cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Διαφωτισμός
Του Διαφωτισμού προηγήθηκε η Επιστημονική Επανάσταση και το έργο, μεταξύ άλλων, των Φράνσις Μπέικον και Τζων Λοκ. Μερικοί τοποθετούν την αρχή του Διαφωτισμού στη δημοσίευση του Λόγου περί της Μεθόδου του Καρτέσιου το 1637 με το περίφημο ρητό του Cogito, ergo sum («σκέφτομαι, άρα υπάρχω»). Άλλοι αναφέρουν τη δημοσίευση του Principia Mathematica (1687) του Ισαάκ Νεύτωνα ως το αποκορύφωμα της Επιστημονικής Επανάστασης και την αρχή του Διαφωτισμού. Οι Ευρωπαίοι ιστορικοί παραδοσιακά τοποθετούν την αρχή του στον θάνατο του Λουδοβίκου ΙΔ΄ της Γαλλίας το 1715 και το τέλος του στο ξέσπασμα της Γαλλικής Επανάστασης το 1789. Πολλοί ιστορικοί τοποθετούν σήμερα το τέλος του Διαφωτισμού στις αρχές του 19ου αιώνα, με τελευταίο προτεινόμενο γεγονός τον θάνατο του Ιμμάνουελ Καντ το 1804.
Οι φιλόσοφοι και οι επιστήμονες της περιόδου αυτής κυκλοφορούσαν ευρέως τις ιδέες τους μέσω συναντήσεων σε επιστημονικές ακαδημίες, μασονικές στοές, λογοτεχνικά σαλόνια, καφέ και σε έντυπα βιβλία, περιοδικά και φυλλάδια. Οι ιδέες του Διαφωτισμού υπονόμευσαν την εξουσία της μοναρχίας και της Καθολικής Εκκλησίας και άνοιξαν τον δρόμο για τις πολιτικές επαναστάσεις του 18ου και του 19ου αιώνα. Μια ποικιλία κινημάτων του 19ου αιώνα, όπως ο φιλελευθερισμός, ο κομμουνισμός και ο νεοκλασικισμός θεωρούνται πνευματική κληρονομιά του Διαφωτισμού.
Τα κεντρικά δόγματα του Διαφωτισμού ήταν η ατομική ελευθερία και η ανεξιθρησκία, σε αντίθεση με την απόλυτη μοναρχία και τα αμετακίνητα δόγματα της Εκκλησίας. Οι έννοιες της χρησιμότητας και της κοινωνικότητας ήταν επίσης κρίσιμες για τη διάδοση πληροφοριών που θα βελτιώσουν το κοινωνικό σύνολο. Ο Διαφωτισμός χαρακτηρίστηκε από μια αυξανόμενη επίγνωση της σχέσης μεταξύ του νου και των καθημερινών μέσων επικοινωνίας του κόσμου και από την έμφαση στην επιστημονική μέθοδο και τον αναγωγισμό, μαζί με την αυξανόμενη αμφισβήτηση της θρησκευτικής ορθοδοξίας - μια στάση που αποτυπώθηκε στο δοκίμιο του Καντ Απαντώντας στην ερώτηση: Τι είναι ο Διαφωτισμός\\, όπου βρίσκεται η φράση Sapere aude'' (Τόλμησε να μάθεις).
Σημαντικοί διανοούμενοι
Η Εποχή του Διαφωτισμού ακολούθησε μετά και συνδέθηκε στενά με την Επιστημονική Επανάσταση. Παλαιότεροι φιλόσοφοι των οποίων το έργο επηρέασε τον Διαφωτισμό ήταν ο Φράνσις Μπέικον και ο Καρτέσιος. Μερικές από τις σημαντικότερες μορφές του Διαφωτισμού ήταν οι Τσέζαρε Μπεκαρία, Ντενί Ντιντερό, Ντέιβιντ Χιουμ, τον Ιμμάνουελ Καντ, Γκότφριντ Βίλχελμ Λάιμπνιτς, Τζων Λοκ, Μοντεσκιέ, Ζαν-Ζακ Ρουσσώ, Άνταμ Σμιθ, Ούγκο Γκρότιους, Μπαρούχ Σπινόζα και Βολταίρος.
Μια έκδοση του Διαφωτισμού με ιδιαίτερη επιρροή ήταν η Encyclopédie (Εγκυκλοπαίδεια). Δημοσιεύτηκε μεταξύ 1751 και 1772 σε 35 τόμους και συντάχθηκε από τον Ντιντερό, τον Ζαν λε Ρον Ντ'Αλαμπέρ και μια ομάδα 150 άλλων διανοουμένων. Η Encyclopédie βοήθησε στη διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού σε όλη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν. Άλλες εμβληματικές εκδόσεις του Διαφωτισμού ήταν οι Αγγλικές Επιστολές του Βολταίρου (1733) και το Dictionnaire philosophique (Φιλοσοφικό Λεξικό, 1764), η Πραγματεία για την Ανθρώπινη Φύση (1740) του Ντέιβιντ Χιουμ, το Το Πνεύμα των Νόμων (1748) του Μοντεσκιέ, η Διατριβή για την ανισότητα (1754) και ΄΄Το Κοινωνικό Συμβόλαιο (1762) του Ζαν-Ζακ Ρουσσώ, η Θεωρία των Ηθικών Συναισθημάτων (1759) και Ο Πλούτος των Εθνών (1776) του Άνταμ Σμιθ και η Κριτική του Καθαρού Λόγου του Καντ (1781).
Φιλοσοφία
Ο εμπειρισμός του Μπέικον και η ορθολογιστική φιλοσοφία του Καρτέσιου έθεσαν τα θεμέλια της σκέψης του διαφωτισμού. Η προσπάθεια του Καρτέσιου να δομήσει τις επιστήμες πάνω σε μια ασφαλή μεταφυσική βάση δεν ήταν τόσο επιτυχημένη όσο η μέθοδός του της αμφιβολίας που εφαρμόστηκε σε φιλοσοφικούς τομείς και οδήγησε σε ένα δυιστικό δόγμα του νου και της ύλης. Ο σκεπτικισμός του βελτιώθηκε από το Δοκίμιο Σχετικά με την Ανθρώπινη Κατανόηση (1690) του Λοκ και τα γραπτά του Χιουμ τη δεκαετία του 1740. Ο δυϊσμός του αμφισβητήθηκε από τον ασυμβίβαστο ισχυρισμό του Σπινόζα για την ενότητα της ύλης στη Θεολογικο-πολιτική πραγματεία (1670) και στην Ηθική (1677).
Σύμφωνα με τον Τζόναθαν Ισραελ αυτές καθόρισαν δύο διακριτές γραμμές της σκέψης του Διαφωτισμού: αφ' ενός τη μετριοπαθή εκδοχή, που ακολούθησαν ο Καρτέσιος, ο Λοκ και ο Κρίστιαν Βόλφ, που επιδίωκε τον συμβιβασμό μεταξύ της μεταρρύθμισης και των παραδοσιακών συστημάτων εξουσίας και πίστης και, αφ' ετέρου, τον Ριζοσπαστικό Διαφωτισμό, εμπνευσμένο από τη φιλοσοφία του Σπινόζα, που υποστήριζε τη δημοκρατία, την ατομική ελευθερία, την ελευθερία της έκφρασης και την εξάλειψη της θρησκευτικής εξουσίας. Η μετριοπαθής εκδοχή έτεινε να είναι ντεϊστική ενώ η ριζοσπαστική διαχώριζε εντελώς τη βάση της ηθικής από τη θεολογία. Και στις δύο εκδοχές τελικά αντιτάχθηκε ένας συντηρητικός Αντιδιαφωτισμός που επεδίωκε την επιστροφή στην πίστη.
Στα μέσα του 18ου αιώνα το Παρίσι έγινε το κέντρο της φιλοσοφικής και επιστημονικής δραστηριότητας αμφισβητώντας τις παραδοσιακές θεωρίες και δόγματα. Του φιλοσοφικού κινήματος ηγήθηκαν οι Βολταίρος και Ρουσσώ, που υποστήριξαν μια κοινωνία βασισμένη στη λογική όπως στην αρχαία Ελλάδα και όχι στην πίστη και στο καθολικό δόγμα, για μια νέα πολιτική τάξη βασισμένη στο φυσικό δίκαιο και για επιστήμη βασισμένη στα πειράματα και την παρατήρηση. Ο πολιτικός φιλόσοφος Μοντεσκιέ εισήγαγε την ιδέα της διάκρισης των εξουσιών της διακυβέρνησης, μια έννοια που υιοθετήθηκε με ενθουσιασμό από τους συντάκτες του Συντάγματος των Ηνωμένων Πολιτειών. Ενώ οι φιλόσοφοι του Γαλλικού Διαφωτισμού δεν ήταν επαναστάτες και πολλοί ήταν μέλη της αριστοκρατίας, οι ιδέες τους έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην υπονόμευση της νομιμότητας του Παλαιού Καθεστώτος και στη διαμόρφωση της Γαλλικής Επανάστασης.
Η Μαίρη Γουόλστονκραφτ ήταν μια από τις πρώτες φεμινίστριες φιλοσόφους της Αγγλίας. Υποστήριξε μια κοινωνία βασισμένη στη λογική και ότι οι γυναίκες όσο και οι άνδρες πρέπει να αντιμετωπίζονται ως λογικά όντα. Είναι περισσότερο γνωστή για το έργο της Η διεκδίκηση των δικαιωμάτων της γυναίκας (1791).
