cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Κεβίν Μπουά
Διακρίσεις
Ζυρίχη
Βασιλεία
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ελβετοί ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ελβετοί ισπανικής καταγωγής Κατηγορία:Μέσοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ελβετίας Κ20 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σερβέτ Γενεύης Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σούπερ Λιγκ Ελβετίας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΦΚ Ζυρίχη Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΦΚ Βασιλεία
Κατάληψη του Γιβραλτάρ
Η Κατάληψη του Γιβραλτάρ από τις Αγγλοολλανδικές δυνάμεις της Μεγάλης Συμμαχίας συνέβη μεταξύ 1 και 4 Αυγούστου 1704, κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Ισπανικής Διαδοχής. Από τις αρχές του πολέμου, η Συμμαχία αναζητούσε ένα στρατηγικό λιμάνι στην Ιβηρική Χερσόνησο για να ελέγχει το Στενό του Γιβραλτάρ και να διευκολύνει τις ναυτικές επιχειρήσεις κατά του γαλλικού στόλου στη δυτική Μεσόγειο Θάλασσα. Μια απόπειρα να καταλάβει το Κάδιθ κατέληξε σε αποτυχία, το Σεπτέμβριο του 1702, όμως μετά την επιτυχημένη επιδρομή στον Κόλπο του Βίγο, τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, οι ενωμένοι στόλοι των «Ναυτικών Δυνάμεων» είχαν αναδειχθεί ως η κυρίαρχη ναυτική δύναμη στην περιοχή. Αυτή η δύναμη βοήθησε να πειστεί ο Βασιλιάς Πέτρος Β΄ της Πορτογαλίας να διακόψει τη συμμαχία του με τη Γαλλία και την ελεγχόμενη από τους Βουρβόνους Ισπανία, και να συμμαχήσει με τη Μεγάλη Συμμαχία, το 1703, προς υποστήριξη του υποψηφίου των Αψβούργων για τον ισπανικό θρόνο, τον Αρχιδούκα Κάρολο.
Ο Πρίγκιπας Γεώργιος της Έσσης-Ντάρμστατ εκπροσώπησε τα συμφέροντα των Αψβούργων στην περιοχή ως διοικητής των στρατιωτικών δυνάμεων. Τον Μάιο του 1704 ο Πρίγκιπας και ο Ναύαρχος Τζορτζ Ρουκ, διοικητής του μεγαλύτερου τμήματος του στόλου της Μεγάλης Συμμαχίας, δεν κατάφεραν να καταλάβουν τη Βαρκελώνη υπέρ του διεκδικητή του θρόνου Καρόλου. Στη συνέχεια, ο Ρουκ αρνήθηκε τα αιτήματα των συμμάχων του για να κάνει άλλη μια απόπειρα κατάληψης του Κάδιθ. Για να αντισταθμίσουν τις αποτυχίες τους, οι διοικητές της Συμμαχίας αποφάσισαν να καταλάβουν το Γιβραλτάρ, μια μικρή πόλη στις νότιες ισπανικές ακτές. Μετά από ένα έντονο βομβαρδισμό, η πόλη καταλήφθηκε από Άγγλους και Ολλανδούς πεζοναύτες και ναύτες. Ο κυβερνήτης της, Ντιέγκο ντε Σαλίνας, συμφώνησε να παραδώσει το Γιβραλτάρ και τη μικρή φρουρά του στις 4 Αυγούστου. Τρεις ημέρες αργότερα, ο Πρίγκιπας Γεώργιος εισήλθε στην πόλη με συνοδεία στρατευμάτων των Αψβούργων εν ονόματι του Αρχιδούκα Καρόλου. Η Μεγάλη Συμμαχία απέτυχε στο στόχο της να αντικαταστήσει τον Φίλιππο Ε΄ με τον Κάρολο στο θρόνο της Ισπανίας, όμως στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν το 1713-1715 (Συνθήκη της Ουτρέχτης) το Γιβραλτάρ παραχωρήθηκε επίσημα στη Βρετανία.
Παραπομπές
Κατηγορία:Στρατιωτική ιστορία της Αγγλίας Κατηγορία:Στρατιωτική ιστορία της Ισπανίας Κατηγορία:Ιστορία της Ολλανδίας Κατηγορία:Ιστορία του Γιβραλτάρ
Εθνική Βιβλιοθήκη της Μπουρκίνα Φάσο
Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Μπουρκίνα Φάσο (γαλλικά, Bibliothèque nationale du Burkina Faso) είναι η εθνική βιβλιοθήκη και λειτούργει ως υπεύθυνη βιβλιοθήκη για την Κατά Νόμο Κατάθεση στην Μπουρκίνα Φάσο. Η βιβλιοθήκη άνοιξε στην πρωτεύουσα Ουαγκαντούγκου και εγκαινιάστηκε στις 6 Νοεμβρίου 1996.
Νομικό πλαίσιο
Η εθνική νομοθεσία καθορίζει τη διαδικασία συλλογής και διατήρησης της εθνικής τεκμηριωτικής κληρονομιάς, κυρίως μέσω της νόμιμης κατάθεσης. Οι καταθέσεις και οι έλεγχοι περιλαμβάνουν τη δημοσίευση της εθνικής βιβλιογραφίας, τον βιβλιογραφικό έλεγχο και τη διαχείριση των αναγνωριστικών ISBN και ISSN.
Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, το 2014, το επίπεδο αλφαβητισμού του ενήλικου πληθυσμού της Μπουρκίνα Φάσο ήταν 34%.
Κινητή βιβλιοθήκη
Για τη προσέγγιση σε απομακρυσμένες περιοχές, στα μειονεκτούντα άτομα ή λόγω των ιδιομορφιών της χώρας, σε πολλά μέρη της αφρικανικής ηπείρου, αναπτύχτηκε η δυνατότητα μεταφοράς βιβλίων είτε με καμήλες (Κένυα) είτε χρησιμοποιώντας γαϊδούρια με κάρο (Αιθιοπία). Στην Μπουρκίνα Φάσο, την εθνική βιβλιοθήκη σε συνεργασία με την Aprocol (Ένωση για την Προώθηση της Γνώσης του Βιβλίου), επέλεξε σαν καταλληλότερο μέσο το ποδήλατο το οποίο  υποστηρίζεται από μια μοτοσικλέτα και δύο ρυμουλκά σχεδιασμένα για αυτόν τον σκοπό.
Παραπομπές
Κατηγορία:Βιβλιοθήκες στην Μπουρκίνα Φάσο Κατηγορία:Εθνικές βιβλιοθήκες
Ουράνιο Τόξο (τηλεοπτική εκπομπή)
Το Ουράνιο Τόξο ήταν παιδική τηλεοπτική εκπομπή, η οποία προβαλλόταν από την ΕΤ1 τα διαστήματα 1986-1989 και 2001-2013, και την οποία παρουσίαζε ο Χρήστος Δημόπουλος.
Ιστορικό
Το 1986, το τμήμα παιδικών εκπομπών της ΕΡΤ, αποφάσισε να εντάξει όλες τις παιδικές εκπομπές σε μία, δημιουργώντας μια άκρως παιδική εκπομπή με παιδικό δελτίο ειδήσεων και δικούς της παρουσιαστές. Η πρώτη εκπομπή βγήκε στον «αέρα» τη Δευτέρα, 29 Σεπτεμβρίου 1986 και την ανήγγειλε η παρουσιάστρια Νάκυ Αγάθου. Οι πρώτοι παρουσιαστές της εκπομπής ήταν ο Χρήστος Δημόπουλος και Άννυ Χριστοφιδάκη. Χρέη μετωρολόγου στο δελτίο ειδήσεων της εκπομπής, εκτελούσε ο Φώντας Λαδοπρακόπουλος, μια κούκλα που αγαπήθηκε πολύ από τα παιδιά και που την έπαιζε ο Κώστας Λαδόπουλος. Αργότερα, η Ρένα Μάλλιου αντικατέστησε την Άννυ Χριστοφιδάκη, και έμεινε μόνιμη συμπαρουσιάστρια μέχρι το 1989. Η εκπομπή μεταδιδόταν αρχικά ζωντανά, αλλά αργότερα μαγνητοσκοπημένα για να ικανοποιούνται οι ανάγκες της ΕΡΤ.
12 χρόνια μετά, το 2001 η εκπομπή επανήλθε. Η εκπομπή ανανεωμένη πλέον άρχισε να μεταδίδεται στην ΕΤ1. Πλέον η εκπομπή δεν είχε ως κεντρικό θέμα ένα παιδικό δελτίο ειδήσεων, φιλοξενούσε παιδιά ως καλεσμένους, με τον παρουσιαστή να τους κάνει διάφορες ερωτήσεις. Ο Χρήστος Δημόπουλος στον 2ο γύρο της σειράς μάλιστα, υποδύθηκε στην εκπομπή 2 καθηγητές, έναν φιλόλογο και έναν περιβαλλοντολόγο και ύστερα οι 2 αφηγήτριες η Φιλία Δενδρινού και Ανθή Βασιλοπούλου έλεγαν ιστορείς και παραμύθια, ενώ αργότερα στην εκπομπή έπαιζε και ο "Πιπιτάου", μία κούκλα που υποδυόταν η Βάσω Γιαρένη.
