cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Μάριο Πούζο
Συγγραφέας
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950 και στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ο Πούζο εργάστηκε ως συγγραφέας / συντάκτης για την Εταιρεία Διαχείρισης Περιοδικών του εκδότη Μάρτιν Γκούντμαν. Ο Πούζο, μαζί με άλλους συγγραφείς όπως ο Μπρους Τζέι Φράιντμαν, εργάστηκε για τη σειρά εταιρειών ανδρικών περιοδικών, σε τίτλους όπως Male, True Action και Swank. Με το ψευδώνυμο Μάριο Κλέρι, ο Πούζο έγραψε τα χαρακτηριστικά των περιπετειών του Β' Παγκοσμίου Πολέμου για την True Action.
Το πιο διάσημο έργο του Πούζο, Ο Νονός (1969), ενθαρρύνθηκε από μια πρόταση του εκδότη του The Luckunate Pilgrim (1965), ο οποίος πίστευε ότι αν υπήρχε περισσότερη μαφία σε αυτό το βιβλίο, θα ήταν πιο επιτυχημένη. Ένα περίγραμμα ιστορίας ετοιμάστηκε και παρουσιάστηκε στον εκδότη, ο οποίος το απέρριψε. Αφού προσεγγίστηκαν αρκετοί εκδότες, οι συντάκτες του Putnam συναντήθηκαν χωρίς να έχουν διαβάσει το περίγραμμα. Τους είπε μερικές ιστορίες και το έργο εγκρίθηκε. Είχε ακούσει ανέκδοτα για τις οργανώσεις της Μαφίας κατά τη διάρκεια του χρόνου του στη παλπ δημοσιογραφία. Είπε σε συνέντευξή του στον Λάρι Κινγκ ότι η κριτική παραλαβή των δύο προηγούμενων βιβλίων του, χωρίς να ακολουθήσει η χρηματική επιτυχία, έκανε το ζήτημα ακόμη πιο σημαντικό στην επόμενη εργασία για να μπορέσει "να μεγαλώσει τα πέντε παιδιά του με μισθό κυβερνητικού υπαλλήλου". Έψαχνε να γράψει κάτι που θα προσελκύσει τις μάζες. Βρήκε το κοινό του με το μυθιστόρημα, το οποίο έγινε το κορυφαίο μπεστ σέλερ για μήνες στη λίστα των καλύτερων πωλητών των New York Times. Το βιβλίο μετατράπηκε αργότερα στην ταινία Ο Νονός (The Godfather), σε σκηνοθεσία του Φράνσις Φορντ Κόπολα. Η ταινία έλαβε τρία βραβεία από τις έντεκα υποψηφιότητες για την κατηγορία Όσκαρ, συμπεριλαμβανομένου του Όσκαρ του Πούζο για το Καλύτερο Προσαρμοσμένο Σενάριο. Στη συνέχεια, ο Κόπολα και ο Πούζο συνεργάστηκαν σε συνέχειες της αρχικής ταινίας, Ο Νονός Μέρος II και Ο Νονός Μέρος III.
Το 1991, δημοσιεύτηκε η νουβέλα θεωρητικής μυθοπλασίας του Πούζο, The Fourth K. Μιλάει για ένα μέλος της οικογένειας Κένεντι που γίνεται πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Ο Πούζο δεν είδε ποτέ τη δημοσίευση του προτελευταίου βιβλίου του, Omertà, αλλά το χειρόγραφο τελείωσε πριν από το θάνατό του, όπως και το χειρόγραφο για τo H Oικογένεια. Ωστόσο, σε μια κριτική που δημοσιεύθηκε αρχικά στο San Francisco Chronicle, ο Τζουλς Σίγκελ, ο οποίος είχε συνεργαστεί στενά με τον Πούζο στην εταιρεία διαχείρισης περιοδικών, υπέθεσε ότι το Omertà μπορεί να έχει ολοκληρωθεί από «κάποιον ατάλαντο». Ο Σίγκελ δέχθηκε επίσης τον πειρασμό του να «εξορθολογιστεί, αποφεύγοντας να δεχθεί την αλήθεια - ότι το έγραψε ο Πούζο και είναι απαίσιο».
Θάνατος
Ο Πούζο πέθανε από ανακοπή στις 2 Ιουλίου 1999 στο σπίτι του στο Μάνορ Λέιν του Γουέστ Μπέι Σορ της Νέας Υόρκης. Η οικογένειά του ζει τώρα στο Ιστ Άισλιπ της Νέας Υόρκης.
Σύντομες ιστορίες
Όλες οι διηγήσεις, εκτός από το "The Last Christmas", γράφτηκαν με το ψευδώνυμο Μάριο Κλέρι:
Παραπομπές
Κατηγορία:Αμερικανοί συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας Κατηγορία:Βραβευμένοι με Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου
Νάστια Καμένσκιχ
Η Αναστασία Ολεξίϊβνα Καμένσκιχ (Ουκρανικά: Анастасі́я Олексі́ївна Каме́нських, Ρωσικά: Анастасия Алексеевна Каменских), είναι Ουκρανή τραγουδίστρια και ηθοποιός, γεννημένη στις 4 Μαίου του 1987 στο Κίεβο, συνήθως τραγουδάει με τον Ποτάπ.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ουκρανές τραγουδίστριες Κατηγορία:Ουκρανοί ηθοποιοί
Πρόεδρος της Σομαλιλάνδης
Αυτός είναι ένας κατάλογος με τους προέδρους της Δημοκρατίας της Σομαλιλάνδης, μιας αυτοανακηρυχθείσας δημοκρατίας που είναι αναγνωρισμένη διεθνώς ως αυτόνομη περιοχή της Σομαλίας. Η Δημοκρατία της Σομαλιλάνδης θεωρεί εαυτήν ότι είναι διάδοχη χώρα της Βρετανικής Σομαλιλάνδης, άλλοτε προτεκτοράτου, το οποίο ήταν για μικρό χρονικό διάστημα ανεξάρτητο το 1960 ως Κράτος της Σομαλιλάνδης. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Σομαλιλάνδης είναι εκτελεστικός αρχηγός κράτους και επίσης αρχηγός κυβέρνησης. Δεν υπάρχει πρωθυπουργός.
Τελευταίες εκλογές
Ο Μούσα Μπιχί Αμπντί του κυβερνώντος κόμματος Kulmiye ήταν ο νικητής των εκλογών του 2017, με ποσοστό 55,1% των ψήφων.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Σομαλιλανδη *
.bh
.bh είναι ο top-level domain κωδικός για το Μπαχρέιν στο Διαδίκτυο. Διαχειρίζεται από την Εταιρεία Τηλεπικοινωνιών του Μπαχρέιν (BATELCO). Ο τομέας δημιουργήθηκε το 1994.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Μπαχρέιν Κατηγορία:Top-level domains
Toppdomän
26 Ιανουαρίου
25 Ιανουαρίου | 26 Ιανουαρίου | 27 Ιανουαρίου
Η 26η Ιανουαρίου είναι η 26η ημέρα του έτους κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο. Υπολείπονται 339 ημέρες (340 σε δίσεκτα έτη).
Ορθόδοξη Εκκλησία
Κατηγορία:Ημέρες του έτους
Γιανέρος ΦΚ
Η Γιανέρος ΦΚ είναι μια επαγγελματική ποδοσφαιρική ομάδα από τη Guanare στη Βενεζουέλα. Αγωνίζεται στη Venezuelan Primera División. Ιδρύθηκε το 1985. Έδρα της ομάδας είναι το Estadio Rafael Calles Pinto, χωρητικότητας 6000 θεατών. Έχει κατακτήσει 3 Segunda División Venezolana (1996, 1999, 2011)
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Γιανέρος ΦΚ Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1985 Κατηγορία:Ποδοσφαιρικές ομάδες Βενεζουέλας
Γεώργιος Κουντουριώτης
Ο Γεώργιος Κουντουριώτης (1782 - 13 Μαρτίου 1858) ήταν Έλληνας πλοιοκτήτης και πρωθυπουργός της Ελλάδας.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στην Ύδρα το 1782 από τον Ανδρέα-Αναγνώστη Κουντουριώτη και τη Μαρία Κοκκίνη· ήταν αδελφός του Λάζαρου Κουντουριώτη. Το 1824 εκλέχτηκε πρόεδρος του Νομοτελεστικού στο Μεσολόγγι. Επί Καποδίστρια διετέλεσε μέλος του Πανελληνίου, ενώ στη συνέχεια διετέλεσε γερουσιαστής, σύμβουλος Επικρατείας και υπουργός Ναυτικών. Έλαβε μέρος στη Δ' Εθνοσυνέλευση και στην Εθνοσυνέλευση του 1843. Το 1848 διορίστηκε στη θέση του πρωθυπουργού.
Απεβίωσε στην Αθήνα το 1858.
