύ του Πτολεμαίου ΙΓ' και της Κλεοπάτρας, η Αρσινόη στοιχήθηκε με τον Πτολεμαίο, διαφεύγοντας από τα ανάκτορα, με τη συνοδεία του Γανυμήδη, για να αναλάβει τη διοίκηση του στρατού. Η Αρσινόη εκτέλεσε τον Αχίλλα, ο οποίος ήταν ένα από τα μέλη της φρουράς του Πτολεμαίου ΙΓ', στρατηγός επικεφαλής των φαραωνικών-βασιλικών στρατευμάτων από το 48 π.Χ. και συν-συνομώτης μαζί με τον ευνούχο Ποθινό (ή Ποθεινό) στη δολοφονία του Πομπηίου, και διόρισε τον Γανυμήδη στη θέση του.
Ενώ ο Αχίλλας είχε επιλέξει τη Πολιορκία της Αλεξάνδρειας, το 47 π.Χ., ο στρατός του Γανυμήδη έδρασε διαφορετικά αναλαμβάνοντας υπό την κατοχή του τις πηγές του ποταμού. Η ενέργεια αυτή του έδωσε τον έλεγχο των καναλιών που προμήθευαν την Αλεξάνδρεια με νερό και κατ' επέκταση τον έλεγχο στην υδροδότηση των στρατευμάτων του Καίσαρα. Με αυτό κατά νου ο Γανυμήδης και οι στρατιώτες του, απέκοψε το τμήμα του ποταμού που τροφοδοτούσε τον Καίσαρα και με μηχανικά μέσα άρχισαν να γεμίσουν τα κανάλια και τις δεξαμενές του Καίσαρα με αλμυρό νερό. Μετά την παρέλευση κάποιων ημερών η όλο και συνεχώς αυξανόμενη άντληση υφάλμυρου νερού πανικόβαλαν τους λεγεωνάριους του Καίσαρα μέχρι το σημείο εκείνο, όπου ο ίδιος ο Καίσαρας αναγκάστηκε να ασχοληθεί με την κατάσταση προσωπικά. Γνωρίζοντας πως η Αλεξάνδρεια χτίστηκε πάνω σε ασβεστολιθικά εδάφη και ότι ο ασβεστόλιθος αυτός είναι πορώδης, ο Καίσαρας διέταξε να ανοιχθούν πηγάδια προς αποκατάσταση της υδροδότησης ηρεμώντας με αυτόν τον τρόπο τους στρατιώτες του.
Δύο ημέρες μετά την αποκάλυψη από τον Καίσαρα του τεχνάσματος του Γανυμήδη η Τριακοστή Έβδομη Λεγεώνα (37η), που ταξίδεψε μέσω θαλάσσης και βρισκόταν σε απελπιστική θέση, λόγω έλλειψης νερού, έφθασε στην Αίγυπτο, αλλά δεν ήταν σε θέση να αποβιβαστεί στην Αλεξάνδρεια λόγω των αντίθετων ανέμων. Ο Καίσαρας βγήκε με το στόλο του προκειμένου να συνδράμει προσωπικά στην κατάσταση, αλλά αρκετοί από τους ναύτες του, που απέστειλε στην ξηρά για να βρουν νερό, συνελήφθησαν από το ιππικό του Γανυμήδη, το οποίο στη συνέχεια ενημέρωσε τους στρατηγούς για τη θέση του Καίσαρα. Ο Γανυμήδης επιστράτευσε στη διάθεσή του κάθε πλοίο που υπήρχε και προέβει σε ναυμαχία με το στόλο του Καίσαρα, αλλά στη ναυμαχία αυτή επικράτησε ο Καίσαρας, οπότε οι Αλεξανδρινοί σχεδόν σε οικτρή κατάσταση εγκατέλειψαν τον αγώνα. Ωστόσο, ο Γανυμήδης κατάφερε να τους συσπειρώσει για άλλη μια φορά και ετοίμασε ένα μεγαλύτερο στόλο για μια νέα εμπλοκή, την οποία αυτήν τη φορά ήταν σίγουρος ότι θα μπορούσε να κερδίσει. Αυτή η μάχη, όμως, εναντίον του ναυάρχου του Καίσαρα του Ευφράνορα, οδήγησε σε μια ακόμα πιο καταστροφική ήττα για τον Γανυμήδη.
