cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Δρόμος του τσαγιού και των αλόγων
Η δημιουργία του δρόμου θεωρείται πως έγινε την εποχή της δυναστείας Τανγκ (7ος αιώνας). Ξεκινούσε από δύο διαφορετικές περιοχές της Κίνας. Η βόρεια περιοχή βρισκόταν στην επαρχία Σετσουάν, δυτικά από τα όρη Ντάσουε, μια περιοχή που διασχίζουν παραπόταμοι του Γιανγκτσέ. Η νοτιότερη βρισκόταν στην επαρχία Γιουνάν, στις φυτείες του ποταμού Μεκόνγκ, νότια των βουνών Χενγκτουάν, τα οποία διέσχιζαν τα μονοπάτια από το Γιουνάν για να φτάσουν στην περιοχή του οροπεδίου Τσινγκχάι. Κεντρικές πόλεις του εμπορίου ήταν η Γιαάν στην επαρχία Σετσουάν, η Καντίν, από την οποία ξεκινούσαν δύο κύριες διαδρομές προς το Θιβέτ, η βόρεια και η νότια, και η Λάσα στο Θιβέτ. Από την Γιαάν ως την Καντίν η διαδρομή γινόταν με αχθοφόρους, ενώ από την Καντίν και μετά χρησιμοποιούνταν υποζύγια. Σημαντικές πόλεις στην περιοχή του Γιουνάν ήταν η πόλεις Κουνμίν και το Σιμάο, από την οποία περνούσαν και οι δρόμοι προς το Βιετνάμ και το Λάος.
Εκτός από το τσάι, τα εμπορεύματα από την Κίνα περιελάμβαναν μεταξωτά, κεραμικά και μεταλλικά αντικείμενα. Το Θιβέτ εκτός από άλογα και αλάτι εμπορεύονταν επίσης κτηνοτροφικά προϊόντα. Η ανταλλαγή τσαγιού με άλογα, πάντως, ήταν η σημαντικότερη εμπορική συναλλαγή τα χρόνια της δυναστείας των Μινγκ μέχρι τα μέσα της δυναστείας των Κινγκ (18ο αιώνα).
Μετά την άνοδο του Μάο στην εξουσία, κατασκευάστηκαν αυτοκινητόδρομοι, που έδωσαν τέλος στον παραδοσιακό τρόπο μεταφοράς των προϊόντων.
Διαδρομές
Το δίκτυο του Δρόμου του Τσαγιού και των Αλόγων μπορεί να χωριστεί σε δύο κύρια κομμάτια, τα οποία με τη σειρά τους χωρίζονται σε μικρότερες διαδρομές. Το μεγαλύτερο και σημαντικότερο από αυτά ήταν το κομμάτι μεταξύ της επαρχίας Γιουνάν και του Θιβέτ. Το δεύτερο είναι το κομμάτι μεταξύ της επαρχίας Σετσουάν και Θιβέτ. Ένα τρίτο κομμάτι, μικρότερης σημασίας από τα άλλα δύο, είναι αυτό που ένωνε την επαρχία Τσινγκάι με το Θιβέτ. Μέσα στο Θιβέτ υπήρχαν επίσης διάφορες διαδρομές από τις οποίες περνούσαν τα καραβάνια για να εξασφαλίσουν το τσάι στα διάφορα μοναστήρια. Τέλος, διάφορες άλλες διαδρομές για την μεταφορά του τσαγιού υπήρχαν και προς άλλες γειτονικές χώρες, που συνδέονταν στό νότιο τμήμα της διαδρομής Γιουνάν-Θιβέτ, όπως η Βιρμανία (σημερινή Μιανμάρ), το Λάος, το Βιετνάμ και την Ινδία.
Γιουνάν – Θιβέτ
Η πιο μεγάλη διαδρομή από τις οποίες γινόταν η μεταφορά του τσαγιού ξεκινούσε από την επαρχία Γιουνάν, στην νοτιοανατολική πλευρά του Θιβέτ. Δημιουργήθηκε κατά την περίοδο της δυναστείας των Τανγκ. Από το Γιουνάν προέρχεται και η ποικιλία μαύρου τσαγιού Πουέρ, το οποίο είναι ιδιαίτερα δημοφιλές στα μοναστήρια του Θιβέτ. Η διαδρομή αυτή μπορεί να χωριστεί σε πολλές μικρότερες διαδρομές, που ακολουθούσαν τον ρου των ποταμών Μεκόνγκ και Σαλγουίν, με κατεύθυνση προς το Θιβέτ, μέσα από τα όρη Χενγκντουάν.
Προς το βορρά (με κατεύθυνση το Θιβέτ) ο δρόμος συνέχιζε από το Ντάλι προς την εμπορική πόλη Τσιανχουάν και στη συνέχεια προς την παλιά πόλη Λιγιάνγκ, ένα σημαντικό κέντρο διάφορων τοπικών πολιτισμών. Καθώς ο κύριος δρόμος προχωρούσε βόρεια, διέσχιζε τον ρου του ποταμού Γιανγκτσέ και έμπαινε σε μερικά απότομα μονοπάτια, όπως στο Φαράγγι Χουτιάο Σια (Hutiao Xia) ("Tiger Leaping Gorge" - το πήδημα της Τίγρης) όπου υπήρχε μια στενή διαδρομή 14 χιλιομέτρων πάνω από γκρεμούς 2.000 μέτρων, φτάνοντας στην σημερινή πόλη Σάνγκρι-λα  (παλαιότερα Ζονγκντιάν) και την μικρή κωμόπολη Ντεκίν. Από εκεί η διαδρομή συνέχιζε προς την πόλη του Θιβέτ Μαρμάκ. Στην τελευταία τα καραβάνια από το Γιουνάν συναντούσαν αυτά από το Σετσουάν και συνέχιζαν τη διαδρομή τους προς τη Λάσα.
Μια δεύτερη διαδρομή προς το Θιβέτ ακολουθούσε παράλληλα τον ποταμό Σαλγουίν.
Ένα μεγάλο μέρος αυτής της διαδρομής από το Γιουνάν προς το Θιβέτ, σήμερα, καλύπτεται από τον αυτοκινητόδρομο 214.
Σετσουάν - Θιβέτ
180px|left|thumb|Αχθοφόροι μεταφέρουν τσάι στην περιοχή του Σετσουάν. (1908) Η δεύτερη κύρια διαδρομή είναι αυτή μεταξύ Σετσουάν – Θιβέτ. Η διαδρομή αυτή δημιουργήθηκε την περίοδο της δυναστείας των Μινγκ, και σύντομα απέκτησε μεγάλη σημασία στο εμπόριο του τσαγιού. Πριν από αυτή το εμπόριο από την επαρχία Σετσουάν εξυπηρετούταν από τον δρόμο Τάνγκμπο (βλ. Τσινγκάι - Θιβέτ). Το Σετσουάν, άλλωστε, είχε όπως και το Γιουνάν μεγάλη παράδοση στην παραγωγή τσαγιού, ήδη από την εποχή των Χαν, ενώ είναι η περιοχή όπου παράγεται η ποικιλία Γιατσά. Η διαδρομή χωρίζεται σε μικρότερα κομμάτια, αλλά λιγότερα σε σχέση με αυτή από το Γιουνάν προς το Θιβέτ.
Σύμφωνα με έρευνες, η διαδρομή αυτή είναι περίπου 2350 χιλιόμετρα μακριά, με πενήντα έξι ενδιάμεσα στάδια. Έχει πενήντα ένα διαβάσεις ποταμών, με δεκαπέντε γέφυρες από σχοινί, δέκα σιδερένιες γέφυρες και περνά μέσα από εβδομήντα οκτώ υψώματα με πάνω από 3000 μέτρα ύψος. Όλα αυτά την καθιστούν από τις πιο δύσκολες διαδρομές στον κόσμο.
Στο πρώτο μέρος της διαδρομής, οι μεταφορές γίνονταν με αχθοφόρους. Σημείο έναρξης ήταν η πόλη Γιάαν. Από εκεί αχθοφόροι μετέφεραν το τσάι μέχρι την πόλη Καντίν, όπου στην συνέχεια αναλάμβαναν την μεταφορά καραβάνια με υποζύγια. Η διαδρομή από Γιαάν μέχρι Καντίν χωρίζεται σε 2 δρόμους, τον «Μεγάλο Δρόμο του Τσαγιού» (νότια) και τον «Μικρό Δρόμο του Τσαγιού» (βόρεια). Οι δύο αυτοί δρόμοι ενώνονταν λίγο πριν την Καντίν, στην πόλη Λουντίνγκ και συνέχιζαν για λίγα χιλιόμετρα ακόμα μέχρι την πρώτη.
Από την Καντίν ξεκινούν δύο νέες μεγάλες διαδρομές, η βόρεια και η νότια. Για την δημιουργία των δύο αυτών δρόμων, ευθύνεται σε ένα βαθμό και ο ανταγωνισμός ανάμεσα στο Σετσουάν και την Γιουνάν για την επικράτηση στο εμπόριο του τσαγιού. Στην νότια διαδρομή συναντώνται και οι διάφοροι δρόμοι της διαδρομής από την Γιουνάν.
