cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Αρχαία Αίγυπτος
Η Αίγυπτος έφτασε στην ακμή της στο Νέο Βασίλειο, κατά την εποχή των Ραμσιδών, οπότε ανταγωνιζόταν επάξια την αυτοκρατορία των Χετταίων, την Ασσυριακή Αυτοκρατορία και την αυτοκρατορία Μιτάνι, ακολουθώντας αργότερα μια περίοδο αργής παρακμής. Η Αίγυπτος δέχθηκε επιθέσεις από ξένους λαούς, όπως οι Χαναναίοι/Υξώς, οι Λίβυοι, οι Νούβιοι, οι Ασσύριοι, οι Βαβυλώνιοι οι Πέρσες και οι Έλληνες (συγκεκριμένα οι Μακεδόνες) κατά την Τρίτη Ενδιάμεση Περίοδο και την κλασσική & ελληνιστική αρχαιότητα. Μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο Πτολεμαίος ο Σωτήρ, ως τότε στρατηγός του, γίνεται ο νέος ηγεμόνας της Αιγύπτου. Το ελληνιστικό Πτολεμαϊκό Βασίλειο που ίδρυσε εξουσίασε την Αίγυπτο μέχρι το 30 π.Χ., όταν η Κλεοπάτρα πέθανε και η Ρώμη έκανε την Αίγυπτο ρωμαϊκή επαρχία.
Η επιτυχία του αρχαίου αιγυπτιακού πολιτισμού οφείλεται αδιαμφισβήτητα και ουσιαστικά, στην ικανότητά του να προσαρμόζεται στις συνθήκες του ιδιαίτερου και αφιλόξενου, σε τρίτους, περιβάλλονυος της Κοιλάδας του Νείλου, τις εξελιγμένες, εκ των πραγμάτων, αγροτοκτηνοτροφικές μεθόδους, καθώς και της εκμετάλλευσης του «δέλτα» του. Οι προβλέψιμες πλημμύρες του Νείλου, οι οποίες σε συνδυασμό με τους μουσώνες - χαρακτηριστικών καιρικών φαινομένων της περιοχής - οι οποίοι προσέδιδαν διπλούς ετήσιους εποχιακούς κύκλους και η ελεγχόμενη άρδευση της εύφορης κοιλάδας παρήγαγε αφθονία προϊόντων, το οποίο επέφερε πυκνό πληθυσμό (ίσο με το σύνολο ετούτου της Γηραιάς Ηπείρου) με κοινωνική ανάπτυξη και εξελιγμένο πολιτισμό. Με πλεόνασμα πόρων, η διοίκηση της κοιλάδας και της γύρω ερήμου ενθάρρυνε την πρώιμη ανάπτυξη ενός αυτόνομου και ιδιαίτερου συστήματος γραφής, την οργάνωση συλλογικών κατασκευών και αγροτικών προγραμμάτων, το εμπόριο με τις γύρω περιοχές και ένας στρατός προορισμένος να αντιμετωπίζει εγχώριους και εξωτερικούς εχθρούς. Η γραφειοκρατία του διοικητικού συστήματος, η οποία κατέστησε τους γραφείς υψηλή, κοινωνικώς, τάξη, θρησκευτικοί ηγέτες και διοικητικοί αξιωματούχοι υπό τον έλεγχο του Φαραώ ενθάρρυναν και οργάνωναν αυτές τις δραστηριότητες ενώ ο ίδιος διασφάλιζε τη συνεργασία και την ενότητα του Αιγυπτιακού λαού μέσω ενός περίπλοκου συστήματος θρησκευτικών πεποιθήσεων.
Ιστορία
Ο Νείλος έχει υπάρξει η ζωοδόχος πηγή των περιοχών από τις οποίες διέρχεται, για μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας. Η εύφορη κοιλάδα του, με τις περιοδικές πλημμύρες, έδωσε στους ανθρώπους την ευκαιρία να αναπτύξουν μια σταθερή, πάγια αγροτική οικονομία και μια πιο περίτεχνη, συγκεντρωτική κοινωνία που έγινε ακρογωνιαίος λίθος στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Νομάδες, ως σύγχρονοι τροφοσυλλέκτες άρχισαν να κατοικούν την κοιλάδα του Νείλου στο τέλος του Μέσου Πλειστόκαινου περίπου πριν 120 χιλιάδες χρόνια. Από τα τέλη της Παλαιολιθικής περιόδου, το ερημικό ξηρό κλίμα της Βόρειας Αφρικής έγινε βαθμιαία θερμότερο και ξηρότερο, αναγκάζοντας τους πληθυσμούς της περιοχής να συγκεντρωθούν στην παραποτάμια περιοχή. === Προδυναστική περίοδος (περίπου 5500 - 3000 π.Χ.) === αριστερά|μικρογραφία|Ένα τυπικό βάζο της περιόδου των Νακάντα II με γαζέλες ως διακοσμητικό μοτίβο, της Προδυναστικής Περιόδου Κατά την Προδυναστική και Πρώιμη Δυναστική Περίοδο, το κλίμα της Αιγύπτου ήταν, αισθητά, λιγότερο ερημικό σε σχέση με το σημερινό. Μεγάλες εκτάσεις της Αιγύπτου καλύπτονταν από δασωμένη σαβάνα και τις διέσχιζαν κοπάδια οπληφόρων χορτοφάγων. Το φύλλωμα και η πανίδα ήταν πολύ πιο κοινά σε όλες τις περιοχές και η περιοχή του Νείλου έτρεφε μεγάλους πληθυσμούς waterfowl (είδος υδρόβιου πτηνού). Το κυνήγι ήταν, ενδεχομένως, κοινή δραστηριότητα για τους Αιγύπτιους και πολλά ζώα εξημερώθηκαν αυτήν την περίοδο. Μέχρι το 5500 π.Χ., μικρές φυλές που διαβιούσαν στην κοιλάδα του Νείλου είχαν εξελιχθεί σε μια σειρά πολιτισμών, τοπικής κλίμακας, επιδεικνύοντας ιδιαίτερα αποδοτικές μεθόδους στη γεωργία και την κτηνοτροφία, όπως προσδιορίζεται από την αγγειοπλαστική και τα αντικείμενα προσωπικής χρήσης όπως, χτένες, βραχιόλια και χάντρες. Ο σπουδαιότερος από αυτούς τους πολιτισμούς στην άνω Αίγυπτο ήταν οι Πολιτισμός Μπαντάρι, που πιθανώς προήλθαν από τη Δυτική Έρημο· διακρινόταν για τα υψηλής ποιότητας κεραμικά του, τα λίθινα εργαλεία και τη χρήση του χαλκού.
Τον πολιτισμό Μπαντάρι ακολούθησαν οι πολιτισμοί των Αμρατίων (Νακάντα I) και των Γκερζέχ (Νακάντα II), που επέφεραν σειρά τεχνολογικών βελτιώσεων. Τουλάχιστον από την Περίοδο Νακάντα I, οι κάτοικοι της προδυναστικής Αιγύπτου εισήγαγαν οψιανό (ή οψιδιανό) από την περιοχή της Αιθιοπίας, τον οποίο χρησιμοποιούσαν για τη διαμόρφωση λεπίδων και άλλων αντικειμένων από μακρόστενα κομμάτια λίθων. Την εποχή των Νακάντα II, υπάρχουν πρώιμα στοιχεία επαφής με την Εγγύς Ανατολή, ειδικά με τη Χαναάν και την ακτή της Βύβλου. Στη διάρκεια μιας χιλιετίας, ο πολιτισμός Νακάντα εξελίχθηκε από μερικές μικρές αγροτικές κοινότητες σε έναν ισχυρό πολιτισμό, οι ηγέτες του οποίου είχαν πλήρη έλεγχο επί των ανθρώπων και των πόρων της κοιλάδας του Νείλου. Εγκαθιδρύοντας ένα κέντρο εξουσίας στην Ιερακόπολη, και αργότερα στην Άβυδο, οι ηγεμόνες Νακάντα III επέκτειναν τον έλεγχό τους επί της Αιγύπτου βορείως στην Άνω Αίγυπτο, κατά μήκος του Νείλου. Διεξήγαγαν, επίσης, εμπόριο με τη Νουβία στα νότια, με ορισμένες από τις οάσεις της δυτικής ερήμου και τους πολιτισμούς της ανατολικής Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής, στα ανατολικά. Βασιλικές Νουβικές ταφές στο Κουστούλ έδωσαν αντικείμενα που φέρουν τα αρχαιότερα γνωστά παραδείγματα Αιγυπτιακών δυναστικών συμβόλων, όπως το λευκό στέμμα της Αιγύπτου και το γεράκι.
Πρωτοδυναστική (περίπου 3150–2686)
300px|
Πρώτο Ενδιάμεσο (2181–2055)
Το « Πρώτο Ενδιάμεσο » είναι από το 1926 από τους Georg Steindorff και Henri Frankfort.
Μέσο Βασίλειο (2134–1690)
Το « Μέσο Βασίλειο » είναι από το 1845 από τους Karl Josias von Bunsen (25 Αυγούστου 1791 – 28 Νοεμβρίου 1860).
Δεύτερο Ενδιάμεσο (1674–1549)
Το « Δεύτερο Ενδιάμεσο » είναι από το 1942 μέσω Hanns Stock (7 Οκτωβρίου 1908 - 23 Ιουλίου 1966).
