cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Λίζι Μπόρντεν
Η δίκη
Ένα εξέχον σημείο συζήτησης στη δίκη (το οποίο καλύφθηκε πολύ από τον τύπο της εποχής) ήταν η κεφαλή του τσεκουριού που βρέθηκε στο υπόγειο, η οποία δεν αποδείχθηκε τελικά ότι ήταν το όπλο της δολοφονίας. Οι εισαγγελείς υποστήριξαν ότι ο δολοφόνος είχε αφαιρέσει τη λαβή επειδή ήταν καλυμμένη με αίμα. Ένας αστυνομικός κατέθεσε ότι βρέθηκε μια λαβή κοντά στην κεφαλή του τσεκουριού, αλλά ένας άλλος ερευνητής της υπόθεσης τον αντέκρουσε. Αν και δεν βρέθηκαν ματωμένα ρούχα στη σκηνή, η Ράσελ και η Σάλιβαν ανέφεραν ξανά στην δίκη για το μπλε φόρεμα. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, η υπεράσπιση δεν προσπάθησε ποτέ να αμφισβητήσει αυτή τη δήλωση, αλλά τόνισε ότι θα χρειαζόταν πολύς χρόνος για να αλλάξει η Λίζι τα ματωμένα ρούχα της και να επιστρέψει για να «ανακαλύψει» το σώμα του πατέρας της. Τα χρόνια που ακολούθησαν, διάφορες θεωρίες αναφορικά με αυτό βγήκαν στην δημοσιότητα, όπως ότι η Λίζι φορούσε ποδιά πάνω από τα ρούχα της ή ότι διέπραξε τους φόνους γυμνή. Στην περίπτωση της ποδιάς, εννοείται πως θα έπρεπε μετά να την ξεφορτωθεί. Εξίσου απίθανη είναι και η θεωρία του ότι η Λίζι ήταν γυμνή, καθώς μιλάμε για την βικτωριανή εποχή. Σίγουρα καμιά νεαρή γυναίκα δεν θα εμφανιζόταν γυμνή μπροστά στον πατέρα της, ακόμα και για να τον σκοτώσει. Επίσης, η Λίζι δεν είχε το χρόνο να κάνει μπάνιο μετά το φόνο της μητριά της, ή ανάμεσα στα λίγα λεπτά που μεσολάβησαν από τη δολοφονία του Άντριου και το κάλεσμα της Μπρίτζετ.
Την Τετάρτη 14 Ιουνίου, η πολιτική αγωγή κάλεσε ως μάρτυρα τον Έλι Μπενς, τον υπάλληλο του φαρμακείου. Ωστόσο η μαρτυρία του δεν λήφθηκε υπόψη και αποκλείστηκε σαν στοιχείο ότι η κατηγορούμενη είχε επιδιώξει να αγοράσει πρωσικό οξύ για τον καθαρισμό ενός μανδύα από δέρμα φώκιας, με απώτερο σκοπό να δηλητηριάσει τους γονείς της. Ο δικαστής έκρινε ότι το περιστατικό ήταν πολύ απομακρυσμένο χρονικά για να έχει οποιαδήποτε σχέση. Άλλωστε στα στομάχια των νεκρών, δεν εντοπίστηκε δηλητήριο και έτσι η κατηγορία για δηλητηρίαση αποδείχτηκε ότι δεν είχε βάση.
Η υπεράσπιση χρησιμοποίησε κυρίως μάρτυρες που με τις καταθέσεις του είτε επιβεβαίωναν την ιστορία της Λίζι, είτε προσέφεραν εναλλακτικές θεωρίες για το ποιος θα μπορούσε να είναι ο δολοφόνος. Στην πραγματικότητα, ο ρόλος τους δεν ήταν να αθωώσουν τη κατηγορουμένη, αλλά να σπείρουν αμφιβολίες για την ενοχή της.
Για παράδειγμα, ένας πλανόδιος παγωτατζής κατέθεσε πως είδε μια γυναίκα, η οποία έμοιαζε με την Λίζι, να βγαίνει από τον αχυρώνα. Η κατάθεση αυτή ενίσχυσε τον ισχυρισμό της κατηγορουμένης ότι, όντως βρισκόταν εκεί. Ένας περαστικός κατέθεσε πως είχε δει έναν άντρα «με άγριο βλέμμα» να περιφέρεται κοντά στο σπίτι την ώρα που συνέβησαν οι φόνοι. Ένα άλλος μάρτυρας, ονόματι Τζόσεφ Λεμέι ισχυρίστηκε ότι ενώ περπατούσε στο δάσος, αρκετά μίλια έξω από την πόλη και περίπου δώδεκα μέρες μετά τους φόνους, άκουσε κάποιον να κλαίει και να λέει: «''Καημένη Κυρία Μπόρντεν! Καημένη Κυρία Μπόρντεν''». Όταν κοίταξε πίσω από μια συστάδα θάμνων, είδε έναν άντρα να κάθεται στο έδαφος. Το πουκάμισο του ήταν γεμάτο αίματα. Ο άντρας μάζεψε ένα τσεκούρι που ήταν μπροστά του, το κούνησε απειλητικά στον Λεμέι και χάθηκε στο δάσος. Όπως ήταν φυσικό η κατάθεση του δεν λήφθηκε σοβαρά υπόψη.
Η υπεράσπιση κάλεσε, επίσης, μάρτυρες που ισχυρίστηκαν πως είδαν έναν μυστηριώδη νεαρό άνδρα κοντά στο σπίτι των Μπόρντεν, ο οποίος δεν αποδείχτηκε ποτέ ποιος ή τι ήταν. Επίσης κάλεσαν την Έμμα Μπόρντεν, η οποία κατέθεσε πως η αδελφή της ήταν πολύ κοντά με τον πατέρα της, ενώ είχε γόρδιους δεσμούς με την μητριά της, αν και την αποκαλούσε παγερά «Κυρία Μπόρντεν» αντί για «Μητέρα». Ολοκλήρωσε την κατάθεση της δηλώνοντας ότι η Λίζι δεν είχε κανένα κίνητρο για να δολοφονήσει τους γονείς τους. Η Έμμα υποστήριξε τη Λίζι σε όλη την πορεία της δίκης, αν και μια από τις δεσμοφύλακες της Λίζι, κατέθεσε ότι οι δύο αδελφές είχαν έναν έντονο διαπληκτισμό, σε μία από τις επισκέψεις της Έμμα στη φυλακή.
αριστερά|μικρογραφία| Οι ένορκοι που αθώωσαν την Μπόρντεν Τη Δευτέρα 19 Ιουνίου, οι δυο πλευρές έκαναν τις τελικές τους αγορεύσεις για λογαριασμό της υπεράσπισης και της πολιτικής αγωγής αντίστοιχα. Στη συνέχεια οι δικαστές ρώτησαν τη Λίζι αν είχε κάτι να πει. Εκείνη μίλησε για πρώτη και τελευταία φορά, κατά τη διάρκεια της δίκης. Συγκεκριμένα δήλωσε: «Είμαι αθώα και αφήνω τον συνήγορο μου να μιλήσει για λογαριασμό μου».
Ο προεδρεύων Αναπληρωτής Δικαιοσύνης, Τζάστιν Ντιούι (ο οποίος είχε διοριστεί από τον Ρόμπινσον όταν ήταν κυβερνήτης), παρέδωσε μια εκτενή περίληψη που υποστήριξε την υπεράσπιση ως ευθύνη του στην επιτροπή των ενόρκων προτού βγάλουν την απόφαση στις 20 Ιουλίου του 1893. Μετά από μιάμιση ώρα συζήτησης, το δικαστήριο αθώωσε την Μπόρντεν για τις δολοφονίες. Κατά την έξοδο από το δικαστήριο, η Λίζι είπε στους δημοσιογράφους ότι ήταν «η πιο ευτυχισμένη γυναίκα στον κόσμο». Η κοινή γνώμη την εποχή εκείνη, αισθανόταν ότι οι αστυνομικές και δικαστικές αρχές είχαν ταλαιπωρήσει ήδη αρκετά τη Λίζι.
Η δίκη της Λίζι Μπόρντεν αργυ συγκρίθηκε με τις μεταγενέστερες δίκες των Μπρούνο Χάουπτμαν, Έθελ και Τζούλιους Ρόζενμπεργκ και του Ο. Τζι Σίμπσον, ως ορόσημο στη δημοσιότητα και το δημόσιο ενδιαφέρον στην ιστορία των αμερικανικών νομικών διαδικασιών.
Εικασίες και ύποπτοι
Αν και αθωώθηκε στη δίκη, η Λίζι Μπόρντεν παρέμεινε ο κύριος ύποπτος για τις δολοφονίες του πατέρα και της μητριάς της. Η συγγραφέας Βικτώρια Λίνκολν πρότεινε το 1967 ότι η Λίζι μπορεί να είχε διαπράξει τους φόνους ενώ βρισκόταν σε κατάσταση φούγκας (δηλαδή συναισθηματική σύγχυση που της προκάλεσε αμνησία μετά τις δολοφονίες). Μια άλλη σημαντική θεωρία ήταν ότι κακοποιούνταν σωματικά και συναισθήματα από τον πατέρα της, κάτι που την ώθησε να τον σκοτώσει. Υπάρχουν λίγα στοιχεία για να υποστηρίξουν αυτόν τον ισχυρισμό, αλλά η αιμομιξία δεν είναι ένα θέμα που θα είχε συζητηθεί εκείνη την εποχή, και οι μέθοδοι για τη συλλογή φυσικών αποδεικτικών στοιχείων θα ήταν αρκετά διαφορετικές το 1892. Αυτή η πεποίθηση αποτυπώθηκε στις τοπικές εφημερίδες την εποχή των δολοφονιών και επανεξετάστηκε από τη ακαδημαϊκό Μάρσια Καρλάιλ σε ένα δοκίμιο του 1992.
