cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Οξειδοαναγωγή
Αρχές του 20ου αιώνα
Οξείδωση ενός στοιχείου είναι η αποβολή ηλεκτρονίων από αυτό. Αναγωγή ενός στοιχείου είναι η πρόσληψη ηλεκτρονίων από αυτό. Φυσικά οξείδωση και αναγωγή γίνονται πάντα ταυτόχρονα οπότε μπορούμε να πούμε ότι :
Οξειδοαναγωγή είναι η μετακίνηση ηλεκτρονίων μεταξύ ατόμων. Όπως φαίνεται, οι παραπάνω ορισμοί παρουσιάζουν τα εξής πλεονεκτήματα : Ca ⟶ Ca2+ + 2e (ημιαντίδραση οξείδωσης) Cl2 + 2e ⟶ 2Cl- (ημιαντίδραση αναγωγής) Ca + Cl2 ⟶ CaCl2 (αντίδραση οξειδοαναγωγής) Παρόλο που οι ορισμοί αυτοί πλεονεκτούν σαφώς έναντι εκείνων του 19ου αιώνα, έχουν και τα εξής πολύ σοβαρά μειονεκτήματα:
right|250px|thumb| Η2 + F2 ⟶ 2HF
Η οξειδοαναγωγή σήμερα
Για να συμπεριληφθούν όλα τα παρόμοια φαινόμενα (και στις ετεροπολικές και στις ομοιοπολικές ενώσεις), δημιουργήθηκε η ανάγκη να οριστούν τα φαινόμενα οξείδωσης κι αναγωγής πάνω σε νέα βάση.
Σύγχρονες απόψεις και ορισμοί
Παρατηρήθηκε ότι σε διάφορες οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις που καλύπτονταν από τους υπάχοντες ορισμούς αλλά και σε αντιδράσεις που δεν καλύπτονταν, μεταβάλλονταν οι αριθμοί οξείδωσης (α.ο) κάποιων ατόμων που συμμετείχαν στα φαινόμενα : Από αυτές και άλλες παρόμοιες αντιδράσεις συνάγονται οι ορισμοί που ισχύουν σήμερα για τα φαινόμενα οξείδωσης και αναγωγής : Οξείδωση ονομάζεται το φαινόμενο της αλγεβρικής αύξησης του αριθμού οξείδωσης ενός ατόμου ή ιόντος και αναγωγή το φαινόμενο της αλγεβρικής ελάττωσης του αριθμού οξείδωσης ενός ατόμου ή ιόντος.
center|700px
Οξείδωση και αναγωγή γίνονται πάντα ταυτόχρονα οπότε το συνολικό φαινόμενο λέγεται οξειδοαναγωγή.
Οξειδωτικά και αναγωγικά σώματα
Στις οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις διακρίνουμε το οξειδωτικό μέσο και το αναγωγικό μέσο.
center|550px
Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις
Οι αντιδράσεις στις οποίες παρατηρείται το φαινόμενο της οξειδοαναγωγής ονομάζονται οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις και ταξινομούνται σε διάφορες κατηγορίες όπως αντιδράσεις σύνθεσης, αντιδράσεις αποσύνθεσης, αντιδράσεις απλής αντικατάστασης κ.λ.π. Για το σημαντικό ρόλο των οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων στη ζωή μας αρκεί να αναφέρουμε ότι οι βασικές βιολογικές αντιδράσεις καθώς και οι αντιδράσεις καύσης που αποτελούν την κύρια πηγή ενέργειας, είναι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής. Αλλά εκτός απ' αυτές, πολυάριθμες αντιδράσεις οξειδοαναγωγής έχουν μεγάλη σημασία στην τεχνολογία για την παραγωγή χρήσιμων προϊόντων, ενώ άλλες έχουν ιδιαίτερη περιβαλλοντική σημασία.
Η σημασία της οξειδοαναγωγής στη ζωή και στην τεχνολογία
Ο ρόλος των οξειδοαναγωγικών φαινομένων στη ζωή είναι θεμελιώδης. Όλες οι βασικές βιολογικές αντιδράσεις (συμπεριλαμβανομένων των καύσεων) που γίνονται μέσα στους ζωντανούς οργανισμούς είναι οξειδοαναγωγικές. Τα οξειδοαναγωγικά φαινόμενα εμφανίζονται πολύ συχνά και στη βιομηχανία. Οι μεταλλουργικές κατεργασίες αποτελούν εφαρμογές αυτών των φαινομένων. Αλλά και στην αναλυτική χημεία έχουν μεγάλη εφαρμογή όπως σε διαλυτοποίηση, διαχωρισμό, καταβύθιση, καθώς και σε ογκομετρικούς προσδιορισμούς. Παρακάτω αναφέρονται ορισμένοι μόνο τομείς στους οποίους είναι φανερή η χρησιμότητα των οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων:
Ο μεταβολισμός στους ζωικούς οργανισμούς
Ο μεταβολισμός είναι μία σύνθετη λειτουργία κάθε ζωντανού οργανισμού με την οποία αυτός ανταλλάσσει ύλη και ενέργεια με το περιβάλλον του. Περιλαμβάνει αντιδράσεις "καταβολικές" κατά τις οποίες γίνεται διάσπαση ουσιών και ελευθέρωση ενέργειας και αντιδράσεις "αναβολικές" κατά τις οποίες γίνεται σύνθεση ενώσεων από άλλες με κατανάλωση ενέργειας. Η απαραίτητη ενέργεια προέρχεται από την αναπνοή των κυττάρων και στη συνέχεια με την καύση, παρουσία βιολογικών καταλυτών (ένζυμα), ουσιών όπως η γλυκόζη (C6H12O6): C6H12O6 + 6O2 → 6CO2 + 6H2Ο + Ενέργεια. Σ'αυτή την αντίδραση, η γλυκόζη οξειδώνεται προς CO2 και το Ο2 ανάγεται προς νερό.
Φωτοσύνθεση
Όλη η ενέργεια που χρειάζονται οι φυτικοί οργανισμοί για να βιοσυνθέσουν τα κυτταρικά τους συστατικά, προέρχεται άμεσα ή έμμεσα από την ηλιακή ακτινοβολία η οποία δεσμεύεται από την χλωροφύλλη με το μηχανισμό της φωτοσύνθεσης που είναι κατά κάποιο τρόπο η αντίστροφη διαδικασία της κυτταρικής αναπνοής. Η φωτοσύνθεση περιλαμβάνει δύο στάδια βιοχημικών αντιδράσεων. Η συνολική αντίδραση μπορεί να παρασταθεί με την παρακάτω χημική εξίσωση, από την οποία φαίνεται ότι το CO2 ανάγεται προς σάκχαρα (γλυκόζη) και το νερό οξειδώνεται προς Ο2 : 6CO2 + 6H2Ο → C6H12O6 + 6O2 - Q.
Βιολογικές διεργασίες και οξειδοαναγωγικοί κύκλοι
thumb|right|400px| Ο κύκλος του Krebs είναι ένας από τους σημαντικότερους οξειδοαναγωγικούς βιολογικούς κύκλους
Η σημαντικότερη, ενεργειακά, αντίδραση για τους ζωντανούς οργανισμούς είναι η αναγωγή του οξυγόνου. Έτσι, πολύπλοκα μόρια διασπώνται σε κομμάτια αποτελούμενα από ομάδες με μόνο 2 άτομα άνθρακα (οξικές ομάδες). Σε επόμενο στάδιο οι ομάδες διασπώνται και δημιουργούνται μόρια CO2 και άτομα Η. Το τελικό προϊόν, το νερό, δημιουργείται από τα συνένζυμα της αναπνοή|αναπνευστικής αλυσίδας που έχουν αναχθεί, με ταυτόχρονη αποθήκευση μέρους της ενέργειας που παράγεται στους χημικούς δεσμούς του αδενοσινοτριφωσφορικού οξέος (ATP). Όλοι αυτοί οι μετασχηματισμοί γίνονται με βιοχημικούς κύκλους που είναι μεταβολικές διαδικασίες που αποτελούμενες από οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις η σπουδαιότητα των οποίων είναι πάρα πολύ μεγάλη για τα φαινόμενα της ζωής. Ενδεικτικά αναφέρονται :
Μεταλλουργία
Τα μέταλλα συνήθως περιέχονται στα μεταλλεύματά τους. Το σύνολο των φυσικοχημικών διεργασίων που πρέπει να γίνουν για να παρασκευαστεί ένα μέταλλο από το μετάλλευμά του, λέγεται μεταλλουργία. Οι περισσότερες χημικές αντιδράσεις που χρησιμοποιούνται στη μεταλλουργία είναι οξειδοναγωγικές. Επειδή τα μεταλλεύματα περιέχουν τα περισσότερα μέταλλα με μορφή ενώσεων (αλάτων, οξειδίων κ.λ.π.), οι μέθοδοι εξαγωγής βασίζονται στην αναγωγή των ενώσεων αυτών, οπότε το μέταλλο από θετικό αριθμό οξείδωσης που έχει αποκτά αριθμό οξείδωσης 0. Η αναγωγή γίνεται με διάφορα αναγωγικά όπως ο C, το Al κ.ά. Παραδείγματα : Αλλά και άλλες μεταλλουργικές διεργασίες στηρίζονται σε οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις :
Ζερμινιέ (Ζυρά)
Το Ζερμινιέ (γαλλικά: Germigney) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό του Ζυρά, στη διοικητική περιοχή της Βουργουνδίας-Φρανς-Κοντέ.
