cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Φόσα
Η Φόσα είναι το μεγαλύτερο θηλαστικό σαρκοφάγο του νησιού της Μαδαγασκάρης και έχει συγκριθεί με μικρό Κούγκαρ. Τα ενήλικα άτομα έχουν μήκος σώματος (μαζί με το κεφάλι) 70-80 εκατοστά και ζυγίσουν από 5,5 έως 8,6 κιλά, ενώ τα αρσενικά είναι μεγαλύτερα από τα θηλυκά. Έχει ημισυσταλτά νύχια και εύκαμπτους αστραγάλους που της επιτρέπουν να ανεβοκατεβαίνει από δέντρα με το κεφάλι μπροστά καθώς να πηδάει από δέντρο σε δέντρο. Η Φόσα είναι μοναδική στην οικογένειά της ως προς το σχήμα των γεννητικών της οργάνων, τα οποία έχουν κοινά χαρακτηριστικά με αυτά των υαινών και των αιλουροειδών.
Το είδος είναι ευρέως διαδεδομένο στο νησί, αν και η πυκνότητα του πληθυσμού του είναι συνήθως χαμηλή. Βρίσκεται αποκλειστικά σε δάση, ενώ κυνηγά και την ημέρα και τη νύχτα. Πάνω από το 50% της δίαιτάς του αποτελείται από λεμούριους, ενδημικά πρωτεύοντα του νησιού, ενώ έχουν καταγραφεί ως θηράματά του τενρέκ, τρωκτικά, σαύρες, πουλιά και άλλα ζώα. Το ζευγάρωμα συνήθως γίνεται στα δέντρα, σε οριζόντια κλαδιά και μπορεί να κρατήσει αρκετές ώρες. Οι γέννες αποτελούνται από ένα έως έξι μικρά, τα οποία γεννιούνται τυφλά και χωρίς δόντια (φωλεόφιλα). Τα μικρά απογαλακτίζονται μετά από 4,5 μήνες ενώ γίνονται ανεξάρτητα μετά από ένα χρόνο. Η σεξουαλική ωριμότητα εμφανίζεται περίπου σε ηλικία τριών η τεσσάρων ετών ενώ το προσδόκιμο ζωής στην αιχμαλωσία είναι 20 χρόνια. Η Φόσα είναι καταχωριμένη ως εκτεθειμένο είδος από την Παγκόσμια Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN). Εν γένει οι Μαλαγάσιοι τη φοβούνται και συχνά προστατεύεται από το ταμπού τους, γνωστό ως fady. Η μεγαλύτερη απειλή για το είδος είναι καταστροφή του οικοτόπου της.
Μπονβίλ (Άνω Σαβοΐα)
Γεωγραφικά στοιχεία
Είναι υπονομαρχία του νομού, με πληθυσμό 12.735 κατοίκους (2016) και αποτελεί τμήμα του διαμεθοριακού αστικού κέντρου της Γενεύης.
Εξυπηρετείται από τον αυτοκινητόδρομο A40, περίπου στα μισά της απόστασης μεταξύ της Γενεύης και του Σαμονί. Το αστικό κέντρο βρίσκεται στη βόρεια όχθη του ποταμού Αρβ, στη συμβολή του με τον παραπόταμο Μπορν, με την αστική ανάπτυξη να φτάνει στους πρόποδες των βουνών Μολ (1. 863 μ.) και Λα Πουάντ ντ'Αντέ (1.877 μ.) τόσο στο βορρά όσο και στο νότο. (χάρτης του νομού Άνω Σαβοΐας)
Το κλίμα είναι ορεινό, λόγω της παρουσίας της οροσειράς των Άλπεων.
Ιστορία
εναλλ.=|αριστερά|μικρογραφία|250x250εσ|Το κάστρο της Μπεατρίς του Φωσινί μικρογραφία|250x250εσ|Η Μπονβίλ, έργο του [[Ουίλλιαμ Τέρνερ, 19ος αιώνας]] Κατά το πρώτο μισό του 13ου αιώνα, ο κόμης Πέτρος Β΄ της Σαβοΐας, έχτισε ένα κάστρο στο λόφο, τη Μπόνα Βίλα. Το 1262, μια νέα πόλη άρχισε να αναπτύσσεται γύρω από το κάστρο, η Τυσάνζ.
Η κόρη του, Μπεατρίς του Φωσινί (1234-1310), εγκαταστάθηκε στο κάστρο της πόλης και το 1262 παρείχε στην παρακείμενη πόλη προνόμια και ελευθερίες. Το 1283, έδωσε στη νέα πόλη το όνομα Μπονβίλ. Το 1289 της έδωσε μία νέα χάρτα προνομίων. Σταδιακά η πόλη αναπτύχθηκε και έγινε διοικητική πρωτεύουσα της βαρονίας του Φωσινί το 1310, αντικαθιστώντας την πόλη Κλυζ. Αυτή η πολιτική και στρατηγική αλλαγή θα οδηγήσει σε σύγκρουση μεταξύ των δύο πόλεων, ειδικά με επίθεση της Κλυζ το 1355.
Το 1401 η Μπονβίλ καταστράφηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου από μια εξαιρετική πλημμύρα του ποταμού Αβρ, σώθηκαν μόνο μερικά σπίτια. Λίγα χρόνια αργότερα, η μεσαιωνική πόλη επλήγη από έντονες πυρκαγιές το 1442, 1618 και το 1737.
Κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, η πόλη ονομάστηκε Μον-Μολ. Μεταξύ 1798 και 1813 βρέθηκε στα εδάφη του νεοϊδρυθέντος βραχύβιου νομού Λεμάν.
Με τη συνθήκη του Τορίνο το 1860 και μετά από δημοψήφισμα που διοργανώθηκε στις 22 και 23 Απριλίου 1860, όπου το 99,8% των κατοίκων της Σαβοΐας απάντησε υπέρ της συνένωσης με τη Γαλλία, η Μπονβίλ βρέθηκε στο νομό Άνω Σαβοΐας, που όπως και ο όμορος της Σαβοΐας δημιουργήθηκαν την επόμενη μέρα της συνένωσης.
Αξιοθέατα
μικρογραφία|250x250εσ|Η γέφυρα της Ευρώπης Το ιστορικό κέντρο της Μπονβίλ έχει διατηρήσει αρκετά απομεινάρια της μεσαιωνικής εποχής που σηματοδοτούν ακόμα τους δρόμους και τις πλατείες της. Μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα μνημεία της ιστορικής πόλης είναι:
Παραπομπές
Κατηγορία:Κοινότητες της Άνω Σαβοΐας
Λουτσία Μποζέ
Η Λουτσία Μποζέ (ιταλ.: Lucia Bosè, 1931-2020) ήταν Ιταλίδα ηθοποιός, η οποία έφθασε στο αποκορύφωμα της φήμης της κατά την περίοδο του ιταλικού νεορεαλισμού, τη δεκαετία του 1950.
Η Λουτσία Μποζέ συμμετείχε σε περισσότερες από 55 ταινίες και σειρές της τηλεόρασης σε μια περίοδο 60 περίπου χρόνων και συνεργάστηκε με διάσημους σκηνοθέτες, μεταξύ άλλων ο Λουκίνο Βισκόντι και ο Μικελάντζελο Αντονιόνι.
Βιογραφία
αριστερά|μικρογραφία|Η Λουτσία Μποζέ και ο Λουίς Μιγκέλ Ντομινγκίν στη δεκαετία του 1960 μικρογραφία|250x250εσ|Η Λουτσία Μποζέ το 1955 Η Λουτσία Μποζέ γεννήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 1931 ως Λουτσία Μπορλόνι σε ένα αγρόκτημα κοντά στο Μιλάνο από τη Φραντσέσκα Μπορλόνι και τον Ντομένικο Μποζέ. Εργάστηκε αρχικά ως πωλήτρια σε ζαχαροπλαστείο, όπου την πρόσεξε ο σκηνοθέτης Λουκίνο Βισκόντι. Το 1947 κέρδισε στον διαγωνισμό ομορφιάς και στέφθηκε Μις Ιταλία. Στον ίδιο διαγωνισμό συμμετείχαν επίσης και άλλες που αργότερα έγιναν διάσημες ηθοποιοί, όπως η Τζίνα Λολομπρίτζιτα (κατατάχθηκε τρίτη) και η Σιλβάνα Μάνγκανο (πέμπτη).
