cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ρεμπέκα Ντε Μορνέ
Καριέρα
αριστερά|μικρογραφία| Η Ντε Μορνέ το 1987 Μέχρι τα 16 της, η Ντε Μορνέ είχε έναν ατζέντη που πουλούσε τραγούδια της σε Γερμανούς ροκ εν ρολ μουσικούς. Επίσης, η ίδια είχε γράψει το θεματικό τραγούδι για μια ταινία κουνγκ φου με τίτλο Xin si wang you xi (1975). Το 1980, ο Ντε Μορνέ επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες και γράφτηκε στο Ινστιτούτο Lee Strasberg για να σπουδάσει υποκριτική. Έκανε το κινηματογραφικό της ντεμπούτο με έναν μικρό ρόλο το 1981 στην ταινία του Φράνσις Φορντ Κόπολα Μια ημέρα, ένας έρωτας, στην οποία πρωταγωνιστούσε ο πραγματικός τότε σύντροφός της, Χάρι Ντιν Στάντον. Ο πρωταγωνιστικός της ρόλος ήρθε δύο χρόνια αργότερα στο Οι σκοτεινές μπίζνες ενός πρωτάρη (1983), ως κολ γκερλ που σαγηνεύει έναν μαθητή λυκείου που υποδύεται ο Τομ Κρουζ. Το 1985, έπαιξε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο The Slugger's Wife και συμπρωταγωνίστησε στο Ταξίδι στο Μπάουντιφουλ και στο Τρένο της μεγάλης φυγής, δύο ταινίες υποψήφιες για πολλά βραβεία Όσκαρ.
Εμφανίστηκε επίσης στο προκλητικό ριμέικ του Ροζέ Βαντίμ το 1988 του Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα και ως σύζυγος του χαρακτήρα του Κερτ Ράσελ στο Κύματα φωτιάς του Ρον Χάουαρντ (1991). Το 1990 ερμήνευσε έναν ρόλο στην επιτυχημένη ταινία του HBO για τον Ψυχρό Πόλεμο Με το φως της αυγής. Μία από τις πιο επιτυχημένες εμπορικά ταινίες της Ντε Μορνέ ήταν το θρίλερ Το χέρι στην κούνια, που κυκλοφόρησε το 1992. Πρωταγωνίστησε ως συνήγορος υπεράσπισης στο αστυνομικό δράμα του Σίντνεϊ Λουμέτ Ένοχος σαν αμαρτία (1993) με τον Ντον Τζόνσον. Στη συνέχεια εμφανίστηκε στη δραματική ταινία του 1995 Ποτέ μη μιλάς σε ξένους δίπλα στον Αντόνιο Μπαντέρας, της οποίας ήταν επίσης εκτελεστική παραγωγός.
Η Ντε Μορνέ πρωταγωνίστησε επίσης στο δράμα American Venus του 2007.
Το 2012, η Ντε Μορνέ έπαιξε στην ταινία American Reunion όπου απεικόνιζε μια ελκυστική μεσόκοπη γυναίκα. Από το 2015 έως το 2019, εμφανίστηκε στο Jessica Jones της Marvel ως κακοποιτική μητέρα.
Προσωπική ζωή
μικρογραφία|338x338εσ|Η Ντε Μορνέ σε στιγμιότυπο της τηλεταινίας Οι φόνοι της οδού Μοργκ (1986) Η Ντε Μορνέ είχε ερωτική σχέση με τον ηθοποιό Χάρι Ντιν Στάντον στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Γνωρίστηκαν το 1981 στα γυρίσματα της ταινίας Μια ημέρα, ένας έρωτας και ήταν ζευγάρι μέχρι που η Ντε Μορνέ τα έφτιαξε με τον Τομ Κρουζ κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας Οι σκοτεινές μπίζνες ενός πρωτάρη το 1982. Η Ντε Μορνέ και ο Κρουζ χώρισαν το 1985.
Η Ντε Μορνέ παντρεύτηκε τον συγγραφέα Μπρους Βάγκνερ στις 16 Δεκεμβρίου 1986. Χώρισαν το 1990.
Η Ντε Μορνέ είχε σχέση και στη συνέχεια αρραβωνιάστηκε για λίγο τον τραγουδιστή Λέοναρντ Κοέν. Έκανε τη συμπαραγωγή του άλμπουμ του Κοέν The Future, το οποίο κυκλοφόρησε του 1992 και είναι αφιερωμένο σε αυτήν.
Η Ντε Μορνέ είχε σχέση με τον ηθοποιό και μετέπειτα αθλητικογράφο Πάτρικ Ο' Νιλ. Έχουν μαζί δύο κόρες.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί τηλεόρασης Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί κινηματογράφου
Εργαζόμενο μέσο
Στους θερμοκινητήρες για να επιτευχθεί παραγωγή έργου χρησιμοποιείται πάντοτε ένα υλικό, που υποβάλλεται σε προκαθορισμένες μεταβολές και χρησιμεύει για να μεταφέρει την θερμότητα σε διαφορα μέρη της μηχανής, κατά προκαθορισμένο επίσης τρόπο. Το υλικό αυτό ονομάζεται εργαζόμενο μέσο ή εργαζόμενη ουσία.
Στις ατμομηχανές π.χ. ως εργαζόμενο μέσο χρησιμοποιείται το νερό που θερμαινόμενο μετατρέπεται σε ατμό. Αυτός χρησιμοποιείται ως φορέας της θερμότητας αλλά και της ενέργειας γενικότερα, μέρος της οποίας η μηχανή χρησιμοποιεί για να παράγει έργο. Μετά την μετατροπή και αφού ο ατμός έχει αποδώσει μέρος της ενέργειάς του (για την παραγωγή έργου) συμπυκνώνεται μέσα στη μηχανή σε νερό, το οποίο και υποβάλλεται εκ νέου στις ίδιες μεταβολές απ' αρχής, δηλαδή στο θερμικό κύκλο θέρμανση - ατμοποίηση - παραγωγή έργου - συμπύκνωση σε εξακολούθηση, εφόσον η μηχανή βρίσκεται σε λειτουργία.
Τα πλέον ενδιαφέροντα «εργαζόμενα μέσα» είναι τα αέρια και γενικά οι ατμοί των υγρών των οποίων οι μεταβολές βρίσκουν ευρεία εφαρμογή στη λειτουργία των θερμικών μηχανών.
Πελιναίο όρος
Το Πελιναίο (ή Πεληναίο) Όρος βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο της Χίου και είναι το ψηλότερο βουνό του νησιού με υψόμετρο 1.297 μέτρα (κορυφή του Δια) και ένα από τα υψηλότερα βουνά στο Αιγαίο.
Τη κορυφή του Δια περιβάλουν χαμηλότερες κορυφές, όπως τα όρη Κράνος, Όρος και Μεσόβουνος, αλλά και η «δίδυμη» κορυφή του Πεληναίου, ο Έδελος (1.247 μ.). Η ανάβαση στην κορυφή του βουνού πραγματοποιείται μέσω δύο μονοπατιών. Το πρώτο ξεκινάει κοντά από το χωριό Σπαρτούντα και ανεβαίνει την Νοτιοδυτική πλαγιά του βουνού ενώ το δεύτερο, και πιο δύσκολο, ανεβαίνει την βόρεια πλαγιά, ξεκινώντας από το χωριό Βίκι. Στις πλαγιές του Πελιναίου Όρους βρίσκονται τα χωριά Καμπιά, Φυτά, Βίκι, Αμάδες, Κηπουριές και Σπαρτούντα. Στο Πελιναίο Όρος κυριαρχούν τα ασβεστολιθικά πετρώματα ενώ υπάρχουν και λίγοι σχιστόλιθοι.
Στο Πελιναίο Όρος κυριαρχούν τα ασβεστολιθικά πετρώματα ενώ υπάρχουν και λίγοι σχιστόλιθοι.
Ετυμολογία
Η ετυμολογία του ονόματος παραμένει γενικά αβέβαιη. Ωστόσο, ίσως να συνδέεται με τη αρχαία θεσσαλική πόλη Πελίννα (εξού και Πελινναίον). Η λέξη πελίννος σημαίνει πελιδνός, δηλαδή μελανός, σταχτής.
Πάντως, το όνομα της «δίδυμης» κορυφής του όρους, του Έδελου, προέρχεται από το εύδηλος, δηλαδή, τον ευκρινή.
