cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ιστορία της Θεσσαλίας
Επιδρομές Βουλγάρων
Τα τμήματα της Θεσσαλίας που παρέμειναν υπό αυτοκρατορικό έλεγχο μετά τις επιδρομές των Σλάβων ιδιαίτερα οι ακτές του Αιγαίου και γύρω από τον Παγασητικό κόλπο περιήλθαν στο Θέμα Ελλάδος. Το Θέμα που ιδρύθηκε την περίοδο 687 - 695, περιείχε όλες τις ανατολικές ακτές της ηπειρωτικής Ελλάδας, την Πελοπόννησο, την Εύβοια, τις Σποράδες και πολλά από τα νησιά του Αιγαίου, η έδρα του Στρατηγού βρισκόταν στη Θήβα. Το Θέμα Ελλάδος είχε βασικά ναυτικό προσανατολισμό όπως φαίνεται την εποχή που ξέσπασε η Εικονομαχία (726 - 727). Την περίοδο 730 - 751 η εκκλησία της Θεσσαλίας μαζί με την Ιλλυρία μεταφέρθηκαν από τη δικαιοδοσία του πάπα της Ρώμης στο πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης.
Η Θεσσαλία όπως ολόκληρη η βόρεια και η κεντρική Ελλάδα υπέφερε από τις σκληρές επιδρομές των Βουλγάρων που ξεκίνησαν το 773. Την ίδια εποχή η σύγκρουση ανάμεσα στις ανώτερες τάξεις που κυβερνούσαν τη Βουλγαρία και τον Σλαβικό πληθυσμό έφεραν την κάθοδο ενός δεύτερου κύματος Σλάβων (746). Το δεύτερο κύμα σε αντίθεση με το πρώτο εγκαταστάθηκε με αυτοκρατορικό έλεγχο. Ο υπουργός Σταυράκιος ξεκίνησε μια μεγάλη επιδρομή στην ηπειρωτική Ελλάδα για την υποταγή των Σλάβων (783), έφτασε μέχρι την Πελοπόννησο και τους ανάγκασε όλους να δεχτούν την αυτοκρατορική υποταγή. Οι σκληρές επιδρομές των Βουλγάρων και των Σαρακηνών συνεχίστηκαν, ο Δαμιανός της Ταρσού κυρίευσε τη Δημητριάδα (902) και η Θεσσαλία δέχτηκε σκληρές επιδρομές από τους Βουλγάρους (918 και 923 - 926). Ο αυτοκρατορικός έλεγχος επανήλθε ωστόσο πλήρως στην ηπειρωτική Ελλάδα και γνώρισε μεγάλη περίοδο οικονομικής ευημερίας. Ιδρύθηκαν στη Θεσσαλία άλλες εννιά μεγάλες πόλεις όπως ο Αλμυρός και η Καλαμπάκα, κατοικήθηκε ξανά και το Ζητούνι που ταυτίζεται με τη Λαμία.
Εγκατάσταση Βλάχων
Τον 10ο αιώνα η απειλή των Σαρακηνών ελαττώθηκε σημαντικά, έπαυσε να υπάρχει μετά τη Βυζαντινή ανακατάκτηση της Κρήτης (960 - 961). Η απειλή από τους Βούλγαρους εξακολουθούσε να υπάρχει, όταν ανέβηκε στον θρόνο ο Βασίλειος Β´ ο τσάρος Σαμουήλ της Βουλγαρίας κυρίευσε τη Λάρισα και κατέλαβε τη Θεσσαλία. Ο Βούλγαρος τσάρος ξεκίνησε μια μεγάλη εκστρατεία που έφτασε μέχρι την Πελοπόννησο αλλά στην επιστροφή γνώρισε τη συντριβή στη Μάχη του Σπερχειού. Η Θεσσαλία χωρίστηκε στις αρχές του 11ου αιώνα από το Θέμα Ελλάδος και ενώθηκε με το Θέμα Θεσσαλονίκης. Η κοιλάδα του Σπερχειού παρέμεινε στο Θέμα Ελλάδος, τα νέα σύνορα ήταν μια νοητή γραμμή από τον Όθρυς μέχρι τα Άγραφα. Οι Νορμανδοί επιτέθηκαν στη Θεσσαλία (1082 - 1083) αλλά χτυπήθηκαν από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α΄ Κομνηνό. Οι Βλάχοι αναφέρονται για πρώτη φορά τον 11ο αιώνα στο Στρατηγικόν του Κεκαυμένου και στην Αλεξιάδα που έγραψε η Άννα Κομνηνή. Τον 12ο αιώνα ο Ιουδαίος ταξιδιώτης Βενιαμίν του Τουντέλα καταγράφει τη Βλαχία γύρω από τον Αλμυρό ενώ ο ιστορικός Νικήτας Χωνιάτης τοποθετεί τη Μεγάλη Βλαχία γύρω από τα Μετέωρα. Τον 13ο αιώνα ο ιστορικός Γεώργιος Παχυμέρης παρουσιάζει τη Βλαχία σαν μια διακριτή εθνότητα (1276) με κυβερνήτη τον Ραούλ Κομνηνό με τον τίτλο της (Κεφαλής). Η Θεσσαλική Βλαχία είναι γνωστή επίσης σαν "Ελληνική Βλαχία".
Εμπορικά προνόμια σε Βενετούς
Την επόμενη της αποτυχημένης Νορμανδικής επίθεσης ο Αλέξιος Α΄ παραχώρησε σημαντικά προνόμια στη Δημοκρατία της Βενετίας όπως η φοροαπαλλαγή των εμπόρων και το δικαίωμα τους να εμπορεύονται ελεύθερα στις πόλεις της Θεσσαλίας. Οι παραχωρήσεις αυτές ήταν η αρχή της κυριαρχίας των Βενετών στο Ελληνικό ναυτικό που θα φανεί καθαρά τους επόμενους αιώνες, οι επόμενοι αυτοκράτορες θα προσπαθήσουν να περιορίσουν τα προνόμια των Βενετών αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Ο Αλέξιος Γ΄ Άγγελος αναγκάστηκε να προχωρήσει σε νέες μεγάλες εμπορικές παραχωρήσεις στη Βενετία, δημιουργήθηκαν νέοι εμπορικοί σταθμοί των Βενετών σε πόλεις όπως τα Φάρσαλα, ο Δομοκός, τα Τρίκαλα, η Λάρισα και ο Πλαταμώνας Πιερίας.
Παρακμή
Η Θεσσαλία επέστρεψε τον 12ο αιώνα στο Θέμα Ελλάδας με εξαίρεση τις βορειοδυτικές περιοχές όπως τα Τρίκαλα και την Καλαμπάκα που ενσωματώθηκαν στο νέο Θέμα Σιρμίου. Ο Βενιαμίν του Τουντέλα που επισκέφτηκε την περιοχή (1165) καταγράφει Ιουδαϊκές κοινότητες στον Αλμυρό, στο Ζητούνι και στο Γαρδίκι Τρικάλων. Ο Βενιαμίν και ο Άραβας Γεωγράφος Μωχάμετ αλ-Ιντρίσι (1099 - 1165) περιγράφουν την ηπειρωτική Ελλάδα στα μέσα του 12ου αιώνα σαν πυκνοκατοικημένη με μεγάλη ευημερία. Η κατάσταση άλλαξε όταν έγινε αυτοκράτορας ο Μανουήλ Α΄ Κομνηνός, οι δαπανηρές στρατιωτικές εκστρατείες τον οδήγησαν σε τεράστιες φορολογίες, η διαφθορά και ο αυταρχισμός των κρατικών υπαλλήλων έφεραν μεγάλη δυστυχία στον λαό. Ο Μητροπολίτης των Αθηνών Άγιος Μιχαήλ Χωνιάτης ή Ακομινάτος έντονα λυπημένος περιγράφει μελανά την κατάσταση.
Κατάκτηση από το Δεσποτάτο της Ηπείρου
Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους που συμμετείχαν στην Δ΄ Σταυροφορία (1204) ο ηγεμόνας του Ναυπλίου Λέων Σγουρός έκανε εκστρατεία στην Κεντρική Ελλάδα. Ο Σγουρός συναντήθηκε στη Λάρισα με τον έκπτωτο Βυζαντινό αυτοκράτορα Αλέξιο Γ΄ και έκανε γαμήλια συμμαχία μαζί του. Ο Βονιφάτιος ο Μομφερρατικός που έλαβε στη διανομή εδαφών το Βασίλειο της Θεσσαλονίκης έκανε εκστρατεία νότια, ο Σγουρός ανίκανος να αντιμετωπίσει τους Σταυροφόρους επέστρεψε στην πατρίδα του στην Πελοπόννησο. Ο Βονιφάτιος μοίρασε τα εδάφη του στους οπαδούς του : ο Ρολάνδος Πισκία πήρε τον Πλαταμώνα, ο Λομβαρδός Γουλιέλμο τη Λάρισα και τον Αλμυρό, και ο Βερθόλδος Β΄ του Κατσενελεμπόγκεν το Βελεστίνο. Οι διανομές συνεχίστηκαν νοτιότερα : ο Γκουίντο Παλαβιτσίνι πήρε το Μαρκιωνία της Βοδονίτσας, ο Ιάκωβος του Σαίντ - Ομέρ τη Γραβιά Φωκίδος, ο Θωμάς Α΄ ντ'Ωτρεμανκούρ την Κομητεία των Σαλώνων, οι αδελφοί Αλμπερτίνος και Ρολάνδος Κανόσα τη Θήβα, ο Όθων ντε Λα Ρος την Αθήνα και ο Ιάκωβος ντ'Αβέν την Εύβοια. Τα όρια του βασιλείου της Θεσσαλονίκης επεκτάθηκαν μέχρι τον Δομοκό, τα Φάρσαλα και το Βελεστίνο, η κοιλάδα του Σπερχειού, το Ζητούνι και η Ραβέννικα απέκτησαν Λατίνους διοικητές.
