cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ευκλείδεια γεωμετρία
17ος αιώνας :Ντεκάρτ
Η εξίσωση
που ορίζει την απόσταση των σημείων P(p_x,p_y) και Q(q_x,q_y) έγινε στην συνέχεια γνώστη ως Ευκλείδεια μετρική, ενώ άλλες μετρικές καθορίζουν την μη Ευκλείδεια γεωμετρία.
Με όρους αναλυτικής γεωμετρίας ο περιορισμός της κλασσικής γεωμετρίας με βάση την περίμετρο και τις κατασκευές σε επίπεδη επιφάνεια σημαίνει ότι υπάρχει περιορισμός σε πρωτοβάθμιες και δευτεροβάθμιες εξισώσεις, π.χ. y=2x+1 (μία γραμμή) ή (ένας κύκλος).
Επίσης τον 17ο αιώνα ο Girard Desargues έχοντας ως κίνητρο την θεωρία της προοπτικής την έννοια των ιδανικών σημείων, γραμμών και επιπέδων στο άπειρο. Το αποτέλεσμα που είχε μπορεί να θεωρηθεί ως ένα είδος γενικευμένης γεωμετρίας, προβολικής γεωμετρίας, αλλά μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη και στην συνηθισμένη Ευκλείδεια γεωμετρία στην οποία ο αριθμός των ειδικών περιπτώσεων είναι μειωμένος.
18ος αιώνας
μικρογραφία|Τετραγωνίζοντας τον κύκλο: Τα εμβαδά αυτού του τετραγώνου και του κύκλου είναι ίσα. Το 1882 αποδείχθηκε ότι αυτό το σχέδιο δεν μπορεί να κατασκευαστεί σε ένα πεπερασμένο αριθμό βημάτων με έναν "ιδανικό" [[Κανόνας (μαθηματικά)|χάρακα και διαβήτη.|183x183εσ]]Οι μαθηματικοί που ασχολούνταν με την γεωμετρία τον 18ο αιώνα δυσκολεύονταν αρκετά να καθορίσουν τα όρια του Ευκλείδειου συστήματος. Αρκετοί από αυτούς μάταια προσπαθούσαν να αποδείξουν το 5ο αξίωμα χρησιμοποιώντας τα προηγούμενα 4 αξιώματα. Μέχρι το 1763 υπήρχαν τουλάχιστον 28 αποδείξεις οι οποίες είχαν δημοσιευτεί, όμως όλες ήταν λάθος.
Κατά την διάρκεια του 18ου αιώνα οι μαθηματικοί προσπάθησαν επίσης να καθορίσουν τι έργα μπορούσαν να επιτευχθούν στην Ευκλείδεια γεωμετρία. Για παράδειγμα το πρόβλημα της τριχοτόμησης μιας γωνίας, το οποίο αναφέρεται στην θεωρία, μιας και τα αξιώματα αναφέρονται σε τέτοιες δραστηριότητες οι οποίες μπορούν να υλοποιηθούν με χάρακα και διαβήτη (μέθοδος της λεγόμενης "Κινηματικής Γεωμετρίας"). Ωστόσο και ύστερα από αιώνες αποτυχημένων προσπαθειών για να βρεθεί μια λύση, το 1837 ο Πιέρ Βανζέλ έφερε στην δημοσιότητα την απόδειξη ότι μία τέτοια κατασκευή ήταν αδύνατο να γίνει. Άλλες επίσης κατασκευές που αποδείχθηκε ότι είναι αδύνατο να υλοποιηθούν είναι ο διπλασιασμός του κύβου, ο τετραγωνισμός του κύκλου. Στην περίπτωση του διπλασιασμού του κύβου αυτό που κάνει αδύνατη την κατασκευή του είναι ότι η μέθοδος της "Κινηματικής Γεωμετρίας" περιλαμβάνει εξισώσεις δεύτερης τάξης, ενώ ο διπλασιασμός του κύβου απαιτεί την επίλυση εξισώσεως τρίτης τάξης.
Ο Όιλερ συζήτησε μία γενίκευση της Ευκλείδειας γεωμετρίας που ονομάζεται αφηρημένη γεωμετρία (αυτό που μένει από την Ευκλείδεια γεωμετρία όταν δεν χρησιμοποιούμε τις μετρικές έννοιες της απόστασης και της γωνίας), η οποία διατηρεί το 5ο αξίωμα μη τροποποιημένο ενώ αποδυναμώνει τα αξιώματα 3 και 4 με έναν τρόπο που καταργεί τις έννοιες της γωνίας (εξ ου και οι ορθές γωνίες χάνουν το νόημά τους) και της ισότητας του μήκους των τμημάτων της γραμμής γενικευμένα (εξ ου και οι κύκλοι χάνουν το νόημά τους), ενώ αντίθετα διατηρεί τις έννοιες του παραλληλισμού σαν σχέση ισοδυναμίας μεταξύ των γραμμών και την ισότητα του μήκους των παράλληλων τμημάτων γραμμής (έτσι ώστε τα τμήματα γραμμής να εξακολουθούν να έχουν μέσο).
19ος αιώνας και μη Ευκλείδεια Γεωμετρία
Στις αρχές του 19ου αιώνα, ο Καρνό και ο Μέμπιους ανέπτυξαν συστηματικά τη χρήση των υπογεγραμμένων γωνιών και των ευθύγραμμων τμημάτων ως έναν τρόπο για την απλοποίηση και ενοποίηση των αποτελεσμάτων.
Η σημαντικότερη εξέλιξη του αιώνα στη γεωμετρία σημειώθηκε όταν, γύρω στο 1830, ο Janos Bolyai και ο Νικολάι Λομπατσέφσκι δημοσίευσαν χωριστά έργο στην μη Ευκλείδεια γεωμετρία, στην οποία το αξίωμα των παραλλήλων δεν είναι έγκυρο. Δεδομένου ότι η μη Ευκλείδεια γεωμετρία είναι αποδεδειγμένα σχετικά συνδεδεμένη με την Ευκλείδεια γεωμετρία, το αξίωμα των παραλλήλων δεν μπορεί να αποδειχθεί από τα άλλα αξιώματα.
Κατά τον 19ο αιώνα, έγινε επίσης αντιληπτό ότι τα δέκα αξιώματα και κοινές έννοιες του Ευκλείδη δεν επαρκούν για να αποδείξουν όλα τα θεωρήματα που αναφέρονται στα Στοιχεία. Για παράδειγμα, ο Ευκλείδης υπέθεσε σιωπηρά ότι κάθε γραμμή περιέχει τουλάχιστον δύο σημεία, αλλά η υπόθεση αυτή δεν μπορεί να αποδειχθεί από τα άλλα αξιώματα, και ως εκ τούτου θα πρέπει να αποτελεί από μόνης της ένα αξίωμα. Η πρώτη γεωμετρική απόδειξη στα Στοιχεία, όπως φαίνεται στο σχήμα παραπάνω, είναι ότι κάθε τμήμα γραμμής είναι μέρος ενός τριγώνου. Ο Ευκλείδης το κατασκεύασε με τον συνήθη τρόπο, σχεδιάζοντας κύκλους γύρω από τα δύο τελικά σημεία και παίρνοντας την τομή τους ως την τρίτη κορυφή. Τα αξιώματά του, ωστόσο, δεν εγγυώνται ότι οι κύκλοι τέμνονται στην πραγματικότητα, επειδή δεν υποστηρίζουν τη γεωμετρική ιδιότητα της συνέχειας, η οποία από Καρτεσιανή άποψη είναι ισοδύναμη με την ιδιότητα της πληρότητας των πραγματικών αριθμών. Ξεκινώντας από αυτό του Μόριτς Πας, το 1882, πολλά βελτιωμένα αξιωματικά συστήματα για γεωμετρία έχουν προταθεί, τα ποιο γνωστά από τα οποία είναι εκείνα των Χίλμπερτ, George Birkhoff και Τάρσκι.
