cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ιωάννης Γ´ Δούκας Βατάτζης
Συνωμοσίες και πρώτες κατακτήσεις
Ενώ όμως όλα έβαιναν καλώς για το κράτος της Νίκαιας, και ενώ ο Ιωάννης Γ΄ είχε ξεκινήσει τη βασιλεία του με τόσο καλούς οιωνούς, άρχισε να εξυφαίνεται στη Νίκαια συνωμοσία κατά του Αυτοκράτορα. Επικεφαλής των συνωμοτών, που θέλησαν να εκμεταλλευτούν την απουσία του Αυτοκράτορα, ήταν ο εξάδελφος και στενός συνεργάτης του, Ανδρόνικος Νεστόγγος. Ο Ιωάννης Γ΄ όμως πληροφορήθηκε εγκαίρως τα περί συνωμοσίας και εγκαταλείποντας τις επιχειρήσεις, επέστρεψε ταχέως στη Νίκαια, σώζοντας έτσι τον θρόνο του. Ωστόσο μέχρι το 1235 δεν επιχείρησε να ηγηθεί προσωπικά στρατιωτικών επιχειρήσεων για την επέκταση των συνόρων, έχοντας ως πρώτιστο σκοπό την εδραίωση της θέσης του και τη ρύθμιση εσωτερικών ζητημάτων.
Η διεκδίκηση του αυτοκρατορικού τίτλου
left|thumb|Οι διάδοχοι του Βυζαντίου (Ρωμανίας).
Οι σχέσεις με τους Βυζαντινούς της Ηπείρου
Στον αντίποδα της μικρασιατικής Αυτοκρατορίας είχε δημιουργηθεί η ηγεμονία της Ηπείρου, το οποίο ενσάρκωνε τις ελπίδες των Ρωμαίων της Βαλκανικής χερσονήσου για την αποτίναξη του λατινικού, όσο και του βουλγαρικού ζυγού. Η ηγεμονία, με πρωτεύουσα την Άρτα, περιλάμβανε τμήματα της σημερινής Αλβανίας, Δυτικής Ελλάδας (Ήπειρος, Δυτικής Μακεδονίας, Δυτικής Στερεάς. Σύντομα, υπό την ηγεσία του ικανού, θυελλώδους όσο και τυχοδιώκτη Θεοδώρου Κομνηνού Δούκα, ακολούθησε επεκτατική πολιτική, καταλαμβάνοντας το 1223 τη Θεσσαλονίκη καθώς και μεγάλα τμήματα της Μακεδονίας, της Θεσσαλίας και της Θράκης. Φαινόταν λοιπόν, ότι η Ήπειρος θα πετύχαινε την ανακατάληψη της Βασιλεύουσας. Το 1227 μάλιστα, ο ηγεμόνας της Ηπείρου εγκατέλειψε τον τίτλο του δεσπότη και στέφθηκε "Αυτοκράτορας" στη Θεσσαλονίκη.
Επίσης, ο βασιλιάς των Βουλγάρων Ιβάν Ασέν Β΄ (1218-1241) διεκδικούσε και αυτός τον Αυτοκρατορικό τίτλο, φέροντας την προσωνυμία «αυτοκράτωρ Βουλγάρων και Ρωμαίων».
thumb|right|300px|Το Δεσποτάτο της Ηπείρου από το 1205 έως το 1230 (μάχη της Κλοκοτνίτσας). Με το ανοιχτό πράσινο σημειώνονται οι κατακτήσεις τού Θεοδώρου Κομνηνού Δούκα (1215-1230).
Μέσα σ’ αυτόν τον γεμάτο "αυτοκράτορες" βυζαντινό κόσμο, ο Ιωάννης Γ΄ Βατάτζης έπρεπε να υπερασπιστεί τον Αυτοκρατορικό τίτλο, που είχε κληρονομήσει από τον προκάτοχό του.
Η πρώτη σύγκρουση με την Ηγεμονία της Ηπείρου ήρθε το 1225 για την κατοχή της Αδριανούπολης. Οι κάτοικοι της πόλης έστειλαν πρεσβεία στον Βατάτζη, ζητώντας του να στείλει δυνάμεις για την εκδίωξη τη φραγκικής φρουράς. Ο τελευταίος άδραξε την ευκαιρία και το απόσπασμα που έστειλε, κατέλαβε αναίμακτα την πόλη. Επίσης αναίμακτα αποχώρησε, όταν ο Θεόδωρος Κομνηνός Δούκας, ευρισκόμενος στη Θράκη, έσπευσε με τον στρατό του να εκδιώξει τη μικρασιατική φρουρά. Κατά τη στιγμή της παράδοσης, ο διοικητής των Νικαέων Ιωάννης Καμμύτζης δεν αφίππευσε, ούτε προσκύνησε τον Θεόδωρο, μην αναγνωρίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο άλλον Αυτοκράτορα Ρωμαίων, πέραν του Βατάτζη. Τα πνεύματα οξύνθηκαν (ο Θεόδωρος λίγο έλειψε να προβεί σε χειροδικία εναντίον του Καμμύτζη), αλλά τελικά δεν δόθηκε συνέχεια. Το γεγονός αυτό είναι χαρακτηριστικό της έντονης ιδεολογικής αντιπαράθεσης μεταξύ Ηπείρου και Νικαίας. Μάλιστα ο Καμμύτζης, για την πράξη αυτή, τιμήθηκε με αξιώματα από τον Βατάτζη κατά την επιστροφή του στη Νίκαια, αφού έδειξε στους κατοίκους της Θράκης, ότι μόνον ο μονάρχης της Νικαίας ήταν ο γνήσιος «Αυτοκράτωρ Ρωμαίων». Ασχολούμενος με εσωτερικά θέματα, όπως προαναφέρθηκε και με στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Αιγαίο, ο Ιωάννης Γ΄ δεν αντέδρασε σθεναρά στην απώλεια της Αδριανούπολης. Απέστειλε πρεσβεία με τον Πατριάρχη Γερμανό Β΄ (1222-1240) στον Θεόδωρο (μετά τη στέψη του τελευταίου), απαιτώντας να αποποιηθεί τον τίτλο του "αυτοκράτορα" και να δεχθεί αυτόν του δεσπότη, κυβερνώντας ανενόχλητος τα εδάφη του υπό την τυπική επικυριαρχία της Νίκαιας. Ωστόσο και πάλι δεν προχώρησε σε ουσιαστικές ενέργειες εναντίον του Θεοδώρου, όταν εκείνος απέρριψε τις προτάσεις του. Και αυτό επειδή είχε να αντιμετωπίσει νέα εισβολή των Φράγκων της Πόλης, που υπό την ηγεσία του νέου τους ηγεμόνα, του ηλικιωμένου όσο και ιπποτικού Ιωάννη του Μπριέν, προσπάθησαν να ανακαταλάβουν τα μικρασιατικά εδάφη, που είχαν χάσει μετά τη μάχη στο Ποιμανηνό. Τελικά οι Φράγκοι εκδιώχθηκαν, ενώ οι βλέψεις της Ηπείρου εξανεμίστηκαν μετά τη μάχη της Κλοκοτνίτσας ή Κλοκοτινίτζας, κατά την οποία ο Ιβάν Ασέν Β΄ συνέτριψε τον στρατό του Θεοδώρου Κομνηνού Δούκα. Στον θρόνο της Θεσσαλονίκης ανήλθε ο αδελφός του Θεοδώρου και γαμπρός τού Ασέν, ο Μανουήλ, ο οποίος εξακολουθούσε να φέρει τα αυτοκρατορικά διάσημα, μολονότι ήταν ουσιαστικά υποτελής τού πεθερού του.
Οι σχέσεις με τους Βουλγάρους και προσπάθειες κατάληψης της Πόλης
Ο ισχυρότερος πλέον άνδρας της Βαλκανικής ήταν ο Βούλγαρος ηγεμόνας και ο Βατάτζης έσπευσε να συμμαχήσει μαζί του. Η συμμαχία επισφραγίστηκε, κατά το έθος της εποχής, με τον γάμο τού γιου τού Βατάτζη, Θεοδώρου, με την κόρη του Ασέν Ελένη. Μετά την υπογραφή των συμφωνιών, οι δύο σύμμαχοι ξεκίνησαν εκστρατείες στη Θράκη. Αμφότεροι έφτασαν μέχρι τα τείχη της Κωνσταντινούπολης, την οποία και πολιόρκησαν από κοινού το 1235 και το 1236, χωρίς όμως επιτυχία. Η επέμβαση Βενετών και Φράγκων της Πελοποννήσου απέτρεψε την πτώση της Πόλης. Είχε γίνει όμως σαφές, ότι η πτώση της λατινοκρατούμενης Κωνσταντινούπολης δεν ήταν παρά θέμα χρόνου. Ο ίδιος ο Πάπας αφόρισε τον Ασέν, απαίτησε από τον βασιλιά της Νίκαιας να σταματήσει τις εχθροπραξίες και κάλεσε τους ηγεμόνες της Δύσης να συνδράμουν με στρατεύματα τους εν τη Πόλει ομοεθνείς τους. Τότε ο ηγεμόνας των Βουλγάρων αποκήρυξε τη συμμαχία του με τον Βατάτζη, αντιλαμβανόμενος ότι ο σύμμαχός του ωφελείται πολύ περισσότερο από τον ίδιο· επεδίωξε μάλιστα και επέτυχε να προσεταιριστεί τους Λατίνους της Πόλης, με την ελπίδα να γίνει κύριός της κατόπιν κάποιου διακανονισμού ή συνοικεσίου. Τελικά, εξ αιτίας αστάθμητων παραγόντων, η συμμαχία Βουλγάρων και Φράγκων δεν ευοδώθηκε. Εγκαταλείποντας τις κοινές με τους Λατίνους επιχειρήσεις, ο Ιβάν Ασέν Β΄ ανανέωσε τις συνθήκες και τις συμφωνίες με τον Βατάτζη. Το 1241 ο Βούλγαρος ηγεμόνας απεβίωσε, αφήνοντας στον θρόνο τον δεκαετή γιο του, Καλιμάν Ασέν Α΄. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Αυτοκρατορία της Νίκαιας απαλλάχθηκε από έναν επικίνδυνο και ικανό αντίπαλο και ο Βατάτζης έστρεψε την προσοχή του στο Δεσποτάτο της Ηπείρου. Ήθελε να στερεώσει τις ευρωπαϊκές κτίσεις του πριν δώσει το οριστικό χτύπημα στην παραπαίουσα Κωνσταντινούπολη.
