cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ιβάνα Λούκοβιτς
Καριέρα
Το 2013, η Λούκοβιτς αποφάσισε να επιστρέψει στη Σερβία και την ΟΟΚ Κολουμπάρα. Στην Κολουμπάρα παρέμεινε μόλις για λίγους μήνες, καθώς στις αρχές του 2014, η Λούκοβιτς μεταπήδησε στην Τουρκία για λογαριασμό της Ερέγλι Μπελεντίγιε. Στην ομάδα της Τουρκίας παραμένει μέχρι και σήμερα.
Διεθνείς συμμετοχές
Η Ιβάνα Λούκοβιτς είναι διεθνής με την εθνική ομάδα πετοσφαίρισης γυναικών της Σερβίας με τη φανέλα της οποίας έχει πραγματοποιήσει αρκετές συμμετοχές, τόσο σε επίπεδο νεανίδων όσο και σε επίπεδο γυναικών. Το 2010 κατέκτησε με την Εθνική Σερβίας το χρυσό μετάλλιο στο Βαλκανικό πρωτάθλημα νεανίδων και το 2009 το ασημένιο μετάλλιο στο Παγκόσμιο αλλά και το Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα νεανίδων.
Πηγές
Κατηγορία:Σέρβοι πετοσφαιριστές Κατηγορία:Πετοσφαιρίστριες ΟΣΦΠ
Κυριάκος Αμοιρίδης
Ο Κυριάκος Αμοιρίδης (30 Σεπτεμβρίου 1957 – 26 Δεκεμβρίου 2016) ήταν Έλληνας διπλωμάτης που υπηρέτησε ως πρέσβης της Ελλάδας στη Λιβύη και τη Βραζιλία. Αναφέρθηκε ως αγνοούμενος στις 28 Δεκεμβρίου 2016 ενώ υπηρετούσε στη Βραζιλία και το πτώμα του βρέθηκε κοντά στο Ρίο ντε Τζανέιρο.
Καριέρα
Ο Αμοιρίδης ξεκίνησε να εργάζεται στο Υπουργείο Εξωτερικών στην Αθήνα το 1985 και μεταφέρθηκε στο Υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης στη Θεσσαλονίκη. Η πρώτη ξένη θέση ήταν στην Ελληνική Πρεσβεία στο Βελιγράδι της Γιουγκοσλαβίας το 1988.
Το 2000 μετακόμισε στη Βραζιλία και έγινε γενικός πρόξενος στο προξενείο της Ελλάδας στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Τρία χρόνια αργότερα έγινε γενικός πρόξενος στο προξενείο της Ελλάδας στο Ρότερνταμ, στην Ολλανδία.
Μετά από την επιστροφή στην Αθήνα το 2008, το 2012 τοποθετήθηκε πρέσβης της Ελλάδας στη Λιβύη. Το 2016 επιλέχθηκε να υπηρετήσει πρέσβης στη Βραζιλία και επέδωσε τα διαπιστευτήριά του στον πρόεδρο της Βραζιλίας Μικέλ Τεμέρ στις 25 Μαΐου 2016.
Προσωπική ζωή
Το 2004 παντρεύτηκε τη Φρανσουάζ ντε Σούζα Ολιβέιρα, υπήκοο Βραζιλίας και μαζί είχαν μια κόρη.
Θάνατος
Ο Αμοιρίδης αναφέρθηκε ως αγνοούμενος κατά τις διακοπές του στο Ρίο ντε Τζανέιρο στο τέλος του Δεκεμβρίου 2016. Ακούστηκε για τελευταία φορά από το τηλέφωνό του στις 26 Δεκεμβρίου όταν έστειλε μήνυμα από το τηλέφωνό του. Η σύζυγός του Φρανσουάζ ανέφερε ότι αγνοείται δύο μέρες αργότερα υποστηρίζοντας ότι δεν μπορούσε να επικοινωνήσει μαζί του.
Στις 29 Δεκεμβρίου, η Βραζιλιάνικη αστυνομία ανέθεσε σε ομάδα ανθρωποκτονιών την έρευνα της εξαφάνισης του πρέσβη. Μερικές ώρες αργότερα εντοπίστηκε ένα πτώμα σε ένα καμένο αυτοκίνητο κάτω από έναν αυτοκινητόδρομο κοντά στη Νόβα Ιγκουασού. Το αυτοκίνητο νοικιάστηκε από τον Αμοιρίδη και το πτώμα θεωρήθηκε ότι πιθανόν είναι του πρέσβη.
Στις 30 Δεκεμβρίου, η Φρανσουάζ Αμοιρίδη και δύο άλλα άτομα συνελήφθησαν για τη σχέση τους με τη δολοφονία του πρέσβη. Για έναν από τους συλληφθέντες, τον στρατιωτικό αστυνομικό Σέρτζιου Μορέιρα υπήρχε η υποψία ότι είχε ερωτική σχέση με τη Φρανσουάζ και ομολόγησε τη δολοφονία. Ο ρόλος της συζύγου και του δεύτερου άνδρα παραμένει ασαφής. Η αστυνομία πιστεύει ότι δολοφονήθηκε σε ένα διαμέρισμα που ανήκε στον πρέσβη στο Νόβα Ιγκουάσου, όπου ζούσε το ζευγάρι και η κόρη τους για τις διακοπές των Χριστουγέννων. Κηλίδες αίματος βρέθηκαν σε έναν καναπέ στο διαμέρισμα.
Παραπομπές
Κατηγορία:Έλληνες διπλωμάτες Κατηγορία:Έλληνες πολιτικοί του 21ου αιώνα
Μπρουνό Μετσού
Ο Μπρουνό Μετσού (Bruno Metsu, γεννήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 1954 στο Κουντεκέρκ-Βιλλάζ (Νορ) και πέθανε στην ίδια πόλη στις 15 Οκτωβρίου 2013 ), ήταν Γάλλος ποδοσφαιριστής και προπονητής.
Βιογραφία
Ξεκίνησε την ενασχόληση με το ποδόσφαιρο από την ΣΚ Αζμπρουκουά, προτού αναχωρήσει ως νέος, ακόμη, για την ΡΣΚ Άντερλεχτ. Έπειτα από τρεις σεζόν παρουσίας στην ΟΣΛ Ντανκέρκ, εντάχθηκε στην ΟΣ Βαλανσιέν Ανζάν τον Ιούλιο του 1975. Ο ομάδα από το Εσκώ, είχε, μόλις, επιστρέψει στην Ντιβιζιόν 1. Ο Μπρουνό Μετσού υπέγραψε επαγγελματικό συμβόλαιο και αγωνίστηκε ως μέσος. Έγινε βασικό και σημαντικό στέλεχος της ομάδας από το 1976. Είχε, τότε, ως συμπαίκτες του παίκτες όπως οι Ντιντιέ Σις, και αργότερα Ροζέ Μιλά. Το 1979, μεταγράφηκε στην έτερη μεγάλη ομάδα του γαλλικού Βορρά, Λιλ ΟΣΚ, βάζοντας την υπογραφή του σε συμβόλαιο διάρκειας δύο ετών. Ολοκλήρωσε την επαγγελματική του καριέρα αγωνιζόμενος στην Ντιβιζιόν 2, αρχικά με τα χρώματα της ΟΖΚ Νις, και στη συνέχεια της Ρουμπαί Φουτμπόλ το 1983-1984. Συμμετείχε, στην πορεία, ενεργά στην άνοδο της ΑΣ Μπωβαί στην Ντιβιζιόν 2. Τότε, αποσύρθηκε από την ενεργό δράση, αναλαμβάνοντας τη διεύθυνση των τμημάτων υποδομής του συλλόγου από την Πικαρδία. Ανέλαβε χρέη προπονητή της πρώτης ομάδας από το 1987. Η ομάδα, υπό την τεχνική του καθοδήγηση, έφτασε ως τα ημιτελικά του Κυπέλλου Γαλλίας το 1988.
Αφού εργάστηκε ως πρώτος προπονητής στην ομάδα του Μπωβαί, ο Μπρουνό Μετσού ανέλαβε χρέη προπονητή στον σύλλογο της Ντιβιζιόν 1, Λιλ. Στη συνέχεια ανέλαβε, διαδοχικά, την τεχνική ηγεσία των Βαλανσιέν, Σεντάν και Βαλάνς, προτού ξεκινήσει μια ιδιαιτέρως επιτυχημένη πορεία ως ομοσπονδιακός τεχνικός.
Αρχικά, οδήγησε τους Lions de la Teranga της Σενεγάλης στην πρόκρισή τους, για πρώτη φορά στην ιστορία τους, σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου και πιο συγκεκριμένα το 2002, το οποίο διεξήχθη στην Ιαπωνία και την Κορέα. Οι Σενεγαλέζοι κατάφεραν να πραγματοποιήσουν μεγάλη αίσθηση επικρατώντας με σκορ 1-0, για την εναρκτήρια αναμέτρηση της διοργάνωσης, της Εθνικής Γαλλίας, η οποία ήταν και κάτοχος του τίτλου. Τελικά, κατάφεραν να φτάσουν ως και τα προημιτελικά της διοργάνωσης αυτής, όπου, όμως, αποκλείστηκαν από την Τουρκία.
