cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ο Θρύλος της Κόρρα
Κριτική
Η σειρά ήταν πολυαναμενόμενη από τους λάτρεις του Άβαταρ: Ο Τελευταίος Ανεμοδαμαστής και έλαβε αναγνώριση από τους κριτικούς και τους λάτρες της σειράς μετά την προβολή της πρώτης χρονιάς, το 2012. Ο Ντέιβιντ Χίνκλεϊ της New York Daily News έγραψε ότι «η σειρά είναι οπτικά εντυπωσιακή και είναι γεμάτη με μικρά κόλπα και αποχρώσεις που μόνο οι αληθινοί λάτρες θα παρατηρήσουν και θα απολαύσουν, αλλά τίποτε δεν ενοχλεί τους πολίτες να απολαύσουν τη σειρά». Ο Μπράιαν Λόβρι του Variety ένιωσε ότι η σειρά «αντιπροσωπεύει μια λίγο περισσότερο φιλόδοξη ιστορία για μεγαλύτερα παιδιά και ίσως για μερικούς ενήλικες». Πριν το τέλος της πρώτης χρονιάς, ο Σκοτ Θιλ του Wired δήλωσε ότι «αυτή η σειρά είναι η καλύτερη στο είδος των κινούμενων σχεδίων στην τηλεόραση, η οποία είναι ικανή να αντιμετωπίσει τις πνευματικές και κοινωνικοπολιτικές ανησυχίες των ενηλίκων, καθώς παρουσιάζει μια εναλλακτικά καθηλωτική και αστεία βόλτα που έχει φανταστικό νατουραλισμό και μια κωμωδία».
Τα στοιχεία της πρώτης χρονιάς έλαβαν επαίνους χάρη στην ποιότητα των κινουμένων σχεδίων, των παρασκήνιων πινάκων και των σκηνών με μεικτές πολεμικές τέχνες, καθώς επίσης και λόγω της καινοτόμου και συναρπαστικής οπτικής σχεδίασης και του ύφους. Οι δημιουργοί έλαβαν επαίνους επειδή βρήκαν μια ισορροπία μεταξύ της μαγείας και της τεχνολογίας και λόγω της ώριμης απόχρωσης των ερωτικών σχέσεων και των συγκρούσεων. Οι κριτικοί επαίνεσαν επίσης την επιθυμία και την ικανότητα των δημιουργών να παρουσιάσουν δύσκολα θέματα όπως η κοινωνική αναταραχή, η τρομοκρατία, η δολοφονία του Αμόν από τον Τάρλοκ, καθώς και η προσπάθεια αυτοκτονίας της Κόρρα όταν έχασε την ικανότητα της να δαμάσει τα στοιχεία.
Το πέρασμα της πρώτης χρονιάς δεν έλαβε τόσους επαίνους: οι κριτικοί δηλώνουν ότι σε μια χρονιά που έχει 12 μισάωρα επεισόδια δεν έπρεπε να είχαν προβληθεί τόσες πολλές ιστορίες όπως η προπόνηση της Κόρρα, το πρωτάθλημα της επαγγελματικής κάμψης και η εξέγερση των Ίσων. Αυτό μείωσε την ευκαιρία να παρουσιαστούν οι χαρακτήρες των κύριων πρωταγωνιστών, όπως ο Μάκο, ο οποίος σύμφωνα με το IGN, «δεν έδειξε ποτέ τον εαυτό του» - οι ερωτικές ιστορίες με την Ασάμι και την Κόρρα δεν έγιναν θερμά δεκτές από πολλούς λάτρες της σειράς. Το τελευταίο επεισόδιο δέχθηκε αρκετή κριτική επειδή έλυσε τα προβλήματα τόσο γρήγορα, ιδίως για την εμφάνιση του Άανγκ ως από μηχανή θεού.
Τηλεθέαση
Οι αρχικές προβολές της πρώτης χρονιάς του Ο Θρύλος της Κόρρα, συμπεριλαμβανομένου των επαναλήψεων, έχουν ως μέσο όρο 3.7 εκατομμύρια θεατές για κάθε επεισόδιο.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αβατάρ: Ο Τελευταίος Μαχητής του Ανέμου Κατηγορία:Αμερικανικές τηλεοπτικές σειρές Κατηγορία:Σειρές του Nickelodeon Κατηγορία:Αμερικανικές τηλεοπτικές σειρές κινουμένων σχεδίων Κατηγορία:Τηλεοπτικά προγράμματα που έγιναν βιντεοπαιχνίδια Κατηγορία:Τηλεοπτικά προγράμματα που έγιναν κόμικς
Κόμητες και Δούκες του Νεβέρ
thumb|250px|right|Τα σύμβολα των κομήτων του Νεβέρ Οι κόμητες του Νεβέρ κυβέρνησαν την Κομητεία του Νεβέρ η οποία έγινε αργότερα Γαλλικό Δουκάτο (1539). αντιστοιχούσε, περίπου, στην παλαιά επαρχία του Νιβερναί και στον σημερινό νομό της Νιέβρ. . Η ιστορία της κομητείας του Νεβέρ είναι στενά συνδεδεμένη με το Δουκάτο της Βουργουνδίας από το οποίο διαχωρίστηκε τον 11ο αιώνα, οι κόμητες διατήρησαν επίσης τον 11ο και τον 12ο αιώνα την κομητεία της Ωσέρ. Η κομητεία πέρασε στη συνέχεια στα χέρια των Κομήτων της Φλάνδρας, επανήλθε ξανά στο Δουκάτο της Βουργουνδίας τον 14ο αιώνα. Αργότερα (1539) η κομητεία του Νεβέρ προσαρτήθηκε στη Γαλλία και έγινε δώρο του Στέμματος. Η κομητεία παραχωρήθηκε σε έναν πλάγιο κλάδο του Οίκου των Γκοντζάγκα, ο ίδιος κλάδος κληρονόμησε τη Μάντοβα (1627) όταν ξεκληρίστηκε ο κύριος, κυβέρνησε επίσης τη Μάντοβα μέχρι τη χρονιά που ξεκληρίστηκε και ο ίδιος (1708). Ο Κάρολος Β΄ Γκοντζάγκα-Νεβέρ πούλησε τα Δουκάτα του Νεβέρ και του Ρετέλ στον καρδινάλιο Μαζαρίνο (1659), κράτησε το Δουκάτο του Νεβέρ μέχρι τη Γαλλική επανάσταση.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Κόμητες του Νεβέρ Κατηγορία:Δουκάτα της Γαλλίας Κατηγορία:Κατάλογοι δουκών
Πεντάβρυσο (αποσαφήνιση)
Με την ονομασία Πεντάβρυσο μπορεί να αναφερόμαστε σε:
Οικισμοί
Κατηγορία:Αποσαφηνίσεις ελληνικών τοπωνυμίων
Εθνική Τουρκίας Β (ποδόσφαιρο ανδρών)
Η Εθνική Τουρκίας Α2 (ποδόσφαιρο ανδρών) είναι η αναπληρωματική ομάδα για την Εθνική Τουρκίας (ποδόσφαιρο ανδρών). Η ομάδα έδωσε τον πρώτο αγώνα της το 2002 για το 2003 Future Cup. Έχει συμμετάσχει σε 23 αγώνες, κέρδισε τα 11, έφερε 8 ισοπαλίες και έχασε τέσσερις φορές.
Αποτελέσματα και στατιστικά
Στατιστικά μέχρι 39 Σεπτεμβρίου 2013: 28 αγώνες, 13 νίκες, 10 ισοπαλίες, 5 ήττες.
Παραπομπές
Κατηγορία:Εθνική Τουρκίας (ποδόσφαιρο) Κατηγορία:Εθνικές ομάδες Β ποδοσφαίρου Ευρώπης
Ο Τελευταίος Μαχητής του Ανέμου
Ο Τελευταίος Μαχητής του Ανέμου (πρωτότυπος τίτλος: The Last Airbender) είναι αμερικάνικη ταινία επιστημονικής φαντασίας, βασισμένη στον πρώτο κύκλο της σειράς κινουμένων σχεδίων Άβαταρ: Ο Τελευταίος Μαχητής του Ανέμου. Αποτελεί το πρώτο μέρος της ομώνυμης τριλογίας.
