cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Μπόρις Βιατσεσλάβιτς
Βιογραφία
Το 1077 απεβίωσε ο θείος του Σβιατοσλάβ Β΄ και οι αδελφοί εκείνου Βσέβολοντ Α΄ πρίγκιπας τού Τσέρνιγοβ και Ιζιασλάβ Α΄ πρίγκιπας τού Τουρόβ άρχισαν έναν πικρό ανταγωνισμό για τον θρόνο τού Κιέβου: όταν ο Ιζιασλάβ Α΄ ξεκίνησε εκστρατεία προς το Κίεβο, ο Βσέβολοντ Α΄ άφησε το Τσέρνιγοβ και κατευθύνθηκε εναντίον τού Ιζιασλάβ Α΄. Τότε ο Μπόρις, εκμεταλλευόμενος την απουσία τού θείου του από την πόλη, κατέλαβε το Τσέρνιγοβ και έγινε πρίγκιπάς του. Όμως οκτώ ημέρες μετά ο Βσέβολοντ Α΄ ξεκίνησε να επιστρέψει· μόλις ο Μπόρις άκουσε την είδηση, διέφυγε στο Τμουταρακάν.
Εκεί έγινε δεκτός από τον εξάδελφό του Ρόμαν πρίγκιπα του Τμουταρακάν, γιο τού αποβιώσαντος Σβιατοσλάβ Α΄. Σε αυτούς προστέθηκε ο αδελφός τού Ρόμαν, ο Ολέγκ Α΄, τον οποίο είχαν εκτοπίσει οι θείοι του από πρίγκιπα τού Βλαντίμιρ. Ο Μπόρις και ο Ολέγκ Α΄ συμμάχησαν με τους Κουμάνους και επιτέθηκαν στον Βσέβολοντ Α΄ στον ποταμό Σοζχ. Μετά από μία αιματηρή μάχη νίκησαν τον στρατό του και κατέλαβαν το Τσέρνιγοβ το 1078. Σύντομα όμως ο Βσέβολοντ Α΄ και ο Ιζιασλάβ Α΄ συγκέντρωσαν, με τη βοήθεια των γιων τους, νέο στρατό και βάδιζαν επί το Τσέρνιγοβ.
Ο Μπόρις και ο Ολέγκ Α΄ έφυγαν από την πόλη, αλλά οι πολίτες έκλεισαν τις πύλες και ετοιμάστηκαν για πολιορκία. Οι επιτιθέμενοι έκαψαν πρώτα τα εκτός της πόλεως μέρη, όταν έμαθαν ότι οι Μπόρις και Ολέγκ Α΄ πλησίαζαν για να σώσουν την πόλη. Ο Ολέγκ Α΄ προσπάθησε να πείσει τον Μπόρις να μην αντιμετωπίσουν κατά μέτωπο τους τέσσερις πρίγκιπες, αλλά ο Μπόρις επέμενε και στην άγρια μάχη που ακολούθησε, σκοτώθηκε σύμφωνα με το Πρώτο Ρωσικό Χρονικό.
Κλαούντιο Μαρκίζιο
Καριέρα
Γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου του 1986 στην κωμόπολη Κιέρι της επαρχίας του Τορίνο είναι δεξιοπόδαρος και έχει ύψος 180 εκατοστά. Προέρχεται από οικογένεια οπαδών της Γιουβέντους ενώ ο ίδιος έχει διατελέσει κατά την παιδική του ηλικία μπολ μπόι στο Στάδιο Ντέλε Άλπι. Ξεκίνησε το ποδόσφαιρο σε μικρή ηλικία από τα τμήματα υποδομής της Γιουβέντους και την αγωνιστική περίοδο 2005/06, προωθήθηκε στην επαγγελματική ομάδα χωρίς όμως να πάρει χρόνο συμμετοχής από τον Φάμπιο Καπέλλο παρά το γεγονός ότι βρέθηκε αρκετές φορές στην αποστολή της ομάδας. Την περίοδο 2006/07 είχε 25 συμμετοχές με τη Γιουβέντους στην Serie B ενώ την επόμενη σεζόν αγωνίστηκε με τη μορφή δανεισμού σε 26 αγώνες στη Σέριε Α με την Έμπολι. Με την επιστροφή του στην ομάδα του Τορίνο κατάφερε να καθιερωθεί ενώ από πολλούς παρομοιάζεται με τον παλαίμαχο Ιταλό ποδοσφαιριστή Μάρκο Ταρντέλι. Τον Οκτώβριο του 2009 ταλαιπωρήθηκε από έναν τραυματισμό, που τον άφησε σχεδόν δύο μήνες εκτός δράσης, αλλά παρά την κακή χρονιά της Γιουβέντους, που την βρήκε να τερματίζει στην 7η θέση του ιταλικού πρωταθλήματος, κατάφερε να αποσπάσει θετικές κριτικές. Τον Αύγουστο του 2018 λύθηκε το συμβόλαιό του με τη Γιουβέντους.
Ο Μαρκίζιο είναι από το 2009 διεθνής με την Εθνική Ιταλίας μετρώντας 55 συμμετοχές και πέντε γκολ, ενώ ήταν μέλος της αποστολής που συμμετείχε στο Μουντιάλ 2010 στη Νότια Αφρική, στο Euro 2012 που διεξήχθη στα γήπεδα της Πολωνίας και της Ουκρανίας και στο Μουντιάλ 2014. To 2008 συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου.
Στατιστικά
thumb|200px|Ο Κλάουντιο Μαρκίζιο με τα χρώματα της Γιουβέντους
Παραπομπές
Κατηγορία:Ιταλοί ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Μέσοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Γιουβέντους Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ιταλίας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 2010 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος 2012 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σέριε Α Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Έμπολι ΦΚ Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Κυπέλλου Συνομοσπονδιών FIFA 2013 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ιταλίας Κ21 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ολυμπιακής ομάδας Ιταλίας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 2014 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ζενίτ Αγίας Πετρούπολης Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Πρέμιερ Λιγκ Ρωσίας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 2008
Χάρτα του Ρήγα
thumb|Η κύρια παράσταση και τίτλος της Χάρτας του [[Ρήγας Φεραίος|Ρήγα Φεραίου, από το 4ο φύλλο στην κάτω αριστερή πλευρά]] Η Χάρτα του Ρήγα ή Χάρτα της Ελλάδος είναι μεγάλων διαστάσεων χάρτης που απεικονίζει τον ελλαδικό χώρο, τα Μικρασιατικά παράλια και την ευρύτερη περιοχή της Βαλκανικής χερσονήσου νότια του Δούναβη. Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά έργα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, έργο του Ρήγα Βελεστινλή, και το πιο σημαντικό δείγμα της ελληνικής χαρτογραφίας της προεπαναστατικής περιόδου. Αποτελείται από δώδεκα φύλλα, διαστάσεων το καθένα περ. 50Χ70 εκ. και τυπώθηκε το 1796-97 στη Βιέννη. Η Χάρτα περιλαμβάνει επιπλέον δέκα επιπεδογραφίες (τοπογραφικά σχέδια) αρχαίων πόλεων, 162 αρχαία και μεσαιωνικά νομίσματα, έναν κατάλογο σοφών και ηγεμόνων της περιοχής και ποικίλες συμβολικές παραστάσεις και σχόλια που αντλούνται από την ελληνική ιστορία και μυθολογία.
Προετοιμασία και σύνταξη της Χάρτας
Ο χρόνος που απαιτήθηκε για να προετοιμαστεί η Χάρτα εκτιμάται από έξι μήνες έως κάποια  χρόνια, και συνέβη πριν την άφιξη του Ρήγα στη Βιέννη τον Αύγουστο του 1796 ή κατά τη διάρκεια της παραμονής του εκεί.
Την εποχή που ο Ρήγας ξεκινά να φτιάχνει την Χάρτα, η επιστημονική χαρτογραφία στην Ευρώπη είχε σημειώσει μεγάλη πρόοδο, κυρίως στις στρατιωτικές της εφαρμογές. Οι χάρτες της στρατιωτικής χαρτογραφίας όμως δεν ήταν γνωστοί στους λόγιους χαρτογράφους. Έτσι, τα χαρτογραφικά πρότυπα που χρησιμοποιεί ο Ρήγας είναι τα διαδεδομένα, κυρίως γαλλικά, και ιδιαίτερα οι χάρτες της σχολής του μεγάλου χαρτογράφου, που κυριαρχούν στην ευρωπαϊκή χαρτογραφία τον 18ο αιώνα, καθώς και οι επανεκδόσεις τους. Η Χάρτα δεν είναι πρωτότυπο προϊόν, καθώς ο Ρήγας χρησιμοποίησε άλλους προγενέστερους χάρτες εμπλουτίζοντας τους, αλλάζοντας το γεωγραφικό παράθυρο της απεικόνισης και προσθέτοντας θεματική πληροφορία, σύμφωνα με τη δημοφιλή την εποχή εκείνη μέθοδο της συγκριτικής γεωγραφίας, της σύγκρισης και επεξεργασίας δηλαδή των ποικίλων πηγών, χαρτών και βιβλίων ελληνικών και ξένων. Εντός της Χάρτας ο Ρήγας παρέθεσε έως και τέσσερα τοπωνύμια για κάθε οικισμό, συνολικά, περίπου 5.800 διαφορετικές ονομασίες.
