cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Οκτάγραμμα
Παραλλαγές
μικρογραφία|δεξιά|200px|Η [[πυξίδα των οκτώ σημείων μπορεί να θεωρηθεί ως οκταγωνικό αστέρι με τέσσερα βασικά και τέσσερα δευτερεύοντα σημεία]] μικρογραφία|δεξιά|200px|Η παλιά σημαία της [[Χιλής περιείχε ένα οκταγωνικό άστρο (Dih4) με σβησμένες τις ακμές]] Όλες οι παραλλαγές έχουν μικρότερη διεδρική συμμετρία, Dih4:
Μπορεί να ρυθμιστεί παραλλαγή έτσι ώστε τρεις ακμές να διασταυρώνονται σε ένα μόνο σημείο, όπως στο σύμβολο της λετονικής θεότητας Auseklis (που σημαίνει: φωσφορούχος):
Στο Κοράνιο βρίσκουμε το σύμβολο rubʿ al-ḥizb (που σημαίνει: ένα τεταρτημόριο του μέρους), το οποίο είναι η Unicode γλυφίδα:
Ενώσεις αστεροειδούς πολυγώνου
Υπάρχουν δύο κανονικά οκταγραμμικά αστεροειδή σχήματα (ενώσεις) της μορφής {8/k}, το πρώτο είναι κατασκευασμένο ως δύο τετράγωνα {8/2}=2{4}, και το δεύτερο ως τέσσερα εκφυλισμένα δίγωνα, {8/4}=4{2}. Υπάρχουν και άλλες ισογώνιες και ισότοξες ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων των ορθογώνιων και των ρομβοειδών μορφών.
Αστεροειδές οκτάγωνο
Ένα αστεροειδές οκτάγωνο μπορεί να θεωρηθεί ως κοίλο εξαδεκάγωνο, με εσωτερική διασταυρούμενη γεωμετρία που διαγράφεται. Μπορεί επίσης να αποσυντίθεται με ακτινικές γραμμές.
Άλτα Βεραπάς
Η Άλτα Βεραπάς (Alta Verapaz) είναι διαμέρισμα (διοικητική περιφέρεια) της Γουατεμάλας με πληθυσμό 1.215.038 κατοίκους (κατά την απογραφή του 2018) και πρωτεύουσα την πόλη Κομπάν.
Γεωγραφία
Καθώς υποδεικνύει η ονομασία του, το διαμέρισμα Άλτα Βεραπάς είναι ορεινή περιοχή, με υψίπεδα και πτυχωσιγενείς κοιλάδες. Το μεγαλύτερο υψόμετρο είναι 2.800 μέτρα και το μικρότερο 300 μέτρα, με μεσοσταθμικό υψόμετρο περί τα 1.350 μέτρα. Υπάρχουν σημαντικές φυτείες καφέ, ιδίως στο δυτικό τμήμα, γύρω από την πρωτεύουσα. Εκτός από την Κομπάν, άλλες πόλεις της Άλτα Βεραπάς είναι οι Τσίσεκ, Σαν Πέδρο Καρτσά και Σαν Κριστόβαλ Βεραπάς.
Ιστορία
Στην προκολομβιανή εποχή ολόκληρη αυτή η περιοχή ήταν μέρος όπου άνθιζε ο πολιτισμός των Μάγια. Τη δεκαετία του 1520 έφθασαν οι Ισπανοί Κονκισταδόρες και κατέκτησαν τα κεντρικά και τα νότια υψίπεδα της σημερινής Γουατεμάλας, αλλά υπεχώρησαν στην Άλτα Βεραπάς εξαιτίας της θηριώδους αντιστάσεως των ιθαγενών. Η τοπική προφορική ιστορία διηγείται ένα περιστατικό άγνωστο στους Κονκισταδόρες: ένα δουλεμπορικό πλοίο είχε ανατραπεί στην κοντινότερη ακτή πριν από την άφιξη των πρώτων Ευρωπαίων. Οι πρώην Αφρικανοί σκλάβοι που μετέφερε μετακινήθηκαν στο εσωτερικό της χώρας και ένωσαν τις δυνάμεις τους με τους εκεί ιθαγενείς, μαχόμενοι για τη διατήρηση της ελευθερίας τους. Οι Αφρικανοί και οι Μάγια της περιοχής δεν κατακτήθηκαν από τα όπλα, αλλά από τον Σταυρό: Ισπανοί μοναχοί ζήτησαν από τους ιθαγενείς μια ευκαιρία να κηρύξουν ειρηνικά τον Χριστιανισμό στη γη τους, και κατόρθωσαν να τους μεταστρέψουν στη νέα θρησκεία. Τότε, το 1548, έδωσαν στην περιοχή την ονομασία «Βέρα-πας», που σημαίνει «Αληθινή ειρήνη».
Τον 19ο αιώνα η περιοχή άρχισε να παράγει σημαντικές ποσότητες καφέ, ενώ προϋπήρχε ήδη μια φυτεία ζαχαροκάλαμου από προηγούμενους αιώνες και σήμερα ένα μουσείο εκθέτει την ιστορία της. Επιπλέον, οι Γερμανοί που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μετά το 1870 εισήγαγαν το κάρδαμο από τις Ινδίες, με αποτέλεσμα η Γουατεμάλα, χάρη στην Άλτα Βεραπάς, να είναι σήμερα ο μεγαλύτερος παραγωγός και εξαγωγέας κάρδαμου παγκοσμίως.
Το 1850 το διαμέρισμα είχε εκτιμώμενο πληθυσμό 66 χιλιάδες κατοίκους.
Ως αποτέλεσμα του μεξικανικού πολέμου κατά των ναρκωτικών, μέλη της συμμορίας-καρτέλ Λος Σέτας (Los Zetas) κατέλαβαν μεγάλο μέρος του διαμερίσματος και πολλές μικρές πόλεις τον Δεκέμβριο του 2010. Η κυβέρνηση της Γουατεμάλας κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στις 19 Δεκεμβρίου 2010, οπότε ο στρατός ερεύνησε κτήρια μαζί με την αστυνομία και συνέλαβε υπόπτους χωρίς εντάλματα.
Δήμοι
Το διαμέρισμα υποδιαιρείται στους εξής 17 δήμους:
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Διαμερίσματα της Γουατεμάλας
Μίρτσα Γκαλίμπ
Ο Μίρτσα Γκαλίμπ ( 27 Δεκεμβρίου 1797 – 15 Φεβρουαρίου 1869), ήταν εξέχων ποιητής στις γλώσσες Ουρντού και περσικά που δραστηριοποιήθηκε κατά τα τελευταία χρόνια της Αυτοκρατορίας των Μουγκάλ. Το πλήρες όνομά του ήταν Μίρτσα Ασαντουλάχ Μπαιγκ Χαν. Υπέγραφε ως Γκαλίμπ (Ουρντού:, σημαίνει "κυρίαρχος") και Ασάντ (Ουρντού: , σημαίνει "λιοντάρι"). Κατά τη διάρκεια της ζωής του οι Μουγκάλ εκλείφθηκαν και εκτοπίστηκαν από τους Βρετανούς και τελικά καθαιρέθηκαν μετά την ήττα από την Ινδική εξέγερση του 1857, όλα γεγονότα που περιέγραψε. Πιο συγκεκριμένα, έγραψε αρκετές γκαζάλες κατά τη διάρκεια της ζωής του, που έκτοτε έχουν ερμηνευθεί και τραγούδηθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους από διαφορετικούς ανθρώπους. Ο Γκαλίμπ, ο τελευταίος μεγάλος ποιητής της Εποχής των Μουγκάλ, θεωρείται ένας από τους πιο διάσημους και σημαντικούς ποιητές της Ουρντού γλώσσας. Σήμερα ο Γκαλίμπ παραμένει δημοφιλής όχι μόνο στην Ινδία και το Πακιστάν, αλλά και μεταξύ των Ιντουστάνι που βρίσκονται σε όλο τον κόσμο.
Ιστορία
μικρογραφία|Το Γκαλίμπ κι Χαβέλι, που σημαίνει η Έπαυλη του Γκαλίμπ, είναι τώρα μουσείο στο Μπαλλιμαραν, Παλιά Δελχί μικρογραφία|240x240εσ|Ενδύματα του Μίρτσα Γκαλίμπ, από το Μουσείο Γκαλίμπ στο Νέο Δελχί μικρογραφία|150x150εσ|Ειδικό αναμνηστικό εξώφυλλο του Γκαλίμπ που κυκλοφόρησε στην Ινδία. Ο Μίρτσα Γκαλίμπ γεννήθηκε στο Καλα Μαχαλ στην Άγκρα, σε μια οικογένεια που καταγόταν από Αιμπάκ Τούρκους που μετανάστευσαν στη Σαμαρκάνδη (στο σημερινό Ουζμπεκιστάν) μετά την πτώση των Σελτζούκων βασιλιάδων.