Σημαντικά κέντρα της νότιας διαδρομής ήταν η Γιατζιάνγκ, η Λιτάνγκ, η Μπατάνγκ, το Μαρκάμ, η Τζιάνγκα και η Ντραγκγιάμπ. Σημαντικές πόλεις της βόρειας διαδρομής ήταν η Κιαννίνγκ, η Νταοφού, το Λουχουό, η Γκαρζέ και η Ντεγκέ. Σύνδεση των δύο αυτών δρόμων υπήρχε στην πόλη Τσαμντό. Οι δρόμοι συνέχιζαν δυτικά προς την Λάσα, ακλουθώντας διάφορες διαδρομές. Από αυτές, η πρόσβαση σε μια κεντρική διαδρομή μέσα από τα όρη Νιεντσέν Τάνγκλα, η οποία θεωρείται και η πιο επικίνδυνη, είναι σήμερα απαγορευμένη για τους ταξιδιώτες. Το μεγαλύτερο μέρος των υπόλοιπων καλύπτεται από τον αυτοκινητόδρομο 318.
Από την Λάσα νέοι δρόμοι συνέχιζαν προς την Ινδία, καθιστώντας την ένα σημαντικό εμπορικό κέντρο.
Τσινγκάι - Θιβέτ
Μια τρίτη διαδρομή υπήρχε μεταξύ του Θιβέτ και της επαρχίας Τσινγκάι, η οποία βρίσκεται βόρεια του πρώτου. Η διαδρομή αυτή είναι παλαιότερη των άλλων δύο και προϋπήρχε του εμπορίου. Είναι γνωστή με το όνομα «Αρχαίος δρόμος Τάνγκμπο» και σύμφωνα με την παράδοση ήταν η διαδρομή που ακολούθησε η πριγκίπισσα Γουέντσενγκ, της δυναστείας Τανγκ, προς το Θιβέτ, για τους γάμους της με τον βασιλιά του Θιβέτ Σόνγκτσεν Γκάμπο. Ένα μεγάλο μέρος κατασκευών και βελτιώσεων στον δρόμο αυτό δημιουργήθηκε εκείνη την εποχή, αν και ο δρόμος θεωρείται πως ξεκίνησε την περίοδο των Χαν. Αρχικά επρόκειτο για μια διαδρομή με πολιτική κυρίως σημασία, καθώς ένωνε την κεντρική Κίνα με το Θιβέτ, αλλά μετά την έναρξη του εμπορίου τσαγιού μετατράπηκε σε εμπορικό δρόμο, ενώ κατά μήκος του δημιουργήθηκαν πολλοί σταθμοί. Τις περιόδους των Τανγκ και Σονγκ ήταν κύριος δρόμος για την μεταφορά των αγαθών από το Θιβέτ προς την Κεντρική Κίνα.
Ο δρόμος αυτός ξεκινά από τη Λάσα και μέσα από το οροπέδιο Τσινγκάι-Θιβέτ και το δυτικό Σετσουάν προχωρά βόρεια προς την κεντρική Κίνα.
Σήμερα οι μεταφορές εξυπηρετούνται από τον αυτοκινητόδρομο 317 (Σετσουάν-Θιβέτ), ενώ το 1984 ολοκληρώθηκε και η σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει την επαρχία Τσινγκάι με το Θιβέτ, η γραμμή Τσινγκζάνγκ.
Οι πρώτες συναλλαγές
150px|right|thumb|Χαρακτηριστικό της ανάδειξης του τσαγιού την περίοδο των Τανγκ σε ένα δημοφιλές ρόφημα, υπήρξε και η συγγραφή των πρώτων μονογραφιών γύρω από το τσάι (γνωστές ως Κλασικά του Τσαγιού). Το πρώτο από αυτά τα συγγράμματα είναι το έργο του [[Λου Γου, (Chájīng - 茶經, 760-780μΧ)]]
Οι πρώτες συναλλαγές τσαγιού ανάμεσα στην Κίνα και το Θιβέτ τοποθετούνται την περίοδο της Δυναστείας Τανγκ (618-907), κατά την οποία το εμπόριο στην Κίνα γνώριζε μεγάλη άνθηση. Μάλιστα, την περίοδο εκείνη, ιδιαίτερη ανάπτυξη γνώριζε και ο Δρόμος του Μεταξιού, μετά την επανέναρξη των συναλλαγών μεταξιού με τη Δύση το 639, ενώ στην περιοχή της Κίνας είχαν εγκατασταθεί πολλοί ξένοι έμποροι. Παρά την αύξηση, η Κίνα πια δεν είχε πια το μονοπώλιο στο εμπόριο του μεταξιού όπως τα παλαιότερα χρόνια καθώς ήδη, από την εποχή του Ιουστινιανού του Μέγα, η τέχνη του μεταξιού είχε περάσει στην Δύση (περίπου την ίδια περίοδο έγινε γνωστή και στον Αραβικό κόσμο), ενώ και ανατολικά της Κίνας είχε γίνει ήδη γνωστός ο τρόπος παραγωγής του (περίπου 200 χρόνια νωρίτερα απ’ ό,τι στη Δύση). Έτσι, η αυλή των Τανγκ είδε θετικά την νέα αυτή εμπορική δραστηριότητα με το Θιβέτ.
Οι Τανγκ ανακάλυψαν πως μπορούσαν να επιτύχουν περισσότερα κέρδη αν έλεγχαν την παραγωγή και τη διανομή των προϊόντων, εισπράττοντας έμμεσα φόρους μέσω των εμπόρων που διέθεταν αυτά τα προϊόντα, ακόμα και από περιοχές στις οποίες η κεντρική εξουσία είχε μικρότερο έλεγχο. Η πρακτική αυτή εφαρμόστηκε αρχικά στο εμπόριο αλατιού, με την αρμόδια επιτροπή που χορηγούσε άδειες για το εμπόριο του να αποκτά τεράστια δύναμη, αλλά σύντομα επεκτάθηκε και σε άλλα προϊόντα, ανάμεσά τους και το τσάι. Επιπρόσθετα, μετά την εξέγερση του Αν Λουσάν (755-763), οι Τανγκ σταμάτησαν την ασφυκτική επιτήρηση της λειτουργίας των αγορών στις μακρινές πόλεις, με συνέπεια να δοθεί μεγαλύτερη ώθηση στο εμπόριο. Ιδιαίτερα στον γεωργικό νότο, ένα κύμα εσωτερικής μετανάστευσης από τον βορρά οδήγησε σε μια νέα οικονομική ευημερία της περιοχής.
250px|left|thumb|Ο Σονγκτσέν Γκάμπο με τις συζύγους του Γουεντσένγκ και Μπρικούτι.
Σύμφωνα με την παράδοση, το εμπόριο τσαγιού με το Θιβέτ ξεκίνησε όταν η πριγκίπισσα Γουεντσένγκ, ανιψιά του αυτοκράτορα Ταϊζόνγκ των Τανγκ, παντρεύτηκε το 641 τον Θιβετιανό βασιλιά Σονγκτσέν Γκάμπο, τον 33ο βασιλιά της Δυναστείας Γιαρλούνγκ του Θιβέτ και ιδρυτή της Θιβετιανής Αυτοκρατορίας, ως μέρος της συμφωνίας για ειρήνη μεταξύ των δύο περιοχών. Η Γουεντσένγκ, εξάλλου, μαζί με την άλλη σύζυγο του Σονγκτσέν Γκάμπο, την πριγκίπισσα του Νεπάλ Μπρικούτι, θεωρούνται πως ήταν οι πρώτες που έφεραν την θρησκεία του Βουδισμού στο Θιβέτ, αν και μερικοί υποστηρίζουν πως δεν υπάρχουν θιβετιανές πηγές που να επιβεβαιώνουν πως η Γουεντσένγκ έφερε μαζί την κουλτούρα της Κίνας στο Θιβέτ. Την περίοδο των Τανγκ το τσάι άρχισε να διαδίδεται ανάμεσα στην αριστοκρατία του Θιβέτ. Ο Γκάμπο παράλληλα είχε ξεκινήσει διπλωματικές σχέσεις με τις φυλές στο Γιουνάν, που αργότερα αποτέλεσαν το βασίλειο του Νανζχάο. Σύμφωνα με το βιβλίο της εποχής των Τανγκ «Μανσού» του Φαν Τσουό (樊綽), οι κάτοικοι της περιοχής εκεί χρησιμοποιούσαν ήδη το τσάι, οπότε είναι πιθανόν να υπήρχαν ήδη συναλλαγές με τσάι πριν την έλευση της πριγκίπισσας Γουεντσένγκ.
Την περίοδο αυτή ο δρόμος ήταν γνωστός με την ονομασία «Δρόμος Τσαγιού – Αλόγων», στα Κινέζικα «Τσαμαντάο». Αργότερα προστέθηκε ο προσδιορισμός «Αρχαίος» (γκου-), μετατρέποντας έτσι το όνομα σε «Τσαμά γκουντάο».
