cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Γ.Ε. Ολύμπια Λάρισας
Δεύτερη θητεία στη Β' Εθνική (1993-1996)
Στο επίπεδο αυτό παρέμεινε για μία τριετία προτού κατακτήσει τη χρονιά 1995-96 τον τίτλο του Πρωταθλητή της Β' Εθνικής (για τον Όμιλο Βορρά) και ανέλθει για πρώτη φορά στην ιστορία της στην Α2 Εθνική Κατηγορία. Μετά από πολύ καλές παρουσίες στην Α2 η ομάδα κέρδισε την άνοδο στην Α1 το 2002.
Πορεία στην Α1
Το 2002/03 η Ολύμπια, παρά τις δαπανηρές μεταγραφές, δε κατάφερε να παραμείνει στη κατηγορία. Επανήλθε όμως στην Α1 την αμέσως επόμενη χρονιά. Από το 2004 η ομάδα αγωνιζόταν ανελλιπώς στην Α1. Τη σεζόν 2006/2007 αναδείχθηκε 7η στην κανονική περίοδο της Α1 κερδίζοντας 13 νίκες στους 26 αγώνες της κανονικής περιόδου, καταρρίπτοντας το ρεκόρ νικών λαρισινής ομάδας το οποίο κατείχε ο Γυμναστικός Σύλλογος Λάρισας από τη σεζόν 1980/1981 με 11 νίκες. Η είσοδός της στα πλέι-οφς ήταν η πρώτη στην ιστορία της. Με πρωτεργάτες τους Ματ Γουόλς, Σαβο Τζιγκάνοβιτς, Γιώργο Τσιάρα και Γιώργο Πρίντεζη η ομάδα βρέθηκε στα πλέι-οφς αντιμέτωπη με τον Άρη, όπου και αποκλείστηκε από τα ημιτελικά, χάνοντας τον 2ο αγώνα στη Νεάπολη έπειτα από παράταση. Την επόμενη χρονιά (2007/08) μπήκε ξανά στα Play-off καταλαμβάνοντας την 8η θέση.
Το 2009 η ομάδα προχώρησε σε συγχώνευση με την ΑΕΛ 1964 και η ονομασία της ομάδας άλλαξε απο ΚΑΕ Ολύμπια Λάρισας, σε Γ.Σ. Ολύμπιας Λάρισας. Τη σεζόν 2009-2010 βρέθηκε στην τελευταία θέση του πρωταθλήματος της Α1.
Τμήμα καλαθοσφαίρισης γυναικών
Το γυναικείο τμήμα καλαθοσφαίρισης της Ολύμπιας Λάρισας κατέκτησε το Πρωτάθλημα Θεσσαλίας στη δεύτερη και τρίτη διοργάνωση του θεσμού υπό την εποπτεία της Ένωσης Σωματείων Καλαθοσφαίρισης Θεσσαλίας, κατά τις περιόδους 1983-84 και 1984-85.
Την αγωνιστική περίοδο 1985-86 διαγωνίστηκε στο Πρωτάθλημα της Α' Εθνικής Κατηγορίας, το οποίο διοργανωνόταν για δεύτερη χρονιά υπό τη μορφή αυτή. Σε αυτό συμμετείχαν 10 ομάδες συνολικά από ολόκληρη την Ελλάδα. Στον τελικό βαθμολογικό πίνακα η Ολύμπια κατέλαβε τη 10η και τελευταία θέση έχοντας συγκεντρώσει μόλις 1 νίκη και 17 ήττες. Σαν αποτέλεσμα υποβιβάστηκε εκ νέου στο τοπικό της πρωτάθλημα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Γυμναστικη Ενωση Κατηγορία:Αθλητικοί σύλλογοι Λάρισας Κατηγορία:Ανενεργοί ελληνικοί σύλλογοι καλαθοσφαίρισης Κατηγορία:Σωματεία Ε.Σ.ΚΑ.Θ. Κατηγορία:Ιδρύσεις αθλητικών συλλόγων το 1979 Ολυμπια Λαρισας Ανδρων Ολυμπια Λαρισας Γυναικων
Λόφος Πίντσιο
μικρογραφία|260px|Ο λόφος Πίντσιο, βόρεια της Ρώμης
Ο Λόφος Πίντσιο, Collis Pincio, Mons Pincius) είναι ένας λόφος στο βορειοανατολικό τεταρτημόριο του ιστορικού κέντρου της Ρώμης. Ο λόφος έχει νότια τον Κυρινάλιο λόφο, με θέα (νοτιοδυτικά) στο Άρεως Πεδίον. Ήταν έξω από τα αρχικά όρια της αρχαίας πόλης της Ρώμης και έτσι δεν ήταν ένας από τους Επτά λόφους της Ρώμης, βρίσκεται όμως μέσα στα Τείχη, που έκτισε ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Αυρηλιανός μεταξύ 270 και 273.
Επαύλεις και κήποι
Αρκετές σημαντικές οικογένειες στην Αρχαία Ρώμη είχαν επαύλεις (villae) και κήπους (horti) στις νότιες πλαγιές του λόφου κατά την ύστερη Ρωμαϊκή Δημοκρατία, συμπεριλαμβανομένων των Κήπων του Λούκουλου (δημιουργία του Λούκουλου), των Κήπων του Σαλούστιου (δημιουργία του ιστορικού Σαλούστιου), των Κήπων του Πομπήιου, και των Κήπων του Ακίλιου. Ο λόφος έγινε γνωστός στους ρωμαϊκούς χρόνους ως Λόφος των Κήπων (Collis Hortorum). Το σημερινό του όνομα προέρχεται από τους Πίντσι (Pincii), μία από τις οικογένειες που τον κατέλαβαν τον 4ο αιώνα μ.Χ.
Σύγχρονη Ρώμη
Ο λόφος Πίντσιο όπως φαίνεται σήμερα, διαμορφώθηκε το 1809-14 από τον Τζουζέπε Βαλαντιέ. Η Γαλλική Ακαδημία στη Ρώμη είχε μετακομίσει στη Βίλα Μέντιτσι, στα νότια του λόφου, το 1802. Τα παρτέρια του Πίντσιο χωρίζονται από αλέες (viali) στρωμένες με μεγάλα χαλίκια, που περνούν μεταξύ των πυκνών δενδροστοιχιών (boschi, bosquet), που ενώνουν κάποια προϋπάρχοντα τοπόσημα: μία αλέα προεκτείνει έναν άξονα κήπου της Βίλα Μέντιτσι ως τον οβελίσκο (βλέπε εικόνα), από τον οποίο ξεκινούν ακτινωτά αλέες. Ο οβελίσκος ανεγέρθηκε τον Σεπτέμβριο του 1822, ως σημείο έλξης των βλεμμάτων στο τέλος της δενδροστοιχίας. Είναι ένας ρωμαϊκός, όχι αιγυπτιακός, οβελίσκος, που ανεγέρθηκε υπό τον Αυτοκράτορα Αδριανό στις αρχές του 2ου αι., ως τμήμα ενός μνημείου στον αγαπημένο του Αντίνοο έξω από την Πόρτα Ματζόρε. Νοτιοδυτικά η Πιάτσα Ναπολεόνε -στην πραγματικότητα το μεγάλο αστικό σχέδιο του Ναπολέοντα εφαρμόστηκε εδώ από απόσταση, καθώς ο ίδιος δεν επισκέφτηκε ποτέ τη Ρώμη- είναι ένας υπέροχος ανοικτός χώρος, πιο επάνω σε ύψος από την Πιάτσα ντελ Πόπολο, που επίσης σχεδιάστηκε από τον Βαλαντιέ, και προσφέρει θέα από τον λόφο προς τα δυτικά και πέρα από τον ορίζοντα της Ρώμης. Ο Βαλαντιέ συνέδεσε τους δύο χώρους με μεγαλειώδεις σκάλες (βλέπε εικόνα), διακεκομμένες από ευρεία επίπεδα, αλλά και μία με στροφές οδό μετάβασης.
Το 1873 ένα υδροχρονόμετρο στο σχέδιο του 1867 του Τζιάν-Μπατίστα Εμπριάκο, του Δομινικανού Τάγματος και καθηγητή του Κολλεγίου του Αγίου Θωμά στη Ρώμη, κατασκευάστηκε στον λόφο Πίντσιο σε μίμηση αυτού στο Κολλέγιο του Αγ. Θωμά. βλέπε εικόνα). Μία άλλη εκδοχή βρίσκεται στους κήπους της Βίλα Μποργκέζε, που βρίσκεται στα ανατολικά του λόφου. Ο Εμπριάκο είχε παρουσιάσει δύο πρωτότυπα της εφεύρεσής του στην Διεθνή Έκθεση του Παρισιού το 1867, όπου κέρδισε βραβεία και μεγάλη αναγνώριση.
Στους κήπους του Πίντσιο με προτροπή του Τζουζέπε Ματσίνι τοποθετήθηκαν στις αλέες προτομές αξιόλογων Ιταλών.
