cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ερυθρός λύγκας
Διατροφή και κυνήγι
Ο Ερυθρός λύγκας κυνηγάει διαφόρων μεγεθών ζώα.Κυνηγάει μικρά ζώα όπως τρωκτικά, σκίουροι, πουλιά, ψάρια και έντομα. Τρέφεται επίσης και με μεγαλύτερα ζώα,όπως κουνέλια και λαγούς. Λιγότερο συχνά θα τρέφεται με μεγαλύτερα ζώα, όπως νεαρά οπληφόρα και άλλα σαρκοφάγα όπως αλιείς (είδος αλιευτικής νυφίτσας που ζει στην Βόρεια Αμερική), αλεπούδες,βιζόν, ασβούς, μικρά σκυλιά και οικόσιτες γάτες. Ενώ δεν είναι γνωστό αν επιτίθεται σε μεγαλύτερα είδη, όπως βοοειδή και άλογα και δεν αποτελεί μεγάλη απειλή για μικρότερα μηρυκαστικά, όπως πρόβατα και κατσίκες. Μπορεί επίσης να σκοτώνει και ελάφια, ιδιαίτερα τον χειμώνα όταν το μικρότερα αρπακτικά είναι σπάνια, ή όταν οι πληθυσμοί των ελαφιών είναι άφθονοι.thumb|318x318px|Κατανομή του Ερυθρού λύγκα.
Αναπαραγωγή
thumb|280x280px|Ο Ερυθρός λύγκας με έναν σκοτωμένο λαγό thumb|280x280px|Μικρά ηλικίας 2-4 μηνών στο [[Τέξας]] Οι Ερυθροί λύγκες ζουν 6 ή 8 χρόνια και λίγοι φτάνουν πέρα από τα 10 χρόνια. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορούν να ζήσουν 16 χρόνια στην φύση και 32 χρόνια σε αιχμαλωσία.
Το θηλυκό γεννά από 1 έως 6 μικρά, συνήθως 2-4, που γεννιούνται τον Απρίλιο ή τον Μάιο, μετά από κύηση 60-70 ημερών. Μερικές φορές μπορεί να γεννήσει και για δεύτερη φορά, τον Σεπτέμβριο. Το θηλυκό γεννάει τα μικρά του σε κλειστό χώρο, όπως ένα σπήλαιο ή έναν κορμό δέντρου. Τα μικρά του γεννιούνται τυφλά και ανοίγουν τα μάτια τους στις 9-10 ημέρες. Στις 4 εβδομάδες εξερευνούν το γύρω περιβάλλον τους και όταν φτάνουν 2 μηνών απογαλακτίζονται. Στους πρώτους 3 έως 5 μήνες ξεκινάνε κυνήγι με τη μητέρα τους και στο πρώτο τους έτος την εγκαταλείπουν και διασκορπίζονται.
Οικότοποι
Ο Ερυθρός λύγκας είναι γενικά ένα πολύ ευπροσάρμοστο ζώο. Προτιμά τα δάση με φυλλοβόλα, κωνοφόρα ή μικτά δέντρα. Σε αντίθεση με τους άλλους λύγκες, δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τα πυκνά δάση.
Οι Ερυθροί λύγκες ζουν στον νότιο Καναδά, στις Η.Π.Α. και στην μεξικανική πολιτεία της Οαχάκα. Στις Η.Π.Α. ζουν στο κεντροδυτικό τμήμα της και συγκεκριμένα στην Νότια Μινεσότα, στην ανατολική Νότια Ντακότα και σε ένα μεγάλο μέρος του Μιζούρι και επίσης στην Νέα Σκωτία. Ερυθροί λύγκες έχουν θεαθεί κατά καιρούς στην Νέα Υόρκη, στην Πενσυλβάνια και στο Τέξας. Επίσης είναι απειλούμενο στο Οχάιο, στην Ιντιάνα και το Νιου Τζέρσεϊ.
Πηγές
Κατηγορία:Αιλουρίδες
Α.Π.Σ. Όλυμπος Κέρκυρας
Ο Όλυμπος Κέρκυρας είναι αθλητικός σύλλογος με έδρα την Κέρκυρα. Επίσημο έτος ίδρυσης του συλλόγου είναι το 1934 και χρώματα του συλλόγου είναι το μπλε, το κόκκινο και το λευκό. Διατηρεί τμήμα ποδοσφαίρου από τη ίδρυση του, ενώ στο παρελθόν διέθετε και τμήμα στίβου. Αποτελεί σημαντικός ποδοσφαιρικός σύλλογος της Κέρκυρας, έχοντας αγωνιστεί πολλάκις στο πρωτάθλημα της Δ' Εθνικής αλλά και στο πρωτάθλημα της Γ' Εθνικής κατηγορίας. Ανήκει στη δύναμη της Ε.Π.Σ. Κέρκυρας, στις διοργανώσεις της οποίας και αγωνίζεται. Έδρα του αποτελεί το ιδιόκτητο γήπεδο του συλλόγου «Γήπεδο Α.Π.Σ. Ολύμπου».
Ιστορικό
Ο Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Σύλλογος «Όλυμπος» Γαρίτσας Κέρκυρας ιδρύθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου του 1934 και αποτελεί ένα από τα παλαιότερα σωματεία της Κέρκυρας. Στην αρχή υπήρχαν 2 ομάδες,ο Κεραυνός στην Γαρίτσα και η Λόγχη στον Ανεμόμυλο,που έπαιζαν μεταξύ τους.Στις 14 Σεπτεμβρίου 1934 μαζεύτηκαν κάτω από το μεγάλο ευκάλυπτο και αποφάσισαν να διαλύσουν τις 2 ομάδες και να δημιουργήσουν μια νέα ομάδα.Η απόφαση πάρθηκε παμψηφεί.Ένας από τους παρευρισκόμενους,ο Πέτρος Μπούας (Μπέης) φώναξε ότι θέλει η ομάδα να γίνει ονομαστή, ψηλή, δυνατή και αθάνατη σαν το βουνό των θεών του Ολύμπου.Με αυτόν τον τρόπο η ομάδα πήρε το όνομα της.Την ίδια μέρα εκλέχθηκε πρώτος πρόεδρος ο Πατρίκιος Σωτήριος,αντιπρόεδρος ο Θεοτόκης Τάκης,γενικός γραμματέας ο Τρέτσης Σπυρίδων, ταμίας ο Μπούας Επαμεινώνδας και μέλος ο Βουτσινάς Θόδωρος.Τις πρώτες φανέλες πρόσφερε ο παπα-Μίμης Αρταβάνης,εφημέριος στην ενορία Αγίων Ιάσονος και Σωσίπατρου στον Ανεμόμυλο και ένας από τους πρωτοστάτες της ένωσης.Οι φανέλες ήταν λευκές με δύο κόκκινες ρίγες και στη μέση μια γαλάζια με γιακά κόκκινο. Παντελονάκια λευκά και κάλτσες λευκές και ρίγες ανάλογες.Με την 129/134 απόφαση του Πρωτοδικείου Κέρκυρας ο σύλλογος αναγνωρίστηκε επίσημα σαν αθλητικό σωματείο. Τον Νοέμβριο του 1934 γράφτηκε ο ύμνος του συλλόγου από τον Βερβιτσιώτη Ιωάννη (κυρ Νάνε) αρχιμουσικό και συνθέτη.Ο πρώτος αγώνας του Ολύμπου δόθηκε στις 1 Νοεμβρίου 1934,στις 11 το πρωί,στο γήπεδο της Κάτω Πλατείας,με αντίπαλο τον Απόλλωνα Πόρτας Ρεμούντας.
Ο «Α.Π.Σ. Όλυμπος Κέρκυρας» έχει αναδειχθεί 16 φορές πρωταθλητής της Ε.Π.Σ. Κέρκυρας. Την περίοδο 1966-67 αγωνίστηκε για πρώτη φορά στην Γ' Εθνική κατηγορία όπου τερμάτισε στην 6η θέση σε σύνολο 10 ομάδων του ομίλου του. Στην παρθενική του συμμετοχή στο πρωτάθλημα της Γ' Εθνικής είχε αντίπαλους τους Αναγέννηση Άρτας, Πανηλειακό, Α.Ε. Μεσολογγίου, Π.Α.Σ. Πρέβεζα, Απόλλων Πατρών, Αστέρα Αμαλιάδας, Πατραϊκός Ο.Φ., Αμβρακία Κωστακίων Άρτας και τον συντοπίτη Κερκυραϊκό.
Τις χρονιές 1970, 1971 και 1972 συμμετείχε ως πρωταθλητής Ε.Π.Σ. Κέρκυρας στην προκριματική φάση για το Ερασιτεχνικό πρωτάθλημα ανόδου στην Β' Εθνική, χάνοντας ωστόσο την πρόκριση και την ευκαιρία διεκδίκησης της ανόδου. Ωστόσο όμως, τις χρονιές 1973, 1974 και 1975 συμμετείχε απευθείας ως πρωταθλητής Ε.Π.Σ. Κέρκυρας στο Ερασιτεχνικό πρωτάθλημα ανόδου, χάνοντας και τις 3 φορές την πολυπόθητη άνοδο στην Β' Εθνική κατηγορία. Τις χρονιές 1978-79, 1980-81 και 1981-82 αγωνίστηκε στο πρωτάθλημα της Εθνικής ερασιτεχνικής κατηγορίας, πρόδρομος της Γ' Εθνικής. Τις χρονιές 1983-84, 1984-85, 1985-86 και 1986-87 αγωνίστηκε στο Εθνικό ερασιτεχνικό πρωτάθλημα, πρόδρομος της Δ' Εθνικής.