Ο συγγραφέας μυστηρίου Έβαν Χάντερ, στο μυθιστόρημά του Lizzie (Λίζι) το 1984, ισχυρίστηκε ότι η Μπόρντεν διέπραξε τις δολοφονίες αφού πιάστηκε στα πράσα σε ερωτικό ραντεβού με την Σάλιβαν. Ο ΜακΜπέιν ανέπτυξε τις εικασίες του σε μια συνέντευξη του 1999, υποθέτοντας ότι η Άμπι είχε πιάσει τη Λίζι και την Σάλιβαν να ερωτοτροπούν και είχε αντιδράσει με φρίκη και αηδία και κατόπιν αφού τις χλεύασε με αποτροπιασμό, απείλησε να το πει στον σύζυγο της. Τότε η Λίζι χτύπησε την Άμπι με ένα κηροπήγιο και την αποτελείωσε με το τσεκούρι. Όταν ο Άντριου επέστρεψε η κόρη του, του εξομολογήθηκε τα πάντα. Ωστόσο επειδή αντέδρασε ακριβώς όπως η Άμπι, τον σκότωσε με μανία με το ίδιο τσεκούρι. Ο ΜακΜπέιν εικάζει πως η Μπρίτζετ θα ήταν αδύνατον να μην άκουσε δύο ανθρώπους να φωνάζουν ενώ τους δολοφονούσαν με τέτοια αγριότητα. Αν ίσχυε όμως αυτή η θεωρία, τότε εκείνη θα πρέπει να είχε βοηθήσει την Λίζι να εξαφανίσει το τσεκούρι. Στα τελευταία χρόνια της, η Λίζι Μπόρντεν φημολογείται ότι ήταν ομοφυλόφιλη, αλλά δεν υπήρχαν τέτοιες εικασίες για την Σάλιβαν, η οποία βρήκε άλλη δουλειά μετά τις δολοφονίες και αργότερα παντρεύτηκε έναν άντρα που γνώρισε ενώ εργαζόταν ως υπηρέτρια στο Μπουτ της Μοντάνα. Πριν πεθάνει η Μπρίτζετ το 1948, λέγεται ότι εξομολογήθηκε στην αδερφή της στο κρεβάτι του θανάτου της, ότι είχε αλλάξει την κατάθεση της προκειμένου να προστατεύσει την Λίζι Μπόρντεν.
Ένας άλλος σημαντικός ύποπτος είναι ο Τζον Μορς, ο θείος της Λίζι και της Έμμα από τη μητέρα τους, ο οποίος σπάνια συναντιόταν με την οικογένεια μετά τον θάνατο της Σάρα, αλλά είχε κοιμηθεί στο σπίτι το προηγούμενο βράδυ πριν από τους φόνους. Σύμφωνα με τις αρχές επιβολής του νόμου, ο Μορς είχε δώσει ένα «παράλογα τέλειο και υπερβολικά λεπτομερές άλλοθι. Ωστόσο θεωρήθηκε ύποπτος από την αστυνομία για μια περίοδο χωρίς όμως να μπορέσει να στηριχτεί η κατηγορία πάνω του με χειροπιαστά στοιχεία.
Άλλοι που σημειώνονται ως πιθανοί ύποπτοι για τα εγκλήματα περιλαμβάνουν την Σάλιβαν, πιθανώς επειδή ο Άντριου Μπόρντεν ήταν σκληρός και σφιχτοχέρης μαζί της, αλλά και ως αντίποινα επειδή διατάχτηκε από την Άμπιγκεϊλ να καθαρίσει τα παράθυρα του σπιτιού ενώ έξω είχε καύσωνα. Η μέρα των δολοφονιών ήταν ασυνήθιστα καυτή – και εκείνη την εποχή η κοπέλα ανάρρωνε ακόμα από τη μυστηριώδη ασθένεια που είχε χτυπήσει το νοικοκυριό.
Ένας άλλος ύποπτος είναι ένας άντρας ονόματι Γουίλιαμ Μπόρντεν, ο οποίος υποπτευόταν ότι ήταν νόθος γιος του Άντριου. Θεωρήθηκε ως πιθανός ύποπτος από τον συγγραφέα Άρνολντ Μπράουν, ο οποίος υπέθεσε στο βιβλίο του "Lizzie Borden: The legend, the true, the final chapter" (Λίζι Μπόρντεν: Ο θρύλος, η αλήθεια, το τελευταίο κεφάλαιο) ότι ο Γουίλιαμ είχε προσπαθήσει να πάρει χρήματα από τον Άντριου Μπόρντεν με εκβιασμό, αλλά δεν τα κατάφερε. Ωστόσο, ο συγγραφέας Λέοναρντ Ρεμπέλο έκανε εκτενή έρευνα για τον Γουίλιαμ Μπόρντεν στο βιβλίο του "Brown" και μπόρεσε να αποδείξει ότι δεν ήταν γιος του Άντριου Μπόρντεν.
Μετέπειτα ζωή
Μετά τη δίκη, οι αδερφές Μπόρντεν μετακόμισαν σε ένα μεγάλο, μοντέρνο σπίτι στη γειτονιά "Χιλ" του Φολ Ρίβερ. Εκείνη την εποχή, η Λίζι άρχισε να χρησιμοποιεί το όνομα Λίζμπεθ A. Μπόρντεν. Στο νέο τους σπίτι, το οποίο η Λίζμπεθ ονόμασε «Maplecroft», είχαν ένα προσωπικό που περιλάμβανε εσωτερικές υπηρέτριες, μια οικονόμο και έναν αμαξά. Επειδή η Άμπι είχε πεθάνει πριν από τον Άντριου, η περιουσία της πήγε πρώτα στον Άντριου και μετά το θάνατο του, πέρασε στις κόρες του ως μέρος της περιουσίας του. Ωστόσο, καταβλήθηκε ένας σημαντικός διακανονισμός για τη διευθέτηση αξιώσεων από την οικογένεια της Άμπι.
Παρά την αθώωση, η Λίζι εξοστρακίστηκε από την κοινωνία του Φολ Ρίβερ, με τους ανθρώπους να την αποφεύγουν και τα παιδιά να την κυνηγούν και να πετούν πέτρες στο σπίτι της.
Το όνομα της Λίζι ήρθε ξανά στη δημοσιότητα όταν κατηγορήθηκε το 1897 για κλοπή δύο πινάκων αξίας μικρότερης των 100 δολαρίων από ένα κατάστημα του στο Πρόβιντενς του Ρόουντ Άιλαντ. Δεν απαγγέλθηκαν ποτέ κατηγορίες και προφανώς το ζήτημα τακτοποιήθηκε ιδιωτικώς. Το 1904, η Λίζι γνώρισε την ηθοποιό Νάνσυ Ο’ Νιλ, ενώ εκείνη ήταν σε θεατρική περιοδεία στην Βοστώνη και πολύ σύντομα έγιναν αχώριστες φίλες, τόσο που η τοπική κοινωνία και ο θεατρικός κόσμος γέμισαν με κουτσομπολιά. Το 1905, λίγο μετά από μια διαμάχη για ένα πάρτι που είχε κάνει η Λίζμπεθ προς τιμή της Νάνσυ, η Έμμα έφυγε από το σπίτι και έμεινε με την οικογένεια ενός πάστορα μέχρι το 1915, σε χωριό του Νιου Χαμσάιρ, στο Νιου Μάρκετ. Δεν ξαναείδε ποτέ την αδερφή της μέχρι το θάνατο της. Μάλιστα άλλαξε το επίθετο της με το κοινό Σμιθ, γιατί δεν άντεχε να συνδέεται με την Λίζι με κανένα τρόπο. Μετά την απομάκρυνση της Έμμα από το Φολ Ρίβερ, πολλοί περίμεναν ότι θα ακολουθούσε χιονοστιβάδα αποκαλύψεων για τους φόνους. Αλλά οι προσδοκίες τους αποδείχτηκαν άκαρπες.
Παρόλο που η Λίζι έμεινε μόνη δεν φάνηκε να στεναχωριέται πολύ με αυτό το γεγονός. Είχε ένα εντυπωσιακό σπιτικό μόνο για εκείνη, με πολυπληθές υπηρετικό προσωπικό, αγαπημένα σκυλιά που μπορούσε πλέον να τα έχει μαζί της και χρήματα για να τα συντηρεί όλα αυτά. Επίσης απολάμβανε την δημοσιότητα που υπήρχε γύρω από το όνομα της, καθώς κρατούσε αποκόμματα εφημερίδων και βιβλία που αναφέρονταν σ' εκείνη, ενώ είχε παντού στο σπίτι πορτρέτα και φωτογραφίες της. Από την αθώωση της και έπειτα δεν αναφέρθηκε ποτέ στους φόνους, δεν έδωσε κατάθεση ξανά, ούτε μίλησε σε δημοσιογράφους και συγγραφείς παρά τις συνεχείς τους προσπάθειες να την κάνουν να μιλήσει για το θέμα.