Οξειδοαναγωγή
Εκρηκτικές ύλες
thumb|200px|right|Κόκκοι μαύρης πυρίτιδας
Ζερμινιέ (Ζυρά)
Παραπομπές
Κατηγορία:Κοινότητες του Ζυρά
Οξειδοαναγωγή
Διάβρωση των μετάλλων
thumb|200px|right| Διάβρωση μετάλλου
Πολλά μέταλλα οξειδώνονται από το Ο2 της ατμόσφαιρας και γι' αυτό τα υποβάλλουμε σε κατεργασίες με σκοπό να καλυφθούν εξωτερικά με προστατευτικά μεταλλικά ή οργανικά επιστρώματα. Για παράδειγμα ο άργυρος όταν παραμείνει για πολύ στον αέρα καλύπτεται από στρώμα μελανού Ag2S που σχηματίζεται από την επίδραση του υδρόθειου της ατμόσφαιρας σύμφωνα με την οξειδοαναγωγική αντίδραση : 2Ag + 1/2 O2 + H2S → Ag2S + H2O.
Τα μέταλλα των αλκαλίων και των αλκαλικών γαιών οξειδώνονται γρήγορα όταν εκτεθούν στην ατμόσφαιρα : Ca + 1/2O2 → CaO.
Η γνωστότερη περίπτωση διάβρωσης είναι αυτή του σιδήρου (καστανέρυθρη σκουριά) η οποία είναι εντονότερη όταν ο αέρας έχει υγρασία. Η σκουριά έχει μεταβλητή σύσταση και αποδίδεται με τύπο της μορφής Fe2O3.xH2O. Η σχετική οξειδοναγωγική αντίδραση αποδίδεται ως : 4Fe + 3O2 + xH2Ο → 2Fe2O3.xH2O.
Καύση των καυσίμων
Η κυριότερη πηγή ενέργειας στην ανθρώπινη τεχνολογία είναι η καύση διαφόρων καυσίμων, όπως το πετρέλαιο (μίγμα υδρογοναθράκων κυρίως αλκανίων, ο άνθρακας (με τις διάφορες μορφές γαιανθράκων) και το φυσικό αέριο (που περιέχει 90% μεθάνιο). Όλες οι καύσεις είναι οξειδοαναγωγικά φαινόμενα. Έτσι, π.χ. για το οκτάνιο που είναι συστατικό της βενζίνης θα έχουμε την ακόλουθη οξειδοαναγωγική αντίδραση καύσης : C8H18 + 25/2O2 → 8CO2 + 9H2O. Η καύση μπορεί να πραγματοποιηθεί και χωρίς την παρουσία Ο2. Το οξείδιο του χαλκού (ΙΙ) μπορεί να πραγματοποιήσει καύσεις. Π.χ. για το οινόπνευμα (C2H6O) θα έχουμε : C2H6Ο + 6CuO → 2CO2 + 3H2Ο + 6Cu.
Λεύκανση των υφασμάτων
Το υποχλωριώδες ανιόν που υπάρχει σε πολλά εμπορικά προϊόντα, ανάγεται προς ιόντα χλωρίου αποσπώντας ηλεκτρόνια από το έγχρωμο υλικό ενώ ταυτόχρονα τα ιόντα υδροξυλίου δημιουργούν βασικό διάλυμα, αποχρωματίζοντας έτσι το ρούχο : OCl- + 2e + H2Ο → Cl- + 2OH-.
Επεξεργασία αποβλήτων
thumb|300px|Κομποστοποίηση
Τα οξειδοαναγωγικά φαινόμενα χρησιµοποιούνται ευρέως για την επεξεργασία τοξικών ή µη τοξικών υγρών αποβλήτων, πόσιµου νερού και αστικών λυµάτων. Ρύποι που υφίστανται επεξεργασία µε επιτυχία είναι : Οξειδωτικά µέσα που χρησιµοποιούνται µε επιτυχία είναι: Οι οξειδοαναγωγικές δράσεις που πραγματοποιούνται είναι :
Ηλεκτροχημεία
Η ηλεκτροχημεία είναι κλάδος της χημείας που μελετά τη μετατροπή της χημικής ενέργειας σε ηλεκτρική και το αντίστροφο. Οι μετατροπές αυτές στηρίζονται σε οξειδοαναγωγικά φαινόμενα :
Πηγές
Κατηγορία:Χημικές ιδιότητες Κατηγορία:Είδη χημικών αντιδράσεων
Φωσφορικά
Φωσφορικά (αγγλ. Phosphates) είναι τα ανόργανα χημικά άλατα του φωσφορικού οξέος. Στην οργανική χημεία, ένα φωσφορικό, ή οργανοφωσφορικό, είναι ένας εστέρας του φωσφορικού οξέος. Από τα διάφορα φωσφορικά, τα οργανικά φωσφορικά είναι σημαντικά στη βιοχημεία και τη βιογεωχημεία (οικολογία) και τα ανόργανα φωσφορικά εξορύσσονται για να ληφθεί φώσφορος για χρήση στη γεωργία και τη βιομηχανία. Σε υψηλές θερμοκρασίες στη στερεή κατάσταση, τα φωσφορικά μπορούν να συμπυκνωθούν για να σχηματίσουν πυροφωσφορικά.
Χημικές ιδιότητες
Το φωσφορικό ιόν είναι ένα πολυατομικό ιόν με τον εμπειρικό τύπο και σχετική μοριακή μάζα 94,97 g/mol. Αποτελείται από ένα κεντρικό άτομο φωσφόρου που περιβάλλεται από τέσσερα άτομα οξυγόνου σε μια τετραεδρική διάταξη. Το φωσφορικό ιόν φέρει ένα τυπικό φορτίο 3− και είναι η συζυγής βάση του όξινου φωσφορικού ιόντος,, που είναι η συζυγής βάση του δισόξινου φωσφορικού ιόντος, , που με τη σειρά του είναι η συζυγής βάση του φωσφορικού οξέος, ,. Ένα φωσφορικό άλας σχηματίζεται όταν ένα θετικά φορτισμένο ιόν συνδέεται με αρνητικά φορτισμένα άτομα οξυγόνου του ιόντος, σχηματίζοντας μια ιονική ένωση. Πολλά φωσφορικά δεν είναι διαλυτά στο νερό στις πρότυπες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης. Τα φωσφορικά άλατα του νατρίου, του καλίου, του ρουβιδίου, του καισίου και του αμμωνίου είναι διαλυτά στο νερό. Τα περισσότερα άλλα φωσφορικά άλατα είναι μόνο ελαφρώς διαλυτά στο νερό ή είναι αδιάλυτα. Ως γενικός κανόνας, τα όξινα και τα δισόξινα φωσφορικά είναι ελαφρώς πιο διαλυτά από τα αντίστοιχα φωσφορικά. Τα πυροφωσφορικά είναι κυρίως υδατοδιαλυτά.
Τα φωσφορικά στο νερό βρίσκονται σε τέσσερις μορφές. Σε ισχυρά βασικό περιβάλλον, επικρατεί το φωσφορικό ιόν, ενώ σε ασθενές βασικό περιβάλλον, επικρατεί το όξινο φωσφορικό ιόν. Σε ασθενές όξινο περιβάλλον, πιο συνηθισμένο είναι το δισόξινο φωσφορικό ιόν. Σε ισχυρά όξινο περιβάλλον, το τρισόξινο φωσφορικό είναι η κύρια μορφή.
οι αντίστοιχες σταθερές στους 25 °C (σε mol/L) είναι (δείτε φωσφορικό οξύ):
Το διάγραμμα των μορφών που λαμβάνεται χρησιμοποιώντας αυτές τις τιμές των pK εμφανίζει τρεις διακριτές περιοχές. Στην πραγματικότητα, τα, και  συμπεριφέρονται ως ξεχωριστά ασθενή οξέα. Αυτό συμβαίνει επειδή οι διαδοχικές τιμές pK διαφέρουν περισσότερο από 4. Για κάθε οξύ, το pH στην ημιεξουδετέρωση είναι ίσο με την τιμή pK του οξέος. Η περιοχή στην οποία το οξύ είναι σε ισορροπία με τη συζυγή βάση καθορίζεται από το pH ≈ pK ± 2. Συνεπώς, οι τρεις περιοχές pH είναι περίπου 0–4, 5–9 και 10–14. Αυτό είναι εξιδανικευμένο, επειδή υποθέτει σταθερή ιοντική ισχύ, που δεν διατηρείται στην πραγματικότητα σε πολύ χαμηλές και πολύ υψηλές τιμές pH.
