cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Υδροξυαιθυλοκυτταρίνη
Η υδροξυαιθυλοκυτταρίνη είναι μια γελοποιητική και πηκτική ουσία λαμβανόμενη εκ της κυτταρίνης. Χρησιμοποιείται ευρέως σε καλλυντικά, καθαριστικά και άλλα οικιακά προϊόντα. Η υδροξυαιθυλοκυτταρίνη και η μεθυλοκυτταρίνη χρησιμοποιούνται σε υδροφοβικά φάρμακα σε κάψουλες για την βελτίωση της διάλυσης των φαρμάκων στα γαστρεντερικά υγρά. Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή ως «υδροφιλίωση». Παράγωγα της υδρόξυαιθυλοκυτταρίνης χρησιμοποιούνται σε ενυδατικές κρέμες προσώπου και δέρματος.
Κατηγορία:Πολυμερή Κατηγορία:Πολυσακχαρίτες
Κυκλικό σωσίβιο
right|200px|thumb|Κυκλικό σωσίβιο στον Ποταμό Τάμεση. 200px|thumb|Εμπορική χρήση κυκλικού σωσιβίου επάνω στο USCGC Eagle. Το κυκλικό σωσίβιο, κουλούρα, σημαδούρα δαχτυλίδι, δαχτυλίδι ζωής, κουλούρα ζωής, ζώνη ζωής, επίσης γνωστό ως το "δαχτυλίδι kisby" ή ο "πλωτήρας perry", είναι ένα σωσίβιο προοριζόμενο για να ρίχνεται σε κάποιον που βρίσκεται στο νερό και να του παρέχει άνωση, για την πρόληψη πνιγμού. Μερικά σύγχρονα σωσίβια είναι εξοπλισμένα με ένα ή περισσότερα φώτα, τα οποία ενεργοποιούνται στο νερό, για να βοηθήσουν στη διάσωση τη νύχτα.
Το σωσίβιο, συνήθως έχει το σχήμα δακτυλιδιού ή πετάλου και είναι συνδεδεμένο με ένα λεπτό σκοινί, που επιτρέπει στον πληγέντα να τραβηχτεί σε μια βάρκα, προς το διασώστη. Μεταφέρονται από τα πλοία και βρίσκονται επίσης δίπλα σε υδατικά συστήματα που έχουν βάθος ή το ενδεχόμενο να πνιγεί κάποιος. Συχνά υποβάλλονται σε βανδαλισμούς που, δεδομένου ότι η μη διαθεσιμότητα των κυκλικών σωσιβίων θα μπορούσε να οδηγήσει σε μαζικούς θανάτους, μπορεί να τιμωρηθούν με πρόστιμα (μέχρι £5.000 στο Ηνωμένο Βασίλειο) ή φυλάκιση.
Το "δαχτυλίδι kisby" ή ορισμένες φορές "δαχτυλίδι Kisbie", πιστεύεται ότι ονομάστηκε από τον Thomas Kisbee (1792-1877) ο οποίος ήταν ένας Βρετανός αξιωματικός του ναυτικού.
Το Royal Life Saving Society του Ηνωμένου Βασιλείου θεωρεί ότι τα σκληρά σωσίβια είναι ακατάλληλα για χρήση στις πισίνες, επειδή ρίχνοντας ένα σωσίβιο σε μια πισίνα γεμάτη κόσμο, θα μπορούσε να τραυματίσει το θύμα ή και άλλους χρήστες της πισίνας. Σε αυτές τις τοποθεσίες, το σωσίβιο έχει αντικατασταθεί με άλλο εξοπλισμό, που καλείται σημαδούρα - τορπίλη.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Λιμενικό Σώμα ενέκρινε τα σωσίβια να θεωρούνται τύπου IV (εξοπλισμός προσωπικής επίπλευσης - ΕΠΕ). Τουλάχιστον ένας τύπος IV ΕΠΕ, απαιτείται σε όλα τα σκάφη μήκους από 16 πόδια ή περισσότερα, εκτός από τα κανό και τα καγιάκ.
Παραπομπές
Κατηγορία:Σωστικά μέσα
DokuWiki
Το DokuWiki είναι βίκι λογισμικό που απευθύνεται σε μικρές εταιρίες, ή ομάδες ατόμων που επιζητούν να στήσουν απλούς βίκι ιστοτόπους. Διατίθεται υπό την άδεια GPL 2 και είναι γραμμένο στην γλώσσα προγραμματισμού PHP.
Κύρια χαρακτηριστικά
πρότυπο. Υπάρχουν ήδη πολλά πρότυπα εμφάνισης που περιέχει η κοινότητα ανάπτυξης του.
Ιστορικό
Σήμερα, το DokuWiki είναι μία από τις δημοφιλέστερες διαθέσιμες μηχανές wiki και έχει επιτύχει σημαντική χρήση με σταθερό ενδιαφέρον με την πάροδο του χρόνου.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ελεύθερο λογισμικό Κατηγορία:Βίκι λογισμικό
Περσική μυθολογία
Η περσική μυθολογία ή ιρανική μυθολογία ( περσικά: افسانه‌های ایران) είναι η συλλογή των μύθων που έχουν αρχικά ειπωθεί από τους αρχαίους Πέρσες και άλλους ιρανικούς λαούς και μία κατηγορία αρχαίας περσικής λαογραφίας. Αυτές οι ιστορίες ασχολούνται με την προέλευση και τη φύση του κόσμου, τις ζωές και τις δραστηριότητες θεών, ηρώων και μυθολογικών πλασμάτων, καθώς και την προέλευση και τη σημασία των λατρευτικών και τελετουργικών πρακτικών των αρχαίων Περσών. Οι σύγχρονοι μελετητές μελετούν τους μύθους για να ρίξουν φως στους θρησκευτικούς και πολιτικούς θεσμούς όχι μόνο του σύγχρονου Ιράν αλλά και της περιοχής του Ευρύτερου Ιράν, το οποίο περιλαμβάνει περιοχές της Δυτικής Ασίας, της Κεντρικής Ασίας, της Νότιας Ασίας και της Υπερκαυκασίας όπου ο ιρανικός πολιτισμός είχε σημαντική επιρροή. Ιστορικά, αυτές ήταν περιοχές διοικούνταν, επί μακρόν, από δυναστείες διαφόρων ιρανικών αυτοκρατοριών,  οι οποίες ενσωμάτωσαν σημαντικές πτυχές του περσικού πολιτισμού μέσω εκτεταμένης επαφής μαζί τους,  ή περιοχές, όπου εγκαταστάθηκαν επαρκείς ιρανικοί πληθυσμοι για να διατηρήσουν τις κοινότητες, οι οποίες προστατεύουν τους αντίστοιχους πολιτισμούς τους. Το Ευρύτερο Ιράν αντιστοιχεί περίπου στο ιρανικό υψίπεδο και τις παραμεθόριες πεδιάδες του. Η Encyclopædia Iranica χρησιμοποιεί τον όρο Ιρανική Πολιτιστική Ήπειρος για αυτήν την περιοχή.
Θρησκευτικό υπόβαθρο
Όταν εμφανίστηκε και αναπτύχθηκε ο Ζωροαστρισμός στην ευρύτερη περιοχή της τότε Περσίας (περίπου το 500 π.Χ), υιοθέτησε πολλούς από τους μύθους και τους θρύλους που υπήρχαν στην περιοχή, ενώ ταυτόχρονα πρόσθεσε νέους μύθους, ήρωες, θεούς και αντιήρωες. Οι χαρακτήρες της περσικής μυθολογίας κατατάσσονται σχεδόν πάντα σε ένα από τα δύο στρατόπεδα. Είναι είτε καλοί είτε κακοί. Η προκύπτουσα διαφωνία αντικατοπτρίζει τα εθνικιστικά ιδεώδη της πρώιμης ισλαμικής εποχής, καθώς και τις ηθικές και δεοντολογικές αντιλήψεις της Ζωροαστρικής περιόδου, στην οποία ο κόσμος θεωρήθηκε κλειδωμένος σε μια μάχη μεταξύ του καταστρεπτικού Ahriman, των ορδών δαιμονικών Daeva και των Μη Ιρανών υποστηρικτών τους, έναντι του Δημιουργού Ormuzd, ο οποίος παρόλο που δεν συμμετέχει στις καθημερινές υποθέσεις της ανθρωπότητας, εκπροσωπείτο στον κόσμο από τους izads και τους δίκαους ahlav Ιρανούς.
Καλό και Kακό
Στην ιρανική μυθολογία, ο Ζαχάκ, ένα σύμβολο του δεσποτισμού που τελικά ηττήθηκε από τον Κάβε, ο οποίος οδήγησε μια λαϊκή εξέγερση εναντίον του. Ο Zahhak προστατευόταν από δύο οχιές που βγήκαν από τους δύο ώμους του. Ανεξάρτητα από το πόσες φορές αποκεφαλίστηκαν, καινούργια κεφάλια έβγαιναν στους ώμους του για να τον φρουρούν. Το φίδι, όπως και σε πολλές άλλες μυθολογίες, ήταν ένα σύμβολο του κακού, αλλά πολλά άλλα ζώα και πουλιά εμφανίζονται στην ιρανική μυθολογία, και, ειδικά, τα πουλιά ήταν σημάδια καλών οιωνών. Το πιο διάσημο από αυτά είναι το Simurgh, ένα μεγάλο, όμορφο και ισχυρό πουλί, καθώς και το πουλί Χούμα, ένα βασιλικό πουλί νίκης του οποίου το λοφίο κοσμεί περσικές κορώνες.