Πλοκή
Η ιστορία αρχίζει με τη Κατάρα και τον αδερφό της, Σόκκα, να ανακαλύπτουν ένα παγετώνα, όπου για 100 χρόνια βρίσκεται ο Άανγκ και ο Άππα, ο ιπτάμενος βίσονας του. Αυτό τραβάει την προσοχή του Ζούκο, εξορισμένου πρίγκιπα της Φυλής της Φωτιάς (η φυλή, η οποία άρχισε τον πόλεμο 100 χρόνια πριν την αρχή της ιστορίας), ο οποίος πρέπει να πιάσει τον Αβατάρ (Άανγκ). Τον βοηθά ο Άιρο. Ο Άανγκ παραδίνεται, αλλά αργότερα ξεφεύγει από το καράβι. Μαζί με το Σόκκα και τη Κατάρα, καθώς και τους Άππα και Μόμο (λεμούριος του Άανγκ) ξεσηκώνουν το Βασίλειο της Γης. Φτάνουν στο Βόρειο Ναό του Αέρα, όπου οι μάγοι φωτιάς πιάνουν τον Άανγκ και τον παραδίδουν στο ναύαρχο Ντζάο, ο οποίος και αυτός θέλει να πιάσει τον Άανγκ. Ο Ζούκο μεταφιεσμένος σε Μπλέ Μάσκα, απελευθερώνει τον Άανγκ. Ο Ντζάο προσπαθεί να σκοτώσει το Ζούκο, αλλά αυτός μένει ζωντανός. Χάρη στη βοήθεια του θείου του, Άιρο, ο οποίος δέχεται την πρόταση του Ντζάο για να τον βοηθήσει να καταβάλει τη Βόρεια Φυλή του Νερού (στο Βόρειο Πόλο), καταφέρνει να φτάσει στο Βόρειο Πόλο και να πιάσει τον Αβατάρ, όταν αυτός αυτοσυγκεντρώνεται. Αρχίζει η πολιορκία της Βόρειας Φυλής του Νερού. Ο Ντζάο θέλει να σκοτώσει το πνεύμα του Φεγγαριού, για να κάνει αδύνατους τους μάγους νερού. Ο Άανγκ ξυπνά, και αντιμετωπίζει το Ζούκο. Την κρίσιμη στιγμή, η Κατάρα γεμίζει με νερό το Ζούκο και το κάνει πάγο. Ο Ντζάο πεθαίνει, αλλά σκοτώνει και το πνεύμα του Φεγγαριού. Η πριγκίπισσα Γιούι, η οποία στη παιδική ηλικία κατάφερε να μείνει στη ζωή χάρη στο πνεύμα, μπαίνει στην Όαση των Πνευμάτων και γυρίζει τη ζωή της στο πνεύμα του Φεγγαριού. Η ιστορία τελείωνει με τον Οζάι, Λόρδο της Φωτιάς, να διατάζει την κόρη του, Αζούλα, να εμποδίσει τον Αβατάρ να μάθει τη μαγεία της γης και της φωτιάς πριν τον ερχομό του κομήτη του Σόζιν (πέφτει σε 3 χρόνια, σύμφωνα με την ιστορία).
Τριλογία
Η ταινία Ο Τελευταίος Μαχητής του Ανέμου θα αποτελούσε το πρώτο μέρος της ομώνυμης τριλογίας. Λόγω των αρνητικών κριτικών της ταινίας, δεν θα βγει κάποιο sequel.
Κριτική
Η ταινία γνώρισε αρνητικές κριτικές. Μάλιστα, τον Φεβρουάριο του 2011, στην 31η Απονομή των Χρυσών Βατόμουρών, ήταν υποψήφια σε 9 κατηγορίες. Τελικά κατέκτησε την πρώτη θέση σε 5 από αυτές: της χειρότερης ταινίας, του χειρότερου σεναρίου, της χειρότερης σκηνοθεσίας, του χειρότερου δεύτερου ανδρικού ρόλου για τον Τζάκσον Ράθμποουν και της χειρότερης χρήσης τρισδιάστατων εφέ. .
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες Κατηγορία:Ταινίες του 2010 Κατηγορία:Αβατάρ: Ο Τελευταίος Μαχητής του Ανέμου Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Nickelodeon Movies Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Γροιλανδία Κατηγορία:Αμερικανικές περιπετειώδεις ταινίες φαντασίας Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στην Πενσυλβάνια Κατηγορία:Αμερικανικές 3D ταινίες
Ψευδομονάδα
Η Ψευδομονάδα (επιστ. ονομ.: Pseudomonas) είναι γένος αρνητικών κατά Γκραμ βακτηρίδίων. Εντοπίζεται στο χώμα και στο νερό, ειναι αρκετά διαδεδομενο στην φύση. Η ταξινόμηση της βασίζεται σε χαρακτηριστικά της καλλιέργειας της καθώς επίσης και σε έλεγχο του DNA και RNA του βακτηριδιου. Σημαντικότερο είδος ψευδομονάδας για τον άνθρωπο ειναι η ψευδομονάδα η Ψευδομονάδα η πυοκυανική η οποία προκαλεί αρκετες ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις σε εξασθενημένους ασθενείς.
Πηγές
*
Οι ξύπνιοι μάγκες γελάνε τελευταίοι
Οι ξύπνιοι μάγκες γελάνε τελευταίοι (τίτλος στα αγγλικά: The Man with Bogart's Face = Ο Άνθρωπος με το Πρόσωπο του Μπόγκαρτ και εναλλακτικός τίτλος Sam Marlowe, Private Eye = Ιδιωτικός ντετέκτιβ Σαμ Μάρλοου) είναι μια αμερικανική κωμωδία του 1980, που κυκλοφόρησε από την 20th Century Fox και βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Άντριου Φέναντι, ο οποίος είναι επίσης σεναριογράφος και παραγωγός της ταινίας.
Περίληψη υπόθεσης
Ένας άντρας που αυτοαποκαλείται Σαμ Μάρλοου (Ρόμπερτ Σάκι) αλλοιώνει το πρόσωπό του για να μοιάζει με αυτό του ειδώλου του, Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και στη συνέχεια ανοίγει ένα γραφείο ερευνών. Στην αρχή, αυτός και η γραμματέας του, η Δούκισσα (Misty Rowe) έχουν ελάχιστη δουλειά, αλλά τα πράγματα αρχίζουν να βελτιώνονται όταν, με αφορμή έναν πυροβολισμός, δημοσιεύεται στην εφημερίδα μια φωτοργαφία του Σαμ. Κάποιοι αδίστακτοι, οι οποίοι συμπτωματικά μοιάζουν επίσης με χαρακτήρες σε ταινίες του Μπόγκαρτ (τους οποίους ενσαρκώνουν οι Βίκτωρ Μπουόνο, Χέρμπερτ Λομ και Μισέλ Φίλιπς), ψάχνουν ένα ανεκτίμητο ζευγάρι από μπλε ζαφείρια που ονομάζεται τα Μάτια του Αλεξάνδρου (από ένα άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου), ενώ ο Μάρλοου και η Δούκισσα βρίσκονται στο κέντρο της υπόθεσης.
Πρωτότυπο μυθιστόρημα
Η ταινία βασίστηκε στο πρώτο μυθιστόρημα του Φέναντι, ο οποίος το έγραψε μέσα σε 23 ημέρες. Ο Φέναντι ήταν 30 χρόνια συγγραφέας και παραγωγός τηλεοπτικών εκπομπών και ταινιών και πάντα ενδιαφερόταν να κάνει το βιβλίο του ταινία.
Παραγωγή
Ο Φέναντι πήγε την ταινία στον Μελ Σάιμον, ο οποίος συμφώνησε να δώσει 4 εκατομμύρια δολάρια. Ο Φέναντι λέει ότι το γύρισμα τελείωσε χωρίς να χρειαστούν όλα αυτά τα χρήματα και επέστρεψε 400.000 δολάρια στον Σάιμον. «Είμαι παιδί της Κρίσης, δεν πιστεύω στη σπατάλη χρημάτων», είπε.
Ο πρωταγωνιστής Ρόμπερτ Σάκι ήταν γνωστός για την ομοιότητά του με τον Μπόγκαρτ και εμφανιζόταν ως Μπόγκαρτ σε διάφορους ρόλους για πάνω από μια δεκαετία, συμπεριλαμβανομένων κάποιων διαφημίσεων και μιας παραγωγής του έργου Play It Again Sam στο Μπρόντγουεϊ. «Είμαι απλά ένας εργαζόμενος που προσπαθεί να ζήσει με ειλικρίνεια», είχε πει. «Έχω την εμφάνιση που είχα πάντα και δεν μπορώ να κάνω πολλά γι' αυτό. Ποτέ δεν έκανα πλαστική χειρουργική ούτε βαφόμουν για να μοιάζω στον Μπόγκι».
Ο Φέναντι είπε ότι είχε βρει άλλο ηθοποιό για τον ρόλο, μέχρι που μπήκε ο Σάκι, μετά τον οποίο ο παραγωγός "έπαθε σοκ. Ο Μπομπ δεν χρειάζεται να κάνει μιμήσεις. Η σωματική εντύπωση είναι αρκετή. Όταν άρχισε να μιλάει, ήξερα ότι είχα τον Μπόγκαρτ".
Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων μιας σκηνής, μια βάρκα χτύπησε τον ναρκαλιευτή του Τζον Γουέιν.
Ήταν η τελευταία ταινία του Τζορτζ Ραφτ.
Υποδοχή
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Καννών του 1980 και κυκλοφόρησε στην Ευρώπη πριν από τις ΗΠΑ.
Η εφημερίδα New York Times χαρακτήρισε την ταινία ως "μια έξυπνη, ευγενική και συχνά διασκεδαστική απομίμηση του Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και των ρόλων που έπαιξε".