Για την ταύτιση και επεξεργασία των τοπωνυμίων, εκτός των χαρτών, ο Ρήγας χρησιμοποίησε αρχαιογνωστικά βοηθήματα, όπως η Γεωγραφία Παλαιά και Νέα του Μελέτιου Μήτρου ή η Νεωτερική Γεωγραφία των Κωνσταντά και Φιλιππίδη, η οποία ούτως ή άλλως περιλαμβάνεται στον κατάλογο των αντικειμένων που είχε μαζί του ο Ρήγας κατά τη σύλληψή του, για κάποιες από τις επιπεδογραφίες τον Άτλαντα του , για τα νομίσματα διάφορα νομισματικά εγχειρίδια, όπως αυτά του αυτοκρατορικού μουσείου της Βιέννης, ή προγενέστερους χάρτες οι οποίοι περιείχαν νομίσματα ως διακόσμηση. Προσθήκες του Ρήγα εξάλλου είναι και ο αλφαβητικός κατάλογος σημαντικών ηρώων, φιλοσόφων, βασιλέων κ.ά. προσώπων της αρχαίας ιστορίας (φ. 10, 11) και ο χρονολογικός κατάλογος των ηγεμόνων που ξεκινά από τον Μέγα Αλέξανδρο και καταλήγει στον σύγχρονο σουλτάνο Σελίμ Γ΄ (φ. 12, 2, 3), αναπαριστώντας έτσι τη σύνδεση του χώρου με το ιστορικό συνεχές και την ανθρώπινη δραστηριότητα, ανεξαρτήτως καταγωγής, καθώς και τα ιστορικά και μυθολογικά σχόλια δίπλα σε συγκεκριμένα τοπωνύμια, που αφορούν σε γεγονότα της αρχαίας και ρωμαϊκής κυρίως ιστορίας, αλλά και σύγχρονα συμβάντα: τόποι γέννησης επιφανών προσώπων, σημαντικά μνημεία, ιστορικές μάχες και σημαντικά μνημεία της αρχαιότητας, συνθηκολογήσεις της Υψηλής Πύλης και κινήματα, πληροφορίες για τις φυσικές πρώτες ύλες ή τη βιοτεχνική παραγωγή κ.ά.
Τα χαρτογραφικά πρότυπα
Ο Ρήγας κατέφυγε σε περισσότερα από ένα πρότυπα προκειμένου να καλύψει ολόκληρη την περιοχή που περιλαμβάνεται μέσα στο γεωγραφικό παράθυρο της Χάρτας. Τα πρότυπα στα οποία καταφεύγει ο Ρήγας ανήκουν στη λεγόμενη “τυπολογία Ντελίλ”, χάρτες δηλ. που ακολουθούν τα πρότυπα της σχολής του και εκδόθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του 18ου αιώνα, τουλάχιστον μέχρι το 1795, εποχή κατά την οποία ο Ρήγας ασχολείται με τη σύνταξη της Χάρτας. Είναι σημαντικό να σημειωθεί εντούτοις, ότι στους χάρτες της τυπολογίας Ντελίλ συγκαταλέγονται έργα του ίδιου του Ντελίλ αλλά και άλλων χαρτογράφων που αντιγράφουν και επανεκδίδουν τους χάρτες του με ή χωρίς προσθήκες. Πρόσφατη μελέτη απέδειξε ότι ο Ρήγας χρησιμοποίησε ως πρότυπο της  “τυπολογία Ντελίλ” αυτό του Γερμανού χαρτογράφου Matthäus Seutter. Η συνήθης πρακτική στη λόγια χαρτογραφία του 18ου αιώνα να εκδίδονται πολλές φορές οι ίδιοι χάρτες από τον ίδιο χαρτογράφο ή από άλλους, η απουσία κάθε σχετικής μνείας σε πηγές στη Χάρτα, αλλά και η σαφής αναφορά ότι ο Ρήγας είχε κατά τη σύλληψή του στις αποσκευές του χάρτες γερμανικής προέλευσης δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για την αναζήτηση ενός μόνο συγκεκριμένου χάρτη που να χρησιμοποιήθηκε από τον Ρήγα , πέρα από το γεγονός ότι και η Χάρτα ακολουθεί το γενικό πρότυπο των χαρτών του Ντελίλ. Ανάμεσα στους χάρτες που έχουν προταθεί, περιλαμβάνονται: Έτσι ο Ρήγας χρησιμοποίησε χάρτες τριών κυρίως τύπων, τροποποιώντας και συμπληρώνοντας από άλλες πηγές το γεωγραφικό παράθυρο. Η διεύρυνση αυτή του ιστορικού χώρου έγινε εν μέρει για να περιλάβει τις περιοχές στις οποίες απαντάται η γεωγραφική διασπορά του ελληνισμού, αλλά και επειδή η Χάρτα, παρά τον τίτλο της που επιμένει στην απεικόνιση της αρχαίας Ελλάδας, δεν παύει να απεικονίζει την περιοχή όπου ο Ρήγας έχει αντιληφθεί ως θέατρο της μελλοντικής επανάστασης, τα εδάφη δηλαδή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην  Ευρώπη νοτίως του Δούναβη και στη Μικρά Ασία. Οι χάρτες που χρησιμοποίησε ο Ρήγας είχαν τις στερεότυπες μικρές διαστάσεις που ήταν δημοφιλείς την εποχή εκείνη, έως 70Χ100 εκ. Φαίνεται ότι ο Ρήγας χρησιμοποίησε τον παντογράφο, ένα σχεδιαστικό εργαλείο αναλογικής μεταφοράς σχεδίου από πρωτότυπο σε αντίγραφο, στην ίδια, μεγαλύτερη ή μικρότερη κλίμακα προκειμένου να μεταφέρει και να μεγεθύνει τις απεικονίσεις των ακτογραμμών και τα σχήματα και τη σχετική θέση των τοπωνυμίων.
Ο τίτλος
Ο πλήρης τίτλος του χάρτη είναι:
''Χάρτα τῆς Ἐλλάδος ἐν ἦ περιέχονται αἰ νῆσοι αὐτής και μέρος των εἰς την Εὐρώπην και Μικράν Ἀσίαν Πολυαρίθμων Ἀποικιών Αὐτής, περιοριζομένων ἀπ’ άνατολών διά τῶν Μύρων τῆς Λυκίας μέχρι τού Ἀργαθονίου ὄρους τῆς Βιθυνίας, ἀπ’ ἄρκτου διά τού Ἀκ Κερμανίου, τῶν Καρπαθίων ὀρών καί Δουνάβεως καί Σάββα τῶν ποταμῶν, ἀπό δυσμῶν διά τού Οὔνα καί τού Ἰωνίου πελάγους, ἀπό Δε μεσημβρίας διά τού Λιβυκού. Τά πλείω μέ τάς παλαιάς καί νέας ὀνομασίας. Πρός δέ 9 ἐπιπεδογραφίαι τινών περιφήμων πόλεων καί τόπων ΑΥΤΗΣ, συντείνουσαι εἴς τῆν κατάληψιν τού Νέου ΑΝΑΧΑΡΣΙΔΟΣ, μία χρονολογία τῶν βασιλέων καί μεγάλων ἀνθρώπων ΑΥΤΗΣ, 161 τύποι ἐλληνικών νομισμάτων, ἐρανισθέντων ἔκ τού αὐτοκρατορικού ταμείου τῆς Ἀουστρίας πρός ἀμυδράν Ἰδέαν τῆς ἀρχαιολογίας. Ἐν σῶμα εἴς 12 τμήματα νῦν πρώτον ἐκδοθείσα, παρά τού Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού, χάριν τῶν Ἐλλήνων καί φιλελλήνων. 1797. Ἐχαράχθη παρά τού Φρανσουά Μήλλερ ἔν Βιέν.''
Το περιεχόμενο του χάρτη: το γεωγραφικό παράθυρο και άλλα θέματα
Η περιοχή που απεικονίζεται στη Χάρτα, σύμφωνα και με την περιγραφή του τίτλου, είναι η περιοχή που ορίζεται από τον Δούναβη και το Λιβυκό Πέλαγος κατά γεωγραφικό πλάτος και από την Αδριατική μέχρι τον Εύξεινο Πόντο κατά γεωγραφικό μήκος, μαζί με μέρος της Μικράς Ασίας, τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους, την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα. Πρόκειται για ένα γεωγραφικό παράθυρο που ορίζεται με το όνομα της Ελλάδας, στα πρότυπα της παράδοσης που καθιερώνεται από τα μέσα του 16ου αιώνα με αντίστοιχες απεικονίσεις της πτολεμαϊκής γεωγραφίας από τον Μάρτιν Βαλντζεεμύλλερ και τον και του Κερκυραίου Νικόλαου Σοφιανού με σαφή γεωγραφική αναφορά στη Γ  ́, Δ  ́, E  ́ και ΣΤ  ́ Διοίκηση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, όπως αναδιατάχθηκε από τις μεταρρυθμίσεις του Διοκλητιανού σε Δυτική και Ανατολική αυτοκρατορία. Έτσι εξηγείται και η ασάφεια που προκύπτει από τη δήλωση του τίτλου, ότι ο χώρος που απεικονίζεται αντιστοιχεί στον χώρο της ελληνικής παρουσίας κατά την αρχαιότητα και τα ερωτήματα που προκύπτουν από την επιλογή του Ρήγα να καλύψει την Ιταλία και τη Σικελία, χώρους με σημαντική ελληνική παρουσία κατά την αρχαιότητα, να μην περιλάβει την Κύπρο ή τη Μαύρη Θάλασσα και να επεκτείνει προς βορρά το γεωγραφικό του παράθυρο.
