cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ρίτσαρντ Όουεν
Η θεωρία της εξέλιξης σύμφωνα με τον Όουεν και τον Δαρβίνο
Εκείνη την εποχή ο Όουεν υποστήριζε τη θεωρία ότι οι ζωντανοί οργανισμοί είχαν μια "ενέργεια", μια ζωτική ορμή που οδηγούσε την ανάπτυξη των ιστών και καθόριζε τη διάρκεια ζωής του κάθε είδους. Ο Δαρβίνος ήταν επιφυλακτικός με τις δικές του σκέψεις, κυρίως επειδή στις 29 Δεκεμβρίου του 1838 ως γραμματέας της Γεωλογικής Κοινότητας του Λονδίνου (Geological Society of London) είχε δει τον Όουεν και τους ομοϊδεάτες του να διακωμωδούν τις "αιρετικές" απόψεις της θεωρίας του Λαμάρκ που υποστήριζε ο πρώην καθηγητής του Δαρβίνου, Ρόμπερτ Έντμουντ Γκραντ. Το 1841 όταν ο Δαρβίνος, ήταν άρρωστος, ένας από τους λίγους φίλους από το χώρο των επιστημών που επισκέφτηκαν το Δαρβίνο, ήταν ο Ρίτσαρντ Όουεν. Ωστόσο, η αρνητική στάση του Όουεν σε οποιοδήποτε υπαινιγμό μετάλλαξης, έκανε το Δαρβίνο απρόθυμο να μιλήσει για τις θεωρίες του.
Καθώς η θεωρία του Δαρβίνου βρισκόταν υπό ανάπτυξη, η έρευνά του για τα όστρακα το 1849 τον οδήγησε στο συμπέρασμα πως η μεταμέρειά τους είχε κάποια σχέση με άλλα οστρακοειδή, και φανέρωνε πώς είχαν παρεκκλίνει από τα άλλα συγγενικά τους είδη. Σύμφωνα με τον Όουεν, τέτοιες "ομολογίες" στη συγκριτική ανατομία φανέρωναν "αρχέτυπα" του Θεϊκού σχεδίου, αλλά για τον Δαρβίνο αυτές ήταν αποδείξεις Καταγωγής. Ο Όουεν παρουσίασε απολιθώματα μιας εξελικτικής ακολουθίας αλόγων ως απόδειξη της ιδέας του περί εξέλιξης από αρχέτυπα με "συνεχή προκαθορισμένο τρόπο", και το 1854 έδωσε μια διάλεξη στο Βρετανικό Σύνδεσμο για την Ανάπτυξη της Επιστήμης (British Association for the Advancement of Science), υποστηρίζοντας πως ήταν αδύνατον οι κτηνώδεις πίθηκοι, όπως ο πρόσφατα ανακαληφθείς γορίλλας, να σταθούν όρθιοι και να μεταλλαχθούν σε ανθρώπους. Οι ακτιβιστές της εργατικής τάξης διασάλπιζαν την καταγωγή του ανθρώπου από τον πίθηκο. Για να συντριβούν τέτοιες ιδεολογίες, ο Όουεν ως εκλεγμένος πρόεδρος του Royal Association ανακοίνωσε πως οι μελέτες του πάνω στην ανατομία του εγκεφάλου των πρωτευόντων θηλαστικών έδειξαν πως οι άνθρωποι δεν ήταν απλώς ένα ξεχωριστό είδος, αλλά μια ξεχωριστή υποκατηγορία. Ο Δαρβίνος έγραψε πως "δεν μπορώ να δεχτώ ότι ο Άνθρωπος είναι τόσο πολύ διαφορετικός από τον Χιμπατζή". Ο μαχητικός Τόμας Χάξλεϋ στη διάλεξή του στο Royal Institution το Μάρτιο του 1858 ισχυρίστηκε ότι δομικά οι γορίλλες μοιάζουν με τους ανθρώπους όσο μοιάζουν και με τους μπαμπουίνους, και πρόσθεσε ότι πίστευε πως οι " διανοητικές και ηθικές ικανότητες είναι ουσιαστικά...του ίδιου είδους στα ζώα και στους ανθρώπους". Αυτή ήταν μια ξεκάθαρη αμφισβήτηση της διάλεξης του Όουεν περί ανθρώπινης μοναδικότητας, που είχε δοθεί σις ίδιες εγκαταστάσεις.
Κατάλογος Προέδρων του Ανωτάτου Σοβιέτ της Καζακικής Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας
Πηγές
Κατηγορία:Πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης Κατηγορία:Πολιτική ιστορία του Καζακστάν
Ρίτσαρντ Όουεν
Η θεωρία της εξέλιξης σύμφωνα με τον Όουεν και τον Δαρβίνο
Όταν δημοσιεύθηκε η θεωρία του Δαρβίνου, με το έργο The Origin of Species, ο Δαρβίνος έστειλε ένα αντίγραφο στον Όουεν, σχολιάζοντας πως ίσως του φαινόταν "αποτρόπαιο". Ο Όουεν αποκρίθηκε με ευγένεια πως από καιρό πίστευε ότι "υπάρχουσες επιρροές" ευθύνονταν για την καθορισμένη γέννηση των ειδών. Έκαναν μαζί μεγάλες συζητήσεις και ο Όουεν έλεγε πως το βιβλίο αυτό πρόσφερε την καλύτερη εξήγηση "που δημοσιεύθηκε ποτέ για τον τρόπο σχηματισμού των ειδών", αν και είχε ακόμα σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με τη μετάλλαξη του ανθρώπου. Φαίνεται πως ο Δαρβίνος είχε διαβεβαιώσει τον Όουεν πως θεωρούσε πως όλα αυτά ήταν αποτέλεσμα των θεϊκών νόμων, και ο Όουεν πίστεψε πως είχαν την κοινή πεποίθηση στις "δυνάμεις της δημιουργίας".
Ωστόσο, ο Όουεν λόγω της θέσης του στον τομέα της Επιστήμης, έγινε δέκτης πολλών παραπόνων για το βιβλίο. Η δική του θέση παρέμενε άγνωστη: κατά τη διάρκεια ομιλίας του στην Κοινοβουλευτική επιτροπή για την ανάγκη ενός νέου μουσείου Φυσικής Ιστορίας, τόνισε πως "όλη η κοινότητα των διανοούμενων έχει ενθουσιαστεί με ένα βιβλίο για την καταγωγή των ειδών. Και ποια είναι η συνέπεια; Οι επισκέπτες του Βρετανικού Μουσείου ζητούν να δουν όλες τις ποικιλίες των διαφόρων ειδών, και εγώ υποχρεώνομαι με ντροπή να τους πω πως "δεν μπορώ να σας δείξω τίποτα από όλα αυτά"... Ο χώρος δεν μας το επιτρέπει. Αλλά πρέπει κάπου να υπάρχει κάποιος χώρος, και αν όχι στο Βρετανικό Μουσείο, που θα μπορούσε να υπάρχει;"
Ωστόσο, οι επιθέσεις του Τόμας Χάξλεϋ, ο οποίος υποστήριζε ένθερμα τις απόψεις του Δαρβίνου, είχαν τις συνέπειές τους. Όταν δημοσιεύθηκε η κριτική του Όουεν για το Origin of Species τον Απρίλιο του 1860, ήταν φανερός ο θυμός του που ο Δαρβίνος αγνόησε το θέμα της θεϊκής δημιουργίας και της καθορισμένης πορείας των ζωντανών οργανισμών. Για αυτόν, τα νέα είδη εμφανίζονταν με τη γέννησή τους και όχι μέσω της φυσικής επιλογής. Εκτός από τις επιθέσεις του προς τους "μαθητές" του Δαρβίνου, Χούκερ και Χάξλεϋ, για την κοντόφθαλμη εμμονή τους, πίστευε ότι το βιβλίο αυτό συμβόλιζε την "κακοποίηση της επιστήμης... στην οποία ένα γειτονικό έθνος, πριν από εβδομήντα χρόνια, όφειλε την προσωρινή υποβάθμισή του", αναφερόμενος στην Γαλλική Επανάσταση. Ο Δαρβίνος χαρακτήρισε την κριτική αυτή "κακοήθη, έξυπνη, και ...καταστρεπτική", και αργότερα σχολίασε πως "οι Λονδρέζοι λένε πως είναι τρελός από ζήλια επειδή το βιβλίο μου είναι τόσο πολυσυζητημένο. Είναι οδυνηρό να σε μισούν σε τόσο μεγάλη ένταση, όσο ο Όουεν μισεί εμένα."
Κατά την διάρκεια των αντιδράσεων στη θεωρία του Δαρβίνου, οι αντιπαραθέσεις του Χάξλεϋ με τον Όουεν συνεχίστηκαν. Ο Όουεν προσπάθησε να αμαυρώσει τον Χάξλεϋ, εμφανίζοντάς τον ως "υποστηρικτή της καταγωγής του ανθρώπου από μεταλλαγμένο πίθηκο". Όταν ο Χάξλεϋ έγινε μέλος του συμβουλίου της Ζωολογικής Κοινότητας το 1861, ο Όουεν παραιτήθηκε και τον επόμενο χρόνο ο Χάξλεϋ προσπάθησε να εμποδίσει την εκλογή του Όουεν στο συμβούλιο της Βασιλικής Κοινότητας, κατηγορώντας τον για "επιτηδευμένη ψευδότητα".
