cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ερριέττα Μαρία της Γαλλίας
Δεύτερος και Τρίτος Εμφύλιος Πόλεμος (1648–1651)
Με την υποστήριξη της Γαλλικής κυβέρνησης, η Ερριέττα εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, διορίζοντας καγκελάριό της τον εκκεντρικό Σερ Κένελμ Ντίγκμπυ, και δημιουργώντας μια αυλή Βασιλοφρόνων (Royalists) στο Σαιν-Ζερμαίν-αν-Λαι. Κατά τη διάρκεια του 1646 συζητήθηκε ο Πρίγκιπας Κάρολος να συναντήσει την Ερριέττα στο Παρίσι· η Ερριέττα και ο βασιλιάς προτίθεντο, αλλά ο Πρίγκιπας αρχικά έλαβε συμβουλές να μην πάει, καθώς αυτό θα τον παρουσίαζε ως καθολικό φίλο της Γαλλίας. Μετά τη συνεχιζόμενη αποτυχία των προσπαθειών των Βασιλικών στην Αγγλία, τελικά συμφώνησε να πάει στη μητέρα του τον Ιούλιο 1646.
Η Ερριέττα γινόταν αυξανόμενα καταθλιπτική και αγχώδης στη Γαλλία, από όπου προσπάθησε να πείσει τον Κάρολο να αποδεχθεί μια πρεσβυτεριανική κυβέρνηση στην Αγγλία ως μέσο κινητοποίησης της Σκωτικής υποστήριξης για την επανεισβολή στην Αγγλία και την ήττα του Κοινοβουλίου. Τον Δεκέμβριο 1647, τρομοκρατήθηκε όταν ο Κάρολος απέρριψε τα "Τέσσερα Νομοσχέδια" (Four Bills) ως ειρηνευτικό συμβιβασμό. Ο Κάρολος μυστικά υπέγραψε το σύμφωνο γνωστό ως "Αρραβώνας" (The Engagement) με τους Σκώτους, μολονότι, υποσχόμενος μια πρεσβυτεριανή κυβέρνηση στην Αγγλία με εξαίρεση στην αυλή του Καρόλου. Το αποτέλεσμα του Δεύτερου Αγγλικού Εμφυλίου Πολέμου, ο οποίος παρά τις προσπάθειες της Ερριέττας να στείλει κάποια περιορισμένη στρατιωτική βοήθεια, ήταν να τελειώσει το 1648 με την ήττα των Σκώτων και την αιχμαλωσία του Καρόλου από τις Κοινοβουλευτικές δυνάμεις.
Στη Γαλλία, εν τω μεταξύ, μια ατμόσφαιρα "θερμοκηπίου" είχε αναπτυχθεί μεταξύ της βασιλικής αυλής στην εξορία στο Κάστρο του Σαιν-Ζερμαίν-αν-Λαι. Η Ερριέττα περιβαλλόταν από μα μεγάλη ομάδα Βασιλοφρόνων εξόριστων, περιλαμβανομένου του Χένρυ Ουίλμοτ, του Τζορτζ Ντίγκμπυ, του Χένρυ Πέρσυ, του Τζον Κόουλπεπερ, και τους Τσαρλς Τζέραρντ. Η αυλή της Βασίλισσας σπαρασσόταν από αντιμαχίες φατριών, αντιπαλότητα και μονομαχίες· η Ερριέττα έπρεπε να αποτρέψει τον Πρίγκιπα Ροβέρτο από το να μονομαχήσει με τον Ντίγκμπυ, συλλαμβάνοντας και τους δύο, αλλά δεν ήταν σε θέση να αποτρέψει μια νεότερη μονομαχία μεταξύ του Ντίγκμπυ και του Πέρσι, και λίγο μετά από αυτή μία άλλη μεταξύ του Ροβέρτου και του Πέρσυ.
Ο Βασιλιάς Κάρολος εκτελέστηκε από το Κοινοβούλιο το 1649· ο θάνατός του άφησε την Ερριέττα σχεδόν άπορη και σοκαρισμένη, μια κατάσταση που δεν βοηθείτο από τον Γαλλικό εμφύλιο πόλεμο της Σφενδόνης, η οποία έφερε έλλειψη χρημάτων και στον ανιψιό της Ερριέττας, Λουδοβίκο ΙΔ΄. Η Ερριέττα δεν ήταν πλέον Βασίλισσα αλλά Βασιλομήτωρ του νεαρού Καρόλου Β΄. Κατά τον μαινόμενο, και τελευταίο Τρίτο Αγγλικό Εμφύλιο Πόλεμο το σύνολο του κύκλου των Βασιλοφρόνων πλέον έδρευε στο Σαιν-Ζερμαίν, με τους υποστηρικτές της Βασιλομήτορος να ενώνονται με αυτούς του παλαιού βασιλικού κύκλου που ήταν με τον Κάρολο Β΄ στη Χάγη, περιλαμβανομένων των Ormonde and Inchiquin and Clarendon, whom she particularly disliked. She also quarrelled with Ormonde: when she said that if she had been trusted the King would be in England, Ormonde, with his usual bluntness, retorted that if she had never been trusted the King need never have left England. Co-location began to bring the factions together, but Henrietta's influence was waning. In 1654, Charles II moved his court on to Cologne, eliminating the remaining influence of the Queen Mother in St-Germain.
Η Ερριέττα αυξανόμενα επικεντρώθηκε στην πίστη και τα παιδιά της, ειδικά την Ερριέτα (την οποία αποκαλούσε "Minette"), τον Ιάκωβο και τον Ερρίκο. Henrietta attempted to convert both Princes James and Henry to Catholicism, her attempts with Henry angering both Royalists in exile and Charles II. Henriette, however, was brought up a Catholic. Henrietta had founded a convent at Chaillot in 1651, and she lived there for much of the 1650s.
Κληρονομιά
Η πολιτεία Μαίρυλαντ των ΗΠΑ ονομάσθηκε προς τιμήν της από τον σύζυγό της, Κάρολο Α΄. Ο Τζορτζ Κάλβερτ, 1ος Βαρόνος Μπάλτιμορ, ετοίμασε έναν καταστατικό χάρτη για την αποικία με το όνομα της κενό, προτείνοντας ο Κάρολος να δώσει ένα όνομα προς τιμήν του εαυτού του. Ο Κάρολος, έχοντας ήδη τιμήσει τον εαυτό του και αρκετά μέλη της οικογένειας σε ονόματα άλλων αποικιών, αποφάσισε να τιμήσει τη σύζυγο του. Το συγκεκριμένο όνομα που δόθηκε στο έδαφος ήταν "Terra Mariae, anglice, Maryland". Το Αγγλικό όνομα προτιμήθηκε από το Λατινικό εξαιτίας εν μέρει λόγω της επιθυμίας να μη συνδεθεί η λέξη "Mariae" με τον Ισπανό Ιησουίτη Χουάν ντε Μαριάνα. Το Ακρωτήριο Ερριέττα Μαρία, στη δυτική σύζευξη του Κόλπου Τζέημς και του Κόλπου Χάντσον στο Βόρειο Οντάριο είναι επίσης ονομασμένο προς τιμής της. Το δουλεμπορικό πλοίο Henrietta Marie (το οποίο μετέφερε σκλάβους στις σημερινές ΗΠΑ και βυθίστηκε 35 μίλια ανοιχτά της ακτής του Κη Ουέστ αφότου πούλησε 190 σκλάβους στην Τζαμάικα το 1701) πήρε το όνομά του επίσης από την Ερριέττα Μαρία.
Πολυάριθμες συνταγές που αποδίδονται στην Ερριέττα αναπαράγονται στο διάσημο βιβλίο μαγειρικής ''The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened'' του Κένελμ Ντίγκμπυ.
Επίγονοι
Βλέπε επίσης τους απογόνους της Ερριέττας-Μαρίας της Γαλλίας, όπου γίνεται ορατό το πώς οι Μεδίκοι κατάφεραν να γίνουν μέλος των ευρωπαϊκών βασιλικών οικογενειών, με αποτέλεσμα τον Δούκα του Κέιμπριτζ, δεύτερο στη διαδοχή του θρόνου του Ηνωμένου Βασιλείου.
Τίτλοι, προσφωνήσεις, τιμές, και έμβλημα
220px|μικρογραφία|δεξιά|Ο θυρεός της Ερριέττας-Μαρίας της Γαλλίας ως Βασίλισσας της Αγγλίας.