Αν και η Βίλα Λουντοβίζι νότια του λόφου κτίστηκε στις αρχές του 20ου αι., πολλές βίλες και οι κήποι τους εξακολουθούν να καταλαμβάνουν τον λόφο, συμπεριλαμβανομένων των κήπων Μποργκέζε, που συνδέονται με τον Πίντσιο με μία πεζογέφυρα, επάνω από τη Βία ντελ Μούρο Τόρτο. Νότια, το σωζόμενο τμήμα των Αυρηλιανών Τειχών καταλήγει στην Πόρτα Πιντσιάνα· η Μούρο Τόρτο είναι παράλληλη με αυτά και προεκτείνεται δυτικά της Πόρτας Πιντσιάνας και περνά μέσα από τον λόφο.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ιταλικά Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα λατινικά
Ρίζα Αιτωλοακαρνανίας
Η Ρίζα είναι μικρό χωριό στην Ναυπακτία στα νότια του Νομού Αιτωλοακαρνανίας και σε υψόμετρο 50 μέτρα.
Γεωγραφικά - Ιστορικά στοιχεία
Το χωριό διαθέτει όμορφη παραλία, όπου υπάρχουν οι εγκαταστάσεις της κατασκήνωσης «Τιβεριάδα» της Χριστιανικής Στέγης Πατρών. Η ευρύτερη περιοχή της Ρίζας έχει χαρακτηριστεί ως «βεβαιωμένο γεωθερμικό πεδίο χαμηλής θερμοκρασίας» με θερμοκρασία νερού 37°C σε βάθος 255 μέτρων το οποίο ανέρχεται στην επιφάνεια και είναι πλούσιο σε υδρόθειο.
Στο χωριό δραστηριοποιείται ο πολιτιστικός σύλλογος Ριζών «Ο Αγιος Αθανάσιος», ο οποίος κάθε χρόνο διοργανώνει τη γιορτή τσιπούρας και τις εκδηλώσεις μνήμης του ολοκαυτώματος από τους Γερμανούς την περίοδο της Κατοχής.
Δημογραφικά στοιχεία
Αναφέρεται επίσημα το 1879 στο ΦΕΚ 50Α - 25/07/1879 να προσαρτάται στον τότε δήμο Ναυπάκτου. Το 1912 συστάθηκε για πρώτη φορά Κοινότητα Ρίζας με έδρα την ίδια μέχρι το 1916, ενώ σύμφωνα με το «Σχέδιο Καποδίστριας», από το 1997 έως το 2010, ανήκε στον τότε Δήμο Αντιρρίου.
Μαζί με τον Αγραπιδόκαμπο, τη Μακύνεια και τη Άγιο Πολύκαρπο συναποτελούν την Τοπική Κοινότητα Μακυνείας που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Αντιρρίου του Δήμου Ναυπακτίας, βάσει της διοικητής μεταρρύθμισης του «Σχεδίου Καλλικράτης».
Σύμφωνα με την απογραφή 2011 η Ρίζα έχει πληθυσμό 160 κάτοικους.
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Αιτωλοακαρνανίας Κατηγορία:Δήμος Ναυπακτίας Κατηγορία:Δήμος Ναυπάκτου
Στενό της Ταϊβάν
Ονόματα
Παλαιότερα ήταν γνωστό και ως Στενό της Φορμόζας από το παλαιότερο όνομα για την Ταϊβάν. Ήταν γνωστό και ως στενό του Φουτζιάν από το όνομα της Κινεζικής επαρχίας που βρίσκεται στην δυτική ακτή του στενού, και σήμερα είναι γνωστό ανεπίσημα και ως Μαύρο Χαντάκι στα χόκιεν και χάκα, δύο κινεζικές διαλέκτους της περιοχής.
Διάμεση γραμμή
Ιστορικά, τόσο η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ("ΛΔΚ") όσο και η Δημοκρατία της Κίνας (ΔτΚ) στην Ταϊβάν ασπάζονταν την πολιτική της Ενιαίας Κίνας και θεωρούσαν το στενό μέρος της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης μιας ενιαίας "Κίνας". Στην πράξη, υπάρχουν θαλάσσια σύνορα ελέγχου κατά μήκος της διάμεσης γραμμής στο στενό. Η διάμεση γραμμή ορίστηκε το 1955 από τον στρατηγό της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας Μπέντζαμιν Ο. Ντέιβις (τον νεότερο) που σχεδίασε μια συνοριογραμμή στο μέσο του στενού. Έπειτα οι ΗΠΑ πίεσαν τα δύο μέρη να τηρήσουν μια σιωπηρή συμφωνία, δηλαδή να μην παραβαίνουν τα όρια της διάμεσης γραμμής ελέγχου. Η ΛΔΚ δεν διέσχισε την διάμεση γραμμή μέχρι το 1999, αλλά μετά την πρώτη παράβαση των ορίων της γραμμής από τους Κινέζους το 1999 κινεζικά αεροσκάφη το πράττουν με ολοένα και αυξανόμενη συχνότητα. Η διάμεση γραμμή είναι επίσης γνωστή ως γραμμή του Ντέιβις.
Ιστορία
δεξιά|μικρογραφία|600x600εσ|Οι μεταβολές στην στάθμη της θάλασσας κατά την διάρκεια της σημερινής θερμότερης εποχής. Το Στενό χώριζε τον πολιτισμό των Χαν της Κινεζικής ηπειρωτικής χώρας από τους ιθαγενείς της Ταϊβάν για αιώνες, αν και οι κοινότητες των Χάκα και Χόκλο εμπορεύονταν προϊόντα και μετανάστευαν στο νησί. Οι ευρωπαίοι εξερευνητές, κυρίως Ισπανοί και Ολλανδοί, εκμεταλλεύτηκαν το στενό για να εγκαταστήσουν εμπορικές βάσεις στην εποχή των Μινγκ, αλλά και για να διαπράττουν επιδρομές τόσο σε περιοχές των κινεζικών ακτών αλλά και σε εμπορικά πλοία αντιπάλων χωρών.
Στα τελευταία χρόνια της δυναστείας των Μινγκ ξεκίνησε η μαζική μετανάστευση Κινέζων κατά μήκος του στενού. Κατά την διάρκεια της κατάκτησης της Κίνας από τους Τσινγκ ο Τσενγκ Τσενγκόνγκ (Κοσίνγκα) εκδίωξε τους Ολλανδούς και ίδρυσε το βασίλειο του Τουνγκνίνγκ το 1661 σχεδιάζοντας την ανακατάκτηση της ηπειρωτικής χώρας στο όνομα των Νότιων κλάδων των Μινγκ της παλαιάς αυτοκρατορικής δυναστείας. Ο Ντοργκόν και ο αυτοκράτορας Κανγκσί κατάφεραν να εδραιώσουν τον έλεγχό τους στην νότια ηπειρωτική Κίνα. Ο Κοσίνγκα περιορίστηκε στο να πράττει επιδρομές κατά μήκος του στενού. Ο εγγονός του Τσενγκ Κεσουάνγκ παραδόθηκε στους Τσινγκ αφού ο ναύαρχος του έχασε τη μάχη των νησιών Πενγκχού (1683) στη μέση του στενού.
Η Ιαπωνία κατέλαβε τις νήσους Πενγκχού κατά τη διάρκεια του σινοϊαπωνικού πολέμου και απέκτησε τον έλεγχο της Ταϊβάν στο τέλος του το 1895. Ο έλεγχος του ανατολικού μισού του στενού αξιοποιήθηκε για την κατάκτηση της νότιας κινεζικής ακτής κατά την διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Το στενό προστάτευε τις ιαπωνικές πολεμικές βάσεις και βιομηχανίες στην Ταϊβάν από κινεζικές εισβολές και σαμποτάζ, αλλά από το 1943 ξεκίνησαν οι εναέριες μάχες. Το 1944 η αερομαχία της Φορμόζας έδωσε στον αμερικανικό στόλο του Ειρηνικού εναέρια υπεροχή. Από εκεί και έπειτα οι βομβαρδισμοί ήταν συνεχείς μέχρι την συνθηκολόγηση της Ιαπωνίας το 1945. Η ταχεία προέλαση του Κομμουνιστικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού το 1949 οδήγησε στην υποχώρηση της κινεζικής κυβέρνησης στο ανατολικό μέρος του στενού.
Οικονομία
Οι αλιείς εκμεταλλεύονται το στενό εδώ και πολλούς αιώνες για τα ψάρια του. Στον σύγχρονο κόσμο είναι σημαντικός ναυτιλιακός κόμβος. Στις αρχές της δεκαετίας του 2020 κινεζικά πλοία εξορρύσσουν παράνομα άμμο στο ταϊβανέζικο τμήμα του στενού, μάλλον για να γίνει ανάκτηση γης στην Κίνα.
Παραπομπές
Κατηγορία:Διεθνείς πορθμοί Κατηγορία:Πορθμοί του Ειρηνικού Ωκεανού Κατηγορία:Πορθμοί της Ασίας
Πέτρος των Φουά, ο Πρεσβύτερος
Ο Πέτρος ο Πρεσβύτερος, γαλλ. Pierre le vieux (1386 - 13 Δεκεμβρίου 1464) από τον Οίκο του Γκραγύ ήταν καρδινάλιος, επίσκοπος τού Λεσκάρ και αρχιεπίσκοπος τού Αρλ.