Νέο Βασίλειο (1549–1069)
Οι Φαραώ του Νέου Βασιλείου εγκαθίδρυσαν μια περίοδο ευημερίας άνευ προηγουμένου διασφαλίζοντας τα σύνορα τους και ενδυναμώνοντας τοις διπλωματικές σχέσεις με τους γείτονες τους, όπως οι Μιτάνι, η Ασσυρία και η Χαναάν. Εκστρατείες του Τούθμωση Α΄ και του εγγονού του Τούθμωση Γ΄ διεύρυναν την επιρροή των Φαραώ σε μια από τις μεγαλύτερες εκτάσεις που είχε σημειώσει, ως τότε, η Αίγυπτος. Μεταξύ των βασιλειών τους, η Χατσεψούτ, εν γένει, επέβαλε την ειρήνη και αποκατέστησε τους εμπορικούς δρόμους που είχαν απολεσθεί κατά την κατοχή από τους Υξώς, καθώς επίσης, επεκτάθηκαν σε νέες περιοχές. Όταν πέθανε ο Τούθμωσις Γ΄ το 1425 π.Χ., η Αίγυπτος κατείχε μια αυτοκρατορία από τη Niya στη βορειοδυτική Συρία μέχρι τον τέταρτο καταρράκτη του Νείλου στη Νουβία, θεμελιώνοντας συμμαχίες και επιτρέποντας την πρόσβαση καίριων προϊόντων όπως το κρατέρωμα και το ξύλο.
Γεωγραφία
Από γεωγραφικής άποψης, το μεγαλύτερο τμήμα της αρχαίας Αιγύπτου καταλάμβανε τμήμα της βόρειας Αφρικής αν και η χερσόνησος του Σινά βρίσκεται στη νοτιοδυτική Ασία. Είχε τις ίδιες ακτογραμμές στην Ερυθρά και τη Μεσόγειο θάλασσα με τη Λιβύη προς δυσμάς, το σημερινό Σουδάν, νότια, και την Παλαιστίνη, ανατολικά. Ουσιαστικά, κατά την περίοδο εκείνη διαιρείτο σε δύο βασίλεια, γνωστά ως Άνω (νότια) και Κάτω (βόρεια) Αίγυπτος. Στην πραγματικότητα τούτος ο γεωγραφικός προσδιορισμός ακολουθούσε τον άξονα του Νείλου ποταμού. Ο Νείλος, γύρω από τον οποίο συναθροιζόταν και συνεχίσει να συναθροίζεται το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού, υπήρξε ζωοδότρια πηγή του Αιγυπτιακού πολιτισμού, ήδη από την εποχή του Λίθου και τον πολιτισμό Νακάντα. Τα δύο βασίλεια ενωμένα σχημάτιζαν ότι αποκαλούσε ο Ηρόδοτος μαύρη γη (Ηροδότου, Β,12). Το όνομα μαύρη γη (kmt) ή Κεμέτ προέκυψε, πιθανώς, εξαιτίας των σκοτεινόχρωμων αποθέσεων από τις πλημμύρες του Νείλου.
Ζητήματα αιγυπτιακής ιστορίας
Η μεγαλύτερη των τριών χιλιετιών ιστορία της αρχαίας Αιγύπτου χωρίζεται σε οκτώ ή εννέα περιόδους, οι οποίες αποκαλούνται ενίοτε Βασίλεια και εν τάχει αναλύονται στο παρακάτω χρονολόγιο. Αυτή η σύγχρονη ταξινόμηση είναι αυθαίρετη και βασίζεται σε κοινωνικά κριτήρια ευημερίας, ενότητας και διακυβέρνησης από μία κεντρική εξουσία. Οι ίδιοι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι δεν ομαδοποιούσαν τους κυβερνήτες τους βάσει τέτοιων κριτηρίων. Αντίθετα χρησιμοποιούσαν την έννοια των δυναστειών σε όλη την ιστορική τους διαδρομή. Η Στήλη του Παλέρμο απλώς κατονομάζει όλους τους βασιλείς, χωρίς να υποδεικνύει κάποιο είδος ομαδοποίησης. Ο Κανόνας του Τορίνο ομαδοποιεί τους βασιλείς ή βασίλισσες σύμφωνα με την διαδοχή ή καταγωγή τους.
Τη διάκριση των τριάντα δυναστειών, όπως τη χρησιμοποιούμε σήμερα, την οφείλουμε στον Μανέθωνα, τον Αιγύπτιο ιερέα που έζησε στις αρχές της Πτολεμαϊκής περιόδου. Σε πολλές περιπτώσεις όμως δεν είναι απόλυτα κατανοητό γιατί ο Μανέθων ομαδοποίησε ορισμένους βασιλείς σε μια δυναστεία και άλλους σε κάποια άλλη. Για παράδειγμα η 18η Δυναστεία ξεκινά με τον Άμασις (Αχμόσες), αδελφό του τελευταίου βασιλιά της 17ης δυναστείας του Μανέθωνα. Θεωρητικά ο Άμασις και ο Μάριος, θα έπρεπε να ταξινομούνται στην ίδια δυναστεία.
Ορισμένοι Αιγυπτιολόγοι προσπάθησαν να εγκαταλείψουν την ιδέα των Βασιλείων και των δυναστειών, χρησιμοποιώντας απλώς την χρονολογική ταξινόμηση. Ωστόσο, χάριν συμφωνίας με την υπάρχουσα βιβλιογραφία και τους δικτυακούς τόπους που ασχολούνται με το θέμα, το παρακάτω χρονολόγιο ακολουθεί αυτή την ταξινομητική αρχή.
Καθημερινή ζωή
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι έδιναν μεγάλη σημασία στην υγιεινή και την εμφάνιση. Οι περισσότεροι έκαναν μπάνιο στο Νείλο και χρησιμοποιούσαν σαπούνια με υφή πάστας από ζωικό λίπος και κιμωλία. Οι άντρες ξύριζαν ολόκληρο το σώμα τους για καθαριότητα· αρώματα και ευωδιαστές αλοιφές κάλυπταν τις κακοσμίες και απάλυναν το δέρμα. Ο ρουχισμός κατασκευαζόταν από απλά φύλλα λινού που αποχρωματίζονταν για να λευκανθούν, και μέλη της ανώτερης τάξης και των δύο φύλων φορούσαν περούκες, κοσμήματα και καλλυντικά. Τα παιδιά δε φορούσαν ρούχα μέχρι την ωρίμανσή τους, περίπου στην ηλικία των 12, και σε αυτή την ηλικία τα αγόρια υποβάλλονταν σε περιτομή και τους ξύριζαν το κεφάλι. Οι μητέρες ήταν υπεύθυνες για τη φροντίδα των παιδιών, ενώ ο πατέρας κέρδιζε το οικογενειακό εισόδημα. Η μουσική και ο χορός ήταν δημοφιλείς τρόποι ψυχαγωγίας για εκείνους που μπορούσαν να τις αντέξουν οικονομικά. Τα πρώιμα όργανα περιελάμβαναν φλάουτα και άρπες, ενώ όργανα παρόμοια με τρομπέτες, όμποε και αυλούς αναπτύχθηκαν αργότερα και έγιναν δημοφιλή. Στο Νέο Βασίλειο, οι Αιγύπτιοι έπαιζαν με κουδούνια, κύμβαλα, ντέφι,τύμπανα και εισαγόμενα παραλληλόχορδα έγχορδα και λύρες από την Ασία. Το σείστρο ήταν ένα κροταλιστό μουσικό όργανο που ήταν ιδιαίτερα σημαντικό σε θρησκευτικές τελετές.
Οι ανασκαφές στο χωριό των εργατών του Deir el-Madinah ανέδειξαν μερικά από τα πιο τεκμηριωμένα ευρήματα κοινοτικής ζωής στον αρχαίο κόσμο που διανύει σχεδόν τέσσερις αιώνες. Δεν υπάρχει συγκρίσιμη τοποθεσία στην οποία οργάνωση, οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις οι συνθήκες εργασίας και διαβίωσης μιας κοινότητας μελετήθηκαν με τόση λεπτομέρεια.
Θρησκεία
Το Αιγυπτιακό πάνθεο αποτελούνταν από πολλούς θεούς οι οποίοι προστάτευαν και βοηθούσαν τους ανθρώπους οι οποίοι τους τιμούσαν και εξευμένιζαν με προσευχές και αναθήματα, ενώ ο Φαραώ ήταν ο γιός του Όσιρι ενός από σημαντικούς θεούς τους. Άλλες σημαντικές θεότητες είναι ο Αμόν Ρα και η Ίσις. Η ιεραρχία των θεοτήτων δεν ήταν στατική αλλά μεταβάλλονταν, και οι ιερείς δεν είχαν θεσπίσει ένα ενιαίο σύστημα για την οργάνωση του πλήθους των διαφόρων θρησκευτικών παραδόσεων. Η ποικιλία αυτή των μυριάδων παραδόσεων, οι οποίες μερικές φορές επικάλυπταν η μία την άλλη, θεωρούνταν πως ήταν διαφορετικά επίπεδα επί των πολλών όψεων της πραγματικότητας.
