cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Γεπίδες
Πριν την άφιξη των Ούννων
Οι σύγχρονοι ιστορικοί που γράφουν για την πρώιμη ιστορία των Γεπιδών, εφαρμόζουν μερικές φορές μία «μικτή επιχειρηματολογία», συνδυάζοντας την αφήγηση του Ιορδάνη με τα αποτελέσματα της αρχαιολογικής έρευνας. Ο ιστορικός Iστβάν Μπόνα λέει ότι η μάχη, που αναφέρεται στον πανηγυρικό, ήταν περίπου το 290 στην πρώην επαρχία της Δακίας, εξισώνοντάς την με τη μάχη που ανέφερε ο Ιορδάνης, με τη συμμετοχή τού Φαστίδα. Ωστόσο, ο αρχαιολόγος Kουρτ Χόρεντ την εξισώνει επίσης με τη μάχη, που περιλάμβανε τον Φαστίδα, και πρότεινε ότι η μάχη έλαβε χώρα ανατολικά των Καρπαθίων μετά το 248, και πριν από την αποχώρηση των Ρωμαίων από την επαρχία της Δακίας στις αρχές της δεκαετίας του 270. Ο Γουόλτερ Πολ λέει μόνο ότι η μάχη πρέπει να έγινε μεταξύ 248 και 291, και θα μπορούσε να ήταν εντός ή εκτός της καμπύλης των Καρπαθίων, αν και πιστεύει ότι είναι προφανές ότι πρέπει να έγινε στην περιοχή της πρώην ρωμαϊκής επαρχίας της Δακίας, στην Τρανσυλβανία.
Η ιστορία των Γεπιδών τον 4ο αι. είναι άγνωστη, διότι καμία γραπτή πηγή δεν τους ανέφερε κατά την περίοδο αυτή. Η σιωπή των ρωμαϊκών πηγών υποδηλώνει, ότι η πατρίδα τους δεν συνόρευε με τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Με βάση την αναφορά τού Ιορδάνη στα «δύσκολα βουνά» της γης των Γεπιδών, οι ιστορικοί την εντοπίζουν κοντά στα Καρπάθια, κατά μήκος των ανώτερων ρεμάτων τού ποταμού Τίσα, ή τού Δνείστερου, στα τέλη τού 3ου αι. . Η ακριβής ημερομηνία εγκατάστασης των Γεπιδών στη λεκάνη των Καρπαθίων δεν μπορεί να προσδιοριστεί ακριβώς. Ο αρχαιολόγος Iστβάν Μπόνα λέει ότι ήταν παρόντες στη βορειοανατολική περιοχή ήδη από τη δεκαετία του 260. Σύμφωνα με τον Κοριολάν Χ. Οπρεάνου, φαίνεται ότι έφτασαν γύρω στο 300. Οι αρχαιολόγοι Έστερ Ιστβάνοβιτς και Βαλέρια Κουλκσάρ γράφουν ότι κανένα αρχαιολογικό στοιχείο δεν τεκμηριώνει την παρουσία των Γεπιδών πριν από το 350 περίπου.
Τάφοι από τον 4ο αι. που έδιναν ξίφη, λόγχες και ασπίδες με σιδερένια προεξοχή ανακαλύφθηκαν σε νεκροταφεία μεταξύ των ποταμών Tίσα και Kόρος (στη σημερινή βορειοανατολική Ουγγαρία και τη βορειοδυτική Ρουμανία). Πολλοί μελετητές (συμπεριλαμβανομένων των Kουρντ Χόρεντ, Ιστβάν Μπόνα και Κοριολάν Χ. Οπρεάνου) αποδίδουν αυτούς τους τάφους σε πολεμιστές Γεπίδες. Τάφοι γυναικών από τα ίδια νεκροταφεία παρήγαγαν τεχνουργήματα —συμπεριλαμβανομένων χάλκινων και αργυρών αγκραφών, οστέινων κτενών και περονών (fibulae)— τα οποία είναι παρόμοια με αντικείμενα, που βρέθηκαν στα νεκροταφεία τού κοντινού πολιτισμού «Σαντάνα ντε Μούρες-Τσερνιάκοφ". Ο Iστβάν Μπόνα γράφει ότι η εξάπλωση αυτών των νεκροταφείων δείχνει, ότι οι Γεπίδες υπέταξαν τους Γερμανούς Victohali, οι οποίοι προηγουμένως κατοικούσαν στην ίδια περιοχή, πριν επεκταθούν προς τον ποταμό Mούρες στα μέσα του 4ου αι.
Εντός της Ουννικής Αυτοκρατορίας
Μία μεγάλη ομάδα διαφορετικών λαών από την περιοχή του Μέσου Δούναβη διέσχισε τον ποταμό Ρήνο και εισέβαλε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το 405 ή το 406. Αν και οι περισσότερες σύγχρονες πηγές απαριθμούσαν μόνο τους Βάνδαλους, τους Αλανούς και τους Σουηβούς μεταξύ των εισβολέων, σύμφωνα με τον Άγ. Ιερώνυμο, ο οποίος ζούσε στη Βηθλεέμ την εποχή εκείνη, συμμετείχαν και οι Γεπίδες στην εισβολή. Σύμφωνα με μία επιστημονική θεωρία, η μετανάστευση των Ούννων προς τα δυτικά, ανάγκασε τις φυλές να φύγουν από τη λεκάνη των Καρπαθίων, και να αναζητήσουν καταφύγιο στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Όποια και αν ήταν η ακριβής αλληλουχία των γεγονότων, η περιοχή τού Μέσου Δούναβη κυριαρχήθηκε στη συνέχεια από λαούς από την ανατολή, που συνδέονταν με τους Γότθους και τους Ούννους.
Ο Ιορδάνεις αναφέρει ότι ο Θορισμούνδ, ο βασιλιάς των Οστρογότθων, που υποτάχθηκε στους Ούννους, "κέρδισε μία μεγάλη νίκη επί των Γεπιδών", αλλά έπεσε στη μάχη. Η αναφορά τού Ιορδάνη υποδηλώνει ότι οι Γεπίδες αναγκάστηκαν να αποδεχτούν την κυριαρχία των Οστρογότθων, εντός της αναδυόμενης Ουννικής Αυτοκρατορίας. Ένας θησαυρός από χρυσά κοσμήματα, που βρέθηκε στο Σιμλέου Σιλβανιέι, ήταν κρυμμένος στις πρώτες δεκαετίες του 5ου αι., πιθανότατα σε σχέση με τους αγώνες που έληξαν με την υποταγή των Γεπιδών στους Ούννους. σύμφωνα με τον Iστβάν Μπόνα.
Κυάνιππος και Λευκονόη
Η Λευκονόη όμως υποπτευόμενη ότι ο σύζυγός της την απατούσε, τον παρακολούθησε κάποτε που αναχώρησε για πολυήμερο ταξίδι και κρύφτηκε σε μία λόχμη (δασότοπο κρυψώνα) για να τον κατασκοπεύει καλύτερα. Εκεί όμως την ανακάλυψαν τα κυνηγητικά σκυλιά του Κυάνιππου τα οποία και τη κατασπάραξαν. Όταν ο Κυάνιππος αναγνώρισε τη σύζυγό του, μέσα στην απελπισία του φόνευσε τους σκύλους και στη συνέχεια τους έκαψε στην ίδια φωτιά με τη σύζυγό του όπου εισήλθε και αυτός δίνοντας τέλος της ζωής του.
Γεπίδες
Εντός της Ουννικής Αυτοκρατορίας
Οι πολεμιστές Γεπίδες πολέμησαν στο πλευρό των Ούννων τις επόμενες δεκαετίες. Σύμφωνα με τον Ιορδάνη, ο Αττίλας ο Ούννος τιμούσε τον Αρδάρικ βασιλιά των Γεπιδών, και τον Βαλαμίρ βασιλιά των Οστρογότθων, «περισσότερο από όλους τους άλλους οπλαρχηγούς», που υποτάχθηκαν στους Ούννους, τη δεκαετία του 440, σύμφωνα με τον Ιορδάνη. Ο Γκοφέτ, σκεπτικιστής για τον Ιορδάνη, έχει προτείνει ότι «σκόρπια στοιχεία», συμπεριλαμβανομένων των περιγραφών τού ίδιου τού Αττίλα ως Γεπίδη, υποδηλώνουν ότι ο Aρδάρικ και οι Γεπίδες μπορεί να ήταν πιο σημαντικοί από τους Οστρογότθους υπό τον Αττίλα.
Κυάνιππος και Λευκονόη
Ο μύθος αυτός ήταν από τους σημαντικότερους που πρόβαλαν τόσο την άδικη υποψία και αποτελούσε ένα φραγμό – δίδαγμα στο βίο των αρχαίων Ελλήνων.
Γεπίδες
Εντός της Ουννικής Αυτοκρατορίας
Η συμμετοχή των Γεπιδών στις εκστρατείες των Ούννων κατά της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας τους έφερε πολλά λάφυρα, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη μίας πλούσιας αριστοκρατίας των Γεπιδών. Ειδικά, οι απομονωμένοι τάφοι αριστοκρατικών γυναικών τού 5ου αι. αποδεικνύουν τον πλούτο των ηγετών των Γεπιδών: φορούσαν βαριές αργυρές περόνες στους ώμους τους, περιδέραια από χάντρες, ασημένια βραχιόλια, μεγάλα χρυσά ενώτια και αργυρά κουμπώματα στα ρούχα τους και ζώνες. Ένας «αμέτρητος στρατός» υπό τη διοίκηση τού Aρδάρικ σχημάτισε τη δεξιά πτέρυγα τού στρατού τού Αττίλα τού Ούννου στη μάχη των Καταλαυνικών πεδίων το 451. Την παραμονή της κύριας συνάντησης μεταξύ συμμαχικών ορδών, οι Γεπίδες και οι Φράγκοι συναντήθηκαν μεταξύ τους, οι δεύτεροι μάχονταν για τους Ρωμαίους και οι πρώτοι για τους Ούννους, και φαίνεται ότι πολέμησαν ο ένας τον άλλον σε αδιέξοδο με 15.000 νεκρούς.
