cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Αλμπέρ Κοέν
Το έργο του
Τέσσερα από τα βιβλία του Αλμπέρ Κοέν μπορούν να θεωρηθούν ως μία μακρά μυθιστορηματική αυτοβιογραφία: ο ήρωάς τους Σολάλ (Solal) είναι ένας γοητευτικός και επιτυχημένος υπάλληλος της Κοινωνίας των Εθνών, του οποίου η χαρισματική προσωπικότητα κρύβει μια συνεχή πάλη ανάμεσα στις εβραϊκές του ρίζες και στην κοινωνική του θέση.
Το θεωρούμενο ως αριστούργημά του, το Belle du Seigneur, που κέρδισε το Μέγα Βραβείο μυθιστορήματος της Γαλλικής Ακαδημίας το 1968, αρχικώς εμπεριείχε το μυθιστόρημα που εκδόθηκε αργότερα υπό τον τίτλο Les Valeureux. Το Belle du Seigneur, αποκαλούμενο και «το βιβλίο του έρωτα», αφηγείται τον σκληρό και παθιασμένο έρωτα του Σολάλ με την Ariane Deume, μια μη Εβραία γυναίκα παντρεμένη με άλλον. Από την πρώτη κυκλοφορία του μέχρι σήμερα, το μυθιστόρημα αυτό αποτελεί ένα από τα πλέον ευπώλητα έργα της υψηλού κύρους «Λευκής Συλλογής» των Εκδόσεων Gallimard.
Γιώργος Τσόγκας
Ο Γιώργος Τσόγκας ή Γιωργάκης Τσόγκας (άγνωστο-1838/1839) καταγόταν από Σαρακατσάνικη οικογένεια, ήταν οπλαρχηγός που έφτασε το αξίωμα του στρατηγού, μυημένος στην Φιλική Εταιρεία με μεγάλη προσφορά στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 αφού μεταξύ άλλων έλαβε μέρος στη μάχη για την απελευθέρωση του Αγρινίου (11 Ιουνίου 1821), στην πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου (1822) και υπήρξε αρχηγός φρουράς στην τρίτη πολιορκία του Μεσολογγίου (1825). Απεβίωσε στο Αιτωλικό είτε το 1838 ή το 1839 ενώ το 1836 αναγνωρίσθηκε επίσημα η συμμετοχή του στον Αγώνα.
Καταγωγή
Ήταν πρώτος ξάδελφος, συναγωνιστής και πρωτοπαλίκαρο του Κατσαντώνη και στη συνέχεια του αδελφού του Κατσαντώνη, Λεπενιώτη. Σαρακατσάνος χωρίς καμία αμφιβολία, αφού χαρακτηριστικά τον αναφέρει ο Κασομούλης ως συγγενή βλάχο, που μιμήθηκε και ακολούθησε τον Κατσαντώνη και γι' αυτό τον αποκαλούσαν "Βλαχοτσόγκα" και ο Καραϊσκάκης υποτιμητικά "ξυνογαλά". Ξεκαλοκαίριαζε στα Άγραφα και ξεχείμαζε στη Ζάβιτσα (Αρχοντοχώρι) της Ακαρνανίας.
Ο Άνθιμος Γαζής γράφει πως «''ήταν άνθρωπος χαρακτήρα γενναίου και ανδρείου. Στα επιχειρήματά του ήταν σκεπτικός και αργοκίνητος και στις αποφάσεις του σταθερός. Ήταν πλούσιος και άτεκνος, με όλο τούτο ήταν φιλάργυρος πολύ και πλούσιος και δια τούτο φιλοτιμία και ελευθεριότητα δεν κατοικούσαν εύκολα στην ψυχή του. Από τους πρώτους, που πήγε στον νταϊφά του Κατσαντώνη και τον είχε πρωτοπαλίκαρό του''.»
Κλεφταρματολίτικη Δράση
Πήρε μέρος σε όλες τις μάχες και συγκρούσεις του κατσαντωναίικου ασκεριού, υπό τις διαταγές του Κατσαντώνη και του αδελφού του Κώστα Λεπενιώτη, ενάντια στους δερβεναγάδες του Αλή Πασά με τα τουρκαλβανικά ασκέρια του. Όταν ο Κατσαντώνης σκοτώθηκε ακολούθησε τον αδερφό του Κατσαντώνη, Λεπενιώτη. Ύστερα από τη δολοφονία του Λεπενιώτη, κατά τον Ανδρέα Καρκαβίτσα συνάθτηκαν καμιά εβδομηνταριά Κατσαντωναίοι στο βουνό του Ξηρόμερου Ζάλιανη ή Ζάλογγο για να κουβεντιάσουν τί θα κάνουν, όπου αποφάσισαν να προσκυνήσουν τον Αλή Πασά.
Χωρίς να ειδοποιήσουν τον βεζίρη, με κεφαλή τον Τσόγκα μπήκαν στα Ιωάννινα. Διέσχισαν πάνοπλοι την κεντρικότερη οδό της πόλης υπό τους ήχους της σάλπιγγας του Παναγή Μπελογιάννη και ατρόμητοι μπήκαν στην αυλή του σεραγιού. Σάστισαν όλοι μα περισσότερο ο Αλή Πασάς για την τόλμη και απερισκεψία τους. Ο Τσόγκας παρέταξε απέξω τους Κατσαντωναίους, άφησε το καριοφίλι του στον Θύμιο Μπαλάσκα και ξαρμάτωτος μπήκε στη σάλα, που τον περίμενε ο Αλή Πασάς. Τον ρώτησε "Τι θέλεις εδώ μέσα ωρέ Τσόγκα;" και εκείνος με θάρρος του απάντησε "Βεζίρη μου ήρθαμε να μείνουμε στη δούλεψή σου. Αν μας θελήσεις θα σε δουλέψουμε τιμημένα και με το αίμα μας σαν παλικάρια. Αν δε μας θελήσεις και βάνεις με το νου σου να μας σκοτώσεις, κάτω στην αυλή είναι εβδομήντα Κατσαντωναίοι, ένας κι ένας, που θα σε φάνε εσένα και όλη την γενιά σου πριν σκοτωθούν."
Κατά τον Καρκαβίτσα «''ο Τσόγκας και οι μαχητές του ομοίαζαν με ένα δυσυπότακτο παλαιστή, ο οποίος απόκαμε πλέον και σκεπτόμενος ότι πρέπει να υποκύψει, φροντίζει μόνο πώς να διαφυλάξει την αξιοπρέπειά του. Έκρινε ο Αλής σώφρων να τους δεχτεί σαν φίλους του.''». Έτσι, γύρω στα 1812 ο Τσόγκας διορίζεται αρματολός της Βόνιτσας, και όπως σημειώνει και ο Κασομούλης «κατέστη άσειστος ως αρχηγός των όπλων της επαρχίας Βονίτσης και όλων των συρρεόντων βλαχοποιμένων εις την επαρχίαν ταύτην ως πατήρ».
Στον αρματολό Γιωργάκη Τσόγκα και τους συντρόφους του για τη θαρραλέα είσοδό τους στο σεράι του Αλή Πασά αναφέρεται το παρακάτω κλέφτικο τραγούδι:
Ένα πουλάκι ξέβγαινε από την Άγια Μαύρα.
Ψάχνει για τον Βρυκόλακα, τον Θύμιο τον Μπαλάσκα.
Επήγε και τους έβρηκε, στην Ζάλιανη στο ρέμα.
''- Γεια σας χαρά σας βρε παιδιά! - Καλώς το το πουλί μας.''
Πες μας, πες μας πουλάκι μας κανά καλό χαμπέρι.
- Ο Τσόγκας και ο Βρυκόλακας στα Γιάννενα πααίνουν,
να προσκυνήσουν τον Πασά, στην πόρτα του Βεζίρη.
''- Πολλά τα έτη Αλί Πασά! - Καλώς τον Τσόγκα που' ρθε!''
Τσόγκα μ', σαπού' νε ο Κωνσταντής; σα πούνε ο Λεπενιώτης;
Άλλος μου λέει πέθανε, κι άλλος μου λέει εχάθη!
- Αλήθεια αφέντη μ' πέθανε, αλήθεια αφέντη μ' εχάθη
κι ήρθαμε στα ποδάρια σου για να μας συμπαθήσεις
Η Δράση του στην Επανάσταση
Έτσι, το Μάιο του 1821 κηρύσσει την Επανάσταση μαζί με τον Αλεξάκη Βλαχόπουλο και τους άλλους Ακαρνάνες οπλαρχηγούς, πολιορκούν το Βραχώρι στις 26 Μαΐου και το απελευθερώνουν στις 11 Ιουνίου. Πήρε μέρος στη Γ΄ Συνέλευση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος στο Ανατολικό, όπου εκλέχτηκε πρόεδρός της.
Μάχη Βόνιτσας
Παράλληλα κινείται προς τη βορειοδυτική Ακαρνανία και χτυπά αλύπητα τους Οθωμανούς που κατέφυγαν στα φρούρια Τεκέ και Πλαγιάς. Στη συνέχεια ενισχύεται με 800 Λευκαδίους, απελευθερώνει τη Βόνιτσα και οι Οθωμανοί καταφεύγουν στο Φρούριο.
