cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Αραπόλακκα Μεσσηνίας
Τοποθεσία
Η Αραπόλακκα βρίσκεται περίπου 15 χιλιόμετρα προς τα νοτιοανατολικά της Πύλου και περίπου 18 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από την Μεθώνη. Έχει υψόμετρο 162 μέτρα και απέχει 10 περίπου χιλιόμετρα από τις ακτές του Ιονίου Πελάγους. Κοντά στην Αραπόλακκα, προς τα ανατολικά της βρίσκονται οι Κάτω Αμπελόκηποι σε απόσταση 7,5 περίπου χιλιομέτρων, προς τα νότιά της η Καλλιθέα σε απόσταση περίπου 3,5 χιλιομέτρων και προς τα δυτικά της ο Κυνηγός σε απόσταση 3 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.
Ιστορία
Το χωριό έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας, της Μεθώνης και της ευρύτερης περιοχής της Πυλίας. Η περιοχή του οικισμού, κατά την αρχαιότητα, ήταν τμήμα του βασιλείου του Νέστορα, της αρχαίας Πύλου.
Διοικητική ιστορία
Η Αραπόλακα (με 1 κ) αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά στην απογραφή του 1879 ως οικισμός του παλαιού Δήμου Μεθώνης, ο οποίος είχε 75 κατοίκους. Στην απογραφή του 1896 αναφέρεται ως Αροπόλακα (πιθανώς εκ παραδρομής),  ενώ στη συνέχεια από το 1907 και μέχρι σήμερα το χωριό αναφέρεται επίσημα ως Αραπόλακκα (με 2 κ). Η Αραπόλακκα προσαρτήθηκε, το 1889, στον παλαιό Δήμο Μεθώνης με έδρα την Μεθώνη, όπου και παρέμεινε ως το 1912, που ο δήμος καταργήθηκε. Το 1912 η Αραπόλακκα προσαρτάται στην Κοινότητα Μεμεριζίου, με έδρα το Μεμερίζι (σήμερα η Καλλιθέα). Στην Κοινότητα Μεμεριζίου προσαρτήθηκαν επίσης οι οικισμοί Χωματάδα, Νταούτι (καταργήθηκε το 1930) και Γάμος (καταργήθηκε το 1940). Το 1928 η κοινότητα Κοινότητα Μεμεριζίου και το χωριό Μεμερίζι μετονομάσθηκαν σε Κοινότητα Καλλιθέας και Καλλιθέα αντίστοιχα, ενώ το 1948 η Αραπόλακκα αποσπάται από την Κοινότητα Καλλιθέας και προσαρτάται στην Κοινότητα Κυνηγού, όπου και παρέμεινε ως το 1994, που επανήλθε και πάλι στην Κοινότητα Καλλιθέας. Το χωριό παρέμεινε ως οικισμός της Κοινότητας Καλλιθέας , με την αλλαγή στην ονομασία της κοινότητας αυτής, από το 1928 ως το 1948 και από το 1994 ως το 1997, δηλαδή με εξαίρεση το χρονικό διάστημα μεταξύ 1948-1994, που υπαγόταν στην Κοινότητα Κυνηγού. Το 1997 στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», η Αραπόλακκα υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Πύλου, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» η Αραπόλακκα ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Η Αραπόλακκα σήμερα είναι οικισμός της Τοπικής Κοινότητας της Καλλιθέας του Δήμου Πύλου-Νέστορος, με έδρα την Καλλιθέα.
Κάτοικοι
Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 35 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται κυρίως σε διάφορες αγροτικές εργασίες.
Κτίρια-εκδηλώσεις
Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια, υπάρχει επίσης η εκκλησία του χωριού, ο Ιερός Ναός Υπαπαντής Του Χριστού ο οποίος υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας. Διάφορες εκδηλώσεις στο χωριό διοργανώνει ο Μορφωτικός Σύλλογος Αραπολακκαίων Πυλίας Μεσσηνίας «Η Υπαπαντή του Σωτήρος».
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Χωριά του νομού Μεσσηνίας Κατηγορία:Επαρχία Πυλίας Κατηγορία:Δήμος Πύλου - Νέστορος
Μαργαρίτα Μαρία Παλαιολογίνα
Η Μαργαρίτα (Ρίτα) Μαρία της Αρμενίας (10 Ιανουαρίου 1278 - 1333) από τον Οίκο των Χετουμιδών ήταν Αυτοκράτειρα του Βυζαντίου, σύζυγος του Μιχαήλ Θ΄ Παλαιολόγο. Ήταν τρίτη κόρη του Λέοντα Γ΄ της Αρμενίας και της Κεράν της Αρμενίας, κόρης του Χετούμ πρίγκιπα του Λαμπρόν. Όταν απεβίωσε η (δεύτερη) σύζυγος του πεθερού της, η Γιολάντα του Μομφερράτου παρέμεινε η μοναδική εστεμμένη Αυτοκράτειρα. Στην Κωνσταντινούπολη είχε πάρει το όνομα Μαρία. Ένα έγγραφο που περιλαμβάνεται στα "Χρονικά της Ιστορίας των Σταυροφοριών" και χρεώνεται στον μεγαλύτερο αδελφό της Χετούμ Β΄ της Αρμενίας, αναφέρει ότι δίδυμη αδελφή της ήταν η πριγκίπισσα Θεοφανώ της Αρμενίας.
Οικογένεια
Ο Βυζαντινός ιστορικός Γεώργιος Παχυμέρης αναφέρει ότι ο Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τον πατέρα της αναζητώντας μια νύφη από ισχυρή οικογένεια για τον γιο και συμβασιλιά του Μιχαήλ Θ΄. Ο Λέων Γ΄ του πρόσφερε την κόρη του Ρίτα και ο γάμος έγινε στις 16 Ιανουαρίου 1294· η νύφη ήταν 16 ετών και ο γαμπρός 17. Η Ρίτα πήρε στην Βυζαντινή Αυλή το όνομα Μαρία. Με τον σύζυγο της απέκτησε:
Το τέλος του συζύγου της
Η Ρίτα -την περίοδο που ζούσε η μητριά τού συζύγου της, η Γιολάντα- ήταν δεύτερη Αυτοκράτειρα (1294 - 1317). Ο Αυτοκράτορας και η Αυγούστα είχαν τότε διαφορετικές Αυλές: ο Ανδρόνικος Β΄ ζούσε στην Κωνσταντινούπολη και η Γιολάντα στη Θεσσαλονίκη. Η Ρίτα έμεινε μοναδική Αυτοκράτειρα, όταν απεβίωσε η Γιολάντα. Παρέμεινε τρία χρόνια και μετά ακολούθησε η οικογενειακή τραγωδία του 1319. Ο μεγαλύτερος γιος της Ανδρόνικος είχε μία ερωμένη, που θεωρούσε ύποπτη για απιστία, έτσι διέταξε τους άνδρες του να θανατώσουν τον άνδρα, που θα πλησιάσει τη νύχτα το δωμάτιό της. Ο πρώτος που πέρασε ήταν ο μικρότερος αδελφός του Ανδρόνικου, ο Μανουήλ· οι άντρες δεν τον αναγνώρισαν,, επιτέθηκαν και τον σκότωσαν. Η υπόθεση αυτή στενοχώρησε σε τόσο μεγάλο βαθμό τον πατέρα τους Μιχαήλ Θ΄, που απεβίωσε από την λύπη του. (12 Οκτωβρίου 1320). Αμέσως μετά ξεκίνησε εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στον διάδοχο Ανδρόνικο και τον παππού του Ανδρόνικο Β΄, που έληξε με την ανατροπή του ηλικιωμένου Αυτοκράτορα, ο οποίος αποσύρθηκε σε μοναστήρι (1328). Η Ρίτα αποσύρθηκε και η ίδια σε μοναστήρι με το όνομα "Ξένια", όπου απεβίωσε πέντε χρόνια μετά την λήξη του εμφυλίου.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Σύζυγοι Βυζαντινών Αυτοκρατόρων Κατηγορία:Οίκος των Χετουμιδών Κατηγορία:Βυζαντινοί του 13ου αιώνα
Ακόλουθος (Βυζάντιο)
Ακόλουθος ήταν βυζαντινό αξίωμα με ποικίλες αρμοδιότητες κατά την πάροδο του χρόνου. Αρχικά ήταν κατώτατος αξιωματούχος της αυτοκρατορικής φρουράς της Βίγλας, που είχε συσχετιστεί με την διοίκηση της φημισμένης Βαράγγειας φρουράς του 11ου-12ου αιώνα.
Ιστορία
μικρογραφία|320px|Βαράγγεια Φρουρά, όπως εικονίζεται στην [[Σύνοψις Ιστοριών|Σύνοψι Ιστοριών του Σκυλίτζη.]] Από τις αρχές του 11ου αιώνα, ο δρουγγάριος της Βίγλας επιφορτίστηκε με δικαστικά και αστυνομικά καθήκοντα στην Κωνσταντινούπολη, και η θέση του Ακολούθου απέκτησε διοικητική ανεξαρτησία. Διατήρησε όμως την σύνδεσή της με τους μισθοφόρους, κυρίως με την Βαράγγειο Φρουρά, η οποία από την εποχή των Κομνηνών έγινε ένα από τα κύρια και πιο ανθεκτικά σώματα της αυτοκρατορικής σωματοφυλακής.