Βραβεύσεις
Η σειρά μετράει 2 βραβεία "καλύτερης παιδικής εκπομπής", το 2005 και το 2008.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ελληνικές τηλεοπτικές εκπομπές Κατηγορία:Εκπομπές ΕΡΤ
Γεώργιος Αμπέτ
Ο Γεώργιος Αμπέτ (γεννήθηκε το 1891 στην Αθήνα, η ημερομηνία θανάτου του είναι άγνωστη) ήταν Έλληνας ξιφομάχος. Αγωνίστηκε σε τρεις αγώνες ξιφομαχίας στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 1928.
Παραπομπές
Κατηγορία:Έλληνες αθλητές της ξιφασκίας
Μελισσάτικα Μαγνησίας
Τα Μελισσάτικα είναι πεδινός οικισμός της Θεσσαλίας στην Περιφερειακή Ενότητα Μαγνησίας σε υψόμετρο 40 μέτρα.
Γεωγραφικά - Ιστορικά στοιχεία
Τα Μελισσάτικα βρίσκονται στα βορειοδυτικά της Νέας Ιωνίας και απέχουν περίπου 5 χλμ. από το κέντρο της πόλης του Βόλου. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, αναφέρονται να συνοικίστηκαν γύρω στα 1800 και ονομάζονταν "Καλύβια" ή "Μελισσάτικα Καλύβια" από τα πέτρινα καλύβια (ορθογώνια ή θόλοι) που είχαν και χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι της Μακρινίτσας όταν μάζευαν τις ελιές τους τον χειμώνα. Επίσης αναφέρεται ότι το 1881 με την απελευθέρωση της Θεσσαλίας από τους Τούρκους είχαν πληθυσμό μαζί με τον Κάκκαβο 409 κατοίκους. Νότια του χωριού και πριν την Περιφερειακή του Βόλου βρίσκεται το Συνεδριακό Κέντρο της Μητρόπολης Δημητριάδος. Ενοριακός ναός είναι η εκκλησία του Αγίου Μοδέστου, ο οποίος κτίστηκε το 1876 στη θέση άλλου μικρότερου ναού. Πρόκειται για τρίκλιτη βασιλική με στοά στη νότια και δυτική πλευρά (νάρθηκας).
Διοικητικά στοιχεία
Μετά την Ένωση της Θεσσαλίας, αναφέρονται επίσημα το 1883 ως Μελισσάτικα στο ΦΕΚ 126Α - 02/04/1883 να προσαρτόνται στον τότε δήμο Παγασών. Το 1961 προσαρτήθηκε στον οικισμό ο καταργούμενος οικισμός Κουγιάτικα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης μαζί με την Νέα Ιωνία, το Κλήμα και το Φυτόκο αποτελούν την κοινότητα Νέα Ιωνίας που που υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Νέα Ιωνία του Δήμου Βόλου και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει 733 κατοίκους.
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Μαγνησίας Κατηγορία:Δήμος Βόλου
Ιντρόνιο
Ιντρόνιο (ή εσώνιο) ονομάζεται οποιαδήποτε νουκλεοτιδική αλληλουχία εντός ενός γονιδίου η οποία απομακρύνεται με το συναρμογή του RNA κατά την ωρίμανση του τελικού προϊόντος RNA. Με άλλα λόγια, τα ιντρόνια είναι μη κωδικοποιητικές περιοχές ενός μεταγράφου RNA, ή του DNA που το κωδικοποιεί, τα οποία απομακρύνονται με το μάτισμα πριν από τη μετάφραση. Η λέξη ιντρόνιο (intron) προέρχεται από τον όρο intragenic region, δηλαδή "περιοχή εντός ενός γονιδίου". Η λέξη ιντρόνιο αναφέρεται τόσο στην αλληλουχία DNA εντός ενός γονιδίου όσο και στην αντίστοιχη αλληλουχία στα RNA μετάγραφα. Οι αλληλουχίες που ενώνονται μαζί στο τελικό ώριμο RNA μετά το μάτισμα ονομάζονται εξώνια.
Τα ιντρόνια βρίσκονται στα γονίδια των περισσότερων οργανισμών και πολλών ιών και μπορούν να εντοπιστούν σε ένα ευρύ φάσμα γονιδίων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που παράγουν πρωτεΐνες, ριβοσωμικό RNA (rRNA) και μεταφορικό RNA (tRNA). Όταν οι πρωτεΐνες δημιουργούνται από γονίδια που περιέχουν ιντρόνια, το μάτισμα του RNA λαμβάνει χώρα ως μέρος της οδού επεξεργασίας RNA που ακολουθεί τη μεταγραφή και προηγείται της μετάφρασης.
Βιολογικές λειτουργίες και εξέλιξη
Παρόλο που τα ιντρόνια δεν κωδικοποιούν πρωτεϊνικά προϊόντα, είναι αναπόσπαστα στη ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης. Ορισμένα ιντρόνια από μόνα τους κωδικοποιούν λειτουργικά RNA μέσω περαιτέρω επεξεργασίας μετά από μάτισμα για τη δημιουργία μη κωδικοποιητικών RNA μορίων. Το εναλλακτικό μάτισμα χρησιμοποιείται ευρέως για τη δημιουργία πολλαπλών πρωτεϊνών από ένα μόνο γονίδιο. Επιπλέον, ορισμένα ιντρόνια διαδραματίζουν βασικούς ρόλους σε ένα ευρύ φάσμα ρυθμιστικών λειτουργιών έκφρασης γονιδίων, όπως στη μη νοηματικά διαμεσολαβούμενη αποικοδόμηση και την εξαγωγή του mRNA.
Οι βιολογικές ρίζες των ιντρονίων είναι ασαφείς. Μετά την αρχική ανακάλυψη τους σε γονίδια του ευκαρυωτικού πυρήνα που κωδικοποιούν πρωτεΐνες, υπήρξε έντονη συζήτηση σχετικά με το εάν τα ιντρόνια στους σύγχρονους οργανισμούς κληρονομήθηκαν από έναν κοινό αρχαίο πρόγονο ή εμφανίστηκαν σε γονίδια σχετικά πρόσφατα στην εξελικτική διαδικασία. Μια άλλη θεωρία είναι ότι το σωμάτιο συναρμογής και η δομή ιντρονίων-εξωνίων των γονιδίων αποτελεί ένα απομεινάρι του κόσμου RNA. Εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική συζήτηση σχετικά με τον βαθμό στον οποίο αυτές οι υποθέσεις είναι πιο σωστές. Η δημοφιλής συναίνεση αυτή τη στιγμή είναι ότι τα ιντρόνια προέκυψαν εντός της ευκαρυωτικής γενεαλογίας ως εγωιστικά στοιχεία.
Οι πρώτες μελέτες των γονιδιωματικών DNA αλληλουχιών από ένα ευρύ φάσμα οργανισμών δείχνουν ότι η δομή ιντρονίων-εξονίων ομόλογων γονιδίων σε διαφορετικούς οργανισμούς μπορεί να ποικίλει ευρέως. Πιο πρόσφατες μελέτες για ολόκληρα ευκαρυωτικά γονιδιώματα έδειξαν πλέον ότι τα μήκη και η πυκνότητα (ιντρόνια/γονίδιο) των ιντρονίων ποικίλλει σημαντικά μεταξύ συγγενικών ειδών. Για παράδειγμα, ενώ το ανθρώπινο γονιδίωμα περιέχει κατά μέσο όρο 8,4 ιντρόνια / γονίδιο (139.418 στο γονιδίωμα), ο μονοκύτταρος μύκητας Encephalitozoon cuniculi περιέχει μόνο 0,0075 ιντρόνια / γονίδιο (15 ιντρόνια στο γονιδίωμα). Δεδομένου ότι οι ευκαρυώτες προήλθαν από έναν κοινό πρόγονο (κοινή καταγωγή), πρέπει να έχει υπάρξει εκτεταμένο κέρδος ή απώλεια ιντρονίων κατά τη διάρκεια της εξελικτικής περιόδου. Αυτή η διαδικασία θεωρείται ότι υπόκειται σε επιλογή, με τάση αύξησης ιντρονίων σε μεγαλύτερα είδη λόγω του μικρότερου μεγέθους του πληθυσμού τους, και το αντίστροφο σε μικρότερα (ιδιαίτερα σε μονοκύτταρα) είδη. Βιολογικοί παράγοντες επηρεάζουν επίσης το ποια γονίδια σε ένα γονιδίωμα χάνουν ή συσσωρεύουν ιντρόνια.
