cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ρόμπιν Ουίλιαμς (ακαδημαϊκός)
Ο Ρόμπιν Ουίλιαμς (γεννημένος το 1952) είναι Βρετανός καθηγητής στο τμήμα Επιστήμης, Τεχνολογίας και Καινοτομίας στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου (Σκωτία) και διευθυντής του Ινστιτούτου για τη μελέτη της Επιστήμης, Τεχνολογίας και Καινοτομίας. Είναι διεπιστημονικός ερευνητής στον τομέα των Σπουδών για την Επιστήμη και την Τεχνολογία και έχει συνεισφέρει πολλά στον τομέα της κοινωνικής διαμόρφωσης της τεχνολογίας, μελετώντας την αλληλεπίδραση μεταξύ “κοινωνικών” και “τεχνολογικών” παραγόντων κατά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή πολλών διαφορετικών τεχνολογιών.
Βιογραφία
Αφού ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο Πανεπιστήμιο του Άστον (Aston) το 1980, ο Ουίλιαμς παρέμεινε ως ερευνητής στo τμήμα Τεχνολογικής Πολιτικής για άλλα 6 χρόνια. Το 1986 μεταφέρθηκε στο Ερευνητικό Κέντρο για τις Κοινωνικές Επιστήμες (RCSS) στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, όπου επίσης συντόνιζε το κέντρο PICT, ένα από τα έξι πανεπιστημιακά ερευνητικά κέντρα υπό την αιγίδα του προγράμματος του ESRC για τις Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (1986 - 1995). Κατά αυτό το διάστημα ο Ρόμπιν και άλλοι ερευνητές στο Κέντρο PICT του Εδιμβούργου προχώρησαν σε δημοσιεύσεις πάνω σε θέματα που σχετίζονται με κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές πλευρές του τεχνολογικού σχεδιασμού και εφαρμογής. Ολοκληρώνοντας τα ευρήματα μίας δεκαετίας ερευνών, ο Ουίλιαμς με έναν συνάδελφό του εξέδωσαν ένα άρθρο ευρείας αποδοχής και αναγνώρισης σχετικά με το "ευρύ δόγμα” της κοινωνικής διαμόρφωσης της τεχνολογίας . Έγινε διευθυντής του RCSS το 1997.
Το 2001 ο Ουίλιαμς ίδρυσε το Ινστιτούτο για τη μελέτη της Επιστήμης, Τεχνολογίας και Καινοτομίας (Institute for the Study of Science, Technology and Innovation - ISSTI) για να φέρει σε επαφή ομάδες ακαδημαϊκών και ερευνητές από διάφορα τμήματα του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου που ασχολούνται με την έρευνα, διδασκαλία και μεταφορά γνώσης σχετικά με κοινωνικές και πολιτικές πτυχές της επιστήμης, τεχνολογίας και καινοτομίας.
Intel 80486
Ήταν μια σημαντική αναβάθμιση του προκατόχου του 80386 και ο πρώτος μικροεπεξεργαστής που περιελάμβανε μαθηματικό συνεπεξεργαστή (εκτός του 486SX) και εσωτερική κρυφή μνήμη (cache) μεγέθους 8 kB (σε ορισμένες εκδόσεις του 486 Overdrive η cache ήταν στα 16 kB). Η συχνότητα λειτουργίας ξεκινούσε από τα 16 MHz στις πρώτες εκδόσεις και έφτανε στα 100 MHz στις τελευταίες.
Τον διαδέχθηκε ο Pentium. Η παραγωγή του σταμάτησε το 2007. Ο 80486 ήταν το έκτο μέλος της οικογένειας επεξεργαστών με τον κωδικό x86.
Τεχνικά χαρακτηριστικά
Η συχνότητα λειτουργίας του (χρονισμός ρολογιού) ξεκινούσε από τα 16 ΜHz και έφτανε τα 100 MHz. Ενσωμάτωνε 1.185.000 τρανζίστορ, δηλαδή τουλάχιστον 300 φορές λιγότερα από ότι περιέχει ένας σημερινός μικροεπεξεργαστής. Ο 486SX είχε 900.000 τρανζίστορ ενώ ο 486SL 1.400.000 και ο 486DX4 1.600.000. Επίσης, είχε δυνατότητα διευθυνσιοδότησης στα 32 bit (δίαυλος διευθύνσεων, address bus), δηλαδή διαχειριζόταν 232 byte μνήμης, ήτοι 4.294.967.296 byte ή 4 Gb. Επίσης μπορούσε να διευθυνσιοδοτήσει 246 ή 64 terabyte εικονικής μνήμης (Virtual Memory).
Με τα εξωτερικά κυκλώματα επικοινωνούσε με δίαυλο δεδομένων (data bus) των 32 bit. Η τεχνολογία ολοκλήρωσης ξεκινούσε από το 1.0 micron και έφτανε στα 0.35 micron. Στις εκδόσεις DX, SX, SX2 και Rapid Cad είχε τροφοδοσία 5V ενώ στις εκδόσεις DX-2 και DX-2 είχε τροφοδοσία 3.3V.
Μέλη της οικογένειας 80486
Ο μικροεπεξεργαστής 80486 κυκλοφόρησε σε διαφορές εκδόσεις όπως κάτωθι:
Κλώνοι
Λόγω της τεράστιας εμπορικής επιτυχίας του 486, κατασκευάστηκαν μικροεπεξεργαστές αντίγραφα του 486, από τους παρακάτω κατασκευαστές:
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Μικροεπεξεργαστές Intel
Πορτά
Το Πορτά (γαλλικά και καταλανικά: Porta) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό των Ανατολικών Πυρηναίων, στη διοικητική περιοχή της Οξιτανίας.
Οι κάτοικοί του είναι γνωστοί ως Πορταί (γαλλικά: Portais).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Κοινότητες των Ανατολικών Πυρηναίων
Δημήτριος Λαμπράκης
Ο Δημήτριος Λαμπράκης (1886 - 12 Αυγούστου 1957) ήταν Έλληνας δημοσιογράφος και εκδότης εφημερίδων.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στη Βάμο Χανίων και μόλις ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές σπουδές του, το 1906, έφυγε για τη Μακεδονία όπου πήρε μέρος στον Μακεδονικό Αγώνα με πλούσια πατριωτική δράση στην περιοχή Φλώρινας και Μοναστηρίου, εμφανιζόμενος ως δάσκαλος. Εντοπίσθηκε από τις τουρκικές αρχές και συνελήφθη, με αποτέλεσμα να φυλακισθεί μέχρι το 1911. Μόλις απελευθερώθηκε πήγε στην Κρήτη και από εκεί στο Γιοχάνεσμπουργκ της Νοτίου Αφρικής, όπου εξέδωσε μια εβδομαδιαία ελληνόγλωσση εφημερίδα.
Όταν κηρύχθηκε ο πρώτος βαλκανικός πόλεμος επέστρεψε στην Ελλάδα και κατατάχθηκε ως εθελοντής. Το 1914 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και προσελήφθη ως δημοσιογράφος στην εφημερίδα «Πατρίς», στην οποία αργότερα έγινε διευθυντής. Εν τω μεταξύ κατά την περίοδο που άρχισε να εκδηλώνεται ο Εθνικός Διχασμός, υπήρξε συνεργάτης της δημοκρατικής κυβέρνησης του Ελευθερίου Βενιζέλου και όταν η εφημερίδα του δημοσίευσε ένα έγγραφο σχετικό με την προδοσία και παράδοση του οχυρού Ρούπελ στους Γερμανούς από τον Κωνσταντίνο, φυλακίσθηκε από τους βασιλόφρονες ως ο υπεύθυνος συντάκτης του δημοσιεύματος. Μετά την αποφυλάκισή του το 1917 ανέλαβε τη διεύθυνση της «Πατρίδος», που την διατήρησε μέχρι το 1922. Μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου 1920, στις οποίες ηττήθηκε ο Ελευθέριος Βενιζέλος και αποχώρησε από την Ελλάδα, ο Δ. Λαμπράκης προτάθηκε για να αναλάβει την αρχηγία του Κόμματος Φιλελευθέρων. Στις αρχές του 1922, με χρηματοδότηση ομάδας ηγετικών προσωπικοτήτων του Κόμματος Φιλελευθέρων, εξέδωσε την εφημερίδα «Ελεύθερον Βήμα» που σύντομα έφθασε να διεκδικεί την πρώτη κυκλοφορία. Το 1926 εξέδωσε τον εβδομαδιαίο «Οικονομικό Ταχυδρόμο» και το 1929 τα «Αθηναϊκά Νέα», ενώ για ένα σύντομο διάστημα εξέδωσε το 1932 τη «Φωνή του Λαού».
