cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Περτεβνιγιάλ Σουλτάνα
Η ενθρόνιση του Αμπντούλ Αζίζ
Η τελική ασθένεια του Αμπντούλ Μετζίτ Α΄ το 1861 ξεκίνησε ως ένα κύμα φημών καθώς υπήρχε μια ομάδα στο παλάτι που ήθελε να ανέβει ο Μουράτ στο θρόνο, αντί του Αμπντούλ Αζίζ. Δεν φαινόταν να υπάρχει καμία αλήθεια σε αυτούς τους ισχυρισμούς, αλλά παρ' όλα αυτά ανησύχησαν τον Αμπντούλ Αζίζ και ιδιαίτερα τη μητέρα του, Περτεβνιγιάλ Σουλτάν.
Τη νύχτα που ο Αμπντούλ Μετζίτ Α΄ πέθανε και ο μεγάλος βεζίρης, Καπουτάν Πασάς, και ο διοικητής του στρατού πήραν τον Αμπντούλ Αζίζ από τη σουίτα του κληρονόμου στη σουίτα του σουλτάνου στο Παλάτι Ντολμάμπαχτσέ η Περτεβνιγιάλ νόμιζε ότι τον έπαιρναν κρατούμενο. Περίμεναν στη σουίτα του σουλτάνου και στη συνέχεια συνόδευσαν τον Αμπντούλ Αζίζ στο παλάτι Τοπ Καπί, το παλάτι των προγόνων του, να περιμένει τη συγκέντρωση του συμβουλίου των υπουργών, ορισμένοι από τους οποίους έπρεπε να κληθούν από τα σπίτια τους μέχρι το Βόσπορο. Η Περτεβνιγιάλ για να καθησυχάσει, τον ακολούθησε εκεί.
Επισκέψεις του Αμπντούλ Αζίζ
Ο Αμπντούλ Αζίζ πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Πρωσία το 1867. Το 1868, η Αυτοκράτειρα Ευγενία ανταπόδωσε την επίσκεψη και έγινε δεκτή από τον Σουλτάνο και τη μητέρα του στο Παλάτι Ντολμαμπαχτσέ, αλλά σύμφωνα με πληροφορίες, η Περτεβνιγιάλ εξοργίστηκε από την ευρωπαϊκής ελευθεριότητας κίνηση της Ευγενίας να πάρει αγκαζέ έναν από τους γιους της όταν την ξεναγούσε στον κήπο του ανακτόρου, και την χαστούκισε ως μία υπενθύμιση ότι δεν βρισκόταν στη Γαλλία. Η επίσκεψη της αυτοκράτειρας ωστόσο άφησε μια μόνιμη επίδραση κάνοντας τη Δυτική μόδα δημοφιλή μεταξύ των γυναικών του χαρεμιού.
Πολιτική
Η Περτεβνιγιάλ άσκησε κάποια επιρροή στο γιο της. Όταν ο Αμπντούλ Αζίζ έκανε το ταξίδι του στην Ευρώπη η Περτεβνιγιάλ ήταν ανήσυχη γι' αυτόν όλη την ώρα που ήταν μακριά. Στο δρόμο για το σπίτι του σταμάτησε στο Ρούσε της Βουλγαρίας, όπου ο Μιντχάτ ήταν κυβερνήτης, με πρόθεση της γνωριμία του με την βαλκανική χώρα. Αλλά η Περτεβνιγιάλ, μια κτητική και κοντόφθαλμη γυναίκα, του έγραψε να έρθει στο σπίτι αμέσως. Αν και ήταν σουλτάνος, υπάκουσε την εντολή της μητέρας του.
Ο Μαχμούτ Νεντίμ αποκάλυψε ότι τα χρήματα δεν είχαν δαπανηθεί από αυτόν, αλλά είχαν πάει στο παλάτι, προφανώς για την Βαλιντέ Περτεβνιγιάλ Σουλτάν. Ο Μαχμούτ Νεντίμ εξορίστηκε από την πρωτεύουσα για λίγο, αλλά με τη δύναμη της υποστήριξης της Βαλιντέ Σουλτάν ήταν σύντομα σε θέση να επιστρέψει. Οι προσπάθειες του Μιντχάτ στη χρηματοπιστωτική μεταρρύθμιση είχαν μπλοκαριστεί, και αντικαταστάθηκε από τον Μαχμούτ Νεντίμ. Τέλος, όταν η ενθρόνιση του Αμπντούλ Αζίζ ήταν στον αέρα η Περτεβνιγιάλ έστειλε έναν αγά του χαρεμιού στον Μιντχάτ ζητώντας του να προετοιμάσει ένα έγγραφο που παρέχει τις συμβουλές του για το πώς ο γιος της θα μπορέσει να σώσει τον θρόνο του. Ο Μιντχάτ προσεκτικά συνέθεσε ένα τέτοιο έγγραφο, το οποίο εγκρίθηκε από την Περτεβνιγιάλ, αλλά ούτε αυτή ούτε κανείς άλλος είχε το θάρρος, με το σουλτάνο σε μια πολύ νευρική κατάσταση να του το υποβάλει.
Ο Μουράτ Ε΄, ο οποίος διαδέχτηκε τον Αμπντούλ Αζίζ, διόρισε την Σεβκεφζά Σουλτάν ως επικεφαλής σύμμαχο και τον Νταμάτ Νουρί Πασά, σαν Κύριο Πασά, μετά από το οποίο η Σεβκεφζά και ο Νουρί κατάσχεσαν όλα τα χρυσά νομίσματα και κοσμήματα, κρυμμένα μακριά από την Περτεβνιγιάλ στο χαρέμι του παλατιού Ντολμάμπαχτσέ.
Φιλανθρωπίες
Ίδρυσε ένα σχολείο, καθώς και το Περτεβνιγιάλ Βαλιντέ Σουλτάν Τζαμί το 1871. Τις ημέρες που η Χετζάζη ήταν μέρος της αυτοκρατορίας, το παλάτι προσπάθησε να βελτιώσει την κατάσταση της υγείας και η Περτεβνιγιάλ έχτισε νοσοκομεία και νεαροί Τούρκοι γιατροί πήγαν από την Κωνσταντινούπολη εκεί για την επάνδρωσή τους.
Θάνατος
Μετά το θάνατο του γιου της, Αμπντούλ Αζίζ, η Περτεβνιγιάλ Σουλτάν ήταν μελαγχολική. Η μόνη της ευχαρίστηση και απόσπαση της προσοχής της βρισκόταν να απασχολείται με την εκπαίδευση των νέων και όμορφων παιδιών στα οποία έβρισκε παρηγοριά στη γλυκιά συμπεριφορά τους. Η Περτεβνιγιάλ Σουλτάν είχε μια άλλη συνήθεια κατά την διάρκεια της νυχτερινής προσευχής. Προστάτευε τον εαυτό της στη λατρεία, κλαίγοντας δυνατά καθώς φώναζε:
"Συγχωρώ τα πάντα, το μόνο που μπορώ να προσφύγω στη δικαιοσύνη είναι για το αίμα του γιου μου!"
Στη συνέχεια στο δωμάτιό της, θα έπρεπε να απαγγείλει όλο το Κοράνι και στη συνέχεια τα παιδιά έλεγαν «Αμήν».
Πέθανε στις 5 Φεβρουαρίου 1883 σε ηλικία 71 ετών. Ο τάφος της βρίσκεται στο Περτεβνιγιάλ Βαλιντέ Σουλτάν Τζαμί, στο Ακσαράι, στην Κωνσταντινούπολη.
Πηγές
Κατηγορία:Βασιλομήτωρ Κατηγορία:Βαλιδέ Σουλτάνες Κατηγορία:Σουλτάνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Λίμνη Γκάρντα
Η λίμνη Γκάρντα (ιταλικά: Lago di Garda ή Lago Benaco) είναι η μεγαλύτερη λίμνη της Ιταλίας. Η λίμνη βρίσκεται στη βόρεια Ιταλία, ανάμεσα στη Μπρέσια και στη Βερόνα, και έχει έκταση 370 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η λίμνη σχηματίστηκε στο τέλος της εποχής των Παγετώνων. Σήμερα είναι δημοφιλής τουριστικός προορισμός. Η λίμνη και οι ακτογραμμές της είναι μοιρασμένες στις επαρχίες Βερόνα (νοτιοανατολικά), Μπρέσια (νότιοδυτικά) και Τρέντο (βόρεια).
Παραπομπές
Κατηγορία:Λίμνες της Ιταλίας
Παγκόσμιο πρωτάθλημα Φόρμουλα 1 (1989)
Αγωνιστικά συνεχίσθηκε η μονοκρατορία της Μακλάρεν, με το ζεύγος Αλαίν Προστ - Άιρτον Σένα να κατακτά σχεδόν διπλάσιους βαθμούς από τη δεύτερη Ουΐλιαμς. Στη βαθμολογία των οδηγών ο Γάλλος τερμάτισε άνετα πρώτος, αν και πάλι αναγκάσθηκε να «πετάξει» κερδισμένους βαθμούς λόγω του κανονισμού αφαίρεσης των πέντε χειρότερων αποτελεσμάτων από την τελική βαθμολογία. Αυτή τη φορά όμως η διαφορά από το Σένα ήταν τόσο μεγάλη που δεν έχασε τον τίτλο, όπως το 1988.
