cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Δήμος Τύμφης
Ο Δήμος Τύμφης ήταν δήμος του νομού Ιωαννίνων που συστάθηκε με το πρόγραμμα Καποδίστριας από τη συνένωση παλαιότερων κοινοτήτων της περιοχής, που αποτέλεσαν στη συνέχεια τα δημοτικά διαμερίσματα του δήμου. Λειτούργησε την περίοδο 1999 -2010 οπότε και καταργήθηκε με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης και εντάχθηκε στον νέο δήμο Ζαγορίου. Βρισκόταν στο κεντρικό τμήμα του νομού, βόρεια της πρωτεύουσας του νομού, των Ιωαννίνων, και απλωνόταν στις πλαγιές της Τύμφης. Ο δήμος Τύμφης συνόρευε με τους δήμους Κεντρικού Ζαγορίου, Ανατολικού Ζαγορίου, Μαστοροχωρίων και με τις κοινότητες Πάπιγκου, Βοβούσας και Δίστρατου. Ο δήμος αποτελούνταν από δώδεκα δημοτικά διαμερίσματα. Καταλάμβανε έκταση 428,3 τ.χλμ. και είχε συνολικό πληθυσμό 1.493 κατοίκους. Ο δήμος Τύμφης ήταν ο μεγαλύτερος σε έκταση δήμος του νομού ιωαννίνων και παράλληλα ο πιο αραιοκατοικημένος με πυκνότητα πληθυσμού μόλις τρεις κάτοικοι ανά τ.χλμ.. Έδρα του δήμου ήταν το χωριό Τσεπέλοβο.
Ο δήμος περιλάμβανε τα παρακάτω δημοτικά διαμερίσματα και οικισμούς:
Χάρακας Ηρακλείου
Ο Χάρακας είναι ημιορεινή κωμόπολη και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Αρχανών-Αστερουσίων στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Ανήκε στην Επαρχία Μονοφατσίου.
Γεωγραφικά στοιχεία
Ο Χάρακας βρίσκεται 50 χιλιόμετρα νότια της πόλης του Ηρακλείου, στους πρόποδες των Αστερουσίων. Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Το χωριό είναι έδρα Κέντρου Υγείας και Γυμνασίου-Λυκείου, ενώ υπάρχει επίσης ταχυδρομείο και κέντρο επιμόρφωσης. Εορταστικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται στην επέτειο της Μάχης της Κρήτης (20 Μαΐου) και στην εορτή του Αγίου Παντελεήμονος (27 Ιουλίου) που είναι ο πολιούχος του χωριού και ο μεγαλύτερος ναός με τετραώροφο καμπαναριό. Άλλοι ναοί είναι η Αγία Παρασκευή στα ορεινά, η Παναγία στο παλαιό χωριό, ο Άγιος Νεκτάριος στη βόρεια πλευρά και ο Άγιος Ιωάννης, όπου και το κοιμητήριο.
Ιστορικά στοιχεία
thumb|Άποψη του χωριού από το χαράκι
Ονομασία
Το ενετικό όνομα του χωριού ήταν Άγιος Ιωάννης, αλλά μετονομάστηκε σε Χάρακα επειδή στα δυτικά του χωριού υπάρχει μεγάλος βράχος, ύψους 35 μέτρων και πλάτους 60 περίπου (χαράκι), όπου υπάρχει εκκλησία (ο Αφέντης Χριστός) και κάστρο ενετικής εποχής. Σύμφωνα με το Raulin Ο βράχος είναι προσπελάσιμος μόνο από τα ανατολικά. Πρόκειται για μονολιθικό ύψωμα.
Απογραφές
Η πρώτη μνεία για το χωριό εντοπίζεται σε συμβόλαιο του 1280. Στις ενετικές απογραφές αναφέρεται από τον Μπαρόκιο το 1577 στην επαρχία Μονοφατσίου, από τον Καστροφύλακα το 1583. Στον τελευταίο αναφέρονται δύο οικισμοί: S. Zuane Characa libero, δηλαδή Άγιος Ιωάννης ο Χάρακας ελεύθερος, με 184 κατοίκους και S. Zuane Characa conditionato με 59 κατοίκους και από τον Μπασιλικάτα το 1630. Το condition ήταν κατάστιχο στο οποίο ήσαν εγγεγραμμένα λεπτομερώς τα κτήματα των πολιτών. Στην οθωμανική απογραφή του 1671, αναφέρεται με 82 χαράτσα, ενώ στην αιγυπτιακή του 1834, τον βρίσκουμε να έχει 25 οικογένειες Χριστιανών και 10 Τούρκων. Το 1881, αναφέρεται ως Χάρακας και αποτελεί την έδρα ομώνυμου Δήμου με 321 Χριστιανούς και 17 Τούρκους κατοίκους. Από το 1928 αποτελεί κοινότητα, μέχρι την εφαρμογή του Σχεδίου Καποδίστριας. Το 1583 αναφέρεται στον Καστροφύλακα και το Dhorachi με 192 κατοίκους και η Αγία Φωτιά με το όνομα Santa Lucia, δηλαδή Αγία Φωτεινή, και με πληθυσμό 53 κατοίκους την ίδια χρονιά. Το όνομα του οικισμού οφείλεται στον παλιό ναό της Αγίας Φωτεινής, στο νότιο τοίχο του οποίου διατηρούνται τοιχογραφίες αρχαϊκής τεχνοτροπίας. Στο Χάρακα αναφέρεται από την απογραφή του 1881 και ύστερα, όπως και το Δωράκι. To 1881 ο Χάρακας είχε 321 Χριστιανούς κατοίκους και 17 Τούρκους.
Διοικητικά στοιχεία
Δείτε Κοινότητα Χάρακος
Παραπομπές
Χαρακας Χαρακας
Περιτόναιο
Το περιτόναιο είναι ένας λεπτός ορογόνος υμένας που επενδύει την κοιλιακή κοιλότητα και περιβάλλει τα σπλάχνα. Συγκεκριμένα περιβάλλει όργανα της κοιλιάς (δηλαδή καλύπτει εσωτερικά το κοιλιακό τοίχωμα) όπως το λεπτό και το παχύ έντερο εκτός από ένα μέρος του ορθού, του ήπατος και του στομάχου.
Αποτελείται από δύο πέταλα, το σπλαχνικό και το τοιχωματικό και ανάμεσα σε αυτά τα δύο πέταλα υπάρχει η περιτοναϊκή κοιλότητα η οποία περιέχει μικρή ποσότητα υγρού (χρήσιμο για λίπανση και ολίσθηση).
Lofsöngur
Lofsöngur (Ισλανδικά: Ύμνος), γνωστός και ως Ó Guð vors lands ή Ο Θεός της Πατρίδας μας, είναι ο εθνικός ύμνος της Ισλανδίας. Οι στίχοι είναι του Ματτίας Γιόχουμσσον και η μουσική του Σβάινμπγιερν Σβάινμπγιερνσσον. Ο ύμνος έχει τρεις στροφές αλλά χρησιμοποιείται μόνο η πρώτη. Μουσικά το Ó Guð vors lands είναι ένας από τους δυσκολότερους εθνικούς ύμνους και πολλοί Ισλανδοί δεν μπορούν να τον τραγουδήσουν. Οι στίχοι επίσης έχουν δεχτεί κριτική για το θρησκευτικό τους θέμα.
Πολλά άλλα πατριωτικά άσματα τραγουδιούνται για να δείξουν την αφοσίωση στην Ισλανδία, όπως τα: "Ísland er land mitt" (Η Ισλανδία είναι η χώρα μου), "Öxar við ánna" (δίπλα στον ποταμό του τσεκουριού), "Ó fögur er vor fósturjörð" (ω, πόσο όμορφη είναι η χώρα μας), "Hver á sér fegra föðurland?" (ποιος έχει πιο όμορφη πατρίδα?), "Ástkæra Ísafold"(αγαπημένη Ισλανδία), "Ég vil elska mitt land" (θέλω να αγαπώ τη χώρα μου), "Úr útsæ rísa Íslandsfjöll" (από τη θάλασσα ξεπροβάλλουν τα βουνά της Ισλανδίας), το "νεώτερο" (από το συγκρότημα Μπαγκαλούτουρ), "Ísland ég elska þig" (Ισλανδία σ´αγαπώ), καθώς και αρκετά άλλα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Εθνικά σύμβολα της Ισλανδίας Κατηγορία:Εθνικοί ύμνοι
Περιτόναιο
Δομή
μικρογραφία|αριστερά|Πλάγια άποψη του περιτοναίου. Ο [[μείζων επιπλοϊκός θύλακος (με κόκκινο) και ο ελάσσων επιπλοϊκός θύλακος (με μπλε). ]] Το περιτόναιο ευθυγραμμίζει το πρόσθιο και το οπίσθιο τοίχωμα της κοιλιακής κοιλότητας, πάνω από αυτό καλύπτει το κάτω τμήμα του διαφράγματος και από κάτω καλύπτει τη λεκάνη. Οι δομές της κοιλιάς ταξινομούνται ως ενδοπεριτοναϊκές ή εξωπεριτοναϊκές. Οι δεύτερες μπορούν να είναι υποπεριτοναϊκές (βρίσκονται κάτω από το περιτόναιο) όπως η ουροδόχος κύστη και οπισθοπεριτοναϊκές (πίσω από το περιτόναιο) όπως ο νεφρός. Η κοιλιακή κοιλότητα χωρίζεται σε δύο μέρη: μείζων επιπλοϊκός θύλακος, και ελάσσων επιπλοϊκός θύλακος, ο οποίος είναι μικρότερος και βρίσκεται πίσω από το στομάχι. Οι δύο κοιλότητες επικοινωνούν μέσω του επιπλοϊκού τρήματος (του Winslow).