Φόσα
Ταξινομία
Η Φόσα περιγράφηκε επίσημα το 1833 από τον Έντουαρντ Τέρνερ Μπένετ (Edward Turner Bennett). Το όνομα του γένους, Cryptoprocta (Κρυπτόπρωκτος), έχει να κάνει με το πως ο πρωκτός του ζώου είναι κρυμμένος από τον πρωκτικό θύλακά του. Το όνομα του είδους, ferox, προέρχεται από τα λατινικά και σημαίνει άγριο. Το κοινό όνομα, φόσα, προέρχεται από τη μαλαγασική γλώσσα, και γράφεται fossa ή fosa. Είναι το ίδιο με το όνομα γένους της μαλαγασιανής μοσχογαλής (Fossa fossana), αλλά πρόκειται για διαφορετικά είδη. Επειδή έχει κοινά χαρακτηριστικά με τις μοσχογαλές, τις μαγκούστες και τις Φελίδες, η ταξινόμησή της έχει υπάρξει αμφιλεγόμενη. Αρχικά, ο Μπένετ, την κατέταξε ως μοσχογαλή στην οικογένεια των Βιβερίδων, ταξινόμηση που ήταν για καιρό δημοφιλής στους ειδικούς. Η συμπαγής κρανιακή κοιλότητα, οι μεγάλες οφθαλμικές κόγχες, τα συσταλτά νύχια και ο εξειδικευμένος για σαρκοφαγία οδοντικός τύπος οδήγησαν κάποιους να την ταξινομίσουν στις Φελίδες. Το 1939, ο Ουίλιαμ Κινγκ Γκρέγκορι (William King Gregory) και ο Μίλο Χέλμαν (Milo Hellman) τοποθέτησαν τη Φόσα σε δική της υποοικογένεια εντός των Φελίδων, στις Κρυπτοπρωκτίνες (Cryptoproctinae). Ο Τζορτζ Γκέιλορντ Σίμπσον (George Gaylord Simpson) την τοποθέτησε ξανά στις Βιβερίδες το 1945, πάλι σε δική της υποοικογένεια, παραδεχόμενος ωστόσο ότι είχε πολλά χαρακτηριστικά των Φελίδων.
Λουτσία Μποζέ
Βιογραφία
Αμέσως μετά το 1947 άρχισε η κινηματογραφική της καριέρα. Συμμετείχε σε μερικές ταινίες που σηματοδότησαν τον ιταλικό νεορεαλισμό, όπως το Ματωμένο Πάσχα του Τζουζέπε Ντε Σάντις δίπλα στον Ραφ Βαλόνε (1950) και συνέχισε με τις ταινίες του Μικελάντζελο Αντονιόνι Το Χρονικό Ενός Ερωτα (1950) και Η κυρία χωρίς καμέλιες (1953). Σ' αυτήν την πρώτη περίοδο πρωταγωνίστησε σε ταινίες του Λουτσιάνο Εμέρ και του Φραντσέσκο Μαζέλι και συμμετείχε σε πολλές ταινίες με συμπρωταγωνιστή τον αρραβωνιαστικό της Βάλτερ Κιάρι.
Φόσα
Ταξινομία
Το 1993 η Géraldine Veron και ο François Catzeflis δημοσίευσαν μία μελέτη υβριδοποίησης DNA που υποδείκνυε ότι η Φόσα έχει πιο στενή σχέση με τις μαγκούστες (οικογένεια Ερπηστίδες) παρά με τις Φελίδες και τις μοσχογαλές. Ωστόσο το 1995 μια μορφολογική μελέτη της Veron τοποθέτησε για άλλη μια φορά τη Φόσα στις Φελίδες. Το 2003, μελέτες μοριακής φυλογενετικής της Αν Γιόντερ (Anne Yoder) και συναδέλφων της, που χρησιμοποίησαν νουκλεϊκά και μιτοχονδριακά γονίδια, έδειξαν ότι όλα τα ιθαγενή σαρκοφάγα της Μαδαγασκάρης έχουν κοινή καταγωγή που αποκλείει τα υπόλοιπα σαρκοφάγα (σημαίνοντας ότι σχηματίζουν κλάδο, κάνοντάς τα μονοφυλετικά) και έχουν μεγαλύτερη συγγένεια με της Ερπηστίδες της Ασίας και της Αφρικής. Μετά από αυτό, όλα τα σαρκοφάγα της Μαδαγασκάρης τοποθετήθηκαν σε μία οικογένεια, τις Ευπλερίδες. Εντός της οικογένειας των Επλερίδων, η Φόσα τοποθετήθηκε στην υποοικογένεια των Ευπλερίνων (Euplerinae) μαζί με το Φαλανούκ (Eupleres goudoti) και τη Μαλαγασιανή μοσχογαλή, αλλά οι μεταξύ τους σχέσεις δεν έχουν μελετηθεί ακόμα αρκετά.
Λουτσία Μποζέ
Βιογραφία
Το 1955, μετά από 17 ταινίες, παντρεύτηκε και εγκατέλειψε τον κινηματογράφο. Με τον σύζυγό της Ισπανό ταυρομάχο Λουίς Μιγκέλ Ντομινγκίν, απέκτησαν τρία παιδιά, την Πάολα, την Λουτσία και τον Μιγκέλ Μποζέ, -ηθοποιό και μουσικό- πρωταγωνιστή στην ταινία Ψηλά τακούνια του Πέδρο Αλμοδόβαρ.
Φόσα
Ταξινομία
Ένας εξαφανισμένος συγγενής της Φόσας περιγράφηκε το 1902 από υποαπολιθωμένα κατάλοιπα και αναγνωρίστηκε ως ξεχωριστό είδος, Cryptoprocta spelea, το 1935. Το είδος ήταν πολύ μεγαλύτερο από τη Φόσα, αλλά κατά τα άλλα παρόμοιο. Κατά μήκος της Μαδαγασκάρης, οι άνθρωποι αναγνωρίζουν δύο είδη φόσας, ένα μεγάλο fosa mainty (μαύρη φόσα) και ένα μικρότερο fosa mena (κοκκινωπή φόσα), ενώ έχει αναφερθεί και μία λευκή στα νοτιοδυτικά. Δεν είναι ξεκάθαρο αν πρόκειται απλώς για λαϊκή παράδοση ή υπάρχει ποικιλία στο είδος που να έχει να κάνει με το φύλο, την ηλικία ή περιπτώσεις μελανισμού και λευκισμού ή αν όντως υπάρχουν παραπάνω από ένα είδη φόσας.
Περιγραφή
Η φόσα μοιάζει με μικρογραφία μεγάλου είδους φελίδων, όπως το κούγκαρ, αλλά με πιο λεπτοκαμωμένο σώμα και μυώδη άκρα, ενώ η ουρά της έχει σχεδόν όσο μήκος έχει το υπόλοιπο σώμα. Έχει κεφάλι που μοιάζει με της μαγκούστας, σχετικά μακρύτερο από αυτό της γάτας, με πιο ευρύ και κοντό ωστόσο ρύγχος και μεγάλα αλλά στρογγυλεμένα αυτιά. Έχει μέτρια καφέ μάτια σχετικά απομακρυσμένα μεταξύ τους με κόρες που συμβάλλουν σε σχισμές. Όπως πολλά σαρκοφάγα που κυνηγούν νύχτα, τα μάτια της αντανακλούν το φως, το οποίο έχει πορτοκαλί χροιά. Το μήκος του σώματος της μαζί με το κεφάλι έχει μήκος 70–80 cm και η ουρά της 65–70 cm. Το είδος έχει σεξουαλικός διμορφισμός, με τα ενήλικα αρσενικά να ζυγίζουν 6,2-8,6 kg, πιο πολύ από τα θηλυκά, τα οποία ζυγίζουν 5,5–6,8 kg. Τα μικρότερα άτομα βρίσκονται τυπικά στα βόρεια και τα ανατολικά της Μαδαγασκάρης, ενώ τα μεγαλύτερα στα νότια και δυτικά, κατά πάσα πιθανότητα λόγω του κανόνα του Μπέργκμαν. Έχουν αναφερθεί ασυνήθιστα μεγάλα άτομα με βάρος έως και 20 kg, αλλά υπάρχει κάποια αμφιβολία ως προς την αξιοπιστία των μετρήσεων. Η φόσα έχει καλή όσφρηση, ακοή και όραση. Είναι εύρωστο ζώο και οι ασθένειες σε αιχμάλωτα ζώα είναι σπάνιες.
Λουτσία Μποζέ
Βιογραφία
Η Λουτσία Μποζέ επέστρεψε στην οθόνη στα τέλη της δεκαετίας του '60, μετά το διαζύγιό της, κυρίως σε δεύτερους ρόλους σε ταινίες όπως Ο Θάνατος του ποδηλάτη (1955) του Χουάν Αντόνιο Μπαρδέμ, Η Διαθήκη του Ορφέα (1960) του Ζαν Κοκτώ, το Κάτω από τον αστερισμό του σκορπιού (1969) των αδελφών Ταβιάνι, η Εργατική εξέγερση (Metello) (1970) του Μάουρο Μπολονίνι, Σατυρικόν του Φεντερίκο Φελίνι. Ανάμεσα στις ταινίες στις οποίες συμμετείχε αργότερα, οι σημαντικότερες είναι: το Lumière (1976), μια σκηνοθετική προσπάθεια της ηθοποιού Ζαν Μορώ, Το Χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου (1987) του Φραντσέσκο Ρόσι, Ο Φιλάργυρος (1990) του Τονίνο Τσέρβι και το «Τελευταίο χαρέμι» (1999) του Τούρκου Φερζάν Οζμπετέκ.
Φόσα
Περιγραφή
Αμφότερα τα αρσενικά και τα θηλυκά έχουν κοντό και ίσιο τρίχωμα το οποίο είναι σχετικά πυκνό και χωρίς στίγματα ή μοτίβα. Και τα δύο φύλα έχουν εν γένει κοκκινωπό-καφέ τρίχωμα στη ράχη και μουντό κιτρινωπό στην κάτω πλευρά. Την περίοδο αναπαραγωγής ενδέχεται να έχουν πορτοκαλί χρωματισμό στην κοιλιακή χώρα εξαιτίας μιας κοκκινωπής ουσίας που εκκρίνεται από ένα αδένα του στήθους, αλλά αυτό δεν έχει παρατηρηθεί από όλους τους ερευνητές. Η ουρά τείνει να έχει πιο ανοιχτή απόχρωση από ότι οι πλευρές. Τα νεαρά άτομα είναι είτε γκρι είτε σχεδόν άσπρα.