Αργότερα μετακόμισε στο Δελχί μαζί με τον μικρότερο αδελφό του, Μίρτσα Γιουσούφ, ο οποίος είχε αναπτύξει σχιζοφρένεια σε νεαρή ηλικία και αργότερα πέθανε στο Δελχί κατά το χαοτικό 1857.
Σύμφωνα με την Μουσουλμανική παράδοση για την αριστοκρατία, είχε έναν κανονισμένο γάμο σε ηλικία 13 ετών, αλλά κανένα από τα επτά παιδιά του δεν επιβίωσαν πέρα από τη βρεφική ηλικία. Μετά το γάμο του εγκαταστάθηκε στο Δελχί. Σε μία από τις επιστολές του περιγράφει το γάμο του ως τη δεύτερη φυλάκιση μετά τον αρχικό περιορισμό που ήταν η ίδια η ζωή. Η ιδέα ότι η ζωή είναι ένας συνεχής επώδυνος αγώνας που μπορεί να τελειώσει μόνο όταν τελειώνει η ίδια η ζωή, είναι ένα επαναλαμβανόμενο θέμα στην ποίηση. Σε ένα από τα δίστιχα το θέτει συνοπτικά:
Μετάφραση στα Χίντι
Μετάφραση στα αγγλικά
Η άποψη του Μίρτσα Γκαλίμπ για τον κόσμο είναι ότι τον βλέπει σαν μια παιδική χαρά όπου όλοι είναι απασχολημένοι σε μάλλον πεζές δραστηριότητες και γλέντια παρά σε κάτι με μεγαλύτερη αξία, όπως ο ίδιος έγραψε:
Μεταγραφή στα Χίντι
Στην ηλικία των τριάντα είχε φέρει στον κόσμο επτά παιδιά, κανένα εκ των οποίων δεν επέζησε (αυτός ο πόνος έχει βρει την ηχώ του σε αρκετές γκαζάλες του Γκαλίμπ). Οι αναφορές για τη σχέση με τη γυναίκα του είναι αντικρουόμενες. Πιστεύεται ότι ήταν ευσεβείς, συντηρητική και θεοσεβούμενη.
Ο Γκαλίμπ ήταν υπερήφανος για τη φήμη του ως γκανιότα. Κάποτε φυλακίστηκε για τυχερά παιχνίδια και αργότερα τον διασκέδαζε η υπόθεση με υπερηφάνεια. Στους κύκλους των Μουγκάλ, απέκτησε ακόμα και τη φήμη του ως "ευγενής με τις κυρίες". Μια φορά, όταν κάποιος επαίνεσε την ποίηση του ευσεβούς Σέιχ Σάμπαϊν στην παρουσία του, ο Γκαλίμπ αμέσως ανταπάντησε: Την 15 Φεβρουαρίου 1869 πέθανε στο Δελχί.
Τίτλοι Μουγκάλ
Το 1850, ο Αυτοκράτορας Μπαχαντουρ Σαχ Ζαφάρ Β' απένειμε στον Γκαλίμπ τον τίτλο "Νταμπιρ-αλ-Μουλκ", και πρόσθεσε τον τίτλο "Νατζμ-αντ-νταυλα". Η απόδοση αυτών των τίτλων συμβόλισε την ένταξη του Μίρτσα Γκαλίμπ στην αριστοκρατία του Δελχί. Από τον Αυτοκράτορα του απονεμήθηκε, επίσης, ο τίτλος "Μίρτσα Νόσα", και έτσι προστέθηκε το Μίρτσα ως μικρό όνομά του. Ήταν σημαντικός αυλικός στη βασιλική αυλή του Αυτοκράτορα. Το 1854 ο Μίρτσα Γκαλίμπ διορίστηκε διδάκτορας ποιητής για τον Αυτοκράτορα, και την 10η Ιουλίου 1856 για τον Πρίγκιπα Φακρ-αντ Ντιν Μίρτσα, πρωτότοκο γιο του Μπαχαντούρ Σαχ Β'. Από τον Αυτοκράτορα διορίστηκε, επίσης, όπως το βασιλικός ιστορικός της Αυλής των Μουγκάλ.
Ως ένας από τους φθίνοντες ευγενείς των Μουγκάλ και παλαιά προσγειωμένη αριστοκρατία, δεν εργάστηκε ποτέ βιοποριστικά, έζησε με βασιλική πατρωνία των Αυτοκρατόρων Μουγκάλ, τις πιστώσεις ή τη γενναιοδωρία των φίλων του. Η φήμη τον έφτασε μεταθανάτια. Ο ίδιος σχολίαζε στη ζωή του ότι θα αναγνωριστεί από τις επόμενες γενεές. Μετά την πτώση της Μογγολικής Αυτοκρατορίας και την άνοδο των Βρετανικών Ινδίων, παρά τις πολλές προσπάθειες, ο Γκαλίμπ δεν μπορούσε ποτέ να εξασφαλίσει τις ίδιες απολαβές.
Λογοτεχνική καριέρα
Ο Γκαλίμπ άρχισε να συνθέτει ποίηση στην ηλικία των 11. Η πρώτη του γλώσσα ήταν η Ουρντού, αλλά στο σπίτι του μιλούσαν και περσικά και τουρκικά. Ο νεαρός Γκαλίμπ σπούδασε στα περσικά και αραβικά. μικρογραφία|Ποίημα του Γκαλίμπ γραμμένο με Περσική καλλιγραφία Νασταλικ Παρόλο που ο ίδιος ο Γκαλίμπ ήταν πολύ υπερήφανος για τα ποιητικά του επιτεύγματα στα περσικά, σήμερα είναι πιο γνωστός για τις γκαζάλες του στα Ουρντού. Οι ανθολογίες του από γκαζάλες έχουν μελετηθεί και ερμηνευθεί από πολλούς λόγιους των Ουρντού.
Σύμφωνα με τις συμβάσεις του κλασικού γκαζάλι, στους περισσότερους στίχους του Γκαλίμπ, η ταυτότητα και το φύλο του αγαπημένου είναι απροσδιόριστο. Ο κριτικός/ποιητής/συγγραφέας Σαμσουρ Ραμαν Φαρούκι εξηγεί ότι η σύμβαση του να έχει την "ιδέα" ενός εραστή ή αγαπημένου αντί ενός πραγματικού εραστή/αγαπημένου απελευθέρωσε τον ποιητή-πρωταγωνιστή-εραστή από τις απαιτήσεις του ρεαλισμού. Η ποίηση αγάπης στα Ουρντού από το τελευταίο τέταρτο του δέκατου έβδομου αιώνα και μετά, αποτελείται κυρίως από "ποιήματα για την αγάπη" και όχι "ποιήματα αγάπης" με την Δυτική έννοια του όρου.
Η πρώτη ολοκληρωμένη αγγλική μετάφραση των γκαζάλων του Γκαλίμπ ήταν τα Σονέτα Αγάπης του Γκαλίμπ και δημοσιεύτηκαν στην Ινδία και το Πακιστάν.
Επιστολές
μικρογραφία|Μια σελίδα από τις επιστολές του Γκαλίμπ (χειρόγραφη) Ο Μίρτσα Γκαλίμπ ήταν ταλαντούχος συγγραφέας επιστολών και πεζογράφος. Στις επιστολές του έκανε χρήση του πεζού και εύκολου κοινού λόγου των Ουρντού, ενώ προγενέστερα η συγγραφή επιστολών στα Ουρντού περιλάμβανε ιδιαίτερη καλλιγραφία και διακοσμητική. Έκανε τις επιστολές του να "μιλούν", χρησιμοποιώντας λέξεις και φράσεις, σαν να συνομιλούσε με τον αναγνώστη. Όπως είπε: «από εκατοντάδες μίλια μακριά μίλα με γλώσσα της πένας και χαίρε την ευχαρίστηση της συνάντησης έστω και όταν είστε χώρια». Οι επιστολές του ήταν πολύ ανεπίσημες· μερικές φορές απλά έγραφε το όνομα του αποδέκτη και άρχιζε την επιστολή. Ήταν πολύ αστειευόμενος και έγραψε πολλές ενδιαφέρουσες επιστολές, όπως: «Θέλω να γράψω τις γραμμές έτσι ώστε ο κάθε αναγνώστης να τις χαίρεται». Οι επιστολές του μεταφράστηκαν στα αγγλικά από τον Ραλφ Ράσελ στο The Oxford Ghalib.
