cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Πανουργιάς Ηλιόπουλος
Ο Πανουργιάς (Παναγιώτης) Ηλιόπουλος (1787 - 1865) προήχθη σε Εκατόνταρχο στις 12 Αυγούστου 1824, κατά την επανάσταση του 1821, και Λοχαγός της Βασιλικής φάλαγγας κατά την Οθωνική περίοδο. Γεννήθηκε στο Παλούμπα, στο σημερινό Δήμο Γορτυνίας στην Αρκαδία το 1787. Κατά την προ-επαναστατική περίοδο συμμετείχε στις πολεμικές επιχειρήσεις ως πρωτοπαλίκαρο στις άτακτες ομάδες Γορτύνιων εναντίον των Οθωμανών υπό του Κόλια Πλαπούτα αρχικά και κατά την επανάσταση υπό του Δημητράκη Πλαπούτα και Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. 'Οταν το 1805 ο Πατριάρχης Καλλίνικος Ε΄ Κωνσταντινουπόλεως εξέδωσε τον αφορισμό κατά των άτακτων αγωνιστών που διαβιβάστηκε σε όλες τις εκκλησίες της ελληνικής, υπό Τουρκικής κατοχής, επικράτειας κατά τον οποίο αφόριζε τους άτακτους αγωνιστές επαναστάτες και εξανάγκαζε τους υπηκόους να καταδίδουν αυτούς, ο αρχηγός των κλεφτών Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, o Δημήτρης Πλαπούτας μαζί με τον Πανουργιά Ηλιόπουλο κ άλλους άτακτους Επαναςτάτες πέρασαν στη Ζάκυνθο και κατατάχθηκαν στα Ελληνικά Σώματα που είχαν δημιουργηθεί εκεί συμμαχώντας με το Βρεταννικό Στρατό εναντίον της εκστρατείας του Ναπολέοντος στη Σικελία. Κατά την Επανάσταση οργάνωσε και συμμετείχε σε πολλές επιχειρήσεις στην Πελοπόννησο με τον Δημητράκη Πλαπούτα. Στο βιβλίο "Του Παλούμπα και οι Παλουμπαίοι" του Ι.Παπαχρήστου αναφέρεται οτι ο Πανουργιάς Ηλιόπουλος μετέφερε τον νεκρό Γιωργάκη Πλαπούτα εκτός του πεδίου της μάχης στο Λάλα στις 9 Ιουνίου 1821 σύμφωνα με τις σημειώσεις του Γενναίου Κολοκοτρώνη. Αναλάμβανε θέματα στρατολογίας στην ευρύτερη περιοχή της Αρκαδίας με επιτυχή αποτελέσματα, καθώς και έφθανε και στη λήψη σκληρών αποφάσεων όπως όταν οι κάτοικοι στο χωρίο Λιγκού της Ολυμπίας αρνήθηκαν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους για τον αγώνα της ανεξαρτησίας εναντιον του τοπικού Τούρκου άρχοντα, δεν δίστασε να διατάξει την πυρπόληση του χωριού.
Επιπλέον, μετά την άλωση της Τριπολιτσάς ηγήθηκε της εκδικητικής επιχείρησης εναντίον των Τρασταίων Τούρκων για τα όσα είχαν διαπράξει εναντίον των Ελλήνων. Του απενεμήθη το Χαλκούν Αριστείον από την Α.Μ. Βασιλιά των Ελλήνων Όθων στις 21 Μαρτίου 1846. Στο Φύλλο της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως της 16ης Νοεμβρίου 1851 στην ενότητα "Παράρτημα Ενόρκων του αρ.27 της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως-Γενικός Κατάλογος των εχόντων προσόντα ενόρκων, κατοίκων του Νομού Αρκαδίας, καταγράφεται ο Πανουργιάς Ηλιόπουλος με τον Δημητράκη Πλαπούτα μόνον απο το χωριό Παλούμπα. Πέθανε στο Παλούμπα το 1865.
Γιος του ο Πάνος Ηλιόπουλος 1825-1907 (σύζυγος Παναγούλα Δημάκη)
Απόγονοι του Πανουργιά Ηλιόπουλου ζουν σήμερα στην Αθήνα, Τρίπολη, Σικάγο των ΗΠΑ.
Παραπομπές
Κατηγορία:Οπλαρχηγοί του 1821
Πάπας Βενέδικτος ΙΓ΄
Ο Βενέδικτος ΙΓ΄ (Papa Benedetto XIII, 2 Φεβρουαρίου 1649 - 21 Φεβρουαρίου 1730) ήταν Πάπας της Ρώμης από το 1724 έως το 1730. Το κοσμικό του όνομα του ήταν Πιέτρο Φραντσέσκο Ορσίνι και έπειτα Βιτσέντζο Μαρία Ορσίνι.
Γεννήθηκε στη Γραβίνα της Απουλίας, στις 2 Φεβρουαρίου του 1649. Ήταν γιος του Φερδινάνδου Γ΄ Ορσίνι, δούκα της Γραβίνας και της Τζιοβάννας Φραντζιπάνι ντελα Τόλφα, από το Τορίττο. Έγινε καρδινάλιος το 1672 και στη συνέχεια επίσκοπος και Αρχιεπίσκοπος του Μπενεβέντο.
Αρχικά ονομαζόταν Βενέδικτος ΙΔ΄, λόγω της πρόληψης που ήθελε τον αριθμό 13 να είναι γρουσούζικος. Ήταν το τελευταίο μέλος των Ορσίνι που έγινε Ποντίφικας. Ανάμεσα στα μέτρα που έλαβε, ήταν να καταργήσει τα τυχερά παιχνίδια (λοταρίες) στη Ρώμη.
Όπως γράφει ο μετέπειτα Πάπας, καρδινάλιος Λαμπερτίνι, ο Βενέδικτος ΙΓ΄ δεν είχε ιδέα πώς να κυβερνήσει ενώ ήταν ασκητής. Υπήρξε αντίπαλος των Γιανσενιστών. Ίδρυσε το Πανεπιστήμιο του Καμερίνο.
Πέθανε στις 21 Φεβρουαρίου του 1730 και τάφηκε στη Σάντα Μαρία σόπρα Μινέρβα. Στον τάφο του χαράχτηκε σατιρικό επίγραμμα. Τον διαδέχθηκε ο Πάπας Κλήμης ΙΒ΄.
Παραπομπές
Κατηγορία:Πάπες Κατηγορία:Ιταλοί Πάπες Κατηγορία:Πάπες 18ου αιώνα Κατηγορία:Οικογένεια Ορσίνι Κατηγορία:Αρχιεπίσκοποι Μπενεβέντο
STS-102
STS-105 (αγγλ. Space Transportation System, διαστημικό σύστημα μεταφορών) είναι ο κωδικός που χαρακτηρίζει μια αποστολή του Διαστημικού Λεωφορείου Ντισκάβερι της NASA στον διεθνή διαστημικό σταθμό (ISS) το 2001. Σκοπός της πτήσης ήταν η ανεφοδιασμός του ISS και η μεταφορά αεροναυτών για να γίνει αλλαγή πληρώματος της 1ης και 2ης Αποστολής.
Πλήρωμα
Το πλήρωμα που επάνδρωσε την πτήση:
Κύρια σημεία της αποστολής
Το σημαντικότερο φορτίο της αποστολής ήταν η πολυμορφική μονάδα εφοδιασμού Leonardo (αγγλ. Multi-Purpose Logistics Module, MPLM), με έξι ράφια για την αμερικάνικη εργαστηριακή μονάδα Ντέστινι που είχε ήδη μεταφερθεί στον σταθμό από την πτήση STS-98. Το πλήρωμα της STS-102 σύνδεσε προσωρινά το Leonardo με το διεθνή διαστημικό σταθμό προκειμένου να ξεφορτώσει το φορτίο του.
Νάρεν Σάμμο
Η Νάρεν Σάμμο (Nareen Shammo), γεννημένη το 1986 στη Μπασίκα του Ιράκ, είναι Γιαζίντι δημοσιογράφος και ερευνήτρια, καθώς και γνωστή για το έργο της ως υπερασπίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
STS-102
Κύρια σημεία της αποστολής
Το πλήρωμα της πτήσης έκανε δύο διαστημικούς περιπάτους με περιεχόμενο την αποπεράτωση εργασιών συναρμολόγησης. Στον πρώτο διαστημικό περίπατο οι αστροναύτες Σούζαν Ηέλμς και Τζιμ Φος μετακίνησαν το στόμιο ελλιμενισμού για να κάνουν το χώρο για το MPLM και συνέδεσαν τον γερανό συναρμολόγησης στην κορυφή του εργαστηρίου. Η αποτέλεσμα των εργασιών επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί στην πτήση STS-100 για την σύνδεση του Canadarm2 με το σταθμό. Στον δεύτερο διαστημικό περίπατο, οι αστροναύτες Άντι Θόμας και Πολ Ρίτσαρντς συνέδεσαν μια εξωτερική πλατφόρμα εναποθήκευσης και μια αντλία ψυκτικών υγρών με την μονάδα Ντέστινι.
Νάρεν Σάμμο
Βιογραφία
Σπούδασε Αγγλική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Αλ-Χάντμπα της Μοσούλης, εργάστηκε ως δημοσιογράφος και τηλεοπτική παραγωγός και επί του παρόντος ασχολείται με εκστρατείες υπέρ των ανθρώπινων δικαιωμάτων των γυναικών Γιαζίντι.
