cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Λευκόχρυσος
Ενώσεις του λευκόχρυσου
Οι περισσότερες από αυτές τις ενώσεις είναι έγχρωμες γιατί ο αριθμός των διαθέσιμων τροχιακών στα οποία μπορεί να μεταπηδήσει ένα ηλεκτρόνιο όταν διεγερθεί είναι μεγάλος, οπότε η ενέργεια που χρειάζεται για να αλλάξει τροχιακό είναι πολύ μικρή και η ενέργεια της ορατής περιοχής του φάσματος είναι επαρκής. Έτσι, απορροφούνται ορισμένα μήκη κύματος του ορατού φωτός και οι ενώσεις φαίνονται έγχρωμες.
Έχουν παρασκευαστεί όμως και ενώσεις του λευκόχρυσου με διάφορους άλλους αριθμούς οξείδωσης : +6 π.χ. PtF6, +5 π.χ PtF5, +3 π.χ. [Pt2(SO4)4(H2O)2]2–, +1 π.χ. Pt2[CH3CN]6, 0 π.χ. Pt(PPh3).
Στην ένωση PtF8(CO)2, η οποία έχει άγνωστη δομή, ο λευκόχρυσος έχει αριθμ. οξ. +8. Η ένωση αυτή λέγεται ότι παρασκευάστηκε το 1960 αλλά φασματοσκοπικά δεδομένα δεν έδειξαν καρβονυλικές ομάδες ούτε προσθήκη μορίων του τύπου F2CO. Η ύπαρξη της ένωσης αυτής τελικά αμφισβητήθηκε το 1971.
Έχουν παρασκευαστεί δυαδικές ενώσεις με βάριο, Ba, στις οποίες ο λευκόχρυσος εμφανίζεται με αρνητικούς αριθμούς οξείδωσης. Έτσι, αναφέρονται ενώσεις όπως BaPt (αριθμ. οξ. Pt = –1), Ba2Pt (αριθμ. οξ. Pt = –2) αλλά και και το μικτό BaPt·Ba2Pt όπου ο μέσος όρος των αριθμών οξείδωσης του Pt είναι –1,5. Υπάρχουν επίσης ενώσεις του λευκόχρυσου με καίσιο, Cs, που φαίνεται ότι περιέχουν ανιόντα Pt2–. Αρνητικό αριθμ. οξ. φαίνεται ότι έχει και ο Pt σε επιφάνειες που έχουν αναχθεί ηλεκτροχημικά. Οι αρνητικοί αριθμ. οξ., ασυνήθιστοι για μέταλλο, πιστεύεται ότι οφείλονται στη σχετικιστική σταθεροποίηση των 6s τροχιακών.
Εξαχλωρολευκοχρυσικό οξύ
thumb|left|100px|Το ιόν PtCl62- thumb|right|150px|(NH4)2PtCl6 Το εξαχλωρολευκοχρυσικό οξύ, H2[PtCl6], που κρυσταλλώνεται προς κίτρινο ένυδρο σύμπλοκο του τύπου H2[PtCl6]·6H2O, είναι ισχυρό διπρωτικό οξύ διαλυτό στο νερό και στην αιθανόλη, και χρησιμοποιείται σε πολλές και διάφορες εφαρμογές : Αποτελεί πρώτη ύλη για άλλες ενώσεις του Pt, χρησιμοποιείται στη φωτογραφική τέχνη, σε επιπλατινωμένες γκραβούρες, ως καταλύτης στη παραγωγή του τριοξειδίου του θείου, στην παρασκευή ανεξίτηλης μελάνης, σε επιμεταλλώσεις, στη ζωγραφική σε πορσελάνη, στην κατάλυση κ.ά. Τα άλατα του οξέος με αμμώνιο, (NH4)2[PtCl6] και κάλιο, Κ2[PtCl6], είναι δυσδιάλυτα στο νερό και σε υδατο-αιθανολικά συστήματα. Χρησιμοποιούνται στη φωτογραφία, σε επιμεταλλώσεις αλλά και στον προσδιορισμό του καλίου και του λευκόχρυσου, γιατί και τα δύο είναι δυσδιάλυτα κίτρινα στερεά.
Εξαφθορολευκοχρυσικό ξένο
Το 1962, ο Βρετανός χημικός Νηλ Μπάρτλετ (Neil Bartlett, 1932-2008) παρατήρησε ότι το δυναμικό ιονισμού (1165 KJ/mol) του οξυγόνου Ο2 προς το ιόν Ο2+ είναι παρόμοιο του Xe προς το ιόν Xe+ (1170 KJ/mol). Ο ίδιος ερευνητής, που είχε εν τω μεταξύ παρασκευάσει το εξαφθορολευκοχρυσικό οξυγόνο, O2[PtF6], σκέφθηκε ότι αφού το ισχυρότατο οξειδωτικό PtF6 μπορούσε να αποσπάσει ηλεκτρόνιο από το Ο2, θα μπορούσε να κάνει το ίδιο και με το Xe. Έτσι, στους 250 °C πραγματοποίησε την αντίδραση : Xe + PtF6 → Xe[PtF6], πετυχαίνοντας να παρασκευάσει την πρώτη ένωση ευγενών αερίων και να ανατρέψει την πεποίθηση ότι τα αέρια της 18ης ομάδας του περιοδικού πίνακα είναι αδρανή.
Αλογονίδια του λευκόχρυσου
Ο κόκκινος στερεός φθοριούχος λευκόχρυσος(VI), PtF6, είναι ισχυρότατο οξειδωτικό, ισχυρότερο από τα αντίστοιχα φθορίδια ιριδίου και οσμίου και προσβάλλει το γυαλί. Από το χλωριούχο λευκόχρυσο (ΙΙ), PtCl2, παράγονται αντικαρκινικά φάρμακα της μορφής PtCl2L2 όπου το L είναι υποκαταστάτης με πολλές μορφές. Ο βρωμιούχος λευκόχρυσος(ΙΙ), PtBr2, είναι πρόδρομη ένωση για την παρασκευή καρβενοσυμπλόκων του Pt ενώ ο βρωμιούχος λευκόχρυσος(IV), PtBr4, χρησιμοποιείται μαζί με το βρωμιούχο χρυσό(ΙΙΙ), AuBr3, στην ανίχνευση του καισίου.
Οξείδια του λευκόχρυσου
Από τα οξείδια του λευκόχρυσου, σπουδαιότερο είναι το PtO2. Είναι σημαντική πρόδρομη ένωση στη Χημική Σύνθεση, ενώ καταλύει υδρογονώσεις, αφυδρογονώσεις, οξειδώσεις κ.ά. Η ένυδρη μορφή του οξειδίου (PtO2·H2O), γνωστή και ως καταλύτης Adams, παράγεται από την επίδραση H2PtCl6 σε θερμό υδατικό διάλυμα ανθρακικού νατρίου : ή σε διάλυμα νιτρικού νατρίου, NaNO3 και μετέπειτα θερμική διάσπαση του άλατος που προκύπτει Η πρώτη δημοσίευση της παρασκευής του καταλύτη έγινε από τους Βούρις (V. Voorhees) και Άνταμς (Roger Adams) το 1922. Με θέρμανση πάνω από τους 650 °C, διασπάται στα στοιχεία του.
Ανοδική οξείδωση του PtO2 σε ΚΟΗ, παράγει καφεκόκκινο οξείδιο του λευκόχρυσου(VI), PtO3, που είναι πολύ ισχυρό οξειδωτικό ικανό να μετατρέψει το HCl σε Cl2.
Το οξείδιο του λευκόχρυσου(ΙΙ), PtO, είναι σκούρο ιώδες και αδιάλυτο σε οξέα. Το ένυδρο PtO που αντιστοιχεί στον τύπο PtO·H2O, όταν οξειδωθεί από το ατμοσφαιρικό οξυγόνο μετατρέπεται στο οξείδιο του λευκόχρυσου(ΙΙΙ), Pt2O3.
Όταν ο Pt εκτεθεί σε οξυγόνο για μεγάλο χρονικό διάστημα, παράγεται το οξείδιο του λευκόχρυσου(ΙV), Pt3O4.
Ενώσεις του λευκόχρυσου με υδρογόνο και αλκαλιμέταλλα
Ο λευκόχρυσος σχηματίζει τριαδικές ενώσεις που περιέχουν αλκαλιμέταλλα (Li, K, Na, Rb, Cs) και υδρογόνο. Αυτές οι ενώσεις είναι οι Li5Pt2H9, Na2PtH4, KPtH4, K2PtH6, K3PtH5, RbPtH4, Rb3PtH5, CsPtH4, CsPtH5. Οι ενώσεις αυτές παρασκευάζονται από τη συνένωση Η2, Pt και ένωσης της μορφής ΜΗ (Μ = αλκαλιμέταλλο) υπό πίεση και υψηλή θερμοκρασία. Περιέχουν τετραγωνικής δομής ιόντα όπως PtH42– ή οκταεδρικά π.χ. PtH62–.
Ενώσεις του λευκόχρυσου με θείο, σελήνιο, τελλούριο, πυρίτιο, άνθρακα
Υπάρχουν τρία σουλφίδια του λευκόχρυσου στα οποία έχει αριθμ. οξείδωσης +2 (PtS), +3 (Pt2S3), +4 (PtS2). Σημαντικότερη ένωση είναι ο θειούχος λευκόχρυσος(ΙΙ), PtS, ο οποίος είναι πράσινη σκόνη και με μορφή ορυκτού λέγεται κουπερίτης. Ο PtS χρησιμοποιείται στην κατασκευή οθονών.
