cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Πελέ
Χαρακτηριστικά παιχνιδιού
Ο Πελέ έγινε γνωστός για τη σύνδεση της φράσης «Το όμορφο παιχνίδι» (Joga Bonito - Ζόγκα Μπονίτο, The Beautiful Game) με το ποδόσφαιρο. Το 1977, ονόμασε την αυτοβιογραφία του My Life and the Beautiful Game («Η ζωή μου και το όμορφο παιχνίδι»). Η αφιέρωση του βιβλίου είναι «Αφιερώνω αυτό το βιβλίο σε όλους τους ανθρώπους που έκαναν αυτό το υπέροχο παιχνίδι το Όμορφο παιχνίδι». Η φράση έχει μπει στη γλώσσα ως περιγραφή για το ποδόσφαιρο, ακόμα και στην ευρεία έννοια του αθλήματος. Ο ορισμός αυτός στην πιο αντικειμενική θεώρηση υποδεικνύει τρόπο παιχνιδιού που χαρακτηρίζεται από τη διαρκή επιθετική προσπάθεια βασισμένη στην ατομική δεξιοτεχνία και προσφέρει ευχαρίστηση σε παίκτες και φιλάθλους. Το θεαματικό του παιχνίδι και η ικανότητα για πολλά και συχνά εντυπωσιακά γκολ τον έκαναν διάσημο σε όλο τον κόσμο. Δεινός σκόρερ, με ικανότητά να αντιληφθεί αμέσως και διαισθητικά να αναγνωρίσει πως και προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί ο αντίπαλός του και να τελειώνει τις ευκαιρίες που παρουσιάζονταν με ακριβές και ισχυρό σουτ και με τα δύο πόδια, αν και τυπικά δεξιοπόδαρος. Η αγωνιστική του παρουσία ήταν θαρραλέα και η έμπνευσή του στη δράση κορυφαία. Η εφευρετικότητά του για καινούριες κινήσεις όταν έπαιρνε τη μπάλα τον συνόδευσε ως το τέλος της καριέρας του, αποδεικνύοντας ότι το επίπεδο της ποδοσφαιρικής του νοημοσύνης ήταν ασύγκριτο με οποιοδήποτε άλλον. Έθεσε τα όρια για το τι ήταν δυνατό να κάνει ένας ποδοσφαιριστής στον αγωνιστικό χώρο. Ορισμένες από τις κινήσεις που πρώτος αυτός έκανε επαναλήφθηκαν αργότερα από άλλους μεγάλους ποδοσφαιριστές. Ήταν επίσης ιδιαίτερα ομαδικός παίκτης με δυνατότητα για ακριβείς πάσες και ικανότητα να συνδυάζεται με τους συμπαίκτες του και να τους παρέχει τελικές πάσες (ασίστ). Τα στοιχεία αυτά του έδωσαν σταδιακά και ηγετικές αρμοδιότητες, κάτι που έγινε πιο εμφανές στα τελευταία χρόνια της καριέρας του. Αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του, ωστόσο, εκτός της απόλυτης αίσθηση της ατομικής δεξιοτεχνίας που διέθετε, ήταν το πως αναμειγνυόταν ιδιαίτερα αρμονικά με τους συμπαίκτες του, στοιχείο που είναι το σημαντικότερο στα ομαδικά αθλήματα. Διέθετε επίσης και την δύναμη της ψυχολογίας που περνούσε στους συμπαίκτες του έχοντας αντίκτυπο στο παιχνίδι τους.
Στην αρχή της καριέρας του αγωνίστηκε ως ελεύθερος (δεύτερος) επιθετικός κινούμενος σε διάφορες θέσεις στην επίθεση. Παρόλο που συχνά κινούταν μέσα στη μεγάλη περιοχή, το ευρύ φάσμα των ικανοτήτων του του επέτρεπε επίσης να παίζει σε ένα πιο ευέλικτο ρόλο, δεύτερος επιθετικός ή σπάνια ακραίος. Αργότερα στην καριέρα του ανέλαβε ρόλο περισσότερο στη δημιουργία του παιχνιδιού πίσω από τους επιθετικούς, συνήθως λειτουργώντας ως επιθετικός μέσος. Ο τρόπος παιχνιδιού του συνδύαζε την ταχύτητα, τη δημιουργία και την τεχνική ικανότητα με τη φυσική δύναμη, την αντοχή και την ευελιξία. Η εξαιρετική του τεχνική, ισορροπία, φαντασία, ευκινησία και οι ικανότητες στη ντρίμπλα του έδωσαν τη δυνατότητα να υπερνικάει τους αντιπάλους με την μπάλα και συχνά χρησιμοποιούσε ξαφνικές αλλαγές κατεύθυνσης και περίπλοκες προσποιήσεις για να περάσει τους αμυνόμενους, όπως μία χαρακτηριστική του κίνηση η λεγόμενη «ντρίμπλε ντα βάκα» (dribble da vaca), που χρησιμοποίησε αρκετές φορές στην καριέρα του. Ο θρύλος λέει ότι η «ντρίπλα της αγελάδας» ανακαλύφθηκε πριν πολλά χρόνια στον Αμαζόνιο, όταν οι ερασιτέχνες ποδοσφαιριστές προσπαθούσαν να αποφύγουν τα ζώα που εισέβαλλαν στον αγωνιστικό χώρο και διέκοπταν το παιχνίδι. Αυτό έκανε περίπου ο Πελέ, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την κίνηση αποφυγής του Ουρουγουανού τερματοφύλακα στον ημιτελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1970. Εκείνη η φάση δεν είναι απλά η έξυπνη επινόηση στην καριέρα του, αλλά η ίσως η μεγαλύτερη στιγμή στην ιστορία του ποδοσφαίρου, αποδεικνύοντας τον εφευρετικό τρόπο παιχνιδιού του. Μία άλλη από τις χαρακτηριστικές κινήσεις του ήταν η «παραντίνια» (paradinha), η μικρή παύση που χρησιμοποιούσε όταν εκτελούσε πέναλτι.
Παρά το μέτριο ανάστημα (1,73 μ., βάρος 74 κιλά τη δεκαετία του 1960), διακρινόταν στον αέρα, λόγω της ακρίβειάς του στις κεφαλιές, του σωστού χρονισμού και του ιδιαίτερα υψηλού άλματός του, συγκρινόμενο με αυτό των αλτικότερων καλαθοσφαιριστών. Ικανότατος και στα φαλτσαριστά σουτ, ήταν ειδικός στα απευθείας φάουλ και στις εκτελέσεις πέναλτι, αν και τα πέναλτι συχνά απέφευγε να τα εκτελεί, θεωρώντας ότι ήταν δειλός τρόπος σκοραρίσματος. Μόνο τρία από τα 77 γκολ που σημείωσε με την εθνική ομάδα επιτεύχθηκαν με εκτελέσεις πέναλτι. Σημείωσε 70 τέρματα σε επίσημους αγώνες με εκτελέσεις φάουλ, ρεκόρ για την εποχή του που καταρρίφθηκε τέσσερις δεκαετίες αργότερα από τον συμπατριώτη του Ζουνίνιο Περναμπουκάνο.
Πολλές από αυτές τις ιδιότητές και προσόντα του ο Πελέ τις όφειλε και στη σωματική του κατασκευή, εκτός από το αναμφισβήτητα κορυφαίο ταλέντο του. Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι σκιαγράφησε κάποτε έναν άνδρα με τα χέρια τεντωμένα σε κύκλο για να δείξει τις τέλειες αναλογίες του ανθρώπινου σώματος. Ο Βραζιλιάνος φαίνεται να ταίριαζε σε αυτό. Τα πόδια του είναι εντελώς παράλληλα και το οστό στη φτέρνα του είναι εξαιρετικά ισχυρό και ανεπτυγμένο, γεγονός που του έδινε πλεονεκτήματα στις κινήσεις του. Τη δεκαετία του 1960 ειδικοί της ιατρικής εξέτασαν τη λεπτή, αθλητική μορφή του για εβδομάδες σε πανεπιστημιακό εργαστήριο. Τον προσκάλεσαν, σταθεροποίησαν το κεφάλι του για μελέτη, μέτρησαν τους μύες και τον εγκέφαλό του και όταν τελείωσαν ανακοίνωσαν: «Ό,τι κι αν αυτός ο άνθρωπος έχει αποφασίσει να κάνει σε οποιαδήποτε σωματική ή διανοητική προσπάθεια, θα γίνει ιδιοφυΐα». Παρά το γεγονός αυτό, έδινε μεγάλη σημασία από την αρχή της καριέρας του στην καλή προετοιμασία, προπονούμενος σκληρά «επενδύοντας» στον εαυτό του και τις ικανότητές του. Η φιλοσοφία της διαρκούς βελτίωσης είχε καλλιεργηθεί μέσα του από τα παιδικά του χρόνια, προερχόμενη από την αυστηρή κριτική του πατέρα του.