Την ίδια αυτή χρονιά του 2002, ο Μετσού εγκαταστάθηκε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Διετέλεσε προπονητής της Αλ Αΐν, με την οποία και αναδείχτηκε δύο φορές πρωταθλητής των Εμιράτων, ωστόσο, παράλληλα, κατάφερε να πετύχει την, ακόμη σημαντικότερη διάκριση, της κατάκτησης του ΑΦΚ Τσάμπιονς Λιγκ, το 2003. Στη συνέχεια ανέλαβε την τεχνική ηγεσία άλλων συλλόγων της περιοχής του Αραβοπερσικού Κόλπου, από το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία.
Έπειτα από αρκετές επιτυχίες σε εθνικό και διεθνές επίπεδο ως προπονητής τοπικών ομάδων, ανέλαβε χρέη ομοσπονδιακού τεχνικού των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, από τον Ιούνιο του 2006 ως τον Σεπτέμβριο του 2008. Με την ομάδα αυτή, κατέκτησε το Κύπελλο Εθνών του Κόλπου τον Ιανουάριο του 2007.
Ανέλαβε τα ηνία της Εθνικής Κατάρ, ως ομοσπονδιακός τεχνικός, στις 25 Σεπτεμβρίου.
Διμεθυλοτρυπταμίνη
Η διμεθυλοτρυπταμίνη, επίσης γνωστή και ως Ν,Ν-διμεθυλοτρυπταμίνη και N,N-DMT, είναι ψυχοδηλωτικό που ανήκει στην οικογένεια των τρυπταμινών. Αποτελεί επίσης τη χημική δομή ρίζας για έναν αριθμό άλλων φυσικών και συνθετικών ψυχοδηλωτικών όπως: ψιλοκίνη, ψιλοκυβίνη, και 5-MeO-DMT, για άλλες σημαντικές χημικές ουσίες και για άλλα φάρμακα όπως το φάρμακο κατά της ημικρανίας σουματριπτάνη. Όταν προσλαμβάνεται, η DMT λειτουργεί ως μια ισχυρή ψυχοτρόπος ουσία. Ανάλογα με τη δόση και τον τρόπο χορήγησης, οι υποκειμενικές επιδράσεις της διμεθυλοτρυπταμίνης μπορεί να κυμαίνονται από βραχύβιες, ηπιότερες ψυχοδηλωτικές καταστάσεις έως ισχυρές καθηλωτικές εμπειρίες· αυτές οι εμπειρίες συχνά περιγράφονται ως μια συνολική απώλεια της σύνδεσης και μια εμπειρία συνάντησης με απερίγραπτα πνευματικά/εξωγήινα όντα και βασίλεια.[2] Οι αυτόχθονες λαοί του Αμαζονίου καταναλώνουν DMT ως την κύρια ψυχοτρόπο ουσία στο αγιαχουάσκα, ένα σαμανικό αφέψημα που χρησιμοποιείται για μαντικούς και θεραπευτικούς σκοπούς. Από την άποψη της φαρμακολογίας, το αγιαχουάσκα συνδυάζει την DMT με αναστολέα της μονοαμινοξειδάσης (ΜΑΟ), ένας αναστολέας του ενζύμου που επιτρέπει στη DMT να είναι δραστική όταν λαμβάνεται δια στόματος.[3]
Ιστορία Η διμεθυλοτρυπταμίνη συνετέθη για πρώτη φορά το 1931 από τον καναδό χημικό Richard Helmuth Fredrick Manske (1901-1977).[8][9] Σε γενικές γραμμές, η ανακάλυψή της ως μια ουσία που απαντά σε φυσική μορφή, οφείλεται στον βραζιλιάνο χημικό και μικροβιολόγο Oswaldo Gonçalves de Lima (1908-1989) ο οποίος, το 1946, απομόνωσε ένα αλκαλοειδές το οποίο ονόμασε nigerina (nigerine) από το φλοιό της ρίζας jurema preta, που αναφέρεται στο φυτό Mimosa tenuiflora.[9][10][11] Ωστόσο, σε μια προσεκτική εξέταση της υπόθεσης, ο Τζόναθαν Οτ (Jonathan Ott) δείχνει ότι η εμπειρική φόρμουλα για τη νιγερίνη (nigerine) που προσδιορίστηκε από τον Gonçalves de Lima, η οποία περιλαμβάνει κυρίως ένα άτομο οξυγόνου, μπορεί να ταιριάξει μόνο μια μερική, «ακάθαρτη» ή «μολυσμένη» μορφή της DMT.[12] Ήταν μόλις το 1959, όταν ο Gonçalves de Lima προμήθευσε τους αμερικανούς χημικούς με ένα δείγμα από τη ρίζα του φυτού Mimosa tenuiflora, οπότε και προσδιορίστηκε σαφέστερα η DMT στο παρόν φυτικό υλικό.[12][13] Λιγότερο ασαφής είναι η περίπτωση της απομόνωσης και της επίσημης αναγνώρισης της DMT το 1955 σε σπόρους και λοβούς του φυτού Anadenanthera peregrina από μια ομάδα Αμερικανών χημικών με επικεφαλής τον Evan Horning (1916-1993).[12][14] Από το 1955 η διμεθυλοτρυπταμίνη (DMT) έχει βρεθεί σε ένα πλήθος οργανισμών: σε τουλάχιστον πενήντα είδη φυτών που ανήκουν σε δέκα οικογένειες,[4], και τουλάχιστον τέσσερα είδη ζώων, συμπεριλαμβανομένου ενός γοργόνειου (τάξη Γοργονάκεια)[15] και τρία είδη θηλαστικών.
Ένα ακόμη ιστορικό επίτευγμα είναι η ανακάλυψη της διμεθυλοτρυπταμίνης στα φυτά που χρησιμοποιούνται συχνά από τους ιθαγενείς του Αμαζονίου ως συμπληρωματικά του αναρριχητικού φυτού Banisteriopsis caapi κατά την παρασκευή του αφεψήματος του αγιαχουάσκα. Το 1957, οι Αμερικανοί χημικοί Francis Hochstein και Anita Paradies εντόπισαν την DMT σε ένα "υδατικό εκχύλισμα" των φύλλων ενός φυτού που ονομάζεται Prestonia amazonicum το οποίο περιέγραψαν ως «συνήθως αναμιγνυόμενο» με Βanisteriopsis caapi.[16] Η έλλειψη κατάλληλης βοτανικής ταυτοποίησης του Prestonia amazonica σε αυτή τη μελέτη, οδήγησε τον Αμερικανό εθνοβοτανολόγο Ρίτσαρντ Σούλτες (1915-2001) και άλλους επιστήμονες να εγείρουν σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με την ισχυριζόμενη ταυτότητα των φυτών.[17][18] Μια καλύτερη απόδειξη προέρχεται το 1965 από τον Γάλλο φαρμακολόγο Jacques Poisson, ο οποίος απομόνωσε την DMT ως το μοναδικό αλκαλοειδές από τα φύλλα, που χρησιμοποιούνται από τους Ινδιάνους Αγουαρούνα (Aguaruna), το οποίο ταυτοποιήθηκε ως το αναρριχώμενο φυτό Diplopterys cabrerana (γνωστό τότε ως Banisteriopsis rusbyana).[18] Δημοσιευμένη έκθεση το 1970 διεξαγόμενη από μια ομάδα Αμερικανών ερευνητών με επικεφαλής τον φαρμακολόγο Ara der Marderosian[19], αναφέρει την πρώτη αναγνώριση της DMT στο άλλο κοινώς χρησιμοποιούμενο φυτό την τσακρούνα (Psychotria viridis)[10] που χρησιμοποιείται στο αφέψημα αγιαχουάσκα. Όχι μόνο ανίχνευσαν DMT στα φύλλα του φυτού Psychotria viridis που έλαβαν από τους ινδιάνους Cashinahua, αλλά επίσης ήταν οι πρώτοι που το ταυτοποίησαν σε ένα δείγμα ενός αφεψήματος αγιαχουάσκα, το οποίο παρασκευάστηκε από την ίδια φυλή ινδιάνων.[10]
Ενδογενής DMT Η πρώτη αξιωμένη ανίχνευση ενδογενούς DMT σε θηλαστικά δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 1965: Οι Γερμανοί ερευνητές F. Franzen και H. Gross αναφέρουν την πιστοποίηση και ποσοτικοποίηση της DMT, μαζί με το δομικό ανάλογό της μπουφοτενίνη (5-OH-DMT), στο ανθρώπινο αίμα και τα ούρα.[28] Σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε τέσσερις μήνες αργότερα, η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη τους επικρίθηκε έντονα, και η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων τους αμφισβητήθηκε.[29]
Μια μελέτη των Steven A. Barker, Jimo Borjigin, Izabela Lomnicka και Rick Strassman το 2013 εντόπισε DMT στη μικροδιαπίδυση λαμβανόμενη από την επίφυση ενός αρουραίου, παρέχοντας ενδείξεις της ενδογενούς DMT στον εγκέφαλο των θηλαστικών.[27]
Το 2001, έρευνες που έγιναν σε επιστημονικά άρθρα, επισημαίνουν ότι μερικές από τις αναλυτικές μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν προηγουμένως για τη μέτρηση των επιπέδων της ενδογενώς σχηματιζόμενης DMT, επέδειξαν αρκετή ευαισθησία και επιλεκτικότητα ώστε να παραγάγουν αξιόπιστα αποτελέσματα.[30][31] Η χρωματογραφία αερίου, κατά προτίμηση σε συνδυασμό με φασματομετρία μάζας (GC-MS), θεωρείται μια ελάχιστη απαίτηση.[31] Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2005[26], εφαρμόζει την πιο ευαίσθητη και εκλεκτική μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε ποτέ για τη μέτρηση της ενδογενούς DMT:[32] χρωματογραφία υγρού-διαδοχική φασματομετρία μάζας με ιονισμό ηλεκτροψεκασμού (LC-ESI-MS/MS) επιτρέπει την επίτευξη ορίων ανίχνευσης (LOD) 12 με 200 φορές χαμηλότερη (δηλαδή, καλύτερη) από εκείνη που επιτυγχάνεται με τις καλύτερες μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη δεκαετία του 1970.