Βαθμολογία οδηγών
Για το σύστημα βαθμολόγησης, βλ. Βαθμολόγηση στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Φόρμουλα 1.
Στον κατάλογο δεν συμπεριλαμβάνονται 18 οδηγοί που δεν έλαβαν ούτε ένα βαθμό.
Με έντονους χαρακτήρες, η κατάταξη του οδηγού που εκκίνησε απ' την pole position.
Για τους οδηγούς που άλλαξαν ομάδα κατά τη διάρκεια του πρωταθλήματος, τα αποτελέσματα με τη δεύτερη αναγράφονται με πλάγιους χαρακτήρες.
Βαθμολογία κατασκευαστών
Στη βαθμολογία των κατασκευαστών δεν ίσχυσε ο κανονισμός της αφαίρεσης των 5 χειρότερων αποτελεσμάτων. Ελαστικά: Goodyear, Pirelli Βαθ: Βαθμοί, από το άθροισμα βαθμολογίας των δύο μονοθεσίων της ομάδας Νικ: Νίκες Πον: Πόντιουμ, φορές που οδηγός της τερμάτισε στην πρώτη τριάδα Pole: Pole-positions, φορές που οδηγός της εκκίνησε απ' την πρώτη θέση της αφετηρίας
1989 Κατηγορία:Μηχανοκίνητος αθλητισμός το 1989
Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ
To Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ είναι το δεύτερο παλαιότερο πανεπιστήμιο που ιδρύθηκε στο Ισραήλ (το 1925), μετά το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Ισραήλ. Το πανεπιστήμιο έχει τρεις πανεπιστημιουπόλεις, τρεις στην Ιερουσαλήμ και μία στο Ρεχοβότ. Η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη εβραϊκών σπουδών βρίσκεται στην πανεπιστημιούπολη Γκιβάτ Ραμ. Απόφοιτος του πανεπιστημίου, και μετέπειτα μέλος του διδακτικού προσωπικού του είναι ο ιστορικός Γιουβάλ Νόα Χαράρι.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιερουσαλήμ Κατηγορία:Πανεπιστήμια στο Ισραήλ Κατηγορία:Δημόσια ιδρύματα στο Ισραήλ
Σημαία του Αγίου Βικεντίου και Γρεναδίνων
Η σημαία του Αγίου Βικεντίου και Γρεναδίνων αποτελείται από τρεις κάθετες λωρίδες χρώματος μπλε, χρυσού (διπλάσιο μέγεθος) και πρασίνου.
thumb|Η Σημαία του Αγίου Βικεντίου και Γρεναδίνων σε πλοίο, στο λιμάνι της Ζακύνθου
Η χρυσή λωρίδα φέρει τρία πράσινα διαμάντια που σχηματίζουν το γράμμα V. Η σημαία υιοθετήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 1985. Η χώρα έχει Σύνταγμα από τις 27 Οκτωβρίου 1979.
Προηγούμενες σημαίες
Οι προηγούμενες σημαίες είχαν ένα φύλλο φοίνικα, με το εθνόσημο του Αγίου Βικεντίου και Γρεναδίνων. Το 1967 απορρίφθηκε μια πρόταση για τρίχρωμη σημαία με ένα ρόμβο στη μεσαία λωρίδα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Αγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες Κατηγορία:Εθνικά σύμβολα του Αγίου Βικεντίου και Γρεναδίνων
Κατακόρυφος ρυθμός
Στην Αρχιτεκτονική με τον όρο κατακόρυφος ρυθμός ονομάσθηκε ο αρχιτεκτονικός ρυθμός που χρησιμοποιεί προς διακόσμηση των προσόψεων των κτιρίων κάθετες γραμμές σε όλο το ύψος και μέρος αυτών.
Τα στοιχεία επί των οποίων φέρονται οι κάθετες αυτές γραμμές είναι κυρίως οι παραστάδες και οι κίονες.
Κατηγορία:Αρχιτεκτονική
Αλέν Κον
Ο Αλέν Κον είναι Γάλλος μαθηματικός και θεωρητικός φυσικός που γεννήθηκε στις 1 Απριλίου 1947 στο Ντραγκινιάν του Βαρ. Έφερε επανάσταση στη θεωρία της άλγεβρας φον Νόιμαν και έλυσε τα περισσότερα προβλήματα στον τομέα αυτό, συμπεριλαμβανομένης της ταξινόμησης των παραγόντων τύπου ΙΙΙ. Για την εργασία του αυτή τιμήθηκε με το μετάλλιο Φιλντς το 1982.
Βιογραφία
Ο Αλέν Κον είναι πρώην μαθητής του Λυκείου Σεν-Σαρλ στη Μασσαλία. Μαθήτευσε στο λύκειο Thiers, και εισήχθη στην École normale supérieure a το 1966. Το 1973 υποστήριξε τη διατριβή του στο Πανεπιστήμιο Πιερ και Μαρί Κιουρί, υπό τη διεύθυνση του Ζακ Ντιξιμιέρ.
Ήταν διαδοχικά :
Υπήρξε επίσης καθηγητής στο Ινστιτούτο Ανώτατων Επιστημονικών Σπουδών b από το 1979 και στο Κολλέγιο της Γαλλίας c από το 1984, κατέχοντας την έδρα "Ανάλυση και Γεωμετρία". Ήταν επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ιδρύματος Hugot του Collège de France (2000-2004).
Είναι μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών και Γραμμάτων της Δανίας και της Νορβηγικής Ακαδημίας Επιστημών και Γραμμάτων.
Μαθηματικές συνεισφορές
Ο Αλέν Κον έφερε πλήρη επανάσταση στη θεωρία των αλγεβρών φον Νόιμαν και έλυσε τα περισσότερα προβλήματα στον τομέα αυτό, ιδίως την ταξινόμηση των παραγόντων τύπου ΙΙΙ,.
Για το έργο του αυτό του απονεμήθηκε το μετάλλιο Φιλντς το 1982,. Την ίδια χρονιά έγινε μέλος της Ακαδημίας Επιστημών.
Βραβεία
Ο Αλέν Κον τιμήθηκε με τα ακόλουθα βραβεία :
Παραπομπές
Κατηγορία:Μαθηματικοί αναλυτές Κατηγορία:Γάλλοι μαθηματικοί Κατηγορία:Μαθηματικοί του 20ού αιώνα Κατηγορία:Μαθηματικοί του 21ου αιώνα Κατηγορία:Βραβευμένοι με Μετάλλιο Φιλντς
Εθνικός ύμνος της Ιορδανίας
Ο Βασιλικός Ύμνος της Ιορδανίας είναι γνωστός ως Al-salam Al-malaki Al-urdoni ( السلام الملكي الأردني). Καθιερώθηκε το 1946. Οι στίχοι γράφτηκαν από τον Αμπντούλ Μονέμ Αλ-Ρεφάι και η μουσική από τον Αμπντούλ Καντέρ αλ-Τανίρ. Η πρώτη έκδοση των στίχων ήταν υπερβολικά μικρή σε έκταση (ήταν η πρώτη παράγραφος του σημερινού ύμνου) και στη συνέχεια επεκτάθηκε.
Στίχοι
Βασιλικός Ύμνος της Ιορδανίας
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Εθνικοί ύμνοι Κατηγορία:Εθνικά σύμβολα της Ιορδανίας
Θυρεοτοξική περιοδική παράλυση
Η Θυρεοτοξική περιοδική παράλυση είναι ασθένεια η οποία χαρακτηρίζεται από κρίσεις μυικής αδυναμίας παρουσία υπερθυρεοειδισμού (υπερδραστηριότητας του θυρεοειδούς αδένα). Κατά τη διάρκεια των κρίσεων είναι συνήθως παρούσα υποκαλιαιμία (μειωμένα επίπεδα καλίου στο αίμα). Η ασθένεια μπορεί να αποβεί θανατηφόρα εάν η αδυναμία των εισπνευστικών μυών οδηγήσει σε αναπνευστική δυσλειτουργία, ή τα χαμηλά επίπεδα καλίου οδηγήσουν σε καρδιακή αρρυθμία. Εάν δε θεραπευθεί, τότε η ασθένεια τυπικά υποτροπιάζει.
Η ασθένεια έχει συνδεθεί με γενετικές μεταλλάξεις σε γονίδια, τα οποία κωδικεύουν συγκεκριμένους ιοντικούς διαύλους, τα οποία μεταφέρουν ηλεκτρολύτες (νάτριο και κάλιο) κατά μήκος των κυτταρικών μεμβρανών. Οι κύριοι είναι υπομονάδα α1 του διαύλου ασβεστίου τύπου- L και ο δίαυλος εσωτερικής επαναφοράς καλίου ως εκ τούτου κατατάσσεται ως πάθηση ιοντικών διαύλων. Η ανωμαλία στο δίαυλο θεωρείται ότι οδηγεί σε διακυμάνσεις καλίου στα κύτταρα, κάτω από συνθήκες υψηλών επιπέδων θυροξίνης (θυρεοειδική ορμόνη).
