cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Αρτηριακή υπέρταση
Δευτεροπαθής υπέρταση
Μερικά επιπλέον σημάδια και συμπτώματα μπορούν να υποδείξουν δευτεροπαθή υπέρταση, η οποία είναι υπέρταση που οφείλεται σε αναγνωρίσιμο αίτιο όπως οι ασθένειες των νεφρών ή οι ενδοκρινολογικές ασθένειες. Για παράδειγμα, η παχυσαρκία στο θώρακα και την κοιλιά, η δυσανεξία στη γλυκόζη, το πανσεληνοειδές πρόσωπο, η εναπόθεση λίπους στο οπίσθιο τμήμα του λαιμού και οι ερυθροϊώδεις ραβδώσεις υποδεικνύουν σύνδρομο του Κούσινγκ. Οι ασθένειες του θυρεοειδούς και η ακρομεγαλία μπορούν επίσης να προκαλέσουν υπέρταση και έχουν χαρακτηριστικά συμπτώματα και σημάδια. Ένας κοιλιακός ήχος μπορεί να υποδεικνύει στένωση νεφρικής αρτηρίας (στένωση των αρτηριών που τροφοδοτούν τα νεφρά). Η αυξημένη αρτηριακή πίεση στα πόδια ή οι καθυστερημένοι ή απόντες παλμοί της μηριαίας αρτηρίας μπορεί να υποδεικνύουν στένωση του ισθμού της αορτής (στένωση της αορτής σχεδόν αμέσως μετά την καρδιά). Η υπέρταση που ποικίλει σε μεγάλο βαθμό με πονοκεφάλους, αίσθημα παλμών, ωχρότητα και εφίδρωση θα πρέπει να προκαλεί υποψίες φαιοχρωμοκυττώματος.
Κρίσεις υπέρτασης
Η σημαντικά αυξημένη αρτηριακή πίεση (που είναι ίση ή μεγαλύτερη από τη συστολική 180 ή τη διαστολική 110 και μερικές φορές ονομάζεται κακοήθης ή επιταχυνόμενη υπέρταση) αναφέρεται ως "κρίση υπέρτασης". Οι αρτηριακές πιέσεις που υπερβαίνουν αυτά τα επίπεδα υποδεικνύουν υψηλό κίνδυνο επιπλοκών. Τα άτομα με αρτηριακές πιέσεις αυτού του φάσματος μπορεί να μην έχουν συμπτώματα, αλλά είναι πιθανότερο να αναφέρουν πονοκεφάλους (22% των περιπτώσεων) και ζαλάδες απ’ ό,τι ο γενικός πληθυσμός. Τα άλλα συμπτώματα της κρίσης υπέρτασης μπορεί να περιλαμβάνουν οπτική επιδείνωση ή δύσπνοια λόγω καρδιακής ανεπάρκειας ή ένα γενικό αίσθημα αδιαθεσίας λόγω νεφρικής ανεπάρκειας. Τα περισσότερα άτομα που παθαίνουν κρίσεις υπέρτασης είναι γνωστό ότι έχουν αυξημένη αρτηριακή πίεση, αλλά πρόσθετα αίτια μπορεί να έχουν οδηγήσει σε απότομη άνοδο.
Μία "υπερτασική έκτακτη ανάγκη", που παλαιότερα ονομαζόταν "κακοήθης υπέρταση", λαμβάνει χώρα όταν υπάρχουν ενδείξεις άμεσης βλάβης σε ένα ή περισσότερα όργανα ως αποτέλεσμα της σημαντικά αυξημένης αρτηριακής πίεσης. Αυτή η βλάβη μπορεί να περιλαμβάνει την υπερτασική εγκεφαλοπάθεια, που προκαλείται από διόγκωση και δυσλειτουργία του εγκεφάλου και χαρακτηρίζεται από πονοκεφάλους και μεταβολή του επιπέδου συνείδησης (σύγχυση ή υπνηλία). Το οίδημα της οπτικής θηλής του αμφιβληστροειδούς και οι αιμορραγίες και τα εξιδρώματα του βυθού είναι ακόμη ένα σημάδι βλάβης σε όργανο-στόχο. Ο πόνος στο στήθος μπορεί να είναι ένδειξη βλάβης στον καρδιακό μυ (που μπορεί να εξελιχθεί σε έμφραγμα του μυοκαρδίου) ή μερικές φορές ρήξης στο εσωτερικό τοίχωμα της αορτής. Η δύσπνοια, ο βήχας και η απόχρεμψη πτυέλων με αίμα είναι χαρακτηριστικά σημάδια πνευμονικού οιδήματος. Αυτή η κατάσταση είναι ένα οίδημα του πνευμονικού ιστού που οφείλεται σε ανεπάρκεια της αριστερής κοιλίας, δηλαδή σε αδυναμία της αριστερής κοιλίας της καρδιάς να αντλήσει επαρκή ποσότητα αίματος από τους πνεύμονες στο αρτηριακό σύστημα. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί ταχεία επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας (οξεία νεφρική βλάβη) και μικροαγγειοπαθητική αιμολυτική αναιμία (καταστροφή των κυττάρων του αίματος). Σε αυτές τις περιπτώσεις, απαιτείται γρήγορη μείωση της αρτηριακής πίεσης για να σταματήσουν οι εξελισσόμενες βλάβες στα όργανα. Αντίθετα, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι η αρτηριακή πίεση χρειάζεται να μειωθεί γρήγορα στις υπερτασικές έκτακτες ανάγκες όπου δεν υπάρχει ένδειξη βλάβης σε όργανο-στόχο. Η υπερβολικά επιθετική μείωση της αρτηριακής πίεσης δεν είναι ακίνδυνη. Η χρήση φαρμάκων από το στόμα για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης σταδιακά μέσα σε 24 έως 48 ώρες υποστηρίζεται στις υπερτασικές έκτακτες ανάγκες.
Εγκυμοσύνη
Η υπέρταση εμφανίζεται στο 8-10% περίπου των κυήσεων. Οι περισσότερες γυναίκες με υπέρταση κατά την εγκυμοσύνη έχουν παρουσιάσει πρωτογενή αρτηριακή υπέρταση. Η υψηλή αρτηριακή πίεση κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι προεκλαμψίας, μιας σοβαρής κατάστασης που εκδηλώνεται κατά το δεύτερο ήμισυ της εγκυμοσύνης, και στις λίγες εβδομάδες μετά τον τοκετό. Η προεκλαμψία διαγιγνώσκεται από την αυξημένη αρτηριακή πίεση και την παρουσία πρωτεΐνης στα ούρα. Η προεκλαμψία παρουσιάζεται στο 5% περίπου των κυήσεων και ευθύνεται για το 16% σχεδόν του συνόλου των μητρικών θανάτων παγκοσμίως. Η προ-εκλαμψία διπλασιάζει επίσης τον κίνδυνο θανάτου του μωρού. Συνήθως δεν υπάρχουν συμπτώματα στην προεκλαμψία και εντοπίζεται από έλεγχο ρουτίνας. Όταν εκδηλωθούν τα συμπτώματά της, τα πιο κοινά είναι κεφαλαλγία, οπτικές διαταραχές (συχνά "φώτα που αναβοσβήνουν"), εμετός, πόνος στο επιγάστριο και οίδημα (φουσκώματα). Η προεκλαμψία μπορεί περιστασιακά να εξελιχθεί στην απειλητική για τη ζωή εκλαμψία. Η εκλαμψία είναι μια υπερτασική έκτακτη ανάγκη και έχει ορισμένες σοβαρές επιπλοκές. Οι επιπλοκές αυτές περιλαμβάνουν απώλεια όρασης, πρήξιμο του εγκεφάλου, κρίσεις ή σπασμούς, νεφρική βλάβη, πνευμονικό οίδημα, και διάχυτη ενδαγγειακή πήξη (μια θρομβωτική διαταραχή).
Βρέφη και παιδιά
Αναπτυξιακές διαταραχές, κρίσεις, ευερεθιστότητα, έλλειψη ενέργειας, και αναπνευστικές δυσκολίες μπορεί να συνδέονται με υπέρταση σε νεογνά και νεαρά βρέφη. Σε μεγαλύτερα βρέφη και παιδιά, η υπέρταση μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο, ανεξήγητη ευερεθιστότητα, κόπωση, αναπτυξιακές διαταραχές, θολή όραση, ρινορραγία και παράλυση προσώπου.
Ο ασθενής με Πνευμονική Υπέρταση μπορεί να:
-κάνει μεταμόσχευση πνεύμονα ή και διπλή πνεύμονα-καρδιάς, ώστε να ξεφύγει κάποια χρόνια από το θάνατο, εάν υπάρχει μεταμοσχευτικό πρόγραμμα στη χώρα που ζει ή εάν καλύπτεται η μετάβασή του σε άλλη χώρα του εξωτερικού.
-ζήσει καλύτερα τα, συνήθως, λιγοστά χρόνια που έχει μετά από μια τέτοια διάγνωση με ποιότητα ζωής, εάν συντελέσει όλος ο κρατικός και ανθρώπινος μηχανισμός για να αναγνωριστεί η νόσος του.
