Σαντόμιες
Παγκόσμιοι πόλεμοι
Τον Σεπτέμβριο του 1939, μετά τη γερμανική εισβολή στην Πολωνία, η πόλη καταλήφθηκε από τη Ναζιστική Γερμανία και έγινε μέρος του Γενικού Κυβερνείου. Ο πολωνικός και εβραϊκός πληθυσμός υποβλήθηκαν σε διάφορα εγκλήματα. Οι Πολωνοί που εκδιώχθηκαν από το Ζουότσεφ στα τέλη του 1939 από τους Γερμανούς, το οποίο προσαρτήθηκε άμεσα από τη Γερμανία, απελάθηκαν στο Σαντόμιες. Άλλοι στρατολογήθηκαν για καταναγκαστική εργασία και πολλοί στάλθηκαν σε στρατόπεδα εργασίας. Οι μεγαλύτερες μαζικές συλλήψεις Πολωνών, συμπεριλαμβανομένων δασκάλων, τοπικών αξιωματούχων και ακτιβιστών, πραγματοποιήθηκαν τον Μάρτιο του 1940. Τον Ιούνιο του 1940 στο Δάσος Μπζασκ, Γερμανοί δολοφόνησαν 760 Πολωνούς ως μέρος του γερμανικού AB-Aktion στην Πολωνία, που είχε σκοπό να εξοντώσει την πολωνική ιντελιγκέντσια. Τα πτώματα θάφτηκαν σε ανώνυμο ομαδικό τάφο. Αυτή ήταν η μεγαλύτερη σφαγή στην Περιοχή Κιέλτσε. Στη συνέχεια, οι Πολωνοί κρατήθηκαν στην τοπική φυλακή και απελάθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Την ίδια εποχή, στο κοντινό χωριό Γκούρι Βισόκιε, έγινε μια σφαγή 117 Πολωνών από την περιοχή. Παρόλα αυτά, το πολωνικό κίνημα της υπόγειας αντίστασης ήταν ενεργό στο Σαντόμιες και στα τέλη του 1940 ίδρυσε ένα μυστικό τυπογραφείο και εξέδωσε την πολωνική υπόγεια εφημερίδα Odwet, η οποία διανεμήθηκε επίσης σε κοντινά χωριά. Τον Μάρτιο του 1942, οι Γερμανοί πραγματοποίησαν μαζικές συλλήψεις περίπου 150 μελών της πολωνικής αντίστασης. Μεταξύ των συλληφθέντων ήταν ο ντόπιος Πολωνός συγγραφέας Ρόμαν Κοσέουα, ένας από τους πολλούς Πολωνούς συγγραφείς που δολοφονήθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς. αριστερά|μικρογραφία| Αναμνηστική πλακέτα στο χώρο του πρώην μυστικού τυπογραφείου του πολωνικού κινήματος αντίστασης Τον Μάιο του 1942, ο εβραϊκός και πολωνικός πληθυσμός περιορίστηκε σε μια περιοχή γκέτο και εκατοντάδες Εβραίοι και Πολωνοί από όλη την περιοχή μεταφέρθηκαν εκεί, αυξάνοντας τον πληθυσμό σε περισσότερους από 5.000. Τον Οκτώβριο του 1942, περίπου 3.000 κρατούμενοι στάλθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης Μπέλζεκ, όπου τους εξόντωσαν άμεσα με αέριο. Μετά από εκείνη την απέλαση, εκατοντάδες Εβραίοι βγήκαν από την κρυψώνα τους και άλλοι στάλθηκαν στο Σαντόμιες από άλλες περιοχές. Εκείνη τη στιγμή, ο πληθυσμός ήταν περισσότεροι από 6.000 περιορισμένοι σε ένα άλλο γκέτο, όπου δώδεκα άτομα μοιράζονταν κάθε δωμάτιο και κάποιοι ζούσαν στους δρόμους. Οι συνθήκες υγιεινής ήταν φρικτές και πολλοί αρρώστησαν. Όσοι αναφέρονταν στο νοσοκομείο πυροβολούνταν συνήθως μετά από λίγες μέρες. Μερικοί κρατούμενοι κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου στάλθηκαν σε στρατόπεδα εργασίας, αλλά τον Ιανουάριο του 1943, η Σούτσσταφφελ και η γερμανική αστυνομία,  περικύκλωσε το γκέτο, έβαλε φωτιά σε μερικά σπίτια και βομβάρδισε άλλα. Μάζεψαν 7.000 άτομα, έστειλαν μερικές εκατοντάδες σε ένα στρατόπεδο εργασίας και συνόδευσαν τους υπόλοιπους στον σιδηροδρομικό σταθμό, πυροβολώντας εκατοντάδες καθ΄ οδόν. Τα τρένα μετέφεραν τους κρατούμενους στο στρατόπεδο εξόντωσης Τρεμπλίνκα, όπου δολοφονήθηκαν με αέριο την ίδια μέρα. Πολωνοί που δεν στάλθηκαν σε στρατόπεδα διώχθηκαν επειδή βοήθησαν Εβραίους, μερικοί μάλιστα φυλακίστηκαν επειδή μετά βίας «μετέφεραν παράνομα Εβραίους». Η πόλη καταλήφθηκε από τον Κόκκινο Στρατό τον Αύγουστο του 1944.