Για ένα ουδέτερο pH όπως στο κυτταρόλυμα, pH = 7,0
έτσι ώστε μόνο τα ιόντα και  να είναι παρόντα σε σημαντικές ποσότητες (62%, 38% . Σημειώστε ότι το εξωκυτταρικό υγρό (pH = 7,4), αυτή η αναλογία αντιστρέφεται (61% , 39% ).
Τα φωσφορικά μπορούν να σχηματίσουν πολλά πολυμερή ιόντα όπως τα πυροφωσφορικά),, και τα τριφωσφορικά, . Τα διάφορα μεταφωσφορικά ιόντα (που είναι συνήθως μεγάλα γραμμικά πολυμερή) έχουν έναν εμπειρικό τύπο και βρίσκονται σε πολλές ενώσεις.
Βιοχημεία των φωσφορικών
Σε συστήματα οργάνων, ο φώσφορος βρίσκεται ως ελεύθερο φωσφορικό ιόν σε διάλυμα και λέγεται ''ανόργανο φωσφορικό', για να διακρίνεται από τα φωσφορικά που είναι συνδεμένα σε διάφορους φωσφορικούς εστέρες. Το ανόργανο φωσφορικό συμβολίζεται γενικά με Pi και σε φυσιολογικό (ομοιοστατικό) pH αποτελείται κυρίως από ένα μείγμα από ιόντα και.
Τα ανόργανα φωσφορικά μπορούν να δημιουργηθούν από την υδρόλυση των πυροφωσφορικών, που συμβολίζονται με PPi:
Όμως, τα φωσφορικά βρίσκονται συνήθως με τη μορφή φωσφορικής αδενοσίνης (μονοφωσφορική αδενοσίνη (AMP), διφωσφορική αδενοσίνη (ADP) και τριφωσφορική αδενοσίνη (ATP)) καθώς και στο DNA και RNA, και μπορεί να απελευθερωθεί από την υδρόλυση του ATP ή του ADP. Παρόμοιες αντιδράσεις υπάρχουν για τα άλλα διφωσφορικά και τριφωσφορικά νουκλεοσίδια. Οι φωσφοανυδριτικοί δεσμοί στο ADP και το ATP, ή σε άλλα διφωσφορικά και τριφωσφορικά νουκλεοσίδια, περιέχουν υψηλά ποσά ενέργειας που τους δίνουν τον ζωτικό τους ρόλο σε όλους τους ζώντες οργανισμούς. Αναφέρονται γενικά ως φωσφορικά υψηλής ενέργειας, όπως είναι τα φωσφογόνα (phosphagens) στον μυικό ιστό. Ενώσεις όπως οι υποκατεστημένες φωσφίνες χρησιμοποιούνται στην οργανική χημεία, αλλά δεν φαίνεται να έχουν φυσικά ανάλογα.
Η προσθήκη και η αφαίρεση φωσφορικών από τις πρωτεΐνες σε όλα τα κύτταρα είναι μια βασική στρατηγική στη ρύθμιση των μεταβολικών διαδικασιών. Η φωσφορυλίωση και η αποφωσφορυλίωση είναι σημαντικές οδοί αποθήκευσης και απελευθέρωσης ενέργειας σε ζώντα συστήματα. Τα κύτταρα χρησιμοποιούν το ATP κατ' αυτόν τον τρόπο.
Τα φωσφορικά είναι χρήσιμα στα ζωικά κύτταρα ως ρυθμιστικός παράγοντας. Τα φωσφορικά άλατα που χρησιμοποιούνται συνήθως στην προετοιμασία ρυθμιστικών διαλυμάτων στα pHs του κυττάρου περιλαμβάνουν τα Na2HPO4, NaH2PO4 και τα αντίστοιχα άλατα του νατρίου.
Μια σημαντική παρουσία των φωσφορικών σε βιολογικά συστήματα είναι ως δομικά συστατικά των οστών και των δοντιών. Αυτές οι δομές αποτελούνται από κρυσταλλικό φωσφορικό ασβέστιο με τη μορφή υδροξυαπατίτη. Το σκληρό πυκνό σμάλτο των δοντιών των θηλαστικών αποτελείται από φθοροαπατίτη, ένα υδρόξυ φωσφορικό ασβέστιο όπου κάποιες από τις υδροξυλομάδες έχουν αντικατασταθεί από ιόντα φθορίου.
Τα φυτά προσλαμβάνουν φώσφορο μέσα από αρκετές οδούς: την οδό της δενδρόμορφης μυκόρριζας (arbuscular mycorrhiza) και την άμεση οδό της πρόσληψης.
Προέλευση και εξόρυξη
Τα φωσφορικά είναι η φυσικά εμφανιζόμενη μορφή του στοιχείου φώσφορος, που βρίσκεται σε πολλά φωσφορικά πετρώματα. Στην ορυκτολογία και τη γεωλογία, τα φωσφορικά αναφέρονται σε ένα πέτρωμα ή ορυκτό που περιέχει φωσφορικά ιόντα. Τα ανόργανα φωσφορικά εξορύσσονται για να ληφθεί ο φώσφορος για χρήση στην γεωργία και τη βιομηχανία.
Ο μεγαλύτερος παγκόσμιος παραγωγός και εξαγωγέας φωσφορικών είναι το Μαρόκο, κατέχοντας περίπου το 70% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Στη Βόρεια Αμερική, οι μεγαλύτερες αποθέσεις βρίσκονται στην περιοχή Bone Valley της Φλόριντα, στο Soda Springs του νοτιοανατολικού Αϊντάχο και στην ακτή της Βόρειας Καρολίνας. Μικρότερες αποθέσεις βρίσκονται στη Μοντάνα, Τενεσί, Τζόρτζια και στη Νότια Καρολίνα. Στο Ναουρού και στη Μπανάμπα που είχαν εκτεταμένες φωσφορικές αποθέσεις άριστης ποιότητας, έχουν εξορυχθεί υπέρμετρα. Φωσφορικά πετρώματα βρίσκονται επίσης στην Αίγυπτο, το Ισραήλ, τη Δυτική Σαχάρα, τη Νήσος Ναβάσσα, την Τυνησία, το Τόγκο και την Ιορδανία, που έχουν μεγάλες βιομηχανίες εξόρυξης φωσφορικών.
Ορυχεία φωσφορίτη βρίσκονται κυρίως στη:
Το 2007, με τον τρέχοντα ρυθμό κατανάλωσης, εκτιμήθηκε ότι ο φώσφορος θα εξαντληθεί σε 345 χρόνια. Όμως, κάποιοι επιστήμονες θεωρούν ότι η μέγιστη παραγωγή του φωσφόρου θα συμβεί σε 30 χρόνια και η Dana Cordell από το Ινστιτούτο για το Βιώσιμο Μέλλον είπε στους Times, ότι "με τους τρέχοντες ρυθμούς, τα αποθέματα θα εξαντληθούν στα επόμενα 50 με 100 χρόνια." Τα αποθέματα αναφέρονται στις ποσότητες που υποτίθενται ανακτήσιμες με τις τρέχουσες εμπορικές τιμές και το 2012, η USGS εκτίμησε 71 δισεκατομμύρια τόνοι παγκόσμιων αποθεμάτων, ενώ 0,19 δισεκατομμύρια τόνοι εξορύχτηκαν παγκοσμίως το 2011. Ο φώσφορος αποτελεί το 0,1% κατά μάζα του μέσου πετρώματος (ενώ, για την προοπτική, η τυπική του συγκέντρωση στη βλάστηση είναι 0,03% έως 0,2%), και συνεπώς υπάρχουν τετράκις εκατομμύρια τόνων φωσφόρου στους 3 * 1019 τόνους του φλοιού της Γης, αν και κυρίως πιο χαμηλής συγκέντρωσης από τις αποθέσεις που μετρώνται ως αποθέματα που έχουν καταγραφεί και είναι πιο φτηνά για εξαγωγή· αν υποτεθεί ότι τα ορυκτά φωσφορικά στα φωσφορικά πετρώματα είναι ο υδροξυαπατίτης και ο φθοροαπατίτης, τα φωσφορικά ορυκτά περιέχουν χοντρικά 18,5% φώσφορο κατά βάρος και αν το φωσφορικό πέτρωμα περιέχει περίπου phosphorus 20% από αυτά τα ορυκτά, το μέσο φωσφορικό πέτρωμα έχει χοντρικά 3,7% φώσφορο κατά βάρος.
Μερικές αποθέσεις φωσφορικών πετρωμάτων είναι αξιοσημείωτες για τον εγκλεισμό σημαντικών ποσοτήτων ραδιενεργών ισοτόπων ουρανίου. Αυτό το σύνδρομο είναι αξιοσημείωτο επειδή μπορεί να εκλυθεί ραδιενέργεια στα επιφανειακά ύδατα, στη διαδικασία εφαρμογής των φωσφορικών λιπασμάτων που προκύπτουν (π.χ. σε πολλές καλλιέργειες καπνού στις νοτιοανατολικές ΗΠΑ).
Τον Δεκέμβριο του 2012, η Cominco Resources ανακοίνωσε ότι το έργο στη Hinda της Δημοκρατίας του Κονγκό ανέρχεται στους 531 Mt, καθιστώντας το τη μεγαλύτερη μετρημένη απόθεση φωσφορικών στον πλανήτη.
