cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Δημήτριος ο Πολιορκητής
Εκστρατεία στη Νότια Ελλάδα (297 - 294 π.Χ.)
Μόλις έγινε κύριος της Αθήνας, ο Δημήτριος έστρεψε την προσοχή του στη Σπάρτη, η οποία μέχρι τότε δεν είχε ποτέ καταληφθεί από εχθρό. Αφού υποχρέωσε σε ήττα τον βασιλιά Αρχίδαμο Δ' κοντά στη Μαντίνεια, στην περιοχή του Λύκαιου όρους, εισέβαλε στη λακωνική γη. Μια δεύτερη καθοριστική νίκη του έδωσε βάσιμες ελπίδες πως γρήγορα η πόλη θα γινόταν δική του. Εντούτοις τότε ακριβώς πληροφορήθηκε πως ο Λυσίμαχος τού είχε στερήσει τις πόλεις που ήλεγχε στη Μικρά Ασία, ενώ ο Πτολεμαίος είχε καταλάβει την Κύπρο με εξαίρεση την πόλη της Σαλαμίνας, όπου βρίσκονταν υπό πολιορκία η μητέρα και τα παιδιά του. Συνεπώς, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τα σχέδιά του και να αναχωρήσει από την Πελοπόννησο.
Βασιλιάς της Μακεδονίας (294 π.Χ.)
Μετά τον θάνατο του Κάσσανδρου το 297 π.Χ., στον θρόνο της Μακεδονίας τον διαδέχτηκε ο γιος του Φίλιππος, ο οποίος πέθανε λίγους μήνες αργότερα. Συνεπώς ο θρόνος πέρασε στα χέρια των δύο μικρότερων αδελφών του, Αλεξάνδρου και Αντίπατρου, υπό την επίβλεψη της μητέρας τους, Θεσσαλονίκης, της ετεροθαλούς αδελφής του Αλέξανδρου. Η τελευταία δολοφονήθηκε τελικά από τον Αντίπατρο με την αιτιολογία πως έδειχνε εύνοια στον αδελφό του. Ο Αλέξανδρος ζήτησε τότε τη βοήθεια του βασιλιά της Ηπείρου, Πύρρου, καθώς και του Δημητρίου. Ο πρώτος ανταποκρίθηκε πρώτος στο κάλεσμα ζητώντας ως αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες του τις περιοχές Τυμφαία και Παραυαία στη Μακεδονία, καθώς και τις γειτονικές του χώρες Αμβρακία, Ακαρνανία και Αμφιλοχία. Αφού εγκατέστησε φρουρές στα νέα του εδάφη, ο Πύρρος κινήθηκε ενάντια στον Αντίπατρο, αποσπώντας του τα υπόλοιπα εδάφη που είχε στην κατοχή του και παραδίδοντάς τα στον Αλέξανδρο. (Σύμφωνα με τον γεωγράφο Παυσανία ο Δημήτριος ήταν εκείνος που «τιμώρησε» τον Αντίπατρο).
Τα γεγονότα αυτά ακολούθησε η άφιξη του Δημητρίου στη Μακεδονία. Όμως, εφόσον οι υπηρεσίες του δεν ήταν πλέον απαραίτητες, του ζητήθηκε από τον Αλέξανδρο, έστω και με διπλωματικό τρόπο, να φύγει. Οι σχέσεις των δύο μερών ήταν, φαινομενικά μόνο, εγκάρδιες, ενώ στην πραγματικότητα ο ένας συνωμοτούσε να εξολοθρεύσει τον άλλο. Ο Δημήτριος προσποιήθηκε ότι αναχωρεί χωρίς δυσαρέσκεια και ο Αλέξανδρος προσποιήθηκε ότι μετά χαράς τον συνοδεύει. Κατά τη διάρκεια δείπνου στη Λάρισα, ο Δημήτριος σηκώθηκε νωρίς από το τραπέζι. Ο Αλέξανδρος, γεμάτος ανησυχία τον ακολούθησε με μερικούς άνδρες του. Φτάνοντας στην πόρτα της αίθουσας, όπου τον περίμεναν οι σωματοφύλακές του, ο Δημήτριος στάθηκε για μια στιγμή και έδωσε τη διαταγή να θανατώσουν όποιον βγει αμέσως μετά ακολουθώντας τον. Κι έτσι ο Αλέξανδρος βρήκε τον θάνατο. Ο Διόδωρος, από την πλευρά του, υποστηρίζει πως την ίδια τύχη επεφύλαξε αργότερα και στον Αντίπατρο.
Την επόμενη ημέρα φόβος απλώθηκε πάνω από τους Μακεδόνες, οι οποίοι περίμεναν πως ο Δημήτριος θα πραγματοποιούσε επίθεση εναντίον τους. Εκείνος όμως πήγε στο συμβούλιό τους για ν' απολογηθεί και πριν προλάβει να τελειώσει, οι Μακεδόνες τον ανακήρυξαν βασιλιά τους. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, οι λόγοι που ώθησαν τους Μακεδόνες να τον ανακηρύξουν βασιλιά τους ήταν: πρώτον, το μίσος τους για τον Αντίπατρο που είχε διατάξει μητροκτονία, δεύτερον, οι νωπές μνήμες από τη σκληρή διακυβέρνηση του Κάσσανδρου, τρίτον, η έλλειψη σοβαρού ανταγωνισμού για τον θρόνο και τέταρτον, ο σεβασμός που έτρεφαν ακόμη για τον οίκο του παλαιού αντιβασιλέα Αντίπατρου, την ενάρετη κόρη του οποίου είχε παντρευτεί ο Δημήτριος, έχοντας μάλιστα αποκτήσει μαζί της τον μεγαλύτερο γιο του, ο οποίος ήδη υπηρετούσε στον στρατό του πατέρα του.
Για να εγκαταστήσει τη βασιλική κατοικία, ο Δημήτριος κατασκεύασε μία νέα πόλη και επίνειο στη Μαγνησία, ανάμεσα στη Νηλεία και τις Παγασές, την οποία και ονόμασε «Δημητριάδα». Σε αυτή προσκάλεσε να κατοικήσουν οι οικογένειες που προέρχονταν από τις πόλεις: Νηλεία, Παγασές, Ορμίνιο, Σηπιάδα, Ριζούς, Ολιζών, Βοίβη και Ιωλκός.
Κατάκτηση της Βοιωτίας (293 - 291 π.Χ.)
Επόμενος στόχος του Δημητρίου ήταν η υποταγή των Βοιωτών, οι οποίοι κατά τη διάρκεια των μεταξύ τους συγκρούσεων από το 293 έως το 291 π.Χ. συνήψαν συνθήκες φιλίας μαζί του, για να τις παραβιάσουν μόλις ο βασιλιάς έστρεφε την προσοχή του αλλού. Στην εκστρατεία αυτή μαθαίνουμε για πρώτη φορά κάποιο στρατιωτικό επίτευγμα του γιου του Δημητρίου, Αντίγονου, από κοινού με τον οποίο πολιόρκησε και κατέλαβε δύο φορές την πόλη των Θηβών. Το πόσο αποφασισμένος ήταν ο Δημήτριος να υποτάξει την πόλη φαίνεται από το γεγονός πως επιστράτευσε τις περίφημες μηχανές του, ανάμεσα στις οποίες και την ελέπολη. Κατά τη διάρκεια δε των μαχών του 291 π.Χ. τραυματίστηκε σοβαρά στον λαιμό, κάτι που δεν τον εμπόδισε να συνεχίσει να πολεμά. Όταν πια απέκτησε τον ολικό έλεγχο της πόλης, θανάτωσε και εξόρισε ορισμένους από τους Θηβαίους. Προκειμένου να κρατά τους στρατιώτες του απασχολημένους, ο βασιλιάς στράφηκε κατόπιν κατά των Αιτωλών, τα εδάφη των οποίων λεηλάτησε.
Σύγκρουση με τον Πύρρο (290 - 288 π.Χ.)
Στο μεσοδιάστημα των δύο πολιορκιών της Θήβας, ο βασιλιάς της Ηπείρου, Πύρρος, εισέβαλε στη Θεσσαλία για να αποσυρθεί τελικά προτού καταφθάσει ο Δημήτριος με τα στρατεύματά του. Τόσο ο ένας όσο και ο άλλος κατείχαν μέρος της Μακεδονίας και η επιθυμία τους για νέα εδάφη και κατακτήσεις στάθηκε πάνω από την παλαιά τους φιλία, ενώ ο συνεκτικός δεσμός της Δηιδάμειας χάθηκε μετά τον θάνατό της.
thumb|left|Προτομή του ηγεμόνα της [[Αρχαία Ήπειρος|Ηπείρου, Πύρρου Α', Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης, Ιταλία.]] Οι σχέσεις τους χειροτέρευσαν και με ακόμη ένα προσωπικό περιστατικό: η Λάνασσα, κόρη του τυράννου των Συρακουσών, Αγαθοκλή, και σύζυγος του Πύρρου, όταν θεώρησε πως ο άνδρας της έδειχνε μεγαλύτερη εύνοια στις βάρβαρες συζύγους του παρά στην ίδια, μετέβη στην Κέρκυρα που ήταν προίκα της κι εκεί σχεδίασε την εκδίκησή της. Γνωρίζοντας την ισχύ του Δημητρίου αλλά και την τάση του να πραγματοποιεί πολιτικούς γάμους, τον προσκάλεσε στο νησί και του προσέφερε το χέρι της. Ο Δημήτριος δέχτηκε ευχαρίστως και προτού αναχωρήσει τοποθέτησε φρουρά στο νησί. Παράλληλα, ο ίδιος ο Αγαθοκλής απέστειλε στον βασιλιά ως απεσταλμένο τον γιο του, ο οποίος έγινε δεκτός με μεγάλες τιμές.