Επιχειρήσεις στα Βαλκάνια και τελική σύγκρουση με τους Ρωμαίους της Δύσης
Εν τω μεταξύ, τα πράγματα στην "αυτοκρατορία" της Θεσσαλονίκης εξελίχθηκαν ως εξής: ο Θεόδωρος Κομνηνός Δούκας, μετά τη μάχη της Κλοκοτνίτσας, είχε καταστεί αιχμάλωτος του Ιβάν Ασέν Β΄. Μερικά χρόνια αργότερα, συνελήφθη να συνωμοτεί εναντίον του τελευταίου και τιμωρήθηκε με την ποινή της τύφλωσης. Τον θρόνο της Θεσσαλονίκης είχε καταλάβει ο Μανουήλ, αδελφός του τυφλού Θεοδώρου και την Ήπειρο ο Μιχαήλ Β΄ Κομνηνός Δούκας, ανιψιός του τελευταίου. Όταν ο Ιβάν Ασέν Β΄ χήρεψε, ο πολυμήχανος Θεόδωρος του πρόσφερε την κόρη του. Έτσι κατάφερε τελικά να αφεθεί ελεύθερος. Μπήκε κρυφά στη Θεσσαλονίκη, όπου ανέτρεψε τον αδελφό του, τον Μανουήλ και ανέβασε στον θρόνο τον γιο του, τον Ιωάννη. Ο Μανουήλ κατέφυγε αρχικά στους Σελτζούκους του Ικονίου και κατόπιν στη Νίκαια. Υποσχέθηκε στον Βατάτζη, ότι αν τον συνέδραμε, ώστε να καταλάβει τη συμβασιλεύουσα, θα την κυβερνούσε υπό την επικυριαρχία του. Όντως, ο Αυτοκράτορας του έδωσε στρατό και στόλο και ο Μανουήλ απέπλευσε για την Ελλάδα. Αποβιβάστηκε στη Θεσσαλία, στον Παγασητικό το 1239. Χρησιμοποιώντας τον στρατό του ως μέσω πίεσης και χωρίς να πραγματοποιηθούν στρατιωτικές επιχειρήσεις, κατάφερε να γίνει διανομή των εδαφών του Βασιλείου της Θεσσαλονίκης. Ο ίδιος έλαβε τη Θεσσαλία, ο αδελφός του, Θεόδωρος τη δυτική Μακεδονία και ο Ιωάννης παρέμεινε στη Θεσσαλονίκη.
Δύο χρόνια αργότερα, απεβίωσαν ο Μανουήλ και ο Ιβάν Ασέν Β΄, αφήνοντας τον Θεόδωρο (που ουσιαστικά κινούσε τα νήματα πίσω από τον Ιωάννη της Θεσσαλονίκης) και τον Μιχαήλ Β΄ της Ηπείρου κυρίαρχους στη νότια Βαλκανική. Με τον θάνατο του Μανουήλ, ο Βατάτζης βρήκε το κατάλληλο πρόσχημα για να διεκδικήσει ενεργά την υποταγή της περιοχής. Πρώτη ενέργειά του ήταν ο αφοπλισμός του ενεργητικού και πανούργου Θεοδώρου. Το επέτυχε με έναν ειρηνικό και “έντιμο” τρόπο: προσκάλεσε τον Θεόδωρο στη Νίκαια, όπου τον υποδέχτηκε με τιμές. Όταν όμως αυτός ετοιμάστηκε να επιστρέψει στη Μακεδονία, πληροφορήθηκε, ότι ήταν αιχμάλωτος.
Την άνοιξη του 1242, ο Αυτοκράτορας εκστράτευσε κατά της Θεσσαλονίκης με στρατό και στόλο. Δεν πολιόρκησε την πόλη, αλλά απέσπασε όρκο υποταγής από τον συνονόματό του κυβερνήτη της και γύρισε εσπευσμένα στη Μικρά Ασία. Αιτία της αιφνίδιας διακοπής των επιχειρήσεων ήταν η εμφάνιση των μογγολικών ορδών, που σάρωναν την ανατολική Μ. Ασία και κατέστησαν υποτελείς τους Σελτζούκους Τούρκους και τους Βυζαντινούς της Τραπεζούντας. Μπροστά στον κοινό κίνδυνο η Νίκαια και οι Σελτζούκοι συμμάχησαν. Η τύχη όμως ευνόησε ακόμα μια φορά τον Ιωάννη Γ΄. Οι Μογγόλοι εγκατέλειψαν ξαφνικά την περιοχή, λόγω εσωτερικών προβλημάτων, αφήνοντας αλώβητο το κράτος της Νίκαιας και αρκούμενοι σε έναν φόρο υποτελείας από τον Βατάτζη. Έτσι ακολούθησε μια περίοδος ανάπαυλας, καθώς όλα τα γύρω κράτη ήταν εξασθενημένα (Ικόνιο, Λατινική Κωνσταντινούπολη, Βουλγαρία) ή υποτελή (Θεσσαλονίκη) στον Βατάτζη.
Το 1246 βρέθηκε στη Θράκη, όπου επιθεωρούσε τις φρουρές των πόλεων, εν όψει της λήξης ανακωχής με τους Φράγκους. Όταν έμαθε, ότι ο βασιλιάς της Βουλγαρίας Καλιμάν Ασέν Α΄, απεβίωσε, αφήνοντας στον θρόνο τον ανήλικο αδελφό του, επετέθη κατά των Βουλγάρων. Σε σύντομο διάστημα προσαρτήθηκε στο βασίλειο της Νικαίας ολόκληρη η νότια και νοτιοδυτική Βουλγαρία και τμήματα της Μακεδονίας. Σημαντικές πόλεις, όπως οι Σέρρες, η Βέροια, το Μελένικο και τα Σκόπια περιήλθαν υπό βυζαντινό έλεγχο, οι περισσότερες εξ αυτών αμαχητί. Στράφηκε τότε και κατά της Θεσσαλονίκης, την οποία κατέλαβε σε συνεργασία με δυσαρεστημένους από τη διακυβέρνηση του νέου δεσπότη Δημήτριου, αριστοκράτες της πόλης. Με τη συμβασιλεύουσα υπό την κατοχή του, ο Βατάτζης εδραίωσε τη θέση του ως μοναδικός Βυζαντινός Αυτοκράτορας στη συνείδηση του λαού. Προσεταιρίστηκε, επίσης, τον δεσπότη της Ηπείρου, Νικηφόρο Α΄, διάδοχο του Μιχαήλ Β΄ με την προοπτική συνοικεσίου. Μα ο Νικηφόρος Α΄ αθέτησε τη συμφωνία και το 1251 επιτέθηκε κατά των πόλεων της Μακεδονίας, που υπαγόταν στη Νίκαια. Χρειάστηκε μία ακόμη εκστρατεία και πολλές αμφίρροπες μάχες, μέχρι τελικά να συνθηκολογήσει ο Νικηφόρος Α΄, με την προοπτική συνοικεσίου πάλι και λαμβάνοντας τον τίτλο του δεσπότη, όπως οι προκάτοχοί του, αλλά με ακόμα λιγότερα εδάφη.
Συμμαχία με τον Φρειδερίκο Β΄ Χοενστάουφεν της Γερμανίας
Μονάρχης της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην εποχή του Ιωάννη Γ΄ Βατάτζη ήταν ο Φρειδερίκος Β΄ Χοενστάουφεν (1194 – 1250, βασιλιάς από το 1220). Μεγαλωμένος στη νορμανδική Σικελία, όπου συνυπήρχαν Άραβες, Έλληνες, Ιταλόφωνοι και Ιουδαίοι, είχε αναπτύξει μια πολύ διαφορετική αντίληψη και νοοτροπία από τους υπόλοιπους ηγεμόνες της Δύσης. Υπέρμαχος της «ελέω Θεού μοναρχίας», δεν συμμεριζόταν την τάση του ποντίφηκα για επιβολή και κυριαρχία της εκκλησιαστικής εξουσίας επί της πολιτικής. Δεν άργησε, λοιπόν, να έρθει σε σύγκρουση με το παπικό κράτος.
