cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ελβετία
Ομοσπονδιακό κράτος
Ο πόλεμος έπεισε τους περισσότερους Ελβετούς για την ανάγκη για ενότητα και δύναμη. Οι Ελβετοί από όλα τα στρώματα της κοινωνίας, είτε Καθολικοί είτε Προτεστάντες, από το φιλελεύθερο ή συντηρητικό ρεύμα, συνειδητοποίησαν ότι τα καντόνια θα επωφεληθούν περισσότερο από τη συγχώνευση των οικονομικών και θρησκευτικών συμφερόντων τους.
Έτσι, ενώ η υπόλοιπη Ευρώπη είδε επαναστατικές εξεγέρσεις, οι Ελβετοί συνέταξαν ένα σύνταγμα που προέβλεπε μια ομοσπονδιακή διάταξη, σε μεγάλο βαθμό εμπνευσμένο από το αμερικανικό παράδειγμα. Αυτό το σύνταγμα παρείχε κεντρική εξουσία ενώ άφηνε στα καντόνια το δικαίωμα στην αυτοδιοίκηση για τοπικά ζητήματα. Δίνοντας εύσημα σε εκείνους που ευνοούσαν την εξουσία των καντονιών, η εθνοσυνέλευση χωρίστηκε σε μια Άνω Βουλή (το Συμβούλιο των Κρατών, δύο αντιπροσώπους ανά καντόνι) και μια Κάτω Βουλή (το Εθνικό Συμβούλιο, με εκπροσώπους εκλεγμένους από σε όλη τη χώρα). Τα δημοψηφίσματα έγιναν υποχρεωτικά για τυχόν τροποποιήσεις. Αυτό το νέο σύνταγμα τερμάτισε τη νομική εξουσία των ευγενών στην Ελβετία. αριστερά|μικρογραφία| Εγκαίνια το 1882 της σιδηροδρομικής σήραγγας Γοτθάρδου που συνδέει το νότιο καντόνι του [[Τιτσίνο, τη μεγαλύτερη στον κόσμο εκείνη την εποχή.]] Εισήχθη ένα ενιαίο σύστημα μέτρων και σταθμών και το 1850 το ελβετικό φράγκο έγινε το ελβετικό ενιαίο νόμισμα, που συμπληρώθηκε από το φράγκο WIR το 1934. Μια σημαντική ρήτρα του συντάγματος ήταν ότι θα μπορούσε να ξαναγραφτεί εξ ολοκλήρου εάν χρειαζόταν, επιτρέποντάς του έτσι να εξελιχθεί στο σύνολό του αντί να τροποποιείται μία τροπολογία κάθε φορά.
Σαάμι
Σημαία
Η σημαία των Σαάμι υιοθετήθηκε κατά τη Διάσκεψη των Σαάμι στο Ορε της Σουηδίας στις 15 Αυγούστου 1986. Ηταν το αποτέλεσμα ενός διαγωνισμού, για τον οποίο υποβλήθηκαν πολλές προτάσεις. Το νικητήριο σχέδιο υποβλήθηκε από την καλλιτέχνιδα Αστριντ Μπολ από το Σκίμποτν της Νορβηγίας.
Ελβετία
Ομοσπονδιακό κράτος
Αυτή η ανάγκη αποδείχθηκε σύντομα όταν η αύξηση του πληθυσμού και η Βιομηχανική Επανάσταση που ακολούθησε οδήγησαν σε εκκλήσεις για τροποποίηση του συντάγματος ανάλογα. Ο πληθυσμός απέρριψε ένα πρώιμο σχέδιο το 1872, αλλά οι τροποποιήσεις οδήγησαν στην αποδοχή του το 1874. Εισήγαγε το προαιρετικό δημοψήφισμα για νόμους σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Καθόρισε επίσης την ομοσπονδιακή ευθύνη για την άμυνα, το εμπόριο και τα νομικά θέματα.
Το 1891, το σύνταγμα αναθεωρήθηκε με ασυνήθιστα ισχυρά στοιχεία άμεσης δημοκρατίας, τα οποία παραμένουν μοναδικά σήμερα.
Σύγχρονη ιστορία
Η Ελβετία δεν δέχτηκε εισβολή κατά τη διάρκεια κανενός από τους παγκόσμιους πολέμους. Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, στην Ελβετία έμενε ο επαναστάτης και ιδρυτής της Σοβιετικής Ένωσης Βλαντιμίρ Ίλιτς Ουλιάνοφ (Βλαντιμίρ Λένιν) που παρέμεινε εκεί μέχρι το 1917. Η ελβετική ουδετερότητα αμφισβητήθηκε σοβαρά από τη βραχύβια υπόθεση Γκριμ-Χόφμαν το 1917. Το 1920, η Ελβετία εντάχθηκε στην Κοινωνία των Εθνών, η οποία είχε έδρα τη Γενεύη, αφού εξαιρέθηκε από τις στρατιωτικές απαιτήσεις.
Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι Γερμανοί κατάρτησαν λεπτομερή σχέδια εισβολής, αλλά η Ελβετία δεν δέχτηκε ποτέ επίθεση. Η Ελβετία μπόρεσε να παραμείνει ανεξάρτητη μέσω ενός συνδυασμού στρατιωτικής αποτροπής, παραχωρήσεων στη Γερμανία και καλής τύχης, καθώς μεσολάβησαν μεγαλύτερα γεγονότα κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ο στρατηγός Ανρί Γκισάν, που ορίστηκε αρχιστράτηγος για τη διάρκεια του πολέμου, διέταξε γενική κινητοποίηση των ενόπλων δυνάμεων. Η ελβετική στρατιωτική στρατηγική άλλαξε από στατική άμυνα στα σύνορα σε οργανωμένο παρατεταμένο πόλεμο φθοράς και απόσυρση σε ισχυρές, καλά εφοδιασμένες θέσεις ψηλά στις Άλπεις, γνωστές ως Ρεντουί. Η Ελβετία ήταν σημαντική βάση για την κατασκοπεία και από τις δύο πλευρές και συχνά μεσολάβησε στις επικοινωνίες μεταξύ του Άξονα και των Συμμαχικών δυνάμεων.
Το εμπόριο της Ελβετίας είχε αποκλειστεί τόσο από τους Συμμάχους όσο και από τον Άξονα. Η οικονομική συνεργασία και η επέκταση της πίστωσης στη ναζιστική Γερμανία διέφεραν ανάλογα με την πιθανότητα εισβολής και τη διαθεσιμότητα άλλων εμπορικών εταίρων. Οι παραχωρήσεις έφθασαν στο αποκορύφωμά τους μετά τη διακοπή της κρίσιμης σιδηροδρομικής σύνδεσης μέσω της Γαλλίας του Βισύ το 1942, αφήνοντας την Ελβετία (μαζί με το Λιχτενστάιν) εντελώς απομονωμένη από τον ευρύτερο κόσμο από εδάφη που ελέγχονται από τον Άξονα. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, η Ελβετία φιλοξένησε περισσότερους από 300.000 πρόσφυγες με τη βοήθεια του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, με έδρα τη Γενεύη. Οι αυστηρές πολιτικές μετανάστευσης και ασύλου και οι οικονομικές σχέσεις με τη ναζιστική Γερμανία προκάλεσαν διαμάχες, μόλις στα τέλη του 20ού αιώνα.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, η Ελβετική Πολεμική Αεροπορία δέσμευσε αεροσκάφη και των δύο πλευρών, καταρρίπτοντας 11 εισβολικά αεροπλάνα της Luftwaffe τον Μάιο και τον Ιούνιο του 1940, καταρρίπτοντας στη συνέχεια άλλους εισβολείς μετά από αλλαγή πολιτικής μετά από απειλές από τη Γερμανία. Πάνω από 100 συμμαχικά βομβαρδιστικά και τα πληρώματά τους φυλακίστηκαν. Μεταξύ 1940 και 1945, η Ελβετία βομβαρδίστηκε από τους Συμμάχους, προκαλώντας θύματα και υλικές ζημιές. Οι συμμαχικές δυνάμεις υποστήριξαν ότι οι βομβαρδισμοί, οι οποίοι παραβίαζαν το 96ο Άρθρο του Πολέμου, ήταν αποτέλεσμα σφαλμάτων πλοήγησης, βλάβης εξοπλισμού, καιρικών συνθηκών και σφαλμάτων πιλότου. Οι Ελβετοί εξέφρασαν φόβο και ανησυχία ότι οι βομβαρδισμοί είχαν σκοπό να ασκήσουν πίεση στην Ελβετία να τερματίσει την οικονομική συνεργασία και την ουδετερότητα με τη ναζιστική Γερμανία.