Οικογένεια
Ο Γεώργιος είχε έξι παιδιά:
Αναφορές
Κατηγορία:Έλληνες Κουντουριώτης Κουντουριώτης Κατηγορία:Τάγμα του Σωτήρος Κουντουριώτης Κατηγορία:Πρωθυπουργοί της Ελλάδας Κατηγορία:Οικογένεια Κουντουριώτη Κατηγορία:Αρβανίτες
Θέατρο Σαν Τζάκομο (Κέρκυρα)
Το θέατρο του Σαν Τζάκομο, ή αλλιώς το θέατρο του Αγίου Ιακώβου της πόλης της Κέρκυρας, ήταν το πρώτο θέατρο που οικοδομήθηκε και λειτούργησε στον ελληνόφωνο χώρο τα νεότερα χρόνια. Εγκαινιάστηκε το 1733 και έως το 1893 αναδείχθηκε ως εστία της όπερας και του μουσικού θεάτρου. Προσέλκυσε Ιταλούς μουσικούς και συνθέτες, πολλοί από τους οποίους έγιναν μόνιμοι κάτοικοι της Κέρκυρας και συνέβαλαν στην ανάπτυξη της τοπικής μουσικής σκηνής. Το θέατρο λειτούργησε ως καταλύτης στην πολιτιστική αλληλεπίδραση Ιταλίας-Επτανήσων και έδωσε ώθηση στην ανάπτυξη της Επτανησιακής μουσικής Σχολής. Ο Κερκυραίος συνθέτης Νικόλαος Χαλικιόπουλος Μάντζαρος ήταν κεντρική μορφή της συνέργειας μεταξύ ιταλικής και κερκυραϊκής μουσικής παράδοσης.
Ιστορία
Το θέατρο του Σαν Τζάκομο πήρε το όνομά του από ένα καθολικό καθεδρικό ναό στην Κέρκυρα. Ιδρύθηκε το 1693 ως τόπος συγκέντρωσης των Ενετών ευγενών της Κέρκυρας και μετατράπηκε σε θέατρο το 1720. Πρόκειται για το πρώτο σύγχρονο θέατρο που ιδρύθηκε στην Ελλάδα. Ενώ, αρχικά, φαίνεται ότι φιλοξενούσε παραστάσεις πρόζας, από το 1733 εξειδικεύθηκε στο σκηνικό ανέβασμα του τρέχοντος οπερατικού ρεπερτορίου. Η πρώτη όπερα που παρουσιάστηκε ήταν, πιθανότατα, το έργο Gerone, tiranno di Siracusa [Ιέρων, τύραννος των Συρακουσών] του Johann Adolph Hasse, σε λιμπρέτο του Aurelio Aureli. Στη συνέχεια, όπερες παρουσιάζονταν συνεχώς, ειδικά από το 1771 έως το 1892, όταν το θέατρο μετατράπηκε σε Δημαρχείο.
Η μουσική παράδοση που εγκαινιάστηκε από το θέατρο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ιστορία της νεότερης ελληνικής μουσικής, δεδομένου ότι βοήθησε να καθιερωθεί η ελληνική μουσική παρουσία σε μια εποχή που το ελληνικό κράτος δεν υπήρχε ακόμη. Το θέατρο ειδικεύθηκε στο είδος της κωμικής όπερας που είναι γνωστή ως opera buffa, η οποία ήταν λιγότερο πολύπλοκη και επομένως πιο οικονομική από την opera seria.
Το προσωπικό της όπερας του Σαν Τζάκομο ήταν κυρίως από τη νότια Ιταλία. Το θέατρο συνέχισε να λειτουργεί κατά καιρούς αναταραχής όπως, για παράδειγμα, κατά την άφιξη των Γάλλων το 1797. Το 1799, κατά τη διάρκεια της ρωσοοθωμανικής πολιορκίας, το θέατρο συνέχισε τις παραστάσεις του, ακόμη και όταν ο ξένος θίασος δεν ήταν σε θέση να φύγει από το νησί λόγω του αποκλεισμού. Η λειτουργία του, σε μια τέτοια δύσκολη στιγμή, είχε χρησιμοποιηθεί ως μέσο προπαγάνδας και για να υψωθεί το ηθικό του πληθυσμού.
Το θέατρο προσέλκυσε πολλούς Ιταλούς επαγγελματίες μουσικούς, που ήρθαν στην Κέρκυρα ως εκπαιδευτικοί, καθώς και συνθέτες και ερμηνευτές. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας εκτίμησης για τη μουσική ανάμεσα στους ντόπιους και οδήγησε σταδιακά στην εμφάνιση των πρώτων επαγγελματιών μουσικών στην Κέρκυρα, οι οποίοι, με τη σειρά τους, έγιναν οι πρώτοι επαγγελματίες μουσικοί της σύγχρονης Ελλάδας. Στο θέατρο Σαν Τζάκομο δοκιμάστηκαν για πρώτη φορά στη σκηνή ορισμένες από τις σημαντικότερες όπερες και μουσικοθεατρικές σκηνικές δημιιουργίες επτανησίων μουσουργών, όπως αυτές του Στέφανου Πογιάγου, του Νικολάου Μαντζάρου, του Εδουάρδου Λαμπελέτ, του Ιωσήφ Λιβεράλη, Δομένικου Παδοβάνη, του Παύλου Καρρέρ, του Διονύσιου Ροδοθεάτου και του Σπυριδώνου Ξύνδα. Μάλιστα η κωμική όπερα Ο Υποψήφιος του Ξύνδα, σε ελληνόγλωσσο λιμπρέτο Ιωάννη Ρινόπουλου, ήταν η πρώτη όπερα που ανέβηκε εξολοκλήρου στα ελληνικά, στη σκηνή του "Σαν Τζάκομο" το φθινόπωρο του 1867.
Η προφορική παράδοση μαρτυρά ότι λυρικοί καλλιτέχνες οι οποίοι γνώριζαν επιτυχία στο Σαν Τζάκομο τιμούνταν με τον έπαινο «applaudito a Corfù» («χειροκροτήθηκε στην Κέρκυρα»), δείγματος του απαιτητικού μουσικού γούστου του κερκυραϊκού κοινού.
Την παράδοση συνέχισε το Δημοτικό Θέατρο της Κέρκυρας, από το 1902. Το Δημοτικό Θέατρο και τα ιστορικά αρχεία του, πολλά από τα οποία ανήκαν στο Θέατρο του Σαν Τζάκομο, καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια εναέριου βομβαρδισμού το 1943. .
Παραπομπές
Σαν Τζιακομο Σαν Τζιακομο
.ne
Παραπομπές
Κατηγορία:Νίγηρας Κατηγορία:Top-level domains
Toppdomän
Αϋτέν Μουτλού
Η Αϋτέν Μουτλού (Ayten Mutlu, 6 Οκτωβρίου 1952) είναι Τουρκάλα ποιήτρια και συγγραφέας. Έχει γεννηθεί στην πόλη Μπαντερμά της Τουρκίας. Σπούδασε στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο Yıldız και το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης και αποφοίτησε από τη σχολή Διοίκησης του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης το 1975. Στις πολιτικές της δραστηριότητες συμπεριλαμβάνεται η συμμετοχή της στο Κίνημα Γυναικείων δικαιωμάτων. Έχει εκδώσει ποίηση, πρόζα, ιστορίες και κριτική. Επίσης, έχει μεταφράσει σύγχρονους ποιητές από τα αγγλικά στα τουρκικά που έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά. Μεταφράζει επίσης γυναίκες ποιήτριες από την Αρχαιότητα ως σήμερα σε ανθολογίες από την παγκόσμια ποίηση.
Της έχουν απονεμηθεί τα βραβεία:
Έργα
Κατηγορία:Τούρκοι συγγραφείς Κατηγορία:Τούρκοι ποιητές Κατηγορία:Τούρκοι μεταφραστές Κατηγορία:Τούρκοι κριτικοί
Οζουργκέτι
Το Οζουργκέτι (γεωργιανή γλώσσα: ოზურგეთი) είναι πόλη και τοπικό διοικητικό κέντρο της γεωργιανής δυτικής επαρχίας της Γκουρία, το πρώην Μαχαράντζε. Ο πληθυσμός της πόλης είναι 14.785 κάτοικοι.
Αλεξάντερ Κλούγκε
Ο Αλεξάντερ Ερνστ Κλούγκε (Alexander Ernst Kluge, 14 Φεβρουαρίου 1932) είναι Γερμανός σκηνοθέτης, τηλεοπτικός παραγωγός, συγγραφέας, σεναριογράφος και διδάκτωρ νομικής.
Έγινε γνωστός ως ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους του νέου γερμανικού κινηματογράφου, τον οποίο ίδρυσε και ανέπτυξε θεωρητικά και πρακτικά.
Παραπομπές
Κατηγορία:Γερμανοί σεναριογράφοι Κατηγορία:Γερμανοί συγγραφείς Κατηγορία:Γερμανοί σκηνοθέτες κινηματογράφου
Λουίζα Ελισάβετ
Με το όνομα αυτό υπάρχουν τα εξής πρόσωπα:
Αλύτρωτος Ελληνισμός
Γενικά ο όρος αλύτρωτος σημαίνει ο υπόδουλος, ο μη ακόμα απελευθερωμένος, είτε από δουλεία, είτε θρησκευτικά από αμαρτία ή από κάποια σχετική δέσμευση.
