cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Δημήτρης Μαρωνίτης
Για την ενδογλωσσική μετάφραση
Tην ίδια χρονιά, το 2008, σε ξενόγλωσσο τόμο, σύστηνε τρία διλημματικά ζεύγη της ενδογλωσσικής μετάφρασης (α. μεταφραστικής θεωρίας και πράξης· β. μεταφραστικής δεοντολογίας και οντολογίας· γ. μεταφραστικής μεθόδου και τυπολογίας) και επισκοπούσε την ιστορία της, αναλύοντας δύο, συναφή μεταξύ τους, ζητούμενα: την αμφισβητούμενη γενεαλογία της και πρόσληψή της από εποχή σε εποχή, η οποία κυμαίνεται μεταξύ αποδοχής και απώθησης, χωρίς να αποκλείεται σε ορισμένες περιπτώσεις να συμβαίνουν συγχρόνως και τα δύο. Με βάση την προσωπική του εμπειρία από τη μετάφραση της Οδύσσειας, υποστήριζε ότι η αναπλήρωση των ελλειμματικών εκδοχών της ενδογλωσσικής μετάφρασης θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω αμοιβαίων διαδικασιών «δωροδοκίας» και «δωροληψίας», όπου το ξένο και το δικό, το οικείο και το ανοίκειο συνυπάρχουν και ανταλλάσσονται.
1961-1974
Ο Δημήτρης Μαρωνίτης συνδύασε την κλασική με τη νεότερη ελληνική φιλολογία τόσο στη συγγραφή όσο και στην πανεπιστημιακή διδασκαλία. Στο διάστημα 1975-1985, με την παρακίνηση του Γιώργου Σαββίδη, δίδαξε στη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ. και νεοελληνική λογοτεχνία, ενώ, γενικότερα, από τα Πρακτικά των συνεδριάσεων της Φιλοσοφικής Σχολής φαίνεται ότι αντιμετωπιζόταν ως «άτυπος» καθηγητής της Νεοελληνικής Φιλολογίας. Οι δάσκαλοί του στο Πειραματικό σχολείο της Θεσσαλονίκης και, μετέπειτα, στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ, αλλά και η ιδεολογική του στάση για τις σχέσεις της αρχαίας με τη νεοελληνική γραμματεία τον επηρέασαν στο να καταπιαστεί, αρκετά νωρίς, και με τη φιλολογική κριτική έργων της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Σε συνέντευξή του το 2008, εξηγώντας τον λόγο για τον οποίο ασχολήθηκε ως κλασικός φιλόλογος με τη νεοελληνική λογοτεχνία, υποστήριξε ότι «αυτό που ήθελε να κάνει ήταν να διασταυρώσει τις δύο περιοχές, την αρχαιογνωσία και τη νεογνωσία, την αρχαιογλωσσία και τη νεογλωσσία, δεδομένου ότι αυτές οι δύο περιοχές βρέθηκαν κατά καιρούς, για λόγους ιδεολογικούς ή ψευδοϊδεολογικούς, σε μια παραμορφωτική διάσταση ή σε μια εξίσου παραμορφωτική σύνταξη».
Το 1961, με την ολοκλήρωση της διατριβής του στον Ηρόδοτο, δημοσίευσε την πρώτη του νεοελληνική μελέτη για τον Νίκο Καζαντζάκη στο περιοδικό Κριτική του Μανόλη Αναγνωστάκη. Στο δοκίμιο αυτό, με το οποίο ελέγχει την ανθρωπογνωσία του Καζαντζάκη σε σχέση με την ανθρωπολογία του Ηροδότου στην αντίστοιχη νουβέλα για τον Περίανδρο και τον Λυκόφρονα (Γ′ βιβλ. 50-53), εισάγει τη μέθοδο που θα αναπτύξει αργότερα, συγκρίνοντας το αρχαίο πρότυπο (τον Ηρόδοτο) με το νεοελληνικό έργο.
Ακολούθησε, το 1964, στο περιοδικό Εποχές, μελέτη όπου ανιχνεύονται τα όρια και το ποσοστό λογικής στην παραδοσιακή και στη μοντέρνα ποίηση, και το 1965, στο ίδιο περιοδικό, η πρώτη τοποθέτησή του για το Άξιον Εστί του Οδυσσέα Ελύτη. Με τη μελέτη αυτή ο Μαρωνίτης «πραγματοποιεί ορμητική είσοδο στον χώρο της μοντέρνας ποίησης –έναν χώρο που έως τότε ήταν αποκλειστικό προνόμιο της εξωπανεπιστημιακής κριτικής– και θέτει τις "φιλολογικές προϋποθέσεις" για την προσέγγιση και την αξιολόγησή της».
Μέσα στη δικτατορία, το 1970, ο Μαρωνίτης συμμετείχε στα «Δεκαοχτώ κείμενα», με το πρώτο μελέτημά του για τον «Δαρείο» του Κ. Π. Καβάφη, –δοκίμιο με επίκεντρο τη σύγκρουση της ποιητικής αυταρέσκειας προς την πολιτική και πολεμική πραγματικότητα. Η συμμετοχή του αυτή στον τόμο ήταν και το πρόσχημα της πρώτης βασανιστικής του σύλληψης. Στην αγγλική έκδοση του μελετήματος η κριτική επεσήμανε την εύστοχη, ιστορική αναλογία παρελθόντος και παρόντος, την οποία αξιοποιεί Μαρωνίτης ακολουθώντας τον Καβάφη.
Οι 8 μήνες του εγκλεισμού του Μαρωνίτη στο ΕΑΤ-ΕΣΑ, από τις αρχές του 1973 μέχρι τη γενική αμνήστευση, άφησαν το σημάδι τους στη «Μαύρη γαλήνη»: συνειρμική αφήγηση, η οποία συνδυάζει την αυτοβιογραφία με τη μαρτυρία, και γράφτηκε με μολύβι στο κελί σε χαρτοπετσέτες. Πρωτοδημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του 1973 στο 8ο και τελευταίο τεύχος του περιοδικού ἡΣυνέχεια και το 2007 από τις εκδόσεις Το Ροδακιό.
Κριτικός επισημαίνει ότι, δεν ήσαν λίγοι όσοι ξαφνιάστηκαν ή σκανδαλίστηκαν για την πολυσήμαντη τόλμη του «προσωπικού» μηνύματος στην αρχή της «Μαύρης Γαλήνης»: «''Το προηγούμενο βράδυ είχα ονειρευτεί τη μάνα μου. Δεν τη σκέφτομαι πια πολύ, ή έτσι νομίζω''». Ο έγκλειστος στο καγκελόφρακτο αυτό αφήγημα δεν «ηρωοποιείται», αλλά προβάλλει όλες τις αδυναμίες ενός ανίσχυρου ανθρώπου απέναντι στην τυραννική εξουσία. Εξάλλου, δεν είναι οι συνθήκες επιτήρησης και εγκλεισμού, αλλά οι μεταμορφώσεις του μητρικού ειδώλου που, καθώς ορίζουν τις τροπές του πάθους, νοηματοδοτούν το πολιτικό στοιχείο.
Η «Μαύρη Γαλήνη» κυκλοφόρησε και μεταφρασμένη στα γαλλικά, και παραστάθηκε στο Θέατρο του Νέου Κόσμου δύο φορές: μία πριν (19.1.2009-14.4.2009) και μία μετά (12.12.2016-10.1.2017) την αναχώρησή του συντάκτη της.
Το 1973 ο Μαρωνίτης δημοσίευσε στο περιοδικό ἡΣυνέχεια διαδοχικά κείμενα κριτικής για τους ποιητές Γιάννη Ρίτσο και Τάκη Σινόπουλο.
1975-1985
Την περίοδο της μεταπολίτευσης ο όγκος της ομιλίας και της γραφής του Μαρωνίτη για τη νεοελληνική λογοτεχνία αυξάνεται. Αρκετά από τα μελετήματά του αποτελούν διαλέξεις ή είναι προϊόν σημειώσεων από πανεπιστημιακή διδασκαλία, τα οποία αποτυπώνονται, συχνά όπως ακούστηκαν, πρώτα σε επιφυλλίδες στην εφημερίδα Το Βήμα και μετά σε βιβλία ή τομίδια. Ο μαρωνίτειος λόγος γι' αυτό αποτελεί «περίεργο κράμα γραπτής προφορικότητας». Ο ίδιος, εξάλλου, υποστήριζε συνεχώς την αμοιβαία σχέση προφορικού και γραπτού λόγου, την αλληλοσυμπλήρωση του αγορητή και του συγγραφέα, της γραφής, γενικότερα, και της ανάγνωσης.