Ο ιδρυτής του Δεσποτάτου της Ηπείρου Μιχαήλ Α΄ Κομνηνός Δούκας επιτέθηκε στη Θεσσαλία, έκαμψε την αντίσταση των Λομβαρδών βαρόνων και την κατέλαβε. Η Λάρισα και το μεγαλύτερο τμήμα της κεντρικής Θεσσαλίας ήρθαν σε Ηπειρώτικη κυριαρχία και διαχωρίστηκε από το Σταυροφορικό Βασίλειο της Θεσσαλονίκης. Το έργο του Μιχαήλ Α΄ ολοκλήρωσε ο ετεροθαλής αδελφός και διάδοχος του Θεόδωρος Κομνηνός Δούκας που κατέκτησε ολόκληρη την υπόλοιπη Θεσσαλία, μονάχα ο Αλμυρός παρέμεινε στους Λατίνους μέχρι το 1246. Τον Δεκέμβριο του 1224 ο Θεόδωρος κατέκτησε τη Θεσσαλονίκη, διέλυσε το Βασίλειο της Θεσσαλονίκης και ίδρυσε την Αυτοκρατορία της Θεσσαλονίκης. Η Θεσσαλία παρέμεινε στη Θεσσαλονίκη μέχρι τη χρονιά που ο εκθρονισθείς Μανουήλ Κομνηνός Δούκας την κατέκτησε από τον ανιψιό του Ιωάννη (1239) δημιουργώντας ανεξάρτητες οικογενειακές εκτάσεις.
Δουκάτο Νέων Πατρών
Με τον θάνατο του Μανουήλ (1241) ο νόθος ανιψιός του Δεσπότης της Ηπείρου Μιχαήλ Β΄ Κομνηνός Δούκας κατέλαβε αμέσως την περιοχή χωρίς αντίσταση πριν τους θείους του. Με τη Μάχη της Πελαγονίας (1259) η Αυτοκρατορία της Νίκαιας κατέλαβε τη Θεσσαλία αλλά σε μια Ηπειρώτικη αντεπίθεση την επόμενη χρονιά ο Μιχαήλ Β΄ νίκησε τον στρατηγό Αλέξιο Στρατηγόπουλο και την ανέκτησε (1260), μόνο ο Βόλος έμεινε στους Νικαιώτες. Με τον θάνατο του Μιχαήλ Β΄ το Δεσποτάτο του μοιράστηκε στους γιους του (1268) : Ο νόμιμος γιος του Νικηφόρος Α΄ Κομνηνός Δούκας πήρε το Δεσποτάτο της Ηπείρου και ο νόθος Ιωάννης Α΄ Δούκας παντρεύτηκε μια Βλάχα πριγκίπισσα και πήρε τη Θεσσαλία. Η Θεσσαλία συνέχισε να έχει την ίδια μορφή διακυβέρνησης με το Δεσποτάτο της Ηπείρου, μετά την ανακατάληψη της Θεσσαλονίκης από τον Μιχαήλ Η΄ οι ελπίδες του Οίκου των Αγγέλων είχαν ναυαγήσει και συμμάχησαν με τα Λατινικά κράτη του νότου.
Λαφιώνας Λέσβου
Σε μικρή απόσταση από το χωριό βρίσκεται παλαιοχριστιανική εκκλησία, που ιδρύθηκε από τον άγιο Αλέξανδρο, πρώτο επίσκοπο Μηθύμνης.
Ιστορία της Θεσσαλίας
Δουκάτο Νέων Πατρών
Ο Ιωάννης Α΄ Δούκας από την πρωτεύουσα του στο Δουκάτο Νέων Πατρών κυβέρνησε τη Θεσσαλία σαν ανεξάρτητο κράτος. Αναγνώρισε την υψηλή κυριαρχία του Μιχαήλ Η΄ και δέχτηκε σαν αντάλλαγμα τον τίτλο του "Σεβαστοκράτορα" αλλά εξακολουθούσε να διατηρεί αντί-Βυζαντινή στάση, συμμάχησε με τον Κάρολο τον Ανδεγαυό και το Δουκάτο των Αθηνών. Οι προσπάθειες του Μιχαήλ Η΄ να ενώσει την Ορθόδοξη και την Καθολική εκκλησία με αποκορύφωμα τη Δεύτερη Σύνοδο της Λυών ήταν άλλο ένα σημείο σύγκρουσης με την Κωνσταντινούπολη. Ο Ιωάννης Α΄ Δούκας ήταν σκληρός αντίπαλος των Ενωτικών, συγκρούστηκε με τον Μιχαήλ Η΄ και σε μια Σύνοδο που συγκάλεσε στην Υπάτη καταδίκασε την Ένωση. Την τριετία 1273 - 1275 σε μια άγνωστη χρονική εκστρατεία ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Η΄ έστειλε τον αδελφό του Ιωάννη Παλαιολόγο με μεγάλο στρατό εναντίον της Θεσσαλίας. Ο Ιωάννης Α΄ πέτυχε στρατιωτική υποστήριξη από το Δουκάτο των Αθηνών και συνέτριψε τους Βυζαντινούς στη Μάχη της Νεόπατρας. Ο Ιωάννης για να ευχαριστήσει το Δουκάτο έδωσε τη δεύτερη κόρη του Ελένη Αγγελίνα Κομνηνή σύζυγο στον μελλοντικό Δούκα των Αθηνών Γουλιέλμο ντε Λα Ρος με προίκα το Ζητούνι, το Γαρδίκι, τη Γραβιά και το κάστρο του Σιδηρόκαστρου. Τα Βυζαντινά στρατεύματα που δραπέτευσαν έφτασαν στη Δημητριάδα και πέτυχαν σημαντική νίκη απέναντι στους Λομβαρδούς κυβερνήτες της Εύβοιας. Μια δεύτερη εκστρατεία του Ιωάννη Παλαιολόγου εναντίον της Ηπείρου (1277) ήταν επίσης ανεπιτυχής. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Η΄ αποφάσισε να επιτεθεί ο ίδιος προσωπικά αλλά αρρώστησε και πέθανε στον δρόμο.
Λαφιώνας Λέσβου
Πηγές
Κατηγορία:Χωριά της Λέσβου Κατηγορία:Δήμος Δυτικής Λέσβου
Ιστορία της Θεσσαλίας
Επιδρομές Καταλανών
Με τον θάνατο του Ιωάννη η χήρα του αναγνώρισε την υψηλή κυριαρχία του διαδόχου του Μιχαήλ Η΄ Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου και τον αναγνώρισε κηδεμόνα στους δυο ανήλικους γιους της Κωνσταντίνο και Θεόδωρο Άγγελο. Ο Βυζαντινός στρατός πέρασε ελεύθερα από τη Θεσσαλία για να επιτεθεί στην Ήπειρο (1290) αλλά σύντομα οι δυο πρίγκιπες συνωμότησαν με τον πρίγκιπα της Σερβίας Στέφανο Ούρο Β΄ Μιλουτίν εναντίον του Βυζαντίου. Τα δυο αδέλφια κατέλαβαν τη Ναύπακτο αλλά δεν φαίνεται να είχαν μεγαλύτερες επιτυχίες. Ο Κωνσταντίνος και ο Θεόδωρος είχαν πεθάνει και οι δυο (1303), τους διαδέχθηκε ο ανήλικος γιος του Κωνσταντίνου Ιωάννης Β΄ Δούκας, κηδεμόνας του ορίστηκε ο Δούκας των Αθηνών Γκυ Β΄ ντε Λα Ρος. Ο Ιωάννης Β΄ συνέχισε την πολιτική του παππού του, είχε στενές σχέσεις με τους Βενετούς που έκαναν εισαγωγή αγροτικών προϊόντων από τη Θεσσαλία. Ο Γκυ Β΄ ντε Λα Ρος πέθανε πρόωρα (1308), ο Ιωάννης Β΄ βρήκε την ευκαιρία να αποκηρύξει την κηδεμονία του Δουκάτου των Αθηνών και να στραφεί στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η Καταλανική Εταιρεία ήρθε σε σύγκρουση με τους Βυζαντινούς στις αρχές του 1309, έφτασαν στη Θεσσαλία μέσω της Μακεδονίας. Οι Έλληνες συμφώνησαν στην ειρηνική διέλευση των Καταλανών από τη Θεσσαλία προς τα Φραγκικά πριγκιπάτα της νότιας Ελλάδας και εκείνοι κατέκτησαν την κοιλάδα του Σπερχειού και κατέλαβαν τα Σάλωνα. Ο νέος Δούκας των Αθηνών Γκωτιέ Ε΄ του Μπριέν χρησιμοποίησε τους πολεμοχαρείς Καταλανούς για τις στρατιωτικές του εκστρατείες στη Θεσσαλία. Οι Καταλανοί κατέλαβαν το Ζητούνι, τον Αλμυρό, τον Δομοκό και άλλα 13 κάστρα στην πλούσια πεδιάδα της Θεσσαλίας, ανάγκασαν τον Ιωάννη Β΄ Δούκα να υποταχθεί στον Γκωτιέ. Ο Γκωτιέ Ε΄ ήρθε ωστόσο σύντομα σε ανοιχτή σύγκρουση με τους Καταλανούς και στη Μάχη του Αλμυρού (15 Μαρτίου 1311) ο στρατός του Δουκάτου γνώρισε μεγάλη συντριβή, ενώ ο Γκωτιέ Ε΄ και οι περισσότεροι Φράγκοι ιππότες έπεσαν στη μάχη. Αμέσως μετά τη μάχη η Καταλανική Εταιρεία κατέλαβε το διαλυμένο Δουκάτο.
