cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ομάδα Σχεδίασης Έμπειρων Συστημάτων και Μηχανικής Μάθησης
Η ομάδα επιτελεί ερευνητικό έργο στην ανάλυση και υλοποίηση ευφυών πρακτόρων (intelligent agents), την κατανόηση της δυναμικής της δημιουργίας συνασπισμών (coalition setting dynamics), την ανάλυση της δυναμικής των κοινωνικών δομών (social structure dynamics analysis), τη σύνταξη τυπικής σημασιολογίας μοντέλων για κανόνες (norms) και συμβάσεις για ηλεκτρονικό εμπόριο, το σχεδιασμό διαγραμμάτων ροής δεδομένων, τη προσωρινή συλλογιστική βασιζόμενη σε επεισόδια (temporal episode-based reasoning), τις τεχνικές συλλογιστικής βασιζόμενων σε εμπειρίες (experience-based argumentation techniques), τις υβριδικές μεθόδους σε Στατιστική και Τεχνητή Νοημοσύνη (hybrid methods in Statistics and Artificial Intelligence), τα Μπαϋεσιανά δίκτυα (Bayesian networks), τη συλλογιστική βασισμένη σε περιπτώσεις (case-based reasoning), τις τεχνικές επιτηρούμενης και μη επιτηρούμενης μηχανικής μάθησης (supervised and unsupervised machine learning), την αναγνώριση και κατασκευή μοντέλων γνώσης (knowledge model identification and building), την αναπαράσταση γνώσης (knowledge representation), τις οντολογίες (ontologies), τα κοινωνικά δίκτυα (social networks), το σημασιολογικό ιστό (semantic Web), τις υπηρεσίες ιστού (Web services) και τις υπηρεσίες καταλόγου (directory services).
Ένας από τους κύριους τομείς εμπειρίας της ομάδας είναι η ανάπτυξη Συστημάτων Υποστήριξης Αποφάσεων για το Περιβάλλον (Environmental Decision Support Systems (EDSS)) χρησιμοποιώντας τεχνικές της Τεχνητής Νοημοσύνης. Συγκεκριμένα, από το 1990 η ομάδα διεξάγει έρευνα στον τομέα των Εγκαταστάσεων Επεξεργασίας Αστικών Λυμάτων (Urban Wastewater Treatment Plants) και συγκεκριμένα σε τομείς που βασίζονται τεχνολογικά στην ενεργό ιλύ.
Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα
Ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα (Luiz Inácio Lula da Silva ; 27 Οκτωβρίου 1945), γνωστός απλώς ως Λούλα, είναι βραζιλιάνος αριστερός πολιτικός και συνδικαλιστής, ο οποίος διατελεί ως ο 39ος πρόεδρος της Βραζιλίας από την 1η Ιανουαρίου του 2023. Διετέλεσε ξανά ως ο 35ος πρόεδρος της χώρας από το 2003 έως το 2011. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του αριστερού Κόμματος των Εργαζομένων και κατέβηκε τρεις φορές, χωρίς επιτυχία, υποψήφιος για την προεδρία, πριν πετύχει τη νίκη στις γενικές εκλογές της Βραζιλίας το 2002. Επανεξελέγη το 2006. Τον Μάιο 2021, ο Λούλα δήλωσε ότι θα διεκδικήσει μια τρίτη θητεία στις βουλευτικές εκλογές του 2022 στη Βραζιλία εναντίον του τότε προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρου. Εξελέγη πρόεδρος της Βραζιλίας στις 30 Οκτωβρίου 2022, νικώντας τον Μπολσονάρου με ελάχιστη διαφορά. Είναι ο πρώτος που εκλέγεται δημοκρατικά τρεις φορές πρόεδρος της Βραζιλίας και ο δεύτερος που εκλέγεται σε μη συνεχόμενες προεδρικές θητείες (μετά τον Γκετούλιο Βάργκας).
Κατά τη διάρκεια της θητείας του, ο Λούλα εισήγαγε σαρωτικά κοινωνικά προγράμματα με στόχο την καταπολέμηση της φτώχειας και την ανύψωση της εργατικής τάξης της χώρας. Ως πρόεδρος, διαδραμάτισε εξέχοντα ρόλο σε διεθνή ζητήματα, όπως σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την κλιματική αλλαγή, ενώ περιγράφεται ως «ένας άνθρωπος με τολμηρές φιλοδοξίες να αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων μεταξύ των εθνών». Η κυβέρνησή του μαστιζόταν από σκάνδαλα διαφθοράς κατά την πρώτη του θητεία.
Διαδεχόμενος τον Ντίλμα Ρούσεφ, ο Λούλα άφησε το δικό του σημάδι στην πολιτική σκηνή της Βραζιλίας. Έχει χαρακτηριστεί ως ένας από τους πιο δημοφιλείς πολιτικούς στην ιστορία της Βραζιλίας και όσο ήταν στην εξουσία ως ένας από τους πιο δημοφιλείς πολιτικούς στον κόσμο. Το 2011 ο Λούλα, όντας καπνιστής επί 40 χρόνια, διαγνώστηκε με καρκίνο του λαιμού και υποβλήθηκε σε χημειοθεραπεία, η οποία κατέληξε σε επιτυχή ανάρρωση.
Τον Νοέμβριο του 2019, το Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο έκρινε ότι οι φυλακίσεις με εκκρεμείς εφέσεις ήταν παράνομες και ο Λούλα αποφυλακίστηκε. Τον Μάρτιο 2021 ο δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου Έντσον Φασίν αποφάσισε ότι όλες οι καταδίκες του Λούλα πρέπει να ακυρωθούν επειδή δικάστηκε από ένα δικαστήριο που δεν είχε τη δικαιοδοσία για την υπόθεσή του. Η απόφαση του Φασίν, που επιβεβαιώθηκε και από άλλους δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου τον Απρίλιο 2021, αποκατέστησε τα πολιτικά δικαιώματα του Λούλα. Το Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο αποφάνθηκε τον Μάρτιο 2021 ότι ο δικαστής Μόρο, που επέβλεψε τη δίκη Λούλα για διαφθορά, ήταν προκατειλημμένος. Όλες οι κατηγορίες που άσκησε ο Μόρο εναντίον του Λούλα ακυρώθηκαν στις 24 Ιουνίου 2021, επιτρέποντας στον τελευταίο να θέσει υποψηφιότητα εκ νέου για την προεδρία της χώρας στις εκλογές του 2022. Έλαβε τις περισσότερες ψήφους στον πρώτο γύρο και νίκησε τον Μπολσονάρου στον δεύτερο γύρο λαμβάνοντας το 50.9% των ψήφων έναντι 49.1% για τον αντίπαλο του. Ορκίστηκε πρόεδρος την 1η Ιανουαρίου 2023. Ακριβώς μια εβδομάδα μετά, στις 8 Ιανουαρίου 2023, εκατοντάδες ακροδεξιοί οπαδοί του απερχόμενου προέδρου Μπολσονάρο, εισέβαλαν στο Βραζιλιάνικο Κογκρέσο με αίτημα την παραίτηση Λούλα από την Προεδρία.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στις 27 Οκτωβρίου 1945 (καταγεγραμμένη ημερομηνία γέννησης 6 Οκτωβρίου 1945) στην Καετές (τότε περιφέρεια του Γκαρανιούς), που βρίσκεται 250χλμ από το Ρέσιφε, πρωτεύουσα του Περναμπούκο, μια πολιτεία στα ΒΑ της Βραζιλίας. Ήταν το έβδομο από τα οκτώ παιδιά του Αριστείδη Ινάσιο ντα Σίλβα και της Ευριδίκης Φερρέιρα ντε Μέλο. Δυο εβδομάδες μετά τη γέννηση του Λούλα, ο πατέρας του μετακόμισε στο Σάντος του Σάο Πάολο με τη Βαλντομίρα Φερρέιρα ντε Γκόις, ξαδέρφη της Ευριδίκης. Ο Λούλα ανατράφηκε ως ρωμαιοκαθολικός. Η μητέρα του Ευριδίκη ήταν πορτογαλικής και ιταλικής καταγωγής.
Τον Δεκέμβριο 1952, όταν ο Λούλα ήταν επτά ετών, η μητέρα του μετακόμισε με όλα τα παιδιά της στο Σάο Πάολο για να ξαναβρεί τον σύζυγό της. Μετά από ένα ταξίδι 13 ημερών πάνω σε μια καρότσα φορτηγού, έφτασαν στην Γκουαραχά και ανακάλυψαν ότι ο Αριστείδης ντα Σίλβα είχε δημιουργήσει μια δεύτερη οικογένεια με τη Βαλτνομίρα. Οι δυο οικογένειες του Αριστείδη έζησαν στο ίδιο σπίτι για κάποιο διάστημα αλλά δεν είχαν καλές σχέσεις και μετά από τέσσερια χρόνια, η μητέρα του Λούλα μετακόμισε με τα παιδιά της σε ένα μικρό δωμάτιο πίσω από ένα μπαρ στο Σάο Πάολο. Ο Λούλα έβλεπε σπάνια τον πατέρα του, που πέθανε αλκοολικός το 1978.