Ο σεληνιούχος λευκόχρυσος(ΙΙ), PtSe, έχει χρώμα σκούρο γκρίζο, παράγεται με απευθείας αντίδραση Pt και Se παρουσία βόρακα στους 1050 - 1100 °C. Άλλα σεληνίδια είναι ο ασταθής PtSe2 και ο PtSe3 που χάνει το σελήνιο στους 140 °C, και τα δύο μαύρα στερεά.
Με το τελλούριο ο λευκόχρυσος σχηματίζει τέσσερις ενώσεις : με απευθείας αντίδραση Pt και Te τον PtTe και έμμεσα τα κρυσταλλικά στερεά Pt3Te4, Pt2Te3 και PtTe2.
Ιδιαίτερο τεχνολογικό ενδιαφέρον έχει ο πυριτιούχος λευκόχρυσος(ΙΙ), PtSi, που χρησιμοποιείται σε αστρονομικά όργανα ως ανιχνευτής υπερύθρων ακτινοβολιών και ως ημιαγωγός. Έχουν παρασκευαστεί και άλλες ενώσεις με πυρίτιο όπως PtSi2, Pt2Si που χρησιμοποιούνται επίσης ως ημιαγωγοί.
Από την ένωση του λευκόχρυσου με τον άνθρακα, PtC, προκύπτει υλικό εξαιρετικά σκληρό, πυρίμαχο και ανθεκτικό στη φθορά, στη διάβρωση και στη θερμότητα, που το καθιστά άριστο επίστρωμα για τρυπάνια και άλλα εργαλεία. Έχει όμως και άλλες πολύτιμες ιδιότητες σε συνδυασμό με την ανθεκτικότητα, όπως η ηλεκτρική αγωγιμότητα και η χαμηλή θερμική διαστολή.
Σύμπλοκα του λευκόχρυσου
150px|right|thumb|(n2-C60)Pt(PPh3)2 Με τον λευκόχρυσο έχουν την τάση να συναρμόζονται αμμωνία, αμίνες, αλογόνα, κυάνια, τεταρτοταγείς φωσφίνες αλλά και συνδυασμοί αυτών. Αντίθετα, πολύ μικρή τάση συναρμογής έχουν τα ligands (υποκαταστάτες) με οξυγόνο και με φθόριο (F–). Ο ισχυρός δεσμός που αναπτύσσεται μεταξύ του λευκόχρυσου και των ατόμων μεγάλου μεγέθους, αποδίδεται στη δημιουργία π-δεσμών. Επειδή οι ενώσεις συναρμογής του Pt είναι κινητικά αδρανείς, πολλές μελέτες πάνω στην ισομέρεια των συμπλόκων έγιναν με σύμπλοκα λευκόχρυσου. Η ύπαρξη μεταλλοκαρβονυλίων της μορφής Pt(CO)n δεν έχει διαπιστωθεί διότι ο δεσμός Pt-C είναι ασθενής και σταθεροποιείται μόνο παρουσία τριτοταγούς τριφαινυλοφωσφίνης, PPh3 (Ο υποκαταστάτης Ph– ή Φ– ή C6H5– λέγεται φαινύλιο) π.χ. Pt(PPh3)3CO.
Έχουν παρασκευαστεί και σύμπλοκα, όπως το (n2-C60)Pt(PPh3)2, του Pt με το φουλλερένιο-C60 που προκύπτει από την αντικατάσταση του αιθενίου (CH2=CH2) στο σύμπλοκο (n2-C2H4)Pt(PPh3)2 από το C60.
Σύμπλοκα του Pt(0) και του Pt(I)
Τα σπουδαιότερα σύμπλοκα του Pt(0) περιέχουν ως υποκαταστάτη PPh3 και είναι τις μορφής Pt(PPh3)n (n = 3,4). Χρησιμοποιούνται ευρύτατα ως πρόδρομες ενώσεις για άλλα σύμπλοκα του Pt τα οποία προκύπτουν όταν μία ή περισσότερες ομάδες PPh3 αντικατασταθούν από άλλα μόρια ή ιόντα. Έτσι αν αντικατασταθούν π.χ. από C2H4 προκύπτει P(PPh3)2(C2H4) κλπ.
Τα σύμπλοκα στα οποία ο Pt έχει αριθμ. οξείδωσης +1 είναι λίγα, κυρίως διπυρηνικά με δεσμό Pt-Pt, και μελετήθηκαν από τη δεκαετία του 1970.
Σύμπλοκα του Pt(ΙI)
thumb|150px|cis-Pt(NH3)2Cl2|left
Υπάρχουν σύμπλοκα με S-δότες όπως π.χ. [(CH3CH2)4N]2Pt(SPh)4, με P-δότες όπως π.χ. σύμπλοκα με PPh3, με O-δότες που είναι πιο σπάνια όπως π.χ το Pt(acac)2 (Ο υποκαταστάτης acac είναι η 2,5-πεντανοδιόνη, CH3COCHCOCH3), με Ν-δότες που είναι και τα σπουδαιότερα αλλά και σύμπλοκα με δύο διαφορετικούς δότες όπως το Pt[(CH3)2SO]2(NO3)2.
Τα σύμπλοκα του Pt(II) με τις περισσότερες ιατρικές εφαρμογές είναι αυτά που έχουν άτομα Ν ως δότες ζεύγους ηλεκτρονίων όπως το, κίτρινου χρώματος, επίπεδο τετραγωνικό cis-διαμμινο-διχλωρο-λευκόχρυσος(ΙΙ), cis-Pt(NH3)2Cl2 με πολλές εμπειρικές και εμπορικές ονομασίες (Πλατινόλ, cisplatin, σισπλατίνη κ.ά.), το cis-διαμμινο(1,1-κυκλοβουτανοδικαρβοξυλο)λευκόχρυσος(ΙΙ) (καρβοπλατίνη), το υδατο-1,1-δις(αμινο-μεθυλο)-κυκλοεξανο-θειικός λευκόχρυσος(ΙΙ) (spiroplatin) κ.ά.
Άλας του Krogmann (Krogmann's salt). Ανήκει στα σύμπλοκα με C-δότες, έχει επίπεδη τετραγωνική συμμετρίας, που αντιστοιχεί στο μη στοιχειομετρικό τύπο K2[Pt(CN)4]Cl0,32·2,6H2O, και συντέθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960 από τον Γερμανό χημικό Κλάους Κρόγκμαν (Klaus Krogmann). Το άλας του Krogmann χρησιμοποιείται σε εφαρμογές νανοτεχνολογίας επειδή έχει υψηλή ανισοτροπία και μεγάλη ηλεκτρική αγωγιμότητα.
thumb|200px|right|Άλας του Magnus. Οι άσπρες σφαίρες αντιπροσωπεύουν άτομα Pt, οι μπλε άτομα Cl και οι πράσινες μόρια ΝΗ3 Πράσινο άλας του Magnus (Magnus' green salt). Στην κρυσταλλική κατάσταση, τα επίπεδα τετραγωνικά σύμπλοκα του Pt είναι δυνατό να συνδεθούν μεταξύ τους με ασθενείς ελκτικές δυνάμεις που αναπτύσσονται μεταξύ των d τροχιακών του μετάλλου. Τα σύμπλοκα αυτά δείχνουν αυξημένη ηλεκτρική αγωγιμότητα, παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον για την Επιστήμη των Υλικών και για τη Φυσική της Στερεάς Κατάστασης ενώ χρησιμοποιούνται και ως ημιαγωγοί. Το άλας του Μάγκνους είναι ένα τέτοιο πολυμερές σύμπλοκο (με C-δότη) και είναι από τα πρώτα με δεσμό μετάλλου-αμμωνίας που μελετήθηκαν. Αντιστοιχεί στον τύπο [Pt(NH3)4]n[PtCl4]m όπου n, m είναι μεγάλοι ακέραιοι αριθμοί και αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα μονο-διάστατης δομής διότι αποτελείται από μια γραμμική αλυσίδα στην οποία εναλλάσσονται τα ιόντα [PtCl4]2− και [Pt(NH3)4]2+ και στην οποία τα άτομα Pt απέχουν μεταξύ τους 3,25 Å (3,25 × 10−10 m). Παρασκευάστηκε για πρώτη φορά το 1828 από τον Γερμανό χημικό Χάινριχ Γκούσταβ Μάγκνους (Heinrich Gustav Magnus, 1802 - 1870). Το άλας είναι μέλος της ευρύτερης οικογένειας μικτών αλάτων του τύπου [PtL4]n[PtQ4]m όπου L και Q είναι διάφορα μόρια ή ιόντα.
thumb|left|Συντακτικός τύπος του άλατος του Zeise Άλας του Zeise (Zeise's salt). Το 1827 ο Δανός φαρμακοποιός και χημικός Σάισε (William Christopher Zeise, 1789 - 1847) δημοσιεύει στα γερμανικά μια εργασία την οποία επαναδημοσιεύει στα λατινικά το 1830 στο Πανεπιστήμιο της Κοπενχάγης. Στην εργασία αυτή αναφέρεται η πρώτη οργανομεταλλική ένωση του λευκόχρυσου και, πιθανόν, και όλων των μετάλλων, το ένυδρο άλας του τριχλωρο(αιθεν)λευκοχρυσιούχου(ΙΙ) καλίου γνωστότερο ως άλας του Σάισε με τύπο K[PtCl3(C2H4)]·H2O. Οι κρύσταλλοι της άνυδρης μορφής είναι κίτρινοι και ο Pt συνδέεται με το ligand αιθένιο (CH2=CH2) με π-δεσμό και γι' αυτό το άλας είναι σημαντικό στην οργανομεταλλική χημεία.
