cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Υπεροξείδιο του υδρογόνου
Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις
Σε όξινα υδατικά διαλύματα τα κατιόντα Fe2+ οξειδώνονται από το υπεροξείδιο του υδρογόνου σε Fe3+:
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου οξειδώνει, επίσης, τα θειώδη ανιόντα (SO32-) σε θειικά ανιόντα (SO42-).
Ωστόσο, το υπεροξείδιο του μαγγανίου (KMnO4) ανάγεται από όξινο υδατικό διάλυμα υπεροξειδίου του υδρογόνου σε κατιόντα Mn2+:
Κάτω από αλκαλικές συνθήκες, ωστόσο, κάποιες από τις παραπάνω αντιδράσεις αντιστρέφονται. Για παράδειγμα, τα κατιόντα Mn2+ οξειδώνονται σε MnO2 (στο οποίο η οξειδωτική βαθμίδα του μαγγανίου είναι +4):
Σε αλκαλικά υδατικά διαλύματα, το υπεροξείδιο του υδρογόνου μπορεί να αναγάγει μια ποικιλία ανόργανων ιόντων. Για παράδειγμα, μπορεί να ανανάγει το υποχλωριόδες νάτριο (NaOCl) και το υπερμαγγανικό κάλιο (KMnO4), σε χλωριούχο νάτριο (NaCl) και διοξείδιο του μαγγανίου (MnO2), αντίστοιχα. Επειδή δε όταν το υπεροξείδιο του υδρογόνου αντιδρά ως αναγωγικό μέσο παράγεται αέριο οξυγόνο, αυτές οι αντιδράσεις αποτελούν βολικές μεθόδους παραγωγής οξυγόνου σε εργαστηριακή κλίμακα:
Οι συνολικές ημιαντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής του υπεροξειδίου του υδρογόνου είναι, αντιστοίχως, οι ακόλουθες:
Αντιδράσεις με οργανικές ενώσεις
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου συχνά χρησιμοποιείται ως οξειδωτικό μέσο και στην Οργανική Χημεία. Για παράδειγμα, μπορεί να οξειδώσει θειαιθέρες (RSR) σε θειοξείδια (RSOR) :
Ακόμη, το υπεροξείδιο του υδρογόνου οξειδώνει πρωτοταγείς αμίνες (RNH2) σε νιτροαλκάνια (RNO2), και τις δευτεροταγείς αμίνες (R2NH) σε υδροξυλαμίνες (R2NHOH), ενώ οι τριτοταγείς αμίνες (R2NCH2CH2R) σχηματίζουν αμινοξείδια (R2NOCH2CH2R), που μπορεί να διασπαστούν σε αλκένια και δευτεροταγείς υδροξυλαμίνες : 100 px|Καρβαλκοξυοξιράνιο
Αποτελεί, επίσης, κύριο αντιδραστήριο για την αντίδραση Ντάκιν (Dakin oxidation process): 500 px|κέντρο|Οξείδωση Ντάκιν
Ακόμη, παρουσία καρβοξυλικών υπεροξέων (RCO3H), διυδροξυλιώνει αλκένια (RCH=CH2) :
Πρόδρομη ένωση για άλλα υπεροξείδια
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου δρα ως ασθενές οξύ, σχηματίζοντας υδροϋπεροξείδια ή υπεροξειδικά άλατα με πολλά μέταλλα. Επίσης μετατρέπει οξείδια μετάλλων στα αντίστοιχα υπεροξείδια. Για παράδειγμα, με την επίδραση υπεροξειδίου του υδρογόνου σε χρωμικό οξύ (H2CrO4) σχηματίζεται ένα ασταθές μπλε υπεροξείδιο του χρωμίου με χημικό τύπο CrO(O2). Οι αντιδράσεις αυτού του είδους χρησιμοποιούνται βιομηχανικά για την παραγωγή υπεροξυανιόντων. Για παράδειγμα, η αντίδραση του υπεροξειδίου του υδρογόνου με βόρακα (Na2B4O7) οδηγεί στην παραγωγή υπερβορικού νατρίου [Na2B2O4(OH)4], ενός λευκαντικού που χρησιμοποιείται σε απορρυπαντικά πλυντηρίου:
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου μετατρέπει τα καρβοξυλικά οξέα (RCO2H) σε καρβοξυλικά υπεροξέα (RCO3H), που με τη σειρά τους και τα ίδια χρησιμοποιούνται ως οξειδωτικά μέσα. Το υπεροξείδιο του υδρογόνου αντιδρά με την προπανόνη (CH3COCH3) σχηματίζοντας διμεθυλοδιοξιράνιο (CH3CO2CH3). Ακόμη, το υπεροξείδιο του υδρογόνου αντιδρά με το όζον (O3) σχηματίζοντας τριοξιδάνιο (H2O3). Η αντίδραση υπεροξειδίου του υδρογόνου με ουρία (H2NCONH2) παράγει σύμπλοκο υπεροξειδίου του υδρογόνου - ουρίας, που χρησιμοποιείται για τη λεύκανση των δοντιών. Ένα άλλο οξεοβασικό σύμπλοκο με το τριφαινυλοφωσφινοξείδιο (Ph3PO) αποτελεί χρήσιμο «μεταφορέα» υπεροξειδίου του υδρογόνου σε κάποιες αντιδράσεις.
Βιολογικές λειτουργίες
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου είναι ένα από τα δυο κορυφαία χημικά του αμυντικού συστήματος του σκαθαριού βομβαρδιστή, που αντιδρώντας με την υδροξυκινόνη αποθαρρύνει τους θηρευτές του. Μια μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, βρήκε ότι το υπεροξείδιο του υδρογόνου παίζει ρόλο και στο ανοσοποιητικό σύστημα (διαφόρων οργανισμών). Οι εν λόγω επιστήμονες βρήκαν ότι το υπεροξείδιο του υδρογόνου στο εσωτερικό κυττάρων αυξάνεται όταν οι ιστοί πληγώνονται στο ψάρι-ζέβρα, γεγονός που θεωρήθηκε ότι δρα ως χημικό μήνυμα για τα λευκά αιμοσφαιρια του αίματος να σπεύσουν στην περιοχή για να την καλύψουν από εισβολή παρασίτων, κατά τη διάρκεια των διεργασιών επούλωσης της πληγής. Αν παρεμποδιστούν πρώτα τα γονίδια που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή υπεροξειδίου του υδρογόνου στα κύτταρα, η ένωση δεν παράγεται σε περίπτωση τραύματος και τότε τα λευκά αιμοσφαίρια δεν σπεύδουν να υπερασπίσουν την περιοχή. Τα σχετικά πειράματα έγιναν στα εν λόγω ψάρια, τα οποία επιλέχθηκαν ως πειραματόζωα γιατί έχουν ανοσοποιητικό σύστημα γενετικά αντίστοιχο με αυτό των ανθρώπων, οπότε θεωρήθηκε (από την εν λόγω έρευνα) ότι τα αποτελέσματα της έρευνας ισχύουν επίσης και για τους ανθρώπους. Η μελέτη αυτή πρότεινε ότι οι πάσχοντες από άσθμα έχουν υψηλότερα επίπεδα συγκέντρωσης υπεροξειδίου του υδρογόνου στους πνεύμονες, από ότι οι υγιείς άνθρωποι, γεγονός που εξηγεί (πάντα σύμφωνα με την εν λόγω μελέτη) γιατί οι πάσχοντες από άσθμα έχουν και μη φυσιολογικά επίπεδα συγκέντρωσης λευκών αιμοσφαιρίων στους πνεύμονές τους.
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου παίζει, επίσης, σημαντικούς ρόλους ως χημικό μήνυμα στον κανονισμό ευρείας ποικιλίας βιολογικών διεργασιών. Το υπεροξείδιο του υδρογόνου παίζει σημαντικό ρόλο στη θεωρία ελευθέρων ριζών για τη γήρανση, που βασίζεται στο πόσο γρήγορα το υπεροξείδιο του υδρογόνου μπορεί να διασπαστεί σε ρίζα υδροξειδίου (•OH) και πώς τα υπεροξειδικά ριζικά παραπροϊόντα του κυτταρικού μεταβολισμού μπορούν να αντιδράσουν με το κοινό νερό για να σχηματίσουν υπεροξείδιο του υδρογόνου. Αυτά τα ριζικά υδροξυλίου μπορούν, με τη σειρά τους, να αντιδράσουν γρήγορα και να προκαλέσουν ζωτικής σημασίας βλάβες στα συστατικά του κυττάρου, ιδιαίτερα σε αυτά που βρίσκονται μέσα στα μιτοχόνδρια. Τουλάχιστον μια μελέτη προσπάθησε να συνδέσει την παραγωγή του υδροξειδίου του υδρογόνου με τον καρκίνο. Αυτές οι μελέτες τις έχουν συχνά επικαλεστεί σε ισχυρισμούς αμφίβολων θεραπειών.
Η συγκέντρωση του υπεροξειδίου του υδρογόνου στα βιολογικά συστήματα μπορεί να μετρηθεί με φθορομετρικές μεθόδους.