Το εναλλακτικό μάτισμα εξωνίων εντός ενός γονιδίου δρα για να εισαγάγει μεγαλύτερη ποικιλία πρωτεϊνικών αλληλουχιών που μεταφράζονται από ένα μόνο γονίδιο, επιτρέποντας τη δημιουργία πολλαπλών συγγενικών πρωτεϊνών από ένα μόνο γονίδιο και ένα πρόδρομο μετάγραφο mRNA. Ο έλεγχος του εναλλακτικού ματίσματος RNA εκτελείται από ένα πολύπλοκο δίκτυο σηματοδοτικών μορίων που αποκρίνονται σε ένα ευρύ φάσμα ενδοκυτταρικών και εξωκυτταρικών σημάτων. Τα ιντρόνια περιέχουν αρκετές μικρές ακολουθίες που είναι σημαντικές για το αποτελεσματικό μάτισμα, όπως θέσεις δέκτη και δότη σε κάθε άκρο του ιντρονίου, καθώς και μια τοποθεσία σημείου διακλάδωσης, οι οποίες απαιτούνται για το ορθό μάτισμα από το σωμάτιο συναρμογής. Μερικά ιντρόνια είναι γνωστό ότι ενισχύουν την έκφραση του γονιδίου στο οποίο περιέχονται μέσω μιας διαδικασίας γνωστής ως ενίσχυσης μεσολαβούμενης από ιντρόνια (ΙΜΕ).
Οι ενεργά μεταγραφείσες περιοχές του DNA σχηματίζουν συχνά βρόχους R που είναι ευάλωτοι σε βλάβες του DNA. Σε γονίδια ζύμης με υψηλή έκφραση, τα ιντρόνια αναστέλλουν το σχηματισμό βρόχου R και την εμφάνιση βλάβης στο DNA. Ανάλυση ολόκληρου του γονιδιώματος τόσο σε ζυμομύκητες όσο και σε ανθρώπους αποκάλυψε ότι τα γονίδια που περιέχουν ιντρόνια έχουν μειωμένα επίπεδα βρόχου R και μειωμένη βλάβη στο DNA σε σύγκριση με γονίδια παρόμοιας έκφρασης χωρίς ιντρόνια. Η εισαγωγή ενός ιντρονίου εντός ενός γονιδίου επιρρεπούς σε βρόχο R μπορεί επίσης να καταστείλει τον σχηματισμό και τον ανασυνδυασμό βρόχου R. Οι Bonnet et al. (2017) εικάζουν ότι η λειτουργία των ιντρονίων στη διατήρηση της γενετικής σταθερότητας μπορεί να εξηγήσει την εξελικτική τους διατήρηση σε ορισμένες τοποθεσίες, ιδιαίτερα σε γονίδια με υψηλή έκφραση.
Παραπομπές
Κατηγορία:DNA Κατηγορία:Γονιδιακή έκφραση
Αναστάσιος Ζαρμάνης
Ο Αναστάσιος Ζαρμάνης ήταν Έλληνας πολιτικός.
Βιογραφικά στοιχεία
Γεννήθηκε στην Καστανιά Καρδίτσας και μεγάλωσε στη Λάρισα. Σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στις εκλογές του 1899 εξελέγη δήμαρχος Λάρισας, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1903. Κατά τη διάρκεια της θητείας του δημιουργήθηκε το δημοτικό νεκροταφείο Λάρισας.
Εξελέγη βουλευτής Λάρισας στις εκλογές του 1881 και επανεξελέγη σε αυτές του 1887.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βουλευτές Λάρισας Κατηγορία:Δήμαρχοι Λαρισαίων
Κωνσταντίνος Καρακίτης
Ο Κωνσταντίνος Καρακίτης ήταν Έλληνας πολιτικός.
Βιογραφικά στοιχεία
Εξελέγη βουλευτής Λάρισας στις εκλογές του 1902 και επανεξελέγη σε αυτές του 1905.
Απεβίωσε το 1934.
Παραπομπές
Κατηγορία:Βουλευτές Λάρισας
Κρύα Βρύση Αργολίδας
Η Κρύα Βρύση είναι ορεινό χωριό του νομού Αργολίδας. Βρίσκεται κτισμένη στην βόρεια πλευρά του όρους Κτενιά σε υψόμετρο 770 μέτρων. Υπάγεται διοικητικά στην κοινότητα Ελληνικού της δημοτικής ενότητας Άργους της Περιφέρειας Πελοποννήσου. Στην απογραφή του 2011 είχε 12 μόνιμους κατοίκους.
Πληθυσμός
Η Κρύα Βρύση γνώρισε σημαντική πληθυσμιακή αύξηση την περίοδο 1879 - 1928 αλλά έκτοτε ο πληθυσμός της έχει συρρικνωθεί δραματικά.
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Αργολίδας Κατηγορία:Δήμος Άργους - Μυκηνών
Orphanet
Το Orphanet είναι ένας ευρωπαϊκός ιστότοπος που παρέχει πληροφορίες για σπάνιες παθήσεις καθώς και για τις αντίστοιχες διαγνώσεις, ορφανά φάρμακα, κλινικές δοκιμές και δίκτυα ειδικών επαγγελματιών στον τομέα της υγείας.
To Orphanet περιλαμβάνεται μεταξύ των βασικών δράσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην κατεύθυνση ανάδειξης των σπανίων παθήσεων και έχει μάλιστα αναγνωριστεί από το συγκεκριμένο θεσμικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως ντε φάκτο μονοπώλιο στον τομέα του. Η βάση δεδομένων λαμβάνει τη χρηματοδότησή της από το Υπουργείο Υγείας της Γαλλίας (Direction Générale de la Santé), την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το INSERM και συνεργάζεται με περισσότερες από 40 χώρες.
Σπάνιες παθήσεις
Ο επίσημος ορισμός μιας σπάνιας πάθησης διαφέρει από χώρα σε χώρα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μια πάθηση ορίζεται ως σπάνια όταν επηρεάζει λιγότερους από 1 στους 2.000 ανθρώπους. Αντίστοιχα στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ) ως σπάνια ασθένεια ορίζεται η παθολογική κατάσταση που αφορά λιγότερους από 200.000 ανθρώπους. Οι σπάνιες παθήσεις είναι γνωστές και ως ορφανές ασθένειες, όρος που προέρχεται από την απουσία ενδιαφέροντος από πλευράς φαρμακευτικών εταιρειών να τις υιοθετήσουν για να αναπτύξουν νέες θεραπείες. Εκτιμάται ότι υπάρχουν τουλάχιστον 7.000 σπάνιες παθήσεις. Μολονότι οι μεμονωμένες ασθένειες δεν είναι συχνές, ωστόσο, ο συνολικός αριθμός των επηρεαζόμενων ασθενών είναι μεγάλος και υπολογίζεται ότι περίπου 37.000.000 Ευρωπαίοι έχουν προσβληθεί από μία σπάνια πάθηση. Συλλογικά προσβάλλουν το 6-8% του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Μια πρόσφατη ανάλυση που χρησιμοποίησε τα επιδημιολογικά δεδομένα του Orphanet κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο επιπολασμός των σπάνιων παθήσεων στον πληθυσμό είναι της τάξης του 3,5-5,9%, που ισοδυναμεί με 263-446 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως ανά πάσα στιγμή. Στη Γαλλία αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας, καθώς οι 7.000 σπάνιες ασθένειες που έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα επηρεάζουν περισσότερους από 3 εκατομμύρια ανθρώπους που ισοδυναμούν με το 4,5% του πληθυσμού της χώρας. Στις μισές περίπου περιπτώσεις αφορούν παιδιά κάτω των 5 ετών και ευθύνονται για το 10% των θανάτων μεταξύ ενός και πέντε ετών. Πρόκειται για απειλητικά για τη ζωή ή χρόνια εξουθενωτικά νοσήματα. Στο 80% των σπάνιων παθήσεων έχει αναγνωριστεί γενετική προέλευση επηρεάζοντας ένα ποσοστό μεταξύ 3% και 4% των γεννήσεων. Άλλες σπάνιες παθήσεις οφείλονται σε εκφυλιστικά αίτια. Πολλές σπάνιες ασθένειες είναι ελάχιστα κατανοητές από τους επαγγελματίες υγείας. Επιπρόσθετα οι επιστημονικές δημοσιεύσεις που τις αφορούν ήταν μέχρι πρόσφατα διασκορπισμένες και ανοργάνωτες. Αυτή η έλλειψη επαρκούς επιστημονικής και ιατρικής γνώσης μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερημένη ή λανθασμένη διάγνωση για πολλούς ασθενείς. Ο αριθμός των επιστημονικών δημοσιεύσεων για σπάνιες ασθένειες συνεχίζει να αυξάνεται, με κατά μέσο όρο 5 νέες ασθένειες να περιγράφονται κάθε εβδομάδα στην ιατρική βιβλιογραφία. Ωστόσο, λιγότερες από 1.000 ασθένειες επωφελούνται από αυτές τις ελάχιστες επιστημονικές γνώσεις. Πρόκειται συνήθως για τις σπάνιες παθήσεις που εμφανίζονται πιο συχνά.
Ιστορία
Το Orphanet δημιουργήθηκε στη Γαλλία, διατιθέμενο αρχικά μόνο στα γαλλικά, στο πλαίσιο του INSERM το 1996, με τη συγχώνευση δύο προϋπαρχουσών βάσεων δεδομένων από την καθηγήτρια Segolène Aymé η οποία ως κλινικός γιατρός στην ιατρική γενετική δημιούργησε ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 μια βάση δεδομένων γενετικών ασθενειών και δυσπλαστικών συνδρόμων που περιγράφονται στη βιβλιογραφία.