Ο Δρόμος κατά την περίοδο των δυναστειών Σονγκ και Γιουάν
Η απόκτηση αλόγων από την ενδότερη Ασία με αντάλλαγμα κινεζικό τσάι ήταν πρόταση και του κινέζου οικονομολόγου Ουάνγκ Ανσί (1021 – 1086), πού έζησε την περίοδο της Δυναστείας Σονγκ (960 - 1279), και που είχε συνειδητοποιήσει πως η Κίνα δεν είχε την δυνατότητα να παράγει ικανά άλογα για τους στρατιωτικούς της σκοπούς. Η κατάσταση στα βόρεια σύνορα της Κίνας, η οποία είχε χάσει κάθε έλεγχο της περιοχής κάνοντας το εμπόριο εκεί αδύνατο, οδήγησε τους Σονγκ στο να στρέψουν την προσοχή τους στην νοτιοδυτική περιοχή της Κίνας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ξεκινήσουν οι πρώτες προσπάθειες οργανωμένης ανάπτυξης του εμπορικού Δρόμου του Τσαγιού και των Αλόγων.
Παρά τα προβλήματα, όπως και η δυναστεία των Τανγκ, οι Σονγκ κατάφεραν να δημιουργήσουν μια ισχυρή και ιδιαίτερα πρωτοποριακή για την εποχή οικονομία. Μεταξύ πολλών άλλων δραστηριοτήτων, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έδειξαν και στη γεωργία. Η παραγωγή τσαγιού αυξήθηκε και τριπλασιάστηκε σε σχέση με την περίοδο των Τανγκ, με τις φυτείες να είναι μοιρασμένες σε 66 νομούς και 244 επαρχίες. Παράλληλα, η ζήτηση τσαγιού από το Θιβέτ είχε αυξηθεί, καθώς είχε πια γίνει ένα κύριο συστατικό του καθημερινού διαιτολογίου των Θιβετιανών. Υπολογίζεται πως την περίοδο εκείνη η ετήσια ποσότητα αλόγων που πωλούνταν από το Θιβέτ ξεπερνούσε τα 20.000 ενώ η ποσότητα τσαγιού μόνο από το Σετσουάν προς το Θιβέτ ξεπερνούσε τα 15.000.000 κιλά. Για την προστασία των εμπορικών καραβανιών από τις επιδρομές τοπικών φυλών ξεκίνησαν την δημιουργία φυλακίων, ενώ εγκατέστησαν και μια υπηρεσία (Τσανασί  -  Υπηρεσία Τσαγιού και Αλόγων) γύρω στο 1074, για τον έλεγχο του εμπορίου.
Ανάλογη σημασία έδωσαν και οι ηγέτες της Δυναστείας Γιουάν. Την περίοδο αυτή τον έλεγχο του εμπορίου ανέλαβε το Σιφαντσατιτσουσί (Xifanchatijusi), ένα νέο γραφείο επιφορτισμένο για το εμπόριο τσαγιού με άλογα. Ξεκίνησαν τότε εργασίες βελτίωσης των δρόμων και δημιουργήθηκαν νέοι εμπορικοί σταθμοί.
Αν και τα πρώτα χρόνια το εμπόριο γινόταν μεταξύ των κυβερνήσεων των δύο κρατών, σιγά-σιγά άρχισε να περνά στα χέρια ιδιωτών. Την μεγαλύτερή του ανάπτυξη πάντως γνώρισε την περίοδο που στην εξουσία της Κίνας βρισκόταν η Δυναστεία των Μινγκ.
Κατα τις περίοδους της Δυναστείας των Κινγκ και της Δημοκρατίας της Κίνας
Και την περίοδο των Τσινγκ η ανάπτυξη του δρόμου συνεχίστηκε. Οι νέοι ηγέτες της Κίνας δεν ενδιαφέρονταν πια για τα άλογα του Θιβέτ (το εμπόριο τους τελείωσε το 1735), αλλά η ζήτηση τσαγιού από το δεύτερο ήταν τεράστια. Μετά από πρόταση του 5ου Δαλάι Λάμα, δημιουργήθηκε το 1661 μια νέα αγορά στο Μπεϊσένγκ (το σημερινό Γιονγκ-σενγκ του Γιουνάν), κάτι που οδήγησε σε νέα αύξηση της κίνησης της αγοράς του τσαγιού από την περιοχή αυτή. Υπολογίζεται ότι ένα χρόνο μετά, 1.500.000 κιλά τσαγιού στάλθηκαν από την περιοχή στο Θιβέτ. Την εποχή των Κινγκ οι υπηρεσίες για τον έλεγχο του εμπορίου μετονομάστηκαν σε "Tang".
200px|thumb|right|Οι δρόμοι του Λέντο και της Μπούρμας Την περίοδο αυτή εμφανίζονται σε επίσημες καταγραφές για το εμπόριο τσαγιού και οι πρώτες γραπτές αναφορές για τα περίφημα «6 μεγάλα βουνά του τσαγιού» (λιουντά τσασάν, liuda chashan), τα οποία βρίσκονταν βορειοανατολικά του Μενγκόγκ (αργότερα υπάρχουν αναφορές και για άλλα 6 διάσημα βουνά του τσαγιού, νοτιοδυτικά του ποταμού). Η ποιότητα του τσαγιού σε αυτές τις περιοχές θεωρούταν πως ήταν η καλύτερη. Προς το τέλος της δυναστείας των Κινγκ και τις αρχές της Δημοκρατίας της Κίνας, η παραγωγή από την περιοχή αυτή ήταν μειωμένη, εξαιτίας διαφόρων λόγων. Η Κυβέρνηση της Κίνας τότε αποφάσισε τότε την αναγνώριση με τον χαρακτηρισμό αυτό 6 νέων περιοχών, στις οποίες η παραγωγή τσαγιού ήταν μεγάλη, αλλά ανάμεσα τους εξακολουθούσε να παραμένει το βουνό Γιούλε, το οποίο ανήκε και στον αρχικό κατάλογο. Η πτώση της δυναστείας των Τσινγκ και η έλευση της Δημοκρατίας της Κίνας απελευθέρωσε το εμπόριο τσαγιού. Οι μεταφορείς τσαγιού αυξήθηκαν ενώ μέχρι τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο αποτελούσε την μεγαλύτερη εμπορική δραστηριότητα στην νοτιοδυτική περιοχή της Κίνας. Την περίοδο αυτού του πολέμου, ο Δρόμος ήταν η μόνη μεταφορική οδός της Κίνας στην νότιοδυτική πλευρά της η οποία λειτουργούσε κανονικά, ενώ μεγάλες ποσότητες διεθνής βοήθειας από την Ινδία μετακινούνταν μέσω των καραβανιών του κατά την διάρκεια του δεύτερου Σινο-Ιαπωνικού πολέμου. Σε αυτό συνέβαλε η εισβολή των Ιαπώνων στη Βιρμανία και το κλείσιμο του «Δρόμου της Μπούρμας» το 1942. Αυτό οδήγησε τους συμμάχους στο να αρχίσουν την κατασκευή του «Δρόμου του Λέντο», ένα επίπονο έργο που ολοκληρώθηκε τελικά το 1945. Αν και η σύνδεση των δύο αυτών δρόμων είχε τελικά αρνητικές επιρροές για τον παραδοσιακό τρόπο μεταφορών, μέχρι την παράδοση της Ιαπωνίας το εμπόριο με τα καραβάνια γνώρισε μια τεράστια ανάπτυξη. Σύμφωνα με μαρτυρίες ανθρώπων της περιοχής, 8.000 μουλάρια και 20.000 γιακ χρησιμοποιούνταν για τις μεταφορές προμηθειών για τον στρατό, μέσα από τα μονοπάτια του αρχαίου δρόμου του τσαγιού.
Λίγο μετά την εγκαθίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας (1949), το 1957, δημιουργήθηκαν νέοι οδικοί άξονες μεταξύ Γιουνάν - Θιβέτ και του Ζονγκ - Τσιάνγκ. Η μεταφορά πια των προϊόντων από και προς το Θιβέτ γινόταν με μηχανοκίνητα μέσα και τα παραδοσιακά καραβάνια σταμάτησαν να υφίστανται, ολοκληρώνοντας μια παράδοση περισσοτέρων των χιλίων ετών. Η ζήτηση τσαγιού από το Θιβέτ παραμένει και σήμερα μεγάλη, καθώς η χρήση του είναι μέρος της καθημερινής ζωής των ανθρώπων του, αλλά και μέρος των εθίμων των μοναστηριών της περιοχής, στα οποία συνηθίζεται η καθημερινή προσφορά μαύρου τσαγιού με γάλα στους επισκέπτες τους.