Βυζαντινή διοίκηση
Η κεντρική και βόρεια Θεσσαλία παρέμειναν σε Ελληνικά χέρια, η βόρεια Θεσσαλία πέρασε απ'ευθείας στη Βυζαντινή διοίκηση της Θεσσαλονίκης, η υπόλοιπη Θεσσαλία πέρασε στα χέρια των τοπικών μεγιστάνων. Ο Στέφανος Γαβριηλόπουλος ανέλαβε τη διοίκηση των Τρικάλων και η Οικογένεια Μελισσηνών την περιοχή γύρω από τον Βόλο. Ο Γαβριηλόπουλος έγινε σύντομα ο ισχυρότερος ηγεμόνας στην περιοχή και αναγνωρίστηκε από τους Βυζαντινούς, οι Μελισσηνοί στράφηκαν στους Καταλανούς. Με την απώλεια της Νεόπατρας (σημ. Υπάτης) και την άνοδο του Γαβριηλόπουλου το διοικητικό κέντρο της Θεσσαλίας έγιναν τα Τρίκαλα. Την ίδια εποχή μεγάλα κύματα Αλβανών έκαναν επιδρομές και εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλία, είχαν προηγηθεί στα τέλη του 12ου αιώνα τα πρώτα κύματα των Αλβανών.
Όταν πέθανε ο Γαβριηλόπουλος ο Παλατίνος κόμης της Κεφαλλονιάς και της Ζακύνθου Ιωάννης Β΄ Ορσίνι προσπάθησε να κυριεύσει τα εδάφη αλλά ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ανδρόνικος Γ΄ Παλαιολόγος σε γρήγορη εκστρατεία κατέλαβε τη βόρεια και δυτική Θεσσαλία. Ο Ανδρόνικος Γ΄ έκανε διαπραγματεύσεις με τους Αλβανούς μετανάστες και διορίστηκε κυβερνήτης ο Μιχαήλ Μονομάχος. Είναι ασαφές ποια τμήματα της Θεσσαλίας ήρθαν υπό Βυζαντινή κυριαρχία : ο Ιωάννης ΣΤ΄ Καντακουζηνός γράφει ότι τα σύνορα ανάμεσα στην Ήπειρο και τη Θεσσαλία αποκαταστάθηκαν στην Πίνδο. Πολλοί μετέπειτα ιστορικοί γράφουν ότι οι Βυζαντινοί κέρδισαν την ανατολική και κεντρική Θεσσαλία, η δυτική παρέμεινε στους Ηπειρώτες μέχρι τον θάνατο του Ορσίνι τρία χρόνια αργότερα, στη συνέχεια πέρασε και αυτή στους Βυζαντινούς. Η επιτυχής Βυζαντινή ανακατάκτηση έγινε με πρωτοβουλία του σύμμαχου του Ανδρόνικου Γ΄ Ιωάννη Καντακουζηνού. Στον Βυζαντινό Εμφύλιο Πόλεμο που ξέσπασε ανάμεσα στον Καντακουζηνό και τον Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγο η Θεσσαλία και η Ήπειρος συντάχθηκαν μαζί του. Ο ξάδελφος του Καντακουζηνού Σεβαστοκράτωρ Ιωάννης Άγγελος κυβέρνησε την περιοχή μέχρι τον θάνατο του (1348), στη συνέχεια την κατέλαβε η Σερβική Αυτοκρατορία του Δουσάν.
Σερβική διοίκηση
Ο Στέφανος Δουσάν διόρισε τον στρατηγό Στέφανο Πρελζούμπ κυβερνήτη της Θεσσαλίας με έδρα τα Τρίκαλα, κυβέρνησε μέχρι τον θάνατο του στα τέλη του 1355 ή στις αρχές του 1356. Ο Καντακουζηνός όταν ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο έκανε νέα εκστρατεία στη Θεσσαλία (1350), κατέκτησε το Λυκοστόμιο και το Καστρίο αλλά οπισθοχώρησε όταν έφτασαν οι Σέρβοι που ανακατέλαβαν αμέσως μετά τις δυο πόλεις. Οι πληροφορίες για τη διακυβέρνηση της Θεσσαλίας από τον Πρελζούμπ είναι ασαφείς πέρα από μια συμφωνία που είχε κάνει με τις Αλβανικές φυλές αλλά σύντομα συγκρούστηκε μαζί τους και δολοφονήθηκε.
Ο θάνατος του Πρελζούμπ προηγήθηκε από τον θάνατο του Δουσάν αφήνοντας μεγάλο κενό στη Θεσσαλική διοίκηση, ο εξόριστος γιος του Ιωάννη Β΄ Νικηφόρος Β΄ Ορσίνι που υπηρετούσε τους Βυζαντινούς προσπάθησε να διεκδικήσει την περιοχή για λογαριασμό τους. Ο Νικηφόρος Β΄ Ορσίνι βάδισε από τον Αίνο, κατέλαβε τη Θεσσαλία και έδιωξε τη σύζυγο και τον γιο του Πρελζούμπ, κατέκτησε στη συνέχεια την Αιτωλοακαρνανία και τη Λευκάδα. Οι Καταλανοί έχασαν την ίδια εποχή τον έλεγχο τους στη Θεσσαλία. Ο Νικηφόρος Α΄ ήρθε σε σύγκρουση με τους Αλβανούς και σκοτώθηκε στη μάχη του Αχελώου (1359). Μετά τον θάνατο του Νικηφόρου ο ετεροθαλής αδελφός του Στέφανου Δουσάν Συμεών Ούρεσης Παλαιολόγος κατέκτησε χωρίς αντίσταση τη Θεσσαλία, κυβέρνησε με την υποστήριξη του τοπικού πληθυσμού και της Σερβικής αριστοκρατίας μέχρι τον θάνατο του (1370). Ο Συμεών Ούρεσης προστάτευσε τα Μετέωρα και οι περισσότεροι τον θεωρούν σαν "δεύτερο ιδρυτή". Τον διαδέχθηκε ο γιος του Τζον Ούρος που κυβέρνησε μέχρι την εποχή που αποσύρθηκε σε μοναστήρι (1373). Την κυβέρνηση της Θεσσαλίας ανέλαβαν στη συνέχεια ο Αλέξιος Άγγελος Φιλανθρωπηνός και ο Μανουήλ Άγγελος Φιλανθρωπηνός που αναγνώρισαν τη Βυζαντινή κυριαρχία μέχρι την κατάκτηση της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο Νέριο Α΄ Ατσαγιόλι από τη Φλωρεντία κατέκτησε το Δουκάτο των Αθηνών από τους Καταλανούς (1390), η Αθήνα κατακτήθηκε επίσης από τους Τούρκους όταν έπεσε και η Θεσσαλία.
Οθωμανική Αυτοκρατορία
Οι Οθωμανοί επιτέθηκαν για πρώτη φορά με τον Γαζή Αχμέτ Εβρενός στη Θεσσαλία και κατέλαβαν τη Λάρισα (1386) περιορίζοντας τους Άγγελους Φιλανθρωπηνούς στη δυτική Θεσσαλία γύρω από τα Τρίκαλα. Σε δεύτερη επίθεση του Εβρενός (1393) οι Οθωμανοί νίκησαν τον Μανουήλ Άγγελο Φιλανθρωπηνό και ανακατέλαβαν τη Λάρισα. Η κατάκτηση της Θεσσαλίας ολοκληρώθηκε τα επόμενα χρόνια με επίθεση του ίδιου του σουλτάνου Βαγιαζήτ Α΄, τη διετία 1395 - 1396 έπεσαν ο Βόλος, τα Φάρσαλα, ο Δομοκός, η Υπάτη και τελικά τα Τρίκαλα. Μετά την καταστροφική Μάχη της Άγκυρας (1402) οι Οθωμανοί επέστρεψαν τις ανατολικές ακτές της Θεσσαλίας και το Ζητούνι στους Βυζαντινούς. Οι Οθωμανοί σε νέα επίθεση (1423) ανάγκασαν τον Βυζαντινό κυβερνήτη να παραδώσει το κάστρο της Στυλίδας και το Αυλάκι στους Βενετούς. Οι Οθωμανοί κατέκτησαν σταδιακά από το 1444 ολόκληρη τη Θεσσαλία, μόνο ο Πτελεός παρέμεινε στους Βενετούς μέχρι το 1470.