STS-102
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αποστολές Διαστημικών Λεωφορείων Κατηγορία:Αποστολές στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό Κατηγορία:Διαστημικές αποστολές το 2001
Νάρεν Σάμμο
Βιογραφία
Το 2017 κέρδισε το βραβείο ακτιβισμού Γιο Ντόνα. Νωρίτερα, το 2014, η Σάμμο εγκατέλειψε την εργασία της ως δημοσιογράφος, όταν έμαθε ότι το Ισλαμικό Κράτος συστηματικά απαγάγει και υποδουλώνει γυναίκες και κορίτσια στο Ιράκ. Λόγω αυτού, ξεκίνησε να δραστηριοποιείται στην απελευθέρωση των αιχμάλωτων κοριτσιών και γυναικών Γιαζίντι, καταγγέλλοντας την γενοκτονία των Γιαζίντι.
Η Σάμμο είναι η πρώτη γυναίκα που μίλησε για τις καταχρήσεις κατά των γυναικών Γιαζίντι στο Κούρδικο Περιφερειακό Κοινοβούλιο και έπειτα ζήτησε την παρέμβαση τους.
Το 2015 βραβεύτηκε με το Βραβείο Γυναικών Κλάρα Τσέτκιν (Clara-Zetkin-Frauenpreis) του γερμανικού κόμματος Η Αριστερά για το εξαιρετικό της έργο.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ιρακινοί
Δοκός
Η λέξη Δοκός μπορεί να αναφέρεται σε κάποιο από τα παρακάτω:
Επώνυμο
Κατηγορία:Αποσαφηνίσεις ελληνικών τοπωνυμίων
Σίνισα Ντομπρασίνοβιτς
Ο Σίνισα Ντομπρασίνοβιτς (Κυριλλικό αλφάβητο: Синиша Добрашиновић, γενν. 17 Φεβρουαρίου 1977) είναι Κύπριος ποδοσφαιριστής ο οποίος έχει γεννηθεί στο Μαυροβούνιο.
Σύλλογοι
Έχει αγωνιστεί κατά σειρά στις ομάδες ΦΚ Ρουντάρ Πλιέβλια, Κ.Σ.Κ. Λόκερεν, Απόλλων Λεμεσού, Διγενής Ακρίτας Μόρφου, Α.Σ. Ομόνοια Λευκωσίας, Ανόρθωση Αμμοχώστου, ΑΟ Νέα Καβάλα, Αλκή Λάρνακας, ΦΚ Ζετισού και στη Π.Α.Ε. Βέροια. Την ποδοσφαιρική περίοδο 2013-14 αγωνίστηκε στη Νέα Σαλαμίνα Αμμοχώστου, με την οποία υπέγραψε συμβόλαιο τον Αύγουστο του 2013.
Συμμετοχές στο Τσάμπιονς Λιγκ
Την περίοδο 2008-09 συμμετείχε με την Ανόρθωση στους ομίλους του ΟΥΕΦΑ Τσάμπιονς Λιγκ. Είναι ο πρώτος ποδοσφαιριστής που σκόραρε στο ΟΥΕΦΑ Τσάμπιονς Λιγκ με φανέλα κυπριακής ομάδας.
Εθνική ομάδα
Παρόλο που έχει γεννηθεί στην πόλη Ιβάνγκραντ της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Μαυροβουνίου, που τότε ήταν μέρος της Γιουγκοσλαβία, το 2009 ο ποδοσφαιριστής επέλεξε να αποδεχθεί την πρόσκληση να εκπροσωπεί την Εθνική Κύπρου (αγωνιζόταν στην Κύπρο από το 2000), παίρνοντας την κυπριακή υπηκοότητα. Έκανε το ντεμπούτο του με την Εθνική Κύπρου στις 10 Οκτωβρίου 2009 στο νικηφόρο παιχνίδι με αντίπαλο την Εθνική Βουλγαρίας (4-1).
Προπονητική καριέρα
Μέχρι το τέλος της αγωνιστικής σεζόν 2013/14, ο Ντομπρασίνοβιτς αποφάσισε να βάλει τέλος στην καριέρα του ως παίκτης και να γίνει προπονητής. Στις 23 Ιανουαρίου 2015 ανέλαβε πρώτος προπονητής του Άρη Θεσσαλονίκης, όπου παρέμεινε για μόλις έξι αγώνες , σημειώνοντας πέντε νίκες και μια ήττα (1η Μαρτίου 2015, Δόξα Δράμας-Άρης 1-0 ). Αργότερα, το 2017 προσελήφθη ως βοηθός προπονητή στην Εθνική Κύπρου, όπου και παρέμεινε μέχρι το 2019. Στις 9 Μαρτίου 2021, ανέλαβε προπονητής στον Ερμή Αραδίππου αλλά παραιτήθηκε στις 12 Απριλίου του ίδιου έτους.
Στις 6 Φεβρουαρίου 2023 ανέλαβε χρέη βοηθού προπονητή, δίπλα στον Αλεξάντερ Κερζάκοφ στην Καρμιώτισσα Πάνω Πολεμιδιών αλλά αποχώρησε μετά από μόλις 11 ημέρες.
Βάλεραν Α΄ του Λίμπουργκ
O Βάλεραν Α΄, γερμ. Waleran I (απεβ. 1082) από τον Οίκο του Λίμπουργκ ήταν κόμης του Αρλόν (από το 1052) και του Λίμπουργκ (από το 1065). Έκτισε το κάστρο Λίμπουργκ και είναι ο αρχηγέτης του Οίκου του.
Σίνισα Ντομπρασίνοβιτς
Πηγές
Κατηγορία:Κύπριοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Μαυροβούνιοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Μέσοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΦΚ Ρούνταρ Πλιέβλια Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΚΣΚ Λόκερεν Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Απόλλων Λεμεσού Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Διγενή Μόρφου Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ομόνοιας Λευκωσίας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΑΟ Νέα Καβάλα Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Αλκής Λάρνακας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΦΚ Ζετισού Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Π.Α.Ε. Βέροιας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Νέας Σαλαμίνας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Κύπρου Κατηγορία:Κύπριοι προπονητές ποδοσφαίρου Κατηγορία:Μαυροβούνιοι προπονητές ποδοσφαίρου Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Άρη Θεσσαλονίκης Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Α΄ κατηγορίας Κύπρου Κατηγορία:Ξένοι ποδοσφαιριστές στην Ελλάδα Κατηγορία:Κύπριοι ποδοσφαιριστές στο εξωτερικό Κατηγορία:Κύπριοι σερβικής καταγωγής Κατηγορία:Ξένοι ποδοσφαιριστές στο Βέλγιο Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Ερμή Αραδίππου Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Καρμιώτισσας Πάνω Πολεμιδιών
Βάλεραν Α΄ του Λίμπουργκ
Βιογραφία
Ήταν γιος του Βάλεραν κόμη του Αρλόν. Οι απαρχές του Οίκου του δεν είναι γνωστές· φαίνεται να είναι πλάγιος κλάδος (μάλλον εκ θηλυγονίας) του Οίκου του Αρντέν δουκών της Άνω Λωρραίνης: ίσως η μητέρα του να ήταν η Αδέλα, κόρη του Θεοδώριχου Α΄.
Κληρονόμησε το Αρλόν μαζί με τον αδελφό του Φουλκ, ο οποίος απεβίωσε το 1078 και τον άφησε μόνο κόμη του Αρλόν. Έγινε επίτροπος (advocate) του αββαείου του Σιντ Τρούιντεν. Ο γάμος του με την κόρη του δούκα της Κάτω Λωρραίνης τον έκανε κόμη του Λεν, περιοχής κοντά στη Λιέγη. Ο Βάλεραν Α΄ έκτισε εκεί κάστρο, το Λένμπουρκ, όνομα που αργότερα έγινε Λίμπουργκ. Το έκανε έδρα του και είναι γνωστός ως ο πρώτος κόμης του Λίμπουργκ.
Το 1082 απεβίωσε και τον διαδέχθηκε ο γιος του Ερρίκος.
Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία
DASSAULT nEUROn
Ένα από τα σημαντικότερα έργα που έχει αναλάβει είναι η κατασκευή τμημάτων ενός Μη Επανδρωμένου Μαχητικού Αεροσκάφους, του nEUROn το οποίο έχει αναλάβει η DASSAULT AVIATION και συμμετέχουν ακόμα η σουηδική SAAB, η ιταλική Alenia, η ισπανική CASA και η ελβετική RUAG.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Εταιρείες κατασκευής αεροσκαφών Κατηγορία:Ελληνικές βιομηχανίες Κατηγορία:Οικονομία της Βοιωτίας Κατηγορία:Εταιρείες άμυνας στην Ελλάδα Κατηγορία:Ελληνική αεροπορία Κατηγορία:Ελληνικά εμπορικά σήματα
Άιλα
Το Άιλα, (αγγλικά: Islay) είναι νησί του Ηνωμένου Βασιλείου και συγκεκριμένα το τέταρτο μεγαλύτερο νησί του νησιωτικού συμπλέγματος των Εβρίδων. Είναι το πέμπτο μεγαλύτερο νησί της Σκωτίας και το όγδοο μεγαλύτερο του Ηνωμένου Βασιλείου με έκταση 620 τ.χλμ. και έχει 3.228 κατοίκους (2011). Πρωτεύουσα του νησιού είναι το Πορτ Έλλεν με 830 κατοίκους και ανήκει διοικητικά στην περιφέρεια του Άργκαϊλ και Μπιουτ.
