cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Κωνσταντίνος Ζέγγελης
Βιογραφικά στοιχεία
Συνέγραψε περισσότερες από πενήντα επιστημονικές εργασίες, σχετικές με τη χημεία. Θέματα που τον απασχόλησαν ήταν οι χημικές αντιδράσεις σε διάφορες συνθήκες, οι καταλύσεις και τα κολλοειδή. Ασχολήθηκε ακόμη με φιλοσοφικά θέματα. Το έργο του ήταν το σημαντικό, ώστε η Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, ζήτησε την υπογραφή του, ώστε να την τοποθετήσει στο αρχείο αυτογράφων μεγάλων προσωπικοτήτων. Σημαντικές ήταν επίσης οι εργασίες του αναφορικά με τους αρχαίους μπρούντζους και την πατίνα που τοποθετείται σε γλυπτά, καθώς και οι εργασίες του για το υγρό πυρ των Βυζαντινών, τα θερμόμετρα στην αρχαία εποχή και τους παπύρους.
Ήταν περιζήτητος στους κοσμικούς κύκλους της Αθήνας, και σε νεαρή ηλικία νυμφεύτηκε την Ελένη Ηλιάσκου, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Απεβίωσε στις 18 Αυγούστου 1957, στην Αθήνα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Έλληνες φυσικοί Κατηγορία:Έλληνες χημικοί Κατηγορία:Καθηγητές Εθνικού και Καποδιστριακού πανεπιστημίου Αθηνών Κατηγορία:Μέλη της Ακαδημίας Αθηνών Κατηγορία:Πρόεδροι της Ακαδημίας Αθηνών Κατηγορία:Έλληνες Γερουσιαστές Κατηγορία:Πρυτάνεις Εθνικού και Καποδιστριακού πανεπιστημίου Αθηνών
Μονή Αγίας Τριάδας των Τζαγκαρόλων
Η Μονή της Αγίας Τριάδας των Τζαγκαρόλων βρίσκεται στη χερσόνησο Ακρωτήρι, 15 χιλιόμετρα από την πόλη των Χανίων και κοντά στο αεροδρόμιο Ι. Δασκαλογιάννης. Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά μοναστηριακά συγκροτήματα του τέλους της Βενετοκρατίας στην Κρήτη.
Ιστορία
Στο σημείο όπου είναι χτισμένη η μονή της Αγίας Τριάδος των Τζαγκαρόλων υπήρχε παλαιότερα άλλη μικρότερη μονή. Το 1611 οι βενετσιάνικες αρχές των Χανίων ανέθεσαν στον ιερομόναχο Ιερεμία Τζαγκαρόλο (που καταγόταν από ενετοκρητική οικογένεια με επιρροή σε όλους τους Χριστιανούς της περιοχής, τόσο στους Ορθόδοξους όσο και στους Καθολικούς) την ανασυγκρότησή της. Ο Ιερεμίας Τζαγκαρόλος αποφάσισε να κατασκευάσει στο σημείο ένα μεγαλύτερο μοναστηριακό συγκρότημα, τα σχέδια του οποίου έκανε ο ίδιος. Ο εν λόγω μοναχός ήταν κάτοχος της ελληνικής και της λατινικής παιδείας και είχε γνώσεις αρχιτεκτονικής και στην σχεδίαση και κατασκευή του μοναστηριού επηρεάστηκε από τον Ιταλό αρχιτέκτονα του 16ου αιώνα Σεμπαστιάνο Σέρλιο (Sebastiano Serlio). Μετά το θάνατό του γύρω στο 1634, οι εργασίες συνεχίστηκαν από τον αδερφό του Λαυρέντιο, που ήταν και αυτός μοναχός, διακόπηκαν όμως το 1645 όταν οι Οθωμανοί κατέλαβαν τα Χανιά. Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας το Μοναστήρι ήταν γνωστό ως Selvili Manastır (το Μοναστήρι με τα κυπαρίσσια).
Κατά την επανάσταση του 1821 η μονή κάηκε από τους Οθωμανούς και έτσι καταστράφηκαν και πολλά κειμήλια που βρίσκονταν σε αυτή. Εννιά χρόνια αργότερα οι Οθωμανικές αρχές έδωσαν άδεια για την ολοκλήρωση του ναού της μονής στους μοναχούς Καλλιόπιο και Γρηγόριο. Το 1864 χτίστηκε το καμπαναριό. Από το 1892 και για δεκατρία χρόνια λειτούργησε στην μονή ιεροδιδασκαλείο ενώ κατά την επανάσταση του 1896-97 το μοναστήρι μετατράπηκε σε νοσοκομείο και στρατηγείο των επαναστατών.
Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η μονή χρησιμοποιήθηκε αρχικά από τους Έλληνες για αποθήκευση εφοδίων και αργότερα, μετά την κατάληψη της Κρήτης από τα γερμανικά στρατεύματα, οι Γερμανοί εγκατέστησαν εκεί, το 1942, τη Σχολή του Αντιεροπορικού Πυροβολικού και το 1944 150 με 200 στρατιώτες.
Η Μονή της Αγίας Τριάδος των Τζαγκαρόλων είναι Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή μονή.
Περιγραφή
Η Μονή της Αγίας Τριάδας των Τζαγκαρόλων είναι ένα τετράπλευρο μοναστηριακό συγκρότημα με εσωτερική αυλή όπου βρίσκεται το καθολικό της μονής. Η κεντρική είσοδος του μοναστηριού είναι στη δυτική πλευρά του συγκροτήματος. Σε αυτήν οδηγεί μνημειώδης σκάλα που καταλήγει σε πλατύσκαλο. Στις δύο πλευρές της πύλης υπάρχουν δύο ζεύγη μεγάλων κιόνων ιωνικού ρυθμού που υποβαστάζουν τον θριγκό. Πιο πάνω υπάρχουν άλλα δύο ζεύγη μικρότερων κιόνων κορινθιακού ρυθμού, μεταξύ των οποίων σχηματίζεται ένα ημικυκλικό τόξο. Στην κορυφή και στο μέσο της αρχιτεκτονικής σύνθεσης υπάρχει ένα μεγάλο αέτωμα και κάτω από αυτό μια ελληνική επιγραφή. Δύο μικρότερα αετώματα έχουν κατασκευαστεί πάνω από τις κολόνες κορινθιακού ρυθμού. Στην πύλη του μοναστηριού, που είναι κατασκευασμένη με πωρόλιθο, είναι φανερή η επίδραση του Libro estraordinario του Ιταλού αρχιτέκτονα Σεμπαστιάνο Σέρλιο.thumb|250px|Το καθολικό της μονής|αριστεράΗ επίδραση του Σεμπαστιάνο Σέρλιο είναι εμφανής και στον τρόπο κατασκευής γενικά του κτιρίου της δυτικής πλευράς του μοναστηριακού συγκροτήματος, που εξωτερικά είναι τριώροφο και εσωτερικά δυόροφο. Οι αδερφοί Τζαγκαρόλο φαίνεται πώς γνώριζαν και χρησιμοποίησαν τις δύο λύσεις που ο Ιταλός αρχιτέκτονας πρότεινε στο έβδομο βιβλίο του για την κατασκευή ενός κτιρίου σε μέρος με κλίση όπως είναι και το σημείο που είναι χτισμένο το μοναστήρι της Αγίας Τριάδος των Τζαγκαρόλων.
Από την κεντρική είσοδο ένας θολωτός διάδρομος οδηγεί στην εσωτερική αυλή του μοναστηριού όπου βρίσκεται το καθολικό της μονής. Το καθολικό είναι κατασκευασμένο με λαξευτή πέτρα, κατά τον αρχιτεκτονικό τύπο του τρίκογχου με τρούλο. Τα μορφολογικά του στοιχεία, και κυρίως ο διάκοσμός του, συνδέονται με τη δυτική αρχιτεκτονική. Το τέμπλο του ναού κατασκευάστηκε το 1836 και είναι ξυλόγλυπτο και επίχρυσο και οι περισσότερες από τις εικόνες του φέρεται να έγιναν από τον ζωγράφο Μερκούριο, από τη Σαντορίνη. Στην εκκλησία υπάρχουν και δύο παρεκκλήσια, της Ζωδόχου Πηγής και του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Στην αυλή, δίπλα στο καθολικό, υπάρχει ένας μικρός ναός, του Σωτήρος Χρηστού.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Τζαγκαρολων
Από που πάνε για τη χαβούζα; (ταινία)
Από που πάνε για τη χαβούζα είναι ο τίτλος ελληνικής κωμικής ταινίας του 1978, παραγωγής Καραγιάννης - Καρατζόπουλος με πρωταγωνιστή τον Θανάση Βέγγο
Πλοκή
Ένας ευσυνείδητος οδηγός βυτιοφόρου, ο Θανάσης Παπαθανάσης (Θανάσης Βέγγος), εργάζεται σκληρά για να σπουδάσει ιατρική η αδελφή του Αφροδίτη (Άννα Βαγενά). Πιστεύει πως έτσι θα την αποκαταστήσει, και μετά θα μπορέσει κι αυτός να πάρει επιτέλους την Ελένη (Άννα Μαντζουράνη), την οποία αγαπά χρόνια – όπως και ο αδελφός της Ελένης, ο Μανώλης, με τη σειρά του θα μπορέσει να πάρει τη δικιά του αγαπημένη. Οι προσπάθειές του όμως αποβαίνουν μάταιες καθώς βρίσκεται διαρκώς αντιμέτωπος μ’ ένα διεφθαρμένο αστικό καθεστώς και μια πολιτική κατάσταση που είναι πηγή για όλες τις κακοδαιμονίες – προσωπικές, κοινωνικές και εθνικές…
Σχόλια
Η ταινία προβλήθηκε τη σαιζόν 1978 - 1979 και έκοψε 480.145 εισιτήρια. Ήλθε πρώτη ανάμεσα σε 15 ταινίες.