Βιομηχανικές
100px|thumb|right|μ-χλωροβενζοϊκό υπεροξύ Περίπου το 60% της παγκόσμιας παραγωγής υπεροξειδίου του υδρογόνου χρησιμοποιείται για τη λεύκανση χαρτοπολτού και χαρτιού. Η δεύτερη μεγαλύτερη βιομηχανική εφαρμογή του υπεροξειδίου του υδρογόνου είναι η παραγωγή υπερανθρακικού νατρίου (2Na2CO3•3H2O2) και υπερβορικού νατρίου (NaBO3•nH2O), που χρησιμοποιούνται και τα δυο ως ήπια λευκαντικά σε απορρυπαντικά πλυντηρίου.
Χρησιμοποιείται, ακόμη, για την παραγωγή διαφόρων οργανικών υπεροξειδίων, με το διβενζοϋλυπεροξείδιο [(PhCO2)2O2], να αποτελεί ένα παράδειγμα με (σχετικά) μεγάλο όγκο παραγωγής. Χρησιμοποιείται σε πολυμερισμούς, ως λευκαντικό αλεύρων και για την αντιμετώπιση της ακμής. Τα υπεροξυοξέα, όπως το οξεικό υπεροξύ (CH3CO3H) και το μεταχλωροβενζοϊκό υπεροξύ (δείτε στο εικονίδιο δίπλα τον τύπο του) παράγονται επίσης τυπικά χρησιμοποιώντας υπεροξείδιο του υδρογόνου.
Το υπεροεξείδιο του υδρογόνου χρησιμοποιείται σε αρκετές διεργασίες διαχείρισης υδατοδιαλυτών αποβλήτων, για να απομακρύνει οργανικές ακαθαρσίες. Αυτό επιτυγχάνεται με οξειδωτικές διεργασίες, όπως η αντίδραση Φέντον (Fenton reaction), που χρησιμοποιείται για την παραγωγή πολύ δραστικών ριζών υδροξυλίου (•OH). Αυτές οι ρίζες είναι ικανές να καταστρέψουν οργανικούς ρύπους που κανονικά είναι δύσκολο να αφαιρεθούν, όπως είναι οι αρωματικές ή αλογονούχες οργανικές ενώσεις. Μπορεί επίσης να οξειδώσει θειούχες ενώσεις, αν φυσικά υπάρχουν στα υπό διαχείριση απόβλητα, γεγονός που είναι ωφέλιμο και γιατί γενικά μειώνει τη (δυσάρεστη) οσμή τους.
Ως απολυμαντικό
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου φαίνεται ως περιβαλλοντικά ασφαλές λευκαντικό, εναλλακτικό της χλωρίνης, εφόσον διασπάται σταδιακά σε νερό και οξυγόνο. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως απολυμαντικό σε διάφορες επιφάνειες και γενικά αναγνωρίζεται ως ασφαλές αντιμικροβιακό μέσο από τη Διοίκηση Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ. Ωστόσο, μελέτες βρήκαν ότι είναι αναποτελεσματικό σε αρκετές περιπτώσεις και ορισμένα νοσοκομεία και άλλα ιατρικά ιδρύματα συμβουλεύουν τη χρήση λευκαντικών με βάση το χλώριο για απολύμανση.
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου επιδεικνύει μια ευρέως φάσματος αποτελεσματικότητα εναντίον ιών, βακτηρίων, ζύμες και βακτηριακά σπορίδια. Γενικά, μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα έχει διαπιστωθεί εναντίον των θετικών κατά gram, παρά ενάντια στα αρνητικά αντίστοιχα. Ωστόσο, η παρουσία καταλάσης ή και άλλων υπεροξειδασών σε αυτούς τους οργανισμούς μπορεί να αυξήσει την ανεκτικότητά τους σε υδατικά διαλύματα υπεροξειδίου του υδρογόνου χαμηλών συγκεντρώσεων. Συγκεντρώσεις 10-30% w/v και μακρύτερο χρονικό διάστημα επαφής απαιτούνται για βακτηριοσποροκτόνα δραστηριότητα.
Ιστορικά, τα υδατικά διαλύματα υπεροξειδίου του υδρογόνου χρησιμοποιήθηκε για απολύμανση τραυμάτων, εν μέρει επειδή έχει (σχετικά) χαμηλό κόστος και έτσι αυξημένη διαθεσιμότητα σε σύγκριση με άλλα αντισηπτικά. Πιστεύεται, όμως, τώρα ότι επιβραδύνει την επούλωση και δίνει αυξημένη τάση για το σχηματισμό ουλών, γιατί καταστρέφει (επίσης) τα νεοσχηματισμένα κύτταρα δέρματος. Μόνο πολύ χαμηλής συγκέντρωσης υδατικά διαλύματα υπεροξειδίου του υδρογόνου μπορούν να προκαλέσουν επούλωση, και μόνο αν δεν εφαρμόζονται επαναληπτικά. Η (ατυχής) χειρουργική χρήση του μπορεί να οδηγήσει στο σχηματισμό εμβολισμού αερίου.
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου απορροφάται από το δέρμα, όταν έρχεται σε επαφή με αυτό, και δημιουργεί έναν τοπικό τριχοειδή εμβολισμό που εμφανίζεται ως προσωρινή λεύκανση του δέρματος.
Κοσμητικές εφαρμογές
Αρχαία υδατικά διαλύματα υπεροξειδίου του υδρογόνου (1,9 - 12%) ανάμεικτα με υδροξείδιο του αμμωνίου (NH4OH) χρησιμοποιούνται για να ξεβάφουν τα ανθρώπινα μαλλιά. Η χημική ιδιότητα λεύκανσης του υπεροξειδίου του υδρογόνου οδήγησε στην αγγλόφωνη έκφραση peroxide blonde (που μεταφράζεται στα ελληνικά «ξανθά υπεροξειδίου»). Το υπεροξείδιο του υδρογόνου χρησιμοποιείται επίσης για τη λεύκανση των δοντιών, και για το σκοπό αυτό μπορεί να αναμειχθεί με μαγειρική σόδα (NaΗCO3) και (μαγειρικό) αλάτι (NaCl), φτιάχνοντας μια «σπιτική» οδοντόπαστα. Τέλος, το υπεροξείδιο του υδρογόνου χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ακμής, παρόλο που το βενζοϊκό υπεροξύ (PhCO3H) είναι πιο συνηθισμένη θεραπεία για το πρόβλημα.
Εναλλακτική ιατρική
Οι πρακτικές της εναλλακτικής ιατρικής συμβουλεύουν τη χρήση υπεροξειδίου του υδρογόνου σε αρκετές περιπτώσεις που συμπεριλαμβάνουν εμφύσημα, γρίπη, AIDS και ιδιαίτερα τον καρκίνο. Η πρακτική αυτή ζητά την καθημερινή κατανάλωση υπεροξειδίου του υδρογόνου, από το στόμα ή ενέσιμα, και γενικά βασίζεται σε δύο (2) αρχές:
Για τους λόγους αυτούς, πιστεύεται ότι η παροχή υπεροξειδίου του υδρογόνου «σκοτώνει» την ασθένεια, αφού μιμείται και ενισχύει τη φυσική αμυντική αντίδραση του οργανισμού, που, επίσης, αντιδρά στις ασθένειες αυξάνοντας τα επίπεδα οξυγόνωσης στο σώμα. Αυτό ισχύει, ομοίως, και για άλλες θεραπείες με βάση το οξυγόνο, όπως η οζονοθεραπεία και η θεραπεία οξυγόνου με υπερατμοσφαιρική πίεση.
Τόσο η αποτελεσματικότητα όσο και η ασφάλεια της θεραπείας με υπεροξείδιο του υδρογόνου αμφισβητούνται από επιστήμονες της «συμβατικής ιατρικής»: Ναι μεν το υπεροξείδιο του υδρογόνου παράγεται από το αμυντικό σύστημα του ανθρώπινου οργανισμού, αλλά αυτό γίνεται με προσεκτικό και ελεγχόμενο τρόπο. Τα φαγοκύτταρα πρώτα εγκολπώνουν τα παθογόνα και ύστερα χρησιμοποιούν υπεροξείδιο του υδρογόνου για να τα καταστρέψουν. Το υπεροξείδιο του υδρογόνου είναι τοξικά τόσο για τα παθογόνα, όσο και για τα φαγοκύτταρα, που το χρησιμοποιούν, και γι' αυτό το λόγο διατηρείται μέσα σε ειδικό οργανίδιο των τελευταίων που ονομάζεται φαγόσωμα (phagosome). Ελεύθερο υπεροξείδιο του υδρογόνου μέσα στον οργανισμό θα προκαλέσει βλάβες στους ιστούς που θα αντιμετωπίσουν οξειδωτικό στρες, μια διεργασία για την οποία έχει προταθεί ότι μπορεί να προκαλέσει τη δημιουργία καρκίνου. Οι ισχυρισμοί ότι το υπεροξείδιο του υδρογόνου αυξάνει τα κυτταρικά επίπεδα οξυγόνου δεν υποστηρίζεται από τη «συμβατική ιατρική»: Οι επιπλέον ποσότητες οξυγόνου που αναμένεται να προστεθούν στα κύτταρα με τη χρήση υπεροξειδίου του υδρογόνου είναι πολύ μικρές σε σύγκριση με αυτές που προσφέρει η κανονική αναπνοή. Σημειώνεται, ακόμη, ότι είναι δύσκολο να αυξήσει κανείς το επίπεδο συγκέντρωσης του οξυγόνου γύρω από τα καρκινικά κύτταρα μέσα σε έναν όγκο, γιατί η έτσι κι αλλιώς η κυκλοφορία του αίματος στην περιοχή τείνει να είναι φτωχή.