Μετά τον πόλεμο, η ελβετική κυβέρνηση εξήγαγε πιστώσεις μέσω του φιλανθρωπικού ταμείου που είναι γνωστό ως Schweizerspende και δώρισε στο Σχέδιο Μάρσαλ για να βοηθήσει την ανάκαμψη της Ευρώπης, προσπάθειες που τελικά ωφέλησαν την ελβετική οικονομία.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ελβετικές αρχές εξέτασαν την κατασκευή μιας ελβετικής πυρηνικής βόμβας. Κορυφαίοι πυρηνικοί φυσικοί στο Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Ζυρίχης, όπως ο Πάουλ Σέρερ, έκαναν αυτό μια ρεαλιστική πιθανότητα. Το 1988, το Ινστιτούτο Πάουλ Σέρερ ιδρύθηκε στο όνομά του για να διερευνήσει τις θεραπευτικές χρήσεις των τεχνολογιών σκέδασης νετρονίων. Τα οικονομικά προβλήματα με τον αμυντικό προϋπολογισμό και τα ηθικά ζητήματα εμπόδισαν τη διάθεση σημαντικών κονδυλίων και η Συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων του 1968 θεωρήθηκε ως μια έγκυρη εναλλακτική λύση. Τα σχέδια για την κατασκευή πυρηνικών όπλων απορρίφθηκαν έως το 1988. Η Ελβετία εντάχθηκε στο Συμβούλιο της Ευρώπης το 1963.
Η Ελβετία ήταν η τελευταία δυτική δημοκρατία (το Πριγκιπάτο του Λιχτενστάιν ακολούθησε το 1984) που παραχώρησε στις γυναίκες το δικαίωμα ψήφου. Ορισμένα ελβετικά καντόνια το ενέκριναν αυτό το 1959, ενώ σε ομοσπονδιακό επίπεδο, επιτεύχθηκε το 1971 και, μετά από αντίσταση, στο τελευταίο καντόνι Άπεντσελ Ίνερροντεν (ένα από τα δύο εναπομείναντα Landsgemeinde, μαζί με το Γκλάρους) το 1990. Αφού απέκτησαν δικαίωμα ψήφου σε ομοσπονδιακό επίπεδο, οι γυναίκες απέτησαν γρήγορα πολιτική σημασία. Η πρώτη γυναίκα στο επταμελές στέλεχος του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου ήταν η Ελίζαμπετ Κοπ, η οποία υπηρέτησε από το 1984 έως το 1989, και η πρώτη γυναίκα πρόεδρος ήταν η Ρουτ Ντραϊφούς το 1999.
Το 2002 η Ελβετία έγινε πλήρες μέλος των Ηνωμένων Εθνών, αφήνοντας το Βατικανό ως το τελευταίο ευρέως αναγνωρισμένο κράτος χωρίς πλήρη ένταξη στον ΟΗΕ. Η Ελβετία είναι ιδρυτικό μέλος της ΕΖΕΣ αλλά όχι του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ). Αίτηση για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση εστάλη τον Μάιο του 1992, αλλά δεν προχώρησε μετά την απόρριψη του ΕΟΧ τον Δεκέμβριο του 1992 όταν η Ελβετία διεξήγαγε δημοψήφισμα για τον ΕΟΧ. Ακολούθησαν πολλά δημοψηφίσματα για το ζήτημα της ΕΕ, αλλά λόγω αντίθεσης των πολιτών, η αίτηση ένταξης αποσύρθηκε. Ωστόσο, το ελβετικό δίκαιο αλλάζει σταδιακά για να συμμορφωθεί με αυτό της ΕΕ και η κυβέρνηση υπέγραψε διμερείς συμφωνίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελβετία, μαζί με το Λιχτενστάιν, περιβάλλεται από την ΕΕ από την ένταξη της Αυστρίας το 1995. Στις 5 Ιουνίου 2005, οι Ελβετοί ψηφοφόροι συμφώνησαν με πλειοψηφία 55% να προσχωρήσουν στη συνθήκη Σένγκεν, αποτέλεσμα που οι σχολιαστές της ΕΕ θεώρησαν ως ένδειξη υποστήριξης. Τον Σεπτέμβριο του 2020, το Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα (SPP) εισήγαγε δημοψήφισμα με το οποίο ζητήθηκε ψηφοφορία για τον τερματισμό του συμφώνου που επέτρεπε την ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, οι ψηφοφόροι απέρριψαν την προσπάθεια να ανακτηθεί ο έλεγχος της μετανάστευσης, απορρίπτοντας την πρόταση με διαφορά περίπου 63%-37%.
Διακυβέρνηση
Το ομοσπονδιακό σύνταγμα του 1848 είναι το νομικό θεμέλιο του σύγχρονου ομοσπονδιακού κράτους και το δεύτερο αρχαιότερο σύνταγμα εν ισχύ σε ολόκληρο τον κόσμο. Το 1999 υιοθετήθηκε μια αναθεωρημένη έκδοση του συντάγματος, αλλά δεν εισήγαγε σημαντικές αλλαγές στην ομοσπονδιακή δομή. Οριοθετεί τα βασικά δικαιώματα και υποχρεώσεις των πολιτών, την ενεργό συμμετοχή τους στην πολιτική, διαχωρίζει την εξουσία ανάμεσα στην ομοσπονδία και τα καντόνια και καθορίζει τις ομοσπονδιακές αρχές και αρμοδιότητες. Τρία είναι τα κύρια σώματα διακυβέρνησης σε ομοσπονδιακό επίπεδο: το αποτελούμενο από δύο σώματα κοινοβούλιο (νομοθετική εξουσία), το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο (εκτελεστική εξουσία) και το Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο (δικαστική εξουσία). Η λειτουργία του Ανώτατου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου είναι να εκδικάζει εφέσεις σε αποφάσεις καντονιακών ή ομοσπονδιακών δικαστηρίων. Οι δικαστές εκλέγονται από την Ομοσπονδιακή Συνέλευση για μία περίοδο έξι χρόνων.
thumb|left|Το [[Ομοσπονδιακό Μέγαρο στη Βέρνη είναι το κτήριο όπου εδρεύουν η Ομοσπονδιακή Συνέλευση (κοινοβούλιο) και το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο (εκτελεστική εξουσία)]]
Το ελβετικό Κοινοβούλιο αποτελείται από δύο σώματα: το Συμβούλιο των Κρατών, που αριθμεί 46 αντιπροσώπους (δύο από κάθε καντόνι και έναν από κάθε ημικαντόνι), που κάθε καντόνι εκλέγει με το δικό του σύστημα· και το Εθνικό Συμβούλιο, που αποτελείται από 200 μέλη εκλεγμένα με το σύστημα της απλής αναλογικής, αναλόγως του πληθυσμού του κάθε καντονιού. Τα μέλη των δύο σωμάτων εκλέγονται κάθε τέσσερα χρόνια. Και τα δύο σώματα σε κοινή συνεδρίαση ονομάζονται Ομοσπονδιακή Συνέλευση. Με δημοψηφίσματα οι πολίτες μπορούν να απορρίψουν ή να αποδεχτούν κάποιο νόμο που προτείνεται από το κοινοβούλιο και με λαϊκές πρωτοβουλίες μπορούν να εισάγουν νέα άρθρα στο ομοσπονδιακό σύνταγμα, καθιστώντας την Ελβετία άμεση δημοκρατία. Γίνονται πολλά δημοψήφισματα κάθε χρόνο στην Ελβετία για πολλά ζητήματα.
Από το 1959, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση σχηματίζεται από μία συμμαχία των τεσσάρων μεγαλύτερων κοινοβουλευτικών κομμάτων, το καθένα από τα οποία διαθέτει αριθμό θέσεων που αντανακλά χονδρικά τη δημοφιλία του στους ψηφοφόρους και τον αριθμό αντιπροσώπων του στο κοινοβούλιο. Από το 1959 ως το 2003, η συνηθισμένη κατανομή ήταν 2 CVP/PDC, 2 SPS/PSS, 2 FDP/PRD και 1 SVP/UDC και ήταν γνωστή ως «μαγική φόρμουλα» (Zauberformel). Σήμερα οι εφτά θέσεις του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου είναι μοιρασμένες ως εξής:
Διοικητικές υποδιαιρέσεις
right|300px|thumb|Χάρτης της Ελβετίας. Αναγράφονται τα καντόνια, οι κυριότεροι ποταμοί και οι λίμνες Η χώρα υποδιαιρείται διοικητικά σε 26 καντόνια και ημικαντόνια. Η ύπαρξη των ημικαντονιών έχει ιστορικούς λόγους. Τρία από τα 23 καντόνια αποτελούνται από δύο ημικαντόνια. Τα καντόνια είναι τα εξής:
Το καθένα από αυτά έχει δική του κυβέρνηση και μεγάλη αυτοδιοικητική και οικονομική αυτονομία. Αλλά οι αντιπρόσωποι των καντονίων σχηματίζουν το κεντρικό ομοσπονδιακό συμβούλιο, που ο πρόεδρός του είναι και πρόεδρος της ομοσπονδιακής δημοκρατίας.
Όλοι σχεδόν οι κάτοικοι είναι Ελβετοί και οι πιο πολλοί μιλούν γερμανικά, αν και σε ορισμένες περιοχές, στα νότια και στα νοτιοανατολικά, μιλάνε ιταλικά και γαλλικά. Η πλειοψηφία είναι χριστιανοί, κυρίως Προτεστάντες και Καθολικοί.
Το 1815 το Συνέδριο της Βιέννης αναγνώρισε την ανεξαρτησία, αλλά και την ουδετερότητα της Ελβετίας. Από τότε και μέχρι σήμερα η Ελβετία κατόρθωσε να διατηρήσει την ουδετερότητά της, παρά το γεγονός ότι πολλές φορές βρέθηκε στο μέσο μιας ευρωπαϊκής ή παγκόσμιας σύρραξης.