Προσωπική ζωή
Ο Λούλα έχει παντρευτεί τρεις φορές. Το 1969 παντρεύτηκε τη Μαρίσα ντε Λούρδες, η οποία πέθανε από ηπατίτιδα το 1971 ενώ ήταν έγκυος στον πρώτο τους γιο, ο οποίος επίσης πέθανε. Το 1974, ο Λούλα απέκτησε μια κόρη, τη Λούριαν, με την τότε σχέση του, Μίριαμ Κορντέιρο. Δεν παντρεύτηκαν ποτέ και ο Λούλα ξεκίνησε να συμμετέχει στη ζωή της κόρης του όταν η ίδια ήταν ήδη νεαρή ενήλικας. Το 1974 ο Λούλα παντρεύτηκε τη Μαρίσα Λετίσια Ρόκο Κάσα, μια χήρα με την οποία απέκτησε τρεις γιους. Ο ίδιος υιοθέτησε και τον γιο της Μαρίσα από τον πρώτο της γάμο. Ο Λούλα και η Μαρίσα παρέμειναν παντρεμένοι για 43 χρόνια, μέχρι το θάνατό της στις 2 Φεβρουαρίου 2017 από εγκεφαλικό. Το 2022 παντρεύτηκε τη Ροζανγκέλα ντα Σίλβα. Η Τζάντζα και ο Λούλα συναντήθηκαν όταν ο τελευταίος ήταν φυλακισμένος στην Κουριτίμπα του Παρανά, λόγω κατηγοριών διαφθοράς οι οποίες αργότερα απορρίφθηκαν.
Εκπαίδευση και εργασία
Ο Λούλα έλαβε ελάχιστη εκπαίδευση. Έμαθε να διαβάζει στην ηλικία των δέκα ετών και παράτησε το σχολείο στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση προκειμένου να εργαστεί και να βοηθήσει την οικογένειά του. Η πρώτη του δουλειά σε ηλικία 12 ετών ήταν υποδηματοποιός και πλανόδιος μικροπωλητής. Σε ηλικία 14 ετών είχε μια επίσημη δουλειά σε αποθήκη.
Σε ηλικία 19 ετών, έχασε το μικρό δάχτυλο του αριστερού χεριού του σε ένα ατύχημα ενώ εργαζόταν ως χειριστής πρέσας σε εργοστάσιο ανταλλακτικών αυτοκινήτων. Μετά το ατύχημα, χρειάστηκε να πάει σε διάφορα νοσοκομεία ώστε να λάβει ιατρική φροντίδα. Αυτή η εμπειρία αύξησε το ενδιαφέρον του για συμμετοχή στο Σωματείο Εργαζομένων. Την ίδια περίοδο συμμετείχε σε συνδικαλιστικές οργανώσεις και κατείχε διάφορα συνδικαλιστικά αξιώματα.
Συνδικαλιστική καριέρα
O Λούλα εντάχθηκε στο εργατικό κίνημα όταν εργαζόταν στην εταιρεία Villares Metals SA, ανεβαίνοντας σταθερά στα αξιώματα αυτού. Το 1975 εξελέγη, και το 1978 επανεξελέγη, πρόεδρος της Ένωσης Εργατών Χάλυβα του Σάο Μπερνάρντο ντο Κάμπο και της Ντιαντέμα. Και οι δυο πόλεις βρίσκονται στην περιοχή ABCD, όπου συναντώνται οι περισσότερες εγκαταστάσεις κατασκευής αυτοκινητών στη Βραζιλία, συμπεριλαμβανομένων των Ford, Volkswagen, Toyota, Mercedes-Benz και άλλων, και είναι από τις πιο βιομηχανοποιημένες περιοχές της χώρας. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, όταν η Βραζιλία ήταν υπό στρατιωτική κυριαρχία, ο Λούλα βοήθησε στη διοργάνωση συνδικαλιστικών δραστηριοτήτων, όπως μεγάλες απεργίες. Τα δικαστήρια έκριναν αυτές τις απεργίες παράνομες και ο Λούλα φυλακίστηκε για έναν μήνα. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, όπως και του ότι πολλοί άλλοι άνθρωποι φυλακίστηκαν για συμμετοχή σε πολιτικές δραστηριότητες, ο Λούλα έλαβε ισόβια σύνταξη μετά την πτώση του στρατιωτικού καθεστώτος.
Πολιτική καριέρα
Στις 10 Φεβρουαρίου 1980 μια ομάδα ακαδημαϊκών, διανοητών και συνδικαλιστών, συμπεριλαμβανομένου του Λούλα, ίδρυσε το Κόμμα των Εργαζομένων (Partido dos Trabalhadores), ένα αριστερό κόμμα με προοδευτικές ιδέες που δημιουργήθηκε εν μέσω της στρατιωτικής κυβέρνησης της Βραζιλίας.
Το 1982 πρόσθεσε το ψευδώνυμο Λούλα στο νόμιμο όνομά του. Το 1983 βοήθησε στην ίδρυση της συνδικαλιστικής Κεντρικής Ένωσης των Εργαζομένων (Central Única dos Trabalhadores). Το 1984 ο Λούλα και το Κόμμα Εργαζομένων έγιναν μέλη στην εκστρατεία Diretas Já! (Άμεσες Εκλογές Τώρα!), ζητώντας άμεση λαϊκή ψηφοφορία για τις επόμενες προεδρικές εκλογές στη Βραζιλία. Σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1967, ο πρόεδρος εκλεγόταν από τις δυο Βουλές του Κοινοβουλίου, σε μια κοινή συνεδρίαση με εκπροσώπους των νομοθετικών σωμάτων όλων των πολιτειών της Βραζιλίας. Αναγνωρίστηκε ως καθαρή απάτη καθώς από το πραξικόπημα του Μαρτίου 1964 και μετά, κάθε «εκλεγμένος» πρόεδρος ήταν απόστρατος στρατιωτικός και επιλογή μιας κλειστής στρατιωτικής ομάδας. Το Κόμμα Εργαζομένων και ο Λούλα υποστήριξαν το δημόσιο αίτημα για αλλαγή του εκλογικού συστήματος. Ωστόσο η εκστρατεία υπέστη ήττα μετά την ψηφοφορία στο Κοινοβούλιο με την οποία απορρίφθηκε μια τροπολογία που προέβλεπε άμεσες εκλογές για το επόμενο έτος και το 1985 ο πρόεδρος Τανκρέδο Νέβες εξελέγη με την ίδια έμμεση διαδικασία και την υποστήριξη του Λούλα. Τέσσερα χρόνια αργότερα, ως άμεσο αποτέλεσμα της Diretas Já! και μετά από χρόνια λαϊκού αγώνα, οι εκλογές του 1989 ήταν οι πρώτες μετά από 29 χρόνια που εξέλεξαν πρόεδρο με άμεση λαϊκή ψηφοφορία.
Εκλογές
Ο Λούλα έβαλε για πρώτη φορά υποψηφιότητα το 1982 για την πολιτεία του Σάο Πάολο αλλά έχασε. Το 1986 ο Λούλα κέρδισε μια έδρα στο Κογκρέσο, με τις περισσότερες ψήφους σε εθνικό επίπεδο. Το Κόμμα των Εργαζομένων συνείσφερε στη συγγραφή του Συντάγματος της Βραζιλίας μετά τη στρατιωτική κυβέρνηση, εξασφαλίζοντας ισχυρές συνταγματικές εγγυήσεις για τα δικαιώματα των εργαζομένων αλλά απέτυχε να περάσει την προτεινόμενη αγροτική μεταρρύθμιση στο συνταγματικό κείμενο. Υπό την ηγεσία του Λούλα, το Κόμμα Εργαζομένων πήρε μέρος κατά του Συντάγματος στη συνέλευση του 1988, συμφωνώντας απρόθυμα να υπογράψει το συμφωνημένο σχέδιο σε μεταγενέστερο στάδιο.
Ο Λούλα αρνήθηκε να διεκδικήσει την επανεκλογή του ως βουλευτής το 1990 και ασχολήθηκε με την επέκταση των δραστηριοτήτων του Κόμματος των Εργαζομένων σε εθνικό επίπεδο. Καθώς η πολιτική σκηνή στη Βραζιλία τη δεκαετία του 1990 τέθηκε υπό την κυριαρχία του σχεδίου νομισματικής σταθεροποίησης, το οποίο έβαλε τέλος σε δεκαετίες αχαλίνωτου πληθωρισμού, ο πρώην Υπουργός Οικονομικών Φερνάντο Ενρίκε Καρντόσο νίκησε τον Λούλα το 1994 και με ακόμα μεγαλύτερη διαφορά το 1998.
