Ιστορία_του_NATO
Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο
Οι επαναστάσεις του 1989 και η διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας το 1991 αφαίρεσαν τον εξ ιδρύσεως κύριο αντίπαλο του ΝΑΤΟ και σηματοδότησαν μια στρατηγική επαναξιολόγηση του σκοπού, της φύσης, των καθηκόντων του ΝΑΤΟ και της εστίασης του οργανισμού στο ευρωπαΐκο θέρετρο. Η μεταστροφή ξεκίνησε, με την υπογραφή στο Παρίσι το 1990 της Συνθήκης για τις Συμβατικές Ένοπλες Δυνάμεις στην Ευρώπη μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Σοβιετικής Ένωσης, η οποία επέβαλλε συγκεκριμένες μειώσεις στην αμοιβαία στρατιωτική παρουσία σε ολόκληρη την ήπειρο, οι οποίες συνεχίστηκαν και μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης τον Δεκέμβριο του 1991. Οι ευρωπαϊκές χώρες συνεισέφεραν τότε το 34 τοις εκατό των στρατιωτικών δαπανών του ΝΑΤΟ. Μέχρι το 2012, το ποσοστό είχε μειωθεί στο 21%. Το ΝΑΤΟ ξεκίνησε επίσης μια σταδιακή επέκταση στη συστασή του για να συμπεριλάβει χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και επέκτεινε τις δραστηριότητές του σε πολιτικές και ανθρωπιστικές καταστάσεις που δεν είχαν έως τότε θεωρηθεί ως μέρος των πρωτοβουλιών του ΝΑΤΟ. εναλλ.=Two men in suits sit signing documents at a large table in front of their countries' flags while two others stand outside watching them.|αριστερά|μικρογραφία| Οι μεταρρυθμίσεις που έγιναν υπό τον Σοβιετικό ηγέτη [[Μιχαήλ Γκορμπατσώφ|Μιχαήλ Γκορμπατσόφ οδήγησαν στο τέλος του Συμφώνου της Βαρσοβίας.]] Μια εδαφική επέκταση του ΝΑΤΟ ήρθε με την επανένωση της Γερμανίας στις 3 Οκτωβρίου 1990, όταν η πρώην Ανατολική Γερμανία έγινε μέρος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και της συμμαχίας. Αυτό είχε ήδη συμφωνηθεί στη Συνθήκη Two Plus Four νωρίτερα εκείνο το έτος. Για να εξασφαλιστεί η σοβιετική έγκριση για μια ενωμένη Γερμανία που θα παρέμενε στο ΝΑΤΟ, συμφωνήθηκε ότι ξένα στρατεύματα και πυρηνικά όπλα δεν θα σταθμεύονταν στα εδάφη της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Δεν υπήρχε επίσημη δέσμευση στη συμφωνία να μην επεκταθεί το ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά, αλλά υπάρχουν διιστάμενες απόψεις σχετικά με το εάν οι παρόντες διαπραγματευτές έδωσαν άτυπες δεσμεύσεις σχετικά με την περαιτέρω επέκταση του ΝΑΤΟ. Ο Τζακ Μάτλοκ, ο Αμερικανός πρεσβευτής στη Σοβιετική Ένωση κατά τα τελευταία χρόνια της, είπε ότι η Δύση έδωσε μια «σαφή δέσμευση» να μην επεκταθεί και τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα δείχνουν ότι οι Σοβιετικοί διαπραγματευτές είχαν την εντύπωση ότι η ένταξη στο ΝΑΤΟ ήταν εκτός συζήτησης για χώρες όπως Τσεχοσλοβακία, Ουγγαρία ή Πολωνία. Ο Χανς Ντίτριχ Γκένσερ, τότε υπουργός Εξωτερικών της Δυτικής Γερμανίας, είπε σε μια συνομιλία με τον Έντβαρντ Σεβαρντνάτζε, «Για εμάς, ωστόσο, ένα πράγμα είναι σίγουρο: το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί προς τα ανατολικά». Το 1996, ο Γκορμπατσόφ έγραψε στα Απομνημονεύματα του ότι «κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για την ενοποίηση της Γερμανίας [οι διαπραγματευτές] έδωσαν διαβεβαιώσεις ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκτείνει τη ζώνη λειτουργίας του προς τα ανατολικά» και επανέλαβε αυτή την άποψη σε μια συνέντευξη το 2008 Ωστόσο, το 2014 ο Γκορμπατσόφ δήλωσε το αντίθετο: «Το ζήτημα της «επέκτασης του ΝΑΤΟ» δεν συζητήθηκε καθόλου [το 1990] και το θέμα δεν εγέρθηκε εκείνη την περίοδο. Το λέω με πλήρη ευθύνη. Ούτε και οι δυτικοί ηγέτες το εγείραν.» Σύμφωνα με τον Robert Zoellick, έναν αξιωματούχο του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ που συμμετείχε στη διαπραγματευτική διαδικασία Two Plus Four, αυτό φαίνεται να είναι εσφαλμένη αντίληψη και δεν ελήφθη επίσημη δέσμευση σχετικά με τη διεύρυνση. Ο ιστορικός του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ Μαρκ Κράμερ απορρίπτει επίσης ότι υπήρχε μια άτυπη συμφωνία.