Ο Γκαλίμπ ήταν ο χρονικογράφος μιας ταραχώδους περιόδου. Ένα-ένα, είδε τα παζάρια – Παζάρι Κας, Παζάρι Ουρντού, Παζάρι Κχαράμ-κα, να εξαφανίζονται, και ολόκληρες μοχάλες (περιοχές) και κατρας (σοκάκια) έγιναν καπνός. Τα χαβέλις (αρχοντικά) των φίλων του ισοπεδώθηκαν. Ο Γκαλίμπ έγραψε ότι το Δελχί είχε γίνει μια έρημος. Το νερό ήταν λιγοστό. Το Δελχί ήταν "στρατόπεδο". Ήταν το τέλος της φεουδαρχικής ελίτ στην οποία ανήκε. Έγραψε:
«Ένας ωκεανός αίματος καρδάρια γύρω μου Φευ! Αυτά ήταν όλα! Το μέλλον θα δείξει Τι περισσότερο απομένει να δω.»
Καλλιτεχνικό ψευδώνυμο
Το αρχικό τακχάλους (καλλιτεχνικό ψευδώνυμό) του ήταν Άσαντ, από το πραγματικό όνομά του, Ασαντουλαχ Χαν. Από κάποια στιγμή νωρίς στην ποιητική του καριέρα χρησιμοποιούσε το όνομα Γκαλίμπ (που σημαίνει παντοδύναμος, ανώτατος,εξοχότατος).
Ο Μίρτσα Γκαλίμπ και ο Σαϊέντ Αχμάντ Καν
μικρογραφία|ο Σερ Σαϊέντ Αχμάντ Καν Το 1855 o Σερ Σαϊέντ Αχμάντ Καν ολοκλήρωσε την σχολαστική, μελετημένη και εικονογραφημένη έκδοση του Αι'ν-ε Ακμπάρι (Διοικητική Οργάνωση του Άκμπαρ) του Αμπούλ Φαζλ. Ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα, και θεωρώντας τον Μίρτσα Γκαλίμπ άνθρωπο που θα εκτιμήσει το έργο του, ο Σαϊέντ Αχμάντ προσέγγισε τον μεγάλο Γκαλίμπ και του ζήτησε να γράψει ένα τακρίζ (στη σύμβαση των καιρών, έναν εγκωμιαστικό πρόλογο). Ο Γκαλίμπ παρέδωσε ένα μικρό περσικό ποίημα που στηλίτευε το Αι'ν-ε Ακμπάρι και, κατά συνέπεια, τον αυτοκρατορικό, πολυτελή, γραμματισμένο και μορφωμένο πολιτισμό των Μουγκάλ, του οποίου ήταν προϊόν. Το λιγότερο που θα μπορούσε να λεχθεί εναντίον του ήταν ότι το βιβλίο είχε μικρή αξία ακόμα και ως έγγραφο αντίκα. Ο Γκαλίμπ επιτίμησε τον Σαϊέντ Αχμάντ για την απώλεια χρόνου και έργου σε νεκρά πράγματα. Ακόμη χειρότερα, εξήρε τους "σαχίμπ της Αγγλίας" που εκείνη την εποχή κρατούσαν όλα τα κλειδιά για όλα τα αι'νς (σύστημα διοικητικής οργάνωσης) του κόσμου.
Και αυτή η ιδέα του, να διαθέσει το γραμματισμό του και να επιμεληθεί το Α'ιν" κρίμα στην παινεμένη ικανότητα και το δυναμικό του, 3
Το εγκάρδιο καθήκον ήταν ευχάριστο Και υπηρέτησε αποδοτικά και ελεύθερα. 4
Αυτός που δεν θα εκτιμήσει την αξία του αναμφίβολα, όμως, θα τον επαινέσει για το έργο του 5
Για τέτοιο καθήκον, του οποίου βάση είναι το βιβλίο Μόνο ένας υποκριτής εξαίρει. 6
Αν δεν τον επαίνεσα για το έργο του Πρέπει να βρω την ευκαιρία να το κάνω. 8
Δεν θα ομιλήσω διαφορετικά Και δεν υπάρχει καλύτερος καλλιτέχνης και λόγιος από εμένα, 9
Aυτή η πραμάτεια δε βρίσκει αγοραστές σε όλον τον κόσμο. Σε τι κέρδος αποσκοπεί ο Δάσκαλός μου; 10
Πρέπει να ειπωθεί ότι είναι εξαιρετικό ευρετήριο Λοιπόν τι αξιοθέαστο βρίσκεται εκεί; 11
Και αν μου πείς για Νόμους και Κανόνες Ανοίξτε τα μάτια σας, και σε αυτό το απαρχαιωμένο μέρος 12
Δείτε τους Σαχίμπ της Αγγλίας. Δείτε το στυλ και την πρακτική τους, 13
Δείτε τους Νόμους και Κανόνες που έφτιαξαν για όλους Ότι δεν είδε ποτέ κανείς, το παρήγαγαν. 14 Η Επιστήμη και οι δεξιότητες  μεγάλωσαν στα χέρια των ικανών
Oi προσπάθειές τους ξεπέρασαν τις προσπάθειες των προγόνων. 15
Αυτός είναι ο λαός που κατέχει το δικαίωμα σε Νόμους και Κανόνες Κανένας δεν ξέρει πώς να κυβερνήσει μια γη καλύτερα από αυτούς 16
Η Δικαιοσύνη και η Σοφία σε ενότητα Παρέδωσαν εκατοντάδες νόμων στην Ινδία. 17
Η φλόγα γεννήθηκε από την πέτρα Πώς βγήκαν αυτοί οι ικανοί από τα άχυρα! 18
Τι μαγικά έκαναν στο νερό Και με ατμό ταξιδεύουν οι βάρκες στα νερά! 19
Μερικές φορές ο ατμός παίρνει το σκάφος κάτω από τη θάλασσα Μερικές φορές ο ατμός κατεβάζει τον ουρανό στις πεδιάδες. 20
Ο ατμός κάνει τον ουράνιο θόλο να γυρίζει γύρω γύρω Και σαν ατμός είναι τώρα τα γελάδια και τα άλογα. 21
Ο ατμός τρέχει το πλοίο Και περιττεύουν ο αέρας και το κύμα. 22
Τα όργανά τους κάνουν μουσική χωρίς υποκλίσεις Κάνουν τις λέξεις να πετούν ψηλά σαν πουλιά: 23
- Ω δεν βλέπεις ότι αυτοί οι φρόνιμοι άνθρωποι Παίρνουν νέα από χιλιάδες μίλια μακριά σε μερικές αναπνοές; 24
Βάζουν φωτιά στον αέρα Και ο αέρας λάμπει σαν χόβολη, 25
Πήγαινε στο Λονδίνο, γιατί σε αυτόν τον λαμπερό κήπο Η πόλη είναι φωτεινή τη νύχτα, χωρίς κεριά. 26
Ιδού οι επιχειρήσεις των καταρτισμένων: Σε κάθε κλάδο, εκατό καινοτόμοι! 27
Πριν από τους Νόμους και Κανόνες του σήμερα Όλα τα άλλα είχαν γίνει πράγματα του παρελθόντος, 28
Βλέποντας τέτοιο θησαυροφυλάκιο πολύτιμων λίθων Γιατί να συλλέξεις καλαμπόκι από την άλλη συγκομιδή; 30
Μιλώντας για την τεχνοτροπία του είναι καλή Όχι, είναι πολύ καλύτερη από την αναμενόμενη 31
Αλλά για κάθε καλό υπάρχει πάντα και καλύτερο Αν υπάρχει κεφάλι, υπάρχει επίσης και στέμμα γι'αυτό. 32
Μη θεωρείτε τη Γενναιόδωρη Πηγή τσιγγούνα Είναι μια Χουρμαδιά που ρίχνει γλυκό φως, σα χουρμάδες. 33
Το προσκήνυμα των Νεκρών δεν αποδίδει Και δεν θα σκεφτήκατε ότι δεν είναι κάτι περισσότερο από απλά λόγια; 34
Ο Κανόνας της σιωπής ευχαριστεί την καρδιά μου, Γκαλίμπ Αναμφίβολα μίλησες καλά, και αν δεν μίλησες πάλι καλά. 35
Εδώ σ ' αυτό τον κόσμο με τα πιστεύω σου θα προσκυνήσεις όλα τα παιδιά του Προφήτη, Δόξασε το παρελθόν, ο Νόμος σου είναι προσευχή: 36
Ας λάβει από τον Θεό ότι επιθυμήσει Ας τον οδηγεί ευοίωνο αστέρι στις περιπέτειές του. 38 Το ποίημα ήταν απροσδόκητο, αλλά ήρθε σε μια εποχή που η σκέψη και τα συναισθήματα του Σαϊέντ Αχμάντ Χαν ήταν προδιαθετημένα για αλλαγή. Ο Γκαλίμπ φαινόταν ενήμερος για την Ευρωπαϊκής (Αγγλικής) χορηγίας αλλαγή στην παγκόσμια πολιτεία, ειδικά την Ινδική πολιτεία. Ο Σαϊέντ Αχμάντ ίσως θύμωσε με τα μαλώματα του Γκαλίμπ, που ήταν, ωστόσο, ακριβή και μελετημένα. Ο Σερ Σαϊέντ Αχμάντ Χαν ουδέποτε ξαναέγραψε εγκωμιαστική λέξη για το Αι'ν-ε Ακμπάρι και μάλιστα έχασε το ενδιαφέρον του γι'αυτό και ασχολήθηκε με την ιστορία και την αρχαιολογία, και έγινε κοινωνικός μεταρρυθμιστής. μικρογραφία|H Μπροστινή πύλη του Τύμβου του Γκαλίμπ