Άλλες εκδόσεις
Η ταινία κυκλοφόρησε σε DVD από την εταιρεία Image Entertainment στις 10 Ιουλίου 2007.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε αμερικανικά μυθιστορήματα Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής 20th Century Fox Κατηγορία:Ταινίες του 1980 Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Γνωστικισμός
Με τον όρο γνωστικισμός εννοείται ένα προχριστιανικής καταγωγής φιλοσοφικό και θρησκευτικό κίνημα, δείγμα του σύντονου συγκρητισμού της ρωμαϊκής εποχής ο οποίος είχε τις ρίζες του στα μεσογειακά ήθη της ελληνιστικής περιόδου. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε επίσης για να περιγράψει διάφορες θρησκευτικές ομάδες των πρώτων τεσσάρων μεταχριστιανικών αιώνων. Ο γνωστικισμός αποτελούσε ένα σωτηριολογικό θρησκευτικό σύστημα, βασισμένο στην ημιδιαισθητική μυστικιστική έννοια της Γνώσης, το οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις αποδεχόταν ως λυτρωτική θεότητα τον χριστιανικό Ιησού Χριστό, προσδίδοντάς του όμως διαφορετικές ιδιότητες απ' ό,τι ο χριστιανισμός. Οι γνωστικοί, διεσπαρμένοι σε διάφορες αυτόνομες κοινότητες και χωρίς κεντρικό συντονισμό ή συγκεντρωτικό ιερατείο, ουσιαστικά εκριζώθηκαν έως τον πέμπτο αιώνα από την επίσημη χριστιανική Εκκλησία και τον ρωμαϊκό Στρατό (αν και γνωστικά συστήματα επέζησαν μέχρι και τα τέλη του Μεσαίωνα ), καθώς η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είχε θεσπίσει πλέον ως κρατική και μόνη αποδεκτή θρησκεία τον χριστιανισμό. Εξίσου σημαντικός λόγος για την εξάλειψή τους απέβη η συστηματική περιφρόνηση του φυσικού κόσμου, με την ιδιαίτερη μετάθεση του βάρους της διδασκαλίας τους προς την αρχή και δημιουργία του Σύμπαντος, καθώς και ο συνήθως αυστηρός ασκητικός βίος που δίδασκαν, συνοδευόμενος από περιφρόνηση του σώματος. Η έρευνα για τον γνωστικισμό βρίσκεται σε μεγάλη άνοδο μετά από την ανακάλυψη της γνωστικής βιβλιοθήκης του Ναγκ Χαμαντί και την εύρεση του γνωστικού Ευαγγελίου του Ιούδα.
Ο γνωστικισμός εμφανίστηκε κατά τη διάρκεια μίας ιστορικής περιόδου με μεγάλη έξαρση του θρησκευτικού αισθήματος και των μυστικιστικών πρακτικών στον ρωμαϊκό κόσμο, από τον πρώτο αιώνα π. Χ. έως τον τέταρτο αιώνα. Παράλληλα με την ανάδυσή του στην ανατολική Μεσόγειο γνώρισαν άνθιση οι μυστηριακές λατρείες, ο ερμητισμός, ο μιθραϊσμός, ο νεοπλατωνισμός κλπ, ενώ αναπτύχθηκε και τελικά εδραιώθηκε ο χριστιανισμός. Ο γνωστικισμός περιελάμβανε στοιχεία ελληνικά, ιρανικά, ιουδαϊστικά και χριστιανικά. Η διερεύνηση της πρώιμης μορφής του γνωστικισμού έγινε από τους εχθρούς του, τους πρώτους διαμορφωτές του επίσημου ("ορθόδοξου") χριστιανικού δόγματος της εποχής όπως ο Κλήμης, ο Ωριγένης και ο Ειρηναίος. Οι συγκεκριμένοι καταδίκασαν αυτό που οι ίδιοι αποκάλεσαν «γνωστική αίρεση» και η πολεμική τους εναντίον του γνωστικισμού αποτέλεσε την πρωταρχική τους ώθηση για τη συγγραφή των θεολογικών συγγραμμάτων τους. Η γνωστική θρησκεία, αναγνωρίζοντας ότι ούτε ο Σίμων ούτε η Ελένη, αλλά ίσως ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ να είναι ο ταπεινωμένος θεϊκός Μεσσίας έθετε σε κίνδυνο τον χριστιανισμό εν τη γενέσει του με εντελώς διαφορετικό τρόπο απ' ό,τι ο ιουδαϊσμός ο οποίος, παρά τα δικά του γνωστικίζοντα ρεύματα, δεν ήταν διατεθειμένος να κάνει κανενός είδους παραχωρήσεις. Ο Γνωστικισμός και ο Χριστιανισμός είτε αναπτύχθηκαν παράλληλα, βασισμένοι σε κοινές πηγές, είτε ο γνωστικισμός προηγήθηκε με κάποια πρώιμη μορφή του.
Χαρακτηριστικά
thumb|Ο αποκαλούμενος γνωστικός σταυρός, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε από αρκετές γνωστικές σέκτες, ιδιαίτερα τους [[Καθαροί|Καθαρούς.]]
Η λέξη γνωστικισμός προέρχεται από την ελληνική λέξη γνώσις, και αναφέρεται στην αντίληψη ότι υπάρχει μια ιδιαίτερη εσωτερική γνώση, ένα κλειδί στην υπερβατική κατανόηση που μόνον ορισμένοι κατέχουν. Η απόκρυφη φύση της γνωστικής διδασκαλίας και το γεγονός ότι τα περισσότερα στοιχεία μας για αυτήν έρχονται παραδοσιακά από τις επιθέσεις των ορθόδοξων χριστιανών συγγραφέων, δυσκολεύουν την προσπάθειά μας να είμαστε ακριβείς για το περιεχόμενο των πρώιμων γνωστικών συστημάτων, ιδιαίτερα για τα προχριστιανικά. Ο Ειρηναίος στο Κατά των Αιρέσεων περιέγραψε αρκετές διαφορετικές σχολές του γνωστικισμού του δευτέρου αιώνα, αντιπαραθέτοντας -ενίοτε με σαρκαστικό τρόπο- τις διαφορές τους με τον χριστιανισμό. Ωστόσο, η ανακάλυψη της βιβλιοθήκης του Ναγκ Χαμαντί στην Αίγυπτο το 1945 βοήθησε τους ερευνητές να μελετήσουν τα κείμενά του από πρώτο χέρι.
Η λέξη "γνωστικισμός" εμφανίζεται σε αρκετές σύγχρονες σέκτες, στις οποίες μόνον οι μυημένοι έχουν πρόσβαση στις μυστικές του διδασκαλίες. Έτσι και ο αρχαίος γνωστικισμός διέθετε στάδια μύησης με την ανώτερη βαθμίδα ("πνευματικοί γνωστικοί") να οδηγεί στην ατομική λύτρωση, αλλά κατά τ' άλλα πολύ λίγο ομοιάζει με τις σύγχρονες γνωστικές δοξασίες. Πολλά στοιχεία του γνωστικισμού είναι προχριστιανικά και είναι γενικά αποδεκτό σήμερα ότι ο χριστιανισμός και τα κανονικά του κείμενα δεν είναι πρότερα του γνωστικού κινήματος αλλά αναπτύχθηκαν παράλληλα, χρησιμοποιώντας ενίοτε τις ίδιες πηγές. Αρκετοί σύγχρονοι ερευνητές είναι πεπεισμένοι ότι το Κατά Θωμάν Ευαγγέλιο χρησιμοποιείτο από τους γνωστικούς του πρώτου αιώνα. Κάποια γνωστικά κείμενα δεν περιέχουν καμία αναφορά στον Ιησού ή άλλες χριστιανικές μορφές.
Πολλές γνωστικές σέκτες ήταν χριστιανικές ομάδες που αγκάλιασαν τις μυστηριακές αντιλήψεις περί της αληθινής φύσης του Ιησού, αυτές που βρίσκονταν πέρα από το πλαίσιο της ορθόδοξης χριστιανικής πίστης. Για παράδειγμα μερικοί γνωστικοί δίδασκαν τον δοκητισμό, την πίστη δηλαδή ότι ο Ιησούς Χριστός δεν είχε φυσικό σώμα, ότι η φυσική του υπόσταση ήταν μια ψευδαίσθηση και συνεπώς η σταύρωσή του δεν ήταν υλική. Αυτές οι θεωρήσεις βασίζονταν στην υποτιμητική αντίληψη για τη σάρκα που έτρεφαν οι γνωστικοί και την άποψη ότι ο Θεός δεν μπορούσε ποτέ να ενσαρκωθεί στην "ποταπή" ύλη. Ο χριστιανικός γνωστικισμός αποπειράθηκε να λύσει ορισμένα από τα μεγάλα προβλήματα τα οποία κληροδότησε η υιοθέτηση της ελληνιστικής μεταφυσικής από τον χριστιανισμό.
Δοξασίες και πρακτικές
Με βάση τα διαθέσιμα γνωστικά κείμενα και τις αναφορές των εχθρών του γνωστικισμού —των εκκλησιαστικών Πατέρων που εναντιώνονταν στους γνωστικούς— οι βασικές γνωστικές δοξασίες μπορούν να συνοψισθούν ως εξής:
Ορισμένοι γνωστικοί, από κοινού με νεοπλατωνικούς φιλοσόφους όπως ο Πλωτίνος, θεωρούσαν την ύλη βδελυρή προκειμένου να απεικονίσουν με ενάργεια την εξαιρετική της απόσταση από την μοναδική πηγή του σύμπαντος, το υπέρτατο Καλό. Η ύλη δεν είναι κακή per se, αλλά μόνον γιατί είναι απομακρυσμένη, ως αντίθετη, από την πηγή της μονάδας, τον Θεό.
