cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ενεργός Γαλαξίας
Γραμμές εκπομπής
Στην ίδια δημοσίευση, ο Woltjer πρότεινε ότι οι φαρδιές γραμμές εκπομπής που παρατηρούνται στους γαλαξίες τύπου Σίφερτ προέρχονται από μία διαφορετική περιοχή, στην οποία [βαρυτικά] δέσμιο αέριο περιστρέφεται με μεγάλες ταχύτητες (η περιστροφική κίνηση προκαλεί διαπλάτυνση μίας γραμμής εκπομπής λόγω του φαινομένου Ντόπλερ ).
Η κεντρική μηχανή
Σε γενικές γραμμές, ο μηχανισμός παραγωγής ενέργειας στους ΕΓΠ πιστεύεται πλέον ότι οφείλεται στην απελευθέρωση βαρυτικής ενέργειας από υλικό που περιστρέφεται γύρω από μία υπέρμαζη μελανή οπή και σχηματίζει έναν δίσκο προσαύξηση. Το υλικό αυτό στροβιλίζεται ταχύτατα προς το κέντρο μιας υπέρμαζης μελανής οπής (μάζας 106-1010 ηλιακών μαζών) λόγω κάποιου μηχανισμού που αποσπά στροφορμή από αυτό (ο ακριβής φύση του οποίου δεν είναι ακόμα πλήρως γνωστή). Η διαδικασία αυτή θερμαίνει σταδιακά το δίσκο όσο πλησιάζουμε προς το κέντρο, με αποτέλεσμα εκείνος να ακτινοβολεί.
Το παραπάνω μοντέλο έχει υποστηριχθεί από τα τέλη του 60' και αποτελεί το λεγόμενo καθιερωμένο μοντέλο των ΕΓΠ.
Μέγεθος
thumb|right|300px|Σταδιακή αύξηση της φωτεινότητας μίας σφαίρας ως προς παρατηρητή Ο. Η ακτίνα της σφαίρας είναι R, ενώ η απόσταση της επιφάνειας της σφαίρας από τον παρατηρητή στο σημείο Ο είναι l2.
Ένας τρόπος να εκτιμηθεί το μέγεθος ενός τυπικού ΕΓΠ είναι μέσω ενός απλού γεωμετρικού επιχειρήματος (δείτε για παράδειγμα το βιβλίο των Carroll & Ostlie σελ. 1109-1110). Γνωρίζοντας ότι πολλά Κβάζαρ (όπως ο 3C 273) εμφανίζουν μεταβολές στο οπτικό/υπεριώδες μέρος του φάσματός τους της τάξης του ~ 30% σε χρονικά διαστήματα τυπικά της τάξης των μερικών ημερών, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι στην μεταβολή αυτή θα πρέπει να έχει λάβει μέρος το σύνολο της πηγής.
Υποθέτοντας ότι η πηγή είναι σφαιρική και ότι μία δεδομένη χρονική στιγμή (ως προς το σύστημα αναφοράς της πηγής) λαμβάνει χώρα ένα φαινόμενο ταυτόχρονα σε όλη της την έκταση με αποτέλεσμα να παρατηρηθεί μία δραστική αλλαγή στο φάσμα της, τότε λόγω της πεπερασμένης ταχύτητας του φωτός η «πληροφορία» της αλλαγής που θα μετρήσει ένας παρατηρητή σε ένα σημείο Ο πάνω στη Γη θα έχει κάποια καθυστέρηση μεταξύ του σημείου της πηγής που βρίσκεται πλησιέστερα στον παρατηρητή και οποιουδήποτε άλλου σημείου στην επιφάνειά της. Πράγματι, στα φάσματα των κβάζαρ οι αλλαγές που παρατηρούνται είναι σταδιακές και όχι απότομες.
Αν ℓ1 και ℓ2 οι αποστάσεις των σημείων της πηγής που βρίσκονται μακρύτερα και πλησιέστερα στον παρατηρητή Ο (δείτε το σχετικό σχήμα στα δεξιά), τότε από βασικές τριγωνομετρικές σχέσεις ισχύει ότι:
Αν το αντικείμενο βρίσκεται πολύ μακριά από τον παρατηρητή, τότε η γωνία θ είναι μικρή και ισχύει κατά προσέγγιση ότι cosθ ≈ 1. Συνεπώς,
όπου Δℓ=ℓ1-ℓ2. Αν λοιπόν ξεκινήσει ένα φωτεινό σήμα από το σημείο που βρίσκεται σε απόσταση ℓ2 από τον παρατηρητή Ο και φτάσει σε αυτόν τη χρονική στιγμή t, τότε το φωτεινό σήμα που βρίσκεται σε απόσταση ℓ1=ℓ2+Δℓ από τον ίδιο παρατηρητή θα φτάσει σε εκείνον τη χρονική στιγμή t+Δt, όπου
και c η ταχύτητα του φωτός. Όμως, στην περίπτωση μίας παρατηρούμενης μεταβολής στο φάσμα ενός ΕΓΠ το χρονικό διάστημα Δt θα αντιστοιχεί στο χρονικό διάστημα που διαρκεί η παρατηρούμενη αυτή μεταβολή. Θεωρώντας ότι η σχετική ταχύτητα μεταξύ του παρατηρητή Ο και της πηγής είναι πολύ μικρότερη από την ταχύτητα του φωτός, η παραπάνω σχέση μπορεί να λυθεί ως προς την ακτίνα R της πηγής για ένα τυπικό χρονικό διάστημα Δt ~ 1 ημέρα. Το αποτέλεσμα στο οποίο καταλήγει κανείς για το μέγεθος της πηγής είναι ότι
Μάζα
Υπάρχουν πολλά επιχειρήματα βασισμένα σε πειραματικά δεδομένα τα οποία είναι σε θέση να εκτιμήσουν τις τυπικά αναμενόμενες μάζες των ΕΓΠ. Ορισμένα από τα βασικότερα επιχειρήματα αναφέρονται παρακάτω.
α) Λαμπρότητα
Η τυπική λαμπρότητα ενός ΕΓΠ είναι της τάξης του 1045 erg/s. Υποθέτοντας ότι έχουμε σφαιρική πρόσπτωση υλικού στη μηχανή που παράγει την παρατηρούμενη ενέργεια του ΕΓΠ, τότε η μέγιστη δυνατή τιμή της λαμπρότητας ισούται με την λαμπρότητα Έντιγκτον, η οποία εξαρτάται μόνο από τη μάζα M του κεντρικού αντικειμένου:
Η παραπάνω σχέση θέτει ένα κάτω όριο για τη μάζα ενός ΕΓΠ δεδομένης λαμπρότητας. Αντικαθιστώντας μία τιμή για τη λαμπρότητα ~ 1045 erg/s,
Το αποτέλεσμα αυτό, σε συνδυασμό με το εμπειρικά διαπιστωμένο γεγονός ότι τα φαινόμενα που παρατηρούνται στους ΕΓΠ λαμβάνουν χώρα σε εξαιρετικά μικρές περιοχές αποτελεί μία ακόμη ισχυρή ένδειξη υπέρ της υπόθεσης ότι οι πραγματικές μηχανές πίσω από τους ΕΓΠ είναι υπέρμαζες μαύρες τρύπες.
β) Φαρδιές γραμμές εκπομπής
Η συμμετρική διαπλάτυνση μίας γραμμής εκπομπής είναι ένδειξη κυκλικής κίνησης αερίου. Συγκεκριμένα, λόγω του φαινομένου Ντόπλερ, όσο πιο μεγάλη είναι η ταχύτητα του αερίου, τόσο πιο φαρδιές είναι η γραμμές εκπομπής του.
Αν Μ η μάζα της κεντρικής πηγής και m η μάζα ενός τμήματος του αερίου που εκτελεί κυκλική τροχιά γύρω από το κεντρικό αντικείμενο με ταχύτητα v σε απόσταση r από αυτό, τότε η βαρυτική δύναμη του κεντρικού αντικειμένου λειτουργεί ως κεντρομόλος δύναμη. Συνεπώς,
Για μία τυπική ταχύτητα αερίου ~ 5,000 km/s που περιστρέφεται γύρω από το κεντρικό αντικείμενο σε μία απόσταση ~ 1015 m (περίπου 100 φορές η ακτίνα της πηγής όπως αυτή είχε εκτιμηθεί προηγουμένως), ο προηγούμενος τύπος είναι σε θέση να εκτιμήσει τη μάζα του κεντρικού αντικειμένου. Αντικαθιστώντας,
που βρίσκεται σε συμφωνία με το κάτω όριο που είχε εκτιμηθεί για τις μάζες των ΕΓΠ προηγουμένως.
Λαμπρότητα
Βάσει του καθιερωμένου μοντέλου των σταθερών, λεπτών δίσκων προσαύξησης για ένα κεντρικό αντικείμενο μάζας Μ στο οποίο προσπίπτει μάζα με σταθερό ρυθμό Ṁ, προκύπτει ότι η συνολική (αλλιώς γνωστή και ως βολομετρική, από τον αγγλικό όρο bolometric) λαμπρότητα του δίσκου ισούται με
όπου Rin η εσωτερική ακτίνα του δίσκου. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μίας πρόσφατης εργασίας, φαίνεται πως ένα καλό μέτρο της ολικής λαμπρότητας ενός ΕΓΠ είναι η αντίστοιχη λαμπρότητα της λεπτής γραμμής Ηα του υδρογόνου. Η σημασία της εμπειρικής αυτής διαπίστωσης είναι μεγάλη, καθώς υπάρχει σημαντικό δείγμα γαλαξιών με γνωστές λαμπρότητες στην εν λόγω γραμμή του υδρογόνου από τη βάση δεδομένων της Ουράνιας Επισκόπησης του Πάλομαρ (Palomar Sky Survey).
