Παλαιό_Ζερβοχώρι_Ημαθίας
Ελληνορθόδοξοι Ναοί
- Ο τοιχογραφικός διάκοσμος: Καλύπτει τις επιφάνειες των τοιχοποιιών του ιερού (χώροι Πρόθεσης, Ιερού Βήματος), τμήματος του βόρειου τοίχου του κυρίως ναού και τις περιμετρικές τοιχοποιίες του γυναικωνίτη. Το μεγαλύτερο τμήμα αυτού είναι καλυμμένο σήμερα με νεωτερικά επιχρίσματα. Από την πιθανή πρώτη φάση αγιογράφησης διασώζονται τμήματα φυτικού διακόσμου στην κατώτερη ζώνη του βόρειου τοίχου του ιερού κάτω από την παράσταση της Εις Άδου Καθόδου. Πρόκειται για ελισσόμενο πλοχμό με ακρέμονες, ερυθρού του κρασιού χρώματος σε λευκό βάθος. Από τη φερόμενη ως δεύτερη φάση αγιογράφησης διασώζονται: Στο βόρειο τμήμα της κατώτερης διακοσμητικής ζώνης του ανατολικού τοίχου του ιερού, κάτω από την κόγχη της Πρόθεσης (διακοσμητικό μοτίβο με τρεις πλατιές ταινίες με κοινή βάση, που ανέρχονται σαν μπουκέτο, και δύο άνθη τουλίπας εκατέρωθεν) στον βόρειο τοίχο του ιερού, κάτω από την παράσταση της Εις Άδου Καθόδου, επικαλυπτόμενη σχεδόν από το κτιστό βοηθητικό χωνευτήρι της τρίτης φάσης στον βόρειο τοίχο του κυρίως ναού: Στη μεσαία ζώνη τμήμα μορφής του Αγίου Σπυρίδωνα που κρατά φλεγόμενη κέραμο στο δεξί- διακοσμητική κάθετη διαχωριστική ζώνη με ελισσόμενο φυλλοφόρο πλοχμό ερυθρού χρώματος σε υπόλευκο βάθος, στο ανώτερο τμήμα Ανάστασης λεγόμενου δυτικού τύπου και αποσπασματικά σωζόμενα αδιάγνωστα τμήματα της μεσαίας ζώνης, κάτω από το ύψος των παραθύρων. Στον χώρο του κυρίως ναού η φάση αυτή φέρει επιζωγράφηση του 1843, η οποία σχεδόν έχει απωλεστεί. Από τη φερόμενη ως τρίτη φάση, διασώζονται ορατές στον ανατολικό τοίχο του ιερού, τμήμα από το μαφόρι της Παναγίας Πλατυτέρας και από το δεξί χέρι του ευλογούντος Χριστού, ο Άγιος Γρηγόριος ως συλλειτουργών ιεράρχης στην κεντρική αψίδα, η Άκρα Ταπείνωση- Αποκαθήλωση στην κόγχη της Πρόθεσης, ο Άγιος Χαράλαμπος στην κόγχη αμέσως νότια της προηγούμενης. Επίσης διασώζεται ανέπαφο κάτω από τα επιχρίσματα, τμήμα της κατώτερης διακοσμητικής ζώνης της τρίτης φάσης με μοτίβα από ενάλληλους ρόμβους από κυματοειδείς γραμμές σε διαδοχή και κατακορυφήν. Η τέταρτη φάση της αγιογράφησης- επιζωγράφησης που χρονολογείται στα 1843, σύμφωνα με την κτιτορική επιγραφή, διατάσσεται σε δύο κύριες ζώνες στον χώρο της Πρόθεσης, ενώ στο κεντρικό τμήμα του Ιερού Βήματος και στο νότιο τοίχο του, οι ζώνες είναι περισσότερες (πέντε). Στη ζώνη με τους ολόσωμους Αγίους, απεικονίζονται στον ανατολικό τοίχο από βορρά προς νότο, ο Χριστός ολόσωμος, εξαπτέρυγο, οι Άγιοι διάκονοι Ρωμανός και Στέφανος ο Πρωτομάρτυρας, κεφαλή αγγέλου δυτικού τύπου, ο Άγιος Νικόλαος. Στο νότιο τοίχο αντίστοιχα απεικονίζονται ο Άγιος Πατρίκιος, δύο αδιάγνωστοι και ο Άγιος Ιωάννης ο Νηστευτής. Επάνω από τη ζώνη με τα μετάλλια, στην προσθήκη με μπαγδατί, απεικονίζεται ζωοφόρος με προτομές αγγέλων δυτικού τύπου, που προβάλλουν από νέφη σε ωοειδή μετάλλια, τα οποία περιβάλλονται από λευκή ταινία εκατέρωθεν ωοειδών μεταλλίων με ακτινοβολούντες σταυρούς. Στην τέταρτη αυτή φάση ανήκει και η αγιογράφηση του γυναικωνίτη, από την οποία διαφαίνονται κάτω από τα επιχρίσματα ορισμένες μορφές της μεσαίας ζώνης με ολόσωμους Αγίους, από τις οποίες ταυτίζονται η Αγία Παρασκευή και ο Αρχάγγελος Μιχαήλ στον δυτικό τοίχο. Στη βάση των τοιχοποιιών διακρίνεται στο νότιο τμήμα από τη διακοσμητική ζώνη με ρομβοειδή μοτίβα από τεθλασμένες γραμμές που σχηματίζουν ενάλληλους ρόμβους. Η τελευταία ανώτερη ζώνη, επίσης διακοσμητική, φέρει ελισσόμενους καρποφόρους και φυλλοφόρους κλάδους αμπέλου που υπογραμμίζονται από γιρλάντα με άνθη και φύλλα. Η ζώνη αυτή συνεχίζεται και στο μέτωπο της διαχωριστικής τοξοστοιχίας κυρίως ναού- γυναικωνίτη, στην όψη προς τον γυναικωνίτη, όπου επιστέφεται από στενότερη με λευκά αμπελόφυλλα σε σκούρο μπλε φόντο. Στο κεντρικό αψίδωμα, επάνω από την κεντρική είσοδο, απεικονίζεται η μορφή του Αγίου Νικολάου. Στον χαμηλό διαχωριστικό μπαγδατότοιχο, ύστερα από έρευνες, αποκαλύφθηκαν τμήματα από τις μορφές της Παναγίας και του Χριστού εκατέρωθεν της εισόδου προς το κεντρικό κλίτος.