Βιογραφία
Το 1409 έγινε καρδινάλιος. Ήταν αντιπρόσωπος τού πάπα (legatus) στην Αβινιόν (1434-64) και αρχιεπίσκοπος τού Αρλ (1450-63). Ίδρυσε το Πανεπιστήμιο της Αβινιόν και το "Κολλέγιο ντε Φουά" στην Τουλούζη.
Απεβίωσε το 1464 σε ηλικία 78 ετών. Ο μικρανιψιός του Πέτρος των Φουά, ο Νεότερος ήταν καρδινάλιος, επίσκοπος τού Βάννες, αποστ. αρχιγραμματέας και αποστ. διοικητής τού Μπαγιόν & της Μάλτας.
Πηγές
Κατηγορία:Οίκος της Φουά Κατηγορία:Επίσκοποι του 15ου αιώνα
Pola (καταδρομικό)
Το Pola ήταν ιταλικό βαρύ καταδρομικό, το τρίτο της κλάσης Zara. Ναυπηγήθηκε στο ναυπηγείο Odero-Terni-Orlando στο Λιβόρνο,στις αρχές της δεκαετίας του 1930 και εντάχθηκε στη δύναμη του Ιταλικού Βασιλικού Ναυτικού (Regia Marina) το 1932. Είχε κατασκευαστεί σαν ναυαρχίδα και είχε μεγαλύτερο πύργο και γέφυρα από τα αδελφά πλοία, προκειμένου να καλύπτει της ανάγκες ενός ναυάρχου και του επιτελείου του. Όπως και τα άλλα πλοία της κλάσης του, είχε οπλισμό αποτελούμενο από οκτώ πυροβόλα των 203 mm και μέγιστη ταχύτητα 32 kn.
Το καταδρομικό συμμετείχε σε αρκετές επιχειρήσεις στην αρχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν η ναυαρχίδα της 2ης Μοίρας και επικεφαλής της στις ναυμαχίες της Καλαβρίας και του Cape Spartivento τον Ιούνιο και τον Νοέμβριο του 1940. Έπειτα διατέθηκε στην 3η Μεραρχία μαζί με τα άλλα τρία σκάφη της κλάσης του. Συμμετείχε στη ναυμαχία του Ταινάρου στα τέλη Μαρτίου 1941 κατά τη διάρκεια της οποίας ακινητοποιήθηκε έπειτα από αεροπορική επίθεση των Βρετανών. Τις πρώτες πρωινές ώρες της 29ης Μαΐου, έπειτα από συμπλοκή με τον Βρετανικό Στόλο της Μεσογείου, το Pola βυθίστηκε όπως επίσης και τα καταδρομικά Zara, Fiume και δύο αντιτορπιλικά.
Περιγραφή
Το Pola είχε μήκος 182,8 m, πλάτος 20,62 m και βύθισμα 7,2 m. Το εκτόπισμα ήταν 13.944 LT με πλήρες φορτίο. Προωθούνταν από δύο ατμοστρόβιλους Parsons, που απέδιδαν έως και 95000 shp και είχε μέγιστη ταχύτητα 32 kn. Το πλήρωμα αποτελούνταν από 841 αξιωματικούς και ναύτες. Σχεδιάστηκε σαν ναυαρχίδα και είχε μεγαλύτερη εμπρόσθια υπερκατασκευή σε σχέση με τα άλλα πλοία της κλάσης του.
Ο κύριος οπλισμός αποτελούνταν από οκτώ πυροβόλα των 203 mm, τοποθετημένα ανά δύο σε τέσσερις πύργους, δύο στην πλώρη και δύο στην πρύμνη. Ο αντιαεροπορικός οπλισμός αποτελούνταν από 16 πυροβόλα των 100 mm τοποθετημένα σε ζεύγη, οκτώ πολυβόλα των 12,7 mm επίσης σε ζεύγη, καθώς και τέσσερα πυροβόλα των 40 mm. Το καταδρομικό μετέφερε επίσης δύο αναγνωριστικά υδροπλάνα IMAM Ro.43, τα οποία εκτοξεύονταν με καταπέλτη.
Ο δευτερεύων οπλισμός άλλαξε τα επόμενα χρόνια: Δύο από τα πυροβόλα των 100 mm καθώς και όλα τα όπλα των 40 mm και 12,7 mm αντικαταστάθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1930 από οκτώ πυροβόλα των 37 mm και άλλα τόσα πολυβόλα των 13,2 mm. Δύο ακόμα πυροβόλα των 120 mm προστέθηκαν το 1940.
Επιχειρησιακή ιστορία
Το πλοίο πήρε το όνομα του από την ομώνυμη πόλη Πούλα (ιταλ. Pola) που προσαρτήθηκε στην Ιταλία μετά το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Ναυπηγήθηκε στο ναυπηγείο Odero-Terni-Orlando στο Λιβόρνο. Οι εργασίες ξεκίνησαν στις 17 Μαρτίου 1931 και το πλοίο καθελκύστηκε στις 5 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους. Ολοκληρώθηκε ταχύτατα, και ένα μόλις χρόνο μετά εντάχθηκε στη δύναμη του Ιταλικού Βασιλικού Ναυτικού. Στη μεγάλη ναυτική επιθεώρηση, που έλαβε χώρα στον κόλπο της Νάπολης στις 7 Ιουλίου 1933, στο Pola επέβαινε ο ηγέτης της φασιστικής Ιταλίας, Μπενίτο Μουσολίνι. Στις 29 Ιουλίου 1934, δόθηκε στο πλοίο η πολεμική του σημαία, σε τελετή στην Πούλα. Την 3η Σεπτεμβρίου 1936, άφησε τον λιμένα της Γκαέτα,με προορισμό τα ισπανικά νερά. Ενεπλάκη στον Ισπανικό Εμφύλιο, συμμετέχοντας στη δύναμη επιβολής της ζώνης μη επέμβασης. Από τις 10 Σεπτεμβρίου μέχρι τις 3 Οκτωβρίου παρέμεινε στον λιμένα της Πάλμα ντε Μαγιόρκα,για να προστατέψει τα ιταλικά συμφέροντα στην περιοχή. Επέστρεψε στην Γκαέτα στις 4 Οκτωβρίου.
Το Pola, με επιβαίνοντες τον Μουσολίνι και τον πρίγκηπα Luigi Amedeo, δούκα της Σαβοΐας-Αόστα επισκέφθηκε από τις 10 ως τις 12 Μαρτίου 1937 την ιταλοκρατούμενη Λιβύη. Στις 7 Ιουνίου συμμετείχε στη ναυτική επιθεώρηση που πραγματοποιήθηκε στον κόλπο της Νάπολης προς τιμήν του Γερμανού στρατάρχη Βέρνερ φον Μπλόμπεργκ. Συμμετείχε, επίσης, στη μεγάλη ναυτική επιθεώρηση που έγινε στις 5 Μαΐου 1938 στα πλαίσια της επίσημης επίσκεψης του Αδόλφου Χίτλερ. Στις 7 Μαρτίου 1939 το Pola και τα αδελφά του πλοία απέπλευσαν από τον ναύσταθμο του Τάραντα με σκοπό να αναχαιτίσουν ναυτική δύναμη των Ισπανών Δημοκρατικών, αποτελούμενη από τρία καταδρομικά και οκτώ αντιτορπιλικά, που επιχειρούσαν να φτάσουν στη Μαύρη Θάλασσα. Τα ιταλικά πλοία είχαν εντολή να μην ανοίξουν πυρ αλλά να εξαναγκάσουν τα ισπανικά να ελλιμενιστούν στην Αυγούστα της Σικελίας. Ο Ισπανός διοικητής αρνήθηκε και αντί αυτού οδήγησε τη δύναμη του για ελλιμενισμό στην Μπιζέρτα της γαλλικής Τυνησίας.
Από τις 7 ως τις 9 Απριλίου το  Pola παρείχε υποστήριξη στις ιταλικές δυνάμεις που αποβιβάστηκαν και κατέλαβαν την Αλβανία.
Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
Με την είσοδο της Ιταλίας στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο στις 10 Ιουνίου 1940, το Pola έγινε ναυαρχίδα του διοικητή της 2ης Μοίρας, ναυάρχου, Ρικάρντο Παλαντίνι (Riccardo Paladini). Στην εν λόγω δύναμη περιλαμβάνονταν 17 αντιτορπιλικά, η 2η Μεραρχία που είχε τα τρία βαρέα καταδρομικά κλάσης Trento και η 7η Μεραρχία που είχε τρία ελαφρά καταδρομικά. Η πρώτη πολεμική αποστολή του ήταν να καλύψει ομάδα ναρκοθέτιδων τη νύχτα 10/11 Ιουνίου. Ανεφοδιάστηκε με καύσιμα στη Μεσσήνη και αναχώρησε στις 12 Ιουνίου, μαζί με την υπόλοιπη δύναμη της 2ης και της 1ης Μοίρας, προς αντιμετώπιση βρετανικών επιθέσεων στις ιταλικές θέσεις στη Λιβύη. Στις 6 Ιουλίου η 2η Μοίρα ανέλαβε την συνοδεία νηοπομπής που κατευθύνονταν στη Βόρεια Αφρική. Την επομένη ιταλικά αναγνωριστικά ανέφεραν την άφιξη βρετανικών καταδρομικών στη Μάλτα. Η Ανώτατη Ναυτική Διοίκηση (Supermarina) διέταξε καταδρομικά και αντιτορπιλικά της 1ης Μοίρας να ενισχύσουν τη δύναμη προστασίας της νηοπομπής. Τα θωρηκτά Conte di Cavour και Giulio Cesare παρείχαν κάλυψη από απόσταση. Δύο ημέρες αργότερα τα θωρηκτά ενεπλάκησαν για σύντομο χρονικό διάστημα με τον Βρετανικό Στόλο της Μεσογείου, χωρίς αποτέλεσμα, ανοιχτά της Καλαβρίας. Κατά τη διάρκεια της αποστολής συνοδείας το Pola ενεπλάκη με βρετανικά καταδρομικά, όμως καμιά από τις δύο πλευρές δεν κατάφερε να πλήξει τον αντίπαλο. Την 30ή Ιουλίου και την 1η Αυγούστου το Pola καθώς και τα καταδρομικά Trento και Gorizia, συνόδευσαν άλλη νηοπομπή με προορισμό τη Λιβύη. Στις 16 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε εκπαίδευση με πραγματικά πυρά ανοιχτά της Νάπολης και στα τέλη του μήνα μεταφέρθηκε από τη Νάπολη στον Τάραντα.
Στα τέλη του Σεπτέμβρη, ο ιταλικός στόλος, συμπεριλαμβανομένου του Pola, επιχείρησε να αναχαιτίσει βρετανική νηοπομπή που απέπλευσε από την Αλεξάνδρεια με προορισμό τη Μάλτα, χωρίς όμως να εντοπίσει βρετανικά πλοία. Το καταδρομικό βρίσκονταν στον Τάραντα όταν οι Βρετανοί επιτέθηκαν στον ναύσταθμο τη νύχτα 11/12 Νοεμβρίου αλλά δεν επλήγη. Όλος ο στόλος απέπλευσε, την επομένη, με προορισμό τον ασφαλέστερο λιμένα της Νάπολης.
Η απόπειρα των Ιταλών να αναχαιτίσουν μια ακόμα βρετανική νηοπομπή στα τέλη Νοεμβρίου οδήγησε στη ναυμαχία του Spartivento. Ο ιταλικός στόλος απέπλευσε στις 26 Νοεμβρίου και ενώ κατευθύνονταν προς τον βρετανικό, το Pola και το θωρηκτό Vittorio Veneto δέχθηκαν την επίθεση των τορπιλοπλάνων Swordfish του αεροπλανοφόρου HMS Ark Royal, καταφέρνοντας να αποφύγουν τις τορπίλες. Οι δύο στόλοι συγκρούστηκαν για μία ώρα περίπου. Κατά τη διάρκεια της σύντομης εμπλοκής το Pola έπληξε δύο φορές το καταδρομικό HMS Berwick, με αποτέλεσμα να τεθεί εκτός μάχης ένας από τους κύριους πύργους του. Ο ναύαρχος Καμπιόνι (Campioni) εσφαλμένα επέλεξε να απεμπλακεί, διότι νόμιζε ότι αντιμετώπιζε ισχυρότερη βρετανική δύναμη, λόγω των ανεπαρκών πληροφοριών που του έδωσαν τα αναγνωριστικά
Ο στόλος αναδιοργανώθηκε στις 9 Δεκεμβρίου και το Pola μαζί με τα άλλα τρία πλοία της κλάσης του εντάχθηκαν στην 3η Μεραρχία της 1ης Μοίρας που διοικούνταν τον ναύαρχο Angelo Iachino. Βρετανική αεροπορική επιδρομή της 14ης Δεκεμβρίου στη Νάπολη προκάλεσε κάποιες αβαρίες στο πλοίο. Μπήκε σε δεξαμενισμό στις 16 του μήνα και παρέμεινε για επισκευές μέχρι την 7η Φεβρουαρίου 1941. Επέστρεψε στον Τάραντα στις 13 Φεβρουαρίου και πραγματοποίησε εκτεταμένες ασκήσεις από τις 11 μέχρι τις 17 Μαρτίου. Επίσης έγινε εκπαιδευτική άσκηση τη νύχτα 23/24 Μαρτίου.
Ναυμαχία του Ταινάρου
Ο ιταλικός στόλος αποπειράθηκε να αναχαιτίσει βρετανική νηοπομπή νότια της Κρήτης στα τέλη Μαρτίου. Η επιχείρηση είχε σαν αποτέλεσμα τη σύγκρουση με τον βρετανικό στόλο, στο διάστημα 27-29 Μαρτίου. Το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας το Pola και η υπόλοιπη 3η Μεραρχία δεν ενεπλάκησαν άμεσα, γιατί βρίσκονταν στην απομακρυσμένη, από τα βρετανικά πλοία, πλευρά της ιταλικής παράταξης. Το Vittorio Veneto τορπιλίστηκε από αεροσκάφη του αεροπλανοφόρου HMS Formidable και αναγκάστηκε να αποσυρθεί, με την 3η Μεραρχία να δρα σαν δύναμη προκαλύψεως σε περίπτωση άλλης βρετανικής επίθεσης. Δεύτερη αεροπορική επίθεση των Βρετανών δεν εντόπισε το θωρηκτό αλλά κατά τη διάρκειά της επλήγη με μια τορπίλη το Pola. Μέσα στη σύγχυση της μάχης το καταδρομικό παραλίγο να συγκρουστεί με το Fiume και αναγκάστηκε να σταματήσει για να το αποφύγει, με αποτέλεσμα να μην μπορέσει την κρίσιμη στιγμή να κάνει ελιγμούς για να αποφύγει την τορπίλη. Η ζημιά από τον τορπιλισμό ήταν πολύ σοβαρή: τρία διαμερίσματα γέμισαν νερό, πέντε λέβητες και η κύρια γραμμή τροφοδοσίας των ατμοστροβίλων με ατμό αχρηστεύθηκαν, με αποτέλεσμα το πλοίο να ακινητοποιηθεί.
Ο Lachino δεν έμαθε για την κατάσταση στο Pola μέχρι τις 20:10 της 28ης Μαρτίου. Μόλις πληροφορήθηκε τι συνέβη διέταξε το Fiume, το Zara και τέσσερα αντιτορπιλικά να καλύψουν το Pola. Εκείνη την ώρα περίπου, το βρετανικό καταδρομικό HMS Orion εντόπισε με το ραντάρ του το Pola και ανέφερε τη θέση του. Ο βρετανικός στόλος, κύρια δύναμη του οποίου αποτελούσαν τα θωρηκτά HMS Valiant, HMS Warspite και HMS Barham, απείχε μόλις 50 ναυτικά μίλια από το Pola. Τα βρετανικά πλοία, καθοδηγούμενα από ραντάρ, πλησίασαν τα ιταλικά. Στις 22:10 το Pola απείχε μόλις 6 ναυτικά μίλια από το HMS Valiant. Οι οπτήρες του ιταλικού καταδρομικού είδαν τα εχθρικά πλοία αλλά νόμιζαν ότι ήταν δικά τους σκάφη και έριξαν κόκκινη φωτοβολίδα για να τα καθοδηγήσουν. Σχεδόν 20 λεπτά αργότερα, οι Βρετανοί φώτισαν το Zara και λίγο αργότερα το Fiume με τους προβολείς τους και τα θωρηκτά τα τίναξαν στον αέρα, όπως και δύο ιταλικά αντιτορπιλικά, από πολύ μικρή απόσταση.
Το Pola αρχικά δεν ενεπλάκη, όμως ο πλοίαρχος του, υποθέτοντας ότι θα είναι ο επόμενος στόχος των βρετανικών θωρηκτών, διέταξε την εγκατάλειψη και αυτοβύθιση του πλοίου. Περίπου δέκα λεπτά αργότερα το αντιτορπιλικό HMS Havock εντόπισε το ακινητοποιημένο Pola στο σκοτάδι. Στολίσκος βρετανικών αντιτορπιλικών έσπευσε στο σημείο, εντόπισε πρώτα το εγκαταλελειμμένο Zara -που επέπλεε ακόμα- και το HMS Jervis το τορπίλισε. Αφού συνέλεξαν ναυαγούς τα αντιτορπιλικά συναντήθηκαν με το HMS Havock και ετοιμάστηκε ομάδα ναυτών που θα επιβιβάζονταν και θα καταλάμβανε το Pola. Το μεγαλύτερο μέρος του πληρώματος του ιταλικού καταδρομικού είχε ήδη πηδήξει στη θάλασσα και όσοι είχαν απομείνει ήταν έτοιμοι να παραδοθούν. Οι 23 αξιωματικοί και οι 236 ναύτες που επέβαιναν ακόμα στο Pola επιβιβάστηκαν στο αντιτορπιλικό HMS Jervis. Στη συνέχεια το HMS Nubian τορπίλισε το καταδρομικό ενώ το Jervis το φώτιζε με τους προβολείς του. Οι αποθήκες οπλισμού του Pola εξερράγησαν και το πλοίο βυθίστηκε στις 4:03 της 29ης Μαρτίου. Χάθηκαν 328 άνδρες. Το Pola επισήμως διαγράφηκε από τη δύναμη του ναυτικού στις 18 Οκτωβρίου 1946.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Καταδρομικά κλάσης Zara
Ευστάθιος Κολιαβάς
Ο Ευστάθιος (Τάκης) Κολιαβάς (28 Ιανουαρίου 1926 - 30 Οκτωβρίου 2017) ήταν Έλληνας λογοτέχνης, ποιητής και συγγραφέας. Χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο Τάκης Μωλιοτάκης ως αρθρογράφος στις λαμιακές εφημερίδες και ερχόμενος στην Αθήνα "υιοθετεί" το διπλό επώνυμο, γι' αυτό υπέγραφε τα βιβλία του ως Τάκης Κολιαβάς -Μωλιοτάκης.
