cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Πατριάρχης Βαρθολομαίος
Πρώτα χρόνια
Ως υπήκοος της Τουρκικής Δημοκρατίας, από το 1961 μέχρι το 1963 εκπλήρωσε τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις του ως έφεδρος αξιωματικός στον τουρκικό στρατό. Από το 1963 έως το 1968 παρακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές με υποτροφία του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Ινστιτούτο Ανατολικών Σπουδών Ρώμης, στο Οικουμενικό Ινστιτούτο Bossey της Ελβετίας και στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Έλαβε το διδακτορικό του στο κανονικό δίκαιο από το Γρηγοριανό Πανεπιστήμιο Ρώμης υποβάλλοντας διατριβή με θέμα «Περὶ τὴν κωδικοποίησιν τῶν ἱερῶν κανόνων καὶ τῶν κανονικῶν Διατάξεων ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ».
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος μιλάει επτά γλώσσες: ελληνικά, τουρκικά, αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά και λατινικά.
Εκκλησιαστική διακονία
Όταν επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη το 1968, διορίστηκε βοηθός κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και τον Οκτώβριο του 1969 χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος από τον πνευματικό του πατέρα. Έξι μήνες αργότερα, ο τότε Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας τον χειροθέτησε Αρχιμανδρίτη στο πατριαρχικό παρεκκλήσιο του Αγίου Ανδρέα.
Όταν ο Ίμβρου Δημήτριος εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης το 1972, συνέστησε το πατριαρχικό γραφείο και ονόμασε το νεαρό Αρχιμανδρίτη Βαρθολομαίο διευθυντή του. Την ημέρα των Χριστουγέννων του 1973 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Φιλαδελφείας. Παρέμεινε προϊστάμενος του πατριαρχικού γραφείου μέχρι την εκδημία του πνευματικού του πατέρα, τότε Μητροπολίτη Χαλκηδόνος Μελίτωνα Χατζή, οπότε εξελέγη παμψηφεί διάδοχός του, Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος, τον Ιανουάριο του 1990.
Μετά τον θάνατο του Πατριάρχη Δημητρίου, στις 22 Οκτωβρίου του 1991 εξελέγη από την Πατριαρχική Σύνοδο 270ός Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης. Ενθρονίστηκε στις 2 Νοεμβρίου 1991 στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι.
Πατριαρχία
thumb|right|300px|Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος κατά τη διάρκεια Θείας Λειτουργίας (2004)
Προβλήματα του Πατριαρχείου
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος πολλές φορές μίλησε για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ομογένεια των Ρωμιών της Πόλης γενικά, αλλά και το Οικουμενικό Πατριαρχείο ειδικότερα. Την επίλυση των προβλημάτων αυτών επιζητεί με κατά καιρούς δηλώσεις του στον Τύπο, συναντήσεις με την Τουρκική πολιτειακή ηγεσία, αλλά και μέσω της διπλωματικής οδού. Σημαντικότερο αυτών θεωρείται το θέμα της άδειας επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, η οποία παραμένει κλειστή με απόφαση των Τουρκικών Αρχών από το 1971. Θεωρώντας ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας διευκολύνει την ανοχή προς τις μειονότητες, και ως εκ τούτου και την επίλυση των προβλημάτων της ομογένειας, είναι ένθερμος υποστηρικτής της υποψηφιότητας ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και της (μετά τους σεισμούς του 1999) ελληνοτουρκικής προσέγγισης.
thumb|250px|right|Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος με τον Πρόεδρο των [[ΗΠΑ Μπάρακ Ομπάμα (2009)]] Σε συνεργασία με τοπικούς παράγοντες της Τουρκίας, επιδιώκει να επισκέπτεται συχνά διάφορες περιοχές της χώρας, πατρογονικές εστίες ελληνισμού (Καππαδοκία, Μύρα της Λυκίας, Πέργαμος κ.ά.), όπου και τελεί τη Θεία Λειτουργία στα ερείπια ναών, σε ένδειξη συναδέλφωσης, κατευνασμού και αλληλοκατανόησης. Κατά τη διάρκεια της Πατριαρχίας του τελέστηκε για πρώτη φορά μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή λειτουργία στο ιστορικό μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά τον Δεκαπενταύγουστο του 2010. Ομοίως για πρώτη φορά μετά το 1922 τελέστηκε αγιασμός των υδάτων την ημέρα των Θεοφανείων του 2019 στην Τρίγλια της Προύσας.
thumb|250px|right|Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος με τον Πατριάρχη Μόσχας [[Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος|Κύριλλο (2010)]] Σχετικά με τις συνεχείς απειλές του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν περί μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί και σε αναμονή της σχετικής απόφασης του τουρκικού Συμβουλίου της Επικρατείας στις 2 Ιουλίου 2020, ο κ. Βαρθολομαίος δήλωσε στην αμερικανική εφημερίδα The Washington Post: «''Τι μπορώ να πω ως χριστιανός κληρικός και Έλληνας πατριάρχης στην Κωνσταντινούπολη; Αντί να ενώσουμε, μια κληρονομιά 1.500 ετών μας χωρίζει. Είμαι λυπημένος και συγκλονισμένος'' ».
Ορθόδοξη ενότητα
Στις 24 Ιουνίου 1992, η Ιερά Σύνοδος υπό την προεδρία του Πατριάρχη Βαρθολομαίου επανίδρυσε την Εκκλησία της Αλβανίας, μετά την πτώση του εκεί άθεου καθεστώτος, εκλέγοντας ως Αρχιεπίσκοπο Τιράνων και πάσης Αλβανίας τον ως τότε Πατριαρχικό Έξαρχο στη χώρα, Μητροπολίτη Ανδρούσης Αναστάσιο. Παράλληλα, εκλέχθηκαν τρεις ακόμα Μητροπολίτες, Κορυτσάς, Αργυροκάστρου και Βερατίου, Αυλώνος και Κανίνης, ώστε να συγκροτηθεί και να λειτουργήσει η Ιερά Σύνοδος της Αλβανικής Εκκλησίας. Το 1998 ανυψώθηκε σε Αυτοκέφαλη η ως τότε Αυτόνομη Εκκλησία της Τσεχίας και Σλοβακίας και την ίδια χρονιά συνεκλήθη στη Σόφια Μείζων Πανορθόδοξη Σύνοδος, η οποία με τις αποφάσεις της θεράπευσε το σχίσμα που είχε δημιουργηθεί στην Εκκλησία της Βουλγαρίας μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος.
thumb|right|250px|Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος υπογράφει τον Τόμο Αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ουκρανίας (2019) Παρά ταύτα, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος δεν κατάφερε να εξομαλύνει τις ψυχρές σχέσεις με τον Πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσιών Αλέξιο τον Β΄. Αυτές προέκυψαν καταρχήν από ζητήματα Ορθόδοξης διασποράς, αλλά κατόπιν και από το θέμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Εσθονίας, την οποία το Οικουμενικό Πατριαρχείο αναγνώρισε ως αυτόνομη το 1996 ενεργοποιώντας Πατριαρχικό και Συνοδικό Τόμο του 1923, ενώ το Πατριαρχείο Μόσχας εξακολουθούσε να τη θεωρεί επαρχία του, συνεχίζοντας το τετελεσμένο που προέκυψε με την ενσωμάτωση της Εσθονίας στη Σοβιετική Ένωση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Παρόμοιο πρόβλημα προέκυψε και με την Εκκλησία στην Ουκρανία, της οποίας την ανεξαρτητοποίηση ζήτησαν από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Ουκρανοί πολιτικοί, ενώ αντέδρασε το Πατριαρχείο Μόσχας, το οποίο θεωρούσε την Ουκρανία επαρχία του. Τελικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο χορήγησε Αυτοκεφαλία στην Εκκλησία της Ουκρανίας την ημέρα των Θεοφανίων του 2019 με αποτέλεσμα το Πατριαρχείο της Μόσχας να διακόψει την επικοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, προκαλώντας έτσι ενδο-ορθόδοξο σχίσμα.