20ος αιώνας και γενική σχετικότητα
μικρογραφία| Μια διάψευση της Ευκλείδειας γεωμετρίας, ως περιγραφή του φυσικού χώρου. Σε μια δοκιμή της γενικής θεωρίας της σχετικότητας το 1919, αστέρια (που σημειώθηκαν με μικρές οριζόντιες γραμμές) φωτογραφήθηκαν κατά τη διάρκεια μιας [[Έκλειψη|ηλιακής έκλειψης. Οι ακτίνες του αστρικού φωτός πήραν μια κλίση από τη βαρύτητα του Ήλιου στο δρόμο τους προς τη γη. Αυτό ερμηνεύεται ως απόδειξη υπέρ της πρόβλεψης του Αϊνστάιν ότι η βαρύτητα θα μπορούσε να προκαλέσει αποκλίσεις από την Ευκλείδεια γεωμετρία. ]] Η θεωρία της γενικής σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν δείχνει ότι η πραγματική γεωμετρία του χωροχρόνου δεν είναι Ευκλείδεια γεωμετρία. Για παράδειγμα αν ένα τρίγωνο κατασκευαστεί από τρεις ακτίνες φωτός, τότε σε γενικές γραμμές οι εσωτερικές γωνίες δε φτάνουν το άθροισμα των 180 μοιρών λόγω της βαρύτητας. Ένα σχετικά ασθενές βαρυτικό πεδίο, όπως της Γης ή του Ήλιου, αντιπροσωπεύεται από μία μετρική που είναι σχεδόν, αλλά όχι ακριβώς, Ευκλείδεια. Μέχρι τον 20ο αιώνα, δεν υπήρχε τεχνολογία ικανή να ανιχνεύσει τις αποκλίσεις από την Ευκλείδεια γεωμετρία, αλλά ο Αϊνστάιν προέβλεψε ότι τέτοιες αποκλίσεις θα υπάρξουν. Αργότερα επαληθεύονται από παρατηρήσεις, όπως η ελαφριά κάμψη του αστρικού φωτός από τον Ήλιο κατά τη διάρκεια μιας ηλιακής έκλειψης το 1919, και τέτοιες σκέψεις είναι πλέον αναπόσπαστο κομμάτι του λογισμικού που τρέχει το σύστημα GPS. Είναι δυνατόν να αντιταχθεί σε αυτή την ερμηνεία της γενικής σχετικότητας με την αιτιολογία ότι οι ακτίνες του φωτός μπορεί να είναι ακατάλληλα φυσικά μοντέλα των γραμμών του Ευκλείδη, ή ότι η σχετικότητα θα μπορούσε να αναδιατυπωθεί, ώστε να αποφύγει τις γεωμετρικές ερμηνείες. Ωστόσο, μία από τις συνέπειες της θεωρίας του Αϊνστάιν είναι ότι δεν υπάρχει καμία δυνατή φυσική δοκιμή που να μπορεί να διακρίνει ανάμεσα σε μια ακτίνα του φωτός ως ένα μοντέλο γεωμετρικής γραμμής και κάθε άλλο φυσικό φαινόμενο. Έτσι, το μόνο λογικό ενδεχόμενο είναι να αποδεχτούμε την μη Ευκλείδεια γεωμετρία ως φυσική πραγματικότητα, ή να απορρίψουμε ολόκληρη την έννοια των φυσικών δοκιμών των αξιωμάτων της γεωμετρίας, κάτι το οποίο μπορεί τότε να φανταστεί ως ένα επίσημο σύστημα χωρίς κανένα πραγματικό νόημα.
Αντικείμενα του άπειρου
Ο Ευκλείδης μερικές φορές έκανε σαφή διάκριση μεταξύ των πεπερασμένων γραμμών (π.χ. αξίωμα 2) και των άπειρων γραμμών (βιβλίο 1, πρόταση 12). Ωστόσο συνήθως δεν έκανε τέτοιες διακρίσεις, εκτός αν ήταν αναγκαίο. Τα αξιώματα δεν αναφέρονται ρητά στις άπειρες γραμμές, αν και για παράδειγμα μερικοί σχολιαστές ερμηνεύουν το αξίωμα 3, για την ύπαρξη κύκλου με οποιαδήποτε ακτίνα, ως υπόνοια ότι ο χώρος είναι άπειρος.
Η έννοια της απειροελάχιστης ποσότητας είχε προηγουμένως συζητηθεί εκτενώς από την σχολή της Ελέας, αλλά κανείς δεν ήταν σε θέση να τους βάλει σε μια σταθερή λογική βάση με τα παράδοξα όπως αυτό του Ζήνωνα να εμφανίζονται χωρίς μια παγκόσμια αποδεκτή λύση. Ο Ευκλείδης χρησιμοποίησε τη μέθοδο της εξάντλησης αντί γι'αυτήν της απειροελάχιστης απόστασης.
Αργότερα σχολιαστές όπως ο Πρόκλος (410–485 μ.Χ) αντιμετώπισαν πολλά ερωτήματα σχετικά με το άπειρο όπως θέματα που απαιτούσαν απόδειξη και, π.χ. ο Πρόκλος ισχυρίστηκε ότι μπορεί να αποδείξει την άπειρη διαιρετότητα μιας γραμμής, βασιζόμενος σε μια εις άτοπον απαγωγή στην οποία εξέτασε τις περιπτώσεις να αποτελείται ακόμη και από μονό αριθμό σημείων.
Άπειρες διαδικασίες
Ένας λόγος που οι αρχαίοι αντιμετώπισαν το αξίωμα των παραλλήλων ως λιγότερο βέβαιο σε σχέση με άλλα είναι ότι η φυσική του επαλήθευση θα απαιτούσε από εμάς να θεωρήσουμε δυο γραμμές για να ελέγξουμε ότι δεν τέμνονται ποτέ, ακόμη και σε κάποιο πολύ μακρινό σημείο, και ο έλεγχος αυτός θα μπορούσε ενδεχομένως να πάρει ένα άπειρο χρονικά διάστημα.
Η σύγχρονη διατύπωση της απόδειξης με επαγωγή δεν αναπτύχθηκε μέχρι τον 17ο αιώνα, αλλά κάποιοι μετέπειτα σχολιαστές θεώρησαν ότι βρίσκει εφαρμογή σε κάποιες αποδείξεις του Ευκλείδη, π.χ. η απόδειξη για την απειρία των πρώτων αριθμών.
Υποτίθεται ότι τα παράδοξα που αφορούν άπειρες σειρές, όπως το παράδοξο του Ζήνων, προηγήθηκαν του Ευκλείδη. Ο Ευκλείδης απέφευγε τέτοιες συζητήσεις, όπως για παράδειγμα, την έκφραση για τα τμηματικά αθροίσματα των γεωμετρικών σειρών στο IX.35, χωρίς να σχολιάσει την πιθανότητα να αφήσει τον αριθμό των όρων να γίνει άπειρος.
Κλασική λογική
Ο Ευκλείδης χρησιμοποιούσε συχνά τη μέθοδο της εις άτοπον απαγωγής και ως εκ τούτου η παραδοσιακή παρουσίαση της Ευκλείδειας γεωμετρίας υποθέτει την κλασική λογική, στην οποία κάθε πρόταση είναι είτε σωστή είτε λάθος, δηλαδή για κάθε πρόταση Π, η πρόταση Π η όχι Π είναι αυτόματα σωστή.
Σύγχρονα πρότυπα της λιτότητας
Η τοποθέτηση της Ευκλείδειας γεωμετρίας σε μια σταθερή αξιωματική βάση ήταν μια ενασχόληση των μαθηματικών για αιώνες. Ο ρόλος των θεμελιωδών εννοιών, ή αλλιώς των απροσδιόριστων εννοιών εξελίχθηκε ξεκάθαρα από τον  Αλεσάντρο Παντοα από την αντιπροσωπεία του Peano στην σύσκεψη του 1900 στο Παρίσι.
Δηλαδή τα μαθηματικά είναι ανεξάρτητη γνώση μέσα σε ένα ιεραρχικό πλαίσιο. Όπως είπε ο  Μπέρτραντ Ράσελ.
Τέτοιες θεμελιώδεις προσεγγίσεις κυμαίνονται μεταξύ του θεμελιωτισμού και του φορμαλισμού.
Εποικοδομητικές προσεγγίσεις και παιδαγωγική
Ο Αντρέι Κολμογκόροφ πρότεινε μία βάση για επίλυση προβλημάτων γεωμετρίας. Το έργο αυτό ήταν ο προάγγελος μιας μοντέρνας διατύπωσης για την θεωρία εποικοδομητικών τύπων. Η εξέλιξη αυτή έχει επιπτώσεις και στην παιδαγωγική.
Αναφορές
* *
Γιάννης Καρύδης
Ο Γιάννης Καρύδης (Αθήνα, 1931 – Αθήνα, 05/12/1996) ήταν Έλληνας ζωγράφος, χαράκτης, σκηνογράφος και ενδυματολόγος. Ως σκηνογράφος και ενδυματολόγος συνεργάστηκε με μεγάλο αριθμό θιάσων στο ελεύθερο θέατρο, σε Ελλάδα και σε Γερμανία, καθώς και με το σύνολο των ελληνικών κρατικών θεάτρων. Φιλοτέχνησε σκηνικά και κοστούμια για κλασικά και σύγχρονα, ελληνικά και ξένα έργα, σε περισσότερες από διακόσιες παραγωγές στο θέατρο πρόζας, στην όπερα και στο μπαλέτο. Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του τον απασχόλησε ιδιαίτερα η σκηνική ανανέωση της όπερας. Το ζωγραφικό και χαρακτικό του έργο εντάσσεται κυρίως στον εξπρεσιονισμό.