Σημειώσεις
<references group="Σημ." />
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Εμπορικοί δρόμοι Κατηγορία:Ιστορία της Κίνας Κατηγορία:Ιστορία του Θιβέτ Κατηγορία:Δρόμος του Μεταξιού
Σοσιαλιστική Κίνηση «Εμπρός»
Η Σοσιαλιστική Κίνηση «Εμπρός» (Sozialisticheskoe Dvizhenie «Vpered»; Социалистическое движение «Вперёд») είναι πολιτική οργάνωση της άκρας αριστεράς στη Ρωσία. Ιδρύθηκε το 2005 από ομάδα ακτιβιστών που αποχώρησαν από το ρώσικο τμήμα η Επιτροπή για μια Εργατική Διεθνή (CWI). Έχει δυνάμεις σε μερικές πόλεις της Ρωσίας (Μόσχα, Νίζνι Νόβγκοροντ, Σαμάρα, Αγία Πετρούπολη, Σαράτωφ, Τιουμέν, Γιαροσλάβλ). Όπως αναφέρεται στο πρόγραμμα του «Εμπρός», θεωρείται «διάδοχος της επαναστατικής κληρονομιάς του μπολσεβισμού, της διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης και της Τετάρτης Διεθνούς».
Πολιτική δράση
Κύριοι άξονες της δράσης είναι το φοιτητικό και το εργατικό κίνημα, αντίσταση στην νεοφιλελεύθερη μεταρρύθμιση των ρώσικων ΔΕΚΟ και στην καταπάτηση των δημοκρατικών και εργατικών δικαιωμάτων. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα και της άνοιξης του 2006 το «Εμπρός» πήρε μέρος στον αγώνα ενάντια στην αύξηση των λογαριασμών των ΔΕΚΟ στη Μόσχα, στο Σαράτωφ και στο Τιουμέν. Τον Απρίλη οι ακτιβιστές του Κινήματος στήριξαν με κάθε μέσο την απεργία ενάντια στο κλείσιμο του εργοσασίου «Holodmash» στο Γιαροσλάβλ. Τον Ιούνη στη Μόσχα διεξήχθη μια ποιητική βραδιά όπου δημιουργήθηκε ταμείο υποστήριξης προς την απεργιακή επιτροπή του εργοστασίου. Επίσης τον Ιούνη του 2006 το «Εμπρός» οργάνωσε μια καμπάνια υποστήριξης των απεργών δασκάλων στο Σελέχοβο περιφέρειας Ιρκούτσκ. Από την άνοιξη του 2006 έπαιξε πρωτοπόρο ρόλο στον αγώνα ενάντια στα παράνομα οικοδομικά έργα στη Μόσχα και στον αγώνα ενάντια στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της κυβέρνησης. Η οργάνωση κρατά επαφή με «εναλλακτικά» σωματεία (VKT, KTR, Zaschita truda).
Διοργανωτικές και διεθνείς σχέσεις
Επίσης κρατάει επαφή με το γαλλικό και το γερμανικό τμήμα της Τετάρτης Διεθνούς – Επαναστατική Κομμουνιστική Λίγκα (LCR) και Επαναστατική Σοσιαλιστική Λίγκα (RSB). Ηγετικό στέλεχος της LCR Αλέν Κριβίν ήρθε στη Μόσχα στα τέλη του 2006.για να μιλήσει στο δεύτερο συνέδριο της οργάνωσης.
Η οργάνωση εκδίδει εφημερίδα με τίτλο «Εμπρός». Το 2006 από κοινού με τη VKT και άλλες συνδικαλιστικές ενώσεις άρχισε η έκδοση του περιοδικού «Ελεύθερο σωματείο». Από κοινού με το «Ινστιτούτο για την παγκοσμιοποίηση και τα κοινωνικά κινήματα» (ιδρυμένο από τον Μπορίς Καγκαρλίτσκι) και τη VKT συμμετέχει στην έκδοση του περιοδικού «Αριστερή πολιτική».
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ρωσικά πολιτικά κόμματα Κατηγορία:Τροτσκιστικές οργανώσεις Κατηγορία:Φεμινισμός στη Ρωσία Κατηγορία:Φεμινιστικά κόμματα
Ιστορία της ιατρικής
thumb|Ο [[Όρκος του Ιπποκράτη περιλαμβάνεται σε συλλογή αρχαιοελληνικών ιατρικών έργων που συνδέεται με την ανάδειξη της ιατρικής σε επιστήμη και αποδίδεται στον Ιπποκράτη τον Κώο και τους μαθητές του.]] Η ιστορία της ιατρικής, όπως αυτή ασκείται από εκπαιδευμένα σε αυτή πρόσωπα, ως επιστήμη και ως σύνολο τεχνικών, δείχνει το πώς οι ανθρώπινες κοινωνίες μετέβαλλαν τη στάση τους σχετικώς με τις ασθένειες και την αντιμετώπισή τους από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα
Οι αρχαιότερες ιατρικές παραδόσεις δημιουργήθηκαν στη Βαβυλωνία, στην Κίνα, στην Αίγυπτο και στην Ινδία. Οι αρχαίοι Έλληνες εισήγαγαν τις έννοιες της ιατρικής διαγνώσεως και της ιατρικής ηθικής, ενώ συστηματοποίησαν την ιατρική τέχνη σε επιστήμη. Κατά τον Μεσαίωνα οι χειρουργικές πρακτικές που κληρονομήθηκαν από τους αρχαίους βελτιώθηκαν και η εκπαίδευση συστηματοποιήθηκε, με τα πρώτα πανεπιστήμια να αρχίζουν να εκπαιδεύουν συστηματικά ιατρούς περί το 1220 στην Ιταλία. Κατά την Αναγέννηση βελτιώθηκε η κατανόηση της ανθρώπινης ανατομίας. Η θεωρία του 19ου αιώνα ότι οι ασθένειες προκαλούνται από μικρόβια οδήγησε στην ανακάλυψη θεραπειών για πολλά λοιμώδη νοσήματα. Οι στρατιωτικοί γιατροί ανέπτυξαν και βελτίωσαν τις μεθόδους αντιμετωπίσεως των τραυμάτων και τη χειρουργική τεχνική. Η δημόσια υγιεινή αναπτύχθηκε ιδιαίτερα τον 19ο αιώνα, καθώς η ραγδαία ανάπτυξη των πόλεων απαιτούσε συστηματικά μέτρα προστασίας από τις μολύνσεις. Τα πρώτα ερευνητικά κέντρα ιατρικής ιδρύθηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα, συνήθως ως παραρτήματα μεγάλων νοσοκομείων. Ο εμβολιασμός άρχισε να γενικεύεται, ενώ τα μέσα του αιώνα σημαδεύθηκαν από την εμφάνιση των αντιβιοτικών φαρμάκων. Οι τεράστιες πρόοδοι στις λεγόμενες «βασικές επιστήμες» της ιατρικής, ιδίως στη βιοχημεία, στην κυτταρολογία, στην ιατρική φυσική (ιδίως στις απεικονιστικές τεχνικές, με παλαιότερη την ακτινογραφία) και στη γενετική, οδήγησαν στη σύγχρονη ιατρική.
Προϊστορική ιατρική
Παρά το ότι δεν υπάρχουν καταγραφές για το πότε πρωτοχρησιμοποιήθηκαν φυτά για ιατρικούς σκοπούς, η θεραπευτική χρήση φυτών και συστατικών του εδάφους είναι προϊστορική. Με την πάροδο των αιώνων και με τη μίμηση της συμπεριφοράς των ζώων, αναπτύχθηκε μία γνωσιακή βάση, που μεταδιδόταν από γενεά σε γενεά. Καθώς ο πολιτισμός οδήγησε σε εξειδίκευση προσώπων σε ορισμένες ασχολίες, εμφανίσθηκαν οι πρώτοι εμπειρικοί θεραπευτές και φαρμακοποιοί, που συνδέονταν στενά με τη μαγεία και την πρωτόγονη θρησκεία (σαμανισμός).
Η πρώτη απόδειξη οδοντιατρικής θεραπείας χρονολογείται στο 7000 π.Χ. περίπου: στο σημερινό Βαλουχιστάν, όπου νεολιθικοί οδοντίατροι χρησιμοποίησαν τρυπάνια από πυριτόλιθο και χορδές τόξου.
Η πρώτη γνωστή χειρουργική επέμβαση, ο τρυπανισμός, χρονολογείται στο 5000 π.Χ. και έγινε στο Ανσισαΐμ της Γαλλίας. Στη Γαλλία (Buthiers-Bulancourt) έγινε και ο πρώτος γνωστός χειρουργικός ακρωτηριασμός, περί το 4900 π.Χ..
Αίγυπτος
Οι ιατρικές πληροφορίες που δίνονται στον Πάπυρο Έντγουιν Σμιθ μπορεί να προέρχονται από το 3000 π.Χ. : Ο Ιμχοτέπ, ιατρός της 3ης Δυναστείας, θεωρείται ο ιδρυτής της αρχαίας αιγυπτιακής ιατρικής και ο αρχικός συγγραφέας του Παπύρου, όπου περιγράφει θεραπείες, παθήσεις και ανατομικές παρατηρήσεις. Ο Πάπυρος Έντγουιν Σμιθ θεωρείται αντίγραφο παλαιότερων έργων και γράφτηκε περί το 1600 π.Χ.. Είναι ένα αρχαίο σύγγραμμα χειρουργικής σχεδόν ελεύθερο από μαγική σκέψη και δίνει με μεγάλη λεπτομέρεια την εξέταση, τη διάγνωση και θεραπευτική αντιμετώπιση πολλών παθήσεων.