Τα επόμενα χρόνια και συγκεκριμένα από τη σεζόν 1987-88 μέχρι και τη σεζόν 1995-96, αγωνίστηκε στο επίσημα πλέον πρωτάθλημα της Δ' Εθνικής. Υποβιβάστηκε το 1996, έχοντας αποβληθεί από το πρωτάθλημα έπειτα από επεισόδια με την αποστολή του Α.Ο. Μαλεσίνας στις 17 Φεβρουαρίου του 1996 και παραμονή του μεταξύ τους αγώνα για την 22η αγωνιστική. Επέστρεψε άμεσα στην Δ' Εθνική το 1997 ως πρωταθλητής Ε.Π.Σ. Κέρκυρας και αγωνίστηκε προσωρινά τη σεζόν 1997-98. Επανήλθε στην Δ' Εθνική το 2003 ως πρωταθλητής Ε.Π.Σ. Κέρκυρας και αγωνίστηκε τις χρονιές 2003-04 και 2004-05.
Ο «Όλυμπος Κέρκυρας» αγωνίστηκε επίσης στη Δ' Εθνική τις χρονιές 2008-09, 2010-11 και 2011-12 αλλά και τη σεζόν 2012-13, όποτε και διεξήχθη το τελευταίο πρωτάθλημα της Δ' Εθνικής και τερματίζοντας στην 2η θέση σε σύνολο 11 ομάδων του 5ου ομίλου κέρδισε την άνοδο στο πρωτάθλημα της Γ' Εθνικής κατηγορίας. Την αγωνιστική περίοδο 2013-14 αγωνίστηκε στην Γ' Εθνική όπου τερμάτισε προτελευταίος στην 15η θέση του 2ου ομίλου και υποβιβάστηκε στα πρωταθλήματα της Ε.Π.Σ. Κέρκυρας. Αντιμετώπισε ως αντιπάλους τους Α.Ε. Λάρισας, Οικονόμο Τσαριτσάνης, Καμπανιακό Χαλάστρας, Φ.Σ. Κοζάνη, Εθνικό Φιλιππιάδας, Πυρσό Γρεβενών, Θεσπρωτό Ηγουμενίτσας, Καστοριά, Δόξα Πενταλόφου, Οδυσσέα Κορδελιού, Π.Α.Σ. Πρέβεζα, Τηλυκράτη Λευκάδας κ.α.
Νέος Όλυμπος
Μετά τον υποβιβασμό του Όλυμπου από την Α1 κατηγορία της ΕΠΣ Κέρκυρας και τα οικονομικά προβλήματα που υπήρχαν το καλοκαίρι του 2017 υπήρξε μια κίνηση για την δημιουργία μιας νέας ομάδας,του Νέου Όλυμπου 2017.Ο σύλλογος βασίστηκε πάνω στο καταστατικό του ιστορικού ΠΑΟ Άρη Κέρκυρας (Άρης Κοτσέλα).Αυτό δημιούργησε εντάσεις.Τελικά οι δυο ομάδες συνέχισαν την αυτόνομη πορεία τους. Το καλοκαίρι του 2018 μετά από άδεια της ΕΠΟ ο Νέος Όλυμπος μετονομάστηκε σε Νέος 2017 Κέρκυρα.
Πηγές
Κατηγορία:Αθλητικοί σύλλογοι Κέρκυρας Κατηγορία:Ιδρύσεις αθλητικών συλλόγων το 1934 Κατηγορία:Ποδοσφαιρικές ομάδες Ελλάδας Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1934
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Youtube
Facebook
Μικροαρχιτεκτονική
Στη μηχανική των υπολογιστών, ο όρος μικροαρχιτεκτονική περιγράφει το τρόπο με τον οποίο ένα καθορισμένο αρχιτεκτονικό σύνολο εντολών (Α.Σ.Ε.) πυρήνα υλοποιείται σε έναν επεξεργαστή. Ένα δεδομένο Α.Σ.Ε. μπορεί να υλοποιείται με διαφορετικές μικροαρχιτεκτονικές. Οι υλοποιήσεις αυτές μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τους στόχους ενός συγκεκριμένου σχεδιασμού ή εξ’ αιτίας μεταβολών στην τεχνολογία. Γενικά, η αρχιτεκτονική των υπολογιστών είναι ο συνδυασμός του σχεδιασμού της μικροαρχιτεκτονικής και του σχεδιασμού του Α.Σ.Ε. .
Αρχιτεκτονικό Σύνολο Εντολών (Α.Σ.Ε.)
Το Α.Σ.Ε. είναι περίπου το ίδιο με τον τύπο του προγραμματισμού που χρησιμοποιείται σε έναν επεξεργαστή, όπως υλοποιείται με την συμβολική γλώσσα προγραμματισμού Assembly. Το Α.Σ.Ε. μεταξύ άλλων, αφορά το μοντέλο εκτέλεσης, τους καταχωρητές του επεξεργαστή, τις διευθύνσεις και τον τύπο των δεδομένων. Η μικροαρχιτεκτονική περιλαμβάνει τα συστατικά μέρη του επεξεργαστή και τον τρόπο με τον οποίο αυτά διασυνδέονται και λειτουργούν, ως ένα σύνολο, με σκοπό την υλοποίηση του Α.Σ.Ε. .
Η μικροαρχιτεκτονική μιας μηχανής συνήθως αναπαριστάται με διαγράμματα (περισσότερο ή λιγότερο λεπτομερή) στα οποία περιγράφονται οι διασυνδέσεις των διαφόρων μικροαρχιτεκτονικών στοιχείων της μηχανής, τα οποία μπορεί να είναι τα πάντα, από απλές λογικές πύλες και καταχωρητές έως ολοκληρωμένα αριθμητικά και λογικά κυκλώματα (ALU) ή και ακόμα πιο πολύπλοκα στοιχεία. Σε γενικές γραμμές, αυτά τα διαγράμματα διαχωρίζουν τη διαδρομή των δεδομένων (δηλ. το που και πως θα τοποθετηθούν τα δεδομένα) και τη διαδρομή των εντολών ελέγχου (που κατευθύνουν τα δεδομένα). Το ίδιο Α.Σ.Ε. μπορεί να χρησιμοποιείται ακόμα και από μηχανές με διαφορετικές μικροαρχιτεκτονικές, και συνεπώς είναι ικανές να τρέξουν ακριβώς τα ίδια προγράμματα. Αυτό που κάνει τις νεότερες γενιές επεξεργαστών να πετυχαίνουν υψηλότερες επιδόσεις (από τις προγενέστερες) με το ίδιο Α.Σ.Ε. είναι η βελτίωση των μικροαρχιτεκονικών σχεδιασμών ή η επινόηση νέων σε συνδυασμό με την πρόοδο στη μηχανική και κατασκευή των ημιαγωγών.
Πτυχές της μικροαρχιτεκτονικής
Η διοχέτευση των δεδομένων μέσα από προκαθορισμένες διαδρομές, είναι αυτή που έχει επικρατήσει σήμερα στο σχεδιασμό μιας μικροαρχιτεκτονικής. Η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται σε όλους τους σύγχρονους επεξεργαστές και ελεγκτές. Η συγκεκριμένη τεχνοτροπία της διοχέτευσης, επιτρέπει στις εντολές να υπερκαλύπτουν η μία την άλλη. Ο αγωγός (μέσα από τον οποίο διοχετεύονται τα δεδομένα) περιλαμβάνει διάφορα στάδια τα οποία είναι θεμελιώδους σημασίας στο σχεδιασμό των μικροαρχιτεκτονικών. Μερικά από αυτά τα στάδια είναι η προσκόμιση των εντολών, η αποκωδικοποίηση τους, η εκτέλεσή τους και η επανεγγραφή τους. Μερικές μικροαρχιτεκτονικές περιλαμβάνουν και κάποια επιπλέον στάδια, όπως π.χ. η προσπέλαση μνήμης. Ο σχεδιασμός των αγωγών αυτών είναι ένα από τα κεντρικά μελήματα για την υλοποίηση μιας μικροαρχιτεκτονικής.
Ζωτικής σημασίας είναι επίσης οι μονάδες εκτέλεσης. Οι μονάδες αυτές περιλαμβάνουν αριθμητικές/λογικές μονάδες, μονάδες κινητής υποδιαστολής, ελεγκτές διακλαδώσεων. Αυτές οι μονάδες εκτελούν όλες τις εργασίες και τους υπολογισμούς σε έναν επεξεργαστή. Σχεδιαστική προτεραιότητα αποτελούν επίσης η επιλογή του αριθμού των μονάδων εκτέλεσης και η δυναμικότητά τους. Επίσης σημαντικά ζητήματα είναι το μέγεθος, η λανθάνουσα κατάσταση και η συνδεσιμότητα των μνημών που απαρτίζουν το σύστημα.