Η Αμερικανική Κοινωνία Καρκίνου δηλώνει ότι "there is no scientific evidence that hydrogen peroxide is a safe, effective or useful cancer treatment" (απόδοση στα ελληνικά: «Δεν υπάρχει επισημονική ένδειξη ότι το υπεροξείδιο του υδρογόνου είναι ασφαλές, αποτελεσματικό ή χρήσιμο στη θεραπεία του καρκίνου»). Η θεραπεία με υπεροξείδιο του υδρογόνου δεν είναι αποδεκτή από την U.S. FDA. (που αποδίδεται στα ελληνικά ως «Ομοσπονδιακή Ένωση Γιατρών ΗΠΑ»).
Ως προωθητικό
μικρογραφία|δεξιά|«Ζώνη» προώθησης με διαφυγή ρεύματος αερίου που χρησιμοποιεί υπεροξείδιο του υδρογόνου
Τα υδατικά διαλύματα υψηλής συγκέντρωσης σε υπεροξείδιο του υδρογόνου αναφέρονται ως High Test Peroxide (HTP) (απόδοση στα ελληνικά: «Πείραμα υψηλής συγκέντρωσης υπεροεξειδίου του υδρογόνου»). Μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο ως μονοπροωθητικό (δηλαδή χωρία ανάμειξη με άλλη ουσία, καύσιμη ή οξειδωτική), όσο και ως οξειδωτικό ενός διπροωθητικού πυραύλου.
Όταν χρησιμοποιείται ως μονοπροωθητικό, ο πύραυλος με βάση το υπεροξείδιο του υδρογόνου βασίζεται στη διάσπαση υψηλής συγκέντρωσης υπεροεξειδίου του υδρογόνου (70-98%) σε υδρατμούς και οξυγόνο. Το προωθητικό αντλείται στο θάλαμο αντίδρασης, όπου βρίσκεται ένας καταλύτης, συνήθως επιφάνεια αργύρου ή λευκοχρύσου, που ξεκινά τη διάσπαση, παράγοντας ατμό σε θερμοκρασία πάνω από 600 °C, που εκτοξεύεται από ένα ακροφύσιο, παράγοντας έτσι (πυραυλική) ώθηση. Η ειδική ώθηση (Isp) που έχει παραχθεί με υπεροξείδιο του υδρογόνου ως μονοπροωθητικό είναι 1,6 kN·s/kg. Το υπεροξείδιο του υδρογόνου ήταν το πρώτο κύριο μονοπροωθητικό που υιοθετήθηκε για πυραυλικές εφαρμογές. Σταδιακά, η υδραζίνη αντικατέστησε το υπεροξείδιο του υδρογόνου στις εφαρμογές ώθησης κυρίως επειδή αυξάνει κατά 25% την ειδική ώθηση στο κενό. Η υδραζίνη, που είναι τοξική και το υπεροξείδο του υδρογόνου, που είναι μη τοξικό, είναι τα δυο μόνο μονοπροωθητικά (που δεν είναι απλώς ψυχρά αέρια) που εφαρμόζονται για παροχή ώθησης ή και εφαρμογές ισχύος. Η πυραυλική ζώνη Bell, τα συστήματα ελέγχου αντίδρασης για X-1, Χ-15, Centaur, Mercury, Little Joe, καθώς και οι γεννήτριες τουρμποαντλίας για X-1, X-15, Jupiter, Redstone και Viking χρησιμοποιούσαν υπεροεξείδιο του υδρογόνου ως μονοπροωθητικό.
Ως διπροωθητικό, το υπεροξείδιο του υδρογόνου διασπάται για να οξειδώσει το καύσιμο ως οξειδωτικό. Έχει επιτευχθεί, με υπεροξείδιο του υδρογόνου ως οξειδωτικό διπροωθητικού πυραύλου, ειδική ώθηση ως και 3,5 kN·s/kg, εξαρτώμενη από το χρησιμοποιούμενο καύσιμο. Ως οξειδωτικό, το υπεροξείδιο του υδρογόνου δίνει ειδική ώθηση λίγο μικρότερη από την αντίστοιχη του υγρού οξυγόνου, αλλά έχει πολύ μεγαλύτερη πυκνότητα, ευκολότερα αποθηκεύσιμο, χωρίς να απαιτεί κρυογονικό σύστημα και οδηγείται ευκολότερα στους αεριοστροβίλους, δίνοντας υψηλές πιέσεις, χρησιμοποιώντας ένας αποτελεσματικό κλειστό κύκλο. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί, ακόμη, για ανανεώσιμη ψύξη των πυραυλικών κινητήρων.
Στις δεκαετίες του '40 και του '50, ο στρόβιλος Γουάλτερ (Walter turbine) χρησιμοποιούσε υπεροξείδιο του υδρογόνου για να τροφοδοτήσει με ενέργεια υποβρύχια σε κατάδυση, αλλά θεωρήθηκε πολύ θορυβώδης και απαιτούσε πολύ περισσότερη διαχείριση σε σύγκριση με τα (κλασσικά) ντηζεληλεκτρικά συστήματα ισχύος. Κάποιες τορπίλες χρησιμοποιούν υπεροξείδιο του υδρογόνου ως οξειδωτικό ή και ως (μονο)προωθητικό. Λειτουργικό σφάλμα σε τέτοιου είδους τορπίλες θεωρείται ως πιθανή αιτία για τις βυθίσεις του βρετανικού υποβρυχίου Σιδών (HMS Sidon) και του ρωσικού υποβρυχίου Κουρσκ (К-141 «Курск»). Η SAAB Underwater Systems κατασκευάζει την Torpedo 2000. Αυτή η τορπίλη, που χρησιμοποιείται από το Σουηδικό Πολεμικό Ναυτικό, χρησιμοποιεί μια εμβολοφόρα μηχανή κηροζίνης - HTP (υψηλής συγκέντρωσης υδατικό διάλυμα υπεροεξειδίου του υδρογόνου), σε διπροωθητικό σύστημα.
Για εκρηκτικά
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή εκρηκτικών που βασίστηκαν σε οργανικά υπεροξείδια, όπως το διμεθυλοδιοξιράνιο, σε εξελιγμένες εκρηκτικές συσκευές, που χρησιμοποιήθηκαν στις βομβιστικές επιθέσεις στο Λονδίνο στις 7/7/2005. Αυτά τα εκρηκτικά, όμως, τείνουν να αποσυνθεθούν και να αχρηστευθούν γρήγορα, και γι' αυτό ποτέ δεν χρησιμοποιήθηκαν ως εμπορικά ή στρατιωτικά εκρηκτικά.
Άλλες εφαρμογές
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου έχει διάφορες οικιακές εφαρμογές, κυρίως ως καθαριστικό και απολυμαντικό μέσο.
Στικ λάμψης
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου αντιδρά με εστέρες, όπως η κυαλούμη (διφαινυλοξαλικός διεστέρας), για να παραγάγει χημειοφωταύγεια. Αυτή η ιδιότητα βρίσκει εφαρμογή στα στικ λάμψης.
Κηπουρική
Κάποιοι κηπουροί και υδροπόνοι συμβουλεύουν την εφαρμογή αραιών υδατικών διαλυμάτων υπεροξειδίου του υδρογόνου κατά το πότισμα. Η σύντομη αποσύνθεσή του εκλύει οξυγόνο που ενθαρρύνει την ανάπτυξη των ριζών των καλλιεργούμενων φυτών και βοηθάει τη θεραπεία προβλημάτων σαπίσματος ριζών, που οφείλονται στην έλλειψη οξυγόνου και αντιμετωπίζει μια ποικιλία παρασίτων.
Ιχθυοκαλλιέργεια
Εργαστηριακοί έλεγχοι που έγιναν από ιχθυοκαλλιεργητές κατά τα πρόσφατα χρόνια έδειξαν ότι το κοινό οικιακό υπεροξείδιο του υδρογόνου (δηλαδή υδατικά διαλύματα συνήθως 3-6% w/v) μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια για να παρέχουν οξυγόνο για μικρά ψάρια. Το υπεροξείδιο του υδρογόνου εκλύει οξυγόνο με αποσύνθεση όταν εκτίθεται σε καταλύτες όπως το διοξείδιο του μαγγανίου (MnO2).