Ήταν επίσης χαρισματικός και φιλότιμος στο γήπεδο. Το αγκάλιασμά του με τον Μπόμπι Μουρ μετά το παιχνίδι της Βραζιλίας με την Αγγλία στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1970 θεωρείται ως η ενσάρκωση του αθλητικού πνεύματος, με την εφημερίδα The New York Times να δηλώνει ότι η εικόνα αυτή «συνέβαλε στον σεβασμό που είχαν δύο μεγάλοι παίκτες ο ένας για τον άλλον. Καθώς αντάλλαζαν φανέλες, αγγίγματα και βλέμματα, το αθλητικό πνεύμα μεταξύ τους φαίνεται στην εικόνα. Καμία χαιρεκακία, κανένας πανηγυρισμός με σφιγμένη γροθιά από τον Πελέ. Καμία απόγνωση ή ηττοπάθεια από τον Μπόμπι Μουρ». Κέρδισε επίσης τη φήμη ενός πολύ αποφασιστικού παίκτη, λόγω της ικανότητάς του να σημειώνει κρίσιμα τέρματα σε σημαντικούς αγώνες. Σε 8 διεθνείς τελικούς με τη Σάντος και την Εθνική Βραζιλίας σημείωσε 13 γκολ και έδωσε 6 ασίστ. Ο Αργεντινός παγκόσμιος πρωταθλητής προπονητής Σέσαρ Λουίς Μενότι (η αξιοπιστία του οποίου θεωρείται υψηλή) έχοντας αγωνιστεί ως παίκτης απέναντι στον Πελέ (και βραχύβια συμπαίκτης του), τον χαρακτήρισε ως τον κορυφαίο ποδοσφαιριστή όλων των εποχών  και ασύγκριτο σε σχέση με άλλους κορυφαίους. «Όταν μιλάς για ποδόσφαιρο μην φέρνεις τον Πελέ σε αυτό γιατί είναι από άλλον πλανήτη», δήλωσε ενδεικτικά το 2021.
Μετά το ποδόσφαιρο
Το 1977 ο ΟΗΕ του έδωσε τον τίτλο «πρεσβευτής στον κόσμο» ή πιο απλά «πολίτης του κόσμου», όπως αναφέρεται στο δίπλωμα που του επέδωσε ο τότε γενικός γραμματέας Χαβιέρ Πέρες ντε Κουέγιαρ. Τον Απρίλιο του 1994, ο Πελέ ορίστηκε Πρεσβευτής Καλής Θέλησης της ΟΥΝΕΣΚΟ. Το διάστημα 1994–2000 ήταν διευθυντής εξωτερικών υποθέσεων και συντονιστής των τμημάτων βάσης της Σάντος.
Το 1995 ο πρόεδρος της Βραζιλίας Φερνάντο Καρντόσο τον όρισε στη θέση του υπουργού αθλητισμού, ο πρώτος μαύρος υπουργός στην ιστορία της χώρας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, πρότεινε νομοθεσία για τη μείωση της διαφθοράς στο ποδόσφαιρο της Βραζιλίας που είχε διογκωθεί κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, εξασφάλιζε την ανεξαρτησία της αθλητικής δικαιοσύνης, έδινε δικαιώματα στους ποδοσφαιριστές στις σχέσεις τους με τα σωματεία και δημιουργούσε δυνατότητες συλλογής κεφαλαίων για τα ολυμπιακά αθλήματα, η οποία έγινε γνωστή ως «νόμος Πελέ». Τα προβλήματα ρύθμισης του επαγγέλματος των ποδοσφαιριστών ήταν γνωστά στον ίδιο δεκαετίες νωρίτερα και παρά την όποια του άτυπη προσπάθεια την εποχή της δόξας του δεν είχε υπάρξει καμία βελτίωση. Απομακρύνθηκε από τη θέση του το 1998, σε αναδιάταξη του υπουργικού συμβουλίου έχοντας αντιδράσεις από αρκετούς προέδρους μεγάλων συλλόγων της χώρας για τη νομοθετική του πρωτοβουλία. Παρόλα αυτά ο νόμος τέθηκε σε εφαρμογή το 2001 όπως προβλεπόταν στον αρχικό του σχεδιασμό. Κατηγορήθηκε ότι συμμετείχε σε σκάνδαλο διαφθοράς που καταχράστηκε 700.000 δολάρια από τη UNICEF, αν και δεν αποδείχθηκε τίποτα και η UNICEF το αρνήθηκε. Συνεργάστηκε στενά και για σειρά ετών με το Νοσοκομείο Pequeno Principe στην Κουριτίμπα της Βραζιλίας, που έχει γίνει το μεγαλύτερο παιδιατρικό νοσοκομείο της χώρας και σημαντικό ερευνητικό κέντρο.
thumb| Σε φωτογραφία του 1995
Μετά το τέλος της καριέρας του, ο Πελέ συμμετείχε σε διαφημίσεις για αρκετές πολυεθνικές εταιρείες, ανέπτυξε δική του επιχειρηματική δραστηριότητα αποκομίζοντας υψηλά εισοδήματα με αρκετούς επικριτές του να τον κατηγορούν ότι ξέχασε από που προήλθε. Ήδη από μετά το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1958, άρχισε να προωθεί ένα ευρύ φάσμα προϊόντων στη Βραζιλία και στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων που δεν είχαν καμία σχέση με τον αθλητισμό. Υπήρξε όμως επιλεκτικός προσέχοντας το μήνυμα που στέλνει στα παιδιά αρνούμενος να διαφημίσει προϊόντα καπνού ή αλκοόλ. Στον επιχειρηματικό κόσμο, ήταν αξιοσημείωτες ορισμένες συναναστροφές του με την εικόνα του ως δημόσιο πρόσωπο να μην σκιαγραφείται μόνο με θετικά σχόλια. Είχε επικριθεί επίσης ότι αγάπησε τη δύναμη του χρήματος, όμως η ιστορία έδειξε ότι απλά βοήθησε να ανοίξει ο δρόμος για τον τύπο του επαγγελματισμού που τελικά επικράτησε. Το 1993 κατηγόρησε δημόσια τον πρόεδρο της Βραζιλιάνικης Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας Ρικάρντο Τεχέιρα για τη διαφθορά μετά την απόρριψη της τηλεοπτικής εταιρείας του Πελέ (Pele Sport and Marketing, PS&M, ιδρύθηκε το 1990) σε διαγωνισμό για τα  δικαιώματα στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1994. Οι κατηγορίες αυτές οδήγησαν σε οκταετή διαμάχη μεταξύ τους. Ως συνέπεια της υπόθεσης, ο πρόεδρος της FIFA Ζοάο Χαβελάνζε (που είχε χρησιμοποιήσει τη φήμη του Πελέ στην προεδρική του εκλογή το 1974 ), απαγόρευσε στον Πελέ να συμμετάσχει στην κλήρωση για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1994. Ο Πελέ είχε υποστηρίξει την υποψηφιότητα των Η.Π.Α. αποκτώντας αντιπάθειες στο εσωτερικό της πατρίδας του, η οποία ήταν επίσης υποψήφια. Του επισυνάφθηκε ότι θα είχε μεγάλο οικονομικό όφελος από την ανάληψη της διοργάνωσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά η δική του τοποθέτηση ήταν ότι η Βραζιλία δεν ήταν οικονομικά και πολιτικά έτοιμη.
