cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Δεσποτεία (Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία)
Μετάβαση από την Ηγεμονία
Κατά τη γνώμη του ιστορικού Τζων Μπάγκναλ Μπιούρυ, το σύστημα διακυβέρνησης,"«Κατασκευασμένο με την πιο προσεκτική προσοχή στις λεπτομέρειες, ήταν μία λύση του τρομερού προβλήματος της συγκράτησης μίας τεράστιας, ετερογενούς Αυτοκρατορίας, που απειλούνταν με διάλυση και χρεοκοπία, μία Αυτοκρατορία που δεν ήταν γεωγραφικά συμπαγής και είχε τέσσερα μεγάλα, καθώς και αρκετά μικρότερα, σύνορα προς υπεράσπιση. Το να κυβερνιέται ένα εκτεταμένο κράτος από δύο ανεξάρτητους, αλλά απόλυτα όμοιους μηχανισμούς, ελεγχόμενους όχι από ένα κέντρο, αλλά από δύο εστίες, χωρίς να θυσιάζεται η ενότητά του, ήταν ένα ενδιαφέρον και εντελώς νέο πείραμα. Αυτοί οι γραφειοκρατικοί μηχανισμοί λειτούργησαν σχετικά καλά, και η επιτυχία τους θα μπορούσε να ήταν εκπληκτική, αν οι μονάρχες που τις διηύθυναν ήταν πάντα άνδρες ανώτερης ικανότητας. Κηλίδες φυσικά και ελαττώματα υπήρχαν, ειδικά στους τομείς της οικονομίας και των φόρων. Η πολιτική δημιουργία των Ιλλυριών Αυτοκρατόρων δεν ήταν ανάξια της ιδιοφυΐας της Ρώμης»"
Πολλαπλοί Αυτοκράτορες
Υπό την Ηγεμονία, η θέση του Αυτοκράτορα είδε τη συγκέντρωση διαφόρων πολιτικών και στρατιωτικών αξιωμάτων σε ένα ενιαίο αξίωμα. Ο Αύγουστος και οι διάδοχοί του συνήθως φρόντιζαν πολύ να συγκαλύπτουν την αυταρχική φύση του αξιώματος, κρυβόμενοι πίσω από τους θεσμούς της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας και την εικόνα ότι ο Αυτοκράτορας ήταν απλώς ο princeps δηλ. ο πρώτος της Συγκλήτου, του οποίου η εξουσία παραχωρήθηκε από τη Σύγκλητο. Αυτόν τον ρόλο αναλάμβανε σχεδόν πάντα ένα μεμονωμένο άτομο και η ημερομηνία που ανατίθετο η δικαστική εξουσία (tribunicia potestas) σε αυτό το πρόσωπο, ήταν το σημείο όπου μπορούσε να αρχίσει η Αυτοκρατορική εξουσία. Κατά τη διάρκεια της Ηγεμονίας, έγινε σύνηθες για τον Αυτοκράτορα (καλούμενο Aύγουστο) να διορίζει έναν διάδοχο (αναφέρεται ως Καίσαρας), αλλά ο Καίσαρας δεν είχε πρόσβαση στις εξουσίες του Αυτοκράτορα, ούτε του εκχωρείτο κάποια επίσημη εξουσία.
Κατά τη διάρκεια της Κρίσης του 3ου αι., η παραδοσιακή Αυτοκρατορική προσέγγιση ενός μόνο Αυτοκρατορικού αξιωματούχου με έδρα τη Ρώμη έγινε ανίκανη να αντιμετωπίσει πολλαπλές και ταυτόχρονες εισβολές και σφετερισμούς, που απαιτούσαν από τον Αυτοκράτορα να βρίσκεται σε διάφορα σημεία ταυτόχρονα. Επιπλέον, η απουσία του προκαλούσε σφετερισμό ως επακόλουθο σε μία τοπική ή επαρχιακή κρίση, που παραδοσιακά θα αντιμετωπιζόταν από τον Αυτοκράτορα.
Κάτω από τη Δεσποτεία, το βάρος της Αυτοκρατορικής θέσης μοιραζόταν όλο και περισσότερο μεταξύ συναδέλφων, που αναφέρονται ως Consortium imperi. Ήταν ο Διοκλητιανός που εισήγαγε αυτή τη μορφή διακυβέρνησης, κάτω από ένα σύστημα που ονομαζόταν Τετραρχία, το οποίο αρχικά αποτελούταν από δύο συναυτοκράτορες (augusti) και δύο αντίστοιχους υποτελείς κατώτερους συναυτοκράτορες (καίσαρες), καθένας από τους οποίους συμμετείχε στην Αυτοκρατορική εξουσία. Αυτό το αρχικό μοντέλο κατανομής της εξουσίας διήρκεσε από το 289 έως το 324, και αναιρέθηκε κατά τη διάρκεια των Εμφυλίων πολέμων της Τετραρχίας. Με το τέλος του Κωνσταντίνου Α΄ το 337 η Αυτοκρατορία μοιράστηκε ξανά μεταξύ πολλών Αυγούστων, που διήρκεσε μέχρι το 350. Το μοντέλο έγινε μόνιμο χαρακτηριστικό της Αυτοκρατορίας το 364 με την άνοδο του Βαλεντινιανού Α΄, ο οποίος μοιράστηκε πάλι το αυτοκρατορικό αξίωμα με τον αδελφό του Βάλη. Μετά από την τριετή περίοδο της μοναχικής διακυβέρνησης του Θεοδόσιου Α΄ από το 392-395, αυτή η δυαρχία επανήλθε και διήρκεσε μέχρι την ανατροπή του τελευταίου δυτικού Αυτοκράτορα το 476.
Ενώ κάθε Αύγουστος ήταν αυτόνομος σε κάθε τμήμα της Αυτοκρατορίας που διαχειρίζονταν, όλοι οι νόμοι που εισάγοντο από οποιονδήποτε Αυτοκράτορα ίσχυαν σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία.
Απαξίωση της υπατείας
Κατά τη διάρκεια της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας, το αξίωμα του υπάτου (consul) ήταν το υψηλότερο με εκλογή αξίωμα στο Ρωμαϊκό κράτος, με δύο υπάτους που εκλέγονταν ετησίως. Με το ξεκίνημα της Ηγεμονίας, αν και όλη η πραγματική εξουσία αναλήφθηκε από τον Αυτοκράτορα, οι ύπατοι εξακολουθούσαν να είναι θεωρητικά αρχηγοί του κράτους και το ημερολογιακό έτος προσδιοριζόταν από τους δύο κανονικούς υπάτους, που άρχιζαν να ασκούν τα καθήκοντά τους στην αρχή του έτους. Σε όλη την Ηγεμονία, η Αυτοκρατορική υπατεία ήταν μία σημαντική θέση, αν και ήταν η μέθοδος, μέσω της οποίας η ρωμαϊκή αριστοκρατία μπορούσε να προχωρήσει στα ανώτερα επίπεδα της αυτοκρατορικής διοίκησης: μόνο ένας πρώην ύπατος μπορούσε να γίνει εκπρόσωπος (legatus), ανθύπατος (proconsul) της Αφρικής και της Ασίας ή έπαρχος (prefectus) της πόλης της Ρώμης.
Κατά συνέπεια, η υψηλή εκτίμηση που έδινε η κανονική υπατεία παρέμεινε ανέπαφη, καθώς ήταν ένα από τα λίγα αξιώματα, που μπορούσε κανείς να μοιραστεί με τον Αυτοκράτορα, και κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου οι θέσεις καλύπτονταν κυρίως από πατρικίους ή από άτομα που είχαν υπάτους ως προγόνους. Ήταν μία θέση που θα καταλάμβανε ένας άνδρας στα μισά της σταδιοδρομίας του, στα 30 για έναν πατρίκιο, ή στα 40 για τους περισσότερους άλλους. Αν ήταν ιδιαίτερα ικανοί ή σε εκτίμηση, μπορεί να αποκτούσαν ακόμη και δεύτερη (ή σπάνια, τρίτη) υπατεία. Πριν φτάσουν στην υπατεία, αυτά τα άτομα είχαν ήδη μία σημαντική σταδιοδρομία πίσω τους και περίμεναν να συνεχίσουν να υπηρετούν το κράτος, συμπληρώνοντας τη θέση από την οποία διοικείτο το κράτος.
