cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Χυδαιολογία
Στην λογοτεχνία και γενικά στο γραπτό λόγο
Ορισμένοι καταξιωμένοι στον χώρο σαν τον Α. Κοραή (1748-1833), σχολιάζουν την χυδαιολογία στα μυθιστορήματα, ενώ ο ίδιος χαρακτηρίζει την επανάληψή της ως δείγμα βαρβαρότητας. Όσον αναφορά την ελληνική λογοτεχνία, το 1953 ο Τελευταίος πειρασμός του Ν. Καζαντζάκη είχε προκαλέσει την αντίδραση της ορθόδοξης εκκλησίας αλλά και του Βατικανού, πριν εκδοθεί και είχε ως αποτέλεσμα τον αφορισμό του από εκεί. Κάτι τέτοιο συνέβη και άλλες φορές όπως με τον Ροίδη και την εκκλησία της Ελλάδος. Ο Κ. Παλαμάς για το έργο του Ε. Ροίδη, Πάπισσα Ιωάννα (1866), και κατ' επέκταση για τον ίδιο είπε το 1906 "Ο πλειότερον αναγνωσθείς, αλλά και, κατά φυσικώτατον λόγον, σκαιότερον υβρισθείς εκ των συγγραφέων της νεωτέρας Ελλάδος". Ο λόγος ήταν η παρουσίαση της ιστορίας, με έντονα στοιχεία την αντιθρησκευτικότητα, την χυδαιολογία και τα σκάνδαλα. Υπήρξαν επιθέσεις από την Ιερά Σύνοδο, τον Charles Buet και το Χ. Μελετόπουλο. Ο Γ. Ξενόπουλος επίσης, αρχικός υποστηρικτής του λογοτεχνικού ύφους, σημείωσε: "Η τότε κυβέρνησις δεν είχε καθόλου άδικο να την απαγορεύση. Η "Πάπισσα Ιωάννα" είνε ένα βιβλίο όχι μόνο αισχρολόγο - κι αισχρολογεί με πνεύμα ή για να κάνη πνεύμα, που είνε για μένα το χειρότερο είδος της αισχρογραφίας - αλλά κι αντιθρησκευτικό ή μάλλον αντιχριστιανικό". Δεν κέρδισε αναγνωρισιμότητα από τους εκπροσώπους της γενιάς του '30, όμως από τότε έχουν μετατοπιστεί οι ηθικοί περιορισμοί της εποχής, όπως φυσικά κάθε έργο βρίσκεται υπό την έγκριση του εκάστοτε κοινού, όπως συνέβη το 1980. Έργα συγγραφέων όπως ο Δ. Σολωμός, ο Γ. Ξενόπουλος, Κ. Παλαμάς, Φ. Ντοστογιέφσκι, Ε. Ζολά, Λ. Τολστόι, απαγορεύτηκαν την περίοδο της χούντας καθώς το περιεχόμενό τους κρίθηκε αντιεθνικό.
Υπάρχουν καταγραφές από το 2004 ομάδων, νέων και μεγαλύτερων σε ηλικία συγγραφέων, νέων όμως στην βιομηχανία που εξέδωσαν βιβλία τους, όπου στους διαλόγους και στην πλοκή είχαν ενταγμένο το υβριστικό στοιχείο. Εδώ γίνεται λόγος για τέχνη, όταν υποστηρίζεται από πολλούς και με την προϋπόθεση ότι πρόκειται για προσεγμένη δουλειά, έτσι ώστε να ξεχωρίζει από τις "προχειροδουλειές". Κάποιοι είναι ο Μιχάλης Μιχαηλίδης με το μυθιστόρημά του Η σκύλα και το κουτάβι, ο Αντώνης Ρουσοχατζάκης με την Εδέμ και ο Σπύρος Καρυδάκης με το Άσε με να σε δέρνω κάπου κάπου. Ο τρόπος γραφής τους θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως "νεωτερικός" και το έργο τους πρότυπη πεζογραφία. Κινούνται στην ίδια θεματική, δηλαδή την παρουσίαση της σύγχρονης, απαιτητικής κοινωνίας. Πρωταρχικός ρόλος δίνεται στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και σε χώρους θεαμάτων. Η γλώσσα τους έχει ομοιότητες με εκείνη της τηλεόρασης, εντάσσοντας και την αισχρολογία. Η σκέψη τους κινείται σε φιλοσοφικό πλαίσιο και διακατέχονται από υπαρξιακές ανησυχίες. Οι ήρωες είναι πλούσιοι που προτιμούν να αράζουν σε έπιπλα του σπιτιού τους.
Ξεχωρίζοντας ορισμένους ξένους επίσης λογοτέχνες, ο Χ. Μίλερ υποστηρίζει ότι η χυδαιολογία είναι πανταχού παρούσα και η τέχνη μοιραία την αντανακλά. Όπως υποστηρίζει η αισχρολογία εγκιβωτίζεται στην τέχνη για να αφυπνίσει το κοινό της και να αναδείξει την πραγματικότητα. Στην ξένη πεζογραφία συγκαταλέγεται και ο Αύγουστος Κορτώ, τον μαρκήσιο ντε Σαντ, τον Ζ. Μπατάιγ και τον Ζ. Ζενέ, την Ιρέν του Λ. Αραγκόν, τον Τ. Μπουκόφσκι.
Σχετικά με την λογοτεχνία ας απαριθμηθεί ένας αριθμός συγγραμάτων που προκάλεσαν, όπως για παράδειγμα η τρανταχτή περίπτωση του Salman Rushdie, Satanic Verses, που υπήρχαν και ακόμη υπάρχουν διώξεις και απειλές κατά ζωής του συγγραφέα από μουσουλμάνους και έτσι αυτός παραμένει κρυμμένος. Το βίβλιο του όμως κυκλοφορεί σε όλο τον κόσμο. Αξίζει να σημειωθεί το Spycatcher του Π.Ράιτ, που εξέδωσε βιογραφικές του εμπειρίες όντας πρώην πράκτορας στη Βρετανία to 1989. Έγινε δίκη και η M.Θάτσερ απαγόρευσε ακόμη το βιβλίο στην Αυστραλία και το Χονγκ Κονγκ, με την κατηγορία διαρροής κρατικών μυστικών. Ακόμη και τον καιρό της δίκης το βιβλίο παρόλα αυτά κυκλοφορούσε σε άλλες χώρες ενώ δημοσιεύονταν και λεπτομέρειες περί αυτής, την ώρα που στη Βρετανία δεν ακουγόταν τίποτα. Αυτό συνέβη γιατί με την χρήση του διαδικτύου και των μέσων μαζικής ενημέρωσης είναι δυσκολότερο κάτι να μείνει κρυφό και έτσι είναι προτιμότερο για τις δημοσιεύσεις στα έντυπα, αυτό να διαψεύδεται. Το '91 αθωώθηκε με απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα για την ελευθερία λόγου. Ένα ακόμη πολύ γνωστό είναι το American Psycho (1991) του Μπρετ Ίστον Έλις, που κατηγορήθηκε από πολλούς για ασέβεια προς το γυναικείο φύλο και γενικά για σεξιστικό περιεχόμενο. Σήμερα δεν φαντάζει προσβλητικό, γιατί έχουν γραφτεί και άλλα αυτού του είδους.
Υπάρχουν και γραπτά τα οποία δεν αποτελούν λογοτεχνικά έργα, όμως διασκεδάζουν το κοινό με τολμηρά αστεία πολλών τευχών. Αυτά είναι τα κόμικ. Στη χώρα μας πολύ γνωστά είναι τα κόμικ του Αρκά. Για παράδειγμα:
"(Ένα αγόρι κάθεται δίπλα σε μια πολύ ηλικιωμένη κυρία και της λεει:)
Αγόρι: …Από την πρώτη στιγμή που σας είδα σας ερωτεύτηκα!… Είναι ένας έρωτας δυνατός και παράφορος!… Πρόσπαθησα να τον πολεμήσω, αλλά είναι πιο δυνατός από μένα!… Δεν μπορώ ούτε στιγμή να σας βγάλω απ” το μυαλό μου… Ξέρω ότι μια τέτοια σχέση θα ήταν παράλογη, αφύσικη, ανώμαλη, αλλά δε με νοιάζει! Το μόνο που με νοιάζει είναι η δική σας απάντηση…
Αρκάς, "Αταίριαστοι έρωτες"
Στη γλώσσα των νέων
Γενικά η αργκό, η ανεπίσημη λαϊκή διάλεκτος εμφανίστηκε τον 17ο αιώνα ως μυστικός τρόπος επικοινωνίας ανάμεσα σε κακοποιούς. Έχει πρωτίστως γαλλική ρίζα (les argosies), αλλά και λατινική. Ο Βίκτορ Ουγκώ που την έβαλε στο έργο του "Les Miserables" (Οι άθλιοι, 1862) έδωσε το έναυσμα για τη χρήση της.