Διάλογοι
Ως Οικουμενικός Πατριάρχης συνεχίζει την παράδοση των προκατόχων του, επιδιώκοντας τη συνέχιση του διαλόγου με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία και τα άλλα δόγματα, παρακάμπτοντας τα εμπόδια που κατά καιρούς προκύπτουν. Στα πλαίσια αυτά, επισκέφτηκε το Βατικανό τον Ιούνιο του 1995 στα πλαίσια των εορτασμών της Θρονικής του Εορτής και συναντήθηκε με τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β΄. Ο διάδοχός του, Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄, επισκέφτηκε το Φανάρι τον Νοέμβριο του 2006 για τη Θρονική Εορτή του Πατριαρχείου και συνυπέγραψε Κοινή Διακήρυξη. Ανταποδίδοντας, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος παραβρέθηκε ξανά στη Θρονική Εορτή της Ρώμης (27-30 Ιουνίου 2008). Παραβρέθηκε επίσης στην ενθρόνιση του Πάπα Φραγκίσκου στις 19 Μαρτίου 2013 στη Ρώμη. Ήταν ο πρώτος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως που παραβρέθηκε σε ενθρόνιση Πάπα από το Μεγάλο Σχίσμα του 1054.
thumb|300px|right|Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος με τον [[Πάπας Φραγκίσκος|Πάπα Φραγκίσκο στο Ναό της Αναστάσεως (2014)]] Το 2014, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Πάπας Φραγκίσκος επισκέφτηκαν μαζί τον Ναό της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, όπου προσευχήθηκαν στον Πανάγιο Τάφο και υπέγραψαν Κοινή Διακήρυξη. Σε αυτήν αναφέρεται ότι αμφότεροι προσβλέπουν στην ημέρα που θα υπάρξει πλήρης κοινωνία μεταξύ Ορθόδοξης και Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και επισημαίνεται η σημασία της συνέχισης του θεολογικού διαλόγου, του σεβασμού, της δημιουργίας του Θεού δια της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
Επίσης, έχει ξεκινήσει Διαθρησκειακό Διάλογο (με κύρια θέματα την ειρήνη και το περιβάλλον) με τις άλλες μονοθεϊστικές θρησκείες, το Ισλάμ και τον Ιουδαϊσμό.
Έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε τον διάλογο για κοινά προβλήματα που απασχολούν όλη την ανθρωπότητα.
Περιβάλλον
Έχοντας επίγνωση του ότι η καταστροφή του περιβάλλοντος αποτελεί το κατεξοχήν σύγχρονο πρόβλημα, που απειλεί τη Δημιουργία του Θεού, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ανέδειξε την προστασία του περιβάλλοντος αρκετά υψηλά στην «ατζέντα» της Πατριαρχείας του, σε σημείο μάλιστα ώστε να έχει χαρακτηριστεί ως ο «πράσινος Πατριάρχης». Ο τίτλος του «Πράσινου Πατριάρχη» αρχικά του αποδόθηκε από τα ΜΜΕ το 1996 και επισημοποιήθηκε με τελετουργικό τρόπο στον Λευκό Οίκο, το 1997, από τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Αλ Γκορ. Έτσι, καθιέρωσε την πρώτη Σεπτεμβρίου (αρχή του εκκλησιαστικού έτους) ως Ημέρα Προστασίας του Περιβάλλοντος. Επίσης, διοργανώνει τακτικά συμπόσια με αυτό το θέμα σε όλο τον κόσμο.
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος έχει εξηγήσει το ενδιαφέρον του για τα θέματα του περιβάλλοντος ως εξής:
Επικρίσεις-αντιδράσεις
Από συντηρητικούς κύκλους διαφόρων Εκκλησιών, από Παλαιοημερολογίτες και από κάποιους Αθωνίτες όπως η σχισματική αδελφότητα της Μονής Εσφιγμένου, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος επικρίνεται, όπως και οι προκάτοχοί του, για κινήσεις του που θεωρούνται οικουμενιστικές. Για παρόμοιους λόγους επικρίθηκε για τον τρόπο σύγκλησης και οργάνωσης και για τις αποφάσεις της Πανορθόδοξης Συνόδου της Κρήτης (2016).
Σχετικά με τον ρυθμιστικό ρόλο του ως «πρώτου μεταξύ ίσων» και τις παρεμβάσεις του σε θέματα όπως η Ορθόδοξη Διασπορά, η Ορθόδοξη Εκκλησία της Εσθονίας και της Ουκρανίας, επικρίθηκε για «εισπήδηση», δηλαδή για αντικανονική παρέμβαση στα εσωτερικά άλλων εκκλησιών. Ρωσικοί κύκλοι, ιδιαιτέρως λόγω του χειρισμού του στο θέμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, έφτασαν να τον κατηγορούν ότι προωθεί σχέδιο «ανατολικού παπισμού». Αυτού του είδους οι κατηγορίες αναπαράγονται και από τουρκικούς κύκλους, οι οποίοι συστηματικά δεν αναγνωρίζουν την οικουμενικότητα του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Το 2008, άρθρο στην τουρκική εφημερίδα Cumhuriyet ανέφερε ότι «η ανάμειξη του Πατριάρχη Βαρθολομαίου στα εσωτερικά άλλων κρατών, από την Κύπρο ως την Εσθονία, από τα Ιεροσόλυμα ως την Ουκρανία, δημιουργεί προβλήματα εξωτερικής πολιτικής στην Τουρκική Δημοκρατία ».
Το 2013, η Γενική Εισαγγελία της Άγκυρας ανακοίνωσε ότι ένας πολίτης συνελήφθη και δύο αναζητούνται κατόπιν καταγγελίας ότι σχεδίαζαν να δολοφονήσουν τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο την 560ή επέτειο της Άλωσης της Πόλης. Τον Ιανουάριο του 2018, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος απέστειλε στον Πρόεδρο Ερντογάν μια επιστολή, η οποία έκλεινε ως ακολούθως: «Προσευχόμαστε εσείς και οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις να επιτύχουν τους στόχους τους και η 'Επιχείρηση Κλάδος Ελαίας' να φέρει ειρήνη στην περιοχή, όπως το όνομά της υπόσχεται». Θεωρήθηκε ότι η διατύπωση αυτή ήταν υποστηρικτική των πολεμικών επιχειρήσεων της Τουρκίας στη Συρία και επικρίθηκε γι'αυτό.
Στην ετήσια μεγάλη συνέντευξη τύπου στις 20 Δεκεμβρίου 2018, ο Πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν επέκρινε τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο για τους χειρισμούς του στο θέμα της Ουκρανίας, είπε ότι «διψάει για κέρδος» και χαρακτήρισε τη νεοϊδρυθείσα Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας ως «ενωμένη εκκλησία των σχισματικών ενοριών της Κωνσταντινούπολης».
Συμμετοχές
Από το Μάρτιο του 1974 έως την εκλογή του ως Πατριάρχη διετέλεσε μέλος της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου, αλλά και πολλών Συνοδικών Επιτροπών. Από το 1975 συμμετείχε στις εργασίες του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών. Αντιπροσώπευσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο σε πολλά διορθόδοξα και διαχριστιανικά συνέδρια, σε επίσημες αποστολές προς την Τουρκική Κυβέρνηση, προς Εκκλησίες Ορθόδοξες και μη, προς επαρχίες του Πατριαρχείου και προς το Άγιο Όρος. Το 1990 ήταν Πρόεδρος της Διορθοδόξου Προπαρασκευαστικής Επιτροπής της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, στη Γενεύη, η οποία ασχολήθηκε με το θέμα της Ορθόδοξης Διασποράς.
Είναι ιδρυτικό μέλος της «Εταιρίας του Δικαίου των Ανατολικών Εκκλησιών», της οποίας διετέλεσε και αντιπρόεδρος για αρκετά χρόνια. Είναι επί δεκαπέντε χρόνια μέλος και επί οκτώ χρόνια αντιπρόεδρος της Επιτροπής «Πίστη και Τάξη» του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών. Είναι εταίρος της Ορθόδοξης Ακαδημίας Κρήτης, επίτιμο μέλος του Ιδρύματος Pro Oriente της Βιέννης και της Ακαδημίας Αθηνών.
Επίτιμος διδάκτωρ και καθηγητής
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος είναι επίτιμος διδάκτωρ πολλών πανεπιστημίων και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε όλο τον κόσμο, μεταξύ αυτών: της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πέντε Τμημάτων του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, επτά Τμημάτων του Πανεπιστημίου Πατρών, της Σχολής Κλασσικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, του Πολυτεχνείου Κρήτης, του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, του Τμήματος Ιστορίας & Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, του Τμήματος Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, του Τμήματος Τεχνολογίας Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου του ΤΕΙ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και του Ανοικτού Πανεπιστημίου στην Ελλάδα, της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου, της Θεολογικής Ακαδημίας Μόσχας στη Ρωσία, της Θεολογικής Σχολής Ιασίου στη Ρουμανία, του Πανεπιστημίου της Τυβίγγης και του Μονάχου στη Γερμανία, του Ποντιφικού Πανεπιστημίου Antonianum της Ρώμης στην Ιταλία, του Πανεπιστημίου της Βιέννης στην Αυστρία, του City University του Λονδίνου, του Πανεπιστημίου Exeter και του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου στο Ηνωμένο Βασίλειο, του Καθολικού Πανεπιστημίου Λουβαίνης στο Βέλγιο, της Σχολής Κανονικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αιξ-αν-Προβάνς και του Ορθόδοξου Θεολογικού Ινστιτούτου Αγίου Σεργίου Παρισίων στη Γαλλία, του Οικονομικού Πανεπιστημίου Σμύρνης και του Πανεπιστημίου του Βοσπόρου στην Τουρκία, του Πανεπιστημίου Hankuk στη Νότια Κορέα, του Πανεπιστημίου Flinders στην Αυστραλία, του Πανεπιστημίου Adamson στις Φιλιππίνες, του Εθνικού Πανεπιστημίου Κιέβου Mohyla στην Ουκρανία, του Κολεγίου Αγίου Ανδρέα και του Πανεπιστημίου Sherbrooke στον Καναδά, του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ στο Ισραήλ , της Θεολογικής Σχολής Τιμίου Σταυρού Βοστώνης, του Θεολογικού Ινστιτούτου Αγίου Βλαδίμηρου Νέας Υόρκης, του Πανεπιστημίου Yale, του Πανεπιστημίου Fordham , του Πανεπιστημίου Τζώρτζταουν, του Πανεπιστημίου Tufts, του Πανεπιστημίου Notre Dame και του Πανεπιστημίου Southern Methodist των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής.