Θάνατος
Η Λίζι Μπόρντεν ήταν άρρωστη τον τελευταίο χρόνο πριν τον θάνατο της μετά την αφαίρεση της χοληδόχου κύστης της. Το 1926, που μπήκε στο νοσοκομείο προσπάθησε να χρησιμοποιήσει ψευδώνυμο για να μην τραβήξει τα βλέμματα πάνω της. Ωστόσο, όλοι κατάλαβαν ποια πραγματικά ήταν, αλλά δεν την έφεραν σε δύσκολη θέση. Πέθανε από πνευμονία την 1η Ιουνίου του 1927, στο Φολ Ρίβερ. Λεπτομέρειες για την κηδεία της δεν δόθηκαν στη δημοσιότητα, καθώς ελάχιστοι παρευρέθηκαν. Εννέα ημέρες αργότερα, η Έμμα πέθανε από χρόνια νεφρίτιδα σε ηλικία 76 ετών σε ένα οίκο ευγηρίας στο Νιουμάρκετ του Νιού Χάμσαϊρ, έχοντας μετακομίσει σε αυτήν την τοποθεσία το 1923 τόσο για λόγους υγείας όσο και για να αποφύγει την εκ νέου προσοχή μετά τη δημοσίευση ενός νέου βιβλίου για τους φόνους. Οι αδερφές, που ήταν και οι δυο ανύπαντρες, θάφτηκαν δίπλα δίπλα στον οικογενειακό τάφο στο νεκροταφείο Όουκ Γκρόουβ του Φολ Ρίβερ.
Τη στιγμή του θανάτου της, η περιουσία της Λίζι Μπόρντεν είχε αξία πάνω από 250.000 δολάρια (5,233,000 δολάρια το 2021). Είχε ένα σπίτι στη γωνία των οδών French και Belmont, πολλά κτίρια γραφείων, μετοχές σε διάφορες επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, δύο αυτοκίνητα και μεγάλη ποσότητα κοσμημάτων. Άφησε 30.000 δολάρια (628,000 δολάρια το 2021) στην Οργάνωση Προστασίας των Ζώων του Φολ Ρίβερ και 500 δολάρια (10,000 δολάρια το  ) για την διαρκή φροντίδα του τάφου του πατέρα της. Ο πιο στενός της φίλος και ένας ξάδερφός της έλαβαν ο καθένας 6.000 δολάρια (126,000 δολάρια σήμερα) — σημαντικά ποσά τη στιγμή της διανομής της περιουσίας το 1927. Άλλοι φίλοι και μέλη της οικογένειας έλαβαν μεταξύ 1.000 (21,000 δολάρια το ) και 5.000 δολαρίων (105,000 δολάρια το ).
Στον πολιτισμό
Η ακαδημαϊκός Αν Σκόφιλντ σημείωσε ότι "η ιστορία της Λίζι Μπόρντεν έλαβε δύο φανταστικές μορφές: τον τραγικό ρομαντισμό και τη φεμινιστική αναζήτηση. Καθώς η ιστορία της Λίζι Μπόρντεν έχει μεταφερθεί σε στίχους και μυθοπλασία, έχει προσλάβει τις ιδιότητες ενός δημοφιλούς αμερικανικού μύθου ή θρύλου που συνδέει αποτελεσματικά το παρόν με το παρελθόν."
Το σπίτι των Μπόρντεν μέχρι το 1996 ήταν ιδιωτική περιουσία. Ωστόσο το 2003 αγοράστηκε από τον Ντόναλντ Γουντ και την Λι Ανν Ουίλμπερ οι οποίοι το ανακαίνισαν και από τότε μέχρι σήμερα είναι μουσείο, που λειτουργεί και σαν χώρος διαμονής με πρωινό με επίπλωση στο στυλ της δεκαετίας του 1890. Τα αποδεικτικά στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν στη δίκη, συμπεριλαμβανομένου της κεφαλής του τσεκουριού, διατηρούνται στην Ιστορική Εταιρεία του Φολ Ρίβερ.
Λαογραφία
Η υπόθεση μνημονεύτηκε σε μια δημοφιλή ομοιοκαταληξία που απαγγέλλεται στο παιχνίδι με σχοινάκι, και τραγουδήθηκε με τη μελωδία του δημοφιλούς τότε τραγουδιού " Ta-ra-ra Boom-de-ay". Συγκεκριμένα, το περιβόητο τραγουδάκι αναφέρει: «''Lizzie Borden took an axe and gave her mother forty whacks. When she saw what she had done, she gave her father forty-one» ("Η Λίζι Μπόρντεν πήρε ένα τσεκούρι και έδωσε στη μητέρα της σαράντα χτυπήματα. Όταν είδε τι είχε κάνει, έδωσε στον πατέρα της σαράντα ένα"''). Φυσικά οι αριθμοί 40 και 41 που αναφέρονταν στους στίχους ήταν στοιχεία υπερβολής, καθώς η Άμπι δέχτηκε 18 χτυπήματα στην πραγματικότητα και ο Άντριου 11. Η λαογραφία λέει ότι η ομοιοκαταληξία δημιουργήθηκε από έναν ανώνυμο συγγραφέα ως μελωδία για να πουλήσει εφημερίδες. Άλλοι το αποδίδουν στην πανταχού παρούσα, αλλά ανώνυμη, «Μητέρα Χήνα».
Η ομοιοκαταληξία έχει έναν λιγότερο γνωστό δεύτερο στίχο: "Andrew Borden now is dead, Lizzie hit him on the head. Up in heaven he will sing, on the gallows she will swing." ("O Άντριου Μπόρντεν είναι τώρα νεκρός, η Λίζι του κομμάτιασε το κεφάλι, αλλά αυτός στον ουρανό θα τραγουδήσει και εκείνη στην αγχόνη θα αιωρηθεί και θα ξεψυχήσει")
Απεικονίσεις
Η Λίζι Μπόρντεν έχει απεικονιστεί στη μουσική, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο, το θέατρο και την τηλεόραση, συχνά σε σχέση με τις δολοφονίες για τις οποίες αθωώθηκε.
Μεταξύ των προηγούμενων ερμηνειών στη σκηνή ήταν το έργο των Τζον Κόλτον και Κάρλετον Μάιλς το 1933 Nine Pine Street (Οδός Νάιν Πιν), στο οποίο η ηθοποιός Λίκιαν Γκις έπαιξε την Έφη Χόλντεν, έναν φανταστικό χαρακτήρα που βασίζεται στην Λίζι Μπόρντεν. Το έργο δεν είχε επιτυχία και παίχτηκε μόνο για 28 παραστάσεις. Το 1947 η Λίλιαν ντε λα Τόρε έγραψε ένα μονόπρακτο, με τίτλο: "Goodbye, Miss Lizzie Borden" (Αντίο, Δεσποινίς Λίζι Μπόρντεν).
Άλλες αναπαραστάσεις περιλαμβάνουν το έργο New Faces of 1952 (Τα Νέα Πρόσωπα του 1952), ένα μιούζικαλ του Μπρόντγουεϊ του 1952 που περιλάμβανε ένα σκετς με τίτλο "Lizzie Borden" (Λίζι Μπόρντεν) και απεικονίζει τα εγκλήματα, καθώς και το μπαλέτο της Άγκνες Ντε Μιλ στο έργο Fall River Legend του 1948 (Ο Θρύλος του Φολ Ρίβερ) και την όπερα του Τζακ Μπίσον με τίτλο "Lizzie Borden" (Λίζι Μπόρντεν) του 1965. Και τα δύο έργα βασίζονται στην ιστορία της Λίζι και στους φόνους του πατέρα και της μητριάς της. Άλλα έργα που βασίζονται στην Μπόρντεν περιλαμβάνουν το Blood Relations (Σχέσεις Αίματος) του 1980, μια καναδική παραγωγή γραμμένη από την Σάρον Πόλοκ που αφηγείται γεγονότα που οδήγησαν στους φόνους, η οποία μετατράπηκε σε τηλεοπτική ταινία στο Κάλγκαρι. Η Lizzie Borden (Λίζι Μπόρντεν), μια άλλη μουσική προσαρμογή, έγινε επίσης με πρωταγωνίστρια την υποψήφια για βραβείο Τόνυ, Άλισον Φρέιζερ.
Η Κάρμεν Μάθιους έπαιξε τη Λίζι Μπόρντεν στη σειρα Alfred Hitchcock Presents στην 1η σεζον και στο επεισόδιο "The Older Sister" (Η μεγαλύτερη αδελφή), με την Τζόαν Λόρινγκ ως Έμμα Μπόρντεν και την κόρη του Χίτσκοκ Πατ ως υπηρέτρια Μάργκαρετ. Το επεισόδιο προβλήθηκε στις 22 Ιανουαρίου του 1956 και διαδραματίζεται στο έτος 1893, με μια αποφασισμένη γυναίκα ρεπόρτερ να προσπαθεί να πάρει συνέντευξη από τις αδερφές ένα χρόνο μετά τους φόνους και να τελειώσει με την αποκάλυψη ότι η Έμμα διέπραξε τους φόνους.