Σήμερα είναι κώδικας που χαρακτηρίζει την ομιλία πιο πολύ των νέων και την συμπεριφορά τους σε κοινωνικές ομάδες, δεν είναι μυστική αλλά είναι ευρέως διαδεδομένη. Δεν πρόκειται για απλές λέξεις που διαφοροποιούνται από τις επίσημα αναγνωρισμένες, αλλά και για βρισιές και εκφράσεις που δεν παύουν να βρίσκονται στα πλαίσια της αργκό.
Ως μέσο εκμετάλλευσης ή καθοδήγησης
Η χυδαιογία μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί και ως όπλο ανταγωνιστικότητας. Σκεπτόμενοι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, άξιο παρατήρησης είναι πως τα πρώτα μας δίνουν πολλές περισσότερες πληροφορίες και παραπληροφόρηση. Δεν υπάρχει φιλτράρισμα εκεί, αλλά έμπιστες πηγές. Η ευκολία της τεχνολογίας και το γεγονός αυτό ίσως να παροτρύνει κάποιους στο να στρέφονται περισσότερο στις οδηγίες του διαδικτύου, προκειμένου "να ψάξουν το θέμα εις βάθος", με άλλα λόγια να καταφύγουν σε επαληθεύσεις. Η χυδαιολογία εκεί είναι ένα από τα κινητήρια μέσα για την αποθάρρυνση του κοινού. Ας λογαριάσουμε ακόμη πόσες φορές, ορισμένες συμπεριφορές ευνοούν ηθελημένα ή άθελα την καθοδήγηση προς συγκεκριμένες ή και αντίθετες κατευθύνσεις. Δεν είναι απαραίτητο επίσης να ξεχωρίζει ατομικά αλλά σε πλαίσιο. Επειδή τα μέσα μαζικής ενημέρωσης όπως και όλα τα είδη ενημέρωσης έχουν σκοπό να διαφημίσουν, μας προσφέρουν πολλές πληροφορίες που ίσως να μην θεωρούμε χρήσιμες, συντελούν στον αποπροσανατολισμό της κοινωνίας. Δεδομένου ότι η χυδαιολογία είναι αρνητικό στοιχείο στην ενημέρωση, χρωματίζει με αρνητική χροιά το λόγο, δείχνοντας έλλειψη λεξιλογίου, καθώς και το επίπεδο διαγωγής και αδυναμίας του ομιλητή να ελέγξει το λόγο. Ο θεατής ή αναγνώστης επίσης, με τον ενημερωτικό παράγοντα και όχι μόνο, τείνει να χρησιμοποιεί και ο ίδιος τη χυδαιολογία, ειδικά αν αυτή συναντάται σε καθημερινή βάση. Μια άλλη περίπτωση διάδοσης πληροφοριών που δεν διώκεται από νομοθεσία και υπάγεται στον τομέα των μέσων μαζικής ενημέρωσης είναι το διαδίκτυο, που ειδικότερα στο θέμα της δημοσιοποίησης βιβλίων προσφέρει ελευθερία χωρίς περιορισμούς. Υπάρχουν ιστοχώροι που φιλοξενούν ολόκληρα απαγορευμένα βιβλία ή μέρη αυτών, σε χώρες όπως η Τουρκία που υπάρχει νόμος για έκδοση μη επιτρεπτών εντύπων.
Ως τρόπος εκφοβισμού
Ένας χυδαίος τρόπος ομιλίας και γραφής τείνει να είναι σκληρός και απότομος. Πολύ συχνά παρατηρούνται φαινόμενα εκφοβισμού και ιδιαίτερα σχολικού. Η χυδαιολογία είναι ένας από τις μορφές του εκφοβισμού. "Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει" όπως λέει και η λαϊκή παράδοση. Η σκληρές λεκτικές εκφράσεις, που αναλόγως μπορεί να συνοδεύονται από βίαιες πράξεις, είναι η αιτία του bulliyng. Αυτή η μέθοδος μπορεί να επηρεάσει διαφορετικά το κάθε άτομο, δημιουργώντας θύτες και θύματα και επακόλουθο είναι πως θα επηρεαστούν και οι δυο από αυτό έως και πολλά χρόνια μετά κατά τον ίδιο τρόπο. Η χυδαιολογία μπορεί να εκδηλωθεί είτε με παρατσούκλια, είτε με διάδοση φημών, είτε με φήμες, είτε με κοροϊδίες. Τα τραύματα κάποιου που υπέστη σχολικό εκφοβισμό είναι πιο πολύ ψυχολογικά και είναι σχεδόν σίγουρο πως θα τον επηρεάσουν και μετέπειτα στην ψυχολογική του υγεία, η οποία είναι για παράδειγμα οι επιδόσεις στους βαθμούς, η άρνηση για το σχολείο και τη μάθηση και ο εγκλεισμός. Ο θύτης δεν επηρεάζεται σε αυτό το στάδιο διότι θεωρεί υπεροχή να εκφοβίζει τους αδύναμους.
Στην ενήλικη ζωή ο ανταγωνισμός και οι διαφορετικότητες δε σταματούν, με αποτέλεσμα να υπάρχουν και εκεί μορφές εκφοβισμού. Τότε δεν είμαστε μικροί και ανυπεράσπιστοι ως επί το πλείστον, δεν αποκλείονται όμως να υπάρξουν παρόμοια φαινόμενα από κακότροπους ανθρώπους. Όπως και στο σχολείο υφίστανται οι αντιπάθειες αλλά και οι υπερβολικές συμπεριφορές ξυλοδαρμών. Αξιοσημείωτο είναι όμως ότι όσα μας έχουν πει στο σχολείο, σύμφωνα με ψυχιατρικές έρευνες, μας ακολουθούν και αργότερα στη ζωή κάνοντας μας πιο ευάλωτους από εκείνους που δεν γνώρισαν εκφοβισμό. Αναφέρονται δυσκολίες στην εύρεση και διατήρηση εργασίας, στις διαπροσωπικές σχέσεις, την κακή ψυχολογία με δείγματα κατάθλιψης και τις σχέσεις με συγγενείς. Τα άτομα αυτά εμφανίζουν συμπτώματα χαμηλής αυτοεκτίμησης, που απορρέουν από την ταυτότητα που τους είχαν αποδώσει. Μ' αυτό το παράδειγμα βλέπουμε ότι οι λέξεις και οι πράξεις, δεν είναι αστεία και παιχνίδι, αλλά κάτι πολύ σοβαρό που βλάπτει την υγεία.
Σιμιόν Μοβιλά
Ήταν εγγονός του Πέτρου Ράρες, αδελφός του Ιερεμία Μοβιλά, και πατέρας του Πέτρου Μογκιλά, ο οποίος έγινε Μητροπολίτης Κιέβου, Χάλιτς και Όλων των Ρως από το 1633 μέχρι το θάνατό του, και αργότερα αγιοποιήθηκε ως άγιος στη ρωσική, ρουμανική και πολωνική Ορθόδοξη Εκκλησία.
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Ηγεμόνες της Βλαχίας Κατηγορία:Ηγεμόνες της Μολδαβίας
Τόμας Κουν
Ο Τόμας Κουν (Thomas Kuhn), ήταν επιστήμονας ο οποίος με το έργο του επηρέασε την επιστημολογία του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε στο Οχάιο των ΗΠΑ το 1922 και πέθανε το 1996 στη Μασαχουσέτη. Σπούδασε στο τμήμα φυσικής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, συνέχισε τις μεταπτυχιακές του σπουδές και το 1946 ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στην κβαντική φυσική.
Η επιστημολογία του Κουν
Ο Κουν συνειδητοποίησε πως οι επιστημονικές αντιλήψεις μιας περιόδου συνδέονται με μια συγκεκριμένη παράδοση επιστημονικής πρακτικής. Το πλαίσιο εντός του οποίου αναπτύσσεται κάθε φορά η επιστήμη, καθώς και το υπόδειγμα που αυτή ακολουθεί, το ονόμασε Παράδειγμα. Το Παράδειγμα είναι το δομικό στοιχείο της θεωρίας του. Το κατά Κουν Παράδειγμα αποτελείται από τις γενικές θεωρητικές παραδοχές, τους νομούς και τις τεχνικές εφαρμογής παραδοχών και νόμων που αναγνωρίζονται και υιοθετούνται από τα μέλη μιας συγκεκριμένης επιστημονικής κοινότητας. Το Παράδειγμα είναι κάτι ευρύτερο από μια απλή θεωρία. Παραδείγματα μπορούν να θεωρηθούν η αριστοτελική φυσική φιλοσοφία, η πτολεμαϊκή αστρονομία, η νευτώνεια μηχανική, ο κλασικός ηλεκτρομαγνητισμός κ.α.. Ο Κουν παρατήρησε, ότι οι παραδοσιακές αντιλήψεις περί επιστήμης όπως οι επαγωγιστικές ή διαψευσιοκρατικές αδυνατούν να περιγράψουν και να εξηγήσουν τα ιστορικά δεδομένα. Γι’ αυτό τοποθέτησε τα επιστημονικά γεγονότα στο ιστορικό τους πλαίσιο και με κύριο εργαλείο την ιστορία των επιστημών και την κοινωνιολογία προσπάθησε να ερμηνεύσει την επιστημονική εξέλιξη.
