cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ψυχρά κι Ανάποδα
Το σενάριο της ταινίας έγραψε η Τζένιφερ Λι, η οποία επίσης συν-σκηνοθέτησε την ταινία με τον Κρις Μπακ. Τις φωνές στους βασικούς χαρακτήρες αποδίδουν οι Κρίστεν Μπελ, Ιντίνα Μένζελ, Τζόναθαν Γκροφ, Τζος Γκαντ και Σαντίνο Φοντάνα. Τη μουσική επένδυση ανέλαβε να συνθέσει ο Κρίστοφ Μπεκ, ενώ τα τραγούδια γράφτηκαν από τους Ρόμπερτ Λόπεζ και Κρίστεν Άντερσον-Λόπεζ. Το Ψυχρά κι Ανάποδα κυκλοφόρησε επίσημα στις αίθουσες στις 27 Νοεμβρίου 2013, ενώ στην Ελλάδα κυκλοφόρησε στις 19 Δεκεμβρίου 2013. Η ταινία επαινέθηκε για τα οπτικά εφέ, το σενάριο, τα θέματα, τη μουσική και τις ερμηνείες της, με μερικούς να θεωρούν πως το Ψυχρά κι Ανάποδα είναι η καλύτερη ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney από την περίοδο της Αναγέννησης. Έλαβε δύο υποψηφιότητες για Όσκαρ (κερδίζοντας και τις δύο), καθώς και αρκετές άλλες διακρίσεις.
Η ταινία είχε επίσης μεγάλη εισπρακτική επιτυχία κερδίζοντας $1,280 δισεκατομμύρια στο παγκόσμιο box office, ανεβαίνοντας στην πρώτη θέση της λίστας των ταινιών κινουμένων σχεδίων με τις περισσότερες εισπράξεις, θέση που κατείχε μέχρι το 2019 οπότε ξεπεράστηκε από την ταινία Ο Βασιλιάς των Λιονταριών. Αποτελεί επίσης την ταινία με τις περισσότερες εισπράξεις για το 2013. Μέχρι τον Ιανουάριο του 2015, έγινε η ταινία με τις καλύτερες πωλήσεις Blu-ray όλων των εποχών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επιτυχία της οδήγησε στη δημιουργία franchise το οποίο συμπεριλαμβάνει μία ταινία μικρού μήκους (2015), ένα ειδικό ένθετο (2017) και μια συνέχεια μεγάλου μήκους με τίτλο Ψυχρά κι Ανάποδα ΙΙ (2019).
Πλοκή
Η πριγκίπισσα Έλσα της Αρεντέλλας κατέχει υπερφυσικές δυνάμεις με τις οποίες ελέγχει και δημιουργεί πάγο και χιόνι, και τις οποίες χρησιμοποιεί για να παίζει με τη μικρότερη αδελφή της, Άννα. Έπειτα από ένα ατύχημα όπου η Άννα τραυματίζεται, οι γονείς τους τις πηγαίνουν σε μια αποικία ξωτικών, αρχηγός της οποίας είναι ο Μεγάλος Πάμπι. Ο Πάμπι γιατρεύει την Άννα και αλλάζει τις αναμνήσεις της ώστε να μη θυμάται τη μαγεία της Έλσα, ενώ προειδοποιεί την Έλσα να μάθει να ελέγχει πλήρως τις δυνάμεις. Επιστρέφοντας στο παλάτι, οι γονείς τους απομονώνουν τις δύο αδελφές. Όταν οι αδελφές μπαίνουν στην εφηβεία, οι γονείς τους σκοτώνονται.
Όταν η Έλσα γίνεται 21 ετών, πρέπει να στεφθεί επίσημα Βασίλισσα και είναι τρομοκρατημένη πως κατά τη στέψη ίσως μαθευτεί το μυστικό της. Ανάμεσά στους καλεσμένους της στέψης είναι και ο Πρίγκιπας Χανς των Νότιων Νήσων, τον οποίο η Άννα ερωτεύεται με την πρώτη ματιά. Αν και η στέψη ολοκληρώνεται χωρίς πρόβλημα, όταν ο Χανς κάνει πρόταση γάμου στην Άννα και η Έλσα αρνείται να τους δώσει την ευλογία της, άθελά της, φανερώνει τις δυνάμεις της σε όλους. Ταραγμένη, το σκάει στο Βουνό του Βορρά όπου χτίζει ένα παλάτι από πάγο και αποφασίζει να ζήσει εκεί, χωρίς ωστόσο να γνωρίζει πως η πράξη της έχει καταδικάσει την Αρεντέλλα σε αιώνιο χειμώνα.
Η Άννα φεύγει για να βρει την Έλσα αφήνοντας τον Χανς υπεύθυνο στο βασίλειο. Φτάνοντας σε ένα μαγαζί για προμήθειες, συναντά τον παγοπώλη Κρίστοφ, τον οποίο πείθει να την οδηγήσει στο Βουνό του Βορρά. Στην πορεία, μια αγέλη λύκων καταστρέφει το έλκηθρο του Κρίστοφ και συνεχίζοντας με τα πόδια, συναντούν τον Όλαφ, έναν χιονάνθρωπο τον οποίο έφερε στη ζωή η Έλσα χωρίς να το γνωρίζει, και ο οποίος προσφέρεται να τους οδηγήσει σε εκείνη. Όταν το άλογο της Άννα επιστρέφει στην Αρεντέλλα χωρίς εκείνην, ο Χανς φεύγει για να βρει τις δύο αδελφές συνοδευόμενος από ομάδα αντρών.
Φτάνοντας στο παγωμένο παλάτι, η Άννα βρίσκει την Έλσα και της αποκαλύπτει τι συνέβη. Η Έλσα αναστατώνεται λέγοντας πως δεν μπορεί διορθώσει αυτό που έγινε και, κατά λάθος, αρχίζει να παγώνει με ξόρκι την καρδιά της Άννα. Έπειτα, δημιουργεί ένα τέρας χιονιού το οποίο διώχνει την Άννα, τον Κρίστοφ και τον Όλαφ από το παλάτι. Συνειδητοποιώντας τις επιπτώσεις του ξορκιού πάνω στην Άννα, ο Κρίστοφ την πηγαίνει στα ξωτικά. Ο Πάμπι όμως δεν μπορεί να βοηθήσει και εξηγεί πως η Άννα θα παγώσει αν μια «πράξη αληθινής αγάπης» δεν αντιστρέψει το ξόρκι. Έτσι, ο Κρίστοφ την πηγαίνει πίσω στο παλάτι για να της δώσει ο Χανς το φιλί της αληθινής αγάπης.
Ο Χανς και οι άντρες του φτάνουν στο παγωμένο παλάτι και συλλαμβάνουν την Έλσα. Πίσω στο βασίλειο, η Άννα και ο Χανς συναντιούνται αλλά, αντί να τη φιλήσει, της αποκαλύπτει πως εξαρχής ήθελε απλά να καταλάβει τον θρόνο. Έτσι, την κλειδώνει στο δωμάτιο αφήνοντάς την να πεθάνει και στη συνέχεια, λέει στους άλλους αξιωματούχους πως η Έλσα δολοφόνησε την Άννα και διατάζει την εκτέλεσή της. Ωστόσο, η Έλσα το έχει σκάσει από το κελί της.
Ο Χανς συλλαμβάνεται και εξορίζεται. Η Άννα παραδίδει στον Κρίστοφ ένα καινούριο έλκηθρο, όπως υποσχέθηκε, και οι δυο τους φιλιούνται. Οι δύο αδελφές επανενώνονται και η Έλσα υπόσχεται να μην κλείσουν ποτέ ξανά οι πύλες του κάστρου.
Ανάπτυξη
thumb|Σκίτσο καμωμένο με τον παραδοσιακό τρόπο από την κινηματογραφική προσαρμογή της [[Η Βασίλισσα του Χιονιού|Βασίλισσας του Χιονιού που βρισκόταν στο ράφι της Disney. ]]
Στα τέλη της δεκαετίας του '90, μετά την πολύ μεγάλη επιτυχία των ταινιών των στούντιο κατά την περίοδο της Αναγέννησης της Disney (1989-1999), η Walt Disney Feature Animation ξεκίνησε την ανάπτυξη μιας προσαρμογής της Βασίλισσας του Χιονιού. Ωστόσο, στα τέλη του 2002, το πρότζεκτ μπήκε στο ράφι και, την επόμενη χρονιά, ο Γκλεν Κιν παραιτήθηκε από αυτό για να δουλέψει πάνω στην ταινία Μαλλιά Κουβάρια (2010). Η επόμενη προσπάθεια ξεκίνησε το 2008, όταν ο σκηνοθέτης Τζον Λάσιτερ κατάφερε να πείσει τον Κρις Μπακ, ο οποίος είχε συν-σκηνοθετήσει την ταινία του 1999 Ταρζάν, να επιστρέψει στα Walt Disney Animation Studios. Εκείνο τον Σεπτέμβριο, ο Μπακ παρουσίασε αρκετές ιδέες στον Λάσιτερ, μία από τις οποίες ήταν και η Βασίλισσα του Χιονιού. Ο Μπακ αποκάλυψε αργότερα πως η αρχική του ιδέα για ανάπτυξη της Βασίλισσας του Χιονιού δεν πήγαζε από το παραμύθι του Άντερσεν, αλλά από το ότι ήθελε «να κάνει κάτι διαφορετικό σχετικά με τον όρο της αληθινής αγάπης» με τον ίδιο να λέει: «Η Disney είχε ήδη κάνει το 'φιλί από Πρίγκιπα', έτσι σκέφτηκα πως ήταν ώρα για κάτι καινούριο». Όπως αποδείχθηκε, και ο Λάσιτερ ενδιαφερόταν για τη Βασίλισσα του Χιονιού ήδη αρκετό καιρό πριν και ενθουσιάστηκε όταν είδε κάποια σκίτσα προ-παραγωγής από τις προηγούμενες προσπάθειες της Disney.