Αλύτρωτος Ελληνισμός ονομάσθηκε το σύνολο του ελληνικού κόσμου που παρέμενε υπό ξένο ζυγό, κυρίως των Τούρκων μετά το σχηματισμό του ελεύθερου ελληνικού κράτους (Ελληνικού Βασιλείου) το 1830.
Από τότε η ελεύθερη Ελλάδα έστρεφε πάντα το ενδιαφέρον της προς τους σκλαβωμένους Έλληνες και όλος ο ελληνικός κόσμος αισθανόταν ότι αποτελεί μια ιστορική πολιτική, αλλά και θρησκευτική ενότητα και κατεύθυνε την πολιτική του δράση καθώς την εν γένει εθνική, εκπαιδευτική αλλά και κοινωνική του δραστηριότητα προς την ιδέα του σχηματισμού ενιαίου κράτους που να περιλαμβάνονται όλοι οι Έλληνες.
Γεγονός πάντως είναι ότι και ο Αλύτρωτος Ελληνισμός συνεργάσθηκε πολύ στενά με το ελεύθερο ελληνικό κόσμο στη δημιουργία της Μεγάλης Ελλάδας. Οι περισσότεροι από τους Έλληνες ευεργέτες ήταν τέκνα του αλύτρωτου Ελληνισμού. Αλλά και αυτός ακόμα ο Ελευθέριος Βενιζέλος κάτω από αυτή την πίεση του αλυτρωτισμού ξεκίνησε τον αγώνα της ενσωμάτωσης της Κρήτης με την ελεύθερη Ελλάδα, ο οποίος και τελικά ήταν ο τελευταίος πολιτικός ενσαρκωτής της ιδέας αυτής.
Κατηγορία:Νεότερη ελληνική ιστορία
Honda CB500 (1993)
μικρογραφία|Honda CB500. H Honda CB500 είναι μια μεσαίου μεγέθους γυμνή μοτοσικλέτα που παράχθηκε από τη Honda από το 1993 έως το 2003. Ήταν διαθέσιμη με δικύλινδρο σε σειρά κινητήρα 500 κυβικών εκατοστών. Παραγόταν έως το 1996 στην Ιαπωνία και από το 1997 στην Ιταλία. Το 2003 αντικαταστάθηκε από τη Honda CBF 500.
Κατηγορία:Μοντέλα μοτοσικλετών Honda
Mercedes-Benz W211
Το Mercedes-Benz W211, γνωστό και ως Mercedes E-Class W211, ήταν μεσαίο πολυτελές αυτοκίνητο της κατηγορίας E, που παρήχθη από τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία Mercedes-Benz, από τον Ιανουάριο του 2002 έως το 2009 (ειδικότερα η εκδοχή station wagon από το 2003 έως το 2009), σε 1,5 εκατομμύριο αντίτυπα. Το μοντέλο ήταν διαθέσιμο με μια μεγάλη σειρά κινητήρων, τόσο βενζίνης, όσο και πετρελαίου, με χωρητικότητες από 1.8 έως 6.2 λίτρα και ιπποδυνάμεις από 102 έως 514 ίππους. Το 2006 κατασκευάστηκαν 1.996 αυτοκίνητα τα οποία ήταν τα μοναδικά Ε200 Kompressor στον κινητήρα 1.996 κυβικών εκατοστών, ενώ όλα τα άλλα Ε200 Kompressor έφεραν κινητήρα 1.796 κυβικών εκατοστών. Τα 1.996 αυτά αντίτυπα, όσα και ο κυβισμός τους, ονομάστηκαν Special Edition (S.E.) δηλαδή «Ειδική Έκδοση».
Το W211 αντικατέστησε το Mercedes-Benz W210 και τελικώς αντικαταστάθηκε τον Μάρτιο του 2009 από το Mercedes-Benz W212.
Ανανέωση του 2006
thumb|left|Mercedes-Benz E 500 του 2007.
Μέσα στο 2006, για τη σεζόν (model year) του 2007, το W211 υπέστη έντονη ανανέωση, προκειμένου να εκσυγχρονιστεί και, ταυτόχρονα, να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα ποιότητας και αξιοπιστίας των αρχικών μοντέλων, που είχαν κλονίσει την εμπιστοσύνη των ιδιοκτητών και των υποψήφιων αγοραστών προς την εταιρεία. Στον εξοπλισμό, καθιερώθηκαν νέα στάνταρ και έξτρα στοιχεία εξοπλισμού, προκειμένου να αντέξει απέναντι στον ανταγωνισμό. Το σύστημα Pre-Safe έγινε στάνταρ, καθώς και τα ενεργά προσκέφαλα και το σύστημα ελέγχου πίεσης ελαστικών. Έξτρα ήταν το Intelligent Light System, με προβολείς με φώτα bi-xenon και 5 διαφορετικές λειτουργίες φωτισμού. Επίσης, υπήρξε επανασχεδιασμός στη μπροστινή γρίλια, στους εξωτερικούς καθρέφτες, στα μπροστινά και στα πίσω φώτα, στον εσωτερικό καθρέφτη, στον λεβιέ ταχυτήτων και στο τιμόνι. Συνολικά 29 εκδοχές μοντέλων ήταν τότε διαθέσιμες, από τις οποίες οι 16 ήταν στα σεντάν και οι 13 στα στέισον βάγκον.
Τεχνικά χαρακτηριστικά - Επιδόσεις
S.E. = Special Edition (Ειδική Έκδοση)
thumb|right|Mercedes W211 E280CDI T-Modell (station wagon) Avantgarde του 2006 - 2009 (μετά την ανανέωση).
1 Μόνο ταξί
2 Διαθέσιμο και σε τετρακίνητη έκδοση 4MATIC
3 Ηλεκτρονικά περιορισμένη
Ασφάλεια
Μια σημαντική παράμετρος ήταν ότι το ντεπόζιτο καυσίμων στην W211 και στις διαδόχους της, είχε μετακομίσει στο κέντρο του σασί και κάτω από τα πίσω καθίσματα, ενώ σε όλες τις προηγούμενες γενιές της E-Class από την W123, που εισήχθη το 1976, ήταν πάνω από τον πίσω άξονα. Η νέα αυτή διάταξη, μείωσε ακόμα περισσότερο την πιθανότητα έκρηξης και εκδήλωσης φωτιάς σε τυχόν οπίσθια πρόσκρουση. Επίσης, σε αντίθεση με την προκάτοχο E-Class W210, οι μπροστινοί πλευρικοί αερόσακοι προστασίας πλευρών (torso airbags) στην W211 και στις διαδόχους της, είχαν μεταφερθεί από τις πόρτες στα καθίσματα, με σκοπό την μέγιστη δυνατή προστασία ανεξαρτήτως από το πόσο μπροστά ή πίσω είχε τραβηχτεί το κάθισμα. Από τη διάδοχο W212, αυτή η μετακόμιση έγινε και στους πίσω πλευρικούς αερόσακους.
Πωλήσεις
Στις 19 Δεκεμβρίου 2008, η Mercedes-Benz ανακοίνωσε ότι είχε φτάσει τις 1,5 εκατομμύριο πωλήσεις της E-Class W211, από τις οποίες τα 1.270.000 ήταν σεντάν και τα 230.000 ήταν station wagon.
Ακολουθούν οι ετήσιες πωλήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι χρονολογίες δίνονται σε ημερολογιακά έτη και όχι σε σεζόν (model years).
Αποικισμός της Αμερικής
[[Αρχείο:Αποικισμός της Αμερικής.PNG|thumb|right|Τα ευρωπαϊκά εδάφη στην Αμερική κατά το 1750
Άλλοι χάρτες:
Αποικίες και κράτη της Βορείου Αμερικής (1750-2008)
Αποικίες και κράτη της Κεντρικής Αμερικής και της Καραϊβικής (1700-σήμερα)
Αρχικά, αποικίστηκε η Νότια και Κεντρική Αμερική από τους Ισπανούς και τους Πορτογάλους. Ακολούθησαν ορισμένες αποτυχημένες προσπάθειες στη Βόρεια Αμερική, μέχρι που κυρίως οι Άγγλοι και Γάλλοι κατάφεραν να ξεπεράσουν τα εμπόδια και να σταθεροποιήσουν τους οικισμούς τους.
Στις αρχές του 16ου αιώνα, η Αμερική ήταν μια σχεδόν άγνωστη ήπειρος στους Ευρωπαίους, αλλά μέχρι το 1700 είχαν ιδρυθεί ευρωπαϊκές αποικίες, όπου είχαν πατήσει οι εξερευνητές. Η μετοίκηση των Ευρωπαίων δεν έγινε ειρηνικά και κατά συνέπεια, οι γηγενείς πληθυσμοί της ηπείρου εξολοθρεύτηκαν από τις ασθένειες και τον πόλεμο. Εκτός αυτού, πραγματοποιήθηκε μια ανταλλαγή φυτών και ζώων, αφού νέα είδη εισήχθηκαν τόσο στην Ευρώπη, όσο και την Αμερική.
15ος και 16ος αιώνας
Οι Πορτογάλοι θαλασσοπόροι ήταν οι πρώτοι που έκαναν μακρινά ταξίδια, περιπλέοντας τα παράλια της Αφρικής και φτάνοντας ως την Ασία. Το παράδειγμά τους ακολούθησε και το ισπανικό στέμμα, αποστέλλοντας τον Χριστόφορο Κολόμβο να βρει ένα δυτικό πέρασμα προς την Ασία.