Σαάμι
Σημαία
Το μοτίβο (που φαίνεται δεξιά) προέρχεται από το τύμπανο του σαμάνου και το ποίημα Paiven parneh (Γιοί του Ήλιου) του Νότιου Σαάμι Αντερς Φγέλνερ, που περιγράφει τους Σαάμι ως γιους και κόρες του ήλιου. Η σημαία έχει τα χρώματα των Σαάμι, κόκκινο, πράσινο, κίτρινο και μπλε, και ο κύκλος αντιπροσωπεύει τον ήλιο (κόκκινο) και το φεγγάρι (μπλε).
Η Ημέρα του Λαού των Σαάμι
Η Εθνική Γιορτή των Σαάμι εορτάζεται στις 6 Φεβρουαρίου, καθώς την ημερομηνία αυτή το 1917 πραγματοποιήθηκε το πρώτο Συνέδριο των Σαάμι στο Τρόντχαϊμ της Νορβηγίας. Στο συνέδριο αυτό για πρώτη φορά συναντήθηκαν Νορβηγοί και Σουηδοί Σαάμι στα εθνικά τους σύνορα για να συνεργαστούν για να βρουν λύσεις για κοινά προβλήματα. Το ψήφισμα για τον εορτασμό στις 6 Φεβρουαρίου ψηφίστηκε το 1992 στο 15ο συνέδριο των Σαάμι στο Ελσίνκι. Το 1993 η Νορβηγία, η Σουηδία και η Φινλανδία αναγνώρισαν την 6η Φεβρουαρίου ως Εθνική Γιορτή των Σαάμι.
Υμνος του Λαού των Σαάμι
Το Sámi soga lávlla (Τραγούδι του Λαού των Σαάμι ή Τραγούδι της Οικογένειας των Σαάμι) ήταν αρχικά ένα ποίημα του Ισακ Σάμπα, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Sagai Muittalægje για πρώτη φορά την 1η Απριλίου 1906. Τον Αύγουστο του 1986 έγινε ο εθνικός ύμνος των Σαάμι. Τη μελοποίηση του ποιήματος έκανε η Αρνε Σέρλι και την ενέκρινε το 15ο Συνέδριο των Σαάμι στο Ελσίνκι το 1992. Το "Sámi soga lávlla" έχει μεταφραστεί σε όλες τις Σααμικές γλώσσες.
Παραδοσιακή θρησκεία των Σαάμι
Η παραδοσιακή θρησκεία των Σαάμι ήταν μια μορφή πολυθεϊσμού. Υπήρξε κάποια ποικιλομορφία λόγω της μεγάλης έκτασης της Σάπμι, επιτρέποντας την εξέλιξη των διαφορών στις πεποιθήσεις και τις πρακτικές μεταξύ των φυλών. Οι παλιές πεποιθήσεις είναι στενά συνδεδεμένες με τη γη, τον ανιμισμός και το υπερφυσικό. Η πνευματικότητα των Σαάμι χαρακτηρίζεται συχνά από τον πανθεϊσμό, την έντονη έμφαση στη σημασία της προσωπικής πνευματικότητας και τη διασύνδεσή της με την καθημερινή ζωή του καθενός και τη βαθιά σχέση μεταξύ των φυσικών και πνευματικών "κόσμων". Μεταξύ άλλων ρόλων ο Σαμάνος των Σαάμι επέτρεπε την τελετουργική επικοινωνία με το υπερφυσικό με τη χρήση μέσων όπως τύμπανα, ψαλμωδίες, ιερά αντικείμενα και τοξικά μανιτάρια. Ορισμένες πρακτικές της Παλαιάς θρησκείας των Σαάμι περιελάμβαναν φυσικούς ιερούς τόπους, όπως βουνά, πηγές, χερσαίους σχηματισμούς, καθώς και ανθρωπογενείς, όπως πετρογλυφικά και λαβύρινθους.
Η κοσμολογία των Σαάμι χωρίζει το σύμπαν σε τρεις κόσμους. Ο ανώτερος κόσμος συνδέεται με το Νότο, τη ζεστασιά, τη ζωή και το λευκό χρώμα. Είναι επίσης η κατοικία των θεών. Ο μέσος κόσμος είναι σαν το σκανδιναβικό Μίντγκαρντ, είναι η κατοικία των ανθρώπων και συνδέεται με το κόκκινο χρώμα. Ο τρίτος κόσμος είναι ο κάτω κόσμος και συνδέεται με το μαύρο χρώμα, αντιπροσωπεύει το βορρά, το κρύο και κατοικείται από ενυδρίδες, κολύμπρια, φώκιες και μυθικά ζώα.
Ιεραποστολικές προσπάθειες
Ο όρος θρησκεία των Σαάμι συνήθως αναφέρεται στην παραδοσιακή θρησκεία, που ασκούσαν οι περισσότεροι Σαάμι μέχρι περίπου το 18ο αιώνα. Ο Χριστιανισμός εισήχθη από Ρωμαιοκαθολικούς ιεραποστόλους ήδη από το 13ο αιώνα. Η πίεση αυξήθηκε όμως μετά τη Προτεσταντική Μεταρρύθμιση και τα τύμπανα των Σαάμι καίγονταν ή στέλνονταν σε μουσεία στο εξωτερικό. Αυτή την περίοδο πολλοί Σαάμι ασκούσαν την παραδοσιακή θρησκεία τους στο σπίτι, ενώ πήγαιναν στην εκκλησία την Κυριακή. Δεδομένου ότι οι Σάμι θεωρούνταν ότι διαθέτουν "μαγικές" δυνάμεις, συχνά κατηγορήθηκαν για μαγεία το 17ο αιώνα και υπέστησαν αντίστοιχες δίκες και καταδίκες στην πυρά.
Στη Νορβηγία μια μεγάλη προσπάθεια προσηλυτισμού των Σαάμι έγινε γύρω στο 1720, όταν ο Τόμας φον Βέστεν, ο «Απόστολος των Σαάμι», έκαιγε τύμπανα και ιερά αντικείμενα και προσηλύτιζε τους ανθρώπους. Από τα εκτιμώμενα χιλιάδες τύμπανα πριν από αυτή την περίοδο, μόνο περίπου 70 είναι γνωστό ότι σώζονται σήμερα, διάσπαρτα σε μουσεία σε όλη την Ευρώπη. Ιερές τοποθεσίες καταστράφηκαν, όπως sieidi (πέτρες σε φυσικούς ή ανθρωπογενείς σχηματισμούς), alda και sáivu (ιεροί λόφοι), πηγές, σπηλιές και άλλοι φυσικοί σχηματισμοί όπου γίνονταν προσφορές.
Στο ανατολικό άκρο της περιοχής των Σαάμι ο Ρώσος μοναχός Τρύφων προσηλύτισε τους Σαάμι το 16ο αιώνα. Σήμερα το παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου στο Nέιντεν της Νορβηγίας (1565), είναι μαρτυρία της προσπάθειας αυτής.
Λαιστάντιους
Περίπου το 1840 ο Σαάμι Σουηδός Λουθηρανός πάστορας και επίσκοπος Λαρς Λέβι Λαιστάντιους ξεκίνησε μεταξύ των Σαάμι ένα πουριτανικό ευσεβιστικό κίνημα που έδινε έμφαση στην πλήρη αποχή από το αλκοόλ. Αυτό το κίνημα εξακολουθεί να είναι πολύ κυρίαρχο στις περιοχές που μιλιούνται οι Σααμικές γλώσσες. Ο Λαιστάντιους μιλούσε πολλές γλώσσες και έμαθε άπταιστα και κήρυττε στη Φινλανδική και τη Βορειοσααμική, εκτός από τη μητρική του Νοτιοσααμική και τη Σουηδική,, τη γλώσσα που χρησιμοποίησε για επιστημονικές δημοσιεύσεις.
Δύο μεγάλες προκλήσεις που ο Λαιστάντιους αντιμετώπισε από τις πρώτες του μέρες ως επίσκοπος ήταν η αδιαφορία των Σαάμι ενοριτών του, που είχαν αναγκαστεί από τη Σουηδική κυβέρνηση να προσηλυτιστούν από τη σαμανιστική τους θρησκεία στο Λουθηρανισμό και η δυστυχία που τους προκαλούσε ο αλκοολισμός. Η πνευματική κατανόηση που ο Λαιστάντιους απέκτησε και μοιράστηκε στα νέα του κηρύγματα "γεμάτα με ζωντανές μεταφορές από τη ζωή των Σαάμι που μπορούσαν να τις καταλάβουν ... για έναν Θεό που νοιαζόταν για τις ζωές των ανθρώπων" είχε μια θετική θετική επίδραση και στα δύο προβλήματα. Μια περιγραφή από την πολιτισμική σκοπιά των Σαάμι ανακαλεί μια νέα επιθυμία μεταξύ αυτών να μάθουν να διαβάζουν και μια «ζηράδα και ενέργεια στην εκκλησία, με τους ανθρώπους να ομολογούν τις αμαρτίες τους, να κλαίνε και να προσεύχονται για συγχώρεση ... [Η κατάχρηση αλκοόλ] και οι κλοπές ταράνδων μειώθηκαν, γεγονός που επηρέασε θετικά τις σχέσεις, τα οικονομικά και την οικογενειακή ζωή των Σαάμ ».
