cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Χρίστος Χριστόφιας
Πηγές
Κατηγορία:Βουλευτές εκλεγμένοι με το ΑΚΕΛ Κατηγορία:Βουλευτές Κερύνειας Κατηγορία:Βουλευτές ΙΒ΄ Κοινοβουλευτικής Περιόδου (Κύπρος)
Κερκοπιθηκίδες
Η οικογένεια Κερκοπιθηκίδες (Cercopithecidae), τα μέλη της οποίας είναι γνωστά ως μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου, είναι μία ομάδα πρωτευόντων που ταξινομικά υπάγεται στην υπεροικογένεια των Κερκοπιθηκοειδών (Cercopithecoidea) του κλάδου των Κατάρρινων. Οι μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου ενδημούν στην Αφρική και την Ασία, και συναντώνται σε πολλά διαφορετικά περιβάλλοντα από τα τροπικά δάση της βροχής μέχρι τις σαβάνες, τις θαμνώδεις και τις ορεινές περιοχές. Είναι επίσης γνωστό, βάσει απολιθωμάτων που έχουν εντοπιστεί, πως ορισμένες μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου έζησαν στην Ευρώπη κάποια στιγμή στο παρελθόν. Παρόλα αυτά μία ομάδα ελεύθερων μακάκων (Macaca sylvanus) εξακολουθεί να ζει στον βράχο του Γιβραλτάρ (Ευρώπη) ακόμα και σήμερα. Οι μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου περιλαμβάνουν πολλά γνωστά είδη μη ανθρώπινων πρωτευόντων όπως είναι οι μπαμπουίνοι και οι μακάκοι.
Χαρακτηριστικά
Οι πίθηκοι Παλαιού Κόσμου (Κερκοπιθηκίδες) έχουν μέτριο ή μεγάλο μέγεθος, και ποικίλουν από τους δενδρόβιους πληθυσμούς, όπως είναι οι πίθηκοι του γένους Κολοβός (Colobus), μέχρι τους χερσόβιους πληθυσμούς, όπως είναι οι μπαμπουίνοι. Μικρότεροι πίθηκοι είναι αυτοί του γένους Μειοπίθηκος (Miopithecus), με σώμα και κεφάλι 34-37 εκατοστών μήκος, και βάρος 0,7-1,3 κιλών, ενώ μεγαλύτεοι πίθηκοι είναι οι Μανδρίλοι, με μήκος 70 περίπου εκατοστών, και βάρος 50 κιλών.
Σχετικά με την εμφάνιση τους, οι πίθηκοι του Παλαιού Κόσμου, σε αντίθεση με τους πιθήκους έχουν ουρές, και σε αντίθεση με τις μαϊμούδες Νέου Κόσμου δεν έχουν συλληπτήριες ουρές. Τεχνικά, ο διαχωρισμός κατάρρινων και πλατύρρινων γίνεται βάσει της δομής της μύτης, και ο διαχωρισμός μαϊμούδων Παλαιού Κόσμου από τους πιθήκους εξαρτάται από την οδοντοφυΐα των ζώων (ο αριθμός των δοντιών είναι ο ίδιος και στις δύο ομάδες, αλλά έχουν διαφορετικό σχήμα).
Οι περισσότερες μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου είναι παμφάγες, αν και προτιμούν τα φυτά στη διατροφή τους. Οι Κολοβίναι (Colobinae) είναι οι πιο φυτοφάγες μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου, και τρέφονται κυρίως με φυτά και μικρά έντομα, ενώ άλλα είδη τρέφονται κυρίως με φρούτα, λουλούδια, φύλλα, βολβούς, έντομα, σαλιγκάρια ακόμα και μικρά σπονδυλωτά.
Στα περισσότερα είδη οι κόρες παραμένουν με τις μητέρες τους για όλη τους τη ζωή, γεγονός που καθιστά τις ομάδες των μαϊμούδων του Παλαιού Κόσμου μητριαρχικές. Τα αρσενικά φεύγουν από τις ομάδες όταν μπουν στην εφηβεία, όπου και αναζητούν μία νέα ομάδα μαϊμούδων. Σε πολλά είδη, μόνο ένα ενήλικο αρσενικό ζει σε μία ομάδα, ενώ άλλες ομάδες μαϊμούδων Παλαιού Κόσμου είναι πιο ανεκτικές και επιτρέπουν τη συμβίωση πολλών αρσενικών, μεταξύ των οποίων δημιουργούνται ιεραρχικές σχέσεις κυρίαρχων και μη αρσενικών. Το μέγεθος κάθε ομάδας μπορεί να ποικίλει, μεταξύ των διαφόρων ειδών, και εξαρτάται κυρίως από τη διαθεσιμότητα φαγητού και άλλων βασικών πόρων.
Ταξινόμηση
Οι Κερκοπιθηκίδες αποτελούν τη μόνη σωζόμενη οικογένεια της υπεροικογένειας των Κερκοπιθηκοειδών. Αποτελείται από δύο υποοικογένειες, τις Κερκοπιθηκίναι (Cercopithecinae), στην οποία ανήκουν κυρίως Αφρικανικά είδη αλλά και μερικά γένη μακάκων που ζουν στην Ασία και τη Βόρεια Αφρική, καθώς επίσης και από την υποοικογένεια Κολοβίναι (Colobinae), η οποία περιέχει τα περισσότερα Ασιατικά γένη, αλλά και τις Αφρικανικές μαϊμούδες Κολοβός (colobus).
Έρνεστ Χέμινγουεϊ
Ο Έρνεστ Μίλλερ Χέμινγουεϊ (Ernest Miller Hemingway, 21 Ιουλίου 1899 – 2 Ιουλίου 1961) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Αμερικανούς συγγραφείς του 20ού αιώνα, γνωστός ακόμα και για το δημοσιογραφικό του έργο, με ζωή περιπετειώδη και πολυτάραχη όσο αποτυπώνεται στα βιβλία του. Αποτέλεσε μέλος της αποκαλούμενης «Χαμένης Γενιάς» (Lost Generation) των Αμερικανών λογοτεχνών στο Παρίσι, στις δεκαετίες του 1920 και του 1930. Ανάμεσα στα πιο γνωστά έργα του συγκαταλέγονται Ο Γέρος και η Θάλασσα, Για ποιον χτυπά η καμπάνα και ο Αποχαιρετισμός στα όπλα. Το 1953 τιμήθηκε με το Βραβείο Πούλιτζερ, ενώ τον επόμενο χρόνο βραβεύθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Αγάπησε με πάθος τις ταυρομαχίες, το κυνήγι, τα ταξίδια (εργάστηκε ως πολεμικός ανταποκριτής) και τις γυναίκες (έκανε τέσσερις γάμους).
Νεανικά χρόνια
left|185px|thumb|Ο Χέμινγουεϊ σε ηλικία ενός έτους Ο Χέμινγουεϊ γεννήθηκε το 1899 στο Όουκ Παρκ του Ιλλινόις, κοντά στην πόλη του Σικάγου, αποτελώντας τον πρώτο γιο — και δεύτερο από τα συνολικά έξι παιδιά — του Κλάρενς Έντμοντς Χέμινγουεϊ και της Γκρέις Χωλ. Είχε συνολικά τέσσερις αδελφές και έναν αδελφό, ενώ έλαβε τα ονόματά του από τον παππού του Έρνεστ Χωλ και τον θείο του Μίλλερ Χωλ. Η μητέρα του διέθετε ιδιαίτερη κλίση στο τραγούδι και στο παρελθόν είχε πραγματοποιήσει καριέρα στην όπερα διδάσκοντας παράλληλα μουσική και τραγούδι. Ο πατέρας του ήταν γιατρός, αλλά και ερασιτέχνης ψαράς και κυνηγός, μεταδίδοντας στον Χέμινγουεϊ τη φυσιολατρία και το ενδιαφέρον για τον αθλητισμό. Το Όουκ Παρκ, στο οποίο μεγάλωσε, αποτελούσε μία συντηρητική πόλη, την οποία ο ίδιος αποκάλεσε αργότερα ως πόλη με «ανοιχτές αυλές και στενά μυαλά», ενώ ανατράφηκε σύμφωνα με την παράδοση, σε ένα έντονα θρησκευτικό περιβάλλον.
Κατά τη διάρκεια των γυμνασιακών του σπουδών, ο Χέμινγουεϊ διακρίθηκε για τις επιδόσεις του όχι μόνο στα γράμματα (ειδικότερα στη φιλολογία) αλλά και στα αθλήματα του μποξ και του αμερικάνικου ποδοσφαίρου. Παράλληλα, έγραψε τα πρώτα του άρθρα στην εφημερίδα Trapeze καθώς και στο λογοτεχνικό περιοδικό Tabula του γυμνασίου του. Αποφοιτώντας, δεν συνέχισε τις σπουδές του σε κάποιο κολέγιο, αλλά ξεκίνησε να εργάζεται ως δημοσιογράφος, το 1917, στην εφημερίδα The Kansas City Star, θέση στην οποία τελικά παρέμεινε για μόλις έξι μήνες. Κατά την σύντομη παραμονή του, ο ίδιος έγραψε πως έμαθε τους καλύτερους κανόνες συγγραφής, αναφερόμενος προφανώς στις οδηγίες προς τους δημοσιογράφους, για σύντομες προτάσεις και παραγράφους, ενεργητικά ρήματα και αυθεντικότητα στη γραφή.