Διαφορά με την 5-MeO-DMT διμεθυλοτρυπταμίνη, N,N-DMT, κρύσταλλοι, Κρύσταλλοι DMT Η 5-MeO-DMT (5-μεθοξύ-Ν,Ν-διμεθυλοτρυπταμίνη), είναι ένα ψυχοδηλωτικό με δομή παρόμοια με της Ν,Ν-DMT. Μερικές φορές αναφέρεται λανθασμένα η σύντμησή της ως DMT. Ως ένα λευκό, κρυσταλλικό στερεό, είναι επίσης παρόμοια στην εμφάνιση με την DMT. Ωστόσο, είναι πολύ πιο ισχυρή (η τυπικά ατμοποιημένη (vaporized) δόση της 5-MeO-DMT είναι: 5-20 mg), και θα πρέπει να δοθεί προσοχή στη σαφή διάκριση μεταξύ των δύο ψυχοτρόπων ουσιών για την αποφυγή μιας κατά λάθος υπερβολικής δόσης[38].
Κατηγορία:Ψυχοτρόπες ουσίες Κατηγορία:Ινδόλες Κατηγορία:Αλκαλοειδή
Ντανγκγιαμπάντ
Το Ντανγκγιαμπάντ (επίσης, Ντενγκγιαβίν) είναι χωριό της επαρχίας Λερίκ του Αζερμπαϊτζάν. Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό μέρος της χώρας.
Παραπομπές
Κατηγορία:Κατοικημένες περιοχές στην Επαρχία Λερίκ
Μπορντ-ντε-Ριβιέρ
Το Μπορντ-ντε-Ριβιέρ (γαλλικά: Bordes-de-Rivière, οξιτανικά: Eras Bòrdas d'Arribèra) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό της Ωτ-Γκαρόν, στη διοικητική περιοχή της Οξιτανίας.
Οι κάτοικοί του είναι γνωστοί ως Μπορντιέν (γαλλικά: Bordiens).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Κοινότητες της Ωτ-Γκαρόν
Μεχλεαμπάντ
Το Μεχλεαμπάντ είναι χωριό στο δήμο Κελεχάν στην επαρχία Λερίκ του Αζερμπαϊτζάν. Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό μέρος της χώρας.
Αναφορές
Κατηγορία:Κατοικημένες περιοχές στην Επαρχία Λερίκ
Καραμπάγ ΦΚ
thumb|120px|Το έμβλημα έως το 2016 Η  Καραμπάγ ΦΚ (αζερικά: Qarabağ FK, ) είναι ποδοσφαιρική ομάδα από την πόλη Άγνταμ, που όμως μετά τον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ μετέφερε την έδρα του συλλόγου στο Μπακού και που αγωνίζεται στην Πρεμιέρ Λικασί. Έχει κατακτήσει 3 φορές το Κύπελλο της χώρας.
Αποτέλεσε την πρώτη ομάδα που κατέκτησε το εγχώριο πρωτάθλημα και δεν προέρχεται από το Μπακού. Μαζί με τη Νεφτσί είναι οι μοναδικές ομάδες που συμμετείχαν σε όλες τις περιόδους του πρωταθλήματος. Αγωνίζεται στο Στάδιο Τοφίκ Μπαχράμοφ, στο οποίο αγωνίζεται και η εθνική ομάδα ανδρών της χώρας.
Ίδρυση (1951–1966)
Η ομάδα ιδρύθηκε το 1951 με την ονομασία Qarabağ (από την ομώνυμη περιοχή), όταν μετά την ολοκλήρωση του γηπέδου της πόλης προέκυπταν σημαντικά οφέλη με τη δημιουργία μιας επαγγελματικής ποδοσφαιρικής ομάδας. Σαν αποτέλεσμα αυτού ιδρύθηκε η Καραμπάγ ΦΚ. Πήρε μέρος στο πρωτάθλημα του Αζερμπαϊτζάν το 1966.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1951 Κατηγορία:Ναγκόρνο-Καραμπάχ  Κατηγορία:Ποδοσφαιρικές ομάδες Αζερμπαϊτζάν‎
Λε Μπορν (Ωτ-Γκαρόν)
Το Λε Μπορν (γαλλικά: Le Born, οξιτανικά: Lo Bòrn) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό της Ωτ-Γκαρόν, στη διοικητική περιοχή της Οξιτανίας.
Οι κάτοικοί του είναι γνωστοί ως Μπορναίν (γαλλικά: Bornains).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Κοινότητες της Ωτ-Γκαρόν
Ιστορία της Πολωνίας
Η ιστορία της Πολωνίας (πολωνικά: historia Polski) εκτείνεται πάνω από χίλια χρόνια, από τις μεσαιωνικές φυλές, τον εκχριστιανισμό και τη μοναρχία, μέσω της Πολωνικής Χρυσής Εποχής, τον επεκτατισμό και την ανάδειξή της ως μια από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές δυνάμεις έως την κατάρρευση και τους διαμελισμούς της, τους δύο παγκόσμιους πολέμους, τον κομμουνισμό και την αποκατάσταση της δημοκρατίας.
Οι ρίζες της πολωνικής ιστορίας μπορούν να εντοπιστούν στην Εποχή του Σιδήρου, όταν το έδαφος της σημερινής Πολωνίας καταλήφθηκε από διάφορες φυλές, όπως οι Κέλτες, οι Σκύθες, οι γερμανικές φυλές, οι Σαρμάτες, οι Σλάβοι και οι Βαλτικοί. Ωστόσο, ήταν οι Δυτικοί Σλάβοι Λεχίτες, οι πιο κοντινοί πρόγονοι των εθνικών Πολωνών, που δημιούργησαν μόνιμους οικισμούς στα πολωνικά εδάφη κατά τον Πρώιμο Μεσαίωνα. Οι Λεχίτες Δυτικοί Πολάνοι, μια φυλή όπου το όνομα τους σημαίνει «άνθρωποι που ζουν σε ανοιχτά χωράφια», κυριάρχησαν στην περιοχή και έδωσαν στην Πολωνία - που βρίσκεται στην Πεδιάδα της Βόρειας-Κεντρικής Ευρώπης - το όνομά της.
Η πρώτη κυρίαρχη δυναστεία, ο Οίκος των Πιάστ, εμφανίστηκε τον 10ο αιώνα μ.Χ.. Ο Δούκας Μιέσκο Α΄ της Πολωνίας θεωρείται ο de facto δημιουργός του πολωνικού κράτους και αναγνωρίζεται ευρέως για την υιοθεσία του δυτικού χριστιανισμού το 966 μ.Χ.. Η κυριαρχία του Μιέσκο Α΄ ανασυστάθηκε επίσημα ως υψηλό μεσαιωνικό βασίλειο το 1025 από τον γιο του, Μπολέσλαφ Α΄ ο Γενναίος, γνωστός για στρατιωτική επέκταση υπό την κυριαρχία του. Ο πιο επιτυχημένος και τελευταίος μονάρχης των Πιάστ, ο Καζιμίρ Γ΄ ο Μέγας, βασίλευσε σε μια περίοδο οικονομικής ευημερίας και εδαφικής αύξησης πριν από το θάνατό του το 1370 χωρίς άνδρες κληρονόμους. Η περίοδος του Οίκου των Γιαγκελλόνων τον 14ο-16ο αιώνα έφερε στενούς δεσμούς με τη Λιθουανία, μια πολιτιστική Αναγέννηση στην Πολωνία και τη συνεχιζόμενη εδαφική επέκταση, καθώς και την Πολωνοποίηση, η οποία κορυφώθηκε με την ίδρυση της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας το 1569, μια από τις μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης.
Η Κοινοπολιτεία κατάφερε να διατηρήσει τα επίπεδα ευημερίας που επιτεύχθηκαν κατά την περίοδο του Οίκου των Γιαγκελλόνων, ενώ το πολιτικό της σύστημα ωρίμασε ως μια μοναδική ευγενή δημοκρατία με μια εκλεκτορική μοναρχία. Ωστόσο, από τα μέσα του 17ου αιώνα, το τεράστιο κράτος εισήλθε σε μια περίοδο παρακμής που προκλήθηκε από καταστροφικούς πολέμους και την επιδείνωση του πολιτικού του συστήματος. Σημαντικές εσωτερικές μεταρρυθμίσεις εισήχθησαν στα τέλη του 18ου αιώνα, όπως το πρώτο Σύνταγμα της Ευρώπης στις 3 Μαΐου 1791, αλλά οι γειτονικές δυνάμεις δεν επέτρεψαν να προχωρήσουν οι μεταρρυθμίσεις. Η ύπαρξη της Κοινοπολιτείας έληξε το 1795 μετά από μια σειρά από εισβολές και διαμελισμούς της πολωνικής επικράτειας που διεξήχθησαν από τη Ρωσική Αυτοκρατορία στα ανατολικά, το Βασίλειο της Πρωσίας στα δυτικά και τη Μοναρχία των Αψβούργων στο νότο. Από το 1795 έως το 1918, δεν υπήρχε κανένα πραγματικά ανεξάρτητο πολωνικό κράτος, αν και λειτουργούσαν ισχυρά πολωνικά κινήματα αντίστασης. Η ευκαιρία για ανάκτηση της κυριαρχίας υλοποιήθηκε μόνο μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι τρεις αυτοκρατορικές δυνάμεις των διαμελισμών αποδυναμώθηκαν θανάσιμα μετά τον πόλεμο και την επανάσταση.
