cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ντέμπρετσεν
Η Μεταρρυθμιστική Εκκλησία στο Ντέμπρετσεν
Από το 16ο αιώνα ρίζωσε στην πόλη η Μεταρρύθμιση, πρώτα ο Λουθηρανισμός και στη συνέχεια επικράτησε η διδασκαλία του Καλβίνου. Το 1551 η Καλβινιστική κυβέρνηση της πόλης απαγόρευσε τη μετακίνηση Καθολικών στο Ντέμπρετσεν και οι Καθολικές εκκλησίες καταλήφθηκαν από τη Μεταρρυθμιστική Εκκλησία. Το 1552 το καθολικό δόγμα εξαφανίστηκε από την πόλη, μέχρι το 1715 οπότε ανέκτησε μια εκκλησία. Αρκετοί ηγέτες της Εκκλησίας των Μεταρρυθμιστικών, όπως ο Πέτερ Μέλιους Γιούχας, που μετέφρασαν τους Ψαλμούς της Γενεύης, ζούσαν και εργάζονταν εδώ. Το 1567 συνήλθε στην πόλη μια σύνοδος και υιοθετήθηκε η Δεύτερη Ελβετική Ομολογία. Δημιουργήθηκαν διάσημα κολέγια και σχολεία. Το προσωνύμιο του Ντέμπρετσεν που χρησιμοποιείται συνήθως στην Ουγγαρία είναι Καλβινιστική Ρώμη ή Γενεύη της Ουγγαρίας λόγω του μεγάλου αριθμού οπαδών της Μεταρρύθμισης στην πόλη και της σημαντικής επιρροής στην πόλη και την περιοχή της Μεταρρυθμιστικής Εκκλησίας. Στο Ντέμπρετσεν βρίσκεται το ομώνυμο Μεταρρυθμιστικό Θεολογικό Πανεπιστήμιο. (Debreceni Református Hittudományi Egyetem). Το Μεταρρυθμιστικό Θεολογικό Πανεπιστήμιο ιδρύθηκε το 1538. Αυτό ήταν το μόνο Μεταρρυθμιστικό Θεολογικό Ιδρυμα, που επιτράπηκε να λειτουργήσει στην Ουγγαρία κατά την κομμουνιστική περίοδο.
Η Ουγγρική Μεταρρυθμιστική Εκκλησία έχει περίπου 20 εκκλησίες στο Ντέμπρετσεν, συμπεριλαμβανομένης της περίφημης Μεταρρυθμιστική Μεγάλης Εκκλησίας, η οποία μπορεί εύκολα να φιλοξενήσει περίπου 5000 άτομα (με 3000 θέσεις). .
Εβραϊκή κοινότητα
Οι Εβραίοι επιτράπηκε για πρώτη φορά να εγκατασταθούν στο Ντέμπρετσεν το 1814, με έναν αρχικό πληθυσμό 118 ανδρών σε 4 χρόνια. Είκοσι χρόνια αργότερα τους επετράπη να αγοράσουν γη και σπίτια. Το 1919 αποτελούσαν ήδη το 10% του πληθυσμού (με πάνω από 10.000 μέλη της κοινότητας) και είχαν σχεδόν τα μισά από τα μεγάλα ακίνητα μέσα και γύρω από την πόλη.
Οι ουγγρικοί αντισημιτικοί νόμοι του 1938 προκάλεσαν το κλείσιμο πολλών επιχειρήσεων και το 1939 πολλοί Εβραίοι συνελήφθησαν και στάλθηκαν στην Ουκρανία, όπου πολλοί πέθαναν στα ναρκοπέδια.
Το 1940 οι Γερμανοί υπολόγισαν ότι έμεναν στην πόλη 12.000 Εβραίοι. Το 1941 οι Εβραίοι με καταγωγή από τη Γαλικία και την Πολωνία εκδιώχθηκαν, μειώνοντας τον αριθμό των Εβραίων σε 9142. Το 1942 περισσότεροι Εβραίοι στρατολογήθηκαν στις ουγγρικές ομάδες καταναγκαστικής εργασίας και στάλθηκαν στην Ουκρανία.
Οι Γερμανικές δυνάμεις μπήκαν στην πόλη στις 20 Μαρτίου 1944 (δυόμισι εβδομάδες πριν από το Πάσχα) και διόρισαν ένα Judenrat (Εβραϊκό Συμβούλιο) με επικεφαλής το Ραβίνο Παλ (Mέιρ) Βάις, και συγκρότησαν μια Εβραϊκή αστυνομική ομάδα συγκροτήθηκε, με επικεφαλής τον πρώην λοχαγό του στρατού Μπέλα Λούστμπαουμ. Στις 30 Μαρτίου 1944 (μια εβδομάδα πριν από το Πάσχα) οι Εβραίοι διατάχθηκαν να φορούν το Κίτρινο αστέρι του Δαβίδ. Τα αυτοκίνητα των Εβραίων κατασχέθηκαν και οι τηλεφωνικές τους γραμμές κόπηκαν. Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας του Πάσχα πολλοί Εβραίοι αξιωματούχοι μεταφέρθηκαν σε ένα κοντινό στρατόπεδο-φυλακη, φτάνοντας τελικά τον αριθμό των 300 κρατουμένων. Μια εβδομάδα αργότερα έκλεισαν όλα τα εβραϊκά καταστήματα και ακολούθησε μια δημόσια καύση εβραϊκών βιβλίων από τον αντισημίτη εκδότη εφημερίδας Μίχαλι Κάλοσβαρι Μπόρσκα.
Μια εντολή για την ανέγερση ενός γκέτο εκδόθηκε στις 28 Απριλίου 1944, στο όνομα του δήμαρχου της πόλης Σάντορ Κόλσεϊ, που όμως αντιτάχθηκε σε αυτό και εκδιώχθηκε από τους Γερμανούς. Οι Εβραίοι αναγκάστηκαν να χτίσουν τα τείχη του Γκέτο και το ολοκλήρωσαν σε λιγότερο από ένα μήνα στις 15 Μαΐου 1944.
Στις 7 Ιουνίου 1944 απαγορεύτηκε κάθε μετακίνηση προς και από το Γκέτο και μια εβδομάδα αργότερα όλοι οι Εβραίοι του Ντέμπρετσεν απελάθηκαν στα γειτονικά κεραμοποιεία Σέρλυ και απογυμνώθηκαν από τα υπάρχοντά τους, μαζί με Εβραίους από άλλες περιοχές.
Δέκα οικογένειες εξεχόντων Εβραίων, συμπεριλαμβανομένων του Ραβίνου Βάις και του ορθόδοξου αρχιραβίνου Στράσερ, μαζί με τους επικεφαλής του σιωνιστικού (μη ορθόδοξου) κινήματος εντάχθηκαν στο τρένο του Κάσττνερ. (Σύμφωνα με ορισμένες πηγές το στρατόπεδα του Στρασόφ ήταν γεμάτα με Εβραίους για διαπραγματεύσεις σε περίπτωση που οι Γερμανοί έπαιρναν λύτρα για την απελευθέρωση αυτών των Εβραίων, μεταξύ των οποίων 6841 από το Ντέμπρετσεν.) 298 από αυτούς τους Εβραίους του Ντέμπρετσεν εκτελέσθηκαν από τους SS στη Βαυαρία, αφού τους είπαν ότι θα μεταφέρονταν στο Τέρζινσταντ. Μερικοί νεαροί Εβραίοι του Ντέμπρετσεν διέφυγαν από την πόλη, με επικεφαλής τον διευθυντή του Λυκείου Αντονιαχου Μπίλιτσερ και έφτασαν στη Βουδαπέστη, εντασσόμενοι σε κινήματα αντίστασης και αντάρτες.
Οι περισσότεροι από τους υπόλοιπους Εβραίους του Ντέμπρετσεν απελάθηκαν στο Άουσβιτς, φτάνοντας εκεί στις 3 Ιουλίου 1944. Το Ντέμπρετσεν καταλήφθηκε από το Σοβιετικό Στρατό στις 20 Οκτωβρίου 1944. Περίπου 4.000 Εβραίοι του Ντέμπρετσεν και των περιχώρων του επέζησαν από τον πόλεμο, δημιουργώντας μια κοινότητα 4.640 μελών το 1946 - τη μεγαλύτερη στην περιοχή. Περίπου 400 από αυτούς μετακόμισαν στο Ισραήλ και πολλοί άλλοι μετακινήθηκαν προς τα δυτικά μέχρι το 1970, έτσι απέμειναν στην πόλη 1.200 Εβραίοι, χρησιμοποιώντας δύο συναγωγές, μία από τις οποίες είχε ιδρυθεί πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Κλίμα
Το Ντέμπρετσεν έχει το, χαρακτηριστικό για τη θέση του στην Κεντρική Ευρώπη, υγρό ηπειρωτικό κλίμα (Κέππεν Dfb).