Η θεραπεία της υποκαλιαιμίας, ακολουθούμενη από διόρθωση του υπερθυρεοειδισμού, οδηγεί σε πλήρη εξαφάνιση των κρίσεων. Συμβαίνει κυρίως σε άνδρες Κινεζικής, Ιαπωνικής, Βιετναμέζικης, Φιλιππινέζικης και Κορεάτικης καταγωγής. Η θυρεοτοξική περιοδική παράλυση είναι μια από τις πολλές ασθένειες που μπορούν να προκαλέσουν περιοδική παράλυση.
Σημεία και συμπτώματα
Μια κρίση ξεκινά συχνά με μυϊκούς πόνους, κράμπες, δυσκαμψία. Αυτά ακολουθούνται από αδυναμία ή παράλυση που τείνει να αναπτυχθεί με ταχείς ρυθμούς, συνήθως αργά το βράδυ ή τις πρώτες πρωινές ώρες. Η αδυναμία είναι συνήθως συμμετρική. Οι μύες των άκρων πιο κοντά στον κορμό είναι αυτοί που κατά κύριο λόγο επηρεάζονται, και η αδυναμία τείνει να ξεκινά από τα πόδια και να εξαπλώνεται στα χέρια. Οι μύες του στόματος και του λαιμού, τα μάτια και η αναπνοή συνήθως δεν επηρεάζονται, αλλά μερικές φορές η αδυναμία των αναπνευστικών μυών μπορεί να προκαλέσει απειλητική για τη ζωή αναπνευστική ανεπάρκεια. Οι κρίσεις συνήθως υποχωρούν μέσα σε μερικές ώρες έως ημέρες, ακόμη και απουσία θεραπείας. Σε νευρολογική εξέταση κατά τη διάρκεια μιας κρίσης σημειώνεται αδυναμία των άκρων. Τα αντανακλαστικά συνήθως μειώνονται, αλλά το αισθητηριακό σύστημα είναι ανεπηρέαστο. Η ψυχική κατάσταση δεν επηρεάζεται.
Μπορεί να υπάρχουν συμπτώματα υπερδραστηριότητας του θυρεοειδούς, όπως απώλεια βάρους, γρήγορος καρδιακός ρυθμός, τρόμος και διαπνοή, αλλά τέτοια συμπτώματα εμφανίζονται μόνο στις μισές των περιπτώσεων. Ο πιο κοινός τύπος του υπερθυρεοειδισμού, η ασθένεια Graves, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στα μάτια (οφθαλμοπάθεια Graves) και εξαλλαγές του δέρματος των ποδιών (μυξοίδημα). Η ασθένεια του θυρεοειδούς μπορεί επίσης να προκαλέσει μυϊκή αδυναμία, με τη μορφή της θυρεοτοξικής μυοπάθειας.
Γενετικά
Γενετικές μεταλλάξεις στην υπομονάδα α1 του διαύλου ασβεστίου τύπου-L έχουν περιγραφεί σε κατοίκους της Νότιας Κίνας με ΘΠΠ. Οι μεταλλάξεις στο γονίδιο εντοπίζονται σε διαφορετική θέση από εκείνη που έχει περιγραφεί στη συγγενή κατάσταση της οικογενούς περιοδικής παράλυσης. Στη ΘΠΠ οι μεταλλάξεις που περιγράφονται είναι μονο-νουκλεοτιδικοί πολυμορφισμοί οι οποίοι αφορούν την ορμονική απόκριση στη θυρεοειδική ορμόνη, υποδηλώνοντας ότι η μεταγραφή του γονιδίου και η παραγωγή ιοντικών διαύλων μπορεί να ανασταλεί εξαιτίας των αυξημένων επίπεδων της θυρεοειδικής ορμόνης. Επιπλέον, μεταλλάξεις έχουν βρεθεί στα γονίδια που κωδικοποιούν τασεο-ελεγχόμενους διαύλους Καλίου, πρωτεΐνες διαύλου νατρίου τύπου 4, και συγκεκριμένα την υπομονάδα άλφα.
Στα άτομα με ΘΠΠ, το 33% από διάφορες πληθυσμιακές ομάδες αποδείχθηκε ότι είχε μεταλλάξεις στο KCNJ18, το γονιδιακό κώδικα για τη Kir2.6, μια αντλία Καλίου. Αυτό το γονίδιο, επίσης, υποκρύπτει ένα στοιχείο απόκρισης του θυρεοειδούς.
Συγκεκριμένες μορφές ανθρώπινου λευκοκυτταρικού αντιγόνου (HLA) — ειδικά B46, DR9, DQB1*0303, A2, Bw22, AW19, B17, και DRW8 – είναι πιο κοινές στη ΘΠΠ. Η σύνδεση με συγκεκριμένες μορφές HLA, το οποίο έχει κεντρικό ρόλο στο ανοσοποιητική απόκριση, μπορεί να υποδηλώνουν κάποια βλάβη στο ανοσοποιητικό σύστημα, όμως δεν είναι βέβαιο εάν αυτή είναι η άμεση αιτία για την πρόκληση ΘΠΠ ή εάν αυξάνει την επιδεκτικότητα στην νόσο Graves, που είναι γνωστό αυτοάνοσο νόσημα.
Νόσος του θυρεοειδούς
Η πιο κοινή μορφή ασθένειας του θυρεοειδούς που σχετίζεται με τη ΘΠΠ είναι η νόσος Graves, ένα σύνδρομο που προκαλείται από μια αυτοάνοση αντίδραση που οδηγεί σε υπερπαραγωγή θυρεοειδικής ορμόνης. Η ΘΠΠ έχει επίσης παρουσιαστεί σε ανθρώπους με άλλα προβλήματα στον θυρεοειδή όπως θυρεοειδίτιδα, τοξική οζώδης βρογχοκήλη, τοξικό αδένωμα, αδένωμα της υπόφυσης που παράγει TSH, υπερβολική χορήγηση θυροξίνης ή ιωδίου, και υπερθυρεοειδισμό προκαλούμενο από αμιωδαρόνη.
Μηχανισμός
Η μυϊκή αδυναμία και ο αυξημένος κίνδυνος ακανόνιστου καρδιακού ρυθμού στη ΘΠΠ έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του καλίου στο αίμα. Το κάλιο στην πραγματικότητα δεν χάνεται από το σώμα, αλλά η αυξημένη δράση της Na + / Κ +-ΑΤΡάσης (η πρωτεΐνη μετακινεί κάλιο μέσα στα κύτταρα και νάτριο στο αίμα) οδηγεί σε μετατόπιση του καλίου στους ιστούς, και καταστρέφει την κυκλοφορία. Σε άλλους τύπους διαταραχής καλίου, η ισορροπία οξέος-βάσης είναι συνήθως διαταραγμένη, με τη μεταβολική αλκάλωση και τη μεταβολική οξέωση συχνά παρούσες. Στη ΘΠΠ, οι διαταραχές αυτές γενικά απουσιάζουν. Η υποκαλιαιμία οδηγεί σε υπερπόλωση των μυϊκών κυττάρων, καθιστώντας τη νευρομυϊκή σύναψη λιγότερο δεκτική σε φυσιολογικά νευρικά ερεθίσματα και οδηγεί σε μειωμένη συσταλτικότητα των μυών.
Δεν είναι σαφές το πώς τα περιγραφόμενα γενετικά ελαττώματα αυξάνουν την δραστικότητα της Na + / K +-ΑΤΡάσης, αλλά πιθανολογείται ότι το ένζυμο γίνεται πιο ενεργό λόγω των αυξημένων επιπέδων της θυρεοειδικής ορμόνης. Ο υπερθυρεοειδισμός αυξάνει τα επίπεδα των κατεχολαμινών (π.χ.αδρεναλίνη) στο αίμα, αυξάνοντας τη δράση της Na + / K +-ΑΤΡάσης. Η δραστικότητα του ενζύμου στη συνέχεια αυξάνεται περαιτέρω από τις αιτίες καταβύθισης. Για παράδειγμα, η αυξημένη πρόσληψη υδατανθράκων οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης. Αυτό είναι γνωστό ότι ενεργοποιεί την ΑΤΡάση Na + / K +. Μόλις η καταβύθιση απομακρύνεται, η δραστικότητα του ενζύμου επιστρέφει στα φυσιολογικά επίπεδα. Έχει υποτεθεί ότι τα ανδρογόνα αυξάνουν την δραστικότητα της Na + / K +-ΑΤΡάσης, και ότι αυτό εξηγεί γιατί οι άνδρες είναι σε υψηλότερο κίνδυνο για εμφάνιση ΘΠΠ παρά το ότι η  νόσος του θυρεοειδούς είναι πιο κοινή σε γυναίκες.
Η ΘΠΠ θεωρείται ως μοντέλο για παθήσεις που σχετίζονται με αυτή, γνωστές ως "Channelopathies" ("καναλοπάθειες"), οι οποίες έχουν συνδεθεί με μεταλλάξεις στους διαύλους ιόντων. Η πλειοψηφία αυτών των συνθηκών εμφανίζεται επεισοδιακά.