Η Peri (Avestan Pairika), μια όμορφη αν και κακή γυναίκα στην πρώιμη μυθολογία, σταδιακά έγινε λιγότερο κακή και πιο όμορφη. Κατά τη διάρκεια της ισλαμικής περιόδου, έγινε σύμβολο ομορφιάς παρόμοιο με τα ουρί του Παραδείσου.
Η σύγκρουση μεταξύ καλού και κακού κυριαρχεί στους Περσικούς μύθους, καθώς και στον Ζωροαστρισμό.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Περσική μυθολογία
Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ
thumb|right|Ο Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ που μιλάει από το τηλέφωνο thumb|right|Ο Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ με την οικογένειά του Ο Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ (Alexander Graham Bell, 3 Μαρτίου 1847 – 2 Αυγούστου 1922) ήταν διαπρεπής Σκωτσέζος επιστήμονας, εφευρέτης και μηχανικός, ο οποίος θεωρείται ως εφευρέτης του πρώτου πρακτικού τηλεφώνου.
Γεννήθηκε στο Εδιμβούργο της Σκωτίας και ο πατέρας του ήταν ο Αλεξάντερ Μέλβιλ Μπελ, γνωστός ρήτορας με 200 εκδόσεις βιβλίων για τη βελτίωση της παιδείας των κωφαλάλων. Ο νεαρός τότε Γκράχαμ Μπελ και τα δύο του αδέλφια εκπαιδεύτηκαν από τον πατέρα τους για να συνεχίσουν το έργο του.
Μετάβαση στον Καναδά, έρευνες, κώδικας κωφαλάλων
Το 1868 δούλευε δίπλα στον πατέρα του στο Λονδίνο έχοντας καθήκοντα επιμελητή στο πανεπιστήμιο, αλλά ο θάνατος των αδελφών του από φυματίωση κλόνισε την υγεία του και μαζί με τους γονείς του έφυγαν για την Αμερική και εγκαταστάθηκαν στο Μπράντφορντ του Οντάριο.
Δίδαξε στο πανεπιστήμιο της Βοστώνης σε θεματολογία σχετικά με τη διδασκαλία της ομιλίας των κωφαλάλων, δημιουργώντας τον κώδικα ομιλίας τους με κινήσεις των χεριών, των χειλιών και της γλώσσας. Το 1872 άνοιξε δική του σχολή όπου εκπαίδευε καθηγητές για κωφάλαλους, εκδίδοντας παράλληλα σύγγραμμα με τίτλο «Πρωτοπόρος στην ομιλία μέσω της όρασης».
Ο Μπελ έδωσε γνώσεις και έμπνευση σε ένα νεαρό επιστήμονα, κατασκευαστή μοντέλων μηχανών, τον Τόμας Ουότσον, να πειραματιστεί στην κατασκευή μιας διάταξης που θα κατάφερνε να μεταδίδει ήχο με τη βοήθεια του ηλεκτρισμού. Οι επιστημονικές έρευνες του Μπελ σχετικά με τους κωφάλαλους εντυπωσίασαν αρκετούς και έτσι κάποιοι γονείς κωφαλάλων παιδιών αποφάσισαν να χρηματοδοτήσουν το έργο του.
Τηλέγραφος, τηλέφωνο
Η συσκευή που χρησιμοποιήθηκε περιελάμβανε μια ελαστική μεμβράνη από σίδηρο, που βρισκόταν μπροστά από ένα σιδηρομαγνητικό πυρήνα, περιτυλιγμένο με μονωμένο αγωγό. Μια γραμμή από δυο καλώδια συνέδεε τη συσκευή αυτή με μια άλλη παρόμοια. Στη συσκευή του Μπελ η φωνή έπεφτε πάνω στη μεμβράνη και την έκανε να πάλλεται. Αυτό τον καθιέρωσε σαν τον πρώτο που εφάρμοσε τις κυματοειδείς μορφές των ηλεκτρικών ρευμάτων.
Ακολούθησαν δικαστικές αγωγές που έθεταν σε αμφισβήτηση την εφεύρεση του Μπελ αλλά ο ίδιος έμεινε ανένδοτος και υποστήριζε με πάθος την ανακάλυψη του.
Άλλες εφευρέσεις, η καταξίωση, το τέλος
Το 1877 νυμφεύθηκε την κωφάλαλη πρώην μαθήτριά του Μέημπελ Χιούμπαρντ. Οι έρευνες και οι ανακαλύψεις για τον Μπελ δεν σταμάτησαν στο τηλέφωνο. Συνέχισε τα πειράματά του σχετικά με τη μετάδοση του ήχου και έφτασε στην ανακάλυψη ενός ήχου που παράγεται με τη χρήση μίας φωτεινής δέσμης. Την εφεύρεση αυτή την ονόμασε φωτόφωνο.
Το 1880 το έργο του και οι εφευρέσεις του γίνονται γνωστές στην Ευρώπη και η Γαλλία τον τιμά με το ειδικό βραβείο Βόλτα και μεγάλη οικονομική ενίσχυση.Την ίδια χρονιά προσέγγισε το πρόβλημα της εγγραφής του ήχου με την ανακάλυψη του γραμμόφωνου. Χρησιμοποίησε δίσκους από κερί και χαρακτηριστικά στελέχη με ελεγχόμενη ταχύτητα, κατορθώνοντας να γράψει στους δίσκους αυτούς κάποιους ήχους και να τους αναπαράγει.
Με τα κέρδη που έβγαλε από τις εφευρέσεις του κατάφερε να χρηματοδοτήσει το γραφείο ερευνών Βόλτα και την Αμερικάνικη εταιρεία για τη διδασκαλία και ομιλία των κωφαλάλων.
Παρότι ο Μπελ σε όλη του τη ζωή ασχολήθηκε με την ομιλία και τα προβλήματα των κωφαλάλων, ήταν πολύ ανήσυχος και ποτέ δεν σταμάτησε να ερευνά, να εφευρίσκει και να προβληματίζεται. Οι έρευνες του πάντα επικεντρώνονταν στις βασικές αρχές και τις ιδέες παρά στις εφαρμογές. Χειρόγραφα και εκατοντάδες σημειώσεις  που βρέθηκαν μετά το θάνατο του αποκαλύπτουν ένα πλήθος παρατηρήσεων γραμμένων στα περιθώρια, πολλές από τις οποίες είναι άξιες μελέτης ακόμα και σήμερα.
Πέθανε στις 2 Αυγούστου του 1922 στο Κέηπ Μπρήτον Άιλαντ, στη Νέα Σκωτία του Καναδά.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανοί εφευρέτες Κατηγορία:Αμερικανοί φυσικοί Κατηγορία:Σκωτσέζοι επιστήμονες Κατηγορία:Τηλεφωνία Κατηγορία:Αγνωστικιστές Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου
Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ
Η Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ (Ruth Bader Ginsburg, 15 Μαρτίου 1933 – 18 Σεπτεμβρίου 2020) ήταν Αμερικανίδα ανώτατη δικαστής από το 1993 εως το 2020. Ηταν γνωστή φεμινίστρια και προοδευτική.
Πηγή
Κατηγορία:Αμερικανοί δικαστές Κατηγορία:Αμερικανοί δικηγόροι Κατηγορία:Αμερικανοί φεμινιστές Κατηγορία:Αμερικανοεβραίοι
Χρωμόσωμα Υ
Το χρωμόσωμα Υ είναι ένα από τα δύο φυλετικά χρωμοσώματα (αλλοσώματα (allosomes)) στα θηλαστικά, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων και πολλών άλλων ζώων. Το άλλο είναι το X χρωμόσωμα. Το Υ είναι το χρωμόσωμα που καθορίζει το φύλο σε πολλά είδη, επειδή είναι η παρουσία ή η απουσία του Υ που καθορίζει το αρσενικό ή θηλυκό φύλο του απογόνου (offspring) που παράγεται στη σεξουαλική αναπαραγωγή. Στα θηλαστικά, το χρωμόσωμα Υ περιέχει το γονίδιο SRY, που προκαλεί την ανάπτυξη των όρχεων. Το DNA στο ανθρώπινο χρωμόσωμα Υ αποτελείται από περίπου 59 εκατομμύρια ζεύγη βάσεων. Το χρωμόσωμα Υ περνάει μόνο από τον πατέρα στον γιο. Με μια διαφορά 30% μεταξύ ανθρώπων και χιμπατζήδων, το χρωμόσωμα Υ είναι ένα από τα πιο γρήγορα αναπτυσσόμενα τμήματα του ανθρώπινου γονιδιώματος (human genome). Έως τώρα, έχουν ταυτοποιηθεί πάνω από 200 γονίδια που συνδέονται με το Υ. Όλα τα γονίδια που συνδέονται με το Υ εκφράζονται ημίζυγα (hemizygous - εμφανίζονται σε μόνο ένα χρωμόσωμα) (εκτός από τα διπλά γονίδια) με εξαίρεση τις περιπτώσεις ανευπλοειδίας όπως στο σύνδρομο Γιάκομπς ή στο σύνδρομο ΧΧΥΥ.
