cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Βλαδίσλαος Β΄ Γιαγκέλο
Λιθουανία
Με τη Συνθήκη του Ντούμπισα, με την οποία επιβράβευε τους Ιππότες για τη βοήθειά τους ενάντια στον Κεστούτις και τον Βιτάουτας, ο Γιογκάιλα υποσχόταν εκχριστιανισμό και παραχωρούσε τη Σαμογετία δυτικά του ποταμού Ντούμπισα. Όμως, όταν ο Γιογκάιλα δεν επικύρωσε τη συνθήκη, οι Τεύτονες εισέβαλαν στη Λιθουανία το καλοκαίρι του 1383. Το 1384, ο Γιογκάιλα συμφιλιώθηκε με τον Βιτάουτας, υποσχόμενος να του επιστρέψει το Τρακάι. Ο Βιτάουτας στη συνέχεια στράφηκε εναντίον των Τευτόνων, λεηλατώντας πολλά Πρωσικά κάστρα.
Βάπτιση και γάμος
Η Ρωσίδα μητέρα του Γιογκάιλα, Ουλιάνα του Τβερ, τον πίεζε να παντρευτεί τη Σοφία, κόρη του πρίγκιπα Ντμίτρι της Μόσχας, ο οποίος όμως απαιτούσε από τον Γιογκάιλα να προσχωρήσει στην Ορθοδοξία. Όμως, αυτή η επιλογή ήταν απίθανο να σταματήσει τις σταυροφορίες ενάντια στη Λιθουανία των Τευτόνων Ιπποτών, οι θεωρούσαν τους ορθόδοξους σχισματικούς και λίγο καλύτερους από τους ειδωλολάτρες. Οπότε, ο Γιογκάιλα επέλεξε να αποδεχθεί την πολωνική πρόσκληση να γίνει καθολικός και να παντρευτεί την εντεκάχρονη βασίλισσα Γιαντβίγκα της Πολωνίας. Οι ευγενείς της Μικρής Πολωνίας προχώρησαν σε αυτήν την προσφορά για πολλούς λόγους. Ήθελαν να εξουδετερώσουν την απειλή της ίδιας της Λιθουανίας και να εξασφαλίσουν τις γόνιμες εκτάσεις της Γαλικίας-Βολινίας. Επίσης, οι Πολωνοί ευγενείς είδαν την προσφορά ως ευκαιρία για να αυξήσουν τα προνόμιά τους και να αποφύγουν την αυστριακή επιρροή που επαναπειλούνταν από την προηγούμενη μνηστεία της Γιαντβίγκα με τον Γουλιέλμο, Δούκα της Αυστρίας.
Ας Σουγουαΐντα (επαρχία)
Η Ας Σουγουαΐντα (αραβικά: السويداء) είναι μια επαρχία της Συρίας. Ανήκει στο Κυβερνείο Ας Σουγουαΐντα. Έχει πληθυσμό 180.907 κατοίκων (2004). Η πρωτεύουσα της επαρχίας είναι η Ας Σουγουαΐντα.
Γεωγραφία
Η επαρχία Ας Σουγουαΐντα βρίσκεται κεντρικά του κυβερνείου και νοτιοδυτικά της Συρίας. Συνορεύει στα βόρεια με την επαρχία Σάμπα, στα νότια με την επαρχία Σαλχάντ, στα δυτικά με την επαρχία Ίζρα, στα νοτιοδυτικά με την επαρχία Νταράα και στα ανατολικά με την επαρχία Ντούμα.
Βλαδίσλαος Β΄ Γιαγκέλο
Βάπτιση και γάμος
Ο Γιογκάιλα βαπτίστηκε στον Καθεδρικό Βάβελ στην Κρακοβία στις 15 Φεβρουαρίου 1386 και από τότε χρησιμοποιούσε το όνομα Βλαντίσλαφ ή κάποια από τις εκδοχές του στα λατινικά. Ο γάμος έλαβε χώρα τρεις μέρες αργότερα και τις 4 Μαρτίου 1386, ο Γιογκάιλα στέφθηκε βασιλιάς Βλαδίσλαος Β΄ από τον αρχιεπίσκοπο Μποντζάντα. Επίσης, υιοθετήθηκε νόμιμα από τη μητέρα της Γιαντβίγκα, Ελισάβετ της Βοσνίας, ώστε να διατηρήσει τον θρόνο σε περίπτωση θανάτου της Γιαντβίγκα. Η βασιλική βάπτιση είχε ως αποτέλεσμα να εκχριστιανιστεί το μεγαλύτερο τμήμα της αυλής και της αριστοκρατίας του Γιογκάιλα, καθώς και να λάβουν χώρα μαζικές βαπτίσεις στα ποτάμια της Λιθουανίας, απαρχή του τελικού εκχριστιανισμού της Λιθουανίας.
Ας Σουγουαΐντα (επαρχία)
Δημογραφία
Η επαρχία Ας Σουγουαΐντα είχε, σύμφωνα με την απογραφή του 2004, 180.907 κατοίκους, από τους οποίους οι 73.641 ζουν στην πρωτεύουσα. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της επαρχίας είναι Δρούζοι.
Βλαδίσλαος Β΄ Γιαγκέλο
Ανάρρηση
Ο Βλαντίσλαφ (ΒΒλαδίσλαος) Β΄ Γιαγκέλο και η βασίλισσα Γιαντβίγκα συμβασίλευσαν, και αν και η Γιαντβίγκα πιθανότατα είχε λίγες πραγματικές εξουσίες, έλαβε ενεργό μέρος στη πολιτική και πολιτιστική ζωή της Πολωνίας. Το 1387, οδήγησε δύο επιτυχείς εκστρατείες στην ερυθρή Ρουθηνία, ανέκτησε εδάφη που ο πατέρας της Λουδοβίκος Α΄ της Ουγγαρίας είχε μεταφέρει από την Πολωνία στην Ουγγαρία, και εξασφάλισε την υποταγή του Πέτρου Α΄, βοεβόδα της Μολδαβίας. Το 1390, η ίδια προσωπικά άρχισε τις διαπραγματεύσεις με το Τευτονικό Τάγμα. Όμως οι περισσότερες πολιτικές αρμοδιότητες ήταν στον Λαδίσλαο Β΄, ενώ η Γιαντβίγκα επιδόθηκε σε πολιτιστικές και φιλανθρωπικές δραστηριότητες, για τις οποίες ακόμα η μνήμη της τιμάται.