Σαΐμπ αλ Μπανάτ
μικρογραφία|Το Σαΐμπ αλ Μπανάτ Η Σαΐμπ αλ Μπανάτ είναι βουνό της Αιγύπτου με υψόμετρο 2.187 μέτρα. Βρίσκεται στην Ανατολική Έρημο, περίπου 40 χιλιόμετρα από τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, στα μισά του δρόμου μεταξύ της Χουργκάντα και της Σαφάγκα.
Θυρεοτοξική περιοδική παράλυση
Διάγνωση
Η υποκαλιαιμία (χαμηλά επίπεδα καλίου στο αίμα) εμφανίζεται τυπικά κατά τη διάρκεια των κρίσεων: συναντώνται συνήθως επίπεδα κάτω από 3,0 mmol/l. Τα επίπεδα του μαγνησίου και των φωσφορικών συχνά είναι μειωμένα. Τα επίπεδα της κρεατινικής κινάσης είναι αυξημένα στα δύο τρίτα των περιπτώσεων, κάτι που συνήθως οφείλεται στην ως ένα βαθμό βλάβη των μυών. Σοβαρές αυξήσεις αυτού του ενζύμου υποδηλώνουν ραβδομυόλυση (καταστροφή των ιστών των μυών)  και είναι σπάνιες. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα μπορεί να δείξει ταχυκαρδία (γρήγορο καρδιακό ρυθμό), λόγω της ασθένειας του θυρεοειδούς, ανωμαλίες που οφείλονται σε καρδιακή αρρυθμία (κολπική μαρμαρυγή, κοιλιακή ταχυκαρδία), και αλλαγές της αγωγιμότητας που σχετίζονται με την υποκαλιαιμία (U κύματα, QRS διεύρυνση, παράταση QT, και  ισοπέδωση Τ κύματος). Το ηλεκτρομυογράφημα δείχνει αλλαγές παρόμοιες με αυτές που συναντώνται σε μυοπάθειες (ασθένειες των μυών), με μειωμένο εύρος των δυναμικών δράσης των συνδεδεμένων μυών. Αυτές αναστρέφονται όταν αρχίσει η θεραπεία.
Σαΐμπ αλ Μπανάτ
Το συγκρότημα Σαΐμπ αλ Μπανάτ αποτελείται από τέσσερις μεγάλες κορυφές:
Θυρεοτοξική περιοδική παράλυση
Διάγνωση
Η ΘΠΠ διακρίνεται από τις άλλες μορφές περιοδικής παράλυσης (ειδικά την υποκαλιαιμική περιοδική παράλυση) με εξετάσεις αίματος θυρεοειδούς για να ελεγχθεί η λειτουργία του αδένα. Τα αποτελέσματα είναι κανονικά στις άλλες μορφές, και στην θυρεοτοξίκωση τα επίπεδα της θυροξίνης και της τριϊωδοθυρονίνης είναι αυξημένα, με προκύπτουσα καταστολή της παραγωγής της TSH από την υπόφυση. Διάφορες άλλες εξετάσεις εκτελούνται συνήθως για το διαχωρισμό των διαφόρων αιτίων του υπερθυρεοειδισμού.
Σαΐμπ αλ Μπανάτ
Η Σαΐμπ αλ Μπανάτ είναι η υψηλότερη κορυφή των λόφων της Ερυθράς Θάλασσας, και επίσης το υψηλότερο της αφρικανικής πλευράς της Αιγύπτου. Πηγές νερού στην περιοχή οφείλονται κυρίως στην καθίζηση των υπόγειων υδάτων.
Θυρεοτοξική περιοδική παράλυση
Θεραπεία
Κατά την οξεία φάση της ασθένειας, η χορήγηση Καλίου θα αποκαταστήσει γρήγορα τη μυϊκή δύναμη και θα αποτρέψει επιπλοκές. Παρόλα αυτά, πρέπει να δοθεί προσοχή καθώς η συνολική ποσότητα καλίου στο σώμα δεν μειώνεται, και είναι πιθανόν τα επίπεδά του να εκτιναχθούν («υπερκαλιαιμία»), επομένως συνιστάται αργή έγχυση χλωριούχου καλίου μέχρι να αρχίσει άλλη θεραπεία.
Σαΐμπ αλ Μπανάτ
Η περιοχή του Σαΐμπ αλ Μπανάτ κατοικείται από φυλές Ma'aza, γνωστή ως Bani Attia, που αποτελείται από περίπου 1.000 άτομα που ζουν σε μια περιοχή περίπου 90.000 τ.χλμ.. Οι νομάδες ασχολούνται με την εκτροφή προβάτων, αιγών και καμηλών.
Θυρεοτοξική περιοδική παράλυση
Θεραπεία
Η θεραπεία της νόσου του θυρεοειδούς συνήθως οδηγεί στην υποχώρηση των παραλυτικών κρίσεων. Ανάλογα με τη φύση της ασθένειας, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει θυρεοστατικά (φάρμακα που μειώνουν την παραγωγή θυρεοειδικής ορμόνης), ραδιενεργό ιώδιο για την καταστροφή του θυρεοειδή, ή μερικές φορές εγχείρηση του θυρεοειδή.
Σαΐμπ αλ Μπανάτ
Παραπομπές
Κατηγορία:Βουνά της Αιγύπτου
Θυρεοτοξική περιοδική παράλυση
Επιδημιολογία
Η θυρεοτοξική περιοδική παράλυση εμφανίζεται κυρίως σε άρρενες Κινέζικης, Ιαπωνικής, Βιετναμέζικης, Φιλιπινέζικης και Κορεάτικης καταγωγής, καθώς και Ταϊλανδέζικης, με πολύ χαμηλότερο ποσοστό σε ανθρώπους άλλων εθνικοτήτων. Σε Κινέζους και Γιαπωνέζους με υπερθυρεοειδισμό, 1.8–1.9% εμφανίζουν Θυρεοτοξική περιοδική παράλυση, ενώ αντίθετα στην Βόρεια Αμερική, μελέτες δείχνουν ένα ποσοστό της τάξης του 0.1–0.2%. Οι Ιθαγενείς της Αμερικής, που μοιράζονται γενετικό υπόβαθρο με τον πληθυσμό της ανατολικής Ασίας, έχουν αυξημένο ρίσκο εμφάνισης της νόσου.
Η τυπική ηλικία εκδήλωσης της νόσου είναι 20-40. Είναι άγνωστο γιατί επηρεάζονται κυρίως οι άρρενες, με ποσοστά από 17 έως 70 φορές περισσότερο από ότι στις γυναίκες, παρόλο που η υπερδραστηριότητα του θυρεοειδούς είναι πολύ πιο συνήθεις στις γυναίκες.
Ιστορία
Μετά από αρκετές αναφορές σε περιστατικά κατά το 18ο και 19ο αιώνα, η περιοδική παράλυση περιγράφηκε ολοκληρωμένα για πρώτη φορά από τον Γερμανό νευρολόγο Καρλ Φρίντριχ Όττο Βέστφαλ (1833–1890) το 1885. Το 1926 ο Ιάπωνας ιατρός Τετσουσίρο Σινοσάκι, από τη Φουκουόκα, παρατήρησε την ψηλή αναλογία θυρεοειδοπάθειας στους Ιάπωνες με περιοδική παράλυση. Η πρώτη αναφορά στα Αγγλικά, το 1931, προήλθε από τους Ντάνλαπ και Κέπλερ, γιατρούς στην Κλινική Mayo, οι οποίοι περιέγραψαν την περίπτωση ενός ασθενή με χαρακτηριστικά της ασθένειας Graves. Το 1937 η περιοδική παράλυση συνδέθηκε με την υποκαλιαιμία, και επιτεύχθηκε καταβύθιση με τη χορήγηση συνδυασμου γλυκόζης και ινσουλίνης. Αυτό το φαινόμενο έχει χρησιμοποιηθεί ως διαγνωστική εξέταση.
Το 1974 ανακαλύφθηκε ότι η προπανολόλη μπορούσε να αποτρέψει τις κρίσεις. Η έννοια των καναλοπαθειών και η σύνδεση τους με συγκεκριμένες μεταλλάξεις στους ιοντικούς διαύλους προέκυψε κατά το τέλος του 20ου αιώνα.
Παραπομπές
Κατηγορία:Παθήσεις του ενδοκρινικού συστήματος
Εθνόσημο του Αγίου Βικεντίου και Γρεναδίνων
Αποτελείται από ένα θυρεό που απεικονίζει δύο γυναίκες με ρούχα της αρχαίας (κλασικής) περιόδου, σε πράσινο έδαφος. Η μία γυναίκα είναι όρθια και κρατάει ένα κλαδί ελιάς και η άλλη γονατίζει εμπρός σε έναν κίτρινο βωμό που είναι αναμμένος και που βρίσκεται ανάμεσά τους. Κάτω από την εικόνα αυτή βρίσκεται μια περγαμηνή που φέρει το εθνικό ρητό της χώρας, «Ειρήνη και Δικαιοσύνη» (Pax et Justitia στα λατινικά). Από πάνω υπάρχει ένα φυτό βαμβάκι.
Παραπομπές
Αγιος Βικέντιος Κατηγορία:Εθνικά σύμβολα του Αγίου Βικεντίου και Γρεναδίνων
Σαβίνο Γκουλιελμέτι
Ο Σαβίνο Γκουλιελμέτι (Savino Guglielmetti, 26 Νοεμβρίου 1911 – 23 Ιανουαρίου 2006) ήταν Ιταλός γυμναστής.