-γίνει αντιληπτός από την ελληνική κοινωνία εάν σταματήσει να είναι αόρατος.
Επιπλοκές
Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- δυσκολία στην αναπνοή (δύσπνοια), αρχικά κατά την άσκηση και τελικά και σε κατάσταση ηρεμίας
- κόπωση
- ζάλη ή λιποθυμία (συγκοπή)
- πίεση στο στήθος ή πόνος
- επίμονος ξηρός βήχας και βραχνάδα στη φωνή
- πρήξιμο (οίδημα) στους αστραγάλους, στα πόδια και τελικά στην κοιλιά (ασκίτης)
- ταχυπαλμία ή αίσθημα παλμών της καρδιάςthumb|Διάγραμμα που απεικονίζει τις κύριες επιπλοκές της επίμονης αύξησης της αρτηριακής πίεσης. Η αρτηριακή υπέρταση είναι ο σημαντικότερα προβλέψιμος παράγοντας κινδύνου πρόωρου θανάτου σε όλο τον κόσμο. Αυξάνει τον κίνδυνο για ισχαιμική καρδιοπάθεια εγκεφαλικά επεισόδια, περιφερική αγγειακή νόσο, και άλλα καρδιαγγειακά νοσήματα, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται: καρδιακή ανεπάρκεια, αορτικό ανεύρυσμα, διάχυτη αθηροσκλήρωση και πνευμονική εμβολή. Η αρτηριακή υπέρταση είναι επίσης ένας παράγοντας κινδύνου για γνωστικές διαταραχές, άνοια και χρόνια νεφρική νόσο. Άλλες επιπλοκές περιλαμβάνουν:
Πρωτογενής υπέρταση
Η πρωτογενής (ιδιοπαθής) αρτηριακή υπέρταση είναι η πιο συχνή μορφή υπέρτασης και αντιπροσωπεύει το 90-95% όλων των περιπτώσεων υπέρτασης. Σε όλες σχεδόν τις σύγχρονες κοινωνίες, η πίεση του αίματος αυξάνεται με τη γήρανση και υπάρχει σημαντικός κίνδυνος να γίνει κανείς υπερτασικός σε μεγαλύτερη ηλικία. Η υπέρταση είναι αποτέλεσμα μιας πολύπλοκης αλληλεπίδρασης γονιδίων και περιβαλλοντικών παραγόντων. Έχουν εντοπιστεί πολλά κοινά γονίδια με μικρές επιπτώσεις στην αρτηριακή πίεση, καθώς και ορισμένα σπάνια γονίδια με σοβαρές επιπτώσεις στην αρτηριακή πίεση όμως, η γενετική βάση της υπέρτασης δεν έχει γίνει δεόντως κατανοητή. Διάφοροι περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση. Παράγοντες που συνδέονται άμεσα με τον τρόπο ζωής και μπορούν να οδηγήσουν σε μείωση της αρτηριακής πίεσης περιλαμβάνουν τη μειωμένη πρόσληψη αλατιού, την αυξημένη κατανάλωση φρούτων και προϊόντων με χαμηλή περιεκτικότητα σε λίπος (δίαιτα DASH - Διαιτητικές Προσεγγίσεις για να Ανακόψετε την Υπέρταση). Άσκηση, απώλεια βάρους και μειωμένη πρόσληψη αλκοόλης βοηθούν επίσης στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Ο πιθανός ρόλος άλλων παραγόντων όπως άγχος, κατανάλωση καφεΐνης, και ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι λιγότερο σαφής. Η αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία είναι κοινή στην παχυσαρκία και είναι ένα στοιχείο του σύνδρομο Χ, πιστεύεται επίσης ότι συμβάλλει στην αρτηριακή υπέρταση. Πρόσφατες μελέτες ενοχοποιούν παράγοντες της πρώιμης παιδικής ηλικίας (για παράδειγμα, το χαμηλό βάρος γέννησης, το κάπνισμα της μητέρας και την έλλειψη θηλασμού) ως παράγοντες κινδύνου για την ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση στους ενήλικες. Ωστόσο, οι μηχανισμοί που συνδέουν την έκθεση σε αυτούς τους παράγοντες με την εκδήλωση υπέρτασης στους ενήλικες παραμένουν αδιευκρίνιστοι.
Δευτερογενής υπέρταση
Η δευτερογενής αρτηριακή υπέρταση αποδίδεται σε ένα αναγνωρίσιμο αίτιο: η πιο κοινή δευτερεύουσα αιτία αρτηριακής υπέρτασης είναι η νεφρική νόσος. Η υπέρταση μπορεί επίσης να προκληθεί από ενδοκρινικές διαταραχές όπως σύνδρομο Cushing, υπερθυρεοειδισμός, υποθυρεοειδισμός, μεγαλακρία, σύνδρομο Cronn ή υπεραλδοστερονισμός, υπερπαραθυρεοειδισμός και φαιοχρωμοκύττωμα. Ανάμεσα στις αιτίες της δευτερογενούς αρτηριακής υπέρτασης συγκαταλέγονται: παχυσαρκία, υπνική άπνοια, εγκυμοσύνη, στένωση του ισθμού της αορτής, υπερβολική κατανάλωση γλυκόριζας και ορισμένα φάρμακα που χορηγούνται με ιατρική συνταγή, τα φυτικά φαρμακευτικά προϊόντα και τα παράνομα ναρκωτικά.
Παθοφυσιολογία
thumb|right|350px|Διάγραμμα που εξηγεί τους παράγοντες που επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση. Στα περισσότερα άτομα με διαγνωσμένη πρωτογενή (ιδιοπαθή) αρτηριακή υπέρταση, η αυξημένη αντίσταση στη ροή του αίματος (συνολική περιφερική αντίσταση) ευθύνεται για την υψηλή πίεση ενώ η καρδιακή παροχή παραμένει φυσιολογική. Υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία ότι κάποια νεότερα άτομα με προϋπέρταση ή "οριακή υπέρταση" έχουν υψηλή καρδιακή παροχή, αυξημένη καρδιακή συχνότητα και φυσιολογική περιφερική αντίσταση. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται υπερκινητική οριακή υπέρταση. Αυτά τα άτομα αναπτύσσουν τυπικά χαρακτηριστικά διαγνωσμένης πρωτογενούς υπέρτασης στην μετέπειτα ζωή τους, καθώς η καρδιακή παροχή πέφτει και η περιφερική αντίσταση αυξάνεται με την ηλικία. Το αν αυτό το μοτίβο είναι χαρακτηριστικό όλων των ανθρώπων οι οποίοι τελικά θα αναπτύξουν αρτηριακή υπέρταση, είναι υπό αμφισβήτηση. Η αυξημένη περιφερική αντίσταση σε διαγνωσμένη υπέρταση αποδίδεται κυρίως στην οργανική στένωση των μικρών αρτηριών και αρτηριδίων. Η μείωση του αριθμού ή της πυκνότητας των τριχοειδών αγγείων μπορεί επίσης να συμβάλει στην περιφερική αντίσταση. Η αρτηριακή υπέρταση συσχετίζεται επίσης με μειωμένη ελαστικότητα των περιφερικών φλεβών που μπορεί να αυξήσουν την επιστροφή του αίματος στην καρδιά, να αυξήσουν την καρδιακή προφόρτιση και τελικά να προκαλέσουν διαστολική δυσλειτουργία. Το εάν η αυξημένη ενεργός στένωση των αιμοφόρων αγγείων διαδραματίζει κάποιο ρόλο στη διαγνωσμένη πρωτογενή υπέρταση, είναι ασαφές.
Η πίεση παλμού (διαφορά μεταξύ συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης) είναι συχνά αυξημένη σε ηλικιωμένα άτομα με αρτηριακή υπέρταση. Αυτή η κατάσταση μπορεί να συνεπάγεται ότι η συστολική πίεση είναι αφύσικα υψηλή, ενώ η διαστολική πίεση μπορεί να είναι φυσιολογική ή χαμηλή. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται μεμονωμένη συστολική υπέρταση. Η υψηλή πίεση παλμού σε ηλικιωμένα άτομα με υπέρταση ή μεμονωμένη συστολική υπέρταση εξηγείται από την αύξηση της αρτηριακής ακαμψίας που συνήθως επέρχεται με τη γήρανση και μπορεί να επιδεινωθεί λόγω της υψηλής αρτηριακής πίεσης.
