cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Συνταγματικό Δίκαιο (Ελλάδα)
Τα στοιχεία του Κράτους
Ορισμός : Η εδαφική έκταση ή χώρος εντός του οποίου ασκείται η κρατική εξουσία επί των προσώπων που είναι εγκατεστημένα ή διαμένουν σε αυτήν ως πολίτες της ή αλλοδαποί. Η σχέση κράτους- επικράτειας δεν είναι εμπράγματη ή ιδιοκτησιακή, αλλά σχέση δημοσίου δικαίου, σχέση «εξουσίας» επί όλων των προσώπων που βρίσκονται που βρίσκονται στην επικράτεια: δεν ασκείται άρα, από την κρατική εξουσία dominium επί του πράγματος αλλά imperium επί προσώπων.
'''β. Λαός'''
Ορισμός:(με την ευρεία έννοια) το σύνολο των ατόμων που είναι εγκατεστημένοι σε μια ορισμένη χώρα και έχουν την ίδια ιθαγένεια. (με τη στενή έννοια) ταυτίζεται με το εκλογικό σώμα \, που αποτελείται από τους ενεργούς πολίτες, που έχουν συμπληρώσει τη νόμιμη εκλογική και έχουν τα προσόντα του εκλέγειν.
'''γ. Εξουσία'''
Ορισμός κατά το Μάνεση: η υπέρτατη ικανότης επιβολής ωρισμένης θελήσεως επί άλλων θελήσεων κατά τρόπο ακαταγώνιστο, δηλ. η υπέρτατη ικανότης του άρχειν, η οποία συνίσταται εις το επιτάσσειν και εξαναγκάζειν εις συμμόρφωσιν (Με αυτή την έννοια ταυτίζεται με την εσωτερική κυριαρχία).
Συντακτική Εξουσία και Αναθεωρητική Λειτουργία
Η Συντακτική εξουσία είναι πρωτογενής και αυτοδύναμη, παντοδύναμη και νομικά αδέσμευτη, με αντικείμενο τη θέσπιση νέου Συντάγματος.
Η Αναθεωρητική λειτουργία είναι συντεταγμένη κρατική λειτουργία, δευτερογενής παράγωγη & νομικά δεσμευμένη, αφού η άσκησή της ρυθμίζεται και περιορίζεται από το ήδη υπάρχον Σύνταγμα, εκδηλώνεται εν δυνάμει αυτού και προϋποθέτει την ισχύ του. Συμμετέχει στην άσκηση συντακτικής λειτουργίας με αντικείμενο την τροποποίηση του ήδη υπάρχοντος, μέσα στα όρια (ουσιαστικά & διαδικαστικά) που αυτό προβλέπει.
Συντακτική εξουσία
Ορισμός
Χαρακτηριστικά
α. Δύναμη πραγματική: Πρόκειται για δύναμη πολιτικοκοινωνική, που αποτελεί ένα «πρωταρχικό θεσμικό δεδομένο» ή ένα «πραγματικό γεγονός», το οποίο όμως εμπεριέχει δυνατότητα δικαίου, μπορεί και μετασχηματίζεται σε έννομη τάξη, δημιουργεί δίκαιο.
β. Δύναμη πολιτική, διότι:
γ. Δύναμη συντάσσουσα πολίτευμα: Συνδέεται λογικά με το πολίτευμα και μάλιστα το δημοκρατικό.
Η συντακτική εξουσία είναι:
Διακρίσεις
Η Συντακτική εξουσία είναι πρωτογενής, μία και αδιαίρετη με έκτακτο και ανεπανάληπτο χαρακτήρα και μοναδική αποστολή της έχει τη θέσπιση συντάγματος και την εγκαθίδρυση πολιτεύματος.
Συντεταγμένες εξουσίες είναι «θεσμισμένες»-συντεταγμένες, επειδή δρουν σύμφωνα με την τάξη των αρχών και των κανόνων, που εγκαθιδρύει το Σύνταγμα. Είναι πολλές, διαιρετές, διακεκριμένες (νομοθετική, εκτελεστική, δικαστική) και έχουν διαρκή και μόνιμο χαρακτήρα.
Η συντακτική εξουσία εκδηλώνεται ως συνέπεια μιας νόμιμης τομής, που διασπά την ομαλή συνέχεια της υφιστάμενης έννομης τάξης. Πολιτειακές ενέργειες που έρχονται σε ρήξη με την υπάρχουσα νομιμότητα και επιζητούν τη νομιμοποίησή τους είναι το πραξικόπημα και η επανάσταση:
Πραξικόπημα: Ενέργειες κρατικών οργάνων, ιδίως αυτών που συνδέονται με την εκτελεστή εξουσία και τους μηχανισμούς καταστολής, όπως είναι ο στρατός, τα οποία καταλαμβάνουν την πολιτική αρχή σφετεριζόμενα συνταγματικές εξουσίες και καταλύοντας με τη βία την ισχύουσα συνταγματικής νομιμότητα. Το πραξικόπημα προϋποθέτει συνωμοτικές ενέργειες και αποφάσεις από φορείς ή πρόσωπα που ασκούν εξουσία.
Επανάσταση: Βίαιη πολιτειακή μεταβολή, η οποία όμως διαφέρει ριζικά από το πραξικόπημα, διότι στηρίζεται στη λαϊκή κινητοποίηση και συμμετοχή και αποσκοπεί στην ανατροπή του ισχύοντος πολιτεύματος και στην εγκαθίδρυση ενός ριζικά νέου πολιτικού ή κοινωνικού καθεστώτος.
Στην ελληνική συνταγματική ιστορία, η συντακτική και αναθεωρητική εξουσία εκδήλωναν τη βούλησή τους με «συντακτικές πράξεις» και «ψηφίσματα»:
Ομοιότητες και Διαφορές
Διαφορά: Οι Συντακτικές πράξεις εκδίδονται από de facto όργανα της εκτελεστικής εξουσίας, ενώ τα Ψηφίσματα εκδίδονται από αντιπροσωπευτικά σώματα
Ομοιότητες:
i. καταργούνται
ii. ενσωματώνονται στο οριστικό και ενιαίο συνταγματικό κείμενο
iii. εξακολουθούν να ισχύουν προσωρινά μέχρι την κατάργησή τους με νόμο (π.χ. 111§2Σ.) ή λόγω παρέλευσης του χρόνου ισχύος τους.
Αναθεωρητική λειτουργία
Ορισμός
Κατά το Μάνεση, η φύση της αναθεωρητικής λειτουργίας είναι υπό την ευρεία έννοια, νομοθετική. Διαφέρει όμως ουσιωδώς απ΄ αυτήν, διότι:
α. δε συμμετέχει στη νομο-παραγωγική διαδικασία,
β. ασκείται από διαφορετικό όργανο, την Αναθεωρητική Βουλή,
γ. εκδίδει πράξεις (ψηφίσματα) που λογικά προηγούνται και τυπικά υπερισχύουν των κοινών νόμων,
δ. ασκείται στο πλαίσιο ειδικής διαδικασίας,
ε. αποσκοπεί στην τροποποίηση ή την κατάργηση συνταγματικών διατάξεων.