Ασφάλεια
μικρογραφία|δεξιά|Ανθρώπινο δέρμα μετά από σύντομη επαφή με υδατικό διάλυμα υπεροξειδίου του υδρογόνου 30 % w/vΟι κανονισμοί διαφέρουν, αλλά οι χαμηλές συγκεντρώσεις, ως 6%, είναι ευρύτατα διαθέσιμες και νόμιμες να αγοραστούν για ιατρική χρήση. Τα περισσότερα μεγαλύτερης συγκέντρωσης διαλύματα δεν είναι κατάλληλα για κατάποση. Υψηλότερες συγκεντρώσεις θεωρούντα επικίνδυνες και τυπικά συνοδεύονται από Φύλλο Δεδομένων Ασφαλείας Υλικού (Material Safety Data Sheet. MSDS). Σε υψηλές συγκεντρώσεις το υπεροξείδιο του υδρογόνου είναι ένα δραστικό οξειδωτικό και διαβρώνει πολλά υλικά, συμπεριλαμβανόμενου του ανθρώπινου δέρματος. Με την παρουσία ενός αναγωγικού μέσου, οι υψηλές συγκεντρώσεις υπεροξειδίου αντιδρούν βίαια.
Ροές υψηλής συγκέντρωσης υπεροξειδίου του υδρογόνου, τυπικά πάνω από 40%, θεωρούνται επικίνδυνες, γιατί το υλικό αυτό ικανοποιεί τους ορισμούς του οξειδωτικού DOT, σύμφωνα με τους κανονισμούς των ΗΠΑ, (πιθανότατα και άλλων χωρών) αν απελευθερωθούν στο περιβάλλον.
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου πρέπει να αποθηκεύεται σε ψυχρή, ξηρή, καλά αεριζόμενη περιοχή, μακρυά από κάθε εύφλεκτη ουσία. Πρέπει να αποθηκεύεται σε αποθηκευτικούς χώρους κατασκευασμένους από αδρανή υλικά, όπως ο ανοξείδωτος χάλυβας ή το γυαλί, ενώ κάποια άλλα υλικά που περιλαμβάνουν κάποια πλαστικά και κράματα αλουμινίου μπορεί επίσης να είναι κατάλληλα. Επειδή διασπάται γρήγορα, αν εκτεθεί στο φως, πρέπει να αποθηκεύεται σε αδιαφανές δοχείο, και τα φαρμακευτικά διαλύματά του τυπικά αποθηκεύονται σε σκούρα καφέ μπουκάλια που φιλτράρουν το φως.
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου, τόσο σε χημικά καθαρή, όσο και σε διαλυμένη μορφή ενέχει αρκετούς κινδύνους, ο κυριότερος από τους οποίους είναι ότι σχηματίζει εκρηκτικά μίγματα όταν έρχεται σε επαφή με οργανικές ενώσεις. Το υψηλής συγκέντρωσης υπεροξείδιο του υδρογόνου είναι και από μόνο του ασταθές, και μπορεί να κάνει ένα υγρό που βράζει να διασταλεί απότομα σε μια έκρηξη ατμών, όλου του υπόλοιπου υγρού. Έτσι, η απόσταξη υπεροξειδίου του υδρογόνου υπό κανονικές πιέσεις είναι πολύ επικίνδυνη. Είναι, επίσης, πολύ διαβρωτικό, ακόμη και σε οικιακές συγκεντρώσεις, προκαλώντας ερεθισμό στα μάτια, στους βλεννογόνους και στο δέρμα. Κατάποση διαλυμάτων υπεροξειδίου του υδρογόνου είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς η διάσπασή του στο στομάχι απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες αερίων, που οδηγούν σε εσωτερικές αιμορραγίες. Καταπίνοντας πάνω από 10% συγκέντρωσης υπεροξείδιο του υδρογόνου μπορεί να προκαλέσει πνευμονικό ερεθισμό.
Έχοντας μια σημαντική τάση ατμών (1,2 kPa στους 50 °C ), το υπεροξείδιο του υδρογόνου είναι δυνητικά επικίνδυνο και στην κατάσταση των ατμών του. Σύμφωνα με το U.S. NIOSH, το όριο άμεσου κινδύνου του υπεροξειδίου του υδρογόνου για τη ζωή και την υγεία είναι μόλις 75 ppm, ενώ το αντίστοιχο επιτρεπόμενο όριο για έκθεση 8 ωρών είναι μόλις 1 ppm.
Αναφορές και σημειώσεις
Κατηγορία:Υπεροξείδια Κατηγορία:Υδρίδια Κατηγορία:Οξειδωτικά αντιδραστήρια Κατηγορία:Πύραυλοι Κατηγορία:Αντισηπτικά
Κατάλογος Βυζαντινών μαχών
Ακολουθεί ένας κατάλογος μαχών, που έγιναν από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία με έδρα την Κωνσταντινούπολη, από τον 6ο αι. ως τη λήξη της στα μέσα του 15ου αι. Ο κατάλογος δεν τις περιέχει όλες. Για τις μάχες που έγιναν ως τον 5ο αι., δείτε Κατάλογος Ρωμαϊκών μαχών.
Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Σύμφωνο
Το Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Σύμφωνο είναι διακυβερνητική συνθήκη που εισήχθη ως νέα αυστηρότερη έκδοση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Υπογράφτηκε στις 2 Μαρτίου 2012 από όλα τα Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκτός από την Τσεχία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το σύμφωνο τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2013 για τα 16 κράτη που ολοκλήρωσαν την επικύρωση πριν από αυτήν την ημερομηνία. Από τις 3 Απριλίου 2019, κυρώθηκε και τέθηκε σε ισχύ για όλους τους 25 υπογράφοντες. Για την Κροατία τέθηκε σε ισχύ τον Ιούλιο του 2013 όταν εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και για την Τσεχία.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ευρωζώνη Κατηγορία:Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
693 Ζερμπινέττα
Η Ζερμπινέττα (Zerbinetta) είναι ένας αστεροειδής της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών, με απόλυτο μέγεθος (όπως ορίζεται για το Ηλιακό Σύστημα) 9,444. Ανακαλύφθηκε το 1909 από τον Γερμανό αστρονόμο Άουγκουστ Κοπφ, που παρατηρούσε από τη Χαϊδελβέργη, και πήρε το όνομά της από το ομώνυμο πρόσωπο της όπερας «Αριάδνη εν Νάξω» του Ρίχαρντ Στράους.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ζερμπινεττα
Χριστίνα Λουίζα του Έτινγκεν-Έτινγκεν
Η Χριστίνα Λουίζα (γερμ. Christine Luise von Oettingen-Oettingen, 20 Μαρτίου 1671 - 3 Σεπτεμβρίου 1747) από τον Οίκο του Έτινγκεν-Έτινγκεν ήταν κόρη του Πρίγκιπα του Έτινγκεν-Έτινγκεν και με τον γάμο της έγινε Δούκισσα του Μπράουνσβαϊγκ-Λύνεμπουργκ-Βόλφενμπυτελ.
Βιογραφία
Ήταν η τρίτη κόρη του Αλβέρτου Ερνέστου Α΄ του Έτινγκεν-Έτινγκεν και της Χριστίνας Φρειδερίκης, κόρης του Έμπερχαρτ Γ΄ της Βυρτεμβέργης.
Οι γάμοι των κορών της κανονίστηκαν από τον φιλόδοξο πεθερό της Αντώνιο Ούλριχ του Μπάουνσβαϊγκ-Βόλφενμπυτελ.
Οικογένεια
Παντρεύτηκε τον Λουδοβίκο Ροδόλφ του Μπράουνσβαϊγκ-Λύνεμποργκ-Βόλφενμπυτελ και είχε τέκνα:
Παραπομπές
Κατηγορία:Δούκισσες του Μπράουνσβαϊγκ-Βόλφενμπυτελ
Μοριτάτ
Μοριτάτ είναι ιδιαίτερο είδος μπαλάντας σε απλή μελωδία που άνθισε στην Ευρώπη από τον 17ο αιώνα. Τα ποιήματα αυτά εξιστορούν ιδιάζοντα γεγονότα και απαίσια εγκλήματα που έγιναν ή συγκλόνισαν την κοινή γνώμη.
Οι προοπτικές είναι πολλές. Μερικές από αυτές τις μπαλάντες αφηγούνται την ιστορία από τη σκοπιά του δολοφόνου ή προσπαθούν να απεικονίσουν τον δολοφόνο με ένα συμπαθή τρόπο, όπως το «Tom Dooley». Μια ηχογράφηση του τραγουδιού αυτού από τους The Kingston Trio το 1958 πούλησε σχεδόν τέσσερα εκατομμύρια αντίτυπα. Άλλες μπαλάντες δολοφονίας αφηγούνται την ιστορία του εγκλήματος από τη σκοπιά του θύματος, όπως το «Lord Randall», στο οποίο ο αφηγητής αρρωσταίνει και ανακαλύπτει ότι έχει δηλητηριαστεί. Άλλες πάλι διηγούνται την ιστορία από μεγαλύτερη απόσταση, όπως το «Lamkin», το οποίο καταγράφει τις λεπτομέρειες του εγκλήματος και την τιμωρία χωρίς καμία προσπάθεια να προκαλέσει συμπάθεια στον εγκληματία. Η υπερφυσική εκδίκηση που ασκεί το θύμα στον δολοφόνο εμφανίζεται μερικές φορές σε μοριτάτ όπως το «The Twa Sisters» (γνωστό και ως «Binnorie» ή "Minnorie" Child Ballad #10).