Έχει αναγορευτεί επίσης επίτιμος καθηγητής του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου και Τμημάτων της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Τιμητικές διακρίσεις
Το 2002 ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος τιμήθηκε με το περιβαλλοντικό βραβείο Σοφί. To 2005 του απονεμήθηκε το Βραβείο του ΟΗΕ Champions of the Earth, το 2008 το Βραβείο Klaus Hemmerle και το 2012 το «Βραβείο των Τεσσάρων Ελευθεριών» (Four Freedoms Award). Πέραν αυτών, έχει λάβει τις παρακάτω κρατικές τιμητικές διακρίσεις:
Προσφωνήσεις
Πλήρης τίτλος:
Διεθνώς:
His Most Divine All Holiness, Bartholomew I, Archbishop of Constantinople, New Rome, and Ecumenical Patriarch
Τίτλος αναγνωρισμένος από την Τουρκία:
İstanbul Fener Rum Patriği Birinci Bartholomeos (Μετάφραση: Βαρθολομαίος Α΄, Πατριάρχης του Ρωμαίικου Πατριαρχείου Φαναρίου Κωνσταντινούπολης)
Υποσημειώσεις
<references group="lower-greek"/>
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως Κατηγορία:Μητροπολίτες Φιλαδελφείας Κατηγορία:Μητροπολίτες Χαλκηδόνος Κατηγορία:Απόφοιτοι Θεολογικής Σχολής Χάλκης Κατηγορία:Επίσκοποι του 20ού αιώνα Κατηγορία:Επίσκοποι του 21ου αιώνα
Ναυμαχία των Σπετσών
Η Ναυμαχία των Σπετσών ή αλλιώς Ναυμαχία του Ναυπλίου που έγινε από τις 8 έως 13 Σεπτεμβρίου 1822 ήταν μια σημαντική σύγκρουση μεταξύ Ελλήνων και Οθωμανών κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821.
Τα γεγονότα πριν τη ναυμαχία
Στις 8 Σεπτεμβρίου 1822 ο οθωμανικός στόλος, προερχόμενος από τη Μονεμβασιά, κίνησε προς ανεφοδιασμό του Παλαμηδίου στο Ναύπλιο, το οποίο πολιορκούσαν από στεριάς δυνάμεις του Δημητρίου Υψηλάντου και από θαλάσσης δυνάμεις της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας.
Οι δυνάμεις των Οθωμανών, που αποτελούνταν από 84 πλοία υπό τον ναύαρχο Μεχμέτ Αλί Πασά, φθάνοντας στον κόλπο του Ναυπλίου βρέθηκαν αντιμέτωπες με τον στόλο των Ελλήνων υπό τον ναύαρχο Ανδρέα Μιαούλη, ο οποίος αποτελούνταν από 56 πλοία και 16 πυρπολικά. Ο ναύαρχος του ελληνικού στόλου έδωσε διαταγή να κινηθεί ο στόλος προς το εσωτερικό του Αργολικού Κόλπου παρά την ακτή της Πελοποννήσου, για να εγκλωβίσει εκεί τους πολυαριθμότερους και καλύτερα εξοπλισμένους Τούρκους.
Ναυμαχία
Από κακή συνεννόηση όμως ή επειδή νόμισαν πως ο Μιαούλης ήθελε να αποφύγει τη σύγκρουση, οι πλοίαρχοι Ανάργυρος Λεμπέσης, Λεονάρδος Θεοδωρής, Λάζαρος Παναγιώτας καθώς και ο Υδραίος Αντώνιος Κριεζής, αγνόησαν το σήμα του Ανδρέα Μιαούλη και αντί να τον ακολουθήσουν, επιτέθηκαν εναντίον του οθωμανικού στόλου, αιφνιδιάζοντας τόσο τον εχθρό όσο και τους συμπολεμιστές τους. Σε λίγη ώρα είχε γενικευθεί η ναυμαχία η οποία επεκτάθηκε από την ανατολική πλευρά του πορθμού και στη δυτική. Εκεί κινδύνευσαν ολιγάριθμα ελληνικά πλοία και ο μπουρλοτιέρης Ανδρέας Πιπίνος, για να τα σώσει, επιχείρησε να κολλήσει το πυρπολικό που κυβερνούσε σε ένα αλγερινό πλοίο. Η απόπειρά του δεν πέτυχε γιατί γύρω στους 50 ναύτες του αλγερινού πλοίου πήδησαν πάνω στο μπουρλότο και κατάφεραν να το αποκολλήσουν, σύμφωνα με την αφήγηση του Αντώνη Μιαούλη, γιού του Έλληνα ναυάρχου. Όλοι όμως αυτοί κάηκαν από το φλεγόμενο πυρπολικό ή πνίγηκαν ενώ από τους συντρόφους του Πιπίνου πληγώθηκαν δύο ναύτες.
Στις 12 Σεπτεμβρίου ο εχθρικός στόλος κινήθηκε πάλι κατά του ελληνικού. Η ναυμαχία που έγινε βαθιά μέσα στον Αργολικό κόλπο, κράτησε μόλις τρεις ώρες και στο τέλος οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν καθώς τα πυρπολικά προκάλεσαν τρόμο στους πλοιάρχους των τουρκικών καραβιών.
Στις 13 Σεπτεμβρίου ο Μεχμέτ πασάς έστειλε για τελευταία φορά ένα αυστριακό πλοίο γεμάτο τροφές και πολεμοφόδια για να εφοδιάσει το Ναύπλιο. Ο Μιαούλης έστειλε τότε δύο πλοία τα οποία, ύστερα από ναυμαχία με το εχθρικό πλοίο, το συνέλαβαν.
Ο τούρκικος στόλος επέστρεψε στην Κρήτη και από εκεί (τον Οκτώβριο) επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη.
Σημασία της νίκης
Η υποχώρηση του οθωμανικού στόλου σήμανε την ματαίωση των σχεδίων του για την καταστροφή των δύο ελληνικών ναυτικών βάσεων στις Σπέτσες και την Ύδρα και κατέστησε αδύνατο τον ανεφοδιασμό των Τούρκων του Ναυπλίου. Έτσι, λίγο αργότερα, το Ναύπλιο πέρασε στα χέρια των Ελλήνων αγωνιστών.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Ναυμαχίες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Κατηγορία:Ιστορία των Σπετσών
Μπαλαντίγια
Ο Μπαλαντίγια (بلدية) είναι ένας τύπος αραβικής διοικητική διαίρεση που μπορεί να μεταφραστεί ως "επαρχία", "υποεπαρχίας" ή "δήμος". Ο πληθυντικός είναι μπαλαντιγιάτ (بلديات). Γραμματικά, είναι το θηλυκό του بلدي που σημαίνει "αγροτικός, χωρο-, λαϊκο-".
Ο αραβικός όρος άμανα (أمانة) επίσης, χρησιμοποιείται για το "δήμο".
Τουρκικά
Στην τουρκική, η λέξη belediye (οριστική αιτιατική belediyesi), η οποία είναι δάνειο από τα αραβικά,  σημαίνει "δήμος" ή "δημοτικό συμβούλιο".