Θα ήταν ορθότερο να χαρακτηρίσουμε τη σχέση των γνωστικών με την ύλη ως αμφιταλαντευόμενη. Οι απόψεις τους ήταν μια προσπάθεια να ερμηνεύσουν και να ξεκαθαρίσουν τη σχέση του θείου με το ατελές Σύμπαν και να δημιουργήσουν ένα πλαίσιο αναφοράς που θα ερμήνευε το αίσθημα αποξένωσης του ατόμου μέσα σε ένα τέτοιο Σύμπαν, φτιαγμένο φαινομενικά για την ευδαιμονία των ανώτερων κοινωνικών τάξεων και, κατ' αυτούς, κυβερνούμενου από το Κακό.
Οι περισσότεροι γνωστικοί ασκούσαν την αγαμία και τον ασκητισμό, θεωρώντας ότι οι ηδονές της σάρκας συνδέονταν με το Κακό. Ωστόσο, ορισμένοι ασκούσαν επίσης ένα είδος λιμπερτινισμού (ελευθεριασμού), αν και ο όρος είναι νεόδμητος στην ιστορία της φιλοσοφίας, θεωρώντας ότι αφού το σώμα είναι κακό χρειάζεται κανείς να το διαφθείρει, ή αφού το σώμα είναι κακό δεν έχει σημασία τι κάνει ο άνθρωπος μέσω αυτού. Οι αντιλήψεις τους αυτές οδήγησαν σε μεγαλύτερη ακόμη καχυποψία από τους χριστιανούς και έγινε γενική επίκριση ακόμα και σε ομάδες που δεν ακολουθούσαν τη συγκεκριμένη πρακτική. Για παράδειγμα, παρουσιάζεται η μαρτυρία του Επιφανίου και άλλων εκκλησιαστικών συγγραφέων ότι οι γνωστικοί συμμετείχαν σε σεξουαλικά όργια με χαρακτήρα λατρευτικών ακολουθιών.
Θεολογία
Η δημιουργία του γνωστικού μεταφυσικού συστήματος σήμερα χαρακτηρίζεται ως πολύπλοκη, με επιρροές από τον νεοπυθαγορισμό, τον ζωροαστρισμό και τον στωικισμό. Ο γνωστικισμός δίδασκε γενικά ότι η Γη κυβερνιόταν από έναν κατώτερο θεό, τον Ιαλδαβαώθ, τον Δημιουργό του Πλάτωνα. Ο Δημιουργός βρισκόταν επικεφαλής των Αρχόντων, κυβερνητών του φυσικού κόσμου. Τα ανθρώπινα σώματα, αν και περιέχουν το κακό στην ύλη τους, περιείχαν επίσης και έναν θείο σπινθήρα ή πνεύμα που προερχόταν από την Πηγή, ή το Τίποτα, τη θεϊκή πηγή εκπόρευσης όλων των πραγμάτων. Η Γνώσις είναι εκείνη που σύμφωνα με τις αντιλήψεις των γνωστικών βοηθά τον θείο σπινθήρα να επιστρέψει στην πηγή από την οποία προήλθε.
Πολλοί γνωστικοί (ιδιαίτερα οι οπαδοί του Βαλεντίνου ή Ουαλεντίνου) δίδασκαν πως υπήρχε ο Ένας, ο αρχικός, άγνωστος Θεός (Βυθός, η Μονάδα, ο πρώτος Αιών). Ως προς τη φύση του θεωρούνταν υπερβατικός, άρρητος και άγνωστος. Από αυτόν τον Έναν εκπορεύθηκαν άλλοι Αιώνες, ζεύγη των κατώτερων υπάρξεων κατ' ακολουθίαν (ο Βαλεντίνιος αναφέρει 30 τέτοια ζεύγη). Όλοι μαζί οι Αιώνες σχημάτιζαν το Πλήρωμα ή πληρότητα του Θεού. Το κατώτατο από αυτά τα ζεύγη ήταν η Σοφία και ο Χριστός.
Κατόπιν τούτου ο σωτήρας Χριστός επέστρεψε και της επέτρεψε να δει ξανά το φως παρέχοντάς της τη γνώση του πνευματικού φωτός. Ο Χριστός στάλθηκε στη Γη με τη μορφή ενός ανθρώπου, του Ιησού, για να δώσει στους ανθρώπους τη Γνώση που χρειάζονται για να λυτρωθούν από τον φυσικό κόσμο και να επιστρέψει το πνεύμα τους στο Πλήρωμα.
Οι τρεις αισθήσεις που βίωσε η Σοφία δημιουργούν τρεις τύπους ανθρώπων:
Οι γνωστικοί ταύτιζαν τον Δημιουργό με τον Ιεχωβά, τον Θεό της Παλαιάς Διαθήκης. Απέρριπταν την τελευταία και τον ιουδαϊσμό, ενώ συχνά τιμούσαν εκείνους που απορρίπτονταν από τον Θεό της Παλαιάς Διαθήκης. Ορισμένοι γνωστικοί φέρεται ότι θεωρούσαν πως ο κατώτερος Δημιουργός ταυτιζόταν με τον Σατάν. Όπως είναι φυσικό μια τέτοια πίστη συνεισέφερε τα μέγιστα στην καχυποψία με την οποία τους αντιμετώπιζαν οι χριστιανοί, για τους οποίους ο αγαθός και μοναδικός Θεός ήταν ταυτόχρονα και ο Δημιουργός και ο Ιεχωβά.
Άλλες γνωστικές ομάδες αντιμετώπιζαν τον Όφι στον Κήπο της Εδέμ ως ηρωική μορφή, γιατί επιθυμούσε να βοηθήσει την Ανθρωπότητα να απελευθερωθεί από τις αλυσίδες του Ιαλδαβαώθ. Μετά την άφιξη του Δημιουργού για να κυβερνήσει τον φυσικό κόσμο, η Σοφία στέλνει ένα μήνυμα μέσω του Όφεως. Παρέχει τη Γνώση στους ανθρώπους με αυτόν τον τρόπο, γεγονός που προκαλεί την οργή του Δημιουργού ο οποίος πιστεύει ότι είναι ο μόνος δημιουργός του Σύμπαντος και ο αποκλειστικός κυβερνήτης του. Το "πρωταρχικό αμάρτημα" στο εννοιολογικό πλαίσιο του γνωστικισμού δεν είναι αμάρτημα αλλά ένας "πρωταρχικός διαφωτισμός". Στα γνωστικά κείμενα, επίσης, αναφέρεται ότι ο Σηθ, ο τρίτος γιος του Αδάμ γνώρισε τις γνωστικές διδασκαλίες από τον πατέρα του και τη μητέρα του και ότι η Γνώση διατηρήθηκε έτσι σε όλη τη δημιουργία. Οι γνωστικοί αντιλαμβάνονταν την Παλαιά Διαθήκη ως μύθο, και συνεπώς τη θεωρούσαν υποκείμενη σε πολλαπλές ερμηνείες.
Γνωστικές ομάδες
Οι γνωστικές ομάδες διαιρούνται συχνά στην ανατολική ή περσική σχολή και τη συροαιγυπτιακή σχολή. Η συροαιγυπτιακή σχολή είναι η πρώτη που εμφανίστηκε ιστορικά κατά τον πρώτο αιώνα π.Χ. και άκμασε ως τα τέλη του δευτέρου αιώνα μ.Χ. Ακολούθησε μία υποχώρηση του γνωστικισμού στην ανατολική Μεσόγειο προς όφελος άλλων θρησκευτικών κινημάτων, ώσπου κατά τα τέλη του τρίτου αιώνα εμφανίστηκε με νέα ορμή η περσική σχολή (μανδαϊσμός και μανιχαϊσμός). Αυτή εμφάνιζε έναν καθοριστικό διαχωρισμό ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, το Καλό και το Κακό, ως αποτέλεσμα των επιδράσεων του ζωροαστρικού δυαρχικού δυϊσμού, ενώ αντιθέτως η συροαιγυπτιακή σχολή, η συνδεόμενη συνήθως με τον χριστιανικό γνωστικισμό, ήταν περισσότερο πλατωνική ως προς τον χαρακτήρα της. Η ομάδα των οφιτών φαίνεται πως είχε δεχθεί επιδράσεις και από τις δύο σχολές. Περί τα μέσα του Μεσαίωνα έλαβαν χώρα διαδοχικές αναγεννήσεις του γνωστικισμού στη χριστιανική Ευρώπη (παυλικιανοί, βογόμιλοι, Καθαροί) οι οποίες χτυπήθηκαν συντονισμένα από κοσμικές και εκκλησιαστικές Αρχές.
Πηγές
Υπάρχουν δύο ιστορικές πηγές για τον γνωστικισμό:
Καμία από τις δύο πηγές δεν είναι αρκούντως ικανοποιητική. Οι επιθέσεις στον γνωστικισμό από τους ορθόδοξους χριστιανούς θεωρείται από πολλούς ότι πάσχει από προκατάληψη. Φαίνεται πως υπήρχαν πολύ περισσότερες γνωστικές γραφές, για τις οποίες οι ίδιοι θεολόγοι κάνουν αναφορά, αλλά δεν διασώθηκαν. Επίσης είναι πιθανό να μην περιγράφονται όλοι οι τύποι γνωστικισμού ώστε να αποκομίσει κανείς μια πλήρη ιδέα μόνο από τα γραπτά των χριστιανών συγγραφέων.