Επιστήμη
Η επιστήμη έπαιξε σημαντικό ρόλο στον λόγο και τη σκέψη του Διαφωτισμού. Πολλοί συγγραφείς και στοχαστές του Διαφωτισμού είχαν επιστημονικό υπόβαθρο και συνέδεσαν την επιστημονική πρόοδο με την ανατροπή της θρησκείας και της παραδοσιακής εξουσίας υπέρ της ανάπτυξης της ελευθερίας του λόγου και της σκέψης. Η επιστημονική πρόοδος κατά τη διάρκεια του Διαφωτισμού περιλάμβανε την ανακάλυψη του διοξειδίου του άνθρακα (σταθερός αέρας) από τον χημικό Τζόζεφ Μπλακ, τη θεωρία του βαθέος χρόνου από τον γεωλόγο Τζέιμς Χάτον και την εφεύρεση της ατμομηχανής από τον Τζέιμς Βατ. Τα πειράματα του Αντουάν Λαβουαζιέ χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία των πρώτων σύγχρονων χημικών εργοστασίων στο Παρίσι και εκείνα των αδελφών Μονγκολφιέ τους επέτρεψαν να πραγματοποιήσουν την πρώτη επανδρωμένη πτήση με αερόστατο το 1783. Η ευρεία συνεισφορά του Λέοναρντ Όιλερ στα μαθηματικά περιλάμβανε σημαντικά αποτελέσματα στην ανάλυση, τη θεωρία αριθμών, την τοπολογία, τη συνδυαστική, τη θεωρία γράφων, την άλγεβρα και τη γεωμετρία (μεταξύ άλλων πεδίων). Στα εφαρμοσμένα μαθηματικά είχε θεμελιώδη συμβολή στη μηχανική, την υδραυλική, την ακουστική, την οπτική και την αστρονομία.
Σε γενικές γραμμές η επιστήμη του Διαφωτισμού εκτιμούσε πολύ τον εμπειρισμό και την ορθολογική σκέψη και ήταν ενσωματωμένη στο ιδεώδες του Διαφωτισμού της ανάπτυξης και της προόδου. Η μελέτη της επιστήμης, υπό τον τίτλο της φυσικής φιλοσοφίας, χωρίστηκε στη φυσική και σε μια ομάδα ετερογενών δραστηριοτήτων της χημείας και της φυσικής ιστορίας, που περιλάμβανε την ανατομία, τη βιολογία, τη γεωλογία, την ορυκτολογία και τη ζωολογία. Όπως και με τις περισσότερες απόψεις του Διαφωτισμού, τα οφέλη της επιστήμης δεν γίνονταν καθολικά αποδεκτά: ο Ρουσσώ επέκρινε τις επιστήμες επειδή απομάκρυναν τον άνθρωπο από τη φύση και δεν κατάφερναν να κάνουν τους ανθρώπους ευτυχέστερους.
Στην επιστήμη κατά τη διάρκεια του Διαφωτισμού κυριαρχούσαν επιστημονικές εταιρείες και ακαδημίες, που είχαν αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τα πανεπιστήμια ως κέντρα επιστημονικής έρευνας και ανάπτυξης. Οι εταιρείες και οι ακαδημίες ήταν επίσης η ραχοκοκαλιά της ωρίμανσης του επιστημονικού επαγγέλματος. Οι επιστημονικές ακαδημίες και εταιρείες ξεπήδησαν από την Επιστημονική Επανάσταση ως δημιουργοί της επιστημονικής γνώσης, σε αντίθεση με τον σχολαστικισμό του πανεπιστημίου. Ορισμένες εταιρείες δημιούργησαν ή διατήρησαν συνδέσμους με πανεπιστήμια, αλλά οι πηγές της εποχής διέκριναν τα πανεπιστήμια από τις επιστημονικές εταιρείες υποστηρίζοντας ότι η χρησιμότητα του πανεπιστημίου ήταν στη μετάδοση γνώσης ενώ οι εταιρείες λειτουργούσαν για τη δημιουργία γνώσης. Καθώς ο ρόλος των πανεπιστημίων στη θεσμοθετημένη επιστήμη άρχισε να μειώνεται, οι εταιρείες των πολυμαθών έγιναν ο ακρογωνιαίος λίθος της οργανωμένης επιστήμης. Οι επίσημες επιστημονικές εταιρείες ναυλώθηκαν από το κράτος για την παροχή τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης.
Στις περισσότερες εταιρείες χορηγήθηκε άδεια να επιβλέπουν τις δημοσιεύσεις τους, να ελέγχουν την εκλογή νέων μελών και τη διοίκηση της εταιρείας. Τον 18ο αιώνα ένας τεράστιος αριθμός επίσημων ακαδημιών και εταιρειών ιδρύθηκε στην Ευρώπη και μέχρι το 1789 υπήρχαν πάνω από 70 επίσημες επιστημονικές εταιρείες. Αναφορικά με αυτή την ανάπτυξη ο Μπερνάρ ντε Φοντενέλ επινόησε τον όρο «η Εποχή των Ακαδημιών» για να περιγράψει τον 18ο αιώνα.
Μια άλλη σημαντική εξέλιξη ήταν η εκλαΐκευση της επιστήμης σε έναν ολοένα και πιο εγγράμματο πληθυσμό. Οι φιλόσοφοι εισήγαγε το κοινό σε πολλές επιστημονικές θεωρίες, κυρίως μέσω της Encyclopédie και της εκλαΐκευσης του Νευτωνισμού από τον Βολταίρο και την Εμιλί ντυ Σατλέ. Ορισμένοι ιστορικοί χαρακτήρισαν τον 18ο αιώνα ως μια αδιάφορη περίοδο στην ιστορία της επιστήμης. Κατά τη διάρκειά του όμως σημειώθηκαν σημαντικές πρόοδοι στην πρακτική της ιατρικής, τα μαθηματικά και τη φυσική : η ανάπτυξη της βιολογικής ταξινόμησης, μια νέα κατανόηση του μαγνητισμού και του ηλεκτρισμού και η ωρίμανση της χημείας ως κλάδου, που έθεσε τα θεμέλια της σύγχρονης χημείας.
Η επιρροή της επιστήμης άρχισε να εμφανίζεται πιο συχνά στην ποίηση και τη λογοτεχνία. Μέρος της ποίησης εμποτίστηκε με επιστημονικές μεταφορές και εικόνες, ενώ άλλα ποιήματα γράφτηκαν απευθείας για επιστημονικά θέματα. Ο Ρίτσαρντ Μπλάκμορ μετέφερε το Νευτώνειο σύστημα σε έμμετρο λόγο στο Δημιουργία, Φιλοσοφικό ποίημα σε Επτά Βιβλία (1712). Μετά τον θάνατο του Νεύτωνα το 1727 για δεκαετίες συνέθεταν ποιήματα προς τιμή του. Ο Τζέιμς Τόμσον έγραψε το «Ποίημα στη μνήμη του Νεύτωνα», με το οποίο θρήνησε την απώλειά του και εξήρε την επιστήμη και την κληρονομιά του.
Κοινωνιολογία, οικονομία και δίκαιο
Ο Χιουμ και άλλοι στοχαστές του Σκωτσέζικου Διαφωτισμού ανέπτυξαν μια «επιστήμη του ανθρώπου», που εκφράστηκε ιστορικά σε έργα συγγραφέων όπως οι Τζέιμς Μπέρνετ, Άνταμ Φέργκιουσον, Τζον Μίλαρ και Γουίλιαμ Ρόμπερτσον, που συνδύασαν μια επιστημονική μελέτη για το πώς συμπεριφέρονται οι άνθρωποι σε αρχαίους και πρωτόγονους πολιτισμούς με ισχυρή επίγνωση των καθοριστικών δυνάμεων της νεωτερικότητας. Η σύγχρονη κοινωνιολογία προήλθε σε μεγάλο βαθμό από αυτό το κίνημα και τις φιλοσοφικές έννοιες του Χιουμ που επηρέασαν άμεσα τον Τζέιμς Μάντισον (και κατά συνέπεια το Σύνταγμα των Η.Π.Α.) και, όπως διαδόθηκε από τον Ντούγκαλντ Στιούαρτ αποτέλεσε τη βάση του κλασικού φιλελευθερισμού.
Το 1776 ο Aνταμ Σμιθ δημοσίευσε τον Πλούτο των Εθνών, που συχνά θεωρείται το πρώτο έργο για τα σύγχρονα οικονομικά, καθώς είχε άμεσο αντίκτυπο στη βρετανική οικονομική πολιτική που συνεχίζεται και τον 21ο αιώνα. Είχε αμέσως προηγηθεί και το επηρέασε το προσχέδιο των Σκέψεων για την Παραγωγή και την Κατανιμή του Πλούτου (1766) του Αν Ρομπέρ Ζακ Τυργκό. Ο Σμιθ αναγνώρισε το χρέος του σε αυτό και πιθανώς ήταν ο αρχικός μεταφραστής του στα αγγλικά.