Οι ναοί της αρχαίας Αιγύπτου δεν ήταν μέρη δημόσιας λατρείας και συγκέντρωσης των πιστών, παρά τοποθεσίες όπου οι ιερείς φρόντιζαν να αποδώσουν τιμές στις θεότητες, τα αγάλματα των οποίων συνήθως βρισκόταν στο κέντρο του ναού. Οι μόνες εξαιρέσεις όπου συγκεντρώνονταν πλήθος πιστών ήταν κατά τις εορτές, όπου αυτό γινόταν έξω από τους ναούς με τη περιφορά των αγαλμάτων των θεών και την απόδοση τιμών σε αυτούς. Οι πολίτες είχαν τη δυνατότητα να διαθέτουν τα προσωπικά τους αγάλματα και αγαλματίδια στο σπίτι τους προς λατρεία, καθώς και διέθεταν και φυλακτά τα οποία προσέφεραν προστασία έναντι των δυνάμεων του χάους. Μετά την ίδρυση του Νέου Βασιλείου -1500 π.Χ. και έπειτα-, ο ρόλος του Φαραώ ως μεσολαβητή των θεών ελαχιστοποιήθηκε και τα θρησκευτικά έθιμα μετατοπίστηκαν προς την απευθείας λατρεία των θεών από τους ανθρώπους. Έτσι τα ιερά απέκτησαν ιερομάντεις για την γνωστοποίηση της θέλησης των θεών στον λαό.
μικρογραφία|Οι τάφοι των Φαραώ περιείχαν μεγάλη γκάμα αντικειμένων τεράστιας αξίας, όπως η μάσκα του [[Τουταγχαμών]] Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι πίστευαν πως ο κάθε άνθρωπος αποτελείται από το φυσικό και το πνευματικό μέρος του. Έτσι πέρα από το σώμα, το κάθε άτομο είχε επίσης την σκιά του (σουτ), την ψυχή του (μπα), την ζωτική δύναμη του (κα), καθώς και το όνομα του. Η πηγή των σκέψεων και των συναισθημάτων θεωρούνταν η καρδιά, αντί για το κεφάλι. Μετά τον θάνατο του ανθρώπου, τα πνευματικά χαρακτηριστικά που κατείχε απελευθερώνονταν από το σώμα του και μπορούσαν να μετακινηθούν αυτόνομα, ωστόσο χρειάζονταν ένα σώμα -ή υποκατάστατο σώματος όπως άγαλμα- ως μόνιμη έδρα. Μετά τον θάνατο ο υπέρτατος σκοπός ήταν η επανένωση της ψυχής με τη ζωτική δύναμη, έτσι ώστε να έχουν μια ήρεμη και ολοκληρωμένη μεταθανάτια ζωή (ακ). Για να συμβεί αυτό, το άτομο κρινόταν μεταθανάτια ως προς τον πρότερο βίο του, και αν κρινόταν άξιο τότε μπορούσε να συνεχίσει να κυκλοφορεί στη γη ως πνεύμα.
Στρατός
Ο αρχαίος αιγυπτιακός στρατός ήταν ένας βασικός λόγος της υπεροχής της Αιγύπτου ενάντια σε ξένους εισβολείς και για τη διατήρηση της κυριαρχίας της Αιγύπτου στην Εγγύς Ανατολή. Ο στρατός προστάτευε τις εκστρατείες εξόρυξης στο Σινά κατά το Αρχαίο Βασίλειο και συμμετείχε σε εμφύλιους πολέμους στην Πρώτη και Δεύτερη Ενδιάμεση Περίοδο. Ο στρατός συντηρούσε τις οχυρώσεις κατά μήκος σημαντικών εμπορικών δρόμων, όπως εκείνους κοντά στην πόλη Μπουχέν στη διαδρομή προς τη Νουβία. Οχυρά κατασκευάζονταν ακόμα για να χρησιμοποιηθούν σαν στρατιωτικές βάσεις, όπως το φρούριο στο Σίλε, το οποίο ήταν βάση επιχειρήσεων προς το Λεβάντε. Στο Νέο Βασίλειο, μια σειρά φαραώ χρησιμοποίησαν τον τακτικό Αιγυπτιακό στρατό για να κατακτήσουν το Βασίλειο του Κους και μέρη του Λεβάντε.
Ο τυπικός εξοπλισμός του στρατού περιελάμβανε τόξα και βέλη, δόρατα και ασπίδες από τεντωμένο δέρμα ζώων πάνω σε ξύλινο πλαίσιο. Στο Νέο Βασίλειο ο στρατός άρχισε να χρησιμοποιεί άρματα που είχαν εισαγάγει πρώτοι οι εισβολείς Υξώς. Ο οπλισμός συνέχισε να βελτιώνονται μετά την εισαγωγή του χαλκού. Κατά το Νέο Βασίλειο, ο στρατός άρχισε να χρησιμοποιεί άρματα που είχαν προηγουμένως εισαχθεί από τους εισβολείς Υξώς. Οπλισμός και πανοπλίες συνέχισαν να βελτιώνονται μετά την υιοθέτηση κραμάτων του χαλκού: οι ασπίδες κατασκευάζονταν πλέον από συμπαγές ξύλο με bronze buckle, spears were tipped with a bronze point, and the Khopesh was adopted from Asiatic soldiers. Ο φαραώ απεικονιζόταν συχνά να ιππεύει στην κεφαλή του στρατού· έχει γίνει ισχυρισμός ότι τουλάχιστον μερικοί φαραώ, όπως ο Σεκενένρε Τάο Β' και οι γιοι του, όντως το έκαναν αυτό. Όμως έχει ειπωθεί ότι "βασιλείς αυτής της περιόδου δεν συμμετείχαν σαν ηγέτες στην πρώτη γραμμή του πολέμου μαζί με τα στρατεύματά τους." Οι στρατιώτες επιστρατεύονταν από το γενικό πληθυσμό, αλλά κατά τη διάρκεια και κυρίως μετά το τέλος του Νέου Βασιλείου, προσλαμβάνονταν μισθοφόροι από τη Νουβία, το Κους και τη Λιβύη για να πολεμήσουν για την Αίγυπτο.
Τεχνολογία
Στην τεχνολογία, την ιατρική και τα μαθηματικά η αρχαία Αίγυπτος πέτυχε μια σχετικά υψηλή στάθμη παραγωγικότητας και πολυπλοκότητας. Ο παραδοσιακός εμπειρισμός, όπως αποδεικνύει ο Έντουιν Σμιθ και Ebers papyri (περ. 1600 π.Χ.), αποδίδεται για πρώτη φορά στην ιστορία στην Αίγυπτο. Οι Αιγύπτιοι δημιούργησαν το δικό τους αλφάβητο και δεκαδικό σύστημα.
Φαγεντιανή και γυαλί
Ακόμη και πριν το Παλαιό Βασίλειο, οι αρχαίοι Αιγύπτιοι είχαν αναπτύξει ένα υαλώδες υλικό γνωστό ως φαγεντιανή, το οποίο επεξεργάζονταν σαν ένα είδος τεχνητού και ημιπολύτιμου λίθου. Η φαγεντιανή είναι ένα μη αργιλούχο κεραμικό από διοξείδιο του πυριτίου, μικρές ποσότητες ασβέστη και σόδα, καθώς και ένα χρωματικό παράγοντα, συνήθως χαλκό. ΤΟ υλικό χρησιμοποιείτο για την κατασκευή χαντρών, αγαλματιδίων και μικρών εμπορεύσιμων κεραμικών. Διάφορες μέθοδοι μπορούν να οδηγήσουν στην δημιουργία φαγεντιανής αλλά τυπικά η παραγωγή γινόταν με εφαρμογή των κονιορτοποιημένων υλικών σε μορφή πάστας πάνω σε πυρήνα αργίλου, ο οποίος ακολούθως ψηνόταν στη φωτιά. Με μια σχετική τεχνική παραγόταν μια βαφή γνωστή σαν Αιγυπτιακό μπλε ή μπλε frit, που παράγεται με σύντηξη (ή πυροσυσσωμάτωση) διοξειδίου του πυριτίου, χαλκού, ασβέστη και ενός αλκαλίου όπως το νάτρον. Το προϊόν κονιορτοποιείται και χρησιμοποιείται ως βαφή.
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι μπορούσαν να κατασκευάσουν μια μεγάλη γκάμα αντικειμένων από γυαλί με μεγάλη δεξιοτεχνία,αλλά δεν είναι σαφές αν ανέπτυξαν αυτή τη διαδικασία ανεξάρτητα. Είναι επίσης ασαφές αν έφτιαχναν δικό τους raw glass or merely imported pre-made ingots, which they melted and finished. Διέθεταν όμως τεχνική αρτιότητα στην κατασκευή αντικειμένων αλλά και στην προσθήκη trace elements για τον έλεγχο του χρώματος του φινιρισμένου γυαλιού. Μπορούσαν να δημιουργήσουν μια πλειάδα χρωμάτων όπως το κίτρινο, το κόκκινο το πράσινο, το μπλε, το μωβ και το λευκό ενώ το γυαλί μπορούσε να γίνει είτε διαφανές είτε αδιαφανές.