Αν το κεντρικό αντικείμενο είναι μία μαύρη τρύπα, τότε από την Γενική θεωρία της Σχετικότητας είναι γνωστό ότι η λεγόμενη «τελευταία σταθερή τροχιά» ενός αντικειμένου γύρω από μία μαύρη τρύπα ισούται με τρεις φορές την ακτίνα Σβάρτσιλντ της. Αντικαθιστώντας όπου Rin το τριπλάσιο της έκφρασης της ακτίνας Σβάρτσιλντ μαύρης τρύπας μάζας Μ στην παραπάνω σχέση προκύπτει ότι
Το παραπάνω αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μας πληροφορεί ότι η αποδοτικότητα του μηχανισμού μετατροπής μάζας σε ενέργεια των δίσκων προσαύξησης σε μαύρες τρύπες είναι της τάξης του 1/12 ≈ 0.10. Με άλλα λόγια, το 10% περίπου μάζας που προσπίπτει στη μαύρη τρύπα απελευθερώνεται υπό τη μορφή βαρυτικής ενέργειας η οποία στη συνέχεια ακτινοβολείται από το δίσκο. Ο μηχανισμός αυτός είναι εξαιρετικά αποδοτικός σε σχέση με τις θερμοπυρηνικές αντιδράσεις στα κέντρα αστέρων, οι οποίες είναι της τάξης του 0.7% (για την αλυσίδα πρωτονίου-πρωτονίου). Η παρατήρηση αυτή καθιέρωσε από νωρίς τις υπέρμαζες μαύρες τρύπες ως πιθανή εναλλακτική λύση στα διάφορα αστρικά μοντέλα που είχαν προταθεί αρχικά για να εξηγήσουν τα ιδιαίτερα και εξωτικά χαρακτηριστικά των ΕΓΠ.
Θερμοκρασία
Το μοντέλο των λεπτών δίσκων προσαύξησης μας δίνει επίσης τη δυνατότητα να υπολογίσουμε τη θερμοκρασία του δίσκου σε δεδομένη απόσταση R από την κεντρική πηγή. Συγκεκριμένα, αποδεικνύεται ότι
Γνωρίζοντας την ακτινική κατανομή της θερμοκρασίας του δίσκου και υπό την προϋπόθεση ότι ο δίσκος είναι οπτικά παχύς, είναι δυνατόν να υπολογισθεί το χαρακτηριστικό φάσμα του δίσκου. Για τυπικούς ΕΓΠ, το φάσμα αυτό κορυφώνεται στο μπλε-υπεριώδες μέρος του φάσματος (το οποίο θεωρείται ότι αντιστοιχεί στο "big blue bump" που παρατηρείται στα φάσματα των ΕΓΠ).
Πίδακες
Ο ακριβής μηχανισμός παραγωγής των πιδάκων στους ΕΓΠ δεν είναι ακόμα γνωστός. Μερικά από πιο δημοφιλή προτεινόμενα μοντέλα είναι τα παρακάτω:
Και οι δύο παραπάνω μηχανισμοί έχουν ως κοινό στοιχείο ότι βασίζονται στην ερμηνεία μίας περιστρεφόμενης μαύρης τρύπας ως κύρια πηγή των πιδάκων, καθώς βάσει του καθιερωμένου μοντέλου των ΕΓΠ είναι αναμενόμενο ότι οι πίδακες είναι στενά συνδεδεμένοι με τις κεντρικές μηχανές των ΕΓΠ (οι οποίες πιστεύεται ότι είναι μελανές οπές) και τους δίσκους προσαύξησης που τις τροφοδοτούν.
Στατιστικές μελέτες
Στην προσπάθεια διερεύνησης των θεμελιωδών φυσικών διεργασιών που λαμβάνουν χώρα στους ΕΓΠ έχουν διεξαχθεί διάφορες στατιστικές έρευνες με σκοπό την αναζήτηση συσχετισμών μεταξύ μετρούμενων ποσοτήτων. Οι κυριότερες παράμετροι που χρησιμοποιούνται σε τέτοιες μελέτες είναι οι λαμπρότητες των ΕΓΠ σε διάφορα μήκη κύματος (π.χ. ραδιοφωνικά μήκη κύματος, μέσο υπέρυθρο, οπτικά μήκη κύματος, μαλακές ακτίνες-Χ κτλ.) και οι μάζες των μαύρων τρυπών που πιστεύεται ότι βρίσκονται πίσω από τα εξωτικά φαινόμενα που παρατηρούνται στους ΕΓΠ.
To «Θεμελιώδες Επίπεδο»
Μία από τις σημαντικότερες στατιστικές μελέτες που ανέδειξαν πολλές σημαντικές πτυχές των ΕΓΠ ήταν εκείνη των Merloni, Heinz & Di Matteo το 2003, οι οποίοι βρήκαν ότι το δείγμα ΕΓΠ που συνέλεξαν ικανοποιεί την παρακάτω σχέση:
όπου
Αν και ένας συσχετισμός μεταξύ ραδιοφωνικών μηκών κύματος και ακτίνων-Χ ήταν αναμενόμενος αν υπάρχει μία θεμελιώδης σχέση μεταξύ του δίσκου προσαύξησης και των πιδάκων που παρατηρούνται στα αντικείμενα αυτά, εντούτοις το θεμελιώδες επίπεδο αποτελεί ένα αυστηρό ποσοτικό κριτήριο που θέτει περιορισμούς στα υπάρχοντα μοντέλα που επιχειρούν να εξηγήσουν τις παρατηρούμενες ιδιότητες των ΕΓΠ.
Η εμπειρική σχέση των Merloni, Heinz & Di Matteo επιβεβαιώθηκε σε μία πρόσφατη εργασία των Gültekin et al. (2009), οι οποίοι χρησιμοποίησαν ένα μικρότερο δείγμα και δεδομένα για τις μάζες των μαύρων τρυπών που μετρήθηκαν με δυναμικές μεθόδους.
Μαλακές ακτίνες-Χ, οπτικά μήκη κύματος και μάζες κεντρικών μηχανών
Το 2003 η ερευνητική ομάδα των Panessa et al. διερεύνησε τους συσχετισμούς μεταξύ της ακτινοβολίας στην περιοχή των μαλακών ακτίνων-Χ των κεντρικών περιοχών 47 κοντινών γαλαξιών τύπου Σίφερτ, στα οπτικά μήκη κύματος και της μάζας των κεντρικών περιοχών. Εκτελώντας στατιστική ανάλυση των δεδομένων του δείγματος, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει συσχετισμός της μορφής
όπου
Η παραπάνω μελέτη ανέδειξε τη στενή σχέση μεταξύ της ακτινοβολίας στις ακτίνες-Χ και την ιονίζουσα υπεριώδη ακτινοβολία. Επιπροσθέτως, υποδηλώνει ότι οι γαλαξίες Σίφερτ χαμηλής λαμπρότητας τροφοδοτούνται από τις ίδιες φυσικές διεργασίες με εκείνες που παρατηρούνται σε λαμπρότερους ΕΓΠ.
Οπτικά μήκη κύματος, σκληρές ακτίνες-Χ και μάζες κεντρικών μηχανών
Μία παρόμοια μελέτη με εκείνη των Merloni, Heinz & Di Matteo διεξήχθη το 2009 από την ερευνητική ομάδα των Beckmann et al., οι οποίοι συλλέγοντας δεδομένα στα οπτικά μήκη κύματος, τις σκληρές ακτίνες-Χ και τις μάζες των μελανών οπών κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το δείγμα τους υπακούει σε μία σχέση της μορφής
όπου
Η φυσική σημασία του παραπάνω επιπέδου είναι ότι υπάρχει ένας θεμελιώδης συσχετισμός μεταξύ του σφαιροειδούς (αγγλικά: bulge) του γαλαξία που φιλοξενεί κάθε ΕΓΠ του δείγματος με τη μάζα της κεντρικής μηχανής και είναι ίδιος για όλους του τύπους γαλαξιών Σίφερτ.
Μέσο υπέρυθρο και μαλακές ακτίνες-Χ
Σε μία πρόσφατη εργασία, η ερευνητική ομάδα των Gandhi et al. (2009) συνέλεξε δεδομένα για τις κεντρικές περιοχές 42 κοντινών γαλαξιών τύπου Σίφερτ στο μέσο υπέρυθρο και τις μαλακές ακτίνες-Χ. Το αποτέλεσμα της στατιστικής του μελέτης ήταν ότι τα αντικείμενά τους ικανοποιούν μία σχέση της μορφής
όπου
Ο παραπάνω συσχετισμός είναι παρόμοιος για όλους τους κοντινούς γαλαξίες Σίφερτ, πράγμα που υποδηλώνει κοινή προέλευση της υπέρυθρης ακτινοβολίας. Οι συγγραφείς προτείνουν ότι το γεγονός αυτό ενδεχομένως να εξηγείται στα πλαίσια της μετάδοσης ακτινοβολίας διαμέσου του τόρου που πιστεύεται ότι περιβάλλει τους δίσκους προσαύξησης στους ΕΓΠ.
