Εμμανουήλ_Παππάς_Σερρών
Μακεδονικός Αγώνας
Μερικά χρόνια αργότερα, γύρω στο 1904, εμφανίζονται στη Δοβίστα οι πρώτοι πράκτορες του Ελληνομακεδονικού Κομιτάτου, μεταμφιεσμένοι σε μικροπωλητές και γυρολόγους οι οποίοι συναναστρέφονται με τους κατοίκους και προσπαθούν να διαπιστώσουν τα φρονήματά τους. Έτσι, με υπόδειξη του ελληνικού προξενείου Σερρών, οργανώνεται στο χωριό μία επιτροπή αγώνα, με πρόεδρο τον γιατρό Παρρήσιο Πάνου, και μέλη τους Χρήστο Ραβάνη, Γεώργιο Μπιρμπίλη, Κωνσταντίνο Ντίκο, Ιωάννη Μιχαλάκη και Γεώργιο Μπέσιο. Κύριο έργο της επιτροπής είναι να οργανώνει τη μεταφορά όπλων απ' τον Στρυμονικό κόλπο, τη φιλοξενία σε σπίτια του χωριού των μελών διερχόμενων ελληνικών ανταρτικών ομάδων, την παροχή πληροφοριών στο ελληνικό προξενείο για τις κινήσεις των κατοίκων γειτονικών βουλγαρικών χωριών κ.α. Άλλοι κάτοικοι του χωριού που βοήθησαν στον αγώνα ήταν οι Β. Ψίττης, Αθανάσιος Πύργος, Ιωάννης Σπανδώνης, Νικόλαος Τσιάπος, Θεοδόσης Γκοντότσιος και Γεώργιος Παντώτης που ασχολούνταν με την αποθήκευση των όπλων, ενώ οι Χρήστος Σίτης, Χρήστος Χατζηελευθερίου και Ευάγγελος Χατζηελευθερίου εκτελούσαν χρέη αγγελιοφόρου και φρόντιζαν για τη διανομή των όπλων στα γειτονικά χωριά. Απ' τους προαναφερθέντες οι Πύργος, Σπανδωνής και Παντώτης κατασκεύαζαν και φυσίγγια για τα όπλα. Επίσης ο Μιχαήλ Τσιάπος είχε ανέβει στο βουνό, στο αντάρτικο σώμα του καπετάν-Δούκα, ύστερα από τον φόνο ενός Τούρκου απ' το γειτονικό Σοκόλ (σημερινή Συκιά ), επειδή είχε βρίσει τη χριστιανική πίστη.μικρογραφία|Το σώμα του Καπετάν-Δούκα στην περιοχή Σερρών. Ο πρώτος στη δεξιά σειρά, καθιστός στα γόνατα και με φουστανέλα είναι ο Μιχαήλ Τσιάπος απ' τη Δοβίστα Στις 13 Ιουνίου 1905, ελληνικό ανταρτικό σώμα αποτελούμενο από 8 άντρες συνελήφθη από οθωμανικό απόσπασμα στη Δοβίστα, μαζί με 9 τουφέκια Γκρα και 400 φυσίγγια, όπως μας πληροφορεί τηλεγράφημα του προξένου της Βρετανίας στις Σέρρες, Ι. Θεοδωρίδη προς τον Γενικό Πρόξενο στη Θεσσαλονίκη, Ρ. Γκρέηβς. Σύμφωνα με αφηγήσεις γεροντότερων, οι συλληφθέντες Μακεδονομάχοι κρύβονταν τις προηγούμενες μέρες στον γειτονικό λόφο του Αγίου Δημητρίου, όπου και είχαν κρυμμένα τα όπλα τους στο καμπαναριό της εκκλησίας που υπάρχει εκεί. Οι κινήσεις τους όμως είχαν γίνει αντιληπτές από διερχόμενους κατοίκους του βουλγαρικού χωριού Μούκλιανη που βρισκόταν μερικά χιλιόμετρα βορειότερα, στον ορεινό όγκο του Μενοικίου Όρους, οι οποίοι και τους κατέδωσαν στις οθωμανικές αρχές. Έτσι, όταν κατέβηκαν στο χωριό για προμήθειες, βρέθηκαν ξαφνικά εν μέσω Οθωμανών