Κυάνιππος και Λευκονόη
Αναφορές
''[42] ΚΥΑΝΙΠΠΟΣ τῷ γένει Θετταλὸς ἐπὶ θήραν συνεχῶς ἐξῄει· ἡ δὲ νεόνυμφος αὐτοῦ ὑπολαβοῦσα διὰ τὸ πολλάκις ἐν ὕλαις μένειν συνήθειαν ἔχειν μεθ´ ἑτέρας κατ´ ἴχνος ἠκολούθησε τῷ Κυανίππῳ· καὶ ἔν τινι κατακρυβεῖσα συνδένδρῳ τὸ μέλλον ἀπεκαραδόκει. τῶν δὲ κλάδων σεισθέντων οἱ κύνες θηρίον εἶναι δόξαντες ὥρμησαν καὶ τὴν φίλανδρον ἀλόγου δίκην ζῴου διεσπάραξαν. ὁ δὲ Κυάνιππος τῆς ἀνελπίστου πράξεως αὐτόπτης γενόμενος ἑαυτὸν ἀπέσφαξεν· ὡς Παρθένιος ὁ ποιητής''
Γεπίδες
Εντός της Ουννικής Αυτοκρατορίας
Ο Αττίλας ο Ούννος απεβίωσε απροσδόκητα το 453. Οι συγκρούσεις μεταξύ των γιων του εξελίχθηκαν σε εμφύλιο πόλεμο, επιτρέποντας στους υποτελείς λαούς να ξεσηκωθούν σε εξέγερση. Σύμφωνα με τον Ιορδάνη, ο βασιλιάς των Γεπιδών, Aρδάρικ, ο οποίος «εξοργίστηκε, επειδή τόσα πολλά έθνη αντιμετωπίζονταν σαν σκλάβοι της χειρότερης κατάστασης», ήταν ο πρώτος, που πήρε τα όπλα εναντίον των Ούννων. Η αποφασιστική μάχη δόθηκε στον (άγνωστο) ποταμό Nεδάο στην Παννονία το 454 ή το 455. Στη μάχη, ο ενωμένος στρατός των Γεπιδών, Ρουγίων, Σαρματών και Σουηβών κατατρόπωσε τους Ούννους και τους συμμάχους τους, συμπεριλαμβανομένων των Οστρογότθων. Ήταν οι Γέπιδες, που ανέλαβαν την ηγεσία μεταξύ των παλαιών συμμάχων του Αττίλα, και ίδρυσαν ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ανεξάρτητα νέα βασίλεια, αποκτώντας έτσι την «πρωτεύουσα εκτίμηση που διατήρησε το βασίλειό τους για περισσότερο από έναν αιώνα». .
Κυάνιππος και Λευκονόη
Αναφορές
Κυανιππος και Λευκονοη Κατηγορία:Αρχαίοι Θεσσαλοί
Γεπίδες
Βασίλειο των Γεπιδών
εναλλ.=Map of Gepidia|δεξιά|μικρογραφία| Η Γεπιδία στη μεγαλύτερη εδαφική της έκταση. εναλλ.=A golden object decorated with small gems|δεξιά|μικρογραφία| Μία πόρπη ζώνης από τον [[Νεκρόπολη Απαχίδα|θησαυρό στην Aπαχίδα από τη βορειοδυτική περιοχή της Ρουμανίας.]] Μετά τη μάχη του Nεδάo η Ουννική Αυτοκρατορία διαλύθηκε, και οι Γεπίδες έγιναν η κυρίαρχη δύναμη στις ανατολικές περιοχές της Λεκάνης των Καρπαθίων. Σύμφωνα με τον Ιορδάνη, οι Γεπίδες «με τη δύναμή τους κέρδισαν μόνοι τους την επικράτεια των Ούννων, και κυβέρνησαν ως νικητές την έκταση όλης της Δακίας, απαιτώντας από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τίποτε περισσότερο από ειρήνη και ένα ετήσιο δώρο» μετά τη νίκη τους. Ο Αυτοκράτορας Μαρκιανός επιβεβαίωσε την ιδιότητά τους ως συμμάχων της Αυτοκρατορίας, και τους χορήγησε ετήσια επιδότηση 100 λιβρών χρυσού. Οι θησαυροί τού τέλους τού 5ου αι. που ανασκάφηκαν στην Aπαχίδα και στο Σομεσένι δείχνουν, ότι οι ηγεμόνες των Γεπιδών συσσώρευσαν μεγάλο πλούτο στο β' μισό τού αιώνα.
Οι Γεπίδες εντάχθηκαν σε έναν συνασπισμό, που σχηματίστηκε από τους Σουηβούς, τους Σκίρους, τους Σαρμάτες και άλλους λαούς, που ενώθηκαν ενάντια στους Οστρογότθους, που είχαν εγκατασταθεί στην Παννονία. Ωστόσο οι Οστρογότθοι κατατρόπωσαν τις ενωμένες δυνάμεις των εχθρών τους στη μάχη της Bόλια το 469. Αφού οι Οστρογότθοι έφυγαν από την Παννονία το 473, οι Γεπίδες κατέλαβαν το Σίρμιο (τώρα Σρέμσκα Μιτροβίτσα στη Σερβία), μία στρατηγικά σημαντική πόλη στον δρόμο μεταξύ Ιταλίας και Κωνσταντινούπολης.
Το 489 ο Θραυστίλας, ο βασιλιάς των Γεπιδών, προσπάθησε να εμποδίσει τους Οστρογότθους να περάσουν τον ποταμό Βούκα κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Θεοδώριχου τού Μεγάλου κατά της Ιταλίας, αλλά οι Οστρογότθοι κατατρόπωσαν τον στρατό του Θραουστίλα. Οι Γεπίδες έχασαν επίσης το Σίρμιο από τους Οστρογότθους, σύμφωνα με τον Γουόλτερ Πολ. Εν ολίγοις, σύμφωνα με τον Γουόλτερ Γκόφετ, ο γιος του Θραυστίλα, Θρασάρικ, «ανέκτησε τον έλεγχο τού Σιρμίου, αλλά πιθανώς υπό την υποκυριαρχία των Οστρογότθων». Ο Θεόδωρος ο Μέγας βάδισε στην Πιτζία για να ξεκινήσει μία εκστρατεία κατά των Γεπιδών, που είτε προσπάθησαν να καταλάβουν το Σίρμιο, είτε ήθελαν να απαλλαγούν από την επικυριαρχία του Θεοδώριχου το 504. Όταν ήρθε στην Πιτζία, έδιωξε τους Γεπίδες από το Σίρμιον χωρίς μεγάλη αντίσταση. Για κάποιο διάστημα οι Γεπίδες εγκατέλειψαν την πόλη, και έχτισαν καλές σχέσεις με τους Οστρογότθους υπό τον βασιλιά Ελεμούνδ. Αυτή η ασφάλεια προσέλκυσε μέρος των Ερούλων να καταφύγουν στη Γεπιδία από τη γειτονιά των επιθετικών Λανγοβάρδων. Ο Βάχo νυμφεύτηκε την κόρη τού Ελεμούνδ σε αντάλλαγμα.
Σε μία προσπάθεια να επωφεληθούν από το τέλος τού Θεοδώριχου τού Μεγάλου το 526, οι Γεπίδες εισέβαλαν στην περιοχή τού Σίρμιου το 528 ή το 530, αλλά ο Ουίτιγις τούς νίκησε.
Οι Γεπίδες έφτασαν στο αποκορύφωμα της δύναμής τους μετά το 537, όταν εγκαταστάθηκαν στην πλούσια περιοχή γύρω από το Σινγίδουνον (σημερινό Βελιγράδι). Για ένα μικρό χρονικό διάστημα, η πόλη Σίρμιον (σημερινή Σρέμσκα Μιτροβίτσα) ήταν το κέντρο του κράτους των Γεπιδών, και ο βασιλιάς Κουνιμούνδ έκοψε χρυσά νομίσματα σε αυτήν. Ο Ιουστινιανός Α΄, οργισμένος από την επέκτασή τους, έκανε συμμαχία με τους Λομβαρδούς, οι οποίοι, υπό τον βασιλιά Aλβοΐν, έφεραν μία καταστροφική ήττα στους Γεπίδες το 552. Μετά τη μάχη του Άσφελντ, ο Aλβοΐν είχε ένα ποτήρι φτιαγμένο από το κρανίο τού Κουνιμούνδ.
Το 539 το μεγαλύτερο μέρος τού βυζαντινού στρατού βρισκόταν στην Περσία, έτσι οι Γέπιδες και οι Ερούλοι λεηλάτησαν τη Μοισία, σκοτώνοντας τον masiter militum Κάλλουκ, ενώ ο Φράγκος βασιλιάς Θευδεβέρτ Α΄ επιτέθηκε στη Βόρεια Ιταλία. Σύμφωνα με τον Ιορδάνη, οι συγκρούσεις ήταν οι πιο αιματηρές από τον Αττίλα και οι Ρωμαίοι ήταν υποχρεωμένοι να πληρώσουν βαρείς φόρους, και να αναγνωρίσουν νέες ζώνες κατοχής των Γεπιδών. Ο Θουρισίνδ, νέος βασιλιάς της Γεπιδίας, επιχείρησε να εκδιώξει τους Λομβαρδούς από την Παννονία, και οι δύο λαοί ζήτησαν βοήθεια από τους Βυζαντινούς. Ο Ιουστινιανός Α' έστειλε τον στρατό του εναντίον των Γεπιδών, ωστόσο καταστράφηκε καθ' οδόν από τους Ερούλους και οι πλευρές υπέγραψαν διετή ανακωχή. Εκδικούμενος αυτό που ένιωθε ως προδοσία, ο Θουρισίνδ συνήψε συμμαχία με τους Κουτριγούρους, που κατέστρεψαν τη Μοισία πριν από το τέλος της ανακωχής. Οι Λανγοβάρδοι και ο ρωμαϊκός στρατός ενώθηκαν, και νίκησαν τους Γεπίδες το 551. Στη μάχη, ο γιος τού Aυδοΐν, ο Aλβοΐν σκότωσε τον γιο τού Θουρισίνδ, Tουρισμόνδ.
