cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Αρειανισμός
Ο όρος αρειανισμός αναφέρεται στις θεολογικές θέσεις που έγιναν ευρέως γνωστές από τον θεολόγο και πρωτοπρεσβύτερο Άρειο (π. 250-336), ο οποίος έζησε και δίδαξε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου στις αρχές του 4ου αιώνα. Η πιο αμφιλεγόμενη πτυχή των διδασκαλιών του Άρειου αφορούσε τη σχέση μεταξύ του Θεού Πατέρα και του προσώπου του Ιησού Χριστού με σημαντικές τριαδικές προεκτάσεις.
Ο αρειανισμός θεωρείται, από το μεγαλύτερο τμήμα του Χριστιανισμού, μια από τις τρεις πιο σημαντικές αιρέσεις, μαζί με τον Νεστοριανισμό και τον Μονοφυσιτισμό. Οι θέσεις που προάσπισε ο Άρειος τόνιζαν ότι ο Ιησούς ήταν δημιούργημα και όχι υπόσταση του Λόγου του Θεού.
Η διδασκαλία αυτή βρήκε ιδιαίτερη απήχηση μεταξύ των υπηκόων της Βυζαντινής αυτοκρατορίας αλλά και σε όλα τα γερμανικά φύλα, με εξαίρεση τους Φράγκους. Οι θέσεις αυτές καταδικάστηκαν τελικά στο πρόσωπο του Αρείου από την Πρώτη Σύνοδο της Νίκαιας το 325 αλλά και από την Πρώτη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης το 381.
Προέλευση
Ο Άρειος ήταν ένας ιδιαίτερα μορφωμένος πρωτοπρεσβύτερος της Αλεξανδρινής εκκλησίας, με μεγάλη επιρροή στην τοπική εκκλησία. Σύντομα όμως περιήλθε σε ρήξη με τοπικούς κληρικούς λόγω διαφοροποιήσεων σε βασικές θεολογούμενες έννοιες οι οποίες κυρίως αφορούσαν τη σχέση Πατέρα-Λόγου. Ο Άρειος κατά κύριο λόγο υποστήριξε τη μοναρχία του Πατέρα και την κατωτερότητα του Λόγου, ο οποίος ήταν ένα απλό κτίσμα, ανώτερος μεν από τους ανθρώπους, μη μετέχοντας όμως της Θείας Ουσίας. Ο ίδιος σαφώς επηρεασμένος από την αριστοτελική φιλοσοφία και τη θεολογική προσέγγιση του Λουκιανού του Αποσυναγώγου και συμμεριζόμενος απόψεις που εξέφρασε ο Ωριγένης περί της υποστάσεως του Λόγου, χρησιμοποίησε μια σύνθεση των δύο προτάσεων για τη σχέση Πατρός-Υιού, δημιουργώντας ένα νέο ρεύμα και μια νέα πρόταση περί της θειότητας του Λόγου. Οι αντιλήψεις αυτές δεν απηχούσαν στο πλήθος της τοπικής εκκλησίας, ούτε στην πλειοψηφία του ιερού εκκλησιαστικού σώματος, ούτε ακόμα και τις απόψεις του Λουκιανού, παρότι βρήκε ευρεία απήχηση ανάμεσα σε κληρικούς που ήσαν επηρεασμένοι από τις απόψεις του, αλλά και αργότερα σε πλήθος λαού στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, αν και η μεγαλύτερη απήχηση προήλθε από τα γερμανικά φύλα των Γότθων.
Ο Άρειος ανέπτυξε μια τριαδολογική θέση σε συνέχεια της προβληματικής που είχε αναπτυχθεί κατά τον 2ο και 3ο αιώνα περί της σχέσης Πατέρα και Λόγου. Στην πραγματικότητα η έριδα στην τοπική εκκλησία ήταν και ο κύριος λόγος, όπως σήμερα ερμηνεύεται, της απόσχισής του από την τοπική εκκλησία, καθώς οι απόψεις του δεν φαίνονταν σταθερές από την αρχή της διαμάχης, δεχόμενες σημαντικές προσαυξήσεις μέχρι και την καταδίκη τους από την Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας.
Η Αρειανή διαμάχη υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες και σφοδρότερες εκκλησιαστικές διενέξεις, με πολιτικές προεκτάσεις, η οποία αποτέλεσε ουσιαστικά το έναυσμα για το σαφή προσδιορισμό της σχέσης μεταξύ των τριών προσώπων Πατέρα-Υιού-Αγίου Πνεύματος, όπως αυτή μέσα από τα βαπτιστήρια σύμβολα και την απόκρουση δοξασιών της εποχής (Μοντανισμός, Γνωστικισμός, Μοναρχιανισμός, Μανιχαϊσμός), είχε αρχίσει ήδη να διαμορφώνεται. Η διάρκεια της διαμάχης κράτησε περισσότερο από 3 αιώνες.
Η διδασκαλία του
Η διδασκαλία του Αρείου διατηρούσε εν μέρει τις θέσεις του προγενέστερου μεγάλου αλεξανδρινού δασκάλου Ωριγένους, ότι δηλαδή ο Υιός είναι κατώτερος στην εξουσία σε σχέση με τον Πατέρα, αλλά διαφοροποιείτο ως προς την άχρονο γέννηση του Υιού, καθότι ο Άρειος υποστήριζε ότι υπήρχε καιρός που ο Πατήρ ήταν μόνος του, επιστρέφοντας έτσι, σε έναν βαθμό, στις θέσεις των Απολογητών του 2ου αι. που δίδασκαν την εν χρόνω γέννηση του Υιού. Επίσης, αμφισβητούσε την υπόσταση του Υιού θεωρώντας την ως «άψυχο» σώμα. Στην πραγματικότητα, οι αποκλίσεις του Αρείου δέχθηκαν μια συστηματική αύξηση μέχρι την Α΄Οικουμενική σύνοδο, η οποία δεν εμφανιζόταν πριν τις έριδες. Οι σαφείς θέσεις του Αρείου αναφέρονται στην προς Νικομηδείας Ευσέβιο επιστολή του, και είναι:
Η διδασκαλία του Αρείου αποτελούσε μέρος της ευρύτερης προβληματικής σχετικά με τη θειότητα του Υιού και τη σχέση με τον Πατέρα που απασχολούσε τις χριστιανικές εκκλησίες κατά τον 2ο και 3ο αιώνα. Ο Άρειος όμως ουσιαστικά συνέδεσε τα ακραία στοιχεία της αντιοχειανής θεολογίας, με βάση την Αλεξανδρινή-Ωριγενιστική ερμηνευτική θεολογία. Δηλαδή τη διάκριση Υιού από τον Λόγο του Θεού, με τάσεις αποδοχής ως «απρόσωπη» και «ανυπόστατη» δύναμη του Θεού (Αντιοχειανή) και την υποταγή του Υιού προς τον Λόγο, που ταύτιζε η Αλεξανδρινή. Και πράγματι, ενώ η αλεξανδρινή θεολογία απέφευγε τον χωρισμό του Λόγου από τον Υιό, η αντιοχειανή θεολογία επέμενε σε μια διαίρεση του Λόγου προς τον Υιό. Τελικά η νέα αυτή δογματική αντίληψη, αλλοίωσε και τις δύο θεολογικές προσεγγίσεις προβάλλοντας αυτή τη διάκριση στην αρχή του χρόνου. Έτσι, ο Αρειανισμός αποτέλεσε μια σύνθεση της αντιοχειανής και αλεξανδρινής θεολογικής ερμηνευτικής θεολογίας, με έμφαση στην ερμηνευτική του Λουκιανού του Αποσυναγώγου, παρότι ο ίδιος ουδέποτε υπήρξε υπέρμαχος αυτών των απόψεων, αφού το προτεινόμενο σύμβολό του, δεν περιείχε παρόμοιες ακραίες θέσεις. Ο συνθετικός δε χαρακτήρας της θεολογικής προσέγγισης ήταν και ο λόγος πιθανότατα, της ευρείας απήχησης που βρήκε, περιλαμβανομένων και χριστιανών που αποδέχονταν τις θέσεις του Λουκιανού και του Ωριγένη.
Αρειανή διαμάχη
Ο όρος «Αρειανή διαμάχη», παρά την ευρεία χρήση της, κάποιοι θεωρούν ότι τίθεται υπό αμφισβήτηση. Οι κύριοι λόγοι αφορούν: α) Ως προς το «αρειανή», το γεγονός ότι ο Άρειος —μολονότι αποτέλεσε τη σπίθα για την πυρκαγιά που ακολούθησε— δεν φαίνεται να ήταν σημαντικός συγγραφέας, δεν υπήρξε κύριος αιρεσιάρχης (όπως ο Μαρκίων, ο Μάνης ή ο Πελάγιος), εξαφανίζεται από το προσκήνιο πολύ νωρίς, ο όρος «αρειανισμός» (όπως αντίστοιχα και ο όρος «σαβελλιανισμός») εξακοντιζόταν προπαγανδιστικά ως κατηγορία με ευκολία και τα δογματικά ζητήματα εκείνη την εποχή δεν είχαν σαφώς ορισμένη, αναγνωρίσιμη μορφή ώστε να μπορούν να δεχτούν επίθεση ή υπεράσπιση. β) Ως προς τον όρο «διαμάχη», οι διαμάχες εκείνη την εποχή ήταν πολυάριθμες και αφορούσαν ποικίλα ζητήματα κάθε φορά (από το 330 έως το 341, αν θεωρηθεί ότι υπήρχε διαμάχη, αφορούσε τη συμπεριφορά του Αθανάσιου στην επισκοπή του στην Αλεξάνδρεια, από το 341 έως το 357 υπήρχε ασάφεια και αβεβαιότητα ως προς το περιεχόμενο της διαμάχης και τη σχετική ορολογία), τα έργα της εποχής δεν κάνουν καμία άμεση αναφορά σε «αρειανή διαμάχη», δεν είναι σαφές αν επρόκειτο για διαμάχη ή για ομιχλώδη αναζήτηση στο σκοτάδι και δεν προϋπήρχε μια κοινά αποδεκτή και παγιωμένη ορθοδοξία (όσον αφορά το κύριο ζήτημα υπό συζήτηση, την Τριάδα, δεν υπήρχε ακόμη ορθόδοξο δόγμα) βάσει της οποίας να υπάρξει αντίκρουση των αιρετικών επιθέσεων και η πλευρά που επικράτησε κατέγραψε τα γεγονότα με τρόπο που να φαίνεται στους αναγνώστες ότι η ορθόδοξη άποψη στο υπό συζήτηση ζήτημα υπήρχε ανέκαθεν και ότι η περίοδος εκείνη αφορούσε απλώς την υπεράσπιση της ορθοδοξίας έναντι της αίρεσης και του εσφαλμένου.
