Αλωπεκή
Τοποθεσία του αρχαίου δήμου
Οι ερευνητές του 19ου αιώνα, όπως οι Λουδοβίκος Ρος, Ουίλιαμ Μάρτιν Ληκ, Ιάκωβος Ρίζος ΡαγκαβήςΙάκωβος Ρίζος Ραγκαβής, "Τα Ελληνικά, ήτοι περιγραφή γεωγραφική, ιστορική, αρχαιολογική και στατιστική της αρχαίας και νέας Ελλάδος. Συνταχθείσα υπό Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, εις τρεις τόμους. Ων ο Α' διαλαμβάνει την Στερεάν, Ανατολικήν και Δυτικήν Ελλάδα, ο Β' την Πελοπόννησον και ο Γ' τας νήσους τας τε ελευθέρας και μη, και τον πίνακα, και εκδοθείσα υπό Κωνσταντίνου Αντωνιάδου."... τόμοι 1-3, Εκ του τυπογραφείου Κ. Αντωνιάδου. Εν Αθήναις 1853-1854, Ta Hellenkika: etoi perigraphe, geographike, historike, archaiologike, kai statistike tes archaias kai neas Hellados, Iakobos R. Rankabes, Ek tou typ. K. Antoniadou, 1853, Τόμος 1, σελ. 207: [...] "Αλωπεκή, δήμος φυλής Αντιοχίδος, κατά το βορ-ανατολικόν της πόλεως Αθηνών αφ' ης μόνον δια του Κυνοσάργους εχωρίζετο. Η θέσις του δήμου τούτου προσδιορίζεται υπό του Ηροδότου και του Αισχίνου. Ο πρώτος τίθησιν αυτόν παρά το Κυνόσαργες• «Αγχιμολίου εισί ταφαί της Αττικής Αλωπεκήσι αγχού του Ηρακληίου του εν Κυνοσάργει» (1 = Ηροδοτ. β. 5. κ. 63.), ο δε δεύτερος λέγει, ότι απείχεν ένδεκα ή δώδεκα στάδια του τείχους της πόλεως. «Το δ' Αλωπεκήσι χωρίον, ο ην άποθεν του τείχους ένδεκα ή δώδεκα στάδια» (2 = Αισχ. κατά Τιμ. σ. 119 Ρ. & 99.)• οι δημόται ελέγοντο Αλωπεκείς• εν τω δήμω τούτω ην ναός Αφροδίτης, και, ως φαίνεται, και Ερμαφροδίτου (3 = Αλκιφ. επιστ. 3. 37.). Ο Σωκράτης ην εκ του δήμου τούτου• οι δημόται Αλωπεκιείς και Αλωπεκείς. Εκ των Αλωπεκέων πολλοί ήσαν λιθοξόοι και ανδριαντοποιοί. - Ο Λήκιος διορίζει την θέσιν του δήμου τούτου επί της οδού της αγούσης από της πύλης της λεγομένης ποτέ της Ευρίπου προς την Κηφισσίαν, δια των γηλόφων του όρους Αγχέσμου ένθα ευρέθησαν πολλά ίχνη αρχαίων οικοδομών (4 = Λήκ. Δημ.)• κατά δε τον Ρος Αλωπεκή είναι οι νυν Αμπελόκηποι κατ' ανατολάς των Αθηνών, μεταξύ Λυκαβηττού και Ιλισσού (5 = Ρος Δημ.)". [...] Διονύσιος Σουρμελής κ.α. πίστευαν ότι η Αλωπεκή βρίσκονταν στην περιοχή των Αμπελοκήπων και ο ναός της Αφροδίτης βρισκόταν στην περιοχή της εκκλησίας «Παναγία Γουδί».Διονύσιος Σουρμελής, "Αττικά: ή περί δήμων Αττικής εν οις και περί τινων μερών του Άστεως". Υπό Διονύσιου Σουρμελή. Έκδοσις πρώτη. Τύποις Αλεξάνδρου Κ. Γκαρπολά, Εν Αθήναις 1854 και "Attika hē peri dēmōn Attikēs en hois kai peri tinōn merōn asteōs", Dionysios Surmelēs, Gkarpola, 1854, σελ. 122-123: [...] "Αλωπεκή, Αλωπεκεύς ο δημότης, και Αλωπεκειεύς εύρηται εις επιγραφάς. Και Αισχίνης ο ρήτωρ πρότερον, και ο Παυσανίας ο περιηγητής δεύτερον ορίζουσι την απόστασιν του δήμου τούτου δώδεκα σταδίους από της πόλεως. η Αλωπεκή έχουσα την καταγωγήν της από της Αλώπεκος μετεμορφώθη εις Αμπελόκηπον, φέρουσα του Βάκχου τα σύμβολα. Το τοπικόν επίρρημα αλωπεκήθεν παραφθαρέν εγένετο εν τη απαιδευσία Αμπελόκηποι. Η κώμη των Αλωπεκέων έκειτο όπου νυν κείται η εκκλησία «Παναγία Γουδί», ήτις πρότερον ήτον ναός Αφροδίτης, νυν δε ο τόπος ούτος είνε κτήμα της μονής Πετράκη. της κώμης ταύτης τα προς Μεσημβρίαν όρια είνε ο Ηριδανός, του οποίου τα ύδατα άλλοτε μέν ήσαν διαυγή, άλλοτε δε ακάθαρτα, ων απέσχοντο και τα θρέμματα, κατά τον Καλλίμαχον του Στράβωνος (β. θ. κ. Α'. 19). Και τω όντι τα ύδατα του Ηριδανού, και τοι ολίγιστα νυν, δεν έχουσι καλήν ποιότητα• είνε μεν πότιμα, ουχί όμως, ως τα άλλα καλά ύδατα. Τα ύδατα του Ηριδανού συνηγμένα μετά και άλλων εκ των Αμπελοκήπων εις εν υδραγωγείον του Τζακμάκου λεγόμενον από του κτίτορος του υδραγωγείου χρησιμεύουσι την σήμερον εις άρδευσιν των ανακτορικών κήπων. Ο δε Ηριδανός κατασταθείς χείμαρρος καλείται του Σωτηράκη το ρεύμα. Η θέσις των Αμπελοκήπων κειμένη υπό τας αύρας του Υμηττού είνε υγιεινή. Το διάστημα μεταξύ Αλωπεκής και Κυνοσάργους είνε ολίγον, και εν τω μέσω αυτών έκειτο το Ηράκλειον, όπερ εγένετο εκκλησία των Ομολογητών εμπεριεχομένη εις αγρόκηπον της Μητροπόλεως ή Επισκοπής". [...]