Παρακμή και τελευταίες καταγραφές
Οι Γεπίδες τελικά κατακτήθηκαν από τους Αβάρους στον πόλεμο Λομβαρδών-Γεπιδών του 567. Πολλοί Γεπίδες ακολούθησαν τον Aλβοΐν στην Ιταλία το 568 σύμφωνα με τον Παύλο τον Διάκονο, αλλά πολλοί παρέμειναν στην περιοχή τού παλαιού τους βασιλείου.
Το 630 ο Θεοφύλακτος Σιμοκάττης ανέφερε ότι ο Βυζαντινός Στρατός εισήλθε στην επικράτεια των Αβάρων και επιτέθηκε σε μία εορτή των Γεπιδών, αιχμαλωτίζοντας 30.000 Γεπίδες (δεν συνάντησαν κανέναν Άβαρο).
Πρόσφατη ανασκαφή στον ποταμό Tίσα στο Σζόλνοκ ανέδειξε έναν Γεπίδη ευγενή από έναν τάφο της περιόδου των Αβάρων, ο οποίος φορούσε επίσης τουρκο-αβαρικά ενδύματα, δίπλα στα παραδοσιακά γερμανικά ρούχα με τα οποία ήταν θαμμένος.
Τον 8ο αι. ο Παύλος ο Διάκονος απαριθμεί χωριά Γεπιδών, βουλγαρικά, σαρματικά, παννονικά, σουαβικά και νορικιανά χωριά στην Ιταλία, αλλά δεν γνωρίζουμε αν ο Παύλος εννοεί στη δική του εποχή ή απλώς αντιγράφει από μία παλαιότερη πηγή.
Αρχαιολογικοί χώροι
μικρογραφία| Χρυσό δαχτυλίδι με την επιγραφή +Omharus που βρέθηκε στην [[Νεκρόπολη Απαχίδα|Απαχίδα.]] Στους Γέπιδες έχουν αποδοθεί πολυάριθμοι αρχαιολογικοί χώροι. Οι πρώτες επιστημονικές ανασκαφές μίας τέτοιας αποδιδόμενης τοποθεσίας Γεπιδών έγιναν από τον Iστβάν Κοβάκ στο Μπαντ το 1906 και το 1907. Ωστόσο, η απόδοση μίας ακριβούς εθνότητας σε αρχαιολογικά ευρήματα αυτής της περιόδου, είναι μία δύσκολη και αμφισβητήσιμη μέθοδος.
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2012)">απαιτείται παραπομπή  ]
Γενετική έρευνα
Μία μελέτη που έγινε το 2022 διαπίστωσε, ότι από μητρο-γραμμική άποψη η κύρια μιτοχονδριακή καταγωγή ανήκει στην ομάδα της Βορειοδυτικής Ευρώπης, σύμφωνα με ιστορικά δεδομένα. Συγκεκριμένα, δείχνει ομοιότητες με δεδομένα που λαμβάνονται από τον πολιτισμό Βήλμπαρκ και τους Λανγοβάρδους. Βρέθηκε μόνο μία ασιατική καταγωγή, υποδεικνύοντας ότι οι Γεπίδες δεν αναμειγνύονταν με τους ασιατικούς πληθυσμούς σημαντικά. Τα δείγματα συλλέχθηκαν από 3 διαφορετικές τοποθεσίες, που βρίσκονται στο Καρέι-Μπάντολντ, Σάρντου και Βλάχα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Μεσαιωνική Σερβία Κατηγορία:Αρχαίοι Γερμανοί Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουγγρικά (hu)
Δοιδύη Λυδίας
Η Δοιδύη ήταν μια ελληνιστική πόλη της Λυδίας της Μικράς Ασίας.
Η ύπαρξή της πιστοποιήθηκε από μια επιγραφή που βρέθηκε στο σημερινό Palamut (κοντά στην Πέργαμο) που έγραφε οι εκ Δοιδύης Μακεδόνες στο 37ο έτος της βασιλείας του Ευμένους Β΄ (περ. 161/0 π.Χ.) στον μακεδονικό μήνα Περίτιο. Επρόκειτο για σελευκιδική αποικία, χωρίς όμως είναι γνωστός ο ιδρυτής της. Βρισκόταν βορείως της ατταλιδικής Απολλωνίδος. Μερικοί ερευνητές υποστήριξαν για ιδρυτές της πόλεως είτε τον Σέλευκο Α΄ είτε τον Αντίοχο Α΄ που εγκατέστησαν εκεί Μακεδόνες αποίκους. Υπήρχε επίσης η άποψη ότι η Δοιδύη ήταν παλαιότερα η ίδια η Απολλωνίς, αλλά τελικά επρόκειτο για ένα οχυρό που απείχε μόλις 500 μέτρα από την προαναφερθείσα πόλη.
Ως προς την τοποθεσία πιθανολογείται είτε να είναι το σημερινό Dereköy –απείχε μόλις 2 χιλιόμετρα βόρεια από την Απολλωνίδα- είτε το Jajakoy –με απόσταση επτά χιλιομέτρων βορείως της Απολλωνίδος.
Πηγές
Κατηγορία:Αρχαίες πόλεις της Λυδίας
Α.Π.Ο. Ελλάς Σύρου
Ο Αθλητικός Προοδευτικός Όμιλος «Ελλάς» Σύρου είναι ιστορικός αθλητικός σύλλογος από τη Σύρο. Ιδρύθηκε το 1929 αλλά αναγνωρίστηκε ως επίσημο σωματείο από την ΕΠΟ το 1946 με το όνομα Προοδευτικός Σύνδεσμος Φιλάθλων «Ελλάς». Είχε τμήματα ανδρικού και γυναικείου ποδοσφαίρου, στίβου, βολλευ και μπάσκετ. Η ανδρική ποδοσφαιρική του ομάδα έχει αγωνιστεί τρεις σεζόν στη Δ΄ Εθνική, ενώ η γυναικεία έχει παίξει και στην Α΄ Εθνική. Έχει χρώματα κυανόλευκα και έμβλημα την ελληνική σημαία. Αγωνίζεται στο "Δημοτικό Στάδιο Ερμούπολης", το οποίο έχει χλοοτάπητα και χτιστή κερκίδα χωρητικότητας 2.500 θεατών.
Ίδρυση και πρώτα φιλικά
Ο Προοδευτικός Σύνδεσμος Φιλάθλων «Ελλάς» Σύρου (ΠΣΦ Ελλάς) ιδρύθηκε το 1929 ως ποδοσφαιρικό σωματείο και το 1938 ως επίσημος σύλλογος από το Πρωτοδικείο με ιδρυτικό Δ.Σ. τους: Λεονταρίτη, Φλυτζάνη, Κορρέ, Ρουσονέλλο, Μουχτόπουλο. Μεταπολεμικά πρωτοαναφέρεται στις 10 Ιουνίου 1946, όταν έφερε 2-2 (0-2) σε φιλικό αγώνα με τον Α.Ο. Κηφισιάς. Αγωνίστηκαν οι: Μπούμπουλης, Σικαρόπουλος, Συρίγος, Σκορδής, Μελάνης, Χαλκιάς, Μπαλτάς, Λιγνός, Ξαγοράρης, Βεντούρης, Ρούσσος. Το Σεπτέμβριο του 1946 φιλοξένησε τον ισχυρό Ηλυσιακό από τον οποίο ηττήθηκε με 1-5, αν και προηγήθηκε με γκολ του Τόπακα. Το Νοέμβριο του ίδιου έτους έγινε δεκτή ως επίσημο σωματείο από την ΕΠΟ χωρίς να ενταχθεί σε κάποια τοπική Ένωση, αν και αρχικά μαζί με τον Άρη Σύρου είχαν ζητήσει να ενταχθούν στην "Ένωση Αιγαίου". Έτσι, η Ελλάς (και ο Άρης, ο οποίος όμως δεν επισημοποιήθηκε) βρέθηκε εκτός επίσημων ποδοσφαιρικών πρωταθλημάτων. Η μοναδική επίσημη διοργάνωση που μετείχε ήταν το Κύπελλο Ελλάδος.
Κατά τα άλλα έδινε μόνο φιλικά ματς, μόνη της ή με ενίσχυση ως "Μικτή Σύρου" με αντιπάλους διάφορες ομάδες του κέντρου που προσκαλούσε στο νησί, καθώς και με κλιμάκια της Εθνικής Ενόπλων. Επίσης, διοργάνωνε φιλικά τουρνουά, καλύπτοντας τα έξοδα φιλοξενίας των αντιπάλων. Επειδή δεν υπήρχε κοινόχρηστο γήπεδο, αναγκαζόταν να χρησιμοποιεί το γήπεδο της Στρατιωτικής Σχολής Εφέδρων, με αντίτιμο το 10% των εισπράξεων, γεγονός που καθιστούσε ασύμφορη την πρόσκληση συλλόγων και ανάγκασε τους διοικούντες να ζητήσουν το 1947 από το Υπουργείο Στρατιωτικών να τους παραχωρείται το γήπεδο δωρεάν. Ωστόσο, η κατάσταση αντί να βελτιωθεί χειροτέρευσε, μιας και κάποιες φορές δεν δινόταν καθόλου το γήπεδο, όπως στις 26 Οκτωβρίου 1949 όταν ματαιώθηκε ο επίσημος αγώνας Κυπέλλου Ελλάδος με τον Έσπερο Καλλιθέας, επειδή ο διοικητής δεν το έπέτρεψε τη χρήση του γηπέδου. Για το θέμα υπάρχουν συνεχείς παραστάσεις διαμαρτυρίας και τα επόμενα χρόνια από τον αντιπρόσωπο του Π.Σ.Φ. "Ελλάς" στην ΕΠΟ, Κων. Τζίτζη.