Παραπομπές
Κατηγορία:Μορφές διοικητικής διαίρεσης
Γκερμπέργκα της Σαξονίας
Η Γκερμπέργκα της Σαξονίας (Gerberga von Sachsen, γνωστή και ως Γκερμπέργκα της Γαλλίας,  913 - Ρενς, 5 Μαΐου 984)[1] ήταν βασίλισσα της Γαλλίας και θρησκευτική μεταρρυθμίστρια που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην μεταβίβαση της βασιλικής εξουσίας από τον Οίκο των Καρολιδών στον Οίκο των Οθωνιδών και στην μεταξύ τους επικοινωνία καθώς ήταν μέλος της Οθωνικής Δυναστείας αλλά ήταν και απόγονος του Καρλομάγνου. Ήταν κόρη του βασιλιά της Γερμανίας Ερρίκου του κυνηγού και της Ματθίλδης του Ρίνγκελχαϊμ και αδελφή του Όθωνα Α΄. Περιγράφεται ως μορφωμένη, έξυπνη και ήταν ένας από τους πιο ισχυρούς ανθρώπους της εποχής της. Προς το τέλος της ζωής της έγινε μοναχή.
Η ζωή της
Γεννήθηκε περίπου το 913 και κατά πάσα πιθανότητα ήταν το μεγαλύτερο παιδί του Ερρίκου Α΄ και της δεύτερης συζύγου του Ματθίλδης. Ο αμέσως επόμενος γιος της οικογένειας ήταν ο Όθωνας Α΄ που αργότερα διαδέχθηκε και τον πατέρα του στον γερμανικό θρόνο.
Ο γάμος με τον Γιλβέρτο
Κατά τα επόμενα χρόνια οι σχέσεις του ζευγαριού Γκερμπέργκα και Γιλβέρτου με τον Όθωνα Α΄ έγιναν ακόμα χειρότερες και το 938 ο Γιλβέρτος επαναστάτησε ενάντια στον Όθωνα και δήλωσε την στήριξή του στον βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο Δ΄. Το σχέδιο ήταν να σκοτώσουν τον Όθωνα και να βάλουν στον θρόνο τον μικρότερο αδερφό του τον Ερρίκο. Λίγους μήνες μετά όμως η υπόθεση έληξε άδοξα καθώς ο Γιλβέρτος ηττήθηκε στην μάχη του Άντερναχ και στην προσπάθειά του να διαφύγει διασχίζοντας ένα ποτάμι με άλογο, πνίγηκε.
Ο γάμος με τον Λουδοβίκο Δ΄
Μετά τον θάνατο του συζύγου της η Γκερμπέργκα δεν έμεινε για πολύ χήρα γιατί γνώριζε ότι, έχοντας εχθρό τον Όθωνα, η θέση της ήταν εξαιρετικά δυσχερής και χρειαζόταν προστασία. Έτσι με συνοπτικές διαδικασίες παντρεύτηκε τον Λουδοβίκο Δ΄, κάτι που προκάλεσε πολλές συζητήσεις εκείνη την εποχή και για ορισμένους ήταν η απόδειξη ότι εκείνη βρισκόταν πίσω από τις επαναστάσεις και τις αμφισβητήσεις σε βάρος του Όθωνα. Εκείνη την εποχή οι σχέσεις των δύο αδελφών είχαν φτάσει πραγματικά στο ναδίρ. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο Όθωνας προσπάθησε να ξεφορτωθεί την αδελφή του και να την βγάλει από τη μέση προτείνοντας στον Δούκα της Βαυαρίας, Μπέρτχολντ, να την παντρευτεί «αν κατάφερνε να την αιχμαλωτίσει». Ο Μπέρτχολντ όμως αρνήθηκε γιατί η Γκερμπέργκα είχε ήδη παντρευτεί τον Λουδοβίκο. Τότε ήταν που ο Ερρίκος, ο μικρότερος αδελφός του Όθωνα και της Γκερμπέργκα, που κι αυτός ήταν δυσαρεστημένος γιατί ο αδελφός του τον είχε παραγκωνίσει καταλαμβάνοντας τον γερμανικό θρόνο, έφυγε από το παλάτι και πήγε να βρει καταφύγιο στην αδελφή του με σκοπό να συνεχίσει την εξέγερση από εκεί. Τότε, σύμφωνα με τον Λιουτπράνδο, η Γκερμπέργκα τον απέτρεψε και τον έπεισε να επιστρέψει στο παλάτι του Όθωνα και να δηλώσει υποταγή όπως και έγινε. Αυτό το περιστατικό δείχνει και τον βαθμό στον οποίο ασκούσε επιρροή η Γκερμπέργκα στον Ερρίκο.
Η Γκερμπέργκα επέλεξε να παντρευτεί τον Λουδοβίκο για τους δικούς της πολιτικούς και άλλους λόγους και, παρά το γεγονός ότι ο νέος της σύζυγος δεν ήταν κάποιος που μπορούσε να χειραγωγήσει, ο γάμος αυτός ήταν σχέδιο της ιδίας και εξυπηρετούσε ξεκάθαρα τα συμφέροντά της. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι όταν παντρεύτηκε για δεύτερη φορά η Γκερμπέργκα ήταν είκοσι έξι και είχε υπό τον έλεγχό της ολόκληρη την Λοθαριγγία ενώ ο Λουδοβίκος ήταν μόλις δεκαοκτώ και χωρίς ιδιαίτερη πολιτική δύναμη. Η Γκερμπέργκα ήταν ξεκάθαρα η κινητήριος δύναμη του γάμου τους.
Η Γκερμπέργκα έκανε με τον Λουδοβίκο οκτώ παιδιά: Οι ανταγωνιστικές σχέσεις της Γκερμπέργκας και του Λουδοβίκου με τον Όθωνα αντικατοπτρίζονται και στα ονόματα που έδωσαν στα παιδιά τους καθώς η ονοματοδοσία εκείνη την εποχή, ειδικά για τις οικογένειες των ευγενών, ήταν κάτι εξαιρετικά σημαντικό όχι μόνο σε συμβολικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο διεκδίκησης εξουσίας που στηριζόταν σε κληρονομικά δικαιώματα. Για παράδειγμα, ο πρώτος γιος τους, ο Λοθάριος, ονομάστηκε έτσι ως άμεση και συνεχής υπενθύμιση ότι η Δυτική Φραγκία διεκδικούσε άμεσα την Λοθαριγγία. Ο δεύτερος γιος τους επίσης, ο Κάρολος, πήρε ένα όνομα που είχαν πολλοί πρόγονοί του από την πλευρά του πατέρα του όπως ήταν ο παππούς του ο Κάρολος ο Απλός ή ο Κάρολος ο Φαλακρός ή ακόμα και ο Καρλομάγνος. Αυτό ήταν ένας τρόπος για να έρχεται συνεχώς στο προσκήνιο και να υπενθυμίζεται η νομιμότητα της διεκδίκησης του θρόνου από τον Λουδοβίκο και την οικογένειά του που προέρχονταν από την δυναστεία των Καρολιδών. Παρά το γεγονός ότι σε επίσημο διπλωματικό επίπεδο οι σχέσεις του βασιλιά της Δυτικής Φραγκίας και του βασιλιά της Γερμανίας χαρακτηρίζονταν ως amicitia, δηλαδή φιλικές, στην πραγματικότητα ήταν εξαιρετικά τεταμένες και υπήρξαν ως και προσωπικές προσβολές.
Τα πράγματα άλλαξαν το 945 όταν οι Βίκινγκς κατέλαβαν την Νορμανδία και έπιασαν αιχμάλωτο τον Λουδοβίκο. Τότε η Γκερμπέργκα αφύπνισε το δίκτυο επιρροής που είχε σχηματίσει κατά την διάρκεια του γάμου της με τον Γιλβέρτο και άσκησε πιέσεις στον Όθωνα να βοηθήσει τον Λουδοβίκο παρά τις άσχημες σχέσεις τους. Έτσι το 946 ο Όθωνας, εκστράτευσε εναντίον των Βίκινγκ και τους εκδίωξε και απελευθέρωσε τον γαμπρό του, τον Λουδοβίκο. Τρία χρόνια μετά και ο Λουδοβίκος ανταπέδωσε την χάρη στηρίζοντας τον Όθωνα σε μία διαμάχη σχετικά με την αρχιεπισκοπή του Ρέιμς. Αυτά τα περιστατικά οδήγησαν στον κατευνασμό της μεταξύ τους διαμάχης.
Η ακμή της
Παρά το γεγονός ότι κατά τη εποχή της διαμάχης της με τον Όθωνα η Γκερμπέργκα έπαιξε σημαντικό ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις αυτό έγινε κατά κύριο λόγο παρασκηνιακά και μέσω των συζύγων της. Η παρουσία της στα επίσημα έγγραφα και στις αποφάσεις είναι ελάχιστη. Για εκείνη (αλλά και για τον σύζυγό της τον Λουδοβίκο Δ΄) ήταν η εποχή της ειρήνης και της ηρεμίας που ακολούθησε από το 946 και μετά που σήμανε την αρχή της επίσημης εξουσίας τους.