Διάγνωση
Η υπέρταση διαγιγνώσκεται όταν ο ασθενής έχει επίμονα υψηλή πίεση αίματος. Παραδοσιακά, η διάγνωση απαιτεί τρεις ξεχωριστές μετρήσεις σφυγμομανόμετρου σε διαστήματα ενός μηνός. Η αρχική εκτίμηση των υπερτασικών ασθενών περιλαμβάνει ένα πλήρες ιστορικό και σωματική εξέταση. Με τη διαθεσιμότητα της 24ωρης περιπατητικής καταγραφής της αρτηριακής πίεσης και με συσκευές μέτρησης αρτηριακής πίεσης για οικιακή χρήση, η σημασία αποφυγής μιας λανθασμένης διάγνωσης των ασθενών που εμφανίζουν υπέρταση λόγω στρες όταν βρίσκονται σε ιατρικό περιβάλλον (η λεγόμενη "υπέρταση στη θέα της λευκής μπλούζας", "white coat hypertension") έχει οδηγήσει σε μια αλλαγή στα πρωτόκολλα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η τρέχουσα βέλτιστη πρακτική είναι να παρακολουθούμε μία μόνο αυξημένη κλινική ανάγνωση με περιπατητική καταγραφή επτά ημερών. Παρακολούθηση μπορεί επίσης να γίνει, αλλά λιγότερο ιδανικά, κατ' οίκον σε διάρκεια επτά ημερών.
Εφόσον καθοριστεί η διάγνωση της υπέρτασης, οι γιατροί προσπαθούν να εντοπίσουν την υποκείμενη αιτία με βάση παράγοντες κινδύνου και άλλα συμπτώματα, εάν υπάρχουν. Η Δευτερογενής αρτηριακή υπέρταση είναι πιο κοινή σε παιδιά προεφηβικής ηλικίας και στις περισσότερες περιπτώσεις οφείλεται σε νεφρική νόσο. Η πρωτογενής ή ιδιοπαθής υπέρταση είναι πιο κοινή σε εφήβους και έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου, όπως η παχυσαρκία και το οικογενειακό ιστορικό αρτηριακής υπέρτασης. Μπορούν επίσης να εκτελεστούν εργαστηριακές δοκιμές για να εξακριβωθούν τα πιθανά αίτια της δευτερογενούς υπέρτασης και για να διαπιστωθεί κατά πόσον η αρτηριακή υπέρταση δύναται να προκαλέσει βλάβες στην καρδιά, τα μάτια και τα νεφρά. Πρόσθετοι έλεγχοι για διαβήτη και υψηλά επίπεδα χοληστερίνης διενεργούνται επειδή αυτές οι ασθένειες αποτελούν παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη καρδιοπάθειας και μπορεί να απαιτούν θεραπευτική αγωγή.
Η κρεατινίνη ορού μετράται για να αξιολογηθεί η παρουσία νεφρικής νόσου, που μπορεί να αποτελεί είτε την αιτία, είτε το αποτέλεσμα της αρτηριακής υπέρτασης. Η κρεατινίνη ορού μεμονωμένα μπορεί να οδηγήσει σε υπερεκτίμηση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης (eGFR). Πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες υποστηρίζουν τη χρήση προγνωστικών εξισώσεων όπως τη φόρμουλα Τροποποίησης της Δίαιτας στη Νεφρική Νόσο (MDRD) για τον υπολογισμό του ρυθμού σπειραματικής διήθησης. Το eGFR μπορεί επίσης να παρέξει μια βασική μέτρηση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία δύναται να χρησιμοποιηθεί για την καταγραφή παρενεργειών στη νεφρική λειτουργία μετά από χρήση ορισμένων αντιυπερτασικών φαρμάκων. Ο έλεγχος δειγμάτων ούρων για πρωτεΐνη χρησιμοποιείται επίσης ως δευτερεύων δείκτης νεφρικής νόσου. Η εξέταση του ηλεκτροκαρδιογραφήματος (EKG/ΗΚΓ) γίνεται για την εύρεση στοιχείων που να αποδεικνύουν ότι η καρδιά βρίσκετι υπό πίεση λόγω υψηλής αρτηριακής πίεσης. Μπορεί επίσης να καταδείξει πάχυνση του καρδιακού μυ (υπερτροφία αριστερής κοιλίας) ή να καταδείξει ότι η καρδιά έχει υποστεί μια ελάσσονα διαταραχή, όπως μια σιωπηλή καρδιακή προσβολή. Η ακτινογραφία θώρακα ή ηχοκαρδιογράφημα μπορεί επίσης να γίνει για να ανιχνευθούν σημάδια καρδιακής διεύρυνσης ή βλάβης στην καρδιά.
Πρόληψη
Είναι σημαντικός ο αριθμός των ανθρώπων οι οποίοι είναι υπερτασικοί αλλά δεν το γνωρίζουν. Προκειμένου να μειωθούν οι συνέπειες της υψηλής αρτηριακής πίεσης και να ελαχιστοποιηθεί η ανάγκη για θεραπεία με αντιυπερτασικά φάρμακα, απαιτούνται μέτρα που απευθύνονται στο σύνολο του πληθυσμού. Πριν από την έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης, συνιστώνται αλλαγές στον τρόπο ζωής. Το 2004 οι οδηγίες της Βρετανικής Εταιρεία Υπέρτασης πρότειναν αλλαγές στον τρόπο ζωής για την πρωτογενή πρόληψη της υπέρτασης, οι οποίες συνάδουν με τις κατευθυντήριες οδηγίες που περιγράφονται το 2002 από το Κρατικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα των ΗΠΑ για την Υπέρταση, και είναι οι ακόλουθες: Η αποτελεσματική αλλαγή του τρόπου ζωής μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση, όσο και ένα μεμονωμένο αντιυπερτασικό φάρμακο. Ακόμα καλύτερα αποτελέσματα μπορεί να επιτευχθούν με τον συνδυασμό δύο ή περισσότερων αλλαγών στον τρόπο ζωής.
Προϊόντα που περιέχουν νάτριο και προστίθενται στα τρόφιμα ενώ ο καταναλωτής ίσως δεν το γνωρίζει είναι το αλάτι (χλωριούχο νάτριο), το γλουταμινικό μονονάτριο, το μπέικιν πάουντερ, η σόδα μαγειρική (διττανθρακικό νάτριο), η άλμη (αλάτι επιτραπέζιο και νερό), το φωσφορικό δινάτριο άλας (E339), το αλγινικό νάτριο (E401), το βενζοϊκό νάτριο (Ε211), το υδροξείδιο του νατρίου (E524 - καυστικό νάτριο), το προπιονικό νάτριο (E281) και το θειώδες νάτριο (E221).
Μεταβολές στον τρόπο ζωής
Το πρώτο είδος θεραπείας της υπέρτασης είναι ταυτόσημο με τις προτεινόμενες προληπτικές αλλαγές του τρόπου ζωής και περιλαμβάνει διατροφικές αλλαγές, σωματική άσκηση και απώλεια βάρους. Έχει αποδειχθεί ότι όλες αυτές οι αλλαγές μειώνουν σημαντικά την αρτηριακή πίεση στα υπερτασικά άτομα. Ακόμα και αν η αρτηριακή υπέρταση είναι αρκετά υψηλή ώστε να δικαιολογεί άμεση χρήση φαρμάκων, εξακολουθούν να συνιστώνται αλλαγές στον τρόπο ζωής. Διάφορα προγράμματα τα οποία έχουν ως στόχο να μειώσουν την ψυχολογική πίεση, όπως η βιοανατροφοδότηση, η χαλάρωση ή ο διαλογισμός, διαφημίζονται για τη μείωση της αρτηριακής υπέρτασης. Ωστόσο, οι επιστημονικές έρευνες σε γενικές γραμμές δεν υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητά τους, επειδή οι μελέτες είναι συνήθως χαμηλής ποιότητας.
Διατροφικές αλλαγές όπως ένα φτωχό σε νάτριο διαιτολόγιο είναι ευεργετικές. Ένα μακροχρόνιο (περισσότερο των 4 εβδομάδων) φτωχό σε νάτριο διαιτολόγιο είναι αποτελεσματικό για την μείωση της αρτηριακής πίεσης, τόσο σε άτομα με υπέρταση, όσο και σε άτομα με φυσιολογική αρτηριακή πίεση στην Καυκάσια φυλή/σε Καυκάσιους. Επίσης, η δίαιτα DASH, μια διατροφή πλούσια σε ξηρούς καρπούς, δημητριακά ολικής άλεσης, ψάρια, πουλερικά, φρούτα και λαχανικά, που προωθείται από το Εθνικό Ινστιτούτο Καρδιάς, Πνευμόνων και Αίματος των ΗΠΑ, μειώνει την αρτηριακή πίεση. Ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά του προγράμματος είναι ο περιορισμός της πρόσληψης νατρίου, αν και η δίαιτα είναι επίσης πλούσια σε κάλιο, μαγνήσιο, ασβέστιο και πρωτεΐνες.
