cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Γεώργιος Μαμέλης
Σπουδές
Ο Γεώργιος Μαμέλης μετά τις εγκύκλιες σπουδές, κατά τις οποίες φάνηκε η έφεσή του στα γράμματα, με την προτροπή και των δασκάλων του έφυγε στην Κωνσταντινούπολη για τις γυμνασιακές του σπουδές, όπου και φοίτησε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Αποφοίτησε με "Άριστα" και ευτύχησε να διδαχθεί από κορυφαίους δασκάλους των αρχών του αιώνα. Το επόμενο βήμα του ήταν η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Πολύγλωσσος (γερμανικά, γαλλικά, τούρκικα, αραβικά), μετά τη λήψη του Πανεπιστημιακού του τίτλου, φεύγει με υποτροφία του κράτους, αρχικά για το Πανεπιστήμιο του Μπρεσλάου και στη συνέχεια στο Παρίσι, όπου γνωρίζει το ευρωπαϊκό πνευματικό και κοινωνικό γίγνεσθαι και εξειδικεύει τις σπουδές και τις γνώσεις του στην κλασική και τη λατινική φιλολογία, με μεταπτυχιακές σπουδές.
Εργασία
Στην εποχή των μεγάλων ανακατατάξεων, αυτός και η οικογένειά του βρίσκονται μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή πρόσφυγες στον εθνικό χώρο και εγκαθίστανται στην Αλεξανδρούπολη, ώστε να νιώθουν κοντά στις χαμένες πατρίδες. Εργάζεται στην Αλεξανδρούπολη ως Επιθεωρητής Δημοτικής Εκπαίδευσης, για την ίδρυση, επάνδρωση, στέγαση, αλλά και τον εξοπλισμό νέων σχολείων που θα στεγάσουν τα προσφυγόπουλα. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ιδρύεται στην πόλη νυχτερινή σχολή για τους νέους εργαζόμενους πρόσφυγες, της οποίας διευθυντής ανέλαβε ο Γ. Μαμέλης. Για τη δράση του αυτή αποσπά την ευαρέσκεια του Υπουργείου Παιδείας. Το 1925 διορίζεται καθηγητής στο Γυμνάσιο Αλεξανδρούπολης και συγχρόνως διδάσκει στο Διδασκαλείο, μέχρι το 1927. Ως καθηγητής στο Διδασκαλείο Σερρών, γνωρίζει και συνεργάζεται με τον μεγάλο εκπαιδευτικό και διανοητή Ευάγγελο Παπανούτσο και πρωτοπορεί στη διαμόρφωση υψηλού επιπέδου εκπαιδευτικού συστήματος, με παράλληλη διάχυση του πνεύματος και των γραμμάτων στην κοινωνία της περιοχής. Η ανασυγκρότηση της Δυτικής Θράκης βρίσκει τον Μαμέλη στον κύριο έργο της συγκρότησης του εκπαιδευτικού συστήματος. Το 1933 επανέρχεται στην Αλεξανδρούπολη, όπου και διδάσκει στο Γυμνάσιο και την Ακαδημία και υπηρετεί τον Προσκοπισμό ως περιφερειακός έφορος. Η γερμανική κατοχή, κατά την οποία εκτελείται ο αδερφός του Κώστας, τον βρίσκει γυμνασιάρχη στο Γυμνάσιο Γιαννιτσών και η απελευθέρωση στην Κομοτηνή, ως γυμνασιάρχη στο Γυμνάσιο Θηλέων Κομοτηνής. Στις αρχές της δεκαετίας του '50, η κυβέρνηση τον προάγει σε Γενικό Επιθεωρητή Μέσης Εκπαίδευσης για τη Θράκη και έτσι ο κύκλος αυτός εκπαιδευτικής συνεισφοράς εκτείνεται από τον Νέστο μέχρι τον Έβρο, με ιδιαίτερη συμβολή στην ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος της θρακικής χώρας.
Πολιτική
Μέσα στο ανερχόμενο κίνημα του δημοτικισμού και τη θριαμβευτική παρουσία του Ελευθέριου Βενιζέλου στα πολιτικά πράγματα της χώρας, ως φοιτητής ο Γ. Μαμέλης βρίσκεται στο επίκεντρο της ελκυστικής δίνης των γεγονότων και τάσσεται ανεπιφύλακτα με την πλευρά της προοδευτικής διανόησης της εποχής του. Το 1935 συμμετέχει στο κίνημα του Καμμένου και διώκεται από τη δικτατορία του Μεταξά, λόγω των βενιζελικών φρονημάτων του. Το 1960, κι ενώ παραιτείται ως εκπαιδευτικός, κατεβαίνει υποψήφιος δήμαρχος Κομοτηνής, αλλά αποτυγχάνει. Επανέρχεται το 1964, αλλά αποτυγχάνει και πάλι, λόγω της στάσης της μουσουλμανικής μειονότητας απέναντι σ' αυτόν και το κεντροαριστερό του πρόγραμμα. Λίγο πριν το τέλος της ζωής του, κατοικεί οικογενειακώς στη Θεσσαλονίκη, όπου και δρα στα πνευματικά σωματεία της Θράκης και εκλέγεται πρόεδρος της Θρακικής Εστίας, την οποία και μετατρέπει σε κύτταρο πολιτισμού και μνήμης.
Ενδιαφέροντα
Διαλέξεις, ομιλίες, θεατρικές παραστάσεις, λαογραφικές έρευνες, ραδιοφωνικές εκπομπές αποτελούν το επίκεντρο του ενδιαφέροντός του. Επιπλέον, αναλώνεται σε συγγραφικό, μεταφραστικό και ερευνητικό έργο με επίκεντρο τη μεγάλη του αγάπη, τη Θράκη.
Έργο
Το συγγραφικό έργο του Γ. Μαμέλη παρουσιάζεται αναλυτικά παρακάτω. Όσο για το μεταφραστικό έργο του, ο ξαφνικός θάνατος δεν του επέτρεψε να ολοκληρώσει τη μετάφραση του βιβλίου «Η ιστορία της Θράκης».
Βραβεύσεις
Η Ελληνική Πολιτεία τιμά τον Γεώργιο Μαμέλη με τον τίτλο του επίτιμου Γενικού Επιθεωρητή και η Γαλλική Ακαδημία Επιστημών με ανώτατη διάκριση όσο ήταν εν ζωή. Μετά θάνατον, ο Δήμος Κομοτηναίων σε ένδειξη τιμής δίνει το όνομά του σε οδό κοντινή στο νεοσύστατο πανεπιστήμιο.
Επί των Οικονομικών Γραμματεία της Επικράτειας
μικρογραφία|δεξιά|Κατά την περίοδο της Αντιβασιλείας η [[Δραχμή|δραχμή κάνει την πρώτη εμφάνιση της στην νεότερη ελληνική ιστορία. Τα περισσότερα νομίσματα κόπηκαν στην Αθήνα, ωστόσο συχνά γίνονταν παραγγελίες και στα νομισματοκοπεία του Μονάχου (όπου κόπηκαν τα πρώτα νομίσματα), Βιέννης και του Παρισιού.]] Η Επί των Οικονομικών Γραμματεία της Επικράτειας (Απρίλιος 1833 - Ιούνιος 1846) ήταν το πρώτο Υπουργείο Οικονομικών του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους.
Η «Γραμματεία επί των Οικονομικών» ιδρύθηκε επί Αντιβασιλείας στις 3 / 15 Απριλίου 1833  με το διάταγμα «Περί του σχηματισμού και της αρμοδιότητος της Επί των Οικονομικών Γραμματεία της Επικράτειας» από την κυβερνήσεως Σπυρίδωνα Τρικούπη.
Η αποστολή της Γραμματείας ήταν ο έλεγχος της οικονομικής διοίκησης, της δημόσιας περιουσίας, της φορολογίας, του δημοσίου χρέους και των δημοσίων λογιστικών.
Πρώτος «Γραμματέας της Επικράτειας επί των Οικονομικών» διορίστηκε ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος.
Τον Ιούνιο του 1846 η Γραμματεία μετονομάστηκε σε «Υπουργείον επί των Οικονομικών».
Ιστορική αναδρομή
Το πρώτο αυτό Υπουργείο αποτελούνταν εκτός φυσικά από τον Γραμματέα της Επικράτειας (Υπουργό) από τέσσερεις συμβούλους, οχτώ υπουργικούς γραμματείς, τέσσερεις γραφείς α΄ και β΄ τάξεως και έναν κλητήρα.
Το 1836 επί κυβερνήσεως Άρμανσμπεργκ συστάθηκε η θέση του «Γενικού Οικονομικού Διευθυντή» (δεύτερου στην ιεραρχία μετά τον Γραμματέα) ο οποίος επιφορτίστηκε με το καθήκον της διεύθυνσης της Γραμματείας της Επικράτειας. Ο Γενικός Διευθυντής έπρεπε επίσης, να περιοδεύει κάθε χρόνο σε όλη την Επικράτεια με σκοπό τον έλεγχο των οικονομικών αρχών (οικονομικών εφόρων) των επαρχιών και των νομών του κράτους,  την ανάλυση και διευκρίνηση των οικονομικών διατάξεων, έτσι ώστε οι κατά τόπους οικονομικές Αρχές να γνωρίζουν επακριβώς τη νομοθεσία, και την επίλυση διαφορών μεταξύ οικονομικών αρχών και φορολογούμενων. (ΦΕΚ Α 13 / 1836).
