cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Περίπλους της Γης από τον Μαγγελάνο
Πασχαλινή ανταρσία
Ο Μαγγελάνος εξαπέλυσε στη συνέχεια μια αντεπίθεση εναντίον των ανταρτών στο Βικτώρια. Είχε κάποιους πεζοναύτες από το Τρινιντάντ να ανταλλάσουν ρούχα με τους αδέσποτους ναυτικούς και να προσεγγίζουν το Βικτώρια με τα μακροβούτια τους. Το δεξί χέρι του, ο Γκονζάλο Γκόμες ντι Εσπινόζα, προσέγγισε επίσης το Βικτώρια με ένα σκιφ και ανακοίνωσε ότι είχε ένα μήνυμα για τον καπετάνιο, Λουίς Μεντόζα. Ο Εσπινόζα μπήκε στα δωμάτια του καπετάνιου, με βάση τον ισχυρισμό του ότι είχε μια εμπιστευτική επιστολή. Εκεί, ο Εσπινόζα μαχαίρωσε τον Μεντόζα στο λαιμό με το στιλέτο του, σκοτώνοντάς τον ακαριαία. Την ίδια στιγμή, οι μεταμφιεσμένοι πεζοναύτες επιβιβάστηκαν στο Βικτώρια για να υποστηρίξουν την παράταξη.
Με τη Βικτώρια χαμένη και τον Μεντόζα νεκρό, οι εναπομείναντες αντάρτες κατάλαβαν ότι υπερτερούσαν. Ο Καρταχένα ομολόγησε και παρακάλεσε τον Μαγγελάνο για έλεος. Ο Κεσάδα προσπάθησε να φύγει, αλλά εμποδίστηκε να το κάνει - ναύτες πιστοί στον Μαγγελάνο είχαν κόψει τα καλώδια του Σαν Αντόνιο, με αποτέλεσμα να παρασυρθεί προς το Τρινιντάντ και η Καρθαγένη καταλήφθηκε.
Δίκη ανταρσίας
Επικεφαλής της δίκης των ανταρτών ήταν ο ξάδερφος του Μαγγελάνου, Αλβάρο ντε Μεζκίτα. Αυτή η δίκη διήρκεσε πέντε ημέρες. Την 7η Απριλίου, ο Κεσάδα αποκεφαλίστηκε από τον θετό αδελφό και γραμματέα του, Λουίς Μολίνα, ο οποίος ενήργησε ως δήμιος με αντάλλαγμα την επιείκεια. Τα σώματα των Κεσάδα και Μεντόζα τεμαχίστηκαν και τοποθετήθηκαν σε τσάντες για το επόμενο τρίμηνο. Ο Σαν Μαρτίν, ύποπτος για συμμετοχή στη συνωμοσία, βασανίστηκε από το στραππάντο (μορφή βασανιστηρίου), αλλά στη κατόπιν του επιτράπηκε να συνεχίσει την υπηρεσία του ως κοσμογράφος. Ο Καρταχένα, μαζί με έναν ιερέα, τον Πέδρο Σάντσεθ ντε Ρέινα, καταδικάστηκαν σε φυλάκιση. Στις 11 Αυγούστου, δύο εβδομάδες πριν ο στόλος φύγει από το Σεντ Τζούλιανς, οι δυο τους μεταφέρθηκαν σε ένα μικρό κοντινό νησί και τους άφησαν να πεθάνουν. Περισσότεροι από σαράντα άλλοι συνωμότες, συμπεριλαμβανομένου του Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο, ήταν αλυσοδεμένοι για μεγάλο μέρος του χειμώνα και αναγκάστηκαν να εκτελέσουν τη σκληρή δουλειά της φροντίδας των πλοίων, της επισκευής της δομής τους και του καθαρισμού της σεντίνας.
Απώλεια του Σαντιάγο
Στα τέλη Απριλίου, ο Μαγγελάνος έστειλε το Σαντιάγο, με καπετάνιο τον Χουάν Σερράνο, από το Σεντ Τζούλιαν για να ανιχνεύσει προς τα νότια για ένα στενό. Την 3η Μαΐου, έφτασαν στις εκβολές ενός ποταμού που ο Σερράνο ονόμασε ποταμό Σάντα Κρουζ. Οι εκβολές λειτούργησαν σαν καταφύγιο και βρίσκονταν σε εξαιρετική τοποθεσία με φυσικούς πόρους, όπως ψάρια, πιγκουίνους και ξύλο.
Μετά μια εβδομάδα εξερεύνησης στη Σάντα Κρουζ, ο Σερράνο θέλησε να επιστρέψει στο Σεντ Τζούλιανς στις 22 Μαΐου, αλλά σκοτώθηκε από μια ξαφνική καταιγίδα, κατά την αναχώρησή του από το λιμάνι. Το Σαντιάγο ανατράπηκε από ισχυρούς ανέμους και ρεύματα πριν προσαράξει σε μια ράβδο άμμου. Όλο (ή σχεδόν όλο) το πλήρωμα κατάφερε να σκαρφαλώσει στην ακτή πριν ανατραπεί το πλοίο. Δύο άνδρες προσφέρθηκαν εθελοντικά να ξεκινήσουν με τα πόδια για τον Σεντ Τζούλιαν για να λάβουν βοήθεια. Μετά από 11 ημέρες σκληρής πεζοπορίας, οι άντρες έφτασαν στο Σεντ Τζούλιανς, εξαντλημένοι και αδυνατισμένοι. Ο Μαγγελάνος έστειλε μια ομάδα διάσωσης 24 ανδρών στη στεριά στη Σάντα Κρουζ.
Οι άλλοι 35 επιζώντες από το Σαντιάγο παρέμειναν στη Σάντα Κρουζ για δύο εβδομάδες. Απέτυχαν να ανακτήσουν προμήθειες από το ναυάγιο του Σαντιάγο, αλλά κατάφεραν να κτίσουν καλύβες και ν΄ανάψουν φωτιά. Τρέφονταν με οστρακοειδή και τοπική βλάστηση. Η ομάδα διάσωσης τους βρήκε όλους ζωντανούς αλλά εξαντλημένους. Επέστρεψαν στο Σεντ Τζούλιανς σώοι.
Μετακίνηση στη Σάντα Κρουζ
Αφού έμαθε για τις ευνοϊκές συνθήκες που βρήκε ο Σερράνο στη Σάντα Κρουζ, ο Μαγγελάνος αποφάσισε να μεταφέρει τον στόλο εκεί για τον υπόλοιπο μεσημβρινό χειμώνα. Μετά από σχεδόν ένα τετράμηνο στο Σεντ Τζούλιανς, ο στόλος αναχώρησε για τη Σάντα Κρουζ κάπου την 24η Αυγούστου. Θα έμεναν για έξι εβδομάδες στη Σάντα Κρουζ προτού συνεχίσουν την αναζήτησή τους για το στενό.
Στενό του Μαγγελάνου
Την 28η Οκτωβρίου, ο στόλος έφτασε σε ένα νησί στο στενό (πιθανόν το Σάντα Ίζαμπελ ή το νησί Ντάουσον), το οποίο μπορούσαν να περάσουν προς μία από τις δύο κατευθύνσεις. Ο Μαγγελάνος οδήγησε τον στόλο να χωριστεί για να εξερευνήσει τους αντίστοιχους δρόμους. Ήταν γραφτό να ανασυνταχθούν μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά το Σαν Αντόνιο δεν θα επέστρεφε ποτέ ξανά στον στόλο. Ενώ ο τελευταίος ανέμενε την επιστροφή του Σαν Αντόνιο, ο Γκονζάλο ντε Εσπινόζα οδήγησε ένα μικρό πλοίο στην εξερεύνηση περαιτέρω σημείων του στενού. Μετά από τρεις μέρες πλεύσης, έφτασαν στο τέλος του στενού και στο στόμιο του Ειρηνικού Ωκεανού. Μετά από άλλες τρεις μέρες, ο Εσπινόσα επέστρεψε. Ο Πιγκαφέττα γράφει ότι, στο άκουσμα της είδησης της ανακάλυψης του Εσπινόζα, ο Μαγγελάνος συγκινήθηκε. Τα υπόλοιπα τρία πλοία του στόλου ολοκλήρωσαν το ταξίδι στον Ειρηνικό μέχρι τις 28 Νοεμβρίου, μετά από εβδομάδες άκαρπης αναζήτησης για το Σαν Αντόνιο. Ο Μαγγελάνος έδωσε την ονομασία Ειρηνικός Ωκεανός στα νερά, λόγω της φαινομενικής ακινησίας τους. σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Descubrimiento_del_Estrecho_de_Magallanes.jpg/250px-Descubrimiento_del_Estrecho_de_Magallanes.jpg|μικρογραφία|250x250εσ| Ανακάλυψη του Στενού του Μαγγελάνου, ελαιογραφία του Άλβαρο Καζανόβα Ζεντένο. Το Σαν Αντόνιο απέτυχε να ενωθεί ξανά με τον υπόλοιπο στόλο του Μαγγελάνου στο στενό. Σε κάποια φάση άλλαξαν πορεία και γύρισαν στην Ισπανία. Οι αξιωματικοί του πλοίου κατέθεσαν αργότερα ότι είχαν φτάσει νωρίτερα από την προκαθορισμένη ώρα συνάντησης, αλλά αυτό είναι ασαφές. Ο πιλότος του Σαν Αντόνιο εκείνη την εποχή, Αλβάρο ντι Μεζκίτα, ήταν ξάδερφος του Μαγγελάνου και πιστός στον στρατηγό. Κατέβαλε προσπάθειες για επανένταξη στο στόλο, εκτοξεύοντας κανόνια και κάνοντας σήματα καπνού. Κάποια στιγμή κατατροπώθηκε σε μια άλλη απόπειρα ανταρσίας, αυτή τη φορά επιτυχημένη. Μαχαίρωσε τον καπετάνιο του Σαν Αντόνιο, Εστέβαο Γκόμεζ, και τον δέσμευσε για το υπόλοιπο του ταξιδιού. Ο Γκόμεζ ήταν γνωστό ότι είχε έτρεφε εχθρικά αισθήματα για τον Μαγγελάνο (όπως τεκμηριώνεται από τον Πιγκαφέττα, ο οποίος έγραψε ότι «ο Γκόμεζ... μισούσε υπερβολικά τον λοχαγό», επειδή ήλπιζε να χρηματοδοτηθεί η δική του αποστολή στις Μολούκες αντί του Μαγγελάνου. ). Λίγο πριν ο στόλος χωριστεί, είχαν τσακωθεί μαζί του για την επόμενη πορεία δράσης τους. Ενώ ο Μαγγελάνος και οι υπόλοιποι αξιωματικοί συμφώνησαν να συνεχίσουν δυτικά προς τις Μολούκες, υπολογίζοντας ότι οι 2-3 μήνες μερίδας τους θα επαρκούσαν για το ταξίδι, ο Γκόμες υποστήριξε ότι έπρεπε να επιστρέψουν στην Ισπανία με τον τρόπο που είχαν έρθει, για να συγκεντρώσουν περισσότερες προμήθειες για άλλο ταξίδι μέσα από το στενό.