Κατηγορία:Τραγούδια ανά είδος
Ιταλική ενοποίηση
thumb|220px|Η διαδικασία της ενοποίησης. Η Ιταλική ενοποίηση (ιταλικά: il Risorgimento, ή «Η αναβίωση») ήταν το πολιτικό και κοινωνικό κίνημα κατά το οποίο συσσωματώθηκαν διαφορετικά κράτη της ιταλικής χερσονήσου στο ενιαίο κράτος της Ιταλίας στη διάρκεια του 19ου αιώνα. Παρά την έλλειψη συναίνεσης όσον αφορά τις ακριβείς ημερομηνίες για την έναρξη και το τέλος αυτής της περιόδου, πολλοί μελετητές συμφωνούν ότι η διαδικασία ξεκίνησε το 1815 με το Συνέδριο της Βιέννης και το τέλος της διοίκησής του Ναπολέοντα, και έκλεισε κάποια στιγμή γύρω στο 1871 με τον Γαλλοπρωσικό πολέμο.
Συνοπτικά
Κατά το μεγαλύτερο μέρος του 19ου αιώνα, στην ιταλική χερσόνησο υπήρχαν πολλά διαφορετικά κράτη. Από αυτά, το μοναδικό στο οποίο βασίλευε Ιταλός μονάρχης ήταν το βασίλειο του Πεδεμοντίου και της Σαρδηνίας. Σε αυτό βασίστηκε, σε μεγάλο βαθμό, και η προσπάθεια ενοποίησης. Πρωτεργάτες υπήρξαν ο βασιλιάς Βίκτωρ Εμμανουήλ Β΄ και ο μετριοπαθής φιλελεύθερος πρωθυπουργός Καμίλο Καβούρ. Παράλληλα, ο πολιτικός Τζουζέπε Ματσίνι ίδρυσε το κίνημα Νέα Ιταλία με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου και δημοκρατικού ιταλικού κράτους. Στα 1859 - 1860 το Πεδεμόντιο απέσπασε από την Αυστρία περιοχές της βόρειας Ιταλίας, ενώ ο Ιταλός επαναστάτης Τζουζέπε Γκαριμπάλντι, κάνοντας απόβαση στη Σικελία στις 11 Μαΐου 1860, κήρυξε την επανάσταση στη νότια Ιταλία και την ένωση αυτών των περιοχών με το Πεδεμόντιο. Έτσι, το 1861 σχηματίστηκε το ενιαίο Βασίλειο της Ιταλίας, που ως το 1870 είχε λάβει την εδαφική μορφή που έχει σήμερα η Ιταλία.
Χρονολόγιο
thumb|right|180px|Ο βασιλιάς [[Βίκτωρ Εμμανουήλ Β΄.]]
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Ιστορία της Αυστροουγγαρίας
Λατρεία Ηρώων (αρχαία Ελλάδα)
Η Λατρεία Ήρωα ήταν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της αρχαίας ελληνικής θρησκείας. Στην Ομηρική Ελλάδα, ο "ήρωας" (αρχαία: ἥρως) αναφέρεται σε έναν άντρα που πολεμάει με μία από τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές του Τρωικού πολέμου. Στους ιστορικούς χρόνους όμως, η λέξη κατέληξε να σημαίνει συγκεκριμένα έναν νεκρό άντρα, που τιμάται και για τον οποίον γίνονται εξιλασμοί στον τάφο του, ή σε ιερό γι’ αυτό το σκοπό, το Ηρώον, γιατί η φήμη του όσο ζούσε ή ο ασυνήθιστος θάνατός του, του έδωσε δύναμη να υποστηρίζει και να προστατεύει τους ζωντανούς. Ο ήρωας ήταν κάτι περισσότερο από θνητό, αλλά λιγότερο από θεό, και διάφορα πρόσωπα με υπερφυσικές ικανότητες ενσωματώθηκαν στην κατηγορία των ηρώων. Η διάκριση μεταξύ ενός θεού κι ενός ήρωα ήταν παραπάνω από ασαφής, ειδικά στην περίπτωση του Ηρακλή, τον πιο διακεκριμένο, αλλά χαρακτηριστικό παράδειγμα ήρωα.
Τα μεγαλόπρεπα ερείπια και οι τύμβοι που είχαν απομείνει από την Εποχή του Χαλκού, είχαν σχηματίσει στους αρχαίους Έλληνες της προ της εμφάνιση των γραμμάτων εποχής,-10ος και 9ος αιώνας προ Χριστού,- την αίσθηση μιας ένδοξης και χαμένης εποχής, η οποία αντανακλάται στην προφορική επική παράδοση, και η οποία θα αποκρυσταλλωνόταν στην Ιλιάδα. Σε διάφορα μέρη, όπως το Λευκαδί, άρχισαν να ανανεώνονται διαλλειματικά προσφορές, ακόμα κι αν τα ονόματα των ένδοξων νεκρών μόλις και επιβίωναν στη μνήμη. "Άρχισαν να λέγονται ιστορίες οι οποίες ξεχώριζαν και έδιναν πρόσωπο στα άτομα που τώρα θεωρούνταν ότι ήταν θαμμένα σ’ εκείνες τις αρχαίες και επιβλητικές τοποθεσίες", παρατηρεί ο Lane Fox.
Φύση της λατρείας των Ηρώων
Ο James Whitley περιγράφει το τελικό στάδιο όπου η λατρεία των Ηρώων προκρίθηκε από την πόλη-κράτος σαν πολιτική έκφραση, με τους αρχαϊκούς τύμβους μελών της αριστοκρατίας να περιβάλλονται από στήλες που αφιέρωσαν οι Αθηναίοι στους νεκρούς πολίτες της μάχης του Μαραθώνα (490 π.Χ.), για τους οποίους είχε δημιουργηθεί χθόνια λατρεία, όπως μαρτυρούν λάκκοι αφιερωμάτων. Από την άλλη μεριά, οι Έλληνες ήρωες διέφεραν από τη λατρεία του Αυτοκράτορα των Ρωμαίων, στο ότι ο ήρωας δεν θεωρούνταν ότι είχε αναληφθεί στον Όλυμπο ή είχε γίνει θεός: ήταν κάτω από τη γη, και η δύναμή του ήταν καθαρά τοπική. Γι’ αυτό και η λατρεία Ηρώων ήταν από τη φύση της χθόνια, και τα τελετουργικά που συνδεόταν με αυτήν είχαν περισσότερο ομοιότητα με αυτά της λατρείας της Εκάτης και της Περσεφόνης, παρά με αυτά του Δία και του Απόλλωνα: σπονδές τις μεταμεσονύχτιες ώρες, θυσίες οι οποίες δεν μοιραζόταν στους θνητούς.
Οι δύο εξαιρέσεις στα παραπάνω ήταν ο Ηρακλής και ο Ασκληπιός, που μπορεί να λατρευόταν είτε σαν ήρωες ή σαν θεοί, με χθόνιες σπονδές ή με θυσίες ολοκαυτώματος. Οι ήρωες στα πλαίσια της λατρείας συμπεριφερόταν πολύ διαφορετικά απ’ ό, τι οι ήρωες στα πλαίσια του μύθου. Μπορεί να εμφανιζόταν αδιακρίτως με ανθρώπινη μορφή ή μορφή φιδιού, και εμφανιζόταν σπανίως, εκτός αν είχαν εξοργιστεί. Μια πυθαγόρεια ρήση έλεγε ότι δεν πρέπει να τρως φαγητό το οποίο έχει πέσει στο πάτωμα γιατί "ανήκει στου Ήρωες". Η Ήρωες αν αγνοούνταν ή δεν εξευμενιζόταν, μπορούσαν να γίνουν φθονεροί: σε ένα έργο του Αριστοφάνη, του οποίου έχουν διασωθεί μόνο αποσπάσματα, ένας χορός ανώνυμων ηρώων περιγράφει ότι είναι αυτοί που έχουν στείλει ψείρες, πυρετό και εξανθήματα (στους αγνώμονες θνητούς).
Κάποιες από τις πρώιμες (αρχές του 8ου αιώνα π.Χ.) λατρείες Ηρώων (και ηρωίδων) για τις οποίες υπάρχουν αρχαιολογικές μαρτυρίες στην ηπειρωτική Ελλάδα, περιλαμβάνουν ιερά στη Λακωνία αφιερωμένα στην Ελένη και τον Μενέλαο (το Μενελαίον στη Θεραπνή κοντά στη Σπάρτη), στον Αγαμέμνονα μαζί με την Κασσάνδρα στις Μυκήνες, ή της Αλεξάνδρα στις Αμύκλες, και ίσως ιερό του Οδυσσέα στην Ιθάκη. Για τη λατρεία του Ερεχθέα στην Ακρόπολη είναι γνωστά λίγα πράγματα. Τέλος, η λατρεία του Πέλοπα στην Ολυμπία χρονολογείται από την Αρχαϊκή περίοδο.