Ταράξακος ο φαρμακευτικός
Το Ταράξακος ο φαρμακευτικός (Taraxacum officinale), ο κοινός δανδελίων (συνήθως αποκαλείται απλά "δανδελίων" [dandelion] ή πικραλίδα), είναι ανθοφόρο ποώδες πολυετές φυτό της οικογένειας των Αστερίδων ή Συνθέτων (Asteraceae ή Compositae).
Μπορεί να βρεθεί να αναπτύσσεται στις εύκρατες περιοχές του κόσμου, στους χλοοτάπητες, τις παρυφές των δρόμων, τις διαταραγμένες όχθες, στις ακτές των υδάτινων δρόμων και άλλες περιοχές με υγρά εδάφη. Το T. officinale θεωρείται αγριόχορτο, ιδίως σε χλοοτάπητες και κατά μήκος των δρόμων, αλλά μερικές φορές χρησιμοποιείται ως ιατρικό βότανο και στην προετοιμασία τροφίμων. Το ταραξάκο, είναι γνωστό για τις κίτρινες κεφαλές του, με άνθη που μετατρέπονται σε στρογγυλά μπαλάκια από ασημί χρώματος θυσανωτούς καρπούς, οι οποίοι διασκορπίζονται στον άνεμο και που ονομάζονται τόσο στα Βρετανικά όσο και στα Αμερικανικά, "blowballs" ή "clocks".
Επιπρόσθετες ονομασίες
Άλλες ονομασίες του στην Ελλάδα είναι: ταραξάκο, ταράξακος, πικραλίδα, ραδίκι του βουνού, αγριοράδικο, μαρουλίδα, αγριομάρουλο, πικραφάνα ή πικραφάκη, κλέφτης.
Ετυμολογία
thumb|left|95px|Φύλλο πικραλίδας (Taraxacum officinale).
Το 1753 ο Κάρολος Λινναίος, ονόμασε το είδος «Leontodon taraxacum». Το όνομα του γένους Taraxacum, πιθανώς προέρχεται από την αραβική λέξη Tharakhchakon, το οποίο αναφέρει και ο Πέρσης μουσουλμάνος ιατροφιλόσοφος του 11ου αιώνα Αβικέννας ή από την ελληνική λέξη «Ταρράξος» (Tarraxos), όπου και ήταν γνωστό κατά την αρχαιότητα.
Η κοινή ονομασία «δανδελίων» (dandelion), προέρχεται από τη γαλλική φράση dent de lion που σημαίνει «δόντι λιονταριού», το οποίο με τη σειρά του έχει την αφετηρία του στο λατινικό leontodon («λεοντόδους»), αναφορικά με το πριονωτού σχήματος φύλλωμα.
Το φυτό αναφέρεται επίσης και στο διάσημο βιβλίο βοτάνων Shennong pen Ts’ao (2700 π.Χ.), όπως και στο Tang Materia Medica, καθώς οι Κινέζοι χρησιμοποιούσαν το ταραξάκο τόσο ως τροφή όσο και ως φαρμακευτικό βότανο.
Περιγραφή
thumb|right|250px|Κεφαλή σε πλήρη άνθιση.
Το ταραξάκον το φαρμακευτικόν (Taraxacum officinale), φύεται από γενικά μη διακλαδισμένες κεντρικές ρίζες και παράγει ένα έως πάνω από δέκα μίσχους, οι οποίοι συνήθως είναι ύψους 5–40 εκ., αλλά ορισμένες φορές έως και 70 εκ. υψηλοί. Οι μίσχοι μπορεί να χρωματιστούν μωβ, είναι σε όρθια θέση ή χαλαροί και παράγουν κεφαλές ανθέων, που κατέχονται ως υψηλοί ή υψηλότεροι από το φύλλωμα. Το φύλλωμα, μπορεί να αυξάνεται σε όρθια θέση ή να εξαπλούται οριζοντίως· τα φύλλα έχουν μίσχους οι οποίοι είναι είτε αφτέρωτοι είτε στενο-φτέρωτοι. Οι μίσχοι, μπορεί να είναι λείοι ή αραιά καλυμμένοι με κοντές τρίχες. Τα φυτά έχουν γαλακτώδες λατέξ και τα φύλλα, είναι όλα βασικά· κάθε ανθοφόρο στέλεχος, στερείται βρακτίων και έχει μια ενιαία κεφαλή άνθους. Οι κίτρινες κεφαλές των ανθέων, στερούνται δοχείου βρακτίων και όλα τα άνθη, τα οποία ονομάζονται ανθύλλια, είναι ταινιόστενα και αμφιφυλόφιλα. Σε πολλές γενεαλογίες, οι καρποί παράγονται κυρίως από απόμιξη, παρά το γεγονός, ότι τα άνθη του τα επισκέπτονται πολλά είδη εντόμων.
Τα φύλλα έχουν μήκος 5-45 εκ. και πλάτος 1-10 εκ. και λογχοειδή στη βάση, επιμήκη ή αντωοειδούς σχήματος, με τις βάσεις σταδιακά να στενεύουν προς τον μίσχο. Τα περιθώρια των φύλλων είναι συνήθως αβαθή λοβοειδή έως βαθιά λοβοειδή και συχνά σκισμένα ή οδοντωτά με αιχμηρά ή αμβλύς οδόντες.
Οι επικάλυκες (calyculi) (βράκτια δομής, σχήματος κυαθίου [κυπέλλου], τα οποία συγκρατούν τα ανθύλλια), αποτελούνται από 12 έως 18 τμήματα: κάθε τμήμα είναι αντανακλώμενο και ενίοτε γλαυκά. Τα λογχοειδούς σχήματος βράκτια είναι σε δύο σειρές, με τις κορυφές σε σχήμα να στενεύουν σε ένα σημείο (acuminate). Τα πλάτους 14-25 χιλιοστά involucres (ένα σπονδύλωμα ή ρόδακας των βρακτίων που περιβάλλουν μια ταξιανθία (ειδικά ένα capitulum) ή στη βάση του σκιάδιου), είναι πράσινα σε σκούρο πράσινα ή καφέ-πράσινα, με τις άκρες σκούρες γκρι ή μωβ. Τα ανθύλλια αριθμούν 40 έως πάνω από 100 ανά κεφαλή, που έχουν στεφάνες άνθους που είναι κίτρινες ή πορτοκαλί-κίτρινου χρώματος.
Οι καρποί καλούνται κυψέλαι, κυμαίνονται στο χρώμα από πράσινο λαδί ή καφέ λαδί έως κιτρινωπό έως γκριζωπό, είναι λογχοειδούς σχήματος στη βάση και μήκους 2-3 χιλ. με λεπτές μύτες. Οι καρποί έχουν 4 έως 12 νευρώσεις οι οποίες έχουν αιχμηρές ακμές. Το μεταξένιο χνούδι φυτών, που σχηματίζει τα αλεξίπτωτα, είναι λευκά έως ασημί-λευκού χρώματος και πλάτους γύρω στα 6 χιλ. Τα φυτά έχουν συνήθως 24 ή 40 ζεύγη χρωμοσωμάτων, αλλά ορισμένα φυτά έχουν 16 ή 32 χρωμοσώματα.
Ταξινομική
thumb|250px|left|Ώριμος καρπός.
Πικραλίδες της Βόρειας Αμερικής
Η ταξινομική του γένους Taraxacum, είναι περίπλοκη λόγω απομικτών και πολυπλοειδών γενεαλογιών, όπου η ταξινομία και ονοματολογική κατάσταση του Ταραξάκου του φαρμακευτικού (Taraxacum officinale), δεν έχει ακόμη επιλυθεί πλήρως. Η ταξινομική του γένους αυτού, έχει περιπλακεί από την αναγνώριση των πολυάριθμων ειδών, υποειδών και μικροειδών. Π.χ. Η χλωρίδα της Γερμανίας του Rothmaler, αναγνωρίζει περίπου 70 μικροείδη. Τα φυτά που εισήχθησαν στη Βόρεια Αμερική, είναι τριπλοειδή τα οποία αναπαράγονται με υποχρεωτική γαμετοφυτική απόμιξη. Ορισμένες αρχές, αναγνωρίζουν τρία υποείδη, του Ταραξάκου του φαρμακευτικού (Taraxacum officinale) συμπεριλαμβανομένου:
Τα δύο από αυτά, έχουν εισαχθεί και καθιερωθεί στην Αλάσκα και το τρίτο (υποείδος ceratophorum) είναι ιθαγενές εκεί.