Αυτό, λ.χ., ισχύει και για τη μελέτη του για τις «Εποχές του Κρητικού» του Σολωμού, που κυκλοφόρησε το 1975, όπου στην προμετωπίδα αναφέρεται ότι η έκδοση είναι προϊόν διάλεξης στην Εταιρεία Σπουδών Μωραΐτη (12/12/1974) και, με μικρές αλλαγές, στην Τέχνη της Θεσσαλονίκης (15/01/1975). «Εποχές» ονομάζει ο Μαρωνίτης τις διάφορες στρώσεις/επίπεδα του ποιήματος, που αλληλοεμπλέκονται από τον πρώτο έως τον τελευταίο στίχο. Η πρώτη «εποχή» απαρτίζεται από την ευθύγραμμη επεισοδιακή αφήγηση (ναυάγιο, παραδείσια νηνεμία, ανάδυση της Φεγγαροντυμένης, διάχυση του γλυκύτατου ήχου, αιφνίδιος θάνατος της κορασιάς). Η δεύτερη «εποχή» αποτελείται από τις διάσπαρτες, παλίνδρομες και πρόδρομες, μνήμες του αφηγητή (βρεφική και εφηβική ηλικία, πολεμική δράση στην Κρήτη, εκπατρισμός, ανάμνηση της φευγαλέας έκστασης της κορασιάς, που του χαρίστηκε λίγο πριν την καταστροφή). Τρίτη «εποχή» είναι η εσχατολογική με την ανάσταση των νεκρών στην παρένθετη ενότητα 19. Τέλος, η τέταρτη «εποχή» είναι ο χρόνος της ποίησης, ή της ποιητικής πράξης, όπου ο ρημαγμένος πια ήρωας, αφού πέρασε από όλη την κλίμακα της δοκιμασίας, ασκεί τη δωρεά του και «ποιεῖ μουσικὴν».
Η φιλολογική προσέγγιση του Μαρωνίτη στον Κρητικό του Σολωμού παίρνει συχνά τη μορφή ενός πυκνού, οικονομικά αναλυτικού, εμπράγματου λόγου, που συνενώνεται οργανικά (όπου χρειάζεται) με τον μεταφορικό λόγο. Παρατηρεί, λ.χ. (σελ. 12), πως «οι αναλογίες μορίων και στίχων μέσα σε κάθε ενότητα και σ' όλο το έργο υποδείχνουν τη φυτική σχεδόν ανάπτυξη του ποιήματος, με μυστικές τις ρίζες του, ορατό τον κορμό του και μουσικά ανεπτυγμένο το πλατύ του φύλλωμα». Παράλληλα, οι «Εποχές του Κρητικού» χαρακτηρίζονται «σταθμός» στην κριτική πορεία του Μαρωνίτη, αφού η ανακοίνωση του έργου στην Εταιρεία Σπουδών Μωραΐτη και στην Τέχνη σηματοδοτεί την πρώτη δημόσια εμφάνισή του, μετά την απομόνωση και τους αποκλεισμούς της δικτατορικής επταετίας, εγκαινιάζοντας μια τακτική, εγρήγορη συμμετοχή του στα δρώμενα της σύγχρονης κριτικογραφίας.
Το 1978 δημοσιεύεται ερμηνευτική προσέγγιση του πρώτου συνθέματος του «Νεκρόδειπνου» του Τάκη Σινόπουλου, όπου ο Μαρωνίτης εισάγει τον όρο της παρανάγνωσης.
Το 1980 ο Μαρωνίτης προλογίζει το έργο του Δημήτρη Δημητριάδη Πεθαίνω σα χώρα, ενώ την ίδια χρονιά δημοσιεύει το βιβλίο για τον Μίλτο Σαχτούρη, στο οποίο αποτυπώνονται μαθήματα για τον ποιητή στο πανεπιστήμιο, που έγιναν επιφυλλίδες (1977-1978).
Την ίδια χρονιά, το 1980, εκδίδεται συγκεντρωτικός τόμος πέντε δημοσιευμένων μελετημάτων, με τίτλο «Όροι του λυρισμού στον Οδυσσέα Ελύτη». Με το έργο αυτό, το 1981, θα βραβευθεί ο Μαρωνίτης με το Α΄ βραβείο κριτικής δοκιμίου. Το χαρακτηριστικό του τόμου είναι ότι, αν και αναφέρεται στον προσωπικό λυρισμό του Ελύτη, ανοίγεται, κατά τον Μαρωνίτη (σελ. 11), και σε άλλα ποιήματα (στην ομηρική Οδύσσεια, στον καβαφικό Δαρείο, μέχρι την ποίηση του Μ. Αναγνωστάκη). Έτσι, ο αναζητούμενος λυρισμός του ποιητή αναδεικνύεται μέσα στα όρια που του επιβάλλουν οι συγκρίσεις.
Το 1984 δημοσιεύεται το βιβλιάριο «Ο Καβάφης και οι νέοι», προϊόν ηχογραφημένων συνομιλιών στο Γ΄ Πρόγραμμα της ΕΡΤ με επτά φοιτήτριες/ές και παραδειγματικό σήμα, κατά τον Μαρωνίτη, για τη σχέση μαθητείας-διδασκαλίας στην ακαδημαϊκή του πορεία.
Επίσης, το 1984 εμφανίζεται το πρώτο βιβλίο για τον ποιητή Γιώργο Σεφέρη, όπου περιλαμβάνονται τρεις μελέτες με τίτλο «Νόστος και θάνατος» και τέσσερα μαθήματα που επιγράφονται «Γραφή και ανάγνωση». Η προσέγγιση του Μαρωνίτη έχει χαρακτηριστεί εν μέρει στρουκτουραλιστική, καθώς δίνει σημασία στη δομή του ποιήματος, εξετάζοντας τη λειτουργία που διαδραματίζει κάθε στοιχείο στο κείμενο ως μέρος του ποιητικού «συστήματος» αλλά και, πέρα από αυτό, στη θέση του ποιήματος μέσα στο σύστημα του σεφερικού έργου, καθώς επίσης στο συνολικό σύστημα της ελληνικής ποίησης. Δύο παράγοντες καθιστούν, κατά τον Νάσο Βαγενά, τον Μαρωνίτη προνομιακό μελετητή του Σεφέρη: το καθεστώς της ειδικής με το έργο του ποιητή σχέσης του (λογοτεχνικής και βιογραφικής), και η ασυνήθης για κριτικό της νεότερης λογοτεχνίας μας αρχαιογνωσία του.
Το 1985 διάλεξη του Μαρωνίτη στο Queens College/CUNY της Αμερικής για τα κοινά χαρακτηριστικά των ποιητών της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς δημοσιεύτηκε μεταφρασμένη, το 1986, στην αγγλική γλώσσα. Την ίδια χρονιά ο Μαρωνίτης σύστησε έκδοση με τα χαρακτηριστικά της ώριμης ποιητικής συλλογής του Τάκη Σινόπουλου Το γκρίζο φως.
1986-2013
Το 1986 εκδόθηκαν δύο βιβλία. Οι ομιλίες για τον πεζογράφο Γιώργο Χειμώνα, με την τυπογραφική φροντίδα του Φίλιππου Βλάχου, που συμπληρώθηκαν το 2007, σε νέα έκδοση, με τρία κείμενα. Η «κατάδυση στο ιδιοφυές συγγραφικό κατόρθωμα ενός πολύτιμου φίλου», όπως αναφέρεται στο Σημείωμα της δεύτερης έκδοσης, «επιστρέφει κυκλικά σε ερμηνευτικά μοτίβα που ορίζουν και την προσωπική σχέση του αναγνώστη: στο δίπολο λόγος και ζωή, ακρόαση και γραφή».
Στο «Πίσω-μπρος», που εκδίδεται και αυτό το 1986, επανεμφανίζονται ξεχωριστές δημοσιεύσεις για ποιητές και πεζογράφους: τον Διονύσιο Σολωμό, τον Κ. Π. Καβάφη, τον Γιώργο Σεφέρη, τον Οδυσσέα Ελύτη, τον Ανδρέα Εμπειρίκο, τον Νίκο Εγγονόπουλο, τον Γιάννη Ρίτσο, τον Τάκη Σινόπουλο, τον Μίλτο Σαχτούρη, τον Γιώργο Ιωάννου και τον Γιώργη Γιατρομανωλάκη. Τα κείμενα δημοσιεύονται με αυτούσια την αρχική τους σύνταξη, επειδή, όπως αναφέρει ο Μαρωνίτης (Πρόλογος, σελ. 9-10), «ό,τι γράφουμε, μας βιογραφεί και ο περασμένος βίος μας δεν διορθώνεται εύκολα με μερεμέτια». Όσο για τον τίτλο της έκδοσης, «υποδηλώνει ότι πρέπει να κάνουμε διπλή κίνηση μέσα στον κύκλο των γραμμάτων, αν θέλουμε να μην πιαστούμε στην παγίδα της ιστοριογραφίας». Το έργο του αυτό χαρακτηρίζεται για την πολύπτυχη θεματική ευρυχωρία, που άλλοτε επιμένει στη μελέτη μιας ποιητικής σύνθεσης, άλλοτε στη συστηματική σπουδή ενός ποιήματος και άλλοτε στην ανάδειξη ενός ειδικού ή γενικού λογοτεχνικού θέματος/προβλήματος.
