cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Τερέζ Ρακέν
Το μυθιστόρημα παρουσιάζει ήδη τα χαρακτηριστικά του νατουραλισμού που αναπτύχθηκε αργότερα στον μυθιστορηματικό κύκλο του Οι Ρουγκόν-Μακάρ. Ο ίδιος συγγραφέας δημιούργησε το 1873 ένα θεατρικό έργο με τίτλο Τερέζ Ρακέν: δράμα σε 4 πράξεις.
Υπόθεση
αριστερά|μικρογραφία|326x326εσ|Αφίσα της ταινίας Τερέζ Ρακέν του 1953, ελλ. [[Οι Εραστές της Σάρκας]] μικρογραφία|363x363εσ|Από θεατρική παράσταση του 1879 Η Τερέζ Ρακέν, γεννημένη στο Οράν της Αλγερίας, είναι κόρη ενός στρατιωτικού του γαλλικού στρατού στην Αλγερία και μιας Αλγερινής. Σε ηλικία δύο ετών χάνει τη μητέρα της και την ανατροφή της αναλαμβάνει η υπερπροστατευτική θεία της - η κυρία Ρακέν, αδερφή του πατέρα της, η οποία έχει έναν γιο, τον Καμίγ, κακομαθημένο και φιλάσθενο. Τα δύο παιδιά μεγαλώνουν μαζί.
Όταν η Τερέζ γίνεται 21 ετών, παντρεύεται τον εξάδελφό της Καμίγ, ήταν ένας γάμος χωρίς έρωτα, που όμως ικανοποίησε την κυρία Ρακέν, καθώς είχε εκπαιδεύσει την Τερέζ να προσέχει και να δίνει τα φάρμακά του στον γιο της, αλλά γρήγορα ο Καμίγ βαρέθηκε τη ζωή στην επαρχία και ήθελε να μετακομίσει στο Παρίσι, ονειρευόταν να εργαστεί σε κάποια διοικητική θέση. Η κυρία Ρακέν πηγαίνει στην πρωτεύουσα και ενοικιάζει ένα κατάστημα και ένα διαμέρισμα. Η ιδιόμορφη οικογένεια μετακομίζει στο Παρίσι και οι γυναίκες ανοίγουν ένα κατάστημα με είδη ραπτικής. Ο Καμίγ βρίσκει δουλειά στη διοίκηση των σιδηροδρόμων της Ορλεάνης.
Περνούν τρία χρόνια στο Παρίσι και η μονότονη ζωή τους διακόπτεται μόνο από τις επισκέψεις, κάθε Πέμπτη απόγευμα, τεσσάρων καλεσμένων: ο ηλικιωμένος Μισώ, συνταξιούχος αστυνομικός και φίλος της μαντάμ Ρακέν, ο γιος του Ολιβιέ, επίσης αστυνομικός, η σύζυγός του Σουζάν και ο Γκριβέ, υπάλληλος των σιδηροδρόμων της Ορλεάνης που γνώρισε ο Καμίγ στη δουλειά του. Σ' αυτές τις συναντήσεις πίνουν τσάι και παίζουν ντόμινο. Η Τερέζ πλήττει αφόρητα αυτά τα βράδια.
Μια μέρα ο Καμίγ συναντά τον Λωράν, υπάλληλο των σιδηροδρόμων επίσης, ζωγράφο, που εργάζεται γιατί δεν κατάφερε να αποκομίσει τα προς το ζην από τους πίνακές του. Οι δύο άντρες γνωρίζονταν από παιδιά, αλλά είχαν χαθεί. Τον προσκαλεί να έρθει την Πέμπτη το απόγευμα και κατά τη συνάντηση ο Λωράν προτείνει στον Καμίγ να ζωγραφίσει το πορτρέτο του.
Μετά από αυτό το διάστημα του ανεξέλεγκτου έρωτα, το αφεντικό του Λωράν του απαγορεύει να φεύγει από τη δουλειά του και για δύο εβδομάδες οι εραστές δεν μπορούν πλέον να συναντηθούν. Ωστόσο, ένα βράδυ η Τερέζ καταφέρνει να φύγει από το σπίτι της οικογένειας. Με τον εραστή της, αποφασίζουν να σκοτώσουν τον Καμίγ, έτσι ώστε να βιώσουν ελεύθερα τον έρωτά τους.
Μια Πέμπτη απόγευμα, λίγες εβδομάδες αργότερα, ακούνε τον Μισώ να διηγείται την ιστορία μιας δολοφονίας που δεν εξιχνιάστηκε ποτέ.
Ένας μήνας περνά. Οι Λωράν, Τερέζ και Καμίγ κάνουν μια βόλτα στο Σαιντ-Ουέν, στα περίχωρα του Παρισιού. Πριν το δείπνο, ο Λωράν έχει την ιδέα να πάνε για βαρκάδα στον Σηκουάνα. Πριν επιβιβαστούν, ανακοινώνει στην Τερέζ ότι πρόκειται να σκοτώσει τον Καμίγ.
Όταν έφτασαν στη μέση του ποταμού και εκτός ορατότητας, ο Λωράν σπρώχνει τον Καμίγ στο νερό, αλλά ο τελευταίος καθώς αγωνίζεται για τη ζωή του τον δαγκώνει στο λαιμό πριν πέσει στο νερό. Όταν ο Λωράν βεβαιώνεται ότι ο Καμίγ είναι νεκρός, αναποδογυρίζει το σκάφος και ζητά βοήθεια. Βαρκάρηδες σπεύδουν για βοήθεια, ο Λωράν τους εξηγεί ότι ήταν ατύχημα και γίνεται πιστευτός.
Ο Λωράν ανακοινώνει το ατύχημα στους φίλους τους και τη μητέρα του Καμίγ, οι δε βαρκάρηδες βεβαιώνουν ότι είδαν τη σκηνή, γεγονός που επιβεβαιώνει την ιστορία του Λωράν. Η κυρία Ρακέν καταρρέει από το θάνατο του γιου της. Για να βεβαιωθεί ότι ο Καμίγ είναι πραγματικά νεκρός, ο Λωράν πηγαίνει στο νεκροτομείο κάθε μέρα. Μετά από μία εβδομάδα, βρίσκεται το πτώμα.
Ο Λωράν επισκέπτεται επίσης τακτικά το κατάστημα για να φροντίσει τις δύο γυναίκες. Οι βραδινές συναντήσεις της Πέμπτης ξαναρχίζουν. Περνούν έτσι δεκαπέντε μήνες. Ο Λωράν γίνεται όλο και πιο ανήσυχος γιατί το φάντασμα του Καμίλ τον στοιχειώνει, αρχίζει να πάσχει από αυπνίες. Επί πλέον, το δάγκωμα στο λαιμό του δεν εξαφανίζεται. Από την πλευρά της, η Τερέζ υποφέρει επίσης από αϋπνίες λόγω του φαντάσματος του άνδρα της.
Αργότερα, ο Mισώ έχει μια ιδέα: σκέφτεται ότι η Τερέζ χρειάζεται σύζυγο και προτείνει τον Λωράν, ο οποίος προσποιείται ότι πείθεται και συγκατατίθεται.
Τη νύχτα του γάμου τους, οι νεόνυμφοι δεν μπορούν να κοιμηθούν. Πιστεύουν ότι το φάντασμα του Καμίγ βρίσκεται στο δωμάτιό τους. Κάθε βράδυ, οι φόβοι τους επανεμφανίζονται. Ο Λωράν φτάνει να πιστέψει ότι ο νεκρός κατέλαβε το σώμα της γάτας. Δεν μπορούν να ξεκουραστούν γιατί μόλις ξαπλώνουν, το σώμα του Καμίγ έρχεται ανάμεσά τους.
Λίγους μήνες αργότερα, ο Λωράν αποφασίζει να εγκαταλείψει τη δουλειά του και να αφιερωθεί πλήρως στη ζωγραφική. Αλλά κάθε φορά που ζωγραφίζει ένα πορτρέτο, εμφανίζεται το πορτρέτο του Καμίγ. Σταματά να ζωγραφίζει.
Η κυρία Ρακέν είναι πλέον παράλυτη και έχει χάσει την ομιλία της. Ένα βράδυ, σε μια νευρική κρίση που τον κατέλαβε, ο Λωράν μιλά ανοιχτά για τις λεπτομέρειες της δολοφονίας μπροστά στην ηλικιωμένη γυναίκα. Αυτή καταλαβαίνει και προσπαθεί να πει την αλήθεια στους καλεσμένους της Πέμπτης αλλά αυτοί δεν καταλαβαίνουν τι τους λέει.
Η ζωή της Τερέζ και του Λωράν γίνεται κόλαση: εξαντλούνται, φιλονικούν όλο και πιο βίαια. Ο Λωράν αρχίζει να χτυπά την Τερέζ και μια μέρα σκοτώνει τη γάτα. Η κυρία Ρακέν θρηνεί το ζώο σχεδόν όσο θρήνησε και τον γιο της.