Ο Μπεκαρία, νομικός, ποινικολόγος, φιλόσοφος και πολιτικός και ένας από τους μεγάλους συγγραφείς του Διαφωτισμού, έγινε διάσημος για το αριστούργημά του  Περί εγκλημάτων και ποινών (1764), μεταφρασμένο αργότερα σε 22 γλώσσες, που καταδίκαζε τα βασανιστήρια και τη θανατική ποινή και αποτέλεσε το θεμελιώδες έργο στον τομέα της ποινολογίας και της κλασικής εγκληματολογικής σχολής με την προώθηση της ποινικής δικαιοσύνης. Ο Φραντσέσκο Μάριο Παγκάνο έγραψε σημαντικές μελέτες όπως Saggi politici (Πολιτικά Δοκίμια, 1783) και Considerazioni sul processo kriminale (Σκέψεις σχετικά με την Ποινική Διαδικασία, 1787), που τον καθιέρωσαν διεθνώς ως αυθεντία για το ποινικό δίκαιο.
Θεωρίες διακυβέρνησης
Ο Λοκ, ένας από τους πιο σημαντικούς στοχαστές του Διαφωτισμού, στήριξε τη φιλοσοφία διακυβέρνησής του στη θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου, ένα θέμα που διαπέρασε την πολιτική σκέψη του Διαφωτισμού. Ο Άγγλος φιλόσοφος Τόμας Χομπς εγκαινίασε αυτή τη νέα συζήτηση με το έργο του Λεβιάθαν το 1651. Ο Χομπς ανέπτυξε επίσης μερικές από τις θεμελιώδεις αρχές της ευρωπαϊκής φιλελεύθερης σκέψης: το δικαίωμα του ατόμου, τη φυσική ισότητα όλων των ανθρώπων, τον ανθρωπογενή χαρακτήρα της πολιτικής τάξης (που οδήγησε στη μεταγενέστερη διάκριση μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και του κράτους), την άποψη ότι όλη η νόμιμη πολιτική εξουσία πρέπει να είναι «αντιπροσωπευτική» και να βασίζεται στη συναίνεση του λαού και μια φιλελεύθερη ερμηνεία του νόμου που αφήνει τους ανθρώπους ελεύθερους να κάνουν ό,τι ο νόμος δεν απαγορεύεται ρητά.
Τόσο ο Λοκ όσο και ο Ρουσσώ ανέπτυξαν τις θεωρίες του κοινωνικού συμβολαίου στο Δύο Πραγματείες για την Κυβέρνηση και στο Ομιλία για την Ανισότητα, αντίστοιχα. Ενώ τα έργα τους ήταν αρκετά διαφορετικά ο Λοκ, ο Χομπς και ο Ρουσσώ συμφώνησαν ότι ένα κοινωνικό συμβόλαιο, στο οποίο η εξουσία της κυβέρνησης βασίζεται στη συναίνεση των κυβερνώμενων,, είναι απαραίτητο για να ζήσει ο άνθρωπος στην κοινωνία των πολιτών. Ο Λοκ ορίζει τη φυσική κατάσταση ως μια κατάσταση στην οποία οι άνθρωποι είναι λογικοί και ακολουθούν το φυσικό δίκαιο, κατά το οποίο όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι και έχουν δικαίωμα στη ζωή, την ελευθερία και την ιδιοκτησία. Ωστόσο όταν ένας πολίτης παραβιάζει το φυσικό δίκαιο, τόσο ο παραβάτης όσο και το θύμα μπαίνουν σε μια κατάσταση πολέμου, από την οποία είναι ουσιαστικά αδύνατο να απεγκλωβιστεί. Ως εκ τούτου ο Λοκ υποστήριζε ότι τα άτομα εισέρχονται στην κοινωνία των πολιτών για να προστατεύσουν τα φυσικά τους δικαιώματα μέσω ενός «αμερόληπτου δικαστή» ή μιας κοινής αρχής, όπως τα δικαστήρια. Αντίθετα η αντίληψη του Ρουσσώ στηρίζεται στην υπόθεση ότι ο «πολιτικός άνθρωπος» είναι διεφθαρμένος, ενώ ο «φυσικός άνθρωπος» δεν έχει καμία επιθυμία που να μη μπορεί να την ικανοποιήσει ο ίδιος. Ο φυσικός άνθρωπος βγαίνει από τη φυσική κατάσταση μόνο όταν καθιερωθεί η ανισότητα που σχετίζεται με την ατομική ιδιοκτησία. Ο Ρουσσώ υποστήριζε ότι οι άνθρωποι εντάσσονται στην κοινωνία των πολιτών μέσω του κοινωνικού συμβολαίου για να επιτύχουν την ενότητα διατηρώντας παράλληλα την ατομική ελευθερία. Αυτό ενσωματώνεται στην κυριαρχία της γενικής βούλησης, του ηθικού και συλλογικού νομοθετικού σώματος που συγκροτείται από πολίτες.
Ο Λοκ είναι γνωστός για τη δήλωσή του ότι τα άτομα έχουν δικαίωμα στη «Ζωή, Ελευθερία και Ιδιοκτησία» και την πεποίθησή του ότι το φυσικό δικαίωμα στην ιδιοκτησία πηγάζει από την εργασία. Μαθητής του Λοκ ο Αντονι Ασλεϊ-Κούπερ, 3ος Κόμης του Σάφτσμπουρι, έγραψε το 1706: "Υπάρχει ένα ισχυρό Φως που απλώνεται στον κόσμο, ειδικά σε αυτά τα δύο ελεύθερα Εθνη της Αγγλίας και της Ολλανδίας· στα οποία στρέφονται τώρα οι Υποθέσεις της Ευρώπης" Η θεωρία του Λοκ για τα φυσικά δικαιώματα έχει επηρεάσει πολλά πολιτικά κείμενα, όπως η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ και η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη της Γαλλικής Εθνικής Συντακτικής Συνέλευσης.
Οι φιλόσοφοι υποστήριξαν ότι η καθιέρωση μιας συμβατικής βάσης δικαιωμάτων θα οδηγούσε στον μηχανισμό της αγοράς και τον καπιταλισμό, την επιστημονική μέθοδο, την ανεξιθρησκεία και την οργάνωση των κρατών σε αυτοδιοικούμενες δημοκρατίες με δημοκρατικά μέσα. Από την άποψη αυτή ουσιαστική αλλαγή θεωρείται η τάση των φιλοσόφων ιδίως να εφαρμόζουν τον ορθολογισμό σε κάθε πρόβλημα.
Αν και μεγάλο μέρος της πολιτικής σκέψης του Διαφωτισμού κυριαρχείτο από θεωρητικούς του κοινωνικού συμβολαίου, ο Χιουμ και ο Φέργκιουσον του επέκριναν. Το δοκίμιο του Χιουμ Περί του Αρχικού Συμβολαίου υποστηρίζει ότι οι κυβερνήσεις σπάνια προέρχονται από συναίνεση και η πολιτική κυβέρνηση βασίζεται στη συνήθη εξουσία και δύναμη ενός ηγεμόνα. Ακριβώς λόγω της εξουσίας του ηγεμόνα επί και κατά του υποκειμένου αυτό συναινεί σιωπηρά και ο Χιουμ υποστηρίζει ότι οι υπήκοοι «δεν θα φανταζόντουσαν ποτέ ότι η συγκατάθεσή τους τον έκανε κυρίαρχο», μάλλον τον έκανε η εξουσία.. Ομοίως ο Φέργκιουσον δεν πίστευε ότι οι πολίτες δόμησαν το κράτος, αλλά οι πολιτικές οντότητες προέκυψαν από την κοινωνική ανάπτυξη. Στην Πραγματεία για την Ιστορία της Πολιτικής Κοινωνίας το 1767 ο Φέργκιουσον χρησιμοποιεί τα τέσσερα στάδια προόδου, μια θεωρία που ήταν δημοφιλής στη Σκωτία εκείνη την εποχή, για να εξηγήσει πώς οι άνθρωποι προχωρούν από μια κοινωνία τροφοσυλλεκτών σε μια εμπορική κοινωνία πολιτών χωρίς να συμφωνούν σε ένα κοινωνικό συμβόλαιο.
Οι θεωρίες του κοινωνικού συμβολαίου τόσο του Ρουσσώ όσο και του Λοκ βασίζονται στην προϋπόθεση των φυσικών δικαιωμάτων, που δεν είναι αποτέλεσμα νόμου ή εθίμου, αλλά είναι πράγματα που έχουν όλοι οι άνθρωποι στις προπολιτικές κοινωνίες και επομένως είναι καθολικά και αναπαλλοτρίωτα. Η πιο διάσημη φυσική σωστή διατύπωση προέρχεται από τη Δεύτερη Πραγματεία του Λοκ, όταν εισάγει την κατάσταση της φύσης. Για τον Λοκ ο νόμος της φύσης βασίζεται στην αμοιβαία ασφάλεια ή στην ιδέα ότι δεν μπορεί κανείς να παραβιάζει τα φυσικά δικαιώματα του άλλου, καθώς κάθε άνθρωπος είναι ίσος και έχει τα ίδια αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα. Αυτά τα φυσικά δικαιώματα περιλαμβάνουν την τέλεια ισότητα και ελευθερία, καθώς και το δικαίωμα διατήρησης της ζωής και της ιδιοκτησίας.