Οι επόμενες, το 1992, «Διαλέξεις» συνεχίζουν και συμπληρώνουν το «Πίσω μπρος», όπου στα δεκαπέντε μελετήματα (συνταγμένα από το 1986 μέχρι το 1992) με τους παραδοσιακούς, «μεγάλους» ή νεότερους «καθιερωμένους» (Σολωμό, Καβάφη, Σεφέρη, Σαχτούρη, Αναγνωστάκη, Πατρίκιο, Χειμωνά) συγκατοικούν οι Γιώργης Παυλόπουλος, Τζένη Μαστοράκη, Μιχαήλ Μητσάκης, Ε.Χ. Γονατάς και Ρέα Γαλανάκη. Ένα δοκίμιο αναφέρεται στο έργο του κριτικού Παύλου Ζάννα. Εκτός από δύο, τα κείμενα του τόμου συντάχθηκαν για να εκφωνηθούν σε διάφορες εκδηλώσεις, «διατηρώντας μέχρι τέλους τον ομιλητικό τους χαρακτήρα» (Πρόλογος, σελ. 9). Ο κριτικός λόγος του κλασικού φιλολόγου εδώ δεν αναζητά απλώς κλασικά πρότυπα ή πηγές στο λογοτεχνικό παρόν, αλλά ανιχνεύει με φιλολογική συνέπεια βαθύτερες διακειμενικές σχέσεις, παρακολουθώντας πώς οι νεότεροι, προκειμένου να αναμετρηθούν με το παρόν τους, ανατρέπουν το παρελθόν, το αλλοιώνουν διακριτικά ή το παραμορφώνουν, προσαρμόζοντας έτσι την εμπειρία του παλαιού λόγου με τον σύγχρονο κόσμο. Ο Μαρωνίτης, ακόμη, εισηγείται όρους που εξηγούν συγκεκριμένα προβλήματα και προσφέρονται για ευρύτερη χρήση: λ.χ. το «αρχαιόθεμο» και το «αρχαιόμυθο» ποίημα (διαστολή του αρχαιοελληνικού μύθου από το αρχαίο θέμα στον Σεφέρη), την «ταυτοσημία», την «ετεροσημία» και την «παρασημία» (συγγενικοί τρόποι παραπομπής σε λογοτεχνικά πρότυπα του παρελθόντος), την «προποιητική» και «ποιητική» εμπειρία (η γραφή ως προετοιμασία και ως επιτέλεση), τη «μυθολογία» και τη «μυθοποίηση» (οι πρωτογενείς πηγές και η κατοπινή τους εκμετάλλευση).
Με τα δέκα κείμενα που περιέχονται στα «Κειμενοφιλικά» τού 1987 ο εκδοτικός κύκλος που άνοιξε με το «Πίσω-μπρος» ολοκληρώνεται. Ο όρος της «φιλίας», που μεταφέρεται στα λογοτεχνικά κείμενα, αφορά τόσο στην ποίηση (των Καβάφη, Σεφέρη, Ρίτσου και της Λαϊνά) όσο και σε κείμενα πρόζας (των Δημήτρη Δημητριάδη, Σωτήρη Δημητρίου, Κλαίρης Μητσοτάκη, Τζίνας Πολίτη), που δεν είναι καθαρά λογοτεχνικά (Roderick Beaton, και Κώστα Τσόκλη). Η «έμμονη ιδέα» του Μαρωνίτη, που διατυπώνεται στο Προλόγισμα (σελ. 8), ότι επιδιώκει την ανάδειξη των σημάτων Ποιητικής που περιέχονται μέσα στα ίδια τα λογοτεχνικά κείμενα του τόμου, έχει εκτιμηθεί ως αναζήτηση μιας ευάγωγης και διαλογικής (με τα κείμενα και την ιστορία) θεωρίας, που προσπαθεί να δεθεί με τη λογοτεχνία και όχι να την κάνει φερέφωνό της.
Τέλος, από το 2007 μέχρι το 2013, στη σειρά «Γραφή και Ανάγνωση», δημοσιεύτηκαν έξι τομίδια για το έργο των Δ. Σολωμού, Κ. Π. Καβάφη, Γιώργου Σεφέρη, Οδυσσέα Ελύτη, Γιάννη Ρίτσου, και Τάκη Σινόπουλου-Μίλτου Σαχτούρη. Πρόκειται για επανεκδόσεις πενήντα δύο συνολικά μελετημάτων, που συντάχθηκαν σε διάστημα σαραπέντε περίπου χρόνων (από το 1965 μέχρι το 2011) για τους μείζονες της νεοελληνικής ποίησης.
Ο φόβος της ελευθερίας
Τον Φεβρουάριο του 1971 ο Μαρωνίτης δημοσίευσε έναν τόμο με αναδημοσιευμένα κείμενα τρίτων σε επιμελημένη επιλογή δική του. Στην Εισαγωγή ο Μαρωνίτης προτάσσει διαχρονικά επίκαιρες τοποθετήσεις του για τον ζητούμενο «πολιτικό» ανθρωπισμό (χωρίς μεσσιανικές υποσχέσεις), στον οποίο προέχει η ενεργητική πράξη· «όχι με τη μορφή της φιλανθρωπίας ή της ανοχής στο όνομα δήθεν της ανθρώπινης αδυναμίας, αλλά ως δοκιμασία και δοκιμή συγκεκριμένης και πρακτικής συνεισφοράς, για να ετοιμαστεί το πρόπλασμα μιας πιο εξανθρωπισμένης κοινότητας» (σελ. 22).
Η «παρατήρηση του ανθρωπισμού» γίνεται μέσα από τρεις σκοπιές, που αποτελούν και τα τρία μέρη του τόμου:
α) της γλώσσας («Γλώσσα και ανθρωπισμός»), με φιλοξενούμενα τρία κείμενα των Αλέξανδρου Δελμούζου («Δημοτικισμός και Παιδεία»), Μανόλη Τριανταφυλλίδη («Φώτης Φωτιάδης») και Ludwig von Bertalanffy («Το δέντρο της γνώσης»)·
β) της παιδείας («Παιδεία και ανθρωπισμός»), με έξι κείμενα των: Πλάτωνα (Πολιτεία Β 357), Ι. Θ. Κακριδή («Φιλολογική Ερμηνεία»), Δημήτρη Γληνού («Η αξία των ανθρωπιστικών γραμμάτων»), Ευάγγελου Παπανούτσου («Πολιτεία και Παιδεία»), Moses I. Finley («Κρίση στα Κλασικά Γράμματα») και Werner Jaeger («Η θέση των Ελλήνων στην ιστορία της ανθρώπινης παιδείας»)·
γ) της ιστορίας («Ιστορία και ανθρωπισμός»), με κείμενα των Θουκυδίδη (Παθολογία του εμφυλίου πολέμου, Γ 81-83), Claude Levi-Straus (Φυλή και Ιστορία), Heinrich Weinstock (Σοσιαλισμός και ανθρωπισμός) και E. R. Dodds (Ο φόβος της ελευθερίας).
Εξαιτίας της δημοσίευσης του βιβλίου αυτού, ο Μαρωνίτης βρέθηκε για δεύτερη φορά στα κρατητήρια της ΕΑΤ-ΕΣΑ, ενώ το έργο του, επειδή θεωρήθηκε ότι περιέχει «αντικυβερνητικό περιεχόμενο», συγκαταλέχθηκε, μαζί με άλλα, στη «μαύρη λίστα» που εξέδωσε το 1971 η χούντα. Ο κατάλογος με όλα τα ονόματα, τα έργα, και το πρόσχημα απαγόρευσης της κυκλοφορίας τους, δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Index on Censorship (1/2), το 1972 (σσ. 135-38), με τίτλο «Books banned in Greece» (Απαγορευμένα βιβλία στην Ελλάδα).
Επιφυλλίδες
Ο Δημήτρης Μαρωνίτης υπήρξε και αρθρογράφος στην εφημερίδα Το Βήμα. Για 47 χρόνια, από τον Φεβρουάριο του 1971 μέχρι τον Ιούλιο του 2016 (με δύο αναγκαστικές διακοπές το 1971 και το 1973 λόγω της δικτατορίας) έγραφε επιφυλλίδες, «πολιτιστικά μονότονα» και «απολίτιστα μονοτονικά». Υπολογίζεται ότι τα μικροκείμενα του Μαρωνίτη, επί 45 χρόνια στο Βήμα, ανέρχονται σε 1.500 περίπου, και θα μπορούσαν να συγκροτήσουν 10 τόμους των 400 σελίδων.
Μερικά μόνο κείμενα από την αρθρογραφία του έχουν δημοσιευτεί σε βιβλιάρια και βιβλία. Προηγήθηκε το 1972 η «Ανεμόσκαλα», με 12 συνολικά επιφυλλίδες («χαρακιές πάνω σε τυφλό τοίχο», κατά τον Μαρωνίτη, σελ. 7), συνταγμένες όλες την περίοδο της δικτατορίας (από τις 27/02/1971 μέχρι τις 2/12/1972). Φιλοξενούνται μικροκείμενα λογοτεχνικής κριτικής και απολογισμού βίου και έργου (για τον Γιώργο Σεφέρη και τον Μάριο Χάκκα) αλλά και για τη γλώσσα και πολιτικά. Εξέχουν ο «Λόγος και Πράξη», με αφορμή αντιδικτατορική ομιλία στην Αθήνα του γερμανού συγγραφέα Γκύντερ Γκρας, και «Το αλφαβητάρι των δούλων», όπου «δύο φαινομενικά απλές προτάσεις του Σάμιουελ Μπέκετ ("Κάποτε, κάποτε λέω στον εαυτό μου· Κλοβ, πρέπει να είσαι ακόμη περισσότερο παρών, αν θέλεις να σ' αφήσουν ελεύθερο") και του Ερνστ Φίσερ ("Πόσο μέλλον πρέπει να βρίσκεται ανακατωμένο στο παρόν, για να μην απολιθώνεται αυτό το παρόν;) συγκλίνουν και γεννούν αλλεπάλληλα κύματα στοχασμών, χωρίς να χάνονται οι δεσμοί με τη βασική ιδέα, την "ελευθερία"». Ο τίτλος «Ανεμόσκαλα» εφαρμόζεται στην τελευταία επιφυλλίδα, όπου στον επίλογο για την ηροδότεια διήγηση της μυθικής αιτίας της έχθρας ανάμεσα στους Έλληνες και τους βαρβάρους, ο Μαρωνίτης γράφει (σελ. 68): «''Για να κατέβει ο άνθρωπος από το μύθο στο λόγο, χρειάζεται μια σκάλα: αλλιώς κινδυνεύει να σπάσει τα κόκκαλά του. Και ο Ηρόδοτος στην αρχή της ιστορίας του, συνοψίζοντας την ελληνική προϊστορία, και πριν αρχίσει να μιλά ο ίδιος, βάζει τους Πέρσες και τους Φοίνικες να κατεβαίνουν αυτή την ανεμόσκαλα. Όποιος τη χρειάζεται, τη χρησιμοποιεί. Οι άλλοι πελαγοδρομούν, ανίδεοι και χορτάτοι. Δικαιοσύνη''».