Συνέχισε να εκδίδει τις εφημερίδες, παρ’ όλες τις πολιτικές εξελίξεις που κατά καιρούς σημειώθηκαν στα χρόνια του Μεσοπολέμου, και όταν άρχισε η Κατοχή οι Ναζί τον εξανάγκασαν να παραχωρήσει την ιδιοκτησία τους σε τρία από τα στελέχη του συγκροτήματος, τους δημοσιογράφους Α. Ζαφειρόπουλο και Γ. Συριώτη πατέρα της σοπράνο Ευγενείας και τον οικονομικό διαχειριστή Ιορδάνη Τζαρτίλη, οι οποίοι πρόδωσαν τον Λαμπράκη και συνεταιρίσθηκαν με ημικρατική γερμανική εταιρία και συνέστησαν την Α.Ε. «Ελεύθερον Βήμα». Ως εκ τούτου οι εφημερίδες μετά την Απελευθέρωση τέθηκαν υπό μεσεγγύηση ως εχθρική περιουσία και απαγορεύθηκε η επανέκδοσή τους, γεγονός που οδήγησε τον Δημήτριο Λαμπράκη να μετατρέψει τους τίτλους σε «Βήμα» και «Τα Νέα» αντίστοιχα. Την άνοιξη του 1944 ο Λαμπράκης αποφάσισε να διαφύγει στη Μέση Ανατολή, αλλά οι συμμαχικές αρχές τον θεώρησαν ύποπτο και τον φυλάκισαν στη Συρία, παρά τις έντονες διαμαρτυρίες μελών της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης. Μετά την Απελευθέρωση επανήλθε στην Αθήνα, διατηρώντας την πρωτοκαθεδρία στον εκδοτικό χώρο, ενώ μετά τη λήξη του Εμφυλίου παρουσίασε μια πολιτική μεταστροφή, υποκινώντας και υποστηρίζοντας την κάθοδο στην πολιτική του στρατάρχη Παπάγου, αν και παραδοσιακά μέχρι τότε είχε υποστηρίξει τους βενιζελικούς.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Έλληνες εκδότες Κατηγορία:Έλληνες δημοσιογράφοι
Όλυμπος Ξυλοφάγου
Ο Αθλητικός Σύλλογος Όλυμπος Ξυλοφάγου ήταν κυπριακή ποδοσφαιρική ομάδα με έδρα τη Ξυλοφάγου της επαρχίας Λάρνακας. Ιδρύθηκε το 1952. Χρώματα της ομάδας είναι το πράσινο και το άσπρο και έμβλημα της το βουνό Όλυμπος. Έδρα της ομάδας είναι το Μακάρειο Αθλητικό Κέντρο Όλυμπου Ξυλοφάγου.
Ιστορία
Ο Όλυμπος ιδρύθηκε το 1952 και αποτελεί διάδοχος σύλλογος δύο άλλων σωματείων τα οποία ιδρύθηκαν μεταπολεμικά στην Ξυλοφάγου, της Νέας  Γενιάς και του Πύργου. Η ομάδα πριν την οργάνωση του αγροτικού ποδοσφαίρου σε ομοσπονδίες έδινε φιλικές συναντήσεις με διάφορες γειτονικές και άλλες ομάδες. Με τη δημιουργία το 1963 της ΕΠΕΛ, ο Όλυμπος εντάσσεται στην δύναμη της σαν ένα από τα ιδρυτικά μέλη της. Ο Όλυμπος μετά την τουρκική εισβολή και την προσφυγιά πρωτοστάτησε το 1975 και στην δημιουργία της ΠΟΕΠΑ όπου εντάχθηκε στην δύναμη της μέχρι το 1979, οπόταν και επανήλθε στην ΕΠΕΛ. ΤΟ 1981-82 και το 1984-85 ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε πρωταθλητής ΕΠΕΛ και έτσι εκπροσώπησε την ομοσπονδία στο Πρωτάθλημα Πρωταθληττιών ΣΤΟΚ, όμως απέτυχε να ενταχθεί στη δύναμη της ΚΟΠ.
Περίοδος 1985-1993
Το καλοκαίρι του 1985 η Κυπριακή Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου (ΚΟΠ) αποφάσισε τη δημιουργία της Δ΄ κατηγορίας. Ο Όλυμπος ήταν ανάμεσα στις ομάδες που επελέγησαν από τη ΣΤΟΚ για να συμμετάσχει στο πρώτο πρωτάθλημα της κατηγορίας και έτσι εντάχθηκε στις τάξεις της ΚΟΠ. Την εποχή εκείνη η Δ΄ κατηγορία ήταν χωρισμένη σε τρεις ομίλους. Ο Όλυμπος συμμετείχε στον όμιλο Λάρνακας-Αμμοχώστου. Στην πρώτη του συμμετοχή, την περίοδο 1985-86 τερμάτισε στην τρίτη θέση. Την περίοδο 1988-89 τερμάτισε στη δεύτερη θέση, δύο βαθμούς πίσω από το νικητή του ομίλου που προβιβάστηκε στη Γ΄ κατηγορία. Συμμετείχε στη Δ΄ κατηγορία έως την περίοδο 1992-93. Η περίοδος αυτή ήταν η τελευταία που η Δ΄ κατηγορία διεξαγόταν με ομίλους και έτσι οι περισσότερες ομάδες των ομίλων της περιόδου 1992-93 υποβιβάστηκαν στα αγροτικά πρωταθλήματα. Ο Όλυμπος τερμάτισε στην τελευταία θέση και υποβιβάστηκε. 1Η Δ΄ κατηγορία ήταν χωρισμένη σε τρεις ομίλους. Ο Όλυμπος συμμετείχε στον όμιλο Λάρνακας-Αμμοχώστου. 2Η Δ΄ κατηγορία ήταν χωρισμένη σε τέσσερις ομίλους. Ο Όλυμπος συμμετείχε στον Β΄ όμιλο.
Περίοδος 2002-2010
Από το 1993 έως το 2002 ο Όλυμπος συμμετείχε στις διοργανώσεις της Επαρχιακής Ποδοσφαιρικής Ένωσης Λάρνακας (ΕΠΕΛ). Το 2000 αναδείχθηκε Κυπελλούχος ΕΠΕΛ και στη συνέχεια κατέκτησε το Κύπελλο Κυπελλούχων της ΣΤΟΚ, κερδίζοντας στον τελικό την ΑΠΕΑ Ακρωτηρίου με 5-2. Το 2002 συμμετείχε στο πρωτάθλημα ένταξης ΣΤΟΚ το οποίο κατάφερε να κατακτήσει, νικώντας στον τελικό τον Χριστάκη Μηνά Κορφής με 1-0, κερδίζοντας παράλληλα και την ένταξη του στην ΚΟΠ ως ομάδα Δ΄ κατηγορίας. Την περίοδο 2002-03 τερμάτισε στην τέταρτη θέση, δύο βαθμούς πίσω από την τρίτη θέση που οδηγούσε στην Γ΄ κατηγορία. Την περίοδο 2004-05 τερμάτισε και πάλι στην τέταρτη θέση, ισοβαθμώντας με την ομάδα στην τρίτη θέση, η οποία οδηγούσε στη Γ΄ κατηγορία.
Την περίοδο 2005-06 τερματίζει στη δεύτερη θέση και κέρδισε την άνοδο στη Γ΄ κατηγορία. Την επόμενη περίοδο τερματίζει στην τρίτη θέση του πρωταθλήματος Γ΄ κατηγορίας και προβιβάζεται στη Β΄ κατηγορία. Στην μοναδική συμμετοχή του στη Β΄ κατηγορία, την περίοδο 2007-08, τερμάτισε στην τελευταία θέση και υποβιβάστηκε στη Γ΄ κατηγορία. Την επόμενη περίοδο τερμάτισε στην τελευταία θέση της Γ΄ κατηγορίας και υποβιβάστηκε στη Δ΄ κατηγορία. Την περίοδο 2009-10 τερμάτισε στη δέκατη τρίτη θέση και υποβιβάστηκε στα αγροτικά πρωταθλήματα. Συμμετέχει στις διοργανώσεις της ΕΠΕΛ
Περίοδος 2010-2022
Την περίοδο 2010-2020 συμμετείχε στα αγροτικά πρωταθλήματα της ΕΠΕΛ Λάρνακας με αξιοπρεπή παρουσία και τερματίζοντας πάντα στα ψηλά στρώματα της βαθμολογίας.Την χρονιά 2019-2020, τερμάτισε στην 2η θέση στη βαθμολογία της ΕΠΕΛ Λάρνακας. Η δεύτερη θέση του έδινε το προνόμιο συμμετοχής στο Πρωτάθλημα Ένταξης για την Επίλεκτη Κατηγορία ΣΤΟΚ. Η πανδημία του κορωνοϊού δεν επέτρεψε την διεξαγωγή του Πρωταθλήματος Ένταξης και η διαδικασία για ένταξη στην Επίλεκτη Κατηγορία ΣΤΟΚ έγινε με κλήρωση με τη συμμετοχή 14 ομάδων Παγκύπρια.
Ο Όλυμπος κληρώθηκε μαζί με τις ομάδες ΘΟΙ/ΑΕΚ Λειβαδιών, Πρόοδο Καϊμακλίου και Κέδρο Αγιας Μαρίνας Σκυλλούρας να συμμετέχει στο Πρωτάθλημα Επίλεκτης Κατηγορίας ΣΤΟΚ για την περίοδο 2020-2021.
Η ποδοσφαιρική χρονιά 2020-2021, με τη συμμετοχή στο πρώταθλημα Επίλεκτης ΣΤΟΚ δεν ολοκληρώθηκε ένεκα της πανδημίας του κορωνοϊού και των συνεχών περιοριστικών μέτρων. Ο Όλυμπος για αυτή την περίοδο είχε δώσει 8 παιχνίδια με τη συγκομιδή 6 βαθμών.