Ιατρική
Τα ιατρικά προβλήματα των αρχαίων Αιγυπτίων πήγαζαν απευθείας από το περιβάλλον τους. Η ζωή και η εργασία κοντά στο Νείλο επέσειε τον κίνδυνο ελονοσίας και παράσιτα εκφυλιστικής σχιστοσωμίασης, που προκαλούσαν ηπατικές και εντερικές βλάβες. Επικίνδυνα ζώα όπως οι κροκόδειλοι και οι ιπποπόταμοι ήταν επίσης συνηθισμένη απειλή. Οι ισόβιος κόπος των κατασκευών και της γεωργίας επέβαλλε πίεση στη σπονδυλική στήλη και στις αρθρώσεις, ενώ σοβαροί τραυματισμοί στις κατασκευές και τους πολέμους συσσώρευαν μη ευκαταφρόνητη ζημιά στο σώμα. Τα μικροθραύσματα από τις μυλόπετρες και την άμμο τρίβονταν και έσκαβαν τα δόντια, κάνοντάς τα ευάλωτα σε abscesses (αν και η τερηδόνα σπάνιζε).
Οι πλούσιοι απολάμβαναν δίαιτες πλούσιες σε σάκχαρα, που συνεισέφεραν στην εμφάνιση περιοδοντίτιδας. Παρά τις κολακευτικές σωματικές διαπλάσεις που απεικονίζονται σε τοίχους ταφικών μνημείων, οι υπέρβαρες μούμιες πολλών μελών της ανώτερης τάξης δείχνουν τα αποτελέσματα μιας ασυλλόγιστης ζωής. Το προσδόκιμο ζωής κυμαινόταν περίπου στα 35 για τους άντρες και τα 30 για τις γυναίκες, αλλά η ενηλικίωση ήταν δύσκολο να συμβεί καθώς ένα τρίτο του πληθυσμού περίπου πέθαινε σε βρεφική ηλικία.
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι γιατροί ήταν φημισμένοι στην αρχαία Εγγύς Ανατολή για τις θεραπευτικές τους ικανότητες και μερικοί εξ αυτών, όπως ο Ιμχοτέπ, παρέμειναν διάσημοι για πολύ μετά το θάνατό τους. Ο Ηρόδοτος σημειώνει ότι υπήρχε υψηλός βαθμός εξειδίκευσης στις τάξεις των Αιγυπτίων γιατρών, καθώς μερικοί περιποιούνταν μόνο το κεφάλι ή το στομάχι ενώ άλλοι ήταν οφθαλμίατροι και οδοντίατροι. Η εκπαίδευση των γιατρών λάμβανε χώρα στο Per Ankh ή "Οίκο της Ζωής", κυρίως σε αυτούς τους οίκους που βρίσκονταν στη Βούβαστη κατά το Νέο Βασίλειο και στην Άβυδο και τη Σάιδα κατά την Ύστερη περίοδο. Αιγυπτιακοί ιατρικοί πάπυροι δείχνουν εμπειρική γνώση της ανατομίας, των τραυμάτων και πρακτικών θεραπειών.
Αιγυπτιολογία
Η μεγαλοπρέπεια και η μακροβιότητα του αρχαίου αιγυπτιακού πολιτισμού γοήτευε ήδη από την αρχαιότητα. Από το 1400 π.Χ. ο βασιλιάς Τούθμωσις Δ' πραγματοποιούσε ανασκαφές στη Γκίζα ενώ ο Ηρόδοτος άφησε μία λεπτομερή αφήγηση της περιήγησής του στην Αίγυπτο το 450 π.Χ. Η σύγχρονη αιγυπτιολογία πάντως ξεκίνησε στην πραγματικότητα το 1798 με τη μελέτη της χώρας που ζήτησε ο Ναπολέων Α΄ της Γαλλίας. Οι Γάλλοι λόγιοι συγκέντρωσαν το υλικό για το έργο-σταθμό Description de l’Égypte (Περιγραφή της Αιγύπτου) κατά τη διάρκεια της γαλλικής κατοχής (1798-1802). Ο Ζαν-Φρανσουά Σαμπολιόν (1790-1832) ήταν ο Γάλλος γλωσσολόγος, η εξαιρετική δουλειά του οποίου στην αποκρυπτογράφηση των ιερογλυφικών υπήρξε το σημαντικότερο γεγονός στην ανάπτυξη της αιγυπτιολογίας. Τα ιερογλυφικά χρησιμοποιούνταν ήδη από το 3200 π.Χ. και είναι το παλαιότερο γνωστό σύστημα γραφής. Τα χρησιμοποιούσαν κυρίως για θρησκευτικούς λόγους και η τελευταία χρονολογήσιμη χρήση τους ήταν στο Ναό της Φίλαι το 394 μ.Χ., όταν η γραφή αυτή περιλάμβανε πάνω από 6.000 χαρακτήρες.
Η αιγυπτιολογία είναι μια σχετικά νέα επιστήμη αλλά έχουν γίνει τεράστια άλματα από τότε που ο Σαμπολιόν έδειξε το δρόμο προς την αρχαία αιγυπτιακή ιστορία. Έκτοτε το θέμα αυτό αναπτύσσεται διαρκώς. Από τη δεκαετία του 1990, οι υπολογιστές και τα ηλεκτρονικά μικροσκόπια έχουν αντικαταστήσει τις αξίνες και τα φτυάρια. Σήμερα οι αιγυπτιολόγοι έχουν στη διάθεσή τους νέες τεχνολογίες, τόσο στο εργαστήριο όσο και στις ανασκαφές, ακόμη και κάτω από το νερό. Η αποκατάσταση και συντήρηση των αρχαίων αντικειμένων είναι μία λεπτή και επίπονη διαδικασία που πρέπει να γίνεται σε αυστηρά ελεγχόμενες συνθήκες. Τα σύγχρονα μέσα, όπως ο αξονικός τομογράφος, η χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα, η ανάλυση του DNA, τα ενδοσκόπια και τα ηλεκτρονικά μικροσκόπια έχουν συμβάλλει στην ακριβέστερη χρονολόγηση και την κατανόηση των αρχαιολογικών ευρημάτων.
Με την κατασκευή του φράγματος του Ασουάν και της λίμνης Νάσερ (1960-1971) πολλοί ναοί και τάφοι κατά μήκος του Νείλου κινδύνευαν να βυθιστούν. Οι ανησυχίες για την απώλεια τέτοιων αρχαιολογικών θησαυρών οδήγησε την UNESCO να προωθήσει μία διεθνή εκστρατεία διάσωσης για την οποία απαιτούνταν τρία στάδια: η επιθεώρηση της περιοχής, η ανασκαφή των τοποθεσιών και η μεταφορά όσων μνημείων διέτρεχαν κίνδυνο. Είκοσι μνημεία από την αιγυπτιακή Νουβία και τέσσερα από το Σουδάν διαλύθηκαν προσεκτικά και συναρμολογήθηκαν εκ νέου σε απόσταση ασφαλείας από την αρχική τοποθεσία τους. Οι δύο μεγαλύτερες επιχειρήσεις αφορούσαν το μεγάλο ναό του Αμπού Σίμπελ και το συγκρότημα ναών στη Φίλαι.
Το 1996 μία ομάδα με επικεφαλής το Γάλλο ερευνητή εναλίων αρχαιοτήτων Φρανκ Γκοντιό άρχισε την εξερεύνηση της βυθισμένης βασιλικής πόλης της Αλεξάνδρειας, όπου βρισκόταν η αυλή της Κλεοπάτρας. Μέχρι σήμερα έχουν βρεθεί εκεί αγάλματα, σφίγγες και κεραμικά.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Αιγυπτος Αιγυπτος
Γενοκτονία
μικρογραφία|Θύματα της [[γενοκτονία των Αρμενίων|γενοκτονίας των Αρμενίων]]
Η Γενοκτονία (εκ των ελληνικών λέξεων γένος + κτείνω (=φονεύω)) αποτελεί όρος διεθνούς δικαίου που καθιερώθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Αναφέρεται στη συστηματική δίωξη ενός έθνους ή φυλής με απώτερο σκοπό την εξαφάνισή τους.
Με αυτόν τον όρο αποδίδεται κυριολεκτικά η από τους αρχαιότατους χρόνους υφιστάμενη έννοια και ακριβέστερα ένα από τα αρχαιότερα μαζικά εγκλήματα που αποβλέπουν στη συστηματική, με βίαια ως επί το πλείστον μέσα, επιδιωκόμενη εξόντωση ολόκληρης φυλής ή τμήματος αυτής σε ορισμένο τόπο.
Η γενοκτονία μπορεί να επιδιωχθεί είτε με σειρά ομαδικών φόνων, όλων ή σχεδόν όλων των μελών μιας φυλής, είτε με συστηματική εξασθένιση αυτής (με διάφορα μέσα) μέχρι τη βαθμιαία εξάλειψή της φυλής. Στα βίαια δε μέσα αυτά περιλαμβάνονται και σειρά απαγορευτικών μέτρων επί εθνικών, θρησκευτικών, γλωσσικών, ηθικών, ιστορικών ή άλλων παραδόσεων προκειμένου να επέλθει διαφοροποίηση ή αλλοίωση της καταδιωκόμενης φυλής με βέβαιη την συν τω χρόνω απώλεια του εθνικού και φυλετικού γνωρίσματος της. Ωστόσο, η απόδοση του όρου για μια συγκεκριμένη ενέργεια, οργανωμένου χαρακτήρα, ενέχει υποκειμενικά κριτήρια και τα τελευταία χρόνια έχει προκαλέσει αρκετές φορές διάσταση απόψεων.