Αφού προσάρτησε την Αιτωλία. ο Δημήτριος άφησε εκεί τον επιφανέστερο στρατηγό του, τον Πάνταυχο, να τη φυλάει, ενώ ο ίδιος κινήθηκε εναντίον του Πύρρου που είχε με τη σειρά του και πάλι εκστρατεύσει. Εξαιτίας κακών υπολογισμών οι δύο στρατοί δεν συναντήθηκαν στον δρόμο, με αποτέλεσμα να φτάσουν οι Ηπειρώτες στην Αιτωλία και να συγκρουστούν με τους άνδρες που στρατοπέδευαν εκεί το 189 π.Χ.. Ο Πύρρος ενεπλάκη σε μάχη σώμα με σώμα με τον γνωστό για τη σωματική του ρώμη Πάνταυχο, τον οποίο και νίκησε. Μαθαίνοντας τα νέα οι Ηπειρώτες πήραν μεγάλο θάρρος, απέκρουσαν τους άνδρες του Δημητρίου που είχαν ήδη αρχίσει να προκαλούν καταστροφές στην αφύλακτη από τον βασιλιά της Ήπειρο, και μάλιστα 5.000 Μακεδόνες πιάστηκαν αιχμάλωτοι στα δύο αυτά μέτωπα. Παραδόξως, ο Πύρρος μετά το περιστατικό αυτό κέρδισε μεγάλη δημοφιλία και ανάμεσα στους Μακεδόνες, οι οποίοι διέδιδαν ιστορίες για τον χαρακτήρα και την πολεμική του αρετή, παρομοιάζοντάς τον συχνά με τον συγγενή του, Αλέξανδρο τον Μέγα. Ο Πολιορκητής, αντίθετα, μέρα με τη μέρα έχανε την εκτίμηση του λαού και των συμμάχων του, καθώς γινόταν ολοένα και πιο δυσπρόσιτος, ολοένα και πιο αλαζόνας και επιδεικτικός με τα πλούτη που είχε αποκομίσει.
Όταν λίγο αργότερα μαθεύτηκε στο βασίλειο πως ο Δημήτριος είχε πέσει σοβαρά άρρωστος στην Πέλλα, ο Πύρρος πήρε το θάρρος να εισβάλλει στην ίδια τη Μακεδονία για να λεηλατήσει και να προσαρτήσει ό,τι μπορούσε. Εντούτοις, παραλίγο να κατακτήσει το σύνολο του Μακεδονικού Βασιλείου χωρίς μάχη, φτάνοντας μέχρι την Έδεσσα χωρίς να συναντήσει αντίσταση. Αντίθετα, πολλοί πρώην υποστηρικτές του Δημητρίου συντάχθηκαν μαζί του παρέχοντάς του βοήθεια.
Τελικά, αφού ανάρρωσε, ο Δημήτριος απέσπασε με ευκολία από τον Πύρρο τις κατακτήσεις του αναγκάζοντάς τον να αποτραβηχτεί και πάλι στο βασίλειό του. Και καθώς δεν επιθυμούσε να ανησυχεί πια για τις κινήσεις του γείτονά του, εφόσον ήθελε να καταπιαστεί με μεγαλεπήβολα έργα, έφτασε σε κάποιο είδος συμφωνίας μαζί του.
Πτώση (288 π.Χ.)
Από τη στιγμή που απέκτησε σταθερή βάση επιχειρήσεων στη Μακεδονία ο Δημήτριος ξεκίνησε να κάνει σχέδια για να πετύχει το μεγαλύτερο και πιο φιλόδοξο όνειρό του: την ανάκτηση του συνόλου των εδαφών που κάποτε κυβέρνησε ο πατέρας του. Για τον σκοπό αυτό δρομολόγησε τη συγκρότηση ενός από τους ισχυρότερους στρατούς που είχε δει ποτέ η Ελλάδα, συγκεντρώνοντας 98.000 πεζούς και 12.000 ιππείς. Παράλληλα παρήγγειλε πρωτοποριακής τεχνολογίας πλοία σε διάφορους ναύσταθμους τους οποίους επισκεπτόταν ο ίδιος με μεγάλη ενεργητικότητα για να επιβλέψει την πρόοδο των εργασιών.
Αποφασισμένοι να βάλουν τέλος στις φιλοδοξίες του Δημητρίου, οι τρεις ανταγωνιστές του Σέλευκος, Πτολεμαίος και Λυσίμαχος, συμμάχησαν για ακόμη μια φορά εναντίον του, προσεταιριζόμενοι και τον Πύρρο. Ο Πτολεμαίος έπλευσε στα ελληνικά ύδατα με δυνατό στόλο και υποκίνησε επανάσταση των πόλεων κατά του Μακεδόνα βασιλιά, ενώ ταυτόχρονα οι Λυσίμαχος και Πύρρος εισέβαλαν στη Μακεδονία, ο ένας από την Ανατολή κι ο άλλος από τη Δύση, καταστρέφοντας και λεηλατώντας. Μέσα στη γενικότερη σύγχυση οι Μακεδόνες, κουρασμένοι από τους συνεχείς πολέμους και αγανακτισμένοι από τον εκκεντρικό και αλλαζονικό τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόταν ο Δημήτριος, άρχισαν να εγκαταλείπουν το στρατόπεδό του, αρχικά λίγοι λίγοι και κατόπιν ομαδικά, προσχωρώντας στις γραμμές των εχθρών του και κυρίως στου Πύρρου τον οποίο και είχαν σε μεγάλη εκτίμηση. Αντιλαμβανόμενος πως το παιχνίδι ήταν πια χαμένο, ο Δημήτριος εγκατέλειψε κρυφά το στρατόπεδό του μεταμφιεσμένος με σκούρα ρούχα με κατεύθυνση την Κασσάνδρεια. Το στρατόπεδο έπεσε αμαχητί στα χέρια του Πύρρου κι έτσι η Μακεδονία διαιρέθηκε ανάμεσα στον βασιλιά της Ηπείρου και στον Λυσίμαχο, μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης από τον Δημήτριο.
Κοντά σε αυτές τις συμφορές τον Δημήτριο περίμενε και μια οικογενειακή τραγωδία: η σύζυγός του, Φίλα, μην αντέχοντας τον πόνο του να βλέπει τον άνδρα της για άλλη μια φορά έκπτωτο και εξόριστο, αυτοκτόνησε με δηλητήριο το 287 π.Χ. Από την πλευρά του ο Δημήτριος, αποφασισμένος να κάνει αυτό που ήξερε καλύτερα, δηλαδή να αλλάζει την κακοδαιμονία του, μετέβη στη νότια Ελλάδα όπου τον περίμενε ο γιος του, Αντίγονος, σε αναζήτηση συμμάχων από πόλη σε πόλη, αφήνοντας στο παρελθόν τα μεγαλόπρεπα ενδύματα ενός βασιλιά.
Εκστρατεία στη Μικρά Ασία (287 - 285 π.Χ.)
Η κατάσταση αποδείχθηκε ευνοϊκότερη από ό,τι ίσως περίμενε κι ο ίδιος και μια νέα ελπίδα φάνηκε όταν κατόρθωσε για άλλη μια φορά να συγκεντρώσει στρατιώτες και προμήθειες. Από τον Πλούταρχο μαθαίνουμε πως κατά την περίοδο αυτή αποκατέστησε στη Θήβα το πατροπαράδοτό της πολίτευμα, ενώ για πολλοστή φορά πολιόρκησε την πόλη των Αθηνών που δεν στάθηκε στο πλευρό του, αλλά συντάχθηκε με τον Πύρρο. Η πολιορκία λύθηκε, εντούτοις, μετά από τη διαμεσολάβηση του φιλοσόφου Κράτη, άνδρα με μεγάλη υπόληψη.
Έχοντας συγκεντρώσει όλα του τα πλοία, στα οποία επιβίβασε 11.000 στρατιώτες και ιππείς, έπλευσε στην Ασία για να διεκδικήσει την Καρία και τη Λυδία από τον Λυσίμαχο.