Το Δεκέμβριο του 1999 ήρθε ίσως η σημαντικότερη τιμητική διάκριση, αυτή του «Αθλητή του αιώνα» από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή (Δ.Ο.Ε.) μετά από ψηφοφορία των Ολυμπιακών Επιτροπών των κρατών-μελών, παρά το γεγονός ότι δεν συμμετείχε σε Ολυμπιακούς Αγώνες κατά τη διάρκεια της αθλητικής σταδιοδρομίας του. Ψηφίστηκε πρώτος μπροστά από τους χρυσούς Ολυμπιονίκες Μοχάμεντ Άλι (2ος), Καρλ Λιούις (3ος), Μάικλ Τζόρνταν (4ος) και Μαρκ Σπιτς (5ος). Το 2020 στην επέτειο των 80ών γενεθλίων του ο πρόεδρος της Δ.Ο.Ε. Τόμας Μπαχ ευχήθηκε δηλώνοντας ότι ο Πελέ είναι «Ολυμπιακός αθλητής επειδή έζησε με τις Ολυμπιακές αξίες σε όλη την καριέρα του». Το 2000 σε παγκόσμια δημοσκόπηση της FIFA στο διαδίκτυο για την ανάδειξη του καλύτερου ποδοσφαιριστή του 20ού αιώνα, ήρθε δεύτερος με 18,5 %, ενώ πρώτος με 53,6 % ήρθε ο Ντιέγκο Μαραντόνα, ενώ αντίθετα, στην ψηφοφορία της FIFA «Football family» και των αναγνωστών του περιοδικού «FIFA Magazine» ο Πελέ ήρθε πρώτος με 72,7 % των ψήφων. Την ίδια χρονιά η Διεθνής Ομοσπονδία Ιστορίας και Στατιστικής του Ποδοσφαίρου (IFFHS) τον βράβευσε ως τον κορυφαίο σκόρερ πρώτης κατηγορίας του 20ού αιώνα με 541 τέρματα σε 560 αγώνες. Ο Πελέ έχει δημοσιεύσει αυτοβιογραφίες, πρωταγωνίστησε σε ταινίες ντοκιμαντέρ και ενώ συνέθεσε και μουσικά κομμάτια, συμπεριλαμβανομένου του σάουντρακ για την ταινία «Πελέ» το 1977. Πιο αξιοσημείωτη συγγραφή του θεωρείται το βιβλίο με τον τίτλο Why Soccer Matters, μια ωδή στο ποδόσφαιρο - η ιστορία του αθλήματος καθώς και η εμπειρία του με αυτό. Αναφέρεται σε πέντε Παγκόσμια Κύπελλα, ξεκινώντας από το 1950 και τελειώνοντας το 2014, όταν η Βραζιλία το φιλοξένησε για τελευταία φορά. Είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στη ταινία σκηνοθεσίας του Τζον Χιούστον του 1981, όπου εμφανίζονται επίσης οι Σιλβέστερ Σταλόνε και Μπόμπι Μουρ και αναφέρεται σε αιχμαλώτους πολέμου που έπαιζαν ποδόσφαιρο εναντίον των Γερμανών (Η μεγάλη απόδραση των 11, Escape to Victory) και θεωρείται από τις καλύτερες ταινίες στο χώρο του αθλητισμού. Το 2004 παρουσιάστηκε το Pelé Eterno, του Βραζιλιάνου σκηνοθέτη Άνιμπαλ Μασάινι Νέτο, που ήταν ένα ντοκιμαντέρ αποτέλεσμα τριών και πλέον ετών έρευνας και προετοιμασίας του υλικού. Ο σκηνοθέτης ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο αναζητώντας αδημοσίευτο υλικό για τον Πελέ, οτιδήποτε κατέγραφε την καριέρα του που έκρινε άξιο επιλογής. Το φιλμ περιέχει 400 γκολ, 3.000 φωτογραφίες, 2.100 αφηγήσεις γκολ, 150 μαρτυρίες και ακόμη 1.500 τίτλους εφημερίδων από διάφορες χώρες. Τον Νοέμβριο του 2007 ο Πελέ παρευρέθηκε στην 150η επέτειο του παλαιότερου ποδοσφαιρικού συλλόγου στον κόσμο, της Σέφιλντ ΦΚ: ήταν ο επίτιμος προσκεκλημένος του εορταστικού αγώνα του συλλόγου με αντίπαλο την ιταλική Ίντερ. Στο πλαίσιο της επίσκεψής του, εγκαινίασε μια έκθεση που περιελάμβανε την πρώτη δημόσια προβολή των αρχικών χειρόγραφων κανόνων του ποδοσφαίρου. Την 1η Αυγούστου 2010 ανακηρύχθηκε ως Επίτιμος Πρόεδρος ενός αναβιωμένου Κόσμου της Νέας Υόρκης, με στόχο τη δημιουργία ομάδας στο νέο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου των Η.Π.Α. (Μέιτζορ Λιγκ Σόκερ - MLS). Η προσπάθεια αυτή δεν στέφθηκε τελικά με επιτυχία.
Η πιο αξιοσημείωτη δραστηριότητα της ζωής του εκτός από το ποδόσφαιρο είναι το πρεσβευτικό του έργο. Το 1992 ορίστηκε πρεσβευτής του ΟΗΕ για την οικολογία και το περιβάλλον. Του απονεμήθηκε επίσης το χρυσό μετάλλιο της Βραζιλίας για εξαιρετικές υπηρεσίες στο άθλημα το 1995. Ταξιδεύοντας σε όλο τον κόσμο παρέδωσε τα μηνύματά του με το ίδιο πάθος που τον έκαναν κορυφαίο παίκτη. Με το διάσημο χαμόγελό του τόνιζε: «Πρέπει να εργαστούμε μαζί για να φροντίσουμε ο ένας τον άλλον και να κάνουμε αυτό τον κόσμο καλύτερο μέρος για τα παιδιά και τους φτωχούς», γιατί θυμάται πως ήταν φτωχός και αυτός ως παιδί. Το 2012 τιμήθηκε με τιμητικό πτυχίο από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου για «σημαντική συμβολή στα ανθρωπιστικά και περιβάλλοντάρα προβλήματα, καθώς και τα αθλητικά του επιτεύγματα».
Το 2007 δεν υποστήριξε την υποψηφιότητα της Βραζιλίας στην ανάληψη της διοργάνωσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2014. Οι έντονες διαμαρτυρίες που εκφράστηκαν από τους συμπατριώτες του πριν τη έναρξη τον βρήκαν ως ένα βαθμό υποστηρικτή: «Είναι σαφές ότι από πολιτική άποψη, τα χρήματα που δαπανήθηκαν για την κατασκευή των σταδίων ήταν πολλά, και σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν περισσότερα από όσα θα έπρεπε», είπε κατά τη διάρκεια μιας διάλεξης. «Μερικά από αυτά τα χρήματα θα μπορούσαν να είχαν επενδυθεί σε σχολεία, σε νοσοκομεία... Η Βραζιλία τα χρειάζεται. Σε αυτό το σημείο, συμφωνώ (με τις διαμαρτυρίες). Αλλά θρηνώ για το τι κάνουν οι διαδηλωτές, οι οποίο σπάνε και καίνε τα πάντα». Ο ίδιος δεν παραβρέθηκε σε καμία εκδήλωση της διοργάνωσης. Αντίθετα, το 2009 υποστήριξε την υποψηφιότητα του Ρίο ντε Τζανέιρο για τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016. Στις 12 Αυγούστου 2012 συμμετείχε στη σύνοδο κορυφής στο Λονδίνο, μέρος μιας σειράς διεθνών προσπαθειών να ανταποκριθούν στην επιστροφή της πείνας ως υψηλού επιπέδου παγκόσμιο ζήτημα.
Το 2011 ήταν ένα από 15 τα πρώτα μέλη που εισήχθησαν στην Αίθουσα Φήμης του Ποδοσφαίρου (Salón de la Fama del Fútbol) στην Πατσούκα, της πολιτείας Ιδάλγο του Μεξικού.
Από το 2010 άγαλμά του υπάρχει σε κεντρική πλατεία της γενέτειρας πόλης του. Το 2012 το πατρικό του σπίτι στο Σάντος ανοικοδομήθηκε στην αρχική του μορφή. Την ίδια χρονιά υποβλήθηκε σε εγχείρηση ισχύου και από τότε αντιμετώπισε σειρά προβλημάτων υγείας που περιόρισαν την κινητικότητά του με τις δημόσιες εμφανίσεις του να γίνονται όλο και πιο σπάνιες, αλλά χωρίς να χάσει τη χαρισματικότητα ή την αίσθηση του χιούμορ. Από το 2014 λειτουργεί μουσείο του στο Σάντος. Το μουσείο περιέχει 2.500 αντικείμενα από όλη τη ζωή του, συμπεριλαμβανομένου και υλικού από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1950. Την ίδια χρονιά κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στη Βραζιλία αποκαλύφθηκε ότι ο Πελέ είχε υποβληθεί σε αφαίρεση του ενός νεφρού του μετά από τραυματισμό του σε αγώνα της αμερικανικής περιόδου της σταδιοδρομίας του. Το γεγονός δεν είχε γίνει τότε γνωστό στον τύπο.
Στις 13 Ιανουαρίου του 2014 η FIFA σε συνεργασία με το γαλλικό περιοδικό France Football απένειμαν στον Πελέ στη Ζυρίχη την τιμητική FIFA Ballon d'Or Prix d'honneur (η μόνη που έχει δοθεί), ως επιβράβευση της αξίας και της προσφοράς του ως κορυφαίου ποδοσφαιριστή όλων των εποχών, που δεν είχε τη δυνατότητα να τιμηθεί με το βραβείο της Χρυσής Μπάλας με βάση τον τρόπο λειτουργίας της έως το 1995. Το 2015 το France Football, δημιουργός του βραβείου της Χρυσής Μπάλας, δημοσίευσε μια επανεκτίμηση των νικητών πριν από το 1995, όταν μόνο Ευρωπαίοι παίκτες είχαν δικαίωμα διεκδίκησης του τίτλου που απονέμει. Σύμφωνα με την επανεκτίμηση, ο Πελέ θα ήταν επτά φορές άξιος νικητής του βραβείου.
Το 2016 τιμήθηκε από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή με το ασημένιο Ολυμπιακό Τάγμα, την ύψιστη τιμή για έναν αθλητή. Συμμετείχε επίσης στη λαμπαδηδοδρομία των Αγώνων του Ρίο ντε Τζανέιρο στο Σάντος όπου διέμενε. Την ίδια χρονιά διέθεσε πάνω από 2.000 αντικείμενα σε τριήμερη δημοπρασία στο Λονδίνο, μεταξύ αυτών και τα μετάλλια του Παγκοσμίου Κυπέλλου, προκειμένου να συγκεντρωθούν κεφάλαια για φιλανθρωπικούς σκοπούς, το νοσοκομείο παίδων που χρηματοδοτεί αλλά και την ενίσχυση της πρώην ομάδα του, Σάντος. Περίοπτη θέση είχε η ρέπλικα του τροπαίου «Ζιλ Ριμέ», η οποία του δόθηκε το 1970 μετά την κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου που έγινε στο Μεξικό. Το τρόπαιο πωλήθηκε για 500.000 ευρώ, ενώ το συνολικό ποσό που συγκεντρώθηκε ήταν 4,4 εκατομμύρια ευρώ.