Ταξινόμηση των οργάνων της κοιλιάς
Τα όργανα της κοιλιάς μπορούν να ταξινομηθούν ανάλογα με τη θέση τους και το εάν είναι επενδεδυμένα από το σπλαχνικό περιτόναιο ή όχι σε δύο ομάδες: ενδοπεριτοναϊκά και εξωπεριτοναϊκά. Τα ενδοπεριτοναϊκά όργανα όπως το λεπτό έντερο έχουν κάποιο βαθμό κινητικότητας, ενώ στα οπισθοπεριτοναϊκά όργανα η θέση είναι σταθερή.
Τμήματα του περιτοναίου
μικρογραφία|280x280εσ|Διατομή ανθρώπινου σώματος όπου είναι εμφανές το σπλαχνικό πέταλο (κάτω) και το τοιχωματικό πέταλο (πάνω) με μπλε χρώμα. Στο ενδιάμεσο βρίσκεται η περιτοναϊκή κοιλότητα (greater sac). μικρογραφία|201x201εσ|Απεικόνιση μεσεντερίου. Το περιτόναιο είναι μία συνεχής μεμβράνη, που σχηματίζει δύο πέταλα και έναν χώρο μεταξύ τους: την περιτοναϊκή κοιλότητα. Η κοιλότητα αυτή περιέχει ορώδες υγρό (περίπου 50 ml), το οποίο ενεργεί ως λιπαντικό και έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.
Πτυχές
Οι περιτοναϊκές πτυχές έχουν διαφορετικές μορφές και ανάλογα με την περίπτωση αναφέρονται ως: μεσεντέριο, επίπλουν και σύνδεσμοι.
Σύνδεσμοι
Τα δύο πέταλα σχηματίζουν διπέταλες πτυχές για τη διέλευση των αγγείων και νεύρων ενδοκοιλιακών οργάνων, ενώ παράλληλα συμβάλλουν στη στήριξη ή στην κινητικότητα των οργάνων. Δεν αποτελούν μέρη της πεπτικής οδού. Παράδειγμα αποτελεί ο δρεπανοειδής σύνδεσμος του ήπατος.
Μεσεντέριο
μικρογραφία|200x200εσ|Απεικόνιση του [[Παχύ έντερο|παχέος εντέρου, όπου είναι εμφανές το εγκάρσιο κόλον (transverse colon) και το σιγμοειδές κόλον (sigmoid colon). ]] Αποτελούν πτυχές που συγκρατούν τα όργανα στο οπίσθιο τοίχωμα του περιτοναίου.
Λειτουργίες του περιτοναίου
Το περιτόναιο εκτελεί πολλές σημαντικές λειτουργίες:
Περιτοναϊκές παθήσεις
Οι παθήσεις του περιτοναίου είναι σπάνιες. Περιλαμβάνουν την περιτονίτιδα (φλεγμονή του περιτοναίου), τον καρκίνο του περιτοναίου, και τις επιπλοκές της περιτοναϊκής κάθαρσης. Άλλες παθήσεις του περιτοναίου είναι οι εξής:
Περιτοναϊκή κάθαρση
μικρογραφία|Απεικόνιση της περιτοναϊκής κάθαρσης. Η περιτοναϊκή κάθαρση είναι μια τεχνική θεραπείας για τη νεφρική ανεπάρκεια. Συνίσταται στην εισαγωγή, μέσω ενός καθετήρα μικρής διαμέτρου, ενός ειδικού διαλύματος στην κοιλότητα του περιτοναίου. Το διάλυμα αυτό αφήνεται μέσα στο περιτόναιο για αρκετό χρόνο ώστε να απορροφήσει τις άχρηστες ουσίες και αργότερα αποβάλλεται μέσω του ίδιου καθετήρα από την περιτοναϊκή κοιλότητα προς το έξω κοιλιακό τμήμα.
Παραπομπές
Κατηγορία:Κοιλία
309
Η τρέχουσα σελίδα αφορά το έτος 309 κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο
Το έτος 309 (CCCIX ) ήταν ένα κοινό έτος που ξεκινούσε το Σάββατο. Εκείνη την εποχή ήταν γνωστό ως το Έτος των Υπάτων Λικινιανού και Κωνσταντίου (ή, λιγότερο γνωστό, το Έτος 1062 από Κτήσεως Κόσμου). Η ονομασία 309 είχε χρησιμοποιηθεί από την πρώιμη μεσαιωνική περίοδο, όταν το χριστιανικό ημερολόγιο έγινε η δημοφιλέστερη μέθοδος των ετών στην Ευρώπη.
Θάνατοι
Κατηγορία:Έτη
Επαρχία Αμπάι (περιφέρεια Καραγκάντα)
Η επαρχία Αμπάι (Абай ауданы, Abay awdanı) είναι μια επαρχία στην περιφέρεια Καραγκάντα στο κεντρικό Καζακστάν. Το διοικητικό κέντρο της επαρχίας είναι το Αμπάι. Πληθυσμός: 54.057 (εκτίμηση 2013) 53.214 (απογραφή 2009) 65.306 (απογραφή 1999).
Παραπομπές
Αμπαι
Tachikawa Ki-74
Το Tachikawa Ki-74 ήταν ιαπωνικό βομβαρδιστικό μακράς ακτίνας δράσης του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν ένα δικινητήριο μεσοπτέρυγο αεροσκάφος το οποίο αναπτύχθηκε για την Αεροπορία του Ιαπωνικού Αυτοκρατορικού Στρατού, αλλά δεν εντάχθηκε σε υπηρεσία.
Σχεδιασμός και ανάπτυξη
Παρόλο που ο σχεδιασμός του ξεκίνησε ήδη το 1939, ως ένα αναγνωριστικό αεροσκάφος μακράς ακτίνας δράσης ικανό να φτάσει στην δυτική πλευρά της Βαϊκάλης εάν απογειώνονταν από βάσεις στο Μαντσουκούο, το πρωτότυπο πέταξε για πρώτη φορά μόλις τον Μάρτιο του 1944. Το αρχικό πρωτότυπο προωθούνταν από δύο αστεροειδείς κινητήρες Mitsubishi Ha-211-I των 2.201 hp, ενώ τα επόμενα δύο από υπερτοφοδοτούμενους Mitsubishi Ha-211-I Ru. Επειδή οι κινητήρες αυτοί δεν είχαν τελειοποιηθεί ακόμα, τα δεκατρία αεροσκάφη προπαραγωγής που κατασκευάστηκαν διέθεταν τους λιγότερο ισχυρούς αλλά περισσότερο αξιόπιστους Mitsubishi Ha-104 Ru των 1.900 hp.
Επιχειρησιακή ιστορία
Τα Ki-74 δεν εντάχθηκαν σε υπηρεσία. Παρόλα αυτά οι Σύμμαχοι γνώριζαν την ύπαρξή του και του απέδωσαν ονομασία αναφοράς. Αρχικά καλούνταν Pat, αλλά η ονομασία άλλαξε σε Patsy αφού κατέστη σαφές πως επρόκειτο για βομβαρδιστικό και όχι μαχητικό.
Βιβλιογραφία
Ki-74 Κατηγορία:Αναγνωριστικά αεροσκάφη Κατηγορία:Βομβαρδιστικά αεροσκάφη Κατηγορία:Αεροσκάφη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου Κατηγορία:Εμβολοκινητήρια στρατιωτικά αεροσκάφη
Εξωγή Ιθάκης
Η Εξωγή (και Εξωή στην τοπική διάλεκτο) είναι οικισμός στην Ιθάκη της περιφέρειας Ιονίων Νήσων. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ο πληθυσμός της ανέρχεται στους 25 κατοίκους.