Ενοποίηση των ΕΓΠ
Σύμφωνα με το ενοποιημένο σενάριο, οι Ενεργοί Γαλαξιακοί Πυρήνες είναι βασικά όμοια αντικείμενα, παρατηρούμενα υπό διαφορετική γωνία ως προς τον άξονα συμμετρίας τους, όπως φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα. Οι δύο μεγάλες κατηγορίες των ραδιοισχυρών και ραδιοασθενών διαφοροποιούνται. Οι διαφορές ως προς την ευθυγράμμιση της οπτικής ακτίνας με τον άξονα συμμετρίας έχουν να κάνουν με τη γεωμετρία του αντικειμένου.
Ραδιοϊσχυρή ενοποίηση
Στα ραδιοϊσχυρά αντικείμενα, όταν η οπτική ακτίνα ευθυγραμμίζεται με τον πίδακα, μιλάμε για Blazar, ενώ όταν είναι σχεδόν κάθετη με τον πίδακα παρατηρούμε απλώς έναν ραδιογαλαξία. Αυτό συμβαίνει επειδή κατά κανόνα ένας τόρος υλικού περιβάλλει τη μαύρη τρύπα και μαζί με αυτήν το περιβάλλον όπου εκλύεται μεγάλη ποσότητα μη θερμικής ακτινοβολίας κοντά στη μαύρη τρύπα. Σε ενδιάμεσες γωνίες, το αντικείμενο κατηγοριοποιείται ως Κβάζαρ, καθώς η ενεργή περιοχή στο κέντρο του Γαλαξιακού Πυρήνα δεν αποκρύπτεται από τον τόρο.
700px|
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Γαλαξίες  Κατηγορία:Μαύρες τρύπες Κατηγορία:Αστρονομικά συστήματα ταξινόμησης
Κούμπερι Αχαΐας
Το Κούμπερι (επίσημη ονομασία: το Κουμπέριον) είναι μικρό ορεινό χωριό της Αχαΐας του υπάγεται διοικητικά στην Τοπική Κοινότητα Δροσιάς της Δημοτικής Ενότητας Τριταίας του Δήμου Ερυμάνθου. Βρίσκεται χτισμένο στο δυτικό τμήμα του Ερυμάνθου σε υψόμετρο περίπου 700 μέτρων.
Σύμφωνα με την εθνική απογραφή του 2011 το Κούμπερι έχει πληθυσμό 53 κατοίκους.
Μπάνγκορ ΦΚ
Η Μπάνγκορ ΦΚ είναι ποδοσφαιρική ομάδα από τη Βόρεια Ιρλανδία. Ιδρύθηκε το 1918. Έδρα της ομάδας είναι το Bangor Fuels Arena, χωρητικότητας 1895 θεατών. Έχει κατακτήσει μια φορά το Irish Cup (1992-93) και μια φορά το Irish League Cup (1992-93).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ποδοσφαιρικές ομάδες Βορείου Ιρλανδίας Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1918
Τηγάνισμα
μικρογραφία|Τηγανητές πατάτες μικρογραφία|Τηγάνισμα-κοτόπουλο μικρογραφία|Σκεύος τηγανίσματος, ρηχό τηγάνι μικρογραφία|Φριτούρα, βαθύ τηγάνισμα Το τηγάνισμα είναι μαγειρική τεχνική που χρησιμοποιείται εδώ και χιλιετίες. Η τεχνική αυτή αναπτύχθηκε κυρίως στην Αρχαία Αίγυπτο περίπου το 2500 π.Χ. αφού οι Αιγύπτιοι εισήγαγαν λάδι από την Κρήτη, τη Συρία και την Χαναάν πριν από το 2000 π.Χ. Κατά τη συγκεκριμένη μαγειρική διαδικασία ορισμένα είδη τροφίμων βυθίζονται σε σκεύος το οποίο περιέχει καυτό λάδι (ελαιόλαδο, αραβοσιτέλαιο, ηλιέλαιο, σογιέλαιο, φοινικέλαιο, βούτυρο ή άλλο ζωικό λίπος). Το λίπος μεταφέρει θερμότητα πολύ πιο γρήγορα από τον αέρα ή το νερό, οπότε ως τεχνική είναι ταχύτερη από το ψήσιμο ή το βράσιμο. Αφού το μεγαλύτερο μέρος της υγρασίας έχει φύγει από το εξωτερικό στρώμα, η θερμότητα είναι σε θέση να ταξιδέψει στο κέντρο του φαγητού συντομεύοντας κατά πολύ την διαδικασία. Από το φαγητό αφυδατώνεται άμεσα η επιφάνειά του, αφήνοντας πίσω μια τραγανή κρούστα. Με το τηγάνισμα ένα μέρος της λιπαρής ύλης απορροφάται από το τρόφιμο, αυξάνοντας έτσι το θερμιδικό του περιεχόμενο. Το ποσό της λιπαρής ύλης που θα απορροφηθεί εξαρτάται τόσο από το μέγεθος του τροφίμου, όσο και από την ποσότητα της λιπαρής ύλης που χρησιμοποιείται.
Τρόποι τηγανίσματος
Παρεμφερείς τρόποι τηγανίσματος είναι το σοτάρισμα κατά το οποίο καβουρδίζουμε ή τσιγαρίζουμε με ένα ελαφρύ πέρασμα το τρόφιμο στο τηγάνι και το ρόδισμα κατά το οποίο το τρόφιμο αποκτάει απλά την εξωτερική κρούστα. Το ονομαζόμενο ρηχό τηγάνισμα γίνεται συνήθως σε αβαθές σκεύος τηγάνι ενώ το ονομαζόμενο βαθύ τηγάνισμα γίνεται σε βαθύτερο σκεύος, την φριτούρα.
Διατροφικά είδη
Τα διατροφικά είδη που προσφέρονται για τηγάνισμα είναι κυρίως κρέατα, ψάρια, καθώς και φαγητά με βάση τα αυγά (ομελέτες), πίτες ή γλυκά με βάση το ζυμάρι π.χ. λουκουμάδες, τηγανίτες κι επίσης λαχανικά όπως η πατάτα, η μελιτζάνα, το κολοκύθι κ.ά.
Τηγάνισμα και υγεία
Το βαθύ τηγάνισμα θεωρείται επιβαρυντικό για την υγεία, καθώς το λάδι που απορροφάται από τα φαγητά περιέχει κορεσμένα και τρανσ- λιπαρά. Μια μελέτη σε προτηγανισμένες κοτομπουκιές έδειξε ότι το τηγάνισμά τους αυξάνει τα λιπαρά κατά 15-38% (σε σχέση με τα αναγραφόμενα στη συσκευασία), ενώ το ψήσιμο συνήθως τα μειώνει.Το τηγάνισμα όμως αυξάνει λιγότερο την περιεκτικότητα σε χοληστερόλη από το ψήσιμο.
Μερικοί θεωρούν καταλληλότερο λάδι για τηγάνισμα το «εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο», Λένε ότι "η πλούσια περιεκτικότητά του σε μονοακόρεστα οξέα και η βιταμίνη E την οποία περιέχει το κάνει ιδιαιτέρως ανθεκτικό στις υψηλές θερμοκρασίες. Ακολουθούν σε καταλληλότητα το «παρθένο» λάδι και το «ελαιόλαδο» με τελευταία στη σειρά τα σπορέλαια τα οποία είναι πολύ ασταθή και ευαίσθητα, με αποτέλεσμα να οξειδώνονται εύκολα στις υψηλές θερμοκρασίες και να δημιουργούν ελεύθερες χημικές ρίζες οι οποίες είναι βλαβερές. Ακατάλληλο για τηγάνισμα θεωρείται επιστημονικά το σογιέλαιο το οποίο οξειδώνεται πιο εύκολα και πιο γρήγορα και το βαμβακέλαιο ως έλαιο χαμηλής ποιότητας, λόγω του ότι έχει αυξημένο ποσοστό κεκορεσμένων λιπαρών οξέων. Άλλα έλαια όπως το αραβοσιτέλαιο και το ηλιέλαιο παρουσιάζουν σχεδόν την ίδια συμπεριφορά". Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν υποστηρίζονται από τα επιστημονικά δεδομένα για τη συμπεριφορά των διαφόρων ελαίων στις θερμοκρασίες τηγανίσματος.
Εξαιρετικά δημοφιλές για τηγάνισμα είναι επίσης το φοινικέλαιο, δεδομένου ότι είναι φθηνότερο, είναι όμως και το μόνο σπορέλαιο που περιέχει κορεσμένα λιπαρά οξέα σε ποσοστό 40%. Γι' αυτό άλλωστε σε θερμοκρασία δωματίου παίρνει σχεδόν στερεά μορφή οπότε είναι εξαιρετικά επιβλαβές για την υγεία των ανθρώπων που έχουν υψηλή χοληστερόλη.
