Εκστρατεία_του_Μοριά
Καθιέρωση της επιστημονικής αποστολής
Η εκστρατεία του Μοριά ήταν η δεύτερη από τις μεγάλες στρατιωτικές-επιστημονικές αποστολές της Γαλλίας κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα. Η πρώτη ήταν η εκστρατεία της Αιγύπτου το 1798 (Commission des sciences et des arts). Η τελευταία πραγματοποιήθηκε το 1839 στην Αλγερία (Commission d'exploration scientifique d'Algérie). Και οι τρεις πραγματοποιήθηκαν με πρωτοβουλία της γαλλικής κυβέρνησης και τέθηκαν υπό την καθοδήγηση ενός συγκεκριμένου υπουργείου (Εξωτερικών σχέσεων για την Αίγυπτο, Εσωτερικού για το Μοριά, Πόλεμου για την Αλγερία). Τα μεγάλα επιστημονικά ιδρύματα γενικά προσέλαβαν επιστήμονες (πολίτες ή στρατιώτες) και καθόρισαν τις αποστολές τους, ενώ η εργασία επί τόπου πραγματοποιήθηκε σε στενή σχέση με το στρατό. Η επιτροπή Επιστημών και Τεχνών κατά τη διάρκεια της Εκστρατεία της Αιγύπτου του Βοναπάρτη, και ιδιαίτερα οι μεταγενέστερες δημοσιεύσεις, έγιναν σημείο αναφοράς. Αφού η Ελλάδα ήταν η άλλη μεγάλη "αρχαία" περιοχή που θεωρήθηκε ως προέλευση του δυτικού πολιτισμού (ήταν ένα από τα κύρια επιχειρήματα των Φιλελλήνων), αποφασίστηκε, όπως ανέφερε ο Αμπέλ Μπλουέ: "« να επωφεληθεί από την παρουσία των στρατιωτών μας που κατέλαβαν το Μοριά για να στείλει μια ακαδημαϊκή επιτροπή. Δεν ήταν ίση με αυτή που συνδέθηκε με τη δόξα του Ναπολέοντα [...] Ωστόσο, έπρεπε να εξυπηρετεί σε μεγάλο βαθμό τις τέχνες και τις επιστήμες »"Ο Υποκόμης ντε Μαρτίνιακ, υπουργός Εσωτερικών του βασιλιά Κάρολου Ι΄ της Γαλλίας και πραγματικός αρχηγός της κυβέρνησης τότε, ανέθεσε έξι καταξιωμένους ακαδημαϊκούς του Ινστιτούτο της Γαλλίας (Ακαδημία Επιστημών: Ζωρζ Κυβιέ και Ετιέν Ζοφρουά ντε Σεν Ιλέρ. Ακαδημία Επιγραφών και Καλών Γραμμάτων: Charles-Benoît Hase και Desiré Raoul Rochette. Ακαδημία Καλών Τεχνών: Jean-Nicolas Hyot και Jean-Antoine Letronne) για να διορίσουν τους αρχηγούς και τα μέλη κάθε τμήματος μιας Επιστημονικής Επιτροπής. Ο Ζαν-Μπατίστ Μπορύ ντε Σεν-Βενσάν (Jean-Baptiste Bory de Saint Vincent) έτσι διορίστηκε διευθυντής της επιτροπής στις 9 Δεκεμβρίου 1828. Καθορίστηκαν επίσης οι διαδρομές και οι στόχοι. Όπως θα γράψει ο Μπορύ αργότερα: "« Οι κύριοι ντε Μαρτίνιακ και Siméon μου ζήτησαν ρητώς να μην περιορίσω τις παρατηρήσεις μου στις Μύγες και στα Βότανα, αλλά να τις επεκτείνω στους τόπους και στους ανθρώπους »"Η αποστολή, η οποία απαρτίστηκε από δεκαεννέα επιστήμονες, χωρίστηκε σε τρία τμήματα (Φυσικές Επιστήμες, Αρχαιολογία, Αρχιτεκτονική-Γλυπτική), τα οποία τέθηκαν υπό τις διευθύνσεις των Ζαν-Μπατίστ Μπορύ ντε Σεν-Βενσάν (τμήμα Φυσικών Επιστημών), Λεόν-Ζαν-Ζοζέφ Ντυμπουά (Léon-Jean-Joseph Dubois, τμήμα Αρχαιολογίας) και Γκιγιώμ-Αμπέλ Μπλουέ (Guillaume-Abel Blouet, τμήμα Αρχιτεκτονικής και Γλυπτικής). Ο ζωγράφος Εζέν Εμανυέλ Αμωρύ Ντυβάλ έδωσε πορτρέτα αυτών των τριών διευθυντών στα αναμνηστικά του, Souvenirs (1829-1830), που έγραψε το 1885.