Η Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία ιδρύθηκε το 1918 και υπήρχε ως ανεξάρτητο κράτος έως το 1939, όταν η ναζιστική Γερμανία και η Σοβιετική Ένωση εισέβαλαν στην Πολωνία, σηματοδοτώντας την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Εκατομμύρια Πολωνοί πολίτες διαφορετικών θρησκειών ή ταυτοτήτων χάθηκαν κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής στην Πολωνία μεταξύ του 1939 και του 1945, μέσω προγραμματισμένης γενοκτονίας και εξόντωσης. Ωστόσο, μια πολωνική εξόριστη κυβέρνηση λειτούργησε καθ΄ όλη τη διάρκεια του πολέμου και οι Πολωνοί συνέβαλαν στη νίκη των Συμμάχων μέσω της συμμετοχής τους σε στρατιωτικές εκστρατείες τόσο στο ανατολικό όσο και στο δυτικό μέτωπο. Η πρόοδος προς τα δυτικά του Σοβιετικού Κόκκινου Στρατού το 1944 και το 1945 ανάγκασε τις δυνάμεις της ναζιστικής Γερμανίας να υποχωρήσουν από την Πολωνία, η οποία οδήγησε στην ίδρυση μιας δορυφορικής κομμουνιστικής χώρας, γνωστής από το 1952 ως Λαϊκή Δημοκρατίας της Πολωνίας.
Προϊστορία και πρωτοϊστορία
δεξιά|μικρογραφία| Ανακατασκευασμένος οχυρωμένος οικισμός του [[Λουσάτιος πολιτισμός|λουσάτιου πολιτισμού στο Μπισκούπιν, 8ος αιώνας π.Χ..]] Σε προϊστορικούς και πρωτοϊστορικούς χρόνους, για περίοδο τουλάχιστον 600.000 ετών, η περιοχή της σημερινής Πολωνίας κατοικήθηκε κατά διαστήματα από μέλη του γένους Homo. Πέρασε από τα στάδια ανάπτυξης της Εποχής του Λίθου, της Εποχής του Χαλκού και της Εποχής του Σιδήρου, μαζί με τις γειτονικές περιοχές. Η Νεολιθική περίοδος εισήγαγε τον πολιτισμό της γραμμικής ταινιωτής κεραμικής, της οποίας οι ιδρυτές μετανάστευσαν από την περιοχή του Δούναβη ξεκινώντας από το 5500 π.Χ.. Αυτός ο πολιτισμός διακρίθηκε από την ίδρυση των πρώτων εγκαταστημένων γεωργικών κοινοτήτων στη σύγχρονη πολωνική επικράτεια. Αργότερα, μεταξύ περίπου 4400 και 2000 π.Χ., οι γηγενείς μεταμεσολιθικοί πληθυσμοί θα υιοθετούσαν και θα ανέπτυαν περαιτέρω τον γεωργικό τρόπο ζωής.
Η Πρώιμη Εποχή του Χαλκού της Πολωνίας ξεκίνησε περίπου το 2400–2300 π.Χ., ενώ η Εποχή του Σιδήρου ξεκίνησε το 750-700 π.Χ.. Ένας από τους πολλούς πολιτισμούς που έχουν αποκαλυφθεί, ο λουσάτιος πολιτισμός, είχε διάρκεια στις Εποχές του Χαλκού και του Σιδήρου και άφησε αξιοσημείωτες τοποθεσίες οικισμών. Γύρω στο 400 π.Χ., η Πολωνία κατοικήθηκε από τους Κέλτες του πολιτισμού Λα Τεν. Σύντομα ακολουθήθηκαν από αναδυόμενους πολιτισμούς με ένα ισχυρό γερμανικό συστατικό, που επηρεάστηκαν πρώτα από τους Κέλτες και στη συνέχεια από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Οι γερμανικοί λαοί μετανάστευσαν από την περιοχή περίπου το 500 μ.Χ., κατά τη διάρκεια της περιόδου των μεγάλων μεταναστεύσεων των ευρωπαϊκών Σκοτεινών Αιώνων. Οι δασώδεις περιοχές στα βόρεια και ανατολικά κατοικήθηκαν από τους Βαλτικούς.
Σύμφωνα με την επικρατούσα αρχαιολογική έρευνα, οι Σλάβοι έχουν κατοικήσει στις σύγχρονες πολωνικές περιοχές για μόλις 1.500 χρόνια. Ωστόσο, πρόσφατες γενετικές μελέτες έδειξαν ότι οι άνθρωποι που ζουν στο σημερινό έδαφος της Πολωνίας περιλαμβάνουν τους απογόνους των ανθρώπων που κατοικούσαν στην περιοχή για χιλιάδες χρόνια, ξεκινώντας από την αρχή της Νεολιθικής περιόδου.
Οι Δυτικοί Σλάβοι και οι Λεχίτες λαοί, καθώς και οι υπόλοιπες μειονοτικές φυλές στα αρχαία πολωνικά εδάφη, οργανώθηκαν σε φυλετικές μονάδες, από τις οποίες οι μεγαλύτερες αργότερα ήταν γνωστές ως πολωνικές φυλές. Τα ονόματα πολλών φυλών βρίσκονται στη λίστα που συνέταξε ο ανώνυμος Βαυαρός γεωγράφος τον 9ο αιώνα. Τον 9ο και 10ο αιώνα, αυτές οι φυλές δημιούργησαν ανεπτυγμένες περιοχές κατά μήκος του άνω Βιστούλα, της ακτής της Βαλτικής Θάλασσας και της Μείζονος Πολωνίας. Το τελευταίο φυλετικό εγχείρημα, στη Μείζων Πολωνία, είχε ως αποτέλεσμα τον σχηματισμό μόνιμης πολιτικής δομής τον 10ο αιώνα που έγινε το κράτος της Πολωνίας.
Μιέσκο Α΄
δεξιά|μικρογραφία| Η Πολωνία επεκτάθηκε υπό τους δύο πρώτους ηγέτες της. Η περιοχή με σκούρο ροζ χρώμα αντιπροσωπεύει την Πολωνία στο τέλος της βασιλείας του [[Μιέσκο Α΄ της Πολωνίας|Μιέσκο Α΄ (992), ενώ η περιοχή με ανοιχτό ροζ χρώμα αντιπροσωπεύει περιοχές που προστέθηκαν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μπολέσλαφ Α΄ (πέθανε το 1025). Η σκούρα ροζ περιοχή στα βορειοδυτικά χάθηκε κατά την ίδια περίοδο.]] Η Πολωνία ιδρύθηκε ως κράτος υπό τον Οίκο των Πιάστ, ο οποίος κυβέρνησε τη χώρα μεταξύ του 10ου και του 14ου αιώνα. Τα ιστορικά αρχεία που αναφέρονται στο πολωνικό κράτος αρχίζουν με τη διακυβέρνηση του Δούκα Μιέσκο Α΄ της Πολωνίας, του οποίου η βασιλεία ξεκίνησε κάπου πριν από το 963 και συνεχίστηκε μέχρι το θάνατό του το 992. Ο Μιέσκο προσηλυτίστηκε στον χριστιανισμό το 966, μετά τον γάμο του με την πριγκίπισσα Ντουμπράβκα της Βοημίας, ένθερμη χριστιανή. Το γεγονός είναι γνωστό ως «Βάπτισμα της Πολωνίας» και η ημερομηνία του χρησιμοποιείται συχνά για να σηματοδοτήσει μια συμβολική αρχή της πολωνικής πολιτείας. Ο Μιέσκο ολοκλήρωσε την ενοποίηση των λεχιτικών φυλών που ήταν θεμελιώδης για την ύπαρξη της νέας χώρας. Μετά την ανάδυσή της, η Πολωνία καθοδηγήθηκε από μια σειρά ηγεμόνων που προσηλύτισαν τον πληθυσμό στον χριστιανισμό, δημιούργησαν ένα ισχυρό βασίλειο και καλλιέργησαν έναν διακριτικό πολωνικό πολιτισμό που ενσωματώθηκε στον ευρύτερο ευρωπαϊκό πολιτισμό.
Μπολέσλαφ Α΄ ο Γενναίος
Ο γιος του Μιέσκο, Δούκας Μπολέσλαφ Α΄ ο Γενναίος (περίπου 992-1025), δημιούργησε μια δομή Πολωνικής Εκκλησίας, Κυνήγησε εδαφικές κατακτήσεις και στέφθηκε επίσημα ο πρώτος βασιλιάς της Πολωνίας το 1025, κοντά στο τέλος της ζωής του. Ο Μπολέσλαφ προσπάθησε επίσης να εξαπλώσει τον Χριστιανισμό σε μέρη της Ανατολικής Ευρώπης που παρέμειναν ειδωλολατρικά, αλλά υπέστη μια οπισθοδρόμηση όταν ο μεγαλύτερος ιεραπόστολος του, ο Αδαλβέρτος της Πράγας, σκοτώθηκε στην Πρωσία το 997. Κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου του Γκνιέζνο το έτος 1000, ο Άγιος Ρωμαίος Αυτοκράτορας Όθων Γ΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας αναγνώρισε την Αρχιεπισκοπή του Γκνιέζνο, ένα θεσμό ζωτικής σημασίας για τη συνεχιζόμενη ύπαρξη του κυρίαρχου πολωνικού κράτους. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του διαδόχου του Όθωνα, του Αγίου Ρωμαίου Αυτοκράτορα Ερρίκου Β΄, ο Μπολέσλαφ πολέμησε παρατεταμένους πολέμους με το Βασίλειο της Γερμανίας μεταξύ 1002 και 1018.