Το 2017 η ισπανική εταιρεία MDF Family Partners, βασιζόμενη στο σύνολο ατομικών και ομαδικών επιτυχιών, διάρκεια καριέρας και άλλων παραγόντων κατέταξε τον Πελέ ως τον κορυφαίο στην ποδοσφαιρική ιστορία. Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξε και προγενέστερη μελέτη (2007) της Ένωσης Στατιστικολόγων Ποδοσφαίρου (Association of Football Statisticians). Το 2018 πρωτεύσε για μία ακόμη φορά ως ο κορυφαίος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών σε ψηφοφορία που διοργάνωσε η βρετανική εφημερίδα The Independent. Συμπληρώθηκαν τότε έξι δεκαετίες από την παγκόσμια πρεμιέρα γεγονότων γύρω από το όνομά του, ο αθλητής που περισσότερο από όλους χρονικά συμμετέχει με τον τρόπο του σε αθλητικά δρώμενα, ενώ το χρονικό αυτό διάστημα φαντάζει σχεδόν αδύνατο ακόμα και για καλλιτέχνες, μονάρχες και θρησκευτικούς ή πολιτικούς ηγέτες.
Το Σεπτέμβριο του 2018 ο Πελέ ανακοίνωσε τη δημιουργία του «Ιδρύματος Πελέ» (Pele Foundation) με σκοπό την υποστήριξη άπορων και απομονωμένων κοινωνικά παιδιών. Το Φεβρουάριο του 2020 η Βραζιλιάνικη Ποδοσφαιρική Συνομοσπονδία (CBF) αποκάλυψε άγαλμα του Πελέ στην έδρα της στο Ρίο ντε Τζανέιρο, η πρώτη από μια σειρά εκδηλώσεων για τον εορτασμό της 50ής επετείου του θριάμβου του τρίτου Παγκόσμιου Κυπέλλου. Ο ίδιος δεν μπόρεσε να παρευρεθεί για λόγους υγείας.
Προσωπική ζωή
Στην προσωπική του ζωή παντρεύτηκε τη Ροσιμέρι Τσίμπι το 1966, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά (Εντίνιο, Τζένιφερ, Κέλι), καθώς και με την τραγουδίστρια Ασίρια Νασιμέντο (1994), μητέρα των διδύμων Ζόσουα και Σελέστε, ενώ είχε επίσης μια κόρη από την πρώην οικονόμο του Ανίζια Μασάντο, τη Σάντρα Αράντες, η οποία απεβίωσε το 2006. Λίγο πριν συμπληρώσει 76 χρόνια ζωής παντρεύτηκε την 50χρονη επιχειρηματία ιαπωνικής καταγωγής Μάρσια Σιμπέλε Αόκι. Ο Εντίνιο ακολούθησε το δρόμο του πατέρα του ως ποδοσφαιριστής αγωνιζόμενος στη Σάντος ως τερματοφύλακας, χωρίς αξιοσημείωτη επιτυχία.
Το τέλος
Το Σεπτέμβριο του 2021 μετά από νοσηλεία ενός σχεδόν μήνα στο νοσοκομείο «Άλμπερτ Αϊνστάιν» του Σάο Πάολο, ο Πελέ διαγνώστηκε με καρκίνο παχέος εντέρου για τον οποίο και χειρουργήθηκε. Οι κύκλοι χημειοθεραπείας που ακολούθησαν δεν απέδωσαν, όπως ανακοινώθηκε μετά την έναρξη νοσηλείας του στο ίδιο νοσοκομείο στις 29 Νοεμβρίου 2022. Απεβίωσε σε ηλικία 82 ετών στις 29 Δεκεμβρίου 2022 στις 3:27 μ.μ., λόγω ανεπάρκειας πολλαπλών οργάνων. Το γεγονός γέμισε τα πρωτοσέλιδα του διεθνούς τύπου. Την ίδια ημερομηνία, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Βραζιλίας κήρυξε τριήμερο εθνικό πένθος, ενώ η Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία της χώρας επταήμερο. Ο πρόεδρος της FIFA Τζάνι Ινφαντίνο δήλωσε στον επίσημο ιστότοπο της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας: «Σήμερα, όλοι θρηνούμε για την απώλεια της φυσικής παρουσίας του αγαπητού μας Πελέ, αλλά πέτυχε την αθανασία εδώ και πολύ καιρό και ως εκ τούτου θα είναι μαζί μας για την αιωνιότητα». Πρόσθεσε δε ότι «όλος ο κόσμος θρηνεί για την απώλεια του μεγαλύτερου ποδοσφαιριστή όλων των εποχών». ​​Οι εθνικές σημαίες των 211 Ομοσπονδιών μελών της FIFA κυμάτισαν μεσίστιες στα κεντρικά γραφεία της στη Ζυρίχη. Το άγαλμα του Χριστού του Λυτρωτή, τα στάδια Μαρακανά και Γουέμπλεϊ και η έδρα της CONMEBOL στην Παραγουάη φωτίστηκαν προς τιμήν του. Η γαλλική L'Équipe τον αποχαιρέτησε ως έναν από τους μεγαλύτερους αθλητές όλων των εποχών γράφοντας: «Ο κόσμος του ποδοσφαίρου μπήκε στην πρώτη μέρα της υπόλοιπης ζωής του». Η ιστορική βραζιλιάνικη εφημερίδα O Estado do Sao Paulo έγραψε στο πρωτοσέλιδό της: «Ο Πελέ πέθανε, αν μπορεί να πεθάνει ο Πελέ». Από το πρωί της Δευτέρας 2 Ιανουαρίου 2023, όταν και τοποθετήθηκε στο χλοοτάπητα του γηπέδου της Σάντος η σόρος του για λαϊκό προσκύνημα, ήταν περισσότεροι από 230.000 αυτοί που πέρασαν από εκεί για να τον αποχαιρετήσουν. Την Τρίτη 3 Ιανουαρίου έγινε η νεκρώσιμη ακολουθία και η περιφορά του φερέτρου σε απόσταση επτά χιλιομέτρων στους δρόμους της Σάντος, το οποίο τοποθετήθηκε στην οροφή ενός πυροσβεστικού οχήματος, με την 100χρονη μητέρα του, Σελέστε, να βγαίνει στο μπαλκόνι του σπιτιού της για να πει το τελευταίο «αντίο». Η ταφή έγινε στο Necropole Ecumenica Memorial (Μνημείο Ουκουμενικής Νεκρόπολης), το πολυόροφο κοιμητήριο (το υψηλότερο στον κόσμο σύμφωνα με το βιβλίο ρεκόρ Γκίνες από το 1992 ) κοντά στο γήπεδο της Σάντος, παρουσία μόνο ατόμων από το στενό οικογενειακό περιβάλλον του.
μικρογραφία|αριστερά|Με την εθνική Βραζιλίας το 1963.
Ο πρόεδρος της FIFA στις 2 Ιανουαρίου 2023 ζήτησε από όλες τις Εθνικές Ομοσπονδίες - μέλη να μετονομάσουν ένα ποδοσφαιρικό τους γήπεδο με το όνομα του Πελέ δηλώνοντας: «Ο Πελέ έκανε πολλά πράγματα πρώτος στο ποδόσφαιρο, που το 99 % μόνο ονειρεύεται να κάνει και το άλλο 1 % το έκανε μετά». «Θα ζητήσουμε από τα 211 μέλη της FIFA να ονομάσουν ένα γήπεδο με το όνομα του Πελέ, ώστε σε 20, 30, 50, 100 χρόνια όλοι να γνωρίζουν ακόμη τη σημασία του. Ο Πελέ είναι αιώνιος». Την επόμενη ημέρα η Παγκόσμια Ομοσπονδία μετονόμασε το στάδιο πλησίον των κεντρικών της γραφείων στη Ζυρίχη σε "Estádio Pelé - FIFA Zurich". Στις 4 Ιανουαρίου η κυβέρνηση του Πράσινου Ακρωτηρίου έγινε η πρώτη που ανακοίνωσε τη μετονομασία του εθνικού της σταδίου σε "Estádio Pelé". Στις 5 Ιανουαρίου η κυβέρνηση της Γουινέα-Μπισάου ανακοίνωσε τη μετονομασία του σταδίου της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης, Μπαφάτα, με το όνομα του Πελέ. Την ίδια ημέρα η Κολομβία έγινε η πρώτη χώρα την Νότιας Αμερικής που θα δώσει το όνομα του Πελέ σε στάδιο της και συγκεκριμένα Belo Horizone «Rey Pelé» στην πόλη Βιλαβισένσιο. Σε πολλές χώρες στους πρώτους αγώνες της χρονιάς τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή πριν την έναρξη. Στις 27 Φεβρουαρίου ο Πελέ τιμήθηκε με το προεδρικό βραβείο της FIFA για την προσφορά του στο άθλημα. Το βραβείο παρέλαβε η τελευταία σύζυγός του. Στις 15 Μαρτίου του ίδιου έτους η Ρουάντα έγινε η δεύτερη αφρικανική χώρα που έδωσε το όνομα του Πελέ σε στάδιό της, το «Κιγκάλι Πελέ Στάδιο» (Kigali Pelé Stadium). Ακολούθησε ο Παναμάς και το Καζακστάν.