Πρώτος παγκόσμιος πόλεμος
Σε ηλικία δεκαοχτώ ετών, ο Χέμινγουεϊ, μετά από προτροπή του πατέρα του, προσπάθησε να καταταχθεί στον Αμερικανικό στρατό για να λάβει μέρος στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Τελικά απορρίφθηκε, πιθανώς εξαιτίας προβλήματος όρασης στο αριστερό του μάτι, ωστόσο δεν έχει διασωθεί ιατρικό αρχείο που να επιβεβαιώνει τον λόγο για τον οποίο απορρίφθηκε. Παρά την αδυναμία του να καταταγεί στον στρατό, τον Δεκέμβριο του 1917, έγινε δεκτός ως εθελοντής οδηγός ασθενοφόρου του Ερυθρού Σταυρού και αφού αποχώρησε από την εφημερίδα όπου εργαζόταν, τον Απρίλιο του 1918 αναχώρησε για το ιταλικό μέτωπο. Αρχικά επισκέφτηκε το Παρίσι και στη συνέχεια ταξιδεψε στο Μιλάνο στις αρχές Ιουνίου, όταν και έλαβε τις πρώτες διαταγές.
Σύντομα ήρθε σε επαφή με την τραγικότητα και τις βαρβαρότητες του πολέμου, ως οδηγός ασθενοφόρου και έχοντας ως αποστολή την περισυλλογή πτωμάτων. Λίγες εβδομάδες μετά την άφιξή του στην Ιταλία, στις 8 Ιουλίου 1918, ο Χέμινγουεϊ τραυματίστηκε σοβαρά από θραύσματα όλμου, ενώ μετέφερε εφόδια στους στρατιώτες, επιζώντας από καθαρή τύχη, αφού λειτούργησε ως ασπίδα το σώμα Ιταλού στρατιώτη, που βρισκόταν μπροστά του και πέθανε ακαριαία. Η ταυτότητα του στρατιώτη (Fedele Temperini, 26 ετών), που συνέβαλε άθελά του στην επιβίωση του συγγραφέα εξακριβώθηκε μόλις το 2019 μετά από έρευνα δύο Ιταλών, ενός βιογράφου και ενός ιστορικού,.
Μετά το πέρας του πολέμου ο Χέμινγουεϊ παρασημοφορήθηκε από το ιταλικό κράτος για την ανδρεία του. Οι εμπειρίες του στο μέτωπο, η ανάρρωσή του σε νοσοκομείο του Μιλάνου μετά τον τραυματισμό του, καθώς και η σχέση που ανέπτυξε με την εθελόντρια νοσοκόμα Άγκνες φον Κουρόφσκι αποτέλεσαν υλικό για το μεταγενέστερο μυθιστόρημά του Αποχαιρετισμός στα όπλα. Η αποτυχία του ειδυλλίου του με την Άγκνες τού προκάλεσε ένα βαρύ ψυχικό τραύμα που τον επηρέασε πολύ στη μετέπειτα ζωή του.
Πρώτα λογοτεχνικά έργα
border|180px|left Με τη λήξη του πολέμου, ο Χέμινγουεϊ επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Όουκ Παρκ. Το 1920 άρχισε να εργάζεται ως δημοσιογράφος και ανταποκριτής της εφημερίδας Toronto Star Weekly του Τορόντο. Τον επόμενο χρόνο νυμφεύθηκε τη Χάντλυ Ρίτσαρντσον και για ένα διάστημα έζησαν στο Παρίσι, όπου ο Χέμινγουεϊ γνώρισε αρκετούς λογοτέχνες, ενώ συνδέθηκε φιλικά με τον Σκοτ Φιτζέραλντ, τον Έζρα Πάουντ και τον Τζαίημς Τζόυς. Κάλυψε δημοσιογραφικά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο με σημαντικές ανταποκρίσεις για την καταστροφή της Σμύρνης και την ανταλλαγή πληθυσμών στη Θράκη. Παράλληλα, το 1923 ολοκλήρωσε και το πρώτο του βιβλίο, με τίτλο Τρία διηγήματα και δέκα ποιήματα (Three Stories and Ten Poems), το οποίο εκδόθηκε στο Παρίσι από τον Ρόμπερτ Μακάλμον (Robert McAlmon). Την ίδια χρονιά ο Χέμινγουεϊ επέστρεψε για σύντομο χρονικό διάστημα στην Αμερική λόγω της εγκυμοσύνης της συζύγου του και προκειμένου να γεννηθεί εκεί ο γιος τους υπό καλύτερες συνθήκες. Την περίοδο αυτή εργάστηκε στην εφημερίδα Toronto Daily Star ενώ παραιτήθηκε την 1η Ιανουαρίου 1924 προκειμένου να επιστρέψει οικογενειακώς στο Παρίσι.
Μετά από σχετική σύσταση του Έζρα Πάουντ, ο Φορντ Μάντοξ Φορντ δημοσίευσε διηγήματα του Χέμινγουεϊ στο λογοτεχνικό περιοδικό Transatlantic Review. Την περίοδο 1925-1929 ολοκλήρωσε μερικά από τα σημαντικότερα έργα του, μεταξύ των οποίων η συλλογή διηγημάτων του Στον καιρό μας (In Our Time), το μυθιστόρημα Ο Ήλιος ανατέλλει ξανά (The Sun Also Rises), η συλλογή Άνδρες χωρίς γυναίκες (Men Without Women) και ο Αποχαιρετισμός στα όπλα (A Farewell to Arms, 1929), έργο με το οποίο γνώρισε και σημαντική αναγνώριση και εμπορική επιτυχία. Γνωρίστηκε επίσης με την Γερτρούδη Στάιν, η οποία τον εισήγαγε στον κύκλο των καλλιτεχνών με επίκεντρο την Μονμάρτρη και ειδικότερα τη λογοτεχνική «Χαμένη Γενιά» (Lost Generation) των εξόριστων Αμερικανών συγγραφέων του Παρισιού.
Αμερική
Το 1927 χώρισε με την Χάντλυ Ρίτσαρντσον, νυμφεύθηκε για δεύτερη φορά την Αμερικανίδα Πωλίν Φάιφερ, ανταποκρίτρια μόδας για τα περιοδικά Vanity Fair και Vogue, και μαζί εγκαταστάθηκαν τον επόμενο χρόνο στo Κη Γουέστ της Φλόριντα, τόπο που αποτέλεσε μία σταθερή βάση για τον Χέμινγουεϊ τα επόμενα χρόνια. Στις 28 Ιουνίου απέκτησε τον δεύτερο γιο του, τον Πάτρικ ενώ τον Δεκέμβριο του 1928 σημειώθηκε η αυτοκτονία του πατέρα του, ο οποίος αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα, καθώς και προβλήματα υγείας. Η δημοσίευση του Αποχαιρετισμός στα Όπλα στις 27 Σεπτεμβρίου 1929, του προσέφερε σημαντική λογοτεχνική και εμπορική αναγνώριση. Το 1932 εκδόθηκε ο Θάνατος στο απομεσήμερο (Death in the Afternoon), έργο στο οποίο ο Χέμινγουεϊ διαπραγματεύθηκε την ταυρομαχία, τόσο εγκυκλοπαιδικά όσο και με αναφορές στη μεταφυσική και θρησκευτική της διάσταση. Υπήρξε θαυμαστής των ταυρομαχιών ήδη από το 1925, μετά από ταξίδια του στην Ισπανία.
right|285px|thumb|Το γραφείο του Χέμινγουεϊ στο Κη Γουέστ Το καλοκαίρι του 1933 ταξίδεψε στην Αφρική όπου συμμετείχε σε σαφάρι για διάστημα περίπου τριών μηνών. Οι εμπειρίες του αποτέλεσαν υλικό για το μυθιστόρημα Οι Πράσινοι Λόφοι της Αφρικής (Green Hills of Africa) που εκδόθηκε το 1935. Τον Μάρτιο του 1937 ο Χέμινγουεϊ ταξίδεψε στην Ισπανία προκειμένου να καλύψει δημοσιογραφικά τον ισπανικό εμφύλιο. Την περίοδο αυτή ανέπτυξε παράλληλα σχέση με την Μάρθα Γκέλχορν, η οποία επίσης κάλυπτε τον πόλεμο, γεγονός που οδήγησε σε ένα δεύτερο διαζύγιο το 1940 και σε έναν τρίτο γάμο του με την Γκέλχορν, λίγες εβδομάδες αργότερα.