Από την άλλη πλευρά υποστηρίζεται ότι «οι αρειανοί...δεν μπορούν με κανέναν τρόπο να πείσουν...μια και προβάλλουν νέα και αστήρικτα δόγματα...προσπαθώντας να πείσουν τον κόσμο, ότι πριν από τις αποφάσεις τους δεν υπήρχαν αυτά τα δόγματα και μόλις τώρα θεσπίζονται, ομολογούν τα νεωτεριστικά τους φρονήματα» όπως καταγράφει και ο Σωκράτης στην Εκκλησιαστική Ιστορία του: «Οὕτοι γράψαντες ἐξετέθη νῦν ἡ πίστις, ἔδειξαν ὅτι νεώτερον τὸ τῆς αἱρέσεως αὐτῶν ἐστι φρόνημα, καὶ οὐκ ἦν πρότερον».
Η αρχική αντιμετώπιση στην τοπική εκκλησία
Κατά τη δημιουργία του Αρειανισμού, η εκκλησιαστική αντιμετώπιση είχε καθαρά τοπικό χαρακτήρα. Ο επίσκοπος Αλέξανδρος, πληροφορούμαστε από τον Σοζωμενό, θέλησε να βρει μια τομή ώστε να παύσει η έριδα μεταξύ Κόλλουθου και Άρειου, χωρίς να ενδιαφερθεί για την ουσία της διαφωνίας, κυρίως λόγω και της θεολογικής αμφιταλάντευσης του ιδίου, εφαρμόζοντας μια πιο διαλλακτική στάση. Το συνέδριο όμως που συνεκλήθει είχε ακριβώς τα αντίθετα αποτελέσματα, καθώς ενέτεινε τη διαφορά. Το ίδιο διάστημα φαίνεται πως οι ακόλουθοι του Κόλλουθου (υποστήριζαν ότι Υιός του Θεού αειγεννής, συναγέννητος, αγεννητογενής), υπερτερούσαν, με αποτέλεσμα να αποδοκιμάζουν τον Αλέξανδρο για τη διαλλακτική πολιτική που εφήρμοσε. Εν τέλη και οι δύο απειθάρχησαν προς τις αποφάσεις της συνόδου και αποσχίσθηκαν από την εκκλησία, ο μεν Κόλλουθος ακολουθώντας το σχίσμα του Μελιτίου, ο δε Άρειος δημιουργώντας τις αρχικές δομές του Αρειανισμού. Ο Άρειος όμως περιφερόμενος διακήρυττε «την εκείνου (Αλεξάνδρου) χριστεμπορία θεωρούντες, ουκ έτι της εκκλησίας υποχείριοι μένειν εκαρτέρησαν». Αυτή η πολεμική αλλά και η όξυνση της χριστολογικής διαφοράς, υποχρέωσαν και σύγκληση νέας συνόδου, η οποία αποφάσισε την καθαίρεση του Αρείου και την καταδίκη της διδασκαλίας του. Στο συνέδριο μάλιστα ο Άρειος κλήθηκε να δώσει εξηγήσεις για όλες τις πράξεις του και τις διδασκαλίες του, αλλά ο ίδιος έκρινε σκόπιμο να μην παραστεί. Παρόλα αυτά περιφέρετο στην Αλεξάνδρεια και υποστήριζε πως «ακρίτως» και «ηδικημένος» κατεδικάστη, τη στιγμή που οι οπαδοί του, λόγω της καταδίκης, προέβαιναν σε δυναμικές αντιδράσεις.
Ο Άρειος στην Αλεξάνδρεια βρήκε πενιχρή απήχηση, με αποτέλεσμα να αποστείλει επιστολές σε επισκόπους που αποδέχονταν θέσεις του Λουκιανού και του Ωριγένη με σκοπό να βρει περισσότερα ερείσματα. Οι επιστολές του Αρείου φαίνεται τελικά πως βρήκαν ιδιαίτερη απήχηση σε αυτούς, αλλά αντιμετωπίστηκε με ιδιαίτερη ευαισθησία από το σύνολο της ανατολικής εκκλησιαστικής κοινότητας. Μάλιστα ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η μομφή του Άρειου, ότι ο Αλέξανδρος είχε περιπέσει στον Σαβελλιανισμό.
Ο Άρειος βλέποντας πως κέρδισε το ενδιαφέρον κάποιων επισκόπων, ζήτησε υποστήριξη, λόγω της αδιαλλαξίας του Αλεξάνδρου. Έτσι με τη μετάβασή του στην Παλαιστίνη και τη Συρία, διεκδίκησε την εισαγωγή του σε εκκλησιαστική κοινωνία ώστε να γίνει δεκτός από τον Αλέξανδρο, καθώς αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα οργάνωσης της λατρείας και της πνευματικής ζωής των ακολούθων του. Όμως η οποιαδήποτε επέμβαση στα εσωτερικά της αλεξανδρινής εκκλησίας ήταν παράνομη. Η αποτυχία του Ευσεβίου Νικομηδείας να πείσει τον Αλέξανδρο, οδήγησε μερίδα επισκόπων, στην προτίμηση να επικροτήσουν και να ακολουθήσουν τις θέσεις του Αρείου. Ίδια απόφαση, δηλαδή να δεχθεί σε κοινωνία τον Άρειο, έλαβε και η Παλαιστινιακή εκκλησία, με την προϋπόθεση να άρει τις ακραίες θέσεις του για τη σχέση Πατρός-Λόγου. Ο Αλέξανδρος όμως πάλι απέρριψε την οποιαδήποτε προσπάθεια επανασύνδεσης.
Την ίδια περίοδο ο Άρειος συνέταξε τη Θάλεια, ένα κείμενο που περιείχε διάφορα είδη οδοιπορικών, ναυτικών και επιμυλίων ασμάτων με θεολογικό περιεχόμενο. Η συγκρότηση της Θάλειας ως κείμενο δηλωτικό των Αρειανικών θέσεων, είχε ως αποτέλεσμα τη σύγκληση νέας υπερτοπικής αυτή τη φορά συνόδου, το 320 η οποία καταδίκασε παμψηφεί και ομοφώνως την αιρετική διδασκαλία του Αρείου, αναθεματίζοντας και τους οπαδούς του. Η αδράνεια όμως στην προκλητική συμπεριφορά των οπαδών τού Αρείου είχε προκαλέσει μεγάλη δυσφορία σε μέρος της εκκλησιαστικής κοινότητας, τη στιγμή που ο Κόλλουθος αποτελούσε ιδιαίτερο στόχο του Αρείου, αφού του πρόσαπτε την καταδίκη του. Ο Κόλλουθος εντέλει θεληματικώς απεσχίσθη, συνεχίζοντας όμως τον σκληρό αγώνα κατά του Αρείου.
Α΄ Οικουμενική σύνοδος
Οι υπέρμαχοι των θέσεων του Άρειου θεωρούσαν ότι η ορολογία που χρησιμοποιήθηκε από την άλλη πλευρά ήταν "ξένα ρήματα" και "άγραφα", λέξεις ή εκφράσεις δηλαδή που δεν υπάρχουν αυτούσιες στην Αγία Γραφή, όπως αναφέρει ο Αθανάσιος. Η σύνοδος της Νίκαιας εν τέλει πήρε σαφή και ξεκάθαρη θέση κατά του Αρείου και των επισκόπων που είχαν τις ίδιες απόψεις με εκείνον, με την υιοθέτηση πρωτοεμφανιζόμενων μεν εκφράσεων —σύμφωνα με τα λεγόμενα του Αθανάσιου— αλλά όχι και πρωτοεμφανιζόμενων εννοιών, γεγονός που, αν και αρειανίζων, "ωμολόγησε και αυτός ο Ευσέβιος Καισαρείας". Τέτοιες εκφράσεις ήταν οι «», «» και «» και των τελικών αναθεματισμών «». Αν και ο όρος «ομοούσιος» και οι εκφράσεις που χρησιμοποιήθηκαν από επισκόπους που υποστήριζαν τις απόψεις του Αθανάσιου ήταν νέες, εν τούτοις για τους εκκλησιαστικούς άνδρες, είχε επιτευχθεί αυτό που πίστευαν ότι αποτελούσε "την παρουσία τής κατά περιεχόμενον σχετικής διδασκαλίας εις την Αγίαν Γραφήν", όπως σχετικά υποστήριξε και ο Μέγας Αθανάσιος. Απαντώντας μάλιστα ο Μ. Αθανάσιος στις "μάταιες", όπως τις περιγράφει, αιτιάσεις των αρειανών ότι στο σύμβολο χρησιμοποιήθηκαν "άγραφες" λέξεις, τους καταλόγισε τα όμοια: «».