Μετά από έξι μήνες γάμου, η Τερέζ και ο Λωράν δεν μπορούν πλέον να αντέξουν και ο καθένας αποφασίζει να δολοφονήσει τον άλλο. Κανένας από τους δύο δεν υποψιάζεται την πρόθεση του συντρόφου του. Ο Λωράν κλέβει δηλητήριο από έναν από τους φίλους του και η Τερέζ κρύβει ένα μαχαίρι κάτω από τη φούστα της. Μόλις έφυγαν οι επισκέπτες της Πέμπτης, ο Λωράν ρίχνει το δηλητήριο σε ένα ποτήρι και η Τερέζ παίρνει το μαχαίρι. Όταν συνειδητοποιούν τι προετοιμάζουν, αποφασίζουν να αυτοκτονήσουν μαζί πίνοντας από μισό το δηλητήριο.
Η κυρία Ρακέν παρευρίσκεται στη σκηνή, απολαμβάνοντας τη στιγμή του κοινού θανάτου τους.
Κριτική
«Στο μυθιστόρημα Τερέζ Ρακέν, θέλησα να μελετήσω ιδιοσυγκρασίες και όχι χαρακτήρες. Εκεί βασίζεται ολόκληρο το βιβλίο. Επέλεξα χαρακτήρες που κυριαρχούνται από τα νεύρα και το αίμα τους, χωρίς ελεύθερη βούληση, παρασυρμένοι σε κάθε πράξη της ζωής τους από τα θανάσιμη έλξη της σάρκας τους. Η Τερέζ και ο Λωράν είναι ακατέργαστοι άνθρωποι, τίποτα περισσότερο».
Λόγω αυτής της ανεξάρτητης και επιστημονικής προσέγγισης, της επιστημονικής ανάλυσης της ανθρώπινης λειτουργίας, όπως ανέφερε ο συγγραφέας, το έργο θεωρείται πρόδρομος του νατουραλισμού.
Θέατρο - Κινηματογράφος
Το μυθιστόρημα Τερέζ Ρακέν μεταφέρθηκε για πρώτη φορά στη σκηνή ως θεατρικό έργο του 1873 που γράφτηκε από τον ίδιο τον Ζολά με τίτλο Τερέζ Ρακέν: δράμα σε 4 πράξεις. Έκτοτε έχει εμπνεύσει πολλές φορές ταινίες, τηλεοπτικές μίνι σειρές, μιούζικαλ και μια όπερα, μεταξύ άλλων.
Παραπομπές
Κατηγορία:Γαλλικά μυθιστορήματα Κατηγορία:Μυθιστορήματα του Εμίλ Ζολά
Βασίλειος Βασίλιεβιτς Κοϊνάς
Ο Βασίλειος Κοϊνάς γεννήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 1911 στη πόλη Κριβοϊ Ριγκ της περιφέρειας Αικατερίνοσλαβ της Ρωσικής Αυτοκρατορίας (σημερινή Ουκρανία). Ουκρανός στην εθνικότητα. Από το 1931 ήταν μέλος του Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος (Μπολσεβίκων). Τελειώνοντας τις βασικές σπουδές του ο Β. Κοϊνάς εισήλθε στη Βιομηχανική Τεχνική Σχολή με ειδίκευση στην συντήρηση τρένων ενώ την ίδια περίοδο παρουσίασε έντονη πολιτική δραστηριότητα συμμετέχοντας στα πολιτικά δρώμενα της σχολής του στο πλαίσιο της Κομμουνιστικής Νεολαίας (Κομσομόλ).
Το 1932 κατατάχθηκε στις τάξεις του Κόκκινου Στρατού και 2 χρόνια αργότερα εισήλθε στην Σχολή Πιλοτών της Σοβιετικής Πολεμικής Αεροπορίας στο Χάρκοβο. Το 1939 φοίτησε στη Σχολή Πολιτικών Επιτροπών – της σχολής πού ετοίμαζε στελέχη για να επανδρώσουν την υπηρεσία που είχε επωμισθεί την πολιτική κατάρτιση των αξιωματικών και οπλιτών του σοβιετικού στρατεύματος.
Το 1936 ήταν ένας από τους πλέον καταξιωμένους πιλότους του Συντάγματός του και γ’αυτό επιλέχθηκε να συμμετάσχει στην πρωτομαγιάτικη στρατιωτική παρέλαση με το αεροπλάνο του. Με το πλήρωμα του πέταξαν πάνω από την Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας ενώ μετά το πέρας της Παρέλασης συμμετείχε στην καθιερωμένη δεξίωση στο Κρεμλίνο.
Το πολεμικό βάπτισμα του πυρός, ο σμηναγός της Σοβιετικής Αεροπορίας Βασίλειος Κοϊνάς, το έλαβε κατά τη διάρκεια του Σοβιετικό-φινλανδικού πολέμου 1939-1940 ως στρατιωτικός επίτροπος και πιλότος σε μοίρα της 50ης Ταξιαρχίας Άμεσου Βομβαρδισμού της 7ης Στρατιάς Αεροπορίας. Πραγματοποίησε πάνω 38 αποστολές αναγνώρισης και βομβαρδισμού πίσω από τις γραμμές των Φινλανδών. Στις 30 Ιανουαρίου και κάτω από ιδιαιτέρα κακές καιρικές συνθήκες μάλλον χιονοθύελλα, βομβάρδισε με επιτυχία θέσεις του εχθρού στην πόλη Σούμμα ενώ τρεις μέρες αργότερα πραγματοποιώντας παρόμοια αποστολή το αεροσκάφος του χτυπήθηκε από τη φινλανδική αεράμυνα αλλά κατάφερε να γυρίσει στην βάση του. Την 1η Μαρτίου 1940 το αεροσκάφος του Κοϊνά χτυπήθηκε και υποχρεώθηκε σε αναγκαστική προσγείωση στο χωριό Κιαχιάρι, κοντά στην πόλη Βίπουρη (σημερινό Βύμποργκ της Περιφέρειας Λένινγκραντ στην Βορειοδυτική Ρωσία). Κατά τη διάρκεια συμπλοκής με το φινλανδικό απόσπασμα που έσπευσε να συλλάβει τον σοβιετικό πιλότο, ο Β. Κοϊνάς αυτοπυροβολήθηκε προτιμώντας να πεθάνει, παρά να πέσει στα χέρια του εχθρού.
Για την πράξη του αυτή στις 23 Μαρτίου 1940 και με Διάταγμα του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ απονεμήθηκε στον Βασίλη Κοϊνά το Μετάλλιο του Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης μετά θάνατον – το σημαντικότερο μετάλλιο ανδρείας της ΕΣΣΔ καθώς και το Παράσημο Λένιν.
Η σορός του Βασιλείου Κοϊνά αναπαύεται στο Κοιμητήριο του Σεστρορέτσκ κοντά στην Αγία Πετρούπολη της Ρωσίας.
Παραπομπές
Κατηγορία:Σοβιετικοί στρατιωτικοί Κατηγορία:Ουκρανοί στρατιωτικοί Κατηγορία:Ήρωες της Σοβιετικής Ένωσης
Μαρία ντε Ζεσούς
Η Μαρία ντε Ζεσούς (Maria de Jesus, 10 Σεπτεμβρίου 1893 - 2 Ιανουαρίου 2009) ήταν υπεραιωνόβια από την Πορτογαλία. Από τις 26 Νοεμβρίου του 2008 ως το θάνατό της ήταν το γηραιότερο πρόσωπο στον κόσμο. Στις 11 Ιουνίου του 2008, σε ηλικία 114 ετών και 275 ημερών, κατάφερε να υπερβεί το ρεκόρ μακροζωίας στην Πορτογαλία, που ως τότε είχε η Μαρία ντο Κούτο Μάγια-Λόπες.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου του 1893 με το όνομα Μαρία ντος Σάντος και παντρεύτηκε το 1919. Ο σύζυγός της απεβίωσε το 1951, όταν εκείνη ήταν 57 ετών. Από το γάμο της αυτόν απέκτησε 5 παιδιά, εκ των οποίων την περίοδο που η ντε Ζεσούς κέρδισε τον τίτλο του γηραιότερου προσώπου στον κόσμο (Νοέμβριος 2008) ζούσαν ακόμα τα τρία. Η κόρη της, Μανταλένα (γεννήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου του 1924), ένα από τα τρία εν ζωή παιδιά της, ζούσε μαζί της την ίδια περίοδο. Απέκτησε 11 εγγόνια, 16 δισέγγονα και 6 τρισέγγονα. Σε όλη τη ζωή της επισκέφτηκε νοσοκομείο μόνο μία φορά και η υγεία της ήταν σε καλή κατάσταση. Είναι χαρακτηριστικό ότι ζούσε στην οικία της και όχι σε οίκο ευγηρίας. Μπορούσε να περπατήσει με τη βοήθεια μπαστουνιού αλλά δεν μπορούσε να αναγνωρίσει τα αγαπημένα της πρόσωπα. Από τις αγαπημένες της ασχολίες ήταν να βλέπει παλιά οικογενειακά άλμπουμ, να απολαμβάνει τη λιακάδα στην ταράτσα της και να κάνει μπάνια. Τρεφόταν όχι με κρέας αλλά με ψάρι και λαχανικά και επίσης αγαπημένα της φαγητά ήταν η πορτογαλική πουτίγκα με ρύζι και παγωτό. Δεν κάπνισε ή ήπιε αλκοόλ ποτέ στη ζωή της.