Νεοσαμανισμός και παραδοσιακές θεραπείες
Σήμερα υπάρχουν αρκετοί Σαάμι που επιδιώκουν να επιστρέψουν στις παραδοσιακές παγανιστικές αξίες των προγόνων τους. Υπάρχουν επίσης ορισμένοι Σαάμι που ισχυρίζονται ότι είναι σαμάνοι και προσφέρουν τις υπηρεσίες τους μέσω διαφημίσεων σε εφημερίδες, σε εκδηλώσεις Νέας Εποχής ή για τουριστικές ομάδες. Ενώ ασκούν μια θρησκεία βασισμένη σε αυτήν των προγόνων τους, η ευρέως διαδεδομένη αντιπαγανιστική προκατάληψη έχει συντελέσει ώστε αυτοί οι σαμάνοι να μη θεωρούνται γενικά μέρος μιας αδιάσπαστης θρησκευτικής παράδοσης των Σαάμι. Οι παραδοσιακές πεποιθήσεις των Σαάμι αποτελούνται από τρία αλληλένδετα στοιχεία: τον ανιμισμό, το σαμανισμό και τον πολυθεϊσμό. Ο ανιμισμός τους εκδηλώνεται με την πεποίθηση ότι όλα τα σημαντικά φυσικά αντικείμενα (όπως τα ζώα, τα φυτά, τα πετρώματα κ.λπ.) έχουν ψυχή. Και από μια πολυθεϊστική σκοπιά οι παραδοσιακές πεποιθήσεις τους περιλαμβάνουν ένα πλήθος πνευμάτων. Πολλοί σύγχρονοι σαμάνοι συγκρίνονται με εκείνους του νεοπαγανισμού, καθώς πολλές νεοπαγανιστικές θρησκείες συνδυάζουν τα στοιχεία των αρχαίων παγανιστικών θρησκειών με πιο πρόσφατες διασκευές ή καινοτομίες, ενώ άλλοι θεωρούν ότι προσπαθούν να αναβιώσουν ή να επαναφέρουν τις αυτόχθονες θρησκείες των Σαάμι, όπως βρίσκονται σε παλαιές λαογραφικές πηγές και προφορικές παραδόσεις.
Το 2012 ο Περιφερειάρχης του Τρομς ενέκρινε τη Σαμανική Ενωση του Τρόμσο ως νέα θρησκεία.
Μια πολύ διαφορετική θρησκευτική ιδέα αντιπροσωπεύουν οι πολυάριθμους «σοφοί» και «σοφές» που βρίσκονται σε ολόκληρη την περιοχή των Σαάμι. Προσφέρονται συχνά να θεραπεύσουν τους άρρωστους μέσω τελετουργιών και παραδοσιακών φαρμάκων και μπορούν επίσης να συνδυάζουν παραδοσιακά στοιχεία, όπως παλαιότερες διδασκαλίες των Σαάμι, με νεώτερες μονοθεϊστικές εφευρέσεις που οι Χριστιανοί ιεραπόστολοι δίδαξαν στους προγόνους τους, όπως αναγνώσεις από τη Βίβλο.
Γενετικές μελέτες
Οι ανθρωπολόγοι μελετούν το λαό των Σαάμι εδώ και εκατοντάδες χρόνια για τις υποτιθέμενες φυσικές και πολιτισμικές διαφορές του από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Πρόσφατες γενετικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι δύο συχνότερες μητρικές καταβολές των Σαάμι είναι οι απλοομάδες V (της νεολιθικής στην Ευρώπη και δεν βρέθηκαν στη Φινλανδία πριν από 1500 χρόνια ) και U5b (αρχαία στην Ευρώπη). "Η ποικιλία των Υ-χρωμοσωμάτων στους Σαάμι είναι επίσης σύμφωνη με την ευρωπαϊκή προέλευσή τους. Υποδηλώνει ότι ο μεγάλος γενετικός διαχωρισμός των Σαάμι από τους άλλους Ευρωπαίους εξηγείται καλύτερα υποθέτοντας ότι οι Σαάμι είναι απόγονοι ενός στενού και ξεχωριστού υποσυνόλου Ευρωπαίων". Η απλοομάδα Y-χρωμοσωμάτων N-VL29 αντιπροσωπεύει το 20% και προήλθε από τη Σιβηρία πριν από 3500 χρόνια ή πιθανότατα πολύ αργότερα. Το Y-χρωμόσωμα N-Z1936 αποτελεί το 20% και πιθανότατα προήλθε από τη Σιβηρία με τη Σααμική γλώσσα αργότερα. Αυτό συμπίπτει με αρχαιολογικά στοιχεία που υποδηλώνουν ότι αρκετές διαφορετικές πολιτιστικές ομάδες έφτασαν στην περιοχή-πυρήνα των Σαάμι από το 8000 ως το 6000 π.Χ. , συμπεριλαμβανομένων πιθανώς μερικών από τους προγόνους των σημερινών Σαάμι. Το αυτοσωμικό συστατικό "Νγκάνασαν" αντιπροσωπεύει σήμερα περισσότερο από 25% στους Σαάμι, αλλά ήταν 50% στον πληθυσμό της Κόλα πριν 3500 χρόνια. Το Μεσολιθικό στοιχείο «Δυτικοευρωπαίος κυνηγός-τροφοσυλλέκτης» (WHG) πλησιάζει το 15%, ενώ το Νεολιθικό «Ευρωπαίος πρώιμος αγρότης» (LBK) είναι 10%. Το 50% είναι το στοιχείο "Γιάμνα" της Εποχής του Χαλκού, το παλαιότερο ίχνος της οποίας παρατηρείται στον Κεραμεικό Πολιτισμό Πιτ-Κομπ της Εσθονίας, αλλά σε 2,5 φορές μικρότερο ποσοστό.
Ιστορία της επιστημονικής έρευνας για τους Σαάμι
Η γενετική σύνθεση των Σαάμι έχει μελετηθεί εκτεταμένα για όσο διάστημα υπάρχει τέτοια έρευνα. Η εθνογραφική φωτογράφιση των Σαάμι ξεκίνησε με την εφεύρεση της φωτογραφικής μηχανής το 19ο αιώνα. . Αυτό συνεχίστηκε στις δεκαετίες του 1920 και του 1930, όταν οι Σάμι φωτογραφίζονταν γυμνοί και μετριούνταν ανατομικά από επιστήμονες, με τη βοήθεια της τοπικής αστυνομίας - μερικές φορές και με όπλο - για τη συλλογή δεδομένων που θα δικαιολογούσαν τις δικές τους φυλετικές θεωρίες. Έτσι υπάρχει κάποιος βαθμός δυσπιστίας από ορισμένους στη κοινότητα των Σαάμι για τη γενετική έρευνα.
Παραδείγματα ενεργειών που εισάγουν διακρίσεις περιλαμβάνουν το πρόγραμμα του Statens institut för rasbiologi (Κρατικό Ινστιτούτο Φυλετικής Βιολογίας) υποχρεωτικής στείρωσης για τις γυναίκες Σαάμι, που συνεχίστηκε μέχρι το 1975,, και η σύληση τάφων των Σαάμι για την παροχή ερευνητικού υλικού, της οποίας τα υπολείμματα και τα τεχνουργήματα από αυτή την περίοδο από όλη τη Σάπμι μπορούν ακόμα να βρεθούν σε διάφορες κρατικές συλλογές. Στα τέλη του 19ου αιώνα το αποικιακό ενδιαφέρον για τους λαούς της Αρκτικής οδήγησε στην έκθεση ανθρώπων σε ανθρώπινους ζωολογικούς κήπους. Οι Σαάμι εξετίθεντο με τις παραδοσιακές τους σκηνές lavvu, τα όπλα και τα έλκηθρά τους, δίπλα σε μια ομάδα ταράνδων στο Ζωολογικό Κήπο Χάγκενμπεκ (Αμβούργο) και σε άλλους ζωολογικούς κήπους ανά τον κόσμο.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ευρωπαίοι Κατηγορία:Σκανδιναβία
Ελβετία
Διοικητικές υποδιαιρέσεις
Τα καντόνια υλοποιούν επίσης ιδιαίτερα ευνοϊκό φορολογικό σύστημα για τους ξένους που μεταναστεύουν σε αυτά, με αποτέλεσμα η Ελβετία να χαρακτηρίζεται ως φορολογικός παράδεισος, σύμφωνα με τα κριτήρια του ΟΟΣΑ. Για τους ιδιώτες πιο ευνοϊκή μεταχείριση επιφυλάσσει το καντόνι Βω, ενώ για εταιρείες το καντόνι Τσουγκ.