Εθνόσημο
To Εθνόσημο της Αγγλίας, Σκωτίας και Ιρλανδίας συμψηφίστηκε με τον θυρεό του πατέρα της ως Βασιλιά της Γαλλίας και της Ναβάρρας. Ο θυρεός του Ερρίκου Δ΄ ήταν: "Azure, three fleurs de lys Or (France); impaling Gules, a cross a saltire and an orle of chains linked at the fess point with an amulet Or (Navarre)". Για τους οπαδούς της, χρησιμοποίησε τον εστεμμένο λέοντα της Αγγλίας από την δεξιά πλευρά, και από την άλλη πλευρά χρησιμοποίησε έναν από τους αγγέλους που για κάποιο χρονικό διάστημα είχε συνοδεύσει και το βασιλικό έμβλημα της Γαλλίας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βασιλομήτωρ Κατηγορία:Βασίλισσες της Σκωτίας (σύζυγοι βασιλέων) Κατηγορία:Οίκος των Βουρβόνων Κατηγορία:Οίκος των Στιούαρτ Κατηγορία:Αγγλίδες δούκισσες Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Γαλλίας
Γεώργιος Λυκούργος
Ο Γεώργιος Λυκούργος (George Lycurgus, 1858–1960) ήταν Ελληνοαμερικανός επιχειρηματίας, που διεδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του τουρισμού στη Χαβάη. Συγκρούσθηκε με την κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Χαβάης και κατηγορήθηκε για προδοσία. Αργότερα, συνετέλεσε στην ίδρυση του Ηφαιστειακού Παρατηρητηρίου της Χαβάης και του Εθνικού Πάρκου Ηφαιστείων της Χαβάης.
Οι αρχές της σταδιοδρομίας του
Το 1892 ζήτησε τον ανεψιό του, Δημοσθένη Λυκούργο, για να τον βοηθήσει στην ανάπτυξη επιχειρήσεών του στη Χαβάη. Μαζί με άλλους πρόσφατους μετανάστες, ίδρυσαν εκεί την Pearl City Fruit Company. Στα νησιά όμως είχαν τον ανταγωνισμό της Hawaiian Fruit & Packing Company, που ανήκε σε εδραιωμένους εκεί απογόνους λευκών Αμερικανών ιεραποστόλων, οι οποίοι εκτός των άλλων μιλούσαν άριστα και τη χαβανέζικη γλώσσα, όπως ο Λόριν Α. Θέρστον (Lorrin A. Thurston, 1858-1931), που ήταν αναμεμιγμένος και στην πολιτική. Εκείνη την εποχή η Χαβάη ήταν ανεξάρτητο κράτος, μία συνταγματική μοναρχία, το Βασίλειο της Χαβάης. Σε κάθε περίπτωση, ο Γεώργιος Λυκούργος πούλησε ένα εστιατόριο που είχε στο Σαν Φρανσίσκο και εγκαταστάθηκε στη Χαβάη.
μικρογραφία|αριστερά|255px|Το εσωτερικό του Ξενοδοχείου «Sans Souci» περί το 1893 Ο Γ. Λυκούργος απέκτησε το 1893 με λήζινγκ τον μικρό ξενώνα του Άλεν Χέρμπερτ στην παραλία Γουαϊκίκι της Χονολουλού. Τον επεξέτεινε και τον μετονόμασε σε «Sans Souci», από το Ανάκτορο Σανσουσί του Πότσδαμ. Υπήρξε ένα από τα πρώτα παραλιακά τουριστικά ξενοδοχεία (resorts) στη Χαβάη και η περιοχή του αποκαλείται ακόμα «Sans Souci Beach». Διασημότητες της εποχής, όπως ο Σκωτσέζος συγγραφέας Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον, διέμειναν εκεί, ενώ έγινε δημοφιλής προορισμός και για τουρίστες από τις ηπειρωτικές ΗΠΑ.
Το 1894 ο Λυκούργος πραγματοποίησε το πρώτο του ταξίδι στο ηφαίστειο Κιλαουέα, μαζί με τον ναύαρχο Ρόαγιαλ Ρ. `Ινγκερσολ (Royal R. Ingersoll), με το αμερικανικό πλοίο Philadelphia. Το ηφαίστειο τον εντυπωσίασε και σημείωσε τις δυνατότητες για μελλοντικές επιχειρήσεις.
Πολιτικά προβλήματα
Σταδιακά ο Λυκούργος γνωρίστηκε και ανέπτυξε φιλικές σχέσεις με τη βασιλική οικογένεια της Χαβάης, τους Καλακάουα, που ήταν τακτικοί επισκέπτες των τουριστικών του ξενοδοχείων. Αυτό του έδωσε το παρατσούκλι «Δούκας της Σπάρτης», ένας τίτλος τον οποίο έφερε τότε ο διάδοχος του ελληνικού θρόνου. Παρότι ο ίδιος δεν διέθετε τίτλο ευγενείας, αισθανόταν πιο άνετα με τη μοναρχία, παρά με τους Αμερικανούς.
μικρογραφία|Διαφήμιση του 1893 που εμφανίσθηκε στη Hawaii Holomua Το 1893 όμως, μετά τον θάνατο του βασιλιά Καλακάουα και την ανάρρηση στον θρόνο της αδελφής του, Λιλιουοκαλάνι, ο Θέρστον και άλλοι Αμερικανοχαβανέζοι ανέτρεψαν τη βασιλεία με πραξικόπημα και ανεκήρυξαν τη λεγόμενη «Δημοκρατία της Χαβάης» (Republic of Hawaii), ελπίζοντας να την ενώσουν με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Η νέα κυβέρνηση, ελεγχόμενη από συντηρητικούς ιεραποστόλους και τους απογόνους τους, έβαλε πρόστιμο στον Λυκούργο επειδή διέθετε οινοπνευματώδη ποτά στα ξενοδοχεία του. Τότε ο Λυκούργος προσέλαβε μία μπάντα Χαβανέζων που έπαιζαν κομμάτια για τη Βασίλισσα Λιλιουοκαλάνι αντί για αμερικανική μουσική. Ας σημειωθεί ότι στη «δημοκρατία» αυτή δικαίωμα ψήφου είχαν μόνο περίπου 4.000 άνδρες, οι περισσότεροι ασχολούμενοι με την πολιτική.
Μετά από μία αποτυχημένη αντεπανάσταση των φιλοβασιλικών τον Ιανουάριο του 1895, ο Λυκούργος κατηγορήθηκε ότι τους προμήθευσε λαθραία όπλα. Αρκετοί από τους ηγέτες του κινήματος είχαν συναντήσεις στο «Sans Souci». Μέχρι τις 20 Ιανουαρίου, όλοι είχαν συλληφθεί. Ο Λυκούργος κατηγορήθηκε για «προδοσία» και φυλακίσθηκε επί 52 ημέρες χωρίς να δικασθεί ποτέ.
Το 1898 ο Ισπανοαμερικανικός πόλεμος αύξησε το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την περιοχή του Ειρηνικού, εξαιτίας των ισπανικών κτήσεων εκεί, ιδίως των Φιλιππίνων, και πολλοί πολεμικοί ανταποκριτές φιλοξενήθηκαν στο «Sans Souci» στο ταξίδι τους προς τις Φιλιππίνες. Η Χαβάη προσαρτήθηκε ως έδαφος των ΗΠΑ το ίδιο έτος και ο Λυκούργος έγινε Αμερικανός πολίτης. Το 1901 άνοιξε ένα εστιατόριο στη Χονολουλού, όπου διοργάνωνε βραδιές αποκαλούμενες «Οι φυλακισμένοι του 1895», που δεν άρεσαν στις νέες αρχές. Ωστόσο, τα επόμενα χρόνια περιόρισε την πολιτική του έκθεση και επένδυσε στη μεγαλόνησο της Χαβάης, απομακρυνόμενος έτσι από την πρωτεύουσα Χονολουλού. Το 1908 αγόρασε το ξενοδοχείο του Χίλο από τον Τζων Ντ. Σπρέκελς, τον γιο τού Κλάους.
Στο μεταξύ, το 1903, σε ένα ταξίδι του στην Ελλάδα για να δει τη μητέρα του, γνώρισε και παντρεύτηκε την Αθηνά Γερασίμου από τη Σπάρτη, το δεύτερο από εννέα τέκνα, που υπήρξε πιθανότατα η πρώτη Ελληνίδα που πάτησε ποτέ στη Χαβάη.
Το «Βολκέινο Χάουζ»
δεξιά|μικρογραφία|Ο Δημοσθένης Λυκούργος στο «Βολκέινο Χάουζ» το 1908 Τον Δεκέμβριο του 1904 ο Γεώργιος Λυκούργος και ο ανεψιός του Δημοσθένης Λυκούργος απέκτησαν την πλειονότητα των μετοχών του ξενοδοχείου Βολκέινο Χάουζ (= «Σπίτι του Ηφαιστείου») στη μεγαλόνησο της Χαβάης, κοντά στο ηφαίστειο Κιλαουέα. Ο ανεψιός συνέστηνε πάντα τον Γεώργιο στους επισκέπτες ως «θείο Τζωρτζ», και από τότε έγινε γνωστός και με αυτό το προσωνύμιο.
Ο Λυκούργος συμφιλιώθηκε τελικά με τον Λόριν Θέρστον και συνεργάσθηκαν επί δεκαετία (1906-1916) ώστε να ανακηρυχθεί η περιοχή του ηφαιστείου σε εθνικό πάρκο, το σημερινό Εθνικό Πάρκο Ηφαιστείων της Χαβάης. Ωστόσο, η οικογένεια Λυκούργου διατηρούσε ένα ιερό αφιερωμένο στην εκθρονισμένη Βασίλισσα Λιλιουοκαλάνι στο «Βολκέινο Χάουζ» και διηγούντο τους θρύλους της αρχαίας Χαβάης στους επισκέπτες και ενοίκους του ξενοδοχείου. Γίνονταν προσευχές στην πολυνησιακή θεά της φωτιάς και των ηφαιστείων Πέλε, που κατά τους θρύλους ζούσε στο Κιλαουέα, ώστε να παρέχει θεαματικές εκρήξεις του ηφαιστείου, προς όφελος των εσόδων του ξενοδοχείου.