Κάτω από τη Δεσποτεία, η απώλεια πολλών μικρότερων της υπατείας αξιωμάτων και η καταπάτηση από τους ιππείς των -παραδοσιακά από συγκλητικούς- διοικητικών και στρατιωτικών θέσεων, σήμαινε ότι οι τέτοιες σταδιοδρομίες ουσιαστικά εξαφανίστηκαν για έναν συγκλητικό, πριν από τον διορισμό του ως υπάτου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να χορηγείται η υπατεία σε μικρότερη ηλικία, σε σημείο που τον 4ο αι. να την κατέχουν άνδρες με ηλικία στις αρχές της δεκαετίας των 20 ετών τους, και πιθανώς νεότεροι. Καθώς ο καιρός προχωρούσε, η δεύτερη υπατεία, κάτι συνηθισμένο, γινόταν πολύ πιο συχνά από ό,τι συνέβαινε κατά τους δύο πρώτους αιώνες, ενώ η πρώτη υπατεία ήταν συνήθως η θέση του αναπληρωτή υπάτου (suffect consul). Επίσης, η υπατεία κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου δεν ήταν πλέον μόνο το αξίωμα των συγκλητικών: η αυτόματη απονομή αναπληρωματικής υπατείας στους ιππείς πραιτωριανούς επάρχους (στους οποίους δινόταν και η ornamenta consularia όταν τελείωναν στο αξίωμά τους) τούς επέτρεπε να αποκαλούνται consul II, όταν αργότερα τους παραχωρείτο η κανονική υπατεία από τον Αυτοκράτορα. Όλα αυτά είχαν ως αποτέλεσμα την περαιτέρω υποτίμηση του αξιώματος του υπάτου, σε σημείο που την εποχή της Δεσποτείας, η κατοχή μίας κανονικής υπατείας μερικές φορές έμενε έξω από τις επιγραφές, ενώ το αξίωμα τού αναπληρωτή υπάτου δεν καταγραφόταν σχεδόν ποτέ.
Μετασχηματισμός της παραδοσιακής συγκλητικής τάξης
δεξιά|μικρογραφία|399x399εσ| Ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α΄, ο οποίος προσάρμοσε πολλές από τις πολιτικές και στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις που είχε ξεκινήσει ο προκάτοχός του Διοκλητιανός. Μία από τις βασικές αλλαγές στη διαχείριση της Αυτοκρατορίας κατά τη διάρκεια της Δεσποτείας, ήταν η μεγάλης κλίμακας αφαίρεση της παλαιού τύπου συμμετοχής συγκλητικών σε διοικητικές και στρατιωτικές λειτουργίες. Η διαδικασία ξεκίνησε με τις μεταρρυθμίσεις του Γαλλιηνού, ο οποίος αφαίρεσε τους συγκλητικούς από τις στρατιωτικές διοικήσεις, δίδοντάς τες στα χέρια των ιππέων.
Επί Διοκλητιανού, ο μετασχηματισμός της τάξης των ιππέων πήγε ένα βήμα παραπέρα, με την απομάκρυνση των κληρονομικών συγκλητικών από τις περισσότερες διοικητικές, καθώς και στρατιωτικές, θέσεις (όπως του αντιπροσώπου της λεγεώνας, legatus legionis). Οι κληρονομικοί συγκλητικοί περιορίστηκαν σε διοικητικές θέσεις στην Ιταλία και σε μερικές γειτονικές επαρχίες (Σικελία, Αφρική, Αχαΐα και Ασία), παρά το γεγονός ότι οι ανώτερες διοικητικές θέσεις είχαν πολλαπλασιαστεί σημαντικά από τον τριπλασιασμό του αριθμού των επαρχιών και την ίδρυση διοικήσεων (dioceses) ως υπερ-επαρχιών. Ο αποκλεισμός της παλαιάς Ιταλικής αριστοκρατίας, συγκλητικών και ιππέων, από την πολιτική και στρατιωτική εξουσία που τη μονοπωλούσαν για πολλούς αιώνες, ήταν σε μεγάλο βαθμό πλήρης. Η Σύγκλητος έγινε πολιτικά ασήμαντη, αν και διατήρησε μεγάλο κύρος.
Ωστόσο ο Κωνσταντίνος Α΄ εισήγαγε εκ νέου μία περιορισμένη μορφή συγκλητικής σταδιοδρομίας, βασίζοντας τα αξιώματα σε προηγούμενα, αλλά με αλλαγμένες λειτουργίες. Ξεκινώντας με το αξίωμα τού ταμία (quaestor), ένας ρόλος που είχε λειτουργήσει ως μορφή μαθητείας για έναν φιλόδοξο συγκλητικό κατά τη διάρκεια της Ηγεμονίας, υποβαθμίστηκε κατά τη διάρκεια της Δεσποτείας και ανατέθηκε στους γιους των συγκλητικών, με το νόμιμο όριο ηλικίας να έχει μειωθεί στα 16. Ακολουθούσε το αξίωμα τού υπάτου και/ή τού πραίτωρα. Το αξίωμα τού πραίτορα είχε επίσης χάσει μεγάλο μέρος της επιρροής του, καθώς είχε αφαιρεθεί από τις νομικές του λειτουργίες, έτσι ώστε κατά τη διάρκεια της Δεσποτείας σκοπός του ήταν πρωτίστως να οργανώσει τους Ρωμαϊκούς Αγώνες (Ludi Romani).
Η πιο διάσημη θέση που θα μπορούσε να έχει ένας συγκλητικός υπό τη Δεσποτεία, ήταν αυτή του επάρχου της πόλεως (praefectus urbi) της Ρώμης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου το αξίωμα απέκτησε μεγάλη ισχύ, καθώς η Αυτοκρατορική αυλή απομακρύνθηκε από την πόλη της Ρώμης, πράγμα που σημαίνει ότι οι έπαρχοι δεν ήταν πλέον υπό την άμεση εποπτεία του Αυτοκράτορα. Η πιο σημαντική αλλαγή ήταν η επιστροφή των κυβερνητών των επαρχιών (recor provinciae) στη συγκλητική τάξη, με τις μεγαλύτερες ή πιο σημαντικές επαρχίες να παραδίδονται σε εκείνους τους συγκλητικούς, που είχαν πρώτα μία κανονική υπατεία. Ωστόσο, σε αντίθεση με την εποχή της Ηγεμονίας, ο ρόλος τού κυβερνήτη ήταν πολύ μειωμένος, καθώς ήταν ένας καθαρά πολιτικός αξιωματούχος χωρίς στρατιωτικά καθήκοντα και με επαρχίες πολύ μειωμένες σε μέγεθος. Ο αριθμός αυξήθηκε από τις περίπου 50 προϋπάρχουσες επαρχίες σε περίπου 100.
Η παρακμή των λειτουργιών που επιτελούσαν οι παλαιές αριστοκρατικές συγκλητικές οικογένειες που ενεργούσαν συλλογικά με τον Αυτοκράτορα στη διοίκηση της Αυτοκρατορίας, αντισταθμίστηκε από την άνοδο μίας διευρυμένης Αυτοκρατορικής γραφειοκρατίας, που υπηρετούσε τον Αυτοκράτορα σε υποτελή ρόλο. Ανάμεσα στους κυβερνήτες και τους Αυτοκράτορες παρεμβαλλόταν ο εκπρόσωπος (vicarius) και, επάνω από αυτόν, ο πραιτωριανός έπαρχος, που και οι δύο ήταν πολιτικοί (μη στρατιωτικοί) ρόλοι. Η διαίρεση μεταξύ των επαρχιών που υπάγονταν στη δικαιοδοσία της Συγκλήτου και εκείνων που τελούσαν υπό την εξουσία του Αυτοκράτορα κατά τη διάρκεια της Ηγεμονίας είχε λήξει. Τώρα όλες οι επαρχίες, οι διοικήσεις και οι πραιτωριανές επαρχίες ήταν υπό την εξουσία του Αυτοκράτορα. Οι πραιτωριανοί έπαρχοι είχαν ευρύ φάσμα διοικητικών, οικονομικών, δικαστικών και νομοθετικών εξουσιών. Οι επαρχιακοί κυβερνήτες διορίζονταν κατόπιν σύστασής του, και από αυτόν εξαρτιόταν η απόλυσή τους, με την επιφύλαξη της έγκρισης της Συγκλήτου. Οι μόνοι πολιτικοί αξιωματούχοι που δεν τελούσαν υπό την άμεση εποπτεία των πραιτωριανών επάρχων ήταν οι ανθύπατοι κυβερνήτες της Αφρικής, της Αχαΐας και της Ασίας, μαζί με τον έπαρχο της πόλης.
Μεταξύ των σημαντικότερων γραφείων υπό τη Δεσποτεία ήταν τα εξής:
Όλα τα σημαντικά αξιώματα συνεπάγονταν αυτόματα την είσοδο στη Σύγκλητο, διαβρώνοντας έτσι περαιτέρω τη θέση των παραδοσιακών αριστοκρατικών Συγκλητικών οικογενειών της Ηγεμονίας υπό τη Δεσποτεία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ένα συγκλητικό σώμα περίπου 2.000 μελών κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Κωνσταντίνου Α΄, και αυτοί οι αριθμοί αυξήθηκαν όταν έγιναν δύο συγκλητικά σώματα, ένα στην Παλαιά Ρώμη και ένα στη Νέα Ρώμη (Κωνσταντινούπολη).