Πρώτος «Γενικός οικονομικός διευθυντής» διορίστηκε ο Γεώργιος Λασσάνης.
Παραπομπές
Γ Κατηγορία:Υπουργείο Οικονομικών (Ελλάδα) Κατηγορία:1833
Νέλι Φουρτάντο
Η Νέλι Φουρτάντο (αγγλικά: Nelly Kim Furtado, 2 Δεκεμβρίου 1978) είναι Καναδή τραγουδίστρια. Έχει πουλήσει 20 εκατομμύρια αντίτυπα άλμπουμ παγκοσμίως και 18 εκατομμύρια αντίτυπα singles, φτάνοντας συνολικά τα 40 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως.
Η Φουρτάντο έγινε γνωστή το 2000 όταν κυκλοφόρησε το πρώτο της άλμπουμ Whoa, Nelly!, το οποίο συμπεριλάμβανε το βραβευμένο με Grammy τραγούδι "I'm Like a Bird". Το 2003 έγινε μητέρα και κυκλοφόρησε το δεύτερο και λιγότερο επιτυχημένο άλμπουμ Folklore αλλά το 2006 επέστρεψε στην κορυφή με το άλμπουμ Loose που περιείχε τις επιτυχίες "Promiscuous", "Maneater", "All Good Things (Come to an End)" και "Say It Right". Το 2009 κυκλοφόρησε το πρώτο της ισπανόφωνο άλμπουμ με τίτλο Mi Plan, για το οποίο κέρδισε το βραβείο Latin Grammy Καλύτερου Ποπ Άλμπουμ. Το 2010 κυκλοφόρησε το πρώτο best of άλμπουμ με τίτλο The Best of Nelly Furtado.
Το καινούριο της άλμπουμ με τίτλο The Spirit Indestructible κυκλοφόρησε στις 14 Σεπτεμβρίου 2012.
Πρώτα χρόνια
Στην ηλικία των τεσσάρων ξεκίνησε να τραγουδά και στα εννιά της έμαθε να παίζει μουσικά όργανα όπως τρομπόνι και γιουκαλέλι και αργότερα κιθάρα και πλήκτρα. Όταν έγινε 12 ξεκίνησε να γράφει στίχους και μουσική και σαν έφηβη ήταν μέλος μιας πορτογαλικής μπάντας.
1996-1999: Τα πρώτα βήματα
Στο Τορόντο γνώρισε τον Tallis Newkirk, μέλος του χιπ χοπ συγκροτήματος Plains of Fascination και έκανε φωνητικά σε ένα τραγούδι τους. Αργότερα σχημάτισε τους Nelstar, ένα ντουέτο μαζί με τον Newkirk. Τελικά όμως αποφάσισε ότι το στυλ τριπ χοπ δεν την εξέφραζε και αποχώρησε από το γκρουπ.
2000-2002: Whoa, Nelly!
Το Οκτώβριο του 2000, μαζί με τους Eaton και West, κυκλοφόρησε το πρώτο της άλμπουμ Whoa, Nelly!. Το άλμπουμ γνώρισε παγκόσμια επιτυχία και έβγαλε τρία διεθνή single: "I'm like a Bird", "Turn off the Light" και "...On the Radio (Remember the Days)". Έλαβε 4 υποψηφιότητες για βραβείο Grammy και κέρδισε ένα για την Καλύτερη Γυναικεία Ποπ Ερμηνεία. Οι κριτικές ήταν εξαιρετικές με πολλούς να αναγνωρίζουν την καινοτόμο μίξη πολλών μουσικών ειδών και ήχων. Οι συνολικές πωλήσεις του Whoa, Nelly! ξεπέρασαν τα 7 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως.
Το 2002, η Φουρτάντο συμμετείχε στο τραγούδι "Thin Line" του hip hop συγκροτήματος Jurassic 5. Την ίδια χρονιά, παρείχε τα φωνητικά στο τραγούδι "The Harder They Come" του Paul Oakenfold. Επίσης συνεργάστησε με τον Κολομβιανό τραγουδιστή Juanes στο τραγούδι "Fotografia" και με το συγκρότημα Swollen Members στο τραγούδι "Breathe".
2003-2005: Folklore
Το δεύτερο άλμπουμ της Φουρτάντο με τίτλο Folklore κυκλοφόρησε το Νοέμβριο του 2003. Το τελευταίο κομμάτι του άλμπουμ "Childhood Dreams" είναι αφιερωμένο στην κόρη της Νεβίς. Το άλμπουμ περιέχει το τραγούδι "Força" που ήταν το επίσημο τραγούδι του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου 2004. Το πρώτο single ήταν το "Powerless (Say What You Want", δεύτερο το "Try" και ακολούθησαν τα "Força", "Explode" και "The Grass is Green". To Folklore δεν είχε την επιτυχία του πρώτου της άλμπουμ, μάλλον λόγω του λιγότερου ποπ ύφους αλλά και της κακής προώθησης της δισκογραφικής της εταιρίας.
2006–2008: Loose
thumb|190px|Η Νέλι Φουρτάντο σε συναυλία το 2007 Τον Ιούνιο του 2006 κυκλοφόρησε το τρίτο της άλμπουμ Loose. Την παραγωγή του άλμπουμ ανέλαβε ο Timbaland και μαζί πειραματίστηκαν με πολλά είδη μουσικής όπως ποπ, R&B και μουσική του '80. Το Loose έλαβε κυρίως θετικές κριτικές με αρκετούς κριτικούς να σημειώνουν την "αναζωογονητική" επίδραση που είχε ο Timbaland στη μουσική της Φουρτάντο και χαρακτήρισαν το άλμπουμ "επιδέξιο, έξυπνο και εκπληκτικό". Άλλοι χαρακτήρισαν τη Φουρτάντο ως "πουλημένη" επειδή εγκατέλειψε τις παραδοσιακές και ροκ ρίζες της για τη hip hop και R&B μουσική ενώ την κατηγόρησαν ακόμα ότι προσπάθησε να κάνει πιο σέξυ τη μουσική της για να πουλήσει περισσότερα άλμπουμ.
Το Loose είναι το πιο επιτυχημένο άλμπουμ της καριέρας της μέχρι σήμερα. Έφτασε στην 1η θέση στον Καναδά και στην Αμερική αλλά και σε πολλές χώρες παγκοσμίως. Το άλμπουμ περιείχε το πρώτο της νούμερο 1 στις Ηνωμένες Πολιτείες "Promiscuous" όπως και το πρώτο της νούμερο 1 στο Ηνωμένο Βασίλειο "Maneater". Το τρίτο single "Say It Right" έγινε το πιο επιτυχημένο της παγκοσμίως και γνώρισε τεράστια επιτυχία στην Ευρώπη και έγινε το δεύτερο νούμερο 1 στην Αμερική. Το τέταρτο single "All Good Things (Come to an End)" έγινε το πιο επιτυχημένο της single στην Ευρώπη, καταλαμβάνοντες την πρώτη θέση στα charts πολλών χωρών. Παγκοσμίως πούλησε πάνω από 10 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως κάνοντάς το πιο εμπορικό άλμπουμ του 2006-2007 και το 22ο της δεκαετίας.
Στις 16 Φεβρουαρίου 2007, η Φουρτάντο ξεκίνησε περιοδεία με τον τίτλο "Get Loose Tour". Το Μάρτιο του ίδιου χρόνου επέστρεψε στη γενέτειρά της Βικτωρία για μία σύναυλία. Προς τιμή της επίσκεψής της, η πόλη επισήμως ανακοίνωσε την 21η Μαρτίου, την πρώτη μέρα της άνοιξης, ως Η Μέρα της Νέλι Φουρτάντο. Μετά το τέλος της επιτυχημένης περιοδείας της, κυκλοφόρησε το πρώτο live DVD/CD με τίτλο Loose the Concert.
Το 2007, η Φουρτάντο μαζί με τον Justin Timberlake συμμετείχαν στο τραγούδι του Timbaland "Give It to Me", το οποίο έγινε το τρίτο νούμερο 1 στις Ηνωμένες Πολιτείες και το δεύτερο στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στα τέλη του 2008 έκανε ένα ντουέτο με τον James Morrison. Το τραγούδι με τίτλο "Broken Strings" κυκλοφόρησε στις 8 Δεκεμβρίου και έφτασε μέχρι τη 2η θέση στο chart του Ηνωμένου Βασιλείου. Την ίδια χρονιά τραγούδησε με το ιταλικό συγκρότημα Zero Assoluto το τραγούδι "Win or Lose – Appena prima di partire"
2009–2010: Mi Plan και The Best of Nelly Furtado
Το 2009 η Φουρτάντο κυκλοφόρησε το πρώτο της άλμπουμ στα ισπανικά. Πρώτο single ήταν το "Manos Al Aire" (τα χέρια στον αέρα). Έγινε πλατινένιο στην Αμερική και κέρδισε και το βραβείο Latin Grammy για το Καλύτερο Ποπ Άλμπουμ. Η Νέλι είναι η πρώτη Καναδή τραγουδίστρια που κερδίζει το συγκεκριμένο βραβείο.