Στη σύνοδο ήταν παρόντες ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο οποίος κατά μερικούς θεολόγους υπήρξε συμπροεδρεύον της συνόδου, ενώ κατά άλλους δεν προήδρευσε και περίπου 270 επίσκοποι, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν από την Ανατολή, ενώ 5 μόνο προέρχονταν από τη Δύση, οι οποίοι εδέχθησαν ομοφώνως την απόφαση τη συνόδου. Σύμφωνα δε με τον Φιλοστόργιο, παρέστησαν 22 επίσκοποι ταυτιζόμενοι με τις Αρειανικές παραδοχές. Ο αριθμός όμως κρίνεται σήμερα αναξιόπιστος καθώς σε αυτόν συνυπολογίζονται και μη Αρειανόφρονες επίσκοποι όπως ο Μελίτιος. Πιο πιθανός αριθμός προκρίνεται η άποψη του Σωζομενού πως ήταν 17. Μάλιστα πολλοί από αυτούς δεν ταυτίζονταν με την ακραία αρειανική δογματική και για αυτό δεν ήσαν έτοιμοι να επιμείνουν στην υποστήριξη του. Αντίστοιχα, στην αντίπαλη πλευρά υπήρχαν διαφορές ως προς την ομολογία των θέσεων που κατέθεσαν, καθώς οι αυστηρότεροι από εκείνους την αντιμετώπισαν με μεγάλη δυσαρέσκεια καθώς ήταν ασαφής σε σχέση με την αρειανική διδασκαλία. Η θέση των επισκόπων στη σύνοδο ακόμα και σήμερα αξιολογείται από τη θεολογική έρευνα καθώς προκρίνονται δύο περιπτώσεις. Η μία που τους εμφανίζει ως ισότιμα μέλη με όλους τους επισκόπους και η έτερη που τους εμφανίζει ως ηθικά υπόδικους στη σύνοδο, όπως υποστηρίζει ως πιθανότερη και ο καθηγητής Βλάσιος Φειδάς.
Αν και ο Άρειος δεν κλήθηκε προφανώς σε αυτή τη σύνοδο, επίσκοποι που είχαν τις ίδιες απόψεις με εκείνον παρευρέθηκαν για να εκθέσουν σαφέστερα και να υποστηρίξουν τις θέσεις τους. Ως πρωτοστάτης των αρειανοφρόνων στη σύνοδο φαίνεται ο Ευσέβιος Νικομήδειας, ο οποίος παρέδωσε και Λίβελλο πίστης υπέρ των αρειανικών θέσεων. Όμως, όπως περιγράφεται από τον Μέγα Αθανάσιο, οι Αρειανόφρονες επίσκοποι «προς εαυτούς διεμάχοντο» καθώς πολλοί από αυτούς δε συμφωνούσαν απόλυτα με τον εκδιδόμενο Λίβελλο και τοις εν πολλοίς ακραίες τοποθετήσεις του, απόρροια της ολοένα διαμορφούμενης δογματικής αντίληψης, που ολοκληρώθηκε στη σύνοδο. Για τη σύνοδο επίσης πληροφορούμαστε ότι κατά τη διάρκεια του δευτέρου μέρους της, δηλαδή της συντάξεως του Συμβόλου της Νίκαιας, δεν έλαβαν μέρος οι αρειανόφρονες αλλά απλά συγκατένευσαν στις αποφάσεις.
Εισαγωγή
Παρά την ομόφωνη καταδική του Αρειανισμού από την Σύνοδο της Νίκαιας η οποία αποτυπώθηκε στο περιεχόμενο του κειμένου αναθεματισμού, αρειανόφρονες επίσκοποι παρέμειναν σταθεροί στις θέσεις τους, όπως προκύπτει από τις ενέργειες μετά το πέρας της συνόδου, με τον Άρειο εν τέλει να μην καλείται σε παράσταση στη σύνοδο, κάτι που αποτέλεσε βάση για τη μελλοντική εξέλιξη της έριδας.
Η μάχη για την επιρροή των θρόνων
Ο Μέγας Κωνσταντίνος αρχικά θέλησε με αυστηρότητα να επιβάλει τις αποφάσεις τις Α΄ Οικουμενικής συνόδου, με αποτέλεσμα να καθαιρέσει τους Νικομηδείας Ευσέβιο και Νικαίας Θέογνι, με την αιτία της φιλοξενίας του Αρείου. Έτσι από την αρχή και με βάση αυτή τη χειρονομία διαφάνηκε πως οι Αρειανοφρονες απειθάρχησαν τελικά στις αποφάσεις της συνόδου. Σύμφωνα δε, με τον Μέγα Αθανάσιο η κατάσταση αυτή άρχισε να μεταβάλεται σταδιακά, υπό την επιρροή δύο γυναικών στο περιβάλλον του αυτοκράτορα, της Βασιλίνας και της Κωνσταντίας, οι οποίες είχαν συγγενικές σχέσεις με τον Ευσέβιο Νικομήδειας και με τον Ιουλιανό, μετέπειτα Αυτοκράτορα του Βυζαντίου, αντίστοιχα. Έτσι η πολιτική του, μεταστράφηκε σε μια συμβιβαστική πολιτική μεταξύ των αντιμαχομένων και αυτό καταδείχθηκε από μια σειρά μέτρων που ανέλαβε όπως ανακλήσεις αρειανοφρόνων επισκόπων και τη διενέργεια συνόδου το 327, που ο Άρειος υποχρεώθηκε σε ομολογία πίστεως αίροντας τις ακραίες θέσεις του, μη όμως δεχόμενος τον όρο «ομοούσιος», θέτοντας την έκφραση «πρὸ πάντων τῶν αἰώνων γεγεννημένον Θεὸν Λόγον», με ερμηνευτικές προεκτάσεις προς κάθε κατεύθυνση. Σημαντική όμως συστηματική προσπάθεια από τους αρειανόφορνες υπήρξε η αμφισβήτηση του όρου «ομοούσιος», η οποία παρέπεμπε σε διατύπωση του Παύλου του Σαμοσατέα. Ο Παύλος όντως είχε χρησιμοποιήσει τον όρο αυτό και είχε καταδικαστεί, σχετίζοντας τον όμως με την έννοια μία ουσία-ένα πρόσωπο και όχι με προσωπικό διαχωρισμό όπως η εν Νικαία σύνοδος θεoλόγησε.
Η κατάσταση όμως, αντί να οδηγηθεί σε εξομάλυνση, οδηγήθηκε σε όξυνση με βάση δύο σημαντικά γεγονότα. Την εκλογή του σφοδρού πολεμίου του αρειανισμού Αθανασίου Αλεξανδρείας στον επισκοπικό θρόνο της Αλεξανδρείας και η αποκατάσταση της επιρροής του Ευσεβίου Καισαρείας στα αυτοκρατορικά κλιμάκια. Οι Αρειανόφρονες αντιλαμβανόμενοι πως στους δύο σημαντικότερους θρόνους της ανατολής βρίσκονταν δυο κεφαλές της εκκλησίας με μεγάλη επιρροή στο σώμα της οικουμενικής εκκλησίας, έστρεψαν την πολιτική τους κατά των δύο, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή διαμάχης που στόχο δεν είχε το θεολογικό υπόβαθρο, αλλά καθαρά την πολιτικο-θρησκευτική επιρροή των κεφαλών της εκκλησιας. Όπως μάλιστα ο Σοζωμενός μας πληροφορεί, οι Αρειανόφρονες ήσαν προκατειλλημμένοι κατά των Αλεξανδρείας και Αντιοχείας. Σε αυτή την προσπάθεια στόχος ήταν η συκοφάντηση των δύο επισκόπων όπως μαθαίνουμε από τον Μεγάλο Αθανάσιο, μια προσπάθεια που τελικά είχε αποτέλεσμα, αφού ο Ευσέβιος Νικομηδείας εν τέλη καθαίρεσε με βάση κατηγορίες που προσείχθησαν, τον Ευστάθιο Αντιοχείας. Αλλά και ο Αθανάσιος, επίσκοπος Αλεξανδρείας εκδιώχτηκε από τη θέση του, αντικανονικώς το 335 από σύνοδο στα Ιεροσόλυμα. Στην παραγματικότητα, με την εκδίωξη των δύο επισκόπων, οι Αρειανόφρονες έδειξαν να κερδίζουν το παιχνίδι εξουσίας στην εκκλησία, ειδικά δε μετά τον θάνατο του Μεγάλου Κωνσταντίνου και την αναμενόνη αρχικά αποστασιοποίηση του νέου Αυτοκράτορα στην ανατολή. Προεξάρχοντες και ηγέτες, υπήρξαν οι Ευσέβιοι Νικομηδείας και Καισαρείας, οι οποίοι ανέλαβαν νέες πρωτοβουλίες καθαιρώντας και άλλους νικαϊστές επισκόπους, όπως τον Μάρκελο Άγκυρας Γαλατίας, με την αιτιολογία της έκπτωσης στο Σαβελλιανισμό το 336.