Ένα επεισόδιο της σειράς Omnibus στις 24 Μαρτίου του 1957, παρουσίασε δύο διαφορετικές εκδοχές της ιστορίας της Λίζι Μπόρντεν: η πρώτη ήταν ένα θεατρικό έργο με τίτλο: "The Trial of Lizzie Borden" (Η δίκη της Λίζι Μπόρντεν), με την ηθοποιό Κάθριν Μπάρντ στον ομώνυμο ρόλο. Η δεύτερη αφορούσε μια παραγωγή του μπαλέτου Fall River Legend (Ο Θρύλος του Φολ Ρίβερ) με την ηθοποιό Νόρα Κέι ως "The Accused" (Την Κατηγορούμενη). Το 1959, το θεατρικό έργο The Legend of Lizzie (Ο Θρύλος της Λίζι) του Ρέτζιναλντ Λόρενς προσέλκυσε επαίνους για την ερμηνεία της Αν Μίτσαμ στον ρόλο της Μπόρντεν, αλλά παρόλα αυτά σταμάτησε μετά από μόλις δύο παραστάσεις.
Το συγκρότημα λαϊκού τραγουδιού The Chad Mitchell Trio ηχογράφησε το τραγούδι της μαύρης κωμωδίας "Lizzie Borden" (Λίζι Μπόρντεν) από την ζωντανή συναυλία τους το 1961, το οποίο κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά σε άλμπουμ ως single με τίτλο ''Mighty Day on Campus (Ιδιαίτερη Ημέρα στην Πανεπιστημιούπολη). Έφτασε στο Νο 44 στο Billboard'' Hot ανάμεσα σε άλλα 100 τραγούδια το 1962.
Το ροκ μιούζικαλ Lizzie (Λίζι), είναι μια δραματοποίηση των δολοφονιών των Μπόρντεν που εξιστορούσε την ιστορία της Λίζι τις ημέρες πριν από τις δολοφονίες και στη συνέχεια την δίκη της. Περιλαμβάνει μουσική του Στίβεν Τσέσλικ-ΝτεΜέγερ και του Άλαν Στίβενς Χιούιτ, και στίχους του Τσέσλικ-ΝτεΜέγερ και Τιμ Μάνερ και ένα βιβλίο του Μάνερ.
Ο ραδιοτηλεοπτικός σταθμός ABC παρουσίασε την τηλεταινία The Legend of Lizzie Borden (Ο Θρύλος της Λίζι Μπόρντεν) το 1975, με πρωταγωνίστρια την Ελίζαμπεθ Μοντγκόμερι ως Λίζι Μπόρντεν, την Κάθριν Χέλμοντ ως Έμμα Μπόρντεν και την Φιονούλα Φλάναγκαν ως Μπρίτζετ Σάλιβαν. Μετά τον θάνατο της ηθοποιού Ελίζαμπεθ Μοντγκόμερι ανακαλύφθηκε ότι αυτή και η πραγματική Λίζι Μπόρντεν ήταν στην πραγματικότητα μακρινές ξαδέρφες. Η γενεαολόγος Ρόντα ΜακΚλουρ, που βρήκε την συγγενική τους σχέση, δήλωσε: «Αναρωτιέμαι πώς θα ένιωθε η Μοντογκόμερι αν ήξερε τότε ότι ερμηνεύει τον ρόλο μιας μακρινής συγγενής της».
Το καλωδιακό κανάλι Lifetime παρήγαγε την τηλεταινία Lizzie Borden Took an Axe (Η Λίζι Μπόρντεν Πήρε ένα Τσεκούρι) το 2014, με πρωταγωνίστρια την ηθοποιό Κριστίνα Ρίτσι. Την επόμενη χρονιά παρουσιάστηκε στο κοινό η σειρά The Lizzie Borden Chronicles (Το Χρονικό της Λίζι Μπόρντεν), η οποία ήταν μια συνέχεια της τηλεοπτικής ταινίας και παρουσίαζε μια φανταστική αφήγηση της ζωής της Λίζι Μπόρντεν μετά την αθώωση της στην δίκη της. Μια ταινία μεγάλου μήκους με τίτλο, Lizzie (Λίζι) το 2018, με την ηθοποιό Κλόι Σέβινι ως Λίζι Μπόρντεν και την Κρίτσεν Στιούαρτ ως Μπρίτζετ Σάλιβαν, απεικονίζει την θεωρεία της λεσβιακής σχέσης μεταξύ των δύο γυναικών, η οποία οδηγεί στους φόνους.
Το 2015, η σειρά Supernatural πρόβαλε ένα επεισόδιο με τίτλο "Thin Lizzie" (Λεπτοκαμωμένη Λίζι). Στο επεισόδιο, ο Σαμ (Τζάρεντ Πανταλέκι) και ο Ντιν Γουίντσεστερ (Τζένσεν Ακλς) ερευνούν το "σπίτι της Λίζι Μπόρντεν" μετά τη δολοφονία πολλών ανθρώπων με τσεκούρι. Αρχικά υποψιάζονται ότι το φάντασμα της Λίζι είναι αυτό που ευθύνεται για τους φόνους, αλλά στη συνέχεια ανακαλύπτουν ότι δεν είναι αυτή ο δολοφόνος.
Στη λογοτεχνία
Η Μπόρντεν έχει απεικονιστεί σε πολλά λογοτεχνικά έργα, όπως:
Παραπομπές
Κατηγορία:Αμερικανοί αγγλικής καταγωγής
Πρωτάθλημα Χόκεϊ επί πάγου Φινλανδίας
thumb|150px|Παλαιότερο λογότυπο Το Πρωτάθλημα χόκεϊ επί πάγου Φινλανδίας (Φινλανδικά: Liiga) αποτελεί την κορυφαία διοργάνωση στη Φινλανδία και διοργανώνεται από την Φιλανδική Ομοσπονδία Χόκεϊ επί Πάγου (Suomen Jaakiekkoliitto). Ξεκίνησε τη σεζόν 1975-76 και αντικατέστησε το SM-sarja, το οποίο ήταν ερασιτεχνικό πρωτάθλημα. Τους περισσότερους τίτλους κατέχει η Ίλβες (Λυγξ) η οποία έχει κατακτήσει συνολικά 16 πρωταθλήματα και ακολουθεί η Τάπαρα με 15. Από το Μάρτιο του 2008, κατατάσσεται από την Διεθνή Ομοσπονδία Χόκεϊ επί Πάγου ως το δεύτερο ισχυρότερο πρωτάθλημα της Ευρώπης.
Το πρωτάθλημα αποτελείται από 14 ομάδες και διαρκεί από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Απρίλιο. Την περίοδο 2010-11 πρωταθλήτρια ανακηρύχθηκε η ΧΙΦΚ. Στο νέο σύστημα που εισήχθη το 2009 η τελευταία ομάδα της SM-liiga αντιμετωπίζει την πρωταθλήτρια ομάδα της Mestis (δεύτερη σε τάξη κατηγορία) σε αγώνες πλεί άουτ.
Επίσης το πρωτάθλημα της SM-liiga θα περιλαμβάνεται στη σειρά βιντεοπαιχνιδιών της EA Sports NHL 12.
Πρωταθλήματα
Παρακάτω αναφέρονται οι πρωταθλητές ανά σαιζόν της SM-liiga. Μόνο οι πρωταθλητές του κυπέλλου Kanada-malja δηλαδή, ο πρωταθλητής στα πλέι-οφ.
Σύνολο τίτλων
250px|thumb|Το κύπελλο Kanada-malja.
Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
Φινλανδία Χοκει επι παγου
Ωγκύστ Κουντέ
Ο Λουί Σαρλ Ωγκύστ Κουντέ (γαλλικά: Louis Charles Auguste Couder), γεννήθηκε την 1η Απριλίου 1789 στο Λονδίνο και πέθανε στις 21 Ιουλίου 1873 στο Παρίσι, ήταν Γάλλος ζωγράφος ιστορικών θεμάτων.
Βιογραφικά στοιχεία
Ο Ωγκύστ Κουντέ, γιος του Ζαν-Μπατίστ Κουντέ, άποικου στον Άγιο Δομίνικο, γεννήθηκε στο Λονδίνο την 1η Απριλίου 1789.
Σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών του Παρισιού όπου είχε δασκάλους τον Ζαν-Μπατίστ Ρενιώ και τον Ζακ-Λουί Νταβίντ. Ειδικεύθηκε στη ζωγραφική ιστορικής θεματολογίας. Άρχισε να εκθέτει στο Σαλόν του Παρισιού το 1814 με τον πίνακα Ο Θάνατος του στρατηγού Μορώ (φυλάσσεται στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βρέστης).
Εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Καλών Τεχνών το 1839 και προήχθη σε αξιωματικό της Λεγεώνας της Τιμής το 1841.
Πέθανε στις 21 Ιουλίου 1873 στο Παρίσι σε ηλικία 84 ετών. Ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο Περ-Λασαίζ.