Την επόμενη χρονιά 2021-2022, το πρωτάθλημα Επλιλεκτης ΣΤΟΚ έφερε την ονομασία "Κωστάκης Κουτσοκούμνης" και διεξήχθη σε δύο ομίλους των 12 ομάδων. Ο Όλυμπος συμμετείχε στον Α' όμιλο τερματίζοντας στην 12η θέση και υποβιβάστηκε στα αγροτικά πρωταθλήματα. Ακολούθως ανέστειλε τη λειτουργία του.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αθλητικοί σύλλογοι Επαρχίας Λάρνακας Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1952 Κατηγορία:Ανενεργές ποδοσφαιρικές ομάδες Κύπρου (ανδρών) Κατηγορία:Ξυλοφάγου
Κηδεία του Φιντέλ Κάστρο
Αφού ο πρώην πρόεδρος της Κούβας, Φιντέλ Κάστρο, απεβίωσε το βράδυ της 25ης Νοεμβρίου του 2016, ο αδελφός και διάδοχός του, Ραούλ Κάστρο, ανακοίνωσε στη κρατική τηλεόραση ότι η τέφρα του θα κηδευτεί δημοσία δαπάνη. Η κηδεία του Φιντέλ Κάστρο τελέστηκε στο μνημείο της αγίας Ιφιγένειας στο Σαντιάγκο.
Κηδεία
Μετά την ανακοίνωση του θανάτου του Φιντέλ Κάστρο,  οι κάτοικοι της Κούβας ξεκίνησαν αυθόρμητα για να κατακλύσουν την πρωτεύουσα. Στην πλατεία της Επανάστασης στην Αβάνα συγκεντρώθηκε πλήθος που απέτισε τελευταίο φόρο τιμής στον ηγέτη. Επί τρεις ημέρες και νύχτες συνέρρεε πλήθος κόσμου. Σε τρεις αίθουσες το πλακάτ του ηγέτη και τα μετάλλιά του ήταν αντικείμενο λατρείας και φόρου τιμής, ενώ στρατιωτική και κοινωνική φρουρά έστεκε επί εικοσιτετραώρου βάσης. Το προσκύνημα μεταδιδόταν συνέχεια από όλα τα κανάλια της κουβανικής τηλεόρασης, ενώ από το πρωί ως το βράδυ αντηχούσαν αποχαιρετιστήριοι νεκρώσιμοι κανονιοβολισμοί κάθε ώρα. Το απόγευμα της 29ης Νοεμβρίου έφθασαν όλοι οι ηγέτες των φιλικών κρατών για την αποχαιρετιστήρια εκδήλωση. Το κρατικό ξενοδοχείο τελούσε υπό συναγερμό. Σε μια πεντάωρη νυχτερινή εκδήλωση που άρχισε με τον εθνικό ύμνο του κράτους, εκατοντάδες χιλιάδες Κουβανοί χειροκρότησαν τις εκφωνήσεις των αρχηγών κρατών, μεταξύ άλλων και του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος απέτισε φόρο τιμής από τη μακρινή Ελλάδα. Την επόμενη ημέρα, 30η Νοεμβρίου, στις 7 η ώρα, η τέφρα του Φιντέλ Κάστρο, μέσα σε κρυστάλλινη λήκυθο, η οποία εναποτέθηκε σε κέδρινη σαρκοφάγο, και υπό τη σημαία της Κούβας, μεταφέρθηκε επί τέσσερις ημέρες σε όλο το νησί. Μετά από διαδρομή εννιακοσίων χιλιομέτρων η πορεία που συνοδεύτηκε από τον πληθυσμό της Κούβας κατέληξε στο μνημείο της αγίας Ιφιγένειας στο Σαντιάγκο. Εκεί εναποτέθηκε η τέφρα του ηγέτη. Μια αιώνια φλόγα φυλάει το μνήμα του.
Αναφορές
Κατηγορία:Κούβα
Κατάλογος αεροδρομίων στη Σικελία
Στο νησί της Σικελίας υπάρχουν έξι κύρια αεροδρόμια και διάφορα μικρότερα, που χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς της γενικής αεροπορίας. Υπάρχουν, επίσης, δύο μικρότερα αεροδρόμια στα νησιά νοτίως της Σικελίας, Λαμπεντούζα και Παντελλερία. Το 2011 χρησιμοποίησαν τα αεροδρόμια της Σικελίας 13.257.369 επιβάτες.
Ιστορικά στοιχεία
Η πρώτη αεροπορική εγκατάσταση που άνοιξε στο νησί ήταν το Αεροδρόμιο της Κατάνης το Μάιο του 1924, ενώ ακολούθησε στις 28 Ιουνίου 1931 το Αεροδρόμιο Μποκαντιφάλκο του Παλέρμο. Τη δεκαετία του 1930, κατά τη διάρκεια του φασιστικού καθεστώτος, κατασκευάστηκαν διάφορα αεροδρόμια όπως το Αεροδρόμιο Μίλο του Τράπανι (1936), το Αεροδρόμιο του Κομίσο (1937), το Αεροδρόμιο Παντελλερίας (1938) και το Αεροδρόμιο του Πόντε Ολίβο για τον έλεγχο της περιοχής της Μεσογείου, τα οποία ωστόσο υπέστησαν σφοδρούς βομβαρδισμούς από τους Βρετανούς, στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, που ήλεγχαν τη Μάλτα. Η κατασκευή του Αεροδρομίου Κινίσια του Τράπανι ολοκληρώθηκε το 1949, όταν και έκλεισε το Αεροδρόμιο Μίλο. Το 1959 ο Αμερικανικός Στρατός εγκαταστάθηκε στην παλιά αεροπορική βάση Σιγκονέλα, που ήταν εγκαταλελειμμένη από την εποχή του πολέμου. Τη δεκαετία του 1950 το αεροδρόμιο του Παλέρμο ήταν το τρίτο πιο πολυσύχναστο αεροδρόμιο της Ιταλίας και οι εργασίες για επέκτασή του είχαν ξεκινήσει. Το νέο Αεροδρόμιο Πούντα Ράιζι του Παλέρμο άνοιξε για τους πολίτες το 1960. Το 1961, με την ολοκλήρωση του Αεροδρομίου Μπίργκι του Τράπανι, οι εμπορικές πτήσεις μεταφέρθηκαν στο νέο αεροδρόμιο αφήνοντας για το αεροδρόμιο Κινίσια μόνο στρατιωτική δραστηριότητα, που και αυτή τερματίστηκε το 1970 όταν το αεροδρόμιο έκλεισε. Το 1968 ολοκληρώθηκε η κατασκευή του Αεροδρομίου της Λαμπεντούζας.
Αεροδρόμια
Πολλά από τα κλειστά και ορισμένα από τα ενεργά αεροδρόμια είχαν αρχικά ανοίξει πριν χρησιμοποιηθούν οι κώδικες IATA και ICAO, αλλά κάθε ιταλικός αερολιμένας είχε έναν αριθμό ταυτοποίησης που χρησιμοποιούσε η Ιταλική Βασιλική Αεροπορία για την κωδικοποίησή του.
Πρώην υδατοδρόμια
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1920 και του 1930 διεξάγονταν πτήσεις από τα υδατοδρόμια της Σικελίας προς τις πόλεις της Ρώμης, της Νάπολης και άλλες ιταλικές ηπειρωτικές περιοχές, καθώς και προς την Τρίπολη και τη Βεγγάζη στη Λιβύη. Για τις πτήσεις αυτές χρησιμοποιήθηκαν υδροπλάνα και αμφίβια αεροσκάφη. Το υδατοδρόμιο της Έννας-Νικολέττι άνοιξε το 2007, όμως έκλεισε το επόμενο έτος.
Παραπομπές
Κατηγορία:Σικελία
Μάχες του ποταμού Τισσού
Οι Μάχες του ποταμού Τισσού ήταν δύο μάχες που έγιναν το 599 στα πλαίσια των πόλεμων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και των Αβάρων. Οι μάχες έγιναν στον ποταμό Τισσό, που ταυτίζεται με τον σημερινό Τίσα, σε άγνωστες θέσεις ανάμεσα στο στρατηγό Πρίσκο  και τον χαγάνο Βαϊανό στην καρδιά του Αβαρικού χανάτου.
Το 599 οι Βυζαντινοί έσπασαν την συνθήκη ειρήνης του 598 και ξεκίνησαν εκστρατεία στα Αβαρικά εδάφη.
Η πρώτη μάχη έγινε στον Τισσό όπου ο Πρίσκος παγίδευσε του Άβαρους μέσα σε βαλτώδη εδάφη και λίμνες πετυχαίνοντας να σκοτώσει αρκετούς από αυτούς κι άλλοι να πνιγούν. Ο Πρίσκος παρόλο που ο αυτοκράτορας Μαυρίκιος είχε δώσει εντολή να αποφεύγονται οι μάχες σε ποτάμια, λίμνες ή βάλτους ο Πρίσκος την αγνόησε και έστησε ενέδρα σε βάλτους, λίμνες αναφέρει ο Σιμμοκάτης, και τους νίκησε καταδιώκοντας τους στο κέντρο του Αβαρικού χανάτου. Η δεύτερη μάχη έγινε στον Κάτω Τισσό, όπως αναφέρεται, χωρίς να είναι κάτι γνωστό για την μάχη, εκτός της νίκης του Πρίσκου.
Πηγές
Κατηγορία:Βυζαντινοαβαρικοί πόλεμοι
PH (αποσαφήνιση)
Η συντομογραφία λατινικών χαρακτήρων PH ή pH ή .ph (στην αγγλική γλώσσα προφέρεται πι-έιτς) και ελληνικός αριθμός μπορεί να αναφέρεται:
Στέφανος Μάνος
Ο Στέφανος Μάνος (1939) είναι Έλληνας πολιτικός και πρώην υπουργός, ο οποίος υπήρξε ιδρυτής του κόμματος των Φιλελευθέρων και συνιδρυτής του κόμματος Δράση.
