cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ιστορία της επιστήμης
Βυζάντιο και Δυτική Ευρώπη
Το 1348 ο Μαύρος θάνατος και άλλες εξοντωτικές καταστροφές έθεσαν τέλος στην προγενέστερη περίοδο φιλοσοφικών και επιστημονικών εξελίξεων. Ωστόσο, η διαθεσιμότητα και άλλων αρχαίων κειμένων αυξήθηκε κατά πολύ μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453), οπότε πολλοί σοφοί του Βυζαντίου αναζήτησαν καταφύγιο στην Ιταλία. Επιπλέον, η χρήση των κινητών τυπογραφικών στοιχείων και του χαρτιού (αμφότερα κινεζικές εφευρέσεις) επέφεραν τεράστιες διευκολύνσεις στη διάδοση των γνώσεων, καθώς τα βιβλία έγιναν κατά πολύ φθηνότερα (ως τότε κυριαρχούσαν τα χειρόγραφα). Αυτοί οι παράγοντες, καθώς και η εισαγωγή της άλγεβρας στη Δυτική Ευρώπη, έστρωσαν τον δρόμο για την επιστημονική επανάσταση.
Το άλμα της επιστήμης στην Ευρώπη
thumb|upright|left|Ο [[Νεύτων ενέταξε την κλασική μηχανική στη φυσική.]] thumb|Ο [[Γαλιλαίος θεωρείται ο πατέρας της νεότερης επιστήμης. ]] Η ανανέωση των γραμμάτων στην Ευρώπη, που άρχισε με τον σχολαστικισμό του 12ου αιώνα, γνώρισε αιφνίδιο τέλος με την επέλαση του Μαύρου θανάτου. Τη διαδέχθηκε η Αναγέννηση στην Ιταλία και στη Βόρεια Ευρώπη. Η δεύτερη ιδίως συνοδεύθηκε από μία μετατόπιση του κέντρου βάρους από την αριστοτέλεια φυσική φιλοσοφία προς τη χημεία και τις βιοεπιστήμες (βοτανική, ανατομία και ιατρική). Οι εξελίξεις αυτές λαβαίνουν χώρα σε μία περίοδο μεγάλης αναστατώσεως στην Ευρώπη: η προτεστανική Μεταρρύθμιση και η Ρωμαιοκαθολική Αντιμεταρρύθμιση, η ανακάλυψη της Αμερικής από τον Κολόμβο, η κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, όλα απετέλεσαν το προοίμιο μεγάλων κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών. Δημιουργήθηκε έτσι ένα κατάλληλο νέο περιβάλλον, στο οποίο έγινε δυνατή η αμφισβήτηση του επιστημονικού δόγματος. Τα έργα των Πτολεμαίου και Γαληνού βρέθηκε ότι δεν συμφωνούσαν πάντοτε με τις παρατηρήσεις.
Η θέληση να αμφισβητηθούν οι παραδεκτές ως απόλυτες αλήθειες πραγματείες του Αριστοτέλη και η αναζήτηση νέων απαντήσεων είχε ως αποτέλεσμα μια εποχή μεγάλων προόδων στις επιστήμες, γνωστή σήμερα ως «επιστημονική επανάσταση». Οι περισσότεροι ιστορικοί της επιστήμης υποστηρίζουν παραδοσιακά ότι αυτή άρχισε το 1543, όταν τυπώθηκαν για πρώτη φορά τα βιβλία De humani corporis fabrica («Περί των λειτουργιών του ανθρωπίνου σώματος») του Ανδρέα Βεσάλιου και De Revolutionibus Orbium Coelestium του Νικολάου Κοπέρνικου. Το βιβλίο του Κοπέρνικου έγραφε ότι η Γη περιφερόταν γύρω από τον Ήλιο. Η περίοδος αυτή κορυφώθηκε με την έκδοση του έργου Philosophiae Naturalis Principia Mathematica το 1687 από τον by Νεύτωνα.
Στο ενδιάμεσο διάστημα, κυριάρχησαν οι ανακαλύψεις του Γαλιλαίου, ιδίως η εφαρμογή του τηλεσκοπίου στην αστρονομία και οι μελέτες για την πτώση των σωμάτων. Ακόμα, σημαντικό υπήρξε το έργο των Τύχο Μπράχε, Κρίστιαν Χόυχενς, Γιοχάνες Κέπλερ, Λάιμπνιτς και Πασκάλ, όπως και των Έντμουντ Χάλλεϋ και Ρόμπερτ Χουκ. Στη φιλοσοφία ορόσημο στάθηκαν οι συνεισφορές του Καρτέσιου και του Φραγκίσκου Βάκωνος, όπως και του Τόμας Χομπς. Η επιστημονική μέθοδος αναπτύχθηκε περισσότερο και καλύτερα, ως ο σύγχρονος τρόπος σκέψεως, με την έμφαση στον πειραματισμό και στον ορθολογισμό, πάνω από παραδοσιακές θεωρήσεις.
Η εποχή του Διαφωτισμού
thumb|285px|Ο [[Αλεσάντρο Βόλτα|Βόλτα επιδεικνύει το πρώτο ηλεκτρικό στοιχείο στον Ναπολέοντα το 1801.]] Ο Διαφωτισμός ήταν μια ευρωπαϊκή υπόθεση. Ο 17ος αιώνας έφερε αποφασιστικά βήματα προς τη σύγχρονη επιστήμη, τα οποία επιταχύνθηκαν τον 18ο αιώνα. Με βάση τα έργα των Νεύτωνα, Καρτέσιου, Πασκάλ και Λάιμπνιτς, ο δρόμος είχε ανοιχθεί για την ανάπτυξη των νεότερων μαθηματικών, της φυσικής και της τεχνολογίας από τη γενιά των Βενιαμίν Φραγκλίνου (1706-1790), Λέοναρντ Όιλερ (1707-1783), Μιχαήλ Λομονόσοφ (1711-1765) και Jean le Rond d'Alembert (1717–1783). Η Εγκυκλοπαίδεια του Ντενί Ντιντερό, που εκδόθηκε μεταξύ των ετών 1751 και 1772, μετέφερε αυτή τη νέα εξέλιξη σε ένα ευρύτερο κοινό. Η επίδραση αυτής της διαδικασίας δεν περιορίσθηκε στις θετικές επιστήμες και στην τεχνολογία, αλλά απλώθηκε και στη φιλοσοφία (Ιμμάνουελ Καντ, Ντέιβιντ Χιουμ), τη θρησκεία (την αυξανόμενη επίδραση της επιστήμης πάνω στη θρησκεία), την κοινωνία και την πολιτική γενικότερα (Βολταίρος, Άνταμ Σμιθ). Η πρώιμη νεότερη περίοδος θεωρείται ως καρπός της ευρωπαϊκής Αναγεννήσεως.
Νεότερη επιστήμη
Η επιστημονική επανάσταση καθιέρωσε την επιστήμη ως πηγή για την αύξηση των γνώσεων. Κατά τον 19ο αιώνα η εξάσκηση της επιστήμης έγινε επάγγελμα και θεσμοθετήθηκε με τρόπους που υπάρχουν και σήμερα. Καθώς ο ρόλος των επιστημονικών γνώσεων στην κοινωνία μεγάλωνε, ενσωματώθηκε σε αρκετές λειτουργίες των νέων εθνικών κρατών.
Φυσική
thumb|left|upright|Ο [[Άλμπερτ Αϊνστάιν]] thumb|left|upright|Ο [[Τζέιμς Κλερκ Μάξγουελ]] Η επιστημονική επανάσταση είναι ένα καλό σύνορο ανάμεσα στην αρχαία σκέψη και στην κλασική φυσική. Ο Κοπέρνικος ανέστησε το ηλιοκεντρικό μοντέλο του Αριστάρχου και το βήμα αυτό ακολουθήθηκε από το πρώτο γνωστό πρότυπο των πλανητικών κινήσεων, που διατυπώθηκε από τον Κέπλερ, ο οποίος πρότεινε ότι οι πλανήτες κινούνται σε ελλειπτικές τροχιές, των οποίων τη μία εστία καταλαμβάνει ο Ήλιος. Ο Γαλιλαίος («πατέρας της νεότερης φυσικής») διεξήγε πειράματα για να επαληθεύσει φυσικές θεωρίες, ένα βασικό στοιχείο της επιστημονικής μεθόδου. Ο Γουίλιαμ Γκίλμπερτ πραγματοποίησε κάποια από τα πρώτα πειράματα ηλεκτρισμού και μαγνητισμού, μελετώντας το μαγνητικό πεδίο της Γης.
Το 1687 ο Νεύτων εξέδωσε το Principia Mathematica, διατυπώνοντας δύο γενικές και επιτυχημένες φυσικές θεωρίες: τους νόμους κίνησης του Νεύτωνα, που θεμελίωσαν την κλασική μηχανική, και τον «Νόμο της παγκόσμιας έλξεως, που περιγράφει τη θεμελιώδη δύναμη της βαρύτητας.
Κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα, ο ηλεκτρισμός και ο μαγνητισμός μελετήθηκαν από τους Φαραντέι, Ωμ και άλλους. Αυτές οι πειραματικές μελέτες οδήγησαν σύντομα στην ενοποίηση των δύο κατηγοριών φαινομένων σε μία ενιαία θεωρία του ηλεκτρομαγνητισμού, από τον Τζέιμς Κλερκ Μάξγουελ (Εξισώσεις Μάξγουελ).
Οι αρχές του 20ού αιώνα επέφεραν την αρχή μιας επαναστάσεως στη φυσική. Οι θεωρίες του Νεύτωνα αποδείχθηκαν λανθασμένες σε κάποιες περιπτώσεις. Αρχίζοντας από το 1900, οι Πλανκ, Αϊνστάιν, Νιλς Μπορ και ακόλουθοί τους ανέπτυξαν την κβαντική θεωρία για να εξηγήσουν διάφορα περίεργα πειραματικά αποτελέσματα, εισάγοντας διάκριτα ενεργειακά επίπεδα. Ενώ η θεωρία αυτή αναίρεσε τους νόμους της κινήσεως σε ατομικό επίπεδο, η θεωρία της γενικής σχετικότητας του Αϊνστάιν (1915) απέδειξε ότι το σταθερό υπόβαθρο του χωροχρόνου, πάνω στο οποίο εδράζονταν τόσο η νευτώνεια μηχανική όσο και η νεαρή τότε ειδική θεωρία της σχετικότητας, δεν ήταν καθόλου σταθερό.
Το 1938 οι Ότο Χαν και Φριτς Στράσμαν ανεκάλυψαν την πυρηνική σχάση, της οποίας θεωρητική ερμηνεία έδωσαν πρώτοι το 1939 η Λίζε Μάιτνερ κι ο Ότο Ρόμπερτ Φρις. Σημαντικές εφαρμογές της επιστήμης ανακαλύφθηκαν εξαιτίας του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, που οδήγησαν στο ραντάρ και στην ανάπτυξη του πρώτου πυρηνικού όπλου, της «ατομικής βόμβας». Παρά το ότι η διαδικασία είχε αρχίσει με την εφεύρεση του κυκλότρου από τον Ε.Ο. Λώρενς τη δεκαετία του 1930, μεταπολεμικά η φυσική εισήλθε σε μία φάση την οποία οι ιστορικοί έχουν αποκαλέσει «μεγάλη επιστήμη»: απαιτούνται δηλαδή ογκώδη μηχανήματα και εγκαταστάσεις, καθώς και τεράστιοι προϋπολογισμοί προκειμένου να ελεγχθούν οι θεωρίες της και να κινηθεί σε νέα μέτωπα. Ο βασικός χρηματοδότης της επιστήμης έγινε έτσι το κράτος, και μάλιστα τα μεγάλα κράτη ή συνασπισμοί κρατών, τα οποία αναγνώρισαν ότι η υποστήριξη της «βασικής» έρευνας θα οδηγούσε συχνά σε νέες τεχνολογίες, χρήσιμες για στρατιωτικές και βιομηχανικές εφαρμογές. Σήμερα το μεγαλύτερο άλυτο θεωρητικό πρόβλημα είναι η ασυμβατότητα στις περιγραφές της γενικής θεωρίας της σχετικότητας και της κβαντομηχανικής.
Χημεία
thumb|upright|Ο [[Ντμίτρι Μεντελέγιεφ]] Η νεότερη χημεία ξεπρόβαλε από τις πρακτικές και θεωρίες της αλχημείας, της πρακτικής ιατρικής και της εξορύξεως. Μία αποφασιστική καμπή ήταν η διάκριση της χημείας από την αλχημεία, στο έργο του Ρόμπερτ Μπόιλ The Sceptical Chymist («Ο σκεπτικιστής χημικός», 1661). Εξίσου σημαντικά βήματα ήταν οι ακριβείς ζυγίσεις στα πειράματα των ιατρών χημικών και το ερευνητικό έργο του Αντουάν Λωράν Λαβουαζιέ (που αποκαλείται συχνά «πατέρας της χημείας») στο οξυγόνο και τον νόμο της διατηρήσεως της μάζας, που διέψευσαν τη θεωρία του φλογιστού. Η θεωρία ότι όλη η ύλη αποτελείται από άτομα, τα μικρότερα συστατικά της, που δεν μπορούν να διασπαστούν σε άλλα χωρίς να χαθούν οι βασικές φυσικοχημικές ιδιότητες του υλικού, προτάθηκε από τον Τζων Ντάλτον το 1803, αν και χρειάσθηκαν εκατό και πλέον χρόνια για να αποδειχθεί. Ο Ντάλτον διατύπωσε επίσης τον νόμο των σχέσεων των μαζών. Το 1869 ο Ντμίτρι Μεντελέγιεφ πρότεινε τον περιοδικό πίνακα των στοιχείων.
Η σύνθεση της ουρίας από τον Φρήντριχ Βέλερ άνοιξε ένα νέο ερευνητικό πεδίο, την οργανική χημεία, και ως το τέλος του 19ου αιώνα οι επιστήμονες ήταν σε θέση να συνθέσουν εκατοντάδες οργανικές χημικές ενώσεις. Πριν την αρχή του 20ού αιώνα είχε αρχίσει η εξόρυξη πετρελαίου, και τον νέο αιώνα η συστηματική βιομηχανική παραγωγή διυλισμένων προϊόντων παρείχε ενέργεια και συνθετικές ύλες για ένδυση, ιατρικές εφαρμογές και καθημερινά αναλώσιμα είδη. Η εφαρμογή των μεθόδων της οργανικής χημείας στους ζωντανούς οργανισμούς είχε ως αποτέλεσμα τη θεμελίωση της «φυσιολογικής χημείας», πρόδρομο της βιοχημείας. Ο 20ός αιώνας είδε επίσης την ολοκληρωμένη σχέση μεταξύ φυσικής και χημείας, με τις χημικές ιδιότητες να ερμηνεύονται ως το αποτέλεσμα της ηλεκτρονιακής δομής των ατόμων και των μορίων. Το έργο του Λάινους Πόλινγκ The Nature of the Chemical Bond («Η φύση του χημικού δεσμού») εφάρμοσε τις αρχές της κβαντομηχανικής για να υπολογίσει τις γωνίες των χημικών δεσμών σε όλο και πιο πολύπλοκα μόρια. Το έργο του Πόλινγκ κορυφώθηκε με τη φυσική προτυποποίηση του DNA. Το ίδιο έτος, το Πείραμα Miller-Urey επέδειξε με προσομοίωση των αρχικών συνθηκών στη γήινη επιφάνεια, ότι τα βασικά συστατικά των πρωτεϊνών, τα απλά αμινοξέα, μπορούν να παραχθούν από ανόργανη ύλη.
Γεωλογία
Η γεωλογία, πολύ προτού διαμορφωθεί σε συνεκτική επιστήμη, υπήρχε ως ένα συνονθύλευμα από μεμονωμένες και ασύνδετες ιδέες για τα πετρώματα, τα ορυκτά και τις γεωμορφές. Το έργο του Θεοφράστου Περί λίθων παρέμεινε η αυθεντία επί χιλιάδες χρόνια: η ερμηνεία του για τα απολιθώματα ανατράπηκε μόλις τον 19ο αιώνα. Ο Κινέζος πολυεπιστήμονας Σεν Κούο (1031–1095) υπήρξε ο πρώτος που διετύπωσε υποθέσεις σχετικά με τον σχηματισμό της γεωμορφολογίας ενός τόπου. Βασισμένος στις παρατηρήσεις του απολιθωμάτων σε ένα βουνό εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τον ωκεανό, συμπέρανε ότι η ξηρα σχηματίσθηκε από τη διάβρωση των ορέων και από την απόθεση ιλύος.
thumb|left|[[Τεκτονικές πλάκες|Τεκτονική των πλακών: επέκταση του πυθμένα και μετατόπιση των ηπείρων στον Ατλαντικό Ωκεανό]] Η γεωλογία δεν αναδομήθηκε συστηματικά κατά την επιστημονική επανάσταση, αλλά μεμονωμένες θεωρίες υπήρξαν σημαντικές συνεισφορές. Ο Ρόμπερτ Χουκ π.χ. διετύπωσε μια θεωρία για τους σεισμούς και ο Νικόλαος Στένο ανέπτυξε τη θεωρία της υπερθέσεως και υπεστήριξε ότι τα απολιθώματα αποτελούσαν τα υπολείμματα κάποτε ζωντανών οργανισμών. Με πρώτο τον Τόμας Burnet (Sacred Theory of the Earth, 1681), οι φυσικοί φιλόσοφοι άρχισαν να συζητούν την ιδέα πως η Γη είχε μεταβληθεί με την πάροδο των αιώνων.