Από την άλλη πλευρά ο Βατάτζης, για να αντισταθμίσει την επιρροή και τη δύναμη του πάπα, του οποίου οι ενέργειες μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να κατευθύνουν ακόμη μία σταυροφορία εναντίον των βυζαντινών χωρών, αναζητούσε έναν βάσιμο σύμμαχο στη Δύση. Τα κοινά συμφέροντα, αλλά και οι κοινές εκκλησιαστικές και πολιτικές αντιλήψεις των δύο μοναρχών, οδήγησαν στη σύναψη συμμαχίας με τον Ιωάννη Γ΄ τύποις υποτελή του Γερμανού αυτοκράτορα. Η συμμαχία σφραγίστηκε με τον γάμο του Ιωάννη Γ΄ (η πρώτη σύζυγός του, Ειρήνη, είχε αποβιώσει το 1239) με την κόρη του Φρειδερίκου Β΄, την Κονστάνς, το 1245. Μετά από αυτό ο Πάπας Ιννοκέντιος Δ΄ αφόρισε τον Φρειδερίκο Β΄ και αποκήρυξε το γένος των Βυζαντινών. Ενδεικτική των αντιλήψεων του Γερμανού μονάρχη είναι η επιστολή που έστειλε στον Ιωάννη, σχολιάζοντας την πολιτική του πάπα: θεωρεί ότι κακώς η Κωνσταντινούπολη είχε αφαιρεθεί από τους Βυζαντινούς, τους δικαιωματικούς κατόχους της και ότι κακώς πάλι οι τελευταίοι θεωρούνταν σχισματικοί, αφού ο πρωταίτιος του σχίσματος ήταν ο ίδιος ο πάπας.
Αν και η συμμαχία δεν απέδωσε όσο θα ήθελε ο Βατάτζης, υπήρξε αρκετά συμφέρουσα και για τα δύο κράτη. Ο Φρειδερίκος Β΄ εμπόδισε τα στρατεύματα, που κατόπιν αιτήματος του πάπα ετοιμαζόταν να συνδράμουν τους Λατίνους της Πόλης, να περάσουν από την επικράτειά του στη Βόρεια Ιταλία, ενώ έλαβε από τον σύμμαχό του ενισχύσεις (κυρίως πεζούς και τοξότες) για τις επιχειρήσεις του στη Νότια Ιταλία.
Οι σχέσεις με τον πάπα
Έντονη διπλωματική δραστηριότητα αναπτύχθηκε μεταξύ Νίκαιας και Αγίας Έδρας, επί των ημερών του Ιωάννη Γ΄ Βατάτζη. Έχοντας απέναντί του τον πανίσχυρο πάπα Γρηγόριο Θ΄ (1227-1241), που ακολουθούσε την ανατολική πολιτική των προκατόχων του, προτρέποντας του ηγεμόνες της Δύσης να ενισχύσουν τους Λατίνους της Πόλης, ο Αυτοκράτορας απέστειλε αίτηση διά του Πατριάρχη Γερμανού Β΄ για την ένωση των Εκκλησιών. Συνήλθε, λοιπόν, σύνοδος στο Νυμφαίο της Μικράς Ασίας το 1232, που όμως γρήγορα διαλύθηκε χωρίς να επέλθη κάποια συμφωνία. Ο Βατάτζης είχε θέσει ως όρο τη μη αποστολή βοήθειας προς τους Φράγκους της Κωνσταντινούπολης, πράγμα που ο πάπας απέρριπτε ασυζητητί. Παρόμοια προσπάθεια κατά τα επόμενα έτη (1234) κατέληξε σε ανταλλαγή ύβρεων. Μολονότι ο Αυτοκράτορας αντιλήφθηκε, ότι δεν μπορούσε να κερδίσει πολλά μέσω διαπραγματεύσεων, εξακολούθησε να κρατά επαφές με το Βατικανό. Οι θέσεις και οι επιδιώξεις του, όμως, παρέμεναν σταθερές, έτσι ώστε οι υπήκοοί του (κλήρος και λαός) δεν αισθάνθηκαν ποτέ, ότι θίγονται οι θρησκευτικές πεποιθήσεις τους χάριν πολιτικών στόχων. 200px|left|thumb|Ο Πάπας Γρηγόριος Θ', δεινός διπλωμάτης και φανατικός υποστηρικτής της Λατινικής Αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης, αποτέλεσε επί μία δεκαπενταετία έναν ικανότατο αντίπαλο του Βατάτζη. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο πάπας Γρηγόριος Θ΄ είχε ενεργό ρόλο στη λύση της συμμαχίας μεταξύ Βουλγάρων υπό τον Ιβάν Ασέν Β΄ και Νίκαιας, αφού αφόρισε τον Βούλγαρο βασιλιά. Κατόπιν έστειλε επιπληκτική επιστολή στον Βατάτζη, απαιτώντας να σταματήσει τις εχθροπραξίες εναντίον της Πόλης. Χαρακτηριστική είναι η απάντηση του αυτοκράτορα: θεωρεί το γένος των Ελλήνων (Βυζαντινών) ως το μόνο που έχει δικαιώματα στον θρόνο του Μεγάλου Κωνσταντίνου Α΄. «Τις αγνοεί ότι ο κλήρος της διαδοχής εκείνου (σ.σ. του Μ. Κωνσταντίνου) εις το ημέτερον διέβη γένος και ότι ημείς είμεθα οι τούτου κληρονόμοι και διάδοχοι;» Επίσης βεβαιώνει τον πάπα, ότι δεν θα σταματήσει τις εχθροπραξίες, εάν δεν καταλάβει την Πόλη («ως ουδέποτε παυσόμεθα μαχόμενοι και πολεμούντες τοις κατέχουσι την Κωνσταντινούπολιν»). Στις δε απειλές περί σταυροφορίας υπέρ των δοκιμαζόμενων Φράγκων, απαντά ότι «εάν δε τις δια τούτο αγανακτή και δυσχεραίνη και οπλίζηται καθ’ ημών, έχομεν πως κατά τούτου να αμυνθώμεν, πρώτον μεν διά της βοηθείας του Θεού, έπειτα δε διά των υπαρχόντων και παρ’ ημίν αρμάτων και ίππων και πλήθους ανδρών μαχίμων και πολεμιστών, οίτινες πολλάκις επολέμησαν τους σταυροφόρους». Μετά το γεγονός αυτό, οι σχέσεις Ρώμης και Νικαίας επιδεινώθηκαν περισσότερο. Μάλιστα, ο πάπας απέτρεψε και σύναψη συμμαχίας μεταξύ Νίκαιας και Ουγγαρίας, εξοργισμένος από την κατάληξη της συνόδου στο Νυμφαίο.
Και πάλι, όμως, ο μονάρχης της Νίκαιας δεν διέκοψε τις επαφές με την παπική έδρα. Πληροφόρησε τον διάδοχο τού Γρηγορίου Θ΄, τον Ιννοκέντιο Δ΄ (1243-1254), ότι επιθυμεί την ένωση των Εκκλησιών και άρχισαν εκ νέου συζητήσεις με τους απεσταλμένους του πάπα στη Νίκαια. Πάντως, φαίνεται ότι δεν έτρεφε, πλέον, ελπίδες για κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα πέραν της καθυστέρησης αποστολής φραγκικών ενισχύσεων στην Κωνσταντινούπολη. Εν τούτοις, ο νέος πάπας ήταν πιο διαλλακτικός και διατεθημένος να θυσιάσει την Κωνσταντινούπολη με αντάλλαγμα την υποταγή την Ανατολικής Εκκλησίας. Από την άλλη, ο Αυτοκράτορας χάριν της Κωνσταντινούπολης σκεπτόταν σοβαρά να συμβιβαστεί στο θέμα του πρωτείου της παπικής Έδρας. Η αντίδραση όμως του ορθόδοξου Πατριάρχη επάνω σε δογματικά ζητήματα, εμπόδισε την περαιτέρω προσέγγιση. Ένας ακόμη βασικός λόγος καθυστέρησης των προσπαθειών προσέγγισης (η οποία, ομολογουμένως, ήταν μεγαλύτερη από ποτέ) ήταν η ισχυροποίηση της θέσης της Νίκαιας έναντι όλων των γειτονικών κρατών. Ο Ιωάννης Γ΄ δεν ήθελε να έρθει σε σύγκρουση με το ιερατείο, αλλά και τον λαό του από τη στιγμή που δεν συνέτρεχε κάποια ουσιαστική εξωτερική αιτία. Οριστικό τέρμα στο θέμα αυτό έθεσε ο σχεδόν ταυτόχρονος θάνατος των Ιννοκέντιου Δ' και Βατάτζη.
