cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Προαστιακός ΟΣΕ
Αθήνα
Η απόφαση για μια καινούργια γραμμή στην Αθήνα που θα πήγαινε από τον Σταθμό Λαρίσης στο Αεροδρόμιο Αθηνών από τα ανατολικά προάστια της Αθήνας αποφασίστηκε το 1992. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής της Αττικής Οδού στα τέλη της δεκαετίας του '90, υπήρξαν κενά ανάμεσα στις λωρίδες κυκλοφορίας για την σιδηροδρομική γραμμή και στις 30 Ιουλίου 2004, εγκαινιάστηκε η προαστιακή γραμμή από τον σταθμό Λαρίσης στο Αεροδρόμιο, όποτε και η γραμμή που συνέδεε την Αθήνα με τη Χαλκίδα, πήρε μορφή προαστιακού σιδηροδρόμου. Στις 27 Σεπτεμβρίου 2005, η νέα προαστιακή γραμμή έφτασε στην Κόρινθο και τερμάτιζε σε νέο σταθμό, κοντά στα Εξαμίλια, καθώς υπήρχαν ενδιάμεσες στάσεις στη Νέα Πέραμο, στα Μέγαρα, στην Κινέττα και στους Αγίους Θεοδώρους. Στις 18 Ιουλίου 2006, εγκαινιάστηκαν τρεις νέοι σταθμοί: τα Άνω Λιόσια, ο Ασπρόπυργος και η Μαγούλα. Στις 4 Ιουνίου 2007, ο προαστιακός επεκτάθηκε από τον σταθμό Λαρίσης στο λιμάνι του Πειραιά. Στις 9 Ιουλίου 2007, ο προαστιακός έφτασε στο Κιάτο και μέχρι τον Δεκέμβριο του 2010, η γραμμή από το Αεροδρόμιο στο Κιάτο είχε γίνει ηλεκτροκίνητη.
Το 2017, με εκτεταμένη πλέον ηλεκτροκίνηση στο δίκτυο, ο αριθμός των γραμμών αυξήθηκε από 2 σε 4 εξυπηρετώντας συνολικά την Αττική, μέρος της Κορινθίας, της Βοιωτίας και της Εύβοιας.
Το δίκτυο του Προαστιακού στην Αττική προέβλεπε την δημιουργία δικτύου προς Ξυλόκαστρο, Λουτράκι, Αεροδρόμιο, Χαλκίδα και Θήβα. Έπειτα, εξαγγελίες για επεκτάσεις προς Ραφήνα (μέσω Καλλιτεχνούπολης αρχικά και μετά μέσω Αεροδρομίου) και προς Λαύριο μέσω Κορωπίου αλλά η γραμμή προς Θήβα (έπειτα και Λειβαδιά και Τιθορέα) υποκαταστάθηκε με ένα δρομολόγιο τη μέρα, και η γραμμή προς Λουτράκι ξεκινά να κατασκευάζεται. Η γραμμή μετά το Κιάτο παραδίδεται σύντομα, αλλά τα σχέδια για Λαύριο - Ραφήνα δείχνουν πως μάλλον θα ακυρωθούν λόγω κόστους.
Θεσσαλονίκη
Η απόφαση για μια καινούργια γραμμή στην Θεσσαλονίκη πραγματοποιήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2007. Μία καινούργια και ηλεκτροκίνητη γραμμή συνέδεε τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης με το Λιτόχωρο. Το 2008, άνοιξε η προαστιακή γραμμή που συνέδεε την Θεσσαλονίκη με την Έδεσσα και η πρώτη γραμμή επεκτάθηκε από το Λιτόχωρο στη Λάρισα. Υπήρχαν σχέδια και για άλλες γραμμές, αλλά λόγω της οικονομικής κρίσης που ακολούθησε, δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ.
Πάτρα
Στις 9 Ιουλίου 2010, άνοιξε μια ολοκαίνουργια γραμμή στην Πάτρα που συνέδεε το κέντρο της πόλης με το Ρίο. Σύντομα η γραμμή θα επεκταθεί νότια.
Τροχαίο υλικό
Η ΤΡΑΙΝΟΣΕ χρησιμοποιεί για τον Προαστιακό τους εξής συρμούς:
Τιμές εισιτηρίων
Τα ενιαία εισιτήρια του ΟΑΣΑ (€1,40), διαθέσιμα σε αστικά λεωφορεία και τρένα, είναι διαθέσιμα και στον προαστιακό της Αθήνας μεταξύ των σταθμών: Πειραιάς, Σ.Κ.Α., Μαγούλα και Κορωπί. Ωστόσο, απαιτούνται υψηλότερων τιμών εισιτήρια για τα τμήματα του προαστιακού της Αθήνας Σ.Κ.Α.-Χαλκίδα, Μαγούλα-Κιάτο, Κορωπί-Αεροδρόμιο και για ολόκληρο τον προαστιακό Θεσσαλονίκης και Πάτρας. Ένα απλής μετάβασης εισιτήριο από και προς το Αεροδρόμιο κοστίζει €8 και ένα με επιστροφή κοστίζει €14.
Τα εισιτήρια πρέπει να επικυρώνονται πριν την είσοδο των επιβατών στον συρμό. Τα εισιτήρια με επιστροφή πρέπει να επικυρώνονται ξανά πριν την είσοδο σε συρμό επιστροφής. Δεν υπάρχουν μηχανήματα για επικύρωση εισιτηρίων επάνω στους συρμούς. Ωστόσο, το σύστημα ηλεκτρονικών εισιτηρίων στην αστική ζώνη του ΟΑΣΑ θα εκσυγχρονίσει τις μεταφορές.
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Προαστιακός Κατηγορία:ΟΣΕ
Δήμος Ιεράπετρας
Ο Δήμος Ιεράπετρας  είναι δήμος της περιφέρειας Κρήτης που συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης. Προέκυψε από την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Ιεράπετρας και  Μακρύ Γιαλού. Η έκταση του νέου Δήμου είναι 476,659 τ.χλμ και ο μόνιμος πληθυσμός του 26.200 κάτοικοι (και όχι 28.270 όπως αναγράφει το ΦΕΚ της απογραφής που διενεργήθηκε λίγους μήνες πριν την απόσχιση των 4 κοινοτήτων) σύμφωνα με την απογραφή του 2011 (μετά την αποχώρηση των 4 κοινοτήτων το 2011 και την ένταξη τους στην Σητεία που είχαν πληθυσμό 1.402 κάτοικους). Έδρα του νέου δήμου ορίστηκε η Ιεράπετρα.
Με το ΦΕΚ 239Α/9-11-2011, οι τότε τοπικές κοινότητες Πεύκων, Χρυσοπηγής, Λιθινών και Περβολακίων που υπάγονταν στο Δήμο Ιεράπετρας, εντάχθηκαν στον Δήμο Σητείας.
Με το πρόγραμμα Κλεισθένης Ι, οι τοπικές και δημοτικές Κοινότητες μετονομάστηκαν και πάλι σε Κοινότητες την 1η Σεπτεμβρίου 2019. Με εξαίρεση τον πρώην δήμο Ιεράπετρας, ο οποίος σήμερα αποτελεί επίσης Κοινότητα, αυτές οι διοικητικές μονάδες έχουν ξανά την ονομασία που έφεραν και προ του προγράμματος Καποδίστριας (1998).
Κοινότητες και οικισμοί
Ο Δήμος Ιεράπετρας αποτελείται από 21 Κοινότητες, οι οποίες βρίσκονται στις δύο Δημοτικές Ενότητες Ιεράπετρας και Μακρύ Γιαλού. thumb|Παλαιό λογότυποΟ Δήμος περιλαμβάνει όλες τις Κοινότητες της Επαρχίας Ιεράπετρας, και επιπλέον τις τέσσερεις Κοινότητες Αγίου Στεφάνου, Ορεινού, Σταυροχωρίου και Σχινοκαψάλων της Επαρχίας Σητείας.thumb|Το παλαιό κτήριο του Δημαρχείου της Ιεράπετρας
Κοινότητα Ιεράπετρας
Ο οικισμός Γρά Λυγιά αποτελούσε εως το 1966 την Κοινότητα Γρα Λυγιάς.
Ο οικσμός Βαϊνιά αποτελούσε εως το 1973 την Κοινότητα Βαϊνιάς.
Οι οικισμοί Κεντρί, Σταυρός και η Ιερά Μονή Φανερωμένης αποτελούσαν εως το 1972 την Κοινότητα Κεντρίου.
Κοινότητα Γδοχίων
δεξιά|710x710px
Γειτονικοί Δήμοι/Επαρχίες
Βόρεια: Άγιος Νικόλαος (Μιραμπέλλου) και Οροπέδιο Λασιθίου
Ανατολικά: Σητεία
Δυτικά: Βιάννος
Γιάννης Παπαδογιαννάκης
Ο Γιάννης Παπαδογιαννάκης (1938) είναι Έλληνας δικηγόρος, πολιτικός και παράγοντας της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής (ΕΟΕ).