Στη Μίλητο συναντήθηκε με την Ευρυδίκη, αδελφή της Φίλας και πρώην βασίλισσα της Αιγύπτου. Η Ευρυδίκη είχε εγκαταλείψει τον σύζυγό της, Πτολεμαίο, όταν αυτός έδειξε εύνοια στην άσπονδη φίλη της Βερενίκη Α'. Εκεί κανονίστηκε να παντρευτεί ο Δημήτριος την κόρη της Ευρυδίκης και του Πτολεμαίου, Πτολεμαΐδα, την οποία είχε αρραβωνιαστεί με τη διαμεσολάβηση του Σέλευκου το 298 π.Χ., χωρίς να ολοκληρωθεί τότε ο γάμος. Το ζεύγος απέκτησε μαζί ένα γιο, που ονομάστηκε επίσης Δημήτριος, κι ο οποίος βασίλεψε όταν ενηλικιώθηκε στην Κυρήνη.
Μετά τις τελετές ο Δημήτριος καταπιάστηκε με την κατάληψη των μικρασιατικών πόλεων. Προσάρτησε πολλές από αυτές, ανάμεσα στις οποίες και τις Σάρδεις, άλλες με τη δύναμη των όπλων και άλλες μετά την παράδοση των στρατιωτικών που τις κυβερνούσαν. Όταν, ωστόσο, εμφανίστηκε στο προσκήνιο ο Αγαθοκλής, γιος του Λυσίμαχου και ικανός στρατιωτικός, ο Δημήτριος αποσύρθηκε στη Φρυγία υπολογίζοντας να φτάσει στην Αρμενία και να υποκινήσει επανάσταση στη Μηδία. Ο Αγαθοκλής τον ακολούθησε στενά φέρνοντας σε δύσκολη θέση τον ίδιο και τους άνδρες του, που βασανίζονταν από την πείνα, τις ασθένειες και τις κακουχίες. Ο τελικός απολογισμός της κατάστασης αυτής ήταν η απώλεια 8.000 ανδρών.
thumb|Προσωπογραφία του [[Σέλευκος Α' Νικάτωρ|Σέλευκου Α' του Νικάτορος, Μακεδόνα αξιωματικού του Αλεξάνδρου του Μεγάλου και ιδρυτή της Αυτοκρατορίας των Σελευκιδών. Μάρμαρο, συριακό εργαστήριο του 1ου ή 2ου μ.Χ. αιώνα, Μουσείο του Λούβρου.]] Με τους άνδρες που του απέμειναν, και με δεδομένο ότι ο Αγαθοκλής απέκλεισε τα περάσματα της οροσειράς του Ταύρου, ο Πολιορκητής κατέφυγε στην Ταρσό της Κιλικίας από όπου έγραψε ένα απελπισμένο γράμμα στον Σέλευκο, περιγράφοντας τη δυσμενή του κατάσταση και επικαλούμενος τους συγγενικούς δεσμούς των δύο Οίκων. Αρχικά ο Σέλευκος αντιμετώπισε συναισθηματικά την κατάσταση, αλλά σύντομα πείστηκε από τους συμβούλους του να διδαχθεί από την ιστορία και να μην αφήσει τον Δημήτριο ανενόχλητο στην περιοχή αυτή. Αφενός του επέτρεψε να ξεχειμωνιάσει στην Καταονία, αφετέρου απαίτησε για την εξυπηρέτηση ομήρους, οχυρώνοντας παράλληλα τα περάσματα προς τη Συρία.
Στο μεταξύ, στη Μακεδονία, ο Λυσίμαχος είχε θανατώσει το 286 π.Χ. τον γιο του Κάσσανδρου, Αντίπατρο Α΄ (τον αδελφό του οποίου, Αλέξανδρο Ε΄, είχε σκοτώσει παλαιότερα ο Δημήτριος), ενώ ένα χρόνο αργότερα, το 285 π.Χ. αφαίρεσε από τον Πύρρο τις κτήσεις του στη Μακεδονία για να γίνει ο μόνος κυρίαρχός της.
Αιχμαλωσία (285 - 283 π.Χ.)
Όταν έφτασαν οι αγγελιοφόροι του Δημητρίου στον Σέλευκο, ο τελευταίος, σε μια επίδειξη μεγαλοσύνης, διέταξε προετοιμασίες για μεγαλόπρεπη υποδοχή και έστειλε μήνυμα παρηγοριάς στον Δημήτριο, υπενθυμίζοντάς του πως ήταν σύμμαχοι και συγγενείς. Επειδή όμως παρατήρησε πως οι αυλικοί του άρχισαν να κάνουν αγώνα δρόμου για το ποιος θα δείξει πρώτος τη φιλία του στον Δημήτριο, ο οποίος φαινόταν πως θα αποτελέσει πρόσωπο με μεγάλη επιρροή στα πράγματα της χώρας, κυριεύθηκε αμέσως από φθόνο και ανησυχία. Κι εκεί που ο Δημήτριος άρχισε να σκέφτεται πως η καταστασή του δεν ήταν τόσο τρομακτική όσο την περίμενε, έφθασε ο στρατηγός Παυσανίας με 1.000 πεζούς και ιππείς κι αφού έδιωξε τους πάντες, οδήγησε τον Δημήτριο όχι στον Σέλευκο, αλλά στη Χερρόνησο της Συρίας.
Εκεί, για το υπόλοιπο των ημερών του, τον φύλασσε ισχυρή φρουρά. Ωστόσο ο Σέλευκος εξασφάλισε στον συγγενή του άνετη και πολυτελή διαμονή, με υπηρέτες, βασιλικούς περιπάτους και κυνήγια, ελεύθερη πρόσβαση από τους φίλους του που τυχόν ήθελαν να τον επισκεφθούν και αισιόδοξα μηνύματα από τον Σέλευκο για μελλοντική απελευθέρωσή του από τα παιδιά τους, Αντίοχο και Στρατονίκη.
Ο Δημήτριος, μολαταύτα, έστειλε μήνυμα στον γιο του, τον Αντίγονο, και στους συμμάχους και διοικητές του στην Αθήνα και την Κόρινθο, να μην εμπιστεύονται κανένα γράμμα με τη σφραγίδα του και να τον θεωρήσουν πλέον νεκρό, παραδίδοντας ό,τι εξουσία του είχε απομείνει στον γιο του. Ο Αντίγονος, μαθαίνοντας την τύχη του πατέρα του στεναχωρέθηκε βαθύτατα και ντυμένος πάντα πένθιμα, άρχισε να γράφει γράμματα όπου μπορούσε και κυρίως στον Σέλευκο, παρακαλώντας την απελευθέρωση του πατέρα του, προσφέροντας μάλιστα τον εαυτό του σε αντάλλαγμα ως όμηρο. Πολλές πόλεις και διοικητές επαίνεσαν την πρόταση, και μόνο ο Λυσίμαχος προσέφερε στον Σέλευκο ένα μεγάλο χρηματικό ποσό με αντάλλαγμα τη ζωή του Δημητρίου. Εντούτοις ο Σέλευκος, που πάντα αντιπαθούσε τον Λυσίμαχο, βρήκε την πρόταση αυτή βάρβαρη και απάνθρωπη.
Θάνατος (283 π.Χ.)
Ο Δημήτριος τελικά προσαρμόστηκε στη νέα του ζωή και αρχικά φρόντιζε να αθλείται και να κρατά τον εαυτό του σε καλή φυσική κατάσταση. Καθώς όμως ο καιρός περνούσε και περνούσε, άρχισε να αντιμετωπίζει διάφορα πράγματα με αδιαφορία και παραδόθηκε στο ποτό και στα τυχερά παιχνίδια με τα οποία άφηνε τον χρόνο να κυλά. Ο Πλούταρχος εικάζει πως είτε με το μεθύσι ξεχνούσε τον πόνο της αιχμαλωσίας, είτε ανακάλυψε τελικά τη χαρά της ειρηνικής ζωής την οποία στέρησε στον εαυτό του με τη φιλοδοξία του και τη δίψα του για νέες κατακτήσεις.
Κι έτσι, ο Δημήτριος, μετά από τριετή αιχμαλωσία στη Χερρόνησο, ασθένησε τελικά, πιθανώς εξαιτίας της καθιστικής και πολυτελούς διαβίωσής του και απεβίωσε στο 54ο έτος της ζωής του.
Σύμφωνα πάντα με τον Πλούταρχο, ο Σέλευκος στενοχωρήθηκε πολύ για το γεγονός και μετάνιωσε για τις υποψίες που έτρεφε κατά του Δημητρίου. Ο Αντίγονος κινητοποίησε ολόκληρο στόλο για να υποδεχθεί στη μέση του πελάγους την τεφροδόχο με τις στάχτες του πατέρα του. Η υδρία στολίστηκε με βασιλικά εμβλήματα και η υποδοχή του πλοίου στην Κόρινθο έγινε με κάθε μεγαλοπρέπεια. Μετά την απόδοση βασιλικών τιμών, ο Αντίγονος μετέφερε τα λείψανα του πατέρα του για να κηδευτούν στη Δημητριάδα, την πόλη που ο πατέρας του είχε ιδρύσει στη Μαγνησία.