Τον Ιανουάριο του 1912 ο γεωλόγος Τόμας Τζάγκαρ (Jaggar) έφθασε στην περιοχή, αφού είχε ενθαρρυνθεί από τον Θέρστον, για να μελετήσει το ηφαίστειο. Η οικογένεια Λυκούργου τον βοήθησε αμέσως, συγκεντρώνοντας χρήματα για την ανέγερση ενός οικίσκου κοντά στο ξενοδοχείο για τη στέγαση επιστημονικών οργάνων, η κατασκευή του οποίου άρχισε μέσα στον Φεβρουάριο του 1912 και ιδρύθηκε το Ηφαιστειακό Παρατηρητήριο της Χαβάης. Ο Τζάγκαρ έμεινε εκεί ως διευθυντής του για τα επόμενα 28 χρόνια, δίνοντας συχνά σχετικές διαλέξεις στους πελάτες του ξενοδοχείου.
Ο Γ. Λυκούργος ταξίδεψε και πάλι στην Ελλάδα το 1914, οπότε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος τον εμπόδισε να επιστρέψει στη Χαβάη. Το 1919 ο Δημοσθένης ήρθε στην Αθήνα για να νυμφευθεί τη Μαρία Γιατράκου, αλλά πέθανε από την πανδημία της γρίπης μία μόνο εβδομάδα μετά τον γάμο του. Ο Γεώργιος κατόρθωσε να επιστρέψει στη Χαβάη το 1920. Τον επόμενο χρόνο πούλησε το «Βολκέινο Χάουζ» και μετακόμισε στο Χίλο. Το ξενοδοχείο αγοράστηκε από την εταιρεία Inter-Island Steam Navigation Company, που επένδυσε 150.000 δολάρια για την επέκτασή του.
Ωστόσο, η Μεγάλη οικονομική ύφεση οδήγησε στη χρεωκοπία της εταιρείας το 1932, οπότε ο Λυκούργος το αγόρασε και πάλι στην τιμή των 300 δολαρίων. Τώρα το ξενοδοχείο είχε 115 δωμάτια, αλλά βέβαια ελάχιστοι πελάτες εμφανίσθηκαν μέχρι μία έκρηξη του ηφαιστείου το 1934. Τότε ο Λυκούργος άρχισε την «παράδοση» να ρίχνονται μπουκάλια του τζιν μέσα στο ηφαίστειο, η οποία σαφώς δεν ετύγχανε της εγκρίσεως των υπεύθυνων του Πάρκου μικρογραφία|αριστερά|1155px| Το «Βολκέινο Χάουζ» περί το 1912
Σε ηλικία πλέον 81 ετών, ο Λυκούργος ταξίδεψε αμέσως στην Ουάσινγκτον και έπεισε γνωστούς του με επιρροή, πολλοί από τους οποίους, όπως ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, είχαν διαμείνει στο «Βολκέινο Χάουζ», να αναθέσουν στο Civilian Conservation Corps, μία κρατική υπηρεσία για την απασχόληση άνεργων νέων, να κατασκευάσει ένα κτήριο για τη διοίκηση του Εθνικού Πάρκου Ηφαιστείων της Χαβάης πιο μακριά από την πλαγιά. Αυτό επέτρεψε στον Λυκούργο να χτίσει ένα πιο σύγχρονο ξενοδοχείο στην πρώην θέση του Ηφαιστειακού Παρατηρητηρίου. Τον Νοέμβριο του 1941, ο Γεώργιος Λυκούργος εγκαινίασε το νέο «Βολκέινο Χάουζ», ένα από τα τελευταία έργα του αρχιτέκτονα Τσαρλς Γουίλιαμ Ντίκυ (C.W. Dickey, 1871-1942).
Μετά από μία έκρηξη του ηφαιστείου το 1952, σε ηλικία 93 ετών, ο Γ. Λυκούργος διοργάνωσε μία εκδήλωση για την προβολή του ξενοδοχείου, κατά την οποία θα πήγαινε καβάλα σε ένα άλογο μέχρι το χείλος του κρατήρα και θα έριχνε μέσα το τελετουργικό μπουκάλι του τζιν. Παρά τις προσπάθειες των υπεύθυνων του Πάρκου, η εκδήλωση έγινε οπως είχε προγραμματισθεί, προς μεγάλη ικανοποίηση των θεατών και του τύπου. Το «Βολκέινο Χάουζ» ανακαινίσθηκε και επεκτάθηκε εκ νέου το 1953. Ο Γεώργιος Λυκούργος απεβίωσε στη γειτονική κωμόπολη Βολκέινο σε ηλικία 101 ετών. Από τον γάμο του είχε αποκτήσει τρία παιδιά: την Αντιγόνη, τον Λήο και τον Νίκολας.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ελληνοαμερικανοί Κατηγορία:Αμερικανοί επιχειρηματίες Κατηγορία:Αμερικανοί ξενοδόχοι Κατηγορία:Έλληνες επιχειρηματίες Κατηγορία:Έλληνες ξενοδόχοι Κατηγορία:Έλληνες αιωνόβιοι
Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού «Φιλιώ Χαϊδεμένου»
Περιγραφή
Η συλλογή του Μουσείου Μικρασιατικού Ελληνισμού στηρίζεται στα κειμήλια που ξεκίνησε να συγκεντρώνει από το 1991 η Μικρασιάτισσα πρόσφυγας Φιλιώ Χαϊδεμένου (1899 – 2007). Πρόκειται για αντικείμενα προερχόμενα από διάφορα μέρη της Μικράς Ασίας, φερμένα από τους πρόσφυγες.
Αρχικά το Μουσείο στεγάστηκε στο παλιό δημαρχείο Νέας Φιλαδέλφειας, το οποίο όμως υπέστη σοβαρές ζημιές από τον σεισμό του 1999 στην Αθήνα. Το 2002 η συλλογή μεταφέρθηκε στο κτίριο του ΠΠΙΕΔ. Μετά από πρωτοβουλίες της Φιλιώς Χαϊδεμένου και ενέργειες του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου, η έκθεση αναβαθμίστηκε σε μουσείο και επαναλειτούργησε επίσημα στις 2 Απριλίου 2007. Παρόν στα εγκαίνια ήταν και ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής.
Το Μουσείο χωρίζεται σε τρεις ενότητες: παρουσιάζει μέσα από την έκθεση αντικειμένων, εγγράφων και φωτογραφιών τη ζωή των Μικρασιατών πριν την Μικρασιατική Καταστροφή, τα γεγονότα που οδήγησαν σε αυτή και την εγκατάσταση τους στην Ελλάδα.
Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού Κατηγορία:Μικρασιατικός Ελληνισμός
Νόμος Υπεροχής (1534)
Ο Nόμος Υπεροχής του 1534 κήρυξε τον βασιλιά Ερρίκο Η' και τους διαδόχους του ως Υπέρτατες Κεφαλές της Εκκλησίας της Αγγλίας, αντικαθιστώντας τον Πάπα. Ο νόμος καταργήθηκε κατά τη διάρκεια της βασιλείας της Καθολικής βασίλισσας Μαρίας Α'. Ο νόμος του 1558 κήρυξε τη βασίλισσα Ελισάβετ Α' και τους διαδόχους της ως Υπέρτατους Κυβερνήτες της Εκκλησίας της Αγγλίας, έναν τίτλο που εξακολουθεί να κατέχει ο Βρετανός μονάρχης.
Νόμος Υπεροχής του 1534
Ο πρώτος Νόμος Υπεροχής ψηφίστηκε στις 3 Νοεμβρίου του 1534 από το κοινοβούλιο της Αγγλίας. Έδωσε το δικαίωμα στον Βασιλιά Ερρίκο Η' της Αγγλίας (και τους επόμενους βασιλείς της Αυτοκρατορίας) να ανακηρυχθεί η Υπέρτατη Κεφαλή της Εκκλησίας της Αγγλίας. Ο όρος Βασιλική Υπεροχή χρησιμοποιείται ειδικά για να περιγράψει τη νομική κυριαρχία των αστικών νόμων έναντι των νόμων της Εκκλησίας της Αγγλίας.