Τον 12ο αιώνα ωστόσο, οι Ακόλουθοι αναφέρονται κυρίως σε σχέση με διπλωματικές αποστολές. Ακόλουθος εξακολουθεί να ονομάζεται ο επικεφαλής των Βαράγγων στα μέσα του 14ου αιώνα στο Βιβλίο Αξιωμάτων του ψευδο-Κωδινού, αλλά ο τελευταίος επιβεβαιωμένος κάτοχος της θέσης ήταν ένας κάποιος Ιωάννης Νομικόπουλος το 1199. Ο ιστορικός Ροντόλφ Γκιγιάν εντούτοις θεώρησε πολύ πιθανό ότι η θέση συνέχισε να υπάρχει μέχρι το τέλος της αυτοκρατορίας, παρόλο που δεν κατονομάζονται κάτοχοι του τίτλου. Σύμφωνα με τον ψευδο-Κωδινό, κατείχε την 51η θέση στην ιεραρχία των ανακτόρων, ήταν πάντα στον στενό κύκλο του αυτοκράτορα και επικουρούνταν από τους Πριμικήριους των Βαράγγων. Στο ίδιο έργο αναφέρει επίσης το διακριτικό του ένδυμα: ένα σκιάδιο με χρυσό κέντημα, ένα μεταξωτό καββάδιον και ένα τελετουργικό καπέλο που ονομαζόταν σκαράνικον, καλυμμένο με βελούδο και επένδυση από κόκκινη φούντα. Στην Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας (1204–1461), ο Ακόλουθος ήταν γνωστός και ως χουρτζής, τίτλος άγνωστης προέλευσης που συνδέεται πιθανώς με παρόμοιους περσικούς ή γεωργιανούς τίτλους που σημαίνουν «υπηρέτης».
Γνωστοί κάτοχοι του τίτλου
Μερικοί Ακόλουθοι αναφέρονται ονομαστικά στις πηγές. Ένας πατρίκιος Μιχαήλ υπηρέτησε ως Ακόλουθος υπό τον Κωνσταντίνο Θ΄ Μονομάχο (1042–1055), και ήταν ενεργός ως στρατηγός ενάντια στους Πετσενέγους και τους Σελτζούκους Τούρκους. Κάποιος ονόματι Ναμπίτης κατείχε το αξίωμα στις αρχές της βασιλείας του Αλεξίου Α΄ Κομνηνού (1081–1118). Υπό τον Μανουήλ Α΄ Κομνηνό (1143–1180), ο Ακόλουθος Στέφανος στάλθηκε από τον αυτοκράτορα για να συνοδεύσει και να καθοδηγήσει τον Κορράδο Γ΄ της Γερμανίας ενώ διέσχιζε το βυζαντινό έδαφος κατά τη διάρκεια της Δεύτερης Σταυροφορίας (1147). Περί το 1160/61, το αξίωμα κατέλαβε ο Βασίλειος Καματηρός και λίγο αργότερα ο Ισαάκ Ααρών, ο οποίος πρόδωσε την εμπιστοσύνη του αυτοκράτορα και τυφλώθηκε το 1171. Ο τελευταίος γνωστός κάτοχος του αξιώματος, ο Ιωάννης Νομικόπουλος, πιστοποιείται σε χρυσόβουλο του Αλεξίου Γ΄ Αγγέλου (1195–1203) του 1199. Μερικές σφραγίδες Ακολούθων είναι επίσης γνωστές, αλλά δεν μπορούν να χρονολογηθούν ή να ταυτοποιηθούν με βεβαιότητα.
Πηγές
Κατηγορία:Βυζαντινοί στρατιωτικοί τίτλοι
Παράδοξον (μουσικό σχήμα)
Οι Παράδοξον (γερμανικά: paradoxon-klangorchester) είναι δεκαμελές μουσικό σχήμα που ασχολείται με την ελληνογερμανική μουσική, παρουσία και έκφραση. Οι Παράδοξον είναι επίσης πολύπλευρος και πολύγλωσσος πολιτιστικός συντελεστής, που λειτουργεί και ως μουσικό πρόγραμμα.
Ιστορία
Κατά καιρούς, το συγκρότημα διοργανώνει κύκλους τραγουδιών, μουσικά ταξίδια συνοδευόμενα από δίγλωσση (ελληνικά και γερμανικά), οπτικοακουστική παρουσίαση. Παρουσιάζει επίσης τραγούδια της ελληνικής μουσικής παράδοσης της υπαίθρου (δημοτικά) και αυτής των αστικών κέντρων (λαϊκά, ρεμπέτικα). Χαρακτηριστική είναι η ενασχόληση του σχήματος και με αντιπροσωπευτικά παραδοσιακά τραγούδια τόσο από την Ελλάδα, όσο και από τη Γερμανία, αλλά και από άλλες χώρες.
Ένα άλλο σημαντικό πρόγραμμα του σχήματος Παράδοξον είναι το «Τμήμα Ρεμπέτικου τραγουδιού», (Rempetiko Session). Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει μουσικές συναντήσεις στην πόλη του Μπόχουμ, με σημείο αναφοράς το ρεμπέτικο και γενικότερα το Ελληνικό τραγούδι. Όσοι τραγουδούν επαγγελματικά ή ερασιτεχνικά από μεράκι, όσοι παίζουν ή μαθαίνουν ένα όργανο και όσοι ακούνε ευχάριστα την Ελληνική μουσική, συναντιούνται και με μικρή συμμετοχή στα έξοδα, τρώνε, πίνουν, τραγουδούν και γλεντούν παρέα. Από το 2003 μέχρι σήμερα, έχουν οργανωθεί 43 συναντήσεις, χωρίς να υπολογίζονται οι πολλές ανεπίσημες, οι οποίες έλαβαν χώρα στα πέριξ του πανεπιστημίου της πόλης του Μπόχουμ την περίοδο 1993 έως 2002.
Η σχολική ορχήστρα «Klangorchester Arnoldschule» είναι επίσης ένα ακόμα σημαντικό πρόγραμμα (Projekt) της Πρωτοβουλίας «Παράδοξον» και την απαρτίζουν 38 μαθητές και μαθήτριες της 2ας, 3ης και 4ης τάξης του ομώνυμου δημοτικού σχολείου. Το πρόγραμμά της αποτελείται κυρίως από τραγούδια, τα οποία έχει γράψει αποκλειστικά γι αυτήν ο Κωνσταντίνος Ανδρικόπουλος. Η θεματολογία έχει να κάνει με τα ίδια τα παιδιά, το σχολείο, το ουράνιο τόξο, την περιοχή τους και τα προβλήματά της και οι στίχοι είναι γραμμένοι στη γερμανική γλώσσα. Η σχολική ορχήστρα «Klangorchester Arnoldschule» έχει ήδη αρκετές παραστάσεις στο ενεργητικό της ενώ συμμετείχε με διακρίσεις και στον παν-γερμανικό, πολιτιστικό διαγωνισμό «Παιδιά στον Όλυμπο!» (γερμανικά: Kinder zum Olymp!).
Το μουσικό σχήμα έχει κάνει σημαντική αναφορά – αφιέρωμα σε μια ηχογράφηση με μπουζούκι, από Έλληνες στρατιώτες του Δ' Σώματος Στρατού τον Ιούλιο του 1917 στο Γκέρλιτς. Κατά το παρελθόν παρουσίασε ηχογραφήσεις, καθώς και φωτογραφίες από τους περίπου 6.500 Έλληνες στρατιώτες, οι οποίοι έμειναν εκεί δυόμιση περίπου χρόνια, από τις 28 Σεπτεμβρίου του 1916 μέχρι τις 21 Φεβρουαρίου του 1919.
Μέλη
Στους βασικούς συντελεστές του Παράδοξον περιλαμβάνονται οι:
Δισκογραφία
Η βασική δισκογραφία είναι περίπου η παρακάτω:
DVD
CD
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Γερμανικά μουσικά συγκροτήματα Κατηγορία:Ελληνικά λαϊκά συγκροτήματα Κατηγορία:Ελληνικά μουσικά συγκροτήματα
Άμορι Χάνσεν
Η Άμορι Χάνσεν (δανικά: Amory Ide Agnes Hansen) (24 Φεβρουαρίου 1887 – 6 Φεβρουαρίου 1961) ήταν Δανέζα αθλήτρια της αντισφαίρισης.
Στους θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1920 στην Αμβέρσα στο απλό αποκλείστηκε από τον πρώτο γύρο όπως και στο διπλό γυναικών με συμπαίκτρια την Έλσεμπεθ Μπρεχμ. Στο μεικτό διπλό με συμπαίκτη τον Έρικ Τέγκνερ κατετάγησαν τέταρτοι.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δανέζες αθλήτριες της αντισφαίρισης
Μαργαρίτα Πλευρίτου
Η Μαργαρίτα Πλευρίτου (γεννήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 1994 στη Θεσσαλονίκη) είναι διεθνής Ελληνίδα υδατοσφαιρίστρια που αγωνίζεται ως φουνταριστή στην ομάδα υδατοσφαίρισης του Ολυμπιακού Πειραιώς.
Καριέρα
Η Μαργαρίτα Πλευρίτου υπέγραψε το πρώτο της επαγγελματικό συμβόλαιο στην ομάδα του Ολυμπιακού Πειραιώς, στον οποίο βρίσκεται από το 2011, όταν μεταγράφηκε μαζί με τις αδερφές τις από την ομάδα του Ηρακλή.