Σε αντίθεση με άλλους αρχιτεκτονικούς σχεδιασμούς όπου ο κύριος στόχος είναι η επίτευξη συγκεκριμένων επιδόσεων, ο μικροαρχιτεκτονικός σχεδιασμός δίνει περισσότερη έμφαση σε άλλους τομείς. Δεδομένου ότι οι αποφάσεις κατά τον σχεδιασμό της μικροαρχιτεκτονικής επηρεάζει άμεσα τι συμβαίνει στο σύστημα, πρέπει να δοθεί προσοχή σε ζητήματα όπως: •	Εμβαδόν/Κόστος του τσιπ •	Κατανάλωση ενέργειας •	Λογική πολυπλοκότητα •	Ευκολία σύνδεσης •	Βιομηχανική χρήση •	Ευκολία στον εντοπισμό σφαλμάτων •	Δυνατότητα δοκιμών
Μικροαρχιτεκτονικοί σχεδιασμοί
Σε γενικές γραμμές, οι επεξεργαστές απλού πυρήνα όπως επίσης και οι υλοποιήσεις επεξεργαστών με πολλαπλά τσιπ, τρέχουν τα προγράμματα εκτελώντας τα ακόλουθα βήματα : 1.	Ανάγνωση και αποκωδικοποίηση μιας εντολής. 2.	Εύρεση όλων των σχετικών δεδομένων που χρειάζονται για την διεκπεραίωση της εντολής. 3.	Εκτέλεση της εντολής. 4.	Εξαγωγή των αποτελεσμάτων.
Αυτό που περιπλέκει αυτή τη σειρά των βημάτων, είναι το σύνολο της μνήμης ( η οποία περιλαμβάνει την κρυφή μνήμη-cache, την κεντρική μνήμη-ram, και τα μη πτητικά μέσα αποθήκευσης-σκληροί δίσκοι), εκεί δηλαδή που αποθηκεύονται όλες οι οδηγίες και τα δεδομένα των προγραμμάτων, πάντα ήταν και είναι πιο αργό από την ταχύτητα του επεξεργαστή. Ειδικά στο βήμα 2, παρατηρείται μια χρονική καθυστέρηση καθώς τα δεδομένα φτάνουν από τον δίαυλο. Έχουν γίνει εκτεταμένες έρευνες και βελτιώσεις στο σχεδιασμό έτσι ώστε να αποφεύγονται τέτοιου είδους καθυστερήσεις. Με το πέρασμα των ετών, έγινε πιο επιτακτική από ποτέ η ανάγκη για την παράλληλη εκτέλεση περισσότερων εντολών, το οποίο αύξησε σημαντικά την πραγματική ταχύτητα εκτέλεσης των προγραμμάτων. Οι βελτιώσεις αυτές είχαν ως αποτέλεσμα την εισαγωγή πιο περίπλοκων δομικών λογικών κυκλωμάτων. Αρχικά αυτές οι τεχνικές εφαρμόστηκαν μόνο σε ακριβά συστήματα ή υπερυπολογστές λόγω του όγκου των απαιτούμενων κυκλωμάτων. Με τη ραγδαία όμως πρόοδο της μηχανικής των ημιαγωγών, όλο και περισσότερες τεχνοτροπίες μπορούσαν να εφαρμοστούν σε ένα και μόνο τσιπ.
Επιλογή του Α.Σ.Ε.
Με το πέρασμα των χρόνων τα Α.Σ.Ε. έχουν τροποποιηθεί, από πολύ απλοϊκά έως σε ορισμένες περιπτώσεις πολύ πολύπλοκα.
Διοχέτευση των εντολών
Μια από τις πρώτες και πιο ισχυρές, τεχνικές για τη βελτίωση της απόδοσης είναι η χρήση της διοχέτευσης των εντολών μέσω αγωγών. Στους πρώιμους επεξεργαστές, πρώτα εκτελούνταν όλα τα παραπάνω βήματα για μια εντολή πριν από την μετάβαση στην επόμενη. Μεγάλα τμήματα όμως του επεξεργαστή έμεναν αδρανή, όποτε ολοκληρώνονταν ένα βήμα. Για παράδειγμα, το κύκλωμα αποκωδικοποίησης θα είναι αδρανή καθ όλη τη διάρκεια εκτέλεσης της εντολής.
Η μέθοδος αυτή βελτιώνει την απόδοση, επιτρέποντας μια σειρά από εντολές να συνεχίσουν την πορεία τους μέσα από τον επεξεργαστή την ίδια χρονική στιγμή. Κατά την ίδια βασική λογική, ο επεξεργαστής θα αρχίζει να αποκωδικοποιεί μια εντολή (βήμα 1) ενώ το τελευταίο τμήμα θα περιμένει για τα αποτελέσματα. Αυτό επιτρέπει μέχρι και σε 4 εντολές να είναι “εν κινήσει”, και έτσι ο επεξεργαστής μοιάζει σαν να τρέχει 4 φορές πιο γρήγορα. Παρά το γεγονός ότι κάθε εντολή χρειάζεται ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα για να διεκπεραιωθεί, ο επεξεργαστής σαν σύνολο αποσύρει εντολές (από το ένα βήμα στο άλλο) πιο γρήγορα και μπορεί να τρέξει με μεγαλύτερο χρονισμό ρολογιού.
Η χρήση τέτοιων αγωγών, σε καμιά περίπτωση δεν περιορίζονται μόνο σε υλοποιήσεις RISC. Σχεδόν όλοι οι σύγχρονοι επεξεργαστές χρησιμοποιούν τη διοχέτευση των εντολών, ενώ αυτοί που δεν κάνουν χρήση αυτής της τεχνοτροπίας αλλά λειτουργούν μόνο με ένα μικροκώδικα χρησιμοποιούνται σε περιορισμένης έκτασης συστήματα. Οι μεγάλες υλοποιήσεις τεχνοτροπίας CISC, από τον VAX 8800 μέχρι τους Pentium 4 και τους Athlon, υλοποιούνται με συνδυασμό μικροκώδικα και διοχέτευσης. Οι βελτιώσεις στη μέθοδο της διοχέτευσης και στην αποθήκευση, αποτελούν δυο μεγάλες προόδους στη μικροαρχιτεκτονική που επέτρεψαν στην απόδοση των επεξεργαστών να συμβαδίσουν με την εξέλιξη στη τεχνολογία των κυκλωμάτων, στα οποία βασίζονται.
Κρυφή μνήμη
Οι συνεχείς βελτιώσεις στην κατασκευή ολοκληρωμένων κυκλωμάτων, επέτρεψαν ενσωμάτωση πάνω σε ένα τσιπ, περισσότερων κυκλωμάτων, και οι σχεδιαστές άρχισαν να ψάχνουν τρόπους να τα αξιοποιήσουν. Ένας από τους πιο συνήθεις τρόπους αξιοποίησης, ήταν το ποσό της κρυφής μνήμης (σε ένα τσιπ). Η κρυφή μνήμη είναι απλά μια πολύ γρήγορη μνήμη, η οποία μπορεί να προσπελαστεί σε ελάχιστους κύκλους ρολογιού, σε σύγκριση με τους κύκλους που χρειάζονται για την προσπέλαση της κύριας μνήμης (RAM). Ο επεξεργαστής περιλαμβάνει έναν ελεγκτή για την μνήμη αυτή, μέσω του οποίου αυτοματοποιείται η ανάγνωση και η εγγραφή από και προς τη κρυφή μνήμη. Εάν τα απαιτούμενα δεδομένα δεν υπάρχουν στην κρυφή μνήμη, ο επεξεργαστής διακόπτει προσωρινά τις λειτουργίες του, μέχρι ο ελεγκτής να διαβάσει τα απαιτούμενα δεδομένα.
Στις υλοποιήσεις με την αρχιτεκτονική RISC, άρχισε να προστίθεται επιπλέον κρυφή μνήμη στα μέσα της δεκαετίας του ’80, 4 kB συνολικά. Ο αριθμός αυτός αυξήθηκε με την πάροδο του χρόνου, με τους σύγχρονους επεξεργαστές να έχουν κρυφή μνήμη ακόμα και της τάξεως των 12ΜΒ, οργανωμένη ιεραρχικά σε πολλαπλά επίπεδα. Σε γενικές γραμμές, περισσότερη κρυφή μνήμη σημαίνει μεγαλύτερες επιδόσεις, χάρη στη μείωση του χρόνου που ο επεξεργαστής μένει σε κατάσταση αναμονής.
Τεχνολογικά, η κρυφή μνήμη ταίριαξε απόλυτα με τη φιλοσοφία της διοχέτευσης των εντολών. Τα προηγούμενα χρόνια, το να σχεδιάσεις έναν αγωγό/δίαυλο που ήταν πιο γρήγορος από το χρόνο προσπέλασης της μνήμης, δεν έβγαζε νόημα. Όμως με τη χρησιμοποίηση κρυφής μνήμης, ένας αγωγός/δίαυλος ήταν δυνατό να έχει ταχύτητα ίση με την ταχύτητα προσπέλασης αυτής της μνήμης (που σημαίνει πολύ λιγότερος χρόνος). Αυτός ήταν ο κύριος λόγος για τον οποίο ο ρυθμός αύξησης της συχνότητας των επεξεργαστών ήταν πολύ μεγαλύτερος σε σχέση με τη συχνότητα των μνημών.