Η νέα Οθωμανική επαρχία κυβερνήθηκε από τον ισχυρό πασά Τουραχάν μπέη και τον γιο του Τουραχάνογλου Ομέρ σαν προσωπική ιδιοκτησία. Οι διάδοχοι τους έφεραν Τούρκους μετανάστες από την Ανατολή ιδιαίτερα από το Ικόνιο για να κατοικήσουν την πολύ αραιοκατοικημένη Θεσσαλία, οι μουσουλμάνοι κατοικούσαν στις πεδιάδες και οι χριστιανοί στα βουνά γύρω από τον Θεσσαλικό κάμπο. Η ληστεία άρχισε να οργιάζει στην περιοχή και οι χριστιανοί δημιούργησαν στρατιωτικά σώματα τους Αρματολούς που λεηλατούσαν τους μουσουλμάνους, συγκεντρώθηκαν γύρω από τα βουνά όπως τα Άγραφα. Ελληνικές επαναστάσεις έγιναν πολλές φορές και ήταν όλες αποτυχημένες : το 1601, το 1612, όταν ξέσπασε ο Έκτος Βενετοτουρκικός πόλεμος στον οποίο η Δημοκρατία της Βενετίας κατέλαβε την Πελοπόννησο και στα Ορλωφικά. Ο δυναμικός Αλή Πασάς κατέλαβε τη Θεσσαλία (1780) και άρχισε μετά το 1808 να καταπιέζει σκληρά τον πληθυσμό. Η υψηλή φορολογία του Αλή Πασά και η πανώλη εξόντωσαν τον πληθυσμό που έφτασε τους 200.000 κατοίκους (1820). Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 έφερε μεγάλα επαναστατικά κινήματα ιδιαίτερα σε ορεινές περιοχές όπως το Πήλιο και ο Όλυμπος αλλά οι Οθωμανοί στρατηγοί Μεχμέτ Ρεσίτ Πασάς και Μαχμούτ Πασάς Δράμαλης τις κατέστειλαν όλες. Όταν δημιουργήθηκε το Βασίλειο της Ελλάδας ο εθνικισμός των Ελλήνων εντάθηκε με περισσότερες επαναστάσεις (1841, 1854) και τον νέο Ρωσοτουρκικό Πόλεμο (1877-1878). Η Θεσσαλία παρέμεινε σε Οθωμανικά χέρια μέχρι το 1881, με τη Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης ενώθηκε με την Ελλάδα.
Ένωση με την Ελλάδα
Με την ένωση με την Ελλάδα η Θεσσαλία χωρίστηκε σε τέσσερις νομούς: Νομός Λάρισας, Νομός Μαγνησίας, Νομός Καρδίτσας και Νομός Τρικάλων. Όταν ξέσπασε ο Ελληνοτουρκικός Πόλεμος (1897) η Θεσσαλία δέχτηκε επίθεση από τους Οθωμανούς, είχαν κάποια κέρδη μετά το τέλος του πολέμου αλλά ελάχιστα. Τις πρώτες δεκαετίες της Ελληνικής κυβέρνησης κυριαρχούσε το αγροτικό ζήτημα, η περιοχή ήταν χωρισμένη σε τσιφλίκια που οι ιδιοκτήτες είχαν απόλυτη εξουσία στους αγρότες που τα καλλιεργούσαν, δεν υπήρχε καμιά διαφορά από την Οθωμανική διακυβέρνηση. Η ένταση έφτασε στο αποκορύφωμα με την Εξέγερση του Κιλελέρ (1910) αλλά το πρόβλημα άρχισε να λύνεται όταν έκανε ο Ελευθέριος Βενιζέλος αναδιανομή της γης.
Όταν ξέσπασε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Εθνικός Διχασμός η Θεσσαλία μετατράπηκε σε ουδέτερη ζώνη ανάμεσα στην Εθνική Κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου με έδρα τη Θεσσαλονίκη και τις Κεντρικές Δυνάμεις του βασιλιά με έδρα την Αθήνα. Όταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος τη Θεσσαλία κατέλαβε διαδοχικά ο Ιταλικός (1941 - 1943) και ο Γερμανικός στρατός (1943 - 1944). Η Θεσσαλία έγινε το επίκεντρο της Εθνικής Αντίστασης όταν η 24η Μεραρχία Πεζικού Πινερόλο η τελευταία στρατιωτική μονάδα που αντιστάθηκε στους Γερμανούς κατέφυγε στη Λάρισα για να ενωθεί με τον Ε.Λ.Α.Σ. (1943)
Πηγές
Κατηγορία:Ιστορία της Θεσσαλίας
Βασίλειος Αργυρός
Ο Βασίλειος Αργυρός (περ. 970 – μετά το 1023) υπήρξε Βυζαντινός ευγενής του Οίκου των Αργυρών. Αδελφός του ήταν ο Ρωμανός Γ'.
Βιογραφία
Σύμφωνα με την Σύνοψη Ιστοριών του Ιωάννη Σκυλίτζη, ο Βασίλειος Αργυρός ήταν στρατηγός της Σάμου και εξεστράτευσε εναντίον του Μέλη του Μπάρι περί τα 1010-1011. Πιθανόν όμως ο Σκυλίτζης να τον συγχέει με τον σύγχρονό του Βασίλειο Μεσαρδονίτη, που ήταν κατεπάνος της Ιταλίας. Πιθανώς όμως και να ήταν διοικητής στο Βυζαντινό ναυτικό, που έσπευσε να ενισχύσει τον Βασίλειο Μεσαρδονίτη. Επέστρεψε από την Ιταλία το 1017 περίπου. Ορισμένοι σύγχρονοι μελετητές ταυτίζουν τους δύο Βασιλείους, αλλά η γνώμη αυτή αμφισβητείται. Αργότερα ίσως να ανέλαβε το αξίωμα του πατρικίου και στρατηγού της Θράκης, όπως υποθέτουμε από μια σφραγίδα που βρέθηκε στη Βουλγαρία. Τον Βασίλειο τον συναντάμε πάλι το 1021-1022 ως διοικητή της επαρχίας του Βασπουρακάν στην Αρμενία, η διοίκηση της οποίας του αφαιρέθηκε το 1023 λόγω ανικανότητας.
Κόρη του Βασιλείου ήταν η Ελένη Αργυρή, η οποία παντρεύτηκε τον Γεωργιανό βασιλιά Βαγράτη Δ'. Μια άλλη θυγατέρα του παντρεύτηκε τον στρατηγό Κωνσταντίνο Διογένη και ήταν μητέρα του Ρωμανού Δ' Διογένη. Ένας άλλος γιος του Βασιλείου αναφέρεται ως στρατηγός του Θέματος Ανατολικών στα μέσα του 11ου αιώνα.
Ηθογραφία (νεοελληνική λογοτεχνία)
Με τον όρο ηθογραφία αναφερόμαστε στη γενικότερη τάση που επικρατούσε στην νεοελληνική λογοτεχνία της περιόδου 1880-1930. Ο όρος σήμερα θεωρείται προβληματικός, καθώς άρχισε να χρησιμοποιείται χωρίς να έχει οριστεί με ακρίβεια, με αποτέλεσμα να υπάρχουν αντιφάσεις και διαφωνίες ως προς το ποια έργα χαρακτηρίζονται ηθογραφικά. Επιπλέον, από τις αρχές του 20ου αι. ο όρος απέκτησε αρνητική σημασία και χρησιμοποιήθηκε συχνά ως απαξιωτικός χαρακτηρισμός.
Ως ηθογραφία ορίζεται η πιστή απεικόνιση της ζωής, των ηθών και των εθίμων μιας συγκεκριμένης ομάδας. Κάποιοι μελετητές περιορίζουν τον όρο μόνο για την απεικόνιση της ζωής του αγροτικού πληθυσμού και τα έργα που απεικονίζουν με αντίστοιχο τρόπο τη ζωή στα αστικά κέντρα τα χαρακτηρίζουν «αστικά». Για παράδειγμα ο Απόστολος Σαχίνης στη μελέτη του για το νεοελληνικό μυθιστόρημα του 19ου και του 20ου αιώνα αναφέρει: «…το ηθογραφικό μυθιστόρημα, στα τελευταία χρόνια του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα και, με την είσοδο του νέου αιώνα, το αστικό μυθιστόρημα»  και «το νεοελληνικό μυθιστόρημα κράτησε, από τη γέννησή του ως το 1930, την ακόλουθη πορεία: ήταν πρώτα ιστορικό, έπειτα ηθογραφικό, τέλος αστικό». Κατ’ άλλους όμως ο όρος ηθογραφία θα έπρεπε να επεκταθεί και να χρησιμοποιείται και για τα έργα που διαδραματίζονται στα αστικά κέντρα. Ο Mario Vitti αναφέρει ότι «και η αστικού περιβάλλοντος θεματολογία μπορεί δικαιωματικά να περιληφθεί», ενώ ο Παντελής Βουτουρής προτείνει την διάκριση της ηθογραφίας σε «αστική» και «αγροτική».
Η εμφάνιση και η εξέλιξη της ηθογραφίας
Η εμφάνιση της ηθογραφίας στη νεοελληνική λογοτεχνία σχετίζεται με ευρύτερες εξελίξεις στον ευρωπαϊκό και τον ελληνικό πνευματικό χώρο: η παρακμή του ρομαντισμού και η εμφάνιση του ρεαλισμού και του νατουραλισμού στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία και η εξέλιξη της επιστήμης της λαογραφίας στην Ελλάδα είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες στους οποίους οφείλεται η στροφή της λογοτεχνίας στην ελληνική πραγματικότητα και την καθημερινή ζωή.
Χρονολογία - σταθμός για αυτήν την στροφή της λογοτεχνίας θεωρείται το 1883: εκείνη την χρονιά δημοσιεύθηκε το πρώτο διήγημα του Γ. Βιζυηνού Το αμάρτημα της μητρός μου, στο περιοδικό "Εστία". Ένα μήνα αργότερα, στις 15 Μαΐου, το ίδιο περιοδικό προκήρυξε διαγωνισμό συγγραφής διηγήματος. Στην προκήρυξη, που πιθανότατα συντάχθηκε από τον εισηγητή της επιστήμης της Λαογραφίας στην Ελλάδα Ν. Πολίτη, βασική προϋπόθεση για τα υποψήφια έργα ήταν η εξής: «Η υπόθεσις του διηγήματος έσται ελληνική, τουτέστι θα συνίσταται εις περιγραφήν σκηνών του βίου του ελληνικού λαού».
