Σπονδυλολίσθηση
Παθολογική ανατομική
Η σταθερότητα της ΣΣ και η παρεμπόδιση της ολίσθησης ενός σπονδύλου πάνω στον άλλο εξαρτάται από : Την καλή εφαρμογή των αρθρικών αποφύσεων των γειτονικών σπονδύλων (οστική συγκράτηση). Τους συνδέσμους (πρόσθιος και οπίσθιος επι¬μήκης, μεσεγκάρσιοι, ωχροί, μεσακάνθιος, επακάνθιος). Το μεσοσπονδύλιο δίσκο. Τους μυς. Στη λυτική μορφή της ισθμικής σπονδυλολίσθησης ο σπόνδυλος διαχωρίζεται σε δύο τμήματα με συνέπεια ο μηχανισμος της οστικής συγκράτησης να εκλείψει. Η συγκράτηση του πρόσθιου τμήματος (σώμα με τις εγκάρσιες και τις άνω αρθρικές αποφύσεις) από τους συνδέσμους και το δίσκο δεν είναι επαρκής, με αποτέλεσμα να ολισθαίνει προς τα εμπρός παρασύροντας και το υπερκείμενο τμήμα της ΣΣ. Αντίθετα το οπίσθιο τμήμα παραμένει αμετακίνητο σε σχέση προς το τόξο του υποκείμενου σπονδύλου. Η μορφή αυτή απαντάται κατά κανόνα μεταξύ Ο5-Ι1, συχνά με¬ταξύ Ο4-Ο5 και σπανιότερα μεταξύ Ο3-Ο4. Η ολίσθηση στη σπονδυλολυτική μορφή αυξάνεται κατά κανόνα στα παιδιά ηλικίας μεταξύ 10 και 15 ετών, και σπάνια ή ελάχιστα σε εκείνα κάτω των 10. Αργότερα η μορφή αυτή μένει στάσιμη ή ελάχιστα χειροτερεύει κατά την περίοδο της σκελετικής ανάπτυξης, δηλαδή μέχρι τα 18-20 χρόνια και στη συνέχεια μένει συνήθως αμετάβλητη. Επειδή το τόξο δεν ακολουθεί το σώμα του σπονδύλου, σπάνια έχουμε στη μορφή αυτή συμπτώματα από πίεση των ριζών, ακόμη και σε περιπτώσεις μεγάλης ολίσθησης. Στην ισθμική μορφή σπονδυλολίσθησης με επιμηκυσμένο το μεταξύ άνω και κάτω αρθρικής απόφυσης τμήμα, η επιμήκυνση οφείλεται πιθανώς σε διαδοχική πρόκληση και πώρωση μικροκαταγμάτων στο τμήμα αυτό του σπονδύλου. Η οστική συγκράτηση του σπονδύλου δεν εκλείπει, αλλά γίνεται μειονεκτική, γεγονός που οδηγεί σε σπονδυλολίσθηση. Στην εκφυλιστική μορφή οι αλλοιώσεις περιλαμβάνουν τους συνδέσμους και το μεσοσπονδύλιο δίσκο που χάνουν την ελαστικότητά τους, με συνέπεια να ελαττώνεται η δύναμη στήριξης της ΣΣ. Αποτέλεσμα αυτού είναι η μακροχρόνια αστάθεια μεταξύ των σπονδύλων που προκαλεί μικροδοκιδικά συμπιεστικά κατάγματα στις κάτω αρθρικές αποφύσεις του σπονδύλου τα οποία ανακατασκευάζονται (remodeling) παίρνοντας περισσότερο οριζόντια φορά, γεγονός που επι¬τρέπει την ολίσθηση. Ο τύπος αυτός είναι συχνότερος στις γυναίκες και εντοπίζεται κατά κανόνα μεταξύ Ο4- Ο5 σπονδύλων. Εμφανίζεται συνήθως σε άτομα που πέρασαν την ηλικία των 40 ετών και κατά κανόνα η ολίσθηση δεν είναι μεγάλη (δεν ξεπερνά το 1/3 της προσθιοπίσθιας διαμέτρου του σώματος του σπονδύλου). Και εδώ συμπτώματα από πίεση των ριζών σπάνια υπάρχουν. . Στη δυσπλασική ή σuγγενή μορφή η οστική συγκράτηση δεν υπάρχει ή είναι ατελής. Αιτία είναι η έλλειψη ή ανεπαρκής ανάπτυξη συνήθως των άνω αρθρικών αποφύσεων του Ι1 ή των κάτω του Ο5, ενώ η οστική σύνδεση του τόξου προς το σώμα είναι φυσιολογική. Αλλά και η συνδεσμική στήριξη είναι μειονεκτική εξαιτίας των συγγενών ανωμαλιών που υπάρχουν (έλλειψη μεσακάνθιου και επακάνθιου συνδέσμου, όταν συνυπάρχει και δισχιδής ράχη). Η μετατόπιση στη μορφή αυτή μπορεί να είναι μεγάλη και, επειδή το τόξο ακολουθεί τον σπόνδυλο, υπάρχουν πάντοτε συμπτώματα από πίεση των ριζών. Η ολίσθηση στη δυσπλασική μορφή μπορεί να γίνει σε οποιαδήποτε ηλικία, κυρίως όμως συμβαίνει στην περίοδο της έντονης δραστηριότητας ενός ατόμου και προκαλείται συνήθως από τραυματισμούς. Ανεξάρτητα από την αιτιολογία, υποβοηθητικοί παράγοντες για τη δημιουργία ή επιδείνωση μιας σπονδυλολίσθησης είναι οι τραυματισμοί, το υπερβολικό βάρος, τα χαλαρά κοιλιακά τοιχώματα, η υπερβολική λόρδωση και το επάγγελμα.