Η Ελλάς Σύρου ήταν δημοφιλής ομάδα και εκτός Σύρου, όπως αποδεικνύει ένα δημοψήφισμα που διοργάνωσε το Σεπτέμβριο του 1949 η Αθλητική Ηχώ μεταξύ των αναγνωστών της, οι οποίοι ψήφισαν το επαρχιακό σωματείο που συμπαθούσαν. Η "Ελλάς" πήρε την 6η θέση με 311 ψήφους, πίσω από την Παναχαϊκή, τον Διαγόρα Ρόδου, την Α.Ε. Καβάλας και τις δυο ομάδες του Βόλου, Ολυμπιακό και Νίκη, αφήνοντας πίσω της γνωστούς συλλόγους, όπως: Παναιτωλικός, Απόλλων Καλαμάτας, ΟΦΗ, Εργοτέλης Ηρακλείου, Παναιγιάλειος κ.ά.
Πορεία στο Κύπελλο Ελλάδος
Η Ελλάς μετείχε μόνο στο Κύπελλο Ελλάδος από τη σεζόν 1947-48. Συνήθως αποκλειόταν από τον α΄ γύρο αλλά είχε την ευκαιρία να δώσει ένα επίσημο ματς με κάποια ισχυρή ομάδα του κέντρου, στο οποίο δινόταν πανηγυρικός τόνος. Οι πρώτες παρουσίες της στο θεσμό ήταν οι ακόλουθες.
Το 1947-48, στην πρώτη συμμετοχή της, φιλοξένησε τον ισχυρό Φωστήρα, στις 16 Νοεμβρίου 1947, από τον οποίο ηττήθηκε με 1-4 (ημίχρονο 1-2 με γκολ του Γαβριήλ]. Ο πρώτος επίσημος αγώνας της ομάδας διαφημίστηκε με ειδική προκήρυξη που εξέδωσε η διοίκηση του συλλόγου, στο οποίο καλούσε τους φιλάθλους να έρθουν στο γήπεδο:
"Συριανοί, ένα όνειρο πολλών ετών πραγματοποιείται την προσεχήν Κυριακήν 16 τρέχοντος και ώραν 3μ.μ. Η "Ελλάς" ως σωματείον ανήκον εις την ΕΠΟ αγωνίζεται δια το Κύπελλον Ελλάδος μετά της ισχυράς ομάδας του Φωστήρος Αθηνών, α΄ κατηγορίας. Δεν πρέπει να λείψη κανείς από αυτόν τον αγώνα. Ενισχύσατε δια της παρουσίας σας το ηθικόν της ομάδος μας εις τον ιστορικόν αυτόν αγώνα.".
Το 1948-49 κληρώθηκε με τον Αστέρα Αθηνών, από τον οποίο συνετρίβη με 6-0 (4-0).
Το 1949-50 αποκλείστηκε χωρίς να αγωνιστεί. Είχε κληρωθεί με τον Έσπέρο Καλλιθέας και ο αγώνας ορίστηκε για τις 26 Οκτωβρίου 1949. Όμως, δεν δόθηκε το γήπεδο για τη διεξαγωγή του αγώνα και ο αγώνας ματαιώθηκε υπέρ του Εσπέρου.
Το 1950-51 κληρώθηκε με τον Αίαντα Σαλαμίνας. Ήταν η πρώτη φορά που πάλαιψε στα ίσα για την πρόκριση, χάνοντας 1-0 από γκολ που μπήκε στο 75΄. Οι Συριανοί υπέβαλαν ένσταση για τη διαιτησία, ισχυριζόμενοι πως ο διαιτητής σφύριξε τη λήξη δέκα λεπτά νωρίτερα.
Το 1951-52 κατάφερε για πρώτη φορά να προκριθεί στον επόμενο γύρο. Αρχικά, απέκλεισε τον Πανελευσινιακό με 1-0 (το γκολ στο 20΄ με πέναλτι) στη Σύρο και στη συνέχεια αντιμετώπισε στη Σαλαμίνα τον τοπικό Αίαντα, από τον οποίο ηττήθηκε με 5-1 (2-1).
Το 1952-53 αποκλείστηκε από τον συμπολίτη της Άρη Σύρου (1-2), ο οποίος μετείχε για πρώτη φορά στη διοργάνωση μετά την ένταξή του στην ΕΠΟ.
Το 1953-54 αποκλείστηκε πάλι από τον Άρη, με τον οποίο έκτοτε θα αγωνίζεται κάθε χρόνο στον α΄ γύρο, αφού ήταν η μοναδική άλλη επίσημη ομάδα στο νησί. Ηττήθηκε 2-3 στην παράταση, αν και προηγήθηκε 2-0 με τον Χατζηνιάν (10΄, 15΄).
Τέλος. το 1959-60 στον α΄ γύρο απέκλεισε τον Άρη με 4-0, και στη συνέχεια υποδέχτηκε στον Ατρόμητο Πειραιά αλλά δεν είναι γνωστό το σκορ.
Συγχώνευση με Άρη και επανίδρυση
Το 1968 η δικτατορία επέβαλε τη συγχώνευσή της με τον Άρη Σύρου, από την οποία δημιουργήθηκε ο Α.Ο. Σύρου. Το αντάλλαγμα ήταν η ένταξη του νέου συλλόγου στην Ε.Π.Σ. Πειραιώς, όπου ανέβηκε αμέσως τις κατηγορίες και έφτασε στη Β΄ Εθνική.
Τμήμα Ποδοσφαίρου γυναικών
Στα τέλη της δεκαετίας του '80 με αρχές της δεκαετίας '90, η Ελλάς διατηρούσε επιτυχημένη ομάδα γυναικείου ποδοσφαίρου, η οποία μετείχε στο Πρωτάθλημα Ελλάδας ποδοσφαίρου γυναικών. Τη σεζόν 1990-91 αγωνίστηκε στην Α΄ Εθνική κατηγορία, από την οποία υποβιβάστηκε.
Τμήμα Καλαθοσφαίρισης
Ο ΑΠΟ Ελλάς υπήρξε ιδρυτικό μέλος στην Ένωση Σωματείων Καλαθοσφαίρισης Κυκλάδων και κατέκτησε δύο φορές τον τίτλο στο πρωτάθλημα ανδρών.
Τμήμα Στίβου
Η Ελλάς Σύρου διατηρούσε τμήμα στίβου και έχει πάρει μέρος στους Αιγαιοπελαγίτικους Αγώνες Στίβου.
Πηγές
Κατηγορία:Ανενεργοί ελληνικοί σύλλογοι καλαθοσφαίρισης Κατηγορία:Ελληνικοί σύλλογοι στίβου Κατηγορία:Γυναικείες ποδοσφαιρικές ομάδες Ελλάδας Κατηγορία:Σωματεία Ε.Σ.Κ.Κ. Κατηγορία:Ιδρύσεις αθλητικών συλλόγων το 1929 Κατηγορία:Ιδρύσεις ομάδων καλαθοσφαίρισης σε άγνωστο έτος Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1929
Μπέιμπι μπούμερ
Οι Μπέιμπι μπούμερ (αγγλικά: Baby boomers, γνωστοί και ως μπούμερ) είναι όρος που έχει καθιερωθεί στην αγγλόφωνη αργκό αλλά πρόσφατα και στον πιο επίσημο προφορικό και γραπτό λόγο για τη δημογραφική ομάδα η οποία ακολουθεί την "Ήσυχη Γενιά" και προηγείται της "Γενιάς Χ". Η γενιά των μπέιμπι μπούμερ ορίζεται συνήθως ως τα άτομα που έχουν γεννηθεί ανάμεσα στο 1946 και το 1964. Τα περισσότερα χαρακτηριστικά που έχουν συσχετιστεί με τους μπούμερς δεν ισχύουν εκτός της Αμερικής και της Δυτικής Ευρώπης για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο κάτι που έχει ως αποτέλεσμα και το νόημα του όρου να μην είναι απόλυτα ομοιόμορφο.
Ως ομάδα, οι μπέιμπι μπούμερ ήταν πλουσιότεροι, πιο ενεργοί και πιο γυμνασμένοι από οποιαδήποτε προηγούμενη γενιά. Ήταν η πρώτη γενιά που είδε την κατάσταση του κόσμου να βελτιώνεται όσο μεγάλωνε. Ωστόσο, αυτή η γενιά έχει επίσης επικριθεί για τον υπερκαταναλωτισμό της, γεγονός το οποίο θεωρείται από άλλους ως υπερβολικός.
Στη δεκαετία του 1960 και του 1970, ένα σχετικά μεγάλος αριθμός ατόμων ενηλικιώθηκαν. Οι μεγαλύτεροι έκλεισαν τα 18 το 1964. Αυτοί, και εκείνοι γύρω τους, δημιούργησαν μια πολύ συγκεκριμένη ρητορική γύρω από την ομάδα τους και τις αλλαγές που επέφερε αριθμητικά το μέγεθος τους. Αυτή η ρητορική είχε σημαντικό αντίκτυπο στην αυτοαντίληψη των μπούμερ, καθώς και την τάση τους να ορίζουν τον κόσμο με βάση τις γενεές, το οποίο ήταν ένα σχετικά νέο φαινόμενο. Ο όρος μπέιμπι μπούμερ έχει περιγραφεί ποικιλοτρόπως.