Ανακάλυψη
Το χρωμόσωμα Υ ταυτοποιήθηκε ως φυλοκαθοριστικό χρωμόσωμα από τη Νέτι Στίβενς στο Bryn Mawr College (Κολέγιο του Μπριν Μαρ) το 1905 κατά τη διάρκεια μιας μελέτης του σκώληκα του αλεύρου Tenebrio molitor. Ο Έντμουντ Μπίτσερ Ουίλσον (Edmund Beecher Wilson) ανακάλυψε ανεξάρτητα τους ίδιους μηχανισμούς τον ίδιο χρόνο. Η Stevens πρότεινε ότι τα χρωμοσώματα ήταν πάντα σε ζεύγη και ότι το χρωμόσωμα Υ ήταν το ζευγάρι του χρωμοσώματος Χ που ανακαλύφθηκε το 1890 από τον Χέρμαν Χένγκιν (Hermann Henking). Κατάλαβε ότι η προηγούμενη ιδέα του Κλάρενς Έργουιν Μακλουνγκ (Clarence Erwin McClung), ότι το χρωμόσωμα Χ καθορίζει το φύλο, ήταν εσφαλμένη και ότι το sex determination, στην πραγματικότητα, οφείλεται στην παρουσία ή την απουσία του χρωμοσώματος Υ. Η Stevens ονόμασε το χρωμόσωμα "Υ" απλώς για να ακολουθήσει το "Χ" του Henking αλφαβητικά.
Η ιδέα ότι το χρωμόσωμα Υ ονομάστηκε λόγω της ομοιότητας του στην εμφάνιση με το γράμμα "Υ" είναι εσφαλμένη. Όλα τα χρωμοσώματα εμφανίζονται κανονικά ως άμορφη μάζα στο μικροσκόπιο και σε καλά καθορισμένο σχήμα κατά τη διάρκεια της μίτωσης. Αυτό το σχήμα είναι αμυδρά σχήματος Χ για όλα τα χρωμοσώματα. Είναι ολότελα τυχαίο ότι το χρωμόσωμα Υ, κατά τη μίτωση, έχει δύο πολύ κοντούς κλάδους που μπορούν να φαίνονται αναμειγμένοι στο μικροσκόπιο και εμφανίζονται ως παράγωγο ενός σχήματος Υ.
Παραλλαγές
Υπάρχουν, όμως, εξαιρέσεις. Μεταξύ των ανθρώπων, μερικοί άντρες έχουν δύο χρωμοσώματα Χ και ένα Υ ("ΧΧΥ", δείτε το σύνδρομο Κλαϊνεφέλτερ), ή ένα X και δύο Y (δείτε σύνδρομο Γιάκομπς) και κάποιες γυναίκες έχουν τρία Χ (σύνδρομο του τριπλού Χ) ή μόνο ένα Χ αντί για δύο Χ ("X0", δείτε σύνδρομο Τέρνερ). Υπάρχουν άλλες εξαιρέσεις στις οποίες το γονίδιο SRY έχει βλάβη (οδηγώντας στο σύνδρομο Swyer (θηλυκό XY), ή έχει αντιγραφεί στο Χ (οδηγώντας σε αρσενικό ΧΧ).
Πριν το χρωμόσωμα Υ
Πολλά εξώθερμα (ectothermic) σπονδυλωτά δεν έχουν φυλετικά χρωμοσώματα. Εάν έχουν διαφορετικά φύλα, το φύλο καθορίζεται περιβαλλοντικά παρά γενετικά. Για κάποια από αυτά, ιδιαίτερα τα ερπετά, το φύλο εξαρτάται από τη θερμοκρασία επώασης· άλλα είναι ερμαφρόδιτα (που σημαίνει ότι το ίδιο άτομο έχει και αρσενικούς και θηλυκούς γαμέτες).
Καταγωγή
Τα χρωμοσώματα Χ και Υ θεωρείται ότι έχουν εξελιχτεί από ένα ζεύγος ταυτόσημων χρωμοσωμάτων, που ονομάζονται αυτόσωμα, όταν ένα προγονικό ζώο είχε αναπτύξει μια αλληλόμορφη παραλλαγή, μια αποκαλούμενη "θέση φύλου (sex locus)" – η απλή κατοχή αυτού του αλληλόμορφου έκανε τον οργανισμό αρσενικό. Το χρωμόσωμα με αυτό το αλληλόμορφο έγινε το χρωμόσωμα Υ, ενώ το άλλο μέλος του ζεύγους έγινε το χρωμόσωμα Χ. Σταδιακά, τα γονίδια που ήταν ευνοϊκά για τα αρσενικά και επιζήμια ή χωρίς επίπτωση στα θηλυκά είτε αναπτύχθηκαν στο χρωμόσωμα Υ, είτε αποκτήθηκαν μέσω της διαδικασίας της χρωμοσωμικής μετατόπισης (chromosomal translocation).
Μέχρι πρόσφατα, πιστευόταν ότι τα χρωμοσώματα Χ και Υ απέκλιναν γύρω στα 300 εκατομμύρια χρόνια πριν. Όμως, μια έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2010, και ιδιαίτερα μια άλλη έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2008 που τεκμηρίωνε την αλληλουχία του γονιδιώματος του πλατύποδα, έχει προτείνει ότι το σύστημα φυλοκαθορισμού ΧΥ δεν θα πρέπει να είναι παρόν πάνω από 166 εκατομμύρια χρόνια πριν, στον διαχωρισμό των μονοτρημάτων από τα άλλα θηλαστικά. Αυτή η επανεκτίμηση της ηλικίας του συστήματος ΧΥ των θηρίων βασίζεται στην εύρεση ότι οι αλληλουχίες που υπάρχουν στα Χ χρωμοσώματα των μαρσιποφόρων και των θηλαστικών των ευθηρίων υπάρχουν στα αυτοσώματα του πλατύποδα και των πουλιών. Η παλιότερη εκτίμηση βασίστηκε στις λανθασμένες αναφορές ότι τα χρωμοσώματα Χ του πλατύποδα είχαν αυτές τις αλληλουχίες.
Παρεμπόδιση ανασυνδυασμού
Ο ανασυνδυασμός μεταξύ των χρωμοσωμάτων Χ και Υ αποδείχθηκε επιζήμιος—κατέληξε σε αρσενικά χωρίς τα απαραίτητα γονίδια που βρισκόντουσαν πριν στο χρωμόσωμα Υ και σε θηλυκά με περιττά ή ακόμα και επιβλαβή γονίδια που πριν βρισκόντουσαν μόνο στο χρωμόσωμα Υ. Ως αποτέλεσμα, γονίδια ωφέλιμα σε αρσενικά συσσωρεύτηκαν κοντά σε φυλοκαθοριστικά γονίδια και ο ανασυνδυασμός αυτής της περιοχής απενεργοποιήθηκε για να διατηρηθεί αυτή η ειδική περιοχή αρσενικού. Σταδιακά, το χρωμόσωμα Υ άλλαξε κατά τέτοιο τρόπο ώστε να παρεμποδίζει τις περιοχές γύρω από τα γονίδια φυλοκαθορισμού από ανασυνδυασμό οποιουδήποτε γονιδίου με το χρωμόσωμα Χ. Ως αποτέλεσμα αυτής της διεργασίας, το 95% του ανθρώπινου χρωμοσώματος Υ δεν μπορεί να ανασυνδυαστεί. Μόνο τα άκρα των χρωμοσωμάτων Χ και Υ ανασυνδυάζονται. Τα άκρα του χρωμοσώματος Υ που μπορούν να ανασυνδυαστούν με το χρωμόσωμα Χ αναφέρονται ως ψευδοαυτοσωμική περιοχή (pseudoautosomal region). Το υπόλοιπο του χρωμοσώματος Υ περνάει στην επόμενη γενιά ανέπαφο, επιτρέποντας την παρακολούθηση της ανθρώπινης εξέλιξης.
Εκφύλιση
Κατά μία εκτίμηση, το ανθρώπινο χρωμόσωμα Υ έχει χάσει 1.393 από τα αρχικά του 1.438 γονίδια στη διάρκεια της ύπαρξης του και η γραμμική επέκταση αυτού δίνει απώλεια 1.393 γονιδίων σε 300 εκατομμύρια χρόνια που δίνει ρυθμό γεννητικής απώλειας 4,6 γονιδίων ανά ένα εκατομμύριο έτη. Συνεχιζόμενη απώλεια γονιδίων με ρυθμό 4,6 γονίδια ανά ένα εκατομμύριο έτη θα κατέληγε σε χρωμόσωμα Υ χωρίς λειτουργικά γονίδια – δηλαδή το χρωμόσωμα Υ θα έχανε πλήρως τη λειτουργία του – μέσα στα επόμενα 10 εκατομμύρια χρόνια, ή το μισό αυτού του χρόνου με εκτιμώμενη ηλικία 160 εκατομμυρίων ετών. Συγκριτική γονιδιωματική ανάλυση αποκαλύπτει ότι πολλά θηλαστικά είδη παρουσιάζουν παρόμοια απώλεια λειτουργίας στα ετερόζυγα τους φυλετικά χρωμοσώματα. Η εκφύλιση μπορεί να είναι απλά η μοίρα όλων των μη ανασυνδυαζόμενων φυλετικών χρωμοσωμάτων, λόγω των τριών κοινών εξελικτικών δυνάμεων: υψηλός ρυθμός μεταλλάξεων, ανεπαρκής επιλογή και γενετική παρέκκλιση.