Παραπομπές
Γκουλιελμε
Αδαμάντιος Αδαμαντίου
Ο Αδαμάντιος Αδαμαντίου (1875 – 13 Νοεμβρίου 1937) ήταν Έλληνας καθηγητής πανεπιστημίου.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στην «École normale supérieure» στο Παρίσι. Διετέλεσε καθηγητής της Ιστορίας της Βυζαντινής και αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και Σύμβουλος της Αρχαιολογικής Εταιρείας. Ήταν πρώτος έφορος των αρχαιοτήτων του χριστιανισμού και του μεσαιωνικού Ελληνισμού και διευθυντής του Βυζαντινού Μουσείου. Εργάστηκε στα Μετέωρα, Μυστρά, Δαφνί και Σπάρτη. Απεβίωσε έπειτα από μακρά και επώδυνη ασθένεια το 1937.
Συγγράμματα
Ανάμεσα στα συγγράμματά του είναι και μια σπουδή περί των «Χρονικών του Μωρέα» καθώς και μια πραγματεία περί της «Αγνείας πείρας της Θεοτόκου».
Παραπομπές
Κατηγορία:Έλληνες ιστορικοί Κατηγορία:Έλληνες πανεπιστημιακοί Κατηγορία:Έλληνες έφοροι μουσείων Κατηγορία:Έλληνες βυζαντινολόγοι
Κοιμώμενος Λέων (Μπίτομ)
Ο Κοιμώμενος Λέων (πολωνικά: Lew śpiący, γερμανικά: Schlafender Löwe) είναι μνημείο που βρίσκεται στην πλατεία της αγοράς του Μπίτομ στην Πολωνία. Το μνημείο έχει γίνει ένα από τα πιο αξιοσημείωτα ορόσημα του Μπίτομ.
Ιστορία
Το μνημείο ανεγέρθη αρχικά το 1873, για να τιμήσει τη μνήμη των πεσόντων κατοίκων της περιοχής Beuthen στον Γαλλοπρωσικό Πόλεμο. Ο Κοιμώμενος Λέοντας αρχικά στεκόταν στην κορυφή ενός βάθρου, πάνω στο οποίο ήταν γραμμένα τα ονόματα των πεσόντων.
Το 1932 το μνημείο μεταφέρθηκε στην Πλατεία Ακαδημίας (Plac Akademicki).
Το 1945, κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, το βάθρο του μνημείου καταστράφηκε. Στη συνέχεια, ο λέοντας μεταφέρθηκε στο πάρκο της πόλης.
Δεν είναι γνωστό πότε, αλλά ο Κοιμώμενος Λέοντας μεταφέρθηκε στη Βαρσοβία όπου στήθηκε στις πύλες του ζωολογικού κήπου της Βαρσοβίας. Το 2008 το μνημείο επέστρεψε στο Μπίτομ.
Πηγές
Κατηγορία:Μπίτομ Κατηγορία:Υπαίθρια γλυπτά στην Πολωνία
Κουζίνα της Ανατολικής Αραβίας
μικρογραφία| Το [[νταλά είναι ένα παραδοσιακό αραβικό δοχείο καφέ που περιέχει αραβικό καφέ, ο οποίος συνήθως σερβίρεται στους επισκέπτες των μαζλί.]] Η κουζίνα της Ανατολικής Αραβίας περιλαμβάνει τις παρόμοιες κουζίνες που μοιράζεται ο πληθυσμός στην Ανατολική Αραβία. Τα θαλασσινά είναι ένα πολύ σημαντικό μέρος της διατροφής των κατοίκων της παράκτιας περιοχής της Ανατολικής Αραβίας. Τα ψάρια είναι πολύ δημοφιλή, τα οποία συνήθως τρώγονται με ρύζι. Η κουζίνα της Ανατολικής Αραβίας είναι διαφορετική από την κουζίνα των Αράβων του Χετζάζ, του Νατζντ και άλλων περιοχών της Αραβίας. Το χαρίς είναι επίσης ένα πολύ δημοφιλές πιάτο στην περιοχή.
Ιστορία
μικρογραφία| Οι χουρμάδες σαγάι προέρχονται από τη [[Σαουδική Αραβία. Καλλιεργούνται στην Αραβική Χερσόνησο και είναι φυσικά γλυκοί, νόστιμοι και πολύ μαλακοί.]] μικρογραφία| Φρέσκο [[Γάλα καμήλας|γάλα αραβικής καμήλας. Το γάλα καμήλας μπορεί επίσης να στραγγιστεί για να παραχθεί στραγγιστό γιαούρτι.]] Αρχικά, οι κάτοικοι της Ανατολικής Αραβίας βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό σε μια διατροφή με χουρμάδες, σιτάρι, κριθάρι, ρύζι και κρέας, με μικρή ποικιλία, και με μεγάλη έμφαση στα προϊόντα γιαουρτιού, όπως το «λέμπεν» (لبن) (γιαούρτι χωρίς λιπαρά). Η παγκοσμιοποίηση και η επαφή με αρχαίους πολιτισμούς, όπως οι Ρωμαίοι, οι Πέρσες και αργότερα με τους Οθωμανούς έφεραν τους Άραβες σε στενή επαφή με πιάτα πολλών άλλων πολιτισμών, καθώς και την εισαγωγή αρκετών νέων συστατικών στη διατροφή τους.
Όπως και με τους περισσότερους ασιατικούς πολιτισμούς, η μαγειρική κληρονομιά μπορεί να βρει τις ρίζες της στις περσικές, ινδικές ή κινεζικές κουζίνες. Στην πραγματικότητα, η δομή των τροφίμων του περσικού-αραβικού πολιτισμού ξεκίνησε με τεχνικές μαγειρέματος που δημιουργήθηκαν στην αρχαία Περσία και προωθήθηκαν από τους Πέρσες κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Σασσανιδών. Με την επακόλουθη εξέλιξη και ανάπτυξη των Οθωμανών (τουρκική αυτοκρατορία), ο αραβικός πολιτισμός ήρθε σε επαφή με την οθωμανική αυτοκρατορία. Οι τουρκικές συνεισφορές στον αραβικό πολιτισμό περιελάμβαναν τα «κεμπάπ».
Αυτή η πολυπολιτισμική ένταξη εν μέρει, κατέστη δυνατή, μετά την έλευση του Ισλάμ, και με την ανάπτυξη της αραβικής επιρροής μετά την εισβολή στην Περσία, στα Βαλκάνια και στη Βόρεια Αφρική, καθιστώντας δυνατό για τους εμπόρους διαφορετικών εθνών να ταξιδεύουν σε μεγάλες αποστάσεις όπου ήρθαν σε επαφή και επηρεάστηκαν ή επηρέασαν τοπικές κουζίνες που συνάντησαν. Η ανταλλαγή εθίμων και τροφίμων ήταν αμφίδρομη, με τους Άραβες να εξάγουν επίσης τις διατροφικές τους προτιμήσεις, όπως χουρμάδες, σύκα και αρνιά στις περιοχές στις οποίες ταξίδεψαν ή κατέκτησαν, συμπεριλαμβανομένης της περσικής αυτοκρατορίας και του τουρκικού πληθυσμού των Βαλκανίων. Αυτή η ανταλλαγή αγαθών και τρόπων ζωής, ήταν σημαντική στη διαμόρφωση της τρέχουσας σύγχρονης αραβικής διατροφής. Οι Άραβες μετέφεραν αργότερα αυτές τις νεοαποκτηθείσες κουζίνες κατά τις κατακτήσεις τους στην Αφρική, μέχρι τη Βόρεια Αφρική, τη Δυτική Αφρική και τη Νότια Ισπανία. Στην πραγματικότητα, ορισμένα ισπανικά επιδόρπια, όπως τα πολβορόν, το tocino de cielo (κρέμα καραμελέ) και yemas de San Leandro (με βάση την αμυγδαλόπαστα) επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τους Μαυριτανούς. Αν και αυτές οι επιρροές δεν προήλθαν από τους αρχικούς Άραβες της αραβικής υποηπείρου, η επέκτασή τους στο δυτικό τμήμα προς την Αίγυπτο και το Μαρόκο οδήγησε στη διάδοση της κινεζικής, ινδικής, αραβικής και περσικής κουζίνας και τελικά την υιοθέτησή τους από τους Βορειοαφρικανούς.
Συστατικά
Η κουζίνα της Ανατολικής Αραβίας σήμερα είναι το αποτέλεσμα συνδυασμού διαφορετικών κουζινών, που περιλαμβάνουν περσικά, ινδικά, λιβανέζικα και κινέζικα στιλ μαγειρικής, και πολλά είδη που δεν ήταν αρχικά γηγενή στην περιοχή, τα οποία πιθανότατα εισήχθησαν με τα ντάου και τα καραβάνια. Επιπλέον, η κουζίνα έχει μεγάλη δόση σε μπαχαρικά, από ζεστές σάλτσες έως κάθε ποικιλία πιπεριού, μέχρι τσάι. Αυτή η κουζίνα ευνοεί επίσης τα λαχανικά, όπως αγγούρια, μελιτζάνες και κρεμμύδια και φρούτα (κυρίως εσπεριδοειδή). Συγκεκριμένα, πολλά από τα ίδια μπαχαρικά που χρησιμοποιούνται στην κουζίνα της Ανατολικής Αραβίας είναι επίσης αυτά που τονίζονται στην ινδική κουζίνα. Αυτό είναι αποτέλεσμα της έντονης διαπραγμάτευσης μεταξύ των δύο περιοχών και της τρέχουσας κατάστασης των πλούσιων πετρελαϊκών κρατών, όπου πολλοί εργαζόμενοι από τη Νότια Ασία ζουν στην Ανατολική Αραβία.