Η κληρονομιά του
Ο Πελέ αγάπησε το ποδόσφαιρο και κυριάρχησε σε αυτό για δύο δεκαετίες με ένα πάθος που ταιριάζει μόνο με αυτό των οπαδών του σε όλο τον κόσμο. Όταν άρχισε να παίζει ποδόσφαιρο, τα μόνα εμπόδια που ενδιαφέρονταν να διαλύσει ήταν τα τείχη των αμυντικών ανάμεσα σε αυτόν και το αντίπαλο τέρμα. Καθώς η καριέρα του προχώρησε στο μεγαλείο της, άρχισε να ξεπερνά πιο σημαντικά εμπόδια εκτός γηπέδου με σημαντικότερο τη διάδοση των αρχών του ποδοσφαίρου. Αρχικά αυτό ήταν ένα υποπροϊόν της λαμπρότητάς του ως ποδοσφαιριστή. Στη συνέχεια οι δυνατότητες της κατάστασής του στη χρονική περίοδο που το άθλημα άρχισε να μετατρέπεται μέσω της τηλεόρασης σε παγκόσμια επεκτεινόμενο θέαμα υψηλής δημοφιλίας, τις αξιοποίησε. Ως παίκτης, πήγε το ποδόσφαιρο στον αναπτυσσόμενο κόσμο, ακόμη και στο ευρέως αχαρτογράφητο έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών. Ως άνθρωπος, μέσω της προσωπικότητάς του και της φιλανθρωπικής του δουλειάς, ξεπέρασε εμπόδια για ανθρώπους, από τους συμπαίκτες του μέχρι σε παιδιά σε όλο τον κόσμο. Ίσως περισσότερο από οποιονδήποτε, είναι υπεύθυνος για την παγκόσμια αθλητική κυριαρχία του ποδοσφαίρου αποτελώντας το σημαντικότερο πρεσβευτή του. Υπάρχουν λίγοι άνθρωποι που έχουν επιτύχει τέτοιας έκτασης παγκόσμια φήμη (ειδικά στην εποχή του) και ακόμη λιγότεροι που δεν έχουν λυγίσει στην πίεση και την αίσθηση ευθύνης που συνοδεύει ένα τόσο έντονο προσκήνιο. Χρησιμοποίησε τη δική του θέση και φήμη για το καλό των γύρω του και αυτό είναι ένα ακόμη κομμάτι του θρύλου του. Αν και δεν μπορεί κανείς να ξεχάσει ότι είναι άνθρωπος και έχει κάνει λάθη, ως δημόσιο πρόσωπο φαίνεται ότι δεν είχε γνωρίσει την οποιαδήποτε περιφρόνηση πιθανά λόγω της ταπεινότητάς του. Στο βιβλίο του «Το ποδόσφαιρο στον ήλιο και τη σκιά» (El fútbol a sol y sombra, αγγλικά: Soccer in Sun and Shadow), ο Εδουάρδο Γκαλεάνο καταγράφει γλαφυρά την ουσία: «όσοι από εμάς είμασταν αρκετά τυχεροί που τον βλέπαμε να παίζει, λάβαμε ελεημοσύνη εξαιρετικής ομορφιάς: στιγμές τόσο άξιες της αθανασίας, που κάνουν να πιστεύουμε ότι υπάρχει αθανασία».
thumb|280px|Ο Πελέ υπογράφει αυτόγραφο στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον (8 Μαΐου 1973).
Στη Βραζιλία της δεκαετίας του 1950, όλοι ζούσαν και πέθαιναν για το ποδόσφαιρο, που βρίσκεται στην καρδιά, το μυαλό και την ψυχή της Βραζιλίας, και είναι συνώνυμο με το έθνος, σε μια εποχή που το άθλημα ήταν πολύ περισσότερο συνδεδεμένο με τους πολίτες. Σήμερα, φαντάζει φυσιολογικό η Βραζιλία να είναι φαβορί σε κάθε μεγάλη διοργάνωση που συμμετέχει, είναι δεδομένο ότι σημαίνει η μεγαλύτερη δύναμη του αθλήματος, ωστόσο η ιστορία του ποδοσφαίρου τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα θα είχε γραφτεί διαφορετικά, εάν το 1958 η Βραζιλία είχε πετάξει τόσο ταλέντο όπως είχε συμβεί με τις προηγούμενες παρουσίες της στην μεγαλύτερη ποδοσφαιρική διοργάνωση. Στο διεθνές ντεμπούτο του Πελέ το 1957 με τη Βραζιλία, η χώρα του ήταν τρίτη σε σειρά δυναμικότητας στη Νότια Αμερική πίσω από την Αργεντινή και την Ουρουγουάη. Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα, όταν τελείωσε τη διεθνή καριέρα του, η κατάταξη είχε αλλάξει και η Βραζιλία είχε γίνει η αδιαμφισβήτητη βασίλισσα του ποδοσφαίρου, σεβαστή όχι μόνο για τους θριάμβους της, αλλά και για τον άνετο, κομψό και υπερήφανο τρόπο με το οποίο επιτεύχθηκαν. Και ο Πελέ ήταν ο ηγέτης αυτής της παγκόσμιας ανατροπής εδραιώνοντας τη σύνδεση της Βραζιλίας με το άθλημα. Η διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου το 1958 ήταν αυτή που τον ανέβασε στην κορυφή του κόσμου αλλά και αυτός περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, είναι ο βασιλιάς των τουρνουά του Παγκοσμίου Κυπέλλου συνδέοντας το όνομά του άρρηκτα με τη διοργάνωση. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν άλλες αντίστοιχης έκτασης διοργανώσεις, το Κύπελλο Πρωταθλητριών Ευρώπης είχε μόλις ξεκινήσει και το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν ήταν μόνο η κορυφαία διοργάνωση σε κύρος (κάτι που παραμένει) αλλά το πεδίο ως προς τα πρότυπα, την τακτική ανάπτυξη και τα ατομικά επιτεύγματα. Οι εμφανίσεις του Πελέ βοήθησαν να μετατραπεί το Παγκόσμιο Κύπελλο σε παγκόσμιο φαινόμενο. Ίσως η ανάβαση του αθλήματος σε αυτή την κορυφή όπως παρουσιάστηκε να περίμενε την εμφάνιση ενός αστέρα έξω από την Ευρώπη. Ο καιρός του Πούσκας στη μεγάλη Ουγγαρία της δεκαετίας του 1950 είχε περάσει, η βασιλεία του Ντι Στέφανο στη σαρωτική Ρεάλ Μαδρίτης των συνεχόμενων πρωταθλημάτων Ευρώπης είχε υποχωρήσει και «ο βασιλιάς» εξακολουθούσε να προσθέτει ακόμη περισσότερο κύρος κάθε χρόνο. Η περίοδος της μεγαλύτερης φήμης του συνέπεσε με περίοδο επιταχυνόμενης επέκτασης του αθλήματος πέρα ​​από τα σύνορα των ηπείρων, υποκινούμενη από την τεχνολογική εξέλιξη της τηλεόρασης και και την δραστηριοποίηση της FIFA. Είχε όμως μόνο ως συμπαραστάτη την τηλεόραση και ο πήχης για πρόσβαση ήταν πολύ υψηλότερος από ό,τι είναι σήμερα.
Η σχεδόν τριετής παρουσία του στις Ηνωμένες Πολιτείες οδήγησε σε ανάφλεξη του αθλήματος που είναι αισθητή ακόμα σήμερα. Ο αριθμός των εγγεγραμμένων ποδοσφαιριστών από λίγο πάνω από 100.000 έφτασε την εποχή της αποχώρησής του σε 400.000. Το ποδόσφαιρο γνώρισε μεγάλη άνθηση σε μία χώρα χωρίς βάσεις και καμία ουσιαστικά ιστορία στο άθλημα. Ο συγγραφέας Άντονι Χις (Anthony Hiss) περιέγραψε αυτό το νέο αμερικανικό φαινόμενο, την ποδοσφαιρο-μανία, στη Νέα Υόρκη: «Πέντε χιλιάδες άνθρωποι, το πιο ενθουσιασμένο πλήθος που βρέθηκε στο Αεροδρόμιο Κένεντι από τότε που οι Μπιτλς ήρθαν στη Νέα Υόρκη το 1964 για να κάνουν το The Ed Sullivan Show, κινητοποιήθηκαν για να υποδεχθούν τους νέους πρωταθλητές, και ξαφνικά ολόκληρη η πόλη μιλούσε για ποδόσφαιρο». Οι περισσότεροι θεατές της τηλεόρασης δεν κατανόησαν πραγματικά τις αποχρώσεις αυτού που παρακολούθησαν, αλλά είδαν ότι ο Πελέ έβαλε στο χάρτη των αθλημάτων το ποδόσφαιρο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο σπόρος του ποδοσφαίρου έχει βλαστήσει στη χώρα με την παρουσία του και μόνο, και πάνω από 40 χρόνια μετά την αποχώρησή του, η μεγάλη αμερικανική χώρα προσπάθησε τόσο να βρει τη συνέχεια εκείνα τα χρόνια, όσο και να ξαναρχίσει τα τελευταία χρόνια, αναζητώντας μεγάλους παίκτες. Τα λύκεια άρχισαν να καλλιεργούν το άθλημα, μετά ήρθε η έκρηξη στα παιδικά πρωταθλήματα και σύντομα το ιδιαίτερα επιτυχημένο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1994, που διοργανώθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, επιβεβαίωσε την άφιξη του ποδοσφαίρου. Κάθε νέο αστέρι είναι η ελπίδα για έκρηξη ανάλογη με εκείνη του Βραζιλιάνου. Η διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1994 ήταν προϊόν του απόηχου της παρουσίας του. Όμως, το σύντομο πέρασμα και από υποανάπτυκτες χώρες, όπως το ιστορικής σημασίας πέρασμα από τη Νιγηρία, άφησε το στίγμα του με τον τρόπο παιχνιδιού του να γίνεται πρότυπο που επηρέασε τη μελλοντική εξέλιξη του ποδοσφαίρου καθώς η εποχή εκείνη δεν είχε τη δυνατότητα να προσφέρει κάτι ανάλογο.
Το ποδόσφαιρο ήταν αξιοσημείωτα διαφορετικό την περίοδο της ακμής του. Η μπάλα ήταν πολύ βαρύτερη σε σύγκριση με τον 21ο αιώνα και κατά τη διάρκεια του αγώνα με την απορρόφηση νερού στις περιπτώσεις βροχής γίνονταν ακόμα βαρύτερη. Η ποιότητα των γηπέδων και των ρούχων δεν ήταν πουθενά τόσο προηγμένη όσο σήμερα. Οι φανέλες επίσης απορροφούσαν ιδρώτα και βάρυναν σταδιακά στην πορεία των αγώνων. Δύο άλλοι παράγοντες ήταν σημαντικοί: οι νόμοι που διέπουν το οφσάιντ ήταν πιο αυστηροί κατά τη διάρκεια της εποχής του. Το πιο σημαντικό, οι κόκκινες και κίτρινες κάρτες και οι αλλαγές εισήχθησαν μόνο μετά το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1970, γεγονός που έδινε κίνητρο στους αντιπάλους του να τον αντιμετωπίσουν σκληρά μένοντας ατιμώρητοι αφήνοντας την ομάδα του με ένα παίκτη λιγότερο. Η στατιστική κυριαρχία της σημερινής εποχής δεν αντικατοπτρίζει τις διαφορές και τις ομοιότητες δύο διαφορετικών εποχών. Ο Πελέ υπήρξε ο πιο διάσημος αθλητής στον κόσμο της εποχή της ακμής του παρά το γεγονός της περιορισμένης έκθεσής του στην τηλεόραση εκτός της Βραζιλίας, όπου αγωνίστηκε το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του με το σύλλογό του. Εκτός από τα επιτεύγματα του με την κίτρινη φανέλα της εθνικής ομάδας, ήταν πάνω απ' όλα ένας ποδοσφαιριστής του οποίου τα κατορθώματα ακόμα και οι φίλαθλοι της εποχής του είδαν λιγότερο από ό,τι φαντάζονται. Εάν η επιτυχία του 1958 ήταν αυτή μιας ιστορικής γενιάς κορυφαίων συμπαικτών του που τον καθιέρωσε στην ποδοσφαιρική κοινότητα, αυτή που έγινε δώδεκα χρόνια αργότερα είναι δική του, μία έκδοση που αποκαλύπτει μόνη της το αποτύπωμα που άφησε «ο βασιλιάς» στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου και στην ιστορία του ίδιου του ποδοσφαίρου. Οι εμφανίσεις του το 1970, περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα διατηρούν (λαμβάνοντας υπόψη τη διαφορά των εποχών και την αντικειμενική αξία τέτοιων τοποθετήσεων και την - υπερβολική μερικές φορές - τάση για ανάδειξη νέων και μεγαλύτερων ειδώλων ) το Βραζιλιάνο στη θέση του κορυφαίου του αθλήματος στην ιστορία.
Σε πολλά από τα γήπεδα που αγωνίστηκε υπάρχουν αναμνηστικές πλάκες για το γεγονός. Στην ακμή του η φήμη του ήταν ισοδύναμη με εκείνη του Έλβις Πρίσλεϊ και της Μέριλιν Μονρόε. Σε μία κοινωνία που δεν είχε τίποτα σαν τη λατρεία των διασημοτήτων που υπάρχει σήμερα, ο Πελέ ακολουθούνταν παντού. Οι θαυμαστές τον κυνηγούσαν για αυτόγραφα και περιβαλλόταν μόνιμα από φωτογράφους, οι οποίοι συνέλαβαν και αποθανάτιζαν κάθε φάση της ζωής του. Έχει δώσει συνεντεύξεις και φωτογραφήθηκε περισσότερο από κάθε άλλο πρόσωπο: πολιτικούς, αστέρες του κινηματογράφου και μεγιστάνας. Επισκέφθηκε συνολικά 88 χώρες, συνάντησε 70 πρωθυπουργούς, 40 αρχηγοί κρατών και τρεις Πάπες. Έγινε ένα πρόσωπο εξαιρετικής σημασίας για ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Απέδειξε ότι οποιοσδήποτε, ανεξάρτητα από το υπόβαθρό του, θα μπορούσε να τα καταφέρει στον αθλητισμό εάν είχε το ταλέντο και την αποφασιστικότητα να πετύχει. Είχε την ιδιαίτερη ικανότητα να συνδέεται με άτομα από διαφορετικά υπόβαθρα. Η αισιοδοξία και το καλό του πνεύμα ήταν σχεδόν πάντα παρόντα. Στη βιογραφία του His Life and Times, περιγράφει την πρώτη του επίσκεψη στην Αφρική ως μια αναζωογονητική εμπειρία. «Όπου πήγα, με κοίταζαν και με αντιμετώπιζαν σα θεό, σχεδόν σίγουρα επειδή εκπροσώπησα τους μαύρους σε αυτές τις χώρες. Τι θα μπορούσε να πετύχει ένας μαύρος σε μία χώρα όπου υπήρχε φυλετική προκατάληψη, καθώς επίσης και παρέχοντας φυσικές αποδείξεις ότι ένας μαύρος θα μπορούσε να γίνει πλούσιος, ακόμη και σε μια χώρα λευκών. Σε αυτούς τους ανθρώπους, που είχαν μικρή πιθανότητα να ξεφύγουν από τη συντριπτική φτώχεια στην οποία βρέθηκαν, αντιπροσώπευα μία ακτίνα ελπίδας». Ήταν η πρώτη μαύρη φιγούρα που έγινε είδωλο σε όλες τις ηπείρους, και ίσως ο πρώτος από τους κορυφαίους αθλητές στην ιστορία που η τηλεόραση κατέγραψε την αγωνιστική του δράση. Ιδιαίτερα τα ταξίδια σε πολλαπλές χώρες της Αφρικής, που τη δεκαετία του 1960 βρίσκονταν σε περίοδο ανεξαρτησίας κρατών και δράσης πολυάριθμων απελευθερωτικών κινημάτων, η αναγνώρισή του ως του κορυφαίου του δημοφιλέστερου αθλήματος τον έκαναν σύμβολο των αντιρατσιτιστικών αισθημάτων των μαύρων πληθυσμών. Στόχος και ο ίδιος ρατσιστικής αντιμετώπισης εντός αγωνιστικών χώρων είχε διαφορετική στάση σε σχέση με τα αντιρατσιστικά κινήματα. «Με έλεγαν μαύρο, νέγρο, μαϊμού, αλλά δεν με ένοιαζε», έλεγε. «Προτιμώ να δίνω παραδείγματα. Για την οικογένεια, τους φίλους και τους θαυμαστές. Αυτός είναι ο αγώνας μου». Επικρίθηκε πολλές φορές και στην πατρίδα του για τη στάση του σε θέματα ρατσισμού αλλά ο ίδιος δεν γεννήθηκε για να είναι ακτιβιστής αλλά ποδοσφαιριστής. Αυτό του επέτρεψε να προσπεράσει την πολιτική, να τον αγαπήσουν και να τον σέβονται παγκόσμια ως «βασιλιά» όλων των Βραζιλιάνων, τόσο εντός όσο και εκτός γηπέδου. Η σχέση του με τους φιλάθλους και τον απλό κόσμο ήταν πάντα άριστη δεχόμενος να υπογράφει αυτόγραφα (συχνά μπάλες) και να φωτογραφίζεται χωρίς ίχνη μεγάλου αστέρα, δείχνοντας σεβασμό προς το κοινό και απορρίπτοντας την αλαζονεία.
thumb |280px|Μία από τις πιο εμβληματικές φωτογραφίες στην παγκόσμια ποδοσφαιρική ιστορία (αυτή του Πελέ με τον χαρακτηριστικό του πανηγυρισμό μετά την επίτευξη ενός τέρματος στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1970 - αριστερά ο Τοστάο, δεξιά ο Ζαϊρζίνιο) σε γραμματόσημο της Βραζιλίας.