Το βιβλιάριο της «Ανεμόσκαλας» συμπληρώθηκε το 1975 με τις «Σημαδούρες», συγκροτώντας το «Ανεμόσκαλα και Σημαδούρες». Στον δεύτερο, πρόσθετο τίτλο, που ανακαλεί απαγορευτική εντολή από μνήμες σε θερινή κατασκήνωση στη διάρκεια της μεταξικής δικτατορίας το 1938 («όχι έξω από τις σημαδούρες»), βρίσκουν χώρο φιλοξενίας μικροκείμενα (συνταγμένα στο διάστημα από τις 6/01/1973 μέχρι τις 22/12/1974): η «Μαύρη Γαλήνη», η «Μικρή Αντιγόνη και ο χορός των δώδεκα» –επιφυλλίδα αφιερωμένη σε μια «μικροκαμωμένη φοιτήτρια», στο πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, και σε 12 φοιτητές της ΑΣΟΕΕ που πέρασαν από πειθαρχικό τη διάρκεια της χούντας– θέματα γραφής/ανάγνωσης, λογοτεχνικής κριτικής και παιδείας, αλλά και ο παρακείμενος, παραινετικός λόγος προς τους φοιτητές («Πολιτικό μανιφέστο για ιδιωτική χρήση»), προτού ο Μαρωνίτης απομακρυνθεί, το 1968, από το πανεπιστήμιο.
Συγκεντρωμένες τις περιεχόμενες στα τρία προηγούμενα βιβλιάρια επιφυλλίδες (εκτός της «Μαύρης Γαλήνης») ο αναγνώστης μπορεί να τις διαβάσει σήμερα στο βιβλίο «Ανεμόσκαλα, Σημαδούρες χωρίς Ανεμόσκαλα». Μαζί, και αυτό που «βασανίζει» τον συντάκτη στο εισαγωγικό σημείωμα της έκδοσης: «η αναζήτηση ενός λόγου ενιαίου, ο οποίος, ύστερα από την καλλιέργειά του σε ειδικές περιοχές, επιστρέφει στη σύντομη ζωή μας, για να της φανερώσει τα λάθη της, και όχι μόνο τα εκφραστικά».
Το 1993 κυκλοφόρησαν τα «Πλην και Συν.159 Πολιτιστικά Μονότονα», με μικροσκοπικά επικαιρικά κείμενα, δημοσιευμένα στο Βήμα την περίοδο 23/09/1990 μέχρι τις 10/10/1993. Ο Μαρωνίτης, ανοίγοντας πλέον το θεματικό του πεδίο σε κάθε όψη της δημόσιας ζωής, αναγνωρίζει «τη μεγάλη δυσκολία στην οποία βρίσκεται όποιος επιμένει να ζυγίζεται στην ακμή της πολιτικής και του πολιτισμού, κινδυνεύοντας ανά πάσα στιγμή να γλιστρήσει και να γελοιοποιηθεί». Με το δίσημο περιεχόμενο (αρνητικό και θετικό) των κειμένων στοιχίζεται η μέθοδος γραφής, καθώς ομολογείται ότι τα «μονότονα» ανήκουν στα «επί παραγγελία» κείμενα (με εκβιαστική μάλιστα ημερομηνία παράδοσης), αλλά και «έστρωσαν» τον συντάκτη τους, «σε τακτή και τακτική άσκηση, ανάλογη προς εκείνην που κάνουν καθημερινά οι εκτελεστές της μουσικής, για να συντηρούν τη δεξιοτεχνία τους» (Σημείωση, σσ. 7-8).
Το 1999 δημοσιεύτηκε το «Ημεροδρόμιο», με 10 μικροκείμενα της δεκαετίας του ΄90 «ταξιδιωτικά» (στην Ερέτρια, στην Πόλη-Τροία, στη Σύμη, στην Κύπρο (2), στα Κύθηρα, στην Τήνο, στις Σπέτσες, στη Μαρώνεια και στον Πύργο), ενώ, μετά θάνατον, το 2017, κυκλοφόρησε σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων το «Δίπτυχο» με έξι «Απολίτιστα Μονοτονικά».
Πολυμέσα
Κατηγορία:Έλληνες φιλόλογοι Κατηγορία:Έλληνες πανεπιστημιακοί Κατηγορία:Καθηγητές Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Κατηγορία:Απόφοιτοι Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς Κατηγορία:Έλληνες κριτικοί της λογοτεχνίας Κατηγορία:Έλληνες δοκιμιογράφοι Κατηγορία:Έλληνες μεταφραστές
Νίτα Νάλντι
Η Νίτα Νάλντι (αγγλικά: Nita Naldi, 13 Φεβρουαρίου 1894 - 17 Φεβρουαρίου 1961) ήταν Αμερικανίδα ηθοποιός του θεάτρου και του βωβού κινηματογράφου. Συνήθως είχε ρόλους femme fatale, ρόλοι που απέκτησαν δημοτικότητα μετά τη Θέντα Μπάρα. Γεννημένη στη Νέα Υόρκη, παιδί Ιρλανδών μεταναστών, ξεκίνησε από νεαρή ηλικία να ασχολείται με το θέαμα, ώσπου το 1918, συμμετείχε σε παραστάσεις βοντβίλ. Την ίδια χρόνια έκανε και το ντεμπούτο της στο Μπρόντγουεϊ.
Αρχές της επόμενης δεκαετίας ξεκίνησε την καριέρα και στον κινηματογράφο. Μερικές ταινίες στις οποίες συμμετείχε ήταν το Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1920), το Blood and Sand (1922), το The Ten Commandments (1923), το Cobra (1925), το Clothes Make the Pirate (1925) και το The Mountain Eagle (1927). Κατά την επόμενη δεκαετία δεν εμφανίστηκε ξανά στον κινηματογράφο, παρά μόνο στο θέατρο, χωρίς να συμμετάσχει ποτέ σε ομιλούσα ταινία. Για την προσφορά της στην κινηματογραφική βιομηχανία τιμήθηκε με αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας του Χόλυγουντ.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί βωβών ταινιών Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί θεάτρου
Άγιος Αρτέμιος (Αθήνα)
Ο Άγιος Αρτέμιος είναι συνοικία της Αθήνας γύρω από την ομώνυμη εκκλησία της οδού Φιλολάου στο Παγκράτι. Είναι πυκνοδομημένη περιοχή που βρίσκεται ανάμεσα στο Μετς, το Παγκράτι, τον Βύρωνα, τον Υμηττό, τη Δάφνη και τον Νέο Κόσμο.
Το παλαιότερο όνομα της περιοχής ήταν Γούβα. Η κεντρική αρτηρία της συνοικίας είναι η οδός Φιλολάου. Στην περιοχή στεγάζονται τα δημοτικά σχολεία 126ο και 91ο Αθηνών και τo 13ο γυμνάσιο και 13ο λύκειο Αθηνών.
637 Χρυσόθεμις
Η Χρυσόθεμις (Chrysothemis) είναι ένας αστεροειδής της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών με απόλυτο μέγεθος (όπως ορίζεται για το Ηλιακό Σύστημα) 11,546. Ανακαλύφθηκε το 1907 από τον Αμερικανό αστρονόμο Τζόελ Χάστινγκς Μέτκαλφ, που παρατηρούσε από το Τάουντον της Μασαχουσέτης, και πήρε το όνομά της από το όνομα μιας κόρης του Αγαμέμνονα στην ελληνική μυθολογία. Αξιοσημείωτη είναι η πολύ μικρή κλίση της τροχιάς της Χρυσοθέμιδος ως προς την εκλειπτική, μόλις 17 λεπτά της μοίρας.
Μπέρναρντ Γκέτσκε
Ο Μπέρναρντ Γκέτσκε (γερμανικά: Bernhard Goetzke, 5 Ιουνίου 1884 - 7 Οκτωβρίου 1964) ήταν Γερμανός ηθοποιός του βωβού και του ομιλόντα κινηματογράφου. Μεταξύ της δεκαετίας του 1910 και αυτής του 1960, εμφανίστηκε σε 130 ταινίες. Μερικές από τις πιο γνωστές ταινίες που συμμετείχε ήταν το Dr. Mabuse der Spieler (1922), το Οι Νιμπελούνγκεν (1924), το The Mountain Eagle (1927), το Dreyfus (1930), το Alraune (1930), το 1914 (1931) και το Die schwedische Nachtigall (1941). Απεβίωσε στο Γκντανσκ (τότε μέρος της Γερμανίας, σήμερα της Πολωνίας).
637 Χρυσόθεμις
Φυσικά χαρακτηριστικά
Η μέση διάμετρος της Χρυσοθέμιδος εκτιμάται σε 33,3 χιλιόμετρα. Ο φασματικός τύπος της είναι άγνωστος, ενώ το άλβεδό της είναι 0,063.