Μετονομασία των καταχωρητών
Η μετονομασία των καταχωρητών, αναφέρεται σε μια τεχνική που χρησιμοποιείται για να αποφευχθεί η άσκοπη συνεχής εκτέλεση των εντολών ενός προγράμματος λόγω της επαναχρησιμοποίησης των ίδιων καταχωρητών από αυτές τις εντολές.
Πολυεπεξεργασία και πολυνημάτωση (πολυδιεργασία)
Οι αρχιτέκτονες των υπολογιστών εμποδίζονται από την συνεχόμενη αναντιστοιχία μεταξύ της εξέλιξης στη συχνότητα λειτουργίας των επεξεργαστών και της συχνότητας λειτουργίας των μνημών. Όμως καμία από αυτές τις τεχνικές που εκμεταλλεύονται την παράλληλη επεξεργασία των εντολών, δεν θα μπορούσε να αντισταθμίσει τις μεγάλες αναμονές όταν τα δεδομένα θα πρέπει να προσκομιστούν από την κύρια μνήμη. Επιπλέον, ο μεγάλος αριθμός των τρανζίστορ και οι υψηλές συχνότητες λειτουργίας που χρειάζονται για τις πιο προηγμένες τεχνικές, απαιτούν μεγάλα επίπεδα κατανάλωσης ισχύος.
Ο ρυθμός απόδοσης ενός υπολογιστικού συστήματος είναι μια ιδέα που προήλθε από την μεσαία τάξη τη αγοράς. Δίνεται έμφαση όχι μόνο στην επεξεργασία των συναλλαγών online, αλλά και στην ικανότητα αντιμετώπισης μαζικά, μεγάλου αριθμού συναλλαγών. Την τελευταία δεκαετία οι εφαρμογές για την διεκπεραίωση συναλλαγών (όπως η δρομολόγηση δικτύων και ιστοσελίδων) έχουν εξελιχθεί σημαντικά και ως αποτέλεσμα η βιομηχανία των υπολογιστών έχει δώσει εκ νέου έμφαση στα ζητήματα απόδοσης.
Μια τεχνική για το πώς επιτυγχάνεται αυτός ο παραλληλισμός είναι μέσω των πολύεπεξεργαστικών συστημάτων, δηλαδή υπολογιστών με πολλαπλούς επεξεργαστές. Σήμερα οι εξυπηρετητές που αποτελούνται από πολλαπλούς επεξεργαστές έχουν γίνει κομμάτι της καθημερινότητας ανάμεσα στις επιχειρήσεις, ενώ από τη δεκαετία του 1990 έχουν κάνει την εμφάνισή τους και προσωπικοί υπολογιστές (PC) με περισσότερους από έναν επεξεργαστές.
Με τη περαιτέρω μείωση του μεγέθους των τρανζίστορ, λόγω της προόδου της τεχνολογίας των ημιαγωγών, την θέση τους κατέλαβαν οι επεξεργαστές πολλαπλών πυρήνων, δηλαδή πολλαπλά επεξεργαστικά τσιπ ενοποιημένα σε ένα και μόνο τσιπ πυριτίου.
Μια πολυνηματική μονάδα επεξεργασίας μπορεί να μεταπηδήσει σε κάποια διεργασία(νήμα) σε 1 επεξεργαστικό κύκλο. Αυτό επιτυγχάνεται με την αποτύπωση της κατάστασης των συσκευών (όπως το αρχεία μητρώου και τον μετρητή του προγράμματος) για κάθε ενεργή διεργασία.
Μια περαιτέρω εξέλιξη της τεχνικής αυτής είναι η παράλληλη πολυνημάτωση. Αυτή η τεχνική επιτρέπει την ταυτόχρονη εκτέλεση εντολών από διαφορετικά προγράμματα/διεργασίες στον ίδιο κύκλο επεξεργασίας.
Νοβιτσόκ
Το Νοβιτσόκ (Новичо́к, "νεοφερμένος", επίσης γνωστό ως παράγοντας Α ) είναι μια ομάδα επτά δυαδικών χημικών όπλων, τα οποία ανέπτυξε το κρατικό χημικό ερευνητικό ινστιτούτο ΓκοσΝΙΙΟΧΤ στην Σοβιετική Ένωση και στη Ρωσία από το 1971 έως το 1993. Σε κανονικές συνθήκες, ορισμένες ουσίες νοβιτσόκ είναι στερεές, ενώ άλλες είναι υγρές. Πιστεύεται ότι η διασπορά των στερεών ουσιών είναι δυνατή με εξαιρετικά λεπτή σκόνη.
Ρώσοι επιστήμονες που ανέπτυξαν τις νευρικές ουσίες υποστηρίζουν ότι είναι οι πιο θανατηφόρες που έχουν δημιουργηθεί. Μερικές παραλλαγές είναι πέντε με οκτώ φορές πιο ισχυρές από το αγγλικό/αμερικάνικο παράγοντα VX (γνωστό ως παράγοντας V από το venomous), ενώ άλλες είναι και δέκα φορές πιο ισχυρές από το γερμανικό σομάν (γνωστό ως παράγοντας G από το german). Εκτός από τη Ρωσία, "αρκετά κράτη μέλη του ΝΑΤΟ" και το Ιράν παράγουν τις ουσίες αυτές. Τον Νοέμβριο του 2019, τέσσερις από τις παραλλαγές του νοβιτσόκ (Α-230, Α-232, Α-234, Α-242) προστέθηκαν στο Πρόγραμμα 1 του Οργανισμού για την Απαγόρευση Χρήσης των Χημικών Όπλων (ΟΑΧΟ). μικρογραφία|Η χημική δομή του νευρικού παράγοντα VX μικρογραφία|214x214εσ|Η χημική δομή του νευρικού παράγοντα σομάν Στον 21ο αιώνα, οι ουσίες νοβιτσόκ έγιναν ευρέως γνωστές αφού χρησιμοποιήθηκαν για να δηλητηριάσουν αντιπάλους του ρωσικού καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένων των Σκριπάλ και δύο άλλων στο Έιμσμπιουρι του Ηνωμένου Βασιλείου (2018) και του Αλεξέι Ναβάλνι (2020).
Αντιμετώπιση της δηλητηρίασης
Το γενικό πρωτόκολλο θεραπείας από τη δηλητηρίαση από τους νευρικούς παράγοντες περιλαμβάνει τόσο τις φαρμακολογικές όσο και τις μη φαρμακολογικές προσεγγίσεις. Ανάμεσα στις μη φαρμακολογικές προσεγγίσεις περιλαμβάνονται η παροχή οξυγόνου, η ανάνηψη και η απολύμανση. Η φαρμακολογική θεραπεία της δηλητηρίασης από νευρικούς παράγοντες περιλαμβάνει: (1) την εφαρμογή ενός αντιχολινεργικού φαρμάκου (κυρίως ατροπίνης) (2) τη χορήγηση ενός αντισπασμωδικού παράγοντα (συνήθως διαζεπάμη ή avizafone) και (3) τη χρήση αντιδραστηρίων επανενεργοποίησης που αντιπροσωπεύονται από αντιδραστήρια AChE (που ονομάζονται οξίμες). Εκτός από τη συμπτωματική θεραπεία, ένας εναλλακτικός τρόπος αντιμετώπισης της δηλητηρίασης από τον παράγοντα Α μπορεί να περιλαμβάνει τους βιοδιαχωριστές, καθώς απενεργοποιούν επιλεκτικά τους μη δεσμευμένους παράγοντες Α στην κυκλοφορία του αίματος.
Παραπομπές
Κατηγορία:Επιστήμες και τεχνολογία στη Σοβιετική Ένωση Κατηγορία:Χημικά όπλα Κατηγορία:Οργανικές ενώσεις φθορίου Κατηγορία:Οργανικές ενώσεις με οξυγόνο Κατηγορία:Οργανικές ενώσεις με φωσφόρο
Ερρίκος της Βουργουνδίας (Κόμης της Πορτογαλίας)
Ο Ερρίκος Α΄ (Henrique de Borgonha, conde de Portucale, 1066 - 22 Μαΐου 1112) ήταν το πρώτο μέλος του Πορτογαλικού Οίκου της Βουργουνδίας που κυβέρνησε την κομητεία της Πορτογαλίας και ο πατέρας του πρώτου βασιλιά της χώρας, Αλφόνσου Α΄.