Στις 12 Φεβρουαρίου 2010, η Φουρτάντο τραγούδησε το ντουέτο "Bang The Drum" μαζί με τον Bryan Adams στην τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων στο Βανκούβερ. Τον Απρίλιο του 2010, η Φουρτάντο ανακοίνωσε ότι το τέταρτο άλμπουμ της με τίτλο Lifestyle δεν θα κυκλοφορήσει το καλοκαίρι του 2010 και ότι πρόκειται να συνεχίσει την περιοδεία της "Mi Plan Tour" ώστε να εμπνευστεί περισσότερο για το επόμενο άλμπουμ της. Τον Οκτώβριο του 2010 η Φουρτάντο τιμήθηκε με το δικό της αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας του Καναδά.
Στις 16 Νοεμβρίου 2010 κυκλοφόρησε το πρώτο της best of άλμπουμ με τον τίτλο The Best of Nelly Furtado με πρώτο single το τραγούδι "Night is Young". Το άλμπουμ περιέχει τις μεγαλύτερες επιτυχίες της καθώς και άλλα δύο καινούρια τραγούδια "Girlfriend in the City" και "Stars".
2011-σήμερα: The Spirit Indestructible
Το καινούριο άλμπουμ της Φουρτάντο με τίτλο The Spirit Indestructible κυκλοφόρησε στις 14 Σεπτεμβρίου 2012 και είναι σε παραγωγή των The Neptunes, Tiësto, Timbaland, Ryan Tedder και Rodney Jerkins. Για τη νέα της δουλειά, η Φουρτάντο δήλωσε ότι θα κυμαίνεται περισσότερο στο ύφος του ντεμπούτου της Whoa, Nelly!.
Το πρώτο single από το άλμπουμ, "Big Hoops (Bigger the Better)" κυκλοφόρησε ως ψηφιακό single στις 17 Απριλίου 2012 και στάλθηκε στους ραδιοφωνικούς σταθμούς της Αμερικής την 1η Μαΐου 2012. Το δεύτερο single με τίτλο "Spirit Indestructible" κυκλοφορήσε στις 14 Αυγούστου 2012. Το τρίτο single "Parking Lot" κυκλοφόρησε στις 17 Σεπτεμβρίου 2012.
Προσωπική ζωή
Στις 20 Σεπτεμβρίου του 2003, η Νέλι Φουρτάντο γέννησε την κόρη της Νεβίς. Ο πατέρας της Νεβίς είναι ο Jasper Gahunia, με τον οποίο η Φουρτάντο ήταν φίλοι για αρκετά χρόνια, είχαν δεσμό για τέσσερα χρόνια και χώρισαν το 2005. Τον Οκτώβριο του 2008 η Φουρτάντο επιβεβαίωσε το γάμο της με τον Demacio "Demo" Castellón όπου το καλοκαίρι του 2016 χώρισαν.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Καναδοί τραγουδιστές Κατηγορία:Καναδοί στιχουργοί Κατηγορία:Ποπ μουσικοί Κατηγορία:Βραβευμένοι με Brit Κατηγορία:Βραβευμένοι με Γκράμι
Νιτρικό κάλιο
thumb|right|255px|Νιτρικό κάλιο σε μορφή σκόνης thumb|right|155px|Η δομή του μορίου του νιτρικού καλίου Το νιτρικό κάλιο είναι ανόργανη χημική ένωση με μοριακό τύπο KNO3 και μοριακό βάρος 101,1032. Είναι ένα άλας του καλίου.
Απαντάται στη φύση ως το ορυκτό νίτρο και αποτελεί φυσική στερεά πηγή αζώτου. Χρησιμοποιείται ως λίπασμα, στην παραγωγή της πυρίτιδας, στα πυροτεχνήματα και ως προωθητικό πυραύλων. Από τον Μεσαίωνα χρησιμοποιείται επίσης ως συντηρητικό τροφίμων.
Φυσικές ιδιότητες
Το νιτρικό κάλιο είναι λευκό άοσμο κρυσταλλικό στερεό με πυκνότητα 2,11 γραμμάρια ανά cm3 και ορθορομβική κρυσταλλική δομή σε θερμοκρασία δωματίου, που μεταπίπτει σε τριγωνική στους 129 °C. τήκεται σε θερμοκρασία 334 °C και διασπάται πριν βράσει, σε θερμοκρασία άνω των 400 °C. Είναι μετρίως διαλυτό στο νερό, αλλά η διαλυτότητά του αυξάνεται πολύ με τη θερμοκρασία. Το υδατικό του διάλυμα είναι σχεδόν ουδέτερο, με pH 6,2 στους 14 °C για διάλυμα 10%. Δεν είναι ιδιαίτερα υγροσκοπικό, απορροφώντας νερό ίσο με περίπου 0,03% του βάρους του σε περιβάλλον με σχετική υγρασία 80% μέσα σε 50 ημέρες. Είναι αδιάλυτο στο οινόπνευμα και δεν είναι δηλητηριώδες. Μπορεί να αντιδράσει εκρηκτικά με αναγωγικές ουσίες, αλλά το ίδιο δεν είναι εκρηκτικό.
Από ορυκτές πηγές
Η αρχαιότερη γνωστή διαδικασία επεξεργασίας νιτρικού καλίου περιγράφηκε το 1270 από τον χημικό και μηχανικό Χασάν αλ-Ραμά. Ο αλ Ραμά περιγράφει πρώτα τον καθαρισμό του barud (ορυκτού νίτρου) με βρασμό του με την ελάχιστη δυνατή ποσότητα νερού, και μετά τη χρήση ανθρακικού καλίου (με τη μορφή στάχτης ξύλου) για την αφαίρεση του ασβεστίου και του μαγνησίου με καθίζηση των ανθρακικών τους αλάτων σε αυτό το θερμό διάλυμα, αφήνοντας καθαρό διάλυμα KNO3 που μπορούσε μετά να αποξηρανθεί. Τότε το νιτρικό κάλιο μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή πυρίτιδας και εκρηκτικών. Η ορολογία στο σχετικό έργο του Ραμά υποδεικνύει την κινεζική προέλευση της πυρίτιδας
Από σπήλαια
Σημαντική φυσική πηγή νιτρικού καλίου αποτελούσαν τα αποθέματα που κρυσταλλώνονταν σε τοιχώματα σπηλαίων και οι συγκεντρώσεις γκουανό (κοπριάς νυχτερίδων) από αυτά. . Η εξαγωγή της ουσίας γίνεται με τη βύθιση του γκουανό σε νερό για μία ημέρα, τη διήθησή του και τη συλλογή των κρυστάλλων από το νερό. Παραδοσιακά το γκουανό ήταν η πηγή που χρησιμοποιούσαν στο Λάος για την παρασκευή πυρίτιδας για την Εορτή των πυραύλων (Bang Fai).
Περιγραφή του Λεκόντ
Η πληρέστερη ίσως περιγραφή της παραγωγής του KNO3 στους ιστορικούς χρόνους είναι το πολύτιμο κείμενο του Τζόζεφ Λεκόντ (1862). Ο Λεκόντ έγραφε με τον διακηρυγμένο σκοπό να αυξήσει την παραγωγή στις Συνομόσπονδες Πολιτείες της Αμερικής για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους σε μπαρούτι κατά τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο. Επειδή αναζητούσε τη βοήθεια αγροτικών κοινοτήτων, η περιγραφή και οι οδηγίες του είναι απλές και κατανοητές από τον καθένα. Περιγράφει τη «γαλλική μέθοδο» με αρκετές παραλλαγές της, και μία λεγόμενη «ελβετική μέθοδο».
Η γαλλική μέθοδος
Αναμιγνύουμε κοπριά με κονίαμα ή στάχτη ξύλου, απλό χώμα και οργανικά υλικά, όπως το άχυρο, για να προσδώσουμε πορώδη υφή σε ένα σωρό με διαστάσεις χονδρικά 1 μέτρο ύψος, 2 πλάτος και 4-5 μήκος. Ο σωρός καλύπτεται συνήθως για προστασία από τη βροχή, αλλά διατηρείται υγρός με ούρα, αναστρέφεται συχνά για την επιτάχυνση της αποσυνθέσεως, και τελικώς, μετά από ένα έτος περίπου αποπλένεται με νερό. Το νερό διαλύει το νιτρικό ασβέστιο από τον σωρό, που δίνει νιτρικό κάλιο με φιλτράρισμα του νερού αυτού μέσα από ορυκτά του καλίου.
Η «ελβετική μέθοδος»
Με τον όρο «ελβετική μέθοδος» ο Λεκόντ περιγράφει μία διαδικασία που χρησιμοποιεί μόνο ούρα και καθόλου κοπριά. Τα ούρα συλλέγονται από τα ζώα μέσα σε έναν λάκκο κάτω από έναν στάβλο. Ο λάκκος έχει επίστρωση άμμου στον πυθμένα. Η άμμος συλλέγεται και τα διαλυμένα νιτρικά άλατα μετατρέπονται σε νιτρικό κάλιο όπως παραπάνω.