Το Σαν Αντόνιο έφθασε στη Σεβίλλη περίπου έξι μήνες αργότερα, την 8η Μαΐου του 1521, με 55 επιζώντες. Ακολούθησε μια δίκη των ανδρών του πλοίου που διήρκεσε ένα εξάμηνο. Με τον Μεζκίτα να αποτελεί τον μοναδικό πιστό στην υπηρεσία του Μαγγελάνου, η πλειονότητα των μαρτυριών άφηνε μια κακή και ψευδή εικόνα των πράξεων του Μαγγελάνου. Συγκεκριμένα, δικαιολογώντας την ανταρσία στο Σεντ Τζούλιανς, οι άνδρες ισχυρίστηκαν ότι ο Μαγγελάνος είχε βασανίσει Ισπανούς ναυτικούς (κατά τη διάρκεια του ταξιδιού της επιστροφής πέρα από τον Ατλαντικό, ο Μεζκίτα βασανίστηκε, έτσι ώστε να υπογράψει δήλωση για τον σκοπό αυτό) και ισχυρίστηκαν ότι απλώς προσπαθούσαν να κάνουν τον Μαγγελάνο να ακολουθήσει τις βασιλικές εντολές. Εν τέλει, ουδείς από τους αντάρτες δεν αντιμετώπισε κατηγορίες στην Ισπανία. Η φήμη του Μαγγελάνου υπέφερε ως αποτέλεσμα, όπως και οι φίλοι και η οικογένειά του. Ο Μεζκίτα κρατήθηκε στη φυλακή για ένα χρόνο μετά τη δίκη, και η σύζυγος του Μαγγελάνου, Μπεατρίζ, έκοψε τους οικονομικούς πόρους της και τέθηκε σε κατ' οίκον περιορισμό, μαζί με τον γιο τους.
Η διάσχιση του Ειρηνικού
σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Sch%C3%B6ner_globe_1520_western_hemisphere.jpg/220px-Sch%C3%B6ner_globe_1520_western_hemisphere.jpg|μικρογραφία| Το δυτικό ημισφαίριο της υδρογείου του Γιοχάνες Σένερ, που δημιουργήθηκε το 1520, αντανακλά την εσφαλμένη αντίληψη των Ευρωπαίων για την εγγύτητα της Νότιας Αμερικής και της Ασίας. Ο Μαγγελάνος (μαζί με τους σύγχρονους γεωγράφους) δεν είχε καμία αντίληψη για την απεραντοσύνη του Ειρηνικού Ωκεανού. Νόμιζε ότι στην Νότια Αμερική και τα Νησιά των μπαχαρικών τους χώριζε μια μικρή θάλασσα, την οποία περίμενε να διασχίσει σε μόλις ένα τριήμερο ή τετραήμερο. Στην πραγματικότητα, πέρασε ένα τρίμηνο κι ένα εικοσαήμερο στη θάλασσα, πριν φτάσουν στο Γκουάμ και εν συνεχεία στις Φιλιππίνες.
Ο στόλος εισήλθε στον Ειρηνικό από το Στενό του Μαγγελάνου την 28η Νοεμβρίου του 1520, και αρχικά έπλευσε βόρεια, ακολουθώντας την ακτή της Χιλής. Στα μέσα Δεκεμβρίου, άλλαξαν την πορεία τους σε δυτικά-βορειοδυτικά. Ήταν άτυχοι, διότι αν η πορεία τους διέφερε ελαφρώς, θα μπορούσαν να είχαν συναντήσει μια σειρά από νησιά του Ειρηνικού που θα πρόσφεραν φρέσκο φαγητό και νερό, όπως τα νησιά του Αρχιπελάγους Χουάν Φερνάντες, οι νήσοι Μάρσαλ, το νησί του Πάσχα, τα νησιά Σοσιετέ, ή τις νήσους Μαρκέζας. Πάντως, συνάντησαν μόνο δύο μικρά ακατοίκητα νησιά κατά τη διάρκεια της διέλευσης, στα οποία δεν μπόρεσαν να φθάσουν, γι' αυτό και τα ονόμασαν νησιά Ινφορτουνάντας. Το πρώτο, που είδαν την 24η Ιανουαρίου, το ονόμασαν Σαν Πάμπλο (πιθανότατα το Πούκα-Πούκα). Το δεύτερο, το οποίο είδαν την 21η Φλεβάρη, ήταν πιθανότατα η νήσος Καρολίνα. Διέσχισαν τον Ισημερινό στις 13 Φεβρουαρίου.
Χωρίς να περιμένουνε ένα τόσο μακρύ ταξίδι, τα πλοία δεν ήταν εφοδιασμένα με επαρκή τροφή και νερό, και μεγάλο μέρος του κρέατος της φώκιας που είχαν αποθηκεύσει το σάπισε η ζέστη του Ισημερινού. Ο Πιγκαφέττα περιέγραψε την απελπιστική αυτή κατάσταση στο ημερολόγιό του:"Φάγαμε μόνο ένα παλιό μπισκότο που έγινε σκόνη, γεμάτο σκουλήκια, και βρωμούσε από τα κόπρανα που είχαν αφήσει οι αρουραίοι πάνω του την ώρα που καταβρόχθιζαν το καλό μπισκότο, και ήπιαμε νερό που ήταν κίτρινο και βρωμερό. Φάγαμε επίσης δέρμα βοδιού που βρισκόταν κάτω από το κατάστρωμα, για να μην σπάσει το κατάρτι: ήταν πολύ σκληρό λόγω του ήλιου, της βροχής και του ανέμου, και τα αφήσαμε για ένα τετραήμερο ή πενταήμερο σε θαλασσινά νερά, και μετά τα βάλαμε λίγο σε χόβολη, και έτσι τα φάγαμε. Επίσης το πριονίδι του ξύλου και οι αρουραίοι που κοστίζουν μισή κορώνα το καθένα, εξάλλου αρκετά από αυτά δεν έπρεπε να αποκτηθούν."Επιπλέον, οι περισσότεροι από τους άνδρες υπέφεραν από συμπτώματα σκορβούτου, του οποίου η αιτία ήταν ακατανόητη εκείνο τον καιρό. Ο Πιγκαφέττα ανέφερε ότι, από τους 166 άνδρες   που επιβιβάστηκαν στο πέρασμα του Ειρηνικού, 19 απεβίωσαν και «25 ή 30 αρρώστησαν από διάφορες ασθένειες». Ο Μαγγελάνος, ο Πιγκαφέττα και άλλοι αξιωματικοί δεν εμφάνισαν συμπτώματα σκορβούτου, τα οποία μπορεί να οφείλονταν στο ότι έτρωγαν κονσερβοποιημένο κυδώνι το οποίο (εν αγνοία τους) περιείχε την απαραίτητη βιταμίνη C για την προστασία από την ασθένεια.