Στις 26-27 Μαΐου 1821 οι ελληνικές δυνάμεις επιτίθενται και καταλαμβάνουν τα φρούρια της Πλαγιάς και του Τεκέ έξω από τη Βόνιτσα. Επικεφαλής των ελληνικών δυνάμεων ήταν οι εκ Πλαγιάς καταγόμενοι οπλαρχηγοί Κώστας Λεπενιώτης και Γιάννης Μπουρδάρας, καθώς και ο Δήμος Τσέλιος από τη Ζάβιτσα, αμφότεροι οπλαρχηγοί και πρωτοπαλίκαρα του Κατσαντώνη έως το θάνατό του, αλλά και μετέπειτα πρωτοπαλίκαρα του οπλαρχηγού Γεωργίου Τσόγκα, καπετάνιου τότε στο αρματολίκι της Βόνιτσας. Οι 700 και πλέον ένοπλοι Ξηρομερίτες–Βονιτσάνοι των Δήμου Τσέλιου, Λεπενιώτη και Μπουρδάρα, υπό τις οδηγίες και την αρχηγία του οπλαρχηγού Γεωργίου Τσόγκα, αλλά και μαζί με αρκετή δύναμη ανδρών από τη Λευκάδα που έφτανε τους 150 και πλέον άνδρες, όπως οι Σπύρος Μεταξάς, Στάθης Κατσαρός, Π. Σικελιανός, Γεώργιος Βρετός, Μ. Γίλης, Βερύκιος, Παύλος Λαμπρινός, Χρήστος Καββαδάς, Ιωάννης Μανωλάτος. Όλοι τους Λευκαδίτες οπλαρχηγοί και μυημένοι στην Φιλική Εταιρεία, ζήτησαν στην αρχή από τους Οθωμανούς να παραδοθούν. Αυτοί όμως αρνήθηκαν. Τότε άρχισε συνδυασμένη επίθεση απ’ όλες τις μεριές και οι ένοπλοι στρατιώτες του Γεωργίου Τσόγκα μπήκαν μέσα στα περιτοιχίσματα των Οθωμανών στα φρούρια της Πλαγιάς και του Τεκέ και σε πάλη σώμα με σώμα εξουδετέρωσαν όλους τους αμυνόμενους με πείσμα Οθωμανούς, από τους οποίους οι περισσότεροι σφαγιάσθηκαν επί τόπου και οι υπόλοιποι ανταλλάχθηκαν με αιχμάλωτους Έλληνες που κρατούνταν στην Άρτα. Ο Ιωάννης Ζαμπέλιος γράφει: «ότι ομού μετά των άλλων Φιλικών της Λευκάδος με αγαλλίασιν ψυχής ήκουον εις την ησυχίαν της νυκτός κραυγάς των φονευομένων Τούρκων».
Στις 29 Μαΐου 1821, οι ελληνικές δυνάμεις, με αρχηγό τον Γεώργιο Τσόγκα, ο οποίος ενισχύεται με 800 Λευκαδίους, μπαίνουν στην πόλη της Βόνιτσας αναγκάζοντας τους Οθωμανούς αξιωματούχους της να περιοριστούν εντός των τειχών του φρουρίου και τον πασά της Πρέβεζας Μπεκήρ Τζογαδόρο, που είχε επισπεύσει για βοήθεια, να επιστρέψει στη βάση του στην Πρέβεζα με σημαντικές απώλειες. Ο Γεώργιος Τσόγκας καταλαμβάνει μεν τη Βόνιτσα, αλλά οι Οθωμανοί αξιωματούχοι με σημαντική φρουρά καταφεύγουν στο ασφαλές φρούριο της πόλης, το οποίο ήταν απόρθητο, και ο Γεώργιος Τσόγκας, μη διαθέτων τα απαραίτητα μέσα για την εκπόρθησή του, περιορίζεται σε ασήμαντους ακροβολισμούς, οι οποίοι ουδεμία ανησυχία προκάλεσαν στη φρουρά. Ο ίδιος, σε επιστολή του για τη μη γόνιμη έκβαση της προσπάθειας κατάληψης της Βόνιτσας, επιρρίπτει ευθύνες στους κατοίκους της αναφέροντας τα ακόλουθα: «Οι Βονιτζάνοι αφ’ ου έγραψα διό και τρις να ενεργήσουν να κυριεύσωμεν το Κάστρον χωρίς χύσιν αίματος, μια νύκτα έξαφνα και ούτω έλαβαν άδειαν οι Τούρκοι και εγκλείσθησαν, έφεραν και τις σιαλούπες από Πρέβεζαν και ένα ομπρίκιον και μας εμπόδισαν την κυρίευσιν του Κάστρου».
Κατάληψη λοιπόν της Βόνιτσας στις 29 Μαΐου 1821 και έλεγχος των φρουρίων Πλαγιάς και Τεκέ που δέσποζαν στο στενό ανάμεσα της Λευκάδας και της Ακαρνανίας, σημαντικοί σταθμοί τότε για το διαμετακομιστικό εμπόριο και τον έλεγχο αυτού. Οι Οθωμανοί, τις επόμενες ημέρες, εξαγριωμένοι από τα αλλεπάλληλα πλήγματα που υπέστησαν, κρέμασαν στην Άρτα, με διαταγή του Χασάν Πασά της Άρτας, όσους ομήρους από την περιοχή της Βόνιτσας είχαν από την προηγούμενη χρονιά ομήρους για την εγγύηση της τάξεως. Για το λόγο αυτό οι κάτοικοι της Βόνιτσας εγκατέλειψαν τα σπίτια τους και έφυγαν για να γλιτώσουν τη σφαγή. Οι άνδρες του Γεωργίου Τσόγκα, μόλις μπήκαν στη Βόνιτσα, αντίκρισαν μια πόλη παντέρημη. Οι Οθωμανοί είχαν περιχαρακωθεί στο μεγάλο βενετσάνικο φρούριο της πόλης, που βρίσκεται σε δεσπόζουσα θέση και ανεφοδιαζόταν από τη θάλασσα με τροφές, αλλά και συνεχώς και κατά τακτά χρονικά διαστήματα με στρατιωτική και ναυτική δύναμη από την Πρέβεζα.
Η πολιορκία του φρουρίου της Βόνιτσας δεν είχε ευνοϊκά αποτελέσματα, γι' αυτό ο Τσόγκας με τις δυνάμεις του, που ήταν χρήσιμες για άλλες πιο αποτελεσματικές επιχειρήσεις, προτίμησε να φύγει από τη Βόνιτσα, σταθεροποιώντας τις θέσεις του στα ενδότερα, στρατοπεδεύοντας στην θέση Λιβάδι στο Βάτο του Ξηρομέρου, καθαρίζοντας όλη την περιοχή από κάθε οθωμανική εστία, εκτός βέβαια από τους κλεισμένους Οθωμανούς στο φρούριο της Βόνιτσας, οι οποίοι ως Διοίκηση, παρέμειναν θεσμικά ως τις 15 Μαρτίου 1829, οπότε επισήμως η Βόνιτσα παραχωρήθηκε στο Ελληνικό Κράτος, πλην της περιοχής του Ακτίου, το οποίο Άκτιο και αυτό τελικά παραχωρήθηκε στο ελληνικό κράτος το 1865.
Η μάχη στο Κατάκωλο Βονίτσης
Η μάχη αυτή διεξήχθη στη θέση "Κατάκωλο" Βονίτσης (περιοχή δυτικά της Βόνιτσας και πλησίον προς το Άκτιο) αρχές Σεπτεμβρίου 1821, μεταξύ των ελληνικών δυνάμεων με επικεφαλής τους: Γεώργιο Τσόγκα, Θεοδωράκη Γρίβα και Στάθη Κατσικογιάννη, και των Οθωμανών. Σύμφωνα με τον στρατηγό Στάθη Κατσικογιάννη: «''Τον Σεπτέμβριο του ιδίου έτους εις την μάχην εις το Κατάκωλον της Βόνιτσας έχων υπό την οδηγίαν μου τότε υπέρ τους εκατόν όπου ήτον και ο Τσόγκας με τον Τσέλιο και τον Γρίβα, και που επικεφαλής του εχθρού ήταν ο Μαζούτ Σκρόπολης και ο Μπεκήρ Τζογαδόρος. Τον Νοέμβριον ιδίου έτους παρευρέθην ομοίως με τους υπό την οδηγίαν μου εις την κατά της Άρτης έφοδον, όπου ήτο επικεφαλής των εχθρών ο Χασάν πασάς, ο Ισμαήλ Πασάς και ο Κεχαγιάς του Ρεσίτ Πασά και μετά τούτο ετοποθετήθην εις Μπαλήμπεη''». Στη μάχη αυτή σκοτώθηκε ο καπετάν Νίκος Μπουρδάρας απ’ την Πλαγιά Βονίτσης, άλλοτε πρωτοπαλίκαρο του Κατσαντώνη και με την επανάσταση του ’21 πρωτοπαλίκαρο του Γεωργίου Τσόγκα. Στη μάχη αυτή οι ελληνικές δυνάμεις υπέστησαν ήττα, ο δε αρχηγός τους, Τσόγκας, μόλις διεσώθη χάριν της επέμβασης την τελευταία στιγμή των Θεοδωράκη Γρίβα και Στάθη Κατσικογιάννη.