Ο χάρτης περιλαμβάνει επίσης:
Ο επικοινωνιακός χαρακτήρας της Χάρτας
Ο Ρήγας Βελεστινλής ήταν λόγιος και πολύγλωσσος (μιλούσε τουλάχιστον πέντε γλώσσες), με εμπειρία στη διπλωματία και την πολιτική, με αξιόλογη εμπορική δραστηριότητα και με διαμορφωμένη πολιτική σκέψη, προσανατολισμένη στη δημιουργία ενός ανεξάρτητου κράτους στα Βαλκάνια, που θα προέκυπτε μετά από μία κοινωνική και πολιτική επανάσταση στα πρότυπα της Γαλλικής Επανάστασης. Μία τέτοια επανάσταση όμως προϋπέθετε την πνευματική αναγέννηση του Γένους, και μάλιστα με μέσα εκλαϊκευμένα, πριν την οργάνωση της επαναστατικής δράσης. Γι΄αυτό, πριν τη συγγραφή των επαναστατικών του κειμένων, ο Ρήγας ασχολήθηκε με τη συγγραφή και μετάφραση έργων λογοτεχνικών, επιστημονικών, ιστορικής γεωγραφίας κλπ., κυρίως σημαντικών εκπροσώπων του Γαλλικού Διαφωτισμού. Φαίνεται όμως πως ο ίδιος είχε κατανοήσει ότι η πνευματική αφύπνιση και μόρφωση των υπόδουλων έπρεπε να γίνει με μέσα εύκολα κατανοητά κι όχι με δυσνόητα ογκώδη εγχειρίδια. Ο ίδιος ο Ρήγας στον πρόλογό του στο έργο "Φυσικής απάνθισμα" κατακρίνει, μεταφράζοντας από τα γαλλικά, τη συνήθεια των δασκάλων της εποχής να χρησιμοποιούν ατελείωτα κείμενα και λέξεις που κουράζουν με τη "γριφότητα του ελληνισμού". Εξοικειωμένος καθώς φαίνεται ότι ήταν ο Ρήγας με τη χρήση συμβόλων και κωδίκων από την εμπειρία του στους ανώτερους ηγετικούς κύκλους της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και των Φαναριωτών, εκτίμησε την εποπτική αποτελεσματικότητα που έχει ο χάρτης, ως συνοπτικός και άμεσος φορέας μετάδοσης ενός όγκου πληροφορίας που υπό άλλες συνθήκες θα απαιτούσε τόμους βιβλίων και λόγου για να μεταδοθεί.
Η Χάρτα από πολύ νωρίς θεωρήθηκε ένα από τα πιο σημαντικά έργα του Ρήγα, συμπλήρωμα του Θούριου και σημαντικό εργαλείο για τη διάδοση των επαναστατικών του ιδεών. Το ότι ο Ρήγας επέλεξε να χρησιμοποιήσει έναν χάρτη για τη διασπορά των επαναστατικών του ιδεών, επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι κατά τη σύλληψη και τις ανακρίσεις που ακολούθησαν, οι αυστριακοί ανακριτές επέμεναν ιδιαίτερα στο να αποδίδουν επαναστατικό χαρακτήρα στην έκδοση της Χάρτας. Στον τίτλο της Χάρτας αναφέρεται ότι πρόκειται για συμπλήρωμα της έκδοσης του Νέου Ανάχαρση στα ελληνικά, στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για ένα αυτόνομο έργο που λειτουργεί σε πολλά επίπεδα: γνωριμία με τον τόπο και τους ανθρώπους, με την ιστορία, με το παρελθόν, αναπόφευκτη σύγκριση με το σκοτεινό παρόν, όνειρο για ένα καλύτερο μέλλον. Σε κανένα σημείο της Χάρτας δεν γίνεται ξεκάθαρη αναφορά σε μελλοντική επανάσταση - παρόλα αυτά, ο επαναστατικός της χαρακτήρας γίνεται από την πρώτη στιγμή κατανοητός: "Οι περιοχές αυτές άκμασαν όταν ήταν ελεύθερες, έτσι ζούσαν και προόδευσαν οι άνθρωποι που έζησαν πριν από εμάς εδώ, αν τα κατάφεραν εκείνοι μήπως μπορούμε να τα καταφέρουμε κι εμείς;". Η εντύπωση αυτή ενισχύεται με τις συμβολικές παραστάσεις από την ελληνική μυθολογία και ιστορία, με συχνές αναφορές στις κινητήριες δυνάμεις του ελληνισμού, τη νεωτερικότητα, την κινητικότητα, την παιδεία, τη δράση.
Ο Ρήγας έφτιαξε έναν χάρτη που απευθύνονταν στο Ευρύ Κοινό: εξίσου στους εξοικειωμένους με τα χαρτογραφικά μορφωμένους φιλέλληνες, στην περιορισμένη εγγράμματη και εύπορη ελίτ των Ελλήνων της Διασποράς και της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, στους λογίους, αλλά και στους απλούς, αγράμματους ανθρώπους που έπρεπε και αυτοί να βρουν σημεία αναφοράς. Η υψηλή σχετικά τιμή του βέβαια μπορεί να έκανε την αγορά της εφικτή μόνο από τους πλούσιους, ο Ρήγας όμως γνώριζε ότι το κοινό μπορούσε να τη δει ή να τη μελετήσει στις βιβλιοθήκες και και σχολεία κατόπιν δωρεάς, όπως άλλωστε έγινε με τα αντίτυπα που σώζωνται σήμερα στην Κοβεντάρειο Βιβλιοθήκη της Κοζάνης ή την Πασχάλειο Σχολή του Καπεσόβου. Μπορούσε εξίσου να χρησιμοποιηθεί ως επιτοίχιος, ώστε να διακοσμήσει τις βιβλιοθήκες ή τους τοίχους των σπιτιών των εύπορων και μορφωμένων ανθρώπων της εποχής ή να παραμείνει σε φύλλα λυτά ή δεμένα σε τόμο σαν άτλαντας, ώστε να καλύψει εκπαιδευτικές ανάγκες σχολείων ή βιβλιοθηκών και να μπορεί να μελετηθεί κάθε φύλλο χωριστά.
Οι δύο εκδόσεις της Χάρτας
μικρογραφία|Οι διαφορές ανάμεσα στους τύπους Α και Β είναι δεκατρείς: Φαίνεται ότι στον Τύπο-Β έχουμε την προσθήκη ενός δρόμου, ενός σχολίου, ενός συμβόλου όρους και έξι τοπωνυμίων, ενώ διαφέρει η χάραξη δύο ποταμών και δύο ακόμα τοπωνύμια αναφέρονται αποσπασματικά. Για περισσότερα από 200 χρόνια από την κυκλοφορία της Χάρτας, ήταν αποδεκτό στη βιβλιογραφία ότι υπήρξε μία μόνο έκδοσή της το έτος 1797. Άλλωστε στην ίδια τη Χάρτα αναφέρεται ως χρονολογία έκδοσης το 1796 για το πρώτο φύλλο και το 1797 για τα υπόλοιπα έντεκα φύλλα. Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες, απέδειξαν την ύπαρξη περισσότερων από μία εκδόσεων της Χάρτας, ενώ η σύγκριση των δώδεκα φύλλων της Χάρτας από δύο διαφορετικά αντίτυπα, με τη χρήση της μεθόδου της “ψηφιακής διαφάνειας”, απέδειξε ότι τα δύο αντίτυπα δεν είναι όμοια, αλλά παρουσιάζουν διαφορές. Οι δύο τύποι της Χάρτας ονομάστηκαν Τύπος-Α και Τύπος-Β. Φαίνεται πως σε κάποια δεδομένη χρονική στιγμή, έγιναν διορθώσεις και προσθήκες στον Τύπο-Α, χωρίς ωστόσο να προκύπτουν από την έως σήμερα ιστορικές έρευνες ο χρόνος και οι συνθήκες υπό τις οποίες έγινε η επανέκδοση αυτή.