Αντιπαράθεση με τις ιταλικές ναυτικές δημοκρατίες
Τον 13ο αιώνα η Μεσόγειος βρισκόταν υπό την κυριαρχία και τον έλεγχο των ιταλικών ναυτικών δημοκρατιών. Ιδίως η Βενετία διήνυε το χρυσό αιώνα της. Είχε αποκομίσει τεράστια οφέλη από την υποταγή της Κωνσταντινούπολης στους σταυροφόρους το 1204, από τα οποία προσπαθούσε ζηλότυπα να κρατήσει μακριά τις υπόλοιπες ανταγωνίστριές της, κυρίως τη Γένουα. Ο Ιωάννης Γ΄, εκμεταλλευόμενος τις αντιζηλίες των ιταλικών πόλεων (που αρκετές φορές έφταναν μέχρι και την ανοικτή σύγκρουση), προσπάθησε να αποκομίσει ποικίλα οφέλη, κυρίως την οικονομική αποδέσμευση από αυτές και τον περιορισμό του εμπορικού μονοπωλίου, από τα οποία υπέφερε το Βυζάντιο κατά τις τελευταίες δεκαετίες πριν την άλωση. Έτσι αρνήθηκε επίμονα να ανανεώσει τα προνόμια, που ο προκάτοχός του είχε παραχωρήσει στη Βενετία. Επιπλέον, εκδίωξε τους Βενετούς από αρκετές παραλιακές πόλεις της Μικράς Ασίας, όπως η Λάμψακος. Εναντίον της Βενετίας στρεφόταν και οι κινήσεις προσέγγισης με τη Γένουα, που επιδίωξε κατά τα πρώτα έτη της βασιλείας του, αν και δεν τελεσφόρησαν. Ωστόσο, φρόντισε για την κατασκευή στόλου, ώστε να έχει τη δυνατότητα έμπρακτης αμφισβήτησης της κυριαρχίας των Ιταλών στο Αιγαίο. Σε ευθεία σύγκρουση με τη Βενετία ήρθε, όταν η τελευταία υποστήριξε τον άρχοντα της Ρόδου Λέοντα Γαβαλά στην προσπάθειά του να μείνει μακριά από την επιρροή του Βατάτζη. Την ίδια εποχή, ο στόλος της Νίκαιας έφτασε μέχρι την Κρήτη προς βοήθεια των επαναστατημένων Κρητών. Τελικά οι Βενετοί απώθησαν τους Νικαείς από την Κρήτη, αλλά η Ρόδος δέχτηκε την επικυριαρχία του Ιωάννη (1233). Η ένοπλη αντιπαράθεση με τους Βενετούς συνεχίστηκε, καθώς ο κλοιός έσφιγγε γύρω από την Κωνσταντινούπολη. Επανειλημμένως ο μικρασιατικός στόλος της Νίκαιας καταναυμαχήθηκε από τον αντίστοιχο βενετικό, αλλά και πάλι, χάριν της οικονομικής ευρωστίας της Νίκαιας, αναγεννιόταν και εμφανιζόταν στο Αιγαίο και την Προποντίδα.
Οι σχέσεις με τη Γένουα ήταν πιο πολύπλοκες. Τις προσπάθειες προσέγγισης και συνεργασίας διαδεχόταν περίοδοι συγκρούσεων μικρής εμβέλειας. Η οριστική ρήξη ήρθε το 1247, όταν ο συνασπισμένος στόλος Γένουας και Πριγκιπάτου της Αχαΐας επιτέθηκε κατά της Ρόδου, τη στιγμή που ο Αυτοκράτορας ετοιμαζόταν να πολιορκήσει την Πόλη. Εν τούτοις, αντέδρασε ταχύτατα αποσπώντας μεγάλο μέρος των δυνάμεών του για να υπερασπίσει το σημαντικό αυτό νησί, που πάντοτε εποφθαλμιούσαν οι ιταλικές πόλεις.
Εσωτερική πολιτική
Σπουδαίο έργο επιτέλεσε ο Βατάτζης και ως προς την εσωτερική αναδιοργάνωση της χώρας, σε όλα τα επίπεδα. Ακολουθώντας ένα πρόγραμμα οικονομικής ανόρθωσης, έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ευημερία των υπηκόων του και κυρίως των χαμηλών και μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων. Αναζωογονήθηκαν η γεωργία και η κτηνοτροφία, το εμπόριο γνώρισε σπουδαία άνθηση, ενώ παράλληλα υπήρξε ιδιαίτερα αυστηρός απέναντι στις καταχρήσεις και σπατάλες, που παρατηρούντο από τη μεριά της διοίκησης. Έτσι μπόρεσε να εφαρμόσει πολιτική ελαφριάς φορολογίας, χωρίς να παρατηρηθεί ποτέ έλλειψη οικονομικών πόρων. Περιόρισε τις εισαγωγές ειδών πολυτελείας και με το προσωπικό του παράδειγμα προέτρεψε τον λαό να αποφεύγει την πολυτέλεια και τη χλιδή χάριν της λιτότητας. Αναφέρεται ότι επέπληξε τον γιο και διάδοχό του, όταν κάποια μέρα τον είδε ντυμένο με ακριβά ενδύματα.
thumb|200px|Ο Ιωάννης Βατάτζης στέφεται από την Παναγία σε υπέρπυρον (χρυσό νόμισμα). Επιγρ.: IΩΑΝΝΗC ΔΕCΠOTHC Ο ΔΟΥΚΑC
Στην ιστορία έμεινε το «ωάτον» στέμμα που πρόσφερε στη γυναίκα του. Επρόκειτο για ένα στέμμα κατασκευασμένο από μαργαριτάρια, το οποίο χρηματοδοτήθηκε αποκλειστικά από τις πωλήσεις αυγών του κτήματός του. Με αυτόν τον τρόπο ήθελε να δείξει, πού μπορεί να φτάσει κάποιος με συνετή και συνεπή διαχείριση. Μάλιστα αναφέρεται, ότι ασχολείτο και ο ίδιος με αγροτικές εργασίες στα κτήματά του, όταν του το επέτρεπαν οι κρατικές υποθέσεις.
Η μείωση των εισαγωγών ακολουθήθηκε από αύξηση των εξαγωγών. Ειδικά μετά την επιδρομή των Μογγόλων, το κατεστραμμένο Σουλτανάτο του Ικονίου εισήγαγε από τη Νίκαια είδη διατροφής έναντι χρυσού, ακριβών υφασμάτων και άλλων πολυτελών ειδών.
Σπουδαία άνθηση, επίσης, γνώρισαν τα γράμματα και οι τέχνες. Ο Αυτοκράτορας έδειξε προσωπικό ενδιαφέρον για την παιδεία και τις επιστήμες. Σημαντικές προσωπικότητες, όπως ο ιστορικός Γεώργιος Ακροπολίτης και ο μοναχός και λόγιος Νικηφόρος Βλεμμύδης, έδρασαν την εποχή εκείνη στη Νίκαια. Ακόμη, με ειδική μέριμνα του Ιωάννη Γ΄ και της πρώτης συζύγου του, ιδρύθηκαν μοναστήρια, ναοί, νοσοκομεία και άλλα φιλανθρωπικά ιδρύματα.
Όλα αυτά διασφαλίστηκαν με την ισχυρή φρούρηση των συνόρων, που επετεύχθη με μια σειρά αποτελεσματικών μέτρων, τα οποία ελήφθησαν προς αυτήν την κατεύθυνση. Συγκεκριμένα χτίστηκαν ή/και επανδρώθηκαν ισχυρά φρούρια κατά μήκος των συνόρων και χορηγήθηκαν ατέλειες και πρόνοιες σε συνοριακούς πληθυσμούς. Ουσιαστικά αναβίωσε ο θεσμός των ακριτών, χάρη στην επανίδρυση των στρατιωτικών αγροκτημάτων. Η άμυνα και προστασία των συνόρων ήταν αποτελεσματική όσο λίγες φορές, ακόμη και εναντίον των αεικίνητων τουρκομανικών φυλών, που ζούσαν στις παρυφές της βυζαντινο-σελτζουκικής μεθορίου και από τις οποίες η Μικρά Ασία υπέφερε από τα μέσα σχεδόν του 11ου αιώνα
Οικογένεια
Ο Ιωάννης Γ΄ νυμφεύτηκε πρώτα το 1212 την Ειρήνη Λασκαρίνα, κόρη του Θεοδώρου Α΄ Αυτοκράτορα των Ρωμαίων στη Νίκαια. Μαζί της απέκτησε ένα γιο, τον διάδοχό του:
Η Ειρήνη κατά τη διάρκεια ενός κυνηγιού, έπεσε από το άλογό της και τραυματίστηκε άσχημα με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να τεκνοποιήσει έκτοτε. Απεβίωσε το 1239, αφού πρώτα είχε αποσυρθεί σε ιερά μονή με το όνομα Ευγενία.
Το 1245 ο Ιωάννης Γ΄ έκανε δεύτερο γάμο με την Κωνσταντία (Κονστάνς, Κωνστάντζα) Χοενστάουφεν, νόθη κόρη του Φρειδερίκου Β΄ βασιλιά της Γερμανίας, η οποία άλλαξε το όνομά της σε Άννα. Δεν απέκτησαν παιδιά.