Με την καθολική ανάπτυξη του διαδικτύου, κατέστη δυνατή η κοινή χρήση αυτών των πόρων με ολόκληρη την κοινότητα. Η αγγλική έκδοση δημιουργήθηκε το 2001 χάρη σε μια ευρωπαϊκή επιχορήγηση. Οι πληροφορίες είναι πλέον διαθέσιμες σε 7 γλώσσες (γαλλικά, αγγλικά, ιταλικά, ισπανικά, πορτογαλικά, γερμανικά και ολλανδικά), στην πλατφόρμα orphadata.org. Οι ιατρικές και επιστημονικές κοινότητες συνεισέφεραν με συνεργατικό και διεπιστημονικό τρόπο στον εμπλουτισμό της βάσης δεδομένων, η οποία έγινε γρήγορα το διεθνές σημείο αναφοράς στον τομέα της. Ο πρωταρχικός στόχος του Orphanet ήταν η διευκόλυνση της διάγνωσης των σπάνιων γενετικών νόσων αξιοποιώντας μια διαδικτυακή πύλη που συγκεντρώνει όλες τις γενετικές ασθένειες και τα σύνδρομα συγγενών δυσπλασιών που έχουν ήδη περιγραφεί στην επιστημονική και ιατρική βιβλιογραφία. Σήμερα έχει διευρυνθεί περαιτέρω, με στόχο να συμβάλει στη βελτίωση της φροντίδας και της θεραπείας των σπάνιων ασθενειών: γενετικών, αυτοάνοσων ή μολυσματικών, είτε αυτές αφορούν σε σπάνιους καρκίνους είτε σε ασθένειες χωρίς ακριβή διάγνωση.
Υπηρεσίες
Το Orphanet έχει επιφορτιστεί με την απογραφή, ταξινόμηση και καταγραφή των σπάνιων ασθενειών σε μια φιλική προς τον χρήστη εγκυκλοπαίδεια. Περιλαμβάνει έναν κατάλογο ορφανών φαρμάκων, διαθέσιμο στην πλατφόρμα Orphadata που παρέχει στην επιστημονική κοινότητα σύνολα δεδομένων σε ηλεκτρονική και επαναχρησιμοποιήσιμη μορφή, έναν κατάλογο ενώσεων και υπηρεσιών ασθενών, έναν κατάλογο επαγγελματιών και ιδρυμάτων, έναν κατάλογο ειδικών κέντρων, έναν κατάλογο ιατρικών εργαστηρίων που προσφέρουν διαγνωστικές εξετάσεις, έναν κατάλογο τρεχόντων ερευνητικών έργων, κλινικών δοκιμών, μητρώων και βιοτραπεζών, μια συλλογή θεματικών εκθέσεων με δωρεάν διμηνιαίο ηλεκτρονικό ενημερωτικό δελτίο: OrphaNews και ένα δομημένο σώμα λεξιλογίου για σπάνιες ασθένειες: ORDO: Orphanet Ontology of Rare Diseases, επαναχρησιμοποιήσιμο στο πλαίσιο αναλύσεων με υπολογιστή. Το ORDO αναπτύχθηκε από κοινού από το Orphanet και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Βιοπληροφορικής EBI (European Bioinformatics Institute) για να παρέχει ένα δομημένο λεξιλόγιο για σπάνιες ασθένειες που να καταγράφει τις σχέσεις μεταξύ ασθενειών, γονιδίων και άλλων σχετικών χαρακτηριστικών που θα αποτελέσουν μια χρήσιμη πηγή για την υπολογιστική ανάλυση των σπάνιων αυτών νοσημάτων. Η βάση δεδομένων προσφέρει επίσης στους ασθενείς τη δυνατότητα ενημέρωσης για νέα κλινικά ερευνητικά προγράμματα ή επαφής με άλλους ασθενείς ή οικογένειες που εμφανίζουν την ίδια ασθένεια. Το Orphanet τέλος έχει δημιουργήσει έναν αδελφό ιστότοπο στη διεύθυνση www.orphanxchange.org που επιτρέπει στους ερευνητές να δημοσιεύουν έργα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη βιομηχανία. Πρόκειται για ένα νέο εργαλείο που διευκολύνει τις συνεργασίες στον τομέα της ανάπτυξης νέων φαρμάκων.
Διαθέσιμες λειτουργίες
Το Orphanet είναι μια διαδικτυακή βάση δεδομένων με στόχο τη συγκέντρωση, την παροχή και τη προώθηση της γνώσης για τις σπάνιες παθήσεις καθώς και τη βελτίωση της διάγνωσης, της φροντίδας και της θεραπείας ασθενών με ανάλογες παθήσεις. Παραθέτοντας τις σπάνιες ασθένειες, το Orphanet συμβάλλει στο να γίνουν πιο ορατές στα συστήματα πληροφοριών υγείας και έρευνας. Η ιστοσελίδα δεν περιέχει διαφημίσεις και είναι προσβάσιμη και από παλαιότερες συσκευές, καθώς στερείται κινούμενων αναδυόμενων παραθύρων που ενδέχεται να επιβραδύνουν την προβολή της.
Αναζήτηση σπάνιων παθήσεων
Υπάρχουν διάφορες δυνατότητες αναζήτησης των σπάνιων ασθενειών: κατά έναν τρόπο η αναζήτηση είναι δυνατή εισάγοντας το όνομα της νόσου, για λήψη του ορισμού της καθώς και πληροφοριών σχετικά με τον επιπολασμό της. Η εύρεση μιας συγκεκριμένης ασθένειας μπορεί να γίνει και με εισαγωγή του κωδικού ICD (International Classification of Diseases), του κωδικού OMIM (Online Mendelian Inheritance in Man) ή του ονόματος του γονιδίου που σχετίζεται με τη νόσο.
Αναζήτηση επαγγελματιών υγείας
Σε άλλη ενότητα μπορούν να αναζητηθούν επαγγελματίες που εργάζονται στον τομέα των σπάνιων ασθενειών και έχουν συμφωνήσει να συμπεριληφθούν στη συγκεκριμένη λίστα. Είναι δυνατή η ανεύρεση συμβούλων και ιατρών υπεύθυνων ενός δικτύου εμπειρογνωμόνων, βιολόγων σε εργαστήρια, ερευνητών, εκπροσώπων οργανώσεων ασθενών, συντονιστών δικτύων, κύριων ερευνητών κλινικών δοκιμών, διαχειριστών ή υπεύθυνων επικοινωνίας μητρώων και βιοτραπεζών.
Αναζήτηση ιδρυμάτων
Διατίθεται επιπλέον ένας κατάλογος ιδρυμάτων που περιλαμβάνει δομές που φιλοξενούν εξειδικευμένα κέντρα, ερευνητικά ή κλινικά εργαστήρια, οργανώσεις ασθενών, ιδρύματα που φιλοξενούν μητρώα ή βιοτράπεζες. Οι πληροφορίες που εμφανίζονται εδώ παρέχονται και πάλι από τους επαγγελματίες που εργάζονται στο συγκεκριμένο ίδρυμα και έχουν συμφωνήσει να συμπεριληφθούν στον κατάλογο.
Αναζήτηση ορφανών φαρμάκων
Με την εισαγωγή του ονόματος μιας σπάνιας ασθένειας, είναι δυνατή η αναζήτηση μέσα από έναν κατάλογο που περιλαμβάνει φάρμακα και δραστικές ουσίες για τη θεραπεία της συγκεκριμένης νόσου. Ο κατάλογος περιλαμβάνει όλες τις ουσίες που έχουν χαρακτηριστεί ως ορφανές για τις νόσους που θεωρούνται σπάνιες στην Ευρώπη ή τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Περιλαμβάνονται επίσης φάρμακα χωρίς ονομασία, εφόσον τους έχει χορηγηθεί άδεια κυκλοφορίας με συγκεκριμένη ένδειξη για μια σπάνια ασθένεια.
Ερευνητικά έργα
Σημαντικές πληροφορίες διατίθενται επίσης σχετικά με τρέχοντα και μη δημοσιευμένα ερευνητικά έργα που επικεντρώνονται σε μια σπάνια πάθηση, είτε αυτά χρηματοδοτούνται από την τακτική εθνική χρηματοδότηση έρευνας, είτε από κάποιον φορέα χρηματοδότησης με επιστημονική επιτροπή που εκτελεί μια ανταγωνιστική επιλογή ερευνητικών έργων. Εγγράφονται τόσο μονοκεντρικά και εθνικά όσο και διεθνή πολυκεντρικά ερευνητικά έργα.
Κλινικές δοκιμές
Οι κλινικές δοκιμές που παρατίθενται στο Orphanet περιλαμβάνουν παρεμβατικές μελέτες με στόχο την αξιολόγηση ενός φαρμάκου, ουσίας ή συνδυασμού ουσιών, για τη θεραπεία ή την πρόληψη μιας συγκεκριμένης σπάνιας νόσου. Οι δοκιμές μπορεί να είναι εθνικές ή διεθνείς και μπορεί να βρίσκονται είτε στη φάση στρατολόγησης, είτε σε εξέλιξη, είτε να έχουν ολοκληρωθεί. Η συνεργασία μεταξύ της Διεθνούς Πλατφόρμας Μητρώου Κλινικών Δοκιμών ICTRP (International Clinical Trials Registry Platform) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και της Orphanet αποσκοπεί στο να καταστήσει τις κλινικές δοκιμές σε σπάνιες παθήσεις εύκολα αναγνωρίσιμες και ανιχνεύσιμες, βελτιώνοντας έτσι τις γνώσεις μας για τις συγκεκριμένες νόσους.