« ''Ο κ. Ντυμπουά, επικεφαλής του τμήματος Αρχαιολογίας, του οποίου ήμουν σχεδιαστής, ήταν μαθητής του Νταβίντ. Θα πίστευα εύκολα ότι οι διαθέσεις του για ζωγραφική δεν ήταν αρκετά μεγάλες για να συνεχίσει να ακολουθεί αυτή τη σταδιοδρομία. Το γεγονός παραμένει ότι το παραιτήθηκε και έγινε, δεν ξέρω από ποιες συνθήκες, φίλος και βοηθός του μεγάλου Σαμπολιόν. Είχε ασκήσει το μάτι του σε πολλές εμπειρίες, πιθανότατα το έβγαλε λίγο δεξιά και αριστερά, ειδικά στη συζήτηση του κυρίου του, που τον έκανε να αποκτήσει, στο Μουσείο του Λούβρου, ένα αρκετά σημαντικό μέρος. Υψηλός, δυνατός, ζωντανός, χαρούμενος, μαι εμφάνιση σαν τον Joseph Prudhomme [γελοιογραφικό χαρακτήρας της μπουρζουαζίας κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα], με τον οποίο τα γυαλιά του χρυσού του έδιναν ακόμη περισσότερη ομοιότητα. Το ρεπερτόριό του, παρόλο που ήταν ποικίλο, δεν ήταν ανεξάντλητο. Τα αστεία και οι ιστορίες που είπε αστεία, επαναλάμβαναν λίγο. Μερικές χρονολογούνται από την εποχή της αυτοκρατορίας, αλλά δεν τις γνώριζα και με διασκεύασαν. Ήταν παντρεμένος και ζούσε στο Παρίσι, με τη γυναίκα και την κόρη του, σε ένα μικρό αλλά άνετο εσωτερικό. Κατά τη διάρκεια της εκδρομής μας, τον άκουσα συχνά να μετανιώνει για αυτή την οικογενειακή ζωή, χωρίς ποτέ να ήθελε να πάει βαθύτερα σε αυτό που εξέφρασε τη λύπη του περισσότερο, επειδή ήταν ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των γευμάτων μας που παραπονέθηκε. Αυτό που πρέπει να προσθέσω είναι ότι με την πρώτη ματιά ήταν πολύ ελκυστικός και ότι έκανε πολλά έξοδα, ειδικά για τις τελευταίες αφίξεις [...] Το λαμπρό μυαλό του κ. Ζαν-Μπατίστ Μπορύ ντε Σεν-Βενσάν δεν θα μπορούσε να με κάνει να ξεπεράσω, τόσο νεαρό όσο ήμουν, την αλαζονεία και την έπαρση του, και είχα συνηθίσει με πολύ δυσκολία σε αυτή τη δραστηριότητα, σε αυτό το αέναο κίνημα. Το φόρεμά του, στις τελετές ή στις επισκέψεις που επρόκειτο να πληρώσουμε στις αρχές, ήταν τελειωμένο γκροτέσκο. Είχε συνδυάσει σε ένα πολύ παράξενο μείγμα το κοστούμι ενός συνταγματάρχη και αυτό ενός μέλους του Ινστιτούτου. Αλλά δεν ήξερε ή προσποιήθηκε ότι δεν έβλεπε την έκπληξη που προκάλεσε παντού. Από τις πρώτες μέρες, άφησε τη φιλοδοξία του, την οποία δεν έπαψε να έχει κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, να περάσει ο ίδιος για τον υπέρτατο επικεφαλής της επιτροπής και πολύ σύντομα διαπίστωσα την ψυχρότητα που του έδειξαν ο κ. Μπλουέ και ο κ. Ντυμπουά όταν άφησε τις υπερβολικές προθέσεις του να φαίνονται πολύ καθαρά. Ως αδιάφορος θεατής αυτού του μικρού ανταγωνισμού, μπόρεσα εύκολα να προβλέψω πόσο θα έπασχαν τα αποτελέσματα της αποστολής. Είμαι πιθανώς λάθος. Αλλά δυσκολεύομαι να καταλάβω μια επιτροπή αυτού του είδους χωρίς έναν μόνο επικεφαλής, ο οποίος κατευθύνει το σύνολο και αναλαμβάνει όλη την ευθύνη. Υπήρχαν τρεις επικεφαλής: ήταν ήδη πάρα πολλοί, και έγινε αναπόφευκτο πως σύντομα ο καθένας από αυτούς θα τραβούσε τη δική τους πλευρά... Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν πολλές άλλες περιστάσεις για τις οποίες δέχομαι μόνο έναν αρχηγό. Ως εκ τούτου, επαναλαμβάνω, είμαι πιθανώς λάθος. Ο κ. Μπλουέ, ένας ταλαντούχος αρχιτέκτονας, είχε τη σοβαρή εμφάνιση ενός σκληρού εργάτη. Αλλά οι δύο πιο περίεργοι τύποι της επιτροπής ήταν, χωρίς αμφιβολία, ο Εντγκάρ Κινέ και ο Vietty, γλύπτης από τη Λυών... », Εζέν Εμανυέλ Αμωρύ Ντυβάλ (Eugène Emmanuel Amaury Duval, ζωγράφος, μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής), Souvenirs (1829-1830)'', Κεφάλαιο ΙΙΙ, Librairie Plon, E. Plon, Nourrit et Cie, imprimeurs-éditeurs, Paris, 1885. μικρογραφία|390x390px|Άποψη του [[Πύλος|Ναβαρίνου και του όρμου του, λίγο μετά την άφιξη της επιστημονικής επιτροπής στην Ελλάδα (από τον Prosper Baccuet)]] Τα μέλη της επιστημονικής αποστολής επιβιβάστηκαν στις 10 Φεβρουαρίου 1829 στην Τουλόν επί της φρεγάτας Κυβέλη (Cybèle) (που διοικήθηκε από τον καπετάνιο φρεγάτας Μ. de Robillard) και, μετά από 21 ημέρες από ένα μάλλον ταραχώδης πέρασμα της Μεσογείου για τα μέλη της αποστολής,« ''Η αρχή του δείπνου, το οποίο ήταν πολύ καλά σερβιρισμένο, πέρασε με χαρά. Είχαμε γνωρίσει τους αξιωματικούς μας για κάποιο χρονικό διάστημα. Αλλά ίσως η χαρά τους ήρθε από τη σκηνή που ήταν έτοιμοι να δουν σε λίγο. Ο άνεμος, όπως φαίνεται, είχε ανέβει στο τέλος του λιμανιού [στην Τουλόν] και το πλοίο κουνούσε πολύ. Ο χρόνος για τη σούπα πέρασε τακτικά. αλλά ξαφνικά βαθιά σιωπή. Το βλέμμα μου σταθεροποιήθηκε σε ένα σημείο από το οποίο τίποτα στον κόσμο δεν θα μπορούσε να τα αποκόψει, οι σύντροφοί μου χλώμιαζαν όλο και περισσότερο. Είδαμε χάντρες από ιδρώτα που σχηματίζονταν στα μέτωπα τους. Ένας από αυτούς δεν μπορούσε πλέον να αντέξει, σηκώθηκε βιαστικά και, φεύγοντας, συγκρούστηκε με τις δοκούς της πολύ χαμηλής οροφής. Αλλά τίποτα δεν τον σταμάτησε. Ένας δεύτερος τον ακολούθησε. Σύντομα άτακτη φυγή έγινε γενική. Οι αξιωματικοί, που απέκρυψαν με δυσκολία την επιθυμία τους να γελάσουν, είχαν όλοι τα μάτια τους στραμμένα στο πλευρό μου και περίμεναν... αλλά μάταια! Μόνος, δεν έκανα κίνηση, καταβροχθίζοντας αυτό που είχα στο πιάτο μου, και το πρόσωπο μου τόσο ήρεμο και χαρούμενο σαν να ήμουν στη στεριά, καθισμένος σε ένα καλό τραπέζι. Όλοι οι αξιωματικοί, λοιπόν, γεμίζοντας τα ποτήρια τους, άρχισαν να φωνάζουν τρεις Hurray! και ήπιαν στην υγεία του νέου επιστήμονα. Μετά το δείπνο, ανέβηκα στο κατάστρωμα και είδα το τρομακτικό θέαμα όλων των άψυχων συνοδών μου [...] Αυτές ήταν για μένα εντυπώσεις οι οποίες οι δυστυχισμένοι σύντροφοί μου, σχεδόν πάντα άρρωστοι, συχνά κοιμισμένοι, δεν μπορούσαν να βιώνουν. », Εζέν Εμανυέλ Αμωρύ Ντυβάλ (Eugène Emmanuel Amaury Duval, ζωγράφος, μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής), Souvenirs (1829-1830)'', Κεφάλαιο ΙV, Librairie Plon, E. Plon, Nourrit et Cie, imprimeurs-éditeurs, Paris, 1885. αποβιβάστηκαν στις 3 Μαρτίου 1829 στο Ναβαρίνο. Ενώ στην Αίγυπτο και στην Αλγερία, τα επιστημονικά έργα πραγματοποιήθηκαν υπό την προστασία του στρατού, στην Πελοπόννησο, ενώ η επιστημονική εξερεύνηση είχε μόλις ξεκινήσει, τα πρώτα στρατεύματα ήδη αποχώρησαν στις πρώτες ημέρες του Απριλίου 1829. Ο στρατός απλώς παρείχε την υλικοτεχνική υποστήριξη: « σκηνές, στύλοι, εργαλεία, δοχεία, κατσαρόλες και σάκους, με μια λέξη: όλα όσα που μπόρεσε να βρεθεί για τη χρήση μας στα καταστήματα του στρατού ».