Ευρωπαϊκές πικραλίδες
thumb|right|250px|Διασπορά δια του ανέμου, των σπόρων της πικραλίδας. Η πικραλίδα (Taraxacum officinale, (dandelion)) είναι ένα δυναμικό ζιζάνιο στην Ευρώπη, με διπλοειδείς σεξουαλικούς πληθυσμούς στις νότιες περιοχές και μερικώς επικαλυπτόμενους πληθυσμούς διπλοειδών φύλων και τριπλοειδών ή τετραπλοειδών απομικτών στις κεντρικές και βόρειες περιοχές. Αυτές οι Ευρωπαϊκές πικραλίδες, μπορούν να χωριστούν σε δύο ομάδες. Η πρώτη ομάδα αναπαράγεται σεξουαλικά, όπως κάνουν τα περισσότερα σπορόφυτα. Αυτή η ομάδα αποτελείται από πικραλίδες, οι οποίες έχουν διπλοειδές σύνολο χρωμοσωμάτων και είναι σεξουαλικά αυτο-ασυμβίβαστες. Η σεξουαλική αναπαραγωγή, συνεπάγεται μείωση του αριθμού σωματικών χρωμοσωμάτων, με μειωτική διαδικασία ακολουθούμενη από μια αποκατάσταση του σωματικού αριθμού των χρωμοσωμάτων με τη γονιμοποίηση. Οι διπλοειδείς πικραλίδες, έχουν οκτώ ζεύγη χρωμοσωμάτων και η μειωτική διαδικασία είναι τακτική, με το φυσιολογικό ζευγάρωμα των ομόλογων χρωμοσωμάτων κατά το στάδιο μετάφασης Ι, της μειωτικής διαδικασίας.
Η δεύτερη ομάδα αποτελείται από πολυπλοειδείς (ως επί το πλείστον τριπλοειδείς) απομίκτες, πράγμα που σημαίνει ότι αμφότερα ένα βιώσιμο έμβρυο, καθώς και ένα λειτουργικό ενδοσπέρμιο, σχηματίζονται χωρίς προηγούμενη γονιμοποίηση. Σε αντίθεση με τα σεξουαλικά διπλοειδή, η αντιστοίχιση των χρωματοσωμάτων στη μετάφαση Ι σε τριπλοειδείς απομίκτες, είναι έντονα μειωμένος. Ωστόσο, η αντιστοίχιση εξακολουθεί να είναι επαρκής, ώστε να επιτρέπει κάποιο ανασυνδυασμό μεταξύ ομόλογων χρωμοσωμάτων.
Οικολογία
thumb|250px|Αγρός με πικραλίδες ([[Βαυαρία).]]
Το Taraxacum officinale είναι ιθαγενές στην Ευρώπη και την Ασία και αρχικά είχε εισαχθεί στην Αμερική ως καλλιεργούμενη τροφή. Έχει πλέον εγκλιματιστεί σε όλη τη Βόρεια Αμερική, Νότια Αφρική, Νότια Αμερική, Νέα Ζηλανδία, Αυστραλία και την Ινδία. Εμφανίζεται και στις 50 πολιτείες των ΗΠΑ όπως και στις περισσότερες επαρχίες του Καναδά. Σε ορισμένες περιοχές, όπως π.χ. στη Νότια Αφρική θεωρείται βλαβερό ζιζάνιο, και στη Βόρεια Αμερική, θεωρείται ότι είναι ενοχλητικό τόσο στα γκαζόν όπου υπάρχουν κατοικίες, όσο και στα γκαζόν τα οποία χρησιμοποιούνται για ψυχαγωγικούς λόγους. Είναι επίσης ένα σημαντικό ζιζάνιο στη γεωργία και προκαλεί σημαντική οικονομική ζημία λόγω της μόλυνσής του σε πολλές καλλιέργειες σε παγκόσμια κλίμακα.
Η πικραλίδα είναι ένας κοινός αποικιστής των διαταραγμένων οικοτόπων, τόσο από τους άνεμο-εμφυσούμενους σπόρους και βλάστηση των σπόρων από την τράπεζα σπόρων. Οι σπόροι παραμένουν ζωντανοί στην τράπεζα σπόρων για πολλά έτη, με μια μελέτη να δείχνει τη βλάστηση ύστερα από εννέα χρόνια. Αυτό το είδος, είναι ένας κάπως εύκαρπος παραγωγός σπόρων, με 54 έως 172 σπόρους να παράγονται ανά κεφαλή και μόνο ένα φυτό, μπορεί να παράγει περισσότερους από 5.000 σπόρους ανά έτος. Εκτιμάται ότι περισσότεροι από 97.000.000 σπόροι/εκτάριο θα μπορούσαν να παράγονται ετησίως από ένα πυκνό βάθρο πικραλίδων. Όταν απελευθερώνονται, οι σπόροι μπορεί να εξαπλωθούν από τον άνεμο έως και αρκετές εκατοντάδες μέτρα μακριά από την πηγή τους. Οι σπόροι είναι επίσης ένας κοινός μολυντής στους σπόρους σοδειάς και κτηνοτροφικής. Τα φυτά προσαρμόζονται στα περισσότερα εδάφη και οι σπόροι, δεν εξαρτώνται από τις χαμηλές θερμοκρασίες πριν βλαστήσουν, αλλά δεν θα πρέπει να είναι σε βάθος μεγαλύτερο των 2,5 εκ. εντός του εδάφους.
Αν δεν είναι στην άνθιση, το είδος αυτό ενίοτε συγχέεται με άλλα, όπως τη Chondrilla juncea, η οποία έχει παρόμοιους βασικούς ρόδακες φυλλωμάτων. Ένα άλλο φυτό, το οποίο μερικές φορές αναφέρεται ως πικραλίδα φθινοπώρου (fall dandelion - Scorzoneroides autumnalis), είναι πολύ παρόμοιο με την πικραλίδα, αλλά, αργότερα παράγει «κίτρινους αγρούς».
Αρχείο απολιθωμάτων
Το T. officinale, έχει ένα αρχείο απολιθωμάτων το οποίο στην Ευρώπη, μας πηγαίνει πίσω στην εποχή των παγετώνων και τη μεσοπαγετωνική εποχή.
Χρήσεις
Ενώ η πικραλίδα θεωρείται από πολλούς κηπουρούς και ιδιοκτήτες γκαζόν, ως ένα αγριόχορτο, το φυτό έχει πολλές μαγειρικές και φαρμακευτικές χρήσεις. Τα άνθη του χρησιμοποιούνται για να φτιάξουν κρασί πικραλίδας, τα χόρτα χρησιμοποιούνται στις σαλάτες, οι ρίζες έχουν χρησιμοποιηθεί για να κάνουν ένα υποκατάστατο του καφέ (όταν ψήνονται και αλέθονται σε σκόνη) και το φυτό χρησιμοποιήθηκε από τους ιθαγενείς Αμερικανούς ως τροφή και φάρμακο.
Μαγειρική
thumb|left|250px|[[Πιάτο από σοταρισμένα χόρτα πικραλίδας, με ρύζι Wehani.]]
Οι πικραλίδες συλλέγονται είτε άγριες είτε καλλιεργούνται σε μικρή κλίμακα, ως φυλλώδες λαχανικό. Τα φύλλα, μπορούν να καταναλωθούν είτε μαγειρεμένα είτε ωμά σε διάφορες μορφές, όπως σε σούπα ή σαλάτα. Είναι ίσως πιο κοντά σε χαρακτήρα, με τα πράσινα της μουστάρδας. Συνήθως τα νεαρά φύλλα και οι ανθοφόροι οφθαλμοί (τα μπουμπούκια) τρώγονται ωμά σε σαλάτες, ενώ τα μεγαλύτερης ηλικίας φύλλα μαγειρεύονται. Τα ακατέργαστα φύλλα έχουν μια ελαφρώς πικρή γεύση. Η σαλάτα πικραλίδας, συχνά συνοδεύεται με βραστά αυγά. Τα φύλλα είναι πλούσια σε βήτα-καροτένιο, βιταμίνη C και σίδηρο, περιέχοντας περισσότερο σίδηρο και ασβέστιο απ'ότι το σπανάκι.