Τα στάδια της επιστημονικής εξέλιξης
Βασικό στοιχείο της θεωρίας του είναι ο επαναστατικός τρόπος με τον οποίο προοδεύει η επιστήμη. Μια επιστημονική επανάσταση ισοδυναμεί με την εγκατάλειψη ενός Παραδείγματος και την αντικατάστασή του από ένα νέο που δεν συμβιβάζεται με το παλαιό. Τα βήματα που ακολουθεί η επιστημονική εξέλιξη θα μπορούσαν να συνοψιστούν στα:
Η ανοργάνωτη δραστηριότητα, η προ-επιστήμη, που προηγείται του σχηματισμού μιας επιστήμης αποκτά συνοχή και συντονισμό από τη στιγμή που η επιστημονική κοινότητα προσχωρήσει σε ένα και μοναδικό Παράδειγμα. Οι επιστήμονες που εργάζονται στο πλαίσιο ενός και μοναδικού Παραδείγματος ενισχύουν τη συνοχή του και το αναπτύσσουν στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν κάποιες όψεις του πραγματικού κόσμου. Το παράδειγμά τους παρουσιάζει ένα σύνολο από συγκεκριμένα προβλήματα (γρίφοι) προς επίλυση και μια σειρά από μεθόδους και εργαλεία για την επίλυση των προβλημάτων. Το αποτέλεσμα της επιμελούς και σχολαστικής πρακτικής της κανονικής επιστήμης είναι η συνεχής διεύρυνση, συγκεκριμενοποίηση και εξειδίκευση του Παραδείγματος. Το πεδίο εφαρμογής του επιστημονικού Παραδείγματος επεκτείνεται, οι γρίφοι πολλαπλασιάζονται. Κάποια στιγμή, όμως, θα παρουσιαστούν προβλήματα που δεν μπορούν να επιλυθούν στο πλαίσιο του Παραδείγματος. Η απλή ύπαρξη άλυτων προβλημάτων (ανωμαλίες) στο εσωτερικό ενός Παραδείγματος δεν συνιστά κρίση. Μια ανωμαλία θεωρείται σοβαρή όταν αντιβαίνει στις θεμελιώδεις παραδοχές του Παραδείγματος, ή όταν υπάρχουν επιτακτικές κοινωνικές ανάγκες.
Η συσσώρευση των ανωμαλιών και η κρίση
Όταν οι ανωμαλίες συσσωρεύονται και αρχίσουν να εκλαμβάνονται ως σοβαρά προβλήματα για ένα Παράδειγμα, τότε αρχίζει να εκδηλώνεται μια περίοδος έντονης επαγγελματικής ανασφάλειας. Οι απόπειρες επίλυσης των προβλημάτων γίνονται όλο και πιο ριζοσπαστικές, οι κανόνες του Παραδείγματος χαλαρώνουν, οι επιστήμονες αρχίζουν να εμπλέκονται σε φιλοσοφικές και μεταφυσικές διαμάχες και προσπαθούν να υποστηρίξουν τους νεωτερισμούς τους με φιλοσοφικά επιχειρήματα. Η περίοδος αυτή ονομάζεται ιδιόρρυθμη επιστήμη και χαρακτηρίζεται από την ελευθερία που αισθάνονται οι επιστήμονες να διατυπώνουν τολμηρές υποθέσεις και να θέτουν ερωτήματα που δεν προβλέπονταν από το εξασθενημένο Παράδειγμα. Η ίδια περίοδος χαρακτηρίζεται επίσης και από την υιοθέτηση μέσων, εννοιών και κανόνων που προέρχονται από άλλους χώρους, ανταγωνιστικές θεωρίες ή και από άλλες φιλοσοφικές αντιλήψεις. Η αυστηρότητα, η αφοσίωση και ο δογματισμός που χαρακτηρίζουν την κανονική επιστήμη υποχωρούν και αμβλύνονται.
Τρόποι επίλυσης της κρίσης
Οι περίοδοι κρίσης μπορούν να κλείσουν με τρεις τρόπους:
Ασυμμετρία
Το νέο Παράδειγμα που πηγάζει από μια επιστημονική επανάσταση είναι ασυμβίβαστο και ασύμμετρο σε σχέση με το παλιό Παράδειγμα που αντικαθιστά. Το παλιό και το νέο Παράδειγμα δεν έχουν κοινές αρχές, κοινές έννοιες, κοινές μεθόδους άσκησης της επιστήμης. Διαφέρουν κατά τρόπο ασυμφιλίωτο σε όσα λέγουν για τον κόσμο, ενώ χρησιμοποιούν διαφορετικά κριτήρια αξιολόγησης και λύσεις των προβλημάτων. Πρόκειται για ασύμβατες παραδόσεις που δεν είναι συμπληρωματικές, δεν είναι η μια επέκταση της άλλης, δεν είναι η μια λογική συνέπεια της άλλης.2 Η ασυμμετρία μπορεί να είναι πολλών ειδών, όπως η ασυμμετρία εννοιών, η ασυμμετρία κριτηρίων και η ασυμμετρία της αντίληψης. Ασυμμετρία εννοιών έχουμε όταν με την αλλαγή του Παραδείγματος αλλάζει ριζικά το νόημα των επιστημονικών όρων ακόμη και αν διατηρεί το ίδιο όνομα. Π.χ. η έννοια της μάζας στην κλασική φυσική και στην σχετικότητα. Η ασυμμετρία εννοιών υποδηλώνει και τις ασυμφιλίωτες διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στα παραδείγματα. Ασυμμετρία κριτηρίων σημαίνει ότι τα μέτρα με βάση τα οποία κρίνεται μια λύση ως ικανοποιητική, ή μια μέθοδος ως έγκυρη, ή ένα πρόβλημα ως επιστημονικό κ.α., διαφέρουν ριζικά από Παράδειγμα σε Παράδειγμα. Π.χ. στη νευτώνεια μηχανική δεν έχουν θέση οι μεταφυσικές δίνες του Κέπλερ που θεωρούσε ότι κινούν τους πλανήτες γύρω από τον ήλιο. Η ασυμμετρία στη αντίληψη αφορά τις ασυμφιλίωτες διαφορές στην αντιληπτική ικανότητα των επιστημόνων που ανήκουν σε διαφορετικά παραδείγματα. Κατά την επιστημονική επανάσταση όταν συντελείται η αλλαγή Παραδείγματος οι επιστήμονες βλέπουν έναν διαφορετικό κόσμο. Φανταστείτε πως βλέπουν την επιφάνεια της σελήνης ένας αριστοτελικός φυσικός φιλόσοφος του 17ου αιώνα και ο Γαλιλαίος. Ο Γαλιλαίος βλέπει τα όρη και τους κρατήρες που υπάρχουν, ενώ ο αριστοτελικός φιλόσοφος «βλέπει» μια αόρατη ουσία να καλύπτει τα όρη και τους κρατήρες και να δημιουργεί μια τέλεια σφαιρική επιφάνεια όπως προβλέπεται από την αριστοτελική φυσική φιλοσοφία.
Σύνοψη
Συνοψίζοντας όλα αυτά θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο ο Kuhn διατύπωσε ένα μοντέλο για την εξέλιξη της επιστήμης το οποίο ερχόταν σε αντίθεση με την εικόνα που είχε σχηματιστεί για την επιστήμη από τις παραδόσεις του θετικισμού αλλά και της θεωρίας του Καρλ Πόπερ, της διαψευσιοκρατίας. Θεωρούσε ότι η επιστήμη δεν είναι αυστηρώς ορθολογικό εγχείρημα και ότι πρέπει πάντα να εξετάζονται οι ιστορικές και κοινωνικές παράμετροι.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Επιστημολογία Κατηγορία:Αμερικανοί φιλόσοφοι Κατηγορία:Αμερικανοί ιστορικοί Κατηγορία:Φιλόσοφοι της επιστήμης Κατηγορία:Φιλόσοφοι του 20ού αιώνα Κατηγορία:Αγνωστικιστές
Μεγάλο δουκάτο
Το μεγάλο δουκάτο είναι μορφή του μοναρχικού πολιτεύματος, στο οποίο ο τίτλος του επίσημου αρχηγού κράτους είναι ο μεγάλος δούκας.