Επαγγελματική πορεία
Ο Γ. Καρύδης πραγματοποίησε τις πρώτες του επαγγελματικές σκηνογραφικές δουλειές στο Μόναχο στον θίασο Μικρή Κωμωδία (Kleine Komödie), με τον οποίο συνεργάστηκε από το 1956 έως και το 1960. Την ίδια περίοδο είχε μια σειρά από συνεργασίες με αρκετούς ακόμα βαυαρικούς θιάσους (Studio Zerboni, 1957), κυρίως στο πλαίσιο της υποτροφίας που είχε από την Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου. Επίσης, στο Μόναχο πραγματοποίησε τις πρώτες ατομικές εικαστικές του εκθέσεις. Επέστρεψε στην Ελλάδα την περίοδο 1961/62, με αφορμή την έναρξη της συνεργασίας του με την Εθνική Λυρική Σκηνή. Η πρώτη παραγωγή που σκηνογράφησε για τη Λυρική ήταν η όπερα Ντον Τζοβάννι (Μάρτιος 1962). Κατά τη μακροχρόνια συνεργασία του με τη Λυρική (1961–1995) σχεδίασε ή επιμελήθηκε σκηνικά και κοστούμια για περισσότερες από τριάντα όπερες, οπερέτες, μπαλέτα και μιούζικαλ, σε 134 παραγωγές ή/και αναβιώσεις παραγωγών (Τανχόιζερ, Οθέλος, Οι γάμοι του Φίγκαρο, Η εύθυμη χήρα, Το δαχτυλίδι της μάνας, Ζορμπάς κ.ά.). Ο ίδιος διατύπωσε την οπτική του για τη σκηνογραφία σε παραστάσεις όπερας λέγοντας ότι: «η όπερα ανήκει στο ζωντανό θέατρο. Δεν είναι ταμπού, ούτε μουσειακό είδος. Η αναβίωσή της, λοιπόν, όχι μόνο επιτρέπεται αλλά επιβάλλεται να δοκιμάζεται με όλες τις πιθανές δυνατότητες».
Παράλληλα με τη δουλειά του στη Λυρική, φιλοτέχνησε αδιάλειπτα, σκηνικά και κοστούμια για έναν μεγάλο αριθμό παραγωγών στο θέατρο πρόζας. Συστήθηκε στο ελληνικό θεατρόφιλο κοινό με την παράσταση Μια όμορφη Κυριακή του Σεπτέμβρη στο Κυκλικό Θέατρο του Λεωνίδα Τριβιζά (Δεκέμβριος 1961). Ακολούθησαν οι συνεργασίες του με τον θίασο της Έλλης Λαμπέτη (Η κληρονόμος, Οντίν), με τον θίασο του Αλέκου Αλεξανδράκη (Το σινικό τείχος, Ο θάνατος της Μπέσσυ Σμιθ), με τον θίασο του Κώστα Μουσούρη (Τρεις αδελφές, Ένα παράξενο ζευγάρι), με τον θίασο του Δημήτρη Χορν (Το αυγό, Ερρίκος Δ'), με το Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν» (Έξι πρόσωπα ζητούν συγγραφέα, Οι δούλες), με τον θίασο Άννας και Μαρίας Καλουτά (Η θεία του Καρόλου). Η κριτική της εποχής αναγνώρισε στον Γ. Καρύδη την ικανότητα να προσαρμόζει αποτελεσματικά τις σκηνογραφίες του στις διαφορετικού τύπου θεατρικές σκηνές, στις οποίες κλήθηκε κατά καιρούς να εργαστεί. Επίσης του αναγνώρισε τη δημιουργικότητα να βρίσκει τις απαραίτητες με το εκάστοτε έργο σκηνογραφικές λύσεις, κινούμενος ενίοτε μεταξύ λιτότητας, επιβλητικότητας, υπερβολής κ.ά.
Το 1965 εργάστηκε για πρώτη φορά στο Εθνικό Θέατρο στην παράσταση του έργου Λορεντζάτσιο. Κατά τις επόμενες δεκαετίες επανήλθε στο Εθνικό Θέατρο για να σκηνογραφήσει δώδεκα ακόμα παραγωγές (Η συναναστροφή, Η νεκρή βασίλισσα, Η τρικυμία κ.ά.). Με το Εθνικό Θέατρο πραγματοποίησε την πρώτη από τις δύο σκηνογραφικές του δουλειές στο αρχαίο δράμα. Συγκεκριμένα, επιμελήθηκε την όψη στην παράσταση της κωμωδίας του Αριστοφάνη Πλούτος (1965). Για τη δουλειά του στην παράσταση αυτή οι θεατρικές κριτικές ήταν αντιφατικές. Από τη μία γινόταν λόγος για «εξαίρετο σκηνικό, για εκφραστικώτατες μάσκες του χορού και ταιριαχτά στο έργο κοστούμια», για «ένα τόσο πρωτότυπο σκηνικό», για «σκηνικό με πολύ ειρωνεία», για «το φκιάρι της Αθηνάς» ως σκηνικό εύρημα. Από την άλλη κατηγορήθηκε ότι σχεδίασε ένα «σκηνικό χωρίς καμία σχέση με την ποίηση του Αριστοφάνη», για «ερειπογραφία του κλασικίζοντας ρομαντισμού», διακοσμητικό φόρτο, για αδούλευτες μάσκες. Η δεκαετία του '60 ολοκληρώθηκε με την έναρξη της συνεργασίας του με το Κ.Θ.Β.Ε. στην παράσταση Μαρία Δοξαπατρή, σε σκηνοθεσία Σπύρου Ευαγγελάτου (1968). Η συνεργασία αυτή συνεχίστηκε περιστασιακά και απέφερε πέντε θεατρικές παραγωγές (1973–1983), τόσο νεοελληνικών έργων (Η απαγωγή της Σμαράγδως και Το φιντανάκι) όσο και έργων του σύγχρονου ξένου ρεπερτορίου (Κάπταιν Μπράσμπαουντ και Η ηδονή της τιμιότητας), αλλά και του κλασικού Η λοκαντιέρα.
Ο Γ. Καρύδης με την σκηνογραφική του πορεία στο θέατρο τήρησε μεταξύ άλλων και μία από τις βασικές εικαστικές αρχές του δασκάλου του Γιούργκενς, που υποστήριζε ότι βασικός σκοπός της σκηνογραφίας είναι η οπτική ερμηνεία μιας ανθρώπινης δραματικής στιγμής μέσα στα ιστορικά της πλαίσια, «σύμφωνα πάντα με το σύγχρονο αίσθημα». Για το εικαστικό έργο του Γ. Καρύδη στο θέατρο έχει γραφτεί ότι «Η δύναμη της φαντασίας του και η συστηματική μελέτη των ιστορικών εποχών, του επιτρέπουν να πηδάει από τη σύγχρονη Ρωσσία στην Αγγλία του 18ου αιώνα και από την μεσαιωνική Γαλλία στην Ισπανία του Lorca. Το χαρακτηριστικό της ιδιότητας αυτής του Καρύδη είναι ότι δεν προσηλώνεται σχολαστικά στο στυλ της εποχής. Αντίθετα, χρησιμοποιώντας μιαν αυστηρή αφαίρεση, καταλήγει στο να κρατάει μόνο τα ουσιωδέστερα χαρακτηριστικά του ύφους αυτού και να δίνει λιτά, συμβολικά, την πεμπτουσία του».
Στον κινηματογράφο εργάστηκε στις ταινίες: Το φρούριο των αθανάτων (1971), Παύλος Μελάς (1974), 17 σφαίρες για έναν άγγελο (1981), Κατάσκοπος Νέλη (1981) και Απουσίες (1987). Στην τηλεόραση σκηνογράφησε τόσο σειρές μυθοπλασίας (Μια φορά κι έναν καιρό: Χαρούμενη Αποκριά, Εγνατία Οδός, Νύχτα, Οι Άθλιοι των Αθηνών) όσο και τηλεοπτικές θεατρικές παραστάσεις στα πλαίσια της εκπομπής Θέατρο της Δευτέρας (Οι Γερμανοί ξανάρχονται, Άνθρωποι και ποντίκια κ.ά.).
Παράλληλα, με τη σκηνογραφική του δουλειά ο Γ. Καρύδης ασχολήθηκε συστηματικά με τη ζωγραφική και τη χαρακτική. Παρουσίασε έργα του σε ατομικές εκθέσεις: Mallura (Μόναχο, 1960) Χίλτον (Αθήνα, 1971), Palazzo dei Prigioni (Βενετία, 1972), Αναδρομική στην Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων (Αθήνα, 1994). Επίσης, πήρε μέρος σε ομαδικές εκθέσεις όπως η Πανελλήνια Έκθεση Ζωγραφικής (Αθήνα, 1957, 1960, 1963), η Έκθεση στο Ζυγό (Αθήνα, 1958), η Μπιενάλε (Παρίσι, 1962), η Έκθεση Αρχιτεκτονικής Θεάτρου και Σκηνογραφιών (Ζάππειο, 1962) κ.ά. Ο Μαρίνος Καλλιγάς με αφορμή την ατομική έκθεση του Γ. Καρύδη στον Ζυγό (1962), αναφέρθηκε στο ζωγραφικό του έργο ως «ένα εξπρεσιονισμό, που τις περισσότερες φορές ξεπερνά τα παλιά όρια και γίνεται αφηρημένη τέχνη», όπου τα χρώματα και οι χαράξεις, οι παραμορφωμένες μορφές δηλώνουν ψυχικές καταστάσεις. Ο κριτικός, από το σύνολο των έργων της έκθεσης ξεχώρισε το έργο Γαλάζιο τοπίο. Στον κατάλογο έκθεσής του το 1974 (Γκαλερί Διογένης) σημειώνεται ότι τα έργα του χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα από το χρώμα και το σχήμα, ότι εστιάζει «απόλυτα στο υλικό και στη στρουκτούρα», ενώ «τα θέματα των έργων είναι παρμένα από το ζωικό και φυτικό βασίλειο, χωρίς να λείπει το ανθρώπινο στοιχείο, όλα όμως ιδωμένα στο μεταφυσικό τους χώρο και με το φακό του μικροσκοπίου.»