Ένα άρθρο του 2010 στην εφημερίδα The Washington Post ανέφερε ότι, πριν κερδίσει την προεδρία, ο Λούλα ήταν ένας «έντονος συνδικαλιστής, γνωστός για τη φουντωτή γενειάδα του και τα μπλουζάκια Τσε Γκεβάρα». Κατά την προεκλογική εκστρατεία 2002, ο Λούλα αποποιήθηκε την ανεπίσημη ένδυση και τον προγραμματισμό, ο οποίος προέβλεπε τη σύνδεση της εξόφλησης του εξωτερικού χρέους της Βραζιλίας με προηγούμενο ενδελεχή έλεγχο. Αυτή η απόφαση είχε ανησυχήσει οικονομολόγους, επιχειρηματίες και τράπεζες οι οποίοι φοβούνταν ακόμα και μια μερική χρεοκοπία της Βραζιλίας. Αυτό, μαζί με την ήδη υπάρχουσα χρεοκοπία της Αργεντινής, θα είχε τεράστιο αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία. Αγκαλιάζοντας τη συμβουλή του Ντούντα Μεντόζα να επιδιώξει μια πιο φιλική προς τα ΜΜΕ εικόνα, ο Λούλα κέρδισε στον πρώτο γύρο των εκλογών του 2002, που διεξήχθησαν στις 6 Οκτωβρίου, με διαφορά δυο προς ένα από τον υποψήφιο Χοσέ Σέρρα. Έπειτα κέρδισε τον Σέρρα στον δεύτερο γύρο με 61,3%.
Στις γενικές εκλογές της 1ης Οκτωβρίου 2006, ο Λούλα έφτασε σε απόσταση αναπνοής από την επανεκλογή του σε έναν μόνο γύρο (μέχρι σήμερα ο Καρντόσο είναι το μοναδικό πρόσωπο που έχει κερδίσει σε πρώτο γύρο μετά την επιστροφή των άμεσων εκλογών το 1989). Αντιμετώπισε έναν δεύτερο εκλογικό γύρο στις 29 Οκτωβρίου και κέρδισε με σημαντική διαφορά τον Ζεράλντο Αλκμίν, αν και με ένα ελαφρώς μικρότερο ποσοστό ψήφων από αυτό που είχε λάβει στον δεύτερο γύρο των εκλογών 2002 (60,83% έναντι 61,3%). Σε συνέντευξή του στις 26 Αυγούστου 2007, δήλωσε ότι δεν είχε πρόθεση να επιδιώξει συνταγματική αλλαγή ώστε να μπορέσει να επιδιώξει μια τρίτη συνεχόμενη θητεία. Δήλωσε επίσης ότι ήθελε «στο τέλος της θητείας του να φτάσει σε ισχυρή θέση ώστε να επηρεάσει τη διαδοχή».
Στις αρχές του Σεπτεμβρίου 2018, το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο της Βραζιλίας απαγόρευσε στον Λούλα να θέσει υποψηφιότητα για τις γενικές εκλογές του 2018 λόγω της καταδίκης του για διαφθορά. Αντ'αυτού, ο Φερνάντο Καντάντ έθεσε υποψηφιότητα για πρόεδρος με το Κόμμα των Εργαζομένων και ηττήθηκε από τον Ζαΐρ Μπολσονάρου αφού εξασφάλισε σχεδόν το 45% της λαϊκής ψήφου σε έναν δεύτερο γύρο μεταξύ των υποψηφίων.
Υγεία
Στις 29 Οκτωβρίου 2011, το Συρο-Λιβανέζικο Νοσοκομείο του Σάο Πάολο ανακοίνωσε ότι ο Λούλα είχε κακοήθη όγκο στο λάρυγγα. Υποβλήθηκε σε χημειοθεραπεία για την αντιμετώπιση του όγκου και στις 16 Νοεμβρίου 2011 το γραφείο τύπου του κόμματός του έδωσε στη δημοσιότητα φωτογραφίες με τη σύζυγό του να ξυρίζει τα γένια και τα μαλλιά του, αφήνοντάς τον φαλακρό, αν και διατήρησε το μουστάκι του. Ήταν η πρώτη φορά που εθεάθη χωρίς τα γένια του μετά την αποχώρηση από το αξίωμά του. Υποβλήθηκε σε θεραπεία με ακτινοβολία και ο καρκίνος υποχώρησε. Ο Λούλα ανακοίνωσε τον Μάρτιο 2012 ότι ανάρρωσε πλήρως και ότι επιστρέφει στην πολιτική. Ο πολιτικός Ντίλμα Ρούσεφ, τότε πρόεδρος της Βραζιλίας, χαιρέτισε την είδηση. Αντίθετα με τις φήμες, ο Λούλα ανακοίνωσε στις αρχές 2013 ότι δεν θα ήταν υποψήφιος πρόεδρος, υποστηρίζοντας την υποψηφιότητα του Ντίλμα Ρούσεφ για δεύτερη θητεία.
Στις 21 Ιανουαρίου 2021, ο Λούλα δήλωσε ότι βρέθηκε θετικός στον κορονοϊό ενώ συμμετείχε στα γυρίσματα ενος ντοκιμαντέρ του Όλιβερ Στόουν στην Κούβα, πέντε ημέρες μετά την άφιξή του στο νησί. Δεν χρειάστηκε να κάνει εισαγωγή στο νοσοκομείο και κατάφερε να αναρρώσει. Στις 13 Μαρτίου 2021, ο Λούλα έκανε την πρώτη δόση του εμβολίου CoronaVac.
Προεδρική εκστρατεία 2018
Παρά τη φυλάκιση του Λούλα τον Απρίλιο 2018, το Κόμμα των Εργαζομένων διατήρησε τον Λούλα ως υποψήφιο πρόεδρό του. Σε δημοσκόπηση από τον Ibope τον Ιούνιο 2018, ο Λούλα προηγούνταν με 33% στην πρόθεση ψήφου ενώ ο Ζαΐρ Μπολσονάρου ερχόταν δεύτερος με 15%. Ο Λούλα διαπραγματεύτηκε έναν εθνικό συνασπισμό με το PCdoB αλλά και συμμαχίες στην περιφέρεια με το Σοσιαλιστικό Κόμμα.
Το Κόμμα των Εργαζομένων παρουσίασε επίσημα τον Λούλα ως υποψήφιο στις 5 Αυγούστου 2018 στο Σάο Πάολο. Ο ηθοποιός Σέρχιο Μαμπέρτι διάβασε μια επιστολή γραμμένη από τον Λούλα, ο οποίος ήταν αδύνατο να παραστεί εξαιτίας της φυλάκισής του. Ο πρώην δήμαρχος του Σάο Πάολο Φερνάρντο Χαντάντ ορίστηκε ως εκπρόσωπος του Λούλα σε εκδηλώσεις και συζητήσεις. Σε περίπτωση που ο Λούλα δεν επιλεγόταν ως υποψήφιος, ο Χαντάντ θα έπαιρνε τη θέση του ενώ η Μανουέλα ντ'Αβίλα θα αντικαθιστούσε τον Χαντάντ ως υποψήφια αντιπρόεδρος.
Σε απάντηση μιας προσφυγής που θεωρούσε τον Λούλα πολιτικό κρατούμενο, η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ αποφάνθηκε στις 17 Αυγούστου 2018 ότι ζήτησε από την κυβέρνηση της Βραζιλίας να επιτρέψει στον Λούλα να ασκήσει τα πολιτικά του δικαιώματα.
Σε μια δημοσκόπηση της 26ης Αυγούστου 2018, ο Λούλα λαμβάνει το 39% στην πρόθεση ψήφου μέσα σε έναν μήνα, ήδη από τον πρώτο γύρο. Η ίδια δημοσκόπηση έδειξε ότι ο Λούλα προηγείται από το σύνολο των διεκδικητών του σε έναν πιθανό δεύτεριο γύρο, συμπεριλαμβανομένου του Μπολσονάρου, λαμβάνοντας 52% έναντι 32% του δεύτερου.
Η υποψηφιότητα του Λούλα απορρίφθηκε από το Ανώτατο Εκλογοδικείο στις 31 Αυγούστου 2018, όταν η πλειοψηφία της επταμελούς επιτροπής ψήφισε υπέρ της απαγόρευσης στον Λούλα να κατέβει ως υποψήφιος στις εκλογές. Στις 11 Σεπτεμβρίου 2018, ο Λούλα αποσύρθηκε επίσημα από τις εκλογές και αντικαταστάθηκε από τον Φερνάρντο Χαντάντ, τον οποίο υποστήριξε ο Λούλα.
Εκλογές 2022
Τον Μάιο 2021 ο Λούλα ανακοίνωσε ότι θα διεκδικούσε μια τρίτη θητεία στις βουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου 2022 εναντίον του τότε προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρου, με τις δημοσκοπήσεις στα τέλη Ιουλίου 2021 να δείχνουν ότι θα κέρδιζε άνετα τον Μπολσονάρου ενώ σε δημοσκόπηση του Ιανουαρίου 2022 προηγούνταν κατά 17% του Μπολσονάρου.
Τον Απρίλιο 2022 ο Λούλα ανακοίνωσε ότι ο υποψήφιος αντικαταστάτης του θα ήταν ο Ζεράλντο Αλκμίν, ο κυβερνήτης της πολιτείας Σάο Πάολο, ο οποίος ήταν υποψήφιος εναντίον του Λούλα στις προεδρικές εκλογές 2006.