Προσωπικότητα
Οι αρχαίες πηγές επισημαίνουν ότι καμία φιλολογική ή εικαστική του αναπαράσταση δεν αποδίδει ικανοποιητικά την ξεχωριστή φυσική ομορφιά του Δημητρίου, που αποτελούσε κράμα ηρωικής επιφάνειας, σπάνιας για τη νεαρή ηλικία του, και βασιλικής σεμνότητας, και που συνδύαζε «χάρη και βαρύτητα, επιβλητικότητα και ομορφιά».
Ο Δημήτριος κατά τα νεανικά του χρόνια ήταν προσηνής και προσιτός· η πρωτεϊκή του ικανότητα του επέτρεπε να ελίσσεται σε δύσκολες καταστάσεις, συχνά ωστόσο με κίνδυνο να τις αντιμετωπίζει με παρορμητισμό, καιροσκοπισμό, αστάθεια και απερισκεψία. Ο τρόπος του ενέπνεε ταυτόχρονα φόβο και επιδοκιμασία. Υπήρξε πολύ ευχάριστος ως σύντροφος στις απολαύσεις της ειρηνικής ζωής, αλλά και τρομερά ενεργητικός και δραστήριος όταν τον καλούσε το καθήκον.
Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, υπήρξε πολύ καλύτερος στο να προετοιμάζει εκστρατείες παρά να τις διεξάγει, καθώς φρόντιζε στον μέγιστο βαθμό για την επάρκεια των προμηθειών, και ποτέ δεν ένιωθε απόλυτα ικανοποιημένος από το μέγεθος και τη φιλοδοξία των σχεδίων του. Αφιέρωνε τον χρόνο και τη μεγάλη του εφευρετικότητα, όχι σε άχρηστες απολαύσεις, αλλά σε έργα «βασιλικής αξίας», που μαρτυρούσαν μεγαλοπρέπεια, κομψότητα και ευφυΐα. Χαρακτηριστικά αναφέρεται πως ακόμη και οι φίλοι του καταπλήσσονταν από τα μεγέθη των μηχανών και των πλοίων του, τα οποία θαύμαζαν και οι εχθροί. Όσο για τα πλοία του, φρόντιζε ώστε το μέγεθος και η ομορφιά τους να μη μειώνει στο παραμικρό τη μαχητική τους ικανότητα, αλλά να διατηρούν αξιοσημείωτη αποτελεσματικότητα αν αναλογιστεί κανείς το μεγάλο τους μέγεθος.
Όλα αυτά, βέβαια, είναι η εικόνα του όπως θα τον ήθελε πάντα ο Πλούταρχος. Ο ίδιος περιγράφει διά μακρών τις ακολασίες του Δημήτριου και την εκκεντρικότητά του στην Αθήνα και αλλού, και τη μεγάλη του επιπολαιότητα, που θα του στοίχιζε παρά λίγο την ζωή για μια εξωφρενική ερωτική συνάντηση και που στοίχισε τελικά την ήττα στην Ιψό.
Τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του Δημητρίου, ωστόσο, έχοντας απολαύσει δόξα, χρήματα, αγαθά και δύναμη, βγήκαν στην επιφάνεια οι αυταρχικές του τάσεις και η μεγαλομανία του, οι οποίες ενθάρρυναν εκκεντρικές εκδηλώσεις προς το πρόσωπό του από τους γύρω. Η τάση του αυτή εκδηλωνόταν πολύ και διαμέσου του τρόπου που επέλεγε να ντύνεται, με χρυσοποίκιλτα ρούχα και υποδήματα, από πανάκριβα και εκλεπτυσμένα υφάσματα. Η υπερβολή αυτή προκαλούσε μεγάλη δυσφορία στους υπηκόους του που δεν την είχαν συνηθίσει, ωστόσο τίποτε δεν υπήρξε απωθητικότερο για αυτούς από την απροθυμία του να παρέχει ακροάσεις σε ανθρώπους που είχαν ανάγκη να συναντηθούν μαζί του. Χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τον Πλούταρχο, μια πρεσβεία των Αθηναίων, τους οποίους θεωρούσε πολύτιμους συμμάχους, χρειάστηκε κάποτε να περιμένει δύο χρόνια για ακρόαση. Σε μιαν άλλη περίσταση, συγκέντρωσε με φαινομενική προθυμία γραπτά αιτήματα υπηκόων του τα οποία δίπλωσε στον μανδύα του, μόνο για να τα σκορπίσει λίγο αργότερα στα νερά του ποταμού Αξιού.
Αποτίμηση
Κατά τον Ντρόυζεν "Κανείς από τους Διαδόχους ή του Επιγόνους δεν είναι η εικόνα της εποχής του τόσο πιστή όσο ο Δημήτριος ο Πολιορκητής...κανείς δεν ξέρει τι να πρωτοθαυμάσει: την ενεργητικότητα, τη μεγαλοφυΐα ή την ελαφρότητά του ;" Είναι δύσκολο να δώσει κανείς συνοπτικά το στίγμα της ζωής του Δημητρίου του Πολιορκητή, που αναντίρρητα παρουσίασε πολλές διακυμάνσεις. Οι στρατηγικές του ικανότητες αναδείχθηκαν και αξιοποιήθηκαν με τον καλύτερο τρόπο υπό τη στιβαρή καθοδήγηση του πατέρα του, Αντιγόνου του Μονόφθαλμου. Καινοτομίες όπως η χρήση νέων πολιορκητικών μηχανών ή η κατασκευή πεντηκοντόρων πλοίων τού επέτρεψαν να πετύχει ικανοποιητικά αποτελέσματα στις πολεμικές αναμετρήσεις με τους εκάστοτε αντιπάλους του.
Σε πολιτικό επίπεδο, το μεγαλύτερο επίτευγμα του Δημητρίου είναι ότι κατόρθωσε να μετατρέψει τη ναυτική του δύναμη σε ηπειρωτική. Υπήρξε επίσης ιδρυτής σημαντικών πόλεων, όπως η θεσσαλική Δημητριάδα (293 π.Χ.).
Σε γενικές γραμμές, οι δραματικές μεταπτώσεις της πολυτάραχης ζωής του Πολιορκητή αντικατοπτρίζουν τη ρευστότητα της εποχής των Διαδόχων.
Σημειώσεις
<div class="references-small" style="font-size:85%; -moz-column-count:1; -webkit-column-count:1; column-width:30em;"><i> α. Η Μάχη της Γάζας περιγράφεται αναλυτικά από τον ιστορικό Διόδωρο. Σύμφωνα με την αφήγησή του συμπαραστάτης του Πτολεμαίου στη μάχη ήταν ο Σέλευκος ο Νικάτωρ. >
β. Στο σημείο αυτό ο Διόδωρος παρέχει μία ενδιαφέρουσα περιγραφή του τρόπου ζωής και της κοσμοθεωρίας των Ναβαταίων Αράβων, δίνοντας στοιχεία για τη σχέση τους με την έρημο, την αγάπη τους για την ελευθερία και τις καθημερινές τους ασχολίες. >
γ. Αξιοσημείωτο είναι ότι μετά τη φυγή του από την Αθήνα, ο Δημήτριος ο Φαληρεύς έγινε δεκτός με τιμές στην πτολεμαϊκή αυλή, όπου ασχολήθηκε με έργα πνεύματος. Ως σημαντικότερα αναφέρονται η σύνταξη νόμων και η εμπλοκή του στην ίδρυση της περίφημης Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας.
δ. Σύμφωνα με την αφήγηση του Πλουτάρχου, όταν ο Δημήτριος προέβαλλε τις αντιρρήσεις του για τον γάμο του με τη Φίλα, με την οποία είχαν μεγάλη διαφορά ηλικίας, ο πατέρας του τον έπεισε ψιθυρίζοντάς του στο αυτί παραφρασμένη μια ρήση του Ευριπίδη: «» (αντί για «» ).
ε. Κατά την εκστρατεία αυτή του Λυσιμάχου, με το μέρος του πήγε ένας στρατηγός του Αντίγονου που στασίασε, με το όνομα Δόκιμος, παραδίδοντας τον εαυτό και την περιουσία του. Στο περιβάλλον του ο Δόκιμος είχε έναν ευνούχο από την Παφλαγονία, τον Φιλέταιρο, ο οποίος έμελλε να ιδρύσει τη Δυναστεία των Ατταλιδών, ηγεμόνων της Περγάμου κατά την ελληνιστική εποχή. >
στ. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο πρώτος που μπήκε στην πόλη της Σπάρτης ως κατακτητής ήταν ο εγγονός του Δημητρίου, Αντίγονος Γ' ο Δώσων το 222 π.Χ. μετά τη Μάχη της Σελλασίας.
ζ. Σε αυτή τη βασίλισσα, κόρη του Φιλίππου Β' της Μακεδονίας, οφείλει το όνομά της η πόλη της Θεσσαλονίκης.
η. Ο Ιουστίνος παραθέτει μια εκδοχή του λόγου που εκφώνησε στο συμβούλιο των Μακεδόνων ο Δημήτριος.