Όμως, συγκρίσεις των Υ χρωμοσωμάτων του ανθρώπου και του χιμπαντζή (που πρωτοδημοσιεύτηκαν το 2005) δείχνουν ότι το ανθρώπινο χρωμόσωμα Υ δεν έχει χάσει γονίδια από την χωρισμό των ανθρώπων και των χιμπαντζήδων πριν από περίπου 6–7 εκατομμύρια έτη, και σε μια επιστημονική αναφορά του 2012 δηλώνεται ότι έχει χαθεί μόνο ένα γονίδιο από τον διαχωρισμό των ανθρώπων από τον μακάκο μουλάττο πριν από 25 εκατομμύρια έτη. Αυτά τα γεγονότα δίνουν σαφή ένδειξη ότι το γραμμικό πρότυπο προεκβολής είναι ατελές και προτείνουν ότι το τρέχον ανθρώπινο χρωμόσωμα Υ δεν συρρικνώνεται πια, ή συρρικνώνεται με πολύ πιο αργό ρυθμό από 4,6 γονίδια ανά εκατομμύριο έτη από ότι προβλέπει το γραμμικό πρότυπο προεκβολής.
Υψηλός ρυθμός μεταλλάξεων
Το ανθρώπινο χρωμόσωμα Υ είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένο σε υψηλούς ρυθμούς μεταλλάξεων λόγω του περιβάλλοντος στο οποίο βρίσκεται. Το χρωμόσωμα Υ περνάει αποκλειστικά μέσω του σπέρματος, που υφίσταται πολλαπλές κυτταρικές διαιρέσεις κατά τη γαμετογένεση. Κάθε κυτταρική διαίρεση δίνει παραπέρα ευκαιρίες συσσώρευσης μεταλλάξεων των ζευγών των βάσεων. Επιπλέον, το σπέρμα αποθηκεύεται στο πολύ οξειδωτικό περιβάλλον των όρχεων, που ενθαρρύνει παραπέρα μεταλλάξεις. Αυτές οι δυο συνθήκες συνδυασμένες βάζουν το χρωμόσωμα Υ σε μεγαλύτερο κίνδυνο μετάλλαξης από το υπόλοιπο γονιδίωμα.
Η παρατήρηση ότι το χρωμόσωμα Υ υφίσταται μικρό μειωτικό ανασυνδυασμό και έχει επιταχυνόμενο ρυθμό μεταλλάξεων καθώς και εκφυλιστική αλλαγή συγκριτικά με το υπόλοιπο γονιδίωμα προτείνει μια επαναστατική εξήγηση για την προσαρμοστική λειτουργία της μείωσης στις γενετικές πληροφορίες του ανθρωπίνου σώματος. Ο Brandeis πρότεινε ότι η βασική λειτουργία της μείωσης (ιδιαίτερα του μειωτικού ανασυνδυασμού) είναι η διατήρηση της ακεραιότητας του γονιδιώματος, μια πρόταση που συμφωνεί με την ιδέα ότι η μείωση είναι μια προσαρμογή για την επιδιόρθωση βλαβών του DNA.
Ανεπαρκής επιλογή
Χωρίς την ικανότητα ανασυνδυασμού κατά τη μείωση, το χρωμόσωμα Υ δεν μπορεί να εκθέσει τα ατομικά αλληλόμορφα γονίδια στη φυσική επιλογή. Επιβλαβή αλληλόμορφα επιτρέπεται να "κάνουν οτοστόπ" με ωφέλιμα γειτονικά, διαδίδοντας έτσι τα κακοπροσαρμοσμένα αλληλόμορφα στην επόμενη γενιά. Αντίθετα, ευνοϊκά αλληλόμορφα μπορεί να μην επιλεγούν εάν είναι περικυκλωμένα από επιβλαβή αλληλόμορφα (επιλογή παρασκηνίου (background selection)). Λόγω αυτής της ανικανότητάς του να τακτοποιήσει το γονιδιακό του περιεχόμενο, το χρωμόσωμα Υ είναι ιδιαίτερα επιρρεπές στη συσσώρευση "άχρηστου" DNA. Μαζικές συσσωρεύσεις των ρετρομεταθετών στοιχείων διασκορπίζονται μέσω του Υ. Η τυχαία εισαγωγή τμημάτων DNA διαταράσσει συχνά τις κωδικοποιημένες γονιδιακές αλληλουχίες και τις καθιστά μη λειτουργικές. Όμως, το χρωμόσωμα Υ δεν έχει κανένα τρόπο να απομακρύνει αυτά τα αυτά τα "μεταθετά γονίδια (jumping genes)". Χωρίς την ικανότητα απομόνωσης αλληλομόρφων, η επιλογή δεν μπορεί να δράσει αποτελεσματικά πάνω τους.
Μια καθαρή, ποσοτική ένδειξη αυτής της ανεπάρκειας είναι ο ρυθμός εντροπίας (entropy rate) του χρωμοσώματος Υ. Ενώ όλα τα άλλα χρωμοσώματα στο ανθρώπινο γονιδίωμα έχουν ρυθμούς εντροπίας 1,5–1,9 δυαδικά ψηφία ανά νουκλεοτίδιο (συγκριτικά με το θεωρητικό μέγιστο του ακριβώς 2 για καθόλου πλεόνασμα), ο ρυθμός εντροπίας του χρωμοσώματος Υ είναι μόνο 0,84. Αυτό σημαίνει ότι το χρωμόσωμα Υ έχει πολύ πιο χαμηλό περιεχόμενο πληροφοριών ως προς το συνολικό μήκος· είναι πιο υπεράριθμο.
Γενετική παρέκκλιση
Ακόμα κι αν ένα καλά προσαρμοσμένο χρωμόσωμα Υ πετυχαίνει τη διατήρηση της γενετικής ενεργότητας του αποφεύγοντας συσσώρευση μεταλλάξεων, δεν υπάρχει καμιά εγγύηση ότι θα κληροδοτηθεί στην επόμενη γενιά. Το μέγεθος του πληθυσμού του χρωμοσώματος Υ περιορίζεται εγγενώς στο 1/4 του πληθυσμού των αυτοσωμάτων: οι διπλοειδείς οργανισμοί περιέχουν δύο αντίγραφα των αυτοσωμικών χρωμοσωμάτων,ενώ μόνο ο μισός πληθυσμός περιέχει 1 χρωμόσωμα Υ. Συνεπώς, η γενετική παρέκκλιση είναι μια ιδιαίτερα ισχυρή δύναμη που δρα στο χρωμόσωμα Υ. Μέσω εντελώς τυχαίου συνδυασμού, ένας ενήλικας άνδρας μπορεί να μην μεταβιβάσει ποτέ το χρωμόσωμα του Υ, εάν έχει μόνο κόρες. Συνεπώς, αν και ένας άνδρας έχει καλά προσαρμοσμένο χρωμόσωμα Υ ελεύθερο από υπερβολικές μεταλλάξεις, μπορεί να μην μεταβιβαστεί ποτέ στο επόμενο γονιδιακό απόθεμα. Η επαναλαμβανόμενη τυχαία απώλεια των καλά προσαρμοσμένων χρωμοσωμάτων Υ, σε συνδυασμό με την τάση του χρωμοσώματος Υ να αναπτύξει πιο επιβλαβείς μεταλλάξεις, συνεισφέρει στη πλατιά εκφύλιση στα είδη του χρωμοσώματος Υ.
Γονιδιακή μετατροπή
Όπως έχει ήδη αναφερθεί, το χρωμόσωμα Υ δεν μπορεί να ανασυνδυαστεί κατά τη διάρκεια της μείωσης όπως τα άλλα ανθρώπινα χρωμοσώματα· όμως, το 2003, ερευνητές από το MIT ανακάλυψαν μια διεργασία που μπορεί να επιβραδύνει τη διεργασία αποικοδόμησης. Βρήκαν ότι το ανθρώπινο χρωμόσωμα Υ μπορεί να "ανασυνδυαστεί" με τον εαυτό του, χρησιμοποιώντας παλίνδρομες αλληλουχίες ζευγών βάσεων. Ένας τέτοιος "ανασυνδυασμός" ονομάζεται γονιδιακή μετατροπή (gene conversion).
Στην περίπτωση των χρωμοσωμάτων Υ, τα παλίνδρομα είναι μη κωδικοποιητικά DNA· αυτές οι σειρές βάσεων περιέχουν σημαντικά λειτουργικά γονίδια για την αρσενική γονιμότητα. Τα περισσότερα από τα ζεύγη αλληλουχιών είναι ταυτόσημα σε ποσοστό μεγαλύτερο από 99,97%. Η εκτεταμένη χρήση της γονιδιακής μετατροπής μπορεί να παίζει έναν ρόλο στην ικανότητα του χρωμοσώματος Υ να διορθώνει γενετικά σφάλματα και να κρατά την ακεραιότητα των σχετικά λίγων γονιδίων που μεταφέρει. Με άλλα λόγια, επειδή το χρωμόσωμα Υ είναι απλό, έχει διπλότυπα των γονιδίων του στο ίδιο, αντί να έχει ένα δεύτερο ομόλογο χρωμόσωμα. Όταν συμβαίνουν σφάλματα, μπορεί να χρησιμοποιήσει άλλα τμήματα του εαυτού του ως πρότυπο για να τα διορθώσει.
