cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Κλίμα της Ουγγαρίας
Βροχοπτώσεις
Χαρακτηριστικό του ηπειρωτικού κλίματος, οι περισσότερες βροχοπτώσεις συμβαίνουν στα τέλη της άνοιξης και στις αρχές του καλοκαιριού. Στη νοτιοδυτική περιοχή σημειώνονται υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου υπό τις επιρροές του μεσογειακού κλίματος.
Ο αριθμός των βροχερών ημερών είναι πάνω από 100 στα νοτιοδυτικά σύνορα, καθώς και στην περιοχή των ορέων Μάτρα και Μπιουκ. αλλά λιγότερες από 80 κατά μήκος του μεσαίου τμήματος του Τίσα. Οι χαμηλές βροχοπτώσεις, η θερμότητα και η ισχυρή εξάτμιση καθιστούν τη Μεγάλη Ουγγρική Πεδιάδα πολύ σκονισμένη το καλοκαίρι.
Οι καταιγίδες επηρεάζουν συχνά την χώρα, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Το χειμώνα, από τα τέλη Νοεμβρίου έως τις αρχές Μαρτίου, οι βροχοπτώσεις πέφτουν εν μέρει υπό τη μορφή χιονιού. Το κάλυμμα χιονιού ποικίλλει σημαντικά. Το λεπτότερο κάλυμμα χιονιού βρίσκεται στην ανατολική περιοχή της Μεγάλης Πεδιάδας (με ετήσιο μέσο όρο 4 εκατοστών).
Υγρασία
Στην Ουγγαρία η υγρασία του αέρα είναι πολύ υψηλότερη το καλοκαίρι απ'ότι το χειμώνα. Η ετήσια μέση περιεκτικότητα σε υδρατμούς είναι 74 γραμμάρια ανά κυβικό μέτρο σε υδροστατική πίεση 73 χιλιοστών. Η υψηλότερη σχετική περιεκτικότητα σε υδρατμούς (πάνω από 75%) βρίσκεται στη δυτική συνοριακή περιοχή.
Πηγές
Κατηγορία:Περιβάλλον της Ουγγαρίας
Γιόχαν Ρόκστρεμ
Επιστημονική συνεισφορά
Είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Πότσνταμ για την Έρευνα των Κλιματικών Επιπτώσεων στη Γερμανία, από κοινού με τον οικονομολόγο Ottmar Edenhofer. Πρόσθετα είναι τακτικός καθηγητής στην Επιστήμη των Συστημάτων της Γης στο Πανεπιστήμιο του Πότσνταμ και καθηγητής στα Υδατικά Συστήματα και στην Παγκόσμια Αειφορία στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης.
Πρωτοστάτησε με την ερευνητική του εργασία για το πλαίσιο των πλανητικών ορίων, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 2009. Τα εννέα πλανητικά όρια που θέσπισε στο πλαίσιο, από το κλίμα έως και τη βιοποικιλότητα, υποστηρίζεται από πολλούς ότι είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διατήρηση ενός «ασφαλούς χώρου διατήρησης για την ανθρωπότητα. ”
Ο Ρόκστρεμ είναι επίσης διανοούμενος σε συνεχή δημόσια παρουσία, κάνοντας παρεμβάσεις και παρέχοντας συμβουλές π.χ. σε ιδρύματα του ΟΗΕ, μιλώντας π.χ. σε εκδηλώσεις TED, και συμμετέχοντας σε ΜΜΕ λ.χ. ταινία του Netflix "Breaking Boundaries". Έχει δημοσιεύσει πάνω από 150 εργασίες σε επιστημονικά πεδία που κυμαίνονται από την πρακτική χρήση και αξιοποίηση της γεωργικής γης και του ύδατος έως και την παγκόσμια βιωσιμότητα (αειφορία). Κατατάσσεται -σήμερα- μεταξύ των ερευνητών με τις περισσότερες αναφορές στον κόσμο από τον ανεξάρτητο φορέα Clarivate Analytics. Στο παρελθόν έχει διατελέσει ως εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Περιβάλλοντος της Στοκχόλμης από το 2004–2012 και ως διευθυντής του Κέντρου Ανθεκτικότητας της Στοκχόλμης από το 2007 μέχρι το 2018.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Σουηδοί επιστήμονες
Αρχεία της Σερβικής Δημοκρατίας
Τα Αρχεία της Σερβικής Δημοκρατίας (στα σερβικά κυριλλικά: Архив Републике Српске, στα σερβικά λατινικά: Arhiv Republike Srpske) ευρίσκονται στη Μπάνια Λούκα, πρωτεύουσα της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας, στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Υπό την σημερινή τους μορφή, ιδρύθηκαν το 1992 για την διατήρηση, την διαχείριση και την διάθεση προς το κοινό των εγγράφων που αφορούν τη Σερβική Δημοκρατία. Υπάγονται στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας.
Οι ιδιοκτησίες και οι συλλογές των αρχείων είναι εγγεγραμμένα στον κατάλογο των εθνικών μνημείων της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Το κτίριο, γνωστό ως αυτοκρατορική οικία, είναι και αυτό εγγεγραμμένο στον συγκεκριμένο κατάλογο.
Χώροι
Τα Αρχεία της Σερβικής Δημοκρατίας είναι χωρισμένα σε διάφορους χώρους, των οποίων ο κυριότερος ευρίσκεται στη Μπάνια Λούκα, ενώ τα υπόλοιπα παραρτήματα ευρίσκονται στο Ντόμποϊ , στη Φότσα , στο Τρέμπινγιε και στο Ζβόρνικ.
Βιβλιοθήκη
Η βιβλιοθήκη των αρχείων διαθέτει 13,950 έγγραφα στον κατάλογό της, εκ των οποίων 10,547 είναι βιβλία, ενώ 3,403 είναι περιοδικές εκδόσεις.
Δράσεις
Τα Αρχεία της Σερβικής Δημοκρατίας διαθέτουν υπηρεσία εκδόσεων και διοργανώνουν, επίσης, εκθέσεις.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πολιτισμός στη Μπάνια Λούκα Σερβια Κατηγορία:Εθνικά μνημεία στη Μπάνια Λούκα
Ισμαΐλ Σασί
Ο Ισμαΐλ Σασί (Ismail Sassi, γεννημένος στις 24 Δεκεμβρίου 1991) είναι Τυνήσιος ποδοσφαιριστής, ο οποίος αγωνίζεται ως πλάγιος μέσος για την Καρμιώτισσα Πάνω Πολεμιδιών.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Τυνήσιοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Μέσοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Τυνησίας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Φουτμπόλ Κλαμπ Μαντουά Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΟΣ Ραόν-λ'Ετάπ Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Οθέλλου Αθηαίνου Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Α΄ κατηγορίας Κύπρου Κατηγορία:Ξένοι ποδοσφαιριστές στην Κύπρο Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΑΕΖ Ζακακίου Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Β΄ Κατηγορίας Κύπρου Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΑΕΛ Λεμεσού Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΟΦΗ Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σούπερ Λιγκ Ελλάδας Κατηγορία:Ξένοι ποδοσφαιριστές στην Ελλάδα Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΠΑΣ Λαμίας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Καρμιώτισσας Πάνω Πολεμιδιών
IOS 16
Το iOS 16 είναι η δέκατη έκτη και επερχόμενη μεγάλη έκδοση του λειτουργικού συστήματος για κινητά iOS που αναπτύχθηκε από την Apple για τη σειρά προϊόντων iPhone. Ανακοινώθηκε στο Worldwide Developers Conference στις 6 Ιουνίου 2022, ως ο διάδοχος του iOS 15.
Κατηγορία:IOS (Apple)
Χαντίγια Νταβλέτσινα
Η Χαντίγια Νταβλέτσινα  (μπασκίρ: Дәүләтшина Һәҙиә Лотфулла ҡыҙы, πραγματικό όνομα Χαντίγια Λουτφούλοβνα Νταβλέτσινα, 5 Μαρτίου 1905 – 5 Δεκεμβρίου 1954 ), ήταν ποιήτρια, συγγραφέας και θεατρικός συγγραφέας από τη Δημοκρατία του Μπασκορτοστάν.
Σπούδασε στο Βασκιρικό Κρατικό Πανεπιστήμιο.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στις 5 Μαρτίου 1905, στο χωριό Χασάνοβο της επαρχίας Πουγκάτσεφ στην περιφέρεια Σαμάρα σε μια φτωχή οικογένεια χωρικών.
Το 1920 άρχισε να εργάζεται ως δάσκαλος στο χωριό Ντενγκιζμπάγιεβο στην περιφέρεια Σαμάρα. Το 1920 άρχισε να φοιτά στο Τάταρο-Μπασκιρικό Παιδαγωγικό Κολλέγιο στην Σαμάρα.
Το 1932 φοίτησε στο Ινστιτούτο της Μόσχας για την προετοιμασία των εκδοτών. Τα έτη 1935-37 φοίτησε στο παιδαγωγικό Ινστιτούτο των Μπασκίρ. Το 1933 δούλεψε στο λογοτεχνικό προσωπικό της εφημερίδας Περιφέρεια Μπαϊμάκσκι της Αυτόνομης Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μπασκιρίας (μαζί με το σύζυγό της, τον συγγραφέα Λιπ Νταβλέτσιν, στη συνέχεια Κομισάριος της Εκπαίδευσης της Μπασκιρικής ΑΣΣΔ). Την περίοδο 1937-42 ήταν σύζυγος φυλακισμένου, και ήταν καταπιεσμένη. Μετά μέχρι τον θάνατό της έζησε εξορισμένη στο Μπιρσκ.