Οικολογία
Από πλευράς οικολογικών όρων, λόγω του σημαντικού ρόλου των φωσφορικών σε βιολογικά συστήματα, τα φωσφορικά αναζητούνται πολύ ανάλογα με την πηγή. Όταν χρησιμοποιηθούν, είναι συχνά περιοριστικές θρεπτικές ουσίες στα περιβάλλοντα και η διαθεσιμότητά του μπορεί να διέπει τον ρυθμό ανάπτυξης των οργανισμών. Αυτό αληθεύει γενικά για περιβάλλοντα γλυκού νερού, ενώ το άζωτο είναι πιο συχνά η περιοριστική θρεπτική ουσία σε θαλάσσια περιβάλλοντα. Η προσθήκη υψηλών επιπέδων φωσφορικών στα περιβάλλοντα και στα μικροπεριβάλλοντα στα οποία είναι συνήθως σπάνιο μπορεί να έχει σημαντικές οικολογικές συνέπειες. Παραδείγματος χάρη, άνθιση στους πληθυσμούς κάποιων οργανισμών σε βάρος άλλων και μπορεί να συμβεί κατάρρευση των πληθυσμών που στερούνται πόρους όπως οξυγόνο (δείτε ευτροφισμός). Στο πλαίσιο της μόλυνσης, τα φωσφορικά είναι συστατικά των ολικών διαλυμένων στερεών, ένας σημαντικός δείκτης της ποιότητας του νερού, αλλά δεν είναι όλος ο φώσφορος σε μοριακή μορφή που να μπορούν τα άλγη να διασπάσουν και να καταναλώσουν.
Οι φωσφορικές αποθέσεις μπορεί να περιέχουν σημαντικές ποσότητες από φυσικά εμφανιζόμενα βαρέα μέταλλα. Οι διαδικασίες εξόρυξης των φωσφορικών πετρωμάτων μπορεί να αφήσουν στοίβες υπολειμμάτων που περιέχουν αυξημένα επίπεδα από κάδμιο, μόλυβδο, νικέλιο, χαλκό, χρώμιο και ουράνιο. Εκτός και διαχειριστούν με προσοχή, αυτά τα απόβλητα προϊόντα μπορεί να μεταφέρουν βαρέα μέταλλα στα υπόγεια ύδατα ή σε κοντινές εκβολές ποταμού. Η πρόσληψη αυτών των ουσιών από τα φυτά και τη θαλάσσια ζωή μπορεί να οδηγήσει σε συγκέντρωση τοξικών βαρέων μετάλλων στα προϊόντα διατροφής.
Αλιόσα Ασάνοβιτς
Ο Αλιόσα Ασάνοβιτς (Aljoša Asanović, γεννήθηκε 14 Δεκεμβρίου 1965) είναι πρώην Γιουγκοσλάβος (από την Κροατία) πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής.
Καριέρα
Γεννήθηκε στο Σπλιτ. Υπήρξε ποδοσφαιριστής πολύ προικισμένος σε ταλέντο. Αγωνιζόταν στο χώρο του κέντρου και χρησιμοποιούσε πολύ το μυαλό του στον τρόπο που έπαιζε, διάβαζε την εξέλιξη της φάσης για αυτό το λόγο οι μεταβιβάσεις του και η οργάνωση της επίθεσης ήταν κάτι που δημιουργούσε με μαεστρία.
Φόρεσε και τη φανέλα του Παναθηναϊκού για δύο χρόνια. Αγωνίστηκε 44 φορές και σημείωσε 9 γκολ. Ο Παναθηναϊκός είχε την τύχη να τον αποκτήσει πριν από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1998 γιατί μετά από αυτό ήταν περιζήτητος.
Με την εθνική Κροατίας ο Αλιόσα Ασάνοβιτς αγωνίστηκε 62 φορές και σκόραρε 4 τέρματα.
Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση ακολούθησε καριέρα προπονητή. Ξεκίνησε ως βοηθός ως βοηθός προπονητή στην Εθνική Κροατίας (2006-12). Από το 2021 είναι προπονητής της Ζάμπια.
Παραπομπές
Κατηγορία:Κροάτες ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Γιουγκοσλάβοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παναθηναϊκού Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Κροατίας Κατηγορία:Μέσοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος 1996 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1998 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Πρέμιερ Λιγκ Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Λιγκ 1 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σούπερ Λιγκ Ελλάδας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Πριμέρα Ντιβιζιόν Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σέριε Α Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Γιουγκοσλαβίας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΣΣΚ Νάπολι Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Χάιντουκ Σπλιτ Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ντέρμπι Κάουντι Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Αούστρια Βιέννης Κατηγορία:Ξένοι ποδοσφαιριστές στην Ελλάδα Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Πρβα Λίγκα Κατηγορία:Ξένοι ποδοσφαιριστές στην Ιταλία Κατηγορία:Ξένοι ποδοσφαιριστές στη Γαλλία Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές που έχουν αγωνιστεί σε δύο εθνικές ομάδες ανδρών ή περισσότερες
Τζακαλάσι
Το Τζακαλάσι (σετσουάνα: Jakalasi) είναι ένα χωριό της Μποτσουάνα. Ανήκει στην βορειοανατολική περιφέρεια και στην βορειοανατολική επαρχία. Βρίσκεται στην Έρημο Καλαχάρι.
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Πόλεις της Μποτσουάνα Κατηγορία:Βορειοανατολική Περιφέρεια (Μποτσουάνα)
Αλεντέζου
Η περιφέρεια χωρίζεται σε 5 υπο-περιφέρειες (Alentejo Central, Alentejo Litoral, Alto Alentejo, Baixo Alentejo και Lezíria do Tejo)και περιλαμβάνει 58 δήμους.
Η παραδοσιακή περιφέρεια του Αλεντέζου ήταν κάπως μικρότερη από τη σημερινή, στην οποία προστέθηκε η υποπεριφέρεια Lezíria do Tejo.
Οι κύριες πόλεις του Αλεντέζου είναι οι εξής: Έβορα, Έλβας, Πορταλέγκρε, Μπέζα, Σέρπα και Σίνες.
Γεωγραφία
Τοπογραφικά η περιοχή παρουσιάζει διαφορές, με κυματιστές πεδιάδες στα νότια του Αλεντέζου και γρανιτένιους λόφους βορειοανατολικά, στα σύνορα με την Ισπανία. Για να καλυφθούν οι ανάγκες σε νερό σε αυτήν την εκτεταμένη περιφέρεια χτίστηκαν αρκετά δημόσια φράγματα, με κυριότερο το φράγμα της Αλκέβα (barragem de Alqueva) στον ποταμό Γουαδιάνα. Το κύριο χαρακτηριστικό του τοπίου είναι οι χαμηλοί κυματιστοί λόφοι και οι πεδιάδες, με ελαιόδεντρα, κλήματα και τις χαρακτηριστικές φελλοφόρους δρύες. Στο βόρειο τμήμα είναι έντονη και η παρουσία της κτηνοτροφίας με αγελάδες, πρόβατα και γουρούνια.
Κλίμα
Το κλίμα της περιοχής είναι κατά κανόνα πολύ ξηρό για μεγάλα διαστήματα του έτους, με τις θερμοκρασίες το καλοκαίρι να φθάνουν τους 40 βαθμούς Κελσίου και ήπιους χειμώνες. Το Αλεντέζου συγκαταλέγεται στις θερμότερες περιοχές της Ευρώπης, όπως και το νότιο εσωτερικό τμήμα της Ισπανίας. Οι μέσες θερμοκρασίες είναι αρκετά υψηλές. Στο μεγαλύτερο τμήμα του Αλεντέζου το κλίμα είναι μεσογειακό, με θερμά καλοκαίρια, όμως υπάρχει και ένα τμήμα στα νότια της περιφέρειας του Αλεντέζου, στα νότια της Μπέζα, που το κλίμα είναι ημίξηρο κι όπου οι θερμοκρασίες είναι πραγματικά υψηλές. Οι περισσότερες βροχές ετησίως πέφτουν από τα τέλη Φθινοπώρου μέχρι τις αρχές της Άνοιξης.