Γεννήθηκε στις 28 Ιανουαρίου του 1926 στον Μώλο Λαμίας. Εξ'ού και το ψευδώνυμο Μωλιοτάκης.
Μέλος, αρχικά της Ένωσης Νέων Ελλήνων Λογοτεχνών και κατόπιν της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών και της Ένωσης Συντακτών Επαρχιακού Τύπου. Έχει τιμηθεί με βραβεία του Φ.Σ. Παρνασσός, της Ελληνικής Εταιρείας Χριστιανικών Γραμμάτων, του περιοδικού "Νέα Σκέψη", των "Δελφικών Αμφικτιονιών", της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών, του "Άγγελου Σικελιανού" Δήμου Σαλαμίνας, κ.ά.
Η ιστοσελίδα http://www.moliotakis.eu είναι αφιερωμένη στην μνήμη του, παρέχοντας στο κοινό το έργο του.
Ποίηση
Κατηγορία:Νεοέλληνες λογοτέχνες
Σαρμπάτ Γκούλα
Η Σαρμπάτ Γκούλα (Παστούν: شربت گله, γεννήθηκε ως Σαρμπάτ Μπίμπι, 20 Μαρτίου 1972) γενικώς γνωστή και ως η Αφγανή κοπέλα, είναι Αφγανή χωρική η φωτογραφία της οποίας έγινε διάσημη το 1985 μετά από την δημοσίευση της στο εξώφυλλο του περιοδικού National Geographic. Η φωτογράφηση είχε γίνει ένα χρόνο νωρίτερα, το 1984, σε καταυλισμό προσφύγων στο Πακιστάν, την περίοδο κατά την οποία το Αφγανιστάν τελούσε υπό Σοβιετική κατοχή. Στην φωτογραφία απεικονίζεται μια νεαρή κοπέλα με πράσινα μάτια και κόκκινο μαντήλι γύρω από το κεφάλι της να αντικρίζει με έντονο βλέμμα τον φωτογραφικό φακό.
Το άτομο που απεικονίζονταν στην φωτογραφία ήταν άγνωστο κατά την εποχή της δημοσίευσης και για αρκετά χρόνια μετέπειτα, όμως στις αρχές του 2002 έγινε δυνατή η ταυτοποίηση της ως η Σαρμπάτ Γκουλά.
Νεαρή ηλικία
Η εθνικότητα της ήταν Παστούν, και οι γονείς της είχαν σκοτωθεί κατά την διάρκεια σοβιετικών βομβαρδισμών στο Αφγανιστάν όταν ήταν 8 ετών. Μαζί με την γιαγιά, αδερφό και τις τρεις αδελφές της μετακινήθηκαν στο Πακιστάν μέσω των ορεινών περασμάτων και κατέληξαν στον καταυλισμό προσφύγων κοντά στα σύνορα της χώρας το 1984. Η Γκούλα ήταν μια από τις μαθήτριες στο σχολείο που είχε στηθεί στον καταυλισμό προσφύγων Νασίρ Μπαγκ το 1984. Η φωτογραφία της πάρθηκε από τον Αμερικανό δημοσιογράφο Στηβ ΜακΚάρι (Steve McCurry), ο οποίος δεν κατέγραψε το όνομα της κοπέλας κατά την φωτογράφιση της.
Εξώφυλλο στο National Geographic
Ο τίτλος της φωτογραφίας ορίστηκε ως η Αφγανή κοπέλα (Afghan Girl), και εμφανίστηκε τον Ιούνιο του 1985 στο εξώφυλλο του National Geographic. Η εικόνα του προσώπου της με το έντονο βλέμμα των πράσινων ματιών της και το κόκκινο μαντήλι να είναι τυλιγμένο χαλαρά γύρω από το κεφάλι της, καθιέρωσαν την φωτογραφία αυτή σαν μια από τις πλέον αναγνωρίσιμες στην ιστορία του National Geographic.
Ο φωτογράφος προσπάθησε αρχικά κατά την δεκαετία του 1990 να την εντοπίσει ξανά, χωρίς επιτυχία.
Επανεντοπισμός
Τον Ιανουάριο του 2002 οργανώθηκε αποστολή από το National Geographic η οποία ταξίδεψε στο Αφγανιστάν για τον εντοπισμό της κοπέλας. Επισκέφτηκαν τον καταυλισμό προσφύγων ο οποίος υπήρχε ακόμα, και ρωτώντας τους παλαιούς κατοίκους και δείχνοντας τους την φωτογραφία, κατάφεραν να βρουν κάποιον ο οποίος γνώριζε τον αδερφό της Σαρμπάτ και την πόλη από την οποία κατάγονταν. Παράλληλα όμως εμφανίστηκαν και πολλές γυναίκες οι οποίες ισχυρίζονταν πως οι ίδιες ήταν η κοπέλα της φωτογραφίας, καθώς και πολλοί άντρες οι οποίοι ισχυρίζονταν πως η κοπέλα ήταν η σύζυγος τους.
Η ομάδα αναζήτησης τελικά εντόπισε την Σαρμπάτ σε μια απομακρυσμένη περιοχή του Αφγανιστάν. Ήταν πλέον 30 ετών και είχε επιστρέψει στο χωριό της από τον καταυλισμό προσφύγων στο Πακιστάν το 1992. Η ταυτότητα της εξακριβώθηκε και μέσω αναγνώρισης της ίριδας της σε σύγκριση με την φωτογραφία. Η ίδια θυμόταν την φωτογράφιση της, καθώς το 1984 ήταν η μοναδική φορά που είχε φωτογραφηθεί στην ζωή της, μαζί με τις φωτογραφίες του 2002 που πήρε η αποστολή για τις ανάγκες της ταυτοποίησης. Η Σαρμπάτ δεν είχε δει ποτέ προηγουμένως δει την φωτογραφία με την οποία είχε γίνει διάσημη στον υπόλοιπο κόσμο
Κατά την περίοδο που είχε μεσολαβήσει από την αρχική φωτογράφιση της μέχρι τον επανεντοπισμό της, είχε παντρευτεί τον σύζυγο της Ραμάτ Γκουλ, και είχε αλλάξει το επώνυμο της από Μπίμπι σε Γκούλα στην ηλικία των 13 ετών. Επέστρεψε στο χωριό της στο Αφγανιστάν στα μέσα του 1990. Όταν έγινε δυνατή η ταυτοποίηση της ως η κοπέλα της φωτογραφίας, η Σαρμπάτ είχε πλέον τρεις κόρες, και ο σύζυγος της είχε πεθάνει. Όταν ρωτήθηκε πως ένιωθε για την ασφάλεια της, ανέφερε πως η ζωή υπό τους Ταλιμπάν ήταν καλύτερη καθώς υπήρχε ασφάλεια και τάξη.
Μετά την ανακάλυψη της, το National Geographic κάλυψε επίσης τα έξοδα για την ιατρική φροντίδα της οικογένειας της, καθώς και πλήρωσε τα έξοδα για το ταξίδι του προσκυνήματος στην Μέκκα.
Μετέπειτα εξελίξεις
Η φωτογραφία χρησιμοποιήθηκε το 2002 από την κυβέρνηση των ΗΠΑ επί διακυβέρνησης του Τζωρτζ Μπους μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001 στην Νέα Υόρκη, στα πλαίσια της χρήσης των δικαιωμάτων και ελευθεριών των γυναικών στο Αφγανιστάν ως μέσο για την δημιουργία υποστηρικτικού κλίματος για την στρατιωτική επέμβαση στο Αφγανιστάν και την ανατροπή των Ταλιμπάν.
Το περιοδικό National Geographic ίδρυσε το ταμείο αλληλεγγύης για τα κορίτσια του Αφγανιστάν (Afghan girl fund) προς αναγνώριση της Σαρμπάτ, ένα φιλανθρωπικό οργανισμό ο οποίος στόχο έχει την εκπαίδευση των κοριτσιών και νεαρών γυναικών Αφγανικής καταγωγής. Το 2008, η δραστηριοποίηση του ιδρύματος επεκτάθηκε έτσι ώστε να περιλαμβάνει και αγόρια και το ίδρυμα μετονομάστηκε σε ταμείο αλληλεγγύης παιδιών του Αφγανιστάν.