Η αποκάλυψη των δύο εκδόσεων της Χάρτας ήταν αποτέλεσμα της εφαρμογής των νέων χαρτογραφικών ψηφιακών τεχνολογιών στη μελέτη ιστορικών χαρτών, που μας επιτρέπει να αποκαλύψουμε θεμελιώδη χαρακτηριστικά που για αιώνες παρέμεναν άγνωστα στους μελετητές. Οι ίδιες τεχνολογίες επιτρέπουν όχι μόνο τη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων υψηλής πιστότητας και την άμεση πρόσβαση στα ψηφιακά αντίγραφα της Χάρτας, αλλά και τη σε βάθος μελέτη και συγκριτκή ανάλυση της θεματικής πληροφορίας που απεικονίζεται στη Χάρτα (τοπωνύμια, σχόλια, σύμβολα, παραστάσεις κλπ). Αποτέλεσμα χρήσης των νέων ψηφιακών τεχνολογιών, είναι η εξαγωγή και δημιουργία θεματικών χαρτών (βλ. παραπάνω στην παράγραφο "Ανάλυση χαρτογραφικών δεδομένων"), με τους οποίους αναδεικνύεται το πλήθος και η ποικιλία της θεματικής πληροφορίας που περιλαμβάνει η Χάρτα και ταυτόχρονα διευκολύνεται σημαντικά η τεκμηρίωση και μελέτη πολλών θεμάτων, ιδίως η τοπωνυμιακή ιστορική μελέτη.
Κυκλοφορία του χάρτη
thumb|Επιγράμματα των Δημητρίου Κομμητά και Γεωργίου Γκολέσκου για την Χάρτα του Ρήγα στο φ. αρ. 15, 20/2/1797 της [[Εφημερίς (εφημερίδα Βιέννης)|Εφημερίδος]] Οι πρώτες βιβλιογραφικές αναφορές στη Χάρτα είναι οι αναγγελίες της δημοσίευσής της στην Εφημερίδα των αδερφών Μαρκίδων Πουλίου το 1797. Η έκδοση της Χάρτας προκάλεσε εξαρχής εντύπωση μεταξύ των Ελλήνων λογίων της Βιέννης, μερικοί από τους οποίους αφιέρωσαν επιγράμματα στη Χάρτα και στον Ρήγα.
Από τα 1220 πρωτότυπα αντίτυπα της Χάρτας, κατά τους μήνες που ακολούθησαν την έκδοσή της ένα μέρος εστάλη σε αντιπροσώπους των αδελφών Πουλίου και συνεργάτες του Ρήγα στο Βουκουρέστι, το Ιάσιο, τη Σμύρνη (στον εμπορικό οίκο Μαυροκορδάτου, Αργέντη και Γαλάτη), αρκετά πουλήθηκαν μεμονωμένα στη Βιέννη, ενώ ένας μεγάλος αριθμός κατασχέθηκε κατά τη σύλληψη του Ρήγα από την αυστριακή αστυνομία. Σημαντικό ρόλο στη διακίνηση της Χάρτας είχε ο Ευστράτιος Αργέντης, μέσω του εμπορικού του δικτύου, ο οποίος και είχε αρχικά χρηματοδοτήσει και το όλο έργο. Πριν αναχωρήσει από τη Βιέννη για την Τεργέστη, όπου επρόκειτο να συλληφθεί, ο Ρήγας άφησε στον Αργέντη πέντε κιβώτια με έγγραφα, μεταξύ των οποίων και αντίγραφα της Χάρτας. Σύμφωνα με τα πρακτικά της αυστριακής αστυνομίας, 624 πλήρη αντίτυπα εστάλησαν στη Σμύρνη δια του Αργέντη στους εκεί εμπορικούς του αντιπροσώπους, 50 πλήρη αντίτυπα στο Βουκουρέστι, στους εμπόρους Πιλιζάνη και Αβράμη, άλλα μεμονωμένα παρέλαβαν οι υπόλοιποι συνεργάτες του και 296 κατασχέθηκαν από τις αυστριακές αρχές. Παραμένει δηλ. άγνωστη η τύχη περ. 250 πλήρων αντίτυπων της Χάρτας, ένα μέρος από τις οποίες ήταν αυτές που πούλησε μεμονωμένα ο Ρήγας στη Βιέννη.
Φαίνεται ότι στα επόμενα χρόνια και αυτά ακόμα τα αντίτυπα που είχε προλάβει ο Ρήγας να διαθέσει, αποσύρθηκαν ή καταστράφηκαν, με αποτέλεσμα σε στερεότυπους χαρτογραφικούς καταλόγους των αρχών του 19ου αιώνα, η Χάρτα να αναφέρεται ως εξαιρετικά σπάνια (“très rare” ή “extrêmement rare”) και μάλιστα να αποδίδεται όχι στον Ρήγα αλλά στον χαράκτη της, Φρανσουά Μίλερ. Το 1997 και 1998, με σχετικές αποφάσεις του Υπουργείου Πολιτισμού, δεκαεπτά γνωστά αντίτυπα της Χάρτας στην Ελλάδα χαρακτηρίστηκαν ιστορικά διατηρητέα μνημεία.
Επανεκδόσεις
Παρά τη διασπορά των πρωτότυπων αντιτύπων της Χάρτας και σε αντίθεση με τα υπόλοιπα έργα του Ρήγα, οι επανεκδόσεις της είναι περιορισμένες:
Από μελετητές θεωρείται λανθασμένα επανέκδοση σε σμίκρυνση ο Πίναξ γεωγραφικός της Ελλάδος του Άνθιμου Γαζή το 1800 και 1810.
1885: Επανέκδοση του φύλλου 1 (επιπεδογραφία Κωνσταντινούπολης) στο Βουκουρέστι από τον Θ. Α. Πασχίδη
1948: Σε κλίμακα 1:1, από τη Διεύθυνση Β5 του Γενικού Επιτελείου Στρατού, Αθήνα, βασισμένο στο αντίτυπο της Γενναδείου Βιβλιοθήκης. Η ίδια έκδοση της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού έχει γίνει και σε σμίκρυνση σε δύο και σε τέσσερα φύλλα, συνολικών διαστάσεων 1,5χ1,5 μ., και σε ένα φύλλο, διαστάσεων 68χ68 εκ. Η θάλασσα είναι επιχρωματισμένη με γαλάζιο, η ξηρά με κίτρινο χρώμα. Το αντίτυπο της Χάρτας που σύμφωνα με πληροφορίες υπήρχε στο Σεμλίνο ή στο Βελιγράδι, ανήκει σε αυτή την ανατύπωση της ΓΥΣ του 1948.
1949: Ένθετο στη β ́ έκδοση του βιβλίου ''Α. Καψής, Ο Ρήγας Φεραίος και αι διεκδικήσεις του υπόδουλου Ελληνισμού κατά τον 18ο αι., Αθήναι (α ́έκδ. 1948)''. Βασισμένο στο αντίτυπο της Γενναδείου. 109
1953: Από τον Λ. Βρανούση, σε σμίκρυνση, το σύνολο ή φύλλα ή λεπτομέρειες της Χάρτας κατά περίπτωση.
1969: Από το Κέντρο Μείζονος Ελληνισμού. Περιλήφθηκε στην έκδοση ''Χατζηφώτης Ι.Μ., [1969]. “Σχόλια στη Μεγάλη Χάρτα του Ρήγα”, Ρήγα Βελεστινλή Χάρτα της Ελλάδος, Αθήνα''. Φωτομηχανική ανατύπωση σε σμίκρυνση.
1986: Ένθετο στην έκδοση ''Α. Κουμαριανού, Λ. Δρούλια, E. Layton, Το ελληνικό βιβλίο 1476-1830, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα''. Σε σμίκρυνση, συνολικών διαστάσεων 84Χ84 εκ., βασισμένο στο αντίτυπο της Συλλογής Λοβέρδου.
1993: ''Καββαδίας Γ. Β. (επιμ.), 1993. Ρήγα Βελεστινλή, Η Χάρτα της Ελλάδος. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Αγροτικής Τραπέζης,'' με καλλιτεχνική επιμέλεια και σχολιασμό του Νίκου Χατζηκυριάκου - Γκίκα.
1994: ''Μητράγκας Γ. Α., 1994. Χάρτα της Ελλάδος Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού, Θεσσαλονίκη: Μητράγκα''. Η ανατύπωση είναι βασισμένη στο αντίτυπο του ΑΠΘ, σε σμίκρυνση, σε ένα φύλλο συνολικών διαστάσεων 75Χ68 εκ.
1995: Μορφωτικό Ινστιτούτο της Αγροτικής Τραπέζης Ελλάδος, Φωτογράφηση της ανατύπωσης του 1948 από το Γενικό Επιτελείο Στρατού. Αθήνα.
1997: Από την Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία Ελλάδος, σε περιορισμένα αντίτυπα επ’ ευκαιρία της επετείου των 250 χρόνων από τη γέννηση του Ρήγα.
1998: Φωτογραφική επεξεργασμένη ανατύπωση 1:1 σε 12 φύλλα, στο ''Καραμπερόπουλος Δ. (επιμ.), 1998γ. Η Χάρτα του Ρήγα Βελεστινλή, Αθήνα: Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα''. Η ανατύπωση είναι βασισμένη στο αντίτυπο της Γενναδείου Βιβλιοθήκης. Έχει γίνει χρωματική επεξεργασία του πρωτότυπου. 114
2010: Αντίγραφο περ. 1:1 που περιλαμβάνεται στην έκδοση ''Χάρτα της Ελλάδος, επιμ. Ν. Κ. Κομνηνός, Αθήνα: Μένανδρος'', και συνοδεύεται από αφιερωματικό τόμο με τη σχετική μελέτη του Γεωργίου Τόλια 115. Συλλεκτική φωτογραφική έκδοση του αντιτύπου των ΓΑΚ σε 2000 αριθμημένα αντίτυπα. Το έργο αποτελείται από δεκατρείς (13) χάρτες διαστάσεων 61Χ83 εκ. (περιλαμβάνεται και η Χάρτα της Μολδαβίας), διαστάσεων 83x61 εκ. και φυλάσσεται σε χειροποίητη κασετίνα.