Ο γυναικολογικός Πάπυρος του Kahun χρονολογείται ακόμα παλαιότερα, από το 1800 π.Χ., και είναι το αρχαιότερο σωζόμενο ιατρικό κείμενο οποιουδήποτε είδους. Ασχολείται με τα προβλήματα των γυναικών, όπως με την υπογονιμότητα και την αντισύλληψη. Σώζονται σε αυτόν 34 περιπτώσεις με λεπτομερή διάγνωση και θεραπεία, κάποιες αποσπασματικά.
Ιατρικά ιδρύματα, αναφερόμενα ως «Σπίτια της Ζωής», είναι γνωστό ότι είχαν ιδρυθεί στην αρχαία Αίγυπτο από το 2200 π.Χ. περίπου.
Βαβυλωνία
thumb|Βαβυλωνιακή κυλινδρική σφραγίδα και η αποτύπωσή της, που δείχνει τον Νεργκάλ, θεό της πανούκλας, με σύμβολο το στραβό ραβδί. Συλλογή Wellcome. Τα αρχαιότερα βαβυλωνιακά κείμενα ιατρικής ανάγονται στο πρώτο μισό της Β΄ Χιλιετίας π.Χ.. Αλλά το πλέον εκτεταμένο βαβυλωνιακό ιατρικό κείμενο είναι το «Διαγνωστικό Εγχειρίδιο» που γράφτηκε από τον ummânū («αρχισοφό») Εσαγκίλ-κιν-απλί από την Μπορσιπά, που άκμασε κατά τη βασιλεία του Αντάντ απλά ιντινά (1069–1046 π.Χ.).
Οι Βαβυλώνιοι, όπως και οι Αιγύπτιοι, εισήγαγαν τη διάγνωση, τη φυσική εξέταση και τις θεραπευτικές μεθόδους. Επιπλέον, «Διαγνωστικό Εγχειρίδιο» συσχετίζει τη θεραπεία με την αιτία της ασθένειας. Περιέχει κατάλογο ιατρικών συμπτωμάτων και εμπειρικές παρατηρήσεις μαζί με λογικούς κανόνες για τη συσχέτιση των συμπτωμάτων με τη διάγνωση και την πρόγνωση.
Το εγχειρίδιο βασίζεται πάνω σε ένα λογικό σύνολο αξιωμάτων και παραδοχών, όπως τη σύγχρονη άποψη ότι με την εξέταση και την παρατήρηση των συμπτωμάτων ενός ασθενούς είναι δυνατό να προσδιορισθεί η ασθένεια από την οποία πάσχει, η αιτία της και η μελλοντική της εξέλιξη, όπως και οι πιθανότητες για ανάρρωση ή θάνατο του ασθενούς. Τα θεραπευτικά μέσα που αναφέρονται είναι επίδεσμοι, βότανα και αλοιφές.
Ινδία
thumb|upright|[[Αγιούρ Βέντα|Αγιουρβεδικά παρασκευάσματα από βότανα]] Η Αθάρβα Βέδα, ιερό κείμενο του Ινδουισμού της εποχής του Σιδήρου, είναι ένα από τα πρώτα ινδικά ιατρικά κείμενα. Περιέχει μεταξύ άλλων συνταγές από βότανα για διάφορες παθήσεις. Η χρήση βοτάνων απετέλεσε αργότερα μεγάλο μέρος της Αγιούρ Βέδα.
Η Αγιούρ Βέδα (= «πλήρης γνώση για μακροζωία») είναι ένα ιατρικό σύστημα που αναπτύχθηκε στην αρχαία Ινδία. Τα δύο γνωστότερα κείμενά του ανήκουν στις σχολές Τσαράκα και Σουσρούτα. Τα πρώτα στοιχεία της Αγιουρβέδα βασίσθηκαν σε μία σύνθεση παραδοσιακών βοτανοθεραπευτικών πρακτικών με μεγάλες θεωρητικές προσθήκες, νέες νοσολογίες και θεραπείες από το 600 π.Χ. και μετά.
Σύμφωνα με τη σύνοψη της Τσαράκα, την «Τσαράκα Σαμχίτα», η υγεία και η ασθένεια δεν είναι προκαθορισμένες από τη «μοίρα» και η ζωή του ανθρώπου μπορεί να παραταθεί με τις δικές του προσπάθειες. Η σύνοψη της Σουσρούτα, η «Σουσρούτα Σαμχίτα», ορίζει τον σκοπό της ιατρικής ως τη θεραπεία των ασθενών, την προστασία των υγιών και την παράταση της ζωής. Αμφότερες αυτές οι αρχαίες γραφές περιλαμβάνουν λεπτομέρειες για την εξέταση, τη διάγνωση, τη θεραπεία και την πρόγνωση πολλών ασθενειών. Η «Σουσρούτα Σαμχίτα» ξεχωρίζει για την περιγραφή τεχνικών διάφορων χειρουργικών επεμβάσεων, όπως η ρινοπλαστική, η επιδιόρθωση κομμένων λοβών αυτιού, η αφαίρεση λίθων, η επέμβαση για καταρράκτη κ.ά.. Ιδιαίτερα άξια μνείας είναι η τάση της «Σουσρούτα Σαμχίτα» για επιστημονική ταξινόμηση: έχει 184 κεφάλαια και περιγράφει 1.120 ιατρικές καταστάσεις (μεταξύ των οποίων τραυματισμοί και ασθένειες του γήρατος, όπως και νοητικές ασθένειες) 125 χειρουργικά εργαλεία, 300 χειρουργικές διαδικασίες και ταξινόμηση της χειρουργικής σε 8 κατηγορίες.
Παρόμοια, η Αγιούρ Βέδα αναφέρει οκτώ κλάδους της ιατρικής: την kāyācikitsā (παθολογία), τη śalyacikitsā (χειρουργική συν ανατομία), τη śālākyacikitsā (οφθαλμολογικές και ωτορινολαρυγγολογικές παθήσεις), την kaumārabhṛtya (παιδιατρική, μαιευτική και γυναικολογία), την bhūtavidyā (ψυχιατρική), την agada tantra (τοξικολογία με περιποίηση δαγκωμάτων και κεντρισμάτων), τη rasāyana (επιστήμη «επαναφοράς της νεότητας») και τη vājīkaraṇa (σεξολογία και γονιμότητα). Πέρα από αυτά, ο σπουδάζων την Αγιούρ Βέδα έπρεπε να γνωρίζει δέκα «τέχνες» απαραίτητες για την παρασκευή και τη χορήγηση των φαρμάκων, όπως η απόσταξη, η καλλιέργεια των βοτάνων, η μεταλλουργία, η φαρμακολογία, η ανάλυση και ο διαχωρισμός ουσιών και η παρασκευή αλκαλικών αλάτων. Η διδασκαλία θεωρητικών γνώσεων γινόταν κατά τη διδαχή κλινικών θεμάτων. Π.χ. η διδασκαλία της ανατομίας ήταν μέρος της διδασκαλίας της χειρουργικής, της εμβρυολογίας ήταν μέρος της διδασκαλίας της παιδιατρικής και της μαιευτικής, της φυσιολογίας και της παθολογίας ήταν αλληλένδετη με τη διδασκαλία όλων των κλινικών μαθημάτων.
Μία εναλλακτική μορφή-σύστημα ιατρικής για την Ινδία ήταν μεταγενέστερα η «(Γι)ουνάνι», δηλαδή η αρχαία ελληνική ιατρική όπως τη γνώρισαν οι Ινδοί μέσω των Περσών και των Αράβων. Ρίζωσε και υποστηρίχθηκε από βασιλείς κατά τον Μεσαίωνα, ιδίως κατά την περίοδο της Μογγολικής αυτοκρατορίας της Ινδίας. Δεν ερχόταν σε αντίθεση με την Αγιούρ Βέδα στη θεωρία των διαφορετικών στοιχείων του κόσμου (φωτιά, νερό, γη και αέρας κατά τον Αριστοτέλη και τη Γιουνάνι). Κατά τους ακόλουθους της Γιουνάνι ιατρικής, τα στοιχεία αυτά ήταν παρόντα σε διάφορα υγρά του ανθρώπινου σώματος και η ανισορροπία τους οδηγούσε στην ασθένεια.
Οι ηγέτες της μουσουλμανικής περιόδου έκτισαν μεγάλα νοσοκομεία, π.χ. το 1595 στο Χαϊντεραμπάντ και το 1719 στο Δελχί. Πολυάριθμα σχόλια των αρχαίων κειμένων γράφτηκαν, με την αρχαία ιατρική να κυριαρχεί μέχρι το 1800 περίπου.
Κίνα
thumb|Διάφορα αποξηραμένα μέρη φυτών και ζώων που χρησιμεύουν ως φάρμακα, όπως το [[γανόδερμα, το τζινσένγκ και τα φίδια]] Η Κίνα ανέπτυξε ένα μεγάλο σώμα παραδοσιακής ιατρικής. Μεγάλο μέρος του προέκυψε από εμπειρικές παρατηρήσεις ασθενειών από Ταοϊστές γιατρούς και αντανακλά την κλασική κινεζική άποψη ότι οι προσωπικές ανθρώπινες εμπειρίες εκφράζουν αιτιακές αρχές που δρουν στο περιβάλλον σε όλες τις κλίμακες. Αυτές οι αιτιακές αρχές, υλικές ή μυστικιστικές, συσχετίζονται ως η έκφραση της φυσικής τάξεως του Σύμπαντος.
Ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα
Περί το 800 π.Χ. ο Όμηρος στην Ιλιάδα περιγράφει την περιποίηση τραυμάτων από τους δύο γιους του Ασκληπιού, τους ιατρούς Ποδαλείριο και Μαχάονα. Ο Πάτροκλος εμφανίζεται επίσης να δρα ως ιατρός, καθώς, όταν ο Μαχάων τραυματίζεται και ο Ποδαλείριος απουσιάζει στη μάχη, ο Ευρύπυλος ζητά από τον Πάτροκλο να κόψει το βέλος από το πόδι του, να ξεπλύνει το αίμα με χλιαρό νερό και να απλώσει αλοιφή στην πληγή.
thumb|upright=1.2|Το Ασκληπιείο στην Κω, το καλύτερα διατηρημένο Ασκληπιείο Ναοί αφιερωμένοι στον θεραπευτή-θεό της ιατρικής Ασκληπιό, γνωστοί ως Ἀσκληπιεῖα, λειτουργούσαν ως κέντρα ιατρικών συμβουλών και θεραπευτήρια. Οι ασθενείς, κοιμώμενοι μέσα σε αυτά («ἐγκοίμησις») λάμβαναν στα όνειρά τους συμβουλές από τη θεότητα ή θεραπεύονταν με χειρουργική επέμβαση, καθώς ο ύπνος ήταν πιθανότατα μία μορφή αναισθησίας. Τα Ασκληπιεία παρείχαν προσεκτικά ελεγχόμενους χώρους που συνέτειναν στην ίαση και ικανοποιούσαν πολλές από τις απαιτήσεις θεραπευτικών ιδρυμάτων. Στο Ασκληπιείο της Επιδαύρου, τρεις μεγάλοι μαρμάρινοι πίνακες, που χρονολογήθηκαν στο 350 π.Χ., αναγράφουν τα ονόματα, το ιστορικό, τα συμπτώματα και τις θεραπείες περίπου 70 ασθενών που είχαν προστρέξει εκεί. Κάποιες από τις αναφερόμενες χειρουργικές θεραπείες, όπως το άνοιγμα κοιλιακού αποστήματος ή η αφαίρεση ξένων θραυσμάτων από πληγή, είναι αρκετά ρεαλιστικές ώστε να έχουν γίνει στην πραγματικότητα. Ο Αλκμαίων ο Κροτωνιάτης συνέγραψε ιατρικά έργα κατά τον 5ο αιώνα π.Χ. και υπεστήριξε ότι τα αισθητήρια όργανα συνδέονταν με «κανάλια» με τον εγκέφαλο. Είναι πιθανό ότι είχε ανακαλύψει το οπτικό νεύρο ανατέμνοντας πτώματα.
Ο Ιπποκράτης
Μία επιβλητική μορφή στην ιστορία της ιατρικής είναι ο Ιπποκράτης ο Κώος (460-377 π.Χ.), θεωρούμενος ως ο «πατέρας της ιατρικής» Αυτός και οι μαθητές του φέρονται να συνέγραψαν περί τα 70 ιατρικά έργα, το «Corpus Hippocraticum». Είναι ίσως γνωστότερος παγκοσμίως για τον «Όρκο του Ιπποκράτη», τον οποίο δίνουν μέχρι σήμερα οι γιατροί.
Ο Ιπποκράτης και οι μαθητές του υπήρξαν οι πρώτοι που περιέγραψαν πολλές ασθένειες και καταστάσεις. Για παράδειγμα, το «ιπποκράτειον προσωπείον», ή το σύμπτωμα των «ιπποκράτειων δακτύλων» (παραμόρφωση των νυχιών), που αποτελεί διαγνωστικό χρόνιας διαπυητικής πνευμονοπάθειας, μεγαλοκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα και συγγενούς κυανωτικής καρδιοπάθειας.
Ο Ιπποκράτης είναι ο πρώτος που ταξινόμησε τις ασθένειες σε οξείες, χρόνιες, ενδημικές και επιδημικές, ενώ εισήγαγε και όρους όπως υποτροπή, κρίση, παροξυσμός και ανάρρωση.
Μια άλλη μεγάλη συνεισφορά του ήταν οι περιγραφές της συμπτωματολογίας, των ευρημάτων, της χειρουργικής αντιμετώπισης και της πρόγνωσης του θωρακικού εμπυήματος, δηλαδή της συγκεντρώσεως πύου στη θωρακική κοιλότητα, που παραμένουν σημαντικές για τους σημερινούς φοιτητές της πνευμονολογίας και της σχετικής χειρουργικής. Ο Ιπποκράτης υπήρξε ο πρώτος ιατρός που αναφέρεται ότι πραγματοποίησε καρδιοθωρακική χειρουργική επέμβαση και τα ευρήματά του είναι ακόμα χρήσιμα.
Κάποιες θεωρίες του Ιπποκράτη εφαρμόζονται σήμερα από την περιβαλλοντική και ολιστική ιατρική, όπως η σημασία της λήψεως του πλήρους ιστορικού, που περιλαμβάνει την έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες και τις τροφές που έτρωγε ο ασθενής.
Ηρόφιλος και Ερασίστρατος
thumb|Ο πλίνθιος βρόχος όπως περιγράφεται από τον Έλληνα ιατρό [[Ηρακλάς|Ηρακλά, για τη στερέωση σπασμένης κάτω σιαγόνας. ]] Δύο μεγάλοι Αλεξανδρινοί ιατροί έθεσαν τα θεμέλια της επιστημονικής ανατομίας και φυσιολογίας: ο Ηρόφιλος και ο Ερασίστρατος. Επίσης, άλλοι χειρουργοί της ελληνιστικής Αλεξάνδρειας πρωτοπόρησαν στις επεμβάσεις κήλης, οφθαλμών, αφαιρέσεως λίθων, στην πλαστική χειρουργική, σε μεθόδους ανατάξεως εξαρθρώσεων και καταγμάτων, στην τραχειοτομή και στη χρήση της ρίζας του μανδραγόρα ως αναισθητικού.
Ο Ηρόφιλος υπεστήριξε ότι η νόηση εδράζεται στον εγκέφαλο και συνέδεσε το νευρικό σύστημα με την κίνηση και τις αισθήσεις. Επεσήμανε τη διαφορά μεταξύ φλεβών και αρτηριών, σημειώνοντας ότι οι αρτηρίες έχουν παλμό, ενώ οι φλέβες όχι. Αυτός και ο Ερασίστρατος ερεύνησαν τον ρόλο των φλεβών και των νεύρων, χαρτογραφώντας τις πορείες τους κατά μήκος του σώματος. Ο Ερασίστρατος συσχέτισε την αυξημένη πολυπλοκότητα της επιφάνειας του ανθρώπινου εγκεφάλου ως προς τον εγκέφαλο άλλων ζώων με την ανώτερη ευφυΐα. Μερικές φορές έκανε πειράματα για να προωθήσει την έρευνά του, όπως την επανειλημμένη ζύγιση ενός πτηνού σε κλουβί για τη σημείωση της απώλειας βάρους του ανάμεσα σε χρόνους ταΐσματος.
Γαληνός
Ο Κλαύδιος Γαληνός (περ. 129–200/216 μ.Χ.) ήταν ένας από τους σπουδαιότερους γιατρούς της αρχαιότητας, που ταξίδεψε και δίδαξε σε όλη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ανέτεμνε ζώα και εκτέλεσε πολλές παράτολμες χειρουργικές επεμβάσεις (όπως στον εγκέφαλο και στο μάτι) που κανένας δεν τόλμησε να τις ξαναεπιχειρήσει μέχρι τον 20ό αιώνα. Στο έργο του Ars medica («Ιατρική Τέχνη») ερμήνευσε τις νοητικές ιδιότητες με όρους των μελών του σώματος.
Τα έργα του Γαληνού θεωρούνται απόλυτη αυθεντία μέχρι και τον ύστερο Μεσαίωνα. Το μοντέλο του για την ανθρώπινη φυσιολογία έγινε η βάση της πανεπιστημιακής ανατομίας στη μεσαιωνική Ευρώπη, αλλά δυστυχώς κάποιες από τις απόψεις του ήταν λανθασμένες, καθώς δεν ανέτεμνε ανθρώπινα, παρά μόνο ζωικά σώματα, όπως και οι μεσαιωνικοί καθηγητές της ιατρικής.
Στην Αναγέννηση ο Γαληνός επαναξιολογήθηκε. Το 1523 το έργο του On the Natural Faculties εκδόθηκε στο Λονδίνο και την επόμενη δεκαετία ο Φλαμανδός ανατόμος και ιατρός Ανδρέας Βεσάλιος έβαλε πρόγραμμα να μεταφράσει πολλά από τα ελληνικά κείμενα του Γαληνού στα λατινικά και το κορυφαίο έργο του, το Περί της κατασκευής του ανθρωπίνου σώματος, επηρεάσθηκε πολύ από τη γραφή και το ύφος του Γαληνού.
