Μονοπώλιο_(Άρτα)
Συνοικία
Ο μητροπολίτης Άρτας Σεραφείμ Ξενόπουλος στο «Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης & Πρεβέζης» (εκδ.1884) μας πληροφορεί ότι στην Άρτα υπήρχαν 11 ενορίες και 10 θέσεις (συνοικίες). Οι συνοικίες ήταν της Περιβλέπτου, των Ταμπακιάδων (βυρσοδεψών) ή της Δάφνης, Τουρκοπάζαρο, Αγίας Θεοδώρας ή Λούκενας ή Καραπάνου, Μουχούστι, Μονοπώλιο, Πλάτανος, Αλμπαναριά, Ρωμιοπάζαρο, Eβραϊκα και μαζί με τις συνοικίες του Ελιγιασβέη, του Βαγιαζήτ, των Μπέηδων και του Γεφυρόπουλου, η πόλη αριθμούσε συνολικά 14 συνοικίες. Το Μονοπώλειο βρίσκονταν στο κέντρο της πόλης, μεταξύ της σημερινής πλατείας Μονοπωλίου και του ναού του Αγίου Γεωργίου. Η συνοικία συνόρευε με τα Eβραϊκα, τα οποία εκτείνονταν από την πλατεία μέχρι το κάστρο και με το Ρωμιοπάζαρο, το οποίο ξεκινούσε από την πλατεία και εκτείνονταν κατά μήκος της οδού Σκουφά έως τη σημερινή πλατεία Κιλκίς. thumb|380px|Ο ναός της Αγίας Σοφίας στη συνοικία Μονοπώλειο της Άρτας. Στην συνοικία υπήρχε ο ναός της Αγίας Σοφίας, ο οποίος κατασκευάστηκε το 1812, πυρπολήθηκε το 1821 και ανακατασκευάστηκε το 1829 με έξοδα του αρχιμανδρίτη Μεθοδίου. Ο ναός είχε ένα παρεκκλήσι στο όνομα του Αγίου Νικολάου Παράσχη και η ενορία αριθμούσε 75 οικίες. Η συνοικία υπήρξε ο τόπος όπου γεννήθηκαν και δίδαξαν οι Όσιοι αυτάδελφοι Θεοχάρης και Απόστολος, οι οποίοι ήταν τέκνα του Γεωργίου Ντούια, ιερέα στο ναό της Άγίας Σοφίας. Μετά το θάνατο των γονιών τους, τα δύο αδέλφια φρόντισαν το μικρότερο αδελφό τους μέχρι την ημέρα του γάμου του και μετά αποσύρθηκαν σε ένα μικρό σπίτι κοντά στο ναό της Αγίας Σοφίας. Ο Θεοχάρης άρχισε να διδάσκει και να μαθαίνει γραφή και ανάγνωση τα μικρά παιδιά της Άρτας στο εκκλησάκι της Παναγιάς της Κασσωπίτρας στην πλατεία Μονοπωλίου, το οποίο λειτουργούσε ως κρυφό σχολείο μέχρι το 1818. Κοντά στην Αγία Σοφία υπήρχε το αρχοντικό του πλούσιου ευπατρίδη Θεοχαράκη Νικολάου. Η οικονομική επιφάνεια και οι υψηλές διασυνδέσεις του Θεοχαράκη Νικολάου καθιστούσαν το σπίτι του, ένα πραγματικό άσυλο για τους χριστιανούς της Άρτας. Κατά τη διάρκεια της Μάχης της Άρτας, το 1821, στην οικία του ευπατρίδη Νικολάου συναντήθηκε ο Μακρυγιάννης με τον Γώγο Μπακόλα. [https://www.google.com/search?q=%CE%8C+%CE%93%CF%8E%CE%B3%CE%BF%CF%82+%CE%9C%CF%80%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%BB%CE%B1%CF%82+%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC+%CF%84%CE%AE%CE%BD+%CE%B4%CE%B9%CE%AC%CF%81%CE%BA%CE%B5%CE%B9%CE%B1+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7%CF%82+%CF%84%CE%AE%CF%82+%22%CE%9B%CF%81%CF%84%CE%B1%CF%82+%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B5+%CF%83%CF%84%CF%8C+%CF%83%CF%80%CE%AF%CF%84%CE%B9+%CF%84%CE%BF%CE%B0+%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CE%B0+%CF%80%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%BF%CF%85+%CE%98%CE%B5%CE%BF%CF%87%CE%AC%CF%81%CE%B7%2C+%CF%83%CF%84%CE%AE+%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1+%CF%84%CE%AE&oq=%CE%8C+%CE%93%CF%8E%CE%B3%CE%BF%CF%82+%CE%9C%CF%80%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%BB%CE%B1%CF%82+%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC+%CF%84%CE%AE%CE%BD+%CE%B4%CE%B9%CE%AC%CF%81%CE%BA%CE%B5%CE%B9%CE%B1+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7%CF%82+%CF%84%CE%AE%CF%82+%22%CE%9B%CF%81%CF%84%CE%B1%CF%82+%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B5+%CF%83%CF%84%CF%8C+%CF%83%CF%80%CE%AF%CF%84%CE%B9+%CF%84%CE%BF%CE%B0+%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CE%B0+%CF%80%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%BF%CF%85+%CE%98%CE%B5%CE%BF%CF%87%CE%AC%CF%81%CE%B7%2C+%CF%83%CF%84%CE%AE+%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1+%CF%84%CE%AE&aqs=chrome..69i57&sourceid=chrome&ie=UTF-8#q=%CE%8C+%CE%93%CF%8E%CE%B3%CE%BF%CF%82+%CE%9C%CF%80%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%BB%CE%B1%CF%82+%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC+%CF%84%CE%AE%CE%BD+%CE%B4%CE%B9%CE%AC%CF%81%CE%BA%CE%B5%CE%B9%CE%B1+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7%CF%82+%CF%84%CE%AE%CF%82+%22%CE%9B%CF%81%CF%84%CE%B1%CF%82+%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B5+%CF%83%CF%84%CF%8C+%CF%83%CF%80%CE%AF%CF%84%CE%B9+%CF%84%CE%BF%CE%B0+%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CE%B0+%CF%80%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%BF%CF%85+%CE%98%CE%B5%CE%BF%CF%87%CE%AC%CF%81%CE%B7,+%CF%83%CF%84%CE%AE+%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1+%CF%84%CE%AE&tbm=bks&* Αφιέρωμα 1821-1871, Δημήτριος Τσάκωνας, σ.355.]