Θερμοκρασίες και χρόνοι
Κατάλληλη θερμοκρασία τηγανίσματος για το ελαιόλαδο είναι οι 160ο-180ο C και ο χρόνος τηγανίσματος καλό είναι να μην ξεπερνάει τα 4-5 λεπτά. Το «εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο» δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να ξεπερνά τα 15-20 λεπτά τηγανίσματος στους 180ο C. Όσο για τα σπορέλαια, συστήνονται ακόμα χαμηλότερες θερμοκρασίες από αυτές του ελαιόλαδου (κάτω από 160ο C), αφού δεν αντέχουν στις υψηλές. Mελέτες έχουν αποδείξει ότι κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες (υψηλές θερμοκρασίες, μεγάλο χρονικό διάστημα τηγανίσματος), είναι πιθανό να παραχθούν ακόμα και καρκινογόνα τοξικά. Η σύσταση του λαδιού αλλάζει μετά από κάθε τηγάνισμα με αύξηση των κορεσμένων και τρανσ- λιπαρών και μείωση των ακόρεστων (ιδίως πολυακόρεστων) αλλά ακόμα και μετά από 10 τηγανίσματα τα φυτικά έλαια φαίνεται να παραμένουν εντός προδιαγραφών του νόμου.
Παραπομπές
Κατηγορία:Τεχνικές μαγειρέματος Κατηγορία:Ορολογία διατροφής
Μαυρουδής Μπουγαΐδης
Ο Μαυρουδής Μπουγαΐδης (Κουφάλια, 1 Ιουνίου 1993) είναι Έλληνας ποδοσφαιριστής, ο οποίος αγωνίζεται ως αμυντικός στον Π.Α.Ο. Κουφαλίων.
Σε συλλογικό επίπεδο
Ξεκίνησε από τα τμήματα υποδομών του Άρη Θεσσαλονίκης, όπου υπέγραψε διετές συμβόλαιο, όντας ένας ταλαντούχος αμυντικός. Αρκετές ήταν οι ομάδες στην Ελλάδα που ενδιαφέρθηκαν για την απόκτηση του Μπουγαΐδη, καθώς είχε εξαιρετική απόδοση τόσο με την ομάδα νέων του Άρη όσο και με την Εθνική Νέων. Τέσσερις ευρωπαϊκές ομάδες εκδήλωσαν ενδιαφέρον για την απόκτησή του, αλλά επέλεξε την ΑΕΚ ως επόμενο σταθμό στην καριέρα του.
Στις 16 Μαΐου 2011, ο Μαυρουδής Μπουγαΐδης υπέγραψε συμβόλαιο τριετούς διάρκειας με την ΑΕΚ, και πραγματοποίησε το ντεμπούτο του στο Europa League, σε έναν αγώνα απέναντι στην Άντερλεχτ, μπαίνοντας ως αλλαγή. Αγωνίστηκε επίσης απέναντι στη Στουρμ Γκρατς για την ίδια διοργάνωση, ενώ είχε καλή απόδοση στους τελευταίους αγώνες της ομάδας του για την περίοδο 2011-12 της ελληνικής Σούπερ Λίγκας. Την περίοδο 2012-13, πήρε φανέλα βασικού, όμως στο τέλος της περιόδου, η ΑΕΚ υποβιβάστηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της και ο ίδιος έμεινε αυτόματα ελεύθερος.
Το καλοκαίρι του 2013 συμφώνησε να συνεχίσει την καριέρα του στην ισπανική Γρανάδα και αγωνίστηκε με τη δεύτερη ομάδα του συλλόγου. Τον Ιανουάριο του 2014 παραχωρήθηκε ως δανεικός στην ομάδα που έκανε τα πρώτα του βήματα, τον Άρη Θεσσαλονίκης, ενώ τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς δόθηκε εκ νέου δανεικός στην πολωνική Λέχια Γκντανσκ.
Στις εθνικές ομάδες
Υπήρξε διεθνής με την Εθνική Ελπίδων, ενώ είχε διατελέσει διεθνής και στις εθνικές ομάδες των Παίδων και των Νέων, της οποίας υπήρξε μέλος στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Κ-19 του 2012, όταν η Ελλάδα αγωνίστηκε στον τελικό (ηττήθηκε από την Ισπανία με 1-0 και έμεινε στη δεύτερη θέση).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Έλληνες ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Αμυντικοί ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ελλάδας Κ19 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ελλάδας Κ17 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Άρη Θεσσαλονίκης Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Αθλητικής Ένωσης Κωνσταντινουπόλεως Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Πανθρακικού Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σούπερ Λιγκ Ελλάδας Κατηγορία:Έλληνες ποδοσφαιριστές στο εξωτερικό Κατηγορία:Ξένοι ποδοσφαιριστές στην Πολωνία Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ποντμπεσκίτζιε Μπιέλσκο-Μπιάουα
Τιάγκο Ιλόρι
Ο Τιάγκο Αμπιόλα Ντελφίμ Αλμέιδα Ιλόρι (πορ. Tiago Abiola Delfim Almeida Ilori, γεννημένος στις 26 Φεβρουαρίου 1993) είναι Πορτογάλος επαγγελματίας ποδοσφαιριστής που αγωνίζεται ως κεντρικός αμυντικός στη Ρέντινγκ ΦΚ. Ξεκίνησε την καριέρα του στη Σπόρτινγκ Λισαβόνας, όπου έκανε το ντεμπούτο του στην πρώτη ομάδα το 2011, ενώ δύο χρόνια αργότερα μετεγράφη στη Λίβερπουλ. Αγωνίστηκε σε 39 αγώνες για την εθνική Πορτογαλίας σε διάφορα επίπεδα νέων, φθάνοντας μέχρι την εθνική Πορτογαλίας κάτω των 23.
Σπόρτινγκ
Γεννημένος στο Λονδίνο από Βρετανό πατέρα της νιγηριανής μειονότητας και Πορτογαλέζα μητέρα, ο Ιλόρι πέρασε τα παιδικά του χρόνια στην πόλη της Αλμπουφέιρα στο Αλγκάρβε, όπου ξεκίνησε να παίζει ποδόσφαιρο για την τοπική Ιμορτάλ ΝΚ. Το καλοκαίρι του 2006 εντάχθηκε στις ομάδες νέων της Σπόρτινγκ Λισαβόνας, ενώ στην ηλικία των 14 δόθηκε ως δανεικός στη ΓΝ Εστορίλ Πράια - ενώ στη Σπόρτινγκ αγωνιζόταν ως επιθετικός, στην Εστορίλ κατέληξε να αγωνίζεται ως stopper.
Στις 6 Νοεμβρίου 2011 έκανε το επίσημο ντεμπούτο του για τους «Λέοντες», στον εντός έδρας αγώνα με τη ΟΝ Λεϊρία που έληξε με σκορ 3-1 υπέρ των γηπεδούχων. Στις 14 Δεκεμβρίου συμμετείχε για πρώτη φορά σε αγώνα του Γιουρόπα Λιγκ, στον αγώνα με την Σ.Σ. Λάτσιο, ο οποίος έληξε με σκορ 2-0 υπέρ της Λάτσιο.
Λίβερπουλ
Στις 2 Σεπτεμβρίου 2013, ο Ιλόρι υπέγραψε συμβόλαιο με τη Λίβερπουλ ΦΚ με τη μεταγραφή του να κοστίζει (σύμφωνα με αναφορές του αγγλικού τύπου) 7 εκατομμύρια λίρες. Ανακοινώθηκε από την Αγγλική Ομοσπονδία πως έγινε πρόταση στον ποδοσφαιριστή να αλλάξει υπηκοότητα και να αγωνιστεί για την εθνική Αγγλίας.
Στις 5 Ιανουαρίου 2014, ο Ιλόρι έλαβε κλήση, αλλά δεν αγωνίστηκε, για τον αγώνα του FA Cup απέναντι στην Όλντχαμ Αθλέτικ. Δεκαπέντε μέρες αργότερα δόθηκε ως δανεικός στη Γρανάδα ΚΦ στη Λα Λίγκα μέχρι το τέλος της χρονιάς 2013-14. Στις 7 Φεβρουαρίου έκανε το ντεμπούτο του για τη Γρανάδα στον εκτός έδρας αγώνα με τη ΡΚΝ Εσπανιόλ - στον επόμενο αγώνα έδωσε ασίστ στο Πίτι στον αγώνα με τη Ρεάλ Μπέτις.
Στις 8 Αυγούστου 2014, ο Ιλόρι δόθηκε ως δανεικός στη γαλλική Ζιροντέν Μπορντό. Πέτυχε το μοναδικό του τέρμα στη Λιγκ 1, βοηθώντας την ομάδα του να πάρει την ισοπαλία (1-1) στον αγώνα με τη ΑΣ Σαιντ-Ετιέν.
Στις 1 Σεπτεμβρίου 2015, ο Ιλόρι υπέγραψε ως δανεικός για μια χρονιά με την Άστον Βίλα. Στις 7 Ιανουαρίου 2016, η Λίβερπουλ ανακάλεσε τη συμφωνία και ο Ιλόρι έκανε το ντεμπούτο του για τη Λίβερπουλ στον αγώνα του τρίτου γύρου του FA Cup με την Έξετερ Σίτι, ο οποίος έληξε με σκορ 2-2.