Στις 2 Οκτωβρίου 2022, στις εκλογές του πρώτου γύρου, ο Λούλα έλαβε την πρώτη θέση με 48,43% του εκλογικού σώματος και προκρίθηκε στον δεύτερο γύρο εναντίον του Ζαΐρ Μπολσονάρου, ο οποίος έλαβε 43,20%. Ο Λούλα εξελέγη πρόεδρος της Βραζιλίας στον δεύτερο γύρο, στις 30 Οκτωβρίου 2022, τρεις μέρες μετά τα 77α γενέθλιά του. Έγινε ο πρώτος πρόεδρος στη Βραζιλία που εκλέγεται για τρεις θητείες και ο πρώτος μετά τον Γκετούλιο Βάργκας που έχει υπηρετήσει περισσότερες από μία μη συνεχόμενες θητείες. Έγινε ο πρώτος υποψήφιος που κέρδισε έναν εν ενεργεία πρόεδρο στη Βραζιλία. Η ορκομωσία του θα γίνει την 1η Ιανουαρίου 2023.
Τιμές και βραβεία
Η λίστα με τα βραβεία του Λούλα από το 2003:
Στον λαϊκό πολιτισμό
Ο υποψήφιος για Όσκαρ Φάμπιο Μπαρέτο σκηνοθέτησε το 2009 τη βραζιλιάνικη ταινία «Λούλα, ο γιος της Βραζιλίας», στην οποία απεικονίζεται η ζωή του Λούλα μέχρι την ηλικία των 35 ετών. Η ταινία ήταν εμπορική και κριτική αποτυχία και κατηγορήθηκε ως προεκλογική προπαγάνδα  ενώ οι παραγωγοί την πρόβαλαν ακόμα και δωρεάν. Ορισμένοι κριτικοί στη Βραζιλία δήλωσαν ότι η ταινία ήταν ένδειξη λατρείας προς την προσωπικότητα του Λούλα.
Η ταινία The Mechanism στο Netflix ασχολείται με την Επιχείρηση Car Wash και προβάλει, μεταξύ άλλων, έναν χαρακτήρα που παραπέμπει στον Λούλα, τον Ζοάο Χιγκίνο, τον οποίο υποδύεται ο Άρθουρ Κολ.
Το ντοκιμαντέρ The Edge of Democracy (2019), σε σενάριο και σκηνοθεσία της Πέτρα Κόστα, περιγράφει την άνοδο και την πτώση του Λούλα και του Ντίλμα Ρούσεφ καθώς και την κοινωνικοπολιτική αναταραχή στη Βραζιλία κατά την περίοδο εκείνη.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πρόεδροι της Βραζιλίας
Κολοσσιαία γλαύκη
Η Κολοσσιαία Γλαύκη βρίσκεται στην Ακρόπολη. Έχει διαστάσεις 91 εκ. ύψος, 40 εκ. πλάτος και 55 εκ. βάθος. Είναι κατασκευασμένη από μάρμαρο της Πεντέλης. Βρέθηκε το 1838 στις ανασκαφές της Ακρόπολης, κοντά στο Βραυρώνιο.
Περιγραφή
Πρόκειται για ομοίωμα κουκουβάγιας. Στέκει όρθια, με κλειστά φτερά, και με το βλέμμα στραμμένο μπροστά. Έχει ορισμένες φθορές, αποτελείται από δυο τμήματα, ενώ λείπουν και τα δύο πόδια, το δεξί ολόκληρο, και το άλλο μισό. Λείπει επίσης το τέλος της ουράς. Αρχικά ίσως να ήταν ζωγραφισμένο με πολλά χρώματα.
Ιστορική τοποθέτηση
Από επιγραφές συμπεραίνουμε ότι το γλυπτό αυτό κατατάσσεται στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ.
Δαμία
Η Δαμία ήταν αρχαία ελληνική δευτερεύουσα θεότητα, προστάτης της γονιμότητας, από τις παλαιότερες του ελληνικού χώρου, που λατρεύονταν, μαζί με την Αυξησία, σύμφωνα με την παράδοση που διέσωσε ο Ηρόδοτος, σε πολλές πόλεις όπως στην Επίδαυρο, την Αίγινα, τη Σπάρτη και τη Τροιζήνα, όπως επιμαρτυρεί και ο Παυσανίας. Η Δαμία ταυτίζονταν περισσότερο με τη θεά Δήμητρα και την Περσεφόνη από το γεγονός ότι και τις δύο αυτές θεότητες οι Τροιζήνιοι τις αποκαλούσαν επίσης Αμαίαν την Δήμητρα, και Αζισίαν την κόρη της.
Φαίνεται όμως ότι η Δαμία λατρεύονταν ιδιαίτερα και στις Κυκλάδες. Συγκεκριμένα στη Θήρα, (Σαντορίνη), λατρευόταν, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, ως προστάτης των εγκύων και των λεχωνών, μάλιστα νότια του αρχαίου ναού του Καρνείου Απόλλωνα βρέθηκε σε βράχο η εγχάρακτη επιγραφή "ΛΟΧΑΙΑ ΔΑΜΙΑ".
Πηγές
Κατηγορία:Θεότητες γονιμότητας της ελληνικής μυθολογίας
ΦΚ Γκενιόν
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:ΦΚ Γκενιόν Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 2011
Ευρυβία
Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Ευρυβία ή Ευρυβίη αναφέρονται τα ακόλουθα δύο πρόσωπα:
Πηγές
Κατηγορία:Πρόσωπα της ελληνικής μυθολογίας Κατηγορία:Θεσπιάδες
Γάλλιο
Το χημικό στοιχείο γάλλιο (αγγλικά: gallium) είναι σπάνιο, μαλακό, εύτηκτο, εύθρυπτο σε χαμηλές θερμοκρασίες, αργυρόλευκο μέταλλο με στιλπνή μεταλλική λάμψη. Ο ατομικός αριθμός του είναι 31 και η σχετική ατομική μάζα του 69,723(1). Το χημικό του σύμβολο είναι "Ga" και ανήκει στην ομάδα 13 (ομάδα του βορίου, IIIA, με την παλαιότερη αρίθμηση) του περιοδικού πίνακα, στην περίοδο 4 και στον τομέα p. Έχει θερμοκρασία τήξης 29,7646 °C και θερμοκρασία βρασμού 2204 °C.
Ανακαλύφθηκε το 1875 από τον Γάλλο χημικό Πολ-Εμίλ (Φρανσουά) Λεκόκ ντε Μπουαμποντράν με φασματοσκοπική μελέτη και πήρε το όνομά του από την Gallia, παλιά λατινική ονομασία της Γαλλίας. Ανεπιβεβαίωτες φήμες εκείνης της εποχής λένε ότι το όνομα γάλλιο μπορεί να προέρχεται από το όνομά του "Λε Κοκ" (Le Coq) που στα λατινικά (γκάλιουμ) σημαίνει πετεινός, αρσενική γαλοπούλα, γάλος. Στην ελληνική γλώσσα η ονομασία "Γάλλιον" όπως αποδόθηκε το "Γκάλιουμ", ή "Γκάλιαμ", αναφέρεται από το 1885 από τον Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Αναστάσιο Δαμβέργη (1857-1920)
Το γάλλιο δεν υπάρχει σε ελεύθερη μορφή στη φύση. Τα λίγα ορυκτά με υψηλή περιεκτικότητα σ' αυτό, όπως ο γαλλίτης, αφενός είναι πολύ σπάνια για να χρησιμεύσουν ως βασική πηγή του στοιχείου ή των ενώσεών του και αφετέρου χωρίς οικονομική σπουδαιότητα. Η περιεκτικότητα του μετάλλου στο στερεό φλοιό της γης κυμαίνεται από 15 ppm (ή 0,0015 %) έως και 19 ppm (ή 0,0019 %).
Το γάλλιο υγροποιείται λίγο πάνω από τη θερμοκρασία δωματίου και λιώνει εύκολα στο χέρι. Διαλύεται αργά στο υδροχλωρικό οξύ και στο υδροξείδιο του καλίου. Είναι διαβρωτικό για διάφορα μέταλλα ειδικά όταν είναι ζεστό. Σχηματίζει ένα οξείδιο, το Ga2O3, ενώ είναι γνωστά επίσης διάφορα χλωρίδια, σουλφίδια και νιτρικά άλατά του. Από μια ένωσή του, το θειικό γάλλιο, μπορούμε να παρασκευάσουμε στυπτηρία.
Το καθαρό γάλλιο δεν αποτελεί επιβλαβή ουσία για τους ανθρώπους κατά την επαφή, αν και αφήνει σημάδι στα χέρια. Πολλές φορές αγγίζεται μόνο και μόνο για την απλή ευχαρίστηση που προκαλεί η παρατήρησή του όταν λειώνει από τη θερμότητα που εκπέμπεται από το ανθρώπινο χέρι.
Το φυσικό γάλλιο βρίσκεται με τη μορφή δύο σταθερών ισοτόπων, το 69Ga και το 71Ga.