Τέλος, ο Γ. Καρύδης ασχολήθηκε και με την εικονογράφηση βιβλίων, όπως Η μπαλάντα της φυλακής του Ρήντινγκ (Όσκαρ Ουάιλντ, Γκοβόστης), Τον καιρό του Λεοντόκαρδου (Ιάκωβος Κυθρεώτης, Βιβλιοπωλείον της Εστίας) κ.ά.
Παραστασιογραφία
Κατάλογος ελληνικών θεατρικών παραστάσεων στις οποίες ο Γ. Καρύδης εργάστηκε ως σκηνογράφος ή/και ενδυματολόγος.
Όλες οι πληροφορίες προέρχονται από το έντυπο πρόγραμμα της κάθε παράστασης ή/και από σχετικά δελτία τύπου.
Ηλεκτρονικές Πηγές
Κατηγορία:Έλληνες σκηνογράφοι Κατηγορία:Έλληνες ενδυματολόγοι Κατηγορία:Έλληνες ζωγράφοι Κατηγορία:Έλληνες χαράκτες
Νασέρ (αποσαφήνιση)
Ο όρος Νασέρ μπορεί να αναφέρεται σε:
Ύδρα (αστερισμός)
Υδρα (Λατινικά: Hydra, συντομογραφία: Hya) είναι αστερισμός που σημειώθηκε στην αρχαιότητα από τον Πτολεμαίο και είναι ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς που θέσπισε η Διεθνής Αστρονομική Ένωση.
Πρόκειται για τον μεγαλύτερο αστερισμό του ουρανού. Παρά το μέγεθος του, περιλαμβάνει μόνον έναν αστέρα αρκετά φωτεινό (τον Αλφάρντ, α της Ύδρας).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ερατοσθένης, Καταστερισμοί ή Αστροθεσίαι: Ύδρα
Αραγωνική γλώσσα
Η Αραγωνική γλώσσα (ενδώνυμο: luenga aragonesa, fabla aragonesa) είναι ιβηρορομανική γλώσσα που ομιλείται στις πυρηναϊκές κοιλάδες της βόρειας Αραγωνίας από περίπου 10.000 άτομα. Στον μεσαίωνα υπήρξε η κύρια γλώσσα του Βασιλείου της Αραγώνας αλλά η ισπανοποίηση του βασιλείου που ξεκίνησε με τη δυναστεία των Τραστάμαρα την υποβάθμισε, παραγκωνίζοντάς την από την Αραγώνα και περιορίζοντάς την στις βόρειες κοιλάδες της περιοχής. Οι προσπάθειες ανασύστασης της τον 20ό αιώνα και την πρώτη δεκαετία του 21ου χαρακτηρίστηκαν από σπασμωδικότητα και απουσία επίσημης υποστήριξης, με αποτέλεσμα σήμερα η γλώσσα να βρίσκεται σε σοβαρό κίνδυνο εξαφάνισης.
Για ορισμένους γλωσσολόγους η αραγωνική είναι ένα μη ανεξάρτητο γλωσσικό σύστημα, με αποτέλεσμα να την εντάσσουν στις ιστορικές διαλέκτους-γλώσσες της Ιβηρικής, που σήμερα αποτελούν διαλέκτους της ισπανικής γλώσσας.
Ιστορική εξέλιξη
Αποτελεί εξέλιξη του ναβαρο-αραγωνικού γλωσσικού συνεχούς που προέκυψε από την δημώδη λατινική της νότιας Ναβάρρας και της Αραγωνίας και που έδωσε τις πρώτες γραπτές μαρτυρίες ρομανικής διαλέκτου στην Ιβηρική χερσόνησο με τις εμιλιανικές γλώσσες τον 11ο αιώνα. Στη συνέχεια η αραγωνική γλώσσα έζησε την εποχή ακμή της, όντας η κυρίαρχη γλώσσα του Βασιλείου της Αραγώνας, με την καγκελαρία του μετέπειτα Στέμματος της Αραγώνας να τη χρησιμοποιεί ως επίσημη γλώσσα μαζί με τα καταλανικά. Ωστόσο η μετάβαση του στέμματος στην καστιλιανική δυναστεία των Τραστάμαρα, μετά τον Συμβιβασμό του Κάσπε το 1412, περιόρισε τη χρήση της γλώσσας στα επίσημα έγγραφα και στη λογοτεχνία, αναδεικνύοντας τα ισπανικά σε κύριο μέσο επικοινωνίας των ανώτερων τάξεων του βασιλείου. Στους επόμενους αιώνες τα αραγωνικά ταυτίστηκαν με την αγροτική ζωή και υπέστησαν μια ισχυρή αφομοίωση με τα ισπανικά, σε τέτοιο βαθμό που από τον 18ο αιώνα να ταυτίζεται ο όρος αραγωνικά με την ισπανική διάλεκτο που ομιλείτο στην περιοχή. Την ίδια εποχή, το ενδιαφέρον ορισμένων μελών της Ισπανικής Βασιλικής Ακαδημίας της Γλώσσας για τις αραγωνικές λέξεις που επιβίωναν στα ισπανικά, κατέληξε στην έκδοση ορισμένων λεξικογραφικών έργων όπως το Borrador de un diccionario de voces aragonesas. Τον 19ο αιώνα ο Αραγωνέζος πολυμαθής Χοακίν Κόστα έθεσε τις βάσεις για τις πρώτες επιστημονικές καταγραφές των αραγωνικών διαλέκτων της βόρειας Αραγώνας, που κατέληξαν στην πρώτη εκ βαθέων μελέτη τους από τον γαλλοβάσκο Ζαν-Ζοζέφ Σαροϊαντί το 1898 με τίτλο Mission de M. Saroïhandy en Espagne, που λειτούργησε ως αφορμή για την προσέλκυση τον επόμενο αιώνα στην περιοχή διάφορων γλωσσολόγων, μεταξύ των οποίων και ο Ισπανός Ραμόν Μενέντεθ-Πιδάλ. Μετά τον Ισπανικό Εμφύλιο, ο έτερος Ισπανός φιλόλογος Μανουέλ Αλβάρ πρωτοπόρησε εκδίδοντας τον Γλωσσολογικό και Εθνολογικό Άτλαντα της Αραγώνας, με τον τελευταίο τόμο να παραδίδεται το 1983, τη βάση της σύγχρονης ανασυγκρότησης της αραγωνικής γλώσσας.
Οι πρώτες σύγχρονες λογοτεχνικές εκφράσεις στις αραγωνικές διαλέκτους προέκυψαν γύρω από το παραπάνω επιστημονικό ενδιαφέρον. Η Καταλανική Αναγέννηση βρήκε μιμητές στην Αραγωνία στο πρόσωπο φιλολόγων όπως ο Μπενίτο Κολ ι Αλταβάς, που οραματίστηκαν τη δημιουργία μιας ενοποιημένης αραγωνικής και μιας ακαδημίας. Εν τούτοις, ο Ισπανικός Εμφύλιος και η παρακμή των βόρειων κοιλάδων της Αραγώνας, οδήγησαν στη μαζική έξοδο των κατοίκων τους στην Ουέσκα, την Καταλονία και τη Βαλενθιανική Χώρα, με αποτέλεσμα την απώλεια σημαντικού αριθμού φυσικών ομιλητών των πυρηναϊκών διαλέκτων. Το έργο του ισπανόφωνου Άνσελ Κόντε, καθηγητή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Αΐνσα, αποτέλεσε την πρώτη προσπάθεια για μια γραπτή κοινή αραγωνική, που εκφράστηκε σε δύο ποιητικές συλλογές: το Ayere y güei (Σήμερα και Χθες, 1968) και το No deixez morir a mía voz (Μην αφήσεις τη φωνή μου να πεθάνει 1972). Το 1974 συντάχθηκε η πρώτη ενοποιημένη ορθογραφία της αραγωνικής και τέσσερα χρόνια αργότερα ιδρύθηκε το Συμβούλιο της Αραγωνικής Γλώσσας (Consello d’a Fabla Αragonesa), αν και ο αγώνας τους δεν απέφερε ουσιαστικούς καρπούς. Το Καθεστώς Αυτονομίας της Αραγωνίας του 1983 αδιαφόρησε για την αραγωνική, ενώ οι εσωτερικοί τριγμοί στο Συμβούλιο και η απουσία επιστημονικότητας και η εμμονή με την ενοποιημένη μορφή της γλώσσας έναντι των ζωντανών διαλέκτων της, δυσκόλεψαν τις όποιες προσπάθειες διεκδίκησης μιας καλύτερης θέσης για τη γλώσσα. Το 2004 ιδρύθηκε η Εταιρεία Αραγωνικής Γλωσσολογίας (Sociedat de Lingüística Aragonesa), που είχε ως σκοπό την επικέντρωση στη διάσωση και μετάδοση των αραγωνικών διαλέκτων ως έχουν, δίχως την περαιτέρω ενοποίησή τους.