Τα σύμπλοκα του Pt(II) με αριθμό συναρμογής 5, όπως το τριγωνικής διπυραμιδικής δομής ανιόν [Pt(SnCl3)5]3–, είναι σπάνια.
Σύμπλοκα του Pt(III) και του Pt(IV)
Η παρασκευή μονοπυρηνικών, συμπλόκων του Pt(III) πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1970. Τέτοια σύμπλοκα είναι το [Pt(ttcn)2]3+, το Pt[(tacn)2]3+ κ.ά. Σταθεροποιούνται με την παρουσία μακροκυκλικών ligands όπως η 1,4,7-τρι-αζα-κυκλοοκτανόνη (tacn) ή η 1,4,7,-τρι-θεια-κυκλοοκτανόνη (ttcn). Αντιπροσωπευτικό διμερές σύμπλοκο της κατηγορίας είναι το Pt2Cl6{NH=C(OH)(CH3)3C}4 που περιέχει δεσμό Pt-Pt αλλά και το ασυνήθιστο παραμαγνητικό επίπεδο τετραγωνικό σύμπλοκο [Pt(C6Cl5)]4–.
Ήδη από τη δεκαετία του 1980 έχουν παρασκευαστεί και μελετηθεί πολλά σύμπλοκα του Pt(IV) που είναι όλα διαμαγνητικά. Οι ενώσεις του Pt(IV) μπορεί να είναι ουδέτερα, κατιονικά ή ανιονικά οκταεδρικά σύμπλοκα. Μπορούν να διαθέτουν Ν-δότες όπως Pt(NH3)nX4 όπου Χ = Cl, Br, I και n = 6, 5, 4, 3, 2 αλλά και S-δότες όπως το ιόν [Pt(S5)3]2– που παρασκευάστηκε το 1903 και περιέχει πολυθειούχο δακτύλιο. Υπάρχουν και σύμπλοκα του Pt(IV) με τριτοταγή φωσφίνη, σπουδαιότερα των οποίων είναι της μορφής Pt(QR3)2X4 όπου Χ = αλογόνο και όταν Q = P, As τότε R = αλκύλιο, ενώ όταν Q = Sb τότε R = CH3–.
Χρήσεις - Εφαρμογές
Ο λευκόχρυσος χρησιμοποιείται κυρίως στους καταλύτες των αυτοκινήτων και στην κατασκευή κοσμημάτων. Σε μικρότερα ποσοστά χρησιμοποιείται ως καταλύτης στη βιομηχανία, στην κατασκευή νομισμάτων, σε ηλεκτρικές συσκευές κ.ά.
Την πενταετία 2005 - 2009 χρησιμοποιήθηκαν παγκοσμίως συνολικά 1.113 τόννοι λευκόχρυσου από τους οποίους για τους καταλύτες αυτοκινήτων χρησιμοποιήθηκαν 503 τόννοι (ποσοστό 45 %), στη χημική βιομηχανία χρησιμοποιήθηκαν 52 τόννοι (ποσοστό 5 %), για ηλεκτρικές χρήσεις 40 τόννοι (4 %), στη βιομηχανία γυαλιού 44 τόννοι (4 %), σε επενδυτικά προϊόντα όπως νομίσματα, πλινθώματα κλπ 41 τόννοι (4 %), για κατασκευή κοσμημάτων 336 τόννοι (30 %), για ιατρικές, βιοϊατρικές και οδοντιατρικές χρήσεις 35 τόννοι (3 %), στην πετρελαιοβιομηχανία 28 τόννοι (2 %) και σε άλλες χρήσεις όπως πλατινοτυπίες, όργανα ακριβείας, διακόσμηση κλπ 34 τόννοι (3 %).
Κατάλυση
thumb|left|Διατομή καταλύτη αυτοκινήτου
Καταλύτες αυτοκινήτων
Στην Ευρώπη από τους περίπου 70 τόννους Pt που χρησιμοποιήθηκαν κατά μέσο όρο συνολικά την περίοδο 2005-2009, οι 51 τόννοι (ποσοστό 73 %) διοχετεύθηκαν στη βιομηχανία καταλυτών αυτοκινήτων. Την ίδια περίοδο στη Βόρεια Αμερική χρησιμοποιήθηκαν κατά μέσο όρο συνολικά περίπου 37 τόννοι λευκόχρυσου από τους οποίους οι 18 (ποσοστό 49 %) στην αυτοκίνηση. Στην Ιαπωνία την ίδια περίοδο το ποσοστό χρήσης της πλατίνας στους καταλύτες των αυτοκινήτων ήταν 39 % ενώ στην Κίνα ήταν μόνο 9 %.
Πετροχημική βιομηχανία
Από το 1949, ο λευκόχρυσος χρησιμοποιείται ως καταλύτης, στη διύλιση του πετρελαίου και ειδικότερα σε διεργασίες όπως είναι η αναμόρφωση της νάφθας και η ισομερείωσή της προς καύσιμα περισσότερων οκτανίων κατάλληλων για χρήση σε αεροσκάφη. Ο Pt είναι το κλειδί για την παραγωγή βενζίνης και χωρίς αυτόν, τα διυλιστήρια δεν θα ήταν σε θέση να παράγουν αρκετή βενζίνη για να καλύψει τις ισχύουσες απαιτήσεις. Οι καταλύτες λευκόχρυσου χρησιμοποιούνται επίσης και στις πετροχημικές βιομηχανίες για την παραγωγή πρώτων υλών πλαστικών, συνθετικού καουτσούκ και ινών πολυεστέρα.
Παραγωγή νιτρικού οξέος
Το 1904, άρχισε η εμπορική βιομηχανική παραγωγή του νιτρικού οξέος. Ο λευκόχρυσος χρησιμοποιήθηκε αρχικά μόνος του ως καταλύτης στο πρώτο στάδιο της παρασκευής που είναι η οξείδωση της αμμωνίας (ΝΗ3) από το Ο2 του αέρα προς μονοξείδιο του αζώτου (ΝΟ). Αργότερα προστέθηκε στο καταλυτικό σύστημα και ρόδιο (Rh) για να μειωθούν οι απώλειες Pt που είχαν παρατηρηθεί, ενώ σήμερα ο καταλύτης έχει μορφή πλέγματος και έχει προστεθεί και παλλάδιο διότι οι απώλειες Rh-Pt είχαν φθάσει και τα 300 mg ανά τόνο παραγόμενου οξέος.
Σιλικόνες
Οι σιλικόνες είναι άκαυστα, εύκαμπτα, αδιάβροχα, μονωτικά πολυμερή του πυριτίου (Si), εξαιρετικής αντοχής στη χημική διάβρωση με πάρα πολλές χρήσεις στην καθημερινή ζωή. Ο λευκόχρυσος καταλύει τη δημιουργία διασταυρούμενων χημικών δεσμών που ενώνουν μεταξύ τους τις πολυμερείς αλυσίδες, οδηγώντας έτσι στην παραγωγή σιλικονών με επιθυμητές ιδιότητες. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η κόλλα σιλικόνης για τα αυτοκόλλητα χαρτάκια σημειώσεων 3M's Post-it®Notes η οποία παράγεται με καταλύτη λευκόχρυσο.
Κυψέλες καυσίμου
Οι κυψέλες καυσίμου είναι συσκευές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που μοιάζουν με μπαταρίες αλλά σε αντίθεση με αυτές δεν χρειάζονται επαναφόρτιση και διαρκούν επ' αόριστον εφόσον τροφοδοτούνται με καύσιμο που είναι το υδρογόνο. Τα κύτταρα της κυψέλης παράγουν ηλεκτρική ενέργεια από την αντίδραση υδρογόνου και οξυγόνου του αέρα πάνω από καταλύτη λευκόχρυσο. Ο πιό μελετημένος τύπος κυψέλης καυσίμου η μεμβράνη ανταλλαγής πρωτονίων (ΡΕΜ) που περιέχει καταλύτες πλατίνας. Αυτές οι κυψέλες είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν και στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας για κτίρια, για φορητές συσκευές αλλά και να αντικαταστήσουν τους κινητήρες εσωτερικής καύσης σε ένα όχημα στο οποίο δεν θα χρησιμοποιούνται πάνω από 10 g πλατίνας.
Άλλες καταλυτικές χρήσεις
Ο λευκόχρυσος χρησιμοποιείται ως καταλύτης σε πληθώρα χημικών αντιδράσεων. Μόνο 2 g πλατίνας καταλύουν την αποσύνθεση 1 εκατομμυρίου λίτρων υπεροξειδίου του υδρογόνου. Παρουσία Pt το οξυγόνο και το υδρογόνο αντιδρούν προς νερό με έκρηξη. Χρησιμοποιείται ακόμη στην παραγωγή ανιλίνης από νιτροβενζόλιο, φορμαλδεΰδης από αιθανόλη, υδροκυανίου από μεθάνιο, στην υδρογόνωση βενζολίου προς κυκλοεξάνιο, στην οξείδωση διοξειδίου του θείου προς τριοξείδιο για παραγωγή θειικού οξέος, στη μετατροπή υγρών φυτικών ελαίων σε στερεά (μαργαρίνες), σε αφυδρογονώσεις, ισομερειώσεις κλπ. Ο Γερμανός χημικός Καθηγητής Γκέρχαρντ Ερτλ (Gerhard Ertl) ασχολήθηκε με την προσρόφηση υδρογόνου σε επιφάνειες μετάλλων όπως ο Pt, το Pd ή το νικέλιο και τη χρήση των επιφανειών αυτών ως καταλύτες στην κλασική σύνθεση της αμμωνίας κατά Haber-Bosch αλλά και στην οξείδωση του μονοξειδίου του άνθρακα από το οξυγόνο του αέρα. Οι εργασίες αυτές του απέφεραν το Βραβείο Nobel Χημείας του 2007.