Αξιοσημείωτα γεγονότα της εποχής που διαμόρφωσαν τον πολιτισμό των μπέιμπι μπούμερ της εποχής εκείνης είναι ο Ψυχρός Πόλεμος, διάφορα κινήματα (π.χ. περιβαλλοντικό - οικολογικό, αντιπολεμικό κλπ.) και άλλα. Μια γνωστή φράση για την απόρριψη ή διακωμώδηση συμπεριφορών που οι νέοι αποδίδουν στερεοτυπικά στους μπέιμπι μπούμερ είναι η OK Boomer.
Ορισμός
Το Κέντρο Ερευνών Πιου ορίζει τους μπέιμπι μπούμερ ως τα άτομα που γεννήθηκαν ανάμεσα στο 1946 και το 1964. Το Γραφείο Απογραφών των Ηνωμένων Πολιτειών ορίζει τους μπέιμπι μπούμερ ως "τα άτομα που γεννήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες από τα μέσα του 1946 μέχρι τα μέσα του 1964." Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο Αποθεματικών χρησιμοποιεί την χρονική κλίμακα 1946-1964 για να ορίσει τους μπέιμπι μπούμερ. Η Αυστραλιανή Στατιστική Υπηρεσία ορίζει τους μπέιμπι μπούμερ ως αυτούς που γεννήθηκαν μεταξύ του 1946 και του 1964, ενώ το Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών της Αυστραλίας ορίζει ως μπέιμπι μπούμερ αυτούς που γεννήθηκαν από το 1946 έως το 1964.
Στις ΗΠΑ, αυτή η γενιά μπορεί να διαιρεθεί σε δύο καλά ορισμένες ομάδες: τους "μπέιμπι μπούμερ της ηγετικής άκρης" (όρος ο οποίος αναφέρεται σε αυτούς που γεννήθηκαν ανάμεσα στο 1946 και το 1955), οι οποίοι ενηλικιώθηκαν κατά τα χρόνια όπου οι ΗΠΑ συμμετείχαν στις συγκρούσεις του Πολέμου του Βιετνάμ. Αυτή η ομάδα εκπροσωπεί 38.002.000 άτομα όλων των φυλών. Το άλλο μισό της γενιάς, οι "Ύστεροι μπούμερ", γεννήθηκαν από το 1956 έως το 1964. Αυτή η δεύτερη ομάδα περιλαμβάνει περίπου 37.818.000 άτομα, σύμφωνα με τα στατιστικά ζωντανών (δηλαδή μωρά που βγήκαν ζωντανά από την γέννα) γεννήσεων ανά ηλικία, μητέρα και φυλή για τα έτη του 1933-98 που δημοσίευσε το Εθνικό Κέντρο Στατιστικών Υγείας του Κέντρου Ελέγχου Νοσημάτων.
Ο Αμερικανικός όρος "Γενιά Τζόουνς" χρησιμοποιείται περιστασιακά. Αναφέρεται στα άτομα που γεννήθηκαν κατά προσέγγιση κατά τα έτη 1954 με 1964. Ο όρος χρησιμοποιείται συνήθως για να αναφερθεί στα τελευταία χρόνια της ομάδας των μπέιμπι μπούμερ και τα πρώτα χρόνια της Γενιάς Χ.
Οι ορισμοί για την χρονική θέση και διάρκεια της περιόδου των μπέιμπι μπούμερ διαφέρουν. Ο Λάντον Τζόουνς (1980) ορίζει την γενιά των μπέιμπι μπούμερ ως αυτούς που γεννήθηκαν κατά τα έτη 1946 με 1964, όταν οι ετήσιες γεννήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες ξεπέρασαν τις 4.000.000. Οι συγγραφείς Ουίλιαμ Στράους και Νιλ Χάου ορίζουν την γενιά των μπέιμπι μπούμερ ως αυτοί που γεννήθηκαν ανάμεσα στο 1943 και το 1960, οι οποίοι ήταν πολύ νέοι για να έχουν οποιαδήποτε προσωπική μνήμη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά αρκετά μεγάλοι ώστε να έχουν προσωπική μνήμη για το Αμερικανικό Υψηλό. Στο καναδέζικο κρατίδιο Οντάριο, ο Ντέιβιντ Φουτ, ορίζει την καναδική γενιά των μπέιμπι μπούμερ στα έτη 1947-1959 όπου οι ετήσιες γεννήσεις ξεπέρασαν τα 400.000 μωρά. Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι αυτοί οι αριθμοί είναι δημογραφικός ορισμός και αυτό μπορεί να μην είναι τόσο ξεκάθαρο πολιτισμικά.
Ο Νταγκ Άουραμ υποστηρίζει ότι η Καναδική έκρηξη εκδηλώθηκε το 1946-1964, αλλά ότι οι πολιτιστικοί "μπούμερ" γεννήθηκαν σε μια περίοδο ξεκινώντας από τα τελευταία χρόνια του Β΄ ΠΠ έως το 1955-56. Σημειώνει ότι εκείνοι που γεννήθηκαν στα χρόνια πριν από την πραγματική πληθυσμιακή έκρηξη είχαν και τη μεγαλύτερη επίδραση στους μπούμερ: μουσικοί όπως οι Μπιτλς, ο Μπομπ Ντίλαν και The Rolling Stones, καθώς και συγγραφείς όπως οι Τζακ Κέρουακ και Άλεν Γκίνσμπεργκ. Αυτοί ήταν λιγότερο ή περισσότερο μεγαλύτεροι από την γενιά των μπούμερ. Όσοι γεννήθηκαν στη δεκαετία του 1960 μπορεί να αισθάνονται αποκομμένοι από τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά τους μεγαλύτερους μπούμερ. Ο Μπέρναρντ Σαλτ ορίζει την αυστραλιανή γενιά των μπέιμπι μπούμερ ως αυτοί που γεννήθηκαν από το 1946 έως το 1961.
Μέγεθος και οικονομικό αντίκτυπο
Από το 1946 έως το 1964 γεννήθηκαν 76 εκατομμύρια Αμερικανοί, οι οποίοι εκπροσωπούν μια γενιά που είναι σημαντική αριθμητικά. Το 2004, οι βρετανοί μπέιμπι μπούμερ κατείχαν το 80% του πλούτου της χώρας και αγόραζαν το 80% όλων των πολυτελών αυτοκίνητα, το 80% των εισητηρίων για κρουαζιέρες και το 50% των προϊόντων περιποίησης της επιδερμίδας.
Εκτός από το μέγεθος της ομάδας, ο Στηβ Τζίλλον συνιστά ότι ένα χαρακτηριστικό που διαχωρίζει τους μπέιμπι μπούμερ από τις υπόλοιπες γενιές είναι ότι "σχεδόν από τη στιγμή της σύλληψής τους, οι μπούμερ αποσυντέθηκαν, αναλύθηκαν και ζητήθηκαν από τους σύγχρονους ηγέτες της αγοράς, ενισχύοντας την αίσθηση της γενεαλογικής ιδιαιτερότητας." Αυτό υποστηρίζεται από άρθρα τελών της δεκαετίας του 1940: άρθρα του 1948 από το Newsweek και το Τάιμ συνδέουν την δημογραφική έκρηξη με οικονομική έκρηξη.
Το κύμα της ηλικίας συνιστά οικονομική επιβράδυνση, όταν από το 2007-2009 οι μπούμερ άρχισαν να συνταξιοδοτούνται. Οι προβλέψεις για τη γήρανση του εργατικού δυναμικού των ΗΠΑ δείχνουν ότι μέχρι το 2020, το 25% των υπαλλήλων θα είναι τουλάχιστον 55 ετών.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, οι μπούμερ ήταν η μεγαλύτερη ομάδα ψηφοφόρων. Εκείνη την περίοδο αυξήθηκε η εισοδηματική ανισότητα. Από το 1979-2007, όσοι λάμβαναν το υψηλότερο 1% των εισοδημάτων είδαν τα εισοδήματα τους να αυξάνονται κατά 278%, ενώ ένα πολύ μεγαλύτερο ποσοστό (40% με 60%) είδαν τα εισοδήματα τους να αυξάνονται κατά 35%. Από το 1980, αφού η συντριπτική πλειοψηφία των μπέιμπι μπούμερ αποφοίτησε από τα κολέγια, το κόστος φοίτησης έχει υπερεξαπλασιαστεί (προσαρμοσμένα με βάση τον πληθωρισμό).
Μια έρευνα διαπίστωσε ότι σχεδόν το ένα τρίτο των πολυεκατομμυριούχων ερωτηθέντων μπέιμπι μπούμερ στις Ηνωμένες Πολιτείες προτιμούσαν να παραδώσουν την περιουσία τους σε φιλανθρωπικά ιδρύματα αντί να τη μοιράσουν στα παιδιά τους. Από αυτούς τους μπούμερ, το 57% πίστευε ότι ήταν σημαντικό για κάθε γενιά να κερδίσουν τα δικά τους χρήματα, ενώ το 54% πίστευε ότι ήταν σημαντικότερο να επενδύσουν στα παιδιά τους όσο μεγάλωναν.