Τον Ιανουάριο του 1863 ο Όυεν αγόρασε το απολίθωμα του πτηνού Αρχαιοπτέρυγξ για το Βρετανικό Μουσείο. Αυτό επιβεβαίωνε την πρόβλεψη του Δαρβίνου ότι ένα είδος πρωτο-πτηνού με μη κολλημένα φτερά θα βρισκόταν, αν και ο Όουεν το περιέγραψε κατηγορηματικά ως πτηνό.
Οι διαμάχες μεταξύ των υποστηρικτών του Όουεν και του Δαρβίνου συνεχίστηκαν. Το 1871 ο Όουεν είχε συμμετάσχει σε απειλές για την διακοπή της χρηματοδότησης της βοτανικής συλλογής του Τζόζεφ Ντάλτον Χούκερ στο Kew, πιθανώς σε μια προσπάθεια να καρπωθεί ο ίδιος τη χρηματοδότηση για το Βρετανικό Μουσείο. Ο Δαρβίνος σχολίασε πως "ντρεπόμουν που τον μισούσα τόσο πολύ, αλλά πλέον θα διατηρώ προσεκτικά το μίσος και την περιφρόνησή μου εναντίον του μέχρι τις τελευταίες μέρες της ζωής μου".
Κληρονομιά
Τα λεπτομερή απομνημονεύματα και οι περιγραφές του Όουεν απαιτούν μεγάλη προσοχή κατά την ανάγνωσή τους, λόγω της ονοματολογίας τους και των διφορούμενων εκφραστικών μέσων. Εξάλλου, το γεγονός ότι μικρό μόνο μέρος της ορολογίας του βρήκε παγκόσμια αποδοχή, έχει προκαλέσει μεγαλύτερη από το αναμενόμενο παραμέλησή τους. Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι ο Όουεν ήταν πρωτοπόρος στην ακριβή ονοματολογία της ανατομίας και ότι, όσον αφορά τουλάχιστον τον σπονδυλωτό σκελετό, η ορολογία του ήταν σχεδιασμένη σε προσεκτικά δομημένη φιλοσοφική βάση, και ήταν η πρώτη που έκανε σαφή διαχωρισμό μεταξύ των γνωστών πια φαινομένων της αναλογίας και της ομολογίας. Η θεωρία του Όουεν για το Αρχέτυπο και τις Ομολογίες του Σπονδυλωτού Σκελετού (1848), για την οποία έδωσε επεξηγήσεις αργότερα και με το έργο του On the Nature of Limbs (Περί της φύσης των άκρων του σώματος) (1849), θεωρούσε τον σπονδυλωτό σκελετό ως αποτελούμενο από μια σειρά θεμελιωδώς όμοιων τμημάτων, το καθένα από τα οποία ήταν τροποποιημένο ανάλογα με τη θέση και τη λειτουργία του. Η θεωρία αυτή ήταν αρκετά ευφάνταστη, και καταρρίφθηκε από τις αποδείξεις τις εμβρυολογίας, την οποία ο Όουεν συστηματικά αγνοούσε. Ωστόσο, μέσω μιας ατελούς και διαστρεβλωμένης άποψης για κάποιες συγκεκριμένες αλήθειες, κατείχε μια ξεχωριστή αξία την εποχή της σύλληψής της.
Στην συζήτηση για τα βαθύτερα προβλήματα της φιλοσοφίας της βιολογίας δεν είχε κάποια ιδιαίτερη συνεισφορά. Οι γενικεύσεις του σπάνια εκτείνονταν πέρα από τα στενά όρια της συγκριτικής ανατομίας, τα φαινόμενα της προσαρμογής ανάλογα με τη λειτουργία, και τα δεδομένα της γεωγραφικής ή της γεωλογικής κατανομής. Η διάλεξή του σχετικά με την παρθενογένεση, ωστόσο, που δημοσιεύθηκε το 1849, περιείχε την έννοια της θεωρίας του σπερματικού πρωτοπλάσματος, που αργότερα αναπτύχθηκε από τον August Weismann. Επίσης έκανε αρκετές ασαφής δηλώσεις σχετικά με την γεωλογική ακολουθία των γενών και των ειδών των ζώων και την πιθανή προέλευση του ενός από το άλλο. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στις αλλαγές που παρουσιάστηκαν από τους διαδοχικούς προδρόμους των κροκοδείλων (1884) και των αλόγων (1868). Αλλά δεν ήταν ποτέ ξεκάθαρο κατά πόσο δεχόταν τα σύγχρονα δόγματα της οργανικής εξέλιξης. Αρκούνταν στην απλή παρατήρηση ότι "η επαγωγική επιστημονική απόδειξη της φύσης και του τρόπου λειτουργίας των νόμων που διέπουν τη ζωή, αποτελούν πλέον τον μεγάλο στόχο του φιλοσοφικού φυσιοδίφη."
Αμφισβήτηση
Ο Όυεν είχε χαρακτηριστεί από πολλούς ως κακός, ανέντιμος και μισητός άνθρωπος. Μάλιστα, ένας καθηγητής της Οξφόρδης περιέγραψε κάποτε τον Όουεν ως "μεγάλο ψεύτη". Ο Όουεν ισχυρίστηκε πως ο ίδιος και ο Ζωρζ Κουβιέ είχαν ανακαλύψει τον Ιγκουανόδοντα (Iguanodon), μην αναγνωρίζοντας καμία συμμετοχή σε αυτή την ανακάλυψη του πρώτου επιστήμονα που ανακάλυψε τον δεινόσαυρο, του Γιδεών Μαντέλ. Αυτή δεν ήταν η πρώτη ή η τελευταία φορά που ο Όουεν παρουσίαζε ως δική του μια ανακάλυψη ενώ στην ουσία δεν ήταν.
Έχει επίσης υποστηριχθεί από κάποιους συγγραφείς, όπως ο Μπιλ Μπράισον, ότι ο Όουεν χρησιμοποιούσε ακόμα και την επιρροή του στην Βασιλική Κοινότητα για να διασφαλίσει ότι πολλές από τις ερευνητικές εργασίες του Μαντέλ δεν θα δημοσιεύονταν ποτέ.
Όταν ο Μαντέλ έμεινε παράλυτος μετά από κάποιο δυστύχημα, Όουεν εκμεταλλεύτηκε την κατάστασή του και "ξαναβάφτισε" πολλούς από τους δεινοσαύρους που είχαν ονομαστεί από τον Μαντέλ, και προσπάθησε να οικειοποιηθεί την αναγνώριση για τον εαυτό του. Όταν ο Μαντέλ αυτοκτόνησε, ο επικήδειός του ανέφερε πως ήταν λίγο παραπάνω από ένας μέτριος επιστήμονας με λίγες αξιόλογες συνεισφορές. Όλοι οι γεωλόγοι της περιοχής τότε θεώρησαν πως ο συγγραφέας του επικήδειου πρέπει να ήταν ο Όουεν. Τελικά, ο Όουεν εκδιώχθηκε από το Ζωολογικό συμβούλιο της Βασιλικής Κοινότητας για κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Άγγλοι βιολόγοι Κατηγορία:Άγγλοι πανεπιστημιακοί Κατηγορία:Παλαιοντολόγοι Κατηγορία:Ανατόμοι
Συνθήκη Αγίου Γερμανού
thumb|right|Η διαίρεση της Αυστρο-Ουγγαρίας με τη Συνθήκη Αγίου Γερμανού Η Συνθήκη του Αγίου Γερμανού, όπως είναι γνωστή στην Ελλάδα, ή Συνθήκη του Σαιν-Ζερμάν-αν-Λαι (γαλλικά: Saint-Germain-en-Laye) ήταν συνθήκη η οποία υπογράφτηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 1919 μεταξύ των νικητών Συμμάχων Δυνάμεων του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου αφενός και αφετέρου της νεοδημιουργηθείσας Δημοκρατίας της Αυστρίας. Η συνθήκη περιέχει επαχθείς όρους για την Αυστρία.
Η Συνθήκη συντάχθηκε σε τρεις γλώσσες, την αγγλική, τη γαλλική και την ιταλική. Στο προοίμιό της αναφέρονται τα αντίπαλα κράτη.
Αντίπαλη χώρα όλων των παραπάνω ήταν η Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία.
Όνομα
thumb|Το κάστρο του Σαιν-Ζερμάν-αν-Λαι Η συνθήκη αυτή πήρε το όνομα του ομώνυμου πύργου (Σατό ή Παλαί ντε Σαιν-Ζερμάν-αν-Λαι) που βρίσκεται γύρω στα 20 χλμ. δυτικά του Παρισιού. Συνομολογήθηκε και υπογράφτηκε στη μεγάλη Αίθουσα της Λιθίνης Εποχής. Σήμερα ο πεντάγωνος αυτός πύργος λειτουργεί ως εθνικό αρχαιολογικό μουσείο της Γαλλίας.