Πολιτισμός
Χάρη κυρίως στη Μεταρρύθμιση και το κύρος του Καλβινιστικού Κολλεγίου, που ιδρύθηκε το 1538, το Ντέμπρετσεν είναι το πνευματικό και πολιτιστικό κέντρο της γύρω περιοχής από το 16ο αιώνα. Αργότερα το κολέγιο μετατράπηκε σε πανεπιστήμιο και η πνευματική του ζωή ανέπτυξε μια σφαίρα επιρροής μεταξύ Eger και Οράντεα (ουγγρικά: Nagyvárad, σήμερα στη Ρουμανία). Το 1949-1950 πολλά τμήματα του πανεπιστημίου έκλεισαν, λόγω της κομμουνιστικής αλλαγής, και πολλοί φοιτητές και καθηγητές απελάθηκαν. Το Πανεπιστήμιο του Ντέμπρετσεν, όπως λέγεται τώρα, εξακολουθεί να είναι ευρέως αναγνωρισμένο έργο αρχιτεκτονικής (κυρίως χάρη στο κύριο κτίριό του). Το πανεπιστήμιο είναι το μεγαλύτερο της Ουγγαρίας, έχει περισσότερα από 100 τμήματα και είναι μια σημαντική ερευνητική εγκατάσταση στην Ευρώπη. Είναι γνωστό για το ερευνητικό εργαστήριο κάκτων στους βοτανικούς κήπους πίσω από το κεντρικό κτίριο.
Κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα ο τύπος του Ντέμπρετσεν προσέλκυσε αρκετές αξιοσημείωτες προσωπικότητες στην πόλη. Οι Έντρε Όντυ, Γκιούλα ΚρούντιKrúdy και Αρπαντ Τοθ ξεκίνησαν τη δημοσιογραφική τους σταδιοδρομία στο Ντέμπρετσεν. Διακεκριμένες λογοτεχνικές προσωπικότητες της πόλης ήταν οι Μάγδα Σάμπο και Γκάμπορ Ολαχ. Ένας από τους πιο γνωστούς ποιητές της Ουγγαρίας, ο Μίχαλι Τσόκοναϊ Βίτεζ, γεννήθηκε και έζησε στην πόλη. Το θέατρο της πόλης, που χτίστηκε το 1865, πήρε το όνομά του προς τιμήν του το 1916, αλλά οι ρίζες του μπορούν να αναχθούν στην Εθνική Εταιρεία Θεάτρου που ιδρύθηκε στο Ντέμπρετσεν το 1789 και αρχικά έδωσε παραστάσεις στον ξενώνα ενός πανδοχείου. Η διάσημη ηθοποιός Λουίζα Μπλάχα συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που έχουν παίξει εκεί.
Στο Ντέμπρετσεν είναι το Tankcsapda, ένα από τα πιο επιτυχημένα ροκ συγκροτήματα της Ουγγαρίας. Υπάρχει επίσης μια σχολή ροκ στην πόλη που παρέχει εκπαίδευση και καθοδήγηση σε νέους μουσικούς. Τα κλασικά ΜΜΕ στην πόλη περιλαμβάνουν την εφημερίδα Napló, δύο τηλεοπτικά κανάλια, μια σειρά από τοπικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς και αρκετές εταιρείες και ενώσεις που παράγουν υλικό πολυμέσων. Το Ντέμπρετσεν είναι Ο ΤΌΠΟς ενός σημαντικού χορωδιακού διαγωνισμού, του Διεθνούς Διαγωνισμού Χορωδιών Μπέλα Μπάρτοκ, και είναι μια πόλη-μέλος του Ευρωπαϊκού Γκραν Πρι για το Χορωδιακό Τραγούδι. Κάθε Αύγουστο η πόλη φιλοξενεί ένα φεστιβάλ λουλουδιών.
Οικονομία
Η ανάπτυξη του Ντέμπρετσεν χρηματοδοτείται κυρίως από γεωργικές, υγειονομικές και εκπαιδευτικές επιχειρήσεις. Η πόλη είναι το κύριο κέντρο εμπορικών κέντρων στην Ανατολική Ουγγαρία. Το Forum Debrecen είναι το μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο της περιοχής. Το Ντέμπρετσεν είναι μια από τις πιο ανεπτυγμένες πόλεις της Ουγγαρίας, το περιφερειακό κέντρο διεθνών εταιρειών όπως οι National Instruments, IT Services Hungary, BT, Continental, BMW, Teva Pharmaceutical Industries Ltd. και Gedeon Richter Plc.
Θέση
Το Ντέμπρετσεν βρίσκεται στη Μεγάλη Πεδιάδα της Ουγγαρίας, 220 χλμ. ανατολικά της Βουδαπέστης. Κοντά βρίσκεται το Εθνικό Πάρκο Χόρτομπαγκι.
Μεταφορές
Η πόλη ήταν κάπως απομονωμένη από τη Βουδαπέστη, τον κύριο κόμβο μεταφορών της Ουγγαρίας. Ωστόσο η ολοκλήρωση του αυτοκινητόδρομου M35 κατέστησε τη Βουδαπέστη πλέον προσβάσιμη σε λιγότερο από δύο ώρες. Το Αεροδρόμιο του Ντέμπρετσεν (το δεύτερο μεγαλύτερο της Ουγγαρίας) έχει πρόσφατα εκσυγχρονιστεί ώστε να είναι σε θέση να εξυπηρετεί περισσότερες διεθνείς πτήσεις, αν και σχεδόν όλες οι πτήσεις από και προς την Ουγγαρία εξακολουθούν να χρησιμοποιούν το Αεροδρόμιο Φέριχεγκιτης Βουδαπέστης (που σήμερα ονομάζεται Διεθνές Αεροδρόμιο Βουδαπέστης Φέρεντς Λιστ). Οι πόλεις που είναι προσβάσιμες από το Αεροδρόμιο του Ντέμπρετσεν περιλαμβάνουν τις Βρυξέλλες, Αϊντχόβεν, Λονδίνο, Μάλμε, Μιλάνο, Τελ Αβίβ, Μόσχα και Παρίσι. Υπήρξαν επίσης βελτιώσεις σε ορισμένα τμήματα του σιδηροδρόμου μεταξύ της πρωτεύουσας και του Ντέμπρετσεν, ως μέρος του Εθνικού Αναπτυξιακού Σχεδίου της Ουγγαρίας που χρηματοδοτήθηκε κυρίως από την ΕΕ το 2004 - 2006.
Υπάρχουν πολλοί σιδηροδρομικοί σταθμοί στο Ντέμπρετσεν, ο πιο σημαντικός είναι ο κεντρικός σταθμός του, επιπλέον υπάρχουν και άλλοι μικρότεροι σταθμοί, όπως οι Debrecen-Csapókert, Debrecen-Kondoros, Debrecen-Szabadságtelep και Tócóvölgy.
Η γειτνίαση του Ντέμπρετσεν με την Ουκρανία, τη Σλοβακία και τη Ρουμανία του επιτρέπει να αναπτυχθεί ως σημαντικό εμπορικό κέντρο και κόμβος μεταφορών για την ευρύτερη διεθνή περιοχή.
Οι τοπικές μεταφορές στην πόλη αποτελούνται από λεωφορεία, τρόλεϊ και τραμ. Υπάρχουν 2 γραμμές τραμ, 5 γραμμές τρόλεϊ και 60 γραμμές λεωφορείων της DKV (Debreceni Közlekedési Vállalat, ή Εταιρεία Μεταφορών του Ντέμπρετσεν). Οι κοντινές πόλεις και χωριά συνδέονται με την πόλη με τις υπηρεσίες λεωφορείων Hajdú Volán.
Αθλητισμός
Ο πιο διάσημος ποδοσφαιρικός σύλλογος της πόλης είναι η Ντέμπρετσενι ΒΣΚ, που έχει κερδίσει το Πρωτάθλημα Ουγγαρίας επτά φορές, το τελευταίο το 2014. Η Ντέμπρετσενι ΒΣΚ έγινε επίσης γνωστό σε διεθνές επίπεδο από τότε που έφτασε στο στάδιο των ομίλων του ΟΥΕΦΑ Τσάμπιονς Λιγκ 2009-10 [25] και του ΟΥΕΦΑ Γιουρόπα Λιγκ 2010–11. Το νεόκτιστο γήπεδο του συλλόγου άνοιξε το 2014, όπου ο σύλλογος μπόρεσε να γιορτάσει τον έβδομο τίτλο του, κερδίζοντας το Πρωτάθλημα Ουγγαρίας 2014-15. Το γήπεδο είναι επίσης κατά καιρούς έδρα της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου της Ουγγαρίας. Η ομάδα φιλοξένησε τη Δανία το 2014 και τη Λιθουανία το 2015.
Η πόλη είχε και άλλους ποδοσφαιρικούς συλλόγους που αγωνίζονταν στο Πρωτάθλημα Ουγγαρίας. Ένας από αυτούς ήταν ο Bocskai FC που κέρδισε το Κύπελλο Ουγγαρίας μία φορά το 1930. Ο άλλος σύλλογος της πόλης ήταν ο Dózsa MaDISz TE, που αγωνίστηκε στο Πρωτάθλημα 1945-46.
Πολιτική
Σημερινός δήμαρχος του Ντέμπρετσεν είναι ο Δρ. Λάσλο Παπ (Φίντες-Χριστιανοδημοκρατικό Λαϊκό Κόμμα (KDNP)).
Το τοπικό Δημοτικό Συμβούλιο, που εκλέχθηκε στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2019, αποτελείται από 33 μέλη που χωρίζονται στα παρακάτω πολιτικά κόμματα και συμμαχίες: [28]
Αδελφοποιήσεις
Το Ντέμπρετσεν έχει αδελφοποιηθεί με τις πόλεις:
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πόλεις της Ουγγαρίας
531 Τσερλίνα
Η Τσερλίνα (Zerlina) είναι αστεροειδής της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών με απόλυτο μέγεθος (όπως ορίζεται για το Ηλιακό Σύστημα) 12,56. Ανακαλύφθηκε το 1904 από τον Γερμανό αστρονόμο Μαξ Βολφ, που παρατηρούσε από τη Χαϊδελβέργη. Η τροχιά της είναι αρκετά ασυνήθιστη, αφού το επίπεδό της σχηματίζει πολύ μεγάλη γωνία με το επίπεδο της εκλειπτικής.