Φαρμακευτική αγωγή
Σήμερα υπάρχουν πολλές κατηγορίες φαρμάκων για τη θεραπεία της υπέρτασης που αναφέρονται συνολικά ως αντιυπερτασικά φάρμακα. Ο παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου (συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου εμφράγματος του μυοκαρδίου και εγκεφαλικών επεισοδίων) και το επίπεδο της αρτηριακής πίεσης του ασθενούς λαμβάνονται υπόψη κατά τη χορήγηση φαρμάκων. Εάν χορηγηθεί θεραπευτική αγωγή, η 7η Κοινή Εθνική Επιτροπή για την Υπέρταση (JNC-7) του Εθνικού Ινστιτούτου Καρδιάς, Πνευμόνων και Αίματος των ΗΠΑ  NHLBI συνιστά παρακολούθηση από τον ιατρό για να διαπιστώνεται η ανταπόκριση προς την αγωγή και να αξιολογούνται τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων. Η μείωση της αρτηριακής πίεσης κατά 5 mmHg μπορεί να οδηγήσει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης εγκεφαλικού επεισοδίου κατά 34% και του κινδύνου ισχαιμικής καρδιοπάθειας κατά 21%. Η μείωση της αρτηριακής πίεσης μπορεί επίσης να μειώσει την πιθανότητα εμφάνισης άνοιας, καρδιοπάθειας και περιστατικών θνησιμότητας από καρδιαγγειακό νόσημα. Ο σκοπός της θεραπείας θα πρέπει να είναι η μείωση της αρτηριακής πίεσης σε λιγότερο από 140/90 mmHg για τους περισσότερους ασθενείς και χαμηλότερα για όσους πάσχουν από διαβήτη ή νεφροπάθειες. Ορισμένοι επαγγελματίες στον τομέα της υγείας συνιστούν τη διατήρηση των επιπέδων χαμηλότερα από 120/80 mmHg. Εάν ο στόχος μείωσης της αρτηριακής πίεσης δεν επιτευχθεί, απαιτείται περαιτέρω θεραπεία.
Συνδυασμοί φαρμάκων
Πολλοί ασθενείς απαιτούν πλέον του ενός φαρμάκου για τον έλεγχο της υπέρτασής τους. Οι κατευθυντήριες οδηγίες JNC7 και ESH-ESC συνιστούν την έναρξη της θεραπείας με τη χορήγηση δύο φαρμάκων εάν η αρτηριακή πίεση υπερβαίνει κατά πλέον των 20 mmHg την επιθυμητή συστολική πίεση ή κατά πλέον των 10 mmHg την επιθυμητή διαστολική πίεση. Οι προτιμώμενοι συνδυασμοί είναι αναστολείς συστήματος ρενίνης-αγγειοτασίνης με αναστολείς διαύλων ασβεστίου, ή αναστολείς συστήματος ρενίνης-αγγειοτασίνης και διουρητικά. Μεταξύ των αποδεκτών συνδυασμών είναι οι ακόλουθοι: Μη-αποδεκτοί συνδυασμοί είναι οι ακόλουθοι: Να αποφεύγονται οι συνδυασμοί αναστολέων ACE ή ανταγωνιστών υποδοχέων της αγγειοτασίνης ΙΙ, διουρητικών και Μη Στεροειδών Αντιφλεγμονωδών Φαρμάκων -NSAID (συμπεριλαμβανομένων των εκλεκτικών αναστολέων των ενζύμων COX-2 και των μη-συνταγογραφούμενων φαρμάκων όπως η ιβουπροφένη) όποτε δυνατόν λόγω υψηλού κινδύνου εμφάνισης οξείας νεφρικής ανεπάρκειας. Ο συνδυασμός αυτός είναι γνωστός στην καθομιλουμένη ως «triple whammy» από την ιατρική βιβλιογραφία της Αυστραλίας. Υπάρχουν διαθέσιμα δισκία που περιέχουν σταθερούς συνδυασμούς δύο κατηγοριών φαρμάκων. Παρέχουν ευκολία στη χρήση, αλλά συνίστανται για όσους γνωρίζουν τα διαφορετικά συστατικά.
Ηλικιωμένοι
Η αντιμετώπιση της μέτριας έως βαρείας υπέρτασης μειώνει τα ποσοστά θνησιμότητας και τις καρδιαγγειακές παρενέργειες σε άτομα 60 ετών και άνω. Σε άτομα άνω των 80 ετών η θεραπεία δεν φαίνεται να μειώνει σημαντικά τα συνολικά ποσοστά θανάτου, μειώνει ωστόσο τον κίνδυνο καρδιοπαθειών. Η συνιστώμενη επιθυμητή αρτηριακή πίεση είναι κάτω των 140/90 mm Hg με τα διουρητικά θειαζίδιανα αποτελούν την προτιμώμενη θεραπευτική αγωγή στην Αμερική. Στις αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές του Ηνωμένου Βασιλείου, οι αναστολείς διαύλων ασβεστίου είναι η προτιμώμενη θεραπεία με επιδιωκόμενο κλινικό επίπεδο κάτω των 150/90 mmHg, ή κάτω των 145/85 mmHg σε μετρήσεις 24ωρης καταγραφής ή στο σπίτι.
Επιδημιολογία
Το 2000 σχεδόν ένα δις. άνθρωποι ή 26% του ενήλικα πληθυσμού παγκοσμίως έπασχαν από υπέρταση. Η εμφάνισή της ήταν συχνή τόσο στις ανεπτυγμένες (333 εκατ.) και στις αναπτυσσόμενες (639 εκατ.) χώρες. Τα ποσοστά ωστόσο διαφέρουν σημαντικά ανά περιοχή, κυμαίνονται σε χαμηλά επίπεδα στην αγροτική Ινδία (3,4% -άντρες και 6,8% -γυναίκες) και εκτινάσσονται σε υψηλά επίπεδα στην Πολωνία (68,9% -άντρες και 72,5% -γυναίκες).
Το 1995 υπολογίστηκε ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες 43 εκατ. άνθρωποι πάσχουν από υπέρταση ή λάμβαναν θεραπευτική αγωγή για την υπέρταση. Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει περίπου το 24% του ενήλικου πληθυσμού των ΗΠΑ. Ο αριθμός των ατόμων που πάσχουν από υπέρταση στις ΗΠΑ αυξάνεται συνεχώς, και έτσι το 2004 τα ποσοστά της υπέρτασης στις ΗΠΑ άγγιξαν το 29% του πληθυσμού. Από το 2006 η υπέρταση επηρεάζει 76 εκατ. Αμερικανούς ενήλικες (34% του πληθυσμού) και με 44% οι Αφρο-Αμερικανοί ενήλικες παρουσιάζουν από τα υψηλότερα ποσοστά υπέρτασης παγκοσμίως. Η εμφάνιση της υπέρτασης είναι πλέον συχνή σε γηγενείς Αμερικανούς και λιγότερο συχνή σε λευκούς και Αμερικανούς Μεξικανικής καταγωγής. Τα ποσοστά αυξάνονται σε μεγαλύτερες ηλικίες και στις νοτιοανατολικές πολιτείες των ΗΠΑ. Η υπέρταση εμφανίζεται συχνότερα στους άντρες σε σύγκριση με τις γυναίκες (η εμμηνόπαυση ωστόσο μειώνει τη διαφορά αυτή) και σε άτομα χαμηλότερης κοινωνικοοικονομικής κατάστασης.
Παιδιά
Το ποσοστό εμφάνισης υψηλής αρτηριακής πίεσης στα παιδιά αυξάνεται. Η παιδική υπέρταση, ιδιαίτερα σε προεφηβική ηλικία, υποδεικνύει υπάρχουσα διαταραχή. Εκτός από την παχυσαρκία, οι νεφροπάθειες είναι η πιο συχνή (60-70%) αιτία της υπέρτασης στα παιδιά. Οι έφηβοι πάσχουν συνήθως από πρωτοπαθή ή ιδιοπαθή υπέρταση που ανέρχεται στο 85–95% των περιπτώσεων.
Ιστορία
right|thumb|Εικόνα με φλέβες από το βιβλίο του Χάρβεϊ «Exercitatio anatomica de motu cordis et sanguinis in animalibus» («Ανατομικά κείμενα για την κίνηση της καρδιάς και του αίματος στα ζώα»). Ο άνθρωπος άρχισε να αποκτά σύγχρονη αντίληψη του καρδιαγγειακού συστήματος μέσω της δουλειάς του ιατρού Γουίλιαμ Χάρβεϊ (1578–1657). Ο Χάρβεϊ περιέγραψε την κυκλοφορία του αίματος στο βιβλίο του «De motu ordis» («Κίνηση της καρδιάς και του αίματος»). Ο Άγγλος κληρικός Στήβεν Χέιλς πραγματοποίησε την πρώτη δημοσιευμένη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης το 1733. Περιγραφές της υπέρτασης ως ασθένειας έγιναν, μεταξύ άλλων, από τους Τόμας Γιανγκ το 1808 και Ρίτσαρντ Μπράιτ το 1836. Η πρώτη αναφορά αυξημένης αρτηριακής πίεσης χωρίς στοιχεία νεφροπάθειας έγινε από τον Φρέντερικ Ακμπάρ Μαχόμεντ (1849–1884). Ωστόσο, η υπέρταση ξεκίνησε να υπάρχει ως κλινική οντότητα το 1896 με την ανακάλυψη του σφυγμομανομέτρου με περιβραχιόνιο από τον Σιπιόνε Ρίβα-Ρότσι. Η ανακάλυψη αυτή επέτρεπε τη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης στο ιατρείο. Το 1905 ο Νικολάι Κορότκοφ βελτίωσε την τεχνική μέσω της περιγραφής των ήχων Κορότκοφ που παράγονται κατά την ακρόαση της αρτηρίας με στηθοσκόπιο όσο το περιβραχιόνιο του σφυγμομανομέτρου είναι κενό αέρα.