Ο Λοκ τοποθετείται κατά της άμισθης εργασίας με βάση ότι η υποδούλωση αντίκειται στον νόμο της φύσης επειδή ένα άτομο δεν μπορεί να παραιτηθεί από τα δικά του δικαιώματα: η ελευθερία είναι απόλυτη και κανείς δεν μπορεί να την αφαιρέσει. Ο Λοκ υποστηρίζει ότι ένα άτομο δεν μπορεί να υποδουλώσει ένα άλλο επειδή είναι ηθικά κατακριτέο, αν και εισάγει μια προειδοποίηση λέγοντας ότι η υποδούλωση ενός νόμιμου αιχμάλωτου σε καιρό πολέμου δεν θα ήταν αντίθετη με τα φυσικά του δικαιώματα. Ως διάχυση του Διαφωτισμού εμφανίστηκαν μη κοσμικές πεποιθήσεις που εκφράστηκαν πρώτα από τους Κουάκερους και στη συνέχεια από τους Προτεστάντες Ευαγγελικούς στη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Για αυτές τις ομάδες η δουλεία έγινε «αποκρουστική για τη θρησκεία μας» και «έγκλημα ενώπιον του Θεού». Αυτές οι ιδέες προστέθηκαν σε αυτές που εξέφρασαν οι στοχαστές του Διαφωτισμού, οδηγώντας πολλούς στη Βρετανία να πιστέψουν ότι η δουλεία ήταν «όχι μόνο ηθικά εσφαλμένη και οικονομικά αναποτελεσματική, αλλά και πολιτικά παράλογη». Αυτά τα ιδανικά οδήγησαν τελικά στην κατάργηση της δουλείας στη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πεφωτισμένη δεσποτεία
Οι ηγέτες του Διαφωτισμού δεν ήταν ιδιαίτερα δημοκρατικοί, καθώς συνήθως προσέβλεπαν στους απόλυτους μονάρχες ως το κλειδί για την επιβολή των μεταρρυθμίσεων που σχεδιάζονταν από τους διανοούμενους. Ο Βολταίρος περιφρονούσε τη δημοκρατία και υποστήριζε ότι ο απόλυτος μονάρχης πρέπει να είναι πεφωτισμένος και να ενεργεί όπως υπαγορεύει η λογική και η δικαιοσύνη — με άλλα λόγια, να είναι «φιλόσοφος-βασιλιάς».. Σε πολλές χώρες οι κυβερνήτες καλωσόρισαν τους ηγέτες του Διαφωτισμού στις αυλές και τους ζήτησαν να βοηθήσουν στο σχεδιασμό νόμων και προγραμμάτων για τη μεταρρύθμιση του συστήματος, συνήθως για την οικοδόμηση ισχυρότερων κρατών. Αυτοί οι ηγεμόνες αποκαλούνται από τους ιστορικούς «φωτισμένους δεσπότες». Τέτοιοι ήταν ο Φρειδερίκος ο Μέγας της Πρωσίας, η Μεγάλη Αικατερίνη της Ρωσίας, ο Λεοπόλδος Β' της Τοσκάνης και ο Ιωσήφ Β' της Αυστρίας. Ο Ιωσήφ ήταν υπερβολικά ενθουσιώδης, ανακοινώνοντας πολλές μεταρρυθμίσεις που έτυχαν μικρή υποστήριξη, έτσι ώστε να ξεσπάσουν εξεγέρσεις και το καθεστώς του να γίνει μια κωμωδία λαθών και σχεδόν όλα τα προγράμματά του αναιρέθηκαν. Οι πρωθυπουργοί Πομπάλ της Πορτογαλίας και Γιόχαν Φρίντριχ Στρούενζε της Δανίας κυβέρνησαν επίσης σύμφωνα με τα ιδανικά του Διαφωτισμού. Στην Πολωνία το πρότυπο σύνταγμα του 1791 εξέφρασε τα ιδανικά του Διαφωτισμού, αλλά ίσχυσε μόνο για ένα χρόνο πριν η χώρα διαμελισθεί μεταξύ των γειτόνων της. Πιο ανθεκτικά στην Πολωνία ήταν τα πολιτιστικά επιτεύγματα, που δημιούργησαν ένα εθνικιστικό πνεύμα.
Ο Μέγας Φρειδερίκος, Βασιλιάς της Πρωσίας από το 1740 ως το 1786, έβλεπε τον εαυτό του ως ηγέτη του Διαφωτισμού και προστάτευε φιλοσόφους και επιστήμονες στην αυλή του στο Βερολίνο. Ο Βολταίρος, που είχε φυλακιστεί και κακομεταχειριστεί από τη Γαλλική κυβέρνηση, ήταν πρόθυμος να δεχτεί την πρόσκληση του Φρειδερίκου να ζήσει στο παλάτι του. Ο Φρειδερίκος εξήγησε: «Η κύρια ασχολία μου είναι να καταπολεμώ την άγνοια και τις προκαταλήψεις... να διαφωτίζω τα μυαλά, να καλλιεργώ την ηθική και να κάνω τους ανθρώπους τόσο ευτυχισμένους όσο αρμόζει στην ανθρώπινη φύση και όσο το επιτρέπουν τα μέσα που έχω στη διάθεσή μου».
Αμερικανική και Γαλλική Επανάσταση
Ο Διαφωτισμός συνήθως συνδέεται συχνά με την Αμερικανική Επανάσταση του 1776 και τη Γαλλική Επανάσταση[[ του 1789—και οι δύο είχαν κάποια πνευματική επιρροή από τον [[Τόμας Τζέφερσον. Μια άποψη των πολιτικών αλλαγών που συνέβησαν κατά την Εποχή του Διαφωτισμού είναι ότι η φιλοσοφία της «συναίνεσης των κυβερνώμενων», όπως περιγράφεται από τον Λοκ στο Δύο Πραγματείες για την Κυβέρνηση (1689) αντιπροσώπευε μια αλλαγή παραδείγματος από το παλιό παράδειγμα διακυβέρνησης υπό τη φεουδαρχία, γνωστό ως «θεϊκό δικαίωμα των βασιλιάδων» (ελέω Θεού). Σύμφωνα με αυτή την άποψη οι επαναστάσεις προκλήθηκαν από το γεγονός ότι αυτή η αλλαγή παραδείγματος διακυβέρνησης συχνά δεν μπορούσε να επιλυθεί ειρηνικά και επομένως το αποτέλεσμα ήταν η βίαιη επανάσταση. Η φιλοσοφία διακυβέρνησης όπου ο βασιλιάς δεν έκανε ποτέ λάθος θα ερχόταν σε άμεση σύγκρουση με τη φιλοσοφία σύμφωνα με την οποία οι πολίτες, σύμφωνα με το φυσικό δίκαιο, έπρεπε να συναινέσουν στις πράξεις και τις αποφάσεις της κυβέρνησής τους.
Ο Αλεξίς ντε Τοκβίλ υποστήριξε ότι η Γαλλική Επανάσταση ήταν το αναπόφευκτο αποτέλεσμα της ριζοσπαστικής αντίθεσης που δημιουργήθηκε τον 18ο αιώνα μεταξύ της μοναρχίας και των στοχαστών του Διαφωτισμού. Οι τελευταίοι αποτελούσαν ένα είδος «υποκατάστατου της αριστοκρατίας που ήταν ταυτόχρονα παντοδύναμο και χωρίς πραγματική εξουσία». Αυτή η απατηλή δύναμη προήλθε από την άνοδο της «κοινής γνώμης», που γεννήθηκε όταν ο απολυταρχικός συγκεντρωτισμός αφαίρεσε την αριστοκρατία και την αστική τάξη από την πολιτική σφαίρα. Η «φιλολογική πολιτική» που προέκυψε προώθησε ένα λόγο ισότητας και ως εκ τούτου βρισκόταν σε θεμελιώδη αντίθεση με το μοναρχικό καθεστώς. Ο Ντε Τοκβίλ «προσδιορίζει ξεκάθαρα... τα πολιτισμικά αποτελέσματα του μετασχηματισμού στις μορφές της άσκησης της εξουσίας».
Θρησκεία
Οι μελετητές του Διαφωτισμού προσπάθησαν να περιορίσουν την πολιτική δύναμη της οργανωμένης θρησκείας και έτσι να αποτρέψουν μια άλλη εποχή μισαλλόδοξου θρησκευτικού πολέμου. Ο Σπινόζα αποφάσισε να αφαιρέσει την πολιτική από τη σύγχρονη και ιστορική θεολογία (π.χ. αδιαφορώντας για τον ιουδαϊκό νόμο). Ο Mόζες Μέντελσον συμβούλεψε να μην δίνεται πολιτικό βάρος σε καμία οργανωμένη θρησκεία, αλλά αντίθετα συνέστησε σε κάθε άτομο να ακολουθεί αυτό που θεωρεί πιο πειστικό. Πίστευαν ότι μια καλή θρησκεία βασισμένη στην ενστικτώδη ηθική και η πίστη στον Θεό δεν έπρεπε θεωρητικά να χρειάζεται δύναμη για να διατηρήσει την τάξη στους πιστούς της και τόσο ο Μέντελσον όσο και ο Σπινόζα έκριναν τη θρησκεία με βάση τους ηθικούς καρπούς της, όχι τη λογική της θεολογίας της.