Βιογραφικά στοιχεία
Γεννήθηκε στην Αθήνα το Δεκέμβριο του 1939. Είναι γιος του Αλέξανδρου Μάνου, χειρουργού και πρώην διευθυντή του νοσοκομείου "Ευαγγελισμός", και της Μαριέττας Πανούτσου, επιχειρηματία και κόρης του πρώην προέδρου του ΣΕΒ.
Σπούδασε μηχανολόγος μηχανικός, με ειδίκευση στην αεροδυναμική στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης (1963) και το 1965 έλαβε μεταπτυχιακό δίπλωμα ΜΒΑ, στη Διοίκηση επιχειρήσεων από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.
Τον επόμενο χρόνο έγινε βοηθός γενικός διευθυντής της «Αλλατίνη Α.Ε.», ενώ στη συνέχεια διετέλεσε γενικός διευθυντής, αντιπρόεδρος, γενικός διευθυντής και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της ίδιας εταιρίας. Αποχώρησε από την εταιρεία το 1977 για να πολιτευθεί.
Πολιτική σταδιοδρομία
Έθεσε για πρώτη φορά υποψηφιότητα για βουλευτής στη Β΄ Αθηνών το 1977 με τη Νέα Δημοκρατία, με την οποία και εξελέγη, ενώ στη συνέχεια ορίστηκε υφυπουργός Δημοσίων Έργων. Από τότε εκλεγόταν συνεχώς βουλευτής μέχρι και το 2007, πλην των εκλογικών αναμετρήσεων του 1985 και του Νοεμβρίου του 1989.
Διεκδίκησε ανεπιτυχώς δύο φορές την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας (1993 και 1997). Το 1998 κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας της τροπολογίας για τις ΔΕΚΟ, που είχε φέρει ο υπουργός οικονομικών του ΠΑΣΟΚ, Γιάννος Παπαντωνίου, διαφώνησε με τον αρχηγό του κόμματος Κώστα Καραμανλή με αποτέλεσμα να παραπεμφθεί στο πειθαρχικό όργανο της Νέας Δημοκρατίας, το οποίο και τον διέγραψε.
Τον Απρίλιο του 1999 ίδρυσε το κόμμα των Φιλελευθέρων με έμβλημα τον ταύρο, το οποίο κατήλθε αυτόνομα στις Ευρωεκλογές του Ιουνίου 1999, κερδίζοντας ποσοστό 1,62% των ψήφων. Στις Εθνικές Εκλογές του 2000 το κόμμα των Φιλελευθέρων συνεργάστηκε με τη Νέα Δημοκρατία και ο Μάνος εισήλθε στην Βουλή με το ψηφοδέλτιό της. Δύο χρόνια αργότερα ανέστειλε τη λειτουργία του κόμματος με βασική αιτιολογία την έλλειψη οικονομικών πόρων.
Κατά τη διάρκεια της πολιτικής του καριέρας ανέλαβε αρκετές κυβερνητικές θέσεις. Την περίοδο 1977 - 1980 διετέλεσε υφυπουργός Δημοσίων Έργων, θέση από την οποία αποχώρησε λόγω κατάργησής της (Ν.1032/1980), για ν' αναλάβει το νεοσύστατο Υπουργείο Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος και το Υπουργείο Βιομηχανίας και Ενέργειας (1980-81) στην κυβέρνηση Ράλλη. Στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη ήταν ένας από τους πρώτους στην κλάση Υπουργούς. Αρχικά ανέλαβε το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (1990-91), στη συνέχεια το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας (1992) και τελικά το Υπουργείο Οικονομικών (1992-93). Επίσης έχει χρηματίσει αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Αλευροβιομηχάνων Ελλάδος και έφορος του δ.σ. του ΣΕΒ.
Πεπραγμένα κατά τη θητεία του
Στα πολιτικά πεπραγμένα του Στέφανου Μάνου, κατά την πολιτική του καριέρα ως υπουργός, συμπεριλαμβάνονται τα εξής :
Κόμμα Δράση
Στις 17 Μαρτίου 2009, ο Στέφανος Μάνος μαζί με τον Βασίλη Κοντογιαννόπουλο και τον Γιάννη Μπουτάρη ίδρυσαν ένα νέο πολιτικό κόμμα, τη «Δράση». Στις ευρωεκλογές 2009 ήταν υποψήφιος ευρωβουλευτής ως επικεφαλής του ψηφοδελτίου του κόμματος.
Στις 23 Φεβρουαρίου 2012 ανακοίνωσε ότι η Δράση θα συμμετάσχει στις ερχόμενες εκλογές με επικεφαλής τον ίδιο, ενώ ανακοινώθηκε και η συνεργασία με τη Φιλελεύθερη Συμμαχία.
Στις 21 Μαΐου 2012, ανακοινώθηκε η κοινή κάθοδος της Δράσης και της Δημιουργίας, Ξανά! στις εκλογές της 17ης Ιουνίου 2012.
Στις 19 Ιουνίου 2012, υπέβαλε την παραίτησή του, στην Κεντρική Επιτροπή του κόμματος ζητώντας να βρεθεί ο διάδοχός του και ανακοίνωσε παράλληλα ότι θα παραμείνει ενεργό στέλεχος του κόμματος.
Σήμερα, αρθρογραφεί τακτικά στην εφημερίδα Καθημερινή, καθώς και στην ηλεκτρονική εφημερίδα, Liberal.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πρόεδροι της Δράσης Κατηγορία:Έλληνες αρχηγοί κομμάτων Κατηγορία:Έλληνες υπουργοί Εθνικής Οικονομίας Κατηγορία:Έλληνες υπουργοί Οικονομικών Κατηγορία:Βουλευτές εκλεγμένοι με το ΠΑΣΟΚ Κατηγορία:Βουλευτές εκλεγμένοι με τη Νέα Δημοκρατία Κατηγορία:Έλληνες βουλευτές διαγραφέντες Κατηγορία:Έλληνες βουλευτές επικρατείας Κατηγορία:Βουλευτές Β΄ Αθηνών Κατηγορία:Έλληνες βιομήχανοι Κατηγορία:Δράση (πολιτικό κόμμα) Κατηγορία:Έλληνες πολιτικοί του 20ού αιώνα Κατηγορία:Έλληνες πολιτικοί του 21ου αιώνα
Βαχάπ Οζάλταϊ
Ο Βαχάπ Οζάλταϊ ή Βεχάμπ Οζάλταϊ (τουρκικά: Vahap Özaltay ή Vehâb Özaltay, γεννήθηκε ως Μπεσιρόγλου Βαχάπ [Beşiroğlu Vahap] το 1907, το 1908 ή το 1909 - 10 Ιουνίου 1965) ήταν Τούρκος διεθνής ποδοσφαιριστής και αθλητής του στίβου.
Είναι κυρίως γνωστός για τη υπηρεσία του στην Αλτάι Σ.Κ., όπου ήταν ο πρώτος επαγγελματίας ποδοσφαιριστής στην Τουρκία και ήταν ο πρώτος Τούρκος παίκτης που έπαιξε ποτέ σε ξένο σύλλογο. Επέλεξε το επώνυμό του με βάση την αγάπη του για την Αλτάι (σημαίνει: «Αγνός/Αληθινός Αλτάι»).
Ο Οζάλταϊ γεννήθηκε στη Βηρυτό και ήταν γιος ενός δημοσίου υπαλλήλου. Όταν ήταν 10 ετών, η οικογένειά του μετακόμισε στο Αίδίνιο. Λίγο μετά την ελληνική κατοχή της Σμύρνης στις 21 Μαΐου 1919, η οικογένειά του μετακόμισε στη Κασταμονή, εκεί όπου ξεκίνησε την ποδοσφαιρική του σταδιοδρομία.
Σε συλλόγους
Αφού η ελληνική παρουσία έληξε στις 8 Σεπτεμβρίου 1922, η οικογένειά του μετακόμισε στη Σμύρνη. Ήταν 14 ετών όταν ξεκίνησε να παίζει για την Αλτάι ΣΚ. Ξεκίνησε να παίζει στην πρώτη ομάδα της Αλτάι το 1922. Η Αλτάι ΣΚ ήταν ο κορυφαίος τουρκικός ποδοσφαιρικός σύλλογος στη Σμύρνη. Κέρδισε το Πρωτάθλημα Σμύρνης με την Αλτάι σε 5 περιπτώσεις (1923–24, 1924–25, 1927–28, 1928–29, 1930–31).
Το 1937 επέστρεψε στην Τουρκία και έπαιξε ξανά για την Αλτάι ΣΚ, όμως αυτή τη φορά έπαιξε για την ομάδα ως επαγγελματίας ποδοσφαιριστής. Είναι ο πρώτος Τούρκος παίκτης που έλαβε πιστοποιητικό επαγγελματικού ποδοσφαιριστή από το τουρκικό κράτος.
Εθνική ομάδα
Ο Οζάλταϊ εκπροσώπησε την Τουρκία σε επίπεδο ανδρών μία φορά, σε έναν φιλικό αγώνα εναντίον της Βουλγαρίας, που πραγματοποιήθηκε στο Στάδιο Ταξίμ της Κωνσταντινούπολης, στις 4 Νοεμβρίου 1932, όπου έληξε με νίκη 3-2 για τη Βουλγαρία.