Επανεκκίνηση
Τον Δεκέμβριο του 2011, η Disney ανακοίνωσε επίσημα την ταινία με νέο τίτλο το Ψυχρά κι Ανάποδα και όρισε ως ημερομηνία κυκλοφορίας τις 27 Νοεμβρίου 2013. Έναν μήνα αργότερα, επιβεβαιώθηκε πως η ταινία θα γινόταν σε υπολογιστή με τη χρησιμοποίηση τρισδιάστατης φωτογραφίας και όχι με τον παραδοσιακό τρόπο εικονογράφησης. Οι Κρίστεν Άντερσον-Λόπεζ και Ρόμπερτ Λόπεζ εντάχθηκαν στο πρότζεκτ και ξεκίνησαν να γράφουν τα τραγούδια της ταινίας τον Ιανουάριο του 2012. Μέσα στην ίδια χρονιά, έγινε γνωστό πως τη σκηνοθεσία θα αναλάμβανε ο Μπακ, με τον Πίτερ Ντελ Βίτσο να βρίσκεται στην παραγωγή.
Για να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα, η ομάδα παραγωγής συνέταξε αρκετές παραλλαγές της ιστορίας έως ότου χαρακτήρες και ιστορία να συμβαδίζουν. Σε αυτό το στάδιο, το πρώτο μεγάλο βήμα ήταν η απόφαση να ξαναγραφτεί από την αρχή η πρωταγωνίστρια της ταινίας, η Άννα, ως η μικρότερη αδελφή της Έλσα, δημιουργώντας έτσι μια οικογενειακή δυναμική ανάμεσα στους χαρακτήρες. Για να εξερευνήσουν πλήρως τη μοναδική δυναμική που έχει μία αδελφική σχέση, η Disney Animation συγκάλεσε μια «Σύνοδο κορυφής αδελφών», όπου γυναίκες από όλα τα τμήματα των στούντιο με αδελφές, κλήθηκαν για να μιλήσουν για τη σχέση που είχαν με τις αδελφές τους μεγαλώνοντας.
Σενάριο
Τον Μάρτιο του 2012, η Τζένιφερ Λι, μία από τους σεναριογράφους της ταινίας Ραλφ: Η Επόμενη Πίστα, προστέθηκε στο πρότζεκτ ως σεναριογράφος. Πριν η Λι ασχοληθεί με το πρότζεκτ, όλες οι προηγούμενες προσπάθειες των σεναριογράφων είχαν «καταρρεύσει». Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η ομάδα παραγωγής να ξεκινήσει ουσιαστικά από το μηδέν έχοντας μόνο δεκαεπτά (17) μήνες για να ολοκληρώσει την ταινία και να εργαστεί με ένα «πολύ έντονο χρονοδιάγραμμα» όπου «πολλές αποφάσεις έπρεπε να παρθούν γρήγορα». Σύμφωνα με τη Λι, αρκετές βασικές έννοιες της ταινίας όπως αυτή της «παγωμένης καρδιάς», είχαν ήδη αποφασιστεί: «Αυτό ήταν το θέμα και η φράση ... μια πράξη αληθινής αγάπης θα ξεπάγωνε μια παγωμένη καρδιά». Ήδη γνώριζαν πως το τέλος θα είχε να κάνει με το δέσιμο και την αγάπη ανάμεσα στα αδέλφια και όχι κάποια ρομαντική ιστορία. Σε αυτό [το τέλος] «η Άννα θα έσωζε την Έλσα. Δεν γνωρίζαμε όμως ακόμα το πώς και γιατί». Παρόλα αυτά, η τελική εκδοχή διέφερε πολύ από το αρχικό σενάριο. Στο αρχικό σενάριο, η Έλσα ήταν κακιά και απήγαγε την Άννα από τον γάμο της για να παγώσει ηθελημένα την καρδιά της, ενώ αργότερα έκανε επίθεση στην πόλη με έναν στρατό από χιονάνθρωπους. Ο Μπακ αποκάλυψε επίσης πως αρχικά προσπαθούσαν να κάνουν την Άννα συμπαθή με το να επικεντρώνονται στην αγανάκτησή της ως «εφεδρική διάδοχος του θρόνου».
Ένα σημαντικό βήμα στην εξέλιξη της ιστορίας ήταν η σύνθεση του τραγουδιού «Let It Go» από τους Λόπεζ και Άντερσον-Λόπεζ, το οποίο παρουσίασε μια νέα εικόνα της Έλσα και την έκανε έναν πιο περίπλοκο, ενδιαφέροντα και συμπαθητικό χαρακτήρα. Οι συνθέτες δεν είδαν την Έλσα ως κακιά, αλλά ως «ένα φοβισμένο κορίτσι που πάλευε να ελέγξει και να αποδεχτεί το χάρισμά της». Ο Ντελ Βίτσο εξήγησε πως το «Let It Go» μετέτρεψε την Έλσα σε ένα άτομο «που κυριευόταν από φόβο», κάτι το οποίο οδήγησε τη Λι να «ξαναγράψει την πρώτη πράξη κι από εκεί, κύλησε η ιστορία για ολόκληρη την ταινία. Αυτό ήταν το σημείο όπου συνδεθήκαμε πραγματικά με την ταινία και με το ποιοι ήταν αυτοί οι χαρακτήρες».
Η Λι έπρεπε επίσης να δουλέψει το πώς θα αποτύπωνε την προσωπικότητα της Άννα και, τελικά, υποστήριξε με επιτυχία μια απλή ιστορία ενηλικίωσης. Αναγκάστηκε να αφαιρέσει κάποιες ιδέες, όπως μια σκηνή που απεικόνιζε τη σχέση των αδελφών στην εφηβεία, επειδή έπρεπε να διατηρηθεί ο χωρισμός ανάμεσά τους. Ως έμπνευση για τη σχέση Έλσας-Άννας είχε τη δική της σχέση με τη μεγαλύτερη αδελφή της, την οποία αποκάλεσε τη «δική της Έλσα». Η Λι ανέφερε πως «το να πρέπει να...χάσει η μία την άλλη και να την ανακαλύψει εκ νέου ως ενήλικες πια» ήταν ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής της.
Ένα εξίσου σημαντικό θέμα, ήταν το πώς θα αποκαλυπτόταν στο τέλος της ταινίας πως ο Πρίγκιπας Χανς ήταν ο κακός της ιστορίας, ένας χαρακτήρας ο οποίος δεν βρισκόταν καν στα πρώτα σενάρια. Ο Ντελ Βίτσο είπε: «Έπρεπε να κάνουμε το κοινό να πιστεύει πως ο Χανς ήταν η απάντηση στο πρόβλημα όταν στην πραγματικότητα δεν ήταν αυτός, αλλά ο Κρίστοφ... Αν καταφέρεις να κάνεις το κοινό να πιστεύει πως γνωρίζει τη λύση, μπορείς να τους ξαφνιάσεις στρέφοντάς τους προς την αντίθετη κατεύθυνση». Η Λι συμπλήρωσε: «''Ήταν δύσκολο να παρουσιάσουμε την αργοπορημένη στροφή της Άννα προς τον Κρίστοφ χωρίς να κάνουμε την προδοσία του Χανς τόσο προβλέψιμη. Το κοινό έπρεπε να «καταλάβει την Άννα»...πως ένιωθε κάτι αλλά δεν καταλάβαινε ακριβώς τι ήταν αυτό... Επειδή όταν αυτό γίνεται κατανοητό, η αξία του ελαττώνεται''». Η ομάδα μετέτρεψε επίσης τον Όλαφ από αντιπαθητικό βοηθό της Έλσα, σε κωμικό, αφελή φίλο της Άννα.