Ιστορικά η θεραπεία της επονομαζόμενης «ασθένειας υψηλών παλμών» (hard pulse disease), όπως λεγόταν η υπέρταση, συνίστατο στη μείωση της ποσότητας του αίματος μέσω της πρακτικής της αφαίμαξης ή της χρήσης βδελλών. Ο Κίτρινος Αυτοκράτορας της Κίνας, ο Κορνήλιος Κέλσος, ο Γαληνός και ο Ιπποκράτης ήταν υπέρμαχοι της αφαίμαξης. Στον 19ο και 20ο αιώνα, πριν να καταστεί δυνατή η φαρμακευτική θεραπεία της υπέρτασης, χρησιμοποιούνταν τρεις μέθοδοι θεραπευτικής αγωγής, όλες με αναρίθμητες παρενέργειες. Μεταξύ των μεθόδων αυτών ήταν η αυστηρή απαγόρευση πρόσληψης νατρίου (όπως π.χ. η δίαιτα ρυζιού ), η συμπαθεκτομή (χειρουργική αποκοπή τμημάτων του συμπαθητικού νευρικού συστήματος), και η θεραπεία με πυρετογόνα (έγχυση ουσιών που προκαλούσαν πυρετό, μειώνοντας έμμεσα την αρτηριακή πίεση). Η πρώτη χημική ουσία που χρησιμοποιήθηκε ως φάρμακο για την υπέρταση ήταν το 1900 το θειοκυανικό νάτριο, το οποίο όμως είχε πολλές παρενέργειες και η χρήση του δεν έγινε ευρέως δεκτή. Περαιτέρω σκευάσματα αναπτύχθηκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Την πιο ευρεία χρήση και σχετική αποτελεσματικότητα είχαν το χλώριο του τετραμεθυλαμμωνίου και το παράγωγό του το εξαμεθώνιο, η υδραλαζίνη, και η ρεσερπίνη (που προέρχεται από το φαρμακευτικό φυτό Rauwolfia serpentina). Ένα πολύ σημαντικό βήμα έγινε με τη διάθεση των πρώτων σκευασμάτων από το στόμα που ήταν ανεκτά από τον οργανισμό. Το πρώτο ήταν η χλωροθειαζίδη, το πρώτο θειαζιδικό διουρητικό, που αναπτύχθηκε από το αντιβιοτικό σουλφοναμίδη και ξεκίνησε να διατίθεται το 1958. Οδηγούσε στην αύξηση της απέκκρισης άλατος και εμπόδιζε τη συγκέντρωση υγρού. Σε μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου για Θέματα Βετεράνων των ΗΠΑ πραγματοποιήθηκε σύγκριση του υδροχλωρoθειαζίδιου με ρεσερπίνη και υδραλαζίνη έναντι εικονικού φαρμάκου. Η έρευνα διακόπηκε νωρίς καθώς οι ασθενείς που βρίσκονταν σε ομάδα υψηλής αρτηριακής πίεσης και δεν λάμβαναν θεραπεία ανέπτυξαν περισσότερες επιπλοκές σε σύγκριση με τους ασθενείς που υποβάλλονταν σε θεραπεία και θεωρήθηκε ηθικά παράτυπο να μην τους παρασχεθεί θεραπεία. Η έρευνα συνεχίστηκε σε άτομα με χαμηλότερη αρτηριακή πίεση και απέδειξε ότι η θεραπεία, ακόμα και για άτομα με ελαφρά υπέρταση, μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακού θανάτου κατά το ήμισυ. Το 1975, δόθηκε στην ομάδα που ανέπτυξε τη χλωροθειαζίδη το Ειδικό Βραβείο Δημόσιας Υγείας Lasker. Τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών οδήγησαν σε εκστρατείες στον τομέα της δημόσιας υγείας για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με την υπέρταση και προώθησαν τη μέτρηση και θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης. Τα μέτρα αυτά φαίνεται ότι έχουν συμβάλει τουλάχιστον εν μέρει στη μείωση κατά 50% που παρατηρήθηκε στα εγκεφαλικά επεισόδια και τις ισχαιμικές καρδιοπάθειες μεταξύ του 1972 και του 1994.
Ευαισθητοποίηση
thumb|right|Γράφημα που δείχνει την επικράτηση της ευαισθητοποίησης, τη θεραπεία και τον έλεγχο της υπέρτασης σε σύγκριση στις τέσσερεις έρευνες της [[Εθνικής Έρευνας Υγείας και Διατροφής των ΗΠΑ|NHANES ]] Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτήρισε την υπέρταση, ή την υψηλή αρτηριακή πίεση, ως τη βασική αιτία του ποσοστού καρδιαγγειακής θνησιμότητας. Η Παγκόσμια Ένωση κατά της Υπέρτασης (WHL), μια κεντρική οργάνωση που αποτελείται από 85 εθνικούς συνδέσμους και ενώσεις κατά της υπέρτασης, αναγνώρισε ότι σε παγκόσμιο επίπεδο πάνω από το 50%  των υπερτασικών δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν από υπέρταση. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η WHL ξεκίνησε μια παγκόσμια εκστρατεία ευαισθητοποίησης για την υπέρταση το 2005 και ανακήρυξε τη 17η Μαΐου κάθε έτους ως Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης (WHD). Τα τελευταία τρία χρόνια, περισσότερες εθνικές ενώσεις συμμετέχουν στην Ημέρα Υπέρτασης και προσπαθούν με καινοτόμες δραστηριότητες να περάσουν το μήνυμα στο κοινό. Το 2007, διαπιστώθηκε συμμετοχή-ρεκόρ από 47 κράτη μέλη της WHL. Την εβδομάδα της Ημέρας Υπέρτασης, όλες αυτές οι χώρες συνέπραξαν με τις τοπικές κυβερνήσεις, τις επαγγελματικές ενώσεις, τις μη-κυβερνητικές οργανώσεις και τις ιδιωτικές βιομηχανίες για την προώθηση της ευαισθητοποίησης στο θέμα της υπέρτασης μέσω διάφορων κινητοποιήσεων στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και δημόσιων εκστρατειών ενημέρωσης. Με χρήση των μέσων μαζικής ενημέρωσης όπως το διαδίκτυο και η τηλεόραση, το μήνυμα έφθασε σε περισσότερους από 250 εκατ. ανθρώπους. Όσο η δυναμική ενισχύεται κάθε χρόνο, η WHL πιστεύει ότι μπορεί να φθάσει σχεδόν όλους τους 1,5 δις. ανθρώπους που υπολογίζεται ότι πάσχουν από υψηλή αρτηριακή πίεση.
Οικονομικά
Η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελεί το πιο συχνό χρόνιο ιατρικό πρόβλημα που οδηγεί σε επισκέψεις στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Αμερικανική Ένωση Καρδιολογίας υπολόγισε τα άμεσα και έμμεσα έξοδα της υψηλής αρτηριακής πίεσης στα $76,6 δις το 2010. Στις ΗΠΑ, το 80% των πασχόντων από υπέρταση γνωρίζουν την κατάστασή τους και το 71% λαμβάνει θεραπευτική αγωγή κατά της υπέρτασης. Ωστόσο, μόνο το 48% των ανθρώπων που γνωρίζουν ότι πάσχουν από υπέρταση αντιμετωπίζουν επαρκώς τη νόσο τους. Τυχόν πλημμελής διάγνωση, θεραπεία ή έλεγχος της υψηλής αρτηριακής πίεσης μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη διαχείριση της υπέρτασης. Οι Πάροχοι Υπηρεσιών Υγείας αντιμετωπίζουν πολλά εμπόδια για να θέσουν υπό έλεγχο την αρτηριακή πίεση, όπως αρνητική ανταπόκριση στη λήψη διαφόρων φαρμάκων για την επίτευξη της επιθυμητής αρτηριακής πίεσης. Οι ασθενείς αντιμετωπίζουν επίσης προκλήσεις τήρησης του προγράμματος λήψης φαρμάκων και αλλαγής στον τρόπο ζωή τους. Η επίτευξη της επιθυμητής αρτηριακής πίεσης είναι ωστόσο δυνατή. Η μείωση της αρτηριακής πίεσης οδηγεί στη σημαντική μείωση των εξόδων που σχετίζονται με την δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια φροντίδα υγείας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Νεφρολογία Κατηγορία:Παθήσεις των αγγείων Κατηγορία:Παθολογία γήρατος Κατηγορία:Πίεση αίματος
Deftones
Οι Deftones είναι αμερικανικό alternative rock και nu metal συγκρότημα, από το Σακραμέντο της Καλιφόρνια, που ιδρύθηκε το 1988. Το συγκρότημα αποτελείται από τον Chino Moreno (τραγούδι, κιθάρα) του οποίου το πραγματικό όνομα είναι Camillo Wong Moreno, Steven (Stef) Carpenter (κιθάρα), Chi Cheng (μπάσο, δεύτερα φωνητικά), Frank Delgado (πλήκτρα, turntables-"πικάπ") και τον Abe Cunningham (Drums, κρουστά). Από το 2009 και έπειτα ο Sergio Vega παίζει μπάσο στην θέση του Chi Cheng λόγω σοβαρού τραυματισμού από αυτοκινητιστικό ατύχημα του 2ου. Έχουν κυκλοφορήσει 6 δίσκους,οι 3 από τους οποίους έγιναν πλατινένιοι και ο ομώνυμος δίσκος (Deftones) χρυσός.