Γενικά και ιστορικά στοιχεία
Η Εξωγή βρίσκεται στο ΒΔ άκρο της Ιθάκης, αποτελώντας τον βορειότερο οικισμό του νησιού. Είναι κτισμένη πάνω σε λόφο, σε υψόμετρο 340 μέτρων  και απέχει 22 χιλιόμετρα από το Βαθύ. Σχετικά με τη δημιουργία της, αναφέρεται ως κτισμένη στις αρχές του 16ου αιώνα από τους Βενετούς, ενώ παλαιότερα ήταν γνωστή και με την ονομασία Σταυρόνικο. Λόγω της τοποθεσίας του, υποστηρίζεται πως τα παλαιότερα χρόνια προσέφερε ασφάλεια έναντι πειρατικών επιδρομών. Μετά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα αρχίζει η σταδιακή μείωση του πληθυσμού της Εξωγής. Το 1928 διέθετε δημοτικό σχολείο και 354 κατοίκους, ωστόσο ο πληθυσμός του είχε ήδη υποστεί περαιτέρω μείωση λόγω μετανάστευσης προς την Αυστραλία και τη Νότια Αφρική.
Διοικητικά ανήκει στον δήμο Ιθάκης του νομού Κεφαλληνίας και αποτελεί το μοναδικό οικισμό του ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος.
Η κεντρική εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στην Αγία Μαρίνα και γιορτάζει στις 17 Ιουλίου. Άλλα αξιοθέατα είναι η εκκλησία του Αγίου Νικολάου και οι λεγόμενες «Πυραμίδες» στο κοιμητήριο του χωριού.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ιθάκη Κατηγορία:Χωριά του νομού Κεφαλληνίας Κατηγορία:Χωριά της Ιθάκης
Πανελλήνιο πρωτάθλημα τζούντο γυναικών
Κατηγορίες βάρους
Στο πλαίσιο του πρωταθλήματος, διεξάγονται οι παρακάτω κατηγορίες βάρους :
Οι πρωταθλήτριες από το 1997
Ο πίνακας με τις νικήτριες σε όλες τις κατηγορίες από το 1997 και μετά. Σε παρένθεση είναι οι σύλλογοι στους οποίους ανήκαν οι αθλήτριες.
Ομαδικό πρωτάθλημα
Το πανελλήνιο ομαδικό πρωτάθλημα διεξήχθη το 2016 παράλληλα με το ατομικό. Μετείχαν 3 σύλλογοι σε ομαδικούς αγώνες με πέντε κατηγορίες βάρους (-52, -57, -63, -70, +70 κ.). Πρωταθλητής αναδείχθηκε ο ΑΟΝ Αργυρούπολης που επικράτησε στον άτυπο τελικό με 3-2 νίκες του Budo Φιλαδέλφειας.
Παρόμοιες ομαδικές διοργανώσεις (αναφέρονταν ως "διασυλλογικό ομαδικό πρωτάθλημα" και "ομαδικό κύπελλο") είχαν διεξαχθεί κατά τα έτη 1993 ως 2003.
Πένι Ζαβίχα
Η Πένι Ζαβίχα (γεν. 1938, Penny Zavichas) είναι ελληνοαμερικανίδα παλαίμαχη παίκτρια και μια από τις παλιότερες δασκάλες του γκολφ στις ΗΠΑ.
Βιογραφικό
Η Πένι Ζαβίχα γεννήθηκε στο Κολοράντο το 1938. Μυήθηκε στα μυστικά του γκολφ σε ηλικία οκτώ ετών από τη θεία της, την υπεραθλήτρια Μπέιμπ Ντίντρικσον, η οποία ήταν τριπλή ολυμπιονίκης του στίβου στην Ολυμπιάδα του 1932 στο Λος Άντζελες.
Η Ντίντρικσον ασχολήθηκε με το γκολφ από το 1935 και υπήρξε η πρώτη γυναίκα που αγωνίστηκε σε ανδρικό τουρνουά το 1938 στο Λος Άντζελες. Εκεί γνώρισε τον ελληνοαμερικανό παλαιστή του κατς Τζορτζ Ζαχαρία (ή Θεόδωρου Βετογιάννη, όπως ονομαζόταν στην πραγματικότητα) με τον οποίο παντρεύτηκαν το επόμενο έτος. Η Πένι ήταν ανιψιά του Ζαχαρία και κοντά στη διάσημη θεία της μυήθηκε στα μυστικά του γκολφ.
Το 1951, σε ηλικία 23 ετών, έλαβε μέρος για πρώτη φορά σε εθνικό τουρνουά, τερματίζοντας στην 11η θέση. Παράλληλα εργαζόταν σε γήπεδο γκολφ στην Αριζόνα. Σύντομα αντιλήφθηκε ότι προτιμούσε να διδάσκει γκολφ, παρά να αγωνίζεται. Έτσι άρχισε να διδάσκει σε γυναίκες, κάτι πρωτοποριακό, μιας και το γυναικείο γκολφ ήταν ακόμα άγνωστο.
Το 1973 αποφάσισε να δημιουργήσει δική της σχολή με τη συνάδελφό της Λίντα Κραφτ. Τα επόμενα χρόνια τα καλοκαίρια γύριζαν την Αμερική με μια παλιά Όλτσμομπιλ διδάσκοντας γκολφ και το χειμώνα δούλευαν στην Αριζόνα.
Η σχολή τους απέκτησε μεγάλη φήμη και έπειτα από οκτώ σεζόν αποφάσισαν να εργαστούν μόνιμα στην Αριζόνα. Από το 1992, που η Κραφτ πέθανε από καρκίνο, η Ζαβίχα συνεχίζει μόνη της στο Κολοράντο. Πρόσφατα, η κ. Ζαβίχα έγινε η 12η γυναίκα που λαμβάνει τιμητική διάκριση από τη γυναικεία ομοσπονδία γκολφ της Αμερικής για τη συμβολή της στη διάδοση του αθλήματος.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανοί αθλητές του γκολφ Κατηγορία:Ελληνοαμερικανοί Κατηγορία:Έλληνες ομογενείς αθλητές
Γλώσσα της Καστίλης
Η Γλώσσα της Καστίλης ήταν, με αυτές της Προβηγκίας, της Ιταλίας, της Αγγλίας, της Αραγωνίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ωβέρνης, μία από τις οκτώ γλώσσες (ή επαρχίες) του Τάγματος των Οσπιταλιέρων του Αγίου-Ιωάννη της Ιερουσαλήμ, με την ύπαρξή της να χρονολογείται από το 1462 κι έπειτα.
Εσωτερικοί Σύνδεσμοι
Καστίλη
Λευκή της Αγγλίας
Η Λευκή, αγγλ. Blanche of England (άνοιξη του 1392 - 22 Μαΐου 1409) από τον Οίκο των Ανζού-Λάνκαστερ ήταν πριγκίπισσα της Αγγλίας και με τον γάμο της έγινε εκλέκτορας του Παλατινάτου.
Βιογραφία
Ήταν η πρώτη κόρη του Ερρίκου Δ΄ της Αγγλίας και της Μαρίας του Μπόχυν, κόρης του Χάμφρεϋ 7ου κόμη του Χέρεφορντ.
μικρογραφία|αριστερά|200εσ|Το στέμμα της Λευκής στο [[Ανάκτορο του Μονάχου. Αίθουσα του θησαυρού.]]
Οικογένεια
Παντρεύτηκε το 1402 τον Λουδοβίκο Γ΄ των Βίττελσμπαχ εκλέκτορα του Παλατινάτου και είχε τέκνα:
Παραπομπές
Κατηγορία:Οίκος του Λάνκαστερ Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Αγγλίας
Top-level domain
Ένα top-level domain (TLD) είναι το τελευταίο κομμάτι ενός ονόματος τομέα (domain name) στο Διαδίκτυο. Για παράδειγμα στο domain wikipedia.org το top-level domain είναι το .org (ή ORG καθώς στα ονόματα domain δεν γίνεται διάκριση πεζών-κεφαλαίων χαρακτήρων).
Η αρχή Internet Assigned Numbers Authority (IANA) κατηγοριοποιεί τα top-level domains σε τρεις τύπους:
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Domain name system
Ελονοσία
thumb|285x285px|Πλασμώδιο από το σάλιο ενός θηλυκού κουνουπιού διασχίζει ένα κύτταρο κουνουπιού Η ελονοσία είναι λοιμώδης ασθένεια που προκαλείται από πρωτόζωα (ένα είδος μονοκύτταρων μικροοργανισμών) του γένους Πλασμώδιο (Plasmodium) που παρασιτούν στα ερυθροκύτταρα των οργανισμών. Το όνομά της προέρχεται από τις λέξεις έλος και νόσος, καθώς είχε παρατηρηθεί ότι η νόσος ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη γύρω από ελώδεις περιοχές. Διεθνώς αποκαλείται μαλάρια [malaria (από τις ιταλικές λέξεις: mal + aria = κακός αέρας)] από την πεποίθηση που επικρατούσε κάποτε ότι η ασθένεια προκαλούταν από τον "κακό (δύσοσμο) αέρα" κοντά στα έλη. Η ελονοσία προκαλεί συμπτώματα που συνήθως περιλαμβάνουν πυρετό, κούραση, εμετούς και πονοκεφάλους. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει ίκτερο, επιληπτικές κρίσεις, κώμα ή θάνατο. Τα συμπτώματα αυτά ξεκινούν δέκα με δεκαπέντε μέρες μετά το τσίμπημα. Σε αυτούς που δεν έχουν θεραπευτεί κατάλληλα, η ασθένεια μπορεί να επανεμφανισθεί μήνες αργότερα. Σε αυτούς που μόλις ξεπέρασαν μια μόλυνση, η επαναμόλυνση συνήθως προκαλεί ηπιότερα συμπτώματα. Αυτή η μερική ανοσία εξαφανίζεται για μήνες έως χρόνια, αν δεν υπάρχει τρέχουσα έκθεση στην ελονοσία.