Μέχρι το 1806, όταν η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία καταργήθηκε, η χρήση του όρου "μεγάλο δουκάτο" ήταν σχετικά σπάνια. Ο όρος μεγάλο δουκάτο χρησιμοποιούταν συχνά ως το επίσημο όνομα κρατών που είχαν μικρότερο μέγεθος από τα περισσότερα σύγχρονα ευρωπαϊκά βασίλεια (π.χ., Δανία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο). Ωστόσο, αυτά τα μεγάλα δουκάτα είχαν τις περισσότερες φορές μεγαλύτερο μέγεθος από τα κυρίαρχα δουκάτα στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, την Ιταλία ή τη Σκανδιναβία (π.χ. Άνχαλτ, Λωρραίνης, Μόντενα, Σλέσβιχ-Χόλσταϊν). Κατά τον 19ο αιώνα ο αριθμός των μεγάλων δουκάτων στην Ευρώπη δεν ξεπέρασε τα 14. Μερικά από τα μεγάλα δουκάτα δημιουργήθηκαν αρχικά ως θύλακες της Ναπολεόντειας Αυτοκρατορίας, αλλά αργότερα η ύπαρξη αυτών των μεγάλων δουκάτων αποκαταστάθηκε, ωστόσο συνήθως είχαν άλλα σύνορα και βασιλική δυναστεία. Μερικά μεγάλα δουκάτα ήταν κυρίαρχα και είχαν ονομαστική ανεξαρτησία (π.χ. Μπάντεν, Έσση, Μεκλεμβούργο-Σβέριν, Μεκλεμβούργο-Στρέλιτς, Ολδεμβούργο, Σαξ-Βαϊμάρη και Τοσκάνη), κάποια ήταν απλώς κυρίαρχες οντότητες σε προσωπική ένωση με μια μεγαλύτερη μοναρχία, της οποίας ο μονάρχης είχε τον τίτλο του μεγάλου δούκα ως δευτερεύοντα τίτλο (π.χ. Φινλανδία, Λουξεμβούργο, Τρανσυλβανία), άλλα ήταν εξαρτημένα κράτη μιας μεγαλύτερης μοναρχίας (π.χ. Μεγάλο Δουκάτο του Μπεργκ), ενώ υπήρχαν και μεγάλα δουκάτα των οποίων τα εδαφικά όρια ήταν ονομαστικά και το αξίωμα του μεγάλου δούκα ήταν καθαρά τιμητικός (π.χ. Φραγκφούρτη).
Σήμερα (2020), το μόνο μεγάλο δουκάτο που υπάρχει στον κόσμο είναι το Λουξεμβούργο. Κατηγορία:Δουκάτα Κατηγορία:Μορφές διακυβέρνησης
Κύκκος (όνομα)
Κύκκος, ελληνικό αντρικό κύριο όνομα (βαφτιστικό όνομα).
Ετυμολογία του ονόματος
Το όνομα προέρχεται από την ιστορική Ιερά Μονή της Παναγίας του Κύκκου, στο όρος Ολύμπος τής Κύπρου. Με το ίδιο όνομα υπάρχει και στην Πάτμο εκκλησάκι της Παναγίας του Κύκκου, που πήρε την ονομασία του από την εικόνα της Παναγίας, αντίγραφο της Παναγίας της μονής Κύκκου της Κύπρου, η οποία κατά την παράδοση φιλοτεχνήθηκε από τον ευαγγελιστή Λουκά.
Για το τοπωνύμιο Κύκκος ο Χ. Συμεωνίδης, από τις διάφορες εκδοχές, προκρίνει την παραγωγή του από τη λέξη κίκος «τζιτζίκι, τέττιξ».
Ονομαστική εορτή
Στις 8 Σεπτεμβρίου, ημέρα γενεθλίων της Παναγίας.
Διάδοση του ονόματος
Πολύ σπάνιο βαφτιστικό, ανήκει στα ονόματα που προέρχονται από ονομασίες μοναστηριών, όπως λ.χ. Πανορμίτης από τον Ταξιάρχη Μιχαήλ τον Πανορμίτη στη Σύμη ή Τσαμπίκα από την Παναγία την Τσαμπίκα στη Ρόδο.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ανδρικά ελληνικά ονόματα
Κόλπος του Τάλιν
Ο Κόλπος του Ταλίν (στα εσθονικά: Tallinna laht) βρίσκεται στο νότιο μέρος του Κόλπου της Φινλανδίας, στις βόρειες ακτές της Εσθονίας. Πήρε το όνομά του από τη πρωτεύουσα της Εσθονίας Ταλίν, που είναι χτισμένη εκεί.
Παραπομπές
Κατηγορία:Γεωγραφία της Εσθονίας Ταλιν Ταλιν
Μονόλιθος της Γιούτα
μικρογραφία|Ο μονόλιθος στην αρχική του θέση Ο μονόλιθος της Γιούτα είναι ένας μεταλλικός στυλος που βρισκόταν σε ένα κόκκινο φαράγγι με σχισμή ψαμμίτη στη βόρεια κομητεία Σαν Χουάν στην Γιούτα των Ηνωμένων Πολιτείων. Ο πυλώνας είναι 3 m ψηλός και κατασκευασμένος από μεταλλικά φύλλα καρφωμένα σε τριγωνικό πρίσμα. Τοποθετήθηκε παράνομα σε δημόσια γη μεταξύ Ιουλίου και Οκτωβρίου 2016. Έμεινε απαρατήρητο για περισσότερα από τέσσερα χρόνια μέχρι την ανακάλυψη και την αφαίρεσή του στα τέλη του 2020. Η ταυτότητα των κατασκευαστών του είναι άγνωστη, όπως και οι στόχοι τους.
Οι βιολόγοι της πολιτείας Γιούτα ανακάλυψαν τον μονόλιθο τον Νοέμβριο του 2020 κατά τη διάρκεια έρευνας με ελικόπτερο για άγρια πρόβατα Μεγαλοκέρατων. Μέσα σε λίγες μέρες από την ανακάλυψή του, μέλη του κοινού βρήκαν τον στυλο χρησιμοποιώντας λογισμικό χαρτογράφησης GPS και πήραν το δρόμο τους προς την απομακρυσμένη τοποθεσία. Μετά από έντονη κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης, αφαιρέθηκε κρυφά στις 27 Νοεμβρίου 2020, από τέσσερις κατοίκους του Μοάμπ της Γιούτα. Μετά από σχεδόν ένα μήνα στην κατοχή τους, ο μονόλιθος δόθηκε στο Γραφείο Διαχείρισης Γης και αυτή τη στιγμή βρίσκεται υπό κράτηση.
Μετά την ανακάλυψη του μονόλιθου, πάνω από διακόσιες παρόμοιες μεταλλικές στήλες ανεγέρθηκαν σε άλλα μέρη σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων αλλού στη Βόρεια Αμερική και σε χώρες της Ευρώπης και της Νότιας Αμερικής. Πολλά κατασκευάστηκαν από ντόπιους καλλιτέχνες ως σκόπιμες απομιμήσεις του μονόλιθου της Γιούτα.
Ανακάλυψη
Στις 18 Νοεμβρίου 2020, οι βιολόγοι της πολιτείας του Τμήματος Πόρων Άγριας Ζωής της Γιούτα βρίσκονταν στη νοτιοανατολική Γιούτα και διεξήγαγαν μια έρευνα με πρόβατα από ένα ελικόπτερο, όταν ένας από τους βιολόγους εντόπισε την κολόνα και είπε στον πιλότο, Bret Hutchings, να πετάξει πάνω από την τοποθεσία πάλι. Ο Hutchings περιέγραψε τη στιγμή: "'Ένας από τους βιολόγους είναι αυτός που το εντόπισε και έτυχε να πετάξουμε κατευθείαν πάνω από την κορυφή του. Ήταν σαν, 'Ουάου, ουάου, ουάου, γύρνα, γύρνα!' Και είπα 'Τι;' Και λέει, 'Υπάρχει αυτό το πράγμα εκεί πίσω - πρέπει να πάμε να το δούμε!'"Ο Hutchings παρατήρησε ότι το αντικείμενο φαινόταν τεχνητό και είχε φυτευτεί στο έδαφος αντί να πέσει από τον ουρανό.
Στις 20 Νοεμβρίου, το Τμήμα Δημόσιας Ασφάλειας της Γιούτα (DPS) δημοσίευσε μια φωτογραφία του στυλου στο Instagram. Στις 23 Νοεμβρίου, το DPS δημοσίευσε βίντεο και φωτογραφίες του αντικειμένου, αλλά όχι την ακριβή τοποθεσία του, στον ιστότοπό τους λέγοντας: "DPS Aero Bureau Encounters Monolith in Red Rock Country".
Τοποθεσία και χρονολόγηση
δεξιά|μικρογραφία|225x225εσ|Πετρογλυφικά προβάτων bighorn κοντά στο [[Moab, Γιούτα|Μοάβ, Γιούτα]] Ο μονόλιθος τοποθετήθηκε από άγνωστα άτομα σε δημόσια γη σε ένα κόκκινο φαράγγι με σχισμή ψαμμίτη στη λεκάνη Lockhart, στη βόρεια κομητεία San Juan. Βρισκόταν σε μια περιοχή που αφαιρέθηκε από το Εθνικό Μνημείο Bears Ears (μια προστατευόμενη περιοχή στη Γιούτα) το 2017. η περιοχή αναγνώστηκε αργότερα ως εθνικό μνημείο το 2021. Ο χώρος δεν είχε δημόσιες υπηρεσίες όπως πάρκινγκ, τουαλέτες ή υπηρεσία κινητής τηλεφωνίας.