Αρκετές νέες ιδέες για τη θρησκεία αναπτύχθηκαν με τον Διαφωτισμό, όπως ο ντεϊσμός και η συζήτηση για τον αθεϊσμό. Σύμφωνα με τον Τόμας Πέιν ο ντεϊσμός είναι η απλή πίστη στον Θεό τον Δημιουργό χωρίς αναφορά στην Αγία Γραφή ή σε οποιαδήποτε άλλη θαυματουργή πηγή. Αντίθετα ο ντεϊστής βασίζεται αποκλειστικά στον προσωπικό λόγο για να καθοδηγήσει το δόγμα του, το οποίο ήταν κατεξοχήν αποδεκτό σε πολλούς στοχαστές της εποχής. Ο αθεϊσμός συζητήθηκε πολύ αλλά οι υποστηρικτές του ήταν λίγοι. Η Ουόλσον και ο Ρέιλ σημειώνουν: "Στην πραγματικότητα πολύ λίγοι πεφωτισμένοι διανοούμενοι, ακόμη και όταν ήταν ένθερμοι επικριτές του Χριστιανισμού, ήταν αληθινοί άθεοι. Αντίθετα ήταν επικριτές της ορθόδοξης πίστης, προσδεμένοι μάλλον στον σκεπτικισμό, τον ντεϊσμό, τον βιταλισμό ή ίσως τον πανθεϊσμό." Μερικοί ακολούθησαν τον Πιέρ Μπαιλ και υποστήριξαν ότι οι άθεοι θα μπορούσαν πράγματι να είναι ηθικοί άνθρωποι. Πολλοί άλλοι, όπως ο Βολταίρος, υποστήριξαν ότι χωρίς την πίστη σε ένα Θεό που τιμωρεί το κακό η ηθική τάξη της κοινωνίας υπονομευόταν, δηλαδή, δεδομένου ότι οι άθεοι δεν προσχωρούσαν σε καμία ανώτατη εξουσία και κανένα νόμο και δεν είχαν φόβο για αιώνιες συνέπειες, ήταν πολύ πιο πιθανό να διαταράξουν την κοινωνία. Ο Μπαιλ παρατήρησε ότι, στην εποχή του «τα συνετά άτομα θα διατηρούν πάντα μια [θρησκευτική] συμπεριφορά» και πίστευε ότι ακόμη και οι άθεοι θα μπορούσαν να έχουν έντιμες αρχές και να υπερβαίνουν το προσωπικό τους συμφέρον για να δημιουργήσουν και να αλληλεπιδράσουν στην κοινωνία. Ο Λοκ είπε ότι αν δεν υπήρχε Θεός και θεϊκός νόμος, το αποτέλεσμα θα ήταν ηθική αναρχία: κάθε άτομο "δεν θα μπορούσε να έχει κανένα νόμο εκτός από τη δική του θέληση, κανένα σκοπό παρά μόνο τον εαυτό του. Θα ήταν θεός για τον εαυτό και μοαναδικό μέτρο και σκοπός όλων των πράξεών του θα ήταν η ικανοποίησή της δικής του θέλησης».
Χωρισμός Εκκλησίας και Κράτους
Ο «Ριζοσπαστικός Διαφωτισμός» προώθησε την έννοια του χωρισμού εκκλησίας και κράτους, μια ιδέα που συχνά πιστώνεται στον Λοκ. Σύμφωνα με την αρχή του του κοινωνικού συμβολαίου ο Λοκ είπε ότι η κυβέρνηση δεν είχε εξουσία στο βασίλειο της ατομικής συνείδησης, καθώς αυτό ήταν κάτι που οι λογικοί άνθρωποι δεν μπορούσαν να παραχωρήσουν στην κυβέρνηση για να την ελέγξουν αυτή ή άλλοι. Για τον Λοκ αυτό δημιούργησε ένα φυσικό δικαίωμα στην ελευθερία της συνείδησης, το οποίο είπε ότι πρέπει επομένως να παραμείνει προστατευμένο από οποιαδήποτε κυβερνητική αρχή.
Αυτές οι απόψεις για την ανεξιθρησκία και τη σημασία της ατομικής συνείδησης, μαζί με το κοινωνικό συμβόλαιο, άσκησαν ιδιαίτερη επιρροή στις Αμερικανικές Αποικίες και στη σύνταξη του Συντάγματος των Ηνωμένων Πολιτειών. Σε επιστολή του προς τον Σύλλογο Βαπτιστών του Ντάνμπερι στο Κονέκτικατ, ο Tόμας Τζέφερσον ζητά ένα «τείχος διαχωρισμού μεταξύ εκκλησίας και κράτους» σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Προηγουμένως είχε υποστηρίξει επιτυχείς προσπάθειες για τη διάλυση της Εκκλησίας της Αγγλίας στη Βιρτζίνια. Τα πολιτικά ιδανικά του Τζέφερσον επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από τα γραπτά του Λοκ, του Μπέικον και του Νεύτωνα, τους οποίους θεωρούσε τους τρεις μεγαλύτερους ανθρώπους που έζησαν ποτέ.
Εθνικές παραλλαγές
Ο Διαφωτισμός επικράτησε στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και επηρέασε τα έθνη παγκοσμίως, συχνά με συγκεκριμένη έμφαση ανά χώρα. Για παράδειγμα στη Γαλλία συνδέθηκε με τον αντικυβερνητικό και αντιεκκλησιαστικό ριζοσπαστισμό, ενώ στη Γερμανία έφτασε βαθιά στη μεσαία τάξη, όπου εξέφραζε ένα πνευματιστικό και εθνικιστικό τόνο χωρίς να απειλεί κυβερνήσεις ή τις κατεστημένες εκκλησίες. Οι κυβερνητικές απαντήσεις διέφεραν ευρέως. Στη Γαλλία η κυβέρνηση ήταν εχθρική και οι φιλόσοφοι πολέμησαν ενάντια στη λογοκρισία της, μερικές φορές φυλακίστηκαν ή οδηγήθηκαν στην εξορία. Η βρετανική κυβέρνηση ως επί το πλείστον αγνόησε τους ηγέτες του Διαφωτισμού στην Αγγλία και τη Σκωτία, αν και έδωσε στον Νεύτωνα τον τίτλο του ιππότη και ένα πολύ προσοδοφόρο κυβερνητικό αξίωμα.
Ένα κοινό θέμα μεταξύ των περισσότερων χωρών που άντλησαν ιδέες του Διαφωτισμού από την Ευρώπη ήταν η σκόπιμη μη συμπερίληψη των φιλοσοφιών του Διαφωτισμού σχετικά με τη δουλεία. Αρχικά κατά τη Γαλλική Επανάστασης, μια επανάσταση βαθιά εμπνευσμένη από τη φιλοσοφία του Διαφωτισμού, «η επαναστατική κυβέρνηση της Γαλλίας είχε καταγγείλει τη δουλεία, αλλά οι «επαναστάτες» που κατείχαν ιδιοκτησία θυμήθηκαν στη συνέχεια τους τραπεζικούς τους λογαριασμούς». Η δουλεία έδειχνε συχνά τους περιορισμούς της ιδεολογίας του Διαφωτισμού καθώς αφορούσε την ευρωπαϊκή αποικιοκρατία, αφού πολλές αποικίες της Ευρώπης λειτουργούσαν σε μια οικονομία των φυτειών, που τροφοδοτείτο από την εργασία των σκλάβων. Το 1791 ξέσπασε η Επανάσταση της Αϊτής, μια εξέγερση των σκλάβων από χειραφετημένους εξ αυτών ενάντια στη γαλλική αποικιακή κυριαρχία στην αποικία του Αγιου Δομίνικου. Τα ευρωπαϊκά έθνη και οι Ηνωμένες Πολιτείες, παρά την ισχυρή υποστήριξή τους των ιδανικών του Διαφωτισμού, αρνήθηκαν να «[υποστηρίξουν] τον αντιαποικιακό αγώνα του Αγιου Δομίνικου».
Αγγλία
Η ίδια η ύπαρξη ενός Αγγλικού Διαφωτισμού έχει συζητηθεί έντονα από τους μελετητές. Η πλειονότητα των εγχειριδίων για τη βρετανική ιστορία κάνει ελάχιστη ή καθόλου αναφορά σε αγγλικό Διαφωτισμό. Ορισμένες έρευνες για ολόκληρο τον Διαφωτισμό περιλαμβάνουν την Αγγλία και άλλες την αγνοούν, αν και αναφέρονται σε σημαντικούς διανοούμενους, όπως ο Τζόζεφ Άντισον, ο Έντουαρντ Γκίμπον, ο Τζων Λοκ, ο Iσαάκ Νεύτων, ο Αλεξάντερ Πόουπ, ο Τζόσουα Ρέινολντς και ο Τζόναθαν Σουίφτ. Ο Ελευθεροστοχασμός (Freethinking), ένας όρος που περιγράφει εκείνους που αντιστάθηκαν στον θεσμό της Εκκλησίας και στην κατά γράμμα πίστη στην Αγία Γραφή, μπορεί να ειπωθεί ότι ξεκίνησε στην Αγγλία το αργότερο το 1713, όταν ο Άντονι Κόλινς έγραψε το "Ομιλία για τον Ελευθεροστοχασμό", που κέρδισε σημαντική δημοτικότητα. Αυτό το δοκίμιο επιτέθηκε στους κληρικούς όλων των εκκλησιών και ήταν μια έκκληση για τον ντεϊσμό.