Τα ευρήματα επιβεβαιώθηκαν συγκρίνοντας παρόμοιες περιοχές του χρωμοσώματος Υ στους ανθρώπους με τα χρωμοσώματα Υ των χιμπαντζήδων, μπονόμπο και γορίλων. Η σύγκριση έδειξε ότι το ίδιο φαινόμενο της γονιδιακής μετατροπής εμφανίστηκε να δουλεύει περισσότερο από 5 εκατομμύρια χρόνια, όταν οι άνθρωποι και τα μη ανθρώπινα πρωτεύοντα διαχωρίστηκαν μεταξύ τους.
Μελλοντική εξέλιξη
Στα τελικά στάδια της εκφύλισης του χρωμοσώματος Υ, άλλα χρωμοσώματα όλο και περισσότερο αναλαμβάνουν γονίδια και λειτουργίες που πριν συνδεόντουσαν με το χρωμόσωμα Υ. Τελικά, το χρωμόσωμα Υ εξαφανίζεται πλήρως και εμφανίζεται ένα νέο σύστημα φυλοκαθορισμού. Αρκετά είδη τρωκτικών στις αδελφές οικογένειες μυίδες (Muridae) και κρικετίδες (Cricetidae) έχουν φτάσει σε αυτά τα στάδια, με τους εξής τρόπους: Πέρα από τα τρωκτικά, τα μαύρα μουντιάκ (black muntjac), Muntiacus crinifrons, εξέλιξαν νέα χρωμοσώματα Χ και Υ μέσω συγχωνεύσεων των προγονικών χρωμοσωμάτων φύλου και των αυτοσωμάτων.
Αναλογία φύλου 1:1
Η αρχή του Φίσερ (Fisher's principle) περιγράφει γιατί σχεδόν όλα τα είδη που χρησιμοποιούν σεξουαλική αναπαραγωγή έχουν αναλογία φύλων 1:1. Ο W. D. Hamilton έδωσε την παρακάτω βασική εξήγηση στη μελέτη του 1967 στο "Extraordinary sex ratios", με δεδομένη υπόθεση ότι τα αρσενικά και τα θηλυκά κοστίζουν ίσες ποσότητες για παραγωγή
Χρωμόσωμα Υ μη θηρίων
Πολλές ομάδες οργανισμών εκτός από τα θηλαστικά θηρία έχουν χρωμοσώματα Υ, αλλά αυτά τα χρωμοσώματα δεν μοιράζονται κοινούς προγόνους με τα χρωμοσώματα Υ των θηρίων. Τέτοιες ομάδες περιλαμβάνουν τα μονοτρήματα, τη δροσόφιλα, κάποια άλλα έντομα, κάποια ψάρια, κάποια ερπετά και κάποια φυτά. Στη φρουτόμυγα (Drosophila melanogaster), το χρωμόσωμα Υ δεν προκαλεί ανάπτυξη αρσενικού, αλλά το φύλο καθορίζεται από τον αριθμό των χρωμοσωμάτων Χ. Το χρωμόσωμα Υ του D. melanogaster δεν περιέχει απαραίτητα γονίδια για την αρσενική γονιμότητα. Έτσι το XXY D. melanogaster είναι θηλυκά και τα D. melanogaster με ένα μοναδικό X (X0) είναι αρσενικά, αλλά στείρα. Υπάρχουν κάποια είδη της Δροσόφιλα στα οποία τα αρσενικά X0 είναι και βιώσιμα και γόνιμα.
Χρωμοσώματα ZW
Άλλοι οργανισμοί έχουν έχουν κατοπτρική εικόνα φυλετικών χρωμοσωμάτων: όπου υπάρχει ομογενές φύλο είναι το αρσενικό, οπότε έχει δύο χρωμοσώματα ΖΖ και το θηλυκό είναι το ετερογενές φύλο με ένα χρωμόσωμα Ζ και ένα χρωμόσωμα W. Παραδείγματος χάρη, θηλυκά πτηνά, φίδια και πεταλούδες έχουν φυλετικά χρωμοσώματα ΖW, ενώ τα αρσενικά έχουν ΖΖ χρωμοσώματα.
Μη ανεστραμμένο χρωμόσωμα Υ
Υπάρχουν μερικά είδη, όπως το ρυζόψαρο (Japanese rice fish), όπου το σύστημα ΧΥ αναπτύσσεται ακόμα και η διασταύρωση μεταξύ του Χ και του Υ είναι ακόμα δυνατή. Επειδή η αρσενική ειδική περιοχή είναι πολύ μικρή και δεν περιέχει βασικά γονίδια, είναι δυνατή η τεχνητή επαγωγή αρσενικών ΧΧ και θηλυκών ΥΥ χωρίς κακό αποτέλεσμα.
Πολλαπλά ζεύγη ΧΥ
Τα μονοτρήματα έχουν τέσσερα ή πέντε (ο πλατύποδας) ζεύγη φυλετικών χρωμοσωμάτων ΧΥ, που καθένα τους αποτελείται από φυλετικά χρωμοσώματα με ομόλογες περιοχές. Τα χρωμοσώματα των γειτονικών ζευγών είναι μερικώς ομόλογα, έτσι ώστε η αλυσίδα να σχηματίζεται κατά τη μίτωση. Το πρώτο χρωμόσωμα Χ στην αλυσίδα είναι επίσης μερικώς ομόλογο με το τελευταίο χρωμόσωμα Υ, που δείχνει ότι έχουν συμβεί ιστορικά βαθιές αναδιατάξεις, που κάποιες τους προσέθεσαν νέα τμήματα από αυτοσώματα.
Τα φυλετικά χρωμοσώματα του πλατύποδα έχουν ισχυρή αλληλουχική ομοιότητα με το χρωμόσωμα Ζ των πτηνών (που δείχνει στενή ομολογία), και το γονίδιο SRY είναι τόσο κεντρικό στον φυλοκαθορισμό στα περισσότερα άλλα θηλαστικά που δεν εμπλέκεται στον φυλοκαθορισμό του πλατύποδα.
Ανθρώπινο χρωμόσωμα Υ
Στους ανθρώπους το χρωμόσωμα Υ επεκτείνεται σε περίπου 58 εκατομμύρια ζεύγη βάσεων (τις δομικές μονάδες του DNA) και αντιπροσωπεύει περίπου το 1% του συνολικού DNA σε ένα ανδρικό κύτταρο. Το ανθρώπινο χρωμόσωμα Υ περιέχει πάνω από 200 γονίδια, από τα οποία τουλάχιστον 72 κωδικοποιούν πρωτεΐνες. Τα χαρακτηριστικά που κληρονομούνται μέσω του χρωμοσώματος Υ ονομάζονται συνδεμένα με το Υ, ή ολανδρικά χαρακτηριστικά.
Σε μερικά κύτταρα, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους άνδρες και σε καπνιστές, λείπει ένα χρωμόσωμα Υ. Έχει βρεθεί ότι σε άνδρες με πιο υψηλό ποσοστό αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων στο αίμα τους λείπει το χρωμόσωμα Υ (και ίσως λείπει και σε υψηλότερο ποσοστό σε άλλα κύτταρα). Αυτοί οι άνδρες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από συγκεκριμένους καρκίνους και έχουν συντομότερο προσδοκώμενο επιβίωσης. Άνδρες με "απώλεια του Υ" (που έχει καθοριστεί όταν δεν υπάρχει Υ σε τουλάχιστον 18% των αιμοποιητικών κυττάρων τους) έχει βρεθεί ότι πεθαίνουν 5,5 έτη πιο νωρίς από τον μέσο όρο των άλλων ανδρών. Αυτό έχει ερμηνευτεί ως ένδειξη ότι το χρωμόσωμα Υ παίζει έναν ρόλο πέρα από τον φυλοκαθορισμό και την αναπαραγωγή (αν και η απώλεια του Υ μπορεί να είναι το αποτέλεσμα παρά η αιτία). Οι καπνιστές έχουν μεταξύ 1,5 και 2 φορές αυξημένο κίνδυνο μη αναπνευστικών καρκίνων από ότι οι καπνίστριες.
Μη συνδυαζόμενη περιοχή του Υ (NRY)
Το ανθρώπινο χρωμόσωμα Υ δεν μπορεί, κανονικά, να ανασυνδυαστεί με το χρωμόσωμα Χ, εκτός από μικρά κομμάτια των ψευδοαυτοσωμικών περιοχών (pseudoautosomal regions) στα τελομερή (που περιλαμβάνει περίπου το 5% του χρωμοσωμικού μήκους). Αυτές οι περιοχές είναι απομεινάρια της παλιάς ομολογίας μεταξύ των χρωμοσωμάτων Χ και Υ. Η περιοχή του χρωμοσώματος Υ, που δεν ανασυνδυάζεται, ονομάζεται "NRY", ή μη ανασυνδυαζόμενη (non-recombining) περιοχή του χρωμοσώματος Υ. Οι πολυμορφισμοί απλού νουκλεοτιδίου (single-nucleotide polymorphisms ή SNPs) σε αυτήν την περιοχή χρησιμοποιούνται για να ανιχνεύσουν άμεσες πατρικές προγονικές γραμμές.