Τα άνθη πικραλίδας, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να παρασκευάσουν κρασί πικραλίδας, για το οποίο υπάρχουν πολλές συνταγές. Τα περισσότερα από αυτά περιγράφονται με μεγαλύτερη ακρίβεια ως «πικραλιδαρωματισμένος οίνος», όπως κάποιο άλλο είδος χυμού ή εκχυλίσματος το οποίο χρησιμεύει ως το κύριο συστατικό. Επίσης, έχει χρησιμοποιηθεί σε ένα εποχικό είδος μπύρας η οποία ονομάζεται Pissenlit (η Γαλλική λέξη για την πικραλίδα, που κυριολεκτικά σημαίνει «βρέξε το κρεβάτι») και η οποία παρασκευάζεται από την «Brasserie Fantôme» στο Βέλγιο. Το «Dandelion and burdock» («Πικραλίδα και τρίβολος») είναι ένα ανθρακούχο αναψυκτικό, το οποίο είναι από καιρό δημοφιλές στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Άλλη μια συνταγή χρήσης του φυτού, είναι η μαρμελάδα από άνθη πικραλίδας. Στη Σιλεσία καθώς επίσης και σε άλλα μέρη της Πολωνίας και του κόσμου. Επίσης, τα άνθη πικραλίδας, χρησιμοποιούνται για να κάνουν ένα σιρόπι υποκατάστατο του μελιού, με την προσθήκη λεμονιού (αποκαλούμενο Μαϊό-μελο (May-honey)). Η ρίζα της φρυγμένης (ψημένης) και αλεσμένης πικραλίδας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένα μη καφεϊνούχο υποκατάστατο του καφέ.
Βοτανική ιατρική
thumb|left|150px|Όταν εκριζωθεί η πικραλίδα, η ρίζα της μπορεί να παραμείνει στο έδαφος και έτσι να δημιουργηθεί ένα νέο φυτό.
Ιστορικά, η πικραλίδα ήταν περιζήτητη για μια ποικιλία από φαρμακευτικές ιδιότητες, καθώς περιέχει ένα μεγάλο αριθμό φαρμακολογικά δραστικών ενώσεων. Η πικραλίδα περιέχει φλαβονοειδή όπως λουτεολίνη, απιγενίνη και isoquercitrin (μια σαν την κουερσετίνη ένωση), καθώς επίσης καφεϊκό και χλωρογενικό οξύ. Η πικραλίδα περιέχει επίσης τερπενοειδή, τριτερπένια και σεσκιτερπένια. Η πικραλίδα έχει χρησιμοποιηθεί ως βοτανική θεραπεία στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Κίνα. «Εμπειρική παραδοσιακή εφαρμογή της πικραλίδας σε ανθρώπους, ιδίως για τη θεραπεία πεπτικών διαταραχών, υποστηρίζεται από φαρμακολογικές έρευνες. Ορισμένα αποτελέσματα π.χ. σχετικά με πιθανή διουρητική δράση, είναι ακόμη αντιφατικά και απαιτούν ενδελεχή επανέρευνα».
Έχει χρησιμοποιηθεί στη βοτανική ιατρική για τη θεραπεία λοιμώξεων, προβλημάτων χολής (ως χολαγωγό) καθώς διεγείρει τις εκκρίσεις της χολής και κρατά τη χοληστερίνη σε χαμηλά επίπεδα. Τονώνει τις λειτουργίες του ήπατος, καθώς και ως ευστόμαχο τονωτικό. Το ταραξάκο έχει δύο ιδιαίτερα σημαντικές χρήσεις: να προάγει το σχηματισμό της χολής και να απομακρύνει από το σώμα το περίσσειο ύδωρ, σε οιδηματώδεις συνθήκες που προκύπτουν από προβλήματα στο ήπαρ. Ειδικότερα η ρίζα, επηρεάζει όλες τις μορφές των εκκρίσεων από το σώμα. Ενεργώντας στην αφαίρεση των δηλητηρίων από το σώμα, δρα ως τονωτικό καθώς επίσης και ως διεγερτικό.
Η ρίζα της πικραλίδας είναι ένα καταχωρημένο φάρμακο στον Καναδά, πωλούμενο κυρίως ως διουρητικό. Η πικραλίδα χρησιμοποιείται στη βοτανική ιατρική, ως ένα ήπιο καθαρτικό για την αύξηση της όρεξης και ως ένα πικρό φυτό για τη βελτίωση της πέψης. Το γαλακτώδες λατέξ του έχει χρησιμοποιηθεί ως κουνουπο-απωθητικό και ως λαϊκό φάρμακο, για τη θεραπεία των κρεατοελιών.
Με πολλή χαμηλή ή και καθόλου τοξικότητα, το T. officinale μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε καθημερινή βάση, ως αφέψημα όπως το τσάι.
Σαν αφέψημα, το ταραξάκο καταπολεμά τη δυσκοιλιότητα, είναι εξαιρετικό τονωτικό για το συκώτι και το βοηθά να απομακρύνει τις κάθε προέλευσης τοξίνες.
Γι'αυτό το λόγο το ταραξάκο βοηθάει αποτελεσματικά, ενώ συντελεί δραστικά και στην καύση των λιπών. Πρόκειται για φυτό με διουρητικές ιδιότητες που όμως δεν δημιουργεί απώλειες καλίου, όπως συμβαίνει με κάποια διουρητικά, καθώς περιέχει άφθονη ποσότητα και όσο το καταναλώνουμε, άλλο τόσο τροφοδοτεί τον οργανισμό μας.
Προετοιμασία - δοσολογία
Χρησιμοποιείται ολόκληρο το φυτό, πριν την ανθοφορία του, τα φύλλα κατά την ανθοφορία και η ρίζα μόνη της, το φθινόπωρο.
Λοιπά
Από τα άνθη, μπορούν να ληφθούν κίτρινα ή πράσινα χρώματα βαφής, αλλά, από τις ρίζες του φυτού, μπορεί να ληφθεί λίγο χρώμα.
Το T. officinale είναι τροφή για τις κάμπιες αρκετών λεπιδοπτέρων (πεταλούδες και νυχτοπεταλούδες), όπως η tortrix moth Celypha rufana.
Στη λαϊκή δεισιδαιμονία, λέγεται ότι αν κάποιος δει ταραξάκον στον ύπνο του, θα έχει κακοτυχία.
«Dandelion Root Project»
Το «Dandelion Root Project» ξεκίνησε το 2009, σε μια προσπάθεια να διερευνηθεί η αντικαρκινική δράση του εκχυλίσματος της ρίζας της πικραλίδας κατά των καρκινικών κυττάρων στο εργαστήριο (σε κύτταρα και σε ζωικά μοντέλα).
Σημειώσεις
<references group="Σημ." /> <references group="Παρ. Σημ." />
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αστεροειδή Κατηγορία:Χόρτα Κατηγορία:Βότανα Κατηγορία:Φυτά εισβολείς Κατηγορία:Φυλλώδη λαχανικά Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά Κατηγορία:Πολυετή λαχανικά Κατηγορία:Βαφικά φυτά Κατηγορία:Ελληνική χλωρίδα
Περιοχή Αιγαίου (Τουρκία)
Η έκταση του διαμερίσματος είναι 85.000 τ.χλμ. και ο πληθυσμός της εκτιμάται στους 9.594.019 κατοίκους. Η περιοχή χωρίζεται σε 8 επαρχίες. Αυτές είναι οι:
Σημαντικότερες πόλεις είναι η Σμύρνη, η Μανίσα, το Αϊδίνι, το Ουσάκ, το Αφιόν Καραχισάρ και η Κιουτάχεια. Στην περιοχή βρίσκονται πολυάριθμες αρχαίες πόλεις όπως η Πέργαμος, η Μίλητος, τα Δίδυμα, η Έφεσος, η Αλικαρνασσός, η Κνίδος, η Πριήνη, η Τέως, ή Φώκαια, οι Σάρδεις κ.α.
Παραπομπές
Αιγαιου
Μονόδενδρο Ιωαννίνων
Το Μονόδενδρο ή Μονοδένδρι από ορισμένους, είναι ορεινό χωριό της Δωδώνης στο νομό Ιωαννίνων της Ηπείρου, το οποίο βρίσκεται στις νότιες απολήξεις των Ορέων Σουλίου, πολύ κοντά στην Άρδοση και απέχει 48,5 χλμ. νοτιοδυτικά της πόλης των Ιωαννίνων. Ο οικισμός αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά ως οικισμός το 1961 και προσαρτήθηκε στην τότε κοινότητα Αρδόσεως. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης, μαζί με τον Άρδοση αποτελούν τη τοπική κοινότητα Αρδόσεως που ανήκει στη δημοτική ενότητα Λάκκας Σουλίου του Δήμου Δωδώνης και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει πληθυσμό 83 κατοίκους.
Δείτε επίσης
Μονοδένδρι Ιωαννίνων στα Ζαγοροχώρια
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Ιωαννίνων Κατηγορία:Δήμος Δωδώνης
Ιστορία του Μοντσερράτ
Το Μοντσερράτ κατοικούταν από τους Αραουάκους και Καραΐβους, σύμφωνα με τις καταγραφές του Χριστόφορου Κολόμβου κατά το δεύτερο ταξίδι το 1493. Ονόμασε το νησί Σάντα Μαρία ντε Μοντσεράτε στο όνομα της Ισπανίας, από την ευλογημένη παρθένα του μοναστηριού του Μοντσεράτ, το οποίο βρίσκεται στο όρος Μοντσεράτ στην Καταλονία. Το νησί περιήλθε στον έλεγχο της Βρετανίας το 1632, όταν μία ομάδα Ιρλανδών εγκαταστάθηκε εκεί για να διαφύγει από τις αντικαθολικές αντιδράσεις στα γειτονικά νησιά Άγιος Χριστόφορος και Νέβις. Η εισαγωγή σκλάβων από την Αφρική, κοινή πρακτική στα περισσότερα νησιά της Καραϊβικής, με σκοπό να δουλέψουν στις τροπικές φυτείες, ξεκίνησε αρκετά νωρίς. Ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού προήλθε από την Ιρλανδία (70% στα μέσα του 17ου αιώνα). Το Μοντσερράτ γνώρισε ακόμα δύο σύντομες περιόδους γαλλικής κατοχής: το 1664-1668 και το 1782-1784. Από τα μέσα του 19ου αι. υπήρξε αυτοδιοικούμενη αποικία εντός της Αποικίας των Υπήνεμων Νήσων (1871-1956) και της Ομοσπονδίας των Δυτικών Ινδιών (1956-1962).