Ας Σουγουαΐντα (επαρχία)
Πόλεις
Κάποιες πόλεις της επαρχίας είναι:
Βλαδίσλαος Β΄ Γιαγκέλο
Ανάρρηση
Λίγο μετά την ανάρρησή του στον πολωνικό θρόνο, ο Γιαγκέλο παραχώρησε στο Βίλνιους χάρτη ελευθεριών παρόμοιο με αυτό της Κρακοβίας, σύμφωνα με τον νόμο του Μαγδεβούργου και ο Βιτάουτας έδωσε δικαιώματα σε μια εβραϊκή κοινότητα του Τρακάι σχεδόν ίδια με αυτά των Εβραίων της Πολωνίας κατά τις βασιλείες του Βολέσλαου του Ευσεβούς και του Καζίμηρου του Μεγάλου. Η προσπάθεια ενοποίησης των νομικών συστημάτων ήταν μερική και άνιση αρχικά, αλλά μέχρι την εποχή της Ένωσης του Λούμπλιν το 1569, οι διαφορές στο δικαστικό και διοικητικό σύστημα της Πολωνίας και Λιθουανίας ήταν λίγες.
Ας Σουγουαΐντα (επαρχία)
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Επαρχίες της Συρίας
Βλαδίσλαος Β΄ Γιαγκέλο
Ανάρρηση
Αποτέλεσμα τον μέτρων του Βλαδίσλαου Β΄ ήταν η επέκταση του καθολικισμού στη Λιθουανία σε βάρος των Ορθοδόξων. Για παράδειγμα το 1387 και το 1413, οι καθολικοί βογιάροι είχαν ειδικά δικαστικά και πολιτικά προνόμια τα οποία τα είχαν αρνηθεί στους ορθοδόξους βογιάρους.
Προκλήσεις
Η βάπτιση του Βλαδίσλαου Β΄ απέτυχε να σταματήσει τη σταυροφορία των Τευτόνων Ιπποτών, οι οποίοι υποστήριζαν ότι ο εκχριστιανισμός του ήταν φαινομενικός, ή ακόμη και αίρεση, και ξανάρχισαν τις επιδρομές τους με την πρόφαση ότι υπήρχαν ακόμη παγανιστές στη Λιθουανία. Όμως, από αυτό το χρονικό σημείο και μετά, το τάγμα δυσκολευόταν να προβάλλει αιτίες για μια σταυροφορία και αντιμετώπιζε την αυξανόμενη απειλή που αποτελούσε για την ύπαρξή του το βασίλειο της Πολωνία και η συμμαχία με τη χριστιανική Λιθουανία. Ο Βλαδίσλαος Β΄ υποστήριξε τη δημιουργία της επισκοπής του Βίλνιους με επίσκοπο τον Αντρέι Βασίλκο, πρώην εξομολογητή της Ελισάβετ της Ουγγαρίας. Η επισκοπή, η οποία περιλάμβανε επίσης τη Σαμογετία, τότε σε μεγάλο βαθμό υπό τον έλεγχο των Τευτόνων, υπαγόταν στην έδρα του Γκνιέζνο και όχι στο τευτονικό Κένιγκσμπεργκ (σήμ. Καλίνινγκραντ). Η απόφαση μπορεί να μη βελτίωσε τις σχέσεις με τους Τεύτονες, αλλά δημιούργησε ισχυρότερους δεσμούς ανάμεσα σε Λιθουανία και Πολωνία, επιτρέποντας στην πολωνική εκκλησία να βοηθά ελεύθερη την αντίστοιχη στη Λιθουανία.
Το 1389, η εξουσία του Βλαδίσλαου Β΄ στη Λιθουανία αντιμετώπισε την αναζωπυρωμένη πρόκληση από τον Βυτάουτας, ο οποίος έφερε βαρέως την εξουσία που είχε ο Σκιργκάιλα στη Λιθουανία σε βάρος του ίδιου. Ο Βιτάουτας ξεκίνησε εμφύλιο πόλεμο στη Λιθουανία, με στόχο να γίνει μέγας δούκας. Τις 4 Σεπτεμβρίου 1390, οι ενωμένες δυνάμεις του Βιτάουτας και τους μεγάλου μαγίστρου των Τευτόνων, Κόνραντ φον Βάλλενροντε, πολιόρκησαν το Βίλνιους, το οποίο υπερασπιζόταν ο αντιβασιλέας του Βλαδίσλαου, ο Σκιργκάιλα με το ενωμένο πολωνικό, λιθουανικό και ρουθηνιακό στρατό. Αν και οι Ιππότες ήραν την πολιορκία μετά από ένα μήνα, κατέστρεψαν την εξωτερική πόλη. Η αιματηρή διαμάχη τελικά σταμάτησε προσωρινά το 1392 με την Ειρήνη του Οστρόβ, με την οποία ο Βλαδίσλαος Β΄ παρέδωσε τη διακυβέρνηση της Λιθουανίας στον ξάδελφό του με αντάλλαγμα ειρήνη: ο Βιτάουτας θα κυβερνούσε τη Λιθουανία μέχρι το θάνατό του ως μέγας δούκας (magnus dux), υπό την επικυριαρχία του υπέρτατου δούκα (dux supremus) στο πρόσωπο του Πολωνού μονάρχη. Ο Σκιργκάιλα από δούκας του Τρακάι έγινε πρίγκιπας του Κιέβου. Ο Βιτάουτας αρχικά δέχθηκε την κατάσταση αυτή αλλά σύντομα άρχισε να επιδιώκει την ανεξαρτησία της Λιθουανίας από την Πολωνία.
Η παρατεταμένη περίοδος πολέμου ανάμεσα σε Λιθουανούς και Τεύτονες Ιππότες έληξε στις 12 Οκτωβρίου 1398 με τη Συνθήκη του Σαλίνας, η οποία πήρε το όνομά της από τη νησίδα στον ποταμό Νέμαν όπου υπογράφηκε. Η Λιθουανία συμφώνησε να δώσει τη Σαμογετία και να βοηθήσει το Τάγμα στην εκστρατεία του ενάντια στο Πσκοφ, ενώ το Τάγμα θα βοηθούσε τη Λιθουανία να κατακτήσει το Νόβγκοροντ. Σύντομα, ο Βιτάουτας στέφθηκε βασιλιάς από τους τοπικούς ευγενείς αλλά τον επόμενο χρόνο οι δυνάμεις του και αυτές του συμμάχου του, του χαν Τοκτάμις της Λευκής Ορδής, συνετρίβησαν στη Μάχη του ποταμού Βόρσκλα στις 12 Αυγούστου 1399 από τους Τατάρους, με συνέπεια να τερματιστούν οι βλέψεις του στα ανατολικά και να αναγκαστεί να ζητήσει προστασία από τον Βλαδίσλαο Β΄.
Πρώτες ενέργειες
Τις 22 Ιουνίου 1399, η Γιατβίγκα γέννησε ένα κορίτσι, το οποίο βαπτίστηκε Ελισαβέτα Μπονιφάτσια, αλλά τόσο η μητέρα όσο και η κόρη πέθαναν εντός μηνός, με αποτέλεσμα ο Βλαδίσλαος Β΄ να μείνει μόνος βασιλιάς της Πολωνίας και χωρίς διάδοχο ή επαρκή νομιμότητα βασιλείας. Ο θάνατος της Γιατβίγκα υπονόμευσε τη βασιλεία του Βλαδίσλαου Β΄ και αναζωπύρωσε την αντιπαλότητα ανάμεσα στους ευγενείς της Ελάσσονος Πολωνίας, οι οποίοι ήταν φιλικά προσκείμενοι στον Βλαδίσλαο Β΄, και την επαρχιακή αριστοκρατία της Μεγάλης Πολωνίας. Το 1402, ο Βλαδίσλαος Β΄ νυμφεύθηκε την Άννα του Τσέλιε, εγγονή του Καζίμιρ Γ' της Πολωνίας. Ήταν ένας γάμος ο οποίος τον νομιμοποίησε και πάλι επαρκώς στον θρόνο.