Κοσμήματα
Φυσικά κράματα λευκόχρυσου άρχισαν να χρησιμοποιούνται σε δακτυλίδια και άλλα μικροαντικείμενα ήδη από τους Ίνκας και Μάγια της Νότιας Αμερικής και βρέθηκαν σε κοίτες ποταμών. Νωρίτερα αναφέρεται διακοσμητική χρήση της πλατίνας σε μια αιγυπτιακή κασετίνα του 7ου π.Χ. αιώνα.
Η σύγχρονη κοσμηματοτεχνία από πλατίνα αναπτύχθηκε στην Ευρώπη τον 19ο αιώνα κυρίως από τους Οίκους Cartier και Tiffany. Ακολούθησε εκρηκτική ζήτηση κοσμημάτων από πλατίνα αλλά με την οικονομική ύφεση της δεκαετίας του 1930 και την έλευση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η πλατίνα, λόγω των χρήσεών της για πολεμικούς σκοπούς έγινε ελεγχόμενο υλικό, η χρήση της για κοσμήματα μειώθηκε αισθητά.
Η επανεμφάνισή του Pt στα κοσμήματα ξεκίνησε από την Ιαπωνία στη δεκαετία του 1960. Ο λευκόχρυσος εκεί, απέκτησε ιδιαίτερη αίγλη εξαιτίας της υψηλής του καθαρότητας, του κύρος που προσέδιδε και της αξίας που είχε λόγω του λευκού χρώματός του, που αντιπροσώπευε την παραδοσιακή ιαπωνική σεμνότητα και νηφαλιότητα. Η Ιαπωνία γρήγορα έγινε η κύρια αγορά κοσμημάτων πλατίνας.
Στην Ευρώπη, ο Pt επανεμφανίστηκε στη διακόσμηση τη δεκαετία του 1970 στη Γερμανία, ενώ η ζήτηση άρχισε να αναπτύσσεται στην Ιταλία τη δεκαετία του 1980 και στην Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο τη δεκαετία του 1990.
Σήμερα, η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος κατασκευαστής κοσμημάτων λευκόχρυσου. Το 2009, για κοσμήματα καταναλώθηκαν παγκοσμίως 85,3 τόνοι Pt από τους οποίους οι 58,9 στην Κίνα (ποσοστό 69 %). Ειδικότερα στην Κίνα το 2009 χρησιμοποιήθηκαν σε όλους τους τομείς συνολικά 62,6 τόνοι λευκόχρυσου από τους οποίους οι 58,9 στην κατασκευή κοσμημάτων (ποσοστό 94 %).
right|thumb|Χρυσός και λευκόχρυσος Ανάμεσα στα κυριότερα πλεονεκτήματα της πλατίνας, για την παραγωγή κοσμημάτων είναι η δύναμη και η αντοχή στην αμαύρωση και στον εφελκυσμό. Ο Pt μπορεί να θερμαίνεται και να ψύχεται πολλές φορές χωρίς να σκληραίνει, ενώ ακόμη και το πιο λεπτό τμήμα διατηρεί το σχήμα του. Έτσι, ο λευκόχρυσος αποτελεί ιδανικό πολύτιμο μέταλλο για το «δέσιμο» των διαμαντιών και άλλων πολύτιμων λίθων, χωρίς τον κίνδυνο να φύγουν από τη θέση τους.
Ο σκελετός του Στέμματος της Βασίλισσας Ελισάβετ της Αγγλίας, που κατασκευάστηκε για τη στέψη της ως σύζυγος του βασιλιά Γεωργίου VI, είναι κατασκευασμένος από λευκόχρυσο. Ήταν το πρώτο βρετανικό στέμμα που φτιάχτηκε από το συγκεκριμένο μέταλλο.
Ο λευκόχρυσος στα κοσμήματα έχει καθαρότητα από 90 % έως 95 % (μερικές φορές και 85 %) ανάλογα με τη χώρα κατασκευής του κοσμήματος και είναι σε κράματα διαφόρων περιεκτικοτήτων με άλλα μέταλλα όπως παλλάδιο (Pd), ρουθήνιο (Ru), ιρίδιο (Ir), χαλκό (Cu), κοβάλτιο (Co), βολφράμιο (W) με σκοπό τη βελτιστοποίηση των μηχανικών του χαρακτηριστικών. Στην Ιαπωνία και στην Κίνα προτιμώνται κράματα Pt-Pd, στην Ευρώπη και στις Η.Π.Α. είναι δημοφιλή τα κράματα Pt-Co και Pt-Ir, τα κράματα Pt-Ru χρησιμοποιούνται στις Η.Π.Α. ενώ τα κράματα Pt-Cu απαντώνται κυρίως στην Ευρώπη όπως και τα κράματα Pt-W.
Ωρολογοποιία
Ο οίκος κοσμημάτων Vacheron Constantin ήταν ένας από τους πρώτους κατασκευαστές που κατοχύρωσαν εμπορικά σήματα για ρολόγια από πλατίνα ήδη από το 1820. Σήμερα, πολλοί από τους κορυφαίους κατασκευαστές ρολογιών και χρονογράφων όπως Patek Philippe, Vacheron Constantin, Tag Heuer, IWC, Rolex, Breitling κατασκευάζουν ρολόγια από πλατίνα. Το 1987 κατασκευάστηκαν 1200 ρολόγια ενώ το 2004 η παραγωγή έφθασε σχεδόν τα 13000 ρολόγια. Στην πραγματικότητα, ο Pt δεν αποτελεί «καινούργιο» μέταλλο για τους ωρολογοποιούς οι οποίοι είχαν διαπιστώσει τα πλεονεκτήματα της χρήσης του λευκόχρυσου στην παραγωγή ρολογιών. Το μέταλλο ούτε μαυρίζει, ούτε φθείρεται, ούτε αλλοιώνεται με το πέρασμα του χρόνου και αποτελεί ιδανικό υλικό «δεσίματος» των πολύτιμων λίθων πάνω στο ρολόι. Το κόστος ενός ρολογιού από λευκόχρυσο είναι υψηλό και ανεβαίνει ακόμη περισσότερο από την ειδική μεταλλουργική τεχνική που απαιτείται. Η διάρκεια κατασκευής ενός ρολογιού από λευκόχρυσο μπορεί να είναι και τριπλάσια από του ίδιου ρολογιού από χρυσό.
Νομίσματα
Το πρώτο συλλεκτικό νόμισμα από λευκόχρυσο κυκλοφόρησε το 1828 κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Τσάρου Νικολάου Ι από το νομισματοκοπείο της Αγίας Πετρούπολης της Ρωσίας. Ήταν κατασκευασμένο από καθαρή πλατίνα, «λευκό χρυσό» όπως τη λέγαν τότε, των Ουραλίων ορέων. Είχε μάζα 10 g και αξία 3 ρουβλίων της εποχής εκείνης. Απεικόνιζε στη μια πλευρά τον Αυτοκρατορικό Αετό και στην άλλη την αξία του. Κάτω απεικονίζεται νόμισμα 3 ρουβλίων του 1835 από πλατίνα των Ουραλίων ορέων, παρόμοιο με το πρώτο που κυκλοφόρησε το 1828.
Σύμβολο κύρους
Η σπανιότητά του ως μέταλλο συνδεέται με την ευμάρεια και τον πλούτο. Οι «πλατινένιες» πιστωτικές κάρτες έχουν περισσότερα προνόμια από τις «χρυσές». Τα «Πλατινένια Βραβεία» είναι στη δεύτερη υψηλότερη δυνατή κατάταξη πάνω από τα «Χρυσά», τα «Ασημένια» και τα «Χάλκινα» αλλά κάτω από τα «Διαμαντένια». Για παράδειγμα, στις Η.Π.Α. ένα μουσικό άλμπουμ που έχει πουλήσει περισσότερα από 1 εκατομμύριο αντίτυπα, θεωρείται «πλατινένιο», ενώ ένα άλμπουμ που πούλησε πάνω από 10 εκατομμύρια αντίτυπα, θεωρείται «αδαμάντινο».
Ιατρικές, οδοντιατρικές χρήσεις - Αντικαρκινικά φάρμακα
Βηματοδότες, καθετήρες, εύκαμπτοι σωλήνες που μπορούν να εισαχθούν στις αρτηρίες κατασκευάζονται από Pt επειδή είναι πολύ ανθεκτικός, ιστοσυμβατός, ηλεκτρικά αγώγιμος.
Η πλατίνα (και σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό το παλλάδιο) χρησιμοποιείται στις οδοντιατρικές αποκαταστάσεις. Το μέταλλο συνήθως αναμιγνύεται με χρυσό, ασήμι, χαλκό, ψευδάργυρο σε διάφορες αναλογίες για την παραγωγή κραμάτων κατάλληλων για οδοντιατρικά ένθετα, στεφάνες, γέφυρες, κορώνες. Μερικές φορές, προσθέτονται και μικρές ποσότητες ρουθηνίου και ιριδίου.