Βιογραφικά στοιχεία
Γεννήθηκε το 1938 στην Αθήνα, με καταγωγή από την Κρήτη. Σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και οργάνωση και διοίκηση επιχειρήσεων στην τότε ΑΣΟΕΕ (σήμερα Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών). Ως δικηγόρος, χρημάτισε για πολλά χρόνια γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Ποινικού Δικαίου (με πρόεδρο τον καθηγητή και ακαδημαϊκό Νικόλαο Ανδρουλάκη). Υπήρξε συνήγορος υπεράσπισης σε διάφορες πολύκροτες ποινικές δίκες, με πιο διάσημες αυτές στις οποίες υπερασπίστηκε με επιτυχία την αποκαλούμενη «Αγία Αθανασία του Αιγάλεω», ενώ υπερασπίστηκε επίσης με επιτυχία την εταιρεία Ιντραλότ του επιχειρηματία Σωκράτη Κόκκαλη.
Διατέλεσε γενικός γραμματέας του Υπουργείου Δικαιοσύνης από τον Οκτώβριο του 1993 μέχρι τον Δεκέμβριο του 1994, στην τελευταία κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου, και γενικός γραμματέας του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης από τον Οκτώβριο του 1996 έως τον Οκτώβριο του 1998, στην κυβέρνηση του Κώστα Σημίτη.
Με την είσοδό του το 1985 στην Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή (η οποία τότε ονομαζόταν Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων, ΕΟΑ), του ανατέθηκαν τα καθήκοντα του Α΄ αντιπροέδρου, με πρόεδρο τον Λάμπη Νικολάου. Τη θέση αυτή διατήρησε για οχτώ χρόνια, μέχρι τον Φεβρουάριο του 1993. Ήταν αρχηγός των Ολυμπιακών Αποστολών της Ελλάδας 4 φορές, στους αγώνες του 1988 στη Σεούλ, του 1992 στη Βαρκελώνη, του 2000 στο Σίδνεϋ και, τέλος, σε αυτούς της Αθήνας το 2004, όπου ηγήθηκε της πολυπληθέστερης μέχρι σήμερα ελληνικής αποστολής, με 432 αθλητές.
Παραπομπές
Κατηγορία:Έλληνες δικηγόροι Κατηγορία:Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή Κατηγορία:Ποινικολόγοι
Τυρέ-λε-Μον
Παραπομπές
Κατηγορία:Κοινότητες του Ντου
Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ
thumb|Το κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου του Ρόστοκ Το Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ (γερμ. Universität Rostock, λατ. Universitas Rostochiensis) είναι δημόσιο πανεπιστήμιο με έδρα την πόλη Ρόστοκ της Γερμανίας. Είναι το τρίτο παλαιότερο πανεπιστήμιο σε συνεχή λειτουργία σε όλη τη Γερμανία (μετά από εκείνα της Χαϊδελβέργης και της Λειψίας), καθώς ιδρύθηκε το 1419. Είναι επίσης το παλαιότερο στη περιοχή της Βαλτικής και το όγδοο παλαιότερο σε ολόκληρη την Κεντρική Ευρώπη, καθώς και το πέμπτο πανεπιστήμιο που ιδρύθηκε στην τότε Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία του Γερμανικού Έθνους.
Ιστορία
thumb|Λεπτομέρεια του κεντρικού κτηρίου με τον θυρεό του [[Μεγάλο Δουκάτο του Μέκλενμπουργκ-Σβερίν|Μεκλεμβούργου-Σβερίν]] To Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ ιδρύθηκε το έτος 1419 με την επικύρωση του τότε Πάπα Μαρτίνου Ε΄ και είναι έτσι ένα από τα παλαιότερα πανεπιστήμια στη Βόρεια Ευρώπη.
Σε όλη τη διάρκεια του 15ου και του 16ου αιώνα το Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ είχε περί τους 400 έως 500 φοιτητές κάθε έτος και το θεωρούσαν ένα από τα σημαντικότερα πανεπιστήμια της Γερμανίας και της Βόρειας Ευρώπης εκείνη την εποχή. Πολλοί εκ των φοιτητών του προέρχονταν από τις Κάτω Χώρες, τη Σκανδιναβία ή άλλες χώρες της Βαλτικής Θάλασσας.
Εξαιτίας πολιτικών αναταραχών και πιέσεων εκ μέρους της Εκκλησίας, το ίδρυμα μετεγκαταστάθηκε στο Γκράιφσβαλντ το 1437 και παρέμεινε εκεί μέχρι το 1443. Επίσης, το 1487-1488 τα μαθήματα γίνονταν στη Λυβέκκη.
Λίγα χρόνια μετά την πόλη του Ροστόκ, το πανεπιστήμιο προσεχώρησε στον Προτεσταντισμό το 1542. Από τότε ο ανθρωπισμός και ο Λουθηρανισμός αποτελούσαν καθοριστικά χαρακτηριστικά του πανεπιστημίου. Μετά τον καταστροφικό Τριακονταετή Πόλεμο (1618-1648) ωστόσο, και για σχεδόν δύο αιώνες, το Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ διεδραμάτιζε μόνο τοπικό ρόλο. Μετά το πέρασμα της ιδιοκτησίας του ιδρύματος από την πόλη (δήμο) στο κράτος (Μεγάλο Δουκάτο του Μέκλενμπουργκ-Σβερίν) το 1827, η κατάσταση βελτιώθηκε. Το β΄ μισό του 19ου αιώνα γνώρισε μεγάλη οικοδομική δραστηριότητα στο Πανεπιστήμιο, το οποίο συντόμως ξανακέρδισε την παλαιά του φήμη μεταξύ των Γερμανικών Α.Ε.Ι..
1919-1945
Με την ευκαιρία της 500ής επετείου από την ίδρυση του Πανεπιστημίου, οι Άλμπερτ Αϊνστάιν και Μαξ Πλανκ ανακηρύχθηκαν επίτιμοι διδάκτορές του στις 12 Νοεμβρίου 1919. Το Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ έγινε έτσι το πρώτο Α.Ε.Ι. παγκοσμίως που έδωσε αυτή την τιμή στον Αϊνστάιν. Ο τίτλος αυτός δεν ανακλήθηκε κατά τη ναζιστική περίοδο (1933-1945), παρά το ότι εκδόθηκαν τέτοιες διαταγές. Ο λόγος για αυτό παραμένει άγνωστος. Ο ψυχολόγος Ντάβιντ Κατς, ο καθηγητής της Οδοντιατρικής και κοσμήτορας Χανς Μόραλ, καθώς και άλλοι, έχασαν τις θέσεις τους για πολιτικούς λόγους ήδη από το 1933.
1945-1989
Το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου το 1945 έφερε πολλές αλλαγές. Το Πανεπιστήμιο βρέθηκε τώρα στη σοβιετική ζώνη κατοχής της Γερμανίας και επαναλειτούργησε στις 24 Φεβρουαρίου 1946 στην κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία. Η Νομική Σχολή έκλεισε το 1951, προστέθηκε μια Γεωπονική Σχολή το 1950 και το 1951 άνοιξε ένα Τμήμα Ναυπηγικής, που προάχθηκε σε «Σχολή Τεχνολογίας» το 1963, οπότε το Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ έγινε το πρώτο παραδοσιακό πανεπιστήμιο στη Γερμανία που λειτούτργησε μια τεχνική Σχολή. Το 1952 ιδρύθηκε Σχολή Αεροπορίας, αλλά τελικώς μετεγκαταστάθηκε στη Δρέσδη.
Το 1976 το Πανεπιστήμιο μετονομάσθηκε σε «Πανεπιστήμιο Βίλχελμ Πηκ» (Wilhelm-Pieck-Universität) προς τιμή του Βίλχελμ Πηκ, του πρώτου Προέδρου της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Η μετονομασία ακυρώθηκε μετά τη Γερμανική επανένωση.
1989-σήμερα
Η εξωτερική χρηματοδότηση αυξήθηκε κατά 83% μεταξύ του 2005 και του 2010, και σήμερα ανέρχεται σε περισσότερα από 47 εκατομμύρια ευρώ ανά έτος. Συνολικά από το 1991 έως το 2015 έχουν επενδυθεί περισσότερα από 750 εκατομμύρια ευρώ στις πανεπιστημιακές υποδομές. Οι υποψήφιοι φοιτητές και φοιτήτριες, τόσο από τη Γερμανία, όσο και από άλλες χώρες, που επιλέγουν το Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ για να σπουδάσουν αυξάνονται σε αριθμό κάθε έτος. Μέχρι σήμερα, άνθρωποι από 99 διαφορετικές χώρες έχουν σπουδάσει στο Ρόστοκ.