Το 946 ήταν μία χρονιά σημαντικών πολιτικών αλλαγών κατά την οποία μετατοπίστηκε ο άξονας ισχύος στην ευρωπαϊκή ήπειρο λόγω του θανάτου του βασιλιά Εδμόνδου Α΄ της Αγγλίας αλλά κυρίως λόγω του θανάτου της βασίλισσας Έντιθ της Αγγλίας που μέχρι τότε ήταν σύζυγος του Όθωνα Α΄. Αυτή ήταν η αρχή της αποσύνθεσης του ισχυρού πολιτικού δικτύου που είχαν σχηματίσει οι ευγενείς γυναίκες της Αγγλίας και μέσω του οποίου επηρέαζαν τις πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη. Αυτή ήταν και η αρχή της μεταφοράς του κέντρου της εξουσίας από τους Καρολίδες στους Όθωνες. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που η ισχύς της Γκερμπέργκα αυξήθηκε σημαντικά μετά τον θάνατο της Έντιθ όπως επίσης και η ισχύς της μητέρας της, της Ματθίλδης του Ρίγκενχαϊμ, η οποία είχε σχεδόν εξαφανιστεί από το προσκήνιο και ξαναεμφανίστηκε ακριβώς την στιγμή που πέθανε η νύφη της. Τότε ήταν που αποκαταστάθηκαν και οι σχέσεις ανάμεσα στον Όθωνα και τον μικρότερο αδερφό του τον Ερρίκο μετά από παρέμβαση της μητέρας τους, Ματθίλδης. Χαρακτηριστικό επίσης είναι και το γεγονός ότι η κόρη που έκαναν η Γκερμπέργκα και ο Λουδοβίκος το 948 ονομάστηκε Ματθίλδη, κάτι που έγινε στο εντελώς αντίθετο πνεύμα με την ονοματοδοσία του Λοθάριου.
Το 951 ένα άλλο περιστατικό συνέβαλλε και αυτό στην αύξησης της ισχύος της Γκερμπέργκα. Η πεθερά της, Εντγκίβα (που ήταν και αδερφή της Έντιθ), ήρθε σε σύγκρουση με τον γιο της Λουδοβίκο Δ΄ και αποχώρησε από την αυλή του και παντρεύτηκε τον εχθρό του, Κόμη Χέρμπερτ Γ΄ τον Γηραιό. Αυτό εξόργισε το Λουδοβίκο και τον ώθησε στο να δωρίσει όλη τη γη της μητέρας του στην σύζυγό του καθώς και τον έλεγχο όλων των εκκλησιών και των αββαείων που κατείχε μέχρι τότε. Αυτό έδωσε ακόμα μία ώθηση στην εξουσία της Γκερμπέργκα η οποία έφτασε να θεωρείται μία από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες της εποχής της. Χαρακτηριστικό είναι ότι το όνομά της εμφανίζεται στην κορυφή της λίστας των υπογραφόντων ενός εγγράφου που τους αποκαλεί συλλογικά «regni nostri primores», δηλαδή «οι πιο εξέχοντες ευγενείς του βασιλείου μας» και είναι η μοναδική γυναίκα ανάμεσα σε μία σειρά από αρχιεπισκόπους, επισκόπους, κόμηδες και άλλους σημαντικούς άντρες της εποχής που υπογράφουν.
Η Γκερμπέργα, οπλισμένη με την εξουσία που της έδιναν η προίκα της στην Λοθαριγγία, τα κληρονομήματα στην Δυτική Φραγκία που έλαβε από την πεθερά της Έντιθ, τα εδάφη και ο έλεγχος των εκκλησιαστικών ιδρυμάτων που έλαβε από τον σύζυγό της μετά την απομάκρυνσή του από την μητέρα του, αλλά κυρίως η αποδέσμευση από το πολιτικό δίκτυο των καρολίγγειων γυναικών, ξεκίνησε μία εκτεταμένη θρησκευτική μεταρρύθμιση που αποσκοπούσε στην προσαρμογή της μοναστικής ζωής στον πιο αυστηρό Βενεδίκτειο Κανόνα και ονομάστηκε Λοθαρίγγεια Μεταρρύθμιση γιατί αφορούσε κατά κύριο λόγο την περιοχή της Λοθαριγγίας. Πρέπει να σημειωθεί ότι μία θρησκευτική μεταρρύθμιση, πέρα από το θρησκευτικό υπόβαθρο που σαφέστατα είχε, διέθετε και μία πολιτική διάσταση που συχνά ήταν και το κύριο κίνητρο για την επιβολή της. Ο ιστορικός Σάιμον Μακλίν έγραψε στο βιβλίο του «Ottonian Queenship»: "«Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα μεγάλα μοναστήρια συνήθως κατείχαν τεράστιες εδαφικές εκτάσεις, τα διοικούσαν και ζούσαν σε αυτά μέλη της κυρίαρχης τάξης και μπορούσαν να παίξουν κομβικό ρόλο στα κοινωνικά δίκτυα της ελίτ. Η μεταρρύθμιση αποτελούσε έναν τρόπο ξεκάθαρης επιβολής εξουσίας (και επιβολής αλλαγών στους διοικούντες) που συνέβαλλε στην ισχυροποίηση του ελέγχου πάνω σε αυτά τα ιδρύματα και τις περιοχές επιρροής τους.»"Ο αρχιεπίσκοπος Άντσο σε επιστολή του προς την Γκερμπέργκα την αποκαλεί «μητέρα των μοναχών και ηγέτιδα των ιερών παρθένων», χαρακτηρισμός ιδιαίτερα ασυνήθιστος για μία βασίλισσα, αλλά ο Άντσο μιλούσε με την γλώσσα των Βενδικτίνων. Ο τίτλος «μητέρα των μοναχών» προφανώς ήταν το αντίστοιχο του «πατέρα των μοναχών» με το οποίο προσφωνούσαν τον ίδιον τον Άγιο Βενέδικτο ενώ «παρθένοι» ήταν το όνομα που αποκαλούσαν τους εαυτούς τους οι Βενεδικτίνοι μοναχοί. Αυτό δείχνει την εξαίρετη θέση που κατείχε η Γκερμπέργκα στην συνείδηση του Τάγματος των Βενεδικτίνων.
Αυτός ο συσχετισμός της ιδιότητάς της ως βασίλισσα με τον μοναχισμό ήταν κάτι που στην εποχή της (τέλη του 9ου αι.) είχε προκύψει ως ανάγκη έτσι ώστε να δικαιολογήσει αλλά και να κάνει πιο ανεκτή την ολοένα και πιο αυξανόμενη εξουσία των γυναικών στις βασιλικές αυλές της Ευρώπης. Μία ισχυρή βασίλισσα έδειχνε επικίνδυνη και απρόβλεπτη στα μάτια εκείνων που είχαν συνηθίσει στις ξεκάθαρα αντρικές δυναστείες και ο μόνος τρόπος για να γίνει αποδεκτή ήταν να περάσει μέσα από το πρίσμα της θρησκείας έτσι ώστε να «καθαγιασθεί» και να αποκτήσει έναν πιο οικείο χαρακτήρα όπως εκείνον που είχαν οι μυθικές βασίλισσες του Ισραήλ όπως η Εσθήρ και η Ιουδήθ αλλά και η ίδια η Παρθένος Μαρία, η Βασίλισσα των Ουρανών. Σε μία κοινωνία που οι μοναχοί αποκαλούνται «παρθένοι» και οι γυναίκες θεωρούνται ηγέτιδές τους, η γυναικεία εξουσία, και συγκεκριμένα η εξουσία της Γκερμπέργκα, μπορούσαν να γίνουν πιο εύκολα αποδεκτές. Αυτό επέτρεψε στην Γκερμπέργκα να παίξει έναν κρίσιμο πολιτικό ρόλο κατά τα πέντε τελευταία χρόνια ζωής του συζύγου της Λουδοβίκου.
Μέχρι το 950 οι γνωριμίες της Γκερμπέργκα και η επιρροή της είχαν αποκαταστήσει την επικοινωνία ανάμεσα στις αυλές των Οθωνιδών και της Φραγκίας ενώ το 953 που ο πρωτότοκος γιος του Όθωνα Α΄ από την πρώτη του γυναίκα, την Έντιθ, ο Λιούντολφ, επαναστάτησε εναντίον του, η Γκερμπέργκα και κατά συνέπεια όλη η Δυτική Φραγκία αρνήθηκε να τον βοηθήσει. Αυτό δείχνει και το πόσο καλές ήταν πια οι σχέσεις της με τον Όθωνα. Από το 956 που πέθανε ο Ούγος ο Μέγας και τον διαδέχτηκε η σύζυγός του η Χέντβιχ της Σαξονίας, που ήταν η μικρότερη αδερφή της Γκερμπέργκα, όλα τα εδάφη βόρεια των Άλπεων που άνηκαν στους Καρολίδες είχαν περάσει πλέον στα χέρια τεσσάρων Οθωνιδών αδελφών: Της Γκερμπέργκα, της Χέντβιχ, του Όθωνα Α΄ και του αρχιεπίσκοπου Μπρούνο της Κολονίας.