Ονομάστηκαν - χτίστηκαν προς τιμήν της
Μια λεωφόρος στην Ουφά έχει ονομαστεί προς τιμήν της. Επίσης, μια οδός στο χωριό Ουργκάζ της επαρχίας Μπαϊμάκ ονομάστηκε προς τιμήν της, ενώ μνημεία για αυτήν υπάρχουν στις πόλεις Σιμπάι και Μπιρσκ.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Σοβιετικοί συγγραφείς Κατηγορία:Μπασκίροι συγγραφείς
Κατάλογος αρχηγών κράτους της Μάλτας
Ακολουθεί κατάλογος με τους αρχηγούς κράτους της Μάλτας, από την ανεξαρτησία του Κράτους της Μάλτας το 1964 μέχρι σήμερα. Από το 1964 ως το 1974 η Μάλτα ήταν έδαφος της Κοινοπολιτείας (Commonwealth realm) και με βάση το σύνταγμα αρχηγός κράτους ήταν η Βασίλισσα της Μάλτας, Ελισάβετ Β΄, την οποία εκπροσωπούσε ένας Γενικός Κυβερνήτης. Έπειτα από συνταγματικές τροποποιήσεις το 1974 η Μάλτα έγινε δημοκρατία και ο Μονάρχης και ο Γενικός Κυβερνήτης αντικαταστάθηκαν από τον Πρόεδρο της Μάλτας, ο οποίος εκλέγεται έμμεσα.
Βασίλισσα της Μάλτας (1964–1974)
Η διαδοχή στο θρόνο ήταν ίδια με τη διαδοχή στον βρετανικό θρόνο.
Γενικοί Κυβερνήτες της Μάλτας
Ο Γενικός Κυβερνήτης της Μάλτας ήταν ο απεσταλμένος του Μονάρχη στη Μάλτα και ασκούσε τις περισσότερες από τις εξουσίες του. Διοριζόταν για απεριόριστη θητεία και υπηρετούσε για όσο διάστημα επιθυμούσε ο Μονάρχης. Με την έγκριση του Διατάγματος του Ουεστμίνστερ (1931) ο Γενικός Κυβερνήτης διοριζόταν αποκλειστικά έπειτα από την πρόταση του υπουργικού συμβουλίου της Μάλτας χωρίς την εμπλοκή της βρετανικής κυβέρνησης. Σε περίπτωση κενής θέσης, ο Ανώτατος Δικαστής υπηρετούσε ως Αξιωματούχος Διοικητής (Officer Administering the Government).
{{legend|#E6E6AA|Υποδηλώνει Ανώτατο Δικαστή που υπηρέτησε προσωρινά ως αξιωματούχος διοικητής (Officer Administering the Government)}}
Πρόεδροι της Μάλτας (1974–σήμερα)
Με βάση το Σύνταγμα της Μάλτας, όπως τροποποιήθηκε το 1974, η θέση του Προέδρου της Μάλτας αντικατέστησε τον Μονάρχη ως αρχηγό κράτους. Ο Πρόεδρος εκλέγεται για πενταετή θητεία από το Κοινοβούλιο. Σε περίπτωση που ο Πρόεδρος αδυνατεί να ασκήσει τα καθήκοντά του ή η θέση χηρεύει, ο Πρωθυπουργός διορίζει έναν υπηρεσιακό πρόεδρο, συμβουλευόμενος και τον Αρχηγό της Αντιπολίτευσης. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει κάποιο πρόσωπο να αναλάβει υπηρεσιακός πρόεδρος, τότε τα καθήκοντά του ασκούνται από τον ανώτατο δικαστή.
{{legend|#E6E6AA|Υποδηλώνει υπηρεσιακό πρόεδρο}}
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*
Κοινό των Ευβοιέων
Το Κοινό των Ευβοιέων (τὸ κοινὸν τῶν Εὐβοιέων) ήταν ένα είδος ομοσπονδίας (κοινόν), στο οποίο συμμετείχαν οι πόλεις της Ευβοίας στην αρχαία Ελλάδα. Το κοινό υπήρχε από το 3ο αιώνα π.Χ. έως τον 2ο ή 3ο αιώνα μ.Χ.
Το κοινό αναφέρεται για πρώτη φορά κατά τη βασιλεία του Δημήτριου του Πολιορκητή (βασίλευσε το 294-288 π.Χ.), αλλά δεν αναφέρεται πάλι σε κάποιο σωζόμενο γραπτό μέχρι το 194 π.Χ.. Σύμφωνα με τα νομίσματά του, το κοινό επιβίωσε και κατά την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ενδεχομένως ακόμη και μέχρι την διοικητική αναδιοργάνωση του Διοκλητιανού (βασίλεψε το 284-305). Ήταν μια πλήρης ομοσπονδία (συμπολιτεία) των πόλεων-κρατών, με τη δική της βουλή και εκκλησία του δήμου, ομοσπονδιακούς νόμους, κοινό νόμισμα (ωστόσο οι πόλεις είχαν το δικαίωμα να εκδίδουν δικά τους κέρματα), και είχε δικαίωμα έκδοσης προξενίας. Ο επικεφαλής του κοινού ονομαζόταν ηγεμόνας.
Περαιτέρω ανάγνωση
Κατηγορία:Ιστορία της αρχαίας Εύβοιας
Άντζελο Μοριόντο
Ο Άντζελο Μοριόντο (ιτ.: Angelo Moriondo) (Τορίνο, 6 Ιουνίου 1851 - Μαρεντίνο, 31 Μαΐου 1914) ήταν Ιταλός εφευρέτης, στον οποίο αποδίδεται η δημιουργία της πρώτης γνωστής μηχανής εσπρέσο, το 1884. Η μηχανή του χρησιμοποιούσε έναν συνδυασμό ατμού και βραστό νερό για την αποτελεσματική παρασκευή καφέ.
Ο Μοριόντο καταγόταν από οικογένεια επιχειρηματιών. Ο παππούς του ίδρυσε μια εταιρεία παραγωγής ποτών, την οποία συνέχισε ο πατέρας του Τζιάκομο, ο οποίος αργότερα ίδρυσε την εταιρεία σοκολάτας Moriondo and Gariglio μαζί με τον αδελφό του Αγκοστίνο και τον ξάδελφό του Γκαρίγκλιο. Ο Άντζελο αγόρασε το Grand-Hotel Ligure στο κέντρο της πόλης, στην Piazza Carlo Felice και το American Bar στη Εθνική Πινακοθήκη Μοντέρνας Τέχνης της Via Roma.
Πρώτη μηχανή εσπρέσσο
Ο Μοριόντο παρουσίασε την εφεύρεσή του στη Γενική Έκθεση του Τορίνο το 1884, όπου της απονεμήθηκε το χάλκινο μετάλλιο. Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας απονεμήθηκε για περίοδο έξι ετών στις 16 Μαΐου 1884 με τίτλο "Νέα μηχανή ατμού για την οικονομική και στιγμιαία παρασκευή ροφήματος καφέ, μέθοδος "A. Moriondo"" Η μηχανή κατασκευάστηκε από έναν μηχανικό ονόματι Μαρτίνα, ο οποίος εργαζόταν υπό την άμεση επίβλεψη του εφευρέτη.
Ενημερώθηκε διαδοχικά με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στις 20 Νοεμβρίου 1884, τόμος 34, αριθ. 381. Η εφεύρεση επιβεβαιώθηκε στη συνέχεια με διεθνή αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, αφού καταχωρήθηκε στο Παρίσι στις 23 Οκτωβρίου 1885. Τα επόμενα χρόνια, ο Μοριόντο συνέχισε να βελτιώνει δραστικά την εφεύρεσή του, με κάθε βελτίωση να κατοχυρώνεται με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Ο Μοριόντο δεν προχώρησε ποτέ στην παραγωγή της εφεύρεσης σε βιομηχανική κλίμακα. Περιορίστηκε στην κατασκευή μερικών χειροποίητων μηχανών, τις οποίες συντηρούσε με ζήλο στα καταστήματά του, πεπεισμένος ότι αυτό αποτελούσε σημαντική διαφήμιση γι' αυτές.
Ο Ίαν Μπέρστεν, ιστορικός που καταγράφει την ιστορία του καφέ, περιγράφει τη συσκευή ως "την πρώτη ιταλική μηχανή μπαρ που έλεγχε την παροχή ατμού και νερού ξεχωριστά μέσω του καφέ" και τον Μοριόντο ως "έναν από τους πρώτους εφευρέτες της μηχανής εσπρέσσο". Σε αντίθεση με τις πραγματικές μηχανές εσπρέσο, ήταν μια μηχανή μαζικής παρασκευής και δεν παρασκεύαζε καφέ για τον κάθε πελάτη ξεχωριστά.