Από το 1968 ο βιοχημικός Μπάρνετ Ρόζενμπεργκ (Barnett Rosenberg) και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι το σύμπλοκο cis-διαμμινοδιχλωρολευκόχρυσος(ΙΙ) (σισπλατίνη), cis-[Pt(NH3)2Cl2] καθώς και άλλα σύμπλοκα του Pt(ΙΙ), ήταν εξαιρετικά τοξικά για καρκινικά κύτταρα. Έτσι βρήκαν ότι ένας αριθμός συμπλόκων του λευκόχρυσου έχει ισχυρή αντικαρκινική δράση όπως τα cis-[Pt(NH3)4Cl2], [Pt(en)Cl2], [Pt(en)2Cl2] όπου en είναι μόριο αιθυλενοδιαμίνης, H2NCH2CH2NH2.
Στην Ελλάδα τα λευκοχρυσούχα και μη αντινεοπλασματικά φάρμακα εγκρίνονται από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ).
Άλλες χρήσεις
right|150px|thumb|Πλατινοτυπία του 1897 που απεικονίζει τον Sir Anthony Hope Hawkins, Άγγλο μυθιστοριογράφο και θεατρικό συγγραφέα Επειδή ο Pt είναι ελατός, μπορεί να μορφοποιηθεί σε πάρα πολύ λεπτά φύλλα, πάχους μόνο 100 ατόμων, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιούνται για κάλυψη της μύτης βλημάτων, για ακροφύσια καυσίμων αεροσκαφών και αεριοστροβίλων, για σκληρές και ανθεκτικές λεπίδες κ.ά. Επίσης χρησιμοποιείται στα μπουζί των αυτοκινήτων με αυξανόμενη μάλιστα ζήτηση, αλλά και στην κατασκευή φλάουτων τα οποία είναι μεν πολύ ακριβά, το κόστος τους φθάνει τα 25.000 δολλάρια το ένα, αλλά η πυκνότητα του Pt προσδίδει στον ήχο τους μοναδική χροιά.
Πλατινοτυπίες. Η πλατινοτυπία είναι ένας δύσκολος, ακριβός, καλλιτεχνικός εναλλακτικός τρόπος φωτογραφικής μονόχρωμης απεικόνισης στην οποία η εικόνα δημιουργείται σε υπόστρωμα άλατος σιδήρου και σε ειδικά χαρτιά που εμποτίζονται με γαλάκτωμα αλάτων Pt, κυρίως χλωριούχος λευκόχρυσος(ΙΙ), PtCl2 και τετραχλωρολευκοχρυσικό αμμώνιο, (NH4)2PtCl4. Έτσι δημιουργούνται απεικονίσεις πολύ σταθερές και με πολύ καλή απόδοση των τόνων του γκρίζου και του μαύρου. Είναι παλιά τεχνική που χρονολογείται ήδη από το 1930 ενώ το 1873 κατοχυρώθηκε η πρώτη πατέντα πλατινοτυπίας από τον Ουίλλιαμ Ουίλλις (William Willis).
Ηλεκτρόδια. Ο επιπλατινομένος λευκόχρυσος χρησιμοποιείται ως ηλεκτρόδιο αναφοράς (αδρανές) στο πρότυπο ημιστοιχείο (ή ηλεκτρόδιο) υδρογόνου το οποίο χρησιμοποιείται ευρύτατα στην ηλεκτροχημεία. Τα ανοδικά ηλεκτρόδια λευκόχρυσου χρησιμοποιούνται εκτενώς στα καθοδικά συστήματα προστασίας των μεγάλων πλοίων και ωκεανοπόρων σκαφών
Μαγνητικά μέσα αποθήκευσης. Σήμερα, όλοι οι σκληροί δίσκοι των ηλεκτρονικών υπολογιστών περιέχουν Pt στα μαγνητικά στρώματά τους, συγκριτικά με το 50 % περίπου το 1997. Η αναλογία της πλατίνας στο μαγνητικό κράμα αυξάνεται σταθερά με την πάροδο του χρόνου, από λιγότερο από 10 % πριν από πέντε χρόνια σε πάνω από 35 % κατά μέσο όρο, σήμερα. Συνήθως χρησιμοποιείται κράμα 23,3 % κοβαλτίου και 76,7 % λευκόχρυσου που έχει ισχυρές μαγνητικές ιδιότητες.
left|thumb|200px|Το «Διεθνές Πρωτότυπο Μέτρο» αποτέλεσε το πρότυπο της μονάδας μήκους από το 1889 έως το 1960 Πρότυπο μέτρο και χιλιόγραμμο. Από το 1889 έως το 1960, η μονάδα μήκους, το μέτρο, είχε οριστεί ως η απόσταση μεταξύ δύο χαραγών σε ράβδο κατασκευασμένη από κράμα 90 % λευκόχρυσου και 10 % ιριδίου της οποίας το μήκος δεν άλλαζε με τις αλλαγές της θερμοκρασίας. Η προηγούμενη ράβδος είχε κατασκευαστεί μόνο από Pt το 1799. Μετά το 1960, το μέτρο ορίστηκε με βάση την ταχύτητα του φωτός. Το Διεθνές Πρότυπο Χιλιόγραμμο εξακολουθεί να ορίζεται από το 1879 από έναν κύλινδρο κατασκευασμένο από το ίδιο κράμα.
Επιστημονικά όργανα. Επειδή ο λευκόχρυσος αντέχει στις υψηλές θερμοκρασίες και στη διάβρωση από πολλά αντιδραστήρια, ακόμη και στο υδροφθορικό οξύ (HF), κατασκευάζονται από αυτόν ευαίσθητες συσκευές θερμοσταθμικής ανάλυσης, θερμόμετρα αντίστασης, θερμοζεύγη, thermistors (μικροθερμόμετρα που αποτελούν τη βάση για χημικούς θερμομετρικούς αισθητήρες), pellistors (μικροθερμόμετρα εξαιρετικής ευαισθησίας), ράβδοι ανάδευσης και χωνευτήρια μέσα στα οποία γίνεται η κατεργασία των πυριτικών ενώσεων με HF.
Αισθητήρες. Ο λευκόχρυσος χρησιμοποιείται και σε διάφορους αισθητήρες που ελέγχουν κρίσιμες διαδικασίες όπως οι αισθητήρες οξυγόνου, γνωστοί ως αισθητήρες-λ των καταλυτικών αυτοκινήτων που ελέγχουν το μίγμα καυσίμου-Ο2 για την καλύτερη λειτουργία του καταλύτη, οι αισθητήρες που ελέγχουν το μικροκλίμα στο εσωτερικό των οχημάτων και ενεργοποιούν τον κλιματισμό, αισθητήρες που ελέγχουν τους αερόσακους, αισθητήρες που ελέγχουν τα επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα μέσα σε κτίρια και βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αισθητήρες που ελέγχουν τα επίπεδα των αερίων αίματος σε βιοχημικές εξετάσεις κλπ.
Βιομηχανία γυαλιού και οπτικών οργάνων. Το γυαλί φτιάχνεται και μορφοποιείται σε θερμοκρασίες έως 1700 °C. Ο λευκόχρυσος και τα κράματά του χρησιμοποιούνται στην κατασκευή δοχείων και αυλακιών μέσα στα οποία ρέει το λιωμένο γυαλί, επειδή αντέχουν στις τριβές με το λιωμένο υλικό. Σε αντίθεση με τα κράματα κοινών μέταλλων, η πλατίνα και τα κράματά της δεν αντιδρούν με το γυαλί και δεν οξειδώνονται σε υψηλές θερμοκρασίες γι' αυτό και χρησιμοποιούνται στην κατασκευή γυάλινων δοχείων για τη φύλαξη διαβρωτικών υλικών. Η πλατίνα χρησιμοποιείται επίσης στην κατασκευή οθονών υγρών κρυστάλλων (LCD) για φορητούς υπολογιστές ή ψηφιακά ρολόγια όπου η πρώτη ύλη κατεργάζεται σε υψηλές θερμοκρασίες και απαιτείται πάρα πολύ μικρό πάχος και ανυπαρξία ελαττωμάτων. Ακόμη, κράμα Pt-Rh χρησιμοποιείται στην κατασκευή του μπροστινού γυαλιού των οθονών καθοδικού σωλήνα (CRT). Εργαλεία από καθαρή πλατίνα χρησιμοποιούνται και στα στάδια τήξης, ψύξης και μορφοποίησης κατά την παραγωγή υψηλής ποιότητας οπτικών οργάνων. Δεν προτιμώνται τα κράματα διότι υπάρχει κίνδυνος χρωματισμού των γυαλιών.
Σημειώσεις
<references group ="Σημ."/>
Περιφέρεια Κγκαλαγκάντι
Η Περιφέρεια Κγκαλαγκάντι (σετσουάνα: Kgalagadi) είναι μια από τις 9 περιφέρειες της Μποτσουάνα. Έχει έκταση 105.200 τ.χλμ. και πληθυσμό 42.049 κατοίκων με πυκνότητα 0,4 κατοίκων ανά τ.χλμ. Πρωτεύουσα είναι η Τσαμπόνγκ.
Kgaladagi σημαίνει χώρα της δίψας.
Γεωγραφία
Το Κγκαλαγκάντι βρίσκεται νοτιοδυτικά της Μποτσουάνα. Συνορεύει στα βόρεια με το Γκάνζι, στα βορειοανατολικά με το Κουενένγκ, στα νοτιοανατολικά με τη Νότια, στα βορειοδυτικά με τη Ναμίμπια και στα νότια και νοτιοδυτικά με τη Νότια Αφρική. Έχει έκταση 105.200 τ.χλμ.