Το 2016, η Σαρμπάτ συνελήφθη από τις πακιστανικές αρχές με την κατηγορία πως ζούσε στην χώρα έχοντας πλαστά έγγραφα. Καταδικάστηκε σε 15 ημέρες κράτηση και απελάθηκε στο Αφγανιστάν.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αφγανοί Κατηγορία:Φωτογραφία-επέκταση
Ιστορία της ατμομηχανής
Πρώιμες χρήσεις της ατμοηλεκτρικής ενέργειας
Η παλαιότερη γνωστή υποτυπώδης ατμομηχανή και ατμοστρόβιλος αντίδρασης, η αιολική μηχανή, περιγράφεται από έναν μαθηματικό και μηχανικό με το όνομα Ήρων της Αλεξάνδρειας (Ήρων) τον 1ο αιώνα στη ρωμαϊκή Αίγυπτο, όπως καταγράφεται στο χειρόγραφό του "Spiritalia seu Pneumatica". Ο ατμός που εκτοξεύεται εφαπτομενικά από ακροφύσια προκαλούσε την περιστροφή μιας περιστρεφόμενης σφαίρας. Η θερμική του απόδοση ήταν χαμηλή. Αυτό υποδηλώνει ότι η μετατροπή της πίεσης του ατμού σε μηχανική κίνηση ήταν γνωστή στη Ρωμαϊκή Αίγυπτο τον 1ο αιώνα. Ο Ήρων επινόησε επίσης μια μηχανή που χρησιμοποιούσε αέρα θερμαινόμενο σε φωτιά βωμού για να εκτοπίσει μια ποσότητα νερού από ένα κλειστό δοχείο. Το βάρος του νερού έκανε να τραβήξει ένα κρυφό σχοινί για να λειτουργήσουν οι πόρτες του ναού. Ορισμένοι ιστορικοί έχουν συγχέει τις δύο εφευρέσεις για να ισχυριστούν, εσφαλμένα, ότι ο αιολίτης ήταν ικανός για χρήσιμες εργασίες.
Σύμφωνα με τον William of Malmesbury, το 1125, η Reims φιλοξενούσε μια εκκλησία που διέθετε ένα εκκλησιαστικό όργανο που τροφοδοτούνταν από τον αέρα που διαφεύγει από τη συμπίεση "με θερμαινόμενο νερό", προφανώς σχεδιασμένο και κατασκευασμένο από τον καθηγητή Gerbertus.
Ένας υποτυπώδης ατμοστρόβιλος περιγράφηκε το 1551 από τον Taqi al-Din, φιλόσοφο, αστρονόμο και μηχανικό στην οθωμανική Αίγυπτο του 16ου αιώνα, ο οποίος περιέγραψε μια μέθοδο για την περιστροφή μιας σούβλας μέσω ενός πίδακα ατμού που παίζει σε περιστρεφόμενα πτερύγια γύρω από την περιφέρεια ενός τροχού. Μια παρόμοια συσκευή για την περιστροφή μιας σούβλας περιγράφηκε επίσης αργότερα από τον John Wilkins το 1648. Οι συσκευές αυτές ονομάζονταν τότε "μύλοι", αλλά σήμερα είναι γνωστές ως ατμογέφυρες. Ένας άλλος παρόμοιος υποτυπώδης ατμοστρόβιλος παρουσιάζεται από τον Giovanni Branca, έναν Ιταλό μηχανικό, το 1629 για την περιστροφή μιας κυλινδρικής συσκευής διαφυγής που ανύψωνε και άφηνε να πέφτει εναλλάξ ένα ζεύγος γουδοχέων που εργάζονταν σε γουδί. Η ροή του ατμού αυτών των πρώτων ατμοστροβίλων, ωστόσο, δεν ήταν συγκεντρωμένη και το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς του διαχέονταν προς όλες τις κατευθύνσεις. Αυτό θα οδηγούσε σε μεγάλη σπατάλη ενέργειας και έτσι δεν εξετάστηκαν ποτέ σοβαρά για βιομηχανική χρήση.
Το 1605 ο Γάλλος μαθηματικός Florence Rivault στην πραγματεία του για το πυροβολικό έγραψε σχετικά με την ανακάλυψή του ότι το νερό, αν περιοριστεί σε μια βόμβα και θερμανθεί, θα ανατινάξει τα βλήματα.
Το 1606, ο Ισπανός Jerónimo de Ayanz y Beaumont επέδειξε και έλαβε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για μια αντλία νερού με ατμό. Η αντλία χρησιμοποιήθηκε με επιτυχία για την αποστράγγιση των πλημμυρισμένων ορυχείων του Γκουανταλκανάλ της Ισπανίας.
Ανάπτυξη της εμπορικής ατμομηχανής
Το 1643 ο Evangelista Torricelli διεξήγαγε πειράματα σε αντλίες νερού με ανύψωση αναρρόφησης για να δοκιμάσει τα όριά τους, τα οποία ήταν περίπου 32 πόδια (Η ατμοσφαιρική πίεση είναι 32,9 πόδια ή 10,03 μέτρα. Η πίεση των ατμών του νερού μειώνει το θεωρητικό ύψος ανύψωσης). Επινόησε ένα πείραμα χρησιμοποιώντας έναν σωλήνα γεμάτο με υδράργυρο και ανεστραμμένο σε μια λεκάνη με υδράργυρο (βαρόμετρο) και παρατήρησε έναν κενό χώρο πάνω από τη στήλη του υδραργύρου, για τον οποίο διατύπωσε τη θεωρία ότι δεν περιείχε τίποτα, δηλαδή κενό.
Επηρεασμένος από τον Torricelli, ο Otto von Guericke εφηύρε μια αντλία κενού τροποποιώντας μια αεραντλία που χρησιμοποιούνταν για την πίεση ενός αεροβόλου όπλου. Ο Guericke έκανε μια επίδειξη το 1654 στο Μαγδεμβούργο της Γερμανίας, όπου ήταν δήμαρχος. Δύο χάλκινα ημισφαίρια συνδέθηκαν μεταξύ τους και αντλήθηκε αέρας. Τα βάρη που ήταν δεμένα στα ημισφαίρια δεν μπορούσαν να τα τραβήξουν χώρια μέχρι να ανοίξει η βαλβίδα του αέρα. Το πείραμα επαναλήφθηκε το 1656 χρησιμοποιώντας δύο ομάδες των 8 αλόγων η καθεμία, οι οποίες δεν μπόρεσαν να χωρίσουν τα ημισφαίρια του Μαγδεμβούργου.
Ο Gaspar Schott ήταν ο πρώτος που περιέγραψε το πείραμα με τα ημισφαίρια στο έργο του Mechanica Hydraulico-Pneumatica (1657).
Αφού διάβασε το βιβλίο του Schott, ο Robert Boyle κατασκεύασε μια βελτιωμένη αντλία κενού και διεξήγαγε σχετικά πειράματα.
Ο Denis Papin άρχισε να ενδιαφέρεται για τη χρήση κενού για την παραγωγή κινητήριας δύναμης ενώ εργαζόταν με τον Christiaan Huygens και τον Gottfried Leibniz στο Παρίσι το 1663. Ο Παπέν εργάστηκε για τον Ρόμπερτ Μπόιλ από το 1676 έως το 1679, δημοσίευσε έναν απολογισμό της εργασίας του στο Continuation of New Experiments (1680) και έκανε μια παρουσίαση στη Βασιλική Εταιρεία το 1689. Από το 1690 ο Παπέν άρχισε να πειραματίζεται με ένα έμβολο για την παραγωγή ισχύος με ατμό, κατασκευάζοντας μοντέλα ατμομηχανών. Πειραματίστηκε με ατμοσφαιρικές ατμομηχανές και ατμομηχανές υπό πίεση, δημοσιεύοντας τα αποτελέσματά του το 1707.
Το 1663 ο Έντουαρντ Σόμερσετ, 2ος μαρκήσιος του Γουόρσεστερ, δημοσίευσε ένα βιβλίο με 100 εφευρέσεις, στο οποίο περιέγραφε μια μέθοδο για την ανύψωση νερού μεταξύ ορόφων που χρησιμοποιούσε μια παρόμοια αρχή με αυτή της καφετιέρας. Το σύστημά του ήταν το πρώτο που διαχώριζε τον λέβητα (μια θερμαινόμενη κάννη κανονιού) από τη δράση άντλησης. Το νερό εισερχόταν σε ένα ενισχυμένο βαρέλι από μια δεξαμενή και στη συνέχεια άνοιγε μια βαλβίδα για να εισέλθει ατμός από έναν ξεχωριστό λέβητα. Η πίεση αναπτύχθηκε πάνω από την κορυφή του νερού, οδηγώντας το πάνω σε έναν σωλήνα. Εγκατέστησε την ατμοκίνητη συσκευή του στον τοίχο του Μεγάλου Πύργου στο Κάστρο Ράγκλαν για την παροχή νερού μέσω του πύργου. Τα αυλάκια στον τοίχο όπου ήταν εγκατεστημένη η μηχανή ήταν ακόμα ορατά τον 19ο αιώνα. Ωστόσο, κανείς δεν ήταν διατεθειμένος να διακινδυνεύσει χρήματα για μια τόσο επαναστατική ιδέα και χωρίς υποστηρικτές η μηχανή παρέμεινε αναξιοποίητη.