Άμεση δημοκρατία
μικρογραφία| Η [[Συνέλευση του Καντονίου|συνέλευση του Καντονιού είναι μια παλιά μορφή άμεσης δημοκρατίας, που εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε δύο καντόνια.]] Η άμεση δημοκρατία και ο φεντεραλισμός είναι χαρακτηριστικά του ελβετικού πολιτικού συστήματος. Οι Ελβετοί πολίτες υπόκεινται σε τρεις νομικές δικαιοδοσίες: δήμος, καντόνι και ομοσπονδιακό επίπεδο. Τα Ελβετικά Συντάγματα του 1848 και του 1999 ορίζουν ένα σύστημα άμεσης δημοκρατίας (μερικές φορές ονομάζεται ήμι-άμεση ή αντιπροσωπευτική άμεση δημοκρατία επειδή περιλαμβάνει θεσμούς αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας). Τα όργανα αυτού του συστήματος σε ομοσπονδιακό επίπεδο, γνωστά ως λαϊκά δικαιώματα (Volksrechte, droits populaires, diritti popolari), περιλαμβάνουν το δικαίωμα υποβολής ομοσπονδιακής πρωτοβουλίας και δημοψηφίσματος, τα οποία και τα δύο μπορεί να ανατρέψουν κοινοβουλευτικές αποφάσεις.
Προκηρύσσοντας ομοσπονδιακό δημοψήφισμα, μια ομάδα πολιτών μπορεί να αμφισβητήσει έναν νόμο που ψηφίστηκε από το κοινοβούλιο συγκεντρώνοντας 50.000 υπογραφές κατά του νόμου εντός 100 ημερών. Εάν τα καταφέρει, προγραμματίζεται εθνική ψηφοφορία όπου οι ψηφοφόροι αποφασίζουν με απλή πλειοψηφία εάν θα αποδεχτούν ή θα απορρίψουν τον νόμο. Οποιαδήποτε οκτώ καντόνια μπορούν επίσης να προκηρύξουν συνταγματικό δημοψήφισμα για τον ομοσπονδιακό νόμο.
Ομοίως, η ομοσπονδιακή συνταγματική πρωτοβουλία επιτρέπει στους πολίτες να θέσουν μια συνταγματική τροποποίηση σε εθνική ψηφοφορία, εάν 100.000 ψηφοφόροι υπογράψουν την προτεινόμενη τροποποίηση εντός 18 μηνών. Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο και η Ομοσπονδιακή Συνέλευση μπορούν να συμπληρώσουν την προτεινόμενη τροποποίηση με αντιπρόταση. Στη συνέχεια, οι ψηφοφόροι πρέπει να δηλώσουν προτίμηση στο ψηφοδέλτιο εάν και οι δύο προτάσεις γίνουν αποδεκτές. Οι συνταγματικές τροποποιήσεις, είτε εισάγονται με πρωτοβουλία είτε στο κοινοβούλιο, πρέπει να γίνονται δεκτές με διπλή πλειοψηφία της εθνικής λαϊκής ψήφου και των λαϊκών ψήφων των καντονιών.
Εξωτερικές σχέσεις και διεθνείς θεσμοί
μικρογραφία| Το [[Μέγαρο των Εθνών, η ευρωπαϊκή έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη]] Παραδοσιακά, η Ελβετία αποφεύγει συμμαχίες που μπορεί να συνεπάγονται στρατιωτική, πολιτική ή άμεση οικονομική δράση και είναι ουδέτερη από το τέλος της επέκτασής της το 1515. Η πολιτική της ουδετερότητας αναγνωρίστηκε διεθνώς στο Συνέδριο της Βιέννης το 1815. Η ελβετική ουδετερότητα έχει αμφισβητηθεί κατά καιρούς. Το 2002 η Ελβετία έγινε πλήρες μέλος των Ηνωμένων Εθνών. Ήταν το πρώτο κράτος που προσχώρησε σε αυτό με δημοψήφισμα. Η Ελβετία διατηρεί διπλωματικές σχέσεις με όλες σχεδόν τις χώρες και ιστορικά έχει λειτουργήσει ως ενδιάμεσος μεταξύ άλλων κρατών. Η Ελβετία δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης: ο Ελβετικός λαός έχει απορρίψει σταθερά την ένταξη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ωστόσο, η Ελβετία συμμετέχει στην περιοχή Σένγκεν. αριστερά|μικρογραφία| Η ελβετική σημαία με ανάποδα χρώματα έγινε το σύμβολο του Κινήματος του Ερυθρού Σταυρού, που ιδρύθηκε το 1863 από [[Ερρίκος Ντυνάν|τον Ερρίκο Ντυνάν. ]] Πολλά διεθνή ιδρύματα έχουν την έδρα τους στην Ελβετία, εν μέρει λόγω της πολιτικής της ουδετερότητας. Η Γενεύη είναι η γενέτειρα του Κινήματος του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου, των Συμβάσεων της Γενεύης και, από το 2006, φιλοξενεί το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών. Παρόλο που η Ελβετία είναι μια από τις πιο πρόσφατες χώρες που εντάχθηκαν στα Ηνωμένα Έθνη, το Μέγαρο των Εθνών στη Γενεύη είναι το δεύτερο μεγαλύτερο κέντρο των Ηνωμένων Εθνών μετά τη Νέα Υόρκη. Η Ελβετία ήταν ιδρυτικό μέλος και φιλοξένησε την Κοινωνία των Εθνών.
Εκτός από την έδρα των Ηνωμένων Εθνών, η Ελβετική Συνομοσπονδία φιλοξενεί πολλές υπηρεσίες του ΟΗΕ, συμπεριλαμβανομένου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας ΔΟΕ), της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών (ITU), της Ύπατης Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και περίπου 200 άλλους διεθνείς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και του Παγκόσμιου Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Οι ετήσιες συναντήσεις του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός συγκεντρώνουν επιχειρηματικούς και πολιτικούς ηγέτες από την Ελβετία και ξένες χώρες για να συζητήσουν σημαντικά θέματα. Τα κεντρικά γραφεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) μετακόμισαν στη Βασιλεία το 1930.
Αν και δεν είναι μέλος, η Ελβετία διατηρεί σχέσεις με την ΕΕ και τις ευρωπαϊκές χώρες μέσω διμερών συμφωνιών. Οι Ελβετοί έχουν φέρει σε μεγάλο βαθμό τις οικονομικές τους πρακτικές σύμφωνες με αυτές της ΕΕ, σε μια προσπάθεια να ανταγωνιστούν διεθνώς. Η ένταξη στην ΕΕ αντιμετωπίζεται αρνητικά από τους Ελβετούς. Σε αυτή αντιτίθεται από το συντηρητικό κόμμα SVP, το μεγαλύτερο κόμμα στο Εθνικό Συμβούλιο, και δεν υποστηρίζεται από πολλά άλλα πολιτικά κόμματα. Η αίτηση μέλους αποσύρθηκε επίσημα το 2016. Οι δυτικές γαλλόφωνες περιοχές και οι αστικές περιοχές της υπόλοιπης χώρας τείνουν να είναι περισσότερο υπέρ της ΕΕ, αλλά δεν αποτελούν σημαντικό μερίδιο του πληθυσμού.
Υπό το Υπουργείο Εξωτερικών και το Τμήμα Οικονομικών Υποθέσεων λειτουργεί Γραφείο Ένταξης. Επτά διμερείς συμφωνίες απελευθέρωσαν τους εμπορικούς δεσμούς, με έναρξη ισχύος το 2001. Αυτή η πρώτη σειρά διμερών συμφωνιών περιελάμβανε την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων. Μια δεύτερη σειρά συμφωνιών που καλύπτει εννέα τομείς υπογράφηκε το 2004, συμπεριλαμβανομένης της Συνθήκης Σένγκεν και της Σύμβασης του Δουβλίνου.
Οι Ελβετοί αντιμετώπισαν πιέσεις από την ΕΕ και τις διεθνείς πιέσεις να μειώσουν το τραπεζικό απόρρητο και να αυξήσουν τους φορολογικούς συντελεστές σε επίπεδο ισοτιμίας με την ΕΕ. Οι προπαρασκευαστικές συζητήσεις περιλαμβάνουν τέσσερις τομείς: την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, τη συμμετοχή στο πρόγραμμα Galileo, τη συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων και πιστοποιητικά προέλευσης για τα τρόφιμα.
Η Ελβετία είναι μέλος της ζώνης Σένγκεν χωρίς διαβατήρια. Τα χερσαία συνοριακά σημεία ελέγχου ισχύουν για τις μετακινήσεις εμπορευμάτων, αλλά όχι για ανθρώπους.
Στρατός
Το σύστημα της ελβετικής πολιτοφυλακής ορίζει ότι οι στρατιώτες διατηρούν τον εξοπλισμό που έχει εκδοθεί από τον στρατό, συμπεριλαμβανομένων των ατομικών όπλων, στο σπίτι. Ορισμένες οργανώσεις και πολιτικά κόμματα βρίσκουν αυτή την πρακτική αμφιλεγόμενη. Οι γυναίκες μπορούν να υπηρετήσουν εθελοντικά. Οι άνδρες λαμβάνουν συνήθως στρατιωτικές εντολές για εκπαίδευση στην ηλικία των 18 ετών. Περίπου τα δύο τρίτα των νεαρών Ελβετών θεωρούνται κατάλληλοι για υπηρεσία. Για τους άλλους, διατίθενται διάφορες μορφές εναλλακτικής υπηρεσίας. Κάθε χρόνο, περίπου 20.000 άτομα εκπαιδεύονται σε κέντρα στρατολόγησης για 18 έως 21 εβδομάδες. Η μεταρρύθμιση "Στρατός XXI" υιοθετήθηκε με λαϊκή ψηφοφορία το 2003, αντικαθιστώντας το "Στρατούς 95", μειώνοντας τις σειρές στρατεύσιμων από 400.000 σε περίπου 200.000. Από αυτούς, οι 120.000 δραστηριοποιούνται σε περιοδική εκπαίδευση του Στρατού και οι 80.000 είναι μη-εκπαιδευμένοι έφεδροι.
