Κωνσταντίνος_Κτιστόπουλος
Ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος γράφει για τον ΚΩΝΣ. Δ. ΚΤΙΣΤΟΠΟΥΛΟ
«Στον τόπο μας η αγνωμοσύνη προς τους ανθρώπους που ξοδεύονται με τυφλή αφοσίωση έχει καταντήσει θεσμός, δεν προφτάνουν να κλείσουν το έργο τους, και τους καταβροχθίζει η πιο αδυσώπητη σιωπή. Κάτι τέτοιο έχει συμβεί και με τον Κ.Δ. Κτιστόπουλο, αυτό το θαυμαστό υπόδειγμα ασταμάτητης και ζωντανής μελέτης και μάλιστα στα βαθύτερα και καρποφόρα θέματα της επιστήμης. Η γνωριμία μου μαζί του στάθηκε μια σωστή ευλογία για μένα, νεώτερό του κατά δέκα χρόνια. Γεννηθήκαμε και οι δυο στη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγιού στις αρχές του αιώνα και περάσαμε τα πρώτα μας χρόνια μέσα σε πολλές ταλαιπωρίες – τα χρόνια, θέλω να πω της μικρασιατικής εκστρατείας και όλων των φοβερών γεγονότων που ακολούθησαν. Μου έκαμε ευθύς εξ αρχής βαθύτατη εντύπωση η πολυμάθειά του, ο φανατισμός του για τα γράμματα, καθώς εκείνου του νεαρού σπουδαστή που εβιογράφησε ο Καβάφης «παιδί φανατικό για γράμματα». Έτσι επρόβαλε και ο Κ.Δ. Κτιστόπουλος ανάμεσά μας: αδηφάγος μελετητής και ακαταπόνητος συλλέκτης πληροφοριών από τα πιο δύσβατα εδάφη. Είταν ήδη ένας σοφός αξιωματικός της οικονομικής υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού, κατά την εποχή του μεγάλου διχασμού, που εταλαιπώρησε τόσο το δύσμοιρο τούτο τόπο. Όταν έγινε το Κίνημα του 1917, βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη, φιλελεύθερος, ανάμεσα στα στελέχη της ιστορικής τριανδρίας, που έφερε την Ελλάδα, με το Βενιζέλο επικεφαλής, προς το μέρος των λεγομένων τότε «συμμάχων». Στο αναμεταξύ γράφτηκε στη νομική σχολή. Πήρε το πτυχίο του στα 1923. Ανάμεσα στα 1926 και 1928 γραμματικός του Προέδρου της Δημοκρατίας Παύλου Κουντουριώτη. Με πήρε και μένα σιμά του κ’ έτσι μπόρεσα κ’ έζησα τον ηρωικό εκείνο ναύαρχο μέσα στο απίθανο περίγυρό του. Έπειτα έγινε υπάλληλος στην «Τράπεζα της Ελλάδος», μεταφράζοντας συνάμα άρθρα από αγγλικά οικονομικά περιοδικά, μετάφρασε και τους «Μεγάλους μύστες» του Εδουάρδου Συρέ και το «Σοσιαλισμό και την Κοινωνία» του Μακ Ντόναλντ. Αυτό ήταν ένα τμήμα μονάχα από την πνευματική του δραστηριότητα. Γιατί, παράλληλα, αφοσιώθηκε και σε σπουδές άλλες πλατύτερες και βαθύτερες. Κατάπληξη προκαλούσε και η γλωσσομάθειά του, νομίζω, πως, αν πούμε πως ήξερε τις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες, και όχι μόνο να τις διαβάζει και να τις ερμηνεύει, αλλά και να τις γράφει, δε θα πέσουμε έξω. Αργότερα αφοσιώθηκε και στη σπουδή των ανατολικών γλωσσών. Η μινωική γραφή στάθηκε το μεγάλο πάθος της ώριμης ηλικίας του. Συναμιλλήθηκε με το διάσημο Βέντρις. Οι ξένοι τον πρόσεξαν πολύ περισσότερο από τους συντοπίτες του. Ξένες αρχαιολογικές εταιρείες τον έκαμαν μέλος τους. Φυσικά δεν τον αγνόησε και ο τόπος του. Άλλ’ έχει ιδιαίτερη σημασία η φήμη του ανάμεσα στους ξένους επιστήμονες. Έγραψε λίγα, αλλ’ ουσιωδέστατα. Ανήκε όχι σ’ εκείνους που γράφουν για να γράφουν, αλλά σ’ εκείνους που έχουν κάτι να πουν, όπως λέει ο Σοπενχάουερ. Αναφέρω το κυριότερο μελέτημά του: «Συμβολή στο πρόβλημα της μινωικής γραφής» (1945), «Το μινωικό αίνιγμα» (1940), «Πρώτες παρατηρήσεις στις επιγραφές της Πύλου» (1951), «Αναζητήσεις στις μινωικές λέξεις» (1952), «Στατιστικά στοιχεία από τις μινωικές λέξεις», ένα μελέτημα περί του δίσκου της Φαιστού και μυκηναϊκές μελέτες – μια εντύπωση για τις σχέσεις ανάμεσα στη γραφή Α. και στη γραφή Β». Πέθανε στις 7 του Οχτώβρη του 1977. Ο W.C. Brice που τον νεκρολόγησε στο περιοδικό «Κάδμος» του Βερολίνου και της Νέας Υόρκης παρουσιάζει με λίγα λόγια και τον άνθρωπο και τον οικογενειάρχη και το συνομιλητή και τον αγνότατο φίλο, που ολόκληρη η ζωή του είταν προσανατολισμένη στα υπερούσια και όχι στις μικρότητες και στις ρυπαρότητες και τις βαναυσότητες των πολλών ανθρώπων. Ο Κ.Δ. Κτιστόπουλος υπήρξεν ένας σωστός lachende philosoph, καθώς ονόμασαν το Δημόκριτο».