Η Ένωση του Βίλνιους και Ραντόμ το 1401 επιβεβαίωσε τη θέση του Βιτάουτας ως μεγάλου δούκα υπό την επικυριαρχία του ΒΒλαδισλάου Β΄ και επιβεβαίωσε ότι οι απόγονοι του Βλαντισλάβ θα λάβουν τον τίτλο του μεγάλου δούκα, ενώ αν ο Βλαδίσλαος Β΄ δεν είχε κληρονόμους, οι βογιάροι της Λιθουανίας θα εξέλεγαν νέο ηγεμόνα. Καθώς κανένας από τους δυο δεν είχε απογόνους εκείνη τη χρονική στιγμη, οι επιπτώσεις της συνθήκης ήταν απρόβλεπτες, αλλά ενίσχυσαν τις σχέσεις Πολωνίας και Λιθουανίας και δημιούργησαν μόνιμη αμυντική συμμαχία ανάμεσα στα δύο κράτη, ενδυναμώνοντας τη θέση της Λιθουανίας σε ένα νέο πόλεμο με τους Τεύτονες, στον οποίο οι Πολωνοί δεν έλαβαν επισήμως μέρος. Η συνθήκη άφησε άθικτες τις εξουσίες των ευγενών της Πολωνίας και αύξησε την ισχύ των βογιάρων της Λιθουανίας, με αποτέλεσμα να αυξηθεί τη δημοφιλία του ΒΒλαδισλάου στη Λιθουανία.
Στο τέλος του 1401, ξέσπασε νέος πόλεμος με το τευτονικό τάγμα και οι Λιθουανοί υπερφαλαγγίστηκαν από τον πόλεμο σε δύο μέτωπα καθώς παράλληλα αντιμετώπιζαν εξεγέρσεις στις ανατολικές επαρχίες. Ένας άλλος αδελφός του Βλαδισλάου Β΄, ο Σβιτριγκάιλα, εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση, οργάνωσε εξεγέρσεις πίσω από τις γραμμές και αυτοανακηρύχθηκε μέγας δούκας της Λιθουανίας. Τις 31 Ιανουαρίου 1402 μετέβη στο Μαρίενμπουργκ, όπου δέχθηκε διαβεβαιώσεις υποστήριξης των Ιπποτών.
Πόλεμος με τους Τεύτονες Ιππότες
Ο πόλεμος τέλειωσε με τη Συνθήκη του Ρατσιάζ στις 22 Μαΐου 1404. Ο Βλαδίσλαος Β΄ αποδέχθηκε την επίσημη προσάρτηση της Σαμογετίας στο Τευτονικό Κράτος και συμφώνησε να υποστηρίξει τα σχέδια του Τάγματος για εκστρατεία στο Πσκοφ. Σε αντάλλαγμα, ο Κόνραντ φον Γιούνγκινγκεν, μέγας μάγιστρος των Τευτόνων, ανέλαβε να πουλήσει στην Πολωνία τα διεκδικούμενα εδάφη του Ντόμπριν και την πόλη Ζλοτόριγια και να υποστηρίξει τον Βιτάουτας σε μια νέα επίθεση ενάντια στο Νόβγκοροντ. Και οι δύο πλευρές είχαν λόγους να συνάψουν τη συνθήκη εκείνη τη χρονική στιγμή. Το Τάγμα χρειαζόταν χρόνο για να οχυρώσει τις νέες του κτήσεις, οι Πολωνοί και οι Λιθουανοί είχαν να αντιμετωπίσουν προκλήσεις στα ανατολικά και στη Σιλεσία.
Επίσης, το 1404, ο ΒΒλαδίσλαος Β΄ συναντήθηκε με τον Βεντσεσλάβο Δ΄ της Βοημίας στο Βράντισλαφ (σημ. Βρότσουαφ της Πολωνίας). Ο Βεντσεσλάβος προσφέρθηκε να επιστρέψει τη Σιλεσία στην Πολωνία, αν ο Βλαδίσλαος Β΄ τον βοηθούσε στον αγώνα του για την εξουσία εντός της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο Βλαδίσλαος Β΄ απέρριψε την πρόταση, με τη σύμφωνη γνώμη των ευγενών της Πολωνίας και της Σιλεσίας, καθώς δεν επιθυμούσε ένα νέο στρατιωτικό μέτωπο στα δυτικά.
Πόλωνο-Λιθουανο-Τευτονικός Πόλεμος
Παράλληλα, και οι δύο πλευρές προχώρησαν σε διπλωματικές ενέργειες. Οι Τεύτονες έστειλαν γράμματα στους μονάρχες της Ευρώπης, αναγγέλλοντας ότι διεξήγαν Σταυροφορία ενάντια στους ειδωλολάτρες. Ο Βλαδίσλαος Β΄ έστειλε και αυτός με τη σειρά του γράμματα, κατηγορώντας τους Ιππότες ότι σχεδίαζαν να κατακτήσουν ολόκληρο το κόσμο. Αυτά τα γράμματα είχαν ως αποτέλεσμα πολλοί μονάρχες να συνταχθούν και με τις δύο πλευρές. Ο Βεντσεσλάβος Δ΄ της Βοημίας υπέγραψε επιθετική συμφωνία με τους Πολωνούς ενάντια στο Τευτονικό Τάγμα, ενώ ο αδελφός του, Σιγισμούνδος του Λουξεμβούργου συμμάχησε με το Τευτονικό Τάγμα και κήρυξε το πόλεμο στην Πολωνία τις 12 Ιουλίου, αν και οι Ούγγροι υποτελείς του αρνήθηκαν να πολεμήσουν.