Πηγές
Ιστορια του Μοντσερρατ
Γ.Σ. Ηρακλής Λάρισας
Ο Γυμναστικός Σύλλογος Λάρισας «ο Ηρακλής» υπήρξε ποδοσφαιρική ομάδα της ομώνυμης πόλης. Ιδρύθηκε το 1930 στη συνοικία της Νεάπολης στη Λάρισα. Πρόεδρος ήταν τότε ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου. Το 1982, η ομάδα του Ηρακλή Λάρισας επανιδρύθηκε παίρνοντας το όνομα Α.Ε. Ηρακλής Λάρισας και για την τρέχων περίοδο, αγωνίζεται στην Σούπερ Λιγκ 2.
Ιστορία
Ο Ηρακλής ήταν η 5η ομάδα της πόλης που αναγνωρίστηκε από την Ε.Π.Σ. Θεσσαλίας μετά τις Πελασγιώτιδα, Όμιλο Εκδρομέων, Άρη Λάρισας και Δήμητρα Λάρισας (σημερινό Απόλλων) και συμμετείχε από το πρώτο πρωτάθλημα του 1930-31. Ήταν επίσης ένα από τα ιδρυτικά σωματεία της Ε.Π.Σ. Λάρισας το 1960.
Στις 7 Δεκεμβρίου 1947 ο Ηρακλής Λάρισας νίκησε με 2-1 τη Νίκη Βόλου και κατέκτησε το κύπελλο Θεσσαλίας, με αποτέλεσμα να εξασφαλίσει τη συμμετοχή του στα τελικά του Κυπέλλου Ελλάδας 1947-48. Έφτασε μέχρι τα προημιτελικά όπου όμως έχασε από τον Ολυμπιακό Πειραιώς με 6-0. Έγινε η πρώτη λαρισινή ομάδα που έφτασε στους οκτώ της συγκεκριμένης διοργάνωσης, ενώ δύο παίκτες του πήραν μεταγραφή για ομάδες της Αττικής, ο Κλέτσας για τον Ολυμπιακό Πειραιώς και ο Λογαράς για τον Απόλλωνα Αθηνών.
Τις περιόδους 1962–63 και 1963–64 ο Ηρακλής Λάρισας συμμετείχε στη Β' Εθνική, με απολογισμό: 58 παιχνίδια, 20 νίκες, 19 ισοπαλίες, 19 ήττες, 117 βαθμούς, 60 γκολ υπέρ και 61 κατά.
Η ίδρυση της ΑΕΛ
Ο Ηρακλής Λάρισας είχε σημαντικό ρόλο στη συγχώνευση των ομάδων της Λάρισας στην ΑΕ Λάρισας. Την ιδέα για τη δημιουργία μίας, ενιαίας και ισχυρής ομάδας της Λάρισας είχε από το 1958 ο τότε πρόεδρος του Ηρακλή Λάρισας Ράπτης.
Τον Μάιο του 1964 συγχωνεύτηκαν ο Ηρακλής Λάρισας, ο Τοξότης Λάρισας, ο Άρης Λάρισας και ο Λαρισαϊκός και ίδρυσαν την ΑΕΛ. Μάλιστα χρησιμοποιήθηκε το μητρώο του Ηρακλή για τη δημιουργία της νέας ομάδας καθώς είχε εξασφαλίσει τη συμμετοχή στη Β' Εθνική της επόμενης περιόδου. Πρώτος πρόεδρος της ΑΕΛ ήταν ο πρόεδρος του Ηρακλή Λάρισας, Τζοβαρίδης, ενώ στη νέα ομάδα αγωνίστηκαν οι πρώην παίκτες του Ηρακλή Λάρισας, Κοντοκώστας, Τσολάκης, Αδάμος, Χαρισούλης, Δημητρίου, Λέλλης, Παπάζογλου, Κατσιάνης, Σαλταπίδας και Κάσσας.
Στις 7 Ιουλίου 1964 ο παίκτης του Ηρακλή Λάρισας (με πιθανότητες να επιλεγεί για τη νέα ομάδα της ΑΕΛ) Ιωάννης Βαλανιάδης σκοτώθηκε σε τροχαίο ατύχημα.
Περιοχή Μαρμαρά
Η Περιοχή Μαρμαρά (τουρκικά: Marmara Bölgesi) είναι η πλέον πυκνοκατοικημένη περιοχή της Τουρκίας, η οποία περιλαμβάνει και τη μεγαλύτερη πληθυσμιακά πόλη της χώρας, την Κωνσταντινούπολη. Βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της Τουρκίας, γύρω από την Προποντίδα. Περιλαμβάνει τις βορειοδυτικές περιοχές της Μικράς Ασίας και την Ανατολική Θράκη.
Η έκταση της περιοχής είναι 67.300 τ.χλμ. και ο πληθυσμός της εκτιμάται στους 21.515.000 κατοίκους. Η περιοχή χωρίζεται σε 11 επαρχίες. Αυτές είναι οι:
Μεγαλύτερες πόλεις είναι η Κωνσταντινούπολη, η Αδριανούπολη, η Προύσα, το Μπαλίκεσιρ κ.α. Το μικρασιατικό τμήμα της περιοχής αντιστοιχεί στις αρχαίες περιοχές της Μυσίας, της Φρυγίας και της Βιθυνίας. Σημαντικές αρχαίες πόλεις της περιοχής ήταν η Τροία, το Βυζάντιο, η Νικομήδεια, η Κύζικος, η Λάμψακος, η Άβυδος κ.α.
Παραπομπές
Μαρμαρα
Άννα Κομνηνή Αγγελίνα
Η Άννα Κομνηνή Αγγελίνα (1176 – 1212) ήταν αυτοκράτειρα της Νίκαιας. Ήταν κόρη του Αλεξίου Γ΄ Αγγέλου Αυτοκράτορα των Ρωμαίων και της Ευφροσύνης Καματηράς.
Βιογραφία
Ο πρώτος της γάμος ήταν με τον σεβαστοκράτορα Ισαάκιο Κομνηνό, μικρανηψιό του Αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Κομνηνού. Είχαν μια κόρη, την:
Λίγο αφού ο πατέρας της Άννας έγινε αυτοκράτορας, το 1195, ο Ισαάκιος Κομνηνός στάλθηκε να καταστείλει την Βλαχοβουλγαρική εξέγερση. Συνελήφθη, αιχμαλωτίστηκε από τις αντίπαλες Βλαχικές και Βουλγαρικές φατρίες, και πέθανε σιδηροδέσμιος.
Ο δεύτερος γάμος της, με τον Θεόδωρο Α΄ Λάσκαρη, αργότερα Αυτοκράτορα της Νίκαιας, τελέστηκε στις αρχές του 1200 μαζί με αυτόν της αδερφής της, Ειρήνης, με τον Αλέξιο Παλαιολόγο. Η Άννα και ο Θεόδωρος απέκτησαν δύο υιούς και τρεις κόρες:
Γενεαλογία
Γενεαλογία Ρωμαίων Αυτοκρατόρων 717 - 1453
Πηγές
Κατηγορία:Δυναστεία των Αγγέλων Κατηγορία:Σύζυγοι Βυζαντινών Αυτοκρατόρων Κατηγορία:Βυζαντινοί του 12ου αιώνα
Ηφαιστειακός πόρος
Ο ηφαιστειακός πόρος, ή ηφαιστειακό φρέαρ είναι υπόγεια γεωλογική διάτρηση, μέσα από την οποία το μάγμα φθάνει με εκρηξιγενείς διεργασίες στην επιφάνεια του γεωφλοιού. Στην ουσία πρόκειται για εκρηξιγενή δομή οχετού διαφυγής αερίων και μαγματικής μάζας λόγω υπερβολικής πίεσης. Ο ηφαιστειακός πόρος αποτελεί τον κεντρικό άξονα σχηματισμού ηφαιστείου και το βασικότερο μέρος αυτού.