Πενίσκολα
Το Πενίσκολα (ισπανικά: Peñíscola [ΔΦΑ: peˈɲiskola], βαλενθιανικά: Peníscola [ΔΦΑ: peˈniskola]) είναι κοινότητα στην επαρχία του Καστεγιόν, Αυτονόμη Κοινότητα της Βαλένθια, Ισπανία. Βρίσκεται στην Κόστα ντελ Αθαάρ, στην Μεσόγειο, και είναι σημαντικός τουριστικός προορισμός.
Ιστορία
Στη θέση του Πενίσκολα κατά την αρχαιότητα βρισκόταν η αρχαία ελληνική αποικία Χερσόνησος, στην φυλή των Εδετανών. Το όνομα Πενίσκολα είναι τοπική εκδοχή του λατινικού peninsula, το οποίο σημαίνει χερσόνησος. Είχε κτιστεί από την Μασσαλία και βρισκόταν μεταξύ της Ζάκανθας και της Δερτώσσας.
Μετά τους Έλληνες κατελήφθη φαίνεται από τους Καρχηδονίους και στην συνέχεια από τους Ρωμαίους, που άλλαξαν την ονομασία της σε Peninsula. Μετά περιήλθε στους Βησιγότθους και στην συνέχεια στους Μαυριτανούς, που την ονόμασαν Banáskula. Στην γλώσσα τους μεταφράζεται ως εξής: αυτό που έχει αφθονία σε ύδωρ, είναι απόρθητο και κυκλώνεται από την γη. Στην συνέχεια οι Ισπανοί την απελευθέρωσαν και καθιέρωσαν την τελική της ονομασία Peñíscola.
Από την ονομασία καταλαβαίνει κανείς την σπουδαιότητα του φρουρίου της πόλης ενάντια σε κάθε επιδρομέα. Επιπρόσθετα η συγχώνευση πολλών πολιτισμών στο φρούριο (ελληνικού, ρωμαϊκού, βησιγοτθικού, αραβικού και ισπανικού) σε συνδυασμό με τις φυσικές πηγές νερού το κατέστησαν αξιόλογο τουριστικό αξιοθέατο της Καταλωνίας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αρχαίες ελληνικές αποικίες στην Ιβηρική Χερσόνησο Κατηγορία:Αρχαίες πόλεις της Ισπανίας Κατηγορία:Κοινότητα της Βαλένθια
Κνουτ Χάμσουν
Ο Κνουτ Χάμσουν(4 Αυγούστου 1859 - 19 Φεβρουαρίου 1952) ήταν Νορβηγός συγγραφέας που του απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1920. Το έργο του εκτείνεται σε περισσότερα από 70 χρόνια και εμφανίζει ποικιλία όσον αφορά τη συνείδηση, το θέμα, την προοπτική και το περιβάλλον. Εξέδωσε πάνω από 20 μυθιστορήματα, μια ποιητική συλλογή, μερικά διηγήματα και θεατρικά έργα, ένα οδοιπορικό, μη μυθοπλαστικά έργα και μερικά δοκίμια.
Ο νεαρός Χάμσουν αντιτάχθηκε στο ρεαλισμό και το νατουραλισμό. Υποστήριξε ότι το κύριο αντικείμενο της μοντέρνας λογοτεχνίας πρέπει να είναι οι περιπλοκές του ανθρώπινου νου, ότι οι συγγραφείς θα πρέπει να περιγράψουν τον «ψίθυρο του αίματος και την έκκληση του μυελού των οστών». Ο Χάμσουν θεωρείται «ο ηγέτης της νεορομαντικής εξέγερσης στο γύρισμα του 20ου αιώνα», με έργα όπως η Πείνα (1890), τα Μυστήρια (1892), ο Παν (1894) και η Βικτώρια (1898). Τα μετέπειτα έργα του –ιδίως τα «μυθιστορήματα του Nόρντλαντ»-επηρεάστηκαν από το νορβηγικό νέο ρεαλισμό, που απεικονίζει την καθημερινή ζωή στην αγροτική Νορβηγία και συχνά χρησιμοποιεί τοπική διάλεκτο, ειρωνεία και χιούμορ. Ο Χάμσουν δημοσίευσε μόνο μια ποιητική συλλογή, την Αγρια ​​Χορωδία, που έχει μελοποιηθεί από πολλούς συνθέτες.
Ο Χάμσουν θεωρείται «ένας από τους πιο σημαντικούς και καινοτόμους λογοτεχνικούς στυλίστες των τελευταίων εκατό ετών» (περ. 1890–1990). Πρωτοπόρησε στην ψυχολογική λογοτεχνία με τεχνικές ροής της συνείδησης και εσωτερικού μονόλογου και επηρέασε συγγραφείς όπως οι Τόμας Μαν, Φραντς Κάφκα, Μαξίμ Γκόργκι, Στέφαν Τσβάιχ, Χένρυ Μίλλερ, Έρμαν Έσσε, Τζον Φαντ και Έρνεστ Χέμινγουεϊ. Ο Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ χαρακτήρισε τον Χάμσουν "πατέρα της σύγχρονης σχολής λογοτεχνίας σε κάθε πτυχή του - την υποκειμενικότητά του, την αποσπασματικότητά του, τη χρήση των αναδρομών στο παρελθόν, το λυρισμό του. Ολόκληρη η μοντέρνα σχολή της μυθοπλασίας τον εικοστό αιώνα έχει τις ρίζες της στον Χάμσουν ".
Στις 4 Αυγούστου 2009 άνοιξε στο Χάμερεϊ το Κέντρο Κνουτ Χάμσουν. Από το 1916 πολλά από τα έργα του έχουν μεταφερθεί στον κινηματογράφο.
Πρώτα χρόνια
Ο Κνουτ Χάμσουν γεννήθηκε ως Κνουντ Πέντερσεν στο Λομ στην κοιλάδα Γκούντμπραντσνταλ της Νορβηγίας. Ήταν ο τέταρτος γιος (από επτά παιδιά) της Τόρα Ολσντατερ και του Πέντερ Πέντερσεν. Όταν ήταν τριών η οικογένεια μετακόμισε στο Χάμσουντ του Χάμερεϊ στο Νόρντλαντ. Ήταν φτωχοί και ένας θείος τους είχε προσκαλέσει να καλλιεργούν τη γη του.
Στα εννέα ο Κνουτ χωρίστηκε από την οικογένειά του και ζούσε με το θείο του Χανς Ολσεν, που χρειαζόταν βοήθεια για το ταχυδρομείο του. Ο Όλσεν συνήθιζε να χτυπάει και να αφήνει νηστικό τον ανιψιό του και ο Χάμσουν αργότερα δήλωνε ότι οι χρόνιες νευρικές δυσκολίες του οφείλονται στον τρόπο που τον μεταχειριζόταν ο θείος του.
Το 1874 δραπέτευσε τελικά πίσω στη Λομ και τα επόμενα πέντε χρόνια έκανε διάφορες δουλειές για να βγάλει χρήματα : ήταν υπάλληλος καταστήματος, γυρολόγος, μαθητευόμενος τσαγκάρης, βοηθός κλητήρα και δάσκαλος δημοτικού σχολείου.
Πέρασε αρκετά χρόνια στην Αμερική, ταξιδεύοντας και κάνοντας διάφορες δουλειές και δημοσίευσε τις εντυπώσεις του με τον τίτλο Fra det moderne Amerikas Aandsliv (1889).
Πρώιμη λογοτεχνική καριέρα
Στο δεύτερο μυθιστόρημά του Μπγέργκερ (1878), προσπάθησε να μιμηθεί το ύφος της γραφής του Μπιέρνστιερνε Μπιέρνσον του αφηγήματος της Ισλανδικής Σάγκας. Η μελοδραματική ιστορία ακολουθεί έναν ποιητή, τον Μπγέργκερ, και την αγάπη του για τη Λάουρα. Αυτό το βιβλίο εκδόθηκε με το ψευδώνυμο Κνουντ Πέντερσεν Χάμσουντ. Αυτό το βιβλίο αποτέλεσε αργότερα τη βάση για το ''Βικτώρια: Μια Ερωτική Ιστορία (1898).
Μεγάλα έργα
Ένα θέμα στο οποίο ο Χάμσουν επέστρεφε συχνά είναι αυτό του διαρκώς περιπλανώμενου, ενός περιπλανώμενου ξένου (συχνά του αφηγητή) που εμφανίζεται και υπαινίσσεται τον εαυτό του στη ζωή των μικρών αγροτικών κοινοτήτων. Αυτό το θέμα του περιπλανώμενου είναι το επίκεντρο των μυθιστορημάτων «Μυστήρια» (1892), «Ο Παν» (1894), «Βικτωρία» (1898), Στο άστρο του φθινόπωρου (1906), «Ένας αλήτης παίζει με σουρντίνα» (1909), Στερνή Χαρά, Περιπλανώμενοι, Ρόζα και άλλων.