Μάχη του Γκρούνβαλντ
Όταν ο πόλεμος ξανάρχισε τον Ιούνιο του 1410, ο Βλαδίσλαος Β΄ προήλασε στα εδάφη του Τευτονικού τάγματος, επικεφαλής ενός στρατού αποτελούμενου από περίπου 20.000 ευγενείς, 15.000 πεζούς και 2.000 έφιππους μισθοφόρους, μισθωμένους κυρίως από τη Βοημία. Πέρασε τον Βιστούλα από την πλωτή γέφυρα στο Τσέρβινσκ και συναντήθηκε με τον στρατό του Βιτάουτας, ο οποίος αριθμούσε 11.000 ελαφρούς ιππείς, και περιλάμβανε Λιθουανούς, Ρουθήνιους και Τάταρους. Ο στρατός των Τευτόνων αποτελούνταν από 18.000 ιππείς, κυρίως Γερμανούς, και 5.000 πεζούς. Τα ακριβή μεγέθη των δύο στρατών όμως παραμένουν άγνωστα. Στις 15 Ιουλίου, στη Μάχη του Γκρούνβαλντ (γνωστή και ως μάχη του Τάννενμπεργκ ή του Ζαλγκίρις), μία από τις μεγαλύτερες και αγριότερες μάχες του Μεσαίωνα, η νίκη των Πολωνών-Λιθουανών ήταν τόσο συντριπτική ώστε ο στρατός των Τευτόνων σχεδόν εξοντώθηκε και οι περισσότεροι διοικητές του τάγματος σκοτώθηκαν στο πεδίο της μάχης, ανάμεσα στους οποίους ο μέγας μάγιστρος. Οι απώλειες των δύο πλευρών αναφέρεται ότι ανήλθαν σε χιλιάδες στρατιώτες.
Ο δρόμος για την πρωτεύουσα των Τευτόνων, το Μαρίενμπουργκ, ήταν ανοικτός, όμως για λόγους που οι πηγές δεν εξηγούν, ο Βλαδίσλαος Β΄ δίστασε να αξιοποιήσει το πλεονέκτημά του. Στις 17 Ιουλίου ο στρατός του άρχισε την αργή πορεία του προς το Μαρίενμπουργκ, όπου έφτασε στις 25 Ιουλίου. Ο νέος μάγιστρος, Χάινριχ φον Πλάουεν, μέχρι τότε είχε οργανώσει την άμυνα του κάστρου. Ακολούθησε μια πολιορκία του κάστρου χωρίς μεγάλο ζήλο, που τερματίστηκε στις 19 Σεπτεμβρίου. Το γεγονός αυτό αποδίδεται στο απόρθητο των οχυρώσεων του κάστρου, στις μεγάλες απώλειες στις τάξεις των Λιθουανών, στον φόβο νέων μεγάλων απωλειών, ακόμη και στη θέληση του ΒΒλαδισλάου Β΄ να παραμείνει το Τάγμα εξασθενημένο αλλά όχι κατεστραμμένο, ώστε να μη διαταραχθεί η ισορροπία ανάμεσα στη Λιθουανία και στην Πολωνία (η οποία θα προσαρτούσε πιθανότατα τα περισσότερα από τα εδάφη του Τάγματος αν αυτό εκμηδενιζόταν). Όμως η έλλειψη πηγών έχει ως αποτέλεσμα να μη μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.
Διαφωνίες
Ο πόλεμος τέλειωσε το 1411 με την Ειρήνη του Τόρουν, στην οποία ούτε η Πολωνία ούτε η Λιθουανία εκμεταλλεύτηκαν το διαπραγματευτικό τους πλεονέκτημα στο έπακρο, προς μεγάλη δυσαρέσκεια των Πολωνών ευγενών. Η Πολωνία ανέκτησε τα εδάφη του Ντόμπρζιν, η Λιθουανία τη Σαμογετία και η Μασοβία μια μικρή έκταση πέρα από τον ποταμό Βκρα. Το μεγαλύτερο τμήμα όμως της επικράτειας των Τευτόνων, συμπεριλαμβανόμενων πόλεων οι οποίες είχαν παραδοθεί, παρέμεινε ακέραιο. Ο Βλαδίσλαος Β΄ στη συνέχεια απελευθέρωσε υψηλόβαθμους Τεύτονες ιππότες και αξιωματούχους για σχετικά μικρά λύτρα. Όμως το σύνολο των λύτρων αποδείχθηκε σημαντική απώλεια χρημάτων για τους Τεύτονες. Η αποτυχία του Βλαδισλάου Β΄ να εκμεταλλευτεί τη νίκη ώστε να ικανοποιηθούν οι ευγενείς του, προκάλεσε αυξανόμενες αντιδράσεις εναντίον του μετά το 1411, η οποία τροφοδοτήθηκε και από την παραχώρηση της Ποδολίας, διαφιλονικούμενης από Πολωνία και Λιθουανία, στον Βιτάουτας, καθώς και από τη διετή απουσία του βασιλιά στη Λιθουανία.
Σε μια προσπάθεια να υπερκεράσει τους επικριτές του, ο Βλαδίσλαος Β΄ προήγαγε τον ηγέτη της αντιπολίτευσης, επίσκοπο Μικολάι Τράμπα, σε αρχιεπίσκοπο του Γκνιέζνο το φθινόπωρο του 1411 και τον αντικατέστησε στη Κρακοβία με τον Βόιτσιεχ Γιάστρεμπιτς, υποστηρικτή του Βιτάουτας. Επεδίωξε επίσης να δημιουργήσει περισσότερους συμμάχους στη Λιθουανία. Με την Ένωση του Χόροντλο, η οποία υπογράφηκε τις 2 Οκτωβρίου 1413, διακήρυξε ότι το Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας ήταν μόνιμα και ανέκκλητα συνδεδεμένο με το βασίλειο της Πολωνίας και έδωσε στους καθολικούς ευγενείς της Λιθουανίας προνόμια ισοδύναμα με αυτά της Πολωνικής αριστοκρατίας. Όρος της παραπάνω ρύθμισης απαγόρευε στους Πολωνούς ευγενείς να εκλέξουν μονάρχη χωρίς τη συγκατάθεση των Λιθουανών ευγενών, και στους Λιθουανούς ευγενείς να εκλέξουν μεγάλο δούκα χωρίς τη συγκατάθεση του Πολωνού μονάρχη.
Τελευταίες συγκρούσεις
Το 1414 άρχισε μια νέα μορφή πολέμου, γνωστού ως Πόλεμος της Πείνας, λόγω της τακτικής της καμένης γης που χρησιμοποιούσαν οι Ιππότες, καταστρέφοντας χωράφια και μύλους. Όμως, επειδή τόσο οι Τεύτονες όσο και οι Λιθουανοί είχαν εξαντληθεί από προηγούμενο πόλεμο και δεν θέλησαν να εμπλακούν σε μεγάλη μάχη, οι συγκρούσεις σταμάτησαν το φθινόπωρο. Οι εχθροπραξίες αναζωπυρώθηκαν ξανά το 1419, μετά τη λήξη της Συνόδου της Κωνσταντίας, κατά τη διάρκεια της οποίας είχαν ανασταλεί κατόπιν των επιμόνων αξιώσεων των παπικών απεσταλμένων.