Από νιτρικό οξύ
Από το 1903 μέχρι τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το νιτρικό κάλιο παραγόταν σε βιομηχανική κλίμακα από νιτρικό οξύ, το οποίο με τη σειρά του παραγόταν με τη διαδικασία Birkeland-Eyde. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η νέα βιομηχανοποιημένη μέθοδος Χάμπερ-Μπος (1913) συνδύασθηκε με τη μέθοδο Ostwald μετά το 1915, επιτρέποντας στη Γερμανία να παράγει νιτρικό οξύ για τις πολεμικές ανάγκες και μετά την αποκοπή της από τον εφοδιασμό με νίτρο από τη Χιλή.
Παραγωγή
Το νιτρικό κάλιο μπορεί να παραχθεί επίσης από την εξουδετέρωση του νιτρικού οξέος με υδροξείδιο του καλίου. Αυτή η αντίδραση είναι πολύ εξώθερμη.
Σε βιομηχανική κλίμακα το KNO3t παράγεται με την αντίδραση διπλής αντικαταστάσεως μεταξύ νιτρικού νατρίου και χλωριούχου καλίου:
Χρήσεις
Το νιτρικό κάλιο έχει μία ευρεία ποικιλία χρήσεων:
Παραγωγή νιτρικού οξέος
Ιστρικώς το νιτρικό οξύ παραγόταν από την επίδραση θειικού οξέος σε νιτρικά άλατα. Από τις αρχές του 20ού αιώνα ισχύει το αντίστροφο: νιτρικά άλατα παράγονται από το νιτρικό οξύ που παράγεται με τη μέθοδο Όστβαλντ.
Συντηρητικό τροφίμων
Στη συντήρηση τροφίμωνon το νιτρικό κάλιο προστίθεται στο παστό κρέας ήδη από την εποχή του Μεσαίωνα,, αλλά σήμερα η χρήση του έχει ελαχιστοποιηθεί εξαιτίας της μεγαλύτερης αξιοπιστίας άλλων νιτρικών κ.ά. αλάτων. Χρησιμοποιείται ακόμα σε επεξεργασμένα κρέατα και στην άλμη που χρησιμοποιείται για την παρασκευή κορν-μπιφ. Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, όταν χρησιμοποιείται ως προσθετικό τροφίμων, το νιτρικό κάλιο αναφέρεται με την κωδική ονομασία E252 (είναι εγκεκριμένο ως πρόσθετο τροφίμων και στις ΗΠΑ ), την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία (όπου αναφέρεται ως INS 252). Παρά το ότι τα νιτρικά άλατα γενικώς έχουν κατηγορηθεί ότι απελευθερώνουν τις καρκινογόνες ουσίες νιτροζαμίνες, εξακολουθούν να προστίθενται στα προϊόντα κατεργασμένου κρέατος, όπως τα λουκάνικα, επειδή καταστέλλουν την επώαση των ενδοσπορίων του βακτηριδίου C. botulinum και έτσι προφυλάσσουν από τον βοτουλισμό που προκαλείται από τις τοξίνες τους
Μαγειρική
Στη μαγειρική της Δυτικής Αφρικής το ορυκτό νιτρικό κάλιο χρησιμοποιείται αρκετά ως παράγοντας πυκνώσεως στις σούπες και άλλα φαγητά. Επίσης, για το μαλάκωμα της τροφής και τη μείωση του χρόνου του βρασμού φασολιών και σκληρών κρεάτων. Αποτελεί επίσης ουσιώδες συστατικό στην παρασκευή ειδικών χυλών, όπως ο kunun kanwa, που μεταφράζεται κατά λέξη (γλώσσα χάουσα) ως «χυλός νίτρου».
Λίπασμα
Το νιτρικό κάλιο είναι συστατικό των λιπασμάτων ως πηγή αζώτου και καλίου – δύο μακροθρεπτικών στοιχείων για τα φυτά. Από μόνο του, έχει τιμές NPK 13-0-44.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ενώσεις καλίου Κατηγορία:Άλατα Κατηγορία:Συντηρητικά Κατηγορία:Λιπάσματα
Αρτηρία
Αρτηρίες (αγγλ. Arteries) ονομάζονται τα αγγεία του ανθρώπινου οργανισμού που μεταφέρουν οξυγονωμένο αίμα από την καρδιά προς τα υπόλοιπα όργανα. Όσο απομακρύνονται από την καρδιά, διακλαδίζονται και σχηματίζουν όλο και μικρότερα αγγεία, μικρότερες αρτηρίες και αρτηρίδια, τα οποία τελικά καταλήγουν στα τριχοειδή αγγεία.
Ιστολογία
Οι αρτηρίες αποτελούνται, όπως και τα υπόλοιπα αιμοφόρα αγγεία, από τρεις συγκεχυμένους χιτώνες, τον έσω, τον μέσο και τον έξω χιτώνα. Ο έσω χιτώνας αποτελείται από μια στιβάδα ενδοθηλιακών κυττάρων που επενδύουν την εσωτερική επιφάνεια των αγγείων και από ποικίλη ποσότητα υπερενδοθηλιακού συνδετικού ιστού. Περιβάλλει τον αυλό του αγγείου, τη περιοχή από την οποία μεταφέρεται το αίμα. Προς τα έξω ο έσω χιτώνας των αρτηριών περιλαμβάνει τον έσω ελαστικό υμένα. Ο μέσος χιτώνας είναι συνήθως ο παχύτερος από τους τρεις χιτώνες. Αποτελείται από κυκλικώς διατεταγμένα λεία μυϊκά κύτταρα και ινοελαστικό συνδετικό ιστό. Το ελαστικό στοιχείο αυτού του ιστού παρουσιάζει αύξηση παράλληλα με την αύξηση του μεγέθους του αγγείου. Ο έξω χιτώνας είναι ο πιο εξωτερικός χιτώνας του αγγείου και αποτελείται από ινοελαστικό συνδετικό ιστό και είναι πλούσιος σε κολλαγόνο. Στα μεγαλύτερα αγγεία περιέχει αγγεία των αγγείων, μικρά αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν με αίμα τον έξω και τον μέσο χιτώνα αυτών των αγγείων.
Τύποι αρτηριών
μικρογραφία|Οι αρτηρίες του ανθρώπινου οργανισμού Οι αρτηρίες διακρίνονται σε τρεις τύπους: ελαστικές, μυϊκές και αρτηρίδια.
Ελαστικού τύπου αρτηρίες
Οι ελαστικού τύπου αρτηρίες (ή μεταφορικές αρτηρίες) είναι οι μεγαλύτερες και δέχονται αίμα κατευθείαν από την καρδία. Ως αποτέλεσμα του τελευταίου δέχονται μεγάλες περιοδικές μεταβολές της πίεσης του αίματος. Για να αντισταθμίσουν αυτές τις αλλαγές, τα τοιχώματα αυτών των αρτηριών διαθέτουν άφθονες ελαστικές ίνες. Οι ίνες πέρα από τη στερεότητα και δυνατότητα διάτασης των αγγείων που προσφέρουν, διατηρούν σταθερή τη πίεση του αίματος στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ δύο καρδιακών παλμών.
Στις αρτηρίες αυτού του τύπου περιλαμβάνονται η αορτή, οι κοινές καρωτίδες και οι υποκλείδιες αρτηρίες.
Αρτηρίδια
Κακώσεις αρτηριών
Σε περιπτώσεις κακώσεων αρτηριών, όπως λ.χ. διατομή επιπολής μηριαίας αρτηρίας, η αποκατάσταση μπορεί να γίνει είτε με τη χρήση φλεβικού μοσχεύματος (π.χ. χρήση σαφηνούς φλέβας), είτε χρήση συνθετικού μοσχεύματος τύπου πολυτετραφθοροαιθυλενίου(PTFE).
Λιθοβολία
Πρώτοι που καθιέρωσαν τη λιθοβολία ήταν οι κλέφτες κι οι αρματολοί, που συναγωνίζονταν ποιος θα πετάξει μακρύτερα μια πέτρα. Αργότερα έγινε κανονικό αγώνισμα. Ο λίθος είχε βάρος 5 οκάδες που αντιστοιχούν σε 6 κιλά και 400 γραμμάρια. Επρεπε να ρίχνεται με το ένα χέρι. Ο παλμός έμοιαζε με αυτόν του ακοντισμού. Η πρώτη διεθνής παρουσία της λιθοβολίας ήταν το 1906 στους Ολυμπιακούς αγώνες. Προηγουμένως, το αγώνισμα διεξαγόταν στα πανελλήνια πρωταθλήματα καθώς και σε τοπικούς αγώνες, όπως στους Πανιώνιους Αγώνες της Σμύρνης.
Κατηγορία:Σφαιροβολία
Νόρισταουν
Το Νόρισταουν (Norristown) είναι πόλη, αυτοδιοικούμενος (home rule) δήμος και έδρα της Κομητείας Μοντγκόμερυ της Πενσυλβάνια. Ανήκει στη μητροπολιτική περιοχή της Φιλαδέλφειας. Είναι κτισμένη κατά μήκος του ποταμού Σκούλκιλ, περί τα δέκα χιλιόμετρα έξω από τα όρια της πόλεως της Φιλαδέλφειας. Ο πληθυσμός του Νόρισταουν ήταν 34.324 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2010.