Παραπομπές
Κατηγορία:Γάλλοι ζωγράφοι
Ατροφία πολλαπλών συστημάτων
Η ατροφία πολλαπλών συστημάτων ( MSA ) είναι σπάνια νευροεκφυλιστική διαταραχή  η οποία χαρακτηρίζεται από αυτόνομη δυσλειτουργία, τρόμο, αργή κίνηση, μυϊκή ακαμψία και αστάθεια στάσης (συλλογικά γνωστή ως παρκινσονισμός) και αταξία. Αυτό προκαλείται από τον προοδευτικό εκφυλισμό νευρώνων σε διάφορα μέρη του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένων των βασικών γαγγλίων, του κατώτερου από τα ζεύγη ωοειδών σωμάτων του πυρήνα του προμήκους μυελού και της παρεγκεφαλίδας.
Πολλοί άνθρωποι που πάσχουν από MSA βιώνουν δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος, η οποία συνήθως εκδηλώνεται ως ορθοστατική υπόταση, ανικανότητα, απώλεια εφίδρωσης, ξηροστομία και κατακράτηση ούρων και ακράτεια. Η παράλυση των φωνητικών χορδών είναι σημαντική και μερικές φορές η αρχική κλινική εκδήλωση της διαταραχής.
Μια τροποποιημένη μορφή της πρωτεΐνης άλφα-συνουκλεΐνης εντός των προσβεβλημένων νευρώνων μπορεί να προκαλέσει MSA. Περίπου το 55% των περιπτώσεων MSA εμφανίζονται σε άνδρες, με εκείνους που επηρεάζονται να εμφανίζουν συμπτώματα σε ηλικία 50-60 ετών. Η MSA παρουσιάζει συχνά μερικά από τα ίδια συμπτώματα με τη νόσο του Πάρκινσον. Ωστόσο, εκείνοι με MSA δείχνουν γενικά μικρή ανταπόκριση στα φάρμακα ντοπαμίνης που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της νόσου του Πάρκινσον και μόνο περίπου το 9% των ασθενών με MSA με τρόμο εμφανίζουν πραγματικό παρκινσονικό τρόμο
Η MSA διαφέρει από την πρωτεϊνοπάθεια πολλαπλών συστημάτων, ένα πιο κοινό σύνδρομο απώλειας μυών. Η MSA διαφέρει επίσης από το σύνδρομο δυσλειτουργίας πολλαπλών οργάνων, μερικές φορές αναφέρεται ως ανεπάρκεια πολλαπλών οργάνων και ως αποτυχία πολλαπλών οργάνων, μια συχνά θανατηφόρα επιπλοκή του σηπτικού σοκ και άλλων σοβαρών ασθενειών ή τραυματισμών.
Σημεία και συμπτώματα
Η MSA χαρακτηρίζεται από τα ακόλουθα συμπτώματα, τα οποία μπορούν να υπάρχουν σε οποιονδήποτε συνδυασμό:
Μπορεί επίσης να υπάρχει μια παραλλαγή με συνδυασμένα χαρακτηριστικά MSA και άνοιας με σωμάτια Lewy. Υπήρξαν επίσης περιστασιακές περιπτώσεις εκφυλισμού του μετωπιαίου λοβού που σχετίζονται με MSA
Αρχική εμφάνιση
Το πιο συνηθισμένο πρώτο σημείο της MSA είναι η εμφάνιση ενός "συνθετικού άκαμπτου συνδρόμου" (δηλαδή βραδύτητα έναρξης κίνησης που μοιάζει με νόσο του Πάρκινσον ) που βρέθηκε στο 62% στην πρώτη εμφάνιση. Άλλα κοινά σημεία κατά την έναρξη περιλαμβάνουν προβλήματα ισορροπίας (παρεγκεφαλιδική αταξία) που βρέθηκαν στο 22% κατά την πρώτη εμφάνιση, ακολουθούμενα από γενετικά συμπτώματα του ουροποιητικού (9%): τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες συχνά βιώνουν επείγουσα ανάγκη ούρησης, μεγάλη συχνότητα, ατελή εκκένωση της ουροδόχου κύστης ή αδυναμία ούρησης (κατακράτηση). Περίπου 1 στους 5 ασθενείς με MSA εμφανίζουν απώλεια ισορροπίας από το πρώτο έτος της νόσου.
Για τους άνδρες, το πρώτο σημάδι μπορεί να είναι η στυτική δυσλειτουργία. Οι γυναίκες ανέφεραν επίσης μειωμένη ευαισθησία στα γεννητικά όργανα.
Γενετική
Μελέτη διαπίστωσε συσχέτιση μεταξύ της διαγραφής γονιδίων σε μια συγκεκριμένη γενετική περιοχή και της ανάπτυξης MSA σε μια ομάδα Ιαπωνών ασθενών. Η εν λόγω περιοχή περιλαμβάνει το γονίδιο SHC2 το οποίο, σε ποντίκια και αρουραίους, φαίνεται να έχει κάποια λειτουργία στο νευρικό σύστημα. Οι συγγραφείς αυτής της μελέτης υπέθεσαν ότι μπορεί να υπάρχει σχέση μεταξύ της διαγραφής του SHC2 και της ανάπτυξης της MSA.
Μια μελέτη παρακολούθησης δεν μπόρεσε να επαναλάβει αυτό το εύρημα σε Αμερικανούς ασθενείς με MSA Οι συγγραφείς της μελέτης στις ΗΠΑ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι "Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι οι εξαλείψεις γονιδίων SHC2 βασίζονται σε λίγες, αν υπάρχουν, περιπτώσεις καλά χαρακτηρισμένων MSA στον πληθυσμό των ΗΠΑ. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την ιαπωνική εμπειρία που ανέφεραν οι Sasaki et al., Πιθανότατα αντικατοπτρίζει την ετερογένεια της νόσου σε διαφορετικά γενετικά υπόβαθρα. "
Μια άλλη μελέτη διερεύνησε τη συχνότητα των ενδιάμεσων επεκτάσεων του RFC1, ένα φαινόμενο που εμπλέκεται στην CANVAS. μια ασθένεια με διαγνωστική επικάλυψη με MSA. Η μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτές οι επαναλήψεις απουσίαζαν από παθολογικά επιβεβαιωμένη MSA, υποδηλώνοντας εναλλακτική γενετική αιτία.
Παθοφυσιολογία
Η κύρια νηματώδης συνιστώσα των σωματίων Papp-Lantos, οι γλοιακές και νευρωνικές κυτταροπλασματικές εγκλείσεις είναι η άλφα-συνουκλεΐνη. Οι μεταλλάξεις σε αυτήν την ουσία μπορεί να διαδραματίσουν ρόλο στην ασθένεια. Μια μετα-μεταφραστικά τροποποιημένη μορφή της πρωτεΐνης που ονομάζεται άλφα-συνουκλεΐνη μπορεί να είναι αιτιώδης παράγοντας για την ασθένεια. πιθανώς προκαλείται από μια πρωτογενή ολιγοδενδρογλοιοπάθεια.
Οι πρωτεΐνες ταυ έχουν βρεθεί σε ορισμένα σώματα εγκλεισμού κυτταροπλασματικών γλοίων.
Κλινικά
Τα κλινικά διαγνωστικά κριτήρια καθορίστηκαν το 1998 και ενημερώθηκαν το 2007. Ορισμένα σημεία και συμπτώματα MSA εμφανίζονται επίσης με άλλες διαταραχές, όπως η νόσος του Πάρκινσον, καθιστώντας τη διάγνωση πιο δύσκολη.
Ακτινολογικά
Τόσο η μαγνητική τομογραφία όσο και η αξονική τομογραφία μπορεί να παρουσιάσουν μείωση στο μέγεθος της παρεγκεφαλίδας και των πόνων σε άτομα με παρεγκεφαλιδικά χαρακτηριστικά (MSA-C). Το putamen έχει υποσημείωση σε TRI-weighted MRI και μπορεί να δείξει αυξημένη εναπόθεση σιδήρου στη μορφή Parkinsonian (MSA-P). Στο MSA-C, μερικές φορές υπάρχει ένα σύμβολο "hot cross bun". Αντικατοπτρίζει την ατροφία των ποντοεγκεφαλικών οδών που δίνει ένταση Τ2 σε έντονη ένταση σήματος στα ατροφικά pons.
Δεν απαιτούνται αλλαγές μαγνητικής τομογραφίας για τη διάγνωση της νόσου, καθώς αυτά τα χαρακτηριστικά απουσιάζουν συχνά, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια της νόσου. Επιπλέον, οι αλλαγές μπορεί να είναι αρκετά λεπτές και συνήθως δεν γίνονται αντιληπτές από εξεταστές που δεν έχουν εμπειρία με MSA.