Ο Samuel Morland, ένας μαθηματικός και εφευρέτης που ασχολήθηκε με αντλίες, άφησε σημειώσεις στο Γραφείο Διατάξεων του Vauxhall σχετικά με ένα σχέδιο αντλίας ατμού που διάβασε ο Thomas Savery. Το 1698 ο Savery κατασκεύασε μια αντλία ατμού με την ονομασία "The Miner's Friend". Χρησιμοποιούσε τόσο κενό όσο και πίεση. Αυτές χρησιμοποιήθηκαν για υπηρεσίες χαμηλής ιπποδύναμης για αρκετά χρόνια.
Ο Thomas Newcomen ήταν έμπορος που εμπορεύονταν προϊόντα από χυτοσίδηρο. Ο κινητήρας του Newcomen βασίστηκε στο σχέδιο εμβόλου και κυλίνδρου που πρότεινε ο Papin. Στον κινητήρα του Newcomen ο ατμός συμπυκνωνόταν από το νερό που ψεκάζονταν στο εσωτερικό του κυλίνδρου, προκαλώντας ατμοσφαιρική πίεση για την κίνηση του εμβόλου. Η πρώτη μηχανή του Newcomen εγκαταστάθηκε για άντληση σε ορυχείο το 1712 στο κάστρο του Dudley στο Staffordshire.
Κύλινδροι
Ο Denis Papin (22 Αυγούστου 1647 - περ. 1712) ήταν Γάλλος φυσικός, μαθηματικός και εφευρέτης, γνωστός για την πρωτοποριακή εφεύρεση του ατμομάγειρα, πρόδρομου της χύτρας υπό πίεση. Στα μέσα της δεκαετίας του 1670 ο Παπέν συνεργάστηκε με τον Ολλανδό φυσικό Κρίστιαν Χόιγκενς σε μια μηχανή η οποία έβγαζε τον αέρα από έναν κύλινδρο με την έκρηξη πυρίτιδας στο εσωτερικό του. Συνειδητοποιώντας την ατέλεια του κενού που παράγεται με αυτό το μέσο και μετακομίζοντας στην Αγγλία το 1680, ο Παπέν επινόησε μια εκδοχή του ίδιου κυλίνδρου που επιτυγχάνει ένα πιο πλήρες κενό από το βράσιμο του νερού και στη συνέχεια αφήνοντας τον ατμό να συμπυκνωθεί- με αυτόν τον τρόπο μπόρεσε να σηκώσει βάρη συνδέοντας το άκρο του εμβόλου με ένα σχοινί που περνούσε πάνω από μια τροχαλία. Ως μοντέλο επίδειξης το σύστημα λειτούργησε, αλλά για να επαναληφθεί η διαδικασία έπρεπε να αποσυναρμολογηθεί και να συναρμολογηθεί εκ νέου ολόκληρη η συσκευή. Ο Papin είδε γρήγορα ότι για να γίνει ένας αυτόματος κύκλος ο ατμός θα έπρεπε να παράγεται ξεχωριστά σε έναν λέβητα- ωστόσο, δεν προχώρησε το έργο του. Ο Παπέν σχεδίασε επίσης μια βάρκα με κουπιά που κινούνταν από έναν πίδακα που έπαιζε σε έναν μύλο-τροχό σε συνδυασμό των αντιλήψεων του Τάκι αλ Ντιν και του Σάβερι και του αποδίδεται επίσης μια σειρά σημαντικών συσκευών, όπως η βαλβίδα ασφαλείας. Η πολυετής έρευνα του Papin σχετικά με τα προβλήματα της αξιοποίησης του ατμού έμελλε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη των πρώτων επιτυχημένων βιομηχανικών μηχανών που ακολούθησαν σύντομα μετά το θάνατό του.
Αντλία ατμού Savery
Η πρώτη ατμομηχανή που εφαρμόστηκε βιομηχανικά ήταν η "πυροσβεστική μηχανή" ή "Miner's Friend", η οποία σχεδιάστηκε από τον Thomas Savery το 1698. Επρόκειτο για μια αντλία ατμού χωρίς έμβολο, παρόμοια με εκείνη που αναπτύχθηκε από το Worcester. Ο Savery έκανε δύο βασικές συνεισφορές που βελτίωσαν σημαντικά την πρακτικότητα του σχεδιασμού. Πρώτον, προκειμένου να επιτρέψει την τοποθέτηση της παροχής νερού κάτω από τη μηχανή, χρησιμοποίησε συμπυκνωμένο ατμό για να παράγει μερικό κενό στη δεξαμενή άντλησης (το βαρέλι στο παράδειγμα του Worcester) και χρησιμοποιώντας το για να τραβήξει το νερό προς τα πάνω. Δεύτερον, προκειμένου να ψύξει γρήγορα τον ατμό για την παραγωγή του κενού, έτρεξε κρύο νερό πάνω από τη δεξαμενή.
Η λειτουργία απαιτούσε αρκετές βαλβίδες- όταν η δεξαμενή ήταν άδεια στην αρχή ενός κύκλου, μια βαλβίδα άνοιγε για να εισέλθει ατμός. Η βαλβίδα έκλεινε για να σφραγιστεί η δεξαμενή και η βαλβίδα νερού ψύξης άνοιγε για να συμπυκνωθεί ο ατμός και να δημιουργηθεί μερικό κενό. Μια βαλβίδα παροχής άνοιγε, τραβώντας νερό προς τα πάνω στη δεξαμενή, και ο τυπικός κινητήρας μπορούσε να τραβήξει νερό έως και 20 πόδια. Αυτή έκλεινε και η βαλβίδα ατμού άνοιγε ξανά, δημιουργώντας πίεση πάνω από το νερό και αντλώντας το προς τα πάνω, όπως στο σχέδιο Worcester. Ο κύκλος ουσιαστικά διπλασίαζε την απόσταση που μπορούσε να αντληθεί το νερό για οποιαδήποτε δεδομένη πίεση ατμού και τα παραδείγματα παραγωγής ανέβαζαν το νερό περίπου 40 πόδια.
Η μηχανή του Savery έλυσε ένα πρόβλημα που μόλις πρόσφατα είχε γίνει σοβαρό: την ανύψωση του νερού από τα ορυχεία της νότιας Αγγλίας καθώς αυτά έφταναν σε μεγαλύτερα βάθη. Η μηχανή του Savery ήταν κάπως λιγότερο αποδοτική από τη μηχανή του Newcomen, αλλά αυτό αντισταθμίστηκε από το γεγονός ότι η ξεχωριστή αντλία που χρησιμοποιούσε η μηχανή του Newcomen ήταν αναποτελεσματική, δίνοντας στις δύο μηχανές περίπου την ίδια αποδοτικότητα των 6 εκατομμυρίων λιβρών ποδιών ανά μπούσελ άνθρακα (λιγότερο από 1%). Επίσης, ο κινητήρας Savery δεν ήταν πολύ ασφαλής επειδή μέρος του κύκλου του απαιτούσε ατμό υπό πίεση που παρεχόταν από λέβητα, και δεδομένης της τεχνολογίας της εποχής το δοχείο πίεσης δεν μπορούσε να γίνει αρκετά ισχυρό και έτσι ήταν επιρρεπές σε έκρηξη. Η έκρηξη μιας από τις αντλίες του στο Broad Waters (κοντά στο Wednesbury), περίπου το 1705, σηματοδοτεί πιθανότατα το τέλος των προσπαθειών εκμετάλλευσης της εφεύρεσής του.
Ακαδημία των Λυγκέων
Η Ακαδημία των Λυγκέων (ιταλικά: Accademia dei Lincei) είναι ιταλική ακαδημία επιστημών, με έδρα το Παλάτσο Κορσίνι στην οδό Via della Lungara της Ρώμης.
Ιδρύθηκε το 1603 από τον Φεντερίκο Τσέζι, που την ονόμασε εμπνεόμενος από το αιλουροειδές λύγκα, ένα ζώο του οποίου η οξύτατη όραση συμβολίζει την παρατηρησιακή ικανότητα που απαιτούν οι φυσικές επιστήμες. Μετά τον θάνατο του ιδρυτή και υποστηρικτή της το 1630 η Ακαδημία δεν ευδοκίμησε και «εξαφανίσθηκε» το 1651. Αναβίωσε όμως τη δεκαετία του 1870 για να καταστεί η εθνική ακαδημία της Ιταλίας, περιλαμβάνοντας και τη λογοτεχνία.