Η Σύνοδος της Κωνσταντίας ήταν σημείο καμπής για τις σταυροφορίες των Τευτόνων, όπως και για πολλές άλλες διαμάχες στην Ευρώπη. Ο Βιτάουτας έστειλε αντιπροσωπεία το 1415, στην οποία συμμετείχε ο μητροπολίτης Κιέβου και Σαμογετιανοί αυτόπτες. Έφτασαν στην Κωνσταντία στο τέλος του χρόνου για να εκφράσουν την επιθυμία τους να «βαπτιστούν σε νερό και όχι σε αίμα». Οι Πολωνοί απεσταλμένοι, ανάμεσα στους οποίους ήταν ο Μικολάι Τράμπα, Ζάνισα Τσάρνι και Πάβελ Βλόντκοβιτς, συμμάχησαν για να σταματήσει ο εκχριστιανισμός των ειδωλολατρών με τη βία και η επιθετικότητα των Τευτόνων ενάντια στην Πολωνία και Λιθουανία. Ως αποτέλεσμα της πολωνολιθουανικής διπλωματίας, η σύνοδος, παρά το ότι σκανδαλίστηκε με το ερώτημα του Βλόντκοβιτς σχετικά με τη νομιμότητα του μοναστικού κράτους, αρνήθηκε να εγκρίνει το αίτημα του Τευτονικού Τάγματος για νέα σταυροφορία και αντίθετα εμπιστεύτηκε τον εκχριστιανισμό των Σαμογετιανών στην Πολωνία και τη Λιθουανία.
Το 1422 άρχισε νέος πόλεμος -ο πόλεμος Γκόλουμπ- ενάντια στους Τεύτονες Ιππότες, τους οποίους ο Βλαδίσλαος Β΄ νίκησε προτού φτάσουν οι αυτοκρατορικές ενισχύσει. Η Συνθήκη του Μέλνο τερμάτισε τις βλέψεις των Τευτόνων στη Σαμογετία και καθόρισε μόνιμα σύνορα ανάμεσα στους Τεύτονες της Πρωσσίας και τη Λιθουανία. Οι Λιθουανοί απέκτησαν τη Σαμογετία και το λιμένα Παλάνγκα, αλλά η πόλη Κλαϊπέντα παρέμεινε στους Ιππότες. Τα σύνορα αυτά παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό αναλλοίωτα για σχεδόν 500 χρόνια, μέχρι το 1920. Οι όροι όμως της συνθήκης θεωρήθηκε ότι μετέτρεψαν την πολωνική νίκη σε ήττα, καθώς ο Βλαδίσλαος Β΄ αποκήρυξε τις διεκδικήσεις της Πολωνίας στην Πομερανία, Πομεραλία (Ανατολική Πομερανία) και τα εδάφη του Χέλμο, για τις οποίες έλαβε σε αντάλλαγμα μόνο την πόλη Νιέζαβα. Αν και η Συνθήκη του Μέλνο έκλεισε ένα κεφάλαιο πολέμων ανάμεσα στους Τεύτονες και τη Λιθουανία, τα μακροχρόνια προβλήματα με τη Πολωνία δεν λύθηκαν. Σποραδικές συγκρούσεις ανάμεσα σε Πολωνία και Τεύτονες έλαβαν χώρα ανάμεσα στο 1431 και 1435.
Ρωγμές στη συνεργασία Πολωνίας και Λιθουανίας μετά το θάνατο του Βιτάουτας το 1430 προσέφεραν στους Τεύτονες μια νέα ευκαιρία να παρέμβουν στην Πολωνία. Ο Βλαδίσλαος Β΄ είχε υποστηρίξει τον αδελφό του Σβιτριγκάιλα ως μέγα δούκα της Λιθουανίας, όμως όταν ο Σβιτριγκάιλα, με την υποστήριξη των Τευτόνων και δυσαρεστημένων Ρως ευγενών, επαναστάτησε ενάντια στην πολωνική επικυριαρχία στη Λιθουανία, και οι Πολωνοί, υπό τη ηγεσία του επισκόπου Ζμπίγκνιεγβ Ολεσνίκι της Κρακοβίας, κατέλαβαν την Ποδολία, την οποία ο Βλαδίσλαος Β΄ είχε δώσει στη Λιθουανία το 1411, και τη Βολινία. Το 1432, μια φιλοπολωνική παράταξη εξέλεξε τον αδελφό του Βιτάουτας, το Ζυγκίμαντας, ως μέγα δούκα, με αποτέλεσμα ένοπλες διαμάχες για τη λιθουανική διαδοχή, οι οποίες συνεχίστηκαν για χρόνια με το θάνατο του Βλαδισλάου Β΄.
Το τέλος και η διαδοχή
thumb|Η σαρκοφάγος του Γιαγκέλο στον [[Καθεδρικός Ναός της Κρακοβίας|καθεδρικό Βάβελ.]] Η δεύτερη σύζυγος του Βλαδισλάου Β΄, Άννα του Τσέλιε, είχε πεθάνει το 1416, έχοντας γεννήσει μια κόρη, τη Γιατβίγκα. Το 1417, ο Βλαδίσλαος Β΄ νυμφεύτηκε την Ελισάβετ της Πίλιτσα, η οποία πέθανε το 1420 χωρίς να γεννήσει παιδιά, και δύο χρόνια αργότερα, τη Σοφία του Χάλσανι, η οποία γέννησε δύο γιους. Ο θάνατος της πρώτης συζύγου του Γιατβίγκα βασίλισσας της Πολωνίας, της τελευταίας κληρονόμου του κλάδου των Πιαστ, έδωσε στον Λαδίσλαο Β΄ το δικαίωμα να χρήσει τους γιους του με τη Σοφία διαδόχους, αν και έπρεπε να προβεί σε παραχωρήσεις προς τους ευγενείς της Πολωνίας, καθώς η μοναρχία ήταν αιρετή. Ο Βλαδίσλαος Β΄ Γιαγκέλο πέθανε το 1434, αφήνοντας την Πολωνία στον μεγαλύτερο γιο του Βλάντισλαβ Γ΄ και τη Λιθουανία στο νεότερο, Καζίμιρ Δ΄, ανήλικους εκείνη τη στιγμή.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε πρώτα τη Γιαντβίγκα/Χέντβιχ των Καπετιδών-Ανζού, κόρη τού Λουδοβίκου Α΄ της Ουγγαρίας και είχε τέκνο:
Το 1399 απεβίωσε η Γιαντβίγκα και ο Βλαδίσλαος Β΄ έκανε δεύτερο γάμο με την Άννα του Τσέλιε, κόρη τού Γουλιέλμου κόμη τού Τσέλε και της Άννας των Πιαστ (κόρης τού Καζίμιρ Γ΄ της Πολωνίας). Είχε τέκνο:
Το 1416 απεβίωσε η Άννα τού Τσέλλε και ο Βλαδίσλαος Β΄ έκανε τρίτο γάμο με την Ελισάβετ Πιλέτσκι χήρα Γκρανόβσκα, κόρη τού Όθωνα βοεβόδα του Σαντόμιες. Η Ελισάβετ απεβίωσε το 1420, χωρίς να αποκτήσουν απογόνους.