Κατά κύριο λόγο, η ασθένεια μεταδίδεται στον άνθρωπο από το τσίμπημα ενός θηλυκού κουνουπιού του γένους Ανωφελές (Anopheles). Το τσίμπημα εισάγει τα παράσιτα από το σάλιο του κουνουπιού μέσα στο ανθρώπινο αίμα. Τα παράσιτα έπειτα ταξιδεύουν μέχρι το ήπαρ, όπου ωριμάζουν και αναπαράγονται. Πέντε είδη του Πλασμωδίου μπορούν να μολύνουν και να εξαπλωθούν από τους ανθρώπους. Οι περισσότεροι θάνατοι προκαλούνται από το P. falciparum καθώς τα P. vivax, P. ovale και P. malariae, γενικά, προκαλούν μία ηπιότερη μορφή ελονοσίας. Τα είδη P. Knowlesi σπάνια προκαλούν ασθένεια στους ανθρώπους. Η ελονοσία διαγιγνώσκεται συνήθως με μικροσκοπικές εξετάσεις αίματος χρησιμοποιώντας επιχρίσματα αίματος ή με γρήγορα διαγνωστικά τεστ βασισμένα σε αντιγόνα. Έχουν αναπτυχθεί μέθοδοι που χρησιμοποιούν την αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR) για να ανιχνεύουν το DNA των παρασίτων, αλλά δεν είναι ευρέως χρησιμοποιούμενες σε περιοχές όπου εμφανίζεται η ελονοσία, λόγω του κόστους και της πολυπλοκότητάς τους.
Οι κίνδυνοι της ασθένειας μπορούν να μειωθούν προλαμβάνοντας τα τσιμπήματα κουνουπιών χρησιμοποιώντας κουνουπιέρες και εντομοαπωθητικά ή μέτρα ελέγχου των κουνουπιών, ιδίως ψεκάζοντας εντομοκτόνα και αποστραγγίζοντας τα λιμνάζοντα νερά. Μερικά φάρμακα είναι διαθέσιμα για την πρόληψη φορέων ελονοσίας σε περιοχές όπου μαστίζει η ασθένεια. Περιστασιακές δόσεις των φαρμάκων σουλφαδοξίνη/πυριμεθαμίνη προτείνονται σε έμβρυα και μετά το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης σε περιοχές με υψηλά ποσοστά ελονοσίας. Παρά την μεγάλη ανάγκη, κανένα αποτελεσματικό εμβόλιο δεν υπάρχει, παρότι βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός. Η προτεινόμενη θεραπεία για την ελονοσία είναι ο συνδυασμός φαρμάκων κατά της ελονοσίας που περιλαμβάνουν αρτεμισινίνη. Η δεύτερη θεραπεία μπορεί να είναι είτε η μεφλοκίνη, η λουμεφαντρίνη είτε η σουλφαδοξίνη/πυριμεθαμίνη. Κινίνη παράλληλα με δοξυκυκλίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί εάν η αρτεμισινίνη δεν είναι διαθέσιμη. Συνιστάται σε περιοχές όπου η ασθένεια είναι συχνή, η ελονοσία να επιβεβαιώνεται αν είναι δυνατόν πριν ξεκινήσει η θεραπεία λόγω ανησυχιών για την αύξηση αντίστασης στα φάρμακα. Έχει αναπτυχθεί αντίσταση σε μερικά φάρμακα κατά της ελονοσίας· για παράδειγμα, το P. falciparum που είναι ανεκτικό στη χλωροκίνη έχει εξαπλωθεί στις περισσότερες ελώδεις περιοχές, και η αντίσταση στην αρτεμισινίνη έχει γίνει πρόβλημα σε μερικά τμήματα της Νοτιοανατολικής Ασίας.
Η ασθένεια είναι διαδεδομένη σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές που βρίσκονται σε μία ευρεία ζώνη γύρω από τον ισημερινό. Αυτές περιλαμβάνουν μεγάλο μέρος της υποσαχάριας Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι το 2012, υπήρξαν 207 εκατομμύρια περιπτώσεις ελονοσίας. Εκείνο το χρόνο, η ασθένεια εκτιμάται ότι οδήγησε στο θάνατο 473.000-789.000 ανθρώπους, πολλοί από τους οποίους ήταν παιδιά στην Αφρική. Η ελονοσία συνήθως συνδέεται με τη φτώχεια και έχει μια πληθώρα αρνητικών επιδράσεων στην οικονομική ανάπτυξη. Στην Αφρική, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε απώλεια 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως λόγω του αυξημένου κόστους υγειονομικής περίθαλψης, έλλειψης ικανότητας για εργασία και επιρροών στον τουρισμό.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα της ελονοσίας αρχίζουν τυπικά 8-25 ημέρες μετά τη μόλυνση. Ωστόσο, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανισθούν αργότερα σε όσους έλαβαν ανθελονοσιακά φάρμακα ως μέθοδο πρόληψης. Οι αρχικές εκδηλώσεις της νόσου, κοινές σε όλα τα είδη της ελονοσίας, είναι παρόμοιες με τα συμπτώματα της γρίπης και μπορεί να μοιάζουν με άλλες παθολογικές καταστάσεις, όπως η σηψαιμία, η γαστρεντερίτιδα και ιογενείς παθήσεις. Η κλινική εικόνα μπορεί να περιλαμβάνει πονοκέφαλο, πυρετό, ρίγη, πόνο στις αρθρώσεις, εμέτους, αιμολυτική αναιμία, ίκτερο, αιμοσφαιρίνη στα ούρα, λεύκανση του αμφιβληστροειδούς και σπασμούς.
Κλασικό σύμπτωμα της ελονοσίας είναι η παροξυσμική εμφάνιση των συμπτωμάτων, με κυκλική εμφάνιση αιφνίδιας ψυχρότητας, ακολουθούμενη από ρίγος, πυρετό και εφίδρωση κάθε δύο ημέρες (τριταίος πυρετός) στις λοιμώξεις από τα'' P. vivax και P. ovale, και κάθε τρεις ημέρες (τεταρταίος πυρετός) στις λοιμώξεις από τα P. malariae και P. falciparum''. Ειδικά η μόλυνση από το P. falciparum μπορεί να προκαλέσει υποτροπιάζοντα πυρετό κάθε 36-48 ώρες ή λιγότερο έντονο και σχεδόν συνεχή πυρετό.
Συνήθως η βαριά μορφή της ελονοσίας προκαλείται από το P. falciparum. Τα συμπτώματα της ελονοσίας από το P. falciparum εμφανίζονται 9-30 ημέρες μετά τη μόλυνση. Τα άτομα με εγκεφαλοπάθεια από ελονοσία συχνά εμφανίζουν νευρολογικά συμπτώματα, συμπεριλαμβανομένων της μη φυσιολογικής στάσης του σώματος, του νυσταγμού, της συζυγούς οφθαλμοπληγίας (αδυναμία των οφθαλμών να στραφούν μαζί προς την ίδια κατεύθυνση), του οπισθότονου, των επιληπτικών κρίσεων ή του κώματος.
Επιπλοκές
Υπάρχουν αρκετές σοβαρές επιπλοκές που συνδέονται με την ελονοσία. Σε αυτές συμπεριλαμβάνεται η εμφάνιση αναπνευστική ανεπάρκειας μέχρι και στο 25% των ενηλίκων και στο 40% των παιδιών με σοβαρή ελονοσία από το'' P. falciparum.'' Πιθανά αίτια αποτελούν η αναπνευστική αντιρρόπηση λόγω μεταβολικής οξέωσης, το μη καρδιογενές πνευμονικό οίδημα, η συνοδός πνευμονία, και η σοβαρή αναιμία. Αν και σπάνιο σε μικρά παιδιά με βαριά ελονοσία, το σύνδρομο οξείας αναπνευστικής ανεπάρκειας εμφανίζεται στο 5-25% των ενηλίκων και έως  το 29% των εγκύων γυναικών. Ταυτόχρονη μόλυνση από τον ιό του HIV σε ασθενή πάσχοντα από ελονοσία αυξάνει τη θνητότητα. Η νεφρική ανεπάρκεια είναι ένα χαρακτηριστικό του ικτερώδη αιμοσφαιρινουρικού πυρετού, όπου παρατηρείται διαρροή της αιμοσφαιρίνης των αιμολυμένων ερυθρών αιμοσφαιρίων στα ούρα.