Αρκετά από τα φυσικά χαρακτηριστικά του ζώου είναι προσαρμογές για να σκαρφαλώνει σε δέντρα. Χρησιμοποιεί την ουρά του για ισορροπία ενώ έχει ημι-συσταλτά νύχια τα οποία χρησιμοποιεί στο σκαρφάλωμα και το κυνήγι της λείας. Είναι ημιπελματοβάμον ζώο, όντας πελματοβάμον όταν βρίσκεται στα δέντρα και δακτυλοβάμον όταν βρίσκεται στο έδαφος. Η πατούσες του είναι σχεδόν γυμνές και καλύπτονται από δυνατά μαξιλαράκια. Η φόσα έχει πολύ ευέλικτους αστραγάλους που της επιτρέπουν να γραπώνει κορμούς έτσι ώστε να ανεβοκατεβαίνει στα δέντρα με το κεφάλι μπροστά ή να πηδάει από δέντρο σε δέντρο. Ανήλικα άτομα σε αιχμαλωσία είναι γνωστό ότι κρέμονται ανάποδα από τα πίσω πόδια τους από σχοινιά με κόμπους.
Λουτσία Μποζέ
Βιογραφία
Το 2000 κατάφερε να πραγματοποιήσει το νεανικό της όνειρο δημιουργώντας το πρώτο Μουσείο Αγγέλων στην πόλη Τουρέγκανο της Ισπανίας, κοντά στη Σεγκόβια, με παραστάσεις αγγέλων από όλο τον κόσμο.
Φόσα
Περιγραφή
Η φόσα έχει αρκετούς οσμηγόνους αδένες, οι οποίοι είναι λιγότερο αναπτυγμένοι στα θηλυκά. Όπως και οι ερπηστίδες έχει περιπρωκτικό δερματικό αδένα σε πρωκτικό σάκο ο οποίος περικλείει τον πρωκτό σαν θύλακας. Ο θύλακας ανοίγει προς τα έξω με μία οριζόντια σχισμή κάτω από την ουρά. Άλλοι αδένες βρίσκονται στην περιοχή του πέους ή του αιδοίου, οι αδένες που βρίσκονται στο πέος αναδίδουν ισχυρή οσμή. Όπως και οι επρηστίδες δεν έχει περιοσχεϊκούς αδένες.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα φυσικά χαρακτηριστικά του είδους είναι τα εξωτερικά γεννητικά του όργανα. Τα αρσενικά έχουν ασυνήθηστα μακρύ πέος και οστό πέους (βάκλον) το οποίο σε στύση φτάνει στα μπροστινά του πόδια. Η βάλανος εκτείνεται στον μισό κορμό και είναι ακανθώδης εκτός από την άκρη. Συγκριτικά, η βάλανος των φελίδων είναι κοντή και ακανθώδης ενώ των βιβερίδων λεία και μακρυά. Η θηλυκή φόσα εμφανίζει παροδική αρρενοποίηση, η οποία ξεκινά σε ηλικία 1–2 ετών, αναπτύσσοντας ακανθώδη κλειτορίδα που μοιάζει με το πέος των αρσενικών. Η μεγεθυμένη κλειτορίδα υποστηρίζεται από ένα οστό (os clitoridis), το οποίο μειώνεται σε μέγεθος όσο το ζώο μεγαλώνει. Τα θηλυκά δεν έχουν ψευδο-όσχεο, αλλά εκκρίνουν μια πορτοκαλί ουσία η οποία χρωματίζει το κάτω μέρος του σώματός τους. Τα επίπεδα των ορμονών (τεστοστερόνη, ανδροστενεδιόνη, διυδροτεστοστερόνη) δεν φαίνεται να παίζουν κάποιον ρόλο σε αυτή τη διαδικασία αρρενοποίησης, καθώς οι ορμόνες υπάρχουν σε ίδια επίπεδα και στα αρρενοποιημένα νεαρά ζώα αλλά και στα μη αρρενοποιημένα ενήλικα. Εκτιμάται ότι αυτή η διαδικασία είτε μειώνει τη σεξουαλική παρενόχληση των νεαρών θηλυκών από τα ενήλικα αρσενικά, είτε μειώνει την επιθετικότητα των κτητικών ως προς την περιοχή θηλυκών. Ενώ και άλλα θηλυκά θηλαστικά (όπως η ύαινα η στικτή) είναι γνωστό ότι έχουν ψευδο-πέος, σε κανένα από αυτά δεν μειώνεται σε μέγεθος όσο το ζώο μεγαλώνει.
Λουτσία Μποζέ
Βιογραφία
Το 2017 της απονεμήθηκε το ευρωπαϊκό βραβείο Wilde Vip για την τέχνη και τον πολιτισμό.
Φόσα
Σύγκριση με συγγενικά σαρκοφάγα
Γενικώς, η φόσα έχει κοινά χαρακτηριστηκά με τρεις διαφορετικές οικογένειες σαρκοφάγων, γεγονός που οδήγησε τους ερευνητές να την τοποθετήσουν, όπως και άλλα μέλη των Ευπλερίδων, στις οικογένειες των Ερπεστίδων, των Βιβερίδων και των Φελίδων. Τα χαρακτηριστικά που είναι κοινά με τις Φελίδες είναι κυρίως αυτά που έχουν να κάνουν με τη διατροφή και την πέψη, όπως το σχήμα των δοντιών και το εμπρόσθιο τμήμα του κρανίου, τη γλώσσα και την πεπτική οδό, τα οποία είναι τυπικά της αποκλειστικά σαρκοφάγου δίαιτάς της. Το υπόλοιπο τμήμα του κρανίου μοιάζει περισσότερο με αυτό των μελών του γένους Vivera, ενώ γενικώς η σωματική της δομή μοιάζει περισσότερο με τα διάφορα μέλη της οικογένειας των Ερπηστίδων. Ο μόνιμος οδοντικός τύπος της είναι: (τρεις κοπτήρες, ένας κυνόδοντας, τρεις ή τέσσερις προγόμφιοι και ένας γομφίος σε κάθε πλευρά και της άνω και της κάτω γνάθου), ενώ ο προσωρινός οδοντικός τύπος είναι παρόμοιος χωρίς όμως των τέταρτο προγόμφιο και τον γομφίο. Η φόσα έχει μεγάλο, εξέχον ρινάριο (rhinarium) παρόμοιο με αυτό των βιβερίδων, αλλά σχετικά μεγαλύτερα, στρογγυλεμένα αυτιά, σχεδόν τόσο μεγάλα όσο αυτά ενός παρομοίου μεγέθους μέλους των Φελίδων. Έχει μουστάκια στο πρόσωπο τα οποία είναι μεγάλα, ενώ τα μεγαλύτερα από αυτά είναι μακρύτερα από το κεφάλι. Όπως κάποια γένη μαγκούστας, ειδικά το Galidia (το οποίο πλέον έχει τοποθετηθεί στην οικογένεια της φόσας, Ευπλερίδες) και το Herpestes (της οικογένειας των Ερπηστίδων), έχει «μουστάκια» και στους καρπούς. Τα νύχια της είναι συσταλτά, αλλά εν αντιθέσει με αυτά των ειδών των Φελίδων, δεν είναι κρυμμένα σε θήκες δέρματος. Έχει τρία ζεύγη θηλών (ένα βουβωνικό, ένα κοιλιακό και ένα θωρακικό).
Οικότοπος και κατανομή
Η φόσα έχει το μεγαλύτερο εύρος γεωγραφικής κατανομής από όλα τα σαρκοφάγα της Μαδαγασκάρης, και εν γένει βρίσκεται σε μικρούς πληθυσμούς σε όλο το νησί, σε υπολείμματα δασικών εκτάσεων, προτιμώντας αδιατάραχτα παρθένα δάση. Βρίσκεται και σε κάποια υποβαθμισμένα δάση, αν και σε μικρότερους αριθμούς. Παρότι βρίσκεται σε όλες τις γνωστές μορφές δάσους της Μαδαγασκάρης, συμπεριλαμβανομένων των δυτικών ξηρών φυλλοβόλων δασών, των ανατολικών βροχοδασών, και των νότιων ακανθωδών δασών, εμφανίζεται συχνότερα σε υγρά παρά σε ξηρά δάση. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι ο θόλος των ξηρών δασών παρέχει λιγότερη σκιά, και επειδή η φόσα φαίνεται ότι περιπλανιέται ευκολότερα σε υγρά δάση. Απουσιάζει από περιοχές όπου ο οικότοπος έχει υψηλή διατάραξη, και όπως το μεγαλύτερο μέρος της πανίδας της Μαδαγασκάρης, απουσιάζει από το κεντρικό υψίπεδο του νησιού.
Λουτσία Μποζέ
Βιογραφία
Η τελευταία ταινία της Λουτσία Μποζέ στον κινηματογράφο ήταν η ταινία του 2014, το One more time των Πάολο Μπενεντέτι και Νταβίντ Σορντέλα, στην οποία υποδύθηκε ουσιαστικά τον εαυτό της, μια 80χρονη ηθοποιό που επιστρέφει στο πατρικό της στην Χιλή για να υλοποιήσει μια υπόσχεση που είχε δώσει στον πατέρα της πριν πολλά χρόνια. Η τελευταία της εμφάνιση ήταν στο Domenica In, ένα ιταλικό τηλεοπτικό πρόγραμμα στο Rai Uno. Η ηθοποιός για πολλά χρόνια είχε μειωμένη ικανότητα πνευμόνων, λόγω φυματίωσης από την παιδική της ηλικία.