Τα Πρώτα Χρόνια (1988-1993)
Όταν ο Carpenter ήταν 15 χρονών τράκαρε με αμάξι καθώς έκανε skateboard. Όντας καθηλωμένος για αρκετούς μήνες σε αναπηρικό καροτσάκι ξεκίνησε να μαθαίνει μόνος του κιθάρα ακούγοντας τότε συγκροτήματα όπως Anthrax, Stormtroopers Of Death, Metallica. Ο Carpenter με τα χρήματα που πήρε από την αποζημίωση του ατυχήματος μπόρεσε να αγοράσει εξοπλισμό που χρειαζόταν το συγκρότημα για να ξεκινήσει, αν και ο Abe Cunningham σε μια συνέντευξή του ανέφερε πως όλα αυτά ήταν ένας μύθος για το πώς ξεκίνησαν όλα. Ο Carpenter, o Moreno και ο Cunningham ήταν φίλοι από την παιδική τους ηλικία, πήγαιναν στο ίδιο σχολείο και παρέμειναν φίλοι γιατί όλοι είχαν ως κοινό χόμπι την μουσικη. Όταν ο Moreno έμαθε ότι ο Carpenter παίζει κιθάρα, συνεννοήθηκα αμέσως με τον Cunningham που έπαιζε drums για ένα τζαμάρισμα και κάπως έτσι ξεκίνησαν να παίζουν οι τρεις τους στο γκαράζ του το 1988. Αφού είχαν δοκιμάσει να παίξουν με πολλούς και διάφορους μπασίστες, τελικά καθιερώθηκε ο Chi Cheng και σύντομα ηχογράφησαν μαζί του ένα demo τεσσάρων τραγουδιών. Μέσα σε δύο χρόνια οι Deftones ξεκίνησαν να εμφανίζονται σε διάφορα κλαμπ και αργότερα επεκτάθηκαν στις επικράτειες του Σαν Φρανσίσκο και Λος Άντζελες, όπου έπαιξαν και με συγκροτήματα όπως οι Korn.
Κατηγορία:Συγκροτήματα της εναλλακτικής ροκ Κατηγορία:Βραβευμένοι με Γκράμι Κατηγορία:Νικητές Kerrang! Awards Κατηγορία:Nu metal συγκροτήματα από Καλιφόρνια Κατηγορία:Alternative metal συγκροτήματα
Ο αστερισμός της Παρθένου
Ο αστερισμός της Παρθένου είναι σπονδυλωτή ελληνική δραματική ταινία του 1973, σε παραγωγή Φίνος Φιλμ και σε σκηνοθεσία Γιάννη Δαλιανίδη. Το σενάριο το έγραψε ο Γιώργος Τζαβέλλας. Πρωταγωνιστεί η Ζωή Λάσκαρη.
Πλοκή
Η ιστορία μιας νεαρής ιερόδουλης (Ζωή Λάσκαρη) της λεωφόρου Συγγρού, η οποία διηγείται σε καθέναν από τρεις διαφορετικούς πελάτες της μια άλλη ιστορία για το πώς κατέληξε σε αυτό το επάγγελμα. Καθεμιά από τις ιστορίες αντιστοιχεί στην πραγματική ζωή άλλων συναδέλφων της.
Στην πρώτη ιστορία, η ηρωίδα ξεκίνησε ως εργάτρια που ζούσε φτωχικά με τον παππού της και σταδιακά άρχισε να μπαίνει στις ανώτερες τάξεις μέσω της γνωριμίας της με κάποιον επιχειρηματία. Μετανιωμένη για την άκαρπη προσπάθειά της να αναρριχηθεί κοινωνικά, επιστρέφει στον πρώην αγαπημένο της, τον οποίο όμως βρίσκει παντρεμένο οικογενειάρχη.
Η τρίτη ηρωίδα είναι νοικοκυρά, σύζυγος ενός μηχανικού που δουλεύει σε τεχνική εταιρεία. Όταν εκείνος προσβάλλεται από μια ασθένεια των ματιών και χρειάζεται επειγόντως χειρουργείο για να μην χάσει την όρασή του, εκείνη αρχίζει, μετά από προτροπή μιας γειτόνισσας, να δέχεται πελάτες για να συγκεντρώσει τα απαραίτητα χρήματα για την επέμβαση του συζύγου της.
Ροντ Έβανς
Ο Ροντ Έβανς (αγγλ. Rod Evans) είναι Άγγλος τραγουδιστής, γεννημένος στις 19 Ιανουαρίου του 1947 στο Μπέρκσαϊρ.
Βιογραφία
Ξεκίνησε να τραγουδάει σε ηλικία 17 ετών, ενώ ταυτόχρονα ασχολήθηκε για λίγο και με το μόντελινγκ. Το πρώτο του συγκρότημα ήταν οι Horizons, στους οποίους εντάχθηκε το 1965 και περιόδευσε μαζί τους στην Αγγλία και τη Γερμανία. Το επόμενο έτος, ξεκίνησε τη συνεργασία του με τους M.I. Five, συγκρότημα στο οποίο έπαιζε και ο μετέπειτα ντράμερ των Deep Purple, Ίαν Πέις. Οι M.I. Five κυκλοφόρησαν ένα σινγκλ με τίτλο "You'll Never Stop Me Loving You", πριν μετονομαστούν σε The Maze. Παρέμεινε στους The Maze ως το 1968 και μαζί τους κυκλοφόρησε τέσσερα σινγκλ.
Τον Μάρτιο του 1968 εντάχθηκε στο συγκρότημα Roundabout, οι οποίοι μετά από μία σύντομη περιοδεία στα Σκανδιναβικά κράτη μετονομάστηκαν σε Deep Purple. Στους Deep Purple, ο Έβανς παρέμεινε ως τον Ιούλιο του 1969 όταν και αντικαταστάθηκε από τον Ίαν Γκίλαν. Μαζί τους, κυκλοφόρησε τους δίσκους "Shades of Deep Purple", "The Book of Taliesyn" και "Deep Purple", και γνώρισε επιτυχία με τα σινγκλ "Hush" και "Kentucky Woman".
Μετά την αποχώρηση του από τους Deep Purple, ο Έβανς παρακολούθησε μαθήματα σε σχολή ιατρικής στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επόμενη του μουσική ενασχόληση ήταν με το συγκρότημα Captain Beyond, το οποίο σχημάτισε μαζί με τον ντράμερ του Τζόνι Γουίντερ, Μπόμπι Κάλντγουελ, τον μπασίστα των Iron Butterfly, Λι Ντόρμαν και τον κιθαρίστα Λάρι Ράινχαρτ. Με τους Captain Beyond κυκλοφόρησε δύο στούντιο δίσκους, το "Captain Beyond" (1972, # 134 στα αμερικανικά τσαρτ) και το "Sufficiently Breathless" (1973, # 90).
Στο διάστημα 1974 και 1975, ο Έβανς αποχώρησε από τους Captain Beyond. Σταμάτησε να ασχολείται με τη μουσική για αρκετά χρόνια και δούλεψε ως γιατρός αναπνευστικών νοσημάτων, σε νοσοκομείο των δυτικών Ηνωμένων Πολιτειών μέχρι το 1980. Εκείνη τη χρονιά αποφάσισε να σχηματίσει ένα συγκρότημα με την ονομασία "Deep Purple", αφού το συγκρότημα που είχε το όνομα αυτό διαλύθηκε το 1976. Το συγκρότημα του Έβανς, έκανε μερικές συναυλίες στην Αμερική οι οποίες έλαβαν ιδιαίτερα αρνητικές κριτικές και οι μάνατζερ των "ορίτζιναλ" Deep Purple μήνυσαν τον Έβανς, δίκη στην οποία ο Έβανς έχασε. Αναγκάστηκε να πληρώσει αποζημιώσεις του ύψους των 672.000 δολαρίων και έχασε τα δικαιώματα του από τους τρεις δίσκους που είχε ηχογραφήσει με το συγκρότημα.
Πηγές
Κατηγορία:Βρετανοί τραγουδιστές Κατηγορία:Ροκ μουσικοί Κατηγορία:Άγγλοι μουσικοί Κατηγορία:Μέλη των Deep Purple
Άλνος
Περιγραφή
Με λίγες εξαιρέσεις, οι άλνοι είναι φυλλοβόλα δέντρα, με έμμισχα, σκουροπράσινα, κολλώδη φύλλα. Τα άνθη τους είναι ίουλοι, με αρσενικούς, μακριούς ίουλους και κοντύτερους θηλυκούς, τα οποία εμφανίζονται πριν τα φύλλα. Η επικονίαση γίνεται κυρίως μέσω του ανέμου, αλλά υποβοηθάται και από τις μέλισσες μερικές φορές. Διαφέρουν από τις σημύδες (Βετούλη, το άλλο γένος της υποοικογένειας) από το γεγονός ότι οι θηλυκοί ίουλοι είναι ξυλώδεις και δεν αποσυντίθενται με την ωρίμανση, αλλά ανοίγουν με αποτέλεσμα να απελευθερώνονται οι σπόροι με παρόμοιο τρόπο με αυτό που συμβαίνει στα κωνοφόρα.