Τα τελευταία χρόνια οι διαμάχες των παραπάνω θεσμών και η χλιαρή υποστήριξη της Περιφέρειας της Αραγωνίας στη γλώσσα, οδήγησαν στον νόμο "Περί των γλωσσών της Αραγώνας", που όριζε τη δημιουργία Ακαδημίας της Αραγωνικής Γλώσσας, αλλά απέρριπτε την επισημότητά της. Η νέα κυβέρνηση της Αραγωνίας, η οποία από το 2012 ελεγχόταν από το Λαϊκό Κόμμα που απέρριψε εξαρχής οποιαδήποτε προσπάθεια προς όφελος της αραγωνικής γλώσσας, υποβάθμισε την πρόσφατα δημιουργηθείσα Ακαδημία, οδηγώντας την σε στασιμότητα και περιορίζοντας την όποια παρουσία των αραγωνικών στα σχολεία.
Διαλεκτολογία
Οι συγγραφείς που ασχολήθηκαν με την διαλεκτολογία της αραγωνικής παρουσίαζαν παραδοσιακά διαφορετικές θέσεις όσον αφορά την ονομασία των ποικιλιών της γλώσσας. Η θέση του Αραγωνέζου φιλολόγου Φράνσο Ναγόρε, που χαίρει και της μεγαλύτερης ακαδημαϊκής εκτίμησης ορίζει τέσσερις διαλεκτολογικές ομάδες που κατατάσσονται βάσει της γεωγραφικής τους θέσης σε βόρεια, δυτική, νότια και ανατολική. Για μερικούς, οι τέσσερις αυτές ομάδες αποτελούν τις τέσσερις διαλέκτους των αραγωνικών ενώ για άλλους εμπεριέχουν διαφορετικές μεταξύ τους διαλέκτους. Έτεροι κατατάσσουν τις διαλέκτους σε τρεις βάσει των τέως κομητειών της Αραγώνας, της Ριβαγόρθα και του Σοβράρβε, με τις νότιες αραγωνικές ποικιλίες να θεωρούνται παρηκμασμένες και ουσιαστικά απορροφημένες από τα ισπανικά.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Γλώσσες της Ισπανίας Κατηγορία:Αραγωνία Κατηγορία:Ιβηρορομανικές γλώσσες
Μαρία Λουίζα Ελισάβετ της Ορλεάνης
Η Μαρία Λουίζα Ελισάβετ (γαλλ. Marie Louise Élisabeth d'Orléans, 20 Αυγούστου 1695 - 21 Ιουλίου 1719) από τον Οίκο της Ορλεάνης ήταν κόρη του δούκα της Ορλεάνης και με τον γάμο της έγινε δούκισσα του Μπερρύ.
Βιογραφία
Ήταν η πρώτη κόρη του Φιλίππου Β΄ της Ορλεάνης και της Φραγκίσκης Μαρίας των Βουρβόνων, νόθης κόρης του Λουδοβίκου ΙΔ΄ της Γαλλίας από τη Μαντάμ ντε Μοντεσπάν.
Οικογένεια
Παντρεύτηκε το 1710 τον Κάρολο των Βουρβόνων, Δούκα του Μπερρύ, και είχε τρία τέκνα που απεβίωσαν λίγες ώρες μετά τη γέννησή τους.
Είχε εραστές, έτσι δεν είναι σίγουρο αν τα παραπάνω είναι του ανδρός της. Ο Κάρολος απεβίωσε το 1714 και η Μαρία Λουίζα Ελισάβετ, μάλλον από τη σχέση της με τον Σικαίρ Αντονίν Αρμάν Ωγκύστ Νικολά ντ' Αιντί, ιππότη του Ριόν, είχε τέκνο:
Παραπομπές
Κατηγορία:Οίκος της Ορλεάνης Κατηγορία:Δούκισσες του Αλανσόν Κατηγορία:Δούκισσες του Μπερί Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Γαλλίας
Ιωάννης Φίλιππος της Ορλεάνης
Ο Ιωάννης-Φίλιππος, γαλλ. Jean Philippe d'Orléans (28 Αυγούστου 1702 - 16 Ιουνίου 1748) από τον Οίκο της Ορλεάνης ήταν ιππότης και μέγας βοηθός-μάγιστρος της Ορλεάνης.
Βιογραφία
Ήταν νόθος γιος του Φιλίππου Β΄ δούκα της Ορλεάνης και της ερωμένης του Μαρίας-Λουίζας Λε Μπαλ ντε Λα Μπουασιέρ, ευγενούς.
Γεννήθηκε στο Σιλύ-Μαζαρέν, νότιο προάστιο του Παρισιού. Ο πατέρας του ανέλαβε αργότερα αντιβασιλιάς κατά την ανηλικιότητα του (μικρανιψιού του) Λουδοβίκου ΙΕ΄. Η μητέρα του, γνωστή ως μαντμουαζέλ ντε Σερύ και μετά ως κόμισσα ή μαντάμ ντ'Αρζεντόν, ήταν δεσποινίδα των τιμών της χήρας Ελισάβετ-Καρλόττας. Με τον γιο αυτής Φίλιππο Β΄ η Μαρία-Λουίζα ξεκίνησε μία σχέση. Αυτό εξόργισε τον Λουδοβίκο ΙΔ΄, που υποστήριζε ότι οι ερωμένες ήταν αρκετά κακές, ιδίως όταν γεννάνε γιους. Η Φραγκίσκη Μαρία των Βουρβόνων, σύζυγος του Φιλίππου Β΄, είχε κάνει 8 κόρες. Επιπρόσθετα, με την εμφάνιση της δεσποινίδας ντε Σερύ, πρόσβαλε τη σύζυγό του και τον πατέρα της Λουδοβίκο ΙΔ΄. Όμως ο φίλιππος Β΄ είχε ερωτευτεί σοβαρά: μετά την πρώτη συνάντησή τους, η Μαρία-Λουίζα έμεινε έγκυος και εγκαταστάθηκε σε ένα όμορφο σπίτι, κοντά στο Παλαί-Ρουαγιάλ.
Οικογένεια
Κόρη του ήταν η:
Παραπομπές
Κατηγορία:Οίκος της Ορλεάνης
Ηρακλής (αστερισμός)
Ο Ηρακλής (Λατινικά: Hercules, συντομογραφία: Her) είναι αστερισμός που σημειώθηκε στην αρχαιότητα από τον Πτολεμαίο και είναι ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς που θέσπισε η Διεθνής Αστρονομική Ένωση. Βρίσκεται νότια του αστερισμού Δράκοντα και βόρεια του Οφιούχου. Προς Α είναι οι αστερισμοί Λύρα, Αλώπηξ, Βέλος και Αετός, και προς Δ ο Βόρειος Στέφανος και ο Όφις. Ο Ηρακλής συνορεύει επίσης με τον Βοώτη, δηλ. συνολικά συνορεύει με εννέα αστερισμούς. Καταλαμβάνει μεγάλη έκταση στο βόρειο ημισφαίριο του ουρανού.
Είναι αμφιφανής στην Ελλάδα. Ο Ηρακλής διέρχεται εκ του μεσημβρινού γύρω στα μεσάνυκτα στις 20 Απριλίου ή περί τη 10η νυκτερινή της 20ής Μαΐου ή ακόμα την 8η εσπερινή στις 20 Ιουνίου κλπ., οπότε και αναγνωρίζεται εύκολα από τους γύρω του, άλλους αστερισμούς.
Ονομασίες και ιστορία
Οι αρχαίοι «γραμμοδετούντες» τους αστερισμούς σχημάτιζαν τον ήρωα Ηρακλή «γονυκλινή» υπό τον Δράκοντα και επί της Λερναίας Ύδρας, γι' αυτό και τον αστερισμό αυτό τον αποκαλούσαν επιπρόσθετα «ο εν γόνασι». Πιο συγκεκριμένα, ο Εύδοξος τον αποκαλεί «εν γούνασι», ενώ οι Ίππαρχος και Πτολεμαίος «εν γόνασι(ν)», ο Άρατος «Οκλάζων» (=ο γονατιστός) και «Είδωλον». Μέχρι το τέλος της κλασικής εποχής η ταύτιση της γονατιστής μορφής με τον ήρωα Ηρακλή ήταν περιστασιακή. Ο Ερατοσθένης σημειώνει: «ούτος, φασίν, Ηρακλής εστίν». Φαίνεται ότι η μορφή αυτού του αστερισμού λατρευόταν στην πρώιμη Φοινίκη ως προσωποποίηση του μεγάλου θαλάσσιου θεού Melkarth, γεγονός που σχετίζεται και με μια ελληνορωμαϊκή ταύτιση με τον ομόηχο Μελικέρτη ή '''Παλαίμονα.