Η Συνθήκη
Η Συνθήκη περιλαμβάνει συνολικά 381 άρθρα κατανεμημένα σε 14 μέρη που αποτελούν επιμέρους κεφάλαια, με την ακόλουθη διάταξη:
Όροι συνθήκης
Περιληπτικά οι όροι της συνθήκης ήταν οι ακόλουθοι:
Η δραστική μείωση σε πληθυσμό, έδαφος και πλουτοπαραγωγικές ύλες έκανε την οικονομία του νέου κράτους της Αυστρίας σκιά του παλιού της εαυτού, γεγονός που ήταν ιδιαίτερα εμφανές στη Βιέννη, μια αυτοκρατορική πόλη χωρίς αυτοκρατορία.
Σημασία
Από πλευράς Διεθνούς Δικαίου η συνθήκη αυτή έχει ιδιαίτερο σπουδαίο χαρακτήρα αφενός διότι εισήγαγε νέους διεθνείς όρους, αφετέρου αποτέλεσε τη βάση επί της οποίας συνομολογήθηκαν νεότερες συνθήκες όπως η Συνθήκη του Νεϊγύ, η Συνθήκη των Σεβρών, και άλλες.
Γκοντομάρ ΣΚ
Η Γκοντομάρ Σπορτ Κλούμπε (πορτογαλικά: Gondomar Sport Clube) είναι πορτογαλική, ποδοσφαιρική ομάδα. Ιδρύθηκε το 1921. Έδρα της ομάδας είναι το São Miguel, χωρητικότητας 5000 θεατών. Συμμετέχει στην Portuguese Second Division. Το 2004 προβιβάστηκε για πρώτη φορά στη Σεγκούντα Λίγκα, τη δεύτερη κατηγορία Πορτογαλίας. Την περίοδο 2006-07 είχε την καλύτερη πορεία στην ιστορία της, τερματίζοντας στην 5η θέση της δεύτερη κατηγορίας. Την περίοδο 2008-09 τερμάτισε 16η και τελευταία και υποβιβάστηκε στην τρίτη κατηγορία.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ποδοσφαιρικές ομάδες Πορτογαλίας Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1921 Κατηγορία:Γκοντομάρ ΣΚ
Μπράις Ντάλας Χάουαρντ
Η Μπράις Ντάλας Χάουαρντ (Bryce Dallas Howard, 2 Μαρτίου 1981) είναι Αμερικανίδα ηθοποιός και κόρη του σκηνοθέτη Ρον Χάουαρντ. Έκανε το υποκριτικό της ντεμπούτο στην ταινία του πάτερα της Δεσμοί Στοργής (Parenthood) το 1989 και συνέχισε με μικρούς ρόλους σε ταινίες και θέατρο για τα επόμενα χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου φοίτησε στο New York University. Αφού κέρδισε την προσοχή του Μ. Νάιτ Σιάμαλαν, ο σκηνοθέτης της έδωσε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στις ταινίες Σκοτεινό Χωριό (The Village, 2004) και Lady in the Water (2006), η οποία ήταν εμπορική και καλλιτεχνική αποτυχία. Η ερμηνεία της στην ταινία Όπως Σας Αρέσει (As You Like It, 2006) της χάρισε μια υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα το 2008.
Η Χάουαρντ έγινε γνωστή στο κοινό ως Γκουέν Στέισι το 2007 με το Spider-Man 3 και ως Βικτόρια στην ταινία Έκλειψη (Eclipse, 2010) της σειράς ταινιών Twilight. Αυτές οι ταινίες μαζί με την ταινία Εξολοθρευτής: Η σωτηρία (Terminator Salvation, 2009) είναι οι μεγαλύτερες σε εισπράξεις ταινίες της αλλά και οι τρεις πήραν μικτές κριτικές από τον τύπο. Επίσης πρωταγωνίστησε στην ταινία Υπηρέτριες (The Help, 2011) μαζί με την Έμμα Στόουν και τη Βαϊόλα Ντέιβις. Η ταινία έγινε κριτική και εισπρακτική επιτυχία.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανοί σκηνοθέτες Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί κινηματογράφου
Λίμνη Μπορ
μικρογραφία|Η λίμνη Μπορ Η λίμνη Μπορ (σερβικά : Борско језеро) είναι τεχνητή λίμνη της ανατολικής Σερβίας κοντά στην πόλη Μπορ. Δημιουργήθηκε το 1959 με την κατασκευή φράγματος στους πρόποδες του όρους Κρνι Βρχ για χρήση της εταιρείας εξόρυξης και φρύξης μεταλλεύματος χαλκού RTB Bor (Rudarsko-topioničarski basen Bor).
Καλύπτει έκταση 300 στρεμμάτων και φτάνει σε βάθος 52 μέτρων. Κατά το χρόνο της μέγιστης στάθμης του νερού η δεξαμενή χωρά 12 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού. Η λίμνη δέχεται τα νερά των ποταμών Ζλότσκε και Μάρετς. Έχει πολλά ψάρια και τα καλοκαίρια στις ακτές της έρχονται πολλοί κολυμβητές και τουρίστες ενώ τον χειμώνα η επιφάνεια της παγώνει.
Αναφορές
Κατηγορία:Τεχνητές λίμνες της Σερβίας
Ισλαμικό Εμιράτο του Αφγανιστάν (1996–2001)
Το Ισλαμικό Εμιράτο του Αφγανιστάν (παστού:, Ντα Αφγανιστάν Ισλαμί Αμαράτ) ήταν ισλαμικό κράτος το οποίο σχηματίστηκε τον Σεπτέμβριο του 1996, όταν οι Ταλιμπάν άρχισαν να διακυβερνούν το Αφγανιστάν μετά την πτώση της Καμπούλ. Στο αποκορύφωμά του, οι Ταλιμπάν είχαν τον έλεγχο σε περίπου το 90% της χώρας, ενώ τα υπόλοιπα μέρη της χώρας στα βορειοανατολικά βρισκόταν υπό τον έλεγχο της Βόρειας Συμμαχίας, η οποία είχε ευρεία διεθνή αναγνώριση ως συνέχεια του Ισλαμικού Κράτους του Αφγανιστάν. Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, οι διεθνείς αντιδράσεις προς το καθεστώς αυξήθηκαν σημαντικά, με την αφαίρεση της διπλωματικής αναγνώρισης από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Πακιστάν. Το Ισλαμικό Εμιράτο έπαψε να υπάρχει στις 17 Δεκεμβρίου 2001, αφού ανατράπηκε από τη Βόρεια Συμμαχία, η οποία είχε ενισχυθεί από την εισβολή των ΗΠΑ στη χώρα.
Ιστορία
Οι Ταλιμπάν και η κυριαρχία τους προέκυψαν από το χάος που ακολούθησε τον σοβιετοαφγανικό πόλεμο. Ξεκίνησε ως ένα πολιτικοθρησκευτικό κίνημα Ισλαμιστών και Παστούν το οποίο αποτελούνταν από σπουδαστές μεντρεσέδων του νότιου Αφγανιστάν. Έχοντας κατά συντριπτική πλειοψηφία καταγωγή Παστούν, οι Ταλιμπάν ανέμιξαν τον φυλετικό κώδικα Παστουνβαλί με στοιχεία της σουνιτικής ισλαμικής διδασκαλίας για να σχηματίσουν μια αντιδυτική και αντιεκσυγχρονιστική ισλαμική ιδεολογία με την οποία διακυβέρνησαν. Οι Ταλιμπάν άρχισαν να λαμβάνουν υποστήριξη από το γειτονικό Πακιστάν καθώς και από τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Εθνική σύγκρουση
Οι Ταλιμπάν θεωρούσαν πολλές από τις άλλες εθνικές κοινότητες του Αφγανιστάν ως ξένες. Οι Παστούν ήταν η μεγαλύτερη εθνική ομάδα στο Αφγανιστάν και αποτελούσαν την πλειοψηφία του κινήματος των Ταλιμπάν. Καθώς οι Ταλιμπάν επεκτάθηκαν από τα νότια και νοτιοανατολικά προπύργια τους, αντιμετώπισαν περισσότερη αντίσταση. Η ιδεολογία τους Ντεομπαντί, η οποία ενσωματώθηκε στον κώδικα Παστουνβαλί, θεωρήθηκε ξένη από τις άλλες εθνοτικές ομάδες του Αφγανιστάν. Οι μάχες του Μαζάρι Σαρίφ απέδειξαν αυτή την εθνοτική ένταση.