Παθολογικά
Η παθολογική διάγνωση μπορεί να γίνει μόνο σε αυτοψία με την εύρεση άφθονων GCI σε ιστολογικά δείγματα του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Σε αντίθεση με τις περισσότερες άλλες συνουκλεοπάθειες, οι οποίες αναπτύσσουν εγκλείσματα α-συνουκλεΐνης κυρίως σε πληθυσμούς νευρωνικών κυττάρων, MSA παρουσιάζει εκτεταμένες παθολογικές εγκλείσεις α-συνουκλεΐνης στο κυτοσόλιο των ολιγοδενδροκυττάρων (εγκλειστικές κυτταροπλασματικές εγκλείσεις), με περιορισμένη παθολογία στους νευρώνες. Η MSA διαφέρει επίσης από άλλες συνουκλεοπάθειες στην περιφερειακή της παθολογική παρουσίαση, με θετικά εγκλείσματα α-συνουκλεΐνης να ανιχνεύονται κυρίως στο ραβδωτό σώμα, στον εγκέφαλο, στους πόνους, στον μυελό και στην παρεγκεφαλίδα, παρά στο εγκεφαλικό στέλεχος, στις λεμφαδικές και φλοιώδεις περιοχές που συνήθως επηρεάζονται Ασθένειες ένταξης Lewy. Η ιστοπαθολογική έρευνα σε έξι περιπτώσεις παθολογικά επιβεβαιωμένου MSA, χρησιμοποιώντας αντισώματα που κατευθύνονταν σε μια ποικιλία επιτόπων α-συνουκλεΐνης, αποκάλυψε σημαντική διακύμανση της εναπόθεσης πρωτεΐνης α-συνουκλεΐνης τόσο στις περιπτώσεις όσο και στις περιοχές του εγκεφάλου εντός περιπτώσεων, παρέχοντας στοιχεία για «στελέχη» συσσωματωμένων διαμορφωτών που μπορεί διαφορετικά να προάγει την παθολογική εξάπλωση τύπου πριόν.
Το 2020, οι ερευνητές στο Κέντρο Επιστήμης Υγείας του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Χιούστον κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κυκλική ενίσχυση με λανθασμένη πρωτεΐνη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη διάκριση μεταξύ δύο προοδευτικών νευροεκφυλιστικών ασθενειών, της νόσου του Πάρκινσον και της ατροφίας πολλαπλών συστημάτων, που είναι η πρώτη διαδικασία για την αντικειμενική διάγνωση του Πολλαπλού Συστήματος Ατροφία αντί για μια διαφορική διάγνωση.
Ταξινόμηση
Το MSA είναι μία από τις πολλές νευροεκφυλιστικές ασθένειες γνωστές ως συνουκλεοπάθειες : έχουν από κοινού μια ανώμαλη συσσώρευση πρωτεΐνης άλφα-συνουκλεΐνης σε διάφορα μέρη του εγκεφάλου. Άλλες συνουκλεοπάθειες περιλαμβάνουν τη νόσο του Πάρκινσον, τις άνοιες σωμτιδίων Lewy και άλλες πιο σπάνιες καταστάσεις.
Παλαιότερη ορολογία
Ιστορικά, πολλοί όροι χρησιμοποιήθηκαν για να αναφερθούν σε αυτή τη διαταραχή, με βάση τα κυρίαρχα συστήματα που παρουσιάζονται. Αυτοί οι όροι διακόπηκαν με συναίνεση το 1996 και αντικαταστάθηκαν από το MSA και τους υποτύπους του αλλά η επίγνωση αυτών των παλαιότερων όρων και των ορισμών τους είναι χρήσιμη για την κατανόηση της σχετικής βιβλιογραφίας πριν από το 1996. Σε αυτά περιλαμβάνονται ο εκφυλισμός του ραβδωτού αυχενικού (SND), η ατροφία του ολιγοποντιοεγκεφαλικού (OPCA) και το σύνδρομο Shy-Drager. Ακολουθεί ένας πίνακας που περιγράφει τα χαρακτηριστικά και τα σύγχρονα ονόματα αυτών των συνθηκών:
Τρέχουσα ορολογία
Η τρέχουσα ορολογία και τα διαγνωστικά κριτήρια για την ασθένεια καθορίστηκαν σε μια διάσκεψη εμπειρογνωμόνων του 2007 και παρουσιάστηκαν σε ένα έγγραφο θέσης. Αυτή η δεύτερη δήλωση συναίνεσης ορίζει δύο κατηγορίες MSA, με βάση τα κυρίαρχα συμπτώματα της νόσου κατά τη στιγμή της αξιολόγησης. Αυτά είναι:
Εποπτεία
Συνιστάται συνεχής επίβλεψη από νευρολόγο που ειδικεύεται σε διαταραχές της κίνησης,  επειδή τα πολύπλοκα συμπτώματα της MSA συχνά δεν είναι γνωστά στους λιγότερο εξειδικευμένους νευρολόγους. Οι νοσοκομειακές υπηρεσίες ή οι αντίστοιχες κατ 'οίκον μπορεί να είναι πολύ χρήσιμες καθώς εξελίσσεται η αναπηρία.
Φαρμακευτική θεραπεία
Το Λεβοντόπα (L-Dopa), ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της νόσου του Πάρκινσον, βελτιώνει τα συμπτώματα του παρκινσονίου σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών με MSA. Μια πρόσφατη δοκιμή ανέφερε ότι μόνο το 1,5% των ασθενών με MSA παρουσίασαν καθόλου βελτίωση κατά τη λήψη λεβοντόπα, η βελτίωση τους ήταν μικρότερη από 50% και ακόμη και ότι η βελτίωση ήταν παροδική επίδραση διάρκειας μικρότερη του ενός έτους. Η κακή ανταπόκριση στο L-Dopa έχει προταθεί ως πιθανό στοιχείο στη διαφορική διάγνωση του MSA από τη νόσο του Πάρκινσον.
Αποκατάσταση
Η διαχείριση από επαγγελματίες αποκατάστασης, συμπεριλαμβανομένων φυσιοθεραπευτών, φυσιοθεραπευτών, επαγγελματιών θεραπευτών, λογοθεραπευτών και άλλων για δυσκολίες με το περπάτημα / κίνηση, τις καθημερινές εργασίες και τα προβλήματα ομιλίας είναι απαραίτητη.
Οι φυσιοθεραπευτές μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της κινητικότητας του ασθενούς και θα βοηθήσουν στην πρόληψη των συσπάσεων. Η καθοδήγηση των ασθενών στο βάδισμα θα βοηθήσει στη βελτίωση της κινητικότητάς τους και στη μείωση του κινδύνου πτώσης. Ένας φυσιοθεραπευτής μπορεί επίσης να συνταγογραφήσει βοηθήματα κινητικότητας, όπως μπαστούνι ή περιπατητή για να αυξήσει την ασφάλεια του ασθενούς.
Οι λογοθεραπευτές μπορούν να βοηθήσουν στην αξιολόγηση, τη θεραπεία και την υποστήριξη της ομιλίας (δυσαρθρία) και δυσκολιών στην κατάποση (δυσφαγία) Οι αλλαγές ομιλίας σημαίνουν ότι μπορεί να χρειαστεί εναλλακτική επικοινωνία, για παράδειγμα βοηθήματα επικοινωνίας ή γραφήματα λέξεων.
Η έγκαιρη παρέμβαση των δυσκολιών στην κατάποση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για να συζητηθεί περαιτέρω η τροφοδοσία του σωλήνα κατά την εξέλιξη της νόσου. Σε κάποιο σημείο της εξέλιξης της νόσου, μπορεί να πραγματοποιηθεί τροποποίηση λήψης υγρών και τροφίμων.
Αποφυγή ορθοστατικής υπότασης
Ένα ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα, η πτώση της αρτηριακής πίεσης κατά την όρθια στάση (με κίνδυνο λιποθυμίας και συνεπώς τραυματισμού από πτώση), συχνά ανταποκρίνεται στη φλουδροκορτιζόνη, ένα συνθετικό ορυκτοκορτικοειδές. Μια άλλη κοινή φαρμακευτική αγωγή είναι η μεσοδρίνη άλφα-αγωνιστή.
Οι θεραπείες χωρίς ναρκωτικά περιλαμβάνουν "κλίση προς τα πάνω" (αύξηση της κεφαλής ολόκληρου του κρεβατιού κατά περίπου 10 μοίρες), δισκία αλατιού ή αύξηση του αλατιού στη διατροφή, γενναιόδωρη πρόσληψη υγρών και πίεση (ελαστικές) κάλτσες. Η αποφυγή πυροδοτήσεων χαμηλής αρτηριακής πίεσης, όπως ζεστός καιρός, αλκοόλ και αφυδάτωση, είναι ζωτικής σημασίας. Ο ασθενής μπορεί να διδαχθεί να κινείται και να μεταφέρεται από καθιστή σε στάση αργά για να μειώσει τον κίνδυνο πτώσεων και να περιορίσει την επίδραση της στάσης του σώματος. Οδηγίες για την άντληση του αστραγάλου βοηθά στην επιστροφή του αίματος στα πόδια στη συστηματική κυκλοφορία. Άλλα προληπτικά μέτρα αυξάνουν το κεφάλι του κρεβατιού κατά 8 σε (20.3 cm), και τη χρήση καλσόν συμπίεσης και κοιλιακών συνδετικών.
Υποστήριξη
Οι κοινωνικοί λειτουργοί και οι εργοθεραπευτές μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της αναπηρίας μέσω της παροχής εξοπλισμού και προσαρμογών στο σπίτι, υπηρεσιών για φροντιστές και πρόσβασης σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, τόσο για το άτομο με MSA όσο και για οικογενειακούς φροντιστές.