Μέχρι τον Νοέμβριο του 2012, η ομάδα πίστευε πως επιτέλους είχε καταλήξει στην ιστορία της ταινίας αλλά, σύμφωνα με τον Ντελ Βίτσο, στα τέλη Φεβρουαρίου συνειδητοποίησαν πως ακόμη η ιστορία «δεν δούλευε» όπως την ήθελαν, κάτι το οποίο οδήγησε σε εκ νέου συγγραφή του σεναρίου μέχρι τον Ιούνιο του 2013. Ο ίδιος εξήγησε: «''Γράψαμε ξανά τραγούδια, αφαιρέσαμε χαρακτήρες και αλλάξαμε τα πάντα, και ξαφνικά η ταινία πέτυχε. Βλέποντάς την μετά από αυτό, το όλο σκηνικό έμοιαζε πανεύκολο αλλά μέχρι να φτάσουμε εδώ, ήταν μεγάλη πρόκληση''». Τον Ιούνιο, η Disney προγραμμάτισε δοκιμαστικές προβολές μέρους της ταινίας σε δύο διαφορετικά κοινά (ένα με οικογένειες με παιδιά κι ένα με ενήλικες) στο Φοίνιξ της Αριζόνα, όπου ήταν παρόντες οι Λάσιτερ και Κάτμουλ. Η Λι θυμάται πώς ήταν η στιγμή που συνειδητοποίησαν πως «είχαν κάτι στα χέρια τους, επειδή η αντίδραση του κοινού ήταν τεράστια».
Δεδομένης της εκτεταμένης εμπλοκής της Λι στη διαδικασία της ανάπτυξης, τον Αύγουστο του 2012 προήχθη σε συν-σκηνοθέτη της ταινίας, κάτι το οποίο ανακοινώθηκε τον Νοέμβριο του 2012. Αυτό έκανε τη Λι την πρώτη γυναίκα που σκηνοθέτησε ταινία κινουμένων σχεδίων μεγάλου μήκους για τα Walt Disney Animation Studios.
Διανομή ρόλων
Για την επιλογή της Κρίστεν Μπελ για τη φωνή της Άννας, ρόλο έπαιξε μια σειρά ηχογραφήσεων που έκανε η Μπελ όταν ήταν μικρή με τραγούδια από την ταινία Η Μικρή Γοργόνα. Για την ίδια, το να πάρει μέρος σε ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney ήταν παιδικό όνειρο: «''Πάντα αγαπούσα τις ταινίες κινουμένων σχεδίων της Disney, αλλά υπήρχε κάτι σχετικά με τις γυναίκες που ήταν ανέφικτο για μένα. Η στάση τους ήταν τόσο καλή και μιλούσαν τόσο καλά, και νιώθω πραγματικά πως έκανα αυτό το κορίτσι πολύ πιο καθημερινό, αλλόκοτο, αποδιοργανωμένο, ευερέθιστο και αδέξιο. Είμαι περήφανη για αυτό''».
Η Ιντίνα Μένζελ προσλήφθηκε για τον ρόλο της Έλσα. Η διευθύντρια διανομής της ταινίας Μαλλιά Κουβάρια κράτησε μια ηχογράφηση της ακρόασης που είχε κάνει η Μένζελ για εκείνη την ταινία και, με βάση αυτό, της ζήτησε να περάσει από ακρόαση μαζί με την Μπελ για την ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα. Πριν προσληφθούν επίσημα, οι δυο τους εντυπωσίασαν σκηνοθέτες και παραγωγούς κατά τη διάρκεια ενός πρώτου διαβάσματος σεναρίου και όταν τραγούδησαν ως ντουέτο το «Wind Beneath My Wings». Οι δημιουργοί των τραγουδιών της ταινίας ήταν επίσης παρόντες στο διάβασμα του σεναρίου και η Άντερσον-Λόπεζ ανέφερε πως «ο Λάσιτερ ήταν κατενθουσιασμένος» όταν τις άκουσε να τραγουδούν μαζί και, από εκείνη τη στιγμή, επέμεινε πως έπρεπε να βρίσκονται στην ταινία.
Μεταξύ Δεκεμβρίου του 2012 και Ιουνίου του 2013, ανακοινώθηκαν οι ηθοποιοί και για τους υπόλοιπους χαρακτήρες, συμπεριλαμβανομένων των Τζόναθαν Γκροφ ως Κρίστοφ, Άλαν Τούντικ ως Δούκας της Ονειρούπολης, Σαντίνο Φοντάνα ως Πρίγκιπας Χανς και Τζος Γκαντ ως Όλαφ.
Εικονογράφηση
Όπως και η ταινία Μαλλιά Κουβάρια, έτσι και η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα υιοθέτησε το καλλιτεχνικό της στυλ αναμιγνύοντας στοιχεία από τη δημιουργία εικόνων σε υπολογιστή (CGI) και από τον παραδοσιακό τρόπο εικονογράφησης στο χέρι. Εξαρχής, ο Μπακ γνώριζε πως ο καταλληλότερος για αυτό το στυλ ήταν ο Τζίαμο και τον έπεισε να επιστρέψει στην Disney και να δουλέψει ως καλλιτεχνικός διευθυντής στην ταινία.
Για να δημιουργηθεί το ύφος της ταινίας, ο Τζίαμο ξεκίνησε να μελετά εκτεταμένα την περιοχή της Σκανδιναβίας και επισκέφθηκε την πόλη Σόλβανγκ κοντά στο Λος Άντζελες, μια πόλη με έντονο το Δανέζικο στοιχείο. Ωστόσο, επικεντρώθηκε κυρίως στη Νορβηγία. Η Disney επιχορήγησε τρία ερευνητικά ταξίδια. Οι εικονογραφιστές και οι ειδικοί στα ειδικά εφέ ταξίδεψαν στο Τζάκσον Χόουλ του Ουαϊόμινγκ για να νιώσουν την εμπειρία του να περπατάς, να τρέχεις και να πέφτεις πάνω σε βαθύ χιόνι φορώντας διάφορα είδη ρουχισμού,  ενώ οι ομάδες φωτισμού και τέχνης επισκέφτηκαν το Ξενοδοχείου Πάγου στην πόλη Κεμπέκ για να μελετήσουν τις ανακλάσεις και διαθλάσεις του χιονιού και του πάγου. Τέλος, ο Τζίαμο και αρκετοί καλλιτέχνες ταξίδεψαν στη Νορβηγία για να μελετήσουν τα βουνά, τα φιόρδ, την αρχιτεκτονική και την κουλτούρα της χώρας.
Ο Ντελ Βίτσο εξήγησε τον τρόπο οργάνωσης της ομάδας εικονογράφησης: «''Σε αυτή την ταινία έχουμε επικεφαλής εικονογράφησης χαρακτήρων. Οι ίδιοι οι εικονογραφιστές μπορεί να δουλεύουν σε διάφορους χαρακτήρες, αλλά πάντα βρίσκονται υπό την καθοδήγηση ενός επικεφαλής [...] επιλέξαμε να το κάνουμε με αυτό τον τρόπο καθώς θέλαμε ένα άτομο να καταλαβαίνει πλήρως και να αναπτύσσει τον δικό του χαρακτήρα κι έπειτα να είναι σε θέση να τον ενσωματώσει στο σύνολο''». Ο δάσκαλος υποκριτικής Γουόρνερ Λάφιν, καλέστηκε στα στούντιο για να βοηθήσει τους εικονογραφιστές να καταλάβουν τους χαρακτήρες που δημιουργούσαν, ενώ ο επικεφαλής της εικονογράφησης, Λίνο ΝτιΣάλβο, δήλωσε πως «Ο στόχος της ταινίας ήταν να εικονογραφηθούν οι πιο πειστικοί CG χαρακτήρες που είδατε ποτέ». Για περισσότερη αυθεντικότητα, η παραγωγή έφερε έναν τάρανδο στα στούντιο για να μελετήσουν οι εικονογραφιστές τις κινήσεις και τις γκριμάτσες του.
Όσον αφορά το ύφος και τη φύση της φωτογραφίας της ταινίας, ο Τζίαμο επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τη δουλειά του Τζακ Καρνίφ στην ταινία Ο Μαύρος Νάρκισσος. Σύμφωνα με εκείνον, έδωσε μια υπερ-πραγματικότητα στην ταινία, ενώ η δουλειά του Τεντ ΜακΚορντ στην ταινία Η Μελωδία της Ευτυχίας αποτέλεσε επίσης μεγάλη επιρροή. Η ιδέα του να γίνει η κινηματογράφηση με τη διαδικασία σινεμασκόπ ευρείας οθόνης ήταν επίσης του Τζίαμο, κάτι το οποίο ενέκρινε ο Λάσιτερ. Αυτό έκανε το Ψυχρά κι Ανάποδα την πρώτη ταινία που κινηματογραφήθηκε ολοκληρωτικά σε σινεμασκόπ από το 2000 και την ταινία Τιτάν: Μετά το τέλος της Γης. Ο Τζίαμο ήθελε επίσης να εξασφαλίσει πως τα Νορβηγικά φιόρδ, η αρχιτεκτονική και η λαϊκή τέχνη rosemaling, αποτελούσαν σημαντικούς παράγοντες στον σχεδιασμό του περιβάλλοντος της Αρεντέλλας, λέγοντας πως ο καλλιτεχνικός σχεδιασμός του περιβάλλοντος αντιπροσωπεύει μια ενότητα μεταξύ χαρακτήρων και περιβάλλοντος.