Διακυβέρνηση
μικρογραφία|Γερμανικός χάρτης που απεικονίζει την πολιτική κατάσταση του Αφγανιστάν το φθινόπωρο του 1996, λίγο μετά την κατάληψη της Καμπούλ από τους Ταλιμπάν Ξεκινώντας από την Κανταχάρ, οι Ταλιμπάν τελικά κατέλαβαν την Καμπούλ το 1996. Μέχρι το τέλος του 2000, οι Ταλιμπάν ήταν σε θέση να αποκτήσουν τον έλεγχο στο 90% της χώρας, εκτός από τα οχυρά της αντιπολίτευσης (Βόρεια Συμμαχία) τα οποία βρισκόταν κυρίως στη βορειοανατολική πλευρά της επαρχίας Μπανταχσάν. Οι περιοχές υπό τον άμεσο έλεγχο των Ταλιμπάν ήταν κυρίως μεγάλες πόλεις και αυτοκινητόδρομοι του Αφγανιστάν. Οι φυλετικοί χάνοι και πολέμαρχοι είχαν de facto έλεγχο σε διάφορες μικρές πόλεις, χωριά και αγροτικές περιοχές. Οι Ταλιμπάν επιδίωξαν να επιβάλουν μια αυστηρή ερμηνεία της Σαρίας σε ολόκληρο το Αφγανιστάν.
Κατά τη διάρκεια της πενταετούς ιστορίας του Ισλαμικού Εμιράτου, η εργασία απαγορεύτηκε στις γυναίκες ενώ τα κορίτσια απαγορευόταν να φοιτούν σε σχολεία ή πανεπιστήμια και τους ζητήθηκε να μένουν κατ' οίκον. Όσες γυναίκες αντιστάθηκαν τιμωρήθηκαν. Οι κομμουνιστές εκτελέστηκαν συστηματικά και οι ληστές τιμωρήθηκαν ακρωτηριάζοντας ένα από τα χέρια ή τα πόδια τους. Εν τω μεταξύ, οι Ταλιμπάν κατάφεραν σχεδόν να εξαλείψουν την παραγωγή οπίου μέχρι το 2001.
Τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου και οι βουλευτές ήταν μουλλάδες «εκπαιδευμένοι σε μεντρεσέδες». Αρκετοί από αυτούς, όπως ο υπουργός Υγείας και Διοικητής της κρατικής τράπεζας, ήταν κυρίως στρατιωτικοί διοικητές που θα μπορούσαν να εγκαταλείψουν τις διοικητικές θέσεις τους για να πολεμήσουν όταν χρειαζόταν. Οι στρατιωτικές αποτυχίες οι οποίες τους παγιδεύουν πίσω από τις γραμμές ή οδήγησαν στους θανάτους τους, αύξησαν το χάος στην εθνική διοίκηση. Σε εθνικό επίπεδο, «όλοι οι ανώτεροι Τατζίκοι, Ουζμπέκοι και Χάζαροι γραφειοκράτες» αντικαταστάθηκαν «με Παστούν, είτε είχαν τα προσόντα είτε όχι». Κατά συνέπεια, τα υπουργεία «έπαψαν να λειτουργούν γενικά».
Ο Ρασίντ περιέγραψε την κυβέρνηση των Ταλιμπάν ως «μυστική εταιρεία την οποία διαχειρίζονται άτομα από την Κανταχάρ … μυστηριώδης, μυστικοπαθής και δικτατορική». Δεν διεξήγαγαν εκλογές, όπως εξήγησε ο εκπρόσωπός τους: "Η Σαρία δεν επιτρέπει την εξάσκηση πολιτικής ή τα πολιτικά κόμματα. Για αυτό δεν πληρώνουμε τους αξιωματούχους ή τους στρατιώτες μας, και τους παρέχουμε μόνο τροφή, ενδύματα, υποδήματα και οπλισμό. Θέλουμε να ζήσουμε όπως ο Προφήτης πριν από 1400 χρόνια, και η τζιχάντ είναι το δίκαιό μας. Θέλουμε να αναδημιουργήσουμε την εποχή του Προφήτη, και κάνουμε απλά αυτό που ο λαός μας ζητά τα τελευταία 14 χρόνια."
Έγινε μοντελοποίηση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στο φυλετικό συμβούλιο των Παστούν (τζιργκά), μαζί με αυτό που θεωρούσαν ότι ήταν το πρώιμο ισλαμικό πρότυπο. Η συζήτηση ακολουθήθηκε από την οικοδόμηση συναίνεσης από τους «πιστούς». Πριν από την κατάληψη της Καμπούλ, υπήρχαν συζητήσεις για υποχώρηση μιας και κυβέρνηση «καλών μουσουλμάνων» ανέλαβε την εξουσία και αποκατέστησε τον νόμο και την τάξη.
Καθώς η εξουσία των Ταλιμπάν αυξανόταν, οι αποφάσεις λαμβανόταν από τον Μουλά Ομάρ χωρίς τη συνέλευση της τζιργκά και χωρίς να συμβουλεύεται άλλα μέρη της χώρας. Επισκέφθηκε την πρωτεύουσα Καμπούλ, μόνο δύο φορές ενώ βρισκόταν στην εξουσία. Αντί για εκλογές, η νομιμότητα του ηγέτη προήλθε μέσω ενός όρκου πίστης («Μπαγιάχ»), μια απομίμηση του Προφήτη και των πρώτων τεσσάρων Χαλιφών. Στις 4 Απριλίου 1996, ο Μουλά Ομάρ ενεδύθηκε «τον μανδύα του προφήτη Μωάμεθ» από το ιερό του για πρώτη φορά μετά από 60 χρόνια. Φορώντας τον μανδύα, εμφανίστηκε στην οροφή ενός κτιρίου στο κέντρο της Κανταχάρ ενώ εκατοντάδες μουλάδες Παστούν φώναζαν «Αμίρ αλ-Μουμινίν!» (Ηγέτης των πιστών), υποσχόμενοι την υποστήριξή τους. Ο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν Μουλά Βακίλ εξήγησε: "Οι αποφάσεις βασίζονται στις συμβουλές του Αμιρούλ Μομινίν. Για εμάς η διαβούλευση δεν είναι απαραίτητη. Πιστεύουμε πως η θέση μας είναι ευθυγραμμισμένη με τη Σαρία. Συμμορφωνόμαστε με την άποψη του Εμίρη ακόμη και αν μόνος του αποκτά αυτήν την άποψη. Δε θα υπάρχει επικεφαλής του κράτους. Αντί αυτού θα υπάρχει ένας Αμιρούλ Μομινίν. Ο Μουλά Ομάρ θα είναι η ανώτατη αρχή, και η κυβέρνηση δε θα μπορεί να εφαρμόσει καμία απόφαση στην οποία αυτός δε συμφωνεί. Οι γενικές εκλογές είναι ασυμβίβαστες με τη Σαρία και για αυτό τις απορρίπτουμε."
Οι Ταλιμπάν ήταν απρόθυμοι να μοιραστούν την εξουσία και δεδομένου ότι οι τάξεις τους αποτελούνταν σε συντριπτικό βαθμό από Παστούν, κυβερνούσαν ως ηγεμόνες στο 60% των Αφγανών από τις άλλες εθνοτικές ομάδες. Στην τοπική αυτοδιοίκηση, όπως στο δημοτικό συμβούλιο της Καμπούλ ή της Χεράτ, κυριαρχούσαν νομιμόφρονες Ταλιμπάν, αν και όχι ντόπιοι, ακόμα και όταν οι ομιλούντες παστού Ταλιμπάν δεν μπορούσαν να επικοινωνήσουν με το ήμισυ περίπου του πληθυσμού που μιλούσε νταρί ή άλλες γλώσσες. Οι επικριτές διαμαρτυρήθηκαν ότι η «έλλειψη τοπικής εκπροσώπησης στην αστική διοίκηση έκανε τους Ταλιμπάν να εμφανίζονται ως κατοχική δύναμη».
Ανθρώπινα δικαιώματα
Η βάναυση καταπίεση των γυναικών ήταν διαδεδομένη. Οι βασανισμοί ήταν πολλαπλοί και επεβλήφθησαν από τη θρησκευτική αστυνομία. Για παράδειγμα, οι Ταλιμπάν εξέδωσαν διατάγματα που απαγόρευαν την εκπαίδευση των γυναικών, αναγκάζοντας τα κορίτσια να εγκαταλείψουν τα σχολεία και τα κολέγια. Οι γυναίκες που έβγαιναν από τα σπίτια τους έπρεπε να συνοδεύονται από έναν άντρα συγγενή και ήταν υποχρεωμένες να φορούν μπούρκα, ένα φόρεμα που καλύπτει ολόκληρο το σώμα εκτός από μια μικρή σχισμή από την οποία επιτρέπει να βλέπει η γυναίκα. Υπήρξε περίπτωση δημοσίου μαστιγώματος εκατό φορές επειδή παρέστη εκτός οικίας με άνδρα που δεν ήταν συγγενής της, κατηγορούμενη για μοιχεία. Η γυναικεία απασχόληση περιορίστηκε στον ιατρικό τομέα, όπου απαγορεύτηκε στο ανδρικό ιατρικό προσωπικό να νοσηλεύει γυναίκες και κορίτσια. Τον Φεβρουάριο του 1998, η θρησκευτική αστυνομία εξέδωσε νέους κανονισμούς που διατάζουν τους κατοίκους των οικιών να μαυρίσουν τα παράθυρά τους έτσι ώστε οι γυναίκες να μη φαίνονται από έξω. Επίσης, απαγορεύθηκαν πολλές δραστηριότητες και παιχνίδια, όπως το ποδόσφαιρο, το πέταγμα χαρταετού και το σκάκι. Επίσης απαγορεύτηκε η τηλεοράσεις, ο κινηματογράφοι, η μουσική και οι βιντεοκασέτες. Έχει αναφερθεί ότι όταν τα παιδιά που πετούσαν χαρταετό, ξυλοκοπήθηκαν. Απαγορεύτηκε επίσης η διατήρηση περιστεριών ή άλλων κατοικίδιων ζώων, σκοτώνονταν υπό τις διαταγές των Ταλιμπάν.