Στα Λατινικά το όνομα «γονατιστός» αποδόθηκε ως Genuflexus, Genunixus, (In)Geniculatus (Βιτρούβιος), Ingenicla Imago, Ignota Facies (Μανίλιος), και με τα περιγραφικά Incurvatus in genu, Procidens, Prociduus, Procumbens in genua, Incumbens in genibus, Defectum sidus, Effigies defecta labore. Ακόμα, ήταν ο Saltator (ο άλτης). Ταυτίσεις με άλλα μυθολογικά πρόσωπα περιλαμβάνουν τους: Ιξίωνα, Προμηθέα, Λυκάονα, Θάμυρι, καθώς και τον άλλο μεγάλο ήρωα, τον Θησέα. Ακόμα και ο Bayer δίνει τον χαρακτηρισμό «είδωλον απευθές», άγνωστη εικόνα στον ουρανό, και το λατινικό Imago laboranti similis. Επίσης, το περσικό Ber zanu nisheste.
Η σύνδεση με τον ήρωα Ηρακλή πρωτοβρίσκεται στους «Καταστερισμούς», αν και ο Αβιηνός ισχυρίσθηκε ότι πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τον επικό ποιητή Πανύαση, τον συγγενή του Ηροδότου, περί το 500 π.Χ.. Η σύνδεση αυτή δίνει τις ονομασίες Κορυνήτης, κορυνηφόρος (από την κορύνη = ρόπαλο), Αμφιτρυωνιάδης (από τον κατά κόσμο πατέρα του Ηρακλέους), Τιρύνθιος ήρως, Οιταίος (από τον τόπο θανάτου του), Χάρωψ και τα λατινικά Alcides (Οβίδιος, από το αλκή = σθένος ή τον Αλκαίο, παππού του ήρωα), Clavator, Claviger (= ροπαλοφόρος), Cernuator (παλαιστής) και Aper (από τον αγριόχοιρο που έσφαξε). Τα ανεξήγητα ονόματα Pataecus, Epipataecus προέρχονται από την Αίγυπτο, το Maceris από τη Λιβύη και τα Desanaus, Desanes, Do(r)sanes ίσως από την Ινδία.
Οι `Αραβες απέδωσαν το λατινικό Saltator με το Al Rakis, ο Χορευτής, και το «εν γόνασι» με το Al Jathiyy a la Rukbataihi, που έδωσε με τη σειρά του τα Elgeziale rulxbachei, Alcheti hale rechabatih, Elzegeziale, Elhathi, Alchete, Alcheti για να καταλήξει στο Algiethi στους «Αλφόνσειους πίνακες» του 1521 και την «Αλμαγέστη» του 1515. Ωστόσο στην αρχική αραβική Αστρονομία ένας χώρος στα ουράνια που ταυτίζεται σήμερα με τμήματα του Ηρακλή, του Οφιούχου και του Όφι ονομαζόταν Raudah, το Λιβάδι, το βόρειο όριο του οποίου (το Nasak Shamiyy) ήταν οι αστέρες β και γ Ηρακλέους, η «Σειρά μαργαριταριών» των Σύρων. Η ομάδα των άστρων που αναγνωρίζεται στη σημερινή μορφή ως το ρόπαλο του ήρωα ήταν τα «πρόβατα στο Λιβάδι».
Οι απεικονίσεις της μορφής στους ιστορικούς άτλαντες των ουρανών είναι συνήθως ενός ροπαλοφόρου άνδρα με προβιά λιονταριού (τη λεοντή), με το δεξί του πόδι κοντά στον Βοώτη και το αριστερό πάνω στον Δράκοντα, μάλιστα η αντιστροφή της μορφής από τον Άρατο επέσυρε την κριτική του Ιππάρχου. Η ουράνια σφαίρα του Φαρνέζε δείχνει ένα νέο άνδρα γυμνό και γονατιστό, ενώ το Χειρόγραφο του Λέιντεν ένα όρθιο αγόρι με λεοντή αλλά με γκλίτσα βοσκού αντί για ρόπαλο. Αργότερα, με τους Bayer, Argelander, Heis, προστίθεται στην εικονογραφία ένα κλαδί μηλιάς (Ramus pomifer) από τον άθλο με τα χρυσά Μήλα των Εσπερίδων. Οι Γάλλοι κι οι Ιταλοί προχώρησαν παραπέρα την ιδέα και δημιούργησαν ολόκληρο ξεχωριστό αστερισμό, τον Rameau et Cerbere ή Ramo e Cerbero, που σήμερα δεν ανήκει στους επισήμως αναγνωρισμένους αστερισμούς.
Οι φωτεινότεροι αστέρες
Δια γυμνού οφθαλμού είναι ορατοί 144 αστέρες από 3ου έως 6ου μεγέθους, αυτού του αστερισμού. Ο Αργκελάντερ απέδιδε στον Ηρακλή 155 αστέρες ορατούς με γυμνό μάτι, ενώ ο Heis 227. Οι λαμπρότεροι είναι καταχωρημένοι στο κατάλογο της «Μαθηματικής Συντάξεως» του Πτολεμαίου (Αλμαγέστη), δηλαδή οι 6 αστέρες 3ου μεγέθους και οι 17 του 4ου μεγέθους.
Λοιπά αξιοσημείωτα στον αστερισμό
- Το ευρύτερα γνωστό «αξιοθέατο» του αστερισμού είναι το «Σφαιρωτό Σμήνος του Ηρακλέους», δηλαδή το σφαιρωτό σμήνος M13 ή NGC 6205, εύκολα ορατό με κιάλια (φαιν.μέγεθος 5,7), που περιέχει περίπου 1 εκατομμύριο αστέρες. Η απόστασή του από τη Γη υπολογίζεται σε 23.500 έτη φωτός και η διάμετρός του σε 150 έτη φωτός.
- Ωστόσο ο Ηρακλής διαθέτει και άλλο φωτεινό σφαιρωτό σμήνος, το M92 ή NGC 6341, φαιν.μεγέθους 6,5 και διαμέτρου 80 ετών φωτός, που απέχει από τη Γη 25.000 έτη φωτός, όσο περίπου και το Μ13.
- Ο αστέρας 14 Ηρακλέους ή Gliese 614, με φαιν.μέγεθος 6,67, φασμ.τύπο K0 V, απόλυτο μέγεθος 5,38 και απόσταση από τη Γη 59,21 έτη φωτός, έχει ένα πλανήτη που περιφέρεται γύρω του μία φορά κάθε 1619 ημέρες σε μέση απόσταση 2,5 AU και έχει μάζα υπερτριπλάσια εκείνης του Δία ή χιλιαπλάσια της μάζας της Γης. Αστέρας και πλανήτης πλησιάζουν το Ηλιακό Σύστημα με ταχύτητα 20 χιλιάδες χιλιόμετρα την ώρα.
- Ο αστέρας AM Ηρακλέους είναι κατακλυσμικός μεταβλητός από τους γνωστότερους, που έδωσε το όνομά του στον λεγόμενο επίσης και «πολικό τύπο» των κατακλυσμικών μεταβλητών («αστέρες τύπου AM Herculis»).
- Ο καινοφανής αστέρας Nova Herculis του 1991 σημείωσε την ταχύτερη αρχική πτώση λαμπρότητας που καταγράφηκε ποτέ για καινοφανή. Ανακαλύφθηκε στις 25 Μαρτίου 1991 από τον George Alcock στην Αγγλία.
- Το πλανητικό νεφέλωμα NGC 6210, με φαιν.μέγεθος 10 και σε απόσταση 6.500 ετών φωτός από τη Γη, είναι γνωστό στους ερασιτέχνες αστρονόμους ως «Χελώνα στο Διάστημα» ("Turtle in Space").
- Αρκετοί αλλά μάλλον αμυδροί είναι οι γαλαξίες του Ηρακλή, με πιο «φωτογενή» τον σπειροειδή NGC 6207, πολύ κοντά στο Μ13 όπως φαίνεται από τη Γη αλλά στην πραγματικότητα 2.000 φορές πιο μακριά από εμάς (46,3 εκατομμύρια έτη φωτός).
- Υπάρχει και σμήνος γαλαξιών με το όνομα «Σμήνος του Ηρακλέους», καθώς και το υπερσμήνος γαλαξιών 53W002.
- Ο 3C 336 είναι ένας από τους πρώτους κβάζαρ που ανακαλύφθηκαν.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ερατοσθένης, Καταστερισμοί ή Αστροθεσίαι: Εν Γόνασιν ή Ηρακλής
Η Μεγάλη Ληστεία του Καζίνο (ταινία)
Η Μεγάλη Ληστεία του Καζίνο (γαλλ. Melodie En Sous Sol) είναι μια αστυνομική περιπέτεια Γαλλικής παραγωγής του 1963 σε σκηνοθεσία Ανρί Βερνέιγ και πρωταγωνιστές τον Ζαν Γκαμπέν και τον Αλέν Ντελόν.
Πλοκή
Ο κατάδικος Σαρλ (Ζαν Γκαμπέν) αποφυλακίζεται μετά από 5ετή φυλάκιση, αλλά στο μυαλό του έχει την τέλεια νέα ιδέα, που θα του επιτρέψει να τα παρατήσει και να περάσει άνετα τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του.
Την "δουλειά" θα την κάνει σε ένα καζίνο στις Κάννες με βοηθό τον νεαρό Φρανσίς (Αλέν Ντελόν) που είχαν μοιραστεί ένα κελί στην φυλακή.