Ιστορία
Την ύπαρξη και ορισμένες από τις κυριότερες φυσικοχημικές ιδιότητες του γαλλίου είχε προβλέψει ήδη από το 1870 ο μεγάλος Ρώσος χημικός Ντμίτρι Μεντελέγιεφ (1834-1907). Είχε ονομάσει μάλιστα και το άγνωστο, ακόμη, χημικό στοιχείο έκα-αλουμίνιο (eka-aluminium) με σύμβολο Ea.
Ο Γάλλος φυσικοχημικός Πολ-Εμίλ Φρανσουά Λεκόκ ντε Μπουαμποντράν (1838–1912) στο Παρίσι ήταν ο πρώτος που ανακάλυψε φασματοσκοπικά το 1875 το εκα-αλουμίνιο και το ονόμασε γάλλιο.
thumb|170px|left|Ο Πολ-Εμίλ Φρανσουά Λεκόκ ντε Μπουαμποντράν ανακάλυψε το γάλλιο Ο Μπουαμποντράν γεννήθηκε στις 18 Απριλίου του 1838 στην επαρχία Κονιάκ. Η οικογένειά του απασχολούνταν στα αποστακτήρια και από τη μητέρα του, που ήταν πολύ μορφωμένη, διδάχθηκε ξένες γλώσσες, τους κλασσικούς συγγραφείς και ιστορία και έτσι εύκολα έγινε δεκτός στην Πολυτεχνική Σχολή του Παρισιού όπου σπούδασε τα αγαπημένα του αντικείμενα, φυσική και χημεία. Ένας θείος του μάλιστα του προμήθευσε τα στοιχειώδη για ένα μικρό ιδιωτικό εργαστήριο μέσα στο οποίο ανακάλυψε το γάλλιο. Ο Μπουαμποντράν ανακάλυψε επίσης το σαμάριο (1879) και το δυσπρόσιο (1886), ενώ απομόνωσε και το στοιχείο γαδολίνιο (1886).
Ο Μπουαμποντράν ενδιαφερόταν πολύ έντονα για τη φασματοσκοπία και στις αρχές της δεκαετίας του 1870, σκέφθηκε ότι, σύμφωνα με την άποψή του περί επαναλαμβανόμενων φασματικών γραμμών και σύμφωνα με το Μεντελέγιεφ, θα έπρεπε να υπάρχει ένα στοιχείο μεταξύ του αλουμινίου, που είχε ανακαλυφθεί το 1825 και του ινδίου που είχε ανακαλυφθεί το 1863. Το καλοκαίρι του 1868 προμηθεύτηκε από το ορυχείο Πιερρεφίτ της κοιλάδας Αργκελέ των Πυρηναίων ορέων 52 κιλά σφαλερίτη και το καλοκαίρι του 1875 βρήκε ενδείξεις για την ύπαρξη ενός νέου χημικού στοιχείου την ανακάλυψη του οποίου ανακοίνωσε στις 30 Αυγούστου 1875. Σε σημειώσεις του Μπουαμποντράν που παρουσίασε ο Βουρτζ (Adolph Wurtz, 1817-1884) στη Γαλλική Ακαδημία Επιστημών, αναφέρει ο Γάλλος χημικός: Προχθές, Παρασκευή 27 Αυγούστου 1875, μεταξύ 3 και 4 το απόγευμα, βρήκα ενδείξεις για την πιθανή ύπαρξη ενός νέου απλού σώματος, στα προϊόντα της χημικής εξέτασης του σφαλερίτη από το ορυχείο Πιερφίτ, κοιλάδα Αρζελές (Πυρηναία).
Σε ένα πρόσθετο συμπλήρωμα στο τέλος αυτών των σημειώσεων, ο Μπουαμποντράν ονομάζει το στοιχείο χωρίς όμως να αναφέρει τους λόγους επιλογής του: Οι εμπειρίες που απέκτησα από τις 29 Αυγούστου μου επιβεβαιώνουν τη σκέψη ότι το παρατηρούμενο σώμα θα πρέπει να θεωρείται ως ένα νέο στοιχείο, για το οποίο προτείνω να δοθεί το όνομα Γάλλιο.
Λίγο μετά την ονομασία του στοιχείου, κυκλοφόρησαν φήμες ότι το όνομα "gallium" προήλθε από μέρος του ονόματος, Le Coq, του Μπουαμποντράν που στα γαλλικά σημαίνει πετεινός, κόκορας και η λατινική απόδοση είναι gallus που σημαίνει πετεινός, αρσενική γαλοπούλα, γάλος. Ο Μπουαμποντράν, κατά τη διάρκεια της ζωής του, ήταν πολύ αγχωμένος σχετικά με αυτή τη φήμη την οποία αρνούνταν, όπως αναφέρει ο Αρνώ ντε Γκραμόν (Arnaud de Gramont) στη νεκρολογία του Γάλλου χημικού.
Το 1877, σε άρθρο του ο Γάλλος επιστήμονας διευκρίνισε ότι ονόμασε το στοιχείο γάλλιο προς τιμή της πατρίδας του Γαλλίας .
Στην ανακάλυψή του, ο Μπουαμποντράν, οδηγήθηκε βασιζόμενος περισσότερο στις δικές του απόψεις για την κανονικότητα των φασματικών γραμμών, παρά στον περιοδικό πίνακα και τις προβλέψεις του Μεντελέγιεφ. Ο τελευταίος, στις 22 Νοεμβρίου 1875, διατύπωσε την άποψη ότι το γάλλιο ήταν ταυτόσημο με το εκα-αλουμίνιο.
Εμφανίσεις
Το γάλλιο δεν βρίσκεται ελεύθερο στη φύση. Είναι το 34ο αφθονότερο χημικό στοιχείο στο φλοιό της Γης. Η μέση περιεκτικότητα του μετάλλου στο στερεό φλοιό της Γης εκτιμάται από άλλους ερευνητές στα 15 ppm, από άλλους στα 16,9 ppm , και από ορισμένους στα 18-19 ppm. Εμφανίζεται ως δευτερεύον συστατικό μαζί με ψευδάργυρο (Zn), με γερμάνιο (Ge) και με αργίλιο (Al).
Το Ga στο βωξίτη. Ο βωξίτης αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή γαλλίου. Οι συγκεντρώσεις Ga σε αυτόν δεν είναι καθορισμένες και κυμαίνονται μεταξύ 10 ppm και 160 ppm ανάλογα με τη περιοχή από την οποία προέρχεται ο βωξίτης. Οι πλουσιότεροι, σε γάλλιο, βωξίτες είναι αυτοί που εξορύσσονται στην Ουγγαρία και περιέχουν πάνω από 130 ppm, οι βωξίτες της Γκάνας με πάνω από 140 ppm γάλλιο και του Βιετνάμ με πάνω από 90 ppm. Τα παγκόσμια αποθέματα γαλλίου που μπορούν να ανακτηθούν από το βωξίτη εκτιμώνται σε 1,6 εκατ. τόνους υπολογισμένα με βάση τα εκτιμώμενα παγκόσμια βωξιτικά αποθέματα και την περιεκτικότητά τους σε γάλλιο.
Το Ga στους ορυκτούς άνθρακες και στην ιπτάμενη τέφρα. Σε κοιτάσματα ορυκτών ανθράκων το εύρος περιεκτικότητας σε γάλλιο είναι 1 - 20 ppm (μέση τιμή ~ 7 ppm) και στην ιπτάμενη τέφρα η μέση περιεκτικότητα είναι περίπου 100 ppm. Σε μερικές περιπτώσεις, η ιπτάμενη τέφρα μπορεί να περιέχει 10 - 500 ppm Ga και κάποιες φορές μέχρι 10.000 ppm Ga.
Το Ga σε διάφορα ορυκτά-πετρώματα-εδάφη. Το γάλλιο σε ρουμπίνια σε κάποιες εναποθέσεις στην Τανζανία και στο Μαλάουι βρέθηκε μεταξύ 10 - 500 ppm. Η μέση περιεκτικότητα του μετάλλου στους βασάλτες βρέθηκε 17 ppm και στους γρανίτες 18,5 ppm, ενώ στα περισσότερα είδη επιφανειακών εδαφών περιέχεται σε μια μέση τιμή περίπου 21,1 ppm. Υπολειμματικοί ψαμμίτες και άλλα ιζηματογενή πετρώματα είναι γενικά φτωχοί σε γάλλιο. Σε ανθρακικά πετρώματα το γάλλιο βρίσκεται σε ίχνη. Σε θειικά, και φθοριούχα ορυκτά δε βρίσκεται σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες από 0,15 ppm ενώ αντιθέτως παρατηρούνται αυξημένες συγκεντρώσεις σε άστριους πηγματιτικής προέλευσης, οι οποίο είναι και οι βασικοί περιέκτες γαλλίου σε γρανιτικά πετρώματα, και σε μαρμαρυγίες. Αυξημένη περιεκτικότητα σε Ga εμφανίζεται επίσης στις εκβολές των ποταμών στην ισημερινή ζώνη και στον Κόλπο της Βεγγάλης. Αυτό οφείλεται σε τροπικές διεργασίες αποσάθρωσης που παρατηρούνται σ' αυτές τις περιοχές. Επίσης λατεριτικοί σχηματισμοί, όπως στα νησιά της Χαβάης περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις σε Ga.