Σταδιοδρομία ως προπονητής
Μετά το τέλος της σταδιοδρομίας του ως ποδοσφαιριστής, ο Οζάλταϊ προπονητής της Αλτάι και της Εθνικής Ενόπλων της Τουρκίας. Έγινε διάσημος ως ο πρώτος προπονητής που χρησιμοποίησε τον σχηματισμό WM. Με την εθνική ομάδα κέρδισε το Παγκόσμιο Τουρνουά ποδοσφαίρου Ενόπλων Δυνάμεων του 1954.
Προσωπική ζωή
Ο Οζάλταϊ ήταν παντρεμένος και είχε με 7 παιδιά. Ο μικρότερος αδερφός του, ο Σαΐμ, έπαιξε επίσης για την Αλτάι ΣΚ. Παρά την αντιπαλότητα μεταξύ των συλλόγων τους, ο Οζάλταϊ και ο Σαΐντ Αλτινόρντου, ο παίκτης σύμβολο της Αλτινόρντου Φ.Κ., ήταν οι καλύτεροι φίλοι. Ο Οζάλταϊ πέθανε λόγω καρδιακής ανακοπής μετά από την ομιλία του σε γενική συνέλευση της Αλτάι ΣΚ, στις 10 Ιουνίου 1965.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Τούρκοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Τούρκοι αφρικανικής καταγωγής Κατηγορία:Μέσοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Επιθετικοί ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Τουρκίας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Αλτάι ΣΚ Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ρασίνγκ Κλαμπ ντε Φρανς Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Λιγκ 1 Κατηγορία:Τούρκοι ποδοσφαιριστές στο εξωτερικό Κατηγορία:Ξένοι ποδοσφαιριστές στη Γαλλία Κατηγορία:Τούρκοι προπονητές ποδοσφαίρου
Μεταλλεία Χαλκιδικής
Τις πρώτες αναφορές για τα μεταλλεία (ορυχεία) της Χαλκιδικής μας τις παρέχει ο Γάλλος περιηγητής Πιέρ Μπελόν που στα μέσα του 16ου αι. την επισκέφθηκε και στη συνέχεια έξέδωσε σχετική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Παρίσι το 1555· εκεί περιγράφει τη λειτουργία περίπου 500-600 καμίνων των οποίων η παραγωγή πρέπει να μη ήταν ευκαταφρόνητη, καθόσον ο φόρος που αποδίδονταν κυμαίνονταν ανάμεσα στα δεκαοκτώ με τριάντα χιλιάδες δουκάτα ανά μήνα. Η εκμετάλλευση ενεργούνταν, όπως περιγράφει, από εταιρεία· λίγο αργότερα όμως ανέλαβαν το έργο οι περικείμενες κοινότητες, οι οποίες κατόπιν τούτου εντελώς απηλλάγησαν από κάθε παρέμβαση της οσμανικής εποπτείας.
Μαντεμοχώρια
''«Η Χαλκιδική ήτο εν τη εκκαιδεκάτη εκατονταετηρίδι ονομαστή δια τα μεταλλεία αυτής, όπως πάσα σχεδόν η της Μακεδονίας παραλία επί των αρχαιοτέρων της Ελλάδος χρόνων, ήτοι επί Φιλίππου και επί των Αθηναίων». Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος
Για την κατάσταση των κοινοτήτων αυτών πριν από το 1821 έγραψε αρκετά ο διπλωμάτης, δημοσιολόγος και περιηγητής Ντέιβιντ Ούρκχαρτ. Κατ΄αυτόν οι κοινότητες της Χαλκιδικής, γνωστές τότε ως Μαντεμοχώρια (τουρκ. Madem=μετάλλευμα)  ή Μαδεμοχώρια, αποτελούσαν πριν την επανάσταση του 1821 ομοσπονδία αυτόνομη δώδεκα κωμοπόλεων με 360 χωριά. Οι κωμοπόλεις αυτές ονομάζονταν: Γαλάτιστα, Βάβδος, Ριανά, Στανός, Βαρβάρα, Λιαρίγκοβη (Αρναία), Νοβοσέλο (Νεοχώρι), Μαχαλάς (Στάγειρα), Ίσβορος (Στρατονίκη), Χωρούδα, Ρεβινίκια (Μεγάλη Παναγιά) και Ιερισσός που καθεμιά είχε υπό την δικαιοδοσίαν της ορισμένο αριθμό χωριών. Κάθε κωμόπολη έστελνε κατ΄ έτος τον αντιπρόσωπόν της στην πρωτεύουσα που ήταν τότε ο Μαχαλάς. Και οι δώδεκα αυτοί αντιπρόσωποι εξέλεγαν τέσσερις άρχοντες που ονομάζονταν τότε βικελίδες με έναν γραμματέα ο καθένας και ασκούσαν την ανωτάτην διοικητική και δικαστική εξουσία της όλης ομοσπονδίας. Οι μόνοι οσμανίδες που υπήρχαν στα Μαντεμοχώρια ήταν ένας αξιωματικός ο μαδέμ-αγάς και μερικοί γύρω απ΄ αυτόν, στρατιώτες όχι περισσότεροι από είκοσι.
Η κατάσταση μετά την ελληνική επανάσταση του 1821
Είναι αυτονόητο ότι όλα άλλαξαν μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 στην οποία συμμετείχαν οι Χαλκιδικιώτες. Οι κωμοπόλεις και τα χωριά καταστράφηκαν και οι κάτοικοι διασκορπίσθηκαν. Οι Μαδεμοχωρίτες αποδεκατισμένοι επανήλθαν αργότερα στα ίδια, αλλά υπάχθηκαν στην άμεση δικαιοδοσία του πασά και του καδή της Θεσσαλονίκης, από τον οποίον διορίζονταν ο μαδέμ-αγάς που είχε απόλυτη επί των κατοίκων εξουσία ζωής και θανάτου. Εκτός όμως απ΄αυτό υποχρεώθηκαν να πληρώνουν χαράτσι, δέκατον και τους επιβεβλημένους κοινώς άλλους φόρους.
Παραπομπές
Χαλκιδικης Κατηγορία:Νομός Χαλκιδικής
Πραντ (Ανατολικά Πυρηναία)
Το Πραντ (γαλλικά: Prades, καταλανικά: Prada) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό των Ανατολικών Πυρηναίων, στη διοικητική περιοχή της Οξιτανίας.
Οι κάτοικοί του είναι γνωστοί ως Πραντεέν (γαλλικά: Pradéens).
Παραπομπές
Κατηγορία:Κοινότητες των Ανατολικών Πυρηναίων
Πορτέ-Πουιμορένς
Το Πορτέ-Πουιμορένς (γαλλικά: Porté-Puymorens, καταλανικά: Portè) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό των Ανατολικών Πυρηναίων, στη διοικητική περιοχή της Οξιτανίας.
Οι κάτοικοί του είναι γνωστοί ως Πορτεέν (γαλλικά: Portéens).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Κοινότητες των Ανατολικών Πυρηναίων
Δημήτρης Γεωργαλής
Γεννήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου του 1974 στα Τρίκαλα και ήταν αθλητής στο σωματείο ΠΑΣ Τρίκκη Τρικάλων. Για πρώτη φορά ήρθε σε επαφή με την ποδηλασία το Νοέμβριο του 1987. Είναι ανθυπολοχαγός στον ελληνικό στρατό.
Παραπομπές
Κατηγορία:Έλληνες αθλητές της ποδηλασίας
Εμιράτο της Κόρδοβας
Το Εμιράτο της Κόρδοβας ήταν ένα ανεξάρτητο εμιράτο στην Ιβηρική Χερσόνησο μεταξύ του 756 και του 929, με πρωτεύουσα την Κόρδοβα.
Μετά την κατάκτηση της Ισπανίας από τους Ομεϋάδες την περίοδο 711-718, η Ιβηρική Χερσόνησος αποτέλεσε τη νέα επαρχία του Χαλιφάτου των Ομεϋαδών. Οι κατακτητές της Ισπανίας όρισαν ως πρωτεύουσά τους την Κορδούη (Κόρδοβα) και έλαβαν από τον Ομεϋάδα χαλίφη της Δαμασκού τον τίτλο του βαλή ή εμίρη.
Το 756 ο Αμπντ αλ-Ραχμάν Α΄ αγνόησε τους Αββασίδες χαλίφηδες της Βαγδάτης και έγινε ανεξάρτητος εμίρης της Κόρδοβας. Μετά την πτώση των Ομεϋαδών από τη θέση του χαλίφη το 750, βρισκόταν για έξι χρόνια υπό καταδίωξη. Σκοπεύοντας να ξανακερδίσει κάποια θέση εξουσίας, νίκησε τους υπάρχοντες ισλαμιστές κυβερνήτες στην περιοχή της Ισπανίας, οι οποίοι είχαν αψηφήσει την παλαιά Αρχή των Ομεϋαδών, ενώνοντας τις διάφορες τοπικές ηγεμονίες σε ένα εμιράτο. Παρόλα αυτά, αυτή η πρώτη ενοποίηση της αλ-Άνταλους χρειάστηκε επιπλέον 25 έτη μέχρι την τελείωσή της (Τολέδο, Σαραγόσα, Παμπλόνα, Βαρκελώνη, κλπ.).