Το ισχύον Σύνταγμα, είναι απολύτως αυστηρό ως προς τις θεμελιώδεις διατάξεις του (110§1Σ) και σχετικά αυστηρό ως προς τις υπόλοιπες με την έννοια, ότι η αναθεώρησή τους γίνεται από ειδικό όργανο και με ειδική διαδικασία (110§§2-5Σ.). Ως κανόνας καθιερώνεται το αναθεωρήσιμο των συνταγματικών διατάξεων και ως εξαίρεση η απαγόρευση αναθεώρησης. Πάντως η απαγόρευση αυτή δεν αναφέρεται στη γλωσσική διατύπωση, στο γράμμα των διατάξεων αλλά στο νόημα τους, στο κανονιστικό τους περιεχόμενο και στους συνταγματικούς κανόνες που συνάγονται από την ερμηνεία τους.
Τα όρια της Αναθεώρησης διακρίνονται κατά πρώτον σε Ρητά και Σιωπηρά ή εγγενή, ενώ τα ρητά διακρίνονται σε Ουσιαστικά και Διαδικαστικά όρια.
Ρητά όρια
'''α. Ουσιαστικά όρια'''
Το 110§1 Σύνταγμα, οροθετεί μια περιοχή του Συντάγματος, η οποία καθίσταται παντελώς απρόσβλητη από κάθε εξουσία, και την αναθεωρητική. Μορφοποιείται έτσι ένας πρωτογενής σκληρός πυρήνας (ο Μανιτάκης τον αποκαλεί «υπερσύνταγμα»), ο οποίος περιλαμβάνει δύο κατηγορίες διατάξεων:
1. Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τις διατάξεις που «καθορίζουν τη βάση και τη μορφή το πολιτεύματος ως Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας». Η βάση του πολιτεύματος ταυτίζεται με τη μορφή του κράτους (Συστηματικός τρόπος με τον οποίο συγκροτείται η κρατική εξουσία και καθορίζεται ο φορέας ή η έδρα της κυριαρχίας).
Περιλαμβάνει:
Ως μορφή του πολιτεύματος νοείται η μορφή διακυβέρνησης (συστηματικός τρόπος με τον οποίο κατανέμεται η κυριαρχία στα διάφορα κρατικά όργανα και ασκείται ως κρατική εξουσία από αυτά).
i. Η αρχή του σεβασμού της αξίας του ανθρώπου αποτελεί τη μήτρα, την κανονιστική κοιτίδα όλων, παλαιών και νέων, δικαιωμάτων και ελευθεριών.
Επιπλέον η συνταγματική πραγματικότητα, η νομοθετική, νομολογιακή και διοικητική πρακτική έχουν διαμορφώσει ένα σύμπλεγμα κανόνων που έχει ενσωματωθεί στο πραγματικό Σύνταγμα ως «συνταγματικό κεκτημένο» προστασίας των συνταγματικών δικαιωμάτων. Αυτό το κεκτημένο ανάγεται σε θεμελιώδες αποκλείοντας κάθε εκμηδένιση ή υποβάθμισή του από τον αναθεωρητικό νομοθέτη, ο οποίος όμως διατηρεί τη δυνατότητα διαρρύθμισης του τρόπου απόλαυσης ή άσκησης ενός κοινωνικού ή ατομικού δικαιώματος. Τέλος όσα «νέα» δ/τα κατοχυρωθούν συνταγματικά δεν μπορούν να καταργηθούν ούτε να σχετικοποιηθεί η προστασία τους σε μεταγενέστερη αναθεώρηση του Συντάγματος.
Άρα: μη αναθεωρητέο είναι ολόκληρο το σύστημα συνταγματικής προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων και τον καθένα ξεχωριστά ως προς το κύριο ή βασικό ή «αξιωματικό» περιεχόμενό τους.
'''β. διαδικαστικά όρια ή δεσμεύσεις '''
Συνίστανται:
1.	στην ύπαρξη ειδικού οργάνου,
2.	στην καθιέρωση ειδικής διαδικασίας ,
3.	στην πρόβλεψη ειδικής προθεσμίας,
4.	στη θέσπιση ειδικού νόμιμου τύπου,
1) Αποκλειστικός φορέας της αναθεωρητικής λειτουργίας είναι η αναθεωρητική Βουλή που αποφασίζει, κυριαρχικά, μετά την ειδική εντολή του εκλογικού σώματος, για το περιεχόμενο της αναθεώρησης, με δική της αυτοτελή πράξη, χωρίς τη συμμετοχή καθ΄οιονδήποτε τρόπο της εκτελεστικής εξουσίας.
2) Η αναθεώρηση εξελίσσεται σε δύο στάδια (κατά τον Βενιζέλο σε τρία, αφού θεωρεί τη μεσολάβηση εκλογών αυτοτελές στάδιο):
Το 110§4 Σύνταγμα, προβλέπει για πρώτη φορά τη δυνατότητα της αντιστροφής των πλειοψηφιών μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης Βουλής:
Με τις εναλλακτικές πλειοψηφίες διευκολύνεται η κατάληξη της αναθεωρητικής διαδικασίας και οι δύο Βουλές συμμετέχουν ισότιμα και ισοδύναμα σ΄αυτήν.
3) Κατά το 110§6 Σύνταγμα απαγορεύεται η κίνηση νέας διαδικασίας για την αναθεώρηση του Συντάγματος πριν παρέλθει πενταετία από την περάτωση της προηγούμενης (προθεσμία ώριμου χρόνου ή διασκέψεως).
Σιωπηρά όρια
Είναι τα λογικά αναγκαία εμπόδια της αναθεωρητικής λειτουργίας, που απορρέουν λογικά από την ταυτότητα του πολιτεύματος και από τη συνολική λογική του Συντάγματος και της αναθεώρησής του.
Περιλαμβάνει:
Ο δικαστικός έλεγχος της Αναθεώρησης
Η τήρηση των διαδικαστικών ορίων ή κανόνων της αναθεώρησης ανήκει κατ' αποκλειστικότητα στην Αναθεωρητική Βουλή. Ως προς τα ουσιαστικά της όρια όμως την μη ευθύνη της μη παραβίασής τους την έχει και η δικαστική εξουσία. Η αναθεωρητική εξουσία ως εξουσία συντεταγμένη οφείλει να ενεργεί «καθ’ ον τρόπον ορίζει το Σύνταγμα». Έτσι ο δικαστής υποχρεούται, κατά τον έλεγχο της συνταγματικότητας της αναθεώρησης να εξετάζει την ενδεχόμενη προσβολή θεμελιώδους αρχής του Συντάγματος από την πράξη της αναθεωρητικής εξουσίας, δηλαδή από συνταγματική διάταξη. Η εξουσία του αυτή θεμελιώνεται στο 87§2 Σύνταγμα (στο 93§4 υποστηρίζει ο Βενιζέλος) και η νομιμοποίηση της εξαντλείται από τον αυστηρό χαρακτήρα του Συντάγματος, που απαγορεύει την αναθεώρηση των θεμελιωδών διατάξεων, καθώς και από την ίδια τη φύση της δικαιοδοτικής αποστολής του, που του επιτρέπει να εφαρμόζει ισχύοντες νόμους κατά την επίλυση δικαστικών διαφορών.