Ο νόμος του 1534 σηματοδότησε την αρχή της Αγγλικής Μεταρρύθμισης. Υπήρχαν διάφοροι λόγοι για αυτόν τον νόμο, κυρίως η ανάγκη για έναν άνδρα κληρονόμο του θρόνου. Ο Ερρίκος προσπάθησε για χρόνια να ακυρώσει τον γάμο του με την Αικατερίνη της Αραγονίας και είχε πείσει τον εαυτό του ότι ο Θεός τον τιμωρούσε επειδή παντρεύτηκε τη χήρα του αδερφού του. Ο Πάπας Κλήμης Ζ΄ αρνήθηκε να εγκρίνει την ακύρωση διότι σύμφωνα με τη Ρωμαιοκαθολική διδασκαλία, ένας έγκυρος γάμος είναι αδιαίρετος μέχρι το θάνατο, και ως εκ τούτου ο Πάπας δεν μπορούσε να ακυρώσει ένα γάμο μόνο λόγω ενός εμποδίου. Ο Νόμος Προδοσιών (Treasons Act) ψηφίστηκε αργότερα. Προέβλεπε ότι η απόρριψη του Νόμου της Υπεροχής και η στέρηση του βασιλιά από «το αξίωμα, τον τίτλο ή το όνομά του» έπρεπε να θεωρηθεί προδοσία. Η πιο διάσημη δημόσια φιγούρα που αρνήθηκε να πάρει τον Όρκο της Υπεροχής ήταν ο Σερ Τόμας Μορ.
Παραπομπές
Κατηγορία:Πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου Κατηγορία:Νόμοι στο Ηνωμένο Βασίλειο
Νατάσα Βέζμαρ
Η Νατάσα Βέζμαρ (κροατικά: Nataša Vezmar, γενν. 24 Οκτωβρίου 1976) είναι Κροάτισσα πρώην αθλήτρια του τάε κβον ντο με σημαντικές διακρίσεις σε παγκόσμιο επίπεδο στην κατηγορία των βαρέων βαρών (+67, +70 και αργότερα +72 κιλών).
Καριέρα
Η Βέζμαρ γεννήθηκε το 1976 στο Μπιέλοβαρ της Κροατίας, το οποίο τότε υπαγόταν στη Γιουγκοσλαβία. Ανήκε στο δυναμικό του συλλόγου TK Metalac του Ζάγκρεμπ και προπονείτο υπό τις οδηγίες του Ίβιτσα Κλάιτς. Πρωτοεμφανίστηκε σε διεθνή διοργάνωση το 1994, όταν συμμετείχε στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Τάε κβον ντο που διεξήχθη στο Ζάγκρεμπ, κατακτώντας το ασημένιο μετάλλιο στην κατηγορία των 70 κιλών. Το 1995 κατέκτησε την πρώτη θέση στο Γερμανικό Open, καθώς και το χάλκινο στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της Μανίλα, ενώ τα επόμενα χρόνια, μια σειρά από επιτυχίες σε διοργανώσεις όπως το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 1998 (χρυσό μετάλλιο), το Παγκόσμιο του 1997 (τρίτη θέση), τα γερμανικά Open (ακόμη τρία χρυσά), οι Παγκόσμιοι Στρατιωτικοί Αγώνες (δύο χρυσά) κ.ά., την καθιέρωσαν μεταξύ των κορυφαίων αθλητριών της κατηγορίας της. Το 2000 η Βέζμαρ συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ, την πρώτη διοργάνωση αυτού του είδους που συμπεριέλαβε το τάε κβον ντο στο αγωνιστικό πρόγραμμά της, χωρίς ωστόσο να καταφέρει να ανέβει στο βάθρο των νικητριών, καθώς ηττήθηκε από την Καναδή Ντομινίκ Μποσάρτ στον αγώνα για το χάλκινο μετάλλιο.
Ακολούθησαν νέες διακρίσεις με μετάλλια σε διεθνείς διοργανώσεις, με κυριότερες τα χρυσά μετάλλια στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 2002 και του 2004, όπου επικράτησε στους τελικούς επί της Ισπανίδας Άρκος (με 3-1) και της Βρετανίδας Στήβενσον (με σκορ 7-6) αντίστοιχα.
Το 2004 η Βέζμαρ έλαβε μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, όπου ηττήθηκε στον προημιτελικό από την Ιορδανή Ναντίν Νταουανί, ολοκληρώντας πρόωρα την παρουσία της, καθώς στη συνέχεια η Νταουανί δεν κατάφερε να προχωρήσει στη διαδικασία των ρεπεσάζ ώστε να τραβήξει μαζί της την Κροάτισσα. Το επόμενο έτος, η Βέζμαρ κατέλαβε την τρίτη θέση στο Open της Γερμανίας και ακολούθως αποσύρθηκε από την ενεργό δράση.
Παραπομπές
Κατηγορία:Αθλητές του Τάε Κβον Ντο Κατηγορία:Κροάτες αθλητές
Προαστιακός σιδηρόδρομος Αθήνας
δεξιά|μικρογραφία|300px|Ηλεκτροκίνητη αυτοκινητάμαξα τύπου [[Αυτοκινητάμαξα σειράς 460 ΟΣΕ|Desiro 460 στην νησίδα της Αττικής Οδού.]] δεξιά|μικρογραφία|300px|Ντιζελοκίνητη αυτοκινητάμαξα τύπου [[Αυτοκινητάμαξες Railbus ΟΣΕ|Railbus 560 στον Σταθμό Λαρίσης το 2005, πριν την εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης το 2017.]]
Ο Προαστιακός σιδηρόδρομος Αθήνας είναι υπηρεσία προαστιακού σιδηροδρόμου που εξυπηρετεί τα προάστια της Αθήνας και τις περιφερειακές περιοχές. Υπεύθυνη για την λειτουργία της είναι η Hellenic Train.
Ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2004, λίγο πριν την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων. Η πρώτη γραμμή συνέδεε τον Σταθμό Λαρίσης με το Αεροδρόμιο, ενώ οι πέντε πλέον γραμμές του Προαστιακού συνδέουν το Αίγιο, το Κιάτο, την Κόρινθο και την Χαλκίδα με την Αθήνα, τον Πειραιά και το Αεροδρόμιο.
Ιστορία
Η πρώτη γραμμή του Προαστιακού τέθηκε σε λειτουργία στις 30 Ιουλίου 2004, δύο εβδομάδες πριν την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων, εκτελώντας τότε το δρομολόγιο από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό της Αθήνας ως το Αεροδρόμιο, με συρμούς πετρελαίου και συχνότητα ανά μισή ώρα. Παράλληλα, τον Ιανουάριο του 2005 άρχισαν τα δοκιμαστικά δρομολόγια προς την Κόρινθο και η γραμμή παραδόθηκε στο κοινό στις 27 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους.
Δύο χρόνια αργότερα και με την ολοκλήρωση των έργων της γραμμής Αεροδρομίου–Πάτρας μέχρι το Κιάτο, ο Προαστιακός επεκτάθηκε ως εκεί, ενώ το 2009 επεκτάθηκε ως την Χαλκίδα.
Από το 2010 άρχισαν να ολοκληρώνονται τα έργα ηλεκτροκίνησης των γραμμών με εναλλασσόμενο ρεύμα 25kV, δίνοντας την ευκαιρία να χρησιμοποιηθούν οι συρμοί Siemens Desiro 460. Τα έργα ηλεκτροκίνησης ολοκληρώθηκαν στο τμήμα Σ.Κ.Α.–Κιάτο το 2010, στην γραμμή Οινόης–Χαλκίδας το 2013, στα τμήματα Σ.Κ.Α.–Οινόη και Τρεις Γέφυρες–Σ.Κ.Α. το 2015, και τέλος στο τμήμα Τρεις Γέφυρες–Πειραιάς το 2018. Η έλευση της ηλεκτροκίνησης στον Προαστιακό στις 30 Ιουλίου 2017 οδήγησε στην τροποποίηση των γραμμών του Προαστιακού ώστε να έχουν ως αφετηρία τον κεντρικό σταθμό της πρωτεύουσας. Στις 1 Φεβρουαρίου 2018 ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης στο τμήμα Πειραιάς–Αθήνα, και οι γραμμές τροποποιήθηκαν ξανά με αφετηρία τον Πειραιά.
Ο Προαστιακός επεκτάθηκε έως το Αίγιο στις 22 Ιουνίου 2020, ενώ εκκρεμεί η ολοκλήρωση των έργων ηλεκτροκίνησης του τμήματος Αιγίου–Κιάτου.
Γραμμές προαστιακού
Ο προαστιακός σιδηρόδρομος Αθήνας αποτελείται από τις παρακάτω γραμμές:
Σταθμοί Ανταπόκρισης
Ο προαστιακός σιδηρόδρομος συνδέεται με το υπόλοιπο (αστικό και υπεραστικό) σιδηροδρομικό δίκτυο στους εξής σταθμούς:
Εταιρεία λειτουργίας
Η εταιρεία «Προαστιακός Α.Ε.» ιδρύθηκε το 2003 ως θυγατρική εταιρεία του ΟΣΕ για να εξυπηρετήσει τη λειτουργία του προαστιακού δικτύου στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων 2004. Τo 2005 απορροφήθηκε από την εταιρεία ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε., η οποία ήταν πλέον υπεύθυνη για την παροχή όλων των σιδηροδρομικών επιβατικών και εμπορικών μεταφορών. Η ΤΡΑΙΝΟΣΕ λειτουργεί από το 2008 υπό το όνομα Hellenic Train ως εταιρεία ανεξάρτητη από τον ΟΣΕ, χρησιμοποιώντας ακόμη το έμβλημα του Προαστιακού.