Γκουάμ και Φιλιππίνες
Την 6η Μαρτίου του 1521, ο στόλος έφτασε στα νησιά Μαριάνες. Η πρώτη στεριά που εντόπισαν ήταν πιθανότατα το νησί Ρότα, αλλά τα πλοία δεν μπόρεσαν να προσσεγίσουν το σημείο και αντ' αυτού αγκυροβόλησαν 30 ώρες αργότερα στο Γκουάμ. Τους συνάντησαν ντόπιοι κάτοικοι της Τσαμόρο στο πρόα, ένα είδος κανό, άγνωστο τότε στην Ευρώπη. Δεκάδες Τσαμοριανοί επιβιβάστηκαν και άρχισαν να παίρνουν αντικείμενα από το πλοίο, όπως ξάρτια, μαχαίρια και σιδερένια αντικείμενα. Κάποια στιγμή υπήρξε σωματική αντιπαράθεση μεταξύ του πληρώματος και των ιθαγενών και τουλάχιστον ένας Τσαμοριανός σκοτώθηκε. Οι εναπομείναντες ντόπιοι τράπηκαν σε φυγή με τα αγαθά που είχαν αποκτήσει, παίρνοντας επίσης τη μπεργκαντίνα του Μαγγελάνου (το σκάφος του πλοίου που φυλάσσεται στο Τρινιντάντ) καθώς υποχωρούσαν. Για αυτήν την πράξη, ο Μαγγελάνος ονόμασε Νησί των Κλεφτών.
Οι Φιλιππίνες
Ο στόλος έφτασε στις Φιλιππίνες την 16η Μαρτίου και παρέμεινε εκεί μέχρι την 1η Μαΐου. Η αποστολή αποτέλεσε την πρώτη τεκμηριωμένη επαφή της Ευρώπης με τις Φιλιππίνες. Αν και ο σκοπός της αποστολής του Μαγγελάνου ήταν να βρει ένα πέρασμα μέσω της Νότιας Αμερικής προς τις Μολούκες και να γυρίσει στην Ισπανία με φορτία μπαχαρικών. Σ' αυτό το σημείο του ταξιδιού, ο Μαγγελάνος επιθυμούσε να προσηλυτίσει τις τοπικές φυλές στον Χριστιανισμό. Πράττοντας το παραπάνω, ο Μαγγελάνος ενεπλάκη τελικά σε μια τοπική πολιτική διαμάχη και άφησε την τελευταία του πνοή στις Φιλιππίνες, μαζί με δεκάδες ακόμη αξιωματικούς και πλήρωμα.
Την 16η Μαρτίου, μια εβδομάδα μετά την αναχώρησή του από το Γκουάμ, ο στόλος παρατήρησε για πρώτη φορά το νησί Σαμάρ και στη συνέχεια αποβιβάστηκε στο νησί Χομόνχον, το οποίο τότε δεν είχε κατοίκους. Συνάντησαν φιλικούς ντόπιους από το κοντινό νησί Σουλούαν και αντάλλαξαν προμήθειες μαζί τους. Πέρασαν σχεδόν δύο εβδομάδες στο Χομόνχον, για να ξεκουραστούν, ενώ μάζεψαν φρέσκο φαγητό και νερό, πριν φύγουν την 27η Μαρτίου. Το πρωί της επομένης (28 Μαρτίου), πλησίασαν το νησί Λιμασάβα και συνάντησαν μερικούς ντόπιους με κανό, οι οποίοι στη συνέχεια ειδοποίησαν πολεμικά πλοία Μπαλάντζι δύο τοπικών ηγεμόνων από το Μιντανάο που βρίσκονταν σε μια κυνηγετική αποστολή στη Λιμασάβα. Για πρώτη φορά στο ταξίδι, ο σκλάβος του Μαγγελάνου, Ενρίκε της Μαλάκκας, διαπίστωσε ότι μπορούσε να επικοινωνήσει με τους ιθαγενείς στη μαλαϊκή γλώσσα (μια ένδειξη ότι είχαν πράγματι ολοκληρώσει τον περίπλου και πλησίαζαν γνωστές χώρες). Αντάλλαξαν δώρα με τους ιθαγενείς (λαμβάνοντας πορσελάνινα βάζα ζωγραφισμένα με κινεζικά σχέδια) και αργότερα εκείνη την ημέρα παρουσιάστηκαν στους ηγέτες τους, Ράντζα Κολάμπου και Ράντζα Σιάβι. Ο Μαγγελάνος θα γινόταν «αδερφός αίματος» για τον Κολάμπου, κάνοντας μαζί του το τοπικό τελετουργικό συμπαγούς αίματος.
Ο Μαγγελάνος και οι άνδρες του παρατήρησαν ότι οι Ράτζα είχαν χρυσά στολίδια σώματος και σέρβιραν φαγητό σε χρυσές πιατέλες. Οι Ράτζοι τους είπαν ότι ο χρυσός ήταν άφθονος στις πατρίδες τους στο Μπουτουάν και στο Σουριγκάο, διαπιστώνοντας ότι οι ντόπιοι ήταν πρόθυμοι να τον ανταλλάξουν με σίδηρο σε ισοτιμία. Ενώ βρισκόταν στη Λιμασάβα, ο Μαγγελάνος έδωσε σε κάποιους από τους ιθαγενείς μια επίδειξη ισπανικής πανοπλίας, όπλων και πυροβολικού, από τα οποία προφανώς εντυπωσιάστηκαν.
Πρώτη λειτουργία
Την Κυριακή 31 Μαρτίου, ημέρα του Πάσχα, ο Μαγγελάνος και 50 από τους άνδρες του βγήκαν στην ξηρά της Λιμασάβας για να συμμετάσχουν στην πρώτη Καθολική Λειτουργία στις Φιλιππίνες, που τελέστηκε από τον ιερέα της αρμάδας. Ο Κολάμπου, ο αδελφός του (ο οποίος ήταν επίσης τοπικός ηγέτης) και άλλοι νησιώτες έλαβαν μέρος στην τελετή και ενδιαφέρθηκαν για τη θρησκεία τους. Μετά τη Λειτουργία, οι άνδρες του Μαγγελάνου ύψωσαν έναν σταυρό στον ψηλότερο λόφο του νησιού και αναοίνωσαν και επίσημα ότι η νήσος και ολόκληρο το αρχιπέλαγος των Φιλιππίνων ανήκαν στην Ισπανία.
Σεμπού
Στις 2 Απριλίου, ο Μαγγελάνος πραγματοποίησε μια διάσκεψη για να αποφασίσει την επόμενη πορεία δράσης του στόλου. Οι αξιωματικοί του τον παρότρυναν να κατευθυνθεί νοτιοδυτικά προς τις Μολούκες, αλλά αποφάσισε να κατευθυνθεί στις Φιλιππίνες.Την 3η Απριλίου, ο στόλος έπλευσε βορειοδυτικά από τη Λιμασάουα προς το νησί Σεμπού, για το οποίο ο Μαγγελάνος έμαθε από το Κολάμπου. Ο στόλος οδηγήθηκε στο Σεμπού από μερικούς από τους άνδρες του Κολάμπου. Είδαν το Σεμπού την 6η Απριλίου και άγγιξαν στεριά την επομένη. Το Σεμπού είχε τακτική επαφή με Κινέζους και Άραβες εμπόρους και συνήθως απαιτούσε από τους επισκέπτες να αποτίουν φόρο τιμής για να κάνουν εμπόριο. Ο Μαγγελάνος έπεισε τον ηγέτη του νησιού, Ράτζα Χουμάμπον, να παραιτηθεί από αυτήν την απαίτηση.
Όπως έπραξε και στη Λιμασάβα, ο Μαγγελάνος έκανε μια επίδειξη των όπλων του στόλου για να προκαλέσει την έκπληξη των ιθαγενών. Και αυτή την φορά έκανε κηρύγματα για τον Χριστιανισμό στους ντόπιους πληθυσμούς. Την 14η Απριλίου, ο Χουμαμπόν και η οικογένειά του βαφτίστηκαν Χριστιανοί και του έδωσαν μια εικόνα του Θείου Βρέφους. Τις ημέρες που ακολούθησαν, άλλοι τοπικοί αρχηγοί βαφτίστηκαν και συνολικά 2.200 άνθρωποι από το Σεμπού και άλλες κοντινές νήσους μεταστράφηκαν στον Χριστιανισμό.
Όταν ο Μαγγελάνος έμαθε ότι μια ομάδα στο νησί Μακτάν, με επικεφαλή τον Λάπου Λάπου, αντιστάθηκε στη χριστιανική μεταστροφή, διέταξε τους άντρες του να κάψουν τους οίκους τους. Ωστόσο, υνέχισαν να αντιστέκονται, και σις 26 Απριλίου ο Μαγγελάνος ενημέρωσε το συμβούλιο του ότι θα έφερνε ένα ένοπλο σώμα στο Μακτάν και θα τους υπότασσε υπό την απειλή της βίας.