Οργανωτικές Βάσεις ή Θεμελιώδεις Αρχές του Πολιτεύματος
Είναι τα βασικά χαρακτηριστικά που συνθέτουν τη φυσιογνωμία του πολιτεύματος και επιτρέπουν την ταξινόμησή του με ιστορικά και θεωρητικά κριτήρια. Οι γενικές αυτές αρχές είτε τυποποιούνται ρητά (π.χ. 1§ 1 Σύνταγμα) είτε συνάγονται ερμηνευτικά (π.χ. αντιπροσωπευτικό σύστημα). Η νομική τους σημασία συναρτάται στενά με την πολιτική: λειτουργούν ως νομικά δεσμευτικό πλαίσιο για τον αναθεωρητικό νομοθέτη, καθώς διαθέτουν αυξημένη τυπική δύναμη και μεγάλο ειδικό βάρος για τη συγκρότηση του πολιτεύματος και τη λειτουργία των θεσμών. Επίσης λειτουργούν ως συνεκτικός ιστός όλων των συνταγματικών διατάξεων και ερμηνευτικά κριτήρια για τον ερμηνευτή και εφαρμοστή του Συντάγματος.
Η δημοκρατική αρχή
-	τα κρατικά όργανα πρέπει να προέρχονται από τη λαϊκή βούληση (δημοκρατική νομιμότητα).
-	κατά την ενάσκηση των καθηκόντων τους πρέπει να ανάγονται στη λαϊκή βούληση και να επιδιώκουν την ευρύτερη δυνατή λαϊκή συναίνεση (δημοκρατική νομιμοποίηση). Ως λαϊκή κυριαρχία νοείται η αρχή της πλειοψηφίας στη διαλεκτική της σχέση με την προστασία της μειοψηφίας. Πρέπει επίσης να διασφαλίζεται το νομικό καθεστώς (ουσιαστικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις) που δίνει στη μειοψηφία τη δυνατότητα να γίνει πλειοψηφία.
•	Το 1§3 Σύνταγμα, εξειδικεύει τη λαϊκή κυριαρχία με τρεις νομικές επιταγές που καθορίζουν την πηγή, το σκοπό και τον τρόπο άσκησης της εξουσίας. Το ελάχιστο συνταγματικά τυποποιημένο περιεχόμενο της δημοκρατικής αρχής είναι:
1) η ανάδειξη της Βουλής μέσα από περιοδικές γενικές βουλευτικές εκλογές (51επ. Σύνταγμα)
2) το δημοψήφισμα (44§2 Σύνταγμα)
3) η συμμετοχή του εκλογικού σώματος (με την παρεμβολή γενικών βουλευτικών εκλογών) στη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος (110§2 Σύνταγμα)
4) η ελεύθερη ύπαρξη και λειτουργία των πολιτικών κομμάτων (29 Σύνταγμα), η αρχή του πολυκομματισμού (κατά τον Τσάτσο αποτελεί ξεχωριστή θεμελιώδη αρχή του πολιτεύματος).
5) η άσκηση και προστασία των συνταγματικών δικαιωμάτων ομαδικής δράσης
6) οι παράπλευροι μηχανισμοί έκφρασης της βούλησης του εκλογικού σώματος (ευρωεκλογές, εκλογές για την τοπική αυτοδιοίκηση)
Ουσιαστικές προϋποθέσεις για τη συνολική λειτουργία της δημοκρατικής αρχής:
Η αντιπροσωπευτική αρχή
Ο θεωρεί θεμελιώδες χαρακτηριστικό του συνταγματικού κράτους την ιστορική και θεωρητική ταύτιση μεταξύ δημοκρατικής αρχής και αντιπροσωπευτικού συστήματος.
Συστατικά στοιχεία αντιπροσωπευτικού συστήματος:
α. ύπαρξη αντιπροσωπευτικού σώματος (Βουλή) που αναδεικνύεται περιοδικά με εκλογή και έχει αποφασιστικές αρμοδιότητες (νομοθετική λειτουργία)
γ. η δημοσιότητα των συνεδριάσεων της Βουλής επιτρέπει τον έλεγχο του αν οι βουλευτές κινούνται μέσα στο πλαίσιο της πολιτικής τους εντολής.
δ. το ανεύθυνο του βουλευτή (61§1 Σ.)
ε. το ακαταδίωκτο του βουλευτή (62§1 Σ.)
στ. ο θεσμός του πολιτικού κόμματος (29 Σ.)
- Παράλληλα με το αντιπροσωπευτικό σύστημα αναπτύχθηκαν θεσμοί άμεσης δημοκρατίας με πιο χαρακτηριστικό, για την Ελλάδα, το δημοψήφισμα. Το 44 Σ. εισάγει δύο είδη δημοψηφισμάτων, τα οποία προκηρύσσονται με προεδρικό διάταγμα που προσυπογράφεται από τον Πρόεδρο της Βουλής (35§3 Σ.):
•	το νομοθετικό (44§2 εδ. β’: για ψηφισμένο νομοσχέδιο για σοβαρό κοινωνικό ζήτημα-όχι δημοσιονομικά, πρόταση 120 βουλευτών, απόφαση 180 βουλευτών)
Η κοινοβουλευτική αρχή
Η αρχή αυτή εκδηλώνεται ως σύνθεση δύο επιμέρους αρχών που εκδηλώνονται σε δύο διαφορετικές χρονικές στιγμές:
α. Η πρώτη στιγμή είναι ο διορισμός του πρωθυπουργού. Το 37§2 Σ. κατοχυρώνει για πρώτη φορά ρητά (από το 1875 λειτουργούσε ως συνθήκη του πολιτεύματος) την αρχή της δεδηλωμένης, σύμφωνα με την οποία διορίζεται Πρωθυπουργός ο αρχηγός του κόμματος που έχει λάβει την απόλυτη πλειοψηφία των κοινοβουλευτικών εδρών στις εκλογές, καθώς υπάρχει το τεκμήριο ότι η Κυβέρνηση, την οποία θα υποδείξει, απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της Βουλής. Στο 37 Σ, Ιδίως μετά την Αναθεώρηση του 1986, προβλέπονται με κάθε λεπτομέρεια και αυστηρότητα οι ρυθμιστικές αρμοδιότητες του ΠτΔ (διερευνητικές εντολές κατά τη σειρά της κοινοβουλευτικής δύναμης των κομμάτων > προσπάθεια σχηματισμού Κυβέρνησης από δύο ή περισσότερα κόμματα > σχηματισμός εκλογικής Κυβέρνησης)
β. Η δεύτερη στιγμή είναι η παροχή ψήφου εμπιστοσύνης της πλειοψηφίας των βουλευτών προς την Κυβέρνηση (κοινοβουλευτική αρχή). Σύμφωνα με το 84§1 Σ. μέσα σε 15 ημέρες από το διορισμό της η Κυβέρνηση υποχρεούται να εμφανιστεί ενώπιον της Βουλής και να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης. Ο γενικός αυτός κανόνας ισχύει για κάθε περίπτωση διορισμού νέας Κυβέρνησης (υποχρεωτική μορφή της ψήφου εμπιστοσύνης) // Δεύτερη περίπτωση ψήφου εμπιστοσύνης αποτελεί η δυνητική θέση ζητήματος εμπιστοσύνης από την Κυβέρνηση καθ’ όλη τη διάρκεια της τετραετίας. Γίνεται αποδεκτή αν συγκεντρωθεί υπέρ αυτής η πλειοψηφία των παρόντων βουλευτών, η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 120 βουλευτές (84§6 εδ. α’) > ενδεχόμενο να αναπτυχθεί το φαινόμενο των Κυβερνήσεων μειοψηφίας/ανοχής, που αποκτούν την εμπιστοσύνη της Βουλής, επειδή ένας αριθμός βουλευτών απέχει από την κρίσιμη ψηφοφορία // Τρίτη περίπτωση είναι η θέση ζητήματος δυσπιστίας, πρακτικά από την Αντιπολίτευση. Η αποδοχή της προϋποθέτει έγκριση 151 βουλευτών. - Η εξάρτηση της Κυβέρνησης από τη Βουλή διασφαλίζεται με την κοινοβουλευτική, καθώς και την ποινική και αστική ευθύνη, των Υπουργών και των Υφυπουργών (άρθρα 85 και, το αναθεωρημένο το 2001, 86 Σ.)