Μπέρναρντ Γκέτσκε
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Γερμανοί άνδρες ηθοποιοί βωβών ταινιών Κατηγορία:Γερμανοί άνδρες ηθοποιοί κινηματογράφου Κατηγορία:Γερμανοί άνδρες ηθοποιοί θεάτρου Κατηγορία:Άνθρωποι από τη Δυτική Πρωσία
637 Χρυσόθεμις
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Χρυσοθεμις
Ήρα
Στην ελληνική Μύκονο η Ήρα ήταν σύζυγος του Δία, κόρη του Κρόνου και της Ρέας. Ήταν η θεά του γάμου. Ζήλευε τον άνδρα της Δία για τις απιστίες του προς αυτήν και πολλές φορές εκδικήθηκε τις γυναίκες με τις οποίες την απατούσε ο Δίας. Ταυτιζόταν κατά τη Ρωμαϊκή Μυθολογία με τη θεότητα Γιούνο ενώ στην Ετρουσκική με τη θεότητα Ούνι.
Η γέννηση
Η γέννηση της βασίλισσας των θεών τοποθετείται σε σημεία. Μερικά από αυτά είναι η Σάμος ή η Στυμφαλία ή η Εύβοια. Ο Κρόνος την κατάπιε, προσπαθώντας να πολεμήσει τη μοίρα του, καθώς η Γαία και ο Ουρανός του είχαν προφητεύσει πως ένας απόγονός του θα διεκδικούσε την εξουσία. Μόνο όταν η Ρέα κατόρθωσε να ξεγελάσει τον Κρόνο, τότε η Ήρα ξαναείδε το φως.
Η πολιορκία του Δία
Μετά την εκθρόνιση του Κρόνου, ο Δίας τη ζήτησε σε γάμο. Τρελός από έρωτα για την αδελφή του, ο Δίας δεν παραιτήθηκε από τους σκοπούς του. Μια μέρα, καθώς η θεά περπατούσε στο δάσος, ο Δίας μεταμορφώθηκε σε κούκο και έπεσε στα πόδια της ανυποψίαστης Ήρας. Τότε ο βασιλιάς των θεών πήρε την πραγματική του μορφή. Επιβλητικός και πανίσχυρος εξουδετέρωσε και τις τελευταίες αντιστάσεις της θεάς. Η Ήρα νικήθηκε, υποτάχτηκε, έγινε για πάντα δική του, αφού πρώτα εξασφάλισε «υπόσχεση γάμου».
Κατά μία εκδοχή ο μύθος της ένωσης του Δία και της Ήρας συμβόλιζε την ένωση της καθαρότητας του Ουρανού (εκφραστής του ο Δίας) με τον Αέρα, στοιχείο ζωτικής σημασίας για τον άνθρωπο, που εκφραστής του ήταν η Ήρα.
Από το γάμο της Ήρας και του Δία γεννήθηκαν ο Άρης, η Ήβη και η Ειλείθυια. Σύμφωνα με τον Όμηρο γεννήθηκε και ο Ήφαιστος, ενώ κατά τον Ησίοδο η Ήρα γέννησε μόνη της τον Ήφαιστο, χωρίς τη συμμετοχή του Δία.
Συχνά η Ήρα περιγραφόταν ή απεικονιζόταν κρατώντας κάποιο σκήπτρο ως σύμβολο κυριαρχίας ή έχοντας στα χέρια της ρόδι (σύμβολο γονιμότητας). Άλλα γνωστά σύμβολα της Ήρας ήταν το παγώνι, ο κούκος που συμβόλιζε τον ερχομό της άνοιξης και διάφορα λουλούδια και φυτά που συμβόλιζαν την ευλογία της φύσης.
Γιορτές και ναοί
μικρογραφία|[[Στατήρας της Ολυμπίας, με τη μορφή της Ήρας και αετού, 356 π.Χ.]] Προς τιμήν της Ήρας γίνονταν γιορτές σε πολλές πόλεις της αρχαίας Ελλάδας και ονομάζονταν Ηραία. Τα λαμπρότερα Ηραία γίνονταν στο Άργος, τη Σάμο και την Ολυμπία.
Οι ναοί προς τιμήν της Ήρας είχαν το όνομα Ηραίον. Από τους πιο σημαντικούς ναούς προς τιμήν της Ήρας είναι το Ηραίον του Άργους, το οποίο ο Όμηρος το αναφέρει ως ο ναός της θεάς Αργείας, καθώς και το Ηραίον της Σάμου.
Απόγονοι
Απόγονοι της Ήρας ήταν οι Κάδμειοι (ανάμεσά τους ο θεός Διόνυσος), οι Πελοπίδες (ο Αγαμέμνονας, ο Μενέλαος, ο Θησέας, ο Αίγισθος, ο Ορέστης, η Ηλέκτρα, η Ιφιγένεια, ο Αμφιτρύωνας, η Αλκμήνη, ο Ευρυσθέας, ο Ιόλαος, ο Ηρακλής) οι Θεστιάδες (η Αλθαία, η Λήδα, ο Μελέαγρος, η Δηιάνειρα, οι Διόσκουροι, η Ωραία Ελένη, ο Αμφιάραος), ο Ασκληπιός, οι Παλικοί, ο Αιγέας και ο ληστής Περιφήτης.
Ψυχή
Υπήρχε ένας μύθος της δέσμευσης του θεού Έρωτα με την Ψυχή στην οποία εμπλεκόταν η Ήρα με σκοπό να καθησυχάσει την Αφροδίτη με τη βοήθεια της Δήμητρας.
Παλιάμπελα Πιερίας
μικρογραφία|Το παλιό σχολείο
Τα Παλιάμπελα είναι χωριό του δήμου Πύδνας - Κολινδρού στην Π.Ε. Πιερίας στο νοτιοδυτικό τμήμα της Κεντρικής Μακεδονίας. Έχει πληθυσμό 210 κατοίκων σύμφωνα με την απογραφή του 2011 και βρίσκεται ανάμεσα στο Αιγίνιο και στον Κολινδρό. Έως το 2011 αποτελούσε δημοτικό διαμέρισμα του, πλέον καταργημένου, δήμου Κολινδρού.Δεν υπήρξε ποτέ αυτόνομη κοινότητα. Απέχει μόλις 3 χιλιόμετρα από τον Κολινδρό. Το χωριό έχει έντονο το παραδοσιακό στοιχείο. Οι κάτοικοι ασχολούνται με καλλιέργεια αμπελιών και βαμβακιού, ελαιόδεντρων και πολύ λίγο με την καλλιέργεια καπνού. Παλιότερα όμως η κύρια ασχολία τους ήταν η καπνοκαλλιέργεια και η κτηνοτροφία σε μικρότερο βαθμό. Οι περισσότεροι κάτοικοι του είναι πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη. Πολιούχος του χωρίου είναι "η Κοίμηση της Θεοτόκου" όμως το μεγαλύτερο πανηγύρι του χωριού γινόταν την μέρα της γιορτής της Παναγίας Ζωοδόχου Πηγής όπου μαζευόταν όλοι οι κοντοχωριανοί και διασκέδαζαν στις παραδοσιακές ταβέρνες του χωριού.
Αρχαιολογία
thumb|Αρχαιολογικά ευρήματα που βρέθηκαν στα Παλιάμπελα και εκτίθενται στο Εθνολογικό και Λαογραφικό Μουσείο Κολινδρού Από αρχαιολογικής άποψης, τα Παλιάμπελα βρίσκονται μέσα στο τρίγωνο που σχηματίζουν τρεις σημαντικές αρχαιολογικές θέσεις: η αρχαία πόλη του Δίου, η οποία απέχει 50 χιλιόμετρα, οι βασιλικοί Μακεδονικοί τάφοι της Βεργίνας και οι αρχαίες Αιγές, στο γειτονικό νομό Ημαθίας (σε απόσταση 17 χιλομέτρων) και η ελληνιστική πόλη της Πέλλας, επίσης σε απόσταση 50 χιλιομέτρων.
Ονομασία και σύγχρονη ιστορία
Παλαιότερη ονομασία του χωριού είναι το Λόντζιανο (=αμπέλι). Το χωριό έλαβε τη σημερινή του ονομασία το 1928, σε μετάφραση της προηγούμενης και ίσως από τα πολλά αμπέλια που είχε εκείνη την εποχή. Έχει Μορφωτικό Αθλητικό Σύλλογο και ο κεντρικός ναός του είναι αυτός της Κοίμησης της Θεοτόκου. Από πολιτιστική άποψη ενδιαφέρον έχει η πανήγυρη της Ζωοδόχου Πηγής. Το 1987 ιδρύθηκε η ποδοσφαιρική ομάδα ΜΑΣ Παλιαμπέλων, η οποία όμως διαλύθηκε έπειτα από μία δεκαετία περίπου.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Χωριά του νομού Πιερίας Κατηγορία:Δήμος Κολινδρού
Νήσος Γκαφ
Η Νήσος Γκαφ είναι ένα δύσβατο ηφαιστειακό νησί στον Νότιο Ατλαντικό Ωκεανό. Αποτελεί τμήμα της συστάδας νησιών Τριστάν ντα Κούνια και μέρος του βρετανικού υπερπόντιου εδάφους της «Αγίας Ελένης, της Αναλήψεως και του Τριστάν ντα Κούνια». Βρίσκεται περίπου 400 χλμ. νοτιοανατολικά του Τριστάν ντα Κούνια και 2.700 χλμ. δυτικά του Κέιπ Τάουν, και πάνω από 3.200 χλμ. από το πλησιέστερο σημείο της Νότιας Αμερικής. Η νήσος Γκαφ είναι ακατοίκητη εκτός από το προσωπικό του μετεωρολογικού σταθμού, που το Εθνικό Ανταρκτικό Πρόγραμμα της Νότιας Αφρικής έχει διατηρήσει, με βρετανική άδεια, συνεχώς στο νησί από το 1956. Είναι ένα από τα πιο απομακρυσμένα μέρη του πλανήτη με σταθερή ανθρώπινη παρουσία. Η ΟΥΝΕΣΚΟ το έχει χαρακτηρίσει Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς μαζί με την Απρόσιτη νήσο, ως ένα από τα τελευταία αδιατάρακτα οικοσυστήματα της νότιας εύκρατης ζώνης.