Μάχη του Μακτάν
σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Magellans_death.jpg/220px-Magellans_death.jpg|μικρογραφία| Απεικόνιση καλλιτέχνη του 19ου αιώνα του θανάτου του Μαγγελάνου στα χέρια πολεμιστών Μακτάν. Ο Μαγγελάνος συγκέντρωσε μια δύναμη 60 ενόπλων από το πλήρωμά του για να αντιταχθεί στις δυνάμεις του Λάπου Λάπου. Κάποιοι άνδρες Σεμπουάνο ακολούθησαν τον Μαγγελάνο στο Μακτάν, αλλά ο Μαγγελάνος τους είπε να πάρουν μέρος στον αγώνα, αλλά απλώς να παρακολουθήσουν. Πρώτα έστειλε έναν απεσταλμένο στον Λάπου Λάπου, προσφέροντάς του μια τελευταία ευκαιρία να δεχτεί τον βασιλιά της Ισπανίας ως κυβερνήτη τους και να αποφύγει την αιματοχυσία. Ο Λάπου Λάπου αρνήθηκε. Ο Μαγγελάνος πήρε μαζί του 49 άνδρες στην ακτή, ενώ 11 παρέμειναν για την περιφρούρηση του στόλου. Αν και είχαν το πλεονέκτημα της σχετικά προηγμένης πανοπλίας και όπλων, οι δυνάμεις του Μαγγελάνου ήταν κατά πολύ περισσότερες. Ο Πιγκαφέττα υπολόγισε τον αριθμό των εχθρών γύρω στους 1.500. Οι δυνάμεις του Μαγγελάνου ανατράπηκαν και ηττήθηκαν με αποφασιστικότητα. Ο Μαγγελάνος πέθανε στη μάχη, μαζί με αρκετούς συντρόφους του, συμπεριλαμβανομένου του Κριστόβαο Ρεμπέλο, του νόθου υιού του Μαγγελάνου.
Σφαγή της 1ης Μαΐου
Μετά το θάνατο του Μαγγελάνου, οι υπόλοιποι άνδρες διεξήγαγαν εκλογές για να επιλέξουν έναν νέο αρχηγό για την αποστολή. Εξέλεξαν δύο συνδιοικητές: τον Ντουάρτε Μπαρμπόσα, τον κουνιάδο του Μαγγελάνου και τον Χουάν Σερράνο. Η διαθήκη του Μαγγελάνου ζητούσε την απελευθέρωση του σκλάβου του, Ενρίκε, αλλά ο Μπαρμπόσα και ο Σερράνο αποφάσισαν ότι έπρεπε να παραμείνει διερμηνέας γι' αυτούς και να ακολουθεί τις εντολές τους. Ο Ενρίκε είχε κάποια μυστική επικοινωνία με τον Χουμάμπον που σήμαινε ότι προδίδει τους Ισπανούς.
Την 1η Μαΐου, ο Χουμαμπόν κάλεσε τους άνδρες στην ξηρά για ένα μεγάλο γλέντι. Παρεβρέθηκαν σε αυτό περίπου 30 άνδρες, κυρίως αξιωματικοί, συμπεριλαμβανομένων των Σερράνο και Μπαρμπόσα. Προς το τέλος του γεύματος, ένοπλοι Σεμπουάνο μπήκαν στην αίθουσα και δολοφόνησαν τους Ευρωπαίους. Είκοσι επτά άνδρες σκοτώθηκαν. Ο Χουάν Σερράνο, ένας από τους νεοεκλεγείς συγκυβερνήτες, παρέμεινε ζωντανός και μεταφέρθηκε στην ακτή απέναντι στα ισπανικά πλοία. Ο Σερράνο παρακάλεσε τους άνδρες στο πλοίο να πληρώσουν τους Σεμπουάνο. Τα ισπανικά πλοία έφυγαν από το λιμάνι και ο Σερράνο πιθαναλογείται ότι σκοτώθηκε. Στον απολογισμό του, ο Πιγκαφέττα εικάζει ότι ο Ζάο Καρβάλιο, ο οποίος έγινε πρώτος στην διοίκηση απουσία των Μπαρμπαρόσα και Σερράνο, εγκατέλειψε τον Σερράνο (τον άλλοτε φίλο του) για να μπορέσει να παραμείνει επικεφαλής του στόλου.
Μολούκες
Με μόλις 115 επιζώντες, από τους 277 που είχαν αποπλεύσει από τη Σεβίλλη, αποφασίστηκε ότι ο στόλος δεν είχε αρκετούς άνδρες για να συνεχίσει την επιχείρηση με τρία πλοία. Στις 2 Μαΐου, το Κονσεπσιόν εκκενώθηκε και κάηκε. Με τον Καρβάλχο ως νέο στρατηγό, τα υπόλοιπα δύο πλοία, το Τρινιντάντ και το Βικτώρια, πέρασαν το επόμενο εξάμηνο πλεόντας στη Νοτιοανατολική Ασία ψάχνοντας τις Μολούκες. Στο δρόμο, σταμάτησαν σε πολλά νησιά, όπως το Μιντανάο και το Μπρουνέι. Την περίοδο εκείνη, συμμετείχαν σε πράξεις πειρατείας, συμπεριλαμβανομένης της ληστείας ενός τζόγκα με προορισμό την Κίνα από τις Μολούκες.
Ο Ελκάνο, ωστόσο, νίκησε και να αιχμαλώτισε τον Άτσε. Σύμφωνα με τον Σκοτ, ο Άτσε αφέθηκε ελεύθερος μετά την πληρωμή λύτρων. Μολαταύτα, ο Άτσε κράτησε έναν ισπανόφωνο Μαυριτανό στο πλήρωμα του Ελκάνο για να βοηθήσει το πλοίο στο δρόμο της επιστροφής στην Ισπανία, «ένας Μαυριτανός που καταλάβαινε κάτι από την καστιλιανική γλώσσα μας, ονόματι «Παζελούκαν». Η γνώση της ισπανικής γλώσσας διαδόθηκε στον Ινδικό Ωκεανό και ακόμη και στη Νοτιοανατολική Ασία μετά την κατάκτηση του Εμιράτου της Γρανάδας από την Καστίλη, η οποία ανάγκασε τους Ισπανόφωνους Μουσουλμάνους της Γρανάδας να μεταναστεύσουν σε όλο τον μουσουλμανικό κόσμο, μέχρι και την Ισλαμική Μανίλα.
Τα πλοία έφτασαν τελικά στις Μολούκες στις 8 Νοεμβρίου, όταν έφτασαν στο νησί Τιντόρε. Τους καλοσώρισε ο ηγέτης του νησιού, Αλ-Μανσούρ (γνωστός στους αξιωματικούς με το ισπανικό όνομα Αλμανζόρ ). Ο Αλμανζόρ ήταν ένας φιλικός οικοδεσπότης με τους άνδρες και έγινε αμέσως πιστός στον βασιλιά της Ισπανίας. Ένας εμπορικός σταθμός ιδρύθηκε στο Τιντόρε και οι άνδρες ξεκίνησαν να αγοράζουν τεράστιες ποσότητες γαρίφαλου με αντάλλαγμα αγαθά (ύφασμα, μαχαίρια και γυάλινα σκεύη).
Γύρω στις 15 Δεκεμβρίου, τα πλοία επιχείρησαν να αποπλεύσουν από το Τιντόρε, με φορτία γαρυφάλλων. Αλλά στο Τρινιντάντ, το οποίο είχε πολλές ρωγμές, διαπιστώθηκε ότι το πλοίο έμπαζε. Η αναχώρηση αναβλήθηκε ενώ οι άνδρες, με τη βοήθεια των κατοίκων, προσπάθησαν να βρουν και να επιδιορθώσουν τη διαρροή. Όταν αυτές οι προσπάθειες απέτυχαν, αποφασίστηκε ότι το Βικτώρια θα έφευγε για την Ισπανία μέσω μιας δυτικής διαδρομής, και ότι το Τρινιντάντ θα παρέμενε πίσω για κάποιο χρονικό διάστημα για να ανεφοδιαστεί, πριν κατευθυνθεί πίσω στην Ισπανία από μια ανατολική διαδρομή, που περιλαμβάνει μια χερσαία διάβαση που διασχίζει την αμερικανική ήπειρο. Πολλές εβδομάδες αργότερα, το Τρινιντάντ αναχώρησε και προσπάθησε να επιστρέψει στην Ισπανία μέσω της διαδρομής του Ειρηνικού. Η εν λόγω προσπάθεια απέτυχε. Το Τρινιντάντ καταλήφθηκε από Πορτογάλους και εν τέλει ναυάγησε σε μια καταιγίδα, ενώ βρισκόταν αγκυροβολημένο υπό τον έλεγχό τους.
Επιστροφή στην Ισπανία
Το Βικτώρια απέπλευσε μέσω της διαδρομής του Ινδικού Ωκεανού για την Ισπανία την 21η Δεκεμβρίου του 1521, με διοικητή τον Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο. Στις 6 Μαΐου 1522 το Βικτώρια σταμάτησε στο Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας, για να εφοδιαστεί με ρύζι. 20 μέλη του πληρώματος πέθαναν από ασσυτία μέχρι την 9η Ιουλίου του 1522, όταν ο Ελκάνο μπήκε στο πορτογαλικό Πράσινο Ακρωτήριο για να πάρει προμήθειες. Το πλήρωμα έμεινε έκπληκτο όταν έμαθε ότι η ημερομηνία ήταν στην πραγματικότητα 10 Ιουλίου, καθώς είχαν καταγράψει κάθε μέρα του ταξιδιού αυτού χωρίς καμία παράλειψη. Δεν είχαν πρόβλημα να κάνουν αγορές στην αρχή, χρησιμοποιώντας την διακαιολογία ότι επέστρεφαν στην Ισπανία από την Αμερική. Ωστόσο, ο Πορτογάλος συνέλαβε 13 μέλη του πληρώματος αφού ανακάλυψε ότι το Βικτώρια μετέφερε μπαχαρικά από τις Ανατολικές Ινδίες. Το πλοίο κατάφερε να ξεφύγει φορτωμένο με 26 τόνους μπαχαρικά (γαρύφαλλο και κανέλα).