Ήρωες και ηρωίδες
Η λατρεία ήταν κυρίως προς Ήρωες, αλλά στην πράξη αυτοί που τελούσαν τις λατρευτικές τελετουργίες εξευμένιζαν ένα σύνολο ατόμων στην οικογένεια, που περιελάμβανε και γυναίκες, όπως τη σύζυγο του ήρωα, τη μητέρα του (π.χ. η Αλκμήνη και η Σεμέλη), και την κόρη ήρωα. Όπως παρατηρεί ο Moses I. Finley για τον κόσμο του Οδυσσέα, "Η Πηνελόπη έγινε μια ηρωίδα ηθικής για τις επόμενες γενιές, η ενσάρκωση της καλοσύνης και της αγνότητας, σε αντίθεση με την άπιστη και δολοφόνο Κλυταιμνήστρα, τη γυναίκα του Αγαμέμνονα. Αλλά η λέξη 'ήρωας' δεν είχε θηλυκό γένος την εποχή των Ηρώων" Όταν τοπικές λατρείες τιμούσαν μορφές, όπως η παρθένος Ιφιγένεια που προοριζόταν για θυσία, μια τοπική νύμφη των αρχαϊκών χρόνων είχε υποβαθμιστεί σε μια θνητή θρυλική μορφή. Άλλες μεμονωμένες περιπτώσεις γυναικείων μορφών αντιπροσώπευαν ιέρειες που ιδρύαν τοπικές λατρείες. Εικονογραφικό και επιγραφικό υλικό που συγκέντρωσε η Jennifer Lynn Larson, απεικονίζει τις ηρωίδες παρόμοιες σε είδος με άντρες ήρωες, αλλά στην αρχαία Ελληνική ανδροκρατούμενη κοινωνία, τυπικά χαμηλότερου αναστήματος.
Είδη λατρείας Ηρώων
Ο James Whitley διαχωρίζει τέσσερα, ίσως πέντε κυριότερα είδη λατρείας Ηρώων:
Οικιστική λατρεία προπατόρων. Τέτοιες λατρείες αναπτύχθηκαν στις αποικίες του ελληνιστικού κόσμου στη Μεγάλη Ελλάδα και τη Σικελία, στον τάφο του ιδρυτή, τον οίκο. Στις περιπτώσεις αυτών που είχαν πρόσφατα αφηρωιστεί, θεωρούμε ότι η ταυτότητα του κατόχου του τάφου ήταν ξεκάθαρα γνωστή. Ο Θουκυδίδης (V.11.1) αναφέρει το παράδειγμα του Βρασίδα στην Αμφίπολη. Μπορεί να αναφερθεί επίσης ο Βάττος από την Κυρήνη. "Τέτοια ιστορικά παραδείγματα", προειδοποιεί ο Whitley, "έχουν σαφώς επηρεάσει την ερμηνεία συγκεκριμένων νεκρικών λατρειών της Αρχαϊκής περιόδου". Για τέτοιες αρχαϊκές τοποθεσίες όπως το ηρώον στο Λευκαντί και αυτό που βρίσκεται στη Δυτική Πύλη της Ερέτριας, δεν μπορούμε με αρχαιολογικές μεθόδους να διακρίνουμε αν επρόκειτο για τόπους λατρείας Ηρώων ως τέτοιους ή για ταφικά τελετουργικά που απέδιδε η οικογένεια (νεκρικές λατρείες) και λατρεία των προγόνων.
Λατρεία επώνυμων Ηρώων. Κάποιες τοποθεσίες λατρείας είναι γνωστές από τους κλασικούς χρόνους ότι ήταν αφιερωμένες σε επώνυμους ήρωες,ειδικά από την Ιλιάδα και τον επικό κύκλο. Ο Whitley σημειώνει δύο ζητήματα εδώ, το ένα είναι ότι η αρχαϊκή μορφή μιας ιέρειας συνέδεε τον αρσενικό ήρωα με μια παλιότερη θηλυκή μορφή, και δεύτερον, μορφές όπως ο Οδυσσέας, ο Αγαμέμνονας και ο Μενέλαος είχαν ισχυρή τοπική σημασία. Οι λατρείες του Οιδίποδα στην Αθήνα και του Πέλοπα στην Ολυμπία.
Λατρεία τοπικών Ηρώων. Τέτοιες μορφές Ηρώων δεν περιλαμβανόταν στις μορφές του επικού κύκλου με πανελλήνια απήχηση. Παραδείγματα είναι ο Ακάδημος και ο Ερεχθέας στην Αθήνα.
Λατρείες σε τάφους της Εποχής του Χαλκού. Αρχαιολογικά στοιχεία για αυτές αντλούμε από επιθέματα της Εποχής του Σιδήρου σε Μυκηναϊκούς τάφους, τα οποία όμως δεν ερμηνεύονται εύκολα. Λόγω του χρονικού χάσματος μεταξύ της παρακμής της Εποχής του Χαλκού και των πρώτων αναθημάτων, υπάρχει μια ασάφεια στην ακολουθία των στοιχείων. Ένα θραύσμα στον ταφικό περίβολο στις Μυκήνες απλά επιγράφεται "στον ήρωα". Στην Αττική τέτοιες λατρείες σχετίζονται με θολωτούς τάφους που υπάρχουν στο Θορικό και στο Μενίδι (Αττικής).
Λατρείες μαντικών Ηρώων. Ο Whitley δεν αναλύει αυτήν την κατηγορία τοπικών λατρειών όπου αναπτύχθηκε μαντείο, λόγω της απόδοσης στον ήρωα μαντικών ικανοτήτων, όπως στην περίπτωση του Αμφιάραου. Ο Δίας έριξε κεραυνό που άνοιξε ένα χάσμα στη γη το οποίο τον κατάπιε, και στη συνέχεια έκανε τον Αμφίαρο αθάνατο. Παρόμοιες μικρότερες λατρείες έχουν αποδοθεί σε μορφές που πέθαναν με ασυνήθιστο ή ηρωικό θάνατο (κάποιες φορές με θεϊκή παρέμβαση), όπως στην περίπτωση των νεκρών της Μάχης του Μαραθώνα, ή σε νεκρούς από χτύπημα κεραυνού (καθώς ο κεραυνός θεωρούνταν το όπλο του Δία), όπως μαρτυρείται σε αρκετές περιπτώσεις από τη Μεγάλη Ελλάδα.
Ήρωες, πολιτική και θεοί
Η λατρεία των Ηρώων μπορούσε να έχει μεγάλη πολιτική σημασία. Όταν ο Κλεισθένης διαίρεσε τους Αθηναίους σε νέους εκλογικούς Δήμους, συμβουλεύτηκε τους Δελφούς για το ποιο όνομα Ήρωα θα έπαιρνε ο καθένας. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, οι Σπαρτιάτες απέδωσαν τη νίκη τους και την κατάκτηση της Αρκαδίας στην κλοπή των οστών του Ορέστη από την Τεγέα. Οι ήρωες στους μύθους έχουν συχνά στενές, αλλά καμιά φορά συγκρουόμενες σχέσεις με τους θεούς. Το όνομα του Ηρακλή σημαίνει "η δόξα της Ήρας", παρόλο που στη ζωή του παιδεύτηκε τόσο απ’ αυτήν. Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό του Αθηναίου βασιλιά Ερεχθέα, τον οποίον σκότωσε ο Ποσειδώνας επειδή διάλεξε την Αθηνά ως προστάτη θεό της πόλης αντί για εκείνον. Όταν οι Αθηναίοι λάτρευαν τον Ερεχθέα στην Ακρόπολη ως Ήρωα, τον επικαλούταν ως Ποσειδών Ερεχθεύς.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Αρχαία ελληνική θρησκεία Κατηγορία:Δημόσιος και ιδιωτικός βίος των αρχαίων Ελλήνων
Heros
Βαλένθια (επαρχία)
Η Βαλένθια είναι παραθαλάσσια επαρχία της ανατολικής Ισπανίας, στο κεντρικό μέρος της αυτόνομης κοινότητας Βαλένθια. Ο πληθυσμός της επαρχίας ανέρχεται στους 2,547,986 κατοίκους από τους οποίους το 1/3 ζει στην ομώνυμη πρωτεύουσα, Βαλένθια η οποία είναι η τρίτη πολυπληθέστερη Ισπανική πόλη και η πρωτεύουσα της ομώνυμης αυτόνομης κοινότητας. Η επαρχία διαιρείται σε 256 δήμους.
Γεωγραφία
Συνορεύει με τις επαρχίες Αλικάντε, Αλμπαθέτε, Κουένκα, Τερουέλ, Καστεγιόν και τη Μεσόγειο θάλασσα. Το βορειοδυτικό μέρος της επαρχίας καλύπτεται από τα Ιβηρικά όρη. Η επαρχία της Βαλένθια, όπως και η υπόλοιπη περιοχή, είναι ορεινή στο εσωτερικό, ιδιαίτερα στα βόρεια και τα δυτικά. Αυτό το ορεινό εσωτερικό διαθέτει βαθιές και απόκρημνες κοιλάδες που σχηματίζονται από τους μεγάλους ποταμούς που διέρχονται από αυτό. Η πεδιάδα της Βαλένθια, είναι η δεύτερη μεγαλύτερη παράκτια πεδιάδα της χώρας, που βρίσκεται στη χαμηλή περιοχή ανάμεσα στα ποτάμια Γκουαδαλαβιάρ και Júcar. Έχει μήκος περίπου τριάντα μίλια και πλάτος είκοσι. Σε τρεις πλευρές οριοθετείται από βουνά, και στην τέταρτη από τη θάλασσα. Το κεντρικό μέρος της επαρχίας έχει μέσο υψόμετρο 750 μ. αν και το μεγαλύτερο υψόμετρο αγγίζει τα 1850 μέτρα.