Το σίγουρο είναι ότι πρέπει να είχαν γραφεί πολλά γνωστικά κείμενα και έργα, αλλά μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα κανένα από αυτά δεν ήταν διαθέσιμο, εκτός από μεμονωμένες παραπομπές των χριστιανών συγγραφέων. Πολλοί λόγιοι του 19ου αιώνα έκαναν σημαντική προσπάθεια να συλλέξουν τις σκόρπιες αναφορές και να ανασυνθέσουν το γνωστικό υλικό. Από τότε έγιναν σημαντικές ανακαλύψεις χειρογράφων με κυριότερη εκείνη των κωδίκων του Ναγκ Χαμαντί. Παρόλο, όμως, που έχουμε στη διάθεσή μας μια αρκετά καλή συλλογή γνωστικών κειμένων, η ερμηνεία τους είναι συχνά δύσκολη, εξαιτίας της εσωτερικής και συμβολικής φύσης της γνωστικής διδασκαλίας. Επίσης, υπάρχει σημαντική δυσκολία αναγνώρισης του ποιες ομάδες ή διδάσκαλοι έγραψαν αυτά τα κείμενα. Η Βιβλιοθήκη του Ναγκ Χαμαντί, διαθέσιμη πλέον σε αγγλική μετάφραση, είναι αναμφίβολα η σημαντικότερη συλλογή κειμένων για την έρευνα του γνωστικισμού, εύκολα αναγνώσιμη, αν γνωρίζει κανείς τις βασικές αρχές του γνωστικισμού.
Όπως ό,τι αφορά τον γνωστικισμό, ο χαρακτηρισμός ενός κειμένου ως γνωστικού ή μη γνωστικού είναι πιθανώς θέμα συζήτησης, όμως οι περισσότεροι κώδικες του Ναγκ Χαμαντί θεωρούνται κατ' ουσίαν γνωστικοί, εκτός από το αντίγραφο του Πλάτωνα και το Κατά Θωμάν Ευαγγέλιο. Ακολουθούν τα σπουδαιότερα εναπομείναντα γνωστικά κείμενα:
Τελετουργίες του γνωστικισμού
Ακόμη και μετά την ανακάλυψη των κειμένων στο Ναγκ Χαμαντί οι πληροφορίες που έχουμε για τις τελετουργίες των γνωστικών είναι περιορισμένες. Μόνο περιστασιακά είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε την ενδεχόμενη τελετή που μπορεί να υπονοεί κάποιο από τα κείμενα. Το πιο ενδιαφέρον κείμενο από αυτήν την άποψη είναι το "Κατά Φίλιππον" Ευαγγέλιο. Από την εποχή της δημοσίευσής του οι μελετητές εντυπωσιάστηκαν από τις πολυάριθμες αναφορές του σε τελετές και τις περίπλοκες ερμηνείες που δίνει όσον αφορά το νόημα και τον στόχο τους. Οι ειδικοί δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει για τις λεπτομέρειες του τελετουργικού συστήματος που κρύβεται από πίσω, αφού το κείμενο αναφέρεται περισσότερο στο συμβολικό νόημα των τελετών και όχι τόσο στην πρακτική μορφή τους.
Σε αντίθεση με την ύστερη αυτή πρακτική, οι γνωστικές πηγές φαίνονται να υπονοούν μια σειρά τελετουργιών ως συμβολικών αναπαραστάσεων του πιο τυπικού νεοπυθαγόρειου και πλωτινικού στόχου της λύτρωσης του πνεύματος από τον φυσικό κόσμο στο σύνολό του. Οι τελετουργίες των γνωστικών, πολλές από τις οποίες τις μοιράζονταν με τους χριστιανούς, είναι το αποτέλεσμα της μεταφοράς στο συμβολικό επίπεδο απλών, καθημερινών πράξεων, όπως το πλύσιμο, η αλλαγή ρούχων κλπ. Η κύρια μέριμνα των γνωστικών φαίνεται ότι ήταν η υπέρβαση της αίσθησης αποξένωσης και απομόνωσης μέσω της επίτευξης ενός αισθήματος μεταμόρφωσης και ενσωμάτωσης σε ένα ευρύτερο Όλον. Σε σύγκριση με τους πλατωνιστές οι γνωστικοί χρησιμοποίησαν μια ευρύτερη κλίμακα τέτοιων απλών συμβολικών πράξεων, επειδή άντλησαν από πολλαπλά θρησκευτικά κινήματα, όπως ο ιουδαϊσμός, ο χριστιανισμός και τα Μυστήρια. Πολλοί γνωστικοί μπορεί να ήταν ήδη οπαδοί τέτοιων συστημάτων και απλώς να τους έδωσαν μια γνωστική χροιά.
Πολλές από τις τελετουργίες των γνωστικών φαίνεται πως στηρίζονται σε δύο βασικούς και αρχετυπικούς μύθους: πρώτον, στον μύθο της πτώσης του πνεύματος στον υλικό κόσμο, πτώση που έχει ως αποτέλεσμα να μη θυμάται πια την καταγωγή του και να χάσει την επαφή με το θείο κόσμο. Δεύτερον, στον μύθο του πρωταρχικού ανδρόγυνου, του απώτατου γεννήτορα όλης της Ανθρωπότητας, ο οποίος διαχωρίστηκε στα δύο (διασπώντας την αρχική εικόνα του Θεού) και έκτοτε δημιούργησε την ανάγκη της επανένωσης των φύλων. Αυτός ο μύθος ήταν εξαιρετικά διαδεδομένος και απαντά ήδη στο πλατωνικό Συμπόσιο (189D-191A) εκφρασμένος από τον Αριστοφάνη, ενώ οι ιουδαϊστές και οι χριστιανοί γνώριζαν από τη Γένεση ότι η Εύα προήλθε από τον Αδάμ. Οι δύο αυτοί μύθοι διαφαίνονται ιδιαίτερα στις γνωστικές τελετές του βαπτίσματος και του ιερού γάμου, οι οποίες έχουν ως στόχο την αναστροφή της πτώσης και της διάσπασης σε φύλα. Το τελικό αποτέλεσμα είναι η επανόρθωση της αρχικής ενιαίας εικόνας του Θεού. Το βάπτισμα ως τελετή φαίνεται ότι γινόταν στις περισσότερες γνωστικές ομάδες μόνο μια φορά. Σήμανε την οριστική απάρνηση του παρελθόντος και την είσοδο σε μια νέα κατάσταση επανένωσης. Το βάπτισμα καθώς και μια άλλη βασική γνωστική τελετή, το χρίσμα, αποκαλούνται συχνά σφραγίδες, επειδή σημαδεύουν την αναγέννηση κάποιου και το γεγονός ότι ανήκει στον Θεό. Ενώ αυτές οι τελετές ήταν γενικά μοναδικές, ο ιερός δείπνος, η θεία ευχαριστία, φαίνεται ότι επαναλαμβανόταν.
Ο ιερός γάμος (ή "Μυστήριο του Νυμφώνος"), του οποίου η καταγωγή ανάγεται σε μια βιβλική μεταφορά, είχε ειδική γνωστική σημασία και εσχατολογικό περιεχόμενο (αποκατάσταση της διασπασμένης εικόνας του Θεού). Φαίνεται ότι μπορούσε να επαναληφθεί, ιδιαίτερα όταν είχε τη μορφή πραγματικής σεξουαλικής συνεύρεσης. Μια άλλη βασική τελετή ήταν η επανένδυση του ανθρώπου μετά την απογύμνωση στη διάρκεια του βαπτίσματος. Εδώ εννοείται συμβολικά η αποποίηση του υλικού σώματος και η ένδυση του φορέματος του φωτός που αποκαθιστά την εικόνα του Θεού. Πέρα από αυτές τις βασικές τελετές οι γνωστικοί είχαν στη διάθεσή τους και τελετουργικές μορφές λόγου: προσευχές, δοξολογίες, ύμνους και εκστατικές ρήσεις (π.χ. γλωσσολαλιά ή ξόρκια). Τέλος, σ’ αυτό το πλαίσιο μπορούν να αναφερθούν και πρακτικές τελετουργικής συμπεριφοράς που δεν σχετίζονται τόσο με συγκεκριμένες τελετές, αλλά στοχεύουν στο να ξεχωρίσουν έναν άνθρωπο ή μια κοινότητα από τον υπόλοιπο κόσμο. Πρόκειται κυρίως για τύπους εγκρατούς βίου, όπως νηστεία, παρθενία, ασκητισμός. Συνοψίζοντας, μπορεί κανείς να πει ότι ο στόχος των γνωστικών τελετουργιών ήταν η αποκατάσταση της πρωταρχικής ενότητας του ανθρώπου. Αυτή η διαδικασία μπορεί να εννοηθεί σε πιο βιβλική βάση ως η ένωση αρσενικού και θηλυκού στον πρωταρχικό ανδρόγυνο, είτε σε πιο πλατωνική βάση ως αποκατάσταση του πνεύματος στην αρχική του κατάσταση.
Προέλευση του γνωστικισμού
Η προέλευση του γνωστικισμού αποτελεί αντικείμενο διαφωνίας μεταξύ των μελετητών από τις αρχές του εικοστού αιώνα: ορισμένοι θεωρούν ότι ο γνωστικισμός είναι πλήρως παγανιστικός ως προς την προέλευσή του και ότι στην εξελικτική του πορεία υιοθέτησε ένα χριστιανικό ένδυμα. Άλλοι ανιχνεύουν την προέλευσή του στον ιουδαϊσμό και άλλοι θεωρούν ότι προήλθε από τον ίδιο τον Ιησού και είναι ανάπτυξη της διδασκαλίας του, το ίδιο έγκυρη όσο και η χριστιανική. Φαίνεται πάντως σαφές ότι ο γνωστικισμός, τουλάχιστον σε κάποιες από τις θεολογικά αναπτυγμένες διατυπώσεις του, επηρεάστηκε πολύ από τον πλατωνισμό, τον νεοπλατωνισμό, τον στωικισμό, τις σημιτικές θρησκείες και τον χριστιανισμό.