Γηραιότερο πρόσωπο στον κόσμο
Η Πορτογαλίδα έγινε επίσημα το γηραιότερο πρόσωπο στον κόσμο σε ηλικία 115 ετών και 77 ημερών, όταν πέθανε η προηγούμενη κάτοχος του τίτλου, η Αμερικανίδα Έντνα Πάρκερ, στις 26 Νοεμβρίου του 2008 Στις 25 Ιουλίου του 2005 είχε ήδη γίνει το γηραιότερο πρόσωπο στην Πορτογαλία (σε ηλικία 111 ετών και 318 ημερών, με το θάνατο της επίσης Πορτογαλίδας, Μαρίας ντο Κούτο Μάγια-Λόπες.  Έγινε γηραιότερο πρόσωπο στην Ευρώπη σε ηλικία 112 ετών και 336 ημερών έπειτα από το θάνατο της ηλικίας 114 ετών Γαλλίδας Καμίλ Λουαζό, στις 12 Αυγούστου του 2006. Η ντε Ζεσούς ήταν το τελευταίο πρόσωπο που είναι σήμερα εν ζωή και πιστοποιείται επίσημα ότι γεννήθηκε το 1893.
Θάνατος
Σχεδόν έναν μήνα μετά την απόκτηση του τίτλου του γηραιότερου προσώπου στον κόσμο, η ντε Ζεσούς απεβίωσε στις 2 Ιανουαρίου του 2009.
Ιερώνυμος Μπος
Ο Ιερώνυμος Μπος (Hieronymus Bosch, γεννώνυμο: Jheronimus van Aken, περ. 1450 - 9 Αυγούστου 1516) ήταν Ολλανδός ζωγράφος που έζησε την περίοδο της πρώιμης Αναγέννησης. Στην εποχή του θεωρήθηκε ένας "επινοητής τεράτων και χιμαιρικών οπτασιών" ενώ περίπου στα 1600, ο ιστορικός τέχνης Κάρελ φαν Μάντερ χαρακτήρισε τους πίνακες του Μπος ως "θαυμαστές και παράξενες φαντασιώσεις, συχνά ανατριχιαστικές". Στον 20ό αιώνα, αρκετοί μελετητές του έργου του Μπος απέδωσαν ένα βαθύτερο νόημα στη ζωγραφική του και προσπάθησαν να ερμηνεύσουν τις καταβολές της. Έχει χαρακτηριστεί ως ένας υπερρεαλιστής του 15ου αιώνα ενώ για άλλους, το έργο του αντανακλά απόκρυφες πρακτικές του μεσαιωνικού κόσμου όπως η αλχημεία ή η μαγεία.
Βιογραφία
right|thumb|200px|[[Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων (μεσαίο φύλλο)]] Ο Ιερώνυμος Μπος (πραγματικό όνομα Ιερώνυμος φαν Άκεν) γεννήθηκε και έζησε στο Χερτόχενμπος, μία από τις μεγαλύτερες πόλεις του δουκάτου της Βραβάντης που ανήκε στη σφαίρα ηγεμονίας του δούκα της Βουργουνδίας. Οι περισσότερες πληροφορίες για τη ζωή και την καλλιτεχνική δραστηριότητα του Μπος προέρχονται από τα δημοτικά αρχεία του Χερτόχενμπος καθώς από τα λογιστικά βιβλία της θρησκευτικής Αδελφότητας της Παναγίας, της οποίας μέλος ήταν και ο Μπος. Η πρώτη αναφορά στον Ιερώνυμο Μπος καταγράφεται το 1474 ενώ ανάμεσα στο 1479 και το 1481 φαίνεται πως νυμφεύτηκε την Aleyt Goyaerts van den Meervenne.
Αν και δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν πως ο Μπος ταξίδευσε εκτός της πόλης του, υπάρχουν ενδείξεις σύμφωνα με τις οποίες είναι πιθανό να επισκέφτηκε τις νότιες Κάτω Χώρες. Για την καλλιτεχνική παιδεία του Μπος πολύ λίγα είναι γνωστά και θεωρείται πως εκπαιδεύτηκε από τον πατέρα του ή κάποιον άλλο συγγενή του ζωγράφο. Ο θάνατος του Μπος χρονολογείται στα 1516 και αναφέρεται, επίσης, στα αρχεία της Αδελφότητας της Παναγίας. Η νεκρώσιμη ακολουθία τελέστηκε στις 9 Αυγούστου στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη.
Έργο
left|thumb|120px|[[Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων - Παράδεισος]] right|thumb|120px|[[Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων - Κόλαση]] Οι επίσημες αναφορές σχετικά με το έργο του Μπος είναι περιορισμένες. Αρκετά έργα του υπήρχαν στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, όπου η Αδελφότητα της Παναγίας διατηρούσε ένα δικό της περεκκλήσιο, αν και σήμερα δεν υπάρχουν ίχνη τους. Οι περισσότεροι από τους πίνακες που φιλοξενούνται σήμερα σε μουσεία ή ιδιωτικές συλλογές αποτελούν αντίγραφα ή μιμήσεις των πρωτότυπων συνθέσεων του Μπος και μόνο 30 πίνακες και μερικά σχέδια μπορούν με βεβαιότητα να αποδοθούν σε αυτόν. Επιπλέον, ελάχιστα από τα έργα αυτά φέρουν χρονολογία ενώ αρκετά έχουν υποστεί σημαντικές φθορές.
Τα πρώιμα έργα του Μπος έχουν αρκετά κοινά σημεία με την ολλανδική τέχνη της εποχής και ειδικότερα με τις διακοσμήσεις χειρογράφων. Ανάμεσα στους πίνακες που συγκαταλέγονται στην πρώτη περίοδο του Μπος (1470 - 1485) βρίσκονται τα Επιφάνια, το Ίδε ο Άνθρωπος και ο Ταχυδακτυλουργός, έργα που ακολουθούν περισσότερο παραδοσιακά πρότυπα και είναι απλούστερα σε ότι αφορά τη σύνθεση. Ελάχιστα από τα πρώιμα έργα του Μπος διαφέρουν αισθητά από την παραδοσιακή εικονογραφία, αν και λεπτομέρειες των πινάκων προαναγγέλλουν τις μετεγενέστερες καινοτομίες των έργων του.
Ο Μπος φιλοτέχνησε αρκετά τρίπτυχα, τρεις δηλαδή συναρμοσμένους πίνακες, λίγο ή πολύ πάνω στο ίδιο θέμα. Ένα από τα δημοφιλέστερα και σημαντικότερα έργα του είναι ο Κήπος των Επίγειων Απολαύσεων, έργο που θεωρείται γενικά ως το σχόλιο του Μπος πάνω στο θέμα του θανάσιμου αμαρτήματος της λαγνείας. Στο αριστερό φύλλο του τρίπτυχου απεικονίζεται ο Αδάμ και η Εύα στον κήπο της Εδέμ, στο μεσαίο φύλλο κυριαρχεί το θέμα των σαρκικών απολαύσεων ενώ στο δεξί φύλλο δεσπόζει η απεικόνιση της Κόλασης.
Η έννοια της αμαρτίας αλλά και το ευρύτερο μεσαιωνικό θέμα της Δευτέρας Παρουσίας (ή διαφορετικά της Τελικής Κρίσης) αποτέλεσαν κεντρικούς άξονες στη θεματολογία του Μπος, που είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου θρησκευτικού περιεχομένου.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ολλανδοί ζωγράφοι Κατηγορία:Ζωγράφοι της Αναγέννησης Κατηγορία:Φλαμανδοί ζωγράφοι
Εθνόσημο της Σιέρα Λεόνε
thumb|200px|Το εθνόσημο της Σιέρα Λεόνε. Το εθνόσημο της Σιέρα Λεόνε (μαζί με τη σημαία), δημιουργήθηκε το 1960}}. Ο θυρεός των όπλων απεικονίζει ένα λιοντάρι κάτω από ζιγκ ζαγκ σύνορα, εκπροσωπώντας τα Όρη του Λιονταριού, από τα οποία η χώρα έλαβε την ονομασία της. Υπάρχουν επίσης στο εθνόσημο οι πυρσοί που συμβολίζουν την εκπαίδευση και την πρόοδο. Στη βάση είναι κυματιστές μπάρες που απεικονίζουν τη θάλασσα. Το θυρεό στηρίζουν λιοντάρια, ίδια με το αποικιακό σύμβολο. Τα τρία κύρια χρώματα του θυρεού (λευκό, πράσινο και μπλε) χρησιμοποιούνται και στη σημαία της χώρας. . Το πράσινο συμβολίζει τη γεωργία, τα βουνά και τους φυσικούς πόρους, ενώ το γαλάζιο εκπροσωπεί την ελπίδα ότι το εθνικό λιμάνι της Φριτάουν θα συνεισφέρει για την ειρήνη στον κόσμο. Το λευκό είναι σύμβολο ενότητας και δικαιοσύνης. Στο κάτω μέρος του θυρεού, υπάρχει το εθνικό ρητό της χώρας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Σιερα Λεονε Κατηγορία:Εθνικά σύμβολα της Σιέρα Λεόνε
Γεωλογία
thumb|right Η λέξη γεωλογία προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις γη και λόγος και επομένως είναι η επιστήμη που μελετά τη Γη, και κυρίως το στερεό τμήμα της, δηλαδή τα πετρώματα από τα οποία αποτελείται, τις ιδιότητες που αυτά έχουν και τις διεργασίες που τα σχηματίζουν. Στη σύγχρονη εποχή η γεωλογία απέκτησε και μεγάλο οικονομικό ενδιαφέρον, γιατί διευκολύνει και συστηματικοποιεί την έρευνα για σημαντικά ορυκτά, και ιδιαίτερα για τα φυσικά αποθέματα υδρογονανθράκων, άνθρακα, μεταλλευμάτων αλλά και νερού. Είναι ακόμη πολύ σημαντική για την κατανόηση και την προσπάθεια για πρόβλεψη αρκετών ειδών φυσικών καταστροφών. Επίσης, προσφέρει καλύτερη αξιολόγηση των περιβαλλοντολογικών προβλημάτων, καθώς μπορεί να «δει» τις κλιματικές αλλαγές που ήδη έγιναν στο παρελθόν. Παίζει ακόμη ρόλο στη γεωτεχνική μηχανική και αποτελεί ένα μεγάλο πεδίο ακαδημαϊκής αναζήτησης.