Ένα άλλο σημαντικό θέμα που επέμεινε ο Τζίαμο ήταν τα κοστούμια, καθώς «ήξερε από την αρχή» πως θα ήταν «μια ταινία κοστουμιών». Ενώ στην παραδοσιακή εικονογράφηση ο σχεδιασμός του κοστουμιού απλά ενσωματώνεται στον σχεδιασμό του χαρακτήρα και μαζί αποτελούν ένα αυτόνομο σχέδιο, στην εικονογράφηση σε υπολογιστή το κοστούμι θεωρείται σχεδόν μια ξεχωριστή οντότητα με τις δικές του ιδιότητες και συμπεριφορές. Οι «καλλιτέχνες ανάπτυξης του ύφους» της ταινίας δημιούργησαν την ψηφιακά ζωγραφισμένη προσομοίωση της εμφάνισης των επιφανειών, ενώ άλλα τμήματα ασχολήθηκαν με την κίνηση, τον εξοπλισμό, τη βαρύτητα, το πάχος και τον φωτισμό των υφασμάτων.
Ανάπτυξη τεχνολογίας
Τα στούντιο ανέπτυξαν διάφορα νέα εργαλεία για να δημιουργήσουν ρεαλιστικές λήψεις. Ο Δρ. Κένεθ Λίμπερχτ από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνια, καλέστηκε για να δώσει διαλέξεις στην ομάδα των εφέ για το πώς δημιουργείται το χιόνι και ο πάγος και γιατί η κάθε νιφάδα είναι μοναδική. Χρησιμοποιώντας αυτή τη γνώση, δημιουργήθηκε μια γεννήτρια νιφάδων η οποία παρήγαγε τυχαία 2000 μοναδικές σε σχήμα νιφάδες για την ταινία. Πέραν της μοναδικότητας των νιφάδων, πρόκληση ήταν και η απεικόνιση της ρεαλιστικής κολλώδους ποιότητας του χιονιού και η αλληλεπίδρασή του με τους χαρακτήρες. Σύμφωνα με τον μηχανικό λογισμικού, Άντριου Σελ, η τόση διαφορετική σύσταση του χιονιού κάθε δεδομένη στιγμή ήταν δύσκολο να συλληφθεί ταυτόχρονα και απαιτούσε διαφορετικά εφέ, ενώ ο επίσης μηχανικός λογισμικού, Αλεξέι Στόμακιν αναφέρθηκε στο χιόνι ως σημαντικό χαρακτήρα της ταινίας. Για να πετύχουν την απεικόνιση, χρησιμοποίησαν προηγμένα μαθηματικά και φυσική με τη βοήθεια μαθηματικών ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας για να δημιουργήσουν μια εφαρμογή λογισμικού προσομοίωσης χιονιού, την οποία ονόμασαν Matterhorn. Το εργαλείο απεικόνιζε ρεαλιστικά το χιόνι σε ένα εικονικό περιβάλλον και χρησιμοποιήθηκε σε τουλάχιστον 43 σκηνές. Επίσης, το εργαλείο αποδείχθηκε πρακτικά χρήσιμο σε σκηνές όπου οι χαρακτήρες περπατούσαν πάνω σε βαθύ χιόνι, καθώς εξασφάλισε τη φυσική αντίδρασή του σε κάθε βήμα.
Άλλα εργαλεία που σχεδιάστηκαν αποτελούν το Spaces, το οποίο επέτρεπε στα μέλη του Όλαφ να κινούνται τριγύρω και να ξαναχτίζονται, το Flourish, το οποίο επέτρεπε κινήσεις όπως αυτή των φύλλων και των κλαδιών, το Snow Batcher, το οποίο βοήθησε στην προεπισκόπηση της τελικής όψης του χιονιού, και το Tonic, το οποίο βοήθησε στην απεικόνιση των μαλλιών των χαρακτήρων αλλά και στοιχείων γούνας. Ο αριθμός των προσομοιωμένων κοστουμιών έφτασε στα 245, πολύ περισσότερα από άλλες ταινίες της Disney που έγιναν μέχρι τότε ενώ, για τη δημιουργία της σκηνής όπου η Έλσα χτίζει το παλάτι από πάγο, εργάστηκαν 50 καλλιτέχνες εφέ και φωτισμού για 30 ώρες συνολικά σε 4000 υπολογιστές.
Πέραν των 3D εφέ, οι σκηνοθέτες χρησιμοποίησαν και 2D σχέδια για συγκεκριμένα στοιχεία και σκηνές στην ταινία, συμπεριλαμβανομένων της μαγείας της Έλσα και των γλυπτών από χιόνι, καθώς επίσης και των παγωμένων σιντριβανιών και πατωμάτων. Η ομάδα των εφέ δημιούργησε ένα «στάδιο σύλληψης» όπου ολόκληρος ο κόσμος της ταινίας Ψυχρά κι Ανάποδα προβάλλεται σε οθόνες, οι οποίες μπορούν να «κινηματογραφηθούν» με ειδικές κάμερες και να λειτουργήσουν ως 3D σκηνές. «Μπορούμε να πάρουμε αυτό το εικονικό σκηνικό που μιμείται όλες μου τις κινήσεις και να το βάλουμε σε οποιαδήποτε από τις σκηνές της ταινίας» είπε ο διαχειριστής της τεχνολογίας, Ιβάν Γκόλντμπεργκ.
Έμπνευση από Σκανδιναβία και Σαάμι
Το σκηνικό της ταινίας βασίστηκε κυρίως στη Νορβηγία και οι πολιτισμικές επιρροές προήλθαν από τον Σκανδιναβικό πολιτισμό. Αρκετά τοπία της Νορβηγίας εμφανίζονται στην ταινία, συμπεριλαμβανομένων του Φρουρίου Ακερσούς στο Όσλο, του Καθεδρικού ναού Νίταρος στο Τρόντχαϊμ και των κτιρίων Μπρίγκεν στο Μπέργκεν. Στην ταινία περιλαμβάνονται επίσης αρκετά άλλα τυπικά πολιτισμικά Σκανδιναβικά στοιχεία όπως ξύλινες εκκλησίες, ξωτικά, καράβια των Βίκινγκ, ιαματικές πηγές, άλογα Φιόρδ, παραδοσιακά ρούχα μπουνάντ και φαγητά όπως το λουτεφίς. Ένα γαϊτανάκι (ψηλός διακοσμημένος πάσσαλος) βρίσκεται επίσης στην ταινία, καθώς και μια σύντομη εμφάνιση ρούνων σε ένα βιβλίο που ανοίγει ο πατέρας της Άννα και της Έλσα για να καταλάβει πού ζουν τα ξωτικά. Μια σκηνή όπου δύο άντρες λογομαχούν για το αν θα πρέπει τα καυσόξυλα να στοιβάζονται με τον φλοιό του ξύλου προς τα πάνω ή προς τα κάτω είναι μια αναφορά στην αιώνια διαφωνία των Νορβηγών για το ποιος είναι ο σωστός τρόπος στοίβαξης καυσόξυλων.
Η ταινία περιέχει επίσης αρκετά στοιχεία παρμένα από τον πολιτισμό των Σαάμι, όπως τη χρήση των ταράνδων ως μεταφορικό μέσο και τον εξοπλισμό που χρησιμοποιούν για να τους ελέγχουν, το είδος ρουχισμού τους (ρούχα ανθρώπων που κόβουν τον πάγο), καθώς και μουσικά στοιχεία. Διακοσμήσεις, όπως αυτές στις κολόνες του κάστρου και στο έλκηθρο του Κρίστοφ, είναι επίσης εμπνευσμένες από τις διακοσμήσεις ντουόντζι των Σαάμι. Η Αρεντέλλα είναι εμπνευσμένη από το Νορόιφιορδ, έναν κλάδο του μακρύτερου Νορβηγικού φιόρδ Σόγκνεφιορδ, το οποίο βρίσκεται στη λίστα των μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Ένα κάστρο στο Όσλο με πανέμορφα μοτίβα ζωγραφισμένα στο χέρι και στους τέσσερις τοίχους του, υπήρξε η έμπνευση για το εσωτερικό του βασιλικού κάστρου της Αρεντέλλας.
Το ταξίδι των συντελεστών στη Νορβηγία προσέφερε ουσιαστική γνώση στους εικονογραφιστές ώστε να φτιάξουν την αισθητική της ταινίας όσον αφορά το χρώμα, τον φωτισμό και την ατμόσφαιρα. Σύμφωνα με τον Τζίαμο, υπήρχαν τρία σημαντικά στοιχεία που απέκτησαν από αυτό το ταξίδι: τα φιόρδ και οι χαρακτηριστικοί μαζικοί κατακόρυφοι σχηματισμοί των πετρωμάτων τους τα οποία εξυπηρέτησαν ως το σκηνικό για το απομονωμένο βασίλειο της Αρεντέλλας, οι μεσαιωνικές ξύλινες εκκλησίες των οποίων οι αγροτικές τριγωνικές οροφές και ζώνες ενέπνευσαν τον περίβολο του κάστρου, και η παραδοσιακή τέχνη ρόουζμεϊλινγκ της οποίας η ξεχωριστή επένδυση και τα μοτίβα πλέγματος χρησιμοποιήθηκαν στην αρχιτεκτονική, στη διακόσμηση και στα κοστούμια.