Οικονομία
Το Αλεντέζου είναι ευρέως γνωστό ως ο "σιτοβολώνας" της Πορτογαλίας, μια περιοχή με εκτεταμένες εκτάσεις από κυματιστές πεδιάδες και πλούσια εύφορα εδάφη. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, όλα τα κύρια αστικά και ημιαστικά κέντρα βασίζονται οικονομικά κυρίως στη γεωργία, την κτηνοτροφία και την ξυλεία. Υπάρχουν αρκετά είδη παραδοσιακών τυριών, κρασιών και καπνιστών ζαμπόν και λουκάνικων που παράγονται στην περιφέρεια αυτή. Γνωστά είναι τα τυριά (queijos) Queijo de Serpa, Queijo de Évora και Queijo de Nisa. Επίσης τα κρασιά (vinhos) και μάλιστα το Αλεντέζου αποτελεί περιοχή προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης. Φτιάχνεται επίσης τοπικό προσούτο (στα πορτογαλικά presunto). Μάρμαρο, φελλός, ελαιόλαδο και μεταλλευτικές δραστηριότητες αποτελούν άλλους σημαντικούς οικονομικούς πόρους για το Αλεντέζου. Το φράγμα της Αλκέβα συμβάλλει τόσο στην άρδευση της περιοχής, όσο και στην παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας. Η περιοχή του Αλεντέζου αποτελεί το κέντρο της σημαντικότερης περιοχής παγκοσμίως όσον αφορά το φελλό. Η δρυς η φελλοφόρος, γνωστή στην Πορτογαλία ως "sobreiro", καλλιεργείται για εμπορικούς σκοπούς στην περιοχή τα τελευταία 300 χρόνια, με τις εκτάσεις ανάμεσα στα δέντρα να δίνονται για βόσκηση κοπαδιών ή, στα πιο παραγωγικά εδάφη, για καλλιέργεια εσπεριδοειδών, αμπελιών και ελαιόδεντρων. Αυτό είχε ως συνέπεια να αναπτυχθεί ένα μοναδικά πλούσιο οικοσύστημα. Ο φλοιός της φελλοφόρου βελανιδιάς συλλέγεται από ομάδες αντρών που χρησιμοποιούν παραδοσιακά εργαλεία. Δεν έχει επινοηθεί μηχανική μέθοδος που να επιτρέπει να γίνεται εξίσου αποτελεσματικά η συγκομιδή. Η αφαίρεση του φλοιού γίνεται μόνο στα μέσα του καλοκαιριού, όταν ο φλοιός μπορεί να αφαιρεθεί πιο εύκολα. Η συγκομιδή από ένα ώριμο δέντρο παρέχει αρκετό φλοιό για την παραγωγή περίπου 4.000 φελλών για φιάλες οίνου. Ο τομέας αυτός απασχολεί 60.000 εργαζόμενους. Το 2006, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της περιοχής εκτιμήθηκε στα 17.200€.
Παραπομπές
Κατηγορία:Περιφέρειες της Πορτογαλίας
Μικροαρχιτεκτονική Core
Μικρο-αρχιτεκτονική Core ονομάζεται μια Μικροαρχιτεκτονική επεξεργαστών πολλαπλού πυρήνα, η οποία παρουσιάστηκε το 1ο τρίμηνο του 2006 από την Intel. Η μικροαρχιτεκτονική αυτή αρχικά βασίστηκε στην αναβαθμισμένη έκδοση του πυρήνα Yonah. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ως η τελευταία υλοποίηση της μικρο-αρχιτεκτονικής Ρ6, της οποίας η ιστορία ξεκίνησε με την παρουσίαση του επεξεργαστή Pentium Pro το 1995. Οι λόγοι για τους οποίους η Intel εγκατέλειψε την προηγούμενη μικρο-αρχιτεκτονική NetBurst για χάρη της καινούργιας ήταν κυρίως η υψηλή κατανάλωση ενέργειας, η ένταση της θερμότητας και η συνακόλουθη αδυναμία να αυξηθεί αποτελεσματικά ο χρονισμός του ρολογιού λόγων πολλών σημείων συμφόρησης (bottlenecks). Η μικρο-αρχιτεκτονική Core κατασκευάστηκε από την ίδια κατασκευαστική ομάδα που σχεδίασε στο παρελθόν τον επεξεργαστή Pentium M για φορητές συσκευές.
Με την αρχιτεκτονική αυτή καταναλώνεται λιγότερη ενέργεια σε σχέση με το παρελθόν και είναι ανταγωνιστική με την AMD στον τομέα της έκκλησης θερμότητας. Υποστηρίζει πολλαπλούς πυρήνες και υλική υποστήριξη virtualization (Intel VT-x), όπως επίσης και τις τεχνολογίες Intel 64 και SSSE3.
Οι πρώτοι επεξεργαστές βασισμένοι σε αυτή την αρχιτεκτονική είχαν πυρήνες με το κωδικό όνομα ‘’’Merom’’’,’’’Conroe’’’ και ‘’’Woodcrest’’’. Ο Merom σχεδιάστηκε για φορητούς υπολογιστές, ο Conroe για σταθερούς υπολογιστές (desktop) και ο Woodcrest για servers και σταθμούς εργασίας. Παρ’ ότι αρχιτεκτονικά οι τρεις σειρές είναι πανομοιότυπες, διαφέρουν στην υποδοχή του επεξεργαστή, στην ταχύτητα των διαύλων και στην κατανάλωση ενέργειας. Οι μεσαίας κατηγορίας (χρηστών) επεξεργαστές πήραν την επωνυμία Pentium Dual-Core και οι επεξεργαστές για τη χαμηλή κατηγορία χρηστών, Celeron. Οι επεξεργαστές για τους servers και τους σταθμούς εργασίας πήραν την επωνυμία Xeon, ενώ οι desktop και οι ‘φορητοί’ ονομάστηκαν Core 2. Παρά την ονομασία τους, επεξεργαστές που πουλήθηκαν με το όνομα Intel Core στην πραγματικότητα δεν έχουν κατασκευαστεί με την μικρο-αρχιτεκτονική Core.
900px|center|thumb|Το πλάνο εξέλιξης των επεξεργαστών της [[Intel από την αρχιτεκτονική NetBurst και τους Pentium M μέχρι την αρχιτεκτονική Skylake.Οι επεξεργαστές της γενιάς Core φαίνονται στο πράσινο φόντο.]]
Τεχνολογία
right|thumb|200px|Η μικροαρχιτεκτονική Intel Core 2. Η μικροαρχιτεκτονική Core έχει σχεδιαστεί από το μηδέν, αλλά είναι παρόμοια με την μικροαρχιτεκτονική του Pentium M σε σχεδιαστική φιλοσοφία. Ο αγωγός είναι 14 στάδια μακρύς – λιγότερο από το μισό του Prescott. Η νέα αρχιτεκτονική είναι σχεδιασμένη για δύο πυρήνες που συνδέονται με μια ποσότητα κρυφής μνήμης επιπέδου 1 (L1 cache) ο καθένας και με μια ποσότητα κρυφής μνήμης επιπέδου 2 (L2 cache) η οποία είναι κοινή, για μέγιστη απόδοση ανά watt και βελτιωμένες δυνατότητες κλιμάκωσης.
Μια νέα τεχνολογία που περιλαμβάνεται στον σχεδιασμό είναι η Micro-Ops Fusion, με την οποία δυο εντολές μπορούν να συνδυαστούν σε μια ενιαία διεργασία. Για παράδειγμα, μια κοινή ακολουθία κώδικα όπως είναι π.χ. μια σύγκριση (με ένα συγκεκριμένο συνεχόμενο βήμα) μπορεί να γίνει μία ενιαία μικρο-διεργασία.
Άλλη μια νέα τεχνολογία είναι η διεκπεραίωση μόνο ενός κύκλου του ρολογιού(2 κύκλοι στο παρελθόν) για την εκτέλεση όλων των εντολών SSE μήκους 128 μπιτ, που αποφέρει και πρωτοποριακή εξοικονόμηση ενέργειας. Όλα τα υποσυστήματα τρέχουν με την ελάχιστη δυνατή ταχύτητα, ανεβάζοντάς την δυναμικά όποτε χρειάζεται (παρόμοια με το Cool’n’Quiet της AMD για την εξοικονόμηση ενέργειας και παρόμοια με την δική της τεχνική που χρησιμοποίησε παλαιότερα για τους φορητούς επεξεργαστές). Αυτό επιτρέπει στο τσιπ να παράγει λιγότερη θερμότητα, και να καταναλώνει όσο λιγότερη ενέργεια γίνεται.
Στους περισσότερους επεξεργαστές της σειράς Woodcrest ο δίαυλος FSB τρέχει στα 1333 ΜΤ/δευτ. ωστόσο αυτό μειώνεται στα 1066 ΜΤ/δευτ. στους χαμηλότερους επεξεργαστές των 1,6 και 1,8 GHz. Οι ‘φορητοί’ Merom αρχικά σχεδιάστηκαν να τρέχουν με FSB 667 ΜΤ/δευτ. Ωστόσο η δεύτερη ανα-παραγωγή τους υποστήριζε FSB στα 800ΜΤ/s με διαφορετική όμως υποδοχή επεξεργαστή(socket) και διατέθηκαν τον Μάιο του 2007 ως μέρος της πλατφόρμας Santa-Rosa. Οι επεξεργαστές Conroe ξεκίνησαν να διατίθενται στη κυκλοφορία στις 22 Ιουλίου 2007 με μοντέλα που διέθεταν δίαυλο FSB στα 800 ή 1066 ΜΤ/δευτ. με συνολικό όμως μήκος γραμμής 1333ΜΤ/δευτ.