Επαρχίες
Το Κγκαλαγκάντι διαιρείται σε δύο επαρχίες:
Άλλες πόλεις
Εδώ αναφέρονται τα μεγαλύτερα χωριά και ο πληθυσμός τους σύμφωνα με την απογραφή του 2001:
Αθλητική Ένωση Λάρισας
Η Αθλητική Ένωση Λάρισας (Α.Ε.Λ.) είναι ελληνικό αθλητικό σωματείο το οποίο εδρεύει στη Λάρισα. Ιδρύθηκε στις 17 Μαΐου 1964, όταν οι αθλητικοί σύλλογοι της Λάρισας, Άρης, Ηρακλής, Λαρισαϊκός και Τοξότης συγχωνεύθηκαν. Τα χρώματα της είναι το βυσσινί και το λευκό και το έμβλημά της είναι ένα αγέρωχο άλογο σηκωμένο στα πίσω πόδια.
Η Αθλητική Ένωση Λάρισας διαθέτει ενεργά τμήματα ποδοσφαίρου ανδρών και γυναικών, καλαθοσφαίρισης ανδρών και γυναικών, πετοσφαίρισης ανδρών και γυναικών, ράγκμπι, καθώς και στίβου για αθλητές και αθλήτριες όλων των ηλικιακών ομάδων. Επίσης, οι οπαδοί της Α.Ε. Λάρισας λέγονται «Monsters».
Ονομασία
Η ονομασία του ιδρυτικού σωματείου έχει υποστεί τροποποιήσεις με το πέρασμα των ετών. Το 2014 πραγματοποιήθηκε η μετονομασία του συλλόγου σε Α.Ε.Λ., όπως ονομαζόταν και πριν το 2008.
Εξέλιξη του εμβλήματος
Με την πάροδο του χρόνου, το έμβλημα του ιδρυτικού σωματείου έχει εξελιχθεί. Το 2014 παρουσιάστηκε η επετειακή εκδοχή του εμβλήματος για τα 50 χρόνια από την ίδρυση του συλλόγου.
Ίδρυση
Μετά από πολλές συσκέψεις και συζητήσεις πραγματοποιείται στο Δημοτικό Ωδείο Λάρισας η τελική συνέλευση των ποδοσφαιρικών σωματείων του Νομού Λάρισας που εκτός των άλλων αποφασίζει και τη συγχώνευση των Άρη, Ηρακλή, Λαρισαϊκού, Τοξότη. Η A.E. Λάρισας είναι πλέον γεγονός. Τα πρώτα χρώματα της ομάδας ήταν το λευκό και το μαύρο, αλλά μετά από νέα συνέλευση αποφασίστηκε το βυσσινί χρώμα, όπου ισχύει μέχρι σήμερα. Ως αγωνιστική έδρα ορίστηκε το Εθνικό Στάδιο «Αλκαζάρ».
Ευρώπη
thumb|180px|Η Α.Ε. Λάρισας εισέρχεται στο γήπεδο για να διεκδικήσει την πρόκριση στους "4" του Κυπέλλου Κυπελλούχων κόντρα στη [[Ντιναμό Μόσχας (1985)]] thumb|180px|Οπαδοί της Α.Ε. Λάρισας στην [[Ολλανδία, στο παιχνίδι της ομάδας με την ΑΖ Άλκμααρ]]
Η Λάρισα έπαιξε για πρώτη φορά στην Ευρώπη τη σεζόν 1983-84 όταν αποκλείστηκε για το Κύπελλο UEFA από την Ουγγρική Χόνβεντ (2-0,0-3 παρ.) Στο κύπελλο Κυπελλούχων Ευρώπης τη περίοδο 1984-1985 έφτασε μέχρι το προημιτελικό του θεσμού για να αποκλειστεί (0-0 εντός και 0-1 εκτός) από τη Δυναμό Μόσχας.
Την αμέσως επόμενη χρονιά θα αποκλείστηκε (1-1 εντός και 0-1 εκτός) από τη πανίσχυρη και μελλοντική κυπελλούχο ΟΚ Σαμπντόρια.
Στις 20 Σεπτεμβρίου 2007 η ΑΕΛ σημείωσε τη μεγαλύτερη νίκη της σε ευρωπαϊκό επίπεδο κερδίζοντας στο Πανθεσσαλικό Στάδιο 2-0 τη Μπλάκμπερν για τα προκριματικά του κυπέλλου ΟΥΕΦΑ. Η νίκη αυτή της έδωσε την πρόκριση αφού στον επαναληπτικό αγώνα ηττήθηκε με σκορ πρόκρισης 2-1. Στη συνέχεια αγωνίστηκε σε όμιλο απέναντι στις Αλκμάρ, Νυρεμβέργη και Έβερτον. Τη σεζόν 2009-2010 έγινε η πρώτη ελληνική ομάδα που συμμετείχε στο νεοσύστατο UEFA Europa League και συγκεκριμένα στο 2ο προκριματικό γύρο όπου αποκλείστηκε από την Ισλανδική ΚΡ Ρέικιαβικ με ήττα 0-2 εκτός και ισοπαλία 1-1 στο Αλκαζάρ. Τη σεζόν 2010-11 τερμάτισε 15η στη Σούπερ Λίγκα (τελικά κατατάχθηκε 14η λόγω του απευθείας υποβιβασμού του Ηρακλή) και υποβιβάστηκε στη Φούτμπολ Λιγκ.
Ακαδημία Ποδοσφαίρου
Τα τμήματα υποδομής ποδοσφαίρου της ΑΕΛ για την αγωνιστική περίοδο 2015-΄16 απαριθμούν περίπου 220 παιδιά (συμπεριλαμβανομένης και της ομάδας νέων) ηλικίας 5 μέχρι 19 ετών. Τα γραφεία, τα αποδυτήρια και οι αποθηκευτικοί χώροι της ακαδημίας ποδοσφαίρου βρίσκονται στη Θύρα-3 του ιστορικού σταδίου «Αλκαζάρ» και η έδρα των μεγαλύτερων ηλικιακά τμημάτων τα βοηθητικά του Αλκαζάρ, τα γήπεδα «Γ. Μητσιμπόνας». Τα μικρότερα ηλικιακά τμήματα έχουν έδρα τα γήπεδα του «Athletic Hall» (όπισθεν νέου κοιμητηρίου). Προπονητές στα τμήματα υποδομής είναι οι Ιωάννης Βασιλείου (αρχιπροπονητής), Αθανάσιος Κυριιλλίδης, Βασίλειος Πάνος, Κων/νος Γούλας, Κων/νος Κολομητρούσης, Χρήστος Μιχαήλ (τερματοφυλάκων) και Τριαντάφυλλος Οικονόμου (γυμναστής φυσικής κατάστασης). Σκοποί της ακαδημίας είναι η σωστή εκμάθηση του αθλήματος, η διαμόρφωση χαρακτήρων με αρχές και η ανάδειξη ποδοσφαιριστών για την ανδρική ομάδα της ΑΕΛ.
Τμήμα ποδοσφαίρου γυναικών
Το Μάιο του 2014 η Ερασιτεχνική Α.Ε.Λ. ανακοίνωσε τη δημιουργία γυναικείας ποδοσφαιρικής ομάδας η οποία συμμετείχε στην πρώτη της επίσημη διοργάνωση την περίοδο 2014-15 και συγκεκριμένα στη Γ' Εθνική Κατηγορία Γυναικών. Την ίδια χρονιά κέρδισε την άνοδο και την περίοδο 2015-16 αγωνίστηκε στην Β' Εθνική Κατηγορία Γυναικών, όπου και πάλι κέρδισε την άνοδο και έτσι την περίοδο 2016-17 θα αγωνιστεί στην Α' Εθνική Κατηγορία Γυναικών. Την σεζόν 2020-21 τερμάτισε στην 2η θέση του βόρειου ομίλου έτσι στον μικρό τελικό για την 3η θέση του πρωταθλήματος αντιμετώπισε τον 2ο του νότιου ομίλου όπου ήταν η Αγία Παρασκευή από την Αθήνα. Ο αγώνας έγινε στο Πανθεσσαλικό στάδιο του Βόλου από οι «βυσσινί» επικράτησαν 2-0 και πήραν το χάλκινο μετάλλιο.
Τμήμα καλαθοσφαίρισης ανδρών
Η ανδρική ομάδα καλαθοσφαίρισης της Α.Ε. Λάρισας αποτελεί νομικά ένα από τα ερασιτεχνικά τμήματα του συλλόγου. Έδρα όλων των τμημάτων καλαθοσφαίρισης αποτελεί το Κλειστό Γυμναστήριο Αλκαζάρ, χωρητικότητας 1.200 θεατών.
Σε τοπικό επίπεδο ο σύλλογος έχει αναδειχθεί τρεις φορές Πρωταθλητής της κορυφαίας κατηγορίας ανδρών της Ε.Σ.ΚΑ. Θεσσαλίας, κατά τα έτη 1999-00, 2001-02 και 2012-13. Την αγωνιστική περίοδο 2014-15 κατέκτησε το Πρωτάθλημα της Γ' Εθνικής Κατηγορίας (1ος Όμιλος Βορρά).