Μουσική και σχεδιασμός ήχου
Οι Ρόμπερτ Λόπεζ και Κρίστεν Άντερσον-Λόπεζ έγραψαν τους στίχους και τη μουσική των τραγουδιών της ταινίας. Οι δυο τους είχαν συνεργαστεί ξανά με τη Disney στην ταινία Ο Γουίνι το Αρκουδάκι (2011). Ο Λόπεζ άκουσε πρώτη φορά για το πρότζεκτ της Disney ενώ δούλευε πάνω στο μιούζικαλ Το Βιβλίο των Μορμόνων στο Λος Άντζελες αλλά, επειδή η Disney ήθελε τόσο πολύ να δουλέψει με το ζευγάρι κι όχι μόνο με τον Λόπεζ, η ομάδα παραγωγής ταξίδεψε στη Νέα Υόρκη για να παρουσιάσει το πρότζεκτ προσωπικά και στην Άντερσον-Λόπεζ. Ο Λόπεζ πιστεύει πως αυτό έγινε επειδή η Disney ενδιαφερόταν συγκεκριμένα για το ταλέντο της συζύγου του στις δυνατές ιστορίες και η απόφασή τους να αποδεχτούν την πρόταση ήταν εύκολη.
Λόγω του ότι το ζευγάρι διέμενε στη Νέα Υόρκη, η συνεργασία με την ομάδα παραγωγής γινόταν με καθημερινές τηλεδιασκέψεις για περίπου 14 μήνες. Για κάθε τραγούδι που συνέθεταν, ηχογραφούσαν ένα ντέμο με τις δικές τους φωνές στο στούντιο του σπιτιού τους και το έστελναν στην παραγωγή για να το συζητήσουν στην επόμενη τηλεδιάσκεψη. Συνολικά, έγραψαν 25 τραγούδια από τα οποία χρησιμοποιήθηκαν μόνο τα οκτώ. Μία διασκευή του τραγουδιού «Let it Go» σε ερμηνεία της Ντέμι Λοβάτο ακούγεται στους τίτλους τέλους της ταινίας.
Τον Φεβρουάριο του 2013, ο Κρίστοφ Μπεκ προσλήφθηκε για να επενδύσει μουσικά την ταινία, ενώ τον Σεπτέμβριο αποκαλύφθηκε πως το τραγούδι Eatnemen Vuelie του Σαάμι μουσικού Φρόντε Φιέλχαϊμ το οποίο περιλαμβάνει παραδοσιακά στοιχεία της περιοχής, θα αποτελούσε το τραγούδι των τίτλων αρχής της ταινίας. Οι μουσικοί παραγωγοί προσέλαβαν έναν Νορβηγό γλωσσολόγο για να βοηθήσει με τους στίχους ενός τραγουδιού γραμμένου στην αρχαία σκανδιναβική γλώσσα για τη σκηνή της στέψης της Έλσα και ταξίδεψαν στο Τρόντχαϊμ της Νορβηγίας για να το ηχογραφήσουν μαζί τη γυναικεία χορωδία, Κάντους.
Υπό την επίβλεψη του ηχολήπτη Ντέιβιντ Μπούτσερ, τα βασικά μέλη του καστ ξεκίνησαν τις ηχογραφήσεις τον Οκτώβριο του 2012 στο στούντιο ηχογράφησης Sunset Sound στο Χόλυγουντ ακούγοντας την ντέμο εκδοχή των τραγουδιών, καθώς αυτά δεν είχαν ακόμα ενορχηστρωθεί. Οι περισσότεροι διάλογοι ηχογραφήθηκαν στο κτίριο Ρόι Ε. Ντίσνεϋ στο Μπέρμπανκ υπό την επίβλεψη του Γκάμπριελ Γκάι, ο οποίος είχε κάνει και τη μίξη των ηχητικών εφέ της ταινίας. Κάποιοι διάλογοι ηχογραφήθηκαν τόσο στο Sunset Sound όσο και στο Capitol στούντιο ενώ, για τις κοινές σκηνές Άννας και Έλσας, και τα δύο στούντιο προσέφεραν θαλάμους φωνητικής απομόνωσης όπου οι Μένζελ και Μπελ μπορούσαν να διαβάζουν τους διαλόγους τους κοιτάζοντας η μία την άλλη. Επιπρόσθετοι διάλογοι ηχογραφήθηκαν τόσο στα Walt Disney Studios στο Μπέρμπανκ, όσο και στο Soundtrack Group στούντιο στη Νέα Υόρκη, καθώς μέλη του καστ, όπως ο Φοντάνα, διέμεναν στη Νέα Υόρκη. Η ρύθμιση και η ενορχήστρωση τόσο των τραγουδιών, των διαλόγων, όσο κι ενός σημαντικού μέρους της μουσικής επένδυσης έγινε στο Σάλεμ από τον Ντέιβ Μέτζγκερ.
Για την ορχηστρική μουσική επένδυση της ταινίας, ο Μπεκ απέτινε φόρο τιμής στο νορβηγικό και λαπωνικό εμπνευσμένο σκηνικό χρησιμοποιώντας τοπικά μουσικά όργανα, όπως το μπούκεχορν, και παραδοσιακές φωνητικές τεχνικές, όπως η κούλνινγκ. Ο Μπεκ δούλεψε μαζί με τους Λόπεζ και Άντερσον-Λόπεζ ώστε να ενσωματωθούν τα τραγούδια τους μέσα στις δικές του συνθέσεις. Στόχος τους «ήταν η δημιουργία ενός συνεκτικού μουσικού ταξιδιού από την αρχή μέχρι το τέλος». Παρομοίως, ο Κέισι Στόουν που έκανε τη μίξη της μουσικής, εργάστηκε μαζί με τον Μπούτσερ εξασφαλίζοντας πως οι μεταβάσεις ανάμεσα στα τραγούδια και τη μουσική ήταν αδιάλειπτες, ακόμα κι αν ηχογραφήθηκαν χωριστά και σε διαφορετικές ημερομηνίες. Η τελική ενορχήστρωση, τόσο των τραγουδιών όσο και της μουσικής, έγινε στο Eastwood Scoring Stage από μια 80-μελή ορχήστρα με 32 τραγουδιστές, ανάμεσά στους οποίους ήταν και η Νορβηγίδα Κριστίν Χολς. Ο Μπούτσερ έκανε τη μίξη των τραγουδιών στο Eastwood stage, ενώ ο Στόουν έκανε τη μίξη της μουσικής επένδυσης του Μπεκ στο ιδιωτικό του στούντιο στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνια.
Όσον αφορά τον ήχο, η σκηνοθέτης Λι δήλωσε πως έπαιξε σημαντικό ρόλο στη μεταφορά των συναισθημάτων από την οθόνη στο κοινό. Η απόλυτη σιωπή στην κλιμάκωση της ταινίας, ακριβώς πριν η Άννα παγώσει, ήταν ιδέα του Λάσιτερ. Σε αυτή τη σκηνή, ακόμα και ο ήχος του περιβάλλοντος που φυσιολογικά θα βρισκόταν εκεί, αφαιρέθηκε, με τη Λι να εξηγεί πως «αυτή ήταν μια στιγμή όπου θέλαμε όλα να μοιάζουν σε αναστολή».
Για να εξασφαλίσουν ορισμένα ηχητικά εφέ του χιονιού και του πάγου, ο σχεδιαστής ήχου Όντιν Μπενίτεζ ταξίδεψε στο βουνό Μαμόθ της Καλιφόρνια και ηχογράφησε ήχους σε μια παγωμένη λίμνη. Ωστόσο, η βασική ηχογράφηση έγινε σε στούντιο της Warner Bros. Pictures από συνεργείο της Warner Bros, όπου οι καλλιτέχνες λάμβαναν καθημερινά ποσότητες χιονιού και πάγου για να ηχογραφήσουν όλους τους απαραίτητους ήχους. Επειδή τα οπτικά της ταινίας οριστικοποιήθηκαν πολύ αργά, ηχογραφήθηκαν πέντε διαφορετικές εκδοχές ήχου βημάτων στο χιόνι, από τις οποίες μετέπειτα επιλέχθηκε για την κάθε σκηνή ξεχωριστά η καταλληλότερη. Ένα θέμα για το οποίο η ομάδα παραγωγής επέδειξε ιδιαίτερη φροντίδα και λεπτομέρεια, ήταν ο ήχος των βημάτων της Έλσα στο παγωμένο παλάτι, για τον οποίο χρησιμοποιήθηκε τελικά μία μίξη τριών ήχων.
Παρόλο που τα φωνητικά, η μουσική, τα ηχητικά εφέ και σχεδόν όλοι οι διάλογοι ηχογραφήθηκαν σε διαφορετικά στούντιο, η τελική ηχογράφηση σε μορφή Dolby Atmos έγινε αποκλειστικά στα Disney Digital Studio Services από τον Ντέιβιντ Ε. Φλουρ.