Η γεωλογία δίνει μια εικόνα για την ιστορία της Γης και βοήθησε σημαντικά στον προσδιορισμό της ηλικίας της Γης στα 4,5 δισεκατομμύρια (4.5·109) χρόνια. Τεκμηρίωσε, ακόμη, ότι η Λιθόσφαιρα της Γης διαχωρίζεται σε τεκτονικές πλάκες, που κινούνται στον άνω μανδύα (ασθενόσφαιρα) μέσω διαδικασιών που χαρακτηρίζονται από τη σχετική θεωρία που ανέπτυξε. Ασχολήθηκε επίσης με τη μελέτη για την εξελισσόμενη ιστορία της ζωής στη Γη και με τα κλίματα που επικρατούσαν στο παρελθόν.
Η αστρογεωλογία αναφέρεται στην εφαρμογή των γεωλογικών αρχών σε άλλους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος, αν και χρησιμοποιούνται και εξειδικευμένοι όροι, όπως σεληνολογία, αρεολογία, κτλ., ανάλογα με το πλανητικό σώμα που εξετάζεται. Η λέξη «γεωλογία» χρησιμοποιήθηκε αρχικώς από τον Ζαν-Αντρέ Ντελύκ το 1778 και εισήχθη ως καθιερωμένος όρος από τον Οράς-Μπενεντίκτ ντε Σωσύρ το 1779. Ένα παλαιότερο νόημα της λέξης πρωτοχρησιμοποίησε ο Ρίτσαρντ ντε Μπιούρι (Richard de Bury), για να διακρίνει μεταξύ της κοσμικής και της θεολογικής νομολογίας.
Ιστορία
Η μελέτη της φυσικής ύλης της Γης ανάγεται τουλάχιστον ως την Αρχαία Ελλάδα, στο έργο του Θεοφράστου (372-287 π.Χ.) Περί λίθων και στην ερμηνεία των απολιθωμάτων που έδινε, η οποία δεν ανατράπηκε παρά μόνο μετά την Επιστημονική επανάσταση. Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος περιέγραψε με λεπτομέρειες πολλά ορυκτά και μέταλλα που ήταν τότε σε πρακτική χρήση και ιδιαίτερα σωστά σημείωσε την προέλευση του ήλεκτρου.
Κάποιοι σύγχρονοι μελετητές, όπως ο Φίλντινγκ Χάντσον Γκάρρισον (Fielding Hudson Garrison) έχουν τη γνώμη ότι η σύγχρονη Γεωλογία άρχισε στον μεσαιωνικό ισλαμικό κόσμο. Ο Αμού αλ-Ράυχαν αλ Μπιρουνί (973-1048) ήταν ένας από τους παλαιότερους γνωστούς Μωαμεθανούς γεωλόγους, που στα έργα του περιλαμβάνονται αρχαιότερα κείμενα από τη γεωλογία στην Ινδία, υποθέτοντας μάλιστα ότι η Ινδική υποήπειρος ήταν κάποτε θάλασσα. Ο μελετητής Αβικέννας (981-1037) πρότεινε λεπτομερείς εξηγήσεις για την ορογένεση, την προέλευση των σεισμών και άλλα κεντρικά θέματα της σύγχρονης γεωλογίας, που προσέφεραν μια ουσιαστική επανεκκίνηση αυτής της αργότερα αναπτυσσόμενης επιστήμης. Επίσης στην Κίνα, ο πολυμαθής Σεν Κουά (Shen Kua, 1031 - 1095) διατύπωσε μια υπόθεση για τη διαδικασία σχηματισμού της γης, βασισμένη στην παρατήρηση πετρωμάτων και ζωικών απολιθωμάτων (όστρεα), σε ένα ορεινό γεωλογικό στρώμα εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τον Ωκεανό. Θεώρησε πως η Γη σχηματίστηκε από τη διάβρωση των ορέων και από την απόθεση ιλύος.
Στον Νικόλαο Στένο (1638–1686) αποδίδονται ο νόμος της επαλληλίας, η αρχή της αρχικής οριζοντιότητας, και η αρχή της αρχικής πλευρικής συνέχειας: τρεις καθοριστικές αρχές της Στρωματογραφίας.
Ο Γκεόργκιους Αγκρικόλα (Georg Bauer ή Georg Agricola), γιατρός, συνέγραψε μια Σύνοψη της Μεταλλουργίας και της Εξόρυξης που εκδόθηκε το 1556. Ήταν η πρώτη συστηματική πραγματεία για την εξόρυξη και την μεταλλουργία, De re metallica libri XII, με βοήθημα το Βιβλίο των υποχθόνιων πλασμάτων (Buch von den Lebewesen unter Tage), που κάλυπτε θέματα όπως η υδροδυναμική, η αιολική ενέργεια η εξαγωγή του θείου κ.α.
Τον 18° αιώνα άρχισε μια πρώτη συστηματική μελέτη των συστατικών του φλοιού της Γης (ορυκτά, πετρώματα), χωρίς όμως οργάνωση και συγκρότηση κάποιου επιστημονικού κλάδου. Η ανάγκη που προέκυψε από την αυξανόμενη δημιουργία ορυχείων, ώθησε την παρατήρηση και έρευνα προς την κατεύθυνση αυτή και έτσι πρωτοδημιουργήθηκε ως επιστήμη η Ορυκτολογία και άρχισαν να λειτουργούν τα πρώτα Σχολεία Ορυχείων (Αγγλία, Σκωτία, Γερμανία, Γαλλία). Το 1700 ο Ζαν-Ετιέν Γκετάρ (Jean-Etienne Guettard) και ο Νικολά Ντεμαρέ (Nicolas Desmarest) περιηγήθηκαν την κεντρική Γαλλία και κατέγραψαν τις παρατηρήσεις τους σε γεωλογικούς χάρτες. Ο Γκετάρ κατέγραψε πετρώματα ηφαιστειακής προέλευσης.
Το 1788 ο Τζέιμς Χάτον (James Hutton) κατέγραψε τη Θεωρία της Γης στα Πρακτικά της Βασιλικής Εταιρείας του Εδιμβούργου πού ονομάστηκε αργότερα Ομοιομορφισμός ο οποίος, σε αντίθεση με τον Καταστροφισμό, δέχεται μια συνεχή και ομοιόμορφη διαδικασία εξέλιξης του γήινου φλοιού και διατυπώνεται ως «οι εξωτερικές και εσωτερικές διεργασίες που αναγνωρίζονται σήμερα, λειτουργούν αδιάλειπτα και με τους ίδιους ρυθμούς σ' όλο το διάστημα της γεωλογικής ιστορίας της Γης». Ο ομοιομορφισμός σταδιακά αντικαταστάθηκε και συμπληρώθηκε από τον Πραγματισμό, ο οποίος αποδίδει σαφέστερα την έννοια της συνεχιζόμενης φυσικής διεργασίας και την διατυπώνεται ως αρχή που δέχεται ότι οι ίδιοι φυσικοί νόμοι και οι ίδιες διεργασίες που κυριάρχησαν στο παρελθόν, ισχύουν και σήμερα. Η υπόθεση του πραγματισμού αποτελεί βασική αρχή για τη σύγχρονη Γεωλογία.
Ο όρος «γεωλογία» με την έννοια της διακριτής επιστήμης χρησιμοποιήθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα. Είναι η εποχή κατά την οποία η νεαρή επιστήμη άρχισε να θεμελιώνει τις πρώτες θεωρίες και να προσκομίζει αποδείξεις για τον τρόπο δημιουργίας της Γης ως πλανήτη, της δομής και εξέλιξης του φλοιού, τον τρόπο σχηματισμού των πετρωμάτων κ.λπ. Η γεωλογία του 19ου αιώνα περιστράφηκε γύρω από το ζήτημα της ηλικίας της Γης, με εκτιμήσεις που ποίκιλλαν από 100.000 έως δισεκατομμύρια χρόνια πριν.