Κατάλογος γονιδίων
Γενικά, το ανθρώπινο χρωμόσωμα Υ είναι πολύ φτωχό γονίδιο—είναι μια από τις μεγαλύτερες ερήμους γονιδίων (gene deserts) στο ανθρώπινο γονιδίωμα. Παραβλέποντας τα ψευδοαυτοσωμικά γονίδια, τα γονίδια που κωδικοποιήθηκαν στο ανθρώπινο χρωμόσωμα Υ περιλαμβάνουν:
Ασθένειες που συνδέονται με το χρωμόσωμα Υ
Οι ασθένειες που συνδέονται με το χρωμόσωμα Υ περιλαμβάνουν τυπικά την ανευπλοειδία, έναν άτυπο αριθμό χρωμοσωμάτων.
Μικροαπώλεια του χρωμοσώματος Υ
Μικροαπώλεια χρωμοσώματος Υ (Y chromosome microdeletion ή YCM) είναι μια ομάδα γενετικών διαταραχών που προκαλούνται από γονίδια που λείπουν στο χρωμόσωμα Υ. Πολλοί επηρεαζόμενοι άνδρες δεν εμφανίζουν συμπτώματα και διάγουν κανονική ζωή. Όμως, το YCM είναι γνωστό επίσης ότι εμφανίζεται σε σημαντικό αριθμό ανδρών με μειωμένη γονιμότητα ή μειωμένη ποσότητα σπέρματος.
Ελαττωματικό χρωμόσωμα Υ
Αυτό καταλήγει σε άτομα που εμφανίζουν γυναικείο φαινότυπο (δηλαδή, γεννιούνται με γυναικοειδή γεννητικά όργανα παρά το ότι κατέχουν έναν καρυότυπο XY. Η έλλειψη του δεύτερου Χ καταλήγει σε στειρότητα. Με άλλα λόγια, εάν το δει κάποιος αντίθετα, το άτομο πηγαίνει μέσω αποθηλυκοποίησης (defeminization), αλλά αποτυγχάνει να ολοκληρώσει την αρρενοποίηση.
XXY
Το σύνδρομο Κλάινφέλτερ (Klinefelter) (47, XXY) δεν είναι ανευπλοειδία του χρωμοσώματος Υ, αλλά μια κατάσταση ύπαρξης επιπρόσθετου χρωμοσώματος Χ, που συνήθως καταλήγει σε ελαττωματική μεταγεννητική ορχική λειτουργία. Ο μηχανισμός δεν είναι πλήρως κατανοητός. Δεν φαίνεται να οφείλεται σε άμεση παρέμβαση από το πρόσθετο Χ με έκφραση των Υ γονιδίων.
XYY
Το σύνδρομο XYY προκαλείται από την παρουσία ενός επιπρόσθετου αντιγράφου του χρωμοσώματος Υ σε κάθε ανδρικό κύτταρο. Οι άνδρες XYY έχουν ένα χρωμόσωμα Χ και δύο χρωμοσώματα Υ και συνολικά 47 χρωμοσώματα ανά κύτταρο. Οι ερευνητές έχουν βρει ότι ένα πρόσθετο αντίγραφο του χρωμοσώματος Υ σχετίζεται με αυξημένο ανάστημα και αυξημένη συχνότητα μαθησιακών προβλημάτων σε κάποιους άνδρες και παιδιά, αλλά οι επιπτώσεις ποικίλλουν, συχνά είναι ελάχιστες και η μεγάλη πλειοψηφία δεν γνωρίζουν τους καρυοτύπους τους.
Μέσω μελετών στην επόμενη δεκαετία, αυτή η υπόθεση αποδείχθηκε ότι ήταν εσφαλμένη: το αυξημένο ποσοστό εγκληματικότητας των ανδρών XYY οφείλεται στη χαμηλότερη μέση ευφυΐα και όχι στην αυξημένη επιθετικότητα, και το αυξημένο ύψος ήταν το μόνο χαρακτηριστικό που μπορούσε να συσχετιστεί αξιόπιστα με τους άνδρες XYY. Η ιδέα του "εγκληματικού καρυοτύπου" είναι συνεπώς ανακριβής.
Σπάνιες ασθένειες
Οι παρακάτω ασθένειες που συνδέονται με το χρωμόσωμα Υ είναι σπάνιες, αλλά αξιοσημείωτες λόγω της διευκρινιστικής τους φύσης για το χρωμόσωμα Υ.
Περισσότερα από δύο χρωμοσώματα Υ
Μεγαλύτεροι βαθμοί πολυσωμίας του χρωμοσώματος Υ (που έχουν περισσότερα από ένα επιπρόσθετο αντίγραφο του χρωμοσώματος Υ σε κάθε κύτταρο, π.χ. ΧΥΥΥ) είναι σπάνιες. Το επιπρόσθετο γενετικό υλικό σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε σκελετικές ανωμαλίες, μειωμένη ευφυΐα και καθυστερημένη ανάπτυξη, αλλά η σοβαρότητα αυτών των χαρακτηριστικών ποικίλλει.
Γενετική γενεαλογία
Στην ανθρώπινη γενετική γενεαλογία (genetic genealogy) (την εφαρμογή γενετικής στην παραδοσιακή γενεαλογία), η χρήση των πληροφοριών που περιέχονται στο χρωμόσωμα Υ είναι ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, επειδή αντίθετα με άλλα χρωμοσώματα, το χρωμόσωμα Υ περνάει αποκλειστικά από τον πατέρα στον γιο, στην πατρογονική γραμμή. Το μιτοχονδριακό DNA, που κληρονομείται από την μητέρα και στους γιους και στις κόρες, χρησιμοποιείται κατά ανάλογο τρόπο για εντοπισμό της μητρογονικής γραμμής.
Εγκεφαλική λειτουργία
Έρευνες γίνονται τώρα εάν η ανδρική μορφή νευρικής ανάπτυξης είναι άμεση συνέπεια της έκφρασης των γονιδίων των σχετικών με το χρωμόσωμα Υ ή έμμεσο αποτέλεσμα της παραγωγής ανδρογονικών ορμονών των σχετικών με το χρωμόσωμα Υ.
Μικροχιμαιρισμός
Η παρουσία ανδρικών χρωμοσωμάτων σε εμβρυικά κύτταρα στην κυκλοφορία του αίματος των γυναικών ανακαλύφθηκε το 1974.
Το 1996, βρέθηκε ότι τα ανδρικά εμβυικά προγονικά κύτταρα μπορεί να επιμένουν επιλόχεια στη μητρική ροή αίματος για 27 έτη.
Μια μελέτη του 2004 στο Fred Hutchinson Cancer Research Center, Σιάτλ, εξέτασε την προέλευση των ανδρικών χρωμοσωμάτων που βρέθηκαν στο περιφερικό αίμα γυναικών που δεν είχαν άνδρες απογόνους. Από τις συνολικά διερευνώμενες 120 γυναίκες (που δεν είχαν ποτέ γιους) βρέθηκε ότι το 21% από αυτές είχαν ανδρικό DNA. Οι γυναίκες αυτές κατηγοριοποιήθηκαν σε τέσσερις ομάδες με βάση το ιστορικό τους:
Η μελέτη σημείωσε ότι το 10% των γυναικών που δεν είχαν μείνει έγκυες πριν, εγείρει το ερώτημα από πού μπορεί να είχαν προέλθει στο αίμα τους τα χρωμοσώματα Υ. Η μελέτη πρότεινε ότι πιθανές αιτίες για την εμφάνιση μικροχιμαιρισμού ανδρικού χρωμοσώματος μπορούσε να είναι μία από τις ακόλουθες:
Μια μελέτη του 2012 στο ίδιο ίδρυμα ανίχνευσε κύτταρα με το χρωμόσωμα Υ σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου των γυναικών που πέθαναν.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ανδρολογία Κατηγορία:Χρωμοσώματα Κατηγορία:Βιολογία του φύλου
Άγιος Γεώργιος Τυμφρηστού Φθιώτιδας
Ο Άγιος Γεώργιος Τυμφρηστού είναι χωριό κοντά στο Βελούχι, με πληθυσμό 420 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2011. Έως το 2010 απετέλεσε την έδρα του Δήμου Αγίου Γεωργίου Τυμφρηστού, ενώ πλέον ανήκει στον ενιαίο καλλικρατικό Δήμο Μακρακώμης, με έδρα τη Σπερχειάδα. Εντός του χωριού διέρχεται ο οδικός άξονας Λαμίας - Καρπενησίου, ενώ απέχει 46,5 χιλιόμετρα από τη Λαμία και 28,5 χιλιόμετρα από το Καρπενήσι. Βρίσκεται κτισμένος σε υψόμετρο 386 μέτρων.
Με τους οικισμούς Νεοχωράκι (45 κάτοικοι) και Ασπρόκαμπος (45 κάτοικοι) συναποτελούν την τοπική κοινότητα Αγίου Γεωργίου Τυμφρηστού, με συνολικό πληθυσμό 480 κατοίκους. Η τοπική κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ορεινός οικισμός, με έκταση 19,810 χμ² (2011), ενώ η ομώνυμη δημοτική ενότητα είναι χαρακτηρισμένη ως ορεινός οικισμός, με έκταση 157,613 χμ² (2011).