Στην ομάδα του Ολυμπιακού Πειραιώς παραμένει μέχρι και σήμερα έχοντας καταφέρει να κατακτήσει μέχρι στιγμής οκτώ πρωταθλήματα Ελλάδας, 3 Πρωταθλήματα Ευρώπης (2015.2021.2022) και ένα Κύπελλο Κυπελλούχων Ευρώπης LEN Trophy (2014). Η κατάκτηση του Κυπέλλου Κυπελλούχων ήταν ιδιαίτερα σημαντική στιγμή για τον ερυθρόλευκο σύλλογο καθώς αποτελούσε το πρώτο διεθνές τρόπαιο το οποίο κατάφερε να κατακτήσει το συγκεκριμένο τμήμα του Ολυμπιακού.
Άμιλος (αρχαία πόλη)
Η Άμιλος ήταν πόλη της αρχαίας Αρκαδίας.
Η θέση της σήμερα μας είναι άγνωστη.
Αναφορές
Κατηγορία:Πόλεις της αρχαίας Αρκαδίας
Κάλια Παπαδοπούλου
Η Κάλια Παπαδοπούλου (15 Μαρτίου 1980), είναι Κύπρια πρώην καλαθοσφαιρίστρια και νυν προπονήτρια καλαθοσφαίρισης. Διαθέτοντας ύψος 1,66 μέτρα αγωνιζόταν ως Πόιντ γκαρντ και Σούτινγκ γκαρντ. Για τρία συνεχόμενα χρόνια βραβεύτηκε ως η καλύτερη Κύπρια καλαθοσφαιρίστρια από την Κυπριακή Ομοσπονδία, αποτελώντας μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητές για το άθλημα στη Μεγαλόνησο.
Βιογραφικά στοιχεία
Ξεκίνησε την καριέρα της το 1993 αγωνιζόμενη με τα χρώματα της ΑΕΛ Λεμεσού. Το 1998 μετακόμισε στην Ελλάδα για να αγωνιστεί στον Μέγα Αλέξανδρο Θεσσαλονίκης. Για δύο έτη αγωνίστηκε στο Θερμαϊκό Θέρμης κατακτώντας την περίοδο 2002-2003 το Πρωτάθλημα Α2 Εθνικής Γυναικών. Στη συνέχει αγωνίστηκε στο Α.Π.Σ. Siemens, όπου σε 17 αγώνες είχε 7,6 πόντους και 4,8 ανά αγώνα. Επέστρεψε στην ΑΕΛ Λεμεσού από το 2005 μέχρι το 2008 κατακτώντας τρία πρωταθλήματα και δύο κύπελλα Κύπρου, αποχωρώντας ωστόσο επεισοδιακά.
Κατά την περίοδο 2008-2009 αγωνίστηκε στο γαλλικό πρωτάθλημα με την φανέλα της Λαβεϊρόν Ντρομ. Το φθινόπωρο του 2009 επέστρεψε στην Ελλάδα, αποτελώντας μέλος της ομάδας του Ο.Α. Χανίων. Το καλοκαίρι του 2010 εντάχθηκε στο δυναμικό και πάλι μιας κυπριακής ομάδας, του Κεραυνού Στροβόλου. Μετά το πέρας της αγωνιστικής περιόδου 2010-11 βραβεύτηκε ως η Κορυφαία Γυναίκα καλαθοσφαιρίστρια της χρονιάς από την Κυπριακή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης.
Υπήρξε βασικό στέλεχος της Εθνικής Κύπρου Γυναικών.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Κύπριοι καλαθοσφαιριστές Κατηγορία:Κύπριοι προπονητές καλαθοσφαίρισης Κατηγορία:Καλαθοσφαιρίστριες Μεγάλου Αλεξάνδρου Θεσσαλονίκης Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές ΑΕΛ Λεμεσού Κατηγορία:Καλαθοσφαιρίστριες Θερμαϊκού Θέρμης Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Κεραυνού Στροβόλου Κατηγορία:Καλαθοσφαιρίστριες Ο.Α. Χανίων
Εξωχώρι Μεσσηνίας
Το Εξωχώρι ή Ξεχώρι είναι χωριό της Μάνης, στο νομό Μεσσηνίας. Ανήκει στο δήμο Δυτικής Μάνης, ενώ μέχρι το 2010 ανήκε στο δήμο Λεύκτρου. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 227 κατοίκους. Μέχρι το 1932 ήταν γνωστό με το όνομα Ανδρουβίστα. Βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του Ταϋγέτου σε υψόμετρο 500 μ. Απέχει 8 χιλιόμετρα από την Καρδαμύλη, έδρα του δήμου.
Παραπομπές
κατηγορία:Χωριά του νομού Μεσσηνίας Κατηγορία:Μάνη Κατηγορία:Δήμος Δυτικής Μάνης
Κομοτηνή
μικρογραφία|Ρολόι Κομοτηνής στην οδό Ερμού μικρογραφία Η Κομοτηνή (παλαιότερα και Γκιουμουλτζίνα ή Γκιουμουρτζίνα, μεσαιωνικά ελληνικά: Κουμουτζηνά, Κομοτηναί ή Κομοτηνά), είναι πρωτεύουσα του γεωγραφικού διαμερίσματος της Θράκης, βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα της Ελλάδας και ανήκει στον Νομό Ροδόπης. Αποτελεί έδρα της διοικητικής περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης.
Με την ύπαρξή της να βεβαιώνεται από την ύστερη αρχαιότητα, το πάλαι ποτέ μικρό βυζαντινό οχυρό των Κομοτηνών ή Μεμετιδων αναδείχθηκε σε σημαντικό αστικό κέντρο στην Υστεροβυζαντινή περίοδο. Η σημαίνουσα θέση της στην περιοχή της Θράκης εδραιώθηκε στα χρόνια της Οθωμανικής περιόδου (1363-1912), στην τελευταία περίοδο της οποίας (19ος αιώνας) αναδείχθηκε σε διοικητικό κέντρο της ευρύτερης περιφέρειας. Η πρόσκαιρη κατάκτησή της από τους Βούλγαρους στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, η απελευθέρωσή της κατά τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο και η έκβαση του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου οδήγησαν στην οριστική ενσωμάτωσή της στην ελληνική επικράτεια, το 1920. Στα μεταπολεμικά χρόνια η πόλη αναπτύχθηκε χάρη στην κεντρική της γεωγραφική θέση και τη σημασία της ως διοικητικό κέντρο, διατηρώντας τον χαρακτήρα της, και επηρεασμένη, ως ένα βαθμό, από τα ιδιαίτερα γνωρίσματα των μειονοτικών ομάδων.
Η οικονομία της χαρακτηρίζεται από την υπεροχή του τομέα παροχής υπηρεσιών, απόρροια γεωγραφικών και ιστορικών παραγόντων. Ο αστικός της χώρος παρουσιάζει ιδιαίτερη ποικιλομορφία χάρη στην ιστορία της και τον πολιτισμό της, στοιχεία που είναι υπεύθυνα και για τα σημαντικά μνημεία και αξιοθέατα τα οποία είναι διάσπαρτα μέσα σε αυτόν. Στην περιοχή είναι έντονη η παρουσία του μουσουλμανικού στοιχείου που δίνει ιδιαίτερο χρώμα τόσο με τις ενδυμασίες και τα έθιμα όσο και με την αρχιτεκτονική χαρακτηριστικό δείγμα της οποίας αποτελούν οι μιναρέδες και τα καφασωτά παράθυρα των σπιτιών στις παλιές συνοικίες. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η περιήγηση γύρω από τη Λαϊκή Αγορά, όπου υπάρχουν εμπορικά και άλλα καταστήματα.
Σημαντικό ρόλο στην οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη της περιοχής διαδραματίζει το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης το οποίο ιδρύθηκε το 1974.
Όνομα
Το βυζαντινό όνομα ήταν Κουμουτζηνά ή Κομοτηνά ή Κομοτηναί. Ως προς την προέλευση του ονόματος, έχει διατυπωθεί η εκδοχή ότι έτσι είχαν χαρακτηριστεί τα κτήματα κάποιου κόμητα της περιοχής: *Κομητηνά > Κομοτηνά > Κομοτζηνά/Κουμουτζηνά. Η πρώτη χρήση του ονόματος Γκιουμουλτζίνα, τουρκικά: Gümülcine έχει καταγραφεί σε οθωμανική πηγή το έτος 1344 μ.Χ. Το όνομα Κομοτηνή ορίσθηκε επισήμως το 1920 και αποτελεί τη λόγια μορφή του ονόματος Κουμουτζηνά που χρησιμοποιούσε ο Κατακουζηνός στα μέσα του 14ου αιώνα.
Αρχαιότητα
thumb|right|Το [[Φρούριο Κομοτηνής|Φρούριο χρονολογείται από τον 4ο αι. μ.Χ.]] Θρυλείται ότι το πόλισμα Κομοτηνή ανάγεται στον 5ο αιώνα π.Χ. και συνδέεται με την ομώνυμη κόρη του ζωγράφου Παρρασίου Η ύπαρξη της πόλης ως οικισμός βεβαιώνεται ήδη από το 2ο αιώνα μ.Χ. σύμφωνα με αρχαιολογικά ευρήματα της περιόδου, τα οποία εκτείνονται μέχρι και τον 4ο αιώνα.
Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Τα σημερινά σωζόμενα τείχη είναι ερείπια βυζαντινού οχυρού το οποίο, κατά τον λαογράφο Στίλπωνα Κυριακίδη,  ανεγέρθηκε τον 4ο αιώνα μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο Α΄. Στη Ρωμαϊκή εποχή ήταν ένα από τα πολλά διάσπαρτα φρούρια κατά μήκος της Εγνατίας οδού, τα οποία υπήρχαν στην περιοχή της Θράκης. Πιθανή θεωρείται η ταύτισή της με τον ρωμαϊκό σταθμό Breierophara (πρόκειται για σύνθετο θρακικό τοπωνύμιο: βρε [= κάστρο] +iero [= ιερό] + phara [= para = πόρος, πέρασμα] ). Σημαντικότερη πόλη εκείνη την περίοδο ήταν η γειτονική Μαξιμιανούπολη, η παλαιότερη θρακική Πορσούλις ή Παισούλαι, η οποία μετονομάστηκε σε Μοσυνούπολη τον 8ο-9ο αιώνα. Η Κομοτηνή αποτελούσε κόμβο της Εγνατίας οδού προς τη βόρεια κατεύθυνση που, μέσα από το πέρασμα της Νυμφαίας, οδηγεί στην κοιλάδα του Άρδα, τη Φιλιππούπολη (σημ. Πλόβντιβ) και τη βυζαντινή Βερόη (σημερινή Στάρα Ζαγόρα).
Κατά τη Μεσοβυζαντινή περίοδο ανήκε στο Θέμα Μακεδονίας, ενώ από τον 9ο αιώνα έγινε η υπαγωγή της στο νεότευκτο Θέμα Βολερού. Έως τότε αποτελούσε φρούριο ήσσονος σημασίας. Όμως το 1207, ύστερα από την επιδρομή του τσάρου της Βουλγαρίας Ιβάν Α΄, αποτέλεσε καταφύγιο προσφύγων από τα γύρω φρούρια που καταστράφηκαν. Πολλοί κάτοικοι της Μοσυνόπολης (πρώην Μαξιμιανούπολη) κατέφυγαν τότε στην Κομοτηνή και ο πληθυσμός της συνέχισε να αυξάνει μέχρι του σημείου να εξελιχθεί σε σημαντικό αστικό κέντρο της περιοχής. Το 1331 ο Ιωάννης ΣΤ΄ Καντακουζηνός την αναφέρει ως Κουμουτζηνά. Ένα χρόνο αργότερα ο Ανδρόνικος Γ' Παλαιολόγος στρατοπέδευσε σε αυτή προκειμένου να αντιμετωπίσει τον Τούρκο ηγεμόνα της Σμύρνης Ομούρ στο χωριό Παναγία, κοντά στη Μονή Παναγίας Βαθυρρύακος (σημερινά Φατύρρυακα), ο οποίος εντέλει αποχώρησε χωρίς να δοθεί μάχη. Το 1341 ο ιστορικός Νικηφόρος Γρηγοράς την αναφέρει με το σημερινό της όνομα, ως Κομοτηνά ή Κομοτηναί. Το 1343, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου μεταξύ Ιωάννη ΣΤ' Καντακουζηνού και Ιωάννη Ε' Παλαιολόγου, προσχώρησε στην παράταξη του Καντακουζηνού μαζί με τα γειτονικά φρούρια Ασωμάτου, Παραδημής, Κρανοβουνίου και Στυλαρίου. Ο τελευταίος κατέφυγε σε αυτήν το 1344 για να σωθεί μετά από μάχη με τα στρατεύματα του Ομούρ και του Βούλγαρου συμμάχου του, Μομιτζίλου, που έλαβε χώρα κοντά στην ήδη κατεστραμμένη Μοσυνόπολη.
Οθωμανική περίοδος
thumb|left|Το [[Γενί Τζαμί Κομοτηνής|Γενί Τζαμί (1585 ή 1600) και ο Πύργος του Ρολογιού (19ος αιώνας)]] thumb|Το [[Ιμαρέτ Κομοτηνής|Ιμαρέτ, σήμερα Εκκλησιαστικό Μουσείο, (1360-1380)]] thumb|right|[[Εσκί Τζαμί Κομοτηνής|Εσκί Τζαμί - 17ου αιώνα]] thumb|right|Μιναρές στη μέση χωραφιών όπου βρισκόταν το χωριό με όνομα Εσκί Γκιουμουλτζίνε (Παλαιά Κομοτηνή). Η κατάκτηση της βυζαντινής πόλης Κουμουτζηνά ή Κομοτηνά σύμφωνα με παλαιούς Οθωμανούς χρονικογράφους τοποθετείται περίπου το 1361 ή 1362 με την κατάληψη της Στάρα Ζαγόρα και της Φιλιππούπολης βορειότερα. Θεωρείται ότι η πόλη καταλήφθηκε από τον Οθωμανό κατακτητή Γαζή Εβρενός, του οποίου αποτέλεσε στρατιωτική έδρα. Με την Οθωμανική κατάκτηση, πολλοί Κομοτηναίοι εκπατρίζονται και εγκαθίστανται στην Ήπειρο, ιδρύοντας τους Κουμουτζάδες Άρτας (σήμερα Αμμότοπος), ενώ με την κατάληψη της Ηπείρου από τους Οθωμανούς το 1449, κατέφυγαν τελικά στη Βερβίτσα Αρκαδίας (σήμερα Τρόπαια).
Τον 17ο αιώνα θα κάνει μια αναλυτική περιγραφή της Κομοτηνής και των κτιρίων που υπήρχαν ο Οθωμανός περιηγητής Εβλιγιά Τσελέμπη. Διάσημο είναι το Ιμαρέτ (πτωχοκομείο) (1360-1380 ) το οποίο έχτισε ο Εβρενός και διασώζεται, ενώ θεωρείται από τα παλαιότερα οθωμανικά μνημεία στη Θράκη. Εκτός από το Ιμαρέτ ο Εβρενός στην πόλη έκτισε μια μεγάλη έπαυλη, ένα ισλαμικό τέμενος, χαμάμ και μια πληθώρα καταστημάτων τα οποία αποτέλεσαν τον πυρήνα της ισλαμικής ζωής στην πόλη. Τα κτήρια του Έβρενος βρίσκονταν έξω από το τείχος του κάστρου και μέσα σε αυτό συνέχισε να κατοικεί ο ελληνικός πληθυσμός. Ο αποικισμός με Τούρκους αγρότες στα χωράφια γύρω από την πόλη οφείλεται επίσης στον Εβρενός. Το Χαμάμ του Γαζί Εβρενός σωζόταν μέχρι το 1970 (στην θέση όπου σήμερα βρίσκονται τα ΚΑΠΗ μεταξύ των οδών Φιλίππου, Αϊδινίου και παρόδου Αϊδινίου), όταν κατά τη διάρκεια της Επταετούς δικτατορίας ανατινάχθηκε με δυναμίτη, ενώ έως το 1923 υπήρχε αραβική επιγραφή του 14ου αιώνα.
Η οθωμανική κατάκτηση της Θράκης δημιούργησε προβλήματα στην επιβίωση του ελληνικού στοιχείου. Η Κομοτηνή έκτοτε ήταν έδρα του ομωνύμου καζά και υπάγονταν έως το 1867 στο σαντζάκι (διοίκηση) Δράμας, ενώ με την καθιέρωση των βιλαετίων, εντάχθηκε σε αυτό της Αδριανουπόλεως.
Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου, το διάστημα 1362 - 1912 ζούσαν στην πόλη χριστιανοί και μουσουλμάνοι. Μετά την ενσωμάτωση της πόλης στο ελληνικό κράτος ακολούθησε η προσφυγή πολλών εξαρχικών Χριστιανών στη Βουλγαρία, ενώ η πόλη υποδέχθηκε και κάποιους πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία, λόγω της ανταλλαγής που συμφωνήθηκε με τη συνθήκη της Λωζάνης. Η πληθυσμιακή σύνθεση συμπληρωνόταν από σημαντικές κοινότητες Αρμενίων και Εβραίων, εικόνα που έμελλε να αλλάξει στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ως αποτέλεσμα της εξόντωσης των τελευταίων.
Το 18ο αιώνα, επιδημία πανούκλας στην περιοχή ερήμωσε την πεδινή Θράκη και ολόκληρα χωριά εξαφανίστηκαν. Εφτά χιλιόμετρα βορειοδυτικά από την Κομοτηνή, κοντά στο χωριό Σύμβολα, διατηρείται σήμερα ένα μοναχικός μιναρές μέσα στα χωράφια. Εκεί βρισκόταν το χωριό με το όνομα Εσκί Γκιουμουλτζίνε (δηλαδή Παλαιά Κομοτηνή), το οποίο ερημώθηκε από την πανούκλα.
19ος αιώνας
left|thumb|Η γεωγραφική περιοχή του σαντζακίου Γκιουμουλτζίνας (19ος αιώνας)
Ο Άγγλος περιηγητής Έντουαρντ Ντάνιελ Κλάρκ αναφέρει ότι το 1801 η Κομοτηνή (αναφέρεται ως Gymmergine, Γκιουμερτζίνα) είχε χίλιες εστίες, εκ των οποίων οι τετρακόσιες ανήκαν σε Έλληνες, εξήντα σε Εβραίους, δεκαπέντε σε Αρμένιους και πεντακόσιες είκοσι πέντε σε Τούρκους.