Η πεζογραφία του Χάμσουν συχνά περιέχει εκστατικές απεικονίσεις του φυσικού κόσμου, με οικείες αντανακλάσεις στα νορβηγικά δάση και τις ακτές. Για αυτό τον λόγο έχει συνδεθεί με το πνευματικό κίνημα που είναι γνωστό ως πανθεϊσμός («Δεν υπάρχει Θεός», έγραψε κάποτε. «Μόνο θεοί».). Ο Χάμσουν είδε την ανθρωπότητα και τη φύση ενωμένες σε έναν ισχυρό, μερικές φορές μυστικιστικό δεσμό. Αυτή η σχέση μεταξύ των ηρώων και του φυσικού τους περιβάλλοντος είναι χαρακτηριστική στα μυθιστορήματα Παν, Ενας Αλήτης Παίζει με Σουρτίνα, και το επικό Η Ευλογία της Γης, το "μνημειακό έργο του" που του χάρισε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1920.
Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, σύλληψη και δίκη
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ο Χάμσουν υποστήριξε την πολεμική προσπάθεια της Γερμανίας. Προσέγγισε και συναντήθηκε με υψηλόβαθμους ναζί αξιωματικούς, συμπεριλαμβανομένου του Αδόλφου Χίτλερ. Ο ναζιστής υπουργός προπαγάνδας Γιόζεφ Γκαίμπελς έγραψε ένα μεγάλο και ενθουσιώδες ημερολόγιο για μια ιδιωτική συνάντηση με τον Χάμσουν : σύμφωνα με τον Γκαίμπελς «η πίστη [του Χάμσουν] στη γερμανική νίκη είναι ακλόνητη». Το 1940 ο Χάμσουν έγραψε ότι «οι Γερμανοί μάχονται για μας». Μετά το θάνατο του Χίτλερ δημοσίευσε μια σύντομη νεκρολογία στην οποία τον περιέγραψε ως «πολεμιστή για την ανθρωπότητα» και «ιεροκήρυκα του ευαγγελίου της δικαιοσύνης για όλα τα έθνη».
Μετά τον πόλεμο συνελήφθη από την αστυνομία στις 14 Ιουνίου 1945 για προδοσία και στη συνέχεια μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο στο Γκρίμσταντ (Grimstad sykehus) "λόγω της προχωρημένης ηλικίας του", σύμφωνα με τον Ειναρ Κρίνγκλεν (καθηγητή και ιατρό). Το 1947 δικάστηκε στο Γκρίμσταντ και του επιβλήθηκε πρόστιμο. Το ανώτατο δικαστήριο της Νορβηγίας μείωσε το πρόστιμο από 575.000 σε 325.000 νορβηγικές κορώνες.
Θάνατος
Ο Κνουτ Χάμσουν πέθανε στις 19 Φεβρουαρίου 1952, σε ηλικία 92 ετών, στο Γκρίμσταντ. Η στάχτη του ετάφη στον κήπο του σπιτιού του στο Nέρχολμ.
Κληρονομιά
Ο Τόμας Μαν τον περιέγραψε ως «απόγονο των Φιόντορ Ντοστογιέφσκι και Φρίντριχ Νίτσε. Ο Άρθουρ Κέσλερ ήταν θιασώτης των ερωτικών ιστοριών του. Ο Χ. Τζ. Γουέλς επαίνεσε την Ευλογία της Γης (1917), για την οποία του απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Ο Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ ήταν θιασώτης του σύγχρονου υποκειμενισμού του, της χρήσης χρονικών αναδρομών, της χρήσης του κατακερματισμού και του λυρισμού του. Ένας ήρωας στο μυθιστόρημα Γυναίκες του Τσαρλς Μπουκόφσκι αναφέρεται σε αυτόν ως το μεγαλύτερο συγγραφέα που έχει ζήσει ποτέ.
Τα έργα του Χάμσουν παραμένουν δημοφιλή. Το 2009 ένας Νορβηγός βιογράφος δήλωσε : "Δεν μπορούμε παρά να τον αγαπήσουμε, αν και τον έχουμε μισήσει όλα αυτά τα χρόνια ... Αυτό είναι το τραύμα του Χάμσουν. Είναι ένα φάντασμα που δεν θα μείνει στον τάφο."
Τεχνικές γραφής
Μαζί με τους Όγκουστ Στρίντμπεργκ, Χένρικ Ίψεν και τον Σίγκριντ Ούντσετ ο Χάμσουν αποτέλεσε ένα κουαρτέτο Σκανδιναβών συγγραφέων που έγιναν διεθνώς γνωστοί για τα έργα τους. Ο Χάμσουν πρωτοπόρησε στην ψυχολογική λογοτεχνία με τις τεχνικές της ροής της συνείδησης και του εσωτερικού μονόλογου, που βρίσκονται στο έργο, για παράδειγμα, των Τζόυς, Προυστ, Μάνσφιλντ και Γουλφ.
Προσωπική ζωή
Το 1898 ο Χάμσουν παντρεύτηκε την Μπέργκλγιοτ Γκέπφερτ (το γένος), που γέννησε την κόρη τους Βικτώρια, αλλά χώρισαν το 1906. Στη συνέχεια ο Χάμσουν παντρεύτηκε το 1909 τη Μαρίε Αντερσεν (1881-1969), που ήταν η σύντροφός του μέχρι το τέλος της ζωής του. Απέκτησαν τέσσερα παιδιά: τους γιους Τόρε και Αριλντ και τις κόρες Ελινορ και Σεσίλια.
Η Μαρίε έγραψε για τη ζωή της με τον Χάμσουν σε δύο βιογραφίες. Ήταν μια πολλά υποσχόμενη ηθοποιός όταν τον γνώρισε, αλλά τελείωσε την καριέρα της και πήγαν μαζί στο Χάμερεϊ. Αγόρασαν ένα αγρόκτημα, με την πρόθεση να «κερδίζουν τα προς το ζην ως αγρότες, με το συγγραφικό του έργο να τους παρέχει κάποιο πρόσθετο εισόδημα».
Μετά από λίγα χρόνια αποφάσισαν να μετακινηθούν νότια στο Λάρβικ. Το 1918 αγόρασαν το Νέρχολμ, ένα παλιό, σχετικά ερειπωμένο αρχοντικό μεταξύ Λίλεσαντ και Γκρίμσταντ. Η κύρια κατοικία αποκαταστάθηκε και ανακαινίστηκε. Εδώ ο Χάμσουν μπορούσε να ασχοληθεί με τη συγγραφή ανενόχλητος, αν και συχνά ταξίδευε για να γράψει σε άλλες πόλεις και μέρη (κατά προτίμηση σε σπαρτιατικά καταλύματα).
Πολιτικές συμπάθειες
Στα νεανικά του χρόνια ο Χάμσουν είχε μια τάσεις αντιισωτικές και ρατσιστικές. Στην Πολιτιστική Ζωή της Σύγχρονης Αμερικής (1889) εξέφρασε την έντονη αντίθεσή του στην επιμιξία: «Οι Νέγροι είναι και θα παραμείνουν Νέγροι, μια νεογέννητη ανθρώπινη μορφή από τους τροπικούς, στοιχειώδη όργανα στο σώμα της λευκής κοινωνίας. Αντί να δημιουργήσει μια ελίτ διανοούμενων η Αμερική δημιούργησε ένα ιπποτροφείο μιγάδων. "
Μετά το Δεύτερο Πόλεμο των Μπόερς υιοθέτησε όλο και πιο συντηρητικές απόψεις. Έγινε επίσης γνωστός ως εξέχων υποστηρικτής της Γερμανίας και του γερμανικού πολιτισμού, καθώς και σταθερός αντίπαλος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και της Σοβιετικής Ένωσης. Κατά τη διάρκεια του Α' και του Β' Παγκοσμίου Πολέμου εξέφρασε δημόσια τη συμπάθειά του για τη Γερμανική Αυτοκρατορία και τη Ναζιστική Γερμανία.
Οι συμπάθειές του επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από το Δεύτερο Πόλεμο των Μπόερς, που θεωρήθηκε από το Χάμσουν ως βρετανική επιθετικότητα εναντίον ενός αδύναμου έθνους, καθώς και από την αγγλοφοβία και τον αντιαμερικανισμό του. Κατά τη δεκαετία του 1930 οι περισσότερες νορβηγικές δεξιές εφημερίδες και τα πολιτικά κόμματα ήταν συμπαθούντα σε διάφορους βαθμούς των φασιστικών καθεστώτων στην Ευρώπη και ο Χάμσουν ήταν εξέχων υποστηρικτής τέτοιων απόψεων. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου συνέχισε να εκφράζει την υποστήριξή του στη Γερμανία και οι δημόσιες δηλώσεις του συνάντησαν αντιδράσεις, ιδιαίτερα, αμέσως μετά τον πόλεμο. Όταν ξεκίνησε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν 80 ετών, σχεδόν κωφός και η κύρια πηγή ενημέρωσής του του ήταν η συντηρητική εφημερίδα Aftenposten, που υποστήριζε τη Φασιστική Ιταλία και τη Ναζιστική Γερμανία από την αρχή. Κατά τη διάρκεια του πολέμου υπέστη δύο ενδοκρανιακές αιμορραγίες.