Όλοι οι ανώτεροι αξιωματούχοι στην Αυτοκρατορική γραφειοκρατία ανήκαν σε μία από τις τρεις τάξεις ή βαθμούς που εισήγαγε ο Κωνσταντίνος Α΄ – οι εκλαμπρότατοι (illustres), οι αξιολογότατοι (spectabiles) και οι διασημότατοι (clarissimi), που ήταν όλοι αυτόματα μέλη της συγκλητικής τάξης. Οι επικεφαλής των μεγάλων κεντρικών πολιτικών υπουργείων, ο μάγιστρος του στρατού (magistri militum) και άλλοι στρατιωτικοί διοικητές υψηλού επιπέδου, καθώς και ο praepositus sacri cubiculi εκφωνούνταν όλοι ως εκλαμπρότατοι, τον υψηλότερο από τους νέους συγκλητικούς βαθμούς. Η δεύτερη βαθμίδα (οι αξιολογότατοι) ανατέθηκε σε μία μεγάλη ομάδα δημοσίων υπαλλήλων, συμπεριλαμβανομένων των ανθυπάτων, των βικαρίων, των στρατιωτικών διοικητών στις επαρχίες και του magistri scriniorum.
Στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις
δεξιά|μικρογραφία|300x300εσ| Η αρχική δομή διοίκησης του [[Ύστερος Ρωμαϊκός στρατός|Ύστερου Ρωμαϊκού στρατού, με έναν μάγιστρο ιππικού (magister equitum) και έναν μάγιστρο πεζικού ( magister peditum) ξεχωριστά στη μεταγενέστερη μία θέση του γενικού μαγίστρου τού στρατού (magister militum) στη δομή διοίκησης του στρατού της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.]] Υπό την Ηγεμονία, οι επαρχίες που περιείχαν λεγεώνες υπάγονταν στην ανθυπατική εξουσία τού Αυτοκράτορα, ο οποίος διαχειριζόταν αυτές τις επαρχίες μέσω καθορισμένων αντιπροσώπων (legatus Augusti pro praetore), ενώ οι μονάδες που στάθμευαν στη Ρώμη ήταν υπό την εξουσία του πραιτωριανού επάρχου. Κατά τη διάρκεια της κρίσης του 3ου αι., μεγαλύτερη εξουσία στα Αυτοκρατορικά στρατιωτικά ζητήματα παραχωρήθηκε στους πραιτωριανούς επάρχους, ενώ οι Αυτοκρατορικοί αντιπρόσωποι εκμεταλλεύτηκαν την αποδυναμωμένη κεντρική εξουσία, για να χρησιμοποιήσουν τα στρατεύματα υπό τις διαταγές τους, ώστε να επαναστατήσουν εναντίον του Αυτοκράτορα και να διεκδικήσουν τον αυτοκρατορικό τίτλο για τον εαυτό τους.
Ήταν ο Διοκλητιανός, που αρχικά χώρισε τον στρατιωτικό διοικητικό μηχανισμό από την πολιτική διοίκηση, για να μετριάσει τον κίνδυνο τού να επιχειρήσουν μελλοντικοί αυτοκρατορικοί κυβερνήτες ή πραιτωριανοί έπαρχοι να καταλάβουν τον θρόνο με τη βία, και στη συνέχεια αναδιοργάνωσε και τους δύο. Κατά τη διάρκεια της Τετραρχίας, οι πραιτωριανοί έπαρχοι ήταν οι κορυφαίοι διοικητές του Αυτοκράτορα, που κατατάσσονταν ακριβώς κάτω από τον ίδιο τον Αυτοκράτορα σε αξίωμα. Ενώ οι έπαρχοι αρχικά υπηρετούσαν ως δεύτεροι στην εξουσία του Αυτοκράτορα σε όλα τα ζητήματα της αυτοκρατορικής διοίκησης (στρατιωτικά, αστικά, δικαστικά, φορολογικά κ.λπ.), κατά τη διάρκεια της Δεσποτείας σταδιακά αφαιρέθηκαν τμήματα της εξουσίας τους και παραχωρήθηκαν σε άλλους αξιωματούχους: οι μάγιστροι του στρατού ανέλαβαν τις στρατιωτικές υποθέσεις και ο μάγιστρος των γραφείων ανέλαβε την κεντρική πολιτική διοίκηση. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις ήταν αποτέλεσμα τόσο της έλλειψης αξιωματούχων, κατάλληλων για τα ευρέως φάσματος καθήκοντα του επάρχου, όσο και της επιθυμίας να μειωθεί η πιθανή διεκδίκηση της εξουσίας του Αυτοκράτορα, που θα έθετε ένας ισχυρός έπαρχος.
Τις επόμενες μεταρρυθμίσεις ανέλαβε ο Κωνσταντίνος Α΄, ο οποίος αναδιοργάνωσε την ανώτατη στρατιωτική διοίκηση. Δύο σημαντικά μέρη της μεταρρύθμισης είναι εμφανή: ο διαχωρισμός των στρατιωτικών διοικητών από την πολιτική διοίκηση και η διαίρεση του στρατού σε δύο τάξεις: τις Στρατιές Πεδίου (comitatenses) και τα Συνοριακά Στρατεύματα (limitanei). Οι Στρατοί Πεδίου χρησίμευαν ως στρατηγικό εφεδρικό απόθεμα της Αυτοκρατορίας, για να ανταποκριθεί αυτή σε κρίσεις όπου μπορούσαν να προκύψουν, ενώ τα Συνοριακά Στρατεύματα ήταν μόνιμα τοποθετημένα κατά μήκος των συνόρων της Αυτοκρατορίας (limes). Από τις τάξεις των Στρατιών Πεδίου στρατολογούντο οι μονάδες των Ανακτορικών Στρατευμάτων (Palatini), οι οποίες συνόδευαν τον Αυτοκράτορα καθώς ταξίδευε σε όλη την Αυτοκρατορία, λειτουργώντας ως διάδοχοι της Πραιτωριανής Φρουράς της εποχής της Ηγεμονίας.
Την ίδια περίπου εποχή, ο Κωνσταντίνος Α΄ καθιέρωσε τους νέους στρατιωτικούς ρόλους του μάγιστρου του στρατού (magister militum), που ήταν οι ανώτατοι στρατιωτικοί διοικητές της Αυτοκρατορίας. Ξεκινώντας με τον επικεφαλής των στρατευμάτων πεδίου, ο μάγιστρος του πεζικού (magister peditum) και έναν για τα πιο διάσημα στρατεύματα ιππικού, ο μάγιστρος του ιππικού (magister equitum), οι δύο αυτοί καθιερώθηκαν σε καθεμία από τις τέσσερις πραιτωριανές επαρχίες. Με την πάροδο του χρόνου, οι αριθμοί και οι τύποι των μαγίστρων θα διέφεραν σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία. Η ίδρυση αποκλειστικά στρατιωτικών αξιωματούχων προέβλεπε μία πιο επαγγελματική στρατιωτική ηγεσία. Οι μάγιστροι κατατάχθηκαν όλοι ως εκλαμπρότατοι (illustres).
Τα διάφορα Συνοριακά Στρατεύματα ήταν υπό τη διοίκηση των συνοριακών δουκών (duces limitis). Αυτοί οι διοικητές ήταν οι πιο κοντινοί σε λειτουργία με τους αυτοκρατορικούς αντιπροσώπους της εποχής της Ηγεμονίας. Στους περισσότερους δούκες δόθηκε η διοίκηση των δυνάμεων σε μία μόνο επαρχία, ενώ μερικοί (λίγοι) έλεγχαν περισσότερες από μία επαρχίες. Στην Ανατολή, οι δούκες υπάγονταν στον μάγιστρο του στρατού της περιοχής τους, ενώ στη Δύση υπάγονταν στον αντίστοιχο κόμη των στρατιωτικών.
Θρησκευτικές μεταρρυθμίσεις
Στη συνέχεια, ήταν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Διοκλητιανού, που η λατρεία του Αυτοκράτορα υιοθετήθηκε πλήρως από τους Αυτοκράτορες, ως μέθοδος έκφρασης πίστης στο κράτος. Προηγουμένως, οι αποβιώσαντες Αυτοκράτορες λατρεύονταν ως θεϊκοί (divus) σε όλη την Αυτοκρατορία. Οι ζωντανοί Αυτοκράτορες λατρεύονταν ως θεοί στο ανατολικό μισό της Αυτοκρατορίας από την εποχή του Αυγούστου, αλλά αυτό δεν ενθαρρυνόταν επίσημα κατά τη διάρκεια της Ηγεμονίας και δεν εισήχθη στην Ιταλία. Ήταν ο Διοκλητιανός που το άλλαξε, για να έχει τη λατρεία των ζώντων Αυτοκρατόρων ως επίσημο μέρος του θρησκευτικού πλαισίου ολόκληρης της Αυτοκρατορίας. Για να διευκολυνθεί αυτό, ο Διοκλητιανός συνδέθηκε με τον θεό Δία, ενώ ο συνάδελφός του Μαξιμιανός συνδέθηκε με τον Ηρακλή.