Κατευθυντήριες οδηγίες
Οι κατευθυντήριες γραμμές κλινικής πρακτικής (CPGs: Clinical Practice Guidelines) για τις σπάνιες ασθένειες δεν είναι ευρέως διαδεδομένες, είναι δύσκολο να εντοπιστούν μέσω αναζητήσεων στο διαδίκτυο και μπορεί να διαφέρουν σε ποιότητα ανάλογα με την πηγή και τη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται. Προκειμένου να συμβάλει στη βελτίωση της διάγνωσης, της θεραπείας και της φροντίδας των ασθενών, η Orphanet έχει δημιουργήσει μια διαδικασία για την επιλογή, την ποιοτική αξιολόγηση και τη διάδοση των CPGs, με στόχο την εύκολη πρόσβαση σε ακριβείς συστάσεις αναφορικά με τη διαχείριση των ασθενών με σπάνιες ασθένειες.
Περιοδικό Orphanet Journal of Rare Diseases
Το περιοδικό Orphanet Journal of Rare Diseases δημοσιεύεται σε συνεργασία με τον εκδοτικό οίκο Springer Nature. Περιλαμβάνει πολυάριθμες αναφορές και λειτουργίες διαθέσιμες στο διαδίκτυο και διατίθεται δωρεάν. Μια αναδρομική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο συγκεκριμένο περιοδικό κατέδειξε ότι το κόστος υγειονομικής περίθαλψης για άτομα με μια σπάνια ασθένεια έχει υποτιμηθεί και είναι τρεις έως πέντε φορές μεγαλύτερο από το κόστος για άτομα χωρίς σπάνια ασθένεια. Η μελέτη προσέφερε νέα στοιχεία σχετικά με τον πιθανό αντίκτυπο των σπάνιων παθήσεων στη δημόσια υγεία, υποδηλώνοντας ότι το ιατρικό κόστος σε εθνικό επίπεδο για άτομα με σπάνιες ασθένειες είναι ισοδύναμο με αυτό από καρκίνο και καρδιακή ανεπάρκεια.
Συνεργασία με τη διεθνή πλατφόρμα μητρώου κλινικών δοκιμών ICTRP
Η συνεργασία μεταξύ ICTRP και Orphanet, η οποία ξεκίνησε το 2018, έχει ως στόχο να καταστήσει τις κλινικές δοκιμές σε σπάνιες ασθένειες εύκολα αναγνωρίσιμες και ανιχνεύσιμες, βελτιώνοντας έτσι τις γνώσεις μας για τις σπάνιες αυτές παθήσεις. Το ICTRP και το Orphanet εργάζονται από κοινού για τον εντοπισμό και την επισήμανση όλων των κλινικών δοκιμών που σχετίζονται με σπάνιες ασθένειες στη βάση δεδομένων ICTRP. Οι κλινικές δοκιμές για σπάνιες παθήσεις εξάγονται στη βάση δεδομένων Orphanet, όπου διατίθενται πρόσθετες πληροφορίες που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων στοιχεία για τη συγκεκριμένη σπάνια ασθένεια, την κατηγορία των κλινικών δοκιμών και το υπό ανάπτυξη φαρμακευτικό προϊόν. Οι κλινικές δοκιμές που σχετίζονται με τις σπάνιες παθήσεις προσδιορίζονται χρησιμοποιώντας την ονοματολογία σπάνιων ασθενειών του Orphanet. Αυτό συμβάλει τελεολογικά στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τις σπάνιες ασθένειες και στη διευκόλυνση της πρόσβασης στις πιο πρόσφατες πληροφορίες που αφορούν στις κλινικές δοκιμές στον τομέα των σπάνιων παθήσεων.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βάσεις δεδομένων
Λίντια Ζαμένχοφ
Η Λίντια Ζαμένχοφ (πολωνικά: Lidia Zamenhof, εσπεράντο: Lidja Zamenhofo) (29 Ιανουαρίου 1904 – 1942) ήταν Πολωνή συγγραφέας, εκδότρια, μεταφράστρια και η μικρότερη κόρη της Κλάρα (Σιλμπέρνικ) και του Λουδοβίκου Λάζαρου Ζαμένχοφ, του δημιουργού της γλώσσας Εσπεράντο. Υπήρξε ενεργή υποστηρίκτρια της Εσπεράντο, καθώς και του Homaranismo (Ανθρωπισμού), μιας μορφής θρησκευτικού ανθρωπισμού που ορίστηκε για πρώτη φορά από τον πατέρα της.
Γύρω στο 1925 έγινε μέλος της Πίστης Μπαχάι. Στα τέλη του 1937 πήγε στις Ηνωμένες Πολιτείες για να διδάξει αυτή τη θρησκεία, καθώς και την Εσπεράντο. Το Δεκέμβριο του 1938 επέστρεψε στην Πολωνία, όπου συνέχισε να διδάσκει και να μεταφράζει πολλά κείμενα Μπαχάι. ֿΔολοφονήθηκε στο στρατόπεδο εξόντωσης Τρεμπλίνκα κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος.
Βιογραφία
Η Λίντια Ζαμένχοφ έμαθε την Εσπεράντο ως εννιάχρονο κορίτσι. Σε ηλικία 14 ετών μετέφρασε από την πολωνική λογοτεχνία. Οι πρώτες της δημοσιεύσεις εμφανίστηκαν αρκετά χρόνια αργότερα. Έχοντας ολοκληρώσει τις πανεπιστημιακές της σπουδές στη Νομική το 1925, αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στην εργασία για την Εσπεράντο. Την ίδια χρονιά κατά το 17ο Παγκόσμιο Συνέδριο της Εσπεράντο το 1925 στη Γενεύη γνώρισε την Πίστη Μπαχάι. Η Ζαμένχοφ έγινε γραμματέας της χομαρανιστικής Εσπεράντο-Κοινωνίας Ομόνοιας στη Βαρσοβία και συχνά έφτιαχνε κείμενα για ομιλητές και μαθήματα. Ξεκινώντας από το Παγκόσμιο Συνέδριο της Εσπεράντο στη Βιέννη το 1924, παρακολούθησε σχεδόν κάθε Παγκόσμιο Συνέδριο (έχασε την Universala Kongreso του 1938 στην Αγγλία). Ως εκπαιδεύτρια της μεθόδου Τσεχ της διδασκαλίας της Εσπεράντο έκανε πολλά ταξίδια διάδοσης της γλώσσας και δίδαξε πολλά μαθήματα σε διάφορες χώρες.
Συντόνισε ενεργά τη δουλειά της με το φοιτητικό κίνημα Εσπεράντο — στη Διεθνή Φοιτητική Ένωση, στην Παγκόσμια Ένωση Εσπεράντο, στο Διεθνές Ινστιτούτο Εσπεράντο Τσεχ και στην Πίστη Μπαχάι. Επιπλέον, η Ζαμένχοφ έγραψε για το περιοδικό Literatura Mondo (κυρίως μελέτες για την Πολωνική Λογοτεχνία) και συνέβαλε επίσης στα Pola Esperantisto, La Praktiko, Heroldo de Esperanto και Εγκυκλοπαίδειες στην Εσπεράντο. Η μετάφρασή της στο Κβο Βάντις του Χένρικ Σιενκιέβιτς, εκδόθηκε το 1933 και είναι πολύ γνωστή.
Το 1937, πήγε στις Ηνωμένες Πολιτείες για μακρά διαμονή. Το Δεκέμβριο του 1938 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τις Ηνωμένες Πολιτείες επειδή η Υπηρεσία Μετανάστευσης αυτής της χώρας αρνήθηκε να παρατείνει τη βίζα του τουριστικού επισκέπτη της λόγω της φερόμενης παράνομης «αμειβόμενης εργασίας» της διδασκαλίας της Εσπεράντο. Αρνήθηκε προτάσεις γάμου που θα μπορούσαν να της επιτρέψουν να παραμείνει ή τελικά να πολιτογραφηθεί. Αφού επέστρεψε στην Πολωνία, την πατρίδα της, ταξίδεψε σε όλη τη χώρα διδάσκοντας την Εσπεράντο και την Πίστη Μπαχάι.