Η εμπλοκή της Δύσης
Η σταθερή αξίωση του Κωνσταντίνου παρέμενε η θεολογική σύγκληση των δύο πλευρών, κάτι τέτοιο όμως με βάση τα γεγονότα που εξελίχθηκαν απομακρύνθηκε αλλά και οδηγήθηκε σε αδιέξοδο, με τη διατύπωση ακραίων θεολογικών θέσεων αρειανοφρόνων επισκόπων, θέσεις που είχαν αποτέλεσμα την αντίδραση και μερίδας ακολούθων του. Οι αρειανόφρονες παρ' όλα αυτά απέκρουσαν σταθερά κάθε αίτημα για νέα οικουμενική σύνοδο, την ώρα που η θεολογική διαμάχη είχε περάσει σε δεύτερη μοίρα. Κατά την περίοδο αυτή με την άνοδο των Κωνσταντίου και Κώνστα τα πράγματα άλλαξαν και κυρίως λόγο της ενεργούς συμμετοχής της Δύσης στην έριδα.
Στη νέα αυτή περίοδο πλέον η διαμάχη απέκτησε και θεολογικό χαρακτήρα. Κύριοι εκφραστές από την πλευρά των αρειανοφρόνων ήταν ο Ευσέβιος Καισαρείας και από την πλευρά της καθολικής εκκλησίας ο Αθανάσιος Αλεξανδρείας. Ο Ευσέβιος γενικά χαρακτηριζόταν ως μετριοπαθής αρειανόφρων και με βάση τη γραμματεία που διασώζεται φαίνεται να στάθηκε θεολογικά μονομερώς στο ζήτημα του «ομοουσίου», με ταυτόχρονη όμως απόκλιση από την αμιγώς Αρειανική θεολογία. Ο θάνατός του δε, επέφερε σχίσμα ανάμεσα στους Αρειανόφρονες, οι οποίοι διαχωρίστηκαν σε «Ομοιουσιανούς» με ηγέτη τον Βασίλειο Άγκυρας, οι οποίοι κατά τον Μέγα Αθανάσιο «τὴν αὐτὴν ἡμίν διάνοιαν ἔχοντες» και «Ὁμοίους» με ηγέτη τον Ακάκιο Καισαρείας, που παρέμειναν σταθεροί στις αρειανικές απόψεις. Αντιθέτως ο Μέγας Αθανάσιος στάθηκε σε τρία σημεία της Αρειανικής διδασκαλίας. Με βάση τη μονομέρειά της, στο οτι ο όρος «ὁμοούσιος» ήταν αναγκαίος για τη φυσική θεότητα και συναϊδιότητα του Υιού, την αντίφαση της αγνώστου ουσίας του Θεού, αλλά και τη σωτηριολογική σημασία της θεότητας του Χριστού.
Οι εξελίξεις αυτήν την εποχή με την άνοδο των Κωνσταντίου και Κώνστα ήταν ραγδαίες. Ο Κωνστάντιος ήταν συνειδητά αρειανόφρων, ενώ ο Κώνστας πιστός στο σύμβολο της Νίκαιας, κάτι που υποχρέωσε σε αλλαγή πλεύσης τους αρειανόφρονες. Ενώ αρχικά κλήθηκαν, με τον θάνατο του Μ. Κωνσταντίνου, πίσω οι εξόριστοι επίσκοποι, οι αρειανόφρονες αντέδρασαν και έστειλαν αντιπροσωπεία στη Ρώμη, ζητώντας επικύρωση των συνόδων της Ανατολής. Ο Ιούλιος Ρώμης όμως αντέταξε τη βούληση, να πραγματοποιηθεί αναθεώρηση όλων των καθαιρέσεων σε νέα σύνοδο, κάτι που οδήγησε σε όξυνση τις σχέσεις Δύσης-αρειανοφρόνων, που πλέον ήλεγχαν και τον επισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης, με επίσκοπο τον Ευσέβιο Νικομηδείας. Έτσι σύνοδος στην Αντιόχεια το 339 επικύρωσε την καθαίρεσή τους, υποχρεώνοντας τους εξόριστους να βρουν καταφύγιο στη Δύση. Η Δύση με τη σειρά της αντέταξε νέα σύνοδο το 340 στη Ρώμη, η οποία διακήρυξε την ορθοδοξία των επισκόπων, δέχοντάς τους σε κοινωνία. Στο διάστημα 341 με 351 ουσιαστικά ακολούθησε διαμάχη μεταξύ των επισκόπων των δύο πλευρών με διενέργεια συνόδων και εκατέρωθεν αντεγκλήσεων. Παρόλα αυτά, έγινε προσπάθεια σύγκλησης από την πλευρά των αρειανοφρόνων προς το Νικαϊκό σύμβολο, με ανυποχώρητη όμως τη θέση περί «ὁμοουσίου». Ο Αυτοκράτορας Κώνστας σε αυτό το διάστημα προσπάθησε να πιέσει για νέα οικουμενική σύνοδο, αλλά οι αρειανόφρονες απέκρουσαν κάθε τέτοιο ενδεχόμενο. Παρ' όλα αυτά, έγινε απόπειρα νέας οικουμενικής συνόδου το 343 στη Σαρδική, μετά την έντονη πίεση που είχε ασκηθεί από τον Κώνστα στον Αυτοκράτορα της ανατολής Κωνστάντιο. Η σύνοδος τελικά ουδέποτε διενεργήθη, διότι οι αρειανόφρονες έθεσαν θέμα κανονικής συγκροτήσεως με την αξίωση να αναγνωριστούν οι καθαιρέσεις των επισκόπων των ανατολικών συνόδων, κάτι που δεν έγινε δεκτό. Έτσι διενεργήθηκαν δύο παράλληλες σύνοδοι των παρατάξεων.
Ο θάνατος του Κώνστα και οι εξελίξεις
Ο θάνατος του Κώνστα ήταν μια καταλυτική εξέλιξη για την πορεία της έριδας. Ο Κωνστάντιος πλέον απέμεινε μοναδικός αυτοκράτορας και όπως ήταν λογικό οι αρειανοί καταστάθηκαν απόλυτοι κυρίαρχοι στη μάχη της επικράτησης στην εκκλησία. Αντ’ αυτού όμως, αυτήν την περίοδο, οι αρειανόφρονες διασπαστήκαν σε 3 παρατάξεις. Τους «Ὁμοίους», οι οποίοι ήταν πιστοί ακόλουθοι της διδασκαλίας του Αρείου, τους «Ὁμοιουσιανούς», οι οποίοι δέχονταν τη φυσική θειότητα του Χριστού και συναϊδιότητα, απορρίπτοντας και αντικαθιστώντας το όρο «ὁμοούσιος» και τους «Ἀνόμοιους» ή και «Εὐνομοιανούς» (εξ αιτίας του ηγέτη τους Ευνομίου), οι οποίοι έθεσαν νέες θεολογικές διαφορροποιήσεις. Μάλιστα οι αντιμαχόμενες πλευρές πολέμησε η μία την άλλη με μεγάλη σφοδρότητα. Από τις 3 παρατάξεις οι «Ὅμοιοι», παρότι αποτελούσαν το μικρότερο κομμάτι, τόσο από άποψη επισκόπων αλλά και ποιμνίου κέρδισαν την εύνοια του Αυτοκράτορα. Οι σημαντικότεροι εκφραστές των «Ὁμοιουσιανών» ήταν ο Βασίλειος Άγκυρας, Γεώργιος Λαοδικείας και Ευστάθιος Σεβάστειας, ενώ των «ὁμοίων» ο Ακάκιος Καισαρείας της Παλαιστίνης. Οι δύο παρατάξεις μάλιστα είχαν δεχθεί ως σύμβολο το σύμβολο της εν Αντιοχείας συνόδου των Αρειανοφρόνων το 341, και δη το δεύτερο από τέσσερα σύμβολα που συντάχθηκαν, το οποίο πρότεινε τον Υιό «ὅμοιον κατὰ πάντα τῷ Πατρί». Παρόλα αυτά, οι «ὅμοιοι» σταδιακά απομακρύνθηκαν από αυτή τη διδασκαλία. Οι «Ἀνόμοιοι» ως ηγέτη είχαν τον Αέτιο Αντιοχείας, και στη συνέχεια, το σημαντικότερο θεολόγο της αρειανικής διδασκαλίας και μαθητή του Αετίου, Ευνόμιο Κυζίκου.