Η ρωμαΐκή ιατρική
thumb|upright|Ο [[μανδραγόρας στο χειρόγραφο του Διοσκουρίδη της Νεαπόλεως (7ος αιώνας)]] Οι Ρωμαίοι επινόησαν πολλά χειρουργικά εργαλεία, μεταξύ των οποίων τα πρώτα καθαρώς γυναικολογικά, και χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά στην ιατρική άλλα εργαλεία, όπως τη λαβίδα, το ψαλίδι, τη χειρουργική βελόνη, τον καθετήρα, το ενδοσκόπιο (speculum) , καθώς και την τεχνική του καυτηριασμού. Οι Ρωμαίοι έκαναν επίσης εγχειρήσεις καταρράκτη.
Ο Ρωμαίος στρατιωτικός ιατρός Διοσκουρίδης ο Πεδάνιος (περ. 40-90 μ.Χ.), ελληνικής καταγωγής φαρμακολόγος και βοτανολόγος, είναι γνωστός για την εγκυκλοπαίδεια Περί ύλης ιατρικής, όπου περιγράφει περισσότερες από 600 θεραπείες με βότανα. Το έργο του υπήρξε σημείο αναφοράς για τα επόμενα 1500 χρόνια.
Βυζαντινή ιατρική
Η ιατρική στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία βασίσθηκε στην ελληνορωμαϊκή ιατρική και με τη σειρά της επηρέασε την ισλαμική ιατρική και υπέθαλψε την αναγεννησιακή.
Οι Βυζαντινοί ιατροί συχνά συνέλεγαν και προτυποποιούσαν την ιατρική γνώση σε συγγράμματα. Οι καταγραφές τους περιελάμβαναν τόσο διαγνωστικές ερμηνείες όσο και τεχνικά διαγράμματα. Το έργο Επιτομαί ιατρικαί σε επτά βιβλία του Παύλου του Αιγινήτη (7ος αι.) σώζεται ως ένα ιδιαίτερα επιμελές έργο αναφοράς για τις ιατρικές γνώσεις και παρέμεινε το πρότυπο σύγγραμμα για τα επόμενα 800 χρόνια. Σημαντικοί ιατροί της Αυτοκρατορίας υπήρξαν και οι Ορειβάσιος (ο προσωπικός ιατρός του Αυτοκράτορα Ιουλιανού), Αέτιος ο Αμιδηνός, Αλέξανδρος ο Τραλλιανός, Νικόλαος Μυρεψός, Δημήτριος Πεπαγωμένος και Ιωάννης Ακτουάριος (Ζαχαρίου).
Η μεγαλύτερη όμως συμβολή του Βυζαντίου στην ιατρική ήταν η λειτουργία των πρώτων μεγάλων νοσοκομείων για το γενικό κοινό. . Οι Ρωμαίοι είχαν μερικά άθλια καταλύματα περιθάλψεως, που όμως προορίζονταν μόνο για τους δούλους και τους στρατιώτες. Αν και δεν έχουν ανακαλυφθεί ερείπια βυζαντινών νοσοκομείων σε ανασκαφές, οι γραπτές πηγές φανερώνουν ότι ήταν μεγάλα κτήρια με το κοινό χαρακτηριστικό μιας κεντρικής μεγάλης πυροστιάς, σε συμφωνία με την παρατήρηση του Ιπποκράτη για την προστασία από λοιμώδη νοσήματα που δίνει η φωτιά.
Οι διαγνωστικές τεχνικές επικεντρώνονταν, εκτός από τη μέτρηση των σφυγμών, στις εξετάσεις των ούρων και για μερικές ασθένειες στη μέτρηση του ρυθμού της αναπνοής. Το έργο Επιτομαί ιατρικαί αναφέρει 40 και πλέον είδη χειρουργικών επεμβάσεων και 15 χειρουργικά εργαλεία. Υπάρχει επίσης αναφορά ότι προσλαμβάνονταν ειδικοί υπάλληλοι στα νοσοκομεία, γνωστοί ως ακονητές, προκειμένου να διατηρούν καθαρά τα χειρουργικά εργαλεία. . Αυτό δείχνει τη σημασία που δινόταν στην καθαριότητα στα βυζαντινά νοσοκομεία και στη χειρουργική πράξη.
Ισλαμική ιατρική
upright|thumb|Το αραβικό χειρόγραφο Ανατομία του οφθαλμού του αλ-Μουταντιμπί (1200 μ.Χ.) Οι γιατροί του Ισλαμικού Χρυσού Αιώνα συνεισέφεραν σημαντικά στην ανατομία, στην οφθαλμολογία, στη φαρμακολογία και στη χειρουργική. Επηρεάσθηκαν από τις αρχαίες ινδικές, ελληνικές και βυζαντινές ιατρικές πρακτικές, αναπτύσσοντάς τις περαιτέρω. Ο Γαληνός και ο Ιπποκράτης παρέμεναν οι εξέχουσες αυθεντίες. Η μετάφραση στην αραβική γλώσσα 129 εκ των έργων του Γαληνού από τον Νεστοριανό Χριστιανό Χουναΰν ιμπν Ισάκ και τους βοηθούς του, καθώς και η επιμονή σε μία ορθολογική και συστηματική προσέγγιση της ιατρικής, διαμόρφωσαν το πλαίσιο για την ιατρική του ισλαμικού κόσμου.
Δυτική Ευρώπη
Μετά τον 3ο αιώνα μ.Χ. οι σπουδές και η άσκηση της ιατρικής στη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία περιέπεσαν σε βαθιά παρακμή. Ιατρικές υπηρεσίες παρέχονταν, ιδίως για τους φτωχούς, στα πολλά μοναστήρια, αλλά η φροντίδα ήταν στοιχειώδης και κυρίως ανακουφιστική. Τα περισσότερα έργα του Γαληνού και του Ιπποκράτους είχαν χαθεί στη Δύση και οι περιλήψεις τους από τον Αγ. Ισίδωρο της Σεβίλλης ήταν η βασική πηγή των αρχαιοελληνικών ιατρικών ιδεών. Η Καρολίγγεια Αναγέννηση έφερε αυξημένη επαφή με το Βυζάντιο και άρα μεγαλύτερη γνωριμία με την αρχαία ιατρική, αλλά μόλις τον 12ο αιώνα και τις νέες μεταφράσεις από τα αραβικά και εβραϊκά κείμενα στην Ισπανία, και με την πλημμύρα πηγών τον 15ο αιώνα με την πτώση της Κωνσταντινούπολης έγινε η πλήρης επανασύνδεση της Δύσεως με την κλασική κληρονομιά.
Σχολές
thumb|Μινιατούρα που απεικονίζει την ιατρική σχολή του Σαλέρνο. thumb|upright|Εικονογράφηση του 13ου αιώνα που δείχνει τις φλέβες. Η πρώτη ιατρική σχολή (ή η πιο αξιοσημείωτη από τις πρώτες) ήταν η Schola Medica Salernitana στο Σαλέρνο της νότιας Ιταλίας, που ιδρύθηκε τον 9ο αιώνα σε μοναστήρι. Οι κοσμοπολίτικες επιρροές από τις αρχαίες πηγές τής προσέδωσαν διεθνή φήμη ως «Πόλη του Ιπποκράτους». Φοιτητές από εύπορες οικογένειες έρχονταν σε αυτή για τρία έτη προκαταρκτικών σπουδών και άλλα πέντε ιατρικών. Μόλις τον 13ο αιώνα η ιατρική σχολή στο μετέπειτα Πανεπιστήμιο του Μονπελιέ άρχισε να επισκιάζει τη Σχολή του Σαλέρνο. Κατά τον 12ο αιώνα ιδρύθηκαν τα πρώτα πανεπιστήμια, που σύντομα απέκτησαν σχολές ιατρικής. Το Πανεπιστήμιο του Μονπελιέ στη Γαλλία και εκείνα της Πάδοβας και της Μπολόνια στην Ιταλία είχαν τις καλύτερες ιατρικές σχολές. Σχεδόν όλη η μάθηση βασιζόταν στα κείμενα των αρχαίων Ελλήνων και του Αβικέννα, με ελάχιστη κλινική εξάσκηση ή ανατομία. Κυριαρχούσε η θεωρία της ισορροπίας των χυμών. Οι γιατροί συνιστούσαν την κατάλληλη βοτανοθεραπεία, δίαιτα, καθαριότητα και ψυχολογική υποστήριξη με προσευχές, προσκύνηση λειψάνων αγίων και μουσική.