Κάτω από το γερμανικό καθεστώς κατοχής του 1939, το σπίτι της στη Βαρσοβία έγινε μέρος του Γκέτο της Βαρσοβίας. Συνελήφθη με την κατηγορία ότι είχε πάει στις Ηνωμένες Πολιτείες για να διαδώσει αντιναζιστική προπαγάνδα, αλλά μετά από λίγους μήνες, αφέθηκε ελεύθερη και επέστρεψε στην πόλη της, όπου αυτή και η υπόλοιπη οικογένειά της παρέμειναν περιορισμένοι. Εκεί προσπάθησε να βοηθήσει άλλους να λαμβάνουν φάρμακα και φαγητό. Της προσφέρθηκε βοήθεια και απόδραση αρκετές φορές από Πολωνούς Εσπεραντιστές, αλλά αρνήθηκε σε κάθε περίπτωση. Σε έναν Πολωνό, τον γνωστό Εσπεραντιστή Γιούζεφ Ανσένικ, ο οποίος της είχε προσφέρει καταφύγιο σε πολλές περιπτώσεις, εξήγησε, «εσύ και η οικογένειά σου μπορεί να χάσεις τη ζωή σου, γιατί όποιος κρύβει έναν Εβραίο χάνεται μαζί με τον Εβραίο που ανακαλύπτεται». Σε έναν άλλα, η εξήγησή της περιείχε την τελευταία της γνωστή επιστολή: «Μην σκέφτεστε να θέσετε τον εαυτό σας σε κίνδυνο, ξέρω ότι πρέπει να πεθάνω, αλλά νιώθω ότι είναι καθήκον μου να μείνω με τον λαό μου. Ο Θεός να δώσει από τα βάσανά μας να αναδυθεί ένας καλύτερος κόσμος. Πιστεύω στον θεό. Είμαι Μπαχάι και θα πεθάνω Μπαχάι. Όλα είναι στα χέρια Του».
Μνημείο
Προς τη μνήμη και την τιμή της, πραγματοποιήθηκε μια συνάντηση το 1995 στο Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ουάσινγκτον. Η συνάντηση επέστησε την προσοχή στις προσπάθειες των Εσπεραντιστών να σώσουν τους διωκόμενους Εβραίους κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πολωνοί μεταφραστές Κατηγορία:Πολωνές συγγραφείς Κατηγορία:Πολωνοί γλωσσολόγοι Κατηγορία:Πολωνοί Εσπεραντιστές Κατηγορία:Πολωνοί εβραϊκής καταγωγής Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας Κατηγορία:Έγκλειστοι στο Γκέτο της Βαρσοβίας Κατηγορία:Πολωνοί που πέθαναν στο στρατόπεδο εξόντωσης της Τρεμπλίνκα Κατηγορία:Πολωνοί πολίτες που σκοτώθηκαν στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο
Αδόλφος Θ΄ του Χόλσταϊν-Κιέλου
Ο Αδόλφος Θ΄ γερμ. Adolf IX. (π. 1327 - 26 Ιανουαρίου 1390) από τον Οίκο του Σάουμμπουργκ ήταν κόμης του Χόλσταϊν-Πλεν & Κιέλου (1359-90).
Βιογραφία
Η εξουσία του ήταν κυρίως ειρηνική. Το 1375 ο Αλβέρτος Β΄ των Γουέλφων-Μπράουνσβαϊγκ, πρίγκιπας-αρχιεπίσκοπος της Βρέμης παραχώρησε μέσω υποθήκης τον βάλτο του Χάζελντορφ στον Αδόλφο Θ΄. Ο Αλβέρτος Β΄ δεν μπόρεσε να επιστρέψει το ποσό και από τότε το Χάζελντορφ έγινε μέρος του Χόλσταϊν.
Το 1390 ο Αδόλφος Θ΄ απεβίωσε άτεκνος. Τότε ο δεύτερος εξάδελφός του Νικόλαος, κόμης του Χόλσταϊν-Ρέντσμπουργκ με τους ανιψιούς του κατέλαβαν το Πλεν και το Κίελο. Τα μέλη του άλλου κλάδου του Χόλσταϊν-Πίννεμπεργκ του Οίκου τους αντιτέθηκε και ζήτησε μερίδιο. Η διαφορά διευθετήθηκε φιλικά: έλαβαν αποζημίωση, την περιοχή του Νίνλαντ (το Νόιλαντ και την κυριότητα του Χέρτσχορν) και κάποια εδάφη κατά μήκος του Έλβα. Υπέγραψαν συμφωνία αμοιβαίας κληρονομίας, πως όταν πέθαινε ο ένας, ο άλλος θα λάμβανε τα εδάφη του.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε το 1362 την Άννα, κόρη του Αλβέρτου Β΄, δούκα του Μεκλεμβούργου.
Παραπομπές
Κατηγορία:Οίκος του Σάουμμπουργκ
Κοχλίας (μαλάκιο)
Ένα σπειροειδές κέλυφος μπορεί να απεικονισθεί ως αποτελούμενο από ένα μακρύ κωνικό σωλήνα, η ανάπτυξη του οποίου περιελίσσεται σε ένα συνολικό ελικοειδές ή σε σχήμα επίπεδης σπείρας, τόσο για λόγους αντοχής όσο και πυκνότητας.
Ο αριθμός των σπειρών που υπάρχουν σε ένα ενήλικο κέλυφος ενός συγκεκριμένου είδους εξαρτάται από μαθηματικούς παράγοντες στη γεωμετρική ανάπτυξη, όπως περιγράφει στο κλασικό βιβλίο του 1917 ο D'Arcy Wentworth Thompson "On Growth and Form" και όπως αναφέρει και ο David Raup. Ο κύριος παράγοντας είναι το πόσο γρήγορα ο κωνικός σωλήνας επεκτείνεται (ή ξεφυτρώνει) με την πάροδο του χρόνου. Όταν ο ρυθμός επέκτασης είναι χαμηλός, έτσι ώστε κάθε επόμενη σπείρα να μην είναι πολύ ευρύτερη από την προηγούμενη, τότε το κέλυφος των ενηλίκων έχει πολυάριθμες σπείρες. Όταν οι μαθηματικοί παράγοντες που διέπουν το μοτίβο της ανάπτυξης είναι τέτοιοι ώστε να υπάρχει μια πολύ γρήγορη επέκταση του κωνικού σχήματος του κώνου του κελύφους, τότε το κέλυφος ενηλίκων έχει πολύ λίγες σπείρες.
Ο αριθμός των σπειρών που υπάρχουν σε ένα κέλυφος ενηλίκων διαφέρει σημαντικά στις διαφορετικές τάξεις. Οι υφιστάμενες οικογένειες των γαστερόποδων Turritellidae και Terebridae και η εξαφανισμένη οικογένεια Nerineidae της Μεσοζωικής Περιόδου έχουν πολύ ψηλά σπειρώματα με μεγάλο αριθμό σπειρών και ένα σχετικά μικρό άνοιγμα.
Τα όστρακα μερικών γενών γαστερόποδων και το γένος κεφαλοπόδων Spirula έχουν μη συνδεδεμένες σπείρες.
Καταμέτρηση του πλήθους των σπειρών
Για ακριβή καταμέτρηση του πλήθους των σπειρών στα γαστερόποδα, σχεδιάζεται μια ευθεία γραμμή για να διαχωριστεί ο ημικυκλικός πυρήνας του πρωτόκογχου (το 1 στην εικόνα) του νεότερου τμήματος του κελύφους. Τοποθετείται ένα βέλος,το οποίο ακολουθεί την πορεία της σπείρας, υπό γωνία 90° πάνω σε αυτή τη γραμμή, στο τέλος της πρώτης σπείρας, στο σημείο που η σπείρα είναι παράλληλη με την αρχική θέση.
Κοριοσολίτες
εναλλ.=|μικρογραφία|300x300εσ|Χάρτης των Γαλατικών λαών της σύγχρονης Βρετάνης {{legend|#66CC80|[[Οσίσμιοι}} {{legend|#80FFCE|Βενετοί}} {{legend|#FFCC00|Κοριοσολίτες}} {{legend|#FF6600|Ρεδόνοι}} {{legend|#FF8080|Ναμνήτες}} ]] Οι Κοριοσολίτες (λατινικά: Coriosolitæ) ήταν ένας κελτικός λαός της βορειοδυτικής Γαλατίας, της ομάδας των λαών της Αρμορικής. Το όνομά τους σήμαινε «τα στρατεύματα που επαγρυπνούν».
Κοχλίας (μαλάκιο)
Καταμέτρηση του πλήθους των σπειρών
Άλλοι συγγραφείς (Ehrmann 1933; Richter & Seapy 1999 ) εφάρμοσαν μια ελαφρώς διαφορετική μέθοδο καταμέτρησης, με αποτέλεσμα το πλήθος των σπειρών να είναι κατά ένα τέταρτο περισσότερες.
Κοριοσολίτες
Επικράτεια
Οι Κοριοσολίτες, μία από τις πέντε φυλές των Κελτών που κατέλαβαν την Αρμορική, κατοικούσαν στους σημερινούς νομούς Κοτ-ντ'Αρμόρ και Ιλ-ε-Βιλαίν.
Κοχλίας (μαλάκιο)
Βιβλιογραφικές Αναφορές
This article incorporates CC-BY-3.0 text from the reference.