Θρησκευτικές απόψεις
Ο Γκαλίμπ έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στην αναζήτηση του Θεού και όχι σε τελετουργικές θρησκευτικές πρακτικές. Όπως έγραψε: Το αντικείμενο της προσευχής μου βρίσκεται πέρα από τα όρια της αντίληψης *
Για όσους βλέπουν, το κα'άμπα είναι μια πυξίδα, τίποτα περισσότερο."<sup class="reference" style="white-space:nowrap;">: 79 Όπως και πολλοί άλλοι ποιητές των Ουρντού, ο Γκαλίμπ θα μπορούσε να συνθέσει ποίηση με θρησκευτικό χαρακτήρα, αλλά ήταν επιφυλακτικός σχετικά με ορισμένες ερμηνείες των Ισλαμικών γραφών που έκαναν ορισμένοι θρησκευτικοί ηγέτες. Για την ιδέα του παραδείσου, κάποτε έγραψε σε μια φιλική επιστολή:"Στον παράδεισο είναι σίγουρο ότι την αυγή θα πίνω το αγνό κρασί που υπόσχεται το κοράνι, αλλά πού στον παράδεισο βρίσκονται οι μεγάλες βόλτες με μεθυσμένους φίλους το βράδυ, ή τα μεθυσμένα πλήθη φωνάζοντας χαρούμενα; Πού θα βρω εκεί τη μέθη των σύννεφων του Μουσώνα; Όπου δεν υπάρχει φθινόπωρο, πώς μπορεί να υπάρξει άνοιξη; Αν οι όμορφοι χούροι είναι πάντα εκεί, πού θα υπάρχει θλίψη για το χωρισμό και χαρά για την επανασύνδεση; Πού θα βρεθεί εκεί μια κοπέλα που θα γίνει καπνός αν τη φιλήσουμε;.<sup class='reference' style='white-space:nowrap;'>: 41"Σθεναρά περιφρονούσε τις πρακτικές ορισμένων Ουλεμάδων, που στα ποιήματά του αντιπροσωπεύουν τη στενομυαλιά και την υποκρισία: Ο Σειχ κυμαίνεται περί την πόρτα της ταβέρνας, αλλά πιστέψτε εμένα τον Γκαλίμπ,
Είμαι σίγουρος ότι τον είδα να μπαίνει
Καθώς έφευγα."<sup class="reference" style="white-space:nowrap;">: 41 Σε άλλο στίχο που απευθυνόταν σε ορισμένους μαουλάβις (κληρικούς), τους επέκρινε για την άγνοια και την αλαζονική βεβαιότητα: «Κοιτάξτε βαθύτερα, είστε οι μόνοι που δεν μπορούν να ακούσουν τη μουσική των μυστικών του». Στις επιστολές του, Ghalib συχνά παράθεται τον αυστηρό νομικισμό των Ουλεμάδων με «προκατάληψη για τη διδασκαλία των μπανίγια και των παλιόπαιδων, και κύλιση στα προβλήματα της εμμηνόρροιας και της εμμηνορροϊκής αιμορραγίας» και την πραγματική πνευματικότητα που αποκτάται με «μελέτη των μυστικιστών έργων και εγκάρδια αποδοχή της ουσιαστικής αλήθειας για την πραγματικότητα του Θεού και την παρουσία του σε όλα τα πράγματα".
Την 5η Οκτωβρίου 1857, κατά τη διάρκεια της αντι-Βρετανικής εξέγερσης στο Δελχί, τρεις εβδομάδες μετά την εισβολή των Βρετανικών στρατευμάτων από την Πύλη Κασμίρι, ορισμένοι στρατιώτες ανέβηκαν στη γειτονιά του Γκαλίμπ και τον τράβηξαν ενώπιον του Συνταγματάρχη Μπαρν για ανάκριση. Εμφανίστηκε φορώντας ένα τουρμπανι σε στυλ Κεντρασιατικό Τούρκικο. Ο συνταγματάρχης, σαστισμένοι με την εμφάνισή του, ρώτησε σε σπαστά Ουρντού, «Λοιπόν; Είσαι Μουσουλμάνος;», ο Γκαλίμπ απάντησε: "Μισός;", Ο συνταγματάρχης ρώτησε: "Τι σημαίνει αυτό;" Σε απάντηση ο Γκαλίμπ είπε: "πίνω κρασί, αλλά δεν τρώω χοιρινό."
Ένα μεγάλο μέρος της ποίησης του Γκαλίμπ εστιάζεται στην εξύμνηση και την ευλάβεια του Μωάμεθ, που δείχνει ότι ο ίδιος ήταν ένας ευσεβής Μουσουλμάνος. Έγραψε το Αμπρ-ι Γκαουχαρμπαρ (Το Σύννεφο των Πολύτιμων Λίθων) προς τιμήν του Μωάμεθ. Έγραψε, επίσης, ένα κουασίντα (ωδή) 101 στίχων αφιερωμένο στον Μωάμεθ. Περιέγραψε τον εαυτό του ως αμαρτωλό που πρέπει να σιωπά ενώπιον του Μωάμεθ, καθώς ήταν ανάξιος να απευθυνθεί σε αυτόν που επαινέθηκε από τον Θεό.
Απόψεις για το Ινδουστάν
Στο ποίημά του "Τσιράγκχ-ι-Νταιρ" (Η Λάμπα του Ναού) που σύνθεσε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στο Μπενάρες την άνοιξη του 1827, ο Γκαλίμπ είχε έμπνευση για τη γη του Ινδουστάν (την Ινδική υποήπειρο) και πώς το Κιγιάμαχ (Ημέρα της Κρίσεως) δεν κατάφερε να τη φτάσει, παρά τις πολυάριθμες συγκρούσεις που τη μαστίζουν. Ένα βράδυ είπα σε έναν αγιότατο μάντη (Που ήξερε τα μυστικά για τα γυρίσματα του χρόνου)
"Σίγουρα αντιλαμβάνεστε,
Ότι η καλοσύνη και η πίστη
Η αφοσίωση και η αγάπη
Τρυπητός Επάνω Επισκοπής
Στη θέση Τρυπητός, κοντά στην Επάνω Επισκοπή Σητείας, έχει αποκαλυφθεί οχυρωματικό κτίσμα κλασικής-ελληνιστικής περιόδου. Ο χώρος ερευνήθηκε το 1960 από τον τότε Έφορο Αρχαιοτήτων Νικόλαο Πλάτων για λογαριασμό της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. Πιθανώς, πρόκειται για φρούριο που συνδεόταν με την αμυντική κάλυψη της επικράτειας της Πραισού.
Μίρτσα Γκαλίμπ
Απόψεις για το Ινδουστάν
Έχουν όλα εκλείψει από αυτή τη θλιβερή γη.
Τρυπητός Επάνω Επισκοπής
Τοποθεσία
Η θέση «Τρυπητός» βρίσκεται σε απόσταση περίπου 1 χλμ. ανατολικά του χωριού Επάνω Επισκοπή, του δήμου Σητείας, στον τέως νομό Λασιθίου, και πλησίον του ποταμού Παντέλη.
Μίρτσα Γκαλίμπ
Απόψεις για το Ινδουστάν
Πατέρας και γιος δεν χωνεύουν ο ένας τον άλλον;
Αδερφός πολεμάει με αδερφό
Τρυπητός Επάνω Επισκοπής
Η ιστορία των ανασκαφών
Το 1960 ο τότε Έφορος Αρχαιοτήτων Νικόλαος Πλάτων στο πλαίσιο ερευνών στην ευρύτερη περιοχή της αρχαίας Πραισού για λογαριασμό της Αρχαιολογικής Εταιρείας διεξήγαγε αυτοψία σε οχυρωματικό κτίσμα που βρίσκεται σε ύψωμα της θέσης. Ο μετέπειτα Έφορος Αρχαιοτήτων Νικόλαος Παπαδάκης σε βιβλίο του περί των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων της επαρχίας Σητείας αναφέρει ότι το 1978 μετά από έρευνα της αρμόδιας Εφορείας Αρχαιοτήτων «ήρθε στο φως» το εν λόγω κτίσμα, αν και στο Αρχαιολογικό Δελτίο του αυτού ή άλλων ετών δεν υπάρχει οποιαδήποτε ανασκαφική έκθεση σχετική με το εν λόγω μνημείο.