Η Μητέρα Πατρίδα Καλεί
thumb|180px|Το άγαλμα Η Μητέρα Πατρίδα Καλεί
Η Μητέρα Πατρίδα Καλεί, (ρώσικα: Родина-мать зовёт!) ή αλλιώς Μητέρα Πατρίδα, Πατρίδα ή Το μνημείο του Μαμάγιεφ είναι ένα άγαλμα στον λόφο Μαμάγιεφ στο Βόλγογκραντ, μνημείο για την Μάχη του Στάλινγκραντ. Το άγαλμα άρχισε να κατασκευάζεται το 1959. Κύριος γλύπτης ήταν ο σερβικής καταγωγής Γιεβγκένι Βουτσέτιτς. Η κατασκευή του είναι από προεντεταμένο σκυρόδεμα και την μελέτη επιμελήθηκε ο σοβιετικός μηχανικός Νικολάι Νικίτιν. Όταν εγκαινιάστηκε το μνημείο το 1967 ήταν το ψηλότερο γλυπτό στον κόσμο έχοντας ύψος 85 μέτρα από την άκρη του σπαθιού μέχρι την κορυφή του βάθρου του. Το ύψος του σώματος είναι 52 μέτρα και του ξίφους 33 μέτρα. Το συνολικό βάρος της κατασκευής είναι 7900 τόνοι (5500 τόνοι σκυρόδεμα και 2400 χάλυβας). Το ξίφος ζυγίζει 14 τόνους. Από τη βάση του λόφου μέχρι το μνημείο υπάρχουν 200 σκαλιά συμβολίζοντας τις 200 ημέρες της Μάχης του Στάλινγκραντ. Εμφανίζεται στην σημαία και τον θυρεό της περιφέρειας Βολγκογκράντ.
Ιωάννης Γ´ Δούκας Βατάτζης
Τιμή ως αγίου
Η μνήμη του Αγίου Ιωάννου Βατάτζη του Ελεήμονος ετιμάτο με ιδιαίτερη ευλάβεια από τους μικρασιατικούς πληθυσμούς μέχρι και τις αρχές του 20ού αιώνα. Η μνήμη του Αγίου - Αυτοκράτορα διατηρήθηκε μέχρι τους νεότερους χρόνους, κυρίως στη μητρόπολη της Εφέσου. Το 14ο αιώνα ο επίσκοπος Πελαγονίας Γεώργιος συνέγραψε τον Βίον του αγίου Ιωάννου βασιλέως του Ελεήμονος σε μορφή συναξαρίου, ενώ του αποδόθηκαν πολλά θαύματα. Στον επίσκοπο Γεώργιο πιθανόν βασίστηκε και ο Νικόδημος ο Αγιορείτης (1749-1809), ο οποίος κατά παραγγελία του μητροπολίτη Εφέσου συνέταξε ακολουθία προς τιμήν του Αγίου-Αυτοκράτορα. Η Εκκλησία δεν τον αναγνώρισε επίσημα ως άγιο, ωστόσο στα μηναία αναφέρεται η μνήμη του «Ιωάννη Δούκα Βατάτζη» στις 4 Νοεμβρίου. Στο Διδυμότειχο έχει ανεγερθεί το 2010 ο πρώτος ναός αφιερωμένος στον άγιο Ιωάννη Βατάτζη.
Η Μητέρα Πατρίδα Καλεί
Το μοντέλο για την Μητέρα Πατρίδα ήταν η ντόπια Βαλεντίνα Ιζότοβα, η οποία είναι ακόμα αναγνωρίσιμη για την ομοιότητά της με το άγαλμα. Την προσέλαβε ο Λεβ Μάιστρενκο, καλλιτέχνης που εργαζόταν στο σύμπλεγμα του μνημείου στις αρχές του 60. Το άγαλμα είναι μερικώς εμπνευσμένο από τη Νίκη της Σαμοθράκης.
Ιωάννης Γ´ Δούκας Βατάτζης
Αποτίμηση
Ο Ιωάννης Γ΄ Βατάτζης υπήρξε, κατά κοινή ομολογία όλων των ιστορικών, ένας από τους μεγαλύτερους αυτοκράτορες της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Στην περίπτωσή του επαληθεύεται η ρήση του Κωνσταντίνου ΙΑ΄ Παλαιολόγου, του τελευταίου Αυτοκράτορα, ο οποίος απευθυνόμενος προς τον αδελφό του, Ιωάννη Η΄ Παλαιολόγο, είπε τα εξής: «Από την ιστορία μας έχουμε το δίδαγμα πως όσο κυβερνούσαν βασιλιάδες στρατιώτες, η Ρωμανία δοξαζόταν, ενώ μόλις έπαιρναν την αρχή οι ευνούχοι, το κράτος διαλυόταν». Ο Ιωάννης Γ΄ Βατάτζης ανήκει στην πρώτη κατηγορία, μόνο που δεν τον διέκρινε η ιμπεριαλιστική νοοτροπία και η επιθυμία για αποκόμιση πλούτου και δόξας. Αντίθετα, πρώτιστο μέλημα του Ιωάννου ήταν ο λαός του. Γι' αυτό έμεινε στην ιστορία γνωστός ως ο πατέρας των Ρωμαίων.
Η Μητέρα Πατρίδα Καλεί
Ο Στρατάρχης της Σοβιετικής Ένωσης Βασίλι Ιβάνοβιτς Τσουίκωφ είναι θαμμένος στην περιοχή του μνημείου.
Ιωάννης Γ´ Δούκας Βατάτζης
Αποτίμηση
Τα επιτεύγματά του μπορούν να εκτιμηθούν καλύτερα, εάν ληφθεί υπόψιν το ιστορικό πλαίσιο, εντός του οποίου έδρασε. Ο Ρωμαϊκός κόσμος, μετά το 1204, βρισκόταν σε πλήρη αποσύνθεση, με τοπικιστικά και αυτονομιστικά κινήματα να διαδέχονται το ένα το άλλο. Οι ιταλικές δημοκρατίες μονοπωλούσαν το εμπόριο της ανατολικής Μεσογείου, ενώ παράλληλα αποτελούσαν σημαντικό αποσταθεροποιητικό παράγοντα, εξαιτίας των πειρατικών επιχειρήσεων στις οποίες επιδιδόταν. Τα Βαλκάνια ήταν κατακερματισμένα μεταξύ Σλάβων, Ρωμαίων και Φράγκων, που πολεμούσαν αδιάκοπα μεταξύ τους. Παρόμοια κατάσταση επικρατούσε και στη Μικρά Ασία με τις τουρκομανικές φυλές να αποτελούν μόνιμο κίνδυνο για κάθε οργανωμένη κοινωνία (ακόμα και για τους ομοφύλους τους Σελτζούκους). Η εμφάνιση των Μογγόλων έκανε την κατάσταση ακόμη πιο δύσκολη και πολύπλοκη, αν και τελικά απέβη θετική για το κράτος της Νίκαιας. Τέλος, μολονότι η Λατινική αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης γρήγορα έπαψε να παίρνει επιθετικές πρωτοβουλίες, αποτελούσε πάντα μια δυνητική αιτία μίας ακόμη σταυροφορίας, την οποία οι πάπες εκείνη της περιόδου ήταν πρόθυμοι να κηρύξουν. thumb|right|400px|Η αυτοκρατορία της Νίκαιας το 1254, έτος θανάτου του Ιωάννη Γ'. Μέσα σε αυτό το σύνθετο γεωπολιτικό και ιστορικό πλαίσιο, ο Ιωάννης Γ΄ κατάφερε να υπερδιπλασιάσει τις κτήσεις του κράτους του με μακρόχρονους και πολυμέτωπους αγώνες σε Μ. Ασία, Βαλκάνια και Αιγαίο. Οι αγώνες αυτοί τροφοδοτήθηκαν από μια στιβαρή και ανθούσα οικονομία, που ήταν το αποτέλεσμα συνετής και συνεπούς εσωτερικής πολιτικής. Δεν συμμεριζόταν την οπτική της κωνσταντινουπολίτικης αριστοκρατίας, η οποία ήθελε το κράτος της Νίκαιας ως απλό μέσο για την επάνοδο στη Βασιλεύουσα. Η οπτική αυτή είχε δημιουργήσει προστριβές μεταξύ των αριστοκρατών προσφύγων από την Πόλη και των ντόπιων μικρασιατικών πληθυσμών, ιδίως κατά τη βασιλεία του Θεοδώρου Α΄. Παλαιότερα, παρόμοια οπτική (αλλά και πρακτική) αδιαφορίας για τις επαρχίες από μέρους της κεντρικής διοίκησης είχε οδηγήσει στην αποξένωση της πρωτεύουσας από τις επαρχίες, με συνέπεια οι τελευταίες να αδιαφορήσουν με τη σειρά τους για την τύχη της Βασιλεύουσας το 1204. Για να αποφευχθεί κάτι παρόμοιο, ο Αυτοκράτορας δόμησε και οργάνωσε την επικράτειά του σε υγιείς βάσεις, ώστε η ευημερία να απλωθεί και στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα (από όπου αντλούσε μεγάλο ποσοστό των στρατιωτών του).
Όλα αυτά είχαν ως άμεση συνέπεια η Αυτοκρατορία της Νίκαιας να καταστεί σημαντική δύναμη στον Βαλκανικό και Μικρασιατικό χώρο και να επιτύχει, λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του Ιωάννη, την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης.
Νομίσματα
Στην εποχή του κόπηκαν χρυσά υπέρπυρα, τραχέα αργυρά, τραχέα από κράμα χαλκού με λίγο άργυρο και χαλκά τεταρτηρά. Τα νομισματοκοπεία του ήταν στη Μαγνησία και στη Θεσσαλονίκη.