Η αρχή της «προεδρευόμενης» Δημοκρατίας
Το Σ. του ’75 αναγνώριζε στον αρχηγό του κράτους σημαντικές ουσιαστικές αρμοδιότητες που υπερέβαιναν τις συνήθεις αρμοδιότητες του ΠτΔ σε ένα μονιστικό κοινοβουλευτικό σύστημα. Τις προεδρικές υπερεξουσίες που εισήγαγαν προεδρικά στοιχεία στο πολίτευμα κατήργησε η Αναθεώρηση του ’86. Η προεδρευόμενη Δημοκρατία οριοθετείται και διακρίνεται τόσο από τη βασιλευόμενη όσο και από την προεδρική Δημοκρατία και σημαίνει αιρετό ανώτατο άρχοντα (Republik) αλλά εκείνες τις μορφές του που δε θίγουν τον κοινοβουλευτικό χαρακτήρα του πολιτεύματος.
Η αρχή της διάκρισης των εξουσιών (σωστότερα: λειτουργιών)
•	τη νομοθετική > Βουλή και Πρόεδρος της Δημοκρατίας (§1)
•	την εκτελεστική > ΠτΔ και Κυβέρνηση (§2)
Η αρχή της διάκρισης των λειτουργιών εμφανίζεται υπό δύο εκδοχές:
•	ουσιαστική (αντικειμενική ή ποιοτική): ενδιαφέρει το αντικείμενο κάθε κρατικής λειτουργίας (διάκριση λειτουργιών)
•	οργανική (υποκειμενική ή τυπική): ύπαρξη διαφορετικών κρατικών οργάνων που είναι κατ’ αρχήν αρμόδια για την άσκηση κάθε μίας από τις τρεις βασικές εκδηλώσεις της κρατικής εξουσίας (διάκριση οργάνων)
- Η αρχή αυτή εξακολουθεί να διαθέτει φιλελεύθερο περιεχόμενο, καθώς εκφράζει τη νοοτροπία των «ανασχέσεων και εξισορροπήσεων» μεταξύ των κρατικών οργάνων. Το σύγχρονο νόημά της ωστόσο, μεταφέρεται από την αντιδιαστολή Βουλής και Κυβέρνησης στην αντιδιαστολή κυβερνώσας πλειοψηφίας (Κυβέρνηση και κυβερνητικοί βουλευτές) και αντιπολίτευσης. Τέλος, η αρχή σχετικοποιείται, καθώς είναι εκτεταμένο το φαινόμενο της διασταύρωσης των λειτουργιών.
- Ορισμοί
Λειτουργία: Δράση α)οργάνων της κρατικής εξουσίας, β)ρυθμιστική του κοινωνικού βίου, γ)με την οποία, κατά το Σ., παράγεται η πολιτική βούληση της εξουσίας και υλοποιούνται οι αποφάσεις της σύμφωνα με τις προβλεπόμενες συνταγματικές διαδικασίες.
Αρμοδιότητα: Η ικανότητα κάθε οργάνου –όπως αυτή καθορίζεται από το Σ. και τους συνάδοντες προς αυτό νόμους- να ενεργεί ορισμένες κρατικές πράξεις, δηλαδή να διαμορφώνει και να εκδηλώνει την κρατική βούληση (υποκειμενική όψη της λειτουργίας).
Όργανο: Οργανωτική μονάδα, μια ενότητα που είναι υποκείμενο λειτουργιών και αρμοδιοτήτων.
Φορέας του οργάνου: Το φυσικό πρόσωπο (ή τα περισσότερα φυσικά πρόσωπα) που κατά το δίκαιο ασκούν την κρατική εξουσία, δηλαδή τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες.
Η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου
- Το Σ. περιλαμβάνει κατ’ αρχήν όλες τις εγγυήσεις που υπάγονται στην έννοια του κράτους δικαίου. Έτσι θεσπίζεται:
α. Η αρχή της διάκρισης των λειτουργιών (26 Σ.)
γ. Το δικαίωμα παροχής δικαστικής προστασίας (20§1 Σ.)
δ. Το δικαίωμα ακροάσεως (20§2 Σ.)
ε. Η ύπαρξη ορίων και εγγυήσεων για την τήρηση τους κατά την εξουσιοδότηση της εκτελεστικής λειτουργίας για θέσπιση κανόνων δικαίου (43§§2 και 4 Σ.)
στ. Η ανεξαρτησία του δικαστή
ζ. Η μονιμότητα και οι λοιπές θεσμικές εγγυήσεις των δημοσίων υπαλλήλων (103 Σ.)
- Η ιστορική απάντηση στις δομές του κράτους δικαίου είναι το κοινωνικό κράτος (ή κράτος πρόνοιας και ευημερίας) ως «παρεμβαίνουσα δικαιοσύνη» που περιλαμβάνει:
α. Τα τυποποιημένα στα άρθρα 21-24 Σ. κοινωνικά δικαιώματα.
β. Την ύλη του λεγόμενου οικονομικού Συντάγματος, δηλαδή τη συνταγματική τυποποίηση των σχέσεων κράτους και οικονομίας και των οικονομικών λειτουργιών του κράτους (π.χ. άρθρα 106 και 107, αλλά και 17, 18, 24, καθώς και 79§8 Σ.)
- Σχέση κράτους δικαίου-κοινωνικού κράτους
Η ταυτόχρονη ισχύς και των δύο αρχών δεν αποτελεί εσωτερική αντινομία του Σ. Ο νοηματικός και συνακόλουθα κανονιστικός εμπλουτισμός του τυπικού κράτους δικαίου με στοιχεία ουσιαστικής δικαιοσύνης δημιουργεί τις προϋποθέσεις ένταξης σε αυτό και στοιχείων κοινωνικού κράτους, που το συμπληρώνουν και αποδίδουν την εξέλιξή του.