Η μόλυνση από το Ρ. falciparum μπορεί να οδηγήσει σε εγκεφαλική ελονοσία, μία βαριάς μορφής ελονοσία που εμφανίζεται με εγκεφαλοπάθεια. Συνδέεται με τη λεύκανση του αμφιβληστροειδούς, ένα κλινικό σύμπτωμα χρήσιμο για τη διάκριση της ελονοσίας από άλλες αιτίες πυρετού. Μπορούν επίσης να παρατηρηθούν σπληνομεγαλία, έντονη κεφαλαλγία, ηπατομεγαλία (διόγκωση του ήπατος), υπογλυκαιμία, και αιμοσφαιρινουρία με νεφρική ανεπάρκεια. Οι επιπλοκές μπορεί να περιλαμβάνουν αυτόματη αιμορραγία και διαταραχή της πηκτικότητας του αίματος. Η ελονοσία μπορεί να προκαλέσει σοκ (παγετώδες στάδιο ελονοσίας).
Η ελονοσία στις έγκυες γυναίκες είναι μια σημαντική αιτία θνησιγένειας, βρεφικής θνησιμότητας, αυτόματων αποβολών και λιποβαρών νεογνών, ιδίως στις περιπτώσεις μόλυνσης από το P. falciparum, αλλά και από το Ρ. vivax.
Αιτιολογία
Η κλιματική αλλαγή είναι πιθανό να επηρεάζει τη μετάδοση της ελονοσίας αλλά η σοβαρότητα και η γεωγραφική κατανομή τέτοιων επιδράσεων είναι προς το παρόν αβέβαιες.
Κύκλος ζωής
thumb|343x343px|Ο κύκλος ζωής των παρασίτων της ελονοσίας. Ένα [[κουνούπι προκαλεί μόλυνση με τσίμπημα. Πρώτα, σποροζωίδια εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος, και μεταναστεύουν στο ήπαρ. Εκεί μολύνουν τα κύτταρα του ήπατος, όπου πολλαπλασιάζονται σε μεροζωίτες, προκαλούν ρήξη των κυττάρων του ήπατος και επιστρέφουν στην κυκλοφορία του αίματος. Στη συνέχεια, τα μεροζωίδια μολύνουν τα ερυθρά αιμοσφαίρια, όπου αναπτύσσουν μορφές δακτυλίου, τροφοζωιδίων και σχιστών που με τη σειρά τους παράγουν περαιτέρω μεροζωίδια. Σεξουαλικές μορφές παράγονται επίσης, οι οποίες, εάν ληφθούν από κουνούπι, μολύνουν το έντομο και συνεχίζουν τον κύκλο ζωής.]] Στον κύκλο ζωής του Πλασμωδίου, ένα θηλυκό κουνούπι Anopheles (ο πρωτεύων ξενιστής) μεταδίδει μία κινητή μολυσματική μορφή (τον σποροζωΐτη) σε ένα σπονδυλωτό ξενιστή, όπως έναν άνθρωπο (ο δευτερεύων ξενιστής), μέσω δήγματος, ενεργώντας έτσι ως φορέας μετάδοσης. Ένας σποροζωΐτης ταξιδεύει μέσω των αιμοφόρων αγγείων στα κύτταρα του ήπατος (ηπατοκύτταρα), όπου αναπαράγεται ασεξουαλικά (σχιζογονία), παράγοντας χιλιάδες μεροζωΐτες. Αυτοί μολύνουν νέα ερυθρά αιμοσφαίρια και ξεκινούν μια σειρά από κύκλους ασεξουαλικής αναπαραγωγής που παράγουν 8 με 24 νέους μολυσματικούς μεροζωΐτες, σημείο στο οποίο τα κύτταρα υφίστανται ρήξη και ο μολυσματικός κύκλος αρχίζει εκ νέου.
Άλλοι μεροζωΐτες αναπτύσσονται σε ανώριμα γαμετοκύτταρα, τα οποία είναι οι πρόδρομοι των αρσενικών και θηλυκών γαμετών. Όταν ένα γονιμοποιημένο κουνούπι δαγκώνει ένα μολυσμένο άτομο, παραλαμβάνονται γαμετοκύτταρα με το αίμα και ωριμάζουν στο έντερο των κουνουπιών. Τα αρσενικά και τα θηλυκά γαμετοκύτταρα τήκονται και σχηματίζουν ένα ωοκινέτη—ένα γονιμοποιημένο, κινητικό ζυγωτό. Οι ωοκινέτες εξελίσσονται σε νέους σποροζωΐτες, οι οποίοι μεταναστεύουν στους σιελογόνους αδένες του εντόμου, έτοιμοι να μολύνουν ένα νέο σπονδυλωτό ξενιστή. Οι σποροζωΐτες εγχέονται στο δέρμα, με το σάλιο, όταν το κουνούπι παίρνει ένα μεταγενέστερο γεύμα αίματος με ένα τσίμπημα.
Μόνο τα θηλυκά κουνούπια τρέφονται με αίμα· τα αρσενικά τρέφονται με το νέκταρ των φυτών και επομένως δεν μεταδίδουν την ασθένεια. Τα θηλυκά κουνούπια του γένους Anopheles προτιμούν να τρέφονται το βράδυ. Συνήθως ξεκινούν να αναζητούν γεύμα κατά το σούρουπο και συνεχίζουν καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας μέχρι την ανεύρεση φαγητού. Παράσιτα της ελονοσίας μπορούν επίσης να μεταδοθούν με μεταγγίσεις αίματος, αν και αυτό είναι σπάνιο.
Παθοφυσιολογία
Η λοίμωξη της ελονοσίας αναπτύσσεται σε δύο φάσεις: μία που περιλαμβάνει το ήπαρ (εξωερυθροκυτταρική φάση), και μια  που περιλαμβάνει τα ερυθρά αιμοσφαίρια ή ερυθροκύτταρα (ερυθροκυτταρική φάση). Όταν ένα μολυσμένο κουνούπι διαπερνά το δέρμα για να ρουφήξει αίμα, σποροζωίδια από το σάλιο του κουνουπιού εισέρχονται  στην κυκλοφορία του αίματος και μεταναστεύουν στο ήπαρ όπου μολύνουν τα  ηπατοκύτταρα πολλαπλασιαζόμενα αγενώς και ασυμπτωματικά για διάστημα 8-30 ημερών. thumb|Μικρογραφία του [[Πλακούντας|πλακούντα από θνησιγένεια λόγω ελονοσίας της μητέρας. Χρώση Α&Ε (αιματοξυλίνη και εωσίνη). Τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι απύρηνα. Οι μπλε/μαύρες κηλίδες στις έντονες κόκκινες δομές (ερυθρά αιμοσφαίρια) δείχνουν ξένους πυρήνες από τα παράσιτα.]] Μετά από μια πιθανή λανθάνουσα περίοδο στο ήπαρ, αυτοί οι οργανισμοί διαφοροποιούνται για να δώσουν χιλιάδες μεροζωΐτες οι οποίοι, μετά τη ρήξη των κυττάρων του ξενιστή, διαφεύγουν στο αίμα και μολύνουν  τα ερυθρά αιμοσφαίρια για να ξεκινήσει το ερυθροκυτταρικό στάδιο του κύκλου ζωής. Τα παράσιτα βγαίνουν από το ήπαρ απαρατήρητα καθώς τυλίγονται με την κυτταρική μεμβράνη του μολυσμένου ξενιστή-ηπατοκυττάρου.
Εντός των ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα παράσιτα πολλαπλασιάζονται περαιτέρω, πάλι αγενώς, προκαλώντας περιοδικά ρήξη των κυττάρων του ξενιστή για να εισβάλουν σε νέα ερυθρά αιμοσφαίρια. Μερικοί τέτοιοι κύκλοι ενίσχυσης λαμβάνουν χώρα. Έτσι, κλασσικές περιγραφές κυμάτων πυρετού, προκύπτουν με τα ταυτόχρονα κύματα εξόδου των μεροζωϊτών και την μόλυνσης των ερυθροκυττάρων.
Μερικοί σποροζωΐτες P. vivax δεν αναπτύσσουν αμέσως μεροζωΐτες στην εξωερυθροκυτταρική φάση, αλλά αντίθετα παράγουν υπνοζωΐτες που παραμένουν αδρανείς για περιόδους που κυμαίνονται από μερικούς μήνες (7-10 μήνες είναι το σύνηθες) έως αρκετά χρόνια. Μετά από μια περίοδο λήθαργου επαναδραστηριοποιούνται και παράγουν μεροζωΐτες. Οι υπνοζωΐτες είναι υπεύθυνοι για το μεγάλο χρόνο επώασης και τις αργές υποτροπές σε P. vivax λοιμώξεις. Παρόλα αυτά η ύπαρξή τους στα P. ovale είναι ασαφής.