thumb|right|155px|Ο [[Τζέιμς Χάτον, πατέρας της νεότερης γεωλογίας]] Η σύγχρονη γεωλογία, όπως και η χημεία, εξελίχθηκε βαθμιαία κατα τον 18ο και τις αρχές του 19ου αιώνα. Ο Μπενουά ντε Μεγιέ και ο Μπυφόν θεώρησαν ότι η Γη ήταν πολύ παλαιότερη από 6 χιλιάδες χρόνια, όπως υποστηριζόταν από τους ειδικούς της Βίβλου. Οι Ζαν-Ετιέν Γκετάρ και Νικολά Ντεμαρέ περπάτησαν την κεντρική Γαλλία και κατέγραψαν τις παρατηρήσεις τους σε μερικούς από τους πρώτους γεωλογικούς χάρτες στην ιστορία. Με τη βοήθεια χημικών πειραματισμών, φυσιοδίφες όπως ο Σκωτσέζος Τζων Γουόκερ, ο Σουηδός Τόρμπερν Μπέργκμαν και ο Γερμανός Άμπραχαμ Βέρνερ επινόησαν γενικά συστήματα ταξινομήσεως των πετρωμάτων και των ορυκτών, ένα συλλογικό επίτευγμα που μεταμόρφωσε τη γεωλογία μέχρι το 1800. Οι ίδιοι πρότειναν επίσης γενικευμένα ερμηνευτικά σχήματα για το παρελθόν της Γης, που οδήγησαν τους Τζέιμς Χάτον, Ζωρζ Κυβιέ και Αλεξάντρ Μπροννιάρ, ακολουθώντας τα βήματα του Στένο, να υποστηρίξουν ότι τα στρώματα των πετρωμάτων ήταν δυνατό να χρονολογηθούν από τα απολιθώματα που περιείχαν: Μία ιδέα που εφαρμόσθηκε για πρώτη φορά στα πετρώματα της Λεκάνης των Παρισίων. Η χρήση απολιθωμάτων-δεικτών κατέστη ισχυρό εργαλείο για τη σύνταξη γεωλογικών χαρτών, επειδή επέτρεπε στους γεωλόγους να συσχετίζουν τα πετρώματα σε μία τοποθεσία με τα πετρώματα παρόμοιας ηλικίας σε μία άλλη, μακρινή τοποθεσία. Κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα, γεωλόγοι όπως οι Κάρολος Λάιελ, Άνταμ Σέτζγουικ και Ρόντερικ Μέρτσισον εφάρμοσαν τη νέα μέθοδο σε πετρώματα σε όλη την Ευρώπη και την ανατολική Βόρεια Αμερική.
Στα μέσα του 19ου αιώνα η εστίαση της γεωλογίας μετατοπίσθηκε από την περιγραφή και την ταξινόμηση σε προσπάθειες για κατανόηση του τρόπου με τον οποίο είχε μεταβληθεί η επιφάνεια της Γης. Οι πρώτες γενικές θεωρίες για τη γένεση των βουνών προτάθηκαν τότε, όπως και οι πρώτες σύγχρονες θεωρίες για τα αίτια των σεισμών και των ηφαιστείων. Ο Λουί Αγκασίζ και άλλοι κατέδειξαν την ύπαρξη εποχών των παγετώνων. Υποστηρίχθηκε επίσης ότι οι κοιλάδες των ποταμών σχηματίσθηκαν αργά από τους ποταμούς που τις διαρρέουν years. Μετά την ανακάλυψή της ραδιενέργειας, η ραδιομετρική χρονολόγηση αναπτύχθηκε τον 20ό αιώνα. Η θεωρία της μετατόπισης των ηπείρων που πρότεινε ο Άλφρεντ Βέγκενερ κοροϊδεύτηκε τις πρωτες δεκαετίες του αιώνα, αλλά η συσσώρευση νέων δεδομένων από το 1950 ως το 1970 οδήγησε στη θεωρία των τεκτονικών πλακών, η οποία μπορούσε να ερμηνεύσει τη μετατόπιση. Οι τεκτονικές πλάκες παρείχαν επίσης μια ενιαία εξήγηση για ποικίλα άλλα, φαινομενικώς ασύνδετα γεωλογικά φαινόμενα.
Αστρονομία
Μετά τις ανακαλύψεις των αρχαίων Ελλήνων και τη μετάβαση στο ηλιοκεντρικό σύστημα, οι μεγαλύτερες πρόοδοι στην αστρονομία σημειώθηκαν χάρη στην κατασκευή όλο και πιο ισχυρών τηλεσκοπίων, όπως και στη βελτίωση των οπτικών οργάνων.
Νέες τεχνικές αναπτύχθηκαν από τον ύστερο 19ο αιώνα, δημιουργώντας τον κυρίαρχο σήμερα κλάδο της αστροφυσικής. Η φασματοσκοπία αποδείχθηκε ιδιαιτέρως χρήσιμη, δια της παρατηρήσεως των γραμμικών φασμάτων, η οποία μπορεί να προσδιορίσει τόσο τη χημική σύσταση σωμάτων που απέχουν δισεκατομμύρια έτη φωτός, αλλά και την ταχύτητα με την οποία αυτά μας πλησιάζουν ή απομακρύνονται. Χρήσιμες τεχνικές είναι επίσης η φωτομετρία και η πολωσιμετρία.
Οι Τζορτζ Γκάμοφ, Ραλφ Άλφερ και Ρόμπερτ Χέρμαν είχαν υπολογίσει ότι θα έπρεπε να υπάρχει ένα ίχνος από τη Μεγάλη Έκρηξη ως μία ακτινοβολία υποβάθρου που θα ήταν η ίδια σε όλο το Σύμπαν Πράγματι, το 1964 οι Άρνο Πενζίας και Ρόμπερτ Γούντροου Γουίλσον παρατήρησαν μία ισότροπη ακτινοβολία μικροκυμάτων η οποία αντιστοιχεί σε θερμοκρασία 3 K, γεγονός που επαλήθευσε τη θεωρητική πρόβλεψη. Η λεπτομέρής μελέτη της οδήγησε σήμερα τους επιστήμονες στην ακριβή εύρεση της ηλικίας του Σύμπαντος.
Η δεκαετία του 1960 ήταν πραγματικά εκπληκτική για την αστρονομία, αφού εκτός από την παραπάνω ανακάλυψη, που απέφερε Βραβεία Νόμπελ, ανακαλύφθηκαν επίσης οι κβάζαρ και οι πάλσαρ. Οι τελευταίοι ταυτοποιήθηκαν με τα θεωρητικώς προβλεπόμενα σώματα που είναι γνωστά ως αστέρες νετρονίων. Οι αστέρες νετρονίων, οι λευκοί νάνοι, και οι μαύρες τρύπες μπορούν να κατανοηθούν μόνο με τη χρήση θεωριών της φυσικής του 20ού αιώνα, και συγκεκριμένα της κβαντομηχανικής και της γενικής σχετικότητας. Η πυρηνική φυσική βοηθά επίσης στην ερμηνεία της. Τις τελευταίες δεκαετίες, με την έλευση της διαστημικής εποχής, οι αστρονόμοι άρχισαν να παρατηρούν και στις ακτίνες Χ, γ, υπέρυθρες και υπεριώδεις, ενώ είχε προηγηθεί η ραδιοαστρονομία.
Βιολογία, ιατρική και γενετική
thumb|left|125px|Ημισυντηρητική [[αντιγραφή του DNA]] Ο Γουίλιαμ Χάρβεϋ δημοσίευσε το De Motu Cordis το 1628, αποκαλύπτοντας τα συμπεράσματά του από τις εκτεταμένες μελέτες του επάνω στα κυκλοφοριακά συστήματα των σπονδυλωτών. Συνειδητοποίησε τον κεντρικό ρόλο της καρδιάς, των αρτηριών και των φλεβών στη διατήρηση της κινήσεως του άίματος σε ένα κύκλωμα, ενώ δεν μπόρεσε να βρει κάποια επιβεβαίωση των απόψεων του Γαληνού για θερμαντική και ψυκτική λειτουργία, που επικρατούσαν ως τότε.
Το 1847 ο Ούγγρος ιατρός Ιγκνάτς Σέμελβαϊς μείωσε εντυπωσιακά τα κρούσματα puerperal fever απαιτώντας απλώς οι μαιευτήρες να πλένουν τα χέρια τους πριν ξεγεννήσουν. Αυτή η εξέλιξη προηγήθηκε της θεωρίας germ theory of disease. Ωστόσο, το εύρημα του δεν εκτιμήθηκε από τους συγχρόνους του και γνώρισε γενική χρήση μόνο μετά τις ανακαλύψεις του Βρετανού χειρουργού Τζόζεφ Λίστερ, που το 1865 απέδειξε την αξία της αντισηψίας. Αλλά και τού Λίστερ η καινοτομία βασίστηκε στα σημαντικά ευρήματα του Γάλλου βιολόγου Λουί Παστέρ. Ο Παστέρ μπόρεσε να συνδέσει τα μικρόβια με ασθένειες, φέρνοντας επανάσταση στην ιατρική. Επινόησε επίσης μία από τις σημαντικότερες μεθόδους στην προληπτική ιατρική, όταν το 1880 παρασκεύασε ένα εμβόλιο κατά της λύσσας. Επιπλέον, εφεύρε τη διαδικασία που είναι γνωστή ως παστερίωση.