Πρώτη Μάχη στο Μοναστηράκι
Στη θέση "Πλατάνια" (ανάμεσα σε Μοναστηράκι και Βόνιτσα), οι αδελφοί Γιαννάκης, Γιώργος και Αναστάσιος Σουλτάνης αντιμετώπισαν σημαντικό στρατιωτικό σώμα Οθωμανών. Τη μάχη αυτή χρονικά ο Διονύσης Μιτάκης την προσδιορίζει στα μέσα Ιουνίου 1821. Δυστυχώς οι ιστορικοί της εποχής έρριψαν στη σιωπή τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στο Κατάκωλο και στα Πλατάνια Μοναστηρακίου, συμπαρασύροντας και τους συντελεστές αυτών των μαχών (Γεώργιος Τσόγκας, Θεοδωράκης Γρίβας, Παλιογιώργος Γιάννης, Δημ. Παλιογιάννης, Στ. Κατσικογιάννης, Γιαννάκης Σουλτάνης) στη λήθη. Χρονικά η μάχη αυτή προσδιορίζεται ότι πρέπει να έγινε μετά τη μάχη της Λαγκάδας στις αρχές προς μέσα Ιουνίου του 1821.
Στο Μοναστηράκι, αόριστα, δίχως να προσδιορίζεται η τοποθεσία, αναφέρονται αρκετοί μαχητές στις αιτήσεις που έκαναν προς την Επιτροπή των στρατιωτικών εκδουλεύσεων του 1846 όσο και αυτής κυρίως της του 1865. Η μάχη του Μοναστηρακίου χρονικά προσδιορίζεται μέσα προς το τέλος Ιουλίου του 1821 όπου οι ελληνικές δυνάμεις με επικεφαλής τον στρατηγό Γεώργιο Βαρνακιώτη, αλλά και τους οπλαρχηγούς Γεώργιο Τσόγκα, Θεοδωράκη Γρίβα, Αλεξάκη Βλαχόπουλο και Δημήτρη Μακρή, αντιμετώπισαν δίκην κλεφτοπολέμου τις τουρκικές δυνάμεις του πασά της Πρέβεζας Μπεκήρ Τζογαδόρου. Στη μάχη αυτή ο Γεώργιος Βαρνακιώτης είχε καταστρώσει ένα στρατιωτικό σχέδιο που έφερε θετικά αποτελέσματα. «''εβγήκαν λοιπόν οι Τούρκοι εις τον κάμπον κι ο Καπετάν Τσόγκας εις το Μύλο του Βροχοτίνου. Επήγαν 200 πεζοί Τούρκοι εις τον Καπετάν Τσόγκαν και 50 καβαλαρέοι. Επήγε και ο καπετάν Αλέξης Βλαχόπουλος εις βοήθειαν του καπετάν Τσόγκα οι δε λοιποί τούρκοι ήλθαν εις το στρατηγόν πεζοί και εις το Σώμα του Μακρή. Αυτήν την ώραν ήλθεν και ο καπετάν Θοδοράκης Γρίβας από τον Μπαλήμπεη εκινήγησαν τους Τούρκους και τους έμπασαν εις τη Βόνιτσα''».
Δυστυχώς κανένας ιστορικός της εποχής δεν αναφέρει για τη μάχη αυτή και ως εκ τούτου η ακριβής ημερομηνία αυτής δεν μπορεί να προσδιορισθεί. Αναφέρεται μόνο στα πιστοποιητικά των αγωνιστών που απηύθυναν προς την Επιτροπή των στρατιωτικών εκδουλεύσεων του 1846 και στην Επιτροπή του 1865, ζητώντας από το ελληνικό κράτος μισθολογική και βαθμολογική αποκατάσταση, την οποία δικαιούνταν ή τους την είχαν στερήσει με διάφορα πολιτικά τερτίπια εκείνης της εποχής. Ένα τέτοιο πιστοποιητικό υπογεγραμμένο από τον ίδιο τον Γεώργιο Βαρνακιώτη (αρχηγό της μάχης του Μοναστηρακίου στα 1821) είναι και αυτό που αφορά τον αξιωματικό Νικόλαο Τζούνη ή Ρούπα, καταγόμενο απ΄ τη Ζάβιτσα Ξηρομέρου, το οποίο και μας αναφέρει λεπτομερώς τη μάχη αυτή.
Απελευθέρωση της Άρτας
Το Νοέμβριο του 1821, μαζί με τον Γιάννη Βαρνακιώτη και τους Σαρακατσάνους οπλαρχηγούς Ανδρέα Ίσκο και Δημήτρη Μακρή ενισχύει τους Σουλιώτες του Νότη Μπότσαρη και απελευθερώνει την Άρτα.
Δεύτερη Μάχη στο Μοναστηράκι
Άλλη μάχη στο Μοναστηράκι Βονίτσης είναι αυτή που διεξήχθη στις 20-21 Ιουλίου 1822 από τον Μεχμέτ Ρεσίτ Πασά Κιουταχή, ο οποίος βρήκε αφύλακτο το χωριό, μιας και ο Γεώργιος Τσόγκας είχε πιάσει τα ορεινά στο Λιβάδι του Βάτου και ο Βαρνακιώτης βρισκόταν στα μέρη της Κατούνας στρατολογώντας νέους άνδρες, καθότι είχε μείνει με μόνο 50 στρατιώτες. Ο Κιουταχής σ’ αυτή τη μάχη κατέστρεψε το Μοναστηράκι προβαίνοντας σε βιαιοπραγίες, σφαγές (20 νεκροί), αιχμαλωσίες των κατοίκων του χωριού και αρπαγές ζώων (5.000 γιδοπρόβατα).
Η Μάχη του Αετού Ξηρόμερου
Μετά την καταστροφή των, υπό τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, ελληνικών στρατευμάτων στο Πέτα (4 Ιουλίου 1822), οι οθωμανικές δυνάμεις με τους πασάδες Ομέρ Βρυώνη και Κιουταχή με περίπου 10.000 Τουρκαλβανούς αποφάσισαν να κατευθυνθούν προς κατάληψη του Μεσολογγίου. Όμως, το σχέδιο των Οθωμανών βρήκε σθεναρή αντίσταση από τους Ξηρομερίτες στις 9 Αυγούστου 1822 στον Προφήτη Ηλία στον Αετό Ξηρομέρου.
Οι οπλαρχηγοί που βρίσκονταν στον Πέρσεβο Ξηρομέρου (και κατ΄ άλλους στον Τρύφου του Ξηρομέρου), τραβήχτηκαν προς τα υψώματα του Αετού Ξηρομέρου, στο λόφο όπου βρισκόταν ο Προφήτης Ηλίας. Αντιθέτως, ο Γεώργιος Τσόγκας έκρινε σκόπιμο ν' αποσυρθεί από τη θέση του Προφήτη Ηλία, που είχαν αρχικά συνεκτιμήσει οι τρεις οπλαρχηγοί (Βαρνακιώτης, Γρίβας και Τσόγκας), και να περιοριστεί μέσα στο μαντρόκλειστο του μοναστηριού του Αγίου Νικολάου Αετού Ξηρομέρου με τους 420 άνδρες του, έχοντας μαζί του και τον οπλαρχηγό Μάρκο Μπότσαρη, που είχε τότε υπό την οδηγία του μόλις 15 Σουλιώτες.
Μετά τη νίκη του Βαρνακιώτη στη μάχη του Αετού στις 10 Αυγούστου, μια νίκη που ανάγκασε τους Οθωμανούς να συμπτυχθούν, ο Βαρνακιώτης αντιμετώπιζε με καχυποψία ορισμένες ενέργειες του Μαυροκορδάτου. Δυσπιστούσε όμως και με τη στάση των άλλων οπλαρχηγών, όπως του Μάρκου Μπότσαρη και του Γεωργίου Τσόγκα, επειδή δεν τον βοήθησαν στη μάχη του Αετού αλλά έμειναν απλοί θεατές.
Α' Πολιορκία του Μεσολογγίου
Τον Οκτώβριο του 1822 πήρε μέρος στη μάχη του Κεφαλόβρυσου μαζί με τους άλλους Αιτωλοακαρνάνες οπλαρχηγούς. Κατά την πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου από τον Ομέρ Βρυώνη, βρισκόταν μέσα στη φρουρά της πόλης. Μετά την επιτυχημένη απόκρουση της επίθεσης των Οθωμανών το βράδυ των Χριστουγέννων του 1822 και την υποχώρησή τους, ο Τσόγκας με τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη επιτέθηκαν εναντίον των Οθωμανών που ήταν στρατοπεδευμένοι στην Κατοχή, ολοκληρώνοντας την επιτυχία τους με την επιστροφή των Οθωμανών στην Ήπειρο.
Τραγούδι για τη Μάχη με τον Γρίβα
Ένα τραγούδι που αναφέρεται στον Γιώργο Τσόγκα προέρχεται από τη μάχη ανάμεσα στον Θεοδωράκη Γρίβα και στους άλλους καπετάνιους που έγινε στην Κατοχή Αιτωλοακαρνανίας το 1823 είναι το εξής:
Τ' ειν' το κακό που γίνεται κι η ταραχή μεγάλη,
στη μέση στο Ξηρόμερο, στην Κατοχή στη χώρα;
Τον Θωδοράκη κλείσανε τα πέντε βιλαέρτια,
ήρθε ο Μακρής απ' το Ζυγό κι ο Πισλής ακόμα,
ήρθε κι από τα Άγραφα ο Καραϊσκάκης
ήρθε και από τη Βόνιτσα αυτός ο ΒλαχοΤσόγκας
ήρθε κι ο Μάρκος Μπότσαρης με χίλιους πεντακόσιους.