Υστεροφημία
Στις 6 Ιουνίου 2022, η μηχανή αναζήτησης Google τίμησε τον Μοριόντο με ένα Doodle για την 171η επέτειο της γέννησής του.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ιταλοί εφευρέτες
Πλάκα Χανίων
Η Πλάκα είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του δήμου Αποκορώνου στην περιφερειακή ενότητα Χανίων της Κρήτης. Βρίσκεται σε υψόμετρο 90 μέτρων, με θέα τον κόλπο της Σούδας. Απέχει 18 χιλιόμετρα από τα Χανιά.
Ουαρσενίς
Η Ουαρσενίς ή Ουανσαρίς (βερβερική γλώσσα: ⵡⴰⵔⵙⵏⵉⵙ, Warsnis (που σημαίνει «τίποτα υψηλότερο») Adrar en Warsnis, الونشريس) είναι οροσειρά και κατοικημένη περιοχή στη βορειοδυτική Αλγερία.
Ντραγκάνα Κρσένκοβιτς Μπρκόβιτς
Η Ντραγκάνα Κρσένκοβιτς Μπρκόβιτς (Dragana Kršenković Brković) (Драгана Кршенковић Брковић) είναι Μαυροβούνια συγγραφέας.
Πλάκα Χανίων
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Χανίων Κατηγορία:Δήμος Αποκορώνου
Ουαρσενίς
Γεωγραφία
Η οροσειρά βρίσκεται περίπου 80 χλμ. νότια της Μεσογείου, ανάμεσα στη λεκάνη του ποταμού Σελίφ στα βόρεια και στα ανατολικά, στο Ουέντ Μινά στα δυτικά και στο οροπέδιο Σερσού στα νότια. Η κορυφή της βρίσκεται σε υψόμετρο 1.985 μ. στο όρος Σιντί Αμάρ, κοντά στο Μπορτζ Μπουνααμά περίπου 60 χλμ. δυτικά από το Τισεμσίλτ. Άλλες σημαντικές κορυφές είναι οι Ασαούν (1.808 μ.), Τζεμπέλ Μεντάντ (1.787 μ.), Κεφ Σιγκά (1.784 μ.), Σρα Αμπντελκαντέρ (1.776 μ.), Ρας Ελ Μπραρίτ (1.750 μ), Όρος Μπελχεϊρέτ (1.620 μ), Τζεμπέλ Αμρουνά (1.512 μ.), Όρος Ταμεντραρά, Ροντ Πουάντ ντες Σεντρ (1.461 μ.), και Ροκμπά Ατμπά (1.300 μ.). Η οροσειρά κατοικείται από Βέρβερους.
Ντραγκάνα Κρσένκοβιτς Μπρκόβιτς
Βιογραφία
Η Κρσένκοβιτς Μπρκόβιτς αποφοίτησε από τη Σχολή Πολιτικών Επιστημών και από τη Σχολή Δραματικών Τεχνών. Το TV Belgrade προέβαλε το έργο της - Vrele kapi το 1981. Το έγραψε για εισαγωγικές εξετάσεις.
Ουαρσενίς
Πανίδα
Τα δάση του βουνού φιλοξενούν πολλά ζώα όπως λύκοι, αλεπούδες, τσακάλια, καρακάλ, κάπροι, ύαινες και σκαντζόχοιροι. Η περιοχή κατοικούνταν προηγουμένως από λιοντάρια και πάνθηρες. Ο Ζαν Ωγκύστ Μαργκερίτ ανέφερε ότι ένα μόνο άτομο της φυλής Μπενί Μαχρέζ κοντά στο Θενιέτ Ελ Χεντ σκότωσε 14 λιοντάρια και 3 τίγρεις τη δεκαετία του 1840.
Προστατευόμενες περιοχές
Παρόλο που μέρος των πλαγιών του έχει χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά για την καλλιέργεια δημητριακών, η περιοχή διαθέτει ακόμη σχετικά μεγάλα φυσικά δάση κέδρου του Άτλαντα.
Ντραγκάνα Κρσένκοβιτς Μπρκόβιτς
Βιογραφία
Η Κρσένκοβιτς Μπρκόβιτς ήταν συνεργάτης του Χούμπερτ Χάμφρεϊ το 2005-06, το οποίο είναι Πρόγραμμα ανταλλαγής Fulbright. Πέρασε ένα χρόνο στην Ουάσιγκτον, ΗΠΑ. Έλαβε επίσης επιχορήγηση της Αυστριακής Κυβέρνησης προκειμένου να πραγματοποιήσει έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Γκρατς στην Αυστρία το 2008.
Ουαρσενίς
Προστατευόμενες περιοχές
Το Εθνικό Πάρκο Θενιέτ Ελ Χαντ είναι προστατευόμενη περιοχή το οποίο βρίσκεται στους πρόποδες της οροσειράς Ουαρσενίς.
Ντραγκάνα Κρσένκοβιτς Μπρκόβιτς
Βιογραφία
Η Κρσένκοβιτς Μπρκόβιτς ήταν προσκεκλημένη συγγραφέας σε προγράμματα κατοικημένων περιοχών στις ΗΠΑ (the apexart New York City Fellowship, NYC, 2014; Writers Omi, Ledig House, NY, 2017), Ουγγαρία ( Pecs Writers Program, Pecs, 2013 and Austria) στο πρόγραμμα Κατοικία, KulturKontakt Austria, Βιέννη, 2011). Επιπλέον, συμμετείχε στη Ρόδο, Ελλάδα ( 1ο Διεθνές Φόρουμ για τον Πολιτισμό της Ειρήνης από Μεσογειακές Γυναίκες Δημιουργούς, υπό την αιγίδα της UNESCO ); Μπολόνια, Ιταλία (The Bologna Book Fair, 2011); Μπρατισλάβα, Σλοβακία (23η Μπιενάλε Εικονογράφησης, BIB, 2011) κ.λπ.
Ουαρσενίς
Παραπομπές
Κατηγορία:Βουνά της Αλγερίας
Ντραγκάνα Κρσένκοβιτς Μπρκόβιτς
Βιογραφία
Η Κρσένκοβιτς Μπρκόβιτς έχει εκδώσει δύο μυθιστορήματα, δύο συλλογές ιστοριών, μια συλλογή θεατρικών έργων, δύο μονογραφίες και πολλά βιβλία για παιδιά.
Βιοσύνθεση
Βιοσύνθεση ή αναβολισμός είναι μια διεργασία πολλών σταδίων που καταλύεται από ένζυμα, όπου τα υποστρώματα μετατρέπονται σε πιο περίπλοκα προϊόντα σε ζωντανούς οργανισμούς. Στη βιοσύνθεση, απλές χημικές ενώσεις τροποποιούνται, μετατρεπόμενες σε άλλες ενώσεις, ή ενώνονται μαζί για να σχηματίσουν μακρομόρια. Αυτή η διεργασία αποτελείται συχνά από μεταβολικές οδούς. Κάποιες από αυτές τις βιοσυνθετικές εντοπίζονται μέσα σε ένα μόνο κυτταρικό οργανίδιο, ενώ άλαλες εμπλέκουν ένζυμα που βρίσκονται μέσα σε πολλά κυτταρικά οργανίδια. Παραδείγματα αυτών των βιοσυνθετικών οδών περιλαμβάνουν την παραγωγή των συστατικών της λιπιδικής μεμβράνης και των νουκλεοτιδίων.
Ιδιότητες των χημικών αντιδράσεων
Η βιοσύνθεση λαμβάνει χώρα λόγω μιας σειράς χημικών αντιδράσεων. Για να γίνουν αυτές οι αντιδράσεις, είναι απαραίτητα τα παρακάτω:
Στην πιο απλή έννοια, οι αντιδράσεις που συμβαίνουν στη βιοσύνθεση έχουν την παρακάτω μορφή:
Κάποιες παραλλαγές της βασικής εξίσωσης που θα συζητηθούν αργότερα πιο λεπτομερώς είναι οι παρακάτω:
Λιπίδια
Πολλά περίπλοκα μακρομόρια συντίθενται με μοτίβα απλών επαναλαμβανόμενων δομών. Παραδείγματος χάρη, οι πιο απλές δομές των λιπιδίων είναι τα λιπαρά οξέα. Τα λιπαρά οξέα είναι παράγωγα υδρογονανθράκων· περιέχουν "κεφαλή" καρβοξυλικής ομάδας και "ουρά". These fatty acids create larger components, which in turn incorporate noncovalent interactions to form the lipid bilayer. Οι αλυσίδες των λιπαρών οξέων βρίσκονται σε δύο κύρια συστατικά των μεμβρανικών λιπιδίων: στα φωσφολιπίδια και στα σφιγγολιπίδια. Ένα τρίτο κύριο μεμβρανικό συστατικό, η χοληστερόλη, δεν περιέχει αυτές τις μονάδες λιπαρών οξέων.
Φωσφολιπίδια
Η βάση όλων των βιομεμβρανών αποτελείται από δομή διπλής στιβάδας των φωσφολιπιδίων. Το μόριο του φωσφολιπιδίου είναι αμφιπαθές (amphipathic)· περιέχει υδρόφιλη πολική κεφαλή και υδρόφοβη μη πολική ουρά. Οι κεφαλές των φωσφολιπιδίων αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και με υδατικά μέσα, ενώ οι υδρογονικές ουρές προσανατολίζονται στο κέντρο, μακριά από το νερό. Αυτές οι τελευταίες αλληλεπιδράσεις οδηγούς τη δομή διπλοστιβάδας που δρα ως φράγμα για ιόντα και μόρια.
Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι φωσφολιπιδίων και συνεπώς οι οδοί σύνθεσής τους διαφέρουν. Όμως, το πρώτο βήμα στη φωσφολιπιδική σύνθεση περιλαμβάνει τον σχηματισμό φωσφατιδικού ή 3-φωσφορικής διακυλογλυκερόλης στο ενδοπλασματικό δίκτυο και στην εξωτερική μεμβράνη του μιτοχονδρίου. Η οδός της σύνθεσης βρίσκεται παρακάτω: Η οδός ξεκινά με 3-φωσφατική γλυκερόλη, που μετατρέπεται σε φωσφολιπιδικό μέσω προσθήκης αλυσίδας λιπαρού οξέος που παρέχεται από το ακυλοσυνένζυμο Α. Έπειτα, το λυσοφωσφατιδικό μετατρέπεται σε φωσφατιδικό μέσω της προσθήκης μιας άλλης αλυσίδας λιπαρού οξέος που δίνεται από ένα δεύτερο ακυλο-συνένζυμο Α· Όλα αυτά τα βήματα καταλύονται από το ένζυμο ακυλομεταφοράση της φωσφορικής γλυκερόλης. Η φωσφολιπιδική σύνθεση συνεχίζεται στο ενδοπλασματικό δίκτυο και η οδός βιοσύνθεσης διαφοροποιείται ανάλογα με τα συστατικά του συγκεκριμένου φωσφολιπιδίου.
Σφιγγολιπίδια
Όπως και στα φωσφολιπίδια, αυτά τα παράγωγα λιπαρών οξέων έχουν πολική κεφαλή και μη μη πολικές ουρές. Αντίθετα με τα φωσφολιπίδια, τα σφιγγολιπίδια έχουν σκελετό σφιγγοσίνης. Τα σφιγγολιπίδια υπάρχουν σε ευκαρυωτικά κύτταρα και είναι ιδιαίτερα άφθονα στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Παραδείγματος χάρη, η σφιγγομυελίνη είναι τμήμα του ελύτρου μυελίνης των νευρικών ινών.
Τα σφιγγολιπίδια σχηματίζονται από κεραμίδια (ceramides) που αποτελούνται από αλυσίδα λιπαρού οξέος συνδεμένης με την αμινομάδα του σκελετού της σφιγγοσίνης. Αυτά τα κεραμίδια συντίθενται από την ακυλίωση της σφιγγοσίνης. Η βιοσυνθετική οδός της σφιγγοσίνης βρίσκεται παρακάτω: Όπως δείχνει η εικόνα, κατά τη σύνθεση της μυελίνης, το παλμιτοϋλο-συνένζυμο Α και η σερίνη υφίστανται αντίδραση συμπύκνωσης που καταλήγει στον σχηματισμό της αφυδροσφιγγοσίνης. Αυτό το προϊόν ανάγεται στη συνέχεια για να σχηματίσει διυδροσφιγγοσίνη, που μετατρέπεται σε σφιγγοσίνη μέσω οξειδοαναγωγής από φλαβινοαδενινοδινουκλεοτίδιο (FAD).
Χοληστερόλη
Αυτό το λιπίδιο ανήκει σε μια τάξη μορίων που ονομάζονται στερόλες (sterols). Οι στερόλες έχουν τέσσερις σύντηκτους δακτυλίους και υδροξύλιο. Η χοληστερόλη είναι ιδιαίτερα σημαντικό μόριο. Όχι μόνο χρησιμεύει ως συστατικό της λιπιδικής μεμβράνης, αλλά είναι επίσης πρόδρομη ένωση σε αρκετές στεροειδείς ορμόνες, συμπεριλαμβανομένων της κορτιζόλης, της τεστοστερόνης και των οιστρογόνων.
Η χοληστερόλη συντίθεται από το ακετυλο-συνένζυμο Α. Η οδός δίνεται παρακάτω: Πιο γενικά, αυτή η σύνθεση γίνεται σε τρία στάδια, με το πρώτο στάδιο να λαμβάνει χώρα στο κυτταρόπλασμα και τα άλλα δύο συμβαίνουν στο ενδοπλασματικό δίκτυο. Τα στάδια έχουν ως εξής:
Νουκλεοτίδια πουρίνης
Τα νουκλεοσίδια του DNA αδενοσίνη και γουανοσίνη (guanosine) αποτελούνται από βάση πουρίνης συνδεμένα με σάκχαρο ριβόζης με γλυκοζιτικό δεσμό. Στην περίπτωση των νουκλεοτιδίων του RNA δεοξυαδενοσίνης (deoxyadenosine) και δεοξυγουανοσίνης (deoxyguanosine), οι βάσεις της πουρίνης συνδέονται με σάκχαρο δεοξυριβόζης με γλυκοζιτικό δεσμό. Οι βάσεις πουρίνης σε νουκλεοτίδια DNA και RNA συντίθεται με έναν μηχανισμό αντίδρασης δώδεκα σταδίων που είναι παρών στους περισσότερους μονοκύτταρους οργανισμούς. Τα ανώτερα ευκαρυωτικά κύτταρα χρησιμοποιούν παρόμοιο μηχανισμό αντίδρασης σε μια αντίδραση δέκα βημάτων. Οι βάσεις πουρίνης συντίθενται με μετατροπή του πυροφωσφορικού φωσφοριβοσυλίου (phosphoribosyl pyrophosphate ή PRPP) σε μονοσφωφορική ινοσίνη (inosine monophosphate ή IMP), που είναι το πρώτο κύριο ενδιάμεσο προϊόν στη βιοσύνθεση βάσης πουρίνης. Παραπέρα ενζυματική τροποποίηση της IMP παράγει τις βάσεις των νουκλεοτιδίων αδενοσίνη και γουανοσίνη.
Νουκλεοτίδια της πυριμιδίνης
Άλλες βάσεις νουκλεοτιδίων DNA και RNA που συνδέονται με το σάκχαρο της ριβόζης μέσω γλυκοζιδικού δεσμού είναι η θυμίνη, η κυτοσίνη και η ουρακίλη (που βρίσκεται μόνο στο RNA). Η βιοσύνθεση της μονοφωσφορικής ουριδίνης (Uridine monophosphate) περιλαμβάνει ένα ένζυμο που βρίσκεται στην εσωτερική μιτοχονδριακή μεμβράνη και πολυλειτουργικά ένζυμα που βρίσκονται στο κυτταρόλυμα ή κυτοσόλιο (cytosol).
Η κυτοσίνη είναι ένα νουκλεοτίδιο που βρίσκεται και στο DNA και στο RNA. Όμως, η ουρακίλη βρίσκεται μόνο στο RNA. Συνεπώς, μετά τη σύνθεση του UTP, πρέπει να μετατραπεί σε μια δεοξυ μορφή για να ενσωματωθεί στο DNA. Αυτή η μετατροπή περιλαμβάνει το ένζυμο αναγωγάση του τριφωσφορικού ριβονουκλεοσιδίου (ribonucleoside triphosphate reductase). Αυτή η αντίδραση που αφαιρεί το 2'-OH του σακχάρου της ριβόζης για να δημιουργήσει δεοξυριβόζη δεν επηρεάζεται από τις προσαρτημένες βάσεις στο σάκχαρο. Αυτή η μη εξειδίκευση επιτρέπει στην αναγωγάση του τριφωσφορικού ριβονουκλεοσιδίου να μετατρέπει όλα τα τριφωσφορικά νουκλεοσίδια σε δεοξυριβονουκλεοτίδια με παρόμοιο μηχανισμό.
DNA
Αν και υπάρχουν διαφορές μεταξύ ευκαρυωτικής και προκαρυωτικής σύνθεσης DNA, η παρακάτω ενότητα δείχνει βασικά χαρακτηριστικά της αντιγραφής του DNA που είναι κοινή και στα δύο είδη οργανισμών.
Το DNA αποτελείται από νουκλεοτίδια που συνδέονται με φωσφοδιεστερικούς δεσμούς. Η σύνθεση του DNA, που λαμβάνει χώρα στον πυρήνα, είναι ημισυντηρητική διεργασία, που σημαίνει ότι το τελικό μόριο του DNA περιέχει έναν αρχικό κλώνο από τη γονική δομή και έναν νέο κλώνο. Η σύνθεση του DNA καταλύεται από μια οικογένεια πολυμερασών DNA που απαιτεί τέσσερα τριφωσφορικά δεοξυνουκλεοσίδια, μια αλυσίδα-εκμαγείο και έναν εκκινητή RNA με ελεύθερο 3'OH στο οποίο να ενσωματωθούν τα νουκλεοτίδια.
Για να συμβεί η αντιγραφή του DNA, δημιουργείται μια διχάλα αντιγραφής από ένζυμα που ονομάζονται ελικάσες και ξετυλίγουν την έλικα του DNA. Οι τοποϊσομεράσες στη διχάλα αντιγραφής αφαιρούν τις υπερσυστροφές DNA που προκαλείται από το ξετύλιγμα του DNA και οι πρωτεΐνες πρόσδεσης μονόκλωνου DNA διατηρούν τα δύο μονόκλωνα εκμαγεία DNA σταθεροποιημένα πριν την αντιγραφή.