Η έκδοση των Απάντων του Ρήγα Βελεστινλή από τη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων το 2000 δεν περιέλαβε την Χάρτα ούτε και την προσωπογραφία του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Νεοελληνικός διαφωτισμός Ρηγα
EA Sports
Η EA Sports είναι παρακλάδι της εταιρίας ανάπτυξης βιντεοπαιχνιδιών, Electronic Arts. Βασική της πολιτική είναι η ανάπτυξη παιχνιδιών δημοφιλών αθλημάτων και η έκδοση (συνήθως σε χρονικά διαστήματα του ενός έτους) μιας ανανεωμένης έκδοσής τους.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Εταιρείες ανάπτυξης βιντεοπαιχνιδιών Κατηγορία:Εκδότες βιντεοπαιχνιδιών Κατηγορία:Electronic Arts
Πρωτάθλημα χειροσφαίρισης Α1 εθνικής κατηγορίας γυναικών 2016-2017
Το πρωτάθλημα Ελλάδας χάντμπολ γυναικών της περιόδου 2016–17 είναι το 24ο από την καθιέρωση της Α1 και συνολικά το 36ο πρωτάθλημα Ελλάδος στην ιστορία του γυναικείου χάντμπολ. Διεξάγεται με τη συμμετοχή δέκα ομάδων για πρώτη φορά μετά την περίοδο 2010–11.
Σύστημα διεξαγωγής
Κατά την κανονική περίοδο της διοργάνωσης οι δέκα ομάδες αγωνίζονται σε δύο γύρους, σύνολο 18 αγωνιστικών.
Μετά την ολοκληρωση των αγώνων της κανονικής περιόδου, οι ομάδες των θέσεων 3 ως 10 καταλαμβάνουν τις αντίστοιχες θέσεις στην τελική κατάταξη, και οι δύο τελευταίες θα υποβιβαστούν στην Α2 εθνική κατηγορία.
Στη β' φάση θα συνεχίσουν μόνο οι δύο πρώτες ομάδες της κανονικής περιόδου, και θα αγωνιστούν στους τελικούς που θα κριθούν στις τρεις νίκες για την ανάδειξη της πρωταθλήτριας ομάδας. Η σειρά των τελικών θα διεξαχθεί ως εξής: 1ος και 2ος στην έδρα του πρώτου της κανονικής περιόδου, 3ος και 4ος (αν χρειαστεί) στην έδρα του δεύτερου, 5ος (αν χρειαστεί) στην έδρα του πρώτου. Σε περίπτωση ισόπαλου τελικού αποτελέσματος σε έναν τελικό θα ακολουθήσει 10λεπτη παράταση, ενώ σε νέα ισοπαλία θα ακολούθει η διαδικασία των πέναλτι.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
2016 2017 Κατηγορία:Χειροσφαίριση το 2016 Κατηγορία:Χειροσφαίριση το 2017
Οιδίπους επί Κολωνώ
Η τραγωδία του Σοφοκλή Οιδίπους επί Κολωνώ, παρουσιάστηκε στους Αθηναίους, πιθανόν 401 π.X από τον ομώνυμο εγγονό του (δηλαδή 5 χρόνια μετά το θάνατο του Σοφοκλή) και πραγματεύεται το τέλος του βασιλιά Οιδίποδα.
Η πλοκή
Ο Οιδίπους, ο τυφλός και εξόριστος πρώην βασιλιάς της Θήβας, φτάνει μετά από περιπλάνηση στον Αθηναϊκό δήμο του Ίππιου Κολωνού, οδηγούμενος από την κόρη του Αντιγόνη. Κάθεται σ' ένα βράχο μέσα στο ιερό άλσος των Ευμενίδων και ανακαλύπτεται από κάποιο κάτοικο, που τον διώχνει. Ο Οιδίπους αρνείται να φύγει επικαλούμενος χρησμό, σύμφωνα με τον οποίο το μέρος αυτό θα είναι ο τόπος της τελικής του ανάπαυσης. Στο μεταξύ έρχεται εκεί και η άλλη κόρη του Οιδίποδα, η Ισμήνη. Ο Κολωνιάτης συγκεντρώνει τους γέροντες του τόπου. Αυτοί λυπούνται τον αδύναμο γέροντα και την κόρη του, αλλά, μόλις πληροφορούνται το όνομά του, τρομοκρατούνται και τον διατάζουν να φύγει. Ο Οιδίπους επικαλείται την Αθηναϊκή φιλοξενία και ζητά να συναντήσει τον βασιλιά της πόλης. Ο Θησέας φτάνει και ο Οιδίπους του ζητά προστασία όσο ζει και ταφή, όταν πεθάνει. Ο Θησέας του τα υπόσχεται.
Έρχεται ο Κρέων και μετά την αποτυχία του να πείσει τον Οιδίποδα να τον ακολουθήσει στη Θήβα, απαγάγει τις κόρες του και είναι έτοιμος να πιάσει και τον Οιδίποδα. Τη στιγμή εκείνη επεμβαίνει ο Θησέας, κατακρίνει τις πράξεις του Κρέοντα και τον αναγκάζει να τον οδηγήσει στις κοπέλες. Πραγματικά σε λίγο επιστρέφει φέρνοντας μαζί του την Αντιγόνη και την Ισμήνη. Στην Αθήνα φτάνει ως ικέτης ο γιος του Οιδίποδα, Πολυνείκης, και επιθυμεί να δει τον πατέρα του και να του ζητήσει την βοήθειά του. Ο Οιδίπους αρνείται και τον διώχνει ρίχνοντάς του φοβερή κατάρα. Τότε ακούγεται κεραυνός και ο Οιδίπους καταλαβαίνει πως το τέλος του πλησιάζει. Ξεκινά για εκεί όπου θα συναντήσει τον θάνατο, ακολουθούμενος από τον Θησέα και τις κόρες του. Αποχαιρετά τα παιδιά του και προχωρά μαζί με τον Θησέα, που είναι ο μόνος που πρέπει να ξέρει τον τόπο ταφής του. Οι κόρες του θρηνούν τον χαμό του πατέρα τους, αλλά ο βασιλιάς της Αθήνας τους υπόσχεται κάθε φροντίδα για το μέλλον.
Παρωδία
Ο Μποστ (Μέντης Μποσταντζόγλου) παρωδεί την εν λόγω τραγωδία του Σοφοκλή- όπως άλλωστε και τον Οιδίποδα Τύραννο- στην κωμωδία του Μήδεια.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Τραγωδίες του Σοφοκλή
Ευθύγραμμο σχήμα
Στη γεωμετρία, ως ευθύγραμμο σχήμα χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε γεωμετρικό σχήμα που αποτελείται από ευθύγραμμα τμήματα. Διακρίνονται σε κυρτά και μη κυρτά ευθύγραμμα σχήματα.
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Γραμμές
Λεκάνη του Αμαζονίου
thumb|Η Λεκάνη του ποταμού Αμαζονίου (κίτρινο χρώμα) με τους κυριότερους παραποτάμους του thumb|Οι εκβολές του Αμαζονίου σε δορυφορική απεικόνιση το 2006 Η Λεκάνη του Αμαζονίου, γνωστή και με την ονομασία Αμαζονία, είναι η λεκάνη απορροής του μεγαλύτερου σε όγκο νερού ποταμού της Γης, του Αμαζονίου. Καταλαμβάνει το 35,5% (πάνω από το ένα τρίτο) της εκτάσεως της ηπείρου της Νότιας Αμερικής, έχοντας έκταση πάνω από 6.300.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή 48 φορές την έκταση της Ελλάδας. Απλώνεται κυρίως στη Βραζιλία, αλλά και στα κράτη Βολιβία, Περού, Κολομβία, Ισημερινό, Γουιάνα, Σουρινάμ, Βενεζουέλα, καθώς και στη γαλλική κτήση της Γαλλικής Γουιάνας.
Το μεγαλύτερο μέρος της λεκάνης καταλαμβάνεται από το τροπικό δάσος του Αμαζονίου (επίσης αποκαλούμενο κάποιες φορές «Αμαζονία»). Με 5,5 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα έκταση, το δάσος αυτό είναι η μεγαλύτερη ζούγκλα στον κόσμο.
Γεωγραφία
Ο ποταμός Αμαζόνιος πηγάζει από την οροσειρά των Άνδεων στα δυτικά όρια της λεκάνης του, σχηματιζόμενος από τη συμβολή των ποταμών Μαρανιόν και Ουκαγιάλι στο Περού. Το υψηλότερο σημείο της λεκάνης απορροής του Αμαζόνίου, στον υδροκρίτη, είναι η δεύτερη υψηλότερη κορυφή του Περού, η Γιερουπάχα, με υψόμετρο 6.635 μέτρα.