Διεθνής καριέρα
Ο Ιλόρι έπαιξε για την Πορτογαλία σε διάφορα επίπεδα, συμμετέχοντας στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου κάτω των 19 το 2012, στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου κάτω των 20 το 2013 και το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου κάτω των 21 το 2015. Μπορεί ακόμα να αγωνιστεί στην εθνική Πορτογαλίας, στην εθνική Αγγλίας και στην εθνική Νιγηρίας στο επίπεδο ανδρών.
Τριταία (περιοχή)
Η Τριταία είναι περιοχή που εκτείνεται στην ενδοχώρα της Αχαΐας στο νότιο-νοτιοδυτικό τμήμα του νομού.
Τιάγκο Ιλόρι
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πορτογάλοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Αμυντικοί ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σπόρτινγκ Λισαβόνας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σπόρτινγκ Λισαβόνας Β Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Λίβερπουλ Φ.Κ. Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Γρανάδα ΚΦ Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ζιροντέν Μπορντό Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Άστον Βίλα Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Πρέμιερ Λιγκ Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Πριμέιρα Λίγκα Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Πριμέρα Ντιβιζιόν Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Λιγκ 1 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Πορτογαλίας Κ21 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ρέντινγκ ΦΚ
Τριταία (περιοχή)
Γεωγραφία
Η περιοχή της Τριταίας είναι μεσόγεια καθώς σε όλη την έκτασή της δεν βρέχεται σε κανένα σημείο της από θάλασσα. Από άποψη μορφολογίας εδάφους ποικίλει κατά τόπους, καθώς στην περιοχή περιλαμβάνονται πεδινές, ημιορεινές και ορεινές εκτάσεις, με το μεγαλύτερο μέρος της να χαρακτηρίζεται ημιορεινό ενώ το δυτικό τμήμα της, καθώς και τα βορειοδυτικά και νοτιοδυτικά της, να είναι κατεξοχήν ορεινά.
Ονομασία
Η ονομασία της περιοχής προήλθε από την ομώνυμη αρχαία πόλη (ή αλλιώς και Τρίτεια), που βρισκόταν κοντά στο χωριό Αγία Μαρίνα, η οποία δεν έχει ανασκαφεί ακόμα πλήρως και το όνομά της, σύμφωνα με τον Παυσανία, πιστεύεται ότι προέρχεται από τον Τρίτωνα, γιο του Ολύμπιου Θεού Ποσειδώνα.
Δήμος Ευρωστίνης
Ο Δήμος Ευρωστίνης ήταν δήμος του νομού Κορινθίας που συστάθηκε με το πρόγραμμα Καποδίστριας από τη συνένωση παλαιότερων κοινοτήτων της περιοχής, που αποτέλεσαν στη συνέχεια τα δημοτικά διαμερίσματα του δήμου. Λειτούργησε την περίοδο 1999 -2010 οπότε και καταργήθηκε με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης και εντάχθηκε στον νέο δήμο Δήμος Ξυλοκάστρου-Ευρωστίνης. Είχε πληθυσμό 5.882 κατοικους (2001). Πρωτεύουσα του δήμου ήταν το Δερβένι.
Τριταία (περιοχή)
Αρχαιότητα
Σύμφωνα με τα ευρήματα, που έχουν ανακαλυφθεί κατά το παρελθόν, η περιοχή της Τριταίας κατοικείται ήδη από την Μυκηναϊκή εποχή. Πέρα από την αρχαία αχαϊκή πόλη Τριταία (ή Τρίτεια), η οποία υπήρξε στην περιοχή κατά την αρχαιότητα με περίοδο ακμής της να θεωρείται ο 3ος αιώνας π.Χ., έχουν ανακαλυφθεί επίσης και άλλα σημαντικά ευρήματα, όπως ίχνη κυκλώπειων τειχών στην Ερυμάνθεια, μυκηναϊκό νεκροταφείο στη Δροσιά, καθώς και αρχαία νομίσματα στο Μάνεσι και στου Σκιαδά.
Δήμος Ευρωστίνης
Διοικητική διαίρεση του δήμου
Ο δήμος περιλάμβανε 10 δημοτικά διαμερίσματα:
Τριταία (περιοχή)
Αρχαιότητα
Από την αρχαία πόλη Τριταία καταγόταν ο ολυμπιονίκης Αγήσαρχος, γιος Αιμόστρατου, προς τιμήν του οποίου στην περιοχή έστησαν άγαλμα, έργο των γιων του Πολυκλή.
Νεότεροι χρόνοι
thumb|right|260px|Η θέση του Δήμου Τριταίας ([[1997-2010) στο Νομό Αχαΐας.]] Με την επίσημη ίδρυση του ανεξάρτητου Ελληνικού Κράτους, δημιουργήθηκε το 1835 ο τότε Δήμος Τριταίας, χωρίς να περιλαμβάνεται ωστόσο σε αυτόν όλη η περιοχή της Τριταίας ενώ περιλάμβανε άλλες περιοχές που δεν ταυτίζονται σήμερα με την περιοχή αυτή. Ο Δήμος Τριταίας το 1861 ενώθηκε με τον Δήμο Ερυμάνθειας, κρατώντας την ονομασία του, ενώ εν συνεχεία διατηρήθηκε μέχρι το 1912, όταν, ακολούθως της θέσπισης του θεσμού των κοινοτήτων, διασπάστηκε σε μικρότερες κοινότητες.
Στον Δήμο Ερυμάνθου περιλαμβάνεται σήμερα όλη η ιστορική περιοχή της Τριταίας εκ των οποίων και ορισμένοι από αυτούς που περιλήφθηκαν στην πρώτη σύσταση του Δήμου Τριταίας (1835). Τη μοναδική φορά που απογράφηκε ο πληθυσμός του νεώτερου Δήμου Τριταίας (1997-2010), δηλ. κατά την εθνική απογραφή του 2001, βρέθηκε να έχει 4.869 μόνιμους κατοίκους, ενώ ο παλαιός δήμος κατά την εθνική απογραφή του 1907 είχε 5.178 κατοίκους.
Οικονομία, απασχόληση, παραγωγή
Η Τριταία αποτελούμενη από πολλά χωριά χαρακτηρίζεται ως κατεξοχήν αγροτική περιοχή και η τοπική οικονομία βασίζεται κατά κύριο λόγο στον πρωτογενή τομέα, ιδιαίτερα στην γεωργία και την κτηνοτροφία καθώς και σε σαφώς μικρότερο βαθμό στην μελισσοκομία. Επίσης, στην περιοχή υπάρχουν διάσπαρτα αρκετά καταστήματα εμπορικού χαρακτήρα και πολλών άλλων ειδών, όπως και φυσικά παραδοσιακά καφενεία, ταβέρνες, ψητοπωλεία και μεζεδοπωλεία, με το μεγαλύτερο πλήθος όλων αυτών φυσικά να συγκεντρώνονται στα μεγαλύτερα χωριά και τα κεφαλοχώρια. Η περιοχή της Τριταίας είναι ένας εκ των βασικών τροφοδοτών της πόλης της Πάτρας σε κρέας.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Δήμος Τριταίας Κατηγορία:Δήμος Ερυμάνθου
Κωνστάντζα
Η Κωνστάντζα ή Κωνστάντια (ρουμ.: Constanţa), ιστορικά γνωστή ως Τόμις ή Τόμοι της Μαύρης Θάλασσας, είναι η αρχαιότερη συνεχώς κατοικημένη πόλη της Ρουμανίας. Ιδρύθηκε γύρω στα 600 π.Χ. Η πόλη βρίσκεται στην περιφέρεια Δοβρουτσά στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας. Είναι πρωτεύουσα της περιοχής Κωνστάντζα και η μεγαλύτερη πόλη της περιφέρειας.
Με την απογραφή του 2011 η Κωνστάντζα είχε πληθυσμό 283.872, που την καθιστά την πέμπτη πολυπληθέστερη πόλη της Ρουμανίας. Η Μητροπολιτική περιοχή της περιλαμβάνει 14 κοινότητες σε ακτίνα 30 χλμ. από την πόλη και με 425.916 κατοίκους είναι η δεύτερη μεγαλύτερη της Ρουμανίας.
Το Λιμάνι της Κωνστάντζας έχει έκταση 39,26 τ.χλμ. και μήκος περίπου 30 χλμ. Είναι το μεγαλύτερο λιμάνι στη Μαύρη Θάλασσα και ένα από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη.
Στην περιοχή της πόλης υπάρχουν φρέατα μεταλλικού νερού. Η κύρια βιομηχανική δραστηριότητα στην πόλη επικεντρώνεται στη βυρσοδεψία, τη βιομηχανία διύλισης και τη βιομηχανία τροφίμων.
Βόρεια της Κωνστάντζας βρίσκεται το παράκτιο θέρετρο Μαμάγια.
Ιστορία
Σύμφωνα με τον Ιορδάνη (μετά τον Κασσιόδωρο) η ίδρυση της πόλης αποδιδετο στην Τόμυρι, βασίλισσα των Μασσαγετών (Περί της αρχής και των πράξεων των Γετών)
Το 29 π.Χ. οι Ρωμαίοι κατέλαβαν την περιοχή από τους Οδρύσες και την προσάρτησαν μέχρι τον Δούναβη, υπό το όνομα Limes Scythicus («Σκυθική Μεθόριος»).