Ήταν υπό τον Κωνσταντίνο Α΄, που ο θρησκευτικός μετασχηματισμός άρχισε να παίρνει μορφή κατά την ύστερη Δεσποτεία, αρχικά με τον Κωνσταντίνο Α΄ να ευνοεί επίσημα τη λατρεία μίας μοναδικής θεότητας στη μορφή του Ανίκητου Ήλιου (Sol Invictus). Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, η ταύτιση του Ανίκητου Ήλιου -ως κύριου θεού- άρχισε να συγχωνεύεται με τον Χριστιανικό Θεό. Για να αποφύγει να προσβάλει τους Χριστιανούς, ο Κωνσταντίνος Α΄ εγκατέλειψε την επίσημη αξίωση του Αυτοκράτορα ως θεϊκού και έπαψε να απαιτεί θυσίες στον ηγεμόνα, που αποτελούσαν μέρος της Αυτοκρατορικής λατρείας. Σε μία προσπάθεια να απευθυνθεί τόσο στους Χριστιανούς όσο και στους εθνικούς ("ειδωλολάτρες"), ο Κωνσταντίνος Α΄ υιοθέτησε δύο νέα θρησκευτικά σύμβολα στην Αυτοκρατορική εικονογραφία, με τη μορφή του Χι Ρο και του λαβάρου. Μέχρι το τέλος του Κωνσταντίνου Α΄ το 337, αυτή η διαδικασία είχε ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό, με τον Κωνσταντίνο Α΄ να ασπάζεται επίσημα τον Χριστιανισμό στην επιθανάτια κλίνη του.
Στην Αυτοκρατορική αυλή, οι Χριστιανοί άρχισαν αδιακρίτως να ευνοούνται, εις βάρος των εθνικών (ειδωλολατρών). Αυτό δεν άρχισε να παρεμποδίζει την άνοδο των εθνικών αυλικών αμέσως, δηλ. μετά την ήττα του Μαξέντιου το 312, καθώς τα πλήρη αποτελέσματα δεν ήταν ορατά. Η παρεμπόδιση έγινε με την απαγόρευση της εθνικής θρησκείας ("παγανισμού") στα τέλη του 4ου αι. Τελικά, ως αποτέλεσμα της Αυτοκρατορικής προστασίας του Κωνσταντίνου Α΄ και ιδιαίτερα των γιων του, ο Χριστιανισμός αναδείχθηκε γρήγορα ως επίσημη θρησκεία της Αυτοκρατορίας, αν και πολλά υπολείμματα της Αυτοκρατορικής λατρείας χρειάστηκαν κάποιο χρόνο για να λησμονηθούν, όπως το ότι οι Αυτοκράτορες εξακολουθούσαν να αναλαμβάνουν τον ρόλο του Μεγίστου Αρχιερέως (Pontifex Maximus) των εθνικών (παγανιστικών) λατρειών, μέχρι το 381.
Την εποχή του Θεοδοσίου Α΄ η οργάνωση της Αυτοκρατορικής Εκκλησίας είχε ευθυγραμμιστεί με την πολιτική διοίκηση της Αυτοκρατορίας. Κάθε πόλη είχε έναν επίσκοπο, κάθε επαρχία είχε έναν μητροπολίτη και κάθε διοίκηση είχε έναν έξαρχο. Στο επίπεδο των πραιτωριανών επαρχιών βρίσκοντο περίπου τα πέντε Πατριαρχεία. Για την ακρίβεια, η εξουσία του επισκόπου της Ρώμης εκτεινόταν σε ολόκληρο το δυτικό (λατινικό) μισό της Αυτοκρατορίας και περιλάμβανε την πραιτοριανή επαρχία του Ιλλυρικού. Το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως είχε την εποπτεία των αστικών επισκοπών Θράκης, Πόντου και Ασίας. Το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας αντιστοιχούσε στη Μητρόπολη Αιγύπτου. Το Πατριαρχείο Αντιοχείας είχε δικαιοδοσία στην πλειονότητα της πραιτωριανής επαρχίας της Ανατολής, ενώ το μικρότερο Πατριαρχείο της Ιερουσαλήμ κυριαρχούσε στις τρεις Παλαιστινιακές επαρχίες.
Οι Αυτοκράτορες, με τον καιρό, παραχώρησαν πολλά προνόμια στον κλήρο και τις εκκλησίες. Πρώτον, όλοι οι κληρικοί, όπως και οι κάτοχοι των εθνικών (παγανιστικών) θρησκευτικών αξιωμάτων, απαλλάσσονταν από τη φορολογία. Δεν τέθηκαν περιορισμοί στις εκκλησίες, που δέχονταν κληροδοτήματα μέσω διαθηκών και τους δόθηκαν τα ίδια δικαιώματα, που είχαν οι εθνικοί (ειδωλολατρικοί) ναοί, όσον αφορά τη χορήγηση ασύλου σε όποιον το ζητούσε. Οι επίσκοποι είχαν το δικαίωμα να ενεργούν ως δικαστές σε αστικές υποθέσεις, όταν και τα δύο μέρη είχαν συμφωνήσει, και δεν επιτρεπόταν καμία έφεση, μόλις ο επίσκοπος εξέδιδε την απόφασή του. Το κράτος έκανε ολοένα και μεγαλύτερη χρήση των εκκλησιαστικών αρχών στην τοπική αυτοδιοίκηση, λόγω της παρακμής της πολιτικής ζωής των αστικών κοινοτήτων, που συνέπεσε με την αυξανόμενη τοπική επιρροή των επισκόπων. Τέλος, στους επισκόπους δόθηκε ο ίδιος ρόλος με αυτόν του υπερασπιστή της πόλης (defensor civitatis), ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την προστασία των φτωχών από την εκμετάλλευση από κυβερνητικούς αξιωματούχους και την υπεράσπισή τους από άλλα ισχυρά άτομα, και ο επίσκοπος μπορούσε να φέρει τις περιπτώσεις παρανομίας απευθείας στον Αυτοκράτορα.
Υποβιβασμός της Ρώμης ως πρωτεύουσας της Αυτοκρατορίας
Ένα από τα πιο ορατά σημάδια των αλλαγών που επέφερε η Δεσποτεία, ήταν η υποβάθμιση της Ρώμης από το καθεστώς της ως επίσημης κατοικίας του Αυτοκράτορα. Αυτό το πράγμα είχε ήδη καθιερωθεί από τον Γαλλιηνό το 260, ο οποίος μετέφερε την Αυτοκρατορική αυλή στο Mεδιόλανον ως απάντηση σε μία ύποπτη μελλοντική επίθεση από τον σφετεριστή Πόστουμο, καθώς και για την υπεράσπιση της Ιταλίας από τις καταστροφές των Αλαμαννών.
Η Ρώμη θεωρούνταν όλο και περισσότερο ως μία πολύ μακρινή κατοικία για τον Αυτοκράτορα, όταν μπορούσαν να ξεσπάσουν προβλήματα κατά μήκος οποιουδήποτε από τα σύνορα της Αυτοκρατορίας. Στα δυτικά, το Mεδιόλανον θεωρήθηκε πολύ καλύτερη στρατηγική πόλη για την έδρα του Αυτοκράτορα, καθώς έδινε καλή πρόσβαση μέσω των Άλπεων προς τα βόρεια τόσο στις παραδουνάβιες επαρχίες στα ανατολικά, όσο και στις επαρχίες του Ρήνου και στη Γαλατία στα δυτικά. Επιπλέον, ήταν καλά τοποθετημένο για να προφυλάσσεται από εισβολές μέσω των Αλπικών περασμάτων. Αυτή η απόφαση επιβεβαιώθηκε, όταν ο Διοκλητιανός ίδρυσε την τετραρχία, όπου ο συνάδελφός του Μαξιμιανός έκανε ανεπίσημα το Mεδιόλανον ως την επίσημη κατοικία του Δυτικού Αυτοκράτορα. Ο Διοκλητιανός, έχοντας επίγνωση ότι η Περσική απειλή για τις ανατολικές επαρχίες απαιτούσε συνεχή Αυτοκρατορική παρουσία, τοποθέτησε την ανατολική του πρωτεύουσα στην πόλη Νικομήδεια. Εν τω μεταξύ, οι Καίσαρες είχαν επίσης αυτοκρατορικές κατοικίες - ο Κωνστάντιος Α΄ είχε έδρα τους Τρεβήρους (Τρηρ), ενώ ο Γαλέριος εγκατέστησε την κατοικία του στο Σίρμιον.
Μετά την εξάλειψη της τετραχίας, ο Κωνσταντίνος Α΄ τοποθέτησε αρχικά την Αυτοκρατορική του πρωτεύουσα στη Σερδική (Σόφια) πριν κτίσει μία νέα Αυτοκρατορική πρωτεύουσα στη θέση της παλαιάς, Ελληνικής πόλης του Βυζαντίου. Ονομάζοντάς την Νέα Ρώμη, σε αντίθεση με την Παλαιά Ρώμη αντικατέστησε τελικά τη γειτονική Νικομήδεια ως τόπο κατοικίας του Αυτοκράτορα στα ανατολικά το 330. Η μετέπειτα Κωνσταντινούπολη θα παρέμενε πρωτεύουσα των ανατολικών επαρχιών καθ' όλη την περίοδο της Δεσποτείας.