Το υδατικό σύστημα του Αμαζονίου μεταφέρει τον μεγαλύτερο όγκο νερού από κάθε άλλο ποτάμιο σύστημα στη Γη, περίπου το 20% του συνολικού όγκου νερού που μεταφέρεται στη θάλασσα από τα ποτάμια της Γης. Μέρος του τροπικού δάσους του Αμαζονίου έχει αποδασωθεί εξαιτίας της μετατροπής του σε βοσκότοπους βοοειδών και καλλιέργειες σόγιας. Πριν τον σχηματισμό των Άνδεων, πριν από εκατομμύρια χρόνια, η Λεκάνη του Αμαζονίου άδειαζε το νερό της στον Ειρηνικό Ωκεανό, ενώ σήμερα το αδειάζει στον Ατλαντικό.
Χλωρίδα
thumb|Αεροφωτογραφία μέρους της ζούγκλας του Αμαζονίου Η φυτική κάλυψη της Λεκάνης του Αμαζονίου είναι πολύ πυκνή, εξαιτίας των πολλών και έντονων βροχοπτώσεων, με πυκνά και εκτεταμένα δάση αειθαλών δένδρων, πλατύφυλλων κυρίως, αλλά και κωνοφόρων. Ο θόλος του δάσους είναι τόσο πυκνός στα περισσότερα μέρη, ώστε πολύ λίγο ηλιακό φως φθάνει μέχρι το έδαφος, το οποίο παραμένει σκοτεινό και άρα υγρό. Ορχιδέες και βρομελιοειδή εκμεταλλεύονται την αναρρίχηση στα δέντρα, ώστε να σκαρφαλώνουν σχετικώς γρήγορα μέχρι ένα ύψος που θα τους προσφέρει περισσότερο φως. Αναπτύσσουν εναέριες ρίζες και ζουν ως επίφυτα. Χαρακτηριστικά ιθαγενή είδη φυτών στο χαμηλότερο μέρος της Λεκάνης, το λεγόμενο Βαθύπεδο του Αμαζονίου, είναι το καουτσουκόδενδρο (Hevea brasiliensis) και η φοινικιά ασάι (Euterpe oleracea).
Πανίδα
thumb|[[Ιαγουάρος στην περιοχή Μιράντα]]
Πτηνά
Στη Λεκάνη του Αμαζονίου υπάρχουν περί τα 1.500 είδη πτηνών. Ως προς τη βιοποικιλότητα της ορνιθοπανίδας της Λεκάνης είναι ενδεικτικός ο αριθμός των διαφορετικών οικογενειών πτηνών που κατοικούν σε αυτά τα υγρά δάση. Για παράδειγμα, οι οικογένειες κοτινγκίδες, ραμφαστίδες (τουκάν) και Τροχιλίδες (κολίβρια). Οι μακάου και άλλοι παπαγάλοι είναι περίφημοι για το ότι συγκεντρώνονται κατά εκατοντάδες στις αργιλώδεις όχθες του Αμαζονίου.
Ερπετά
Το ανακόντα κατοικεί στα αβαθή νερά του Αμαζονίου και των παραποτάμων του, ενώ ο πράσινος δενδρόβιος βόας και ο βόας σφιγκτήρας ζουν ψηλά στα δένδρα.
Πολλά είδη ερπετών από τη Λεκάνη του Αμαζονίου συλλέγονται παράνομα και εξάγονται ως εμπορεύσιμα «εξωτικά κατοικίδια» ζώα.
Αμφίβια
Περισσότερα από 1.500 είδη αμφιβίων συναντώνται στην περιοχή. Αντίθετα με τους βατράχους των εύκρατων χωρών, που περιορίζονται κυρίως σε ενδιαιτήματα κοντά στο νερό, οι τροπικοί βάτραχοι αφθονούν περισσότερο στα δέντρα και σχετικώς λιγότεροι, εδαφόβιοι, βρίσκονται κοντά στο νερό. Ο λόγος είναι απλός: οι βάτραχοι πρέπει να διατηρούν πάντοτε το δέρμα τους υγρό, καθώς η μισή σχεδόν αναπνοή τους γίνεται μέσα από το δέρμα τους. Η μεγάλη υγρασία του δάσους της Αμαζονίας με τις συχνές καταρρακτώδεις βροχές τους δίνει πολύ περισσότερη ελευθερία κινήσεων», ώστε να μεταβαίνουν στα δέντρα, αποφεύγοντας έτσι τους περισσότερους από τους θηρευτές τους.
Ψάρια
Εκτός από μεγάλες διαφορές στη συμπεριφορά και στην οικολογία τους, τα ψάρια της Λεκάνης του Αμαζονίου έχουν μεγάλη ποικιλία στο μέγεθος και το σχήμα. Τα μεγαλύτερα, που είναι τα αραπαΐμα και τα πιραΐμπα, μπορούν να φθάσουν τα τρία μέτρα σε μήκος και τα 200 κιλά σε βάρος, όντας από τα μεγαλύτερα ψάρια που ζουν μόνο σε γλυκό νερό πσγκοσμίως. Ο ταυροκαρχαρίας και το πριονόψαρ, που έχουν παρατηρηθεί στον Αμαζόνιο αρκετά μακριά από τις εκβολές του, είναι πολύ μεγαλύτερα ζώα, αλλά ζουν τόσο στο γλυκό, όσο και στο θαλάσσιο νερό. Σε αντίθεση με όλα τα παραπάνω, υπάρχουν ψάρια στην Αμαζονία αρκετών οικογενειών, που έχουν μήκος μικρότερο των 2 εκατοστών. Τα μικρότερα ανήκουν πιθανότατα στο γένος Leptophilypnion, που ταυτοποιήθηκε μόλις το 2013, και δεν ξεπερνούν το 1 εκατοστό σε μήκος, όντας μεταξύ των μικρότερων ψαριών σε όλη τη Γη.
Τα ποτάμια της Λεκάνης του Αμαζονίου στηρίζουν μεγάλη αλιευτική δραστηριότητα, που περιλαμβάνει γνωστά είδη μεγάλων γατόψαρων, ενώ φιλοξενούν πολλά είδη μικρών ψαριών που είναι σημαντικά ως ψάρια ενυδρείου, όπως το «όσκαρ» (Astronotus ocellatus), ο συμφυσόδοντας («δίσκος» ή «πομπαντούρ»), το πτερόφυλλο και αρκετά είδη τέτρα. Παρά το ότι ο πραγματικός κίνδυνος που αντιπροσωπεύουν είνσι πολύ «υπερτιμημένος», αρκετά «φοβίσιμα» ψάρια ζουν στα νερά της Λεκάνης του Αμαζονίου, όπως τα πιράνχας (ιδίως το διαβόητο είδος Pygocentrus nattereri), το ηλεκτρικό χέλι, οι ποταμοτρυγονίδες και το ψάρι-βαμπίρ.
Αρκετά είδη του γένους φρεατόβιος ζουν μέσα σε σπήλαια, προς τα δυτικά, στα ορεινά της Λεκάνης, όπως και το Astroblepus pholeter. Επιπροσθέτως, τα βαθύτερα σημεία των μεγαλύτερων ποταμών της Λεκάνης είναι πάντοτε σκοτεινά και κάποια είδη που ζουν σε αυτά έχουν προσαρμογές παρόμοιες με εκείνες των σπηλαιόβιων ψαριών (π.χ. ο ορθοστέρναρχος). Μερικά άλλα είδη έχουν αναπτύξει χερσαίες προσαρμογές: το Copella arnoldi είναι περίφημο για το ότι γεννά τα αβγά του σε φυτά πάνω από την επιφάνεια του νερού και τα διατηρεί υγρά τινάζοντας συνεχώς νερό επάνω τους, η λεπιδοσειρήνα η παράδοξη μπορεί να επιβιώσει κάτω από το έδαφος μέσα σε ένα ουλώδες κουκούλι όλη την ξηρή εποχή και μερικές μικρές ριβουλίδες μπορούν να εκτιναχθούν έξω στην όχθη προκειμένου να αποφύγουν θηρευτές που βρίσκονται στο νερό
Έντομα
Περισσότερα από το 90% όλων των ζωικών ειδών της Λεκάνης του Αμαζονίου είναι έντομα, από τα οποία περί το 40% είναι κολεόπτερα (σκαθάρια), που είναι και η πολυπληθέστερη τάξη σε ολόκληρο το ζωικό βασίλειο.
Στο Εθνικό Πάρκο Μανού του Περού, σε τμήμα μόλις 40 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ζουν περίπου 2.300 είδη πεταλούδων, ενώ συγκριτικά σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν καταμετρηθεί 321 είδη πεταλούδων. Αντιστοίχως, το Εθνικό Καταφύγιο Ταμποπάτα (επίσης στο Περού) έχει τουλάχιστον 1.231 είδη σε τμήμα 55 τετραγων. χιλιομέτρων.