Η Αίγυπτος, και ειδικά η Αλεξάνδρεια, έπαιξε σπουδαίο ρόλο, ανάλογο με της Ιερουσαλήμ και της Ρώμης, στη διαμόρφωση τόσο του χριστιανισμού όσο και του γνωστικισμού, ο οποίος φαίνεται να δανείστηκε εκεί στοιχεία από την προχριστιανική αιγυπτιακή παράδοση. Η ελληνική και ρωμαϊκή κατοχή εισήγαγαν το ελληνορωμαϊκό πάνθεον στην Αίγυπτο, ενώ ισχυρές ήταν και οι ιουδαϊστικές επιρροές λόγω της πολυάνθρωπης εκεί εβραϊκής κοινότητας. Υπήρχε, λοιπόν, μια ατμόσφαιρα ανταγωνιστικών διανοητικών παραδόσεων που πολλοί Αλεξανδρινοί δεν τις θεωρούσαν κατ’ ανάγκην αμοιβαία αποκλειόμενες. Στην ελληνιστική και ρωμαϊκή Αίγυπτο ανθούσαν η μαγεία και οι μυστηριακές λατρείες, στις οποίες η μύηση ή η μετάδοση απόκρυφης γνώσης ήταν απαραίτητη για να γίνει κανείς δεκτός ή να προχωρήσει σε ανώτερες βαθμίδες. Επίσης, οι Αιγύπτιοι ήταν εξοικειωμένοι με την ιδέα του μυστικισμού ή της δυνατότητας να γίνουν οι θεοί γνωστοί μέσω εκστατικών οραμάτων. Έλληνες φιλόσοφοι στην Αλεξάνδρεια αντλούσαν ελεύθερα από κάθε είδους πηγές: τον ιουδαϊσμό, τον ερμητισμό, τον πλατωνισμό. Έτσι, κατά τη ρωμαϊκή εποχή, η Γνώση ήταν σημαντικό στοιχείο της αιγυπτιακής διανόησης και είχε δεχθεί ισχυρή ελληνική επίδραση, γεγονός που παρέχει ενδείξεις για την αιγυπτιακή καταγωγή του γνωστικισμού.
Ορισμένοι μελετητές εντυπωσιάστηκαν από το γεγονός ότι στα κείμενα του Ναγκ Χαμαντί εμφανίζονται ιουδαϊστικά στοιχεία, όπως η εκτενής χρήση της Παλαιάς Διαθήκης και διάφορες μιδρασικές ερμηνείες. Έτσι, θεωρούν ότι υπήρξε προχριστιανικός ιουδαϊστικός γνωστικισμός, ο οποίος αναπτύχθηκε εντός του ιουδαϊσμού. Κατά την άποψη του Friedländer η εβραϊκή Διασπορά βρέθηκε κατά την ελληνιστική εποχή σε ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο η ελληνική φιλοσοφία ήρθε να προστεθεί στην παραδοσιακή θρησκευτική αντίληψή τους για τον κόσμο. Η συμβολική ανάγνωση των Γραφών, την οποία χρησιμοποίησαν κατά κόρον και οι γνωστικοί, μαρτυρεί για την επίδραση του ελληνικού τρόπου σκέψης στον ιουδαϊσμό. Ο Μωσαϊκός Νόμος ερμηνευόταν αλληγορικά από ιουδαϊστές εμποτισμένους με την ελληνική φιλοσοφία και ο Μωυσής θεωρούνταν ένα είδος φιλοσόφου πριν από τους Έλληνες φιλοσόφους. Υπήρξε μέχρι και μυστηριακή λατρεία η οποία έβλεπε τον Μωυσή ως μυθολογική λυτρωτική φιγούρα ("Μυστήρια του Μωυσή").
Από το έργο θεωρείται ο γνωστικισμός εβραϊκή παραλλαγή των αρχαίων μεσογειακών μυστηριακών λατρειών. Σύμφωνα με την άποψη αυτή ο γνωστικισμός έχει καθαρά παγανιστική καταγωγή και απλώς υιοθέτησε έναν ελαφρύ ιουδαϊστικό μανδύα.
Επίδραση του γνωστικισμού
Ο γνωστικισμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά φαινόμενα της ρωμαϊκής εποχής και εξαπλώθηκε ταχύτατα από την Ανατολή προς τη Δύση, με την υπόσχεση της σωτηρίας μέσω της «Γνώσεως».
Διαφορές Χριστιανικής και Γνωστικής Αφήγησης Οι αρχικοί θηρευτές αιρέσεων της χριστιανικής Εκκλησίας (Ειρηναίος, Ιππόλυτος, Επιφάνιος κλπ.) θεωρούσαν τον γνωστικισμό μια επάρατη χριστιανική αίρεση και έγραψαν δεκάδες τόμους πολεμικής ρητορικής εναντίον του. Οι Έλληνες φιλόσοφοι από την άλλη ήταν διχασμένοι όσον αφορά τον γνωστικισμό. Για παράδειγμα, ο Πλωτίνος στο βιβλίο του «Προς Γνωστικούς» θα πολεμήσει τις αντιλήψεις τους και γενικά τη θεοσοφία των γνωστικών, που τη θεωρεί διαστροφή τής πλατωνικής διδασκαλίας. Άλλοι νεοπλατωνιστές όμως, όπως ο Πορφύριος και ο Ιουλιανός, ευθυγραμμίζονται με τους γνωστικούς στην πολεμική τους κατά των χριστιανών και ιδιαίτερα στην απόκρουση της ιδέας ότι ο υπέρτατος Θεός μπορεί να είναι ο ίδιος δημιουργός του υλικού κόσμου. Ο Κλήμης έγραψε βιβλίο κατά των γνωστικών. Σύγχυση προκαλεί η αναφορά του περί θεϊκού Λόγου που καθοδηγεί τον πνευματικό άνθρωπο, μέσα από διαδοχικές φωτίσεις, στην τελείωση, μια διαδικασία που δεν τελειώνει με τον θάνατο. Ο Κλήμης είχε δεχτεί ισχυρές επιδράσεις από τον στωικισμό και την πλατωνική μεταφυσική. Ο Ωριγένης, όπως και ο Πλωτίνος, είχε μαθητεύσει κοντά στον περίφημο Αλεξανδρινό δάσκαλο της φιλοσοφίας Αμμώνιο Σακκά. Πίστευε ότι αλήθειες μπορεί να κρύβονταν στον πλατωνισμό και άλλες παγανιστικές πηγές, αλλά και ότι η Βίβλος ήταν η μόνη ασφαλής πηγή της θείας αποκάλυψης. Ο Ωριγένης πολέμησε τους γνωστικούς αλλά φέρει ίχνη της επίδρασής τους. Πίστευε ότι το πρόσωπο του Χριστού είχε διαφορετική σημασία ανάλογα με την πνευματική πρόοδο του καθενός. Μετά θάνατον η Κόλαση εξάγνιζε τις ακάθαρτες ψυχές: η τιμωρία του Θεού ήταν εξαγνιστική και όχι μόνιμη. Μια ακάθαρτη ψυχή θα είχε και άλλες ευκαιρίες για να σωθεί. Ακόμη και ο Διάβολος, σύμφωνα με τον Ωριγένη, θα λυτρωνόταν κάποτε. Αυτή η αντίληψη ήταν σύμφωνη με νεοπλατωνικές και γνωστικές ιδέες για τη σταδιακή τελείωση του κόσμου στο σύνολό του.
Στην Αίγυπτο εμφανίστηκαν και χριστιανικές αιρέσεις με γνωστικά χαρακτηριστικά, όπως οι μελετιανοί και οι αρειανοί. Οι μελετιανοί πίστευαν ότι οι μάρτυρες της πίστης είχαν τη δυνατότητα μετά θάνατον να γίνουν φορείς θείων αποκαλύψεων. Έστηναν μαντεία στους τάφους των μαρτύρων και θεωρούσαν ότι τα πνεύματά τους καταλάμβαναν τους πιστούς και προφήτευαν μέσω αυτών. Αυτή η πίστη σε μια διαρκώς εξελισσόμενη θεία αποκάλυψη ήταν καθαρά γνωστική, ενώ οι μελετιανοί διέθεταν και απόκρυφα βιβλία που προορίζονταν μόνο για λίγους διανοητικά ανώτερους χριστιανούς. Ο Άρειος, ο πατέρας του αρειανισμού, είχε δεχτεί νεοπλατωνικές επιρροές και πίστευε ότι απώτατος στόχος του κάθε ανθρώπου ήταν να γίνει, μέσω της καθοδήγησης προικισμένων ανθρώπων, ένας Χριστός. Θεωρούσε τον εαυτό του έναν ακόμη κρίκο σε μια μακρά αλυσίδα σοφών ή λάτρεων της Γνώσης οι οποίοι καθοδηγούνταν από τον Θεό.