Α. Σύνθεση
Είναι το ανώτατο όργανο του κράτους και αποτελείται από τους πολίτες που έχουν το ενεργητικό εκλογικό δικαίωμα, όπως ο νόμος ορίζει (51§3 Σ.). Η επιφύλαξη αυτή υπέρ του εκλογικού νόμου είναι αυστηρά περιορισμένη ως προς τα θετικά και αρνητικά προσόντα του εκλέγειν, τα οποία προσδιορίζονται κατά τρόπο αποκλειστικό απευθείας από το Σύνταγμα.
Αρνητικά προσόντα:
Β. Αρμοδιότητες
Το εκλογικό σώμα, ως ο κατ’ εξοχήν εκφραστής της λαϊκής κυριαρχίας, έχει τις εξής αρμοδιότητες:
Η πολιτική οργάνωση του εκλογικού σώματος γίνεται μέσω των κομμάτων (ενώσεις προσώπων, που έχουν διάρκεια, που οργανώνονται συνήθως σε επίπεδο επικράτειας, που έχουν έναν πολιτικό, ιδεολογικό ή προγραμματικό συνδετικό ιστό και τάσσουν ως σκοπό την κατάκτηση και την άσκηση της πολιτικής εξουσίας μέσα από τις συνταγματικά τυποποιημένες διαδικασίες).
Δ. Εκλογικό σύστημα
Εκλογικός νόμος: ο οργανικός νόμος, ο οποίος –στο πλαίσιο των επιφυλάξεων υπέρ του νόμου– ρυθμίζει λεπτομερέστερα τα σχετικά με το εκλογικό σύστημα και τις εκλογικές περιφέρειες, τα σχετικά με την εκλογή των βουλευτών και συνεπώς τα σχετικά με τη συγκρότηση, τη λειτουργία και τον τρόπο άσκησης των αρμοδιοτήτων του εκλογικού σώματος και πάντως της αρμοδιότητάς του να αναδεικνύει τη Βουλή.
Εκλογικό σύστημα (με τη στενή και τρέχουσα έννοια): ο τρόπος (η ροή των μαθηματικών υπολογισμών) με βάση τον οποίο οι διαθέσιμες κάθε φορά βουλευτικές έδρες κατανέμονται στα κόμματα και τους συνδυασμούς τους σε κάθε εκλογική περιφέρεια σε συνάρτηση προς τον αριθμό των ψήφων που αυτά έχουν λάβει, δηλαδή σε συνάρτηση προς την εκλογική τους δύναμη.
Περισσότερο σύμφωνη με την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας και της ισοδυναμίας της ψήφου είναι η «απλή αναλογική». Αποκλίσεις από την αρχή αυτή είναι συνταγματικά θεμιτές μόνο όταν δεν υπερβαίνουν τα όρια που επιβάλλει ένας συνταγματικά προβλεπόμενος και θεμιτός σκοπός και μόνο στο μέτρο που αυτές είναι αναγκαίες.
Η Βουλή
Η λέξη Βουλή κατα Τριαφυλλίδη σημαίνει θέληση και απόφαση μετά απο σκέψη. Με τον τρόπο αυτό καθορίζεται η θέληση του Λαού ώς ο νομοθέτης οπου εκφραζει την κυριαρχία του, με κάθε συντεταγμένο τρόπο όπως λ.χ. με τα δημοψηφίσματα. Με αυτό τον τρόπο η θέληση του Λαού, δεν είναι τμηματική ή περιοδική, όπως στις εκλογές των βουλευτών που ορίζονται τυπικά κάθε 4 χρόνια ώς εκπρόσωποι της Βουλής του Λαού. Ώς βουλή, σήμερα, προσδίνεται και ο ορισμός του κοινοβουλίου του συνόλου των βουλευτών ώς νομοθετών όμως η έννοια στην ουσία εκ παραφθοράς δεν ισχύει για το σύνολο του κοινοβουλίου. Αυτό διότι στην περίπτωση του αρ.26 δεν θα μπορούσε τυπικά σε κράτος δικαίου, το κοινοβούλιο να είναι στην πλειοψηφία του, και κυβέρνηση εκτελεστικής εξουσίας αλλα και νομοθέτης. Έτσι καθίσταται απο παράδοξο εώς ανεφάρμοστο το γεγονός το κοινοβούλιο να ορίζεται ώς νομοθέτης αφού στην πλειοψηφία του είναι και κυβέρνηση και τμήμα βουλής, στην μειοψηφία του ανίκανο νομοθέτησης.
Α. Σύγκληση και διάρκεια θητείας
Η βουλή που εκλέγεται έχει, κατά το 53§1 Σ, διάρκεια τεσσάρων συνεχών ετών που αρχίζει από την ημέρα των βουλευτικών εκλογών. Το διάστημα αυτό ονομάζεται βουλευτική περίοδος. Τον κανόνα της τετραετούς διάρκειας κάθε βουλευτικής περιόδου διασπούν οι περιπτώσεις:
Α) Το ισχύον Σύνταγμα προβλέπει τρεις μορφές πρόωρης λήξης, δηλαδή διάλυσης της Βουλής:
1.	Υποχρεωτική για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας διάλυση, όταν:
α. το Κοινοβούλιο αδυνατεί να εκλέξει στην 3η ψηφοφορία ΠτΔ (41§5 > 32§4 Σ.)
β. μετά την παρέλευση της διαδικασίας των διερευνητικών εντολών και παρά τις προσπάθειες του ΠτΔ επιβεβαιωθεί η αδυναμία σχηματισμού Κυβέρνησης που να έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής (37§3 εδ. γ’ Σ.).
2. Υποχρεωτική για τον ΠτΔ, μόνο εφόσον το ζητήσει η Κυβέρνηση:
α. για ανανέωση της λαϊκής εντολής προκειμένου να αντιμετωπιστεί εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας **Τις εκλογές διεξάγει η ίδια η Κυβέρνηση που προτείνει τη διάλυση (41§2 Σ.)
β. όταν παραιτείται Κυβέρνηση που διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία της Βουλής και πρωθυπουργός είναι ο αρχηγός αυτής της πλειοψηφίας. **Η Κυβέρνηση διεξαγωγής των εκλογών είναι εκλογική κατά το 37 Σ. (38§1 εδ. γ’ Σ.)
3. Διάλυση με απόφαση του ΠτΔ ο οποίος έχει αυτοτελή σχετική δυνατότητα (η μοναδική περίπτωση «προεδρικής»-αντιπλειοψηφικής διάλυσης μετά την Αναθεώρηση του 1986):αν έχουν παραιτηθεί ή και καταψηφιστεί από τη Βουλή δύο Κυβερνήσεις και η σύνθεσή της δεν εξασφαλίζει κυβερνητική σταθερότητα. **Οι εκλογές διενεργούνται από την Κυβέρνηση που έχει την εμπιστοσύνη της διαλυόμενης Βουλής (41§1 Σ.)
Β) Προβλέπεται στις εξαιρετικές περιπτώσεις των άρθρων 53§3, 48§2-4, 34§2 Σ.