Η ανθρώπινη παρουσία
thumb|upright=1.15|Πλωτό χωριό κοντά στο [[Ικίτος του Περού]] Η Αμαζονία είναι αραιοκατοικημένη από τον άνθρωπο. Υπάρχουν διάσπαρτοι οικισμοί στο εσωτερικό, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού ζει σε λίγες μεγάλες πόλεις στις όχθες του Αμαζονίου και των μεγαλύτερων άλλων ποταμών, όπως το Ικίτος στο βόρειο Περού, το Μανάους και το Μπελέμ στη Βραζιλία. Πολλές περιοχές έχουν αποδασωθεί για τη δημιουργία φυτειών σόγιας και κτηνοτροφικών αγροκτημάτων (ράντσων, η πιο εκτεταμένη μη δασική χρήση γης στην Αμαζονία), ενώ μερικοί κάτοικοι συλλέγουν ελαστικό κόμμι και βραζιλιάνικα κάρυα από την άγρια φύση. Αυτή είναι μια μορφή αειφόρου δραστηριότητας, σε αντίθεση με την υλοτομία ή τη γεωργία που εξαρτάται από την αποδάσωση. Οι περισσότεροι κάτοικοι στο εσωτερικό ζουν σε ψαθοκαλύβες σε σχήμα κυψέλης. Υπάρχουν επίσης μεγαλύτερες καλύβες πολλαπλών διαμερισμάτων, που αποκαλούνται μαλόκα και έχουν κεκλιμένη στέγη.
Γλώσσες
Οι περισσότερο ομιλούμενες γλώσσες στη Λεκάνη του Αμαζονίου είναι η πορτογαλική και η ισπανική. Υπάρχουν επίσης εκατοντάδες ιθαγενείς γλώσσες που ομιλούνται ως μητρική γλώσσα, οι περισσότερες όμως από αυτές κινδυνεύουν να σβήσουν.
Ιθαγενείς
Πολλές φυλές ιθαγενών ζουν στη Λεκάνη του Αμαζονίου, συχνά σχετικώς απομονωμένες. Εκτιμάται ότι 400 και πλέον φυλετικές ομάδες έχουν ζήσει στην τεράστια αυτή περιοχή επί εκατοντάδες χρόνια με τον δικό τους πολιτισμό, γλώσσα/διάλεκτο και τρόπο ζωής. Σήμερα ο συνολικός πληθυσμός της Λεκάνης είναι 1,5 εκατομμύριο κάτοικοι. Υπάρχουν κατ' εκτίμηση εκατό περίπου φυλές με τις οποίες δεν έχει γίνει επαφή μέχρι σήμερα. Ο μεγαλύτερος οργανισμός που παλεύει υπέρ των αυτόχθονων πληθυσμών της Αμαζονίας είναι ο COICA. Είναι ένας δευτεροβάθμιος οργανισμός, που συμπεριλαμβάνει όλες τις οργανώσεις δικαιωμάτων των ιθαγενών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή της Λεκάνης του Αμαζονίου, σε διαφορετικές χώρες της.
Ποτάμιο εμπόριο
Ο Αμαζόνιος και οι άλλοι μεγάλοι ποταμοί αποτελούν την κυριότερη μεταφορική οδό για ανθρώπους και εμπορεύματα, με μεταφορικά μέσα που ποικίλλουν από σχεδίες τύπου balsa και μονόξυλα μέχρι χειροποίητες ξύλινες βάρκες ή σύγρονα μεταλλικά σκαριά.
Γεωργία
Οι εποχικές πλημμύρες ανασκάπτουν και αναδιανέμουν ιλύ πλούσια σε θρεπτικά συστατικά πάνω σε όχθες και ποταμόνησα, καθιστώντας δυνατή την παρόχθια γεωργία κατά την ξηρή εποχή με καλλιέργειες ρυζιού, φασολιών και καλαμποκιού χωρίς την προσθήκη χημικών λιπασμάτων, ενώ σε υψηλότερες πλημμυρικές πεδιάδες συναντάται η καλλιέργεια με αποψίλωση της βλαστήσεως. Η αλιεία παρέχει πρόσθετη τροφή όλο το έτος, ενώ τα πουλερικά ελεύθερης βοσκής δεν απαιτούν ζωοτροφές πέρα από αυτές που μπορούν να βρουν στη φύση. Παράγεται ξυλοκάρβουνο από το δάσος και τα νεκρά δέντρα στις όχθες για χρήση στις αστικές περιοχές. Συνήθης είναι επίσης η κατανάλωση θηραμάτων, ιδίως ελαφιών και χελωνών.
thumb|Η [[αποδάσωση και η αυξημένη κατασκευή δρόμων σημειώνουν την ανθρώπινη διείσδυση σε παρθένες περιοχές, την αυξημένη εξαγωγή των φυσικών πόρων και απειλές για τη βιοποικιλότητα.]] Η εκτεταμένη αποδάσωση, ιδίως στη Βραζιλία, οδηγεί στον αφανισμό γνωστών και άγνωστων ειδών ζωντανών οργανισμών, μειώνοντας τη βιοποικιλότητα και επιδρώντας αρνητικά στην ποιότητα του εδάφους, των υδάτων και του αέρα. Αλλά τα εδάφη της ζούγκλας είναι γενικώς μικρού πάχους και έτσι δεν μπορούν να τα εκμεταλλευθούν για πάνω από τρία έως τέσσερα έτη χωρίς την προσθήκη εισαγόμενων χημικών λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων.
Παγκόσμιος οικολογικός ρόλος και η κλιματική αλλαγή
«Κατά τα τελευταία 20 έτη (2021), το βραζιλιάνικό μέρος της Αμαζονίας απελευθέρωσε 13% περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα από όσο απορρόφησε.»
«Η βιοποικιλότητα της Αμαζονίας διαδραματίζει έναν κομβικό ρόλο ως μέρος παγκόσμιων συστημάτων, που επιδρούν στον παγκόσμιο κύκλο του άνθρακα και συνεπώς στην κλιματική αλλαγή, καθώς και στα υδρολογικά συστήματα του Νότιου Ημισφαιρίουs, χρησιμεύοντας ως μια σημαντική «αγκύρωση» για το νοτιοαμερικανικό κλίμα και βροχοπτώσεις. Παράγει περί το 20% του οξυγόνου που απελευθερώνεται συνολικά στη γήινη ατμόσφαιρα.»
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Αμαζονιου Κατηγορία:Γεωγραφία της Βραζιλίας Κατηγορία:Περιβάλλον της Βραζιλίας
Αλέκος Αλεξιάδης
Ο Αλέκος Αλεξιάδης (Θεσσαλονίκη, 3 Σεπτεμβρίου 1945) είναι Έλληνας πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής, ο οποίος αγωνιζόταν ως επιθετικός. Η καταγωγή του είναι από τη Νεάπολη Κοζάνης.
Σε συλλογικό επίπεδο
Αναδείχθηκε από τον Άρη Θεσσαλονίκης, με τον οποίο συμμετείχε σε 301 αγώνες πρωταθλήματος, πετυχαίνοντας 127 γκολ, γεγονός που τον καθιστά δεύτερο σκόρερ της ομάδας διαχρονικά, πίσω από τον Ντίνο Κούη. Στον Άρη αγωνίστηκε από το 1963 έως το 1975 κατακτώντας το κύπελλο Ελλάδας το 1970. Αγωνίστηκε επίσης στον Παναιτωλικό και στην Καστοριά, σημειώνοντας ακόμα 5 γκολ, φτάνοντας συνολικά τα 132 στην Α΄Εθνική, γεγονός που τον τοποθετεί στη 19η θέση των κορυφαίων σκόρερ της Α΄Εθνικής διαχρονικά.
Άρης
Σε ηλικία δώδεκα ετών, τον ανακάλυψε ο Κλεάνθης Βικελίδης, θρυλικός επιθετικός της ομάδας του Άρη. Αγωνίστηκε στην πρώτη ομάδα την σεζόν 1961-62, στον αγώνα μπαράζ κόντρα στη Νίκη Βόλου. Ο προπονητής Έττορε Τρεβιζάν τον χρησιμοποίησε την επόμενη χρονιά και σκόραρε για πρώτη φορά απέναντι στην Προοδευτική στον αγώνα μπαράζ που έγινε στη Λαμία στις 16 Ιουνίου 1963.
Με μεγάλο ρεπερτόριο στο σκοράρισμα, ο Αλεξιάδης πέτυχε δεκατρία γκολ την σεζόν 1965-66 και συνέχισε την επόμενη χρονιά με δώδεκα. Πέτυχε τα πρώτα του γκολ σε ευρωπαϊκούς αγώνες στις αναμετρήσεις απέναντι στην Χιμπέρνιαν Μάλτας για το Κύπελλο Διεθνών Εκθέσεων του 1968-69.
Πέτυχε χατ-τρικ στον αγώνα εναντίον του Πιερικού στις 26 Φεβρουαρίου 1967, όπου ο Άρης κέρδισε με 3-0, και στις 9 Ιουνίου 1968, στη νίκη με 4-2 απέναντι στον Ολυμπιακό Βόλου. Στις 5 Απριλίου του 1970, έγινε ένας από τους ελάχιστους παίκτες στην ιστορία του ελληνικού πρωταθλήματος που πέτυχαν τέσσερα γκολ σε έναν αγώνα, στη νίκη με 6-0 εναντίον του Ολυμπιακό Λευκωσίας.