Κοριοσολίτες
Επικράτεια
Η πρώτη τους πρωτεύουσα η Αλέτ (Aletum, σήμερα Σαιν-Σερβάν, συνοικία του Σαιν-Μαλό) χτίστηκε από το 80 π.Χ. Το επίπεδο της θάλασσας εκείνη την εποχή ήταν 8 μέτρα κάτω από το σημερινό επίπεδο. Γύρω στο έτος 10, οι Ρωμαίοι την έκαψαν, ίσως σε σχέση με τις τοπικές εξεγέρσεις, και στη συνέχεια οι Κοριοσολίτες την εγκατέλειψαν και εγκαταστάθηκαν στη νέα τους πρωτεύουσα, στην οποία έδωσαν το όνομά τους, τη σύγχρονη Κορσέλ, σε ρωμαιογαλατική ονομασία Fanum Martis. Πολλές αρχαιολογικές ανασκαφές, που διεξάγονται επί χρόνια σε αρκετές τοποθεσίες όπως, μεταξύ άλλων, στον αρχαιολογικό χώρο της Κορσέλ, επέτρεψαν την καλύτερη κατανόηση αυτού του λαού της Αρμορικής.
Κοχλίας (μαλάκιο)
Επιπλέον Ανάγνωση
Κατηγορία:Μαλάκια
Κοριοσολίτες
Ρωμαϊκή επαρχία
Μετά την κατάκτηση της Γαλατίας από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, η περιοχή της φυλής των Κοριοσολιτών αποτέλεσε τμήμα ρωμαϊκής επαρχίας, στη βορειοδυτική ακτή της Γαλατίας, που οι Ρωμαίοι ονόμασαν Αρμορική.
Οι σημαντικές πόλεις των Κοριοσολιτών μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση ήταν η Κορσέλ και η περιοχή γύρω από το Σαιν-Μαλό με την πρόσβασή του στη θάλασσα.
Νόμισμα
Τα νομίσματα των Κοριοσολιτών έχουν ένα πιο αφηρημένο ύφος, το οποίο είναι παρόμοιο με το κελτικό μοντέλο: απεικονίζει ένα ανθρώπινο προφίλ με άφθονα σγουρά μαλλιά, στραμμένο προς τα δεξιά και στην πίσω πλευρά ένα άλογο με κεφάλι ανθρώπου, που ξεπερνάει ένα εμπόδιο, με μια λύρα ή ένα αγριογούρουνο μερικές φορές να εμφανίζεται ανάμεσα στα πόδια του.
Παραπομπές
Κατηγορία:Γαλατικοί λαοί
Κύρος (ποταμός)
Ο Κύρος (τουρκικά: Kura· αζερικά: Kür· γεωργιανά: მტკვარი, Μτ’κ’βάρι· αρμενικά: Կուր, Κουρ· αρχαία ελληνικά: Κῦρος· περσικά: کوروش‎, Kuruš ) είναι ποταμός που ρέει στα ανατολικά, νότια των βουνών του Μεγάλου Καυκάσου, ο οποίος απορρέει στις νότιες πλαγιές του Μεγάλου Καυκάσου ανατολικά στην Κασπία Θάλασσα. Απορρέει επίσης στη βόρεια πλευρά του Μικρού Καυκάσου, ενώ ο κύριος παραπόταμός του, ο Αράς απορρέει στη νότια πλευρά αυτών των βουνών. Ξεκινάει από τη βορειοανατολική Τουρκία, ρέει μέσα από την Τουρκία ως τη Γεωργία, στη συνέχεια στο Αζερμπαϊτζάν, όπου δέχεται τον Αρά ως δεξιό παραπόταμο και εισέρχεται στην Κασπία Θάλασσα στη Νεφτσαλά. Το συνολικό μήκος του ποταμού είναι 1.515 χιλιόμετρα.
Άνθρωποι έχουν κατοικήσει την περιοχή του Καυκάσου εδώ και χιλιάδες χρόνια και αρχικά καθιέρωσαν τη γεωργία στην κοιλάδα του Κύρου πριν από περίπου 4.500 χρόνια. Μεγάλοι, πολύπλοκοι πολιτισμοί εξελίχθηκαν τελικά στο ποτάμι, αλλά από το 1200 μ.Χ., οι περισσότεροι καταστράφηκαν από φυσικές καταστροφές και ξένους εισβολείς. Η αυξανόμενη ανθρώπινη χρήση και οι ενδεχόμενες ζημιές στα δάση και τα λιβάδια της λεκάνης απορροής συνέβαλαν στην αύξηση της έντασης των πλημμυρών κατά τον 20ό αιώνα. Στη δεκαετία του 1950, η Σοβιετική Ένωση άρχισε να κατασκευάζει πολλά φράγματα και κανάλια στον ποταμό. Προηγουμένως όντας πλωτός μέχρι την Τυφλίδα στη Γεωργία, τώρα είναι πολύ πιο αργός και ρηχός, καθώς έχει εκμεταλλευτεί από αρδευτικά έργα και υδροηλεκτρικούς σταθμούς. Ο ποταμός είναι πια αρκετά μολυσμένος από τα μεγάλα βιομηχανικά κέντρα όπως η Τυφλίδα και το Ρουστάβι στη Γεωργία.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ποταμοί του Αζερμπαϊτζάν Κατηγορία:Ποταμοί της Γεωργίας Κατηγορία:Ποταμοί της Τουρκίας Κατηγορία:Διεθνείς ποταμοί της Ασίας Κατηγορία:Επαρχία του Αρνταχάν
Ιωάννης Γ΄ του Χόλσταϊν-Πλεν
Ο Ιωάννης Γ΄ ο ήπιος, γερμ. Johannes III. der Milde (π. 1297 - 1359) από τον Οίκο του Σάουμμπουργκ ήταν κόμης του Χόλσταϊν-Πλεν (1312-16, 50-59) και του Χόλσταϊν-Κιέλου (1316-59). Μαζί με τον εξάδελφό του Γεράρδο Γ΄, κόμη του Χόλσταϊν-Ρέντσμπουργκ ήταν επίτροπος στο δουκάτο του Σλέσβιχ (1332-40).
Βιογραφία
Ήταν ο τρίτος γιος του Γεράρδου Β΄, κόμη του Χόλσταϊν-Πλεν και της δεύτερης συζύγου του Αγνής των Ασκάνια, κόρης του Ιωάννη Α΄, μαργράβου του Βρανδεμβούργου. Ο πατέρας του από τον πρώτο του γάμο είχε γιο τον Γεράρδο Δ΄. H μητέρα του από τον πρώτο της γάμο είχε γιο τον Ερρίκο ΣΤ΄ της Δανίας και τον Χριστόφορο Β΄.
Το 1312 διαδέχθηκε μαζί με τον Γεράρδο Δ΄ τον πατέρα του στο Πλεν. Το 1316 κληρονόμησε τον εξάδελφο του πατέρα του, Ιωάννη Β΄, κόμη του Χόλσταϊν-Κιέλου, έτσι άφησε όλο το Πλεν στον αδελφό του. Ο πλούσιος Ιωάννης Γ΄ χρηματοδότησε τους Δανούς στον πόλεμό τους και συνεργάστηκε σε αυτό με τον εξάδελφό του Γεράρδο Γ΄, κόμη του Χόλσταϊν-Ρέντσμπουργκ.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε πρώτα το 1319 την Αικατερίνη των Πιαστ-Σιλεσίας-Γκλόγκουφ, κόρη του Ερρίκου Γ΄, δούκα τού Γκλόγκουφ και είχε τέκνα:
Το 1323 απεβίωσε η Αικατερίνη και ο Ιωάννης Γ΄ έκανε δεύτερο γάμο με τη Μερισλάβα του Χάγκεν, κόρη του Νίκλοτ/Νικολάου Α΄, κόμη του Σβερίν· δεν απέκτησαν τέκνα.
Μαίρη Τσώνη
Η Μαίρη Τσώνη (25 Ιουνίου 1987 - 8 Μαΐου 2017) ήταν Ελληνίδα ηθοποιός και τραγουδίστρια. Ήταν περισσότερο γνωστή για τους ρόλους της στις ταινίες Το Κακό (2005), Κυνόδοντας και To Κακό 2: Στην Eποχή Tων Hρώων (2009). Για τον ρόλο της στον Κυνόδοντα, κέρδισε το βραβείο καλύτερης ηθοποιού στο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ του Σαράγεβο, ενώ η ταινία προτάθηκε για το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας.
Γεννημένη στην Λιβαδειά, η Τσώνη ήταν η τραγουδίστρια του πανκ ροκ συγκροτήματος Mary and The Boy και, πριν από την καριέρα της ως ηθοποιός, ήταν makeup artist. Βρέθηκε νεκρή στο διαμέρισμά της στα Εξάρχεια στις 8 Μαΐου 2017, ένα μήνα πριν από τα τριακοστά της γενέθλια.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ελληνίδες ηθοποιοί κινηματογράφου Κατηγορία:Ελληνίδες τραγουδίστριες
Πλατανιάς Σκιάθου
Ο Πλατανιάς είναι πεδινό χωριό της Σκιάθου και του Δήμου Σκιάθου στην Περιφερειακή Ενότητα Σποράδων.