Διεθνείς σχέσεις
Μόνο το Πακιστάν, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αναγνώρισαν την κυβέρνηση των Ταλιμπάν. Το κράτος δεν αναγνωρίστηκε από τον ΟΗΕ, ο οποίος αναγνώριζε το Ισλαμικό Κράτος του Αφγανιστάν ως νόμιμη κυβέρνηση του Αφγανιστάν.
Οι σχέσεις μεταξύ του Ισλαμικού Εμιράτου του Αφγανιστάν και του Ιράν επιδεινώθηκαν το 1998, αφού οι δυνάμεις των Ταλιμπάν κατέλαβαν το ιρανικό προξενείο στο Μαζάρι Σαρίφ και εκτέλεσαν ιρανούς διπλωμάτες. Μετά το συμβάν αυτό, το Ιράν απείλησε να εισβάλει στο Αφγανιστάν συγκεντρώνοντας στρατιωτικές δυνάμεις κοντά στα αφγανικά σύνορα, αλλά η παρέμβαση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και των Ηνωμένων Πολιτειών απέτρεψε τον πόλεμο.
Ένας λόγος για την έλλειψη διεθνούς αναγνώρισης ήταν η αδιαφορία των Ταλιμπάν για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου, όπως αποδείχθηκε από τις πράξεις τους για την ανάληψη της εξουσίας. Μια από τις πρώτες πράξεις των Ταλιμπάν κατά την ανάληψη της εξουσίας ήταν η εκτέλεση του πρώην κομμουνιστή Προέδρου του Αφγανιστάν, Μοχαμάντ Νατζιμπουλάχ. Προτού οι Ταλιμπάν αναλάβουν τον έλεγχο της πρωτεύουσας του Αφγανιστάν, έστειλαν ομάδα για να συλλάβουν τον Νατζιμπουλάχ. Καθώς ο Νατζιμπουλάχ έμενε στο στρατόπεδο των Ηνωμένων Εθνών στην Καμπούλ, αυτό αποτελούσε παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Ένα ακόμη παράδειγμα ήταν πως το καθεστώς των Ταλιμπάν επικρίθηκε έντονα για τη δολοφονία διπλωματών του Ιράν στο Αφγανιστάν.
Το 1998, οι Ταλιμπάν υποστήριξαν τους ισλαμιστές μαχητές που δραστηριοποιούνταν στην Τσετσενία, στο Σιντσιάνγκ και στο Τζαμού και Κασμίρ, ερχόμενοι σε αντίθεση με τη Ρωσία, την Κίνα και την Ινδία ταυτόχρονα. Επιπλέον, οι Ταλιμπάν αναγνώρισαν την Τσετσενική Δημοκρατία της Ιτσκερία ως ανεξάρτητο κράτος και καθιέρωσαν διπλωματικές σχέσεις μέχρι το 2001.
Το 2013, οι Ταλιμπάν δημιούργησαν γραφείο στο Κατάρ με στόχο να αρχίσουν συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ισλαμική Δημοκρατία του Αφγανιστάν. Υπήρξε σύγκρουση αφότου το γραφείο ύψωσε τη λευκή σημαία του πρώην Ισλαμικού Εμιράτου του Αφγανιστάν, με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Τζον Κέρρυ να αναφέρει ότι το γραφείο θα μπορούσε να κλείσει εάν δεν υπήρχε «πρόοδος» στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Βούδες του Μπαμιγιάν
μικρογραφία|200x200εσ|Καταστροφή των Βουδών 21 Μαρτίου 2001 Το 1999, ο Μουλά Ομάρ εξέδωσε διάταγμα για την προστασία των αγαλμάτων του Βούδα στο Μπαμιγιάν, δύο μνημειώδη αγάλματα όρθιων Βουδών του 6ου αιώνα, σκαλισμένα στην πλευρά ενός βράχου στην κοιλάδα Μπαμιάν στο Χαζαρατζάτ του κεντρικού Αφγανιστάν. Το έκανε αυτό επειδή το Αφγανιστάν δεν είχε βουδιστές, οπότε η ειδωλολατρία δεν θα ήταν πρόβλημα.
Αλλά τον Μάρτιο του 2001, τα αγάλματα καταστράφηκαν από τους Ταλιμπάν του Μουλά Ομάρ μετά από διάταγμα που εξέδωσε. Ο ανώτατος ηγέτης των Ταλιμπάν Μούλα Ομάρ εξήγησε γιατί διέταξε την καταστροφή των αγαλμάτων σε μια συνέντευξη: "Δεν ήθελα να καταστρέψω τους Βούδες του Μπαμιγιάν. Για την ακρίβεια, κάποιοι ξένοι ήρθαν σε μένα και μου ανέφεραν ότι θα ήθελαν να πραγματοποιήσουν έργα αναστήλωσης στον Βούδα που είχε υποστεί φθορές από τις βροχοπτώσεις. Αυτό με σοκάρισε. Σκέφτηκα, αυτοί οι σκληροί άνθρωποι δε σέβονται χιλιάδες ανθρώπινες ζωές – οι Αφγανοί πεθαίνουν της πείνας, αλλά αυτοί ανησυχούν για άψυχα όντα όπως ο Βούδας. Αυτό ήταν εξαιρετικά ελεεινό. Για αυτό διέταξα την καταστροφή τους. Αν με είχαν προσεγγίσει για ανθρωπιστικό έργο, δε θα είχα διατάξει ποτέ την καταστροφή των Βουδών."
Αυτό προκάλεσε διεθνή κατακραυγή από έθνη όπως η Ιαπωνία, η Ινδία, η Σρι Λάνκα, η Νότια Κορέα, το Νεπάλ, το Ιράν, το Κατάρ και η Ρωσία. Ακόμα και η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, και τα δύο μεταξύ των τριών χωρών που αναγνώρισαν το Ισλαμικό Εμιράτο του Αφγανιστάν, εξέφρασαν την αντίθεσή τους. Ο αραβικός κλάδος της UNESCO, πολιτιστικής και εκπαιδευτικής υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών, χαρακτήρισε την καταστροφή ως «άγρια».
Κυρώσεις
Στις 15 Οκτωβρίου 1999, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θέσπισε κυρώσεις για άτομα και οντότητες που συνδέονται με την Αλ Κάιντα, τον Οσάμα μπιν Λάντεν και/ή τους Ταλιμπάν. Αρχής γενομένης από την εισβολή των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν το 2001, οι κυρώσεις εφαρμόστηκαν σε άτομα και οργανισμούς σε όλα τα μέρη του κόσμου και στόχευαν επίσης και σε πρώην μέλη της κυβέρνησης των Ταλιμπάν.
Στις 27 Ιανουαρίου 2010, μια επιτροπή κυρώσεων των Ηνωμένων Εθνών απομάκρυνε πέντε από τους πρώην ανώτερους αξιωματούχους των Ταλιμπάν από τον κατάλογο αυτό, σε μια κίνηση η οποία υποστηρίχθηκε από τον Αφγανό πρόεδρο Καρζάι. Η απόφαση σήμαινε πως οι πέντε δεν θα υπόκεινται πλέον σε διεθνή απαγόρευση ταξιδιών, δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και εμπάργκο στην αγορά όπλων. Οι πέντε άνδρες, όλοι υψηλόβαθμα μέλη της κυβέρνησης των Ταλιμπάν ήταν οι εξής:
Όλοι τους είχαν προστεθεί στον κατάλογο τον Ιανουάριο ή τον Φεβρουάριο του 2001.
Στρατός υπό τους Ταλιμπάν
δεξιά|μικρογραφία|181x181εσ|Μαχητές των Ταλιμπάν περιπολώντας στους δρόμους της [[Χεράτ στις 15 Ιουλίου 2001]] Οι Ταλιμπάν διατηρούσαν στρατιωτική δύναμη κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής τους. Ο στρατός των Ταλιμπάν διέθετε πάνω από 400 τεθωρακισμένα T-54/55 και T-62 και περισσότερα από 200 θωρακισμένα μεταγωγικά. Η Αφγανική Πολεμική Αεροπορία υπό τους Ταλιμπάν κατείχε πέντε υπερηχητικά MIG-21MF και 10 βομβαρδιστικά Sukhoi-22. Το 1995, κατά τη διάρκεια του περιστατικού Airstan το 1995, ένα μαχητικό αεροσκάφος των Ταλιμπάν κατέλαβε ένα ρωσικό μεταγωγικό. Κατείχαν επίσης έξι ελικόπτερα Mil Mi-8, πέντε Mi-35, πέντε L-39C, έξι An-12, 25 An-26, δώδεκα An-24/32, ένα IL-18 και ένα Yakovlev. Η πολιτική αεροπορία τους περιλάμβανε δύο Boeing 727 A/B, ένα Tu-154, πέντε An-24 και ένα DHC-6.