Μοναρχία των Πιάστ υπό τους Καζίμιρ Α΄, Μπολέσλαφ Β΄ και Μπολέσλαφ Γ΄
Ο επεκτατική διακυβέρνηση του Μπολέσλαφ Α΄ υπερέβαινε τους πόρους του πρώιμου πολωνικού κράτους και ακολούθησε η κατάρρευση της μοναρχίας. Η ανάκαμψη πραγματοποιήθηκε υπό τον Καζίμιρ Α΄ τον Αποκαταστάτη (1039–58). Ο γιος του Καζίμιρ, Μπολέσλαφ Β΄ ο Γενναιόδωρος (1058-79), έλαβε μέρος σε μια σύγκρουση με τον επίσκοπο Στανίσλαους του Στσεπάνουφ, που τελικά προκάλεσε την πτώση του. Ο Μπολέσλαφ έβαλε να δολοφονήσουν τον επίσκοπο το 1079, αφού αφορίστηκε από την Πολωνική Εκκλησία με την κατηγορία της μοιχείας. Αυτή η πράξη πυροδότησε την εξέγερση των Πολωνών ευγενών που οδήγησε στην καθαίρεση και απέλαση του Μπολέσλαφ από τη χώρα. Γύρω στο 1116, ο Γάλλος Ανώνυμος έγραψε ένα επιδραστικό χρονικό, το Gesta principum Polonorum, που προοριζόταν ως εκθειασμός του προστάτη του, Μπολέσλαφ Γ΄ του Στραβόστομου (1107–38), ενός ηγεμόνα που αναβίωσε την παράδοση της στρατιωτικής υπεροχής της εποχής του Μπολέσλαφ Α΄. Το έργο του Γάλλου παραμένει η πρωταρχική γραπτή πηγή για την πρώιμη ιστορία της Πολωνίας.
Κατακερματισμός
Αφού ο Μπολέσλαφ Γ΄ διαίρεσε την Πολωνία μεταξύ των γιων του στη Διαθήκη του 1138, ο εσωτερικός κατακερματισμός διάβρωσε τις δομές μοναρχίας των Πιάστ τον 12ο και 13ο αιώνα. Το 1180, ο Καζίμιρ Β΄ ο Δίκαιος, ο οποίος ζήτησε την παπική επιβεβαίωση του καθεστώτος του ως ανώτερου δούκα, χορήγησε ασυλίες και πρόσθετα προνόμια στην Πολωνική Εκκλησία στο Συνέδριο της Γουεντσίτσα. Γύρω στο 1220, ο Βιντσέτι Καντουούμπεκ έγραψε το Chronica seu originale regum et principum Poloniae, μια άλλη σημαντική πηγή για την πρώιμη ιστορία της Πολωνίας. Το 1226, ένας από τους περιφερειακούς δούκες των Πιάστ, ο Κορράδος Α΄ της Μαζοβίας, κάλεσε τους Τεύτονες Ιππότες να τον βοηθήσουν να πολεμήσει τους Βαλτικούς Προύσους ειδωλολάτρες. Το Τευτονικό Τάγμα κατέστρεψε τους Προύσους αλλά κράτησε τα εδάφη τους, που είχε αποτέλεσμα αιώνες πολέμου μεταξύ της Πολωνίας και των Τευτόνων Ιπποτών, και αργότερα μεταξύ της Πολωνίας και του γερμανικού Δουκάτου της Πρωσίας. Η πρώτη μογγολική εισβολή στην Πολωνία ξεκίνησε το 1240 και κορυφώθηκε με την ήττα των Πολωνών και των συμμαχικών χριστιανικών δυνάμεων και το θάνατο του Δούκα του Οίκου Πιαστ-Σιλεσίας, Ερρίκου Β΄ του Ευσεβούς, στη Μάχη της Λεγκνίτσα το 1241. Το 1242, το Βρότσουαφ έγινε ο πρώτος πολωνικός δήμος που ενσωματώθηκε, καθώς η περίοδος κατακερματισμού έφερε οικονομική ανάπτυξη και εξέλιξη των πόλεων. Ιδρύθηκαν νέες πόλεις και στους υπάρχοντες οικισμούς χορηγήθηκε καθεστώς πόλης σύμφωνα με τα Δικαιώματα του Μαγδεβούργου. Το 1264, ο Μπολέσλαφ ο Ευσεβής χορήγησε εβραϊκές ελευθερίες στο Θέσπισμα του Κάλις.
Ύστερη Μοναρχία των Πιάστ υπό τους Βλαντίσλαφ Α΄ και Καζίμιρ Γ΄
δεξιά|μικρογραφία| [[Βλαντίσλαφ Α΄ ο Βραχύς.]] Οι προσπάθειες επανένωσης των πολωνικών εδαφών κέρδισαν δυναμική τον 13ο αιώνα, και το 1295, ο Δούκας Πσέμισλ Β΄ της Μείζονος Πολωνίας κατάφερε να γίνει ο πρώτος κυβερνήτης από τότε που ο Μπολέσλαφ Β΄ στέφθηκε βασιλιάς της Πολωνίας. Κυβέρνησε σε περιορισμένα εδάφη και σκοτώθηκε σύντομα. Το 1300–05 ο Βασιλιάς Βεγκέσλαος Β΄ της Βοημίας βασίλευσε επίσης ως βασιλιάς της Πολωνίας. Το Βασίλειο των Πιάστ αποκαταστάθηκε αποτελεσματικά υπό τον Βλαντίσλαφ Α΄ τον Βραχύ (1306-33), ο οποίος έγινε βασιλιάς το 1320. Το 1308, οι Τεύτονες Ιππότες κατέλαβαν το Γκντανσκ και τη γύρω περιοχή της Πομερέλιας.
Ο Βασιλιάς Καζίμιρ Γ΄ ο Μέγας (περ. 1333–70), ο γιος του Βλαντίσλαφ και ο τελευταίος από τους κυβερνήτες των Πιάστ, ενίσχυσε και επέκτεινε το αποκατεστημένο Βασίλειο της Πολωνίας, αλλά οι δυτικές επαρχίες της Σιλεσίας (επίσημα παραχωρήθηκαν από τον Καζίμιρ το 1339) και το μεγαλύτερο μέρος της Πολωνικής Πομερανίας χάθηκε για το πολωνικό κράτος για τους επόμενους αιώνες. Σημειώθηκε πρόοδος στην ανάκτηση της ξεχωριστά κυβερνώμενης κεντρικής επαρχίας της Μασοβίας, ωστόσο, και το 1340, ξεκίνησε η κατάκτηση της Ερυθράς Ρουθηνίας, σηματοδοτώντας την επέκταση της Πολωνίας στα ανατολικά. Το Συνέδριο της Κρακοβίας, μια τεράστια σύγκληση κεντρικών, ανατολικών και βορειοευρωπαίων ηγετών, πιθανότατα συγκλήθηκε για να σχεδιάσει μια αντι τουρκική σταυροφορία, που πραγματοποιήθηκε το 1364, την ίδια χρονιά που ιδρύθηκε το μελλοντικό Γιαγκιελόνιο Πανεπιστήμιο, ένα από τα παλαιότερα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Στις 9 Οκτωβρίου 1334, ο Καζίμιρ Γ΄ επιβεβαίωσε τα προνόμια που δόθηκαν στους Εβραίους το 1264 από τον Μπολέσλαφ τον Ευσεβή και τους επέτρεψε να εγκατασταθούν στην Πολωνία σε μεγάλους αριθμούς.
Μετάβαση στον Οίκο των Καπετιδών-Ανζού
Μετά το θάνατο της πολωνικής βασιλικής γραμμής και των κατώτερων παρακλαδιών των Πιάστ το 1370, η Πολωνία τέθηκε υπό την κυριαρχία του Λουδοβίκου Α΄ της Ουγγαρίας του Οίκου των Καπετιδών-Ανζού, ο οποίος κυβέρνησε μιας Ένωσης Ουγγαρίας και Πολωνίας που διήρκεσε μέχρι το 1382. Το 1374, ο Λουδοβίκος παραχώρησε στην πολωνική αριστοκρατία το Προνόμιο του Κοσίτσε για να διαβεβαιώσει τη διαδοχή μιας εκ των κορών του στο θρόνο της Πολωνίας. Η νεότερη κόρη του, Γιαντβίγκα της Πολωνίας (1399), ανέλαβε τον πολωνικό θρόνο το 1384.