Το 8 μ.Χ. ο Ρωμαίος ποιητής Οβίδιος (43 π.Χ.- 17 μ.Χ.) εξορίσθηκε από τον Αύγουστο εδώ, όπου και πέρασε τα τελευταία οκτώ χρόνια της ζωής του. Θρηνεί για την εξορία του στην Τόμι στα ποιήματά του Tristia (Θρήνοι) και Epistulae ex Ponto (Επιστολές από τον (Εύξεινο) Πόντο).
Αγαλμα του Οβίδιου βρίσκεται στην ομώνυμη πλατεία (Piața Ovidiu) της Κωνστάντζας, μπροστά από το Ιστορικό Μουσείο (πρώην Δημαρχείο).
Μια σειρά από επιγραφές που βρέθηκαν στην πόλη και την περιοχή της δείχνουν ότι η Κωνστάντζα βρίσκεται στη θέση της Τόμις. Μερικές από αυτές φυλάσσονται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο. Στη συνέχεια η πόλη περιελήφθη στην Επαρχία της Μοισίας και, από την εποχή του Διοκλητιανού στη Μικρά Σκυθία, της οποίας ήταν η μητρόπολη. Μετά τον 5ο αιώνα η Τόμις περιήλθε στην κυριαρχία της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Κατά τις Βαλκανικές εκστρατείες του Μαυρικίου η Τόμις πολιορκήθηκε από τους Αβάρους τον χειμώνα 597/598.
Αργότερα η Τόμις μετονομάστηκε Κωνσταντιάνα προς τιμή της Κωνσταντίας, ετεροθαλούς αδελφής του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου του Μέγα (274-337). Η αρχαιότερη γνωστή χρήση του ονόματος αυτού ήταν «Κωνστάντια» το 950. Η πόλη βρισκόταν στην απόληξη στη θάλασσα του Μεγάλου Τείχους του Τραϊανού και όπως φαίνεται είχε περιβληθεί και από δικά της οχυρωματικά έργα. Αφού έγινε τμήμα της Πρώτης και της Δεύτερης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας για πάνω από 500 χρόνια και στη συνέχεια του ανεξάρτητου πριγκιπάτου του Ντομπροτίτσα και της Βλαχίας υπό τον Μίρτσεα Α΄, η Κωνστάντζα περιήλθε στην Οθωμανική κυριαρχία γύρω στα 1419.
Το 1860 λειτούργησε μια σιδηροδρομική που συνέδεε την Κωνστάντζα με την Τσερνάβοντα. Παρά τις ζημιές που έγιναν κατά τη διάνοιξή της σώζονται σημαντικά λείψανα τοίχων αρχαίας τοιχοποιίας, κολόνες κ.α. Εχει ανασκαφεί ένα εντυπωσιακό δημόσιο κτίριο, που πιστεύεται ότι αρχικά ανήκε στο λιμάνι, και περιέχει τα σημαντικά λείψανα ενός από τα πιο επιμήκη ψηφιδωτά δάπεδα στον κόσμο.
Το 1878, μετά τον Ρουμανικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας, η Κωνστάντζα και η υπόλοιπη Βόρεια Δοβρουτσά παραχωρήθηκαν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στη Ρουμανία. Η πόλη έγινε το κύριο λιμάνι και κόμβος για το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών της Ρουμανίας.
Στις 22 Οκτωβρίου 1916 (κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο) οι Κεντρικές Δυνάμεις (Γερμανικά, Τουρκικά και Βουλγαρικά στρατεύματα) κατέλαβαν την Κωνστάντζα. Σύμφωνα με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (άρθρο 10.β) τον Μάιο του 1918 (συνθήκη που δεν κυρώθηκε ποτέ από τη Ρουμανία) η Κωνστάντζα παρέμεινε υπό τον κοινό έλεγχο των Κεντρικών Δυνάμεων. Οι Συμμαχικές δυνάμεις απελευθέρωσαν την πόλη το 1918 όταν η επιτυχής αντεπίθεση στο Μέτωπο της Θεσσαλονίκης έθεσε εκτός μάχης τη Βουλγαρία.
Στα χρόνια του μεσοπολέμου η πόλη έγινε ο κύριος εμπορικός κόμβος της Ρουμανίας, έτσι ώστε τη δεκαετία του 1930 πάνω από το μισό των εξαγωγών της χώρας διακινούντο από το λιμάνι της. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν η Ρουμανία εντάχθηκε στις δυνάμεις του Άξονα η Κωνστάντζα ήταν ένας από τους κύριους στόχους στη χώρα των Συμμαχικών βομβαρδισμών. Ενώ η πόλη παρέμεινε σχετικά ανέπαφη, το λιμάνι υπέστη εκτεταμένες ζημιές, ανακάμπτοντας μόνο στις αρχές της δεκαετίας του 1950.
Γεωγραφία
thumb|Μαμάια, θέα προς την Κωνστάντζα Η Κωνστάντζα είναι το διοικητικό κέντρο της ομώνυμης επαρχίας και η μεγαλύτερη πόλη της Νοτιοανατολικής Περιφέρειας της Ρουμανίας. Η πόλη βρίσκεται στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας με παραλία μήκους 13 χλμ. Η Μαμάια, διοικητική περιοχή της Κωνστάντζας, είναι το μεγαλύτερο και πιο σύγχρονο θέρετρο στις Ρουμανικές ακτές. Το καλοκαίρι οι ιαματικές πηγές στη γύρω περιοχή και τα θαλάσσια λουτρά προσελκύουν πολλούς επισκέπτες.
Κλίμα
Το κλίμα στην Κωνστάντζα -παρά την παραθαλάσσια θέση της- είναι μέτρια ηπειρωτικό με ψυχρούς χειμώνες και θερμά καλοκαίρια. Η υψηλότερη θερμοκρασία φτάνει τους 39°C και η απόλυτα ελάχιστη τους -25°C. Οι βροχοπτώσεις είναι αραιές καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.
Δημογραφικά
Σύμφωνα με τη Ρουμανική απογραφή του 2002 στην πόλη της Κωνστάντζας ζούσαν 310.471 άνθρωποι, καθιστώντας τη την πέμπτη πολυπληθέστερη της Ρουμανίας.
Το 2011 ζούσαν στην πόλη 283.872 άνθρωποι, μειωμένοι από την απογραφή του 2002.
Το 2014 άρθρο του Εθνικού Ινστιτούτου Στατιστικής ανέφερε ότι ο πληθυσμός της Κωνστάντζας αυξανόταν με 319.678 μόνιμους κατοίκους στο τέλος του χρόνου.
Μετά την πρωτεύουσα Βουκουρέστι η Ρουμανία έχει μερικές πόλεις σχεδόν ισομεγέθεις : Κωνστάντζα, Ιάσιο, Κλουζ-Ναπόκα, Τιμισοάρα.
Οικονομία
Το 1878 η Κωνστάντζα οριζόταν ως «φτωχό Τουρκικό ψαροχώρι». Το 1920 ονομαζόταν «ακμάζουσα» και ήταν γνωστή για τις εξαγωγές λαδιού και σιτηρών.
Η Κωνστάντζα είναι ένα από τα κύρια βιομηχανικά, εμπορικά και τουριστικά κέντρα της Ρουμανίας. Το πρώτο εξάμηνο του 2008 ιδρύθηκαν στην Κωνστάντζα και τα περίχωρά της 3144 νέες επιχειρήσεις, λιγότερες μόνο από εκείνες στο Βουκουρέστι και την Επαρχία του Κλουζ. Το λιμάνι της Κωνστάντζας είναι το μεγαλύτερο στη Μαύρη Θάλασσα και το τέταρτο μεγαλύτερο στην Ευρώπη. Η πόλη διαθέτει επίσης ένα αρκετά μεγάλο ναυπηγείο. Ο τουρισμός είναι μια ολοένα σημαντικότερη οικονομική δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια. Αν και η Κωνστάντζα έχει προωθηθεί ως παραθαλάσσιο θέρετρο από την εποχή του Κάρολου Α΄ η ανάπτυξη της ναυπηγικής βιομηχανίας είχε αρνητικές συνέπειες για τις παραλίες της πόλης. Εντούτοις, λόγω της γειτνίασής της με άλλους μείζονες τουριστικούς προορισμούς, η Κωνστάντζα δέχεται σημαντικό αριθμό επισκεπτών όλο τον χρόνο, που ανακαλύπτουν και επισκέπτονται τα μνημεία και τα αξιοθέατα της πόλης. Η Κωνστάντζα είναι επίσης κέντρο εμπορίου και εκπαίδευσης, που συμβάλλουν και τα δύο σημαντικά στην τοπική οικονομία.
Μεταφορές
Η λειτουργία, το 1895, του σιδηρόδρομου προς το Βουκουρέστι, που διασχίζει τον ποταμό Δούναβη στη γέφυρα στην Τσερνάβοντα έφερε στην Κωνστάντζα σημαντικό διαμετακομιστικό εμπόριο σιτηρών και πετρελαίου, που κυρίως εξάγονται, και άνθρακα και κοκ επικεφαλής των εισαγωγών μαζί με μηχανήματα, προϊόντα σιδήρου και βαμβακερά και μάλλινα υφάσματα.