Παραπομπές
Κατηγορία:Φράσεις επινοημένες στη δεκαετία του 1950 Κατηγορία:Δημογραφία των Ηνωμένων Πολιτειών Κατηγορία:Δημογραφία του Καναδά Κατηγορία:20ος αιώνας
Γενίτσαροι
thumb|150px|Νέοι Έλληνες γενίτσαροι σε [[τέμενος, Ζαν-Λεόν Ζερόμ, 1865]]
Οι γενίτσαροι (يڭيچرى,, που σημαίνει «νέος στρατιώτης») ήταν επίλεκτα σώματα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αρχικά συγκροτούνταν από αιχμαλώτους πολέμου και παιδιά χριστιανικών οικογενειών που εξαναγκάζονταν από μικρή ηλικία σε στρατιωτική υπηρεσία. Για τέσσερις αιώνες αποτέλεσαν την αιχμή της πολεμικής μηχανής της Αυτοκρατορίας και των σουλτάνων. Με τον καιρό εξελίχθηκαν σε παραστρατιωτικό κέντρο εξουσίας σε εσωτερικούς πολιτικούς και οικονομικούς αγώνες, πολλές φορές και κατά των ίδιων των σουλτάνων, μέχρι τις 15 Ιουνίου του 1826, οπότε και διατάχθηκε ο ολοκληρωτικός διωγμός τους, ο αποκαλούμενος Βακάι-ι-Χαϊριγιέ (Vakay-i-Hayriye) από τον σουλτάνο Μαχμούτ Β΄.
Ίδρυση
thumb|150px|Ο σουλτάνος [[Μουράτ Α΄, ιδρυτής του θεσμού των γενίτσαρων]] Το σώμα αυτό πρωτοσυστάθηκε από τον σουλτάνο Ορχάν, το 1327 ως πεζικά τάγματα ατάκτων, τα λεγόμενα «γιαγιά» (yaya). Σημειώνεται ότι ο οθωμανικός στρατός αρχικά αποτελούνταν από άτακτες ομάδες ιππέων τοπικών φυλών προσκείμενων στον σουλτάνο. Καθώς όμως το σουλτανάτο επεκτεινόταν, οι άρχοντες των φυλών αυτών διορίστηκαν «αφέντες των συνόρων» φέροντας τον τίτλο του «Ουτς μπέη» ή «Ούτσμπεη», προκειμένου αυτοί να διευρύνουν την επικράτεια. Όμως ο Ορχάν και ίδιαίτερα ο γιος του Οσμάν Α΄ αντιλήφθηκαν την ανάγκη μιας ιδιαίτερης και αφοσιωμένης στρατιωτικής μετακινούμενης δύναμης που θα εξασφάλιζε την αφοσίωση αλλά και την ισορροπία μεταξύ των φυλών. Έτσι από το 1338 υφίστανται τα πεζικά τάγματα «γιαγιά» και οι ιππείς που συγκροτούσαν το «μουσελέμ» (= ιππικό). Το 1362 ο σουλτάνος Μουράτ Α΄ επέβαλε τον «νόμο του ενός πέμπτου», γνωστό ως «Πεντζχίκ κανονού», εισάγοντας νέο φορολογικό σύστημα. Προέκταση αυτού ήταν και η εφαρμογή του επί των αιχμαλώτων. Έτσι κατ' απομίμηση του συγκροτηθέντος από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α΄ τον Κομνηνό βυζαντινού επίλεκτου τάγματος των «ανδρειωμένων αγγούρων» ξεκίνησε και η επιλογή των «νέων στρατιωτών» που γίνονταν με μορφή παιδομαζώματος και η οποία συστηματοποιήθηκε επί σουλτάνων Σελίμ Α΄ και Σουλεϊμάν Α΄, περί τον 15ο αιώνα. Η επιλογή γινόταν μεταξύ των χριστιανοπαίδων ηλικίας από 6-15 ετών, εξού και το όνομα παιδομάζωμα, ανά πενταετία ή συντομότερα αν υπήρχαν στρατιωτικές ανάγκες και κυρίως από τις επαρχίες της Βαλκανικής, εξαιρουμένων όμως της Κωνσταντινούπολης και της Ρόδου.
Οργάνωση
Γενίτσαροι βαθμοφόροι ήταν οι λεγόμενοι «Τουρνατζή μπασή» ή «τουρνατζή μπασήδες» που δρούσαν ως στρατολόγοι των ομορφότερων και ευρωστότερων παιδιών από τους καταλόγους που παρέδιδαν οι δημογεροντίες. Στη συνέχεια ακολουθούσε ο εξισλαμισμός και τα μεν ευφυέστερα παραχωρούνταν στη σουλτανική Αυλή, τα δε άλλα συγκροτούσαν τους ατζαμί ογλάν (= αδαείς, προπαιδευόμενοι) και εκπαιδεύονταν σε ειδικά στρατόπεδα στην ισλαμική πίστη, την πειθαρχία, την σκληραγωγία, μετά το πέρας των οποίων εισέρχονταν στο σώμα των γενιτσάρων.
Έτσι το (πρώτο) σώμα ήταν των νεοσυλλέκτων, το λεγόμενο «Ατζαμί οτζαγί», όπου μετά την κατ' άτομο ορκωμοσία εισέρχονταν στο τάγμα των γενίτσαρων, το λεγόμενο «Γενίτσερι οτζαγί», που αποτελούνταν αρχικά από 1.000 γενίτσαρους οργανωμένους σε 10 λόχους (μπελούκ), που καθένας περιελάμβανε 100 γενίτσαρους. Διοικητής του κάθε λόχου ήταν ο γιαγιάμπασι ή γιαγιάμπασης (διοικητής πεζικού). Κάθε λόχος επιτελούσε ειδική εργασία που λεγόταν «ορτά» ή «τζεμαάτ». Πολύ σύντομα οι λόχοι ορτάδων αυξήθηκαν ραγδαία. Παράλληλα αυτών ήταν και έτερη στρατιωτική οργάνωση, η λεγόμενη «Σεκμπάν Μπουλουκλερί» με 34 μπελούκ (λόχους) πεζικού και ένα λόχο ιππικού. Τελικά με την αύξηση του αριθμού των γενίτσαρων δημιουργήθηκε ακόμη μία στρατιωτική δύναμη, η λεγόμενη «Αγά Μπουλουκλερί», με συνολική δύναμη 62 μπελούκ. Έτσι στο απόγειο της δύναμης των γενίτσαρων υπήρχαν οι 100 τακτικές ορτάδες (των 100 ατόμων καθεμιά), το «Σεκμπάν Μπουλουκλερί Ορτασί», με 35 λόχους των 50 ατόμων έκαστος και το «Αγά Μπουλουκλερί Ορτασί» με 61 λόχους των 50 ατόμων έκαστος. Συνολική δύναμη 14.880 άνδρες.
Γενικός διοικητής όλων των μονάδων των γενίτσαρων ήταν ο «Γενίτσαρι Αγασί» ή «Γενίτσαρι Αγάς» που ήταν υπεύθυνος για τη στρατολόγηση των «ατζαμί», την εκπαίδευσή τους, τη συνεχή εκπαίδευση όλων των ταγμάτων, την ασφάλεια κατά τις μετακινήσεις τους, τη στρατιωτική τακτική, καθώς και για όλα τα θέματα διοικητικής μέριμνας (τροφοδοσίας, διανομής λαφύρων, πληρωμών κλπ). Τιμής ένεκεν τον τίτλο αυτό έφερε και ο σουλτάνος, αν και ήταν συμβολικά διοικητής του πρώτου ορτά (των ανακτόρων). Οι πληρωμές γίνονταν ανά τρίμηνο στα ανάκτορα (καπού). Παρά ταύτα, ο σουλτάνος, στους τελευταίους αιώνες, πήγαινε ο ίδιος στη διοίκηση των γενίτσαρων και λάμβανε από εκεί τον μισθό του διοικητού, του 1ου ορτά, για ανάπτυξη αφοσίωσης και πίστης των γενίτσαρων στο πρόσωπό του. Σημειώνεται ότι στους πρώτους αιώνες της δημιουργίας των οι σουλτάνοι ηγούνταν αυτών στις πολεμικές επιχειρήσεις.
Για τους γενίτσαρους απαγορεύονταν άλλο επάγγελμα καθώς και η δημιουργία οικογένειας και όλοι οι στρατολογημένοι εξισλαμίζονταν. Σταδιακά απέκτησαν μεγάλη πολιτική δύναμη έναντι των σουλτάνων. Οι γενίτσαροι, εξισλαμισθέντες πλέον, καθώς μάλιστα τίποτε δεν τους συνέδεε με την ομαλή οικογενειακή και κοινωνική ζωή, αφού λησμονούσαν γονείς και γενέτειρα γη, γίνονταν οι πιο φανατικοί πολεμιστές και θεωρούνταν οι καλύτεροι υπερασπιστές του εκάστοτε σουλτάνου.
Εξέλιξη
Στο διάστημα 1609-1635 αυξήθηκε δραστικά ο αριθμός των γενίτσαρων εις βάρος των σπαχήδων. Από 1.000 γενίτσαρους στην αρχή του θεσμού αυξάνονται σε πάνω από 100.000 (πεζικό), ενώ αντίστοιχα από 70.000 σπαχήδες μειώνονται σε λιγότερους από 9000 (ιππικό). Αυτό επιτυγχάνεται με το παιδομάζωμα (ηλικίες 5-8 ετών), χωρίς την έγκριση των Ουλεμά (εφαρμογή αλλαξοπίστισης - ντεβσιρμέ). Σκοπός είναι πλέον ο έλεγχος των απομακρυσμένων εδαφών (άμυνα) και όχι η περαιτέρω επέκταση.
Κατά το 1600, άρχισαν να εισέρχονται στα σώματα των γενίτσαρων και μουσουλμάνοι κυρίως με δωροδοκίες, ενώ κατά τον 17ο αιώνα το δικαίωμα εισδοχής έγινε κληρονομικό και η στρατολόγηση χριστιανών σταδιακά σταμάτησε. Μέχρι τον 19ο αιώνα ο θεσμός έχει πλέον εκφυλιστεί, καθώς μειώθηκε ακόμη και ο σεβασμός τους προς τον σουλτάνο. Πολλές φορές σήκωσαν κεφάλι ενάντια στο οθωμανικό κράτος και τους αξιωματούχους του, γυρεύοντας όλο και περισσότερα προνόμια και μισθούς. Έφθασαν ως την εκτέλεση ενός σουλτάνου.