Η γη της σημερινής πόλεως ήταν αρχικώς ιδιοκτησία της οικογένειας του Ισαάκ Νόρις, από το επώνυμο των οποίων πήρε και την ονομασία της.
Παραπομπές
Νορισταουν
Μάχη της Φορίνο
μικρογραφία|Η Ιταλία το 652 Η Μάχη της Φορίνο διεξήχθη το 663 στο χωριό Φορίνο μεταξύ του Βυζαντινού στρατού υπό τον στρατηγό Σαμπούρο και του στρατού του Λομβαρδικού Δουκάτου του Μπενεβέντο υπό τον Δούκα Ρομουαλάντ, γιο του Λομβαρδού βασιλιά Γριμοάλδου. Η Λομβαρδική νίκη σηματοδότησε το τέλος της προσπάθειας για την ανακατάληψη της νότιας Ιταλίας από τον αυτοκράτορα Κώνστα.
Ο βυζαντινός αυτοκράτορας Κώνστας Β' το 662 ξεκίνησε μία εκστρατεία στην Ιταλία με σκοπό να ανακαταλάβει τα χαμένα βυζαντινά εδάφη από τους Λομβαρδούς. Αποβιβάστηκε στον Τάραντα κι κατέκτησε αρχικά τις Νάπολη και την Ρώμη κι έπειτα πολιόρκησε την Μπενεβέντο χωρίς επιτυχία. Έπειτα ο Κώνστας κινήθηκε στην Νάπολη κι έστησε στρατόπεδο στην Φορίνο με διοικητή τον Σαμπούρο. Μαθαίνοντας το ο δούκας της Μπενεβέντο κινήθηκε κατά του βυζαντινού στρατού.
Στο πεδίο της μάχης αναφέρεται από τον Παύλο Διάκονο ότι οι Βυζαντινοί παρέταξαν 20.000 άνδρες ενώ είναι άγνωστος ο αριθμός των Λομβαρδών. Στη μάχη οι Λομβαρδοί νίκησαν τους Βυζαντινούς τρέποντας τους σε φυγή, ο Διάκονος αναφέρει έναν Λομβαρδό, τον Αμαλόνγκο που σήκωσε στον αέρα έναν Βυζαντινό με τα δύο του χέρια και τον σκότωσε. Βλέποντας το οι υπόλοιποι φοβήθηκαν και τράπηκαν σε φυγή.
Μετά τη μάχη ο Ρομουαλάντ κατέκτησε αρκετά βυζαντινά εδάφη, και τον Τάραντα, μειώνοντας τα βυζαντινά εδάφη στην Ιταλία .. Ο ίδιος ο Κώνστας πήγε στις Συρακούσες, όπου σκόπευε να μεταφέρει την πρωτεύουσα από την Κωνσταντινούπολη, όπου δολοφονήθηκε το 668.
Γενικό ιστορικό πλαίσιο
Κατηγορία:Λομβαρδοβυζαντινοί πόλεμοι
Αλεξάντρ Βερχόφσκι
Βιογραφία
Γεννήθηκε στην Αγία Πετρούπολη και ήταν γόνος της παλιάς αριστοκρατικής οικογένειας (дворянский род) των Βερχόφσκι (Wierchowski), από τη Γαλικία. Αποφοίτησε από την Ακαδημία του Γενικού Επιτελείου (1911) και πήρε μέρος τόσο στον Ρωσο-Ιαπωνικό πόλεμο, όσο και στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατά την περίοδο της Φεβρουαριανής Επανάστασης, ο Βερχόφσκι εξελέγη αντιπρόεδρος του Σοβιέτ της Σεβαστούπολης. Από τον Ιούλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο 1917, ενώ διοικούσε στρατεύματα της Στρατιωτικής Περιοχής της Μόσχας, συνεργάστηκε με τους Σοσιαλεπαναστάτες (Εσέρους) και τους Μενσεβίκους και κατέστειλε επαναστατικά ξεσπάσματα μέσα στους στρατιώτες· αντιτάχτηκε επίσης στο κίνημα του Κορνίλοφ. Από 30 Αυγούστου (12 Σεπτεμβρίου) μέχρι 22 Οκτωβρίου (4 Νοεμβρίου) 1917, ο Βερχόφσκι ήταν υπουργός πολέμου, αλλά παραιτήθηκε λόγω της απόρριψης από το Προκοινοβούλιο των μέτρων που είχε προτείνει (έξοδος της Ρωσίας από τον πόλεμο, αποστράτευση του στρατού, και άλλα). Τον Νοέμβριο του 1917 προσπάθησε, μαζί με Εσέρους και Μενσεβίκους ηγέτες, να δημιουργήσει στο Γενικό Αρχηγείο μια αντι-Μπολσεβίκικη, “δημοκρατική, γενικά σοσιαλιστική κυβέρνηση”. Το 1918 συνελήφθη επειδή μετείχε σε οργάνωση των Εσέρων. Έχοντας αλλάξει απόψεις, ο Βερχόφσκι εντάχθηκε στον Κόκκινο Στρατό τον Φεβρουάριο του 1919, και αρχίζοντας το 1920 ήταν μέλος του Έκτακτης Διάσκεψης για την Άμυνα της Δημοκρατίας. Τα χρόνια 1921-30 ήταν εκπαιδευτής της ιστορίας της τέχνης του πολέμου και της τακτικής στην Στρατιωτική Ακαδημία Φρούντζε, φτάνοντας τον βαθμό του καθηγητή το 1927. Από το 1930 έως το 1932, ο Βερχόφσκι ήταν αρχηγός του επιτελείου της Στρατιωτικής Περιοχής του Βόρειου Καυκάσου· στη συνέχεια υπηρέτησε στο Βρίστρελ, την ανώτερη σχολή πεζικού των Σοβιετικών ενόπλων δυνάμεων, στο Γενικό Επιτελείο, και στην Ακαδημία του Γενικού Επιτελείου.
Πηγές
Κατηγορία:Ρώσοι στρατιωτικοί
Εθνικός δρυμός Ολύμπου
Η σημασία του
Στην ανατολική πλευρά της κεντρικής Ελλάδας, σε μικρή σχετικά απόσταση απ' το Λιτόχωρο του νομού Πιερίας, δεσπόζει το ψηλότερο βουνό της Ελλάδας, ο Όλυμπος. Ο επιβλητικός αυτός ορεινός όγκος δεν είναι μόνον κομμάτι της ελληνικής μυθολογίας, καθώς το βουνό ήταν γνωστό ως η μυθική κατοικία των αρχαίων θεών, αλλά και περιβάλλον υψηλής αισθητικής αξίας και ορειβατικού ενδιαφέροντος. Το 1981, σαράντα και πλέον χρόνια από την ίδρυση του δρυμού, κηρύχθηκε απ' την UNESCO «Απόθεμα της βιόσφαιρας» (Biosphere Reserve).
Η τοποθεσία του, στο κέντρο περίπου του κυρίως ηπειρωτικού κορμού της Ελλάδας, τον καθιστά ιδανικό τόπο περιπάτων ή οργανωμένων ορειβατικών εξορμήσεων. Είναι ακόμα εύκολος στόχος εκδρομέων τόσο από τη Λάρισα, όσο και από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Τα όρια του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου
right|thumb|350px|Δορυφορική φωτογραφία της περιοχής του Ολύμπου Ο πυρήνας του Δρυμού καταλαμβάνει έκταση 40.000 στρεμμάτων, προς τη μακεδονική πλευρά του Ολύμπου, με γενικό προσανατολισμό βόρειο-βορειοανατολικό. Η έκταση αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 1/5 του ορεινού όγκου.
Τα όρια του πυρήνα ορίζονται από τις μεγάλες κορυφές Μύτικας, Στεφάνι ή Θρόνος Διός, Σκολιό, Σκάλα, Προφήτης Ηλίας, Άγιος Αντώνιος, Πάγος και άλλες μικρότερες, που σχηματίζουν πέταλο γύρω από την πυκνοδασωμένη χαράδρα Μαυρόλογγος, το οροπέδιο των Μουσών και την κοιλάδα του ποταμού Ενιπέα.
Το κλίμα
Το κλίμα του Ολύμπου ποικίλλει, ανάλογα με την εποχή και το υψόμετρο. Στις χαμηλές πλαγιές είναι τυπικά μεσογειακό, με θερμά και ξηρά καλοκαίρια και ήπιους αλλά αρκετά βροχερούς χειμώνες. Στη μέση ορεινή ζώνη το καλοκαίρι είναι δροσερό και μάλλον ξηρό. Την άνοιξη και το φθινόπωρο βρέχει συχνά, ενώ ο χειμώνας είναι αρκετά βαρύς και ψυχρός, με συχνές χιονοπτώσεις. Στην ανώτερη ζώνη, πάνω από τα 2.000 μ., τα καλοκαίρια είναι σύντομα, με συχνές βροχοπτώσεις. Βροχές και κρύο επικρατούν την άνοιξη και το φθινόπωρο, ενώ ο χειμώνας είναι εξαιρετικά βαρύς και μακρύς, με συχνές χιονοπτώσεις.