Η επιτυχία της Εθνικής Βραζιλίας το 1970 μπορεί να θεωρηθεί ως μία από τις μεγαλύτερες κινήσεις δημοσίων σχέσεων στην αθλητική ιστορία. Η κυβέρνηση της Βραζιλίας συνέδεσε την αθλητική επιτυχία της ομάδας με την εγχώρια «επιτυχία» της χώρας σε κάθε ευκαιρία. Οι επικριτές του υπενθυμίζουν ότι δεν είχε χρησιμοποιήσει ποτέ την απαράμιλλη επιρροή του για να μιλήσει ενάντια στη στρατιωτική δικτατορία της Βραζιλίας. Έτσι, του είχε προσαφθεί ότι ήταν προπαγανδιστικό στοιχείο της στρατιωτικής δικτατορίας κατά τη δεκαετία του 1960 και κυρίως του 1970, γεγονός που ο ίδιος έχει αποδέχθηκε στα τελευταία χρόνια του 20ού αιώνα κάνοντας την αυτοκριτική του. Στην πατρίδα του, μία χώρα με 40 % μαύρους και ιθαγενείς πληθυσμούς και πολύ υψηλό επίπεδο περιθωριοποίησης και αναλφαβητισμού, ένας μαύρος με ταπεινή καταγωγή αφιερώθηκε στην οικουμενικότητα με την δυναμική της φήμης του να ξεπερνά όλα τα όρια. Δεν ήταν αγγελιοφόρος της αντίστασης αλλά ήταν προσανατολισμένος στη δημιουργία συμμαχιών παγκόσμια. Δέχθηκε πολιτικές πιέσεις μετά το 1964 από το δικτατορικό καθεστώς της πατρίδας του αλλά παρέμεινε πολιτικά ουδέτερος, καθώς το άθλημα στην ουσία του, τον αγωνιστικό χώρο δεν άλλαξε. Παρ' αυτά, το 1970 διερευνήθηκε από τη στρατιωτική δικτατορία της Βραζιλίας για πιθανή συμπάθεια σε αριστερής πολιτικής ιδεολογίας κρατουμένους. Θεωρήθηκε ύποπτος για την παράδοση φυλλαδίων που ζητούσαν την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων αλλά η υπόθεση δεν είχε συνέχεια. Επίσης, έγγραφα που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας τέσσερις δεκαετίες αργότερα αποδεικνύουν ότι παρακολουθούνταν όπως και άλλοι επώνυμοι στη χώρα για τις δραστηριότητές τους τη δεκαετία του 1970. Η άνοδος του Πελέ από ένα έφηβο μέχρι την κορυφή του κόσμου του δημοφιλέστερου αθλήματος συνόδευσε και την άνοδο της Βραζιλίας ως χώρας. Όπως τράβηξε την εθνική του ομάδα τρεις φορές (έστω και αν τη μία ήταν τραυματίας) προς την κορυφή, έτσι βοήθησε και τη χώρα του να εξελιχθεί σε πολλούς τομείς. Έγινε μέρος της εθνικής κουλτούρας της Βραζιλίας, σε μια ηπειρωτική χώρα όπου η φανέλα της «εθνικής ομάδας» ήταν κάτι παρόμοιο με την «εθνική ενότητα». Έγινε «σύμβολο της χειραφέτησης της Βραζιλίας». Επιχειρηματικά και όχι μόνο, η Βραζιλία από το 1958 και έπειτα άρχισε να ακούγεται στον υπόλοιπο κόσμο, να διαμορφώνει τη δική της υπόσταση. Δεν ήταν λίγοι αυτοί (ειδικά Ευρωπαίοι) που έμαθαν τη Βραζιλία μέσα από το ποδόσφαιρο εκείνο το διάστημα.
Η επιρροή του στη Βραζιλία σταδιακά εξαπλώθηκε με την τηλεόραση να έχει μεταφέρει τις παραστάσεις του στα χωριά της μεγάλης του πατρίδας. Τουλάχιστον 73 σύλλογοι ποδοσφαίρου που ονομάζονταν Σάντος ήταν εγγεγραμμένοι στην Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία της χώρας και έτσι ο Πελέ έχει καταγραφεί στη φαντασία των Βραζιλιάνων νεαρών και κάθε αγόρι στη χώρα θέλει να παίξει για μία Σάντος. Σε άλλες χώρες, οι κορυφαίοι σύλλογοι παλεύουν μεταξύ τους για τους πολλά υποσχόμενους εφήβους, αλλά επειδή η Σάντος μπορεί να προσφέρει την ευκαιρία να παίζει στο όνομα του εθνικού κόσμου της Βραζιλίας μπορούν να επιλέξουν, όχι μόνο από την πολιτεία του Σάο Πάολο, αλλά και από ολόκληρη τη χώρα. Μπορεί κάποιος να μετρήσει καλύτερα την επίδραση του Πελέ με το όνομα της βάπτισής του. Σύμφωνα με το Βραζιλιάνικο Ινστιτούτο Γεωγραφίας και Στατιστικής, το όνομα Έντσον υπερπολλαπλασιάστηκε μετά από τα κατορθώματά του. Στη δεκαετία του 1950, υπήρχαν 43.511 άτομα που ονομάστηκαν Έντσον στη Βραζιλία. Δύο δεκαετίες αργότερα ο αριθμός είχε αυξηθεί σε πάνω από 111.000. Το αξιοσημείωτο είναι ότι η φήμη του κατάφερε να περάσει από γενιά σε γενιά, κάτι που δεν είναι τόσο κοινό στη μεγάλη νοτιοαμερικάνικη χώρα. Ο πολιτισμός της έχει ιστορία λησμονιάς των ειδώλων του. Αλλά ο Πελέ κατάφερε να παραμείνει παρών στα μέσα ενημέρωσης και αυτό με την εικόνα που είχε στο αποκορύφωμά του. Το 2014 η Σάντος υπέγραψε συμβόλαιο επ' άπειρο στη χρήση του ονόματός του στο μέλλον, ο πρώτος αθλητής στην ιστορία που συνέβη κάτι τέτοιο.
Από το ντεμπούτο του στο Παγκόσμιο Κύπελλο το 1958 έως το λυκόφως της καριέρας του στην Αμερική, ο Πελέ άλλαξε τον τρόπο που παίζεται το ποδόσφαιρο. Έφερε ευχαρίστηση και δεξιότητες στο άθλημα, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο στον κόσμο. Επηρέασε τη λαϊκή κουλτούρα περισσότερο από οποιοδήποτε άλλον πριν ή μετά από αυτόν. Το 1970 που η εικόνα του βρίσκονταν στην κορύφωσή της ψηφίστηκε το πιο διάσημο άτομο στον κόσμο και υστέρησε μόνο απέναντι στην Coca-Cola συμπεριλαμβανομένων των εταιρειών. Όμως παρά την ακτινοβολία του και τη συσσώρευση περιουσίας, έζησε μια διακριτική ζωή, μακριά από επικίνδυνες εξωαθλητικές προκλήσεις διάγοντας συνετό βίο και διατήρησε μια ευρέως αποδεκτή παρουσία στις αντίστοιχες δραστηριότητές του. Αποφεύγοντας τις όποιες υπερβολές, δε διεκδίκησε ποτέ δάφνες εκτός γηπέδου.
Πριν από τον Πελέ, κανείς δεν ήταν πραγματικά σίγουρος ότι θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κάποιος ως ο «μεγαλύτερος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών». Μετά τον Πελέ, όλοι συμφώνησαν ποιος είναι. Το όνομά του συνυφάνθηκε με την αγωνιστική τελειότητα. Στις 26 Απριλίου 2023 η λέξη πελέ καταχωρήθηκε στο πορτογαλικό λεξικό Michaelis ως συνώνυμο του «εξαιρετικού, ασύγκριτου, μοναδικού» μετά από καμπάνια με 125.000 υπογράφοντες. Και δεν λατρεύτηκε άνευ όρων όπως άλλοι, αλλά παρέμεινε το σημείο αναφοράς για το μεγαλείο του ποδοσφαίρου σε όλες τις εποχές. Αντιπροσωπεύει την ιδέα του παγκόσμιου αθλητικού υπέρλαμπρου αστέρα και τη βάση σύγκρισης για κάθε μεταγενέστερη αντίστοιχη περίπτωση, με τρόπο όμως που δεν είναι δυνατόν να επαναληφθεί στον 21ο αιώνα.
Συνολική στατιστική
Πηγή : RSSSF (2023)
Αναλυτική στατιστική συλλόγων
Τα κενά κελιά στον πίνακα δείχνουν διοργανώσεις που δεν έλαβε μέρος.
Πηγή : RSSSF (2023)
Συγκεντρωτικά στοιχεία τερμάτων πρωταθλήματος
Εθνική ομάδα
Επίσημοι διεθνείς αγώνες και τέρματα ανά έτος
Πηγή : RSSSF
Παγκόσμια Κύπελλα
''Οι αγώνες και τα τέρματα του Πελέ στα Παγκόσμια Κύπελλα. Το σκορ της Βραζιλίας στον πίνακα αναφέρεται πρώτο''.
