Θορικός
Τοποθεσία του αρχαίου Θορικού
Οι ερευνητές του 19ου αιώνα Ιάκωβος Ρίζος ΡαγκαβήςΙάκωβος Ρίζος Ραγκαβής, Τα Ελληνικά, ήτοι περιγραφή γεωγραφική, ιστορική, αρχαιολογική και στατιστική της αρχαίας και νέας Ελλάδος. Συνταχθείσα υπό Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, εις τρεις τόμους. Ων ο Α' διαλαμβάνει την Στερεάν, Ανατολικήν και Δυτικήν Ελλάδα, ο Β' την Πελοπόννησον και ο Γ' τας νήσους τας τε ελευθέρας και μη, και τον πίνακα, και εκδοθείσα υπό Κωνσταντίνου Αντωνιάδου... τόμοι 1-3, Εκ του τυπογραφείου Κ. Αντωνιάδου. Εν Αθήναις 1853-1854, Ta Hellenkika: etoi perigraphe, geographike, historike, archaiologike, kai statistike tes archaias kai neas Hellados, Iakobos R. Rankabes, Ek tou typ. K. Antoniadou, 1853, Τόμος 1, σελ. 264-266: [...] "Θορικός, δήμος φυλής Ακαμαντίδος (10 = Στεφ. Βυζ. Θορικός) κατά την ανατολικήν παραλία, προς το βόρειον του Σουνίου και το νότιον του Ποταμού (1 = Στραβ. β. 9. σ. 398.). Ο Θορικός ην μία των δώδεκα υπό του Κέκροπος συνοικισθεισών πόλεων της Αττικής (2 = Στραβ. β. 9, σ. 397.) είχε δε φρούριον, και απείχε του Αναφλύστου 60 στάδια (3 = Ξενοφ. περ. προσοδ. σ. 733, εκδ. Λεουνκλαβ - ιδ. Ανάφλυστος.) - Κέφαλος ο Δηΐονος ος κατά λάθος εφόνευσε την γυναίκα αυτού Πρόκριν την Ερεχθέως, και ου, κατά την μυθολογίαν, ηράσθη η Hώς δια το κάλλος, ην κάτοικος του Θορικού (4 = Απολλόδ. β. 2, κ. 4,7 - Παυσ. Αττ. κ. 32.) εξ ού αποδεικνύεται ότι ο Θορικός ην εκ των αρχαιοτάτων πολισμάτων της Αττικής – Κατά το 1ον έτος της 93 Ολυμπιάδος οι Αθηναίοι περιετείχισαν τον Θορικόν (5 = Ξενοφ. Ιστ. Ελλ. β. 1, σ. 337, εκδ. Λεουνκλαβ.) – Ο Παυσανίας αποσιωπά όλως το πόλισμα τούτο. - Θορικός, κοιν. Θερικόν• το περιτείχισμα διακρίνεται και ήδη κατά πολύ μέρος, και η περιοχή του τόπου, καθ' όσον φαίνεται, εξετείνετο όσον επί 25 λεπτών διάστημα δια ιππότην απ’ άρκτου προς μεσημβρίαν, σώζονται δε και πολλά άξια λόγου ερείπια• η ακρόπολις κείται επί κορυφής λόφου προς ον ερείδετο η πόλις• κατά τους πόδας της ακροπόλεως σώζονται τα λείψανα αξιολόγου και μεγαλοπρεπούς θεάτρου ου αι έδραι υφίστανται έτι, και μία των πυλών αυτού είναι κατεσκευασμένη κατά των Κυκλωπικόν ή Τιρύνθιον τρόπον (6 = Δόδουελλ, Κλασσ. Περιηγ. 1, σ. 536.). Το αξιολογώτερον δε λείψανον της βαθυτάτης αρχαιότητος είναι οικοδόμημα επίμηκες κείμενον και αυτό κάτωθεν της ακροπόλεως και έχον δεκατέσσαρας μεν κίονας κατά μέτωπον, ανά επτά δε καθ' έκατέραν των πλευρών Δωρικής τάξεως• το οικοδόμημα τούτο, κατά τινας, θεωρείται ως απλώς στοά, κατ' άλλους δε, ως ναός του Κρητικού Απόλλωνος (1 = Ίδε Κρουσ. Τ. 2, κ. 6, σ. 251.)• πάντα δε τα ενταύθα λείψανα των αρχαίων χρόνων εισί κατασκευασμένα εκ μαρμάρου λευκού έχοντος φλέβας κυανόχρους. - Ο Θορικός έκειτο επί λιμένος ευρυχώρου κλειομένου κατ' άρκτον υπό ακρωτηρίου καθήκοντος εις την θάλασσαν, ο λιμήν ονομάζεται σήμερον Μανδρί, το δε ακρωτήριον υπό μεν του Πλινίου καλείται Δωρίσκος (2 = Πλιν. Φυσ. Ιστ. β. 4, κ. 7. ), υπο δε του Μύλλερ διορθούμενον αναγνώσκεται αντί Δωρίσκου Θορίκιον. - Ο Μέλας αναφέρει τον Θορικόν, ως και τον Βραυρώνα, ως ουκέτι υπάρχοντα επ' αυτού (3 = Πομπ. Μελ. β. 2, κ. 3. Thoricus et Brauron olim urbes nunc tantum nomina.). Εις Θορικόν ή Θερικόν υπάρχει σταθμός υγειονομικός.". [...] και Διονύσιος Σουρμελής επιβεβαιώνουν τη διαχρονική ύπαρξη του δήμου στην περιοχή του γνωστού τότε οικισμού ως Θερικόν ή Θορικόν.