Η σύνθεση του DNA αρχικοποιείται από την πριμάση της RNA πολυμεράσης, που κάνει εκκινητή RNA με ελεύθερο 3'OH. Αυτός ο εκκινητής συνδέεται με την μονόκλωνη μήτρα DNA και η πολυμεράση DNA επιμηκύνει την αλυσίδα ενσωματώνοντας νουκλεοτίδια· η πολυμέραση DNA επιδιορθώνει τον νεοσυντιθέμενο κλώνο του DNA.
Κατά την αντίδραση πολυμερισμού που καταλύεται από την πολυμέραση DNA, λαμβάνει χώρα πυρηνόφιλη προσβολή από το 3'OH της αυξανόμενης αλυσίδας στο εσώτατο άτομο φωσφόρου ενός τριφωσφορικού δεοξυνουκλεοσιδίου· αυτό σχηματίζει φωσφοδιεστερική γέφυρα που προσαρτά ένα νέο νουκλεοτίδιο και απελευθερώνει πυροφωσφορικά.
Οι δύο τύποι αλυσίδων δημιουργούνται ταυτόχρονα κατά την αντιγραφή: η προπορευόμενη αλυσίδα, που συντίθεται συνεχώς και αυξάνεται προς τη διχάλα αντιγραφής και η καθυστερημένη αλυσίδα, που δημιουργείται ασυνεχώς στα θραύσματα του Οκαζάκι και αυξάνεται μακριά από τη διχάλα αντιγραφής. Τα θραύσματα Οκαζάκι είναι ομοιοπολικά ενωμένα με λιγάση DNA για να σχηματίσουν μια συνεχή αλυσίδα. Στη συνέχεια, για να ολοκληρωθεί η αντιγραφή του DNA, αφαιρούνται οι εκκινητές RNA και τα παραγόμενα κενά αντικαθίστανται με DNA και ενώνονται μέσω λιγάσης DNA.
Αμινοξέα
Μια πρωτεΐνη είναι ένα πολυμερές που αποτελείται από αμινοξέα που συνδέονται με πεπτιδικούς δεσμούς. Υπάρχουν περισσότερα από 300 αμινοξέα που βρίσκονται στη φύση, από τα οποία μόνο είκοσι, γνωστά ως τυπικά αμινοξέα, είναι δομικές μονάδες για πρωτεΐνες. Μόνο τα πράσινα φυτά και τα περισσότερα μικρόβια μπορούν να συνθέσουν αμινοξέα και τα 20 τυπικά αμινοξέα που απαιτούνται από όλα τα ζώντα είδη. Τα θηλαστικά μπορούν να συνθέσουν μόνο δέκα από τα είκοσι τυπικά αμινοξέα. Τα άλλα αμινοξέα, βαλίνη, μεθειονίνη, λευκίνη, ισολευκίνη, φαινυλαλανίνη, λυσίνη, θρεονίνη και τρυπτοφάνη για ενήλικες καθώς και ιστιδίνη και αργινίνη για μωρά λαμβάνονται από τη διατροφή.
Βασική δομή αμινοξέων
Η γενική δομή των τυπικών αμινοξέων περιλαμβάνει μια πρωτοταγή αμινομάδα, μια καρβοξυλομάδα και τη χαρακτηριστική ομάδα προσδεμένη στον άλφα άνθρακα. Τα διάφορα αμινοξέα ταυτοποιούνται από τη χαρακτηριστική ομάδα. Ως αποτέλεσμα των τριών διαφορετικών ομάδων που προσαρτώνται στον α-άνθρακα, τα αμινοξέα είναι ασύμμετρα μόρια. Για όλα τα τυπικά αμινοξέα, πλην της γλυκίνης, ο α-άνθρακας είναι ένα χειρόμορφο κέντρο. Στην περίπτωση της γλυκίνης, ο α-άνθρακας έχει δύο άτομα υδρογόνου, που προσθέτει συμμετρία σε αυτό το μόριο. Με την εξαίρεση της προλίνης, όλα τα αμινοξέα που βρίσκονται στη ζωή έχουν L-ισόμορφη διαμόρφωση. Η προλίνη έχει μια χαρακτηριστική ομάδα στον α-άνθρακα που σχηματίζει δακτύλιο με την αμινομάδα.
Πηγή αζώτου
Ένα βασικό βήμα στη βιοσύνθεση αμινοξέος περιλαμβάνει την ενσωμάτωση μιας αζωτομάδας στον α-άνθρακα. Στα κύτταρα, υπάρχουν δύο βασικές οδοί ενσωμάτωσης αζωτομάδων. Η μία οδός περιλαμβάνει το ένζυμο οξογλουταρική αμινομεταφοράση της γλουταμίνης (glutamine oxoglutarate aminotransferase)(GOGAT) που αφαιρεί την αμιδική αμινομάδα της γλουταμίνης και την μεταφέρει στο 2-οξογλουταρικό (2-oxoglutarate), παράγοντας δύο γλουταμινικά μόρια. Σε αυτήν την καταλυτική αντίδραση, η γλουταμίνη χρησιμεύει ως πηγή αζώτου. Μια εικόνα που απεικονίζει αυτήν την αντίδραση βρίσκεται στα δεξιά.
Η άλλη οδός ενσωμάτωσης του αζώτου στον α-άνθρακα των αμινοξέων περιλαμβάνει το ένζυμο αφυδρογονάση γλουταμινικού (glutamate dehydrogenase) (GDH). Η GDH μπορεί να μεταφέρει αμμωνία στο 2-οξογλουταρικό (2-oxoglutarate) και να σχηματίσει γλουταμινικό. Επιπλέον, το ένζυμο συνθετάση της γλουταμίνης (glutamine synthetase) (GS) μπορεί να μεταφέρει αμμωνία στο γλουταμινικό και να συνθέσει γλουταμίνη, παρέχοντας γλουταμίνη.
Η γλουταμινική οικογένεια των αμινοξέων
Η γλουταμινική (glutamate) οικογένεια των αμινοξέων περιλαμβάνει τα αμινοξέα που παράγονται από το γλουταμινικό αμινοξύ. Αυτή η οικογένεια περιλαμβάνει: το γλουταμινικό, την γλουταμίνη, την προλίνη και την αργινίνη. Αυτή η οικογένεια περιλαμβάνει επίσης το αμινοξύ λυσίνη, που παράγεται από το α-κετογλουταρικό (α-ketoglutarate).
Στα βακτήρια, το ένζυμο γλουταμινική 5-κινάση (glutamate 5-kinase) αρχίζει τη βιοσύνθεση της προλίνης μεταφέροντας μια φωσφορική ομάδα από το ATP στο γλουταμινικό. Η επόμενη αντίδραση καταλύεται από το ένζυμο συνθάση 5-καρβοξυλικής πυρρολίνης (pyrroline-5-carboxylate synthase) (P5CS), που καταλύει την αναγωγή της ομάδας γ-καρβοξυλίου (ϒ-carboxyl) του 5-φωσφορικού L-γλουταμινικού (L-glutamate 5-phosphate). Αυτό καταλήγει στον σχηματισμό της γλουταμινικής ημιαλδεΰδης (glutamate semialdehyde), που αυθόρμητα κυκλοποιείται σε 5-καρβοξυλική πυρρολίνη (pyrroline-5-carboxylate), που ανάγεται παραπέρα από το ένζυμο αναγωγάση της 5-καρβοξυλικής πυρρολίνης (P5CR) για να παραγάγει ένα αμινοξύ προλίνης.
Στο πρώτο στάδιο της βιοσύνθεσης της αργινίνης σε βακτήρια, το γλουταμινικό ακετυλιώνεται μεταφέροντας μια ακετυλομάδα από το ακετυλο-συνένζυμο Α στη θέση N-α· αυτό αποτρέπει την αυθόρμητη κυκλοποίηση. Το ένζυμο συνθάση του Ν-ακετυλογλουταμινικού (N-acetylglutamate synthase) (glutamate N-acetyltransferase) είναι υπεύθυνο για την κατάλυση του σταδίου της ακετυλίωσης. Τα επόμενα στάδια καταλύονται από τα ένζυμα Ν-ακετυλογλουταμινική κινάση (N-acetylglutamate kinase), αναγωγάση του Ν-ακετυλο-γάμμα-γλουταμυλοφωσφορικού (N-acetyl-gamma-glutamyl-phosphate reductase) και αμινομεταφοράση του ακετυλοορνιθο/ηλεκτρυλοδιάμινο πιμελικού (acetylornithine/succinyldiamino pimelate aminotransferase) και δίνουν την Ν-ακετυλο-L-ορνιθίνη (N-acetyl-L-ornithine). Η ακετυλομάδα της ακετυλοορνιθίνης αφαιρείται από το ένζυμο ακετυλοορνιθάση (acetylornithinase) (AO) ή την ακετυλομεταφοράση της ορνιθίνης (ornithine acetyltransferase) (OAT) και αυτό δίνει ορνιθίνη. Έπειτα, τα ένζυμα κιτρουλίνη (citrulline) και αργινοηλεκτρικό (argininosuccinate) μετατρέπουν την ορνιθίνη σε αργινίνη.