Δυναστική ένωση με τη Λιθουανία, Βλαντίσλαφ Β΄ Γιαγκέλον
δεξιά|μικρογραφία| Μια αναπαράσταση της [[Μάχη του Γκρούνβαλντ|Μάχης του Γκρούνβαλντ, μιας μεγάλης στρατιωτικής μάχης του Ύστερου Μεσαίωνα.]] Το 1386, ο Μεγάλος Δούκας Γιογκάιλα Β΄ Γιαγκελόν του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας προσηλυτίστηκε στον καθολικισμό και παντρεύτηκε τη βασίλισσα Γιαντβίγκα της Πολωνίας. Αυτή η πράξη του επέτρεψε να γίνει ο ίδιος βασιλιάς της Πολωνίας και κυβέρνησε ως Βλαντίσλαφ Β΄ Γιαγκελόν μέχρι το θάνατό του το 1434. Ο γάμος καθιέρωσε μια προσωπική Πολωνική-Λιθουανική Ένωση που κυβερνούσε ο Οίκος των Γιαγκελλόνων. Η πρώτη σε μια σειρά επίσημων «ενώσεων» ήταν η Ένωση του Κρέβο του 1385, όπου έγιναν συμφωνίες για το γάμο του Γιογκάιλα και της Γιαντβίγκα. Η συνεργασία Πολωνίας-Λιθουανίας έφερε τεράστιες περιοχές της Ρουθηνίας που ήταν υπό τον έλεγχο του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας στη σφαίρα επιρροής της Πολωνίας και αποδείχθηκε ωφέλιμη για τους υπηκόους και των δύο χωρών, οι οποίοι συνυπήρχαν και συνεργάστηκαν σε μια από τις μεγαλύτερες πολιτικές οντότητες στην Ευρώπη για τους επόμενους τέσσερις αιώνες. Όταν η βασίλισσα Γιαντβίγκα πέθανε το 1399, το Βασίλειο της Πολωνίας έπεσε στην αποκλειστική κατοχή του συζύγου της.
Στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, ο αγώνας της Πολωνίας με τους Τεύτονες Ιππότες συνεχίστηκε και κορυφώθηκε στη Μάχη του Γκρούνβαλντ (1410), μια μεγάλη νίκη που οι Πολωνοί και οι Λιθουανοί δεν μπόρεσαν να ακολουθήσουν με ένα αποφασιστικό χτύπημα κατά της κεντρικής έδρας του Κράτους του Τευτονικού Τάγματος στο Κάστρο του Μάλμπορκ. Η Ένωση του Χορόντουο του 1413 καθόρισε περαιτέρω την εξελισσόμενη σχέση μεταξύ του Βασιλείου της Πολωνίας και του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας.
Τα προνόμια της σλάχτα (szlachta, «αριστοκρατία») συνέχισαν να επεκτείνονται και το 1425 διαμορφώθηκε ο κανόνας του Neminem captivabimus, ο οποίος προστάτευε τους ευγενείς από αυθαίρετες βασιλικές συλλήψεις.
Βλαντίσλαβ Γ΄ και Καζίμιρ Δ΄ Γιαγκέλον
αριστερά|μικρογραφία| Ο Βασιλιάς [[Καζίμιρ Δ΄ της Πολωνίας ήταν η κεντρική μορφή της περιόδου των Γιαγκελλόνων.]] Η βασιλεία του νεαρού Βλαντίσλαβ Γ΄ της Πολωνίας (1434–44), ο οποίος διαδέχθηκε τον πατέρα του, Βλαντίσλαβ Β΄ Γιαγκέλον και κυβέρνησε ως βασιλιάς της Πολωνίας και της Ουγγαρίας, διεκόπη με το θάνατό του στη Μάχη της Βάρνας ενάντια στις δυνάμεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αυτή η καταστροφή οδήγησε σε μια μεσοβασιλεία τριών ετών που έληξε με τη διαδοχή του αδελφού του Βλαντίσλαβ, Καζίμιρ Δ΄ της Πολωνίας το 1447.
Οι κρίσιμες εξελίξεις της περιόδου των Γιαγκελλόνων συγκεντρώθηκαν κατά τη μακρά βασιλεία του Καζίμιρ Δ΄, η οποία διήρκεσε μέχρι το 1492. Το 1454, η Βασιλική Πρωσία ενσωματώθηκε από την Πολωνία και επακολούθησε ο Δεκατριετής Πόλεμος (1454-1466) με το κράτος του Τευτονικού Τάγματος. Το 1466, ολοκληρώθηκε το ορόσημο της Δεύτερης Ειρήνης του Θορν. Αυτή η συνθήκη διαίρεσε την Πρωσία για να δημιουργήσει την Ανατολική Πρωσία, το μελλοντικό Δουκάτο της Πρωσίας, μια ξεχωριστή οντότητα που λειτούργησε ως φέουδο της Πολωνίας υπό τη διοίκηση των Τεύτονων Ιπποτών. Η Πολωνία αντιμετώπισε επίσης την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τους Τάταρους της Κριμαίας στο νότο και στα ανατολικά βοήθησε τη Λιθουανία να πολεμήσει το Μεγάλο Δουκάτο της Μόσχας. Η χώρα εξελισσόταν ως φεουδαρχικό κράτος, με κατά κύριο λόγο γεωργική οικονομία και μια ολοένα και πιο κυρίαρχη αρχοντική γη. Η Κρακοβία, η βασιλική πρωτεύουσα, μετατράπηκε σε σημαντικό ακαδημαϊκό και πολιτιστικό κέντρο και το 1473 το πρώτο τυπογραφικό πιεστήριο ξεκίνησε να λειτουργεί εκεί. Με την αυξανόμενη σημασία της σλάχτα (szlachta, μεσαία και κατώτερη αριστοκρατία), το συμβούλιο του βασιλιά εξελίχθηκε μέχρι το 1493 σε διμερές Γενικό Σέιμ (κοινοβούλιο) που δεν εκπροσωπούσε πλέον αποκλειστικά κορυφαίους αξιωματούχους του βασιλείου.
Η πράξη Nihil novi, που εγκρίθηκε το 1505 από το Σέιμ, μετέφερε το μεγαλύτερο μέρος της νομοθετικής εξουσίας από τον μονάρχη στο Σέιμ. Αυτό το γεγονός σηματοδότησε την αρχή της περιόδου που είναι γνωστή ως «Χρυσή Ελευθερία», όταν το κράτος κυβερνήθηκε θεμελιωδώς από την «ελεύθερη και ίση» πολωνική αριστοκρατία. Τον 16ο αιώνα, η μαζική ανάπτυξη των αγροτικών επιχειρήσεων φόλβαρκ (folwark) που λειτουργούσαν από την αριστοκρατία, οδήγησε σε ολοένα και περισσότερο καταχρηστικούς όρους των χωρικών δουλοπάροικων που εργάζονταν για αυτές. Το πολιτικό μονοπώλιο των ευγενών εμπόδισε επίσης την ανάπτυξη πόλεων, ορισμένες από τις οποίες ευημερούσαν κατά την ύστερη εποχή των Γιαγκελλόνων και περιόρισαν τα δικαιώματα των κατοίκων της πόλης, εμποδίζοντας ουσιαστικά την εμφάνιση της μεσαίας τάξης.
Πρώιμη σύγχρονη Πολωνία υπό τους Σιγισμούνδο Α΄ και Σιγισμούνδο Β΄
δεξιά|μικρογραφία| Ο [[Νικόλαος Κοπέρνικος διατύπωσε το ηλιοκεντρικό μοντέλο του ηλιακού συστήματος που τοποθέτησε τον Ήλιο και όχι τη Γη στο κέντρο του.]] Τον 16ο αιώνα, τα κινήματα της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης εισέβαλαν βαθιά στον Πολωνικό Χριστιανισμό και η προκύπτουσα Μεταρρύθμιση στην Πολωνία περιελάμβανε μια σειρά διαφορετικών ομολογιών. Οι πολιτικές της θρησκευτικής ανοχής που αναπτύχθηκαν στην Πολωνία ήταν σχεδόν μοναδικές στην Ευρώπη εκείνη την εποχή και πολλοί που εγκατέλειψαν περιοχές που σχίστηκαν από θρησκευτικές συγκρούσεις βρήκαν καταφύγιο στην Πολωνία. Οι βασιλείες του Βασιλιά Σιγισμούνδου Α΄ της Πολωνίας (1506–1548) και του Βασιλιά Σιγισμούνδου Β΄ Αυγούστου της Πολωνίας (1548–1572) γνώρισαν μια έντονη καλλιέργεια πολιτισμού και επιστήμης (μια Χρυσή Εποχή της Αναγέννησης στην Πολωνία), της οποίας ο αστρονόμος Νικόλαος Κοπέρνικος (1473 –1543) είναι ο πιο γνωστός εκπρόσωπος. Ο Γιαν Κοχανόφσκι (1530–1584) ήταν ποιητής και η κορυφαία καλλιτεχνική προσωπικότητα της περιόδου. Το 1525, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Σιγισμούνδου Α΄, το Τάγμα των Τευτόνων εκκοσμικεύτηκε και ο Δούκας Αλβέρτος της Πρωσίας έκανε μια πράξη φόρου τιμής ενώπιον του Πολωνού βασιλιά (πρωσικός φόρος τιμής) για το φέουδο του, το Δουκάτο της Πρωσίας. Η Μασοβία τελικά ενσωματώθηκε πλήρως στο Πολωνικό Στέμμα το 1529. αριστερά|μικρογραφία| Η ιταλική αυλή στο [[Κάστρο Βάβελ στην Κρακοβία, η πρώην έδρα των Πολωνών μοναρχών.]] Η βασιλεία του Σιγισμούνδου Β΄ ολοκλήρωσε την περίοδο των Γιαγκελλόνων, αλλά οδήγησε στην Ένωση του Λούμπλιν (1569), μια απόλυτη ολοκλήρωση της ένωσης με τη Λιθουανία. Αυτή η συμφωνία μετέφερε την Ουκρανία από το Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας στην Πολωνία και μετέτρεψε την Πολωνική-Λιθουανική πολιτεία σε πραγματική ένωση διατηρώντας την πέρα από το θάνατο του άτεκνου Σιγισμούνδου Β΄, του οποίου η ενεργός συμμετοχή επέτρεψε την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας.