Πολιτισμός
μικρογραφία| Ένα [[Μαζλί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα Μαζλί (κυριολεκτικά ένας χώρος συνεδρίασης) είναι όπου οι επισκέπτες είναι ευπρόσδεκτοι και συνήθως προσφέρονται χουρμάδες και αραβικός καφές.]] Απαραίτητη για κάθε μαγείρεμα στην Ανατολική Αραβία είναι η έννοια της φιλοξενίας. Τα γεύματα είναι μερικές φορές οικογενειακές υποθέσεις, με πολλή μοιρασιά και μεγάλη ζεστασιά πάνω από το τραπέζι. Τα επίσημα δείπνα και οι γιορτές γενικά συνεπάγονται μεγάλες ποσότητες φαγητού και κάθε περίσταση συνεπάγεται μεγάλες ποσότητες καφέ.
Υπάρχουν πολλές περιφερειακές διαφορές στην αραβική κουζίνα. Για παράδειγμα, το μουζάνταρα στη Συρία ή το Λίβανο είναι διαφορετικό από το μουζάνταρα στην Ιορδανία ή την Παλαιστίνη. Ορισμένα πιάτα όπως το μανσάφ (το εθνικό πιάτο της Ιορδανίας) είναι εγγενή σε ορισμένες χώρες και σπάνια, αν εμφανιστούν ποτέ, σε άλλες χώρες.
Σε αντίθεση με τις περισσότερες δυτικές κουζίνες, η κανέλα χρησιμοποιείται σε πιάτα με κρέας, καθώς και σε γλυκά όπως ο μπακλαβάς. Άλλα επιδόρπια περιλαμβάνουν παραλλαγές πουτίγκας ρυζιού και τηγανητή ζύμη. Μείγματα αραχίδων είναι κοινά γεμίσματα για τέτοιες λιχουδιές. Το σαφράνι χρησιμοποιείται σε όλα, από γλυκά, μέχρι ρύζι και ποτά. Οι χυμοί φρούτων είναι αρκετά δημοφιλείς σε αυτήν την συχνά ξηρή περιοχή.
Επιρροές
Εκτός από την αραβική κουζίνα, οι ακόλουθες κουζίνες έχουν επηρεάσει ή έχουν επηρεαστεί από την κουζίνα της Ανατολικής Αραβίας, είτε λόγω του εμπορίου (κυρίως θαλάσσια από την Άπω Ανατολή), είτε ως αποτέλεσμα αρχαίας επαφής:
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αραβική κουζίνα Κατηγορία:Κουζίνα της Μέσης Ανατολής Κατηγορία:Αραβικός πολιτισμός Κατηγορία:Αραβία Κατηγορία:Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου
Κατακόρυφος
Κατακόρυφος τόπου, ή απλούστερα κατακόρυφος, ή και γραμμή ονομάζεται η ακτίνα της Γης που διέρχεται από σημείο που βρίσκεται ο παρατηρητής. Η κατεύθυνσή της αποτελεί τη κατεύθυνση της βαρύτητας, στο σημείο εκείνο, στην επιφάνεια της Γης και γίνεται αντιληπτή με το νήμα της στάθμης.
Θεωρητικά η διεύθυνση του νήματος της στάθμης συμπίπτει με την διεύθυνση της γήινης ακτίνας που διέρχεται από τον τόπο της παρατήρησης. Στη πραγματικότητα όμως οι δύο αυτές διευθύνσεις σχηματίζουν μεταξύ τους μια πολύ μικρή γωνία από γεωλογικούς λόγους, γι΄ αυτό συνηθίζεται να λέγεται στην ακριβολογία των ειδικών ερευνητών ότι η διεύθυνση του νήματος της στάθμης παρεκκλίνει ελαφρά της κατακορύφου, αποδίδοντας σε απόλυτη έννοια του όρου.
Η προέκταση της κατακορύφου γραμμής ενός τόπου τέμνει την ουράνια σφαίρα σε δύο σημεία. Το ακριβώς υπεράνω του παρατηρητή σημειο ονομάζεται Ζενίθ, ενώ το έτερο στον αντίποδά του ονομάζεται Ναδίρ. Ο πλησιέστερος προς το Ζενίθ Ουράνιος Πόλος ονομάζεται Άνω Πόλος και ο πλησιέστερος προς το Ναδίρ Κάτω Πόλος.
Στην ουράνια σφαίρα η απόσταση Ζενίθ - Άνω Πόλου ονομάζεται πολοζενιθιακή απόσταση.
Προσοχή : Δεν θα πρέπει να συγχέεται ο Άνω Πόλος με τον Ουράνιο Βόρειο Πόλο γιατί στη θέση του (πλησιέστερος του Ζενίθ) μπορεί να είναι ο Ουράνιος Νότιος Πόλος.
Εκφράσεις
Στις ελληνικές δημώδεις εκφράσεις ο όρος αποδίδεται περισσότερο στον ουδέτερο τύπο "κατακόρυφον" με την έννοια του μέγιστου π.χ. "στο κατακόρυφο της δόξας", "η φήμη του έφθασε στο κατακόρυφο" κ.λπ.
Κατηγορία:Ουράνιο σύστημα συντεταγμένων Κατηγορία:Προσανατολισμός Κατηγορία:Γεωδαισία Κατηγορία:Γεωμετρία
Συναρτητής
Στα μαθηματικά, ένας συναρτητής είναι ένας τύπος αντιστοίχισης μεταξύ κατηγοριών που εφαρμόζεται στη θεωρία κατηγοριών. Οι συναρτητές μπορούν να θεωρηθούν ως ομομορφισμοί μεταξύ κατηγοριών. Στην κατηγορία των μικρών κατηγοριών, οι συναρτητές μπορούν να θεωρηθούν, γενικότερα, ως μορφισμοί.
Όρος Έντμοντστοουν
μικρογραφία|Το Όρος Έντμοντστοουν Το Όρος Έντμοντστοουν είναι ένα βουνό με επίπεδη κορυφή, οροπέδιο, που βρίσκεται κοντά στο Όαση Ντάχκλα νότια του Καΐρου στην Αίγυπτο. Είναι απομεινάρι διάβρωσης που εκτείνεται για πάνω από 200 χιλιόμετρα ανατολικά-νοτιοανατολικά προς τα δυτικά-βορειοδυτικά. Αποτελείται από αλευρώδη ασβεστόλιθο και ορυκτά από σχιστόλιθο και λεπτόκοκκα ιζηματογενή πετρώματα.
Συναρτητής
Οι συναρτητές εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στην αλγεβρική τοπολογία, όπου αλγεβρικά αντικείμενα (όπως η θεμελιώδης ομάδα) συνδέονται με τοπολογικούς χώρους, και αλγεβρικοί ομομορφισμοί, σχετίζονται με συνεχείς συναρτήσεις. Σήμερα, οι συναρτητές χρησιμοποιούνται σε όλα τα σύγχρονα μαθηματικά για να συσχετίσουν διάφορες κατηγορίες. Έτσι, οι συναρτητές είναι γενικά εφαρμόσιμοι σε τομείς των μαθηματικών, όπου η θεωρία κατηγοριών μπορεί να κάνει μια αφηρημένη έννοια, κατανοητή.
Όρος Έντμοντστοουν
Αναφορές
Κατηγορία:Βουνά της Αιγύπτου
Συναρτητής
Οι μαθηματικοί δανείστηκαν τη λέξη συναρτητής από τον φιλόσοφο Rudolf Carnap,  ο οποίος χρησιμοποίησε τον όρο σε ένα γλωσσικό πλαίσιο:
Συναλλοίωτοι και ανταλλοίωτοι συναρτητές
Υπάρχουν πολλές δομές στα μαθηματικά που θα ήταν συναρτητές, αν δεν "άλλαζαν την κατεύθυνση των μορφισμών" και δεν "αντιστρέφανε τη σύνθεση". Σε αυτήν την περίπτωση, ορίζουμε έναν ανταλλοίωτο συναρτητή F, από την κατηγορία C στην D, ως μια απεικόνιση που Σημειώστε ότι οι αναλλοίωτοι συναρτητές αντιστρέφουν την κατεύθυνση της σύνθεσης.
Οι συνηθισμένοι συναρτητές ονομάζονται επίσης συναλλοίωτοι συναρτητές, προκειμένου να τους διακρίνουμε από τους ανταλλοίωτους. Σημειώστε ότι κανείς, μπορεί επίσης να ορίσει έναν ανταλλοίωτο συναρτητή ως συναλλοίωτο συναρτητή στην αντίθετη κατηγορία. Μερικοί συγγραφείς προτιμούν να γράφουν όλες τις εκφράσεις σαν συναλλοίωτες. Δηλαδή, αντί να λένε ότι ο  είναι ένας ανταλλοίωτος συναρτητής, απλά γράφουν  (ή μερικές φορές ) και τον ονομάζουν συναρτητή.