Η εξέλιξη της ηθογραφικής λογοτεχνίας ακολούθησε έκτοτε δύο κατευθύνσεις: την «ειδυλλιακή» και την «ρεαλιστική». Η «ειδυλλιακή» ηθογραφία είναι η ωραιοποιημένη και εξιδανικευμένη αναπαράσταση της ζωής, κυρίως του αγροτικού χώρου. Συχνά τα έργα εξαντλούνται σε απλή καταγραφή ηθών και εθίμων, με φόρτο λαογραφικού υλικού. Ο Vitti αναφέρει σχετικά: «μπορώ να μιλήσω για πιστότητα προκειμένου να ορίσω τον τρόπο με τον οποίο το ελληνικό αφήγημα αντιμετωπίζει την πραγματικότητα τα χρόνια τούτα. Δεν τολμώ να μιλήσω για ρεαλισμό˙ να προστρέξω δηλαδή σε ένα σαφώς προσδιορισμένο όρο που περιλαμβάνει και την πιστότητα, αλλά που την πιστότητα την αποκτά ως αποτέλεσμα μιας κριτικής ματιάς, πράγμα που το βλέπουμε καθαρά, η ηθογραφία αυτής της φάσης δεν το έχει ακόμη». Εκπρόσωποι αυτής της τάσης είναι οι Γεώργιος Δροσίνης, Κώστας Κρυστάλλης, Χρήστος Χρηστοβασίλης, Αργύρης Εφταλιώτης, Ιωάννης Κονδυλάκης.
Αντιθέτως, η "ρεαλιστική" ηθογραφία έχει εντονότερο κοινωνικό προσανατολισμό, αντιμετωπίζει την πραγματικότητα με κριτικό βλέμμα και προχωρά σε ψυχολογική εμβάθυνση και σκιαγράφηση ολοκληρωμένων ανθρώπινων τύπων. Αυτού του είδους η ηθογραφία σχετίζεται με τα ρεύματα του ρεαλισμού και του νατουραλισμού. Τα αντιπροσωπευτικότερα έργα είναι τα περισσότερα διηγήματα του Παπαδιαμάντη (με χαρακτηριστικότερο όλων την νουβέλα «Η Φόνισσα»), τα διηγήματα του Βιζυηνού, οι νουβέλες του Καρκαβίτσα και αργότερα τα έργα του Κ. Χατζόπουλου και του Κ. Θεοτόκη, που είναι επηρεασμένα από την σοσιαλιστική ιδεολογία και τον προβληματισμό για το κοινωνικό ζήτημα.
Αρκτικόλεξο
Αρκτικόλεξο ή ακρωνύμιο ονομάζεται ο σύντομος τρόπος γραφής που παράγεται απo τα αρχικά γράμματα ή τις συλλαβές των λέξεων μιας επωνυμίας ή και φράσης (συνήθως ονόματα οργανισμών, σωματείων, υπηρεσιών κ.ά) που γράφεται πάντα με κεφαλαία γράμματα. Η λέξη αρκτικόλεξο είναι σύνθετη λέξη που δημιουργείται από τις λέξεις αρκτικός, (που σημαίνει αυτός που βρίσκεται στην αρχή), + λέξη.
Η χρήση ακρωνυμίων ξεκίνησε κυρίως από τις ανάγκες εξοικονόμησης χώρου στον τύπο αλλά και χρόνου στον λόγο. Τα ακρωνύμια άλλοτε διαβάζονται κατά φθόγγο π.χ. ΟΗΕ που σημαίνει Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, και άλλοτε κατά πλήρη προφορά των γραμμάτων όπως π.χ. το ακρωνύμιο Δ.Σ που σημαίνει Διοικητικό Συμβούλιο και διαβάζεται δέλτα - σίγμα). Η συνεχής χρήση ακρωνυμίων πολλές φορές δημιουργεί προβλήματα σύγχυσης, όπως π.χ. Δ.Σ που μπορεί να σημαίνει εκτός του παραπάνω και Διπλωματικό Σώμα ή ακόμα πιό χαρακτηριστικά Δημοτικό Συμβούλιο.
Πολλές φορές το αρκτικόλεξο, για λόγους ευκολότερης ή πιο εύηχης προφοράς, περιλαμβάνει εκτός από τα αρχικά γράμματα μιας συστατικής λέξης και φωνήεντα που ακολουθούν, π.χ. ΠΡΟ.ΠΟ. Παρόλο που το ορθό είναι να χρησιμοποιείται τελεία μετά το αρχικό γράμμα κάθε λέξης ή συλλαβής, πολλές φορές για λόγους ευκολίας η τελεία παραλείπεται. Συνέπεια των παραπάνω η προσοχή στη χρήση των αρκτικόλεξων να καθίσταται αναγκαία όσο επίσης και η δημιουργία νέων που δεν θα πρέπει να προκαλούν σύγχυση με άλλα ήδη υφιστάμενα.
Η συχνότητα της χρήσης ακρωνυμίων έχει αυξητική τάση ανά το παγκόσμιο κυρίως στους χώρους της γραφειοκρατίας, πολιτικής, συνδικαλισμού αλλά και στην τεχνολογία. Συχνά τα τεχνολογικά κυρίως αρκτικόλεξα μετατρέπονται σε λέξεις. Για παράδειγμα η λέξη μόντεμ προέρχεται από την αγγλική λέξη modem που είναι ακρωνύμιο της φράσης Modulator Demodulator, η λέξη Ραντάρ, κ.ά.
Σημειώσεις
Στο επιμύθιο του αριστουργήματός του «1984» ο Όργουελ αναφέρει ότι το Απολυταρχία|απολυταρχικό καθεστώς που περιγράφει στο μυθιστόρημα, αποφάσισε να επιβάλλει στους πολίτες να μιλούν μόνο με αρκτικόλεξα, για να χαθεί το συναισθηματικό φορτίο των λέξεων κι έτσι οι «υποτελείς» θα ήταν πιο άβουλοι, πιο πειθήνιοι, πιο απαθείς.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Τύποι λέξεων
Υποπλοίαρχος Μπάτσης P-17 (πυραυλάκατος)
Η Πυραυλάκατος Υποπλοίαρχος Μπάτσης P-17 (γνωστή και ως Μπάτσης P-17, πρώην Καλυψώ P-54 και μετέπειτα Διοσκουριά) ήταν γαλλικής κατασκευής πολεμικό πλοίο τύπου La Combattante II.
Ιστορία
Ναυπηγήθηκε το 1968 με το όνομα «Καλυψώ P-54» κατά παραγγελία της Ελληνικής Κυβέρνησης στα ναυπηγεία "C.M.N. Χερβούργου" στη Νορμανδία της Γαλλίας. Υπήρξε ένα από τα τέσσερα ταχέα περιπολικά Κ/Β που παραγγέλθηκαν από την τότε Ελληνική Κυβέρνηση, τα άλλα τρία ήταν τα Άννινος, Αρλιώτης και Κονίδης.
Επαρχία Μοξίκο
Το Μοξίκο (Moxico) ή Μοσίκο (Moshiko) είναι η μεγαλύτερη επαρχία της Ανγκόλας. Έχει έκταση 223.023 τετραγωνικά χιλιόμετρα, και καλύπτει το 18% της επιφάνειας της Ανγκόλας. Η επαρχία έχει πληθυσμό 758.568 κατοίκους (απογραφή 2014) και πυκνότητα πληθυσμού περίπου 3,4 κατοίκους ανά χλμ², καθιστώντας τη μια από τις πιο αραιοκατοικημένες περιοχές της Ανγκόλας. Ο πληθυσμός της επαρχίας βρίσκεται σε ρευστότητα. Οι εκτοπισμένοι κάτοικοι επέστρεψαν αργά στο Μοξίκο μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου της Ανγκόλας το 2002. Ο πόλεμος άφησε το Μοξίκο ως μία από τις πιο γεμάτες νάρκες τοποθεσίες στον κόσμο.
Η Λουένα είναι η πρωτεύουσα της επαρχίας Μοξίκο και βρίσκεται 1.314 χλμ. από την πρωτεύουσα της Ανγκόλας, Λουάντα.
Υποπλοίαρχος Μπάτσης P-17 (πυραυλάκατος)
Πλοία με το όνομα «Μπάτσης» και «Καλυψώ»
Το «Υποπλοίαρχος Μπάτσης» P-17 είναι μέχρι το μοναδικό πλοίο στον ελληνικό στόλο που ονομάστηκε έτσι, και ως «Καλυψώ» P-54 είναι το τελευταίo κατά σειρά από τα τρία πλοία συνολικά που φέρουν το όνομα αυτό. Το πρώτο πλοίο ήταν η Βελλού «Καλυψώ» που εντάχθηκε στον ελληνικό στόλο το 1830 και παροπλίσθηκε το 1832, ενώ το δεύτερο ήταν το Τορπιλοβόλο «Καλυψώ» που ενετάγη το 1873 και παροπλίσθηκε το 1890.
Επαρχία Μοξίκο
Ιστορία
Η επαρχία Μοξίκο ήταν η σκηνή πολλών ανταρτικών μαχών κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου της Ανγκόλας. Τα μακρά σύνορά της με τη Ζάμπια στα ανατολικά αποτέλεσαν τη βάση επιχειρήσεων για UNITA και MPLA. Ως αποτέλεσμα, η επαρχία Μοξίκο αντιμετώπισε πολλές επιδρομές από τον στρατό της Νότιας Αφρικής.