Η ακριβής θέση του μονόλιθου δεν αποκαλύφθηκε από το DPS, για να αποτρέψει τους ανθρώπους να θέσουν σε κίνδυνο τον εαυτό τους προσπαθώντας να τον βρουν. Μέσα σε λίγες ώρες από την ανακοίνωση του DPS, ο χρήστης του Reddit, Tim Slane, είχε αναγνωρίσει το αντικείμενο στο Google Earth. Ο Σλέιν συνέκρινε τη διαδρομή πτήσης του ελικοπτέρου των κρατικών βιολόγων με το ερυθρόλευκο έδαφος από ψαμμίτη από τα βίντεό τους. Ο Slane είπε στο The Verge ότι «τον βοήθησαν στοιχεία όπως το ύψος των βράχων, το μοτίβο διάβρωσης του φαραγγιού (που δείχνει μια πιο εκτεθειμένη περιοχή) και ένα επίπεδο δάπεδο που υποδηλώνει ότι δεν πλημμύριζε συχνά (και, κατ' επέκταση, ήταν κοντά στην κορυφή μιας λεκάνης απορροής)». Οι δορυφορικές εικόνες του Google Earth έδειξαν ότι ο μονόλιθος εγκαταστάθηκε μεταξύ Αυγούστου του 2015 και τον Οκτώβριο του 2016, και η γύρω βλάστηση θαμνών είχε καθαριστεί.
Ο Ολλανδός δημοσιογράφος Nouska du Saar, ο οποίος ειδικεύεται στη νοημοσύνη ανοιχτού κώδικα, χρησιμοποίησε δορυφορικές εικόνες Maxar για να προσδιορίσει ότι ο μονόλιθος εμφανίστηκε μεταξύ 7 Ιουλίου 2016 και 21 Οκτωβρίου 2016.
Μέσα σε 48 ώρες από την ανακοίνωση του DPS, μέλη του κοινού είχαν φτάσει στον ιστότοπο και ανέβασαν φωτογραφίες και βίντεο του μονόλιθου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι κάτοικοι της περιοχής άρχισαν να φοβούνται ότι η αύξηση της κυκλοφορίας των πεζών θα μπορούσε να βλάψει τις τοπικές τοποθεσίες και τα τεχνουργήματα των Ιθαγενών Αμερικανών.
Περιγραφή
Η μεταλλική κατασκευή ήταν 3 m ψηλό πάνω από το βράχο, με κάθε μία από τις πλευρές να είναι 58 cm ευρύ. Ένα τριγωνικό πρίσμα, είχε τρεις πλευρές, δεν ήταν μαγνητικό και φαινόταν να είναι κατασκευασμένο από ανοξείδωτο χάλυβα ή φύλλα αλουμινίου 1/8 ιντσών, ενωμένα με πριτσίνια, με κοίλο εσωτερικό. Υπήρχε καλαφάτισμα σιλικόνης ή εποξειδικό υλικό κατά μήκος της βάσης και το χτύπημα του μετάλλου παρήγαγε έναν υγρό ήχο που έδειχνε κάποιο είδος μόνωσης στο εσωτερικό. Η κολόνα συναρμολογήθηκε χρησιμοποιώντας τυφλά πριτσίνια, υποδεικνύοντας την ανθρώπινη προέλευση, αλλά καθιστώντας δύσκολο τον προσδιορισμό της ηλικίας του.
Ο Dave Sparks της τηλεοπτικής εκπομπής Diesel Brothers πήγε στον μονόλιθο και το περιέγραψε σε ένα βίντεο που δημοσίευσε στο Instagram. «Πήραν ένα πριόνι σκυροδέματος και το έκοψαν στον κόκκινο βράχο εκεί», είπε. «Μπορείτε να δείτε ακριβώς εδώ στο κάτω μέρος όπου είχαν μερικές κοψίματα με τα πριόνια». Η Wendy Wischer της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου της Γιούτα είπε: «Ένας μόνος άνθρωπος δεν θα μπορούσε να το κάνει, επομένως υπάρχει μια ομάδα ανθρώπων που γνωρίζουν κάπου για αυτό. Οι περισσότεροι καλλιτέχνες θέλουν κάποια αναγνώριση για αυτό που κάνουν, αλλά αυτό φαίνεται να περιλαμβάνει ένα επίπεδο χιούμορ και μυστηρίου ως μέρος της πρόθεσης» δεξιά|μικρογραφία|Πίνακας του [[Georges Yatridès ενός μονόλιθου μιας πλάκας, όπως αυτός που εμφανίζεται στην ταινία του 1968 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος.]] Όταν ανακάλυψε για πρώτη φορά την στήλη, το DPS τον περιέγραψε ως "μονόλιθο", έναν όρο που επαναλαμβάνεται από άλλα μεγάλα μέσα ενημέρωσης. Παρόλο που η λέξη μονόλιθος αναφέρεται σε έναν μόνο μεγάλο λίθο, η λέξη έχει επίσης συνδεθεί στενά με τον Μονόλιθο από την ταινία 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος, με την οποία ο μονόλιθος της Γιούτα έχει περιστασιακή ομοιότητα.
Απόδοση
Το αντικείμενο συγκρίθηκε με έργα του καλλιτέχνη John McCracken (1934–2011), ο οποίος ζούσε στη νοτιοδυτική έρημο, πίστευε στην ύπαρξη εξωγήινων και εξέφρασε ενδιαφέρον να αφήσει πίσω του ένα έργο τέχνης στην έρημο. Το αντικείμενο έμοιαζε με τους μεταλλικούς μονόλιθους που κατασκεύασε ο McCracken και περιγράφηκε ως "σχεδόν πανομοιότυπο" με το McCracken's Fair (2011) από τον Νεοϋορκέζο γκαλερίστα David Zwirner (που παρουσιάζει το έργο). Αυτή η δήλωση ανακλήθηκε στη συνέχεια από έναν εκπρόσωπο της Zwirner, ο οποίος είπε ότι πιθανότατα δημιουργήθηκε από άλλον καλλιτέχνη που αποτίει φόρο τιμής στον McCracken.
Προτάθηκε ότι ο μονόλιθος ήταν έργο της Petecia Le Fawnhawk, η οποία έχει εγκαταστήσει γλυπτά σε τοποθεσίες της ερήμου και έζησε στη Γιούτα, αλλά είπε ότι δεν ήταν δικό της έργο. Ένας κατασκευαστής παρόμοιων μονόλιθων, ο Derek DeSpain, ο οποίος «ζει στη Γιούτα κοντά στο σημείο όπου βρέθηκε ο νέος μονόλιθος», προτάθηκε επίσης ως δημιουργός του, με βάση ένα στιγμιότυπο από εικόνες Instagram του φωτογράφου Eliot Lee Hazel.
Η Επιτροπή Κινηματογράφου της Γιούτα είπε ότι εξ όσων γνωρίζουν ο μονόλιθος δεν ήταν μέρος καμίας κινηματογραφικής παραγωγής. Οι New York Times ανέφεραν ότι η άγνωστη προέλευσή του «παρέχει μια ευχάριστη αίσθηση αβεβαιότητας» και ότι μπορεί «να χάσει την αύρα και τη δύναμή του αν γνωρίζαμε ποιος το δημιούργησε».
Νομιμότητα
First, debates about #UtahMonolith as artistic statement shouldn’t equate it with rock art. This piece is a contemporary statement. Ancient petroglyphs, pictographs, and rock art are protected archaeological treasures with established cultural and historical significance.
If you still choose to visit, please do not damage any rock art and don’t gather archaeological items such as arrowheads. Leave the area as undisturbed as possible.
Finally, while the monolith has better craftsmanship than graffiti, this is still vandalism. It irreversibly altered the natural environment on public lands. While the monolith is interesting, we cannot condone vandalism of any type.
Μετακίνηση
δεξιά|μικρογραφία|Η τοποθεσία του μονόλιθου μετά την αφαίρεσή του, σε μια φωτογραφία που τραβήχτηκε στις 28 Νοεμβρίου 2020 Η διαίρεση της Γιούτα του Προεδρείου της διαχείρισης της γης (BLM) δήλωσε ότι έλαβε αξιόπιστες αναφορές ότι ο μονόλιθος αφαιρέθηκε το βράδυ της 27ης Νοεμβρίου, το 2020, από το τότε άγνωστο μέρος, τώρα είναι γνωστό ότι είναι η Moab -με βάση για αναψυχή Andy Lewis, Sylvan Christensen, Homer Manson, και έναν ανώνυμο σύντροφο. Αρκετοί φωτογράφοι περιπέτειας δημοσίευσαν λεπτομέρειες και εικόνες για την αποσυναρμολόγηση και την αφαίρεση του μονόλιθου. Ένας μάρτυρας ανέφερε ότι οι τέσσερις άνδρες είχαν σπρώξει το μονόπετρο χωρίς εργαλεία, ενώ οι θεατές παρακολουθούσαν, λέγοντας "γι' αυτό δεν αφήνεις σκουπίδια στην έρημο" πριν το σπάσεις και κουβαλήσουν τα κομμάτια σε ένα καρότσι. Η ομάδα αναφέρθηκε στην ηθική διατήρησης του "Leave No Trace". Οι φωτογραφίες του ιστότοπου που δημοσιεύτηκαν στη συνέχεια από επισκέπτες έδειξαν ότι το μόνο που είχε απομείνει ήταν ένα τριγωνικό μεταλλικό κομμάτι (βλ. φωτογραφία) και μάρτυρες ανέφεραν ότι είδαν ένα φορτηγό να απομακρύνεται από την τοποθεσία, κουβαλώντας ένα αντικείμενο, καθώς πλησίαζαν.