Το παράσιτο είναι σχετικά προστατευμένο από την ανοσοβιολογική απόκριση του ανοσοποιητικού σύστηματος επειδή για το μεγαλύτερο μέρος της  ζωής του εντός του ανθρωπίνου οργανισμού βρίσκεται μέσα στα κύτταρα του ήπατος και του αίματος. Έτσι είναι σχετικά αόρατο στην ανοσολογική επιτήρηση. Ωστόσο, μολυσμένα κύτταρα που κυκλοφορούν στο αίμα καταστρέφονται στο σπλήνα. Για να αποφύγει την καταστροφή του, το ''Ρ. falciparum ''παράσιτο παρουσιάζει πρωτεΐνες προσκόλλησης στην επιφάνεια των μολυσμένων κυττάρων του αίματος, προκαλώντας την συγκόλληση του στα τοιχώματα των μικρών αιμοφόρων αγγείων, με αποτέλεσμα να αποτρέπεται το πέρασμα του παρασίτου στη γενική κυκλοφορία του αίματος και στον σπλήνα. Στην ελονοσία του πλακούντα παρουσιάζεται απόφραξη των μικρών αγγείων, ενώ τα συσσωρευμένα ερυθρά αιμοσφαίρια διαπερνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και προκαλούν εγκεφαλική ελονοσία.
Γενετική Ανθεκτικότητα
Σύμφωνα με μια ανασκόπηση του 2005, η ελονοσία, κυρίως από το P. falciparum, λόγω των υψηλών επιπέδων θνητότητας και θνησιμότητας, έχει  ασκήσει τη μεγαλύτερη επιλεκτική πίεση στο ανθρώπινο γονιδίωμα στην πρόσφατη ιστορία. Μερικοί γενετικοί παράγοντες παρέχουν μερική ανθεκτικότητα στην προσβολή του παρασίτου, συμπεριλαμβανομένων της ετερόζυγης δρεπανοκυτταρικής αναιμίας, της ετερόζυγης θαλασσαιμίας, της ανεπάρκειας της δεϋδρογονάσης της 6-φωσφορικής της γλυκόζης (G6PD), και της απουσία των Duffy αντιγόνων επί των ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Η επίδραση της ετερόζυγης δρεπανοκυτταρικής αναιμίας στην ανοσία έναντι της ελονοσίας αποτελεί παράδειγμα εξελικτικού φαινομένου που συμβαίνει λόγω της ενδημικής ελονοσίας. Η ετερόζυγος δρεπανοκυτταρική αναιμία τροποποιεί το μόριο της αιμοσφαιρίνης στο αίμα. Το τροποποιημένο μόριο της αιμορφαιρίνης (αιμοσφαιρίνη S) προκαλεί την αλλαγή του σχήματος του ερυθρού αιμοσφαιρίου σε δρεπανοειδές, αντί του φυσιολογικού αμφίκοιλου. Λόγω του δρεπανοειδούς του σχήματος, το ερυθρό αιμοσφαίριο δεν είναι τόσο αποτελεσματικό στη λήψη του οξυγόνου ή στην απελευθέρωση του στους ιστούς. Η λοίμωξη επιτείνει τη δρεπανοκυττάρωση των ερυθρών αιμοσφαιρίων, με αποτέλεσμα την ταχύτερη απομάκρυνση τους. Έτσι μειώνεται η πιθανότητα ολοκλήρωσης του κύκλου ζωής των παρασίτων της ελονοσίας στο κύτταρο. Τα άτομα που είναι ομόζυγα (με δύο αντίγραφα του μη φυσιολογικού β αλληλομόρφου της αιμοσφαιρίνης S) έχουν δρεπανοκυτταρική αναιμία, ενώ οι ετεροζυγώτες (με ένα παθολογικό και ένα φυσιολογικό αλληλόμορφο) παρουσιάζουν ανθεκτικότητα στην ελονοσία. Παρόλο που η μείωση του προσδόκιμου ζωής στα ομόζυγα άτομα πιθανόν να ανέστελλε την επιβίωση του χαρακτηριστικού, το εξελικτικό πλεονέκτημα της αντίστασης στην ελονοσία στα ετερόζυγα άτομα εξασφαλίζει τη διατήρησή του.
Ηπατική ανεπάρκεια
Η ηπατική ανεπάρκεια ως αποτέλεσμα της ελονοσίας, είναι ασυνήθης και συνήθως εμφανίζεται μόνο σε εκείνους που πάσχουν από άλλες παθολογικές ηπατικές καταστάσεις, λ.χ. ιογενή ηπατίτιδα ή χρόνια ηπατική νόσο. Το σύνδρομο ονομάζεται μερικές φορές ηπατίτιδα από ελονοσία. Αν και θεωρείται σπάνιο περιστατικό, η ηπατοπάθεια από ελονοσία παρουσιάζει αύξηση, ιδιαίτερα στη Νοτιοανατολική Ασία και την Ινδία. Η ηπατική βλάβη στους ασθενείς με ελονοσία σχετίζεται με μεγαλύτερη πιθανότητα επιπλοκών και θανάτου.
Διάγνωση
Λόγω της μη ειδικής φύσης της παρουσίασης των συμπτωμάτων, η διάγνωση της ελονοσίας σε μη ενδημικές περιοχές απαιτεί υψηλό βαθμό υποψίας, η οποία θα μπορούσε να γεννηθεί από οτιδήποτε από τα ακόλουθα: ιστορικό πρόσφατου ταξιδιού, διογκωμένος σπλήνας, πυρετός, μικρός αριθμός αιμοπεταλίων στο αίμα, καθώς και υψηλότερα από το κανονικό επίπεδα της χολερυθρίνης στο αίμα σε συνδυασμό με φυσιολογικό επίπεδο λευκών αιμοσφαιρίων. thumb|220px|Επιχρίσματα αίματος αναλύονται για τη διάγνωση της ελονοσίας.
Ταξινόμηση
Η ελονοσία κατατάσσεται είτε σε «σοβαρή» είτε σε «ήπια» από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Θεωρείται σοβαρή όταν κάποιο από τα ακόλουθα κριτήρια είναι παρόν, αλλιώς θεωρείται ήπια. Η εγκεφαλική ελονοσία ορίζεται ως μια σοβαρή P. falciparum - ελονοσία με νευρολογικά συμπτώματα, όπως κώμα (με κλίμακα Γλασκώβης λιγότερο από 11 ή με κλίμακα Blantyre περισσότερο από 3), ή με κώμα που διαρκεί περισσότερο από 30 λεπτά μετά από σπασμό.
Πρόληψη
Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη της ελονοσίας, περιλαμβάνουν φάρμακα, εξάλειψη των κουνουπιών και πρόληψη των τσιμπημάτων. Δεν υπάρχει εμβόλιο για την ελονοσία. Η παρουσία της ασθένειας σε μια περιοχή απαιτεί συνδυασμό μεγάλης πυκνότητας ανθρώπινου πληθυσμού, μεγάλης πυκνότητας του κουνουπιού Anopheles και υψηλά ποσοστά μετάδοσης από τους ανθρώπους στα κουνούπια αλλά και από τα κουνούπια στους ανθρώπους. Εάν κάποιο από αυτά μειωθεί επαρκώς, το παράσιτο τελικά θα εξαφανιστεί από την περιοχή, όπως συνέβη στη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και τμήματα της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, αν το παράσιτο δεν εξαλειφθεί από όλο τον κόσμο, θα μπορούσε να επανεγκατασταθεί, αν οι συνθήκες επανέλθουν σε έναν συνδυασμό που ευνοεί την αναπαραγωγή των παρασίτων. Επιπρόσθετα, το κατά  κεφαλήν κόστος της εξάλειψης του κουνουπιού Anopheles αυξάνεται με τη μείωση της πυκνότητας του πληθυσμού, γεγονός που το καθιστά οικονομικά ανέφικτο σε μερικές περιοχές.
Η πρόληψη της ελονοσίας μπορεί να είναι περισσότερο αποδοτική από τη θεραπεία της ασθένειας μακροπρόθεσμα, αλλά το απαιτούμενο αρχικό κόστος είναι εκτός των οικονομικών δυνατοτήτων των φτωχότερων ανθρώπων του κόσμου. Υπάρχει μια τεράστια διαφορά στο κόστος του ελέγχου (δηλαδή διατήρησης χαμηλής ενδημικότητας) και των προγραμμάτων εξάλειψης μεταξύ των χωρών. Για παράδειγμα, στην Κίνα −της οποίας η κυβέρνηση το 2010 ανακοίνωσε μια στρατηγική για να συνεχίσει την εξάλειψη της ελονοσίας στις κινεζικές επαρχίες− η απαιτούμενη επένδυση είναι μια μικρή αναλογία των δημοσίων δαπανών για την υγεία. Εν αντιθέσει, ένα παρόμοιο πρόγραμμα στην Τανζανία θα κόστιζε, κατ’ εκτίμηση, το ένα πέμπτο του προϋπολογισμού για τη δημόσια υγεία.