Κατά την Επανάσταση του 1821, σπουδαία ήταν η προσφορά των Κομοτηναίων με κυριότερους αγωνιστές, τον μετέπειτα μητροπολίτη Ιωαννίκιο, τον Αγγελή Κίρζαλη και το λοχαγό Σταύρο Κομπένο, μέλη της Φιλικής Εταιρείας. Κατά την οθωμανική απογραφή του 1831 στην Κομοτηνή υπήρχαν 37.568 κάτοικοι από τους οποίους οι 30.517 ήταν μουσουλμάνοι, οι 1.712 τσιγγάνοι και οι υπόλοιποι 5.339 ήταν χριστιανοί, χωρίς να αναφέρονται στοιχεία για Εβραίους και Αρμένιους. Στα μέσα του 18ου αιώνα εμφανίστηκαν στην πόλη Αρμένιοι κάτοικοι, ενώ στις 25 Νοεμβρίου του 1834 εγκαινιάστηκε ο αρμένικος ναός, αφιερωμένος στον Άγιο Γρηγόριο τον Φωτιστή (αρμενικά: Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ, Σουρπ Κρικόρ Λουσαβορίτς), ο οποίος υπαγόταν διοικητικά στην αρχιεπισκοπή Αδριανούπολης. Ο ναός χτίστηκε σε οικόπεδο της αρμένικης κοινότητας και σήμερα σώζεται η κτητορική επιγραφή όπου αναγράφεται το έτος κατασκευής και το ποσό που χρησιμοποιήθηκε για την ανέγερση του. Η εκκλησία παραδοσιακά τιμά και τον Άγιο Ιάκωβο.
Η ανάπτυξη στα τέλη του 19ου αιώνα
Η Κομοτηνή αποτέλεσε την έδρα του σαντζακίου της Γκιουμουλτζίνας που ιδρύθηκε το 1867. Τις επόμενες δεκαετίες αναπτύχθηκε οικονομικά λόγω της επεξεργασίας και του εμπορίου καπνού και οι Έλληνες, όντες ευνοημένοι από τα σύγχρονα μεταρρυθμιστικά μέτρα υπέρ της ανεξιθρησκείας, έθεσαν την οικονομική της δραστηριότητα υπό τον πλήρη έλεγχό τους. Εκείνη την περίοδο χτίστηκαν πολλά από τα αρχοντικά που κοσμούν σήμερα τους δρόμους της, όπως αυτά του Στάλιου, του Μαλλιόπουλου και του Πεΐδη (σήμερα στεγάζεται το Λαογραφικό Μουσείο). Μετά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1877-1878, κύμα Τούρκων προσφύγων συνέρευσε στην Κομοτηνή. Την περίοδο εκείνη λόγω της έξαρσης του Βουλγαρικού εθνικισμού, η περιοχή δέχτηκε έντονες πιέσεις από τη βουλγαρική πλευρά.
Το 1880 λειτουργούσαν στην πόλη Παρθεναγωγείο και Αστική Σχολή Αρρένων, το λεγόμενο «Σχολαρχείο». Το 1885 ιδρύθηκε ο πολιτιστικός σύλλογος «Ομόνοια» ο οποίος ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα στην τοπική πνευματική ζωή, διοργανώνοντας θεατρικές παραστάσεις και συναυλίες. Εκείνη την περίοδο αναδείχθηκαν μεγάλοι ευεργέτες, όπως μεταξύ άλλων ο Νέστωρ Τσανακλής, που με δωρεά του ανεγέρθηκε η Τσανάκλειος Σχολή και ο Δημήτριος Σίντος. Σημαντικές μορφές των γραμμάτων που γεννήθηκαν στην Κομοτηνή ήταν ο ιατρός, ερευνητής και καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Αλέξανδρος Συμεωνίδης και η δασκάλα και ιατρός Βικτωρία Μαργαριτοπούλου, μία από τις πρώτες Ελληνίδες ιατρούς.
Το 1894 ιδρύθηκε στην πόλη, από τη μουσουλμανική κοινότητα, το ιεροσπουδαστήριο (μεντρεσές) Κιρ Μαχαλέ (τουρκ. kirmahalle) στην περιοχή βορείως του κέντρου. Το 1889, η εβραϊκή κοινότητα ίδρυσε αρρεναγωγείο και στη συνέχεια, το 1900, παρθεναγωγείο. Το 1900 αριθμούσε 1.200 μέλη και το 1910 ιδρύεται το μεικτό σχολείο Alliance Israélite Universelle μετά από ένωση του αρρεναγωγείου και παρθεναγωγείου. Στο σχολείο αυτό διδασκόταν η ελληνική, η γαλλική και η εβραϊκή γλώσσα. Επειδή το σχολείο φημιζόταν για την πειθαρχία και την εκμάθηση της γαλλικής γλώσσας σε αυτό φοιτούσε επίσης και μικρός αριθμός Ελλήνων, Αρμενίων, και μουσουλμάνων μαθητών. Έκλεισε το 1940 και σήμερα στο χώρο αυτό στεγάζεται το 7ο Δημοτικό σχολείο Κομοτηνής. Στο τέλος του 19ου αιώνα ήταν εγκατεστημένοι στην Κομοτηνή 210-265 Αρμένιοι, σύμφωνα με τον εμπορικό οδηγό Annuaire Orientale du Commerce. Λίγο πριν το τέλος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, κοντά στο 1900, υπήρχαν 2.110 εστίες από τις οποίες η πλειοψηφία 1.450 εστιών ήταν μουσουλμανικές, με εκατό να ανήκουν σε μουσουλμάνους τσιγγάνους, 500 ήταν ορθόδοξες και παράλληλα υπήρχαν 100 Εβραϊκές και 60 Αρμένικες. Οι χριστιανοί ορθόδοξοι έμεναν στη συνοικία Βαρόσι (τουρκ. varoş, προάστιο) και στη συνοικία Αγίου Γεωργίου και οι Εβραίοι στην περιοχή του Φρουρίου.
Αρχές 20ού αιώνα
Στις αρχές του 20ού αιώνα εγκαταστάθηκαν στην πόλη μουσουλμάνοι πρόσφυγες από την Ανατολική Ρωμυλία και τη Βοσνία, και ο μουσουλμανικός πληθυσμός υπερτερούσε στην ευρύτερη περιοχή του σαντζακίου. Εντούτοις, το 1913 στο σαντζάκι Γκιουμουλτζίνας, οι Έλληνες χριστιανοί Ορθόδοξοι αποτελούσαν το 50% του συνόλου. Στις αρχές του εικοστού αιώνα, ο χριστιανικός πληθυσμός της πόλης που διώκονταν καθημερινά από την οθωμανική διοίκηση έγινε αντικείμενο εκμετάλλευσης από τη Βουλγαρία που προσπάθησε να προσεταιριστεί τους βουλγαρόφωνους κατοίκους. Επιειδή, οι βουλγαρικές προσπάθειες δεν είχαν σοβαρά αποτελέσματα, δραστηριοποιήθηκε η ουνιτική κίνηση, υποστηριζόμενη από την Αυστρία και τη Γαλλία, δίνοντας καταφύγιο σε χριστιανούς κατοίκους που υφίσταντο τον οθωμανικό ζυγό. Η ουνιτική κίνηση εξυπηρετούσε κυρίως τα βουλγαρικά συμφέροντα. Μετά την επανάσταση των Νεοτούρκων και την εχθρική στάση του νέου καθεστώτος απέναντι στον Ελληνισμό, Βούλγαροι κομιτατζήδες, που υποστήριξαν την επανάσταση, υπό την καθοδήγηση του Σαντάνσκι εισέρχονταν στην περιοχή και την πόλη της Κομοτηνής και διά της προπαγάνδας και της βίας προσπαθούσαν να προσελκύσουν τους Έλληνες προς τον Βουλγαρισμό, υποσχόμενοι ευνοϊκή μεταχείριση, και να τους μυήσουν έτσι στα σχέδια των νέων πολιτικών κυρίαρχων.
Μετά την επικράτηση των Νεότουρκων το 1908 καταρτίστηκε και εφαρμόστηκε ένα πρόγραμμα αφομοίωσης και εκτουρκισμού των μουσουλμάνων κατοίκων, διωγμού των χριστιανών κατοίκων και εποικισμού με μουσουλμανικούς πληθυσμούς.
Βραχύβια απελευθέρωση και γεγονότα 1913-1919
thumb|left|Κομοτηνή - Γκιουμουλτζίνα σε γραμματόσημο του 1913 - Διακρίνεται η σφραγίδα του σουλτάνου και η επισφράγισή της με το ελληνικό εθνόσημο.
