Ιστορία_των_Εβραίων_στη_Θεσσαλονίκη
Οικονομικές δραστηριότητες
Οι Ισπανοεβραίοι και Γερμανεοεβραίοι αποδεικνύονται ως «κύριοι φορείς της μεγάλης οικονομικής προόδου της Θεσσαλονίκης». Οι Εβραίοι έφεραν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία την τεχνογνωσία ύφανσης των μάλλινων, όπως την είχαν μάθει στα εργαστήρια της Καστίλλης. Ήταν κατασκευαστές ταπήτων, των ονομαστών mantas. Επίσης εισήγαγαν τη χρήση μύλου για πιο γρήγορο πλύσιμο των υφασμάτων. Ανέλαβαν την ύφανση των μάλλινων υφασμάτων που χρειάζονταν για την ενδυμασία των γενιτσάρων της φρουράς του σουλτάνου. Υποχρεώθηκαν να παραδίδουν εν είδει φόρου 1200 τόπια το χρόνο, 1000 χρώματος άσπρου και 200 κόκκινου. Σε αντάλλαγμα απέκτησαν με φιρμάνι το δικαίωμα προτεραιότητας στην αγορά, σε πολύ καλή τιμή, του αναγκαίου μαλλιού για τα εργαστήριά τους. Ξεκινώντας από τη δέσμευση του 1/5 της παραγωγής μαλλιού έναντι μικρού τιμήματος, τελικά με πρόσχημα τη μη επάρκεια της ποσότητας που αγόραζε, απέκτησε σιγά-σιγά το μονοπώλιο σε όλα τα μαλλιά. Έτσι θα τα μεταπωλούσαν σε Γάλλους εμπόρους και με ό, τι απέμενε θα έφτιαχναν άλλα αντικείμενα από μαλλί και θα κέρδιζαν σημαντικά ποσά. Σταδιακά απέκτησαν καταχρηστικά προνόμια, γεγονός που τους έφερνε σε σύγκρουση με άλλες εθνότητες εμπόρων, όπως Γάλλους, Έλληνες. Ταυτόχρονα η παρουσία του εβραϊκού στοιχείου συνέβαλε στην οικονομική και εμπορική ανάπτυξη της πόλης, ενώ η οργάνωση της υφαντουργίας έθεσε τις αρχικές προϋποθέσεις για τη διείσδυση του καπιταλισμού μέσα σε αυτήν. Σε αντίθεση με άλλες μειονότητες ανέπτυξαν εξαγωγικό εμπόριο εισάγοντας μάλιστα χρηματοοικονομικές καινοτομίες της εποχής όπως τις συναλλαγματικές και τις επιταγές. Η γεωγραφική θέση της Θεσσαλονίκης την καθιστούσε άριστη εμπορική βάση με αποτέλεσμα την εύκολη συσσώρευση κεφαλαίου. Διεξήγαγαν έντονο εμπόριο με τη Βενετία. Οι Εβραίοι ήταν οι βασικοί υπεύθυνοι για την κακή ποιότητα των νομισμάτων που κυκλοφορούσαν στη Θεσσαλονίκη στις αρχές του 17ου αι : έτσι σύμφωνα με την αναφορά του βαΐλου της Βενετίας στην Κωνσταντινούπολη στις αρχές του 17ου αιώνα οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης κατασκεύαζαν και έθεταν σε κυκλοφορία κάλπικα νομίσματα όλων των χωρών. Μια από τις πιο μεγάλες δραστηριότητες τους ήταν επίσης οι τραπεζικές εργασίες. Λόγω της σπανιότητας του χρήματος, οι Εβραίοι ήταν οι κύριοι του συναλλάγματος του οποίου αύξαναν την τιμή κάθε ημέρα. Επίσης στα μεταλλεία ασημιού στα Σιδερόκαψα, 80 χιλιόμετρα από την πόλη, την σκληρή δουλειά την έκαναν Εβραίοι μαζί με Βούλγαρους μεταλλωρύχους. Ο Τζιάκομο Κονταρίνι στα 1507 αναφέρει μια εβραϊκή βιοτεχνία όπλων στην πόλη, και ειδικότερα χύτευσης κανονιών. Επίσης αρκετοί από αυτούς ήταν και ενοικιαστές φόρων. Οι πιο φτωχοί ήταν ψαράδες, βαρκάρηδες, αχθοφόροι, κτίστες. Ωστόσο κάποιες από τις εμπορικές δραστηριότητές τους παρακμάζουν: στις αρχές του 18ου αιώνα παρακμάζει η βιοτεχνία της τσόχας επειδή νοθεύεται το τουρκικό νόμισμα με αποτέλεσμα να μην μπορούν να προμηθευθούν παρά μαλλιά κακής ποιότητας και να παράγουν κακής ποιότητας προϊόντα, ενώ δεν υπήρχε προστασία από τον ξένο ανταγωνισμό εκ μέρους του Οθωμανικού καθεστώτος. Από φορολογικής άποψης οι Εβραίοι υπόκειντο ως μη μουσουλμάνοι σε κεφαλικό φόρο, τον οποίο ειδικά οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης κατέβαλαν σε είδος, ενώ κατέβαλαν φόρο και σαν αντάλλαγμα για το προνόμιο να έχουν ανεξάρτητη διοίκηση με επικεφαλής το ραβίνο. Ο φόρος αυτός ειδικά για τη Θεσσαλονίκη ονομαζόταν akce rav. Λόγω του αριθμητικού μεγέθους τους και της σημαντικής οικονομικής δραστηριότητάς τους κατέβαλαν το 1/3 των φόρων.