Η Λιβονία στα βορειοανατολικά ενσωματώθηκε από την Πολωνία το 1561 και η Πολωνία μπήκε στον Πόλεμο της Λιβονίας ενάντια στη Ρωσία. Το εκτελεστικό κίνημα, το οποίο προσπάθησε να ελέγξει την προοδευτική κυριαρχία του κράτους από τις αρχοντικές οικογένειες της Πολωνίας και της Λιθουανίας, κορυφώθηκε στο Σέιμ του Πιότρκουφ Τριμπουνάλσκι το 1562–63. Στο θρησκευτικό μέτωπο, οι Πολωνοί Αδελφοί διαχωρίστηκαν από τους Καλβινιστές και η Προτεσταντική Βίβλος της Μπρεστ εκδόθηκε το 1563. Οι Ιησουίτες, που έφτασαν το 1564, προορίζονταν να επηρεάσουν σημαντικά την ιστορία της Πολωνίας.
Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία
δεξιά|μικρογραφία| Η [[Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία στη μεγαλύτερη έκταση της, μετά την Ανακωχή του Ντεουλίνο του 1619.]]
Ένωση του Λούμπλιν
Η Ένωση του Λούμπλιν του 1569 δημιούργησε την Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία, ένα ομοσπονδιακό κράτος πιο ενοποιημένο από την προηγούμενη πολιτική ρύθμιση μεταξύ Πολωνίας και Λιθουανίας. Η ένωση έτρεχε σε μεγάλο βαθμό από τους ευγενείς μέσω του συστήματος του κεντρικού κοινοβουλίου και των τοπικών συνελεύσεων, αλλά με επικεφαλής εκλεγμένους βασιλείς. Η επίσημη διακυβέρνηση των ευγενών, οι οποίοι ήταν αναλογικά πιο πολυάριθμοι σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αποτέλεσε ένα πρώιμο δημοκρατικό σύστημα («μια περίπλοκη ευγενής δημοκρατία»), σε αντίθεση με τις απόλυτες μοναρχίες που επικρατούσαν εκείνη την εποχή στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Η αρχή της Κοινοπολιτείας συνέπεσε με μια περίοδο στην πολωνική ιστορία όπου επιτεύχθηκε μεγάλη πολιτική εξουσία και σημειώθηκε πρόοδος στον πολιτισμό και την ευημερία. Η Πολωνική-Λιθουανική Ένωση έγινε ένας σημαντικός συμμετέχων στις ευρωπαϊκές υποθέσεις και μια ζωτική πολιτιστική οντότητα που διέδωσε το δυτικό πολιτισμό (με πολωνικά χαρακτηριστικά) προς τα ανατολικά. Στο δεύτερο μισό του 16ου αιώνα και το πρώτο μισό του 17ου αιώνα, η Κοινοπολιτεία ήταν ένα από τα μεγαλύτερα και πιο πυκνοκατοικημένη κράτη στη σύγχρονη Ευρώπη, με μια περιοχή που πλησίαζε το 1 εκατομμύριο τετραγωνικά χιλιόμετρα και πληθυσμό περίπου δέκα εκατομμυρίων. Η οικονομία της κυριαρχούσε από την εστιασμένη στις εξαγωγές γεωργία. Η εθνική θρησκευτική ανοχή ήταν εγγυημένη στη Συνομοσπονδία της Βαρσοβίας το 1573.
Πρώτοι εκλεγμένοι βασιλιάδες
αριστερά|μικρογραφία|263x263εσ| Ο [[Ερρίκος Γ΄ της Γαλλίας|Αλέξανδρος Εδουάρδος, αργότερα Ερρίκος Γ΄ της Γαλλίας, ήταν ο πρώτος εκλεγμένος Πολωνός βασιλιάς το 1573.]] Μετά το τέλος της βασιλείας του Οίκου των Γιαγκελλόνων το 1572, ο Αλέξανδρος Εδουάρδος (αργότερα βασιλιάς Ερρίκος Γ΄ της Γαλλίας) ήταν ο νικητής των πρώτων «ελεύθερων εκλογών» από την πολωνική αριστοκρατία, που πραγματοποιήθηκε το 1573. Έπρεπε να συμφωνήσει με τις περιοριστικές υποχρεώσεις του pacta conventa και εγκατέλειψε την Πολωνία το 1574 όταν έφτασαν νέα σχετικά με την κενή θέση του γαλλικού θρόνου, στον οποίο ήταν ο υποτιθέμενος κληρονόμος. Από την αρχή, οι βασιλικές εκλογές αύξησαν την ξένη επιρροή στην Κοινοπολιτεία, καθώς ξένες δυνάμεις προσπάθησαν να χειραγωγήσουν την πολωνική αριστοκρατία για να θέσουν υποψηφίους φιλικούς προς τα συμφέροντά τους. Ακολούθησε η βασιλεία του Στέφανου Μπάτορυ της Ουγγαρίας (1576-1586). Ήταν στρατιωτικά και εγχώρια επιθετικός και σεβαστός στην πολωνική ιστορική παράδοση ως μια σπάνια περίπτωση επιτυχημένου εκλεγμένου βασιλιά. Η ίδρυση του νομικού Δικαστηρίου του Στέμματος το 1578 σήμαινε τη μεταφορά πολλών εφετιακών υποθέσεων από τη βασιλική δικαιοδοσία στη δικαιοδοσία των ευγενών.
Πρώτοι βασιλιάδες του Οίκου των Βάσα
δεξιά|μικρογραφία|254x254εσ| Ο [[Σιγισμούνδος Γ΄ της Πολωνίας απόλαυσε μια μακρά βασιλεία, αλλά οι ενέργειές του εναντίον των θρησκευτικών μειονοτήτων, των επεκτατικών ιδεών και της εμπλοκής σε δυναστειακές υποθέσεις της Σουηδίας, αποσταθεροποίησαν την Κοινοπολιτεία.]] Μια περίοδος διακυβέρνησης υπό το σουηδικό Οίκο των Βάσα ξεκίνησε στην Κοινοπολιτεία το έτος 1587. Οι δύο πρώτοι βασιλιάδες αυτής της δυναστείας, ο Σιγισμούνδος Γ΄ της Πολωνίας (1587–1632) και ο Βλαδίσλαος Δ΄ της Πολωνίας (1632–1648), προσπάθησαν επανειλημμένα να μηναχοραφήσουν για ένταξη στο θρόνο της Σουηδίας, ο οποίος ήταν μια συνεχής πηγή απόσπασης της προσοχής για τις υποθέσεις της Κοινοπολιτείας. Εκείνη την εποχή, η Καθολική Εκκλησία ξεκίνησε μια ιδεολογική αντεπίθεση και η Αντιμεταρρύθμιση ισχυρίστηκε ότι πολλοί προσηλυτίστηκαν από πολωνικούς και λιθουανικούς προτεσταντικούς κύκλους. Το 1596, η Ένωση της Μπρεστ χώρισε τους Ανατολικούς Χριστιανούς της Κοινοπολιτείας για να δημιουργήσει την Ενωμένη Εκκλησία της Ανατολικής Ιεροτελεστίας, η οποία όμως ήταν υποκείμενη στην εξουσία του Πάπα. Η εξέγερση του Ζεμπζιντόφσκι εναντίον του Σιγισμούνδου Γ΄ εκτυλίχθηκε το 1606-1608.
Επιδιώκοντας την υπεροχή στην Ανατολική Ευρώπη, η Κοινοπολιτεία πολέμησε πολέμους με τη Ρωσία μεταξύ 1605 και 1618 στον απόηχο της Εποχής των Αναστατώσεων της Ρωσίας. Η σειρά των συγκρούσεων αναφέρεται ως Πολωνικός-Μοσχοβίτικος Πόλεμος ή Δημητριάδες. Οι προσπάθειες είχαν ως αποτέλεσμα την επέκταση των ανατολικών εδαφών της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας, αλλά ο στόχος της ανάληψης του ρωσικού θρόνου για την πολωνική κυρίαρχη δυναστεία δεν επιτεύχθηκε. Η Σουηδική Αυτοκρατορία επιδίωξε την υπεροχή στη Βαλτική κατά τη διάρκεια των Πολωνικών-Σουηδικών πολέμων του 1617–1629 και η Οθωμανική Αυτοκρατορία πιέστηκε από το νότο στις μάχες της Τσετσορά το 1620 και του Χοτίν το 1621. Η γεωργική επέκταση και οι πολιτικές δουλοπαροικίας στην Πολωνική Ουκρανία οδήγησαν σε μια σειρά εξεγέρσεων των Κοζάκων. Έχοντας συμμαχία με τη Μοναρχία των Αψβούργων, η Κοινοπολιτεία δεν συμμετείχε άμεσα στον Τριακονταετή Πόλεμο. Η βασιλεία του Βλαδίσλαου Δ΄ ήταν ως επί το πλείστον ειρηνική, με μια ρωσική εισβολή με τη μορφή του πολέμου του Σμολένσκ του 1632–1634, η οποία απωθήθηκε επιτυχώς. Η ιεραρχία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που απαγορεύτηκε στην Πολωνία μετά την Ένωση της Μπρεστ, ιδρύθηκε ξανά το 1635.