Από την Αναγέννηση μέχρι και τον 18ο αιώνα
Η ευρωπαϊκή Αναγέννηση κατ' αρχή έφερε μία μεγάλη προσπάθεια να μεταφρασθούν τα αραβικά και ελληνικά επιστημονικά έργα στη λατινική. Αρκετά αργότερα ήρθε η έμφαση στην πειραματική διερεύνηση, που στην ιατρική σήμαινε ανατομία και εξέταση ανθρώπινων πτωμάτων, αυξάνοντας τη γνώση του ανθρώπινου σώματος.
left|thumb|Πείραμα από το έργο του [[Γουίλιαμ Χάρβεϋ Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus (1628)]] Η ανάπτυξη της νεότερης νευρολογίας άρχισε τον 16ο αιώνα με τον Ανδρέα Βεσάλιο, που περιέγραψε την ανατομία του εγκεφάλου και άλλων οργάνων, αν και δεν γνώριζε τη λειτουργία που επιτελούσε ο εγκέφαλος. Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, διόρθωσε περισσότερα από 200 λάθη του Γαληνού. Η κατανόηση των ιατρικών επιστημών και η διάγνωση βελτιώθηκαν, αλλά με ελάχιστη συμβολή στη βελτίωση της φροντίδας υγείας. Λίγα ήταν τα αποτελεσματικά φάρμακα που υπήρχαν, πέρα από το αφιόνι και την κινίνη. Η λαϊκή πρακτική παραδοσιακή ιατρική κυριαρχούσε στην επαρχία και δυνητικώς επικίνδυνες ουσίες όπως ο υδράργυρος συνιστώνταν ως φάρμακα. Ο Μιχαήλ Σερβέτος ξανα-ανακάλυψε μετά τον Ιμπν Αλ - Ναφίς την πνευμονική κυκλοφορία, αλλά αυτή η ανακάλυψη δεν διαδόθηκε τότε ευρύτερα. Αργότερα ο Γουίλιαμ Χάρβεϋ περιέγραψε σωστά το κυκλοφορικό (καρδιαγγειακό) σύστημα. Τα χρησιμότερα ιατρικά συγγράμματα που μεταχειρίζονταν τόσο οι φοιτητές, όσο και οι φτασμένοι γιατροί ήταν το Περί ύλης ιατρικής και μια φαρμακοποιία.
thumb|upright|Αντίγραφο του πρώτου [[Μικροσκόπιο|μικροσκοπίου του Λέβενχουκ (17ος αι.)]] Βακτήρια και πρώτιστα (ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί) παρατηρήθηκαν για πρώτη φορά με το μικροσκόπιο, που ανακαλύφθηκε από τον Λέβενχουκ το 1676, γεγονός που έθεσε τις βάσεις της μικροβιολογίας.
Παράκελσος
Ο Παράκελσος (1493-1541) ήταν ένας επιρρεπής στα λάθη και αλαζόνας καινοτόμος, που απέρριπτε τον Γαληνό και τις γνώσεις των βιβλίων, προτρέποντας σε πειραματικές έρευνες, αλλά με μεγάλες δόσεις μυστικισμού, αλχημείας και μαγείας. Απέρριπτε τα θαύματα της θρησκείας και αναζητούσε γιατρειές στη φύση. Κήρυττε αλλά και πρωτοπόρησε στη χρήση χημικών ουσιών και ορυκτών στην ιατρική. Οι ερμητιστικές του απόψεις ήταν ότι η ασθένεια και η υγεία στο σώμα εξαρτώνταν από την αρμονία μεταξύ του ανθρώπου (μικρόκοσμος) και της Φύσεως (μακρόκοσμός). Δοκίμασε μία προσέγγιση διαφορετική από αυτή όλων των προγενέστερων, επεκτείνοντας αυτή την αρχή στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι πρέπει να έχουν ορισμένες ισορροπίες ορυκτών μέσα στο σώμα τους, και στο ότι κάποιες ασθένειες επιδέχονταν χημική αντιμετώπιση, που μπορούσε να τις θεραπεύσει. Περισσότερη επίδραση άσκησαν οι απόψεις του μετά τον θάνατό του. Ο Παράκελσος αποτελεί μία ιδιαιτέρως αμφιλεγόμενη μορφή στην ιστορία της ιατρικής, με τους περισσότερους ιστορικούς να τον δέχονται ως πατέρα της σύγχρονης ιατρικής και εμπνευστή πολλών ερευνητών στον χώρο. Σύμφωνα με άλλους, ήταν περισσότερο ένας μυστικιστής παρά ένας επιστήμονας και τελικά όχι και τόσο σημαντικός.
Πάδοβα και Μπολόνια
upright|thumb|Το έργο του Βεσάλιου [[De humani corporis fabrica (1543) περιείχε λεπτομερείς εικονογραφήσεις ανθρώπινων ανατομών, συχνά σε αλληγορικές στάσεις.]] Η πανεπιστημιακή εκπαίδευση των ιατρών άρχισε κατά τον 13ο αιώνα.
Στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια η εκπαίδευση ιατρών άρχισε το 1219. Το ίδρυμα αυτό προσέλκυε φοιτητές από όλη την Ευρώπη. Ο Ταντέο Αλντερόττι έχτισε μία χαρακτηριστική παράδοση στην ιατρική εκπαίδευση, που αντιγράφηκε από ιατρικές σχολές σε άλλες χώρες. Το πρόγραμμα των μαθημάτων αναθεωρήθηκε και ενισχύθηκε την περίοδο από το 1560 ως 1590. Αντιπροσωπευτικός καθηγητής ήταν ο Αράντιος (1529-1589), ο οποίος καθιέρωσε την ανατομία για πρώτη φορά ως μείζονα κλάδο της ιατρικής παιδείας. Ο Αράντιος συνδύασε την ανατομία με μία περιγραφή των παθολογικών διεργασιών, βασιζόμενος σε μεγάλο βαθμό πάνω στη δική του έρευνα, στον Γαληνό και στο έργο των σύγχρονών του Ιταλών. Τα συγγράμματά του, γραμμένα στη λατινική, κάλυπταν χειρουργικές τεχνικές για πολλές παθολογικές καταστάσεις, όπως την υδροκεφαλία, την υπερπλασία του θυρεοειδούς, τους όγκους, τη φίμωση, την υδρωπικία, τις αιμορροΐδες και τα συρίγγια.
Οι γυναίκες στην ιατρική
Οι γυναίκες επιτελούσαν σημαντικό έργο στην περίθαλψη των ασθενών στη μεσαιωνική και στην αναγεννησιακή Ευρώπη. Οι μοναχές στα μοναστήρια παρείχαν δωρεάν νοσηλεία για τους φτωχούς. Οι πλούσιοι έκαναν δωρεές σε μονές με νοσηλευτήρια και σε νοσοκομεία εξαιτίας της ίδιας θεολογίας της σωτηρίας, κατά την οποία τα καλά έργα ήταν ο δρόμος προς τον παράδεισο. Η Μεταρρύθμιση απέρριψε τη διδασκαλία ότι οι πλούσιοι μπορούσαν να κερδίσουν τη χάρη του Θεού δια των καλών έργων, παρέχοντας δωρεές σε φιλανθρωπικά ιδρύματα. Απέρριψαν επίσης την άποψη ότι οι φτωχοί ασθενείς κέρδιζαν τη Θεία Χάρη και τη σωτηρία απλώς και μόνο επειδή υπέφεραν. Εξάλλου οι Προτεστάντες έκλεισαν και διέλυσαν όλα τα μοναστήρια και τα περισσότερα νοσοκομεία, στέλνοντας τις νοσηλεύτριες στα σπίτια τους να ασχοληθούν με τα οικιακά, συχνά ενάντια στη θέλησή τους. Από την άλλη, οι τοπικοί αξιωματούχοι ανεγνώρισαν τη δημόσια αξία των νοσοκομείων και μερικά από αυτά επέζησαν στις προτεσταντικές χώρες, χωρίς πλέον να υπάγονται σε μοναστήρια.
Σύμφωνα με μία μελέτη, οι γυναίκες στην Αγγλία (μερικές από αυτές πρώην μοναχές) έγιναν μέρος ενός νέους συστήματος που προσέφερε ουσιαστικές ιατρικές υπηρεσίες σε ανθρώπους πέρα από την οικογένειά τους. Προσλαμβάνονταν από ενορίες και θεραπευτήρια, αλλά και από οικογένειες, για να παρέχουν νοσηλευτική φροντίδα και κάποιες ιατροφαρμακευτικές υπηρεσίες.
Στο μεταξύ, στις χώρες που παρέμειναν ρωμαιοκαθολικές, όπως στη Γαλλία, οι εύπορες οικογένειες συνέχισαν να ιδρύουν μοναστήρια και οι θυγατέρες τους συνέχισαν να γίνονται μοναχές που παρείχαν δωρεάν υπηρεσίες υγείας στους απόρους. Η νοσηλευτική δράση αποτελούσε θρησκευτικό έργο για τη νοσοκόμα και δεν υπήρχε σημαντική σχέση με τη θύραθεν επιστήμη.
Η εποχή του Διαφωτισμού
Κατά τον Διαφωτισμό του 18ου αιώνα η επιστήμη ανέβηκε σε υπόληψη και οι γιατροί αναβαθμίσθηκαν ως προς τη θέση τους στην κοινωνία καθιστάμενοι περισσότερο «επιστημονικοί». Ο χώρος της υγείας ήταν ωστόσο ακόμα γεμάτος με αυτοδίδακτους κουρείς-χειρουργούς, φαρμακοτρίφτες, μαίες, εμπόρους βοτάνων και τσαρλατάνους.