Για τον επόμενο ενάμιση αιώνα, οι απόγονοι του αρ-Ραχμάν συνέχισαν ως εμίρηδες της Κόρδοβας, έχοντας τυπικά τον έλεγχο επί της υπόλοιπης αλ-Ανταλούς και κάποιες φορές ακόμα και σε τμήματα της Βόρειας Αφρικής.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πρώην εμιράτα Κατηγορία:Χαλιφάτο των Ομεϋαδών
Δυτική Νορβηγία
Η Δυτική Νορβηγία (νορβηγικά: Vestlandet, Vest-Norge, Vest-Noreg) είναι ένα από τα πέντε διαμερίσματα της Νορβηγίας και περιλαμβάνει τρείς επαρχίες στο νοτιοανατολικό τμήμα της Νορβηγίας. Η περιοχή έχει πληθυσμό περίπου 1,3 εκατομμύρια κατοίκους.
Η μεγαλύτερη πόλη είναι το Μπέργκεν και δεύτερη το Σταβάνγκερ. Από παλιά στη Δυτική Νορβηγία περιλαμβάνονταν οι περιοχές Άγκντερ, Βεστ Τέλεμαρκ, Χάλινγκνταλ, Βάλντρες και τα βόρεια τμήματα του Γκούντμπραντσνταλ.
Την αρχαία σκανδιναβική εποχή άνθρωποι από τη Δυτική Νορβηγία εποίκισαν τα Δυτικά Νησιά του Βόρειου Ατλαντικού, το ίδιο και τις Ορκάδες, τα Σέτλαντ, τις Νήσους Φερόες και την Ισλανδία. Κατά την εποχή των Βίκινγκ εποικίσθηκαν και οι Εβρίδες, το Μαν και η κυρίως Ιρλανδία.
Γεώργιος Ρούσσος
Βιογραφία
Γεννήθηκε στην Αντίπαρο και σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος στις εφημερίδες Ελεύθερον Βήμα, Αθηναϊκά Νέα, Φωνή του Λαού κ.ά. Διετέλεσε αρχισυντάκτης της εφημερίδας Τα Νέα και διευθυντής του περιοδικού Ταχυδρόμος. Συνεργάστηκε επίσης με το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας. Παράλληλα με τη σταδιοδρομία του στον Τύπο, ασχολήθηκε με τη συγγραφή μυθιστορημάτων και θεατρικών έργων, πολλά από τα οποία σημείωσαν μεγάλη εμπορική επιτυχία και διασκευάστηκαν για την τηλεόραση και το ραδιόφωνο. Σύζυγός του υπήρξε η ηθοποιός Καίτη Λαμπροπούλου.
Δυτική Νορβηγία
Στις αρχές των νεότερων χρόνων σημειώθηκε μεγάλη μετανάστευση από τη Δυτική Νορβηγία προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και, σε μικρότερο βαθμό, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι Ισλανδοί και οι κάτοικοι των Νήσων Φερόες, και πολλοί των Βρετανικών Νησιών, είναι απόγονοι των Σκανδιναβών και των Βίκινγκ που μετανάστευσαν από τη Δυτική Νορβηγία κατά την περίοδο 793–1066 μ.Χ. Από την άλλη χιλιάδες Δυτικονορβηγοί είναι απόγονοι Ολλανδών και Γερμανών εμπόρων που έφθασαν το 16ο και το 17ο αιώνα, ειδικά στο Μπέργκεν.
Γεώργιος Ρούσσος
Εργογραφία
Εκδόθηκε επίσης το επτάτομο έργο του Νεώτερη ιστορία του ελληνικού έθνους, 1826-1974 (1975).
Θεατρικές Παραστάσεις
Κατάλογος βασικών πληροφοριών ελληνικών θεατρικών παραστάσεων που βασίστηκαν σε έργα του Γ. Ρούσσου.
Περισσότερες πληροφορίες για κάθε παράσταση εμφανίζονται ενεργοποιώντας τον σύνδεσμο που υπάρχει στο όνομα της κάθε παράστασης
Δυτική Νορβηγία
Αρχαία ιστορία
Η ιστορία της Νορβηγίας αρχίζει στις δυτικές ακτές, ιδιαίτερα στο Ρόγκαλαντ. Οι ανασκαφές και η τέχνη των βράχων μας φανερώνουν ότι η πρώτη εγκατάσταση ανθρώπων στη Νορβηγία έγινε στο Ρόγκαλαντ, όταν οι πάγοι υποχώρησαν μετά την τελευταία Εποχή των Παγετώνων, περίπου πριν από 10.000 χρόνια. Υπάρχουν πολλά τεχνουργήματα από τη Λίθινη Εποχή στο Ρόγκαλαντ. Τα παλαιότερα ίχνη ανθρώπων βρίσκονται σε έναν οικισμό στο Γκάλτα του νησιού Ρένεσεϊ, κοντά στον τερματικό σταθμό των πορθμείων Moρτάβικα και Βίστα στο Ράνταμπεργκ. Στην αρχή είναι βέβαιο ότι γίνονταν σύντομες επισκέψεις από ανθρώπους από το νότο που κυνηγούσαν κατά μήκος των ακτών. Θεωρείται ότι αυτοί ήρθαν από τη Ντόγκερλαντ, την περιοχή της Βόρειας Θάλασσας μεταξύ Δανίας και Αγγλίας, που πλημμύρισε όταν οι πάγοι υποχώρησαν και η στάθμη της θάλασσας ανέβηκε. Οι άνθρωποι που ζούσαν ήδη εκεί αναγκάστηκαν να αναζητήσουν μια νέα χώρα. Κάποιοι στράφηκαν πάλι προς τα νότια, ενώ μερικοί πέρασαν τη Νορβηγική Τάφρο (που περιβάλλει τις νότιες ακτές της Νορβηγίας από το Όσλο μέχρι 200 χλμ. βορείως του Μπέργκεν και ήταν πολύ μικρότερη από ότι σήμερα) κυνηγώντας ελάφια και αναζητώντας μια νέα χώρα.
Γεώργιος Ρούσσος
Πηγές
Βιογραφική Εγκυκλοπαίδεια του Νεωτέρου Ελληνισμού 1830-2010 - Αρχεία Ελληνικής Βιογραφίας, Εκδόσεις Μέτρον, τ. 3
Παραπομπές
Κατηγορία:Έλληνες δημοσιογράφοι Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς
Δυτική Νορβηγία
Εποχή των Βίκινγκ
Πριν από το 1000 είχε εισαχθεί και χρησιμοποιείτο ο σίδηρος στη γεωργία αλλά υπήρχε ανεπάρκεια καλλιεργήσιμης γης. Την ίδια περίοδο η δύναμη των βασιλέων αυξήθηκε και τα μεγάλα φορολογικά βάρη έκαναν πολλούς να αναζητήσουν ελευθερία και περιουσία στο εξωτερικό. Πολλοί μετανάστευσαν και η λεηλασία έγινε μια εναλλακτική πηγή εισοδήματος. Τα αποτελεσματικά σκάφη και όπλα κατέστησαν τους Βίκινγκ επίφοβους μεταξύ των Χριστιανών Ευρωπαίων της εποχής. Αλλά οι εικόνες των Βίκινγκ ως αιμοδιψών ληστές δεν είναι πάντοτε αντιπροσωπευτικές. Οι Βίκινγκ συμμετείχαν σε πλούσιο εμπόριο, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά επίσης και στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και στο Χαλιφάτο της Βαγδάτης.
Από παλιά η Εποχή των Βίκινγκ θεωρείται ότι αρχίζει με την επίθεσή τους στο Λίντισφαρν της Αγγλίας το 793, όταν πραγματικά άφησαν το σημάδι τους στην Ευρωπαϊκή ιστορία. Η εποχή τελειώνει με τη Μάχη του Στάμφορντ Μπριτζ το 1066. Η ναυτική επιδεξιότητα και η ταξιδιωτική φύση των Βίκινγκ είχαν ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη νέων περιοχών. Νορβηγοί έποικοι ταξίδεψαν στη Βόρεια Θάλασσα δυτικά προς την Ισλανδία, τις Νήσους Φερόες, τη Γροιλανδία, τα Σέτλαντ, τις Ορκάδες, τη Νήσο του Μαν και τις Εβρίδες. Οικισμοί ιδρύθηκαν στις νοτιοανατολικές ακτές της Ιρλανδίας, όπως στο Δουβλίνο, το Ουότερφορντ και το Ουέξφορντ. Νορβηγοί εγκαταστάθηκαν κατά μήκος της βορειοδυτικής περιοχής της Αγγλίας, κυρίως στην περιοχή της σημερινής Κάμπρια. Νορβηγοί Βίκινγκ ανακάλυψαν επίσης τη Βίνλαντ, τη σημερινή Αμερική, πολύ πριν από το Χριστόφορο Κολόμβο.
Εκχριστιανισμός
Ο Χριστιανισμός (Καθολικισμός) έγινε η επικρατούσα θρησκεία στη Νορβηγία τον 11ο αιώνα, αλλά ήταν πιθανώς γνωστός στους Νορβηγούς ήδη από ον 7ο αιώνα.