Ο Αυτοκινητόδρομος Α2 παρέχει ταχεία οδική σύνδεση με το Βουκουρέστι ενώ ο Αυτοκινητόδρομος Α4 λειτουργεί ως εξωτερικός κυκλοφοριακός δακτύλιος της πόλης, εκτρέποντας τη βαριά κυκλοφορία προς και από το Λιμάνι της Κωνστάντζας και τη Μαγκάλια.
Το Λιμάνι της Κωνστάντζας περιλαμβάνει το Βόρειο και το Νότιο Λιμάνι και είναι το τέταρτο μεγαλύτερο στην Ευρώπη. Προστατεύεται από κυματοθραύστες με φάρο στην είσοδο. Το λιμάνι προστατεύεται από τους βόρειους ανέμους αλλά οι νότιοι άνεμοι μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα επικίνδυνοι κατά καιρούς. Εδώ σταθμεύει η Μοίρα της Μαύρης Θάλασσας του Ρουμανικού Στόλου. Μια μεγάλη διώρυγα (Διώρυγα Δούναβη-Μαύρης Θάλασσας) συνδέει τον Δούναβη με τη Μαύρη Θάλασσα στην Κωνστάντζα.
Η πόλη εξυπηρετείται από το Διεθνές Αεροδρόμιο Μιχαήλ Κογκιλνιτσεάνου, 26 χλμ. Β-ΒΔ της πόλης.
Τουρισμός
Ευρισκόμενη στο σταυροδρόμι αρκετών εμπορικών δρόμων, η Κωνστάντζα βρίσκεται στις δυτικές ακτές της Μαύρης Θάλασσας, 298 χλμ. από τα Στενά του Βοσπόρου. Αρχαία μητρόπολη και το μεγαλύτερο λιμάνι της Ρουμανίας, η Κωνστάντζα έχει ιστορία περίπου 2.500 ετών. Αρχικά ονομαζόταν Τόμις και κατά τη μυθολογία ο Ιάσονας αποβιβάσθηκε εδώ με τους Αργοναύτες μετά την εύρεση του Χρυσόμαλλου Δέρατος.
Μια από τις μεγαλύτερες πόλεις της Ρουμανίας, η Κωνστάντζα είναι σήμερα σημαντικό πολιτιστικό και εμπορικό κέντρο, που αξίζει να την εξερευνήσει κανείς για τους αρχαιολογικούς θησαυρούς της και την ατμόσφαιρα του κέντρου της παλιάς πόλης. Τα ιστορικά της μνημεία, τα αρχαία ερείπια, το μεγάλο Καζίνο, μουσεία και καταστήματα και η γειτνίασή της με τα παραλιακά θέρετρα την καθιστούν επίκεντρο του τουρισμού των ακτών της Μαύρης Θάλασσας. Υπαίθρια εστιατόρια, νάιτ κλαμπ και καμπαρέ προσφέρουν μεγάλη ποικιλία ψυχαγωγίας. Τα αξιοθέατα της περιοχής περιλαμβάνουν παραδοσιακά χωριά, αμπελώνες, αρχαία μνημεία και το Δέλτα του Δούναβη, το καλύτερα διατηρημένο δέλτα στην Ευρώπη.
Το Εθνικό Ιστορικό και Αρχαιολογικό Μουσείο βρίσκεται στο παλιό Δημαρχείο και έχει πολύ μεγάλη συλλογή αρχαίας τέχνης.
Πλατεία Οβιδίου
Σχεδιασμένο από τον γλύπτη Ετορε Φεράρι το 1887, το άγαλμα το αφιερωμένο στον Ρωμαίο ποιητή Πόπλιο Οβίδιο Νάσωνα έδωσε στην πλατεία το όνομά της. Ο Αυτοκράτορας Αύγουστος εξόρισε τον Οβίδιο στην Τόμι το 8 μ.Χ.
Τα Ρωμαϊκά Ψηφιδωτά (Edificiul Roman cu Mozaic)
Ενα τεράστιο συγκρότημα σε τρία επίπεδα συνέδεε κάποτε την άνω πόλη με το λιμάνι. Σήμερα σώζεται μόνο περίπου το ένα τρίτο του αρχικού οικοδομήματος, περιλαμβάνοντας πάνω από 850 τετ. μετ. πολύχρωμων ψηφιδωτών. Κατασκευασμένο προς το τέλος του 4ου αιώνα μ.Χ. και αναπτυχθέν ανά τους αιώνες, ήταν το εμπορικό κέντρο της πόλης μέχρι τον 7ο αιώνα. Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν την ύπαρξη εργαστηρίων, αποθηκών και καταστημάτων στην περιοχή. Ερείπια των Ρωμαϊκών δημόσιων λουτρών είναι ακόμη ορατά. Υδραγωγείο έφερνε νερό από απόσταση 10 χλμ.
Ο Γενοβέζικος Φάρος (Farul Genovez)
Υψους 7,9 μέτρων ο Γενοβέζικος Φάρος κατασκευάσθηκε το 1860 από την Εταιρεία Δούναβη και Μαύρης Θάλασσας προς τιμή των Γενοβέζων εμπόρων που εγκατέστησαν μιαν ακμάζουσα εμπορική κοινότητα εδώ τον 13ο αιώνα.
Το Καζίνο (Cazinoul)
Σχεδιασμένο από τους αρχιτέκτονες Ντανιέλ Ρενάρ και Πέτρε Αντονέσκου και ολοκληρωμένο μεταξύ των δύο Παγκόσμιων Πολέμων, το ρυθμού αρ νουβό Καζίνο της Κωνστάντζας έχει εξεζητημένη αρχιτεκτονική και υπέροχη θέα στη θάλασσα. Η πεζοδρομημένη περιοχή γύρω από το Καζίνο είναι περιζήτητος προορισμός για ζευγάρια και οικογένειες, ιδίως το ηλιοβασίλεμα.
Το Σπίτι με τους Λέοντες (Casa cu Lei)
Συνδυάζοντας προ-ρομαντικό και Γενοβέζικο αρχιτεκτονικό ρυθμό, το κτίριο αυτό του τέλους του 19ου αιώνα διαθέτει τέσσερις κολόνες διακοσμημένες με επιβλητικά γλυπτά λιοντάρια. Τη δεκαετία του 1930 τα κομψά σαλόνια του φιλοξενούσαν τη Μασονική Στοά της Κωνστάντζας.
Το Αρχαιολογικό Πάρκο
Το πάρκο περιέχει κολόνες και κομμάτια κτιρίων του 3ου και του 4ου αιώνα και ένα πύργο του 6ου αιώνα.
Ορθόδοξος Καθεδρικός των Αγίων Πέτρου και Παύλου
Κατασκευασμένη σε Ελληνορωμαϊκό ρυθμό μεταξύ 1883 και 1885, η εκκλησία υπέστη σοβαρές ζημιές κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και αποκαταστάθηκε το 1951. Οι εσωτερικές τοιχογραφίες είναι νεο-Βυζαντινού ρυθμού συνδυασμένου με Ρουμανικά στοιχεία, περισσότερο εμφανή στο τέμπλο και στα στασίδια, στους πολυελαίους και στα κηροπήγια (από κράμα μπρούντζου και ορείχαλκου), σχεδιασμένα όλα από τον Ιον Μίντσου και ολοκληρωμένα στο Παρίσι.
Το Μεγάλο Τζαμί Μαχμούντιγιε (Moscheea Mare Mahmoud II)
Κατασκευασμένο το 1910 από τον Βασιλιά Κάρολο Α΄, το τζαμί είναι η έδρα του μουφτή, πνευματικού ηγέτη των 55.000 Μουσουλμάνων (Τουρκικής και Ταταρικής καταγωγής), που ζουν στις ακτές της περιοχής της Δοβρουτσάς. Το κτίριο συνδυάζει Βυζαντινά και Ρουμανικά αρχιτεκτονικά στοιχεία, καθιστώντας ένα από τα πιο ξεχωριστά τζαμιά της περιοχής. Κεντρικό στοιχείο του εσωτερικού είναι ένα μεγάλο Τουρκικό χαλί, δώρο του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ. Υφασμένο στο Κέντρο Χειροτεχνίας Χέρεκε στην Τουρκία, είναι ένα από τα μεγαλύτερα χαλιά στην Ευρώπη, ζυγίζοντας 490 κιλά. Το κύριο αξιοθέατο του τζαμιού είναι ο ύψους 50 μέτρων μιναρές που προσφέρει εκπληκτική θέα του κέντρου της παλιάς πόλης και του λιμανιού. Πέντε φορές την ημέρα ο μουεζίνης ανεβαίνει 140 σκαλιά στην κορυφή του μιναρέ για να καλέσει τους πιστούς να προσευχηθούν.
Τζαμί Χουνκιάρ (Geamia Hunchiar)
Το τζαμί κατασκευάσθηκε μεταξύ 1867-1868 από τον Οθωμανό Σουλτάνο Αμπντούλ Αζίζ για τους Τούρκους που υποχρεώθηκαν να φύγουν από την Κριμαία μετά τον Κριμαϊκό Πόλεμο (1853–56) και εγκαταστάθηκαν στην Κωνστάντζα. Το τζαμί έχει μιναρέ ύψους 24 μέτρων και έχει υποστεί εργασίες αποκατάστασης το 1945 και το 1992.