Μίρτσα Γκαλίμπ
Απόψεις για το Ινδουστάν
. Η Eνότητα και η Ομοσπονδία υπονομεύονται.
Τρυπητός Επάνω Επισκοπής
Το κτίσμα
Κατά τον Πλάτωνα, διασώζεται τοίχος του κτηρίου σε ύψος 2 μ. και μήκος 17-18 μ. –ο Παπαδάκης δίδει τις διαστάσεις 2,10 μ. και 24 μ. αντίστοιχα–, ο οποίος αποτελείται από μεγάλους πελεκητούς παραλληλεπίπεδους λίθους και είναι κατασκευασμένος κατά το ψευδοϊσόδομο σύστημα. Τα διάκενα μεταξύ των λίθων είναι φραγμένα με μικρότερες πέτρες. Ο Πλάτων σημειώνει ότι, κατά την επίσκεψή του, η βορειοδυτική γωνία του κτηρίου διασωζόταν σε αρκετά καλή κατάσταση, έτερη γωνία ήταν επιχωσμένη, ενώ τα εσωτερικά τοιχώματα ήταν ήδη κατεστραμμένα. Ο ίδιος χρονολογεί τα ευρεθέντα όστρακα κεραμικής και κατ’ επέκταση το κτίσμα στα κλασικά χρόνια, ενώ ο Παπαδάκης το τοποθετεί στα κλασική-ελληνιστική εποχή. Περίπου 80 μ. δυτικότερα του χώρου ο Πλάτων εντόπισε θραύσματα μεγάλης λεκάνης κυλινδρικού σχήματος, «ομοιαζούσης προς κιονόκρανον», η οποία θεωρεί ότι μεταφέρθηκε εκεί δευτερευόντως από το κτίσμα.
Μίρτσα Γκαλίμπ
Απόψεις για το Ινδουστάν
Παρά τα δυσοίωνα σημάδια
Γιατί δεν έφτασε η Ημέρα της Κρίσεως;
Τρυπητός Επάνω Επισκοπής
Το κτίσμα
Ο Πλάτων ερμήνευσε το κτήριο ως οχυρωματικό, ερμηνεία που έχει καθιερωθεί καθώς ο Παπαδάκης το περιγράφει ως φρούριο-φυλάκιο. Το 1980 κηρύχθηκε ως αρχαιολογικός χώρος με τον χαρακτηρισμό «κλασσικό ελληνιστικό φρουριακό συγκρότημα» (ΦΕΚ 50/Β/21-1-1980). Εάν γίνει αποδεκτή αυτή η ερμηνεία, το κτίσμα θα πρέπει να ανήκε στην κατηγορία των φρουρίων με ορθογώνια ή τετράγωνη κάτοψη και να διέθετε στο εσωτερικό του περαιτέρω κτίσματα για τη φρουρά. Το σωζόμενο μήκος της πλευράς υποδεικνύει ότι το φρούριο ήταν μεγάλων διαστάσεων.
Μίρτσα Γκαλίμπ
Απόψεις για το Ινδουστάν
Γιατί δεν ηχεί η Τελευταία Σάλπιγγα;
Τρυπητός Επάνω Επισκοπής
Το κτίσμα
Σύμφωνα με την αρχαιολόγο Nadia Coutsinas που μελέτησε πρόσφατα τις οχυρώσεις της Κρήτης για την περίοδο που μας απασχολεί –στον κατάλογο των οποίων, ωστόσο, δεν συμπεριλαμβάνει το κτίσμα στον Τρυπητό– τα μεμονωμένα αυτά οχυρά ήλεγχαν την επικράτεια μιας μεγάλης πόλης. Κατά τον Παπαδάκη, στη συγκεκριμένη περίπτωση, αυτή δεν μπορεί να είναι άλλη από τη γειτονική Πραισό. Η τελευταία ανήκε κατά τα κλασικά-ελληνιστικά χρόνια στις ισχυρότερες κρητικές πόλεις και η επικράτειά της κατελάμβανε μεγάλο μέρος της περιοχής της Σητείας. Η Πραισός, πάντως, πέραν ίσως της περιοχής των Ακροπόλεων Α και Β, δεν διέθετε τείχη όπως, εξάλλου, και αρκετές άλλες σημαντικές πόλεις της Κρήτης. Το φρούριο του Τρυπητού, ελέγχοντας την κοιλάδα του ποταμού Παντέλη και το οδικό δίκτυο στα βορειοδυτικά όρια της Πραισού, πιθανώς εντασσόταν σε ένα ευρύτερο σύστημα αμυντικών δομών και παρατηρητηρίων της πόλης. Επιπλέον, η επιμελημένη τοιχοποιία του αντικατόπτριζε σε συμβολικό επίπεδο τον πλούτο και την ισχύ της πόλης που προστάτευε. Πάντως, σύμφωνα πάλι με την Coutsinas, τα μεμονωμένα εξωαστικά φρούρια στο εσωτερικό της Κρήτης είναι περιορισμένα, αν και σε αρκετές περιπτώσεις φαίνεται ότι συνδέονται με ατείχιστες πόλεις. Όπως και να έχει, θα χρειαστούν περαιτέρω έρευνες και τεκμηρίωση για την ένταξη του κτίσματος στον Τρυπητό στα ειδικότερα ιστορικά, χωρικά και αρχιτεκτονικά συγκείμενά του.
Μίρτσα Γκαλίμπ
Απόψεις για το Ινδουστάν
Ποιος κρατάει τα ηνία για την Τελική Καταστροφή;'.
Ποίηση στα περσικά
μικρογραφία|Εξώφυλλο του Κουατ'ι-ε Μπουρααν του Γκαλίμπ " Το Κουλιγιάτ-ε-Γκαλίμπ Φαρσί, μία ανθολογία περσικής ποίησης του γνωστού Ουρντού ποιητή Μίρτσα Γκαλίμπ κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στο Εθνικό Πανεπιστήμιο των Ουρντού Μουλάνα Αζάντ και την 20η Σεπτεμβρίου 2010 κυκλοφόρησε στην Τεχεράνη από τους Πρέσβεις της Ινδίας και του Πακιστάν από κοινού στα πλαίσια χορηγίας από το Ιρανικό Υπουργείο Τεχνών και Πολιτισμού στην Τεχεράνη. Η σπάνια συλλογή περιέχει 11.337 στίχους του Γκαλίμπ και συντάχθηκε από τον Δρ Σαϊέντ Τακι Αμπέντι, ο οποίος είπε ότι η μελέτη του Γκαλίμπ θα ήταν ελλιπής χωρίς την περσική ποίηση. Μολονότι έγινε διάσημος ως λογοτέχνης των Ουρντού, ο ποιητής από την εποχή των Μουγκάλ έτεινε περισσότερο προς τα περσικά γλώσσα και δημιούργησε ποίηση υψηλού επιπέδου σε αυτήν τη γλώσσα. Στη λογοτεχνική συνεδρίαση (πρόσωπο με Πρόσωπο) που διοργάνωσε η Ακαδημία Χαρυάνα Ουρντού, ο Δρ.Τακι παρουσίασε μία αναλυτική μελέτη των έργων του θρυλικού ποιητή Μίρτσα Γκαλίμπ, τόσο στα περσικά όσο και στα Ουρντού. Ενημέρωσε ότι το έτος 1865 ο Γκαλίμπ είχε γράψει 1.792 δίστιχα στα Ουρντού και 11.340 στα περσικά. Επίσης πρόσθεσε ότι ο Γκαλίμπ ήταν ένας οραματιστής, ένας ποιητής του ανθρωπισμού του οποίου τα έργα παραμένουν δημοφιλή ακόμη και μετά από τρεις αιώνες.
Τρυπητός Επάνω Επισκοπής
Αναφορές
Κατηγορία:Αρχαία Κρήτη Κατηγορία:Αρχαιολογικοί τόποι στην Ελλάδα Κατηγορία:Δήμος Σητείας
Μίρτσα Γκαλίμπ
Σύγχρονοι και μαθητές
η κατάσταση είναι ενδιαφέρουσα όταν ομιλείτε και γίνεστε κατανοητός):
Ο Γκαλίμπ στενοχωρήθηκε για αυτό και έγραψε:
και δεν θα υπάρξουν για ανόητα δίστιχα)
Αυτό το ύφος ήταν ο ορισμός της μοναδικότητάς του.
Στην πεζογραφία έφερε επανάσταση στη λογοτεχνία των Ουρντού αναπτύσσοντας ένα εύκολο, απλό και όμορφο τρόπο γραφής.