Περιορισμός του πληθυσμού των κουνουπιών
left|thumb|Άνδρας ψεκάζει [[πετρέλαιο σε λιμνάζοντα νερά, Διώρυγα του Παναμά, 1912]] Ο έλεγχος των φορέων αναφέρεται σε μεθόδους που χρησιμοποιούνται για να μειωθεί η ελονοσία  ελαττώνοντας τα επίπεδα μετάδοσης από τα κουνούπια. Για προσωπική προστασία, το πιο αποτελεσματικό εντομοαπωθητικό βασίζεται στο DEEΤ ή στην πικαριδίνη. Επεξεργασμένες με εντομοκτόνο κουνουπιέρες και υπολειμματικό εσωτερικό ψεκασμό φαίνονται να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές στην πρόληψη της ελονοσίας μεταξύ των παιδιών σε περιοχές όπου η ελονοσία μαστίζει. Έγκαιρη θεραπεία των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων με συνδυασμό θεραπειών βασισμένες στην αρτεμισινίνη μπορούν επίσης να μειώσουν την μετάδοση. Οι κουνουπιέρες βοηθούν στην αποστασιοποίηση των κουνουπιών από τους ανθρώπους και στη μείωση των ποσοστών μόλυνσης και μετάδοσης της ελονοσίας. Δεν αποτελούν όμως τέλειο φραγμό και συχνά προστίθεται σε αυτές εντομοκτόνο, το οποίο σκοτώνει το κουνούπι πριν προλάβει να διαπεράσει ​​το δίχτυ. Οι επεξεργασμένες με εντομοκτόνο κουνουπιέρες ή ITNs (insecticide treated nets) εκτιμάται ότι είναι δύο φορές πιο αποτελεσματικές από τις μη επεξεργασμένες και προσφέρουν μεγαλύτερη από 70% προστασία σε σύγκριση με την απουσία κουνουπιέρας. Μεταξύ του 2000 και του 2008, η χρήση των ITNs έσωσε τις ζωές περίπου 250.000 βρεφών στην Υποσαχάρια Αφρική. Περίπου το 13% των νοικοκυριών στις χώρες της Υποσαχάριας Αφρικής διαθέτουν τις ITNs. Το 2000, 1,7 εκατομμύρια (1,8%) των παιδιών της Αφρικής που ζουν σε περιοχές του κόσμου με συχνή εμφάνιση της ελονοσίας προστατεύονται από μια ειδική κουνουπιέρα ITN. Ο αριθμός αυτός αυξήθηκε στα 20,3 εκατομμύρια (18,5%) Αφρικανικά παιδιά που χρησιμοποιούσαν τις κουνουπιέρες το 2007, αφήνοντας 89,6 εκατομμύρια παιδιά απροστάτευτα. Ένα αυξανόμενο ποσοστό των αφρικανικών νοικοκυριών (31%) εκτιμάται να έχουν στην ιδιοκτησία τους τουλάχιστον μια ITN το 2008. Οι περισσότερες κουνουπιέρες εμποτίζονται με πυρεθροειδή, μία τάξη εντομοκτόνων με χαμηλή τοξικότητα, και είναι πιο αποτελεσματικές όταν χρησιμοποιούνται από το σούρουπο έως την αυγή. Συνιστάται να κρεμιέται μια μεγάλη "κουνουπιέρα κρεβατοκάμαρας" πάνω από το κέντρο του κρεβατιού, με αρκετά μεγάλο μέγεθος ώστε να ακουμπά το έδαφος ή να μπορούν να τοποθετηθούν οι άκρες της κάτω από το στρώμα.
Ο εσωτερικός υπολειμματικός ψεκασμός ή IRS (indoor residual spraying) είναι ο ψεκασμός εντομοκτόνων στους τοίχους μέσα σε ένα σπίτι. Μετά τη λήψη αίματος από τον άνθρωπο, πολλά κουνούπια στηρίζονται σε μια κοντινή επιφάνεια καθ' όλη τη διάρκεια της πέψης. Έτσι, αν οι τοίχοι των σπιτιών έχουν επικαλυφθεί με εντομοκτόνα, τα κουνούπια που αναπαύονται μπορούν να θανατωθούν, πριν μπορέσουν να τσιμπήσουν άλλα άτομα και να μεταφέρουν το παράσιτο της ελονοσίας. Από το 2006, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει τη χρήση 12 ειδών εντομοκτόνων στους ψεκασμούς IRS, συμπεριλαμβανομένων του DDT και των πυρεθροειδών συφλουθρίνη και δελταμεθρίνη. Η χρήση μικρών ποσοτήτων DDT για τη δημόσια υγεία επιτρέπεται βάσει της Σύμβασης της Στοκχόλμης, η οποία απαγορεύει τη χρήση του στη γεωργία. Ένα πρόβλημα με όλες τις μορφές του IRS είναι η ανθεκτικότητα στα εντομοκτόνα που αποκτούν τα κουνούπια. Καθώς τα κουνούπια που επηρεάζονται και υφίσταντο ερεθισμό από τον IRS ζουν σε εσωτερικούς χώρους, οι απόγονοί τους τείνουν να ζουν στην ύπαιθρο, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται λιγότερο από τον IRS.
Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι για τη μείωση των τσιμπημάτων από τα κουνούπια και την επιβράδυνση της εξάπλωσης της ελονοσίας. Οι προσπάθειες για τη μείωση των προνυμφών μέσω της μείωσης της διαθεσιμότητας των στάσιμων νερών στα οποία αναπτύσσονται ή μέσω της προσθήκης ουσιών που δυσκολεύουν την ανάπτυξή τους είναι αποτελεσματική σε ορισμένες περιοχές. Ηλεκτρονικές απωθητικές συσκευές κουνουπιών που παράγουν ήχους πολύ υψηλής συχνότητας και κρατούν τα θηλυκά κουνούπια μακριά, δεν έχουν αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα.
Άλλες μέθοδοι
Οι στρατηγικές κοινοτικής συμμετοχής και εκπαίδευσης για την υγεία οι οποίες προωθούν την ευαισθητοποίηση για την ελονοσία και η σπουδαιότητα των μέτρων ελέγχου χρησιμοποιήθηκαν επιτυχώς για να μειώσουν την επίπτωση της ελονοσίας σε ορισμένες περιοχές του αναπτυσσόμενου κόσμου. Η αναγνώριση της νόσου στα πρώιμα στάδια μπορεί να την αποτρέψει από το να γίνει θανατηφόρα. Η εκπαίδευση μπορεί επίσης να ενημερώσει τους ανθρώπους να καλύψουν περιοχές με στάσιμο νερό, όπως δεξαμενές νερού, που είναι ιδανικές περιοχές αναπαραγωγής για το παράσιτο και τα κουνούπια, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο της μετάδοσης μεταξύ των ανθρώπων. Αυτό εφαρμόζεται γενικά σε αστικές περιοχές, όπου υπάρχουν μεγάλα κέντρα πληθυσμού σε περιορισμένο χώρο και η μετάδοση είναι πιο πιθανό να συμβεί εκεί. Η διαλείπουσα προληπτική θεραπεία είναι μια άλλη παρέμβαση που έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία για τον έλεγχο της ελονοσίας στις εγκύους και τα βρέφη, καθώς και σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, όπου η μετάδοση είναι εποχιακή.
Φαρμακευτική αγωγή
Υπάρχουν διάφορα φάρμακα που μπορούν να ληφθούν για την πρόληψη της ασθένειας κατά τη διάρκεια ταξιδιού σε ενδημικές περιοχές. Τα περισσότερα από αυτά μερικές φορές χρησιμοποιούνται και στη θεραπεία. Η χλωροκίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν το παράσιτο είναι ακόμη ευαίσθητο. Επειδή τα περισσότερα πλασμώδια είναι ανθεκτικά σε ένα ή περισσότερα φάρμακα, ένα από τα τρία φάρμακα −μεφλοκίνη (Lariam), δοξυκυκλίνη ή ο συνδυασμός ατοβακουίνης και υδροχλωρικής προγουανίλης (Malarone)− είναι συχνά απαραίτητο. Η δοξυκυκλίνη και ο συνδυασμός ατοβακουίνης και προγουανίλης είναι τα περισσότερο ανεκτά. Η μεφλοκίνη συνδέεται με τον θάνατο, την αυτοκτονία, καθώς και νευρολογικά και ψυχιατρικά συμπτώματα.