Οικογενειακή προέλευση
Γεννημένος το 1066 στην Ντιζόν, στο δουκάτο της Βουργουνδίας, ο κόμης Ερρίκος ήταν ο μικρότερος γιος του Ερρίκου, δεύτερου γιου του Ροβέρτου Α΄ της Βουργουνδίας. Τα δύο μεγαλύτερα αδέλφια του, ο Ούγος Α΄ της Βουργουνδίας και ο Εύδης Α΄ της Βουργουνδίας, κληρονόμησαν το δουκάτο. Καμία σύγχρονη καταγραφή της μητέρας του δεν έχει σωθεί. Κάποτε θεωρούταν ότι η μητέρα του ονομαζόταν Σίβυλλα, με βάση μία αχρονολόγητη νεκρολογία που αναφερόταν στο θάνατο της "Sibilla, mater ducus Burgundie" (Σίβυλλα, μητέρα του δούκα της Βουργουνδίας), με το σκεπτικό ότι η ίδια δεν αποκαλούσε τον εαυτό της δούκισσα και ως εκ τούτου πρέπει να ήταν η σύζυγος του Ερρίκου, του μόνου πατέρα ενός δούκα που δεν κατείχε ποτέ τον τίτλο του δούκα, αλλά αυτή η αναφορά πιθανόν να αφορούσε την Σίβυλλα, μητέρα του τότε δούκα Ούγου Β΄ της Βουργουνδίας. Όποιο και αν ήταν το όνομά της, ο γιος της Ερρίκος ήταν συγγενής του Ραϊμόνδου της Βουργουνδίας και αυτή η σχέση μπορεί να προέρχεται από τις μητέρες τους, που αμφότερες είναι άγνωστης καταγωγής. Υπάρχει και η υπόθεση ότι η μητέρα του Ερρίκου μπορεί να ήταν κόρη του Ρενώ Α΄, κόμη της Βουργουνδίας, γεγονός που θα την καθιστούσε θεία του Ραϊμόνδου, ο οποίος θα ήταν τότε πρώτος ξάδελφος του Ερρίκου.
Αυτή η λύση είναι προβληματική, καθώς ο αδελφός του Ερρίκου, Εύδης Α΄ της Βουργουνδίας, παντρεύτηκε την αδελφή του Ραϋμόνδου, Σίβυλλα της Βουργουνδίας, και παρόλο που οι γάμοι μεταξύ στενών συγγενών έπαιρναν εξαίρεση, η απαγόρευση των γάμων μεταξύ πρώτων ξαδέλφων στο εκκλησιαστικό δίκαιο καθιστά πιθανό ότι η σχέση του Εύδη και της Σίβυλλας, και επομένως μεταξύ του Ερρίκου και του Ραϋμόνδου, ήταν πιο μακρινή.
Μία από τις θείες του ήταν η Κωνσταντία της Βουργουνδίας, σύζυγος του Αλφόνσου ΣΤ΄ του Λεόν, ενώ μακρινός του θείος ήταν ο Ούγος του Κλυνύ, ηγούμενος του Κλυνύ, μία από τις πλέον σημαίνουσες και σεβάσμιες προσωπικότητες της εποχής του. Η οικογένεια του Ερρίκου ήταν πολύ ισχυρή και κυβέρνησε πολλές πόλεις της Γαλλίας, όπως το Οσέρ, το Οτάν, το Νεβέρ, το Ντιζόν, το Μακόν κ.τ.λ.π.
Η Ανακατάληψη
Μετά την ήττα των χριστιανικών στρατευμάτων στην Μάχη του Σαγράχας τον Οκτώβριο του 1086, κατά τους πρώτους μήνες του επόμενου έτους ο βασιλιάς Αλφόνσος ΣΤ΄ του Λεόν και της Καστίλης απηύθυνε έκκληση για βοήθεια από τους χριστιανούς της άλλης πλευράς των Πυρηναίων. Πολλοί Γάλλοι ευγενείς και στρατιώτες εισάκουσαν το αίτημα, συμπεριλαμβανομένων του Ραϋμόνδου της Βουργουνδίας, του αδελφού του Ερρίκου, δούκα Εύδη, και του Ραϋμόνδου Δ΄ κόμη της Τουλούζης. Δεν έφτασαν όλοι τους ταυτόχρονα στην Ιβηρική χερσόνησο και το πιθανότερο είναι ότι ο Ραϋμόνδος της Βουργουνδίας ήρθε το 1091. Παρά το γεγονός ότι ορισμένοι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι ο κόμης Ερρίκος ήρθε με την αποστολή που έφτασε το 1087, ακόμη και αν "τα αποδεικτικά στοιχεία εδώ είναι πολύ πιο μικρά", η παρουσία του επιβεβαιώνεται μόλις το 1096.
Τρεις από αυτούς τους Γάλλους ευγενείς παντρεύτηκαν κόρες του βασιλιά Αλφόνσου ΣΤ'. Ο Ραϋμόνδος της Βουργουνδίας παντρεύτηκε την μετέπειτα βασίλισσα Ουράκα του Λεόν ενώ ο Ερρίκος της Βουργουνδίας παντρεύτηκε την Θηρεσία, κόμισσα της Πορτογαλίας, νόθα θυγατέρα του βασιλιά και της ερωμένης του.
Σύμφωνο με τον ξάδελφό του, Ραϋμόνδο της Βουργουνδίας
Μεταξύ του πρώτου τριμήνου του 1096 και του τέλους του 1097, ο κόμης Ραϋμόνδος, βλέποντας ότι η επιρροή του στη βασιλική αυλή ήταν φθίνουσα, κατέληξε σε συμφωνία με τον ξάδελφό του, Ερρίκο της Βουργουνδίας, ο οποίος δεν είχε ακόμα διοριστεί κυβερνήτης της Πορτογαλίας. Η γέννηση του μοναχογιού του βασιλιά Αλφόνσου ήταν επίσης αντιληπτή ως απειλή από τα δύο ξαδέλφια. Συμφώνησαν να μοιραστούν την εξουσία και το βασιλικό θησαυροφυλάκιο και να υποστηρίξουν ο ένας τον άλλο. Βάσει της συμφωνίας αυτής, η οποία έγινε με τις ευλογίες του συγγενή τους, ηγούμενου του Κλυνύ, ο Ραϋμόνδος υποσχέθηκε στον ξάδελφό του με όρκο να του παραδώσει το βασίλειο του Τολέδο και το ένα τρίτο του βασιλικού ταμείο μετά τον θάνατο του βασιλιά Αλφόνσου ΣΤ'.
Κόμης της Πορτογαλίας
Ο βασιλιάς Αλφόνσος, για να αντιμετωπίσει αυτή την πρωτοβουλία, διόρισε τον Ερρίκο κόμη της Πορτογαλίας, σε μία περιοχή, ωστόσο, που προηγουμένως ελεγχόταν από τον Ραϋμόνδο.
Ανεξαρτησία της Κομητείας της Πορτογαλίας
Μετά το θάνατο του Ραϋμόνδου, η γυναίκα του Ουρράκα του Λεόν, παντρεύτηκε τον Αλφόνσο τον Μαχητή για πολιτικούς και στρατηγικούς λόγους. Ο Ερρίκος, εκμεταλλευόμενος τις οικογενειακές συγκρούσεις και πολιτικές αναταραχές, και ανακήρυξε την ανεξαρτησία της Κομητείας της Πορτογαλίας.
Ευρισκόμενος υπό πολιορκία στην Αστόργα, από τον Αλφόνσο Α΄ της Αραγωνίας θα πεθάνει το 1112 από τραυματισμό που υπέστη. Τα λείψανά του μεταφέρθηκαν, σύμφωνα με εντολή που είχε δώσει, στην Μπράγκα. Μετά το θάνατό του η σύζυγός του Θηρεσία ανέλαβε τη διακυβέρνηση της Κομητείας, καθώς ο γιος τους ήταν μόλις τριών ετών εκείνη την περίοδο.
Βρυαλλίχα
Η Βρυαλλίχα ή αλλιώς βρυδαλίχα και βρυδαλίχα, είναι είδος Αρχαίου Ελληνικού χορού από τη Λακωνία προς τιμήν του Απόλλωνα και της Άρτεμις.
Η λέξη βρυλλίχα ή βρυδαλίχα σήμαινε, κατά τον Ησύχιο, ένα πρόσωπο που φορούσε γυναικεία φορέματα. Επίσης, η λέξη "βρυλλιχίδει", αναφερότανε σε άτομα που φορούσαν γυναικείο προσωπείο και φορέματα. Τον χορεύανε και άνδρες και γυναίκες, συνοδευόμενος συνήθως από λάγνες και ασελγείς κινήσεις.
Πηγές
Κατηγορία:Αρχαίοι ελληνικοί χοροί
810
Η τρέχουσα σελίδα αφορά το έτος 810 κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο
Θάνατοι
Κατηγορία:Έτη
Αφρική
Η Αφρική είναι η δεύτερη μεγαλύτερη ήπειρος του πλανήτη σε έκταση και η δεύτερη σε πληθυσμό. Έχει έκταση περίπου 30,3 εκατομμύρια τ.χλμ. μαζί με τα τριγύρω νησιά και καταλαμβάνει το 6% της συνολικής επιφάνειας της Γης και το 20% της συνολικής έκτασης της στεριάς του πλανήτη. Σύμφωνα με τη μέση εκτίμηση πληθυσμού των Ηνωμένων Εθνών για το 2023 ο πληθυσμός της εκτιμάται σε 1.460.482.000 κατοίκους περίπου το 18,2% του παγκόσμιου πληθυσμού και είναι ο νεότερος από όλες τις ηπείρους, με το 50% των Αφρικανών να είναι 19 ετών ή νεότεροι. Η ήπειρος περιβάλλεται από τη Μεσόγειο Θάλασσα στα βόρεια, από τη Διώρυγα του Σουέζ και την Ερυθρά Θάλασσα κατά μήκος της Χερσονήσου του Σινά στα βορειοανατολικά, τον Ινδικό ωκεανό στα νοτιοανατολικά, και τον Ατλαντικό ωκεανό στα δυτικά. Η Αφρική περιλαμβάνει τη Μαδαγασκάρη και διάφορα αρχιπελάγη. Έχει 54 πλήρως αναγνωρισμένα κυρίαρχα κράτη, εννιά περιοχές και δύο de facto ανεξάρτητα κράτη με περιορισμένη αναγνώριση.
thumb|right|250px|Συνθετική δορυφορική φωτογραφία της Αφρικής
Μορφολογία
Κάποτε, πριν από πολλά εκατομμύρια χρόνια, και οι τρεις αυτές ήπειροι φαίνεται ότι αποτελούσαν μία. Η Αφρική διαφέρει από τις άλλες δύο στο γεωμορφολογικό χαρακτήρα, στο κλίμα και στη χλωρίδα. Διαφέρει ακόμη η ήπειρος αυτή από τις άλλες δύο και στο χαρακτήρα της ιστορικής και πολιτιστικής ανάπτυξης που ακολούθησε, αλλά ακόμη και στο βαθμό που τη χαρακτηρίζει τουλάχιστον τα τελευταία χρόνια.