Οικονομία
Οι πεδιάδες της Βαλένθια είναι γνωστές για την ελιά, τη μουριά, την αλγκαρόμπα, το πορτοκάλι και τους φοίνικες τις. Οι καλλιέργειες ρυζιού είναι οι πιο πολύτιμες και παράγονται κυρίως κοντά στην λιμνοθάλασσα Αλμπουφέρα. Η επαρχία είναι ένας αξιοσημείωτος παραγωγός σατινέ, μεταξωτών κορδελών και βελούδων επίσης. Η εξαγωγή φρούτων από τη Βαλένθια είναι επίσης σημαντική, ιδίως σταφίδες. Η εξαγωγή των σύκων, του ελαίου και του κρασιού από την επαρχία και τα λιμάνια της València είναι επίσης σημαντική, με ένα κρασί γνωστό ως "Beni Carlo", το οποίο από το 1843 μεταφέρθηκε στo Σετ της Γαλλίας. Ο υδράργυρος, ο χαλκός, το θείο, το αρσενικό, ο σίδηρος, ο άνθρακας κλπ. είναι μεταξύ των ορυκτών προϊόντων, αλλά παράγονται μόνο σε μικρές ποσότητες. Από την άλλη πλευρά, ο τουρισμός λογικά αποτελεί την πιο σημαντική πηγή εισοδήματος, ενώ η πόλη της Βαλένθια και οι παραθαλάσσιες πόλεις κατά μήκος των ακτών είναι οι κύριοι μισθωτοί κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών.
Παραπομπές
15px Αυτό το άρθρο ενσωματώνει κείμενο από μια δημοσίευση που είναι πλέον δημόσια: Penny Cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge, του C. Knight (1843)
Κατηγορία:Επαρχίες της Ισπανίας Κοινότητα της Βαλένθια Κατηγορία:Βαλένθια
Κάρολος Γ΄ της Νεαπόλεως
thumb|right|Ο βασιλιάς Κάρολος Γ΄ σε ουγγρική μινιατούρα
Ο Κάρολος Γ΄ (Carlo III di Napoli, 1345 – 24 Φεβρουαρίου 1386) από τον Οίκο των Καπετιδών-Ανζού ήταν βασιλιάς της Νεαπόλεως (1382-1386) και της Ουγγαρίας ως Κάρολος Β΄ (1385-1386), τιτουλάριος βασιλιάς των Ιεροσολύμων (1382-1386) και πρίγκιπας της Αχαΐας (1383-1386).
Βιογραφία
Ήταν γιος του Λουδοβίκου κόμη της Γκραβίνα και της Μαργαρίτας του Σανσεβερίνο.
Ως δισέγγονος του Καρόλου Β΄ του Χωλού της Νεαπόλεως, ήταν δεύτερος εξάδελφος της Ιωάννας Α΄ της Νεαπόλεως και το μόνο άρρεν μέλος του Οίκου των Καπετιδών-Ανζού, που ζούσε τότε. Η Ιωάννα Α΄ ήταν ξεμυαλισμένη μαζί του, αλλά λόγω του δυσάρεστου χαρακτήρα της, τα ρομαντικά ενδιαφέροντά της προς αυτόν δεν ανταποδόθηκαν από τον Κάρολο Γ΄.
Νυμφεύτηκε το 1369 την Μαργαρίτα του Δυρραχίου, κόρη της Μαρίας, νεότερης αδελφής της Ιωάννας Α΄. Η σύγκρουση της Ιωάννας Α΄ με τον πάπα Ουρβανό ΣΤ΄ στάθηκε αιτία να την εκθρονίσει ο πάπας και να δώσει το βασίλειο στον Κάρολο Γ΄, ως εξής: στάλθηκε Ουγγρικός στρατός από τον ηλικιωμένο και άρρωστο 2ο εξάδελφό του Λουδοβίκο Α΄ της Ουγγαρίας, προκειμένου αυτός να τιμωρήσει τον προ πολλών ετών θάνατο με δηλητηριασμό από την Ιωάννα Α΄ του νεότερου αδελφού του, Ανδρέα.
Κατάληψη της Νεαπόλεως, αποτυχία και φόνος του στην Ουγγαρία
Ο Κάρολος Γ΄ στραγγάλισε την Ιωάννα Α΄ στην φυλακή το 1382 και κατέλαβε τον θρόνο της Νάπολης. Ο σύζυγος της Ιωάννας, Λουδοβίκος Α΄ των Καπετιδών-Ανζού πρίγκιπας του Τάραντα, που είχε καταφύγει στην κομητεία της Προβηγκίας της Ιωάννας Α΄, επιτέθηκε με στρατό εναντίον της Νάπολης, αλλά ηττήθηκε από τον Κάρολο Γ΄. Αυτός διαδέχθηκε το 1383 τον 2ο εξάδελφό του Ιάκωβο των Μπω στο πριγκιπάτο της Αχαΐας και όταν απεβίωσε ο επίσης 2ος εξάδελφός του Λουδοβίκος Α΄ της Ουγγαρίας, απαίτησε και το Ουγγρικό στέμμα ως εξ αρρενογονίας διάδοχος στον Οίκο των Καπετιδών-Ανζού, διώχνοντας την Μαρία της Ουγγαρίας, κόρη του Λουδοβίκου Α'.
Τότε η Ελισάβετ της Βοσνίας, χήρα του Λουδοβίκου Α΄ και μητέρα της Μαρίας, οργάνωσε την δολοφονία του στο Βίσεγκραντ. Ο Κάρολος Γ΄ τάφηκε στο Βελιγράδι και τον διαδέχθηκαν στο βασίλειο της Νάπολης τα παιδιά του, πρώτα ο Λαδίσλαος Α΄ και μετά η Ιωάννα Β΄.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε το 1369 την εξαδέλφη του Μαργαρίτα των Καπετιδών-Ανζού, κόρη του Καρόλου δούκα του Δυρραχίου και είχε τέκνα:
Παραπομπές σε πηγές
Κατηγορία:Βασιλείς της Νεαπόλεως Κατηγορία:Βασιλείς της Ουγγαρίας Κατηγορία:Βασιλείς της Κροατίας Κατηγορία:Πρίγκιπες της Αχαΐας Κατηγορία:Οίκος των Ανζού - Δυρραχίου Κατηγορία:Επίτιμοι βασιλείς της Ιερουσαλήμ
Σαντζάκι του Αλατζά Χισάρ
Το Σαντζάκι του Αλατζά Χισάρ (σερβικά : Крушевачки санџак, τουρκικά : Alacahisar Sancağı) ήταν διοικητική διαίρεση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας στα εδάφη της σημερινής Σερβίας από το 1455 έως το 1830. Διοικητικό κέντρο ήταν η πόλη Αλατσά Χισάρ, το σημερινό Κρούσεβατς, η Τουρκική ονομασία Αλατζά Χισάρ σημαίνει "πολύχρωμη πόλη".
Ιστορία
Μετά τον θάνατο του Δεσπότη Στέφαν Λαζάρεβιτς ο Μουράτ Β΄ εισέβαλε το 1428 στο Σερβικό δεσποτάτο κατέλαβε την πρωτεύουσα του το Κρούσεβατς, το κράτησε για δικό του και άφησε το υπόλοιπο δεσποτάτο στον νέο δεσπότη Μπράνκοβιτς φόρου υποτελή του. Το 1451 όταν ο Μουράτ Β΄ έγινε σουλτάνος, οι Σέρβοι ανακατέλαβαν το Κρούσεβατς και τα περίχωρα του. Ο Μωάμεθ Β τότε εξεστράτευσε στη Σερβία από το 1454 μέχρι το 1459 οπότε κατέλαβε και προσάρτησε το Δεσποτάτο της Σερβίας στην Οθωμανική αυτοκρατορία.
Στο χρονικό διάστημα μεταξύ 1455 και 1541 το Σαντζάκι ανήκε στο Βιλαέτι της Ρωμυλίας. Μετά την ίδρυση του Βιλαετίου της Βούδας το 1541 έγινε τμήμα του με πολλά άλλα σαντζάκια. Στις αρχές του 17ου αιώνα το Σαντζάκι ήταν και πάλι μέρος του Βιλαετίου της Ρωμυλίας.
Η πόλη Αλέκσινατς αναφέρθηκε για πρώτη φορά το 1516 τμήμα του Σαντζακίου του Αλατζά Χισάρ. Το ίδιο έτος υπήρχαν 1.000 βοϊνούκοι στην Κρούσεβατς.