Την 6η Σεπτεμβρίου του 1522, ο Ελκάνο και το υπόλοιπο πλήρωμα του ταξιδιού του Μαγγελάνου έφτασαν στο Σανλούκαρ δε Μπαραμέδα στην Ισπανία με το πλοίο Βικτώρια, σχεδόν τρία χρόνια μετά την αναχώρησή τους. Στη συνέχεια έπλευσαν προς τα πάνω προς τη Σεβίλλη και από εκεί στη στεριά στο Βαγιαδολίδ, όπου εμφανίστηκαν πριν τον Αυτοκράτορα.
Επιζώντες
Το Βικτώρια, το μοναδικό πλοίο που επέζησε και το μικρότερο καράβι του στόλου, επέστρεψε στο λιμάνι αναχώρησης μετά την ολοκλήρωση του πρώτου περίπλου της Γης, ενώ απέμειναν μόνο 18 άνδρες από τους αρχικούς 270 επέβαιναν στο πλοίο. Εκτός από τους Ευρωπαίους που Τιντόρε. Ο βασιλιάς Κάρολος πίεσε για να απελευθερωθούν 12 άνδρες που κρατούνταν αιχμάλωτοι από Πορτογάλους στο Πράσινο Ακρωτήριο και στο τέλος επιστράφηκαν στην Ισπανία σε μικρές ομάδες κατά τη διάρκεια του επόμενου έτους. Ήταν: Μεταξύ 1525 και 1526, οι επιζώντες του Τρινιντάντ, οι οποίοι ήταν αιχμάλωτοι των Πορτογάλων στις Μολούκες, μεταφέρθηκαν σε μια φυλακή στην Πορτογαλία και τελικά αφέθηκαν ελεύθεροι έπειτα από επτάμηνη διαπραγμάτευση. Μόνο πέντε επέζησαν: Οι ακόλουθοι πέντε άνδρες πιστεύεται ότι διξήγαγαν τον περίπλου με επιτυχία, μια και απεβίωσαν αφού το Βικτώρια και το Τρινιντάντ διέσχισαν τις γραμμές του στόλου στο εξερχόμενο ταξίδι τους.
Γραπτοί απολογισμοί για τον περίπλου
σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Maximiliani_Transyluani_Caesaris_a_secretis_Espistola_Roma_1523.png/220px-Maximiliani_Transyluani_Caesaris_a_secretis_Espistola_Roma_1523.png|μικρογραφία|Εξώφυλλο της ρωμαϊκής έκδοσης του Μαξιμιλιανού Τρανσυλβάνου De Moluccis Insulis... . Αρχικά δημοσιεύτηκε στην Κολωνία τον Ιανουάριο του 1523, ήταν η πρώτη αφήγηση της αποστολής του Μαγγελάνου που εμφανίστηκε σε έντυπη μορφή. Το περιοδικό του Αντόνιο Πιγκαφέττα, που αργότερα δημοσιεύτηκε ως Αναφορά του πρώτου ταξιδιού γύρω από τον κόσμο, είναι η βασική πηγή για τα περισσότερα που γνωρίζουμε για την αποστολή του Μαγγελάνου. Η πρώτη έντυπη αναφορά (δευτερογενής πηγή) του περίπλου ήταν μια επιστολή που έγραψε ο Μαξιμιλιανός Τρανσυλβάνος, συγγενής του χορηγού Κρίστοφερ ντι Άρο, ο οποίος πήρε συνεντεύξεις από επιζώντες το 1522 και δημοσίευσε τον απολογισμό του το 1523 με τον τίτλο Οι Νήσοι Μολούκες.... Αρχικά δημοσιεύτηκε στα λατινικά, άλλες εκδόσεις εμφανίστηκαν αργότερα στα ιταλικά, ισπανικά και αγγλικά.
Υπάρχει, δε, ένα σωζόμενο χρονικό από τον Πέτρο Μάρτυ της Ανγκιέρα, που γράφτηκε στα ισπανικά το 1522 ή το 1523, λανθασμένα, και στη συνέχεια δημοσιεύτηκε ξανά το 1530.
Μια άλλη αξιόπιστη δευτερογενής πηγή είναι το χρονικό του 1601 και η μεγαλύτερη έκδοση του 1615, και τα δύο από τον Ισπανό ιστορικό Αντόνιο ντ' Ερρέρα ι Τορντεσίλλας. Ο απολογισμός του Ερρέρα είναι ακόμη πιο ακριβής, καθώς είχε πρόσβαση σε ισπανικές και πορτογαλικές πηγές που δεν υπάρχουν πουθενά σήμερα, κυρίως στις σημειώσεις και τα έγγραφα πλοήγησης του Αντρές ντι σαν Μαρτίν. Ο Σαν Μαρτίν, ο επικεφαλής καπετάνιο-κοσμογράφος (αστρολόγος) της Αρμάδα, εξαφανίστηκε στη σφαγή του Σεμπού την 1η Μαΐου 1521.
Εκτός από το σωζώμενο ημερολόγιο του Πιγκαφέττα, άλλα 11 μέλη του πληρώματος διατήρησαν γραπτούς λογαριασμούς του ταξιδιού:
Μεταγενέστερες αποστολές
Δεδομένης της ανυπαρξίας καθορισμένου όριο προς τα ανατολικά, το 1524 και τα δύο βασίλεια προσπάθησαν να βρουν την ακριβή τοποθεσία του αντιμεσημβρινού του Τορδεσίλλα, που θα διαιρούσε τον κόσμο σε δύο ίσα ημισφαίρια και θα έφερνε λύση στο «Πρόβλημα των Μολούκων». Ένα συμβούλιο συνεδρίασε πάμπολλες φορές, αλλά δεν κατέληξε σε συμφωνία: οι γνώσεις εκείνη την εποχή ήταν ανεπαρκείς για τον ακριβή υπολογισμό του γεωγραφικού μήκους, και το καθένα παρέδωσε τα νησιά στους κυρίαρχούς τους.
Το 1525, αμέσως μετά την επιστροφή της εκστρατείας του Μαγγελάνου, ο Κάρολος Ε' έστειλε μια αποστολή με επικεφαλής τον Γκαρσία Χοφρέ ντι Λοχίσα για να καταλάβει τις Μολούκες, ισχυριζόμενος ότι βρίσκονταν στη ζώνη της Αλεξανδρινής γραμμής. Αυτή η αποστολή περιελάμβανε τους πιο αξιόλογους Ισπανούς θαλασσοπόρους, συμπεριλαμβανομένου του Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο, ο οποίος, μαζί με πολλούς ακόμη ναυτικούς, απεβίωσε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, και τον νεαρό Αντρές ντι Ουρντανέτα. Ήταν δύσκλο να φτάσουν στις Μολούκες, ελλιμενιζμένοι στο Τιντόρε. Οι Πορτογάλοι είχαν ήδη εγκατασταθεί στο κοντινό Τερνάτε και τα δύο έθνη αψιμαχούσαν σχεδόν 10 έτη για την κατοχή, η οποία εξακολουθούσε να καταλαμβάνεται από αυτόχθονες πληθυσμούς. Μια συμφωνία επιτεύχθηκε μόνο με τη Συνθήκη της Σαραγόσα, που υπογράφηκε το 1529 μεταξύ της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. Ανέθεσε τις Μολούκες στην Πορτογαλία και τις Φιλιππίνες στην Ισπανία.
Το 1565, ο Αντρές ντι Ουρντανέτα ανακάλυψε τη διαδρομή Μανίλα-Ακαπούλκο.
Επιστημονικά επιτεύγματα
Η αποστολή του Μαγγελάνου ήταν η πρώτη που έκανε τον περίπλου του πλανήτη και η πρώτη που πλοηγήθηκε στο στενό της Νότιας Αμερικής που συνδέει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό. Το όνομα του Μαγγελάνου για τον Ειρηνικό υιοθετήθηκε και από άλλους Ευρωπαίους.
Το πλήρωμα του Μαγγελάνου παρατήρησε πολλά ζώα που ήταν εντελώς καινούρια για την ευρωπαϊκή επιστήμη, συμπεριλαμβανομένης μιας «καμήλας χωρίς καμπούρες», η οποία πιθανώς ήταν ένα γουανάκο, του οποίου η γεωγραφική εξάπλωση φτάνει μέχρι τη Γη του Πυρός. Τα ενδιαιτήματα των λάμα,των βικουνιών και αλπακά βρίσκονταν στις Άνδεις. Μια μαύρη «χήνα» που έπρεπε να την ξεφλουδίσουν αντί να την μαδήσουν ήταν ένας πιγκουίνος.
