Αιξωνή
Τοποθεσία του αρχαίου δήμου
Οι ερευνητές του 18ου αιώνα τοποθετούσαν την αρχαία Αιξωνή στις περιοχές Χασάνια (Στούαρτ) ή Τράχονες (Ληκ) Ιάκωβος Ρίζος Ραγκαβής, "Τα Ελληνικά, ήτοι περιγραφή γεωγραφική, ιστορική, αρχαιολογική και στατιστική της αρχαίας και νέας Ελλάδος. Συνταχθείσα υπό Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, εις τρεις τόμους. Ων ο Α' διαλαμβάνει την Στερεάν, Ανατολικήν και Δυτικήν Ελλάδα, ο Β' την Πελοπόννησον και ο Γ' τας νήσους τας τε ελευθέρας και μη, και τον πίνακα, και εκδοθείσα υπό Κωνσταντίνου Αντωνιάδου."... τόμοι 1-3, Εκ του τυπογραφείου Κ. Αντωνιάδου. Εν Αθήναις 1853-1854, Ta Hellenkika: etoi perigraphe, geographike, historike, archaiologike, kai statistike tes archaias kai neas Hellados, Iakobos R. Rankabes, Ek tou typ. K. Antoniadou, 1853, Τόμος 1, σελ. 271-272: [...] "Αιξωνή, δήμος φυλής Κεκροπίδος κατά την δυτικήν πλευράν, προς δυσμάς του Ανύδρου και ολίγον βορειότερον των Αιξωνίδων λεγομένων Αλών, μεταξύ Αλιμούντος και του ακρωτηρίου Ζωστήρος• η Αιξωνή απείχε περίπου δύο ώρας των Αθηνών ανάτ-νοτίως και έκειτο εν τω μεταξύ του Υμηττού και της θαλάσσης πεδίω• — η προς την Αιξωνήν θάλασσα ην περίφημος δια τας γενεάτιδας τρίγλας (4 =Τριγλιά, μπαρμπούνια.) ας ο Ναυσικράτης και ο Ερατίνος ύμνησαν δια την ερυθρόχρυσον χροιάν και την εξαίρετον γεύσιν (1 = αθηναίος Δειπνοσοφ. 7, σ. 325.). Οι δημόται ελέγοντο Αιξωνείς• ήσαν δε οι Αιξωνείς αλιείς βάναυσοι και βλάσφημοι, διο και έμεινε παροιμία το Αιξωνεύεσθαι σημαίνον το βλασφημείν (2 = Ετυμολογ. μέγ αιξωνεύεσθαι). - Ο Στουάρτος τίθησι τα σήμερον Χασάνια επί της θέσεως της Αιξωνής (3 = Στουάρτ. Χαρτ. της Αττικής), ο δε Λήκιος τας Τράχονας• κείνται δε τοσούτο πλησίον αλλήλων τα Χασάνια και αι Τράχονες, ώστε καταντά το αυτό — ερείπια και τάφοι της Αιξωνής καλύπτουσι και ήδη μέγα διάστημα• εν τω μουσείω της Λεύδης ευρίσκεται περίεργος επιγραφή του δήμου τούτου εις 47 στίχους, ην αναμφιβόλως ο Ροτιέρς από της Αιξωνής μετέφερεν εκείσε• διαλαμβάνει δέ αύτη εκμίσθωσιν εις πατέρα τινά και εις υιόν κτήματος καλουμένου Φιλακίδα επί 40 ετη, και εκ της επιγραφής ταύτης φαίνεται ότι ο οίνος, το έλαιον και ο σίτος εκαλλιεργούντο εν τη χώρα των Αιξωνίων• είναι δε η εποχή της επιγραφής Ολ. 108,4 (4 = Βοικ. Επιγρ. 1, 1, σ. 132.).". [...] ή ΜαυρολιθάριΔιονύσιος Σουρμελής, "Αττικά: ή περί δήμων Αττικής εν οις και περί τινων μερών του Άστεως". Υπό Διονύσιου Σουρμελή. Έκδοσις πρώτη. Τύποις Αλεξάνδρου Κ. Γκαρπολά, Εν Αθήναις 1854 και "Attika hē peri dēmōn Attikēs en hois kai peri tinōn merōn asteōs", Dionysios Surmelēs, Gkarpola, 1854, σελ. 45-46: [...] "Αιξώνη, ή Αιξωνή και Αιξωνηΐς κατά τον Αρποκρατίωνα, Αιξωνεύς ο δημότης, παρά το αιξ και ωνή, ήτοι τιμή αιγός. Οι κάτοικοι του δημου τούτου ήσαν σκώπται και περιγελασταί, και κατά συνέπειαν καταχρήσεως βλάσφημοι• και εκ τούτου ή παροιμία• «Αληθώς ει Αιξωνεύς»• και ρήμα Αιξωνεύεσθαι, αντί του περιγελάν, βλασφημείν. Οι Αιξωνείς ήσαν εις δύο δήμους διηρημένοι, εις καθύπερθεν και υπένερθεν. Δια να εύρωμεν αλανθάστως και τον ένα και τον άλλον, πρέπει να λάβωμεν τον Στράβωνα οδηγόν, διότι λέγει ούτος• «Και κατά τους Αιξωνέας δ' έστίν Υδρούσσα». Η Υδρούσσα αύτη είνε νησίον, καλούμενον νυν υπό τινων μεν Κατραμόνησον, υπό τινων δε Πρασονήσι. Προς το νησίον τούτο είνε το αλοπήγιον (α = Προ δέκα ετών η Ελλην. Κυβέρνησις παρημέλησε το προϊόν τούτο δια τα βαρέα έξοδα της κατασκευής, φυλάκων, και επιστατών• και μένει ήδη ακατέργαστον.) ο κοινώς Αλική λέγεται. Προς δυσμάς δε ταύτης κατά την παραλίαν δύο ή τρία στάδια αποτέρω κείνται ερείπια κώμης• και ενταύθα ήσαν αι Αλαί Αιξωνικαί ή Αιξωνίδες• η δε καθύπερθεν κώμη του δήμου είνε το νυν λεγόμενον χωρίον Μαυρολιθάρι. Δια να συμφωνήσωμεν με τον Στράβωνα, δεν δυνάμεθα να παραδεχθώμεν άλλας τινάς παρά τας ειρημένας θέσεις περί των δύο κωμών των Αιξωνέων. Οι δε ειπόντες τους Τράχωνας Αιξωνείς και τα Χασάνια, ηπατήθησαν απάτην ασύγγνωστον διότι τα χωρία ταύτα κείνται προς τους Αλιμουσιους, και απέχουσι πολύ της παραλίας της εχούσης απέναντι την Υδρούσαν (α). Αι Αιξωνικαί τρίγλαι εφημίζοντο το πάλαι• ο Αθήναιος και ο Ησύχιος το μαρτυρούσι. Τρίγλαι δε εισί τα παρ' ημίν μπαρμπούνια". [...] ή κοντά στη σημερινή Βάρη. Οι θεωρίες όμως αυτές δεν αποδεικνύονται ορθές από τις πιο πρόσφατες έρευνες και τα αρχαιολογικά ευρήματα.