Πιθανώς η πλέον εξέχουσα, αμφιλεγόμενη και με τις ευρύτερες συνέπειες θεωρία της επιστήμης υπήρξε η θεωρία της εξελίξεως δια της φυσικής επιλογής του Βρετανού φυσιοδίφη Κάρολου Δαρβίνου, που εμφανίσθηκε για πρώτη φορά στο βιβλίο του Η καταγωγή των ειδών το 1859. Ο Δαρβίνος υποστήριξε ότι τα χαρακτηριστικά όλων των ζωντανών οργανισμών (και των ανθρώπων) διαμορφώθηκαν από φυσικές διαδικασίες από τη γένεση της ζωής μέχρι σήμερα. Η θεωρία του, με τη σημερινή της μορφή, επηρεάζει όλους σχεδόν τους κλάδους της βιολογίας. Επιπτώσεις της σε πεδία έξω από την καθαρή επιστήμη οδήγησαν σε αντίθεση και υποστήριξη από διαφορετικά μέρη της κοινωνίας, ενώ επηρέασε βαθιά την κατανόηση από το ευρύ κοινό της «θέσης του ανθρώπου στο Σύμπαν». Στις αρχές του 20ού αιώνα η μελέτη της κληρονομικότητας γνώρισε μεγάλη άνθηση μετά την ανάδειξη των νόμων της, που είχαν ανακαλυφθεί από τον Μοραβό μοναχό Γκρέγκορ Μέντελ το 1866. Οι νόμοι του Μέντελ έθεσαν τα θεμέλια της επιστήμης της γενετικής, που αποτελεί σήμερα μέγα πεδίο επιστημονικών και βιομηχανικών ερευνών. Το 1953 οι Τζέιμς Γουάτσον, Φράνσις Κρικ και Μωρίς Γουίλκινς ανεκάλυψαν τη βασική δομή του μορίου του DNA, του γενετικού υλικού της ζωής. Στα τέλη του 20ού αιώνα οι δυνατότητες της γενετικής μηχανικής φάνηκαν για πρώτη φορά στη πράξη, και μία μεγάλη διεθνής προσπάθεια άρχισε το 1990 για τη χαρτογράφηση ολόκληρου του γονιδιώματος του ανθρώπου (το Πρόγραμμα του Ανθρώπινου Γονιδιώματος).
Κοινωνικές επιστήμες
Η επιτυχημένη χρήση της επιστημονικής μεθόδου στις φυσικές επιστήμες οδήγησε στην προσαρμοσμένη χρήση της ίδιας μεθοδολογίας για την καλύτερη κατανόηση των πολλών τομέων της ανθρώπινης προσπάθειας. Από αυτή την εξέλιξη αναπτύχθηκαν στη νεότερη εποχή οι κοινωνικές επιστήμες.
Πολιτική επιστήμη
Η πολιτική επιστήμη έχει ρίζες σε παλαιότερα γνωσιακά πεδία, όπως η πολιτική και ηθική φιλοσοφία, η πολιτική οικονομία, η ιστορία και άλλοι κλάδοι που ασχολούνται με προσδιορισμούς των «πώς πρέπει» να γίνουν τα πράγματα και την αναζήτηση των χαρακτηριστικών και των λειτουργιών της ιδανικής μορφής διακυβερνήσεως. Οι απαρχές της ίδιας της πολιτικής βρίσκονται στην προϊστορία. Σε κάθε ιστορική περίοδο και σχεδόν σε κάθε γεωγραφική περιοχή μπορούμε να βρούμε κάποιον διανοητή που μελετούσε θεωρητικά την πολιτική και συνέβαλε στην κατανόησή της.
Στον Δυτικό πολιτισμό η μελέτη της πολιτικής αρχίζει για πρώτη φορά στην αρχαία Ελλάδα. Οι προπάτορες της ευρωπαϊκής πολιτικής έχουν τις ρίζες τους ακόμα παλαιότερα από τον Πλάτωνα ή τον Αριστοτέλη, και συγκεκριμένα στα ομηρικά έπη και στα έργα των Ησιόδου, Θουκυδίδη, Ξενοφώντα και Ευριπίδη. Αργότερα ο Πλάτων ανέλυσε τα πολιτικά συστήματα, ξεχώρισε την ανάλυσή τους από τις ιστορικές και φιλολογικές μελέτες, και εφήρμοσε μία προσέγγιση που θα θεωρούσαμε πλησιέστερη προς τη φιλοσοφία. Ο Αριστοτέλης, παρομοίως, επεξέτεινε την πλατωνική ανάλυση συμπεριλαμβάνοντας την εμπειρική παρατήρηση.
Στην αρχαία Ινδία, μια πραγματεία περί δημόσιας διοικήσεως, οικονομικής πολιτικής και στρατιωτικής διοκητικής τέχνης αποδίδεται στους Καουτίλυα και Vishnugupta, που παραδοσιακά ταυτίζονται με τον Τσανάκυα (περ. 350–283 π.Χ.). Σε αυτό το έργο, ονόματι Arthaśāstra, οι συμπεριφορές και οι σχέσεις μεταξύ του λαού, του Βασιλιά, της πολιτείας, των επικεφαλής των κυβερνήσεων, των αυλικών, των εχθρών και εισβολέων, και των συνασπισμών αναλύονται και τεκμηριώνονται. Ο Roger Boesche περιγράφει την πραγματεία ως «ένα βιβλίο πολιτικού ρεαλισμού, που αναλύει τον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού κόσμου και σπανίως το πώς θα έπρεπε αυτός να λειτουργεί, ένα βιβλίο που συχνά αποκαλύπτει σε έναν βασιλιά το ποια καλά υπολογισμένα και κάποτε απάνθρωπα μέτρα πρέπει να λάβει προκειμένου να διατηρήσει το κράτος και το κοινό καλό.»
Κατά τους αιώνες της κυριαρχίας της Ρώμης, διάσημοι ιστορικοί, όπως ο Πολύβιος, ο Τίτος Λίβιος και ο Πλούταρχος, κατέγραψαν την άνοδο της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας, καθώς και την οργάνωση και τις ιστορίες άλλων εθνών, ενώ πολιτικοί όπως ο Ιούλιος Καίσαρ, ο Κικέρων και άλλοι παρείχαν παραδείγματα της πολιτικής της δημοκρατίας, της αυτοκρατορίας και των πολέμων της. Η μελέτη της πολιτικής εκείνη την εποχή ήταν προσανατολισμένη προς την κατανόηση της ιστορίας, των μεθόδων διακυβερνήσεως και της περιγραφής της λειτουργίας των κυβερνήσεων.
Με την πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας προέκυψε ένα πιο ασαφές τοπίο για τις πολιτικές μελέτες. Η άνοδος των μονοθεϊστικών θρησκειών, και ιδιαίτερα στην Ευρώπη του Χριστιανισμού, έφερε στο φως ένα νέο πεδίο για την πολιτική και την πολιτική δράση. Κατά τον Μεσαίωνα, η μελέτη της πολιτικής γίνοταν από εκκλησιαστικούς παράγοντες και στις αυλές των ευγενών. Καθοριστικά έργα, όπως Η Πόλις του Θεού του Ιερού Αυγουστίνου, συνέθεσαν τις αρχαίες φιλοσοφίες και πολιτικές παραδόσεις με τα διδάγματα του Χριστιανισμού, επαναπροσδιορίζοντας τα όρια ανάμεσα στο τι ήταν θρησκευτικό και στο τι ήταν πολιτικό. Τα περισσότερα από τα πολιτικά ζητήματα ως προς τη σχέση μεταξύ Εκκλησίας και Κράτους δοκιμάστηκαν και ξεκαθαρίστηκαν εκείνη την περίοδο.
Στη Μέση Ανατολή, και αργότερα σε άλλες περιοχές του ισλαμικού κόσμου, έργα όπως το Ρουμπαγιάτ του Ομάρ Χαγιάμ και το `Επος των Βασιλέων του Φερντοσί παρέχουν στοιχεία πολιτικής αναλύσεως, ενώ οι αριστοτελιστές του Ισλάμ, όπως ο Αβικέννας και αργότερα ο Αβερρόης, συνέχισαν την αριστοτελική παράδοση της αναλύσεως και του εμπειρισμού, γράφοντας σχόλια πάνω στα έργα του Αριστοτέλη.
Κατά την ιταλική Αναγέννηση ο Νικολό Μακιαβέλι εδραίωσε την έμφαση που δίνει η σύγχρονη πολιτική επιστήμη στην εμπειρική παρατήρηση των πολιτικών θεσμών και προσώπων. Αργότερα, η επέκταση του θετικιστικού παραδείγματος κατά τον Διαφωτισμό προώθησε τη μελέτη της πολιτικής πέρα από δεοντολογικούς προσδιορισμούς. Ειδικότερα, η χρήση της στατιστικής για τη μελέτη των υπηκόων του κυρίαρχου κράτους εξελίχθηκε σήμερα, μεταξύ άλλων, και στις δημοσκοπήσεις της κοινής γνώμης.