Τον Θοδωράκη πολεμούν τα πέντε βιλαέρτια.
Κι έλεγε και ξανάλεγε: είχα ταϊφά αυτούς τους Βαρνακιώτες!
και ο ΒλαχοΤσόγκας φώναξε από το μοναστήρι:
-Βάλτε φωτιά και κάψτε τον, τον Θοδωράκη Γρίβα
μπας και τον επιάσουμ' ζωντανό, κομμάτια να τον φάμε.
Και ο Θοδωράκης φώναξε με το σπαθί στα χέρια:
-Τι λες αυτού μωρέ παλιόβλαχε, μωρέ παλιογουρνάρη;
Εμένα με λένε Θοδωρή, με λένε γιο του Γρίβα.
Έβγα με δεκατέσερες και γω με τον Αράπη.
Και ο Τσόγκας του αποκρίθηκε και ο Τσόγκας του φωνάζει:
Δεν βγαίνω εγώ στον πόλεμο με σένα Θωδοράκη,
Στρατηγός Γεώργιος Τσόγκας
Ήταν φιλομαυροκορδατικός και μετά την προαγωγή του Μάρκου Μπότσαρη και τις αντιζηλίες των οπλαρχηγών ονομάστηκε Στρατηγός. Ως οπαδός του κόμματος του Μαυροκορδάτου ήταν φανατικός εχθρός του Βαρνακιώτη και των Γριβαίων. Αιτία της εχθρότητάς του με τον Βαρνακιώτη ήταν και οι διαφορές τους για το κόλι της Κατούνας, ενώ με τους Γριβαίους ήταν η δολοφονία από αυτούς του Τ. Μαγγίνα των Χασαπαίων στον Αστακό (Απρίλιος 1823).
Στη δίκη του Γεωργίου Καραϊσκάκη στο Αιτωλικό τον Απρίλιο του 1824 ήταν πρόεδρος της δικαστικής επιτροπής. Στα τέλη Μαΐου του 1824 συμμετείχε στη σύσκεψη των οπλαρχηγών που έγινε στη Μεγάλη Φτέρη της επαρχίας Βάλτου. Ακολούθως επιτέθηκε εναντίον των Οθωμανών στο Ραδοβύζι, μαζί με τους Γιαννάκη Ράγκο, Νικόλαο Στουρνάρη, Γρηγόρη Λιακατά, Δήμο Τσέλιο και Αναγνώστη Καραγιάννη.
Μάχη στο Ξοδάκτυλο
Μετά στρατοπεδεύει στο Ξοδάκτυλο και περιμένει ενισχύσεις και τρόφιμα. Εκεί στις 9 Ιουνίου 1824 επιτίθενται οι Οθωμανοί με επικεφαλής τον Ταχήρ Αμπάζη. Ο Τσόγκας δίνει εντολή να μην επιτεθούν μέχρι να έρθουν ενισχύσεις από τον Γιαννάκη Ράγκο. Τα 700 παλικάρια του όμως «μην υποφέροντας να βλέπουν τη νίκη να αργοπορεί να τους στεφανώσει», αντεπιτίθενται και κατατροπώνουν τετραπλάσιο αριθμό Οθωμανών, αφήνοντας στο πεδίο της μάχης 100 νεκρούς και τρέποντας σε φυγή τους υπολοίπους μέχρι τη Σκουληκαριά Άρτης.
Στον Εμφύλιο του 1824-1825
Στη δεύτερη φάση του εμφυλίου το 1824, όταν η Κυβέρνηση Γεωργίου Κουντουριώτη και ο Μαυροκορδάτος κυνηγούσαν μεταξύ των άλλων και τον Νικηταρά μαζί με τον γραμματικό του Γεώργιο Αθανασιάδη, που κατέφυγε στο Μεσολόγγι, ο Τσόγκας τούς έθεσε υπό την προστασία του. Παρά τις πιέσεις του Εκτελεστικού αρνήθηκε να συγκατανεύσει στις απαιτήσεις τους και να τον παραδώσει για να δικαστεί λέγοντας: «''Εγώ δεν γίνομαι άπιστος. δεν έκαμα χάρη στον Αλή Πασά και θα κάμω του Μαυροκορδάτου;''».
Ένωση με τον Κώστα Μπότσαρη
Τον Οκτώβριο-Νοέμβριο του 1825 κατέβηκε στο Βάλτο, ενώθηκε με τον Κώστα Μπότσαρη, στον οποίο αναγνώρισε την αρχηγία του στρατοπέδου με 4.000 περίπου άνδρες, που συγκρότησε για ν' αντιμετωπίσει τα κατερχόμενα προς το Μεσολόγγι στρατεύματα του Κιουταχή.
Γ' Πολιορκία του Μεσολογγίου
Στη Γ' Πολιορκία του Μεσολογγίου βρισκόταν αρχικά μέσα στην πόλη ως αρχηγός της Φρουράς, και στη συνέχεια βγήκε απέξω και παρενοχλούσε τους πολιορκητές. Μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου ο Κιουταχής κινήθηκε ανατολικά με κατεύθυνση προς την Αττική. Δέχθηκε όμως ισχυρή επίθεση από τον Τσόγκα και τον Καραϊσκάκη κοντά στο μοναστήρι της Βαρνάκοβας και αναγκάστηκε να υποχωρήσει.
Επόμενες μάχες
Κοντά στους Πενταγιούς της Δωρίδας, αντιστάθηκε σθεναρά στον Μουσταή Μπέη. Επέστρεψε κατόπιν στη Βόνιτσα και ακολούθησε τους άλλους Ρουμελιώτες οπλαρχηγούς Ανδρέα Ίσκο, Γιαννάκη Στάικο, Γιώργο Γιολδάση, Σωτήρη Στράτο, Σταμούλη Γάτσο, Μήτσο Κοντογιάννη και άλλους, που κατέφυγαν αναγκαστικά στα "καπάκια" για την προστασία του άμαχου πληθυσμού.
Το 1828 έλαβε μέρος στις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις και στην Άλωση της Βόνιτσας. Το Μάρτιο του 1828 κυρίευσε το κάστρο της πόλης, αφού προηγούμενα κατατρόπωσε τον βελή Μπεή στη μάχη της Πούντας και τον ανάγκασε να εγκαταλείψει την Πούντα και την Πρέβεζα και να επιστρέψει στο Κομπότι της Άρτας. Στις 24 και 25 Μαρτίου 1828, μαζί με τον Κώστα Βλαχόπουλο και κατ' εντολή του Τσωρτς επιτέθηκε κατά των Οθωμανών στον Καρβασαρά και τους πολιόρκησε στον Πύργο του Μακρυνόρους.
Η ζωή του έπειτα
Πέθανε γέρος πλέον στο Αιτωλικό το 1838 ή το 1839, άτεκνος κατά τον Νικόλαο Κασομούλη. Η σύζυγός του ονομαζόταν Αναστασία και είχαν έναν θετό γιο, τον Δημήτρη Τσόγκα. Προφορική παράδοση όμως αναφέρει πως κατέστησε έγκυο μία Τουρκοπούλα κατά την Άλωση του Βραχωρίου το Μάιο του 1821, παρά τις διαμαρτυρίες της συζύγου του, που έφτασε παραπονούμενη στον δεσπότη για την παράνομη σχέση του, και μάλιστα με Τουρκοπούλα. Το 1836 τού απονεμήθηκε τιμητικά ο βαθμός του λοχαγού της Βασιλικής Φάλαγγας.
Η μήνυση κατά του Γεωργίου Τσόγκα
Με αριθμό 156/1847 καταχωρήθηκε η απόφαση του Αρείου Πάγου με την οποία τερματίστηκε μια πείσμονα δικαστική διαμάχη, που είχε πραγματική βάση ένα περιστατικό της σύγκρουσης ανάμεσα σε δυο οπλαρχηγούς του Αγώνα, τους Γεώργιο Τσόγκα και Γεωργάκη Γρίβα. Τη ζημιά της σύγκρουσης, που χρονολογείται το έτος 1823, την υπέστη ο Κωνσταντίνος Γουλιμής, που φιλοξένησε τότε τον Γεωργάκη Γρίβα στo σπίτι του. Οι κληρονόμοι του Γουλιμή άσκησαν μετά από πολλά έτη αγωγή ενώπιον του Πρωτοδικείου Μεσολογγίου κατά των κληρονόμων Τσόγκα. Η απόφαση του Πρωτοδικείου αυτού προσβλήθηκε από αμφοτέρους τους διαδίκους στο Εφετείο Αθηνών, που ήταν τότε αρμόδιο να δικάζει τις εφέσεις κατά των αποφάσεων του Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, και τελικά με την καταχωρηθείσα απόφαση του Αρείου Πάγου έληξε ο δικαστικός αγώνας και δικαιώθηκαν οι ενάγοντες.
Δημοτικό Ποίημα
Σ' όλο τον κόσμο ξαστεριά,
σ’ όλο τον κόσμο ήλιος
και στο Βραχώρι το πικρό,
μαύρος καπνός κι αντάρα.
