Βησσαρίων_ο_Τραπεζούντιος
Πολιτική δράση
thumb|430x430px|Πίνακας του Βησσαρίωνα, 1476 Ο νέος Πάπας όμως, Πίος Β΄, γρήγορα έκανε τον Βησσαρίωνα έναν από τους σημαντικότερους συμβούλους του. Το κύριο μέλημα του Πίου Β΄ ήταν η οργάνωση μιας Σταυροφορίας εναντίον των Τούρκων, οι οποίοι με τις επεκτατικές τους τάσεις αποτελούσαν τον υπ' αριθμόν ένα κίνδυνο για τον χριστιανικό κόσμο, κυρίως τη Βενετία και την Ουγγαρία. Ο Πάπας θέλοντας να ενώσει την χριστιανική Ευρώπη κάτω από την καθοδήγησή του, έβρισκε στον τουρκικό κίνδυνο, ο οποίος ήταν παρόλα αυτά πραγματικός, μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να κερδίσει πολιτικό και ηθικό κύρος. Το 1459 ο Πάπας οργάνωσε μία πανευρωπαϊκή σύνοδο στη Μάντοβα για την οργάνωση της Σταυροφορίας, όπου ο Βησσαρίων "ηγόρευσε θαυμασίως", ωστόσο βρήκε πολύ μικρή ανταπόκριση, ειδικά λόγω των διαπληκτισμών ανάμεσα στους Γερμανούς. left|thumb|Λεπτομέρεια ξυλογραφίας από το [[Χρονικό της Νυρεμβέργης όπου απεικονίζεται ο Βησσαρίωνας, τέλη 15ου αιώνα]] Αμέσως μετά το πέρας της συνόδου (1460) ο Πίος έστειλε τον Βησσαρίωνα πρώτα στη Βενετία, μετά στη Νυρεμβέργη της Γερμανίας και τελικά στη Βιέννη για να πείσει τον αυτοκράτορα Φρειδερίκο Γ΄ και τους Γερμανούς πρίγκιπες να σταματήσουν τις μεταξύ τους συγκρούσεις και να συγκεντρώσουν τις δυνάμεις τους για τη Σταυροφορία. Δύο χρόνια πήγαινε από τον ένα ηγεμόνα στον άλλο, με δικά του έξοδα, βγάζοντας πύρινους λόγους, εξαντλώντας τα επιχειρήματα κι ακόμα με δάκρυα ("δακρυρροών...υπό ακραιφνούς πατριωτισμού" γράφει ο Σάθας) παρακαλούσε. Αλλά εις μάτην. Τελικά επέστρεψε άπρακτος στη Ρώμη. Το 1460 ήδη έμαθε με πίκρα την κατάληψη του αγαπημένου του Μυστρά κι ένα χρόνο μετά της γενέτειράς του Τραπεζούντας. Το 1462 πιθανόν συμμετείχε στην υποδοχή στη Ρώμη της κάρας του Αγίου Ανδρέα που έστειλε σε χρυσή λειψανοθήκη από την Πάτρα ο Θωμάς Παλαιολόγος. Όταν πέθανε ο τελευταίος (1465), ανέλαβε υπό την προστασία του τα παιδιά του. Το 1463 ο Βησσαρίων αναγορεύτηκε Λατίνος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως (ένας τίτλος με συμβολικό μόνον χαρακτήρα) και τον ίδιο χρόνο έγινε εκπρόσωπος του Πάπα στη Βενετία για να οργανώσει το στόλο των Σταυροφόρων, με σχέδιο να εκστρατεύσουν το καλοκαίρι του 1464. Ο στόχος ήταν να συγκεντρωθούν 20.000 στρατιώτες στον Τάραντα και ν' αποπλεύσουν για το Δυρράχιο, όπου θα ενώνονταν με άλλους 20.000 Αλβανούς του Σκεντέρμπεη. Τα σχέδια ματαιώθηκαν με τον θάνατο του Πίου Β΄ τον Αύγουστο του 1464 στην Ανκόνα, στο δρόμο για τον Τάραντα κι ενώ ετοίμαζε την άφιξη του στόλου για την Σταυροφορία. Στο μεταξύ όμως οι Βενετοί είχαν αρχίσει τον δικό τους πόλεμο με τους Τούρκους στην Πελοπόννησο. Ο Βησσαρίων συνέβαλε σ' αυτό με μια φλογερή ομιλία του προς τους άρχοντες της πόλης και το δόγη Κριστόφορο Μόρο στις 28 Ιουλίου 1463. Για τους Βενετούς αυτός ο πόλεμος που θα κρατήσει 16 χρόνια θα είναι καταστροφικός, ο Βησσαρίων όμως έβλεπε τώρα στη Βενετία την κληρονόμο του Βυζαντίου. Αυτός είναι ένας από τους λόγους πού το 1468 θα χαρίσει στην πόλη της Βενετίας την ανεκτίμητη βιβλιοθήκη του: σχεδόν 1000 χειρόγραφα, ελληνικά και λατινικά, που θα αποτελέσουν τον πυρήνα της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης της Βενετίας. Κυρίως όμως, τα βιβλία αυτά έπρεπε, σύμφωνα με τις επιθυμίες του ίδιου του Βησσαρίωνα, να είναι στη διάθεση των Ελλήνων για να μην ξεχάσουν ποιες είναι οι ρίζες τους τώρα που δεν έχουν πατρίδα.