Στις 20 Δεκεμβρίου 2020, περισσότερο από ένα μήνα μετά την αρχική ανακάλυψη του μονόλιθου, ο Lewis κυκλοφόρησε ένα προηχογραφημένο βίντεο στο Instagram, φερόμενο ως απάντηση στις πολυάριθμες απειλές κατά του θανάτου, δείχνοντας αυτό που φαινόταν να είναι άθικτο το μονόλιθο της Γιούτα στην αυλή του, σε αντίθεση με εικασίες. ότι είχε καταστραφεί. Ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος και οι φίλοι του είχαν ακούσει επίσης για σχέδια να το καταστρέψουν ολοσχερώς τη νύχτα της τελικής απομάκρυνσής του, σχέδια που αργότερα διαπίστωσαν ότι ήταν αληθινά, έτσι η ομάδα του το αφαίρεσε πριν προλάβει να καταστραφεί από άλλους. Αποκάλυψε επίσης ότι έκτοτε το είχαν δωρίσει στο Γραφείο Διαχείρισης Γης για να ερευνήσει την προέλευση και τη δημιουργία του και τελικά να βρει ένα νέο σπίτι για αυτό.
Παρόμοιοι μονόλιθοι
μικρογραφία|Μονόλιθος κοντά στο Knappschaftskrankenhaus Lütgendortmund (Γερμανία) Λίγο μετά την ανακάλυψη του μονόλιθου στη Γιούτα, πάνω από διακόσιοι επιπλέον μονόλιθοι που έμοιαζαν με τον μονόλιθο της Γιούτα άρχισαν να εμφανίζονται σε διάφορες τοποθεσίες σε όλο τον κόσμο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ντόπιοι καλλιτέχνες εμφανίστηκαν για να αναλάβουν την ευθύνη για αυτά, αναφέροντας τον μονόλιθο της Γιούτα ως έμπνευσή τους. Άλλοι μονόλιθοι δημιουργήθηκαν και εγκαταστάθηκαν από μικρές επιχειρήσεις για διαφημιστικούς σκοπούς.
Ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη
thumb|Η δομή της ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης Η ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη (hCG) είναι ορμόνη για τη μητρική αναγνώριση της εγκυμοσύνης που παράγεται από κύτταρα της τροφοβλάστης που περιβάλλουν ένα αναπτυσσόμενο έμβρυο (αρχικά συγκυτιοτροφοβλάστη), το οποίο τελικά σχηματίζει τον πλακούντα μετά την εμφύτευση. Η παρουσία hCG ανιχνεύεται σε ορισμένα τεστ εγκυμοσύνης. Μερικοί καρκινικοί όγκοι παράγουν αυτήν την ορμόνη. Επομένως, τα αυξημένα επίπεδα που μετρώνται όταν η ασθενής δεν είναι έγκυος μπορεί να οδηγήσουν σε διάγνωση καρκίνου και, εάν είναι αρκετά υψηλά, σε παρανεοπλασματικά σύνδρομα, ωστόσο, δεν είναι γνωστό εάν αυτή η παραγωγή είναι αιτία ή αποτέλεσμα καρκινογένεσης. Το υποφυσιακό ανάλογο της hCG, γνωστό ως ωχρινοτρόπος ορμόνη (LH), παράγεται στην υπόφυση ανδρών και γυναικών όλων των ηλικιών.
Υπάρχουν διάφορες ενδογενείς μορφές hCG. Η μέτρηση αυτών των διαφορετικών μορφών χρησιμοποιείται στη διάγνωση της εγκυμοσύνης και μιας ποικιλίας ασθενειών. Παρασκευάσματα της hCG από διάφορες πηγές έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί θεραπευτικά, τόσο από την ιατρική όσο και από ψευτοϊατρούς. Όσον αφορά τον Δεκέμβριο του 2011, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των Ηνωμένων Πολιτειών έχει απαγορεύσει την πώληση «ομοιοπαθητικών» και μη συνταγογραφούμενων προϊόντων διατροφής hCG και τα έχει χαρακτηρίσει απάτη και παράνομα.
Δομή
Η ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη είναι μια γλυκοπρωτεΐνη που αποτελείται από 237 αμινοξέα με μοριακή μάζα 36,7 kDa, περίπου 14,5 kDa η α-hCG και 22,2 kDa η β-hCG.
Είναι ετεροδιμερές, με α (άλφα) υπομονάδα πανομοιότυπη με αυτή της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH), της ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH), της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) και της β (βήτα) υπομονάδας που είναι μοναδική για την hCG.
Οι δύο υπομονάδες δημιουργούν έναν μικρό υδρόφοβο πυρήνα που περιβάλλεται από υψηλή αναλογία επιφάνειας προς όγκο: 2,8 φορές μεγαλύτερη από αυτή μιας σφαίρας. Η συντριπτική πλειοψηφία των εξωτερικών αμινοξέων είναι υδρόφιλα.
Η β-hCG είναι ως επί το πλείστον παρόμοια με τη βήτα-LH, με εξαίρεση ένα πεπτίδιο στο καρβόξυ τελικό άκρο (β-CTP) που περιέχει τέσσερα γλυκοζυλιωμένα υπολείμματα σερίνης που είναι υπεύθυνα για τη μεγαλύτερη ημιζωή της hCG.
Λειτουργία
Η ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη αλληλεπιδρά με τον υποδοχέα LHCG της ωοθήκης και προάγει τη διατήρηση του ωχρού σωματίου για τη μητρική αναγνώριση της εγκυμοσύνης στην αρχή της εγκυμοσύνης. Αυτό επιτρέπει στο ωχρό σωμάτιο να εκκρίνει την ορμόνη προγεστερόνη κατά το πρώτο τρίμηνο. Η προγεστερόνη εμπλουτίζει τη μήτρα με παχύ στρώμα αιμοφόρων αγγείων και τριχοειδών αγγείων, έτσι ώστε να μπορεί να συντηρεί το αναπτυσσόμενο έμβρυο.
Έχει υποτεθεί ότι η hCG μπορεί να είναι ένας πλακουντιακός σύνδεσμος για την ανάπτυξη τοπικής μητρικής ανοσοανοχής. Για παράδειγμα, τα κύτταρα του ενδομητρίου που έχουν υποστεί αγωγή με hCG επάγουν μια αύξηση στην απόπτωση των Τ κυττάρων (θάνατο των Τ κυττάρων). Αυτά τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η hCG μπορεί να είναι ένας σύνδεσμος στην ανάπτυξη της περιτροφοβλαστικής ανοσολογικής ανοχής και μπορεί να διευκολύνει την εισβολή της τροφοβλάστης, η οποία είναι γνωστό ότι επιταχύνει την ανάπτυξη του εμβρύου στο ενδομήτριο. Έχει επίσης προταθεί ότι τα επίπεδα της hCG συνδέονται με τη σοβαρότητα της πρωινής ναυτίας ή της υπερέμεσης σε έγκυες γυναίκες.
Παραγωγή
Όπως κάθε άλλη γοναδοτροπίνη, μπορεί να εξαχθεί από τα ούρα εγκύων γυναικών ή να παραχθεί από καλλιέργειες γενετικά τροποποιημένων κυττάρων χρησιμοποιώντας τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA.
Στα Pubergen, Pregnyl, Follutein, Profasi, Choragon και Novarel, εξάγεται από τα ούρα εγκύων γυναικών. Στο Ovidrel, παράγεται με τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA.
Μορφές hCG
Τρεις κύριες μορφές hCG παράγονται από τον άνθρωπο, με την καθεμία να έχει ξεχωριστούς φυσιολογικούς ρόλους. Αυτά περιλαμβάνουν την κανονική hCG, την υπεργλυκοζυλιωμένη hCG και την ελεύθερη β-υπομονάδα της hCG. Έχουν επίσης ανιχνευθεί προϊόντα αποικοδόμησης της hCG, συμπεριλαμβανομένης της hCG που λείπει το καρβοξυτελικό πεπτίδιο από τη βήτα-υπομονάδα και της ελεύθερης άλφα-υπομονάδας, η οποία δεν έχει γνωστή βιολογική λειτουργία. Κάποια ποσότητα hCG παράγεται επίσης από την υπόφυση με ένα μοτίβο γλυκοζυλίωσης που διαφέρει από τις πλακουντιακές μορφές της hCG.