Φυσικά χαρακτηριστικά
Η μέση διάμετρος της Τσερλίνα εκτιμάται σε 15,2 χιλιόμετρα. Ο φασματικός τύπος της είναι B, ενώ το άλβεδό της είναι 0,146. Η Τσερλίνα περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό της με άγνωστη περίοδο.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Τσερλινα Κατηγορία:Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ
Αλεξάνδρα Κολλοντάι
Η Αλεξάνδρα Μιχάιλοβνα Κολλοντάι (Алекса́ндра Миха́йловна Коллонта́й, γεννημένη ως Ντομοντόβιτς, Домонто́вич, 31 Μαρτίου/19 Μαρτίου 1872 – 9 Μαρτίου 1952) ήταν Ρωσίδα κομμουνίστρια επαναστάτρια, αρχικά ως μέλος των Μενσεβίκων, και μετά το 1914 ως Μπολσεβίκος. Αναδείχτηκε από τον Στάλιν ως η πρώτη γυναίκα πρέσβειρα.
Στην επανάσταση & την κυβέρνηση
Κατά τη διάσπαση του Ρωσικού Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος στους Μενσεβίκους υπό τον Γιούλιους Μάρτοβ και τους Μπολσεβίκους υπό τον Βλαντιμίρ Λένιν το 1903, η Κολλοντάι δεν υποστήριξε καμία πλευρά. Ωστόσο, άρχισε να αποστρέφεται όψεις του Μπολσεβικισμού και επέλεξε τους Μενσεβίκους.
Το 1914 η Κολλοντάι προσχώρησε στους Μπολσεβίκους και επέστρεψε στη Ρωσία, μετά από μια περίoδο εξορίας για τις πρότερες πολιτικές της δραστηριότητες. Μετά την Μπολσεβίκικη επανάσταση τον Οκτώβριο του 1917, έγινε Λαϊκή Κομισάρια για την Κοινωνική Πρόνοια. Ήταν η πιο εξέχουσα γυναίκα στην Σοβιετική διοίκηση και ήταν περισσότερο γνωστή για την ίδρυση του Ζενοτντέλ ή "Τμήμα Γυναικών" το 1919. Η οργάνωση αυτή δούλευε για την βελτίωση των συνθηκών της ζωής των γυναικών στη Σοβιετική Ένωση, για την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού και την εκπαίδευση των γυναικών για τους νέους νόμους περί γάμου, εκπαίδευσης και εργασίας που τέθηκαν σε εφαρμογή από την Επανάσταση.
Στην κυβέρνηση, η Κολλοντάι έκανε διαρκώς όλο και περισσότερο εσωτερική κριτική του Κομμουνιστικού Κόμματος, και μαζί με τον φίλο της, Αλεξάντερ Σλυαπνίκοβ, σχημάτισαν μια αριστερή ομάδα εντός του κόμματος που έγινε γνωστή ως Εργατική Αντιπολίτευση. Ωστόσο, ο Λένιν κατάφερε να νικήσει την Εργατική Αντιπολίτευση.
Στο διπλωματικό σώμα
Η Κολλοντάι δεν είχε πολιτική επιρροή και διορίστηκε από το Κόμμα σε διάφορες διπλωματικές θέσεις από τις αρχές της δεκαετίας του ’20. Το 1923 διορίστηκε Πρέσβειρα της Σοβιετικής Ένωσης στη Νορβηγία, και έγινε έτσι η πρώτη παγκοσμίως γυναίκα πρέσβειρα. Αργότερα υπηρέτησε ως πρέσβειρα στο Μεξικό και τη Σουηδία. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου υπήρξαν κάποιες συζητήσεις των Ναζί για το πώς η πρεσβεία της στη Στοκχόλμη θα μπορούσε δυνητικά να γίνει κανάλι Γερμανο-Σοβιετικών διαπραγματεύσεων, αν και ποτέ δεν έγιναν πράξη. Ήταν επίσης μέλος της Σοβιετικής αντιπροσωπείας στην Κοινωνία των Εθνών. Πέθανε το 1952.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ρώσοι διπλωμάτες Κατηγορία:Ρώσοι ακτιβιστές Κατηγορία:Ρώσοι κομμουνιστές Κατηγορία:Ρώσοι επαναστάτες Κατηγορία:Σοβιετικοί πολιτικοί Κατηγορία:Σοβιετικοί συγγραφείς Κατηγορία:Ρωσίδες συγγραφείς Κατηγορία:Ρώσοι μυθιστοριογράφοι Κατηγορία:Φεμινισμός πρώτου κύματος Κατηγορία:Ρώσοι φεμινιστές
Κακάο
Το κακάο είναι ο ξηρός και μερικώς ζυμωμένος λιπαρός σπόρος του κακαόδεντρου από το οποίο γίνεται η σοκολάτα. Η επιστημονική ονομασία του δέντρου είναι Theobroma cacao (Κάρολος Λινναίος) και προέρχεται από τις λέξεις θεός και βρώση, δηλαδή το «φαγητό των θεών». Οι Αζτέκοι ήταν οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν τους σπόρους του κακάο στη διατροφή τους και για να κατασκευάσουν σοκολάτα. Λάτρευαν το δέντρο του κακάο και το θεωρούσαν ως πηγή δύναμης και πλούτου. Μάλιστα χρησιμοποιούσαν τους σπόρους του κακάο σαν μια μορφή νομίσματος.
Συχνά πωλείται ως σκόνη κακάο, μια ξηρή σκόνη που γίνεται με την άλεση των σπόρων κακάο και την αφαίρεση του βούτυρου κακάο από τα σκούρα καφέ, πικρά στερεά κομμάτια. Το ίδιο το κακάο έχει μια εξαιρετικά πικρή γεύση. Υπάρχει άφθονο κακάο στην τροπική Αφρική. Αυτό συλλέγεται και στέλνεται σε άλλες χώρες για να το επεξεργαστούν.
Το κακάο φαίνεται να είναι αφέψημα με ευεργετικές συνέπειες στην υγεία του ανθρώπου. Είναι μια από τις πιο πλούσιες τροφές σε πολυφαινόλες. Σημαντικός αριθμός επιστημονικών μελετών παρουσιάζουν το κακάο να περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις φλαβονοειδών και προκυανιδινών, συστατικά που έχουν αντιοξειδωτική δράση, παρεμποδίζοντας την οξειδωτική δράση των ελεύθερων ριζών και προστατεύουν έτσι από τον καρκίνο, τις καρδιοπάθειες και τη γήρανση. Ωστόσο έχει διαπιστωθεί ότι επηρεάζει δυσμενώς τη λειτουργία του ήπατος.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Διεγερτικά φυτά Κατηγορία:Καλλιέργειες που προέρχονται από το Μεξικό Κατηγορία:Κάρυα και ελαιούχοι σπόροι Κατηγορία:Μεξικάνικη κουζίνα Κατηγορία:Ροφήματα Κατηγορία:Σοκολάτα Κατηγορία:Τροπικά φρούτα Κατηγορία:Φυτικά και μυκητιακά διεγερτικά
Οχυρό Νυμφαίας
Βορειοδυτικά του οχυρού κάθε χρόνο οργανώνονται οι ποντιακές πολιτιστικές εκδηλώσεις Παρχάρια.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ελληνικά Οχυρά του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου Κατηγορία:Νομός Ροδόπης
Κοινότητα Αρχαγγέλου Ρόδου
Η Κοινότητα Αρχαγγέλου συστάθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 1948 με έδρα τον οικισμό Αρχάγγελος και λειτούργησε ως το 1994, οπότε αναγνωρίστηκε σε δήμο. Ο δήμος λειτούργησε ως το 2010, οπότε προσαρτήθηκε στον δήμο Ρόδου. Εκτός από την έδρα της, περιλαμβάνει τον οικισμό Στεγνά και το Μοναστήρι η Τσαμπίκα. Η απογραφή του 2011 αναφέρει:
Καλογρέζα
Η Καλογρέζα είναι συνοικία του δήμου Νέας Ιωνίας, στα σύνορα με το δήμο Ηρακλείου Αττικής και το δήμο Αμαρουσίου. Καταλαμβάνει θέση παλαιάς ακατοίκητης τοποθεσίας που ήταν μετόχι της Μονής του Αγίου Ανδρέου, έχει συνδέσει έντονα το όνομα και την ιστορία της με την γειτονική Αλσούπολη επίσης συνοικία της Νέας Ιωνίας.
Θέση
Συνορεύει ανατολικά με την Αλσούπολη με όριο την Λεωφόρο Κύμης, νότια με την Νεάπολη Νέας Ιωνίας με όριο την Λεωφόρο Εθνικής Αντιστάσεως συνέχεια της Καποδιστρίου, δυτικά με τα Πευκάκια επίσης συνοικία της Νέας Ιωνίας με όριο την Οδό Εμμανουήλ Παππά στην θέση του Αδριάνειου Υδραγωγείου και βόρεια με το Ηράκλειο Αττικής με όριο στο μεγαλύτερο τμήμα την Οδό Κασταμονής.