Σύμφωνα με το άρθρο 2 της Σύμβασης για την Πρόληψη και Καταστολή Εγκλημάτων Γενοκτονίας, η Γενοκτονία ορίζεται ως
" ...οποιαδήποτε από τις παρακάτω πράξεις με στόχο τον μερικό ή ολικό αφανισμό μιας φυλετικής, εθνικής ή θρησκευτικής ομάδας, όπως: - Σύμβασης για την Πρόληψη και Καταστολή Εγκλημάτων Γενοκτονίας, Άρθρο 2
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο όρος Γενοκτονία χρησιμοποιείται μόνο όταν οι παραπάνω πράξεις αποτελούν πρωταρχικό στόχο και πυρήνα λήψης της πολιτικής απόφασης. Όταν ο πρωταρχικός στόχος είναι διαφορετικός όμως τα παραπάνω προκύπτουν σαν αποτέλεσμα άσκησης πολιτικής, τότε ο όρος Γενοκτονία αμφισβητείται και συχνά χρησιμοποιείται σαν άσκηση πολιτικής στη διεθνή διπλωματία. Διαφέρει από την εθνοκάθαρση.
Εισαγωγή του όρου
Τον όρο τζένοσαϊντ (και κατ' αναλογία ο δημιουργούμενος ελληνικός γενοκτονία) διετύπωσε πρώτος ο Πολωνός δικηγόρος Raphael Lemkin (Λέμκιν) το Νοέμβριο του 1944 στο βιβλίο του "Axis Rule in Occupied Europe", αναφερόμενος στα εγκλήματα που γίνονταν από τη Γερμανία και τους συμμάχους της στην τότε κατεχόμενη Ευρώπη. Το ενδιαφέρον του Lemkin για  τέτοιου είδους εγκλήματα ξεκίνησε με τις μελέτες του σχετικά με τις σφαγές των Αρμενίων, και το 1933 πρότεινε στο Διεθνές Συνέδριο Ποινικού Δικαίου τη χρήση των όρων "βανδαλισμός" και "βαρβαρότητα",  κάτι που τότε δεν έγινε δεκτό. Το 1944 ο Lemkin έγραφε ότι αν τότε είχαν γίνει αποδεκτές οι προτάσεις του, θα μπορούσαν να τιμωρηθούν τα εγκλήματα πολέμου (πριν τη λήξη του πολέμου).
Η φρίκη και ο αποτροπιασμός που προκάλεσε σε όλο τον κόσμο η συστηματικά οργανωμένη από τους ναζιστές βάρβαρη προσπάθεια βιολογικής εξόντωσης της εβραϊκής φυλής κατά τη διάρκεια του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου (από το 1942 και ύστερα) ώθησε τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ να χαρακτηρίσει επίσημα τη γενοκτονία ως έγκλημα που τιμωρείται με βάση το Διεθνές Δίκαιο. Έτσι ο όρος αυτός απετέλεσε και το κύριο κατηγορητήριο όρο στη Δίκη της Νυρεμβέργης.
Ειδική σύμβαση, που ενέκρινε η συνέλευση τον Δεκέμβριο του 1948, όρισε ότι οι δράστες τέτοιου εγκλήματος (είτε είναι όργανα ενός κράτους, στρατιωτικοί ή πολιτικοί υπάλληλοι, είτε απλοί πολίτες) πρέπει να θεωρούνται προσωπικά και ατομικά υπεύθυνοι για το έγκλημα αυτό και να δικάζονται από τα δικαστήρια του τόπου όπου διαπράχθηκαν τα εγκλήματα ή από το διεθνές δικαστήριο. Η αρχή αυτή εφαρμόστηκε σε πολλές ποινικές δίκες εγκληματιών πολέμου, όπως για παράδειγμα στη δίκη του Γερμανού συνταγματάρχη Άντολφ Άιχμαν που έγινε στο κράτος του Ισραήλ.
Ο Ν. Σαραντάκος ισχυρίζεται ότι η πρώτη επίσημη χρήση του όρου δεν έγινε σε σχέση με το Ολοκαύτωμα των Εβραίων αλλά σε σχέση με τον Ελληνικό Εμφύλιο. Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στις 7-3-1948 σε ψήφισμα μιας διεθνούς επιτροπής που κατήγγειλε την απαγωγή ελληνοπαίδων από κομμουνιστές. Αλλά και η επόμενη εμφάνιση της λέξης έγινε πάλι σε σχέση με την ίδια υπόθεση από την ΕΣΗΕΑ το Νοέμβριο του 1948 όταν αρνήθηκε να μεταβεί σε συνέδριο στη Βουδαπέστη.
Ολοκαύτωμα των Εβραίων (1938 - 1945)
Παρότι σε διάφορες εποχές οι πολεμικές και κατακτητικές ενέργειες είχαν συνέπεια τη μερική καταστροφή πληθυσμών, ποτέ η Ευρώπη δεν είχε δει την εφαρμογή ενός τόσο ψυχρού και κτηνώδους σχεδίου συστηματικής εξόντωσης όλων εκείνων που ανήκαν σε μια ορισμένη φυλή, όπως ήταν το σχέδιο που καταστρώθηκε και εφαρμόστηκε από τη Γερμανία του Χίτλερ εναντίον της εβραϊκής φυλής.
Πρέπει να διευκρινιστεί ότι η ρατσιστική ιδεολογία δεν ήταν κάτι που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη Γερμανία με την άνοδο στην εξουσία του Χίτλερ (αν και αυτός την έφτασε στις ακραίες συνέπειες της), αλλά είχε βαθιές ρίζες και στέρεες ιδεολογικές βάσεις σε ορισμένα ρεύματα της γερμανικής φιλοσοφίας και ιστορικής κριτικής του 19ου αιώνα, από τα βιβλία του αγγλικής καταγωγής Γερμανού συγγραφέα Τσάμπερλεν μέχρι τους λίβελους (pamphlets) του Μάαρ, από τις θεωρίες του Στέκερ μέχρι τις ρατσιστικές εκστρατείες της επιθεώρησης Gartenlaube, που είχαν εμπνεύσει στον λαό την ιδέα της ανωτερότητας της γερμανικής φυλής απέναντι στις άλλες ευρωπαϊκές φυλές. Η αντιεβραϊκή πολεμική έως τότε γινόταν ανεκτή (αν δεν υποστηριζόταν φανερά) από τις ίδιες τις κυβερνήσεις της αυτοκρατορικής Γερμανίας, έστω και μόνο για λόγους σκοπιμότητας, επιτρέποντας έτσι στις ρατσιστικές θεωρίες να βρουν προετοιμασμένο το έδαφος.
Πριν ακόμα αρχίσει ο πόλεμος, λειτουργούσαν έξι στρατόπεδα συγκέντρωσης που βρίσκονταν υπό τη δικαιοδοσία του Χάινριχ Χίμλερ και τη φρούρηση των Ες-Ες του ναζιστικού κόμματος (ο όρος SS προέρχεται από τη γερμ. λέξη Schutzstaffel = τμήμα προστασίας) και στα οποία είχαν κλειστεί περίπου 20.000 αντίπαλοι του καθεστώτος. Νέα στρατόπεδα δημιουργήθηκαν τη διετία 1940-1941 και τα προηγούμενα επεκτάθηκαν. Τα στρατόπεδα αυτά ήταν τα: Άουσβιτς, Μπέλζεν, Μπούχενβαλντ, Νταχάου, Φόσενμπεργκ, Μαουτχάουζεν, Νατσβάιλερ, Νόιενγκαμε, Ράβενσμπρικ, Ζαξενχάουζεν, Τερέζιενστατ κ.ά., τα οποία άφησαν φρικιαστικές αναμνήσεις. Υπολογίζεται ότι από τα περίπου 12 εκατ. άτομα που θανατώθηκαν από τις χώρες όπου εισέβαλαν οι Γερμανοί, περίπου 8 εκατ. πέθαναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης (άντρες, γυναίκες και παιδιά). Η οργανωμένη γενοκτονία γινόταν με διάφορες μεθόδους: εξόντωση με την εντατική εργασία και τον υποσιτισμό, τουφεκισμοί, απαγχονισμοί, ενέσεις φαινόλης και άλλων δηλητηριωδών ουσιών ή μαζική εξόντωση σε θαλάμους αερίων. Δεν υπήρχαν θάλαμοι αερίων σε όλα τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Στο Μπούχενβαλντ, για παράδειγμα, οι κρατούμενοι υποβάλλονταν (μεταξύ άλλων) και σε διάφορα πειράματα σαν να ήταν ινδικά χοιρίδια· στο Νταχάου και στο Ράβενσμπρικ γίνονταν επίσης πειράματα και στειρώσεις.