Ο Γανυμήδης αλλάζοντας τακτική, επικεντρώθηκε στον λιθοβολισμό των δυνάμεων του Καίσαρα με καταπέλτες. Η τακτική αυτή απέτυχε να πλήξει τους βετεράνους λεγεωνάριους του Καίσαρα και οδήγησε σε αδιέξοδο. Στη συνέχεια, μια αντιπροσωπεία Αλεξανδρινών προσέφυγε στον Καίσαρα προκειμένου να επιστρέψει τον Πτολεμαίο ΙΓ ' σε αυτούς, υποσχόμενοι σε αντάλλαγμα την Αρσινόη, δηλώνοντας ότι είχαν κουραστεί από τη διοίκηση της Αρσινόης και του Γανυμήδη και ευχήθηκαν ο φαραώ τους να τους οδηγήσει.
Σύντομα, όμως, ο Καίσαρας έλαβε ενισχύσεις και κέρδισε την καθοριστική μάχη ενάντια στον στρατό του Γανυμήδη, ο οποίος σκοτώθηκε το 47 π.Χ. κατά τη διάρκεια της μάχης αυτής.
Αναφορές
Κατηγορία:Ελληνιστική περίοδος Κατηγορία:Ιστορία της Αρχαίας Ρώμης Κατηγορία:Στρατηγοί της αρχαίας Αιγύπτου Κατηγορία:Ευνούχοι
Κρήνη Αγνώ
Η Κρήνη Αγνώ ή της Αγνούς είναι πηγή που βρίσκεται στο Λύκαιο όρος στην Ηλεία. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία εκεί έπλειναν οι νύμφες τον νεογέννητο Δία. Η πηγή της μυθολογίας ταυτίζεται σήμερα με πηγή που βρίσκεται σε υψόμετρο 1250 μέτρα κι έχει εντοιχισμένη πλάκα.
Πήρε το όνομα της από την νύμφη Αγνώ, και όπως αναφέρει ο Παυσανίας έτρεχε νερο μόνιμα όλο τον χρόνο. Κοντά στην πηγή βρισκόταν ιερό του Δία όπου η είσοδος επιτρεπόταν μόνο στους ιερείς του. Πολύ κοντά βρισκόταν το στάδιο και ο ιππόδρομος που γίνονταν τα Λύκαια.
Gov.cy
Το Gov.cy είναι ενιαία κυβερνητική πύλη της δημόσιας διοίκησης που τέθηκε σε λειτουργία τον Ιούλιο του 2022 την οποία υλοποιεί το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής της Κύπρου. Οι πολίτες και επιχειρήσεις μπορούν να βρουν τις ψηφιακές υπηρεσίες που επιθυμούν εύκολα και γρήγορα σε ένα ενιαίο περιβάλλον.
Κρήνη Αγνώ
Παραπομπές
Κατηγορία:Αρχαιολογικοί τόποι στην Ηλεία Κατηγορία:Μυθολογία της αρχαίας Ηλείας Αγνω
Gov.cy
Αντίστοιχη πύλη αποτελούσε και η Η Κυβερνητική Διαδικτυακή Δίοδος Ασφαλείας "Αριάδνη".
Υπηρεσίες
To gov.cy λειτουργεί ως κατάλογος ηλεκτρονικών υπηρεσιών. Αυτές παρουσιάζονται με βάση τα «γεγονότα ζωής» (γέννηση, ασφάλιση, αίτηση επιδόματος κ.ά.), ενώ υπάρχει και λειτουργία άμεσης αναζήτησης.
Διαλειτουργικότητα
Η ταυτοποίηση πραγματοποιείται με τους κωδικούς CY Login η μέσω κάποιου Κυπριακού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.
Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία Τασμανίας
Η Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία Τασμανίας (αγγλικά: Football Federation Tasmania, FFT) είναι διοικητικό όργανο όσον αφορά το άθλημα του ποδοσφαίρου στην πολιτεία Τασμανία της Αυστραλίας. Η έδρα της βρίσκεται στο Χόμπαρτ και είναι υπεύθυνη για τη διεξαγωγή των ποδοσφαιρικών διοργανώσεων της πολιτείας, των πρωταθλημάτων όπως και του θεσμού του κυπέλλου.