Γεωγραφικά στοιχεία
Ο Πλατανιάς βρίσκεται στα νότια παράλια του νησιού και τον ομώνυμο κόλπο, έχει υψόμετρο 20 μέτρα και απέχει περίπου 7 χλμ. Δ.-ΝΔ. από την πόλη της Σκιάθου. Είναι παραθεριστικό θέρετρο ανάμεσα στον Τρούλλο (Δ.) και τον Αχλαδιά (Α.) ενώ μέσα στον οικισμό και τη γύρω περιοχή υπάρχουν πολλές τουριστικές μονάδες (ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια κλπ), κέντρα εστίασης - αναψυχής και εμπορικά μαγαζιά.
Αποτελεί δημοφιλή προορισμό για τις δύο παραλίες του (Αγία Παρασκευή στα νότια και την Κολιός στη νοτιοανατολική άκρη του). Η παραλία της Αγίας Παρασκευής είναι οργανωμένη, έχει καθαρά νερά, ξανθιά λεπτή άμμος, ταβέρνες και τη δυνατότητα να ασχοληθεί κανείς με όλα τα θαλάσσια σπορ. Πήρε το όνομά της από το μικρό εκκλησάκι της ομώνυμης Αγίας το οποίο βρίσκεται εκεί. Στην παραλία Κολιός υπάρχουν οι ίδιες παροχές και κάμπινγκ. Το χωριό αναφέρεται επίσημα ως ξεχωριστός οικισμός για πρώτη φορά το 2001 να απογράφεται στο δήμο Σκιάθου και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει πληθυσμό 126 κατοίκους.
Παραπομπές
Κατηγορία:Σκιάθος
Θέθι
Το Θέθι (Αλβανικά: Thethi) είναι ένα μικρό χωριό στο νομό Σκόδρας της Αλβανίας. Μετά τη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης το 2015, έγινε μέρος του δήμου Σκόδρας και έχει χαρακτηριστεί ως προστατευόμενο ιστορικό κέντρο από την αλβανική κυβέρνηση. Η κοινότητα βρίσκεται στο κέντρο του Εθνικού Πάρκου Θεθ, μιας περιοχής εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς.
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά της Αλβανίας
Αθανάσιος Οικονόμου
Βιογραφικά στοιχεία
Γεννήθηκε στη Νίκαια Λάρισας. Υπήρξε δήμαρχος Αμπελακίων (1894).
Στις 21 Οκτωβρίου 1886, σε επαναληπτική εκλογή, εξελέγη βουλευτής Λάρισας.
Παραπομπές
Κατηγορία:Βουλευτές Λάρισας
Εθνικό Πάρκο Ρας Μοχάμεντ
Το Εθνικό Πάρκο Ρας Μοχάμεντ (αιγυπτιακά αραβικά: رأس محمد, Rās Maḥammad, Ρα'ς Μαχαμάντ) είναι ένα εθνικό πάρκο της Αιγύπτου. Εκτείνεται στο ακρωτήριο Ρας Μοχάμεντ και στην γύρω περιοχή στο νότιοτερο άκρο της χερσονήσου του Σινά, στο σημείο που ο κόλπος του Σουέζ και ο κόλπος της Άκαμπα ενώνονται. Έχει έκταση 480 τ.χλμ. Ιδρύθηκε το 1983, λίγο μετά την επιστροφή της Χερσονήσου του Σινά στην Αίγυπτο από το Ισραήλ το 1982, με σκοπό την προστασία της περιοχής από την εκτεταμένη αλιεία. Για την αλιεία χρησιμοποιούνταν στην περιοχή μέχρι τότε και δυναμίτης με αποτέλεσμα να απειλούνται όχι μόνο τα διάφορα θαλάσσια είδη αλλά και ο ίδιος ο κοραλλιογενής ύφαλος στον οποίον προκαλούνταν φθορές.
Στις μέρες μας το πάρκο είναι δημοφιλής τόπος επίσκεψης και δέχεται περίπου 50.000 τουρίστες κάθε χρόνο. Παρ' όλα αυτά διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση καθώς βαριά προστίμα περιμένουν τους τυχόν ασεβείς επισκέπτες.
Το πάρκο βρίσκεται σε απόσταση περίπου 20 χιλιομέτρων από την πόλη Σαρμ ελ Σέιχ, η οποία έχει πληθυσμό 73.000 κατοίκους (2015).
Ονομασία
Το όνομα Ρας Μοχάμεντ στα Αραβικά σημαίνει κυριολεκτικά Κεφάλι του Μωάμεθ. Λέγεται ότι δόθηκε στην περιοχή από ντόπιους ψαράδες επειδή κοιτώντας από τη θάλασσα ο ψηλότερος βράχος του ακρωτηρίου θυμίζει το προφίλ του κεφαλιού ενός άντρα με γενιάδα.
Αυτή την ομοιότητα την είχαν παρατηρήσει από τα αρχαία χρόνια οι Ρωμαίοι και Έλληνες ναυτικοί οι οποίοι ονόμαζαν τον βράχο Ποσειδώνα.
Βιοποικιλότητα
Το πάρκο έχει μεγάλο πλούτο τόσο χερσαίας όσο και θαλάσσιας ζωής και είναι επίσης γνωστό για τον Κοραλλιογενή ύφαλο που βρίσκεται σε αυτό.
Στο πάρκο ζούν περισσότερα από 1000 είδη ψαριών στα οποία περιλαμβάνονται και πελαγίσια είδη όπως σφυροκέφαλοι, λευκοί καρχαρίες και σαλάχια μάντα. Το πάρκο φιλοξενεί επίσης 40 είδη αστερία και 25 είδη αχινών. Επίσης υπάρχει και ένας σημαντικός πληθυσμός θαλάσσιων χελωνών.
Κλίμα
Το κλίμα που επικρατεί στο Ρας Μοχάμεντ είναι πολύ άνυδρο, με ελάχιστες βροχοπτώσεις μόνο τον χειμώνα. Τα καλοκαίρια η θερμοκρασία ξεπερνά συχνά τους 40°C και δεν πέφτει κάτω από τους 27°C. Οι χειμώνες είναι πολύ ήπιοι με θερμοκρασίες από 23°C μέχρι 13°C.
Το Ναυάγιο του Θίσλγκορμ
Μέσα στη σημερινά προστατευόμενη περιοχή του Ρας Μοχάμεντ βυθίστηκε το Θίσλγκορμ (αγγλικά: SS Thistlegorm), ενα πλοίο του βρετανικού εμπορικού στόλου που μετέφερε πολεμικό εξοπλισμό κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου (1941), μετά από βομβαρδισμό που δέχτηκε από δύο αεροσκάφη της Λούφτβαφε τα οποία εστάλησαν από την Κρήτη. Στο ναυάγιο σκοτώθηκαν συνολικά 9 άτομα.
Το ναυάγιο ανακάλυψε ο διάσημος Γάλλος ωκεανογράφος Ζακ-Υβ Κουστώ το 1955, καθοδηγούμενος από πληροφορίες που έλαβε από ντόπιους ψαράδες.
Το ναυάγιο του Θίσλγκορμ έχει καταταχτεί ως ένα από τα πλέον κορυφαία ναυάγια για καταδύσεις παγκοσμίως. Σήμερα είναι πολύ δημοφιλής τόπος καταδύσεων και φιλοξενεί πλήθος θαλάσσιας ζωής, μεταξύ της οποίας και πολλούς σφυροκέφαλους. Μάλιστα εάν αποφασίσει να το επισκεφτεί κανείς ιδιαίτερα κατά την τουριστική περίοδο μπορεί να συναντήσει μέχρι και 20 βάρκες κατάδυσης σταθμευμένες πάνω από το ναυάγιο, αφού το μικρό του βάθος επιτρέπει ακόμα και σε αρχάριους δύτες να το εξερευνήσουν.
Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
Επίσημη Αιγπτιακή υπηρεσία τουρισμού
Κατηγορία:Εθνικά πάρκα της Αιγύπτου Κατηγορία:Ερυθρά Θάλασσα
Αγκάτα Κουλέσα
Η Αγκάτα Κουλέσα (πολωνικά: Agata Kulesza) είναι Πολωνή ηθοποιός του κινηματογράφου, της τηλεόραση και του θεάτρου. Έχει κερδίσει τέσσερα Βραβεία Πολωνικού Κινηματογράφου, τρία για τους πρωταγωνιστικούς της ρόλους στις ταινίες Róża (2011), Ida (2013) και ''25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy (2020) και ένα για το δεύτερο ρόλο της στο Είμαι δολοφόνος'' (2016).
Πρώιμη ζωή
Η Κουλέσα γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Στσέτσιν, στο Βοεβοδάτο Δυτικής Πομερανίας. Είναι κόρη ενός ναυτικού. Ενώ ήταν στο λύκειο, αποφάσισε ότι ήθελε να γίνει ηθοποιός. Το 1994, αποφοίτησε από την Εθνική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης «Αλεξάντερ Ζελβερόβιτς» της Βαρσοβίας.
Καριέρα
Μετά την αποφοίτησή της, η Κουλέσα εργάστηκε ως ηθοποιός στο Δραματικό Θέατρο (Teatr Dramatyczny) στη Βαρσοβία. Από το 2011, παίζει τακτικά στο Θέατρο Ateneum, επίσης στη Βαρσοβία. Η Κουλέσα είναι μέλος της Πολωνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.