Η μακρόχρονη περίοδος της Τουρκοκρατίας η οποία κράτησε 549 έτη, έληξε κατά τον Α' Βαλκανικό Πόλεμο, τον Οκτώβριο του 1912, οπότε η πόλη πέρασε στην κατοχή των Βουλγάρων. Οι Βούλγαροι σχεδόν αμέσως εξαπέλυσαν διωγμούς κατά Ελλήνων, Πομάκων και Τούρκων. Οι διωγμοί αυτοί προκάλεσαν εθνολογική αλλοίωση στην πόλη. Το 1912-13 πολλοί Εβραίοι μετανάστευσαν σε μεγάλες πόλεις, όπως στη Θεσσαλονίκη και στην Κωνσταντινούπολη, ενώ την ίδια περίοδο και έως το 1918 εγκαταστάθηκαν σε αυτή Αρμένιοι πρόσφυγες και ο πληθυσμός τους έφτασε τα 396 άτομα.
Μετά τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Αύγουστο του 1919 η πόλη καταλήφθηκε από γαλλικά στρατεύματα και ετέθη υπό το καθεστώς της Διασυμμαχικής Θράκης, με έδρα του ανεξάρτητου κρατιδίου την ίδια την πόλη και διοικητή τον Γάλλο στρατηγό Σαρπύ (γαλλ. Charles Antoine Charpy,1869-1941).
Ενσωμάτωση στον εθνικό κορμό
Ο Ελληνισμός της Κομοτηνής υπέστη ολοκληρωτική καταστροφή κατά τη Βουλγαρική κατοχή την περίοδο 1913 - 1920, όταν σχεδόν όλοι οι Έλληνες εγκατέλειψαν την πόλη (ενώ και πολλοί μουσουλμάνοι προσέφυγαν στην Κωνσταντινούπολη). Την 14η Μαΐου 1920 ενώθηκε με την Ελλάδα κατόπιν διπλωματικής νίκης του πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου και του στενού συνεργάτη του, Χαρίσιου Βαμβακά.
Μικρασιατική Καταστροφή και Ανταλλαγή Πληθυσμών
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών της συνθήκης της Λωζάνης εγκαταστάθηκαν στην περιοχή πολλοί Έλληνες πρόσφυγες, οι οποίοι προέρχονταν από την Ανατολική Θράκη, την Ανατολική Ρωμυλία και τη Μικρά Ασία (Ιωνία-μικρασιατικά παράλια, Βιθυνία, Καππαδοκία, Πόντος και άλλες μικρασιατικές περιοχές). Ο μουσουλμανικός πληθυσμός εξαιρέθηκε από την ανταλλαγή πληθυσμών με την Τουρκία στη Συνθήκη της Λωζάνης το 1923. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί πως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή βρήκαν καταφύγιο στην περιοχή της Θράκης και αρκετοί μουσουλμάνοι αντικεμαλιστές ως πολιτικοί πρόσφυγες, καθώς και Αρμένιοι πρόσφυγες με αποτέλεσμα στην απογραφή του 1928 η αρμενική κοινότητα να αριθμεί σε όλο τον Δήμο Κομοτηνής 779 άτομα. Στην ανατολική περιοχή της πόλης βρίσκεται η συνοικία όπου παραδοσιακά κατοικούσαν που φέρει την ονομασία Αρμενιό. Λίγο πριν υπογραφεί η συνθήκη της Λωζάνης ενὠ είχαν ήδη ξεκινήσει οι ανταλλαγές πληθυσμών που προέβλεπε, έγινε επίσημη ελληνική στατιστική στις 7 Ιουνίου 1923 (Φ.1923!ΚΤΕ,Τ'1 (57)) οπότε καταγράφηκαν 30.989 κάτοικοι από τους οποίους οι 15.810 ήταν Έλληνες (εκ των οποίων 6.115 Έλληνες παλαιοί κάτοικοι και 9.695 Έλληνες πρόσφυγες), οι 12.843 μουσουλμάνοι, οι 1.183 Αρμένιοι, οι 1.112 Εβραίοι και οι 41 Κιρκάσιοι. Στην Κομοτηνή, μετά την απελευθέρωσή της τον Μάιο του 1920, λειτουργούσαν φιλανθρωπικοί σύλλογοι και πολιτιστική λέσχη από την ισραηλίτικη κοινότητα.
Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος - Δ' Βουλγαρική Κατοχή
Το Νοέμβριο του 1987 απαγορεύτηκε στην «Τουρκική Νεολαία Κομοτηνής» (που λειτουργούσε από το 1928) να χρησιμοποιεί τον όρο «τουρκική» με την αιτιολογία ότι αυτός αφορά πολίτες της Τουρκίας και ότι η χρήση του για Έλληνες πολίτες αντιτίθεται στη Συνθήκης της Λωζάνης, απειλώντας την κοινωνική ειρήνη Το 1990 δημιουργήθηκε ένταση όταν μερίδα της μειονότητας που δεν είχε αποδεχτεί το πρόσωπο του νέου μουφτή Μέτσο Τζεμαλή, αντιπρότεινε τον Ιμπραήμ Σερήφ (ο Μέτσο Τζεμαλή είχε διοριστεί το 1984 μετά το θάνατο του Χουσεΐν Μουσταφά Εφεντί). Ο Ιμπραήμ Σερήφ δεν έγινε δεκτός από την ελληνική κυβέρνηση, αλλά συνέχισε να ασκεί τα πνευματικά του καθήκοντα ως ιδιώτης μουφτής, γεγονός που προκάλεσε την ποινική του δίωξη για αντιποίηση αρχής και το θέμα έφτασε μέχρι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων. Η Ελλάδα καταδικάστηκε, καθώς το δικαστήριο έκρινε ότι η εν λόγω κατηγορία δεν είχε στοιχειοθετηθεί επαρκώς και ότι οι καταδίκες σε χαμηλότερο βαθμό περιόριζαν τα ατομικά δικαιώματα θρησκευτικής έκφρασης, ενώ παράλληλα επιδίκασε στον ενάγοντα αποζημίωση για ηθική βλάβη. Το 1990 δημιουργήθηκε ένταση όταν ο τότε υποψήφιος βουλευτής Σαδίκ Αχμέτ έθεσε ζήτημα αναγνώρισης εθνικής μειονότητας δηλώνοντας εθνικά Τούρκος. Στις 26 Ιανουαρίου του 1990 ο Σαδίκ Αχμέτ οδηγήθηκε στη φυλακή και ακολούθως ξέσπασαν διαμαρτυρίες μουσουλμάνων με κλείσιμο των καταστημάτων. Στις 29 Ιανουαρίου συγκεντρώθηκαν 1.500 μουσουλμάνοι έξω από τζαμί φωνάζοντας «είμαστε Τούρκοι», γεγονός που προκάλεσε επεισόδια με μερίδα χριστιανών. Στα επεισόδια τραυματίστηκαν 50 άτομα, προκλήθηκαν υλικές ζημιές σε καταστήματα μουσουλμάνων και στα γραφεία δυο εφημερίδων της μειονότητας. Παρόμοια επεισόδια μικρής έντασης σημειώθηκαν τον Αύγουστο του ίδιου έτους, το Δεκέμβριο του 1997 και τον Ιούλιο του 1998.
Η Κομοτηνή σήμερα
Η Κομοτηνή σήμερα είναι μια πόλη πολυπολιτισμική με έντονο τον χαρακτήρα της φοιτητούπολης. Ο πληθυσμός είναι εξαιρετικά πολύγλωσσος για το μέγεθός της. Αποτελείται από ντόπιους Έλληνες, Έλληνες απογόνους προσφύγων από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη, Έλληνες Μειονοτικούς (Τουρκόφωνους, Πομάκους και Αθίγγανους, κυρίως Μουσουλμάνους στο θρήσκευμα) και απογόνους Αρμενίων προσφύγων. Οι Τσιγγάνοι μένουν στον Ήφαιστο, έναν οικισμό 1 χιλιόμετρο βορειοδυτικά της Κομοτηνής, και στην περιοχή Αλάν Κουγιού (Αλάνκιοϊ) γνωστή και ως «Τενεκέ Μαχαλά», μέσα στην Κομοτηνή. Τη δεκαετία του 1990 εγκαταστάθηκαν σε αυτή και παλιννοστούντες ομογενείς από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ (κυρίως από Γεωργία, Αρμενία, Ρωσία, Ουκρανία και Καζακστάν). Ο πληθυσμός της, κατά την απογραφή του 2021, είναι 54.165 κάτοικοι. Στο πανεπιστήμιο της φοιτούν περίπου 10.000 φοιτητές.
Γεωγραφία
thumb|right|Η θέση της Κομοτηνής σε χάρτη της Δυτικής Θράκης Η πόλη είναι επίπεδη, χτισμένη μέσα στον θρακικό κάμπο και στους πρόποδες της οροσειράς της Ροδόπης, σε υψόμετρο 31-55 μ., 30 περίπου χλμ. οδικώς από τη θάλασσα. Αποτελεί σπουδαίο εμπορικό, οικονομικό και συγκοινωνιακό κόμβο της Θράκης και βρίσκεται επί της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Αλεξανδρούπολης και της Εγνατίας Οδού (Α2). Η θέση της εντοπίζεται επί της ιζηματογενούς λεκάνης Ξάνθης-Κομοτηνής η οποία ανήκει στη γεωτεκτονική μάζα της Ροδόπης. Ως εκ τούτου η γεωλογική της σύσταση περιλαμβάνει κυρίως ἀργιλο, χάλικες και αμμοχάλικες. Βρίσκεται επί εδάφους της Νεογενούς περιόδου, πολύ κοντά στο σεισμικό ρήγμα Καβάλας-Ξάνθης-Κομοτηνής. Εντούτοις, δεν παρουσιάζει έντονη σεισμικότητα και ο τελευταίος μεγάλος σεισμός που έπληξε την ευρύτερη περιοχή της Κομοτηνής συνέβη το 1784, με μέγεθος 6,3 της κλίμακας Ρίχτερ.