Οι εξελίξεις την περίοδο αυτή και μέχρι τον θάνατο του Κωνστάντιου είχαν τη σφραγίδα του αυτοκράτορα. Ο ίδιος υποστήριξε με θέρμη τους ὁμοίους», οι οποίοι, ενώ αρχικά, όπως είδαμε, συμφώνησαν προς μια πιο μετριοπαθή πολιτική που τους έφερε σε σύγκληση με τους «ὁμοιουσιανούς», υπαναχώρησαν σε προγενέστερες απόψεις, διενεργώντας σύνοδο το 351 στο Σίρμιο και συντάσσοντας σύμβολο, το οποίο δήλωνε τον Υιό «ὑποταγμένον τῷ Πατρί». Το σύμβολο αυτό χρησιμοποιήθηκε ως θεολογική βάση για την επιβολή του Αρειανισμού σε Ανατολή και Δύση, με παράλληλη υποχρέωση όλων των επισκόπων να το αναγνωρίσουν, όπως μαρτυρεί ο επίσκοπος Ρώμης Λιβέριος στην επιστολή προς «Ανατολικούς επισκόπους». Όσοι αρνήθηκαν εξορίστηκαν μεταξύ αυτών και οι Κορδούης Όσιος, Όσιος Μεδιολάνων Διονύσιος, Βαρκέλλων Ευσέβιος, Καλάρεως Λούκιφερ, Πικταβίου Ιλάριος κ.α., προωθώντας στις θέσεις τους επισκόπους της παρατάξεως των «Ὁμοίων». Οι «ὅμοιοι» μάλιστα, σε μια επίδειξη δύναμης, σε νέα σύνοδο το 359 στη Σελεύκεια, καταδίκασαν και τον όρο «ἀνόμοιος», όπως και τους όρους «ὁμοούσιος» ή «ὅμοιος». Οι «ὁμοιουσιανοί», σε σύνοδο στην Άγκυρα το 358 υπό την προεδρία του Βασιλείου Αγκύρας, εξέδωσαν 18 αναθεματισμούς σε συγκεκριμένες θεολογικές θέσεις των «ἀνομοίων», καθώς και ένα 19ο αναθεματισμό, κατά του «ὁμοουσίου» που τον χαρακτήριζαν ως Σαβελλιανιστινό. Η κοινοποίηση των αποφάσεων αυτών βρήκε σύμφωνο τον Κωνστάντιο, ο οποίος συγκάλεσε νέα σύνοδο στο Σίρμιο, η οποία συνέταξε νέο σύμβολο το 359, με σύμπραξη «ὁμοίων» και «ὁμοιουσιανών», η οποία χαρακτήριζε τον Υιό «ὅμοιον δὲ λέγομεν τὸν Ὑιόν τῷ Πατρὶ κατὰ πάντα, ὡς καὶ αἱ ἁγίαι γραφαὶ λέγουσιν».
Η έριδα ανάμεσα σε «ὁμοίους» και «ὁμοιουσιανούς» κλιμακώθηκε, αλλά στο τέλος αυτής της περιόδου ήρθαν στην επιφάνεια δυο μεγάλα θεολογικά ζητήματα. Αφενός η θεμελίωση του όρου «ὅμοιος», αφετέρου ο σαφής προσδιορισμός των όρων «υπόσταση», «πρόσωπο», «ουσία», που αποτέλεσε τον δρόμο προς τη Β΄ οικουμενική σύνοδο.
Η περίοδος ως τη Β΄ Οικουμενική σύνοδο 361-381
Αυτήν την περίοδο μέγιστη προσωπικότητα για τους Νικαϊστές αποδείχθηκε ο Μέγας Βασίλειος. Ο Μέγας Βασίλειος επέδειξε ιδιαίτερη αυστηρότητα στους αποκλίνοντες της συνόδου της Νίκαιας, ζητώντας να καταδικαστούν θέσεις υπερμάχων της καθολικής εκκλησίας, που παρέμεναν διαφοροποιημένες από το σύμβολό της. Ο ίδιος διαδραμάτισε σημαντικότατο ρόλο στα θεολογικά ζητήματα, αφού όχι μόνο με πειστικά επιχειρήματα αναίρεσε τις όποιες σαβελλιανιστικές επιρροές στην εκκλησία, απομακρύνοντας υποψίες πως η εκκλησία κινείται προς αυτήν την κατεύθυνση, αλλά προέβαλλε και τη διατύπωση «περὶ τῶν τριῶν ὑποστάσεων» με τον όρο «μία οὐσία-τρεῖς υποστάσεις», η οποία θεμελιώθηκε από τους Καππαδόκες Πατέρες και έγινε αποδεκτή από το σώμα της εκκλησίας κατά τη Β΄ Οικουμενική σύνοδο. Ο Βασίλειος συνέδεσε τον όρο «ὑπόστασις» προς τον όρο «πρόσωπον», διακρίνοντας τον από την «οὐσία».
Σημαντικό κεφάλαιο σε αυτήν την περίοδο ήταν η επιστροφή των εξορίστων επισκόπων. Αυτή η ενέργεια ενίσχυσε την εκκλησία και σε συνδυασμό με τις κακές σχέσεις μεταξύ των αρειανικών ομολογιών, ισχυροποίησε τη θέση της. Μάλιστα με την προσέγγιση των «ὁμοιουσιανών» και τη γεφύρωση του χάσματος με την αντικατάσταση του «ὁμοουσίου» με την έκφραση «ἀληθῶς τὸν Ὑιόν φύσει Ὑιόν» επήλθε νέα σύγκληση, που όμως διαίρεσε τους «ὁμοιουσιανούς». Το 362 συγκλήθηκε σύνοδος στην Αλεξάνδρεια, η οποία διαχώρισε τους ορθοδόξους από τους αρειανούς επισκόπους, ενώ νέα σύνοδος, το 363 στην Αντιόχεια, αποδέχθηκε ομόφωνα τον όρο «ὁμοούσιος».
Οριστική συμφωνία δεν μπορούσε όμως να συναφθεί, εξαιτίας του ζητήματος της φυσικής θεότητας του Αγίου Πνεύματος. Οι αρειανόφρονες ουσιαστικά είχαν χωριστεί σε δύο παρατάξεις. Οι μετριοπαθείς και συνεπείς, θεωρούσαν το Πνεύμα κτίσμα του Πατρός, οι «ἀνόμοιοι» κτίσμα του Ὑιοῦ, που ονομάστηκαν και πνευματομάχοι. Η συμφωνία όμως αδυνατούσε να επέλθει, ιδίως λόγω της ανόδου στον θρόνο του Ουάλη, ο οποίος ευνοούσε τους «Ἀνομοίους», με αποτέλεσμα να κηρρύξει διωγμούς κατά των υπολοίπων παρατάξεων. Η θεολογική διαμάχη τελικά για την αποδοχή της θεότητας του Αγίου Πνεύματος επικεντρώθηκε κυρίως ανάμεσα στους Βασίλειο και Ευνόμιο. Ο Ευνόμιος με Καππαδοκική καταγωγή, διέθετε όπως και ο Βασίλειος ευρύτατη φιλοσοφική και θεολογική μόρφωση. Ο ίδιος μάλιστα ήταν ο μοναδικός αρειανόφρων που έγραψε συστηματική θεολογία του αρειανισμού, με εκλεκτική ανάμιξη Αρειανικών και νεοπλατωνικών δοξασιών, όπως κρίνεται σήμερα. Η διδασκαλία του υποστήριζε: Ο ίδιος αποσύρθηκε το 383 στα Διάκορα Καππαδοκίας μέχρι και τον θάνατό του το 392.
Στην πραγματικότητα, και Αθανάσιος Αλεξανδρείας μέχρι τη διασαφήνιση των όρων επέμενε στον όρο μία υπόσταση-μία ουσία, η οποία δεν αναιρούσε, αφού δεν είχε σαφώς προσδιοριστεί, την ταύτιση «υπόσταση»-«πρόσωπο» κάτι που φαίνεται να δέχεται μετά το 362. Όμως εισερχόμενη η εκκλησία σε τόσο λεπτολόγο θεολογία, καθίστατο αναγκαίος ο ακριβής προσδιορισμός των όρων. Η προσέγγιση του Αθανασίου έδινε έμφαση την ενότητα της Τριάδος, ενώ των Καππαδοκών στο μυστήριο της τριαδικότητας, απέναντι στη σαφή θέση του Ευνομίου. Έτσι ο Μέγας Βασίλειος προχώρησε στη θεμελίωση των όρων προβάλλοντας μαζί με τον Γρηγόριο Νύσσης και τον Γρηγόριο το Θεολόγο τη σχέση των «προσώπων», μια διδασκαλία που βρήκε ευρεία απήχηση στο ποίμνιο, εξασθενώντας σε σημαντικό βαθμό τις επιρροές της αρειανικής διδασκαλίας που μεν στη Δύση βαλλόταν από τον Αμβρόσιο Μεδιολάνων με σημαντική επιτυχία, στην ανατολή έβρισκε σημαντικά ερείσματα, αναιρώντας βασικά επιχειρήματα του Ευνομίου. Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος δε, με τη συστηματική του θεολόγηση και με την άνοδό του στον επισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης, εκτόπισε ακόμα περισσότερο την Αρειανική και ιδίως την Ευνομιανή αρειανική θεολογία.
Η Β΄ Οικουμενική Σύνοδος
Ο τερματισμός της αρειανικής έριδας, ήταν αναμφισβήτητα η σύγκληση της Β΄ Οικουμενικής συνόδου, στην Κωνσταντινούπολη το 381. Η σύνοδος αυτή συγκλήθηκε από τον Μέγα Θεοδόσιο και διενεργήθηκε υπό την προεδρία του Μελετίου Αντιοχείας, ενώ ολοκληρώθηκε σε δύο συνοδικά μέρη, με έναρξη το 381 και ολοκλήρωση το 382 και με σημαντικά μεγάλη διαφοροποίηση στη σύνθεση τους, αφού στο πρώτο μέρος δεν είχαν κληθεί οι επίσκοποι Αιγύπτου-Αφρικής, Ιλλυρίας και της Δύσεως. Στόχος της συνόδου πέρα από τη βασική επιδίωξη της επίλυσης εσωτερικών διαφορών που είχαν προκύψει με τη χειροτονία του επισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, ήταν η συνοδική καταδίκη του Αρειανισμού κάτι που στο πρώτο κομμάτι της συνόδου περιελήφθει στον πρώτο κανόνα της.