Υπάρχουν δύο διακριτές βιοσυνθετικές οδοί της λυσίνης: η οδός του διαμινοπιμελικού οξέος και η οδός του α-αμινοαδιπικού. Η πιο συνηθισμένη από τις δύο συνθετικές οδούς είναι η οδός του διαμινοπιμελικού οξέος· αποτελείται από πολλές ενζυματικές αντιδράσεις που προσθέτουν ανθρακικές ομάδες στο ασπαραγινικό για να δώσει λυσίνη:
Η οικογένεια της σερίνης των αμινοξέων
Η οικογένεια της σερίνης των αμινοξέων περιλαμβάνει: τη σερίνη, τη κυστεΐνη και τη γλυκίνη. Οι περισσότεροι μικροοργανισμοί και τα περισσότερα φυτά λαμβάνουν το θείο για τη σύνθεση της μεθειονίνης από το αμινοξύ της κυστεΐνης. Επιπλέον, η μετατροπή της σερίνης σε γλυκίνη παρέχει τους απαιτούμενους άνθρακες για τη βιοσύνθεση της μεθειονίνης και της ιστιδίνης.
Κατά τη διάρκεια της βιοσύνθεσης της σερίνης, το ένζυμο φωσφογλυκερική δεϋδρογονάση (phosphoglycerate dehydrogenase) καταλύει την αρχική αντίδραση που οξειδώνει το 3-φωσφο-D-γλυκερικό (3-phospho-D-glycerate) για να παραγάγει 3-φωσφονοοξυπυροσταφυλικό (3-phosphonooxypyruvate). Η παρακάτω αντίδραση καταλύεται από το ένζυμο αμινομεταφοράση της φωσφοσερίνης (phosphoserine aminotransferase), που μεταφέρει μια αμινομάδα από γλουταμινικό σε 3-φωσφονοοξυπυροσταφυλικό για να παραχθεί L-φωσφοσερίνη. Το τελικό βήμα καταλύεται από το ένζυμο φωσφατάση της φωσφοσερίνης (phosphoserine phosphatase), που αποφωσφορυλιώνει την L-φωσφοσερίνη για να παραχθεί L-σερίνη.
Υπάρχουν δύο γνωστές διαδρομές για τη βιοσύνθεση της γλυκίνης. Οι οργανισμοί που χρησιμοποιούν αιθανόλη και οξικά ως την κύρια πηγή άνθρακα χρησιμοποιούν την οδό της γλυκογένεσης για να συνθέσουν γλυκίνη. Η άλλη οδός της βιοσύνθεσης της γλυκίνης είναι γνωστή ως η γλυκολυτική οδός. Αυτή η οδός μετατρέπει τη σερίνη που συντέθηκε από τα ενδιάμεσα τηςγλυκόλυσης σε γλυκίνη. Στην γλυκολυτική οδό, το ένζυμο υδροξυμεθυλμεταφοράση της σερίνης (serine hydroxymethyltransferase) καταλύει τη διάσπαση της σερίνης για να παραχθεί γλυκίνη και μεταφέρει την διασπασμένη ανθρακική ομάδα της σερίνης σε τετραϋδροφολικό, σχηματίζοντας 5,10-μεθυλενο-τετραϋδροφολικό (5,10-methylene-tetrahydrofolate).
Η βιοσύνθεση της κυστεΐνης είναι μια αντίδραση δύο σταδίων που περιλαμβάνει την ενσωμάτωση του ανόργανου θείου. Σε μικροοργανισμούς και φυτά, το ένζυμο ακετυλομεταφοράση της σερίνης (serine acetyltransferase) καταλύει την μεταφορά της ακετυλομάδας από το ακετυλοσυνένζυμο-Α στην L-σερίνη για να παραχθεί Ο-ακετυλο-L-σερίνη (O-acetyl-L-serine). Το παρακάτω στάδιο της αντίδρασης, που καταλύεται από το ένζυμο Ο-ακετυλο σερινη (θειολο) λυάση (O-acetyl serine (thiol) lyase), αντικαθιστά την ακετυλομάδα της O-ακετυλ-L-σερίνης με σουλφίδιο για να παραχθεί κυστεΐνη.
Η ασπαραγινική οικογένεια των αμινοξέων
Η βιοσύνθεση του ασπαραγινικού είναι αντίδραση ενός σταδίου που καταλύεται από ένα μοναδικό ένζυμο. Το ένζυμο ασπαρτική αμινοτρανσφεράση καταλύει τη μεταφορά μιας αμινομάδας από ασπαραγινικό σε α-κετογλουταρικό (α-ketoglutarate) για να παραχθεί γλουταμινικό και οξαλοξικό οξύ. Η ασπαραγίνη συντίθεται από την προσθήκη εξαρτώμενου ATP μιας αμινομάδας σε ασπαραγινικό· η ασπαραγινική συνθετάση καταλύει την προσθήκη αζώτου από γλουταμίνη ή διαλυτής αμμωνίας σε ασπαραγινικό για να παραχθεί ασπαραγίνη.
Η βιοσυνθετική οδός του διαμινοπιμελικού οξέος της λυσίνης ανήκει στην ασπαραγινική οικογένεια των αμινοξέων. Αυτή η οδός περιλαμβάνει εννέα αντιδράσεις καταλυόμενες από ένζυμα που μετατρέπουν το ασπαραγινικό σε λυσίνη.
Πρωτεΐνες
Η πρωτεϊνική σύνθεση συμβαίνει μέσω μιας διαδικασίας που λέγεται μετάφραση. Κατά τη διάρκεια της μετάφρασης, γενετικό υλικό που ονομάζεται mRNA διαβάζεται από ριβοσώματα για τη δημιουργία πρωτεϊνικής πολυπεπτιδικής αλυσίδας. Αυτή η διεργασία απαιτεί tRNA που χρησιμεύει ως προσαρμοστής συνδέοντας αμινοξέα στο ένα άκρο και αλληλεπιδρώντας με mRNA στο άλλο άκρο· η δεύτερη σύζευξη μεταξύ του tRNA και του mRNA διασφαλίζει ότι προστίθεται το σωστό αμινοξύ στην αλυσίδα. Η πρωτεϊνοσύνθεση λαμβάνει χώρα σε τρεις φάσεις: έναρξη, επιμήκυνση και τερματισμός. Η προκαρυωτική μετάφραση (Prokaryotic translation) διαφέρει από την ευκαρυωτική μετάφραση (eukaryotic translation)· όμως, αυτή η ενότητα θα εστιάσει κυρίως στις ομοιότητες μεταξύ των δύο οργανισμών.
Πρόσθετο υπόβαθρο
Πριν να μπορέσει να ξεκινήσει η μετάφραση, πρέπει να λάβει χώρα η διεργασία της σύνδεσης ειδικού αμινοξέος με το αντίστοιχό του tRNA. Αυτή η αντίδραση, που λέγεται φόρτιση tRNA, καταλύεται από την αμινοακυλο-tRNA συνθετάση (aminoacyl tRNA synthetase). Ειδική συνθετάση tRNA είναι υπεύθυνη για την αναγνώριση και φόρτιση συγκεκριμένου αμινοξέος. Επιπλέον, αυτό το ένζυμο έχει ειδικές περιοχές διευκρινιστή (discriminator) για να διασφαλίσει τη σωστή σύνδεση μεταξύ του tRNA και του συγγενικού αμινοξέος. Το πρώτο βήμα σύνδεσης αμινοξέος με το αντίστοιχό του tRNA είναι ο σχηματισμός του αμινοακυλο-AMP:
Προσφυγάκι
Περιγραφή
Το προσφυγάκι έχει μακρύ, στενό σώμα με ασημί απόχρωση το κάτω τμήμα ενώ η ράχη του είναι μπλε-γκρι. Μπορεί να φτάσει σε μήκος τα 50 εκατοστά, αλλά το μέσο μήκος των ψαριών που αλιεύονται δυτικά του Ηνωμένου Βασιλείου είναι 31 εκατοστά. Τα ραχιαία πτερύγια απέχουν μεταξύ τους, με την απόσταση ανάμεσα στο δεύτερο και τρίτο ραχιαίο πτερύγιο να είναι μεγαλύτερο από τη βάση του πρώτου πτερυγίου. Τα πτερύγια δεν έχουν άκανθες, μόνο μαλακές ακτίνες. Το θωρακικό πτερύγιο μπορεί να έχει μικρή μαύρη κηλίδα στη βάση.
Βιολογία
Το προσφυγάκι είναι ωκεανόδρομο και βενθοπελαγικό είδος το οποίο ζει πάνω από την ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα σε βάθος ανάμεσα στα 150 με 1000 μέτρα. Κατά τη διάρκεια της μέρας παραμένει κοντά στο βυθό, αλλά κατά τη διάρκεια της νύχτας ανεβαίνει κοντά στην επιφάνεια. Η διατροφή του αποτελείται κυρίως από μικρά καρκινοειδή, αλλά τα μεγαλύτερα άτομα μπορούν να κυνηγήσουν μικρότερα ψάρια και κεφαλόποδα.
Βιοσύνθεση
Πρόσθετο υπόβαθρο
Πέρα από τη σύνδεση με αμινοξύ, το tRNA έχει μια μονάδα τριών νουκλεοτιδίων που λέγεται αντικωδικόνιο που ζευγαρώνει τις βάσεις με συγκεκριμένες τριάδες στο mRNA που ονομάζονται κωδικόνια· τα κωδικόνια κωδικοποιούν ένα συγκεκριμένο αμινοξύ. Αυτή η αλληλεπίδραση είναι δυνατή χάρις στο ριβόσωμα, που χρησιμεύει ως η θέση για την πρωτεϊνική σύνθεση. Το ριβόσωμα διαθέτει τρεις θέσεις πρόσδεσης του tRNA: την αμινοακυλική θέση (θέση A), την πεπτιδυλική θέση (θέση P) και τη θέση εξόδου (θέση E).