Κατά τον 20ό αιώνα, η μελέτη της ιδεολογίας, της επιστήμης της συμπεριφοράς και των διεθνών σχέσεων οδήγησε στη δημιουργία πολλών κλάδων της πολιτικής επιστήμης, όπως είναι η θεωρία της ορθολογικής επιλογής, η μελέτη των εκλογικών συστημάτων, η χρήση της θεωρίας των παιγνίων, η πολιτική γεωγραφία και γεωπολιτική, η πολιτική ψυχολογία, η πολιτική κοινωνιολογία, η πολιτική οικονομία, η ανάλυση πολιτικής, η δημόσια διοίκηση, η συγκριτική πολιτική ανάλυση και οι μελέτες της ειρήνης και των συγκρούσεων.
Γλωσσολογία
Η ιστορική γλωσσολογία ξεπρόβαλε ως ανεξάρτητος κλάδος μελέτης στα τέλη του 18ου αιώνα. Ο Γουίλιαμ Τζόουνς πρότεινε ότι η Σανσκριτική γλώσσα, η περσική, η ελληνική, η λατινική, η γοτθική και οι κελτικές γλώσσες μοιράζονταν όλες τους μία κοινή βάση. Μία προσπάθεια να απογραφούν όλες οι γλώσσες του κόσμου έγινε σε όλο τον 19ο αιώνα και συνεχίσθηκε και τον 20ό. Η δημοσίευση του έργου του Φερντινάντ ντε Σωσσύρ Μάθημα γενικής γλωσσολογίας επέφερε την ανάπτυξη της περιγραφικής γλωσσολογίας. Αυτή, μαζί με το σχετιζόμενο κίνημα του στρουκτουραλισμού, εστίασε την προσοχή των γλωσσολόγων στο πώς μεταβάλλεται η κάθε γλώσσα με την πάροδο του χρόνου, αντί της απλής περιγραφής των διαφορών μεταξύ των γλωσσών. Ο Νόαμ Τσόμσκι διαφοροποίησε περαιτέρω τη γλωσσολογία αναπτύσσοντας την παραγωγική γραμματική κατά τη δεκαετία του 1950. Η προσπάθειά του βασίζεται σε ένα μαθηματικό μοντέλο της γλώσσας, το οποίο επιτρέπει την περιγραφή και την πρόβλεψη της σωστής συντάξεως. Πρόσθετες σύγχρονες ειδικότητες, όπως είναι η κοινωνιογλωσσολογία, η γνωσιακή γλωσσολογία και η υπολογιστική γλωσσολογία, έχουν δημιουργηθεί από τη συνεργασία μεταξύ της γλωσσολογίας και άλλων επιστημών.
Οικονομικά
Τη δεκαετία του 1920 ο Τζων Μέυναρντ Κέυνς έκανε τη διάκριση μεταξύ μικροοικονομίας και μακροοικονομίας. Στη θεωρία του οι μακροοικονομικές τάσεις μπορούν να υπερκεράσουν τις οικονομικές επιλογές των ατόμων. Οι κυβερνήσεις θα έπρεπε να προάγουν τη συνολική ζήτηση για αγαθά ως μέσο ενθαρρύνσεως της οικονομικής επεκτάσεως. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο Μίλτον Φρίντμαν εισήγαγε την έννοια του μονεταρισμού. Ο μονεταρισμός εστιάζει στη χρήση της προσφοράς και ζητήσεως του χρήματος ως μέθοδο ελέγχου της οικονομικής δραστηριότητας. Κατά τη δεκαετία του 1970 αυτό ενσωματώθηκε στα «οικονομικά της προσφοράς», μια σχολή που υποστηρίζει τη μείωση των φόρων ως μέσο για την αύξηση του ποσού χρημάτων που είναι διαθέσιμο για οικονομική επέκταση.
Αναπτύχθηκαν και άλλες σύγχρονες σχολές οικονομικής σκέψεως, όπως η «νέα κλασική μακροοικονομική» και ο νεοκεϋνσιανισμός. Η πρώτη αναπτύχθηκε κατά τη δεκαετία του 1970, δίνοντας έμφαση στη σταθερή και στερεή μικροοικονομία ως τη βάση για τη μακροοικονομική ανάπτυξη. Ο δεύτερος προέκυψε μερικώς ως αντίδραση στην πρώτη και ασχολείται με το πώς οι ανεπάρκειες της αγοράς δημιουργούν την ανάγκη ελέγχου από μία κεντρική τράπεζα ή κυβέρνηση.
Ψυχολογία
Το τέλος του 19ου αιώνα σημειώνει την πραγματική γένεση της ψυχολογίας ως επιστημονικού πεδίου. Το 1879 ο Βίλχελμ Βουντ ίδρυσε στη Λειψία το πρώτο εργαστήριο που ήταν αφιερωμένο αποκλειστικά στην ψυχολογική έρευνα. Πρωτοπόροι της πρώιμης ψυχολογική έρευνας υπήρξαν επίσης, μεταξύ άλλων, οι Χέρμαν Έμπινγκχάουζ (στη μελέτη της μνήμης), ο Ιβάν Πάβλοφ (που ανεκάλυψε την κλασική εξάρτηση), ο Γουίλιαμ Τζέιμς και ο Σίγκμουντ Φρόυντ. Η επίδραση των ιδεών του Φρόυντ υπήρξε τεράστια, κυρίως στην αλλαγή των αντιλήψεων της κοινωνίας.
Κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα η γενική ισχύς των θεωριών του Φρόυντ αμφισβητήθηκε στη βάση της επιστημονικότητας, όπως και η ατομιστική προσέγγιση του νου (θεωρία του Έντουαρντ Τίτσενερ). Αυτό οδήγησε στη διατύπωση του συμπεριφορισμού από τον Τζον Γουάτσον, θεωρία που έγινε γνωστή από τον Μπ. Φ. Σκίνερ και πρότεινε τον περιορισμό των ερευνών ψυχολογίας στην συμπεριφορά που εκδηλώνεται εξωτερικά, αφού αυτή είναι που μπορεί να μετρηθεί με αξιοπιστία. Η επιστημονική γνώση του «νου» θεωρήθηκε υπερβολικά «μεταφυσική» ενασχόληση.
Η σύγχρονη εποχή γνώρισε επίσης την ανάδυση μιας νέας διεπιστημονικής προσεγγίσεως στη μελέτη της ανθρώπινης ψυχολογίας, γνωστής ως γνωσιακή επιστήμη. Αυτή επαναφέρει τη δυνατότητα επιστημονικής διερευνήσεως του νου, με χρήση εργαλείων της ψυχολογίας, της γλωσσολογίας, της επιστήμης των υπολογιστών και της νευροβιολογίας. Νέες μέθοδοι απεικονίσεως της δραστηριότητας του εγκεφάλου, όπως η τομογραφία, άρχισαν να συνεισφέρουν. Αυτές δέχονται τη δυνατότητα μιας ευρύτερης κατανοήσεως του ανθρώπινου νου και της εφαρμογής της σε άλλα ερευνητικά πεδία, όπως είναι η τεχνητή νοημοσύνη.
Κοινωνιολογία
Ο Ιμπν Χαλντούν μπορεί να θεωρηθεί ο πρώτος συστηματικός επιστήμονας κοινωνιολόγος. Η νεότερη κοινωνιολογία εμφανίσθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα ως ακαδημαϊκή αντίδραση στον εκσυγχρονισμό. Μεταξύ πολλών εκ των πρώτων κοινωνιολόγων (π.χ. του Εμίλ Ντιρκέμ) σκοπός της κοινωνιολογίας ήταν η δομική κατανόηση της συνοχής των κοινωνικών ομάδων και η ανάπτυξη ενός «αντιδότου» στην κοινωνική αποσύνθεση. Ο Μαξ Βέμπερ ενδιαφερόταν για τον εκσυγχρονισμό της κοινωνίας μέσα από την έννοια της «εκλογικεύσεως» (rationalization), η οποία θα παγίδευε τα άτομα μέσα σε ένα «σιδερένιο κλουβί» ορθολογικής σκέψεως. Κάποιοι κοινωνιολόγοι, μεταξύ των οποίων οι Γκέοργκ Ζίμελ και Γουίλιαμ Ε. Μπ. Ντουμπόιζ, προέβησαν σε περισσότερο μικροκοινωνιολογικές, ποιοτικές αναλύσεις. Αυτή η προσέγγιση διεδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην αμερικανική κοινωνιολογία, με τις θεωρίες του Τζορτζ Χέρμπερτ Μηντ και του φοιτητή του Χέρμπερτ Μπλούμερ να οδηγούν στη δημιουργία της προσεγγίσεως που είναι γνωστή ως symbolic interactionism.