Λόγω της πολιτικής ουδετερότητάς του, ο ελβετικός στρατός δεν συμμετέχει σε ένοπλες συγκρούσεις σε άλλες χώρες, αλλά συμμετέχει σε ορισμένες ειρηνευτικές αποστολές. Από το 2000 το τμήμα των ενόπλων δυνάμεων διατηρεί το σύστημα συλλογής πληροφοριών Onyx για την παρακολούθηση των δορυφορικών επικοινωνιών.
Η πολιτική των όπλων στην Ελβετία είναι μοναδική στην Ευρώπη καθώς 2–3,5 εκατομμύρια όπλα βρίσκονται στα χέρια αμάχων, που αντιστοιχεί σε 28–41 όπλα ανά 100 άτομα. Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την Έρευνα Small Arms, μόνο 324.484 όπλα ανήκουν στον στρατό. Μόνο 143.372 βρίσκονται στα χέρια των στρατιωτών. Ωστόσο, τα πυρομαχικά δεν εκδίδονται πλέον.
Οικονομία
Η Ελβετία έχει σταθερά, ακμάζουσα και υψηλής τεχνολογίας οικονομία. Το 2011, κατατάχθηκε ως η πλουσιότερη κατά κεφαλή χώρα (με τον όρο πλούτο να περιλαμβάνει τόσο οικονομικά και μη οικονομικά περιουσιακά στοιχεία). Είναι η 19η μεγαλύτερη οικονομία με βάση το ονομαστικό ΑΕΠ και 36η μεγαλύτερη με βάση την αξία σε μονάδες αγοραστικής δύναμης. Είναι ο 12ος μεγαλύτερος εξαγωγέας παρά το μικρό της μέγεθος. Η Ελβετία έχει την υψηλότερη ευρωπαϊκή ταξινόμηση στο Δείκτη Οικονομικής Ελευθερίας το 2019, ενώ υπάρχει μεγάλη κάλυψη από τις δημόσιες υπηρεσίες. Το ονομαστικό κατά κεφαλή ΑΕΠ είναι υψηλότερο από αυτό άλλων μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών και της Ιαπωνίας. Αν προσαρμοστεί με βάση την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης, η Ελβετία έχει το 8ο μεγαλύτερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα και το Δ.Ν.Τ., ενώ η CIA την κατατάσσει 15η.
Η Παγκόσμια Αναφορά ανταγωνιστικότητας του Παγκοσμίου Οικονομικού Φόρουμ κατατάσσει προς το παρόν την ελβετική οικονομία ως την πιο ανταγωνιστική στο κόσμο, ενώ χαρακτηρίζεται ως η πιο καινοτόμος χώρα στην Ευρώπη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για το περισσότερο από τον 20ο αιώνα, η Ελβετία ήταν η πλουσιότερη χώρα στην Ευρώπη με μεγάλη διαφορά. Το 2007, το ακαθάριστο διάμεσο εισόδημα του νοικοκυριού στην Ελβετία εκτιμήθηκε σε 137.094 δολάρια ΗΠΑ σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης, ενώ το διάμεσο εισόδημα ήταν 95.824 δολάρια ΗΠΑ.
Η οικονομία της χώρας αναπτύσσεται γύρω από τρεις πόλους: τη βιομηχανία, τον τουρισμό και το εμπόριο. Λόγω του εδάφους και του κλίματος, η Ελβετία δεν μπόρεσε να αναπτύξει σε ικανοποιητικό βαθμό τη γεωργία της. Τα κυριότερα γεωργικά της προϊόντα είναι το σιτάρι, το κριθάρι, η βρώμη, οι πατάτες, τα ζαχαρότευτλα και λίγα φρούτα και λαχανικά. Αντίθετα η κτηνοτροφία της, ευνοημένη από το κλίμα αλλά και τη συστηματική και επιστημονική προσπάθεια των Ελβετών, είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένη.
Βιομηχανία
Η βιομηχανία είναι πολύ περισσότερο αναπτυγμένη και είναι ο κυριότερος εξαγωγικός τομέας της οικονομίας της. Έχει αναπτύξει τόσο τη βαριά βιομηχανία (μεταλλουργία, κατασκευή μηχανών), όσο και την ελαφριά βιομηχανία, όπως η βιομηχανία χημικών και φαρμακευτικών προϊόντων, ρολογιών, υφαντουργία, σοκολάτας και η βιομηχανία επεξεργασίας γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. Επίσης, ιδιαίτερα αναπτύχθηκε, κατά τα τελευταία χρόνια, η βιομηχανία των ηλεκτρονικών συσκευών, που βασίζεται στην υψηλή τεχνολογία και στη συστηματική επιστημονική έρευνα. Η Ελβετία είναι γενικά μια χώρα με υψηλό βιοτικό αλλά και πνευματικό επίπεδο, και η οικονομική της ανάπτυξη στηρίζεται, κατά ένα μεγάλο μέρος, στο υψηλό πνευματικό και επιστημονικό επίπεδο της χώρας. Στα γάλλο-ελβετικά Σύνορα και κοντά στη Γενεύη εδρεύει το CERN, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πυρηνικής Έρευνας.
Εμπόριο
Το εμπόριό της είναι επίσης πολύ αναπτυγμένο. Εξάγει χημικά και φαρμακευτικά προϊόντα, μηχανές, ηλεκτρικές συσκευές, ρολόγια κ.ά. βιομηχανικά προϊόντα και εισάγει κυρίως τρόφιμα, καύσιμα και πρώτες ύλες. Επίσης, εξάγει γαλακτοκομικά και σοκολάτα.
Ο τρίτος και ο πιο σημαντικός πόλος από ορισμένη άποψη της οικονομίας της είναι ο τουρισμός. Η φυσική ομορφιά, το υγιεινό της κλίμα, ή ήσυχη ζωή της Ελβετίας προσελκύουν κάθε χρόνο εκατομμύρια τουρίστες στα διάφορα τουριστικά θέρετρα που είτε βρίσκονται στις πλαγιές των Άλπεων, όπως το Σαιντ Μόριτς, η Κουρ(Chur), η Αρόζα, το Νταβός είτε στις όχθες των γραφικών της λιμνών.
Φορολογία
Η χώρα μέχρι πρόσφατα θεωρείτο φορολογικός παράδεισος. Στις 25 Σεπτεμβρίου 2009 αφαιρέθηκε από τον κατάλογο του ΟΟΣΑ (γκρι κατάλογος). Στην Ελβετία υπάρχουν περιοχές που πρέπει κανείς να πληρώνει λιγότερο φόρο, όπως για παράδειγμα το Καντόνι Τσουγκ. Όταν κάποιος ζει στην πρωτεύουσα του καντονιού, στο Ροτκρόιτς, πληρώνει πάνω στο μειωμένο αυτό φόρο ακόμα λιγότερα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να βρίσκονται εκεί πολλές μεγάλες εταιρείες, αφού πληρώνουν λιγότερο.Σε αυτές τις περιοχές όμως που ο φόρος είναι λιγότερος, οι τιμές είναι λίγο αυξημένες. Τα ενοίκια, τα αγαθά, η αγορά ενός σπιτιού κ.λ.π. κοστίζουν παραπάνω σε σχέση με την υπόλοιπη Ελβετία.
Ενέργεια
μικρογραφία| Η Ελβετία έχει τα ψηλότερα φράγματα στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων το φράγμα Μωβουαζάν, στις Άλπεις. Η υδροηλεκτρική ενέργεια είναι η σημαντικότερη εγχώρια πηγή ενέργειας στη χώρα. Η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην Ελβετία προέρχεται κατά 56% από υδροηλεκτρισμό και 39% από πυρηνική ενέργεια, παράγοντας αμελητέο CO2. Μετά την πυρηνική καταστροφή της Φουκουσίμα, το 2011 η κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδια να τερματίσει τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας στις επόμενες 2 ή 3 δεκαετίες. Τον Νοέμβριο του 2016, οι Ελβετοί ψηφοφόροι απέρριψαν δημοψήφισμα του Κόμματος των Πρασίνων για να επιταχυνθεί η σταδιακή κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας (υποστηρίχθηκε το 45,8%). Το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Γραφείο Ενέργειας (SFOE) είναι υπεύθυνο για την παροχή ενέργειας και τη χρήση ενέργειας στο Ομοσπονδιακό Υπουργείο Περιβάλλοντος, Μεταφορών, Ενέργειας και Επικοινωνιών (DETEC). Ο οργανισμός υποστηρίζει την πρωτοβουλία της κοινωνίας των 2000 watt για μείωση της χρήσης ενέργειας της χώρας κατά περισσότερο από το μισό έως το 2050.