Η κανονική hCG είναι η κύρια μορφή της hCG που σχετίζεται με την πλειοψηφία των εγκυμοσύνων και σε μη διεισδυτικες μήλες κυήσεις. Αυτή παράγεται στα τροφοβλαστικά κύτταρα του πλακούντα. Η υπεργλυκοζυλιωμένη hCG είναι η κύρια μορφή της hCG κατά τη φάση της εμφύτευσης της εγκυμοσύνης, στις επεμβατικές μήλες κυήσεις και στο χοριοκαρκίνωμα.
Εξετάσεις
Οι εξετάσεις αίματος ή ούρων μετρούν την hCG. Αυτές μπορεί να είναι τεστ εγκυμοσύνης. Η θετική hCG υποδηλώνει εμφυτευμένη βλαστοκύστη και εμβρυογένεση. Αυτές μπορούν να γίνουν για τη διάγνωση και την παρακολούθηση όγκων γεννητικών κυττάρων και τροφοβλαστικών νόσων.
Οι συγκεντρώσεις αναφέρονται συνήθως σε χιλιοστά διεθνών μονάδων ανά χιλιοστόλιτρο (mIU/ml). Η διεθνής μονάδα της hCG καθιερώθηκε αρχικά το 1938 και επαναπροσδιορίστηκε το 1964 και το 1980. Προς το παρόν, 1 διεθνής μονάδα ισούται με περίπου 2,35×10 −12 moles ή περίπου 6×10 −8 γραμμάρια.
Είναι επίσης δυνατό να γίνει έλεγχος για hCG για να υπάρχει μια προσέγγιση της ηλικίας κύησης.
Μεθοδολογία
Οι περισσότερες εξετάσεις χρησιμοποιούν ένα μονοκλωνικό αντίσωμα, το οποίο είναι ειδικό για τη β-υπομονάδα της hCG (β-hCG). Αυτή η διαδικασία χρησιμοποιείται για να διασφαλιστεί ότι τα τεστ δεν βγάζουν ψευδώς θετικά συγχέοντας την hCG με την LH και την FSH. (Οι δύο τελευταίες είναι πάντα παρούσες σε διαφορετικά επίπεδα στο σώμα, ενώ η παρουσία hCG σχεδόν πάντα υποδηλώνει εγκυμοσύνη.)
Πολλές ανοσοδοκιμασίες hCG βασίζονται στην αρχή του σάντουιτς, η οποία χρησιμοποιεί αντισώματα κατά της hCG επισημασμένα με ένα ένζυμο ή μια συμβατική ή φωταυγή βαφή. Οι δοκιμές εμβάπτισης ούρων εγκυμοσύνης βασίζονται στην τεχνική της πλευρικής ροής.
Επίπεδα αναφοράς σε φυσιολογική εγκυμοσύνη
Ακολουθεί μια λίστα με τα επίπεδα της hCG στον ορό. (ΤΕΡ είναι η τελευταία έμμηνος ρύση που χρονολογείται από την πρώτη ημέρα της τελευταίας εμμήνου ρύσεως.) Τα επίπεδα αυξάνονται εκθετικά μετά τη σύλληψη και την εμφύτευση.
Ερμηνεία
Η ικανότητα ποσοτικού προσδιορισμού των επιπέδων β-hCG είναι χρήσιμη για την παρακολούθηση των όγκων γεννητικών κυττάρων και των τροφοβλαστικών όγκων, τη παρακολούθηση μετά από αποβολή και τη διάγνωση και την παρακολούθηση μετά τη θεραπεία της έκτοπης κύησης. Η έλλειψη ορατού εμβρύου στο κολπικό υπερηχογράφημα αφού τα επίπεδα της βhCG φτάσουν τα 1500 mIU/ml είναι έντονα ενδεικτική της έκτοπης εγκυμοσύνης. Ωστόσο, ακόμη και επίπεδα hCG πάνω από 2000 IU/l δεν αποκλείει απαραίτητα την παρουσία βιώσιμης ενδομήτριας εγκυμοσύνης σε τέτοιες περιπτώσεις.
Ως τεστ εγκυμοσύνης, οι ποσοτικές εξετάσεις αίματος και οι πιο ευαίσθητες εξετάσεις ούρων συνήθως ανιχνεύουν την hCG μεταξύ 6 και 12 ημερών μετά την ωορρηξία. Πρέπει ωστόσο να ληφθεί υπόψη ότι τα συνολικά επίπεδα hCG μπορεί να ποικίλλουν σε πολύ μεγάλο εύρος εντός των πρώτων 4 εβδομάδων κύησης, οδηγώντας σε ψευδή αποτελέσματα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Προτείνεται αύξηση 35% σε διάστημα 48 ωρών ως η ελάχιστη αύξηση που συνάδει με μια βιώσιμη ενδομήτρια εγκυμοσύνη.
Καρκινικός δείκτης
Η ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως καρκινικός δείκτης, καθώς η β υπομονάδα της εκκρίνεται από ορισμένους καρκίνους όπως το σεμίνωμα, το χοριοκαρκίνωμα, οι όγκοι των γεννητικών κυττάρων, την υδατιδώδη μύλη, το τεράτωμα με στοιχεία χοριοκαρκινώματος και ο όγκος των νησιδιακών κυττάρω. Για το λόγο αυτό, ένα θετικό αποτέλεσμα στους άνδρες μπορεί να είναι μια εξέταση για καρκίνο των όρχεων. Το φυσιολογικό εύρος για τους άνδρες είναι 0-5 mIU/mL. Σε συνδυασμό με την άλφα-εμβρυΐκή πρωτεΐνη, η β-HCG είναι ένας εξαιρετικός καρκινικός δείκτης για την παρακολούθηση των όγκων των γεννητικών κυττάρων.
Γονιμότητα
Η ένεση ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης χρησιμοποιείται εκτενώς για την τελική επαγωγή ωρίμανσης αντί της ωχρινοτρόπου ορμόνης. Με την παρουσία ενός ή περισσότερων ώριμων ωοθυλακίων, η ωορρηξία μπορεί να πυροδοτηθεί με τη χορήγηση HCG. Καθώς η ωορρηξία θα συμβεί μεταξύ 38 και 40 ωρών μετά από μία μόνο ένεση HCG, μπορούν να προγραμματιστούν διαδικασίες για να επωφεληθούν από αυτήν τη χρονική αλληλουχία,  όπως η ενδομήτρια σπερματέγχυση ή η σεξουαλική επαφή. Επίσης, ασθενείς που υποβάλλονται σε εξωσωματική γονιμοποίηση, σε γενικές γραμμές, λαμβάνουν HCG για να πυροδοτήσει τη διαδικασία της ωοθυλακιορρηξίας, αλλά εκτελείται ανάκτηση ωαρίων περίπου 34 έως 36 ώρες μετά την ένεση, λίγες ώρες πριν απελευθερωθούν πραγματικά τα ωάρια από την ωοθήκη.
Στους άνδρες, οι ενέσεις HCG χρησιμοποιούνται για να διεγείρουν τα κύτταρα Λέιντιγκ να συνθέσουν τεστοστερόνη. Η ενδοορχική τεστοστερόνη είναι απαραίτητη για τη σπερματογένεση από τα κύτταρα σερτόλι. Οι τυπικές χρήσεις της HCG στους άνδρες περιλαμβάνουν τον υπογοναδισμό και τη θεραπεία γονιμότητας, συμπεριλαμβανομένης της θεραπείας υποκατάστασης τεστοστερόνης για την αποκατάσταση ή τη διατήρηση της γονιμότητας και την πρόληψη της ατροφίας των όρχεων.
Αρκετά εμβόλια κατά της ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης (hCG) για την πρόληψη της εγκυμοσύνης βρίσκονται επί του παρόντος σε κλινικές δοκιμές.
Συμπληρωματικό των αναβολικών στεροειδών
Όταν τα εξωγενή ΑΑΣ τοποθετούνται στο ανδρικό σώμα, οι φυσικοί βρόχοι αρνητικής ανάδρασης αναγκάζουν το σώμα να διακόψει τη δική του παραγωγή τεστοστερόνης μέσω της διακοπής λειτουργίας του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-γοναδικού αδένα. Αυτό προκαλεί, μεταξύ άλλων, ατροφία των όρχεων. Η HCG χρησιμοποιείται συνήθως κατά τη διάρκεια και μετά από κύκλους χορήγησης στεροειδών για τη διατήρηση και την αποκατάσταση του μεγέθους των όρχεων καθώς και της φυσιολογικής παραγωγής τεστοστερόνης.