Στρατολογία
Σύμφωνα με τη μαρτυρία των αιχμαλώτων του Γκουαντάναμο ενώπιον των Δικαστηρίων Ελέγχου Κατάστασης Μάχιμων, οι Ταλιμπάν, εκτός από στρατολογημένους άνδρες που υπηρετούσαν ως στρατιώτες, στρατολογούσαν και άνδρες για να υπηρετήσουν στη δημόσια διοίκησή.
Οικονομία
δεξιά|μικρογραφία|400x400εσ|Καλλιέργεια παπαρούνας οπίου στο Αφγανιστάν, 1994-2016 (σε εκτάρια). Μετά την εισβολή στο Αφγανιστάν το 2001, η παραγωγή οπίου μειώθηκε κατά 96%. Οι χρηματιστηριακές αγορές της Καμπούλ αντέδρασαν θετικά κατά τις πρώτες εβδομάδες της κατάληψης των Ταλιμπάν. Αλλά το Αφγάνι έχασε σύντομα την αξία του. Επιβλήθηκε φόρος 50% σε κάθε εταιρεία που δραστηριοποιούνταν στη χώρα, και εκείνες που δεν πλήρωναν, τιμωρούνταν. Επιβλήθηκε επίσης 6% φόρος εισαγωγής για οτιδήποτε εισαγόταν στη χώρα και μέχρι το 1998 οι Ταλιμπάν είχαν τον έλεγχο των κύριων αεροδρομίων και των συνόρων που τους επέτρεψε να καθιερώσουν μονοπώλιο σε όλες τις συναλλαγές. Μέχρι το 2001, το κατά κεφαλήν εισόδημα των 25 εκατομμυρίων κατοίκων ήταν κάτω από $200 και η χώρα πλησίαζε στη συνολική οικονομική κατάρρευση της. Από το 2007 η οικονομία άρχισε να ανακάμπτει, με εκτιμώμενα συναλλαγματικά αποθέματα ύψους τριών δισεκατομμυρίων δολαρίων και ανάπτυξη που έφτασε στο 13%.
Κατά τη διάρκεια εφαρμογής της συνθήκης διέλευσης μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν αναπτύχθηκε μαζικό δίκτυο για λαθρεμπόριο. Ο κύκλος εργασιών εκτιμάται σε 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ οι Ταλιμπάν λάμβαναν μεταξύ 100 και 130 εκατομμύρια δολάρια ετησίως. Αυτές οι επιχειρήσεις μαζί με το εμπόριο από τη Χρυσή Ημισέληνο χρηματοδότησαν τον πόλεμο στο Αφγανιστάν και είχαν επίσης ως παρενέργεια την καταστροφή των νεοπαγών βιομηχανιών στο Πακιστάν. Ο Αχμέντ Ρασίντ εξήγησε επίσης ότι η συμφωνία με το Πακιστάν ήταν «η μεγαλύτερη επίσημη πηγή εσόδων για τους Ταλιμπάν».
Από οικονομικής απόψης όμως φαίνεται ότι δεν είχαν πολλές επιλογές, καθώς λόγω του πόλεμου φθοράς που συνεχιζόταν με τη Βόρεια Συμμαχία, τα έσοδα από την παραγωγή οπίου ήταν αυτά που κρατούσαν τη χώρα ζωντανή. Μέχρι το 2000, το Αφγανιστάν αντιπροσώπευε περίπου το 75% της παγκόσμιας παραγωγής και το 2000 παρήγαγε 3.276 τόνους οπίου από καλλιέργειες έκτασης 82.171 εκταρίων. Τότε ο Ομάρ ψήφισε διάταγμα που απαγόρευε την καλλιέργεια οπίου και η παραγωγή μειώθηκε σε περίπου 74 μετρικούς τόνους από καλλιέργειες έκτασης 1.685 εκταρίων. Πολλοί παρατηρητές λένε ότι η απαγόρευση – η οποία ήταν μια προσφορά για διεθνή αναγνώριση από τα Ηνωμένα Έθνη – εκδόθηκε μόνο και μόνο για να αυξηθούν οι τιμές του οπίου και να αυξηθεί το κέρδος από την πώληση των υφιστάμενων αποθεμάτων. Το έτος 1999 είχε καταγραφεί συγκομιδή ρεκόρ και ακολουθήθηκε από μια χαμηλότερη, αλλά σχετικά μεγάλη συγκομιδή το 2000. Η εμπορία των συγκεντρωμένων αποθεμάτων από τους Ταλιμπάν συνεχίστηκε το 2000 και το 2001. Το 2002, ο ΟΗΕ ανέφερε την ύπαρξη «σημαντικών αποθεμάτων οπιούχων που συσσωρεύθηκαν κατά τα προηγούμενα έτη». Τον Σεπτέμβριο του 2001 – πριν από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου – οι Ταλιμπάν, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς, εξουσιοδότησαν τους Αφγανούς αγρότες να καλλιεργήσουν όπιο.
Υπήρξε επίσης περιβαλλοντική επιβάρυνση της χώρας, έντονη αποψίλωση των δασών από το παράνομο εμπόριο ξυλείας με εκατοντάδες στρέμματα πεύκων και κέδρων στις επαρχία Κουνάρ και Πακτιά να υλοτομούνται. Σε ολόκληρη τη χώρα, εκατομμύρια στρέμματα αποψιλώθηκαν για την προμήθεια ξυλείας στις πακιστανικές αγορές, χωρίς καμία προσπάθεια αναδάσωσης η οποία οδήγησε σε σημαντικές περιβαλλοντικές καταστροφές. Μέχρι το 2001, όταν η Μεταβατική Διοίκηση του Αφγανιστάν ανέλαβε την εξουσία, οι υποδομές της χώρας είχαν ερειπωθεί, οι τηλεπικοινωνίες είχαν διαλυθεί, το οδικό δίκτυο καταστράφηκε και μερικά κτίρια του υπουργείου Οικονομικών ήταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Στις 6 Ιουλίου 1999, ο πρόεδρος Μπιλ Κλίντον ενέκρινε την εκτελεστική εντολή 13129. Η εντολή αυτή απαγόρευε κάθε συναλλαγή μεταξύ των ΗΠΑ και του καθεστώτος των Ταλιμπάν και στις 10 Αυγούστου πάγωσε κεφάλαιο αξίας £5.000.000 της αεροπορικής εταιρείας Ariana. Στις 19 Δεκεμβρίου 2000 εγκρίθηκε το ψήφισμα 1333 του ΟΗΕ. Σύμφωνα με το ψήφισμα πάγωναν όλα τα περιουσιακά στοιχεία και έκλεισαν όλα τα γραφεία που ανήκαν στους Ταλιμπάν σε οποιαδήποτε χώρα και αν βρισκόταν. Στο ψήφισμα περιλαμβανόταν και τα γραφεία της Ariana Afghan Airlines. Το 1999, τα Ηνωμένα Έθνη ενέκριναν το ψήφισμα 1267 το οποίο είχε απαγορεύσει όλες τις διεθνείς πτήσεις της Ariana εκτός από τις εγκεκριμένες ανθρωπιστικές αποστολές.
Παραπομπές
Κατηγορία:Πρώην εμιράτα Κατηγορία:Πρώην κράτη της Κεντρικής Ασίας Κατηγορία:Πρώην μη αναγνωρισμένα κράτη Κατηγορία: Πολιτική του Αφγανιστάν
Μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης 1917
thumb|350px|Χάρτης της «πυρίκαυστης ζώνης». Από το λεύκωμα Incendie de Salonique. 18-19 Août 1917 της Αεροναυτικής Υπηρεσίας του γαλλικού στρατού. |εναλλ.=Χάρτης με γαλλικό κείμενο που δείχνει οικοδομικά τετράγωνα της πόλης με επισημασμένα τα μισά ως καμένα.
Η πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης, που σημειώθηκε το Σάββατο 5/18 Αυγούστου του 1917 στις 17:00 το απόγευμα, ήταν ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της πόλης, που σημάδεψε την ιστορία της. Η πυρκαγιά εκδηλώθηκε τυχαία και άλλαξε σημαντικά τη φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης. Μέσα σε 32 ώρες, κάηκαν 9.500 σπίτια σε έκταση 1.000.000 m² και έμειναν άστεγοι περισσότεροι από 70.000 άνθρωποι. Οικονομικές και εμπορικές λειτουργίες, διοικητικές υπηρεσίες, χώροι αναψυχής και τα σημαντικότερα πνευματικά και θρησκευτικά ιδρύματα των εθνο-θρησκευτικών κοινοτήτων, μαζί με τα αρχεία τους καταστράφηκαν ολοσχερώς. Οι ανθρώπινες απώλειες της πυρκαγιάς ήταν ελάχιστες, με μοναδικούς νεκρούς λίγους Γάλλους στρατιώτες. Το μέρος της πόλης που κάηκε ανοικοδομήθηκε με νέο οργανωμένο σχέδιο, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια σύγχρονη πόλη.