Μεταφορές
thumb|Εσωτερικό του αεροδρομίου της Ζυρίχης Η Ελβετία έχει το πυκνότερο σιδηροδρομικό δίκτυο στην Ευρώπη μήκους 5.250 χιλιομέτρων και μεταφέρει πάνω από 596 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως από το 2015. Το 2015, κάθε κάτοικος της Ελβετίας ταξίδεψε κατά μέσο όρο 2.550 χιλιόμετρα σιδηροδρομικώς, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Ουσιαστικά το 100% του δικτύου είναι ηλεκτροδοτημένο. Το 60% του δικτύου λειτουργεί από τους Ομοσπονδιακούς Σιδηροδρόμους της Ελβετίας (SBB CFF FFS). Εκτός από τη δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία σιδηροδρόμων κανονικού εύρους, την BLS AG, δύο σιδηροδρομικές εταιρείες λειτουργούν σε δίκτυα στενού εύρους: ο Ραιτιανός Σιδηρόδρομος (RhB) στο Γκραουμπύντεν, ο οποίος περιλαμβάνει ορισμένες γραμμές παγκόσμιας κληρονομιάς, και το Matterhorn Gotthard Bahn (MGB), το οποίο συνεργάζεται με την RhB στο Εξπρές των Παγετώνων μεταξύ Τσερμάτ και Σανκτ Μόριτς/Νταβός. Η Ελβετία λειτουργεί τη μεγαλύτερη και βαθύτερη σιδηροδρομική σήραγγα στον κόσμο, τη μήκους 57,1 χιλιόμετρων Σήραγγα Βάσης Γκόταρντ.
Το αεροδρόμιο της Ζυρίχης είναι η μεγαλύτερη διεθνής πύλη πτήσεων της Ελβετίας, με 22.8 εκατομμύρια επιβάτες το 2012. Τα άλλα διεθνή αεροδρόμια είναι το αεροδρόμιο της Γενεύης (13.9 εκατομμύρια επιβάτες το 2012), EuroAirport Βασιλείας-Μυλούζ-Φράιμπουργκ (βρίσκεται στη Γαλλία), το αεροδρόμιο της Βέρνης, το αεροδρόμιο του Λουγκάνο, το αεροδρόμιο Σανκτ Γκάλεν-Αλτερράιν και το αεροδρόμιο Σιόν. Η Swiss International Air Lines είναι ο εθνικός αερομεταφορέας. Ο κύριος κόμβος της είναι η Ζυρίχη, αλλά εδρεύει νομικά στη Βασιλεία.
Δημογραφία
Ο πληθυσμός της χώρας, σύμφωνα με επίσημη εκτίμηση του 2023 είναι 8.865.270 κάτοικοι. Όπως καταδεικνύεται από τη γλωσσική ποικιλία της χώρας, οι κάτοικοι είναι κυρίως γερμανικής, γαλλικής και ιταλικής καταγωγής. Γύρω στο 7% του πληθυσμού είναι Σερβοκροάτες, Τούρκοι, Αλβανοί, Ισπανοί και άλλες εθνότητες.
Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2019 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ήταν 83,4 χρόνια (81,8 χρόνια οι άνδρες και 85,1 οι γυναίκες).
Θρησκεία
thumb|Χάρτης των θρησκευτικών δογμάτων στην Ελβετία το 2015 (με πράσινο: Προτεστάντες, με ερυθρό: Ρωμαιοκαθολικοί) Το 34% του πληθυσμού ασπάζονται το ρωμαιοκαθολικισμό και το 22% είναι Προτεστάντες κυρίως Καλβινιστες. Με την εισροή μεταναστών στη χώρα ζουν και περί το 5% Μουσουλμάνοι, 2% Πεντηκοστιανοι, ενώ το 6% ανήκει σε άλλα χριστιανικά δόγματα (οι Μάρτυρες του Ιεχωβά έχουν 18.646 μέλη και οι Μορμόνοι της Εκκλησίας του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών 8.741 ) καθώς και μια μειονότητα Εβραίων. Το 31% ήταν άθεοι το 2020.
Γλώσσες
Επίσημες γλώσσες είναι η γερμανική (ομιλούμενη από το 62,8% του πληθυσμού, σύμφωνα με έρευνα του 2016), η γαλλική (22,9%), η ιταλική (8,2%) και η ρετορομανική (< 0,5%), γλώσσα που μιλούν οι κάτοικοι του νοτιοανατολικού καντονιού Γκράουμπιντεν (γερμ. Graubünden). Τα αγγλικά είναι η δημοφιλέστερη ξένη γλώσσα και για να αποφευχθεί η εύνοια προς μια οποιαδήποτε γλώσσα της χώρας, υπάρχουν οργανώσεις που έχουν λατινικό όνομα και κάποια χρήση της λατινικής στη χώρα, όπως στο νόμισμα και στις πινακίδες των αυτοκινήτων.
Αστικοποίηση
Τα δύο τρίτα έως τα τρία τέταρτα του πληθυσμού ζουν σε αστικές περιοχές. Η Ελβετία μετατράπηκε από μια κυρίως αγροτική χώρα σε μια αστική από το 1930 έως το 2000. Μετά το 1935 η αστική ανάπτυξη διεκδίκησε τόσο μεγάλο μέρος του ελβετικού τοπίου όσο τα προηγούμενα 2.000 χρόνια. Η αστική εξάπλωση επηρεάζει το οροπέδιο, τα Ιούρα και τους πρόποδες των Άλπεων, εγείροντας ανησυχίες για τη χρήση γης. Κατά τον 21ο αιώνα, η αύξηση του πληθυσμού στις αστικές περιοχές είναι υψηλότερη από ό,τι στην ύπαιθρο.
Η Ελβετία έχει ένα πυκνό δίκτυο συμπληρωματικών μεγάλων, μεσαίων και μικρών πόλεων. Το οροπέδιο είναι πυκνοκατοικημένο με περίπου 450 κατοίκους ανά km2 και το τοπίο παρουσιάζει αδιάκοπα σημάδια ανθρώπινης παρουσίας. Το βάρος των μεγαλύτερων μητροπολιτικών περιοχών – Ζυρίχη, Γενεύη – Λωζάνη, Βασιλεία και Βέρνη – τείνει να αυξάνεται. Η σημασία αυτών των αστικών περιοχών είναι μεγαλύτερη από ό,τι υποδηλώνει ο πληθυσμός τους. Αυτά τα αστικά κέντρα αναγνωρίζονται για την υψηλή ποιότητα ζωής τους.
Εκπαιδευτικό σύστημα
Η κατώτερη εκπαίδευση είναι υποχρεωτική και δίνεται δωρεάν σ' όλα τα καντόνια. Το επόμενο στάδιο, της μέσης, χωρίζεται στην επαγγελματική (τεχνικές σχολές) και στην ακαδημαϊκή (Λύκεια) που οδηγεί στα πανεπιστήμια και στα πολυτεχνεία. Σε σύγκριση με τις άλλες χώρες της Ευρώπης η Ελβετία έχει τα περισσότερα πανεπιστήμια και πολυτεχνεία, ανάλογα φυσικά με το μικρό πληθυσμό της χώρας. Περίφημο είναι το πολυτεχνείο της Ζυρίχης, καθώς και η Οικονομική Σχολή της Λωζάνης. Στα ελβετικά πανεπιστήμια φοιτούν και χιλιάδες ξένοι σπουδαστές που πηγαίνουν κυρίως για μεταπτυχιακές σπουδές, λόγω του υψηλού επιστημονικού επιπέδου που παρέχουν αυτά τα πανεπιστήμια.
Μέχρι και την έκτη Δημοτικού τα παιδιά ανεξαρτήτως πνευματικού επιπέδου είναι στην ίδια τάξη. Μετά το Γυμνάσιο χωρίζεται σε τέσσερις κατηγορίες που λέγονται: Γυμνάσιο, Ζεκ. 1 (συντόμευση από το ζεκουντάρ), Ζεκ. 2 και Ζεκ.3. Από αυτές τις τέσσερις βαθμίδες μόνο από τη μία μπορεί κανείς να σπουδάσει και αυτή είναι το Γυμνάσιο. Το Γυμνάσιο τελειώνει μόνο ένας στους πέντε μαθητές. Για να εισέλθει κανείς στο Γυμνάσιο, πρέπει να δώσει εξετάσεις και εάν τις περάσει δεν θα ξαναχρειαστεί για να πάει στο Πανεπιστήμιο. Η άλλη περίπτωση είναι να τον προτείνει ο καθηγητής του από την Ζεκ. 3.Εξαιρούνται η ιατρική και η Νομική Σχολή. Όταν κάποιος περνάει τις εξετάσεις του γυμνασίου περνάει από μία δοκιμαστική φάση που διαρκεί μέχρι έξι μήνες. Στην Ζεκ πάει κανείς και δεν τελειώνει πανεπιστήμιο, αλλά μία σχολή σαν τα ελληνικά ΕΠΑΛ, όπου από εκεί μπορεί να γίνει κανείς κομμωτής, ξυλουργός κλ.π..