Την τετραετία 2006-2010 η Α.Ε.Λ. έλαβε μέρος στο Πρωτάθλημα της Α1 Εθνικής Κατηγορίας Ανδρών κατόπιν συγχώνευσης αρχικά με το ανδρικό τμήμα του Γυμναστικού Συλλόγου Λάρισας (2006) και κατόπιν και με εκείνο της Ολύμπιας Λάρισας (2009). Μετά την αποτυχία παρουσίασης ανταγωνιστικής ομάδας στο αυτό κορυφαίο επίπεδο, οι τρεις σύλλογοι διασπάστηκαν, επέστρεψαν σταδιακά στα τοπικά Πρωταθλήματα και αναδιοργανώθηκαν ανεξάρτητα ουσιαστικά από το μηδέν.
Η Α.Ε.Λ. διατηρεί ενεργή Ακαδημία Καλαθοσφαίρισης για άρρενες νεαρούς αθλητές όλων των ηλικιακών ομάδων.
Τμήμα καλαθοσφαίρισης γυναικών
Η Α.Ε. Λάρισας δεν διατηρεί ενεργό τμήμα γυναικείας καλαθοσφαίρισης με συμμετοχές σε ετήσιους διαγωνισμούς. Διαθέτει ωστόσο Ακαδημία Καλαθοσφαίρισης για νεαρά κορίτσια.
Τμήμα πετοσφαίρισης ανδρών
Τον Ιούνιο του 2014 ανακοινώθηκε η πρόσληψη νέας ομάδας προπονητών για τις ακαδημίες, με μελλοντικό στόχο τη δημιουργία νέων ομάδων ανδρών και γυναικών. Από την περίοδο 2016-17 η ανδρική ομάδα πετοσφαίρισης της ΑΕΛ αγωνίζεται στη Β΄ Εθνική.
Τμήμα πετοσφαίρισης γυναικών
Με απόφαση του Σωματείου ανεστάλη η λειτουργία του τμήματος πετοσφαίρισης γυναικών για την αγωνιστική περίοδο 2012-13. Τον Ιούνιο του 2014 ανακοινώθηκε η πρόσληψη νέας ομάδας προπονητών για τις ακαδημίες, με μελλοντικό στόχο τη δημιουργία νέων ομάδων ανδρών και γυναικών. Από την περίοδο 2016-17 η γυναικεία ομάδα πετοσφαίρισης της ΑΕΛ αγωνίζεται στη Β΄ Εθνική.
Τμήμα στίβου
Το τμήμα στίβου της Α.Ε. Λάρισας λειτουργεί έως σήμερα. Ο προπονητής είναι ο Ζαχαρίας Νάβας.
Τμήμα ράγκμπι λιγκ
Το τμήμα ράγκμπι λιγκ της ΑΕΛ ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2017 με ανδρική ομάδα ενώ το 2019 δημιουργήθηκε και γυναικεία Την πρώτη σεζόν 2017- 18 η ομάδα απλά έκανε προετοιμασία δίνοντας και κάποια φιλικά παιχνίδια. Τη δεύτερη σεζόν 2018-19 έκανε το ντεμπούτο της στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα. Την σεζόν 2019-2020, έδωσε κάποιους αγώνες στο πλαίσιο του πρωταθλήματος του Δυτικού Ομίλου, (εντός έδρας ισοπαλία 22-22 με τους Πάνθηρες Πάτρας και ήττα 28-24 από την Α.Ε.Κ. ), προτού διακοπούν οι αθλητικές διοργανώσεις λόγω της πανδημίας COVID-19. Το τμήμα πλέον δεν εμφανίζεται ενεργό και δεν συμμετείχε στο πρώτο επίσημο πρωτάθλημα 2022-23 μετά την αναγνώριση της ομοσπονδίας.
Τμήμα ποδοσφαίρου σάλας
Τον Απρίλιο του 2023 ανακοινώθηκε ότι η ομάδα της Λάρισας futsal, ομάδα που αγωνίζεται στην Α΄ Κατηγορία (Futsal Super League), εντάσσεται υπό την σκέπη της ερασιτεχνικής ΑΕΛ, και από την επόμενη αγωνιστική περίοδο θα αναφέρεται ως ΑΕΛ futsal.
Άλλα τμήματα
Την περίοδο 2020-21 το σωματείο ανέφερε ότι δραστηριοποιούνταν ακόμα και στα αθλήματα του μπέιζμπολ και του σουμπούτεο.
Σύμφωνα με την Γενική Γραμματεία Αθλητισμού, η εγγραφή στο μητρώο της με ημερομηνία 21 Σεπτεμβρίου 2022, αναφέρει πλέον ως επίσημα εγγεγραμμένα αθλήματα του σωματείου το ποδόσφαιρο, τον κλασικό αθλητισμό την πετοσφαίριση και την καλαθοσφαίριση.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Α.Ε. Λάρισα Κατηγορία:Αθλητικοί σύλλογοι Λάρισας Κατηγορία:Ιδρύσεις αθλητικών συλλόγων το 1964 Κατηγορία:Γυναικείες ποδοσφαιρικές ομάδες Ελλάδας Κατηγορία:Ελληνικοί σύλλογοι πετοσφαίρισης Κατηγορία:Ελληνικοί σύλλογοι στίβου Κατηγορία:Ελληνικοί σύλλογοι σκοποβολής Κατηγορία:Ελληνικοί σύλλογοι ποδηλασίας Κατηγορία:Ελληνικοί σύλλογοι χειροσφαίρισης Κατηγορία:Σωματεία Ε.Σ.ΠΕ.Κ.ΕΛ.
Μαγνητισμός
Στη φυσική με τον όρο μαγνητισμός χαρακτηρίζεται το φαινόμενο στο οποίο κάποια υλικά, λεγόμενα μαγνήτες, ασκούν ελκτικές ή απωστικές δυνάμεις σε άλλα υλικά, οφειλόμενες στην κίνηση ηλεκτρικών φορτίων, καθώς και το σύνολο των φαινομένων που παράγονται από την ιδιότητα αυτή, τα οποία και εξετάζονται από ιδιαίτερο τμήμα της φυσικής που λέγεται ομοίως Μαγνητισμός. Οι ιδιότητες αυτές των μαγνητών αποδίδονται στη συσσώρευση της λεγόμενης μαγνητικής μάζας στους πόλους τους. Κάποια γνωστά υλικά που παρουσιάζουν εύκολα ανιχνεύσιμες μαγνητικές ιδιότητες είναι το νικέλιο, ο σίδηρος, μερικά είδη ατσαλιού και το ορυκτό μαγνητίτης, αν και όλα τα υλικά επηρεάζονται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό από την παρουσία ενός μαγνητικού πεδίου.
Ιστορία
left|thumb|Μαγνητικές δυναμικές γραμμές σε ραβδόμορφο μαγνήτη όπως φαίνονται με ρινίσματα πολύχρωμου σιδήρου πάνω σε χαρτί. Ο Αριστοτέλης αποδίδει την πρώτη επιστημονική θεωρία του μαγνητισμού στον Θαλή, ο οποίος έζησε περίπου το 625 π.Χ. με περίπου 545 π.Χ. Στην Κίνα, η πρώτη καταγεγραμμένη αναφορά στον μαγνητισμό βρίσκεται σε ένα βιβλίο του 4ου αιώνα π.Χ. που ονομάζεται Βιβλίο του Άρχοντα της Κοιλάδας των Δαιμόνων (鬼谷子): "Ο μαγνητίτης κάνει τον σίδηρο να πλησιάζει ή αυτός έλκει αυτόν". Η παλαιότερη αναφορά στην έλξη μιας βελόνας εμφανίζεται σε ένα έργο που έχει γραφτεί μεταξύ του 20 και 100 μ.Χ. (Louen-heng): "Ο μαγνητίτης έλκει τη βελόνα." Ο αρχαίος Κινέζος επιστήμονας Shen Kuo (1031-1095) ήταν ο πρώτος που έγραψε για την πυξίδα με μαγνητική βελόνα και βελτίωσε την ακρίβεια της ναυσιπλοΐας χρησιμοποιώντας την αστρονομική θεωρία του πραγματικού Βορρά (Dream Pool Essays, 1088 μ.Χ.), και ήταν γνωστό μέχρι τον 12ο αιώνα ότι οι Κινέζοι γνώριζαν να χρησιμοποιούν την πυξίδα μαγνητίτη στην ναυσιπλοΐα. Ο Alexander Neckham, το 1187, ήταν ο πρώτος στην Ευρώπη που περιέγραψε την πυξίδα και την χρήση της στη ναυσιπλοΐα.
Το έπος του Γκιλγκαμές επίσης αναφέρει την χρήση κατευθυντήριων λίθων, το 3700 π.Χ..
Ο μαγνητισμός στη φυσική
Οι εξισώσεις του Μάξγουελ και ο νόμος των Μπιο-Σαβάρ περιγράφουν την προέλευση και την συμπεριφορά των πεδίων που είναι υπεύθυνα για αυτές τις δυνάμεις. Έτσι, μαγνητισμός παρουσιάζεται εκεί όπου ηλεκτρικά φορτία είναι σε κίνηση. Αυτό μπορεί να προκύψει είτε από κίνηση ηλεκτρονίων σε ηλεκτρικό ρεύμα, έχοντας ως αποτέλεσμα τον "ηλεκτρομαγνητισμό" ή στο κβαντομηχανικό σπιν και στην περιστροφή των ηλεκτρονίων στο άτομο, έχοντας ως αποτέλεσμα του γνωστούς "μόνιμους μαγνήτες". Το σπιν των ηλεκτρονίων είναι το κυρίαρχο φαινόμενο στα άτομα. Η γνωστή ως 'περιστροφική κίνηση' των ηλεκτρονίων γύρω από τον πυρήνα είναι δευτερεύον φαινόμενο που μεταβάλλει ελαφρώς το μαγνητικό πεδίο που δημιουργείται από το σπιν.