Τα μεγαλύτερα είδη είναι ο Άλνος ο ερυθρός (A. rubra) στη δυτική ακτή της Βόρειας Αμερικής, και ο Άλνος ο κολλώδης (A. glutinosa), ιθαγενές είδος της Ευρώπης, τα οποία μπορούν αμφότερα να ξεπεράσουν τα 30 μέτρα. Από την άλλη, το διαδεδομένο είδος Άλνος ο πρασινίζων (Α. viridis) είναι ένας θάμνος ο οποίος σπάνια ξεπερνά σε ύψος τα 5 μέτρα.
Οικολογία
Οι άλνοι συνήθως βρίσκονται κοντά σε ρέματα, ποτάμια και υγρότοπους. Οι άλνοι είναι αξιοσημείωτοι για τη συμβιωτική σχέση που έχουν με τα ακτινοβακτήρια Frankia alni, βακτήρια τα οποία έχουν την ικανότητα να απορροφούν το άζωτο. Τα βακτήρια αυτά βρίσκονται σε ριζικούς όζους, οι οποίοι μπορεί να φτάσουν σε μέγεθος ανθρώπινης γροθιάς, με πολλούς λόβους και ανοικτό καφέ χρώμα. Το βακτήριο απορροφά το άζωτο από τον αέρα και το καθιστά προσβάσιμο από το δέντρο. Το δέντρο με τη σειρά του παρέχει στα βακτήρια σάκχαρα τα οποία παράγει μέσω της φωτοσύνθεσης. Ως αποτέλεσμα αυτής της συμβίωσης, ο άλνος βελτιώνει τη γονιμότητα του εδάφους όπου αναπτύσσεται, και έτσι, ως πρωτοπόρο είδος, παρέχει επιπλέον άζωτο για τα επόμενα είδη.
Χρήσεις
Οι ίουλοι μερικών ειδών είναι σε κάποιο βαθμό εδώδιμοι και μπορεί να είναι πλούσιοι σε πρωτεΐνες. Αναφέρεται ότι έχουν πικρή και δυσάρεστη γεύση. Το ξύλο του άλνου χρησιμοποιείται για την παραγωγή καπνιστών τροφών.
Οι περισσότεροι κίονες οι οποίοι αποτελούν τα θεμέλια της Βενετίας προέρχονται από άλνους.
Ο κορμός των άλνων περιέχει αντιφλεγμονώδη σαλικίνη, η οποία μεταβολίζεται σε σαλικιλικό οξύ στο σώμα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Σημυδοειδή Κατηγορία:Καλλωπιστικά δέντρα Κατηγορία:Φυλλοβόλα
Νέρων (Χαίντελ)
Νέρων (Nero or Die durch Blut und Mord erlangte Liebe) (HWV 2) ονομάζεται όπερα του Γκέοργκ Φρίντριχ Χαίντελ σε λιμπρέτο του Φρίντριχ Κρίστιαν Φόιστκινγκ. Η σύνθεση της όπερας ολοκληρώθηκε ταχύτατα στις αρχές του 1705. Το έργο ανέβηκε, μετά την επιτυχία της Αλμίρας, στις 25 Φεβρουαρίου του 1705 στο στο θέατρο του Gänsemarkt στο Αμβούργο. Τον ρόλο του Νέρωνα ερμήνευσε ο Μάτεσον. Οι παραστάσεις σημείωσαν μεγάλη αποτυχία ενώ συνολικά έγιναν μόνο τρεις. Η μουσική της όπερας, η οποία απότελούνταν σε ασυνήθηστα μεγάλο ποσοστό από μουσική μπαλέτου, έχει χαθεί. Το λιμπρέτο αναπτύσει την ζωή του ρωμαίου αυτοκράτορα Νέρωνα και αποτελείται από 25 άριες στα γερμανικά. Ο Γερμανός μουσικοκριτικός Chrysander έχοντας διαβάσει το κείμενο 300 έργων όπερας από το Αμβούργο σχολίσε για το λιμπρέτο: «σε κανένα άλλο η ηλιθιότητα δεν φτάνει σε μεγαλύτερο βαθμό». Ενώ ο ίδιος ο Χαίντελ αναφέρθηκε σε αυτό: «Πώς μπορεί ένας μουσικός να συνθέσει καλή μουσική όταν δεν έχει καλά λόγια; Δεν υπάρχει ψυχή στην ποίηση, και είναι οδυνηρό να γράψεις μουσική για τέτοιο υλικό»
Πηγές
Κατηγορία:Όπερες στη γερμανική γλώσσα Κατηγορία:Όπερες του Γκέοργκ Φρίντριχ Χαίντελ
Κατηγορία:Όπερες
Ποια είναι η Μαργαρίτα
Το Ποια είναι η Μαργαρίτα είναι μια κωμική ταινία του 1961 σε παραγωγή Γ. Καρατζόπουλος & ΣΙΑ, και σε σκηνοθεσία Ντίμη Δαδήρα. Το σενάριο γράφτηκε από τον Γιάννη Δαλιανίδη.
Πλοκή
Η Μαργαρίτα (Τζένη Καρέζη) είναι μια νέα και όμορφη κοπέλα που έρχεται από την Πάτρα στην Αθήνα για να κάνει την τύχη της. Φιλοξενείται από την ξαδέρφη της, η Ρένα (Πόπη Λάζου), η οποία της μαθαίνει να φέρεται ανάλογα με την κουλτούρα της εποχής, μιας και η Μαργαρίτα μεγάλωσε με την καταπιεστική θεία της την Λένα, (Σαπφώ Νοταρά), που ανέλαβε την κηδεμονία της μόνο και μόνο για να φέρει λεφτά στο σπίτι. Παράλληλα, πιάνει δουλειά σε ένα γραφείο, όπου μία γκάφα θα την οδηγήσει στη γνωριμία της με έναν γοητευτικό και πλούσιο νέο, τον Νίκο Πανταζή (Στέφανος Ληναίος). Όμως μια παρεξήγηση θα γίνει η αιτία να χωρίσει τον Νίκο, ενώ θα παραιτηθεί από την δουλειά της επειδή το αφεντικό της, ο κύριος Φιλιππόπουλος (Κούλης Στολίγκας), τη φλερτάρει συνεχώς.
Φραντσέσκο Μοροζίνι
Ο Φραντσέσκο Μοροζίνι (Francesco Morosini, 26 Φεβρουαρίου 1619 - 6 Ιανουαρίου 1694) ήταν Δόγης της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας (1688 - 1694) κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Μοριά. Είχε προηγηθεί ο Μεγάλος Κρητικός Πόλεμος και η Πολιορκία του Χάνδακα που ολοκληρώθηκε με την Άλωση της Κρήτης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία (1669). Ήταν γόνος της περίφημης Ενετικής μεσαιωνικής οικογένειας ευγενών Μοροζίνι από την οποία και προήλθαν πολλοί Δόγηδες, λόγιοι, στρατηγοί και ναυμάχοι. Ντυνόταν πάντοτε με πορφυρά χρώματα "από την κορυφή ως τα νύχια" και ποτέ δεν πραγματοποιούσε εκστρατεία χωρίς την γάτα στην πρύμνη του πλοίου του.
Νεφέλωμα της Ροζέτας
thumb|250px|Το νεφέλωμα με φίλτρο Η-α + RGB Το νεφέλωμα της Ροζέτας ή του Ρόδακα (γνωστό και ως Caldwell 49) είναι μεγάλη περιοχή ΗΙΙ (μορφή νεφελώματος) στον αστερισμό Μονόκερως. Απέχει από τη Γη περίπου 5.000 - 5.200 έτη φωτός και έχει διάμετρο περίπου 130 έτη φωτός. Η μάζα του υπολογίζεται σε περίπου 10.000 ηλιακές μάζες. Το ανοικτό σμήνος NGC 2244 σχετίζεται με το νεφέλωμα. Η ακτινοβολία από τα μέλη του σμήνους απορροφάται από τα αέρια του, τα οποία στη συνέχεια ιονίζονται και εκπέμπουν την επιπλέον ενέργεια με τη μορφή ακτινοβολίας. Οι ισχυροί αστρικοί άνεμοι του μελών του σμήνους έχουν σχηματίσει μια κοιλότητα στο κέντρο του νεφελώματος. Το νεφέλωμα έχει τους ακόλουθους αριθμούς NGC: 2237 (ο οποίος συχνά χρησιμοποιείται για όλο το νεφέλωμα), 2238, 2239 και 2246, ο καθένας αντιστοιχεί σε διαφορετικό τμήμα του νεφελώματος.