Πρόγνωση
Η μέση διάρκεια ζωής μετά την έναρξη των συμπτωμάτων σε ασθενείς με MSA είναι 6-10 χρόνια. Περίπου το 60% των ασθενών χρειάζονται αναπηρικό καροτσάκι εντός πέντε ετών από την έναρξη των κινητικών συμπτωμάτων και λίγοι ασθενείς επιβιώνουν μετά από 12 χρόνια. Η ασθένεια εξελίσσεται χωρίς ύφεση με μεταβλητό ρυθμό. Εκείνοι που παρουσιάζουν σε μεγαλύτερη ηλικία, εκείνοι με παρκινσονικά χαρακτηριστικά και εκείνοι με σοβαρή αυτόνομη δυσλειτουργία έχουν φτωχή πρόγνωση. Όσοι έχουν κυρίως παρεγκεφαλικά χαρακτηριστικά και εκείνοι που εμφανίζουν αυτόνομη δυσλειτουργία αργότερα έχουν καλύτερη πρόγνωση.
Αιτίες θανάτου
Οι πιο συχνές αιτίες θανάτου είναι ο αιφνίδιος θάνατος και ο θάνατος που προκαλούνται από λοιμώξεις, που περιλαμβάνουν λοιμώξεις καθετηριασμού στα ούρα, λοιμώξεις των σωλήνων τροφοδοσίας και πνευμονία αναρρόφησης. Μερικοί θάνατοι προκαλούνται από καχεξία, επίσης γνωστή ως σύνδρομο σπατάλης.
Επιδημιολογία
Η ατροφία πολλαπλών συστημάτων εκτιμάται ότι επηρεάζει περίπου 5 ανά 100.000 άτομα. Κατά την αυτοψία, πολλοί ασθενείς που διαγνώστηκαν κατά τη διάρκεια της ζωής με νόσο του Πάρκινσον βρέθηκαν να έχουν MSA, γεγονός που υποδηλώνει ότι η πραγματική συχνότητα εμφάνισης MSA είναι υψηλότερη από αυτήν την εκτίμηση. Ενώ ορισμένοι υποδεικνύουν ότι το MSA επηρεάζει ελαφρώς περισσότερους άνδρες από τις γυναίκες (1,3: 1), άλλοι προτείνουν ότι τα δύο φύλα είναι εξίσου πιθανό να επηρεαστούν. Η κατάσταση εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα ηλικίας 50-60 ετών.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Σπάνιες ασθένειες Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη
Σ' αναζητώ στη Σαλονίκη είναι ο τίτλος ενός τραγουδιού του Έλληνα τραγουδιστή Δημήτρη Μητροπάνου. Τους στίχους τους έγραψε ο Φίλιππος Γράψας και τη μουσική ο Μάριος Τόκας. Οι στίχοι γράφτηκαν το 1982 για τους Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού Κέρκυρας εκείνου του έτους. Ο Μάνος Χατζιδάκις εξήρε τον Γράψα για τους στίχους του τραγουδιού, αλλά το τελευταίο άργησε πολύ να γίνει γνωστό. Το 1991 ο Διονύσης Θεοδόσης έδειξε το τραγούδι στον Μάριο Τόκα. Ακολούθησαν προτάσεις για την ερμηνεία του τραγουδιού, στην Χάρις Αλεξίου, καθώς και στον Γιώργο Νταλάρα, αλλά και οι δύο τις απέρριψαν. Πρόταση έγινε και στον Δημήτρη Μητροπάνο, ο οποίος ανταποκρίθηκε θετικά σε αυτήν. Έναν χρόνο μετά, το 1992, κυκλοφόρησε ο δίσκος Η εθνική μας μοναξιά,του Δημήτρη Μητροπάνου και του Μάριου Τόκα, στον οποίο συμπεριλαμβάνεται το τραγούδι.
Παραπομπές
Κατηγορία:Τραγούδια του Δημήτρη Μητροπάνου Κατηγορία:Τραγούδια του 1992
Μετατροπή τζαμιών σε μη ισλαμικούς χώρους λατρείας
Η μετατροπή των τζαμιών σε μη ισλαμικούς χώρους λατρείας έχει συμβεί εδώ και αιώνες. Οι σημαντικότερες τέτοιες μετατροπές έγιναν μετά και κατά τη διάρκεια της ανακατάληψης της Ισπανίας από τις Χριστιανικές δυνάμεις (Reconquista).
Μετατροπή τζαμιών σε εκκλησίες
Αυτός ο πίνακας παραθέτει πρώην τζαμιά που έχουν ταυτοποιηθεί με αρχικά κτίρια ή ερείπια. Περιλαμβάνει επίσης εκείνες τις εκκλησίες όπου η αρχική δομή του τζαμιού δεν σώζεται πλέον και η εκκλησία χτίστηκε στη θέση ενός πρώην τζαμιού.
Μετατροπή τζαμιών σε ναούς
Αυτός ο πίνακας παραθέτει πρώην τζαμιά με αναγνωρισμένα αυθεντικά κτίρια που έχουν μετατραπεί σε ινδουιστικούς ναούς. Περιλαμβάνει επίσης εκείνους τους ναούς όπου η αρχική δομή του τζαμιού δεν σώζεται πλέον και ο ναός χτίστηκε στη θέση ενός πρώην τζαμιού.
Μετατροπή τζαμιών σε ναούς των Σικχ
Αυτός ο πίνακας παραθέτει πρώην τζαμιά με αναγνωρισμένα αυθεντικά κτίρια που έχουν μετατραπεί σε ναούς Σιχ (γκουρντβάρα).
Μετατροπή τζαμιών σε συναγωγές
Αυτός ο πίνακας παραθέτει πρώην τζαμιά με ταυτοποιημένα αυθεντικά κτίρια που έχουν μετατραπεί σε συναγωγές.
βιβλιογραφικές αναφορές
Κατηγορία:Πρώην τζαμιά Κατηγορία:Σχέσεις μεταξύ του Ισλάμ και των υπολοίπων θρησκειών
Ολύβριος (ύπατος το 491)
Ο Φλάβιος Ολύβριος, λατιν.: Flavius Olybrius, (άκμασε το 491-απεβ. μετά το 532) ήταν αριστοκράτης της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και ύπατος για το έτος 491. Μερικές φορές αναφέρεται ως "Olybrius Junior" στις πηγές, πιθανώς αναφερόμενος στη νεαρή του ηλικία. Ο Ολύβριος ήταν -μέσω της μητέρας του Aνικίας Ιουλιανής- απόγονος της δυναστείας του Βαλεντινιανού Α΄ και του Θεοδοσίου Α΄, εγγονός του Ρωμαίου Αυτοκράτορα της Δύσης Oλύβριου (βασ. 472 ) και δισεγγονός του Ρωμαίου Αυτοκράτορα της Δύσης Βαλεντινιανού Γ' (βασ. 425–455). Ήταν επίσης πιθανός αύγουστος στο τέλος του Ρωμαίου Αυτοκράτορα της Ανατολής Ζήνωνα (βασ. 474–491 ) της δυναστείας του Λέοντα Α΄.
Βιογραφία
μικρογραφία| Ο [[Αρεόβινδος Δαγαλάιφος Αρεόβινδος|Aρεόβινδος Δαγαλάιφος Αρεόβινδος ως ύπατος, πατέρας του Ολύβριου.]] μικρογραφία| Η [[Aνικία Ιουλιανή, μητέρα του Oλύβριου, μεταξύ των αλληγοριών της Μεγαλοψυχίας και της Φρόνησης.]]
Ήταν γιος του Aρεόβινδου Δεγαλάιφου Αρεόβινδου, magister militum από το 503 έως το 504 και υπάτου το 506, και της Aνικίας Ιουλιανής, κόρης του Ρωμαίου Αυτοκράτορα της Δύσης Oλύβριου και της συζύγου Πλακιδίας. Η Πλακιδία ήταν κόρη τού Ρωμαίου Αυτοκράτορα της Δύσης Βαλεντινιανού Γ΄ και της συζύγου του Λικινίας Ευδοξίας.
Ο Άλαν Κάμερον εξηγεί, ότι «ίσως, μόνος μεταξύ των υπάτων που συζητάμε εδώ, ο Όλυβριος ήταν στην πραγματικότητα γνωστός ως «Ολύβριος ο Νεότερος» σε κοινωνικές και υπατικές αναφορές. Δεν είναι δύσκολο να σκεφτούμε γιατί: έγινε ύπατος όταν ήταν παιδί, μόλις δέκα ετών, ίσως και λιγότερο»
Ο Ολύβριος ο Νεότερος εξορίστηκε το 532 από τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α' (βασ. 527–565), επειδή συμμετείχε σε μία δολοπλοκία. Οι ιδιοκτησίες του κατασχέθηκαν, συμπεριλαμβανομένης της εκκλησίας του Αγίου Πολύευκτου που είχε παραγγείλει η μητέρα του και ένας μεγάλος οίκος, που βρισκόταν σε μία γειτονική τοποθεσία με την εκκλησία. Τελικά του επετράπη να επιστρέψει λίγο αργότερα και οι κατασχεθείσες ιδιοκτησίες του επιστράφηκαν. Τίποτε δεν είναι γνωστό για το πώς έζησε ο ίδιος ή η οικογένειά του μετά από αυτό.