Φόσα
Οικότοπος και κατανομή
Η φόσα έχει βρεθεί σε διάφορα υψόμετρα σε μη διαταραγμένα τμήματα προστατευόμενων περιοχών σε όλη τη Μαδαγασκάρη. Στο Réserve Naturelle Intégrale d'Andringitra, έχει αναφερθεί η ύπαρξη της φόσας σε τέσσερα διαφορετικά σημεία με υψόμετρο από 810 έως 1625 m. Το υψηλότερο υψόμετρο στο οποίο έχει αναφερθεί η παρουσία της είναι 2000 μ., ενώ η παρουσία της στο Andringitra Massif τελικώς επιβεβαιώθηκε το 1996. Παρομοίως έχουν παρουσιαστεί στοιχεία για την ύπαρξη της φόσας σε υψόμετρα από 440 έως 1875 m στο Εθνικό Πάρκο Andohahela. Η παρουσία της σε τέτοια υψόμετρα υποδεικνύει την ικανότητά της να προσαρμόζεται, γεγονός συνεπές με την αναφερόμενη κατανομή της σε όλους τους τύπους δασών της Μαδαγασκάρης.
Λουτσία Μποζέ
Βιογραφία
Η Λουτσία Μποζέ, η οποία ζούσε στην Ισπανία, πέθανε στο Γενικό Νοσοκομείο της Σεγκόβια στις 23 Μαρτίου 2020, σε ηλικία 89 ετών, από πνευμονία μετά από περιπλοκές του ιού COVID-19 κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιταλίδες ηθοποιοί κινηματογράφου
Φόσα
Συμπεριφορά
thumb|right|Η φόσα είναι δραστήρια και την ημέρα και τη νύχτα.
Η φόσα δραστηριοποιείται και την ημέρα και τη νύχτα· η αιχμή της δραστηριότητάς της μπορεί να συμβεί νωρίς το πρωί, αργά το απόγευμα, και αργά τη νύχτα. Εν γένει το ζώο δεν ξανακοιμάται στα ίδια μέρη, ωστόσο τα θηλυκά με μικρά επιστρέφουν στην ίδια φωλιά. Το εύρος κατοικίας για τις αρσενικές φόσες στο Δάσος Kirindy φτάνει μέχρι τα 26 τ.χλμ., ενώ των θηλυκών τα 13 τ.χλμ. Αυτές οι περιοχές αλληλεπικαλύπτονται σε ποσοστό περίπου 30% σύμφωνα με δεδομένα από τα ανατολικά δάση, αν και οι περιοχές των θηλυκών είναι συνήθως ξεχωριστές. Το εύρος των περιοχών μεγαλώνει κατά την ξηρή περίοδο, ίσως εξαιτίας της μικρότερης διαθεσιμότητας νερού και φαγητού. Εν γένει, ζώα στα οποία έχουν τοποθετηθεί κολάρα εντοπισμού, ταξιδεύουν καθημερινά 2 έως 5 χλμ., αν και έχει καταγραφεί ένα ζώο το οποίο σε μία μέρα μετακινήθηκε 7 χλμ. σε 16 ώρες. Η πυκνότητα του πληθυσμού φαίνεται να είναι χαμηλή: στο Δάσος Kirindy, όπου πιστεύεται ότι είναι κοινό, η πυκνότητά του εκτιμήθηκε σε ένα ζώο ανά 4 τ.χλμ. το 1998. Μια άλλη μελέτη στο ίδιο δάσος μεταξύ 1994 και 1996 έδειξε ότι η πυκνότητα του πληθυσμού ήταν ένα ζώο ανά 3,8 τ.χλμ. και ένα ενήλικο ανά 5,6 τ.χλμ.
Εκτός από μητέρες με μικρά και περιστασιακές παρατηρήσεις ζευγαριών αρσενικών, τα ζώα βρίσκονται συνήθως μόνα τους, έτσι το είδος θεωρείται μοναχικό. Εντούτοις, μία δημοσίευση του 2009, ανέφερε μία λεπτομερή παρατήρηση συνεργατικού κυνηγιού, όπου τρεις αρσενικές φόσες κυνηγούσαν έναν σίφακα 3 κιλών (Propithecus verreauxi) για 45 λεπτά, και εν συνεχεία μοιράστηκαν τη λεία. Αυτή η συμπεριφορά ενδεχομένως αποτελεί κατάλοιπο του συνεργατικού κυνηγιού που θα απαιτούνταν ώστε να κυνηγήσουν τους μεγαλύτερους προσφάτως εξαφανισμένους λεμούριους.
Οι φόσες επικοινωνούν χρησιμοποιώντας ήχους, οσμές και οπτικά σήματα. Οι κραυγές τους περιλαμβάνουν ένα απειλητικό γουργούρισμα, και ένα κάλεσμα φόβου, που αποτελείται από «επαναλαμβανόμενες δυνατές, τραχιές εισπνοές και ξεφυσήματα». Ένα μακρύ, ψηλού τόνου τσίριγμα ενδεχομένως λειτουργεί ώστε να προσελκύονται άλλες φόσες. Τα θηλυκά νιαουρίζουν κατά την αναπαραγωγή και τα αρσενικά παράγουν ένα αναστεναγμό όταν βρουν ένα θηλυκό. Καθ'όλη τη διάρκεια του έτους τα ζώα αφήνουν οσμές, οι οποίες διαρκούν πολύ, σε πέτρες, σε δέντρα και στο έδαφος, χρησιμοποιώντας αδένες στην περιοχή του πρωκτού και του στήθους. Επικοινωνούν ακόμα χρησιμοποιώντας εκφράσεις του προσώπου και του σώματος, αλλά οι σημασία αυτών των εκφράσεων δεν είναι ξεκάθαρη. Το ζώο είναι επιθετικό μόνο κατά τη διάρκεια του ζευγαρώματος, και συγκεκριμένα τα αρσενικά μάχονται έντονα. Μετά από μία σύντομη μάχη, ο χαμένος τρέπεται σε φυγή ακολουθούμενος από τον νικητή για σύντομη απόσταση. Στην αιχμαλωσία, οι φόσες συνήθως δεν είναι επιθετικές και κάποιες φορές επιτρέπουν να τις χαϊδεύουν οι φύλακες, αλλά τα ενήλικα αρσενικά ενδέχεται να προσπαθήσουν να δαγκώσουν.
Δίαιτα
Η φόσα είναι σαρκοφάγο ζώο το οποίο κυνηγά μικρά έως μεσαίου μεγέθους ζώα. Όντας ένα από τα οκτώ ενδημικά σαρκοφάγα της Μαδαγασκάρης, η φόσα είναι το μεγαλύτερο επιζών ενδημικό θηλαστικό του εδάφους και ο μόνος θηρευτής που είναι ικανός να θηρεύσει ενήλικα άτομα από όλα τα επιζώντα είδη λεμουρίου, τα μεγαλύτερα από τα οποία μπορούν να φτάσουν στο 90%του βάρους μιας μέσης φοσας. Παρότι αποτελεί τον κύριο θηρευτή των λεμουριων, οι αναφορές για τις διατροφικές της συνήθειες επιδεικνύουν μεγάλη ποικιλία επιλογής θηραμάτων και εξειδίκευσης ανάλογα με τη φυσική κατοικία και την εποχή. Η δίαιτα δεν ποικίλει ανάλογα με το φύλο. Αν και η φόσα θεωρούνταν ότι είναι πιο εξειδικευμένη στους λεμούριος στο Εθνικό Πάρκο Ranomafana, η δίαιτά της είναι πιο ποικίλη σε άλλα δασικά οικοσυστήματα.
Η δίαιτα της φόσας σε άγρια κατάσταση έχει μελετηθεί από την ανάλυση των ξεχωριστών κοπράνων της, τα οποία μοιάζουν με γκρι κυλίνδρους με περιελιγμένες άκρες και έχουν μήκος 10–14 cm και πάχος 1.5–2.5 cm. Κόπρανα που συλλέχθηκαν στα εθνικά πάρκα Andohahela και Andringitra περιείχαν υλικό από λεμούριους και τρωκτικά. Οι ανατολικοί πληθυσμοί στην Andringitra έχουν τη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη ποικιλία θηραμάτων, θηρεύοντας και σπονδυλωτά και ασπόνδυλα. Στα σπονδυλωτά περιλαμβάνονται από ερπετά ως μεγάλη ποικιλία πτηνών και θηλαστικών, στα οποία περιλαμβάνονται εντομοφάγα, τρωκτικά και λεμούριοι. Στα ασπόνδυλα περιλαμβάνονται έντομα και κάβουρες. Μία μελέτη έδειξε ότι τα σπονδυλωτά αποτελούσαν το 94% της δίαιτας της φόσας, με τους λεμούριους να αποτελούν πάνω από το 50%, ακολουθούμενοι από τενρέκ (9%), σαύρες (9%), και πτηνά (2%). Οι σπόροι οι οποίοι αποτελούν το 5% της δίαιτας, ενδέχεται να βρίσκονταν απλώς στα στομάχια των καταβροχθισμένων λεμούριων, ή να καταναλώθηκαν μέσω φρούτων για νερό, καθώς οι σπόροι ήταν πιο συνηθισμένοι κατά την ξηρή περίοδο. Το μέσο μέγεθος των θηραμάτων ποικίλει γεωγραφικώς, είναι μόλις 40 g στα ψηλά βουνά του Andringitra, εν αντιθέσει με τα 480 g στα υγρά δάση και πάνω από 1000 g στα ξηρά δάση φυλλοβόλων. Μία μελέτη στη δίαιτα της φόσας στα ξηρά δάση φυλλοβόλων της δυτικής Μαδαγασκάρης, έδειξε ότι πάνω από το 90% των θηραμάτων της ήταν σπονδυλωτά, και πάνω από το 50% λεμούριοι. Η κύρια δίαιτα αποτελούνταν από περίπου έξι είδη λεμούριων και δύο ή τρία είδη ακανθωδών τενρέκ, μαζί με φίδια και μικρά θηλαστικά. Εν γένει η φόσα προτιμά να κυνηγάει μεγαλύτερους λεμούριους και τρωκτικά.