Αμφισυναρτητές και πολυσυναρτητές
Ένας αμφισυναρτητής (γνωστός και ως δυαδικός συναρτητής) είναι ένας συναρτητής του οποίου το πεδίο ορισμού είναι ένα γινόμενο κατηγοριών. Για παράδειγμα, ο συναρτητής Hom  είναι του τύπου C × C → Set. Μπορεί να θεωρηθεί ως ένας συναρτητής με δύο τρόπους. Ο συναρτητής Hom είναι ένα φυσικό παράδειγμα: είναι ανταλλοίωτος από τη μία όψη, συναλλοίωτος από την άλλη.
Ένα πολυσυναρτητής είναι μια γενίκευση της έννοιας του συναρτητή, για n μεταβλητές. Έτσι, για παράδειγμα, ένας αμφισυναρτητής είναι ένας πολυσυναρτητής με n = 2.
Παραδείγματα
Διάγραμμα: Για τις κατηγορίες C και J, ένα διάγραμμα τύπου J στην C είναι ένας συναλλοίωτος συναρτητής.
(Θεωρητική κατηγορία) προ-δέσμη: Για τις κατηγορίες C και J, μία J-προδέσμη στην C είναι ένας ανταλλοίωτος συναρτητής.
Προ-δέσμες: Αν X είναι ένας τοπολογικός χώρος, τότε τα ανοιχτά σύνολα στο X αποτελούν ένα εν μέρει διατεταγμένο σύνολο Ανοιχτό(X) υπό ένταξη. Όπως κάθε εν μέρει διατεταγμένο σύνολο, τα Ανοιχτά(X) αποτελούν μια μικρή κατηγορία, προσθέτοντας ένα βέλος U → V αν και μόνο αν. Οι ανταλλοίωτοι συναρτητές πάνω σε Ανοιχτά(X) ονομάζονται προδέσμες στο X. Για παράδειγμα, αναθέτοντας σε κάθε ανοιχτό σύνολο U την προσεταιριστική άλγεβρα των πραγματικών συνεχών συναρτήσεων στο U, κάποιος αποκτά μία προδέσμη της άλγεβρες στο X.
Σταθερός συναρτητής: Ο συναρτητής C → D, ο οποίος απεικονίζει κάθε αντικείμενο της κατηγορίας C σε ένα σταθερό αντικείμενο X στο D, και κάθε μορφισμό στην C, στον ταυτοτικό μορφισμό του X. Ένα τέτοιος συναρτητής λέγεται σταθερός συναρτητής.
Ενδοσυναρτητής: Ένας συναρτητής που αντιστοιχίζει μια κατηγορία στον εαυτό της.
Ταυτοτικός συναρτητής: Ένας συναρτητής στην κατηγορία C, που γράφεται 1C (ή idC), και που αντιστοιχεί ένα αντικείμενο στον εαυτό του και έναν μορφισμό στον εαυτό του. Ένας ταυτοτικός συναρτητής είναι και ενδοσυναρτητής.
Διαγώνιος συναρτητής: Ο διαγώνιος συναρτητής ορίζεται ως ο συναρτητής από την κατηγορία D στην κατηγορία συναρτητή DC, ο οποίος στέλνει κάθε αντικείμενο της D στον σταθερό συναρτητή αυτού του αντικειμένου.
Δυναμοσύνολα: Η συναρτητής δυναμοσυνόλων P : Set → Set απεικονίζε κάθε σύνολο στο δυναμοσύνολό του και κάθε συνάρτηση f : X \to Y στην αντιστοιχία, η οποία στέλνει το  στην εικόνα του, . Κανείς μπορεί επίσης να θεωρήσει τον ανταλλοίωτο συναρτητή δυναμοσυνόλων, ο οποίος στέλνει την f : X \to Y στην αντιστοιχία, που στέλνει το  στην αντίστροφη εικόνα του,
Δυϊκός διανυσματικός χώρος : Η απεικόνιση που σε κάθε διανυσματικό χώρο αντιστοιχεί τον δυϊκό του χώρο και σε κάθε γραμμική απεικόνιση τη δυϊκή της ή τη μεταφορά της, είναι ένας ανταλλοίωτος συναρτητής από την κατηγορία όλων των διανυσματικών χώρων πάνω από ένα σταθερό πεδίο, στον εαυτό της.
Βασική ομάδα: Ας σκεφτούμε την κατηγορία σημειακών τοπολογικών χώρων, δηλαδή τοπολογικούς χώρους με διακριτά σημεία. Τα αντικείμενα είναι ζεύγη (X, x0), όπου X είναι ένας τοπολογικός χώρος και x0 ένα σημείο του X. Ένας μορφισμός, από το (X, x0) στο (Y, y0), δίνεται από μια συνεχή απεικόνιση f : X → Y με f(x0) = y0.
Σε κάθε τοπολογικό χώρο X με διακριτό σημείο x0, μπορεί κανείς να ορίσει τη βασική ομάδα, με βάση το x0, που συμβολίζεται με π1(X, x0). Αυτή είναι η ομάδα της ομοτοπικών κλάσεων των θηλειών, με βάση το x0. Αν f : X → Y είναι ένας μορφισμός σημειακών χώρων, τότε κάθε βρόχος στο X, με βάση το σημείο x0, μπορεί να συντεθεί με την f, για να δημιουργηθεί ένας βρόχος στο Y με βάση το σημείο y0. Αυτή η λειτουργία είναι συμβατή με την ομοτοπική σχέση ισοδυναμίας και με τη σύνθεση των βρόχων, και παίρνουμε έναν ομομορφισμό ομάδων από το π(X, x0) στο π(Y, y0). Έτσι, αποκτούμε έναν συναρτητή από την κατηγορία σημειακών τοπολογικών χώρων στην κατηγορία ομάδων.
Στην κατηγορία των τοπολογικών χώρων (χωρίς διακριτό σημείο),  μπορεί κανείς να θεωρήσει ομοτοπικές κλάσεις του συνόλου καμπυλών, που όμως δεν μπορούν να συντεθούν, εκτός εάν μοιράζονται ένα τελικό σημείο. Έτσι έχει κανείς το βασικό ομαδοειδές αντί της βασικής ομάδας, και αυτή η κατασκευή είναι συναρτήσιμη.
Άλγεβρα συνεχών συναρτήσεων: Ένας ανταλλοίωτος συναρτητής από την κατηγορία τοπολογικών χώρων (με συνεχείς απεικονίσεις, όπως μορφισμούς) σε κατηγορία πραγματικής προσεταιριστικής άλγεβρας, προκύπτει αντιστοιχώντας σε κάθε τοπολογικό χώρο X την άλγεβρα C(X) όλων των πραγματικών συνεχών συναρτήσεων σε αυτόν τον χώρο. Κάθε συνεχής απεικόνιση f : X → Y επιφέρει έναν ομομορφισμό ανάμεσα σε άλγεβρες C(f)  : C(Y) → C(X), με τον κανόνα C(f)(φ) = φ ο φ για κάθε φ στο C(Y).
Εφαπτόμενες και συνεφαπτομένες δέσμες: Η απεικόνιση που στέλνει κάθε διαφορίσιμη πολλαπλότητα στην εφαπτόμενη δέσμη της και κάθε λεία απεικόνιση στην παράγωγό της, είναι ένας συναλλοίωτος συναρτητής από την κατηγορία των διαφορίσιμων πολλαπλοτήτων στην κατηγορία των διανυσματικών δεσμών.
Κάνοντας αυτήν την κατασκευή κατά σημείο, προκύπτει ο εφαπτόμενος χώρο ς, ένας συναλλοίωτος συναρτητής από την κατηγορία των σημειακών διαφορίσιμων πολλαπλοτήτων στην κατηγορία των πραγματικών διανυσματικών χώρων. Ομοίως, συνεφαπτόμενος χώρος είναι ένας ανταλλοίωτος συναρτητής, και μάλιστα η σύνθεση του εφαπτόμενου χώρου με το δυϊκό χώρο παραπάνω.
Δράσεις/αναπαραστάσεις ομάδων: Κάθε ομάδα G μπορεί να θεωρηθεί ως μια κατηγορία με ένα μοναδικό αντικείμενο του οποίου οι μορφισμοί είναι τα στοιχεία της G. Ένας συναρτητής, τότε, από την G στο Set, δεν είναι τίποτα άλλο από μια δράση ομάδας της G σε ένα συγκεκριμένο σύνολο, δηλαδή ένα G-σύνολο. Ομοίως, ένας συναρτητής από την G στην κατηγορία των διανυσματικών χώρων, VectK, είναι μια γραμμική αναπαράσταση της G. Σε γενικές γραμμές, ένας συναρτητής G → C μπορεί να θεωρηθεί ως μια "δράση" της G σε ένα αντικείμενο της κατηγορίας C. Αν η C είναι μια ομάδα, τότε αυτή η δράση είναι ένας ομομορφισμός ομάδων.