Ετυμολογία
Το όνομα Καλογρέζα πιθανολογείται από την λέξη "Καλογραία" όπου κατά μια εκδοχή υπενθυμίζει την Αγία Φιλοθέη η οποία αφού είχε υποστεί κακοποιήσεις από τους Τούρκους, μεταφέρθηκε από τους οικείους της στη περιοχή αυτή, περί το 1588, σε μόνιμη εγκατάσταση κατά την οποία και σε σύντομο διάστημα πέθανε από τις κακώσεις που είχε υποστεί.
Ανθρακωρυχεία
Την εποχή της Γερμανικής κατοχής έγινε επίταξη των ανθρακορυχείων και μετατροπή τους σε στρατόπεδο από τις κατοχικές δυνάμεις. Ο παραγόμενος λιγνίτης προμήθευε με ηλεκτρική ενέργεια το εργοστάσιο παραγωγής ρεύματος στο Κερατσίνι, την εταιρεία γκαζιού και μεταφερόταν στο Λαύριο με παρακαμπτήρια σιδηροδρομική γραμμή ως προέκταση του σημερινού ΗΣΑΠ Πειραιά - Κηφισσιάς με αφετηρία την στάση του Νέου Ηρακλείου. Μετά την Κατοχή τα ορυχεία εξακολουθούσαν να λειτουργούν για λίγα χρόνια ακόμα, το 1950 ο πληθυσμός της Καλογρέζας ήταν 2.500 κάτοικοι. Σταδιακά οι κάτοικοι άρχισαν να διαμαρτύρονται για επιπτώσεις στην υγεία τους απο την ύπαρξη των ανθρακορυχείων, οι εργάτες συνέχεια μειώνονταν και τα αποθέματα λιγνίτη άρχισαν να εξαντλούνται αυτά ήταν η αρχή του τέλους για την λειτουργία τους. Ο σημαντικότερος παράγοντας ήταν ότι εμπόδιζαν σημαντικά την οικιστική έκρηξη της περιοχής γι'αυτό το 1957 έκλεισαν, σφραγίστηκαν οριστικά το 1962 για τον ίδιο λόγο καταργήθηκε την ίδια χρονιά η παρακαμπτήρια σιδηροδρομική γραμμή Νέου Ηρακλείου - Λαυρίου. Οι εργάτες ανθρακωρύχοι στην πλειοψηφία της καταγωγής τους από την Εύβοια έδωσαν το όνομα της πατρίδας τους Κύμης στον μεγάλο δρόμο της περιοχής που έγινε η σημερινή λεωφόρος.
Αντίσταση επί Κατοχής
Η Καλογρέζα έγινε το δεύτερο μεγαλύτερο κέντρο αντίστασης στις κατοχικές δυνάμεις σε ολόκληρη την Αττική, μετά την Κοκκινιά, αφού εκεί σημειώθηκε το πρώτο μεγάλο μπλόκο των Γερμανών στο οποίο συμμετείχαν για πρώτη φορά όλες οι δυνάμεις των ντόπιων συνεργατών τους, και οι οποίοι έδρασαν σχεδόν αυτόνομα. Στο μπλόκο της Καλογρέζας, το οποίο οργανώθηκε στις 14 Μαρτίου του 1944 από τα αθηναϊκά Τάγματα Ασφαλείας, συνελήφθησαν 500 κάτοικοι, αρκετοί από τους οποίους βασανίστηκαν στην Ειδική Ασφάλεια, ενώ εκτελέστηκαν επιτόπου 22 μαχητικοί ανθρακωρύχοι και αγωνιστές, όλοι τους μέλη της ΕΠΟΝ. Η περιοχή της Καλογρέζας είχε μπει στο στόχαστρο των ταγμάτων ασφαλείας μετά την εκτέλεση του ταγματάρχη της Χωροφυλακής Δημήτρη Αλεξόπουλου από την ΟΠΛΑ στις 27 Σεπτεμβρίου του 1943, ως απάντηση στην εκτέλεση 6 ανθρακωρύχων από τάγμα της Χωροφυλακής κατά την διάρκεια πορείας των στη Ν. Ιωνία, λίγες μέρες νωρίτερα, στις 2 Σεπτεμβρίου του '43.
Χαρακτηριστικά
Η συνοικία της Καλογρέζας είναι μικρής έκτασης πυκνοκατοικημένη περιοχή δυτικά από την Λεωφόρο Κύμης με έντονη εμπορική δραστηριότητα, διασχίζεται στο μέσο από την Οδό Βυζαντίου με μεγάλη κυκλοφοριακή κίνηση που οδηγεί στο Αδριάνειο Υδραγωγείο. Στα δυτικά της συνοικίας στην συμβολή των Οδών Εμμανουήλ Παππά - Βυζαντίου - Λεωφόρου Εθνικής Αντιστάσεως λειτουργούσαν μέχρι την δεκαετία του 1970 τα παλιά μεγάλα εργοστάσια ταπητουργίας Ανατόλια που απασχολούσαν περίπου 500 εργαζόμενους, έκλεισαν λόγω κρίσης μαζί με άλλα μεγάλα εργοστάσια ταπητουργίας εκείνη την εποχή στην Ελλάδα. Τα εργοστάσια κατεδαφίστηκαν τμηματικά το 1999 για να οικοδομηθεί στην θέση τους ένα υπερσύγχρονο κτίριο στο οποίο στεγάζονται από το 2000 το 7ο Γυμνάσιο Νέας Ιωνίας και το 5ο Λύκειο Νέας Ιωνίας. Το ενιαίο Λύκειο Αλσούπολης - Καλογρέζας υπήρχε μέχρι το 1987 διασπάστηκε στην συνέχεια στα δυο, το 1999 το δεύτερο Λύκειο Αλσούπολης - Καλογρέζας μετατράπηκε στο 5ο Λύκειο Νέας Ιωνίας ώστε να στεγαστεί στο νέο κτίριο.
Το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών βρίσκεται στην Λεωφόρο Εθνικής Αντιστάσεως δίπλα από τον χώρο των εργοστασίων της Ανατόλια, λειτουργούν από το 1951 χορηγώντας συνεχώς υποτροφίες σε φοιτητές και σε απόφοιτους Πανεπιστημιακών σχολών με την συμβολή μεγάλων Πανεπιστημιακών δασκάλων. Η Πλατεία Αναπήρων λίγο νότια της οδού Κασταμονής και βόρεια της εκκλησίας είναι το εμπορικό κέντρο της Καλογρέζας με πλήθος από μαγαζιά, καφενεία και φαγάδικα γύρω από αυτή εκεί γίνονται οι ετήσιες εκδηλώσεις προς τιμή των εκτελεσθέντων ανθρακωρύχων το 1944 από τα Τάγματα Ασφαλείας. Είναι αρκετά πυκνοκατοικημένη λαϊκή κυρίως περιοχή λόγω των προσφύγων, έχει έντονη κίνηση ανάμεσα σε μεγάλους συγκοινωνιακούς κόμβους.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Συνοικίες δήμου Νέας Ιωνίας Κατηγορία:Θηριωδίες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελλάδα Κατηγορία:Μάχες των Ταγμάτων Ασφαλείας
Ιωσήφ Α΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας
Ο Ιωσήφ Α΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βιέννη, 26 Ιουλίου 1678 – Βιέννη, 17 Απριλίου 1711) από τον Οίκο των Αψβούργων ήταν Αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από το 1705 μέχρι το θάνατό του το 1711.
Ο Ιωσήφ Ιάκωβος Ιγνάτιος Ιωάννης Αντώνιος Ευστάθιος ήταν ο πρωτότοκος γιος του Λεοπόλδου Α΄ και της τρίτης συζύγου του, Ελεονώρας Μαγδαληνής του Νόιμπουργκ. Ο Ιωσήφ στέφθηκε βασιλιάς της Ουγγαρίας σε ηλικία εννέα ετών το 1687, και βασιλιάς της Γερμανίας στην ηλικία των έντεκα ετών το 1690. Όταν πέθανε ο πατέρας του, τον διαδέχθηκε στον Αυτοκρατορικό θρόνο της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, καθώς και στον θρόνο του Βασιλείου της Βοημίας.
150px|μικρογραφία|αριστερά|Ο Ιωσήφ Α΄. Ο Ιωσήφ συνέχισε τον Πόλεμο της Ισπανικής Διαδοχής, τον οποίο ξεκίνησε ο πατέρας του, εις βάρος του Λουδοβίκου ΙΔ΄ της Γαλλίας, σε μια άκαρπη προσπάθεια να γίνει Βασιλιάς της Ισπανίας ο νεότερος αδελφός του Κάρολος (αργότερα Κάρολος ΣΤ΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας). Τη διαδικασία, ωστόσο, κέρδισε ο Ευγένιος της Σαβοΐας, λόγω των νικών που πέτυχε ως στρατιωτικός διοικητής, ενώ ο ίδιος κατάφερε να ιδρύσει Αυστριακή ηγεμονία επί των εδαφών της Ιταλίας. Ο Ιωσήφ, επίσης, είχε να αντιμετωπίσει μια παρατεταμένη εξέγερση στην Ουγγαρία, υποκινούμενη από τον Λουδοβίκο ΙΔ΄, η οποία επιλύθηκε μόνο μετά τον πρόωρο θάνατό του.
Το σύνθημά του ήταν "Με Αγάπη και Φόβο" (λατινικά: Amore et Timore).