Συνεχόμενοι πόλεμοι
Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ιωάννη Β΄ Καζίμιρ της Πολωνίας (1648-1668), του τρίτου και τελευταίου βασιλιά της δυναστείας του, η δημοκρατία των ευγενών έπεσε σε παρακμή ως αποτέλεσμα ξένων εισβολών και εσωτερικής αναταραχής. Αυτές οι καταστροφές πολλαπλασιάστηκαν μάλλον ξαφνικά και σηματοδότησαν το τέλος της Πολωνικής Χρυσής Εποχής. Το αποτέλεσμά τους ήταν να καταστήσουν την κάποτε ισχυρή Κοινοπολιτεία πιο ευάλωτη σε ξένες επεμβάσεις. δεξιά|μικρογραφία| Ο [[Ιωάννης Β΄ Καζίμιρ της Πολωνίας βασίλευσε κατά τη διάρκεια της πιο δύσκολης περιόδου της Κοινοπολιτείας. Απογοητευμένος με την αδυναμία του να μεταρρυθμίσει το κράτος, παραιτήθηκε το 1668. ]] Η Εξέγερση του Χμελνίτσκι των Ζαπορίζιων Κοζάκων του 1648–1657 κατάκλυσε τις νοτιοανατολικές περιοχές του πολωνικού στέμματος, με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της να είναι καταστροφικές για την Κοινοπολιτεία. Το πρώτο liberum veto (μια κοινοβουλευτική διάταξη που επέτρεψε σε οποιοδήποτε μέλος του Σέιμ να διαλύσει αμέσως μια τρέχουσα σύνοδο) ασκήθηκε από έναν αναπληρωτή το 1652. Αυτή η πρακτική θα αποδυνάμωνε τελικά την κεντρική κυβέρνηση της Πολωνίας. Στη Συνθήκη του Περεϊάσλαβ (1654), οι Ουκρανοί αντάρτες δήλωσαν ότι ήταν υποκείμενοι του Τσάρου της Ρωσίας. Ο Δεύτερος Βόρειος Πόλεμος ξέσπασε στον πυρήνα των πολωνικών εδαφών το 1655-1660. Περιελάμβανε μια βάναυση και καταστροφική εισβολή στην Πολωνία που αναφέρεται ως Σουηδικός Καταιγισμός. Ο πόλεμος τελείωσε το 1660 με τη Συνθήκη της Ολίβα, που είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια ορισμένων από τα βόρεια περιουσιακά στοιχεία της Πολωνίας. Το 1657, η Συνθήκη του Μπρόμπεργκ καθιέρωσε την ανεξαρτησία του Δουκάτου της Πρωσίας. Οι δυνάμεις της Κοινοπολιτείας τα πήγαν καλά στον Πόλεμο Πολωνίας-Ρωσίας (1654-1667), αλλά το τελικό αποτέλεσμα ήταν η μόνιμη διαίρεση της Ουκρανίας μεταξύ Πολωνίας και Ρωσίας, όπως συμφωνήθηκε στην Εκεχειρία του Αντρουσόβο (1667). Προς το τέλος του πολέμου, η Εξέγερση του Λουμπομίρσκι, μια μεγάλη εξέγερση των αρχόντων κατά του βασιλιά, αποσταθεροποίησε και αποδυνάμωσε τη χώρα. Οι μεγάλης κλίμακας επιδρομές σκλάβων των Τάταρων της Κριμαίας είχαν επίσης πολύ επιβλαβείς επιπτώσεις στην πολωνική οικονομία. Η Merkuriusz Polski, η πρώτη πολωνική εφημερίδα, δημοσιεύθηκε το 1661.
Το 1668, πενθών από τον πρόσφατο θάνατο της συζύγου του και απογοητευμένος από τις καταστροφικές πολιτικές αποτυχίες της βασιλείας του, ο Ιωάννης Β΄ Καζίμιρ παραιτήθηκε από το θρόνο και κατέφυγε στη Γαλλία.
Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι και τελευταίες στρατιωτικές νίκες
αριστερά|μικρογραφία| Ο Βασιλιάς [[Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι με τον γιο του Ιάκωβο, τον οποίο προσπάθησε να τοποθετήσει ως διάδοχός του. Ο Σομπιέσκι οδήγησε την Κοινοπολιτεία στις τελευταίες μεγάλες στρατιωτικές νίκες της.]] Ο βασιλιάς Μιχαήλ Κορύμπουτ Βισνιοβιέτσκι, γηγενής Πολωνός, εξελέγη για να αντικαταστήσει τον Ιωάννη Β΄ Καζίμιρ το 1669. Ο Πολωνικός-Οθωμανικός Πόλεμος (1672-1676) ξέσπασε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, ο οποίος διήρκεσε μέχρι το 1673 και συνεχίστηκε υπό τον διάδοχό του, Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι (περ. 1674–1696). Ο Σομπιέσκι σκόπευε να συνεχίσει την επέκταση της περιοχής της Βαλτικής (και για το σκοπό αυτό υπέγραψε τη μυστική Συνθήκη του Γιαβόρουφ με τη Γαλλία το 1675), αλλά αναγκάστηκε αντ΄ αυτού να πολεμήσει παρατεταμένους πολέμους με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Με αυτόν τον τρόπο, ο Σομπιέσκι αναβίωσε για λίγο τη στρατιωτική δύναμη της Κοινοπολιτείας. Νίκησε τους επεκτεινόμενους Μουσουλμάνους στη Μάχη του Χοτίν το 1673 και βοήθησε αποφασιστικά στη σωτηρία της Βιέννης από μια τουρκική επέλαση στη Δεύτερη Πολιορκία της Βιέννης το 1683. Η βασιλεία του Σομπιέσκι σηματοδότησε το τελευταίο υψηλό σημείο στην ιστορία της Κοινοπολιτείας, καθώς στο πρώτο μισό του 18ου αιώνα, η Πολωνία έπαψε να είναι ενεργός παίκτης στη διεθνή πολιτική. Η Συμφωνία Διαρκούς Ειρήνης (1686) με τη Ρωσία ήταν ο τελικός διασυνοριακός διακανονισμός μεταξύ των δύο χωρών πριν από τον πρώτο διαμελισμό της Πολωνίας το 1772.
Η Κοινοπολιτεία, που λάμβανε μέρος σε σχεδόν συνεχείς πολέμους μέχρι το 1720, υπέστη τεράστιες απώλειες πληθυσμού και τεράστια ζημία στην οικονομία και την κοινωνική της δομή. Η κυβέρνηση έγινε αναποτελεσματική μετά από εσωτερικές συγκρούσεις μεγάλης κλίμακας, διεφθαρμένες νομοθετικές διαδικασίες και χειραγώγηση από ξένα συμφέροντα. Η αριστοκρατία έπεσε υπό τον έλεγχο μιας χούφτας φεουδαρχικών αρχοντικών οικογενειών με εγκαθιδρυμένους εδαφικούς τομείς. Ο αστικός πληθυσμός και οι υποδομές κατέρρευσαν, μαζί με τις περισσότερες αγροτικές φάρμες, των οποίων οι κάτοικοι υπέστησαν ολοένα και πιο ακραίες μορφές δουλοπαροικίας. Η ανάπτυξη της επιστήμης, του πολιτισμού και της εκπαίδευσης έπαυσε ή υποτροπίασε.
Σάξονες βασιλιάδες
δεξιά|μικρογραφία| Ο [[Αύγουστος Β΄ ο Δυνατός, ο πρώτος Σάξονας κυβερνήτης της Πολωνίας. Ο θάνατός του πυροδότησε τον πόλεμο της διαδοχής της Πολωνίας.]] Οι βασιλικές εκλογές του 1697 έφεραν έναν κυβερνήτη του σαξονικού Οίκου των Βέττιν στον πολωνικό θρόνο: τον Αύγουστο Β΄ τον Δυνατό (περ. 1697-1733), ο οποίος κατάφερε να αναλάβει το θρόνο μόνο συμφωνώντας να προσηλυτιστεί στον Ρωμαιοκαθολικισμό. Τον διαδέχθηκε ο γιος του, Αύγουστος Γ΄ της Πολωνίας (1734-1763). Οι βασιλείες των Σαξόνων βασιλιάδων (οι οποίοι ήταν ταυτόχρονα πρίγκιπες-εκλέκτορες της Σαξονίας) διαταράχθηκαν από ανταγωνιστικούς υποψηφίους για το θρόνο και είδαν περαιτέρω αποδόμηση της Κοινοπολιτείας.
Η προσωπική ένωση μεταξύ της Κοινοπολιτείας και του Ελεκτοράτου της Σαξονίας προκάλεσε την εμφάνιση ενός μεταρρυθμιστικού κινήματος στην Κοινοπολιτεία και το ξεκίνημα του πολιτισμού του Πολωνού Διαφωτισμού, τις μείζουσες θετικές εξελίξεις αυτής της εποχής. Η πρώτη πολωνική δημόσια βιβλιοθήκη ήταν η Βιβλιοθήκη Ζαουούσκι στη Βαρσοβία, που άνοιξε για το κοινό το 1747.