Ο τύμβος του Γκαλίμπ
Ο Γκαλίμπ ενταφιάστηκε στο Χαζρατ Νιζαμουντιν κοντά στον τύμβο του Νιζαμουντιν Αυλίγια. μικρογραφία|Πλάγια όψη του Μαζάρ-ε-Γκαλίμπ (Τύμβος του Γκαλίμπ)
Κινηματογραφικές ταινίες και Τηλεοπτικά σίριαλ για τον Γκαλίμπ
Ο Ινδικός κινηματογράφος τίμησε τον θρυλικό ποιητή με μια ταινία (ασπρόμαυρη) με τίτλο Μίρτσα Γκαλίμπ (1954) όπου ο Μπάρατ Μπουσάν υποδύεται τον Γκαλίμπ και η Σουράια υποδύεται την αγαπημένη αυλική Τζοντβιν. Η μουσική επένδυση της ταινίας ήταν του Γκουλάμ Μοχάμεντ και οι συνθέσεις του για τις διάσημες γκαζάλες του Γκαλίμπ είναι διαχρονικά αγαπημένα έργα.
Ο Πακιστανικός κινηματογράφος τίμησε τον θρυλικό ποιητή με άλλη μια ταινία που ονομάστηκε επίσης Μίρτσα Γκαλίμπ (1961). Η ταινία ήταν σκηνοθεσίας και παραγωγής του Μ.Μ. Μπιλοο. Η μουσική επένδυση έγινε από τον Τασαντούκ Χουσέν. Στην ταινία πρωταγωνίστησε ο Πακιστανός σούπερ σταρ Σουντίρ στο ρόλο του Γκαλίμπ και η Μανταμ Νουρ Τζεχάν υποδήθηκε την αγαπημένη αυλική Τζοντβιν. Η ταινία κυκλοφόρησε την 24 Νοεμβρίου 1961 και είχε μέση εμπορική επιτυχία, αλλά, η μουσική παραμένει αξέχαστη στο Πακιστάν έως σήμερα.
Το 1988 προβλήθηκε η τηλεοπτική σειρά Μίρτσα Γκαλίμπ στην Ινδική τηλεόραση DD Εθνική. Ήταν παραγωγής του Γκουλζάρ, ο Ναζιρουντίν Σαχ υποδύθηκε τον Γκαλίμπ στη σειρά, και περιείχε γκαζάλες που τραγουδήθηκαν και συντέθηκαν από τους Τζαγκτζίτ Σινγκ και Τσίτρα Σινγκ. Η σειρά και η μουσική της αγαπήθηκαν στην Ινδική υποήπειρο.
Ο Γκαλίμπ στο σύγχρονο πολιτισμό.
Οι γκαζέλες του έχουν τραγουδηθεί από πολλούς τραγουδιστές και παρουσιάστηκαν από πολλούς μαέστρους.
Google Doodle
Την 27η Δεκεμβρίου 2017, προς τιμήν του Γκαλίμπ για την 220η επέτειο της γέννησής του, η Μηχανή Αναζήτησης Google αφιέρωσε ένα ιδιαίτερο λογότυπο ντουντλ στο Ινδική αρχική σελίδα.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Ινδοί ποιητές Κατηγορία:Πέρσες ποιητές Κατηγορία:Ποιητές Κατηγορία:Αυτοκρατορία των Μουγκάλ
Λάρισα Ιταλίας
Η Λάρισσα ήταν μια αρχαία πόλη της Καμπανίας της νοτίου Ιταλίας.
Η μοναδική αναφορά για την ύπαρξη της πόλεως προέρχεται από τον Αλικαρνασσέα ιστορικό Διονύσιο. Επρόκειτο δηλαδή για πόλη των Πελασγών που έφυγαν από την Πελοπόννησο (είτε από την αχαϊκή Λάρισσα είτε από την αργειακή). Η εν λόγω Λάρισα βρισκόταν στην Καμπανία κοντά στην Νεάπολη, αλλά ήδη κατά τον 1ο αιώνα π.Χ. είχε ξεπέσει σε πλήρη μαρασμό. Εξ άλλου η μετανάστευση των Πελασγών στην Ιταλική χερσόνησο δεν ήταν ένα σπάνιο γεγονός, αφού μαρτυρείται και από τον Ουάρρωνα, τον Αύλο Γέλλιο.
Η τοποθεσία της ιταλικής Λάρισας είναι απροσδιόριστη. Πιθανόν να βρισκόταν κοντά στην σημερινή Καρίνολα της Καζέρτα. Κατά μια άλλη εκδοχή ήταν στην Atena Lucana.
Παραπομπές
Κατηγορία:Αρχαίες πόλεις της Ιταλίας
Οικονομία της Αρμενίας
Η οικονομία της Αρμενίας αναπτύχθηκε κατά 12,6% το 2022, σύμφωνα με τη Στατιστική Επιτροπή της χώρας και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Η συνολική παραγωγή ανήλθε σε 8,497 τρισεκατομμύρια αρμενικά δράμια, ή 19,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Ταυτόχρονα, ο κύκλος εργασιών εξωτερικού εμπορίου της Αρμενίας επιταχύνθηκε σημαντικά παρουσιάζοντας αύξηση από 17,7% το 2021 σε 68,6% το 2022. Το ΑΕΠ συρρικνώθηκε απότομα το 2020 κατά 7,2%, κυρίως λόγω της ύφεσης του COVID-19 και του πολέμου κατά του Αζερμπαϊτζάν. Αντίθετα, αυξήθηκε κατά 7,6 τοις εκατό το 2019, τη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη ανάπτυξη από το 2007, ενώ μεταξύ 2012 και 2018 το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 40,7% και οι βασικοί τραπεζικοί δείκτες όπως τα περιουσιακά στοιχεία και τα πιστωτικά ανοίγματα σχεδόν διπλασιάστηκαν.
Ενώ ήταν μέρος της Σοβιετικής Ένωσης, η οικονομία της Αρμενίας βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στη βιομηχανία — χημικά, τα ηλεκτρονικά προϊόντα, τα μηχανήματα, τα επεξεργασμένα τρόφιμα, το συνθετικό καουτσούκ και τα υφάσματα και εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από εξωτερικούς πόρους. Τα αρμενικά ορυχεία παράγουν χαλκό, ψευδάργυρο, χρυσό και μόλυβδο. Η συντριπτική πλειονότητα της ενέργειας παράγεται με εισαγόμενα καύσιμα από τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου και των πυρηνικών καυσίμων για τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ της Αρμενίας. Η κύρια εγχώρια πηγή ενέργειας είναι η υδροηλεκτρική. Μικρές ποσότητες άνθρακα, φυσικού αερίου και πετρελαίου δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί.
Η σοβαρή εμπορική ανισορροπία έχει αντισταθμιστεί κάπως από τη διεθνή βοήθεια, τα εμβάσματα από Αρμένιους στο εξωτερικό και τις άμεσες ξένες επενδύσεις. Η Αρμενία είναι μέλος της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης και οι δεσμοί με τη Ρωσία παραμένουν στενοί, ειδικά στον ενεργειακό τομέα.
Επισκόπηση
Κάτω από το παλιό σοβιετικό σύστημα κεντρικού σχεδιασμού, η Αρμενία είχε αναπτύξει έναν σύγχρονο βιομηχανικό τομέα, προμηθεύοντας εργαλειομηχανές, υφάσματα και άλλα βιομηχανικά αγαθά στις αδελφές δημοκρατίες σε αντάλλαγμα για πρώτες ύλες και ενέργεια. Με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ τον Δεκέμβριο του 1991, η Αρμενία έχει στραφεί στη γεωργία μικρής κλίμακας μακριά από τα μεγάλα αγροτοβιομηχανικά συγκροτήματα της σοβιετικής εποχής. Ο αγροτικός τομέας έχει μακροπρόθεσμες ανάγκες για περισσότερες επενδύσεις και σύγχρονη τεχνολογία. Η Αρμενία άρχισε να δανείζεται αμέσως μετά τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας. Το 2000, το δημόσιο χρέος της Αρμενίας έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο σε σχέση με το ΑΕΠ να είναι 49,3 τοις εκατό.
Η Αρμενία είναι εισαγωγέας τροφίμων και τα ορυκτά της κοιτάσματα (χρυσός και βωξίτης) είναι μικρά. Η συνεχιζόμενη σύγκρουση με το Αζερμπαϊτζάν για την περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ που κυριαρχείται από την Αρμενία και η διάλυση του κεντρικά κατευθυνόμενου οικονομικού συστήματος της πρώην Σοβιετικής Ένωσης συνέβαλαν σε σοβαρή οικονομική παρακμή στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Η πολιτική αστάθεια και η απειλή πολέμου ασκούν σημαντική πίεση στην οικονομική ανάπτυξη. Παρά την έντονη ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, το πρόβλημα της γεωπολιτικής αβεβαιότητας επανεμφανίστηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2020, συμβάλλοντας στην μείωση του ΑΕΠ κατά 7,2%. Το δημόσιο χρέος της Αρμενίας αυξήθηκε στο 63,5% το 2020, αλλά μειώθηκε ξανά κάτω από το 50% το 2022
Παγκόσμια ανταγωνιστικότητα
Στην έκθεση του Δείκτη Οικονομικής Ελευθερίας του Ιδρύματος Χέριτατζ για το 2020, η Αρμενία κατατάσσεται ως «κατά κύριο λόγο ελεύθερη» στην 34η θέση, βελτιώνοντας κατά 13 θέσεις και μπροστά από όλες τις άλλες χώρες της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης και αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Κύπρος, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Πολωνία, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία και η Ιταλία.