Σχολές
thumb|right|250px|Το Ινστιτούτο (Τμήμα) Ζωολογίας του Πανεπιστημίου right|250px|Το Ινστιτούτο Ανατομικής thumb|right|250px|Το πανεπιστημιακό εστιατόριο To Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ αποτελείται από τις εξής εννέα Σχολές, με αρκετά τμήματα σε σύγχρονα πεδία σπουδών:
Βιβλιοθήκη
right|thumb|[[Michaeliskloster, part of the Rostock University Library (Special Historical Library Collections)]] Η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Ρόστοκ αποτελείται από τρεις επιμέρους «τομεακές» βιβλιοθήκες και αρκετές εξειδικευμένες. Παρέχει επιστημονική βιβλιογραφία και πληροφορίες για την έρευνα, την εκπαίδευση και τη μελέτη. Οι πανεπιστημιακές στατιστικές δείχνουν περί τα τρία εκατομμύρια τόμους στον γενικό κατάλογο. Παρέχεται επίσης πρόσβαση σε ηλεκτρονικά περιοδικά (EZB) και σε εξειδικευμένες βάσεις δεδομένων (DBIS). Η Βιβλιοθήκη κατέχει μεγάλες ειδικές συλλογές πολιτιστικώς και επιστημονικώς ιστορικών παλαιών βιβλίων. Στο Κέντρο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας και Προτύπων (PNZ) παρέχονται όλες οι ρυθμίσεις, τα πρότυπα του DIN και οι οδηγίες του VDI. Επιπλέον η Βιβλιοθήκη περιέχει το αρχείο του Πανεπιστημίου και τη συλλογή έργων τέχνης.
Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο
Στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ρόστοκ λειτουργούν αρκετά πανεπιστημιακά τμήματα και ερευνητικά ινστιτούτα. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται και το Ινστιτούτο Νευροαναγεννήσεως «Άλμπρεχτ Κόσελ».
Επιστημονική έρευνα
Κατά τα πρόσφατα έτη το Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ υπέστη σημαντικές οργανωτικές αλλαγές, όπως η ομαδοποίηση ερευνητικών δραστηριοτήτων σε διεπιστημονικά τμήματα της Διεπιστημονικής Σχολής. Οι επιστημονικές προτεραιότητες των Σχολών έχουν βελτιωθεί με τη συμπερίληψη των διεπιστημονικών ερευνητικών μονάδων: Συνεργατικών ερευνητικών κέντρων, ερευνητικών εκπαιδευτικών ομάδων και ερευνητικών μονάδων.
Συνεργαζόμενα πανεπιστήμια
Το Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ έχει υπογράψει συμφωνίες συνεργασίας με τα ακόλουθα πανεπιστήμια διεθνώς (αν και η συνεργασία και η ανταλλαγή φοιτητών μπορεί να γίνει και με πολλά άλλα ιδρύματα):
Ευρώπη
Υπόλοιπος κόσμος
Αξιοσημείωτα πρόσωπα
upright|right|thumb|Πιστοποιητικό της ανακηρύξεως του [[ σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου του Ρόστοκ το 1919]] Στους 6 περίπου αιώνες της ιστορίας του, το Πανεπιστήμιο του Ρόστοκ είχε πολλούς αξιοσημείωτους φοιτητές και διδάξαντες, μεταξύ των οποίων και τους εξής (με χρονολογική σειρά γεννήσεως):
Βακαλάος
Ο βακαλάος (μπακαλιάρος) είναι ψάρι του γένους Γάδος (Gadus) της οικογένειας των γαδιδών, με τα χαρακτηριστικά ακτινοπτερύγια. Μαγειρεμένος θεωρείται εκλεκτό φαγητό, ενώ στη Μεγάλη Βρετανία είναι το πιο συνηθισμένο ψάρι στο δημοφιλές έδεσμα "fish and chips". Έχει ευχάριστο άρωμα, χαμηλά λιπαρά, πολλές πρωτεΐνες και πυκνή λευκή σάρκα, που απολεπίζεται εύκολα. Από το συκώτι των βακαλάων παρέχεται το μουρουνέλαιο, το έλαιο του βακαλάου, που αποτελεί σημαντική πηγή για τις βιταμίνες A, D, K και τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα (EPA and DHA).
Ζει ως 15 χρόνια, το μήκος του σώματός του φτάνει ως το 1μ. 40 εκ. και το βάρος του μέχρι 15 κιλά. Συνήθως είναι λευκός ή γκρι, αλλά το χρώμα του ποικίλλει από καφέ ως πράσινο ή ακόμα και κόκκινο. Συχνά έχει καφετιά ή κοκκινωπά στίγματα, είτε στο σώμα είτε στο κεφάλι.
Συναντάται κυρίως στις βόρειες χώρες και στα ψυχρά κλίματα, ιδιαίτερα στον Ατλαντικό Ωκεανό και τη Βόρεια Θάλασσα, αλλά βρίσκεται και στον Ειρηνικό, Δυτική και Νότια Αφρική και στην Αργεντινή. Πάντως, η ονομασία προέρχεται από το πορτογαλικό bacalhau, μιας και οι πρώτοι που το παρατήρησαν ήταν οι Πορτογάλοι θαλασσοπόροι του 16ου αιώνα.
Αλιεύεται κυρίως στον Ατλαντικό, αλλά και στη Μεσόγειο, με δίχτυα και παραγάδι. Ο βακαλάος της Μεσογείου ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των γαδίμορφων (Merluccius merluccius vulgaris- Μερλούκιος ο μερλούκιος ο κοινός). Τρέφεται με καλαμάρια, αντζούγιες, σαρδέλες, ρέγγες, γαρίδες και άλλα μικρά θαλάσσια. Συναντάται συνήθως στα 70-370 μέτρα, αλλά στην πραγματικότητα μπορεί να ζήσει σε βάθος από 303 έως και 1.000 μέτρα. Ζει στο βυθό κατά τη διάρκεια της ημέρας και τη νύχτα ανεβαίνει σε επιφανειακά θαλάσσια ρεύματα.
Θρεπτική αξία
Το μουρουνέλαιο περιέχει μεγάλες ποσότητες από βιταμίνη A (στη μορφή της ρετινόλης, που χρησιμεύει ως αντι-οξειδωτικό και είναι σημαντική για την όραση και την ανάπτυξη των οστών), βιταμίνη D, που συμβάλλει στη διατήρηση του ασβεστίου και του φωσφόρου στα σωστά επίπεδα στο αίμα, βιταμίνη K που βοηθά στην πήξη του αίματος και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα. Οι γιατροί θεωρούν το μουρουνέλαιο –παρά την αντιπαθή γεύση του– σαν άριστη τροφή, που αντιμετωπίζει πολλές μεταδοτικές αλλά και χρόνιες ασθένειες, όπως τις καρδιοπάθειες και τον καρκίνο. Χάρη στη βιταμίνη D, βοηθά τα παιδιά να σχηματίζουν γερά κόκαλα και αποτρέπει την ραχίτιδα στους εφήβους και την οστεοπόρωση στους ενήλικες. Αλλά και η βιταμίνη K διευκολύνει την απορρόφηση των μεταλλικών στοιχείων και βελτιώνει την ελαστικότητα των αιμοφόρων αγγείων και τη λειτουργία των μυών. Τα ω-3 λιπαρά οξέα είναι επίσης σημαντικά, ιδιαίτερα για τον εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα.
Πρόσφατες βιοχημικές μελέτες έδειξαν ότι το μουρουνέλαιο περιέχει ανά μονάδα βάρους μεγαλύτερες ποσότητες βιταμινών A και D από κάθε άλλο τρόφιμο. Ειδικότερα, 100 gr μουρουνέλαιου παρέχουν στον οργανισμό τρεις φορές περισσότερη βιταμίνη A από το μοσχαρίσιο κρέας (την επόμενη πλουσιότερη πηγή της A) και τέσσερις φορές περισσότερη βιταμίνη D από το λαρδί. Φυσικά, η τροφή αυτή καταναλώνεται σε μικρές ποσότητες, αλλά αρκεί μια μόνο κουταλιά μουρουνέλαιου (περίπου 15 gr) για να μας δώσει τη ΣΗΔ (συνιστώμενη ημερήσια δόση) και για τις δυο βιταμίνες.
Επιπρόσθετα, το μουρουνέλαιο περιέχει και τα πολυακόρεστα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα EPA (εικοσιπεντανοϊκό οξύ) και DHA (εικοσιδυοπεντανοϊκό οξύ). Το EPA είναι ο πρόδρομος των προσταγλανδινών, των ορμονών που βοηθούν τους ιστούς του οργανισμού να αντιμετωπίζουν τις φλεγμονές, ενώ το DHA συμβάλλει στην ομαλή ανάπτυξη και λειτουργία του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος. Έρευνες που έγιναν στους Εσκιμώους ανέδειξαν τις ιδιότητες των ω-3 λιπαρών οξέων ως πιθανά αντιθρομβωτικά και τη συμβολή τους στη μείωση των τριγλυκεριδίων στο αίμα  , συνεπώς και στη μείωση της αρτηριοσκλήρυνσης και την αντιμετώπιση των καρδιοπαθειών.