Ο τέταρτος γάμος τού Βλαδισλάου Β΄ ήταν με τη Σοφία, κόρη τού Ανδρέα πρίγκιπα Χαλσχάνυ/Ολσχάνσκυ και είχε τέκνα:
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Βασιλείς της Πολωνίας Κατηγορία:Μονάρχες της Πολωνίας Κατηγορία:Μεγάλοι Δούκες της Λιθουανίας Κατηγορία:Οίκος των Γιαγκελλόνων Κατηγορία:Πολωνοί Ρωμαιοκαθολικοί Κατηγορία:Τάγμα του Δράκου Κατηγορία:Ενταφιασμοί στον Καθεδρικό Ναό της Κρακοβίας
Ελμάν ΦΚ
Ο αθλητικός σύλλογος Ελμάν ΦΚ είναι ποδοσφαιρική ομάδα με έδρα την πρωτεύουσα της Σομαλίας Μογκαντίσου. Αποτελεί μια από τις πιο δημοφιλείς στη χώρα και μια από τις κύριες διεκδικήτριες τίτλων μαζί με την Μπεναντίρ ΦΚ. Από το 1993 που ιδρύθηκε, έχει κατακτήσει 10 τίτλους στο Πρωτάθλημα Α΄ Κατηγορίας, ενώ το 2013 κατέκτησε το Σούπερ Καπ.
Ιστορικό
Ο σύλλογος ιδρύθηκε αρχικά το 1993 από τον επιχειρηματία και ακτιβιστή Ελμάν Αλί Αχμέτ, ο οποίος διέβλεπε ότι ο αθλητισμός θα μπορούσε να αποτελέσει μέσο για την ειρηνική συνύπαρξη στη περιοχή που συνταράσεται από τον εμφύλιο πόλεμο. Το επόμενο έτος της ίδρυσής του, η ομάδα ποδοσφαίρου των ανδρών κατέκτησε το Κυπέλλο Σομαλίας, κάτι το οποίο θεωρείται σημαντική επιτυχία στη σύντομη ιστορία της. Η ομάδα κατέκτησε συνεχόμενα από το 1997 έως το 2000 στο Πρωτάθλημα Α΄ Κατηγορίας. Η τελευταία φορά που η ομάδα ποδοσφαίρου ανδρών κατέκτησε το πρωτάθλημα ήταν το 2013, συγκεντώνοντας συνολικά στην ιστορίας της, 10 τίτλους στο πρωτάθλημα, 7 τίτλους κυπέλλου και ένα Σούπερ Καπ.
Ο σύλλογος αποτελεί ένα από τα δύο ισχυρότερα αθλητικά σωματεία στη Σομαλία, γιατί εκτός από τον μεγάλο αριθμό των οπαδών λόγω της μικρής αλλά πλούσιας ιστορίας του, αποτελεί σημαντικό διεκδικητή τίτλων στη χώρα μαζί με τον Μπεναντίρ ΦΚ. Ώς πρωταθλητής Σομαλίας, συμμετείχε στο κύπελλο αθλητικών συλλόγων του Συμβουλίου Ποδοσφαιρικών Ομοσπονδιών Ανατολικής και Κεντρικής Αφρικής (CECAFA) χωρίς μεγάλη επιτυχία.
Οι περισσότεροι από τους παίκτες της ομάδας, είναι επίσης μέλη της εθνικής ομάδας της Σομαλίας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιδρύσεις αθλητικών συλλόγων το 1993 Κατηγορία:Ποδοσφαιρικές ομάδες Σομαλίας
Κυκλαίος
Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Κυκλαίος είναι γνωστός ένας τοπικός ήρωας των αρχαίων Πλαταιών, στον οποίο θυσίαζαν οι Πλαταιείς επειδή τους είχε δώσει έναν τέτοιο χρησμό το Μαντείο των Δελφών. Στον Κυκλαίο αναφέρεται τον 2ο αιώνα μ.Χ. ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς στον «προτρεπτικό» λόγο του προς τους ειδωλολάτρες («Προτρεπτικός προς `Ελληνας»): «...και η Πυθία επέβαλε στους Πλαταιείς να θυσιάζουν στον Ανδροκράτη και στον Δημοκράτη και στον Κυκλαίο και στη Λευκώ, ενώ οι Μηδικοί Πόλεμοι ήταν στο αποκορύφωμά τους».
Πηγή
Κυκλαιος
Κατηγορία:Αρχαίοι Βοιωτοί
Αίμος
450px|δεξιά|μικρογραφία|Η υψηλότερη κορυφή του Αίμου: Βράχος Μπότεφ ή Γιουμρούκ Ο Αίμος ή Βαλκάνια είναι οροσειρά στα βορειανατολικά της Ελληνικής χερσονήσου, από την οποία ονομάστηκε Χερσόνησος του Αίμου η Βαλκανική χερσόνησος, καθώς οι Τούρκοι ονόμασαν την οροσειρά Μπαλκάν.
Σύμφωνα με την παράδοση, οφείλει το όνομα του στο αίμα του τιτάνα Τυφώνα τον οποίο πλήγωσε ο Δίας όταν εξαπέλυσε κεραυνό εναντίον του ή από τον Αίμο, μυθικό βασιλιά της Θράκης.
Γενικά στοιχεία
Είναι σύμπλεγμα βουνών, με υψηλότερη κορυφή τα 2.376 μέτρα (κορυφή Γιουμρούκ ή Βράχος Μπότεφ), που αρχίζει από τις Σιδηρές Πύλες (Ντεμίρ Καπού) του ποταμού Δούναβη και φτάνει μέχρι την κοίτη του ποταμού Τίμοκ (Τίμακου), παραπόταμου του Δούναβη, κατευθύνεται ανατολικά και καταλήγει στον Εύξεινο Πόντο.
Διακρίνεται σε:
Το μήκος της φτάνει τα 600 χλμ., ενώ το μέσο πλάτος κυμαίνεται μεταξύ 21-45 χιλιόμετρα και αποτελεί τη φυσική προέκταση των Καρπαθίων και των Τρανσυλβανικών Άλπεων ενώ οι γεωλόγοι υποστηρίζουν ότι έχει γεωλογική σχέση με τον Καύκασο και τα Κριμαϊκά όρη. Τα πετρώματα του αντιπροσωπεύουν όλες τις γεωλογικές εποχές και το κλίμα στα νότια τμήματά της είναι εύκρατο και στα βόρεια ψυχρό.
Ιστορία
Τις διαβάσεις του Αίμου χρησιμοποίησαν από την αρχαιότητα διάφοροι λαοί για τις μεταναστεύσεις τους και τις επιδρομές τους στη Βαλκανική. Την εξερεύνησαν οι Έλληνες από τη Μυκηναϊκή εποχή ενώ στην ιστορική εποχή έφτασαν στην περιοχή οι περιηγητές και γεωγράφοι Ελλάνικος, Εκαταίος, Διονύσιος και Φερεκύδης, από τα έργα των οποίων σώθηκαν μονάχα αποσπάσματα, όμως συστηματική περιγραφή μας έδωσε ο Ηρόδοτος, που συγκέντρωσε όλες τις μελέτες των προγενέστερων.