Στην έκθεση του 2019 (στοιχεία για το 2017) για την Οικονομική Ελευθερία του Κόσμου που δημοσιεύτηκε από το Ινστιτούτο Φρέιζερ, η Αρμενία κατατάσσεται στην 27η θέση από 162 οικονομίες.
Στην έκθεση του 2019 του Παγκόσμιου Δείκτη Ανταγωνιστικότητας, η Αρμενία κατατάσσεται στην 69η θέση σε σύνολο 141 οικονομιών.
Στην έκθεση του 2020 (στοιχεία για το 2019) του Doing Business Index, η Αρμενία κατατάσσεται στην 47η θέση με τη 10η θέση στον υποδείκτη της «έναρξης επιχειρήσεων».
Στην έκθεση του 2019 (στοιχεία για το 2018) του Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης από το UNDP, η Αρμενία κατατάσσεται στην 81η θέση και στην ομάδα «υψηλής ανθρώπινης ανάπτυξης».
Ιστορία της σύγχρονης αρμενικής οικονομίας
Στις αρχές του 20ου αιώνα, το έδαφος της σημερινής Αρμενίας ήταν μια γεωργική περιοχή με κάποια εξόρυξη χαλκού και παραγωγή κονιάκ. Από το 1914 έως το 1921, η Αρμενία του Καυκάσου υπέφερε από την γενοκτονία περίπου 1,5 εκατομμυρίου Αρμενίων κατοίκων στην πατρίδα τους, η οποία προκάλεσε προφανώς οικονομική κατάρρευση όταν όλα τα περιουσιακά στοιχεία και τα υπάρχοντά τους αφαιρέθηκαν βίαια από τους Τούρκους, οι συνέπειες της οποίας μετά από 105 χρόνια ημέρα παραμένει ανυπολόγιστη, όπως εισροή προσφύγων από την τουρκική Αρμενία, αρρώστιες, πείνα και οικονομική εξαθλίωση. Περίπου 200.000 άνθρωποι πέθαναν μόνο το 1919. Σε εκείνο το σημείο, μόνο οι αμερικανικές προσπάθειες ανακούφισης έσωσαν την Αρμενία από την πλήρη κατάρρευση. Έτσι, οι Αρμένιοι μετατράπηκαν από μια από τις πλουσιότερες εθνοτικές ομάδες στην περιοχή να υποφέρουν από φτώχεια και πείνα. Οι Αρμένιοι ήταν η δεύτερη πλουσιότερη εθνοτική ομάδα στην Ανατολία μετά τους Έλληνες και συμμετείχαν σε μεγάλο βαθμό σε τομείς υψηλής παραγωγικότητας, όπως οι τράπεζες, η αρχιτεκτονική και το εμπόριο. Ωστόσο, μετά τις μαζικές δολοφονίες Αρμενίων διανοουμένων τον Απρίλιο του 1915 και τη γενοκτονία που στόχευε ολόκληρο τον αρμενικό πληθυσμό άφησε τον λαό και τη χώρα σε ερείπια. Η γενοκτονία και στη συνέχεια ο κομμουνισμός ήταν υπεύθυνοι για την απώλεια πολλών δεξιοτήτων υψηλής ποιότητας που διέθεταν οι Αρμένιοι. μικρογραφία|Τραπεζογραμμάτιο 100 εκατομμυρίων ρούβλιων. Η πρώτη κυβέρνηση της Σοβιετικής Αρμενίας ρύθμισε αυστηρά την οικονομική δραστηριότητα, εθνικοποιώντας όλες τις οικονομικές επιχειρήσεις, κατάσχοντας σιτηρά από τους αγρότες και καταστέλλοντας τις περισσότερες δραστηριότητες της ιδιωτικής αγοράς. Αυτό το πρώτο πείραμα κρατικού ελέγχου τελείωσε με την εμφάνιση της Νέας Οικονομικής Πολιτικής του σοβιετικού ηγέτη Βλαντίμιρ Λένιν του 1921-1927. Αυτή η πολιτική συνέχισε τον κρατικό έλεγχο των μεγάλων επιχειρήσεων και των τραπεζών, αλλά οι αγρότες μπορούσαν να εμπορεύονται μεγάλο μέρος των σιτηρών τους και οι μικρές επιχειρήσεις μπορούσαν να λειτουργήσουν. Στην Αρμενία, τα χρόνια της ΝΕΠ έφεραν μερική ανάκαμψη από την οικονομική καταστροφή της περιόδου μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Μέχρι το 1926 η αγροτική παραγωγή στην Αρμενία είχε φτάσει σχεδόν τα τρία τέταρτα του προπολεμικού της επιπέδου.
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1920, το καθεστώς του Στάλιν είχε ανακαλέσει τη ΝΕΠ και είχε αποκαταστήσει το συγκεντρωτικό κρατικό μονοπώλιο σε κάθε οικονομική δραστηριότητα. Μόλις συνέβη αυτό, ο κύριος στόχος της σοβιετικής οικονομικής πολιτικής στην Αρμενία ήταν να μετατρέψει μια κυρίως αγροτική οικονομία και αγροτική δημοκρατία σε βιομηχανική και αστική. Μεταξύ άλλων περιορισμών, οι αγρότες αναγκάστηκαν να πουλήσουν σχεδόν όλη την παραγωγή τους σε κρατικούς οργανισμούς προμηθειών και όχι στην ανοιχτή αγορά. Από τη δεκαετία του 1930 έως τη δεκαετία του 1960, είχε να κατασκευαστεί μια βιομηχανική υποδομή. Εκτός από τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια και τα κανάλια, κατασκευάστηκαν δρόμοι και τοποθετήθηκαν αγωγοί φυσικού αερίου για να φέρουν καύσιμα και τρόφιμα από το Αζερμπαϊτζάν και τη Ρωσία.
Η σταλινική οικονομία διοίκησης, στην οποία οι δυνάμεις της αγοράς καταπιέζονταν και όλες οι παραγγελίες για παραγωγή και διανομή προέρχονταν από τις κρατικές αρχές, επέζησε με όλα τα βασικά της χαρακτηριστικά μέχρι την πτώση του σοβιετικού καθεστώτος το 1991. Στα πρώτα στάδια της κομμουνιστικής οικονομικής επανάστασης, η Αρμενία υπέστη μια θεμελιώδη μεταμόρφωση σε μια «προλεταριακή» κοινωνία. Μεταξύ 1929 και 1939, το ποσοστό του εργατικού δυναμικού της Αρμενίας που κατηγοριοποιήθηκε ως βιομηχανικοί εργάτες αυξήθηκε από 13% σε 31%. Μέχρι το 1935 η βιομηχανία παρείχε το 62% της οικονομικής παραγωγής της Αρμενίας. Ιδιαίτερα ενσωματωμένη και προστατευμένη στην τεχνητή οικονομία ανταλλαγής του σοβιετικού συστήματος από τη δεκαετία του 1930 έως το τέλος της κομμουνιστικής εποχής, η αρμενική οικονομία έδειξε λίγα σημάδια αυτάρκειας ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Το 1988, η Αρμενία παρήγαγε μόνο το 0,9% του καθαρού υλικού προϊόντος της Σοβιετικής Ένωσης (1,2% της βιομηχανίας, 0,7% της γεωργίας). Η δημοκρατία διατήρησε το 1,4% των συνολικών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού, παρέδωσε το 63,7% του NMP της σε άλλες δημοκρατίες και εξήγαγε μόνο το 1,4% αυτού που παρήγαγε σε αγορές εκτός της Σοβιετικής Ένωσης.
Η βιομηχανία της Αρμενίας εξαρτιόταν ιδιαίτερα από το σοβιετικό στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα. Περίπου το 40% όλων των επιχειρήσεων στη δημοκρατία ήταν αφιερωμένες στην άμυνα και ορισμένα εργοστάσια έχασαν το 60% έως 80% των δραστηριοτήτων τους τα τελευταία χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης, όταν έγιναν τεράστιες περικοπές στις εθνικές αμυντικές δαπάνες. Καθώς η οικονομία της δημοκρατίας αντιμετώπιζε τις προοπτικές ανταγωνισμού στις παγκόσμιες αγορές στα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι μεγάλες υποχρεώσεις της βιομηχανίας της Αρμενίας ήταν ο ξεπερασμένος εξοπλισμός και η υποδομή της και η ρύπανση που εκπέμπεται από πολλές από τις βαριές βιομηχανικές μονάδες της χώρας.