Η κατανάλωση ενέργειας των νέων αυτών επεξεργαστών είναι εξαιρετικά χαμηλή (μέση κατανάλωση 1 με 2 Βατ με εξαιρετικά χαμηλές τιμές τάσης), με θερμική ισχύ 65 βατ για τους Conroe και τους περισσότερους Woodcrest, 80 βατ για τους επεξεργαστές Woodcrest στα 3 GHz και 40 βατ για τους Woodcrest με χαμηλότερη τάση. Συγκριτικά ένας επεξεργαστής AMD Opteron 875HE καταναλώνει 55 βατ και οι νέοι ενεργειακά αποδοτικοί επεξεργαστές της ΑΜD με υποδοχή ΑΜ2 φτάνουν τα 35 βατ. Ο Merom, καταναλώνει 35 βατ στη βασική του έκδοση και μόλις 5 βατ για τα χαμηλής τάσης μοντέλα.
Στο παρελθόν, η Intel είχε προειδοποιήσει ότι ήταν καιρός να επικεντρωθούν στην εξοικονόμηση ενέργειας, αντί να κυνηγούν πρώτα τις υψηλές επιδόσεις. Ωστόσο στο Συνέδριο των Προγραμματιστών της Ιντέλ (IDF) την άνοιξη του 2006, η Intel εισηγήθηκε και τα δυο. Συγκεκριμένα, μερικά απ τα οποία συμφωνήθηκαν :
Κωδικά Ονόματα
Οι επεξεργαστές της μικρο-αρχιτεκτονικής Core μπορούν να ταξινομηθούν βάσει των πυρήνων, του μεγέθους της κρυφής μνήμης (cache) καθώς και με βάση την υποδοχή του κάθε επεξεργαστή. Κάθε συνδυασμός αυτών έχει ένα μοναδικό όνομα και κωδικό προϊόντος. Για παράδειγμα, ο επεξεργαστής με κωδικό όνομα “Allendale” με κωδικό προϊόντος 80557 έχει 2 πυρήνες, 2 ΜΒ κρυφή μνήμη επιπέδου 2 (L2 cache) και μπαίνει στην υποδοχή 775 για desktop υπολογιστές, αλλά έχει διατεθεί στο εμπόριο ως Celeron, Pentium, Core 2 και Xeon το καθένα με διαφορετικά σύνολα χαρακτηριστικών ενεργοποιημένα. Οι περισσότεροι φορητοί και επιτραπέζιοι επεξεργαστές έρχονται σε δυο παραλλαγές οι οποίες διαφέρουν ως προς το μέγεθος της κρυφής μνήμης επιπέδου 2, η οποία μπορεί να μειωθεί σε ένα προϊόν (με την απενεργοποίηση ορισμένων μερών) κατά τη διαδικασία παραγωγής. Οι επεξεργαστές της σειράς Wolfdale-DP και όλοι οι τετραπύρηνοι επεξεργαστές εκτός από τους Dunnington QC είναι στην ουσία πολλαπλά τσιπ συνδυασμένα μεταξύ τους με δυο “μήτρες”. Στους επεξεργαστές των 65 νανομέτρων, ο ίδιος κωδικός προϊόντος μπορεί να χρησιμοποιείται ταυτόχρονα από επεξεργαστές με διαφορετικές “μήτρες”, αλλά οι συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με ποιος χρησιμοποιείται προκύπτουν από το stepping.
Steppings ("Βηματισμοί")
Η μικροαρχιτεκτονική Core χρησιμοποιεί έναν αριθμό από steppings, τα οποία δεν υποδηλώνουν μόνο σταδιακές βελτιώσεις αλλά και διαφορετικά σύνολα χαρακτηριστικών όπως διαφορετικό ποσό κρυφής μνήμης (cache) και διαφορετικές καταναλώσεις σε ενέργεια.
Steppings με μειωμένο μέγεθος κρυφής μνήμης χρησιμοποιούνται με διαφορετικό σύστημα ονοματοδοσίας, που σημαίνει ότι οι κυκλοφορίες δεν βγαίνουν με αλφαβητική σειρά. Σε εσωτερικά και βιομηχανικά δείγματα επεξεργαστών έχουν χρησιμοποιηθεί διαφορετικά steppings από αυτά που δόθηκαν όταν βγήκαν στη κυκλοφορία, αλλά δεν συμπεριλαμβάνονται στους πίνακες.
Πολλοί από τους high-end Core 2 και Xeon επεξεργαστές είναι στην πραγματικότητα πολλαπλές διατάξεις από δύο ή τρία τσιπ, έτσι ώστε να αποκτήσουν είτε περισσότερη κρυφή μνήμη είτε περισσότερους από 2 πυρήνες.
Steppings και επεξεργαστες 65 νανομέτρων
Τα steppings B2/B3, E1 και G0 των μοντέλων 15 των επεξεργαστών αποτελούν εξελικτικά βήματα του πρωτότυπου Merom/Conroe με 4 ΜΒ κρυφής μνήμης επιπέδου 2. Το νεότερο stepping Ε1 χρησιμοποιείται μόνο σε φορητούς επεξεργαστές. Τα steppings L2 και Μ0 υποδηλώνουν τα τσιπ Allendale με μόλις 2 ΜΒ κρυφής μνήμης επιπέδου 2, για μειωμένο κόστος και κατανάλωση ενέργειας για τους low-end επεξεργαστές.
Τα steppings G0 και M0 υποδηλώνουν βελτιωμένη κατανάλωση ενέργειας σε κατάσταση ηρεμίας. Στους φορητούς επεξεργαστές, τα steppings Ε1, G0 και M0 υποστηρίζουν τη πλατφόρμα Intel 965 Express (Santa Rosa) με την υποδοχή (socket) P, ενώ τα νεότερα steppings Β2 και L2 στη πλατφόρμα Intel 945 Express με την υποδοχή Μ.
Το μοντέλο 22, με stepping A1 σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στο σχεδιασμό. Ο ένας πυρήνας σε συνδυασμό με το 1ΜΒ κρυφής μνήμης επιπέδου 2 σημαίνουν περαιτέρω μείωση της κατανάλωσης και του κόστους παραγωγής για τους low-end επεξεργαστές. Όπως και τα προηγούμενα steppings, το Α1 δεν χρησιμοποιείται στην πλατφόρμα Intel 965 Express.
To 2008 όλα τα παλαιότερα steppings αντικαταστήθηκαν από τα G0,M0 και A1. Το 2009, το πρωτότυπο stepping Β2 αντικαταστάθηκε από το G2.
Stppings και επεξεργαστές 45 νανομέτρων
Στο μοντελο 23, η Intel άρχισε να διαθέτει στην αγορά, steppings με πλήρη (6 ΜΒ)και μειωμένη (3 ΜΒ) κρυφή μνήμη επιπέδου 2, ταυτόχρονα, δίνοντας τους πανομοιότυπες ταυτότητες. Όλα τα steppings έχουν το νέο σύνολο εντολών SSE 4.1. Το stepping C1/M1 ήταν μια διορθωμένη έκδοση του C0/M0 ειδικά για τους τετραπύρηνους επεξεργαστές και χρησιμοποιήθηκε μόνο για αυτούς. Το stepping Ε0/R0 πρόσθεσε δυο νέες εντολές (XSAVE/XRSTOR) και αντικατέστησε όλα τα προηγούμενα.
Στους φορητούς επεξεργαστές, το stepping C0/M0 χρησιμοποιήθηκε μόνο στη πλατφόρμα Intel Mobile 965 Express, ενώ το stepping Ε0/R0 υποστηρίζει την πιο αργή πλατφόρμα Intel Mobile 4 Express.
Το μοντέλο 30 με stepping Α1 προσθέτει κρυφή μνήμη επιπέδου 3 καθώς και έξι, αντί για τους συνήθεις δυο πυρήνες, το οποίο οδήγησε σε ασυνήθιστα μεγάλο μέγεθος, της τάξεως των 503 τετρ.χιλιοστών. Από το Φεβρουάριο του 2008 και έπειτα βρήκε τη θέση του μόνο στους high-end Xeon 7400 (Dunnington).
Μητρικές Πλακέτες
Όλοι οι επεξεργαστές της σειράς Conroe, Conroe XE και Allendale κάνουν χρήση της υποδοχής LGA 775, ωστόσο δεν είναι συμβατοί με όλες της μητρικές πλακέτες. Τα τσιπσετ που υποστηρίζονται είναι τα εξής:
Ο επεξεργαστής QX9770 της σειράς Yorkfield XE (45 νανομέτρων με δίαυλο FSB 1600) είχε περιορισμένη συμβατότητα μόνο με τα τσιπσετ Χ38, Ρ35 ( με υπερχρονισμό) και με τα υψηλής απόδοσης τσιπσετ Χ48 και Ρ45. Σταδιακές ενημερώσεις στο BIOS επέτρεψαν στα τσιπ αυτά να συνεργάζονται και με τους επεξεργαστές της σειράς Penryn, και έτσι ο QX9775 είναι συμβατός μόνο με το D5400XS. Επίσης το μοντέλο Ε7200 της σειράς Wolfdale-3M είναι συμβατό με όλα εκτός από το Xpress 200.
