Ανδρούσα_Μεσσηνίας
1432-1460: Δεσποτάτο του Μυστρά
Από το 1432 η Ανδρούσα και το κάστρο της, 21 χρόνια πριν την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453), είχαν περιέλθει στην κυριαρχία των Παλαιολόγων, όπου και παρέμειναν για μικρό χρονικό διάστημα, 30 περίπου ετών, μετά την Α΄ Ενετοκρατία, καθώς την περιοχή της Ανδρούσας ήλεγχε το Δεσποτάτο του Μυστρά (1349-1460). Η Ανδρούσα και το κάστρο της εμφανίζονται στις πηγές και λίγο νωρίτερα, το 1428, καθώς σύμφωνα με το «Χρονικόν» του Γεωργίου Σφραντζή, ανάμεσα στους τόπους που παραχωρούνται στον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο αναγράφεται πρώτη η Ανδρούσα πριν τα άλλα κάστρα και τις λοιπές περιοχές της Μεσσηνίας. Γεώργιος Σφραντζής, «Χρονικόν» (Chronicon sive Minus), [...] "Ἀνδροῦσαν λέγω καὶ Καλαμάταν καὶ Πήδημα καὶ Μάνην καὶ Νησὶν καὶ Σπιτάλιν καὶ Γρεμπένιν καὶ Ἀετὸν καὶ Λωῒ καὶ Νεόκαστρον καὶ Ἀρχάγγελον καὶ ἕτερα πολλά· ἃ καὶ σταλεὶς ἐγὼ παρέλαβον ταῦτα παρὰ τοῦ ῥηθέντος πρωτοστράτορος". [...] Chronicon sive Minus, Ερευνητικό έργο: ΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ, Εργαστήριο Διαχείρισης Πολιτισμικής Κληρονομιάς, www.aegean.gr/culturaltec/chmlab. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, 2006, σελ.8 του pdf και Ψευδοσφραντζής, «Χρονικόν, Γεωργίου Φραντζή Πρωτοβεστιαρίου, εις τέσσαρα βιβλία διαιρεθέν, εκδοθέν επιμελεία Φραγκίσκ. Καρόλου Άλτερ (Franz - Karl Alter) διδασκάλου της Ελληνικής διαλέκτου», Εν Βιέννη 1796, Βιβλίον Β, Κεφ. Β. και Γ.,, σελ. 30: [...] "τα έκτος & εντός της Πελοποννήσου, ήσαν γαρ τα εντός, Ανδρούσα λέγω & Καλαμάτα, Μαντίνεια, Ιάννιτζα, Πίδημα & Μάνη, & Νησίν, & Σπιτάλιν, & Γρεμπενή, & Αετός, & Νεόκαστρον, & Ίθώμη η νυν λεγομένη Μεσσήνη, & Αρχάγγελος , & Σαυλάουρος, & Ιωάννινα, & Λιγούδιστα• τα δε εκτός, μεγάλη Αίνος, & η περί αυτήν παροικία πάσα κώμαι & χώραι έως και Περιθεωρίου• α και σταλείς εγώ παρέλαβον αυτά•" [...] και «Χρονικόν», Georgius Phrantzes, Ioannes Cananus, Ioannes Anagnostes, Weber, Bonnae 1838, [https://books.google.gr/books?id=uRUTAAAAQAAJ&pg=PA133&dq=%CE%A3%CE%B1%CE%BD%CE%BB%CE%AC%CE%BF%CE%BD%CF%81%CE%BF%CF%82&hl=el&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=%CE%A3%CE%B1%CE%BD%CE%BB%CE%AC%CE%BF%CE%BD%CF%81%CE%BF%CF%82&f=false LIB. II, CAP. II, σελ. 133]: [...] "ήσαν γάρ τα εντός, Ανδρούσα λέγω και Καλαμάτα, Μαντινεία, Ιάννιτζα, Πίδημα και Μάνη και Νησίν και Σπιτάλιν και Γρεμπενή και Αετός και Νεόκαστρον και Ιθώμη η νυν λεγομένη Μεσσήνη και Αρχάγγελος και Σαυλάουρος και Ιωάννινα και Λιγούδιστα, τα δε εκτός μεγάλη Αίνος και η περί αυτήν παροικία πάσα, κώμαι και χώραι έως και Περιθεωρίου• ά και σταλείς εγώ παρέλαβον αυτά". [...] Από το 1417-18 οι Βυζαντινοί είχαν κατορθώσει να απελευθερώσουν το μεγαλύτερο μέρος της Μεσσηνίας και της Ηλείας. Το 1427 ο Βυζαντινός στόλος καταφέρνει να νικήσει σε ναυμαχία στα νησάκια Εχινάδες, στην είσοδο του Πατραϊκού κόλπου, τον Παλατινό Κόμη Κεφαλληνίας και Ζακύνθου Κάρολο Α΄ Τόκκο και λίγο αργότερα οι Βυζαντινοί κατέλαβαν τη Γλαρέντζα στην Ηλεία. Το 1429 ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος καταλαμβάνει και την Πάτρα μετά από πολιορκία. Εκτός από την Μεθώνη, την Κορώνη το Ναύπλιο και το Άργος, τα οποία παρέμειναν στην κατοχή των Βενετών, ολόκληρη την υπόλοιπη Πελοπόννησο αναλαμβάνουν οι Παλαιολόγοι, με το Θεόδωρο να εξουσιάζει τον Μυστρά, το Θωμά τη Γλαρέντζα και τον Κωνσταντίνο τα Καλάβρυτα, λίγο πριν ο τελευταίος γίνει αυτοκράτορας. Όμως οι τουρκικές επιδρομές συνεχίστηκαν αμείωτες τα επόμενα χρόνια, καθώς ο σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ ήθελε να εμποδίσει τους Θεόδωρο και Θωμά, οι οποίοι βρίσκονταν σε αντιπαράθεση μεταξύ τους, από το να αποστείλουν ενισχύσεις στην πολιορκούμενη πρωτεύουσα. Με αφορμή μία μεγάλη τουρκική επιδρομή ξέσπασε εξέγερση των κατοίκων, υπό τον Μανουήλ Κατακουζηνό, η οποία έληξε άδοξα με την επέμβαση του Τουραχάν ή Τουρχάν Μπέη. Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 και ενώ τα δύο αδέλφια συνέχιζαν να συγκρούονται μεταξύ τους, οι Τούρκοι κατέλαβαν την Πάτρα το 1458 και το 1460 ο Μυστράς παρεδόθη αμαχητί στον Μωάμεθ Β΄ που έθεσε το τέλος στο δεσποτάτο. Έτσι ως το 1462 το κάστρο και η πόλη της Ανδρούσας είχε περιέλθει υπό τον Μωάμεθ Β΄ τον Πορθητή.