Τα θηράματα πιάνονται με κυνήγι είτε στο έδαφος είτε στα δέντρα. Κατά την περίοδο μη-αναπαραγωγής η φόσα κυνηγάει ατομικά, αλλά κατά την περίοδο αναπαραγωγής ενδέχεται να κυνηγούν σε ομάδες, ανά ζεύγη ή αργότερα η μητέρα με τα μικρά της. Σε αυτές τις περιπτώσεις ένα μέλος της ομάδας σκαρφαλώνει σε ένα δέντρο, και κυνηγά τους λεμούριους από δέντρο σε δέντρο, αναγκάζοντάς τους να κατέβουν στο έδαφος όπου μπορούν τα υπόλοιπα μέλη να τους πιάσουν εύκολα. Η φόσα είναι γνωστό ότι ξεκοιλιάζει τους μεγαλύτερους λεμούριους, χαρακτηριστικό το οποίο, μαζί με τα ξεχωριστά κόπρανά της, βοηθάει στην αναγνώριση των θηραμάτων της. Μακράς διάρκειας παρατηρήσεις των μοτίβων θήρευσης της φόσας σε σίφακες των βροχοδασών, υποδεικνύουν ότι κυνηγά μόνο σε μία υποπεριοχή του εύρους της μέχρι να αυξηθεί η πυκνότητα των θηραμάτων οπότε μετακινείται. Έχει αναφερθεί ότι κυνηγάει και κατοικίδια ζώα, όπως κατσίκες και μικρά μοσχάρια, και ειδικά κοτόπουλα. Στην αιχμαλωσία καταναλώνει 800 με 1000 g κρέατος την ημέρα, το οποίο περιλαμβάνει αμφίβια, πτηνά, έντομα, ερπετά και μικρά προς μεσαίου μεγέθους θηλαστικά.
Αυτή η μεγάλη ποικιλία θηραμάτων σε διάφορες φυσικές κατοικίες βροχοδασών είναι παρόμοια με την ποικιλία που παρατηρήθηκε και στα ξηρά δάση της δυτικής Μαδαγασκάρης. Καθώς είναι ο μεγαλύτερος ενδημικός θηρευτής της Μαδαγασκάρης, αυτή η ευελιξία της δίατάς της σε συνδυασμό με το ευέλικτο μοτίβο συμπεριφοράς, μπόρεσε να εκμεταλλευτεί μεγάλη ποικιλία διαθέσιμων οικολογικών θώκων σε όλο το νησί, όντας έτσι εν δυνάμει θεμελιώδες είδος για τα μαλαγασικά οικοσυστήματα.
Αναπαραγωγή
Οι περισσότερες λεπτομέρειες για την αναπαραγωγή σε άγρια κατάσταση είναι γνωστές από τα δυτικά ξηρά φυλλοβόλα δάση, για το αν κάποιες από αυτές ισχύουν και για τους ανατολικούς πληθυσμούς απαιτείται επιπλέον έρευνα πεδίου. Το ζευγάρωμα τυπικά λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου και του Οκτωβρίου, αν και υπάρχουν αναφορές για ζευγαρώματα έως και μέσα στον Δεκέμβριο, ενώ μπορεί να είναι άκρως επιδεικτικό. Στην αιχμαλωσία στο Βόρειο Ημισφαίριο, οι φόσες αναπαράγονται κατά την άνοιξη και το καλοκαίρι, από τον Μάρτιο έως τον Ιούλιο. Η συνουσία γίνεται συνήθως πάνω σε δέντρα, σε οριζόντια κλαδιά περίπου 20 μ. πάνω από το έδαφος. Συχνά το ίδιο δέντρο χρησιμοποιείται κάθε χρόνο, με αξιοσημείωτη ακρίβεια ως προς την ημερομηνία που αρχίζει το ζευγάρωμα. Τα δέντρα είναι συχνά κοντά σε μία πηγή νερού και έχουν ισχυρά και αρκετά πλατιά κλαδιά, περίπου 20 εκ., ώστε να μπορούν να συγκρατήσουν ένα ζευγάρι. Έχουν αναφερθεί και περιπτώσεις ζευγαρώματος στο έδαφος.
Η γέννα από ένα έως έξι μικρών (αλλά συνηθέστερα δύο έως τέσσερα) γίνεται σε προστατευμένο μέρος, όπως σε υπόγειες φωλιές, λοφίσκους τερμιτών, σε σχισμές βράχων ή σε κουφάλες μεγάλων δέντρων (ειδικά εκείνων του γένους Commiphora). Αντίθετα με τα πορίσματα παλαιότερων ερευνών, οι γέννες αποτελούνται από νεογνά μικτού φύλου. Τα μικρά γεννιούνται τον Δεκέμβριο ή τον Ιανουάριο, μετά από κύηση διάρκειας 90 ημερών, ή σύμφωνα με τις τελευταίες αναφορές μετά από περίοδο έξι με επτά εβδομάδων. Τα νεογέννητα είναι τυφλά και δεν έχουν δόντια, και ζυγίζουν το πολύ 100 γραμμάρια. Η γούνα τους είναι λεπτή και έχει περιγραφεί ως καφέ-γκρι ή σχεδόν άσπρη. Μετά από περίπου δύο εβδομάδες τα μάτια των μικρών ανοίγουν, γίνονται πιο δραστήρια, και η γούνα τους σκουραίνει προς το γκρι. Δεν καταναλώνουν στερεά τροφή παρά μόνο όταν φτάσουν τους τρεις μήνες, και δεν αφήνουν τη φωλιά μέχρι να γίνουν 4,5 μηνών, ενώ απογαλακτίζονται λίγο μετά. Μετά τον πρώτο χρόνο γίνονται ανεξάρτητα από τη μητέρα τους. Τα μόνιμα δόντια εμφανίζονται στους 18 με 20 μήνες. Στη φυσική ωριμότητα φτάνουν σε ηλικία δύο ετών, η σεξουαλική όμως παρατηρείται ένα με δύο χρόνια αργότερα, και τέλος τα νεαρά άτομα μπορεί να μείνουν με τη μητέρα τους μέχρι την πλήρη ωριμότητα. Η διάρκεια ζωής στην αιχμαλωσία φτάνει ή και ξεπερνά τα 20 χρόνια, πιθανώς λόγω της αργής ανάπτυξης.
Αλληλεπίδραση με τον άνθρωπο
Η φόσα έχει καταχωρηθεί ως Εκτεθειμένο είδος στην Κόκκινη Λίστα της IUCN από το 2008, καθώς πληθυσμός της έχει πιθανώς φθίνει κατά 30% τα τελευταία 21 χρόνια. Παλαιότερα έχει καταχωρηθεί ως «Κινδυνεύον» (2000) και «Ανεπαρκώς γνωστό» (1988, 1990, 1994). Το είδος εξαρτάται από τα δάση και συνεπώς απειλείται από την ευρεία καταστροφή των δασών της Μαδαγασκάρης, είναι όμως ικανό να επιβιώσει και σε διαταραγμένες περιοχές. Έχει αναπτυχθεί μία συλλογή μικροδορυφορικών δεικτών (μικρά τμήματα DNA που έχουν επαναλαμβανόμενες ακολουθίες) ώστε να συμβάλει στη μελέτη γενετικής υγείας και δυναμικής των πληθυσμών και της υπο αιχμαλωσία και της άγριας φόσας. Αρκετοί παθογόνοι μικροοργανισμοί έχουν απομονωθεί από φόσες, κάποιοι από τους οποίους όπως ο άνθρακας και στον ιό CDV (Canine Distemper Virus), πιστεύεται ότι έχουν μεταδοθεί από άγρια σκυλιά ή γάτες.