Η πρώτη ισπανική και άρα ευρωπαϊκή αποικία ιδρύθηκε από τον Κολόμβο το 1493. Ήταν ο οικισμός Λα Ναβιδάδ (ισπ.: La Navidad) στη βόρεια ακτή της σημερινής Αϊτής, που όμως καταστράφηκε τον επόμενο χρόνο. Οι Ισπανοί απέκτησαν τον έλεγχο της Καραϊβικής μέχρι το 1511. Από το 1509 άρχισε ο ισπανικός εποικισμός της ενδοχώρας της Κεντρικής Αμερικής, η οποία και πραγματοποιήθηκε σε λίγα χρόνια: το 1522 ο Ερνάν Κορτές υπέταξε τους Αζτέκους, ενώ το 1532 ο Φρανθίσκο Πιθάρρο κατέλαβε την Αυτοκρατορία των Ίνκας. Στα μέσα του 16ου αιώνα, το ισπανικό στέμμα ανέθεσε την οικοδόμηση μιας νοτιοαμερικανικής αυτοκρατορίας σε επιχειρηματίες, προσπαθώντας παράλληλα να διατηρήσει τις αποικίες ως ισπανικές επαρχίες, όσο δυνατόν ήταν αυτό. Η οικονομία άνθισε και η προοπτική εύκολου πλούτου προσέλκυσε νέους αποίκους: κατά τον 16ο αιώνα, έφταναν στις αποικίες 1000 με 2000 Ισπανοί ετησίως.
Ωστόσο δεν έμειναν εκεί, καθώς εξερεύνησαν και τη Βόρεια Αμερική. Το 1525 επισκέφτηκαν τον ποταμό του Αγίου Λαυρεντίου και εγκατέστησαν οικισμούς εκεί που σήμερα βρίσκεται η Νότια και Βόρεια Καρολίνα. Ανέπλευσαν επίσης την ακτή του Ειρηνικού, φτάνοντας πιθανώς μέχρι τα νότια όρια του σημερινού Όρεγκον. Από την ξηρά, μια αποστολή έφτασε στην Αριζόνα, ανακαλύπτοντας το Γκραν Κάνιον και τις Μεγάλες Πεδιάδες, ανατολικά των Βραχωδών Ορέων. Μια άλλη αποστολή προχώρησε το 1539 από τη Φλόριντα στις σημερινές πόλεις του Αρκάνσας και της Οκλαχόμα. Τη διετία 1565-1567 ίδρυσαν οχυρές πόλεις στις ανατολικές ακτές του κόλπου του Μεξικού. Στα τέλη του δεκάτου έκτου αιώνα, οι ισπανικές κτήσεις στην Αμερική απλώνονταν από το σημερινό Νέο Μεξικό μέχρι και τη Χιλή.
.nf
.nf είναι ο top-level domain κωδικός για τo Νησί Νόρφολκ στο Διαδίκτυο.
Αποικισμός της Αμερικής
15ος και 16ος αιώνας
Στη δεκαετία του 1520, έχοντας ήδη εξερευνήσει τη Νέα Γη και το Λαμπραντόρ, προσπάθησαν να ιδρύσουν έναν οικισμό στη Νέα Σκωτία, την πρώτη ευρωπαϊκή αποικία στη Βόρειο Αμερική.
.nf
Παραπομπές
Κατηγορία:Νησί Νόρφολκ Κατηγορία:Top-level domains
Toppdomän
Αποικισμός της Αμερικής
15ος και 16ος αιώνας
thumb|right|Η βάπτιση της [[Βιρτζίνια Ντέαρ, του πρώτου παιδιού που γεννήθηκε στην Αμερική από Άγγλους γονείς. Η τύχη της, όπως και αυτή των άλλων μελών της αποικία Ρόανοκ, παραμένει μέχρι σήμερα μυστήριο]] Άγγλοι και Γάλλοι εξερευνητές αναζητούσαν πέρασμα προς την Ασία από το Βορρά. Για παράδειγμα ο Τζον Κάμποτ, που ηγήθηκε αγγλικών αποστολών στα τέλη του 15ου αιώνα, ήταν πεπεισμένος ότι η Ιαπωνία βρισκόταν λίγο πέρα από τη Νέα Γη. Οι ανακαλύψεις τους άνοιξαν το δρόμο για την ίδρυση ευρωπαϊκών οικισμών στη Βόρεια Αμερική. Αρχικά, όμως, οι Ευρωπαίοι έβλεπαν το Νέο Κόσμο ως έναν αφιλόξενο εμπόδιο ανάμεσα σε αυτούς και την Ασία. Χωρίς την προοπτική εύκολου και άμεσου κέρδους, οι Άγγλοι και οι Γάλλοι δε βιάστηκαν να ιδρύσουν οικισμούς. Όταν μετέπειτα το έκαναν, οι πρώτες τους προσπάθειες απέτυχαν παταγωδώς. Το 1585 ιδρύθηκε αποικία του Ρόανοκ, σε μια από τις πρώτες προσπάθειες των Άγγλων να αποικήσουν τα νέα εδάφη. Πάνω από εκατό άνδρες και γυναίκες εξαφανίστηκαν και μέχρι σήμερα η τύχη της αποικίας εξακολουθεί να αποτελεί άλυτο αίνιγμα. Οι Ουγενότοι που εγκαταστάθηκαν στη Φλόριντα, εξοντώθηκαν άγρια από μια ισπανική δύναμη. Το 1595 ο Γουόλτερ Ράλεϊ ηγήθηκε αποστολής στη Νότια Αμερική.
Κατά τον 16ο αιώνα πραγματοποιήθηκαν προσπάθειες από Γερμανούς για τον αποίκισμό των εδαφών της σημερινής Βενεζουέλας. Η αποικία που ιδρύθηκε, ονομάστηκε Μικρή Βενετία (γερμ.: Klein-Venedig). Το 1529 ιδρύθηκε ο οικισμός της Νέας Νυρεμβέργης, ο οποίος μετεξελίχτηκε στο σημερινό Μαρακάιμπο.
17ος αιώνας
Στις πρώτες δεκαετίες του 17ου αιώνα τα ισχυρότερα ναυτικά κράτη της Ευρώπης, ανάμεσά τους η Ολλανδία, η Αγγλία, η Γαλλία και η Σουηδία, αξίωναν την ίδρυση αποικιών στις ανατολικές περιοχές της Βορείου Αμερικής. Προς το τέλος του αιώνα όμως, κυριαρχούσαν οι Άγγλοι και οι Γάλλοι.
Πλέον, Ισπανική Αυτοκρατορία εκτεινόταν στην Κεντρική Αμερική και τις Άνδεις. Γύρω στα 1680 ξεκίνησε μια σοβαρή ύφεση στην ισπανική νοτιοαμερικανική οικονομία.
Την ίδια ώρα, κατά μήκος της βορειοανατολικής ακτής της Νοτίου Αμερικής λειτουργούσε ένα επικερδές πορτογαλικό δίκτυο φυτειών.
Την τετραετία 1604-1609 δημιουργήθηκε η γαλλική αποικία της Ακαδίας, με τον Σαμουέλ ντε Σαμπλέν να ιδρύει το 1608 το Κεμπέκ, ως σταθμό για το εμπόριο γουναρικών. Τα επόμενα χρόνια, η γαλλική κυβέρνηση έστελνε πόρνες και κατάδικους για να αποικήσουν το Νέο Κόσμο. Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ και ο Ζαν Μπατίστ Κολμπέρ προσπάθησαν να αναδιοργανώσουν την αποικία. Τα διάφορα μέτρα που πήραν απέδωσαν αρκετά. Ιησουίτες εξερεύνησαν τα εδάφη γύρω απ΄το Μισσισσιπή, ολόκληρη η κοιλάδα του οποίου περιήλθε στη Γαλλία. Μέχρι το τέλος του αιώνα, όμως, ο πληθυσμός της Νέας Γαλλίας δεν ξεπερνούσε τις 10.000, εν αντιθέσει με τις αγγλικές αποικίες που αριθμούσαν 250.000 ψυχές.
Το 1607 οι Άγγλοι ίδρυσαν τον πρώτο μόνιμο οικισμό, τη Τζέιμσταουν, στη σημερινή Βιρτζίνια. Πάντως, ένας μεγαλύτερος όγκος αποίκων έφτασε στην Αμερική κατά τη δεκαετία του 1580 και μετέπειτα, λόγω της νέας πολιτικής της αγγλικής κυβέρνησης. Ωστόσο, η Νέα Αγγλία άρχισε να αποικίζεται μετά το 1620. Την περίοδο 1600-1700, έφταναν ετησίως στη νέα ήπειρο 2000 Βρετανοί άποικοι και μόλις 100 Γάλλοι. Οι Άγγλοι ίδρυσαν αποικίες κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Βορείου Αμερικής και δημιούργησαν φυτείες ζαχαροκάλαμου στην Καραϊβική και τη Τζαμάικα, την οποία πήραν από τους Ισπανούς το 1654. thumb|right|Σχέδιο του Νέου Άμστερνταμ (1684) Το 1624, ιδρύθηκε ο ολλανδικός οικισμός του Νέου Άμεστερνταμ, που το 1664 κατελήφθη από τους Άγγλους, οι οποίοι τον μετονόμασαν σε Νέα Υόρκη. Γενικά, οι Ολλανδοί έβλεπαν την αποικία της Νέας Ολλανδίας, όχι ως μέρος για μαζική αποίκηση, αλλά ως καθαρά οικονομικό κέντρο.