Τα χρονικά διαστήματα κατά τα οποία η Βουλή συνέρχεται και λειτουργεί ονομάζονται σύνοδοι της Βουλής. Υπάρχουν τρία είδη βουλευτικών συνόδων:
α. Τακτική σύνοδος: συγκαλείται με προεδρικό διάταγμα μια φορά το χρόνο κατά το 64§1 Σ. και διαρκεί τουλάχιστον 5 μήνες (64§2 Σ.)
β. Έκτακτη σύνοδος: συγκαλείται από τον ΠτΔ Κάθε φορά που το κρίνει εύλογο (40§1 Σ.)
γ. Ειδική σύνοδος: συγκαλείται υποχρεωτικά με προεδρικό διάταγμα για την άσκηση συγκεκριμένης αρμοδιότητας (προβλέπεται στις διατάξεις 84§1, 48§§2και 3, 32§5 εδ γ’, 34§2 Σ.)
Β. Το παθητικό εκλογικό δικαίωμα – η νομική θέση του βουλευτή
Για την άσκηση του δικαιώματος του εκλέγεσθαι πρέπει να συντρέχουν τα εξής θετικά προσόντα (55§1 Σ.):
i.	Η ιδιότητα του Έλληνα πολίτη (ελληνική ιθαγένεια)
ii. Η νόμιμη ικανότητα του εκλέγειν (ενεργητικό εκλογικό δικαίωμα)
iii. Η συμπλήρωση του 25ου έτους της ηλικίας κατά την ημέρα της εκλογής. Πρέπει επίσης να μη συντρέχει κάποιο από τα αρνητικά προσόντα εκλογιμότητας (ή κωλύματα εκλογιμότητας) όπως αυτά προσδιορίζονται κατά τρόπο αποκλειστικό στο, αναθεωρημένο το 2001, 56 Σ: η §1 αναφέρεται σε γενικά κωλύματα (εξαίρεση: οι καθηγητές Α.Ε.Ι.), η §3 σε τοπικά. Από τα κωλύματα (που αποκλείουν την ανακήρυξη ως υποψηφίου) διακρίνονται τα κοινοβουλευτικά ασυμβίβαστα του άρθρου 57 Σ. (ιδιότητες που δεν πρέπει να συντρέχουν στο πρόσωπο του βουλευτή μετά από την εκλογή του, διαφορετικά εκπίπτει αυτοδικαίως από το αξίωμά του).
Το νομικό καθεστώς του βουλευτή προσδιορίζεται επίσης από τις εξής θεσμικές εγγυήσεις και λειτουργικά προνόμια:
i.	Το ανεύθυνο του βουλευτή (61§§1 και 2 Σ.)
ii. Το ακαταδίωκτο του βουλευτή (62§1 Σ.)
iii. Το δικαίωμα άρνησης μαρτυρίας – βουλευτικό απόρρητο (61§3 Σ.)
iv. Η βουλευτική αποζημίωση και βουλευτικές ατέλειες (63§§1 και 3 Σ.)
'''Γ. Αρμοδιότητες της Βουλής:'''
1. Νομοθετικές:
α. Είναι η μόνη αρμόδια για την αναθεώρηση του Συντάγματος. (110 Σ.)
β. Ψηφίζει τους νόμους (26§1 και 73-77 Σ.)
γ. Ψηφίζει τον προϋπολογισμό, τον απολογισμό και το γενικό ισολογισμό (79 Σ.)
ε. Θέτει σε εφαρμογή το νόμο για την κατάσταση πολιορκίας (48§1 Σ.)
στ. Επικυρώνει τις διεθνείς συμβάσεις κατά το 28§1 Σ.
3.Δικαστικές:
α. Παροχή άδειας για την ποινική δίωξη βουλευτών κατά τα 61§2 και 62 Σ.
β. Κίνηση της διαδικασίας του 86 Σ. για την ποινική ευθύνη των υπουργών και υφυπουργών και η άσκηση της σχετικής ποινικής δίωξης.
γ. Κίνηση της διαδικασίας του 49 Σ. για την ποινική ευθύνη του ΠτΔ.
4. Ποικίλης φύσης αρμοδιότητες:
α. Εκλογή ΠτΔ (32 και 34 Σ.)
β. Συγκατάθεση για την παράταση ή την επανάληψη της αναστολής των εργασιών της Βουλής (40§3 Σ.)
γ. Απόφαση για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος (44§2 Σ: ο Ευ. Βενιζέλος εντάσσει το εδάφιο β΄ της διάταξης στις νομοθετικές αρμοδιότητες και το εδάφιο α΄ στις ρυθμιστικές).
δ. Η λειτουργία της ως forum, στο οποίο διεξάγεται ο πολιτικός διάλογος.
Η Κυβέρνηση
Η Κυβέρνηση ως επικεφαλής της εκτελεστικής λειτουργίας (από κοινού με τον ΠτΔ) πραγματώνει την πολιτική απόφαση του Εκλογικού Σώματος με την ανάπτυξη και εφαρμογή μιας συγκεκριμένης πολιτικής.
Α. Σύνθεση και οργάνωση της Κυβέρνησης
Κατά το 81§1 Σ. την Κυβέρνηση αποτελεί το Υπουργικό Συμβούλιο που απαρτίζεται από τον Πρωθυπουργό και τους Υπουργούς (και τους αναπληρωτές και τους άνευ χαρτοφυλακίου). Οι Υφυπουργοί μπορεί να είναι και μέλη της Κυβέρνησης. Τα βασικά συστήματα οργάνωσης της Κυβέρνησης είναι δύο:
i.	Συλλογικό ( οι Υπ. Εκτός από τις ατομικές αρμοδιότητές τους, ασκούν ουσιαστικά και τις αρμοδιότητες της Κυβ, ως συλλογικού οργάνου, ενώ η θέση του Πρωθυπ. Είναι περισσότερο συντονιστική παρά αποφασιστική. Είναι primus inter pares.)
ii. Πρωθυπουργοκεντρικό ( η θέση του Πρωθυπουργού είναι σαφώς ενισχυμένη. Ο Πρωθ. είναι φορέας της λαϊκής εντολής και διαμορφώνει την πολιτική βούληση της Κυβέρνησης. Είναι primus solus)
Το ισχύον Σ. διαφοροποιεί και ενισχύει αισθητά τη νομικοπολιτική θέση του Πρωθ. με ένα πλέγμα διατάξεων στο οποίο εντάσσονται:
β. το 84§1 Σ, κατά το οποίο φορέας της εμπιστοσύνης της Βουλής είναι ο Πρωθ. Η εμπιστοσύνη αυτή καλύπτει συνεκδοχικά και τους Υπ. και Υφυπ. που επιλέγει σε όλη τη διάρκεια της εντολής του.
γ. το 81§1 Σ. που αναφέρεται διακεκριμένα στον Πρωθυπουργό.
δ. το 82§2 Σ, κατά το οποίο ο Πρωθ, ως ατομικό όργανο, εξασφαλίζει την ενότητα της Κυβέρνησης (συντονισμός – άρση των δυσλειτουργιών), αλλά και κατευθύνει τις ενέργειές της καθώς και τις ενέργειες όλων των δημοσίων υπηρεσιών.