Η εξερεύνηση του συνεχίστηκε κατά την εκστρατεία του Φιλίππου Β΄ εναντίον των Σκυθών, ενώ ο Μέγας Αλέξανδρος ανέβηκε στα φαράγγια και τις κορυφές του, στον πόλεμό του εναντίον των Θρακών.
Πανίδα και Χλωρίδα
Είναι οροσειρά απότομη με πυκνά δάση και άγρια πανίδα που την αποτελούν λύκοι, αρκούδες, αγριόχοιροι και άλλα ζώα, ενώ βελανιδιές, οξιές και έλατα είναι τα δέντρα των δασών της.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βουνά της Βουλγαρίας Κατηγορία:Οροσειρές της Βουλγαρίας Κατηγορία:Βαλκάνια Κατηγορία:Οροσειρές της Θράκης Κατηγορία:Βουνά της Σερβίας
Λούντβιχ Τηκ
Ο Γιόχαν Λούντβιχ Τηκ (Johann Ludwig Tieck, Βερολίνο, 31 Μαΐου 1773 - Βερολίνο, 28 Απριλίου 1853) ήταν Γερμανός συγγραφέας, ποιητής, μεταφραστής και κριτικός λογοτεχνίας. Θεωρείται ένας από τους πατέρες του γερμανικού ρομαντισμού τον οποίον δεν δίστασε να εγκαταλείψει αργότερα, στρεφόμενος προς τον ρεαλισμό.
Σπουδές και διαμόρφωση
Ήταν πρωτότοκος γιος της Άννα Σοφί Μπερούκιν και του σχοινοποιού Γιόχαν Λούντβιχ Τηκ. Ο μικρότερος αδελφός του Φρήντριχ έγινε γλύπτης και η αδελφή του Σοφί ασχολήθηκε και αυτή με τη λογοτεχνία. Το 1782 ξεκινά την παρακολούθηση μαθημάτων στο ουμανιστικό εκπαιδευτήριο Friedrich Werdersche Gymnasium. Στα 15 του χρόνια έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με τα έργα του Σαίξπηρ. Ξεκινά το 1792 πανεπιστημιακές σπουδές θεολογίας στο πανεπιστήμιο της Χάλλε αλλά σχεδόν αμέσως παίρνει μεταγραφή για το πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν. Μελετά ιστορία της τέχνης, ελισαβετιανό θέατρο και μαθαίνει ισπανικά για να εμβαθύνει στη μελέτη της ισπανικής λογοτεχνίας του χρυσού αιώνα και πιο συγκεκριμένα στον Θερβάντες.
Ο κύκλος της Ιένας και οι ρομαντικοί
Το 1799 μετακομίζει στην Ιένα. Εκεί θα συμμετέχει στον περίφημο Κύκλο της Ιένας, σημαντική ομάδα του γερμανικού ρομαντισμού. Τον αποτελούσαν ο συγγραφέας Άουγκουστ Σλέγκελ και ο αδελφός του Φρήντριχ, κορυφαίος θεωρητικός του κινήματος, ο Φρήντριχ φον Χάρντενμπεργκ (Νοβάλις) και οι φιλόσοφοι Γιόχαν Γκότλιμπ Φίχτε και Φρήντριχ Βίλχελμ φον Σέλλινγκ. Το 1800 βγαίνει η συλλογή του με τίτλο Ρομαντικά λογοτεχνήματα. Στηρίζονται στα βασικά στοιχεία του πρώιμου γερμανικού ρομαντισμού: αναφορές στη γερμανική γραμματεία του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης και τη λογοτεχνική κληρονομιά των λατινικών χωρών και όχι στην κλασική Αρχαιότητα, κατάργηση του διαχωρισμού των λογοτεχνικών ειδών, επανασύνδεση λογοτεχνίας και μεταφυσικής, συχνή χρήση της ειρωνείας κ.ά. Στην προσπάθεια ανάδειξης της λογοτεχνικής κληρονομιάς οι μεσαιωνικές μπαλάντες και τα λαϊκά παραμύθια έπαιξαν πρωτεύοντα ρόλο. Οι ρομαντικοί ήταν αυτοί που έδωσαν στο νεότερο παραμύθι τη φυσιογνωμία του. Το 1801 επιστρέφει στο Βερολίνο και ολοκληρώνει τη μετάφραση του Δον Κιχώτη.
Εγκατάσταση στο Τσήμπινγκεν
Το 1802 εγκαθίσταται μόνιμα σε μια έπαυλη στην περιοχή Τσήμπινγκεν, πλέον Τσυμπίνκα της σημερινής Πολωνίας. Το 1803 αρχίζει ο μακρόχρονος ερωτικός δεσμός του με την Ενριέττα φον Φίνκενσταϊν. Εκδίδεται ο Αυτοκράτορας Οκταβιάνος, από τα κορυφαία έργα του ρομαντισμού και λίγο μετά το Ρούνενμπεργκ. Το 1805 ταξιδεύει στη Ρώμη, όπου συναντά τον Άγγλο ρομαντικό συγγραφέα Σάμιουελ Τέιλορ Κόλεριτζ. Στην επιστροφή του, ένα χρόνο μετά, περνά από την Βαϊμάρη, όπου επισκέπτεται τον Γκαίτε. Στην επιστροφή του στο Τσήμπιγκεν θα βρει τη σύζυγό του να έχει αποκτήσει μια δεύτερη κόρη, την Άγκνες, την οποία αναγνωρίζει ως νόμιμο παιδί του.
Παρά τα προβλήματα κινητικότητας που του προκαλούσε κατά καιρούς η ουρική αρθρίτιδα, από την οποία έπασχε, κάνει αρκετά ταξίδια σε Βερολίνο, Δρέσδη, Μόναχο, Μπάντεν-Μπάντεν. Το 1812 εκδίδει τον πρώτο τόμο της συλλογής του από παραμύθια, διηγήματα, θεατρικά έργα και μυθιστορήματα, με τίτλο Φαντάζους. Θα ακολουθήσουν ο δεύτερος τόμος ένα χρόνο μετά και το 1816 ο τρίτος. Το 1816 τον αναγορεύουν επίτιμο διδάκτορα στο πανεπιστήμιο του Μπρεσλάου.
Το 1817 ταξιδεύει στην Αγγλία όπου μελετά ελισαβετιανά χειρόγραφα. Αποτέλεσμα αυτών των μελετών θα είναι η εργασία του με τίτλο Επιστολές περί του αγγλικού θεάτρου.
Εγκατάσταση στη Δρέσδη
Από το 1819 μέχρι το 1842 εγκαθίσταται οικογενειακώς στη Δρέσδη. Παίρνει τις αποστάσεις του από τους ρομαντικούς θεωρώντας ότι έχουν προδοθεί τα αρχικά ιδανικά. Θα στραφεί πλέον προς το είδος της νουβέλας, γράφοντας πάνω από 40. Τα επόμενα είκοσι χρόνια η παραγωγικότητά του θα είναι άνιση, θα εγκαταλείψει το φανταστικό είδος και θα στραφεί στον ρεαλισμό, δουλεύοντας περισσότερο πάνω σε ιστορικά γεγονότα και ηθογραφίες και θα επιμεληθεί το έργο συναδέλφων του που έχουν φύγει πια από την ζωή, όπως του Νοβάλις, του Κλάιστ και του Λεντς. Το 1821 ξεκινά την έκδοση των Ποιημάτων του.