καπεταναίοι το' καψαν
ο Τσόγκας κι’ Αλεξάκης.
Παραπομπές
Κατηγορία:Αγωνιστές του 1821 Κατηγορία:Έλληνες μέλη της Φιλικής Εταιρείας Κατηγορία:Έλληνες πληρεξούσιοι
Εξαφάνιση της Μάουρα Μάρεϊ
Τα πρώτα χρόνια
Η Μάουρα Μάρεϊ γεννήθηκε στις 4 Μαΐου του 1982 στο Χάνσον της Μασαχουσέτης, σε μια ιρλανδική καθολική οικογένεια και είναι το τέταρτο παιδί του Φρέντερικ «Φρεντ» και της Λόρι Μάρεϊ. Έχει έναν μεγαλύτερο αδερφό, τον Φρεντ Τζούνιορ, δύο μεγαλύτερες αδερφές, την Καθλίν και την Τζούλι, καθώς και ένας μικρότερο ετεροθαλής αδερφός, τον Κερτ. Όταν ήταν έξι ετών, οι γονείς της χώρισαν και έπειτα έζησε κυρίως με τη μητέρα της.
Η Μάρεϊ αποφοίτησε από το Περιφερειακό Λύκειο Whitman-Hanson, όπου ήταν πρωταθλήτρια στην ομάδα στίβου του σχολείου. Έγινε δεκτή στη Στρατιωτική Ακαδημία των Ηνωμένων Πολιτειών στο Γουέστ Πόιντ της Νέας Υόρκης, όπου σπούδασε χημικός μηχανικός για τρία εξάμηνα. Μετά το πρώτο έτος της, μεταγράφηκε στο Πανεπιστήμιο Amherst της Μασαχουσέτης για να σπουδάσει νοσηλευτική.
Πριν την εξαφάνιση
Τον Νοέμβριο του 2003, τρεις μήνες πριν την εξαφάνιση της, η Μάουρα παραδέχτηκε ότι χρησιμοποίησε μια κλεμμένη πιστωτική κάρτα για να παραγγείλει φαγητό από πολλά εστιατόρια, συμπεριλαμβανομένου ενός στο Χάντλεϊ της Μασαχουσέτης. Η κατηγορία παρέμενε ενεργή μέχρι τον Δεκέμβριο, άλλα τελικά αποσύρθηκε επειδή η κοπέλα επέδειξε καλή συμπεριφορά.
Το βράδυ της 5ης Φεβρουαρίου του 2004, ενώ είχε βάρδια στην εργασία της στην ασφάλεια της πανεπιστημιούπολης, η Μάουρα μίλησε στο τηλέφωνο με τη μεγαλύτερη αδερφή της, Καθλίν. Συζήτησαν για τα προβλήματα σχέσης της Καθλίν με τον αρραβωνιαστικό της. Γύρω στις 22:30, ενώ ήταν ακόμη στη βάρδια της, η Μάρεϊ φέρεται να ξέσπασε σε κλάματα. Όταν ο προϊστάμενος της έφτασε στο γραφείο της και της απηύθυνε το λόγο, η Μάουρα ήταν αφηρημένη και δεν ανταποκρινόταν στην συζήτηση. Ο επόπτης συνόδευσε την κοπέλα πίσω στο δωμάτιο του κοιτώνα της γύρω στη 01:20. Όταν την ρώτησε τι της συμβαίνει, η Μάρεϊ απάντησε μόνο με δύο λέξεις: «Η αδερφή μου». Το περιεχόμενο αυτής της τηλεφωνικής κλήσης παρέμενε άγνωστο μέχρι τον Οκτώβριο του 2017, όταν η Καθλίν εξήγησε δημόσια τη συνομιλία: Συγκεκριμένα δήλωσε ότι ήταν αλκοολική εκείνη την περίοδο και ανάρρωνε από τον εθισμό της. Εκείνο το βράδυ είχε πάρει εξιτήριο από μια κλινική αποτοξίνωσης και στο δρόμο για το σπίτι, ο αρραβωνιαστικός της την πήγε σε ένα κατάστημα ποτών, το οποίο της προκάλεσε συναισθηματική κατάρρευση. Τηλεφώνησε στην Μάουρα για να της συμπαρασταθεί.
Το Σάββατο στις 7 Φεβρουαρίου του 2004, ο πατέρας της Μάουρα, ο Φρεντ, έφτασε στο Άμερστ. Είπε στους ερευνητές ότι αυτός και η Μάουρα πήγαν για ψώνια εκείνο το απόγευμα και αργότερα πήγαν για δείπνο με μια φίλη της κόρης του. Η Μάρεϊ άφησε τον πατέρα της στο δωμάτιο του μοτέλ του και εκείνη δανειζόμενη την Toyota Corolla του Φρέντ, επέστρεψε στην πανεπιστημιούπολη στις 22:30 για να παραβρεθεί σε ένα πάρτι στον κοιτώνα. Στις 02:30 τα ξημερώματα της Κυριακής 8 Φεβρουαρίου του 2004 αποχώρησε από το πάρτι. Στις 03:30 καθοδόν προς το μοτέλ του πατέρα της, χτύπησε ένα προστατευτικό κιγκλίδωμα στον αυτοκινητόδρομο Route 9 στο Χάντλεϊ, προκαλώντας σχεδόν 10.000 δολάρια (14,300 δολάρια με τις αντικειμενικές αξίες του 2021) ζημιές στο αυτοκίνητο του πατέρα της. Ο αστυνομικός που συμπλήρωσε την αναφορά ατυχήματος, δεν σημείωσε αν της έκανε αλκοτέστ. Η Μάουρα οδηγήθηκε στο μοτέλ του πατέρα της και έμεινε στο δωμάτιο του το υπόλοιπο πρωί. Στις 04:49 η κοπέλα τηλεφώνησε στον σύντροφο της από το κινητό του πατέρα της. Το περιεχόμενο της τηλεφωνικής κλήσης είναι άγνωστο.
Αργότερα το πρωί της Κυριακής, ο Φρεντ Μάρεϊ έμαθε ότι η ζημιά στο όχημα του θα καλυπτόταν από την ασφάλεια του αυτοκινήτου του. Νοίκιασε ένα αυτοκίνητο, άφησε την κόρη του στο πανεπιστήμιο και έφυγε για το Κονέκτικατ. Στις 23:30 εκείνο το βράδυ, ο Φρεντ τηλεφώνησε στην κόρη του για να της υπενθυμίσει να πάρει έντυπα ατυχημάτων από το Μητρώο Μηχανοκίνητων Οχημάτων. Συμφώνησαν να μιλήσουν ξανά τη Δευτέρα το βράδυ για να συζητήσουν για τα έντυπα και να συμπληρώσουν τα ασφαλιστικά στοιχεία μέσω τηλεφώνου.
Προετοιμασίες και αναχώρηση
Μετά τα μεσάνυχτα της Δευτέρας 9 Φεβρουαρίου του 2004, η Μάουρα χρησιμοποίησε τον προσωπικό της υπολογιστή για να αναζητήσει στην ηλεκτρονική υπηρεσία χαρτογράφησης MapQuest, οδηγίες προς το Μπέρκσϊαρς και το Μπέρλινγκτον του Βερμόντ. Η πρώτη αναφερόμενη επαφή που είχε η Μάρεϊ με οποιονδήποτε στις 9 Φεβρουαρίου ήταν στη 13:00, όταν έστειλε email στον σύντροφό της γράφοντας: «''Σ' αγαπώ περισσότερο, παιδαρά μου. Έλαβα τα μηνύματα σου, αλλά ειλικρινά, δεν είχα όρεξη να μιλήσω με κανέναν. Υπόσχομαι όμως ότι θα σου τηλεφωνήσω σήμερα. Σ 'αγαπώ πολύ! Μάουρα''". Έκανε επίσης ένα τηλεφώνημα ρωτώντας για την ενοικίαση διαμερίσματος σε συγκρότημα στο Μπάρτλετ, του Νιου Χάμσαϊρ, στο οποίο η οικογένεια της είχε κάνει διακοπές στο παρελθόν. Τα αρχεία τηλεφώνου δείχνουν ότι η κλήση διήρκεσε τρία λεπτά. Ωστόσο, ο ιδιοκτήτης δεν νοίκιασε το διαμέρισμα στην Μάουρα. Στη 13:13, η κοπέλα κάλεσε έναν συμφοιτητή της για άγνωστους λόγους.
Στις 13:24, η Μάρεϊ έστειλε email σε έναν επόπτη εργασίας της νοσηλευτικής σχολής, αναφέροντας ότι θα έμενε εκτός πόλης για μια εβδομάδα λόγω θανάτου ενός μέλους της οικογένεια της. Εντούτοις, οι δικοί της αργότερα ανέφεραν ότι δεν είχε πεθάνει κανένας συγγενής τους. Η Μάουρα ολοκλήρωσε το email της δηλώνοντας ότι θα επικοινωνήσει με την σχολή της όταν επιστρέψει. Στις 14:05 η Μάουρα κάλεσε έναν αριθμό που παρέχει ηχογραφημένες πληροφορίες σχετικά με τις κρατήσεις ξενοδοχείων στο Στόου του Βερμόντ. Η κλήση διήρκεσε περίπου πέντε λεπτά. Στις 14:18, τηλεφώνησε στον σύντροφο της και άφησε ένα φωνητικό μήνυμα, υποσχόμενη ότι θα μιλήσουν αργότερα. Αυτή η κλήση έληξε μετά από ένα λεπτό.