Ο Ρόι Πόρτερ υποστηρίζει ότι οι λόγοι αυτής της παραμέλησης ήταν η άποψη ότι το κίνημα ήταν κυρίως γαλλικής έμπνευσης, ότι ήταν σε μεγάλο βαθμό αθρησκευτικό ή αντικληρικό και ότι απέρριπτε σαφώς την κατεστημένη τάξη. Ο Πόρτερ παραδέχεται ότι μετά τη δεκαετία του 1720 η Αγγλία μπορούσε να επιδείξει στοχαστές ισάξιους των Ντιντερό, Βολταίρου και Ρουσσώ. Ωστόσο οι κορυφαίοι διανοούμενοι του, όπως οι Γκίμπον, Έντμουντ Μπερκ και Σάμιουελ Τζόνσον ήταν όλοι αρκετά συντηρητικοί και υποστηρικτές της κατεστημένης τάξης. Ο Πόρτερ λέει ότι ο λόγος ήταν ότι ο Διαφωτισμός είχε έρθει νωρίς στην Αγγλία και είχε επιτύχει η κουλτούρα της να αποδεχτεί τον πολιτικό φιλελευθερισμό, τον φιλοσοφικό εμπειρισμό και την ανεξιθρησκία, θέσεις για τις οποίες οι διανοούμενοι στην ηπειρωτική Ευρώπη έπρεπε να αγωνιστούν ενάντια σε ισχυρές αντιδράσεις. Επιπλέον η Αγγλία απέρριπτε τη συλλογικότητα της ευρωπαϊκής ηπείρου και τόνιζε τη βελτίωση των ατόμων ως κύριο στόχο του διαφωτισμού.
Σκωτία
Στον Σκωτσέζικο Διαφωτισμό οι αρχές της κοινωνικότητας, της ισότητας και της χρησιμότητας διαδόθηκαν στα σχολεία και τα πανεπιστήμια, πολλά από τα οποία χρησιμοποιούσαν εξελιγμένες μεθόδους διδασκαλίας που συνδύαζαν τη φιλοσοφία με την καθημερινή ζωή. Οι μεγάλες πόλεις της Σκωτίας δημιούργησαν μια πνευματική υποδομή ιδρυμάτων αμοιβαίας υποστήριξης, όπως σχολεία, πανεπιστήμια, αναγνωστικές εταιρείες, βιβλιοθήκες, περιοδικά, μουσεία και μασονικές στοές. Το σκωτσέζικο ήταν «κυρίως φιλελεύθερο Καλβινιστικό, Νευτώνειο και προσανατολισμένο στον «σχεδιασμό» χαρακτήρα που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην περαιτέρω ανάπτυξη του υπερατλαντικού Διαφωτισμού». Στη Γαλλία ο Βολταίρος δήλωσε «προσβλέπουμε στη Σκωτία για όλες τις ιδέες μας για τον πολιτισμό». Το επίκεντρο του Σκωτσέζικου Διαφωτισμού κυμαινόταν από πνευματικά και οικονομικά ζητήματα ως τα ειδικά επιστημονικά όπως στο έργο του Γουίλιαμ Κάλεν, γιατρού και χημικού, του Τζέιμς Αντερσον, γεωπόνου, του Τζόζεφ Μπλακ, φυσικού και χημικού και του Τζέιμς Χάτον, του πρώτου σύγχρονου γεωλόγου.
Aγγλοαμερικανικές αποικίες
Αρκετοί Αμερικανοί, ιδιαίτερα ο Βενιαμίν Φραγκλίνος και ο Τόμας Τζέφερσον, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη μεταφορά των ιδεών του Διαφωτισμού στον Νέο Κόσμο και επιρροή στους Βρετανούς και Γάλλους στοχαστές.. Ο Φραγκλίνος επηρέασε με τον πολιτικό του ακτιβισμό και τις προόδους του στη φυσική. Η πολιτιστική ανταλλαγή κατά την Εποχή του Διαφωτισμού διέσχιζε τον Ατλαντικό αμφίδρομα. Διανοητές όπως ο Πέιν, ο Λοκ και ο Ρουσσώ όλοι τους θεωρούσαν τις πολιτιστικές πρακτικές των Αμερικανών ως παραδείγματα φυσικής ελευθερίας. Οι Αμερικανοί ακολούθησαν πιστά τις αγγλικές και σκωτσέζικες πολιτικές ιδέες, καθώς και ορισμένους Γάλλους στοχαστές όπως ο Μοντεσκιέ. Ως ντεϊστές επηρεάστηκαν από τις ιδέες του Τζον Τόλαντ και του Μάθιου Τίνταλ. Υπήρχε μεγάλη έμφαση στην ελευθερία, τον ρεπουμπλικανισμό και την ανεξιθρησκία. Δεν υπήρχε σεβασμός για τη μοναρχία ή την κληρονομική πολιτική εξουσία. Οι ντεϊστές συμφιλίωσαν την επιστήμη και τη θρησκεία απορρίπτοντας τις προφητείες, τα θαύματα και τη βιβλική θεολογία. Κορυφαίοι ντεϊστές ήταν ο Τόμας Πέιν στην Εποχή της Λογικής και ο Τόμας Τζέφερσον στη σύντομη ομώνυμη Βίβλο του, από την οποία αφαίρεσε όλες τις υπερφυσικές πτυχές.
Γερμανία
Η Πρωσία πρωτοστάτησε μεταξύ των γερμανικών κρατών στην υποστήριξη των πολιτικών μεταρρυθμίσεων που οι στοχαστές του Διαφωτισμού προέτρεπαν τους απόλυτους ηγεμόνες να υιοθετήσουν. Σημαντικά κινήματα σημειώθηκαν και στα μικρότερα κρατίδια της Βαυαρίας, της Σαξονίας, του Ανόβερου και του Παλατινάτου. Σε κάθε περίπτωση οι αξίες του Διαφωτισμού έγιναν αποδεκτές και οδήγησαν σε σημαντικές πολιτικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις, που έθεσαν τις βάσεις για τη δημιουργία σύγχρονων κρατών. Οι πρίγκιπες της Σαξονίας για παράδειγμα υλοποίησαν εντυπωσιακή σειρά θεμελιωδών δημοσιονομικών, διοικητικών, δικαστικών, εκπαιδευτικών, πολιτιστικών και γενικών οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Οι μεταρρυθμίσεις υποβοηθήθηκαν από την ισχυρή αστική δομή της χώρας και την τάξη των εμπόρων με επιρροή και εκσυγχρόνισαν τη Σαξονία πριν από το 1789 σύμφωνα με τις κλασικές αρχές του Διαφωτισμού. Πριν από το 1750 τα ανώτερα στρώματα της Γερμανίας προσέβλεπαν στη Γαλλία για πνευματική, πολιτιστική και αρχιτεκτονική ηγεσία, καθώς τα γαλλικά ήταν η γλώσσα της υψηλής κοινωνίας. Στα μέσα του 18ου αιώνα ο Aufklärung (Διαφωτισμός) είχε μεταμορφώσει τον ανώτερο γερμανικό πολιτισμό στη μουσική, τη φιλοσοφία, την επιστήμη και τη λογοτεχνία. Ο Κρίστιαν ΒολφC ήταν ο πρωτοπόρος ως συγγραφέας που παρουσίασε τον Διαφωτισμό στους Γερμανούς αναγνώστες και νομιμοποίησε τα γερμανικά ως φιλοσοφική γλώσσα.
Ο Γιόχαν Γκότφριντ Χέρντερ άνοιξε νέους δρόμους στη φιλοσοφία και την ποίηση, ως ηγέτης του κινήματος Θύελλα και Ορμή του πρωτορομαντισμού. Ο Κλασικισμός της Βαϊμάρης (Weimarer Klassik) ήταν ένα πολιτιστικό και λογοτεχνικό κίνημα με έδρα τη Βαϊμάρη που προσπάθησε να καθιερώσει ένα νέο ουμανισμό συνθέτοντας ιδέες του ρομαντισμού, του κλασικισμού και του διαφωτισμού Στο κίνημα (από το 1772 ως το 1805) συμμετείχαν ο Χέρντερ καθώς και ο πολυμαθής Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε και ο Φρίντριχ Σίλερ, ποιητής και ιστορικός. Ο Χέρντερ υποστήριξε ότι κάθε ομάδα ανθρώπων είχε τη δική της ιδιαίτερη ταυτότητα, που εκφραζόταν στη γλώσσα και τον πολιτισμό της. Αυτό νομιμοποίησε την προώθηση της γερμανικής γλώσσας και του πολιτισμού και βοήθησε στη διαμόρφωση της ανάπτυξης του γερμανικού εθνικισμού. Τα έργα του Σίλερ εξέφραζαν το ανήσυχο πνεύμα της γενιάς του, απεικονίζοντας τον αγώνα του ήρωα ενάντια στις κοινωνικές πιέσεις και τη δύναμη του πεπρωμένου.
Η γερμανική μουσική, υποστηριζόμενη από τα ανώτερα στρώματα, ενηλικιώθηκε από τους συνθέτες Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, Γιόζεφ Χάυντν και Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ.