Η πόλη πριν την πυρκαγιά
Η Θεσσαλονίκη ήταν μια από τις μεγαλύτερες και πιο σύγχρονες πόλεις των Βαλκανίων. Το λιμάνι της ήταν από τα σημαντικότερα κέντρα εμπορίου. Μόλις πρόσφατα (το 1912) είχε απελευθερωθεί από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και μαζί με το μεγαλύτερο μέρος της Μακεδονίας και της Ηπείρου ενσωματώθηκε στην Ελλάδα. Ο πληθυσμός της πόλης διατηρήθηκε όπως είχε: το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού αποτελούνταν από Σεφαραδίτες Εβραίους και ακολουθούσαν Έλληνες, Τούρκοι, Βούλγαροι, καθώς και άλλοι πληθυσμοί προερχόμενοι από τα Βαλκάνια και την Ευρώπη.
Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος είχε ξεκινήσει το 1914, αλλά η Ελλάδα είχε τηρήσει ουδετερότητα. Με την άδεια της κυβέρνησης, όμως, οι δυνάμεις της Αντάντ είχαν αποβιβάσει στρατεύματα στη Θεσσαλονίκη το 1915, προκειμένου να υποστηρίξουν τους Σέρβους συμμάχους τους στο Μακεδονικό Μέτωπο. Το 1916 είχε ξεσπάσει στη Θεσσαλονίκη το Κίνημα της Εθνικής Άμυνας, το οποίο είχε σχηματίσει Προσωρινή Κυβέρνηση διαιρώντας την Ελλάδα, αλλά μετά την παραίτηση του Κωνσταντίνου τον Ιούλιο του 1917 ξαναενώθηκε. Η Θεσσαλονίκη πολύ σύντομα είχε μετατραπεί σε διαμετακομιστικό κέντρο στρατευμάτων και εφοδίων, καθώς είχε γεμίσει με χιλιάδες Γάλλους και Βρετανούς στρατιώτες και όλα αυτά που χρειάζονταν. Παράλληλα, πρόσφυγες λόγω των πολεμικών γεγονότων συγκεντρώθηκαν στην πόλη, ανεβάζοντας τον πληθυσμό της σε 48.096 οικογένειες ή 271.157 άτομα από τα 157.889 που υπήρχαν κατά την απογραφή του 1913.
Εξάπλωση της πυρκαγιάς
thumb|Το ξενοδοχείο «Splendid» καμένο. Δίπλα του ο κινηματογράφος «Πατέ». Από το λεύκωμα Incendie de Salonique. 18-19 Août 1917 της Αεροναυτικής Υπηρεσίας του γαλλικού στρατού. |εναλλ.=Φωτογραφία τραβηγμένη από τη μεριά της θάλασσας όπου φαίνονται καμμένα δύο ψηλά κτίρια ανάμεσα σε άλλα. Πίσω τους υπάρχουν καπνοί. Η πυρκαγιά, όπως προέκυψε από την ανάκριση που διεξήγαγαν οι δικαστικές αρχές της Θεσσαλονίκης, ξεκίνησε το Σάββατο 5/18 Αυγούστου 1917 περίπου στις 15:00 το μεσημέρι από ένα φτωχικό σπίτι όπου κατοικούσαν δύο Ελληνίδες πρόσφυγες στη διεύθυνση Ολυμπιάδος 3, στη συνοικία Μεβλανέ μεταξύ του κέντρου και της Άνω Πόλης. Προκλήθηκε από σπίθα φωτιάς ενός καζανιού για καθάρισμα ρούχων με βραστό νερό, που έπεσε από μια τρύπα στο δάπεδο σε υπόγεια αποθήκη με άχυρο. Η έλλειψη νερού (λόγω δέσμευσης για κοντινά συμμαχικά στρατόπεδα, δείτε παρακάτω) και η αδιαφορία των γειτόνων δεν έκανε δυνατή την κατάσβεση της αρχικής πυρκαγιάς και σε σύντομο διάστημα, λόγω του σφοδρού Βαρδάρη που έτυχε να φυσάει τις ημέρες τότε, η πυρκαγιά μεταδόθηκε στα γειτονικά σπίτια και άρχισε να εξαπλώνεται σε όλη τη Θεσσαλονίκη.
Αρχικά η πυρκαγιά ακολούθησε δύο κατευθύνσεις: προς το Διοικητήριο μέσω της οδού Αγίου Δημητρίου και προς την αγορά μέσω της Λέοντος Σοφού. Το Διοικητήριο σώθηκε χάρη στις προσπάθειες των υπαλλήλων του που έσπευσαν να βοηθήσουν. Ο άνεμος δυνάμωσε και η πυρκαγιά ακόμη πιο γρήγορα κατέβηκε στο κέντρο της πόλης. Τα ξημερώματα της επόμενης ημέρας (6/19 Αυγούστου 1917) ο άνεμος άλλαξε κατεύθυνση και τα δύο μέτωπα της πυρκαγιάς κατέστρεψαν όλο το εμπορικό κέντρο. Στις 12:00 πέρασε γύρω από τον περίβολο του ναού της Αγίας Σοφίας χωρίς να τον πειράξει και συνέχισε ανατολικά μέχρι την οδό Εθνικής Αμύνης (πρώην Χαμιντιέ), όπου σταμάτησε. Το βράδυ της 19ης Αυγούστου σταμάτησε η εξάπλωσή της.
Προσπάθειες πυρόσβεσης
Δεν υπήρχαν ικανές ποσότητες νερού για την κατάσβεση, αφού σημαντικό μέρος του δεσμευόταν από τις συμμαχικές δυνάμεις για την τροφοδοσία των στρατοπέδων στα προάστια της πόλης. Στην πόλη δεν υπήρχε οργανωμένη πυροσβεστική υπηρεσία, παρά μόνο λίγες ιδιόκτητες πυροσβεστικές ομάδες ασφαλιστικών εταιρειών, τις περισσότερες φορές ανεκπαίδευτες και με πολύ παλιό ή σχεδόν ανύπαρκτο εξοπλισμό.
Η μόνη ελπίδα για τη Θεσσαλονίκη ήταν η επέμβαση των συμμαχικών δυνάμεων. Το απόγευμα της πρώτης ημέρας της πυρκαγιάς, ένα γαλλικό τμήμα ανατίναξε με δυναμίτιδα τρία σπίτια δίπλα από το διοικητήριο με σκοπό να δημιουργήσει ζώνη ασφάλειας περιορίζοντας το ύψος και την ποσότητα της καύσιμης ύλης, αλλά δεν συνέχισε και αποχώρησε, αφήνοντας τη φωτιά να συνεχίσει τον δρόμο της. Το επόμενο πρωί δύο βρετανικές πυροσβεστικές αντλίες σταμάτησαν την πυρκαγιά κοντά στον Λευκό Πύργο. Το κτήριο του Τελωνείου σώθηκε από Γάλλους στρατιώτες. αριστερά|μικρογραφία|Αεροφωτογραφία που δείχνει την εν ενέργεια πυρκαγιά.
Παρ’ όλα αυτά, οι συμμαχικές δυνάμεις αρνήθηκαν να διακόψουν την υδροδότηση των στρατοπέδων και των νοσοκομείων τους, ώστε να εξοικονομηθεί νερό για την πυρόσβεση. Ο στρατηγός Σαράιγ, επικεφαλής των δυνάμεων της Αντάντ στη Θεσσαλονίκη, επισκέφθηκε για λίγη ώρα την περιοχή του Διοικητηρίου το απόγευμα της πρώτης ημέρας, αλλά δεν επέστρεψε στον τόπο της πυρκαγιάς μέχρι την κατάσβεσή της. Ιδιαίτερα μάλιστα αναφέρεται από πηγές ότι η διαγωγή των Γάλλων στρατιωτών δεν ήταν η αναμενόμενη. Αντί να βοηθήσουν στην πυρόσβεση και την περίθαλψη των πυροπαθών, πολλοί προέβησαν σε λεηλασίες καταστημάτων και οικιών, πολλές φορές εμποδίζοντας τους ιδιοκτήτες να περισώσουν την περιουσία τους, ώστε να μπορούν οι ίδιοι να την λεηλατήσουν. Τις επόμενες ημέρες ο στρατηγός Σαράιγ διέταξε τον τουφεκισμό δύο στρατιωτών του (και μάλιστα επί τόπου, χωρίς δίκη) που συνελήφθησαν να πουλούν κλεμμένα κοσμήματα. Αντίθετα, οι Βρετανοί στρατιώτες βοήθησαν όσο μπορούσαν, ιδιαίτερα με τη μεταφορά περιουσιών και πυροπαθών με στρατιωτικά φορτηγά προς καταυλισμούς για πρόσφυγες (για το ίδιο πράγμα οι οδηγοί των γαλλικών αυτοκινήτων ζητούσαν φιλοδώρημα).