Κούβα
Μετά τον τρίτο του γάμο, ο Χέμινγουεϊ εγκαταστάθηκε στην Κούβα, στη βίλα Φίνκα Βίχια (Finca Vigia), κοντά στην Αβάνα. Το συγκεκριμένο σπίτι, αποτέλεσε το πρώτο που αγόρασε ο ίδιος ο Χέμινγουεϊ, έναντι 18.500 δολαρίων. Είχε παλαιότερα ξαναταξιδέψει στην Κούβα, το 1928, και το νησί θα αποτελούσε την βάση του σχεδόν μέχρι τον θάνατό του. Κατά την εποχή που ξέσπασε ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος αρθρογραφεί υπέρ της Δημοκρατίας και ενεργοποιείται γύρω από ομάδες συμπαθούντων που στέλνουν βοήθεια στα δημοκρατικά κυβερνητικά στρατεύματα. Ο ίδιος αποφασίζει να πάρει μέρος στις πολεμικές ανταποκρίσεις στο μέτωπο της Αραγωνίας, όπως και γύρω από την πολιορκημένη από τα στρατεύματα του Φράνκο, Μαδρίτη. Το ξενοδοχείο Φλόριντα στη Μαδρίτη στο οποίο έμενε, συγκέντρωνε τους πιο γνωστούς Αμερικανούς εθελοντές στον πόλεμο, τους οποίους γνώριζε προσωπικά και ήταν φίλος τους, όπως ο Ρόμπερτ Μέρριμαν, αρχηγός των αμερικανικών εθελοντικών ταξιαρχιών και ο άσος πιλότος Φρανκ Γκλάσκοου Τίνκερ, υποσμηναγός της Δημοκρατικής Αεροπορίας. Στις ανταποκρίσεις του από την Ισπανία υπάρχουν προσωπικοί διάλογοι με αυτούς, ακόμα και ποιήματα αφιερωμένα στους νεκρούς του φίλους.
Οι εμπειρίες του αυτές αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για το μυθιστόρημα Για ποιον χτυπά η καμπάνα, το οποίο ολοκλήρωσε στην Κούβα τον Ιούλιο του 1940. Το βιβλίο αναγνωρίζεται σήμερα ως ένα από τα σημαντικότερα έργα του Χέμινγουεϊ και όταν εκδόθηκε είχε μεγάλη εμπορική επιτυχία, λαμβάνοντας και πολύ θετικές κριτικές. Πρόσωπα έμπνευσης για τους πρωταγωνιστές του έργου αυτού ήταν, και με τα ίδια ακριβώς ονόματα, το ζευγάρι Ρόμπερτ και Μάριον Μέρριμαν. Ο Ρόμπερτ του έργου όπως και ο αληθινός Ρόμπερτ Μέρριμαν, και η Μάριον, θα πέσουν μαχόμενοι στην Ισπανία για το καθήκον, όπως αυτοί είχαν ορίσει στον εαυτό τους.
Δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος
Μετά τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών στον Δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, ο Χέμινγουεϊ οργάνωσε μία επιχείρηση ανακάλυψης γερμανικών υποβρυχίων στις ακτές της Κούβας και των ΗΠΑ. Συγκέντρωσε αρκετούς φίλους και γνωστούς του, ενώ παράλληλα εξόπλισε κατάλληλα το αλιευτικό του σκάφος (γνωστό και ως Pilar). Ονόμασε την οργάνωση αυτή Crook Factory, ωστόσο δεν είχε κανένα αποτέλεσμα. Σύμφωνα με τη σύζυγό του Μάρθα, το εγχείρημα του Χέμινγουεϊ αποτελούσε δικαιολογία ώστε να αποφύγει μία πραγματική δημοσιογραφική αποστολή αλλά και για να διασκεδάσει με τους φίλους του.
Την άνοιξη του 1944, ο Χέμινγουεϊ αποφάσισε τελικά να ταξιδέψει στην Ευρώπη για τη δημοσιογραφική κάλυψη του πολέμου, με πρώτο σταθμό το Λονδίνο. Στο διάστημα αυτό, επήλθε ρήξη στη σχέση με τη σύζυγό του ενώ παράλληλα γνώρισε τη δημοσιογράφο του περιοδικού Time Μαίρη Γουέλς, με την οποία παντρεύτηκαν τελικά (συνολικά για τέταρτη φορά) το 1946. Ο Χέμινγουεϊ επέστρεψε στην Αμερική τον Μάρτιο του ίδιου έτους, μετά τη λήξη του πολέμου.
Τελευταία χρόνια
Το 1950 εκδόθηκε το πρώτο μυθιστόρημα από την εποχή του Για ποιον χτυπά η καμπάνα, με τον τίτλο Across the River and Into the Trees, το οποίο πραγματεύεται μία ρομαντική ιστορία που εκτυλίσσεται στην μεταπολεμική Βενετία. Το μυθιστόρημα έλαβε κακές κριτικές ενταγμένες σε μία γενικότερη αμφισβήτηση της ικανότητάς του να συνεχίσει να δημιουργεί σημαντικά έργα. Η θεώρηση αυτή ανατράπηκε δύο χρόνια αργότερα, με την ολοκλήρωση της νουβέλας Ο Γέρος και η Θάλασσα, το 1951 και την έκδοσή της τον Σεπτέμβριο του 1952. Δημοσιεύτηκε αρχικά στο περιοδικό Life και προκάλεσε πολύ θετικά σχόλια, οδηγώντας τελικά στη βράβευση του Χέμινγουεϊ με το Βραβείο Πούλιτζερ (1953) και το Νόμπελ Λογοτεχνίας (1954).
Αμέσως μετά τη θερμή υποδοχή της νουβέλας, ταξίδεψε αρχικά στην Ισπανία και αργότερα στην Αφρική. Επί αφρικανικού εδάφους, συμμετείχε σε δύο αεροπορικά ατυχήματα τα οποία τού προκάλεσαν σοβαρούς τραυματισμούς. Ενδεικτικό της σοβαρότητάς τους είναι το γεγονός πως αφού επέστρεψε στην Κούβα, του στάθηκε αδύνατο να παραστεί στην απονομή του Νόμπελ Λογοτεχνίας, η οποία έλαβε χώρα στις 28 Οκτωβρίου του 1954. Αντ' αυτού, απέστειλε ένα γράμμα, το οποίο διάβασε ο Αμερικανός πρεσβευτής στη Σουηδία, Τζον Κάμποτ, ανακοινώνοντας την αποδοχή του βραβείου εκ μέρους του συγγραφέα.
Θάνατος
Τα επόμενα χρόνια αντιμετώπισε αρκετά προβλήματα υγείας που στάθηκαν εμπόδιο στη συνέχιση του έργου του. Η κατάστασή του επιδεινώθηκε επιπλέον από την υπερβολική χρήση αλκοόλ καθώς και από την κατάθλιψη που εμφάνιζε. Παρά τις αντιξοότητες, κατάφερε να ολοκληρώσει το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα Μία κινητή γιορτή (A Moveable Feast), έργο που τελικά εκδόθηκε μετά τον θάνατό του. Αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Κούβα τον Ιούλιο του 1960 και εγκαταστάθηκε στην πόλη Κέτσαμ (Ketchum) του Αϊντάχο. Τον ίδιο χρόνο νοσηλεύθηκε στην κλινική Mayo λόγω της υψηλής του πίεσης αλλά κυρίως της κατάθλιψης και της παράνοιάς του. Εκεί υποβλήθηκε και σε θεραπείες με ηλεκτροσόκ (ECT). Σύμφωνα με τον βιογράφο του Jeffrey Meyers, δέχθηκε 11 έως 15 θεραπείες τέτοιου είδους, οι οποίες όμως, όχι μόνο δεν τον βοήθησαν αλλά αντιθέτως είχαν αρνητικά αποτελέσματα, προκαλώντας του απώλεια μνήμης και επιταχύνοντας πιθανά και τη μελλοντική του αυτοκτονία.
Αποπειράθηκε για πρώτη φορά να αυτοκτονήσει την άνοιξη του 1961, και τελικά στις 2 Ιουλίου αυτοπυροβολήθηκε στο κεφάλι με κυνηγετικό όπλο, λίγες ημέρες πριν τα εξηκοστά δεύτερα γενέθλιά του. Ο τάφος του βρίσκεται σήμερα στο καθολικό νεκροταφείο του Κέτσαμ.
Πολιτικές και θρησκευτικές απόψεις
Ο Χέμινγουεϊ ήταν υποστηρικτής της δημοκρατίας και ιδεολογικά ανήκε στην αριστερά, αφού είχε σοσιαλιστικές ιδέες και έδειχνε μεγάλη συμπάθεια στους αναρχικούς. Μάλιστα, πρόσφατα ανακαλύφθηκε ότι η CIA τον είχε καταγράψει σε ένα από τα βιβλία της ως κομμουνιστή πράκτορα της KGB, κάτι που δεν είχε σχέση με την πραγματικότητα. Πάντως ο ίδιος, αν και ήταν αριστερός, είχε και κάποιες απόψεις σε ορισμένα ζητήματα που δεν συμβάδιζαν απόλυτα με τις θέσεις της αμερικανικής αριστεράς. Οι θρησκευτικές του πεποιθήσεις είναι πιο περίπλοκες και σύνθετες. Κατά την επικρατέστερη άποψη ο Χέμινγουεϊ ήταν Χριστιανός καθολικός στην αρχή της ζωής του, αλλά μετέπειτα έγινε άθεος.