Το κεντρικό σμήνος ανακάλυψε ο Τζον Φλάμστηντ το 1690, και στη συνέχεια ξανά από τον Ουίλιαμ Χέρσελ. Η νεφελότητα ανακαλύφθηκε από τους Τζον Χέρσελ, Μαρθ και Λιούις. Ο Έντουαρντ Έμερσον Μπάρναρντ το φωτογράφησε τη δεκαετία του 1890. Το νεφέλωμα έχει φαινόμενη διάμετρο τρεις φορές μεγαλύτερη από τη Πανσέληνο και σε ουρανούς με φωτορύπανση απαιτείται η χρήση φίλτου UHC για να γίνει ορατό. Είναι δημοφιλής στόχος για αστροφωτογράφηση, καθώς φαίνεται πολύ πιο εντυπωσιακό απ'ότι με το μάτι.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
κατηγορία:Μονόκερως (αστερισμός) Ροζεττα 2237 κατηγορία:Αντικείμενα Caldwell
Φραντσέσκο Μοροζίνι
Δούκας της Κάντιας και παράδοση της Κρήτης
Στο μεταξύ εξακολουθούσε ο πόλεμος στη Κρήτη που έφθασε σε ένταση με την πολιορκία του Χάνδακα ή Κάντιας, όπως ονομαζόταν τότε το σημερινό Ηράκλειο Κρήτης, την πολιορκία διεύθυνε ο Μέγας Βεζίρης Φαζίλ Αχμέτ Κιουπρουλού. Για την αντιμετώπιση του πολυμήχανου εκείνου Βεζίρη η Ενετική κυβέρνηση έκρινε επιβεβλημένο να αποστείλει τον δραστήριο Μοροζίνι, τον διόρισε τον Δεκέμβριο του 1666 αρχιστράτηγο των Ενετικών δυνάμενων της Κρήτης. Από τη θέση αυτή ο Μοροζίνι μη δυνάμενος να αποκόψει τις θαλάσσιες συγκοινωνίες των Τούρκων περιορίστηκε στην άμυνα του Χάνδακα. Μετά από αιματηρούς αγώνες και αφού αντιστάθηκε σκληρά στις Οθωμανικές πιέσεις δύο ακόμη ετών και 9 μηνών αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει (κατά άλλους για να προλάβει νέα έφοδο με πιθανή άλωση και σφαγή της φρουράς και των κατοίκων, κατά άλλους προκειμένου να ματαιώσει Γαλλικές μηχανορραφίες).
Με την ομώνυμη "Συνθήκη της Κανδίας" (27 Σεπτεμβρίου 1669) παρέδωσε την πρωτεύουσα Χάνδακα μαζί με αυτόν ολόκληρη την Κρήτη στις δυνάμεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μετά την σύναψη της Συνθήκης η φρουρά και οι κάτοικοι της ερειπωμένης πλέον πόλης από τους συνεχείς βομβαρδισμούς εξήλθαν ελεύθερα. Για την πράξη του αυτή μετά την επιστροφή του στην συνέχεια στη Βενετία κατηγορήθηκε για δειλία και προδοσία. Ωστόσο αθωώθηκε πανηγυρικά μετά από μια σύντομη δίκη, παραμένοντας σε αφάνεια μέχρι της κήρυξης του Έκτου Βένετο-Τουρκικού Πολέμου ή Πολέμου του Μοριά (1684), όλες οι ένοπλες δυνάμεις της Ενετίας καθώς και πολλοί Έλληνες τάχθηκαν μαζί τους και συγκεντρώθηκαν υπό την αρχηγία του.
Ανακατάληψη της Πελοποννήσου
Διορίστηκε διοικητής του Ενετικού στόλου (1685) προσέγγισε αρχικά την Κέρκυρα από όπου ενισχύθηκε με 2.000 Έλληνες εθελοντές, τον ίδιο χρόνο κυρίευσε τη Λευκάδα. Στη συνέχεια αφού ενισχύθηκε και με νέες επικουρίες από τον Σουηδό στρατηγό Όθωνα Καίνιξμαρκ στράφηκε προς τα Κάστρα της Μεσσηνίας τα οποία κατέλαβε το ένα μετά το άλλο, έκανε στάση στην Μεθώνη Μεσσηνίας για πολεμικό συμβούλιο αφού προηγουμένως λεηλάτησε το Τουρκοκρατούμενο κάστρο της Κορώνης.
Στο συμβούλιο εκείνο λήφθηκε η απόφαση της άμεσης επίθεσης στον Μυστρά και στη συνέχεια στο Ναύπλιο που οι Τούρκοι εν τω μεταξύ είχαν ξεκινήσει τον ανεφοδιασμό του. Ο Φραντσέσκο Μοροζίνι συνεχίζει με την αρμάδα του τον περίπλου της Μάνης φθάνοντας στο Καραβοστάσι του Μαραθονησίου (το νησί έξω από το Γύθειο). Τα στρατιωτικά αποσπάσματα του Καίνιξμαρκ αποβιβάστηκαν για άμεση προσβολή και κατάληψη του Μυστρά, ενώ ο ίδιος συνεχίζει προς τη Μονεμβάσια και από εκεί προς τον όρμο του Τολού, στις 25 Ιουλίου του 1686 αποβιβάζει το μεγαλύτερο μέρος των στρατευμάτων με γενική επίθεση την ίδια ημέρα στο Άργος. Μετά την επιτυχία αυτή τα στρατεύματα του Καίνιξμαρκ κατέλαβαν και το Παλαμήδι. Οι νίκες που ακολούθησαν το επόμενο έτος (1687), με την κατάληψη όλων των κάστρων Ναυπάκτου, Μάνης, Μυστρά, Άργους, Ναυπλίου και Κορίνθου υπήρξαν καθοριστικές για την έκβαση εκείνου του πολέμου. Ολόκληρη η Πελοπόννησος απελευθερώθηκε από τους Οθωμανούς εκτός της ανθιστάμενης Μονεμβασίας.
Βομβαρδισμός του Παρθενώνα
Μετά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις ακολούθησε νέο πολεμικό συμβούλιο που τάχθηκε υπέρ της διάνοιξης του Ισθμού της Κορίνθου για τη διασφάλιση της Πελοποννήσου, που ήταν έργο χρονοβόρο και πολυδάπανο και την ανακατάληψη της Αθήνας. Υπέρ της δεύτερης άποψης τάχθηκε ο Μοροζίνι όπου κατέπλευσε στον όρμο Λεόνε (= Λιμάνι του Πειραιά) (2 Σεπτεμβρίου 1687). Στην επιχείριση που ακολούθησε εναντίον της Αθήνας βομβάρδισε και τον Παρθενώνα που είχε μετατραπεί σε μπαρουταποθήκη με συνέπεια τη καταστροφή του μεγαλυτέρου τμήματός του, ο ίδιος ισχυρίστηκε, ψευδώς, πως κατά λάθος έπεσε μία οβίδα. Η αλήθεια είναι πως γνώριζε για την πυριτιδαποθήκη και πως επί τούτου σημάδευε τον Παρθενώνα το κανόνι που ήταν τοποθετημένο πλησίον της Αγίας Αικατερίνης, στην Πλάκα. Το γεγονός αυτό απετέλεσε τη πρώτη κηλίδα στις στρατιωτικές νίκες του Μοροζίνι, κατά των Τούρκων. Την επόμενη χρονιά η Οθωμανική Αυτοκρατορία άρχισε να ξεπουλά τα πολύτιμα κατεστραμμένα τμήματα του Παρθενώνα στους Δυτικούς. Η δεύτερη κηλίδα ήταν η πανώλη που μεταδόθηκε αστραπιαία από Γαλλικό πλοίο στο Ναύπλιο και τα περίχωρα του.
Δόγης της Βενετίας
Παρά ταύτα η Βενετική Γερουσία εκτιμώντας τις σπουδαίες νίκες του, του απένειμε τον τίτλο τιμής «Πελοποννησιακός», τοποθετώντας και χάλκινη προτομή του «εν ζωή» στο Ανάκτορο των Δόγηδων. Μετά τον θάνατο του προκατόχου του Μαρκαντόνιο Τζουστινιάν (23 Μαρτίου 1688) ανακηρύχτηκε νέος Δόγης της Βενετίας (3 Απριλίου 1688). Την εποχή της εκλογής του βρίσκονταν στον Πόρο όπου ναυλοχούσε η αρμάδα του, σε λίγες μέρες κατέπλευσε στον Πόρο το θρυλικό σκάφος «Βουκένταυρος» το οποίο και μετέφερε τα σύμβολα του Δογικού αξιώματος, παραδόθηκαν σε λαμπρότατη τελετή στο ναύαρχο. Ο Φραντσέσκο Μοροζίνι περιεβλήθη με τα σύμβολα υπό τις ιαχές των πληρωμάτων των πλοίων του, επιβιβάστηκε στον Βουκένταυρο όπου και απέπλευσε για τη Βενετία για την ανάληψη των νέων του καθηκόντων συνοδευόμενος από το μεγαλύτερο μέρος της αρμάδας του.