Ο Χάμσουν έγραψε αρκετά άρθρα σε εφημερίδες κατά τη διάρκεια του πολέμου, συμπεριλαμβανομένης της περίφημης δήλωσης του 1940 ότι «οι Γερμανοί μάχονται για εμάς και τώρα συντρίβουν την τυραννία της Αγγλίας για εμάς και για όλους τους ουδέτερους». . Το 1943 έστειλε ως δώρο τον υπουργό Προπαγάνδας της Γερμανίας Γιόζεφ Γκαίμπελς το μετάλλιό του του Βραβείου Νόμπελ. Ο βιογράφος του Θόρκιλντ Χάνσεν το ερμήνευσε ως μέρος της στρατηγικής του να πετύχει μια ακρόαση του Χίτλερ. Ο Χάμσουν τελικά κλήθηκε να συναντηθεί με το Χίτλερ διαμαρτυρήθηκε για το Γερμανό πολιτικό διοικητή στη Νορβηγία, Γιόζεφ Τέρμποβεν, και ζήτησε την απελευθέρωση των φυλακισμένων Νορβηγών πολιτών, εξοργίζοντάς τον. Ο Χάμσουν επίσης σε άλλες περιπτώσεις βοήθησε Νορβηγούς που είχαν φυλακιστεί για αντιστασιακή δράση και προσπάθησε να επηρεάσει τη γερμανική πολιτική στη Νορβηγία.
Ωστόσο, μια εβδομάδα μετά το θάνατο του Χίτλερ, ο Χάμσουν του έγραψε ένα εγκώμιο, λέγοντας: «Ήταν πολεμιστής, πολεμιστής για την ανθρωπότητα και προφήτης του ευαγγελίου της δικαιοσύνης για όλα τα έθνη». Μετά το τέλος του πολέμου θυμωμένα πλήθη έκαψαν τα βιβλία του δημόσια σε μεγάλες πόλεις της Νορβηγίας και ο Χάμσουν έμεινε κλεισμένος για αρκετούς μήνες σε ψυχιατρικό νοσοκομείο.
Ο Χάμσουν αναγκάστηκε να υποβληθεί σε ψυχιατρική εξέταση, που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είχε «μόνιμα εξασθενημένες ψυχικές ικανότητες», και σε αυτή τη βάση απορρίφθηκαν οι κατηγορίες για προδοσία. Αντίθετα κατηγορήθηκε για μια υπόθεση αστικής ευθύνης και το 1948 κλήθηκε να πληρώσει στη Νορβηγική κυβέρνηση το κολοσσιαίο ποσό των 325.000 κορωνών (65.000 $ ή 16.250 £ εκείνη την εποχή) για την υποτιθέμενη ένταξή του στο Nasjonal Samling και για την ηθική υποστήριξη που έδωσε στους Γερμανούς, αλλά απαλλάχθηκε από οποιαδήποτε άμεση σχέση με τους Ναζί. Το αν ήταν μέλος του Nasjonal Samling ή αν η διανοητική του υγεία είχε τρωθεί είναι ένα πολύ αμφισβητούμενο ζήτημα ακόμη και σήμερα. Ο Χάμσουν δήλωσε ότι δεν ήταν ποτέ μέλος κάποιου πολιτικού κόμματος. Έγραψε το τελευταίο του βιβλίο Paa giengrodde Stier (Σε χορταριασμένα μονοπάτια) το 1949, βιβλίο που πολλοί θεωρούν ως απόδειξη των λειτουργικών του πνευματικών ικανοτήτων. Σε αυτό επικρίνει σκληρά τους ψυχίατρους και τους δικαστές και, με τα δικά του λόγια, αποδεικνύει ότι δεν είναι ψυχικά άρρωστος.
Ο Δανός συγγραφέας Θόρκιλντ Χάνσεν ερεύνησε τη δίκη και έγραψε το βιβλίο Η Δίκη του Χάμσουν (1978), που προκάλεσε καταιγίδα στη Νορβηγία. Μεταξύ άλλων ο Χάνσεν δήλωσε: «Αν θέλετε να συναντήσετε ηλίθιους, πηγαίνετε στη Νορβηγία», καθώς ένιωθε ότι τέτοια μεταχείριση του παλαιού βραβευμένου με Νόμπελ συγγραφέα ήταν εξωφρενική. Το 1996, ο Σουηδός σκηνοθέτης Γιαν Τρελ βασίστηκε για την ταινία Χάμσουν στο βιβλίο του Χάνσεν. Στο Χάμσουν τον υποδύεται ο Σουηδός ηθοποιός Μαξ φον Σίντοφ. Τη σύζυγό του Μαρίε παίζει η Δανή ηθοποιός Γκίτα Νόρμπι.
Μελέτες για το έργο του Χάμσουν
Τα κείμενα του Χάμσουν αποτέλεσαν αντικείμενο πολλών βιβλίων και άρθρων εφημερίδων. Μερικά από αυτά τα κείμενα διερευνούν τη διαλεκτική μεταξύ των λογοτεχνικών έργων του Χάμσουν και των πολιτικών και πολιτιστικών του τάσεων που εκφράζονται στα μη μυθοπλαστικά έργα του.
Μεταφορές στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση
Το βιβλίο Μυστήρια ήταν η βάση ομώνυμης ταινίας του 1978 (από την ολλανδική κινηματογραφική εταιρεία Sigma Pictures), σε σκηνοθεσία Πωλ ντε Λυσανέ, με πρωταγωνιστές τη Σίλβια Κριστέλ, το Ρούτγκερ Χάουερ, την Αντρέα Φερεόλ και τη Ρίτα Τάσιγκαμ.
Το Landstrykere (Οδοιπόροι) είναι μια νορβηγική ταινία του 1990 σε σκηνοθεσία του Ολα Σόλουμ.
Ο Τηλεγραφητής είναι μια νορβηγική ταινία του 1993 σε σκηνοθεσία του Ερικ Γκούσταβσον. Βασίζεται στο μυθιστόρημα Ονειροπόλοι (Sværmere).
Πάπας Σαβινιανός
Ο Σαβινιανός ήταν Πάπας από το 604 ως το 606.
Κνουτ Χάμσουν
Μεταφορές στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση
Ο Παν υπήρξε η βάση τεσσάρων ταινιών μεταξύ του 1922 και του 1995. Η τελευταία ομώνυμη δανική ταινία σκηνοθετήθηκε από το Χένινγκ Κάρλσεν, που σκηνοθέτησε επίσης τη δανική, νορβηγική και σουηδική συμπαραγωγή της ταινίας Sult (Πείνα) του 1966 από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Χάμσουν.
Πάπας Σαβινιανός
Γεννήθηκε στην Μπιέρα (Μπιέντα) κοντά στο Βιτέρμπο και χειροτονήθηκε Πάπας πιθανότατα στις 13 Σεπτεμβρίου του 604. Νωρίτερα είχε υπηρετήσει ως αποστολικός νούντσιος (αποκρισάριος) στην Κωνσταντινούπολη, απεσταλμένος του προκατόχου του Πάπα Γρηγορίου Α΄, επί Αυτοκρατόρων Μαυρικίου και Φωκά και Πατριαρχών Ιωάννη Δ΄ (του νηστευτή) και Κυριακού, χωρίς συνολική επιτυχία. Επέστρεψε στη Ρώμη το 597.
Κνουτ Χάμσουν
Κινηματογραφική βιογραφία
Μια βιογραφική ταινία με τίτλο Χάμσουν κυκλοφόρησε το 1996, σε σκηνοθεσία Γιαν Τρελ, με πρωταγωνιστή στο ρόλο του Χάμσουν τον Μαξ φον Σίντοφ.
Πάπας Σαβινιανός
Σε αυτόν αποδίδεται μεταξύ άλλων ο εορτασμός των Ευχαριστιών. Επίσης, απέκτησε άσχημη φήμη για την πώληση των δημητριακών σε υψηλές τιμές, ενώ ο προκάτοχός του Γρηγόριος είχε μοιράσει στο λαό τρόφιμα.
Κνουτ Χάμσουν
Εργογραφία και ελληνικές μεταφράσεις
—:: μτφ. Βασίλης Δασκαλάκης (εκδ. "Δωρικός", 1970) —:: μτφ. Βασίλης Δασκαλάκης (εκδ. "Δωρικός", 1970) —:: μτφ. Βασίλης Δασκαλάκης (εκδ. "Δωρικός", 1970) —:: μτφ. Βασίλης Δασκαλάκης (εκδ. "Δωρικός", 1970) —:: μτφ. Ιωάννης Γρυπάρης. Στον τόμο «Διηγήματα», εκδ. Σοκόλη, 2004 —:: μτφ. Ιωάννης Γρυπάρης, ως «Όβε Ρόλανδσεν». Στον τόμο «Διηγήματα», εκδ. Σοκόλη, 2004 —:: μτφ. Βασίλης Δασκαλάκης (εκδ. "Δωρικός", 1970) —:: μτφ. Βασίλης Δασκαλάκης (εκδ. "Δωρικός", 1971) —:: μτφ. Βασίλης Δασκαλάκης (εκδ. "Δωρικός", 1971) —:: μτφ. Βασίλης Δασκαλάκης (εκδ. "Δωρικός", 1970) —:: μτφ. Βασίλης Δασκαλάκης (εκδ. "Δωρικός", 1970) —:: μτφ. Άρης Δικταίος (εκδ. «Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος»)
Διάφορα
Το τεύχος 5 Δεκεμβρίου 2005 — 2 Ιανουαρίου 2006 του περιοδικού The New Yorker έχει ένα μείζον άρθρο από τον Τζέφρι Φρανκ (Jeffrey Frank) (σύνδεσμος εδώ). Φαίνεται ότι βασίζεται πάνω στη βιογραφία του Ίνγκαρ Κόλλοεν (Ingar Kolloen) (δύο τόμοι, κατά τα λεγόμενα 1000 σελίδες και οι δύο μαζί).