Η εποχή της χηρείας
Το 954 όμως ο Λουδοβίκος πέθανε ξαφνικά από πτώση από άλογο σε ηλικία τριάντα τεσσάρων ετών. Αυτό κάτω από άλλες συνθήκες θα ήταν το τέλος της εξουσίας της Γκερμπέργκα καθώς μία χήρα αναμενόταν να αποσυρθεί και φυσικά να μην ξαναπαντρευτεί αλλά η Γκερμπέργκα ήταν πολύ ισχυρή για κάτι τέτοιο. Δεν ήταν μόνο οι διασυνδέσεις της, η περιουσία της και η στήριξη της Εκκλησίας που την ισχυροποιούσαν αλλά και το γεγονός ότι ο μεγαλύτερος γιος της με τον Λουδοβίκο, ο Λοθάριος, ήταν πια έφηβος, δηλαδή αρκετά μεγάλος για να διεκδικεί την διαδοχή, όχι μόνο του θρόνου της Δυτικής Φραγκίας, αλλά και εκείνου της Γερμανίας καθώς οι γιοί του Όθωνα ήταν ακόμα πολύ μικροί. Ταυτόχρονα ήταν ακόμα πολύ μικρός για να μπορεί να ασκεί την διεκδίκησή του μόνος του, δηλαδή χωρίς την συμμετοχή της μητέρας του. Έτσι η Γκερμπέργκα εξασφάλισε γρήγορα την στέψη του Λοθάριου ως βασιλιά της Δυτικής Φραγκίας και βασίλεψε για λογαριασμό του μέχρι τη ενηλικίωσή του. Το αξιοσημείωτο στην περίπτωσή της ήταν πως εξακολούθησε να ασκεί βασιλική εξουσία ακόμα και μετά.
Το γεγονός ότι η Γκερμπέργκα όντας χήρα και με έναν ενήλικο γιο βασιλιά εξακολουθούσε να ασκεί εξουσία ήταν κάτι όχι μόνο πρωτόγνωρο για την εποχή της αλλά και σκανδαλιστικό. Μία χήρα ήταν εύκολος στόχος για σκληρή κριτική που συχνά επικεντρώνονταν στην ηθική της όσον αφορά τα κίνητρά της και τον χαρακτήρα της. Τέτοιου είδους ισχυρές και πολιτικά ενεργές χήρες συχνά κατηγορούνταν για μακιαβελισμό και τους αποδίδονταν ένα σωρό εγκληματικές πράξεις όπως προδοσίες και πολιτικές δολοφονίες. Ο τρόπος που επίλυαν τέτοιου είδους προβλήματα οι Όθωνες συνήθως ήταν μέσω της «αγιοποίησης» της γυναικείας εξουσίας και αυτός ήταν και ο λόγος που, με την ενηλικίωση του Λοθάριου, η Γκερμπέργκα έγινε μοναχή στο μοναστήρι Νοτρ Νταμ στο Σουασόν. Τότε ήταν που γράφτηκε το Vita S. Chrothildis reginae francorum (Ο Βίος της Κλοτίλδης της βασίλισσας των Φράγκων). Αυτό το κείμενο ήταν μια ιστορική καταγραφή της ζωής της βασίλισσας Κλοτίλδης της Φραγκίας που προσηλύτισε τον Κλόβι Α΄ στον Χριστιανισμό και μετά τον θάνατό του συνέχισε να ασκεί εξουσία και να βοηθά τους τέσσερις γιους της ενώ έχτισε πολλά μοναστήρια και εκκλησίες. Ο σκοπός που γράφτηκε αυτό το κείμενο ήταν προφανώς ένας έμμεσος τρόπος να νομιμοποιηθεί η εξουσία της Γκερμπέργκα μέσω ενός ιστορικού παραδείγματος από το παρελθόν. Αυτός ήταν προφανώς και ο λόγος που ο Βίος της Κλοτίλδης, παρά το γεγονός ότι η βασική πηγή για την βογραφία της ήταν οι Ιστορίες (Histories) του Γρηγορίου της Τουρς, στηρίζεται κατά κύριο λόγο σε ένα άλλο κείμενο, το Liber Historiae Francorum (Το Βιβλίο της Ιστορίας των Φράγκων) που γράφτηκε γύρω στο 727 από μία γυναίκα, της οποίας το όνομα σήμερα δεν γνωρίζουμε αλλά ξέρουμε ότι ήταν μοναχή στο μοναστήρι της Νοτρ Νταμ, και δίνει πολύ μεγαλύτερη έμφαση στον ρόλο των γυναικών στην ιστορία.
Η Γκερμπέργκα συνέχισε να ασκεί την εξουσία της από το μοναστήρι της Νοτρ Νταμ με τις ευλογίες και την υποστήριξη της Εκκλησίας μέχρι τον θάνατό της γύρω στο 969, γεγονός που της έδωσε τον τίτλο της πιο πολιτικά ενεργής χήρας από την εποχή της ιταλίδας αυτοκράτειρας Ενγκελμπέργκα. Το τελευταίο έγγραφο που υπέγραψε από όσο γνωρίζουμε ήταν μία δωρεά στην εκκλησία του Αγίου Ρεμιγίου στη Ρέιμς που θεωρείται ως η τελική εγκατάλειψη της διεκδίκησης της Λοθαριγγίας από τους Καρολίδες. Σε αυτό το έγγραφο η Γκερμπέργκα, αντίθετα με ότι θα περίμενε κανείς σε μια τέτοια περίπτωση στο παρελθόν, δεν αναφέρεται πουθενά ως πρώην βασίλισσα, ή χήρα θανόντος βασιλέα ή βασιλομήτωρ ή έστω αντιβασίλισσα και δεν αναφέρονται πουθενά τα ονόματα του Λουδοβίκου Δ΄ ή του Λοθάριου. Αναφέρεται μόνο εκείνη και μάλιστα ως ηγεμόνας από μόνη της. Αποκαλείται "humilis Francorum regina", δηλαδή "ταπεινή βασίλισσα των Φράγκων" που δρα σύμφωνα με τα αρχαία έθιμα (morem antiquorum sequentes) ενώ υπάρχει η προειδοποίηση για όποιον σκεφτεί να αμφισβητήσει την "βασιλική της δωρεά" (regalis donatio) ότι θα θεωρηθεί "υπόλογος προδοσίας" (reus maiestatis). Αυτό δείχνει τον βαθμό εξουσίας που είχε κατακτήσει μέχρι το τέλος της ζωής της.
Πηγές
Κατηγορία:Βασίλισσες και Αυτοκράτειρες της Γαλλίας Κατηγορία:Οίκος των Οθωνιδών Κατηγορία:Βασίλισσες Κατηγορία:Σύζυγοι των βασιλέων των Φράγκων
Πιπεραζίνη
thumb|140px|Πιπεραζίν thumb|200px|Πιπεραζίνη Η πιπεραζίνη είναι λευκή, κρυσταλλική οργανική ένωση που αποτελείται από εξαμελή δακτύλιο άνθρακα, που περιέχει δυο άτομα αζώτου σε απέναντι (-π-) θέσεις. Στη φύση απαντά στη μορφή μικρών υγροσκοπικών κρυστάλλων με αλατούχα γεύση.
Χημεία
Γενικότερα, οι πιπεραζίνες είναι μια ευρεία ομάδα χημικών ενώσεων, αρκετές από τις οποίες έχουν χρήσιμες φαρμακολογικές ιδιότητες. Κοινό χαρακτηριστικό τους, από χημική άποψη, το ότι περιέχουν τη λειτουργική ομάδα της πιπεραζίνης και είναι ισχυρές βάσεις. Διαλύονται στο νερό αλλά όχι στον διαιθυλαιθέρα. Επίσης, απορροφούν εύκολα υγρασία και διοξείδιο του άνθρακα από τον ατμοσφαιρικό αέρα.
Χρήσεις
Οι πιπεραζίνες (τα προϊόντα της πιπεραζίνης) χρησιμοποιούνται ως αντιρευματικό φάρμακο. Επίσης, καταπολεμούν τους έλμινθες (εντερικούς σκώληκες). Σε υγρή μορφή χρησιμοποιούνται σε καθαριστικές μηχανές.
Τα τελευταία χρόνια (μετά το 2007) γίνονται έρευνες, με βάση τις πιπεραζίνες, που στοχεύουν σε μια νέα κατηγορία συνθετικών χαπιών για τη διασκέδαση και την ευφορία, σε αντικατάσταση της μεγάλης κατηγορίας των αμφεταμινών του τύπου «ecstasy».