Μυθολογία
μικρογραφία|Χιονισμένο Πελιναίο. Αριστερά η κορυφή της Αγίας Τριάδας (1.297 μ.), ενώ δεξιά η δεύτερη κορυφή του, ο Έδελος (1.247 μ.). Το βουνό έχει συνδεθεί με την ελληνική μυθολογία ως το μέρος που ανταγωνίστηκαν ο Ωρίωνας και η θεά Άρτεμις. Ο μύθος λέει ότι όταν ο πρώτος βασιλιάς της Χίου, ο Οινοπίωνας, κάλεσε τον Ωρίωνα να σκοτώσει τα φίδια και τους δράκους του νησιού, όλοι εντυπωσιάστηκαν από τις κυνηγητικές ικανότητές του. Έτσι η θέα του κυνηγιού, Άρτεμη προσκάλεσε τον Ωρίωνα σε μονομαχία για να αποδείξει την ανωτερότητά της. Για μία μέρα, ο Ωρίωνας και η Άρτεμη κυνηγούσαν γύρω από το Πεληναίο. Η μονομαχία ήταν αμφίρροπη, όμως στο τέλος ο Ωρίωνας υποχώρησε, θαυμάζοντας τις ικανότητες της θεάς. Η θεά Άρτεμη, από την άλλη, όταν πέθανε ο Ωρίωνας, «χώρισε» το Πεληναίο σε δύο κορυφές, τιμώντας έτσι τον συναγωνιστή της. Πράγματι, οι δύο κορυφές του βουνού είναι και σήμερα χαρακτηριστικό γνώρισμά του.
Χλωρίδα και Πανίδα
Σε χαμηλό υψόμετρο συναντώνται μεσογειακή μακία και πουρνάρια, γκορτσιές, αγριελιές, χαρουπιές, σκίνα κ.α. Σε ψηλότερο υψόμετρο, στο βόρειο και βορειοδυτικό τμήμα του βουνού, υπάρχουν δάση τραχείας πεύκης και άγριων κυπαρισσιών και ακόμα πιο ψηλά δάση με άγριους κέδρους. Το κεντρικό και το νότιο τμήμα του βουνού είναι ξηρό.
Στο Πελιναίο Όρος συναντώνται διάφορα είδη φυτών όπως η Fritillaria carica subsp carica, το Acantholimon aegaeum, η Campanula cymbalaria, το Thymus sipyleus, το τσάι του βουνού (Sideritis sipylea) κ.α.
Εκτός από πολλά είδη πουλιών στο Πελιναίο Όρος μπορεί να συναντήσει κανείς χελώνες, τυφλίτες, σαμιαμίδια, νερόφιδα, σαΐτες, σπιτόφιδα και οθωμανικές οχιές καθώς και ο ανατολικός βάτραχος (Pelophylax bedriagae). Επίσης υπάρχουν αλεπούδες, κουνάβια, σκαντζόχοιροι, λαγοί και πολλά είδη νυχτερίδων.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βουνά των νησιών του Αιγαίου Κατηγορία:Χίος
RapidShare
Η RapidShare ήταν μια Γερμανική εταιρεία εύκολης αποθήκευσης αρχείων (one-click hosting), προσφέροντας υπηρεσίες επί πληρωμή είτε και δωρεάν (αλλά με περιορισμούς). Λειτουργεί σε εξυπηρετητές που βρίσκονται στην Ελβετία και χρηματοδοτείται από τους συνδρομητές. Στις 3 Ιουνίου 2008 ο ιστότοπος άλλαξε εμφάνιση καθώς επίσης και η εταιρεία το λογότυπό της.
Ιστορία
Η RapidShare έχει δύο διαφορετικούς ιστότοπους, αλλά και οι δύο ισχυρίζονται ότι ανήκουν σε διαφορετικές εταιρείες. Ο αυθεντικός ιστότοπος είναι η RapidShare.de, η οποία χρησιμοποιεί τη Γερμανική τοποθεσία ".de", και τα κεντρικά βρίσκονται στην πόλη Τσαμ της Ελβετίας. Στις 20 Οκτωβρίου, 2006, η RapidShare ανακοίνωσε το εξής "Δυστυχώς όλοι οι δίσκοι  της RapidShare.de είναι γεμάτοι τώρα". Ένας νέος ιστότοπος, η RapidShare.com φτιάχτηκε για να μεταφερθούν τα αρχεία από την RapidShare.de στην RapidShare.com. Όταν άνοιξε η Rapidshare.com, οι κάτοχοι των Premium λογαριασμών εκείνη την περίοδο στην RapidShare.de, μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν την RapidShare.de και την RapidShare.com, μέχρι να λήξουν οι λογαριασμοί τους. Είναι αδύνατον, να χρησιμοποιείται λογαριασμός της RapidShare.com στον γερμανικό ιστότοπο.
Εφαρμογές
Η Rapidshare προσφέρει δύο εφαρμογές για διαχείριση αρχείων:
Αυτή η εφαρμογή επιτρέπει τη μεταφόρτωση αρχείων. Δεν μπορεί να συνεχίσει (resume) μια μεταφόρτωση αρχείου που διακόπηκε. Είναι διαθέσιμη για Windows 98/ME/NT/2000/XP και λειτουργεί χωρίς εγκατάσταση.
Αυτή η εφαρμογή διαφέρει από τον Uploader, ειδικά στην συνέχιση των μεταφορτώσεων αρχείων τόσο προς (upload) όσο και από (download) τους εξυπηρετητές, αλλά είναι διαθέσιμο για Windows Vista.
Υπηρεσίες
Ο ιστότοπος επιτρέπει τη μεταφόρτωση αρχείων, έχοντας ως όριο τα 100mb (rapidshare.com) και 300mb (rapidshare.de). Ο χρήστης προμηθεύεται ένα μοναδικό url, το οποίο χρησιμεύει στους υπόλοιπους που θέλουν να κατεβάσουν το αρχείο. Κανένας χρήστης δεν επιτρέπεται να αναζητήσει αρχεία στον εξυπηρετητή. Μπορούν μόνο να χρησιμοποιούν τα urls που τους έχουν δοθεί.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιστότοποι Κατηγορία:Επιχειρήσεις της Ελβετίας
Πυροφόρος (αποσαφήνιση)
Όταν αναφερόμαστε στην λέξη πυροφόρος μπορεί να εννοούμε:
Όρη Κυπαρισσίας
Τα Όρη Κυπαρισσίας ή Αιγάλεω είναι χαμηλή σχετικά οροσειρά της νοτιοδυτικής Πελοποννήσου με μέγιστο υψόμετρο 1.224 μέτρα. Η οροσειρά βρίσκεται στα δυτικά του νομού Μεσσηνίας, καταλαμβάνοντας μία μεγάλη περιοχή μεταξύ της Κυπαρισσίας και της Πύλου. Διαθέτει και άλλες κορυφές με υψόμετρο άνω των 1.000 μέτρων. Έχει πλούσια βλάστηση και αρκετά υδάτινα ρεύματα.
Οφείλει την ονομασία της στην Κυπαρισσία που είναι χτισμένη στους βορειοδυτικούς πρόποδές της. Στην αρχαιότητα ονομαζόταν Αιγάλεω. Στους νότιους πρόποδές του βουνού αναφέρεται από τον Στράβωνα η θέση της Πύλου, των ιστορικών χρόνων.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βουνά της Μεσσηνίας
Κώστας Τζαβάρας
Ο Κώστας Τζαβάρας (γεν. 15 Αυγούστου 1955) είναι Έλληνας νομικός, δικηγόρος και πολιτικός.
Βιογραφικά στοιχεία
Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο Αθηνών και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι. Εργάσθηκε ως δικηγόρος στον Πύργο και χρημάτισε πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου Πύργου για δύο συνεχόμενες θητείες μέχρι το 2004. Κατά καιρούς έχει αρθρογραφήσει σε αρκετές τοπικές εφημερίδες.
Το 1998 έθεσε υποψηφιότητα ως δημοτικός σύμβουλος με την παράταξη του Γαβρίλη Λιατσή εκλεγόμενος πρώτος σε ψήφους, ενώ στις βουλευτικές εκλογές του 2004 ήταν υποψήφιος με το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας συγκεντρώνοντας 13.119 σταυρούς. Στις επόμενες εκλογές, του 2007, εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Ηλείας. Στις εκλογές του 2009 επανεξελέγη βουλευτής Ηλείας, δεύτερος σε ψήφους. Μετά την ήττα της Νέας Δημοκρατίας, στήριξε για την προεδρία τον Αντώνη Σαμαρά και μετά την εκλογή του πρώτου τοποθετήθηκε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας. Υπήρξε μέλος της εξεταστικής επιτροπής για το Βατοπέδι και τη Siemens.
Τον Ιανουάριο του 2011 ορίστηκε υπεύθυνος του Τομέα Δικαιοσύνης. Στις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου 2012 επανεξελέγη πρώτος σε ψήφους στην περιφέρεια Ηλείας. Στις εκλογές που ακολούθησαν (Ιουνίου) επανεξελέγη. Στην κυβέρνηση του Αντώνη Σαμαρά διορίστηκε από τον Ιούνιο του 2012 έως τον Ιούνιο του 2013 αναπληρωτής υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού (αρμόδιος για θέματα Πολιτισμού).