Γεωγραφικά η Αφρική ορίζεται: στα βόρεια βρέχεται από τη Μεσόγειο Θάλασσα, στα ανατολικά, πριν γίνει η Διώρυγα του Σουέζ, ενωνόταν με την αρχαία ήπειρο με του ισθμό του Σινά, ενώ από την Ασία τη χωρίζουν η Ερυθρά θάλασσα και ο κόλπος του Άντεν. Επίσης, στα ανατολικά βρέχεται και από τον Ινδικό ωκεανό. Μεταξύ του κόλπου του Άντεν και της Ερυθράς θάλασσας μεσολαβεί το στενό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, που έχει πλάτος περίπου 70 χιλιόμετρα.
Στα νότια βρέχεται και πάλι από τον Ινδικό ωκεανό καθώς και από τον Ατλαντικό ωκεανό. Στα δυτικά και πάλι βρέχεται από τον Ατλαντικό ωκεανό, ενώ το στενό Γιβραλτάρ τη χωρίζει από την Ευρώπη. Στο σημείο αυτό η απόσταση της Αφρικής από την Ευρώπη είναι η ελάχιστη και μόλις φτάνει τα 14 χιλιόμετρα.
Οι συντεταγμένες της ηπείρου είναι: 51 μοίρες ανατολικά, που είναι το Ras Hafun της Σομαλίας και 17 μοίρες και 27 πρώτα λεπτά δυτικά, που είναι το Πράσινο Ακρωτήριο της Σενεγάλης. Συνολικά το γεωγραφικό της μήκος φτάνει τις 58 μοίρες και 58'.
Το γεωγραφικό της πλάτος αρχίζει από το ακρωτήριο της Τυνησίας, το Ras ben Sakka, που έχει βόρειο πλάτος 37 μοίρες και φτάνει μέχρι το ακρωτήριο της Αγκούλιας στη νότια Αφρική που έχει νότιο πλάτος 34 μοίρες και 52'. Συνολικά το πλάτος της φτάνει τις 72 μοίρες και 13'.
Αν εξετάσουμε τη μορφολογία της Αφρικής και τη συγκρίνουμε με εκείνη της Ευρώπης, θα δούμε ότι της Αφρικής είναι πολύ πιο απλή, αλλά παρουσιάζει δομή πιο συμπαγή σε σχέση πάντα με τις άλλες δύο ηπείρους με τις οποίες συγγενεύει και είναι πιο μονότονη.
Επικρατούν κυρίως τα κλιμακωτά οροπέδια, τα τραπεζοειδή υψώματα και τα υψίπεδα. Οι γεωλογικές αυτές εξάρσεις χωρίζονται από πλατιές λεκάνες που καταλαμβάνουν κυρίως το εσωτερικό της ηπείρου.
Οριζόντιος διαμελισμός
Οι ακτές της κυρίως Αφρικής δεν παρουσιάζουν μεγάλες ανωμαλίες, δηλαδή δεν παρουσιάζουν πολλούς κόλπους και χερσονήσους. Οι κόλποι είναι, στη μεγάλη τους πλειοψηφία, πολύ ανοιχτοί και πολύ μεγάλοι. Μοναδική, ίσως, εξαίρεση αποτελούν ο κόλπος της Σύρτης και ο κόλπος της Τύνιδας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και αυτοί είναι πολύ κλειστοί. Με τον τρόπο που παρουσιάζονται τα παράλια της Αφρικής δεν προσφέρονται καθόλου για λιμάνια.
Ελάχιστα επίσης είναι και τα νησιά της Αφρικής. Το μεγαλύτερο και το πιο αξιόλογο είναι η Μαδαγασκάρη η οποία βρίσκεται στον Ινδικό ωκεανό. Τα κυριότερα μετά τη Μαδαγασκάρη νησιά είναι οι Αζόρες, η Μαδέρα, οι Κανάριες Νήσοι τα νησιά του Πράσινου Ακρωτηρίου, τα Μπιζάγκος, η νήσος Μπιόκο, το Σάο Τομέ, το Πρίνσιπε, το Αννομπόν, η Αγία Ελένη και η νήσος Αναλήψεως. Όλα αυτά τα νησιά που αναφέρθηκαν βρίσκονται στον Ατλαντικό ωκεανό. Η Τζέρμπα και τα νησιά Κερκένα στη Μεσόγειο.
Στον Ινδικό ωκεανό βρίσκονται τα νησιά Νταλάκ, η Σοκότρα, η Ζανζιβάρη, η Πέμπα, η Μαφία, οι Σεϋχέλλες, που είναι γνωστά και ως τόπος εξορίας του Αρχιεπισκόπου της Κύπρου Μακάριου, όταν ακόμη η Κύπρος βρισκόταν κάτω από την Αγγλική κατοχή, οι Κομόρες, η Μαγιότ και τα Νησιά Μασκαρέν (Μαυρίκιος, Ρεϋνιόν, Ροντρίγκες).
Μεγαλύτεροι και κυριότεροι κόλποι της αφρικανικής ηπείρου είναι: ο κόλπος της Γουινέας στα δυτικά, στη βόρεια Αφρική ο κόλπος της Σύρτης ή Μεγάλη Σύρτις όπως αλλιώς λέγεται και, τέλος, στην ανατολική Αφρική ο κόλπος του Άντεν. Η μεγαλύτερη χερσόνησος είναι to Κέρας της Αφρικής (ή Σομαλική χερσόνησος).
Ως σημαντικότερα ακρωτήρια θα μπορούσαν να αναφερθούν: το ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας στη νότια Αφρική, το ακρωτήριο Αγκούλιας, που είναι και το νοτιότερο σημείο της ηπείρου, στα ανατολικά το ακρωτήριο Ντελγάντο, που είναι στα σύνορα της Τανζανίας με τη Μοζαμβίκη και το ακρωτήριο Γκουαρνταφούι, που βρίσκεται στη χερσόνησο της Σομαλίας.
Στα βόρεια υπάρχει το ακρωτήριο Μπον στην Τυνησία, που είναι το βορειότερο άκρο της αφρικανικής ηπείρου. Ακόμη υπάρχει το Λευκό Ακρωτήριο στα σύνορα της πρώην Ισπανικής Σαχάρας με τη Μαυριτανία, το Πράσινο Ακρωτήριο στη Σενεγάλη που είναι και το δυτικότερο άκρο της Αφρικής. Υπάρχει ακόμη το ακρωτήριο Πάλμας που βρίσκεται στα σύνορα της Λιβερίας και της Ακτής του Ελεφαντοστού.
Κατακόρυφος διαμελισμός
Παρ' όλο που η Αφρική ως ήπειρος μπορεί να χαρακτηριστεί ως σχετικά επίπεδη, δεν σημαίνει ότι δεν έχει και αρκετά βουνά, από τα οποία μερικά είναι πολύ ψηλά.
Στα βόρεια της ηπείρου υπάρχει η οροσειρά του Άτλαντα, που αρχίζει από την Τυνησία και καταλήγει στο Μαρόκο, αφού διασχίσει και την Αλγερία. Η ψηλότερη κορυφή της οροσειράς αυτής είναι στο Μαρόκο και φτάνει τα 4.167 μέτρα.
Στο βορειοδυτικό τμήμα της ηπείρου, αλλά στο νότιο τμήμα της Σαχάρας, υπάρχουν τα όρη Αχαγκάρ, που η ψηλότερη κορυφή τους φτάνει τα 2.918 μέτρα. Στο ίδιο σχεδόν βόρειο πλάτος, στο Τσαντ, υπάρχει η οροσειρά Τιμπέστι που η ψηλότερη κορυφή της φτάνει τα 3.415 μέτρα.
Ακόμη στα ανατολικά της Αφρικής, στην περιοχή της Αιθιοπίας, υπάρχουν τα υψίπεδα της Αβησσυνίας, που το ύψος τους, φτάνει μέχρι και τα 2.500 μέτρα με κάποιες κορυφές πάνω από τα 4.000 μέτρα.
Ρίχνοντας μια ματιά στο χάρτη της Αφρικής θα διαπιστώσουμε ότι τα βουνά της εκτείνονται κυρίως κατά μήκος των ακτών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να επηρεάζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό το κλίμα της, για το οποίο θα γίνει αναφορά παρακάτω.