Το τέλος του Αρειανισμού
Η θρησκευτική πολιτική του αυτοκράτορα Θεοδοσίου, οι αποφάσεις τις Β΄ Οικουμενικής συνόδου και η ταυτόχρονη προσπάθεια των Πατέρων της Εκκλησίας για την αντιμετώπιση του Αρειανισμού, αποδυνάμωσαν σε μεγάλο βαθμό την επιρροή και τη δυναμική που ανέπτυξε ο Αρειανισμός, κατά τα τέλη του 4ου αιώνα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η πλειοψηφία του λαού ακολούθησε τις αποφάσεις των συνόδων, ενώ πολλοί επίσκοποι εισχώρησαν στην εκκλησία. Παρά ταύτα, ο Αρειανισμός είχε εισχωρήσει στην Κεντρική κι Δυτική Ευρώπη, αφού η γειτνίαση με τους Γότθους και η μεγάλη επιρροή που άσκησε ο Αρειανισμός έστρεψε το φύλο αυτό, στην αποδοχή της διδασκαλίας του και ειδικά των «Ὁμοίων». Οι ίδιοι, μετακινούμενοι στα Δυτικά και ιδρύοντας το ισχυρό Βασίλειο των Γότθων με έδρα το Τολέδο, διέδωσαν τον Αρειανισμό και στην υπόλοιπη Ευρώπη, μεταθέτοντας τη διαμάχη. Μεγάλη ιεραποστολική μορφή στη διάδοση του Αρειανισμού, υπήρξε ο επίσκοπος, χειροτονημένος από τον Ευσέβιο Νικομηδείας, Ουλφίλας. Η αποδυνάμωση όμως του Γοτθικού βασιλείου και αφομοίωσή τους από τους Φράγκους, οι οποίοι αρχικά ακολούθησαν τη διδασκαλία της Καθολικής εκκλησίας, εξάλειψε ουσιαστικά τον Αρειανισμό, αν και μέχρι τον 6ο αιώνα παρατηρούνται υπολείμματα πιστών της ομολογίας αυτής.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αρχαίες χριστιανικές ομολογίες Κατηγορία:Αντιτριαδισμός Κατηγορία:Αρειανισμός
16 Ιουλίου
15 Ιουλίου | 16 Ιουλίου | 17 Ιουλίου
Η 16η Ιουλίου είναι η 197η ημέρα του έτους κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο (198η σε δίσεκτα έτη). Υπολείπονται 168 ημέρες.
Ορθόδοξη Εκκλησία
Κατηγορία:Ημέρες του έτους
Βίλχελμ Κάιτελ
Ο Βίλχελμ Μπόντεβιν Γιόχαν Γκούσταφ Κάιτελ (Wilhelm Bodewin Johann Gustav Keitel, 22 Σεπτεμβρίου 1882 - 16 Οκτωβρίου 1946) ήταν Γερμανός στρατιωτικός, ο οποίος διετέλεσε στρατάρχης του Γ' Ράιχ και αρχηγός της Βέρμαχτ στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Υπήρξε το δεξί χέρι του Χίτλερ σε στρατιωτικά ζητήματα, αν και ποτέ δεν πήρε δική του πρωτοβουλία, περιοριζόμενος στην απλή συναίνεση των όσων πίστευε ή έλεγε ο Χίτλερ.
Τα πρώιμα χρόνια
Το 1909 νυμφεύτηκε τη Λίζα Φονταίν (Lisa Fontaine), θυγατέρα εύπορου γαιοκτήμονα. Απέκτησαν έξι παιδιά.
Όταν άρχισε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος, η μονάδα του Κάιτελ στάλθηκε στην πρώτη γραμμή. Εκεί ο Κάιτελ τραυματίστηκε (όχι σοβαρά) από θραύσμα βλήματος (Σεπτέμβριος 1914). Η μεγάλη καμπή στην καριέρα του έγινε τον Μάρτιο του 1915, οπότε κλήθηκε να υπηρετήσει στο Γενικό Επιτελείο. Ο Κάιτελ δεν κλήθηκε εκεί λόγω των πολύ καλών (παραδοσιακών για την Πρωσία) σπουδών, διότι δεν είχε πραγματοποιήσει στρατιωτικές σπουδές. Κλήθηκε χάρη στις οργανωτικές του ικανότητες και τη σκληρή του εργασία. Η πρώτη του επιτελική θέση ήταν πρώτος αξιωματικός του επιτελείου μιας μεραρχίας εν εφεδρεία, ενώ αργότερα (1917) τοποθετήθηκε στο επιτελείο του σώματος των Πεζοναυτών που βρισκόταν στη Φλάνδρα.
Περίοδος Μεσοπολέμου
μικρογραφία|αριστερά|150px|Βίλχελμ Κάιτελ, 1934. Φωτ. Γερμανικού Ομοσπονδιακού Αρχείου. Όταν τελείωσε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και η Γερμανία ανασυγκρότησε τον Στρατό της με βάση τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, ο Χανς φον Ζέεκτ (Hans von Seeckt) προσκάλεσε τον Κάιτελ να ενταχθεί και πάλι στην αναδιοργανωμένη και προβλεπόμενη από τη Συνθήκη, Ράιχσβερ. Ο Κάιτελ τοποθετήθηκε με τον βαθμό του Συνταγματάρχη στο αποκαλούμενο "Γραφείο Στρατεύματος" (Truppenamt), το οποίο είχε αντικαταστήσει το (μη επιτρεπόμενο από τη Συνθήκη) Γενικό Επιτελείο, ως επικεφαλής του κλάδου οργανωτικών θεμάτων. Στη θέση αυτή παρέμεινε μέχρι το 1933 και στη διάρκεια αυτής της περιόδου ο Κάιτελ πέρασε σημαντικό χρονικό διάστημα στη Σοβιετική Ένωση μελετώντας τακτική και εξοπλισμούς με αξιωματικούς του Ερυθρού Στρατού.
Στις 30 Ιανουαρίου του 1933 ο Πρόεδρος Χίντενμπουργκ ανέθεσε καθήκοντα Καγκελαρίου στον Αδόλφο Χίτλερ. Ο Κάιτελ δυσφόρησε με αυτή την είδηση, ωστόσο η πειθαρχία προς τους θεσμούς τού υπαγόρευε υπακοή στις αποφάσεις του Προέδρου. Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους ο Κάιτελ προήχθη στον βαθμό του Υποστρατήγου και ένα χρόνο αργότερα του ανατέθηκε η διοίκηση της 22ας Μεραρχίας Πεζικού, η οποία βρισκόταν υπό συγκρότηση σε πλήρη μυστικότητα στη Βρέμη. Την περίοδο εκείνη βίωσε άμεσα τις προστριβές μεταξύ του τακτικού Στρατού και των SA (Sturmabteilung), τις μονάδες κρούσεως του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος (NSDAP). Η SA εκείνη την εποχή αριθμούσε περίπου δύο εκατομμύρια άνδρες.
Όπως οι περισσότεροι ανώτεροι αξιωματικοί του Στρατού, ο Κάιτελ πίστευε ότι ο Ερνστ Ρεμ (Ernst Röhm), αρχηγός των SA, θα έκανε πραξικόπημα εναντίον του Χίτλερ για να αναλάβει την ηγεσία του Κόμματος. Όταν έγινε η σφαγή της ηγεσίας των SA στις 30 Ιουνίου 1934, γνωστή με την ονομασία «Η Νύχτα των μεγάλων μαχαιριών», ο Κάιτελ δεν εξέφρασε αντιρρήσεις. Σιωπηλός παρέμεινε, επίσης, όταν τα SS δολοφόνησαν τους απόστρατους στρατηγούς Κουρτ φον Σλάιχερ και φον Μπρέντοβ. Η γνωριμία και η φιλία του με τον Βέρνερ φον Μπλόμπεργκ (Werner von Blomberg) ήταν καθοριστική: Ο Μπλόμπεργκ ανέλαβε καθήκοντα Υπουργού Αμύνης στην Κυβέρνηση του Χίτλερ και έφερε τους δύο άνδρες σε επαφή. Η αποστροφή του Κάιτελ μεταλλάχθηκε σε αφοσίωση προς τον Φύρερ ύστερα από αυτή τη συνάντηση και παρέμεινε αφοσιωμένος σε αυτόν σε όλη του την υπόλοιπη ζωή. Δεν έγινε μέλος στο NSDAP, επειδή ο νόμος απαγόρευε την ένταξη στρατιωτικών σε πολιτικά κόμματα. Ο γιος του Κάιτελ, Χάιντς, και η κόρη του Μπλόμπεργκ, Ντόρλε, αρραβωνιάστηκαν το 1938, αλλά ο Κάιτελ δεν έκανε το παραμικρό για να υποστηρίξει τον συμπέθερό του, όταν αυτός περιέπεσε στη δυσμένεια του Χίτλερ το ίδιο έτος και εκδιώχθηκε τελικά από την Κυβέρνηση.
Έχοντας πλέον αρχίσει να αποκτά όλο και περισσότερο την εμπιστοσύνη του Χίτλερ, φροντίζει να αναλάβει την αρχηγία του Γενικού Επιτελείου ο προσωπικός του φίλος Βάλτερ φον Μπράουχιτς (Walther Heinrich von Brauchitsch), εκμεταλλευόμενος το γεγονός ότι οι περισσότεροι στρατιωτικοί ηγέτες με κύρος αρνούνταν να υπηρετήσουν υπό τις διαταγές του Βάλτερ φον Ράιχεναου (Walther von Reichenau), ενός από τους ελάχιστους αφοσιωμένους Εθνικοσοσιαλιστές ανώτατους αξιωματικούς (4 Φεβρουαρίου 1938). Το 1939 ιδρύεται η Ανώτατη Διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων (Oberkommando Wehrmacht ή OKW) και ο Κάιτελ ορίζεται από τον Χίτλερ ως επικεφαλής της. Άμεσοι συνεργάτες του εκεί είναι οι Άλφρεντ Γιοντλ (Alfred Jodl), προσωπικός στρατηγός του Χίτλερ, και Βάλτερ Βάρλιμοντ (Walter Warlimont).
Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
Με την έναρξη του Πολέμου ο Κάιτελ, όπως και όλοι οι Στρατηγοί, ήταν ιδιαίτερα διστακτικός ., αλλά προτίμησε να τηρήσει στάση αναμονής, χωρίς να εκδηλώσει τους δισταγμούς του. Όταν η έκβαση των εκστρατειών της Βέρμαχτ εξελίχθηκε πολύ καλύτερα από όσο όλοι τους περίμεναν, ο Κάιτελ (και ο Άλφρεντ Γιοντλ) απέδωσαν στον Χίτλερ τον τίτλο «του μεγαλύτερου στρατηγού όλων των εποχών ("der größte Feldherr aller Zeiten").
Τον Ιούλιο του 1940, λίγο ύστερα από την τελευταία του προαγωγή σε Στρατάρχη, ο Κάιτελ καλείται από τον Χίτλερ, ο οποίος του θέτει το ερώτημα: "Πιστεύετε, Στρατάρχα, ότι αν επιτεθώ κατά της Ρωσίας αμέσως, θα καταφέρω να τη συντρίψω πριν από το χειμώνα;". Ο Κάιτελ μπροστά στην ερώτηση αυτή, όπως ο ίδιος είπε αργότερα, "ένιωσε να του κόβεται η ανάσα". Προσπάθησε να φέρει κάποιες πολιτικής φύσεως αντιρρήσεις, αλλά ο Χίτλερ τον επανέφερε στο πεδίο που αποκλειστικά τον αφορούσε: Ζητούσε τη γνώμη του μόνο για καθαρά στρατιωτικά ζητήματα. Ο Κάιτελ υπέδειξε (σωστά) το αδύνατο της επιχείρησης εκείνη τη χρονική περίοδο. Ο Χίτλερ πείσθηκε από τα επιχειρήματα του Στρατάρχη και ανέβαλε την Επιχείρηση Μπαρμπαρόσσα για την επόμενη χρονιά.
Ο Κάιτελ είχε σοβαρές αντιρρήσεις για την εκστρατεία αυτή και, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, υπέβαλε την παραίτησή του από την ηγεσία της OKW, την οποία ο Χίτλερ δεν αποδέχτηκε. Κατά δήλωσή του είχε φθάσει στο σημείο να υποβάλει την παραίτησή του τρεις φορές, αλλά ο Χίτλερ <μου έδωσε να καταλάβω πως θεωρούσε την παραίτηση σε καιρό πολέμου λιποταξία>. Ωστόσο, ήταν αυτός που συνυπέγραψε, τον Μάιο του 1941, την περίφημη διαταγή "Komissarbefehl", τη διαταγή, δηλαδή, να εκτελούνται οι πολιτικοί επίτροποι (κομισάριοι) των ρωσικών στρατιωτικών μονάδων που θα συλλαμβάνονταν κατά την εκστρατεία στη Ρωσία. Λίγο αργότερα (Ιούλιος 1941) υπογράφει μια νέα διαταγή, με την οποία εξουσιοδοτείται ο Χίμλερ να εφαρμόσει το πρόγραμμα της φυλετικής πολιτικής του σε όλες τις κατακτημένες περιοχές της Ρωσίας.
Τον Σεπτέμβριο του 1942 ο Χίτλερ καλεί τον Στρατάρχη Ζίγκμουντ Λιστ (Siegmund List), τον οποίο μέμφεται για σφάλματα και παραλείψεις. Οι Κάιτελ και Γιόντλ υπερασπίζονται τον Λιστ μπροστά στον Φύρερ. Η ενέργεια αυτή έχει γι' αυτούς σοβαρές συνέπειες: Ο Γιοντλ χάνει τη θέση του "προσωπικού στρατηγού" (στρατηγού εξ απορρήτων) του Φύρερ και με τον Κάιτελ ο Χίτλερ αρνείται επί μήνες να ανταλλάξει χειραψία. Αυτή ήταν η τελευταία αντίρρηση που εξέφρασε ο Κάιτελ προς τον Φύρερ. Έκτοτε θα είναι ο άνθρωπος που θα του λέει πάντα "ναι".Ο Αρχιναύαρχος Ρήντερ, αρχηγός του πολεμικού ναυτικού την ίδια εποχή, τον περιέγραψε σαν έναν άνθρωπο χωρίς χαρακτήρα, χωρίς επιρροή, απλό όργανο στά χέρια του Χίτλερ Το πρόβλημα που προκύπτει για τον Χίτλερ είναι ότι έχοντας χάσει την εμπιστοσύνη στους αξιωματικούς του, συσκέπτεται για τα ολοένα και σοβαρότερα προβλήματα της Γερμανίας με τους εμπίστους του, οι οποίοι, έχοντας τα δείγματα του παρελθόντος, δεν του φέρνουν καμία αντίρρηση. Τα αποτελέσματα αυτής της τακτικής είναι ολέθρια για τη Γερμανία, καθώς ο Χίτλερ, έχοντας χάσει την επαφή με την πραγματικότητα, παίρνει όλο και περισσότερο παράλογες αποφάσεις. Παράλληλα, ο Κάιτελ εκδίδει διαταγές τόσο για εκτελέσεις απεργών εργατών όσο και για τη γενοκτονία των Εβραίων. Δίνει, επίσης, διαταγές για την εξόντωση όλων των συλλαμβανόμενων ανταρτών και συστήνει στους Γερμανούς πολίτες να προβαίνουν σε λυντσάρισμα των πιλότων των καταρριπτόμενων συμμαχικών αεροσκαφών.
Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε, επίσης, στην απόπειρα κατά του Χίτλερ στις 20 Ιουλίου 1944 από τον Συνταγματάρχη Κλάους φον Στάουφενμπεργκ (Klaus von Stauffenberg) και την ομάδα του. Ο Κάιτελ ήταν αυτός που ακύρωσε όλες τις διαταγές που είχαν εκδώσει από το Βερολίνο οι συμμετέχοντες στην απόπειρα και το συνακόλουθο πραξικόπημα.
μικρογραφία|δεξιά|Ο Κάιτελ κατά την υπογραφή της παράδοσης των γερμανικών δυνάμεων. Βερολίνο, 8/9 Μαΐου 1945
Με την κατάρρευση της Γερμανίας, ο Κάιτελ αρνείται να εγκαταλείψει τον Φύρερ και το Καταφύγιο. Ο Χίτλερ, ωστόσο, τον υποχρεώνει να φύγει για να εξακολουθήσει να ασκεί τη διοίκηση της OKW. Καταφεύγει στο Χόλσταϊν (Holstein) μαζί με το επιτελείο του, προσπαθεί να συντονίσει τις όποιες δυνάμεις έχουν απομείνει για την υπεράσπιση της Γερμανίας, χωρίς, ωστόσο, επιτυχία. Με την κατάρρευση της γερμανικής άμυνας, ο Κάιτελ διορίζεται, από τον αντικαταστάτη του Χίτλερ Ναύαρχο Καρλ Ντένιτς (Karl Dönitz), επικεφαλής της Γερμανικής Αντιπροσωπείας για την παράδοση της χώρας μαζί με τον Αντιναύαρχο φον Φρίντεμπουργκ (von Friedeburg), εκπρόσωπο της Kriegsmarine (Πολεμικού Ναυτικού), και τον Πτέραρχο Στουμπφ (Stumpff), εκπρόσωπο της Luftwaffe (Πολεμικής Αεροπορίας). Υπογράφει την επίσημη άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας στο Κάρλσχορστ του Βερολίνου, όπου είχε εγκατασταθεί το Αρχηγείο των Σοβιετικών δυνάμεων. Αμέσως μετά την υπογραφή, ο Κάιτελ καθαιρείται, συλλαμβάνεται από τις δυνάμεις του Ντουάιτ Αϊζενχάουερ και μεταφέρεται στο Φλένσμπουργκ, όπου και τίθεται υπό κράτηση. Στις 13 Μαΐου 1945 μεταφέρεται στο Ξενοδοχείο "Παλάς" στο Μόντορφ του Λουξεμβούργου και στις 15 Αυγούστου μεταφέρεται ξανά, αυτή τη φορά στη Νυρεμβέργη, προκειμένου να δικαστεί στην ομώνυμη δίκη. Ο Κάιτελ κρίνεται ένοχος και για τις τέσσερις κατηγορίες που του απαγγέλλονται και καταδικάζεται σε θάνατο με απαγχονισμό. Κάνει αίτηση για να εκτελεστεί, ως στρατιωτικός, από εκτελεστικό απόσπασμα, ωστόσο το Δικαστήριο απορρίπτει την αίτησή του θεωρώντας τον εγκληματία πολέμου.