Το Ga στους μετεωρίτες. Στους μετεωρίτες, το γάλλιο βρίσκεται σε συγκέντρωση 7,8 ppb.
Γεωχημεία του γαλλίου
thumb|right|Κομμάτι γαλλίου καθαρότητας > 99 % Σε αντίθεση με το αργίλιο που είναι λιθόφιλο στοιχείο και τα ίνδιο-θάλλιο που είναι κυρίως χαλκόφιλα, το γάλλιο εμφανίζει ενδιάμεση συμπεριφορά με ελαφρά χαλκόφιλο προσανατολισμό κάτω από ορισμένες υδροθερμικές συνθήκες. Έτσι, το γάλλιο απαντά και σε πυριτικά και σε θειούχα περιβάλλοντα, ως σουλφίδιο με ψευδάργυρο και γερμάνιο. Η συχνότητα εμφάνισής του αυξάνεται καθώς αυξάνεται και η αλκαλικότητα των πετρωμάτων. Ακόμη, αντικαθιστά το αργίλιο ή το σίδηρο στους αμφιβόλους, στους αστρίους και στο μαρμαρυγία, τα δύο τελευταία μάλιστα ορυκτά είναι αυτά που κυρίως φιλοξενούν το γάλλιο σε πυριγενή και μεταμορφωσιγενή πετρώματα. Πάντως, δεν υπάρχει στενή σχέση μεταξύ των περιεκτικοτήτων γαλλίου και σιδήρου σε γεωλογικά υλικά, επειδή το ιόν Fe3+ ανάγεται εύκολα προς Fe2+.
Σε ιζηματογενή περιβάλλοντα, το γάλλιο συγκεντρώνεται με το αργίλιο σε αργίλους κατά τις διεργασίες αποσάθρωσης αν και κάποιες ποσότητες μπορεί να παραμείνουν στους αστρίους. Έτσι, οι συγκεντρώσεις γαλλίου είναι γενικά υψηλότερες σε αργιλικούς σχιστόλιθους και ψαμμίτες παρά σε καθαρούς χαλαζίτες και ανθρακικά πετρώματα.
Στα αργιλιοπυριτικά κυρίως εδάφη αντικαθιστά ισόμορφα το αργίλιο στη δομή. Η γενική τάση του Ga να συγκεντρώνεται σε υπολειμματικά υλικά, αντικατοπτρίζεται στο γεγονός ότι σε πολλά εδαφικά προφίλ, η συγκέντρωση του Ga αυξάνεται καθώς μεγαλώνει η ποσότητα της αργίλου.
Το γάλλιο είναι περισσότερο ευκίνητο σε επιφανειακά εδάφη όταν οι συνθήκες είναι όξινες, ενώ απαντά σε σχετικά υψηλά επίπεδα σε όξινα υπόγεια νερά ορυχείων, όπου δημιουργείται από την αποσάθρωση των σουλφιδίων.
Ορυκτά του γαλλίου
Άλλα ορυκτά που περιέχουν γάλλιο σε ποσοστό πάνω από 1 % και βρέθηκαν επίσης στην περιοχή Tsumeb είναι ο τσουμγαλλίτης, ο σονγκεΐτης, ο κριεζελίτης, ο γαλλομπενταντίτης, ενώ περιεκτικότητα σε γάλλιο μικρότερη από 1 % περιέχουν τα ορυκτά ευζελίτης, οβαμποΐτης, καλβερτίτης, σιδηροχογκμπομίτης, μαϊκαϊνίτης και ντισακισίτης-(La)
Εξαγωγή του γαλλίου από τα μεταλλεύματα
Για την ανάκτηση του γαλλίου από τις φυσικές πηγές του, έχουν αναπτυχθεί σε όλο τον κόσμο αρκετές τεχνικές όπως η κατεργασία των υπολειμμάτων του βωξίτη με τη μέθοδο Μπάγιερ που είναι και η σχεδόν αποκλειστική πηγή γαλλίου σήμερα, η επεξεργασία των καταλοίπων ανάκτησης του ψευδαργύρου από το σφαλερίτη, η ανακύκλωση υλικών που περιέχουν γάλλιο αλλά και η επεξεργασία της ιπτάμενης τέφρας.
Ανάκτηση γαλλίου από το βωξίτη
Ο βωξίτης είναι ιζηματογενές πέτρωμα το οποίο παράγεται από τη χημική αποσάθρωση αργιλοπυριτικών ορυκτών με υψηλό περιεχόμενο σε αστρίους όταν οι περιβαλλοντικές συνθήκες είναι τροπικές ή υποτροπικές. Ο βωξίτης δεν έχει καθορισμένη χημική σύσταση περιέχει όμως κυρίως οξείδιο του αργιλίου, Al2O3 ενώ περιέχει σε πολύ μικρότερα ποσοστά και διάφορα οξείδια όπως SiO2, Fe2O3, TiO2 κ.ά. καθώς και μεταλλικά στοιχεία όπως ζιρκόνιο, νιόβιο και γάλλιο.
Ο βωξίτης αποτελεί το κύριο μετάλλευμα από το οποίο εξάγεται το αργίλιο παγκοσμίως και σχεδόν όλη η ποσότητα του γαλλίου. Η παραγωγή άνυδρης αλουμίνας (α-Al2O3), από την οποία τελικά θα παραχθεί το Al πραγματοποιείται σχεδόν αποκλειστικά με την υδρομεταλλουργική εξαγωγική μέθοδο Μπάγιερ (Bayer process). Κατά τη διαδικασία αυτή, ο βωξίτης, εκχυλίζεται υπό πίεση μέσα σε αυτόκλειστα με πυκνό διάλυμα υδροξειδίου του νατρίου, NaOH, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα υπέρκορο αργιλικό διάλυμα το οποίο περιέχει το γάλλιο μέχρι 0,25 g/L αλλά και όλο το ένυδρο Al2O3 που στη συνέχεια καταβυθίζεται με την μορφή κρυστάλλων Al(OH)3.
Στο αργιλικό διάλυμα που απομένει το Ga βρίσκεται με τη μορφή Na[Ga(OH)4(Η2Ο)2] που σχηματίζεται από την αντίδραση : Μετά την καταβύθιση και την απομάκρυνση του Al(OH)3, μόνο ένα μικρό μέρος του γαλλίου συμπαρασύρεται κι αυτό επανακτάται κατά τη διάρκεια του ηλεκτρολυτικού εξευγενισμού των καταλοίπων του Al. Στη συνέχεια το διήθημα κατεργάζεται με σιδηροκυανιούχα άλατα, οπότε το Ga καταβυθίζεται ως σιδηροκυανιούχο άλας : Το προϊόν αποσυντίθεται με ισχυρή πύρωση παρουσία αέρα οπότε προκύπτουν οξείδια γαλλίου και σιδήρου : τα οποία συντήκονται με όξινο θειικό κάλιο και έτσι προκύπτουν ευδιάλυτα θειικά άλατα : Παρουσία NaOH, τα θειικά άλατα Ga3+ και Fe3+ μετατρέπονται αντίστοιχα σε άλας γαλλίου και ίζημα Fe(OH)3, που απομακρύνεται με διήθηση : οπότε παραμένει εν διαλύσει το σύμπλοκο άλας του γαλλίου. Η περαιτέρω τελική κατεργασία και εξαγωγή του μεταλλικού γαλλίου μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους όπως άμεση ηλεκτρόλυση του διαλύματος, εκχύλιση με κατάλληλους διαλύτες και ιοντοανταλλαγή.
Στην άμεση ηλεκτρόλυση, που είναι και η μέθοδος που χρησιμοποιείται περισσότερο, το ηλεκτρόδιο καθόδου είναι από υδράργυρο ο οποίος όμως είναι εξαιρετικά τοξικός και επιβλαβής για το περιβάλλον. Έτσι, προηγείται μερικός εμπλουτισμός του αργιλικού διαλύματος σε γάλλιο. Αυτός επιτυγχάνεται με κλασματική καθίζηση του Al(ΟΗ)3 εξουδετερώνοντας το διάλυμα με CO2 ή με αφαίρεση μέρους της αλουμίνας με προσθήκη Ca(OH)2 και επακόλουθη ανάκτηση του γαλλίου με καταβύθιση με CO2. Βέβαια, το αργιλικό διάλυμα πλέον δε μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια της διαδικασίας Bayer χωρίς επανεπεξεργασία.
Αν χρησιμοποιηθούν ηλεκτρόδια από ανοξείδωτο ατσάλι ή νικέλιο, η διεργασία δυσκολεύει λόγω της εμφάνισης ανεπιθύμητων προσμίξεων όπως Fe, V, Cr. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ακόμη κάθοδοι από κράματα Sn, Pb, Sn-Pb αλλά και λεπτά φύλλα ή αλουμινόχαρτα πάχους 0,01 - 0,3 χιλιοστών. Ως ηλεκτρόδιο ανόδου μπορεί να χρησιμοποιηθεί λευκόχρυσος καλυμμένος με τιτάνιο, νικέλιο ή καθαρό αλουμίνιο το οποίο δεν επιμολύνει την όλη διεργασία και δεν εμποδίζει και την εναπόθεση του γαλλίου στην κάθοδο.