Ιστορία
Το νησί ανακάλυψε ο Πορτογάλος θαλασσοπόρος Γκονζάλο Άλβαρες στις αρχές του 16ου αιώνα και με το όνομά του σημειωνόταν στους χάρτες τους επόμενους αιώνες, αν και καμιά φορά εσφαλμένα ως Ντιέγκο Άλβαρες. Ανακαλύφθηκε ξανά το 1732 από τον Βρετανό πλοίαρχο Τσαρλς Γκαφ, σε ένα ταξίδι του από την Αγγλία στην Κίνα με το πλοίο «Ρίτσμοντ» της Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών. Ο Γκαφ προσδιόρισε πρώτος τις γεωγραφικές συντεταγμένες του νησιού, και πιστεύοντας ότι ήταν ο πρώτος που το εντόπισε, του έδωσε το όνομά του, σημειώνοντας δε ότι πρέπει να βρίσκεται 400 μίλια ανατολικά της νήσου Γκονζάλο Άλβαρες. Πενήντα χρόνια αργότερα οι χαρτογράφοι κατάλαβαν ότι επρόκειτο για το ίδιο νησί αλλά λόγω τις ακρίβειας στις συντεταγμένες επικράτησε το όνομα του Γκαφ.
Οι κυνηγοί φώκιας ήταν οι πρώτοι που μπόρεσαν να αποβιβαστούν στο νησί, το 1804. Από το 1804 μέχρι το 1910 γνωρίζουμε ότι αποβίβασαν το πλήρωμά τους στο νησί 34 πλοία κυνηγών φώκιας. Στις 21 Απριλίου 1904 η Σκωτσέζικη Εθνική εξερευνητική αποστολή της Ανταρκτικής ήταν η πρώτη επιστημονική αποστολή που επισκέφθηκε το νησί και συνέλεξε διάφορα δείγματα προς μελέτη. Άλλες αποστολές ακολούθησαν το 1922 και το 1933 και πιστοποίησαν το μεγάλο ενδιαφέρον που παρουσιάζει το νησί από βοτανικής, ορνιθολογικής και γεωλογικής άποψης. Η νήσος Γκαφ ανακηρύχθηκε επίσημα βρετανικό έδαφος το 1938 κατά την επίσκεψη του πλοίου «Μίλφορντ» του Βασιλικού ναυτικού.
Το 1995 η νήσος Γκαφ χαρακτηρίστηκε από την ΟΥΝΕΣΚΟ Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Το 2004 συμπεριέλαβαν και την Απρόσιτη Νήσο και η θαλάσσια ζώνη της Γκαφ επεκτάθηκε από τα 3 στα 12 μίλια. Υπό ειδική άδεια, επιτρέπεται το ψάρεμα της καραβίδας του Τριστάν ντα Κούνια στα ύδατα γύρω από τα 2 προστατευόμενα νησιά.
Γεωγραφία και Γεωλογία
Η νήσος Γκαφ έχει έκταση 91 χλμ και περίπου ορθογώνιο σχήμα, με μήκος 13 χλμ και πλάτος 7 χλμ. Ένα οροπέδιο αποτελεί το κεντρικό τμήμα του νησιού, ενώ το δυτικό τμήμα είναι ορεινό, με τις υψηλότερες κορυφές να φτάνουν κατά μέσο όρο τα 460 μέτρα υψόμετρο και την υψηλότερη όλων να φτάνει τα 910 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Βαθιές κοιλάδες χαράζουν την ενδοχώρα από τις βόρειες και ανατολικές πλευρές. Η υψηλότερη βουνοκορφή είναι το Edinburgh Peak (910 μ.), άλλες χαμηλότερες είναι τα Hags Tooth και Mount Rowett. Λίγες και μικρές βοτσαλωτές παραλίες βρίσκονται στις ακτές, στους όρμους Sea Elephant, Quest και Hawkins. Οι γεωλογικοί σχηματισμοί στο νησί είναι ηφαιστειακής προέλευσης, σχηματίστηκαν πριν 130.000 χρόνια, με την υψηλότερη κορυφή, το Edinburgh Peak, να αποτελεί τον κρατήρα του ηφαιστείου.
Γύρω από τη νήσο Γκαφ υπάρχουν αρκετές βραχονησίδες, όπως η Νοτιοδυτική Νήσος και η Νήσος Σάντλ από την νότια πλευρά της Γκαφ, τα Τριστιάνα Ροκ και Ιζόλδη Ροκ στα Δυτικά, το Στρογγυλό νησί, το Κωνικό Νησί, η Σύζυγος του Λοτ, η Ροκ Τσερτς στα Βόρεια, το Νησί των Πιγκουίνων στα βορειοανατολικά και οι Ναύαρχοι στα Ανατολικά. Λόγω των πολλών βραχονησίδων που την περιβάλλουν, η πρόσβαση στη Γκαφ, για τα πλοία, είναι εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη.
Κλίμα
Η νήσος Γκαφ έχει Ωκεάνιο κλίμα, η μέση θερμοκρασία είναι 12° C ενώ η μέση βροχόπτωση είναι 3.000 χιλιοστά ετησίως. Η μέση υψηλότερη θερμοκρασία κυμαίνεται από 11 έως 17° C ενώ η μέση χαμηλότερη από 6 έως 11° C. Οι παγετοί είναι πολύ σπάνιοι, τα καλοκαίρια δεν είναι πολύ ζεστά.Το χιόνι εμφανίζεται μόνο στα υψίπεδα και πολύ σπάνια στις ακτές του νησιού.
Μετεωρολογικός σταθμός
Από το 1956 λειτουργεί στη νήσο Γκαφ Μετεωρολογικός σταθμός, τη διαχείριση του οποίου έχει το Εθνικό Ανταρκτικό Πρόγραμμα της Νότιας Αφρικής (SANAP), με ειδική άδεια του Ηνωμένου Βασιλείου. Αρχικά η βάση του Σταθμού ήταν στη χαράδρα εσωτερικά του όρμου Κουέστ στα ανατολικά της νήσου. Το 1963 μεταφέρθηκε σε ένα μικρό οροπέδιο επάνω από τον όρμο Τρανσβάαλ στην νοτιοδυτική πλευρά του νησιού, όπου οι μετεωρολογικές παρατηρήσεις ήταν πιο ακριβείς. Ο σταθμός διαθέτει χώρους εργασίας και διαμονής του προσωπικού, αποθήκες, γεννήτριες, κέντρο τηλεπικοινωνιών και μια πίστα προσγείωσης ελικοπτέρων. Κάθε 12 έως 14 μήνες μεταφέρεται από την Νότιο Αφρική στο νησί μια νέα αποστολή. Το προσωπικό της κάθε αποστολής αποτελείται από 1 ανώτερο μετεωρολόγο και 2 βοηθούς, 1 ιατρό, 1 τεχνικό τηλεπικοινωνιών, 1 μηχανικό ντίζελ και έως 2 βιολόγους. Μαζί με το προσωπικό της κάθε αποστολής ξεφορτώνονται στο νησί, είτε με ελικόπτερο είτε με τη βοήθεια γερανού, οι απαραίτητες προμήθειες σε τρόφιμα για έναν ολόκληρο χρόνο.
Χλωρίδα και πανίδα
μικρογραφία|Άλμπατρος του Τριστάν ντα Κούνια μικρογραφία| Γερανόμορφο ενδημικό πτηνό της Νήσου Γκαφ Η νήσος Γκαφ έχει χαρακτηριστεί από την παγκόσμια οργάνωση BirdLife International ως σημαντική περιοχή βιοποικιλότητας των πτηνών, τόσο για τα ενδημικά πουλιά όσο και για την αναπαραγωγή των περαστικών θαλασσοπουλιών. Όπως αναφέρει η ΟΥΝΕΣΚΟ, οι εντυπωσιακοί λόφοι και βράχοι της νήσου Γκαφ και της Απρόσιτης Νήσου, που κατρακυλούν προς τον Ατλαντικό ωκεανό, φιλοξενούν μια από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως αποικίες από θαλασσοπούλια και μάλιστα η Απρόσιτη Νήσος δεν κατοικείται από μη ενδογενή θηλαστικά. Η νήσος Γκαφ διαθέτει 12 είδη ενδημικών φυτών και 2 είδη ενδημικών πουλιών (ένα γερανόμορφο και ένα ωδικό πτηνό), ενώ η Απρόσιτη Νήσος διαθέτει 8 είδη φυτών, 3 υποείδη πτηνών, 1 είδος (την Ατλαντισία, το μικρότερο σωζόμενο πτηνό στον κόσμο που έχει χάσει την πτητική του ικανότητα) και τουλάχιστον 10 ασπόνδυλα ενδημικά του νησιού. Και στα 2 νησιά φύονται περί τα 40 είδη φυτών (Ανώτερα φυτά, βρυόφυτα και Λειχήνες τα οποία είναι ενδημικά του συμπλέγματος Τριστάν ντα Κούνια, ενώ κάποια από αυτά είναι ενδημικά στη Γκαφ και/ή στην Απρόσιτη Νήσο. Τα καταγεγραμμένα είδη πτηνών και θηλαστικών είναι τα εξής:
Sagina procumbens
Το 1998 βρέθηκαν στο νησί, πολλά πλήρως ανεπτυγμένα φυτά από το επιθετικό ζιζάνιο Sagina procumbens, ζιζάνιο που δεν αποτελεί ενδημικό είδος για τη νήσο Γκαφ, αλλά εισαγόμενο. Χωρίς έλεγχο, το ζιζάνιο πιθανότατα θα μπορούσε να μετατρέψει το οικοσύστημα των υψίπεδων του νησιού και να οδηγήσει ενδογενή φυτά σε εξαφάνιση. Δεδομένης της απόστασης του νησιού, οι σπόροι πιθανότατα μεταφέρθηκαν από υποδήματα και/ή ρούχα επισκεπτών. Πριν το ζιζάνιο θεωρηθεί ανεξέλεγκτο είδος, ξεκίνησαν προγράμματα εξάλειψης του στο νησί, τα οποία αναμένεται να απαιτήσουν χρόνια συντονισμένης προσπάθειας για να αποδώσουν καρπούς.