Στο αυτοκίνητό της, η Μάουρα μετέφερε ρούχα, προϊόντα περιποίησης, σχολικά βιβλία και αντισυλληπτικά χάπια. Όταν αργότερα έγινε έρευνα στο δωμάτιο της, η αστυνομία της πανεπιστημιούπολης ανακάλυψε τα περισσότερα από τα υπάρχοντα της συσκευασμένα σε κουτιά και οι πίνακες ζωγραφικής είχαν αφαιρεθεί από τους τοίχους. Δεν είναι ξεκάθαρο αν η Μάρεϊ τα μάζεψε εκείνη την ημέρα, αλλά η αστυνομία εκείνη την εποχή υπέθεσε ότι ξεκίνησε να πακετάρει από το βράδυ της Κυριακής και ολοκλήρωσε την διαδικασία το πρωί της Δευτέρας. Πάνω από τα κουτιά βρέθηκε ένα τυπωμένο email προς τον σύντροφο της Mάουρα που έδειχνε ότι είχαν προβλήματα στη σχέση τους. Γύρω στις 15:30 έφυγε από την πανεπιστημιούπολη με το αυτοκίνητο της, ένα μαύρο όχημα μάρκας Saturn sedan, μοντέλο του 1996. Τα μαθήματα στο πανεπιστήμιο είχαν ακυρωθεί εκείνη την ημέρα λόγω χιονοθύελλας.
Στις 15:40, η Μάρεϊ έβγαλε 280 δολάρια από ένα ΑΤΜ. Πλάνα κλειστού κυκλώματος έδειξαν ότι ήταν μόνη της. Σε ένα κοντινό κατάστημα αλκοολούχων ποτών, η κοπέλα αγόρασε ποτά αξίας περίπου 40 δολαρίων, όπως Baileys Irish Cream, Kahlúa, βότκα και μια χάρτινη συσκευασία κρασιού Franzia. Τα πλάνα ασφαλείας δείχνουν και πάλι ότι ήταν μόνη όταν έκανε αυτή την αγορά. Κάποια στιγμή της ημέρας, πήρε επίσης έντυπα αναφοράς ατυχήματος από το Μητρώο Μηχανοκίνητων Οχημάτων της Μασαχουσέτης.
Στη συνέχεια, η Μάουρα έφυγε από το Άμερστ μεταξύ 16:00 και 17:00, πιθανώς μέσω του αυτοκινητόδρομου Interstate 91 κατευθυνόμενη στην βόρεια πλευρά. Τηλεφώνησε για να ελέγξει τον αυτόματο τηλεφωνητή της στις 16:37. Αυτή είναι και η τελευταία καταγεγραμμένη χρήση του κινητού της. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία ένδειξη ή στοιχεία ότι είχε ενημερώσει κανέναν για τον προορισμό της.
19:27: Αναφορά τροχαίου ατυχήματος
Λίγη ώρα μετά τις 19:00, μια κάτοικος του Γούντσβιλ του Νιού Χάμσαϊρ άκουσε έναν δυνατό κρότο έξω από το σπίτι της. Μέσα από το παράθυρο της, μπορούσε να δει ένα αυτοκίνητο μέσα στο χιόνι κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου Route 112, γνωστός επίσης με το όνομα Wild Ammonoosuc Road. Το αυτοκίνητο εντοπίστηκε στην ανατολική πλευρά του δρόμου. Στις 19:27, η ντόπια τηλεφώνησε στο Τμήμα του σερίφη της Κομητείας Γκράφτον για να δηλώσει το τροχαίο ατύχημα. Σύμφωνα με το αρχείο των κλήσεων της αστυνομίας, η γυναίκα ισχυρίστηκε ότι είδε έναν άνδρα να καπνίζει τσιγάρο μέσα στο αυτοκίνητο. Ωστόσο, αργότερα άλλαξε την κατάθεση της και είπε ότι δεν είχε δει κάποιον να καπνίζει, αλλά αντίθετα παρατήρησε ένα κόκκινο φως που άναβε μέσα από το αυτοκίνητο, και πιθανώς προερχόταν από κινητό τηλέφωνο. Ένας διερχόμενος οδηγός σχολικού λεωφορείου που έμενε κοντά, σταμάτησε στο σημείο. Είδε το αυτοκίνητο, καθώς και μια νεαρή γυναίκα να περιφέρεται γύρω από το όχημα.
Ο οδηγός παρατήρησε ότι η κοπέλα δεν αιμορραγούσε και δεν ήταν εμφανώς τραυματισμένη, αλλά κρύωνε και έτρεμε. Προσφέρθηκε να καλέσει για βοήθεια, αλλά εκείνη τον παρακάλεσε να μην τηλεφωνήσει στην αστυνομία, και τον διαβεβαίωσε ότι είχε ήδη καλέσει την οδική βοήθεια (ΑΑΑ). (Ωστόσο, η ΑΑΑ δεν έχει κανένα αρχείο για τέτοια κλήση). Γνωρίζοντας ότι δεν υπήρχε κάλο σήμα κινητής τηλεφωνίας στην περιοχή, ο οδηγός του λεωφορείου πήγε στο σπίτι του, το οποίο ήταν σε κοντινή απόσταση και κάλεσε τις αρχές. Η κλήση του ελήφθη από το Τμήμα Σερίφη στις 19:43. Δεν μπορούσε να δει το αυτοκίνητο της Μάρεϊ ενώ έκανε την κλήση, αλλά παρατήρησε πολλά αυτοκίνητα να περνούν στο δρόμο πριν φτάσει η αστυνομία. Μια άλλη κάτοικος της περιοχής που οδηγούσε προς το σπίτι της από τη δουλειά, ισχυρίστηκε ότι πέρασε από το σημείο γύρω στις 19:37 και είδε ένα περιπολικό να σταθμεύει μπροστά από το αυτοκίνητο της Μάουρα. Σταμάτησε αλλά και δεν είδε κανέναν μέσα ή έξω από τα αυτοκίνητα και αποφάσισε να συνεχίσει σπίτι της. Η δήλωση αυτής της μάρτυρα ήρθε σε αντίθεση με το επίσημο αρχείο της αστυνομίας, σύμφωνα με το οποίο η αστυνομία του Χάβερχιλ έφτασε εννέα λεπτά αργότερα.
19:46: Άφιξη της αστυνομίας στο σημείο
Όταν ο αστυνομικός του Χάβερχιλ έφτασε στο σημείο, η Μάουρα είχε εξαφανιστεί. Κανείς δεν ήταν μέσα ή γύρω από το αυτοκίνητο της. Το όχημα είχε προσκρούσει σε δέντρο στην πλευρά του οδηγού του οχήματος, προκαλώντας σοβαρή ζημιά στον αριστερό προβολέα και σπρώχνοντας το ψυγείο στην μηχανή του αυτοκινήτου, καθιστώντας έτσι το όχημα εκτός λειτουργίας. Το παρμπρίζ του αυτοκινήτου είχε ραγίσει στην πλευρά του οδηγού και είχαν ανοίξει και οι δύο αερόσακοι. Το αυτοκίνητο ήταν κλειδωμένο.
Μέσα και έξω από το αυτοκίνητο, υπήρχαν κόκκινοι λεκέδες που έμοιαζαν να είναι από κόκκινο κρασί. Μέσα στο αυτοκίνητο, ο αστυνομικός βρήκε ένα άδειο μπουκάλι μπύρας και μία κατεστραμμένη χάρτινη συσκευασία κρασιού Franzia στο πίσω κάθισμα. Επιπλέον, βρήκε μια κάρτα οδικής βοήθειας (AAA) που εκδόθηκε στο όνομα της Mάουρα, λευκά έντυπα αναφοράς ατυχήματος, γάντια, cd, είδη μακιγιάζ, κοσμήματα με διαμάντια, οδηγίες οδήγησης προς Μπέρλινγκτον, Βερμόντ, το αγαπημένο λούτρινο κουκλάκι της Mάουρα και ένα βιβλίο με τίτλο "Not Without Peril" ("Με κίνδυνο"), το οποίο αναφερόταν στην ορειβασία στα Λευκά Όρη. Έλειπε όμως η χρεωστική της κάρτα, οι πιστωτικές της κάρτες και το κινητό της τηλέφωνο. Κανένα από αυτά τα αντικείμενα δεν έχει εντοπιστεί ή χρησιμοποιηθεί μετά από την εξαφάνιση της. Η αστυνομία αργότερα ανέφερε ότι έλειπαν επίσης μερικά από τα μπουκάλια με τα αγορασμένα ποτά.
Ο δημοσιογράφος Τζο ΜακΓκί, ο οποίος γράφει στην εφημερίδα Patriot Ledger, συνόψισε το περιστατικό ως εξης: «Σε μια απότομη στροφή, εκείνη έχασε τον έλεγχο και βγήκε από το δρόμο. ''Το αυτοκίνητό της χτύπησε σε ένα δέντρο. Σε εκείνο το σημείο ήρθε ένα άτομο που οδηγούσε λεωφορείο. Ήταν ένας γείτονας. Τη ρώτησε αν χρειαζόταν βοήθεια. Εκείνη αρνήθηκε ευγενικά να την δεχτεί. Περίπου 10 λεπτά αργότερα, η αστυνομία εμφανίστηκε στη σκηνή, αλλά η Μάουρα Μάρεϊ είχε φύγει.''"