Το ότι η οριστική λύση του εβραϊκού ζητήματος, που γοήτευε τους χιτλερικούς, δεν ολοκληρώθηκε και το ότι τα σχέδια γενοκτονίας για τους Τσιγγάνους, τους Σλάβους και τις άλλες θεωρούμενες από αυτούς κατώτερες φυλές εφαρμόστηκαν μόνο σε περιορισμένο βαθμό, αυτό οφείλεται μόνο στο ότι η χιτλερική Γερμανία έχασε τον πόλεμο. Από τα εγκλήματα αυτά και τη νοοτροπία που τα προκάλεσε παρέμειναν ο θλιβερός κατάλογος των δολοφόνων, οι αναρίθμητες μαρτυρίες και καταθέσεις και, προπαντός, τα στρατόπεδα εξόντωσης, όπου ακόμα και σήμερα διατηρείται άθικτος ο μηχανισμός του θανάτου. Οι Αθίγγανοι (Ρομά), μάλιστα, λαός χωρίς κρατική συγκρότηση ή έστω συμπαγή οργάνωση, δεν είχαν τρόπο να καταγγείλουν τη δική τους γενοκτονία στη διάρκεια των ναζιστικών θηριωδιών.
Ο Μεγάλος Λιμός της Ουκρανίας (1932 - 1933)
Μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, η Ουκρανία έθεσε θέμα αναγνώρισης για τον Μεγάλο Λιμό της Ουκρανίας τα έτη 1932 - 1933 ως γενοκτονία. Στις 28 Νοεμβρίου 2006 το ουκρανικό κοινοβούλιο, υπό την προεδρία του Βίκτορ Γιούσενκο υπερψηφίζει νόμο (№ 376–V) με τον οποίο, η λιμοκτονία των Ουκρανών αναγνωρίζεται ως γενοκτονία της ΕΣΣΔ κατά του ουκρανικού λαού ενώ απαγορεύεται η δημόσια άρνησή της. Το Γολοντομόρ του 1932 - 1933 (en: Holodomor | ua: Голодомор) έχει αναγνωριστεί ως Γενοκτονία από 14 κράτη ενώ από την ΕΕ και τον ΟΗΕ αρχές χαρακτηρίζεται ως τραγωδία ή έγκλημα κατά της ανθρωπότητας χωρίς να χρησιμοποιείται ο όρος Γενοκτονία.
Ιστορικό: Η διετία 1932 - 1933 ονομάστηκε από τη Σοβιετική Ένωση ως «Αγροτική Μεταρρύθμιση». Το Κομμουνιστικό Κόμμα Σοβιετικής Ένωσης, σε συνεργασία με τη διοίκηση της Ουκρανικής ΣΣΔ, με το πρόσχημα της κολεκτιβοποίησης, διέταξε να κατασχεθούν πρώτα όλα τα σιτηρά προϊόντα από τους αγρούς και τις αποθήκες και στη συνέχεια όλα τα μη σιτηρά προϊόντα και τα ζώα. Απαγορεύτηκε η μετακίνηση του αγροτικού πληθυσμού στις πόλεις. Αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν ο θάνατος από ασιτία επτά ως δώδεκα εκατομμυρίων ανθρώπων σε διάρκεια πεντακοσίων ημερών. Η επίσημη ουκρανική πλευρά μιλάει για 3,9 εκατομμυρίων θάνατοι. Ως ημέρα μνήμης για τα θύματα του Μεγάλου Λιμού της Ουκρανίας τα έτη 1932 - 1933 ορίστηκε η 25η Νοεμβρίου.
Άλλες γενοκτονίες
Πάντως τα τελευταία χρόνια το ζήτημα της γενοκτονίας το έχουν επισημάνει και άλλοι λαοί εκτός των Εβραίων. Για γενοκτονία παραδείγματος χάριν, μιλούν οι επιζώντες αυτόχθονες της αμερικανικής ηπείρου, οι οποίοι σφαγιάστηκαν από τους Ευρωπαίους αποίκους στα πρώτα χρόνια συγκρότησης των γαλλοβρετανικών αποικιών στις σημερινές ΗΠΑ, στον Καναδά (κυρίως) και στην Αυστραλία.
Γενοκτονίες των Αρμενίων και των Ελλήνων
Υπάρχουν ωστόσο και περιπτώσεις που έχουν προκαλέσει διεθνείς αντιπαραθέσεις. Ιδιαίτερου ελληνικού ενδιαφέροντος είναι οι καταγγελίες των Αρμενίων και των Ελλήνων που ζούσαν στην Οθωμανική αυτοκρατορία και διεκδικούν αναγνώριση των μαζικών σφαγών εις βάρος τους από την Οθωμανική κυβέρνηση στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αι. Οι Αρμένιοι αναφέρουν ως γενοκτονία την εξόντωση τους από τον στρατό των Νεοτούρκων στις αρχές του περασμένου αιώνα (1915). Το ελληνικό κράτος έχει αναγνωρίσει επίσημα και τις δύο περιπτώσεις ως γενοκτονία, ενώ η τουρκική κυβέρνηση αντιδρά έντονα στον χαρακτηρισμό, ισχυριζόμενη ότι επρόκειτο για εσωτερικές συγκρούσεις, με εκατέρωθεν απώλειες, οι οποίες οφείλονταν μάλιστα στην προσπάθεια κατάλυσης της εδαφικής ακεραιότητας της Τουρκίας. Το 2001, πάντως, η γαλλική εθνοσυνέλευση εξέδωσε ψήφισμα που αναγνώριζε τη γενοκτονία κατά των Αρμενίων, επιφέροντας διπλωματικές διαμαρτυρίες εκ μέρους της Τουρκίας (υπενθυμίζεται ότι στη Γαλλία υπάρχει μεγάλη μειονότητα Αρμενίων). Επίσης η Βουλή της Ολλανδίας έχει αναγνωρίσει σε μία απόφαση τις γενοκτονίες Αρμενίων, Ελλήνων και Ασσυρίων.
Άλλες καταγγελίες
Εξάλλου, τις τελευταίες δεκαετίες, καταγγελίες για γενοκτονία έχουν γίνει σε διάφορες περιπτώσεις είτε εμφυλίων είτε διακρατικών συγκρούσεων σε χώρες του λεγόμενου τρίτου κόσμου (π.χ. Ρουάντα), καθώς τα κρατικά μορφώματα που προέκυψαν μεταπολεμικά, με το τέλος της αποικιοκρατίας, περιλάμβαναν συχνά λαούς με εντελώς διαφορετική φυλετική σύσταση και η ανάδειξη στην εξουσία της μίας ή της άλλης φυλής συνεπαγόταν σφοδρές συγκρούσεις για την κυριαρχία. Τέλος, άλλες καταγγελίες, όπως των Παλαιστινίων στα κατεχόμενα ισραηλινά εδάφη, των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου, των Κούρδων της Τουρκίας ή των Τσετσένων της Ρωσίας, αποτελούν μάλλον υπερβολικούς χαρακτηρισμούς, καθώς, ακόμα και αν υφίστανται μαζικού χαρακτήρα επιθέσεις, δεν συνεπάγεται η έννοια της ολοκληρωτικής εξόντωσης του (άμαχου) πληθυσμού.
Κίρον ΜακΜάστερ
Ο Κίρον ΜακΜάστερ (γενν. 3 Ιανουαρίου 1997 στο Ρόουντ Τάουν) είναι αθλητής του στίβου από τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους.
Παραπομπές
O
Κατηγορία:Αθλητές του στίβου από τις Βρετανικές Παρθένες Νήσους Κατηγορία:Αθλητές του στίβου στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 2020
Nazareth
Οι Nazareth είναι σκωτσέζικό χαρντ ροκ συγκρότημα από το Ντανφέρμλιν, το οποίο σχηματίστηκε το 1968 και γνώρισε επιτυχία και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού κατά τη δεκαετία του '70. Το συγκρότημα συνεχίζει να ηχογραφεί και να περιοδεύει σε όλο τον κόσμο.
1966-1976
Μία πρώιμη μορφή των Nazareth δημιουργήθηκε το 1966, όταν ο τραγουδιστής Νταν ΜακΚάφερτι, ο μπασίστας Πιτ Άγκνιου και ο ντράμερ Νταρέλ Σουίτ σχημάτισαν τους The Shadettes, στο Ντανφέρμλιν. Μετά από δύο χρόνια ζωντανών εμφανίσεων σε κλαμπ της πόλης, τα τρία μέλη παραιτήθηκαν από τις καθημερινές τους εργασίες και μετονομάστηκαν σε Nazareth, αφού ενέταξαν στη σύνθεση τους τον κιθαρίστα Μάνι Τσάρλτον. Αφού έγιναν γνωστοί για τη δυναμική τους, υπέγραψαν συμβόλαιο με τον μάνατζερ Μπιλ Φέχιλι, ο οποίος πλήρωσε τα έξοδα για την ηχογράφηση του πρώτου τους δίσκου.