Είναι γνωστό, εξάλλου, ότι ορισμένα "σύνδρομα" των καιρών μας, όπως η παχυσαρκία, η υπέρταση, ο διαβήτης και τα εγκεφαλικά επεισόδια συνδέονται με υψηλά επίπεδα σε ω-6 λιπαρά οξέα και χαμηλά επίπεδα σε ω-3 λιπαρά οξέα, μαζί με την ανεπάρκεια σε ορισμένες λιποδιαλυτές βιταμίνες.
Η οσμή "ψαρίλας" του μουρουνέλαιου οφείλεται στην παρουσία πρωτεϊνών και δεν αποτελεί ένδειξη τάγγισης του λίπους. Συνιστάται να αγοράζεται σε σκοτεινόχρωμες φιάλες και να διατηρείται σε δροσερό περιβάλλον, μακρυά από το φως του ήλιου. Μετά το άνοιγμα, το κουτί δεν χρειάζεται ψυγείο, πρέπει όμως να καταναλωθεί μέσα σε δυο μήνες.
Εμπόριο
Ο βακαλάος πρωτοεμφανίστηκε σαν εμπορικό προϊόν ήδη από την εποχή των Βίκινγκς (περί το 800 μ.Χ.). Οι Νορβηγοί κατανάλωναν αποξηραμένο βακαλάο κατά τη διάρκεια των ταξιδιών τους και τον διέδωσαν και στη Νότια Ευρώπη. Αργότερα, τη σκυτάλη πήραν οι Άγγλοι, που εκπαίδευσαν σχετικά τους ναυτικούς τους και έκαναν γνωστά τα πλεονεκτήματά του στην τότε ανακαληφθείσα Αμερική και τον Καναδά. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι Βάσκοι θαλασσοπόροι, που διέδωσαν τον βακαλάο στην Αφρική και στην Ασία τον 16ο και 17ο αιώνα.
Η αλιεία του πήρε τέτοια διάσταση ώστε φτάσαμε σε περιόδους κρίσεων όπως τους γνωστούς Πολέμους του Μπακαλιάρου ("Cod War", παραφράζοντας τον "Cold War", τον "Ψυχρό Πόλεμο"), που οδήγησε σε "πάγωμα" των διπλωματικών σχέσεων Αγγλίας και Ισλανδίας στη δεκαετία του 1970. Καθώς τα παγκόσμια αποθέματα του ψαριού μειώνονταν δραστικά, το 1972, η Ισλανδία, της οποίας ο πληθυσμός της εξαρτιόταν σχεδόν αποκλειστικά από την αλιεία, κήρυξε μια "Προστατευόμενη Οικονομική Ζώνη", που ξεπερνούσε τα χωρικά της ύδατα και παράλληλα ανακοίνωσε μέτρα για τον περιορισμό της υπεραλίευσης. Ακολούθησε σειρά από συνοριακά επεισόδια, κατά τα οποία ο ισλανδικός στόλος απομάκρυνε βίαια αγγλικές μηχανότρατες που ψάρευαν σε αυτή την περιοχή. Σαν αποτέλεσμα, το Βρετανικό Ναυτικό, με πολεμικά πλοία και ρυμουλκά επενέβη δυναμικά και εκφόβισε τον κατά πολύ ασθενέστερο ισλανδικό στόλο.
Το 1976 οι δυο πλευρές κατέληξαν σε συμβιβασμό, με τις κυβερνήσεις των δυο χωρών να αποδέχονται την ελευθερία πρόσβασης μόνον 24 βρετανικών πλοιαρίων το χρόνο στην αμφισβητούμενη περιοχή (έκτασης 200 ν. μιλίων ή 370 χλμ.)
Το 1992, ο Καναδάς επέβαλε κι αυτός μορατόριουμ στην αλιεία του βακαλάου κατά μήκος των ακτών του, ενέργεια που επίσης προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις και αργότερα ανακλήθηκε. Για το 2006, η επιτρεπόμενη αλίευση για τον βακαλάο του βορειοδυτικού Ατλαντικού είχε προσδιοριστεί στους 23.000 τόνους, που αντιπροσώπευαν το μισό του εκτιμώμενου στοκ. Πιο ελπιδοφόρα είναι τα πράγματα για τον βακαλάο του βορειοανατολικού Ατλαντικού, όπου εκτιμάται ότι ζουν 473.000 τόνοι του ψαριού.
Η δραματική μείωση των ποσοτήτων στην πλευρά των ΗΠΑ και του Καναδά, αλλά και η πίεση που ασκείται από τις οικολογικές οργανώσεις και το περιβαλλοντικό κίνημα οδήγησε στην πλήρη απαγόρευση της αλιείας του βακαλάου σε ολόκληρες περιοχές, σε μια προσπάθεια διαφύλαξης της αναπαραγωγής του. Επιπλέον, οι ψαράδες στις βορειοανατολικές πολιτείες των ΗΠΑ επιτρέπεται να κυνηγούν βακαλάους μόνο για 90 ημέρες το χρόνο. Η κυβέρνηση δίνει κίνητρα για να προωθήσει εναλλακτικά είδη, όπως ο γάδος (haddock), που μοιάζει με τον βακαλάο, αλλά είναι μικρότερος και με χαμηλότερο θρεπτικό περιεχόμενο.
Κίνδυνος εξαφάνισης
Το εκτιμώμενο απόθεμα του βακαλάου του ΒΑ Ατλαντικού είναι περίπου 1,5 εκατομμύρια τόνοι. Τα τελευταία χρόνια η κατανομή της αλιείας του στη Βόρεια Θάλασσα είναι: Ηνωμένο Βασίλειο 37% (Σκωτία 25%, Αγγλία 12%), Δανία 31%, Νορβηγία 17%, Ολλανδία 10% και το υπόλοιπο 5% στο Βέλγιο και τη Γερμανία.
Στη δεκαετία του 1970, η ετήσια ποσότητα αλίευσης βακαλάου ήταν 200.000 ως 300.000 τόνοι, αλλά τα αποθέματα μειώθηκαν σημαντικά στις δεκαετίες του 1980 και 1990. Το 2003, το ICES (Διεθνές Συμβούλιο για την Εξερεύνηση των Θαλασσών) ανακοίνωσε ότι υπήρχε ορατός κίνδυνος πλήρους εξαφάνισης των αποθεμάτων, αν η υπερ-αλίευση συνεχιζόταν με τους τρέχοντες ρυθμούς και πρότεινε την πλήρη απαγόρευση της αλιείας του βακαλάου, στον Ατλαντικό και τη Βόρεια Θάλασσα, για τις επόμενες τρεις χρονιές. Όμως, οι υπουργοί Γεωργίας και Αλιείας των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αποδέχθηκαν τη σύσταση και, υιοθετώντας την πολιτική της συμφωνίας της ΕΕ με τη Νορβηγία, καθόρισαν την επιτρεπόμενη ποσότητα αλίευσης στους 27.300 τόνους. Μέχρι σήμερα, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι αυτός ο περιορισμός τηρήθηκε πράγματι.
ΕΕ και ΚΑΠ
Τον Απρίλιο του 2002 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανήγγειλε μια ευρεία μεταρρύθμιση της κοινής αλιευτικής πολιτικής (ΚΑΠ) λόγω της μείωσης των αλιευμάτων και της κρίσης στον αλιευτικό τομέα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφώνησε ότι η αλιεία πρέπει να καταστεί πιο βιώσιμη. Εξέφρασε, ωστόσο, την ανησυχία του για τις επιπτώσεις της μεταρρύθμισης στην απασχόληση και στις τοπικές κοινωνίες και επιπλέον, αμφισβήτησε την αξιοπιστία των χρησιμοποιούμενων επιστημονικών στοιχείων. Το σύνολο του αλιευτικού τομέα αντιπροσωπεύει στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης κάτω του 1%, αποτελεί όμως για την οικονομία πολλών τοπικών κοινωνιών στην Ευρώπη, ιδίως σε παράκτιες και απομακρυσμένες περιοχές, όπως η Γαλικία και η Σκωτία,  δραστηριότητα ζωτικής σημασίας.
Στοιχεία της ΕΕ υπολογίζουν τις θέσεις εργασίας που σχετίζονται με την αλιεία στην ΕΕ σε πάνω από 500.000, συμπεριλαμβανομένων των θέσεων στον τομέα της μεταποίησης καθώς επίσης και στην υδατοκαλλιέργεια, την έρευνα αγοράς και τη ναυπηγική. Πάντως, ο βιομηχανικός αυτός κλάδος απειλείται λόγω της μείωσης των αλιευτικών πόρων – ήδη κατά την περίοδο 1990 - 1999 απώλεσε πάνω από 75.000 θέσεις εργασίας. Αλλά και οι καταναλωτές διαπιστώνουν ότι το αγαπημένο τους ψάρι εξαφανίζεται από τις προθήκες των ιχθυοπωλείων ή καθίσταται απρόσιτο για αυτούς. Και στα ψάρια αυτά συγκαταλέγονται οι ποικιλίες υπό εξαφάνιση όπως ο βακαλάος, ο μερλούκιος, ο μελανόγραμμος βακαλάος, ο αστακός Νορβηγίας, η γλώσσα κ.ά.