Στο υπέρπυρον ο Ιωάννης Γ΄ στέκεται στα αριστερά, ενώ στα δεξιά η Θεοτόκος με το δεξί της χέρι τον ακουμπά στο κεφάλι. Στην άλλη όψη εικονίζεται ο Χριστός ένθρονος.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Άγιοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας Κατηγορία:Αυτοκρατορία της Νίκαιας Κατηγορία:Βυζαντινοί Αυτοκράτορες Κατηγορία:Δυναστεία των Βατάτζηδων Κατηγορία:Κατηγορία Commons με τοπικό σύνδεσμο ίδιο με των Wikidata Κατηγορία:Βυζαντινοί του 13ου αιώνα
Ιάρδανος
Στην ελληνική μυθολογία ο Ιάρδανος ήταν βασιλιάς της Λυδίας, γνωστός κυρίως ως ο πατέρας της Ομφάλης, την οποία υπηρέτησε ως δούλος ο Ηρακλής. Ο Ιάρδανος εξάλλου αναφέρεται ότι είχε και ικανότητες μάγου: έκανε μάγια στον εχθρό του βασιλιά Καμβλίτη, με αποτέλεσμα ο τελευταίος να καταληφθεί από τέτοια τρομερή πείνα, ώστε καταβρόχθισε την ίδια του τη γυναίκα.
Πηγές
Ιαρδανος
Διόκλεια Φρυγίας
Η Διόκλεια ήταν μια αρχαία πόλη της Φρυγίας της Μικράς Ασίας. Βρισκόταν στην δυτική Φρυγία, περίπου μεταξύ των Κάδων με το Κοτύαιον και τους Πτολεμηνούς. Την πόλη αναφέρει ο Κλαύδιος Πτολεμαίος ως Δόκελα. Στο σημείο αυτό ο Ramsay υποστήριξε ότι ο τύπος Διόκλεια είναι μετεξέλιξη του τύπου Δόκελα, όπως ακριβώς συνέβη και στην Δοκλέα της Δαλματίας που έγινε επίσης Διόκλεια. Θα μπορούσε όμως ο τύπος Δόκελα να είναι εσφαλμένος. Η πόλη έκοψε αυτόνομα νομίσματα της εποχής του Ελεγάβαλου με την επιγραφή ΔΙΟΚΛΕΑΝΩΝ.ΜΟΙΕΑΝΩΝ. Στην Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνος (451) (είχε επίσκοπο τον Εύανδρο) και την Κωνσταντινουπόλεως (553), η πόλη αναφέρεται ως Διοκλητιανούπολις.
Πρόκειται για την σημερινή Αχιρχισάρ (Ahırhisar) της Τουρκίας.
Πηγές
Κατηγορία:Αρχαίες πόλεις της Φρυγίας
Μένιος Φουρθιώτης
Ο Μένιος (Μένανδρος - Γεώργιος) Φουρθιώτης (10 Σεπτεμβρίου 1985) είναι Έλληνας μάνατζερ μοντέλων, τηλεοπτικός πωλητής και τηλεπαρουσιαστής.
Προσωπική ζωή
Ο Φουρθιώτης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Έχασε τον πατέρα του στην ηλικία των δύο ετών. Σπούδασε τεχνικός υπολογιστών και δικτύων, αλλά επικεντρώθηκε στην τηλεόραση βάζοντας στόχο να δουλέψει ''«με την ομάδα της Τατιάνας, που τότε ήταν μόδα της εποχής και είχε καθηλώσει τους τηλεθεατές. Είπα “κάποια μέρα θα δουλέψω με τη συγκεκριμένη γυναίκα”»''.
Ο Φουρθιώτης έχει δηλώσει πως, στην ηλικία των 21 ετών, έπασχε από νευρική ανορεξία, ζυγίζοντας 43 κιλά, ενώ παλιότερα ζύγιζε 150.
Επαγγελματική πορεία
Υπήρξε μάνατζερ της Τζούλιας Αλεξανδράτου, παίρνοντας τη θέση του Ηλία Ψινάκη. Είχε προηγηθεί η συνεργασία του με τον καλλιτεχνικό μάνατζερ, Σπύρο Ρέβη, του οποίου υπήρξε βοηθός. Η σχέση Φουρθιώτη-Αλεξανδράτου οδηγήθηκε στις αίθουσες των δικαστηρίων, μετά από μήνυσή της, που τον κατηγόρησε για κλοπή 200.000 ευρώ από το χρηματοκιβώτιό της. Στις 2 Μαΐου 2022, το Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων αθώωσε τον Μένιο Φουρθιώτη λόγω αμφιβολιών.
Η πορεία του στην τηλεόραση ξεκίνησε από τις τηλεπωλήσεις, όταν του προσφέρθηκε η ευκαιρία να πουλήσει πόρτες ασφαλείας πετυχαίνοντας σημαντικές πωλήσεις. Έπειτα, το περιφερειακό κανάλι της Αττικής Extra 3 του έδωσε δική του εκπομπή περιεχομένου τηλεπωλήσεων, με τίτλο Αποκάλυψη. Συμμετείχε σε διάφορες τηλεοπτικές εκπομπές τρόπου ζωής αλλά και προγράμματα χαμηλής ποιότητας, καθώς και προώθησης προϊόντων. Από το Σεπτέμβριο του 2013 μέχρι τις 4 Νοεμβρίου 2018 παρουσίαζε την τηλεοπτική εκπομπή Αποκαλυπτικά στον πανελλαδικής εμβέλειας σταθμό Epsilon TV, στον οποίο επίσης έχει διατελέσει διευθυντής προγράμματος, εμπορικής πολιτικής και μάρκετινγκ, όποτε και το κανάλι, στο οποίο εργαζόταν πέρασε στην ιδιοκτησία του επιχειρηματία Ιβάν Σαββίδη μετατρέποντάς το στο Open Beyond.
Στις 9 Νοεμβρίου 2018, το Open TV ανακοίνωσε τη διακοπή της συνεργασίας τους.
Ο Φουρθιώτης συνέχιζε να παρουσιάζει εκπομπές στο περιφερειακής εμβέλειας κανάλι New Epsilon TV και από τις 7 Μαρτίου 2021 εμφανιζόταν ως ιδιοκτήτης της εφημερίδας Αποκαλυπτικά με εκδότρια την Νανά Παλαιτσάκη. Η εφημερίδα του έχει επικριθεί για την μονομερή προβολή της κυβέρνησης Μητσοτάκη.
Δικαστικές υποθέσεις
Ο Φουρθιώτης συνελήφθη στις 28 Απριλίου 2021 με τις κατηγορίες της σύστασης συμμορίας (πλημμέλημα), ηθικής αυτουργίας κατά συρροή και κατ’ εξακολούθηση σε διακεκριμένη οπλοκατοχή και οπλοφορία (κακούργημα), ηθικής αυτουργίας σε έκρηξη και οπλοφορία (κακούργημα), ηθικής αυτουργίας σε οπλοχρησία (πλημμέλημα), ηθικής αυτουργίας στην προμήθεια κατοχή εκρηκτικής βόμβας (πλημμέλημα), ηθικής αυτουργίας σε διακεκριμένη φθορά, απόπειρας εκβίασης, ψευδούς καταγγελίας και πρόκλησης και προσφοράς για την τέλεση αδικήματος σε βαθμό πλημμελήματος. Ο ίδιος αρνείτο όσα του αποδίδονταν. Προφυλακίστηκε, με σύμφωνη γνώμη ανακριτή και εισαγγελέα, την 1η Μαΐου 2021 και κρατήθηκε στις Φυλακές Κορυδαλλού από την επομένη για πέντε μήνες.
Την προηγούμενη ημέρα είχε προσαχθεί από την αστυνομία μαζί με δύο ακόμη άτομα του ποινικού χώρου που είχαν πυροβολήσει εναντίον αστυνομικών της Ομάδας ΔΙΑΣ, όταν επιχείρησαν να τους ελέγξουν στην Νέα Ερυθραία. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της βαλλιστικής έρευνας, αποκαλύφθηκε ότι το όπλο καλάσνικοφ που είχε χρησιμοποιηθεί ήταν το ίδιο που την επόμενη ημέρα χρησιμοποιήθηκε σε πυροβολισμούς έξω από το σπίτι του τηλεπαρουσιαστή και μάνατζερ. Όπως προέκυψε από την αστυνομική έρευνα, υπήρχε επαφή του με τους δύο ποινικούς, τους οποίους είχε χρησιμοποιήσει στο παρελθόν ως σεκιούριτι, ενώ κατά το επίμαχο διάστημα των επιθέσεων είχε επικοινωνήσει τηλεφωνικώς μαζί τους. Το προηγούμενο διάστημα και μετά από αντιδράσεις και καταγγελίες, η ΕΛ.ΑΣ. είχε αποσύρει την αστυνομική φύλαξή του.
Στις 16 Δεκεμβρίου του 2021 συνελήφθη ξανά από αστυνομικούς του Τμήματος Δίωξης Εκβιαστών της Διεύθυνσης Ασφάλειας Αττικής, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας και μετά από έγκληση-μήνυση που είχε υποβληθεί σε βάρος του από πρώην συνεργάτη του για συκοφαντική δυσφήμηση και παράβαση του Νόμου περί προσωπικών δεδομένων. Στη συνέχεια και μετά την απολογία του στον εισαγγελέα αφέθηκε ελεύθερος. Στις 15 Φεβρουαρίου 2022 συνελήφθη ξανά επειδή παραβίασε τους περιοριστικούς όρους καθώς δεν εμφανιζόταν, ως όφειλε, στο αστυνομικό τμήμα τρεις φορές τον μήνα. Μετά από τρεις εβδομάδες κράτησης στις Φυλακές Ναυπλίου αφέθηκε ελεύθερος στις 9 Μαρτίου 2022, με απόφαση του αρμόδιου Δικαστικού Συμβουλίου και με τους ίδιους περιοριστικούς όρους.
