Πολιορκία_της_Κορώνης
1533: Πολιορκία της Κορώνης από τους Οθωμανούς
Ο Κωνσταντίνος Σάθας στο έργο του «Τουρκοκρατουμένη Ελλάς: Ιστορικόν δοκίμιον περί των προς αποτίναξιν του Οθωμανικού ζυγού επαναστάσεων του Ελληνικού Έθνους (1453-1821)», περιγράφοντας τα διάφορα στάδια των πολιορκιών των ετών 1532 και 1533, της ναυμαχίας του 1533 και τις υπόλοιπες επιμέρους μάχες της περιόδου αυτής, γύρω από την Κορώνη, εκτιμά, ότι η τελική παράδοση της Κορώνης προέρχεται από το γεγονός πως ο ίδιος ο Κάρολος κατανοούσε πόσο «αδύνατος καθίστατο η διατήρησις της Κορώνης, τόσον απομεμακρυσμένης των κρατών αυτού».Κωνσταντίνος Σάθας, «Τουρκοκρατουμένη Ελλάς: ιστορικόν δοκίμιον περί των προς αποτίναξιν του Οθωμανικού ζυγού επαναστάσεων του Ελληνικού Έθνους (1453-1821)», υπό Κωνσταντίνου Ν. Σάθα. Εκ της Τυπογραφίας των τέκνων Ανδρέου Κορομηλά, Αθήνησι 1869. Ενότητα: "1532-1533 Πόλεμος Σουλεϊμάνου και Καρόλου Ε'. Ο Δόριας κυριεύει την Κορώνην, λεηλατεί τα παράλια του Κορινθιακού κόλπου και εξεγείρει τους Έλληνας εις επανάστασιν. Εγκατάλειψις και σφαγή αυτών. Πολιορκία και ανάκτησις της Κορώνης υπό των Τούρκων. Μετοικισμός Κορωναίων εις Ιταλίαν", (σελ. 102-110): σελ. 105-107: [...] "Ο Κάρολος κατανοών, ότι αδύνατος καθίστατο η διατήρησις της Κορώνης, τόσον απομεμακρυσμένης των κρατών αυτού, έγραψε κατά Μάρτιον του 1533 εις τον μέγαν μάγιστρον του ιεροσολυμικού τάγματος προτέπων ίν' αναλάβη την υπεράσπισιν της πόλεως• λαβών δε αποποιητικήν απάντησιν προσήνεγκεν αυτήν εις τον σουλτάνον επί τω όρω επικυρώσεως του θρόνου της Ουγγαρίας εις τον αδελφόν του Φερδινάνδον• πλην ο Σουλεϊμάνης αντί απαντήσεως διέταξεν όπως ο μεν φλαμπουριάρης της Σεμενδρίας Γιαγιάς πασάς επί κεφαλής του στρατού, ο δε Λουφτήβεης ηγούμενος του στόλου, έλθωσι κατά της Κορώνης. Ο Μενδόζας αναγγείλας εις τον αντιβασιλέα της Σικελίας την κατά ξηράν και θάλασσαν στενήν πολιορκία εζήτησε κατεπειγόντως βοηθείας λέγων, ότι η προς τον αυτοκράτορα αφοσίωσις των Ελλήνων ήτο τοιαύτη, ώστε άμα εμφανιζομένης δυνάμεως προθύμως ήθελον λάβει τα όπλα και αποδιώξει τους Τούρκους εξ όλης της Πελοποννήσου. Ταύτα πληροφορηθείς ο Κάρολος τον μεν Δόριαν διέταξε να συγκετρώση τον στόλο και τρέξη εις βοήθειαν, τον δε πάπαν δι' επιστολών παρεκάλεσε να συντελέση υπέρ τούτου παραχωρών τον ρωμαϊκόν και ιεροσολυμικόν στολίσκον. Εν τάχει παρασκευασθείς εν Μεσσήνη ο