Βιβλιογραφικές αναφορές
Κατηγορία:Ύπατοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας
Στάδιο Τζαπόμα
Το Στάδιο Τζαπόμα (αγγλικά: Japoma Stadium) είναι στάδιο πολλαπλών χρήσεων στην περιοχή Τζαπόμα της Ντουάλα στο Καμερούν. Έχει χωρητικότητα 50.000 θεατών. Το αθλητικό συγκρότημα που βρίσκεται το στάδιο διαθέτει γήπεδα ποδοσφαίρου, καλαθοσφαίρισης, χειροσφαίρισης, ποδοσφαίρου σάλας, πετοσφαίρισης και αντισφαίρισης, καθώς και πισίνα ολυμπιακών διαστάσεων 8 λωρίδων, συνεδριακά κέντρα, εμπορικά κέντρα, πολυτελές ξενοδοχείο και χώρο στάθμευσης. Επίσης, το στάδιο διαθέτει ταρτάν στίβου.
Το Στάδιο Τζαπόμα κόστισε περίπου 232 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, με το 85% του έργου να χρηματοδοτείται από την Türk Eximbank.
Στο στάδιο διεξήχθησαν αγώνες για το Κύπελλο Εθνών Αφρικής 2021.
Κατασκευή
Οι χώροι και το σχέδιο έχουν σχεδιαστεί από τη βρετανική ομάδα της AECOM Sports. Η διαχείριση των έργων έχει ανατεθεί στο Leonardo Cameroun sarl, το οποίο ανήκει στην ιταλική μελέτη Leonardo srl, του αρχιτέκτονα Σαλβατόρε Ρε.
Στις 11 Σεπτεμβρίου 2019, η Κατασκευαστική Βιομηχανία Yenigün είπε ότι το στάδιο αναμένεται να ολοκληρωθεί στις 30 Νοεμβρίου 2019.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Εθνικά στάδια Κατηγορία:Στάδια ποδοσφαίρου στο Καμερούν Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στη Ντουάλα Κατηγορία:Στάδια Κυπέλλου Ποδοσφαίρου Εθνών Αφρικής 2021
Σαν Σεμπαστιάνο εκτός των Τειχών
O '''Άγ. Σεβαστιανός ο εκτός των Τειχών ή στις Κατακόμβες''', ιταλ. San Sebastiano fuori le Mura ο ad Catacumba, είναι μία βασιλική στη Ρώμη. Ήταν μία από τις Επτά Προσκυνηματικές Εκκλησίες της Ρώμης, όμως στο ιωβιλαίο του 2000 αντικαταστάθηκε από το Ιερό της Παναγίας της Θείας Αγάπης. Ωστόσο πολλοί προσκυνητές μένουν ακόμη πιστοί στον παραδοσιακό κατάλογο των εκκλησιών και έρχονται εδώ, ίσως και λόγω των Κατακομβών ή διότι το Ιερό της Παναγίας είναι έξω από τη Ρώμη.
Ιστορία
Η αρχική βασιλική κτίστηκε το α΄ ήμισυ του 4ου αι. και αφιερώθηκε στον Άγ. Σεβαστιανό, έναν δημοφιλή Ρωμαίο μάρτυρα του 3ου αι. Η αναφορά στις Κατακόμβες αναφέρεται στις κατακόμβες του Αγ. Σεβαστιανού, επάνω από τις οποίες κτίστηκε ο ναός. Το όνομα εκτός των Τειχών προσδιορίζει τη θέση του ναού εκτός των Αυρηλιανών τειχών της πόλης, για να ξεχωρίζει από τον Άγ. Σεβαστιανό αλ Παλατίνο επί του ομωνύμου λόφου. H βασιλική βρίσκεται μεταξύ της κατακόμβης του Αγ. Καλλίστου και του μαυσωλείου της Καικιλίας Μετέλλας. Το ιερό έχει δυτικό - νοτιοδυτικό προσανατολισμό.
Σύμφωνα με την παράδοση, κατά τον διωγμό του Βαλεριανού το 258, οι κατακόμβες χρησιμοποιήθηκαν προσωρινά ως χώρος ταφής δύο άλλων αγίων, που μαρτύρησαν στη Ρώμη, των αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Τα λείψανά τους μεταφέρθηκαν αργότερα στις δύο βασιλικές που φέρουν το όνομα του καθενός. Από εδώ προέρχεται η αρχική ονομασία του ναού ως Αποστολικής Βασιλικής. Η αφιέρωση στον Σεβαστιανό έγινε τον 9ο αι.
Το λείψανο του Αγίου ήλθε εδώ το 350. Το 826, από τον φόβο επιδρομής Σαρακηνών, το λείψανο μεταφέρθηκε στον ναό του Αγ. Πέτρου· πράγματι η επιδρομή έγινε και ο ναός καταστράφηκε. Το κτήριο επανιδρύθηκε από τον πάπα Νικόλαο Α΄ (858-867), ενώ ο βωμός του μάρτυρα καθαγιάστηκε ξανά από τον πάπα Ονώριο Β΄ (1216-27), έπειτα από αίτημα των Κιστερκιανών, που είχαν λάβει το μέρος. Τον 13ο αι. η στοά του τρίκλιτου σηκού περιτειχίστηκε.
Ο ναός έγινε ένας από τους επτά, που παραδοσιακά επισκεπτόταν οι προσκυνητές στη Ρώμη, ειδικά μετά το 1553, όταν ο Άγ. Φίλιππος Νέρι εγκαινίασε την Επίσκεψη των Επτά Εκκλησιών, ένα ιδιαίτερο προσκύνημα που γινόταν σε μία ημέρα (τη Μ. Πέμπτη). Άρχιζε από τη βασιλική του Αγ. Πέτρου και τελείωνε σε αυτήν της Σάντα Μαρία Ματζόρε. Η οδός που συνδέει τη βασιλική του Αγ. Παύλου εκτός των Τειχών με τον Άγ. Σεβαστιανό ονομάζεται "Οδός των επτά εκκλησιών (Via delle Sette Chiese).
Περιγραφή
Το άγαλμα του Αγ. Σεβαστιανού στον βωμό του πρώτου παρεκκλησίου στα αριστερά είναι του Τζιουζέππε Γκιοργκέττι. Το παρεκκλήσιο των ιερών κειμηλίων βρίσκεται κατά μήκος του σηκού και περιέχει μία πέτρα που υποτίθεται ότι σε αυτή εντυπώθηκε το πέλμα του Ιησού και σχετίζεται με το επεισόδιο Πού υπάγεις; (Quo vadis?) των "Πράξεων των Αποστόλων". Εδώ βρίσκεται ένα από τα βέλη που έπληξαν τον Άγ. Σεβαστιανό και ένα μέρος του κίονα στον οποίο είχαν δέσει τον άγιο κατά το μαρτύριο. Αξιοσημείωτο είναι το Παρεκκλήσιο Αλμπάνι (κτίστηκε το 1716), σχεδιασμένο από τους Κάρλο Μαράττα, Αλεσσάντρο Σπέτσι, Φιλίππο Μπατινιόνι και Κάρλο Φοντάνα. Η παραγγελία δόθηκε από τον πάπα Κλήμη ΙΑ΄ και αφιερώθηκε στον πάπα Φαβιανό. Ο τελευταίος ήταν επίσκοπος Ρώμης κατά τους διωγμούς του Δεκίου. Στα πλάγια του βωμού υπάρχουν προτομές των αγίων Πέτρου και Παύλου, του Νικολό Κορντιέρ, για να θυμίζουν την πρώτη αφιέρωση της βασιλικής.
Εδώ έχει ταφεί ο Άγ. Κουιρίνος της Σέσκια και ο πάπας Φαβιανός (επίσκοπος 236-250).
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Χριστιανικοί ναοί στη Ρώμη
Λευκορωσικές προεδρικές εκλογές 2006
Στις 19 Μαρτίου 2006 διεξήχθησαν οι Λευκορωσικές προεδρικές εκλογές. Το αποτέλεσμα ήταν νίκη για τον Αλεξάντερ Λουκασένκο, ο οποίος επανεκλέχθηκε για τρίτη θητεία ως Πρόεδρος, συγκεντρώνοντας το 84,4% των ψήφων.
Ιστορικό
Στις προεδρικές εκλογές του 2001 έγιναν διαμαρτυρίες για έλλειψη δημοκρατικότητας και νοθεία. Το 2004 στις ΗΠΑ πέρασε ο ομοσπονδιακός Νόμος για τη Λευκορωσική Δημοκρατία, με τον οποίο επιτράπηκε η παροχή υποστήριξης στα δημοκρατικά κόμματα και τις ΜΚΟ που προάγουν τη δημοκρατία και υποστηρίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πριν τις εκλογές, το Αμερικανικό Κογκρέσο προειδοποίησε ότι θα επιβληθούν κυρώσεις αν δεν τηρηθεί η δημοκρατικότητα στις Λευκορωσικές εκλογές.