Το 1811 οι Ζωρζ Κυβιέ (Georges Cuvier) και Αλεξάντρ Μπρονιάρ (Alexandre Brongniart) δημοσίευσαν την ερμηνεία τους για την αρχαιότητα της Γης, εμπνευσμένη από την ανακάλυψη του Κυβιέ απολιθωμάτων οστών ελεφάντων στο Παρίσι. Για να αποδείξουν τη θεωρία τους διατύπωσαν της αρχή της στρωματογραφικής διαδοχής των πετρωμάτων του γήινου φλοιού. Στα ίδια συμπεράσματα είχε καταλήξει, ανεξάρτητα από τη δική τους έρευνα, και ο Γουίλιαμ Σμιθ με τις στρωματογραφικές έρευνες που διεξήγαγε στην Αγγλία και τη Σκωτία. Το 1827 το βιβλίο του Τσαρλς Λάιελ Αρχές της Γεωλογίας επανέλαβε τον ομοιομορφισμό του Χάττον επηρεάζοντας τη σκέψη του Δαρβίνου (Charles Darwin) και ανέδειξε την ανάγκη διαμόρφωσης μιας ενιαίας χρονολογικής κλίμακας ως σταθερού σημείου αναφοράς.
Η σημαντικότερη πρόοδος της Γεωλογίας στον 20ο αιώνα, επανάσταση για τις Γεωεπιστήμες ήταν η ανάπτυξη της θεωρίας των τεκτονικών πλακών το 1960, η οποία επανέφερε στο προσκήνιο την ξεχασμένη θεωρία μετατόπισης των ηπείρων. Η θεωρία της μετατόπισης των ηπείρων προτάθηκε από τον Άλφρεντ Βέγκενερ (Alfred Wegener) το 1912 και τον Άρθουρ Χολμς (Arthur Holmes), αλλά δεν έγινε δεκτή έως το 1960, οπότε και αναπτύχθηκε η θεωρία των τεκτονικών πλακών.
Κλάδοι της γεωλογίας
Με τη σταδιακή συσσώρευση σημαντικού όγκου γνώσεων, ανάπτυξη μεθόδων και εξειδίκευση, η σύγχρονη γεωλογία αποτελείται από πάρα πολλούς κλάδους, οι οποίοι δεν ανήκουν στο στενότερο χώρο της Γεωλογίας, αλλά σ' ένα ευρύτερο σύνολο Γεωεπιστημών ή επιστημών της Γης όπως αποκαλούνται ενίοτε.
Αρχές της γεωλογίας
Υφίσταται πλήθος βασικών αρχών στη γεωλογία. Πολλές από αυτές περιλαμβάνουν τη δυνατότητα εντοπισμού της σχετικής ηλικίας των στρωμάτων ή του τρόπου με τον οποίο διαμορφώθηκαν:
Εύα Γιοχάνες
Η Εύα Γιοχάνες (γερμανικά: Eva Johannes), (Δρέσδη, 8 Οκτωβρίου 1934 - 4 Δεκεμβρίου 2015), ήταν Γερμανίδα πρωταθλήτρια της αντισφαίρισης στην Ανατολική Γερμανία.
Γεννήθηκε ως Εύα Mannschatz, Γιοχάνες ήταν το όνομα του συζύγου της, άρχισε την αντισφαίριση με τη μεγαλύτερη αδελφή της στον σύλλογο TC Bad Weisser Hirsch. Μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της είναι οι εμφανίσεις της στα διεθνή τουρνουά της Αιγύπτου. Το 1959 κέρδισε το απλό, το 1960 έπαιξε και στις τρεις διοργανώσεις στον τελικό του Καΐρου, απλό διπλό και μεικτό, αλλά θα μπορούσε να «μόνο» μαζί με τον Horst Stahlberg κερδίσει τις μικτό διπλό.
Ήταν πρωταθλήτρια Ανατολικής Γερμανίας στο απλό το 1953, 1954, 1957, 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963 και το 1964, στο διπλό το 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965 και το 1968 και στο μεικτό το 1959, 1960, 1961, 1963, 1964 και το 1965.
Μετά το τέλος της καριέρας της εργάστηκε ως δάσκαλος γυμνάστρια. Η Γερμανική ένωση αντισφαίρισης (DTB) την τιμήσε το 1999 ως "Προπονητής της Χρονιάς". Με την επανένωση της Γερμανίας συμμετείχε σε πολλά διεθνή τουρουά παλιμάχων, ήταν πρωταθλήτρια ευρώπης στο μεικτό και διπλό.
Πηγές
Κατηγορία:Ανατολικογερμανίδες αθλήτριες της αντισφαίρισης Κατηγορία:Γερμανοί προπονητές της αντισφαίρισης
Αστική επανάσταση (αρχαιολογία)
Στην αρχαιολογία και την ανθρωπολογία, με τον όρο αστική επανάσταση εννοείται η διαδικασία μετεξέλιξης μικρών αγροτικών οικισμών σε μεγάλα, κοινωνικά σύνθετα, πολιτισμένα αστικά κέντρα. Ο όρος εισήχθη από τον αυστραλό αρχαιολόγο Βερ Γκόρντον Τσάιλντ.
Η νεολιθική επανάσταση πέραν της μόνιμης εγκατάστασης είναι η περίοδος κατά την οποία γίνονται συχνότερες οι εχθροπραξίες με κύριο στόχο την γαιοκτησία. Η ανάγκη για επιβίωση ήταν φυσικό να οδηγήσει στην κατασκευή περισσότερο εξελιγμένων όπλων και φυσικά στην ανάγκη της πληθυσμιακής αύξησης. Ο οίκος υπό την στενή του έννοια της εξ αίματος συγγενείας διευρύνθηκε περιλαμβάνοντας μέλη μη συγγενικά που διεκδικούσαν ωστόσο κοινή καταγωγή από έναν κοινό και συχνά μυθικό πρόγονο και ήταν προσανατολισμένα στις ανάγκες του οίκου. Τούτη η μορφή κοινωνικής διασύνδεσης οδήγησε στην έννοια της φυλής μιας ευρύτερης κοινωνικής μονάδας που αποτελείτο από διαφορετικούς οίκους. Η ενδογαμία ήταν ένας από τους παράγοντες που εξασφάλιζε την φυλετική συνοχή.
Το ίδιο το γεγονός ότι οι κάτοικοι αυτών των νεολιθικών οικισμών δεν σχετίζονται πλέον με εξ αίματος συγγένεια, φαίνεται πως οδήγησε στην ανάγκη ενός άλλου σταθεροποιητικού και ενωτικού παράγοντα, γεγονός που κατέστησε την θρησκεία και τις κοινές λατρευτικές πρακτικές περισσότερο αναγκαίες από ποτέ. Συνεπώς η ανάπτυξη εξειδικευμένων δεξιοτήτων λειτούργησε ως επιπλέον ενωτικός παράγοντας αλληλεξάρτησης των διακριτών ομάδων. Κανείς δεν μπορούσε πλέον να μάθει όλα όσα χρειαζόταν η κοινότητα προκειμένου να επιβιώσει και οι νεότερες γενιές άρχισαν να εκπαιδεύονται σε ιδιαίτερους κοινωνικούς ρόλους. Η αυξανόμενη εξειδίκευση υπήρξε η θεμελιώδης αιτία της αστικής επανάστασης.
Οι αρχαιολογικές μαρτυρίες μας στρέφουν στην Μεσοποταμία και πιο συγκεκριμένα στην Σουμερία, -εκεί που βρίσκεται το σημερινό Ιράκ- ως κοιτίδα εμφάνισης και εξάπλωσης της αστικής επανάστασης. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες ως προς το γιατί συνεβη ή γιατί θα έπρεπε να συμβεί κάτι τέτοιο. Δημοφιλέστερη είναι εκείνη του ιστορικού Άρνολντ Τόινμπι περί πρόκλησης και ανταπόκρισης. Ο Τόινμπι ισχυρίστηκε πως οι κάτοικοι των νεολιθικών οικισμών αντιμετώπισαν την πρόκληση να αυξήσουν την καλλιεργούμενη γη με αποξηράνσεις και αρδευτικά συστήματα, τα οποία απαιτούσαν πληθυσμιακή αύξηση για την εξασφάλιση εργατικού δυναμικού και οργάνωση της διαχείρισης του ανθρώπινου μόχθου. Αν και η υπόθεση του Τόινπι ακούγεται ιδιαίτερα ελκυστική και καλύπτεται εν μέρει από αρχαιολογικές μαρτυρίες, ωστόσο δεν εξηγεί γιατί λαοί όπως οι Σουμέριοι ανταποκρίθηκαν σε μια τέτοια πρόκληση και πολλοί άλλοι παρακείμενοι, οι οποίοι μάλιστα ζούσαν κάτω από τις ίδιες συνθήκες δεν το έπραξαν.