Εργογραφία ( & οι ελληνικές εκδόσεις )
Ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ έγραψε περισσότερα από 100 διηγήματα, 88 ποιήματα και ορισμένα από τα πιο δημοφιλή μυθιστορήματα.
Κινηματογραφικές μεταφορές
Αρκετές ταινίες έχουν βασιστεί σε μυθιστορήματα ή διηγήματα του Χέμινγουεϊ:
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανοί μυθιστοριογράφοι Κατηγορία:Αμερικανοί διηγηματογράφοι Κατηγορία:Αυτόχειρες καλλιτέχνες
Ναυμαχία του Ευρυμέδοντα (190 π.Χ.)
Να μη συγχέεται με τη Μάχη του Ευρυμέδοντα.
Η ναυμαχία του Ευρυμέδοντα πραγματοποιήθηκε το 190 π.Χ. ανάμεσα στο συνδυασμένο στόλο των Ροδίων και των Ρωμαίων του Εύδαμου και τον στόλο των Σελευκιδών υπό τον Αννίβα που μετά την ήττα του στη Ζάμα προσχώρησε στους Σελευκίδες κατά το Ρωμαιοσυριακό πόλεμο. Νικητές εξήλθαν οι Ρόδιοι και οι Ρωμαίοι.
Πηγές
Κατηγορία:Μάχες Ρωμαιοσυριακού Πολέμου Κατηγορία:Μάχες ρωμαϊκού στρατού Κατηγορία:Μάχες σελευκιδικού στρατού Κατηγορία:Μάχες ελληνιστικής περιόδου
Βασκική λογοτεχνία
Τα σοβαρά προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει η βασκική λογοτεχνία οφείλονταν στο παραδοσιακά χαμηλό της κύρος και την απουσία μιας σταθερής βασκικής κοινής γραπτής και προφορικής, που ενισχυόταν από την απαγόρευση χρήσης των βασκικών στο δημόσιο τομέα. Οι βασκόφωνοι διανοούμενοι ιστορικά έγραψαν στα ισπανικά και στα γαλλικά.
Σημαντικός παράγοντας για την ανάδειξή της υπήρξε το ενδιαφέρον που ξένοι διανοούμενοι και περιηγητές επέδειξαν για την βασκική κουλτούρα ήδη από την εποχή του Ρομαντισμού (Αλεξάντερ φον Χούμπολτ). Η ίδρυση της Ακαδημίας της Βασκικής Γλώσσας το 1919, που κανονικοποίησε την γλώσσα (euskal batua) και η επιβίωσή της στα χρόνια της δικτατορίας του στρατηγού Φράνκο έθεσαν τις βάσεις για την σύγχρονη λογοτεχνική παραγωγή, που παρουσιάζει σημαντικούς συγγραφείς (π.χ. Μπερνάρδο Ατσάγα) και ένα αξιοπρόσεκτο αριθμό εκδόσεων.
Οι βασκικές διάλεκτοι στη λογοτεχνία
Πριν την εδραίωση της βασκικής κοινής στα μέσα του 20ού αιώνα, οι κατά τόπους και χρόνους συγγραφείς στα βασικά χρησιμοποίησαν στα γραπτά τους μία από τις έξι διαλέκτους που υφίστανται ήδη από το μεσαίωνα. Το βάρος που είχε η λογοτεχνική παραγωγή της γαλλικής Χώρας των Βάσκων έθεσε για μεγάλο χρονικό διάστημα την διάλεκτο του Λαπούρδι ως πρότυπο για την λογοτεχνική παραγωγή. Από την πλευρά της Ισπανίας κυρίαρχη ήταν η διάλεκτος της Γκιπούθκοα, ενώ αρκετά έργα γράφτηκαν και σε αυτή της Βισκαΐας.
Οι απαρχές
Τα πρώτα γραπτά δείγματα βασκικής γλώσσας χρονολογούνται από τον 11ο αιώνα και εντοπίζονται στο περιθώριο των λατινικών κειμένων του κώδικα Aemilianensis 60, του μοναστηριού Σαν Μιγιάν ντε λα Κογόγια στη Ριόχα. Δεν πρόκειται παρά για μονάχα δύο σύντομες φράσεις, που χρησιμοποιήθηκαν από τους αντιγραφείς για να τους βοηθήσουν να κατανοήσουν το νόημα του κειμένου και συνυπάρχουν μαζί με άλλες σημειώσεις σε ρομανική διάλεκτο.
Το πρώτο λογοτεχνικό κείμενο στα βασκικά που εκδόθηκε ήταν το Linguae Vasconum Primitiae από τον κληρικό από την Κάτω Ναβάρρα, Μπερνάτ Ετσεπάρε. Πρόκειται για μια μικρή συλλογή ποιημάτων με ερωτικό και θρησκευτικό περιεχόμενο, παρόμοιου ύφους με αυτό του καστιλιανού Χουάν Ρουΐθ. Έτερη μορφή της βασκικής λογοτεχνίας της εποχής είναι ο Γιοχάνες Λασαριάγα από το Λαμπούρ, καλβινιστής μεταφραστής της Βίβλου στα βασκικά (1571) για χάρη της βασίλισσας της Κάτω Ναβάρας. Τότε εκδόθηκαν από τον Εστέβαν ντε Γκαριβάι, ιστορικό από το Μοντραγόν, και πολλά από τα μεσαιωνικά βασκικά ποιητικά άσματα που αναφέρονται στην μεσαιωνική πραγματικότητα της Χώρας των Βάσκων.
Το 2004 ανακαλύφθηκε ένα χειρόγραφο που περιέχει διάφορα ποιήματα και ένα ποιμενικό μυθιστόρημα του Χουάν Πέρεθ ντε Λαθαράγα. Συγγράφηκε μεταξύ 1564 και 1567 και θέτει το χρονικό όριο των απαρχών της πεζογραφίας στα βασκικά ενώ αποδεικνύει την επικοινωνία της βασκικής λογοτεχνίας με την ιταλική Αναγέννηση.
17ος αιώνας, ο αιώνας του Ασουλάρ
Η λογοτεχνία του 17ου αιώνα χρησιμοποιήθηκε από την Καθολική Εκκλησία για να προωθήσει τις ιδέες και τις πρακτικές της Αντιμεταρρύθμισης και γι’ αυτό και περιορίστηκε σε θρησκειολογικά κείμενα. Η επαρχία του Λαμπούρ, Λαπούρδι στα βασκικά, στη γαλλική Χώρα των Βάσκων λειτούργησε ως κέντρο λόγω της οικονομικής και κοινωνικής της ακμής που απέρρεε από το εμπόριο. Η έντονη προφορικότητα της ποίησης και της πεζογραφίας που υιοθέτησε ήταν βασικές για την επίτευξη του βασικού της στόχου, την κατήχηση του λαού.
Στο πλαίσιο αυτό της Αντιμεταρρύθμισης διαμορφώθηκε η λεγόμενη Σχολή της Σάρα (Sare στα γαλλικά). Κεντρική μορφή ήταν αυτή του Ασουλάρ (Axular), που συγκέντρωσε γύρω του το σύνολο των βάσκων κληρικών της περιοχής του Λαπούρδι· αυτοί κατάφεραν να θέσουν τις βάσεις της γραπτής βασκικής γλώσσας, την οποία ανέδειξαν σε τέτοιο βαθμό που να θεωρείται ο 17ος αιώνας, αιώνας ακμής της. Καλλιέργησαν κυρίως την ποίηση.
Ασουλάρ
Το μοναδικό λογοτεχνικό βιβλίο του Ασουλάρ υπήρξε το Gero (‘Μετά’, 1643), ένα ασκητικό πεζογράφημα που επικοινωνεί άμεσα με τον πιο γνωστό μυστικό συγγραφέα του ισπανικού Χρυσού Αιώνα, Λουίς δε Λεόν. Χρησιμοποιώντας έναν καθαρό γραπτό λόγο διανθισμένο από ρητορικά σχήματα, εκθέτει τον πόνο και τα βάσανα που προκαλεί η μετάθεση της αληθινής παράδοσης του εαυτού του πιστού στον Ιησού Χριστό.
Άλλοι συγγραφείς που έδρασαν με κέντρο το Λαπούρδι και χρησιμοποίησαν την τοπική του διάλεκτο, ήταν ο Εστέβε Ματέρ (Esteve Materre), συγγραφέας που, αν και δεν είχε τα βασκικά ως μητρική του γλώσσα, υποστήριζε την μελέτη και χρήση της λόγιας γλώσσας και το λαϊκό χαρακτήρα που θα έπρεπε να έχει το κήρυγμα · ο Σιλβάν Πουβρώ  (Silvain Pouvreau), Γάλλος από το Μπορντώ που μετέφρασε διάφορα θρησκευτικά έργα. Ο Πιέρ Νορέ ή Ετσεβέρι μετέφρασε στα βασκικά ένα μη θρησκευτικό βιβλίο, το Itsasoko nabigazionekoa (1677), που περιέχει οδηγίες πλεύσεις στον ωκεανό για τους ναυτικούς.