Ενώ η Ανατολική Νορβηγία προσηλυτίσθηκε στο Χριστιανισμό από ιεραπόστολους και μοναχούς από τη Γερμανία και τη Φρίσλαντ, στη Δυτική Νορβηγία αυτό έγινε κυρίως από Αγγλους, Σκωτσέζους, Ιρλανδούς και Βίκινγκ, που είχαν ήδη προσηλυτισθεί στο Χριστιανισμό. Ο Σκανδιναβικός παγανισμός υπήρχε σε ορισμένες περιοχές της Δυτικής Νορβηγίας μέχρι να αντικατασταθεί πλήρως από το Χριστιανισμό το 13ο αιώνα. Οι παράκτιες περιοχές ήταν οι πρώτες που δέχθηκαν τη νέα θρησκεία και στη συνέχεια η ενδοχώρα.
Μετανάστευση στην Ισλανδία
Η κύρια πηγή πληροφοριών για την περίοδο εποικισμού της Ισλανδίας είναι το Βιβλίο των Οικισμών (Landnameabók), που γράφτηκε το 12ο αιώνα και δίνει λεπτομερή περιγραφή των πρώτων εποίκων. Σύμφωνα με αυτό οι ναυτικοί της Δυτικής Νορβηγίας ανακάλυψαν τυχαία τη χώρα. Αμέσως μετά από αυτό έγιναν μερικά εξερευνητικά ταξίδια και στη συνέχεια άρχισε ο εποικισμός. Λέγεται ότι ο πρώτος έποικος ήταν ο Ίνγκολφουρ Άρναρσον. Ήταν φύλαρχος από τη Νορβηγία, που έφτασε στην Ισλανδία με την οικογένειά του και εξαρτώμενους από αυτόν το 874. Δημιούργησε το αγρόκτημά του στο Ρέικιαβικ, τη θέση της σημερινής πρωτεύουσας. Κατά τα επόμενα 60 περίπου χρόνια εγκαταστάθηκαν στη χώρα Βίκινγκ έποικοι από τη Σκανδιναβία αλλά και από τις Νορβηγικές αποικίες των Βρετανικών Νησιών - Ιρλανδίας, Σκωτίας και των νησιών της. Υπήρξε επομένως ένα κελτικό στοιχείο μεταξύ των πρώτων κατοίκων. Ο εποικισμός της Ισλανδίας μπορεί επίσης να ειδωθεί στο πλαίσιο της γενικής επέκτασης των Βίκινγκ αυτή την εποχή, που εύλογα συνδέεται με τις πληθυσμιακές πιέσεις στη Δυτική Νορβηγία και την αυξανόμενη σπανιότητα της γεωργικής γης.
Έχει αφήσει έτσι λίγα ίχνη στα αρχαιολογικά ευρήματα, ούτε έχει συνεισφέρει περισσότερο από λίγες λέξεις στην Ισλανδική γλώσσα, που ήταν μια Σκανδιναβική διάλεκτος, λίγο πολύ ταυτόσημη με τη Νορδική της εποχής των Βίκινγκ, που ομιλείτο στη Δυτική Νορβηγία, στις Νήσους Φερόες, στα Σέτλαντ, τις Ορκάδες κ.λπ. Σήμερα υπολογίζεται ότι το 60% του Ισλανδικού πληθυσμού είναι απόγονοι ανθρώπων από τη Δυτική Νορβηγία.
Μετανάστευση στην Αμερική
Επί έναν αιώνα η μετανάστευση ήταν κεντρική πτυχή της ιστορίας της Νορβηγίας και περισσότεροι από 800.000 Νορβηγοί μετανάστευσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η πρώτη οργανωμένη ομάδα μεταναστών έφυγε από το Σταβάνγκερ με το καΐκι Restoration στις 4 Ιουλίου 1825. Το 1837 έφυγε από το Μπέργκεν το Ægir, το πρώτο πλοίο με μετανάστες από το Χόρνταλαντ.
Το Κέντρο Μετανάστευσης της Δυτικής Νορβηγίας είναι ένας τόπος μνήμης για όσους έφυγαν και για τους απογόνους τους. Τα μεταναστευτικά αρχεία περιλαμβάνουν τώρα 96.000 ονόματα μεταναστών από τις δύο επαρχίες, Χόρνταλαντ και Σόγκν ογκ Φιόρντανε ως το 1924. Αυτό κατέστη δυνατό χάρη στο πολύχρονο έργο του Γιαν Σιούρσεν, που έχει επίσης συλλέξει βιβλία και άλλες εκδόσεις, εικόνες και αντικείμενα που σχετίζονται με Νορβηγούς μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δώρισε επίσημα τις συλλογές του στο Κέντρο Μετανάστευσης κατά το άνοιγμα του το 1997. Το Κέντρο συνεχίζει να δέχεται εκδόσεις και αντικείμενα για τη συλλογή του. Μέσω του Διαδικτύου μποπρούμε να συνδεθούμε με τα εθνικά ψηφιακά αρχεία των μεταναστών από τη Νορβηγία προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν αναπτυχθεί από το Πανεπιστήμιο και τα Δημόσια Αρχεία του Μπέργκεν. Η Εκκλησία των Αποδήμων του Κέντρου ήταν αρχικά η Λουθηρανική Εκκλησία του Μπράμπτον της Βόρειας Ντακότα, που χτίστηκε από Νορβηγούς μετανάστες στο τέλος του 19ου αιώνα. Η ενορία του Μπράμπτον ιδρύθηκε την 1η Ιουλίου 1908 και στις 22 Ιουνίου 1996 δώρισε την πλήρως επιπλωμένη εκκλησία της στο Κέντρο Μετανάστευσης. Διαλύθηκε, μεταφέρθηκε στο Σλέτα του Χόρνταλαντ και ανακατασκευάστηκε εκεί από εθελοντές από το Ράντεϊ. Η εκκλησία επανεγκαινιάστηκε από τον Επίσκοπο του Μπιέργκβιν, Ολε Ντάνχολτ Χάγκεσεθερ, στις 6 Ιουλίου 1997.
Γεωγραφία
Η Δυτική Νορβηγία είναι η τρίτη μεγαλύτερη υπερπεριφέρεια της Νορβηγίας. Καλύπτει έκταση 58.582 km2.
Το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Νήσοι Φερόες βρίσκονται στα δυτικά της, ενώ η Δανία βρίσκεται νότια του νότιου άκρου της. Η Δυτική Νορβηγία απέχει 675 χιλιόμετρα από τις Νήσους Φερόες, ενώ το Ουνστ των Νήσων Σέτλαντ απέχει περίπου 300 χιλιόμετρα. Η Δυτική Νορβηγία έχει μήκος ακτών 26.592 χλμ.
Το νότιο τμήμα της περιοχής ονομάζεται Γέρεν. Είναι μια από τις μεγαλύτερες γεωργικές περιοχές στη Νορβηγία. Τα αγροκτήματα στις άλλες περιοχές της Δυτικής Νορβηγίας είναι συνήθως μικρά. Η συνολική έκταση της γεωργικής γης στη Δυτική Νορβηγία είναι 2.650 τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή το 5,3% της συνολικής της έκτασης.
Η Δυτική Νορβηγία είναι ιδιαίτερα ορεινή. Σε λιγότερο από 10 χιλιόμετρα από το Σόγκνεφιορδ υπάρχουν κορυφές ύψους άνω των 2000 μέτρων. Το υψηλότερο σημείο είναι το Στόρε Σκαγκάστελσιντ (επίσης γνωστό ως Στόρεν), που έχει ύψος 2.405 μέτρα. Αποτελεί μέρος της οροσειράς Χουρούνγκανε. Η κορυφή αυτή είναι δημοφιλής προορισμός για τους ορειβάτες αλλά είναι αρκετά δύσκολη. Πρώτος ανέβηκε εκεί ο Ουίλιαμ Σέσιλ Σλίνγκσμπι στις 21 Ιουλίου 1876. Υπάρχουν διάφορες διαδρομές, με πιο δημοφιλή τη Heftye's renne. Μια άλλη δημοφιλής διαδρομή ανάβασης είναι η Andrew's renne, που πρώτοι ακολούθησαν ο Α. Γ. Αντριους και η ομάδα του το 1899. Το Στόρε Σκαγκάστελσιντ και η ορειβασία του τέλους του 19ου αιώνα στη Νορβηγία συνδέονται παραδοσιακά με το ιστορικό ξενοδοχείο Τούρταγκρε.
Υπάρχουν πολλά φιόρδ στη Δυτική Νορβηγία: το Χάρντανγκερφιορδ, το Μπονκαφιορδ και το Σόγκνεφιορδ είναι τα μεγαλύτερα. Το Σόγκνεφιορδ είναι το μεγαλύτερο φιόρδ στη Νορβηγία και το δεύτερο μεγαλύτερο στον κόσμο μετά το Σκόρεσμπι Σουντ στη Γροιλανδία. Βρίσκεται στο Σογκν ογκ Φιόρντανε και εισέρχεται στην ενδοχώρα σε μήκος 205 χλμ. μέχρι το μικρό χωριό Σκγιόλντεν.