Παράλληλα με τα βουνά και οι πιο πολλές πεδιάδες, αν φυσικά εξαιρέσουμε τα υψίπεδα, βρίσκονται στα παράλια της ηπείρου. Ως μια από τις πιο σημαντικές θα πρέπει να αναφέρουμε εκείνη που αρχίζει από το βόρειο τμήμα της Μαυριτανίας και καταλήγει στο Καμερούν. Αξιόλογη είναι και η πεδιάδα του Γκαμπόν, στα δυτικά παράλια της κεντρικής Αφρικής.
Στα ανατολικά είναι η πεδιάδα της Μοζαμβίκης, της Κένυας και της Σομαλίας. Στα βόρεια υπάρχει η πεδιάδα του Νείλου, που το χαμηλότερο σημείο της στα δυτικά του Καΐρου φτάνει τα 134 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Χώρες της Αφρικής
* 2021, * 2020,
Κλίμα της Αφρικής
Η Αφρική χωρίζεται στη μέση από τον Ισημερινό, με αποτέλεσμα να παρουσιάζει τόσο στο βορρά, όσο και στο νότο τις ίδιες πάνω - κάτω κλιματολογικές συνθήκες. Τα δύο τρίτα της Αφρικής βρίσκονται μέσα στους δύο τροπικούς, ενώ το υπόλοιπο τρίτο βρίσκεται όχι πολύ μακριά από τις δύο αυτές ζώνες. Το γεγονός αυτό αποτελεί και το χαρακτηριστικό και καθοριστικό στοιχείο στη διαμόρφωση του κλίματος της Αφρικής, το οποίο πρέπει να σημειωθεί σε ποσοστό 8% είναι τροπικό με βροχοπτώσεις 10-12 μήνες το χρόνο.
Έτσι, στην κεντρική περιοχή της Αφρικής υπάρχει το ισημερινό κλίμα, ακολουθούν κατόπιν οι δύο ζώνες των ισημερινών μουσώνων, κατόπιν οι ζώνες του τροπικού και τέλος οι ζώνες του υποτροπικού κλίματος.
Ο χωρισμός αυτός είναι περισσότερο γεωγραφικός χωρισμός, γιατί και στην περιοχή του Ισημερινού υπάρχουν περιοχές που χαρακτηρίζονται από τα παραπάνω είδη κλίματος, ενώ υπάρχουν ακριβώς επάνω στον Ισημερινό και περιοχές που έχουν εύκρατο κλίμα, καθώς και περιοχές που έχουν σχεδόν πολικό κλίμα. Πρόκειται για τις κορυφές των υψηλών βουνών, όπως είναι το Καμερούν και το Κιλιμάντζαρο.
Ο ήλιος με την κίνησή του, που είναι ορατή ανάμεσα στους δυο τροπικούς του Καρκίνου και του Αιγόκερω, καθορίζει τόσο το κλίμα, όσο και την αντίθεση ανάμεσα στα δύο ημισφαίρια της Αφρικής. Έτσι, οι εποχές του έτους στα βόρεια του Ισημερινού είναι εντελώς αντίθετες από εκείνες του νότιου ημισφαιρίου, που σημαίνει ότι, όταν στο βόρειο είναι καλοκαίρι, στο νότιο είναι χειμώνας.
Η κίνηση ακόμη του ήλιου καθορίζει τις βροχοπτώσεις και τις θερμοκρασίες, ενώ προκαλεί περιοδική μετατόπιση των κυκλωνικών και των αντικυκλωνικών περιοχών. Έτσι η κίνηση αυτή έχει ως αποτέλεσμα στη ζώνη του Ισημερινού να υπάρχουν δύο περίοδοι με μεγάλες βροχές και οι περίοδοι αυτές συμπίπτουν με την άνοιξη και το φθινόπωρο της Ευρώπης.
Στις δύο τροπικές ζώνες εμφανίζεται ένα ανώτερο όριο βροχοπτώσεων, κυρίως στην περίοδο του καλοκαιριού, τόσο για το νότιο όσο και το βόρειο ημισφαίριο. Αντίθετως, τη χειμερινή περίοδο υπάρχουν πολύ λίγες βροχές, που έρχεται ως αποτέλεσμα της δημιουργίας των αντικυκλώνων στις περιοχές αυτές και που προκαλεί στις δύο τροπικές ζώνες μεγάλες περιόδους ξηρασίας.
Έτσι, η συνοπτική εικόνα των εποχών των βροχοπτώσεων για την Αφρική παρουσιάζεται κάπως έτσι. Στα δυτικά, στην περιοχή της Μεσογείου, οι περισσότερες βροχές πέφτουν στο τέλος του φθινοπώρου και στις αρχές του χειμώνα, ενώ ακολουθεί μια μεγάλη περίοδος ξηρασίας. Στα δυτικά και στα νοτιοδυτικά επικρατούν οι καλοκαιρινές βροχές, στο κέντρο οι ανοιξιάτικες και οι φθινοπωρινές, στα νότια οι χειμερινές, στα νοτιοανατολικά οι καλοκαιρινές και στα ανατολικά οι ανοιξιάτικες βροχές.
Το ύψος των βροχοπτώσεων είναι ανάλογα με την κάθε περιοχή. Έτσι, στην περιοχή του Κονγκό και στις ακτές της Γουινέας πέφτουν κατά μέσον όρο 1.500 μέχρι 2.000 χιλιοστά. Στα ανατολικά προς τα παράλια πέφτουν γύρω στα 2.000 χιλιοστά βροχής, ενώ όσο προχωρούμε προς το εσωτερικό μειώνονται, με αποτέλεσμα στα δυτικά του Σουδάν να πέφτουν λιγότερες από 200 χιλιοστά.
Στα νότια της Σαχάρας πέφτουν ακόμη λιγότερες βροχές, από 100 - 200 χιλιοστά. Στα βόρεια και στα δυτικά της Σαχάρας, οι βροχές είναι πολύ σπάνιες. Στα νοτιοανατολικά και στα νότια της Αφρικής πέφτουν 600 μέχρι 700 χιλιοστά το χρόνο βροχές.
Μεγάλες διαφορές παρουσιάζει η Αφρική και στη θερμοκρασία. Το καλοκαίρι στο βόρειο τμήμα φτάνει η μέση θερμοκρασία στους 25° μέχρι 30° Κελσίου. Στη Σαχάρα η θερμοκρασία φτάνει ακόμη υψηλότερα. Αντίθετα, στο νότιο τμήμα, το καλοκαίρι η θερμοκρασία είναι μεταξύ 12° και 25° Κελσίου. Στην έρημο Καλαχάρι, όμως, η θερμοκρασία φτάνει και ξεπερνά τους 30° Κελσίου. Στα χαμηλά μέρη της κεντρικής Αφρικής η μέση θερμοκρασία ολόκληρο το χρόνο είναι πάνω από 28° Κελσίου.
Οι πιο υψηλές, πάντως, θερμοκρασίες στην Αφρική σημειώνονται στη Σαχάρα (άνω των 50 °C σε κάποια μέρη της Σομαλίας). Στους τροπικούς, οι μέσες θερμοκρασίες αγγίζουν τους 24 °C και σπάνια υπερβαίνουν τους 38 °C το καλοκαίρι. Οι πιο κρύες περιοχές της ηπείρου, τέλος, βρίσκονται στα βορειοανατολικά, στα εδάφη με υψηλό υψόμετρο στα ανατολικά και κάποιες περιοχές στα νότια.
Ποτάμια και Λίμνες της Αφρικής
Οι διαφορές που παρατηρούνται τόσο στην κατανομή των βουνών της Αφρικής, όσο και στην κατανομή των βροχών, προβάλλονται ανάλογα και στην κατανομή των ποταμών και των λιμνών. Έτσι στη βόρεια και δυτική Αφρική ελάχιστα ποτάμια υπάρχουν, αν εξαιρέσουμε το Νείλο, που πηγάζει από τα νότια και ανατολικά διαμερίσματα της ηπείρου. Στο νοτιοδυτικό τμήμα, αντίθετα, εκβάλλουν τα περισσότερα ποτάμια. Τα δύο πέμπτα των νερών, που χύνουν οι ποταμοί της Αφρικής στη θάλασσα, χύνονται στον Ατλαντικό. Πρόκειται βασικά για δυο ποτάμια: το Νίγηρα και τον Κονγκό, ενώ στα νότια υπάρχει ο Οράγγης. Ο Κονγκό, που πηγάζει από το κεντρικό και νότιο τμήμα της Αφρικής και κοντά στη λίμνη Βικτώρια, είναι ο δεύτερος σε μήκος ποταμός της Αφρικής, αλλά ο πιο πλούσιος σε νερά από όλα τα ποτάμια της.
Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, τα βουνά της Αφρικής βρίσκονται στα παράλια, πράγμα που εκτός του ότι εμποδίζει τις βροχές να φτάσουν στο εσωτερικό της χώρας, εμποδίζει παράλληλα και τα ποτάμια να βρουν εύκολη διέξοδο προς τη θάλασσα.