Υποπλοίαρχος Μπάτσης P-17 (πυραυλάκατος)
Παραπομπές
Κατηγορία:Ελληνικές Πυραυλάκατοι
Επαρχία Μοξίκο
Ιστορία
Η επαρχία Μοξίκο είναι γνωστή ως το μέρος όπου ο ηγέτης των ανταρτών της UNITA, Ζόνας Σαβίμπι, σκοτώθηκε το 2002, σηματοδοτώντας το τέλος ενός εμφυλίου πολέμου που διήρκεσε πάνω από 25 έτη. Το σώμα του Σαβίμπι θάφτηκε στο χωριό Λουκούσε, περίπου 1.000 χλμ. νοτιοανατολικά της πρωτεύουσας, Λουάντα, κάτω από ένα δέντρο κοντά στο οποίο σκοτώθηκε.
Γεωγραφία
Η επαρχία Μοξίκο συνορεύει με την επαρχία Λούντα Σουλ στα βόρεια, την επαρχία Μπιέ στα δυτικά, την επαρχία Κουάντο Κουμπάνγκο στα νότια, τη Ζάμπια στα ανατολικά και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό στα βορειοανατολικά.
Δήμοι και κοινότητες
Η επαρχία Μοξίκο περιλαμάνει εννέα (9) δήμους (municípios): μικρογραφία|Εκκλησία στη Λουένα
Δημογραφικά στοιχεία
Η επαρχία Μοξίκο αποτελείται από πληθώρα εθνοτικών ομάδων και είναι κυρίως μια περιοχή Μπαντού. Οι πληθυσμοί των Σοκουέ, Λουβάλε, Εμπούντα, Λουκάζι και Οβιμπούντου αποτελούν την πλειοψηφία της επαρχίας. Απομονωμένες κοινότητες άλλων εθνοτικών ομάδων υπάρχουν σε ολόκληρη την επαρχία.
Η γλώσσα Σοκουέ είναι η πιο συνηθισμένη στην επαρχία.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Επαρχίες της Ανγκόλας
Λευκοπόδαρη αλεπού
thumb|Μια ινδική αλεπού της ερήμου ή λευκοπόδαρη αλεπού από το Καταφύγιο Ταλ Τσαπάρ στο [[Ρατζαστάν της Ινδίας]] Η λευκοπόδαρη αλεπού (Vulpes vulpes pusilla), επίσης γνωστή ως η αλεπού της ερήμου, είναι ένα μικρό, ασιατικό υποείδος της κόκκινης αλεπούς που απαντάται σε όλη σχεδόν την βορειοδυτική ινδική υποήπειρο, τις περιοχές με ερήμους του Πακιστάν από το Ραβαλπίντι μέχρι το Ρατζαστάν και το Κατς στην Ινδία, το Βαλουχιστάν, το νότιο Ιράν και το Ιράκ. Βρίσκεται κυρίως σε αμμόλοφους ή στις ευρείες αμμώδεις κοίτες ημίξηρων ποταμών, και μονάχα πολύ σπάνια σε χωράφια, και στη συνέχεια κοντά σε αμμώδεις εκτάσεις.
Συμπεριφορά
Είναι παρόμοια στις συνήθειες με την αλεπού του λόφου, αλλά η διατροφή της είναι πιο σαρκοβόρα από των άλλων υποειδών, και τα θηράματά της είναι πιο περιορισμένα στους γερβίλους και τους ψαμμόμυες, λόγω του πιο άγονου οικοτόπου που καταλαμβάνει.
Παραπομπές
Κατηγορία:Αλεπού
Κόλπος Πρινς Ρούπερτ
Ο Κόλπος Πρινς Ρούπερτ (αγγλικά: Prince Rupert Bay, γαλλικά: Baie de Prince Rupert) είναι ένας κόλπος της Δομινίκας. Είναι ο σημαντικότερος κόλπος της ενορίας του Αγίου Ιωάννη. Βρίσκεται νότια της Χερσονήσου Κάρμπιτ. Η Πόρτσμουθ, πρωτεύουσα του Αγίου Ιωάννη, βρίσκεται εκεί.
Τζέιμς Χέρτζογκ
Ο Τζέιμς Μπάρι Μούνικ Χέρτζογκ (James Barry Munnik Herzog), γνωστός και ως Τζέιμς Χέρτζογκ (3 Απριλίου 1866-21 Νοεμβρίου 1942) ήταν στρατηγός των Μπόερς κατά τον Δεύτερο Πόλεμο των Μπόερς και Πρωθυπουργός της Ένωσης της Νότιας Αφρικής από το 1924 ως το 1939. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, ενθάρρυνε την ανάπτυξη του αφρικάνερ πολιτισμού και την προστασία του από τη βρετανική επιρροή.
Όνομα
Ο Χέρτζογκ πήρε τα πρώτα του ονόματα από το χειρουργό Τζέιμς Μπάρι, ο οποίος ήταν ο πρώτος Βρετανός γιατρός στην Αφρική που έκανε επιτυχή καισαρική τομή και έζησαν και η μητέρα και το παιδί μετά την επέμβαση.
Βιογραφία
Ο Χέρτζογκ σπούδασε νομική στο Κολέγιο Βικτόρια στο Στέλενμπος του Κέιπ Κόλονι. Το 1889, μετέβη στις Κάτω Χώρες για να σπουδάσει νομικά στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, όπου πραγματοποίησε επιστημονική διατριβή και έλαβε το διδακτορικό του στις 12 Νοεμβρίου 1892
Κατά τα έτη 1892-1895 έκανε την πρακτική του άσκηση στην Πρετόρια, μέχρι που τοποθετήθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο στο Ελεύθερο Κράτος της Οράγγης. Κατά το δεύτερο Πόλεμο των Μπόερς (1899-1902), έφτασε μέχρι το αξίωμα του στρατηγού. Έγινε γνωστός ως ένας τολμηρός και επινοητικός ηγέτης των αντάρτικων δυνάμεων, που συνέχιζαν να πολεμούν τους Βρετανούς. Τελικά, πεπεισμένος για τη ματαιότητα περαιτέρω αιματοχυσίας, υπέγραψε το Μάιο του 1902 τη Συνθήκη του Βερινέγκενγκ.
Στη συνέχεια, ο Χέρτζογκ ασχολήθηκε με την πολιτική ως κύριος οργανωτής του Ενωτικού Κόμματος της Οράγγης. Το 1907, η Επαρχία του Ποταμού Οράγγη κέρδισε την αυτόνομη διακυβέρνησή της και ο Χέρτζογκ τέθηκε στην κυβέρνηση Γενικός Εισαγγελέας και Διευθυντής Εκπαίδευσης. Η επιμονή του για τη διδασκαλία των ολλανδικών μαζί με τα αγγλικά στα σχολεία βρήκε αντιρρήσεις. Στο νέο έθνος της Νοτιοαφρικανικής Ένωσης στις 31 Μαΐου 1910 τέθηκε Υπουργός Δικαιοσύνης μέχρι το 1912. Η αντίθεσή του στον ιμπεριαλισμό και στο Λουί Μπότα οδήγησε σε υπουργική κρίση.
Στις γενικές εκλογές του 1924, το Εθνικό Κόμμα με αρχηγό τον Χέρτζογκ νίκησε το Νοτιοαφρικανικό Κόμμα του Γιαν Σματς και σχημάτισε κυβέρνηση, ωστόσο το 1934 συνενώθηκαν και σχημάτισαν το Ενωτικό Κόμμα.
Ο Χέρτζογκ ήταν ένας ρεπουμπλικανός που πίστευε και υποστήριζε με θέρμη την ανεξαρτησία της Νοτιοαφρικανικής Ένωσης από τη Βρετανική Αυτοκρατορία. Στις 4 Σεπτεμβρίου 1939, το Συνέδριο των στελεχών του Ενωτικού Κόμματος αρνήθηκε να δεχτεί την πρόταση ουδετερότητας του Χέρτζογκ για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τον απομάκρυνε από τη θέση του υπέρ του Γιαν Σματς.
Πέθανε το 1942 στην Πραιτώρια. Το 2007, στην πόλη Πάαρλ χτίστηκε ένα κτίριο που πήρε το όνομά του προς τιμήν του.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πολιτικοί της Νότιας Αφρικής Κατηγορία:Νοτιοαφρικανοί στρατιωτικοί
Κύπελλο Κύπρου πετοσφαίρισης ανδρών 1978
Τελικός
Στον τελικό προκρίθηκαν η Ανόρθωση Αμμοχώστου και η Αναγέννηση Δερύνειας. Το παιχνίδι διεξήχθη στις 17 Νοεμβρίου 1978 στο Παλιό Γ.Σ.Π. στη Λευκωσία. Νικήτρια ήταν η Ανόρθωση Αμμοχώστου με σκορ 3-0 σετ (18-16, 15-9, 15-10).
Πηγές
Κατηγορία:Κύπελλο Κύπρου (πετοσφαίριση ανδρών) Κατηγορία:Πετοσφαίριση το 1978
Λουίζα του Ηνωμένου Βασιλείου (1848-1939)
Η Λουίζα του Ηνωμένου Βασιλείου (αγγλ. Louise, Duchess of Argyll, 18 Μαρτίου 1848 - 3 Δεκεμβρίου 1939) ήταν το έκτο παιδί και η τέταρτη κόρη της Βικτωρίας του Ηνωμένου Βασιλείου και του Αλβέρτου της Σαξονίας-Κοβούργου-Γκότα.
Πρώιμα χρόνια
Η Λουίζα Καρολίνα Αλβέρτα γεννήθηκε στις 18 Μαρτίου 1848 στα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ στο Λονδίνο και βαπτίσθηκε στις 13 Μαΐου του ίδιου έτους από τον Αρχιεπίσκοπο του Κάντερμπερυ, Τζον Σάμνερ.