Προσφυγάκι
Βιολογία
Τα προσφυγάκια φτάνουν σε σεξουαλική ενηλικίωση σε ηλικία 3 ετών. Η αναπαραγωγή λαμβάνει χώρα από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Ιούνιο, με την παραγωγή 6.000 με 150.000 αυγών. Τα κυριότερα πεδία αναπαραγωγής στον βορειοδυτικό Ατλαντικό, από την Πορτογαλία μέχρι τη Νορβηγία. Μετά την περίοδο της αναπαραγωγής μεταναστεύουν βόρεια και επιστρέφουν στα αναπαραγωγικά πεδία τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Τα προσφυγάκια ζουν μέχρι 20 χρόνια.
Ω-6 λιπαρό οξύ
μικρογραφία|375x375εσ|Η χημική δομή του λινελαϊκού οξέος, ένα κοινό ωμέγα-6 λιπαρό οξύ που βρίσκεται σε πολλούς [[Κάρυο (βοτανική)|καρπούς, σπόρους και φυτικά έλαια.]] Το ω-6 λιπαρό οξύ (ολογρ.: ωμέγα-6 λιπαρό οξύ) είναι ένα πολυακόρεστο λιπαρό οξύ που έχει ένα διπλό δεσμό στην n-6 θέση, δηλαδή στον έκτο δεσμό μετρώντας από το μεθυλικό άκρο.
Βιοχημεία
Το λινελαϊκό οξύ (18:2, n-6) θεωρείται ένα από τα απαραίτητα λιπαρά οξέα που δεν συντίθενται στο ανθρώπινο σώμα. Τα κύτταρα των θηλαστικών δεν διαθέτουν το ένζυμο ωμέγα-3 αποκορεστάση που συνθέτει τα ωμέγα-6 λιπαρά οξέα. Επειδή τα ω-3 και ω-6 ανταγωνίζονται ως υποστρώματα των ίδιων ενζύμων, είναι σημαντικό να εξετάζεται η αναλογία ω-3/ω-6 σε μία δίαιτα.
Προσφυγάκι
Αλιεία
thumb|250px|Προσφυγάκια σε ψαραγορά Η εμπορική εκμετάλλευση του είδους ξεκίνησε μόνο τη δεκαετία του 1970. Το προσφυγάκι τις τελευταίες δεκαετίες, έγινε όλο και πιο σημαντικό για τις αλιευτικές βιομηχανίες των χωρών της Βόρειας Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας. Τα αλιεύματα υπερέβησαν το 1 εκατομμύριο τόνους από το 1998 έως το 2008. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, το προσφυγάκι ήταν το πέμπτο σημαντικότερο είδος αλιευμάτων το 2006. Ωστόσο, το απόθεμά του μειώθηκε σημαντικά το 2006 και έκτοτε παρέμεινε μειωμένο, προκαλώντας μείωση του αποθέματος ωοτοκίας και τελικά πυροδότησε ισχυρές μειώσεις των ποσοστώσεων αλιευμάτων. Οι λόγοι για το χαμηλό απόθεμα τα τελευταία χρόνια είναι ελάχιστα γνωστοί. Η συνολική ποσόστωση για το 2011 ορίστηκε σε 40.100 τόνους, δηλαδή λιγότερο από το 2% των αλιευμάτων ρεκόρ των 2,4 εκατομμυρίων τόνων το 2004. Τα αλιεύματα το 2011 υπερέβησαν την ποσόστωση κατά περισσότερο από 100%.
Ω-6 λιπαρό οξύ
Βιοχημεία
Τα ω-6 είναι πρόδρομες ουσίες για τη σύνθεση ενδοκανναβινοειδών, λιποξινών, και συγκεκριμένα εικοσανοειδών.
Προσφυγάκι
Αλιεία
Για το 2012, το ICES ενημέρωσε ότι τα αλιεύματα δεν πρέπει να υπερβαίνουν τους 391.000 τόνους. Αυτή η μεγάλη αύξηση σε σχέση με την ποσόστωση το 2011 (αλλά όχι με τα αλιεύματα το 1998-2008) οφείλεται σε αναθεώρηση της αξιολόγησης αποθεμάτων. Ωστόσο, το απόθεμα προβλέπεται να μειωθεί. Τα παράκτια κράτη έθεσαν τη συνολική ποσόστωση για το 2012 σε 391.000 τόνους.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η αλιεία του είδους ρυθμιζόταν κυρίως μέσω εθνικών ποσοστώσεων, διότι δεν υπήρχε διεθνής συμφωνία σχετικά με την κατανομή της συνολικής ποσόστωσης, κατά συνέπεια, το συνολικό αλίευμα υπερέβη κατά πολύ τις συνιστώμενες ποσοστώσεις Ωστόσο, τα παράκτια κράτη (οι Νήσοι Φερόε, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ισλανδία και η Νορβηγία) κατέληξαν σε συμφωνία τον Δεκέμβριο του 2005. Από το 2006, η αλιεία του είδους ρυθμίζεται βάσει αυτής της συμφωνίας, η οποία δίνει το μεγαλύτερο μερίδιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά μέσω ανταλλαγής ποσοστώσεων, η Νορβηγία διατηρεί τις μεγαλύτερες ετήσιες ποσοστώσεις.
Ω-6 λιπαρό οξύ
Φαρμακολογία
Πολλά φάρμακα επεμβαίνουν στο στάδιο μετατροπής του αραχιδονικού οξέος (20:4n-6) των κυτταρικών μεμβρανών προς ω-6 προσταγλανδίνη και ω-6 λευκοτριένια για αντιφλεγμονώδη δράση σε αθηροσκλήρωση,  άσθμα, αρθρίτιδα, αγγειακή νόσο, θρόμβωση, ανοσοποιητικές-φλεγμονώδεις διεργασίες, και μετάσταση όγκου. Οι ανταγωνιστικές αλληλεπιδράσεις με τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα επηρεάζουν τη σχετική αποθήκευση,  κινητοποίηση, μετατροπή και δράση των πρόδρομων εικοσανοειδών.
Βιοσύνθεση
Πρόσθετο υπόβαθρο
Υπάρχουν πολυάριθμα κωδικόνια με μεταγράφημα mRNA και είναι πολύ συνηθισμένο ένα αμινοξύ να ορίζεται από περισσότερα από ένα κωδικόνια· το φαινόμενο ονομάζεται εκφυλισμός (degeneracy). Συνολικά, υπάρχουν 64 κωδικόνια, 61 για κάθε κωδικό για καθένα από τα 20 αμινοξέα, ενώ τα υπόλοιπα κωδικόνια καθορίζουν τον τερματισμό της αλυσίδας.
Ω-6 λιπαρό οξύ
Επιπτώσεις στην υγεία
Οι ιατρικές έρευνες δείχνουν ότι η αυξημένη πρόσληψη ω-6 από σπορέλαια συγκριτικά προς ορισμένα ω-3 ίσως αυξήσει την πιθανότητα για κάποιες ασθένειες.
Στις σύγχρονες Δυτικές δίαιτες οι λόγοι των αναλογιών ω-6/ω-3 είναι 10 - 30 με μέση τιμή 15 -16,7. Πιστεύεται ότι οι άνθρωποι εξελίχθηκαν με δίαιτες 1:1 και η βέλτιστη αναλογία είναι 4 ή λιγότερο, αν και ορισμένες πηγές προτείνουν έως και 1. Μία αναλογία 2-3 είχε αντιφλεγμονώδη δράση σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Μία αναλογία 5 ωφέλησε ασθενείς με άσθμα ενώ μια αναλογία 10 είχε αρνητικές επιπτώσεις. Μία αναλογία 2,5 περιόρισε την αύξηση των κυττάρων σε πάσχοντος από καρκίνο του παχέος εντέρου, ενώ μια αναλογία 4 είχε μηδενική δράση.
Η χρόνια υπερπαραγωγή των ω-6 εικοσανοειδών σχετίζεται με αρθρίτιδα, φλεγμονή και καρκίνο. Πολλά από τα φάρμακα που αντιμετωπίζουν αυτές τις καταστάσεις δρουν αναστέλλοντας τις δράσεις του ενζύμου κυκλοξυγενάση-2 COX-2. Η διαδικασία σύνθεσης και δράσης ω-6 προσταγλανδινών από ω-6 αραχιδονικά οξέα είναι ταχύτερη από την ανταγωνιστική διαδικασία σύνθεσης και δράσης ω-3 ορμονών από ω-3 εικοσαπενταενοϊκό οξύ. Οι αναστολείς των κυκλοξυγενασών COX-1 και COX-2 είναι φάρμακα με αντιφλεγμονώδη και αναλγητική δράση. Οι αναστολείς του ενζύμου λιποξυγενάση LOX, που αναστέλλουν τη σύνθεση λευκοτριενίων από αραχιδονικό οξύ, είναι αντιασθματικά φάρμακα. Πολλά φάρμακα για τη μανία και τη διπολική διαταραχή δρουν επεμβαίνοντας στις αλυσιδωτές αντιδράσεις του αραχιδονικού οξέος στον εγκέφαλο.