Ο Τάλκοτ Πάρσονς υποστήριξε ότι πλευρές της κοινωνίας που προήγαν τη δομική ολοκλήρωση ήταν «λειτουργικές». Αυτή η προσέγγιση του «δομικού λειτουργισμού» (structural functionalism) αμφισβητήθηκε τη δεκαετία του 1960, όταν οι κοινωνιολόγοι άρχισαν να τη θεωρούν ως απλώς μία δικαιολόγηση των κοινωνικών ανισοτήτων. Αναπτύχθηκε τότε η συγκρουσιακή θεωρία (conflict theory), που βασίσθηκε εν μέρει στη μαρξιστική φιλοσοφία. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, η κοινωνία είναι μία αρένα στην οποία διαφορετικές ομάδες ανταγωνίζονται για τον έλεγχο των πόρων. Επίσης οι συμβολικές αλληλεπιδράσεις άρχισαν να θεωρούνται κεντρικές στην κοινωνιολογική σκέψη. Ο Έρβινγκ Γκόφμαν παραλλήλισε τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις με μια θεατρική παράσταση, με τα άτομα να προετοιμάζονται στα «παρασκήνια» και να επιχειρούν να κατευθύνουν το ακροατήριό τους μέσα από τη διαχείριση εντυπώσεων. Εκτός από αυτές τις θεωρίες, υπάρχουν και άλλες προσεγγίσεις, όπως η φεμινιστική, ο μεταδομισμός, η θεωρία των ορθολογικών επιλογών και ο μεταμοντερνισμός.
Ανθρωπολογία
Η ανθρωπολογία μπορεί να κατανοηθεί καλύτερα ως απότοκος του κινήματος του Διαφωτισμού, όταν οι Ευρωπαίοι επεχείρησαν να μελετήσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά με συστηματικό τρόπο. Οι παραδόσεις του δικαίου, της ιστορίας και της κοινωνιολογίας αναπτύχθηκαν τότε. Ταυτοχρόνως, η αντίδραση του κινήματος του ρομαντισμού στον Διαφωτισμό εκδηλώθηκε με διανοητές όπως ο Γιόχαν Γκότφριντ Χέρντερ και αργότερα ο Βίλχελμ Ντίλταϋ, το έργο των οποίων έθεσε τις βάσεις για την έννοια του πολιτισμού-κουλτούρας, που είναι κεντρική στην ανθρωπολογία. Παραδοσιακά, μεγάλο μέρος της ιστορίας της ανθρωπολογίας βασίζεται στις συναντήσεις Δυτικοευρωπαίων αποίκων με την υπόλοιπη ανθρωπότητα, και μεγάλο μέρος της επιστήμης αυτής του 18ου και του 19ου αιώνα χαρακτηρίζεται σήμερα ως μορφές επιστημονικού ρατσισμού.
Στον ύστερο 19ο αιώνα, διαμάχες στο θέμα της «μελέτης του ανθρώπου» υπήρξαν μεταξύ των όσων είχαν την ποσοτική προσέγγιση (βασιζόμενοι σε τεχνικές της ανθρωπομετρίας) και των όσων προσέγγιζαν το θέμα «εθνολογικά» (μελετώντας πολιτισμό και παραδόσεις). Οι διακρίσεις αυτές ενσωματώθηκαν στον μεταγενέστερο διαχωρισμό ανάμεσα στη φυσική ανθρωπολογία και στην κοινωνική ανθρωπολογία, με τη δεύτερη να θεμελιώνεται από τους φοιτητές του Φραντς Μποάζ.
Στα μέσα του 20ού αιώνα πολλές από τις μεθοδολογίες προγενέστερων ανθρωπολογικών και εθνογραφικών μελετών επαναξιολογήθηκαν από την πλευρά της ερευνητικής ηθικής, ενώ ταυτοχρόνως η θεματική της έρευνας έχει διευρυνθεί πολύ πέρα από την παραδοσιακή μελέτη των «πρωτόγονων πολιτισμών».
Η ανάδυση της παλαιοανθρωπολογίας, ενός νέου κλάδου που αντλεί τη μεθοδολογία του από την παλαιοντολογία, τη φυσική ανθρωπολογία και την ηθολογία, και που αναπτύσσεται σε σημασία και εύρος πεδίου μετά τα μέσα του 20ού αιώνα, συνεχίζει να παρέχει πληροφορίες για την προέλευση και την εξέλιξη του ανθρώπου, για τη γενετική και πολιτιστική κληρονομιά του, καθώς και οπτικές γωνίες πάνω στη σημερινή κατάσταση του ανθρώπου.
Νέα διεπιστημονικά πεδία
Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα γεννήθηκαν αρκετά διεπιστημονικά πεδία ερευνών. Μερικά από αυτά είναι τα παρακάτω:
Οι σπουδές επικοινωνίας συνδυάζουν την επικοινωνία των ζώων, τη θεωρία πληροφορίας, το μάρκετινγκ, τις δημόσιες σχέσεις, τις τηλεπικοινωνίες και άλλες μορφές επικοινωνίας.
Η επιστήμη υπολογιστών, που κτίσθηκε πάνω στα θεμέλια της θεωρητικής γλωσσολογίας, των διακριτών μαθηματικών και της επιστήμης του ηλεκτρολόγου μηχανικού, μελετά τη φύση και τα όρια των υπολογισμών. Χωρίζεται πλέον και αυτή σε επιμέρους κλάδους, όπως τη θεωρία της υπολογισιμότητας, τη θεωρία της πολυπλοκότητας, τον σχεδιασμό βάσεων δεδομένων, τη δικτύωση υπολογιστών, την τεχνητή νοημοσύνη και τον σχεδιασμό υλικού υπολογιστών. Μια περιοχή στην οποία οι πρόοδοι στην υπολογιστική έχουν συνεισφέρει σε μία γενικότερη επιστημονική πρόοδο είναι η διευκόλυνση της μεγάλης κλίμακας αρχειοθετήσεως επιστημονικών ερευνητικών δεδομένων. Η σύγχρονη επιστήμη υπολογιστών συνήθως ξεχωρίζει τον εαυτό της δίνοντας έμφαση στη μαθηματική θεωρία, σε αντίθεση με την πρακτική έμφαση στην τεχνολογία λογισμικού.
Η επιστήμη του περιβάλλοντος είναι ένα διεπιστημονικό πεδίο μελέτης, που αντλεί από τη βιολογία (ιδίως την οικολογία), τη χημεία, τις γεωεπιστήμες, τα μαθηματικά και τη φυσική.
Η επιστήμη των υλικών έχει τις ρίζες της στη μεταλλουργία, στην ορυκτολογία και στην κρυσταλλογραφία. Συνδυάζει τη χημεία, τη φυσική και αρκετές επιστήμες μηχανικού (πολυτεχνικές ειδικότητες). Μελετά και προσπαθεί να αναπτύξει νέα υλικά, όπως μεταλλικά κράματα, κεραμικά, υάλους, πλαστικά, ημιαγωγούς και σύνθετα υλικά.
Η ιστορία της επιστήμης ως ακαδημαϊκός κλάδος
Σήμερα πλέον η ιστορία της επιστήμης είναι αναγνωρισμένη και διεθνώς ως πεδίο μελέτης και έρευνας, με μία διεθνή κοινότητα ειδικών. Υπάρχουν ειδικές επιστημονικές ενώσεις για αυτό, όπως η Εταιρεία Ιστορίας της Επιστήμης (ιδρύθηκε στις ΗΠΑ το 1924), η Βρετανική Εταιρεία για την Ιστορία της Επιστήμης (ιδρ. 1947) και η Ευρωπαϊκή Εταιρεία για την Ιστορία της Επιστήμης (ιδρ. 2003).
Θεωρίες και κοινωνιολογία της ιστορίας της επιστήμης
Μεγάλο μέρος των μελετών της ιστορίας της επιστήμης έχει αφιερωθεί στην απάντηση των ερωτημάτων σχετικώς με το τι είναι επιστήμη, πώς λειτουργεί και αν παρουσιάζει κάποιες τάσεις ή μοτίβα μεγάλης κλίμακας. Η κοινωνιολογία της επιστήμης (ή της επιστημονικής γνώσεως) ειδικότερα έχει εστιάσει στους τρόπους με τους οποίους εργάζονται οι επιστήμονες, ιδιαίτερα στους τρόπους με τους οποίους «παράγουν» και «κατασκευάζουν» την επιστημονική γνώση. Από τη δεκαετία του 1960, μία κοινή τάση στις μελέτες για την επιστήμη είναι η έμφαση της «ανθρώπινης συνιστώσας» της επιστημονικής γνώσεως, και η παραθεώρηση της απόψεως ότι τα επιστημονικά ευρήματα είναι αυταπόδεικτα, αξιακώς ουδέτερα και ανεξάρτητα του περιβάλλοντος της έρευνας. Το πεδίο των μελετών της επιστήμης και τεχνολογίας, κοινό σε ένα μέρος του και πηγή για την ιστορία της επιστήμης, εστιάζει στην κοινωνική πλευρά των επιστημών, τόσο στο παρόν, όσο και κατά τη διάρκεια της ιστορίας.