Στη δυτική πλευρά ο Νίγηρας πηγάζει από τη δυτική πλευρά της χαμηλής οροσειράς της Γουινέας, αφού, για ένα μεγάλο διάστημα, κατευθυνθεί στα δυτικά προς τη μεριά της νότιας Σαχάρας. Εκεί, αφού χάσει από την εξάτμιση ένα αρκετά μεγάλο μέρος από τα νερά του, στρίβει προς τα νότια και βρίσκει διέξοδο στον κόλπο της Γουινέας. Στα νότια υπάρχει ο Οράγγης που πηγάζει από τα Βουνά του Δράκοντα και, αφού εξατμιστεί ένα μεγάλο μέρος από τα νερά που είχε, χύνεται στον Ατλαντικό ωκεανό.
Στα νοτιοανατολικά της Αφρικής βρίσκονται δύο μεγάλοι ποταμοί: ο Ζαμβέζης και ο Λιμπόπο που χύνονται στον Ινδικό ωκεανό.
Εκτός από τα ποτάμια που χύνονται στη θάλασσα, υπάρχουν και τα ποτάμια που, είτε χύνονται στο εσωτερικό σε λίμνες, είτε τελικά εξατμίζονται τελείως πριν ακόμη βρουν κάποια διέξοδο στη θάλασσα. Άλλα πάλι ποτάμια, όταν πέσουν σε αμμώδη εδάφη, τελικά γίνονται υπόγεια χωρίς ποτέ να ξαναβγαίνουν στην επιφάνεια.
Στο εσωτερικό υπάρχουν μερικές μεγάλες λίμνες. Στα νότια της Σαχάρας υπάρχει η λίμνη Τσαντ, στην οποία χύνονται οι ποταμοί Κομαντούγκου, Σάρι και Λογκάν. Η μεγαλύτερη λίμνη της Αφρικής είναι η λίμνη Βικτόρια από την οποία πηγάζει ο Νείλος. Άλλες μεγάλες λίμνες είναι: η Τουρκάνα, στην οποία χύνεται ο Όμο, η λίμνη Αλβέρτου, η λίμνη Εδουάρδου, η Κίβου, η Κιόγκα, η Τανγκανίκα, η Μουέρου, η Μαλάουι, η λίμνη Ρούκουα, η Μπανγκουεούλου, η Τάνα, στα υψίπεδα της Αβησσυνίας και άλλες μικρότερες τόσο στη βόρεια όσο και στη νότια Αφρική. Τέλος πρέπει να αναφερθούν και οι τεχνητές λίμνες που δημιουργήθηκαν, όταν κατασκευάστηκαν διάφορα φράγματα σε ποτάμια. Ως τέτοιες θα πρέπει να αναφερθούν η λίμνη Καρίμπα στο Ζαμβέζη, η λίμνη Νάσερ στο Νείλο, καθώς και άλλες στο Νίγηρα, η λίμνη Βόλτα στον ποταμό Βόλτα κ.α
Χλωρίδα και πανίδα
Ανάλογη με τη θερμοκρασία και τις βροχοπτώσεις είναι και η χλωρίδα στην Αφρική, που μπορεί να θεωρηθεί ως πολύ πλούσια. Έτσι, ενώ από τη μια υπάρχουν περιοχές που σκεπάζονται από παρθένα δάση, υπάρχουν και περιοχές που δεν έχουν καθόλου πράσινο ή που έχουν μερικές οάσεις με χουρμαδιές ή ακανθώδη φυτά.
Πρόκειται κυρίως για την έρημο της Σαχάρας και την έρημο της Καλαχάρι. Στη βόρεια μεσογειακή Αφρική η χλωρίδα είναι η ίδια, σχεδόν, μ' εκείνη που επικρατεί στις νότιες Ευρωπαϊκές χώρες. Την ίδια περίπου χλωρίδα θα συναντήσουμε και στη νότια Αφρική, όπου οι συνθήκες είναι, περίπου, οι ίδιες μ' εκείνες που υπάρχουν στη βόρεια. Χαρακτηριστικές καλλιέργειες των ζωνών αυτών είναι η ελιά, τα εσπεριδοειδή, το ρύζι. τα λαχανικά, το βαμβάκι, το αμπέλι κλπ. Πολλές από τις καλλιέργειες αυτές τις συναντάμε και στο εσωτερικό της χώρας και ιδιαίτερα σε μερικά υψίπεδα, όπου το κλίμα δεν είναι αποκλειστικά τροπικό.
Στις υποτροπικές περιοχές χαρακτηριστικό είναι η ποώδης βλάστηση και οι Σαβάνες. Χαρακτηριστικό της σαβάνας είναι η εποχιακή βλάστηση που φτάνει σε μεγάλο ύψος και τα αραιά δένδρα. Τα δένδρα στις σαβάνες ποτέ δε σχηματίζουν δάση. Χαρακτηριστικά δέντρα των σαβάνων είναι οι ακακίες, μερικά είδη αρτόδεντρων, οι συκομουριές, καθώς και τα τεράστια δέντρα, που είναι γνωστά με το όνομα μπαομπάμπ και των οποίων ο κορμός μπορεί να φτάσει μερικά μέτρα διάμετρο. Συνήθως οι κορμοί αυτοί είναι μέσα κούφιοι και σχηματίζουν τεράστιες κουφάλες.
Στη ζώνη του Ισημερινού και ιδιαίτερα κοντά στις όχθες των ποταμών και των λιμνών υπάρχουν μεγάλα και αδιαπέραστα δάση. Πολλά από τα δάση της Αφρικής είναι ακόμη σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητα, ακριβώς γιατί είναι τελείως αδιαπέραστα. Χαρακτηριστικά δέντρα των τροπικών δασών είναι το τικ, το παλίσανδρο, ο έβενος κλπ.
Αντίστοιχη με τη χλωρίδα είναι και η πανίδα. Έτσι, στη βόρεια Αφρική συναντάμε κυρίως τα γνωστά στη νότια Ευρώπη ζώα, όπως είναι το τσακάλι, η αλεπού και άλλα, συναντάμε όμως και γύπες, ύαινες και καμήλες. Στην ανατολική Αφρική, από την περιοχή της Σομαλίας και πάνω, τόσο προς τα βόρεια όσο και προς τα δυτικά, ζει ως κατοικίδιο ζώο η καμήλα που χρησιμοποιείται για μεταφορές κυρίως μέσα από τις ερήμους. Είναι γνωστά άλλωστε τα περίφημα καραβάνια που όργωναν τις ερήμους της Αφρικής, ιδιαίτερα πριν από μερικά χρόνια.
Ακόμη στις περιοχές που αναφέραμε παραπάνω ζει και η γαζέλα η δρομάς, που έχει γίνει και αυτή κατοικίδιο ζώο πια. Σε όλες τις άνυδρες περιοχές της δυτικής, κεντρικής, ανατολικής και νότιας Αφρικής ζει η στρουθοκάμηλος, το μεγαλύτερο πουλί του πλανήτη μας. Στις στέπες και στις σαβάνες με την εποχιακή βλάστηση ζουν πολλά μεγάλα ζώα, χαρακτηριστικό της πανίδας της Αφρικής. Εκεί ζει ο Αφρικανικός ελέφαντας, που θεωρείται πιο άγριος από τον Ασιατικό. Μέχρι πριν από μερικά χρόνια οι Αφρικανικοί ελέφαντες αποτελούσαν αντικείμενο μεγάλου κυνηγιού για τους χαυλιόδοντές τους, το λεγόμενο ελεφαντόδοντο, που εξακολουθεί και σήμερα να είναι περιζήτητο στην παγκόσμια αγορά για την κατασκευή κοσμημάτων, κομψοτεχνημάτων κλπ. Το αποτέλεσμα είναι να έχει μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των ζώων αυτών και να κινδυνεύουν να εξαφανιστούν τελείως. Σήμερα έχει απαγορευτεί αυστηρά το κυνήγι των ελεφάντων σε όλη την Αφρική, αλλά εξακολουθεί να γίνεται παράνομα και μάλιστα σε αρκετά μεγάλη κλίμακα. Πολλοί κυνηγοί δε διστάζουν να κυνηγήσουν και μέσα στους διάφορους δρυμούς, που έχουν δημιουργηθεί για την προστασία των ζώων. Πρόκειται κυρίως για λευκούς κυνηγούς, στους οποίους συμπαραστέκονται και οι μαύροι κυνηγοί.
Στις στέπες ακόμη ζουν οι καμηλοπαρδάλεις, μεταξύ των οποίων και το αφρικανικό βουβάλι που θεωρείται το πιο επικίνδυνο και το πιο άγριο ζώο πάνω σ' ολόκληρη την Αφρική. Τα φυτοφάγα ζώα των στεπών είναι στην ουσία μεταναστευτικά, γιατί κάθε φορά αλλάζουν τόπο, για να εξασφαλίσουν τροφή, όταν στις περιοχές που ζουν από τη ξηρασία σταματήσει κάθε βλάστηση. Τόσο στις ερήμους όσο και στις στέπες και στις σαβάνες ζουν πολλά φίδια από τα οποία άλλα έχουν δηλητήριο και άλλα δεν έχουν. Ανάμεσα στα φίδια που δεν έχουν δηλητήριο μπορούμε να αναφέρουμε τον πύθωνα ως το πιο γνωστό, ενώ ανάμεσα στα δηλητηριώδη ανήκει η κόμπρα, που μπορεί να θεωρηθεί ως το πιο επικίνδυνο φίδι στην Αφρική.