Ιστορία
Το ποδόσφαιρο εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην Τασμανία κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας, αλλά ποτέ δεν ήταν τόσο δημοφιλές όσο το κρίκετ, ενώ με τον ερχομό του αθλήματος του αυστραλιανού ποδοσφαίρου στα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα, σύντομα φάνηκε ότι το συγκεκριμένο άθλημα ξεπερνούσε τόσο το ράγκμπι και το ποδόσφαιρο σε δημοφιλία στο εσωτερικό της αποικιακής νήσου. Το άθλημα γενικά αναφερόταν ως British Association Football, για να το διακρίνεται από το ράγκμπι, και το αυστραλιανό ποδόσφαιρο, το οποίο σύντομα θα ήταν γνωστό τοπικά ως "football" ή "footy", Ο όρος soccer προήλθε από την Αγγλία, όπου εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη δεκαετία του 1880 ως συντομογραφία της λέξης "association" που συχνά πιστώνεται στον προηγούμενο αρχηγό της Αγγλίας, Τσαρλς Ρίφορντ-Μπράουν. Δεν είναι σαφές πότε ο όρος "soccer" άρχισε να χρησιμοποιείται στην Τασμανία, αλλά από τον εικοστό αιώνα ήταν ο πιο κοινός όρος.
Eξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ποδόσφαιρο στην Αυστραλία
Ανάδραση
thumb|right|400px|Σύστημα με βρόχο ανάδρασης Ανάδραση (αγγλικά: feedback) ονομάζεται η ανατροφοδότηση της εξόδου ενός συστήματος στην είσοδο του. Τα συστήματα με βρόχο ανάδρασης είναι σημαντικά τόσο στη μαθηματική θεωρία αυτομάτου ελέγχου όσο και σε πολλά τεχνολογικά συστήματα. Η ανάδραση μπορεί να είναι είτε (συνηθέστερα) αρνητική ανάδραση, είτε (σπανιότερα) θετική ανάδραση.
Αρνητική ανάδραση έχουμε όταν το σήμα εξόδου y αφαιρείται από το σήμα εισόδου r με αποτέλεσμα είσοδο ελέγχου e που τείνει να αποκαταστήσει την ισορροπία, όποτε έχουμε απομάκρυνση της εξόδου από τη θέση ισορροπίας. Θετική ανάδραση έχουμε όταν η ανάδραση προστίθεται και ενισχύει οποιαδήποτε μεταβολή κατάστασης, για παράδειγμα αύξηση της εξόδου προστίθεται στην είσοδο και προκαλεί περαιτέρω αύξηση κοκ.
Στο σχήμα βλέπουμε ένα γενικό σχηματικό διάγραμμα συστήματος με βρόχο ανάδρασης. Μπορεί να αφορά οποιοδήποτε είδος συστήματος, για παράδειγμα ηλεκτρικό σύστημα, υδραυλικό σύστημα ή ακόμα και σχηματική αναπαράσταση τμήματος της λειτουργίας βιολογικού συστήματος, οικονομικού συστήματος κοκ. Το σύστημα χωρίς το βρόχο ανάδρασης απεικονίζεται από το κουτάκι Ρ. Ολόκληρο το διάγραμμα της εικόνας μαζί με τα κουτάκια F, C και τα σήματα ελέγχου r, e, u, και την τελική έξοδο του συστήματος y, που απεικονίζονται με βελάκια, είναι το σύστημα ελέγχου.
Παράδειγμα
Το Ρ είναι για παράδειγμα ένα απλό αυτοκίνητο. Ολόκληρο το διάγραμμα της εικόνας είναι ένα αυτοκίνητο με σύστημα ελέγχου ταχύτητας (cruise control). Η είσοδος u του συστήματος Ρ είναι η πεταλούδα (βαλβίδα) του γκαζιού. Η έξοδος y είναι η ταχύτητα του αυτοκινήτου. Αυτή επηρεάζεται κι από άλλες εισόδους που δεν φαίνονται στο σχήμα, όπως π.χ. η κλίση του αυτοκινητόδρομου. Ο αισθητήρας ταχύτητας αποτελεί τον βρόχο ανάδρασης F (feedback). Η επιθυμητή ταχύτητα είναι σταθερή και, αφού προσδιοριστεί από τον οδηγό, παραμένει σταθερή σε όλη την πορεία του ταξιδιού, αυτορρυθμιζόμενη από το σύστημα ελέγχου τόσο στα ανηφορικά όσο και στα κατηφορικά τμήματα του αυτοκινητόδρομου. Από το σήμα της επιθυμητής ταχύτητας r αφαιρείται (πρόκειται για αρνητική ανάδραση) το σήμα του αισθητήρα. Η διαφορά e πάει στον ελεγκτή C (controller) ο οποίος ελέγχει και ρυθμίζει, αν χρειαστεί, το άνοιγμα της πεταλούδας γκαζιού.