Ο όρος «χουμπολτιανή επιστήμη» αναφέρεται στην προσέγγιση των αρχών του 19ου αιώνα που συνδύαζε την επιστημονική έρευνα με την ευαισθησία της εποχής του κινήματος του Ρομαντισμού, την ηθική του και τα αισθητικά ιδεώδη του. Η χουμπολτιανή επιστήμη βοήθησε στην αναγνώριση της φυσικής ιστορίας ως ξεχωριστού επιστημονικού πεδίου, έδωσε τις βάσεις για την ανάπτυξη της οικολογίας. Βασίσθηκε στο πρότυπο του επιστήμονα, φυσιοδίφη και εξερευνητή Αλεξάντερ φον Χούμπολτ. Ο θετικισμός του ύστερου 19ου αιώνα υποστήριξε ότι όλη η αυθεντική γνώση επιτρέπει την επαλήθευσή της και ότι από όλη την αυθεντική γνώση συμπεραίνεται ότι η μοναδική έγκυρη γνώση είναι η επιστημονική.
Η χρονική περίοδος μετά τα μέσα του 20ού αιώνα είδε μια σειρά μελετών για τον ρόλο της επιστήμης στην ανθρώπινη κοινωνία, αρχίζοντας από το καθοριστικό έργο του Τόμας Κουν Η δομή των επιστημονικών επαναστάσεων το 1962. Η μελέτη της επιστημονικής προσπάθειας ανοίχθηκε σε νέα πεδία με την πρόταση ότι η εξέλιξη της επιστήμης προσδιορίζεται μερικώς από την κοινωνία και ότι ο θετικισμός δεν ερμήνευσε τις πραγματικές αλληλεπιδράσεις και στρατηγικές των ανθρώπων συμμετεχόντων στην επιστήμη. Καθώς το έθεσε ο Τ. Κουν, η ιστορία της επιστήμης μπορεί να μελετηθεί με άλλους όρους με περισσότερες λεπτές πλευρές, όπως με την προσέγγιση των ανταγωνιζόμενων «παραδειγμάτων» (υποδειγμάτων) ή των εννοιολογικών συστημάτων σε ένα ευρύτερο πλέγμα, που περιλαμβάνει διανοητικά, πολιτιστικά, οικονομικά και πολιτικά μοτίβα έξω από την επιστήμη. «Εν μέρει από επιλογή και εν μέρει από διαστρέβλωση, οι επιστήμονες παλαιότερων ιστορικών εποχών παρουσιάζονται εμμέσως ως έχοντες εργασθεί πάνω στο ίδιο σύνολο δεδομένων σταθερών προβλημάτων και σε συμφωνία με το ίδιο σύνολο σταθερών κανόνων, τους οποίους η πιο πρόσφατη κάθε φορά επανάσταση στη θεωρία και μέθοδο της επιστήμης έκανε να φαίνονται επιστημονικοί.»
Ο Τζερόουμ Ράβεντς (Jerome Ravetz, γενν. 1929) στο βιβλίο του Scientific Knowledge and its Social Problems (1971) αναφέρθηκε στον ρόλο της επιστημονικής κοινότητας ως κοινωνικής κατασκευής, στο να αποδέχεται ή να απορρίπτει την (αντικειμενική) επιστημονική γνώση. Οι «πόλεμοι της επιστήμης» (Science wars) της δεκαετίας του 1990 έγιναν σε σχέση με την επιρροή φιλοσόφων (ιδίως Γάλλων) που αρνήθηκαν την αντικειμενικότητα της επιστήμης γενικώς, ή που φαινόταν ότι το κάνουν. Περιέγραψαν επίσης διαφορές ανάμεσα στο εξιδανικευμένο πρότυπο μιας καθαρής επιστήμης και στην πραγματική επιστημονική πρακτική. Από την άλλη πλευρά, ο «επιστημονισμός», μια αναβίωση της θετικιστικής προσεγγίσεως, θεώρησε την ακριβή μέτρηση και τον αυστηρό υπολογισμό ως τη βάση για την τελειωτική επίλυση μακραίωνων μεταφυσικών και ηθικών διχογνωμιών. Ωστόσο, πιο πρόσφατα κάποιοι από τους κορυφαίους θεωρητικούς αναγνώρισαν πως οι «μεταμοντέρνες» αποδομήσεις τους υπήρξαν κατά καιρούς αντιπαραγωγικές, και ότι παρέχουν διανοητικά «πολεμοφόδια» σε αντιδραστικά συμφέροντα. Ο Μπρυνό Λατούρ σημείωσε: «...επικίνδυνοι εξτρεμιστές χρησιμοποιούν το ίδιο ακριβώς επιχείρημα της κοινωνικής κατασκευής προκειμένου να καταστρέψουν δύσκολα αποκτηθέντα δεδομένα που θα μπορούσαν να σώσουν τις ζωές μας. Λάθευα όταν συμμετείχα στην επινόηση αυτού του πεδίου των σπουδών για την επιστήμη; Είναι αρκετό το να πούμε ότι δεν εννοούσαμε πραγματικά αυτά που εννοούσαμε;»
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιστορία Κατηγορία:Ιστορία ανά θέμα Κατηγορία:Τομείς της ιστορίας
Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Κορασίδων Καλαθοσφαίρισης 2016-2017
Το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Κορασίδων Καλαθοσφαίρισης της περιόδου 2016-17 αποτέλεσε την 28η διοργάνωση από τη δημιουργία του θεσμού. Διοργανώτρια αρχή ήταν η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης. Έλαβε χώρα από τις 28 Ιουνίου έως τις 2 Ιουλίου 2017 στο Κλειστό Γυμναστήριο της Νέας Ιωνίας Μαγνησίας. Τον τίτλο του Πρωταθλητή Ελλάδος για την περίοδο αυτό κατέκτησε ο Παναθηναϊκός για δεύτερη φορά στην ιστορία του.
Συνθέσεις ομάδων
Οι συνθέσεις των ομάδων που συμμετείχαν στο τουρνουά είναι οι ακόλουθες:
Παναθηναϊκός
Άρης Θεσσαλονίκης
Έσπερος
Τιτάνες Παλαμά
Ο.Φ.Η.
Διακρίσεις
Κατόπιν ψηφοφορίας απονεμήθηκαν οι ακόλουθες διακρίσεις:
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
2016 2017 Πανελληνιο Κορασιδων Κατηγορία:Αθλητισμός στη Μαγνησία
Λεωπαρτί
Το Λεωπαρτί (γαλλικά: Léaupartie) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό του Καλβαντός, στη διοικητική περιοχή της Νορμανδίας.
Οι κάτοικοί του είναι γνωστοί ως Λεωπαρτιέν (γαλλικά: Léaupartiens).
Παραπομπές
Κατηγορία:Κοινότητες του Καλβαντός
Μύκη Ξάνθης
Η Μύκη (παλαιότερα: Μουστάφτσοβα, μετονομάστηκε το 1920 ) είναι χωριό του νομού Ξάνθης. Ανήκει στην ομάδα των χωριών του νομού με μουσουλμανικό πληθυσμό, που αποκαλούνται συχνότερα Πομακοχώρια. Απέχει 20 χιλιόμετρα από την Ξάνθη και 5 από την Σμίνθη, την πρωτεύουσα του τοπικού δήμου. Διοικητικά ανήκει στον δήμο Μύκης και ο πληθυσμός της είναι 1.095 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2001. Ο πληθυσμός της παρουσιάζει συνεχή αύξηση κατά τη διάρκεια του τελευταίου αιώνα, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα.
Πορεία του πληθυσμού:
Ο οικισμός
Η Μύκη είναι χτισμένη σε υψόμετρο 380 μέτρων, στα ορεινά της Ροδόπης, σε μία μικρή κοιλάδα που σχηματίζει ένας χείμαρρος, παραπόταμος του Κόσυνθου. Είναι σχεδόν αθέατη από τον κεντρικό δρόμο που διασχίζει τα Πομακοχώρια του νομού Ξάνθης. Η ύπαρξη του χειμάρρου που διασχίζει το χωριό έχει δημιουργήσει προβλήματα σε περιόδους έντονων βροχοπτώσεων. Το 1996 προκάλεσε σοβαρές πλημμύρες στο χωριό. Στο κέντρο του χωριού υπάρχει μεγάλο τζαμί, ένα από τα μεγαλύτερα της περιοχής. Στη Μύκη εξακολουθεί να φοριέται η παραδοσιακή τοπική ενδυμασία των γυναικών. Στην ενδυμασία αυτή κυριαρχούν τα έντονα χρώματα, κυρίως το κόκκινο και διαφέρει πολύ από την σκουρόχρωμη λιτή ενδυμασία των μουσουλμάνων, που φοριέται στα υπόλοιπα μουσουλμανικά χωριά της περιοχής.