Η πλήρης έκταση του πλανήτη έγινε αντιληπτή, αφού το ταξίδι τους ήταν 14.460 ισπανικές λεύγες ( δηλαδή 60.440 χλμ.). Η παγκόσμια αποστολή οδήγησε στην δημιουργία μιας Διεθνούς Γραμμής Ημερομηνίας. Κατά την άφιξη στο Πράσινο Ακρωτήριο, το πλήρωμα έμαθε έκπληκτο ότι η ημερομηνία του πλοίου στις 9 Ιουλίου 1522 ήταν μία ημέρα πίσω από την τοπική ημερομηνία της 10ης Ιουλίου του 1522, αν και είχαν καταγράψει κάθε μέρα του ταξιδιού χωρίς να παραλείψουν καμία. Έχασαν μια μέρα, επειδή ταξίδεψαν δυτικά κατά τη διάρκεια του περίπλου τους στην υδρόγειο, στην ίδια κατεύθυνση με τη φαινομενική κίνηση του ήλιου στον ουρανό. Αν και ο Κούρδος γεωγράφος Αμπουλφέντα (1273–1331) είχε προβλέψει ότι οι ταξιδιώτες θα συσσώρευαν μια ημέρα αντιστάθμισης, ο καρδινάλιος Γκασπάρο Κονταρίνι ήταν ο πρώτος Ευρωπαίος που έδωσε μια ορθή εξήγηση της διαφοράς της ώρας.
Πεντακοσιαστή επέτειος
Το 2017, η Πορτογαλία υπέβαλε αίτηση στην UNESCO για να τιμήσει τον περίπλου. Η πρόταση ήταν να δημιουργηθεί ένα Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς που θα φέρει το όνομα «Διαδρομή του Μαγγελάνου». Το 2019 αυτό αντικαταστάθηκε από κοινή αίτηση εκ μέρους της Πορτογαλίας και της Ισπανίας.
Σύμφωνα με τον 500ό εορτασμό της άφιξης του Μαγγελάνου στις Φιλιππίνες το 2021, η Εθνική Επιτροπή των 500 Ετών θα κάνει ιερούς χώρους τα σημεία στα οποία αγκυροβόλησε ο στόλος.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
αριστερά|χωρίς-πλαίσιο|26x26εσ
Κατηγορία:Ιστορία της Χιλής Κατηγορία:Ιστορία της Βραζιλίας Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ισπανικά (es) Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Γαλλικά (fr) Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Πορτογαλικά (pt) Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις Κατηγορία:Ιστορία της Ισπανίας
Ουίλιαμ Μάρντοκ
Ο Ουίλιαμ Μάρντοκ (William Murdoch ή Murdock, 21 Αυγούστου 1754 – 15 Νοεμβρίου 1839) ήταν Σκωτσέζος μηχανικός και εφευρέτης.
Ο Μάρντοκ προσλήφθηκε από την εταιρεία Μπούλτον και Βατ (Boulton and Watt) και εργάστηκε γι' αυτούς στην Κορνουάλη ως δημιουργός ατμομηχανών επί 10 χρόνια, περνώντας τον περισσότερο χρόνο της ζωής του στο Μπέρμιγχαμ της Αγγλίας. Έκανε εφευρέσεις και καινοτομίες που αφορούσαν τις ατμομηχανές και το σπίτι του ήταν ένα από τα πρώτα στον κόσμο που φωτίστηκαν με φωταέριο. Επίσης εργάστηκε πάνω στα πρώτα βρετανικά τροχήλατα πλοία που διέσχιζαν τη Μάγχη και έκανε μία σειρά ανακαλύψεων στη χημεία.
Βιογραφία
Ο Ουίλιαμ Μάρντοκ γεννήθηκε σ' ένα μικρό χωριό κοντά στο Κάμνοκ, στο Ανατολικό Έιρσερ της Σκωτίας. Ήταν το τρίτο από τα επτά παιδιά της οικογένειας και ο πρώτος γιος που επέζησε πέραν της παιδικής ηλικίας. Διακρίθηκε στα μαθηματικά και επιπλέον έμαθε πρακτικά τις αρχές της μηχανικής, δουλεύοντας και κάνοντας πειραματισμούς με μέταλλο και ξύλο βοηθώντας τον πατέρα του.
Το 1763 μαζί με τον πατέρα του έφτιαξε ένα «ξύλινο άλογο». Υπάρχουν επίσης αναφορές ότι στα νιάτα του ο Μάρντοκ ήταν υπεύθυνος για την κατασκευή μίας γέφυρας στον ποταμό Νάιθ. Αυτό ενδεχομένως να προέρχεται από το έργο του πατέρα του στην κατασκευή μίας γέφυρας το 1774, όπου πιθανότατα να συμμετείχε και ο Ουίλιαμ.
Το 1777, σε ηλικία 23 ετών, ο Μάρντοκ περπάτησε μέχρι το Μπέρμιγχαμ, μία απόσταση άνω των 480 χιλιομέτρων, για να ζητήσει δουλειά από τον Τζέιμς Βατ, τον γνωστό κατασκευαστή ατμομηχανών. Ενώ συζητούσε μαζί του, ο Μάρντοκ αισθανότανε τόση νευρικότητα που του έπεσε το καπέλο απ' το χέρι. Ο θόρυβος που έκανε το καπέλο πέφτοντας στο πάτωμα ήτανε τόσο ασυνήθιστος, που ο Τζέιμς Βατ και ο συνέταιρός του, Μάθιου Μπούλτον, ρωτήσανε ξαφνιασμένοι γιατί έκανε τέτοιο θόρυβο το καπέλο. Τότε ο Μάρντοκ τούς είπε ότι το καπέλο ήταν ξύλινο και πως το είχε φτιάξει ο ίδιος στο σπίτι, πάνω στον τόρνο του πατέρα του. Αυτό έκανε μεγάλη εντύπωση κι έτσι ο Μάρντοκ προσλήφθηκε στην εταιρεία Μπούλτον και Βατ.
Η παρουσία του στο εργοστάσιο αποδείχθηκε επωφελής, γιατί διαρκώς επινοούσε κάτι καινούργιο που απλοποιούσε τη δουλειά. Πολλές εφευρέσεις του έγιναν δεκτές από την επιχείρηση που τον έστειλε στην Κορνουάλη για να διευθύνει ένα υποκατάστημα. Οι μηχανές της Μπούλτον και Βατ χρησιμοποιούνταν για την άντληση νερού από τα ορυχεία κασσίτερου και συνεπώς η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα των μηχανών ήταν πολύ σημαντικός παράγοντας για την ποσότητα του κασσίτερου και τα έσοδα από την εξόρυξή του.
Εκείνη την εποχή στην Κορνουάλη υπήρχαν διάφοροι κατασκευαστές μηχανών που ανταγωνίζονταν μεταξύ τους. Ως εκ τούτου υπήρχε μεγάλη αντιγραφή των μηχανικών καινοτομιών καθώς και παραβίαση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Έτσι ο Μάρντοκ καλούνταν να συντάξει εκθέσεις για να αντιμετωπιστούν νομικά οι ανταγωνιστές της Μπούλτον και Βατ. Όμως είναι σχεδόν βέβαιο ότι η σύμβαση του Μάρντοκ, όπως κι εκείνες των άλλων υπαλλήλων της Μπούλτον και Βατ, διευκρίνιζε ότι οι εφευρέσεις του ήταν διανοητική ιδιοκτησία των εργοδοτών του, και συχνά ήταν αυτοί που ωφελούνταν από τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας αυτών των εφευρέσεων.
Το 1792 ο Μάρντοκ άρχισε να πειραματίζεται με το φωταέριο. Στην αρχή γέμισε μία μεταλλική θήκη με αέριο, το οποίο προερχόταν από την καύση κάρβουνου. Στη θήκη στερέωσε ένα δακτύλιο με πολλές τρύπες και από κάθε τρύπα πέρασε ένα σιδερένιο σωλήνα, που έβγαινε μέσα από τη θήκη. Άναψε το αέριο και έφτιαξε λάμπα για τον εαυτό του. Αργότερα γέμισε ένα δοχείο με αέριο και το χρησιμοποίησε σαν φανάρι στο σκοτεινό δρόμο τη νύχτα.
Ο Μάρντοκ όμως δεν είχε ικανοποιηθεί ακόμη από τα πειράματά του. Από τον κήπο όπου έκαψε το κάρβουνο, πέρασε ένα σωλήνα μέσα στο σπίτι του. Έτσι, το σπίτι του ήταν το πρώτο που είχε παντού φωτισμό με φωταέριο.