Με την ανανέωση του ενδιαφέροντος κατά την Αναγέννηση για τον ερμητισμό και την ερμηνεία του, γνωστικές ιδέες κέρδισαν δημοτικότητα και έπαιξαν σημαντικό ρόλο σε μυστικιστικές, νεοκαββαλιστικές, αλχημικές και άλλες πρακτικές και θεωρίες. Τα αποτελέσματα αυτής της αναβίωσης ξεκινούν από κοσμολογικές, ανθρωπολογικές, σωτηριολογικές και εσχατολογικές αναζητήσεις και φτάνουν μέχρι τη ριζοσπαστική ιδεολογία ψυχολογικών και φιλοσοφικών συστημάτων. Μια ποικιλία σύγχρονων ομάδων έχουν τις ρίζες τους στον γνωστικισμό, καθώς κατά τα νεώτερα χρόνια πολλοί φιλοσοφικοί και θρησκευτικοί κύκλοι δεν είδαν στους γνωστικούς τους διαστροφείς της αληθινής πίστης ή διαφθορείς του χριστιανικού ήθους, αλλά αντίθετα μύστες και συνεχιστές των ανατολικών και μεσογειακών Μυστηρίων. Για παράδειγμα η Θεοσοφική Εταιρεία, σύμφωνα με την οποία όλες οι θρησκείες κατέχουν ένα μέρος από τη μοναδική θεία αλήθεια που έχει γίνει γνωστή ανά τους αιώνες στους μεγάλους μύστες, έβλεπε τον γνωστικισμό ως πρόδρομο του σύγχρονου αποκρυφισμού και φορέα εσώτερων διδασκαλιών δια μέσου των χρόνων. Η θεοσοφία και τα παρακλάδια της, όπως η ανθρωποσοφία και άλλες ομάδες εσωτερισμού, όπως λ.χ. οι Ροδόσταυροι, χρησιμοποιούν βασικές γνωστικές έννοιες, όπως η απόκρυφη γνώση, η θεϊκή φύση του ανθρώπου, η ύπαρξη ανώτερων οντοτήτων που αποκαλούνται «διδάσκαλοι» κλπ.
Στη σκέψη του εικοστού αιώνα η μορφή που συνδέθηκε πιο στενά με τον γνωστικισμό είναι ο Καρλ Γιουνγκ. Ο Γιουνγκ όχι μόνο ενδιαφερόταν για τους γνωστικούς, αλλά τους θεωρούσε προδρόμους της ψυχολογίας του βάθους. Πίστευε ότι οι γνωστικές διδασκαλίες και οι γνωστικοί μύθοι προέρχονταν από την εσωτερική ψυχική εμπειρία των γνωστικών σοφών. Ο Γιουνγκ πήρε τον γνωστικισμό, ιδιαίτερα τον γνωστικό δυϊστικό μύθο, και τον μετέτρεψε σε ψυχολογική θεωρία. Κατά τη γνώμη του η ανάδυση του Δημιουργού από την ενιαία και αδιαφοροποίητη πηγή του πνευματικού κόσμου μέσω διαδοχικών σταδίων, όπως παρουσιάζεται σε γνωστικούς μύθους, αντιστοιχεί στην ανάδυση του Εγώ από το ασυνείδητο. Ένας άλλος μαθητής του Γιουνγκ, ο Γκιλς Κουίσπελ (Gilles Quispel), είδε στον γνωστικισμό μια βαθιά επίγνωση του εαυτού και, επομένως, μια αναλογία με την ψυχολογία του βάθους. Στο κυριότερο έργο του (Gnosis als Weltreligion) όχι μόνον εξηγεί τη σχέση του μοντέλου του Γιουνγκ με τις γνωστικές διδαχές, αλλά ζητά να χρησιμοποιηθεί αντίστροφα η ψυχολογία του βάθους για την κατανόηση του γνωστικισμού.
Έρευνα του γνωστικισμού
Η ιστορία της έρευνας του γνωστικισμού έχει αναζωογονήσει το σχετικό ενδιαφέρον για το κίνημα αυτό. Οι πρώτες σύγχρονες μελέτες για τον γνωστικισμό έγιναν από τον Baur, ενώ σημαντική είναι και η προσφορά του Von Harnack. Και οι δύο μελέτησαν τον γνωστικισμό στο πλαίσιο της ιστορίας της χριστιανικής Εκκλησίας και του δόγματος της πίστης και είδαν σ’ αυτόν ένα είδος «εξελληνισμού» του χριστιανισμού και την πρώτη μορφή θρησκευτικής φιλοσοφίας του τελευταίου. Οι ερμηνείες αυτές φαίνεται ότι είναι ιδιαίτερα επηρεασμένες από ένα είδος αντιρωμαιοκαθολικού ρομαντισμού. Εντούτοις, με τη Σχολή της Ιστορίας των Θρησκειών γύρω στα 1900 ξεπεράστηκε η θεώρηση του γνωστικισμού μόνο μέσα στο πλαίσιο της ιστορίας της Εκκλησίας και δόθηκε έμφαση στις μη χριστιανικές ρίζες του (Bousset, Reitzenstein, Wrede). Η σχολή αυτή αναζήτησε τις ρίζες του γνωστικισμού στις προχριστιανικές ιρανικές, μεσοποτάμιες και ινδικές θρησκείες, ενώ ενδιαφέρθηκε για την καταγωγή της χριστολογίας των γνωστικών και ιδιαίτερα για τον γνωστικό μύθο του Λυτρωτή.
Στην ίδια παράδοση κινούνται και τα έργα του Bultmann, ο οποίος προσπάθησε να αποδείξει ότι ο χριστιανισμός δημιουργήθηκε από τη σύνθεση καθαρά χριστιανικών στοιχείων με τις ιδέες ενός προϋπάρχοντος γνωστικισμού. Νέα ώθηση στη μελέτη έδωσαν οι μελέτες του W. Bauer και του Jonas. Ο Bauer προσπάθησε να αποδείξει ότι μορφές του χριστιανισμού που αργότερα αποκηρύχτηκαν ως αιρέσεις ήταν θεμελιώδεις σε περιοχές όπως η μεσοποτάμια Έδεσσα και η Αίγυπτος. Κατά την άποψή του το ορθόδοξο δόγμα και οι εκκλησιαστικές δομές αναπτύχθηκαν αργά και εν μέσω διαφωνιών. Ο Bauer αμφισβήτησε την υπόθεση ότι η ορθοδοξία προηγείται της αίρεσης και θεώρησε ότι η έννοια της κανονικότητας οφείλεται σε άλλους, εξωτερικούς της θρησκείας παράγοντες. Ο Jonas, μαθητής του Heidegger, έθεσε το ζήτημα σε άλλη βάση: προσπάθησε να δώσει έμφαση σε μια φαινομενολογική κατανόηση της ουσίας του γνωστικισμού. Για τον Jonas η αναζήτηση της καταγωγής του τελευταίου πρέπει να διαχωριστεί από τη γενεαλογική ιστορία που προσπάθησε να επιβάλλει η Σχολή της Ιστορίας των Θρησκειών και να αναζητηθεί σε μια επιθυμία της εποχής για νόημα μέσα σε ένα περιβάλλον υπαρξιακής αποξένωσης από την κοινωνία. Ο Jonas έδωσε υπερβολική έμφαση στην ψυχολογική πλευρά του γνωστικού μύθου, συγκεντρώνοντας την προσοχή σχεδόν αποκλειστικά στο αίσθημα της αποξένωσης που εκφράζει. Αυτή η μονομερής έμφαση έγινε σε βάρος της πλευράς του γνωστικισμού που μπορεί να αποτελούσε ένα είδος κοινωνικής κριτικής.
Η ανακάλυψη των κειμένων του Ναγκ Χαμαντί προκάλεσε ένα κύμα νέων μελετών. Ωστόσο, αντί να ξεκαθαρίσει το πρόβλημα του ορισμού του γνωστικισμού, το περιέπλεξε ακόμη περισσότερο. Τα νέα στοιχεία δεν ταιριάζουν στο πλαίσιο της αντιμετώπισης του γνωστικισμού ως μιας απλής αίρεσης του χριστιανισμού. Τα κείμενα παρουσιάζουν τέτοια διαφοροποίηση θεολογικών προσανατολισμών, ώστε δεν μπορούν να ενταχθούν όλα μαζί σε ένα ερμηνευτικό πρότυπο. Ακόμη και τα χαρακτηριστικά εκείνα που θεωρούνταν πάντα βασικά στο γνωστικισμό, όπως ο δυϊσμός, η τάση για περιφρόνηση του υλικού στοιχείου και ο δοκητισμός, έγινε φανερό ότι δεν απαντούν όλα μαζί ταυτόχρονα στα διάφορα κείμενα.
Αρχαίοι
Κατά χρονολογική σειρά:
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
https://gnostic.com.gr/
Κατηγορία:Θρησκευτικές πίστεις, παραδόσεις και κινήματα * Κατηγορία:Θρησκειολογία
Λουαρσάμπ Α΄ του Κάρτλι
Ο Λουαρσάμπ Α΄, ლუარსაბ I, ( c. 1502-1509 – c. 1556-1558 ) από τον Οίκο των Μπαγκρατιόνι, ήταν βασιλιάς τού βασιλείου του Κάρτλι (κεντρική Γεωργία) από το 1527 έως το 1556 ή από το 1534 έως το 1558. Επίμονος στην αντίστασή του ενάντια στην περσική επιθετικότητα των Σαφαβιδών, σκοτώθηκε στη μάχη του Γκαρίσι.
