Αγία_Σοφία_(Άρτα)
Ιστορία
Ο μητροπολίτης Άρτας Σεραφείμ Ξενόπουλος στο «Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης & Πρεβέζης» (εκδ.1884) μας πληροφορεί ότι ο ναός κατασκευάστηκε το 1812 αλλά πυρπολήθηκε μερικώς το 1821 και ανακατασκευάστηκε το 1829 με έξοδα του αρχιμανδρίτη Μεθοδίου. Ο ναός βρισκόταν στη συνοικία Μονοπώλιο, είχε ένα παρεκκλήσι στο όνομα του Αγίου Νικολάου Παράσχη, το οποίο υπήρξε Μετόχι της Μονής Φανερωμένης και η ενορία αριθμούσε 75 οικίες. Ο ναός υπήρξε στενά συνδεδεμένος με τον βίο των Όσιων αυτάδελφων Θεοχάρη και Απόστολου, οι οποίοι ήταν τέκνα του Γεωργίου Ντούια, ιερέα στο ναό της Άγίας Σοφίας. Μετά το θάνατο των γονιών τους, τα δύο αδέλφια φρόντισαν το μικρότερο αδελφό τους μέχρι την ημέρα του γάμου του και μετά αποσύρθηκαν σε ένα μικρό σπίτι κοντά στο ναό της Αγίας Σοφίας. Ο Θεοχάρης άρχισε να διδάσκει και να μαθαίνει γραφή και ανάγνωση τα μικρά παιδιά της Άρτας στο εκκλησάκι της Παναγιάς της Κασσωπίτρας στην πλατεία Μονοπωλίου, το οποίο λειτουργούσε ως κρυφό σχολείο μέχρι το 1818. Κοντά στην Αγία Σοφία υπήρχε το αρχοντικό του πλούσιου ευπατρίδη Θεοχαράκη Νικολάου. Η οικονομική επιφάνεια και οι υψηλές διασυνδέσεις του Θεοχαράκη Νικολάου καθιστούσαν το σπίτι του, ένα πραγματικό άσυλο για τους χριστιανούς της Άρτας. Κατά τη διάρκεια της Μάχης της Άρτας, το 1821, στην οικία του ευπατρίδη Νικολάου συναντήθηκε ο Μακρυγιάννης με τον Γώγο Μπακόλα. Ο ναός αποτελούσε μέχρι το 1960 το μητροπολιτικό ναό της Άρτας. [https://www.google.com/search?q=%CE%8C+%CE%93%CF%8E%CE%B3%CE%BF%CF%82+%CE%9C%CF%80%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%BB%CE%B1%CF%82+%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC+%CF%84%CE%AE%CE%BD+%CE%B4%CE%B9%CE%AC%CF%81%CE%BA%CE%B5%CE%B9%CE%B1+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7%CF%82+%CF%84%CE%AE%CF%82+%22%CE%9B%CF%81%CF%84%CE%B1%CF%82+%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B5+%CF%83%CF%84%CF%8C+%CF%83%CF%80%CE%AF%CF%84%CE%B9+%CF%84%CE%BF%CE%B0+%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CE%B0+%CF%80%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%BF%CF%85+%CE%98%CE%B5%CE%BF%CF%87%CE%AC%CF%81%CE%B7%2C+%CF%83%CF%84%CE%AE+%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1+%CF%84%CE%AE&oq=%CE%8C+%CE%93%CF%8E%CE%B3%CE%BF%CF%82+%CE%9C%CF%80%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%BB%CE%B1%CF%82+%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC+%CF%84%CE%AE%CE%BD+%CE%B4%CE%B9%CE%AC%CF%81%CE%BA%CE%B5%CE%B9%CE%B1+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7%CF%82+%CF%84%CE%AE%CF%82+%22%CE%9B%CF%81%CF%84%CE%B1%CF%82+%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B5+%CF%83%CF%84%CF%8C+%CF%83%CF%80%CE%AF%CF%84%CE%B9+%CF%84%CE%BF%CE%B0+%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CE%B0+%CF%80%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%BF%CF%85+%CE%98%CE%B5%CE%BF%CF%87%CE%AC%CF%81%CE%B7%2C+%CF%83%CF%84%CE%AE+%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1+%CF%84%CE%AE&aqs=chrome..69i57&sourceid=chrome&ie=UTF-8#q=%CE%8C+%CE%93%CF%8E%CE%B3%CE%BF%CF%82+%CE%9C%CF%80%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%BB%CE%B1%CF%82+%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC+%CF%84%CE%AE%CE%BD+%CE%B4%CE%B9%CE%AC%CF%81%CE%BA%CE%B5%CE%B9%CE%B1+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7%CF%82+%CF%84%CE%AE%CF%82+%22%CE%9B%CF%81%CF%84%CE%B1%CF%82+%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B5+%CF%83%CF%84%CF%8C+%CF%83%CF%80%CE%AF%CF%84%CE%B9+%CF%84%CE%BF%CE%B0+%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CE%B0+%CF%80%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%BF%CF%85+%CE%98%CE%B5%CE%BF%CF%87%CE%AC%CF%81%CE%B7,+%CF%83%CF%84%CE%AE+%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1+%CF%84%CE%AE&tbm=bks&* Αφιέρωμα 1821-1871, Δημήτριος Τσάκωνας, σ.355.]