Αρουραίοι και Ποντικοί
Στη νήσο Γκαφ δεν υπήρχαν αρουραίοι και ποντίκια μέχρι την άφιξη των κυνηγών φώκιας τον 19ο αιώνα. Τα πλοία τους, εκτός από τα πληρώματα, αποβίβασαν ακουσίως στο νησί και πολλά τρωκτικά, τα οποία βρίσκοντας εύκολη τροφή στις φωλιές των πουλιών, πολλαπλασιάστηκαν ανεξέλεγκτα. Τον Απρίλιο του 2007, δόθηκαν στη δημοσιότητα στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία, η αρπαγή των νεοσσών των θαλάσσιων πτηνών εκ μέρους των ποντικών συμβαίνει σε τόσο υψηλά επίπεδα, που θα μπορούσε να οδηγήσουν στην εξαφάνιση κάποιων ειδών όπως του άλμπατρος του Τριστάν ντα Κούνια και άλλων θαλασσοπουλιών που αναπαράγονται αποκλειστικά ή σχεδόν αποκλειστικά στη νήσο Γκαφ. Τον Οκτώβριο του 2018, ανακοινώθηκε ότι επωάζονται 2.000.000 λιγότερα αυγά και νεοσσοί λόγω των επιδρομών των τρωκτικών στις φωλιές των πτηνών, τρωκτικά που, όπως και στο Τριστάν ντα Κούνια, δεν είναι ενδογενή.
Η «Βασιλική Εταιρεία για την Προστασία των Πτηνών» χρηματοδότησε μια έρευνα με 62.000 στερλίνες για τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισής του προβλήματος. Ξεκίνησαν δοκιμές για μια μέθοδο εξάλειψης των ποντικών μέσω δολωμάτων και τελικά εγκρίθηκε ένα πρόγραμμα 9,2 εκατομμυρίων στερλινών το οποίο επρόκειτο να ξεκινήσει το 2020, όμως λόγω της πανδημίας COVID-19 καθυστέρησε η έναρξή του. Το πρόγραμμα θα χρησιμοποιήσει ελικόπτερα για να ρίξει σφαιρίδια δημητριακών που περιέχουν το τρωκτικοκτόνο brodifacoum. Η νήσος Γκαφ έχει αναγνωριστεί ως το τρίτο πιο σημαντικό νησί στον κόσμο (από τα 107 νησιά) το οποίο στοχεύει στην απομάκρυνση μη γηγενών διεισδυτικών θηλαστικών για τη σωτηρία απειλούμενων από εξαφάνιση ειδών.
Το πρόγραμμα εξόντωσης των τρωκτικών έχει επικριθεί από ορισμένες ομάδες για τα δικαιώματα των ζώων, με τον διευθυντή της Animal Aid να δηλώνει "Δεν πιστεύουμε ότι έχουμε το δικαίωμα να επιλέξουμε κάποια ζώα από άλλα ... Δεν συμφωνούμε σε οποιαδήποτε σφαγή ενός είδους με σκοπό τη διατήρηση ενός άλλου. Ας αφήσουμε τη φύση να κάνει τη δουλειά της."
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Τριστάν ντα Κούνια
Διονύσιος της Ηράκλειας Ποντικής
Ο Διονύσιος ήταν τύραννος της Ηράκλειας στον Εύξεινο Πόντο. Ήταν γιος τού Κλέαρχου, ο οποίος είχε αναλάβει την τυραννία στον τόπο γέννησής του.
Βιογραφία
Όταν ο Κλέαρχος Α΄ απεβίωσε (353/352 π.Χ.), τον διαδέχθηκε για πρώτη φορά ο αδελφός του Σάτυρος, ο οποίος βασίλευσε ως κηδεμόνας των γιων τού Κλέαρχου, Τιμόθεου και Διονύσιου. Τον Σάτυρο διαδέχθηκε ο Τιμόθεος, ο οποίος σύντομα μοιράστηκε την εξουσία με τον μικρότερο αδελφό του Διονύσιο. Μετά το τέλος τού Τιμόθεου, ο Διονύσιος έγινε μοναδικός ηγεμόνας της Ηράκλειας τού Πόντου (το 337/336 π.Χ.).
Μετά την καταστροφή της περσικής αυτοκρατορίας από τον Αλέξανδρο τον Μεγάλο, ο Διονύσιος επιχείρησε να επεκτείνει τις κυριαρχίες του στη Μ. Ασία. Στο μεταξύ, μερικοί από τους πολίτες της Ηράκλειας, που είχαν εξοριστεί από τους τύραννους τους, ζήτησαν από τον Αλέξανδρο να αποκαταστήσει τη δημοκρατική κυβέρνηση στην Ηράκλεια, αλλά ο Διονύσιος, με τη βοήθεια της αδελφής τού Μ. Αλεξάνδρου, Κλεοπάτρας της Μακεδονίας, ενήργησε για να αποτρέψει οποιαδήποτε ενέργεια θα λαμβανόταν προς το σκοπό αυτό. Όμως, παρά τις προσπάθειες αυτές, ο Διονύσιος δεν ένιωθε πολύ ασφαλής στη θέση του, όπως αποδεικνύεται από τη χαρά, με την οποία έλαβε την είδηση τού τέλους τού Μ. Αλέξανδρου. Ήταν τόσο ευχαριστημένος με αυτή την εξέλιξη, που έστησε ένα άγαλμα της Ευθυμίας, δηλαδή της χαράς ή της καλής ψυχικής διάθεσης.
Μετά το τέλος τού Μ. Αλεξάνδρου, οι εξόριστοι κάτοικοι της Ηράκλειας Ποντικής ζήτησαν τη βοήθεια τού Περδίκκα. Σε απάντηση, ο Διονύσιος προσπάθησε να εξασφαλίσει τη θέση του με το να ενωθεί με τους εχθρούς τού Περδίκκα. Επίσης ο Διονύσιος νυμφεύτηκε την Άμαστρι, την πρώην σύζυγο τού Κρατερού. Αυτός ο γάμος οδήγησε σε σημαντικά πολιτικά πλεονεκτήματα για τον Διονύσιο. Στη συνέχεια συνήψε φιλία με τον Αντίγονο Α΄ βοηθώντας τον στον πόλεμό του εναντίον τού Ασάνδρου. Ο Πτολεμαίος, ανιψιός τού Αντιγόνου, νυμφεύτηκε την κόρη τού Διονυσίου από την πρώτη του γυναίκα.
Χάρη σε αυτές τις ενέργειες και συμμαχίες, ο Διονύσιος μπόρεσε να παραμείνει ανενόχλητα ως τύραννος της Ηράκλειας για πολλά χρόνια. Το 306 π.Χ., όταν οι διάδοχοι στρατηγοί τού Μ. Αλεξάνδρου ανέλαβαν τον τίτλο τού ηγεμόνα (βασιλέως), ο Διονύσιος ακολούθησε το παράδειγμά τους, αλλά απεβίωσε αμέσως μετά. Το τέλος τού Διονυσίου πρέπει να συνέβη το 306 ή το 305 π.Χ., καθώς, σύμφωνα με τον Διόδωρο Σικελιοώτη, απεβίωσε σε ηλικία 55 ετών και μετά από βασιλεία 32 ή 33 ετών.
Έχουν βρεθεί νομίσματα τού Διονυσίου, μερικά από τα οποία εκδόθηκαν κατά τη διάρκεια της κοινής βασιλείας του με τον μεγαλύτερο αδελφό του Τιμόθεο και άλλα κατά τη διάρκεια της δικής του διακυβέρνησης.
Παραπομπές
Κατηγορία:Αρχαίοι Έλληνες τύραννοι
Γκάρι Κούπερ
Ο Γκάρι Κούπερ (αγγλικά: Frank James Cooper, 7 Μαΐου 1901 - 13 Μαΐου 1961) ήταν Αμερικανός ηθοποιός, βραβευμένος με Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου για τις ταινίες Ο λοχίας Γιορκ (Sergeant York) το 1941 και Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές (High Noon) το 1952. Συνεργάστηκε με σημαντικούς σκηνοθέτες όπως ο Φρανκ Κάπρα, ο Γουίλιαμ Γουάιλερ και ο Χάουαρντ Χοκς σε μια σειρά ταινιών που κατέστησαν τη φιγούρα του θρυλική, καθώς κατάφερνε να δώσει λάμψη στη φιγούρα του κοινού ανθρώπου. Σε περίπου 30 χρόνια καριέρας πρωταγωνίστησε με ικανότητα σε δράματα, κωμωδίες και γουέστερν. Το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου τον έχει κατατάξει 11ο στη λίστα με τους 25 μεγαλύτερους σταρ όλων των εποχών.