Επεκτάσεις, επαναλειτουργίες και προσθήκες σταθμών
Στο μέλλον, προβλέπεται η επαναλειτουργία της γραμμής προς Ισθμό και Λουτράκι.
Προβλέπεται ακόμη η λειτουργία του προαστιακού με διπλή κανονική γραμμή από ΣΚΑ προς την Ελευσίνα, με εξυπηρέτηση και των Ελληνικών Πετρελαίων. Η γραμμή προβλέπεται να συνεχίσει προς Λουτρόπυργο και παλαιό σιδηροδρομικό Μεγάρων με μονή κανονική γραμμή με χρονοδιάγραμμα παράδοσης το 2026.
Το 2026 θα προστεθεί νέος σταθμός στο Κρυονέρι μεταξύ Δεκέλειας και Αγίου Στεφάνου.
Υπάρχουν ακόμη σχέδια για την επέκταση από το Αεροδρόμιο προς την Αρτέμιδα και Ραφήνα ως το 2029. και από τη Δουκίσσης Πλακεντίας προς Ραφήνα, αλλά και την επέκταση από Κορωπί προς Λαύριο ως το 2029.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Προαστιακος
Ένας Βέγγος για όλες τις δουλειές
Το Ένας Βέγγος για όλες τις δουλειές (Α/Μ) είναι κωμική, ελληνική κινηματογραφική ταινία του 1970, σε παραγωγή και σκηνοθεσία Ντίνου Κατσουρίδη και σε σενάριο του ιδίου, αλλά και του Ναπολέοντα Ελευθερίου. Πρωταγωνιστούν οι Θανάσης Βέγγος, Αλέκος Τζανετάκος και η Αιμιλία Υψηλάντη.
Η ταινία αναφέρεται στη δυσκολία ενός βιοπαλαιστή να βρει δουλειά, λόγω υπερβολικής τιμιότητας. Ο Θανάσης, που δυσκολεύεται να βρει δουλειά, όταν επιστρέφει στην αυλή το κορίτσι που αγαπά, προσπαθεί να πιάσει οπωσδήποτε μία. Στο τέλος χάνει και το κορίτσι και τη δουλειά, αλλά παρασημοφορείται με το μετάλλιο της τιμιότητας.
Πλοκή
Η ταινία ξεκινά με προλογική αφήγηση. Και κατόπιν κατευθύνεται στην ταβέρνα «Η τιμιότης», όπου εργάζεται ο Θανάσης. Εκεί ένας πελάτης δίνει παραπάνω από όσα πρέπει. Ο Θανάσης κάνει τον κόσμο άνω κάτω για να τον προλάβει, ώστε να του επιστρέψει πίσω το διφραγκάκι του. Ο πελάτης τρέχει κι αυτός καθώς έχει κλέψει ένα τασάκι. Η σκηνή τελειώνει και αρχίζουν οι τίτλοι αρχής, με τον Θανάση να απαντά στο «Τι είσαι εσύ;»: «''Τίμιος, κύριε. Τίμιος. Ο τελευταίος ίσως, αλλά τίμιος''», με την αστυνομία να τον συλλαμβάνει. Η ταινία συνεχίζεται στην ταβέρνα, αφού ο πελάτης δεν κάνει μήνυση στον Θανάση. Γρήγορα απολύεται από την ταβέρνα, καθώς το αφεντικό του πάει να κλέψει δύο τουρίστες στον λογαριασμό και ο Θανάσης αντιδρά.
Κατόπιν, στην αυλή όπου μένει ο Θανάσης, απιστρέφει η Ανθούλα, η οποία έχει νοσηλευτεί στην κλινική, μετά τον αιφνίδιο θάνατο του αρραβωνιαστικού της. Πήγαν και την πήρανε ο Θανάσης, η γιαγιά της και ο Φώτης. Η Ανθούλα, όμως, δεν έχει επανέλθει πλήρως: είναι συνεχώς στενοχωρημένη. Κατόπιν, στο δωμάτιο όπου διαμένουν ο Φώτης και ο Θανάσης, αποκαλύπτεται ότι ο τελευταίος έχει αισθήματα για αυτήν και τώρα που χάθηκε ο αρραβωνιαστικός της, θα προσπαθήσει να την κάνει δική του, το οποίο σημαίνει πως πρέπει να εργαστεί. Ο Φώτης του προτείνει να δουλέψει σε ένα μεσιτικό γραφείο, από το οποίο και ίδιος έχει αγοράσει οικόπεδο. Πολύ γρήγορα αποδεικνύεται άτιμος και ο μεσίτης, καθότι τα οικόπεδα που πουλάει στην Ιεράπετρα Αττικής, δεν είναι δικά του. Αφού η σκευωρία αποκαλύπτεται, το οργισμένο πλήθος βρίσκει στο μεσιτικό γραφείο μόνο τον Θανάση και τον ξυλοφορτώνει. Παράλληλα, οι πληγές της Ανθούλας δεν έχουν επουλωθεί.
Κατόπιν, ο Θανάσης, πιάνει δουλειά σε ένα ανθοπωλείο. Εκεί γνωρίζει τον κύριο Καρολίδη, ο οποίος του δίνει τη δουλειά της καμαριέρας για ένα βράδυ, όπου στο σπίτι του, η γυναίκα του, θα έπαιζε χαρτιά με τις φίλες της, όσο αυτός ήταν σε συμβούλιο. Εκεί ο Θανάσης ταλαιπωρείται τόσο από τις απαιτητικές φιλενάδες της Καρολίδου, όσο και από τα παιδιά της που είναι υπερβολικά άτακτα. Στη συνέχεια η κυρία Καρολίδου, βλέπει την κάρτα της ανθοδέσμης που της έστειλε ο σύζυγός της, η οποία γράφει: «''Στην άγνωστη, που απόψε τα μεσάνυχτα, θα γίνουμε γνωστοί. Ο αγριόγατος''». Όμως είχε γίνει λάθος: ο Θανάσης έχει μπερδέψει τις κάρτες και βάζει αυτήν, στην ανθοδέσμη της κ. Καρολίδου. Έτσι, η Καρολίδου, που έχει υποσχεθεί στον σύζυγό της ότι, αν ποτέ την απατήσει, θα πάει με τον πρώτο τυχόντα, προσπαθεί να κάνει τούτο με τον Θανάση, ο οποίος αντιστέκεται σθεναρώς στο φλερτ της. Στο τέλος μπαίνει ο κύριος Καρολίδης μέσα και τον αρχίζει στο ξύλο. Η παρεξήγηση λύνεται στο αστυνομικό τμήμα. Και όχι μόνο αυτό: ο Καρολίδης του προτείνει και δουλειά.
Ο Θανάσης, έτσι, πιάνει δουλειά σε έναν κινηματογράφο, κάνοντας τον γορίλα. Ήταν η ρεκλάμα της ταινίας. Οι φασαρίες δεν αργούν να τον βρουν κι αφού τον απολύουν κι από εκεί, και κατευθυνόμενος προς το σπίτι, βρίσκει έναν χαρτοφύλακα γεμάτο λεφτά. Την επόμενη μέρα αρχίζει τα ψώνια για την Ανθούλα. Όμως, η πληροφορία, ότι ο αρραβωνιαστικός της Ανθούλας, πάνω που έχει αρχίσει να νιώθει καλύτερα, εμφανίζεται, του κόβει τα πόδια. Τέλος, ο Φώτης διαβάζει στην εφημερίδα ότι τα λεφτά ανήκουν σε έναν βιοπαλαιστή και ο οποίος όχι μόνο κινδυνεύει να χάσει τη θέση του, αλλά και να βγει και καταχραστής. Η τιμιότητα του Θανάση νικά: ετοιμάζεται γρήγορα να τα παραδώσει. Στην τελετή παράδοσης υπάρχει κόσμος και μία μπάντα, και ο Θανάσης παίρνει αυτό που πάντα ήθελε: το Μετάλλιο Τιμιότητας.
Ηθοποιοί
250px|thumb| Χαρακτηριστική σκηνή από την ταινία, με τον [[Θανάσης Βέγγος|Θανάση Βέγγο ντυμένο γορίλα.]]
Πληροφορίες
Η ταινία κυκλοφόρησε στους κινηματογράφους τη σεζόν 1969-1970 και έκοψε 214.028 εισιτήρια. Από τις 99 ταινίες της σεζόν εκείνης, κατέλαβε την 34η θέση, στη σχετική λίστα.
Η ταινία αυτή θεωρείται η πρώτη επιτυχημένη συνεργασία Βέγγου-Κατσουρίδη, κατόπιν ακολούθησαν κι άλλες, στη δεκαετία του 1970. Για παράδειγμα: Τι έκανες στον Πόλεμο, Θανάση;, Θανάση, πάρε τ' όπλο σου κ.λπ.