Κλίμα
Το κλίμα της, με βάση τη βιοκλιματική κατάταξη του Emberger που εφαρμόζεται στα μεσογειακά κλίματα, αποτιμάται ως μέτρια ψυχρό και υπόυγρο. Ακολουθώντας εκείνη του Κέππεν το κλίμα εντάσσεται στην κατηγορία Csa, ήτοι κλίμα της ενδοχώρας της Μεσογείου με πολύ θερμά και ξηρά καλοκαίρια και ήπιους χειμώνες.
Οικονομία
Κατά την απογραφή του 2001, σε σύνολο 46.586 κατοίκων του δημοτικού διαμερίσματος Κομοτηνής, ο ενεργός οικονομικά πληθυσμός ανερχόταν σε 18.253 άτομα εκ των οποίων 16.276 βρίσκονταν υπό καθεστώς απασχόλησης, με την ανεργία να βρίσκεται στο 10.83%. Από αυτά, εξαιρουμένων εκείνων που δεν έδωσαν στοιχεία, 1.409 απασχολούνταν στον πρωτογενή τομέα παραγωγής (9,21%), 3.888 στον δευτερογενή (25,41%) και η πλειοψηφία 10.006 στο τριτογενή τομέα (65,39%). Στην ίδια διοικητική διαίρεση οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη συμμετοχή στην απασχόληση ήταν το εμπόριο, οι επισκευές και η μεταποίηση, με τη δημόσια διοίκηση να ακολουθεί κατά συχνότητα. Η έμφαση στην παροχή υπηρεσιών που αποτυπώνεται παραπάνω είναι ασύμβατη με το υφιστάμενο αστικό μέγεθος αλλά μπορεί να αποδοθεί σε δύο κύριες αιτίες. Η πρώτη είναι η έδραση της Περιφέρειας και άλλων διοικητικών και κρατικών οντοτήτων, όπως διάφορες υπηρεσίες, στρατόπεδα,επιμελητήρια, η σχολή αστυνομίας και το πανεπιστήμιο. Η ύπαρξή τους συνεπάγεται αυτήν εξωτερικών οικονομιών οι οποίες με τη σειρά τους ενισχύουν τη ζήτηση για παροχή υπηρεσιών. Η δεύτερη αιτία εντοπίζεται στη μορφή της ενδοχώρας του νομού Ροδόπης, από τον οποίο απουσιάζουν άλλοι οικισμοί μεγαλύτεροι των 5.000 κατοίκων, ενώ ο συνολικός του πληθυσμός το 2001 προσέγγιζε τις 50.000 άτομα. Κατά συνέπεια στο συγκεκριμένο αστικό κέντρο εξυπηρετούνται ανάγκες για υπηρεσίες πληθυσμού σχεδόν διπλασίου σε σχέση με το μέγεθός του, κάτι που αντικατοπτρίζεται στο υψηλό ποσοστό απασχόλησης στον τριτογενή τομέα. Στο τελευταίο προστίθεται η κεντρική γεωγραφική του θέση στο νομό, καθώς και το γεγονός ότι πρόκειται για ακριτική περιοχή.
Το 1978 συστάθηκε η Βιομηχανική Περιοχή Κομοτηνής η οποία εκτείνεται σε επιφάνεια 4.332 στρεμμάτων, από τα οποία 2.847 αποτελούν βιομηχανικά και βιοτεχνικά γήπεδα, και περιλαμβάνει πλήρες οδικό δίκτυο, ύδρευση με ιδιαίτερο υδραγωγείο και δίκτυο αποχέτευσης. Τη δεκαετία του 1980 μετατράπηκε σε μία από τις μεγαλύτερες αντίστοιχες περιοχές της Ελλάδας ως τόπος εργασίας σχεδόν 18.000 ατόμων ,ωστόσο υπέπεσε σε βαθιά παρακμή, καθώς πολλοί επενδυτές, αν και έτυχαν μεγάλων επιδοτήσεων, δεν δημιούργησαν βιώσιμες επιχειρήσεις. Το 2012 ανακινήθηκε διαδικασία ελἐγχου για την απόδοση ευθυνών. Την ίδια χρονιά, δεδομένης της Ελληνικής κρίσης χρέους 2010-2012, είχαν απομείνει σε αυτή μερικές δεκάδες εργοστασίων εν λειτουργία, αντανακλώντας τον τοπικό δείκτη ανεργίας, ο οποίος σύμφωνα με το Εργατικό Κέντρο Κομοτηνής ήταν της τάξης του 40%, με έτερες εκτιμήσεις να τον υπολογίζουν στο 24%.
Η Κομοτηνή φημίζεται για τις διάφορες ποικιλίες στραγαλιών (λεμπλιεμπλιά), τα ιδιαίτερα χαρμάνια ελληνικού καφέ και τα παραδοσιακά γλυκά της, όπως μαλεμπί και το σουτζούκ λουκούμ (είδος λουκουμιού). Το σουτζούκ λουκούμ, το οποίο σήμερα θεωρείται αντιπροσωπευτικό τοπικό έδεσμα, παρασκευάστηκε για πρώτη φορά από τον Νεντίμ Μεμέτ σε ένα λουκουμάδικο της πόλης.
Αστικός χώρος
thumb|left|Χάρτης των συνοικιών της πόλης right|thumb|Το Παπίκιο Όρος όπως φαίνεται από τον σταθμό των τραίνων της Κομοτηνής. Ο αρχικός αστικός πυρήνας ήταν το βυζαντινό φρούριο. Επί Τουρκοκρατίας αναπτύχθηκε προς ανατολάς, ακολουθώντας την παλιά ροή του ποταμού Μπουκλουτζά, καθώς και ήδη υπάρχουσες ευθείες (σημερινή οδός Εγνατία/Φιλιππουπόλεως). Η έλλειψη σχεδίου οδήγησε στο ορατό μέχρι σήμερα αποτέλεσμα της ανεπαρκούς ρυμοτομίας και της απουσίας υποδομών και σωστά σχεδιασμένων υπαιθρίων χώρων.
Η έλευση των μετακινηθέντων, βάσει της Συνθήκης της Λωζάνης, οδήγησε στην επέκταση της δόμησης νοτιοδυτικά, παράλληλα με την κοίτη του ποταμού Βοσβόζη και την οδό προς την Ξάνθη. Αντίστοιχη επέκταση υπήρξε και με νοτιοανατολική κατεύθυνση, παράλληλα με το δρόμο προς την Αλεξανδρούπολη. Πιο συγκεκριμένα η Κομοτηνή είχε 21.294 κατοίκους το 1920 και καταλάμβανε έκταση ίση με είκοσι εκτάρια, διατηρώντας πυκνότητα πληθυσμού ίση με 177 κατοίκους ανά εκτάριο. Το 1928 ο πληθυσμός είχε ανέβει στους 31.551 κατοίκους, αλλά η έκτασή της είχε φτάσει τα 180 εκτάρια, μειώνοντας την πληθυσμιακή πυκνότητα στους 100 κατοίκους ανά εκτάριο.
Το Ρυμοτομικό Σχέδιο που κλήθηκε να εφαρμοστεί σε αυτή την εξάπλωση του αστικού χώρου ήταν το πρώτο που εγκρίθηκε μετά την απελευθέρωση, το 1932, και αποτελούσε αυστηρή εφαρμογή του Ιπποδαμείου συστήματος. Ωστόσο, αυτό αφορούσε κυρίως τις νεόδμητες συνοικίες που κτίστηκαν για να υποδεχθούν τους τελούντες υπό ανταλλαγή πληθυσμούς, με αποτέλεσμα τα παλιά τμήματα του αστικού χώρου και ιδιαίτερα οι μουσουλμανικές συνοικίες να μείνουν ανέπαφα. Επιπλέον, συνάντησε σωρεία δυσκολιών και καθυστερήσεων στην εφαρμογή του, καθώς οι απαραίτητες απαλλοτριώσεις προσέκρουαν στις τοπικές αντιδράσεις της κοινότητας. right|thumb|Παλιά πόλη της Κομοτηνής - σιδηρουργεία βορείως του Γενί Τζαμιού / Μουφτείας Κομοτηνής right|thumb|Η οδός Παναγή Τσαλδάρη, στην περιοχή του σταθμού τραίνων.
Οι στενοί δρόμοι στις περιοχές που δεν ακολουθήθηκε το σχέδιο είναι πλήρως ανεπαρκείς από κυκλοφοριακής άποψης, ενώ οι μεγαλύτεροι, στους οποίους ελήφθη ως βάση, αδυνατούν να εξυπηρετήσουν την ταυτόχρονη χρήση τους απο διερχόμενα και σταθμευμένα οχήματα. Επιπροσθέτως, αν και μεγαλύτεροι των παραδοσιακών δρόμων, η ημιτέλεια που χαρακτήρισε την κατασκευή τους οδήγησε στη συσσώρευση της κίνησης σε ορισμένα σημεία εμπλοκής, τα οποία αναπόφευκτα θέτουν φραγμούς στην ομαλή κυκλοφορία των οχημάτων.