Πηγές
Κατηγορία:C4 Κατηγορία:Αντιμολυσματικοί παράγοντες
Πολυήρεις
Οι πολυήρεις ήταν τύποι αρχαίων κωπήλατων πολεμικών πλοίων, δηλαδή γαλερών, που εμφανίστηκαν από τον 4ο αιώνα π.Χ. στη Μεσόγειο Θάλασσα, εκτοπίζοντας (σταδιακά και εν μέρει) τις τριήρεις και αλλάζοντας σημαντικά την ως τότε ισχύουσα ναυτική πολεμική τέχνη. Τα πλοία έγιναν αυξανόμενα μεγαλύτερα και βαρύτερα, συμπεριλαμβάνοντας μερικά από τα μεγαλύτερα ξύλινα πλοία που έχουν κατασκευαστεί ποτέ. Δεν είναι σαφές το πότε ακριβώς ή και το πού πρωτοεμφανίστηκαν. Είναι ωστόσο γνωστό, ότι κάποια τέτοια πολεμικά (πεντήρεις) συμπεριέχονταν στο στόλο των Συρακουσών επί τυράννου Διονυσίου Α΄, καθώς και στον Περσικό στόλο (έως και οκτήρεις), κατά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Κάποια τέτοια πολεμικά (που συμπεριλάμβαναν εξήρεις και επτήρεις), κυρίως από τη Σιδώνα και την Κύπρο, προστέθηκαν στο στόλο του μεγάλου στρατηλάτη κατά την πολιορκία της Τύρου. Αυτές οι ναυτικές εξελίξεις εξαπλώθηκαν (κυρίως και ταχύτερα) στην Ελληνιστική Εγγύς Ανατολή, αλλά επίσης επεκτάθηκαν σταδιακά και σε ένα μέρος των στόλων των ναυτικών δυνάμεων της Δυτικής Μεσογείου, που συμπεριλάμβαναν την Καρχηδόνα και τη Ρώμη. Όμως, ενώ τα πλούσια (ελληνιστικά) βασίλεια των Διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου έχτιζαν ήδη τεράστιες πολυήρεις, η Καρχηδόνα και η Ρώμη, στους μεταξύ τους (Καρχηδονιακούς) πολέμους, βασίζονταν σε (σχετικά) μεσαίου μεγέθους σκάφη, όπως οι τετρήρεις, οι πεντήρεις και ελάχιστες εξήρεις. Κατά την ίδια χρονική περίοδο, οι μικρότερες ναυτικές δυνάμεις και οι πειρατές χρησιμοποιούσαν στόλους από μικρότερα και ταχύτερα σκάφη. Μετά την εγκαθίδρυση της πλήρους Ρωμαϊκής Ηγεμονίας στη Μεσόγειο, και ειδικότερα μετά από τη Ναυμαχία του Ακτίου, η (τότε) νεογέννητη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία δεν είχε πλέον να αντιμετωπίσει μεγάλες ναυτικές απειλές. Έτσι, από τον 1ο αιώνα μ.Χ., υπήρχαν (πλέον) ελάχιστες πολυήρεις (και ακόμη αργότερα μόνο τριήρεις ή τετρήρεις) που εξυπηρετούσαν ως ναυαρχίδες, ενώ τα υπόλοιπα πλοία του αυτοκρατορικού στόλου σταδιακά αντικαταστάθηκαν από ελαφρές λιβύρνες, σε μια αρνητική εξέλιξη της ναυτικής τεχνολογίας, ώσπου κατά την Ύστερη Αρχαιότητα χάθηκε εντελώς η απαραίτητη γνώση για την κατασκευή πολυηρών, με εξαίρεση, ίσως, κάποιους από τους δρόμωνες του βυζαντινού ναυτικού, που θα μπορούσαν να ταξινομηθούν στις πολυήρεις, αν και κατά τη σχετική χρονική περίοδο ο όρος αυτός δεν βρίσκονταν πια σε χρήση.
Ορολογία
Τα περισσότερα πολεμικά πλοία της εποχής διακρίνονται από τα ονόματά τους, που αποτελούνται από ένα ελληνικής προέλευσης αριθμητικό και την κατάληξη -ήρης. Ο αριθμός του αριθμητικού αντιστοιχεί στον αριθμό των σειρών των κωπηλατών ανά πλευρά και όχι στον αριθμό των σειρών των κουπιών, όπως κάποιοι μεταγενέστεροι μελετητές αρχικά υπέθεταν.
Εξέλιξη και σχεδιασμός
Στους μεγάλους πολέμους του 5ου αιώνα π.Χ., όπως οι Περσικοί Πόλεμοι και ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, η τριήρης ήταν ο βαρύτερος τύπος πολεμικού πλοίου που χρησιμοποιούνταν από τα ναυτικά των Μεσογειακών κρατών. Στην περίπτωση της τριήρους, υπήρχαν (συνήθως) τρία καταστρώματα με έναν κωπηλάτη ανά κουπί, δηλαδή συνολικά τρεις σειρές κωπηλατών. Ωστόσο, κατά τις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ. άρχισαν να εμφανίζονται διαφοροποιήσεις από την τριήρη. Πρώτα εμφανίστηκαν η πεντήρης και η εξήρης, η εφεύρεση των οποίων πιστώθηκε στο Διονύσιο Α΄, τύραννο των Συρακουσών, ενώ η τετρήρης (που ακολούθησε) πιστώθηκε από τον Αριστοτέλη στους Καρχηδονίους.
Κωπηλατικό σύστημα
Πολύ λίγα είναι γνωστά με βεβαιότητα για την κατασκευή και την εμφάνιση των πολυηρών. Οι γραπτές μαρτυρίες είναι αποσπασματικές και πολύ εκλεκτικές, ενώ οι εικαστικές μαρτυρίες δεν είναι ξεκάθαρες. Το γεγονός ότι οι (ελληνικές) τριήρεις είχαν τρία καταστρώματα κωπηλατών με έναν κωπηλάτη ανά κουπί οδήγησαν τους ιστορικούς του Μεσαίωνα, ενώ ήδη πολλά σχετικά κείμενα και άλλου είδους σχετικές μαρτυρίες είχαν από καιρό χαθεί, να θεωρήσουν (εσφαλμένα) ότι ο σχεδιασμός των πολυηρών ήταν ανάλογος, δηλαδή ανάλογα με τον αριθμό του αριθμητικού προθέματος, τόσα καταστρώματα κωπηλατών, με έναν κωπηλάτη ανά κουπί. Ωστόσο, οι αναφορές για την ύπαρξη μεγαλύτερων πολυηρών, μέχρι και τεσσαρακοντηρών, δηλαδή με αριθμητικό πρόθεμα 40 (!), έκαναν αυτή τη θεωρία να φαίνεται απίθανη. Συνεπώς, κατά την Αναγέννηση και μέχρι το 19ο αιώνα, άρχισαν να πιστεύουν (και πάλι εσφαλμένα) ότι στις πολυήρεις υπήρχαν περισσότερες από μια σειρές κουπιών ανά κατάστρωμα, αλλά πάλι με έναν κωπηλάτη ανά κουπί, όπως συνέβαινε με κάποιους τύπους γαλερών της αναφερόμενης εποχής (Αναγέννηση - 19ος αιώνας). Κατά τον 20ό αιώνα, οι μελετητές απέδειξαν ότι κι αυτή η θεωρία ήταν λανθασμένη. Υιοθέτησαν την άποψη ότι στις αρχαίες γαλέρες οι σειρές κουπιών βρισκόταν (αρχικά πιθανώς μόνο) σε διαφορετικά καταστρώματα, αλλά επειδή μόνο τα τρία πρώτα καταστρώματα είναι πρακτικά για κωπηλασία, οι τρεις σειρές κουπιών είναι το πρακτικό μέγιστο όριο. Ερμήνευσαν, λοιπόν, το αριθμητικό πρόθεμα με τον αριθμό των σειρών κωπηλατών και όχι τον αριθμό σειρών κουπιών. Μπορούσαν, δηλαδή, να υπάρχουν σε κάποιες σειρές κουπιών περισσότεροι από ένας κωπηλάτες ανά κουπί.