Η παραλαβή του γαλλίου από τις επιφάνειες των ηλεκτροδίων μπορεί να γίνει με διάφορες φυσικοχημικές διεργασίες οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν οικονομικά την όλη βιομηχανική παραγωγή.
Το μεταλλικό γάλλιο που παράγεται με την παραπάνω διαδικασία είναι καθαρότητας 99,9 % - 99,99 %. Πολλές όμως εφαρμογές του μετάλλου, ειδικά στη βιομηχανία ημιαγωγών, απαιτούν καθαρότητα πολύ μεγαλύτερη (> 99,9999 %) που απαιτεί περαιτέρω εξευγενισμό. Γάλλιο καθαρότητας 99,999999 % μπορεί να επιτευχθεί με τήξη ζώνης.
Ανάκτηση γαλλίου από το σφαλερίτη
Ο σφαλερίτης κατεργάζεται με θειικό οξύ και το διάλυμα θειικού ψευδαργύρου που παράγεται απαλλάσσεται από την περίσσεια του οξέος με εξουδετέρωση. Έτσι καταβυθίζεται μια "μεταλλική λάσπη" που μπορεί να περιέχει μέχρι και 0,07 % γάλλιο. Η λάσπη αυτή εκπλύνεται με NaOH οπότε γίνεται μετατροπή του γαλλίου και του αργιλίου που συνυπάρχει στα αντίστοιχα υδροξείδια, τα οποία καταβυθίζονται στη συνέχεια με εξουδετέρωση με οξύ. Τα ιζήματα εκπλύνονται με HCl και έτσι προκύπτει ένα διάλυμα που περιέχει GaCl3 και λίγο Al. Το GaCl3 απομονώνεται με εκχύλιση με αιθέρα ο οποίος απομακρύνεται με απόσταξη και το χλωριούχο άλας διαλύεται σε πυκνό NaOH. Στο τελικό στάδιο, το γάλλιο ηλεκτροαποτίθεται από το γαλλικό νάτριο και καθαρίζεται είτε με ηλεκτροχημικό καθαρισμό είτε με κλασματική κρυστάλλωση.
Παραγωγή γαλλίου - Οικονομικά στοιχεία
Από το βωξίτη και το σφαλερίτη μπορεί να ανακτηθεί μόνο ένα μέρος του γαλλίου που υπάρχει, οπότε δε μπορούν να γίνουν ακριβείς εκτιμήσεις των παγκόσμιων αποθεμάτων του μετάλλου. Πάντως επειδή τα παγκόσμια αποθέματα βωξίτη είναι πάρα πολύ μεγάλα και θα εξορύσσονται πολλές δεκαετίες ακόμη, τα αποθέματα γαλλίου δεν προβλέπεται να εξαντληθούν σύντομα.
Τα παγκόσμια αποθέματα βάσης (reserves base), δηλαδή αυτά που περιλαμβάνουν αποδεδειγμένους πόρους γαλλίου, που είναι επί του παρόντος οικονομικά πλήρως ή οριακά εκμεταλλεύσιμα ή προς το παρόν ασύμφορα για οικονομική εκμετάλλευση, ανέρχονται σε 430 χιλιάδες τόννους.
Το 2010 η παγκόσμια παραγωγή πρωτογενούς γαλλίου εκτιμήθηκε στους 106 τόννους (με ικανότητα παραγωγής 184 τόννους), 34 % περισσότερο από το 2009. Οι κυριότερες χώρες παραγωγής είναι η Κίνα, που προβλέπεται να αυξήσει το ρυθμό παραγωγής από 141 τόννους/έτος το 2010 σε 206 τόννους/έτος μέχρι το τέλος του 2011, η Γερμανία, το Καζακστάν και η Ουκρανία. Χώρες με μικρότερη παραγωγή είναι η Ουγγαρία, η Ιαπωνία, η Ρωσία και η Σλοβακία. Η παραγωγή επεξεργασμένου και εξευγενισμένου γαλλίου εκτιμήθηκε στους 161 τόννους και οι κυριότερες χώρες-παραγωγοί είναι η Κίνα, η Ιαπωνία και οι Η.Π.Α. Ανακύκλωση γαλλίου πραγματοποιεί ο Καναδάς, η Γερμανία, η Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Η.Π.Α. thumb|right|350px|Διακύμανση τιμών γαλλίου (11/2006 - 07/2012) Το γάλλιο παράγεται σε διάφορους βαθμούς καθαρότητας ανάλογα με τη χρήση για την οποία προορίζεται :
Οι τιμή πώλησης του γαλλίου σε μεγάλο βαθμό καθορίζεται από την προσφορά και τη ζήτηση και παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις εξαρτώμενη και από την ανάπτυξη ή την ύφεση των βιομηχανιών ηλεκτρονικών στις οποίες κυρίως χρησιμοποιείται το γάλλιο και οι ενώσεις του. Οι περισσότερες συναλλαγές γίνονται με μακροπρόθεσμες συμβάσεις εμπιστευτικού χαρακτήρα και επομένως, δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί μια αξιόπιστη μέση τιμή για το γάλλιο.
Ενδεικτικά, η τιμή ράβδου γαλλίου καθαρότητας 4Ν στις 12 Ιουλίου 2012 ήταν προσφοράς 300 δολάρια/Kg και ζήτησης 350 δολάρια/Kg
Φυσικά χαρακτηριστικά
Το γάλλιο είναι αργυρόλευκο, μαλακό (1,5 - 2,5 στη σκληρομετρική κλίμακα Μος) μέταλλο. Έχει δυναμικό ιξώδες n = 1,70 mPa·s. Το στερεό μέταλλο έχει πυκνότητα περίπου 5,9 g/cm³ στους 25 °C, ενώ το υγρό περίπου 6,1 g/cm³ κοντά στο σημείο πήξης. Γίνεται υπεραγωγός στους -272,067 °C. Το στερεό μέταλλο θραύεται με κογχώδη θραυσμό δηλαδή τα κομμάτια που προκύπτουν από το σπάσιμο μοιάζουν με κελύφη οστράκων. Είναι μέταλλο διαμαγνητικό με μαγνητική επιδεκτικότητα, χm = -21,6×10−6 cm³/mol. Παρά την σχετικά υψηλή ηλεκτρική αγωγιμότητά του, πολλές φορές χαρακτηρίζεται ως ημιμέταλλο λόγω του σημείου τήξης του και της δομής του. thumb|right|Κρυστάλλωση γαλλίου από τήξη
Η σταθερότερη κρυσταλλική του μορφή είναι η α-μορφή αλλά έχουν αναγνωριστεί αρκετές ακόμη μετασταθείς κρυσταλλικές δομές σε χαμηλές θερμοκρασίες ή σε ψηλές πιέσεις.
Το μεταλλικό γάλλιο καθαρότητας ≥ 99,99999 %, έχει ασυνήθιστα χαμηλό σημείο τήξης και λειώνει στη θερμοκρασία της παλάμης, 29,7646 °C, πολύ χαμηλότερο από τα άλλα στοιχεία της ίδιας ομάδας του περιοδικού πίνακα δηλαδή το βόριο (2075 °C), το αργίλιο (660,32 °C ), το ίνδιο (156,6 °C) και το θάλλιο (304 °C). Μόνο ο υδράργυρος (-38,83 °C) και το καίσιο (28,44 °C) έχουν χαμηλότερες θερμοκρασίες τήξης από το γάλλιο. Η τήξη μάλιστα του γαλλίου συνοδεύεται και από συστολή, πράγμα που αποτελεί ένδειξη του σχηματισμού διμερούς μορφής (Ga2) κοντά στο σημείο τήξης.
Διαθέτει επίσης υψηλό σημείο βρασμού (2204 °C) και είναι το χημικό στοιχείο με το μεγαλύτερο εύρος θερμοκρασίας μεταξύ σημείων τήξης και βρασμού, περίπου 2174 °C.
Το γάλλιο διαχέεται γρήγορα μέσα στο κρυσταλλικό πλέγμα ορισμένων μετάλλων και ειδικά του αργιλίου. Αν χαραχθεί μια γραμμή από κομμάτι στερεού γαλλίου πάνω σε αλουμινόχαρτο, το αλουμίνιο θα γίνει αμέσως εύθρυπτο στην περιοχή της γραμμής ως αποτέλεσμα της διάχυσης του Ga ανάμεσα στους πόρους του αλουμινίου. Γι'αυτό το λόγο η Διεθνής Ένωση Αεροπορικών Μεταφορών (International Air Transport Association, ΙΑΤΑ) ταξινόμησε το γάλλιο στα διαβρωτικά υλικά.