Όπως και τα άλλα αδέλφια της, η Λουίζα ανατράφηκε με το αυστηρό πρόγραμμα εκπαίδευσης που σχεδίασε ο πατέρας της και ο φίλος του, Κρίστιαν Φρίντριχ φον Στόκμαρ. Τα μικρά παιδιά του διδάσκονταν πρακτικά καθήκοντα, όπως μαγείρεμα, γεωργία, οικιακές εργασίες και ξυλουργική. Η Λουίζα περιεγράφηκε ως ένα έξυπνο και ταλαντούχο παιδί, με ταλέντα στην ζωγραφική και τον χορό. Θεωρήθηκε επίσης το αγαπημένο παιδί του πατέρα της.
Γραμματέας
Μετά το θάνατο του Πρίγκηπα Αλβέρτου το 1861, η Βικτωρία συνέχισε τα σχέδια που είχε εκείνος για τα παιδιά τους. Η ίδια η Βασίλισσα ήταν πολύ δυστυχισμένη και το παρατεταμένο πένθος της εκνεύρισε τη Λουίζα. Για τα δέκατα έβδομα γενέθλιά της το 1865, η Λουίζα ζήτησε να ανοίξει η αίθουσα χορού για μια χορευτική παράσταση, κάτι που δεν είχε εκτελεστεί από το θάνατο του Αλβέρτου. Το αίτημά της απορρίφθηκε και η πλήξη της με την καθημερινή ρουτίνα του παλατιού ενοχλούσε τη μητέρα της, η οποία θεωρούσε τη Λουίζα αδιάκριτη και επιθετική.
Η Βασίλισσα έκανε συνήθεια να διορίζει ως γραμματέα της, την μεγαλύτερη ανύπαντρη κόρη της, μια θέση που η Λουίζα ανέλαβε το 1866, στη θέση της μεγαλύτερης αδερφής της, Έλενας. Παρά τους φόβους της Βασίλισσας ότι η Λουίζα θα ήταν αδιάκριτη, εκείνη έμεινε ευχαριστημένη από τις υπηρεσίες της κόρης της, την οποία είχε χαρακτηρίσει αργότερα ως έξυπνη, ανιδιοτελή, στοργική και άτομο ισχυρού χαρακτήρα.
Γάμος
Ως κόρη της Βασίλισσας, η Λουίζα ήταν μια επιθυμητή νύφη, καθώς αναφέρεται ότι ήταν η πιο όμορφη κόρη της Βικτωρίας από σύγχρονους και σημερινούς βιογράφους. Ωστόσο, κατηγορήθηκε από τον Τύπο για ρομαντικές υποθέσεις. Αυτό, σε συνδυασμό με τον φιλελευθερισμό και τον φεμινισμό της, ώθησε τη Βασίλισσα να της βρει σύζυγο. Η επιλογή έπρεπε να ταιριάζει στη Βασίλισσα καθώς και στη Λουίζα και η Βασίλισσα επέμεινε ότι ο σύζυγός της θα έπρεπε να ζει κοντά της. Διάφοροι μνηστήρες προτάθηκαν από κορυφαίους βασιλικούς οίκους της Ευρώπης.
Ινδικός Ποταμός (Δομινίκα)
Ο Ινδικός Ποταμός είναι ένας ποταμός στα βορειοδυτικά της Δομινίκας. Βρίσκεται κεντρικά του Αγίου Ιωάννη, ανάμεσα στους ποταμούς Κλίφτον και Πίκαρντ. Διασχίζει τους Άγιο Ιωάννη και Άγιο Ανδρέα. Στον Άγιο Ανδρέα ενώνμεται με τον Ποταμό Μπαμλαμπού. Χύνεται στην Καραϊβική Θάλασσα. Κάποιες σκηνές από την ταινία "Οι Πειρατές της Καραϊβικής: Το Σεντούκι του Νεκρού" παίχτηκαν στον Ινδικό Ποταμό.
Λουίζα του Ηνωμένου Βασιλείου (1848-1939)
Γάμος
Η Λουίζα απέρριψε όλους τους μνηστήρες και παντρεύτηκε τον Τζον Κάμπελ, διάδοχο του Δουκάτου του Αργκάυλ. Όμως, παρά την καλή αρχή, ο γάμος τους δεν ήταν ευτυχισμένος, εξαιτίας κυρίως της ατεκνίας τους και των περιορισμών στις δραστηριότητές τους από τη Βασίλισσα. Πολλές φορές έμεναν σε ξεχωριστά σπίτια. Ο Τζον είχε επίσης κακή σχέση με τον αδερφό της Λουίζας, Πρίγκιπα της Ουαλίας, που δεν αποδέχθηκε ποτέ τον γάμο τους.
Ινδικός Ποταμός (Δομινίκα)
Δείτε επίσης
Ινδικος Ποταμός Ινδικος Ποταμός
Λουίζα του Ηνωμένου Βασιλείου (1848-1939)
Γάμος
Η σχέση της Λουίζας με τις δύο αδερφές που ήταν πιο κοντά στη Βασίλισσα, τη Βεατρίκη και την Έλενα, χειροτέρεψε. Η Βεατρίκη παντρεύτηκε τον ψηλό και όμορφο Ερρίκο του Μπάττεμπεργκ το 1885 και απέκτησαν τέσσερα παιδιά. Η Λουίζα, λέγεται πως ζήλευε την αδελφή της. Ο βιογράφος της Βεατρίκης, Μάθιου Ντέννισον, ισχυρίζεται ότι σε αντίθεση με τη Βεατρίκη, η Λουίζα παρέμεινε εντυπωσιακά όμορφη και μετά τα σαράντα. Ωστόσο, η Βεατρίκη απολάμβανε μια ικανοποιητική σχέση με τον δημοφιλή σύζυγό της, σε αντίθεση με τη Λουίζα. Μετά τον θάνατο του Ερρίκου το 1896, η Λουίζα έγραψε ότι: «εκείνος [ο Ερρίκος] ήταν σχεδόν ο καλύτερος φίλος που είχα - και μου λείπει περισσότερο από ό,τι μπορώ να πω». Επιπλέον, η Λουίζα ανακοίνωσε ότι ήταν η εμπιστευόμενή του και ότι η Βεατρίκη δεν σήμαινε τίποτα για αυτόν.
Μετέπειτα χρόνια
Η Λουίζα ήταν αποφασισμένη να θεωρηθεί ως συνηθισμένος άνθρωπος και όχι ως μέλος της βασιλικής οικογένειας. Όταν ταξίδευε στο εξωτερικό, χρησιμοποίησε συχνά το ψευδώνυμο "κυρία Κάμπελ".
Η υγεία του συζύγου της συνέχισε να επιδεινώνεται. Η Λουίζα τον νοσηλευόταν με αφοσίωση από το 1911. Αυτά τα χρόνια η Λουίζα και ο σύζυγός της ήταν πιο κοντά από ποτέ. Εκείνος, έχοντας αναπτύξει βρογχικά προβλήματα που ακολουθούνται από διπλή πνευμονία, πέθανε στις 2 Μαΐου 1914. Μετά το θάνατό του, η Λουίζα είχε μια νευρική κατάρρευση και υπέφερε από έντονη μοναξιά, γράφοντας σε έναν φίλο λίγο αργότερα: «Η μοναξιά μου χωρίς τον Δούκα είναι τρομερή, αναρωτιέμαι τι να κάνει τώρα!»
Πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής της στο Παλάτι του Κένσινγκτον, καταλαμβάνοντας δωμάτια δίπλα στην αδελφή της Βεατρίκη. Έκανε περιστασιακές δημόσιες εμφανίσεις μαζί με τη βασιλική οικογένεια, καθώς η υγεία της επιδεινωνόταν. Η τελευταία της δημόσια εμφάνιση έγινε το 1937 στην έκθεση Οικιακών Τεχνών και Βιομηχανιών. Πέθανε στης 3 Δεκεμβρίου 1939 σε ηλικία 91 ετών. , φορώντας το νυφικό πέπλο που είχε φορέσει 70 χρόνια πριν. Στις 8 Δεκεμβρίου το σώμα της αποτεφρώθηκε και οι στάχτες της τοποθετήθηκαν στις 12 Δεκεμβρίου στο Παρεκκλήσιο του Αγίου Γεωργίου. Στις 13 Μαρτίου 1940 μεταφέρθηκαν στο βασιλικό κοιμητήριο του Φρόγκμορ, κοντά στο Ουίνδσορ.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Οίκος της Σαξονίας-Κόμπουργκ & Γκότα Κατηγορία:Βρετανίδες πριγκίπισσες Κατηγορία:Βρετανίδες δούκισσες
Χιρά
Μερικά χιλιόμετρα βόρεια της Μέκκας, στη Σαουδική Αραβία, βρίσκεται το Χιρά ή Σπηλιά του Χιρά (Αραβικά: حراء‎ Ḥirāʾ και غار حراء Ġār Ḥirāʾ). Στην σπηλιά αυτή οι Μουσουλμάνοι πιστεύουν ότι αποκαλύφθηκε ο Θεός στον Μωάμεθ για πρώτη φορά, μέσω του αγγέλλου Τζεμπρίλ (Jebril -αραβικά: جِبرِيل).