Η αστυνομία αρχικά αντιμετώπισε την Μάουρα ως αγνοούμενη με την πεποίθηση ότι μπορεί να ήθελε να εξαφανιστεί οικειοθελώς. Αυτή η εικασία βασίστηκε στις ταξιδιωτικές της προετοιμασίες (τις οποίες δεν είχε εκμυστηρευτεί σε φίλους ή συγγενείς) και σε καμία προφανή απόδειξη για εγκληματική ενέργεια. Το 2009, η υπόθεση της Μάρεϊ δόθηκε στο τμήμα ψυχρών υποθέσεων του Νιου Χάμσαϊρ και οι αρχές την χειρίζονται μέχρι σήμερα ως «ύποπτη εξαφάνιση».
20:00–21:30: Υποτιθέμενη θέαση
Μεταξύ 20:00 και 20:30 ένας εργολάβος που επέστρεφε σπίτι από τη Φραγκονία είδε μια νεαρή να κινείται γρήγορα με τα πόδια προς τα ανατολικά στον αυτοκινητόδρομο Route 12, περίπου 6 - 8 χιλιόμετρα ανατολικά από εκεί που ανακαλύφθηκε το όχημα της Μάουρα. Σημείωσε ότι η γυναίκα φορούσε τζιν παντελόνι, σκούρο παλτό και ανοιχτόχρωμη κουκούλα. Δεν το ανέφερε αμέσως στην αστυνομία λόγω της δικής του σύγχυσης με τις ημερομηνίες. Δήλωσε ότι το συνειδητοποίησε μόνο τρεις μήνες αργότερα (κατά την εξέταση των αρχείων της δουλειάς του). Η μαρτυρία του δεν μπόρεσε να επιβεβαιωθεί.
Ο αστυνομικός και ο οδηγός του λεωφορείου οδήγησαν στην περιοχή αναζητώντας την Μάρεϊ. Λίγο πριν τις 20:00 έφτασε ένα ασθενοφόρο και ένα πυροσβεστικό όχημα για να καθαρίσουν το σημείο. Στις 20:49 το αυτοκίνητο της κοπέλας είχε μεταφερθεί σε ένα τοπικό γκαράζ. Περίπου στις 21:30 αξιωματικός που ερευνούσε το σημείο έφυγε. Ένα πανί που πιστεύεται ότι ήταν μέρος του κιτ έκτακτης ανάγκης της Μάουρας, ανακαλύφθηκε σφηνωμένο στην εξάτμιση του αυτοκινήτου της. Οι αρχές δήλωσαν ότι η Μάρεϊ απλώς «αγνοείται» στις 12:00 το μεσημέρι της επόμενης ημέρας, σχεδόν 24 ώρες μετά την τελευταία επιβεβαιωμένη παρουσία της από μάρτυρες.
Φεβρουάριος – Ιούνιος του 2004
Στις 12:36 το μεσημέρι της 10ης Φεβρουαρίου του 2004, εκδόθηκε μια αναφορά αναζήτησης για την Μάουρα. Αναφέρθηκε ότι φορούσε σκούρο παλτό, τζιν και μαύρο σακίδιο. Ένα φωνητικό μήνυμα αφέθηκε από τις αρχές στον τηλεφωνητή του σπιτιού του Φρεντ Μάρεϊ στις 15:20 που έλεγε ότι το αυτοκίνητό της βρέθηκε εγκαταλελειμμένο. Δούλευε εκτός πολιτείας και δεν έλαβε αυτήν την κλήση. Στις 17:00 η Καθλίν ενημερώθηκε για την κατάσταση και επικοινώνησε με τον πατέρα της για να του μεταφέρει τα γεγονότα. Στη συνέχεια εκείνος επικοινώνησε με το Αστυνομικό Τμήμα του Χάβερχιλ και του είπαν ότι, εάν η Μάρεϊ δεν είχε αναφερθεί ασφαλής μέχρι το επόμενο πρωί, το τμήμα του Νιού Χάμσαϊρ (NHF&G) θα ξεκινούσε έρευνα. Στις 19:17 η Μάουρα αναφέρθηκε για πρώτη φορά ως «αγνοούμενη» από την αστυνομία του Χάβερχιλ.
Στις 11 Φεβρουαρίου του 2004, ο Φρεντ έφτασε πριν τα ξημερώματα στο Χάβερχιλ. Στις 08:00 η αστυνομία, η οικογένεια της και εθελοντές άρχισαν την έρευνα. Ένας αστυνομικός σκύλος εντόπισε το άρωμα από ένα από τα γάντια της Mάουρα 100 μέτρα ανατολικά από το σημείο που είχε ανακαλυφθεί το όχημα, αλλά δεν βρήκαν το γάντι πουθενά. Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι είχε φύγει από την περιοχή με άλλο αυτοκίνητο. Στις 17:00, ο σύντροφος της Μάουρα και οι γονείς της έφτασαν στο Χάβερχιλ. Ανακρίθηκε κατ' ιδίαν και στη συνέχεια μαζί με τους γονείς της. Στις 19:00, η αστυνομία είπε ότι πίστευε ότι η Μάρεϊ ήρθε στην περιοχή είτε για να τραπεί σε φυγή είτε για να αυτοκτονήσει. Η οικογένεια της δεν δέχτηκε αυτές τις εκδοχές ως πιθανές.
Ο σύντροφος της Μάρεϊ είχε κλείσει το κινητό του κατά τη διάρκεια της πτήσης του για το Χάβερχιλ. Κάποια στιγμή, έλαβε ένα φωνητικό μήνυμα που πίστευε ότι ακουγόταν η Μάουρα να κλαίει. Η κλήση εντοπίστηκε και εκδόθηκε στον Αμερικανικό Ερυθρό Σταυρό.
Στις 12 Φεβρουαρίου του 2004, ο Φρέντ και ο σύντροφος της Μάουρα πραγματοποίησαν μια βραδινή συνέντευξη Τύπου στη Βηθλεέμ του Νιου Χάμσαϊρ και την επόμενη μέρα δημοσιεύτηκε η πρώτη κάλυψη από τον Τύπο. Στις 15:05, η αστυνομία ανέφερε ότι η Μάρεϊ μπορεί να κατευθυνόταν στην εθνική οδό Κανκαμάγκους και «αναφέρθηκε ως άτομο σε κίνδυνο και πιθανώς με τάσεις αυτοκτονίας». Η έκθεση της αστυνομίας ανέφερε επίσης ότι η Μάρεϊ ήταν μεθυσμένη στο σημείο του δυστυχήματος, αν και ο οδηγός του λεωφορείου είχε πει ότι φαινόταν νηφάλια. Ο αρχηγός της αστυνομίας του Χάβερχιλ ανέφερε: «Η ανησυχία μας είναι ότι η κοπέλα ήταν αναστατωμένη και είχε τάσεις αυτοκτονίας».
Μια εβδομάδα μετά την εξαφάνιση της Mάουρας, ο πατέρας και ο φίλος της έδωσαν συνέντευξη στην εκπομπή American Morning του τηλεοπτικού σταθμού CNN. Η οικογένεια της Μάρεϊ επέκτεινε την έρευνα της στο Βερμόντ, απογοητευμένη που οι αρχές εκεί δεν είχαν ενημερωθεί για την εξαφάνιση της.
Αν και οι υποθέσεις αγνοουμένων αντιμετωπίζονται συνήθως από την τοπική και την πολιτειακή αστυνομία, το FBI συμμετείχε στην έρευνα δέκα ημέρες μετά την εξαφάνιση της. Το FBI πήρε συνέντευξη από την οικογένεια από τη Μασαχουσέτη και ο αρχηγός της αστυνομίας του Χάβερχιλ ανακοίνωσε ότι η έρευνα ήταν πλέον πανεθνική. Δέκα ημέρες μετά την εξαφάνιση της Μάουρα, το τμήμα του Νιού Χάμσαϊρ (NHF&G) διεξήγαγε μια δεύτερη έρευνα εδάφους και αέρα, χρησιμοποιώντας ένα ελικόπτερο με κάμερα θερμικής απεικόνισης, σκύλους παρακολούθησης και σκύλους πτωμάτων. Η Καθλίν ανακάλυψε ένα σκισμένο λευκό ζευγάρι γυναικεία εσώρουχα στο χιόνι σε ένα απομονωμένο μονοπάτι κοντά στο αυτοκινητόδρομο French Pond στις 26 Φεβρουαρίου του 2004, αλλά οι εξετάσεις DNA αποκάλυψαν ότι τα εσώρουχα δεν ανήκαν στην Mάουρα
Στα τέλη Φεβρουαρίου του 2004, η αστυνομία επέστρεψε στην οικογένεια της τα αντικείμενα που βρέθηκαν στο αυτοκίνητο της κοπέλας. Από τις 2 Μαρτίου του 2004 και έπειτα, ο Φρεντ Μάρεϊ επέστρεφε σχεδόν κάθε Σαββατοκύριακο στην περιοχή για να συνεχίσει την αναζήτηση. Τον Απρίλιο του 2004, η αστυνομία του Χάβερχιλ τον ενημέρωσε για καταγγελίες για καταπάτηση ιδιωτικής περιουσίας. Η εξαφάνιση της Μπριάνα Μέιτλαντ τον Μάρτιο του 2004 στο Μοντγκόμερι, Βερμόντ, 110 χιλιόμετρα μακριά από το σημείο του ατυχήματος της Μάουρα στο Γούντσβιλ, προκάλεσε συγκρίσεις από τα μέσα ενημέρωσης και τις αρχές επιβολής του νόμου λόγω των ομοιοτήτων στις εξαφανίσεις. Ωστόσο, η πολιτειακή αστυνομία δήλωσε ότι δεν υπάρχει σχέση μεταξύ των δύο υποθέσεων.