Κρυσταλλικές διαμορφώσεις του γαλλίου
Έχουν περιγραφεί επτά κρυσταλλικές δομές του γαλλίου, μία σταθερή (α-Ga) και έξι μετασταθείς που σχηματίζονται σε διάφορες θερμοκρασίες και πιέσεις. Η α-μορφή σχηματίζεται σε κανονική πίεση και θερμοκρασία, οι μορφές β-, γ-, και δ- σχηματίζονται από υπέρψυξη του γαλλίου σε κανονική πίεση αλλά χαμηλή θερμοκρασία, οι μορφές Ga-II, Ga-III σε υψηλές πιέσεις και πρόσφατα αναγνωρίστηκε και η μορφή Ga-IV που σχηματίζεται σε πολύ υψηλή πίεση.
Η μονοκλινής μορφή β-Ga έχει θερμοκρασία τήξης -16,3 °C και η μορφή γ-Ga έχει σημείο τήξης -35,6 °C. Η δύο αυτές μετασταθείς μορφές λαμβάνονται από το υπερψυγμένο γάλλιο σε κανονική ατμοσφαιρική πίεση.
Η στοιχειώδης κυψελίδα της ρομβοεδρικής μορφής δ-Ga αποτελείται 22 άτομα Ga. Η μετασταθής μορφή δ-Ga εμφανίζεται σε ατμοσφαιρική πίεση και στους -19,45 °C.
Στις διαμορφώσεις υψηλής πίεσης Ga-II, Ga-III και Ga-IV που μελετήθηκαν με περίθλαση ακτίνων-Χ παρατηρήθηκαν μεγάλοι αριθμοί συναρμογής μεταξύ των ατόμων Ga. Η ενδοκεντρωμένη κυβική μορφή Ga-ΙΙ σχηματίζεται στις 27.600 Αtm και η ενδοκεντρωμένη τετραγωνική μορφή Ga-III σχηματίζεται στις 25.700 Αtm ενώ έχει σημείο τήξης 48,7 °C. Η ολοεδρικά κεντρωμένη κυβική μορφή Ga-IV είναι σταθερή σε πίεση τουλάχιστον 1.480.000 atm χωρίς αισθητή αλλαγή του όγκου.
Χημικά χαρακτηριστικά
Με βάση τον όξινο-βασικό χαρακτήρα των οξειδίων του, το γάλλιο, ανήκει στα ημιμέταλλα (μεταλλοειδή) αλλά με βάση την ηλεκτρική του αγωγιμότητα ταξινομείται στα μέταλλα. Ανήκει επίσης και στα λεγόμενα πτωχά μέταλλα (poor metals), χημικός όρος που δεν είναι αναγνωρισμένος από την IUPAC. Αυτά είναι 14 στοιχεία του τομέα-p που δημιουργούν ένα τρίγωνο δεξιά των στοιχείων μετάπτωσης στον περιοδικό πίνακα και είναι το αργίλιο, το ίνδιο, το γάλλιο, το θάλλιο, το γερμάνιο, ο κασσίτερος, ο μόλυβδος, το αντιμόνιο, το βισμούθιο, το πολώνιο και τα στοιχεία 113, φλερόβιο, 115 και λιβερμόριο. Είναι ηλεκτραρνητικότερα των μεταβατικών μετάλλων, πιο μαλακά από αυτά και έχουν θερμοκρασίες τήξης και βρασμού γενικά χαμηλότερες. Διακρίνονται ωστόσο από τα μεταλλοειδή επειδή έχουν πολύ μεγαλύτερα σημεία βρασμού. Το γάλλιο έχει επαμφοτερίζοντα χαρακτήρα και στην ηλεκτροχημική σειρά των μετάλλων (έχει κανονικό δυναμικό Ε0 = -0,529 V) βρίσκεται μακριά από το αργίλιο (Ε0 = -1,676 V) και είναι λιγότερο δραστικό από αυτό και πιο κοντά στον ψευδάργυρο (Ε0 = -0,763 V) που βρίσκεται ακριβώς αριστερά στον περιοδικό πίνακα.
Τα ιόντα γαλλίου σε υδατικά διαλύματα
Το μονοσθενές κατιόν Ga+ είναι γνωστό μόνο σε τήγματα, ενώ το δισθενές Ga2+ υπάρχει μόνο στο ιόν Ga2X62- (X = Cl, Br, I) που σχηματίζεται από την ηλεκτρόλυση μεταλλικού γαλλίου σε ισχυρό οξύ. Περιέχει δεσμό Ga—Ga αλλά εύκολα οξειδώνεται π.χ. από αλογόνα προς GaX4-
Το τρισθενές ιόν Ga3+ είναι το σημαντικότερο για την υδατική χημεία του γαλλίου. Τα διαλύματα και η χημεία των ενώσεων συναρμογής του Ga3+ μοιάζουν κάπως με του Al3+ και In3+ αλλά είναι πολύ παρόμοια με του κατιόντος Fe3+ (υψηλού spin), όπως φαίνεται στο διπλανό πίνακα
Σε διαλύματα το ιόν Ga3+ βρίσκεται με τη μορφή οκταεδρικού εφυδατωμένου συμπλόκου με έξι μόρια νερού, [Ga(H2O)6]3+, και συμπεριφέρεται ως "σκληρό οξύ" κατά Pearson. Συνδέεται εύκολα και ισχυρά με ισχυρές βάσεις κατά Lewis, ιδιαιτέρως με ΟΗ-. Το ιόν Ga3+ αποτελεί μεταλλικό κέντρο με ισχυρή τάση για δημιουργία χηλικών ενώσεων με υποκαταστάτες που διαθέτουν Ο-δότες δηλαδή μέσω ατόμων οξυγόνου και, σε μικρότερο βαθμό, Ν-δότες (μέσω ατόμων αζώτου). Το [Ga(H2O)6]3+ υδρολύεται σχεδόν πλήρως, αντικαθιστώντας σταδιακά τα μόρια νερού με ΟΗ-, σε pH κοντά στην ουδέτερη περιοχή σχηματίζοντας εύκολα το δυσδιάλυτο άμορφο Ga(OH)3 που έχει σταθερά γινομένου διαλυτότητας Ksp = 7×10−36 : Σε συγκεντρώσεις γαλλίου πάνω από 0,01 Μ και σε pH περίπου 2, καταβυθίζεται ένα μέρος του [Ga(H2O)4(OH)2]+ ως μια άμορφη φάση που μοιάζει στη δομή με το Ga(OH)3 : ενώ το υπόλοιπο υδρολύεται: Το εν διαλύσει Ga(OH)3(aq) ιοντίζεται εν μέρει:
Σε pH = 7,4 στους 25 °C η συνολική διαλυτότητα του γαλλίου στο νερό (σε ισορροπία με το στερεό GaO(OH)) είναι περίπου 10−6 mol/L, με το διαλυμένο γάλλιο κατά 98,4 % στη μορφή Ga(OH)4- και κατά 1,6 % στη μορφή Ga(OH)3. Το Ga(OH)3 και το GaO(OH) αποδεικνύουν τις επαμφοτερίζουσες ιδιότητες του γαλλίου, αυξάνοντας τη διαλυτότητα και σε υψηλές και σε χαμηλές τιμές pH. Η ελάχιστη διαλυτότητα (10-7,2 Μ) εμφανίζεται σε pH = 5,2. Ακόμη και σε pH = 2, ωστόσο, η συνολική διαλυτότητα των Ga(OH)3 και GaO(OH) είναι μόνο 10−2 Μ και σε pH = 10 είναι μόνο 10-3,3 Μ.
Εκτός από το υδροξείδιο και το οξείδιο-υδροξείδιο, το γάλλιο σχηματίζει και το πολύ δυσδιάλυτο φωσφορικό γάλλιο(ΙΙΙ), GaPO4, το οποίο σε pH κοντά στην ουδέτερη περιοχή έχει γινόμενο διαλυτότητας Ksp = 10−21.
Ηλεκτρονιακή δόμηση
thumb|325px|Η συστολή της ατομικής ακτίνας του Ga
Ορισμένες χημικές παράμετροι του γαλλίου παρουσιάζουν κάποιες ανωμαλίες σε σχέση με τις αντίστοιχες του αργιλίου (που βρίσκεται ακριβώς από πάνω στην ίδια ομάδα του περιοδικού πίνακα) : Οι "ανωμαλίες" αυτές οφείλονται στο φαινόμενο της συστολής των στοιχείων του τομέα d (d-block contraction). Η αιτία της συστολής της ατομικής ακτίνας είναι η μικρή προστασία (θωράκιση) του πυρηνικού φορτίου από τα ηλεκτρόνια των d τροχιακών. Τα εξωτερικά ηλεκτρόνια σθένους έλκονται πιο έντονα από τον πυρήνα οπότε προκαλείται αύξηση των δυναμικών (ενεργειών) ιονισμού και κατά συνέπεια δυσκολία ιονισμού αλλά και συρρίκνωση των ιονικών ακτίνων.
Χημικές αντιδράσεις του μετάλλου
Οι ενέργειες ιονισμού (σε kJ/mol) των σταδιακών μετατροπών του γαλλίου σε ιόντα από Ga+ έως Ga10+ καθώς και τα δυναμικά ημιαντιδράσεων αναγωγής διαφόρων ενώσεων και ιόντων του Ga, βρίσκονται στους "κρυμμένους" πίνακες που ακολουθούν :