Στα δυτικά, το Mεδιόλανον συνέχισε να είναι η Αυτοκρατορική κατοικία, έως ότου οι επανειλημμένες εισβολές του Aλάριχου ανάγκασαν τον δυτικό Αυτοκράτορα Ονόριο να εγκατασταθεί στην ισχυρά οχυρωμένη πόλη της Ραβέννας το 402. Η Ραβέννα παρέμεινε η δυτική Αυτοκρατορική πρωτεύουσα μέχρι την κατοχή της Ιταλίας το 476 από τους Οστρογότθους. Αν και η Παλαιά Ρώμη επανενσωματώθηκε στην Αυτοκρατορία από τον Ιουστινιανό Α΄ το 540, ήταν η Ραβέννα, που επιλέχθηκε ως η επίσημη κατοικία του εξάρχου, του κυβερνήτη που εκπροσωπούσε τον Αυτοκράτορα στην Ιταλία. Η Ραβέννα θα διατηρούσε αυτή τη θέση μέχρι το 751, όταν η Αυτοκρατορία έχασε τελικά τις κεντρικές ιταλικές επαρχίες από τους Λομβαρδούς.
Μέσα Πόδια Σκύρου
Τα Μέσα Πόδια είναι μικρή νησίδα του Αιγαίου πελάγους, που βρίσκεται στη βόρεια άκρη της Σκύρου απέναντι από το ακρωτήριο Αλώνι. Μαζί με τις βραχονησίδες Έξω Ποδιές που είναι νοτιότερα ανήκουν σε ένα μεγαλύτερο ηφαιστιογενές σύμπλεγμα νησίδων με την ονομασία "Ποδιές" στις οποίες υπάρχουν 7-8 μαύρες παράλιες και εντελώς ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον. Αναφέρονται ως ξεχωριστός οικισμός επίσημα για πρώτη φορά το 2001 να απογράφονται στο τότε Τοπικό Διαμέρισμα Σκύρου του δήμο Σκύρου και σύμφωνα με την απογραφή 2011 είναι ακατοίκητες. Περιλαμβάνεται στις προστατευόμενες νησίδες του Δήμου Σκύρου.
Δεσποτεία (Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία)
Αλλαγές στην επίκληση (προσφώνηση)
Ο Διοκλητιανός και οι συναύγουστοι συνάδελφοί του και διάδοχοί του έδειξαν ανοιχτά το γυμνό πρόσωπο της Αυτοκρατορικής εξουσίας. Σταμάτησαν να χρησιμοποιούν τον πιο μετριοπαθή τίτλο του princeps, δηλ. πρώτου (της Συγκλήτου), υιοθέτησαν τη λατρεία των ηγεμόνων της αρχαίας Αιγύπτου και της Περσίας και, άρχισαν να φορούν ενδύματα και υποδήματα με κοσμήματα, σε αντίθεση με την απλή toga praetexta που χρησιμοποιούσαν οι Αυτοκράτορες της Ηγεμονίας.
Μέσα Πόδια Σκύρου
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
ΦΕΚ 51979 - 23/1/2018 - Δ΄: "Καθορισμός όρων και περιορισμών για την προστασία, διατήρηση και διαχείριση της φύσης και του τοπίου σε χερσαία και υδάτινα τμήματα της νήσου Σκύρου και των γύρω νησίδων του Δήμου Σκύρου"
Παραπομπές
Κατηγορία:Νομός Εύβοιας Κατηγορία:Σποράδες
Δεσποτεία (Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία)
Αλλαγές στην επίκληση (προσφώνηση)
Οι Αυτοκράτορες κατοικούσαν σε πολυτελή ανάκτορα (τα ερείπια του τεράστιου ανακτόρου του Διοκλητιανού στη Δαλματία σώζονται μέχρι σήμερα, βλ. Παλάτι του Διοκλητιανού) και περιβάλλοντο από μία αυλή ατόμων, που μόνο χάρη στην εύνοια και την εγγύτητα του Αυτοκράτορα, απέκτησαν τους υψηλότερους τιμητικούς τίτλους και τις υψηλότερες γραφειοκρατικές λειτουργίες. Στην πραγματικότητα, πολλά αξιώματα που συνδέονταν με την παλατινή ζωή και που υποδήλωναν στενή σχέση με τους βασιλείς ανέπτυξαν τελικά συνειρμούς εξουσίας, όπως τα αξιώματα του αρχιθαλαμηπόλου και του κοντόσταυλου. Οι τίτλοι του συγκλητικού και του υπάτου, μετά την απώλεια κάθε υπολείμματος πολιτικής δύναμης που είχαν στην Ηγεμονεία, έγιναν απλές τιμές στην μετέπειτα Αυτοκρατορία.
Ο ιστορικός Ντέιβιντ Πότερ περιγράφει τη μεταμόρφωση της διακυβέρνησης από τον Διοκλητιανό, όταν περιγράφει τις αλλαγές στα μέσα που χρησιμοποίησε ο Αυτοκράτορας για να επιδείξει τη δύναμή του (σε αυτή την περίπτωση το κτίσιμο ενός τεράστιου νέου παλατιού στο Σίρμιο):"Το ύφος της διακυβέρνησης που περιγράφτηκε τόσο αξιομνημόνευτα από τον Μάρκο, με το οποίο ο αυτοκράτορας προσπαθούσε να φανεί ως πρότυπο σωστού αριστοκράτη, είχε δώσει τη θέση του σε ένα ύφος, στο οποίο ο αυτοκράτορας θεωρούνταν διαφορετικός από όλους τους άλλους θνητούς. Η οικία του δεν θα μπορούσε πλέον να είναι μία πιο μεγάλη εκδοχή μίας οικίας, όπως ζουν οι άλλοι άνθρωποι: έπρεπε, όπως εκείνος, να είναι διαφορετική σε όλα."Η υιοθέτηση τού τίτλου τού Δεσπότη (Dominus) ως επίσημου, αντανακλούσε το θεϊκό καθεστώς (divus) που έχει καταλήξει να αποτελεί προνόμιο της Αυτοκρατορικής θέσης. Αρχικά μία εξαιρετική τιμή, που απονέμετο από τη Σύγκλητο σε έναν Αυτοκράτορα μετά θάνατον, μετά διδόταν σε έναν Αυτοκράτορα που επρόκειτο να αποθεωθεί, ενώ ζούσε ακόμη. Για να αποτρέψουν τις εξεγέρσεις και τους σφετερισμούς της Κρίσης του 3ου αι., οι Αυτοκράτορες αναζήτησαν το είδος της θεϊκής νομιμότητας, που επικαλούνταν οι ανατολικές μοναρχίες.
Οι Αυτοκράτορες εισήγαγαν τελετουργίες, όπως το να γονατίζουν οι υπήκοοι μπροστά στον Αυτοκράτορα και να φιλούν το κράσπεδο τού αυτοκρατορικού ενδύματος (προσκύνησις). Ακόμη και ορισμένοι Χριστιανοί Αυτοκράτορες, όπως ο Κωνσταντίνος Α΄, τιμούνταν μετά θάνατον. Στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μετά το 476, η συμβιωτική σχέση μεταξύ του Αυτοκρατορικού Στέμματος και της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Κωνσταντινούπολη οδήγησε στον ιδιαίτερο χαρακτήρα τού μεσαιωνικού Ρωμαϊκού κράτους. Ο Αναστάσιος Α' ήταν ο τελευταίος Αυτοκράτορας που ήταν γνωστός ότι αποθεώθηκε (έγινε divus) κατά το τέλος του (518). Ο τίτλος φαίνεται να έχει εγκαταλειφθεί στη συνέχεια, λόγω της πνευματικής του ακαταλληλότητας (βλ. Αυτοκρατορική λατρεία της αρχαίας Ρώμης για περισσότερα σχετικά με την αποθέωση των Ρωμαίων ηγετών). Ο τελευταίος ηγεμόνας που χρησιμοποίησε τον τίτλο ο Δεσπότης Ημών (Dominus Noster) ήταν ο Ιουστινιανός Α΄ (απεβ. 565), δίνοντας τη θέση του στον τίτλο τού Βασιλέως. Στο Ανατολικό μισό της Αυτοκρατορίας, και ιδιαίτερα από την εποχή του Ιουστινιανού Α΄, το σύστημα της Δεσποτείας εξελίχθηκε σε αυταρχικό απολυταρχισμό.
Ωστόσο σε αντίθεση με την πρότερη κατάσταση στην Ηγεμονία, οι Αυτοκράτορες στη Δεσποτεία δεν μπορούσαν να αποθεωθούν, εκτός από τις δύο πρώτες δεκαετίες και τη βασιλεία του Ιουλιανού, καθώς τώρα πια ήταν η Χριστιανική περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Ένα άλλο σαφές σύμπτωμα της αναβάθμισης του Αυτοκρατορικού καθεστώτος, ήταν η έννοια του Αυτοκράτορα ως ενσάρκωσης του μεγαλείου της Ρώμης. έτσι η βλάβη κατά τού Αυτοκράτορα (lèse majesté) έγινε εσχάτη προδοσία.
Περαιτέρω ανάγνωση
Κατηγορία:Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατά την Ύστερη Αρχαιότητα Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Πανεπιστήμιο Άνγκλια Ράσκιν
Το Πανεπιστήμιο Άνγκλια Ράσκιν (αγγλικά: Anglia Ruskin University (ARU)) είναι ένα δημόσιο πανεπιστήμιο στην Ανατολική Αγγλία του Ηνωμένου Βασιλείου. Έχει τις ρίζες του στη Σχολή Καλών Τεχνών του Κέιμπριτζ, που ιδρύθηκε από τον Γουίλιαμ Τζον Μπίμοντ το 1858. Το 1992 εξελίχθηκε σε πανεπιστήμιο και μετονομάστηκε προς τιμήν του Τζον Ράσκιν το 2005. Αποτελεί ένα από τα λεγόμενα σύγχρονα πανεπιστήμια.