Η ποινή εκτελείται στις 16 Οκτωβρίου 1946. Ένα πρόβλημα με το σκοινί της αγχόνης παρατείνει την επιθανάτια αγωνία του επί 24 λεπτά. Τα τελευταία του λόγια ήταν:
"Ich rufe den Allmächtigen an, er möge sich des deutschen Volkes erbarmen. Über zwei Millionen deutsche Soldaten sind vor mir für ihr Vaterland in den Tod gegangen. Ich folge meinen Söhnen nach. Alles für Deutschland!" (Ζητώ από τον Παντοδύναμο να δείξει έλεος στο Γερμανικό λαό. Περισσότεροι από δύο εκατομμύρια στρατιώτες πέθαναν για την πατρίδα τους πριν από εμένα. Ακολουθώ τώρα τους γιους μου. Όλα για τη Γερμανία!) ,
Παραπομπές
Κατηγορία:Κατηγορούμενοι στις δίκες της Νυρεμβέργης Κατηγορία:Στρατάρχες της Γερμανίας
Νυχτερινά, Op. 15 (Σοπέν)
Τα Nocturnes, Op. 15 είναι σύνθεση του Φρεντερίκ Σοπέν, που αποτελείται από τρία νυχτερινά, τα οποία γράφτηκαν μεταξύ το 1830 και το 1833. Πρώτη φορά δημοσιεύτηκαν τον Ιανουαρίου του 1834 και είναι αφιερωμένα στον Φέρντιναντ Χίλερ. Το πρώτο ακολουθεί την τυπική τριαδική φόρμα και γράφτηκε σε Φα μείζονα. Το δεύτερο γράφτηκε σε Φα δίεση μείζονα και αποτελεί έργο υψηλότερες τεχνικής από το πρώτο. Το τρίτο είναι γραμμένο σε Σολ ελάσσονα, το οποίο ο ίδιος ο Σοπέν το είχε τιτλοφορήσει ως "Στο Νεκροταφείο", όμως πριν πάει για να το τυπώσουν διέγραψε τον τίτλο και είπε "Ας σκεφτούν αυτοί έναν τίτλο".
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*15 Κατηγορία:Συνθέσεις του 1833 Κατηγορία:Συνθέσεις σε Φα μείζονα Κατηγορία:Συνθέσεις σε Φα δίεση μείζονα Κατηγορία:Συνθέσεις σε Σολ ελάσσονα Κατηγορία:Μουσική με αφιέρωση
Windows 8.1
μικρογραφία|300x300εσ|Η επιφάνεια εργασίας των Windows 8.1. μικρογραφία|300x300εσ|Το μενού έναρξης των Windows 8.1 (ελληνικά). thumb|Το μενού έναρξης των Windows 8.1 (αγγλικά).|εναλλ.=|300x300εσ Τα Windows 8.1 (κωδική ονομασία Blue) είναι μια αναβάθμιση για τα Windows 8, μια έκδοση των Windows NT, ένα λειτουργικό σύστημα υπολογιστή που κυκλοφόρησε από τη Microsoft. Κυκλοφόρησε επίσημα στις 17 Οκτωβρίου του 2013, σχεδόν ένα χρόνο μετά την επίσημη έκδοση του προκατόχου του. Τα Windows 8.1 είναι διαθέσιμα δωρεάν για τους νομίμους κατόχους των Windows 8 και των Windows RT μέσω του Windows Store. Σε αντίθεση με τα service pack στις προηγούμενες εκδόσεις των Windows. Υποστήριξη της πολιτικής για τον κύκλο ζωής της Microsoft αντιμετωπίζει τα Windows 8.1 παρόμοια με τα προηγούμενα πακέτα υπηρεσιών των Windows: Είναι μέρος του κύκλου ζωής υποστήριξης των Windows 8, η εγκατάσταση των Windows 8.1 που απαιτείται για τη διατήρηση της πρόσβασης για την υποστήριξη και ενημερώσεις των Windows μετά τις 12 Ιανουαρίου 2016. Ωστόσο, σε αντίθεση με προηγούμενα service pack, τα Windows 8.1 δεν μπορούν να αποκτηθούν μέσω του Windows Update και μόνο μεσώ του κλειδιού προϊόντος για την πάταξη των πειρατικών Windows.
Τα Windows 8.1 έφτασαν στο τέλος της Βασικής Υποστήριξης στις 9 Ιανουαρίου 2018 ενώ η Εκτεταμένη Υποστήριξη έληξε στις 10 Ιανουαρίου 2023.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Επίσημη ιστοσελίδα
Windows 8.1 Update
https://docs.microsoft.com/el-gr/lifecycle/faq/windows#bigwindows-81big
8.1
Αλληλούια
Η εξελληνισμένη έκφραση «αλληλούια» (αρχ. «ἀλληλούϊα»), που προέρχεται από τα, Χαλελουγιά, κατά γράμμα αποτελεί προτροπή προς ομάδα ανθρώπων να «αινέσουν τον Γιαχ» (ή, όπως απαντάται σε άλλες μεταφράσεις, τον Κύριο). Στην Αγία Γραφή αυτός ο όρος χρησιμοποιείται 28 φορές. Οι μεταφράσεις έχουν αποδώσει αυτή την έκφραση δοξολογίας ως «Αινείτε τον Γιαχ» ή «Αινείτε τον Κύριο».
Για την πλειονότητα των Χριστιανών αποτελεί έκφραση ιδιαίτερου αίνου προς τον Θεό. Στον Ιουδαϊσμό αποτελεί μέρος των προσευχών (ύμνων) Χαλλέλ. (Ψαλμοί 113-118)
Η διατήρηση αυτού του αμετάφραστου εβραϊκού όρου στην εκκλησιαστική υμνολογία θεωρείται απομεινάρι των πρακτικών που υιοθέτησε η πρωτοχριστιανική εκκλησία από την ιουδαϊκή συναγωγή και τις εσσαϊκές κοινότητες.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Θρησκευτικές επικλήσεις Κατηγορία:Εξελληνισμένες αποδόσεις εβραϊκών λέξεων Κατηγορία:Αγία Γραφή
Κρεμλίνο
Το Κρεμλίνο (Ρωσικά: кремль, προφορά σύμφωνα με το Διεθνές Φωνητικό Αλφάβητο: [krʲemlʲ]) είναι η Ρωσική λέξη για το «φρούριο», ή το «κάστρο» και αναφέρεται σε οποιοδήποτε μείζον οχυρωμένο κεντρικό σύμπλεγμα στις ιστορικές ρωσικές πόλεις. Αυτή η λέξη συχνά χρησιμοποιείται για να αναφερθεί στο καλύτερα γνωστό, το Κρεμλίνο της Μόσχας, ή την κυβέρνηση που εδρεύει εκεί. Το όνομα «Κρεμλίνο» έχει συχνά εσφαλμένως συνδεθεί και με τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Βασιλείου λόγω του ιδιαιτέρου σχήματός του, αν και δεν αποτελεί τμήμα του Κρεμλίνου της Μόσχας.
Κατάλογος κρεμλίνων Ρωσικών πόλεων
Κατηγορία:Πολιτική της Ρωσίας *
Σπύρος Γενήσαρλης
Βιογραφία
Ο Γενήσαρλης γεννήθηκε το 1810 στην Κωνσταντινούπολη και ήταν ένας από τους πρώτους που φοίτησαν στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων (1828) αμέσως μετά την απελευθέρωση. Το 1829 αναδείχτηκε ανθυπασπιστής, ενώ το 1852 προήχθη σε αντισυνταγματάρχη. Διετέλεσε διοικητής της ταξιαρχίας Μεσολογγίου και αργότερα συμμετείχε ενεργά στην επανάσταση της Κρήτης του 1866 - 1869 με δικό του εθελοντικό τάγμα αποτελούμενο από πέντε λόχους, το λεγόμενο "Τάγμα του Πλούτωνα".
Έλαβε μέρος στις μάχες Σελίνου, Κυδωνίας, Μυλοποτάμου, Αμαρίου, Ρεθύμνου και Λασιθίου, όπου διακρίθηκε για τις ικανότητές του. Κατά τα τέλη του 1866 κατηγορήθηκε, χωρίς όμως η κατηγορία αυτή να αποδειχτεί ποτέ, πως δωροδοκήθηκε από πράκτορες της γαλλικής πρεσβείας των Χανίων για να αποχωρήσει από την Κρήτη. Αποστρατεύτηκε στις 22 Μαρτίου του 1878 με το βαθμό του συνταγματάρχη και απεβίωσε το 1881 στην Αθήνα όπου διέμενε.
Πηγές
Κατηγορία:Έλληνες αξιωματικοί του Στρατού Ξηράς Κατηγορία:Έλληνες επαναστάτες
Βάλια
Η Μπάλια ή Βάλια (τουρκικά: Balya), αναφερόμενη και ως Μπάλια Καραϊντίν ή Μπάλια Μαντέν (από το τουρκικό maden = μεταλλείο) και παλαιότερα ως η Περιχάραξις Μυσίας, είναι περιοχή, κωμόπολη και δήμος της Μικράς Ασίας και της σύγχρονης Τουρκίας και βρίσκεται ανάμεσα στις πόλεις, οι οποίες είναι γνωστές, με ελληνικές και τουρκικές ονομασίες, ως Αδριανού Θήραι ή Αδριανού Πύλαι ή Παλαιόκαστρον (τουρκικά: Balıkesir, Μπαλικεσίρ ή Μπαλίκεσιρ), Προύσα (τουρκικά: Bursa, Μπούρσα) και Κυδωνίες (τουρκικά: Ayvalık, Αϊβαλί) αντίστοιχα. Η Μπάλια υπάγεται διοικητικά στην Επαρχία Μπαλικεσίρ του Διαμερίσματος Μαρμαρά της Τουρκίας.