Γενικά
Ο ηφαιστειακός πόρος είναι το κυριότερο τμήμα ενός ηφαιστείου, οποιουδήποτε τύπου, άνευ της παρουσίσς του οποίου δεν νοείται ηφαίστειο ή ηφαιστειακή διεργασία. Τούτο έχοντας καροτόμορφο σχηματισμό σε υπόγεια κάθετη διάταξη προς το γεωειδές συνδέει το χώρο - εστία του διάπυρου μάγματος, την λεγόμενη και υποηφαίστεια περιοχή, μη γνωστή σε ανθρώπινη παρατήρηση, με την επιφάνεια της Γης, χέρσα ή υποθαλάσσια, καταλήγοντας στον ηφαιστειακό κρατήρα. Τα τοιχώματά του δημιουργούνται από στερεοποιημένο μάγμα το οποίο και διατηρεί την μορφή του, επιτρέποντας έτσι μέσω αυτού την ανάδυση της ρευστής μορφής του μάγματος.
Σχηματισμός
Βασική αιτία της δημιουργίας του ηφαιστειακού πόρου είναι οι βίαιες και εκρηκτικές διεργασίες των αερίων μαζών των πτητικών ενώσεων του διάπυρου μάγματος, όπου κάτω από υπερβολική πίεση, δημιουργούν αυτόν στα υπερκείμενα στρώματα ως δίοδο εκτόνωσης, με τελική κατάληξη την επιφάνεια. Συνέπεια δε αυτής της κατάληξης είναι η πτώση της πίεσης εντός του συστήματος με επακόλουθο την ταχύτατη ανάδυση του μάγματος συνοδευόμενη με μια υπερηχητική έκρηξη, όπως συμβαίνει αναλογικά στον εκπωματισμό φελλού ανακινούμενης φιάλης αφρώδους ποτού (π.χ. σαμπάνιας). Βέβαια η παραπάνω δράση των πτητικών αερίων του μάγματος ως βασική αιτία της δημιουργίας του ηφαιστειακού πόρου επιβεβαιώθηκε πειραματικά από τον Γάλλο γεωλόγο Ντομπρέ που κατάφερε να δημιουργήσει πόρους σε γρανιτικά πετρώματα χρησιμοποιώντας αέρια υπό πίεση 2.300 ατμοσφαιρών. Άλλη δευτερεύουσα αιτία δημιουργίας ηφαιστειακού πόρου είναι η μειωμένη στερεότητα του γεωφλοιού στο σημείο δημιουργίας αυτού, όπου μια εδαφική βαθιά ρωγμή μπορεί να οδηγήσει σ΄ αυτήν.
Με τις επαναλαμβανόμενες ηφαιστειακές διεργασίες και τη δημιουργία ηφαιστειακού κώνου πολλές φορές εμφανίζεται ο πόρος αυτός να διακλαδίζεται σε επιμέρους καλούμενοι "δευτερεύοντες πόροι", ή "παρασιτικοί πόροι", οι οποίοι με τη σειρά τους δημιουργούν τους δευτερεύοντες, ή παρασιτικούς ηφαιστειακούς κώνους. Τέλος σημειώνεται ότι οι διαστάσεις των ηφαιστειακών πόρων (ύψος, διάμετρος), η λεπτομερής μορφή τους καθώς και η χημική σύστασή τους διαφέρουν από ηφαίστειο σε ηφαίστειο χωρίς να υφίσταται τίποτε το σταθερό, υποκείμενα σε συνεχείς μεταβολές μετά από κάθε συναφή δραστηριότητα.
Πηγές
Κατηγορία:Ηφαιστειολογία
Στόβοι
Οι Στόβοι ήταν αρχαία πόλη της Παιονίας, που στη συνέχεια κατακτήθηκε από τους Μακεδόνες και αργότερα έγινε πρωτεύουσα της ρωμαϊκής επαρχίας της Δεύτερης Μακεδονίας (Macedonia Salutaris ή Macedonia Secunda). Σήμερα βρίσκεται κοντά στην πόλη Γκράντσκο της Βόρειας Μακεδονίας, πάνω στον άξονα που οδηγεί από το Δούναβη στο Αιγαίο Πέλαγος, και θεωρείται ο σημαντικότερος αρχαιολογικός χώρος στη χώρα. Η πόλη κτίστηκε στο σημείο όπου ο ποταμός Εριγώνας ενώνεται με τον Αξιό, κάτι που της προσέδωσε μεγάλη εμπορική και στρατηγική σημασία.
Η εποχή πριν τους Ρωμαίους
Οι Στόβοι εξελίχθηκαν ιστορικά με βάση τον αρχικό πυρήνα που είχαν ιδρύσει οι Παίονες την Αρχαϊκή εποχή. Η αρχική πόλη βρισκόταν στη βόρεια πλευρά ενός υψιπέδου και είχε έκταση περίπου 25 στρεμμάτων.. Η εγγύτητά της στη συμβολή των ποταμών Εριγώνα και Αξιού καθώς και η θέση της στην εύφορη κοιλάδα του κεντρικού Αξιού της επέτρεψε να αναπτύξει γρήγορα ακμάζουσα οικονομία και εμπόριο, ενώ το κοντινό όρος Κλέπα ήταν προσοδοφόρος πηγή μάρμαρου. Ο αρχικός Παιονικός οικισμός αργότερα συμπληρώθηκε και από άλλες μεταναστευτικές ομάδες. Πιστεύεται ότι το 217 π.Χ. ο Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας κατέλαβε την Παιονία κατά την εκστρατεία του κατά των Δαρδάνων, που είχαν εισβάλει στα Βυλάζωρα, τη μεγαλύτερη πόλη της Παιονίας.
Ετυμολογία
Το όνομα Στόβοι είναι Παιονική λέξη που σημαίνει "στύλος, πυλώνας» και είναι συγγενές με το Παλαιοπρωσικό στάμπις "βράχος", το Παλαιοσλαβονικό στόμπορου "πυλώνας", το Αγγλικό staff "ράβδος", το Παλαιοαγγλικό stapol "στύλος" και το αρχαϊκό Ελληνικό στόβος "κατσάδα, χυδαία γλώσσα", το Αρχαιοελληνικό στέφειν "περιδένω, περικυκλώνω" και σταφυλή "αμπέλι, τσαμπί σταφύλι" και το Μεσαιωνικό Ιρλανδικό sab "κοντάρι". Ενα τέτοιο όνομα υποδηλώνει ότι ήταν ο τόπος ενός μεγάλου τοπικού λατρευτικού στύλου, αν και δεν υπάρχει καμία απόδειξη γι 'αυτό.
Χρονικό των ανασκαφών
Το Μουσείο του Βελιγραδίου ήταν ο πρώτος και μοναδικός φορέας που διερεύνησε την πόλη από το 1924 έως το 1936. Σέρβοι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πρώτα δημόσια και ιδιωτικά κτίρια της πόλης και στη συνέχεια το θέατρό της, που χτίστηκε τον 3ο αιώνα, και θρησκευτικά αντικείμενα από το κεντρικό και το δυτικό τμήμα της. Οι έρευνες στην πόλη έληξαν επίσημα το 1940. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου βρέθηκαν υστεροελληνιστικοί τάφοι στο ανάκτορο του Περιστέριου, πολλά από τα οποία είχαν επικαλυφθεί από κτίρια. Το 1970 ανακαλύφθηκαν 55 τάφοι μεταξύ της Βόρειας και της Κεντρικής Βασιλικής και στη δυτική νεκρόπολη. Το 1955 στο νότιο τμήμα της Βόρειας Βασιλικής ανακαλύφθηκαν 23 σλαβικοί τάφοι που χρονολογούνται από τον 9ο ως το 12ο αιώνα. Χάλκινα αγάλματα από τους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους, καθώς και κεραμικά αντικείμενα από τη Νεολιθική εποχή ανακαλύφθηκαν στα δύο τμήματα της αστικής βασιλικής. Ένα παλαιότερο τμήμα της δεύτερης συναγωγής ανακαλύφθηκε στην Κεντρική Βασιλική, καθώς και αρχιτεκτονικά μέλη και 23 σλαβικοί τάφοι στη Βόρεια Βασιλική. Τα πιο σημαντικά ευρήματα αποκαλύφθηκαν μεταξύ 1970 και 1980 από Γιουγκοσλάβους και Αμερικανούς αρχαιολόγους. Την περίοδο αυτή ανακαλύφθηκαν περισσότερα κτίρια και νέες εργασίες αποκάλυψαν περισσότερα ψηφιδωτά στη δυτική νεκρόπολη, την Casa Romana και στο δίκτυο ύδρευσης της πόλης. Από το 1981 ως το 1988 ήρθε στο φως η Επισκοπική Βασιλική. Αυτές οι έρευνες επιβεβαίωσαν προβλέψεις σχετικά με τη θρησκεία, τον πολιτισμό και την καθημερινή ζωή του πληθυσμού της πόλης.
Ένα καλά διατηρημένο μαρμάρινο κεφάλι του Αυγούστου ανακαλύφθηκε στους Στόβους τον Απρίλιο του 2009.
Θρησκεία στους Στόβους
Μια αρχαία συναγωγή που χρονολογείται από τον 4ο ή 3ο αιώνα π.Χ. πιστοποιεί την εβραϊκή παρουσία στην πόλη.