Η πιο συνηθισμένη θεωρία για τη διάταξη καταστρωμάτων και κωπηλατών για την τετρήρη, που θεωρήθηκε ότι προήλθε από τη διήρη, είναι ότι είχε κι αυτή δύο καταστρώματα, αλλά με δύο κωπηλάτες ανά κουπί. Η πεντήρης, από την άλλη, προήλθε από την τριήρη, οπότε είχε κι αυτή τρία καταστρώματα, με διάταξη κωπηλατών - καταστρωμάτων 2:2:1. Το ίδιο ίσχυε και για την εξήρη, που επίσης προήλθε από την τριήρη, οπότε είχε κι αυτή τρία καταστρώματα, με διάταξη κωπηλατών - καταστρωμάτων 2:2:2. Άλλες ερμηνευτικές θεωρήσεις συμπεριλαμβάνουν και δίκροτες πεντήρεις, με διάταξη κωπηλατών - καταστρωμάτων 3:2, ακόμη και μονόκροτες πεντήρεις, με πέντε κωπηλάτες ανά κουπί σε ένα κατάστρωμα. Η θεωρία των δίκροτων πεντηρών συνυποστηρίζεται από το γεγονός ότι κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. οι πεντήρεις φυλάσσονταν στα ίδια νεώρια με τις τριήρεις (που εξακολουθούσαν συνεχώς να συνυπάρχουν, αλλά δεν θεωρούνταν πια πολεμικά πλοία πρώτου μεγέθους). Για να είναι εφικτό αυτό θα πρέπει αυτές οι πρώτες (τουλάχιστον) πεντήρεις να είχαν παρόμοιο πλάτος με τις τριήρεις, δηλαδή γύρω στα 5,3 μέτρα. Αυτή η θεωρία ταιριάζει και με την ιδέα ότι υπήρξε σταδιακή εξέλιξη από τον ένα τύπο πεντήρους στον άλλο.
Οι λόγοι για την εξέλιξη των πολυηρών δεν είναι ξεκάθαροι. Το πιο συνηθισμένο μεταγενέστερο επιχείρημα είναι ότι υπήρχε έλλειψη ικανού ποσοτικά ποιοτικού προσωπικού: η τριήρης ήταν ουσιαστικά ένα πολεμικό πλοίο που κατασκευάστηκε για να εμβολίζει, αλλά οι επιτυχημένες τακτικές εμβολισμό εξαρτώταν κυρίως από τη σταθερή διατήρηση καλά εκπαιδευμένου κωπηλατικού πληρώματος, κάτι που λίγα ναυτικά κράτη εκτός από την Αθήνα είχαν τους πόρους ή και την κατάλληλη κοινωνική δομή για να το επιτύχουν σε ικανοποιητικά επαρκείς αριθμούς. Η χρήση περισσότερων από ενός κωπηλατών ανά κουπί μείωνε την ανάγκη για καλά εκπαιδευμένο προσωπικό που απαιτούνταν για κάθε πλοίο: Μόνο οι κωπηλάτες στην άκρη του κάθε κουπιού χρειαζόταν να είναι επαρκώς εκπαιδευμένοι. Οι άλλοι απλώς πρόσθεταν περισσότερη μυϊκή ισχύ. Αυτό το σύστημα επίσης χρησιμοποιούνταν στις γαλέρες της εποχής της Αναγέννησης, αλλά αρχαία αγγεία παρέχουν ενδείξεις για συνέχιση της εκπαίδευσης πληρωμάτων από τους διοικητές τους και κατά την (ελληνιστική) εποχή των πολυηρών. Ο αυξημένος αριθμός των κωπηλατών επίσης απαιτούσε φαρδύτερο σκάφος, γεγονός που βέβαια μείωνε την ταχύτητα του πλοίου, αλλά από την άλλη πρόσφερε αρκετά άλλα πλεονεκτήματα: Τα μεγαλύτερα σκάφη ήταν πιο δυνατά και άντεχαν περισσότερο στον εμβολισμό, αλλά και είχαν μεγαλύτερη χωρητικότητα, που επέτρεπε την φιλοξενία στο σκάφος περισσότερων επιβατών (δηλαδή πεζοναυτών), τη δυνατότητα για παρουσία καταπελτών ή και πύργων, αλλά και γενικότερα τη μεταφορά περισσότερων εφοδίων και άλλων χρήσιμων φορτίων, με μικρότερη αναγκαιότητα για επιπλέον μεταγωγικά ή και άλλα βοηθητικά σκάφη. Τα περισσότερο υπερυψωμένα τμήματα των καταστρωμάτων και η μεγαλύτερη σταθερότητα των μεγαλύτερων σκαφών τα έκανε πιο αποτελεσματικά ως βάσεις εκτόξευσης βλημάτων κάθε είδους κατά του εχθρού και γενικά αύξανε τις δυνατότητες των πολεμικών πλοίων για ναυτικές και αμφίβιες επιχειρήσεις. Όλα αυτά ήταν σημαντικά σε μια εποχή που η έκβαση των ναυμαχιών αποφασίζονταν ολοένα λιγότερο από τον εμβολισμό και ολοένα περισσότερο από το ρεσάλτο. Προτάθηκε από τον Λάιονελ Κάσσον (Lionel Casson) ότι (μερικές, τουλάχιστον, από τις) πεντήρεις που χρησιμοποιούνταν από τους Ρωμαίους στους Καρχηδονιακούς Πολέμους του 3ου αιώνα π.Χ. ήταν μονόκροτες, οπότε είχαν ένα κατάστρωμα με πέντε κωπηλάτες ανά κουπί και μεγάλο πλάτος, πλεονέκτημα που επέτρεπε τη μεγάλη (για την εποχή) τοπική συγκέντρωση 120 επιβατών σε ένα κατάστρωμα, γεγονός που (εικάζεται ότι ίσως) έπαιξε ζωτικό ρόλο για τη ρωμαϊκή νίκη (ειδικότερα) στη Ναυμαχία του Έκνομου.
Κατασκευή
Υπήρξαν δυο κύριες ναυτικές σχεδιαστικές παραδόσεις στη Μεσόγειο Θάλασσα, η Ελληνική και η Φοινικική - Καρχηδονιακή. Η δεύτερη αντιγράφτηκε, αργότερα, από τους Ρωμαίους. Χρησιμοποιώντας ως υπόδειγμα τις τριήρεις τους, οι Έλληνες συνήθιζαν να προεξέχει μόνο το πάνω επίπεδο κουπιών («παρεξειρεσία»), ενώ σύμφωνα με τη μεταγενέστερη Καρχηδονιακή ναυπηγική παράδοση προτιμούσαν να προσθέτουν ύψος στα σκάφη τους, έχοντας και τα τρία επίπεδα κουπιών να εξέχουν απευθείας από τα πλαϊνά των κυρίως σκαφών.
Με βάση τις εικονογραφικές ενδείξεις πάνω σε νομίσματα, οι Μόρρισον (Morrison) και Κόατς (Coates) καθόρισαν ότι οι καρχηδονιακές τριήρεις του 5ου και των αρχών του 4ου αιώνα π.Χ. ήταν σε μεγάλο βαθμό παρόμοιες με τις ελληνικές, περιλαμβάνοντας πιθανώς και την παρεξειρεσία. Από τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ., ωστόσο, δηλαδή περίπου την ίδια εποχή που η πεντήρης άρχισε να εμφανίζεται στη Φοινίκη, εμφανίστηκαν και ενδείξεις φοινικικών - καρχηδονιακών πλοίων χωρίς παρεξειρεσία. Αυτό απαιτούσε μια διαφορετική διάταξη κουπιών, με το μεσαίο επίπεδο να τοποθετείται περισσότερο προς τα μέσα, καθώς και μια διαφορετική κατασκευή του κύτους, με τα πλευρικά τμήματα των καταστρωμάτων να επισυνάπτονται σε αυτήν την (κατασκευή του κύτους). Από τα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ. και μετά, οι καρχηδονιακές πεντήρεις εμφάνιζαν ένα ξεχωριστό κωπηλατικό κουβούκλιο που περιείχε τους κωπηλάτες που ήταν (πριν) τοποθετημένοι στον κύριο χώρο του σκάφους. Αυτή η εξέλιξη των προγενέστερων μοντέλων εμπεριείχε επιπλέον τροποποιήσεις, με την έννοια ότι οι κωπηλάτες τοποθετούνταν πάνω από το κατάστρωμα και ουσιαστικά στο ίδιο επίπεδο. Αυτό επέτρεπε την ενίσχυση του σκάφους και αύξανε τη χωρητικότητα σε προμήθειες, αλλά και βελτίωνε τις συνθήκες αερισμού των κωπηλατών, έναν ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα για τη διατήρηση της αντοχής τους και κατά συνέπεια βοηθούσε στη διατήρηση (για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σχετικά υψηλής) ταχύτητας για το σκάφος. Είναι ασαφές, ωστόσο, αν αυτός ο σχεδιασμός εφαρμόζονταν και στις βαρύτερες (από τις πεντήρεις) πολυήρεις, και παρόλο που οι Ρωμαίοι αντέγραψαν τα καρχηδονιακά μοντέλα για τις πεντήρεις τους, υπάρχουν επίσης εικονογραφικές ενδείξεις για την ύπαρξη και πολυηρών με παρεξειρεσία (στο ρωμαϊκό ναυτικό) μέχρι και στην ύστερη αυτοκρατορική περίοδο.