Τη νύχτα της ληστείας, ο Φρανσίς θα διαλύσει υπεροπτικά την σχέση με την Μπριγκίτε. Αφού τελειώσει η παράσταση, θα  κρύφτει στα παρασκήνια, έπειτα πηγαίνει  στην οροφή του  καζίνο και θα μπει μέσα στο σύστημα εξαερισμού του καζίνο και τελικά στο φρεάτιο του ανελκυστήρα. Άπο έκει θα περάσει στο δωμάτιο όπου γίνεται η καταμέτρηση, και θα ακινητοποίησει τους υπαλλήλους με την απειλή όπλου και στη συνέχεια θα ανοίξει την πόρτα και θά μέσα και ο Σαρλ, ο οποίος θα βάλει τα χρήματα σε δύο σάκους. Οι δυο τους θα φύγουν με συνολική λεία ένα δισεκατομμύριο φράγκα και ο Φρανσίς θα αναλάβει να κρύψει τα χρήματα σε ένα αποδυτήριο δίπλα από την πισίνα.
Διακρίσεις
Η ταινία είχε κερδίσει μια υποψηφιότητα για το Διεθνές Βραβείο Σάμιουελ Γκόλντγουιν το 1964.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ταινίες του 1963 Κατηγορία:Γαλλικές ταινίες Κατηγορία:Γαλλικές αστυνομικές θρίλερ ταινίες Κατηγορία:Γαλλόφωνες ταινίες Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Ανρί Βερνέιγ Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Γαλλία
Smart Fortwo
Το Smart Fortwo (επίσημα αναγράφεται ως smart fortwo) είναι ένα 2-θέσιο αυτοκίνητο πόλης της κατηγορίας Α, που παράγεται από τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία Smart, από τις 3 Οκτωβρίου 1998 έως σήμερα. Τον Μάρτιο του 2007 κυκλοφόρησε η δεύτερη γενιά του, ενώ η τρίτη γενιά του κυκλοφόρησε στις 22 Νοεμβρίου 2014. Σήμερα διατίθεται σε 46 χώρες διεθνώς. Έως τον Ιούλιο του 2013, είχαν κατασκευαστεί 1,5 εκατομμύριο αντίτυπα όλων των Fortwo, ενώ τον Ιανουάριο του 2015 ξεπέρασε τα 1,7 εκατομμύρια αντίτυπα. Το όνομα του μοντέλου αναφέρεται στον αριθμό των 2 θέσεών του.
Πρώτη γενιά (1998 - 2007)
Η δημιουργία του Smart Fortwo προήλθε από μια προσωπική ιδέα του πρόεδρου της ωρολογοποιίας Swatch Νίκολας Χάγιεκ (Nicolas Hayek) στα τέλη του 1992, που τελικώς υλοποιήθηκε σε συνεργασία με την Mercedes-Benz. Για περισσότερες λεπτομέρειες, δείτε Αρχική ιδέα για τη δημιουργία του Smart και πραγματοποίηση, στο σχετικό άρθρο.
Παρουσίαση και υποδοχή
Ακόμα και έτσι πάντως, το τελικό ντιζάιν δεν είχε ικανοποιήσει τις προσδοκίες του Hayek. Επιπρόσθετα, ενώ ο Hayek απαιτούσε διαρκώς την τοποθέτηση ενός ηλεκτροκινητήρα που να συνδέεται απευθείας με τους τροχούς ή έστω ενός υβριδικού συστήματος, η Daimler-Benz ακολούθησε μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση στο ζήτημα της οικονομίας καυσίμου και το τελικό μοντέλο έφερε έναν σχετικά συντηρητικό 3-κύλινδρο κινητήρα βενζίνης 599 cm³ με turbo. Έχοντας, επιπλέον, υποστεί πολλές απώλειες κερδών σε αυτή την συνεργασία, τελικά η Swatch αποφάσισε το 1998 να αποσυρθεί, πουλώντας το ποσοστό της στην Mercedes-Benz και έτσι η MCC έγινε εξ ολοκλήρου θυγατρική της. thumb|left|Κάθετη στάθμευση ενός Smart Fortwo I.
Αν και η αγορά αντέδρασε κάπως διστακτικά στην αρχή, κυρίως λόγω μιας διάχυτης ανησυχίας στο ευρύ κοινό σχετικά με την οδική ευστάθεια του Fortwo, η Mercedes-Benz συνέχισε να το υποστηρίζει, με μεγάλη και έξυπνη διαφημιστική καμπάνια, που τράβηξε το ενδιαφέρον του κοινού, συν την προσθήκη νέων κινητήρων και εκδόσεων. Γενικότερα, το αυτοκίνητο εντυπωσίασε με την οικονομία καυσίμου και την ευελιξία του στους δρόμους των ασφυκτικά μποτιλιαρισμένων πόλεων και ιδιαίτερα με την ικανότητα στάθμευσης ακόμα και στα πλέον απίθανα σημεία, προσφέροντας έτσι λύση στο τεράστιο πρόβλημα στάθμευσης στις μεγαλουπόλεις. Με μήκος αμαξώματος 2,5 ακριβώς μέτρα, ήταν το αυτοκίνητο με το μικρότερο μήκος παγκοσμίως και μάλιστα ήταν ικανό ακόμα και να σταθμεύει κάθετα ανάμεσα στα άλλα αυτοκίνητα. Το αποτέλεσμα όλων των παραπάνω παραγόντων, ήταν να πετύχει σταθερά υψηλές πωλήσεις στα επόμενα χρόνια.
Ονομασία
Ο εσωτερικός κωδικός του μοντέλο ήταν W450. Τα πρώτα 5 χρόνια, η στάνταρ 3-πορτη hatchback εκδοχή ονομαζόταν εμπορικά Smart City-Coupé, ενώ η έκδοση «ημι-κάμπριο», η οποία προστέθηκε τον Μάρτιο του 2000 και φέρει ηλεκτρικά ρυθμιζόμενη υφασμάτινη οροφή, Smart City-Cabrio. Το 2004 όμως, μετονομάστηκαν σε Smart Fortwo και Smart Fortwo Cabrio, από τον αριθμό των θέσεων στο εσωτερικό του μοντέλου, προκειμένου να τονιστεί η διαφορά με το καινούριο τότε 4-θέσιο Smart Forfour πρώτης γενιάς, του 2004 - 2006.
Ενεργητική και παθητική ασφάλεια
thumb|left|Μπροστινοί αερόσακοι οδηγού και συνοδηγού, μετά από άνοιγμα λόγω πρόσκρουσης, σε Smart Fortwo I. Όλα τα Smart Fortwo έφεραν εξ αρχής στάνταρ Σύστημα Αντιμπλοκαρίσματος Τροχών (ABS), Σύστημα Ελέγχου Πρόσφυσης (traction control system) και Σύστημα Ελέγχου Ευστάθειας (ESP). Το ESP στο Fortwo αναφερόταν ως TRUST (Traction & Stability) και είχε την ικανότητα να ελέγχει την ευστάθεια και την πρόσφυση του αυτοκινήτου, με τη βοήθεια των αισθητήρων του ABS και ενός αισθητήρα εγκάρσιας επιτάχυνσης. Μάλιστα ήταν ιδιαίτερα προηγμένο για την εποχή του, αφού εκτός της ικανότητας να ενεργοποιεί τα φρένα, ήταν εξ αρχής ικανό να επεμβαίνει και στον κινητήρα και στο πρόγραμμα τού κιβωτίου, ώστε να διατηρεί την σταθερότητα του αυτοκινήτου (έως τα μέσα της δεκαετίας του 2000 τα ESP των περισσότερων αυτοκινήτων μπορούσαν μόνο να φρενάρουν τους τροχούς). Τα μοντέλα με τον 599 cm³ αναφέρονταν σε όλα τα συστήματα ενεργητικής ασφάλειας με τον γενικότερο όρο Trust+ (Trust-Plus). thumb|right|Το ισχυρό ατσάλινο πλαίσιο Tridion του Smart Fortwo πρώτης γενιάς, σε φωτογραφία τον Ιανουάριο του 2004. thumb|right|Το ισχυρό ατσάλινο πλαίσιο Tridion του Smart Fortwo πρώτης γενιάς. Στη μαύρη πινακίδα κάτω δεξιά, αναγράφεται επίσημα και η ημερομηνία έναρξης της μαζικής παραγωγής του Smart Fortwo, στις 3 Οκτωβρίου 1998.
Όλα επίσης έφεραν στάνταρ 2 αερόσακους, οδηγού και συνοδηγού, ενώ από το 1999 διατέθηκαν και έξτρα πλευρικοί αερόσακοι στα καθίσματα, προστασίας πλευρών και κεφαλής (τύπου Combo). Επιπλέον, το σασί όλων των Smart Fortwo αποτελείται από δύο ιδιαιτέρως ασφαλή μέρη:
Στις πλευρικές συγκρούσεις, οι επιβάτες προστατεύονται και από το σχετικά υψηλό δάπεδο του αυτοκινήτου, ενώ λόγω του μικρού μεταξονίου (1,81 μέτρα) παρουσιάζει διαφορετική και πιο ασφαλή συμπεριφορά σε πλευρική πρόσκρουση, καθώς μέρος της ενέργειας απορροφάται και από τους δύο άξονες.