Χλωρίδα
Ιδιαίτερη αξία στον Εθνικό Δρυμό Ολύμπου δίνει η σπάνια χλωρίδα του, με τα 23 ενδημικά και πολλά φυτά των Άλπεων -ή ακόμα και της δυτικής Ασίας- που συναντούνται στις κορυφές.
Από τα ενδημικά είδη του δρυμού, Viola striis-notata, Erysimum olympicum, Cerastium theophrastii, Viola pseudograeca, Potentilla deorum, Genista sakellariadis, Campanula oreadum κ.α., ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το είδος Jankea helreichii, που αποτελεί λείψανο της παγετωνικής περιόδου. Άλλα είδη που συναντούνται στο δρυμό είναι σπάνια φυτά της Βαλκανικής, όπως η Saxifraga scardica και ο Crocus veluchensis, και σπάνια φυτά των Άλπεων, όπως η Carlina acaulis και η Linaria alpina, και ασιατικά είδη, όπως το Omphalodes luciliae. Οι λιγοστοί θάμνοι με είδη μεσογειακής μακίας, όπως πουρνάρια, κουμαριές, κέδρα και ρούδια, μαζί με συστάδες φυλλοβόλων και κωνοφόρων δέντρων (πουρνάρια, αριές, κουμαριές, φιλίκια, ρείκια, ρούδια, γαύροι, σφεντάμια, φτελιές, κέδρα και τα είδη πεύκου Pinus sp. και ελάτης Abies borissi regis) εντοπίζονται σε περιοχές με μικρό σχετικά υψόμετρο. Κοντά σε τρεχούμενα νερά αναπτύσσονται γνωστά παραποτάμια είδη, όπως πλατάνια, ιτιές, σκλήθρα καθώς και πολλά άλλα.
Σε λίγο μεγαλύτερο υψόμετρο, σε περιοχές δροσερές, ευδοκιμούν δύο είδη οξιάς (Fagus moesiaca και F. silvatica), ενώ σε περιοχές πιο ξηρές και ηλιόλουστες απαντάται το μαύρο πεύκο (Pinus nigra). Το άλλο είδος πεύκου του Ολύμπου, το ρόμπολο (Pinus eldreichii), σχηματίζει μεγάλα δάση που φθάνουν ως τα υπαλπικά λιβάδια.
Στις υποαλπικές περιοχές, δηλαδή σε περιοχές με μεγάλο υψόμετρο, κυριαρχεί η εντυπωσιακή παρουσία του κόκκινου κρίνου (Lilium clalcedonium). Απαντώνται επίσης σε τέτοιο υψόμετρο χλοερά λιβάδια, τα λεγόμενα υπαλπικά λιβάδια, στα οποία κυριαρχούν διάφορα είδη ανθέων. Τα λιβάδια όμως συχνά παραχωρούν τη θέση τους σε εκτάσεις φρυγάνων και ημιθάμνων από τα είδη των γενών Astragalus, Berberis, Daphne, Buxus, Juniperus κ.α.
Πανίδα
Ο Εθνικός Δρυμός Ολύμπου παρουσιάζει πλούσια εντομοπανίδα, σπάνια πουλιά και διάφορα θηλαστικά. Διαφορετικοί μεταξύ τους βιότοποι συνυπάρχουν στο περιβάλλον του δρυμού κι αποτελούν το καταφύγιο για πολλά είδη θηλαστικών, μεταξύ των οποίων μεγάλα και μικρότερα σαρκοφάγα, φυτοφάγα, αρπακτικά πτηνά κ.α.
Μετάβαση
thumb|300px|Ο Όλυμπος όπως φαίνεται απ' το Λιτόχωρο Ο πιο κοινός τρόπος για να φτάσει κανείς στον Όλυμπο είναι από το Λιτόχωρο, το οποίο απέχει από την Αθήνα 430 χλμ., από τη Θεσσαλονίκη 92 χλμ. και από την Κατερίνη 24 χλμ. Στο Λιτόχωρο μπορεί να πάει κανείς με ιδιωτικό αυτοκίνητο, με λεωφορείο του ΚΤΕΛ ή με το τρένο. Ο μοναδικός αυτοκινητόδρομος που οδηγεί στο δρυμό, συνδέει το Λιτόχωρο με τη θέση Πριόνια (υψόμετρο 1.000 μ.).
Λιγότερο συνηθισμένη είναι η πρόσβαση στον Όλυμπο από τη θεσσαλική πλευρά. Σε αυτή την περίπτωση, βάση αποτελούν η Λάρισα με διαδρομη Ε.Ο Λάρισας -Ροδιάς –Συκαμινέας 46 χλμ. και η Ελασσόνα. Από την Ελασσόνα για να ανέβει κανείς στον Όλυμπο, ακολουθεί τη διαδρομή προς Ολυμπιάδα και Σπαρμός.
Η καλύτερη περίοδος μελέτης της φύσης του δρυμού είναι ο Μάιος για τα χαμηλά υψόμετρα και οι μήνες Ιούνιος-Ιούλιος για τα ψηλά. Καλή εποχή για επίσκεψη είναι και το φθινόπωρο, μετά τον Σεπτέμβριο και ως το τέλος του Οκτωβρίου. Το χειμώνα τα καταφύγια του Ολύμπου παραμένουν κλειστά.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Εθνικοί δρυμοί της Ελλάδας
Χρωμόσωμα
thumb|250px|[[Διάγραμμα ενός αναπαραχθέντος και συμπυκνωμένου ευκαριωτικού χρωμοσώματος. (1) χρωματίδιο - ένα από τα δύο ίδια μέρη του χρωμοσώματος μετά από φάση S. (2) κεντρομερίδιο - το σημείο όπου τα δύο χρωματίδια αγγίζουν. (3) κοντός βραχίονας. (4) μακρύς βραχίονας.]]Το χρωμόσωμα είναι μια οργανωμένη δομή DNA και πρωτεϊνών, που βρίσκεται στα κύτταρα. Είναι ένα μοναδικό κομμάτι περιελιγμένου DNA που περιλαμβάνει πολλά γονίδια και άλλες ακολουθίες νουκλεοτιδίων. Τα χρωμοσώματα περιέχουν τις συνδεδεμένες πρωτεΐνες, οι οποίες χρησιμεύουν για να συσκευάσουν το DNA και να ελέγξουν τις λειτουργίες του. Η λέξη χρωμόσωμα προέρχεται από τις λέξεις χρώμα και σώμα και το όνομα οφείλεται στην ιδιότητα του χρωμοσώματος να χρωματίζεται πολύ έντονα από ιδιαίτερες χρωστικές ουσίες.
Τα χρωμοσώματα ποικίλλουν μεταξύ διαφορετικών οργανισμών. Το μόριο DNA μπορεί να είναι κυκλικό ή γραμμικό, και μπορεί να αποτελείται από 10.000 έως 1.000.000.000 νουκλεοτίδια, σε μια μακριά αλυσίδα. Χαρακτηριστικά τα ευκαρυωτικά κύτταρα (κύτταρα που περιέχουν σχηματισμένο πυρήνα) έχουν μεγάλα, γραμμικά χρωμοσώματα. Τα προκαρυωτικά κύτταρα (κύτταρα χωρίς σχηματισμένο πυρήνα) έχουν μικρότερα κυκλικά χρωμοσώματα, αν και υπάρχουν πολλές εξαιρέσεις σε αυτόν τον κανόνα. Επιπλέον, τα κύτταρα μπορούν να περιέχουν περισσότερους από έναν τύπους χρωμοσώματος, για παράδειγμα τα μιτοχόνδρια στα περισσότερα ευκαρυωτικά κύτταρα, και επίσης οι χλωροπλάστες των φυτών διαθέτουν το δικό τους DNA, γι' αυτό και αποκαλούνται ημιαυτόνομα οργανίδια.
Στην πράξη, χρωμόσωμα είναι ένας μάλλον αόριστος όρος. Στα προκαρυωτικά κύτταρα, ένα μικρό κυκλικό μόριο DNA ονομάζεται είτε πλασμίδιο, είτε μικρό χρωμόσωμα. Αυτά τα μικρά κυκλικά γονιδιώματα βρίσκονται επίσης στα μιτοχόνδρια και στους χλωροπλάστες, απεικονίζοντας τη βακτηριακή προέλευσή τους. Τα απλούστερα χρωμοσώματα βρίσκονται στους ιούς: αυτά τα μόρια DNA ή RNA είναι κοντά, γραμμικά ή κυκλικά χρωμοσώματα, που στερούνται συχνά οποιεσδήποτε δομικές πρωτεΐνες.
Ο πυρήνας ως φορέας κληρονομικότητας
Αυτό ήταν η εξήγηση για το τμήμα μείωσης (που περιγράφεται πρώτα με τον βαν Μπάνεντεν).