Β. Προϋποθέσεις νόμιμης λειτουργίας της Κυβέρνησης
i.	Η ανάδειξη του Πρωθ. και των μελών της Κυβ. πρέπει να συντελείται κατά τους όρους του άρθρου 37 Σ. [βλ. παραπάνω κεφ. Δ. γ) η κοινοβουλευτική αρχή]
ii. Οι φορείς των κυβερνητικών λειτουργημάτων πρέπει να έχουν τα νόμιμα προσόντα για τα σχετικά αξιώματα και να υπόκεινται σε περιορισμούς:
-	Οι Υπουργοί και οι Υφυπουργοί πρέπει να συγκεντρώνουν τα προσόντα που ορίζει το άρθρο 55 Σ. για το βουλευτή (81§2 Σ.)
-	Κάθε επαγγελματική δραστηριότητα θεωρείται ασυμβίβαστη προς τη θέση του Υπουργού ή Υφυπουργού (81§3 Σ.). Η §4 επιτρέπει στον κοινό νομοθέτη την καθιέρωση πρόσθετων ασυμβίβαστων. Επίσης, κατά το 89§4 Σ. η ιδιότητα του δικαστικού λειτουργού είναι ασυμβίβαστη με τη συμμετοχή στην Κυβέρνηση.
-	Προϋπόθεση ανάληψης των καθηκόντων τους είναι η ορκωμοσία τους.
iii. Η Κυβ. οφείλει να έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής (κοινοβουλευτική αρχή)
Γ. Απαλλαγή της Κυβ. από τα καθήκοντά της (38§1 Σ.
Γίνεται με ρυθμιστικό προεδρικό διάταγμα:
i. αν η Κυβ. παραιτηθεί. Σε περίπτωση ατομικής παραίτησης ή θανάτου του Πρωθ. εφαρμόζεται το 38§2 Σ.
ii. Αν η Βουλή αποσύρει την εμπιστοσύνη της προς αυτή κατά το 84 Σ. (με την απόρριψη μιας πρότασης εμπιστοσύνης ή την αποδοχή τυχόν πρότασης δυσπιστίας)
iii. Αυτονόητα μετά από γενικές βουλευτικές εκλογές ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα τους, γιατί η νέα Βουλή πρέπει να στηρίζει Κυβ. της δικής της εμπιστοσύνης.
Δ. Αρμοδιότητες της Κυβέρνησης
•	Ο Πρωθυπουργός ως ατομικό όργανο:
i.	Προτείνει στον ΠτΔ το διορισμό και την παύση των Υπουργών (37§1 Σ.)
ii. Προσυπογράφει το προεδρικό διάταγμα για την απαλλαγή της Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της (35§1 εδ. β’ Σ.)
iii. Προεδρεύει του Υπουργικού Συμβουλίου (81§1 Σ.)
iv. Εξασφαλίζει την ενότητα της Κυβέρνησης και κατευθύνει τις ενέργειές της (82§2 Σ.)
v.	Προσυπογράφει το διάγγελμα που απευθύνει προς το λαό ο ΠτΔ (44§3 Σ.)
vi. Προσυπογράφει το διάταγμα για τη διάλυση της Βουλής στις περιπτώσεις των άρθρων 32§4 και 41§1 Σ. (35§2γ Σ.)
i.	Προσυπογράφει – κατά την αρμοδιότητα του – τις πράξεις του ΠτΔ (35§1 Σ.)
ii. Ασκεί κανονιστική εξουσία, προτείνοντας και προσυπογράφοντας κανονιστικά διατάγματα, καθώς και εκδίδοντας υπουργικές αποφάσεις
iii. Προΐσταται του Υπουργείου του και ασκεί τις κατά νόμο αρμοδιότητες του (83§1 Σ.)
•	Οι Υπουργοί άνευ χαρτοφυλακίου ασκούν όσες αρμοδιότητες τους αναθέτει ο Πρωθυπουργός (83§1 Σ.)
•	Οι Υφυπουργοί ασκούν τις αρμοδιότητες που τους αναθέτουν με κοινή απόφαση ο Πρωθυπουργός και ο αρμόδιος Υπουργός (83§2 Σ.)
i.	καθορίζει και κατευθύνει τη γενική πολιτική της χώρας (82§1 Σ.)
ii. αναπληρώνει τον ΠτΔ στις περιπτώσεις και υπό τις προϋποθέσεις του 34 Σ.
iii. προτείνει στον ΠτΔ την έκδοση πράξεων νομοθετικού περιεχομένου (44§1 Σ.)
iv. προτείνει στη Βουλή να θέσει σε εφαρμογή το νόμο για την κατάσταση πολιορκίας (48§1 Σ.)
v.	να ασκεί τη διοίκηση των ενόπλων δυνάμεων (45§1Σ.)
vi. να έχει το δικαίωμα να προτείνει νόμους στη Βουλή (73§1 Σ.)
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
Το 30§1 Σ. προσδιορίζει τον ανώτατο άρχοντα ως τον «ρυθμιστή του πολιτεύματος». Η διάταξη αυτή έχει διττή έννοια:
α. ως διάταξη περί αρμοδιότητας δηλώνει τη γενική μόνο αρχή που συγκεκριμενοποιείται και καθίσταται εφαρμόσιμη μόνο στις νομικά τυποποιημένες ρυθμιστικές αρμοδιότητες που προβλέπει το Σ.
β. ως διάταξη που χαρακτηρίζει τη θεσμική φυσιογνωμία του προεδρικού θεσμού εμπεριέχει κριτήριο για το δημόσιο λόγο και τη δημόσια συμπεριφορά του ΠτΔ. Ο γενικός αυτός χαρακτηρισμός έχει όμως και αρνητική διάσταση: ο ΠτΔ είναι ο ρυθμιστής και όχι ο εγγυητής ή ο διαμορφωτής του πολιτεύματος. Ο ρόλος του είναι συνεκτικός κράτους και κοινωνίας, είναι ρόλος ίσης απόστασης προς τις διάφορες πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις.