Επανεξελέγη βουλευτής στις εκλογές του Ιανουαρίου και του Σεπτεμβρίου του 2015. Στις 18 Νοεμβρίου 2016, με απόφαση του προέδρου της Νέας Δημοκρατίας, Κυριάκου Μητσοτάκη, ανέλαβε καθήκοντα κοινοβουλευτικού εκπροσώπου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Στις εκλογές του 2019 ανανέωσε τη βουλευτική του θητεία. Στις εκλογές του Μαΐου και του Ιουνίου 2023 δεν έθεσε υποψηφιότητα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Δημοτικοί Σύμβουλοι ανά την Ελλάδα Κατηγορία:Έλληνες αναπληρωτές υπουργοί Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού Κατηγορία:Βουλευτές Ηλείας Κατηγορία:Βουλευτές εκλεγμένοι με τη Νέα Δημοκρατία Κατηγορία:Έλληνες δικηγόροι
Κακό Συναπάντημα (συγκρότημα)
Οι Κακό Συναπάντημα είναι ελληνικό ρέγκε μουσικό συγκρότημα. Έχουν παίξει σε συναυλίες παγκοσμίως γνωστών ρέγκε συγκροτημάτων, όπως οι Dub Incorporation, οι Groundation, οι Soul Fire και οι One Drop Forward.
Ιστορία
Πρωτοεμφανίσθηκαν στα μουσικά δρώμενα, το φθινόπωρο του 2001, στη Θεσσαλονίκη, ως ένα συγκρότημα με low bap προσανατολισμούς, κυκλοφορώντας τον πρώτο τους δίσκο, την Πρωτοχρονιά του 2002, ο οποίος έφερε το όνομα της μπάντας, χωρίς να συνεργαστούν με κάποια δισκογραφική εταιρεία. Σταδιακά, όμως, εξελίχθηκαν σε μια ρέγκε - dub μπάντα, με αρκετά στοιχεία από τα είδη της ροκ, της τζαζ της φανκ μουσικής. Μετά από όλους αυτούς τους πειραματισμούς, ιδρύθηκαν επίσημα, το 2004, με δύο από τα τέσσερα αρχικά τους μέλη να παραμένουν και σε αυτούς προστέθηκαν μερικοί ακόμη μουσικοί. Το ίδιο έτος, κυκλοφόρησαν το πρώτο τους ντέμο, το οποίο διένειμαν οι ίδιοι. Έτσι, στις 16 Ιουνίου του 2008, κυκλοφόρησε το πρώτο επίσημο άλμπουμ τους, το οποίο είχε μεγάλη επιτυχία, με ακριβώς τον ίδιο τίτλο Κακό Συναπάντημα χωρίς να συνεργαστούν με κάποια δισκογραφική εταιρεία. Στις 16 Οκτωβρίου του 2009, εμφανίσθηκαν για πρώτη φορά στην Αθήνα και, πιο συγκεκριμένα, στην περιοχή των Εξαρχείων. Στις 28 Ιουνίου του 2012, κυκλοφόρησαν τον τρίτο τους δίσκο, με τίτλο Pressureality. Στις 28 Ιουλίου συμμετείχαν στο φεστιβάλ του Άρδα και στις 9 Αυγούστου του ίδιου έτους έλαβαν μέρος στο Ireon Music Festival της Σάμου.
Τα τελευταία 9 χρόνια το κακό συναπάντημα εξελίχθηκε σε 9-μελή reggae-dub μπάντα. Βασικό στοιχείο τους ο κοινωνικός άμεσος ελληνικός στίχος, συνέχεια μιας δεκαπενταετούς πορείας των ιδρυτικών μελών του. Τους χαρακτηρίζουν ο ήχος των 80's, το hip hop, η dub κουλτούρα, η μοντέρνα και η παλαιά roots reggae. Έχουν εμφανιστεί σε δεκάδες χωριά και πόλεις της Ελλάδας και έχουν συμμετάσχει σε πολλά φεστιβάλ καθώς και ως support live σε γνωστές μπάντες της παγκόσμιας reggae σκηνής. Το 2008 κυκλοφόρησαν το ομώνυμο πρώτο τους cd ως μπάντα Κακό Συναπάντημα το οποίο και εξαντλήθηκε (Μπανανιά, Μεγάλο Αφεντικό, Απαγορεύεσαι, Sounds of the People κ.ά.). Το 2012 κυκλοφόρησε το cd Pressureality και στις 4 Ιουλίου του 2014 κυκλοφόρησαν τον τέταρτο δίσκο τους, με τίτλο Children.
Μουσικά χαρακτηριστικά και ιδεολογία
Τα κύρια χαρακτηριστικά της μπάντας είναι ο κοινωνικός, πολιτικός, σατυρικός και άμεσος στίχος της, οι αυτοσχεδιασμοί των μελών της επί σκηνής και οι αντιρατσιστικές της απόψεις. Έχουν συμμετάσχει σε πολλά αντιρατσιστικά φεστιβάλ στη βόρεια Ελλάδα και έχουν δώσει συναυλίες σε πανεπιστήμια.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Reggae συγκροτήματα
196
Παραπομπές
Κατηγορία:Έτη
Υπόκαυστο
Λειτουργία συστήματος
Στις αίθουσες του θερμού λουτρού(«θερμόν») η θερμότητα διοχετευόταν απο έναν θερμαντικό κλίβανο (praefurnium) και από τα υπόκαυστα. Το σύστημα των υποκαύστων κατασκευαζόταν συνήθως από σειρές κιονίσκων (με τη χρήση τετράγωνων τούβλων), διατομής περίπου 20x20 εκ. και ύψους 70-90 εκ., που τοποθετούνταν ανά αποστάσεις 60 εκ. Στο πάχος της τοιχοποιίας τοποθετούνταν κατά την κατασκευή των θερμών πήλινοι σωλήνες ορθογωνικής διατομής και συνήθων διαστάσεων από 8,5x13 cm μέχρι 14x24cm, οι λεγόμενοι tubuli, που διοχέτευαν τον καπνό από τα υπόκαυστα στον εξωτερικό χώρο. Στην κατασκευή των υπόκαυστων βασικό μέλος αποτελούσαν κεραμικά πλακίδια τετραγωνικής κάτοψης ή ορθογωνικής κάτοψης, που φέρουν στις τέσσερεις γωνίες τους μαστοειδείς απολήξεις, tegulae mammatae. Τα ειδικά αυτά στοιχεία δίνουν τη δυνατότητα ύπαρξης κενού ανάμεσα στις δύο επιφάνειες της τοιχοποιίας, μέσω του οποίου διαχέεται ο καπνός από τα υπόκαυστα.
Βιβλιογραφία
Ελένη Κανετάκη, Οθωμανικά λουτρά στον Ελλαδικό χώρο, Τεχνικό επιμελητήριο Ελλάδας 2004
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
1.Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, Τα λουτρά στην αρχαία Ελλάδα, Η Καθημερινή, Επτά ημέρες 13.05.2001
Αφρο-Ιρανοί
Οι Αφρο-Ιρανοί είναι άνθρωποι μαύρης Αφρικανικής καταγωγής που κατοικούν στο Ιράν. Οι περισσότεροι Αφρο-Ιρανοί συγκεντρώνονται στις επαρχίες Χορμοζγκάν, Σιστάν και Μπαλουτσεστάν και Χουζεστάν.
Ιστορία
Το δουλεμπόριο του Ινδικού Ωκεανού ήταν πολύπλευρο και άλλαζε με την πάροδο του χρόνου. Για να ανταποκριθούν στη ζήτηση για ομαδική εργασία, οι μαύροι σκλάβοι που συλλαμβάνονταν από Άραβες δουλεμπόρους πωλούνταν σε αθροιστικά μεγάλους αριθμούς κατά τους αιώνες στον Περσικό Κόλπο, την Αίγυπτο, την Αραβία, την Ινδία, την Άπω Ανατολή, τα νησιά του Ινδικού Ωκεανού και την Αιθιοπία.
Κατά τη διάρκεια της δυναστείας Κατζάρ, πολλά πλούσια νοικοκυριά εισήγαγαν Μαύρες Αφρικανές γυναίκες και παιδιά ως σκλάβους για να εκτελούν οικιακή εργασία. Αυτή η εργατική δουλεία πραγματοποιούνταν αποκλειστικά από τους Ζαντζ, οι οποίοι ήταν λαοί που μιλούσαν γλώσσες Μπαντού και ζούσαν κατά μήκος της ακτής της Νοτιοανατολικής Αφρικής, σε μια περιοχή που περιλαμβάνει περίπου τη σύγχρονη Τανζανία, τη Μοζαμβίκη και το Μαλάουι. Ωστόσο, ο Μοχαμμάντ Σαχ Κατζάρ, υπό βρετανική πίεση, εξέδωσε ένα φιρμάνι που κατέστειλε το εμπόριο σκλάβων το 1848.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πληθυσμιακές ομάδες στο Ιράν
Τζοβάννι Καμπότο
Ο Τζοβάννι Καμπότο (ιταλική γλώσσα: Giovanni Caboto, 23 Μαΐου 1450 – 1498) ήταν Ιταλός θαλασσοπόρος που εξερεύνησε τα ανατολικά παράλια της Βορείου Αμερικής προς τα τέλη του 15ου αι. για λογαριασμό του βρετανικού στέμματος.