Τα χρωμοσώματα ως πηγές κληρονομικότητας
Με μία σειρά πειραμάτων, ο Θίοντορ Μπόβερι έδωσε την οριστική απόδειξη ότι τα χρωμοσώματα είναι τα διανύσματα της κληρονομικότητας. Δύο αρχές του Μπόβερι βασίστηκαν στη συνοχή των χρωμοσωμάτων και την προσωπικότητα των χρωμοσωμάτων. Η δεύτερη αυτών των αρχών που ήταν επαναστατική. Ο Μπόβερι ήταν σε θέση να εξετάσει την πρόταση που υποβλήθηκε από το Βίλχελμ Ρου, ότι κάθε χρωμόσωμα φέρνει διαφορετικό γενετικό φορτίο, και έδειξε ότι ο Ρου ήταν σωστός. Επάνω στη επανεύρεση του Μέντελ, ο Μπόβερι ήταν σε θέση να βασίσει τη σύνδεση μεταξύ των κανόνων της κληρονομικότητας και της συμπεριφοράς των χρωμοσωμάτων.
Είναι ενδιαφέρον να δει κανείς ότι ο Μπόβερι επηρέασε δύο γενεές αμερικανικών κυττολόγων: οι Έντμουντ Μπίτσερ Ουίλσον, Γουόλτερ Σάτον και Θεόφιλος Πέιντερ επηρεάστηκαν από τον Μπόβερι (Ουίλσον και Πέιντερ συνεργάζονταν). Στο διάσημο εγχειρίδιό του The Cell (Το κύτταρο), ο Ουίλσον συνέδεσε τους Μπόβερι και Σάτον με τη θεωρία Μπόβερι-Σάτον. Ο Μάιρ παρατήρησε ότι η θεωρία αμφισβητήθηκε θερμά από μερικούς διάσημους γενετιστές, όπως ο Γουίλιαμ Μπέιτσον, ο Βίλχελμ Γιόχανσεν, ο Ρίτσαρντ Γκόλντσμιτ και ο T.H. Μόργκαν. Η τελικά πλήρης απόδειξη προήλθε από τους χάρτες χρωμοσωμάτων στο εργαστήριο του Μόργκαν.
Χρωμοσώματα σε ευκαρυωτικά κύτταρα
Επιπλέον, οι περισσότεροι ευκαρυώτες έχουν ένα μικρό κυκλικό μιτοχονδριακό γονιδίωμα, και μερικοί ευκαρυώτες μπορούν να έχουν πρόσθετα μικρά κυκλικά ή γραμμικά κυτταροπλασματικά χρωμοσώματα. Στα πυρηνικά χρωμοσώματα των ευκαρυωτών, το DNA υπάρχει σε μια ημιδιαταγμένη δομή, όπου είναι τυλιγμένο γύρω από ιστόνες (δομικές πρωτεΐνες), διαμορφώνοντας ένα σύνθετο υλικό, αποκαλούμενο χρωματίνη.
Χρωματίνη
thumb|right|350px Η χρωματίνη είναι η σύνδεση DNA και πρωτεϊνών που βρίσκονται στον ευκαρυωτικό πυρήνα και συσκευάζει τα χρωμοσώματα σε πακέτα. Η δομή της χρωματίνης ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των διαφορετικών σταδίων του κυτταρικού κύκλου.
Δομή, οργάνωση και λειτουργία
Το γονιδιακό DNA, οργανώνεται με ένα μοναδικό τρόπο στον πυρήνα των ευκαρυωτικών κυττάρων καθοδηγώντας με εντυπωσιακό τρόπο όλες τις κυτταρικές λειτουργίες.
Όπως έχει αποδειχθεί από πλήθος σχετικών μελετών, το DNA όλων των κυτταρικών τύπων των ευκαρυωτικών οργανισμών βρίσκεται αποθηκευμένο και συμπυκνωμένο (πακεταρισμένο) διαμέσου διαδοχικών επιπέδων συσπείρωσης εντός του κυτταρικού πυρήνα.
Βασική μονάδα της συμπύκνωσης του DNA στον πυρήνα αποτελεί το νουκλεόσωμα το οποίο περιλαμβάνει δύο συστατικά, το DNA εξωτερικά και τις "ιστόνες ψύχας" εσωτερικά. Ωστόσο, στην περίπτωση του νουκλεοσώματος, το DNA περιελίσσεται και πακετάρεται αρχικά γύρω από το οκταμερές των ιστόνων, ενώ ακολουθεί συσπείρωση με τη μορφή σωληνοειδούς (solenoid), διαδοχικό πακετάρισμα σε θηλιές (loops) και τελική συμπύκνωση σε χρωμοσώματα. Η οργάνωση αυτή επιτρέπει την άμεση και ακριβή πρόσβαση σε συγκεκριμένο σημείου του κάθε μορίου DNA, ώστε να πραγματοποιηθεί διαδοχική αποσυμπήκνωση και αποελίκωση (θηλιά-σωληνωειδές-νουκλεόσωμα-γυμνό-DNA), ώστε να επιστευχθεί η αντιγραφή ή μεταγραφή του DNA. Θεμελιώδη δομή στη διαμόρφωση και λειτουργία του συστήματος φαίνεται να αποτελεί το νουκλεόσωμα.
Ωστόσο, η διπλή έλικα οργανώνει το DNA σε νουκλεοσώματα, όπου κατά την διάρκεια της μεσόφασης διακρίνονται στα χρωμοσώματα ίνες χρωματίνης διαμέτρου 30nm, οι οποίες αποτελούνται από πακεταρισμένα νουκλεοσώματα, σε εξαγωνική διάταξη, που διατάσσονται και οργανώνονται διαδοχικά ας εύκαμπτους και μακροσκελείς σωληνοειδής σχηματισμούς. Στα μεταφασικά χρωμοσώματα, οι σωληνοειδείς σχηματισμοί αναδιπλώνονται στο χώρο, δημιουργώντας θηλιές, οι οποίες συνδέονται διαδοχικά με τα δομικά συστατικά του χρωμοσωμικού σκελετού.Στο επόμενο επίπεδο οργάνωσης, ο χρωμοσωμικός σκελετός και οι θηλιές της χρωματίνης αποκτούν ελικοειδή δομή, ενώ συμπυκνώνονται ακόμη περισσότερο σε διαμορφώσεις άγνωστης μοριακής γεωμετρίας και χωροταξικής διάταξης δημιουργώντας τελικά το μεταφασικό χρωμόσωμα.
Χρωμοσώματα σε προκαρυώτες
Οι προκαρυώτες - βακτήρια και αρχαία - τυπικά έχουν ένα ενιαίο κυκλικό χρωμόσωμα, αλλά υπάρχουν πολλές παραλλαγές. Τα περισσότερα βακτηρίδια έχουν ένα ενιαίο κυκλικό χρωμόσωμα που μπορεί να κυμανθεί σε μέγεθος από μόνο 160.000 ζευγάρια βάσεων στο βακτήριο endosymbiotic ruddii Candidatus Carsonella, μέχρι σε 12.200.000 ζευγάρια βάσεων στο βακτήριο Cellulosum Sorangium.
Συσκευασία DNA
Οι προκαρυώτες δεν διαθέτουν σχηματισμένο πυρήνα. Για αυτόν τον λόγο το DNA τους οργανώνεται σε μια δομή αποκαλούμενη πυρηνοειδή. Ο πυρηνοειδής είναι μια ευδιάκριτη δομή και καταλαμβάνει μια καθορισμένη περιοχή του βακτηριακού κυττάρου. Αυτή η δομή είναι, εντούτοις, δυναμική και διατηρείται και αναδιαμορφώνεται από τις ενέργειες μιας σειράς πρωτεϊνών, οι οποίες συνδέονται με το βακτηριακό χρωμόσωμα. Στα αρχαία, το DNA στα χρωμοσώματα είναι οργανωμένο, με το DNA να συσκευάζεται μέσα σε δομές παρόμοιες με τα ευκαρυωτικά νουκλεοσώματα. Τα βακτηριακά χρωμοσώματα τείνουν να δένονται στη μεμβράνη του πλάσματος των βακτηρίων.
Αριθμός χρωμοσωμάτων σε διάφορους οργανισμούς
Αυτοί οι πίνακες δίνουν το συνολικό αριθμό των χρωμοσωμάτων (συμπεριλαμβανομένων των φυλετικών χρωμοσωμάτων) σε έναν κυτταρικό πυρήνα. Παραδείγματος χάριν, τα ανθρώπινα κύτταρα είναι διπλοειδή και έχουν 22 διαφορετικούς τύπους αυτοσωμάτων. Κάθε χρωμόσωμα έχει ως δύο αντίγραφα και δύο φυλετικά χρωμοσώματα. Αυτό δίνει 46 χρωμοσώματα στο σύνολο. Άλλοι οργανισμοί έχουν περισσότερα από δύο αντίγραφα των χρωμοσωμάτων τους, όπως ο σίτος ψωμιού, ο οποίος είναι εξαπλοειδής και έτσι έχει έξι αντίγραφα επτά διαφορετικών χρωμοσωμάτων - 42 χρωμοσώματα στο σύνολο.