στόλαρχος προαπέστειλε μίαν γαλέραν ίνα ενθαρρύνη τους εν Κορώνη• αυτός δε αναχωρήσας μετά πεντήκοντα επτά πλοίων την 2 Αυγούστου 1533 ήλθεν εις Ζάκυνθον, και εκείθεν εις Σαπιέντσαν, όπου ελληνικόν πλοιάριον τον ειδοποίησεν, ότι ο τουρκικός στόλος συνέκειτο εξ ογδοήκοντα πλοίων. Ο προς κατασκόπευσιν των εχθρών σταλέις είδε τον Λουφτήβεην ηγκυροβολημένον εν τινί όρμω πλησίον της Κορώνης, την δε πόλιν στενώς πολιορκουμένην και κανονοβολουμένην από ξηράς και θαλάσσης. Ο Δόριας, ει και ολιγώτερα έχων πλοία, απεφάσισε να συγκροτήση μάχην, εξαναγκάζων ούτω την εις την πόλιν εισαγωγήν των αναγκαίων βοηθειών• όθεν προς τούτο διατάξας να ετοιμασθή ο στόλος, ως εμπροσθοφυλακήν προέταξε δύο μεγάλα γαλόνια εξωπλισμένα δια καλού πυροβολικού, κατόπιν δ' ετάχθη αυτός έχων εν μεν τω δεξιώ κέρατι τον στολίσκον του πάπα και των ιπποτών, εν δε τω αριστερώ την υπό του Αντωνίου Δορία διοικούμενην μοίρα. Φθας εις το ακρωτήριον Ακρίταν (Gallo) έστειλε βριγαδίνιον, δι' ου διέτασσε τα προπλέοντα γαλόνια να προσεγγίσωσι τω εχθρώ και απαύστως κανονοβολήσωσι κατ' αυτού μέχρις εξερεθίσεως προς μάχην• καθ' ον δε χρόνον ο στόλος ήθελε σπεύδει εις βοήθειαν αυτών, αι παρακολουθούσαι γαλέραι είχον ενταλθή όπως ωφελούμεναι της συγχύσεως και απασχολήσεως των εχθρών σπεύσωσιν εις βοήθειαν των εν Κορώνη. Αλλ' η απόστολος ναυς κανονοβοληθείσα μέχρι καταβυθίσεως μόλις εσώθη καταφυγούσα υπό τα πυροβόλα του δρουρίου. Παραδόξως ο οθωμανικός στόλος δεν εκινήθη από της θέσεως αυτού, και ούτως ο χριστιανικός ανενοχλήτως ηδυνήθη να φθάση εις Κορώνην, εκτός δύο γαλερών μη δυνηθεισών να παρακολουθήσωσιν• εκ τούτων της μεν μιας το πλήρωμα εκ δειλίας πεσόν εις την θάλασσαν επνίγη ή ηχμαλωτίσθη, η δ' ετέρα καρτερικώτατα αντέστη κατά των επιτεθέντων εχθρών, μέχρις ου ο στόλαρχος εξασφαλίσας υπό το πυρ του δρουρίου τα βεβλαμμένας ναυς εσήμανεν οπισθοχώρησιν και μετά είκοσι τριών γαλερών έσπευσεν εις βοήθειαν. Ο Λοφτήβεης έχων διαταγάς ίνα μη συμπλακή προ της ελεύσεως και του Αλεξανδρινού στόλου, υπεχώρησε και καταδιωκόμενος υπό του Δορία ήλθε και ηγκυροβόλησεν υπό το φρούριον της Μεθώνης, απολέσας εν τη φυγή δύο γαλέρας, εν αις ηχμαλωτίσθησαν πλέων των διακοσίων, ως επί το πολύ γιανιτσάρων μετά του αρχηγού τους Ισούφ βέη, τον οποίον ο νικητής ενδύσας δια λαμπράς εσθήτος και χρυσού περιδεραίου γενναιοφρόνως απέστειλεν εις Μεθώνην". [...]