Ωμέγα-6 των τροφίμων
Η συνιστώμενη αναλογία ω-6/ω-3 για κατανάλωση είναι 1:1, αλλά οι περισσότερες δίαιτες των ανθρώπων έχουν αναλογίες 16:1, κυρίως από φυτικά έλαια. Η τροφή σίτισης του ζωικού κεφαλαίου επηρεάζει την θρεπτική αξία του κρέατος. Για παράδειγμα, κατόπιν σύγκρισης του βόειου κρέατος που προέρχεται από ζώα σιτισμένα με χόρτα ή σιτηρά βρέθηκε ότι οι αγελάδες που βόσκησαν χόρτα είχαν καλύτερες αναλογίες ω-6/ω-3 και προτιμώνται από τους διατροφολόγους. Η σύγχρονη γεωργία ασχολείται με τέτοιες απλές αλλαγές που επηρεάζουν την ποιότητα της παραγωγής.
Διατροφικές πηγές
μικρογραφία|200x200εσ|Το ηράνθεμο (O. biennis) περιέχει έλαιο με υψηλή περιεκτικότητα στο ω-6 γ-λινολενικό οξύ. Τα 4 κοινά μαγειρικά έλαια (ελαιοφοίνικα, σόγια, ελαιοκράμβη, ηλίανθος) παρέχουν πάνω από 100 εκατ. τόνους ετησίως, εκ των οποίων 32 εκατ. τόνους ω-6 λινελαϊκό οξύ και 4 εκατ. τόνους ω-3 άλφα-λινολενικό οξύ.
Πρόσθετες πηγές
Κατηγορία:Λιπαρά οξέα
Βιοσύνθεση
Η μετάφραση σε βήματα
Όπως προαναφέρθηκε, η μετάφραση λαμβάνει χώρα σε τρεις φάσεις: έναρξη, επιμήκυνση και τερματισμός.
Βήμα 1: Έναρξη
Η ολοκλήρωση της ενακτήριας φάσης εξαρτάται από τα παρακάτω τρία συμβάντα:
1.	Την ένταξη του ριβοσώματος στο mRNA
2.	Τη πρόσδεση του φορτισμένου εκκινητή tRNA στη θέση P του ριβοσώματος
Στάδιο 2: Επιμήκυνση
Μετά την έναρξη, η πολυπεπτιδική αλυσίδα επεκτείνεται μέσω αντικωδικονίου: οι αλληλεπιδράσεις του κωδικονίου με το ριβόσωμα προσθέτουν αμινοξέα στην πολυπεπτιδική αλυσίδα ένα τη φορά. Τα παρακάτω βήματα πρέπει να λάβουν χώρα για να εξασφαλίσουν τη σωστή προσθήκη των αμινοξέων:
1.	Η πρόσδεση του σωστού tRNA στη θέση A του ριβοσώματος
2.	Ο σχηματισμός πεπτιδικού δεσμού μεταξύ του tRNA στη θέση A και της πολυπεπτιδικής αλυσίδας που ενώνεται με το tRNA στη θέση P
3.	Η μετατόπιση ή η προώθηση του συμπλόκου tRNA-mRNA κατά τρία νουκλεοτίδια
Η μετατόπιση "κλωτσά" το tRNA στη θέση E και μετατοπίζει το tRNA από τη θέση A στη θέση P, αφήνοντας τη θέση A ελεύθερη για ένα εισερχόμενο tRNA να προσθέσει ένα άλλο αμινοξύ.
Βήμα 3: Τερματισμός
Το τελευταίο στάδιο της μετάφρασης λαμβάνει χώρα όταν ένα κωδικόνιο τερματισμού (stop codon) μπαίνει στη θέση A. Τότε, συμβαίνουν τα ακόλουθα βήματα:
3.	Η διάσπαση και "ανακύκλωση" του ριβοσώματος για μελλοντικές διεργασίες μετάφρασης
Ένας συνοπτικός πίνακας των κύριων παικτών στη μετάφραση βρίσκεται παρακάτω:
Νόσοι που συνδέονται με μακρομοριακές ανεπάρκειες
Σφάλματα στις βιοσυνθετικές οδούς μπορεί να έχουν επιβλαβείς συνέπειες συμπεριλαμβανομένης της παραμόρφωσης των μακρομορίων ή την ανεπαρκή παραγωγή λειτουργικών μορίων. Παρακάτω υπάρχουν παραδείγματα που δείχνουν τις διαταραχές που συμβαίνουν λόγω αυτών των ανεπαρκειών.
Παραπομπές
Κατηγορία:Μεταβολισμός Κατηγορία:Χημικές διεργασίες
Προσφυγάκι
Αλιεία
Τα ψάρια συνήθως δεν διατίθενται στην αγορά φρέσκα, αλλά μεταποιούνται σε ιχθυάλευρα και λάδι. Ωστόσο, στη Ρωσία και στη νότια Ευρώπη, το προσφυγάκι μερικές φορές πωλείται ως ψάρι τροφίμων.
Παραπομπές
Κατηγορία:Γαδόμορφα Κατηγορία:Αλιεύματα Κατηγορία:Ψάρια ελληνικών θαλασσών
Teleradio-Moldova
Το Teleradio-Moldova (η Ραδιοτηλεόραση της Μολδαβίας, TRM) είναι ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας της Μολδαβίας.
Έχει στον έλεγχό του τα τηλεοπτικά κανάλια Moldova 1 και Moldova 2 και τους ραδιοφωνικούς σταθμούς Radio Moldova, Radio Moldova Tineret και Radio Moldova Muzical. Το TRM έγινε πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης την 1η Ιανουαρίου 1993, υπό την πρώην ονομασία του Radioteleviziunea Nationala din Moldova (RTNM).
Ιστορία
Η πρώτη ραδιοφωνική μετάδοση στη Μολδαβία πραγματοποιήθηκε την 1η Νοεμβρίου 1928 από τη Ρουμανική Ραδιοφωνική Εταιρία στο Βουκουρέστι. Στις 30 Οκτωβρίου 1930, η Τιράσπολ ξεκίνησε τη μετάδοση ενός Σοβιετικού ραδιοφωνικού σταθμού των 4 βατ που κύριος σκοπός του ήταν η αντι-ρουμανική προπαγάνδα στη Μολδαβία μεταξύ του ποταμού Προύθου και Δνείστερου. Ένα νέο ραδιοφωνικό δίκτυο, Μ. Γκόρκι, που χτίστηκε το 1936 στην Τιράσπολη, επέτρεψε μία μεγαλύτερη κάλυψη του σταθμού στην περιοχή της Βεσσαραβίας. Στο πλαίσιο αυτό το 1937, το Κισινάου έδωσε στη Ρουμανική Ραδιοφωνική Εταιρία ένα κτίριο για τη λειτουργία του πρώτου ραδιοφωνικού σταθμού στο Κισινάου, έτσι ώστε να αντιμετωπιστεί η Σοβιετική προπαγάνδα. Κάποια δοκιμαστικά προγράμματα ξεκίνησαν στις αρχές του Ιουνίου 1939. Ο πομπός που εγκατέστησε η Εταιρεία Μαρκόνι στο Κισινάου, ήταν ο καλύτερος στη Ρουμανία. Τον Ιούλιο του 1939, η Gazeta Basarabiei έγραψε πως ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός στο Κισινάου ήταν "δύο φορές καλύτερος από αυτόν του Βουκουρεστίου ή από αυτόν της Τιράσπολης".
Η εταιρία ξεκίνησε στις 8 Οκτωβρίου 1939, με την ονομασία Radio Basarabia, ο οποίος ήταν ο δεύτερος ραδιοφωνικός σταθμός της Ρουμανικής Ραδιοφωνικής Εταιρίας. Στις 8 Οκτωβρίου 1939, το Radio Basarabia (με δικές του μεταδόσεις στα Ρουμανικά και στα Ρώσικα) ξεκίνησε στο Κισινάου από τη Ρουμανική Ραδιοφωνική Εταιρία. Το Radio Basarabia είχε έξι υπηρεσίες: τη γραμματεία, την τεχνική υπηρεσία, τα προγράμματα υπηρεσιών, τη διοικητική υπηρεσία, το τμήμα δικαστικών διαφορών και το εμπορικό τμήμα. Με τη Σοβιετική κατοχή της Βεσσαραβίας τον Ιούνιο του 1940, το μεγαλύτερο μέρος του αρχείου και του προσωπικού διέφυγαν στην πόλη Χούσι της Ρουμανίας. Ο κόκκινος στρατός ανατίναξε το κτήριο και οι σωροί των ανθρώπων που εξακολούθησαν να εργάζονται για τον σταθμό βρέθηκαν σε πηγάδι. Το 1958, ο Νικολάε Λουπάν έγινε ο πρώτος επικεφαλής συντάκτης του Teleradio-Moldova.
Τηλεοπτικά κανάλια
Ο φορέας είχε άλλο ένα κανάλι το TV Moldova Internațional το οποίο ήταν παγκόσμιας εμβέλειας, ωστόσο έκλεισε τον Ιανουάριο του 2013 λόγω οικονομικών ζητημάτων.