Στην ταινία συμμετέχουν και 2 μικροί, το κοριτσάκι είναι η Σίβυλλα Κατσουρίδου, η κόρη του Ντίνου Κατσουρίδη, η οποία έπαιξε και σε άλλη μία ταινία έκτοτε, το Ο Θανάσης, η Ιουλιέτα και τα λουκάνικα, και πάλι σε σκηνοθεσία Ντίνου Κατσουρίδη. Κατόπιν ασχολήθηκε με την παραγωγή ταινιών. Επίσης, και ο μικρός που εμφανίζεται στην ταινία, έπαιξε άλλη μία φορά κι αυτός, στην ίδια ταινία με τη Σίβυλλα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ελληνικές ταινίες Κατηγορία:Ταινίες του 1970 Κατηγορία:Ελληνικές κωμικές ταινίες Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Ντίνου Κατσουρίδη Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στην Ελλάδα Κατηγορία:Ελληνόφωνες ταινίες Κατηγορία:Ταινίες με μουσική σύνθεση Μίμη Πλέσσα Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε έργα Κατηγορία:Ταινίες σε παραγωγή Ντίνου Κατσουρίδη Κατηγορία:Ταινίες σε σενάριο Ντίνου Κατσουρίδη Κατηγορία:Ταινίες σε σενάριο Ναπολέοντα Ελευθερίου Κατηγορία:Ελληνικές ασπρόμαυρες ταινίες
Σάουθ Ρόνα
Το Σάουθ Ρόνα (αγγλικά: South Rona) είναι κατοικήσιμο νησί του Ηνωμένου Βασιλείου και συγκεκριμένα νησί του νησιωτικού συμπλέγματος των Εβρίδων. Βρίσκεται μεταξύ των Σάουντ του Ραασάυ και του Ίννερ Σάουντ μόλις βόρεια από γειτονικό νησί του Ραασάυ και ανατολικά της χερσονήσου Τρότερνις του Σκάι. Έχει έκταση 9,3 τ.χλμ. και 3 κατοίκους (2011). Κύριος οικισμός του νησιού είναι το Acairseid Mhòr και διοικητικά ανήκει στην περιφέρεια του Χάιλαντ.
Μάχη της Κρήτης
Μάχη της Κρήτης (Γερμανικά Luftlandeschlacht um Kreta, Unternehmen "Merkur") ονομάζεται η επιχείρηση κατάληψης της Κρήτης από τους Γερμανούς κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, και συγκεκριμένα από το πρωί της 20ής Μαΐου 1941, όταν ξεκίνησε η αεραπόβαση των Γερμανών με συνθηματικό όνομα «Unternehmen Merkur» (Επιχείρηση Ερμής) εναντίον του νησιού, ως την 1η Ιουνίου. Με την επιχείρηση αυτή οι Γερμανοί κατάφεραν να καταλάβουν το νησί από τις αγγλοελληνικές συμμαχικές δυνάμεις, ωστόσο αυτή τους η επιτυχία κόστισε τόσο πολύ ώστε να μην επιχειρήσουν ξανά άλλη αεροπορική έφοδο της ίδιας κλίμακας κατά τη διάρκεια του πόλεμου.
Σήμερα, η μάχη της Κρήτης θεωρείται η πρώτη μεγάλη αεραποβατική επιχείρηση και παραμένει μοναδική στο ότι ο κύριος αντικειμενικός σκοπός κατελήφθη εξ ολοκλήρου από αέρος. Η μάχη θεωρείται επίσης πολύ σημαντική για τους Κρητικούς, λόγω της αναπάντεχης σθεναρής αντίστασης που πρόβαλλαν εναντίον των αριθμητικά ανώτερων Γερμανών και του μεγάλου τιμήματος που είχε η επίθεση, και η επακόλουθη κατοχή, στον πληθυσμό του νησιού.
Πρόλογος
Η Κρήτη βρισκόταν στα σχέδια των Βρετανών από τα πρώτα στάδια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Τον Απρίλιο του 1940 οι Αρχηγοί των Γενικών Επιτελείων εξέτασαν το ενδεχόμενο κατάληψης της νήσου σε περίπτωση εισόδου στον πόλεμο της Ιταλίας, η οποία έως τότε κρατούσε ουδέτερη στάση. Τον Ιούνιο του ίδιου έτους με την διαφαινόμενη κατάρρευση της Γαλλίας, συμμάχου του Ηνωμένου Βασιλείου, και την είσοδο τελικά της Ιταλίας στον πόλεμο, οι Βρετανοί έθεσαν ως στρατηγικούς στόχους στην ανατολική Μεσόγειο να μην πέσει η Κρήτη στα χέρια των Ιταλών και να εξουδετερωθούν οι ιταλικές δυνάμεις στα Δωδεκάνησα. Παράλληλα εξασφάλισαν τη συγκατάθεση της ελληνικής κυβέρνησης να καταλάβουν την Κρήτη και τη Μήλο σε περίπτωση που η Ελλάδα δεχόταν επίθεση από την Ιταλία. Οι Γερμανοί είχαν επίσης επισημάνει αρκετά νωρίς τη σπουδαιότητα της γεωγραφικής θέσης της Κρήτης. Στις 25 Οκτωβρίου 1940 ο αντιστράτηγος Φραντς Χάλντερ, αρχηγός του γενικού επιτελείου του στρατού ξηράς, ανέφερε ότι η κυριαρχία στην ανατολική Μεσόγειο εξαρτιόταν από την κατάληψη της Κρήτης και ότι ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό θα ήταν η εισβολή από αέρος, ενώ ο Άλφρεντ Γιοντλ, αρχηγός του επιτελείου επιχειρήσεων της Ανώτατης Διοίκησης Ενόπλων Δυνάμεων, είχε προτείνει την κατάληψή της από τους Ιταλούς, ώστε να μην πέσει στα χέρια των Βρετανών. Στις 28 Οκτωβρίου 1940, κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους στη Φλωρεντία, ο Χίτλερ πρόσφερε στον Μουσολίνι μια αερομεταφερόμενη μεραρχία και μια μεραρχία αλεξιπτωτιστών για αυτόν τον σκοπό.
Η άμυνα της Κρήτης πέρασε στην ευθύνη του βρετανικού Αρχηγείου της Μέσης Ανατολής, με έδρα το Κάιρο και επικεφαλής τον στρατηγό Άρτσιμπαλντ Ουέηβελ. Ωστόσο η Κρήτη αποτελούσε χαμηλή προτεραιότητα για τους Βρετανούς στρατιωτικούς. Το φθινόπωρο του 1940 ήταν ακόμα ανοικτό το ενδεχόμενο γερμανικής εισβολής στο νησί τους και είχαν να αντιμετωπίσουν τους γερμανικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς και τον υποβρυχιακό πόλεμο στον Ατλαντικό Ωκεανό. Το Αρχηγείο της Μέσης Ανατολής, που πολεμούσε εναντίον των Ιταλών στη Λιβύη και την Ανατολική Αφρική, ήταν επιφορτισμένο με την άμυνα ενός εκτεταμένου μετώπου που περιλάμβανε την Αίγυπτο, το Σουδάν, την Παλαιστίνη, την Υπεριορδανία, την Κύπρο, τη Βρετανική Σομαλιλάνδη, το Άντεν, το Ιράν και την περιοχή του Περσικού Κόλπου. Ο ανεφοδιασμός του γινόταν με νηοπομπές που έκαναν τον περίπλου της Αφρικής και διαρκούσαν 6 εβδομάδες. Ο Ουέηβελ δεν μπορούσε να αναπτύξει νοτιοαφρικανικά στρατεύματα παρά μόνο στο μέτωπο της Ανατολικής Αφρικής, ενώ για τη χρησιμοποίηση νεοζηλανδικών και αυστραλιανών μονάδων χρειαζόταν την έγκριση των κυβερνήσεων των χωρών αυτών. Αντίστοιχα μεγάλες ελλείψεις εξοπλισμού και εφοδιασμού υπήρχαν στην αεροπορία και το ναυτικό. Στις 29 Οκτωβρίου 1940 ο Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσώρτσιλ, σε σύσκεψη επιτελών στο Λονδίνο, ζήτησε να σταλούν στην Κρήτη 2 ταξιαρχίες, να κατασκευαστούν αεροδρόμια και να μετατραπεί ο όρμος της Σούδας σε βάση ανεφοδιασμού του βρετανικού στόλου της Μεσογείου.
Οι πρώτες δυνάμεις που στάλθηκαν στο νησί ήταν, στις 31 Οκτωβρίου, ένα τάγμα πεζικού στον κόλπο της Σούδας και ακόμη 2.500 άνδρες που αφίχθησαν στις 6 Νοεμβρίου, εξοπλισμένοι με αντιαεροπορικά πυροβόλα. Πρώτος διοικητής των βρετανικών δυνάμεων στην Κρήτη ήταν ο ταξίαρχος Ορντ Τίντμπουρι.