18ος αιώνας
Ο 18ος αιώνας μετέθεσε το βάρος της λογοτεχνικής παραγωγής από τη γαλλική στην ισπανική Χώρα των Βάσκων. Κυρίαρχη προσωπικότητα είναι αυτή του κληρικού Μανουέλ ντε Λαραμέντι, που θέτει τις αρχές της διαμόρφωσης του κινήματος υπέρ της βασκικής γλώσσας και κουλτούρας. Έγραψε κυρίως στα ισπανικά (π.χ. την πρώτη πλήρη γραμματική της βασκικής με τίτλο El imposible vencido, arte de la lengua bascongada, 1729) και συνέθεσε το σημαντικότατο για την ιστορία της βασκικής φιλολογίας τρίγλωσσο λεξικό ισπανικών-βασκικών-λατινικών (Diccionario Trilingüe del Castellano, Bascuence y Latín, 1745), που το συνόδευσε με μια πολυσέλιδη εισαγωγή δοκιμιακού χαρακτήρα. Το έργο αυτό, παρά τις ελλείψεις και τις ετυμολογικές του αδυναμίες, ήταν η βάση όλων των λεξικογράφων των δύο επόμενων αιώνων.
Κατά τα άλλα, η λογοτεχνία συνέχισε να παράγει κυρίως κείμενα θρησκευτικού χαρακτήρα (π.χ. Σεβαστιάν ντε Μεντιβούρου). Σημαντικό ρόλο στην ανάδειξη της βασκικής πολιτισμικής σφαίρας έπαιξαν τα ταξίδια και οι δημοσιεύσεις του πρώσσου διανοούμενου Βίλχελμ φον Χούμπολτ γύρω από τη γαλλική Χώρα των Βάσκων.
19ος αιώνας
Ο επόμενος αιώνας έστρεψε την προσοχή στην λαϊκή λογοτεχνική παραγωγή. Η άνθηση της βασκικής λαϊκής προφορικής ποίησης αποδεικνύεται από τη δημοτικότητα δύο λαϊκών βάρδων, του Ετσαούν στην γαλλική πλευρά και του Ιπαραγίρε στην ισπανική. Το ενδιαφέρον που επέδειξε ο γάλλος πρίγκιπας Λουκιανός Βοναπάρτης για τη βασκική κουλτούρα τον μετέτρεψε σε ένθερμο υποστηρικτή της τοπικής λογοτεχνικής παραγωγής καθώς πολλά έργα εκδόθηκαν με δικά του έξοδα.
Η διάλεκτος της Βισκαΐας αναδείχθηκε από το έργο του Χουάν Αντόνιο δε Μογέλ ι Ουρκίσα, συγγραφέα του Peru Abarca, ενός πολυεπίπεδου βιβλίου που ουσιαστικά, μέσω των διδακτικών διαλόγων που παρουσιάζονται στο κεντρικό του σκέλος, αποτελεί μια υπενθύμιση του πλούτου της βασκικής γλώσσας του οποίου φύλακες είναι οι απλοί άνθρωποι της επαρχίας και όχι οι λόγιοι.
20ός αιώνας
Ο 20ός αιώνας υπήρξε μια εποχή κατά την οποία η βασκική λογοτεχνία πέρασε από διάφορα στάδια. Το 1919 ιδρύθηκε η Βασκική Ακαδημία της Γλώσσας, και ξεκίνησε η συζήτηση περί της διαμόρφωσης μιας κοινής γραπτής βασκικής. Δύο τάσεις κυριάρχησαν, αυτή των συγγραφέων που απεμπόλησαν πολλούς γραμματικούς και λεξικούς τύπους-δάνεια από τα λατινικά ή τις ρομανικές γλώσσες και αυτοσχεδίασαν νέους τύπους, και αυτή των συγγραφέων που αν και χαρακτηρίζονταν από ορισμένες αναθεωρητικές τάσεις, είχαν ως πρότυπο τους κλασικούς βάσκους συγγραφείς. Τα έργα των τελευταίων ήταν αυτά που επιβίωσαν.
Ο Ρεσουρεκθιόν Μαρία δε Άθκουε συνέγραψε το έτερο μεγάλο λεξικό Diccionario Vasco-Español-Francés όπου επεξηγούσε στα ισπανικά και στα γαλλικά τις σημασίες των βασκικών λέξεων. Στην ποίηση τα ονόματα του Σαβιέρ δε Λισάρδι, γνωστού για το συμβολισμό του έργου του και για την ανάδειξη της βασκικής φύσης, του Εστεβάν ντε Ουρκιάγα (γνωστός με το ψευδώνυμο Lauaxeta, «τέσσερις άνεμοι») και του Νικολάς Ορμαετσέα (ψευδώνυμο Orixe, Ορίσε), συγγραφέα του ποιήματος Euskaldunak (‘Οι Βάσκοι’), επικού-ποιμενικού χαρακτήρα με πάνω από 12000 στίχους. Στην πρόζα ξεχώρισε η φιγούρα του πεζογράφου Ντομίνγκο δε Αγίρε, που ασχολήθηκε με το ιστορικό μυθιστόρημα (Auñemendiko Lorea, ‘Το άνθος των Πυρηναίων’, 1898) και γενικότερα την ηθογραφία (Kresala, Θαλασσινό νερό, 1906).
Το 1897 έκανε την εμφάνισή του στη γαλλική πλευρά (Μπαγιόν) το περιοδικό Eskualduna, μέσω του οποίου εκφράστηκε η πρώτη γενιά βάσκων δημοσιογράφων μέλη της οποίας ήταν προσωπικότητες όπως ο Ζαν Ιριάρτ-Ουρούτι και ο Ζαν Ετσεπάρε. Εκεί δημοσιεύθηκαν τα πρώτα άρθρα επιστημονικής εκλαΐκευσης και οι πρώτες ενδείξεις σύγχρονης πεζογραφίας στα βασκικά. Ο συντηρητισμός του περιοδικού ώθησε τα μέλη του στη συνεργασία με την Πεταίν κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής της Γαλλίας, γεγονός που έφερε την πτώση του περιοδικού και την αντικατάστασή του το 1944 από το Herria, που εκδίδεται μέχρι σήμερα και πρώτος διευθυντής του οποίου υπήρξε ο Πιάρ Λαφίτ.
Μετά τον Ισπανικό Εμφύλιο
Μετά τον εμφύλιο πόλεμο η βασκική λογοτεχνία πέρασε μια πολύ δύσκολη περίοδο. Τα πρώτα βιβλία που εκδόθηκαν ήταν το Urrundi ('Από μακριά', στο Μεξικό το 1945) από τον σύμβουλο της εξόριστης βασκικής κυβέρνησης Τελεσφόρο Μονθόν και το ποίημα «Arantzazu» του Σαλβαδόρ Μιστελένα (το 1949 στη Γουατεμάλα).
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 μερικοί νέοι συγγραφείς ξεκίνησαν να εκδίδουν έργα τους. Μεταξύ αυτών ήταν ο Γκαβριέλ Αρέστι, σημαντικότερο βιβλίο του οποίου ήταν το Harri eta herri (‘Πέτρα και λαός’, 1964), στη γραμμή της κοινωνικής ποίησης. Το ποίημα αυτό αποτύπωσε την κοσμοθεωρία μιας νέας γενιάς βάσκων, αυτής που ζει στην πόλη και αντιμετωπίζει τα υπάρχοντα κοινωνικά προβλήματα, απομακρυσμένη από την κοινότοπη εικόνα του βασκικού χωριού όπως παρουσιάζεται στο ποίημα «Euskaldunak» του Ορίσε. Ο Αρέστι σχετίζεται με το έργο βάσκων ποιητών που εκφράστηκαν στα ισπανικά, όπως ο Μπλας δε Οτέρο και ο Γκαβριέλ Θελάγια, με τους οποίους τον ένωσε μια κοινή αίσθηση κοινωνικής ευθύνης. Ο ίδιος ποιητής διατήρησε στενές σχέσεις με τις πρώτες βασκικές θεατρικές ομάδες και το μουσικό σχήμα Ez dok Hamairu, του πρωτοπόρους στο χώρο του λεγόμενου Euskal Kantu Berria (‘Νέο Βασκικό Τραγούδι’).
Σχετικά με την πεζογραφία, σημαντικός σταθμός υπήρξε το μυθιστόρημα Leturiaren egunkari ezkutua (‘Μυστικό ημερολόγιο της Λετούρια’) του Χοσέ Λουΐς Άλβαρεθ Ενπαράντσα, που θεωρείται το πρώτο σύγχρονο μυθιστόρημα γραμμένο στα βασκικά. Αυτή η διάθεση ανανέωσης συνεχίστηκε από τον Ραμόν Σαϊσαρβιτόρια (με τα Egunero Hasten delako, ‘Γιατί ξεκινά κάθε μέρα’, 1969 και το Ehun Metro, ‘Εκατό μέτρα’, 1976, επηρεασμένα από το Nouveau Roman της δεκαετίας του 1970) και τον Άνχελ Λερτσούντι.
Σύγχρονη βασκική λογοτεχνία
Προς το τέλος της δικτατορίας του στρατηγού Φράνκο, σταδιακά διαμορφώθηκε ένας εκδοτικός κόσμος που δημοσιεύει γύρω στους 1500 τίτλους το χρόνο και αποτελείται από 300 περίπου συγγραφείς. Ο πιο γνωστός βάσκος συγγραφέας στο εξωτερικό είναι ο Μπερνάρδο Ατσάγα, ιδιαίτερα για τα μυθιστορήματά του Ομπαμπακόακ και Behi euskaldun baten memoriak (‘Μνήμες μιας αγελάδας’), που έχουν μεταφραστεί σε πάνω από είκοσι πέντε γλώσσες.
Ο 21ος αιώνας έφερε στο φως μια νέα γενιά συγγραφέων που έχουν λάβει όλη την εκπαίδευσή τους στα βασκικά. Ένας από αυτούς, ο Ουνάι Ελοριάγα έλαβε το Εθνικό Βραβείο Πεζογραφίας της Ισπανίας το 2002 με το μυθιστόρημά του ''SPrako Tranbia. ''Άλλος σημαντικός σύγχρονος βάσκος συγγραφέας είναι ο Κίρμεν Ουρίβε.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Λογοτεχνία ανά γλώσσα
Τζον Λάσιτερ
Ο Τζον Λάσιτερ (John Alan Lasseter, 12 Ιανουαρίου 1957) είναι Αμερικανός σκηνοθέτης animation.
Γεννήθηκε στις 12 Ιανουαρίου του 1957 στο Χόλιγουντ της Καλιφόρνια. Έχει γίνει γνωστός μέσα από την Pixar Animation Studios οπού είναι και διευθύνων σύμβουλος. Έχει σκηνοθετήσει και γράψει τις ταινίες Toy Story, Ζουζούνια, Toy Story 2 και Αυτοκίνητα. Έχει σκηνοθετήσει επίσης τις ταινίες μικρού μήκους: Lady & the Lamp (εκτός Pixar) (1979), Luxo Jr. (1986), Red's Dream (1987), Tin Toy (1988) και Knick, Knack (1989).
Έχει κάνει επίσης κι άλλες πολλές δουλειές μέσα στην Pixar στην οποία συνεργάζεται !
Παραπομπές
Κατηγορία:Άνθρωποι της Disney Κατηγορία:Άνθρωποι της Pixar Κατηγορία:Αμερικανοί animators Κατηγορία:Αμερικανοί σκηνοθέτες Κατηγορία:Αμερικανοί σεναριογράφοι Κατηγορία:Αμερικανοί παραγωγοί ταινιών Κατηγορία:Σκηνοθέτες κινουμένων σχεδίων Κατηγορία:Παραγωγοί ταινιών κινουμένων σχεδίων
Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 1958
Σημαντική συμβολή σε αυτό είχε και το συνολικό παιχνίδι της Βραζιλίας που ήταν εντυπωσιακό, με την εμβληματική μορφή του Σοβιετικός ποδοσφαίρου Ίγκορ Νέτο να περιγράφει χαρακτηριστικά: «Αυτό δεν είναι ποδόσφαιρο. Θα πρέπει να βρεθεί νέα λέξη γι’ αυτό το πράγμα». Ο Ντάνι Μπλαντσφλάουερ, αρχηγός της Βόρειας Ιρλανδίας έδωσε τη δική του ετυμηγορία: «Λοιπόν, είναι καταπληκτικό... είναι όλοι σπουδαίοι παίκτες. Ελπίζω να μην έρθουν ποτέ στην Αγγλία. Ένας κάθε φορά, ίσως, αλλά ποτέ μαζί». Η δευτεραθλήτρια κόσμου του 1950 είχε ως παρελθόν όλους τη σύνθεσή της και λίγοι παίκτες της βραζιλιάνικης ομάδας του 1954 ήταν παρόντες. Η ομάδα είχε αναδιαμορφωθεί και, μέχρι τώρα, ήταν αδύνατο να γνωρίζουμε ότι ήταν προς το καλύτερο. 6 από τους 11 παίκτες της καλύτερης ενδεκάδας της διοργάνωσης ήταν Βραζιλιάνοι. Οι Βραζιλιάνοι κυριάρχησαν και στα ατομικά βραβεία με το Ντίντι πολυτιμότερο παίκτη και τον Πελέ δεύτερο πολυτιμότερο παίκτη, δεύτερο σκόρερ και καλύτερο νέο παίκτη της διοργάνωσης. Εκτός αυτών κατέρριψε και ρεκόρ ως νεότερος παίκτης, σκόρερ και νικητής, ορισμένα από τα οποία παραμένουν ακατάρριπτα. Η ομάδα της Βραζιλίας ήταν η πρώτη γνήσια πολυφυλετική ομάδα που κέρδισε το Παγκόσμιο Κύπελλο.
Ο μέσος όρος των γκολ στη διοργάνωση αυτή ήταν 3,60 ανά αγώνα (126 γκολ σε 35 αγώνες), η τελευταία διοργάνωση που ο μέσος όρος ήταν υψηλότερος από τρία γκολ, καθώς στη συνέχεια επικράτησαν πιο αμυντικογενή συστήματα στο ποδόσφαιρο.
Επιλογή διοργανωτή
Η απόφαση για τον οικοδεσπότη του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1958 πάρθηκε στις 23 Ιουνίου 1950 στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας. Ενδιαφέρον για να αναλάβει τη διοργάνωση υπήρξε μόνο από τη Σουηδία και για αυτό τον λόγο ανάλαβε τη διοργάνωση χωρίς ανθυποψήφιο.
Προκριματικά
Στα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1958 από τις 95 χώρες που ήταν μέλη της FIFA, συμμετείχαν οι 53, με πολλές ομάδες όμως να αποχωρούν από τα προκριματικά χωρίς να αγωνιστούν σε κανένα παιχνίδι, γεγονός αρκετά σύνηθες για την εποχή εκείνη. Οι 2 από τις 16 θέσεις είχαν καλυφθεί από την προηγούμενή νικήτρια Δυτική Γερμανία και τη διοργανώτρια Σουηδία. Για πρώτη φορά στη διοργάνωση συμμετείχαν η Βόρεια Ιρλανδία, η Ουαλία (σημειωτέον όμως ότι η Ουαλία κατάφερε να ξαναπροκριθεί μετά για πρώτη φορά μόλις στη διοργάνωση του 2022) και η Σοβιετική Ένωση. Χαρακτηριστικό είναι ότι προκρίθηκαν και οι τέσσερις εθνικές ομάδες που αποτελούν τη Μεγάλη Βρετανία. Δεν έλειψαν οι εκπλήξεις με τον αποκλεισμό της Ιταλίας, καθώς και της Ισπανίας για δεύτερη φορά. Η Ιταλία είχε υποτιμήσει τη Βόρεια Ιρλανδία, τον αντίπαλό της στην προκριματική φάση. Οι Ιταλοί και οι Ιρλανδοί έπαιξαν ένα ισόπαλο παιχνίδι, το οποίο περιγράφηκε ως «φιλικό» (με τον διαιτητή πολύ επιεική), αλλά ήταν ένα από τα πιο σκληρά διεθνή παιχνίδια ποδοσφαίρου που είχαν γίνει. Η Βόρεια Ιρλανδία κέρδισε τον επαναληπτικό και προκρίθηκε. Ομάδες από την Αφρική και τη Ασία δεν συμμετείχαν, επειδή αρνήθηκαν να αγωνισθούν με το Ισραήλ, για πολιτικούς λόγους. Το 1956 Αίγυπτος και Ισραήλ ήλθαν σε πόλεμο, ως επακόλουθο της κρίσης στο Σουέζ.
Οι ομάδες
Οι 16 ομάδες που εξασφάλισαν τη συμμετοχή τους στην τελική φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1958 ήταν οι εξής:
600px
Στάδια
Για την τελική φάση χρησιμοποιήθηκαν τα εξής 12 στάδια, αριθμός ρεκόρ για τα δεδομένα που υπήρχαν τότε:
Οι αγώνες της πρώτης φάσης της διοργάνωσης
Η διοργάνωση του 1958 ξεχώρισε για το γεγονός πως έλειψαν οι βιαιοπραγίες του παρελθόντος. Ήταν η πιο fair play έκδοση ενός Παγκοσμίου Κυπέλλου από όσα είχαν γίνει μέχρι εκείνη την στιγμή. Η διαδικασία πρόκρισης από τη φάση των ομίλων έγινε πιο ορθολογική, καθώς οι ομάδες χωρίστηκαν ξανά σε τέσσερις ομίλους, αλλά σε αντίθεση με ότι συνέβη το 1954, όλοι παίζουν με όλους. Οι Σουηδοί οπαδοί είχαν εξαιρετική συμπεριφορά, αλλά ήταν και απρόσμενα ενθουσιώδεις. Η γηπεδούχος ομάδα έχει πάντα ένα ξεκάθαρο προβάδισμα στο ποδόσφαιρο, με την ομάδα τους αυτή τη φορά να διαθέτει διεθνώς καταξιωμένους ποδοσφαιριστές και οι Σουηδοί είναι οι μόνοι που είχαν τελειοποιήσει την οργανωμένη επευφημία. Το εκκωφαντικό τους Heja Sverige friskt humoer, det aer det som susen goer, heja, heja, heja (έλα Σουηδία, υγιή πνεύματα, αυτό θα κάνει το κόλπο, έλα, έλα, έλα!) έπαιξε σημαντικό ρόλο στο να πάει η ομάδα τους μέχρι τον τελικό.
thumb|Η Βραζιλία στη διοργάνωση του 1958.
Φάση Ομίλων
Όλες οι ώρες που αναγράφονται είναι σε τοπική ώρα Σουηδίας (UTC +2)
Πορεία προς τον τελικό
Μετά την πρώτη φάση των ομίλων, η Βραζιλία άρχισε να προβάλλει ως ένα από τα φαβορί για την κατάκτηση του τίτλου. Εφαρμόζοντας σύστημα 4–2–4 πρωτοποριακό για την εποχή, που μετά αντέγραψαν σχεδόν όλες οι ομάδες, και με την εντυπωσιακή επιθετική της παρουσία έφτασε εύκολα στον πρώτο της τίτλο. Το νέο σύστημα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη δεκαετία του 1930, εφαρμόστηκε στη Σάντος και τη Σάο Πάολο τη δεκαετία του 1950 και προσαρμόστηκε για να ταιριάζει στις ικανότητες, τη νοοτροπία, το ταμπεραμέντο και πάνω απ' όλα τις ιδιαιτερότητες και τις ειδικές δεξιότητες των Βραζιλιάνων. Ταιριάζει με την επιθυμία τους για καλλιτεχνία και την απόλαυση στο παιχνίδι, τη δημιουργικότητά τους και την αγάπη τους για αυτοσχεδιασμό. Το 4-2-4 το οποίο εφάρμοσε ο Βισέντε Φέολα, δεν ήταν τυχαίο. Σε αυτό είχε τα κατάλληλα "εξαρτήματα", ποδοσφαιριστές με την απαράμιλλη ποιότητα του Ντίντι στο κέντρο, το ανυπέρβλητο ταλέντο των Πελέ και Γκαρίντσα, τον Βαβά έξυπνο και αποτελεσματικό στις αντίπαλες περιοχές, τους δύο Σάντος να συνθέτουν δύο από τα καλύτερα δίδυμα πλάγιων αμυντικών όλων των εποχών, τον Ζίτο να αποδεικνύεται άψογος στην ανασταλτική δουλειά του κέντρου.
thumb|Ο Πελέ σε εναέρια μονομαχία με τον Σουηδό τερματοφύλακα στον τελικό.
Ο ημιτελικός με τη Γαλλία (της πρώτης μεγάλης εθνικής ομάδας της χώρας στην ποδοσφαιρική ιστορία) ήταν ένας από τους καλύτερους αγώνες εκείνης της διοργάνωσης (ίσως ο καλύτερος ) και διεξήχθη στο στάδιο Ρασούντα της Σόλνα στις 24 Ιουνίου. Η Γαλλία ήταν η ομάδα με την αποτελεσματικότερη επίθεση μέχρι τότε με 15 γκολ σε τέσσερα παιχνίδια, είχε όμως και την ασθενέστερη άμυνα δεχόμενη 7 γκολ. Ως εκ τούτου, δεν ήταν έκπληξη όταν η Βραζιλία πήρε το προβάδισμα μετά από λιγότερο από δύο λεπτά, χάρη σε τέρμα από τον Βαβά. Ομοίως, κανείς δεν εξεπλάγη που είδε τον Ζυστ Φονταίν να βρίσκει το πίσω μέρος των διχτύων για άλλη μια φορά, χάρη σε μια εξαιρετική πάσα από το Ρεϊμόν Κοπά, για να ισορροπήσει τα σκορ μέσα στα πρώτα δέκα λεπτά. Η πρώτη μισή ώρα του παιχνιδιού ήταν γρήγορη και συναρπαστική, με δύο εξαιρετικά ταλαντούχες ομάδες γεμάτες επιθετικές προθέσεις να πηγαίνουν από το ένα τέρμα στο άλλο. Το παιχνίδι ήταν ισορροπημένο, όταν ο κεντρικός αμυντικός Ζονκέ αποχώρησε τραυματισμένος. Εκείνη την εποχή (πριν το 1970) δεν επιτρέπονταν οι αλλαγές κατά τη διάρκεια των αγώνων και ο τραυματισμός του στα 35 λεπτά άφησε τη Γαλλία για σχεδόν μία ώρα να παίζει με δέκα παίκτες. Του εγχύθηκε αναλγητικό στο ημίχρονο, επιτρέποντάς του να σταθεί, αλλά ήταν άχρηστος στο γήπεδο. Λίγοι θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν την ομάδα της Βραζιλίας του 1958 με 11 παίκτες και με 10 ήταν αδύνατο. Ένα γκολ από τον Ντίντι και ένα χατ τρικ από τον Πελέ μέσα σε 23 λεπτά στο δεύτερο ημίχρονο (52ο λεπτό - 75ο) έδωσαν στη Βραζιλία μια άνετη νίκη, με ένα γκολ παρηγοριάς των Γάλλων να διαμορφώνει το τελικό 5–2. Μετά τον ημιτελικό κόντρα στη Γαλλία, ο Γάλλος τερματοφύλακας φέρεται να είπε: «Προτιμώ να παίξω εναντίον 10 Γερμανών παρά ενός Βραζιλιάνου».
Στον τελικό, το όμοιο χρώμα των ομάδων που θα αγωνιζόταν οδήγησε τη Σουηδία στη διατήρηση του δικού της και τη Βραζιλία να αλλάζει χρώμα, επιλέγοντας το μπλε, το χρώμα του μανδύα της Παναγίας της Απαρεσίντα, ελπίζοντας η αλλαγή χρώματος να μην έχει την κατάληξη της διοργάνωσης του τελικού του 1950 με την τότε επιλογή του λευκού να συνδέεται με την ιστορική απώλεια του τίτλου. Με δύο γκολ στον τελικό ο Πελέ οδήγησε τη Βραζιλία στην εύκολη επικράτηση επί των Σουηδών με 5-2, σκορ που παραμένει μέχρι σήμερα το υψηλότερο σε τελικό Παγκοσμίου Κυπέλλου. Το πρώτο γκολ του Πελέ θεωρείται από τα καλύτερα της ιστορίας του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Ο Πελέ θεώρησε ότι αυτή ήταν η πιο ταλαντούχα (σε ατομικό επίπεδο) εθνική Βραζιλίας όλων των εποχών. Μετά τη λήξη του τελικού οι παίκτες της παγκόσμιας πρωταθλήτριας πανηγύρισαν τον θρίαμβο τους ανεμίζοντας την σημαία της χώρας τους, ενώ οι Σουηδοί φίλαθλοι τους χειροκροτούσαν, παρά το βαρύ σκορ. Οι φίλαθλοι ήταν επίσης μάρτυρες μιας ευγενούς «συνάντησης»: ο Σουηδός βασιλιάς μπήκε στον αγωνιστικό χώρο πριν την απονομή για να συγχαρεί τους πρωταθλητές του Κυπέλλου, συμπεριλαμβανομένου του Πελέ. Στην ιστορία έχει μείνει και ο για πρώτη φόρα πανηγυρισμός του τίτλου με ανάρτηση του Κυπέλλου στα χέρια από τον αρχηγό της Βραζιλίας Χιλντεράλντο Μπελίνι, διαδικασία που έκτοτε καθιερώθηκε.
Ως αποτέλεσμα, η Βραζιλία έγινε η πρώτη ομάδα μιας ηπείρου που κέρδισε τον τίτλο σε άλλη ήπειρο. Ο τρόπος παιχνιδιού της Βραζιλίας ήταν ιδιαίτερος και οι δημοσιογράφοι τον ονόμασαν τον samba football, αλλά στην πραγματικότητα ήταν το τζίντζα (ginga, η λέξη κυριολεκτικά σημαίνει «ταλάντευση» ), ένας τρόπος ποδοσφαίρου βασισμένος στις βραζιλιάνικες παραδόσεις της σάμπα και της καποέιρα, που συνδυάζει πολεμικές τέχνες και χορό, ένα στυλ γεμάτο δημιουργικότητα και εκπλήξεις. Μία ισορροπία μεταξύ του αθλητισμού και της τέχνης, όπου η τέχνη, μεταξύ άλλων, ήταν να διατηρείται ο έλεγχος της μπάλας ενώ υλοποιούνταν μία εκπληκτική ντρίμπλα, με κύριους εκφραστές τους Πελέ και Γκαρίντσα. Η βραζιλιάνικη ποδοσφαιρική τέχνη ονομάστηκε futebol-arte, και ήταν κάτι περισσότερο από τακτική, ένας τρόπος χαράς ή στην ποδοσφαιρική πραγματικότητα «μία μάχη μεταξύ αισθητικής και αποτελεσμάτων». Το βραζιλιάνικο ποδόσφαιρο ήταν ένα είδος χορού, όπου η πραγματική Βραζιλία της σύνθεσης των φυλών έλαμπε. Αντίθετα, το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο ήταν υπερβολικά μηχανικό, χωρίς περιθώρια δημιουργικότητας, αναγνωρίζοντας τη σκληρή δουλειά και τη συλλογικότητα. Η ομάδα που κέρδισε το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1958 άφησε ανεξίτηλο σημάδι στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο από πολλαπλές απόψεις. Θα κυριαρχούσε στο διεθνές στερέωμα τα επόμενα χρόνια, με την πλειοψηφία της ομάδας να σχηματίζει και εκείνη που κέρδισε το Παγκόσμιο Κύπελλο στη Χιλή τέσσερα χρόνια αργότερα. Ίσως το πιο σημαντικό ήταν ότι η ομάδα του 1958 σχεδόν ποτέ δεν έχασε τη χαρά στο παιχνίδι που κατοχύρωσε τότε.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 1958 Κατηγορία:Διεθνείς Ποδοσφαιρικές διοργανώσεις στη Σουηδία
Πόλιαρι
Το Πόλιαρι (σερβικά κυριλλικά: Пољари) είναι χωριό της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Ευρίσκεται εντός του Δήμου της Ντέρβεντα και εντός της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της απογραφής του 2013, αριθμούσε 20 κατοίκους.