Το 1638 ιδρύθηκε ο πρώτος σουηδικός οικισμός στο Νέο Κόσμο, το Φορτ Κριστίνα (σουηδ.: Fort Kristina), το οποίο ονομάστηκε προς τιμήν της Χριστίνας της Σουηδίας. Έκτοτε και μέχρι το 1655 υπήρχε η αποικία της Νέας Σουηδίας (Nya Sverige), στις όχθες του ποταμού Ντέλαγουερ. Οι άποικοι εκεί ήταν κυρίως Σουηδοί και Φινλανδοί, αλλά και Ολλανδοί και Γερμανοί. Η Νέα Σουηδία τελικά καταλήφθηκε από ολλανδικά στρατεύματα, το 1655.
Το 1672 το νησί του Αγίου Θωμά, σήμερα στις Αμερικανικές Παρθένους Νήσους, καταλήφθηκε από τους Δανούς. Το 1685 ο Μαγράβος του Βρανδεμβούργου και παππούς του Μεγάλου Φρειδερίκου, Φρειδερίκος Α΄ της Πρωσίας, νοίκιασε τμήμα του νησιού, ώστε να διεξάγει δουλεμπόριο. Για κάμποσο καιρό, τα γερμανικά δουλοπάζαρα στον Άγιο Θωμά ήταν από τα μεγαλύτερα.
Το Δουκάτο της Κουρλάνδης και της Σεμιγαλλίας ήταν ένα μικρό, αλλά αρκετά πλούσιο κράτος, το οποίο επίσης προσπάθησε να αποικίσει την Αμερική. Όλες οι προσπάθειές του επικεντρώθηκαν στην ίδρυση αποικίας στο νησί του Τομπάγκο. Μετά από μερικές αποτυχίες κατάφερε να ιδρύσει την πόλη Γιάκομπσταντ, το 1654.
Σε όλη τη διάρκεια του αιώνα έγιναν προσπάθειες αποικισμού της Βορείου Αμερικής και του Παναμά από Σκωτσέζους. Η πλειονότητα αυτών έπεσε στο κενό.
18ος αιώνας
Ο 18ος αιώνας δεν είδε τη μαζική μετακίνηση αποίκων και τη δημιουργία νέων αποικιών, τουλάχιστον με το ρυθμό των περασμένων χρόνων. Εξάλλου, στη Βόρεια Αμερική είχαν ήδη σχηματιστεί οι 13 αποικίες, που το 1775 θα επαναστατούσαν και το 1783 θα αποκτούσαν την ανεξαρτησία τους από το βρετανικό στέμμα. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του αιώνα αυτού, οι Ρώσοι θα ίδρυαν αποικίες στη σημερινή Αλάσκα.
Από το 1732 κι έπειτα πολλοί Ρώσοι εξερευνητές, όπως ο Βίτους Μπέρινγκ, στάλθηκαν στην Αλάσκα. Προς το τέλος του αιώνα, και οι Ισπανοί εξερεύνησαν την ευρύτερη περιοχή. Η πρώτη ρωσική αποικία στην Αλάσκα ιδρύθηκε το 1784, ενώ αργότερα δημιουργήθηκαν εμπορικοί σταθμοί και στη βόρεια Καλιφόρνια. Η λεγόμενη Ρωσο-αμερικανική Εταιρεία διατηρούσε το μονοπώλιο στο εμπόριο γούνας από ενυδρίδα. Παρά τις όποιες προσπάθειες, οι Ρώσοι δεν κατάφεραν να εδραιωθούν πραγματικά στην περιοχή και τελικά η Αλάσκα αγοράστηκε το 1867 από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Θρησκευτικοί μετανάστες
Πολλοί άποικοι στράφηκαν στο Νέο Κόσμο για καθαρά θρησκευτικούς λόγους. Ανάμεσα σε αυτούς περιλαμβάνονταν όχι μόνο ιεραπόστολοι, αλλά και κατατρεγμένες ομάδες, όπως οι Κουάκεροι.
Παρότι, όμως, οι περισσότεροι θρησκευτικοί μετανάστες έφευγαν από τις πατρίδες τους, ώστε να απολαμβάνουν την ανεξιθρησκεία, δεν ήταν λιγότερο ανεκτικοί οι ίδιοι. Στο Νέο Κόσμο ιδρύθηκαν αρκετές αποικίες, οι οποίες, τουλάχιστον όπως ονειρεύονταν οι δημιουργοί τους, στόχευαν να γίνουν πόλεις με θρησκευτική ανοχή. Για παράδειγμα, ο Πουριτανός ιεροκήρυκας Ρότζερ Ουίλιαμς εκδιώχθηκε από τη Μασαχουσέτη για τις ανατρεπτικές του ιδέες και ίδρυσε το Πρόβιντενς στο Ρόουντ Άιλαντ, το 1636. Επίσης, ο Καθολικός Σεσίλιους Κάλβερτ ίδρυσε το 1632 το Μέριλαντ, έχοντας το όνειρο για μια κοινωνία με θρησκευτική αρμονία. Ωστόσο, το όραμά του κατέρρευσε, αφού ξέσπασαν ταραχές ανάμεσα στους Καθολικούς ιδιοκτήτες φυτειών και τους Πουριτανούς κολίγους.
Μεγαλύτερη θρησκευτική ανοχή υπήρχε στην αποικία της Νέας Ολλανδίας, στη Βόρεια Αμερική. Η συγκεκριμένη αποικία δύσκολα προσέλκυε Ολλανδούς αποίκους, αφού λίγοι ήταν εκείνοι που ήταν πρόθυμοι να εγκαταλείψουν την πλούσια και ανεξίθρησκη πατρίδα τους. Επομένως, ήταν αναγκασμένη να δέχεται οποιονδήποτε. Τούτη η ανεκτικότητα συνεχίστηκε και μετά την κατάληψη της αποικίας από τους Άγγλους. Ο εκάστοτε κυβερνήτης της Νέας Υόρκης διατασσόταν να ανέχεται πιστούς όλων των θρησκειών, υπό τον όρο ότι δε θα ανησυχούσαν το κοινό. Συνεπώς, οι Νέα Υόρκη ήταν μια πόλη ανοικτή στους Ουγενότους, τους Καθολικούς, τους Καουάκερους και τους Αναβαπτιστές.
Οικονομία των αποικιών
Προφανώς, ο σημαντικότερος λόγος για μετοίκηση στην Αμερική, τουλάχιστον για την πλειονότητα των αποίκων, ήταν οικονομικός. Κύρια αναζήτηση των αποστολών ήταν η ανακάλυψη ορυχείων χρυσού ή άργυρου. Χαρακτηριστική είναι η επίδραση του μύθου του Ελ Ντοράντο, ενός βασιλείου με αμύθητα πλούτη. Οι ιστορίες σχετικά με το βασίλειο αυτό ενέπνευσαν πολλές αποστολές από τα 1530 ως τα μέσα του 17ου αιώνα, προς τις Άνδεις, τη λεκάνη του Ορινόκο και τα υψίπεδα της Γουιάνα.
Σύντομα, ωστόσο, έγινε αντιληπτό ότι δεν υπήρχαν σε όλες τις περιοχές πολύτιμα μέταλλα. Έτσι, αναπτύχθηκαν άλλες ασχολίες, οι οποίες συχνά απέφεραν εξίσου μεγάλα κέρδη. Για παράδειγμα, στα νησιά της Καραϊβικής, οι Ευρωπαίοι καλλιεργούσαν κυρίως ζαχαροκάλαμο και καφέ.
Μονάχα οι Ισπανοί βρήκαν αυτό που αναζητούσαν, στα εδάφη των Αζτέκων και των Ίνκας. Αρχικά, ο χρυσός που στελνόταν στην Ισπανία αποτελούνταν από τα λάφυρα των κονκισταδόρες: όποιο αντικείμενο κατασκευασμένο από χρυσό ή ασήμι έπεφτε στα χέρια των Ισπανών, λιωνόταν. Όταν όμως εξαντλήθηκαν τα λάφυρα, οι άποικοι στράφηκαν στις ορυκτές πηγές, ανακαλύπτοντας μεγάλα ορυχεία αργύρου στο Μεξικό και τη Βολιβία. Από τα ορυχεία αργύρου που λειτουργούσαν στη Νότια Αμερική, σημαντικότερο ήταν αυτό του Ποτοσί, το οποίο ήταν κύρια πηγή εσόδων για το ισπανικό στέμμα, την περίοδο 1550-1650. Μέχρι τα τέλη του 16ου αιώνα, το αμερικανικό ασήμι αντιπροσώπευε το ένα πέμπτο του συνολικού προϋπολογισμού της Ισπανίας. Επιπλέον, το ισπανικό στέμμα προσπάθησε ανεπιτυχώς να προωθήσει τη γεωργία στις Δυτικές Ινδίες.