Πάπας Σαβινιανός
Πέθανε στις 22 Φεβρουαρίου του 606. Τον διαδέχθηκε ο Πάπας Βονιφάτιος Γ΄.
Κνουτ Χάμσουν
Διάφορα
Ο βραβευμένος με Νόμπελ Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τον Χάμσουν και μετέφρασε κάποια από τα έργα του.
Τσορνομόρσκε (Οδησσός)
Το Τσορνομόρσκε (Чорноморське) είναι αστικός οικισμός στην επαρχία Οδησσού στην δυτική Ουκρανία, αποτελεί το διοικητικό κέντρο της περιοχής Λυμάν. Πριν το 1978 ήταν χωριό γνωστό ως Χβαρντίγσκε. Στην περιοχή έχει την έδρα της η 28η μηχανοκίνητη ταξιαρχία των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων. Σύμφωνα με την απογραφή του 2015 διέθετε 6.928 κατοίκους.
Κνουτ Χάμσουν
Ταινίες
Το βιβλίο Μυστήρια ήταν η βάση για την ταινία του 1978 (από την εταιρία ολλανδικών ταινιών Sigma Pictures), σκηνοθετημένη από τον Πάουλ ντε Λούσσανετ (Paul de Lussanet), όπου πρωταγωνιστούν οι Σύλβια Κρίστελ (Sylvia Kristel), Ρούτγκερ Χάουερ (Rutger Hauer), Αντρέα Φέρρεολ (Andrea Ferreol) και Ρίτα Τούσινγκχαμ (Rita Tushingham).
Πάπας Σαβινιανός
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Πάπες Κατηγορία:Ιταλοί Πάπες Κατηγορία:Πάπες 7ου αιώνα Κατηγορία:Βυζαντινοί του 7ου αιώνα
Κνουτ Χάμσουν
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Νορβηγοί ποιητές Κατηγορία:Νορβηγοί μυθιστοριογράφοι Κατηγορία:Νορβηγοί θεατρικοί συγγραφείς Κατηγορία:Βραβευμένοι με Νόμπελ Λογοτεχνίας Κατηγορία:Νορβηγοί Νομπελίστες Κατηγορία:Ναζιστές
Τσορνομόρσκε (Οδησσός)
Παραπομπές
Κατηγορία:Πόλεις της Ουκρανίας
Δομή Κρίπκε
Η δομή Κρίπκε (Αγγλικά: Kripke structure) είναι ένας τύπος μη-ντετερμινιστικής μηχανής πεπερασμένων καταστάσεων που προτάθηκε από τον Σάουλ Κρίπκε το 1963 και χρησιμοποιείται στον έλεγχο μοντέλων για να αναπαριστά τη συμπεριφορά ενός συστήματος. Αποτελείται από ένα γράφο, οι κόμβοι του οποίου αναπαριστούν τις προσβάσιμες καταστάσεις του συστήματος και οι ακμές του τις μεταβάσεις μεταξύ καταστάσεων. Μια συνάρτηση απόδοσης ετικετών (labeling function) αντιστοιχεί σε κάθε κόμβο ένα σύνολο από ιδιότητες που ισχύουν σε μια συγκεκριμένη κατάσταση. Οι χρονικές λογικές συνήθως ερμηνεύονται με δομές Κρίπκε.
Τυπικός ορισμός
Έστω ότι το AP είναι ένα σύνολο ατομικών προτάσεων, δηλ. εκφράσεις αληθείας με μεταβλητές, σταθερές και κατηγορηματικά σύμβολα.
thumb|300px|right|Μια δομή Κρίπκε από τρεις καταστάσεις και τις μεταξύ τους μεταβάσεις.
Μια δομή Κρίπκε είναι μια τετράδα που αποτελείται από:
Επειδή η R είναι αριστερά-πλήρης (left-total), είναι πάντα πιθανό να κατασκευαστεί ένα άπειρο μονοπάτι μέσω της δομής Κρίπκε. Κατά αυτόν τον τρόπο μια κατάσταση αδιεξόδου (deadlock) έχει μια εξερχόμενη ακμή πίσω στον εαυτό της.
Η συνάρτηση απόδοσης ετικετών L ορίζει για κάθε κατάσταση s ∈ S το σύνολο L(s) όλων των ατομικών προτάσεων που ισχύουν στο s. Σε μια δομή Κρίπκε, η συνάρτηση μετάβασης πρέπει να είναι πλήρης, δηλ. κάθε κατάσταση πρέπει να έχει μια μετάβαση από τον εαυτό της προς μια άλλη κατάσταση.
Παραπομπές
Κατηγορία:Λογική για Υπολογιστές Κατηγορία:Τυπικές μέθοδοι
Πιτσούντα
Η Πιτσούντα (γεωργιανά : ბიჭვინთა, αμπχαζιανά : Пиҵунда, ρωσικά: Пицунда, αρχ.ελληνικά: Πιτυοῦς,, ΔΦΑ: /bitʃʼvintʰɑ/) είναι κωμόπολη στην επαρχία Γκαγκρά της Αμπχαζίας (αποσχισθείσα περιοχή της Γεωργία ς), στις βορειοανατολικές ακτές της Μαύρης Θάλασσας και στους πρόποδες του Καυκάσου. Ο πληθυσμός της είναι 7.000 άτομα σύμφωνα με την απογραφή του 2008.
Αρχαιότητα
Η αρχική ονομασία της πόλης ήταν Πιτυούς και ήταν ελληνική αποικία των Μιλησίων κατά τον 5ο αιώνα π.Χ., λειτουργώντας ως εμπορικός σταθμός στις ακτές του βασιλείου της Λαζικής. Κατά τον γεωγράφο Αρτεμίδωρο τον Εφέσιο (1ος αιώνας π.Χ.) ο οποίος αναφέρεται σε αυτήν ως Μεγίστη Πιτυούς, η πόλη βρισκόταν βορείως της Διοσκουριάδος, έτερης ελληνικής αποικίας στην περιοχή, σε απόσταση 360 σταδίων, ενώ κατά τις αναφορές του Αρριανού (2ος αιώνας μ.Χ.) σε απόσταση 350. Η πραγματική απόσταση ωστόσο ήταν περισσότερο κοντά στα 400 στάδια. Αναφορά στην πόλη υπήρξε επίσης και από τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο (1ος αιώνας μ.Χ.) ο οποίος την περιέγραψε ως την πλουσιότερη πόλη (oppidum opulentissimum). Ωστόσο κατά το διάστημα μεταξύ 1ου αιώνα π.Χ. και μ.Χ., η πόλη είχε καταστραφεί από την τοπική σαρματική φυλή των Ηνιόχων, και οι μετέπειτα αναφορές για την πόλη είναι περιορισμένες καθώς ο Αρριανός την περιγράφει ως απλό αγκυροβόλιο για στάθμευση πλοίων ενώ ο Κλαύδιος Πτολεμαίος (2ος αιώνας μ.Χ.) δεν την αναφέρει καθόλου.
Κατά τα γραπτά του ιστορικού Ζώσιμου (6ος αιώνας) η πόλη ξανακτίστηκε αργότερα από τους Ρωμαίους, και διέθετε πολύ ισχυρά αμυντικά τείχη και μεγάλο λιμάνι. Αποτελούσε την έδρα της XV λεγεώνας, και τα τείχη αργότερα ενισχύθηκαν με δεύτερη γραμμή άμυνας κατά τα μέσα του 3ου αιώνα. .Η πόλη δέχτηκε την επίθεση των Γότθων σε συμμαχία με τους Βορανούς το 255 οι οποίοι είχαν προηγουμένως καταφέρει να αποκτήσουν τα πλοία του στόλου του βασιλείου του Βοσπόρου. Η ρωμαϊκή φρουρά κατάφερε να αποκρούσει την επίθεση υπό την ηγεσία του Σουκεσσιανού, ωστόσο οι επιτιθέμενοι επέστρεψαν το επόμενο έτος, κατέκτησαν την πόλη, και συνέχισαν την πορεία τους νοτιότερα αλώνοντας την Τραπεζούντα στα βόρεια παράλια της Μικράς Ασίας.
Η πόλη ανοικοδομήθηκε μετέπειτα, και κατά την παράδοση υπήρξε ο τόπος θανάτου του Ιωάννη του Χρυσοστόμου κατά την διάρκεια που βρισκόταν σε αιχμαλωσία, ωστόσο η μαρτυρία αυτή αμφισβητείται από νεώτερες μελέτες. Κατά την περίοδο του Ιουστινιανού (6ος αιώνας) η πόλη θεωρούνταν περισσότερο φρούριο παρά πόλη.
Μεσαίωνας
Η περιοχή πέρασε στον έλεγχο των Αβασγών (σύγχρονοι Αμπχάζιοι) και εξελίχθηκε σε ένα από τα κύρια πολιτικά και θρησκευτικά κέντρα της Λαζικής. Ήταν έδρα χριστιανικής επισκοπής ήδη από τον 4ο αιώνα, ενώ στην περιοχή ιδρύθηκε αρχιεπισκοπή το 541, και κατά τα τέλη του 10ου αιώνα ο βασιλιάς Μπαγκράτ Γ´ της Γεωργίας έκτισε τον καθεδρικό ναό της Πιτσούντας. Παράλληλα η πόλη αποτέλεσε την έδρα της αυτοκέφαλης γεωργιανής ορθόδοξης εκκλησίας στην Αμπχαζία, έως τα τέλη του 16ου αιώνα όταν η Αμπχαζία τέθηκε υπό τον έλεγχο των Οθωμανών μαζί με την Γεωργία υπό το βιλαέτι της Τραπεζούντας.