Το ηλεκτρικό φορτίο στο μαγνητικό πεδίο
Όταν ένα ηλεκτρικό φορτίο κινείται μέσα σε μαγνητικό πεδίο B, ασκείται σε αυτό μια δύναμη F που δίνεται από το εξωτερικό γινόμενο: όπου q\, είναι το ηλεκτρικό φορτίο του σωματιδίου, \vec{v} \, είναι το διάνυσμα της ταχύτητας του σωματιδίου και \vec{B} \, είναι η ένταση του μαγνητικού πεδίου. Επειδή προέρχεται από εξωτερικό γινόμενο, η δύναμη είναι κάθετη και στο διάνυσμα της ταχύτητας και στο διάνυσμα της έντασης του μαγνητικού πεδίου. Ως εκ τούτου, η μαγνητική δύναμη δεν παράγει, ούτε καταναλώνει έργο στο σωματίδιο. Μπορεί δηλαδή να αλλάξει την κατεύθυνση της κίνησης του σωματιδίου αλλά δεν μπορεί να το επιταχύνει ή να το επιβραδύνει. Το μέτρο της δύναμης είναι:
όπου \theta \, είναι η γωνία μεταξύ των διανυσμάτων \vec{v} \, και \vec{B} \,.
Ένας τρόπος για να προσδιορίσουμε τη φορά του διανύσματος της δύναμης που ασκείται στο κινούμενο φορτίο μέσα στο μαγνητικό πεδίο, είναι ο κανόνας των τριών δαχτύλων του δεξιού χεριού. Ο αντίχειρας, ο δείκτης και ο μέσος σχηματίζουν ένα τρισορθογώνιο σύστημα. Τοποθετούμε τον αντίχειρα στην κατεύθυνση της κίνησης του θετικού φορτίου και στην αντίθετη αν το φορτίο είναι αρνητικό. Τοποθετούμε το δείκτη στην κατεύθυνση της έντασης του μαγνητικού πεδίου, οπότε ο μέσος δείχνει στην κατεύθυνση της δύναμης.
Μαγνητικά δίπολα
Τα μαγνητικά πεδία εμφανίζονται ως δίπολα, με ένα βόρειο και ένα νότιο πόλο, με τους όρους αυτούς να χρονολογούνται από την εποχή που οι μαγνήτες χρησιμοποιούνταν ως πυξίδες, αντιδρώντας με το γήινο μαγνητικό πεδίο για να δείξουν το Βόρειο και το Νότιο πόλο της Γης. Επειδή οι αντίθετοι πόλοι έλκονται, ο «βόρειος» γεωγραφικός πόλος της Γης πρέπει να είναι μαγνητικά «νότιος».
Το μαγνητικό πεδίο περικλείει ενέργεια, και τα φυσικά συστήματα σταθεροποιούνται με βάση την ελάχιστη ενέργεια. Ως εκ τούτου, όταν τοποθετηθεί σε μαγνητικό πεδίο, ένα μαγνητικό δίπολο τείνει να ευθυγραμμιστεί σε αντίθετη πολικότητα με αυτό το πεδίο, μειώνοντας έτσι τη δύναμη του πεδίου όσο το δυνατόν περισσότερο και μειώνοντας την ενέργεια που είναι αποθηκευμένη σε αυτό το πεδίο σε έναν ελάχιστο βαθμό. Για παράδειγμα, δύο πανομοιότυποι ραβδοειδείς μαγνήτες ευθυγραμμίζονται αυθόρμητα νότιος με βόρειος πόλος ο ένας πάνω στον άλλον έχοντας ως αποτέλεσμα την εξουδετέρωση του μαγνητικού πεδίου και αντιστέκονται σε κάθε προσπάθεια να τους αλλάξουμε προσανατολισμό ώστε ο κάθε πόλος να ευθυγραμμιστεί με τον αντίστοιχο. Η ενέργεια που απαιτείται για να τους επαναπροσανατολίσουμε σε αυτήν την διάταξη αποθηκεύεται στο μαγνητικό πεδίο που δημιουργείται, που είναι διπλάσιας δύναμης του πεδίου του κάθε μαγνήτη ξεχωριστά. Για αυτόν τον λόγο ένας μαγνήτης χρησιμοποιείται ως πυξίδα και αλληλεπιδρά με το μαγνητικό πεδίο της Γης, ώστε να μας δείχνει τον Βορρά και τον Νότο.
Μαγνητικά μονόπολα
Η σύγχρονη αντίληψη για τον μαγνητισμό έχει ως αρχή ότι όλα τα μαγνητικά φαινόμενα προκύπτουν στην πραγματικότητα από σχετικιστικά φαινόμενα που προκύπτουν από σχετική κίνηση μεταξύ του παρατηρητή και των φορτισμένων σωματιδίων. Εφόσον κάθε είδους μαγνητισμός προκύπτει από κινούμενα φορτία, όλοι οι μαγνήτες είναι στην πραγματικότητα ηλεκτρομαγνήτες.
Ακόμη και τα άτομα έχουν ένα μικρό πεδίο. Στο πλανητικό μοντέλο του ατόμου, τα ηλεκτρόνια περιστρέφονται γύρω από τον πυρήνα και ως εκ τούτου υπάρχει αλλαγή στην κατεύθυνση της κίνησής τους, που έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μαγνητικού πεδίου. Οι μόνιμοι μαγνήτες έχουν ορατά μαγνητικά πεδία γιατί τα άτομα (και τα μόρια) είναι διευθετημένα με τέτοιο τρόπο ώστε τα μικρά ατομικά πεδία τους να ευθυγραμμίζονται και να ενισχύονται.
Σε αυτό το μοντέλο, η έλλειψη απομονωμένου πόλου προκύπτει ως εξής: κόβοντας ένα ραβδοειδή μαγνήτη στη μέση δεν έχει επίδραση στη διευθέτηση των μορίων και καταλήγουμε έχοντας δύο ράβδους με την ίδια διευθέτηση, και ως αποτέλεσμα το ίδιο πεδίο. Αυτό επίσης εξηγεί πως η θέρμανση ή το απλό χτύπημα ενός μαγνήτη κατασκευασμένου από ένα μαλακό υλικό θα τον απομαγνητίσει, καθώς τα μόρια εσωτερικά θα ανακατανεμηθούν σε διαφορετικές κατευθύνσεις.
Εφόσον όλα τα γνωστά είδη των μαγνητικών φαινομένων περιλαμβάνουν την κίνηση των ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων (και εφόσον καμία θεωρία δεν καθορίζει επακριβώς τι είναι «πόλος»), ένα μαγνητικό μονόπολο δεν μπορεί να υπάρξει απομονωμένο στη φύση, δεν υπήρξε ποτέ και δεν θα μπορούσε να υπάρξει.
Σε αντίθεση με την ανθρώπινη εμπειρία, κάποια μοντέλα της θεωρητικής Φυσικής προβλέπουν την ύπαρξη των μαγνητικών μονοπόλων. Ο Πολ Ντιράκ παρατήρησε το 1931 ότι επειδή ο ηλεκτρισμός και ο μαγνητισμός παρουσιάζουν μια ορισμένη συμμετρία, ακριβώς όπως και η κβαντική θεωρία προβλέπει την ύπαρξη θετικών ή αρνητικών ηλεκτρικών φορτίων χωρίς την ύπαρξη του αντιθέτου φορτίου, απομονωμένοι βόρειοι ή νότιοι μαγνητικοί πόλοι θα μπορούσα να παρατηρηθούν. Πρακτικά, όμως, παρόλο που φορτισμένα σωματίδια όπως πρωτόνια ή ηλεκτρόνια μπορούν εύκολα να απομονωθούν, μαγνητικοί βόρειοι ή νότιοι πόλοι δε βρέθηκαν ποτέ απομονωμένοι. Χρησιμοποιώντας τη κβαντική θεωρία ο Ντιράκ έδειξε ότι αν όντως τα μαγνητικά μονόπολα υπάρχουν, τότε θα μπορούσε να εξηγηθεί γιατί τα παρατηρούμενα στοιχειώδη σωματίδια έχουν φορτία που είναι ακέραια πολλαπλάσια του φορτίου του ηλεκτρονίου.
Στη σύγχρονη θεωρία των στοιχειωδών σωματιδίων, η κβάντωση του φορτίου θεωρείται ως μια ταυτόχρονη αποτυχία του μη αβελιανού προτύπου συμμετρίας. Μονόπολα που έχουν προβλεφθεί σε συγκεκριμένες μεγάλες ενοποιητικές θεωρίες διαφέρουν απ' αυτές που αρχικά σκέφτηκε ο Ντιράκ. Αυτά το μονόπολα, σε αντίθεση με τα στοιχειώδη σωματίδια, είναι σολιτόνια, δηλαδή συγκεντρωμένα ενεργειακά πακέτα. Αν όντως υπάρχουν, έρχονται σε αντιπαράθεση με τις κοσμολογικές παρατηρήσεις. Μια λύση στο πρόβλημα των μονοπόλων στην Κοσμολογία είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση μιας ενδιαφέρουσας σύγχρονης σύλληψης, της κοσμικής διαστολής.