θ. Σύμφωνα με την «Παντοδαπή Ιστορία» του Ευσεβίου, ο Δημήτριος κυβέρνησε συνολικά για έξι χρόνια, από το τέταρτο έτος της 121ης Ολυμπιάδας [293 π.Χ.] μέχρι τον πρώτο χρόνο της 123ης Ολυμπιάδας [288 π.Χ.]. </i>
Βιβλιογραφία
Αρχαίες πηγές (Έλληνες και Ρωμαίοι)
Βιβλιογραφία
Σπουργίτης Κιλκίς
Γεωγραφία - Ιστορία
Ο Σπουργίτης βρίσκεται στις νοτιοανατολικές πλαγιές του όρους Δύσωρον (μέρος από τα Κρούσσια όρη). Απέχει 19 χλμ. Β.-ΒΑ. από την πόλη του Κιλκίς και 70 χλμ. Β. από τη Θεσσαλονίκη. Το χωριό χαρακτηρίζεται αμιγώς προσφυγικό, μετά τους Βαλκανικούς πολέμους και την ανταλλαγή πληθυσμών, η Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) εγκατέστησε 30 οικογένειες προσφύγων από τον δυτικό Πόντο. Ήταν ελληνορθόδοξοι τουρκόφωνοι οι οποίοι ζούσαν στην περιοχή της Αμάσειας και κυρίως από τα χωριά Βεζίρκιοπρου, Λαντίκ, Τσορούμ και Γάβζα. Η παλιά ονομασία του από την εποχή της τουρκοκρατίας ήταν Σερτσελή και έτσι αναφέρεται το 1919, μετά την απελευθέρωση, στο ΦΕΚ 48Α-05/03/1919 να προσαρτάται στην τότε κοινότητα Πλανίτσης. Μετονομάστηκε σε Σπουργίτης το 1928. Σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης, μαζί με τη Φύσκα αποτελούν την τοπική κοινότητα Φύσκας που ανήκει στη δημοτική ενότητα Κρουσσών του δήμου Κιλκίς και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει πληθυσμό 50 κατοίκους.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμος Κρουσσών Κατηγορία:Χωριά του νομού Κιλκίς Κατηγορία:Δήμος Κιλκίς
Ευρωμπάσκετ 1955
Η 9η διοργάνωση του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος καλαθοσφαίρισης ανδρών του 1955 (γνωστό και ως Ευρωμπάσκετ 1955) οργανώθηκε από τη FIBA Europe. Το τουρνουά διοργάνωσε η Ουγγαρία και έλαβε χώρα στη Βουδαπέστη, κατά το διάστημα από τις 7 Ιουνίου ως τις 19 Ιουνίου.
Χαρακτηρίζεται από πολλούς ως το καλύτερο και πιο συγκλονιστικό της παλαιάς εποχής με τη συμμετοχή 18 χωρών, πολλές από τις οποίες είχαν ανταγωνιστικές ομάδες. Όλοι οι αγώνες διεξήχθησαν στο στάδιο Νεπ, παρουσία 40.000 θεατών. Οι Ούγγροι, με τη βοήθεια της έδρας και τη βοήθεια του MVP Ζέμινγκερ, πήραν τη ρεβάνς από το προηγούμενο Ευρωμπάσκετ από τους Σοβιετικούς.
Σ' αυτό το Ευρωμπάσκετ επιτεύχθηκε και το μέγιστο ρεκόρ παραγωγικότητας στην ιστορία του θεσμού, που έγινε από τους Πολωνούς, πετυχαίνοντας 140 πόντους απέναντι στους Άγγλους, με σκορ 140-44. Μάλιστα οι 140 πόντοι ήταν εξαιρετικά πιο εντυπωσιακό κατόρθωμα τότε, αν συνυπολογιστεί το ότι δεν είχε θεσπιστεί ακόμα το τρίποντο, το οποίο καθιερώθηκε για πρώτη φορά στο NBA το 1979 και διεθνώς από την FIBA το 1984.
Αγώνες κατάταξης για τις θέσεις 9-18
Οι δύο πρώτες ομάδες κάθε ομίλου οδηγήθηκαν στην τελική φάση των 8 καλύτερων ομάδων. Οι υπόλοιπες ομάδες δημιούργησαν δύο όμιλους, πριν διασταυρωθούν μεταξύ τους οι ομάδες ανάλογα με τις θέσεις που κατέλαβαν, για να καθορίσουν την τελική κατάταξη.
Τελική Φάση
Οι δύο καλύτερες ομάδες των ομίλων δημιούργησαν έναν τελευταίο όμιλο. Στην τελική βαθμολογία συμπεριλήφθηκε και ο μεταξύ τους αγώνας από τον προηγούμενο γύρο. Χωρίς αγώνες νοκ-άουτ, η τελική κατάταξη των ομάδων ήταν αυτή που καθόρισε τα μετάλλια.
Οι Σοβιετικοί παραμένουν αήττητοι με τους Ούγγρους και τους Βούλγαρους να ακολουθούν με 2-1 (νίκες-ήττες).
Με τη νίκη τους αυτή, οι Τσεχοσλοβάκοι έσπασαν το αήττητο σερί των Σοβιετικών το οποίο μετρούσε 31 νίκες σε αγώνες Ευρωμπάσκετ. Έτσι τους ανάγκασαν να ισοβαθμίσουν με τους Ούγγρους (νίκες-ήττες 3-1).
Οι Σοβιετικοί και οι Ούγγροι συνεχίζουν με νίκες και προπορεύονται με 4-1 (νίκες-ήττες), ακολουθούμενοι από τους Βούλγαρους και τους Τσεχοσλοβάκους με 3-2.
Οι Ούγγροι, με τη νίκη τους επί των Σοβιετικών, έβαλαν τις βάσεις για την κατάκτηση του χρυσού μεταλλίου. Οι ηττημένοι βρέθηκαν σε μειονεκτική θέση, αφού μπλέξανε σε τριπλή ισοβαθμία με τους Τσεχοσλοβάκους και τους Βούλγαρους.
Οι Ούγγροι δεν είχαν πρόβλημα να επιβληθούν επί των Ρουμάνων και να εξασφαλίσουν το χρυσό μετάλλιο. Η νίκη των Τσεχοσλοβάκων επί των Βουλγάρων έφερε τους πρώτους στη δεύτερη θέση και τους ηττημένους στην τέταρτη, καθώς οι Σοβιετικοί, λόγω της ισοβαθμίας με τους Τσεχοσλοβάκους και εξαιτίας της ήττας στον μεταξύ τους αγώνα, πήραν την τρίτη θέση.
Βραβεία και Στατιστικά
Έγιναν 89 παιχνίδια και επιτεύχθησαν 11.310 πόντοι.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
1955 Ευρωπαικο Πρωταθλημα Καλαθοσφαιρισης Ανδρων 1955 Ευρωπαικο Πρωταθλημα Καλαθοσφαιρισης Ανδρων 1955 Κατηγορία:Βουδαπέστη
W.A.S.P. (άλμπουμ)
W.A.S.P. είναι ο τίτλος του πρώτου άλμπουμ του αμερικανικού heavy metal συγκροτήματος W.A.S.P., που κυκλοφόρησε στις 17 Αυγούστου του 1984 μέσω της "Capitol Records". Το άλμπουμ είναι γνωστό με τρία ονόματα: η ράχη της πρώτης εκτύπωσης του δίσκου βινυλίου είχε γραμμένο σαν τίτλο τη φράση "Winged Assassins", ενώ οι πρώτες κυκλοφορίες του άλμπουμ σε κασέτα είχαν το όνομα του πρώτου τραγουδιού, "I Wanna Be Somebody", εκτυπωμένο με έντονα γράμματα στο εξώφυλλο. Το άλμπουμ τιτλοφορείται επισήμως "W.A.S.P.", το οποίο και αποτελεί την τυπική φράση αναφοράς σε αυτό.
Το άλμπουμ μπήκε στους καταλόγους επιτυχιών της Μεγάλης Βρετανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών και βραβεύθηκε ως χρυσό το 1998.
Τραγούδια του δίσκου
1. I Wanna Be Somebody (Lawless) - 3:43
2. L.O.V.E. Machine (Lawless) - 3:51
3. The Flame (Lawless, Holmes, J. Marquez) - 3:41
4. B.A.D. (Lawless) - 3:56
5. School Daze (Lawless) - 3:35
6. Hellion (Lawless) - 3:39
7. Sleeping (In the Fire) (Lawless) - 3:55
8. On Your Knees (Lawless) - 3:48
9. Tormentor (Lawless, Holmes) - 4:10
10. The Torture Never Stops (Lawless) - 3:56
Βραβεία
W.A.S.P. (άλμπουμ)
Ηνωμένες Πολιτείες (RIAA Certification): Χρυσός
Τοπικός άνεμος
Από τους παραπάνω αυτοί που πνέουν στη Μεσόγειο είναι οι: Βεντεβάλες (περιοχή Μαρόκου), Γκρεγκάλε (Σικελία), Ετησίες (Αιγαίο), Λεβάντερ (Αλγερία), Λεβεντάτες (δυτικά Κορσικής), Μπόρα (δυτικά Ιταλίας), Χαμπσίν (Αίγυπτος), και Σαμάλ (σπανιότερα).