Κατά τα τέλη του 13ου αιώνα αποτέλεσε για μικρό χρονικό διάστημα αποικία των Γενοβέζων, γνωστή ως Πεζόντα (Pezonda).
Νεότερη εποχή
Κατα τα μέσα του 20ού αιώνα, η Πιτσούντα αποτελούσε την αγαπημένη εξοχική κατοικία του Νικίτα Χρουστσόφ, Γενικού Γραμματέα της ΕΣΣΔ.
Στις 7 Φεβρουαρίου του 2007, ο οικισμός έλαβε επίσημα τον προσδιορισμό της πόλης σύμφωνα με τις διοικητικές ρυθμίσεις της Αμπχαζίας, με προσπάθεια να αναπτυχθεί περαιτέρω ως τουριστικό θέρετρο.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πόλεις της Γεωργίας Κατηγορία:Αμπχαζία Κατηγορία:Αρχαίες ελληνικές αποικίες στη Μαύρη Θάλασσα
Μιχαήλ Πετρίδης
Ο '''Μιχαήλ Γ. Πετρίδης''' (απεβίωσε στις 4 Απριλίου 1966) ήταν Έλληνας γιατρός και Δήμαρχος Ρόδου από το 1955 ως τον θάνατό του, το 1964.
Βιογραφία
Ήταν γιος του Γεωργίου Πετρίδη, Συμιακού στην καταγωγή. Για πρώτη φορά εξελέγη με ποσοστό 55,23% στις εκλογές που έγιναν στις 21 Νοεμβρίου 1954 με το συνδυασμό Ηνωμένη Ανεξάρτητος Παράταξις που υποστηριζόταν  από το Γαβριήλ Χαρίτο και το βουλευτή Γιάννη Ζίγδη. Ανέλαβε δήμαρχος τον Ιανουάριο του 1955 και διαδέχθηκε το Φώτιο Φωταρά.
Ως δήμαρχος μερίμνησε για την τουριστική προβολή του νησιού και επέβαλε ενδυματολογικό κώδικα, με αποτέλεσμα ακόμα και οι μικροπωλητές να ντύνονται στα λευκά. Μετά το σεισμό του 1957 συνετέλεσε στην αποκατάσταση των ζημιών, με τη συνδρομή του αμερικανικού Ναυτικού. Κατασκεύασε επίσης το νεκροταφείο της Ρόδου. Από το Μάιο ως τον Ιούλιο του 1964 ο Πετρίδης τέθηκε σε αργία και επανήλθε στα καθήκοντά του τον Αύγουστο του 1964. Υπήρξε πολύ επικοινωνιακός, καθώς έπειτα από πρόσκλησή του ήρθαν στο νησί πολλές προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων και ο στρατάρχης Τίτο της Γιουγκοσλαβίας.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του σχεδίαζε την ανακατασκευή του Κολοσσού της Ρόδου με χορηγούς από την Αγγλία.
Πέθανε αδόκητα και εν ενεργεία τον Απρίλιο του 1966 και τον διαδέχθηκε προσωρινά ο υποδήμαρχος Ηλίας Ζαχαριάδης.
Παραπομπές
Κατηγορία:Έλληνες ιατροί του 20ού αιώνα Κατηγορία:Δήμαρχοι Ρόδου
Grumman F8F Bearcat
Το Grumman F8F Bearcat  ήταν ένα μονοθέσιο, μονοκινητήριο μαχητικό που επιχειρούσε από τα αεροπλανοφόρα του Αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού. Η ανάπτυξή του ξεκίνησε στα μέσα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου όμως το αεροσκάφος ήταν έτοιμο για επιχειρήσεις όταν τελείωσε. Χρησιμοποιήθηκε τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια από το Ναυτικό, τους Πεζοναύτες καθώς και από τις αεροπορίες άλλων χωρών. Ήταν το τελευταίο ελικοφόρο μαχητικό που ανέπτυξε η Grumman.
Σχεδίαση και ανάπτυξη
Οι απαρχές της ανάπτυξης του Bearcat ανάγονται σε μια συνάντηση ανάμεσα σε βετεράνους πιλότους της αεροναυμαχίας του Μίντγουεϊ και τον αντιπρόεδρο της Grumman Jake Swirbul που έλαβε χώρα στο Περλ Χάρμπορ στις 2 Ιουνίου 1942. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης ο πιλότος Jimmie Thach τόνισε τη σημασία που είχε ο καλός ρυθμός ανόδου στις αερομαχίες. Μετά από εντατική και σε βάθος ανάλυση των αερομαχιών στο θέατρο επιχειρήσεων του Ειρηνικού για ενάμιση χρόνο η Grumman ξεκίνησε τη σχεδίαση του F8F, με το πρωτότυπο να πραγματοποιεί την παρθενική του πτήση στις 31 Αυγούστου 1944. Τα Bearcat ανέλαβαν στη θέση των παλαιότερων Grumman F6F Hellcat τον ρόλο της αναχαίτισης των υπερευέλικτων μαχητικών νέας γενιάς των Ιαπώνων, όπως το A6M5 Zero και προς το τέλος της σύρραξης των επιθέσεων καμικάζι.
Η ανάπτυξη του πρωτοτύπου (G-58 Bearcat) ξεκίνησε στις αρχές του 1943 με βασικό στόχο να μπορεί να επιχειρεί από το κατάστρωμα των μικρότερων αεροπλανοφόρων, κυρίως σαν αναχαιτιστικό. Όπως και το προγενέστερο F6F, το νέο μαχητικό είχε τον κινητήρα Pratt & Whitney R-2800 αλλά ήταν 20% ελαφρύτερο, είχε κατά 30% ανώτερο ρυθμό ανόδου και ήταν κατά 80 km/h ταχύτερο. Το τίμημα για τη σημαντική βελτίωση των επιδόσεων ήταν η μείωση της ακτίνας δράσης.
Προκειμένου να μειωθεί το βάρος περιορίστηκε η ποσότητα καυσίμου που μπορούσε να μεταφέρει και ο οπλισμός αποτελούνταν στην αρχική έκδοση μόνο από τέσσερα πολυβόλα Browning M2/AN, δύο σε κάθε πτέρυγα. Οι σχεδιαστές πρότειναν την υιοθέτηση αποσπόμενων ακροπτέρυγων για να μειωθεί ακόμα περισσότερο το βάρος. Αν το αεροσκάφος ξεπερνούσε τα 7,5 g τα ακροπτέρυγα θα αποσπόνταν όμως το μαχητικό θα παρέμενε απολύτως ικανό να πετά και να προσνηωθεί σε κάποιο αεροπλανοφόρο. Αν και η ιδέα λειτούργησε με πολύ καλά αποτελέσματα σε ελεγχόμενες συνθήκες, στην πράξη τα αεροσκάφη καταπονούνταν κατά την προσνήωση και πολλές φορές αποσπόνταν μόνο το ένα ακροπτέργο, με αποτέλεσμα το αεροσκάφος να κινδυνεύει να συντριβεί. Παρά τις προσπάθειες το σύστημα δεν κατέστη λειτουργικό και τελικά τα ακροπτέρυγα ενισχύθηκαν και το αεροσκάφος περιορπίστηκε στα 7,5 g.
Ένα F8F-1 παραγωγής έθεσε το 1946 το ρεκόρ ταχύτερης ανόδου φθάνοντας σε ύψος 3,048 m σε 94 δευτερόλεπτα. Το ρεκόρ αυτό παρέμεινε για δέκα ολόκληρα χρόνια και ξεπεράστηκε τελικά από αεριωθούμενο μαχητικό.
Επιχειρησιακή ιστορία
Η κατασκευή των πρωτοτύπων ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 1943 και το πρώτο εξ αυτών πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση στις 21 Αυγούστου 1944, μόλις εννέα μήνες αργότερα. Τα πρώτα αεροσκάφη παραγωγής ήταν έτοιμα τον Φεβρουάριο του 1945 και η πρώτη squadron που ενε΄ταξε τον τύπο ήταν επιχειρησιακή στις 21 Μαΐου 1945. Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος έληξε πρωτού να χρησιμοποιηθούν τα Bearcat σε επιχειρήσεις.
Σχεδόν 200 F8F χρησιμοποιήθηκαν από τη γαλλική αεροπορία στον πόλεμο της Ινδοκίνας. Ήταν η πρώτη φορά που χρησιμοποιήθηκαν σε επιχειρήσεις. Όταν ο πόλεμος έληξε, 28 αεροσκάφη που επιβίωσαν εντάχθηκαν στη δύναμη της αεροπορίας του νεοσύστατου κράτους του Βιετνάμ. Η Ταϊλάνδη παρέλαβε επίσης F8F την ίδια χρονική περίοδο.