Βιογραφία
Ελάχιστα είναι γνωστά για τα νεανικά χρόνια του Καμπότο. Γεννήθηκε περί το 1450 στη Γένοβα, ή στη Βενετία ή στις δυτικές ακτές της Κεντρικής Ιταλίας. Όταν ήταν έντεκα ετών, η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Βενετία. Αργότερα νυμφεύτηκε μια Βενετσιάνα ονόματι Ματτέα (Mattea), με την οποία απέκτησε τρεις γιους, τον Λουίτζι, τον Σεμπαστιάνο και τον Σάντζο, οι οποίοι τον ακολούθησαν στις μετέπειτα εξερευνητικές αποστολές του.
Όπως πολλοί άλλοι Ιταλοί θαλασσοπόροι, ο Καμπότο εγκατέλειψε την χώρα του για να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε άλλους Ευρωπαίους ηγέτες και άρχοντες της εποχής. Πρώτα εγκαταστάθηκε στην Ισπανία και εργάστηκε στο τότε καινούργιο λιμάνι της Βαλένθια. Εκεί άκουσε για πρώτη φορά για τα ταξίδια του Κολόμβου και σκέφτηκε ότι ο ίδιος θα μπορούσε να βρει μια συντομότερη διαδρομή προς την Ασία, αν ταξίδευε σε παράλληλους αρκετά πιο βόρεια από τον Ισημερινό. Πρότεινε λοιπόν στον βασιλιά της Ισπανίας Φερδινάνδο Β΄ της Αραγωνίας να χρηματοδοτήσει ένα τέτοιο εγχείρημα. Ο τελευταίος αρνήθηκε και έτσι ο Καμπότο μετέφερε την πρότασή του στον βασιλιά της Αγγλίας Ερρίκο Ζ΄.
Ο βασιλιάς Ερρίκος Ζ΄ τού έδωσε χρήματα και δικαιώματα «να πλεύσει σε όλα τα μέρη, σε όλες τις χώρες και σε όλες τις θάλασσες της Ανατολής, της Δύσης και του Βορρά, υπό την σημαία μας (δηλ. της Αγγλίας), [...] για να αναζητήσει, να ανακαλύψει και να βρει οποιαδήποτε νησιά, χώρες, περιοχές και επαρχίες των ειδωλολατρών και των απίστων, οτιδήποτε και να είναι, και σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου είναι, που μέχρι αυτή την στιγμή δεν είναι γνωστά σε όλους τους χριστιανούς».
Το 1496, ο Καμπότο ξεκίνησε το πρώτο ταξίδι του με ένα πλοίο από το Μπρίστολ, που τότε ήταν το δεύτερο μεγαλύτερο λιμάνι της Αγγλίας. Δεν μπόρεσε ωστόσο να πάει πιο δυτικά από την Ισλανδία, επειδή στο μεταξύ προέκυψαν διαφωνίες με το πλήρωμα του πλοίου.
right|thumb|180px|Σύγχρονο αντίγραφο του Ματθαίου, της [[καραβέλα|καραβέλας με την οποία ο Καμπότο έφτασε στην Νέα Γη. Βρίσκεται στο λιμάνι του Μπρίστολ.]] Τον Μάιο του 1497, απέπλευσε και πάλι από το Μπρίστολ για μια νέα εξερευνητική αποστολή μαζί με τα τρία του παιδιά. Η νέα του αποστολή αποτελούνταν από ένα μόνον πλοίο, το μικρό εύδρομο Ματθαίος (Matthew), με 18 άνδρες πλήρωμα. Αφού πέρασε την Ιρλανδία, έφτασε στις ακτές της άγνωστης τότε Νέας Γης στις 24 Ιουνίου του 1497. Στις ακτές της Νέας Γης, έμεινε περίπου για έναν μήνα και κατόπιν απέπλευσε για την Αγγλία. Όμως από λάθος εκτίμηση του γεωγραφικού πλάτους, έφτασε στις ακτές της Βρετάνης. Από εκεί τελικά επέστρεψε στο Μπρίστολ στις 9 Αυγούστου του 1497.
Για την ανακάλυψη της Νέας Γης, ο Καμπότο έλαβε τον τίτλο του ναυάρχου και ο βασιλιάς της Αγγλίας τον αποζημίωσε με 10 λίρες εφάπαξ και 20 λίρες ετήσιο μισθό. Τον επόμενο χρόνο, ο Καμπότο ετοίμασε νέα αποστολή με πέντε πλοία. Ανοιχτά της Ιρλανδίας τα πλοία έπεσαν σε καταιγίδα και μόνο ένα από αυτά μπόρεσε να σωθεί. Τα άλλα τέσσερα χάθηκαν και μαζί τους χάθηκε και Τζοβάννι Καμπότο.
Η τοποθεσία της πρώτης αποβίβασης του Τζοβάννι Καμπότο στην Νέα Γη είναι αμφίβολη και αποτελεί αντικείμενο συζήτησης. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις του Καναδά και της Βρετανίας αναγνωρίζουν επισήμως ότι ο Τζιοβάννι Καμπότο αποβιβάστηκε στην ακτή Μποναβίστα της Νέας Γης. Κατά πάσα πιθανότητα, ο Τζοβάννι Καμπότο και το πλήρωμα του Ματθαίου ήταν οι πρώτοι Ευρωπαίοι εξερευνητές μετά τους Βίκινγκ που αποβιβάστηκαν στα αμερικανικά ηπειρωτικά εδάφη. Ο Χριστόφορος Κολόμβος αποβιβάστηκε στην αμερικανική ηπειρωτική χώρα το 1498, δηλ. έναν χρόνο μετά τον Καμπότο (κατά τα δύο πρώτα του ταξίδια, το 1492 και 1493, εξερεύνησε τα νησιά της Καραϊβικής).
Αμέσως μετά τον Καμπότο, Πορτογάλοι, Βάσκοι και Βρετανοί αλιείς συνέχισαν να εξερευνούν τις ακτές γύρω από την Νέα Γη, επειδή η περιοχή ήταν πολύ πλούσια σε ψάρια.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Θαλασσοπόροι εξερευνητές Κατηγορία:Εξερευνητές του Καναδά Κατηγορία:Ιταλοί εξερευνητές Κατηγορία:Πρόσωπα της Δημοκρατίας της Γένοβας Κατηγορία:Εποχή των Ανακαλύψεων
Μοριακή εξέλιξη
Η μοριακή εξέλιξη είναι η διαδικασία αλλαγής στη σύνθεση αλληλουχίας των κυτταρικών μορίων όπως DNA, RNA και πρωτεϊνών μεταξύ των γενεών. Το πεδίο της μοριακής εξέλιξης χρησιμοποιεί αρχές εξελικτικής βιολογίας και της γενετικής των πληθυσμών για να εξηγήσει τα μοτίβα σε αυτές τις αλλαγές. Σημαντικά θέματα στη μοριακή εξέλιξη αφορούν τους ρυθμούς και τις επιπτώσεις των απλών αλλαγών των νουκλεοτιδίων, την ουδέτερη θεωρία της μοριακής εξέλιξης ως προς τη φυσική επιλογή, την προέλευση νέων γονιδίων, τη γενετική φύση των σύνθετων χαρακτηριστικών, τη γενετική βάση της ειδογένεσης, την εξέλιξη της ανάπτυξης και τους τρόπους που οι εξελικτικές δυνάμεις επηρεάζουν τις γονιδιωματικές και τις φαινοτυπικές αλλαγές.
Ιστορικό
Η ιστορία της μοριακής εξέλιξης ξεκινά στις αρχές του 20ού αιώνα με τη συγκριτική βιοχημεία και τη χρήση μεθόδων "γενετικών αποτυπωμάτων" όπως ανοσολογικές δοκιμασίες, ηλεκτροφόρηση πηκτής και χρωματογραφία χάρτου τη δεκαετία του 1950 για την εξερεύνηση των ομόλογων πρωτεϊνών. Το πεδίο της μοριακής εξέλιξης ωρίμασε στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, μετά την άνοδο της μοριακής βιολογίας. Η έλευση της πρωτεϊνικής αλληλούχισης επέτρεψε στους μοριακούς βιολόγους να δημιουργήσουν φυλογενέσεις με βάση τη σύγκριση αλληλουχίας και να χρησιμοποιήσουν τις διαφορές μεταξύ των ομόλογων αλληλουχιών ως μοριακό ρολόι για να εκτιμηθεί ο χρόνος από τον τελευταίο καθολικό κοινό πρόγονο. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960, η ουδέτερη θεωρία της μοριακής εξέλιξης παρείχε μια θεωρητική βάση για το μοριακό ρολόι, Αν και τόσο η ρολόι όσο και η ουδέτερη θεωρία ήταν αμφιλεγόμενες, καθώς οι περισσότεροι εξελικτικοί βιολόγοι κρατούσαν έντονα τον πανεπιλεκτισμό (panselectionism), με τη φυσική επιλογή ως τη μόνη σημαντική αιτία της εξελικτικής αλλαγής. Μετά τη δεκαετία του 1970, η αλληλουχία νουκλεϊκών οξέων επέτρεψε στη μοριακή εξέλιξη να φτάσει πέρα από τις πρωτεΐνες σε πολύ διατηρημένες αλληλουχίες ριβοσωμικού RNA, το θεμέλιο μιας επανασύλληψης της αντίληψης της πρώιμης ιστορίας της ζωής.