Διεθνείς μεταγλωττίσεις
Η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα μεταφράστηκε και μεταγλωττίστηκε μέσω του Disney Character Voices International σε 41 γλώσσες (Ο Βασιλιάς των Λιονταριών είχε μεταφραστεί σε 15). Το να βρεθούν για κάθε γλώσσα ντόπιες, ικανές σοπράνο που να ταιριάζουν στον φωνητικό τόνο και στην έκταση των οκτάβων της Μένζελ, ήταν πρόκληση. Ο Ρικ Ντέμπσεϊ, ανώτερο στέλεχος της ομάδας, θεώρησε τη διαδικασία μετάφρασης εξαιρετικά δύσκολη εξηγώντας: «''Είναι δύσκολο το να καταφέρεις να έχεις τους σωστούς στίχους και ταυτόχρονα να ταιριάζουν με τη μουσική. Και έπειτα, πρέπει να προσαρμόσεις τα χείλη του χαρακτήρα που τραγουδά! ... Απαιτείται πολλή υπομονή και ακρίβεια''». Ο Λόπεζ εξήγησε πως τους ζήτησαν από την Disney να αφαιρέσουν από τα τραγούδια περίπλοκα λογοπαίγνια, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η εύκολη μετάφραση χωρίς να χάνεται το νόημα των στίχων.
Για τη διανομή των ρόλων στις μεταγλωττισμένες εκδοχές, η Disney έθεσε ως προαπαιτούμενο οι ηθοποιοί να είναι γηγενείς έτσι ώστε να υπάρχει η αίσθηση πως η ταινία ήταν προϊόν της χώρας που θα προβαλλόταν. Οι φωνές των Μπελ και Μένζελ χρησιμοποιήθηκαν ως «προσχέδιο» και έγινε προσπάθεια οι φωνές των ημεδαπών ηθοποιών να ταιριάζουν με τις δικές τους φωνές «όσο το δυνατόν περισσότερο», με περίπου 200 συνολικά τραγουδίστριες να περνάνε από ακρόαση για τις 41 θέσεις του ρόλου της Έλσας, ενώ για περίπου 15 μεταγλωττίσεις προσλήφθηκαν δύο άτομα για τον ρόλο, ένα για το τραγούδι και ένα για τους διαλόγους. Μετά την ολοκλήρωση της διανομής, το διεθνές καστ αποτελείτο από περισσότερα από 900 άτομα.
Τον Σεπτέμβριο του 2022, στο πλαίσιο του Te Wiki o te Reo Māori (Εβδομάδα Γλώσσας Μάορι), κυκλοφόρησε στις αίθουσες της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας μία εκδοχή της ταινίας στη γλώσσα Μάορι. Η ταινία αποτελεί την τρίτη ταινία που μεταγλωττίζεται στη γλώσσα Μάορι, μετά τις ταινίες Βαϊάνα το 2017 και Ο Βασιλιάς των Λιονταριών τον Ιούνιο του 2022.
Κυκλοφορία
Η πρεμιέρα της ταινίας Ψυχρά κι Ανάποδα έγινε στο El Capitan Theatre στο Χόλιγουντ στις 19 Νοεμβρίου 2013. Έπειτα, είχε μια περιορισμένη κυκλοφορία πέντε ημερών από τις 22-26 Νοεμβρίου και, στις 27 Νοεμβρίου κυκλοφόρησε στις αίθουσες των Ηνωμένων Πολιτειών, συνοδευόμενη από τη νέα ταινία κινουμένων σχεδίων μικρού μήκους Get a Horse! με πρωταγωνιστή τον Μίκυ Μάους.
Πριν την κυκλοφορία της ταινίας, τα τραγούδια «Let it Go» και «In Summer» παρουσιάστηκαν στην έκθεση της Disney D23 του 2013, όπου η Μένζελ ερμήνευσε το πρώτο ζωντανά. Ένα πρώτο τρέιλερ κυκλοφόρησε στις 18 Ιουνίου 2013, με το επίσημο να κυκλοφορεί στις 26 Σεπτεμβρίου 2013. Το Ψυχρά κι Ανάποδα προωθήθηκε επίσης σε αρκετά θεματικά πάρκα της Disney συμπεριλαμβανομένων των Fantasyland στη Disneyland, World of Color στο Disney California Adventure, Epcot της Νορβηγίας και Disney Dreams! στο Disneyland Park του Παρισιού. Στις 6 Νοεμβρίου 2013, η Disney Consumer Products ξεκίνησε τη διανομή μια σειράς παιχνιδιών και άλλων προϊόντων σχετιζόμενων με την ταινία.
Στις 31 Ιανουαρίου 2014, η εκδοχή «Τραγουδήστε μαζί!» της ταινίας κυκλοφόρησε σε 2057 αίθουσες στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι στίχοι των τραγουδιών προβάλλονταν στην οθόνη και οι θεατές καλούνταν να τραγουδήσουν μαζί με τους πρωταγωνιστές. Η εκδοχή «Τραγουδήστε μαζί!» κυκλοφόρησε επίσης στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 28 Νοεμβρίου 2014 και στην Ιαπωνία στις 14 Μαρτίου 2014 όπου, στις μεταγλωττισμένες προβολές της δεύτερης, οι στίχοι εμφανίζονταν στην ιαπωνική γλώσσα.
Home media
Η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα κυκλοφόρησε στις 25 Φεβρουαρίου 2014 σε ψηφιακή μορφή σε Google Play, iTunes Store και Amazon Video. Στις 18 Μαρτίου 2014, κυκλοφόρησε από την Walt Disney Studios Home Entertainment σε Blu-ray και DVD. Στον δίσκο Blu-ray το μπόνους υλικό περιελάμβανε τη «Δημιουργία του Frozen», μια μουσική παραγωγή τριών λεπτών στην οποία απεικονίζεται ο τρόπος δημιουργίας της ταινίας, το «D'frosted», μια παρουσίαση για το πώς η Disney προσπάθησε να προσαρμόσει το αυθεντικό παραμύθι σε ταινία κινουμένων σχεδίων, τέσσερις κομμένες σκηνές με σχολιασμό από τους σκηνοθέτες, την ταινία κινουμένων σχεδίων μικρού μήκους Get a Horse!, το τρέιλερ και τα μουσικά βίντεο του «Let it Go» από τις Ντέμι Λοβάτο, Μαρτίνα Στέσελ και Μάρσα Μίλαν. Το DVD περιελάμβανε την ταινία κινουμένων σχεδίων μικρού μήκους Get a Horse!, τα μουσικά βίντεο του «Let it Go» και το τρέιλερ. Μια επανέκδοση «Τραγουδήστε μαζί!» κυκλοφόρησε σε DVD και ψηφιακή μορφή στις 18 Νοεμβρίου 2014.
Την πρώτη μέρα κυκλοφορίας σε Blu-ray και DVD, η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα πώλησε 3.2 εκατομμύρια αντίτυπα, γινόμενη μία από τις ταινίες με τις περισσότερες home video πωλήσεις της τελευταίας δεκαετίας. Έσπασε επίσης ρεκόρ ως η ταινία με τις γρηγορότερες πωλήσεις όλων των εποχών σε ψηφιακή μορφή. Σύμφωνα με τη λίστα πωλήσεων της Nielsen, η ταινία βρέθηκε στην κορυφή των πωλήσεων σε Ηνωμένες Πολιτείες κατά την πρώτη εβδομάδα κυκλοφορίας, πουλώντας τρεις φορές περισσότερα αντίτυπα από όσα οι άλλες 19 ταινίες μαζί, που βρίσκονταν στη λίστα των charts. Η ταινία πώλησε 3,969,270 αντίτυπα Blu-ray (ισοδύναμο με $79,266,322) κατά την πρώτη εβδομάδα, ενώ βρισκόταν στην κορυφή των charts πωλήσεων home video στις Ηνωμένες Πολιτείες τις έξι από τις εφτά πρώτες εβδομάδες της κυκλοφορίας της. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα έκανε το ντεμπούτο της στο Νο1 των πωλήσεων σε Blu-ray και DVD στη λίστα του Official Video Chart. Σύμφωνα με το Official Charts Company, πωλήθηκαν περισσότερα από 500,000 αντίτυπα τις δύο πρώτες μέρες κυκλοφορίας της. Κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων εβδομάδων κυκλοφορίας, η ταινία πώλησε περισσότερα από 1.45 εκατομμύρια αντίτυπα, γινόμενη η ταινία με τις περισσότερες πωλήσεις για το 2014 στη χώρα μέχρι εκείνη τη στιγμή. Στην Ιαπωνία, πώλησε 2,025,000 πακέτα Blu-ray Disc/DVD σε 4 εβδομάδες, γινόμενη η ταινία με το γρηγορότερο σπάσιμο φράγματος πώλησης 2 εκατομμυρίων αντιτύπων, ρεκόρ που κατείχε η ταινία Ταξίδι στη Χώρα των Θαυμάτων (11 εβδομάδες). Κατέχει επίσης τα ρεκόρ με τον μεγαλύτερο αριθμό αντιτύπων που πωλήθηκαν την πρώτη μέρα, αλλά και την πρώτη εβδομάδα κυκλοφορίας της στη χώρα. Μέχρι το τέλος του 2014, η ταινία είχε συνολικά έσοδα $308,026,545 από πωλήσεις home video στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μέχρι τον Ιούλιο του 2018, αποτελεί την ταινία με τις περισσότερες πωλήσεις Blu-ray όλων των εποχών στις Ηνωμένες Πολιτείες με περισσότερα από 7.5 εκατομμύρια αντίτυπα, ξεπερνώντας οριακά την ταινία Avatar.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα παρακολούθησης παραβίασης πνευματικών δικαιωμάτων Excipio, η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα ήταν η δεύτερη παρανόμως κατεβασμένη ταινία του 2014 (μετά την ταινία Ο Λύκος της Wall Street), με περισσότερες από 29.9 εκατομμύρια παράνομες λήψεις μέσω torrent.