Πηγή : FIFA
Τίτλοι
Σάντος Φουτεμπόλ Κλούμπε
Νιου Γιορκ Κόσμος
Εθνική Βραζιλίας
Επιλογή Σάο Πάολο
Ανεπίσημοι τίτλοι με τη Σάντος
Πηγή : Gols e títulos: os impressionantes números da carreira de Pelé
Ατομικοί τίτλοι
Σάντος
Νιου Γιορκ Κόσμος
Βραζιλία
Ατομικές διακρίσεις
thumb|Το άγαλμα του Πελέ στο Τρες Κορασόες που τον δείχνει να υψώνει το Παγκόσμιο Κύπελλο Ζυλ Ριμέ
Βιβλία του Πελέ
Πηγές : Books by Pelé, Books by Pelé (Author of Pelé)
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Πελε Κατηγορία:Βραζιλιάνοι ποδοσφαιριστές στο εξωτερικό Πελε Πελε Πελε Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1970 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1966 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1962 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1958 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σάντος Φουτεμπόλ Κλούμπε Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Νιου Γιορκ Κόσμος Κατηγορία:FIFA 100 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Καμπεονάτο Μπραζιλέιρο Σέριε Α Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Νορθ Αμέρικαν Σόκερ Λιγκ (1968-84) Κατηγορία:Ξένοι ποδοσφαιριστές στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής Κατηγορία:Παγκόσμια Ομάδα του 20ού αιώνα Κατηγορία:Παίκτες νικητές Παγκοσμίου Κυπέλλου ποδοσφαίρου FIFA Κατηγορία:Μέλη του Τάγματος της Αξίας της FIFA Κατηγορία:Μέλη Ολυμπιακού Τάγματος Κατηγορία:Ιππότες της Λεγεώνας της Τιμής Κατηγορία:Πρέσβεις Καλής Θέλησης της UNICEF Κατηγορία:Βραζιλιάνοι συγγραφείς Κατηγορία:Βραζιλιάνοι ηθοποιοί
Σπυρίδων Ταβουλάρης
Ο Σπυρίδων Ταβουλάρης (Ζάκυνθος, 1839- Αθήνα, 1910) ήταν Έλληνας ηθοποιός και συνθιασάρχης, από τους πρωτοπόρους του αθηναϊκού θεάτρου, του 19ου αιώνα.
Βιογραφικά στοιχεία
Μεγάλωσε στη Ζάκυνθο όπου έκανε και τα πρώτα του θεατρικά βήματα σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς μαζί με τον αδελφό του Διονύσιο Ταβουλάρη. Τον τελευταίο ακολούθησε στη συνέχεια σε περιοδείες σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία στην Κωνσταντινούπολη και στη Ρουμανία. Από τότε συνέχισε τις παραστάσεις ως συνθιασάρχης με τον αδελφό του. Το 1889 γοητεύει το αθηναϊκό κοινό μαζί με τον Ευάγγελο Παντόπουλο στην δημοφιλέστατη «Τύχη της Μαρούλας» του Δημήτριου Κορομηλά. Αργότερα συμμετείχε στο θίασο της Νέας Σκηνής του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου.
Πηγές
Κατηγορία:Έλληνες άνδρες ηθοποιοί θεάτρου
Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου
Το έργο Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου είναι η εξιστόρηση της σύγκρουσης μεταξύ Αθήνας-Αθηναϊκής Συμμαχίας και της Σπάρτης-Πελοποννησιακής Συμμαχίας η οποία άρχισε το 431 π.Χ. Συγγραφέας του έργου αυτού ήταν ο Αθηναίος πολιτικός Θουκυδίδης. Είναι ευρύτερα αποδεκτό ως ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά κείμενα, και με την αρτιότητα και νηφαλιότητα συγγραφής του θεωρείται ως η πρώτη επιστημονικά γραμμένη ιστορική μελέτη.
Περίληψη του έργου
Το έργο ξεκινά με το κλασσικό προοίμιο, για να ακολουθήσει η "Αρχαιολογία". Αυτή είναι μια επιτομή της προγενέστερης ελληνικής ιστορίας, στηριγμένη πιο πολύ σε ενδείξεις, που έχει σκοπό να δείξει πόσο σημαντικότερος ήταν ο Πελοποννησιακός πόλεμος από τις προγενέστερες συγκρούσεις, συμπεριλαμβανομένων των Μηδικών. Στη συνέχεια, ο Θουκυδίδης εκθέτει τις μεθοδολογικές του αρχές για την εξακρίβωση της αλήθειας και διαχωρίζει την πραγματική αιτία του πολέμου, δηλαδή τοv φόβο της Σπάρτης μπροστά στην αυξανόμενη δύναμη της Αθήνας, από τις αφορμές του (Κερκυραϊκά, Ποτειδεατικά επεισόδια). Μετά την εξιστόρηση των αφορμών του πολέμου που αναφέρθηκαν παραπάνω, εξιστορείται η ταχύτατη πορεία ανόδου της ισχύος της Αθήνας στο διάστημα μεταξύ του τέλους των Μηδικών και της αρχής του Πελοποννησιακού πολέμου. Με τις τελευταίες πολιτικές ενέργειες των αντιπάλων, πριν αρχίσουν οι εχθροπραξίες, κλείνει το πρώτο βιβλίο του έργου.
Από το δεύτερο βιβλίο ξεκινά η περιγραφή του πολέμου, οργανωμένη σε καλοκαίρια και χειμώνες, έως τη νίκη των Αθηναίων στο Κυνός Σήμα και την ανακατάληψη της Κυζίκου το 411 π.Χ. Με ένα δεύτερο προοίμιο, συμπληρώνει τα αυτοβιογραφικά του στοιχεία και εξηγεί γιατί θεωρεί όλες τις επιμέρους εχθροπραξίες ως μέρη ενός ενιαίου πολέμου. Σποραδικά, και για ειδικούς λόγους, ο Θουκυδίδης καταφεύγει σε παρεμβολές για να περιγράψει τη συνοπτική ιστορία ξένων κρατών, παλαιότερα ιστορικά γεγονότα, χαρακτηρίζει πολιτικά πρόσωπα. Σε άλλες παρεκβάσεις περιγράφονται ο φοβερός λοιμός των Αθηνών του 430 π.Χ. και οι συνέπειες των εμφυλίων πολέμων στην ανθρώπινη ηθική.
Βρέχει στη φτωχογειτονιά
Το βρέχει στη φτωχογειτονιά είναι τραγούδι σε στίχους Τάσου Λειβαδίτη, μουσική Μίκη Θεοδωράκη και αρχική ερμηνεία του Γρηγόρη Μπιθικώτση στην ταινία του Αλέκου Αλεξανδράκη Συνοικία το όνειρο. Το τραγούδι, που ακουγόταν και από την ορχήστρα κατά την απεικόνιση της συνοικίας Ασυρμάτου στην Αθήνα, έγινε ύμνος της φτωχολογιάς, παρά τη λογοκρισία στην ταινία από τη δεξιά. Ερμηνεύτηκε και από τους Μαρία Φαραντούρη, Δημήτρη Μητροπάνο, Γιώργο Νταλάρα, Γιάννη Πουλόπουλο, Γιάννη Κότσιρα και πολλούς άλλους.
Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου
Περίληψη του έργου
Αν και φαίνεται πως ο Θουκυδίδης εργάστηκε για το έργο του σε όλο το διάστημα από την έναρξη του πολέμου έως το 399 π.Χ., δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει την αφήγησή του η οποία σταματά απότομα μετά τα γεγονότα του 411 π.Χ.
Βρέχει στη φτωχογειτονιά
Περιλαμβάνεται στο σάουντρακ της ταινίας που κυκλοφόρησε το 2006 από την δισκογραφική εταιρία Minos-EMI.
Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου
Πηγές του Θουκυδίδη
Μιας και ο πόλεμος ήταν σύγχρονος του Θουκυδίδη, η κύρια πηγή του ήταν οι πληροφορίες που συνέλεξε ο ίδιος από αξιόπιστα πρόσωπα και οι λίγες επίσημες συνθήκες μεταξύ των πόλεων - κρατών. Για το διάστημα 424 - 404 π.Χ., οπότε ήταν εξόριστος από την Αθήνα, ήταν αναγκασμένος να πληροφορείται τα της πατρίδας του από έμμεσες πηγές. Προφανώς μπορούσε να παίρνει εύκολα πληροφορίες από γνωστούς του γιατί η απουσία του δε φαίνεται να επηρέασε τη γνώση του για τα τεκταινόμενα στην πατρίδα του. Επίσης, η εξορία του θα του έδινε τη δυνατότητα να παίρνει πιο εύκολα στοιχεία από την Πελοποννησιακή πλευρά.
Βρέχει στη φτωχογειτονιά
Παραπομπές
Κατηγορία:Τραγούδια του 1960 Κατηγορία:Τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη Κατηγορία:Ελληνόφωνα τραγούδια
Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου
Διάδοση του έργου, συνεχιστές
Στους μετέπειτα αιώνες, δεν υπήρξε κανείς που να αμφισβητήσει την αξιοπιστία του έργου και η κριτική επικεντρώθηκε στo ύφος του, με άλλους να το επαινούν και να το μιμούνται, και άλλους να το επικρίνουν. Στην αυτοκρατορική ρωμαϊκή εποχή, γίνεται ανάγνωσμα στα σχολεία και η χρήση του συνεχίζεται και στη βυζαντινή εποχή. Στο νεότερο Δυτικό κόσμο, ο Θουκυδίδης έγινε γνωστός στα μέσα του 15ου αι.