Με τον Αλεξιάδη στη σύνθεση τους οι "κίτρινοι" υπήρξαν η πρώτη ομάδα εκτός Π.Ο.Κ. που τερμάτισε στην πρώτη τριάδα του ελληνικού πρωταθλήματος, κάτι που επανέλαβαν το 1973-74. Σε όλες τις χρονιές που αγωνίστηκε, πέτυχε διψήφιο αριθμό τερμάτων και ήταν ένας από τους δέκα πρώτους σκόρερ της πρώτης εθνικής κατηγορίας. Απόγειο της καριέρας του υπήρξε η κατάκτηση του κυπέλλου Ελλάδας του 1970, διοργάνωση όπου πέτυχε δύο τέρματα, ένα απέναντι στον Παναθηναϊκό και ένα απέναντι στην Καλλιθέα, ενώ στον τελικό κόντρα στον ΠΑΟΚ πέτυχε δύο γκολ που ακυρώθηκαν ως οφσάιντ.
Στα μέσα της σεζόν 1974-75, ήλθε σε ρίξη με τη διοίκηση του Άρη για οικονομικούς λόγους, γεγονός που οδήγησε στον αγωνιστικό του παραγκωνισμό για ένα διάστημα και την τελική του μεταγραφή στον Παναιτωλικό το καλοκαίρι του 1975. Συνολικά, έπαιξε σε 301 αγώνες πρωταθλήματος πετυχαίνοντας 130 γκολ, ενώ μαζί με τις διοργανώσεις του κυπέλλου Ελλάδος και των ευρωπαϊκών κυπέλλων συμμετείχε σε 353 επίσημους αγώνες με τους "κίτρινους", σκοράροντας 154 φορές.
Στις εθνικές ομάδες
Με την εθνική Ελλάδας αγωνίστηκε δύο συνολικά φορές, σημειώνοντας ισάριθμα τέρματα. Το ντεμπούτο του πραγματοποιήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 1966 στον νικηφόρο εντός έδρας αγώνα με τη Φινλανδία (2-1), ο οποίος διεξήχθη στο Καυτανζόγλειο Στάδιο, στα πλαίσια των προκριματικών του κυπέλλου Εθνών 1968, όταν υπό τις οδηγίες του Πάνου Μάρκοβιτς ξεκίνησε ως βασικός, σημειώνοντας παράλληλα και τα δύο τέρματα της ελληνικής ομάδας. Πραγματοποίησε ακόμη μια εμφάνιση με την Εθνική, τον Μάρτιο του 1967.
Συμμετείχε επίσης στην εθνική Νέων στο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα του 1964.
Πηγές
Κατηγορία:Έλληνες ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Άρη Θεσσαλονίκης Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παναιτωλικού Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Α.Γ.Σ. Καστοριάς Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ελλάδας Κ19 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ελλάδος Κατηγορία:Επιθετικοί ποδοσφαιριστές
2814 Βιέιρα
Ο Βιέιρα (Vieira) είναι ένας αστεροειδής της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών με απόλυτο μέγεθος (όπως ορίζεται για το Ηλιακό Σύστημα) 12,6. Ανακαλύφθηκε το 1982 από τον Βέλγο αστρονόμο Ανρί Ντεμπεόν, που παρατηρούσε από το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο, στην κορυφή Λα Σίγια των χιλιανών `Ανδεων, και πήρε το όνομά του προς τιμή του Βραζιλιάνου αστρονόμου Γκιλσόν Βιέιρα (Gilson Vieira).
Φυσικά χαρακτηριστικά
Τα φυσικά χαρακτηριστικά του Βιέιρα είναι άγνωστα.
1829 Ντώσον
Ο Ντώσον (Dawson) είναι ένας αστεροειδής που περιφέρεται στην εσωτερική περιοχή της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών και έχει απόλυτο μέγεθος (όπως ορίζεται για το Ηλιακό Σύστημα) 12,5. Ανακαλύφθηκε το 1967 από τους αστρονόμους Κάρλος Ούλρικο Θέσκο (Αργεντινός) και Άρνολντ Α. Κλέμολα (από τις ΗΠΑ), που παρατηρούσαν από το Ελ Λεονθίτο της Αργεντινής, και πήρε το όνομά του προς τιμή του Αργεντινού αστρονόμου Μπέρναρντ Χίλντεμπραντ Ντώσον (Bernhard Hildebrandt Dawson, 1890-1960).
Φυσικά χαρακτηριστικά
Τα κυρίως φυσικά χαρακτηριστικά του Ντώσον είναι άγνωστα. Ο Ντώσον περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του μία φορά κάθε 4 ώρες και 15 λεπτά
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ντωσον
Αρχαιολογικό Μουσείο Πέλλας
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πέλλας, είναι ένα μουσείο στον Νομό Πέλλας, το οποίο σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Κώστα Σκρουμπέλλο και βρίσκεται στην τοποθεσία της Αρχαίας Πόλης της Πέλλας. Ολοκληρώθηκε το 2009 με την υποστήριξη του Τρίτου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης Ελλάδος.
Συλλογές
Οι σημαντικότερες ανασκαφές  χρονολογούνται από την Ελληνιστική Εποχή το 300 π.Χ. και αφορούν γλυπτά, πήλινα αγάλματα, κεραμικά, επιτύμβιες πλάκες, τμήματα κτιρίων, ψηφιδωτά (Τα πιο σημαντικά εκθέματα αφορούν τα ψηφιδωτά δάπεδα των οικείων του Διονύσου και της Απαγωγής της Ελένης), τοιχογραφίες, μεταλλικά αντικείμενα, επιγραφές (Η σημαντικότερη επιγραφή του Μουσείου είναι ο Κατάδεσμος της Πέλλας που παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη γλώσσα των κατοίκων (δωρική διάλεκτος όπως είχε σημειώσει ο Ηρόδοτος «Ιστορίαι» 1-56.3 ), νομίσματα  και σχέδια.
Επίσης το μουσείο παρέχει: κείμενα, φωτογραφίες, χάρτες, σχέδια ενός μοντέλου του αρχαιολογικού χώρου και ένα σύντομο βίντεο για την Πέλλα.
Στην είσοδο υπάρχουν δύο σημαντικά εκθέματα: Μια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και ένα αγαλματίδιο με τα χαρακτηριστικά του θεού Παν.
Πολιορκητικός κριός
thumb|right|300px|Επίθεση σε τείχη με κριούς. Σε πρώτο πλάνο κριός υποβασταζόμενος από στρατιώτες, ενώ σε δεύτερο πλάνο κριός αιωρούμενος από αλυσίδα. thumb|right|350px|[[Πολιορκητική χελώνη|Χελώνα με κριό]] thumb|right|Μοντέρνος κριός για χρήση από ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας και του στρατού. Ο πολιορκητικός κριός ήταν επιθετικό όπλο που χρησιμοποιούταν σε πολιορκίες.
Η ιστορία του κριού
Ο κριός χρησιμοποιήθηκε πολύ κατά την αρχαιότητα και η παρουσία του επισημαίνεται από τα πολύ παλιά χρόνια. Ήδη από τη 2η χιλιετία π.Χ. υπάρχουν μαρτυρίες στα αρχεία της συριακής πόλης Μαρί (1800–1750 π.Χ.), σε πήλινες πινακίδες γραμμένες στην ακκαδική γλώσσα, που δείχνουν ότι ο κριός ήταν σε χρήση. Ο Ρωμαίος μηχανικός Βιτρούβιος (1ος αι. π.Χ.) τον μνημονεύει στην πραγματεία του περί αρχιτεκτονικής. Ο χριστιανός συγγραφέας του 3ου αι. μ.Χ. Τερτυλλιανός υπηστηρίζει λανθασμένα ότι τον εφηύραν οι Καρχηδόνιοι, ασφαλώς για να προσδώσει άλλη μια λαμπρή επιτυχία στη γενέτειρά του πόλη της Καρχηδόνας. Όσον αφορά τη χρήση του στην Ελλάδα, ο ιστορικός Διόδωρος πίστευε ότι ο κριός χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Περικλή στην πολιορκία της Σάμου το 440 π.Χ. και ότι κατασκευαστής του ήταν ο Αρτέμων από τις Κλαζομενές. Το πιθανότερο είναι να είχε ο Αρτέμων εμπειρία από χρήση τέτοιου μηχανήματος από τη μεριά των Περσών. Πάντως η πιο θεαματική απεικόνιση κριού βρίσκεται σε ένα ασσυριακό ανάγλυφο (του 865-860 π.Χ. περίπου) από το παλάτι της πόλης Νιμρούντ, που βρίσκεται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο.
Φημισμένες πολιορκίες της αρχαιότητας στις οποίες βεβαιωμένα χρησιμοποιήθηκε κριός είναι οι εξής:
Η χρήση του κριού ήταν διαδεδομένη κατά τον Μεσαίωνα. Χάρη σ' αυτόν υποχωρούσαν κάτω από τα πλήγματα οι πύλες των πολιορκούμενων πόλεων ή ανοίγονταν ρήγματα στα τείχη. Η αντιμετώπισή του αποτέλεσε στοιχείο σημαντικό στην εξέλιξη του σχεδιασμού της τοιχοποιίας και των οχυρώσεων.