Κατηγορία:Άνεμοι *
Πολιορκία του Σιρμίου (579-582)
Η Πολιορκία του Σιρμίου το 579 και η κατάληψη του από τους Άβαρους το 582 ήταν ένα σημαντικό πολεμικό γεγονός των πολέμων μεταξύ Αβάρων και Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η πτώση της πόλης στους Αβάρους στέρησε από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία το μεγάλο προπύργιο της στη βορειοδυτική όχθη του Δούναβη, ανοίγοντας το δρόμο για καταστροφικές επιδρομές από τους Αβάρους και τους Σλάβους συμμάχους τους στα Βαλκάνια.
Ιστορικό της πολιορκίας
Οι Άβαροι είχαν προσπαθήσει ξανά να καταλάβουν την πόλη το 568 χωρίς επιτυχία. Οι Άβαροι θεωρούσαν το Σίρμιο ότι τους ανήκε εφόσον κατέκτησαν τους Γέπιδες και την επικράτεια τους και οι Βυζαντινοί κακώς το είχαν κατακτήσει εφόσον η επικράτεια των Γέπιδων τους ανήκε εξ ολοκλήρου.
Το 579 ο χαγάνος Βαϊνός παραβιάζοντας την συνθήκη του 574 μάζεψε στρατό και ξεκίνησε να κατασκευάζει γέφυρα στον Σάβο ανάμεσα στην Σιγγιδόν και το Σίρμιο. Στις διαμαρτυρίες του βυζαντινού στρατηγού της Σιγγιδόν, Σήθου ο χαγάνος απάντησε ότι ήθελε να περάσει στρατό για να κτυπήσει τα Σλαβικά φύλα που δεν είχαν δεχτεί τη επικυριαρχία του, δίνοντας μάλιστα τους ανάλογους όρκους αλλά στέλνοντας και πρεσβεία στην Κωνσταντινούπολη για να επιβεβαιώσουν στον Τιβέριο Β΄ τις προθέσεις του. Όταν όμως η κατασκευή της γέφυρας τελείωσε νέα διπλωματική αποστολή πήγε στη Κωνσταντινούπολη κι απαίτησε τη παράδοση του Σιρμίου, ο αυτοκράτορας Τιβέριος αρνήθηκε και ξεκίνησε την οργάνωση της άμυνας της πόλης.
Η πολιορκία κράτησε τρία χρόνια, από την πλευρά των Βυζαντινών διοικητής ήταν ο στρατηγός Θεόγνης όπου και αρνήθηκε προτάσεις των Άβαρων να παραδώσει το Σίρμιο. Οι Άβαροι πολιόρκησαν στενά την πόλη η οποία αντιμετώπισε πρόβλημα ανεφοδιασμού με αποκλεισμένο τον Σάβο και τους δρόμους, αντίθετα με τους Άβαρους όπου μέσω της γέφυρας είχαν πλήρη ανεφοδιασμό.
Η παράδοση
Ο Τιβέριος μην μπορώντας να ανεφοδιάσει την πόλη και λόγω της κατάστασης που είχαν περιέλθει οι αμυνόμενοι ζήτησε από τον Θεόγνη να διαπραγματευτεί την παράδοση της πόλης. Οι Άβαροι ζήτησαν φόρους τριών ετών, την αποχώρηση των κατοίκων χωρίς τα υπάρχοντα τους, και την παράδοση του Άβαρο ιερέα Βουκολάβα που αποπλάνησε μία σύζυγο του χαγάνου κι είχε διαφύγει εκεί. Οι Άβαροι όταν εισήλθαν στην πόλη αναφέρεται ότι πρόσφεραν τροφή σε όλους τους κατοίκους οι οποίοι τελικά αποχώρησαν με τα υπάρχοντα τους.
Με την κατάληψη του Σιρμίου οι Άβαροι κατείχαν πια όλα τα εδάφη των Γέπιδων που πίστευαν τους ανήκαν δικαιωματικά, δεν ξανά έκαναν πόλεμο για κατάληψη εδαφών μόνο επιδρομές και προσωρινές καταλήψεις για λύτρα.
COVID-19
Η ασθένεια κορονοϊού 2019 (coronavirus disease 2019, COVID-19), επίσης γνωστή ως οξεία αναπνευστική νόσος 2019-nCoV, είναι μία μολυσματική ασθένεια που προκαλείται από τον κορονοϊό SARS-CoV-2. Ο ιός και η ασθένεια καταγράφηκαν για πρώτη φορά στην πόλη Γουχάν της Κίνας στα τέλη του 2019 και έγιναν γνωστοί στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στις 31 Δεκεμβρίου 2019. Από τότε έχει διασπαρεί σε όλον τον πλανήτη και έχει εξελιχθεί σε πανδημία, η οποία βρίσκεται εν εξελίξει μέχρι και σήμερα. Μεγάλο πρόβλημα αποτελούν οι συνεχόμενες μεταλλάξεις που διαιωνίζουν τη διασπορά του ιού στην κοινότητα.
Τα συμπτώματα της COVID-19 ποικίλουν, τα πιο συχνά είναι ο πυρετός, ο ξηρός βήχας και η σωματική εξάντληση. Λιγότερο συχνά συμπτώματα είναι η απώλεια γεύσης ή μυρωδιάς, η ρινική συμφόρηση, η επιπεφυκίτιδα, ο πονόλαιμος, ο πονοκέφαλος, o πόνος στους μυς ή στις αρθρώσεις, τα δερματικά εξανθήματα, η ναυτία ή ο εμετός, η διάρροια, τα ρίγη και η ζάλη. Σε περίπτωση σοβαρής εξέλιξης της νόσου τα συμπτώματα περιλαμβάνουν δυσκολία στην αναπνοή, απώλεια όρεξης, σύγχυση, επίμονο πόνο ή πίεση στο στήθος και υψηλό πυρετό, άνω των 38°C. Λιγότερο συχνά συμπτώματα είναι η σύγχυση, η μειωμένη συνείδηση, η ανησυχία, η κατάθλιψη, οι διαταραχές ύπνου, πιο σοβαρές και σπάνιες νευρολογικές επιπλοκές.
Η περίοδος επώασης του ιού, μέχρι την εμφάνιση της ασθένειας, κυμαίνεται έως 14 ημέρες, με διάμεσο χρόνο τις 5,1 ημέρες και το 97.5% των ατόμων που θα εμφανίσουν συμπτώματα θα το κάνουν έως 11,5 ημέρες από την μόλυνση. Υπάρχουν σπάνιες περιπτώσεις που πιθανώς να εμφανίσουν συμπτώματα μετά τις 14 ημέρες.
Κύριο μέτρο πρόληψης από τον Sars-CoV-2 είναι ο εμβολιασμός με ένα από τα διαθέσιμα εμβόλια για την COVID-19. Άλλα μέτρα πρόληψης περιλαμβάνουν τη κοινωνική αποστασιοποίηση, τον αερισμό των εσωτερικών χώρων, την κάλυψη του προσώπου μας όταν βήχουμε ή φτερνιζόμαστε, το πλύσιμο των χεριών μας και την αποφυγή της επαφής με το πρόσωπό μας αν δεν έχουμε πλύνει τα χέρια μας. Σε δημόσιους χώρους συνιστάται η υποχρεωτική η χρήση μάσκας προσώπου για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου μετάδοσης. Κλινικές έρευνες για την ανάπτυξη φαρμακευτικής αγωγής, που αναστέλλουν την αναπαραγωγή του ιού, βρίσκονται σε εξέλιξη. Το 2021, εγκρίθηκε φαρμακευτικό σκεύασμα από το Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτή τη στιγμή η κύρια θεραπεία είναι συμπωματική, η οποία περιλαμβάνει διαχείριση των συμπτωμάτων, υποστηρικτική φροντίδα και απομόνωση.
Ονοματοδοσία
Το όνομα COVID-19, αποδόθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, σύμφωνα με τις συστάσεις που έχουν συμφωνηθεί μεταξύ του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων, του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ώστε να μην αναφέρεται σε μία συγκεκριμένη γεωγραφική τοποθεσία, ένα ζώο, ένα άτομο ή μία ομάδα ατόμων αλλά να έχει εμφανή συσχέτιση με την ασθένεια, ώστε να αποφευχθεί κάποια ανακρίβεια ή στιγματισμός των ομάδων αυτών.
Η ονομασία COVID-19 για την ασθένεια, αποτελεί ένα ακρωνύμιο των γραμμάτων, CO, από το corona, που σημαίνει κορώνα, VI, από το virus, που σημαίνει ιός, D από το disease, που σημαίνει ασθένεια και το 19 από το έτος της πρώτης καταγραφής της. Ο ιός μέχρι τότε ονομαζόταν ως "νέος κορονοϊός 2019" ή "2019-nCov".