Το Άνγκλια Ράσκιν είχε 39.400 φοιτητές παγκοσμίως την ακαδημαϊκή χρονιά 2017/18 και έχει πανεπιστημιουπόλεις στο Κέιμπριτζ, το Τσέλμσφορντ, Πίτερμπορο και το Λονδίνο. Επίσης, μοιράζεται πανεπιστημιουπόλεις με το Κολλέγιο της Δυτικής Αγγλίας στο Κινγκς Λιν, το Ουίσμπετς και το Κέιμπριτζ, ενώ συνεργάζεται με πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο, όπως με εκείνα του Βερολίνου, της Βουδαπέστης, του Τρινιντάντ, της Σιγκαπούρης και της Κουάλα Λουμπούρ.
Υπάρχουν τέσσερις σχολές επιστημών στο πανεπιστήμιο: Σχολή Επιχειρήσεων και Δικαίου, Σχολή Καλών Τεχνών, Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών, Σχολή Ιατρικής, Εκαπίδευσης, Φαρμακευτικής & Κοινωνικής Φροντίδας και Σχολή Επιστημών και Μηχανικής. Η Διεθνής Σχολή Επιχειρήσεων Λόρδου Άσκροφτ (LAIBS) του πανεπιστημίου στο Κέιμπριτζ και το Τσέλμσφορντ είναι μία από τις μεγαλύτερες σχολές του είδους στην Ανατολική Αγγλία. Το 2019 άνοιξε επίσημα η Σχολή Ιατρικής στην πανεπιστημιούπολη του Τσέλμσφορντ από τον πρίγκιπα Εδουάρδο, Δούκα του Κεντ.
Το Άνγκλια Ράσκιν κατατάσσεται ανάμεσα στα 350 κορυφαία πανεπιστήμια του κόσμου και βρίσκεται στην 41η θέση στην κατάταξη Times Higher Education World University Rankings για το Ηνωμένο Βασίλειο το 2020. Το 2014 βραβεύτηκε ως το «Πανεπιστήμιο Επιχειρηματικότητας της Χρονιάς» στα βραβεία Ανώτατης Εκπαίδευσης των Times. Η επιχειρηματική αριστεία αναγνωρίστηκε σε εθνικό επίπεδο και το 2016, όταν κέρδισε το Βραβείο του Δούκα της Υόρκης στα Εθνικά Επιχειρηματικά Βραβεία της Τράπεζας Lloyds.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πανεπιστήμια στην Αγγλία Κατηγορία:Πανεπιστήμια στο Ηνωμένο Βασίλειο
Χουάν Νούνιεθ Α΄ δε Λάρα
Ο Χουάν Νούνιεθ Α΄ δε Λάρα υ Λεόν, ισπαν.: Juan Núñez I de Lara y León (απεβ. στην Κόρδοβα, Απρίλιος 1294), επίσης γνωστός ως ο Παχύς (el Gordo), ήταν Ισπανός ευγενής. Ήταν ο επικεφαλής του Οίκου της Λάρα, κύριος της Λέρμα, της Αμάγια, του Ντουένιας, της Παλενθουέλα, του Τορδεούμο, του Τορελοβάτον και του Λα Μότα. Ήταν περαιτέρω γνωστός ως κύριος του Αλβαρασίν (señor de Albarracín) από τον πρώτο του γάμο με την Tερέθα Αλβάρεθ δε Αθάγρα.
Καταγωγή
Ήταν γιος του Nούνιo Γκονθάλεθ Α΄ δε Λάρα του Καλού (el Bueno), επικεφαλής του Οίκου της Λάρα και της συζύγου του, Tερέσας Αλφόνσο του Λεόν, εγγονής του βασιλιά Aλφόνσου Θ΄ του Λεόν. Οι γονείς τού πατέρα του ήταν ο Γκονθάλο Νούνιεθ δε Λάρα και η σύζυγός του, Mαρία Ντίαθ δε Άρο υ Αθάγρα. Ήταν αδελφός του Nούνιο Γκονθάλεθ, κυρίου της Eστέγια-Λιθάρα και μεγιστάνα (ricohombre) της Καστίλλης· της Tερέσα Νούνιεθ, που παντρεύτηκε τον Γκιλ Γκόμεθ δε Ρόα· και της Mαρία Νούνιεθ, που παντρεύτηκε τον Ντιέγο Γκόμεθ.
Παιδική ηλικία και χρόνια κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Aλφόνσο Ι΄ του Σοφού
Η ακριβής ημερομηνία γέννησης του Χουάν Νούνιεθ είναι άγνωστη. Στις 2 Φεβρουαρίου 1266, κηρύχθηκε υποτελής της Σάντα Μαρία και κύριος του Αλβρασίν. Μαζί με τον αδελφό του, Nούνιο Γκονθάλεθ, τα αδέλφια δώρησαν ορισμένα αγαθά στη Μάγιορ Αλφόνσο, ηγουμένη του Moναστηριού δε Σάντα Μαρία υ Σαν Ανδρές. Λίγους μήνες αργότερα, στις 25 Ιουλίου 1266, μαζί με τον αδελφό του Nούνιο Γκονθάλεθ, επιβεβαιώνει ένα έγγραφο, που πιστοποιεί τη δέσμευση ορισμένων ευγενών της Καλερουέγα στις δωρεές τους στον βασιλιά Aλφόνσο Ι΄ της Καστίλης. Αυτές οι δωρεές έγιναν με σκοπό την απόκτηση του μοναστηριού στο Καλερουέγα και την επιβεβαίωση ότι άλλοι μεγιστάνες (ricohombre) με συμφέροντα στην ΚΑλερουέγα αποδέχθηκαν αυτήν την αξίωση για το μοναστήρι.
Κατά τη διάρκεια των εξεγέρσεων των ευγενών του 1272–1273, στις οποίες ο Χουάν Νούνιεθ Α΄ υποστήριξε τις θέσεις του πατέρα του και άλλων μεγιστάνων επαναστατών εναντίον του πρίγκιπα (infante) Φιλίππου της Καστίλης. Ο Φίλιππος ήταν αδελφός του Αλφόνσου Ι΄ της Καστίλης. Ο Χουάν Νούνιεθ προσπάθησε να παραμείνει πιστός στον βασιλιά, ο οποίος στην αρχή της εξέγερσης τού είχε δώσει μία αποστολή μαζί με τον Γκονθάλο Πέρεθ Γκουδίελ, τον επίσκοπο της Κουένκα, να πείσουν τον πρίγκιπα Φίλιππο και άλλους μεγιστάνες να παραβιάσουν τις συμφωνίες τους με το βασίλειο της Ναβάρρας. Μετά από αυτή την αποτυχημένη προσπάθεια, ο Χουάν Νούνιεθ συνόδευσε τον πατέρα του, Nούνιο Γκονθάλεθ "τον Καλό", όταν αυτός και οι επαναστάτες μεγιστάνες εγκατέλειψαν το βασίλειο της Καστίλης και του Λεόν και αναζήτησαν καταφύγιο στο εμιράτο των Ναζαρί της Γρανάδας. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Γρανάδα και καθ' όλη τη διάρκεια της πραγματικής εξέγερσης, συμμετείχε μαζί με τον πατέρα του σε ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ του στέμματος της Καστίλλης και του βασιλείου της Γρανάδας και των ευγενών στην εξέγερση. μικρογραφία| Πίνακας που απεικονίζει τον βασιλιά [[Αλφόνσος Ι΄ της Καστίλης|Αλφόνσο Ι΄ της Καστίλης.]] Στις αρχές του 1273, ο Χουάν νούνιεθ Α΄, ο οποίος μέχρι τώρα είχε ενεργήσει ως μεσολαβητική δύναμη μαζί με τον επίσκοπο της Κουένκα μεταξύ του πατέρα του και του βασιλιά, εγκατέλειψε το στέμμα της Καστίλης και αγκάλιασε τον ρόλο του ως επαναστάτη ευγενή. Το χειμώνα του 1273, στην πόλη Tουδέλα, ο πρίγκιπας Φίλιππος της Καστίλης, ο Λόπε Ντίαθ δε Άρo, ο Άλβαρ Ντίαθ δε Αστούριας, ο Nούνιο Γκονθάλεθ "ο Καλός" και οι γιοι του, Χουάν Νούνιεθ Α΄ και Nούνιο Γκονθάλεθ, μεταξύ άλλων μεγιστάνων, συγκεντρώθηκαν για να αποτίσει φόρο υποτέλειας και να ορκιστούν πίστη στον Ερρίκο Α΄ της Ναβάρρας. Ήταν εδώ, που ο Χουάν Νούνιεθ Α' πρόσφερε στον βασιλιά της Ναβάρρας μία λίστα με παράπονα, που είχαν αυτός και οι άλλοι πρώην Καστιλιανοί ευγενείς εναντίον τού πρώην βασιλιά τους, Αλφόνσου Ι΄. Οι πρώην Καστιλιανοί ευγενείς, στη συνέχεια, ορκίστηκαν νέο όρκο: να υπηρετήσουν το βασίλειο της Ναβάρρας, όπως είχαν υπηρετήσει προηγουμένως τον μουσουλμάνο βασιλιά της Γρανάδας.