Οι Nazareth υπέγραψαν στην "Pegasus Records" και κυκλοφόρησαν το ομώνυμο άλμπουμ τους, το 1971. Για την προώθηση του δίσκου, περιόδευσαν μαζί με τον Ρόρι Γκάλαχερ και τους Atomic Rooster. Μετά την κυκλοφορία του δεύτερου δίσκου τους με τίτλο "Exercises", οι Nazareth περιόδευσαν μαζί με τους Deep Purple, γεγονός που ανέβασε τη δημοτικότητα τους. Ο μπασίστας των Deep Purple, Ρότζερ Γκλόβερ, ανέλαβε την παραγωγή του τρίτου τους δίσκου, "Razamanaz", ο οποίος περιείχε και το πρώτο επιτυχημένο σινγκλ του συγκροτήματος, το "Broken Down Angel", το οποίο σκαρφάλωσε στην ένατη θέση των βρετανικών τσαρτ, όπως και το "Bad, Bad Boy" που έφθασε στο # 10. Το άλμπουμ έφθασε στο # 11 στη Μεγάλη Βρετανία και μπήκε στους καταλόγους επιτυχιών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
left|260px|thumb|Οι Nazareth ζωντανά το 1976 Ο Γκλόβερ ανέλαβε την παραγωγή και του επόμενου τους δίσκου με τίτλο "Loud 'n' Proud", το οποίο ηχογραφήθηκε μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων στο "The Ganghut studio" του Τζέιμσταουν της Σκωτίας και περιείχε διασκευές στο "Teenage Nervous Breakdown" του Λόουελ Τζορτζ και το "The Ballad Of Hollis Brown" του Μπομπ Ντίλαν. Επίσης, το συγκρότημα διασκεύασε το "This Flight Tonight" της Τζόνι Μίτσελ, το οποίο ανέβηκε στο # 11 στη Μεγάλη Βρετανία και την κορυφή των γερμανικών τσαρτ, ενώ μπήκε στο Top-5 στην Αυστρία και την Ελβετία. Το "Loud 'n' Proud" έφθασε στο Top-10 στη Μεγάλη Βρετανία, τη Γερμανία και τη Νορβηγία, ενώ σκαρφάλωσε στην κορυφή των αυστριακών τσαρτ.
Στον δίσκο "Rampant" που ακολούθησε, την παραγωγή ανέλαβε και πάλι ο Γκλόβερ, ενώ η ηχογράφηση έγινε στο Μοντρέ της Ελβετίας με το φορητό στούντιο των Rolling Stones. Στο τραγούδι "Shanghai'd In Shanghai", συμμετείχε ο κιμπορντίστας των Deep Purple, Τζον Λορντ και το σινγκλ του κομματιού γνώρισε επιτυχία στην κεντρική Ευρώπη.
Το συγκρότημα επικεντρώθηκε στο να γνωρίσει παγκόσμια επιτυχία, με αποτέλεσμα το άλμπουμ "Hair of the Dog" να μην καταφέρει να μπει στα βρετανικά τσαρτ αλλά να γίνει ο δίσκος με τις μεγαλύτερες πωλήσεις τους στον υπόλοιπο κόσμο, αφού με την ώθηση της μεγάλης επιτυχίας "Love Hurts", κατάφερε να βραβευθεί ως πλατινένιο στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου σκαρφάλωσε στο Top-20. Το "Love Hurts" έφθασε στο # 8 στις Ηνωμένες Πολιτείες και έγινε χρυσό, ενώ ανέβηκε στην κορυφή των τσαρτ στο Βέλγιο, την Ολλανδία, τη Νότια Αφρική, τον Καναδά και τη Νορβηγία, όπου παρέμεινε στο # 1 για 14 εβδομάδες. Η επιτυχία αυτή ανέβασε τη δημοτικότητα των Nazareth σε επίπεδο να θεωρούνται από τα μεγαλύτερα ονόματα παγκοσμίως. Η συλλογή "Greatest Hits" που κυκλοφόρησε στα τέλη του 1975 κατάφερε να μπει στους καταλόγους επιτυχιών ανά τον κόσμο και να βραβευθεί ως ασημένια στην πατρίδα του συγκροτήματος.
Οι Nazareth γνώρισαν άλλη μία επιτυχία με το "My White Bicycle", διασκευή σε τραγούδι των Tomorrow και κυκλοφόρησαν τα "Close Enough for Rock 'n' Roll" και "Play 'n' the Game" μέσα στο 1976. Παρά την επιτυχία του, το συγκρότημα χρειάστηκε να αντιμετωπίσει την ψυχολογική φθορά από τον θάνατο του μάνατζερ του, Μπιλ Φέχιλι.
1977-1983
Το 1977, οι Nazareth γνώρισαν επιτυχία με το ΕΡ "Hot Tracks", το οποίο ανέβηκε στο # 15 στη Μεγάλη Βρετανία. Το συγκρότημα ενέταξε σαν δεύτερο κιθαρίστα τον Ζαλ Κλέμινσον και ηχογράφησαν το "No Mean City", περιοδεύοντας στην Ευρώπη με τους Whitesnake σαν support και στην Αμερική με τους Budgie.
260px|thumb|Ο Μάνι Τσάρλτον Ακολούθησε το "Malice in Wonderland" την επόμενη χρονιά σε παραγωγή του Τζεφ Μπάξτερ, παρουσιάζοντας ένα εμπορικότερο σύνολο σε σχέση με το παρελθόν. Παρά την επιτυχία του, το άλμπουμ δεν κατάφερε να έχει κάποιον αντίκτυπο στη Μεγάλη Βρετανία, οδηγώντας τον Κλέμινσον σε αποχώρηση τον Ιούλιο του 1980, με τον κιθαρίστα Μπίλι Ράνκιν και τον κιμπορντίστα Τζον Λοκ να τον αντικαθιστούν. Η νέα σύνθεση ηχογράφησε το "The Fool Circle" του 1981, ακολουθούμενο από το ζωντανά ηχογραφημένο στον Καναδά, "'Snaz". Το τραγούδι "Crazy" συμπεριλήφθηκε στο σάουντρακ της ταινίας "Heavy Metal".
Το "2XS" του 1982 γνώρισε μικρότερη επιτυχία σε σχέση με τα προηγούμενα άλμπουμ των Nazareth, αλλά αποτέλεσε τον πρώτο από μία σειρά Top-10 δίσκων για τη Νορβηγία, μία χώρα η οποία αποτέλεσε σημαντική αγορά για το συγκρότημα από το ξεκίνημα του. Στα τέλη του 1982 ο Λοκ αποχώρησε για να σχηματίσει τους Spirit και το συγκρότημα περιόδευσε στην Ευρώπη μαζί με τους Rush και στην Αμερική με τον Μπιλ Σκουάιρ.
Το "Sound Elixir" του 1983 ηχογραφήθηκε στα "Little Mountain Studios" του Βανκούβερ και μετά την κυκλοφορία του αποχώρησε από το συγκρότημα και ο Μπίλι Ράνκιν αφήνοντας τους Nazareth ως τετραμελές σχήμα. Το συγκρότημα υπέγραψε στη "Vertigo Records" κυκλοφορώντας το "The Catch" στα τέλη του 1984, για την προώθηση του οποίου εμφανίστηκαν ζωντανά στο φεστιβάλ του Γιάρμουθ μαζί με τους Motörhead και στις 14 Σεπτεμβρίου 1985 στο "Metal Hammer Fest" της Γερμανίας μαζί με ονόματα όπως οι Metallica, Venom, Wishbone Ash, Running Wild, κ.α..
Την ίδια χρονιά, ο πρώην μάνατζερ τους, Τζιμ Γουάιτ, κυκλοφόρησε τα παλιότερα άλμπουμ του συγκροτήματος μέσω της εταιρείας του "Sahara Records" και μετά από δικαστική διαμάχη την οποία κέρδισε το συγκρότημα, οι κυκλοφορίες ακυρώθηκαν και αφαιρέθηκαν από τα ράφια των δισκοπωλείων.
1986-σήμερα
Το 1986, οι Nazareth ηχογράφησαν το άλμπουμ "Cinema", το οποίο δεν κυκλοφόρησε στη Μεγάλη Βρετανία λόγω της ιδιαίτερα πεσμένης δημοτικότητας του συγκροτήματος εκεί. Επέστρεψαν το 1989 με το "Snakes 'N' Ladders", το οποίο, επίσης, δεν εκδόθηκε στην πατρίδα τους μέχρι το 1997 όταν κυκλοφόρησε μέσω μίας σειράς επανεκδόσεων. Το σινγκλ "We Are Animals" γνώρισε επιτυχία στη Ρωσία και το συγκρότημα περιόδευσε στη Σοβιετική Ένωση το 1990.
Τον Μάιο του 1990, ο Τσάρλτον αποχώρησε για να συνεχίσει σαν παραγωγός, δίνοντας τη θέση του στον Μπίλι Ράνκιν, ο οποίος επέστρεψε στους Nazareth μετά από επτά χρόνια. Το συγκρότημα κυκλοφόρησε το "No Jive" μέσω της βελγικής "Mausoleum Records" και περιόδευσε στη Βόρεια Αμερική το 1993. Ακολούθησε το "Move Me" την επόμενη χρονιά, με μπόνους κομμάτια τις ακουστικές επανεκτελέσεις κλασικών τους τραγουδιών όπως το "Razamanaz", το "This Flight Tonight", το "My White Bicycle", κ.α..
left|230px|thumb|Οι Nazareth ζωντανά το 2012 Στα τέλη του 1994, στο συγκρότημα εντάχθηκε ο κιθαρίστας Τζίμι Μάρισον στη θέση του Ράνκιν, μαζί με τον κιμπορντίστα Ρόνι Λίχι και το 1996 εμφανίστηκαν ζωντανά στο φεστιβάλ "Rock Pioneers" μαζί με τους Saxon και τους Survivor. Το 1997, όλος ο κατάλογος της δισκογραφίας των Nazareth επανεκδόθηκε με επιπλέον κομμάτια σε κάθε δίσκο, από την "Castle Records".