Δυνάμεις στη μοριακή εξέλιξηn
Το περιεχόμενο και η δομή ενός γονιδιώματος είναι το προϊόν των μοριακών και πληθυσμιακών γενετικών δυνάμεων που δρουν στο γονιδίωμα αυτό. Οι νέες γενετικές παραλλαγές θα προκύψουν μέσω μεταλλάξεων και θα εξαπλωθούν και θα διατηρηθούν σε πληθυσμούς λόγω της γενετικής παρέκκλισης ή της φυσικής επιλογής.
Μετάλλαξη
Οι μεταλλάξεις είναι μόνιμες, μεταβιβάσιμες αλλαγές στο γενετικό υλικό (DNA ή RNA) ενός κυττάρου ή ιού. Οι μεταλλάξεις προκύπτουν από σφάλματα στην αντιγραφή του DNA κατά τη διάρκεια κυτταρικής διαίρεσης και από έκθεση σε ακτινοβολία, χημικές ουσίες και άλλους περιβαλλοντικούς αγχογόνους παράγοντες, ή ιούς και μεταθέσιμα στοιχεία. Οι περισσότερες μεταλλάξεις που συμβαίνουν είναι μονονουκλεοτιδικοί πολυμορφισμοί που τροποποιούν απλές βάσεις της αλληλουχίας DNA, με αποτέλεσμα σημειακές μεταλλάξεις. Άλλοι τύποι μεταλλάξεων τροποποιούν μεγαλύτερα τμήματα DNA και μπορούν να προκαλέσουν διπλασιασμούς, παρεμβολές, διαγραφές, αντιστροφές και μετατοπίσεις.
Οι μεταλλάξεις είναι στοχαστικές και συνήθως εμφανίζονται τυχαία μεταξύ των γονιδίων. Τα ποσοστά μετάλλαξης για θέσεις μεμονωμένων νουκλεοτιδίων για τους περισσότερους οργανισμούς είναι πολύ χαμηλά, χοντρικά 10−9 έως 10−8 ανά θέση και ανά γενιά, αν και ορισμένοι ιοί έχουν υψηλότερα ποσοστά μετάλλαξης της τάξης από 10−6 ανά θέση και ανά γενιά. Μεταξύ αυτών των μεταλλάξεων, ορισμένες θα είναι ουδέτερες ή ευεργετικές και θα παραμείνουν στο γονιδίωμα εκτός εάν χαθούν μέσω γενετικής παρέκκλισης και άλλες θα είναι επιζήμιες και θα αποβληθούν από το γονιδίωμα με φυσική επιλογή.
Επειδή οι μεταλλάξεις είναι εξαιρετικά σπάνιες, συσσωρεύονται πολύ αργά μεταξύ των γενεών. Ενώ ο αριθμός των μεταλλάξεων που εμφανίζεται σε οποιαδήποτε γενιά μπορεί να ποικίλει, για πολύ μεγάλες χρονικές περιόδους, φαίνεται να συσσωρεύονται με κανονικό ρυθμό. Χρησιμοποιώντας τον ρυθμό μετάλλαξης ανά γενιά και τον αριθμό των νουκλεοτιδικών διαφορών μεταξύ δύο αλληλουχιών, οι χρόνοι απόκλισης μπορούν να εκτιμηθούν αποτελεσματικά μέσω του μοριακού ρολογιού.
Ανασυνδυασμός
Ο γενετικός ανασυνδυασμός είναι μια διαδικασία που οδηγεί σε γενετική ανταλλαγή μεταξύ χρωμοσωμάτων ή χρωμοσωμικών περιοχών. Ο ανασυνδυασμός εξουδετερώνει τη φυσική σύνδεση μεταξύ γειτονικών γονιδίων, μειώνοντας έτσι τη γενετική συμπαράσυρση genetic hitchhiking). Η προκύπτουσα ανεξάρτητη κληρονομιά των γονιδίων οδηγεί σε πιο αποτελεσματική επιλογή, που σημαίνει ότι περιοχές με υψηλότερο ανασυνδυασμό θα φιλοξενούν λιγότερες επιβλαβείς μεταλλάξεις, πιο εκλεκτικά προτιμώμενες παραλλαγές και λιγότερα σφάλματα στην αντιγραφή και επιδιόρθωση. Ο ανασυνδυασμός μπορεί επίσης να δημιουργήσει συγκεκριμένους τύπους μεταλλάξεων εάν τα χρωμοσώματα δεν στοιχίζονται.
Μετατροπή γονιδίων
Μετατροπή γονιδίων είναι ένας τύπος ανασυνδυασμού που είναι το προϊόν της επιδιόρθωσης του DNA όπου η βλάβη των νουκλεοτιδίων διορθώνεται χρησιμοποιώντας μια ομόλογη γονιδιωματική περιοχή ως πρότυπο. Οι κατεστραμμένες βάσεις πρώτα αποκόπτονται, η κατεστραμμένη αλυσίδα στη συνέχεια στοιχίζεται με ένα μη κατεστραμμένο ομόλογο και η σύνθεση DNA επιδιορθώνει την αποκομμένη περιοχή χρησιμοποιώντας την άθικτη αλυσίδα ως οδηγό. Η μετατροπή γονιδίων είναι συχνά υπεύθυνη για ομογενοποίηση αλληλουχιών διπλών γονιδίων για μεγάλες χρονικές περιόδους, μειώνοντας την απόκλιση των νουκλεοτιδίων.
Γενετικής παρέκκλιση
Γενετική παρέκκλιση είναι η αλλαγή των συχνοτήτων αλληλόμορφων από τη μία γενιά στην άλλη λόγω στοχαστικών επιδράσεων τυχαίου δείγματος σε πεπερασμένους πληθυσμούς. Ορισμένες υφιστάμενες παραλλαγές δεν επηρεάζουν τη φυσική κατάσταση και ενδέχεται να αυξηθούν ή να μειωθούν σε συχνότητα απλώς λόγω τύχης. "Σχεδόν ουδέτερες" παραλλαγές των οποίων ο συντελεστής επιλογής είναι κοντά σε τιμή κατωφλίου 1 / το αποτελεσματικό μέγεθος πληθυσμού θα επηρεαστεί επίσης από τύχη, καθώς και από επιλογή και μετάλλαξη. Πολλά γονιδιωματικά χαρακτηριστικά έχουν αποδοθεί στη συσσώρευση σχεδόν ουδέτερων επιζήμιων μεταλλάξεων ως αποτέλεσμα μικρών αποτελεσματικών μεγεθών πληθυσμού. Με μικρότερο αποτελεσματικό μέγεθος πληθυσμού, μια μεγαλύτερη ποικιλία μεταλλάξεων θα συμπεριφέρεται σαν να είναι ουδέτερες λόγω της αναποτελεσματικότητας της επιλογής.
Επιλογή
Η επιλογή γίνεται όταν οργανισμοί με μεγαλύτερη αρμοστικότητα, δηλαδή μεγαλύτερη ικανότητα επιβίωσης ή αναπαραγωγής, ευνοούνται στις επόμενες γενιές, αυξάνοντας έτσι την εμφάνιση υποκείμενων γενετικών παραλλαγών σε έναν πληθυσμό. Η επιλογή μπορεί να είναι προϊόν φυσικής επιλογής, τεχνητής επιλογής ή σεξουαλικής επιλογής. Η φυσική επιλογή είναι οποιαδήποτε επιλεκτική διαδικασία που συμβαίνει λόγω της αρμοστικότητας ενός οργανισμού στο περιβάλλον του. Αντιθέτως, η σεξουαλική επιλογή είναι προϊόν επιλογής συντρόφου και μπορεί να ευνοήσει την εξάπλωση γενετικών παραλλαγών που αντιτίθενται στη φυσική επιλογή αλλά αυξάνουν την επιθυμία για το αντίθετο φύλο ή αυξάνουν την επιτυχία του ζευγαρώματος. Η εχνητή επιλογή, επίσης γνωστή ως βελτίωση με επιλογή, επιβάλλεται από μια εξωτερική οντότητα, συνήθως από ανθρώπους, προκειμένου να αυξηθεί η συχνότητα των επιθυμητών χαρακτηριστικών.
Οι αρχές της γενετικής του πληθυσμού εφαρμόζονται παρόμοια σε όλους τους τύπους επιλογής, αν και στην πραγματικότητα ο καθένας μπορεί να παράγει ξεχωριστά αποτελέσματα λόγω της ομαδοποίησης γονιδίων με διαφορετικές λειτουργίες σε διαφορετικά μέρη του γονιδιώματος ή λόγω διαφορετικών ιδιοτήτων των γονιδίων σε συγκεκριμένες λειτουργικές τάξεις. Παραδείγματος χάρη, η σεξουαλική επιλογή θα μπορούσε να είναι πιο πιθανό να επηρεάσει τη μοριακή εξέλιξη των χρωμοσωμάτων του φύλου λόγω της ομαδοποίησης των ειδικών φύλων γονιδίων στα X, Y, Z ή W.