Βασικός στόχος της ΚΑΠ είναι η διατήρηση των ιχθυαποθεμάτων. Αυτή επιτυγχάνεται μέσω της επέμβασης σε διάφορα επίπεδα. Εντός των υδάτων της ΕΕ, συμφωνούνται όρια για τη μέγιστη ποσότητα ψαριών ή τα συνολικά επιτρεπτά αλιεύματα (TAC) που μπορούν να αλιεύονται με ασφάλεια κάθε χρόνο βάσει επιστημονικών γνωμοδοτήσεων. Τα κράτη-μέλη είναι υπεύθυνα για την εφαρμογή αυτών των ΤAC στους αλιευτικούς τους στόλους. Καθιερώνονται επίσης κανόνες ως προς τις προδιαγραφές του αλιευτικού εξοπλισμού και ως προς τους περιορισμούς σχετικά με την πρόσβαση σε ορισμένες περιοχές, τόσο για να προληφθεί η αλίευση γόνων ή η αλίευση ενηλίκων ψαριών την περίοδο της ωοτοκίας όσο και για να ελαχιστοποιηθεί ο αντίκτυπος της αλιείας στο θαλάσσιο περιβάλλον.
Στην Ελλάδα, ο βακαλάος εισάγεται από τις βόρειες χώρες και διατίθεται ως κατεψυγμένο προϊόν ή σε μορφή καθαρισμένου φιλέτου χωρίς κόκκαλο, έτοιμου για μαγείρεμα.
Συνταγές
Είναι ψάρι που εκτιμάται πολύ για τη λεπτή και εύπεπτη σάρκα του και στη φυσική του μορφή, μπορεί να μαγειρευτεί με διάφορους τρόπους.
Στην ελληνική κουζίνα συνήθως μαγειρεύεται βραστός, σε άφθονο ζωμό με λαχανικά ως σούπα, ενώ σε άλλες μεσογειακές κουζίνες τον μαγειρεύουν βραστό σε συμπυκνωμένο ζωμό (court-bouillon), ή ακόμα και στον ατμό.
Ο υγρανάλατος ή αλίπαστος (παστός) μπακαλιάρος που συνδέθηκε, παλαιότερα, με την εθνική γιορτή της 25ης Μαρτίου και με τις εξόδους σε λαϊκές ταβέρνες, στις οποίες συχνά δάνειζε το όνομά του δεν είναι ο ίδιος με τον κοινό βακαλάο της Μεσογείου. Αυτός, ο μπακαλιάρος των βορείων θαλασσών, λέγεται "καλλαρίας" ή γάδος (gadus morrhua). Υπήρξε για χρόνια η πιο προσιτή, σε τιμή, λύση για να απολαύσει κανείς ψάρι. Σήμερα όμως, που έχει περιοριστεί η αλιεία του και θεωρείται πια προϊόν εκλεκτό, ο μπακαλιάρος μπήκε στους καταλόγους των γαστρονομικών εστιατορίων, όχι μόνο γιατί είναι γευστικότατος, αλλά και γιατί μαγειρεύεται με πολλούς τρόπους.
Τις περισσότερες συνταγές παστού μπακαλιάρου τις προτείνουν οι Ισπανοί και οι Πορτογάλοι, που έλεγχαν για αιώνες το εμπόριό του. Στην Ισπανία τον τρώνε σε σαλάτα, μαγειρευτό με πιπεριές και ντομάτα, σε διάφορες παραλλαγές τάρτας και κροκέτας. Ειδικά στην Ανδαλουσία, οι μικροί μπακαλιάροι αξιοποιούνται υπέροχα σε μια παράξενη σούπα μαζί με σκόρδα και πολλά κρεμμύδια σε ελαιόλαδο και χυμό νεραντζιού. Στην Πορτογαλία γίνεται σούπα με αυγά και ψήνεται στα κάρβουνα, όπως τα φρέσκα ψάρια. Ο μπακαλιάρος "μπιάνκο" με πατάτες, κρεμμύδια και σκόρδα, είναι μια ανάμνηση του βενετσιάνικου και η διαφορά του από αυτόν είναι ότι δεν έχει λεμόνι και μαϊντανό.
Όταν ο μπακαλιάρος είναι μεγαλύτερος σε μέγεθος, μαγειρεύεται "πλακί" στο φούρνο. Συχνά τον συναντάμε μαγειρεμένο στην κατσαρόλα με λεμόνι και ρίγανη. Η σάρκα του είναι ιδανική και για κροκέτες ψαριού. Η ελληνική κουζίνα τον προτείνει σε κροκέτες, σούπα, τηγανητό στο κουρκούτι, πλακί με ντομάτα, με πράσα, με σταφίδες, με ρύζι κ.ά. Στην Κρήτη συνηθίζεται με ρεβίθια, στην Κεφαλονιά μπακαλιαρόπιτα, στη Σαντορίνη "μπραντάδα", που μόνο κατ’ όνομα συγγενεύει με τη γαλλική μπραντάντ (brandade) της Προβηγκίας, η οποία είναι ένας πουρές μπακαλιάρου με ελαιόλαδο και γάλα, ενίοτε και με σκόρδο και μυρωδικά. Συναντιέται και σε ινδικά πιτάκια σαμόζας, σε κάρυ και στην ακραία εκδοχή της κρεολικής κουζίνας σε σούσι.
Στην τέχνη
Η περιβαλλοντική ευαισθησία για τον βακαλάο εκφράζεται και δια της Τέχνης. Γνωστό είναι και το βιβλίο του Μαρκ Κουρλάνσκι, συνεργάτη περιοδικών στο χώρο των τροφίμων και των ποτών, με τίτλο "COD - A Biography of the Fish That Changed the World" / "Βακαλάος – Η Βιογραφία του Ψαριού που Άλλαξε τον Κόσμο" (εκδ. Walker 1997), με τεκμηριωμένες ιστορικές αναφορές και παρουσίαση της δραματικής μείωσης των αποθεμάτων του βακαλάου και των κινδύνων που αυτή επιφέρει στη βιοποικιλότητα και στο οικοσύστημα.
Αλλά και στον κινηματογράφο, τα πολυβραβευμένα ντοκιμαντέρ του Αμερικανού (πρώην γεωργού) σκηνοθέτη Στιβ Κάουαν, "Άδειοι Ωκεανοί, Άδεια Δίχτυα" ("Empty Oceans, Empty Nets") και "Ψαρεύοντας στις Θάλασσες" ("Farming the Seas"), αποκαλύπτουν τους κινδύνους της υπεραλίευσης και της εντατικής ιχθυοκαλλιέργειας, καταθέτοντας την πραγματική ιστορία πίσω από τα ψάρια και τα οστρακοειδή της καθημερινής διατροφής. Τα δύο ντοκιμαντέρ, παραγωγής της ανεξάρτητης εταιρείας Habitat Media που προβάλλονταν από το τηλεοπτικό δίκτυο PBS, σημείωσαν ρεκόρ θεαματικότητας και απέσπασαν εξαιρετικές κριτικές. Το 2005, το "Ψαρεύοντας στις Θάλασσες" ήταν υποψήφιο στην κατηγορία καλύτερου ντοκιμαντέρ των βραβείων Emmy, ενώ του απονεμήθηκε το βραβείο Καλύτερου Ντοκιμαντέρ στην αντίστοιχη των Όσκαρ διοργάνωση που έχει θεσπίσει το Χόλιγουντ για φιλμ περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος.
Βιβλιογραφία
https://web.archive.org/web/20101208060135/http://www.iatronet.gr/article.asp?art_id=691 Ευρωπαϊκή Αλιεία και Διεύρυνση - Διαχείριση της Ευρωπαϊκής Αλιείας. http://ec.europa.eu/fisheries/enlargement/note_el.pdf
Παραπομπές
Κατηγορία:Γαδόμορφα Κατηγορία:Αλιεύματα Κατηγορία:Τρόφιμα ζωικής προέλευσης Κατηγορία:Αποξηραμένα τρόφιμα
Μονταφινίλη
Η μονταφινίλη, που πωλείται με την επωνυμία Modiodal μεταξύ άλλων, είναι φάρμακο για τη θεραπεία της υπνηλίας λόγω ναρκοληψίας, της διαταραχής του ύπνου κατά τη διάρκεια της εργασίας σε βάρδιες ή της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας. Ενώ χρησιμοποιείται εκτός ετικέτας ως ενισχυτής γνωσιακών λειτουργιών, η έρευνα σχετικά με την αποτελεσματικότητά της για αυτήν τη χρήση δεν είναι καλά τεκμηριωμένη. Λαμβάνεται από το στόμα.
Συχνές παρενέργειες περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, άγχος, προβλήματα ύπνου και ναυτία. Οι σοβαρές παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν αλλεργικές αντιδράσεις όπως αναφυλαξία, σύνδρομο Stevens-Johnson και ψευδαισθήσεις. Δεν είναι σαφές εάν η χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι ασφαλής. Η ποσότητα του φαρμάκου που χρησιμοποιείται μπορεί να χρειαστεί να προσαρμοστεί σε άτομα με νεφρικά ή ηπατικά προβλήματα. Δεν συνιστάται σε άτομα με αρρυθμίες, σημαντική υπέρταση ή υπερτροφία της αριστερής κοιλίας. Το πώς λειτουργεί δεν είναι απολύτως σαφές. Μια πιθανότητα είναι ότι μπορεί να επηρεάσει τις περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στον κύκλο ύπνου.