Βακά-ι χαϊριγιέ
Το 1826, ο σουλτάνος Μαχμούτ Β΄ απαλλάχθηκε από τους απείθαρχους γενίτσαρους διατάζοντας τους πιστούς σπαχήδες του να τους σφαγιάσουν στους κοιτώνες τους.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Γενιτσαροι Κατηγορία:Σκλάβοι Κατηγορία:Τουρκικές λέξεις και φράσεις
Πειραιάς Ιπποθοωντίδας
Ο Πειραιεύς ή Πειραιάς (Πειραιεύς), (ο δήμος: Πειραιώς, Πειραιά), ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος της Ιπποθοωντίδας (περιοχή και φυλή της αρχαίας Αθήνας).
Ονομασία
Ο δήμος πήρε το όνομά του, σύμφωνα με μια εκδοχή από τον αρχικό νησιωτικό χαρακτήρα του Πειραιά και τη λέξη «περαιεύς», που σήμαινε ο «πορθμεύς» (αρχαίο ρήμα: περαιόω), δηλαδή αυτός που αναλάμβανε να περάσει, με πλοιάριο, τους επιβάτες από τη φαληρική ακτή στην απέναντι όχθη της τότε νήσου του Πειραιά. Σύμφωνα μάλιστα με τον Στέφανο τον Βυζάντιο, «πορθμεύς» λεγόταν όχι μόνο ο «πειραιεύς» αλλά και ο «πειραιός», ενώ με βάση τους Ι. Δραγάτση και Α. Χατζή το όνομα από προσηγορικό μεταβλήθηκε σταδιακά σε τοπωνυμικό. Η άποψη αυτή του Στέφανου του Βυζαντίου ενισχυόταν επίσης από την παράλληλη υπάρχουσα ονομασία «Πειραιός», με την ίδια έννοια, και του λιμανιού της αρχαίας Κορίνθου. Με την άποψη αυτή συμφωνούσαν και οι J. Schmidt και K. Wahrman (1929). Σύμφωνα όμως, με μια άλλη εκδοχή, το όνομα το δήμου παράγεται από τη λέξη «πέραν» (κατά την λέξη «αντιπέραν όχθη»), επειδή ανάμεσα στην νησίδα του Πειραιά και τις απέναντι ακτές, μεσολαβούσε τόπος ελώδης, το γνωστό «αλίπεδον».
Τοποθεσία του αρχαίου δήμου
thumb|300px|left|Χάρτης του Πειραιά το 1908 (από το έργο "Baedeker's Handbook of Greece", Leipzig.) Ο δήμος του Πειραιώς, ήταν δήμος του άστεως της Αθήνας. Το κέντρο του αρχαίου δήμου πιθανότατα βρισκόταν στο λόφο της Μουνιχίας.
Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή
Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος της Ιπποθοωντίδας φυλής, συμμετείχε με 9 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη (307/306 – 224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.) ο δήμος αντιπροσωπευόταν με 10 βουλευτές στη Βουλή των 600. Κατά την τέταρτη (201/200 π.Χ. – 126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.
Οι κάτοικοι του Πειραιώς
Ο δημότης του αρχαίου δήμου ονομαζόταν Πειραιεύς. Ο Πειραιάς έγινε το κεντρικό λιμάνι της Αθήνας τον πέμπτο αιώνα π.Χ., στη θέση του λιμανιού του Φαλήρου, κατά τη διάρκεια των Περσικών Πολέμων, όταν το οχύρωσε ο Θεμιστοκλής. Παυσανίας, «Ελλάδος περιήγησις», «Αττικά», 1, 2-3.: "ὁ δὲ Πειραιεὺς δῆμος μὲν ἦν ἐκ παλαιοῦ, πρότερον δὲ πρὶν ἢ Θεμιστοκλῆς Ἀθηναίοις ἦρξεν ἐπίνειον οὐκ ἦν• Φαληρὸν δέ—ταύτῃ γὰρ ἐλάχιστον ἀπέχει τῆς πόλεως ἡ θάλασσα—, τοῦτό σφισιν ἐπίνειον ἦν, καὶ Μενεσθέα φασὶν αὐτόθεν ταῖς ναυσὶν ἐς Τροίαν ἀναχθῆναι καὶ τούτου πρότερον Θησέα δώσοντα Μίνῳ δίκας τῆς Ἀνδρόγεω τελευτῆς. Θεμιστοκλῆς δὲ ὡς ἦρξε—τοῖς τε γὰρ πλέουσιν ἐπιτηδειότερος ὁ Πειραιεὺς ἐφαίνετό οἱ προκεῖσθαι καὶ λιμένας τρεῖς ἀνθ᾽ ἑνὸς ἔχειν τοῦ Φαληροῖ—τοῦτό σφισιν ἐπίνειον εἶναι κατεσκευάσατο• καὶ νεὼς καὶ ἐς ἐμὲ ἦσαν οἶκοι καὶ πρὸς τῷ μεγίστῳ λιμένι τάφος Θεμιστοκλέους. φασὶ γὰρ μεταμελῆσαι τῶν ἐς Θεμιστοκλέα Ἀθηναίοις καὶ ὡς οἱ προσήκοντες τὰ ὀστᾶ κομίσαιεν ἐκ Μαγνησίας ἀνελόντες• φαίνονται δὲ οἱ παῖδες οἱ Θεμιστοκλέους καὶ κατελθόντες καὶ γραφὴν ἐς τὸν Παρθενῶνα ἀναθέντες, ἐν ᾗ Θεμιστοκλῆς ἐστι γεγραμμένος. [1.3] θέας δὲ ἄξιον τῶν ἐν Πειραιεῖ μάλιστα Ἀθηνᾶς ἐστι καὶ Διὸς τέμενος• χαλκοῦ μὲν ἀμφότερα τὰ ἀγάλματα, ἔχει δὲ ὁ μὲν σκῆπτρον καὶ Νίκην, ἡ δὲ Ἀθηνᾶ δόρυ. ἐνταῦθα Λεωσθένην, ὃς Ἀθηναίοις καὶ τοῖς πᾶσιν Ἕλλησιν ἡγούμενος Μακεδόνας ἔν τε Βοιωτοῖς ἐκράτησε μάχῃ καὶ αὖθις ἔξω Θερμοπυλῶν καὶ βιασάμενος ἐς Λάμιαν κατέκλεισε τὴν ἀπαντικρὺ τῆς Οἴτης, τοῦτον τὸν Λεωσθένην καὶ τοὺς παῖδας ἔγραψεν Ἀρκεσίλαος. ἔστι δὲ τῆς στοᾶς τῆς μακρᾶς, ἔνθα καθέστηκεν ἀγορὰ τοῖς ἐπὶ θαλάσσης—καὶ γὰρ τοῖς ἀπωτέρω τοῦ λιμένος ἐστὶν ἑτέρα—, τῆς δὲ ἐπὶ θαλάσσης στοᾶς ὄπισθεν ἑστᾶσι Ζεὺς καὶ Δῆμος, Λεωχάρους ἔργον. πρὸς δὲ τῇ θαλάσσῃ Κόνων ᾠκοδόμησεν Ἀφροδίτης ἱερόν, τριήρεις Λακεδαιμονίων κατεργασάμενος περὶ Κνίδον τὴν ἐν τῇ Καρικῇ χεῤῥονήσῳ. Κνίδιοι γὰρ τιμῶσιν Ἀφροδίτην μάλιστα, καί σφισιν ἔστιν ἱερὰ τῆς θεοῦ• τὸ μὲν γὰρ ἀρχαιότατον Δωρίτιδος, μετὰ δὲ τὸ Ἀκραίας, νεώτατον δὲ ἣν Κνιδίαν οἱ πολλοί, Κνίδιοι δὲ αὐτοὶ καλοῦσιν Εὔπλοιαν. [1.4] ἔστι δὲ καὶ ἄλλος Ἀθηναίοις ὁ μὲν ἐπὶ Μουνυχίᾳ λιμὴν καὶ Μουνυχίας ναὸς Ἀρτέμιδος ". Προηγουμένως ο τύραννος Ιππίας είχε οχυρώσει κι αυτός τον λόφο της Μουνιχίας. Στην κλασική εποχή ο δήμος άρχισε να επεκτείνεται με βάση το αρχιτεκτονικό–ρυμοτομικό σχέδιο, σε ορθογώνιο σχήμα, το οποίο σχεδίασε ο Ιππόδαμος ο Μιλήσιος.
Μουνιχία
Ο Στράβων μιλά για την περιοχή του Πειραιά ως μια ακτή γεμάτη με κοιλότητες και υψώματα, κατάλληλα προς κατοίκηση. Ο λόφος της Μουνιχίας που κατηφόριζε προς τη θάλασσα, ήταν καλυμμένος με σπίτια, σύμφωνα με τα σχέδια από τον ίδιο αρχιτέκτονα που διακρίνονταν για την ομορφιά τους.
Αρχαία θέατρα του Πειραιά
thumb|250px|left|Το [[Αρχαίο θέατρο Ζέας|αρχαίο θέατρο της Ζέας, δίπλα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά.]]
Θέατρο του Διονύσου
Θέατρο της Ζέας
Ακρόπολη
Στην Μουνιχία βρισκόταν η ακρόπολη του Πειραιά στην οποία κατέληγε και ένας δρόμος, ο οποίος ξεκινούσε από την Ιπποδάμεια Αγορά.