Το 1273 o Xουάν Νούνιεθ Α΄ αποτελούσε μέρος της πρεσβείας, που έστειλε ο Aλφόνσο Ι΄ στον πάπα Γρηγόριο Ι΄. Κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού, ο καστιλιανός μονάρχης προσπάθησε ανεπιτυχώς να πείσει τον πάπα να υποστηρίξει τις αξιώσεις του για τον αυτοκρατορικό ρωμαϊκό θρόνο. Αντίθετα, ο πάπας προσπάθησε να πείσει τον Αλφόνσο Ι΄ να εγκαταλείψει αυτή τη φιλοδοξία.
Ήταν περαιτέρω παρών στη Συνέλευση του Τολέδο (Cortes de Toledo) του 1275, όπου βοήθησε τον πατέρα και τον αδελφό του στους στόχους τους, και όπου ο Aλφόνσο Ι΄ εμπιστεύτηκε τη διακυβέρνηση του βασιλείου του στον πρωτότοκο γιο του, τον πρίγκιπα Φερδινάνδο δε λα Θέρδα. Ο βασιλιάς ανακοίνωσε την απόφασή του να ταξιδέψει στη Γαλλία και τη Γερμανία, όπου θα επιδίωκε να στεφθεί επίσημα ως ο αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας,.
Κατά τη διάρκεια της απουσίας του Αλφόνσου Ι΄ της Καστίλης, ο Χουάν Νούνιεθ Α΄ συνόδευσε τον πρίγκιπα Φερδινάνδο δε λα Θέρδα, καθώς εκτελούσε τα επίσημα καθήκοντά του. Στις 25 Ιουλίου 1275 ο πρίγκιπας Φερδινάνδος δε λα Θέρδα απεβίωσε στη Σιουδάδ Ρεάλ, ενώ περίμενε ενισχύσεις σε έναν αγώνα ενάντια στη δυναστεία των Μαρινιδών στην Ανδαλουσία. Πριν από το τέλος του, ο Φερδινάνδος ζήτησε από τον Χουάν Νούνιεθ Α΄ να εργαστεί προς το συμφέρον του, και να προστατεύσει τα δικαιώματα διαδοχής των παιδιών του, των πριγκίπων Αλφόνσου δε λα Θέρδα και Φερδινάνδου δε λα Θέρδα, γνωστών ως πριγκίπων δε λα Θέρδα. Αυτό διότι ο Φερδινάνδος γνώριζε, ότι η διαδοχή θα ήταν αμφίβολη, δεδομένης της νεαρής ηλικίας τους και της αδύναμης θέσης τους τη στιγμή του τέλους του. Μετά το τέλος του Φερδινάνδου δε λα Θέρδα, ο Χουάν Νούνιεθ Α' εντάχθηκε στην πομπή, που οδήγησε τη σορό του πρίγκιπα στο αβαείο της Σάντα Μαρία λα Ρεάλ δε Λας Ουέλγας, όπου και ενταφιάστηκε. μικρογραφία|269x269εσ| Μεσαιωνική μικρογραφία που αναπαριστά τη στέψη του [[Φίλιππος Γ΄ της Γαλλίας|Φιλίππου Γ' της Γαλλίας.]] Μετά το τέλος του Φερδινάνδου σε λα Θέρδα, ο πρίγκιπας Σάντσο, ο μεγαλύτερος εν ζωή γιος του Αλφόνσο Ι΄ της Καστίλης και ο Λόπε Ντίαθ Γ' δε Άρο, κύριος του Βισκάυ έφτασε στο Σιουδάδ Ρεάλ. Ο Λόπε Ντίαθ Γ' συμφώνησε να βοηθήσει τον Σάντσο να διεκδικήσει τον θρόνο της Καστίλης και να αντικαταστήσει τους πρίγκιπες Θέρδα, με αντάλλαγμα την προστασία των συμφερόντων του. Ο Λόπε Ντίαθ Γ΄ συγκέντρωσε τους υποτελείς του στη Σιουδάδ Ρεάλ, για να ανακοινώσει την απόφασή του να υποστηρίξει τη διεκδίκηση του Σάντσo στον θρόνο ως νόμιμο διάδοχο του Aλφόνσου Ι΄. Η ομάδα υποσχέθηκε επίσης να υπερασπιστεί το βασίλειο ενάντια στους μουσουλμάνους επιτιθέμενους στα σύνορα της Καστίλης.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1275, ο Nούνιο Γκονθάλεθ "ο Καλός", ο πατέρας του Χουάν Νούνιεθ Α΄, απεβίωσε στη μάχη της Έκλιχα, όπου οι καστιλιανές δυνάμεις ηττήθηκαν από τις δυνάμεις της δυναστείας των Μαρινιδών, που είχαν εισβάλει στην Ανδαλουσία. Το κεφάλι τού πατέρα του στάλθηκε από τον βασιλιά των Μαρινιδών της Γρανάδας στην Κόρδοβα σε μία κίνηση, που προφανώς θεωρούσε ότι ήταν μία χειρονομία καλής θέλησης, καθώς ο Νούνιο Γκονθάλες είχε προηγουμένως υπηρετήσει το εμιράτο της Γρανάδας. Ο Nούνιo Γκονθάλεθ θάφτηκε μαζί με το υπόλοιπο σώμα του στο Μοναστήρι του Σαν Πάβλο δε Παλένσια.
Μετά το τέλος τού πατέρα του, ο Χουάν Νούνιεθ Α' κληρονόμησε τον τίτλο του επικεφαλής του Οίκου της Λάρα και έγινε ο εξέχων υπερασπιστής των δικαιωμάτων στο θρόνο των πριγκίπων δε λα Θέρδα, όπως είχε υποσχεθεί στον Φίλιππο της Καστίλης. Ο κύριος αντίπαλός του, ο Λόπε Ντίαθ Γ΄ δε Άρo, κύριος του Βισκάυ, έγινε ο κύριος υπερασπιστής των αξιώσεων του Σάντσo Δ΄ της Καστίλης.
Ο Χουάν Νούνιεθ Α' εγκατέλειψε το βασίλειο της Καστίλης τον Σεπτέμβριο του 1276, για να ενταχθεί στην υπηρεσία του Φιλίππου Γ' της Γαλλίας. Στη γαλλική εξορία του τον συνόδευσε ο αδελφός του, Νούνιο Γκονθάλεθ δε Λάρα υ Λεόν. Ενώ βρίσκονταν στη Γαλλία, τα δύο αδέλφια έγιναν οι κύριοι υπερασπιστές της γραμμής διαδοχής Θέρδα στο γαλλικό βασίλειο. Στη Συνθήκη της Βιτόρια του Νοεμβρίου 1276, που υπογράφηκε από τον Αλφόνσο Ι΄ της Καστίλης και τον Φίλιππο Γ' της Γαλλίας, ο Αλφόνσος Ι΄ υπόσχεται να επιστρέψει όλα τα εδάφη, που είχαν κατασχεθεί από τον Χουάν Νούνιεθ Α΄ δε Λάρα και να τα δώσει πίσω σε αυτόν και στους κληρονόμους του, αν και οι ρήτρες αυτού του μέρους της συνθήκης δεν δηλώθηκαν σθεναρά.
Αφού ο Αλφόνσος Ι΄ και ο Πέτρος Γ' της Αραγονίας συμφώνησαν στο Βίστας δε Καμπίγιο ότι ο μονάρχης της Αραγονίας θα παραιτηθεί από τα δικαιώματά του επί της κυριότητας του Αλβαρασίν, ο πρίγκιπας Σάντσο δ΄, ο οποίος είχε γίνει εχθρός τού πατέρα του για το ζήτημα των πριγκίπων Θέρδα., ζήτησε από τον μονάρχη της Αραγονίας να υποστηρίξει τις αξιώσεις του για τον θρόνο της Καστίλης, σε αντάλλαγμα για την επαναφορά του στην κυριαρχία του Αλβαρασίν.
Το 1283, ο Χουάν Νούνιεθ Α΄, μαζί με τον γιο του, Άλβαρο Νούνιεθ δε Λάρα, τον πρίγκιπα Ιάκωβο της Καστίλης, κύριο του Καμέρος, και τον Χουάν Αλφόνσο δε Άρo, συνέχισαν να διεξάγουν πόλεμο εναντίον του πρίγκιπα Σάντσο Δ΄. Οι τρεις υποστηρικτές των Θέρδα μαζί με τους υποτελείς τους είχαν αναλάβει την εξουσία επάνω στο δήμο του Tρεβίνιο. Όταν το άκουσε αυτό, ο Σάντσο έστειλε τον Λόπε Ντίαθ Γ΄ δε Άρo μαζί με τον στρατό του στο Tρεβίνιo για να τους αντιμετωπίσει. Ανεξάρτητα από αυτό, καμία μάχη δεν έγινε εκεί μεταξύ αυτών των δυνάμεων. Στις 4 Απριλίου 1284, ο βασιλιάς Αλφόνσος Ι΄ της Καστίλλης απεβίωσε στην πόλη της Σεβίλλης. Τον διαδέχθηκε στο θρόνο ο μεγαλύτερος γιος του, ο Σάντσο Δ' της Καστίλης, ο εχθρός του Χουάν Νούνιεθ Α' και των συμφερόντων του.