Η οικονομική ύφεση που ξεκίνησε το 1989 επιδεινώθηκε δραματικά το 1992. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 37,5 τοις εκατό το 1991 σε σύγκριση με το 1990, και όλοι οι τομείς που συνεισφέρουν στο ΑΕΠ μειώθηκαν στην παραγωγή. Η κατάρρευση της βιομηχανίας προς όφελος της γεωργίας, τα προϊόντα της οποίας εισάγονταν κυρίως σε όλη τη σοβιετική περίοδο, άλλαξε τη δομή των τομεακών συνεισφορών στο ΑΕΠ.
Το 1991, το τελευταίο έτος της Αρμενίας ως σοβιετικής δημοκρατίας, το εθνικό εισόδημα μειώθηκε κατά 12% από το προηγούμενο έτος, ενώ το κατά κεφαλήν ακαθάριστο εθνικό προϊόν ήταν 4.920 ρούβλια, το 68% του σοβιετικού μέσου όρου. Σε μεγάλο βαθμό λόγω του σεισμού του 1988, του αποκλεισμού του Αζερμπαϊτζάν που ξεκίνησε το 1989 και της κατάρρευσης του διεθνούς εμπορικού συστήματος της Σοβιετικής Ένωσης, η οικονομία της Αρμενίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990 παρέμεινε πολύ κάτω από τα επίπεδα παραγωγής της του 1980. Τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας (1992–93), ο πληθωρισμός ήταν εξαιρετικά υψηλός, η παραγωγικότητα και το εθνικό εισόδημα μειώθηκαν δραματικά και ο εθνικός προϋπολογισμός παρουσίαζε μεγάλα ελλείμματα.
Μια περίοδος χρόνιων ελλείψεων, ήταν το πρώτο στάδιο της απορρύθμισης των τιμών, που επέτρεψε στα αγαθά να παραμείνουν στην Αρμενία σε αντίθεση με το να εξάγονται σε καλύτερες τιμές. Οι ρυθμοί πληθωρισμού ήταν 10% το 1990, 100 % το 1991 και 642,5 % κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες του 1992, σε σύγκριση με τους πρώτους τέσσερις μήνες του 1991. Έτσι, υπήρχαν δύο αντίθετες δυναμικές: οι αυξήσεις των τιμών ως απάντηση στις ελλείψεις και η πτώση των εισοδημάτων λόγω της ύφεσης και της ανεργίας.
Μετακομμουνιστικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις
Η Αρμενία εισήγαγε στοιχεία της ελεύθερης αγοράς και της ιδιωτικοποίησης στο οικονομικό της σύστημα στα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ άρχισε να υποστηρίζει την οικονομική μεταρρύθμιση. Για την κάλυψη των βασικών αναγκών της χώρας, ξεκίνησε η αγροτική μεταρρύθμιση και η ιδιωτικοποίηση της γης. Αυτό επέτρεψε την εμφάνιση της γεωργίας μικρών αγρών που προμηθεύαν αγορές και υποστηρίζαν την αυτοσυντήρηση κατά την περίοδο των ελλείψεων. Επίσης δημιουργήθηκαν συνεταιρισμοί στον τομέα των υπηρεσιών, ιδιαίτερα στα εστιατόρια, αν και ουσιαστική αντίσταση προήλθε από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Αρμενίας και άλλες ομάδες που είχαν προνομιακή θέση στην παλιά οικονομία. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, μεγάλο μέρος της οικονομίας της Αρμενίας ήδη άνοιγε είτε ημιεπίσημα είτε παράνομα, με εκτεταμένη διαφθορά και δωροδοκία. Η λεγόμενη μαφία, που αποτελείται από διασυνδεδεμένες ομάδες ισχυρών αξιωματούχων και συγγενών και φίλων τους, σαμποτάριζε τις προσπάθειες των μεταρρυθμιστών που ήθελαν να δημιουργήσουν ένα νόμιμο σύστημα αγοράς. Όταν ο σεισμός του Δεκεμβρίου 1988 έφερε εκατομμύρια δολάρια ξένης βοήθειας στις κατεστραμμένες περιοχές της Αρμενίας, μεγάλο μέρος των χρημάτων πήγε σε διεφθαρμένα και εγκληματικά άτομα.
Ξεκινώντας το 1991, η δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση πίεσε σθεναρά για ιδιωτικοποιήσεις, αν και οι προσπάθειές της ματαιώθηκαν από τους παλιούς τρόπους επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Αρμενία, τον αποκλεισμό του Αζερμπαϊτζάν και το κόστος του Πρώτου Πολέμου του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Το 1992, ο Νόμος για το Πρόγραμμα Ιδιωτικοποιήσεων και Αποκέντρωσης Ημιτελών Εγκαταστάσεων δημιούργησε μια κρατική επιτροπή ιδιωτικοποιήσεων, με μέλη από όλα τα πολιτικά κόμματα. Στα μέσα του 1993, η επιτροπή ανακοίνωσε ένα διετές πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων, το πρώτο στάδιο του οποίου θα ήταν η ιδιωτικοποίηση του 30% των κρατικών επιχειρήσεων, κυρίως υπηρεσιών και ελαφρών βιομηχανιών. Το υπόλοιπο 70%, συμπεριλαμβανομένων πολλών πτωχευμένων, μη λειτουργικών επιχειρήσεων, επρόκειτο να ιδιωτικοποιηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο με ελάχιστους κρατικούς περιορισμούς, για να ενθαρρυνθεί η ιδιωτική πρωτοβουλία. Για όλες τις επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι θα λαμβάνουν δωρεάν το 20% της περιουσίας της επιχείρησής τους. Το 30% θα διανεμηθεί σε όλους τους πολίτες μέσω κουπονιών. και το υπόλοιπο 50% επρόκειτο να διανεμηθεί από την κυβέρνηση, με προτίμηση στα μέλη των εργατικών οργανώσεων. Ένα σημαντικό πρόβλημα αυτού του συστήματος, ωστόσο, ήταν η έλλειψη υποστηρικτικής νομοθεσίας που να καλύπτει την προστασία των ξένων επενδύσεων, τη χρεοκοπία, την μονοπωλιακή πολιτική και την προστασία των καταναλωτών.
Στα πρώτα μετακομμουνιστικά χρόνια, οι προσπάθειες για το ενδιαφέρον των ξένων επενδυτών σε κοινές επιχειρήσεις ήταν μέτρια μόνο επιτυχείς λόγω του αποκλεισμού και της έλλειψης ενέργειας. Μόλις στα τέλη του 1993 ιδρύθηκε τμήμα ξένων επενδύσεων στο Υπουργείο Οικονομίας, για τη διάδοση πληροφοριών σχετικά με τις επενδυτικές ευκαιρίες της Αρμενίας και τη βελτίωση της νομικής υποδομής για επενδυτική δραστηριότητα. Ένας συγκεκριμένος στόχος αυτού του οργανισμού ήταν η δημιουργία μιας αγοράς για την επιστημονική και τεχνική πνευματική ιδιοκτησία.
Λίγοι Αρμένιοι που ζούσαν στο εξωτερικό έκαναν μεγάλες επενδύσεις. Εκτός από ένα εργοστάσιο παιχνιδιών και τα κατασκευαστικά έργα, οι Αρμένιοι της διασποράς έχτισαν μια μονάδα ψυκτικής αποθήκευσης και ίδρυσαν το Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Αρμενίας στο Ερεβάν για να διδάξει τις απαραίτητες τεχνικές για τη λειτουργία μιας οικονομίας της αγοράς.
Η Αρμενία έγινε δεκτή στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο τον Μάιο του 1992 και στην Παγκόσμια Τράπεζα τον Σεπτέμβριο. Ένα χρόνο αργότερα, η κυβέρνηση παραπονέθηκε ότι αυτοί οι οργανισμοί εμπόδιζαν την οικονομική βοήθεια και ανακοίνωσε την πρόθεσή της να προχωρήσει προς την πλήρη απελευθέρωση των τιμών και την άρση όλων των δασμών, των ποσοστώσεων και των περιορισμών στο εξωτερικό εμπόριο. Αν και η ιδιωτικοποίηση είχε επιβραδυνθεί λόγω της καταστροφικής κατάρρευσης της οικονομίας, ο Πρωθυπουργός Χραντ Μπαγκρατιάν ενημέρωσε τους αξιωματούχους των Ηνωμένων Πολιτειών το φθινόπωρο του 1993 ότι είχαν γίνει σχέδια για την έναρξη ενός ανανεωμένου προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων μέχρι το τέλος του έτους.