Οι Πορτογάλοι αρχικά εκμεταλλεύονταν το κοκκινόξυλο, ενώ αργότερα δημιούργησαν ένα επικερδές δίκτυο φυτειών ζαχαροκάλαμου. Δε βρέθηκαν αξιόλογες πηγές ορυκτών, παρά μόνο το 18ο αιώνα στα νοτιοανατολικά. Έτσι, οι άποικοι εξαρτώντο από τη γεωργία. Τη ραχοκοκκαλιά της πορτογαλικής αποικιακής οικονομίας αποτελούσαν οι φυτείες και οι μύλοι ζαχαροκάλαμου, όπου δούλευαν Αφρικανοί δούλοι. Εκτός αυτού, οι Πορτογάλοι ήταν από τους σημαντικότερους προμηθευτές εργατικών χεριών, μεταφέροντας δούλους από την αφρικανική ήπειρο.
Τα εύφορα εδάφη της Νέας Αγγλίας και της Πενσιλβανίας προσέλκυαν τους Άγγλους, οι οποίοι ασχολήθηκαν με τη γεωργία. Όταν στις αρχές του 17ου αιώνα ο Τζων Ρολφ φύτεψε μια νέα ποικιλία καπνού στη Βιρτζίνια, έσωσε την αποικία της Βιρτζίνια από την εξαφάνιση. Εκτός του καπνού, οι Άγγλοι εξήγαγαν ψάρια, διατροφικά αγαθά και ξυλεία. Οι αποικίες στην Καραϊβική είδαν μεγάλη οικονομική ανάπτυξη, καθώς οι φυτείες ζαχαροκάλαμου αποτελούσαν μερικές από τις πιο μεγάλες και κερδοφόρες επιχειρήσεις του κόσμου. Ο εμπορικός στόλος των Άγγλων έλεγχε το εμπόριο ζάχαρης στις Δυτικές Ινδίες, καθώς και το εμπόριο στον Ατλαντικό.
Οι Γάλλοι ενδιαφέρονταν περισσότερο για το γουνεμπόριο, εξαιτίας του οποίου εισχώρησαν στην ενδοχώρα. Αρχικά, τα γουναρικά έφερναν στους Γάλλους, φιλικοί ιθαγενείς. Αργότερα όμως, οι λεγόμενοι coureurs de bois, παράνομοι κυνηγοί, έζησαν μαζί με τις ντόπιες φυλές. Επιπλέον, Γάλλοι εμπορεύονταν με τις φυλές των παραλίων της Βραζιλίας.
Δουλεμπόριο
Στις αποικίες του Νέου Κόσμου υπήρχε έλλειψη εργατικών χεριών και έτσι γεννήθηκε η ανάγκη για τη χρήση σκλάβων. Το δουλεμπόριο έφτασε σε πρωτόγνωρα επίπεδα, ως το μέσο που θα θεμελίωνε τη δημιουργία παγκόσμιων εμπορικών δικτύων. Οι Βρετανοί και οι Πορτογάλοι ήταν οι κυριότεροι μεταφορείς δούλων.
Οι πρώτοι Αφρικανοί σκλάβοι έφτασαν στην Αμερική το 1503, από Ισπανούς δουλεμπόρους. Όταν το 1549 οι Πορτογάλοι ξεκίνησαν την καλλιέργεια ζαχαροκάλαμου στη Βραζιλία μετέφεραν σκλάβους από τη Δυτική Αφρική. Σύμφωνα με υπολογισμούς, περίπου 2,5 εκατομμύρια Αφρικανοί δούλοι μεταφέρθηκαν στη Βραζιλία από το 1550 έως το 19ο αιώνα.
Κατά την περίοδο 1600-1700, οι Βρετανοί έφερναν στην Αμερική 1500 σκλάβους ετησίως, οι Γάλλοι 300 και οι Ισπανοί 100.000. Στο τέλος του 18ου αιώνα, οι Βρετανοί κυριαρχούσαν στο είδος αυτό εμπορίου, με 150 δουλεμπορικά να αποπλέουν ετησίως από τα λιμάνια του Λονδίνου, του Λίβερπουλ και του Μπρίστολ.
Υπολογίζεται πως από τα τέλη του 15ου ως τις αρχές του 19ου αιώνα μεταφέρθηκαν στο δυτικό ημισφαίριο περίπου 12 εκατομμύρια σκλάβοι, ενώ τέσσερις με πέντε εκατομμύρια πέθαναν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Από το σύνολο, τα 2/3 κατέληξαν σε φυτείες ζάχαρης.
Ορισμένοι Άγγλοι πραγματοποιούσαν ένα διαφορετικό, επίσης κερδοφόρο, είδος δουλεμπορίου, καθώς απήγαγαν άστεγους και άνεργους συμπατριώτες τους. Στις αποικίες, οι απαχθέντες υπέγραφαν συμβόλαια εργασίας σε καπνοτόπια, αλλά σπανίως αμείβονταν με τα συμφωνηθέντα. Επιπροσθέτως, συχνά απάγονταν γυναίκες, με σκοπό την ανάπτυξη των αποικιών.
Πειρατεία και λαθρεμπόριο
Η διακίνηση μεγάλων ποσοτήτων πολύτιμων αγαθών, προσέφερε άφθονες ευκαιρίες για πειρατεία και λαθρεμπόριο. Τα πολυάριθμα νησάκια, τα κρυμμένα λιμάνια και η πυκνή βλάστηση κατέστησαν την Καραϊβική διαβόητο κέντρο τέτοιων δραστηριοτήτων. Προφανώς, οι περισσότεροι πειρατές δρούσαν για προσωπικό τους όφελος και έγιναν ο φόβος και ο τρόμος των παραλιακών οικισμών. Για παράδειγμα, μόνο το Μαρακάιμπο λεηλατήθηκε τρεις φορές την περίοδο 1667-1678.
Βιολογική ανταλλαγή
Οι Ευρωπαίοι μετέφεραν στη γηραιά ήπειρο αμερικανικά είδη φυτών και ζώων. Κυριότερα από αυτά είναι το καλαμπόκι, η πατάτα και η τομάτα. Παράλληλα, βέβαια, εισήγαγαν στο Νέο Κόσμο ευρωπαϊκά είδη: άλογα, χοίροι και βοοειδή μεταφέρθηκαν στο δυτικό ημισφαίριο, ενώ οι άποικοι ξεκίνησαν καλλιέργειες σίτου, μήλων, ροδάκινων και εσπεριδοειδών. Δημιουργήθηκαν νέες ποικιλίες φυτών και ζώων, με αποτέλεσμα να αυξηθεί ο πληθυσμός και στις δύο ηπείρους. Πολλές φυλές χρησιμοποίησαν τα νέα είδη, αλλά αναμφίβολα οι Ευρωπαίοι ήταν που ωφελήθηκαν περισσότερο.
Οι άποικοι έφεραν μαζί τους άγνωστες ασθένειες, στις οποίες οι αυτόχθονες προφανώς δεν είχαν ανοσία. Αρρώστιες όπως η ιλαρά, η γρίπη και η ευλογιά θέρισαν το 90% με 95% του συνολικού πληθυσμού της Αμερικής. Από την άφιξη των Ισπανών ως το 1570 ο πληθυσμός του Μεξικού ενδεχομένως μειώθηκε από 25.000.000 σε 2.650.000, ενώ του Περού από 9.000.000 σε 3.000.000. Παράλληλα, και οι Ευρωπαίοι χτυπήθηκαν από ασθένειες: κατά τον 16ο αιώνα, η σύφιλη (η οποία πιθανώς προήλθε από πρόσμιξη δύο παρεμφερών ασθενειών του Νέου και του Παλαιού Κόσμου) σκότωσε 1.000.000 Ευρωπαίους.
Σχέσεις μεταξύ ιθαγενών και αποίκων
thumb|right|250px|Βασανιστήρια των Ισπανών στους γηγενείς του [[Μεξικό|Μεξικού]]
Νότια Αμερική
Στη Νότια Αμερική, οι άποικοι ήταν ιδιαίτερα σκληροί με τους γηγενείς. Οι Ισπανοί χρησιμοποίησαν καταναγκαστική εργασία ιθαγενών για την εξόρυξη πολύτιμων μετάλλων. Επιπροσθέτως, διέπραξαν πολλές ωμότητες σε βάρος των Αζτέκων και των Ίνκας. Ο επίσκοπος Μπαρτολομέ δε λας Κάσας κατήγγειλε τη βιαιότητα των συμπατριωτών του στους γηγενείς του Μεξικού, με αποτέλεσμα τη θέσπιση νόμων για την προστασία τους. Θεωρητικά, οι Ινδιάνοι απολάμβαναν τα ίδια δικαιώματα με αυτά των άλλων υπηκόων του βασιλιά της Ισπανίας, αλλά στην πραγματικότητα δεν μπορούσαν να διαμαρτυρηθούν για τις βιαιότητες των νέων κυρίων τους. Οι Ισπανοί άποικοι ήταν πεπεισμένοι για τη φυλετική τους ανωτερότητα και δεν αισθάνονταν τύψεις για την κακομεταχείριση των αυτοχθόνων. Οι Πορτογάλοι υποδούλωσαν πολλές χιλιάδες ιθαγενών με σκοπό την απασχόλησή τους στις φυτείες ζαχαροκάλαμου στη Βραζιλία.