Σημειώσεις
<references group="N"/>
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
F8F Κατηγορία:Αεροσκάφη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου Κατηγορία:Μαχητικά αεροσκάφη Κατηγορία:Εμβολοκινητήρια στρατιωτικά αεροσκάφη Κατηγορία:Αεροσκάφη ναυτικής αεροπορίας
Νάτριο
Το νάτριο είναι το χημικό στοιχείο με σύμβολο Na (από τη λατινική λέξη natrium, ενώ στα αγγλικά είναι sodium) και ατομικό αριθμό 11. Το χημικά καθαρό νάτριο, στις κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος, δηλαδή σε θερμοκρασία 25°C και υπό πίεση 1 atm, είναι μαλακό, αργυρόλευκο και πολύ δραστικό στερεό μέταλλο. Είναι μέλος των αλκαλιμετάλλων. Το μοναδικό σταθερό του ισότοπο είναι το 23Na. Στη φύση ποτέ δεν έχει βρεθεί ως ελεύθερο (στοιχειακό) μέταλλο, οπότε όταν χρειάζεται στη στοιχειακή του μορφή, πρέπει να παραχθεί από τις χημικές ενώσεις του. Για πρώτη φορά απομονώθηκε από τον Χάμφρυ Ντέιβυ (Sir Humphry Davy) το 1807, που το παρήγαγε με ηλεκτρόλυση τήγματος υδροξειδίου του νατρίου (NaOH). Το νάτριο είναι το 6ο πιο άφθονο χημικό στοιχείο στη λιθόσφαιρα της Γης, και μετέχει σε πολλά ορυκτά, όπως οι άστριοι, ο σοδαλίτης και ο αλίτης. Πολλά άλατα του νατρίου είναι εξαιρετικά διαλυτά στο νερό, και το νάτριό τους διαβρώνεται από τη δράση του νερού, ώστε μαζί με το χλώριο, δηλαδή ως χλωριούχο νάτριο (NaCl), να είναι τα πιο συνηθισμένα διαλυμένα στοιχεία (κατά βάρος) στους ωκεανούς της Γης.
Πολλές χημικές ενώσεις του νατρίου είναι χρήσιμες, όπως το υδροξείδιο του νατρίου για σαπωνοποίηση, το χλωριούχο νάτριο ως αποπαγωτικό μέσο και ως θρεπτικό υλικό.
Στα ζώα, τα ιόντα νατρίου χρησιμοποιούνται ενάντια στα ιόντα καλίου για τις αντλίες νατρίου-καλίου στις κυτταρικές μεμβράνες, επιτρέποντας τη μεταβίβαση σε νευρικές ωθήσεις, όταν το φορτίο διαχέεται. Η επακόλουθη ανάγκη των ζώων για νάτριο το ταξινομεί ως ένα διαιτητικό ανόργανο μακρομέταλλο.
Φυσική παρουσία
Ο γήινος φλοιός περιέχει (περίπου) 2,27%, γεγονός που καθιστά το νάτριο το 7ο κατά σειρά αφθονίας χημικό στοιχείο στη Γη, και ειδικότερα το 5ο κατά σειρά αφθονίας μέταλλο στον πλανήτη μας, πίσω από το αργίλιο (Al), το σίδηρο (Fe), το ασβέστιο (Ca) και το μαγνήσιο (Mg). Μετά από το νάτριο βρίσκεται το κάλιο (Κ). Η μέση συγκέντρωση νατρίου στους ωκεανούς του πλανήτη μας είναι περίπου 1,08·104 g/m³. Εξαιτίας της μεγάλης δραστικότητάς του, ποτέ δε βρέθηκε στη μορφή του καθαρού στοιχείου. Βρέθηκε, όμως, σε πολλά διαφορετικά ορυκτά, κάποια από τα οποία είναι ευδιάλυτα, όπως ο αλίτης και το νάτρον, ενώ άλλα είναι λιγότερο διαλυτά, όπως ο αμφίβολος και ο ζεολίτης. Η δυσδιαλυτότητα ορισμένων νατριούχων ορυκτών, όπως ο κρυόλιθος και κάποιοι από τους άστριους, οφείλεται από την παρουσία σε αυτά πολυμερικών ανιόντων, που στην περίπτωση των αστρίων είναι πολυπυριτικά.
Αστροχημεία νατρίου
Το ατομικό νάτριο έχει μια πολύ ισχυρή φασματική κιτρινοπορτοκαλί γραμμή. Η ίδια γραμμή χρησιμοποιείται στους κίτρινους οδολαμπτήρες ατμών νατρίου. Αυτή η φασματική γραμμή εμφανίζεται σε πολλούς τύπους άστρων, που συμπεριλαμβάνουν τον Ήλιο μας. Αυτή η φασματική γραμμή πρωτομελετήθηκε το 1814 από τον Γιοζέφ φον Φραουχόφερ (Joseph von Fraunhofer) κατά τη διάρκεια έρευνάς του πάνω στις γραμμές του ηλιακού φάσματος. Γι' αυτό οι γραμμές αυτές είναι γνωστές και ως γραμμές Φραουχόφερ (Fraunhofer lines). Ο ίδιος ο Φραουχόφερ τις είχε ονοματίσει "D line", στον ενικό, γιατί με τα τότε μέσα φαίνονταν ως μία μοναδική γραμμή, αν και πλέον είναι γνωστό ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για ολόκληρων ομάδα κοντινών γραμμών.
Η ισχυρή γραμμή D έχει ανιχνευθεί σε πολλά αστρονομικά περιβάλλοντα. Σε άστρα έχει βρεθεί σε εκείνες τις επιφάνειες που είναι αρκετά ψυχρές ώστε το νάτριο να μπορεί να υπάρχει σε ατομική μορφή και όχι στις θερμότερες στις οποίες όλο το νάτριο ιονίζεται. Αυτό αντιστοιχεί γενικότερα σε άστρα τύπου F και ψυχρότερα. Σε πολλά άστρα φαίνεται να έχουν τη φασματική γραμμή απορρόφησης του νατρίου, αλλά στην πραγματικότητα αυτό οφείλεται όχι στην παρουσία του σε αυτά, αλλά στην παρουσία του στο διαστρικό ενδιάμεσο μεταξύ αυτών και της Γης. Η διάκριση για αυτά τα δύο είδη φασματικών γραμμών είναι δυνατή με τη χρήση φασματοσκοπίας υψηλής ευκρίνειας, γιατί οι διαστρικές γραμμές είναι πολύ πιο λεπτές, επειδή οι αστρικές εμφανίζονται φαρδύτερες εξαιτίας της περιστροφής των άστρων.
Το νάτριο έχει επίσης ανιχνευθεί σε πολλά περιβάλλοντα του ηλιακού μας συστήματος. Σε αυτά συμπεριλαμβάνεται η ατμόσφαιρα του του Ερμή, όπου το νάτριο ανιχνεύθηκε από το διαστημικό βολιστήρα Mariner 10. Το νάτριο ανιχνεύθηκε επίσης στην εξώσφαιρα της Σελήνης και πολλών άλλων σωμάτων. Κάποιοι κομήτες βρέθηκε ότι έχουν ουρά νατρίου. Αυτό πρωτοανιχνεύθηκε στον κομήτη Χέιλ-Μποπ το 1997. Το νάτριο ανιχνεύθηκε, ακόμη, στις ατμόσφαιρες κάποιων εξωπλανητών, μέσω φασματοσκοπίας μεταφοράς.
Το 23Na παράγεται κατά τη διεργασία πυρηνικής σύντηξης δύο πυρήνων άνθρακα στα άστρα. Για την πραγματοποίηση τέτοιας αντίδρασης απαιτείται θερμοκρασία άνω των 600 MK και το άστρο πρέπει να έχει μάζα τουλάχιστον όσο τρεις ηλιακές.
Ετυμολογία και ιστορία
Το αλάτι ήταν ένα σημαντικό εμπόρευμα για τις ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως (χαρακτηριστικά) δείχνει η αγγλική λέξη salary, που προήλθε από τη λατινική salarium, που αντιστοιχεί σε πλακίδια αλατιού που δίνονταν μερικές φορές στους Ρωμαίους στρατιώτες μαζί με τους μισθούς τους. Στη Μεσαιωνική Ευρώπη η λατινική λέξη sodanum χρησιμοποιούνταν για μια θεραπεία για τον πονοκέφαλο. Η ονομασία sodium, θεωρείται ότι προέρχεται από την αραβική λέξη suda, που σημαίνει «πονοκέφαλος», καθώς η ικανότητα του ανθρακικού νατρίου (Na2CO3), δηλαδή της σόδας, να ανακουφίζει από τον πονοκέφαλο ήταν καλά γνωστή από την αρχαιότητα. Η χημική συντομογραφία για το νάτριο δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά από τον Γιονς Γιάκομπ Μπερζέλιους (Jöns Jakob Berzelius) στο σύστημα των ατομικών συμβόλων του και συνδέεται με τη λατινική λέξη natrium, που αναφέρεται στην αιγυπτιακή λέξη natron, ένα φυσικό ορυκτό άλας που αποτελείται κυρίως από ένυδρο ανθρακικό νάτριο. Το natron ήταν σημαντικό τόσο για βιομηχανικές όσο και για οικιακές χρήσεις, αν και μεταγενέστερα αντικαταστάθηκε από άλλες ενώσεις του νατρίου. Παρόλο που το νάτριο αναγνωρίζονταν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ενώσεις του, το ίδιο το μεταλλικό νάτριο απομονώθηκε για πρώτη φορά το 1807 από το Χάμφρυ Ντέιβυ (Sir Humphry Davy), μέσω ηλεκτρόλυσης υδροξειδίου του νατρίου.