Βιογραφία
Ο πρωτότοκος γιος του Δαβίδ Ι΄, επέτυχε την παραίτηση τού θείου του Γεωργίου Θ΄ το 1527 (περισσότερη αποδεκτή ημερομηνία) ή το 1534.
Όταν ήταν νέος, διακρίθηκε ως διοικητής στον στρατό τού πατέρα του, ιδιαίτερα στη μάχη τού Τελέτι (1522), που κέρδισε ο Περσικός στρατός εισβολής, παρά τις μεγάλες απώλειες. Έκανε στενές επαφές με τον Βαγράτ Γ΄ βασιλιά τού Ιμερέτι (δυτική Γεωργία) και νυμφεύτηκε το 1526 την κόρη του. Ένα χρόνο αργότερα στέφθηκε βασιλιάς τού Κάρτλι και ξεκίνησε μία σειρά μέτρων για την ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας τού βασιλείου εν μέσω τού συνεχιζόμενου πολέμου μεταξύ της Περσίας των Σαφαβιδών και των Οθωμανών (1514-1555). Σε συμμαχία με τον Βαγράτ Γ΄ τού Ιμερέτι, ο Λουαρσάμπ Α΄ πολέμησε και τις δύο αυτοκρατορίες, προσπαθώντας να διατηρήσει την ανεξαρτησία του και να αποκαταστήσει τη στενή συνεργασία μεταξύ των διαφόρων γεωργιανών πολιτικών. Το 1535 ο Βαγράτ Γ΄ κατέκτησε ένα φιλο-οθωμανικό νότιο γεωργιανό πριγκιπάτο τού Σάμτσχε, παραχωρώντας την επαρχία τού Τζαβαχέτι στο Κάρτλι. Στη συμμαχία των Καρτλιανών-Ιμεριτιανών προσχώρησε σύντομα ένας άλλος Γεωργιανός μονάρχης, ο Λέβαν Α΄ τού Καχέτι. Ωστόσο, η εισβολή του 1541 από τον Πέρση σάχη Tαχμάσπ Α΄ ανάγκασε τον Λέβαν Α΄ να φύγει από τον Γεωργιανό συνασπισμό. Άφησε το μεγαλύτερο μέρος τού Κάρτλι σε ερείπια και την πρωτεύουσα Τιφλίδα να περιφρουρείται από μία περσική δύναμη. Το έτος 1545 έφερε άλλη μία ατυχία: ένας συνδυασμένος στρατός των βασιλέων τού Ιμερέτι και τού Κάρτλι συντρίφθηκε από τους Οθωμανούς στη μάχη τού Σοχόιστα και εκδιώχθηκε από το Σάμτσχε. Από το 1547 έως το 1554, το Κάρτλι υπέστη άλλες τρεις εισβολές από τον Ταχμάσπ Α΄ της Περσίας, ο οποίος κατέλαβε τη χώρα, αλλά δεν κατάφερε να αναγκάσει τον βασιλιά σε υποταγή. Η συνθήκη της Αμάσειας, το 1555, μεταξύ των Σαφαβιδών και των Οθωμανών άφησε τη Γεωργία μοιρασμένη μεταξύ αυτών των αυτοκρατοριών, με την ανατολική υπό περσική κυριαρχία και τη δυτική υπό τουρκικό έλεγχο. Ωστόσο ο Λουαρσάμπ Α΄ δεν αναγνώρισε τη συνθήκη και συνέχισε τον απελπισμένο ανταρτοπόλεμο εναντίον των περσικών δυνάμεων κατοχής, που τις κρατούσε ουσιαστικά υπό πολιορκία. Προκειμένου να υποτάξει τον πείσμονα γεωργιανό μονάρχη, ο σάχης Ταχμάσπ Α΄ έστειλε τον Σαχβερντί Σουλτάν, μπεηλάρμπεη της Γκάνζας και τού Καραμπάχ, με μεγάλο στρατό. Ο Λουαρσάμπ Α΄ και ο γιος του, Σίμων, συνάντησαν τους εισβολείς στη μάχη τού Γκαρίσι. Ένας σκληρός αγώνας οδήγησε σε νίκη της Γεωργίας, αλλά ο Λουαρσάμπ Α΄ τραυματίστηκε θανάσιμα.
Οικογένεια και παιδιά
Νυμφεύτηκε στις 25 Μαρτίου 1526 την Ταμάρ τού Ιμερέτι, κόρη του βασιλιά Βαγράτ Γ΄ τού Ιμερέτι και είχαν οκτώ παιδιά:
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Δυναστεία των Μπαγκρατιόνι
Γκαλεάτσο Τσιάνο
Ο Τζαν Γκαλεάτσο Τσιάνο και ορθότερα Τσάνο (Gian Galeazzo Ciano, 18 Μαρτίου 1903 – 11 Ιανουαρίου 1944), ήταν Ιταλός πολιτικός και διπλωμάτης, γιος του ναυάρχου Κονστάντσιο Τσιάνο, (ήρωα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου), γαμπρός του Μουσολίνι και από τα σημαντικότερα στελέχη του φασιστικού καθεστώτος. Έφερε τον τίτλο «Κόμης του Καστελλάτσο» (Conte di Castellazzo).
Ο Τσιάνο γεννήθηκε στο Λιβόρνο το 1903 και εκτελέστηκε στη Βερόνα το 1944.
thumb|right|300px|Ο Τσιάνο (μέσον, με τον μαύρο χιτώνα) πλάι στον [[Έρχαρντ Μιλχ στο Αεροδρόμιο Gatow. Βερολίνο, 1938. Φωτ. Bundesarchiv ]] Ο Τσιάνο είχε λάβει μέρος στην πορεία και είσοδο των Φασιστών στη Ρώμη το 1922. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης και μετά από μια μικρή δημοσιογραφική καριέρα εισήλθε στο διπλωματικό σώμα. Στην αρχή τοποθετήθηκε στις πρεσβείες του Ρίο ντε Τζανέιρο και του Μπουένος Άιρες, στη συνέχεια ανέλαβε γενικός πρόξενος στη Σαγκάη και μετέπειτα πρεσβευτής στην Κίνα. Τότε νυμφεύθηκε την κόρη του Μουσολίνι, Έντα (1930) και αναδείχθηκε στην κομματική ιεραρχία. Διορίστηκε διευθυντής του Γραφείου Τύπου του Υπουργείου Εξωτερικών (1933) και τον επόμενο χρόνο υφυπουργός τύπου και προπαγάνδας. Υπήρξε μέλος του Ανωτάτου Φασιστικού Συμβουλίου που καθόριζε την πολιτική δράση. Παθιασμένος, όπως χαρακτηριζόταν, πιλότος ανέλαβε ο ίδιος επικεφαλής σμήνους βομβαρδιστικών σε επιχειρήσεις κατά της Αιθιοπίας (1935-1936).
Ο Τσιάνο ως Υπουργός Εξωτερικών, θέση που ανέλαβε μετά τις επιχειρήσεις στην Αιθιοπία, προώθησε την Ιταλογερμανική συμμαχία του λεγόμενου «Άξονα Γερμανίας Ιταλίας», και τον Μάιο του 1939 μαζί με τον Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ συνομολόγησαν το λεγόμενο «Χαλύβδινο Σύμφωνο» παρακινώντας πλέον τον Μουσολίνι για την είσοδο της Ιταλίας στον πόλεμο με επίθεση κατά της Αλβανίας. Όταν όμως η Γερμανία εισέβαλε στη Πολωνία, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση της Ιταλίας παραβιάζοντας το χαλύβδινο σύμφωνο, άρχισε ν΄ αμφιβάλει για την ειλικρίνεια των Γερμανών, μεταβάλλοντας στάση και υποστήριξε τη μη εμπλοκή της Ιταλίας στον πόλεμο. Τελικά, μετά την κατάληψη της Γαλλίας από τους Γερμανούς η άποψή του αυτή ανατράπηκε.
Μετά την αρχική ήττα που υπέστη η Ιταλία από τους Έλληνες το 1940, αλλά και γενικότερα του Άξονα το 1942, ο Μουσολίνι τον θεώρησε υπεύθυνο της κατάστασης και στις 3 Φεβρουαρίου 1943 απέλυσε αυτόν και όλο το υπουργικό συμβούλιο, τοποθετώντας τον περιοριστικά απλό πρέσβη στο Βατικανό. Ο Τσιάνο, όμως, αρκετά ισχυρός, έλαβε μέρος στην ιστορική συνεδρίαση του Μεγάλου Φασιστικού Συμβουλίου (24-25 Ιουλίου 1943), λαμβάνοντας θέση υπέρ της πτώσης του Μουσολίνι. Όταν ο Μουσολίνι συνελήφθη, ο Τσιάνο διέφυγε στη Γερμανία όπου, όμως, οι Γερμανοί τον συνέλαβαν και τον φυλάκισαν. Αργότερα ελευθερώθηκε και έφθασε στη Ρώμη, από όπου όμως φυγαδεύτηκε και παραδόθηκε στην Ιταλική Δημοκρατία του Σαλό που είχε δημιουργήσει ο Μουσολίνι στη βόρεια Ιταλία. Τελικά συνελήφθη από τις Ιταλικές αρχές και στη δίκη που ακολούθησε στη Βερόνα καταδικάστηκε σε θάνατο ως προδότης και εκτελέστηκε.