Παρά το γεγονός ότι μια μητρική πλακέτα μπορεί να έχει τσιπσετ συμβατό με τους Conroe, εντούτοις μπορεί να μην υποστηρίζουν τους επεξεργαστές. Αυτό συμβαίνει επειδή οι επεξεργαστές Conroe, απαιτούν διαφορετική παροχή ηλεκτρικής ενέργειας που ονομάζεται VRD 11.0 (Voltage Regulator-Down). Αυτή η απαίτηση είναι αποτέλεσμα της χαμηλότερης κατανάλωσης ενέργειας των επεξεργαστών Conroe, σε σύγκριση με τους επεξεργαστές της σειράς Pentium 4 και Pentium D τους οποίους αντικατέστησαν. Μια μητρική που εμπεριέχει και ένα συμβατό τσιπσετ και το VRD 11.0, μπορεί να δεχθεί τους επεξεργαστές Conroe, αλλά ακόμα και τότε μερικές μητρικές θα χρειάζονται μια αναβάθμιση στο ΒΙΟS για να τους αναγνωρίσει πλήρως.
Σύγχρονες μονάδες μνήμης
Η τεχνολογία των ‘’’Core 2’’’ επωφελείται καλύτερα από τις μνήμες που τρέχουν σύγχρονα, σε σύγκριση με τους προγενέστερους Pentium 4 και Pentium D. Αυτό σημαίνει ότι η ιδανική απόδοση μνήμης για μνήμες DDR2, για τους επεξεργαστές Conroe με FSB 1066 ΜΤ/δευτ., είναι οι PC2-4200 ή PC2-8500 (διπλάσιο από το PC2-4200). Σε ορισμένες συνθέσεις υπολογιστών, η χρήση μνημών PC2-5300 αντί για PC2-4200 μπορεί ακόμα και να μειώσει τις επιδόσεις. Μόνο αναβαθμίζοντας σε μνήμες PC2-6400 μπορεί να υπάρξει σημαντική αύξηση των επιδόσεων. Παρ όλο που μνήμες DDR2 με χαμηλότερους χρονισμούς αυξάνουν τις επιδόσεις, η διαφορά σε πραγματικά παιχνίδια και εφαρμογές είναι αμελητέες.
Στην ιδανική περίπτωση, το εύρος ζώνης της μνήμης πρέπει να ταιριάζει με το εύρος ζώνης του διαύλου FSB. Όλοι οι επεξεργαστές της μικρο-αρχιτεκτονικής NetBurst όπως επίσης και ορισμένοι Core 2, παρέχουν διαδρομή δεδομένων 64 μπιτ. Επίσης τα τρέχοντα τσιπσετ υποστηρίζουν διαύλους μνήμης DDR2 ή DDR3.
Σε εργασίες που απαιτούνται μεγάλες ποσότητες μνήμης, οι τετραπύρηνοι επεξεργαστές Core 2 μπορούν να επωφεληθούν σημαντικά από τη χρήση μνημών PC2-8500, οι οποίες έχουν επιδόσεις σε ταχύτητα όσο 2 φορές η ταχύτητα του διαύλου FSB. Αυτό δεν υποστηρίζεται επισήμως σε όλες της μητρικές, αλλά σε μερικές εξ αυτών.
Οι επεξεργαστές Core 2 δεν απαιτούν αποκλειστικά τη χρήση μνημών τύπου DDR2. Μολονότι τα τσιπσετ Intel 975X και Ρ965 απαιτούν μόνο αυτό τον τύπο μνημών, μερικές μητρικές πλακέτες και τσιπσετ υποστηρίζουν και μνήμες τύπου DDR. Χρησιμοποιώντας όμως μνήμες DDR η απόδοση μπορεί να μειωθεί σημαντικά, λόγω του περιορισμένου διαθέσιμου εύρους ζώνης.
Iriao
Οι Iriao είναι ένα συγκρότημα της τζαζ και φολκ μουσικής από τη Γεωργία, με βασικό τραγουδιστή τον David Malazonia. Συμμετείχαν στο Borneo Jazz Festival που έλαβε χώρα στη Μαλαισία το 2014. Θα εκπροσωπήσουν τη Γεωργία στον Διαγωνισμό Τραγουδιού της Γιουροβίζιον το 2018 στη Λισαβόνα της Πορτογαλίας. Η μπάντα είναι γνωστή για το μοναδικό της στυλ επειδή συνδυάζουν το παραδοσιακό πολυφωνικό τραγούδι της Γεωργίας με την τζαζ μουσική.
Παραπομπές
Κατηγορία:Συμμετέχοντες στη Eurovision Κατηγορία:Διαγωνισμός Τραγουδιού Eurovision 2018 Κατηγορία:Μουσική στη Γεωργία
Κατηγορία:Συμμετέχοντες στο διαγωνισμό τραγουδιού Eurovision με την Γεωργία
Κόλπος της Ρίγας
thumb|300px|Ο Κόλπος της Ρίγας. Ο Κόλπος της Ρίγας ή κόλπος της Λιβονίας (λετονικά: Rīgas jūras līcis, εσθονικά: Liivi laht, ρωσικά: Рижский залив) είναι κόλπος της Βαλτικής θάλασσας μεταξύ της Λετονίας και της Εσθονίας. Έχει έκτασή περίπου 18.000 τ.χλμ., μέσο βάθος 26 μέτρα και μέγιστο βάθος 67 μ. Το εσθονικό νησί Σάαρεμαα χωρίζει την Βαλτική θάλασσα από τον κόλπο της Ρίγας. Κυριότερες πόλεις στον κόλπο είναι η Ρίγα, η Γιούρμαλα, το Πάρνου και το Κουρέσααρε.
Γεωγραφία
Ο Διεθνής Υδρογραφικός Οργανισμός ορίζει τα παρακάτω όρια του κόλπου της Ρίγας :
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Γεωγραφία της Λετονίας Κατηγορία:Γεωγραφία της Εσθονίας Κατηγορία:Βαλτική Θάλασσα Ριγα Ριγα
Φαύνος
Στη ρωμαϊκή μυθολογία με το όνομα Φαύνος (λατ. Faunus) είναι γνωστός ο θεός των κοπαδιών και των βοσκών, που λατρευόταν στον Παλατίνο λόφο της Ρώμης. Ο Φαύνος ήταν καλοκάγαθος θεός και αντιστοιχεί στον Πάνα της ελληνικής μυθολογίας. Με τη λατρεία του Φαύνου σχετίζονταν οι ρωμαϊκές θρησκευτικές εορτές Λουπερκάλια και Φαουνάλια.
Συνοδοί και οικογένεια
Μια θεά με παρόμοιες «αρμοδιότητες», η Φαύνα ή Φάτουα, εμπλεκόταν στη λατρεία του Φαύνου και τη θεωρούσαν σύζυγο ή αδελφή του (κάποτε και κόρη του, απλούστερα ήταν ουσιαστικά η «θηλυκή του πλευρά»). Και όπως ο Πάνας συνοδευόταν από «Πανίσκους», έτσι και οι Ρωμαίοι φαντάζονταν πολλούς «Φαύνους», τοπικά πνεύματα των ακαλλιέργητων ακόμα δασικών εκτάσεων. Στον μύθο ο Φαύνος εμφανίζεται ως γέρος βασιλιάς του Λατίου, γιος του Πίκου και εγγονός του Σατούρνου. Γιος του Φαύνου ήταν ο Λατίνος από τη Νύμφη Μαρίκα (η Μαρίκα κάποτε αναφέρεται και ως μητέρα του Φαύνου). Μετά τον θάνατό του, ο Φαύνος έγινε θεότητα της γης για τις πολλές του υπηρεσίες προς την αγροτιά και την εκτροφή βοοειδών.
Οι μορφωμένοι Ρωμαίοι συνέδεαν τους Φαύνους με τους Σατύρους της ελληνικής μυθολογίας, τους οργιαστικούς και μεθυσμένους ακολούθους του θεού Διονύσου. Στα «Διονυσιακά» του Νόννου ο Φαύνος εμφανίζεται ως συνοδός του Διονύσου στην εκστρατεία του θεού στις Ινδίες.
Εορτές
Ο Χριστιανός συγγραφέας Ιουστίνος ταυτίζει τον Φαύνο με τον Λούπερκους (το όνομα σημαίνει «αυτός που διώχνει τους λύκους»), ακολουθώντας τον Λίβιο. Τα Φαουνάλια εορτάζονταν προς τιμή του Φαύνου δύο φορές το χρόνο, στις 13 Φεβρουαρίου επί της νήσου στον Τίβερη και στις 5 Δεκεμβρίου.
Αρχές
Ο Φαύνος ως θεότητα δημιουργήθηκε στην Ιταλία: ήταν μία από τις di indigetes, τις αυτόχθονες θεότητές της. Σύμφωνα με τον Βιργίλιο στην Αινειάδα ο Φαύνος ήταν αρχικώς άνθρωπος, ένας βασιλιάς του Λατίου που θεοποιήθηκε μετά τον θάνατό του ως χρησμοδότης θεός με τον οποίο μπορούσε κάποιος να επικοινωνήσει στα άλση του Τιμπούρ.