Διαθέτοντας το πιο θεαματικό φιόρδ και ορεινό τοπίο στη Νορβηγία, η περιοχή υπήρξε μέκκα του τουρισμού για αιώνες. Εκτός από την πεδιάδα Γέρεν που βρίσκεται στο νότιο άκρο της, η Δυτική Νορβηγία είναι ορεινή, με τα Ορη Γιοτουνχέιμεν και το Οροπέδιο Χάρντανγκερ να είναι οι υψηλότερες περιοχές. Ο Παγετώνας Γιόστενταλς, ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη, βρίσκεται στο βόρειο-κεντρικό τμήμα της περιοχής, ενώ το Παγοκάλυμμα Χάρντανγκερ (Hardangerjøkulen) και ο Παγετώνας Φολγκεφόνα είναι μικρότερες εκτάσεις πάγου στο νότο. Το μεγαλύτερο φιορδ της Νορβηγίας, το Σόγκνεφιορδ (205 χλμ.), που βρίσκεται στο κεντρικό τμήμα της, χωρίζει σχεδόν στα δύο τη Δυτική Νορβηγία. Νοτιότερα το Χάρντανγκερφιορδ εισέρχεται στην ενδοχώρα σε μήκος 179 χλμ. Στα φιορδ εκβάλλουν πολλοί καταρράκτες, με τους Σιβ Σίστρε (Επτά Αδελφές), Φαράγγι Τόκα και Βερινγκσφόσεν μεταξύ των πιο όμορφων και πιο γνωστών. Η απότομη ακτογραμμή προστατεύεται από χιλιάδες παράκτια νησιά σε σχεδόν συνεχή γραμμή.
Φυσική γεωγραφία
Οι ποταμοί που έρρεαν προς τα δυτικά αποκτούσαν τεράστια διαβρωτική δύναμη. Ακολουθώντας γραμμές ρηγματώσεων που αποκάλυπταν αδυναμίες στο φλοιό της Γης, έσκαψαν βαθιά φαράγγια που κατέληγαν στις οδοντωτές ακτές. Στα ανατολικά το έδαφος είχε ηπιότερες κλίσεις και σχηματίσθηκαν πιο φαρδειές κοιλάδες. Κατά τη διάρκεια επαναλαμβανόμενων περιόδων παγετοποίησης τη Μεγάλη Εποχή των Παγετώνων της τεταρτογενούς περιόδου (δηλαδή, τα τελευταία 2,6 εκατομμύρια χρόνια) η καθαριστική δράση των παγετώνων, που έγλειφαν τις κοιλάδες σχήματος V που ήταν τότε μέρος του τοπίου, δημιούργησαν το μαγευτικό σχήμα U των βυθισμένων φιόρδ, που σήμερα ομορφαίνουν τις δυτικές ακτές της Νορβηγίας. Τεράστιες μάζες χώματος, αμμοχάλικου και πέτρας μεταφέρθηκαν επίσης από την ενέργεια των παγετώνων μέχρι τη σημερινή Δανία και τη Βόρεια Γερμανία. Το γεωλογικό υπόβαθρο του περίπου 40% της περιοχής, καθαρίστηκε και λειάνθηκε από τις κινήσεις αυτών των υλικών.
Από το νοτιότερο σημείο ένα διογκωμένο συγκρότημα οροσειρών, που συλλογικά ονομάζονται Langfjellene, εκτείνεται προς το βορρά χωρίζοντας την Ανατολική Νορβηγία, ή Έστλαντετ, από τη Δυτική. Η στενή παράκτια ζώνη της δεύτερης έχει πολλά νησιά, και φιόρδ με απότομα τοιχώματα κόβουν βαθιά την ορεινή ενδοχώρα. Κύρια εξαίρεση είναι η ευρεία πεδιάδα Γέρεν, νότια του Σταβάνγκερ.
Γεωλογία
Τα φιόρδ της Δυτικής Νορβηγίας σχηματίστηκαν σε συνδυασμό με την προς ανατολάς κλίση του μεγαλύτερου μέρους της Νορβηγίας κατά την Καινοζωική ανύψωση των Σκανδιναβικών βουνών. Αυτή η ανύψωση, που συνέβη πολύ πριν από τους παγετώνες της Τεταρτογενούς, επέτρεψε στα ποτάμια να διαβρώσουν βαθιά το ανάγλυφο. Μια μελέτη του Σόγκνεφιόρδ υποστηρίζει ότι η διάβρωση από τους ποταμούς και τους παγετώνες, που δημιούργησε τα φιόρδ, έχει ακολουθήσει τεκτονικές αδυναμίες του γήινου φλοιού.
Οι διαδικασίες αποπαγετοποίησης των περιοχών του Μπέργκεν και του Νόρντφιορδ-Σούνμερε στη Δυτική Νορβηγία έχουν περιγραφεί και συσχετισθεί. Στην περιοχή του Μπέργκεν οι ακτές πρώτα αποπαγετοποιήθηκαν πριν από 12.600 χρόνια, με μια ακόλουθη επανεμφάνιση (παγετώνων) στη Βόρεια Θάλασσα πριν από 12.200 χρόνια. Αργότερα οι πάγοι της ενδοχώρας υποχώρησαν τουλάχιστον 50 χιλιόμετρα, αλλά σχεδόν έφτασαν στη θάλασσα πάλι κατά τη νέα παγετοποίηση, που τελείωσε ριν από 10.000 χρόνια. Το Σούνμερε ήταν χωρίς πάγο το μεσοδιάστημα πριν από 28.000-38.000 χρόνια. Αργότερα οι πάγοι της ενδοχώρας έφτασαν στη θάλασσα. Η τελική αποπαγετοποίηση είναι δύσκολα χρονολογίσιμη στο Σούνμερε, ενώ νοτιότερα στο Nόρντφιορδ ξεκίνησε πριν από 12.300 χρόνια, ακολουθούμενη από μια σημαντική υποχώρηση. Κατά την τελευταία παγετοποίηση δεν σημειώθηκε μεγάλη επανεμφάνιση των πάγων της ενδοχώρας. Ωστόσο στην περιοχή Νόρντφιορδ-Σούνμερε πολλοί τοπικοί παγετώνες σχηματίστηκαν αυτή την περίοδο έξω από τους πάγους της ενδοχώρας. Λιμναία ιζήματα εκτός ενός τέτοιου κυκλικού παγετώνα έχουν διατρηθεί και χρονολογηθεί, αποδεικνύοντας ότι ο παγετώνας δεν υπήρχε πριν από 12.300-11.000 χρόνια. και ότι σχηματίστηκε και εξαφανίστηκε στο χρονικό διάστημα πριν από 11.000-10.000 χρόνια. Ο ρυθμός διάβρωσης του κυκλικού παγετώνα ήταν 0,9 mm / έτος.
Χλωρίδα και πανίδα
Η Δυτική Νορβηγία έχει παρόμοια χλωρίδα και πανίδα με την υπόλοιπη Νορβηγία, αλλά υπάρχουν μερικές σημαντικές διαφορές. Ενώ εδώ βρίσκονται σχεδόν όλα τα κόκκινα ελάφια της Νορβηγίας, υπάρχουν ελάχιστες άλκες. Οι τάρανδοι είναι συνηθισμένο θέαμα στο Χαρντανγκέρβιντα και σε άλλες μεγάλες ορεινές περιοχές. Το σύνολο του Χαρντανγκέρβιντα είναι πάνω από τη γραμμή βλάστησης των δέντρων. Το αλπικό κλίμα του σημαίνει ότι πολλά είδη ζώων και φυτών της Αρκτικής βρίσκονται εδώ, νοτιότερα από οπουδήποτε αλλού στην Ευρώπη. Τα άγρια ​​κοπάδια του ταράνδων είναι από τα μεγαλύτερα στον κόσμο, με περίπου 15.000 ζώα καταγγεγραμμένα το 1996 και περίπου 8.000 το 2008. Μεταναστεύουν κατά μήκος του οροπεδίου κατά τη διάρκεια του έτους, κινούμενα από τα χειμερινά τους βοσκοτόπια στην ανατολική πλευρά του Χαρντανγκέρβιντα, όπου βόσκουν στους λειχήνες, στις περιοχές αναπαραγωγής τους στην πιο γόνιμη δυτική πλευρά του οροπεδίου.
Πριν από 30.000 χρόνια οι παγετώνες κάλυπταν τεράστιες εκτάσεις του Βόρειου Ημισφαιρίου. Δεδομένου ότι τόσο πολύ νερό ήταν παγιδευμένο στη γη, με τη μορφή παγετώδους πάγου, η θάλασσα βρισκόταν 120 μέτρα κάτω από το σημερινό επίπεδο. Αυτό σήμαινε ότι η Βόρεια Θάλασσα ήταν ξηρά, μια άδενδρη τούνδρα, με μακρά, ελικοειδή ποτάμια, ατελείωτες εκτάσεις βαλτώδους γης και μεγάλους, αμμώδεις θαμνότοπους. Τα όποια δάση υπήρχαν πολύ νοτιότερα, όπως στη Μεσόγειο και στη Μαύρη Θάλασσα.
Καθώς το κλίμα βελτιωνόταν σιγά-σιγά και η Σκανδιναβική Χερσόνησος ανυψωνόταν από τους πάγους, φυτά και ζώα άρχισαν να εισβάλλουν στο νέο έδαφος. Μόλις υπήρξε ξηρά γη, ρίζωσαν τα πρώτα φυτά και μαζί τους ήρθαν ζώα, πουλιά και έντομα. Τα πρώτα από αυτά ήταν τα ζώα της Αρκτικής, όπως ο άγριος τάρανδος, η αρκτική αλεπού και ο αδηφάγος, που ακολούθησαν τις άκρες των παγετώνων μέχρι τα βουνά. Τα δέντρα ήρθαν αργότερα, συνοδευόμενα από πλούσια χλωρίδα και πανίδα, συμπεριλαμβανομένων της αρκούδας, του μεγάλου ελαφιού, του κουναβιού, της αλεπούς, του λαγού, του κάστορ και της ενυδρίδας.