Δράσεις κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Σάντσο Δ΄ του Γενναίου (1276–1294)
Στις 29 Σεπτεμβρίου 1284, μετά από πολύμηνη πολιορκία από τα στρατεύματα της Αραγονίας του βασιλιά Πέτρου Γ' της Αραγονίας στην πόλη Aλβαρασίν ενέδωσε και καταλήφθηκε από τα στρατεύματα της Αραγονίας. Μετά την Πολιορκία του Αλβαρασίν, ο μονάρχης της Αραγονίας έδωσε την πόλη και την κυριαρχία του Αλβαρασίν στον Φερνάνδο δε Αραγόν, τον νόθο γιο του από τον Ινές Θαπάτα. Μετά τη συνθηκολόγηση του Αλβαρασίν, ο Χουάν Νούνιεθ Α' συνέχισε να υπηρετεί τον Φίλιππο Γ' της Γαλλίας. Το 1285 τα στρατεύματα του Οίκου της Λάρα ηττήθηκαν από τους Αραγονέζους.
Το 1287 απεβίωσε ο μεγαλύτερος γιος του, Άλβαρο Νούνιεθ. Ήταν ο πρωτότοκος γιος του Χουάν Νούνιεθ Α΄, αν και μερικά από τα χρονικά του Aλφόνσου Α΄ και του Σάντσο Δ΄ τον αναφέρουν ως αδελφό του Χουάν. Το 1288 ο Σάντσo Δ΄ της Καστίλης δολοφόνησε τον πρώην υποτελή του, Λόπε Ντίαθ Γ΄ δε Άρo, τον κύριο του Βισκάυ και διέταξε τη φυλάκιση τού αδελφού του, Ιωάννη της Καστίλης, ο οποίος είχε γλιτώσει μόνο με την παρέμβαση της μητέρας τους, της βασίλισσας Γιολάντας της Αραγονίας. Ο Ιωάννης της Καστίλης φυλακίστηκε στο Μπούργος με εντολή του βασιλιά. μικρογραφία|219x219εσ| Βασιλική σφραγίδα του [[Σάντσο Δ΄ της Καστίλης|Σάντσο Δ΄ βασιλιά της Καστίλης.]] Το 1289, αφού συμφώνησε με τον Σάντσο Δ΄ για τις πόλεις Mόγια και Κανιέτε, ο Χουάν Νούνιεθ Α΄ επέστρεψε στο βασίλειο της Καστίλης και έστειλε την κόρη του, Ιωάννα Νούνιεθ δε Λάρα στη Mαρία δε Μολίνα, σύζυγο του Σάντσο Δ΄ για να μπορέσει να να τεθεί ενώπιον της αυλής, όπως συμφωνήθηκε από την προαναφερθείσα συμφωνία. Μετά την επιστροφή του στην πρωτεύουσα, ο Σάντσο Δ΄ ονόμασε τον Χουάν Νούνιεθ Α΄, τον νέο κύριο του Βισκάυ, ως Συνοριοφύλακα (Frontero) της Aραγονίας, με την προϋπόθεση ότι θα πολεμούσε τον Ντιέγο Λόπεθ Δ΄ δε Άρo, τον νέο κύριο του Βισκάυ και τον Aλφόνσο Γ΄ της Αραγονίας που είχε κηρύξει πόλεμο εναντίον του Σάντσο Δ΄. Ωστόσο, πριν ξεκινήσει τη θέση του ως Συνοριοφύλακα, ο Χουάν Νούνιεθ Α' επιθεώρησε τα εδάφη του στο Μπούργος, τα οποία είχαν δεχθεί επίθεση από τον Πέδρο Ντίαθ δε Καστανιέδα και τον αδελφό του, Νούνιο Ντίαθ δε Καστανιέδα, υποστηρικτές του κυρίου του Βισκάυ. Σε εκδίκηση, ο Χουάν Νούνιεθ Α΄ πρότεινε να ερημώσει την περιοχή Aστούριας δε Σαντιγιάνα, όπου η οικογένεια του Πέδρο Ντίαθ κατείχε πολλές περιοχές, παρόλο που ο Σάντσο Δ΄ τον διέταξε αυστηρά να μην το κάνει, καθώς ο Οίκος των Καστενιάδα ήταν πανίσχυρος στις Aστουρίες. Ο Χουάν Νούνιεθ Α΄ συνέχισε τον πόλεμό του ενάντια στο βασίλειο της Αραγονίας και ενάντια στον Ντιέγο Λόπεθ Δ΄ δε Άρo, που απεβίωσε το 1289.
Τον Απρίλιο του 1290, ο Χουάν Νούνιεθ Α' ήταν με τον βασιλιά στο Μπούργος, όταν ορισμένα μέλη της αυλής αποξένωσαν τον άρχοντα της Λάρα, λέγοντάς του ότι ο Σάντσο Δ' σχεδίαζε το τέλος του. Τον ενημέρωσαν ότι αν επέστρεφε στο ανάκτορο, θα τον δολοφονούσαν. Για το λόγο αυτό, ο κύριος της Λάρα αποσύρθηκε με τους ιππότες του στο δήμο τού Σαν Ανδρές δε Αρόγιο. Μόλις βρέθηκε εκεί, τόσο ο βασιλιάς όσο και η βασίλισσα προσπάθησαν να τον διαβεβαιώσουν ότι δεν ήθελαν κανένα κακό. Παρόλα αυτά, ο δε Λάρα αποφάσισε να μην επιστρέψει στην αυλή, αν και δέχτηκε μία συνάντηση με τη βασίλισσα, Μαρία δε Μολίνα στην πόλη Βαγιαδολίδ. Αρχικά φαινόταν σαν ο βασιλιάς και ο κύριος της Λάρα να είχαν καταλήξει σε μία γρήγορη συμφωνία, ωστόσο αυτό έγινε γρήγορα συγκεχυμένο, όταν ο βασιλιάς συμφώνησε να κάνει ανακωχή με τον Ντιέγο Λόπεθ Ε΄ δε Άρo, τον ορκισμένο εχθρό του Οίκου του Λάρα. Ο Χουάν Νούνιεθ Α' εγκατέλειψε ξανά την αυλή και κατέφυγε στο βασίλειο της Ναβάρρας και στη συνέχεια στο βασίλειο της Αραγονίας.
Λίγο μετά τη μετακόμισή του στο βασίλειο της Αραγονίας, ο Χουάν Νούνιεθ Α΄ άρχισε να αφιερώνεται στην ανάκαμψη της κυριότητας του Αλβαρασίν. Μαζί με τα στρατεύματά του, εισέβαλε στο βασίλειο της Καστίλης και επιτέθηκε στην περιοχή της Κουένκα και του Αλαρκόν. Μόλις εκεί, τα στρατεύματα της Αραγονίας-Λεόν τον έφτασαν με διοικητή τον Eστεβάν Φερνάντεθ δε Κάστρ, τον κύριο του Λέμος, τον Ρούι Γκιλ δε Βιγιαλόβος και τον Χουάν Φερνάνδεθ δε Λεόν «τον Χρυσομάλλη», νόθο εγγονό του Aλφόνσο ΙΑ΄ του Λεόν και επικεφαλής Mαγιορδόμο του Σ¨αντσο Δ΄. της Καστίλης. Στη μάχη που ακολούθησε, οι στρατιώτες του Χουάν Νούνιεθ Α΄ κατατρόπωσαν τα καστιλιανο-λεονέζικα στρατεύματα. Μετά από αυτή τη νίκη, ο κύριος της Λάρα επέστρεψε στην Αραγονία, όπου στις 22 Αυγούστου 1290, στην πόλη της Βαλένθια, απέτισε φόρο υποτέλειας στον Αλφόνσο Γ' της Αραγονίας μαζί με τον γιο του, Χουάν Νούνιεθ Β΄ δε Λάρα. Ο Χουάν Νούνιεθ Α' ορκίστηκε να βοηθήσει τον Αλφόνσο Γ' της Αραγονίας στον αγώνα του εναντίον του Σάντσο Δ', και να δώσει καταφύγιο στα κάστρα του στον μονάρχη της Αραγονίας και τα στρατεύματά του.
Αγάπη παράνομη
Η Αγάπη παράνομη είναι μία ελληνική αισθηματική και δραματική τηλεοπτική σειρά εποχής, παραγωγής 2021 που προβλήθηκε από τον τηλεοπτικό σταθμό ΕΡΤ1 από τις 15 έως τις 29 Ιανουαρίου 2022 και βασίζεται στο ομώνυμο διήγημα του Έλληνα συγγραφέα Κωνσταντίνου Θεοτόκη, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1977, μετά τον θάνατο του συγγραφέα.