Α. Εκλογή και θητεία του ΠτΔ
Τα προσόντα εκλογιμότητας στο αξίωμα αυτό προσδιορίζονται στο 31 Σ:
ii. ελληνική καταγωγή από τη μεριά του πατέρα ή της μητέρας (όπως αναθεωρήθηκε η διάταξη το 2001 για να συμβαδίζει με την αρχή της ισότητας των δύο φύλων)
iii. συμπλήρωση του 40ου έτους της ηλικίας
Τα μοναδικά δύο κωλύματα εκλογιμότητας είναι:
i.	απαγόρευση επανεκλογής για τρίτη φορά (30§5 Σ. > αποφυγή της προσωποποίησης του θεσμού)
ii. απαγόρευση συμμετοχής του προέδρου που παραινείται στη διαδικασία εκλογής που ακολουθεί την παραίτησή του (ερμηνευτική δήλωση υπό το 32 Σ. > η εκλογή να μη γίνεται αντικείμενο εκλογικής-πολιτικής αντιπαράθεσης) -	Η θητεία του είναι πενταετής (30§1 Σ.) και παρατείνεται μόνο στις περιπτώσεις των άρθρων 30§4 Σ. και 32§6 Σ. -	Η εκλογή του είναι έμμεση. Γίνεται σε ειδική συνεδρίαση της Βουλής ένα μήνα τουλάχιστον πριν λήξει η θητεία του εν ενεργεία ΠτΔ (32§1 Σ.). Η ψηφοφορία είναι ονομαστική (δηλ. φανερή) και κατά τη διάρκειά της αναζητείται η ευρύτερη δυνατή πλειοψηφία (και άρα συναίνεση) όπως φαίνεται από το 32§§3και 4 Σ: ΦΑΣΗ Α΄ Ψηφοφορία 1η > 200 βουλευτές (2/3) Ψηφοφορία 2η > (αν δε συγκεντρωθεί η πλειοψηφία μετά 5 ημέρες) 200 βουλευτές Ψηφοφορία 3η > (μετά 5 ημέρες) 180 βουλευτές (3/5)
Διάλυση της Βουλής και μεσολάβηση βουλευτικών εκλογών
ΦΑΣΗ Β’ Ψηφοφορία 1η > 180 βουλευτές (3/5) Ψηφοφορία 2η > (μέσα σε 5 ημέρες) 151 βουλευτές Ψηφοφορία 3η > (μετά 5 ημέρες) σχετική πλειοψηφία μεταξύ των δύο πρώτων
Β. Η νομική θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας
α. Εκλογή: Ο ΠτΔ, αν και είναι αιρετός, δεν έχει σχέση αντιπροσώπευσης με το εκλογικό σώμα. Εφόσον εκλέγεται έμμεσα, η πολιτική του νομιμοποίηση είναι θεσμικά αδύναμη (παρά την ενδεχόμενη παρεμβολή βουλευτικών εκλογών μεταξύ της Α΄ και Β΄ φάσης της εκλογής του) [32 Σ.]
β. Ευθύνη: Το μέγεθος της ευθύνης του αρχηγού του κράτους προσδιορίζεται κατ’ αρχήν από την έκταση των αρμοδιοτήτων του. Κατά το 35§1 Σ. όλες οι πράξεις του ΠτΔ τελούν υπό την προϋπόθεση της προσυπογραφής του αρμόδιου Υπουργού, ο οποίος με μόνη την υπογραφή του καθίσταται υπεύθυνος. Η διάταξη αυτή καθιερώνει την αρχή του πολιτικά ανεύθυνου αρχηγού της πολιτείας, ο οποίος βέβαια θα κριθεί πολιτικά από τη Βουλή κατά τη διαδικασία εκλογής νέου ΠτΔ και έμμεσα από το εκλογικό σώμα. Οι εξαιρέσεις από τον κανόνα της προσυπογραφής είναι αυστηρά περιορισμένες και απαριθμούνται αποκλειστικά στο 35§2 Σ. Για τις πράξεις αυτές κατά την άσκηση των καθηκόντων του, ο Πρόεδρος ευθύνεται μόνο για έσχατη προδοσία και για εκ προθέσεως παραβίαση του Συντάγματος, σύμφωνα με τους όρους και τη διαδικασία του 49 Σ.
γ. Ασυμβίβαστα: το 30§2 Σ. θεσπίζει το απόλυτο ασυμβίβαστο του αξιώματος του ΠτΔ με οποιοδήποτε άλλο αξίωμα, θέση ή έργο.
Γ. Αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας
β. ότι η ερμηνεία των νομικά τυποποιημένων αρμοδιοτήτων του ΠτΔ οφείλει να είναι συσταλτική. Οι αρμοδιότητες αυτές διακρίνονται σε:
2. Νομοθετικές:
α. Κατά το 42§1 Σ. εκδίδει και δημοσιεύει τους νόμους που ψηφίζει η Βουλή. Με την έκδοση ο ΠτΔ πιστοποιεί τη γνησιότητα του νόμου και την τήρηση της από το Σ. προβλεπόμενης διαδικασίας. Δημοσίευση είναι η καταχώριση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης. Συνήθως οι δύο αυτές, διοικητικές ως προς τη φύση τους, αρμοδιότητες ασκούνται ταυτοχρόνως, uno acto.
β. Κορυφαία δυνατότητα παρέμβασης του ΠτΔ στην κοινοβουλευτική νομοθετική διαδικασία είναι το δικαίωμα αναπομπής του 42 Σ. Κατά την §1, ο ΠτΔ έχει την αυτοτελή αρμοδιότητα μέσα σε ένα μήνα από την ψήφιση του νομοσχεδίου να το αναπέμψει στη Βουλή εκθέτοντας τους λόγους της αναπομπής. Κατά την κρατούσα άποψη, οι λόγοι αυτοί σχετίζονται με τη συνταγματικά προβλεπόμενη διαδικασία παραγωγής των τυπικών νόμων, δηλ. με την εσωτερική τυπική συνταγματικότητα τους. Με την αναπομπή το σχέδιο ή η πρόταση νόμου εισάγεται στην Ολομέλεια της Βουλής κατά το 42§2 Σ.
γ. Εκδίδει κανονιστικά προεδρικά διατάγματα κατά το 43 Σ. Η αρμοδιότητα αυτή είναι κατ’ ουσία νομοθετική αλλά ως προς τη νομική της φύση διοικητική.
δ. Εκδίδει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου κατά το 44§1 Σ.
ε. Εκδίδει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου κατά το 44§1 Σ. ή εκδίδει το διάταγμα που προβλέπει η §2 ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου. Επίσης, ύστερα από πρόταση της Κυβ. εκδίδει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, όπως ορίζει το 48§5 Σ.
στ. Προκηρύσσει – ύστερα από απόφαση της Βουλής – δημοψήφισμα κατά το 44§2 Σ. [Ο Βενιζέλος υποστηρίζει ότι η προκήρυξη του δημοψηφίσματος του εδ, β΄ είναι νομοθετική, ενώ του εδ. α΄ ρυθμιστική αρμοδιότητα]
3.	Εκτελεστικές ή διοικητικές:
α. Εκδίδει ατομικά διοικητικά διατάγματα
β. Διορίζει και παύει τους δημοσίους υπαλλήλους (46§1 Σ.)
γ. Διορίζει, προάγει ή τοποθετεί με διάταγμα τους δικαστικούς λειτουργούς σύμφωνα με τις επιταγές και μέσα στα πλαίσια του Σ. και των νόμων (88§1 Σ.)
δ. Είναι (ονομαστικά) ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων (45§1 Σ.). Στο πλαίσιο αυτό απονέμει τους βαθμούς σε όσους υπηρετούν σε αυτές, όπως ειδικότερος νόμος ορίζει.
ε. Απονέμει τα προβλεπόμενα από τη νομοθεσία παράσημα (46§2 Σ.)
Κιρμίζι-Σακκαλλάρ
Αναφορές
Κατηγορία:Κατοικημένες περιοχές στην Επαρχία Ταρτάρ
Συνταγματικό Δίκαιο (Ελλάδα)
Γ. Αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας
4. Ρυθμιστικές:
α. Οι αρμοδιότητες που αναφέρονται στη λειτουργία της Βουλής: - σύγκληση της Βουλής κατά το 40§1 Σ.
- κήρυξη της έναρξης και της λήξης κάθε βουλευτικής περιόδου (40§1 Σ.)
- αναστολή των εργασιών της Βουλής κατά το 40§2 Σ.