Επιπλέον, στη Νότια Αμερική οι πληθυσμοί των Ινδιάνων μειώνονταν λόγω της καταστροφής των καλλιεργειών τους, από εκτρεφόμενα βοοειδή.
Βόρεια Αμερική
Σε γενικές γραμμές, οι Άγγλοι άποικοι δεν είχαν τις καλύτερες σχέσεις με τους ιθαγενείς της Βορείου Αμερικής. Τις πολυάριθμες συγκρούσεις διαδέχονταν περίοδοι ειρήνης και συνεργασίας. Σημαντικό παράδειγμα αποτελεί αυτό της αποικίας Βιρτζίνια. Αρχικά, η σύγκρουση αποφεύχθηκε χάρη στην παρέμβαση της Ποκαχόντας, κόρης του τοπικού αρχηγού Παουάταν, η οποία και παντρεύτηκε τον Τζων Ρολφ. Το 1622 ωστόσο, μετά το θάνατο της Ποκαχόντας και του πατέρα της, οι ιθαγενείς επιτέθηκαν στους ξένους, σκοτώνοντας το 1/3 του πληθυσμού της Βιρτζίνια. Ακολούθησε ένας δεκαετής πόλεμος, στο τέλος του οποίου, οι ιθαγενείς απομακρύνθηκαν από τα παράλια. Το 1675 ξέσπασε ο λεγόμενος πόλεμος του Βασιλιά Φιλίππου ανάμεσα σε μια συμμαχία φυλών και την αποικία της Νέας Αγγλίας, ο οποίος υπήρξε μια από τις πιο αιματηρές συρράξεις στην ιστορία της Βορείου Αμερικής.
Στα νότια μέρη της Βόρειας Αμερικής, οι Ευρωπαίοι άποικοι έκαναν τους ιθαγενείς δούλους. Στην αποικία της Καρολίνας προμήθευαν τις τοπικές φυλές με όπλα και οινοπνευματώδη ποτά, ενθαρρύνοντας τους μεταξύ τους πολέμους. Όσοι αιχμαλωτίζονταν στη μάχη, είτε γίνονταν δούλοι στην Καρολίνα είτε στέλνονταν στις Δυτικές Ινδίες, τη Νέα Υόρκη ή τη Νέα Αγγλία. Το 1708 ζούσαν στο Τσάρλεστον -πρωτεύουσα της αποικίας - 1400 Ινδιάνοι δούλοι.
Σημειώσεις
<div class="references-small" style="font-size:85%; -moz-column-count:1; -webkit-column-count:1; column-count:1;"><i> i. Από το κοκκινόξυλο παράγεται μια κόκκινη χρωστική ουσία.
ii. Βαλτικό κρατίδιο του οποίου οι κάτοικοι ήταν λετονικής, γερμανικής και σκανδιναβικής καταγωγής.
iii. Ο Τζων Ρολφ είναι γνωστός και για το γάμο του με την Ινδιάνα Ποκαχόντας.
iv. Ο όρος μπορεί να μεταφραστεί ως "δρομείς των δασών".
v. Ονομάστηκε έτσι από τον αρχηγό των ιθαγενών, Μετακόμ, ο οποίος ήταν γνωστός στους αποίκους ως Βασιλιάς Φίλιππος. </i>
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιστορία της Αμερικής Κατηγορία:Εκχριστιανισμός
Κατάλογος ποδοσφαιρικών σωματείων Ε.Π.Σ. Ηρακλείου
Αυτός είναι ένας κατάλογος ο οποίος εμπεριέχει τα ποδοσφαιρικά σωματεία της Ε.Π.Σ. Ηρακλείου.
Σημειώσεις
<references group="σ"/>
Παραπομπές
Κατηγορία:Ε.Π.Σ. Ηρακλείου
Καρλόττα ντε Ροάν
H Καρλόττα, γαλλ. Charlotte de Rohan (7 Οκτωβρίου 1737 - 4 Μαρτίου 1760) από τον Οίκο ντε Ροάν ήταν κόρη του πρίγκιπα του Σουμπίζ και με τον γάμο της έγινε πριγκίπισσα του Κονντέ.
Βιογραφία
Ήταν η πρώτη κόρη (μόνο τέκνο από τον 1ο γάμο) του Καρόλου πρίγκιπα του Σουμπίζ και της Άννας-Μαρίας-Λουίζας ντε Λα Τουρ ντ'Ωβέρν, κόρης του Εμμανουήλ-Θεοδοσίου δούκα του Μπουγιόν.
Οικογένεια
Παντρεύτηκε το 1753 τον Λουδοβίκο-Ιωσήφ των Βουρβόνων πρίγκιπα του Κονντέ και είχε τέκνα:
Παραπομπές
Κατηγορία:Οίκος του Ροάν Κατηγορία:Δούκισσες της Βουρβόνης Κατηγορία:Δούκισσες της Γκιζ
.bi
.bi είναι ο top-level domain κωδικός για τη Μπουρούντι στο Διαδίκτυο.
Παραπομπές
Κατηγορία:Μπουρούντι Κατηγορία:Top-level domains
Toppdomän
Νεοκαισάρεια Πιερίας
Η Νεοκαισάρεια είναι χωριό του νομού Πιερίας, με 445 κατοίκους βάσει της απογραφής του 2011. Βρίσκεται 7 χιλιόμετρα δυτικά της Κατερίνης, πάνω στην επαρχιακή οδό Κατερίνης - Ελασσόνας. Διοικητικά υπάγεται στο Δήμο Κατερίνης. Οι κάτοικοι καλλιεργούν καπνά. Πολιούχος άγιος του Δημοτικού διαμερίσματος είναι ο Άγιος Δημήτριος.
Ιστορικά
Το χωριό ιδρύθηκε το 1928 από πρόσφυγες, προερχόμενους από την ευρύτερη περιοχή της Νεοκαισάρειας του Πόντου. Ο κεντρικός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στον Άγιο Δημήτριο και αποπερατώθηκε το 1958.
Υποδομή
Η Νεοκαισάρεια διαθέτει ένα μονοθέσιο Νηπιαγωγείο, Αθλητικό Μορφωτικό Σύλλογο, που ονομάζεται "Ο Αχιλλεύς" (η ποδοσφαιρική ομάδα αγωνίζεται στην Γ΄ Εθνικη κατηγορία), Πολιτιστικό Ποντιακό Σύλλογο "Ο ΠΟΝΤΟΣ", ιατρείο και πλατεία, που ονομάζεται "Πλατεία Πόντου". Υπάρχει επίσης τακτική αστική συγκοινωνία.
Σε απόσταση 7 χλμ. από την Κατερίνη, στο ποτάμι του χωριού μέχρι και τον Άγιο Δημήτριο απλώνεται ένα πλατανοδάσος με πηγή. Εκεί υπάρχει αναψυκτήριο, παιδική χαρά και ζώα, όπως χήνες, άλογα, στρουθοκάμηλοι και ελάφια.
Οι κάτοικοι κατάγονται από την ευρύτερη περιοχή της Νεοκαισαρείας του Πόντου, σημερινό Νικσάρ. Στις 4 Απριλίου 1987 μεταφέρθηκε στον ναό του Αγίου Δημητρίου στο χωριό τεμάχιο του ιερού λειψάνου του Αγίου Γρηγορίου του θαυματουργού, η κάρα του οποίου φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω.
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Πιερίας Νεοκαισάρεια
Ροσσάνο Βένετο
Το Ροσσάνο Βένετο (ιταλικά: Rossano Veneto) είναι ιταλικός δήμος στην Επαρχία της Βιτσέντσα, στην περιφέρεια του Βένετου.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Βιτσέντσα
Ναυάγιο του Prestige
Παραπομπές
Κατηγορία:Καταστροφές στην Ευρώπη Κατηγορία:Καταστροφές στην Ισπανία Κατηγορία:Γαλικία Κατηγορία:Ναυάγια
Καραμπόμπο ΦΚ
Η Καραμπόμπο ΦΚ είναι μια ποδοσφαιρική ομάδα από τη Βενεζουέλα η οποία αγωνίζεται στο ανώτατο επίπεδο της χώρας, την Primera División Venezolana. Έδρα της ομάδας είναι η πόλη Valencia. Η ομάδα ιδρύθηκε το 1964. Αγωνίζεται στο Estadio Misael Delgado, χωρητικότητας 10400 θεατών. Έχει κατακτήσει δύο κύπελλα Βενεζουέλας (1965, 1978). Συμμετείχε 3 φορές στον πρώτο γύρο του Κόπα Λιμπερταδόρες (1970, 1972, 1974) και 3 φορές στο Κόπα Σουδαμερικάνα (2004 δεύτερος προκριματικός γύρος, 2006 προκριματικός γύρος, 2007 προκριματικός γύρος).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ποδοσφαιρικές ομάδες Βενεζουέλας Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1995 Κατηγορία:Καραμπόμπο ΦΚ
Εθνική Ανδόρρας (καλαθοσφαίριση ανδρών)
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
ανδρων Ανδορρα καλαθοσφαιριση ανδρων
Ισλανδική γλώσσα
Η ισλανδική γλώσσα είναι γερμανική γλώσσα που ομιλείται στην Ισλανδία, της οποίας αποτελεί την επίσημη γλώσσα. Είναι στενά συνδεδεμένη ιστορικά με τις άλλες γλώσσες των Βορείων Χωρών, δηλαδή των φεροϊκών, νορβηγικών, δανέζικων και σουηδικών.