Είναι πιθανώς απλούστερο να θεωρήσουμε την αστική επανάσταση ως ένα συνεχές διαδικασιών στους οικισμούς της ύστερης νεολιθικής. Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα της κατασκευής εργαλείων οδήγησε πιθανώς στην εμφάνιση ομάδων τεχνιτών με εξειδικευμένες δεξιότητες -κάτι που στηρίζεται άλλωστε με την εμφάνιση της αγγειοπλαστικής τις οποίες δεν μοιράζονταν με τους άλλους. Κάποια από αυτές τις ομάδες εξειδικευμένων τεχνιτών ανέλαβε την εκπλήρωση θρησκευτικών δραστηριοτήτων, διαμορφώνοντας διαρκώς πολυπλοκότερες τελετουργικές πρακτικές. Εφ' όσον αυτές οι μαγικο-θρησκευτικές πρακτικές είχαν ως πρωταρχικό στόχο τους την κατανόηση και τον έλεγχο της φύσης, οι συγκεκριμένες ομάδες ανέλαβαν έναν καθοδηγητικό ρόλο, αναπτύσσοντας μέσα και τεχνικές πρόβλεψης επερχόμενων γεγονότων, ημερολόγια και μια πολύπλοκη θεολογία που μπορούσε να αιτιολογήσει τις αποτυχίες τους. Εκτός αυτών, ο καθοδηγητικός τους ρόλος υπήρξε και η αιτία ανάπτυξης αποτελεσματικών μέσων διαχείρισης, υπολογισμών και καταγραφής ιδεών με τρόπο που δεν θα μπορούσε κανείς να τις ξεχάσει. Η ανάπτυξη όλων αυτών των δεξιοτήτων υπήρξε θεμελιώδης για την συγκρότηση του κοινωνικά σύνθετου αστικού περιβάλλοντος.
Κατηγορία:Ορολογία της αρχαιολογίας Κατηγορία:Ανθρωπολογία
Μπαταρία ιόντων λιθίου
Η μπαταρία ή συσσωρευτής ιόντων λιθίου (αγγλ., lithium-ion battery, Li-ion battery ή LIB) είναι ένας τύπος επαναφορτιζόμενης μπαταρίας στην οποία τα ιόντα λιθίου κινούνται από το αρνητικό ηλεκτρόδιο προς το θετικό ηλεκτρόδιο κατά τη διάρκεια της εκφόρτισης και αντίστροφα κατά τη φόρτιση. Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου χρησιμοποιούν μια παρεμβαλλόμενη ένωση του λιθίου ως υλικό του ενός ηλεκτροδίου, συγκρινόμενες με το μεταλλικό λίθιο που χρησιμοποιείται σε μια μη επαναφορτιζόμενη μπαταρία λιθίου. Ο ηλεκτρολύτης, που επιτρέπει την ιονική μετακίνηση και τα δύο ηλεκτρόδια είναι τα συστατικά του στοιχείου μπαταρίας ιόντων λιθίου.
Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου είναι συνηθισμένες στα οικιακά ηλεκτρονικά. Είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς τύπους επαναφορτιζομένων μπαταριών για φορητά ηλεκτρονικά, με υψηλή ενεργειακή πυκνότητα, πολύ μικρό φαινόμενο μνήμης και χαμηλή αυτοεκφόρτιση. Οι LIB γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς για στρατιωτικές, ηλεκτρικές μπαταρίες οχημάτων και αεροναυπηγικές εφαρμογές. Παραδείγματος χάρη, οι μπαταρίες ιόντων λιθίου αντικαθιστούν τις μπαταρίες μολύβδου-οξέος που έχουν χρησιμοποιηθεί ιστορικά για αμαξίδια γκολφ και ειδικά οχήματα. Αντί για τις βαριές πλάκες μολύβδου και ηλεκτρολύτη οξέος, η τάση είναι να χρησιμοποιούνται ελαφριές συστοιχίες μπαταρίας ιόντων λιθίου που δίνουν την ίδια τάση με τις μπαταρίες μολύβδου-οξέος και έτσι δεν χρειάζεται καμία τροποποίηση του συστήματος οδήγησης του οχήματος.
Η χημεία, η απόδοση, το κόστος και η ασφάλεια διαφέρουν πολύ στους διάφορους τύπους LIB. Τα ηλεκτρονικά χειρός χρησιμοποιούν συνήθως LIB με βάση το οξείδιο κοβαλτίου λιθίου, που προσφέρει υψηλή ενεργειακή πυκνότητα, αλλά παρουσιάζει κινδύνους ασφαλείας, ειδικά όταν καταστραφεί. Οι μπαταρίες φωσφορικού σιδήρου-λιθίου, οξειδίου μαγγανίου ιόντων λιθίου (, , ή οξειδίου μαγνησίου ιόντων λιθίου (lithium ion manganese oxide battery ή LMO) και οξειδίου κοβαλτίου μαγνησίου νικελίου λιθίου (lithium nickel manganese cobalt oxide) ( ή NMC) δίνουν χαμηλότερη ενεργειακή πυκνότητα, αλλά μεγαλύτερη ζωή και εσωτερική ασφάλεια. Τέτοιες μπαταρίες χρησιμοποιούνται πλατιά για ηλεκτρικά εργαλεία, ιατρικό εξοπλισμό και άλλες χρήσεις. Ειδικά η NMC είναι κορυφαία υποψήφια μπαταρία για αυτοκινητιστικές εφαρμογές. Το οξείδιο αργιλίου κοβαλτίου νικελίου λιθίου (Lithium nickel cobalt aluminum oxide) ( ή NCA) και το τιτανικό λίθιο (lithium titanate) ( or LTO) έχουν εξειδικευμένη σχεδίαση που αποσκοπεί σε ειδικούς ρόλους. Οι νεότερες μπαταρίες θείου-λιθίου υπόσχονται υψηλότερο λόγο απόδοσης προς βάρος.
Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου μπορούν να θέσουν ιδιαίτερους κινδύνους ασφάλειας επειδή περιέχουν έναν εύφλεκτο ηλεκτρολύτη και ενδέχεται να διατηρούνται υπό πίεση. Ένας ειδικός σημειώνει "Εάν ένα στοιχείο μπαταρίας φορτίζεται υπερβολικά γρήγορα, μπορεί να προκαλέσει βραχυκύκλωμα, που οδηγεί σε εκρήξεις και πυρκαγιές". Λόγω αυτών των κινδύνων, τα πρότυπα ελέγχου είναι πιο αυστηρά από τα πρότυπα για μπαταρίες οξέος-ηλεκτρολύτη. Έχουν υπάρξει κάποιες ανακλήσεις σχετικές με τις μπαταρίες, που συμπεριλαμβάνουν την ανάκληση του 2016 της Samsung για το Galaxy Note 7 λόγω πυρκαγιών σε μπαταρίες.
Οι περιοχές έρευνας των μπαταριών ιόντων λιθίου περιλαμβάνουν την επέκταση της ζωής τους, την ενεργειακή πυκνότητα, την ασφάλεια και τη μείωση του κόστους μεταξύ άλλων.
Διαφορές μπαταριών και στοιχείων
Τα διεθνή βιομηχανικά πρότυπα διαφοροποιούν το "στοιχείο" και τη "μπαταρία". "Στοιχείο" είναι μια βασική ηλεκτροχημική μονάδα που περιέχει τα ηλεκτρόδια, διαχωριστικό και ηλεκτρολύτη. "Μπαταρία" ή "συστοιχία μπαταριών" είναι μια συλλογή στοιχείων που είναι έτοιμα για χρήση, επειδή περιέχει κατάλληλο περίβλημα, ηλεκτρικές διασυνδέσεις και πιθανόν ηλεκτρονικά για να ελέγχουν και να προστατεύουν τα στοιχεία από αστοχία. Σε αυτήν τη θεώρηση, η πιο απλή "μπαταρία" είναι ένα μοναδικό στοιχείο.
Άνοδος, κάθοδος, ηλεκτρόδιο
Στην ηλεκτροχημεία, η άνοδος είναι το ηλεκτρόδιο όπου λαμβάνει χώρα οξείδωση στην μπαταρία, δηλαδή ελευθερώνονται ηλεκτρόνια και ρέουν εκτός της μπαταρίας (τεχνικά, ρέει ρεύμα στο στοιχείο). Όμως, αυτό συμβαίνει στα αντίθετα ηλεκτρόδια κατά τη διάρκεια της φόρτωσης-εκφόρτωσης. Οι λιγότερο διφορούμενοι όροι είναι θετικό ηλεκτρόδιο (κάθοδος στην εκφόρτιση) και αρνητικό ηλεκτρόδιο (άνοδος στην εκφόρτιση). Αυτή είναι η θετική-αρνητική πολικότητα που εμφανίζεται σε βολτόμετρο. Για επαναφορτιζόμενα στοιχεία, ο όρος "κάθοδος" δείχνει το θετικό ηλεκτρόδιο στον κύκλο εκφόρτισης, ακόμα κι όταν οι συνδεμένες ηλεκτροχημικές αντιδράσεις αλλάζουν τη θέση τους κατά τη φόρτιση και την εκφόρτιση, αντίστοιχα. Για τα κύτταρα ιόντων λιθίου το θετικό ηλεκτρόδιο ("κάθοδος") είναι αυτό με βάση το λίθιο.