Πολεοδομική Μελέτη Πειραιώς
Το αρχετυπικό ιπποδάμειο σύστημα ή σχέδιο, αναφερόμενο διαχρονικά και ως «διαμαντένιο πλέγμα», το οποίο επινόησε και εφάρμοσε για τον Πειραιά, στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ., (το 460 π.Χ.) ο Ιππόδαμος ο Μιλήσιος απετέλεσε την πρότυπη πολεοδομική μελέτη για πολλές από τις μεταγενέστερες γνωστές πόλεις της κλασικής εποχής. Με μια σειρά από ευρείες και ευθείες οδούς, οι οποίες τέμνονταν σε γωνίες 45 και 135 μοιρών, σχεδίασε την «ιδανική πόλη» για 10.000 πολίτες διαιρεμένους σε τρεις τάξεις (στρατιώτες, τεχνίτες και αγρότες ή/και ευγενείς), με τη γη διαμοιρασμένη επίσης σε τρεις κατηγορίες (ιερή, δημόσια και ιδιωτική). Με βάση την «Πολεοδομική Μελέτη Πειραιώς» (451 π.Χ.) κατασκευάστηκαν «γειτονιές», με μικρές ομάδες σπιτιών. Σύμφωνα με τις αρχαιολογικές ανασκαφές, σε τμήματα οικιών και αρχαίων οδών συμπληρώθηκαν οι γνώσεις των αρχαιολόγων για το πολεοδομικό ιπποδάμειο σύστημα, καθώς και την τοπογραφία της αρχαίας πόλης. Τα τμήματα του αρχαίου οικισμού άρχισαν να αποκαλύπτονται στην περίοδο 2000-2009. Το ακριβές σχέδιο του οικισμού δεν είναι πάντως ακόμα γνωστό, καθώς την ισοπέδωσε ο Σύλλας, ενώ η κατασκευή του σύγχρονου λιμανιού προκάλεσε επίσης καταστροφές σε τμήμα του οικοδομικού ιστού του αρχαίου οικισμού. Σώζεται η περιγραφή του Αριστοτέλη: «Ιππόδαμος εύρε την των πόλεων διαίρεσιν και τον Πειραιά κατέτεμε». Η εκτέλεση του όλου έργου φαίνεται ότι διήρκεσε 60 χρόνια και απασχόλησε πολλούς ειδικούς και τεχνίτες, από όλη την Ελλάδα.
Ιπποδάμειος Αγορά του Πειραιά
Η Αγορά του Πειραιά, η οποία λεγόταν και Αγορά των Δημοτών (Ελευθέρων), ονομάστηκε Ιπποδάμειος Αγορά του Πειραιά καθώς είχε σχεδιαστεί από τον Ιππόδαμο με μακρείς δρόμους, πλατείες και ευθείες, οι οποίες δημιούργησαν για την Αγορά αυτή, μια εικόνας, η οποία ήταν σε πλήρη και σαφέστατη αντίθεση με την Αρχαία Αγορά της Αθήνας, με τα στενά και δαιδαλώδη δρομάκια της. Στην Αγορά αυτή του Πειραιά έφθαναν τα εμπορεύματα από το εξωτερικό, αφού πληρωνόταν «τέλος εκτελωνισμού» ίσο με το 1/50 της αξίας τους. Η Ιπποδάμειος Αγορά δεν σώζεται, ακόμη και η θέση της αμφισβητείται. Ανεγέρθηκε στο κέντρο της εσωτερικής πόλης, παρόλο που υπήρχε και άλλη προγενέστερη Αγορά κοντά στο λιμάνι, καθώς το εσωτερικό μέρος του Πειραιά αποτελούσε ξεχωριστό τμήμα από το λιμάνι. Η Ιπποδάμειος Αγορά διασταυρωνόταν με μία κεντρική οδό, που έφθανε μέχρι την οπίσθια πλευρά του θεάτρου, που οικοδομήθηκε στα τέλη του 3ου αι. π.Χ. και με μία άλλη οδό παρελάσεως των εκκλησιαστικών πομπών, η οποία ήταν κάθετη στην πρώτη. Η δεύτερη αυτή οδός ξεκινούσε από το μυχό του κεντρικού λιμένα, περνούσε από τον οίκο των Διονυσιαστών και κατέληγε διαμέσου της αγοράς στο ιερό της Μουνιχίας Αρτέμιδος. Επίσης στο τείχος του πολεμικού λιμανιού της Ζέας, υπήρχε πύλη προς την Ιπποδάμειο Αγορά. Η Ιπποδάμειος Αγορά περιβαλλόταν από ιδιωτικές οικίες και δημόσια οικοδομήματα, η ακριβής θέση των οποίων παραμένει άγνωστη. Υπήρχαν ιερά και βωμοί, από τα οποία είναι γνωστό προς το παρόν μόνο το ιερό της Εστίας, και επίσης Αγορανόμοιο, για τη ζύγιση των τροφίμων, τον έλεγχο των τιμών, τις νοθεύσεις και τις αποκρύψεις. Στην περιοχή της υπήρχαν επίσης διάφοροι τάφοι μεταξύ των οποίων του Θράσωνα.
Τα λιμάνια του Πειραιά
Ο δήμος ήταν εξοπλισμένος, μαζί με το πιο σημαντικό λιμάνι της πόλης το «Κεντρικόν» με τρία λιμάνια στην περιοχή της Ακτής, σημερινής πειραϊκής χερσονήσου. Κατά την αρχαιότητα το λιμάνι του Κανθάρου (τμήμα στο σημερινό κεντρικό λιμάνι), ήταν ο μεγαλύτερος πολεμικός λιμένας της Αθήνας, ακολουθούσε ως δεύτερος μεγαλύτερος πολεμικός λιμένας το λιμάνι της Ζέας (σημερινή Μαρίνα Ζέας ή Πασαλιμάνι) και το λιμάνι της Μουνιχίας (σημερινό Μικρολίμανο ή Τουρκολίμανο), το μικρότερο από αυτά:
Άλκιμον Ακρωτήριον–Τάφος Θεμιστοκλή
Στις εκβολές του τελευταίου λιμανιού, στα δεξιά, ήταν το Άλκιμον Ακρωτήριον, αριστερά προς την Ηετιώνεια. Στο Άλκιμον βρισκόταν ο τάφος του Θεμιστοκλή, του οποίου τα οστά μεταφέρθηκαν από την Μαγνησία του Μαιάνδρου. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή του 19ου αιώνα, η τοποθεσία του τάφου ήταν ο «Άλκιμους» και πιστευόταν ότι ήταν το όνομα ενός χωριού ή δήμου της Αττικής της Λεοντίδας φυλής, το οποίο βρίσκονταν στα ανατολικά του Πειραιά και τα ερείπια αυτού του χωριού πίστευαν ότι φαίνονταν ακόμα. Πάντως ο μόνος, προς το παρόν, γνωστός δήμος της Λεοντίδας στα ανατολικά του Πειραιά, με παρεμφερές όνομα, αλλά σε αρκετά μακρινή απόσταση από τον Πειραιά, είναι ο δήμος Αλιμούς.
Εορτές
Τα Μουνίχια ήταν η πιο σπουδαία από τις ετήσιες εορτές, που διεξάγονταν στον αρχαίο Πειραιά. Γίνονταν, στις 16 του μήνα Μουνιχιώνα, (συμπίπτει με τη σύγχρονη 1η Απριλίου), προς τιμή της Μουνιχίας Αρτέμιδος, στο Ιερό της Μουνιχίας Αρτέμιδος το οποίο βρισκόταν στον ομώνυμο λόφο της Μουνιχίας. Οι εορτές αυτές πιθανώς προήλθαν από τον μυθικό ήρωα Μούνιχο και μεταγενέστερα πραγματοποιούνταν ταυτόγχρονα με τις επίσης ετήσιες εορτές των «επινίκιων» της Ναυμαχίας της Σαλαμίνας.
Κατά τους κλασσικούς χρόνους, οι Θράκες, οι οποίοι είχαν μετοικήσει στην Αθήνα γιόρταζαν στον Πειραιά τα Βενδίδεια προς τιμήν της θρακικής θεότητας Βένδειας τη 19η ημέρα του μήνα Θαργηλιώνα, γιορτή στην οποία αναφέρεται ο Πλάτων στο έργο του «Πολιτεία». .
Επίσης μια ημέρα πριν από τα Παναθήναια έφηβοι που συμμετείχαν στα Βενδίδεια μεταφέρονταν με συνοδεία από καβαλάρηδες, με ένα άλογο για κάθε φυλή, με δάδες από το Πρυτανείο της Αθήνας προς το ναό της θεάς στον Πειραιά.
Σπηλιά Αρετούσας
Ένα τεχνητό υδραυλικό έργο, το οποίο είναι μέσα σε ένα βαθύ όρυγμα-σπήλαιο, με τη μεταγενέστερη ονομασία Σπηλιά Αρετούσας, βρίσκεται στη δυτική πλευρά της κορυφής του λόφου της Μουνιχίας, γνωστού σήμερα ως λόφου του Προφήτη Ηλία στην Καστέλλα (Πειραιά). Οι ως τώρα αρχαιολογικές έρευνες θεωρούν ότι πρόκειται πιθανώς για δεξαμενή ή/και υδραγωγείο. Οι είσοδοι στην σπηλιάς αυτής, είναι κλειστές και περιφραγμένες πίσω από τις εγκαταστάσεις των υφισταμένων νεότερων υδατοδεξαμενών.
Σηράγγιον
Το Σηράγγιον ή Σηραγγείον ή Σήραγγα, είναι επίσης μια σπηλαιώδης κατασκευή ή/και υπόγεια δίοδος, στην ανατολική πλευρά της Καστέλλας, σε απότομη βραχώδη ακτή, πάνω από τη θάλασσα, στη σημερινή θέση «Βοτσαλάκια».