Ιστορία της ατμομηχανής
"Ατμοσφαιρικός" κινητήρας Newcomen
Ο Thomas Newcomen με την "ατμοσφαιρική μηχανή" του 1712 ήταν αυτός που μπορεί να ειπωθεί ότι συγκέντρωσε τα περισσότερα από τα βασικά στοιχεία που καθιέρωσε ο Papin προκειμένου να αναπτύξει την πρώτη πρακτική ατμομηχανή για την οποία θα μπορούσε να υπάρξει εμπορική ζήτηση. Αυτή είχε τη μορφή μιας μηχανής με παλινδρομική δοκό που ήταν εγκατεστημένη στο επίπεδο της επιφάνειας και κινούσε μια σειρά από αντλίες στο ένα άκρο της δοκού. Ο κινητήρας, συνδεδεμένος με αλυσίδες από το άλλο άκρο της δοκού, λειτουργούσε με την αρχή του ατμοσφαιρικού ή κενού.
Ακαδημία των Λυγκέων
Η Ποντιφήκεια Ακαδημία Επιστημών διεκδικεί επίσης ως πρόγονό της την πρώτη Ακαδημία των Λυγκέων, μέσω της Accademia Pontificia dei Nuovi Lincei («Ποντιφήκεια Ακαδημία των Νέων Λυγκέων»), που ιδρύθηκε το 1847.
Ιστορία της ατμομηχανής
"Ατμοσφαιρικός" κινητήρας Newcomen
Ο σχεδιασμός του Newcomen χρησιμοποίησε ορισμένα στοιχεία προηγούμενων ιδεών. Όπως το σχέδιο Savery, ο κινητήρας του Newcomen χρησιμοποιούσε ατμό, που ψύχθηκε με νερό, για να δημιουργήσει κενό. Ωστόσο, σε αντίθεση με την αντλία του Savery, ο Newcomen χρησιμοποιούσε το κενό για να τραβήξει ένα έμβολο αντί να τραβήξει απευθείας το νερό. Το άνω άκρο του κυλίνδρου ήταν ανοικτό στην ατμοσφαιρική πίεση και όταν σχηματίστηκε το κενό, η ατμοσφαιρική πίεση πάνω από το έμβολο το έσπρωχνε προς τα κάτω μέσα στον κύλινδρο. Το έμβολο λιπαινόταν και σφραγιζόταν με μια σταγόνα νερού από την ίδια δεξαμενή που τροφοδοτούσε το νερό ψύξης. Επιπλέον, για να βελτιώσει το αποτέλεσμα της ψύξης, ψέκασε νερό απευθείας στον κύλινδρο.
Ακαδημία των Λυγκέων
Η Ακαδημία των Λυγκέων
Ο Φεντερίκο Τσέζι ήταν ένας αριστοκράτης από την Ούμπρια με πάθος για τη φυσική ιστορία, ιδίως τη βοτανική. Η μητέρα του, η Ολίμπια Ορσίνι, τον υπεστήριξε ηθικά και οικονομικά. Ο πατέρας του Φεντερίκο όμως αντιδρούσε, ώστε μόνο μετά τον θάνατό του η Ακαδημία ευδοκίμησε. Αρχικώς στεγαζόταν στο Παλάτσο Τσέζι-Αρμελλίνι κοντά στον Άγιο Πέτρο. Αντικατέστησε την πρώτη επιστημονική κοινότητα μετά την αρχαιότητα, την Academia Secretorum Naturae που είχε ιδρύσει ο Τζανμπαττίστα ντελα Πόρτα στη Νάπολη και την είχε κλείσει η Ιερά Εξέταση. Ο Τσέζι ίδρυσε την Ακαδημία των Λυγκέων μαζί με τρεις φίλους του: τον Ολλανδό ιατρό Γιοχάνες φαν Χεκ (Johannes van Heeck, γνωστό με την ιταλική μορφή του ονόματός του ως Τζοβάννι Έκκιο, Giovanni Ecchio), τον μαθηματικό Φραντσέσκο Στελλούτι και τον πολυμαθή Αναστάζιο ντε Φίλιις. Την εποχή που ίδρυσε την Ακαδημία ο Τσέζι ήταν μόλις 18 ετών και οι συνιδρυτές μόλις 26. Η νεανική συντροφιά ήθελε να αυξήσει την κατανόηση όλων των φυσικών επιστημών. Ο Τσέζι οραματίσθηκε ένα πρόγραμμα ελεύθερου πειραματισμού που θα σεβόταν μεν την παράδοση, αλλά δεν θα δεσμευόταν από την τυφλή υπακοή στην αυθεντία του Αριστοτέλη και του Πτολεμαίου, των οποίων οι θεωρίες έμοιαζαν να μη συμφωνούν με τη νέα επιστήμη. Αρχίζοντας ως ιδιωτικός σύλλογος, η Ακαδημία των Λυγκέων θα γινόταν «ημι-δημόσιος» κατά τον 19ο αιώνα.
Ιστορία της ατμομηχανής
"Ατμοσφαιρικός" κινητήρας Newcomen
Η χρήση του εμβόλου και της δοκού επέτρεπε στον κινητήρα Newcomen να τροφοδοτεί αντλίες σε διαφορετικά επίπεδα σε όλο το ορυχείο, καθώς και να εξαλείφει την ανάγκη για ατμό υψηλής πίεσης. Όλο το σύστημα ήταν απομονωμένο σε ένα μόνο κτίριο στην επιφάνεια. Αν και αναποτελεσματικές και εξαιρετικά βαριές σε άνθρακα (σε σύγκριση με τις μεταγενέστερες μηχανές), οι μηχανές αυτές ανέβαζαν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες νερού και από μεγαλύτερα βάθη από ό,τι ήταν δυνατό προηγουμένως. Πάνω από 100 μηχανές Newcomen είχαν εγκατασταθεί σε όλη την Αγγλία μέχρι το 1735 και υπολογίζεται ότι μέχρι το 1800 λειτουργούσαν έως και 2.000 (συμπεριλαμβανομένων των εκδόσεων Watt).
Ακαδημία των Λυγκέων
Η Ακαδημία των Λυγκέων
Φαίνεται ότι η ιδέα για την ονομασία προήλθε από το βιβλίο του ντελα Πόρτα Magia Naturalis («Φυσική Μαγεία»), που είχε μια εικόνα λύγκα στο εξώφυλλο και περιείχε τη φράση: «με μάτια σαν του λύγκα, εξετάζοντας όσα πράγματα καθιστούν εμφανή την παρουσία τους, έτσι ώστε έχοντας παρατηρήσει αυτά, να τα χρησιμοποιήσει με ζήλο». Τα σύμβολα της Ακαδημία των Λυγκέων ήταν ένας λύγκας και ένας αετός, ζώα με τη φήμη της ισχυρότατης οράσεως (στα αρχαία και μεσαιωνικά συγγράμματα ο λύγκας παρουσιαζόταν ως ικανός να βλέπει μέσα από βράχια και «νεόδμητους τοίχους»). Το λεκτικό έμβλημα (μόττο) της Ακαδημίας, που επέλεξε ο Τσέζι, ήταν: «Φρόντιζε τα μικρά αν θέλεις να επιτύχεις τα μέγιστα αποτελέσματα» («Minima cura si maxima vis»). Ο Τσέζι επισκέφθηκε τη Νάπολη, όπου συνάντησε πολλούς ερευνητές σε πεδία που τον ενδιέφεραν, μεταξύ των οποίων τον βοτανολόγο Φάμπιο Κολόννα, τον συγγραφέα έργων φυσικής ιστορίας Φερράντε Ιμπεράτο και τον πολυμαθή ντελλά Πόρτα. Ο τελευταίος εντυπωσιάσθηκε με τον Τσέζι και αφιέρωσε τρία έργα του στα μέλη της Ακαδημίας του. Ο ντελλά Πόρτα ενεθάρρυνε τον Τσέζι να συνεχίσει τις δραστηριότητές του και το 1610 έγινε και ο ίδιος μέλος της Ακαδημίας. Στη Νάπολη ο Τσέζι συνάντησε επίσης τον Νάρντο Αντόνιο Ρέκκι για να διαπραγματευθεί την απόκτηση μιας συλλογής σημειώσεων που περιέγραφαν φυτά και ζώα του Μεξικού, γραμμένης από τον Φρανθίσκο Ερνάντες δε Τολέδο. Αυτή η συλλογή διαμορφώθηκε τελικώς στον Tesoro Messicano («Μεξικανικό Θησαυρό»).
Στόχος ήταν η Ακαδημία να διαθέτει σε κάθε μέρος του κόσμου «κοινότητες» με κατάλληλες συνδρομές, εφοδιασμένες με βιβλιοθήκες, εργαστήρια, μουσεία, τυπογραφεία και βοτανικούς κήπους. Τα μέλη έστελναν συχνά γράμματα σχετικώς με τις παρατηρήσεις τους. Οι «Λύγκες» απεθάρρυναν τον γάμο, ενώ από την άλλη απαγορευόταν και σε μοναχούς να γίνουν μέλη. Τα μέλη είχαν την οδηγία να «διεισδύουν στο εσωτερικό των πραγμάτων προκειμένου να γνωρίσουν τα αίτια και τις λειτουργίες της Φύσεως, καθώς λέγεται ότι πράττει ο λύγκας, ο οποίος βλέπει όχι μόνο την επιφάνεια, αλλά και το τι κρύβεται από κάτω.»