Ενδογονιδιωματική σύγκρουση (Intragenomic conflict)
Η επιλογή μπορεί να λειτουργήσει σε επίπεδο γονιδίου εις βάρος της οργανισμικής αρμοστικότητας, με αποτέλεσμα ενδογονιδιωματική σύγκρουση. Αυτό συμβαίνει επειδή μπορεί να υπάρχει ένα επιλεκτικό πλεονέκτημα για το εγωιστικά γενετικά στοιχεία παρά το κόστος υποδοχής. Παραδείγματα τέτοιων εγωιστικών στοιχείων περιλαμβάνουν μεταθέσιμα στοιχεία, μειωτικούς οδηγούς, χρωμοσώματα Χ δολοφόνων, εγωιστικά μιτοχόνδρια και αυτοδιπλασιασμένα εσώνια.
Μέγεθος γονιδιώματος
Το μέγεθος του γονιδιώματος επηρεάζεται από την ποσότητα του επαναλαμβανόμενου DNA καθώς και από τον αριθμό των γονιδίων σε έναν οργανισμό. Το παράδοξο της τιμής C αναφέρεται στην έλλειψη συσχέτισης μεταξύ της 'πολυπλοκότητας' του οργανισμού και του μεγέθους του γονιδιώματος. Οι εξηγήσεις για το λεγόμενο παράδοξο είναι διττές. Πρώτον, τα επαναλαμβανόμενα γενετικά στοιχεία μπορούν να περιλαμβάνουν μεγάλα τμήματα του γονιδιώματος για πολλούς οργανισμούς, διογκώνοντας έτσι το περιεχόμενο DNA του απλοειδούς γονιδιώματος. Δεύτερον, ο αριθμός των γονιδίων δεν είναι απαραίτητα ενδεικτικός του αριθμού των σταδίων ανάπτυξης ή των τύπων ιστών σε έναν οργανισμό. Ένας οργανισμός με λίγα αναπτυξιακά στάδια ή τύπους ιστών μπορεί να έχει μεγάλο αριθμό γονιδίων που επηρεάζουν τους μη αναπτυξιακούς φαινοτύπους, διογκώνοντας το γονιδιακό περιεχόμενο σε σχέση με τις αναπτυξιακές οικογένειες γονιδίων.
Ωστόσο, τα πτηνά πιθανότατα έχουν δοκιμάσει ισχυρή επιλογή για μειωμένο μέγεθος γονιδιώματος, ως απάντηση στις μεταβαλλόμενες ενεργειακές ανάγκες για πτήση. Τα πτηνά, σε αντίθεση με τους ανθρώπους, παράγουν πυρηνικά ερυθρά αιμοσφαίρια και μεγαλύτεροι πυρήνες οδηγούν σε χαμηλότερα επίπεδα μεταφοράς οξυγόνου. Ο μεταβολισμός των πτηνών είναι πολύ υψηλότερος από αυτόν των θηλαστικών, κυρίως λόγω της πτήσης και οι ανάγκες σε οξυγόνο είναι υψηλές. Ως εκ τούτου, τα περισσότερα πτηνά έχουν μικρά, συμπαγή γονιδιώματα με λίγα επαναλαμβανόμενα στοιχεία. Έμμεσες αποδείξεις υποδηλώνουν ότι οι πρόγονοι των δεινοσαύρων που δεν ανήκουν στα πτηνά από σύγχρονα πουλιά είχαν επίσης μειωμένα μεγέθη γονιδιώματος, σύμφωνα με την ενδοθερμία και τις υψηλές ενεργειακές ανάγκες για ταχύτητα λειτουργίας. Πολλά βακτήρια έχουν επίσης βιώσει επιλογή για μικρό μέγεθος γονιδιώματος, καθώς ο χρόνος αναπαραγωγής και η κατανάλωση ενέργειας συσχετίζονται τόσο στενά με την αρμοστικότητα.
Επαναλαμβανόμενα στοιχεία
Τα μεταθέσιμα στοιχεία είναι αυτοαντιγραφόμενα, εγωιστικά γενετικά στοιχεία που είναι ικανά να πολλαπλασιαστούν εντός των γονιδιωμάτων του ξενιστή. Πολλά μεταθέσιμα στοιχεία σχετίζονται με ιούς και μοιράζονται πολλές κοινές πρωτεΐνες.
Αριθμός και οργάνωση χρωμοσωμάτων
Ο αριθμός χρωμοσωμάτων στο γονιδίωμα ενός οργανισμού επίσης δεν συσχετίζεται απαραίτητα με την ποσότητα του DNA στο γονιδίωμά του. Το μυρμήγκι Myrmecia pilosula έχει μόνο ένα ζεύγος χρωμοσωμάτων, ενώ η φτέρη Ophioglossum reticulatum έχει έως και 1260 χρωμοσώματα. Τα γονιδιώματα Cilliate στεγάζουν κάθε γονίδιο σε μεμονωμένα χρωμοσώματα, με αποτέλεσμα ένα γονιδίωμα που δεν είναι φυσικά συνδεδεμένο. Η μειωμένη σύνδεση μέσω της δημιουργίας επιπρόσθετων χρωμοσωμάτων θα αυξήσει αποτελεσματικά την αποτελεσματικότητα της επιλογής.
Οι αλλαγές στον αριθμό χρωμοσώματος μπορούν να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στην ειδογένεση, καθώς οι διαφορετικοί αριθμοί χρωμοσωμάτων μπορούν να χρησιμεύσουν ως εμπόδιο στην αναπαραγωγή σε υβρίδια. Το ανθρώπινο χρωμόσωμα 2 δημιουργήθηκε από μια σύντηξη δύο χρωμοσωμάτων χιμπατζή και εξακολουθεί να περιέχει κεντρικά τελομερή καθώς και ένα ατροφικό δεύτερο κεντρομερές. Η πολυπλοειδία, και ιδίως η αλλοπολυπλοειδία, η οποία εμφανίζεται συχνά στα φυτά, μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αναπαραγωγικές ασυμβατότητες με τα γονικά είδη. Οι μπλε πεταλούδες Agrodiatus έχουν διαφορετικούς αριθμούς χρωμοσωμάτων που κυμαίνονται από n = 10 έως n = 134 και επιπλέον έχουν έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς ειδογένεσης που έχουν προσδιοριστεί μέχρι σήμερα.
Περιεχόμενο και κατανομή γονιδίων
Διαφορετικοί οργανισμοί στεγάζουν διαφορετικούς αριθμούς γονιδίων μέσα στα γονιδιώματά τους, καθώς και διαφορετικά μοτίβα στην κατανομή των γονιδίων σε όλο το γονιδίωμα. Ορισμένοι οργανισμοί, όπως τα περισσότερα βακτήρια, η Drosophila και η Arabidopsis έχουν ιδιαίτερα συμπαγή γονιδιώματα με μικρό επαναλαμβανόμενο περιεχόμενο ή μη κωδικοποιητικό DNA. Άλλοι οργανισμοί, όπως θηλαστικά ή αραβόσιτος, έχουν μεγάλες ποσότητες επαναλαμβανόμενου DNA, μακρά εσώνια και σημαντική απόσταση μεταξύ διαφορετικών γονιδίων. Το περιεχόμενο και η κατανομή των γονιδίων εντός του γονιδιώματος μπορούν να επηρεάσουν το ποσοστό με το οποίο συμβαίνουν ορισμένοι τύποι μεταλλάξεων και μπορούν να επηρεάσουν την επακόλουθη εξέλιξη διαφορετικών ειδών. Τα γονίδια με μεγαλύτερα ιντρόνια είναι πιο πιθανό να ανασυνδυαστούν λόγω της αυξημένης φυσικής απόστασης πάνω από την κωδικοποιητική αλληλουχία. Ως τέτοια, τα μακρά ιντρόνια μπορεί να διευκολύνουν τον εκτοπικό ανασυνδυασμό και να οδηγήσουν σε υψηλότερα ποσοστά σχηματισμού νέων γονιδίων.
Οργανίδια
Εκτός από το πυρηνικό γονιδίωμα, τα οργανίδια ενδοσυμβιωτών περιέχουν το δικό τους γενετικό υλικό τυπικά ως κυκλικά πλασμίδια. Το DNA των μιτοχονδρίων και των χλωροπλαστών ποικίλλει ανάλογα με τις ταξινομικές βαθμίδες, αλλά οι πρωτεΐνες που συνδέονται με τη μεμβράνη, ειδικά τα συστατικά της αλυσίδας μεταφοράς ηλεκτρονίων, κωδικοποιούνται συχνότερα στο οργανίδιο. Οι χλωροπλάστες και τα μιτοχόνδρια κληρονομούνται από τη μητέρα στα περισσότερα είδη, καθώς τα οργανίδια πρέπει να διέρχονται από το ωάριο. Σε μια σπάνια απόκλιση, ορισμένα είδη μυδιών είναι γνωστό ότι κληρονομούν μιτοχόνδρια από πατέρα σε γιο.