Η ήδη δύσκολη κατάσταση μετεβλήθη επί τα χείρω από την παράνομη κατασκευή οικισμών στα πέριξ του αστικού χώρου, από Πομάκους της ευρύτερης περιοχής. Έτσι, υπαίθριοι χώροι κοινωφελούς χρήσης σπανίζουν γενικότερα, ενώ απουσιάζουν πλήρως στις βόρειες, μουσουλμανικές συνοικίες.
Η χρήση γης ως κατοικία συνιστά την πιο συχνή μορφή εκμετάλλευσης του χώρου με το εμπόριο, με τη γραφειακή/διοικητική χρήση, τον τουρισμό/διασκέδαση, τη μεταποίηση και τους χώρους στάθμευσης να ακολουθούν κατά συχνότητα. Η συνοικία του Ιστορικού Εμπορικού Κέντρου συγκεντρώνει την πλειοψηφία των εμπορικών και διοικητικών υπηρεσιών, συνεπικουρούμενη όσον αφορά το εμπόριο από την τοπική μουσουλμανική αγορά κατά μήκος του άξονα Εγνατίας/Φιλιππουπόλεως, βορείως του κέντρου. Η συγκεκριμένη αστική οργάνωση καθιστά την πόλη ιδιαιτέρως κεντροβαρή. Η έγκριση ενός Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου από την κυβέρνηση αποτελούσε διαχρονικό αίτημα των κατοίκων, καθώς ο δήμος είχε παραμείνει για χρόνια ο μοναδικός αντιστοίχου μεγέθους που δεν τελούσε υπό κεντρικά σχεδιασμένου καθεστώτος δόμησης. Το Γ.Π.Σ Κομοτηνής εγκρίθηκε το Φεβρουάριο του 2012.
Στο παρελθόν, ο ποταμός Μπουκλουτζάς (τουρκικά Boklu çay - Βρομισμένο ποτάμι), παραπόταμος του ποταμού Βοσβόζη που πηγάζει από το Παπίκιο και χύνεται στην Ισμαρίτιδα λίμνη, χώριζε την πόλη σε δύο μέρη, διασχίζοντάς την από βορειοανατολικά προς τα νοτιοδυτικά. Τη δεκαετία του 1970, ύστερα από επανειλημμένες πλημμύρες, η κοίτη του ποταμού άλλαξε, οπότε περνά πλέον εκτός του αστικού χώρου και η παλιά κοίτη μετατράπηκε σε μια από τις κύριες οδικές αρτηρίες, την οδό Ορφέως. Σήμερα στο Βοσβόζη ποταμό ρίχνονται τα επεξεργασμένα αστικά λύματα του βιολογικού καθαρισμού.
Η καρδιά της πόλης θεωρείται η κεντρική πλατεία Ειρήνης που αποτελεί το σημείο συγκέντρωσης της νυχτερινής ζωής η οποία τονώνεται από τον μεγάλο πληθυσμό φοιτητών που ζουν και σπουδάζουν στην Κομοτηνή. Τα τελευταία χρόνια η περιοχή βορειοδυτικά του κέντρου, το προάστιο Νέα Μοσυνούπολη (όμορο του οικισμού Ήφαιστος) έχει αναβαθμιστεί με την ανάπτυξη εμπορικών κέντρων και πολυκαταστημάτων. Εκτός του αστικού ιστού βρίσκονται αφενός η Πανεπιστημιούπολη στα δυτικά και η Βιομηχανική Περιοχή στα ανατολικά.
Υποδομές
Η χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας έκανε την εμφάνιση της τη δεκαετία του 1930 με την παραγωγή της από αντίστοιχη δημοτική επιχείρηση η οποία λειτουργούσε στον χώρο του Ιμαρέτ. Η επιχείρηση αυτή συνέχισε τη λειτουργία της μέχρι και τη δεκαετία του 1950, οπότε αντικαταστάθηκε από τη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού η οποία και συνέδεσε την πόλη με το νεοπαγές εθνικό δίκτυο διανομής. Το 1999 ξεκίνησε η δημιουργία θερμοηλεκτρικού σταθμού συνδυασμένου κύκλου καύσης φυσικού αερίου στη Βιομηχανική Περιοχή, ο οποίος τέθηκε σε πλήρη λειτουργία τον Ιούλιο του 2002, με συνολική ισχύ 476 μεγαβάτ.
Η ύδρευση και η αποχέτευση τελούν υπό τη δικαιοδοσία της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης-Αποχἐτευσης Κομοτηνής (ΔΕΥΑΚ) η οποία συστάθηκε το 1987. Ξεκίνησε να λειτουργεί το 1989, κάνοντας εφαρμογή επιφανειακής υδροληψίας, γεωτρήσεων, μηχανικής και χημικής επεξεργασίας για την κάλυψη των αναγκών σε πόσιμο νερό. Από το 1994 τα αστικά λύματα υπόκεινται σε βιολογικό καθαρισμό σε εργοστάσιο της επιχείρησης, δύο χιλιόμετρα δυτικά του αστικού ιστού.
Η εποχή των τηλεπικοινωνιών είχε ως αφετηρία τις 10 Ιουλίου 1860, όταν το τότε αναπτυσσόμενο τηλεγραφικό δίκτυο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας ολοκλήρωσε τη σύζευξη Καλλίπολης - Καβάλας, ενώ παράλληλα διορίστηκε ο πρώτος διευθυντής του τοπικού αστικού τηλεγραφείου. Η λειτουργία αυτομάτου τηλεφωνικού δικτύου ακολούθησε αρκετές δεκαετίες αργότερα, με την Ανώνυμο Ελληνική Τηλεφωνική Εταιρεία και την εγκατάσταση από μέρους της τηλεφωνικού κέντρου βηματοπορικού δεκαδικού τύπου Siemens – Strowger, το 1940. Το 2012 η τεχνολογική εξέλιξη ήταν στο επίπεδο των δικτύων νέας γενιάς VDSL, με οπτικές ίνες εγκατεστημένες ήδη από το 2010.
Στον χώρο της υγείας, οι κάτοικοι εξυπηρετούνται από το Γενικό Νοσοκομείο Σισμανόγλειο το οποίο ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1937 μετά από δωρεά κτιρίου εμβαδού 1379.52 τ.μ. στα νοτιοανατολικά του κέντρου από τον ευεργέτη Κωνσταντίνο Σισμανόγλου.
Ποδηλατόδρομος
Από τις οδούς Δημοκρίτου, Ορφέως, Γ. Κακουλίδη - Στ. Κυριακίδη Ν. Ζωίδη - Απ. Σούζου, Ηροδότου διέρχεται ο ποδηλατόδρομος της Κομοτηνής, έργο το οποίο συμπεριλήφθηκε στο Ολοκληρωμένο Σχέδιο Αστικής Ανάπλασης του Δήμου Κομοτηνής. Στο πλαίσιο κατασκευής του, ξεκίνησαν τους τελευταίους μήνες εργασίες αλλαγής των πεζοδρομίων με ειδικές προειδοποιητικές σημάνσεις και φωτισμούς για την ασφαλή κίνηση των ποδηλάτων, αλλά και των πεζών στους νέους οριοθετημένους διαδρόμους. Ο προϋπολογισμός του έργου είναι 2,7 εκ ευρώ και δικαιούχος του ο Δήμος Κομοτηνής, ενώ μετά από υπογραφή του περιφερειάρχη, εντάχθηκε στο «Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Μακεδονίας - Θράκης 2007 -2013». Οι εργασίες ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 2012 και τελείωσαν σχεδόν δύο χρόνια μετά.
Παιδεία
left|thumb|Γυμνάσιο Θηλέων Κομοτηνής (1955-65) Στους προηγούμενους αιώνες στην Κομοτηνή λειτούργησαν αρκετά ελληνικά σχολεία (όλων των βαθμίδων) και μουσουλμανικά εκπαιδευτήρια. Σε αυτά συγκαταλέγονται το Ημιγυμνάσιο (ή Ελληνικό σχολείο), καθώς και η Τσανάκλειος Σχολή η οποία και στέγαζε το εξατάξιο σχολείο. Στην περίοδο της οθωμανικής περιόδου για τη μέση εκπαίδευση των αρρένων μουσουλμάνων λειτουργούσαν τοπικά ιεροσπουδαστήρια (τουρκ. medrese, σχολείο/ιεροσπουδαστήριο), όπου διδασκόταν η ανάγνωση του Κορανίου. Κατά τον 17ο αιώνα στην Κομοτηνή υπήρχαν πέντε σχολές "Νταρ ουλ Χαντίς" όπου παρείχαν ισλαμική παιδεία και διδασκόταν το ισλαμικό δίκαιο (Σαρία). Παράλληλα υπήρχαν επτά δημοτικά σχολεία «Μεκτέμπ» αλλά και τεκέδες (χώροι συνάθροισης δερβίσιδων). Τον 19ο αιώνα στην πόλη υπήρχε και το ιεροσπουδαστήριο Γενιτζέ Μαχαλέ, ο Τεκέ μεντρεσές και το ιεροσπουδαστήριο του Γενί τζαμιού. Το 1949, εξαιτίας έλλειψης μαθητών και εκπαιδευτικών αλλαγών, είχαν κλείσει στο σύνολό τους, ωστόσο ξεκίνησε η λειτουργία του νέου Ιεροσπουδαστηρίου Χαϊριγέ.