Πληθυσμός
(σε παρένθεση ο πληθυσμός της τοπικής κοινότητας), [σε αγκύλη ο πληθυσμός της δημοτικής ενότητας)
Πρόεδροι της κοινότητας
Πρόεδροι από το 1983 και μετά, διετέλσεσαν οι :
Πηγές
Κατηγορία:Δήμος Μακρακώμης Κατηγορία:Χωριά του νομού Φθιώτιδας
Θύμιος Καρακατσάνης
Ο Θύμιος Καρακατσάνης (8 Δεκεμβρίου 1940 - 30 Ιουνίου 2012) ήταν Έλληνας ηθοποιός και σκηνοθέτης.
Βιογραφικό
Γεννήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1940 στα Ταμπούρια και σπούδασε στο Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν» και από το 1960 εργαζόταν συνεχώς στο θέατρο, αρχικά ως βασικό στέλεχος του Θεάτρου Τέχνης και εν συνεχεία στο ελεύθερο θέατρο, όντας γνωστός για τις αριστοφανικές του ερμηνείες.
Τελευταία του εμφάνιση στο θέατρο είναι την περίοδο 2008–2010 στο Θάνατο του εμποράκου του Άρθουρ Μίλερ με την Αφροδίτη Γρηγοριάδου.
Πέθανε στις 30 Ιουνίου 2012.
Ερμηνείες στο θέατρο
thumb|right|200px|Ο Θύμιος Καρακατσάνης ([[Διόνυσος) με τον Κώστα Τριανταφυλλόπουλο (Ξανθίας) στους Βατράχους του Αριστοφάνη (Επίδαυρος, 1990)]]
Παραπομπές
Κατηγορία:Έλληνες σκηνοθέτες θεάτρου Κατηγορία:Έλληνες άνδρες ηθοποιοί κινηματογράφου Κατηγορία:Έλληνες άνδρες ηθοποιοί θεάτρου
Παιώνια η παρνασσική
Η Παιώνια η παρνασσική (Paeonia parnassica) είναι ενδημικό είδος που ανήκει στην οικογένεια Παιώνια στο γένος Παιώνια. Ανακαλύφθηκε το 1985 και το συναντάμε μόνο στην Ελλάδα και ειδικότερα στον Παρνασσό και τον Ελικώνα.
Έχει μελανοπόρφυρα σκουρόχρωμα άνθη στο χρώμα του κόκκινου κρασιού, και ανθίζει τον Μάιο με τα άνθη να διαρκούν 2-3 εβδομάδες. Ο βιότοπος του είναι δολίνες και επικλινή εδάφη μέσα σε δάσος κεφαλληνιακής ελάτης.
Σήμερα θεωρείται απειλούμενο είδος από την εκτός σχεδίου δόμηση και την προσβολή από νυχτόβιο λεπιδόπτερο, με το συνολικό πληθυσμό του να εντοπίζεται σε δύο θέσεις με περίπου 1.000 φυτά.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Παιωνιοειδή Κατηγορία:Ελληνική χλωρίδα Κατηγορία:Ορεινή χλωρίδα Κατηγορία:Χλωρίδα της Βοιωτίας
Το μυστικό του Brokeback Mountain
Το μυστικό του Brokeback Mountain κέρδισε το Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας, όπου και έκανε πρεμιέρα, όπου και κέρδισε τις εντυπώσεις. Στη συνέχεια, κέρδισε αρκετά βραβεία, όπως 4 Χρυσές Σφαίρες (Καλύτερης Δραματικής Ταινία, Καλύτερης Σκηνοθεσίας, Καλύτερου Σεναρίου και Καλύτερου Τραγουδιού) και απέσπασε 8 υποψηφιότητες για Όσκαρ, όπου και απέσπασε τα 3 (Καλύτερης Σκηνοθεσίας, Καλύτερου Προσαρμοσμένου Σεναρίου, Καλύτερης Μουσικής). Η ταινία ήταν το μεγάλο φαβορί για το βραβείο Καλύτερης Ταινίας, αλλά το έχασε τελικά από το Crash. Τέλος, έκανε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία και θεωρείται από τις πλέον κερδοφόρες δραματικές ταινίες όλων των εποχών.
Πλοκή
Το 1963, δύο καουμπόηδες, ο Ένις και ο Τζακ, που φυλάνε πρόβατα στο βουνό Μπρόουκμπακ του Ουαϊόμινγκ, έρχονται σε ερωτική επαφή μεταξύ τους. Παρότι στη συνέχεια δημιουργούν οικογένειες, η ανάμνηση αυτού του γεγονότος θα σημαδέψει ανεξίτηλα τα επόμενα 20 χρόνια της ζωής τους, μέσα στα οποία θα προσπαθούν μάταια να εξορκίσουν τον απαγορευμένο τους έρωτα.
Το 1963, ο Ennis Del Mar και ο Jack Twist προσλαμβάνονται από τον Joe Aguirre για να εκθρέψουν τα πρόβατά του μέσα στο καλοκαίρι στα βουνά του Wyoming. Μετά από μια νύχτα βαριάς κατανάλωσης ποτών, ο Jack φλερτάρει τον Ennis, ο οποίος αρχικά διστάζει, αλλά τελικά ανταποκρίνεται στο φλερτ του Jack. Παρά τα λεγόμενα του Ένις στον Τζακ ότι ήταν ένα στιγμιαίο περιστατικό, αναπτύσσουν μια παθιασμένη σεξουαλική και συναισθηματική σχέση. Αφότου ο Τζάκ και ο Ένις τελικά εμπλέκονται, ο Ένις παντρεύεται την επί πολλά έτη αρραβωνιαστικιά του, Alma Beers και κάνει δύο κόρες μαζί της. Ο Τζακ επιστρέφει το επόμενο καλοκαίρι αναζητώντας δουλειά, αλλά ο Aguirre, ο οποίος είχε παρακολουθήσει τον Jack και τον Ennis στο βουνό, αρνείται να τον ξαναπροσλάβει.
Ο Τζακ μετακομίζει στο Τέξας, όπου συναντά, παντρεύεται και κάνει γιο με την αναβάτιδα του ροντέο, Lureen Newsome. Μετά από τέσσερα χρόνια, ο Τζακ επισκέπτεται τον Ένις. Κατά τη συνάντηση, φιλιούνται οι δυο τους με πάθος, και η Alma άθελά της το βλέπει. Ο Τζακ μιλάει για μια σχέση ζωής με τον Ένις σε ένα μικρό ράντσο, αλλά ο Ένις, στοιχειωμένος από μια παιδική μνήμη για τα βασανιστήρια και τη δολοφονία δύο ανδρών που είναι ύποπτοι για ομοφυλοφιλική συμπεριφορά, αρνείται. Είναι επίσης απρόθυμος να εγκαταλείψει την οικογένειά του.
Οι Ένις και Τζακ συνεχίζουν να συναντιούνται πού και πού για ψάρεμα καθώς οι γάμοι και των δυο πάνε από το κακό στο χειρότερο. Η Lureen εγκαταλείπει το ροντέο και ασχολείται με τις επιχειρήσεις του πατέρα της. Η Alma και ο Ennis τελικά χωρίζουν το 1975. Μόλις ο Τζακ μαθαίνει για το διαζύγιο του Ένις, πάει στο Wyoming. Του προτείνει να ξαναζήσουν μαζί, αλλά ο Ένις αρνείται να απομακρυνθεί από τα παιδιά του. Αναστατωμένος, ο Τζακ βρίσκει παρηγοριά με αρσενικές πόρνες στο Μεξικό.
Ο Ένις βλέπει την οικογένειά του τακτικά, μέχρις ότου η Άλμα τελικά του επισημαίνει την αληθινή φύση της σχέσης του με τον Τζακ. Ακολουθεί ένας άγριος καυγάς, προκαλώντας τον Ένις να εγκαταλείψει τις σχέσεις του με την Άλμα. Ο Ένις ξεκινάει μια σύντομη ρομαντική σχέση με την Cassie Cartwright, σερβιτόρα.
Στο τέλος ενός τακτικού αλιευτικού ταξιδιού, συνειδητοποιούν ότι θέλουν, αλλά δεν μπορούν και δεν πρέπει να είναι πια μαζί. Έτσι αποχωρίζονται με δάκρυα στα μάτια.
Λίγο καιρό αργότερα, ο Ένις δέχεται πίσω μια κάρτα που είχε στείλει στον Τζακ, με σφραγίδα "απεβίωσε". Τηλεφωνεί στη Λορίν,που του λέει ότι ο Τζακ πέθανε σε ένα ατύχημα μετά από την έκρηξη ενός ελαστικού που άλλαζε. Καθώς εκείνη του μιλάει, ο Ένις φαντάζεται ότι ο Τζακ χτυπήθηκε μέχρι θανάτου από μια συμμορία των κακοποιών, τη μοίρα που φοβόταν ο Ένις. Η Λορίν λέει στον Ένις ότι ο Τζακ ήθελε να σκορπιστεί η στάχτη του στο βουνό Brokeback, αλλά δεν ξέρει πού είναι. Ο Ένις ταξιδεύει για να συναντηθεί με τους γονείς του Jack και προσφέρεται να πάρει την στάχτη του Jack στο βουνό. Ο πατέρας αρνείται, προτιμώντας να την πάει σε οικογενειακό οικόπεδο. Επιτρέπεται από τη μητέρα του Jack να δει την παιδική κρεβατοκάμαρα του Jack, ο Ένις βρίσκει το πουκάμισο που νόμιζε ότι είχε χάσει στο βουνό Brokeback. Ανακαλύπτει ότι ο Jack το φύλαγε να κρέμεται, με το δικό του ματωμένο πουκάμισο από έναν καυγά που είχαν εκείνο το καλοκαίρι. Ο Ένις ακουμπά και τα δύο πουκάμισα στο πρόσωπό του και κλαίει σιωπηλά. Η μητέρα του Jack του λέει να κρατήσει τα πουκάμισα.