Οι γείτονες στην αρχή αντίκρυσαν την καινοτομία με σκεπτικισμό και ειρωνική διάθεση. Δεν άργησαν όμως να καταλάβουν ότι ο Μάρντοκ είχε πραγματοποιήσει μία πρωτογνώριστη πρόοδο, εξαιρετικά αποτελεσματική και ικανοποιητική, αφού με το φωταέριο το σπίτι απαλλασσόταν από τη συνηθισμένη μυρωδιά και αβολιά της λάμπας του πετρελαίου και των κεριών. Ο Μάρντοκ εγκατέστησε έπειτα το φωταέριο στο σπίτι του εργοδότη του και το 1802, ως μέρος των δημόσιων εορτασμών για τη Συνθήκη της Αμιένης, έκανε δημόσια επίδειξη φωτίζοντας το εξωτερικό του εργοστασίου των Μπούλτων και Βατ. Εκτός από τα οφέλη του φωτισμού, η διαδικασία παραγωγής του φωταερίου έδωσε μία σειρά από άλλες ουσίες οι οποίες εν συνεχεία έγιναν αντικείμενο εκμετάλλευσης με επιτυχία (μεταξύ αυτών η αμμωνία, η φαινόλη κ.α.).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Σκωτσέζοι
Ο πατέρας της οικογένειας (Ντιντερό)
Ο πατέρας της οικογένειας (γαλλικός τίτλος: Le Père de Famille) είναι πεντάπρακτο αστικό δράμα σε πεζό του Ντενί Ντιντερό που γράφτηκε το 1758 και παρουσιάστηκε στο Παρίσι στην Κομεντί Φρανσαίζ το 1761. Η αρχική έκδοση του έργου συνοδεύτηκε από τον Λόγο για τη Δραματική Ποίηση, ένα δοκίμιο του Ντιντερό για το θέατρο.
Η πρώτη παράσταση του έργου σηματοδοτεί την είσοδο του αστικού δράματος στη γαλλική σκηνή. Ο Ντιντερό δεν έκρυψε τις μεγάλες ελπίδες που είχε στο έργο. Ο πατέρας της οικογένειας «έπρεπε να δημιουργήσει ένα νέο είδος, το οποίο θα ήταν ευρύτερο, πιο γόνιμο, το μόνο αληθινό και σοβαρό θεατρικό είδος», με στόχο του τη διδαχή του κοινού μέσα από τη συγκίνηση και τη διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού.
Ο Ντιντερό ανέφερε ότι το έργο περιέχει μερικώς αυτοβιογραφικά στοιχεία, ο χαρακτήρας του Σαιντ-Αλμπέν αναφέρεται στην ιστορία του πάθους του ίδιου για τη σύζυγό του πριν την παντρευτεί.
Υπόθεση
Ο Σαιντ-Αλμπέν, ένας νεαρός άνδρας καλής οικογένειας, ερωτεύεται τη Σοφί, μια ταπεινή εργάτρια άγνωστης καταγωγής. Ο πατέρας του, ο χαρακτήρας του τίτλου, αντιτίθεται σ'αυτόν τον γάμο και ο θείος του, διοικητής της περιοχής και πολύ συντηρητικός, προσπαθεί να κλείσει τη Σοφί στο μοναστήρι. Για να βοηθήσει το ζευγάρι, η Σεσίλ, αδερφή του Σαιντ-Αλμπέν, κρύβει τη Σοφί στο σπίτι τους κατόπιν συνεννόησης με τον Ζερμέιγ, γιο ενός φίλου της οικογένειας με τον οποίο έχει δεσμό.
Όταν ο πατέρας ανακαλύπτει την ανυπακοή των παιδιών του, τρομάζει. Η όλη κατάσταση επιδεινώνεται από τον κακοπροαίρετο θείο. Όταν όμως ο θείος έρχεται αντιμέτωπος με τη νεαρή γυναίκα αυτοπροσώπως, συνειδητοποιεί ότι είναι ανιψιά του. Με το ζήτημα της καταγωγής της λυμένο, ο νεαρός είναι ελεύθερος να παντρευτεί τη Σοφί, η Σεσίλ είναι ελεύθερη να παντρευτεί τον Ζερμέιγ και ο πατέρας καλωσορίζει τα παιδιά του με ανοιχτές αγκάλες.
Το 1761 και το 1763, εκδόθηκαν δύο παρωδίες του έργου από τους θεατρικούς συγγραφείς Αντουάν-Αλεξάντρ-Ανρί Πουανσινέ και Ζαν Νουγκαρέ.
Λόγος για τη Δραματική Ποίηση
Με τον Πατέρα της οικογένειας, που ήταν το δεύτερο θεατρικό έργο του Ντιντερό μετά το Ο νόθος γιος του 1757, ο συγγραφέας προσδοκούσε να αναγεννήσει το θέατρο της εποχής του με σκοπό τη διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού. Έτσι, όπως και οι Συνομιλίες για τον Νόθο γιό που συνόδευσαν το πρώτο του έργο, ο Πατέρας της οικογένειας εκδόθηκε με μια πραγματεία για το θέατρο με τίτλο Λόγος για τη Δραματική Ποίηση, όπου εισάγει το είδος του αστικού δράματος.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ντενί Ντιντερό Κατηγορία:Γαλλικά θεατρικά έργα
Βεατρίκη του Ρετέλ
Η Βεατρίκη του Ρετέλ (1130 - 30 Μαρτίου 1185) από τον Οίκο του Βιτρύ, ήταν Γαλλίδα ευγενής και βασίλισσα της Σικελίας ως τρίτη σύζυγος του Βασιλέως της Σικελίας Ρογήρου Β΄.
Βιογραφία
Η Βεατρίκη του Ρετέλ ήταν η μεγαλύτερη κόρη του Γκυτιέ των Βιτρύ κόμη του Ρετέλ (1158 - 1171) και της Βεατρίκης του Ναμύρ, κόρης του Γοδεφρείδου Α΄ κόμη του Ναμύρ.
Οικογένεια
Παντρεύτηκε τον βασιλιά της Σικελίας Ρογήρο Β΄ στον τρίτο του γάμο (1151), παρέμεινε βασίλισσα τρία χρόνια έως τον θάνατο του Ρογήρου (26 Φεβρουαρίου 1154). Η Βεατρίκη ήταν μόλις τρεις βδομάδες έγκυος όταν πέθανε ο σύζυγος της, η κόρη τους
Η Βεατρίκη έζησε 31 χρόνια ακόμα μετά τον σύζυγό της, αλλά δεν υπάρχει καμιά πληροφορία ότι παντρεύτηκε ξανά. Η κόρη της Κωνσταντία κλείστηκε σε μοναστήρι ύστερα από προφητεία ότι "ο γάμος της θα κατέστρεφε το βασίλειο", ελευθερώθηκε έναν χρόνο πριν τον θάνατο της μητέρας της (1184). Η Κωνσταντία Ωτβίλ έγινε Αυτοκράτειρα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (1191) και βασίλισσα της Σικελίας (1194).
Πηγές
Κατηγορία:Βασίλισσες της Σικελίας Κατηγορία:Οίκος του Βιτρύ
Μαργαρίτα του Άνχαλτ-Κέτεν
H Μαργαρίτα, γερμ. Margaret von Anhalt-Köthen (12 Νοεμβρίου 1494 - 7 Οκτωβρίου 1521) από τον Οίκο των Ασκάνια ήταν κόρη του πρίγκιπα του Άνχαλτ-Κέτεν και με τον γάμο της έγινε εκλέκτορας της Σαξονίας.
Βιογραφία
Ήταν η δεύτερη κόρη του Βάλντεμαρ ΣΤ΄ πρίγκιπα του Άνχαλτ-Κέτεν και της Μαργαρίτας, κόρης του Γκύντερ ΛΣΤ΄ κόμη του Σβάρτσμπουργκ-Μπλάνκενμπουργκ.
Παραπομπές
Κατηγορία:Οίκος των Ασκάνια Κατηγορία:Δούκισσες της Σαξονίας
Φράνκλιν Σάφνερ
Ο Φράνκλιν Τζέιμς Σάφνερ (Franklin James Schaffner, 30 Μαΐου 1920 – 2 Ιουλίου 1989) ήταν Αμερικανός σκηνοθέτης του κινηματογράφου, της τηλεοράσεως και του θεάτρου. Βραβεύθηκε με «Όσκαρ» Καλύτερης Σκηνοθεσίας για την ταινία του Πάττον, ο θρύλος της Νορμανδίας (1970), ενώ είναι γνωστός και για τις ταινίες Ο Πλανήτης των πιθήκων (1968), Νικόλαος και Αλεξάνδρα (1971), Ο Πεταλούδας (1973) και Ανθρωποκυνηγητό σε δυο ηπείρους (The Boys from Brazil, 1978). Διετέλεσε πρόεδρος του «Directors Guild of America» (του συνδικαλιστικού οργάνου των Αμερικανών σκηνοθετών) τη διετία 1987-1989.
Τα πρώτα χρόνια
Ο Φράνκλιν Τζ. Σάφνερ γεννήθηκε στο Τόκιο της Ιαπωνίας ως γιος Αμερικανών ιεραποστόλων, της Σάρα Χόρτιν, το γένος Σουόρντς, και του Πωλ Φράνκλιν Σέφερ. Με τη μητέρα του ο Φράνκλιν Τζέιμς επέστρεψε στις ΗΠΑ όταν ήταν 5 ετών, μετά τον θάνατο του πατέρα του, και εγκαταστάθηκαν στο Λάνκαστερ της Πενσυλβάνια. Ο Σάφνερ έπαιξε τον ρόλο του κ. Ντάρσυ σε μια σχολική παράσταση του Περηφάνια και Προκατάληψη. Τελείωσε τη μέση εκπαίδευση ως ο πρώτος μαθητής στην τάξη του (valedictorian).