Είναι μία γλώσσα συντηρητική στην εξέλιξή της αφού έχει αλλάξει σχετικά λίγο από τον 13ο αιώνα λόγω της γεωγραφικής της απομόνωσης. Τα μοντέρνα ισλανδικά (σε σύγκριση με τα παλαιότερα υψηλά ισλανδικά) έχουν περισσότερες ομοιότητες με τα φεροϊκά παρά με τις άλλες γλώσσες της ίδιας οικογένειας.
Η ισλανδική είναι μία από τις λίγες ευρωπαϊκές γλώσσες (όπως και η ελληνική, αγγλική, ισπανική, αλβανική, ουαλική, ιρλανδική, σκωτς και σκωτική γαελική), που χρησιμοποιούν τους φθόγγους "θ" (þ) και "δ" (ð).
Λεξιλόγιο
Τα ισλανδικά είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του ισλανδικού πολιτισμού, λόγω της κληρονομιάς τους. Από τον 18ο αιώνα, όταν η Ισλανδική κινδύνευε λόγω της Δανικής επιρροής, ένα κίνημα γλωσσικής καθαρότητας εμφανίστηκε και από τότε έγινε η κύρια γλωσσική πολιτική της Ισλανδίας. Τα ισλανδικά δεν δανείζονται συνήθως στοιχεία από άλλες γλώσσες.
Αξιοσημείωτο στα ισλανδικά είναι το σύστημα ονομάτων τους. Τα ονόματα είναι συνήθως πατρωνυμικά, και είναι σχετικά όχι και τόσο ασυνήθιστο να είναι και μητρωνυμικά και αναφέρονται στο άμεσο πατέρα ή μητέρα και όχι στο όνομα της οικογένειας. Αυτό το σύστημα χρησιμοποιούνταν παλιά στη Σκανδιναβία και είναι συγκρίσιμο με το ρωσικό πατρωνυμικό σύστημα μόνο που στα ρωσικά χρησιμοποιείται ως μεσαίο όνομα.
Αλφάβητο
Τα αλφάβητο των Ισλανδών είναι το λατινικό αλφάβητο με πρόσθετα γράμματα τα æ, ð, ö και þ.
Οι χαρακτήρες Á, É, Í, Ó, Ú, Ý προαναφέρονται εντελώς διαφορετικά από τους A, E, I, O, U, Y και δεν πρέπει να μπερδεύονται με το Ελληνικό σύστημα τονισμού.
Γραμματική
Τα ουσιαστικά στα ισλανδικά έχουν τρία γένη, αρσενικό, θηλυκό και ουδέτερο. Το γραμματικό γένος σχετίζεται μόνο έμμεσα στο φύλο του ουσιαστικού όπως στα γερμανικά, για παράδειγμα. 'Έτσι οι περισσότερες λέξεις που αναφέρονται σε ανθρώπους θηλυκού φύλου είναι θηλυκού γένους, μπορεί να βρούμε αρσενικού και ουδέτερου γένους ουσιαστικά να αναφέρονται σε ανθρώπους θηλυκού φύλου. Για παράδειγμα:
Πτώσεις
Τα ουσιαστικά, τα επίθετα, τα άρθρα και οι αντωνυμίες έχουν τέσσερις πτώσεις, την ονομαστική (Ο), την αιτιατική (Α), την δοτική (Δ), και την γενική (Γ), καθώς και δύο αριθμούς, πληθυντικό (Πλ) και ενικό (Εν). Τα επίθετα συμφωνούν με τα ουσιαστικά στο γένος, την πτώση και τον αριθμό. Για παράδειγμα:
Άρθρα και οριστικότητα
Τα Ισλανδικά δεν έχουν αόριστο άρθρο και το οριστικό άρθρο μπαίνει ως επίθεμα στο ουσιαστικό, αλλά έχει και τις δικές του αλλαγές (γένος, αριθμός, πτώση). Για παράδειγμα:
Επιπροσθέτως, στον επίσημο λόγο, υπάρχει μία λεξιλογική ή αυτοτελής μορφή του άρθρου. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο εάν το ουσιαστικό τροποποιείται από ένα επίθετο.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βορειογερμανικές γλώσσες Κατηγορία:Γλώσσες της Ισλανδίας
Ρότσο
Το Ρότσο (ιταλικά: Rotzo) είναι ιταλικός δήμος στην Επαρχία της Βιτσέντσα, στην περιφέρεια του Βένετου.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Βιτσέντσα
Δυτική Βεγγάλη
Η Δυτική Βεγγάλη (βεγγαλικά: পশ্চিমবঙ্গ Ποστσιμμπόνγκο, χίντι: पश्चिम बंगाल Παστσίμ Μπανγκάλ, αγγλικά: West Bengal) είναι μία από τις 28 Ομόσπονδες Πολιτείες που συγκροτούν σήμερα το κράτος της Ινδίας. Είναι επίσης η έβδομη πιο πολυπληθής φυλετική κοινότητα στον κόσμο, με πάνω από 91 εκατομμύρια κατοίκους. Εκτείνεται σε 88.750 τετρ. χλμ. και συνορεύει με τις χώρες Νεπάλ, Μπουτάν και Μπανγκλαντές και τις πολιτείες της Ινδίας Ορίσσα, Τζαρκάντ, Μπιχάρ, Σικκίμ και Άσαμ. Η πρωτεύουσα της πολιτείας είναι η Κολκάτα (πρώην Καλκούτα). Η Δυτική Βενγκάλη περιλαμβάνει δύο μεγάλες περιοχές: την πεδιάδα του Γάγγη στα νότια και τις περιοχές των Ιμαλαΐων και κάτω των Ιμαλαΐων στα βόρεια.
Η Αρχαία Βεγγάλη ήταν η περιοχή αρκετών μεγάλων τζαπαπάντα. Τον 3ο αιώνα π.Χ., η περιοχή κατακτήθηκε από τον αυτοκράτορα Ασόκα. Τον 4ο αιώνα μ.Χ., κατακτήθηκε από την αυτοκρατορία των Γκούπτα. Από τον 13ο αιώνα και μετά, η περιοχή κυβερνήθηκε από πολλούς σουλτάνους, ισχυρά κράτη Ινδουιστών και φεουδάρχες Μπάρο-Μπουγιάν, μέχρι την αρχή της βρετανικής κυριαρχίας τον 18ο αιώνα. Η Βρετανική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών εδραίωσε την κατοχή της στην περιοχή μετά τη Μάχη του Πλάσσεϊ το 1757 και η Καλκούτα υπηρέτησε για πολλά χρόνια ως πρωτεύουσα της Βρετανικής Ινδίας. Η πρώιμη και παρατεταμένη έκθεση στη βρετανική διοίκηση είχε ως αποτέλεσμα την επέκταση της δυτικής εκπαίδευσης, με αποκορύφωμα τις εξελίξεις στην επιστήμη, τους θεσμούς εκπαίδευσης και τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της γνωστής Βεγγαλικής Αναγέννησης. Μια εστία του ινδικού κινήματος ανεξαρτησίας από τις αρχές του 20ου αιώνα, η Βεγγάλη διαιρέθηκε κατά την ανεξαρτησία της Ινδίας το 1947 με θρησκευτικές γραμμές σε δύο ξεχωριστές οντότητες: τη Δυτική Βεγγάλη, μια πολιτεία της Ινδίας και την Ανατολική Βεγγάλη, μια επαρχία του Πακιστάν η οποία το 1971 έγινε το ανεξάρτητο Μπαγκλαντές. Μεταξύ του 1977 και του 2011 η πολιτεία διοικήθηκε από τη μακρύτερη εκλεγμένη Κομμουνιστική κυβέρνηση στον κόσμο.
Η οικονομία της Δυτικής Βεγγάλης είναι η έκτη μεγαλύτερη πολιτειακή οικονομία στην Ινδία με ακαθάριστο εγχώριο προϊόν ύψους 10.490 λαχ κρορ (150 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) και με κατά κεφαλήν ΑΕΠ 108.000 ρουπιών (1600 δολάρια). Η πολιτιστική κληρονομιά της πολιτείας, πέρα από τις ποικίλες λαϊκές παραδόσεις, περιλαμβάνει συγγραφείς, όπως ο βραβευμένος με Νόμπελ Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ. Η Καλκούτα είναι γνωστή ως η "πολιτιστική πρωτεύουσα της Ινδίας". Η Δυτική Βεγγάλη είναι επίσης γνωστή για τον ενθουσιασμό της για το άθλημα του ποδοσφαίρου, καθώς και για το κρίκετ.