στρατιωτών. Για να μη δίνουν στόχο, όποτε κατέβαιναν στο χωριό έβγαζαν τα αντάρτικα ρούχα και μεταμφιέζονταν με τοπικές ενδυμασίες που είχαν μαζί τους. Όμως τα ρούχα αυτά, που ήταν ολοκαίνουργια, σε συνδυασμό με την απάντηση που έδωσαν στις ερωτήσεις των Τούρκων ότι ήταν εργάτες σε καπνομάγαζο, κίνησαν την υποψία των τελευταίων, οι οποίοι τους συνέλαβαν και μετά από βασανιστήρια τους ανάγκασαν να αποκαλύψουν την αλήθεια. Στις 14 Ιουλίου 1907, σώμα Μακεδονομάχων, αποτελούμενο κατά μεγάλο μέρος από κατοίκους της Δοβίστας και των γύρω ελληνικών χωριών και με αρχηγό τον εκ Στενημάχου της Ανατολικής Ρωμυλίας Ανδρέα Μακούλη, το οποίο βρισκόταν στο χωριό και φιλοξενούνταν στο σπίτι του προύχοντα Νάσιου Μαμιάκα, γίνεται τυχαία αντιληπτό (λόγω ενός επεισοδίου φιλονικίας ανάμεσα στα μέλη του) από πολυάριθμο απόσπασμα του οθωμανικού ιππικού που διερχόταν λίγο έξω απ' το χωριό και ήταν καθ' οδόν προς Σέρρες (με σκοπό να συμμετάσχει σε μάχη εναντίον ενός άλλου σώματος Μακεδονομάχων, αυτό του Καπετάν Μητρούση, που είχε εγκλωβιστεί εκεί στο καμπαναριό του ναού της Ευαγγελίστριας κι έδινε άνιση μάχη εναντίον ολόκληρης της οθωμανικής φρουράς της πόλης).μικρογραφία|Ανδρέας Μακούλης, 1881-1907 Οι Μακεδονομάχοι εγκατέλειψαν βιαστικά το χωριό και κινήθηκαν προς τον ορεινό όγκο του Μενοικίου Όρους, ελπίζοντας να ξεφύγουν στις δύσβατες ρεματιές και χαράδρες του. Όμως γρήγορα βρέθηκαν περικυκλωμένοι απ' όλες τις μεριές, καθώς σε βοήθεια του οθωμανικού αποσπάσματος έσπευσαν ένοπλοι κάτοικοι του διπλανού τουρκικού τότε χωριού Σοκόλ (σημερινή Συκιά ), καθώς και οι Οθωμανοί χωροφύλακες του βουλγαρικού χωριού Μούκλιανη, που βρισκόταν στις υπερκείμενες πλαγιές του βουνού, συνεπικουρούμενοι κι από πολλούς κατοίκους του χωριού, οι οποίοι είχαν πολλές διαφορές με τους κατοίκους της Δοβίστας και των άλλων ελληνικών χωριών της περιοχής. Στην πολύωρη μάχη που ακολούθησε, μέχρι τη δύση του ήλιου, όλοι οι Μακεδονομάχοι σκοτώθηκαν πλην ενός, που κατάφερε να φτάσει μέχρι το χωριό όταν βράδιασε, κι αφού κρύφτηκε σε ένα σπίτι την επόμενη μέρα φυγαδεύτηκε μεταμφιεσμένος με γυναικεία ρούχα. Ο αρχηγός, Ανδρέας Μακούλης, συνελήφθη βαριά τραυματισμένος και μεταφέρθηκε από τους Τούρκους στο κτήριο της χωροφυλακής του διπλανού χωριού Σαρμουσακλή (σημερινή Πεντάπολη), με σκοπό να τον ανακρίνουν όταν θα συνερχόταν, όμως την επόμενη μέρα πέθανε. Από πλευράς Τούρκων οι απώλειες ήταν γύρω στους 25 νεκρούς, οι οποίοι μεταφέρθηκαν και ενταφιάστηκαν στο γειτονικό τουρκικό τότε χωριό Σοκόλ (σημερινή Συκιά ).