Παρόλο που το είδος έχει ευρεία κατανομή, τοπικά σπανίζει, όντας έτσι ιδιαίτερα εκτεθειμένο στην εξαφάνιση. Τα αποτελέσματα του κερματισμού του ενδιαιτήματός του αυξάνουν την επικινδυνότητα. Για το μέγεθός της, έχει μικρότερη από την αναμενόμενη πυκνότητα πληθυσμού, πράγμα που επιδεινώνεται από τα συρρικνούμενα δάση και τη μειούμενο πληθυσμό των λεμούριων, οι οποίοι αποτελούν το κύριο μέρος της δίαιτάς της. Η απώλεια της φόσας, είτε τοπικά είτε καθολικά, θα είχε σημαντική επίδραση στη δυναμική του οικοσυστήματος, έχοντας πιθανώς ως αποτέλεσμα την υπερκατανάλωση πανίδας από κάποια από τα θηράματά της. Ο συνολικός πληθυσμός φόσας που ζει σε προστατευμένες περιοχές εκτιμάται σε λιγότερα από 2.500 ενήλικα άτομα, αλλά και αυτό ενδέχεται να είναι υπερεκτίμηση. Μόνο δύο προστατευμένες περιοχές πιστεύεται ότι περιέχουν 500 ή παραπάνω ενήλικες φόσες: το Εθνικό Πάρκο Μασοαλά και το Εθνικό Πάρκο Midongy-Sud, αν και αυτό επίσης μπορεί να αποτελεί υπερεκτίμηση. Από μία επίσημη ανάλυση βιωσιμότητας πληθυσμού συγκεντρώθηκαν πολύ λίγες πληροφορίες για τον πληθυσμό, όμως οι εκτιμήσεις υποδεικνύουν ότι καμία από τις προστατευμένες περιοχές δεν μπορεί να υποστηρίξει ένα βιώσιμο πληθυσμό. Αν αυτό αληθεύει, η εξαφάνιση της φόσας μπορεί να είναι συμβεί στα επόμενα 100 χρόνια καθώς ο πληθυσμός μειώνεται σταδιακά. Προκειμένου να επιβιώσει το είδος, υπολογίζεται ότι απαιτούνται τουλάχιστον 555 τετραγωνικά χιλιόμετρα ώστε να διατηρηθούν μικρότεροι, βραχυπρόθεσμα βιώσιμοι πληθυσμοί, και τουλάχιστον 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα για πληθυσμούς 500 ενηλίκων.
Οι φόσες βρίσκονται κατά καιρούς και στην αιχμαλωσία σε ζωολογικούς κήπους. Η πρώτη αναπαραγωγή στην αιχμαλωσία έγινε το 1974 στον ζωολογικό κήπο του Μονπελιέ. Τον επόμενο χρόνο, όταν σε όλο τον κόσμο υπήρχαν οκτώ αιχμάλωτες φόσες, ο Ζωολογικός Κήπος του Ντούισμπουργκ απέκτησε μία, και αργότερα ξεκίνησε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα αναπαραγωγής, έτσι ώστε οι περισσότερες φόσες που βρίσκονται σήμερα σε αιχμαλωσία κατάγονται από τον πληθυσμό του Ντούισμπουργκ. Η έρευνα στο Ντούισμπουργκ παρείχε πολλά δεδομένα για τη βιολογία της φόσας.
Σημειώσεις
<references group="Σημ." />
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ευπλερίδες Κατηγορία:Πανίδα της Μαδαγασκάρης
Εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αποκαλούμενη (κυρίως από την πλευρά της Ρωσίας) και ως «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» στην Ουκρανία, είναι μια εμπόλεμη σύγκρουση μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας, αποτελώντας ουσιαστικά την κορύφωση της συνεχιζόμενης εδώ και 8 χρόνια ρωσοουκρανικής διαμάχης. Ξεκίνησε στις 24 Φεβρουαρίου 2022, ύστερα από την εντολή του Πρόεδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας Βλαντίμιρ Πούτιν, να προελάσουν τα ρωσικά στρατεύματα εντός ουκρανικού εδάφους.
Μπογκντάν Φίλοφ
Ο Μπογκντάν Ντιμιτρόφ Φίλοφ (Bogdan Dimitrov Filov) (Богдан Димитров Филов) (10 Απριλίου 1883 - 1 Φεβρουαρίου 1945) ήταν Βούλγαρος αρχαιολόγος, ιστορικός τέχνης και πολιτικός. Υπήρξε πρωθυπουργός της Βουλγαρίας κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, η Βουλγαρία έγινε το έβδομο έθνος, που εντάχθηκε στις δυνάμεις του άξονα.
Νεανικά χρόνια
Γεννημένος στη Στάρα Ζαγόρα, ο Φίλοφ εκπαιδεύτηκε εν μέρει στην Αυτοκρατορική Γερμανία στη Λειψία, στο Φράιμπουργκ και στο Βίρσμπουργκ. Το διδακτορικό του από το Φράιμπουργκ δημοσιεύθηκε ως βιβλίο - ένα συμπλήρωμα στο διάσημο γερμανικό περιοδικό Klio στη Λειψία. Από την 1η Μαΐου 1906, εργάστηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στη Σόφια. Ο Φίλοφ σπούδασε αρχαιολογία και νομισματική στη Βόννη, το Παρίσι και τη Ρώμη το 1907–1909. Ήταν ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της «αρχαίας» (προ-κλασικής) αρχαιολογίας στη Βουλγαρία. Το 1927 δημοσίευσε τα ευρήματα από την Τρεμπένιστα, μια νεκρόπολη των Περεσάδων, πλούσια σε χρυσά και σιδερένια αντικείμενα. Μεταξύ 1910 και 1920 ο Φίλοφ ήταν διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Διεξήγαγε τις πρώτες μελέτες της αρχαίας πόλης Κάμπιλε, κοντά στο Γιάμπολ, το 1912. Το 1920 ο Φίλοφ έγινε καθηγητής αρχαιολογίας και της ιστορίας της τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Σόφιας. Το 1920 ιδρύθηκε μία έδρα Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο και ο Φίλοφ διορίστηκε εκεί. Η Αρχαιολογική Εταιρεία στη Σόφια εξελίχθηκε σε Αρχαιολογικό Ινστιτούτο με Τμήμα Αρχαιολογίας. Το 1937, ο Φίλοφ εξελέγη πρόεδρος της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών.
Εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία
Η εισβολή καταδικάστηκε διεθνώς από χώρες της Δύσης. Τα Ηνωμένα Έθνη ενέκριναν διακήρυξη που καταδίκασε την εισβολή και ζητούσε από τη Ρωσία να αποχωρήσει από την Ουκρανία. Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έδωσε εντολή στη Ρωσία να σταματήσει τις στρατιωτικές επεμβάσεις, ενώ το Συμβούλιο της Ευρώπης απέβαλλε τη Ρωσία. Πολλές χώρες του Δυτικού κόσμου ανακοίνωσαν οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, οι οποίες επηρέασαν σημαντικά τόσο της Ρωσία αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο. Πολλές χώρες της Ευρώπης, καθώς και οι ΗΠΑ, ανακοίνωσαν ανθρωπιστική και στρατιωτική υποστήριξη στην Ουκρανία. Διαδηλώσεις ξεκίνησαν από τον Φεβρουάριο παγκοσμίως, με αυτές στη Ρωσία να οδηγούν σε μαζικές συλλήψεις και λογοκρισία στα ΜΜΕ συμπεριλαμβανομένων απαγορεύσεων της χρήσης λέξεων όπως πόλεμος και εισβολή. Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ανακοίνωσε τη διεξαγωγή έρευνας για τέλεση εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας στην Ουκρανία από το 2013, καθώς και κατά τη διάρκεια της εισβολής το 2022.
Μπογκντάν Φίλοφ
Πρωθυπουργός
Στις 15 Φεβρουαρίου 1940, μετά την παραίτηση του Γκεόργκι Κιοσεϊβάνοφ, ο Φίλοφ διορίστηκε πρωθυπουργός του Βασιλείου της Βουλγαρίας. Ο Φίλοφ ήταν σύμμαχος του Τσάρου Μπόρις Γ΄ της Βουλγαρίας. Στις 7 Σεπτεμβρίου, στη Βουλγαρία αποδόθηκε το νότιο τμήμα της Δοβρουτσά με τη Συνθήκη της Κραϊόβα. Στις 14 Φεβρουαρίου του επόμενου έτους, η Βουλγαρία υπέγραψε σύμφωνο μη επίθεσης με τις δυνάμεις του Άξονα και την 1η Μαρτίου προσχώρησε στο τριμερές σύμφωνο. Την ημέρα της ανεξαρτησίας της Βουλγαρίας, στις 3 Μαρτίου, τα γερμανικά στρατεύματα πέρασαν στη Βουλγαρία στο δρόμο για να εισβάλουν στο Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας και στο Βασίλειο της Ελλάδας. Αν και ένα κυριότερο μέλος του Άξονα, η Βουλγαρία έμεινε εκτός πολέμου όσο το δυνατόν περισσότερο κατά τη διάρκεια του καθεστώτος του Βασιλιά Μπόρις και του Πρωθυπουργού Φίλοφ. Μετά το θάνατο του Μπόρις τον Αύγουστο του 1943, ο Φίλοφ έγινε μέλος του Συμβουλίου Περιφερειών που ιδρύθηκε επειδή ο νέος Τσάρος, ο Συμεών Β΄, ήταν ανήλικος.
Αντισημιτικός νόμος και φιλοναζιστική πολιτική
Τον Νοέμβριο του 1940, η κυβέρνηση του Μπογκντάν Φίλοφ πρότεινε το νόμο για την προστασία του έθνους. Το Κοινοβούλιο ψήφισε την έγκρισή του στις 24 Δεκεμβρίου 1940. Αυτός ο νόμος ήταν ισοδύναμος με τους νόμους της Νυρεμβέργης του Τρίτου Ράιχ και στερούσε τους Εβραίους από πολιτικά δικαιώματα.
Εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία
Η εισβολή προχώρησε με σταθερά εδαφικά κέρδη για τη Ρωσία έως τις αρχές Απριλίου 2022, όταν και αποχώρησε από το Κίεβο και τη βορειοανατολική Ουκρανία γενικότερα. Η γραμμή του μετώπου προχώρησε σταδιακά ως τον Σεπτέμβριο του 2022 υπέρ της Ρωσίας, όταν μια ουκρανική αντεπίθεση οδήγησε στην αποχώρηση των Ρώσων και την ανακατάληψη αρκετών εδαφών στην ανατολική και νότια Ουκρανία. Τον Σεπτέμβριο του 2022, εξαιτίας αυτής της εξέλιξης, η Ρωσία έθεσε σε εφαρμογή μερική επιστράτευση, δημιουργώντας ένα κύμα εξόδου πολλών Ρώσων από τη χώρα, ενώ διεξήγαγε μια σειρά από αμφιλεγόμενα και μη αναγνωρισμένα δημοψηφίσματα προσάρτησης των κατεχόμενων περιοχών της Ουκρανίας στη Ρωσία, τα οποία οδήγησαν στην προσάρτηση ορισμένων περιοχών στη Ρωσία στις 30 Σεπτεμβρίου 2022.
Μπογκντάν Φίλοφ
Αντισημιτικός νόμος και φιλοναζιστική πολιτική
Ο Φίλοφ ίδρυσε την Επιτροπή για Εβραϊκές Υποθέσεις ως εκτελεστικό όργανο, που αφορά τους Εβραίους στη Βουλγαρία. Σύμφωνα με μια κυβερνητική απόφαση, που ελήφθη τον Μάρτιο του 1943, οι Εβραίοι από τα «εδάφη, που είχαν πρόσφατα προσαρτηθεί», που δεν ήταν Βούλγαροι υπήκοοι, απελάθηκαν από βουλγαρικές αρχές σε γερμανικά στρατόπεδα εξόντωσης: συνολικά, 11.343 Εβραίοι από την τότε κατεχόμενη βόρεια Ελλάδα και τη Βαρντάρ Μπανόβινα  απελάθηκαν στις γερμανικές φυλακές και αργότερα στα κέντρα δολοφονίας της Τρεμπλίνκα. Σχεδόν κανένας δεν επέζησε. Ωστόσο, υποκύπτοντας σε πίεση από τη Βουλγαρική Ορθόδοξη Εκκλησία και από τον αναπληρωτή ομιλητή του Κοινοβουλίου, Ντιμίταρ Πέσεφ, η κυβέρνηση, που ήταν σύμμαχος των Ναζί, δεν απέλασε τους 50.000 Εβραίους, τους Βούλγαρους υπηκόους, από τα "παλιά εδάφη" (αντιπολεμική Βουλγαρία), σώζοντάς τους.
Εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία
Ιστορικό πλαίσιο και αναλύσεις
Οι δεσμοί της Ρωσίας και της Ουκρανίας (φυλετικοί, ιστορικοί, πολιτιστικοί, εμπορικοί και οικονομικοί) ήταν παραδοσιακά στενοί και δυνατοί. Ακόμα και μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, και την ανακήρυξη του ανεξάρτητου κράτους της Ουκρανίας τον Αύγουστο του 1991, οι δεσμοί παρέμειναν ισχυροί για τουλάχιστον μια δεκαετία. Πολιτικοί σαν τον Γιούσενκο και την Τιμοσένκο υπήρξαν πρωτεργάτες της στροφής της Ουκρανίας προς τη Δύση, ξεκινώντας, μεταξύ άλλων, τη διαδικασία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση και ζητώντας την ένταξη της χώρας τους στο ΝΑΤΟ. Η προσπάθεια αυτή ενθαρρύνθηκε ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ αλλά και τις άλλες χώρες του δυτικού κόσμου με κύριο σκοπό τη μείωση της επιρροής της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η χώρα άρχιζε να διχοτομείται μεταξύ ρωσόφιλων και δυτικόφιλων, μια διχοτόμηση που αποτυπώθηκε ακόμα και γεωγραφικά: η κεντροδυτική Ουκρανία προτιμούσε τη σύσφιξη των σχέσεων με την Ευρώπη ενώ η ανατολική προτιμούσε τη Ρωσία.
Μπογκντάν Φίλοφ
Θάνατος
Η ποινή ανακλήθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Βουλγαρίας στις 26 Ιουνίου 1996.
Εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία
Ιστορικό πλαίσιο και αναλύσεις
Η διάρκεια και η ένταση των διαδηλώσεων χώρισε την Ουκρανία και κυριολεκτικά στα δυο: η νίκη του φιλοδυτικού Πέτρο Ποροσένκο στις προεδρικές εκλογές του ίδιου έτους οδήγησαν στο ξέσπασμα αντικυβερνητικών ταραχών στο Ντονμπάς, οι ρωσόφωνοι του οποίου διεκδικούσαν πλέον την πλήρη αυτονομία τους από την Ουκρανία. Η έκκληση του Ανωτάτου Συμβουλίου της Κριμαίας να ζητήσει από τη Ρωσία, τον Μάρτιο του 2014 την επανένωση μαζί της, αποτέλεσε την αφορμή για να εισβάλλει ο ρωσικός στρατός και να προσαρτήσει την περιοχή, ενώ αυτονομιστές υποστηριζόμενοι από τη Ρωσία, κατέκτησαν μεγάλο κομμάτι του Ντονμπάς, εγκαινιάζοντας έτσι μια περίοδο περιφερειακού πολέμου. Το 2021, η Ρωσία ξεκίνησε τη συγκέντρωση μεγάλων στρατευμάτων στα σύνορα της με την Ουκρανία, τα οποία έφτασαν τις 190,000 μονάδες μαζί με στρατιωτικό εξοπλισμό.
Μπογκντάν Φίλοφ
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Ιστορικοί του 20ού αιώνα Κατηγορία:Πρωθυπουργοί της Βουλγαρίας Κατηγορία:Πολιτικοί του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου Κατηγορία:Βούλγαροι ιστορικοί Κατηγορία:Βούλγαροι αρχαιολόγοι Κατηγορία:Βούλγαροι ακαδημαϊκοί
Εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία
Ιστορικό πλαίσιο και αναλύσεις
μικρογραφία|αριστερά|306x306px|Χάρτης των κρατών που παρέχουν είτε στρατιωτική είτε [[ανθρωπιστική βοήθεια στην Ουκρανία.]] Με το πέρασμα των χρόνων και παρά τις προσπάθειες εύρεσης συμβιβαστικής λύσης, η στάση και των δυο χωρών γινόταν όλο και πιο αδιάλλακτη με κατηγορίες να εκτοξεύονται εκατέρωθεν. Τον Φεβρουάριο του 2022 η Ρωσία μετέφερε τον πόλεμο από τις ανατολικές περιοχές σε ολόκληρη την Ουκρανία, με σκοπό να επιφέρει μια ντε φάκτο λύση του προβλήματος.
Σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, ο διεθνολόγος Τζον Μερσχάιμερ (John Mearsheimer) συμπέρανε ότι η επέμβαση της Δύσης στα εσωτερικές υποθέσεις της Ρωσίας ήταν σημαντικότατος παράγοντας αύξησης της ρωσικής επιθετικότητας. Η προσπάθεια επέκτασης του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά μέσω της Ουκρανίας ήταν επόμενο να συναντήσει τη ρωσική άρνηση. Ο Μερσχάιμερ έχει επικρίνει πολλές φορές την πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στη Ρωσία, θεωρώντας μάλιστα τη χώρα του αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση ως τους κύριους υπεύθυνους της κρίσης που προκλήθηκε με την προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία, το 2014.
Αντίθετα, o ιστορικός και βιογράφος του Ιωσήφ Στάλιν, Στίβεν Κότκιν (Stephen Kotkin) υποστήριξε ότι ακόμα και αν το ΝΑΤΟ δεν επιδίωκε την προς Ανατολάς επέκτασή του, η Ρωσία θα συμπεριφερόταν με τον ίδιο τρόπο, λόγω του μεγαλοϊδεατισμού και του σωβινισμού που υπάρχουν ενσωματωμένα στην πολιτική της από την εποχή της Ρωσικής Αυτοκρατορίας.
Χρονικό του πόλεμου
Στις 21 Φεβρουαρίου 2022, η Ρωσία αναγνώρισε επίσημα τη Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ και Λαϊκή Δημοκρατία του Λουγκάνσκ ως αυτόνομες πολιτείες του Ντονμπάς. Την επόμενη ημέρα, η Ρωσία έδωσε το πράσινο φως για στρατιωτική επέμβαση, με τους στρατιώτες να προχωρούν και στις δύο περιοχές. Με την απόφαση του Προέδρου της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία από την Ουκρανία των αυτόνομων περιοχών του Ντανιέτσκ και του Λουγκάνσκ (ανεξαρτησία που οι δυο αυτές περιοχές είχαν διεκδικήσει ήδη από το 2014, δημιουργώντας τις Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ και Λ.Δ. του Λουγχάνσκ, αντίστοιχα), ενισχύθηκαν οι εκτιμήσεις για ενδεχόμενη πολεμική σύγκρουση, αφού η αναγνώριση των δυο αυτών κρατιδίων έδινε στη Ρωσία την κατάλληλη αφορμή, δηλαδή την υπεράσπιση των ομοεθνών της, ώστε να επέμβει στρατιωτικά σε ουκρανικά εδάφη. Την απόφαση του Ρώσου προέδρου, φαίνεται να υποστήριξε σε δημοσκόπηση που διεξήχθη την επόμενη ημέρα, το 73% των Ρώσων πολιτών που πήραν μέρος σε αυτή, όπως μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων TASS, ενώ δημοσκόπηση του CNN στη Ρωσία έδειξε ότι το 50% των ερωτηθέντων συμφωνούν με τη χρήση στρατιωτικών δυνάμεων προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο εισόδου της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, με το 25% να αντιτίθεται.