Ταύτιση με τον Πάνα
Με την κατάκτηση της Ελλάδας από τους Ρωμαίους, οι κατακτητές προσπάθησαν να εξισώσουν την καθεμιά θεότητά τους με κάποια αντίστοιχη ελληνική. Ταύτισαν λοιπόν τον Φαύνο με τον Πάνα. Από τότε μάλιστα άρχισαν να αναπαριστούν και τον πρώτο με κέρατα. Ωστόσο, οι δύο οντότητες εξακολούθησαν να θεωρούνται χωριστές από πολλούς, π.χ. από τον Βιργίλιο στην Αινειάδα.
Μεταγενέστερη λατρεία
Ο Φαύνος λατρευόταν σε όλη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία επί πολλούς αιώνες. Το 1979 ανακαλύφθηκαν στην Αγγλία 32 κουτάλια του 4ου αιώνα μ.Χ. με το όνομά του χαραγμένο επάνω τους συνοδευόμενο από διαφορετικό για κάθε κουτάλι επίθετο για τον θεό. Το ενδιαφέρον είναι ότι τα κουτάλια αυτά έφεραν και χριστιανικά σύμβολα. Υπάρχει η άποψη ότι ανήκαν αρχικώς σε Χριστιανούς, αλλά αργότερα τα πήραν ειδωλολάτρες και τα αφιέρωσαν στον Φαύνο. Ο 4ος αιώνας σημαδεύτηκε από εκχριστιανισμό μεγάλης κλίμακας και το συγκεκριμένο εύρημα παρέχει ενδείξεις ότι ακόμα και κατά την παρακμή της αρχαίας θρησκείας ο θεός Φαύνος λατρευόταν ακόμα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Φαυνος Κατηγορία:Βοσκοί στη μυθοπλασία
Αμπαντάν
To Αμπαντάν (περσικά آبادان, ābādān) είναι πόλη και νησί του Ιράν που ανήκει στην επαρχία Χουζεστάν, νοτιοδυτικά της χώρας. Οριοθετείται δυτικά από τον ποταμό Σατ αλ Άραμπ, βόρεια από τον ποταμό Καρούν, ανατολικά από το κανάλι του Μπαχμανσίρ και νότια από τον Περσικό Κόλπο.
Ετυμολογία
Σε μεσαιωνικές πηγές συναντάται πάντα με την αραβική του ονομασία (عبادان, ʿAbbādān). Το όνομα της πόλης προέρχεται πιθανώς από τη λέξη αμπάντ (ʿabbād), που δηλώνει τον προσκυνητή. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, προέρχεται από το όνομα του ιδρυτή της, Αμπάντ μπιν Χοσέιν Καμπετί, ο οποίος οργάνωσε στην τοποθεσία αυτή φρουρά για τον κυβερνήτη Χατζάζ (75-95/695-714). Μια διαφορετική ιρανική ετυμολογία θέλει το όνομα Αμπαντάν να σημαίνει τον «σταθμό ακτοφυλακής» υποστηρίζοντας πως προέρχεται από τη λέξη «αμπ» (āb), δηλ. νερό, και τη ρίζα «πα» (pā) που δηλώνει τον φύλακα. Η εκδοχή αυτή στηρίζεται επίσης σε αναφορά του Κλαύδιου Πτολεμαίου (121-157), ο οποίος ονομάζει τη νήσο «Απφάνα» (Γεωγραφική Υφήγησις, 6.7). Ο Μαρκιανός ο Ηρακλειώτης (4ος αι.), ο οποίος αντλεί από τον Πτολεμαίο, επίσης παραδίδει το όνομα «Απφάντανα». Η σύγχρονη ονομασία της πόλης υιοθετήθηκε επισήμως με διάταγμα του 1314/1935.
Ιστορία
Την εποχή του χαλιφάτου των Αββασιδών, το Αμπαντάν ήταν σημαντικό λιμάνι. Εκεί εγκαταστάθηκε επίσης το 150/767 η πρώτη ασκητική κοινότητα Σούφι από ακολούθους του μαθητή του Χασάν Μπασρί, Αμπντ-αλ-Βαχίντ μπιν Ζαΐντ. Στα μέσα του 17ου αιώνα, όταν ο ποταμός Σατ αλ Άραμπ αναδείχθηκε ως φυσικό σύνορο μεταξύ της Περσίας και της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, το Αμπαντάν αποτέλεσε αντικείμενο διεκδίκησης. Τελικά, με τη συνθήκη του Ερζερούμ, το 1847 παραχωρήθηκε στο Ιράν.
Πετρελαϊκή εποχή
Με την ανακάλυψη των πετρελαϊκών πηγών του Κουζεστάν, στις αρχές του 20ού αιώνα, το Αμπαντάν αποτέλεσε ιδανική τοποθεσία για την εγκατάσταση συγκροτημάτων διυλιστηρίων. Σε αυτό βοηθούσε η γειτνίασή του με το λιμάνι του Μοχαμεράχ, καθώς και με τον ποταμό Σατ αλ Άραμπ ο οποίος διευκόλυνε τη σύνδεση με την πόλη και ευνοούσε τη μεταφορά πλοίων μεγάλης χωρητικότητας. Τα διυλιστήρια του Αμπαντάν εγκαινιάστηκαν το 1912 και συνέχισαν να επεκτείνονται, τόσο, ώστε το 1960 αποτελούσαν το μεγαλύτερο κέντρο επεξεργασίας πετρελαίου με ετήσια δυναμικότητα 21 εκατ. τόνους.
Παράλληλα με τη ανάπτυξη των μονάδων διυλιστηρίων, ο πληθυσμός της πόλης γνώρισε μεγάλη αύξηση. Το 1943 αριθμούσε περίπου 100.000 κατοίκους, από τους οποίους περίπου το ένα τρίτο στα δυιλιστήρια. Το 1952 ο συνολικός πληθυσμός έφτανε στους 143.000 κατοίκους, ενώ το 1956 τους 226.000. Η πόλη γνώρισε μια δεύτερη περίοδο ανάπτυξης κατά τη δεκαετία του 1960 με περαιτέρω ανάπτυξη της βιομηχανίας πετροχημικών, ωστόσο από τα μέσα της επόμενης δεκαετίας παρέμεινε σε οικονομική στασιμότητα. Ο πληθυσμός έφτασε τους 276.000 κατοίκους το 1966 και τους 296.000 το 1976. Το Αμπαντάν και το διυλιστήριο του υπέστησαν εκτεταμένες καταστροφές στη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, ενώ οι περισσότεροι κάτοικοι το εγκατέλειψαν. Μετά τη λήξη του ανακατασκευάστηκε και ξεκίνησε πάλι η παραγωγή πετρελαίου, αυτή τη φορά όμως σε μικρότερη κλίμακα.
Κλίμα
Το κλίμα της πόλης είναι ερημικό (τύπου BWh την κατά κλιματική ταξινόμηση Κέππεν) και χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλές θερμοκρασίες.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πόλεις του Ιράν
Ρόσα Λεόν
Η Ρόσα Λεόν (Μαδρίτη, 4 Σεπτεμβρίου 1951) είναι Ισπανίδα τραγουδίστρια και πολιτικός.
Μουσική
Ξεκίνησε τη μουσική της καριέρα στις αρχές της δεκαετίας του ‘70 μέσα από το μουσικό σχήμα "Rosa y Jorge", το οποίο αποτελείτο από την ίδια και τον Jorge Krahe. Το σχήμα έκανε εμφανίσεις σε διάφορες περιοχές με μουσικό ύφος που άρχιζε ήδη να αναγγέλει μια ορισμένη κοινωνικο-πολιτική κριτική. Ηχογραφεί το πρώτο της κομμάτι “Las cuatro y diez” το 1972, ενώ το 1973 ηχογραφεί το πρώτο της προσωπικό άλμπουμ με τίτλο “De alguna manera”, το οποίο περιλαμβάνει διάφορα τραγούδια του Luis Eduardo Aute και τις μελοποιήσεις δύο ποιημάτων του Mario Benedetti. Το 1975 δημοσιεύει το “Al Alba”, που περιλαμβάνει και το ομώνυμο τραγούδι, επίσης του Aute. Σύμφωνα με τα λόγια του στιχουργού, το τραγούδι αυτό πραγματεύεται με κριτική διάθεση την ποινή του θανάτου που οδήγησε στις τελευταίες εκτελέσεις κατά τη δικτατορία του Φράνκο στις 27 Σεπτεμβρίου 1975. Μετά την ηχογράφηση του άλμπουμ “Tiempo al tiempo” το 1978, το οποίο δεν είχε θεαματικά αποτελέσματα σε επίπεδο πωλήσεων, η Ρόσα Λεόν δε βγάζει καινούριο δίσκο παρά μόνο το 1983, όταν κυκλοφορεί το “Rosa se está buscando en el espejo”, που περιλαμβάνει την επιτυχία “¡Ay paloma!”. Έκτοτε κυκλοφορεί δίσκους τακτικά, ξεχωρίζοντας με την παραγωγή “Amigas mías” (1986) και τέσσερις δίσκους ηχογραφημένους για το παιδικό κοινό. Τα τελευταία χρόνια έχει περισσότερο αφιερωθεί στην παραγωγή άλλων καλλιτεχνών (El Consorcio, María Dolores Pradera, Clara Montes...) παρά στην ερμηνεία.