Το 16ο αιώνα το Σαντζάκι είχε τους εξής ναχιγιέδες : Αλατζά Χισάρ (Κρούσεβατς), Medvedja, Προκούπλιε, Ζαγκράτα, Ντουμπόκιτσα, Κοζνίκ, Kuršumlija , Πέτρους, Μπόβαν, Πολιανίτσα, Κισλίνα και Ιζμορνικ. Τον 17ο αιώνα το σαντζάκι είχε τους ακόλουθους καζάδες : Αλατζά Χισάρ, Προκούπλιε, Μεντβεντία, Μποβάν, Παρασίν και Κοζνίκ.
Το 1493 σαντζάκ-μπέης ήταν ο Ισμαήλ Μπέης ο οποίος συμμετείχε στη Μάχη του πεδίου Krbava. Ο Ντελής Χασάν πασάς ήταν σαντζάκ-μπέης από το 1720 μέχρι το 1739. Κατάφερε να συγχωνεύσει πολλά μικρά τσιφλίκια σε ένα μεγάλο με τη δολοφονία πολλών τοπικών σπαχήδων και ζαΐμηδων, χωρίς να υποστεί κυρώσεις, παρά τις πολλές επίσημες έρευνες. Το 1793 μετατέθηκε στην Πρίζρεν και στη συνέχεια στην Οχρίδα. Το 1789 κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου (1787-1792) ο Sehsuvar Abdi Πασά της Σκόδρας διορίστηκε σαντζάκ-μπέης. Την περίοδο μεταξύ 1794 και 1830 ο σαντζάκ-μπέης ήταν ο Sašit-πασάς.
Το 1455, το σαντζάκι είχε 170 τιμάρια εκ των οποίων 27 ήταν στα χέρια χριστιανών. Οθωμανικές πηγές αναφέρουν ότι ένα κύμα προσφύγων Βλάχων εγκαταστάθηκαν στο Σαντζάκι του Σμεντέρεβο και ένα μεγάλο μέρος της στο Σαντζάκι του Κρούσεβατς και στο Σαντζάκι της Βούδα.
Παραπομπές
Κατηγορία:Οθωμανική διοικητική διαίρεση της Σερβίας Κατηγορία:Σαντζάκια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Ευρώπη
Μακρούχ
Στην ισλαμική ορολογία, makruh (αραβικά: مكروه, μεταγραφή: makrooh ή makrūh, μακρούχ) είναι μια ανεπιθύμητη ή προσβλητική πράξη (κυριολεκτικά «απεχθές» ή «αποτρόπαιο»). Είναι μία από τις πέντε κατηγορίες συμπεριφοράς κατά τον Ισλαμικό νόμο, δηλαδή μια από τις wajib/fard (υποχρεωτική), mustahabb/mandub (συνιστάται), mubah (ουδέτερη), makruh (απορριπτέα), χαράμ (απαγορευμένη).
Αν και το μακρούχ δεν είναι χαράμ (απαγορευμένο) και δεν υπόκειται σε τιμωρία, το άτομο που απέχει από αυτήν την πράξη θα ανταμειφθεί. Ο Μουσουλμάνοι καλούνται να αποφεύγουν τέτοιου είδους ενέργειες, όταν ή όσο το δυνατόν. Είναι ένας από τους βαθμούς αποδοχής (ahkam) κατά τον Ισλαμικό νόμο.
Παραδείγματα
Παραδείγματα  Makruh είναι η χρήση μεγάλης ποσότητας νερού για τελετουργικό πλύσιμο πριν την προσευχή, γνωστό ως  wudu και ghusl, η κατανάλωση σκόρδου πριν από την προσέλευση σε τζαμί ή πριν την κοινωνική συναναστροφή με άλλους. Επίσης είναι το διαζύγιο.
Παράδειγμα τροφίμου το οποίο θεωρείται Makruh για τους Μουσουλμάνους της σχολής Hanafi Madh'hab είναι οι γαρίδες (αλλά μόνο για το Hanafi Madh'hab). Ωστόσο κάποιοι θεωρούν ότι οι γαρίδες μπορεί να είναι halal, ενώ άλλοι Hanafis πιστεύουν ότι καλύτερα να αποφεύγονται, αν είναι δυνατόν.
Κατηγορία:Λήμματα που χρειάζονται παραπομπές με επισήμανση
Αναφορές
Κατηγορία:Ισλάμ-επέκταση Κατηγορία:Ισλαμική ορολογία Κατηγορία:Θρησκευτική ηθική
Μιχάλης Μπεζεντάκος
Ο Μιχάλης Μπεζεντάκος (στην ΕΣΣΔ Γκεόργκι Κονσταντίνοβιτς Μπέντας, Георгий Константинович Бендас, 1908, Μάνη - 11 Απριλίου 1938, σκοπευτήριο Μπούτοβο, Όμπλαστ της Μόσχας, ΡΣΟΣΔ, ΕΣΣΔ), γνωστός και με το ψευδώνυμο Μπενδάς, ήταν Έλληνας εργάτης και ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ.
Τα νεανικά χρόνια
Ο Μιχάλης Μπεζεντάκος γεννήθηκε το 1908 ή το 1912 στην Πάνιτσα Γυθείου στη Μάνη. Ήταν το 5ο από τα 7 συνολικά παιδιά της οικογένειάς του. Σε μικρή ηλικία μετακόμισε με την οικογένειά του στα Ταμπούρια του Πειραιά. Δούλευε σαν εργάτης – τεχνίτης σε ένα εργοστάσιο βελονοποιίας στον Πειραιά και εντάχθηκε στο εργατικό κίνημα. Από πολύ νωρίς ενστερνίστηκε την κομμουνιστική ιδεολογία και στην αρχή εντάχθηκε στον χώρο των τροτσκιστών. Ο Μπεζεντάκος έγινε μέλος του ΚΚΕ το 1929 ή το 1931 μέσα στη φυλακή αφού αποχώρησε από την τροτσκιστική ομάδα των Αρχειομαρξιστών.
Η σύλληψη του Μπεζεντάκου για ανθρωποκτονία
Ο Μιχάλης Μπεζεντάκος είχε συλληφθεί για το φόνο του αστυφύλακα Γυφτοδημόπουλου που έγινε την 1-8-1931 σε συμπλοκή της αστυνομίας με διαδηλωτές στη Δραπετσώνα. Η Κομμουνιστική Διεθνής(ΚΔ) είχε ορίσει την 1η Αυγούστου πανευρωπαϊκή αντιπολεμική-αντιφασιστική μέρα, με αφορμή την κήρυξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου την 1-8-1914. Η κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου είχε απαγορεύσει οποιαδήποτε συγκέντρωση για εκείνη τη μέρα. Παρόλη την απαγόρευση στην Αθήνα, στον Πειραιά, στη Θεσσαλονίκη και σε πολλές άλλες πόλεις της Ελλάδας έγιναν συγκεντρώσεις και ειρηνικές διαδηλώσεις. Στη Δραπετσώνα έγινε εκείνη τη μέρα αντιπολεμική-αντιφασιστική συγκέντρωση σε ένα καφενείο και η αστυνομία προσπάθησε να τη διαλύσει. Ακολούθησαν εκτεταμένα επεισόδια και συλλήψεις. Η αστυνομία συνέλαβε το στέλεχος του ΚΚΕ Κώστα Σαρίκα και ο Γυφτοδημόπουλος τον οδηγούσε στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής.
Ο Μπεζεντάκος με μια ομάδα διαδηλωτών προσπάθησαν να τον ελευθερώσουν και ο Γυφτοδημόπουλος πυροβόλησε εναντίον τους. Ο Μπεζεντάκος τότε έχασε την ψυχραιμία του, έβγαλε το περίστροφό του και πυροβόλησε τον Γυφτοδημόπουλο που έπεσε νεκρός. Ο Μπεζεντάκος στη συνέχεια εξαφανίστηκε από τον τόπο του εγκλήματος.
Οι αρχές κατηγόρησαν για τη δολοφονία αυτή τον Μιχάλη Μπεζεντάκο. Στην σύγκρουση εκτός των Μπεζεντάκου και Σαρίκα παρευρίσκονταν και οι : Εμμανουήλ Βοσνάκης, Μόσχος Δουλγέρης, Γ. Καλογερίδης, Λ. Δημητριάδης και Αβραάμ Δερβίσογλου που συνελήφθησαν και κατηγορήθηκαν για ανθρωποκτονία. Ο Μιχάλης Μπεζεντάκος που ως τότε κρύβονταν σε σκηνή στην περιοχή Μαγκουφάνα (Μαρούσι) συνελήφθη μερικές μέρες αργότερα. Στις ανακρίσεις που έγιναν, ο Μπεζεντάκος ομολόγησε ότι αυτός πυροβόλησε τον Γυφτοδημόπουλο και αντέκρουσε τους ισχυρισμούς της αστυνομίας ότι και άλλοι από τους συλληφθέντες είχαν πυροβολήσει τον αστυνομικό, αναλαμβάνοντας πλήρως όλη την ευθύνη.
Μετά τη σύλληψή του μεταφέρθηκε στις φυλακές Συγγρού για να δικαστεί για ανθρωποκτονία τον Απρίλη του 1932.