Το Μεγάλο Ανάκτορο κοντά στο ανατολικό τείχος της πόλης κτίστηκε κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο και περιέχει όμορφες τοιχογραφίες. Ο ναός της Νέμεσης στο θέατρο καθώς και θρησκευτικά αντικείμενα που σχετίζονται με την Υγεία, τον Τελεσφόρο, την Αρτεμη, τον Απόλλωνα, το Γιούπιτερ (Δία), το Διόνυσο και την Ήρα ήταν κοινά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο οι Στόβοι ήταν έδρα επισκοπής από το 325, όταν ο επίσκοπος Βούδιος έλαβε μέρος στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας. Οι Στόβοι είναι μια από τις λίγες πόλεις της ύστερη αρχαιότητας και της παλαιοχριστιανικής περιόδου, όπου σώζεται μεγάλος αριθμός ψηφιδωτών. Από τον 4ο ως τον 5ο αιώνα χτίστηκαν πολλές μεγάλες εκκλησίες, που ήταν γνωστέρς για την εσωτερική τους διακόσμηση, τα ψηφιδωτά και τις τοιχογραφίες τους. Διακοσμητικά ψηφιδωτά σώζωνται επίσης σε ιδιωτικά πολυτελ κτίρια από την Ύστερη Αρχαιότητα, όπως οι επαύλεις του Θεοδοσίου, του Πολυχαρμοσίου και του Περιστερίου. Νέα αρχαιολογική έρευνα έχει δείξει ότι όλες οι χριστιανικές βασιλικές που έχουν ανακαλυφθεί στην πόλη μέχρι σήμερα χτίστηκαν πάνω στα αρχαία κτίρια.
Αρχαιολογικοί χώροι στους Στόβους
Η Βόρεια Βασιλική έχει τρία κύρια μέρη: ένα νάρθηκα, ένα εξωνάρθηκα που χωρίζεται με κιονοστοιχίες και ένα αίθριο κατασκευασμένο κυρίως από μάρμαρο. Στο βόρειο τμήμα υπάρχει ένα Βαπτιστήριο και στο νότιο τμήμα σλαβικοί τάφοι. Η εκκλησία, που χτίστηκε στις αρχές του 5ου αιώνα, είναι προσβάσιμη από την οδό Via Principalis Inferior. Η Αστική Βασιλική βρίσκεται νότια της βόρειας βασιλικής και ανακαλύφθηκε το 1937. Το 1956 οι αρχαιολόγοι βρήκαν ότι υπήρχαν επτά οικοδομικές φάσεις. Μεταξύ της Βόρειας και της Αστικής Βασιλικής είναι τα αρχαία "Thermae Minores", ή "ΜΙκρά Λουτρά", από ογκόλιθους.
Η Κεντρική Βασιλική και η Συναγωγή είναι προσβάσιμες από την οδό Via Principalis. Η Κεντρική Βασιλική χτίστηκε πάνω σε μια συναγωγή στις αρχές του 5ου αιώνα και είχε δύο οικοδομικές φάσεις. Το πάτωμα της Συναγωγής ανακαλύφθηκε 1,5 m κάτω από το δάπεδο της Κεντρικής Βασιλικής. Χρονολογούμενη από τον 4ο αιώνα, χτίστηκε πάνω σε παλαιότερη συναγωγή του 3ου αιώνα, που ιδρύθηκε από τον πατέρα της Συναγωγής των Στόβων, Τιβέριο Κλαύδιο Πολύχαρμο. Στο εσωτερικο της υπήρχαν δύο αγγεία του 121-125. Ο Οίκος των Ψαλμών, μπροστά από την Κεντρική Βασιλική, έχει μια αίθουσα με ψηφιδωτό δάπεδο, ένα δωμάτιο με κιονοστοιχίες, μια μεγάλη πισίνα και στήλες στο δυτικό τμήμα της αυλής.
Η Via Axia είναι ένας από τους κύριους δρόμους των Στόβων, με προσανατολισμό ανατολικά-δυτικά. Μόνο ένα μικρό μέρος του δρόμου έχει αποκαλυφθεί.
Η Κεντρική Δημόσια Κρήνη της Πόλης βρίσκεται σε μια μικρή πλατεία που δημιουργήθηκε από τους δρόμους Via Axia και Via Principalis Inferior
Τα Magnae Thermae, ή Μεγάλα Λουτρά, που ανακαλύφθηκαν το 1931, αποτελούνταν από δύο τμήματα: μια μεγάλη αίθουσα με ένα άγαλμα και μια πισίνα κατασκευασμένη από ογκόλιθους. Τα ανακατασκευασμένα λουτρά ήταν σε χρήση μέχρι τα τέλη του 6ου αιώνα.
Ο Οίκος του Περιστερίου ήταν ένα μεγάλο συγκρότημα κατοικιών για πολλές οικογένειες και είχε επίσης αίθουσες για καταστήματα. Στην οικογένεια Περιστερίου ανήκαν τα δωμάτια στο νότιο τμήμα του συγκροτήματος. Το κεντρικό τμήμα αυτού του συγκροτήματος είναι μια αυλή κάτω από τον ανοικτό ουρανό, με κρήνες στη δυτική πλευρά. Στο ανατολικό τμήμα είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα ψηφιδωτού δαπέδού και στη μέση υπάρχει ένα σιντριβάνι από μάρμαρο. Το συγκρότημα και τα ψηφιδωτά χρονολογούνται από τα τέλη του 4ου ή τις αρχές του 5ου αιώνα. Ο δρόμος Via Theodosia είναι παράλληλη στη Via Axia και βρίσκεται μεταξύ του Οίκου του Περιστερίου και του Ανακτόρου του Θεοδοσίου.
Το Ανάκτορο του Θεοδοσίου ήταν εκεί όπου ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος διέμενε αρχικά, όταν ήταν στους Στόβους. Το πάτωμα είναι καλυμμένο με μάρμαρο και το περιστύλιο με ψηφιδωτά τεχνικής "opus sectile". Οι άλλες αίθουσες είναι επίσης διακοσμημένες και χρονολογούνται από τον 4ο ως τον 5ο αιώνα.
Ο Οίκος του Παρτένιου βρίσκεται κοντά στο νότιο τμήμα του Ανακτόρου του Θεοδοσίου και συνδέεται με αυτό με έναν τοίχο, κάνοντάς το ένα κτήριο σε σχήμα L.
Η Βαλαβίτσα (Domus Fullonica) είναι ένα συγκρότημα συνδεόμενων καταστημάτων και κατοικιών, χτισμένο πάνω σε παλαιότερη κατασκευή. Το όνομα περιγράφει μόνο μια προηγούμενη φάση του συγκροτήματος, καθώς αργότερα τον 5ο αιώνα υπήρχε επίσης ένα εργαστήριο ζωγραφικής και ταπητουργίας. Το συγκρότημα ήταν σε χρήση από τον 1ο ως τον 6ο αιώνα. Η Επισκοπική Βασιλική, που χρονολογείται από τον 5ο και 6ο αιώνα, με ένα βαπτιστήριο στα νότια. Ένα παγώνι από ψηφιδωτό δάπεδο του βαπτιστηρίου της απεικονίζεται στην οπίσθια όψη του χαρτονομίσματος των 10 δηναρίων, που εκδόθηκε το 1996, και του νομίσματος των 10 δηναρίων, που εκδόθηκε το 2008.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αρχαία Παιονία Κατηγορία:Αρχαιολογικοί τόποι στη Βόρεια Μακεδονία
Εκκλησία Αγίου Σάββα (Παρίσι)
Η Εκκλησία Αγίου Σάββα είναι εκκλησία Σερβικού Ορθόδοξου θρησκεύματος η οποία βρίσκεται στον αριθμό 23 της rue du Simplon, στο 18ο διαμέρισμα του Παρισιού.
Η ενορία του Αγίου Σάββα αποτελεί, επίσης, επισκοπική έδρα της Σερβικής Ορθόδοξης Διακονίας Γαλλίας και Δυτικής Ευρώπης της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (η διακονία αυτή περιλαμβάνει τη Γαλλία, το Benelux, καθώς και την Ιβηρική Χερσόνησο), με την εκκλησία να διατελεί, ταυτόχρονα, ρόλο Καθεδρικού Ναού.
Ιστορία
μικρογραφία|αριστερά|Άποψη της εισόδου της εκκλησίας.
Η ενορία ιδρύθηκε το 1947.
Το 1952, φιλοξενείτο σε ένα παρεκκλήσι της Ρουμάνικης Εκκλησίας η οποία βρίσκεται επί της rue Jean-de-Beauvais στο 5ο διαμέρισμα.
Καθώς ο χώρος λατρείας αυτός ήταν πολύ μικρός, η ενορία φιλοξενήθηκε το 1965 σε έναν παλαιό προτεσταντικό ναό, ευρισκόμενο επί της rue du Simplon. Ο ναός αυτός πέρασε στην ιδιοκτησία της το 1984.
Εκμεταλλευόμενη την άφιξη Γιουγκοσλάβων οικονομικών μεταναστών στη Δυτική Ευρώπη λόγω του ανοίγματος των συνόρων από το κομμουνιστικό καθεστώς του Τίτο, η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία ίδρυσε μια διακονία για τη Δυτική Ευρώπη για τη φιλοξενία τους το 1969.