Δίαιτα HCG
Ο Βρετανός ενδοκρινολόγος Άλμπερτ Σίμεονς πρότεινε την HCG ως συμπλήρωμα σε μια δίαιτα αδυνατίσματος εξαιρετικά χαμηλών θερμίδων (λιγότερες από 500 θερμίδες). Ο Σίμεονς, ενώ μελετούσε τις έγκυες γυναίκες στην Ινδία με δίαιτα ελλιπή σε θερμίδες και τα «παχιά αγόρια» με προβλήματα υπόφυσης (σύνδρομο Φραίλιχ) που έλαβαν θεραπεία με χαμηλή δόση HCG, παρατήρησε ότι και οι δύο έχασαν λίπος και όχι άπαχο (μυϊκό) ιστό. Σκέφτηκε ότι η HCG πρέπει να προγραμματίζει τον υποθάλαμο για να το κάνει αυτό στις προηγούμενες περιπτώσεις, προκειμένου να προστατεύσει το αναπτυσσόμενο έμβρυο προάγοντας την κινητοποίηση και την κατανάλωση μη φυσιολογικών, υπερβολικών λιπών. Ο Σίμεονς το 1954 δημοσίευσε ένα βιβλίο με τίτλο Pounds and Inches, σχεδιασμένο για την καταπολέμηση της παχυσαρκίας. Ο Σίμεονς, που εκπαιδευόταν στο Διεθνές Νοσοκομείο Σαλβατόρ Μούντι στη Ρώμη, Ιταλία, συνέστησε ημερήσιες ενέσεις HCG χαμηλής δόσης (125 IU) σε συνδυασμό με μια εξατομικευμένη δίαιτα εξαιρετικά χαμηλών θερμίδων (500 θερμίδες/ημέρα, υψηλή σε πρωτεΐνες, χαμηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες/λίπη), η οποία υποτίθεται ότι είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια λιπώδους ιστού χωρίς απώλεια άπαχου ιστού.
Άλλοι ερευνητές δεν βρήκαν τα ίδια αποτελέσματα όταν επιχείρησαν πειράματα για να επιβεβαιώσουν τα συμπεράσματα του Σίμεονς, και το 1976, ως απάντηση σε καταγγελίες, ο FDA ζήτησε από τον Σίμεονς και άλλους να συμπεριλάβουν μια δήλωση αποποίησης ευθύνης σε όλες τις διαφημίσεις που έγραφε ότι δεν έχει εγκριθεί από τον FDA και ότι δεν υπάρχουν στοιχεία ότι είναι αποτελεσματική.
Μια μελέτη του 1976 στο American Journal of Clinical Nutrition κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η HCG δεν είναι πιο αποτελεσματική ως βοήθημα για την απώλεια βάρους από τον διαιτητικό περιορισμό μόνο.
Μια μετα-ανάλυση του 1995 βρήκε ότι οι μελέτες που υποστήριζαν την HCG για απώλεια βάρους ήταν κακής μεθοδολογικής ποιότητας και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη ότι η HCG είναι αποτελεσματική στη θεραπεία της παχυσαρκίας· δεν προκαλεί απώλεια βάρους ή ανακατανομή λίπους, ούτε μειώνει την πείνα ή προκαλεί αίσθημα ευεξίας».
Στις 15 Νοεμβρίου 2016, η Αμερικανική Ιατρική Ένωση (AMA) ψήφισε πολιτική σύμφωνα με την οποία «Η χρήση ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης (HCG) για απώλεια βάρους είναι ακατάλληλη».
Παραπομπές
Κατηγορία:Σεξουαλικές ορμόνες Κατηγορία:Πεπτιδικές ορμόνες Κατηγορία:Γλυκοπρωτεΐνες Κατηγορία:Μαιευτική
Ερρίκος Α΄ του Μονμορανσύ
Ο Ερρίκος Α΄, γαλλ.: Henri I de Montmorency, (15 Ιουνίου 1534 στο Σαντιγύ, Ουάζ – 2 Απριλίου 1614) ήταν στρατάρχης της Γαλλίας και κοντόσταυλος της Γαλλίας. Ήταν κύριος του Νταμβίλ και υυπηρέτησε ως κυβερνήτης του Λανγκεντόκ από το 1563 έως το 1614.
Βιογραφία
αριστερά|μικρογραφία|Χαρακτικό με το πορτραίτο του Ερρίκου Α΄ του Μονμαρανσύ.
Γεννήθηκε στις 15 Ιουνίου 1534 ως γιος του Αν του Μονμορανσύ και της Mαγδαληνής της Σαβοΐας, κόρης του Ρενέ κόμη του Βιλάρ και της Άννας Λάσκαρη. Ως κυβερνήτης (gouverneur), οδήγησε έναν στρατό στην Τουλούζη, εκστρατεύοντας για εννέα μήνες το 1570, και τιμωρήθηκε από τους αξιωματούχους του δήμου της πόλης (capitouls), επειδή άφησε την περιουσία των Καθολικών να πέσει στα χέρια ενός διερχόμενου προτεσταντικού στρατού, χωρίς να αναλάβει δράση. . Τον κατηγόρησαν ότι πρόδωσε την πόλη και ότι ήταν σε ένωση με τους Προτεστάντες, όπως τον εξάδελφό του ναύαρχο Κολινύ. Απάντησε συλλαμβάνοντας τέσσερις αστούς, που τους έστειλε στο Παρίσι με κατηγορίες για συκοφαντία. Ο Ερρίκος τοποθέτησε επίσης έναν γενικό επιθεωρητή στο Κοινοβούλιο (Parlement) της Τουλούζης, που ήταν ύποπτο για προτεσταντισμό. Τον Οκτώβριο του 1574 ενώθηκε με τους Προτεστάντες του Κάτω Λανγκεντόκ, στερήθηκε του αξιώματός του από το Κοινοβούλιο της Τουλούζης και συνελήφθησαν οι συνεργάτες του, που κατηγορήθηκαν για συνωμοσία εναντίον του βασιλιά. Εν μέσω αυτών των συλλήψεων, ο Ερρίκος κρέμασε έναν από τους αξιωματικούς του ως ύποπτο δηλητηρίασης, πιστεύοντας ότι ο Ερρίκος Γ' της Γαλλίας προσπαθούσε να τον σκοτώσει.
Ο Ερρίκος έγινε δούκας του Moνμορανσύ με το τέλος του αδελφού του Φραγκίσκου το 1579. Ως ηγέτης του κόμματος που ονομαζόταν Πολιτικοί (Politiques) είχε εξέχουσα θέση στους Θρησκευτικούς Πολέμους της Γαλλίας. Το 1593 ο Ερρίκος Α΄ έγινε κοντόσταυλος της Γαλλίας, αλλά ο Ερρίκος Δ' έδειξε κάποια αγωνία να τον κρατήσει μακριά από το Λανγκεντόκ, το οποίο κυβερνούσε ως κυρίαρχος πρίγκιπας.
Οικογένεια
Με την πρώτη του σύζυγο Αντουανέτα των Λα Μαρκ (1542-1591), κόρη του Ροβέρτου Δ' στρατάρχη της Γαλλίας, πρίγκιπα του Σεντάν και δούκα του Μπουγιόν,  είχε τέκνα:
Με τη δεύτερη σύζυγό του Λουίζ του Μπουντός (1575-1598), είχε:
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Οίκος του Μονμορανσύ Κατηγορία:Κοντόσταυλοι της Γαλλίας Κατηγορία:Στρατάρχες της Γαλλίας
Ποντεμπίτσε
Το Ποντεμπίτσε (πολωνικά: Poddębice) είναι πόλη και η έδρα του Πόβιατ Ποντεμπίτσε, στο Βοεβοδάτο Λοτζ της κεντρικής Πολωνίας, περίπου 40 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Λοτζ. Ο πληθυσμός του είναι 7.245 κάτοικοι (2020).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πόλεις της Πολωνίας Κατηγορία:Πόλεις του Βοεβοδάτου Λοτζ Κατηγορία:Κυβερνείο Κάλις Κατηγορία:Βοεβοδάτο Λοτζ (1919-1939)
Φερδινάνδος του Ωμάλ
Ο Φερδινάνδος, ισπαν. Fernando (1238 - πριν το 1264/69) από τον Οίκο της Ιβρέας-Καστίλης ήταν πρίγκιπας (infante) της Καστίλης, κόμης του Ωμάλ, βαρόνος τού Μοντγκομρύ & Νουαγιέλ-συρ-Μερ.
Βιογραφία
Ήταν ο έβδομος γιος τού Φερδινάνδου Γ΄ της Καστίλης και της (2ης συζύγου του) Ιωάννας των Νταμμαρτίν, κόρης τού Σίμωνα κόμη τού Ποντιέ/Ωμάλ. Για την Ιωάννα ήταν ο 1ος γιος. Ο νεότερος αδελφός του Λουδοβίκος απεβ. 26 ετών.
Το 1252 απεβίωσε ο πατέρας του στη Σεβίλλη και η Ιωάννα με τον Φερδινάνδο έφυγαν στη Γαλλία· η Ιωάννα δεν ξαναγύρισε. Ο Φερδινάνδος κληρονόμησε την κομητεία τού Ωμάλ και τις βαρονίες Μοντγκομρύ & Νουαγιέλ-συρ-Μερ.