Η σπηλιά του Χιρά βρίσκεται στο όρος Τζαμπάλ αλ Νούρ, σε ύψος 270 μ., και έχει μήκος 3,7 μ. και πλάτος 1,6 μ. Για να φτάσει κανείς στην σπηλιά πρέπει να ανεβεί 600 σκαλοπάτια. Στη διάρκεια του Χατζ υπολογίζεται ότι περίπου πέντε χιλιάδες άτομα ημερησίως επισκέπτονται τη σπηλιά του Χιρά.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Σπήλαια Κατηγορία:Γεωγραφία της Σαουδικής Αραβίας
Γιώργος Κουμεντάκης
Ο Γιώργος Κουμεντάκης (Ρέθυμνο, 1959) είναι Έλληνας συνθέτης. Το 2004 διορίστηκε μουσικός διευθυντής και δημιουργός του μουσικού σεναρίου για τις τελετές Έναρξης και Λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων, ενώ από το 2017 ανέλαβε τα καθήκοντα του καλλιτεχνικού διευθυντή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Από τις 26 Μαΐου του 2023 είναι υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού στην υπηρεσιακή κυβέρνηση του Ιωάννη Σαρμά.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στο Ρέθυμνο από τον Ιωάννη και την Ευαγγελία Κουμεντάκη. Έλαβε τα πρώτα του μαθήματα μουσικής το 1964 στο Ωδείο Ρεθύμνου, μαθαίνοντας ακορντεόν και πιάνο, ενώ ξεκίνησε τις πρώτες του απόπειρες να συνθέσει στην ηλικία των 15. Το 1977 συνέχισε τις σπουδές του στο Ελληνικό Ωδείο της Αθήνας με καθηγητή τον Διαμαντή Διαμαντόπουλο. Έχει παρακολουθήσει σεμινάρια με τον Πιερ Μπουλέζ, τον Γκιέργκι Λίγκετι, τον Ιάννη Ξενάκη και τον Αλεξάντερ Γκερ.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Έλληνες συνθέτες κλασικής μουσικής Κατηγορία:Έλληνες υπουργοί Πολιτισμού και Αθλητισμού
Αδράνεια
Με τον όρο Αδράνεια, στη Φυσική, ονομάζεται η χαρακτηριστική ιδιότητα των σωμάτων να αντιστέκονται στην οποιαδήποτε μεταβολή της κινητικής τους κατάστασης. Αυτό συνεπάγεται δύο αρχές:
Αν ασκηθούν δυνάμεις σε κάποιο σώμα και αυτό δεν μεταβάλει την κινητική του κατάσταση (παραμείνει ακίνητο ή διατηρεί την πορεία του), τότε σημαίνει ότι υπάρχουν άλλες εξωτερικές δυνάμεις που αντιστέκονται στη μεταβολή, συνήθως είναι στατικές τριβές.
Η αδράνεια είναι γενικά μία πιο ελεύθερη έννοια στη φυσική (σε σχέση με τη μάζα, την ταχύτητα και άλλα μεγέθη) και δεν υπάρχει κοινός αποδεκτός μαθηματικός φορμαλισμός για αυτήν. Υπάρχουν δύο είδη κινήσεων (μεταφορική και περιστροφική), άρα και δύο έννοιες της αδράνειας:
Στη μεταφορική κίνηση
Για μικρές ταχύτητες σε σχέση με την ταχύτητα του φωτός ισχύει F=mα (δεύτερος νόμος του Νεύτωνα), όπου F η συνισταμένη των δυνάμεων, m η μάζα του σώματος, που εκφράζει την αδράνειά του και α η επιτάχυνση, δηλαδή ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας. Λύνοντας ως προς την επιτάχυνση βρίσκουμε ότι α = F/m, που μηδενίζεται όταν F=0. Συνεπώς μηδενική δύναμη προκαλεί μηδενική επιτάχυνση άρα το σώμα συνεχίζει να κινείται με σταθερή ταχύτητα ή παραμένει ακίνητο.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Θεμελιώδεις έννοιες της φυσικής
Νησί του Πάσχα
right|thumb|350px|Φυσικός χάρτης του Νησιού του Πάσχα Το Νησί του Πάσχα (ισπανικά: Isla de Pascua), και επίσης Ράπα Νούι (ράπα νούι: Rapa Nui), είναι νησί της Πολυνησίας που βρίσκεται στον Ειρηνικό ωκεανό και είναι επαρχία της Χιλής. Έχει έκταση 163,6 τ.χλμ. και πληθυσμό περίπου 7.750 κατοίκους στην απογραφή του 2017. Θεωρείται το πλέον απομονωμένο νησί στον κόσμο. Ο γηγενής πληθυσμός αναφέρεται στο νησί ως Ραπανούι και οι Χιλιανοί ως Isla de Pascua. Το όνομα «Νησί του Πάσχα» οφείλεται στον Ολλανδό θαλασσοπόρο Γιάκομπ Ρόγκεβεν, ο οποίος έφτασε εκεί το Πάσχα του 1722. 700px|center|thumb|Νησί του Πάσχα
Ιστορική επισκόπηση
Η ιστορία της ανθρώπινης παρουσίας στο νησί του Πάσχα αρχίζει περίπου το 500, όταν καταφθάνουν και οι πρώτοι άποικοι από τα νησιά Μαρκέζας ή Μανγκαρέβα των νήσων Γκάμπιερ της Γαλλικής Πολυνησίας. Σύμφωνα με ορισμένες θεωρίες οι πρώτοι άποικοι έφθασαν εδώ από την Ούρου (Uru), που βρίσκεται στα σύνορα της Βολιβίας, του Περού και της Χιλής.
Οι ιστορικές γνώσεις για τους επόμενους αιώνες είναι ανύπαρκτες, έως τον 18ο αιώνα τουλάχιστον. Το 1722 ο Ολλανδός θαλασσοπόρος Γιάκομπ Ρόγκεβεν το ονόμασε έτσι, εξαιτίας του ότι έφθασε στο νησί την ημέρα του Πάσχα. Οι διασωθείσες μαρτυρίες μιλούν για ένα νησί ερημωμένο. Ωστόσο, ο πρώτος Ευρωπαίος που το ανακάλυψε ήταν ο πειρατής Έντουαρντ Ντέιβις, που αργότερα έγινε υπαξιωματικός του Βρετανικού Ναυτικού. Αυτός πρωτοαντίκρυσε το νησί το 1686. Την εποχή που έφτασε εκεί ο Ρόγκεβεν, το νησί είχε πληθυσμό γύρω στους 3.000 κατοίκους. Μα αργότερα, οι λευκοί επιδρομείς ελάττωσαν τον πληθυσμό του γιατί έπιαναν τους νέους και τους πουλούσαν σκλάβους. Το 1770 κατέφθασε στο νησί ο Ισπανός εξερευνητής Ντον Φελίπε Γκονσάλες (αμερικάνικα ισπανικά) ή Γκονθάλεθ (καστιλιάνικα ισπανικά), ο οποίος διεκδίκησε τα εδάφη του για την Ισπανία, αν και ανεπισήμως. Τέσσερα χρόνια μετά, το 1774, πέρασαν από το νησί ο βρετανός θαλασσοπόρος Τζέιμς Κουκ και ο γάλλος Ναύαρχος Μπουγκανβίλ.
Στην αυγή του 19ου αιώνα, περί το 1800 μαρτυρείται πως φαλαινοθήρες εισήγαγαν ασθένειες στους γηγενείς κατοίκους, ενώ το 1805 αμερικανικό πλοίο απήγαγε 22 νησιώτες. Το 1860 Περουβιανοί δουλέμποροι απήγαγαν 1.407 νησιώτες, περίπου το 1/3 του πληθυσμού όπως εκτιμάται, για να εργαστούν στα ορυχεία του Περού. Η επίσημη κυβέρνηση του Περού έστειλε πίσω περί τους 100 αιχμαλώτους, από τους οποίους επέζησαν μόνον 10, εισάγοντας ταυτόχρονα την ευλογιά στο νησί. Το 1866 Γάλλοι ιεραπόστολοι κατασκευάζουν στο νησί νοσοκομεία και ιεραποστολές, κάτι που θα ελκύσει χαρακτήρες όπως ο Ζαν Μπατίστ Ντυτρού-Ντι Μπορνιέ, που ορίζει εαυτόν κυβερνήτη του νησιού. Οι Γάλλοι ιεραπόστολοι αποχωρούν το 1871. Μαζί τους αποχωρούν 200 γηγενείς για την Ταϊτή και 150 για τους νήσους Γκάμπιερ. Ο Ντι Μπρονιέ δολοφονείται λίγα χρόνια αργότερα από τους 150 εναπομείναντες γηγενείς, όταν επιχειρεί να μετατρέψει το νησί σε φάρμα για πρόβατα. Το 1872 στη νησί του Πάσχα έμεναν μόνο 175 ιθαγενείς. Ο 19ος αιώνας κλείνει με την αποβίβαση στο νησί του Χιλιανού καπετάνιου Πολίκαρπο Τόρο Ουρτάδο κατά το 1888, που διεκδικεί το νησί επισήμως για τη Χιλή.
Γεωλογία-κλίμα
Από γεωλογική άποψη παρουσιάζει ενδιαφέρον το γεγονός ότι το έδαφος του νησιού είναι ηφαιστειογενές, προερχόμενο από τα τρία τοπικά ηφαίστεια του νησιού. Οι ακτές του είναι απόκρημνες, ενώ υπάρχουν στο νησί πολλά σπήλαια, στα οποία έχουν βρεθεί ξύλινα μικροαντικείμενα, εικόνες και ένα είδος ιερογλυφικής γραφής πάνω σε ξύλο. Το νησί του Πάσχα δημιουργήθηκε, στα προηγούμενα 700 χιλιάδες χρόνια από τρεις διαφορετικές ηφαιστειακές δράσεις, που είχαν ως αποτέλεσμα το σχηματισμό τριών διακριτών κρατήρων. Στοιχεία που επιτρέπουν την ανασύνθεση των γεωλογικών χαρακτηριστικών υποδεικνύουν ότι το νησί είναι ένα θερμό σημείο με χαμηλή μαγματική παραγωγικότητα, αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στα νησιά της Χαβάης.