Το Θέατρο Φαντάζιο (Teatrul Fantasio)
Κατασκευασμένο το 1927 από τον Δημοσθένη Τρανούλη, ντόπιο ευεργέτη Ελληνικής καταγωγής, το θέατρο ονομαζόταν «Τρανούλης» πριν το 1947 από το όνομα του δωρητή του. Είναι ωραίο κτίριο, που χαρακτηρίζεται από στοιχεία νεοκλασικής αρχιτεκτονικής, και βρίσκεται στην καρδιά της πόλης, στη Λεωφόρο Φερδινάνδου.
Ρουμανικό Ναυτικό Μουσείο (Muzeul marinei române)
Το μουσείο είναι το μεγαλύτερο του είδους του στη Ρουμανία και στεγάζει πολύτιμα αντικείμενα σχετικά με την εξέλιξη του πολεμικού και πολιτικού ναυτικού της χώρας. Η ιδέα ίδρυσης του μουσείου διατυπώθηκε για πρώτη φορά το 1919 αλλά υλοποιήθηκε μόνο στα τέλη της δεκαετίας του 1960 με πρωτοβουλία του Νικολάε Τσαουσέσκου, όταν το Ρουμανικό Ναυτικό Μουσείο εγκαινιάστηκε επίσημα στις 3 Αυγούστου 1969. Οι συλλογές του μουσείου περιέχουν μοντέλα πλοίων, ναυτικούς κόμπους, άγκυρες και ναυτικές στολές. Εχει επίσης μια ειδική συλλογή αφιερωμένη σε σημαντικές μορφές, που έγραψαν ιστορία στο Ρουμανικό ναυτικό.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πόλεις της Ρουμανίας Κατηγορία:Λιμένες της Ρουμανίας
Σαντίκ Kαν
Ο Σαντίκ Καν ή Χαν (ούρντου: صادق خان, αγγλικά: Sadiq Aman Khan, 8 Οκτωβρίου 1970), είναι Βρετανός πολιτικός και δικηγόρος, που υπηρετεί ως Δήμαρχος του Λονδίνου από το 2016. Γεννήθηκε σε οικογένεια πακιστανικής καταγωγής. Εκλέχτηκε δήμαρχος της βρετανικής πρωτεύουσας στις δημοτικές εκλογές που διεξήχθησαν στην Μεγάλη Βρετανία στις 6 Μαΐου 2016. Είναι μέλος του Εργατικού Κόμματος. Επίσης, υπηρέτησε ως Μέλος της Βουλής των Κοινοτήτων του Ηνωμένου Βασιλείου για την περιφέρεια του Τούτινγκ (στο Λονδίνο) από το 2005 έως το 2016.
Βιογραφικό
Ο Σαντίκ Καν γεννήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 1970 στο Τούτινγκ, στο νότιο Λονδίνο. Οι γονείς του είναι πακιστανικής καταγωγής. Μετανάστευσαν από το Λάκναου του Ούταρ Πραντές της σημερινής Ινδίας στο σημερινό Πακιστάν μετά τον διαμελισμό της τότε Βρετανικής Ινδίας και ύστερα μετανάστευσαν από το Πακιστάν στην Αγγλία λίγο πριν τη γέννησή του. Ο πατέρας του ήταν οδηγός λεωφορείου και η μητέρα του ράφτρα. Έχει άλλα εφτά αδέρφια.
Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο του Βόρειου Λονδίνου ενώ παράλληλα δούλευε. Από το 1994 μέχρι το 1997 ήταν αρχικά ασκούμενος και στη συνέχεια βοηθός δικηγόρος. Από το 1997 και για οκτώ χρόνια ήταν συνεργάτης με την δικηγόρο Λουίζ Κριστιάν, στη δικηγορική εταιρία Christian Khan. Ως δικηγόρος ασχολήθηκε με τα ανθρώπινα δικαιώματα και υποθέσεις αστυνομικής βίας και φυλετικών διακρίσεων.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βρετανοί πολιτικοί Κατηγορία:Δήμαρχοι του Λονδίνου Κατηγορία:Λονδίνο Κατηγορία:Μέλη της Βουλής των Κοινοτήτων (Ηνωμένο Βασίλειο)
Λίρα Κύπρου
μικρογραφία|300x300εσ|Νόμισμα της 1 λίρας Κύπρου του 1995 μικρογραφία|300x300εσ|Χαρτονόμισμα των 10 λιρών Η Λίρα Κύπρου ήταν το επίσημο νόμισμα της Κύπρου και εκδιδόταν από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου ως την αντικατάστασή της από το ευρώ την 1 Ιανουαρίου 2008. Ο Κωδικός ISO 4217 της κυπριακής λίρας ήταν CYP.
Ιστορία
Το 1879, δηλαδή λίγο αφότου οι Βρετανοί ανέλαβαν την διοίκηση της Κύπρου από τους Οθωμανούς, εισήγαγαν την κυπριακή λίρα που ορίστηκε να έχει ακριβώς την ίδια αξία με τη βρετανική λίρα. Αυτή η ισοτιμία ίσχυε μέχρι το 1960 που η Κύπρος έγινε ανεξάρτητο κράτος και συνεχίστηκε ανεπίσημα μέχρι και το 1971 που η αξία της βρετανικής λίρας άρχισε να ολισθαίνει.
Η κυπριακή λίρα αρχικά χωρίστηκε σε 20 σελίνια όπως χωριζόταν και η βρετανική, αλλά το κάθε σελίνι χωρίστηκε σε 9 γρόσια παρέχοντας έτσι μια σύνδεση με την τουρκική λίρα η οποία χρησιμοποιείτο στο νησί μέχρι εκείνη τη στιγμή και χωριζόταν (όπως και σήμερα) σε 100 γρόσια. Τέλος, το κάθε γρόσι χωριζόταν σε 40 παράδες. Το 1955 αποφασίστηκε η χρήση του μετρικού συστήματος στο νόμισμα της Κύπρου κι έτσι καταργήθηκαν τα σελίνια και τα γρόσια (οι παράδες είχαν πια χάσει την αξία τους) και η λίρα χωρίστηκε σε 1000 μιλς. Τότε ο κόσμος ονόμασε το κέρμα των 5 μιλς γρόσι και το κέρμα των 50 μιλς σελίνι. Το 1983 αποφασίστηκε η λίρα να χωριστεί σε 100 σεντ αφού το 1 μιλς είχε πια ασήμαντη αξία. Το μικρότερο κέρμα σε χρήση τότε ήταν εκείνο των 5 μιλς που αντικαταστάθηκε με κέρμα του ½ σεντ το οποίο και σύντομα καταργήθηκε. Τα κέρματα που οι αξίες τους αναγράφονται σε μιλς δε μπορούσαν πια να χρησιμοποιούνται στην αγορά.
Η είσοδος του κυπριακού νομίσματος στο Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών ΙΙ της Ευρωζώνης έγινε στις 2 Μαΐου 2005 με κεντρική τιμή C£0.585274 ±15% ανά ευρώ. Αργότερα το Υπουργικό Συμβούλιο της Κύπρου αποφάσισε η αντικατάσταση με το ευρώ να γίνει την 1 Ιανουαρίου 2008. Η αντικατάσταση έγινε με ισοτιμία 0.585274 λίρες ανά ευρώ.
Εναλλακτικές ονομασίες
Χαρτονομίσματα σε κυκλοφορία στις 31/12/2007  και ανεπίσημα ονόματα που χρησιμοποιούσε ο κόσμος (σε παρένθεση):
1960 - 1982
Σημείωση: Οι διαστάσεις των φωτογραφιών δεν είναι αντιπροσωπευτικές του πραγματικού μεγέθους.
1983 - 2000
Σημείωση 1: Οι διαστάσεις των φωτογραφιών δεν είναι αντιπροσωπευτικές του πραγματικού μεγέθους.
Σημείωση 2: Λείπουν τα στοιχεία από το 1997 έως το 2000.
Χαρτονομίσματα
Η τελευταία ομάδα χαρτονομισμάτων που εκτυπώθηκε ήταν όπως παρακάτω:
Η έκδοση των 20 λιρών του 1992/1993 ήταν παρόμοια με την τελευταία ως προς τον σχεδιασμό της, ωστόσο θεωρείται μέρος της σειράς του 1987-1992, και είχε αποσυρθεί ήδη μερικά έτη πριν την υιοθέτηση του ευρώ.
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Ιστορικά νομίσματα Κατηγορία:Οικονομία της Κύπρου Κατηγορία:Νομίσματα που αντικατέστησε το Ευρώ Κατηγορία:Νομίσματα της Κύπρου
Amadou & Mariam
Μουσικό είδος
Το μουσικό ντουέτο ξεκίνησε τις ηχογραφήσεις τη δεκαετία του 1980 και 1990 με μουσικές συνθέσεις κιθάρας και φωνητικών. Στο τέλος της δεκαετίας του 1990 οι Amadou & Mariam έκαναν μουσική η οποία περιείχε παραδοσιακή μουσική από το Μάλι μαζί με ροκ κιθάρα, Συριακό βιολί, Κουβανική Τρομπέτα, Αιγυπτιακό Νέι, Ινδική τάμπλα και κρουστά ντογκόν.