Απλοομάδα στον άνθρωπο
Στην ανθρώπινη γενετική, μία ανθρώπινη DNA Υ-χρωμοσωμάτων απλοομάδα είναι μια ομάδα γονιδίων που καθορίζεται από τις διαφορές στα μη επανασυνδυαζόμενα τμήματα του DNA στο χρωμόσωμα Υ (αποκαλούμενο Υ-DNA).
Η απλοομάδα υποδηλώνει το γενετικό παρελθόν ενός ατόμου. Υπάρχει μια ειδική πλευρά της γενετικής που ασχολείται ειδικά με την απλοομάδα και πώς αυτή καθορίζει την γενετική καταγωγή.
Ανωμαλίες και ανευπλοειδία χρωμοσωμάτων
Τρεις είναι οι πιο σημαντικές μεταλλάξεις χρωμοσωμάτων:
Οι περισσότερες μεταλλαγές είναι ουδέτερες και έχουν ελάχιστη ή καμία επίδραση (βουβές μεταλλαγές).
Στο σύνδρομο Ντάουν, υπάρχουν τρία αντίγραφα του χρωμοσώματος 21. Ανωμαλίες χρωμοσωμάτων είναι διασπάσεις στο κανονικό χρωμοσωμικό περιεχόμενο ενός κυττάρου και είναι μια σημαντική αιτία των γενετικών ασθενειών στους ανθρώπους, όπως το σύνδρομο Ντάουν. Μερικές χρωμοσωμικές ανωμαλίες δεν προκαλούν την ασθένεια στους φορείς, αν και μπορούν να οδηγήσουν σε μια υψηλότερη πιθανότητα γέννησης παιδιού με μια διαταραχή χρωμοσωμάτων. Ανώμαλοι αριθμοί χρωμοσωμάτων ή συνόλων χρωμοσωμάτων μπορούν να είναι θανατηφόροι ή να δώσουν αφορμή σε γενετικές αναταραχές. Η γενετική παροχή συμβουλών θα πρέπει να προσφέρεται σε οικογένειες που είναι υποψήφιες για γενετικές διαταραχές.
Λιγότερο ή περισσότερο DNA σε χρωμοσώματα μπορεί να οδηγήσει σε ποικίλες γενετικές αναταραχές. Τα ανθρώπινα παραδείγματα περιλαμβάνουν:
Ανθρώπινο χρωμόσωμα
Τα ανθρώπινα κύτταρα έχουν 23 ζευγάρια χρωμοσωμάτων, που δίνουν συνολικά 46 χρωμοσώματα ανά κύτταρο. Εκτός από τα χρωμοσώματα, τα ανθρώπινα κύτταρα έχουν πολλές εκατοντάδες αντίγραφα του μιτοχονδριακού γονιδίωματος. Η αλληλοuχία DNA του ανθρώπινου γονιδιώματος παρέχει πολλές πληροφορίες για κάθε ένα από τα χρωμοσώματα. Ο παρακάτω πίνακας παραθέτει μια στατιστική σύναψη των χρωμοσωμάτων, βασισμένη στο ίδρυμα Sanger. Ο αριθμός των γονιδίων δεν είναι πολύ ακριβής.
Αρχείο:Genes and bases on chromosomes.png
Άκοπο Διαμάντι
Το Άκοπο Διαμάντι (πρωτότυπος τίτλος: Uncut Gems) είναι Αμερικανική αστυνομική θρίλερ ταινία, του 2019, σε σκηνοθεσία αδελφών Σαφντάι, οι οποίοι έγραψαν και το σενάριο, μαζί με τον Ρόναλντ Μπρόνστεϊν. Στην ταινία πρωταγωνιστεί ο Άνταμ Σάντλερ και με τους Κέβιν Γκαρνέτ, Ιντίνα Μένζελ, Λάκιθ Σάντφιλντ, Τζούλια Φοξ και Έρικ Μπογκοσιάν να συμπληρώνουν το υπόλοιπα καστ. Η πλοκή της ταινίας περιστρέφεται γύρω από τον Εβραίο κοσμηματοπώλη, ο οποίος είναι κι εθισμένος στον τζόγο, που προσπαθεί να πάρει πίσω ένα πολύτιμο πετράδι, ώστε να πληρώσει τα χρέη του.
Η ταινία γυρίστηκε στη Νέα Υόρκη, μεταξύ τον Σεπτέμβριο και τον Νοέμβριο του 2018. Τη μουσική την έγραψε ο Ντάνιελ Λοπάτιν. Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Telluride, τον Αύγουστο του 2019, και κυκλοφόρησε περιορισμένα στις κινηματογραφικές αίθουσες των Ηνωμένων Πολιτειών τον Δεκέμβριο του 2019. Αργότερα, το Netflix ανέλαβε τη διανομή του παγκοσμίως μέσω streaming.
Η ταινία επαινέθηκε από τους κριτικούς, ιδιαίτερα για τη σκηνοθεσία της, το σενάριο της, το μοντάζ της, τη φωτογραφία της και την ερμηνεία του Σάντλερ, ο οποίος απέσπασε κι ένα βραβείο Καλύτερου Άνδρα Ηθοποιού σε Α ρόλο από τα National Board of Review, τα οποία τη συμπεριέλαβαν ανάμεσα στις καλύτερες ταινίες του 2019. Για πολλούς κριτικούς, η εν λόγω ερμηνεία του Σάντλερ, κατατάχθηκε ως η καλύτερη της καριέρας του. Η εταιρεία διανομής, A24, έκανε τις μεγαλύτερες εγχώριες εισπράξεις της που έχει πετύχει ποτέ.
Παραπομπές
<References/>
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ταινίες του 2019 Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες μαύρης κωμωδίας Κατηγορία:Αμερικανικές δραματικές θρίλερ ταινίες Κατηγορία:Αμερικανικές αστυνομικές θρίλερ ταινίες Κατηγορία:Αμερικανικές αστυνομικές δραματικές ταινίες Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Κονέκτικατ Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Νέα Υόρκη Κατηγορία:Ταινίες του Netflix
Βαλκανικοί Αγώνες Κλειστού Στίβου 2009
Το 16ο Βαλκανικό πρωτάθλημα κλειστού στίβου 2009 έγινε στις 21 Φεβρουαρίου στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας στον Πειραιά. Διοργανώθηκε υπό την εποπτεία της Βαλκανικής Ένωσης Στίβου (ABAF) και του ΣΕΓΑΣ. Μετείχαν και οι δέκα βαλκανικές χώρες-μέλη της Βαλκανικής Ένωσης Αθλητισμού (ΒΑΑ). Στη βαθμολογία πρώτευσε για άλλη μια φορά η Ρουμανία και στους άνδρες και στις γυναίκες.
Κάπελη (τοπωνύμιο)
Η ονομασία Κάπελη μπορεί να αναφέρεται στα εξής:
Τοπωνύμια Αχαΐας
Κατηγορία:Αποσαφηνίσεις ελληνικών τοπωνυμίων
Τζόζεφ Ράιτ του Ντέρμπυ
Ο Τζόζεφ Ράιτ (Joseph Wright, 3 Σεπτεμβρίου 1734 – 29 Αυγούστου 1797) ήταν Άγγλος ζωγράφος τοπίων και πορτρέτων. Είχε δημόσια αναγνωριστεί ως "ο πρώτος επαγγελματίας ζωγράφος που εξέφρασε το πνεύμα της  Βιομηχανικής επανάστασης".
Η καλλιτεχνική του τεχνοτροπία
Ο Ράιτ υπήρξε επιφανής όσον αφορά την χρήση εκ μέρους του της τεχνικής κιαροσκούρο, που δίνει έμφαση στην αντίθεση του φωτός και του σκότους, και για τις ζωγραφιές από φωτιζόμενα με κερί αντικείμενα. Οι πίνακες του για τη γέννηση της επιστήμης από την  αλχημεία, συχνά βασισμένοι στις συναντήσεις της  Lunar Society του Μπέρμιγχαμ, μιας ομάδας επιστημόνων με μεγάλη επίδραση και βιομηχάνων που ζούσαν στην Κεντρική Αγγλία, αποτελούν ένα εξαιρετικό αρχείο της μάχης της επιστήμης ενάντια στις θρησκευτικές αξίες στην περίοδο που είναι γνωστή ως  Διαφωτισμός.
Πολλά από τα σχέδια και τους πίνακες του Ράιτ αποτελούν ιδιοκτησία του Δημοτικού Συμβουλίου της πόλης Ντέρμπι, και εκτίθενται στο Μουσείο και Πινακοθήκη του Ντέρμπι, απ΄όπου περιστασιακά τη συλλογή του δανείζονται και σε άλλες πινακοθήκες.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Άγγλοι ζωγράφοι
Σκούλκιλ
Ο Σκούλκιλ (Schuylkill River) είναι ποταμός που ρέει προς τα νοτιοανατολικά στην ανατολική Πενσυλβάνια. Αρκετοί παραπόταμοί του αποστραγγίζουν μεγάλα τμήματα της ανθρακοφόρου περιοχής της πολιτείας αυτής. Ο Σκούλκιλ έχει μήκος 217 χιλιόμετρα, από το Πότσβιλ μέχρι τη Φιλαδέλφεια, όπου χύνεται στον Ποταμό Ντέλαγουερ ως ένας από τους μεγαλύτερους παραποτάμους του.