Κατόπιν ο Φράνκλιν Τζ. απεφοίτησε από το Κολέγιο Franklin & Marshall στο Λάνκαστερ. Και εδώ ανέπτυξε δραστηριότητα στο θεατρικό πρόγραμμα, εμφανιζόμενος σε 11 διαφορετικά έργα. Στη συνέχεια άρχισε να σπουδάζει νομική στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, αλλά οι σπουδές του διακόπηκαν εξαιτίας της υπηρεσίας του στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, σε αμφίβιες δυνάμεις στην Ευρώπη, στη Βόρεια Αφρική και, προς το τέλος του πολέμου, στον Ειρηνικό Ωκεανό για το Γραφείο Στρατηγικών Υπηρεσιών.
Στην τηλεόραση
Μεταπολεμικώς, ο Σάφνερ γνώρισε τη σκηνοθεσία ως βοηθός σκηνοθέτη σε μια σειρά ντοκιμαντέρ με τίτλο The March of Time. Μετά έγινε σκηνοθέτης στο τμήμα ειδήσεων και δημόσιων υποθέσεων του τηλεοπτικού δικτύου CBS.
Το 1950 σκηνοθέτησε το 1ο επεισόδιο της σειράς Ford Theatre με τίτλο «Ο προδότης». Επίσης δημιούργησε προσαρμογές της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων και του Νησιού των θησαυρών. Λίγα χρόνια αργότερα ήρθαν και οι πρώτες τιμητικές διακρίσεις, καθώς κέρδισε τρία Βραβεία Έμμυ Ζώνης Υψηλής Τηλεθέασης, ένα το 1955 για το επεισόδιο «Twelve Angry Men» της σειράς Studio One και δύο (τηλεοπτικής προσαρμογής και σκηνοθεσίας) το 1956 για την τηλεοπτική μεταφορά του θεατρικού έργου The Caine Mutiny Court Martial.
Υπήρξε ο αρχικός σκηνοθέτης της σειράς The Defenders, για την οποία κέρδισε το 1961 ένα τέταρτο «Έμμυ».
Στο βασίλειο των τηλεοπτικών δικτύων ο Σάφνερ γνώρισε ευρύτατη αποδοχή από τους τηλεκριτικούς για την πρωτοποριακή συνεργασία του με την «Πρώτη Κυρία» των ΗΠΑ Ζακλίν Κέννεντι στην παραγωγή A Tour of the White House with Mrs. John F. Kennedy, εκπομπή που προβλήθηκε την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου το 1962 και είχε πάνω από 80 εκατομμύρια τηλεθεατές.
Στον κινηματογράφο
Τον Ιανουάριο του 1960 ο Σάφνερ υπέγραψε μια συμφωνία να σκηνοθετήσει πολλές ταινίες για λογαριασμό της εταιρείας Columbia Pictures. Τον Μάιο του 1961 ωστόσο υπέγραψε για να γυρίσει την ταινία A Summer Place στην 20th Century Fox, που όμως δεν έγινε. Αντί αυτής ο Σάφνερ σκηνοθέτησε ταινία για την τηλεόραση, τη The Good Years (1962) με τον Χένρι Φόντα και τη Λουσίλ Μπολ. Η πρώτη κινηματογραφική ταινία του Σάφνερ ήταν τελικώς το The Stripper (1963) της 20th Century, βασισμένο σε θεατρικό έργο του Γουίλιαμ Ινγκ και με πρωταγωνίστρια την Τζοάν Γούντγουορντ. Η ταινία είχε καλές κριτικές, αλλά δεν σημείωσε εμπορική επιτυχία.
Ταξίδεψε ως τη Μεγάλη Βρετανία για να σκηνοθετήσει το The Double Man (1967) με τον Γιουλ Μπρίνερ, αλλά αργότερα παραδέχθηκε ότι γύρισε αυτή την ταινία «για τα χρήματα».
Η εποχή της μέγιστης ακμής του σκηνοθέτη αρχίζει με την τεράστια εμπορική και κριτική επιτυχία της ταινίας Ο Πλανήτης των πιθήκων (1968, 20th Century Fox) με πρωταγωνιστή και πάλι τον Τσάρλτον Ίστον. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους υπογράφει και πάλι συμφωνία για τρεις ταινίες με την Columbia, αλλά και πάλι η επόμενη ταινία του ήταν με την 20th Century Fox: το Πάττον, ο θρύλος της Νορμανδίας (1970), επική βιογράφηση του στρατηγού Τζωρτζ Σμιθ Πάττον με τον Τζορτζ Σι Σκοτ στον ομώνυμο ρόλο. Εκτός από την εμπορική επιτυχία του έργου, ο Σάφνερ βραβεύθηκε και με το «Όσκαρ» Καλύτερης Σκηνοθεσίας εκείνου του έτους.
Ακολούθησε η ακριβή παραγωγή Νικόλαος και Αλεξάνδρα (1971) με θέμα τα τελευταία χρόνια της ζωής του τελευταίου Τσάρου της Ρωσίας και της συζύγου του, που όμως δεν είχε εμπορική επιτυχία. Η επόμενη ταινία διατηρεί κάτι από το επικό ύφος των δύο προηγούμενων χωρίς να έχει επικό θέμα: είναι ο Πεταλούδας (1973) με τους Στηβ ΜακΚουήν και Ντάστιν Χόφμαν, που γνώρισε σημαντική επιτυχία. Το 1971 ο σκηνοθέτης είχε δηλώσει ότι οι ταινίες του «είναι σχεδόν πάντοτε με θέμα ανθρώπους που βρίσκονται εκτός του τόπου και της εποχής τους.»
Ο Σάφνερ συνεργάσθηκε και πάλι με τον Τζορτζ Σι Σκοτ στην ταινία του Οργισμένα κύματα (1977), που είναι βασισμένη στο μυθιστόρημα Νησιά της Καραϊβικής του Έρνεστ Χέμινγουεϊ (στα αγγλικά ταινία και βιβλίο είναι ομότιτλα: Islands in the Stream). Η περίοδος των γνωστών ταινιών του τελειώνει το 1978 με Ανθρωποκυνηγητό σε δυο ηπείρους (The Boys from Brazil, 1978), όπου πρωταγωνιστεί ο Γκρέγκορι Πεκ στον ρόλο τού Γιόζεφ Μένγκελε. Για την ταινία αυτή ο Σάφνερ ήταν υποψήφιος για Βραβείο Saturn καλύτερου σκηνοθέτη.
Προσωπική ζωή
Ο Φράνκλιν Τζέιμς Σάφνερ νυμφεύθηκε τη Χέλεν Τζην Γκίλκριστ (Helen Jean Gilchrist) το 1948 και απέκτησαν μαζί δύο θυγατέρες, την Τζένι και την Κέιτ.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανοί σκηνοθέτες κινηματογράφου Κατηγορία:Βραβευμένοι με Όσκαρ Καλύτερης Σκηνοθεσίας
Κρίστοφερ Λι
μικρογραφία|260x260εσ|Σε στιγμιότυπο της ταινίας Η μάσκα του Φράνκενσταϊν (1957) εναλλ.=Ο Λι στον ρόλο του κόμητα Δράκουλα, στην πρώτη ταινία του 1958|δεξιά|260x260εσ μικρογραφία|260x260εσ|Στην ταινία Η επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς (1959)μικρογραφία|260x260εσ|Ενσαρκώνοντας τον ομώνυμο ρόλο στην ταινία Ρασπούτιν, ο δαίμων της Ρωσίας (1966) μικρογραφία|260x260εσ|Σε στιγμιότυπο της ταινίας Ενσαρκωμένος Σατανάς (1969) μικρογραφία|260x260εσ|Με τον Πίτερ Κάσινγκ (δεξιά) σε σκηνή της ταινίας Δολοφονία στο εξπρές του τρόμου (1973) μικρογραφία|260x260εσ|Σε στιγμιότυπο της ταινίας [[Το καταραμένο σκιάχτρο (1973)]] Ο (σερ) Κρίστοφερ Φρανκ Καραντίνι Λι (αγγλικά: (Sir) Christopher Frank Carandini Lee, 27 Μαΐου 1922 – 7 Ιουνίου 2015) ήταν Βρετανός ηθοποιός, ιταλικής καταγωγής, τραγουδιστής και συγγραφέας. Ο Λι, υποδυόταν αρχικά ρόλους κακών και έγινε ευρύτερα γνωστός για τον ρόλο του κόμητα Δράκουλα στη σχετική σειρά ταινιών της Hammer Horror. Υποδύθηκε επίσης τον Φρανσίσκο Σκαραμάνγκα στην ταινία του Τζέιμς Μποντ, με τίτλο Ο άνθρωπος με το χρυσό πιστόλι (1974) και τον Σάρουμαν στην τριλογία του Άρχοντα των δαχτυλιδιών (2001-2003) και στην τριλογία του Χόμπιτ (2012-2014). Επίσης, έπαιξε τον ρόλο του κόμητα Ντούκου στα τελευταία δύο φιλμ της πρήκουελ τριλογίας του Star Wars (2002 και 2005).