Η μονταφινίλη εγκρίθηκε για ιατρική χρήση στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1998. Στις Ηνωμένες Πολιτείες ταξινομείται ως ουσία ελεγχόμενη από το παράρτημα IV. Στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι φάρμακο διαθέσιμο μόνο με ιατρική συνταγή. Διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο.
Χρήσεις
Το 2017, η μονταφινίλη ήταν το 328ο πιο συχνά συνταγογραφούμενο φάρμακο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερες από 900 χιλιάδες συνταγές. Στο Ηνωμένο Βασίλειο κοστίζει το NHS περίπου 105,21 λίρες το μήνα από το 2018. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το κόστος χονδρικής ανά μήνα είναι περίπου 34,20 $ από το 2018.
Ιατρικές χρήσεις
Η μοδαφινίλη είναι εγρηγορτικό που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ναρκοληψίας, της διαταραχής ύπνου κατά την εργασία σε βάρδιες και της υπερβολικής υπνηλίας κατά τη διάρκεια της ημέρας που σχετίζεται με την αποφρακτική υπνική άπνοια.
Για την αποφρακτική υπνική άπνοια, συνιστάται η σωστή χρήση συνεχούς θετικής πίεσης των αεραγωγών πριν εξεταστεί η χορήγηση της μοδαφινίλης για να βοηθήσει στην υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Λόγω του κινδύνου εμφάνισης δερματικών αντιδράσεων ή αντιδράσεων υπερευαισθησίας και σοβαρών ανεπιθύμητων ψυχιατρικών αντιδράσεων, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων συνέστησε να συνταγογραφούνται νέες συνταγές ασθενών μόνο για τη θεραπεία της υπνηλίας που σχετίζεται με τη ναρκοληψία.
Επαγγελματική χρήση
Οι ένοπλες δυνάμεις πολλών χωρών, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ινδίας και της Γαλλίας, έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για τη μοδαφινίλη ως εναλλακτική της αμφεταμίνης - το φάρμακο που χρησιμοποιείται παραδοσιακά σε καταστάσεις μάχης ή μακρές αποστολές όπου τα στρατεύματα αντιμετωπίζουν έλλειψη ύπνου. Η γαλλική κυβέρνηση ανέφερε ότι η Λεγεώνα των Ξένων χρησιμοποίησε μοδαφινίλη κατά τη διάρκεια ορισμένων μυστικών επιχειρήσεων. Το Υπουργείο Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου ανέθεσε την έρευνα σχετικά με τη μονταφινίλη από την QinetiQ και ξόδεψε 300.000 £ για μία έρευνα. Το 2011, η Ινδική Πολεμική Αεροπορία ανακοίνωσε ότι η μονταφινίλη συμπεριλήφθηκε στα σχέδια έκτακτης ανάγκης.
Στον στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών, η μοδαφινίλη έχει εγκριθεί για χρήση σε ορισμένες αποστολές της Πολεμικής Αεροπορίας και διερευνάται για άλλες χρήσεις. Από τον Νοέμβριο του 2012, η μοδαφινίλη είναι το μόνο φάρμακο που έχει εγκριθεί από την Πολεμική Αεροπορία ως χάπι για τη διαχείριση της κόπωσης (αντικαθιστώντας την προηγούμενη χρήση φαρμάκων με βάση την αμφεταμίνη όπως η δεξτροαμφεταμίνη).
Το Canadian Medical Association Journal αναφέρει επίσης ότι τη μονταφινίλη χρησιμοποιείται από αστροναύτες σε μακροχρόνιες αποστολές στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Η μονταφινίλη είναι "διαθέσιμη στο πλήρωμα για τη βελτιστοποίηση της απόδοσης όταν είναι κουρασμένο" και βοηθά με τις διαταραχές στους κιρκαδικούς ρυθμούς και με τη μειωμένη ποιότητα ύπνου των αστροναυτών.
Παρενέργειες και αντενδείξεις
Η συχνότητα εμφάνισης παρενεργειών αναφέρεται ως εξής: λιγότερο από το 10% των χρηστών αναφέρουν ότι έχουν πονοκέφαλο, ναυτία και μειωμένη όρεξη. Μεταξύ 5% και 10% των χρηστών μπορεί να επηρεαστούν από άγχος, αϋπνία, ζάλη, διάρροια και ρινίτιδα.
Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά για σοβαρότερες παρενέργειες, συμπεριλαμβανομένων σοβαρών δερματικών εξανθημάτων και άλλων συμπτωμάτων που πιθανώς σχετίζονται με αλλεργίες. Από την ημερομηνία που άρχισε η εμπορική κυκλοφορία, τον Δεκέμβριο του 1998, έως τις 30 Ιανουαρίου 2007, η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων έλαβε έξι περιπτώσεις σοβαρών δερματικών ανεπιθύμητων ενεργειών που σχετίζονται με τη μοδαφινίλη, όπως το πολύμορφο ερύθημα (EM), το σύνδρομο Stevens-Johnson (SJS), τοξική επιδερμική νεκρόλυση (ΤΕΝ) και σύνδρομο DRESS, σε ενήλικες και παιδιατρικούς ασθενείς. Η FDA εξέδωσε σχετική ειδοποίηση. Στην ίδια προειδοποίηση, το FDA σημείωσε επίσης ότι έχουν αναφερθεί αντιδράσεις αγγειοοιδήματος και υπερευαισθησίας πολλαπλών οργάνων. Το 2007, η FDA διέταξε την Cephalon να τροποποιήσει το φυλλάδιο του Provigil με έντονη εκτύπωση αρκετών σοβαρών και δυνητικά θανατηφόρων καταστάσεων που οφείλονται στη χρήση μοδαφινίλης, συμπεριλαμβανομένων των TEN, του συνδρόμου DRESS και του SJS.
Η μακροπρόθεσμη ασφάλεια και αποτελεσματικότητα της μοδαφινίλης δεν έχουν προσδιοριστεί.
Η μοδαφινίλη μπορεί να έχει δυσμενή επίδραση στα ορμονικά αντισυλληπτικά έως και ένα μήνα μετά τη διακοπή.
Εθισμός και εξάρτηση
Οι πίθηκοι θα αυτοχορηγήσουν μοδαφινίλη εάν είχαν προηγουμένως εκπαιδευτεί για αυτοχορήγηση κοκαΐνης. Ως εκ τούτου, η μοδαφινίλη ταξινομείται από το FDA των Ηνωμένων Πολιτειών ως ελεγχόμενη ουσία του παραρτήματος IV, μια κατηγορία για φάρμακα με έγκυρες ιατρικές χρήσεις και χαμηλό αλλά σημαντικό δυναμικό εθισμού.
Ανοχή
Κλινικές μελέτες μεγάλης κλίμακας δεν βρήκαν ένδειξη ανοχής στη μονταφινίλη σε θεραπευτικές δόσεις ακόμη και με παρατεταμένη χρήση (για 40 εβδομάδες και για τρία χρόνια).
Υπερβολική δόση
Σε ποντίκια και αρουραίους, η μέση θανατηφόρα δόση (LD50) μοδαφινίλης είναι περίπου ή ελαφρώς μεγαλύτερη από 1250 mg/kg. Οι τιμές από του στόματος LD50 που αναφέρθηκαν για αρουραίους κυμαίνονται από 1000-3400 mg/kg. Η ενδοφλέβια LD50 για σκύλους είναι 300 mg/kg. Κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους με τη λήψη έως 1200 mg/ημέρα για 7-21 ημέρες και γνωστά περιστατικά οξείας εφάπαξ υπερδοσολογίας έως 4500 mg δεν φαίνεται να προκαλούν απειλητικές για τη ζωή επιδράσεις, αν και παρατηρήθηκαν ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως διέγερση ή ανησυχία, αϋπνία, άγχος, ευερεθιστότητα, επιθετικότητα, σύγχυση, νευρικότητα, τρόμος, αίσθημα παλμών, διαταραχές του ύπνου, ναυτία και διάρροια. Από το 2004, η FDA δεν γνωρίζει καμία θανατηφόρα υπερδοσολογία που περιλαμβάνει μόνο μοδαφινίλη (σε αντίθεση με πολλαπλά φάρμακα μαζί με μοδαφινίλη).
