Δίδυμα_Μιλήτου
Ο Ναός της Αρτέμιδος
μικρογραφία|Θεμέλια του ναού της Αρτέμιδος Τα θεμέλια του ναού της Αρτέμιδος ανακαλύφθηκαν το 2013 ακριβώς πίσω από το τζαμί και την πρώην ελληνορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους 100 μέτρα βόρεια του ναού του Απόλλωνα. Σε αντίθεση με το ναό του Απόλλωνα, η ίδρυση του ναού της Αρτέμιδος έχει ακριβώς προσανατολισμό Ανατολής-Δύσης, όπως συνηθίζεται για τους περισσότερους ελληνικούς ναούς. Τα ερείπια των θεμελίων δείχνουν ότι ο ναός είχε διαστάσεις 31,60 μέτρα μήκος και 11,50 μέτρα πλάτος. Οι σωζόμενοι ασβεστολιθικοί λίθοι αποδεικνύουν ότι ο ναός της Αρτέμιδος είχε τρία δωμάτια. Τμήματα της υπερκατασκευής του δεν ήρθαν στο φως επί τόπου. Μετά τις ανασκαφές τα θεμέλια επανατοποθετούνταν μετά από κάθε ανασκαφή, έτσι σήμερα τίποτα δεν είναι ορατό από αυτά. Δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο αν ο ναός της Αρτέμιδος είχε προσανατολισμό προς τα ανατολικά ή προς τα δυτικά, επειδή ο βωμός του δεν έχει βρεθεί ακόμη. Κατά τις ανασκαφές στην ανατολική πλευρά δεν ήρθαν στο φως υπολείμματα του βωμού και η περιοχή μπροστά από τη δυτική πλευρά δεν έχει ακόμη ανασκαφεί. Έτσι είναι πιο πιθανό ο ναός να είχε προσανατολισμό προς τα δυτικά, γιατί γενικά ο βωμός βρισκόταν μπροστά από ελληνικούς ναούς. Η υπόθεση αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι οι δύο πιο διάσημοι ναοί της Αρτέμιδος στη Μικρά Ασία, στην Έφεσο και στη Μαγνησία του Μαιάνδρου, ήταν επίσης στραμμένοι προς τα δυτικά. Κατά τις ανασκαφές το 1994, στα νότια του τζαμιού, ανασκάφηκε ιωνικό επιστύλιο και λίθοι ζωφόρου άγνωστου κτηρίου. Αυτοί οι ογκόλιθοι από λευκό μάρμαρο έχουν σχεδόν το ίδιο σχέδιο και μέγεθος με το επιστύλιο και τη ζωφόρο από τον ελληνιστικό ναΐσκο του Απόλλωνα. Ως εκ τούτου, φαινόταν πιθανό να ανήκαν στον ελκυστικό ναό της Αρτέμιδος λόγω των αδελφοποιημένων στυλιστικών στοιχείων. Αλλά αυτή η ιδέα δεν μπορούσε να αποδειχθεί μέχρι το 2012. Το επιστύλιο και η ζωφόρος από το ναό της Αρτέμιδος είναι βαθύτερα και ευρύτερα από αυτά από το ναΐσκο του Απόλλωνα. Ένα τετράγωνο γείσο (αποτελούμενο από γείσο και σήμα), που βρέθηκε ήδη το 1909, αλλά ερευνήθηκε για πρώτη φορά το 2012, ανήκει σε αυτούς. Ήταν ο θεμέλιος λίθος για την επίλυση του γρίφου. μικρογραφία|Κάτοψη του ναού της Αρτέμιδος Για το επιστύλιο, η ζωφόρος και το γείσο προέρχονται από ευρύτερο ναό από το ναΐσκο. Περαιτέρω ταιριάζουν τέλεια με το σχέδιο κατασκευής στο σηκό. Τέλος, αυτό το οικοδομικό σχέδιο ταιριάζει με τις αναλογίες της νέας θεμελίωσης του ναού. Αυτό σημαίνει ότι ο ιωνικός ναός της Αρτέμιδος είχε τέσσερις μπροστινούς κίονες και το μήκος του ήταν ακριβώς τρεις φορές μεγαλύτερο από το πλάτος του. Μια άλλη διαφορά μεταξύ των ναΐσκων του Απόλλωνα και του ναού της αδερφής του Άρτεμης αφορά τον χρόνο κατασκευής τους. Η διακόσμηση των ναΐσκων μπορεί να χρονολογηθεί στυλιστικά γύρω στο 300 π.Χ., αλλά τα στολίδια του ναού της Αρτέμιδος χρονολογούνται στον 2ο αιώνα π.Χ. Ως εκ τούτου, η χρονολογία του νέου ναού είναι γνωστή, αλλά αν και φαίνεται πιθανό ότι ήταν αφιερωμένος στην Άρτεμη, εξακολουθούν να υπάρχουν εικασίες, ειδικά επειδή δεν βρέθηκε επιγραφή στα αρχιτεκτονικά μέλη. Παλαιότερες επιγραφές του 6ου αιώνα π.Χ. δείχνουν ότι εκτός από τον Απόλλωνα λατρευόταν στα Δίδυμα και η Άρτεμη και η Εκάτη. Σε άλλη επιγραφή του 3ου αιώνα π.Χ. αναφέρεται το λατρευτικό άγαλμα της Αρτέμιδος. Σε μεταγενέστερες επιγραφές αναφέρονται έργα ανοικοδόμησης του ναού της Αρτέμιδος. Επομένως, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Άρτεμις είχε δικό της ναό στα Δίδυμα. Ήταν η κύρια θεότητα δίπλα στον Απόλλωνα, και σε καμία άλλη θεότητα, που λατρεύεται στα Δίδυμα δεν υπάρχει καταγεγραμμένος ναός. Επιπλέον, η Άρτεμις είναι η δίδυμη αδερφή του Απόλλωνα. Όλα αυτά οδηγούν στο συμπέρασμα ότι αυτός ο ναός, που σχεδιάστηκε σύμφωνα με τον ναΐσκο του Απόλλωνα πρέπει να είναι αυτός της Άρτεμης και βρισκόταν αρχικά στο ακρωτήριο βόρεια του ναού του Απόλλωνα.