Στο απομακρυσμένο Κένιγκσμπεργκ ο Kαντ προσπάθησε να συμφιλιώσει τον ορθολογισμό με τη θρησκευτική πίστη, την ατομική ελευθερία και την πολιτική εξουσία. Το έργο του Καντ περιείχε βασικές εντάσεις συνέχισαν να διαμορφώνουν τη γερμανική σκέψη —και μάλιστα όλη την ευρωπαϊκή φιλοσοφία— μέχρι τον 20ό αιώνα. Ο Γερμανικός Διαφωτισμός κέρδισε την υποστήριξη των πριγκίπων, των αριστοκρατών και της μεσαίας τάξης και αναμόρφωσε οριστικά την κουλτούρα. Ωστόσο υπήρχε ένας συντηρητισμός μεταξύ των ελίτ που προειδοποιούσε οι αλλαγές να μην πάνε πολύ μακριά.
Το 1788 η Πρωσία εξέδωσε ένα «Διάταγμα για τη Θρησκεία» που απαγόρευε το κήρυγμα κάθε άποψης που υπονόμευε τη λαϊκή πίστη στην Αγία Τριάδα ή την Αγία Γραφή. Ο στόχος ήταν να αποφευχθούν θεολογικές διαμάχες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ηρεμία στη χώρα. Άνθρωποι που αμφισβητούσαν την αξία του Διαφωτισμού ευνόησαν το μέτρο, αλλά το ίδιο έκαναν και πολλοί υποστηρικτές του. Τα γερμανικά πανεπιστήμια είχαν δημιουργήσει μια κλειστή ελίτ που μπορούσε να συζητάει εσωτερικά αμφιλεγόμενα ζητήματα, αλλά η διάδοσή τους στο κοινό θεωρήθηκε πολύ επικίνδυνη. Αυτή η πνευματική ελίτ ευνοήθηκε από το κράτος, αλλά αυτό μπορούσε να αντιστραφεί αν η διαδικασία του Διαφωτισμού αποδεικνυόταν πολιτικά ή κοινωνικά αποσταθεροποιητική.
Μοναρχία των Αψβούργων
Η βασιλεία της Μαρίας Θηρεσίας, της πρώτης μονάρχη των Αψβούργων που θεωρήθηκε επηρεασμένη από τον Διαφωτισμό σε ορισμένες περιοχές, χαρακτηρίστηκε από ένα μείγμα διαφωτισμού και συντηρητισμού. Η σύντομη βασιλεία του γιου της Ιωσήφ Β' σημαδεύτηκε από αυτή τη σύγκρουση, με την ιδεολογία του του Ιωσηφινισμού να αντιμετωπίζει σθεναρή αντίθεση. Ο Αυτοκράτορας Λεοπόλδος Β', που ήταν από τους πρώτους κατά της θανατικής ποινής, είχε μια σύντομη και αμφιλεγόμενη βασιλεία που χαρακτηρίστηκε κυρίως από τις σχέσεις με τη Γαλλία. Ομοίως η διακυβέρνηση του Αυτοκράτορα Φραγκίσκου Β' χαρακτηρίστηκε κυρίως από αυτές.
Iταλία
Στην Ιταλία τα κύρια κέντρα διάδοσης του Διαφωτισμού ήταν η Νάπολη και το Μιλάνο: και στις δύο πόλεις οι διανοούμενοι ανέλαβαν δημόσια αξιώματα και συνεργάστηκαν με τις διοικήσεις των Βουρβόνων και των Αψβούργων. Στη Νάπολη οι Αντόνιο Τζενοβέζι, Φερντινάντο Γκαλιάνι και Γκαετάνο Φιλαντζέρι δραστηριοποιήθηκαν υπό τον ανεκτικό βασιλιά Κάρολο των Βουρβόνων. Ωστόσο ο Ναπολιτάνικος Διαφωτισμός, όπως και η φιλοσοφία του Βίκο, παρέμεινε σχεδόν πάντα στο θεωρητικό πεδίο. Μόνο αργότερα πολλοί Διαφωτιστές έδωσαν ζωή την ατυχή εμπειρία της Παρθενόπειας Δημοκρατίας. Στο Μιλάνο ωστόσο το κίνημα προσπάθησε να βρει συγκεκριμένες λύσεις στα προβλήματα. Το επίκεντρο των συζητήσεων ήταν το περιοδικό Il Caffè (1762–1766), που ιδρύθηκε από τους αδελφούς Πιέτρο και Αλεσάντρο Βέρι (διάσημους φιλόσοφους και συγγραφείς, καθώς και τον αδελφό τους Τζοβάνι), που έδωσε επίσης ζωή στην Accademia dei Pugni, που ιδρύθηκε το 1761. Μικρότερα κέντρα ήταν η Τοσκάνη, το Βένετο και το Πεδεμόντιο, όπου μεταξύ άλλων εργάστηκε ο Πομπέο Νέρι.
Από τη Νάπολη ο Τζενοβέζι επηρέασε μια γενιά νοτιοιταλών διανοουμένων και φοιτητών πανεπιστημίου. Το εγχειρίδιό του Della diceosina, o sia della Filosofia del Giusto e dell'Onesto (1766) ήταν μια αμφιλεγόμενη προσπάθεια να μεσολαβήσει μεταξύ της ιστορίας της ηθικής φιλοσοφίας αφενός και των ειδικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε η εμπορική κοινωνία του 18ου αιώνα αφετέρου. Περιείχε το μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής, φιλοσοφικής και οικονομικής σκέψης του Τζενοβέζι, που έγινε οδηγός για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Νάπολης.
Ισπανία και Ισπανική Αμερική
Όταν ο Κάρολος Β', ο τελευταίος Ισπανός μονάρχης των Αψβούργων, πέθανε το 1700 ξέσπασε μια μεγάλη ευρωπαϊκή σύγκρουση σχετικά με τη διαδοχή και τη μοίρα της Ισπανίας και της Ισπανικής Αυτοκρατορίας. Ο Πόλεμος της Ισπανικής Διαδοχής (1700–1715) έφερε στον θρόνο της Ισπανίας τον πρίγκιπα των Βουρβόνων Φίλιππο, Δούκα του Ανζού ως Φίλιππο Ε΄. Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Ουτρέχτης του 1715 οι Γάλλοι και οι Ισπανοί Βουρβόνοι δεν μπορούσαν να ενωθούν και ο Φίλιππος παραιτήθηκε από κάθε δικαίωμα στον γαλλικό θρόνο. Ο πολιτικός περιορισμός δεν εμπόδισε την ισχυρή γαλλική επιρροή της Εποχής του Διαφωτισμού στην Ισπανία, τους Ισπανούς μονάρχες και την Ισπανική Αυτοκρατορία. Ο Φίλιππος ανέλαβε την πραγματική εξουσία το 1715 και άρχισε να εφαρμόζει διοικητικές μεταρρυθμίσεις για να προσπαθήσει να σταματήσει την παρακμή της Ισπανικής Αυτοκρατορίας.
Επί Κάρολου Γ' το στέμμα άρχισε να εφαρμόζει σοβαρές διαρθρωτικές αλλαγές, γενικά γνωστές ως Μεταρρυθμίσεις των Βουρβόνων. Περιόρισε τη δύναμη της Καθολικής Εκκλησίας και του κλήρου, ίδρυσε ένα μόνιμο στρατό στην Ισπανική Αμερική και νέα αντιβασιλεία και αναδιοργάνωσε τις διοικητικές περιφέρειες. Το ελεύθερο εμπόριο προωθήθηκε στο πλαίσιο του comercio libre κατά το οποίο οι περιφέρειες μπορούσαν να εμπορεύονται με εταιρείες που κατέπλεαν από οποιοδήποτε άλλο ισπανικό λιμάνι, αντί του περιοριστικού εμπορικού συστήματος. Το στέμμα απέστειλε επιστημονικές αποστολές για να διεκδικήσει την ισπανική κυριαρχία σε εδάφη που διεκδικούσε αλλά δεν έλεγχε, αλλά επίσης σημαντικές για να ανακαλύψει τις οικονομικές δυνατότητες της μακρινής αυτοκρατορίας του. Οι βοτανικές αποστολές αναζήτησαν φυτά που θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα για την αυτοκρατορία.
Μία από τις καλύτερες πράξεις του Κάρολου Δ', ενός μονάρχη που δεν διακρινόταν για την καλή του κρίση, ήταν να δώσει στον Πρώσο επιστήμονα Αλεξάντερ φον Χούμπολτ το ελεύθερο να ταξιδέψει και να συλλέξει πληροφορίες για την Ισπανική Αυτοκρατορία κατά την πενταετή, αυτοχρηματοδοτούμενη αποστολή του. Οι αξιωματούχοι του στέμματος έπρεπε να βοηθήσουν τον Χούμπολτ με όποιο τρόπο μπορούσαν ώστε να έχει πρόσβαση σε πληροφορίες ειδικών. Δεδομένου ότι η Αυτοκρατορία της Ισπανίας ήταν κλειστή για τους ξένους η απεριόριστη πρόσβαση του Χούμπολτ είναι αρκετά αξιοσημείωτη. Οι παρατηρήσεις του για τη Νέα Ισπανία, που δημοσιεύτηκαν ως Πολιτικό Δοκίμιο για το Βασίλειο της Νέας Ισπανίας, παραμένουν σημαντικό επιστημονικό και ιστορικό κείμενο.