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε το 1699 τη Βιλελμίνη Αμαλία των Γουέλφων-Αννοβέρου, κόρη του Ιωάννη Φρειδερίκου του Μπράουνσβαϊγκ-Λύνεμπουργκ-Κάλενμπεργκ, και είχε τέκνα:
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αυτοκράτορες της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Κατηγορία:Βασιλείς της Ουγγαρίας Κατηγορία:Βασιλείς της Βοημίας Κατηγορία:Οίκος των Αψβούργων
Συγκρότημα εκτοξεύσεων 3
Ιστορικό
Στο συγκρότημα αυτό πραγματοποιήθηκαν το 1950 οι πρώτες εκτοξεύσεις πυραύλων στο ακρωτήριο Κανάβεραλ, και έγιναν δοκιμαστικά με τον γερμανικό πύραυλο Α4 που ήταν λάφυρο πολέμου.
Την δεκαετία του 1950 εκτοξεύθηκαν επίσης δοκιμαστικοί πύραυλοι εδάφους - εδάφους Bomarc και X-17. Στις 17. Ιανουαρίου του 1958 εκτοξεύτηκε δοκιμαστικά ο πύραυλος UGM-27 Polaris.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Συγκροτήματα εκτόξευσης πυραύλων Κέιπ Κανάβεραλ
Ζαν Ζιρό (καλλιτέχνης)
Ο Ζαν Ενρί Γκαστόν Ζιρό (γαλλικά: Jean Henri Gaston Giraud, 8 Μαΐου 1938 – 10 Μαρτίου 2012) ήταν Γάλλος καλλιτέχνης, καρτουνίστας και συγγραφέας που εργάστηκε στη γαλλοβελγική παράδοση bandes dessinées (BD). Ο Ζιρό έγινε ευρύτερα γνωστός με το ψευδώνυμο Mœbius για το έργο του στον τομές της επιστημονικής φαντασίας, και επίσης ως Ζιρ, ψευδώνυμο το οποίο χρησιμοποίησε για τη σειρά Blueberry και άλλα έργα με γουέστερν θέμα. Αναγνωρισμένος από τους Φεντερίκο Φελίνι, Σταν Λι και Χαγιάο Μιγιαζάκι μεταξύ άλλων, έχει περιγραφεί ως ο καλλιτέχνης bande dessinée με τη μεγαλύτερη επιρροή μετά τον Ερζέ.
Όλαφ Σκότκονουνγκ
Ο Όλαφ Σκότκονουνγκ (αγγλικά: Olaf Scotking, Αρχ. ισλανδικά: Óláfr sœnski, Αρχ. σουηδικά: Olawær skotkonongær 980 - 1022) βασιλιάς της Σουηδίας (995 - 1022) ήταν γιος και διάδοχος του Ερρίκου του Νικηφόρου και της Σίγκριντ της Υψηλής.
Ζαν Ζιρό (καλλιτέχνης)
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Γάλλοι δημιουργοί κόμικς Κατηγορία:Γάλλοι εικονογράφοι Κατηγορία:Νικητές Inkpot Award Κατηγορία:Γάλλοι καλλιτέχνες του 20ού αιώνα Κατηγορία:Ιππότες του Εθνικού Τάγματος της Αξίας (Γαλλία)
Όλαφ Σκότκονουνγκ
Ετυμολογία
Μία από τις θεωρίες σχετικά με το Σουηδικό όνομα Σκότκονουνγκ είναι "βασιλιάς υποτέλειας" λόγω της υποτέλειας απέναντι στον πατριό του Σβεν Α' της Δανίας. Αυτή η εξήγηση είναι θεωρητική χωρίς να υποστηρίζεται από αποδεικτικά στοιχεία ή ιστορικές πηγές. Άλλη μια εξήγηση σχετικά με το όνομα "Σκότκονουνγκ" σημαίνει "Θησαυρούχος Βασιλιάς", αναφέρεται στο γεγονός ότι ήταν ο πρώτος Σουηδός βασιλιάς που έκοψε νομίσματα. Μια αρχαία τελετή κατοχής γης που ονομαζόταν "Σκόττινγκ" (από την οποία προέρχεται και η σουηδική λέξη "θησαυρός" ή "φόρος") ίσως να αποτελεί έναν ακόμα λόγο επιλογής αυτού του ονόματος.
Βίος
left|250px|thumb|Aργυρό δηνάριο (penny) του Όλαφ, που κόπηκε στη [[Σιγκτούνα. Επιγρ.: + OLAF REX SVE[OR]VM.]] Οι πηγές σχετικά με τον Όλαφ βασίζονται στις μαρτυρίες του Σνόρρι Στούρλουσον και του Άνταμ της Βρέμης, οι οποίες έχουν αμφισβητηθεί από λόγιους κριτικούς πηγών. Σύμφωνα όμως με τον Άνταμ της Βρέμης, ο Σβεν Α' αναγκάστηκε να προστατεύσει το Δανικό βασίλειο του από επιθέσεις του Όλαφ που διεκδίκησε τον Δανικό θρόνο. Η διαμάχη έληξε με τον γάμο του Σβεν με τη μητέρα του Όλαφ, καθιστώντας τους δύο βασιλείς συμμάχους. Επιπλέον, ο Σνόρρι Στούρλουσον περιγράφει τον Σβεν και τον Όλαφ σαν συμμάχους οι οποίοι νίκησαν τον Νορβηγό βασιλιά Όλαφ Τρίγκβασον στη Μάχη του Σβόλντερ το έτος 1000 και μοίρασαν τη Νορβηγία.
Η εκστρατεία των Βίκινγκς στο Βεντλάντ
Σε εκστρατεία των Βίκινγκς στη Βεντλάνδη αιχμαλώτισε την Έντλα, κόρη οπλαρχηγού των Βεντλανδών, και έκαναν δυο παιδιά, τον Έντμουντ της Σουηδίας και την Άστριντ Όλοφσντοτερ, μετέπειτα σύζυγο του Όλαφ Β' της Νορβηγίας. Αργότερα με τον γάμο του με την Άστριντ των Αβοδριτών απέκτησε τον Έντμουντ Ιάκωβο και την Ίνγκεγκερντ Όλοφσντοτερ.
Συμμαχία με τον Σβεν Α' της Δανίας
Λέγεται ότι ο Όλαφ προτιμούσε τα αθλήματα αντί του πολέμου, ο Σβεν Α' της Δανίας ανακατέλαβε τη Δανία, την οποία ο πατέρας του Έρικ είχε κατακτήσει. Ο Όλαφ έχασε επίσης το δικαίωμα καταβολής φόρου υποτέλειας το οποίο οι πρόγονοι του είχαν αποκτήσει με πολέμους στις περιοχές της Εσθονίας και της Λετονίας. Ο Όλαφ συμμάχησε με τον Σβεν Α' της Δανίας που ήταν παντρεμένος με τη μητέρα του, τον Νορβηγό Γιαρλ Έρικ Χακόναρσον και τον Σβεν Χακόναρσον εναντίον του Νορβηγού βασιλιά Όλαφ Τρίγκβασον (1000). Ο Όλαφ Τρίγκβασον έπεσε στη Μάχη του Σβόλντερ και ο Όλαφ Σκότκονουνγκ κατέκτησε τμήμα της Τρόντελαγκ και την περιοχή της Μπόχουσλαντ.
Νορβηγοσουηδικός Πόλεμος
Όταν το Νορβηγικό βασίλειο απέκτησε την ανεξαρτησία του από τον Όλαφ Β' της Νορβηγίας νέος πόλεμος ξέσπασε μεταξύ της Νορβηγίας και της Σουηδίας με προσπάθειες να εκθρονίσουν τους δύο βασιλείς. Ο ξάδερφος του Όλαφ Ράγκνβαλντ Ούλφσον κόμης της Βέστεργκετλαντ μαζί με τους απεσταλμένους του Νορβηγού βασιλιά Μπιορν Στάλλαρε και Χιάλτι Σκέγκιασον έφτασαν στην Ουψάλα σε μια προσπάθεια να πείσουν τον Σουηδό βασιλιά να συνάψει ειρήνη με εγγύηση τον γάμο της κόρης του Ίνγκεγκερντ, με τον βασιλιά της Νορβηγίας (1018). Ο Σουηδός βασιλιάς εκνευρίστηκε πολύ από αυτήν την κίνηση και και απείλησε να εξορίσει τον Ράγκνβαλντ, αλλά είχε την υποστήριξη του θετού-πάτερα του, Θόργκνι. Ο Θόργκνι εκφώνησε ένα λόγο με τον οποίο υπενθύμισε στον βασιλιά τις σπουδαίες εκστρατείες των Βίκινγκ στην Ανατολή, ότι οι πρόγονοι του όπως ο Έρικ Έντμουντσον και ο Μπιορν Έρικσον καθαιρέθηκαν, διαπράττοντας ύβρη με το να μην ακούν τις συμβουλές των αντρών τους. Ο ίδιος ο Θόργκνι έλαβε μέρος σε πολλές και επιτυχημένος λεηλασίες με τον πατέρα του Όλαφ Έρικ τον Κατακτητή. Ο Σουηδός βασιλιάς ήθελε μόνο τη Νορβηγία την οποία κανένας άλλος προκάτοχος του δεν επιθυμούσε μέχρι τότε. Το γεγονός αυτό δυσαρέστησε τον Σουηδικό λαό ο οποίος επιθυμούσε ο βασιλιάς τους να συνάψει ειρήνη με τον βασιλιά της Νορβηγίας και να του δώσει ως σύζυγο την κόρη του Ίνγκεγκερντ.