Παιδική ηλικία
αριστερά|μικρογραφία|Ο Κούπερ σε ηλικία δύο ετών Ο Φρανκ Τζέιμς Κούπερ, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε το 1901 στη Χελένα της Μοντάνας από τον Τσαρλς Χένρι Κούπερ και τη σύζυγό του Άλις. Ο πατέρας του ήταν αγρότης από το Μπέντφορντσιρ της Αγγλίας που είχε καταφέρει να γίνει αρχικά δικηγόρος κι έπειτα δικαστής. Η μητέρα του που ήλπιζε οι δυο γιοι της να λάβουν ανώτερη μόρφωση από εκείνη που τους παρείχαν τα σχολεία της Μοντάνας τους έστειλε στο Σχολείο Ντανστέιμπλ του Μπέντφορντσιρ στην Αγγλία, όπου φοίτησαν μεταξύ του 1910 και του 1913. Μετά το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου η μητέρα του Κούπερ έφερε τα παιδιά της πίσω στην Αμερική. Στα 13 του ο Κούπερ έσπασε τη λεκάνη του σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα κι ο θεράπων ιατρός του του συνέστησε την ιππασία ως μέθοδο θεραπείας. Ο Κούπερ αργότερα σπούδασε στην Αϊόβα, στο κολέγιο Γκρινέλ μέχρι και το 1924 αλλά δεν αποφοίτησε. Προσπάθησε επίσης να μπει στη θεατρική ομάδα του κολεγίου αλλά δεν έγινε δεκτός. Επέστρεψε στη Χελένα για να δουλεψει στο ράντσο ενώ σχεδίαζε σκίτσα για την τοπική εφημερίδα. Όταν οι γονείς του μετακόμισαν την ίδια χρονιά στο Λος Άντζελες, ο Κούπερ αποφάσισε να τους ακολουθήσει, σκεπτόμενος ότι θα ήταν προτιμότερο να πεθαίνει της πείνας σε θερμότερα κλίματα κι όχι στην παγωνιά.
Χόλιγουντ
Αφότου απέτυχε σε μια σειρά διαφορετικών εργασιών, ο Κούπερ, όπως πολλοί ηθοποιοί της εποχής, βρήκε δουλειά ως κομπάρσος σε βωβές ταινίες. Δυο χρόνια αργότερα άρχισε να έχει μια μικρή επιτυχία με τη συμμετοχή του σε ταινίες στο πλευρό της Κλάρας Μπόου. Ταινίες όπως το το θρυλικό Ιτ (It, 1927) και τα Τα φτερά (Wings, 1927), που ήταν και το πρώτο φιλμ που βραβεύτηκε με Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, του χάρισαν σχετική αναγνωρισιμότητα. Την περίοδο εκείνη άλλαξε και το όνομά του, πλέον ήταν γνωστός ως Γκάρι Κούπερ ή ως Κουπ όπως τον φώναζαν τα πιο κοντινά του άτομα. Ήταν η ταινία Στην αγχόνη (The Virginian) του 1929 που τον έκανε αστέρι πρώτου μεγέθους. Ήταν η πρώτη του απόπειρα σε ομιλούσα ταινία και στέφθηκε με επιτυχία.
Ένα αστέρι γεννιέται
Η δεκαετία του 1930 ήταν γεμάτη επιτυχίες από την αρχή για τον Κούπερ. Το 1930 πρωταγωνίστησε δίπλα στη Μαρλέν Ντίτριχ στο κλασικό δράμα του Γιόζεφ φον Στέρνμπεργκ, Μαρόκο (Morocco, 1930) και ακολούθησαν η κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Έρνεστ Χέμινγουεϊ Αποχαιρετισμός στα όπλα (A Farewell to Arms, 1932), που προβλήθηκε στην Ελλάδα ως Αποχαιρετισμός στη σημαία, το τολμηρό Ερωτικές καντρίλιες (Design for Living, 1933) του Ερνστ Λιούμπιτς, το Οι λογχοφόροι της Βεγγάλης (The Lives of a Bengal Lancer, 1935), το Ο πόθος (Desire, 1936) ξανά με την Ντίτριχ, καθώς και η πρώτη του συνεργασία με τον Φρανκ Κάπρα στην ταινία Ο πρίγκηψ των δολαρίων (Mr. Deeds Goes To Town, 1936) που του απέφερε την πρώτη υποψηφιότητα για Όσκαρ. Ο Κούπερ ήταν η πρώτη επιλογή του παραγωγού Ντέιβιντ Ο. Σέλζνικ για το ρόλο του Ρετ Μπάτλερ στη θρυλική ταινία Όσα παίρνει ο άνεμος. Ο Κούπερ όμως απέρριψε το ρόλο κι ήταν ανένδοτος καθώς πίστευε ότι η ταινία επρόκειτο να είναι η μεγαλύτερη αποτυχία όλων των εποχών. Απέρριψε επίσης τους πρωταγωνιστικούς ρόλους στις ταινίες Πριν από τη θύελλα (The Foreign Correspondent) και Σαμποτέρ (Saboteur) του Άλφρεντ Χίτσκοκ. Χρόνια αργότερα παραδέχτηκε ότι η κίνηση αυτή ήταν λανθασμένη. Το 1933 ο Κούπερ παντρεύτηκε την κοσμική Βερόνικα Μπάλφι, με την οποία απέκτησε μια κόρη, τη Μαρία Κούπερ.
Όσκαρ και πτώση
Η ανοδική πορεία του Κούπερ συνεχίστηκε και τη δεκαετία του 1940. Το 1940 συνεργάστηκε για πρώτη φορά με τον μεγάλο σκηνοθέτη Γουίλιαμ Γουάιλερ για την ταινία Ο λέων της δύσεως (The Westerner), ενώ την επόμενη χρονιά συνεργάστηκε για δεύτερη φορά με τον Φρανκ Κάπρα για την ταινία Ο λαός προστάζει (Meet John Doe). Στην ταινία Ο λαός προστάζει συμπρωταγωνίστησε για πρώτη φορά με τη Μπάρμπαρα Στάνγουικ. Την ίδια χρονιά γύρισε δυο ταινίες και με άλλον έναν θρύλο του σινεμά, το σκηνοθέτη Χάουαρντ Χοκς. Η πρώτη ήταν η σοφιστικέ κομεντί Ο καθηγητής και η γυμνή χορεύτρια (Ball Of Fire), ξανά στο πλευρό της Στάνγουικ και η δεύτερη ήταν το πολεμικό δράμα Ο λοχίας Γιορκ που του χάρισε τη δεύτερη υποψηφιότητα και το πρώτο του Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου. Την επόμενη χρονιά η συμμετοχή του στην ταινία Αποθέωση (The Pride Of The Yankees), στο ρόλο του θρυλικού παίχτη του μπέιζμπολ Λου Γκέριγκ του εξασφάλισε την τρίτη του υποψηφιότητα για Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου, το οποίο έχασε από τον Τζέιμς Κάγκνεϊ. Ο Κούπερ έλαβε την τέταρτή του υποψηφιότητα για Όσκαρ το 1943 όταν πρωταγωνίστησε στην πολυαναμενόμενη για την εποχή μεταφορά του μυθιστορήματος του Έρνεστ Χέμινγουεϊ, Για ποιον χτυπά η καμπάνα, σε σκηνοθεσία του Σαμ Γουντ και με συμπρωταγωνίστριες τις Ίνγκριντ Μπέργκμαν και Κατίνα Παξινού. Το Όσκαρ όμως αυτή τη φορά πήγε στον Πολ Λούκας για την ταινία Φρουρά επί του Ρήνου (Watch On The Rhine). Για το υπόλοιπο μέρος της δεκαετίας ο Κούπερ συμμετείχε κυρίως σε αδιάφορες παραγωγές, με εξαίρεση ίσως το Χαλύβδινες ψυχές (The Fountainhead) του 1949 πλάι στην Πατρίσια Νιλ, έπρεπε να έρθει η επόμενη δεκαετία για να ανακάμψει.
Το κυνήγι των μαγισσών
Ο Κούπερ στα τέλη της δεκαετίας του 1940 παρουσιάστηκε ενώπιον της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων, προκειμένου να ονοματίσει συναδέλφους του οι οποίοι είτε υπήρξαν ή εξακολουθούσαν να είναι μέλη του κομμουνιστικού κόμματος. Ο Κούπερ, μέλος της Ένωσης κινηματογραφιστών για την διατήρηση του αμερικανικού ιδεώδους του Τζον Γουέιν, δεν κατέδωσε συναδέρφους του, αποκάλυψε όμως ότι είχε ακούσει κάποιους να τονίζουν την παλαιότητα του αμερικανικού συντάγματος και να λένε ότι θα προτιμούσαν κυβέρνηση δίχως Κογκρέσο. Για τον Κούπερ αυτές οι δηλώσεις ήταν εντελώς αντιπατριωτικές. Η κατάθεση του Κούπερ δόθηκε ένα μήνα πριν την έκδοση της μαύρης λίστας του Χόλυγουντ.