Άλγεβρες Lie: Αντιστοίχίζοντας σε κάθε πραγματική (μιγαδική) ομάδα Lie την πραγματική (μιγαδική) της άλγεβρα Lie ορίζεται ένα συναρτητής.
Ευθέα γινόμενα: Αν η C δηλώνει την κατηγορία των διανυσματικών χώρων πάνω από ένα σταθερό πεδίο, με γραμμικές απεικονίσεις όπως οι μορφισμοί, τότε το ευθύ γινόμενο V \otimes W ορίζει έναν συναρτητή C × C → C, ο οποίος είναι συναλλοίωτος από δύο όψεις.
Επιλήσμονες συναρτητές: Ο συναρτητής U : Grp → Set που απεικονίζει μια ομάδα στο υποκείμενο σύνολό της και έναν ομομορφισμό ομάδων στην υποκείμενη συνάρτηση συνόλων του, είναι ένας συναρτητής. Τέτοιοι συναρτητές,οι οποίοι "ξεχνούν" κάποια δομή, ονομάζονται επιλήσμονες συναρτητές. Ένα άλλο παράδειγμα, είναι ο συναρτητής Rng → Ab ο οποίος απεικονίζει έναν δακτύλιο στην υποκείμενη προσθετική αβελιανή ομάδα. Οι μορφισμοί στον δακτύλιο Rng (ομομορφισμοί δακτυλίων) γίνονται μορφισμοί στην Ab (ομομορφισμοί αβελιανών ομάδων).
Αντιπροσωπευτοί συναρτητές: Μπορούμε να γενικεύσουμε το προηγούμενο παράδειγμα σε οποιαδήποτε κατηγορία C. Σε κάθε ζεύγος αντικειμένων X, Y στην C, μπορεί κανείς να ορίσει το σύνολο των μορφισμών Hom(X,Y), από το X στο Y. Αυτό ορίζει έναν συναρτητή στο Set, ο οποίος είναι ανταλλοίωτος από την πρώτη όψη και συναλλοίωτος από τη δεύτερη, δηλαδή είναι ένας συναρτητής Cop × C → Set. Αν f : X1 → X2 και g  : Y1 → Y2 είναι μορφισμοί στην C, τότε ο ομομορφισμός ομάδων Hom(f,g)  : Hom(X2,Y1) → Hom(X1,Y2) δίνεται από τον τύπο φ ↦ g ∘ φ ∘ f.
Τέτοιοι συναρτητές ονομάζονται αντιπροσωπευτοί συναρτητές. Ένας σημαντικός στόχος σε πολλές συνθέσεις, είναι να προσδιορίσουμε εάν ένας δοσμένος συναρτητής είναι αντιπροσωπευτός.
Ιδιότητες
Δύο σημαντικές συνέπειες των αξιωμάτων των συναρτητών είναι: Μπορεί κανείς να συνθέσει συναρτητές, δηλαδή αν F είναι ένας συναρτητής από το Α στο B και G είναι ένας συναρτητής από το Β στο Γ, τότε, μπορεί κανείς να ορίσει τον σύνθετο συναρτητή G∘F από το Α στο Γ. Η σύνθεση των συναρτητών είναι προσεταιριστική, όπου αυτή ορίζεται. Η σύνθεση ταυτοτικών συναρτητών είναι ταυτοτικός συναρτητης. Αυτό δείχνει ότι οι συναρτητές μπορούν να θεωρηθούν ως μορφισμοί σε κατηγορίες κατηγοριών, για παράδειγμα, στην κατηγορία των μικρών κατηγοριών.
Μια μικρή κατηγορία με ένα μοναδικό αντικείμενο είναι το ίδιο πράγμα με ένα μονοειδές: οι μορφισμοί από μία κατηγορία, που έχει ένα μοναδικό αντικείμενο, μπορούν να θεωρηθούν ως στοιχεία του μονοειδούς, και η σύνθεση στην κατηγορία αυτή,  θεωρείται η πράξη του μονοειδούς. Συναρτητές μεταξύ κατηγοριών, που έχουν ένα μοναδικό αντικείμενο, αντιστοιχούν σε ομομορφισμούς μονοειδών. Έτσι, κατά μια έννοια, οι συναρτητές μεταξύ αυθαίρετων κατηγοριών είναι ένα είδος γενίκευσης των ομομορφισμών μονοειδών, σε κατηγορίες με περισσότερα από ένα αντικείμενα.
Σχέση με άλλες κατηγορηματικές έννοιες
Έστω \mathcal{C} και \mathcal{D} δύο κατηγορίες. Η συλλογή όλων των συναρτητών  σχηματίζει τα αντικείμενα μιας κατηγορίας: την κατηγορία συναρτητή. Οι μορφισμοί σε αυτήν την κατηγορία είναι φυ σικοί μετασχηματισμοί μεταξύ συναρτητών.
Οι καθολικές κατασκευές συχνά δημιουργούν ζεύγη προσαρτημένων συναρτητών.
Εφαρμογές σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές
Οι συναρτητές μερικές φορές εμφανίζονται στον συναρτησιακό προγραμματισμό. Για παράδειγμα, η γλώσσα προγραμματισμού Haskell έχει μια τάξη  όπου   είναι μία πολυτυπική συνάρτηση, που χρησιμοποιείται για να αντιστοιχίσει συναρτήσεις  (μορφισμούς στην Hask, την κατηγορία των τύπων Χάσκελ) μεταξύ των υφιστάμενων τύπων σε συναρτήσεις μεταξύ ορισμένων νέων τύπων.
Παραπομπές
Κατηγορία:Θεωρία κατηγοριών Κατηγορία:Μαθηματικές συναρτήσεις
Τίφανι Θίσεν
Η Τίφανι Θίσεν (Tiffani Amber Thiessen, 23 Ιανουαρίου 1974) είναι Αμερικανίδα ηθοποιός γνωστή από τους ρόλους της ως Κέλι Καπόφσκι στη σειρά Πριν χτυπήσει το κουδούνι και ως Βάλερι Μαλόουν στη σειρά Χτυποκάρδια στο Μπέβερλι Χιλς. Είναι γνωστή και με το πλήρες όνομά της Τίφανι Άμπερ Θίσεν.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στο Λονγκ Μπιτς της Καλιφόρνια ς, από πατέρα γερμανικής καταγωγής και σχεδιαστή πάρκων στο επάγγελμα, ενώ η μητέρα της είναι ελληνικής, τουρκικής και ουαλικής καταγωγής. Σε μικρή ηλικία συμμετείχε σε διαγωνισμούς ομορφιάς και το 1987 στέφθηκε Miss Junior America, ενώ την επόμενη χρονιά κέρδισε τον διαγωνισμό αναζήτησης μοντέλων του περιοδικού Teen Magazine όπου έγινε και εξώφυλλο. Το 1989 έκανε το πρώτο μεγάλο βήμα της στην αμερικάνικη τηλεόραση με τον ρόλο της Κέλι Καπόφσκι στη νεανική κωμική σειρά Πριν χτυπήσει το κουδούνι. Από το 1992 κάνει την εμφάνισή της με πρωταγωνιστικούς ρόλους στις πρώτες της ταινίες, κυρίως τηλεοπτικές, ενώ η καριέρα της εκτοξεύτηκε με τον ρόλο της Βάλερι Μαλόουν στην επιτυχημένη δραματική νεανική σειρά Χτυποκάρδια στο Μπέβερλι Χιλς, όπου συμπεριλήφθηκε αμέσως στο πρωταγωνιστικό καστ το 1994, στον πέμπτο κύκλο της σειράς, μετά την αποχώρηση της Σάνεν Ντόχερτι, ενώ αποχώρησε και η ίδια κατά τη διάρκεια του ένατου κύκλου το 1998. Παράλληλα με αυτόν τον ρόλο, συνέχιζε να πρωταγωνιστεί σε τηλεταινίες, ενώ αμέσως μετά την αποχώρησή της επικεντρώθηκε για ένα διάστημα στη συμμετοχή της σε κινηματογραφικές ταινίες, με πιο γνωστές την παρωδία Θες να μάθεις τι έκανα πέρσι Παρασκευή και 13; και την ταινία του Γούντι Άλεν Παίζοντας στα τυφλά (Hollywood Ending).
Το 2001, ο παραγωγός της σειράς Οι μάγισσες, Άαρον Σπέλινγκ, που ήταν επίσης παραγωγός του Χτυποκάρδια στο Μπέβερλι Χιλς, της προτείνει να υποδυθεί τον ρόλο της Πέιτζ Χάλιγουελ που ήταν η χαμένη αδερφή των τριών μαγισσών, ως αντικαταστάτρια για ακόμη μία φορά της Σάνεν Ντόχερτι που αποχώρησε στο τέλος του τρίτου κύκλου της σειράς, αλλά η Θίσεν αρνήθηκε. Το 2002 πρωταγωνιστεί στην αστυνομική σειρά Fastlane, ενώ πρωταγωνιστικό ρόλο έχει στην επίσης αστυνομική τηλεοπτική σειρά White Collar που προβάλλεται από τον Οκτώβριο του 2009 στις ΗΠΑ και παρουσιάζει μεγάλη επιτυχία.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί κινηματογράφου Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί τηλεόρασης Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί φωνής