Αρχική ρωσική εισβολή
Σε τηλεοπτικό διάγγελμα του Πούτιν, στις 24 Φεβρουαρίου, δήλωσε ότι τα κρατίδια του Ντονέσκ και του Λουγχάνσκ ζήτησαν τη ρωσική βοήθεια και για το λόγο αυτό αποφάσισε τη διεξαγωγή ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης. Είπε πως ανταποκρίθηκε στην έκκληση των δυο ηγετών των ρωσόφωνων περιοχών, του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ για βοήθεια. Ισχυρίστηκε ότι στόχος είναι «η υπεράσπιση των ανθρώπων που επί οκτώ χρόνια υφίστανται διωγμούς και γενοκτονία από το καθεστώς του Κιέβου» και ότι θα οδηγηθούν στη Δικαιοσύνη «όσοι διέπραξαν πολλαπλά εγκλήματα εναντίον αμάχων, συμπεριλαμβανομένων και πολιτών της Ρωσικής Ομοσπονδίας». Στο διάγγελμα του, ο Βλαντιμίρ Πούτιν χρησιμοποίησε αλυτρωτικούς όρους, αμφισβήτησε την κυριαρχία της Ουκρανίας, και (σύμφωνα με πληθώρα αναλυτών, εσφαλμένα ) υποστήριξε ότι η χώρα κυβερνείται από νεοναζί, που καταδιώκουν τις Ρωσικές μειονότητες εντός της Ουκρανίας.
Τις ημέρες που ακολούθησαν από την έναρξη του πολέμου, μεραρχίες πεζικού μαζί με υποστηρικτικές μεραρχίες τεθωρακισμένων, εστίασαν τη δράση τους σε τέσσερα σημεία: στο βόρειο μέτωπο προς το Κίεβο, στο βορειοανατολικό στο Τσερνίχιβ, στο νοτιοανατολικό στις περιοχές του Ντονέτσκ και του Λουγχάνσκ και τέλος στο νότιο εισβάλλοντας από την Κριμαία.
μικρογραφία|276x276px|αριστερά|Πολίτες του [[Κίεβο|Κιέβου αναζητούν υπόγεια προστασία στους σταθμούς του μετρό της ουκρανικής πρωτεύουσας.]]
Στις 25 Φεβρουαρίου ρωσικές στρατιωτικές μονάδες έφτασαν στην ευρύτερη περιοχή του Κιέβου, αφού πρώτα κατέλαβαν το εργοστάσιο του Τσερνομπίλ. Επίσης κατέλαβαν το αεροδρόμιο Χοστομέλ (ή Αντόνοφ), λίγο έξω από το Κίεβο. Κατά τη διάρκεια της μάχης καταστράφηκε το μοναδικό εν λειτουργία Antonov An-225, το οποίο βρισκόταν σε ένα υπόστεγο στο αεροδρόμιο. Στη συνέχεια οι Ρώσοι προσπάθησαν να πολιορκήσουν το Κίεβο και καταγράφηκε ένα μακρύ μακρύ κομβόι τεθωρακισμένων μήκους 64 χιλιομέτρων να κινείται προς την πόλη.
Τα ξημερώματα της 4ης Μαρτίου, οι Ουκρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι έχει ξεσπάσει πυρκαγιά στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια (ο μεγαλύτερος σε μέγεθος στην Ευρώπη) έπειτα από βομβαρδισμό των Ρώσων. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Ντμίτρο Κουλέμπα, απαίτησε να απομακρυνθούν οι Ρωσικές δυνάμεις, καθώς υπάρχει κίνδυνος πυρηνικού ατυχήματος, που σύμφωνα με τον ίδιο "θα είναι 10 φορές χειρότερο από το ατύχημα του Τσερνόμπιλ". Τελικά η πυρηνική υπηρεσία της Ουκρανίας, διαβεβαίωσε ότι δεν υπάρχει κίνδυνος ατυχήματος καθώς και ότι δεν γίνεται μάχη στις εγκαταστάσεις αφού βρίσκεται υπό πλήρη Ρωσικό έλεγχο. Η πλευρά της Ρωσίας δήλωσε ότι το όλο θέμα ήταν "προβοκάτσια του εθνικιστικού καθεστώτος του Κιέβου".
Οι Ουκρανοί ξεκίνησαν αντεπίθεση στα βόρεια στα τέλη Μαρτίου και οι Ρώσοι αποχώρησαν από τη βόρεια Ουκρανία. Όταν οι ουκρανικές δυνάμεις εισήλθαν στην Μπούτσα την 1η Απριλίου βρήκαν δεκάδες αμάχους νεκρούς. Σε απάντηση αυτών των ευρημάτων, ο ΟΗΕ απέπεμψε τη Ρωσία από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Οι Ρώσοι αποχώρησαν επίσης μέχρι τις 7 Απριλίου από τα ομπλάστ Τσερνίχιβ και Σούμι.
Ρωσική επίθεση στο Ντονμπάς
Μετά την πτώση της Μαριούπολης, οι ρωσικές δυνάμεις επικεντρώθηκαν σε άλλες περιοχές του Ντονμπάς, καταλαμβάνοντας το Λύμαν στις 26 Μαΐου, το Σιεβιεροντονέτσκ στις 25 Ιουνίου, μετά από μάχη διάρκειας ενός μήνα, και το Λισιτσάνσκ στις 2 Ιουλίου. Μετά από μάχες στο Πίσκι της ανατολικής Ουκρανίας που χαρακτηρίστηκαν σφοδρές, στις 13 Αυγούστου, οι Ρωσικές δυνάμεις υποστήριξαν ότι κατέστρεψαν τοπικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και το οπλικό σύστημα HIMARS, θέτοντας και την περιοχή υπό τον έλεγχό τους. Νωρίτερα την ίδια μέρα, ο Βλαντίμιρ Πούτιν προειδοποίησε ότι αν συνεχιστούν να επιτάσσονται περιουσίες Ρώσων πολιτών από Αμερικανικές αρχές, θα υπάρξει σοβαρός κίνδυνος στις εναπομείναντες διμερείς σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας.
Στις 15 Αυγούστου, έγιναν αναφορές για νεκρούς πολίτες στην Οδησσό από τις ίδιες τις νάρκες που είχαν τοποθετηθεί από τις Ουκρανικές αρχές, ενώ την ίδια μέρα οι Ουκρανοί βομβάρδισαν το Ντονιέσκ και οι Ρώσοι αντίστοιχα το Χάρκοβο. Μια μέρα πριν, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε "απαιτήσει" από τη Δύση, να επιβάλει κυρώσεις στην πυρηνική ενέργεια της Ρωσίας. Στις 17 Αυγούστου, η Ουκρανία απείλησε τη Ρωσία ότι θα «γκρεμίσουν τη γέφυρα του Κερτς», ενώ την ίδια μέρα ανέλαβε την ευθύνη για βομβιστικές επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις των Ρώσων στην Κριμαία. Στις 20 Αυγούστου, η Ουκρανοί επιτέθηκαν σε μονάδες της Σεβαστούπολης, συμπεριλαμβανομένου του αρχηγείου του ρωσικού πολεμικού Ναυτικού, με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, προκαλώντας ισχυρή έκρηξη.
Στα μέσα Αυγούστου, αυξήθηκαν οι φόβοι για πυρηνικό ατύχημα στη Ζαπορίζια, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται για προβοκάτσια Η Μόσχα, είχε δηλώσει προηγουμένως ότι είναι θετική σε μια παρέμβαση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας.
Λίγες μέρες αργότερα, η Ρωσία κατηγόρησε την Ουκρανία είχε δηλητηριάσει Ρώσους στρατιώτες στα τέλη Ιουλίου, στην περιοχή του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια και έκανε λόγο για «χημικό πόλεμο». Το Ουκρανικό Υπουργείο Άμυνας ισχυρίστηκε ότι μάλλον οι δηλητηριάσεις θα προήλθαν από «ληγμένες κονσέρβες» και αρνήθηκε να απαντήσει σε σχετική ερώτηση του πρακτορείου Reuters.
Ουκρανική αντεπίθεση σε Χάρκοβο και Χερσώνα και προσαρτήσεις εδαφών από τη Ρωσία
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2022, οι ουκρανικές δυνάμεις αντεπιτέθηκαν στο μέτωπο του Χαρκόβου, ξεκινώντας από την περιοχή της Μπαλακλίγια και με κατεύθυνση προς το Κουπιάνσκ, αποκόπτοντας το Ιζιούμ από τις εφοδιαστικές γραμμές. Η αντεπίθεση είχε ως αποτέλεσμα οι Ρώσοι να ανακοινώσουν την αποχώρησή τους από την περιφέρεια Χαρκόβου. Στις 2 Οκτωβρίου οι Ουκρανοί ανακατέλαβαν το Λύμαν μετά από μάχη.