Προέλευση νέων γονιδίων
Τα νέα γονίδια προκύπτουν από διάφορους γενετικούς μηχανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του διπλασιασμού των γονιδίων, της εκκίνησης εκ νέου, της αναδρομικής μετάθεσης, του σχηματισμού χιμαιρικών γονιδίων, της πρόσληψης μη κωδικοποιητικής αλληλουχίας και της αποκοπής των γονιδίων.
Ο διπλασιασμός γονιδίου οδηγεί αρχικά σε πλεονασμό. Ωστόσο, οι διπλές αλληλουχίες γονιδίων μπορούν να μεταλλαχθούν για να αναπτύξουν νέες λειτουργίες ή να ειδικευτούν έτσι ώστε το νέο γονίδιο να εκτελεί ένα υποσύνολο των αρχικών προγονικών λειτουργιών. Εκτός από την αναπαραγωγή ολόκληρων γονιδίων, μερικές φορές διπλασιάζεται μόνο ένας τομέας ή μέρος μιας πρωτεΐνης έτσι ώστε το προκύπτον γονίδιο να είναι μια επιμήκη έκδοση του γονικού γονιδίου.
Η ρετρομετάθεση δημιουργεί νέα γονίδια αντιγράφοντας αγγελιοφόρο RNA στο DNA και εισάγοντας το στο γονιδίωμα. Τα ρετρογονίδια εισάγονται συχνά σε νέες γονιδιωματικές θέσεις και αναπτύσσουν συχνά νέα μοτίβα και λειτουργίες έκφρασης.
Τα χιμαιρικά γονίδια σχηματίζονται κατά τον διπλασιασμό, τη διαγραφή, ή την ατελής ρετρομετάθεση συνδυάζονται τμήματα δύο διαφορετικών κωδικοποιητικών αλληλουχιών για να παράξουν μια νέα γονιδιακή αλληλουχία. Οι χίμαιρες προκαλούν συχνά ρυθμιστικές αλλαγές και μπορούν να ανακατέψουν τις πρωτεϊνικές περιοχές για να παράξουν νέες προσαρμοστικές λειτουργίες.
Η γέννηση γονιδίου εκ νέου (De novo) μπορεί επίσης να δημιουργήσει νέα γονίδια από το προηγούμενο μη κωδικοποιητικό DNA. Παραδείγματος χάρη, ο Levine και οι συνεργάτες του ανέφεραν την προέλευση πέντε νέων γονιδίων στο γονιδίωμα του D. melanogaster από DNA χωρίς κωδικοποίηση. Παρόμοια η προέλευση γονιδίων εκ νέου έχει επίσης δειχθεί σε άλλους οργανισμούς όπως η μαγιά, στο ρύζι και στους ανθρώπους. Τα γονίδια εκ νέου (de novo) μπορούν να εξελιχθούν από μεταγραφές που έχουν ήδη εκφραστεί σε χαμηλά επίπεδα. Η μετάλλαξη ενός κωδικονίου τερματισμού σε ένα κανονικό κωδικόνιο ή μια μετατόπισης πλαισίου μπορεί να προκαλέσει μια εκτεταμένη πρωτεΐνη που περιλαμβάνει μια προηγουμένως μη κωδικοποιητική αλληλουχία. Ο σχηματισμός νέων γονιδίων από το μηδέν συνήθως δεν μπορεί να συμβεί σε γονιδιωματικές περιοχές υψηλής πυκνότητας γονιδίων. Τα βασικά συμβάντα για τον εκ νέου σχηματισμό γονιδίων είναι ο ανασυνδυασμός/η μετάλλαξη που περιλαμβάνει παρεμβολές, διαγραφές και αντιστροφές. Αυτά τα γεγονότα είναι ανεκτά εάν η συνέπεια αυτών των γενετικών γεγονότων δεν παρεμβαίνει στις κυτταρικές δραστηριότητες. Τα περισσότερα γονιδιώματα περιλαμβάνουν προφάγους όπου γενετικές τροποποιήσεις δεν επηρεάζουν, γενικά, τον πολλαπλασιασμό του γονιδιώματος του ξενιστή. Ως εκ τούτου, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα γενετικών τροποποιήσεων, σε περιοχές όπως οι προφάγοι, η οποία είναι ανάλογη με την πιθανότητα σχηματισμού γονιδίων εκ νέου.
Η εξέλιξη των γονιδίων εκ νέου (De novo) μπορεί επίσης να προσομοιωθεί στο εργαστήριο. Παραδείγματος χάρη, ημι-τυχαίες αλληλουχίες γονιδίων μπορούν να επιλεγούν για συγκεκριμένες λειτουργίες. Πιο συγκεκριμένα, επιλέκτηκαν αλληλουχίες από μια βιβλιοθήκη που θα μπορούσαν να συμπληρώσουν μια διαγραφή γονιδίου στην Εσερίχια κόλι. Το διαγραμμένο γονίδιο κωδικοποιεί την εστεράση εντεροβακτίνης τρισθενούς σιδήρου (Fes), η οποία απελευθερώνει σίδηρο. Ενώ το Fes είναι μια πρωτεΐνη 400 αμινοξέων, το νεοεπιλεγμένο γονίδιο είχε μήκος μόνο 100 αμινοξέα και δεν σχετίζεται με την αληλουχία του Fes.
In vitro πειράματα μοριακής εξέλιξης
Έχουν επίσης ανακαλυφθεί αρχές μοριακής εξέλιξης και άλλες διευκρινίστηκαν και δοκιμάστηκαν χρησιμοποιώντας πειραματισμό που περιλαμβάνει ενίσχυση, παραλλαγή και επιλογή ταχέως πολλαπλασιαζόμενων και γενετικά μεταβαλλόμενων μοριακών ειδών έξω από κύτταρα. Από το πρωτοποριακό έργο του Sol Spiegelmann το 1967 [ref], που περιλαμβάνει RNA που αναπαράγει τον εαυτό του με τη βοήθεια ενός ενζύμου που εξάγεται από τον ιό Qß [ref], διάφορες ομάδες (όπως Kramers [ref] και Biebricher/Luce/Eigen [ref ]) μελέτησαν πολυ μικρές και μικρές παραλλαγές αυτού του RNA στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 που αναπαράγονται σε χρόνο δευτερολέπτων έως ένα λεπτό, επιτρέποντας σε εκατοντάδες γενιές με μεγάλα μεγέθη πληθυσμού (π.χ. 10^14 αλληλουχίες) να παρακολουθούνται σε μια μόνο μέρα πειραματισμού. Η χημική κινητική αποσαφήνιση του λεπτομερούς μηχανισμού αναπαραγωγής [ref, ref] σήμαινε ότι αυτός ο τύπος συστήματος ήταν το πρώτο σύστημα μοριακής εξέλιξης που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί πλήρως με βάση τη φυσικοχημική κινητική, επιτρέποντας αργότερα στα πρώτα πρότυπα απεικόνισης του γονότυπου σε φαινότυπο με βάση την αναδίπλωση και επαναναδίπλωση του RNA που εξαρτάται από την αλληλουχία που θα παραχθεί [ref, ref]. Με την επιφύλαξη της διατήρησης της λειτουργίας του ενζύμου πολλαπλών συστατικών Qß, οι χημικές συνθήκες θα μπορούσαν να ποικίλουν σημαντικά, προκειμένου να μελετηθεί η επίδραση των μεταβαλλόμενων περιβαλλόντων και των πιέσεων επιλογής [ref]. Τα πειράματα σχεδόν με in vitro ειδών RNA περιελάμβαναν τον χαρακτηρισμό του ορίου σφάλματος για πληροφορίες στη μοριακή εξέλιξη [ref], την ανακάλυψη της εκ νέου (de novo) εξέλιξης [ref] που οδηγεί σε διαφορετικά είδη αναπαραγωγής RNA και την ανακάλυψη χωρικά κινούμενων κυμάτων ως ιδανικούς αντιδραστήρες μοριακής εξέλιξης [ref, ref]. Αργότερα πειράματα χρησιμοποίησαν νέους συνδυασμούς ενζύμων για να διευκρινίσουν νέες πτυχές της αλληλεπίδρασης της μοριακής εξέλιξης που περιλαμβάνει την εξαρτώμενη από τον πληθυσμό αρμοστικότητα, συμπεριλαμβανομένης της εργασίας με τεχνητά σχεδιασμένο μοριακό αρπακτικό θηράμα και συνεργατικά συστήματα πολλαπλών RNA και DNA [ref, ref]. Σχεδιάστηκαν ειδικοί αντιδραστήρες εξέλιξης για αυτές τις μελέτες, ξεκινώντας με σειριακές μηχανές ροής, αντιδραστήρες ροής όπως μηχανές κυψελίδας, τριχοειδείς αντιδραστήρες και μικροαντιδραστήρες, συμπεριλαμβανομένων αντιδραστήρων ροής γραμμής και αντιδραστήρων φετών πηκτής. Αυτές οι μελέτες συνοδεύτηκαν από θεωρητικές εξελίξεις και προσομοιώσεις που αφορούσαν την κινητική αναδίπλωσης και αναπαραγωγής RNA που διασαφήνισαν τη σημασία της δομής συσχέτισης μεταξύ της απόστασης στο βήμα αλληλουχίας διάστημα ακολουθίας και των αλλαγών φυσικής κατάστασης [ref], συμπεριλαμβανομένου του ρόλου ουδέτερων δικτύων και δομικών συνόλων στην εξελικτική βελτιστοποίηση.