Πολιτισμός
Επίσης πολύ αναπτυγμένα είναι τα γράμματα και οι τέχνες. Από το 17ο αιώνα η Ελβετία ήταν σπουδαίο πνευματικό κέντρο, αν και η έλλειψη εθνικής γλώσσας ταύτισε ιστορικά την ελβετική φιλολογία και σκέψη με τη γερμανική και τη γαλλική. Η Ελβετία είναι η πατρίδα του φιλόσοφου και κοινωνιολόγου Ζαν Ζακ Ρουσσώ, του οικονομολόγου και κοινωνιολόγου Παρέτο, του ποιητή Βριντέλ. Από τους νεότερους ξεχωρίζουν οι γνωστοί θεατρικοί συγγραφείς Μαξ Φρις και Φρίντριχ Ντύρρενματ που γράφουν γερμανικά και το γαλλόφωνο πεζογράφο Κ. Ραμύζ. Ο Έρμαν Έσσε και ο Καρλ Σπίττελερ τιμήθηκαν με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, ενώ Γιόχαν Χάινριχ Πεσταλότσι έθεσε την παιδαγωγική σε νέες βάσεις. Στον χώρο των εικαστικών τεχνών μπορούμε να αναφέρουμε το όνομα του Λε Κορμπυζιέ, που υπήρξε ο μεγαλύτερος ίσως αρχιτέκτονας του 20ου αιώνα και τα ονόματα του Πάουλ Κλέε, διάσημου ζωγράφου και του γλύπτη Αλμπέρτο Τζακομέττι. Η Ελβετία ήταν η χώρα η οποία φιλοξένησε τον 1ο κατά χρονολογική σειρά διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision, το 1956 στο Λουγκάνο, ενώ το 1989 διεξήχθη ο 34ος διαγωνισμός στη Λωζάνη.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Περίκλειστα κράτη Κατηγορία:Ευρωπαϊκά κράτη Κατηγορία:Δυτική Ευρώπη
Χένρι Λονγκφέλοου
Ο Χένρι Γουόντσγουορθ Λονγκφέλλοου (Henry Wadsworth Longfellow) ήταν Αμερικάνος ποιητής που έζησε τον 19ο αιώνα. Καταξιωμένος για το έργο του τόσο στην πατρίδα του όσο και στην Ευρώπη, είναι από τους λίγους Αμερικάνους ποιητές για τον οποίο υπάρχει προτομή στην Γωνιά των Ποιητών του Γουέστμινστερ. Ήταν ο πρώτος Αμερικάνος συγγραφέας που δημιούργησε λογοτεχνικό έργο εμπνευσμένο από την παράδοση και ιστορία των ιθαγενών Ινδιάνων της Αμερικής, πράγμα αρκετά ριζοσπαστικό για την εποχή του. Τα τελευταία του έργα ωστόσο είναι εμπνευσμένα από την χριστιανική παράδοση.
Βιογραφικά στοιχεία
Γεννήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου του 1807 στο Πόρτλαντ της Μασαχουσέτης και ήταν το δεύτερο από τα οκτώ τέκνα της οικογένειας του Στέφεν Λονγκφέλλοου, δικηγόρου και της Τσίλπα Γουόντσγουορθ, κόρης στρατηγού που υπηρέτησε στην Αμερικάνικη επανάσταση. Ένας τραυματισμός στο πόδι του τον οδήγησε σε ακρωτηριασμό σε ηλικία οκτώ ετών. Έχοντας έφεση στην μάθηση και στην λογοτεχνία από μικρός, δημοσίευσε το πρώτο του ποίημα σε ηλικία δεκατριών ετών στην τοπική εφημερίδα Portland Gazette στις 17 Νοεμβρίου 1820. Φοίτησε στο Bowdoin College, κερδίζοντας υποτροφία και αποφοίτησε το 1825. Ταξίδεψε στην Ευρώπη - Γαλλία,Ισπανία,Ιταλία όπου και μελέτησε γλώσσες και Ευρωπαϊκή λογοτεχνία και επέστρεψε στο Πόρτλαντ το 1829. Παντρεύεται την Μαίρη Στόρερ Πότερ το 1831 και έζησαν μαζί για τέσσερα χρόνια. Ο θάνατός της το 1835 τον επηρέασε βαθύτατα και έγραψε για αυτήν το ποίημα Footsteps of Angels. Παντρεύεται για δεύτερη φορά την Φράνσις Άπλετον το 1843 η οποία πέθανε επίσης το 1861 με τραγικό θάνατο καθώς το φόρεμά της πήρε φωτιά από αναμμένο κερί. Είχαν αποκτήσει μαζί έξι τέκνα. Ο ίδιος πέθανε στις 24 Μαρτίου του 1882 στο Καίμπριτζ της Μασσαχουσέτης.
Εκπαιδευτικό έργο
Το 1829, μετά την επιστροφή του από τα ταξίδια του στην Ευρώπη, δίδαξε ξένες γλώσσες στο κολέγιο Μπόουντοϊν από όπου αποφοίτησε. Το 1834 κλήθηκε να διδάξει στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ όπου διετέλεσε καθηγητής μέχρι το 1854, όταν παραιτήθηκε για να ασχοληθεί αποκλειστικά με το λογοτεχνικό του έργο. Το εκπαιδευτικό του έργο επικεντρώθηκε στη μελέτη και διάδοση της Ευρωπαϊκής λογοτεχνίας και της Αμερικάνικης παράδοσης.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανοί συγγραφείς
Μεγάλη Δυσωδία
μικρογραφία|300px|Γελοιογραφία της εποχής όπου απεικονίζεται ο Πατέρας Τάμεσης να παρουσιάζει τα τέκνα του –[[διφθερίτιδα, χοιράδωση και χολέρα– στην Πόλη του Λονδίνου.]] Με τη φράση η μεγάλη δυσωδία (αγγλ. The Great Stink) περιγράφεται το καλοκαίρι του 1858 στο Λονδίνο, μια περίοδος που στιγματίστηκε από την έντονη οσμή ανθρώπινων περιττωμάτων στον ποταμό Τάμεση.
Ιστορικά στοιχεία
Μέχρι τα τέλη του 16ου αιώνα η ύδρευση του Λονδίνου είχε ως κύρια πηγή τον ποταμό Τάμεση και τα διάφορα παρακλάδια του, πηγάδια σε κοντινή απόσταση από τις όχθες του καθώς και ορισμένες φυσικές πηγές. Υπήρχε μάλιστα και ένας μολύβδινος αγωγός που κατέληγε σε υδραγωγείο, η πρόσβαση στον οποίο ήταν σχεδόν αποκλειστικά για τους εύπορους. Τα αστικά λύματα της πόλης κατέληγαν ως επί το πλείστον σε σηπτικούς βόθρους, με αντίτιμο για την κάθε εκκένωση ένα σελίνι. Το απαγορευτικό αυτό κόστος για τους περισσότερους κατοίκους της εποχής είχε ως αποτέλεσμα την αποχέτευση των λυμάτων κατευθείαν στο ποτάμι, γεγονός που μέχρι τις αρχές του 1800 σήμαινε πως οι παρόχθιες περιοχές κατακλύζονταν από έντονη δυσοσμία.
Μέρος του προβλήματος ήταν και οι καινοτόμες για την εποχή τουαλέτες με καζανάκι, οι οποίες αντικατέστησαν το ευρείας χρήσης δοχείο νυκτός. Ο όγκος πλέον των λυμάτων, σε συνάθροιση με τα λύματα από εργοστάσια, σφαγεία και όμβρια ύδατα, υπερχείλιζε συχνά τους βόθρους, κάνοντας την κατάσταση εξαιρετικά κρίσιμη.
Τα επόμενα χρόνια έγιναν επιπλέον μελέτες και το δίκτυο αποχέτευσης επεκτάθηκε, αν και με μια δεύτερη επιδημία χολέρας, που αποδόθηκε στην επιμόλυνση ενός υδραγωγείου στο ανατολικό μέρος της πόλης.
Το γεγονός της μεγάλης δυσωδίας αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για πολλούς σκιτσογράφους της εποχής, οι γελοιογραφίες των οποίων δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες και φυλλάδια, διασκεδάζοντας τις εντυπώσεις αλλά ταυτόχρονα παρακινώντας τους αρμόδιους να αναλάβουν δράση. Στις μέρες μας μια έκθεση στην πεζογέφυρα Millenium θυμίζει στη νέα γενιά των Λονδρέζων την «ιστορική μπόχα», με κεντρικό έκθεμα μια γιγαντιαία μύτη.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ιστορία του Λονδίνου Κατηγορία:Υγιεινή Κατηγορία:Καταστροφές στην Αγγλία Κατηγορία:Αποχέτευση
Κεφάλαιο (αποσαφήνιση)
Το κεφάλαιο μπορεί να αναφέρεται
Xbox Games Store
thumb|right|250px|Το σήμα του Xbox Games Store Το Xbox Games Store, παλαιότερα γνωστό ως Xbox Live Marketplace ή XBLM, είναι πλατφόρμα ψηφιακής διανομής για τις κονσόλες της Microsoft, Xbox 360 και Xbox One.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιστότοποι για βιντεοπαιχνίδια Κατηγορία:Xbox