Φαρμακοδυναμική
Όσον αφορά του 2017, ο θεραπευτικός μηχανισμός δράσης της μονταφινίλης για τη ναρκοληψία και τις διαταραχές ύπνου παραμένει άγνωστος. Η μονταφινίλη δρα ως άτυπος, επιλεκτικός και ασθενής αναστολέας επαναπρόσληψης ντοπαμίνης ο οποίος ενεργοποιεί έμμεσα την απελευθέρωση του νευροπεπτίδιου ορεξίνη και ισταμίνης από τον πλάγιο υποθάλαμο και τον σωληνομαστοειδή πυρήνα αντίστοιχα, τα οποία όλα μπορεί να οδηγούν σε αυξημένη αφύπνιση.
Η έρευνα διαπίστωσε ότι η μοδαφινίλη αυξάνει τα επίπεδα ντοπαμίνης στον υποθάλαμο στα ζώα. Ο τόπος της μονοαμίνης δράσης της μονταναφίλης ήταν επίσης στόχος των μελετών, και επιδράσεις εντοπίστηκαν στην ντοπαμίνη στο ραβδωτό σώμα και, συγκεκριμένα, στον επικλινή πυρήνα, νορεπινεφρίνη στον υποθάλαμο και στον κοιλιοπλάγιο προοπτικό πυρήνα,  και σεροτονίνη στην αμυγδαλή και τον μετωπιαίο φλοιό. Η μοδαφινίλη εξετάστηκε σε μια μεγάλη ομάδα υποδοχέων και μεταφορέων σε μια προσπάθεια να διευκρινιστεί η φαρμακολογία της. Από τους τόπους που δοκιμάστηκαν, διαπιστώθηκε ότι επηρεάζει σημαντικά μόνο τον μεταφορέα ντοπαμίνης (DAT), ενεργώντας ως αναστολέας επαναπρόσληψης ντοπαμίνης (DRI) με τιμή IC50 4 μΜ. Στη συνέχεια, καθορίστηκε ότι η μοδαφινίλη συνδέεται με τον ίδιο τόπο στην DAT με την κοκαΐνη, αλλά με διαφορετικό τρόπο. Σύμφωνα με αυτό, η μοδαφινίλη αυξάνει την κινητική δραστηριότητα και τις συγκεντρώσεις της εξωκυτταρικής ντοπαμίνης σε ζώα με τρόπο παρόμοιο με το επιλεκτικό DRI βανοξερίνη (GBR-12909), και αναστέλλει επίσης την απελευθέρωση ντοπαμίνης που προκαλείται από μεθαμφεταμίνη (μια κοινή ιδιότητα των DRIs, καθώς η μεταφορά DAT διευκολύνει πρόσβαση της μεθαμφεταμίνης στους ενδοκυτταρικούς στόχους της). Ως εκ τούτου, "η μονταφινίλη είναι εξαιρετικά αδύναμος, αλλά προφανώς πολύ επιλεκτικός, αναστολέας [DAT]". Εκτός από την έρευνα σε ζώα, μια μελέτη απεικόνισης τομογραφίας εκπομπής ποζιτρονίων (PET) σε ανθρώπους διαπίστωσε ότι δόσεις 200 mg και 300 mg μονταφινίλης οδήγησαν σε κατάληψη του DAT 51,4% και 56,9%, αντίστοιχα, η οποία περιγράφηκε ως «πλησίον αυτής της μεθυλφαινιδάτης». Μια άλλη μελέτη απεικόνισης ΡΕΤ διαπίστωσε επίσης ότι η μοδαφινίλη καταλάμβανε τον DAT και επίσης διαπίστωσε ότι αύξησε σημαντικά τα εξωκυτταρικά επίπεδα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, συμπεριλαμβανομένου του επικλινούς πυρήνα.
Η μοδαφινίλη έχει περιγραφεί ως «άτυπος» αναστολέας DAT και δείχνει ένα προφίλ δράσεων που είναι πολύ διαφορετικό από εκείνο άλλων ντοπαμινεργικών διεγερτικών. Για παράδειγμα, η μοδαφινίλη προκαλεί αφύπνιση σύμφωνα με πληροφορίες χωρίς την ανάγκη αντισταθμιστικού ύπνου και δείχνει σχετικά χαμηλή, εάν υπάρχει, πιθανότητα κατάχρησης. Εκτός από μονταφινίλη, παραδείγματα άλλων άτυπων αναστολέων DAT περιλαμβάνουν τις βανοξερίνη και βενζοτροπίνη, τα οποία έχουν ένα σχετικά χαμηλό δυναμικό κατάχρησης, παρομοίως με τη μοδαφινίλη. Αυτά τα φάρμακα φαίνεται να αλληλεπιδρούν μοριακά με τον DAT με διαφορετικό τρόπο σε σχέση με τους «συμβατικούς» αποκλειστές DAT όπως η κοκαΐνη και η μεθυλφαινιδάτη.
Αντίθετα με την υπόθεση ότι η μοδαφινίλη ασκεί τα αποτελέσματά της ενεργώντας ως DRI, οι αναστολείς της υδροξυλάσης της τυροσίνης (που καταστρέφουν τη ντοπαμίνη) αποτυγχάνουν να εμποδίσουν τις επιδράσεις της μοδαφινίλης σε ζώα. Επιπλέον, η μονταφινίλη αποτυγχάνει να αντιστρέψει την ακινησία που προκαλείται από τηρεσερπίνη, ενώ η δεξτροαμφεταμίνη, ένας παράγοντας απελευθέρωσης ντοπαμίνης (DRA), μπορεί να το κάνει. Επιπλέον, μια από τις πρώτες δημοσιευμένες μελέτες σχέσης δομής-δραστηριότητας της μοδαφινίλης διαπίστωσε το 2012 ότι η αναστολή της DAT δεν συσχετίστηκε με επιδράσεις που προάγουν την αφύπνιση στα ζώα με ανάλογα μοδαφινίλης και μια ποικιλία αναλόγων χωρίς σημαντική αναστολή της DAT εξακολουθεί να προκαλεί εγρήγορση. Επιπλέον, "[τα] νευροχημικά αποτελέσματα [της μοδαφινίλης] και το ανατομικό μοτίβο της ενεργοποίησης της περιοχής του εγκεφάλου διαφέρουν από τα τυπικά ψυχοδιεγερτικά και είναι συνεπή με τις ευεργετικές επιδράσεις της σε διαδικασίες γνωστικής απόδοσης όπως οι προσοχή, μάθηση και μνήμη", και μια μελέτη διαπίστωσε ότι η επαγόμενη από μονταφινίλη αυξημένη κινητική δραστηριότητα σε ζώα εξαρτάται από την απελευθέρωση ισταμίνης και θα μπορούσε να εξαλειφθεί με εξάντληση της νευρωνικής ισταμίνης, ενώ εκείνα υπο μεθυλφαινιδάτη δεν ήταν και δεν μπορούσαν να είναι. Ως εκ τούτου, παρόλο που αποδεικνύεται ότι η μοδαφινίλη είναι κλινικά σημαντικός DRI, η πλήρης φαρμακολογία της παραμένει ασαφής και μπορεί να είναι πιο περίπλοκη από αυτήν την ενιαία ιδιότητα (δηλαδή, μπορεί επίσης να περιλαμβάνει ανεξάρτητες από τον DAT ενέργειες, όπως "ενεργοποίηση του συστήματος ορεξίνης ").
Εν πάση περιπτώσει, υπάρχουν πολλά αποδεικτικά στοιχεία που δείχνουν ότι η μοδαφινίλη παράγει τουλάχιστον ένα μέρος των επιδράσεων που προκαλούν την εγρήγορση ενεργώντας ως DRI ή τουλάχιστον μέσω ενεργοποίησης του ντοπαμινεργικού συστήματος. Προς στήριξη της δράσης της μονταφινίλης ως ντοπαμινεργικού παράγοντα, οι επιδράσεις της προώθησης της εγρήγορσης σε νοκ-άουτ ποντικούς χωρίς DAT καταργήθηκαν (αν και είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι DAT knockout ποντίκια εμφανίζουν D1 καιD2 υποδοχέα και αντισταθμιστικές ανωμαλίες της νορεπινεφρίνης, το οποίο θα μπορούσε συγχέουν αυτό το εύρημα), μειώθηκαν από ανταγωνιστές των D1 και D2 υποδοχέων (αν και υπάρχουν αντικρουόμενες αναφορές), και αναστάλθηκαν εντελώς με ταυτόχρονη αδρανοποίηση αμφότερων των υποδοχέων D1 και D2. Έτσι, η μονταφινίλη δείχνει πλήρη ερέθισμα γενίκευση σε άλλους αναστολείς DAT συμπεριλαμβανομένης της κοκαΐνης, της μεθυλφαινιδάτης και της βανοξερίνης, και οι μπλοκάρεται από χορήγηση τόσο εκοπιπάμης (SCH-39166), έναν ανταγωνιστή υποδοχέα D1, και αλοπεριδόλης, έναν ανταγωνιστή υποδοχέα D2. Μερική υποκατάσταση φάνηκε με τη δεξτροαμφεταμίνη DRA και τον αγωνιστή υποδοχέα D2 PNU-91356A, καθώς και με τη νικοτίνη (η οποία ανυψώνει έμμεσα τα επίπεδα της ντοπαμίνης μέσω ενεργοποίησης των νικοτινικών υποδοχέων ακετυλοχολίνης).