Η προστατευτική δράση δεν ξεκινά αμέσως, και οι άνθρωποι που επισκέπτονται περιοχές όπου υπάρχει ελονοσία συνήθως αρχίζουν να παίρνουν τα φάρμακα μία με δύο εβδομάδες πριν από την άφιξή τους και συνεχίζουν τη λήψη τους για τέσσερις εβδομάδες μετά την αναχώρηση (εκτός από το συνδυασμό ατοβακουίνης-προγουανίλης που πρέπει να ξεκινήσει δύο ημέρες πριν και να συνεχιστεί για επτά ημέρες μετά). Η χρήση προληπτικών φαρμάκων συχνά δεν είναι πρακτική για αυτούς που ζουν σε περιοχές όπου υπάρχει ελονοσία, έτσι χρησιμοποιούνται συνήθως μόνο σε βραχυπρόθεσμους επισκέπτες και ταξιδιώτες. Αυτό οφείλεται στο κόστος των φαρμάκων, στις παρενέργειες από τη μακροχρόνια χρήση τους και στη δυσκολία στην απόκτηση ανθελονοσιακών φαρμάκων σε χώρες εκτός των πλούσιων εθνών. Η χρήση προληπτικών φαρμάκων σε μέρη που υπάρχουν κουνούπια που φέρουν την ελονοσία μπορεί να ενθαρρύνει την ανάπτυξη μερικής αντοχής. Μια εξαίρεση σε αυτό είναι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όπου η λήψη φαρμακευτικής αγωγής για την πρόληψη της ελονοσίας έχει βρεθεί ότι βελτιώνει το βάρος του μωρού κατά τη γέννηση και μειώνει τον κίνδυνο αναιμίας στη μητέρα.
Θεραπεία
Η απλή ελονοσία μπορεί να θεραπευτεί με από του στόματος φαρμακευτική αγωγή. Η πιο αποτελεσματική θεραπεία για τη μόλυνση από το P. Falciparum είναι η χρήση της αρτεμισινίνης σε συνδυασμό με άλλα ανθελονοσιακά (γνωστή ως θεραπεία συνδυασμού αρτεμισινίνης, ή ACT ), η οποία μειώνει την αντίσταση σε κάθε μεμονωμένο συστατικό του φαρμάκου. Τα επιπρόσθετα αυτά ανθελονοσιακά περιλαμβάνουν την αμοδιακίνη, τη λουμεφαντρίνη, μεφλοκίνη ή σουλφαδοξίνη/πυριμεθαμίνη. Άλλος προτεινόμενος συνδυασμός είναι η διυδροαρτεμισινίνη και η πιπερακίνη. Το ACT είναι περίπου 90% αποτελεσματικό, όταν χρησιμοποιείται για να θεραπεύσει την απλή ελονοσία. Για τη θεραπεία της ελονοσίας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο ΠΟΥ προτείνει τη χρήση κινίνης συν κλινδαμυκίνης νωρίς στην εγκυμοσύνη (πρώτο τρίμηνο) και το ACT  στα τελευταία στάδια (δεύτερο και τρίτο τρίμηνο). Στη δεκαετία του 2000, η ελονοσία με μερική αντοχή στην αρτεμισινίνη εμφανίστηκε στη Νοτιοανατολική Ασία.
Μόλυνση με P. vivax, P. ovale ή P. malarie συνήθως θεραπεύεται χωρίς την ανάγκη νοσηλείας σε νοσοκομείο. Η θεραπεία για το P. vivax απαιτεί τόσο θεραπεία των σταδίων του αίματος (με χλωροκίνη ή ACT) όσο και κάθαρση των ηπατικών μορφών με πριμακουίνη.
Ανθεκτικότητα
Η αντίσταση στα φάρμακα αποτελεί ένα αυξανόμενο πρόβλημα στη θεραπεία της ελονοσίας του 21ου αιώνα. Η αντοχή είναι πλέον κοινά εναντίον όλων των τάξεων των ανθελονοσιακών φαρμάκων εκτός της αρτεμισινίνης. Η θεραπεία των ανθεκτικών στελεχών έγινε όλο και περισσότερο εξαρτώμενη από αυτή την τάξη φαρμάκων. Το κόστος των αρτεμισινινών περιορίζει τη χρήση τους στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Στελέχη της ελονοσίας που βρέθηκαν στα σύνορα Καμπότζης - Ταϊλάνδης είναι ανεκτικά σε συνδυασμούς θεραπειών που περιλαμβάνουν αρτεμισινίνη και μπορεί ως εκ τούτου να μη θεραπεύεται. Έκθεση του πληθυσμού των παρασίτων σε μονοθεραπείες αρτεμισινίνης  σε υποθεραπευτικές δόσεις για περισσότερα από 30 χρόνια και η διαθεσιμότητα των υποβαθμισμένων αρτεμισινινών πιθανόν οδήγησε στην επιλογή του ανθεκτικού φαινοτύπου. Αντοχή στην αρτεμισινίνη έχει ανιχνευθεί στην Καμπότζη, το Μιανμάρ, την Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ και υπήρξε εμφάνιση ανθεκτικότητας στο Λάος.
Πρόγνωση
Όταν χορηγείται η κατάλληλη θεραπεία, συνήθως υπάρχει πλήρης ανάκαμψη στους πάσχοντες από ελονοσία. Ωστόσο, η βαριάς μορφής ελονοσία μπορεί να προχωρήσει πολύ γρήγορα και να προκαλέσει θάνατο μέσα σε λίγες ώρες ή ημέρες. Στις πιο βαριές περιπτώσεις της νόσου, τα ποσοστά θνησιμότητας μπορεί να φτάσουν το 20%, ακόμη και με εντατική φροντίδα. Έχουν παρατηρηθεί μακροπρόθεσμα αναπτυξιακές διαταραχές σε παιδιά που έχουν υποστεί επεισόδια βαριάς ελονοσίας. Χρόνια λοίμωξη χωρίς σοβαρή νόσο μπορεί να εμφανιστεί σε ένα σύνδρομο ανοσολογικής ανεπάρκειας σχετιζόμενο με τη μειωμένη απόκριση στο βακτήριο Salmonella και στον ιό Epstein–Barr.
Κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, η ελονοσία προκαλεί αναιμία κατά τη διάρκεια μιας περιόδου ταχείας ανάπτυξης του εγκεφάλου, καθώς και άμεση εγκεφαλική βλάβη στις περιπτώσεις της εγκεφαλοπάθειας από ελονοσία. Μερικοί επιζώντες από εγκεφαλική ελονοσία έχουν αυξημένο κίνδυνο νευρολογικών και γνωστικών ελλειμμάτων, διαταραχών συμπεριφοράς και επιληψίας. Η προφύλαξη από ελονοσία φάνηκε να βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία και τη σχολική επίδοση σε κλινικές δοκιμές σε σύγκριση με τη χορήγηση εικονικού φαρμάκου (placebo).
Επιδημιολογία
Η ελονοσία είναι ενδημική στις τροπικές και υποτροπικές ζώνες της Γης, π.χ. στη Κεντρική και Νότια Αμερική, Ωκεανία, Νοτιοανατολική Ασία και Μέση Ανατολή. Η δε υπο-Σαχάριος Αφρική κυριολεκτικά μαστίζεται από τη νόσο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπολογίζει ότι το 50% περίπου του πληθυσμού της Γης απειλείται από τη νόσο, που αποτελεί αιτία θανάτου για περίπου ένα εκατομμύριο ανθρώπους τον χρόνο. Τα μικρά παιδιά είναι ιδιαιτέρως ευάλωτα στη νόσο. Οι δε έγκυες γυναίκες είναι εξαιρετικά ευάλωτες στην ελονοσία που προκαλείται από το P. falciparum, γεγονός που οδηγεί σε μεγαλύτερα ποσοστά θνητότητας για τις γυναίκες καθαυτές και σε αύξηση των θνησιγενών και λιποβαρών παιδιών που γεννιούνται από αυτές.
Ο ΠΟY εκτιμά ότι το 2010 υπήρχαν 219 εκατομμύρια κρούσματα ελονοσίας που οδήγησαν σε 660.000 θανάτους. Άλλοι έχουν υπολογίσει 350 με 550 εκατομμύρια κρούσματα ελονοσίας από P. falciparum και 1,24 εκατομμύριο θανάτους το 2010, αριθμό που ξεπερνά τους 1 εκατομμύριο θανάτους του 1990. Η πλειονότητα των περιπτώσεων (65%) αφορούν παιδιά κάτω των 15 ετών. Περίπου 125 εκατομμύρια έγκυες γυναίκες διατρέχουν τον κίνδυνο της λοίμωξης κάθε χρόνο, ενώ στην Υποσαχάρια Αφρική, η ελονοσία στις μητέρες συνδέεται με έως και 200.000 θανάτους βρεφών ετησίως. Καταγράφονται  περίπου 10.000 κρούσματα ελονοσίας ετησίως στη Δυτική Ευρώπη, και 1300-1500 στις Ηνωμένες Πολιτείες. Περίπου 900 άτομα υπολογίζεται ότι έχασαν τη ζωή τους από τη νόσο στην Ευρώπη μεταξύ του 1993 και του 2003. Τόσο η παγκόσμια συχνότητα εμφάνισης της νόσου όσο και η θνησιμότητα των πασχόντων έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι θάνατοι που οφείλονται στην ελονοσία το 2010 μειώθηκαν κατά το ένα τρίτο σε σχέση με μια εκτίμηση 985.000 θανάτων που έγινε το 2000, κυρίως λόγω της ευρείας χρήσης των επεξεργασμένων με εντομοκτόνο κουνουπιέρων (ITNs) και των συνδυαστικών θεραπειών με βάση την αρτεμισίνη.