Παρά το μικρό μέγεθος του αυτοκινήτου, η δεξαμενή καυσίμων είχε τοποθετηθεί σε ασφαλές σημείο, μπροστά από τους πίσω τροχούς και καλυμμένο από το κάτω δάπεδο του αμαξώματος, και προς το κέντρο του σασί και κάτω από τα 2 καθίσματα (εν μέρει κάτω από την, φυσικά κεκλιμένη, πλάτη τους και εν μέρει κάτω από τη βάση τους), μειώνοντας έτσι δραστικά τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς μετά από οπίσθια πρόσκρουση. Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια ειδικά των Fortwo πρώτης γενιάς, ήταν ότι στα μοντέλα με κινητήρα βενζίνης το ντεπόζιτο βρισκόταν αριστερά, εν μέρει κάτω από το αριστερό κάθισμα και εν μέρει κάτω από το διάστημα ανάμεσα στα 2 καθίσματα. Αντιθέτως, σε όσα υπήρχε κινητήρας ντίζελ το ντεπόζιτο βρισκόταν δεξιά, εν μέρει κάτω από το δεξιό κάθισμα και εν μέρει κάτω από το διάστημα ανάμεσα στα 2 καθίσματα. Αυτή η διαφορά τοποθέτησης ίσχυε ανεξαρτήτως αν το μοντέλο ήταν αριστεροτίμονο ή δεξιοτίμονο.
Για λεπτομερή και έγχρωμη εικόνα της τοποθέτησης των δεξαμενών καυσίμων στα Smart Fortwo πρώτης γενιάς, καθώς και της μπαταρίας, των μπροστινών και πλευρικών αερόσακων, των προεντατήρων στις ζώνες ασφαλείας και των ενισχύσεων στο σασί, κάντε κλικ εδώ.
Χρωματισμοί
thumb|right|[[Πλευρά οδήγησης|Δεξιοτίμονο Smart Fortwo του 1999 - 2002 στο Ηνωμένο Βασίλειο, με «εθνική» βαφή στα πάνελ αμαξώματος.]]
Μια ξεχωριστή ιδιότητα του Smart Fortwo, όπως και όλων των μοντέλων της Smart, είναι τα έγχρωμα εξωτερικά πάνελ του αμαξώματος (body panels). Αποτελούνται από θερμοπλαστικά υλικά, ανακυκλώνονται πλήρως, διαθέτουν ελαστικότητα για να μην παραμορφώνονται σε προσκρούσεις με μικρή ταχύτητα, ενώ είναι και εναλλάξιμα. Αυτό σημαίνει ότι αν ο ιδιοκτήτης του Smart το επιθυμήσει, μπορεί να αλλάξει χρώμα στο αυτοκίνητό του εύκολα, αντκαθιστώντας τα αυθημερόν και με σχετικά μικρό κόστος. Πολλοί ιδιοκτήτες Smart Fortwo (ενίοτε και άλλων μοντέλων της εταιρείας) μάλιστα έχουν προβεί στη βαφή των body panels με άκρως εντυπωσιακούς και ευφάνταστους συνδυσμούς χρωμάτων και αποχρώσεων.
Αντιθέτως, ο κλωβός ασφαλείας Tridion φέρει εργοστασιακή βαφή αποκλειστικά σε μαύρο ή ασημί χρώμα, αν και κατά καιρούς έχουν υπάρξει κάποιες aftermarket βαφές σε διαφορετικά χρώματα. Σε πολλές χώρες μάλιστα, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα, ο επίσημος χρωματισμός που αναγράφεται στην άδεια κυκλοφορίας των μοντέλων της Smart είναι αυτός του κλωβού ασφαλείας Tridion. Αυτό προσφέρει στα μοντέλα της Smart το πρακτικό πλεονέκτημα ότι ο ιδιοκτήτης μπορεί να αλλάξει χρώμα αμαξώματος χωρίς να εμπλακεί στη διαδικασία αλλαγής της άδειας κυκλοφορίας.
Κινητήρες
thumb|left|Smart Fortwo του 1999 - 2002 στο [[Βερολίνο.]]
Ο αρχικός κινητήρας ήταν ένας 3-κύλινδρος σε σειρά (Ι3) 599 cm³, με turbo. Κατά το λανσάρισμα, απέδιδε 45 hp (33 kW) στις 5.250 στροφές το λεπτό στην έκδοση Pure (η μοναδική χωρίς κλιματισμό) και 55 hp (40 kW) στις 5.250 στροφές το λεπτό στην έκδοση Pulse. Σύντομα ακολούθησε η έκδοση Passion, με ακόμα ισχυρότερες ρυθμίσεις: στάνταρ 62 hp (45 kW) στις 5.250 στροφές το λεπτό και ένα πακέτο αναβάθμισης στους 71 hp (52 kW). To 1999, προστέθηκε η κορυφαία έκδοση Brabus, με ισχύ 75 hp (55 kW). Η κατανάλωση των βενζινοκινητήρων κυμαινόταν από 5,5 έως 6,5 λίτρα στα 100 χιλιόμετρα.
Τον Ιανουάριο του 2000, η παλέτα συμπληρώθηκε με τον κινητήρα OM660 turbodiesel, κυβισμού 799 cm³ και ισχύος 41 hp (30 kW), με Common-Rail-Diesel. Με κατανάλωση μόλις 3,8 λίτρα στα 100 χιλιόμετρα στην πρώτη γενιά, ήταν επίσημα ο κινητήρας ντίζελ με την μικρότερη κατανάλωση παγκοσμίως, καθώς και ο μικρότερου κυβισμού πετρελαιοκινητήρας παγκοσμίως.
Γενικότερα, όλοι οι κινητήρες της πρώτης γενιάς ήταν αλουμινένιοι 3-κύλινδροι σε σειρά, με 2 βαλβίδες και 2 μπουζί ανά κύλινδρο. Όλοι ήταν στο πίσω μέρος του αμαξώματος, κάτω από τα καθίσματα και εγκάρσια πάνω από τον πίσω άξονα. Μάλιστα ο αρχικός κινητήρας των 599 cm³ ήταν σχεδόν τετράγωνος και με βάρος μόλις 59 κιλά. Επίσης, όλα τα Smart Fortwo είναι πισωκίνητα, έχοντας έτσι τη διάταξη «όλα πίσω». Σε όλες τις εκδοχές ισχύος, η τελική ταχύτητα στα Fortwo πρώτης γενιάς περιοριζόταν ηλεκτρονικά στα 135 πραγματικά km/h (ένδειξη ταχυμέτρου 140 km/h), με εξαίρεση την κορυφαία έκδοση Brabus, που είχε κόφτη στα 150 km/h. Ο αεροδυναμικός συντελεστής Cd ήταν 0,37.
Κιβώτιο ταχυτήτων
thumb|right|Smart Fortwo της Γερμανικής Αστυνομίας, στο επίσημο μουσείο της Mercedes-Benz στη [[Στουτγάρδη.]]
Σε όλα τα έτη παραγωγής τους, η μοναδική μετάδοση όλων των Smart Fortwo 1ης γενιάς, ήταν ένα 6-τάχυτο ημι-αυτόματο σειριακό κιβώτιο ταχυτήτων, χωρίς συμπλέκτη, με έξτρα πλήρως αυτόματη λειτουργία. Το κιβώτιο αυτό σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από την εταιρεία Getrag, αποκλειστικά για την Smart. Ελέγχεται από έναν μικρό λεβιέ, που σπρώχνοντάς τον πάνω ανεβάζει ταχύτητα και σπρώχνοντάς τον κάτω κατεβάζει, αν και το κατέβασμα γίνεται και μόνο του - για την ακρίβεια όποτε χρειάζεται για να μην σβήσει η μηχανή.
Με επιπλέον 300 ευρώ (κατά την τότε ισοτιμία), μπορούσε να παραγγελθεί με πλήρως αυτόματο κιβώτιο, που είναι εύκολο πάντως να τοποθετηθεί και aftermarket, με κόστος 700 ευρώ. Το 6-τάχυτο αυτόματο κιβώτιο συνυπάρχει με το σειριακό, επομένως ο οδηγός μπορεί όποτε θέλει να επιλέγει με ποιο από τα δύο θα οδηγεί. Εμφανισιακά, το αυτόματο Fortwo ξεχωρίζει από ένα επιπλέον κουμπάκι στο πλάι του λεβιέ ταχυτήτων, που όταν ο οδηγός το πατάει, περνάει στην πλήρως αυτόματη λειτουργία, οπότε και εμφανίζεται ένα ψηφιακό «Α» στον πίνακα οργάνων. Στην ημι-αυτόματη λειτουργία, εμφανίζεται στο ίδιο σημείο ο ψηφιακός αριθμός της επιλεγμένης σχέσης, από το «1» έως το «6».
Εκδόσεις
thumb|right|Smart Fortwo της Γερμανικής Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, στο επίσημο μουσείο της Mercedes-Benz στη [[Στουτγάρδη.]] thumb|right|Smart Fortwo convertible πρώτης γενιάς, την άνοιξη του 2005, στο [[Τορόντο, Καναδάς.]]
Μοντέλα βενζίνης:
Μοντέλα Diesel:
Fortwo Cabrio: