cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 2019
Προκήρυξη εκλογών
Η προκήρυξη των εκλογών πραγματοποιήθηκε περίπου 3,5 μήνες νωρίτερα από τη λήξη της προβλεπόμενης θητείας της κυβέρνησης Τσίπρα.
Τα 20 κόμματα που συμμετείχαν στις Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 2019, με το σύνολο των υποψηφίων ανά εκλογική περιφέρεια καθώς και τα ψηφοδέλτια επικρατείας, περιλαμβάνονται στην επίσημη ανακήρυξη από τον Άρειο Πάγο.
Δημοσκοπήσεις
Οι δημοσκοπήσεις τον μήνα πριν τις εκλογές έδειχναν πρώτη τη ΝΔ με ποσοστά από 34-39,5%, δεύτερο το ΣΥΡΙΖΑ με 22-27,5%, τρίτο κόμμα το ΚΙΝΑΛ με ποσοστά από 6-8% και τέταρτο το ΚΚΕ 3,8-6,6%.
Το exit poll έδινε ΝΔ 38-41%, ΣΥΡΙΖΑ 29-32%, ΚΙΝΑΛ 7-9%, ΚΚΕ 5-6%, ΜέΡΑ25 2,8-3,8%, Χρυσή Αυγή 2,7-3,4%, Ελληνική Λύση 3,5-4,5%.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ελληνικές βουλευτικές εκλογές Κατηγορία:Εκλογές του 2019
1309
Η τρέχουσα σελίδα αφορά το έτος 1309 κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο
Θάνατοι
Κατηγορία:Έτη
Νακί Ισανμπάτ
Ο Νακί Ισανμπάτ (Нәкый Исәнбәт <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">, προφέρεται [næˈqi isænˈbæt], Наки Исанбет, Νακί Ισανμπέτ, επίσης συναντάται και ως Nakie Isanbet, 29 Δεκεμβρίου 1899 - 12 Σεπτεμβρίου 1992) ήταν τάταρος συγγραφέας, συγγραφέας σε εγκυκλοπαίδειες, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, πεζογράφος, συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας, ειδικός στη λαογραφία και φιλόλογος. Αυτός είναι ο άνθρωπος που έγραψε και δημοσίευσε ορισμένα φρασεολογικά ταταρικά λεξικά.
Εκείνη την εποχή το ενδιαφέρον του σε σχέση με την συγγραφή και τη γλώσσα άρχισε να αυξάνεται. Μέσα στα υπόλοιπα σχεδόν 80 χρόνια της ζωής του ο Ισανμπέτ διατήρησε την απόλυτη αγάπη του για τη λαϊκή τέχνη και τη μητρική του γλώσσα.
Οι στίχοι του έγιναν βάση για διάφορα δημοτικά τραγούδια: Φυσούμενο νερό, Ακορντεόν και άλλα. Διάφορα θεατρικά του έργα, όπως τα Χότζα Νασρεντίν, Ζίφα, Χαρτοφύλακας, Μουσά Τζαλίλ, Φυγάδες, συμπεριλαμβάνονται πάντα στα ρεπερτόρια των ταταρικών θεάτρων.
Ο Νακί Ισανμπέτ έγραψε και έργα για παιδιά. Επίσης, εξέδωσε το μοναδικό έργο Ταταρικές εθνικές παροιμίες σε τρεις τόμους. Γι'αυτό έχει βραβευτεί με το κρατικό βραβείο Γκαμπντούλα Τουκάι, το κρατικό βραβείο της Ταταρικής ΑΣΣΔ.
Ο Νακί Ισανμπέτ έγραψε επίσης και ένα έπος, το νταστάν Ιντεγκάι το οποίο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1940. Όταν έγραψε την περίληψη του κειμένου χρησιμοποίησε την αρχή της δημιουργικής αποκατάστασης. Η νέα και πιο ακριβής παραλλαγή του έπους ήταν έτοιμη, αλλά ο πόλεμος και η μετέπειτα απαγόρευση των τότε αρχών παρεμπόδισαν τη δημοσίευση. Τα υλικά δημοσιεύθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1980, χωρίς τη δέουσα αναφορά στον συγγραφέα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Τάταροι συγγραφείς Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος της Φιλίας των Λαών
Ένα σκάνδαλο στη Βοημία
Η ιστορία «Ένα σκάνδαλο στη Βοημία» αποτελεί την πρώτη από τις συνολικά 56 ιστορίες μικρού μήκους και την τρίτη συνολικά δουλειά του Άρθουρ Κόναν Ντόυλ, που είχαν ως πρωταγωνιστή τον φανταστικό ντετέκτιβ Σέρλοκ Χολμς. Αποτελεί επίσης την πρώτη από τις 38 ιστορίες με τον Σέρλοκ Χολμς που εικονογραφήθηκαν από τον Σίντνεϊ Πάτζετ. Η ιστορία είναι αξιοσημείωτη για την εισαγωγή του χαρακτήρα της Αϊρίν Άντλερ, η οποία είναι μία από τους πιο αξιοσημείωτους θηλυκούς χαρακτήρες στη σειρά του Σέρλοκ Χολμς, παρά το ότι εμφανίζεται ουσιαστικά μόνο σε μία ιστορία. Ο Ντόυλ κατέταξε την ιστορία «Ένα σκάνδαλο στη Βοημία» στην πέμπτη θέση της λίστας με τις δώδεκα αγαπημένες του ιστορίες με τον Χολμς.
Η ιστορία «Ένα σκάνδαλο στη Βοημία» δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στις 25 Ιουνίου 1891 στο τεύχος Ιουλίου του περιοδικού The Strand Magazine και είναι η πρώτη από τις δώδεκα ιστορίες μικρού μήκους που συλλέχθηκαν στο βιβλίο Οι περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς, το οποίο κυκλοφόρησε το 1892.
Πλοκή
Ο Δρ. Γουάτσον αφηγείται μια περιπέτεια που ξεκίνησε στις 20 Μαρτίου 1888. Ο ήδη παντρεμένος Γουάτσον επισκέπτεται τον Σέρλοκ Χολμς, στο σπίτι του οποίου καταφτάνει ένας άντρας με μάσκα συστήνοντας τον εαυτό του ως Κόμη Βον Κραμ και λέγοντας πως εκπροσωπεί έναν πλούσιο πελάτη. Ο Χολμς όμως γρήγορα συμπεραίνει πως ο άντρας είναι στην πραγματικότητα ο Βίλχελμ Γκότσραϊχ Σίγκσμοντ φον Όρμσταϊν, ο Δούκας του Κάσελ-Φέλσταϊν και ο κληρονομικός Βασιλιάς της Βοημίας. Συνειδητοποιώντας πως ο Χολμς είδε πέρα από την αμφίεσή του, ο Βασιλιάς αφαιρεί τη μάσκα και παραδέχεται την αληθινή του ταυτότητα.
Ο Βασιλιάς εξηγεί πως πρόκειται να αρραβωνιαστεί τη νεαρή πριγκίπισσα της Σκανδιναβίας ωστόσο, πριν από πέντε χρόνια, είχε συνάψει δεσμό με την Αμερικανίδα τραγουδίστρια της όπερας, Αϊρίν Άντλερ, όσο εκείνη ήταν η πριμαντόνα της Αυτοκρατορικής Όπερας της Βαρσοβίας. Φοβούμενος πως αν το μάθει η αρραβωνιαστικιά του θα ακυρώσει τον γάμο, επεδίωξε να πάρει πίσω τα γράμματα και μια φωτογραφία που απεικονίζει εκείνον και την Άντλερ, τα οποία έστειλε ο ίδιος σε εκείνην κατά τη διάρκεια της σχέσης τους. Ωστόσο οι προσπάθειες και η προσφορά του για να πάρει πίσω τη φωτογραφία και τα γράμματα απέβησαν άκαρπες, με την Άντλερ να τον απειλεί πως θα τα στείλει στα πεθερικά του και τον Βασιλιά να υποθέτει πως σκοπός της είναι να τον αποτρέψει να παντρευτεί άλλη γυναίκα. Έτσι, έφτασε στον Χολμς αποζητώντας τη βοήθειά του στην ανάκτηση της φωτογραφίας.
Το επόμενο πρωί, ο Χολμς πηγαίνει στο σπίτι της Άντλερ μεταμφιεσμένος ως μεθυσμένος ιπποκόμος και ανακαλύπτει πως η Άντλερ έχει έναν άντρα φίλο, τον συνήγορο Γκόντφρι Νόρτον, ο οποίος της τηλεφωνεί τουλάχιστον μία φορά τη μέρα. Όσο βρίσκεται εκεί, ο Νόρτον επισκέπτεται την Άντλερ και φεύγοντας παίρνει ένα ταξί για την εκκλησία της Αγίας Μόνικας. Έπειτα από λίγο, η Άντλερ φεύγει για το ίδιο μέρος και ο Χολμς τους ακολουθεί. Μπαίνοντας στην εκκλησία, του ζητείται απροσδόκητα να γίνει μάρτυρας στον γάμο τους.
Στο μεταξύ, ο Γουάτσον περιμένει τον Χολμς να επιστρέψει κι όταν το κάνει, του διηγείται την περιπέτειά του θεωρώντας πως ήταν διασκεδαστική. Έπειτα, ρωτάει τον Γουάτσον αν είναι πρόθυμος να συμμετέχει σε ένα σχέδιο, ώστε να καταλάβουν πού κρύβει τη φωτογραφία η Άντλερ. Ο Γουάτσον λέει πως θα το κάνει και αφού ο Χολμς μεταμφιέζεται σε κληρικό, αναχωρούν για το σπίτι της Άντλερ.
Φτάνοντας στο σπίτι, έξω από αυτό περιφέρονται αρκετοί άνεργοι άντρες. Όταν η άμαξα της Άντλερ καταφτάνει, ο Χολμς βάζει σε εφαρμογή το σχέδιό του και ξεσπάει καυγάς ανάμεσα στους άντρες για το ποιος θα την βοηθήσει. Ο Χολμς τρέχει να την προστατεύσει και δείχνει να τραυματίζεται. Η Άντλερ τον πηγαίνει στο καθιστικό της, όπου ο Χολμς συνεχίζοντας το σχέδιό του, ζητάει να ανοίξουν το παράθυρο κι έπειτα δίνει το σήμα στον Γουάτσον να πετάξει μέσα στο σπίτι μία βόμβα καπνού και να φωνάξει «φωτιά». Στον πανικό που δημιουργείται, ο Χολμς μαθαίνει αυτό που θέλει. Γλιστράει έξω από το σπίτι και λέει στον Γουάτσον πως όλα πήγαν όπως τα σχεδίασε, αφού μέσα στον πανικό η Άντλερ του αποκάλυψε την κρυψώνα της φωτογραφίας. Ωστόσο, δεν μπόρεσε να την κλέψει γιατί τον παρακολουθούσε ο αμαξάς. Ενώ τα διηγείται αυτά, μια γνωστή φωνή τον καληνυχτίζει έξω από το σπίτι του κι έπειτα εξαφανίζεται στο πλήθος.
Την επόμενη μέρα, ο Χολμς λέει τα πάντα στον Βασιλιά και οι τρεις τους πηγαίνουν στο σπίτι της Άντλερ. Εκεί, η ηλικιωμένη υπηρέτρια της Άντλερ τους πληροφορεί πως η κυρία της έφυγε από τη χώρα τα χαράματα. Ο Χολμς τρέχει στην κρυψώνα αλλά βρίσκει μια άσχετη φωτογραφία που απεικονίζει μόνο την Άντλερ κι ένα γράμμα προς εκείνον. Στο γράμμα, η Άντλερ του γράφει πως το σχέδιό του ήταν εξαιρετικό και πως την ξεγέλασε με τις μεταμφιέσεις του. Ωστόσο, αποκαλύπτει πως τον υποψιάστηκε από ένα λάθος και για να επιβεβαιώσει τις υποψίες της, μεταμφιέστηκε κι εκείνη και τον περίμενε έξω από το σπίτι του το προηγούμενο βράδυ, όπου τον καληνύχτισε. Έτσι, νωρίς το πρωί έφυγε με τον Νόρτον, «έναν καλύτερο άντρα» από τον Βασιλιά, και εξηγεί πως δεν πρόκειται να δημοσιεύσει την φωτογραφία, αλλά θα την κρατήσει για δική της ασφάλεια.
Ο Βασιλιάς, αν και δεν ανέκτησε τη φωτογραφία, είναι ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα και προσφέρει στον Χολμς ως ανταμοιβή ένα δακτυλίδι με πολύτιμο σμαράγδι. Ο Χολμς λέει πως υπάρχει κάτι που αξίζει περισσότερο, εννοώντας τη φωτογραφία της Άντλερ, την οποία και ρωτάει αν μπορεί να έχει. Ο Βασιλιάς του τη δίνει και ο Χολμς αναχωρεί με τον Γουάτσον. Ο Χολμς κρατάει τη φωτογραφία για να του θυμίζει την εξυπνάδα της Άντλερ και το πώς νικήθηκε από τη γυναικεία ευφυΐα, ενώ ο Γουάτσον επισημαίνει πως ο Χολμς αναφέρεται πάντα σε εκείνην ως «η γυναίκα».
Η σχέση του Χολμς με την Άντλερ
Η Άντλερ καταφέρνει να κερδίσει τον απεριόριστο θαυμασμό του Χολμς. Όταν ο Βασιλιάς της Βοημίας λέει: «Δεν θα ήταν μία θαυμάσια Βασίλισσα; Δεν είναι κρίμα που δεν βρίσκεται στο δικό μου επίπεδο;», ο Χολμς απαντάει πως η Άντλερ είναι πράγματι σε ένα πολύ διαφορετικό επίπεδο από τον Βασιλιά, υπονοώντας πως ήταν ανώτερη από εκείνον εξαρχής.
Στην αρχή της ιστορίας «Ένα σκάνδαλο στη Βοημία», ο Γουάτσον περιγράφει την υψηλή εκτίμηση που τρέφει ο Χολμς για την Άντλερ:
Για τον Σέρλοκ Χολμς είναι πάντα H γυναίκα. Σπάνια τον έχω ακούσει να αναφέρεται σε εκείνην με κάποιο άλλο όνομα. Στα μάτια του επισκιάζει και κυριαρχεί ολόκληρο το φύλο της. Δεν ήταν το ότι ένιωσε κάποιο συναίσθημα παρόμοιο της αγάπης για την Αϊρίν Άντλερ. Όλα τα συναισθήματα, και ειδικά το συγκεκριμένο, ήταν απεχθή στο ψυχρό, ακριβές, αλλά αξιοθαύμαστα ισορροπημένο μυαλό του. Όπως το εκλαμβάνω, ήταν η πλέον τέλεια λογική και παρατηρητική μηχανή που γνώρισε ποτέ ο κόσμος, αλλά ως εραστής θα ερχόταν σε δύσκολη θέση. Δεν αναφερόταν ποτέ σε τέτοιου είδους ελαφρά πάθη, παρά μόνο με σαρκασμό και περιφρόνηση. Αποτελούσαν αξιοθαύμαστα θέματα για τον παρατηρητή—έξοχα στο να τραβήξουν το πέπλο από τα κίνητρα και τις ενέργειες των ανθρώπων. Ωστόσο, για τον λογικό παρατηρητή η αποδοχή τέτοιων εισβολών στο ευαίσθητο και καλώς προσαρμοσμένο ταμπεραμέντο του αποτελούσε έναν παράγοντα περισπασμού, ο οποίος ίσως να αμφισβητούσε όλα τα νοητικά του συμπεράσματα. Η ύπαρξη άμμου σε ένα ευαίσθητο εργαλείο ή ένα ράγισμα σε κάποιον από τους ισχυρούς μεγεθυντικούς φακούς του, δε θα ήταν περισσότερο ενοχλητικά από ένα δυνατό συναίσθημα για μία φύση σαν τη δική του. Κι όμως, υπήρξε μία γυναίκα για εκείνον, κι αυτή η γυναίκα ήταν η Αϊρίν Άντλερ, αμφίβολης και αμφισβητήσιμης ανάμνησης.
Αυτή η «ανάμνηση» διατηρείται ζωντανή από μία φωτογραφία της Αϊρίν Άντλερ, η οποία αφέθηκε επίτηδες πίσω από την ίδια όταν το έσκασε με τον καινούριο της σύζυγο, παίρνοντας μαζί της την ντροπιαστική φωτογραφία που απεικόνιζε εκείνη και τον Βασιλιά. Ο Χολμς ζήτησε από τον Βασιλιά να του δώσει τη φωτογραφία της ως ανταμοιβή για τη δουλειά του στην υπόθεση. Στην ιστορία «Τα πέντε κουκούτσια πορτοκαλιού», ο Χολμς σχολιάζει σε έναν πελάτη πως έχει ηττηθεί στο παρελθόν, τρεις φορές από άντρα και μία μόνο από γυναίκα.
Σε άλλες δουλειές, η Άντλερ χρησιμοποιείται συχνά ως το ερωτικό ενδιαφέρον του Χολμς, μία παρέκκλιση από τις ιστορίες του Ντόυλ στις οποίες απλά τη θαύμαζε για την ευφυΐα και την πονηριά της. Στο Sherlock Holmes Handbook, ο Κρίστοφερ Ρέντμοντ σημειώνει: «Η εργογραφία του Σέρλοκ Χολμς παρέχει ελάχιστα είτε για αισθηματικές είτε για λάγνες θεωρίες όσον αφορά τη σύνδεση μεταξύ Χολμς και Άντλερ».
Προσαρμογές
Το θεατρικό Σέρλοκ Χολμς (1899) του Γουίλιαμ Τζιλέτ βασίζεται σε διάφορες ιστορίες με πρωταγωνιστή τον ομώνυμο ντετέκτιβ, ανάμεσα στις οποίες βρίσκεται και το «Ένα σκάνδαλο στη Βοημία». Οι ταινίες που κυκλοφόρησαν το 1916 (με πρωταγωνιστή τον Τζιλέτ) και το 1922 (με πρωταγωνιστή τον Τζον Μπάριμορ) και οι οποίες έφεραν τον τίτλο Σέρλοκ Χολμς, ήταν βασισμένες στο θεατρικό, όπως επίσης και η ραδιοφωνική προσαρμογή που έγινε το 1938 για τη ραδιοφωνική δραματική σειρά The Mercury Theatre on the Air και η οποία είχε τον τίτλο The Immortal Sherlock Holmes, με τον Όρσον Γουέλς στον ρόλο του Χολμς.
Η ταινία του 1946, Dressed to Kill, περιλαμβάνει αρκετές αναφορές στην ιστορία «Ένα σκάνδαλο στη Βοημία», με τους Χολμς και Γουάτσον να συζητάνε την πρόσφατη δημοσίευση της ιστορίας στο The Strand Magazine και τον κακό της ταινίας να χρησιμοποιεί εναντίον των δύο αντρών το ίδιο κόλπο που χρησιμοποίησε ο Χολμς εναντίον της Αϊρίν Άντλερ. Επιπρόσθετα, οι Μπέιζιλ Ράθμποουν και Νάιτζελ Μπρους, οι οποίοι υποδύθηκαν τους Χολμς και Γουάτσον αντίστοιχα στην ταινία, έκαναν και την προσαρμογή της ιστορίας για τη ραδιοφωνική σειρά The New Adventures of Sherlock Holmes. Το επεισόδιο ακολούθησε μία συνέχεια με τίτλο «Second Generation», στην οποία εμφανιζόταν η κόρη της Άντλερ να προσλαμβάνει τον συνταξιούχο Χολμς.
Η ιστορία προσαρμόστηκε για ένα επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς Σέρλοκ Χολμς (1951), στην οποία πρωταγωνιστούσαν οι Άλαν Γουίτλι, Ρέιμοντ Φράνσις και Όλγα Έντγουαρντς ως Χολμς, Δρ. Γουάτσον και Αϊρίν Άντλερ αντίστοιχα. Το Μπρόντγουεϊ μιούζικαλ Baker Street (1965) ήταν ελαφρώς βασισμένο στην ιστορία, κάνοντας την Αϊρίν Άντλερ ηρωίδα και προσθέτοντας τον Καθηγητή Μοριάρτι ως τον κακό της υπόθεσης.
Το «Ένα σκάνδαλο στη Βοημία» προσαρμόστηκε σε ένα επεισόδιο της Σοβιετικής σειράς τηλεταινιών «Priklyucheniya Sherloka Kholmsa i doktora Vatsona: Sokrovishcha Agry» (ελεύθερη απόδοση: Οι περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς και του Δρ. Γουάτσον, Επεισόδιο: Οι Θησαυροί της Άγκρα), (1983). Σε αυτήν πρωταγωνιστούσαν οι Βασίλι Λιβάνοφ, Βιτάλι Σόλομιν, Γκεόργκιβ Μαρτιρόσιαν και Λαρίσα Σολοβιόβα ως Χολμς, Δρ. Γουάτσον, Βασιλιάς της Βοημίας και Αϊρίν Άντλερ αντίστοιχα.
Η ιστορία προσαρμόστηκε ως το πρώτο επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς Οι περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς (1984–1985), με τους Τζέρεμυ Μπρεττ, Ντέιβιντ Μπερκ και Γκέιλ Χάνικατ ως Χολμς, Γουάτσον και Άντλερ αντίστοιχα.
Η ιστορία «Ένα σκάνδαλο στη Βοημία» συμπεριλήφθηκε στον πρώτο κύκλο της τηλεοπτικής σειράς του PBS, Wishbone, στο επεισόδιο με τίτλο "A Dogged Exposé". Στο επεισόδιο, οι χαρακτήρες ψάχνουν στο σχολείο τους έναν ινκόγκνιτο φωτογράφο, ο οποίος έχει δημοσιεύσει ντροπιαστικές φωτογραφίες των μαθητών. Ο ομότιτλος χαρακτήρας Wishbone, ως Σέρλοκ Χολμς, αναμειγνύεται με την πλοκή σε μία ελαφρώς τροποποιημένη προσαρμογή της αυθεντικής ιστορίας.
Η τηλεταινία The Royal Scandal, μέρος μιας σειράς τεσσάρων τηλεταινιών που παρήχθησαν στις αρχές της δεκαετίας του 2000 με πρωταγωνιστές τους Ματ Φρούερ και Κένεθ Γουέλς ως Χολμς και Γουάτσον αντίστοιχα, προσαρμόζει την ιστορία «Ένα σκάνδαλο στη Βοημία» σε συνδυασμό με την ιστορία «Η περιπέτεια των σχεδίων Μπρους-Πάρτινγκτον», από τη συλλογή ιστοριών Η τελευταία του υπόκλιση.
Το θεατρικό Sherlock Holmes: The Final Adventure (2006) του Στίβεν Ντίετζ, προσαρμογή του θεατρικού Σέρλοκ Χολμς (1899), συγχωνεύει τις ιστορίες «Ένα σκάνδαλο στη Βοημία» και «Το τελευταίο πρόβλημα». Σε αυτή την προσαρμογή, ο Γκόντφρι Νόρτον είναι υπάλληλος του Καθηγητή Μοριάρτι και το αρχικό του σχέδιο ήταν να κλέψει την Άντλερ. Ωστόσο, καταλήγουν να ερωτευτούν περιπλέκοντας το σχέδιο και αναγκάζοντας τον Μοριάρτι να επέμβει, όταν ο Χολμς αρχίζει την έρευνά του για λογαριασμό του Βασιλιά.
Το πρώτο επεισόδιο του δεύτερου κύκλου της τηλεοπτικής σειράς Sherlock, "A Scandal in Belgravia", είναι ελαφρώς βασισμένο στην ιστορία «Ένα σκάνδαλο στη Βοημία». Μεταδόθηκε την 1η Ιανουαρίου 2012 με τους Μπένεντικτ Κάμπερμπατς, Μάρτιν Φρίμαν και Λάρα Πούλβερ στους ρόλους των Χολμς, Γουάτσον και Άντλερ αντίστοιχα. Η πλοκή της ιστορίας μικρού μήκους όπου ο Χολμς και ο Γουάτσον προσπαθούν να ανακτήσουν ενοχοποιητικές φωτογραφίες που έχει στην κατοχή της η Άντλερ παρουσιάζεται στο πρώτο μισό του επεισοδίου, ενημερωμένη και προσαρμοσμένη στην σύγχρονη εποχή (η Άντλερ διατηρεί τις φωτογραφίες σε ψηφιακή μορφή στο κινητό της, ενώ το βασιλικό μέλος που απεικονίζεται στις φωτογραφίες είναι από τη Βρετανία και γένους θηλυκού). Έπειτα, η ιστορία του επεισοδίου συνεχίζει βασισμένη σε άλλες ιστορίες και ταινίες του Σέρλοκ Χολμς, συμπεριλαμβάνοντας τους Άντλερ, Μάικροφτ Χολμς (Μαρκ Γκέιτις) και Τζιμ Μοριάρτι.
Ο Βασιλιάς εμφανίζεται σε ένα επεισόδιο του έκτου κύκλου της τηλεοπτικής σειράς Elementary με τίτλο «Breathe».
Φανταστικές μοναρχίες
Από το να δημιουργήσει μια φανταστική χώρα για τον Βασιλιά της ιστορίας του, ο Κόναν Ντόυλ επέλεξε να τοποθετήσει μια φανταστική δυναστεία σε μια πραγματική χώρα. Την περίοδο που έγραφε την ιστορία, το βασίλειο της Βοημίας ανήκε στον Οίκο των Αψβούργων και οι Αυστριακοί Αυτοκράτορες κατείχαν τον τίτλο «Βασιλιάς της Βοημίας».
Από την άλλη πλευρά, δεν υπήρξε ποτέ «Βασίλειο της Σκανδιναβίας», αν και το επώνυμο της αρραβωνιαστικιάς του Βασιλιά προερχόταν από το δουκάτο της Σαξονίας-Μάινινγκεν. Ωστόσο, την περίοδο που έγραφε την ιστορία, Σουηδία και η Νορβηγία, οι δύο χώρες της Σκανδιναβικής χερσονήσου, ήταν πολιτικά ενωμένες. Αυτό μπορεί να ήταν το «βασίλειο της Σκανδιναβίας» που εννοούσε ο Κόναν Ντόυλ.
Γκαλερί
Οι εικόνες με τις αντίστοιχες λεζάντες που συνόδευσαν την ιστορία κατά την κυκλοφορία της. Η εικονογράφηση έγινε από τον Σίντνεϊ Πάτζετ.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Οι περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς
Πολιομυελίτιδα
Η πολιομυελίτιδα, συχνά ονομάζεται και παιδική παράλυση, είναι οξεία ιογενής μολυσματική ασθένεια που μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, κυρίως μέσω του στόματος και των κοπράνων. Ο όρος προέρχεται από τα ελληνικά πολιός, που σημαίνει «γκρίζος», και μυελός, αναφερόμενος στο «νωτιαίο μυελό», και την κατάληξη -ίτις, η οποία υποδηλώνει φλεγμονή. Αν και περίπου 90% των μολύνσεων πολιομυελίτιδας δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα, τα προσβληθέντα άτομα μπορεί να παρουσιάσουν μια σειρά συμπτωμάτων, εάν ο ιός εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος. Σε περίπου 1% των περιπτώσεων ο ιός εισέρχεται στο κεντρικό νευρικό σύστημα, όπου κατά προτίμηση μολύνει και καταστρέφει τους κινητικούς νευρώνες, οδηγώντας στην μυϊκή αδυναμία και την οξεία χαλαρή παράλυση. Διαφορετικοί τύποι παράλυσης μπορούν να εμφανιστούν, ανάλογα με τα νεύρα που εμπλέκονται. Η νωτιαία πολιομυελίτιδα είναι η πιο κοινή μορφή, η οποία χαρακτηρίζεται από την ασύμμετρη παράλυση που συχνότερα περιλαμβάνει τα πόδια. Η προμηκική πολιομυελίτιδα οδηγεί σε αδυναμία των μυών που νευρώνονται από τα κρανιακά νεύρα. Η νωτιαιοπρομηκική πολιομυελίτιδα είναι ένας συνδυασμός προμηκικής και νωτιαίας παράλυσης.
Η πολιομυελίτιδα αναγνωρίστηκε αρχικά ως ξεχωριστή πάθηση από την Jakob Heine το 1840. Ο αιτιολογικός παράγοντάς της, ο ιός της πολιομυελίτιδας, προσδιορίστηκε το 1908 από τον Καρλ Λαντστάινερ. Αν και σημαντικές επιδημίες πολιομυελίτιδας ήταν άγνωστες πριν από τα τέλη του 19ου αιώνα, η πολιομυελίτιδα ήταν μια από τις επίφοβες παιδικές ασθένειες του 20ού αιώνα. Οι επιδημίες πολιομυελίτιδας έχουν αφήσει ανάπηρους χιλιάδες ανθρώπους, συνήθως μικρά παιδιά: η ασθένεια έχει προκαλέσει την παράλυση και το θάνατο για ένα μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας. Η πολιομυελίτιδα υπήρχε εδώ και χιλιάδες έτη αθόρυβα ως ενδημικό παθογόνο μέχρι το 1880, όταν άρχισαν μεγάλες επιδημίες να εμφανίζονται στην Ευρώπη: αμέσως μετά, η εκτεταμένη επιδημία εμφανίστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μέχρι το 1910, ένα μεγάλο μέρος του κόσμου παρουσίασε δραματική αύξηση των κρουσμάτων πολιομυελίτιδας και οι συχνές επιδημίες έγιναν τακτικές εκδηλώσεις, πρωτίστως στις πόλεις κατά τη διάρκεια των θερινών μηνών. Αυτές οι επιδημίες, που άφησαν χιλιάδες παιδιά και ενήλικους με παράλυση, έδωσαν την ώθηση για έναν «μεγάλο αγώνα» για την ανάπτυξη ενός εμβολίου. Αναπτυγμένα στη δεκαετία του '50, τα εμβόλια πολιομυελίτιδας πιστώνονται με τη μείωση του συνολικού αριθμού περιπτώσεων πολιομυελίτιδας ετησίως από πολλές εκατοντάδες χιλιάδες σε περίπου χίλιες. Οι ενισχυμένες προσπάθειες εμβολιασμού με επικεφαλής την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, την UNICEF, και το διεθνές Ρόταρυ θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ολική εξάλειψη της ασθένειας.
Ταξινόμηση
Ο ιός εισέρχεται στο κεντρικό νευρικό σύστημα περίπου στο 3% των μολύνσεων. Οι περισσότεροι ασθενείς με προσβολή του ΚΝΣ αναπτύσσουν τη μη-παραλυτική άσηπτη μηνιγγίτιδα, με τα συμπτώματα κεφαλαλγίας, λαιμού, ράχης, κοιλιάς και πόνου στα άκρα, πυρετού, εμετού, λήθαργου και ευερεθιστότητας. Περίπου 1 στις 1000 έως 1 στις 200 περιπτώσεις προχωρεί στην παραλυτική ασθένεια, στην οποία οι μύες γίνονται αδύναμοι, πλαδαροί και ανεπαρκώς ελεγχόμενοι, και τελικά εντελώς παράλυτοι. αυτή η κατάσταση είναι γνωστή ως οξεία χαλαρή παράλυση. Ανάλογα με την περιοχή της παράλυσης, η παραλυτική πολιομυελίτιδα ταξινομείται σε νωτιαία, προμηκική ή νωτιαιοπρομηκική. Η εγκεφαλίτιδα, μια μόλυνση του ίδιου του ιστού του εγκεφάλου, μπορεί να εμφανιστεί σε σπάνιες περιπτώσεις και συνήθως περιορίζεται στα νήπια. Χαρακτηρίζεται από τη σύγχυση, αλλαγές στη διανοητική κατάσταση, τους πονοκέφαλους, τον πυρετό, και λιγότερο συνήθως τις επιληπτικές κρίσεις και τη σπαστική παράλυση.
Αίτια
200px|right Η πολιομυελίτιδα προκαλείται από μόλυνση με ένα μέλος του γένους Εντεροϊό γνωστό ως ιός της πολιομυελίτιδας (PV). Αυτή η ομάδα των RNA ιών αποικίζουν το γαστρεντερικό σωλήνα - ειδικά τον στοματοφάρυγγα και το έντερο. Ο χρόνος επώασης (στα πρώτα σημάδια και συμπτώματα) κυμαίνεται από 3 έως 35 ημέρες, με μια πιο κοινή διάρκεια από 6 έως 20 ημέρες. Ο PV προσβάλλει και προκαλεί νόσο μόνο. στον άνθρωπο. Η δομή του είναι πολύ απλή, αποτελείται από ένα μόνο (+) γονιδίωμα RNA μέσα σε ένα περίβλημα πρωτεϊνών που ονομάζεται καψίδιο. Εκτός από την προστασία του γενετικού υλικού του ιού,το καψίδιο πρωτεϊνών επιτρέπει στον ιό της πολιομυελίτιδας να μολύνει ορισμένους τύπους κυττάρων. Τρεις ορότυποι του ιού της πολιομυελίτιδας έχουν προσδιοριστεί-ιός πολιομυελίτιδας τύπου 1 (PV1), τύπου 2 (PV2), και τύπου 3 (PV3)-ο καθένας με μια ελαφρώς διαφορετική καψιδική πρωτεΐνη. Και οι τρεις τύποι είναι εξαιρετικά παθογόνοι και παράγουν τα ίδια συμπτώματα της νόσου. Ο PV1 είναι η πιο συχνά απαντώμενη μορφή, και ο πιο στενά συνδεδεμένος με την παράλυση.
Τα άτομα που έχουν εκτεθεί στον ιό είτε μέσω της μόλυνσης ή με εμβολιασμό με το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας, αναπτύσσουν ανοσία. Στα άτομα με ανοσία, IgA αντισώματα κατά του ιού της πολιομυελίτιδας είναι παρόντα στις αμυγδαλές και στον γαστρεντερικό σωλήνα και είναι σε θέση να εμποδίσουν τον πολλαπλασιασμό του ιού. IgG και IgM αντισώματα κατά του PV μπορούν να αποτρέψουν την εξάπλωση του ιού σε κινητικούς νευρώνες του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η μόλυνση ή ο εμβολιασμός με έναν ορότυπο του ιού της πολιομυελίτιδας δεν παρέχει ανοσία κατά των άλλων οροτύπων, και η πλήρης απαλλαγή προϋποθέτει την έκθεση σε κάθε ορότυπο.
Μετάδοση
Η πολιομυελίτιδα είναι ιδιαίτερα μεταδοτική μέσω της στοματοφαρυγγικής και της εντερικής οδού. Στις ενδημικές περιοχές, ισχυροί ιοί πολιομυελίτιδας μπορούν να μολύνουν ουσιαστικά ολόκληρο τον ανθρώπινο πληθυσμό. η πολιομυελίτιδα είναι εποχιακή στα εύκρατα κλίματα, με τη μέγιστη μετάδοση να εμφανίζεται το καλοκαίρι και το φθινόπωρο. Αυτές οι εποχιακές διαφορές είναι πολύ λιγότερο έντονες σε τροπικές περιοχές. Ο χρόνος μεταξύ της πρώτης έκθεσης και των πρώτων συμπτωμάτων, γνωστός ως περίοδος επώασης, είναι συνήθως 6 έως 20 ημέρες, με μέγιστο εύρος 3 έως 35 ημέρες. Τα ιικά μόρια εκκρίνονται στα κόπρανα για αρκετές εβδομάδες μετά από την αρχική μόλυνση.
Η νόσος μεταδίδεται κυρίως μέσω του στόματος και των κοπράνων, από την κατάποση μολυσμένων τροφίμων και ύδατος. Διαβιβάζεται περιστασιακά μέσω της στοματικής οδού, ένας τρόπος ιδιαίτερα ορατός στις περιοχές με καλές συνθήκες υγιεινής. Η πολιομυελίτιδα είναι πιο μολυσματική μεταξύ 7-10 ημέρες πριν και 7-10 ημέρες μετά από την εμφάνιση των συμπτωμάτων, αλλά η μετάδοση είναι δυνατή εφ' όσον παραμένει ο ιός στο σάλιο ή τα περιττώματα.
Οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο μόλυνσης με τον ιό της πολιομυελίτιδας ή επηρεάζουν τη σοβαρότητα της ασθένειας περιλαμβάνουν την ανοσοανεπάρκεια, τον υποσιτισμό, την αμυγδαλεκτομή, τη σωματική δραστηριότητα αμέσως μετά από την έναρξη της παράλυσης, τον τραυματισμό σκελετικών μυών που προκαλούνται από την έγχυση των εμβολίων ή των θεραπευτικών παραγόντων, και την εγκυμοσύνη. Αν και ο ιός μπορεί να διασχίσει τον πλακούντα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, το έμβρυο δε φαίνεται να επηρεάζεται ούτε από τη μητρική μόλυνση ούτε από τον εμβολιασμό για την πολιομυελίτιδα. Τα μητρικά αντισώματα διασχίζουν επίσης τον πλακούντα, παρέχοντας την παθητική ανοσία που προστατεύει το βρέφος από τη λοίμωξη πολιομυελίτιδας κατά τη διάρκεια των πρώτων μηνών της ζωής. Ως μέτρο προφύλαξης κατά της μόλυνσης, οι δημόσιες πισίνες ήταν συχνά κλειστές στις πληγείσες περιοχές κατά τη διάρκεια των επιδημιών πολιομυελίτιδας.
Παθοφυσιολογία
200px|left Ο ιός της πολιομυελίτιδας εισέρχεται στο σώμα μέσω του στόματος, μολύνοντας τα πρώτα κύτταρα με τα οποία έρχεται σε επαφή με- το φάρυγγα (λαιμό) και στον εντερικό βλεννογόνο. Επιτυγχάνει την είσοδο μέσω σύνδεσης με μία ανοσοσφαιρίνη - όπως υποδοχέα, γνωστή ως υποδοχέας πολιομυελίτιδας ή CD155, στην κυτταρική μεμβράνη. Ο ιός τότε καταλαμβάνει το μηχανισμό του κυττάρου ξενιστή και αρχίζει να αναπαράγεται. Ο ιός της πολιομυελίτιδας διαιρείται μέσα στα γαστρεντερικά κύτταρα για περίπου μία εβδομάδα, απ’ όπου εξαπλώνεται στις αμυγδαλές (ειδικότερα στα ωοθυλακικά δενδριτικά κύτταρα που κατοικούν στα βλαστικά κέντρα), τον εντερικό λεμφικό ιστό, συμπεριλαμβανομένων των Μ κυττάρων των πλακών του Peyer, βαθιά στον τράχηλο της μήτρας και στους μεσεντέριους λεμφαδένες, όπου πολλαπλασιάζεται άφθονα. Ο ιός στη συνέχεια απορροφάται στην κυκλοφορία του αίματος.
Γνωστή ως ιαιμία, παρουσία του ιού στο αίμα επιτρέπει να διανεμηθεί ευρέως σε όλο το σώμα. Ο ιός της πολιομυελίτιδας μπορεί να επιβιώσει και να πολλαπλασιαστεί μέσα στο αίμα και τα λεμφαγγεία για μεγάλες χρονικές περιόδους, μερικές φορές μέχρι και 17 εβδομάδες. Σε ένα μικρό ποσοστό των περιπτώσεων, μπορεί να εξαπλωθεί και να αναπαραχθεί σε άλλες χώρους όπως στο φαιό λίπος, τους δικτυοενδοθηλιακούς ιστούς, και τους μυς. Αυτή η συνεχής αναπαραγωγή προκαλεί σημαντική ιαιμία, και οδηγεί στην ανάπτυξη ασήμαντων συμπτωμάτων γρίπης. Σπάνια αυτό μπορεί να εξελιχθεί και ο ιός μπορεί να εισβάλει στο κεντρικό νευρικό σύστημα, προκαλώντας μια τοπική φλεγμονώδη αντίδραση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτό προκαλεί μια αυτοπεριοριζόμενη φλεγμονή των μηνίγγων, τα στρώματα του ιστού που περιβάλλουν τον εγκέφαλο, που είναι γνωστό ως μη-παραλυτική άσηπτη μηνιγγίτιδα. Η διείσδυση του ΚΝΣ δεν παρέχει κανένα γνωστό όφελος για τον ιό, και είναι πολύ πιθανόν μία περιστασιακή απόκλιση μιας κανονικής γαστρεντερικής λοίμωξης. Οι μηχανισμοί με τους οποίους ο ιός της πολιομυελίτιδας μεταδίδεται στο ΚΝΣ ελάχιστα κατανοητοί, αλλά φαίνεται ότι είναι κυρίως ένα τυχαίο γεγονός-σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητο από την ηλικία, το φύλο, ή την κοινωνικοοικονομική θέση του ατόμου.
Παραλυτική πολιομυελίτιδα
250px|right Σε περίπου 1% των λοιμώξεων, ο ιός της πολιομυελίτιδας απλώνεται κατά μήκος ορισμένων οδών των νευρικών ινών, επιλεκτικά αντιγράφοντας και καταστρέφοντας κινητικούς νευρώνες στο νωτιαίο μυελό, το στέλεχος του εγκεφάλου, ή τον κινητικό φλοιό. Αυτό οδηγεί στην ανάπτυξη της παραλυτικής πολιομυελίτιδας, οι διάφορες μορφές της οποίας (νωτιαία, προμηκική, και νωτιαιοπρομηκική) διαφέρουν μόνο στο μέγεθος της νευρωνικής βλάβης και της φλεγμονής που προκύπτει, και στην περιοχή του ΚΝΣ που επηρεάζεται. Η καταστροφή των νευρικών κυττάρων προκαλεί βλάβες στα νωτιαία γάγγλια, αυτές μπορεί επίσης να εμφανιστούν στο δικτυωτό σχηματισμό, τους αιθουσαίους πυρήνες, το σκώληκα της παρεγκεφαλίδας, και τους εν τω βάθει παρεγκεφαλιδικούς πυρήνες. Η φλεγμονή που συνδέεται με την καταστροφή νευρικών κυττάρων τροποποιεί συχνά το χρώμα και την εμφάνιση της φαιάς ουσίας στην σπονδυλική στήλη, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται κοκκινωπή και πρησμένη. Άλλες καταστροφικές αλλαγές που συνδέονται με την παραλυτικής νόσο συμβαίνουν στην περιοχή του πρόσθιου εγκεφάλου (υποθάλαμος και το θάλαμος). Οι μοριακοί μηχανισμοί, με τους οποίους ο ιός της πολιομυελίτιδας προκαλεί παραλυτική νόσο είναι δύσκολα κατανοητοί.
Τα πρώιμα συμπτώματα της παραλυτική πολιομυελίτιδας περιλαμβάνουν υψηλό πυρετό, κεφαλαλγία, δυσκαμψία στην πλάτη και τον αυχένα, ασύμμετρη αδυναμία διαφόρων μυών, ευαισθησία στην αφή, δυσκολία στην κατάποση, μυϊκό πόνο, απώλεια επιπολής και εν τω βάθει αντανακλαστικών, παραισθησία (μυρμηγκιάσματα), ευερεθιστότητα, δυσκοιλιότητα ή δυσκολία στην ούρηση. Η παράλυση αναπτύσσεται γενικά μια έως δέκα ημέρες μετά την έναρξη των πρώτων συμπτωμάτων, εξελίσσεται για δύο με τρεις ημέρες, και είναι συνήθως πλήρης μέχρι τη στιγμή που ο πυρετός σταματάει.
Η πιθανότητα εμφάνισης αυξάνεται παραλυτική πολιομυελίτιδας με την ηλικία, όπως και την έκταση της παράλυσης. Στα παιδιά, η μη-παραλυτική μηνιγγίτιδα είναι η πιο πιθανή συνέπεια της προσβολής του ΚΝΣ, και παράλυση μπορεί να συμβεί μόνο σε 1 στις 1000 περιπτώσεις. Στους ενήλικες, η παράλυση μπορεί να συμβεί σε 1 στις 75 περιπτώσεις. Σε παιδιά κάτω των πέντε ετών, η παράλυση του ενός ποδιού είναι η πιο συνηθισμένη. Σε ενήλικες, η εκτεταμένη παράλυσης του θώρακα και της κοιλιάς που επηρεάζει επίσης και τα τέσσερα άκρα-τετραπληγία-είναι περισσότερο πιθανή παράλυσης. Τα ποσοστά ποικίλλουν ανάλογα με τον ορότυπο του παθογόνου ιού της πολιομυελίτιδας. Τα υψηλότερα ποσοστά παράλυσης (1 στα 200) συνδέονται με τον τύπο 1 της πολιομυελίτιδας, τα χαμηλότερα ποσοστά (1 στα 2.000) συνδέονται με τον τύπο 2.
Πολιομυελίτιδα νωτιαίου
330px|left Η πολιομυελίτιδα Νωτιαίου είναι η πιο κοινή μορφή της παραλυτικής πολιομυελίτιδας.Προκύπτει από ιογενή εισβολή των κινητικών νευρώνων των κυττάρων του πρόσθιου κέρατος, ή της κοιλιακής (μπροστά) φαιάς ουσίας της σπονδυλικής στήλης, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την κίνηση των μυών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του κορμού, των άκρων και των μεσοπλευρίων μυών. Η εισβολή του ιού προκαλεί φλεγμονή των νευρικών κυττάρων, που οδηγεί σε βλάβη ή καταστροφή των γαγγλίων των κινητικών νευρώνων. Όταν πεθαίνουν οι νευρώνες του νωτιαίου, Βαλλεριανή εκφύλιση λαμβάνει χώρα, οδηγώντας σε αδυναμία των μυών οι οποίοι προηγουμένως είναι επηρεασμένοι από τους πλέον νεκρούς νευρώνες. Με την καταστροφή των νευρικών κυττάρων, οι μύες δεν λαμβάνουν τα σήματα από τον εγκέφαλο ή το νωτιαίο μυελό.
Χωρίς νευρική διέγερση, οι μύες ατροφούν, γίνονται αδύναμοι, πλαδαροί και ανεπαρκώς ελεγχόμενοι, και τελικά πλήρως παράλυτοι. Η εξέλιξη σε μέγιστη παράλυση είναι ταχεία (δύο έως τέσσερις ημέρες), και συνδέεται συνήθως με πυρετό και μυϊκούς πόνους. Τα εν τω βάθει τενόντια αντανακλαστικά επηρεάζονται επίσης, και είναι συνήθως απόντα ή μειωμένα, η αισθητικότητα (η ικανότητα να αισθάνεσαι) στα παράλυτα άκρα, ωστόσο, δεν επηρεάζεται.
Η έκταση της νωτιαίας παράλυσης εξαρτάται από την επηρεαζόμενη περιοχή του μυελού, που μπορεί να είναι στην αυχενική, θωρακική, ή την οσφυϊκή μοίρα. Ο ιός μπορεί να επηρεάσει τους μυς και στις δύο πλευρές του σώματος, αλλά τις περισσότερες φορές η παράλυση είναι ασύμμετρη. Οποιοδήποτε άκρο του σώματος ή συνδυασμός άκρων μπορεί να επηρεαστεί-το ένα πόδι, ένα χέρι, ή και τα δύο πόδια και τα δύο χέρια. Η παράλυση είναι συχνά πιο σοβαρή στο εγγύς τμήμα (όπου το άκρο ενώνεται με το σώμα)από περιφερικά (τα άκρα των δακτύλων χεριών και των ποδιών).
Προμηκική πολιομυελίτιδα
360px|right Αποτελώντας περίπου το 2% των περιπτώσεων της παραλυτικής πολιομυελίτιδας, η προμηκική πολιομυελίτιδα εμφανίζεται όταν ο ιός της πολιομυελίτιδας εισβάλλει και καταστρέφει τα νεύρα στο εσωτερικό της προμηκικής περιοχής του εγκεφαλικού στελέχους. Η προμηκική περιοχή είναι μία οδός λευκής ουσίας που συνδέει τον εγκεφαλικό φλοιό στο εγκεφαλικό στέλεχος. Η καταστροφή αυτών των νεύρων αποδυναμώνει τους μύες που νευρώνονται από τα κρανιακά νεύρα, παράγοντας συμπτώματα της εγκεφαλίτιδας, και προκαλεί δυσκολία στην αναπνοή, στην ομιλία και την κατάποση. Ζωτικής Σημασίας νεύρα που προσβάλλονται είναι το γλωσσοφαρυγγικό νεύρο, το οποίο εν μέρει ελέγχει την κατάποση και λειτουργίες στο λάρυγγα, την κίνηση της γλώσσας και τη γεύση, το πνευμονογαστρικό νεύρο, το οποίο στέλνει σήματα στην καρδιά, τα έντερα και τους πνεύμονες, και νεύρου, το οποίο ελέγχει τις άνω κινήσεις του αυχένα. Λόγω της επίδρασης στην κατάποση, εκκρίσεις της βλέννας μπορεί να δημιουργηθούν στους αεραγωγούς προκαλώντας ασφυξία. Άλλα σημεία και συμπτώματα περιλαμβάνουν αδυναμίες στο πρόσωπο, που προκαλούνται από καταστροφή του τριδύμου νεύρου και προσωπικού νεύρου, που νευρώνουν τις παρειές, τους δακρυϊκούς σωλήνες, τα ούλα, και τους μύες του προσώπου, μεταξύ άλλων δομών. Διπλωπία, δυσκολία στη μάσηση, και ανώμαλο αναπνευστικό συντελεστή, βάθος, και ρυθμό, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε αναπνευστική ανακοπή. Πνευμονικό οίδημα και καταπληξία είναι επίσης δυνατά, και μπορεί να είναι θανατηφόρα.
Νωτιαιοπρομηκική πολιομυελίτιδα
Περίπου το 19% όλων των περιπτώσεων παραλυτικής πολιομυελίτιδας έχουν και προμηκικά και νωτιαία συμπτώματα, Αυτός ο υπότυπος λέγεται αναπνευστική πολιομυελίτιδα ή νωτιαιοπρομηκική πολιομυελίτιδα. Εδώ ο ιός προσβάλλει το ανώτερο τμήμα της αυχενικής μοίρας του νωτιαίου μυελού (C3 και C5) και εμφανίζεται παράλυση του διαφράγματος. Τα κρίσιμα νεύρα που προσβάλλονται είναι το φρενικό νεύρο, το οποίο κινεί το διάφραγμα για να διογκώνονται οι πνεύμονες, και εκείνων που οδηγούν τους μύες που χρειάζονται για την κατάποση. Καταστρέφοντας αυτά τα νεύρα αυτή η μορφή της πολιομυελίτιδας επηρεάζει την αναπνοή, γεγονός που καθιστά δύσκολο ή αδύνατο για τον ασθενή να αναπνέει χωρίς την υποστήριξη ενός αναπνευστήρα. Μπορεί να οδηγήσει σε παράλυση των άνω και κάτω άκρων και μπορεί επίσης να επηρεάσει την κατάποση και τις καρδιακές λειτουργίες.
Διάγνωση
Την παραλυτική πολιομυελίτιδα μπορεί κάποιος να την υποπτευτεί κλινικά σε άτομα τα οποία είχαν αιφνίδια έναρξη χαλαρής παράλυσης σε ένα ή περισσότερα άκρα με μειωμένα ή απόντα τενόντια αντανακλαστικά στα επηρεασμένα άκρα τα οποία δεν μπορούν να αποδοθούν σε κανένα άλλο εμφανή λόγο και χωρίς αισθητική ή αντιληπτική απώλεια.
Θεόγνωστος
Με το όνομα Θεόγνωστος γνωστοί ήταν οι:
Πολιομυελίτιδα
Διάγνωση
Αν ο ιός απομονωθεί από ασθενή ο οποίος πάσχει από οξεία χαλαρή παράλυση, εξετάζεται περαιτέρω μέσω ολιγονουκλεοτιδικής χαρτογράφησης, γενετικό αποτύπωμα, ή με ενίσχυση PCR, για να διευκρινιστεί αν είναι ο «άγριος τύπος» που συναντάται στη φύση ή ο «εμβολιακός τύπος» που προέρχεται από στέλεχος του ιού που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή του εμβολίου. Είναι σημαντικό να καθοριστεί ο τύπος του ιού γιατί για κάθε περίπτωση που αναφέρθηκε για τον άγριο τύπο υπολογίζεται πως υπάρχουν άλλοι 200 με 3000 ασυμπτωματικοί φορείς.
Παθητική ανοσοποίηση
Το 1950 ο Γουίλιαμ Χάμον στο πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ απομόνωσε κεκαθαρμένη γ-σφαιρίνη από το αίμα ασθενών με πολιομυελίτιδα που επιβίωσαν. Ο Χάμον πρότεινε ότι η γάμμα σφαιρίνη που περιέχει αντισώματα έναντι του ιού μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να σταματήσουν την λοίμωξη από τον ιό, να αποτρέψουν ασθένειες και να μειώσουν τη δριμύτητα σε ασθενείς που είχαν συσταλτική πολιομυελίτιδα τα αποτελέσματα από μία μεγάλη κλινική δοκιμή ήταν ενθαρρυντικά, η γάμμα σφαιρίνη μείωνε κατά 80% την πιθανότητα εμφάνισης παραλυτικής πολιομυελίτιδας. Ακόμη φαίνεται να μειώνει τη δριμύτητα της ασθένειας σε ασθενείς που ανέπτυξαν πολιομυελίτιδα. Ωστόσο αργότερα αυτή η τεχνική κρίθηκε μη πρακτική για διαδεδομένη χρήση, λόγω της χρήσης μεγάλων ποσοτήτων αίματος και έτσι η ιατρική κοινότητα έστρεψε το βλέμμα της στην ανάπτυξη του εμβολίου για την πολιομυελίτιδα
Εμβόλιο
250px|right
Το πρώτο υποψήφιο εμβόλιο βασισμένο σε έναν ορότυπο ενός ζωντανού αλλά εξασθενημένου ιού αναπτύχθηκε από τον ιολόγο Hilary Koprowski. Το πρωτότυπο εμβόλιο είχε δοθεί σε ένα οχτάχρονο αγόρι στις 27 Φεβρουαρίου 1950. Ο Koprowski συνέχιζε να δουλεύει πάνω στο εμβόλιο όλο το 1950 και οδήγησε σε μεγάλης κλίμακας δοκιμές στο τότε Βελγικό Κογκό και στον εμβολιασμό εφτά εκατομμυρίων παιδιών στην Πολωνία ενάντια στους ορότυπους 1 και 2 μεταξύ του 1958 και του 1960
Το δεύτερο ανενεργό εμβόλιο ιού αναπτύχθηκε το 1952 από τον Τζόνας Σολκ στο πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ και ανακοινώθηκε στον κόσμο στις 2 Απριλίου το 1955. ΤΟ εμβόλιο Σολκ ή εμβόλιο ανενεργού ιού της πολιομυελίτιδας το οποίο βασίστηκε σε ιό που μεγαλώνει στα κύτταρα από νεφρό ενός τύπου πιθήκου (vero κυτταρική σειρά )το οποίο απενεργοποιείται χημικά με φορμαλδεΰδη. Μετά από 2 δόσεις αυτού του εμβολίου πάνω από 90% των ατόμων ανέπτυξαν προστατευτικά αντισώματα και στους 3 ορότυπους του ιού και το 99% από αυτούς ήταν άνοσο στους ιούς μετά από 3 δόσεις.
Ακολούθως, ο Albert Sabin ανέπτυξε ένα άλλο ζωντανό λαμβανόμενο από το στόμα εμβόλιο. Πάρθηκε από το πέρασμα του ιού μέσα από μη ανθρώπινα κύτταρα κάτω από μειωμένες θερμοκρασίες. Ο εξασθενημένος ιός που περιέχει αναπαράγεται πολύ αποτελεσματικά στο έντερο, τον κύριο τόπο μόλυνσης και αναπαραγωγής του ιού της πολιομυελίτιδας αλλά το στέλεχος του ιου δεν μπορεί να αναπαραχθεί στο νευρικό ιστό αποτελεσματικά. Μία μόνο δόση αυτού του εμβολίου Sabin από το στόμα προκαλεί ανοσία και στους 3 ορότυπους του ιού σε 50% των δεκτών, ενώ 3 δόσεις προκαλούν ανοσία στο 95 % των δεκτών.
Οι ανθρώπινες δοκιμές για αυτό το εμβόλιο ξεκίνησαν το 1957 και το 1958 επιλέχθηκε σε διαγωνισμό ανάμεσα στα ζωντανά εμβόλια της Κoprowsky και άλλα εμβόλια από το Αμερικάνικο Ινστιτούτο Υγείας. Αδειοδοτήθηκε το 1960 και γρήγορα έγινε το μόνο εμβόλιο για τον ιό της πολιομυελίτιδας που χρησιμοποιείται στον κόσμο. Επειδή το εμβόλιο αυτό που λαμβάνεται από το στόμα είναι φθηνό, εύκολο για να το χορηγήσεις και προκαλεί εξαιρετική ανοσία στο λεπτό έντερο (το οποίο βοηθά στην πρόληψη της λοίμωξης από ιό άγριου τύπου σε χώρες όπου υπάρχει επιδημία), έγινε το εμβόλιο επιλογής για να ελεγχθεί ο ιός σε πολλές χώρες. Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις ( 1 στις 750000) ο εξασθενημένος ιός μετατρέπεται σε μορφή που μπορεί να προκαλέσει παράλυση. Έτσι οι περισσότερες βιομηχανικές χώρες στραφήκαν στο τύπου Σολκ εμβόλιο το οποίο δεν μπορεί να αναστραφεί, ως το μόνο εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας ή σε συνδυασμό με το στοματικό.
Θεραπεία
Δεν υπάρχει θεραπεία για την πολιομυελίτιδα. Το επίκεντρο της σημερινής ιατρικής είναι να προσφέρει ανακούφιση από τα συμπτώματα, να επιταχύνει την ανάρρωση και να προλαμβάνει επιπλοκές. Στηρικτικά μέτρα περιλαμβάνουν αντιβιοτικά για να αποτρέψουν τη λοίμωξη των επηρεασμένων μυών, αναλγητικά για τον πόνο, μέτρια άσκηση και μια θρεπτική διατροφή. Η θεραπεία της χρειάζεται μακροχρόνια αποκατάσταση η οποία περιλαμβάνει και φυσιοθεραπεία, τιράντες, διορθωτικά παπούτσια και σε μερικές περιπτώσεις ορθοπεδικό χειρουργείο.
Φορητοί αναπνευστήρες ίσως χρειαστούν για την υποστήριξη της αναπνοής. Ιστορικά, ένας μη επεμβατικός αναπνευστήρας αρνητικής πίεσης, πιο συχνά αποκαλούμενος σιδερένιος πνεύμονας, χρησιμοποιούνταν για να υποστηρίζει τεχνητά την αναπνοή κατά τη διάρκεια μίας οξείας λοίμωξης με πολιομυελίτιδα μέχρι το άτομο να μπορεί να αναπνέει ανεξάρτητα, γενικά σε μία με δύο βδομάδες. Σήμερα πολλοί που υποφέρουν από την παράλυση της πολιομυελίτιδας χρησιμοποιούν μοντέρνους αναπνευστήρες αρνητικής πίεσης που μοιάζουν με μπουφάν και φοριούνται πάνω από την κοιλιά και τον θώρακα. Άλλες ιστορικές θεραπείες περιλαμβάνουν την υδροθεραπεία, ηλεκτροθεραπεία μασάζ και παθητικές ασκήσεις κίνησης και χειρουργικές θεραπείες όπως επιμήκυνση τένοντα και νευρικό μόσχευμα. Συσκευές όπως ένας άκαμπτος νάρθηκας ή μια πανοπλία σώματος – τα οποία έτειναν να προκαλούν μυϊκή ατροφία εξαιτίας της μειωμένης κινητικότητας από αυτόν που τις χρησιμοποιούσε – θεωρούνταν αποτελεσματικές θεραπείες.
Πρόγνωση
300px|right
Ασθενείς με άκαρπη λοίμωξη από ιό πολιομυελίτιδας αναρρώνουν πλήρως. Αυτοί που αναπτύσσουν μόνο ασηπτική μηνιγγίτιδα τα συμπτώματα επιμένουν δύο με δέκα χρόνια και ακολούθως υπάρχει πλήρης ανάρρωση. Σε περιπτώσεις σπονδυλικής πολιομυελίτιδας, αν τα επηρεασμένα νευρικά κύτταρα καταστραφούν πλήρως, τότε η παράλυση θα είναι μόνιμη. Κύτταρα τα οποία υπέστησαν μόνο βλάβη και δεν έχασαν τη λειτουργικότητα τους μπορεί να αναρρώσουν 4 με 6 βδομάδες μετά την έναρξη της θεραπείας. Οι μισοί από τους ασθενείς με σπονδυλική πολιομυελίτιδα αναρρώνουν πλήρως, ένα τέταρτο παραμένουν με μέτρια ανικανότητα, ενώ το υπόλοιπο ένα τέταρτο μένουν με δριμύτατη ανικανότητα. Ο βαθμός της οξείας παράλυσης και της εναπομείνουσας παράλυσης εξαρτάται από τον βαθμό της μικροβιαιμίας και είναι αντιστρόφως ανάλογο με τον βαθμό της ανοσίας. Η σπονδυλική πολιομυελίτιδα σπάνια είναι θανατηφόρος.
