Μακεδόνες_(Έλληνες)
Συμβολή στην Ελληνική επανάσταση
Οι Μακεδόνες συμμετείχαν ενεργά στα πρώιμα επαναστατικά κινήματα. Μεταξύ των πρώτων ήταν ο Γρηγόριος Ζαλύκης, συγγραφέας, ο οποίος ίδρυσε το Ελληνόγλωσσο Ξενοδοχείο, πρόδρομο της Φιλικής Εταιρείας. Ακόμη και μετά το τέλος της ελληνικής επανάστασης, υπήρξαν αρκετές εξεγέρσεις στη Μακεδονία. thumb|left|Η επαναστατική σημαία της Νάουσας right|thumb|220px|Η σημαία των [[Όλυμπος|Ολύμπιων επαναστατών το 1821 (του Μακεδόνα αρχηγού Νικόλαου Τσάμη).]] Η ελληνική επανάσταση στη Μακεδονία ξεκίνησε στη Χαλκιδική, όπου ο πληθυσμός ήταν σχεδόν εξ ολοκλήρου Ελληνικός. Την εποχή που τα στρατεύματά του έφτασαν στον Πολύγυρο, οι τοπικοί αντάρτες και μοναχοί από το Άγιο Όρος έκλεψαν και σκότωσαν τον Τουρκικό στρατό και τους φρουρούς του, αναγκάζοντας τους Οθωμανούς να αποσυρθούν στη Θεσσαλονίκη. Ο Γιουσούφ Μπέης πήρε την εκδίκηση με αποκεφαλισμό ενός επισκόπου. Οι Οθωμανοί επίσης γύρισαν τους μουσουλμάνους και τους Εβραίους εναντίον των Ελλήνων, δηλώνοντας ότι οι τελευταίοι σκόπευαν να εξοντώσουν τους μη χριστιανικούς πληθυσμούς. Αυτό ήταν το πρώτο επίτευγμα της ελληνικής πλευράς υπό τον Εμμανουήλ Παππάς, ο οποίος είχε τότε αναλάβει τον τίτλο του «στρατηγού της Μακεδονίας». Κατάφερε να συλλάβει τη Χαλκιδική και να απειλεί τη Θεσσαλονίκη, αλλά τον Ιούνιο οι ελληνικές δυνάμεις υποχώρησαν. Τα γράμματα από την εποχή δείχνουν ότι ο Παππάς είτε απευθύνθηκε είτε υπογράφηκε ως "ηγέτης και υπερασπιστής της Μακεδονίας" και σήμερα θεωρείται Έλληνας ήρωας μαζί με τους ανώνυμους Μακεδόνες που πολέμησαν μαζί του. Η επανάσταση στη Χαλκιδική ολοκληρώθηκε στις 27 Δεκεμβρίου. thumb|left|250px|Το Λάβαρο των Μακεδόνων κατά την Ελληνική Επανάσταση το 1821. Ενώ οι εξεγέρσεις που έμειναν για κάποιο διάστημα στη Μακεδονία, όπως η Νάουσα με αξιόλογες προσωπικότητες όπως ο Αναστάσιος Καρατάσος, ο Άγγελος Γάτσος και ο Ζαφειράκης Θεοδοσίου, η ήττα του Παππά ήταν η καμπή στην καταπίεση της μακεδονικής εξέγερσης στην Ελληνική επανάσταση εκείνη την εποχή. Ενώ η επανάσταση οδήγησε στην ίδρυση του ανεξάρτητου νεοελληνικού κράτους στο νότο, το οποίο κέρδισε διεθνή αναγνώριση το 1832, τα ελληνικά κινήματα αντίστασης συνέχισαν να λειτουργούν στα εδάφη που παρέμεναν υπό τον οθωμανικό έλεγχο, συμπεριλαμβανομένης της Μακεδονίας καθώς και της Θεσσαλίας, της Ηπείρου και της Κρήτης. Τα γεγονότα του Ρωσοτουρκικού πολέμου το 1854 πυροδότησαν μια νέα μακεδονική εξέγερση που ξεκίνησε στη Χαλκιδική. Ένας από τους πρωταρχικούς εμπνευστές της εξέγερσης ήταν ο Δημήτριος Καρατάσος, γιος του Αναστασίου Καρατάσου, γνωστός ως Τσάμης Καρατάσος ή Γέρος Τσάμης. Οι εξεγέρσεις των Μακεδόνων είχαν την υποστήριξη του βασιλιά Όθωνα της Ελλάδας, που πίστευε ότι η απελευθέρωση της Μακεδονίας και άλλων περιοχών της Ελλάδας ήταν εφικτή, ελπίζοντας στη στήριξη της Ρωσίας. Ωστόσο, η εξέγερση απέτυχε στο γεγονός ότι έχει επιδεινώσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις για τα επόμενα χρόνια. Το 1866 λόγω της Κρητικής Επανάστασης, οι Μακεδόνες άδραξαν την ευκαιρία και ξεσηκώθηκαν ξανά με πολυάριθμες ένοπλες ομάδες που οδήγησαν στη Μακεδονική επανάσταση του 1867 και την πρόσκαιρη αποτίναξη του Οθωμανικού ζυγού στο Μορίχοβο. thumb|right|200px|Η επαναστατική σημαία της Δυτικής Μακεδονίας το 1878 Η επανάσταση του 1878 προετοιμάστηκε τόσο από την ελληνική κυβέρνηση όσο και από τους κορυφαίους μακεδόνες επαναστάτες και έλαβε χώρα στη νότια Μακεδονία, με τη συμμετοχή μεγάλου αριθμού αγωνιστών από τις ελληνικές και βλάχικες κοινότητες. Την ίδια χρονιά ιδρύθηκε το Πριγκιπάτο της Βουλγαρίας, το οποίο μαζί με την βουλγαρική Εξαρχία άρχισε να ασχολείται με τους σλαβόφωνους πληθυσμούς της Μακεδονίας, με την ίδρυση των βουλγαρικών σχολείων και τη συμμετοχή των τοπικών εκκλησιών στην Εξαρχία. Τα ελληνικά, σέρβικα και ρουμανικά σχολεία ιδρύθηκαν επίσης σε διάφορα μέρη. Μετά την ήττα της Ελλάδας στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, ενθαρρύνθηκε η βουλγαρική εμπλοκή στα μακεδονικά ζητήματα και οι ομάδες τους εισέβαλαν στην περιοχή, τρομοκρατώντας τους ελληνικούς πληθυσμούς.