Η μοδαφινίλη μπορεί να διαθέτει ακόμη έναν επιπλέον μηχανισμό δράσης. Τόσο η μοδαφινίλη όσο και ο μεταβολίτης της, η σουλφονική μονταφινίλη, έχουν αντισπασμωδικές ιδιότητες σε ζώα, και η σουλφονική μονταφινίλη είναι σχεδόν τόσο ισχυρή όσο η μοδαφινίλη στην παραγωγή αυτού του αποτελέσματος. Ωστόσο, η μοδαφινίλη σουλφόνη δεν έχει κανένα αποτέλεσμα προαγωγής της εγρήγορσης σε ζώα, υποδεικνύοντας ότι ένας ξεχωριστός μηχανισμός μπορεί να παίζει ρόλο στα αντισπασμωδικά αποτελέσματα και των δύο ενώσεων.
Φαρμακοκινητική
Το Cmax (επίπεδα αιχμής) εμφανίζεται περίπου 2-3 ώρες μετά τη χορήγηση. Η τροφή επιβραδύνει την απορρόφηση, αλλά δεν επηρεάζει τη συνολική AUC  (AUC - περιοχή κάτω από την καμπύλη - που σημαίνει, η τροφή μπορεί να επιβραδύνει την απορρόφηση, αλλά η συνολική ποσότητα του χημικού θα απορροφηθεί με ή χωρίς τροφή). Ο χρόνος ημίσειας ζωής κυμαίνεται γενικά στο εύρος των 10-12 ωρών, ανάλογα με τις διαφορές στους γονότυπους CYP, τη λειτουργία του ήπατος και τη νεφρική λειτουργία. Μεταβολίζεται στο ήπαρ και ο ανενεργός μεταβολίτης της εκκρίνεται στα ούρα. Η απέκκριση του αμετάβλητου φαρμάκου στα ούρα κυμαίνεται από 0% έως και 18,7%, ανάλογα με διάφορους παράγοντες.
Οι δύο κύριοι κυκλοφορούντες μεταβολίτες της μοδαφινίλης είναι το μοδαφινιλικό οξύ (CRL-40467) και η σουλφονική μονταφινίλη (CRL-41056). Και οι δύο αυτοί μεταβολίτες έχουν περιγραφεί ως αδρανείς, και δεν φαίνεται να συμβάλλουν στις επιδράσεις της μοδαφινίλης που προάγουν την αφύπνιση. Ωστόσο, η σουλφονική μοδαφινίλη φαίνεται να έχει αντισπασμωδικά αποτελέσματα και αυτή είναι μια ιδιότητα που μοιράζεται με τη μοδαφινίλη.
Ιστορία
Η μονταφινίλη αναπτύχθηκε αρχικά στη Γαλλία από τον καθηγητή νευροφυσιολογίας Μισέλ Ζουβέ και τη Lafon Laboratories. Η μοδαφινίλη προήλθε από την εφεύρεση στα τέλη της δεκαετίας του 1970 μιας σειράς ενώσεων βενζυδρυλ σουλφινυλίου, συμπεριλαμβανομένης της αδαφινίλης, η οποία προσφέρθηκε για πρώτη φορά ως πειραματική θεραπεία για τη ναρκοληψία στη Γαλλία το 1986. Η μοδαφινίλη είναι ο πρωταρχικός μεταβολίτης της ατραφινίλης, που δεν έχει την ομάδα πολικού -ΟΗ στο τελικό της αμίδιο, και έχει παρόμοια δράση με το μητρικό φάρμακο, αλλά χρησιμοποιείται ευρύτερα. Έχει συνταγογραφηθεί στη Γαλλία από το 1994 με το όνομα Modiodal και στις ΗΠΑ από το 1998 ως Provigil.
Το 1998, η μοδαφινίλη εγκρίθηκε από την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων για τη θεραπεία της ναρκοληψίας και το 2003 για διαταραχή ύπνου κατά την εργασία με βάρδιες και την αποφρακτική άπνοια ύπνου / υποπνοία παρόλο που η καφεΐνη και η αμφεταμίνη αποδείχθηκαν ότι προωθούν περισσότερο την αφύπνιση σχετικά με τη βαθμολογία δοκιμής υπνηλίας του Stanford από τη μονταφινίλη.
Νομικό καθεστώς
Η μονταφινίλη όσον αφορά το 2005 ταξινομήθηκε ως ελεγχόμενη ουσία του Παραρτήματος IV σύμφωνα με την ομοσπονδιακή νομοθεσία των Ηνωμένων Πολιτειών και είναι παράνομη η εισαγωγή από οποιονδήποτε άλλο εκτός από έναν εγγεγραμμένο εισαγωγέα DEA χωρίς ιατρική συνταγή. Ωστόσο, μπορεί κάποιος να φέρει νόμιμα τη μοδαφινίλη στις Ηνωμένες Πολιτείες αυτοπροσώπως από ξένη χώρα, υπό την προϋπόθεση ότι έχει συνταγή για αυτό και ότι το φάρμακο έχει δηλωθεί σωστά στη διέλευση των συνόρων. Οι κάτοικοι των ΗΠΑ περιορίζονται σε 50 μονάδες δοσολογίας (π.χ. χάπια). Σύμφωνα με τον νόμο για τα καθαρά τρόφιμα και τα ναρκωτικά των ΗΠΑ, οι εταιρείες φαρμάκων δεν επιτρέπεται να εμπορεύονται τα φάρμακά τους για χρήση εκτός ετικέτας (όρους διαφορετικούς από αυτούς που έχουν εγκριθεί επίσημα από το FDA). Η Cephalon επιπλήχθηκε το 2002 από το FDA επειδή το διαφημιστικό υλικό του βρέθηκε να είναι «ψεύτικο, να μην έχει ισορροπία ή να είναι με άλλο τρόπο παραπλανητικό». Η Cephalon ομολόγησε την ενοχή για εγκληματική παραβίαση και πλήρωσε αρκετά πρόστιμα, συμπεριλαμβανομένων προστίμων ύψους 50 και 425 εκατομμυρίων $ στην κυβέρνηση των ΗΠΑ το 2008.
Στην ηπειρωτική Κίνα, η μοδαφινίλη ελέγχεται αυστηρά όπως και άλλα διεγερτικά, όπως οι αμφεταμίνες και η μεθυλφαινιδάτη. Έχει ταξινομηθεί ως ψυχοτρόπο φάρμακο κατηγορίας Ι, σημαίνει ότι μόνο οι γιατροί που έχουν το δικαίωμα να συνταγογραφούν ναρκωτικά και τα ψυχοτρόπα φάρμακα κατηγορίας Ι (συνήθως μέσω ειδικής εξέτασης) μπορούν να το συνταγογραφήσουν για όχι περισσότερο από τριήμερη χρήση (ή επτά- ημερήσια χρήση για προϊόντα ελέγχου / παρατεταμένης απελευθέρωσης). Το πρώτο και μοναδικό προϊόν μονταφινίλης εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 2017 αλλά η κατάσταση εμπορίας της στην ηπειρωτική Κίνα εξακολουθεί να είναι άγνωστη.
Στην Ιαπωνία, η μονταφινίλη είναι το ψυχοτρόπο φάρμακο του Παραρτήματος Ι. Η Cephalon έχει εξουσιοδοτήσει την Alfresa Corporation να παράγει και τη Mitsubishi Tanabe Pharma να πωλεί προϊόντα μονταφινίλης με την εμπορική ονομασία Modiodal στην Ιαπωνία. Επίσης, έχουν αναφερθεί συλλήψεις ατόμων που εισήγαγαν μοδαφινίλη για προσωπική χρήση.
Στη Ρωσία η μοδαφινίλη είναι ελεγχόμενη από το Παράρτημα ΙΙ ουσία όπως η κοκαΐνη και η μορφίνη. Η κατοχή λίγων χαπιών μοδαφινίλης μπορεί να οδηγήσει σε φυλάκιση 3-10 ετών.
Παράγοντας ντόπινγκ
Η ρύθμιση της μονταφινίλης ως παράγοντα ντόπινγκ υπήρξε αμφιλεγόμενη στον αθλητικό κόσμο, με υψηλού προφίλ περιπτώσεις να προσελκύουν κάλυψη από τον Τύπο, καθώς αρκετοί εξέχοντες Αμερικανοί αθλητές έχουν βγει θετικοί στην ουσία. Ορισμένοι αθλητές που βρέθηκαν να χρησιμοποιούν μοδαφινίλη διαμαρτυρήθηκαν ότι το φάρμακο δεν ήταν απαγορευμένο κατά τη στιγμή της παράβασης. Ωστόσο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός κατά του Ντόπινγκ (WADA) υποστηρίζει ότι σχετίζεται με ήδη απαγορευμένες ουσίες. Ο Οργανισμός πρόσθεσε τη μονταφινίλη στη λίστα απαγορευμένων ουσιών στις 3 Αυγούστου 2004, δέκα ημέρες πριν από την έναρξη των Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.