Στέγαση και περίθαλψη πυροπαθών
thumb|Αεροφωτογραφία της περιοχής μετά την καταστροφή. Από το λεύκωμα Incendie de Salonique. 18-19 Août 1917 της Αεροναυτικής Υπηρεσίας του γαλλικού στρατού. |εναλλ.=Αεροφωτογραφία όπου φαίνεται μεγάλη έκταση γκρεμισμένων κτιρίων στο κέντρο της πόλης
Για τη στέγαση και την περίθαλψη των χιλιάδων πυροπαθών στη Θεσσαλονίκη ιδρύθηκε από τον κυβερνητικό αντιπρόσωπο Περικλή Α. Αργυρόπουλο η Διεύθυνσις Θυμάτων Πυρκαγιάς, διευθυντής της οποίας ορίστηκε ο Αλέξανδρος Α. Πάλλης.
Στις αρμοδιότητες της Διεύθυνσεως Θυμάτων Πυρκαγιάς ήταν ο συντονισμός της ορθόδοξης, της μουσουλμανικής και της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, καθώς και διαφόρων ιδιωτικών σωματείων, για την αντιμετώπιση των αναγκών των πληγέντων και γενικότερα η οργάνωση της περίθαλψης των πυροπαθών. Στην κατεύθυνση αυτή συστάθηκε η Κεντρική Επιτροπή Εράνων, που ανέλαβε τη συγκέντρωση και διαχείριση των χρημάτων από τους εράνους που διεξήχθησαν υπέρ των πυροπαθών στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Στις 6 Σεπτεμβρίου 1917 η Κεντρική Επιτροπή Εράνων αποφάσισε τη σύσταση υποεπιτροπής, στην οποία μετείχαν τα μέλη της Καζές, Μπενουζίλιο, Κύρτσης, Χωναίος και Οσμάν Σαΐτ Μπέης και αναγνώρισε επίσης ως υποεπιτροπές και την Κεντρική Ισραηλιτική Επιτροπή Περιθάλψεως, τη Μουσουλμανική Επιτροπή, τον Πατριωτικό Σύνδεσμο Ελληνίδων Κυριών, το Εργατικό Κέντρο και τη Σοσιαλιστική Ένωση. Η Διεύθυνσις Θυμάτων Πυρκαγιάς βρισκόταν συνεχώς σε επαφή με τις συμμαχικές στρατιωτικές αρχές στην πόλη, που συνέβαλαν επίσης στο έργο της αποκατάστασης των πληγέντων.
Τους μήνες μετά την πυρκαγιά οι άνθρωποι που είχαν χάσει τα σπίτια τους στεγάστηκαν σε καταυλισμούς που δημιούργησαν οι βρετανικές και οι γαλλικές αρχές, καθώς και σε σχολεία, συναγωγές και άλλα κτίσματα, που επιτάχθηκαν και σε κτίρια που είχαν υποστεί μικρές μόνο ζημιές ή σε σπίτια που δεν είχαν καεί. Επίσης περίπου 1200 οικογένειες εγκαταστάθηκαν σε 100 λίθινα παραπήγματα, για την κατασκευή των οποίων η κυβέρνηση διέθεσε 2.800.000 δραχμές με το νόμο 1027. αριστερά|μικρογραφία|Πρόσφυγες μετά την πυρκαγιά Ειδικότερα οι αγγλικές αρχές οργάνωσαν τρεις καταυλισμούς, στο Καραχουσεΐν (4 χιλ. βόρεια της Θεσσαλονίκης όπου στεγάστηκαν 412 οικογένειες, εκ των οποίων 403 ήταν εβραϊκές ενώ υπήρχαν και κάποιες χριστιανικές και μουσουλμανικές), στο Ντουντουλάρ (7 χιλ. δυτικά της Θεσσαλονίκης όπου εγκαταστάθηκαν 2.500 άτομα) και στην Καλαμαριά (όπου εγκαταστάθηκαν 408 οικογένειες, αποκλειστικά εβραϊκές). Διοικητές στους τρεις αυτούς καταυλισμούς ήταν αντίστοιχα οι στρατιωτικοί γιατροί Zame Watson, Captain Little και Capitain Oliviers. Σε κάθε καταυλισμό υπήρχε χειρουργείο για ελαφρά περιστατικά καθώς και σχολείο, συναγωγή και μαγειρεία εκστρατείας. Καταυλισμοί ιδρύθηκαν και από τις γαλλικές αρχές: το Camp Denain, που ιδρύθηκε από διευθυντή της Κεντρικής Αποθήκης Υγειονομικού Υλικού, τον Ταγματάρχη Denain (του οποίου πήρε το όνομα), ο καταυλισμός της Ένωσης των Γαλλίδων Κυριών στη λεωφόρο Εθνικής Αμύνης, απέναντι από το Νοσοκομείο του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, που ήταν υπό τη διεύθυνση του υπολοχαγού Laurent Vibert, και στον οποίο διέμειναν για 10 μήνες 100 περίπου οικογένειες, ο καταυλισμός Λεμπέτ με 165 άτομα και ο καταυλισμός Τριανδρίας στον οποίο διέμεναν 1676 χριστιανοί. Συνολικά οι καταυλισμοί που δημιούργησαν τα συμμαχικά στρατεύματα στέγασαν 7.592 άτομα.
Τη στέγαση των υπολοίπων 12.516 οικογενειών ανέλαβε η Διευθύνσις Θυμάτων Πυρκαγιάς, η οποία για το σκοπό αυτό προχώρησε στην επίταξη ελληνικών σχολείων, συναγωγών, όπως των Συναγωγών Χιρς Βαρδαρίου και Μπεέ Σαούλ, του παλαιού κτιρίου Αστυνομικής Καταδιώξεως, της Σχολής Αλλιάνς, των αγορών Τελάλικα και Καράσσο και του εργοστασίου Αλλατίνι. Άλλες 10.000 περίπου οικογένειες εγκαταστάθηκαν σε σπίτια που δεν είχαν καεί, εκ των οποίων οι 2.000 περίπου πληρώνοντας ένα πολύ μικρό ενοίκιο ενώ οι υπόλοιπες ως φιλοξενούμενες. Επίσης 600 οικογένειες εγκαταστάθηκαν σε μαγαζιά, εργαστήρια και αποθήκες που είχαν υποστεί μικρές μόνο ζημιές, ενώ 700 οικογένειες παρέμεναν άστεγες. Η αποκατάσταση των άστεγων μουσουλμανικών οικογενειών, οι περισσότερες από τις οποίες εγκαταστάθηκαν σε μουσουλμανικά σπίτια κυρίως στην Καλαμαριά και όπου υπήρχε χώρος στα βόρεια της Θεσσαλονίκης, πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή της Μουσουλμανικής Κοινότητας, σχεδόν χωρίς καμιά βοήθεια από τις επίσημες αρχές. μικρογραφία|Καταστροφή που προκλήθηκε από την πυρκαγιά, στο βάθος διακρίνεται το κτίριο του [[Υφυπουργείο Μακεδονίας-Θράκης|Υφυπουργείου Μακεδονίας - Θράκης.]] Καθώς πλησίαζε ο χειμώνας, η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να κατασκευάσει οικίσκους για 3.500 οικογένειες. Η κυβέρνηση χορήγησε 4.000.000 δραχμές για την κατασκευή οικίσκων για τους πυροπαθείς στην Τριανδρία, την Αγία Παρασκευή, το Κραχουσεΐν και την Πύλη Βαρδαρίου, ενώ ο Δήμος έδωσε 2.000.000 δραχμές με τα οποία κατασκευάστηκαν οικίσκοι στη Λεωφόρο Στρατού, στην οδό Αγγελάκη και αλλού. Προκειμένου οι συνθήκες διαβίωσης στις περιοχές αυτές να είναι καλές, κατασκευάστηκαν και υδραγωγεία, αποχετεύσεις κ.α.
Παράλληλα με τη μέριμνα για τη στέγαση των πυροπαθών ελήφθησαν και μέτρα για τη διατροφή τους. Τον πρώτο μήνα το ψωμί διανέμονταν δωρεάν στις οικογένειες εφόσον έπαιρναν μια μόνο μερίδα. Μετά την ίδρυση της Διεύθυνσης Θυμάτων Πυρκαγιάς, η δωρεάν διανομή άρτου σταμάτησε και γινόταν πλέον με δελτία, τα οποία οι Μουσουλμάνοι προμηθεύονταν από τη Μουφτεία, οι Χριστιανοί από τους ιερείς των ενοριών και οι Ισραηλίτες από την Κεντρική Ισραηλιτική Επιτροπή Περιθάλψεως Ισραηλιτών Πυροπαθών, βάσει καταλόγων που είχαν καταρτιστεί. Αργότερα ιδρύθηκαν δύο δημόσια Πρατήρια Τροφίμων, που παρείχαν τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης σε τιμές διατίμησης στις πιο άπορες οικογένειες, τους δημοσίους υπαλλήλους και τις οικογένειες επίστρατων. Τέλη Νοεμβρίου 1917 αποφασίστηκε από την Επιτροπή Εράνων υπέρ των Πυροπαθών Θεσσαλονίκης η διανομή ξυλανθράκων και καυσόξυλων δωρεάν με δελτία για την περίοδο από Δεκέμβριο μέχρι Φεβρουάριο.