Μοριακή φυλογενετική
Η μοριακή συστηματική είναι το προϊόν των παραδοσιακών πεδίων συστηματικής και μοριακής γενετικής. Χρησιμοποιεί DNA, RNA ή αλληλουχίες πρωτεϊνών για την επίλυση ερωτημάτων στη συστηματική, δηλαδή σχετικά με τη σωστή τους επιστημονική ταξινόμηση ή ταξινομία από την άποψη της εξελικτικής βιολογίας.
Οι κινητήριες δυνάμεις της εξέλιξης
Ανάλογα με τη σχετική σημασία που αποδίδεται στις διάφορες δυνάμεις της εξέλιξης, τρεις προοπτικές παρέχουν εξελικτικές εξηγήσεις για τη μοριακή εξέλιξη.
Οι επιλεκτικές υποθέσεις υποστηρίζουν ότι η επιλογή είναι η κινητήρια δύναμη της μοριακής εξέλιξης. Παρόλο που αναγνωρίζουν ότι πολλές μεταλλάξεις είναι ουδέτερες, οι επιλεκτικοί αποδίδουν τις αλλαγές στις συχνότητες των ουδέτερων αλληλομόρφων σε σύνδεση ανισορροπίας (linkage disequilibrium) με άλλους τόπους που βρίσκονται υπό επιλογή, παρά σε τυχαία γενετική μετατόπιση. Οι αποκλίσεις στη χρήση κωδικονίου εξηγούνται συνήθως με αναφορά στην ικανότητα της ομοιόμορφης αδύναμης επιλογής να διαμορφώσει τη μοριακή εξέλιξη.
Οι ουδέτερες υποθέσεις υπογραμμίζουν τη σημασία της μετάλλαξης, του καθαρισμού της επιλογής και της τυχαίας γενετικής παρέκλισης. Η εισαγωγή της ουδέτερης θεωρίας από τον Motoo Kimura, ακολουθήθηκε γρήγορα από τα ευρήματα του Jack L. King και του Thomas H. Jukes, και οδήγησε σε μια έντονη συζήτηση σχετικά με τη συνάφεια του νεοδαρβινισμού σε μοριακό επίπεδο. Η ουδέτερη θεωρία της μοριακής εξέλιξης (Neutral theory of molecular evolution) προτείνει ότι οι περισσότερες μεταλλάξεις στο DNA βρίσκονται σε θέσεις που δεν είναι σημαντικές για τη λειτουργία ή την αρμοστικότητα. Αυτές οι ουδέτερες αλλαγές μετακινούνται προς τη σταθεροποίηση εντός ενός πληθυσμού. Οι θετικές αλλαγές θα είναι πολύ σπάνιες και έτσι δεν θα συμβάλουν σημαντικά στους πολυμορφισμούς του DNA. Οι βλαβερές μεταλλάξεις δεν συμβάλλουν πολύ στην ποικιλομορφία του DNA επειδή επηρεάζουν αρνητικά την αρμοστικότητα και έτσι απομακρύνονται από την ομάδα γονιδίων σύντομα. Αυτή η θεωρία παρέχει ένα πλαίσιο για το μοριακό ρολόι. Η μοίρα των ουδέτερων μεταλλάξεων διέπεται από τη γενετική παρέκκλιση και συμβάλλει τόσο στον πολυμορφισμό των νουκλεοτιδίων όσο και στις σταθερές διαφορές μεταξύ των ειδών.
Με την αυστηρότερη έννοια, η ουδέτερη θεωρία δεν είναι ακριβής. Οι λεπτές αλλαγές στο DNA έχουν πολύ συχνά αποτελέσματα, αλλά μερικές φορές αυτές οι επιδράσεις είναι πολύ μικρές για να λειτουργήσει η φυσική επιλογή. Ακόμη και οι συνώνυμες μεταλλάξεις δεν είναι απαραίτητα ουδέτερες. Ακόμη και οι συνώνυμες μεταλλάξεις δεν είναι απαραίτητα ουδέτερες γιατί δεν υπάρχει ομοιόμορφη ποσότητα κάθε κωδικονίου. Η σχεδόν ουδέτερη θεωρία επέκτεινε την ουδέτερη προοπτική, προτείνοντας ότι πολλές μεταλλάξεις είναι σχεδόν ουδέτερες, που σημαίνει ότι τόσο η τυχαία μετατόπιση όσο και η φυσική επιλογή σχετίζονται με τη δυναμική τους. Η κύρια διαφορά μεταξύ της ουδέτερης θεωρίας και της σχεδόν ουδέτερης θεωρίας είναι ότι η τελευταία επικεντρώνεται στην αδύναμη επιλογή, όχι αυστηρά ουδέτερη
Οι μεταλλακτικές υποθέσεις τονίζουν την τυχαία παρέκκλιση και τις αποκλίσεις στα μοτίβα μετάλλαξης. Ο Σουέοκα ήταν ο πρώτος που πρότεινε μια σύγχρονη μεταλλακτική άποψη. Πρότεινε ότι η διακύμανση στο περιεχόμενο γουανίνης-κυτοσίνης δεν ήταν αποτέλεσμα θετικής επιλογής, αλλά συνέπεια της πίεσης μετάλλαξης της γουανίνης-κυτοσίνης.
Πρωτεϊνική εξέλιξη
Η εξέλιξη των πρωτεϊνών μελετάται συγκρίνοντας τις αλληλουχίες και τις δομές των πρωτεϊνών από πολλούς οργανισμούς που αντιπροσωπεύουν ξεχωριστούς εξελικτικούς κλάδους. Εάν οι αλληλουχίες/δομές των δύο πρωτεϊνών είναι παρόμοιες που δείχνουν ότι οι πρωτεΐνες αποκλίνουν από μια κοινή προέλευση, αυτές οι πρωτεΐνες ονομάζονται ομόλογες πρωτεΐνες. Πιο συγκεκριμένα, οι ομόλογες πρωτεΐνες που υπάρχουν σε δύο διαφορετικά είδη ονομάζονται ορθόλογες. Ενώ οι ομόλογες πρωτεΐνες που κωδικοποιούνται από το γονιδίωμα ενός μοναδικού είδους ονομάζονται παράλογες.
Οι φυλογενετικές σχέσεις των πρωτεϊνών εξετάζονται με πολλαπλές συγκρίσεις αλληλουχιών. Τα φυλογενετικά δέντρα των πρωτεϊνών μπορούν να καθοριστούν με τη σύγκριση των ταυτοτήτων αλληλουχιών μεταξύ των πρωτεϊνών. Τέτοια φυλογενετικά δέντρα έχουν αποδείξει ότι οι ομοιότητες αλληλουχίας μεταξύ πρωτεϊνών αντικατοπτρίζουν στενά τις εξελικτικές σχέσεις μεταξύ οργανισμών.
Η εξέλιξη των πρωτεϊνών περιγράφει τις αλλαγές με την πάροδο του χρόνου στο σχήμα, τη λειτουργία και τη σύνθεση των πρωτεϊνών. Μέσω της ποσοτικής ανάλυσης και του πειραματισμού, οι επιστήμονες προσπάθησαν να κατανοήσουν τον ρυθμό και τις αιτίες της εξέλιξης των πρωτεϊνών. Χρησιμοποιώντας τις αλληλουχίες αμινοξέων της αιμοσφαιρίνης και του κυτοχρώματος c από πολλά είδη, οι επιστήμονες μπόρεσαν να αντλήσουν εκτιμήσεις των ποσοστών εξέλιξης των πρωτεϊνών. Αυτό που βρήκαν ήταν ότι οι ρυθμοί δεν ήταν οι ίδιοι μεταξύ των πρωτεϊνών. Κάθε πρωτεΐνη έχει τον δικό της ρυθμό και αυτός ο ρυθμός είναι σταθερός στις φυλογενέσεις (δηλαδή, η αιμοσφαιρίνη δεν εξελίσσεται με τον ίδιο ρυθμό με το κυτόχρωμα c, αλλά οι αιμοσφαιρίνες από ανθρώπους, ποντίκια κ.λπ. έχουν συγκρίσιμους ρυθμούς εξέλιξης.). Δεν μεταλλάσσονται όλες οι περιοχές μιας πρωτεΐνης με τον ίδιο ρυθμό. Οι λειτουργικά σημαντικές περιοχές μεταλλάσσονται πιο αργά και οι υποκαταστάσεις αμινοξέων που περιλαμβάνουν παρόμοια αμινοξέα συμβαίνουν συχνότερα από τις ανόμοιες υποκαταστάσεις. Συνολικά, το επίπεδο των πολυμορφισμών στις πρωτεΐνες φαίνεται να είναι αρκετά σταθερό. Αρκετά είδη (συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, των μυγών φρούτων και των ποντικιών) έχουν παρόμοια επίπεδα πολυμορφισμού πρωτεΐνης.