Αγωγή κατά Phase 4 Films
Στα τέλη Δεκεμβρίου 2013, η Walt Disney Company κατέθεσε αγωγή για παράβαση εμπορικού σήματος κατά της εταιρίας Phase 4 Films στο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Καλιφόρνια, ζητώντας να απαγορευτεί η συνέχιση της διανομής της Καναδικής ταινίας The Legend of Sarila, η οποία μετονομάστηκε σε Frozen Land στις Ηνωμένες Πολιτείες και το λογότυπο της ήταν παρόμοιο με την ταινία της Disney. Μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου 2014, οι δύο εταιρίες ήρθαν σε συμβιβασμό, ο οποίος ανέφερε πως η διανομή και προώθηση της ταινίας The Legend of Sarila, καθώς και όλα τα σχετιζόμενα με αυτήν εμπορικά προϊόντα, έπρεπε να χρησιμοποιούν τον αυθεντικό τίτλο και η Phase 4 να μην χρησιμοποιεί εμπορικά σήματα, λογότυπα ή άλλα σχέδια παρόμοια με την ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney. Η Phase 4 έπρεπε επίσης να αποζημιώσει τη Disney με $100,000 και να προβεί σε «κάθε δυνατή προσπάθεια» να αποσύρει τα αντίτυπα του Frozen Land από καταστήματα και διαδικτυακούς διανομείς.
Box office
Η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα είχε έσοδα $400.9 εκατομμύρια στη Βόρεια Αμερική και $880.5 εκατομμύρια στις άλλες χώρες κυκλοφορίας της, φτάνοντας συνολικά παγκοσμίως τα $1,281,508,100. Συνυπολογίζοντας όλα τα έξοδα, το Deadline Hollywood αναφέρει πως η ταινία είχε κέρδος πάνω από $400 εκατομμύρια. Μέχρι και το 2022, καταλάμβανε την 18η θέση στη λίστα των ταινιών με τα περισσότερα έσοδα όλων των εποχών (είχε φτάσει μέχρι και την 5η θέση), ενώ ήταν και η ταινία κινουμένων σχεδίων με τα περισσότερα έσοδα όλων των εποχών, μέχρι που ξεπεράστηκε το 2019 από τον Βασιλιά των Λιονταριών. Αποτελεί επίσης την ταινία με τις περισσότερες εισπράξεις για το 2013. Στις 2 Μαρτίου 2014, την 101η μέρα κυκλοφορίας της, η ταινία ξεπέρασε το φράγμα του ενός (1) δισεκατομμυρίου δολαρίων σε εισπράξεις και έγινε η 18η ταινία στην ιστορία του κινηματογράφου, η 7η ταινία που διανεμήθηκε γενικά από τη Disney, η δεύτερη ταινία που διανεμήθηκε από τη Disney τη συγκεκριμένη χρονιά (μετά το Iron Man 3) και η πρώτη ταινία κινουμένων σχεδίων από το Toy Story 3 που το πέτυχε αυτό.
Το Bloomberg Business δημοσίευσε τον Μάρτιο του 2014 πως εξωτερικοί αναλυτές είχαν προβλέψει το συνολικό κόστος της ταινίας κάπου στα $323-350 εκατομμύρια (παραγωγή, προώθηση, διανομή), καθώς επίσης και πως η ταινία θα είχε έσοδα $1.3 δισεκατομμύρια από πωλήσεις εισιτηρίων, ψηφιακές λήψεις, πωλήσεις home video και τηλεοπτικά δικαιώματα.
Βόρεια Αμερική
Στις 22 Νοεμβρίου 2013, η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα είχε αρχικά μία περιορισμένη κυκλοφορία πέντε ημερών στο El Capitan Theatre στο Χόλιγουντ, όπου είχε έσοδα $342,839. Την πρώτη μέρα της ευρείας κυκλοφορίας της, στις 27 Νοεμβρίου, η ταινία είχε έσοδα $15.2 εκατομμύρια, σημειώνοντας ρεκόρ για το μεγαλύτερο άνοιγμα ημέρας πριν την Ημέρα των Ευχαριστιών, μπροστά από την ταινία Μαλλιά Κουβάρια ($11.9 εκατομμύρια). Το πρώτο Σαββατοκύριακο προβολής, η ταινία τερμάτισε στη δεύτερη θέση με έσοδα $67.4 εκατομμύρια, σημειώνοντας ρεκόρ ανοίγματος ανάμεσα στις ταινίες των Walt Disney Animation Studios. Ανάμεσα στις ταινίες που κυκλοφόρησαν κατά την περίοδο της Ημέρας των Ευχαριστιών, η ταινία σημείωσε δύο νέα ρεκόρ: τριημέρου ($67.4 εκατομμύρια, από Παρασκευή μέχρι Κυριακή) και πενθημέρου ($93.6 εκατομμύρια, από Τετάρτη μέχρι Κυριακή).
Η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα έγινε η πρώτη ταινία από την κυκλοφορία της ταινίας Avatar (2009) που έφτασε στην κορυφή του box office κατά την έκτη εβδομάδα κυκλοφορίας της, ενώ παρέμεινε στο Top 10 για δεκαέξι συνεχείς εβδομάδες (η μεγαλύτερη διάρκεια για ταινία από το 2002). Στις 25 Απριλίου 2014, έγινε η 19η ταινία που έφτασε τα $400 εκατομμύρια σε έσοδα στη Βόρεια Αμερική και η 15η που το έκανε χωρίς κάποια μεγάλη επανακυκλοφορία, ενώ αποτελεί την έκτη ταινία με τα περισσότερα έσοδα για το 2013.
Εκτός Βορείου Αμερικής
Εκτός Βορείου Αμερικής, η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα αποτελεί την ταινία με τις περισσότερες εισπράξεις για ταινία κινουμένων σχεδίων σε Νότια Κορέα και Δανία, ενώ αποτελεί επίσης την ταινία των Walt Disney Animation Studios με τις περισσότερες εισπράξεις σε περισσότερες από 45 περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των Λατινικής Αμερικής (ειδικά σε Μεξικό και Βραζιλία), Ηνωμένου Βασιλείου, Ρωσίας, Ουκρανίας, Νορβηγίας, Μαλαισίας, Σιγκαπούρης, Αυστραλίας και Κίνας. Στο ντεμπούτο της, η ταινία είχε έσοδα $16.7 εκατομμύρια από δεκαέξι αγορές ενώ, το 2014, βρέθηκε στην κορυφή του διεθνούς box office για δύο Σαββατοκύριακα· 10-12 Ιανουαρίου ($27.8 εκατομμύρια) και 7-9 Φεβρουαρίου ($24 εκατομμύρια). Συνολικά, τα μεγαλύτερα ανοίγματα Σαββατοκύριακου έγιναν σε Κίνα ($14.3 εκατομμύρια σε 5 μέρες), Ρωσία και ΚΑΚ ($11.9 εκατομμύρια μαζί με ανεπίσημες προβολές από προηγούμενο Σαββατοκύριακο), όπου η ταινία σημείωσε ρεκόρ ανοίγματος για ταινίες κινουμένων σχεδίων, και Ιαπωνία ($9.73 εκατομμύρια σε τρεις μέρες). Σημείωσε επίσης ρεκόρ ανοίγματος Σαββατοκύριακου για ταινίες κινουμένων σχεδίων στη Σουηδία.
Συνολικά, μετά τη Βόρεια Αμερική, τη μεγαλύτερη αγορά της ταινίας αποτελεί η Ιαπωνία ($249 εκατομμύρια), ακολουθούμενη από Νότια Κορέα ($69 εκατομμύρια), Ηνωμένο Βασίλειο ($58 εκατομμύρια), Γερμανία και Κίνα ($48 εκατομμύρια) και Γαλλία ($46 εκατομμύρια). Στη Νότια Κορέα, η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα αποτελεί τη δεύτερη πιο επιτυχημένη ξένη ταινία, τόσο από πλευράς εισιτηρίων όσο και εισπράξεων, την πιο επιτυχημένη κυκλοφορία της Disney και την πρώτη ταινία κινουμένων σχεδίων που έκοψε περισσότερα από δέκα εκατομμύρια εισιτήρια. Στην Ιαπωνία, αποτελεί την τρίτη ταινία με τις περισσότερες εισπράξεις όλων των εποχών, τη δεύτερη ταινία εξωτερικού με τις περισσότερες εισπράξεις (πίσω από την ταινία Τιτανικός) και την ταινία της Disney με τις περισσότερες εισπράξεις. Βρέθηκε στην κορυφή του box office της χώρας για δεκαέξι συνεχόμενες εβδομάδες, μέχρι που ξεπεράστηκε από μία άλλη κυκλοφορία της Disney, την ταινία Maleficent.