Ιούλιος του 2004 – Δεκέμβριος του 2005
Την 1η Ιουλίου του 2004, η αστυνομία πήρε πίσω τα αντικείμενα που βρέθηκαν στο όχημα της Mάουρα από την οικογένειά της για ιατροδικαστική ανάλυση. Στις 13 Ιουλίου του 2004, πραγματοποιήθηκε έρευνα σε ακτίνα ενός μιλίου από σχεδόν 100 ερευνητές, συμπεριλαμβανομένων κρατικών στρατιωτών, προσωπικού διάσωσης και εθελοντών. Ήταν η τέταρτη έρευνα γύρω από την περιοχή της συντριβής του οχήματος της κοπέλας και η πρώτη έρευνα πραγματοποιήθηκε χωρίς χιόνι στο έδαφος. Οι αρχές ενδιαφέρθηκαν περισσότερο για τον εντοπισμό του μαύρου σακιδίου που είχε στην κατοχή της η Μάρεϊ, αλλά δεν βρέθηκε στο αυτοκίνητο της. Η αστυνομία δήλωσε ότι η έρευνα δεν ανακάλυψε "τίποτα οριστικό".
Στα τέλη του 2004, ένας μάρτυρας φέρεται να έδωσε στον Φρεντ Μάρεϊ ένα σκουριασμένο και λεκιασμένο μαχαίρι που ανήκε στον αδερφό του άνδρα, ο οποίος είχε εγκληματικό παρελθόν και ζούσε λιγότερο από ένα μίλι από το σημείο όπου ανακαλύφθηκε το αυτοκίνητο. Ο ύποπτος και η κοπέλα του λέγεται ότι ενήργησαν περίεργα μετά την εξαφάνιση της Μάουρα. Ο μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι το μαχαίρι είχε χρησιμοποιηθεί για να σκοτώσει ο αδελφός του την Μάρεϊ. Αρκετές ημέρες αφότου δόθηκε το μαχαίρι στον Φρεντ, ο αδερφός του μάρτυρα φέρεται να διέλυσε το όχημα του μάρκας Volvo. Εντούτοις, τα μέλη της οικογένειας του μάρτυρα ισχυρίστηκαν ότι είχε φτιάξει την ιστορία προκειμένου να λάβει τα χρήματα της ανταμοιβής που δίνονταν για όποιον είχε πληροφορίες και ότι είχε ιστορικό χρήσης ναρκωτικών.
Το 2005, ο Φρεντ Μάρεϊ ζήτησε από τον Κυβερνήτη του Νιου Χάμσαϊρ Κρεγκ Μπένσον για βοήθεια στην αναζήτηση, και εμφανίστηκε στην εκπομπή The Montel Williams Show τον Νοέμβριο του 2004 για να δημοσιοποιήσει την υπόθεση. Στις 9 Φεβρουαρίου του 2005, την πρώτη επέτειο της εξαφάνισης της Μάρεϊ, πραγματοποιήθηκε μια λειτουργία εκεί που βρέθηκε το αυτοκίνητο της και ο πατέρας της συναντήθηκε για λίγο με τον κυβερνήτη του Νιού Χάμσαϊρ Τζον Λιντς.
Στα τέλη του 2005, ο Φρεντ κατέθεσε μήνυση κατά αρκετών υπηρεσιών επιβολής του νόμου, με στόχο να λάβει γνώση για τα αρχεία της υπόθεση. Την 1η Νοεμβρίου του 2005, ένας χρήστης με το όνομα "Τομ Ντέιβις" συνδέθηκε σε έναν φόρουμ μηνυμάτων που ονομάζεται "Not Without Peril" ("Όχι χωρίς κίνδυνο"), το οποίο ήταν αφιερωμένο στη συζήτηση της εξαφάνισης της Μάουρας. Εκείνος ισχυρίστηκε ότι είδε ένα μαύρο σακίδιο πίσω από μια τουαλέτα του σημείου στάθμευσης Πεμιτζουάσετ Όβερλουκ, γύρω στα 48 χιλιόμετρα ανατολικά του Γούντβάϊλ, στον αυτοκινητόδρομο Route 12. Ο Ανώτερος Βοηθός του Γενικού Εισαγγελέα, Τζέφερι Στρέλζιν δήλωσε ότι οι αρχές επιβολής του νόμου «γνώριζαν για το σακίδιο», αλλά δεν αποκάλυψε εάν είχε μεταφερθεί για ιατροδικαστική εξέταση.
Μεταγενέστερες αναζητήσεις (2006 – 2010)
Η Ένωση Ερευνητών του Νιου Χάμσαϊρ, δέκα συνταξιούχοι αστυνομικοί και ντετέκτιβ και το Ίδρυμα Molly Bish άρχισαν να εργάζονται για την υπόθεση το 2006. Ο Τομ Σαμσάκ, πρώην αρχηγός της αστυνομίας και μέλος της Ένωσης Αδειοδοτημένων Ιδιωτών Ντετέκτιβ της Μασαχουσέτης, είπε, «Φαίνεται...ότι αυτό είναι κάτι πέρα από μια απλή υπόθεση αγνοουμένων. Κάτι δυσοίωνο θα μπορούσε να έχει συμβεί εδώ». Η ομάδα του Αρκάνσας "Let's Bring Them Home" ("Ας τους Φέρουμε Πίσω στο Σπίτι") πρόσφερε ανταμοιβή 75.000 δολάρια το 2007 για πληροφορίες που θα μπορούσαν να λύσουν την εξαφάνιση της Μάουρα.
Τον Οκτώβριο του 2006, εθελοντές οδήγησαν σε διήμερη έρευνα σε απόσταση λίγων μιλίων από το σημείο που βρέθηκε το αυτοκίνητο της Μάρεϊ. Στην ντουλάπα ενός σπιτιού με σχήμα Α περίπου 1,6 χιλιόμετρα από το σημείο του τροχαίου, τα αστυνομικά σκυλιά εντόπισαν πιθανώς την παρουσία ανθρώπινων υπολειμμάτων. Το σπίτι ήταν παλαιότερα η κατοικία του αδελφού του μάρτυρα, ο οποίος είχε δώσει στον Φρεντ Μάρεϊ το σκουριασμένο μαχαίρι το 2004. Ένα δείγμα χαλιού από το σπίτι στάλθηκε στην αστυνομία του Νιού Χάμσαϊρ, αλλά τα αποτελέσματα δεν δημοσιοποιήθηκαν στο κοινό. Τον Ιούλιο του 2008, εθελοντές έκαναν μια διήμερη έρευνα σε δασώδεις περιοχές στο Χάβερχιλ. Η ομάδα αποτελούνταν από ομάδες σκύλων και ιδιωτικούς ερευνητές.
Το 2010, ο Φρέντ Μάρεϊ επέκρινε δημόσια την αστυνομική έρευνα για τη μεταχείριση της εξαφάνισης ως υπόθεση αγνοουμένων και όχι ως ποινική υπόθεση, και κάλεσε το FBI να συμμετάσχει στην έρευνα. Ο Τζέφρι Στρέλζιν είπε τον Φεβρουάριο του 2009 ότι η έρευνα ήταν ακόμα ενεργή: «Δεν γνωρίζουμε αν η Μάουρα είναι θύμα, αλλά το κράτος το αντιμετωπίζει ως πιθανή ανθρωποκτονία. Μπορεί να πρόκειται για υπόθεση αγνοουμένων, αλλά αντιμετωπίζεται ως ποινική έρευνα."
Περαιτέρω εξελίξεις (2011 – σήμερα)
Το 2014, στη δέκατη επέτειο της εξαφάνισης της Μάρεϊ, ο Στρέλζιν δήλωσε: «Δεν είχαμε καμία αξιόλογη μαρτυρία ότι εμφανίστηκε η Μάουρα ζωντανή από τη νύχτα που εξαφανίστηκε». Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα New York Daily News για τη δέκατη επέτειο από την εξαφάνιση της κόρης του, ο Φρεντ Μάρεϊ ανέφερε ότι πιστεύει πλέον ότι είναι νεκρή και ότι έπεσε θύμα απαγωγής το βράδυ της εξαφάνισης της.
Στις 9 Φεβρουαρίου του 2017, τη δέκατη τρίτη επέτειο από την εξαφάνιση της Μάρεϊ, ο Στρέλζιν έγραψε σε ένα email στην εφημερίδα The Boston Globe : "Είναι ακόμα μια ανοιχτή υπόθεση με περιόδους δραστηριότητας και [κατά καιρούς] παραμένει αδρανής. Δεν υπάρχουν νέες ενημερώσεις για ανακοίνωση αυτή τη στιγμή."