Πρώτος Χριστιανός Βασιλιάς της Σουηδίας
Ο Όλαφ βαφτίστηκε, πιθανότατα από την ιεραπόστολο Ζίγκριντ της Σουηδίας (περί το 1008), ήταν ο πρώτος Σουηδός βασιλιάς που παρέμεινε χριστιανός μέχρι τον θάνατο του. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Άνταμ της Βρέμης, το γεγονός ότι στη συντριπτική πλειοψηφία τους οι Σουηδοί ήταν ακόμη παγανιστές ανάγκασε τον Όλαφ να περιορίσει τις χριστιανικές του ενέργειες στα σύνορα της επαρχίας Βέστεργκετλαντ. Όταν έκοψε νομίσματα στη Σιγκτούνα της επαρχίας του Ούπλαντ ο Όλαφ χρησιμοποίησε τη λέξη "ρέξ" αντί "βασιλιάς" με την επιγραφή "Όλαφ Ρεξ" που εμφανίζεται στο νόμισμα. Η χρήση της Λατινικής γλώσσας φαίνεται υποδεικνύει ότι ο Όλαφ ήταν βαπτισμένος εκείνη την περίοδο. Από την άλλη μεριά τα πρώτα Σουηδικά νομίσματα μιμούνταν τις αγγλικές πένες στη γραφή και στο σχέδιο. Η Σιγκτούνα αναγράφεται με διάφορες ονομασίες όπως "Σιτάν" ή "Ζίντ" πάνω στο νόμισμα "Ζτνέτει" ή ακόμα και "Σιντέι". Οι δύο τελευταίες ονομασίες έχουν αποκρυπτογραφηθεί ως "Σιγκτούνα Ντέι" που μεταφράζεται ως "η Σιγκτούνα του Θεού".''.
Όλαφσντραπα Σόνσκα
Ο Ισλανδός βάρδος Ότταρ Σβάρτι έζησε για λίγο καιρό στην αυλή του Όλαφ και συνέθεσε το ποίημα Όλαφσντραπα Σόνσκ, που περιγράφει τις πολεμικές εκστρατείες του Όλαφ στην ανατολή. Άλλοι βάρδοι, που υπηρέτησαν κοντά στον Όλαφ, ήταν ο Γκούνλογκρ Όρμστουγκα, ο Χράνφ Όνουνταρσον και ο Γκιζούρ Σβάρτι.
Το τέλος
thumb|right|Ο φερόμενος ως "τάφος του Όλαφ" στην Εκκλησία του Husaby Υπολογίζεται, ότι ο Όλαφ απεβίωσε τον χειμώνα του 1021-1022. Σύμφωνα με ένα μύθο ο Όλαφ μαρτύρησε στη Στοκχόλμη, μετά την άρνησή του να κάνει θυσία στους παγανιστικούς θεούς. Σήμερα τιμάται ως άγιος από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Από τη δεκαετία του 1740 έχει υποστηριχθεί, ότι ο Όλαφ τάφηκε στο Ούσαμπι στο χριστιανικό τμήμα του βασιλείου του, αλλά οι θεωρίες παραμένουν αμφιλεγόμενες. Επιπλέον τα οστά που βρέθηκαν στον υποτιθέμενο τάφο του, είναι αρκετά νεότερα από αυτόν.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Δυναστεία του Μούνσε Κατηγορία:Βασιλείς της Σουηδίας Κατηγορία:Άγιοι της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας Κατηγορία:Χριστιανοί μονάρχες
Μελάνι κεφαλόποδου
thumb|280px|[[Καλαμάρι|Καλαμάρια μαγειρεμένα στο μελάνι τους.]] Το μελάνι κεφαλόποδου είναι σκουρόχρωμη χρωστική ουσία που εκτοξεύουν στο νερό τα περισσότερα κεφαλόποδα, ως μέρος μηχανισμού διαφυγής. Υπάρχει σε όλα τα κεφαλόποδα εκτός από τα Ν αυτιλοειδή και τα Cirrina (χταπόδια της βαθιάς θάλασσας).
Το μελάνι προέρχεται από το μελανοφόρο σάκο (που βρίσκεται ανάμεσα στα βράγχια) και διαχέεται ευρύτερα, όταν η εκτόξευση συνοδεύεται από ένα πίδακα νερού από το σιφόνι. Το σκούρο χρώμα οφείλεται στο κύριο συστατικό του, τη μελανίνη. Διαφορετικά είδη κεφαλόποδων συνθέτουν μελάνια διαφορετικών αποχρώσεων, γενικά, τα χταπόδια παράγουν μαύρο μελάνι, των καλαμαριών είναι μπλε-σκούρο, και της σουπιάς είναι καφετί.
Παρόμοιος μηχανισμός διαφυγής από κίνδυνο υπάρχει σε αρκετά υδατικά μαλάκια, όπως τα γαστερόποδα Anaspidea.
Χαρακτηριστικά της μελάνης
Οι μηχανισμοί διαφυγής με μελάνι είναι δύο τύπων. Ο ένας είναι η εκτόξευση μεγάλης ποσότητας μελάνης στο νερό ώστε να δημιουργηθεί ένα σκοτεινό σύννεφο (σαν παραπέτασμα καπνού), που περιορίζει την ορατότητα του αρπακτικού, επιτρέποντας στο κεφαλόποδο να ξεφύγει με βιαστικά τινάγματα.
Ο δεύτερος μηχανισμός διαφυγής είναι η απελευθέρωση ψευδόμορφων ("ψεύτικα σώματα"), δηλαδή συννεφάκια εμπλουτισμένα με βλέννα, που διαχέονται αργά και παραμένουν συμπυκνωμένα σε κηλίδες για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Εν τω μεταξύ, το κεφαλόποδο θα αλλάξει χρώμα. Τα ψευδόμορφα μοιάζουν σε διαστάσεις και σχήμα με το κεφαλόποδο που τα δημιούργησε, και όπως διαπιστώθηκε τα αρπακτικά επανειλημμένα επιτίθενται στην ψευδομορφή, επιτρέποντας στα κεφαλόποδα να ξεφύγουν (ο μηχανισμός αποκαλείται και "χρωματική αλλαγή-μελάνι-ελιγμοί").
Όμοια, τα νεογνά της πράσινης χελώνα ς (Chelonia mydas) επανειλημμένα έχουν επιτεθεί σε ψευδομορφή που δημιούργησε το Χταπόδι bocki και στη συνέχεια αγνόησαν εντελώς τα ομοειδή χταπόδια.
Πολλοί κυνηγοί κεφαλόποδων, όπως οι σμέρνες, έχουνε εξελιγμένα συστήματα χημειοϋποδοχέων, και φαίνεται πως συστατικά της μελάνης (όπως η τυροσινάση) ερεθίζουν, αναισθητοποιούν ή απενεργοποιούν το σύστημα. Για να τεκμηριωθούν όλα αυτά χρειάζονται περαιτέρω έρευνες. Το μελάνι κεφαλόποδου είναι γενικά πολύ περισσότερα από ένα απλό παραπέτασμα καπνού. Για τις σουπιές και τα καλαμάρια είναι χημικός συναγερμός.
Τα χταπόδια ίσως εκτοξεύσουν μελάνι σε σαλιγκάρια ή τα καβούρια που πλησιάζουν τα αυγά τους.
Πολλά είδη σουπιάς κρύβουν τα αυγά τους από κυνηγούς καλύπτοντάς τα με μία στρώση μελάνης.
Φυσικές ιδιότητες
Το μελάνι του Sepia officinalis μελάνι είναι πολυδιασπειρώμενο εναιώρημα από σφαιρικά σωματίδια διαστάσεων από 80 έως 150 νανόμετρα (οι μετρήσεις έγιναν με TRP και SEM). Τα σωματίδια έχουν πυκνότητα 1.27 g cm−3, και περιεκτικότητα σε μέταλλα 4.7% κατά βάρος.
Χημική σύνθεση
Η εκτόξευση μελάνης από τα θαλάσσια λαγουδάκια Aplysia californica προστατεύει από αγκαθωτούς αστακούς μέσω τριών μηχανισμών:
Η τυπική αντίδραση άμυνας του θαλάσσιου λαγού προς τον κυνηγό είναι η εκτόξευση χημικών ουσιών όπως ελεύθερα αμινοξέα, μελάνι από τον αδένα μελάνης και οπαλίνη από το αδένα οπαλίνης. Η χημική αποτροπή περιλαμβάνει την εκτόξευση δηλητήριων που βλάπτουν τα αρπακτικά και τα εμποδίζει να συνεχίσουν το κυνήγι. Το παραπέτασμα καπνού από μελάνι διαταράσσει τις αισθήσεις του αρπακτικού που αποπροσανατολίζεται. Η οπαλίνη, που επιδρά σε αισθητήρια του κυνηγού, διεγείρει στο αρπακτικό ενστικτώδη διάθεση για επίθεση στο σύννεφο των χημικών ουσιών σαν να ήταν ζωντανά θηράματα.
Εφαρμογές
μικρογραφία|Το μαύρο Ριζότο οφείλει το χρώμα του σε μελάνι σουπιάς. Το μελάνι κεφαλόποδου, ιστορικά έχει χρησιμοποιηθεί ως το μελάνι γραφής. Μάλιστα, το ελληνικό όνομα για τις σουπιές σχετίζεται με το καφεκάστανο χρώμα της μελάνης τους. Στο μαγείρεμα, χρησιμοποιείται ως χρωστική τροφίμων και αρωματική ουσία, σε ζυμαρικά και σάλτσες. Η προμήθεια μελάνης γίνεται από την ψαραγορά ή προμηθευτές τροφίμων. Το μελάνι εξάγεται από το μελανοφόρο σάκο του νεκρού κεφαλόποδα, συνήθως καλαμαριού, και ως εκ τούτου δεν περιέχει βλέννα.
Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι το μελάνι κεφαλόποδων είναι τοξικό για ορισμένους τύπους κύτταρ ων, με συμπεριλαμβανόμενα καρκινικά κύτταρ α.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Κεφαλόποδα
Κάδμος ο Μιλήσιος
Ο Κάδμος ο Μιλήσιος, ο γιος του Πανδίονος, ήταν λογογράφος του 6ου π.Χ. αιώνα, ελάχιστα νεώτερος του μυθικού Ορφέα σύμφωνα με τον Σουίδα, ο πρώτος Έλληνας που έγραψε σε πεζό λόγο (μαζί με τον Φερεκύδη και τον Εκαταίο).
Στο μοναδικό γνωστό του έργο το, αποτελούμενο από τέσσερα βιβλία, διηγιόταν την παλαιότερη ιστορία της Μιλήτου και της ευρύτερης περιοχής της Ιωνίας. Το έργο από πολύ νωρίς χάθηκε ολοσχερώς. Ο Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς αναφέρει ότι ήδη στην εποχή του όλα τα έργα που κυκλοφορούσαν με το όνομα του Κάδμου ήταν πλαστογραφίες μεταγενέστερων συγγραφέων.
Παραπομπές
Κατηγορία:Αρχαίοι Έλληνες ιστορικοί κατηγορία:Αρχαίοι Μιλήσιοι
Αντίοχος ΣΤ΄ Διόνυσος
Ο Αντίοχος Στ' Διόνυσος ήταν αυτοκράτορας της Δυναστείας των Σελευκιδών, βασιλέων της Συρίας κατά την ελληνιστική περίοδο. Ήταν γιος του Αλεξάνδρου Α' Βάλα και της Κλεοπάτρας Θεάς, κόρης του ηγεμόνα της Αιγύπτου, Πτολεμαίου Στ' Φιλομήτορος.
Βιογραφικά στοιχεία
Μετά την ήττα του από τις πτολεμαϊκές στρατιές, ο Αλέξανδρος Α' Βάλας πέθανε στα χέρια μιας φυλής Ναβαταίων Αράβων. Με την υποστήριξη του Πτολεμαίου Στ' Φιλομήτορα στο θρόνο ανέβηκε ο Δημήτριος Β' Νικάτωρ. Ο τελευταίος όμως δεν ήταν λαοφιλής και σοβαρές ταραχές δεν άργησαν να ξεσπάσουν στους δρόμους της Αντιόχειας. Ο στρατηγός και υποστηρικτής του Αλεξάνδρου, Διόδοτος, που είχε απομακρύνει με ασφάλεια το μικρό Αντίοχο, κατέλαβε την πρωτεύουσα του κράτους περίπου το 145 π.Χ. και ανέβασε το μικρό του προστατευόμενο στο θρόνο. Ο Δημήτριος απέτυχε να ανακτήσει την πόλη, ωστόσο διασώθηκε χάρις σε κάποιους στρατιώτες από την Ιουδαία και εγκαταστάθηκε στη Σελεύκεια.
Ο Αντίοχος την εποχή εκείνη ήταν ακόμη σε νηπιακή ηλικία, οπότε πρακτικά κυβερνούσε ο Διόδοτος. Περίπου το 140 π.Χ. ο Διόδοτος, θανάτωσε το νεαρό του προστατευόμενο, τον Αντίοχο Στ', διεκδικώντας το θρόνο για τον εαυτό του, με την επωνυμία Διόδοτος Τρύφων. Σύμφωνα με τον ιστορικό Τίτο Λίβιο, ο Διόδοτος δωροδόκησε τους βασιλικούς ιατρούς ώστε να υποστηρίξουν πως το αγόρι υπέφερε από κάποια ασθένεια των οργάνων και άφησε την τελευταία του πνοή στο χειρουργικό τραπέζι.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ηγεμόνες των Σελευκιδών Κατηγορία:Ελληνιστική περίοδος
Ιβάνα Τζούριτς
Η Ιβάνα Τζούριτς (γεννήθηκε στις 30 Απριλίου 1992 στη Βενετία) είναι Σερβοελληνίδα επαγγελματίας αθλήτρια πετοσφαίρισης που αγωνίζεται ως ακραία. Είναι αδερφή του διεθνούς αθλητή πετοσφαίρισης Δημήτρη Τζούριτς.
Καριέρα
Η Ιβάνα Τζούριτς έκανε τα πρώτα της βήματα στο χώρο της πετοσφαίρισης στην τοπική Μπουτότσνοτ, ομάδα της Σερβίας, στις ακαδημίες της οποίας βρέθηκε σε ηλικία μόλις 11 ετών. Στη συνέχεια, ταξίδεψε στην Κύπρο και συγκεκριμένα στην πόλη της Πάφου, όπου και εισήχθη στις ακαδημίες του τοπικού Παφιακού.
Στην ομάδα της Πάφου παρέμεινε για δύο χρόνια και συγκεκριμένα μέχρι το 2006. Έπειτα, άφησε την Κύπρο και ταξίδεψε στην Ελλάδα για λογαριασμό της Ευριάλης, στην οποία παρέμεινε επίσης για δύο χρόνια.
Το καλοκαίρι του 2008, η Ιβάνα Τζούριτς έκανε το μεγάλο άλμα στην καριέρα της και μετεγγράφη στν Α.Ο. Μαρκοπούλου, το οποίο της έδωσε την ευκαιρία να αγωνιστεί για πρώτη φορά στη μέχρι τότε καριέρα της στην Α1 γυναικών σε ηλικία μόλις 16 ετών. Κατά τη διάρκεια της πρώτης της σεζόν στο Μαρκόπουλο, η Τζούριτς δεν είχε μεγάλο χρόνο συμμετοχής, ωστόσο κατάφερε να φτάσει με την ομάδα τόσο μέχρι την πρώτη φάση των ελληνικών Πλέι-Οφ, όσο και μέχρι τα ημιτελικά του Κυπέλλου Ελλάδας, όπου αποκλείστηκε από τον Πανιώνιο. Την αμέσως επόμενη αγωνιστική περίοδο, η Ιβάνα Τζούριτς είχε αρκετά περισσότερο χρόνο συμμετοχής βοηθώντας την ομάδα της στο να τερματίσει στην τρίτη θέση της Α1 γυναικών.
Οι πολύ καλές εμφανίσεις της Τζούριτς με τη φανέλα του Α.Ο. Μαρκοπούλου κατά τη διάρκεια της σεζόν 2009-10 προκάλεσαν το ενδιαφέρον αρκετών ελληνικών συλλόγων. Τελικά, η ομάδα η οποία κατάφερε να την αποκτήσει ήταν ο Ολυμπιακός Πειραιώς, ο οποίος μάλιστα είχε στις τάξεις της ομάδας βόλλευ των ανδρών τον αδερφό της Ιβάνα, τον Δημήτρη Τζούριτς. Με την ομάδα του Πειραιά, η Τζούριτς πήρε αρκετό χρόνο συμμετοχής ωστόσο στάθηκε ιδιαίτερα άτυχη καθώς στις αρχές του 2011, κατά τη διάρκεια μιας προπόνησης της ομάδας, τραυματίστηκε πολύ σοβαρά (ρήξη χιαστών), με αποτέλεσμα να χάσει -αγωντιστικα- το υπόλοιπο εκείνης της χρονιάς. Το τέλος της αγωνιστικής περιόδου 2010-11 βρήκε τον Ολυμπιακό Κυπελλούχο Ελλάδας. Ήταν μια πολύ σημαντική στιγμή για την ομάδα του Πειραιά, καθώς το Κύπελλο αυτό ήταν ο πρώτος τίτλος που κατακτούσε το τμήμα από την ίδρυσή του και μέχρι εκείνη τη χρονιά.
Μετά το τέλος της αγωνιστικής περιόδου 2010-11, τόσο η Ιβάνα Τζούριτς όσο και ο αδερφός της, Δημήτρης, αποτέλεσαν παρελθόν από το σύλλογο του Πειραιά.
Πηγές
Κατηγορία:Σέρβοι πετοσφαιριστές Κατηγορία:Πετοσφαιρίστριες ΟΣΦΠ
Δήμος Αλιάρτου–Θεσπιέων
Ο Δήμος Αλιάρτου-Θεσπιέων είναι δήμος της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας ο οποίος συστάθηκε με τον «Καλλικράτη» και προέκυψε από την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αλιάρτου και Θεσπιέων. Το 2014 ο δήμος μετονομάστηκε σε Δήμο Αλιάρτου - Θεσπιέων. Έδρα του έχει οριστεί η Αλίαρτος. Το 2012 ορίστηκε ως ιστορική έδρα του δήμου η Άσκρη.
Η έκταση του νέου δήμου είναι 256,89 τ.χλμ. και ο πληθυσμός 10.887 κάτοικοι, σύμφωνα με την απογραφή του 2011.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Αλιαρτου
Αμλοδιπίνη
Η αμλοδιπίνη, η οποία είναι διαθέσιμη με την εμπορική επωνυμία Norvasc και Amlotens μεταξύ άλλων, είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης (υπέρτασης)) και της στεφανιαίας νόσου. Αν και συνήθως δεν συνιστάται για καρδιακή ανεπάρκεια, η αμλοδιπίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί εάν άλλα φάρμακα δεν επαρκούν για τη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης ή του θωρακικού πόνου που σχετίζεται με την καρδιά. Λαμβάνεται από το στόμα και έχει αποτέλεσμα που διαρκεί τουλάχιστον μια ημέρα.
Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν πρήξιμο, αίσθημα κόπωσης, κοιλιακούς πόνους και ναυτία. Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν χαμηλή αρτηριακή πίεση ή καρδιακή προσβολή. Η ασφάλεια της χρήσης της κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του θηλασμού είναι ασαφής. Όταν χρησιμοποιείται από άτομα με ηπατικά προβλήματα και ηλικιωμένους, οι δόσεις πρέπει να μειώνονται. Η αμλοδιπίνη δρα εν μέρει αυξάνοντας τον αυλό των αρτηριών. Είναι ένας αποκλειστής διαύλων ασβεστίου μακράς δράσης τύπου διυδροπυριδίνης.
Η αμλοδιπίνη κατοχυρώθηκε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1982 και εγκρίθηκε για ιατρική χρήση το 1990. Είναι στον κατάλογο των βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας Διατίθεται και ως γενόσημο φάρμακο. Το 2017, ήταν το πέμπτο πιο συχνά συνταγογραφούμενο φάρμακο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερες από 72 εκατομμύρια συνταγές.
Ιατρικές χρήσεις
Η αμλοδιπίνη χρησιμοποιείται για τη διαχείριση της υπέρτασης και της στεφανιαίας νόσου σε άτομα με είτε σταθερή στηθάγχη (όπου ο πόνος στο στήθος εμφανίζεται κυρίως μετά από σωματικό ή συναισθηματικό στρες) είτε αγγειοσυσπαστική στηθάγχη (όπου εμφανίζεται σε κύκλους) και χωρίς καρδιακή ανεπάρκεια. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε ως μονοθεραπεία είτε ως συνδυαστική θεραπεία για τη διαχείριση της υπέρτασης ή της στεφανιαίας νόσου. Η αμλοδιπίνη μπορεί να χορηγηθεί σε ενήλικες και παιδιά ηλικίας 6-17 ετών. Οι αποκλειστές διαύλων ασβεστίου, συμπεριλαμβανομένης της αμλοδιπίνης, μπορεί να παρέχουν μεγαλύτερη προστασία έναντι του εγκεφαλικού επεισοδίου από άλλες κατηγορίες φαρμάκων που μειώνουν την αρτηριακή πίεση.
Η αμλοδιπίνη μαζί με άλλους αποκλειστές διαύλων ασβεστίου θεωρούνται η πρώτη επιλογή στη φαρμακολογική αντιμετώπιση του φαινομένου του Raynaud.
Συνδυαστική θεραπεία
Η αμλοδιπίνη μπορεί να χορηγηθεί ως συνδυαστική θεραπεία με μια ποικιλία φαρμάκων:
Επίσης έχει εγκριθεί στις ΗΠΑ σκεύασμα που συνδυάζει αμλοδιπίνη και σελεκοξίμπη.
Αντενδείξεις
Η μόνη απόλυτη αντένδειξη στην αμλοδιπίνη είναι η αλλεργία στην αμλοδιπίνη ή σε άλλες διυδροπυριδίνες.
Ωστόσο, υπάρχουν άλλες καταστάσεις εμφανίζονται όπου η αμλοδιπίνη γενικά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται. Σε ασθενείς με καρδιογενές σοκ, όπου οι κοιλίες της καρδιάς δεν μπορούν να αντλήσουν αρκετό αίμα, οι αναστολείς διαύλων ασβεστίου επιδεινώνουν την κατάσταση εμποδίζοντας τη ροή ιόντων ασβεστίου στα καρδιακά κύτταρα, κάτι που απαιτείται για τη λειτουργία της καρδιάς. Ενώ η χρήση σε ασθενείς με στένωση αορτικής βαλβίδας (στένωση της αορτής όπου συναντά την αριστερή κοιλία ) είναι γενικά ασφαλής καθώς δεν αναστέλλει τη λειτουργία της κοιλίας, μπορεί ακόμα να προκαλέσει καταπληξία σε περιπτώσεις σοβαρής στένωσης. Στην ασταθή στηθάγχη (εξαιρουμένης της αγγειοσυσπαστικής στηθάγχης), η αμλοδιπίνη μπορεί να προκαλέσει αντανακλαστική αύξηση της καρδιακής συσταλτικότητας (πόσο δυνατά συμπιέζουν οι κοιλίες) και του καρδιακού ρυθμού, τα οποία μαζί αυξάνουν τη ζήτηση οξυγόνου από την ίδια την καρδιά. Σε ασθενείς με σοβαρή υπόταση μπορεί να επιδεινώσει τη χαμηλή αρτηριακή τους πίεση και ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί να παρουσιάσουν πνευμονικό οίδημα. Εκείνοι με επιδεινωμένη ηπατική λειτουργία δεν μπορούν να μεταβολίσουν την αμλοδιπίνη στο σύνολό της, δίνοντάς της μεγαλύτερη διάρκεια ημιζωής από την τυπική.
Παρενέργειες
Μερικές συνήθεις δοσοεξαρτώμενες παρενέργειες της αμλοδιπίνης περιλαμβάνουν αγγειοδιασταλτικά αποτελέσματα, περιφερικό οίδημα, ζάλη, αίσθημα παλμών και έξαψη. Το περιφερικό οίδημα (συσσώρευση υγρών στους ιστούς) εμφανίζεται σε ποσοστό 10,8% με δόση 10 mg (έναντι 0,6% στο εικονικό φάρμακο) και είναι τρεις φορές πιο πιθανό στις γυναίκες από ότι στους άνδρες. Προκαλεί περισσότερη διαστολή των αρτηριδίων και προτριχοειδικών αγγείων σε σχέση με τα μετατριχοειδή αγγεία και τα φλεβίδια. Η αυξημένη διαστολή επιτρέπει να περάσει περισσότερο αίμα, το οποίο δεν μπορεί να περάσει στα σχετικά περιοριστικά φλεβίδια και μετατριχοειδή αγγεία. Η πίεση ωθεί μέρος του πλάσματος να μετακινηθεί στον διάμεσο χώρο. Το οίδημα που σχετίζεται με την αμλοδιπίνη μπορεί να αποφευχθεί με την προσθήκη αναστολέων ΜΕΑ ή ανταγωνιστή υποδοχέα αγγειοτενσίνης II. Από τις άλλες δοσοεξαρτώμενες παρενέργειες, το αίσθημα παλμών (4,5% στα 10 mg έναντι 0,6% στο εικονικό φάρμακο) και η έξαψη (2,6% έναντι 0%) εμφανίστηκαν συχνότερα στις γυναίκες, ενώ η ζάλη (3,4% έναντι 1,5%) δεν σχετιζόταν με το φύλο.
Συχνές αλλά όχι σχετιζόμενες με τη δόση ανεπιθύμητες ενέργειες είναι οι κόπωση (4,5% έναντι 2,8% με εικονικό φάρμακο), ναυτία (2,9% έναντι 1,9%), κοιλιακός πόνος (1,6% έναντι 0,3%) και υπνηλία (1,4% έναντι 0,6%). Οι παρενέργειες που εμφανίζονται σε λιγότερο από 1% περιλαμβάνουν: διαταραχές του αίματος, ανικανότητα, κατάθλιψη, περιφερική νευροπάθεια, αϋπνία, ταχυκαρδία, διόγκωση ούλων, ηπατίτιδα και ίκτερο.
Η υπερβολική ανάπτυξη των ούλων που σχετίζεται με την αμλοδιπίνη είναι μια σχετικά κοινή παρενέργεια. Παράγοντες κινδύνου αποτελούν η κακή οδοντική υγεία και η συσσώρευση οδοντικής πλάκας.
Υπερβολική δόση
Αν και σπάνια, η τοξικότητα από υπερδοσολογία αμλοδιπίνης μπορεί να οδηγήσει σε διεύρυνση των αιμοφόρων αγγείων, σοβαρή υπόταση και γρήγορο καρδιακό ρυθμό. Η τοξικότητα αντιμετωπίζεται γενικά με αντικατάσταση υγρών παρακολουθώντας τα αποτελέσματα του ΗΚΓ, ζωτικά σημεία, λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος, επίπεδα γλυκόζης, νεφρική λειτουργία, επίπεδα ηλεκτρολυτών και παραγωγή ούρων. Τα αγγειοσυσπαστικά χορηγούνται επίσης όταν η χαμηλή αρτηριακή πίεση δεν διορθώνεται με την χορήγηση υγρών.
Φαρμακολογία
Η αμλοδιπίνη είναι ένας ανταγωνιστής διαύλων ασβεστίου μακράς δράσης που αναστέλλει επιλεκτικά την εισροή ιόντων ασβεστίου στις κυτταρικές μεμβράνες. Στοχεύει διαύλους ασβεστίου τύπου L στα μυϊκά κύτταρα και διαύλους ασβεστίου τύπου Ν στο κεντρικό νευρικό σύστημα που εμπλέκονται στην αντίληψη του πόνου. Η αμλοδιπίνη έχει ανασταλτική επίδραση στην εισροή ασβεστίου στα κύτταρα λείων μυών, προκαλώντας αναστολή της συστολής.