Όταν ο Ναπολέων εισέβαλε στην Ισπανία το 1808 ο Φερδινάνδος Ζ΄ παραιτήθηκε και ο Ναπολέων τοποθέτησε στον θρόνο τον αδελφό του Ιωσήφ Βοναπάρτη. Για να προστεθεί νομιμότητα σε αυτή την κίνηση εκδόθηκε το Σύνταγμα της Μπαγιόν, που περιλάμβανε εκπροσώπηση των υπερπόντιων κτήσεων της Ισπανίας, αλλά οι περισσότεροι Ισπανοί απέρριψαν το όλο ναπολεόντειο εγχείρημα και ξέσπασε πόλεμος εθνικής αντίστασης. Το Cortes de Cádiz (κοινοβούλιο) συγκλήθηκε για να κυβερνήσει την Ισπανία απουσία του νόμιμου μονάρχη Φερδινάνδου. Δημιούργησε ένα νέο κυβερνητικό κείμενο, το Σύνταγμα του 1812, που καθόριζε τρεις κλάδους της κυβέρνησης: εκτελεστικό, νομοθετικό και δικαστικό, έθετε όρια στον βασιλιά δημιουργώντας μια συνταγματική μοναρχία, όριζε ως πολίτες της Ισπανικής Αυτοκρατορίας εκείνους που δεν είχαν αφρικανική καταγωγή και καθιέρωνε την καθολική ανδρική ψηφοφορία, τη τη δημόσια εκπαίδευση από το δημοτικό μέχρι το πανεπιστήμιο καθώς και την ελευθερία της έκφρασης. Το σύνταγμα ίσχυε από το 1812 ως το 1814, όταν ο Ναπολέων ηττήθηκε και ο Φερδινάνδος αποκαταστάθηκε στον θρόνο της Ισπανίας. Μετά την επιστροφή του ο Φερδινάνδος αποκήρυξε το σύνταγμα και αποκατέστησε την απολυταρχική εξουσία.
Η γαλλική εισβολή στην Ισπανία πυροδότησε μια κρίση νομιμότητας της κυριαρχίας στην ισπανική Αμερική, με πολλές περιοχές να ιδρύουν χούντες για να κυβερνούν στο όνομα του Φερδινάνδου Ζ'. Το μεγαλύτερο μέρος της Ισπανικής Αμερικής πολέμησε για ανεξαρτησία, αφήνοντας μόνο την Κούβα και το Πουέρτο Ρίκο καθώς και τις Φιλιππίνες ως υπερπόντιες κτήσεις της Ισπανικής Αυτοκρατορίας μέχρι τον Ισπανοαμερικανικό Πόλεμο το 1898. Όλα τα νέα ανεξάρτητα και κυρίαρχα έθνη έγιναν δημοκρατίες μέχρι το 1824, με γραπτά συντάγματα. Η σύντομη μοναρχία του Μεξικού μετά την ανεξαρτησία ανατράπηκε και αντικαταστάθηκε από μια ομοσπονδιακή δημοκρατία σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1824, εμπνευσμένο από εκείνα τόσο των ΗΠΑ και της Ισπανίας.
Αΐτη
Η Αϊτινή Επανάσταση που ξεκίνησε το 1791 και τελείωσε το 1804 δείχνει πώς οι ιδέες του Διαφωτισμού «αποτελούσαν μέρος σύνθετων διαπολιτισμικών ροών». Ριζοσπαστικές ιδέες στο Παρίσι κατά και μετά τη Γαλλική Επανάσταση μεταφέρθηκαν στην Αϊτή, όπως από τον Τουσέν Λουβερτύρ. Ο Τουσέν είχε διαβάσει την κριτική της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας στο βιβλίο του Γκιγιώμ Τομά Ρεϊνάλ Histoire des deux Indes (Ιστορία των δύο Ινδιών) και «είχε εντυπωσιαστεί ιδιαίτερα από την πρόβλεψη του Ρεϊνάλ για τον ερχομό ενός «Μαύρου Σπάρτακου».
Η επανάσταση συνδύασε τις ιδέες του Διαφωτισμού με τις εμπειρίες των σκλάβων της Αϊτής, τα δύο τρίτα των οποίων είχαν γεννηθεί στην Αφρική και μπορούσαν «να βασιστούν σε συγκεκριμένες έννοιες του βασιλείου και της δίκαιης κυβέρνησης από τη Δυτική και Κεντρική Αφρική και να χρησιμοποιήσουν θρησκευτικές πρακτικές όπως το βουντού για τη συγκρότηση επαναστατικών κοινοτήτων.» Η επανάσταση επηρέασε επίσης τη Γαλλία και «ανάγκασε τη Γαλλική Εθνική Συνέλευση να καταργήσει τη δουλεία το 1794».
Πορτογαλία και Βραζιλία
Ο Διαφωτισμός στην Πορτογαλία (Iluminismo) σημαδεύτηκε έντονα από τη διακυβέρνηση του Πρωθυπουργού Μαρκήσιου του Πομπάλ υπό τον Βασιλιά Ιωσήφ Α΄ από το 1756 ως το 1777. Μετά τον Σεισμό της Λισαβόνας (1755) που κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης, ο Μαρκήσιος του Πομπάλ εφάρμοσε σημαντικές οικονομικές πολιτικές για να τη ρύθμιση της εμπορικής δραστηριότητας (ιδίως με τη Βραζιλία και την Αγγλία) και την τυποποίηση της ποιότητας σε ολόκληρη τη χώρα (για παράδειγμα με την εισαγωγή των πρώτων ολοκληρωμένων βιομηχανιών στην Πορτογαλία). Η ανοικοδόμηση της παραποτάμιας συνοικίας της Λισαβόνας με ευθύγραμμους και κάθετους δρόμους (Lisbon Baixa), μεθοδικά οργανωμένη για τη διευκόλυνση του εμπορίου και των ανταλλαγών (για παράδειγμα με την ανάθεση σε κάθε δρόμο ενός διαφορετικού προϊόντος ή υπηρεσίας), μπορεί να θεωρηθεί ως άμεση εφαρμογή των ιδεών του Διαφωτισμού στη διακυβέρνηση και την πολεοδομία. Οι αστικές ιδέες του, που ήταν επίσης το πρώτο μεγάλης κλίμακας παράδειγμα αντισεισμικής μηχανικής, έγιναν συλλογικά γνωστές ως Estilo pombalino και εφαρμόστηκαν σε όλο το βασίλειο κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην εξουσία. Η διακυβέρνησή του ήταν τόσο φωτισμένη όσο και αδίστακτη.
Στη λογοτεχνία οι πρώτες ιδέες του Διαφωτισμού στην Πορτογαλία μπορούν να αναχθούν στον διπλωμάτη, φιλόσοφο και συγγραφέα Αντόνιο Βιέιρα, που πέρασε σημαντικό διάστημα της ζωής του στην αποικιακή Βραζιλία καταγγέλλοντας διακρίσεις κατά των Νέων Χριστιανών και των αυτόχθονων πληθυσμών της Βραζιλίας. Κατά τον 18ο αιώνα λογοτεχνικά κινήματα του διαφωτισμού, όπως το Arcádia Lusitana (που διήρκεσε από το 1756 ως το 1776 και στη συνέχεια αντικαταστάθηκε από το Nova Arcádia το 1790 ως το 1794) εμφανίστηκαν στην ακαδημαϊκή κοινότητα, ιδίως μεταξύ πρώην φοιτητών του Πανεπιστημίου της Κοΐμπρα. Ένα ξεχωριστό μέλος αυτής της ομάδας ήταν ο ποιητής Μανουέλ Μαρία Μπαρμπόζα ντου Μποκάτζε. Ο γιατρός Αντόνιο Νούνες Ρικπέιρο Σάντσες ήταν επίσης σημαντική προσωπικότητα του Διαφωτισμού, που συνέβαλε στην Encyclopédie και ανήκε στη ρωσική αυλή. Οι ιδέες του Διαφωτισμού επηρέασαν διάφορους οικονομολόγους και αντιαποικιακούς διανοούμενους σε όλη την Πορτογαλική Αυτοκρατορία, όπως ο Χοσέ ντε Αζερέδο Κουτίνιο, ο Χοσέ ντα Σίλβα Λισμπόα, ο Κλαούντιο Μανοέλ ντα Κόστε και ο Τόμας Αντόνιο Γκονζάγκα.
Η εισβολή του Ναπολέοντα στην Πορτογαλία είχε συνέπειες για την πορτογαλική μοναρχία. Με τη βοήθεια του βρετανικού ναυτικού η πορτογαλική βασιλική οικογένεια εκκενώθηκε στη Βραζιλία, τη σημαντικότερη αποικία της. Παρόλο που ο Ναπολέων είχε ηττηθεί η βασιλική αυλή παρέμεινε στη Βραζιλία. Η Φιλελεύθερη Επανάσταση του 1820 εξανάγκασε την επιστροφή της βασιλικής οικογένειας στην Πορτογαλία. Οι όροι με τους οποίους ο αποκατεστημένος βασιλιάς επρόκειτο να κυβερνήσει ήταν μια συνταγματική μοναρχία σύμφωνα με το Σύνταγμα της Πορτογαλίας. Η Βραζιλία κήρυξε την ανεξαρτησία της από την Πορτογαλία το 1822 και έγινε μοναρχία.