Το 1984, ο παλαιός προτεσταντικός ναός νεορομανικού αρχιτεκτονικού ρυθμού μετατράπηκε σε ορθόδοξη εκκλησία. Στο τύμπανο της εκκλησίας τοποθετήθηκε η εικόνα του Αγίου Σάββα, πρώτου αρχιεπισκόπου της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία κατέστη αυτοκέφαλη το 1219.
Εξωτερικός Σύνδεσμος
Κατηγορία:Ανατολική Ορθοδοξία στη Γαλλία Κατηγορία:Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία στη Γαλλία Κατηγορία:Εκκλησίες στο Παρίσι
Κυτταρικός θάνατος
Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος
Είναι αποτέλεσμα κυτταρικού προγραμματισμού. Πρόκειται για μια διεργασία που είναι αυστηρά ρυθμιζόμενη και προσφέρει ένα πλεονέκτημα στον κύκλο ζωής ένος οργανισμού. Για παράδειγμα, ο διαχωρισμός των δαχτύλων του χεριού σε ένα έμβρυο, συμβαίνει γιατί τα κύτταρα μεταξύ των δαχτύλων πεθαίνουν με αποτέλεσμα τα δάχτυλα να χωρίζουν. Ο προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος αποτελεί μια θεμελιώδη λειτουργία για την ανάπτυξη των ιστών των πολυκύτταρων οργανισμών. μικρογραφία|Σύνοψη των μεταγωγικών σημάτων που οδηγούν σε κυτταρική απόπτωση.|312x312εσ Η απόπτωση και η αυτοφαγία αποτελούν δύο τύπους προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου, ενώ η νέκρωση είναι μια μη φυσιολογική διεργασία που συμβαίνει σαν αποτέλεσμα μόλυνσης ή τραυματισμού. Πρόσφατα, αναγνωρίστηκε ένας νέος τρόπος προγαμματισμένης νέκρωσης, η νεκρόπτωση. Έχει διατυπωθεί η υπόθεση ότι η νεκρόπτωση είναι ένα είδος εφεδρικής απόπτωσης όταν η καθαρά αποπτωτική κυτταρική σηματοδότηση αναστέλεται από ενδογενείς ή εξωγενείς παράγοντες όπως ιοί ή μεταλλάξεις.
Η αυτοφαγία είναι μια διαδικασία που περιλαμβάνει το κυτταρόπλασμα, χαρακτηρίζεται από το σχηματισμό μεγάλων κενοτοπίων τα οποία απορροφούν διάφορα οργανίδια με μια προκαθορισμένη σειρά πριν καταστρέψουν και τον πυρήνα.
Η απόπτωση μπορεί να συμβεί σε πολυκύτταρους οργανισμούς. Περιλαμβάνει αλλαγές στη μορφολογία του κυττάρου και οδηγεί τελικά στον προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο. Οι αλλαγές περιλαμβάνουν τη διόγκωση ή συρρίκνωση του κυττάρου, τη θραυσματοποίηση του κυτταρικού πυρήνα, τη συμπύκνωση της χρωματίνης και τη θραυσματοποίηση του χρωμοσωμικού DNA. Πλεόν πιστεύεται ότι, με εξελικτικούς όρους, τα κύτταρα εξωθούνται σε κάποιο είδος αυτοκτονίας με θετική έκβαση, στην απόπειρα του οργανισμού να διατηρήσει τη γενική ομοιόσταση. Η βιοχημεία των διαφορετικών μονοπατιών που οδηγούν στην απόπτωση, διαφέρει. Πρόκειται είτε για παραδοσιακές αποπτωτικές αλληλουχίες, είτε για μια γενικότερη πορεία προς την εξάλειψη του κυττάρου, ωστόσο όλα υποκινούνται από γενετικούς παράγοντες. Ωστόσο, υπάρχουν στοιχεία ότι κάποια ευρήματα της απόπτωσης όπως η ενεργοποίηση των νουκλεασών, μπορεί να προκαλούνται από μια ψευδή απόκριση του κυττάρου χωρίς να εμπλέκονται γενετικοί παράγοντες. Επιπλεόν, έχει αποδειχθεί ότι η μίτωση και η απόπτωση με κάποιο τρόπο εναλάσσονται ή συνδέονται. Η μεταξύ τους ισορροπία εξαρτάται από τα σήματα τα οποία λαμβάνονται από κατάλληλους αυξητικούς παράγοντες και από τα σήματα επιβίωσης.
Φωτότροφος
Στη Βιολογία ως φωτότροφος, ή φωτοτροφικός, ή φωτοαυτότροφος (photoautotroph), χαρακτηρίζεται ο οργανισμός εκείνος που μπορεί ο ίδιος να κατασκευάσει τις οργανικές ουσίες εκείνες τις οποίες χρειάζεται, χρησιμοποιώντας το φως ως πηγή ενέργειας.
Οι φωτότροφοι οργανισμοί, αποτελούν τύπο αυτότροφων οργανισμών, εξ ου και φωτοαυτότροφοι, που χρησιμοποιώντας το φως μπορούν και συνθέτουν οργανικές ενώσεις από ανόργανα υλικά, με τη φωτοσύνθεση που επιτυγχάνεται δια των χλωραπλαστών που φέρουν τα φυτά.
Συνεπώς όλα τα πράσινα φυτά χαρακτηρίζονται φωτότροφα ή φωτοαυτότροφα.
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Μεταβολισμός Κατηγορία:Τροφική οικολογία Κατηγορία:Βιολογικοί όροι
Σαγούντο
Από την Άρση έως το Saguntum
Ιδρύθηκε κατά τον 7ο αιώνα π.Χ., με το όνομα Ζάκανθα, ως αποικία της Ζακύνθου και απείχε 7 στάδια (1,3 χλμ.) από τη θάλασσα. Λεγόταν αλλιώς και Ζακυνθαίων πόλις.
Μεσαίωνας
Οι Άραβες κατέκτησαν την πόλη το 713. Σε αυτήν την εποχή οι Άραβες άλλαξαν το ονομασία της σε Morbyter, που προέρχεται από την λατινική έκφραση muris veteres (παλαιοί τοίχοι).
Το 1239 έγινε η κατάκτηση της πόλης από τον Ιάκωβο Α΄ της Αραγωνίας.
Νεότερη και Σύγχρονη Εποχή
Τον 18ο αιώνα, η ονομασία του Σαγούντο ήταν Murviedro και ο Αντόνιο Χοσέ Καμπανίγιες ανέφερε στο έργο του την εξέλιξη του πληθυσμού:"Το 1749 ο πληθυσμός του ήταν 938 κάτοικοι και σήμερα κατοικούν 1515. Αυτό οφείλεται στην εξέλιξη της καλλιέργειας."Κατά τον Πόλεμο της Ιβηρικής Χερσονήσου το Σαγούντο κατακτήθηκε από τους Γάλλους. Το 1811 η πόλη πολιορκήθηκε για 34 ημέρες, στις οποίες 2.900 Ισπανοί στρατιώτες υπερασπιζόταν από τις επιθέσεις του Μαρισκάλ Σουσέτ.
Το 1868, η νέα Προσωρινή Κυβέρνηση άλλαξε την ονομασία της πόλης σε Sagunto.
Το Πουέρτο ντε Σαγούντο
Στις αρχές του 20ού αιώνα αναπτύχτηκε μια μεγάλη σιδηρουργία στο σημερινό πληθυσμιακό κέντρο (núcleo de población) του Πουέρτο ντε Σαγούντο. Όταν ξεκίνησε ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος, η πόλη έγινε γνωστή για την πολεμική βιομηχανία των Δημοκρατικών. Δέχτηκε επίσης πολλαπλούς βομβαρδισμούς από την Ισπανική Πολεμική Αεροπορία μερικές φορές κάθε ημέρα. Γι' αυτό το λόγο, οι πολίτες του Σαγούντο μετακινήθηκαν σε γειτονικές πόλεις τον Ιανουάριο του 1938.
Τη δεκαετία του 1980, λόγω της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης και της οικονομικής κρίσης, έκλεισε και η τελευταία υψικάμινος. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι όλη η ιστορία που σχετίζεται με το Πουέρτο ντε Σαγούντο αποτελεί μέρος του Σαγούντο, αφού τα δυο πληθυσμιακά κέντρα ανήκουν στον ίδιο δήμο.
Πληθυσμός
Η πιο ομιλούμενη γλώσσα στο Σαγούντο είναι η βαλενθιανική, ενώ στο Πουέρτο ντε Σαγούντο ομιλούνται περισσότερα τα ισπανικά.
Αδελφοποιήσεις
Το Σαγούντο είναι αδελφοποιημένο με τις εξής πόλεις  :
Πανόραμα
κέντρο|1379x1379px|Θέα της πόλης από το Κάστρο του Σαγούντο.|εναλλ.=|μικρογραφία
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αρχαίες ελληνικές αποικίες στην Ιβηρική Χερσόνησο Κατηγορία:Αρχαίες πόλεις της Ισπανίας Κατηγορία:Πεδιάδα του Μορβέδρε