Κατανομή του πληθυσμού ανά εθνότητα (1991)
Το 1991, το χωριό αριθμούσε 368 κατοίκους, οι οποίοι ήσαν κατανεμημένοι ως κάτωθι :
Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
Κατηγορία:Οικισμοί της Ντέρβεντα Κατηγορία:Οικισμοί της Ντέρβεντα με κροατική πληθυσμιακή πλειοψηφία
Αγγλική Εταιρεία της Ανατολής
Η Αγγλική Εταιρεία της Ανατολής (αγγλικά: Levant Company, κατά κυριολεξία Εταιρεία του Λεβάντε, ή Τουρκική Εταιρεία) δημιουργήθηκε από τη βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ με υποκινητές τους δύο Άγγλους εμπόρους, τον Σερ Έντουαρντ Όσμπορν (Sir Edward Osborne) και τον Ρίτσαρντ Στάπερ (Richard Staper) το 1581, με στόχο να εξασφαλίσουν το μονοπώλιο του εμπορίου στα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Είναι η περίοδος που η Οθωμανική Αυτοκρατορία ακμάζει, το κράτος εξαπλώνεται, οι πόλεμοι σταματούν, η κεντρική εξουσία είναι ισχυρή, το εμπόριο και η βιοτεχνία αναπτύσσονται και το νόμισμα είναι σταθερό. Οι κοινότητες των Άγγλων εμπόρων, οι οποίοι πολύ σύντομα έφτασαν στην Ανατολή δημιούργησαν εμπορικούς σταθμούς (ή εμπορικά κέντρα (factories) όπως τα ονόμαζαν) μέσα στα ήδη υπάρχοντα λιμάνια.
Η δομή της εταιρείας
Τα σπουδαιότερα εμπορικά κέντρα ήταν η Κωνσταντινούπολη, η Σμύρνη στη Μικρά Ασία, και το Χαλέπι της βόρειας Συρίας. Το σημαντικότερο όμως ήταν ότι έπρεπε να πετύχουν και να διατηρήσουν τους ευνοϊκότερους όρους των διομολογήσεων, υπογράφοντας συμφέρουσες εμπορικές συμφωνίες με τις τουρκικές αρχές (Υψηλή Πύλη). Γι' αυτό το σκοπό η εταιρεία παρείχε μεγάλα κονδύλια για την υποδομή πρεσβειών ή προξενείων σε όλη την Ανατολή, αλλά και πλούσια κονδύλια στους πρέσβεις, πρόξενους και εφημέριους της κάθε περιοχής, για να τα χρησιμοποιήσουν με όποιο τρόπο αυτοί ήθελαν, με ένα όμως αποτέλεσμα, τους καλύτερους εμπορικούς όρους προς το συμφέρον της εταιρείας. Το γεγονός αυτό προκάλεσε αύξηση του αριθμού των διπλωματών και κληρικών που ταξίδευαν στην Εγγύς Ανατολή, αλλά και μια βάση για μελετητές αλλά και περίεργους ταξιδιώτες να κυνηγήσουν τα ενδιαφέροντά τους, μιας και μέχρι τότε οι σχέσεις Τουρκίας–Αγγλίας ήταν ανύπαρκτες τόσο σε εμπορικό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο.
Η λειτουργία της Εταιρείας διήρκεσε μέχρι το 1825, οπότε το εμπόριο ανέλαβε η αγγλική κυβέρνηση, αλλά η κορύφωση της δραστηριότητάς της σημειώθηκε στη διάρκεια της βασιλείας της Ελισάβετ Α΄, του Ιακώβου Α΄ και του Καρόλου Β΄. Σε όλα αυτά τα χρόνια, μέσα από πολλές δυσκολίες, πολέμους, αντιξοότητες αλλά και ρήξεις με την αγγλική κυβέρνηση, η Εταιρεία της Ανατολής κατόρθωσε να ευημερήσει και να προσφέρει στην Αγγλία μέσω του εμπορίου μια ανεπτυγμένη οικονομία.
thumb|275px|Ο Άγγλος έμπορος στην Τουρκία Φράνσις Λέβετ (Francis Levett, 1700-1764), κύριος εκπρόσωπος της Levant Company στην Κωνσταντινούπολη 1737-1750. Ο Λέβετ, με τουρκική αμφίεση, του Jean-Etienne Liotard, παρμένο από πίνακα ζωγραφικής στο Μουσείο του Λούβρου. Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων του Λονδίνου.
Το ίδιο αποτέλεσμα δεν είχαν και οι ίδιοι οι έμποροι, οι οποίοι στην πορεία ή έχασαν τις περιουσίες τους στην Ανατολή ή τις δώρισαν για φιλανθρωπικούς σκοπούς και διάφορες ιατρικές έρευνες, όταν η πανούκλα και ο τύφος κατέστρεφαν τον κόσμο. Χωρίς να κρατούν τίποτα για τον εαυτό τους, όλοι αυτοί που υπηρέτησαν την Εταιρεία της Ανατολής φεύγοντας αφήνουν στις άλλες εταιρείες την παρακαταθήκη τους. «Πηγαίνετε και κάνετε το ίδιο» δήλωσαν πριν παραδώσουν την εταιρεία στην τελευταία δικαστική τους διαμάχη με την αγγλική κυβέρνηση.
Τα πρώτα χρόνια
Κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας οι σχέσεις μεταξύ Αγγλίας και Τουρκίας ήταν ανύπαρκτες τόσο σε διπλωματικό όσο και σε εμπορικό επίπεδο.
Το εμπόριο μεταξύ Αγγλίας και Μεσογείου διεξαγόταν κυρίως από Βενετούς, Γενοβέζους, Φλωρεντινούς και Ούγγρους, που μετέφεραν μπαχαρικά, μετάξι, βαμβάκι, γυαλί και βενετσιάνικα προϊόντα. Τα εμπορεύματα από την Άπω Ανατολή μεταφέρονταν μέσω της Κασπίας στη Μαύρη Θάλασσα, μέσω της Περσίας και του Χαλεπιού στις ακτές της Συρίας ή μέσω της Μαύρης Θάλασσας στην Αλεξάνδρεια. Όλοι αυτοί οι δρόμοι ενώνονταν στη Βενετία και από τη Βενετία διανέμονταν στην Ευρώπη.
Για τριάντα όμως χρόνια το εμπόριο Αγγλίας–Ανατολής σταματάει. Οι πειρατές, η τουρκική αρπακτικότητα και το χρόνιο πρόβλημα των προστριβών μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων ήταν ισχυροί λόγοι για να αποτρέψουν οποιαδήποτε ανάπτυξη του εμπορίου. Η πτώση της Ρόδου το 1522 και της Κύπρου το 1570, καθώς και η επέκταση της ναυτικής δύναμης των Τούρκων, συνέβαλαν στη διακοπή των επαφών με την Αγγλία.
Η ιστορία της Εταιρείας της Ανατολής κατά τη βασιλεία της Ελισάβετ Α΄
Το 1575 δύο Άγγλοι έμποροι, ο Σερ Έντουαρντ Όσμπορν και ο Ρίτσαρντ Στάπερ, προσπάθησαν να ξαναρχίσουν το εμπόριο με σκοπό να ανοίξουν καινούργιες αγορές. Με δικά τους έξοδα έστειλαν στην Κωνσταντινούπολη τον Γουίλιαμ Χάρμπορν (William Harborne) μυστικά, για να μην προκαλέσει τους Ιταλούς εμπόρους. Αυτός κατόρθωσε να πάρει από τον Σουλτάνο επιστολή προς τη βασίλισσα Ελισάβετ με πολύ καλούς όρους: προσφερόταν το άνοιγμα των αγορών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στους Άγγλους, αλλά αυτό δινόταν με αντάλλαγμα την ελευθερία των Τούρκων εμπόρων στην Αγγλία, πράγμα που ενόχλησε τους Γάλλους, γι' αυτό και οι Γάλλοι πρεσβευτές προσπάθησαν να σταματήσουν τη συμφωνία.
200px|thumb|Ελισάβετ Α΄, πορτρέτο του Νίκολας Χίλλιαρντ, 1585