Στις 16 Μαρτίου 2022 ξεκίνησε στο Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων Αθήνας, μετά από δώδεκα αναβολές, η δίκη για την κλοπή χρηματοκιβωτίου με το ποσό των 200.000€ από το σπίτι της Τζούλιας Αλεξανδράτου, μετά από μήνυσή της εναντίον του. Στην κατάθεσή της ανέφερε ότι "μόνο εκείνος γνώριζε τους κωδικούς για το άνοιγμα του χρηματοκιβωτίου αλλά και του συναγερμού". Η δικαστική απόφαση εκδόθηκε στις 3 Μαΐου 2022, κηρύσσοντας αθώο τον Φουρθιώτη λόγω αμφιβολιών.
Καταδίκη και επιχειρηματικές δραστηριότητες
Μετά τη σύλληψή του, έγινε γνωστό ότι από το 2005 στο ποινικό ιστορικό του Φουρθιώτη αναφέρονται περισσότερες από 30 υποθέσεις, οι οποίες είτε έχουν σχηματιστεί από ενέργειες του ίδιου (μηνύσεις σε βάρος προσώπων κ.λπ.) είτε έχουν κατατεθεί σε βάρος του, είτε έχουν κινηθεί οι διαδικασίες σε βάρος του από τις αρχές. Στις 21 Φεβρουαρίου 2016, κρίθηκε ένοχος για απάτη που διέπραξε το 2010, με ποινή φυλάκισης οκτώ μηνών με αναστολή. Αιτία ήταν η απόσπαση υπολογιστών από κατάστημα ηλεκτρονικών ειδών. Επιπλέον, απαξίωσε να εμφανιστεί στο αστυνομικό τμήμα.
Από τον Μάιο του 2016 έως τον Ιούνιο του 2020 φέρεται ως διαχειριστής ή φορολογικός εκπρόσωπος 12 εταιρειών (ΙΚΕ και offshore), πολλές από τις οποίες καταγράφονται σε αποφάσεις του ΕΣΡ ότι χρησιμοποιούνται για μαζικές απάτες με εκατοντάδες ακριβά δώρα – τα οποία ποτέ δεν δίνονταν – σε τηλεπωλήσεις. Επίσης, έχει καταγγελθεί στην ΕΛ.ΑΣ. από 21χρονο φοιτητή ότι τον απήγαγε τον Μάρτιο του 2012, τον εκβίαζε με την απειλή δημοσιοποίησης – από τον τηλεοπτικό σταθμό που εργαζόταν – βίντεο για τις σεξουαλικές προτιμήσεις του, καθώς και ότι τον απείλησε πως θα τον φορτώσει ναρκωτικά και θα καλέσει αστυνομικούς να τον συλλάβουν, όπως κι ότι θα φρόντιζε να τον διώξουν από τη σχολή που σπούδαζε.
Αστυνομική φύλαξη και αντιδράσεις
Στις 23 Μαρτίου 2021, ο αντιδήμαρχος Επικοινωνίας του Δήμου Ραφήνας-Πικερμίου Χρήστος Τσεμπέρης κατήγγειλε ότι η Ελληνική Αστυνομία έχει προχωρήσει σε διάθεση περιπολικών και προσωπικού από αστυνομικά τμήματα της Αττικής για την εικοσιτετράωρη φύλαξη του Μένιου Φουρθιώτη. Σε ανακοίνωση της, η ΓΑΔΑ διέψευσε τις καταγγελίες, αναφέροντας ότι τα «περί φύλαξης δημοσιογράφων δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα».
Στις 30 Μαρτίου 2021, συνελήφθη φωτορεπόρτερ της ηλεκτρονικής εφημερίδας Documento, αφού προηγουμένως είχε τραβήξει φωτογραφία που επιβεβαίωνε την περιφρούρηση του Μένιου Φουρθιώτη από αστυνομικούς με θωρακισμένο υπηρεσιακό αυτοκίνητο της ΕΛ.ΑΣ. Αφέθηκε ελεύθερος μια ώρα μετά χωρίς να του απαγγελθεί ουδεμία κατηγορία. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Φουρθιώτης ζήτησε τη σύλληψή του πάρα τις ενστάσεις της φρουράς: «θα το κάνω γιατί είναι του Documento».
Αντιδράσεις για την υπόθεση φύλαξης του Μένιου Φουρθιώτη υπήρξε και από τους αστυνομικούς, με την Ένωση Αστυνομικών Υπαλλήλων Βορειοανατολικής Αττικής να κάνει λόγο για φαινόμενα που «δεν είναι ίδια πολιτισμένης Πολιτείας».
Μία μέρα αργότερα, σύμφωνα με δήλωση του συνηγόρου του, ο Φουρθιώτης κατέθεσε μήνυση κατά του εκδότη του Documento, Κώστα Βαξεβάνη και του πρώην αναπληρωτή υπουργού Υγείας, Παύλου Πολάκη που ανέδειξαν τη φρούρησή του, με τον τελευταίο να τον καταγγέλλει για κατάθεση ψευδών στοιχείων προκειμένου να λάβει από 60.000 ευρώ το μήνα για τέσσερις μήνες, ως προσωπικό μισθό που δήλωσε ότι έπαιρνε, από τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα «Συνεργασία» (που χρηματοδοτεί τους μισθούς εργαζομένων στα πλαίσια αντιμετώπισης της πανδημίας). Στη δήλωση αναφέρεται, επίσης, ότι η ΕΛ.ΑΣ. έχει γνωματεύσει οκτώ φορές ότι αποτελεί «ευπαθή στόχο», και ότι το θωρακισμένο αυτοκίνητο δεν είναι της τελευταίας, αλλά της εταιρείας του, Party FM. Αργότερα, την ίδια μέρα, με εντολή του υπουργού Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, αποσύρθηκαν οι αστυνομικοί της φρουράς του.
Καταγγελίες υπουργού για απάτες-Πλαστογραφήσεις εγγράφων-Δικογραφίες
Τον Δεκέμβριο του 2020, κατά τη διάρκεια της θητείας του στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, ο πρώην υπουργός Γιάννης Βρούτσης, όπως ο ίδιος αποκάλυψε σε δηλώσεις του, ανακάλυψε ότι ο Φουρθιώτης και κάποιοι συνεργοί του, μεταξύ άλλων, δήλωναν εν μέσω πανδημίας μισθούς 80.000 ευρώ, προκειμένου να εξασφαλίσουν την πληρωμή του 60% του μισθού από το Δημόσιο μέσω του προγράμματος «Συνεργασία». Ο υπουργός προχώρησε στη θέσπιση νόμου ο οποίος όριζε το μέγιστο μισθό που αποζημιώνεται στα 6.500€. Τότε ο Φουρθιώτης εισέβαλε στο υπουργείο με μπράβους και άρχισε να απειλεί τον υπουργό, ενώ του υποσχέθηκε πως θα τον καρατομήσει. Οι εξελίξεις αυτές προκάλεσαν την κατάθεση ερωτήσεων στη Βουλή των Ελλήνων από τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΙΝΑΛ με τις οποίες ζητούνται εξηγήσεις από τον πρωθυπουργό. Στο ίδιο μήκος και ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Νικήτα Κακλαμάνη, που δήλωσε ότι «ορθώς το έφερε η αντιπολίτευση το θέμα στη Βουλή».
Στις 2 Απριλίου 2021, δημοσιεύτηκαν έγγραφα στον ηλεκτρονικό τύπο, σύμφωνα με τα οποία, ο Μένιος Φουρθιώτης έχει πλαστογραφήσει δελτίο δημοσιογραφικής ταυτότητας μέλους της ΕΣΗΕΑ που χρησιμοποιούσε, μεταξύ άλλων και για την έκδοση διαπιστεύσεων από κυβερνητικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, σε γνώση των παραπάνω ήταν το διοικητικό συμβούλιο και η πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών, Μαρία Αντωνιάδου, με την οποία είχαν ανταλλάξει επιστολές από τις 9 Φεβρουαρίου. Στην αμέσως επόμενη συνεδρίαση του, το δ.σ. της ΕΣΗΕΑ αποφάσισε να καταθέσει μηνυτήρια αναφορά για χρήση πλαστής δημοσιογραφικής ταυτότητας από τον Μένιο Φουρθιώτη, να διαβιβασθεί στο Πειθαρχικό Συμβούλιο της Ένωσης «ανοιχτή επιστολή» που απηύθυνε η συνεργάτης του και μέλος της ΕΣΗΕΑ, Νανά Παλαιτσάκη και έκανε λόγο για μια πολυεπίπεδη συνεργασία της Ελληνικής Αστυνομίας με την εκπομπή του Μένιου Φουρθιώτη και την εφημερίδα που εκδίδει με υποδείξεις, εντολές και αιτήματα για απόκρυψη σκηνών και περιστατικών αστυνομικής βίας. Επίσης, θα απευθυνθεί στο Πειθαρχικό Συμβούλιο αλλά και το ΕΣΡ για περαιτέρω διερεύνηση των καταγγελιών δημοσιογράφων που εργάζονται σε τηλεοπτικούς σταθμούς περί «κλοπής ρεπορτάζ» και προβολή τους στην τηλεοπτική εκπομπή του Φουρθιώτη στο κανάλι New Epsilon TV, αλλά και τις καταγγελίες περί εξαπάτησης μέσω των κουπονιών που διαμοιράζονται με την εφημερίδα «Αποκαλυπτικά». Σχετική καταγγελία για κλοπή ρεπορτάζ της ΕΡΤ3 εξέδωσε και η Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας Θράκης.