Η Κίνα, που είχε ήδη ονομάσει την νέα λοίμωξη ως "νέα πνευμονία κορονοϊού", με νεότερη ανακοίνωσή της, αναθεώρησε την αγγλική ονομασία σε "COVID-19", ενώ διατήρησε την κινεζική ονομασία ως είχε.
Συμπτώματα και εξέλιξη της νόσου
Η περίοδος επώασης του ιού, μέχρι την εμφάνιση της ασθένειας, διαρκεί έως 14 ημέρες, με διάμεσο χρόνο τις 5,1 ημέρες και το 97.5% των ατόμων που θα εμφανίσουν συμπτώματα, θα το κάνουν έως 11,5 ημέρες από την μόλυνση. Υπάρχουν σπάνιες περιπτώσεις που πιθανώς να εμφανίσουν συμπτώματα μετά τις 14 ημέρες.
Όσα άτομα εμφανίσουν συμπτώματα, τα περισσότερα, περίπου το 80%, θα ιαθεί χωρίς να χρειαστεί νοσηλεία. Από τους υπόλοιπους, το 15% των ασθενών θα αναζητήσει νοσηλεία και θα χρειαστεί οξυγόνο, ενώ στο 5% η ασθένεια θα εξελιχθεί σοβαρά και θα χρειαστούν εντατική φροντίδα. Οι επιπλοκές που οδηγούν στον θάνατο μπορεί να είναι η αναπνευστική ανεπάρκεια, το σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας, η σηψαιμία και το σηπτικό σοκ, ο θρομβοεμβολισμός και η πολυοργανική ανεπάρκεια. Η θνητότητα των ασθενών που θα χρειαστούν μονάδα εντατικής θεραπείας κυμαίνεται από 39% έως 72% ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των ασθενών. Ο μέσος χρόνος νοσηλείας των ιαθέντων κυμαίνεται από 10 ημέρες έως 13.
Τα συνήθη συμπτώματα μπορούν να ποικίλουν και χωρίζονται στις εξής κατηγορίες, συστημικά, αναπνευστικά, οφθαλμών-μύτης- λαιμού, γαστρεντερικά, κεντρικού νευρικού συστήματος και οφθαλμών. Τα συστημικά αποτελούνται από πυρετό, κόπωση, μυαλγίες, αρθραλγία και εξανθήματα. Τα αναπνευστικά αποτελούνται από ξηρό βήχα, παραγωγικό βήχα, δύσπνοια, πόνο στο στήθος, αιμόπτυση και συριγμό της αναπνοής. Ο πονόλαιμος, η καταρροή, η ζάλη, η ρινική συμφόρηση, η απώλεια γεύσης, η απώλεια όσφρησης και η ωταλγία αποτελούν συμπτώματα των οφθαλμών-μύτης- λαιμού. Ο επηρεασμός του γαστρεντερικού εκφράζεται με διάρροια, ναυτία, εμετό, κοιλιακό άλγος. Το κεντρικό νευρικό σύστημα, επηρεάζεται δημιουργώντας πονοκεφάλους, σύγχυση και αταξία. Τέλος οι οφθαλμοί έχουν ως συμπτώματα την επιπεφυκίτιδα, οφθαλμαλγία και την φωτοφοβία.
Συνήθως ένας στους έξι ασθενείς θα παρουσιάσει επιδείνωση της υγείας του, εμφανίζοντας επιδεινούμενη δύσπνοια και σημεία λοίμωξης του αναπνευστικού συστήματος, τόσο ακτινολογικά όσο και εργαστηριακά. Η εξέλιξη της νόσου μπορεί να χωριστεί σε τρεις διαφορετικές φάσεις, ωστόσο αυτές οι φάσεις μπορεί να διαφέρουν και να υπάρχει επικάλυψη τους από κάθε ασθενή, και είναι οι εξής, η φάση της πρώιμης λοίμωξης, η πνευμονική φάση και η φάση της σοβαρής υπερφλεγμονής που περιλαμβάνει και φλεγμονή δευτερογενών οργάνων. Κατά τη διάρκεια της πρώιμης φάσης της μόλυνσης, περνάει χωρίς έντονες ενοχλήσεις, όπως κάθε άλλη ίωση που προκαλεί κοινό κρυολόγημα ή άλλη λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού. Ο ιός διεισδύει στους πνεύμονες και αρχίζει να πολλαπλασιάζεται. Αυτό το στάδιο χαρακτηρίζεται από ήπια συμπτώματα και σηματοδοτεί την αρχική απόκριση από έμφυτη ανοσία. Η πλειοψηφία των εισαγωγών στο νοσοκομείο πραγματοποιείται ύστερα από περίπου μία εβδομάδα συμπτωματικής ασθένειας λόγω επιδείνωσης της κατάστασης και η εντατική ιατρική θεραπεία, γίνεται απαραίτητη περίπου δέκα ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων. Ακτινολογικά, η συχνότερη ένδειξη είναι η εικόνα θολής υάλου κατά την αξονική τομογραφία που γίνεται την ώρα της εισαγωγής. Η λεμφοκυτταροπενία, δηλαδή ο ελαττωμένος αριθμός λεμφοκυττάρων στο αίμα, είναι ένα βασικό εργαστηριακό εύρημα σε αυτό το στάδιο και παρουσιάζεται στο 83% των ασθενών. Η ασθένεια εξελίσσεται στην πνευμονική φάση, που χαρακτηρίζεται από αναπνευστική δυσκολία. Η τρίτη και πιο επικίνδυνη εξέλιξη, είναι η ταχεία εξέλιξη προς το σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (ARDS), το οποίο είναι απειλητικό για την ζωή. Η υπερβολική συστημική φλεγμονή ή η υπερκυτοκιναιμία μπορεί να συσχετιστεί με τη λεμφοκυτταροπενία και αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα σοβαρής νόσου και παρατηρείται πολυοργανική ανεπάρκεια. Η εμπλοκή του νευρικού συστήματος στην εξέλιξη και μετάδοση της νόσου δεν έχει μελετηθεί κλινικά εκτενώς, αναμένεται όμως να είναι σημαντική με βάση τις γνώσεις μας στην νευροανατομία και νευροφυσιολογία. Έχει παρατηρηθεί ότι σε παιδιά και νέους, η συμπτωματολογία είναι ηπιότερη.
Υπερκυτοκιναιμία
Η σοβαρότητα της φλεγμονής από την COVID-19 μπορεί να αποδοθεί από την αύξηση κυτοκίνης η οποία παρουσιάζεται κατά την διάρκεια της λοίμωξης και είναι μια από τις κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνητότητας από τον SARS-CoV-2. Η απόκριση αυτή είναι υπεύθυνη για την νοσηρότητα σε μια σειρά ασθενειών, όμως στην COVID-19, σχετίζεται με χειρότερη πρόγνωση και αυξημένη θνητότητα. Η υπερκυτοκιναιμία προκαλεί σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας, γεγονότα πήξης του αίματος όπως εγκεφαλικά επεισόδια, έμφραγμα του μυοκαρδίου, εγκεφαλίτιδα, οξεία νεφρική βλάβη και αγγειίτιδα. Τα κύτταρα του κεντρικού νευρικού συστήματος, τα μικρογλοιακά κύτταρα, οι νευρώνες και τα αστροκύτταρα, εμπλέκονται επίσης στην απελευθέρωση των κυτοκινών που επηρεάζουν το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Μακροπρόθεσμα συμπτώματα
Καθώς είναι γνωστό πλέον, ότι πολλά όργανα εκτός από τους πνεύμονες, επηρεάζονται από την λοίμωξη COVID-19, μερικοί ασθενείς μπορεί να έχουν συμπτώματα τα οποία μπορούν να διαρκέσουν για εβδομάδες ή ακόμα και μήνες μετά την ανάρρωση από την λοίμωξη, ακόμα και σε αυτούς που δεν χρειάστηκαν νοσηλεία κατά την διάρκεια της ανάρρωσης. Τα πιο συχνά καταγεγραμμένα συμπτώματα μεγάλης χρονικής διάρκειας ήταν η κούραση, η δυσκολία στην αναπνοή, ο βήχας, ο πόνος στις αρθρώσεις και ο πόνος στο στήθος. Συμπτώματα με μικρότερη συχνότητα ήταν η δυσκολία σκέψης και συγκέντρωσης, η κατάθλιψη, ο μυϊκός πόνος, ο πονοκέφαλος και η ταχυκαρδία.
Πιο σοβαρές επιπλοκές αλλά με λιγότερο συχνές αναφορές περιλαμβάνουν την φλεγμονή του καρδιακού μυ, ανωμαλίες στη λειτουργία των πνευμόνων, την νεφρική ανεπάρκεια, εξανθήματα και τριχόπτωση. Η μακροπρόθεσμη σημασία αυτών των επιπτώσεων δεν είναι ακόμη γνωστή.