Το 1998, ηχογράφησαν τον δίσκο "Boogaloo" και περιόδευσαν στη Ρωσία και την υπόλοιπη Ευρώπη μαζί με τους Uriah Heep.
Ο Ντάρελ Σουίτ έπαθε καρδιακή προσβολή τον Απρίλιο του 1999, κάτι που οδήγησε στον θάνατο του, ενώ βρισκόταν σε περιοδεία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η περιοδεία αναβλήθηκε και οι Nazareth επέστρεψαν στη Μεγάλη Βρετανία με τον γιο του Πιτ Άγκνιου, Λι, να αναλαμβάνει τα τύμπανα. Το συγκρότημα έμεινε χωρίς δισκογραφική εταιρεία και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Στις 4 Αυγούστου 2006, ο Τζον Λοκ πέθανε από καρκίνο στα 62 του χρόνια.
Το 2008, κυκλοφόρησε ο δίσκος "The Newz" από την "Edel/earMUSIC" και το συγκρότημα περιόδευσε για τα σαράντα του χρόνια από τον Ιανουάριο μέχρι το Νοέμβριο εκείνης της χρονιάς. Ακολούθησε το "Big Dogz" του 2011, επαναφέροντας τους Nazareth στις χαμηλές θέσεις των καταλόγων επιτυχιών, μετά από αρκετά χρόνια.
Στις 28 Αυγούστου 2013, ανακοινώθηκε η αποχώρηση του Νταν ΜακΚάφερτι από τη μουσική βιομηχανία λόγω προβλημάτων υγείας. Έξι μήνες αργότερα, έγινε γνωστό ότι το μικρόφωνο του συγκροτήματος αναλαμβάνει ο Λίντον Όσμπορν. Με τη νέα σύνθεση, κυκλοφόρησαν το άλμπουμ "Rock 'n' Roll Telephone" στις 3 Ιουνίου 2014.
Ο Όσμπορν αντικαταστάθηκε τον Φεβρουάριο του 2015 από τον Καρλ Σέντανς, πρώην μέλος του προσωπικού σχήματαος του Γκίζερ Μπάτλερ, των Krokus και των Persian Risk.
Στούντιο ηχογραφήσεις
{|width="100%" align="center"|
Πηγές
Κατηγορία:Σκωτσέζικα heavy metal συγκροτήματα Κατηγορία:Βρετανικά hard rock συγκροτήματα
Άβορος Φωκίδας
thumb|right|alt=Άποψη του Χωριού|Άποψη του χωριού από την περιοχή «Τα Αλώνια» thumb|right|alt=Θέα από το χωριό|Θέα από το χωριό προς τη λίμνη του Μόρνου, τη Γκιώνα και τις παρυφές των Βαρδουσίων Ο Άβορος είναι οικισμός και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας (τέως δήμου) Λιδορικίου, του δήμου Δωρίδος, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Φωκίδος, στην περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης. Πρίν το σχέδιο Καποδίστριας και το πρόγραμμα Καλλικράτης, ανήκε στην επαρχία Δωρίδος του νομού Φωκίδος, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Στερεάς Ελλάδας.
Γεωγραφία
Ο Άβορος είναι ορεινός οικισμός στο Δ.ΔΚ. τμήμα του νομού Φωκίδας. Βρίσκεται σε υψίπεδο μεταξύ των Βαρδουσίων στα βόρεια και των ορέων Λιδορικίου στα νότια, πολύ κοντά στην τεχνητή Λίμνη Μόρνου και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 780. Απέχει περίπου 61 χλμ. Δ. της Άμφισσας. Η τοπική κοινότητα έχει χαρακτηριστεί ως αγροτικός ορεινός οικισμός με έκταση 15,945 χλμ².
Ονομασία
Για την προέλευση της ονομασίας του οικισμού υπάρχουν δύο εκδοχές: σύμφωνα με την πρώτη και επικρατέστερη εκδοχή, το όνομα σχετίζεται με τις, σλαβικής προέλευσης, λέξεις βορός «μαντρί με βοοειδή» ή βουρός «περιτοίχισμα για μαντρί βοοειδών» επειδή, διαχρονικά, ο οικισμός δεν είχε ανάγκη δημιουργίας μαντριών με βοοειδή, αλλά και η μορφολογία της περιοχής δεν το επέτρεπε (α- στερητικό + βορός). Σύμφωνα με τη δεύτερη εκδοχή, η οποία ακούγεται από μαρτυρίες των γηραιότερων κατοίκων της περιοχής, το όνομα προέρχεται από τα συνθετικά α- στερητικό + βάρος, επειδή στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, οι κάτοικοι δεν σήκωναν το βάρος της κατοχής. Χάριν ευφωνίας, η λέξη Άβαρος μετατράπηκε σε Άβορος.
Μετανάστευση
Όπως φαίνεται και από τα στατιστικά στοιχεία του πληθυσμού, τα ιστορικά γεγονότα και οι εξελίξεις του προηγούμενου αιώνα επηρέασαν καθοριστικά τη δημογραφική κατάσταση του χωριού και οδήγησαν τον πληθυσμό σε μαζικές μετακινήσεις προς τα αστικά κέντρα της Ελλάδας και το εξωτερικό (κυρίως Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και Γερμανία). Σήμερα η πλειονότητα όσων κατάγονται από τον Άβορο ζουν μόνιμα στην Αθήνα, στην Ερατεινή και στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
Διάφορα
Στον οικισμό παράγεται βιολογικός χυμός από φρούτα της περιοχής, που εμφιαλώνεται στην Κορινθία.
Πηγές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Φωκίδας Κατηγορία:Δήμος Δωρίδος
Βόρεια Θάλασσα
thumb|300px|Βόρεια θάλασσα Η Βόρεια Θάλασσα είναι θάλασσα του Ατλαντικού ωκεανού, η οποία βρέχει μέρος της Βόρειας Ευρώπης. Το μήκος της ξεπερνά τα 970 χιλιόμετρα ενώ το πλάτος τα 580 χιλιόμετρα, και έχει έκταση περίπου 570.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Έχει μέσο βάθος 90 μέτρα και μέγιστο βάθος 725 μέτρα.
Γεωγραφία
Η Βόρεια Θάλασσα βρίσκεται μεταξύ της Νορβηγίας και της Δανίας στα ανατολικά, του Ηνωμένου Βασιλείου στα δυτικά, της Γερμανίας, της Ολλανδίας, του Βελγίου και της Γαλλίας στα νότια. Τμήμα της Βόρειας Θάλασσας αποτελεί το Σκάγκερακ μεταξύ της Δανίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας, το οποίο μέσω του Κάτεγατ, τη συνδέει με τη Βαλτική Θάλασσα. Στα νότια η Βόρεια Θάλασσα συνδέεται με τον υπόλοιπο Ατλαντικό ωκεανό με τον πορθμό του Ντόβερ στη Μάγχη και στα βόρεια μέσω της Νορβηγικής Θάλασσας.
Ο Διεθνής Υδρογραφικός Οργανισμός καθορίζει τα όρια της Βόρειας θάλασσας ως εξής:
Μείζονες ποταμοί που διοχετεύουν τα νερά τους στη θάλασσα είναι οι Έλβας, Βέζερ, Εμς, Ρήνος, Μεύσης, Σελντ, Τάμεσης και Χάμπερ. Το Κανάλι του Κιέλου, μία από τις πιο πολυσύχναστες πλεύσιμες υδάτινες διόδους στον κόσμο, συνδέει τη Βόρεια Θάλασσα με τη Βαλτική.
Ονομασία
Η ονομασία της προέρχεται με τους κατοίκους της Φρισίας που ζούσαν νοτίως της θάλασσας την οποία αποκαλούσαν Βόρεια, ξεχωρίζοντάς τη από την Ανατολική (Βαλτική), την πλέον αποξηραμένη Νότια και τη Μέση Θάλασσα.
Την κλασική εποχή το υδάτινο αυτό σώμα αποκαλείτο και Οκεάνουμ ή Μάρε Γκερμανίκουμ (Oceanum ή Mare Germanicum), δηλαδή Γερμανικός Ωκεανός ή Θάλασσα. Το όνομα αυτό χρησιμοποιείτο ευρέως στα Αγγλικά και σε άλλες γλώσσες παράλληλα με την ονομασία Βόρεια Θάλασσα μέχρι τις αρχές του δεκάτου ογδόου αιώνα. Ως τον δέκατο ένατο αιώνα το όνομα Γερμανική Θάλασσα σπάνιζε ακόμα και στη Γερμανία. Στα δανικά η Βόρεια Θάλασσα αποκαλείται επίσης Vesterhavet (εκτός από Nordsøen) που σημαίνει Δυτικός Ωκεανός καθώς βρίσκεται στα δυτικά της Δανίας.
Ιστορία
Η πλημμύρα της Βόρειας Θάλασσας το 1953 προκάλεσε πάνω από 2000 θανάτους στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ολλανδία.
Κατά τη διάρκεια των παγετώνων ένα μεγάλο μέρος της Βόρειας Θάλασσας ήταν ξηρά, πιθανότατα τούντρα.
Φυσικοί πόροι
Στη Βόρεια Θάλασσα υπάρχουν σημαντικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου κάτω από τον θαλάσσιο πυθμένα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*