Γκότσε_Ντέλτσεφ
Επαναστατική δράση
Η συμμετοχή του Ντέλτσεφ στην ΒΜΑΕΕ υπήρξε σημαντική για την εξέλιξη του Μακεδονο-Αδριανουπολίτικου απελευθερωτικού κινήματος. Από το 1896, σταμάτησε να διδάσκει και αφοσιώθηκε στην οργάνωση του έργου της οργάνωσης μέχρι το 1903 που πέθανε. Το 1896 μαζί με τον Γκιόρτσε Πετρώφ, συνέταξαν το νέο καταστατικό της οργάνωσης, με διαφορετική διοικητική οργάνωση σε επτά περιφέρειες στη Μακεδονία και τη Θράκη, η καθεμία με τη δική της περιφερειακή δομή και τη δική της μυστική αστυνομία, ακολουθώντας το παράδειγμα της Εσωτερικής Επαναστατικής Οργάνωσης. Οι περιφερειακές επιτροπές χωρίζονταν κατά περιοχές σε τοπικές. Έδρα της κεντρικής επιτροπής ορίστηκε η Θεσσαλονίκη. Το 1898 ο Ντέλτσεφ αποφάσισε να δημιουργήσει τοπικές ένοπλες ομάδες, τις τσέτες ώστε να ενεργούν σε μόνιμη βάση. Η επικοινωνία του με τα άλλα μέλη ΒΜΑΕΕ / ΜΜΑΕΟ καλύπτεται από εκτενή στοιχεία σχετικά με την προμήθεια, τη μεταφορά και την αποθήκευση των όπλων και των πυρομαχικών στη Μακεδονία. Ο Ντέλτσεφ είχε επιδιώξει την ανεξάρτητη παραγωγή όπλων για τον ένοπλο αγώνα της οργάνωσης, και γι' αυτόν τον λόγο δημιουργήθηκε ένα νέο εργοστάσιο κατασκευής πυρομαχικών στο χωριό Σάμπλερ κοντά στο Κιουστεντίλ της Βουλγαρίας. Οι βόμβες στη συνέχεια διακινούνταν λαθραία και μεταφέρονταν στη Μακεδονία. Έκανε δύο σύντομες επισκέψεις στην περιοχή της Αδριανούπολης στη Θράκη το 1896 και το 1898. Το 1900 επιθεώρησε τις τοπικές επιτροπές της ΒΜΑΕΕ στην Ανατολική Θράκη με σκοπό τον καλύτερο συντονισμό με τις άλλες τοπικές οργανώσεις στη Μακεδονία και τη Θράκη. Ηγήθηκε επίσης του συνεδρίου της επαναστατικής περιοχής Αδριανούπολης που πραγματοποιήθηκε στη Φιλιππούπολη τον Απρίλιο του 1902. Στη συνέχεια, ο Ντέλτσεφ επιθεώρησε τις δομές της ΒΜΑΕΕ στην Ανατολική Ροδόπη. Η ένταξη στην οργάνωση αγροτικών περιοχών συνέβαλε στην εξάπλωση της οργάνωσης και την αύξηση των μελών της, ενώ παρείχε τις βασικές προϋποθέσεις για τη δημιουργία της στρατιωτικής δύναμης της οργάνωσης. Ο Ντέλτσεφ υπήρξε ταυτόχρονα στρατιωτικός σύμβουλός, επιθεωρητής και προϊστάμενος όλων των εσωτερικών επαναστατικών ομάδων. Βοήθησε, επίσης, στον καλύτερο συντονισμό μεταξύ ΒΜΑΕΕ και της Ανώτατης Μακεδονο-Αδριανουπολίτικης Επιτροπής (ΑΜΑΕΕ). Γνωστή είναι η επιστολή του για έναν αγώνα για την αυτονόμηση της Μακεδονίας και της Θράκης προς τους χριστιανικούς πληθυσμούς των Βαλκανίων. Βασική επιδίωξη των περισσοτέρων από τα ηγετικά στελέχη της ΑΜΑΕΕ, που ήταν αξιωματικοί του βουλγαρικού στρατού με ισχυρότερους δεσμούς με τη βουλγαρική κυβέρνηση και οργάνωναν τρομοκρατικές ενέργειες εναντίον των Οθωμανών, ήταν η πρόκληση πολεμικής σύρραξης ώστε να προσαρτηθούν αργότερα αυτές οι δυο γεωγραφικές περιοχές στη Βουλγαρία με την επέμβαση των Δυτικών Δυνάμεων. Για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, στα τέλη της δεκαετίας του 1890, ο υπολοχαγός Μπορίς Σαράφωφ, πρώην συμμαθητής του Ντέλτσεφ, έγινε ηγέτης της ΑΜΑΕΕ. Εκείνη την περίοδο η ΒΜΑΕΕ είχε καταφέρει να αποκτήσει de facto τον πλήρη έλεγχο της ΑΜΑΕΕ. Ωστόσο αυτή σύντομα διασπάται σε δύο ομάδες. Η μια ομάδα ήταν πιστή στα όργανα της ΒΜΑΕΕ, ενώ η άλλη καθοδηγούνταν από αξιωματούχους που συνδέονταν με τον Βούλγαρο πρίγκιπα. Ο Ντέλτσεφ αντιστάθηκε στις παρεμβάσεις των φιλοβασιλικών αξιωματικών να επηρεάσουν της ΒΜΑΕΕ, μερικές φορές ακόμη και με στρατιωτικά μέσα και με τη βοήθεια των τοπικών τσετών της ΜΜΑΕΟ. Ο χρόνος της εξέγερσης στη Μακεδονία και τη Θράκη αποτέλεσε σημείο τριβής ανάμεσα σε ΑΜΑΕΕ και ΜΜΑΕΟ, αλλά και μεταξύ των αντιπροσώπων στο συνέδριο της ΜΜΑΕΟ στη Σόφια το 1903, όπου ο Ντέλτσεφ τάχθηκε κατά της εξέγερσης θεωρώντας την ακατάλληλη ως τακτική και πρόωρη χρονικά. Υποστήριξε αντίθετα τη διενέργεια τρομοκρατικών επιθέσεων, όπως έγινε αργότερα στις βομβιστικές επιθέσεις στη Θεσσαλονίκη το 1903. Τελικά χωρίς να έχει άλλη επιλογή συμφώνησε στον τρόπο δράσης, αλλά κατάφερε να καθυστερήσει την έναρξη εφαρμογής της αντί του Μάιου ώστε να ξεκινήσει Αύγουστο. Ο Ντέλτσεφ έπεισε επίσης την ηγεσία της ΕΜΕΟ να αλλάξουν την πολιτική της μαζικής εξέγερσης με τη συμμετοχή του άμαχου πληθυσμού σε μια μορφή εντεινόμενου ανταρτοπόλεμου. Στα τέλη Μαρτίου του 1903 ο Γκότσε Ντέλτσεφ με το αντάρτικο απόσπασμά του κατέστρεψε τη σιδηροδρομική γέφυρα στον ποταμό Αγγίτη). Το επόμενο μήνα, συναντήθηκε στη Θεσσαλονίκη με τον Ντάμε Γκρούεφ για να συζητήσουν την όλη κατάσταση. Έπειτα αναχώρησε για το βουνό Όρβηλος όπου θα συναντούσε εκπροσώπους από τους συνδέσμους των τοπικών επαναστατικών οργανώσεων των Σερρών.