Εφεύρεση και ανάπτυξη
Οι μπαταρίες λιθίου προτάθηκαν από τον Βρετανό χημικό M Stanley Whittingham, ενώ δούλευε για την Exxon τη δεκαετία του 1970. Ο Whittingham χρησιμοποίησε θειούχο τιτάνιο(IV) και μέταλλο λιθίου ως ηλεκτρόδια. Όμως, αυτή η επαναφορτίσιμη μπαταρία λιθίου δεν μπορούσε ποτέ να γίνει πρακτική. Το διθειούχο τιτάνιο ήταν φτωχή επιλογή, επειδή θα πρέπει να συντεθεί κάτω από πλήρως στεγανοποιημένες συνθήκες. Αυτό είναι πολύ δαπανηρό (~$1000 ανά χιλιόγραμμο για ακατέργαστο υλικό διθειούχου τιτανίου τη δεκαετία του 1970). Όταν εκτίθεται στον αέρα, το διθειούχο τιτάνιο αντιδρά για να σχηματίσει ενώσεις του υδροθείου, που έχουν δυσάρεστη οσμή. Γι΄αυτό, καθώς και για άλλους λόγους η Exxon διέκοψε την ανάπτυξη της μπαταρίας διθειούχου τιτανίου-λιθίου του Whittingham. Οι μπαταρίες με ηλεκτρόδια μεταλλικού λιθίου παρουσίασαν προβλήματα ασφαλείας, επειδή το λίθιο είναι πολύ δραστικό χημικό στοιχείο· καίγεται σε κανονικές ατμοσφαιρικές συνθήκες λόγω της παρουσίας νερού και οξυγόνου. Ως αποτέλεσμα, η έρευνα μετακινήθηκε στην ανάπτυξη μπαταριών όπου, αντί για μεταλλικό λίθιο, υπάρχουν μόνο ενώσεις του λιθίου, που μπορούν να δέχονται και να ελευθερώνουν ιόντα λιθίου.
Η αντιστρεπτή παρεμβολή σε γραφίτη και η παρεμβολή σε καθοδικά οξείδια  ανακαλύφθηκαν τη δεκαετία του 1970 από τον J. O. Besenhard στο TU Munich. ο Besenhard πρότεινε την εφαρμογή τους στα στοιχεία λιθίου. Η αποσύνθεση του ηλεκτρολύτη και η συμπαρεμβολή του διαλύτη στον γραφίτη ήταν σημαντικά πρώιμα μειονεκτήματα για τη ζωή της μπαταρίας.
Υπήρχαν δύο κύριες τάσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη των υλικών ηλεκτροδίων για επαναφορτίσιμες μπαταρίες ιόντων λιθίου. Η μία προσέγγιση ήταν από τον ηλεκτροχημικό τομέα στο κεντράρισμα σε ενώσεις παρεμβολής γραφίτη, και η άλλη προσέγγιση από τον τομέα των νέων νανοκαρβονούχων υλικών. Το αρνητικό ηλεκτρόδιο των σημερινών επαναφορτιζομένων μπαταριών ιόντων λιθίου έχει την καταγωγή του στα πολυακενικό ημιαγώγιμο υλικό (PAS - polyacenic semiconductive material) που εφευρέθηκε από τον Tokio Yamabe και αργότερα από τον Shjzukuni Yata στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Το φύτρο αυτής της τεχνολογίας, παραπέρα, ήταν η επινόηση των αγώγιμων πολυμερών από τον Hideki Shirakawa και την ομάδα του, και μπορεί να θεωρηθεί επίσης ότι είχε αρχίσει από τις μπαταρίες ιόντων λιθίου πολυαιθινίου που αναπτύχθηκαν από τους MacDiarmid, Heeger κ.α.
Εμπορική παραγωγή
Η απόδοση και η χωρητικότητα των μπαταριών ιόντων λιθίου αυξάνει καθώς προχωρά η ανάπτυξή τους.
Αγορά
Το 2012 παράχθηκαν γύρω στα 660 εκατομμύρια στοιχεία κυλινδρικών ιόντων λιθίου· το μέγεθος 18650 είναι το πιο δημοφιλές κατά πολύ για κυλινδρικά στοιχεία. Η παραγωγή μετακινείται βαθμιαία προς πιο υψηλές χωρητικότητες στοιχείων 3.000+ mAh. Η ετήσια ζήτηση στοιχείων επίπεδων πολυμερών αναμένεται να ξεπεράσει τα 700 εκατομμύρια το 2013.
Το 2016 η GM αποκάλυψε ότι θα πληρώσει $145 / kWh για μπαταρίες στην Chevy Bolt EV.
Συνωμοσία καθορισμού τιμών
Το 2011 ήρθαν στο φως πληροφορίες όσον αφορά μια μακροπρόθεσμη αντιμονοπωλιακή παραβίαση συνωμοσίας καθορισμού τιμών μεταξύ των μεγαλύτερων κατασκευαστών μπαταριών ιόντων λιθίου που κράτησαν τις τιμές τεχνητά υψηλές από το 2000 μέχρι το 2011, σύμφωνα με μια ομαδική αγωγή που διευθετήθηκε προσωρινά με έναν από τους εναγομένους, τη Sony, το 2016. Η καταγγελία περιείχε ενδείξεις ότι οι LG, Samsung, Sanyo, Panasonic, Sony και Hitachi συμμετείχαν και σημειώνει ότι οι Sanyo και LG "δήλωσαν ένοχες για την ποινική πράξη του καθορισμού των τιμών για τις μπαταρίες ιόντων λιθίου." .
Η Sony συμφώνησε να διευθετήσει με $20 εκατομμύρια και συνεργάστηκε επίσης, μεταξύ άλλων, επιτρέποντας σε εργαζομένους που επιλέχτηκαν από την ενάγουσα αρχή να διατίθενται για συνεντεύξεις, καταθέσεις και μαρτυρίες, καθώς και δίνοντας διευκρινιστικές πληροφορίες όσον αφορά το σχήμα και τα έγγραφα. .
Κατασκευή
Τα τρία πρωτογενή λειτουργικά συστατικά μιας μπαταρίας ιόντων λιθίου είναι το θετικό και το αρνητικό ηλεκτρόδιο και ο ηλεκτρολύτης. Γενικά, το αρνητικό ηλεκτρόδιο ενός συμβατικού στοιχείου ιόντων λιθίου αποτελείται από άνθρακα. Το θετικό ηλεκτρόδιο είναι μεταλλικό οξείδιο και ο ηλεκτρολύτης είναι άλας λιθίου σε έναν οργανικό διαλύτη. Οι ηλεκτροχημικοί ρόλοι των ηλεκτροδίων αντιστρέφονται μεταξύ ανόδου και καθόδου, ανάλογα με την κατεύθυνση της ροής του ρεύματος μέσω του στοιχείου.
Το πιο δημοφιλές εμπορικά αρνητικό ηλεκτρόδιο είναι ο γραφίτης. Το θετικό ηλεκτρόδιο είναι γενικά ένα από τρία υλικά: ένα οξείδιο σε στοιβάδα (όπως το οξείδιο κοβαλτίου-λιθίου), ένα πολυανιόν (όπως ο φωσφορικός σίδηρος-λίθιο (lithium iron phosphate) ή σπινέλιος (όπως οξείδιο μαγνησίου-λίθιου). Πρόσφατα, έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί ως ηλεκτρόδια για μπαταρίες λιθίου, ηλεκτρόδια γραφενίου (με βάση τις δισδιάστατες και τρισδιάστατες δομές του γραφενίου).
Ο ηλεκτρολύτης είναι συνήθως μείγμα ανθρακικών οργανικών όπως ανθρακικό αιθυλένιο (ethylene carbonate) ή ανθρακικό διαιθύλιο (diethyl carbonate) που περιέχουν σύμπλοκα ιόντων λιθίου. Αυτοί οι μη υδατικοί ηλεκτρολύτες χρησιμοποιούν γενικά άλατα ανιόντων μη συναρμογής (non-coordinating anion salts) όπως το εξαφθοροφωσφορικό λίθιο, μονοένυδρο εξαφθοροαρσενικικό λίθιο , υπερχλωρικό λίθιο , τετραφθοροβορικό λίθιο και τριφθορομεθανοσουλφονικό λίθιο (lithium triflate).
Ανάλογα με τις επιλογές υλικών, μπορούν να αλλάξουν δραματικά η τάση, η ενεργειακή πυκνότητα, η ζωή και η ασφάλεια των μπαταριών ιόντων λιθίου. Πρόσφατα, έχουν χρησιμοποιηθεί καινοτόμες τεχνικές νανοτεχνολογίας για να βελτιωθεί η απόδοση.
Το καθαρό λίθιο αντιδρά έντονα με το νερό για να σχηματίσει υδροξείδιο του λιθίου και αέριο υδρογόνο. Συνεπώς, χρησιμοποιείται συνήθως μη υδατικός διαλύτης και κλειστός περιέκτης που αποκλείει αυστηρά την υγρασία από τη συσκευασία της μπαταρίας.
Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου είναι πιο δαπανηρές από τις μπαταρίες νικελίου-καδμίου, αλλά λειτουργούν σε μια πλατύτερη περιοχή θερμοκρασιών με υψηλότερες ενεργειακές πυκνότητες. Απαιτούν προστατευτικό κύκλωμα για να περιοριστεί η τάση κορυφής.