Εξέλιξη νόσου κατά την διάρκεια της κύησης
Μελέτη που δημοσιεύτηκε προσπάθησε να καθορίσει αν οι έγκυες έχουν αυξημένο ρίσκο για σοβαρή εξέλιξη της νόσου COVID-19 σε σχέση με τις μη έγκυες γυναίκες σε ηλικίες αναπαραγωγής ηλικίας 15 έως 44 ετών οι οποίοι διαγνώστηκαν εργαστηριακά θετικές στον Sars-Cov-2.
Στην ανάλυση 371.363 γυναίκες βρέθηκαν θετικές, από τις οποίες 5.614 (1.5%) ήταν έγκυες. Η νοσηλεία σε νοσοκομείο (23,9%) και ο θάνατος (1,3%) ήταν συχνότερη ανάμεσα στις συμπτωματικές γυναίκες που ήταν έγκυες σε σχέση με αυτές που δεν ήταν, με νοσηλεία σε νοσοκομείο (2,9%) και θάνατο (0,3%) αντίστοιχα. Επίσης υπήρξε διακοπή της κύησης σε 55 (2,1%) περιπτώσεις, 72 (2,8%) περιπτώσεις παρουσίασαν χαμηλό βάρος γέννησης και υπήρξαν 375 (14,4%) πρόωροι τοκετοί.
Οι περισσότερες λοιμώξεις που αναφέρθηκαν στην μελέτη αφορούσαν γυναίκες που βρίσκονταν στο τρίτο τρίμηνο, ενώ απαιτείται περισσότερη παρακολούθηση για τον προσδιορισμό της έκβασης της εγκυμοσύνης σε γυναίκες που μολύνθηκαν νωρίτερα από το τρίτο τρίμηνο κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Κορονοφοβικό άγχος
Πρόκειται για ένα επίκτητο ψυχοπαθολογικό σύμπλεγμα, το οποίο παρατηρείται πρόδρομα, δηλαδή πριν καν το άτομο νοσήσει από τον ιό, έχοντας ως ψευδή φοβική πεποίθηση την εκδήλωση των αναμενόμενων συμπτωμάτων, χωρίς όμως στην πραγματικότητα να νοσεί. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα, είναι η υποθετική αντίληψη του ατόμου ότι βρίσκεται σε εμπύρετη κατάσταση, η συνοδεία κεφαλαλγίας, αθραλγίας, μυαλγίας, ρινικής καταρροής, δύσπνοιας ή πονόλαιμου. Αποτέλεσμα, είναι η αποφυγή οποιουδήποτε χώρου, η υπερπροστασία της προσωπικής υγιεινής που καθίσταντο κουραστική και επίπονη σε ψυχοσωματικό επίπεδο, η αποξένωση από τις ενδοπροσωπικές και διαπροσωπικές του σχέσεις, έχοντας την υποθετική συνεχή σκέψη στην αόρατη ύπαρξη του ιού σε κάθε επίπεδο της καθημερινότητας. Επιπλέον, μπορεί να παρουσιαστεί και όταν ο ασθενής νοσεί, καθώς το μεταφοβικό στρες που δημιουργήθηκε από την προαναφερθείσα κατάσταση, δημιουργεί ακούσια την εσωτερική αντίληψη, ότι το άτομο όπου προσέρχεται πιστεύει ακράδαντα ότι θα επαναπροσλάβει τον ιό, και ότι θα εμπίπτει σε αυτήν ιική κατάσταση συνεχώς. Αυτή η ψυχοπαθολογική κατάσταση χρήζει ψυχοθεραπείας και ψυχολογικής υποστήριξης σε περιπτώσεις που επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό την αποδοτικότητα του ατόμου σε όλες τις πτυχές της ρουτίνας και της καθημερινής του ζωής, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αν η κατάσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, συνίστανται ψυχιατρική παρέμβαση για την δοσοληψία φαρμακευτικής αγωγής, σχετιζόμενης με το φοβικό στρες. == Παθοφυσιολογία == μικρογραφία|Ο Sars-Cov-2 δύναται να επηρεάσει πολλά ανθρώπινα όργανα κατά την διάρκεια της λοίμωξης.Επιγραμματικά οι αιτίες θανάτου που καταγράφηκαν σε μελέτη, από 113 ασθενείς που έχασαν την ζωή τους από την λοίμωξη COVID-19 στην έναρξης της πανδημίας, ήταν το σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας(100%), η αναπνευστική ανεπάρκεια τύπου Ι(51%), η σήψη(100%), η οξεία καρδιακή βλάβη(77%), η καρδιακή ανεπάρκεια(49%), η αλκάλωση(40%), η υπερκαλιαιμία(37%), η νεφρική βλάβη (25%) και η υποξική εγκεφαλοπάθεια(20%).
Ρινική κοιλότητα
Η λοίμωξη COVID-19 επηρεάζει το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα που αποτελείται από την μύτη, τον ρινοφάρυγγα και τον λάρυγγα. Επειδή ο κορονοϊός SARS-CoV-2 διαδίδεται κυρίως με αναπνευστικά σταγονίδια, η ρινική κοιλότητα είναι η πρώτη οδός εισόδου. Μεταξύ των κυττάρων που υπάρχουν στο σημείο αυτό, στα αναπνευστικά επιθηλιακά κύτταρα υπάρχει το ένζυμο ACE2 που είναι υπεύθυνο για την προσκόλληση του ιού, έτσι συμβάλουν ενεργά στην αναπαραγωγή του ιού και ανιχνεύεται υψηλό ιικό φορτίο. Επίσης αυτά τα κύτταρα αποτελούν πιθανή δεξαμενή του ιού κατά την διάρκεια της μετάδοσής του. Για αυτόν το λόγο το ρινοφαρυγγικό επίχρισμα χρησιμοποιείται ως τρόπος διάγνωσης.
Οσφρητικό Επιθήλιο
Η λοίμωξη της ρινικής κοιλότητας σχετίζεται με οσφρητικές και γευστικές δυσλειτουργίες, οι οποίες παρατηρούνται ως συμπτώματα της λοίμωξης καθώς παρατηρούνται σε περισσότερο από το 50% των ασθενών. Το ένζυμο ACE2 παρατηρείται και σε αυτά τα κύτταρα. Η λοίμωξη, η οποία προκαλεί τοπική φλεγμονή αγγειακών και υποστηρικτικών κυττάρων του οσφρητικού βολβού, οδηγεί σε προβλήματα στην όσφρηση. Επίσης η βλάβη στα υποστηρικτικά κύτταρα, μπορεί να επηρεάσει τους οσφρητικούς νευρώνες.
Αναπνευστικό σύστημα
Το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα που το αποτελούν η τραχεία, οι βρόγχοι και οι πνεύμονες είναι τα όργανα που επηρεάζονται περισσότερο από τον SARS-CoV-2, επειδή εισέρχεται στα κύτταρα του ξενιστή μέσω του ενζύμου μετατροπής της αγγειοτενσίνης 2 (ACE2). Καθώς η λοίμωξη εξελίσσεται σε πνευμονία και σε σοβαρές περιπτώσεις αναπνευστικής ανεπάρκειας, η οποία και είναι η κύρια αιτία θανάτου. Στο πλαίσιο της λοίμωξης από τον SARS-CoV-2, παρατηρούνται διαφορετικά παθολογικά σχήματα οξείας πνευμονικής βλάβης όπως την διάχυτη κυψελιδική βλάβη (DAD), η οποία σχετίζεται στενά με σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας(ARDS), την οξεία ινώδη και οργανωμένη πνευμονία(AFOP) και την λεμφοκυτταρική πνευμονία.
Γαστρεντερικό σύστημα
Ο ιός επηρεάζει επίσης τα γαστρεντερικά όργανα καθώς το ένζυμο ACE2 υπάρχει σε αφθονία στα αδενικά κύτταρα του γαστρικού συστήματος, του δωδεκαδακτύλου και του ορθικού επιθηλίου, καθώς και στα ενδοθηλιακά κύτταρα και τα κύτταρα του λεπτού εντέρου. Ιικό RNA έχει ανιχνευθεί στα κόπρανα ορισμένων ασθενών ακόμη και μετά την υποχώρηση των αναπνευστικών συμπτωμάτων και έως και 35 ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων, οδηγώντας σε μια παρατεταμένη μορφή ασθένειας που χαρακτηρίζεται από συμπτώματα γαστρεντερίτιδας.
Συκώτι
Κατά την διάρκεια της COVID-19 έχουν αναφερθεί αυξημένα επίπεδα ασπαρτικής τρανσαμινάσης (AST), τρανσαμινάσης αλανίνης (ALT) και χολερυθρίνης. Αυτοί οι τρεις δείκτες μαρτυρούν τραυματισμό στο ήπαρ. Αυτή η ηπατική βλάβη είναι συνήθως ήπια και παροδική. Έχει αποδειχθεί ότι ο SARS-CoV-2 είναι ικανός να στοχεύσει τα χολαγγειοκύτταρα. Εκτός από τις άμεσες επιπτώσεις του ιού, δεν μπορούν να αποκλειστούν άλλοι μηχανισμοί, όπως η τοξικότητα στα φάρμακα.