Μετά την δημοσιοποίηση των υποθέσεων και των καταγγελιών που ακολούθησαν κινητοποιήθηκαν οι φορείς και σχηματίστηκαν τρεις δικογραφίες που διερευνούν τη δράση και τις δραστηριότητες του Μένιου Φουρθιώτη.
Παραπομπές
Κατηγορία:Έλληνες παρουσιαστές
Ερμενγάρδη-Γκερμπέργκα του Ανζού
Οικογένεια
Με τον πρώτο σύζυγο της Κόναν Α΄ της Βρετάνης απέκτησε :
Με τον δεύτερο σύζυγο της Γουλιέλμο Β΄ της Ανγκουλέμ απέκτησε :
Πηγές
Κατηγορία:Οίκος του Ινζελζέ Κατηγορία:Δούκισσες της Βρετάνης
Ελευθερία ή θάνατος
thumb|250px|Η [[σημαία της Ελλάδας.]] Ελευθερία ή θάνατος είναι εθνικό σύνθημα της Ελλάδας, ενώ αναφέρεται ορισμένες φορές και ως το σύνθημα της Κύπρου, παρόλο που το κυπριακό σύνταγμα δεν καθορίζει κάτι σχετικό. Διαδόθηκε ευρύτερα στον ελλαδικό χώρο κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης του ’21 (1821-1829), οπότε χρησιμοποιήθηκε ως πολεμική ιαχή και αναγραφόταν σε πολεμικές σημαίες του απελευθερωτικού αγώνα των Ελλήνων εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας. ενώ αναφέρεται η χρήση του συνθήματος και κατά την Κρητική Επανάσταση του 1866-1899. Η χρήση του συνθήματος γίνεται και μεταγενέστερα, κατά τον αγώνα για την απελευθέρωση της Κύπρου από την βρετανική κυριαρχία. Η επίσημη όμως χρήση του στο Ελληνικό Κράτος ως εθνικού συνθήματος έγινε αρκετά αργότερα. Το σύνθημα συνδέεται σήμερα με την λαϊκή δοξασία ότι οι εννέα συλλαβές του, συνδέονται με τον αριθμό των λωρίδων που υπάρχουν στην ελληνική σημαία, με την λέξη «ε-λευ-θε-ρί-α» να συμπληρώνει τις πέντε γαλάζιες και τις λέξεις «ή θά-να-τος» να συμπληρώνουν τις τέσσερις λευκές λωρίδες.
Το σύνθημα συμβόλιζε, και εξακολουθεί να συμβολίζει, την αποφασιστικότητα των Ελλήνων για τον συνεχή αγώνα ενάντια στη τυραννία και στη καταπίεση, αψηφώντας τον θάνατο. Το ίδιο εθνικό σύνθημα έχουν σήμερα, η Ουρουγουάη (Libertad o muerte, προφορά: λιμπερτάδ ο μουέρτε) και η Βόρεια Μακεδονία (Слобода или смрт, προφορά: σλόμποντα ίλι σμρτ).
Το σύνθημα ελευθερία η θάνατος στην πραγματικότητα εμφανίστηκε πολύ παλιότερα από την Ελληνική Επανάσταση του '21. Το 73 π.χ. χρησιμοποιήθηκε από τον Σπάρτακο κατά την επανάσταση των μονομάχων που ηγήθηκε ο ίδιος.
Παραπομπές
Κατηγορία:Εθνικά σύμβολα της Ελλάδας Κατηγορία:Ελληνική Επανάσταση του 1821 Κατηγορία:Επαναστάσεις της Κρήτης Κατηγορία:Εθνικά συνθήματα Κατηγορία:Πολεμικές ιαχές
Αγία Φιλοθέη η Αθηναία
Η Αγία Φιλοθέη, (κατά κόσμον Ρηγούλα ή Ρεβούλα-Παρασκευή Μπενιζέλου), ήταν μοναχή με σημαντική φιλανθρωπική και κοινωνική δράση κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας του 16ου αιώνα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία την έχει ανακηρύξει αγία και είναι στενά συνδεδεμένη με την πόλη των Αθηνών. Η μνήμη της τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 19 Φεβρουαρίου.
Τα νεανικά χρόνια
Γεννήθηκε το 1522, καταγόμενη από την αθηναϊκή αρχοντική οικογένεια γαιοκτημόνων, των Μπενιζέλων. Η Ρηγούλα ή Ρεβούλα (Παρασκευούλα), όπως ήταν το κοσμικό της όνομα, ήταν κόρη του Αγγέλου Μπενιζέλου και της Σηρίγης Παλαιολογίνας, γόνου της ιστορικής βυζαντινής οικογένειας. Καθώς η Ρηγούλα μεγάλωνε, διακρινόταν για το ήθος και την ευφυΐα της. Το πατρικό σπίτι της Ρεβούλας βρισκόταν εκεί που σήμερα υψώνεται το μέγαρο Αρχιεπισκοπής Αθηνών, γι’ αυτό άλλωστε, η οδός αυτή ονομάζεται οδός Αγίας Φιλοθέης.Η αγία ήταν ολιγογράμματη κατά το έθος της εποχής
Σε ηλικία 14 ετών οι γονείς της αποφάσισαν να την παντρέψουν με τον κατά πολύ μεγαλύτερό της Ανδρέα Χειλά, ο οποίος ανήκε σε αρχοντική οικογένεια της Αθήνας. Ήταν ένας γάμος ενάντια στη θέλησή της, που διήρκεσε τρία χρόνια, έπειτα η Ρεβούλα έμεινε χήρα.
Στα 17 της χρόνια ήταν όμορφη, πάμπλουτη, καταγόμενη από δύο αρχοντικές και σημαντικές οικογένειες, μορφωμένη και ελεύθερη. Εύκολα εννοεί κανείς πόσο περιζήτητη νύφη ήταν και οι σημαντικότερες οικογένειες της Αθήνας και όχι μόνο, την διεκδικούσαν για νύφη τους. Οι γονείς της την πίεζαν έντονα να συνάψει δεύτερο γάμο, όμως αυτή τη φορά η Ρεβούλα δεν εισάκουσε την επιθυμία των γονέων της, δηλώνοντας ότι επιθυμεί να ακολουθήσει ασκητική ζωή. Επιδόθηκε σε φιλανθρωπικό έργο και δέκα χρόνια μετά το θάνατο των γονιών της εκάρη μοναχή με το όνομα Φιλοθέη.
Η κοινωνική της δραστηριότητα
Εκείνη την εποχή, αρχίζει το φιλανθρωπικό, κοινωνικό, εκπαιδευτικό και εθνικό έργο της Φιλοθέης. Στο έργο αυτό αφιέρωσε την πατρική και προσωπική της περιουσία. Ιδρύει σχολεία, βιοτεχνικά και χειροτεχνικά εργαστήρια, νοσοκομεία, ξενοδοχεία, ορφανοτροφεία, κ.α. Διδάσκει στοιχειώδη οικοκυρική στις «μοναστηρίσιες». Το συγκρότημα αυτό ονομάζεται «Παρθενώνας» και εκεί βρίσκουν καταφύγιο και περίθαλψη (υλική και πνευματική) αδιακρίτως Έλληνες και Τούρκοι. Προσφέρει μεγάλα ποσά για την απελευθέρωση των αιχμαλώτων, ενώ ιδιαιτέρως φροντίζει για τη φυγάδευση των γυναικών στα νησιά, προκαλώντας όλεθρο στα χαρέμια των Τούρκων. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Καθολικού επισκόπου Ζακύνθου προς τις αρχές της Βενετίας, η Φιλοθέη "εδέχθη εις το μοναστήρι πολλάς γυναίκας αμαρτωλάς που ήσαν έγκυοι και τας έκρυψεν εις το μοναστήρι ίνα μη τιμωρηθούν από τους Τούρκους". Παράλληλα, ιδρύει παραρτήματα στο Χαλάνδρι, τα Πατήσια, το Ψυχικό, την Καλογρέζα. Στην περιοχή του Ψυχικού άνοιξε ένα πηγάδι για να ξεκουράζονται οι κατάκοποι αγρότες που δούλευαν ώρες κάτω από το ζεστό ήλιο και το νερό ήταν λιγοστό στην αττική γη. Λέγεται ότι από το ψυχικό αυτό της μοναχής Φιλοθέης πήρε η περιοχή το όνομά της. Ή πάλι πως έγραψε πάνω στο μαρμάρινο χείλος του πηγαδιού την λέξη «ψυχικόν» δηλωτικό της ψυχικής ωφέλειας. Και η περιοχή της Καλογρέζας οφείλει το όνομά της από τη μονή που εκεί ίδρυσε η Φιλοθέη, τη μονή της Καλογραίας, όπως την αποκαλούσαν οι Αθηναίοι (και από παραφθορά της λέξης, μονή της Καλογρέζας, σύμφωνα με άλλη ετυμολογία, «καλογρέζα» σημαίνει «μοναχή» στην αρβανίτικη διάλεκτο).