Γένεση και προετοιμασία της επιχείρησης Ερμής
thumb|right|Γερμανοί αλεξιπτωτιστές στην μάχη της Κρήτης Οι Γερμανοί, αφού πραγματοποίησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα, 6-30 Απριλίου 1941 το κύριο μέρος της αποστολής τους, δηλαδή την κατάκτηση της ηπειρωτικής Ελλάδας, άρχισαν αμέσως και προπαρασκευάζονται για την κατάκτηση της Κρήτης. Η εισβολή των Γερμανών έπρεπε να πραγματοποιηθεί σύντομα και κατά τρόπο κεραυνοβόλο, για να συνεχίσουν τα κατακτητικά τους σχέδια προς Ρωσία, Μάλτα και Κύπρο. Την πρόταση για εισβολή από αέρος στην Κρήτη έκανε, στον αρχηγό της γερμανικής πολεμικής αεροπορίας, Χέρμαν Γκαίρινγκ, ο πτέραρχος Κουρτ Στούντεντ, δημιουργός της μεραρχίας αλεξιπτωτιστών και διοικητής του 11ου Αεροπορικού Σώματος. Οι δυό τους επισκέφτηκαν τον Χίτλερ στις 21 Απριλίου 1941, ο οποίος εξέφρασε επιφυλάξεις προβλέποντας μεγάλες απώλειες και προτείνοντας τη χρησιμοποίηση των αλεξιπτωτιστών για την κατάκτηση της Μάλτας. Ωστόσο έδωσε την έγκρισή του για την επιχείρηση, που ονομάστηκε Ερμής, εκδίδοντας την υπ' αριθμό 28 Διαταγή γενικών Επιχειρήσεων, στις 25 Απριλίου 1941. Η διοίκησή της ανατέθηκε στον Γκαίρινγκ, ο σχεδιασμός και η διεξαγωγή της στον πτέραρχο Αλεξάντερ Λερ, διοικητή του 4ου Αεροπορικού Στόλου. Ο 4ος Αεροπορικός Στόλος περιλάμβανε το 11ο και το 8ο Αεροπορικό Σώμα. Το 11ο Αεροπορικό Σώμα αποτελούνταν από τις μονάδες που θα πολεμούσαν στο έδαφος, την 7η Μεραρχία Αλεξιπτωτιστών και την 22η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία. Το 8ο Αεροπορικό Σώμα περιλάμβανε 550 βομβαρδιστικά και καταδιωκτικά αεροσκάφη. Επίσης, είχε στη διάθεσή του δέκα σμηναρχίες μεταγωγικών αεροσκαφών από τις οποίες οι εννέα θα μετέφεραν τους αλεξιπτωτιστές και μία θα ρυμουλκούσε ανεμοπλάνα των μονάδων εφόδου. Η επιχείρηση Ερμής ήταν η πρώτη αποστολή που επρόκειτο να φέρει σε πέρας μόνη της η πολεμική αεροπορία.
Κατά τον σχεδιασμό της επιχείρησης είχαν εκπονηθεί δυο σενάρια. Το πρώτο, το οποίο υποστηριζόταν από τον Λερ, προέβλεπε την απόβαση μόνο στο δυτικό μέρος του νησιού, από το αεροδρόμιο του Μάλεμε έως τα Χανιά, ενώ στη συνέχεια θα γινόταν προώθηση προς τα ανατολικά. Το σενάριο αυτό εξασφάλιζε τη συγκέντρωση δυνάμεων σε ένα μόνο σημείο και κατά συνέπεια γερμανική κυριαρχία τόσο στο έδαφος όσο και στον αέρα. Τα μειονεκτήματά του ήταν ότι παρατεινόταν η διάρκεια της επιχείρησης, τα στρατεύματα θα έπρεπε να ανεφοδιάζονται από αέρος, άφηνε τα άλλα δυο αεροδρόμια της Κρήτης στη διάθεση των αντιπάλων, ενώ ήταν αμφίβολη η δυνατότητα του διαδρόμου προσγείωσης στο Μάλεμε να εξυπηρετήσει τόσο μεγάλη κίνηση. Το δεύτερο σενάριο, το οποίο υποστηριζόταν από τον Στούντεντ, προέβλεπε την ταυτόχρονη επίθεση σε επτά σημεία, με σκοπό να πέσουν αμέσως στα χέρια των αλεξιπτωτιστών οι μεγάλες πόλεις και τα αεροδρόμια. Αυτό όμως θα είχε ως συνέπεια τη διάσπαση την λιγοστών γερμανικών δυνάμεων και θα καθιστούσε ευχερή την εξόντωσή τους. Ο Στούντεντ επιθυμούσε επίσης να μην υπάρξουν προπαρασκευστικοί βομβαρδισμοί ώστε να αιφνιδιαστούν οι αμυνόμενοι. Στο παράτολμο αυτό σχέδιο ήταν αντίθετος ο διοικητής του 8ου Αεροπορικού Σώματος, Βόλφραμ φον Ρίχτχοφεν, καθώς το Σώμα του δεν θα μπορούσε να υποστηρίξει επαρκώς τις επίγειες δυνάμεις. Ο ίδιος επιθυμούσε να προηγηθεί της απόβασης τετραήμερος αεροπορικός βομβαρδισμός με σκοπό την καταστροφή των εχθρικών αεροσκαφών, πλοίων, αντιαεροπορικών πυροβόλων και του επικοινωνιακού δικτύου.
Τελικά αποφασίστηκε η πραγματοποίηση επίθεσης σε τέσσερα σημεία, στο Μάλεμε, τα Χανιά, το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο. Η επίθεση θα γινόταν σε δύο κύματα, καθώς δεν επαρκούσαν τα μεταγωγικά αεροσκάφη για ταυτόχρονη επίθεση. Το πρώτο κύμα θα εξαπολυόταν στις 07:15 το πρωί και αποτελούνταν από δύο ομάδες. Η ομάδα Κομήτης θα έπρεπε να καταλάβει τον διάδρομο προσγείωσης του Μάλεμε και να τον διατηρήσει ανοικτό ώστε να είναι δυνατή η προσγείωση γερμανικών αεροσκαφών. Το πρώτο κλιμάκιο της ομάδας Άρης θα καταλάμβανε την πόλη των Χανίων και το λιμάνι της Σούδας. Το δεύτερο κύμα θα εξαπολυόταν στις 15:15 το απόγευμα, αποτελούμενο επίσης από δύο ομάδες. Το δεύτερο κλιμάκιο της ομάδας Άρης θα καταλάμβανε το Ρέθυμνο και τον διάδρομο προσγείωσης της περιοχής. Τέλος η ομάδα Ωρίων θα καταλάμβανε την πόλη και το αεροδρόμιο του Ηρακλείου. Την κατάληψη του τελευταίου θα ακολουθούσε προσγείωση αερομεταφερόμενων μονάδων οι οποίες μαζί με τους αλεξιπτωτιστές θα κινούνταν προς τα Χανιά και θα κύκλωναν το σύνολο των αμυνόμενων. Το 8ο Αεροπορικό Σώμα θα παρείχε, τελικά, αεροπορική υποστήριξη στην επιχείρηση. Την δεύτερη μέρα της επιχείρησης, δύο στολίσκοι αποτελούμενοι από επιταγμένα πλοία, εξήντα τρία μηχανοκίνητα καΐκια και επτά μικρά φορτηγά, θα απέπλεαν από τα Μέγαρα και τη Χαλκίδα μεταφέροντας ενισχύσεις, εφόδια και υποζύγια. Ο πρώτος στολίσκος θα είχε προορισμό τον κόλπο της Σούδας ή τα Χανιά και ο δεύτερος το Ηράκλειο. Μετά την κατάληψη του Ηρακλείου, θα αναχωρούσε από τον Πειραιά ένας τρίτος στολίσκος από μεγαλύτερα ακτοπλοϊκά σκάφη που θα μετέφερε ελαφρά τεθωρακισμένα και μηχανοκίνητα μέσα μεταφοράς. Για την προστασία των στολίσκων, το ιταλικό πολεμικό ναυτικό διέθεσε δύο παλαιές τορπιλακάτους. Το σχέδιο μεταφοράς από τη θάλασσα είχε προστεθεί, ως ασφαλιστική δικλίδα, κατόπιν επιμονής του Χίτλερ.
Η προετοιμασία της επιχείρησης Ερμής συνάντησε πολλές οργανωτικές δυσκολίες που οφείλονταν στο φτωχό οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο των Βαλκανίων καθώς και στον ελάχιστο διαθέσιμο χρόνο προετοιμασίας, λόγω της επερχόμενης γερμανικής εισβολής στη Σοβιετική Ένωση. Ο 4ος Αεροπορικός Στόλος είχε ήδη μεταφέρει προς ανατολάς μεγάλο τμήμα του προσωπικού εδάφους, των πυρομαχικών και των αεροσκαφών του. Η 22η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία, η οποία βρισκόταν στη Ρουμανία, ήταν αδύνατον να μεταφερθεί εγκαίρως στην Ελλάδα. Αντικαταστάθηκε από την 5η Ορεινή Μεραρχία η οποία είχε πάρει μέρος στην κατάληψη της Ελλάδας και στρατοπέδευε στη Χαλκίδα. Εξαιτίας των σοβαρών απωλειών της στις μάχες στη στενωπό του Ρούπελ, η 5η Ορεινή Μεραρχία ενισχύθηκε με ένα τμήμα ορεινού συντάγματος από άλλη μεραρχία. Για τον εφοδιασμό με καύσιμα των μεταγωγικών αεροσκαφών έπρεπε να μεταφερθούν από την Ιταλία, με δύο ατμόπλοια, 12.000 τόνοι καυσίμων. Καθώς, για λόγους ασφαλείας, έπρεπε να διέλθουν από τη διώρυγα της Κορίνθου, κλήθηκαν βατραχάνθρωποι του πολεμικού ναυτικού από το Κίελο, για την καθαρίσουν. Η καθυστέρηση αυτή οδήγησε στη μετάθεση της έναρξης της επιχείρησης Ερμής από τις 17 στις 20 Μαΐου. Για την εξυπηρέτηση ενός τόσο μεγάλου αριθμού αεροσκαφών, οι Γερμανοί, μέσα σε λίγες εβδομάδες είχαν καθαρίσει, επεκτείνει και κατασκευάσει εκ νέου διαδρόμους απογείωσης, χρησιμοποιώντας ανηλεώς καταναγκαστική εργασία πολιτών.