Διοικητικές μεταβολές
Με την εφαρμογή της πρώτης διοικητικής διαίρεσης στη Θράκη η Μύκη αποτέλεσε έδρα της ομώνυμης κοινότητας η οποία διατηρήθηκε μέχρι την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστριας, το 1998. Η κοινότητα περιλάμβανε πολλούς ακόμα οικισμούς και η έκτασή της ήταν 134.167 στρέμματα. Στο διάστημα 1999-2010 οπότε και ίσχυσε το πρόγραμμα Καποδίστριας, εντάχθηκε στον νεοσύστατο δήμο Μύκης, έδρα του οποίου ήταν η Σμίνθη. Στον δήμο Μύκης παρέμεινε και μετά την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης, το 2011 καθώς ο δήμος διατηρήθηκε και διευρύνθηκε.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Δήμος Μύκης Κατηγορία:Χωριά του νομού Ξάνθης Κατηγορία:Πομακοχώρια
Πέρσιβαλ Χάρισον Φόσετ
Ο αντισυνταγματάρχης Πέρσιβαλ Χάρισον Φόσετ ή Πέρσι Φόσετ (Percival Harrison Fawcett ή Percy Fawcett) (18 Αυγούστου 1867 – κατά το ή μετά το 1925) ήταν Βρετανός αξιωματικός του πυροβολικού, αρχαιολόγος και εξερευνητής της Νοτίου Αμερικής. Μαζί με το μεγαλύτερο υιό του, ο Φόσετ εξαφανίστηκε κάτω από άγνωστες συνθήκες το 1925 κατά τη διάρκεια μιας αποστολής για την εύρεση της «Z» – την ονομασία του για μια αρχαία χαμένη πόλη, στις αχαρτογράφητες ζούγκλες της Βραζιλίας, την οποία ο ίδιος και άλλοι πίστευαν ότι ήταν το Ελ Ντοράντο.
Τα πρώτα χρόνια
Ο Πέρσι Φόσετ (Percy Fawcett) γεννήθηκε στις 18 Αυγούστου 1867 στο Torquay, του Ντέβον, Αγγλία, από τον Έντουαρντ Μπόιντ Φόσετ (Edward Boyd Fawcett) και τη Μάιρα Ελίζαμπεθ (Myra Elizabeth) (το γένος MacDougall). Έλαβε την εκπαίδευσή του στο Ιδιόκτητο Κολέγιο Newton Abbot (Newton Abbot Proprietary College) μαζί με τον Μπέρτραμ Φλέτσερ Ρόμπινσον (Bertram Fletcher Robinson), ένα μελλοντικό φίλο του Σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ. Ο Ινδογεννημένος πατέρας του Πέρσι Φόσετ (Percy Fawcett), ήταν μέλος της Βασιλικής Γεωγραφικής Εταιρείας (Royal Geographical Society - (RGS)). Ο μεγαλύτερος αδελφός του, ο Έντουαρντ Ντάγκλας Φόσετ (Edward Douglas Fawcett) (1866-1960) ήταν ορειβάτης, αποκρυφιστής της Ανατολής και συγγραφέας φιλοσοφικών βιβλίων και δημοφιλών περιπετειωδών μυθιστορημάτων.
Το 1886, ο Πέρσι έλαβε εντολή από το Βασιλικό Πυροβολικό και υπηρέτησε στο Τρινκομάλε (Trincomalee), της Κεϋλάνης, όπου και γνώρισε τη γυναίκα του. Παντρεύτηκε τη Νίνα Άγκνες Πάτερσον (Nina Agnes Paterson) τον Ιανουάριο του 1901. Είχαν δύο γιους, τον Τζακ (γεννήθηκε το 1903) και τον Μπράιαν (1906-1984). Το 1901, εντάχθηκε στη RGS προκειμένου να μελετήσει τοπογραφία και χαρτογραφία. Αργότερα, εργάστηκε στη Βόρεια Αφρική για τη Βρετανική Μυστική Υπηρεσία, ενώ ακολουθεί την τέχνη της τοπογραφίας. Έγινε φίλος με τους συγγραφείς Χένρυ Ράιντερ Χάγκαρντ (H. Rider Haggard) και Άρθουρ Κόναν Ντόιλ, με τον τελευταίο να χρησιμοποιηθεί τις αναφορές του Αμαζονίου του Φόσετ, ως έμπνευση για το μυθιστόρημα του, «Ο Χαμένος Κόσμος» («The Lost World»).
Οι πρώτες αποστολές
thumb|250px|right|Η διαδρομή (σε κόκκινο) της εξερευνητικής αποστολής του Φόσετ στον Ποταμό Rio Verde. Η πρώτη αποστολή του Φόσετ, ήταν το 1906 στη Νότια Αμερική, όταν ήταν σε ηλικία 39 ετών ταξίδεψε στη Βραζιλία για να χαρτογραφήσει κατ' εντολή του RGS, μια περιοχή της ζούγκλας στα σύνορα Βραζιλίας και Βολιβίας. Είχε ανατεθεί στην Εταιρεία, καθότι τρίτο μέρος που δεν επηρεάζεται από τα τοπικά εθνικά συμφέροντα, να χαρτογραφήσει την περιοχή. Έφτασε στη Λα Παζ, Βολιβία τον Ιούνιο. Ενώ στην αποστολή το 1907, ο Φόσετ, ισχυρίστηκε ότι είδε και σκότωσε πυροβολώντας το, ένα γιγάντιο ανακόντα μήκους 62 ποδών (19 m), κάτι για το οποίο έτυχε ευρείας γελοιοποίησης από την επιστημονική κοινότητα. Ανέφερε άλλα μυστηριώδη ζώα, άγνωστα στη ζωολογία, όπως ενός μικρού γατόμορφου σκύλου στο μέγεθος ενός κυνηγόσκυλου, το οποίο ισχυρίστηκε ότι είχε δει δύο φορές ή τη μεγάλη αράχνη Apazauca, η οποία δηλητηρίασε αρκετούς ντόπιους.
Μεταξύ του 1906 και του 1924, ο Φόσετ πραγματοποίησε επτά αποστολές. Τα πήγαινε καλά με τους ντόπιους, κυρίως μέσω των δώρων, της υπομονής και της ευγενικής του συμπεριφοράς. Το 1908, εντόπισε την πηγή του ποταμού Rio Verde (Βραζιλία) και το 1910 πραγματοποίησε ένα ταξείδι στον Ποταμό Heath River (στα σύνορα Περού και Βολιβίας) προκειμένου να εντοπίσει την πηγή του. Κατά την αποστολή του 1913, υποτίθεται ότι ζήτησε να δει τα σκυλιά με τις διπλές μύτες. Αυτά πιθανόν να είναι τα τίγρο κυνηγόσκυλα των Άνδεων με τη διπλή μύτη (Double-nosed Andean tiger hounds). Με βάση τη βιβλιογραφική έρευνα, ο Φόσετ είχε διατυπώσει τις ιδέες του για μια Χαμένη Πόλη Ζ ("Lost City of Z") στη Βραζιλία, χρονικά με το ξέσπασμα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Εκείνη τη εποχή επέστρεψε στη Βρετανία για την ενεργό υπηρεσία, όπου κατετάγη ως εθελοντής στο μέτωπο της Φλάνδρας και οδήγησε μια ταξιαρχία πυροβολικού παρά το γεγονός ότι ηλικιακά πλησίαζε τα πενήντα. Μετά τον πόλεμο επέστρεψε στη Βραζιλία για να μελετήσει την τοπική άγρια ζωή και την αρχαιολογία.
Η τελευταία αποστολή
thumb|left|250px|Η έβδομη και τελευταία εξερευνητική αποστολή του Πέρσι Φόσετ και της ομάδας του Το 1925, χρηματοδοτούμενος από μια ομάδα χρηματοδοτών με έδρα το Λονδίνο, που ονομαζόταν το Γάντι (the Glove), ο Φόσετ επέστρεψε στη Βραζιλία με τον μεγαλύτερο γιο του Τζακ (Jack) και έναν φίλο του, για μια διερευνητική αποστολή. Είχε μελετήσει τους αρχαίους θρύλους και τα ιστορικά αρχεία και ήταν πεπεισμένος ότι μια χαμένη πόλη υπήρχε κάπου στην περιοχή Μάτου Γκρόσου (Mato Grosso), μια πόλη της οποίας ο Φόσετ έδωσε το όνομα Ζ. Ο Φόσετ, άφησε πίσω του οδηγίες, λέγοντας ότι αν η αποστολή δεν επέστρεφε, να μην σταλεί αποστολή διάσωσης, ούτως ώστε να μην υποστούν και οι διασώστες την ίδια μοίρα.
Ο Φόσετ ήταν άνθρωπος με πολυετή ταξιδιωτική εμπειρία, που ταξίδευε με τα απολύτως απαραίτητα, όπως κονσερβοποιημένα τρόφιμα, γάλα σε σκόνη, όπλα, φωτοβολίδες, εξάντα και χρονόμετρο. Επίσης, διαλεχτοί ήταν οι ταξιδιωτικοί του σύντροφοι, επιλεγμένοι για την υγεία, την ικανότητα τους και την αφοσίωση του ενός προς τον άλλο—ο μεγαλύτερος υιός του Τζακ Φόσετ και ο μακροχρόνιος φίλος του Τζακ, ο Ράλεϊ Ρίμελ (Raleigh Rimell). Ο Φόσετ επέλεξε μόνο δύο συντρόφους, προκειμένου να ταξιδέψει ελαφρύτερος και δίνοντας μικρότερο στόχο προς τις γηγενείς φυλές, καθώς ορισμένες ήσαν εχθρικές προς τους εξερευνητές· πολλές φυλές κατά την εποχή εκείνη, δεν είχαν έρθει ακόμα σε επαφή με λευκούς.