Ανάρρωση
Σε πολλές περιπτώσεις οι επιπτώσεις της πολιομυελίτιδας έχουν ως αποτέλεσμα παροδικές μόνο παραλύσεις. Οι νευρικές ώσεις επιστρέφουν στον μέχρι πρότινος παραλυμένο μυ και μέσα σε ένα μήνα, ενώ η ανάρρωση είναι πλήρης σε 6 με 8 μήνες. Οι νευροφυσιολογικές διαδικασίες που εμπλέκονται στην ανάρρωση μετά από οξεία παραλυτική πολιομυελίτιδα είναι πολύ αποτελεσματικές, αφού οι μύες μπορούν να διατηρούν την κανονική τους δύναμη ακόμη και αν οι μισοί από τους αρχικούς κινητικούς νευρώνες έχουν καταστραφεί. Η παράλυση που παραμένει και μετά από ένα χρόνο είναι συνήθως μόνιμη, παρά το ότι μια μέτρια βελτίωση είναι δυνατόν να υπάρξει 12 με 18 μήνες μετά τη λοίμωξη.
Ένας μηχανισμός που εμπλέκεται στην ανάρρωση είναι η βλάστηση της τελικής ρίζας του νεύρου, στην οποία οι εναπομείναντες νευρώνες του εγκεφαλικού στελέχους και οι κινητικοί νευρώνες της σπονδυλικής στήλης αναπτύσσουν νέες αξονικές εκβλαστήσεις. Αυτές μπορούν να επανανευρώσουν μυϊκές ίνες οι οποίες είχαν απονευρωθεί από οξεία πολιομυελίτιδα αποκαθιστώντας την ικανότητα τους να συστέλλονται και βελτιώνοντας τη δύναμη τους. Η βλάστηση της τελικής ρίζας δίνει γέννηση σε μεγάλους κινητικούς νευρώνες οι οποίοι κάνουν τη δουλειά που γινόταν προηγουμένως από 4 ή 5 νευρώνες. Ένας μόνο κινητικός νευρώνας που κάποτε νεύρωνε 200 μυϊκές ίνες τώρα νευρώνει 800 με 1000. Άλλοι μηχανισμοί που συμμετέχουν στην αποκατάσταση και την επανάκτηση της μυικής δύναμης είναι οι υπερτροφία των μυϊκών ινών- επιμήκυνση των ινών με άσκηση και δραστηριότητα – και μετατροπή του τύπου Ι μυϊκές ίνες σε τύπου ΙΙ.
Εκτός από αυτούς τους φυσιολογικούς μηχανισμούς το σώμα διαθέτει έναν αριθμό από αντισταθμιστικούς μηχανισμούς για να διατηρήσει τη λειτουργικότητα κατά την παρουσία υπολειπόμενης παράλυσης. Αυτό περιλαμβάνει τη χρησιμοποίηση αδύνατων μυών σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι είναι η μέγιστη δυνατή ικανότητα του μυός, αυξάνοντας την αθλητική ανάπτυξη των προηγουμένως ελάχιστα χρησιμοποιούμενων μυών και χρησιμοποιώντας συνδέσμους για σταθερότητα που επιτρέπουν μεγαλύτερη σταθερότητα.
Μεταπολιομυελιτιδικό Σύνδρομο
Μεταξύ 25% και 50% των ατόμων που επιβιώνουν από την παραλυτική πολιομυελίτιδα στην παιδική ηλικία, αναπτύσσουν συμπτώματα δεκαετίες μετά την ανάρρωση από την οξεία λοίμωξη, κυρίως νέα μυϊκή αδυναμία και υπερβολική κόπωση. Η κατάσταση αυτή είναι γνωστή ως μεταπολιομυελιτιδικό σύνδρομο (ΜΠΣ) ή μεταπολιομυελιτιδικο επακόλουθο. Τα συμπτώματα του ΜΠΣ, πιστεύεται ότι περιλαμβάνουν μια αποτυχία των μεγάλου μεγέθους κινητήριων μονάδων που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της ανάκαμψης από την παραλυτική ασθένεια. Οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο του ΜΠΣ περιλαμβάνουν το χρονικό διάστημα από την οξεία λοίμωξη του ιού της πολιομυελίτιδας, την παρουσία μόνιμης υπολειπόμενης δυσλειτουργίας μετά την ανάρρωση από την οξεία φάση της ασθένειας, και μαζί την κατάχρηση και αχρηστία των νευρώνων. Το μεταπολιομυελιτιδικό σύνδρομο δεν είναι μια μολυσματική διαδικασία, και τα άτομα που φέρουν το σύνδρομο δε μεταδίδουν τον ιό της πολιομυελίτιδας.
Εκρίζωση
Ενώ τώρα είναι σπάνια στον δυτικό κόσμο, η πολιομυελίτιδα είναι ακόμη ενδημική στη Νότια Ασία και τη Νιγηρία. Μετά την ευρεία χρήση του εμβολίου πολιομυελίτιδας στα μέσα της δεκαετίας του 1950, η συχνότητα εμφάνισης της πολιομυελίτιδας μειώθηκε δραματικά σε πολλές βιομηχανικές χώρες. Μια παγκόσμια προσπάθεια για την εξάλειψη της πολιομυελίτιδας άρχισε το 1988, υπό την ηγεσία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, την UNICEF, και του Διεθνούς Ρόταρυ. Οι προσπάθειες αυτές έχουν μειώσει τον αριθμό των ετήσιων διαγνωσμένων περιπτώσεων κατά 99%, από τις εκτιμώμενες 350.000 περιπτώσεις το 1988 στο χαμηλό των 483 περιπτώσεων το 2001, μετά το οποίο έχει παραμείνει στο επίπεδο των περίπου 1.000 περιπτώσεων το χρόνο (1.606 το 2009). Η πολιομυελίτιδα είναι μία από τις μόνο δύο ασθένειες που αυτή τη στιγμή αποτελούν αντικείμενο ενός παγκόσμιου προγράμματος εξάλειψης, με την άλλη ασθένεια να είναι η νόσος Guinea Worm. Μέχρι στιγμής, οι μόνες ασθένειες που έχουν εξαλειφθεί πλήρως από την ανθρωπότητα είναι η ευλογιά, που συνέβη το 1979, και η πανώλη των βοοειδών το 2010. Ένας αριθμός από εξαλείψεις ορόσημα έχει ήδη επιτευχθεί, και πολλές περιοχές του κόσμου έχουν πιστοποιηθεί απαλλαγμένες-πολιομυελίτιδας. Η Αμερική ανακηρύχθηκε απαλλαγμένη-πολιομυελίτιδας το 1994. Το 2000, η πολιομυελίτιδα έχει εξαλειφθεί επίσημα σε 36 δυτικές χώρες του Ειρηνικού, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας και της Αυστραλίας. Η Ευρώπη ανακηρύχθηκε απαλλαγμένη -πολιομυελίτιδας το 2002. Από το 2006, η πολιομυελίτιδα παραμένει ενδημική σε τέσσερις μόνο χώρες: τη Νιγηρία, την Ινδία (ειδικά το Ούταρ Πραντές και το Μπιχάρ), το Πακιστάν και το Αφγανιστάν, αν και εξακολουθεί να προκαλεί επιδημίες σε άλλες κοντινές χώρες, λόγω κρυμμένης ή επαναεγκαθιδρυμένης μετάδοσης.
Ο Κρίστοφερ Χίτσενς γράφει ότι έμαθε το 2005 ότι στη Βόρεια Νιγηρία -μια χώρα που την εποχή εκείνη θεωρούταν προσωρινά απαλλαγμένη πολιομυελίτιδας -μια ισλαμική Fatwah εκδόθηκε δηλώνοντας ότι το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας ήταν μια συνωμοσία από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τα Ηνωμένα Έθνη κατά της μουσουλμανικής πίστης, λέγοντας ότι οι σταγόνες έχουν σχεδιαστεί για να αποστειρώνουν τους πραγματικούς πιστούς. Μεταγενέστερα, η πολιομυελίτιδα επανεμφανίστηκε στη Νιγηρία και εξαπλώθηκε από εκεί σε διάφορες άλλες χώρες.
Ιστορία
300px|left
Πριν από τον 20ο αιώνα, οι λοιμώξεις πολιομυελίτιδας ήταν σπάνιες σε βρέφη πριν την ηλικία των έξι μηνών, οι περισσότερες περιπτώσεις συνέβαιναν σε παιδιά ηλικίας έξι μηνών έως τεσσάρων ετών. Η φτωχότερη υγιεινή της εποχής οδήγησε σε μια συνεχή έκθεση στον ιό, η οποία ενίσχυσε μια φυσική ανοσία στον πληθυσμό. Στις ανεπτυγμένες χώρες κατά τα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα,έγιναν βελτιώσεις στην υγιεινή της κοινότητας, συμπεριλαμβάνοντας καλύτερη διάθεση λυμάτων και υδροδότηση. Οι αλλαγές αυτές αύξησαν δραστικά το ποσοστό των παιδιών και των ενηλίκων που διατρέχουν κίνδυνο μόλυνσης απο παραλυτική πολιομυελίτιδα,μειώνοντας την παιδική έκθεση και ανοσία στην ασθένεια.