Ο ιταλικός στρατός αρχικά απωθήθηκε από τους Έλληνες, στην συνέχεια όμως η γερμανική επέμβαση ανέτρεψε τα δεδομένα. Μετά την επιτυχή γερμανική εισβολή, το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό, με τη συνδρομή οποιουδήποτε πλωτού μέσου ήταν διαθέσιμο στα ελληνικά λιμάνια εκείνη τη στιγμή, απομάκρυνε 57.000 συμμάχους στρατιώτες από την ηπειρωτική Ελλάδα. Από αυτούς, αρκετοί κατέληξαν στην Κρήτη, όπου ενίσχυσαν την υπάρχουσα στρατιωτική δύναμη των 14.000 ανδρών.
Στην πραγματικότητα, στην αρχή της μάχης οι Σύμμαχοι είχαν το πλεονέκτημα της αριθμητικής ανωτερότητας και της ναυτικής υπεροχής. Οι Γερμανοί είχαν αεροπορική υπεροχή και μεγαλύτερη κινητικότητα, κάτι που τους επέτρεπε να συγκεντρώνουν τις δυνάμεις τους πιο αποτελεσματικά.
Συμμαχικές Δυνάμεις
Τον Μάιο του 1941 η άμυνα αποτελείτο από περίπου 11.551 Έλληνες: τρία τάγματα της V Μεραρχίας του Ελληνικού Στρατού, (τα οποία είχαν μείνει πίσω όταν η υπόλοιπη μονάδα είχε μεταφερθεί στην ηπειρωτική Ελλάδα για να αντιμετωπίσει την ιταλική εισβολή), την Κρητική Χωροφυλακή με 2.500 άνδρες, τη Φρουρά Ηρακλείου (τάγμα άμυνας που αποτελούνταν κυρίως από προσωπικό για μεταφορές και διοικητική μέριμνα) και υπολείμματα της 12ης και 20ης μεραρχιών ελληνικού  στρατού ( που είχαν καταφύγει στην Κρήτη και είχαν οργανωθεί υπό βρετανική διοίκηση).
Υπήρχαν, ακόμη, μαθητές της Σχολής Οπλιτών Χωροφυλακής, οι μαθητές της Σχολής Ευελπίδων, τμήμα Οπλιτών της Αεροπορίας και οκτώ τάγματα νεοσυλλέκτων που είχαν καταφύγει στο νησί, μέσω Πελοποννήσου. Αυτές οι δυνάμεις ήταν ήδη οργανωμένες σε ισάριθμα συντάγματα εκπαιδευομένων νεοσυλλέκτων και αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθεί η υπάρχουσα διαμόρφωση για την οργάνωση των ελληνικών μονάδων, ενισχύοντάς τες με έμπειρους άνδρες που έφθαναν από την ηπειρωτική χώρα.
Τα στρατεύματα της Βρετανικής Κοινοπολιτείας αποτελούνταν από την αρχική βρετανική φρουρά και 25.000 ακόμα στρατιώτες που είχαν διαφύγει από την ηπειρωτική χώρα. Αυτοί ήταν ένα μίγμα από ακέραιες μονάδες κάτω από την κανονική  τους διοίκηση και μονάδες συγκροτημένες επί τόπου από στρατιώτες κάθε όπλου, εθνικότητας  και ειδικότητας. Οι περισσότεροι από αυτούς διέφυγαν από την ηπειρωτική Ελλάδα με τον ατομικό τους μόνον εξοπλισμό, μερικοί χωρίς καν αυτόν.
Οι μονάδες που υπεράσπιζαν το νησί ήταν η 2η Νεοζηλανδική Μεραρχία (εκτός από την 6η ταξιαρχία και την διοίκηση του τμήματος, που είχε σταλεί στην Αίγυπτο), η αυστραλιανή 19η ταξιαρχία και η βρετανική 14η ταξιαρχία πεζικού. Στη Νεοζηλανδική Μεραρχία, δίπλα στα εννέα της τάγματα, εντάχθηκαν τά 1ο, 2ο,  6ο και 8ο Ελληνικά Συντάγματα και το Έμπεδο Χανίων, στη 19η Αυστραλιανή Ταξιαρχία με τα δύο της τάγματα εντάχθηκαν τα 4ο, 5ο Συντάγματα του Ελληνικού Στρατού, τό Έμπεδο Ρεθύμνου και τό Τάγμα Οπλιτών της Σχολής Χωροφυλακής.Τέλος στα 3 Βρετανικά, ένα Αυστραλιανό καί ένα Σκωτσέζικο τάγματα της 14ης Βρετανικής Ταξιαρχίας εντάχθηκαν τα 3ο και 7ο Συντάγματα του Ελληνικού Στρατού και το Έμπεδο Ηρακλείου.
Οι συμμαχικές δυνάμεις είχαν στη διάθεσή τους 16 άρματα μάχης τύπου Cruiser Mk I. Υπήρχαν ακόμα περίπου 20 μοίρες με πυροβόλα διαφόρων διαμετρημάτων, κυρίως βαρέα, πεδινά και αντιαεροπορικά. Πολλά από τά πεδινά ήταν ιταλικά που είχαν περιέλθει σε ελληνικά χέρια και δεν διέθεταν στόχαστρα βομβαρδισμού. Γενικά, οι αμυνόμενοι μειονεκτούσαν σοβαρά σε θέματα εξοπλισμού, αφού ο οπλισμός, τα πυρομαχικά και τα άλλα εφόδια βρίσκονταν πολύ κάτω από τις απαραίτητες ποσότητες, ενώ δεν υπήρχε καθόλου συμμαχική αεροπορία.
Στις 30 Απριλίου, ο Νεοζηλανδός στρατηγός Μπέρναρντ Φράιμπεργκ διορίστηκε διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων στην Κρήτη.
Η κατοχή του νησιού παρείχε στο βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό άριστα λιμάνια για την ανατολική Μεσόγειο. Με βάση τη Σούδα δρούσαν δύο στόλοι: Ένας με δύο καταδρομικά και 4 αντιτορπιλλικά για να απαγορεύσει αποβάσεις στην Κρήτη από τη θάλασσα και ένας με δύο θωρηκτά και οκτώ καταδρομικά με αποστολή την προστασία του νησιού από τον Ιταλικό Στόλο. Από την Κρήτη, η συμμαχική αεροπορία μπορούσε να βομβαρδίσει τις πετρελαιοπηγές του Πλοϊέστι στη Ρουμανία. Επιπλέον, με την Κρήτη σε συμμαχικά χέρια, η νότιο-ανατολική θέση των δυνάμεων του Άξονα δεν θα ήταν ποτέ ασφαλής, κάτι που θα ήταν ζωτικής σημασίας πριν ξεκινήσει η επιχείρηση Μπαρμπαρόσσα, δηλαδή η εισβολή στη Σοβιετική Ένωση στις 22 Ιουνίου 1941. Οι Γερμανοί πραγματοποίησαν επιχειρήσεις με συνεχείς βομβαρδισμούς του νησιού, κάτι που τελικά ανάγκασε τη βρετανική Βασιλική Αεροπορία να μεταφέρει τα αεροσκάφη της στην Αλεξάνδρεια, δίνοντας έτσι στη Γερμανική Αεροπορία (Luftwaffe) την αεροπορική υπεροχή. Παρόλα αυτά το νησί παρέμενε απειλή και θα έπρεπε τελικά να κατακτηθεί.
Δυνάμεις του Άξονα
Στις 25 Απριλίου, ο Αδόλφος Χίτλερ υπέγραψε την Διαταγή του υπ' αριθμ. 28, διατάζοντας έτσι την εισβολή στην Κρήτη. Οι δυνάμεις του βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού από την Αλεξάνδρεια διατηρούσαν τον έλεγχο του υδάτινου χώρου γύρω από την Κρήτη. Έτσι η έκβαση κάθε αμφίβιας επίθεσης θα αποφασιζόταν από μία μάχης αεροναυτικής φύσης, κάνοντας τη ένα ριψοκίνδυνο τόλμημα, στην καλύτερη περίπτωση. Έτσι, λόγω της γερμανικής υπεροχής από αέρος, αποφασίστηκε εισβολή από αέρος.