Αργότερα, η 19χρονη Alma τζούνιορ φτάνει στο τροχόσπιτο του Ennis για να πει στον πατέρα της ότι είναι αρραβωνιασμένη. Ζητά την ευχή του και τον προσκαλεί στο γάμο. Ο Ennis την ρωτάει αν ο μνηστήρας της την αγαπάει πραγματικά και εκείνη απαντά: "Ναι". Όταν φεύγει η Alma Jr, ο Ένις πηγαίνει στο ντουλάπι του, όπου το πουκάμισό του και του Jack κρέμονται δίπλα δίπλα, με μια καρτ ποστάλ του Brokeback Mountain καρφιτσωμένη πάνω τους. Τα κοιτάζει για λίγο, δάκρυα στα μάτια, και μουρμουρίζει, "Jack, ορκίζομαι  ..."
Βραβεύσεις και Υποψηφιότητες
Βραβεία Όσκαρ
Χρυσές Σφαίρες
Independent Spirit Awards
MTV Movie Awards
Screen Actors Guild Awards
Φεστιβάλ Βενετίας
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες Κατηγορία:Ταινίες του 2005 Κατηγορία:Αμερικανικές αισθηματικές δραματικές ταινίες Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες Κατηγορία:Ταινίες των οποίων ο σκηνοθέτης κέρδισε Όσκαρ Καλύτερης Σκηνοθεσίας Κατηγορία:Ταινίες των οποίων ο σεναριογράφος κέρδισε Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου Κατηγορία:Ταινίες που κέρδισαν Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες συσχετιζόμενες με ΛΟΑΤ Κατηγορία:Νικητές Χρυσού Λέοντα Κατηγορία:Ομοφοβία στη μυθοπλασία Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Ουαϊόμινγκ Κατηγορία:Ταινίες των οποίων ο σκηνοθέτης κέρδισε Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Σκηνοθεσίας Κατηγορία:Ταινίες με ηθοποιό που κέρδισε BAFTA Β' Ανδρικού Ρόλου
Ζακ Αμπορντοναντό
Ο Ζακ Αμπορντοναντό, γνωστός και με το ψευδώνυμο Pancho, γεννημένος στις 27 Μαΐου 1978 στη Μασσαλία είναι Γάλλος ποδοσφαιριστής ο οποίος αγωνίζεται στη θέση του αμυντικού με τη δεύτερη ομάδα της Ολιμπίκ Μαρσέιγ στο CFA2.
Βιογραφία
Στη συνέχεια, αγωνίστηκε για μία σεζόν στη Λοριάν. Η ομάδα της Βρετάνης κατέκτησε, τότε, το Κύπελλο Γαλλίας το 2002. Αν και ο Ζακ Αμπορντοναντό δεν συμμετείχε σε αυτό τον τελικό, ωστόσο, αγωνίστηκε στον χαμένο τελικό για το Λιγκ Καπ της ίδιας αυτής σεζόν (απέναντι στη Ζιροντέν Μπορντό, 3-0).
Πανελλήνιο πρωτάθλημα στίβου ανδρών 1906
Το Ε΄ Πανελλήνιο πρωτάθλημα στίβου ανδρών υπήρξε ως Ε΄ Πανελλήνιοι αγώνες το 4ο με διοργανωτή τον Σύνδεσμο των Ελληνικών Αθλητικών και Γυμναστικών Σωματείων (ΣΕΑΓΣ, πλέον ΣΕΓΑΣ) και διεξήχθη στο Παναθηναϊκό στάδιο της Αθήνας το 4ήμερο 16 έως 19 Μαρτίου 1906 (με το παλαιό ημερολόγιο). Αποτέλεσε κριτήριο για την επιλογή (πρόκριμα) των αθλητών που θα εκπροσωπούσαν την Ελλάδα κατά τους επερχόμενους Β΄ Διεθνείς Ολυμπιακούς αγώνες (στον ίδιο χώρο, 9-19 Απριλίου) ή Μεσοολυμπιακούς όπως έμειναν στην ιστορία (σήμερα θεωρούνται ανεπίσημοι από την ΔΟΕ) και "Λόγω όμως του προκριματικού δια τους Ολυμπιακούς αγώνας χαρακτήρος των Πανελληνίων, είχε ληφθεί απόφασις όπως μη γίνει κατ' αυτούς απονομή του επάθλου της Νίκης, ώστε οι αθληταί ν' αγωνίζουνταν αποκλειστικά στις ειδικότητές τους, χωρίς επιπρόσθετη προσπάθεια νικοθηρίας." Ως συνέπεια, στον πολυνίκη επί 4η συνεχή χρονιά Πανελλήνιο Γυμναστικό Σύλλογο δεν απονεμήθηκε το αντίγραφο σε μικρογραφία του αρχαίου αγάλματος Νίκη του Παιωνίου. Δόθηκαν πάντως ασημένιο μετάλλιο στον πρώτο και χάλκινο στον δεύτερο αθλητή κάθε αγωνίσματος, ενώ «διά πρώτην φοράν ελήφθησαν υπ' όψιν και εβραβεύθησαν οι τρίτοι νικηταί, τουτο δε έκτοτε και συντόμως θα εγενικεύετο». }}
Ζακ Αμπορντοναντό
Βιογραφία
Ο Αμπορντοναντό μεταγράφηκε στην ΦΚ Νυρεμβέργη κατά τη διάρκεια της χειμερινής μεταγραφικής περιόδου της σεζόν 2007-2008. Έπειτα από έξι μήνες παρουσίας στη Γερμανία, στις 31 Αυγούστου 2008, μεταγράφηκε, βάζοντας την υπογραφή του σε συμβόλαιο διάρκειας δύο ετών, στη Βαλανσιέν ΦΚ, από την οποία αποχώρησε με το πέρας της σεζόν 2009-2010.
Πανελλήνιο πρωτάθλημα στίβου ανδρών 1906
Χρονικό των αγώνων
Διεξήχθησαν 19 αγωνίσματα κλασικού αθλητισμού εντός στίβου και αυτό του μαραθωνίου για πρώτη φορά από το 1896, καθώς και αθλημάτων όπως γυμναστικής, άρσης βαρών, πάλης, διελκυστίνδας, αναρρίχησης, αλλά χωρίς να είναι γνωστά τα πλήρη αποτελέσματα των τελευταίων. Πρωταθλητής Ελλάδας αναδείχθηκε εκ νέου ο Πανελλήνιος ΓΣ ως πολυνίκης σύλλογος των αγώνων, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από 36 αθλητές, ενώ επίσης μετείχαν τα εξής 7 σωματεία: Εθνικός Γυμναστικός Σύλλογος (60), Πειραϊκός Σύνδεσμος (26), Γυμναστικός Σύλλογος Αμαρουσίου (20), Γυμναστική Εταιρεία Πατρών (13), Παναχαϊκός Γυμναστικός Σύλλογος (6), Γυμναστικός Σύλλογος Βόλου (4) και Γυμναστικός Σύλλογος Τρικάλων (ένας αθλητής). Το σύνολο τόσο των 235 δηλωθέντων, όσο και των 166 που τελικά έλαβαν μέρος, ήταν μία "συμμετοχή αγωνιστών ιδιαιτέρως μεγάλη, διπλασία πάσης προηγουμένης."
Ζακ Αμπορντοναντό
Βιογραφία
Στις 24 Αυγούστου 2010, υπέγραψε στην Γκρενόμπλ Φουτ 38 της Λιγκ 2 διετές συμβόλαιο συνεργασίας. Καθώς η ομάδα υποβιβάστηκε στη Νασιονάλ με το πέρας της σεζόν, ο Αμπορντοναντό αποχώρησε.
Πανελλήνιο πρωτάθλημα στίβου ανδρών 1906
Χρονικό των αγώνων
Το διάστημα πριν τους αγώνες ολοκληρώθηκε "όχι αισίως, αλλά με αθλητάς ατελώς προπονημένους, και εν μέσω βροχών και χιόνων", ενώ επιπρόσθετα "λόγω της συνεχούς σχεδόν κακοκαιρίας η προσέλευσις κόσμου και επισήμων ήτο μικρά".
Ζακ Αμπορντοναντό
Βιογραφία
Τον Σεπτέμβριο του 2011, εντάχθηκε στην ομάδα της Ετουάλ Φρεζύς Σαιν-Ραφαέλ στο πρωτάθλημα της Νασιονάλ. Αποχώρησε από την ομάδα της Κυανής Ακτής με το πέρας της σεζόν 2011-2012. Στη συνέχεια, αφού αποχώρησε από την ενεργό δράση, ανέλαβε χρέη σχολιαστή για λογαριασμό του OMtv. Στις 20 Νοεμβρίου 2013, υπέγραψε στην Ολιμπίκ Μαρσέιγ, όπου και εξακολουθεί να αγωνίζεται με τη δεύτερη ομάδα του συλλόγου στο CFA2. Παράλληλα, ξεκίνησε διαδικασίες για την απόκτηση διπλώματος προπονητικής.