Για φορητούς υπολογιστές, τα στοιχεία ιόντων λιθίου παρέχονται ως τμήμα συστοιχίας μπαταριών με ανιχνευτές θερμοκρασίας, ρυθμιστή τάσης, επαφές τάσης, παρακολούθηση κατάστασης φόρτισης μπαταρίας και τον κύριο σύνδεσμο. Αυτά τα στοιχεία παρακολουθούν την κατάσταση της φόρτισης και του ρεύματος εισόδου και εξόδου κάθε στοιχείου, τις χωρητικότητες κάθε μεμονωμένου στοιχείου (δραστική αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε αντιστροφή πολικότητας που είναι επικίνδυνο), τη θερμοκρασία κάθε στοιχείου και ελαχιστοποιούν τον κίνδυνο βραχυκυκλωμάτων
Σχήματα
Στοιχεία ιόντων λιθίου (επειδή διαφέρουν από ολόκληρες τις μπαταρίες) είναι διαθέσιμα σε διάφορα σχήματα, που μπορούν να διαιρεθούν γενικά σε τέσσερις ομάδες:
Τα στοιχεία με κυλινδρικό σχήμα κατασκευάζονται με χαρακτηριστικό πηκτώδες ρολό (Jelly roll ή swiss roll), που σημαίνει ότι είναι ένα μοναδικό μακρύ σάντουιτς θετικού ηλεκτροδίου, διαχωριστικού μέσου, αρνητικού ηλεκτροδίου και διαχωριστικού τυλιγμένου σε μοναδικό καρούλι. Το κύριο μειονέκτημα αυτής της μεθόδου κατασκευής είναι ότι το στοιχείο θα έχει μια υψηλότερη σειριακή επαγωγή.
Η απουσία θήκης δίνει στα στοιχεία μαρσίπου την υψηλότερη σταθμική ενεργειακή πυκνότητα· όμως, για πολλές πρακτικές εφαρμογές εξακολουθούν να χρειάζονται εξωτερικά μέσα συγκράτησης για να αποτραπεί επέκταση όταν το επίπεδο της κατάστασης φόρτισης τους είναι υψηλό, και για γενική δομική σταθερότητα της συστοιχίας μπαταριών στην οποία ανήκουν.
Από το 2011, πολλές ερευνητικές ομάδες έχουν ανακοινώσει επιδείξεις μπαταριών ροής ιόντων λιθίου (lithium-ion flow battery) που αναρτούν το υλικό της καθόδου ή της ανόδου σε υδατικό ή οργανικό διάλυμα.
Το 2014, η Panasonic δημιούργησε τη μικρότερη μπαταρία ιόντων λιθίου. Είναι σε σχήμα καρφίτσας. Έχει διάμετρο 3,5mm και βάρος 0,6g.
Ηλεκτροχημεία
Τα αντιδρώντα στις ηλεκτροχημικές αντιδράσεις σε μια μπαταρία ιόντων λιθίου είναι το αρνητικό και το θετικό ηλεκτρόδιο και ο ηλεκτρολύτης που παρέχει αγώγιμο μέσο ώστε τα ιόντα λιθίου να μετακινηθούν μεταξύ των ηλεκτροδίων. Η ηλεκτρική ενέργεια ρέει από ή μέσα στην μπαταρία όταν τα ηλεκτρόνια ρέουν διαμέσου εξωτερικού κυκλώματος κατά τη διάρκεια της εκφόρτισης ή της φόρτισης αντίστοιχα.
Και τα δύο ηλεκτρόδια επιτρέπουν στα ιόντα του λιθίου να μετακινούνται μέσα και έξω από τις δομές τους με μια διεργασία που λέγεται εισαγωγή (παρεμβολή) ή εξαγωγή (αποπαρεμβολή), αντίστοιχα. Κατά τη διάρκεια της εκφόρτισης, τα (θετικά) ιόντα λιθίου μετακινούνται από το αρνητικό ηλεκτρόδιο (συνήθως γραφίτης = "" όπως παρακάτω) προς το θετικό ηλεκτρόδιο (σχηματίζοντας ένωση του λιθίου) μέσω του ηλεκτρολύτη, ενώ τα ηλεκτρόνια ρέουν μέσω του εξωτερικού κυκλώματος κατά την ίδια κατεύθυνση. Όταν το στοιχείο φορτίζεται, συμβαίνει το αντίθετο με τα ιόντα του λιθίου και τα ηλεκτρόνια να μετακινούνται πίσω στο αρνητικό ηλεκτρόδιο σε καθαρή υψηλότερη ενεργειακή κατάσταση. Οι παρακάτω εξισώσεις δίνουν παράδειγμα της χημείας.
Το θετικό ηλεκτρόδιο (κάθοδος) της ημιαντίδρασης στο υπόστρωμα οξειδίου του κοβαλτίου με πρόσμειξη λιθίου είναι:
Το αρνητικό ηλεκτρόδιο (άνοδος) της ημιαντίδρασης για τον γραφίτη είναι:
Η πλήρης αντίδραση (αριστερά: φορτισμένο, δεξιά: εκφορτισμένο) είναι:
Υπερφόρτωση μέχρι 5,2 βολτ οδηγεί στη σύνθεση οξειδίου του κοβαλτίου(IV), όπως αποδεικνύεται με περίθλαση ακτίνων Χ:
Σε μια μπαταρία ιόντων λιθίου τα ιόντα λιθίου μεταφέρονται προς και από το θετικό και αρνητικό ηλεκτρόδιο οξειδώνοντας το στοιχείο μετάπτωσης κοβάλτιο (Co), σε από  σε  κατά τη διάρκεια της φόρτισης και ανάγοντας από  σε  κατά τη διάρκεια της εκφόρτισης. Η αντίδραση στο ηλεκτρόδιο κοβαλτίου είναι αντιστρεπτή μόνο για x < 0,5 (x σε mol), περιορίζοντας το βάθος της επιτρεπόμενης εκφόρτισης. Αυτή η χημεία που χρησιμοποιήθηκε στα στοιχεία ιόντων λιθίου αναπτύχθηκε από τη Sony το 1990.
Η ενέργεια του στοιχείου είναι ίση με την τάση επί το φορτίο. Κάθε γραμμάριο λιθίου αντιστοιχεί σε σταθερά του Φαρεντέι/6,941 ή 13.901 coulombs. Στα 3 V, αυτό δίνει 41,7 kJ ανά γραμμάριο λιθίου, ή 11,6 kWh ανά kg. Αυτό είναι λίγο περισσότερο από τη θερμότητα καύσης της βενζίνης, αλλά δεν λαμβάνει υπόψη τα άλλα υλικά που μπαίνουν σε μια μπαταρία λιθίου και αυτό καθιστά τις μπαταρίες λιθίου πολλές φορές πιο βαριές ανά μονάδα ενέργειας.
Ηλεκτρολύτες
Οι τάσεις στοιχείου που δίνονται στην ενότητα ηλεκτροχημείας είναι μεγαλύτερες από το δυναμικό στο οποίο τα υδατικά διαλύματα θα ηλεκτρολυθούν.
Ο συνδυασμός των γραμμικών και κυκλικών ανθρακικών (π.χ., ανθρακικό αιθυλένιο (ethylene carbonate ή EC) και ανθρακικό διμεθύλιο (dimethyl carbonate ή DMC) προσφέρει υψηλή αγωγιμότητα και ικανότητα σχηματισμού διάφασης στερεού ηλεκτρολύτη. Απαιτείται μείγμα ανθρακικών διαλυτών υψηλής ιονικής αγωγιμότητας και χαμηλού ιξώδους, επειδή οι δύο ιδιότητες αποκλείονται αμοιβαία σε ένα υλικό.
Οι οργανικοί διαλύτες αποσυντίθενται εύκολα στο αρνητικό ηλεκτρόδιο κατά τη διάρκεια της φόρτισης. Όταν χρησιμοποιούνται κατάλληλοι οργανικοί διαλύτες ως ηλεκτρολύτες, ο διαλύτης αποσυντίθεται στην αρχική φόρτιση και σχηματίζει στερεή φάση που λέγεται διάφαση στερεού ηλεκτρολύτη (solid electrolyte interphase ή SEI), που μονώνει ηλεκτρικά αν και παρέχει σημαντική ιονική αγωγιμότητα. Η διάφαση αποτρέπει την παραπέρα αποσύνθεση του ηλεκτρολύτη μετά τη δεύτερη φόρτιση. Παραδείγματος χάρη, το ανθρακικό αιθυλένιο αποσυντίθεται στη σχετικά υψηλή τάση, 0,7 V ως προς το λίθιο και σχηματίζει πυκνή και σταθερή διάφαση.
Σύνθετοι ηλεκτρολύτες με βάση το πολυοξυαιθυλένιο (poly(oxyethylene ή POE) παρέχουν μια σχετικά σταθερή διάφαση. Μπορεί να είναι είτε στερεοί (υψηλή σχετική μοριακή μάζα) και να εφαρμοστούν σε ξηρά στοιχεία πολυμερούς Li, ή υγροί (χαμηλής σχετικής μοριακής μάζας) και να εφαρμοστούν σε κανονικά στοιχεία ιόντων Li.
Τα ιονικά υγρά θερμοκρασίας δωματίου (Room temperature ionic liquid ή RTILs) είναι μια άλλη προσέγγιση περιορισμού της ευφλεκτότητας και της πτητικότητας των οργανικών ηλεκτρολυτών.
Φόρτιση και εκφόρτιση
Κατά τη διάρκεια της εκφόρτισης, τα ιόντα λιθίου μεταφέρουν το ρεύμα μες τη μπαταρία από το αρνητικό προς το θετικό ηλεκτρόδιο, μέσω του μη-υδατικού ηλεκτρολύτη και του διαχωριστικού διαφράγματος