Κριτικές
Η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα έλαβε θετικές κριτικές, με αρκετούς κριτικούς να συγκρίνουν ευνοϊκά την ταινία με αυτές της εποχής της Αναγέννησης της Disney, ιδιαίτερα με τις Η Μικρή Γοργόνα, Η Πεντάμορφη και το Τέρας, Αλαντίν και Ο Βασιλιάς των Λιονταριών. Μερικοί δημοσιογράφοι αισθάνθηκαν πως η επιτυχία της ταινίας σηματοδότησε μια δεύτερη Αναγέννηση για τη Disney. Οι κριτικοί επαίνεσαν την ταινία για τα οπτικά εφέ, τα θέματά της, τα μουσικά κομμάτια, το σενάριο και τις φωνητικές ερμηνείες, ιδιαίτερα των Μπελ, Μένζελ και Γκαντ, καθώς επίσης και τη μουσική σκηνή με το τραγούδι «Let it Go».
Η σελίδα συλλογής κριτικών Rotten Tomatoes δίνει στην ταινία ποσοστό αποδοχής 90% βασισμένο σε 250 κριτικές. Στο τμήμα ομοφωνίας διαβάζουμε: «Όμορφα εικονογραφημένη, έξυπνα γραμμένη και γεμάτη τραγούδια, η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα αποτελεί μία ακόμα άξια προσθήκη στη βιβλιοθήκη ταινιών της Disney». Η σελίδα Metacritic δίνει στην ταινία ποσοστό 75% βασισμένο σε 48 κριτικές με την ένδειξη «γενικά ευνοϊκές κριτικές». Έπειτα από ψηφοφορία κοινού κατά το πρώτο Σαββατοκύριακο προβολής, η ταινία έλαβε βαθμό Α+ στο CinemaScore. Έρευνα που διεξήχθη από το Fandango σε δείγμα 1000 ατόμων που αγόρασαν εισιτήριο για να δουν την ταινία, αποκάλυψε πως το 75% αυτών είχαν ξαναδεί την ταινία τουλάχιστον μία φορά και το 52% δύο φορές, ενώ το 55% προσδιόρισε το «Let it Go» ως το αγαπημένο του τραγούδι από την ταινία. Η ταινία ονομάστηκε ως η έβδομη καλύτερη ταινία του 2013 από τον Ρίτσαρντ Κόρλις του περιοδικού Time και τον Κάιλ Σμιθ της εφημερίδας New York Post.
Ο Αλόνσο Νουράλντ από τη σελίδα TheWrap έγραψε πως η ταινία είναι «το καλύτερο μιούζικαλ κινουμένων σχεδίων που κυκλοφόρησε από την Disney από τον τραγικό θάνατο του Χάουαρντ Άσμαν, του οποίου η δουλειά στις ταινίες Η Μικρή Γοργόνα και Η Πεντάμορφη και το Τέρας βοήθησε να κτιστεί το σύγχρονο τμήμα κινουμένων σχεδίων των στούντιο όπως το γνωρίζουμε σήμερα». Ο Τοντ ΜακΚάρθι από το περιοδικό The Hollywood Reporter παρακολούθησε την ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα λέγοντας πως «μπορείς να δεις πως πρακτικά προορίζεται για να γίνει μιούζικαλ στο Μπρόντγουεϊ» και την περιέγραψε ως «γεμάτη ενέργεια, χιούμορ, αλλά όχι παραφορτωμένη». Ο Κάιλ Σμιθ από το New York Post βαθμολόγησε την ταινία με 3.5/4 και την επαίνεσε ως «μια υπέροχη, μεγάλη, χιονισμένη απόλαυση με έναν συναισθηματικά συναρπαστικό πυρήνα, εξαιρετικά τραγούδια σε στυλ Μπρόντγουεϊ και μια πανούργα πλοκή. Η πρώτη και τρίτη πράξη είναι καλύτερες από την πιο χιουμοριστική δεύτερη, αλλά αυτό είναι το σπάνιο παράδειγμα της προσπάθειας των Walt Disney Animation Studios να φτάνει τόσο βαθιά, όσο μια Pixar ταινία». Ο Σκοτ Μέντελσον από το περιοδικό Forbes έγραψε: «Η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα είναι μια δήλωση της ανανεωμένης πολιτισμικής σχέσης της Disney, όσο και μια επιβεβαίωση της Disney πως εξοικειώνεται με τη δική της παρακαταθήκη και τη δική της ταυτότητα».
Η Μπέτσι Σιάρκεϊ από την εφημερίδα Los Angeles Times εκθείασε το ταλαντούχο καστ της ταινίας και τις περίτεχνες σκηνές μιούζικαλ δηλώνοντας πως η ταινία ήταν «μια καλοδεχούμενη επιστροφή στο μεγαλείο για τα Walt Disney Animation Studios». Ο Όουεν Γκλίμπερμαν από το περιοδικό Entertainment Weekly βαθμολόγησε την ταινία με Β+ και την χαρακτήρισε ως ένα «εντελώς μαγευτικό παραμύθι, το οποίο σου δείχνει το πώς μπορεί να αλλάξει ο ορισμός του τι είναι φρέσκο στην εικονογράφηση». Ο Κόρλις από το Time δήλωσε: «Είναι θαυμάσιο να βλέπεις την Disney να επιστρέφει στις ρίζες της και να ανθίζει εκ νέου δημιουργώντας ανώτερη μιούζικαλ ψυχαγωγία, η οποία πλησιάζει την παραδοσιακή λαμπρότητα της εικονογράφησης του Γουώλτ [Ντίσνεϋ] και τη ζωντάνια του σημερινού Μπρόντγουεϊ». Ο Ρίτσαρντ Ρόπερ έγραψε πως η ταινία ήταν μια «απόλυτη απόλαυση από την αρχή μέχρι το τέλος». Τόσο ο Μάικλ Φίλιπς όσο και ο Στίβεν Χόλντεν από τις εφημερίδες Chicago Tribune και The New York Times αντίστοιχα, επαίνεσαν τους χαρακτήρες της ταινίας και τις μουσικές σκηνές, οι οποίες προκάλεσαν συγκρίσεις με τη θεατρικότητα που υπάρχει στο μιούζικαλ Wicked. Η Έμμα Ντίμπντιν από την ιστοσελίδα Digital Spy βαθμολόγησε την ταινία με 5/5 αποκαλώντας την «μια νέα κλασική ταινία της Disney» και «μια συναρπαστική, εύθυμη, ανθρώπινη ιστορία η οποία είναι εξίσου αστεία και εντυπωσιακή και τολμηρή και καυστική. Είναι αδύνατον να φανταστείς έναν πιο τέλειο εορτασμό της 90ης επετείου της Disney η οποία βρίσκεται στα καλύτερά της». Η ταινία Ψυχρά κι Ανάποδα επαινέθηκε επίσης από τα Νορβηγικά Σαάμι μέσα για την επίδειξη του Σαάμι πολιτισμού με έναν καλό τρόπο και, η Νορβηγίδα Σαάμι πρόεδρος, Αϊλί Κεσκιτάλο, κατά τη διάρκεια της ομιλίας της για τη νέα χρονιά του 2014, επαίνεσε τον συνθέτη Φρόντε Φιέλχαϊμ για τη συνεισφορά του στην ταινία.
Ο Σκοτ Φούντας από το περιοδικό Variety ήταν λιγότερο ενθουσιασμένος, περιγράφοντάς την ταινία ως «τυποποιημένη». Ωστόσο, επαίνεσε τις φωνητικές ερμηνείες και την τεχνική καλαισθησία της, λέγοντας πως το χιονισμένο τοπίο της Αρεντέλλας και το παγωμένο κάστρο της Έλσας «αποτελούν ένα αληθινό θαύμα». Ο Τομ Κέοχ από την εφημερίδα The Seattle Times βαθμολόγησε την ταινία με 2/4, γράφοντας: «Ενώ είναι μια υπέροχη ταινία με τα φτιαγμένα σε υπολογιστή φιόρδ, γλυπτά πάγου και εσωτερικά κάστρων, το σημαντικό πράγμα που τα ενώνει όλα αυτά - η ιστορία - δυστυχώς απουσιάζει». Ο Τζο Γουίλιαμς από την εφημερίδα St. Louis Post-Dispatch επέκρινε επίσης την ιστορία ως το πιο αδύναμο σημείο της ταινίας. Γράφοντας στη σελίδα του Ρότζερ Ίμπερτ, η Κρίστι Λεμίρ έδωσε μια μικτή κριτική στην ταινία βαθμολογώντας την με 2,5/4. Επαίνεσε τα οπτικά εφέ και την ερμηνεία του «Let it Go», όπως επίσης και τα θετικά μηνύματα που στέλνει η ταινία, ωστόσο αναφέρθηκε σε αυτήν ως «κυνική» και την επέκρινε ως μια «προσπάθεια να ταρακουνήσει τα νερά, χωρίς όμως να το πετυχαίνει πάρα πολύ».