Το 1825 γίνεται σύμβουλος της Αυλής και καλλιτεχνικός διευθυντής του Βασιλικού Θεάτρου της Δρέσδης, στο πρόγραμμα του οποίου διαλέγει να παρουσιάζει έργα των Γκαίτε, Σαίξπηρ, Καλντερόν, Κλάιστ κ.ά. Το 1833 ολοκληρώνει τη μετάφραση των έργων του Σαίξπηρ. Στις 11 Φεβρουαρίου 1837 πεθαίνει η σύζυγός του και στις 21 Φεβρουαρίου 1841 χάνει και την κόρη του Ντοροτέα.
Εγκατάσταση στο Βερολίνο
Το φθινόπωρο του 1841 αναλαμβάνει καλλιτεχνικός σύμβουλος του Βασιλικού θεάτρου στο Βερολίνο. Στις 28 Οκτωβρίου κάνει πρεμιέρα η Αντιγόνη του Σοφοκλή, με δική του σκηνοθεσία. Το καλοκαίρι του 1842 παθαίνει σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο και του χορηγείται σύνταξη από τον Βασιλιά. Τον Αύγουστο της επόμενης χρονιάς ανεβάζει τη Μήδεια του Ευριπίδη και το Όνειρο Θερινής Νυκτός του Σαίξπηρ με μεγάλη επιτυχία. Το Νοέμβριο ανεβάζει Οιδίποδα επί Κολωνώ και λίγο μετά παθαίνει δεύτερο εγκεφαλικό. Το 1847 χάνει την αγαπημένη του Ενριέττα φον Φίνκενσταϊν, το 1851 πεθαίνει και ο αδελφός του. Ο ίδιος είναι πλέον κατάκοιτος και στις 28 Απριλίου 1853 φεύγει από τη ζωή. Τον κηδεύουν την Πρωτομαγιά στο νεκροταφείο Κρόυτσμπεργκ του Βερολίνου.
μικρογραφία|Γερμανικό [[γραμματόσημο για την επέτειο 200 χρόνων από τη γέννηση του Τηκ.]]
Σημειώσεις
<references responsive="0" group="Σημ" />
Τζέλα
Η Γέλα (Ιταλική γλώσσα: Gela) είναι πόλη στην Ιταλική επαρχία της Καλτανισσέττα, ανήκει στην Περιφέρεια της Σικελίας με πληθυσμό 77.035 κατοίκους, υπήρξε σημαντική αρχαία Ελληνική αποικία.
Είναι η πολυπληθέστερη πόλη της επαρχίας και η έκτη σε όλη τη Σικελία και ταυτόχρονα είναι από άποψη εκτάσεως, ο πεντηκοστός δήμος της Ιταλίας. Η πόλη πήρε την ονομασία της από τον ομώνυμο ποταμό, στις όχθες του οποίου χτίστηκε. Η πόλη βρίσκεται σε μια τοποθεσία, γύρω από την οποία υπάρχουν απέραντες πεδιάδες και μπροστά από την πόλη ανοίγεται ο ομώνυμος κόλπος. Σήμερα η Τζέλα αποτελεί σημαντικό γεωργικό και βιομηχανικό κέντρο της περιοχής αλλά και τουριστικό θέρετρο. Η πόλη είναι επίσης γνωστή για το συγκρότημα πετροχημικών προϊόντων της Eni, που βρίσκεται κοντά στην περιοχή.
Ίδρυση και πρώιμη ιστορία
Η πόλη, όπως μας αναφέρει ο Θουκυδίδης, ιδρύθηκε γύρω στο 688 π.Χ, κατά τη διάρκεια του δεύτερου ελληνικού αποικισμού, από τον Αντίφημο και τον Έντιμο, αποίκους από τη Ρόδο και την Κρήτη. Η πόλη αναπτύχθηκε γρήγορα και μετά από έναν αιώνα περίπου, το 580 π.Χ, ίδρυσε την αποικία του Ακράγαντα, η οποία όμως σύντομα αποσχίστηκε από τη Γέλα.
Η περίοδος ακμής της πόλης
Οι αναφορές για την πόλη είναι ελάχιστες μέχρι τα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. Την περίοδο αυτή αναφέρεται πως τη Γέλα κυβερνούσε ο τύραννος Κλέανδρος ο οποίος διατηρήθηκε στην εξουσία μεταξύ του 505 και 498 π.Χ. Μετά τον θάνατό του τον διαδέχτηκε ο αδελφός του Ιπποκράτης ο οποίος επέκτεινε την κυριαρχία της πόλης καταλαμβάνοντας τους Λεοντίνους, τη Ζάγκλη και τη Νάξο. Μόνο οι Συρακούσες με τη βοήθεια των συγγενικών τους πόλεων της Κορίνθου και της Κέρκυρας αντιστάθηκαν. Το 492 μετά την επανάσταση της πόλης Καμάρινας που ήταν αποικία των Συρακουσών ο Ιπποκράτης παρενέβη και εξαπέλυσε πόλεμο εναντίον των Συρακουσών. Έχοντας κερδίσει τους Συρακουσίους στον Έλωρο ποταμό πολιόρκησε τις Συρακούσες αλλά τελικά πείστηκε να αποσυρθεί διατηρώντας την κατοχή της Καμαρίνας. Τον Ιπποκράτη διαδέχτηκε ο Γέλων ο οποίος κατέλαβε τις Συρακούσες το 484 π.Χ. και μετέφερε την έδρα της διακυβέρνησής του εκεί. Ο Γέλων αντιμετώπισε επιτυχώς τους Καρχηδόνιους μαζί με τον τύραννο του Ακράγαντα Θήρωνα, στη μάχη της Ιμέρας το 480 π.Χ.
Καταστροφή της αρχαίας πόλης
Τα επόμενα χρόνια η ιστορία της Γέλας συνδέεται με την ιστορία των Συρακουσών αφού οι δύο πόλεις έχουν κοινή διοίκηση. Κέντρο όμως γίνονται οι Συρακούσες και η Γέλα εξασθενεί για να αποκτήσει και πάλι την ανεξαρτησία της το 466 π.Χ. Η Γέλα συμμετείχε το 424 π.Χ. στη συμμαχία των Σικελικών πόλεων εναντίον των Αθηναίων που εκστράτευσαν στη Σικελία. Η Γέλα δέχθηκε επίθεση το 405 π.Χ. από τους Καρχηδόνιους που είχαν εισβάλει στη Σικελία, με αρχικό σκοπό να υπερασπιστούν την πόλη Έγεστα και παρά την επέμβαση του Διονυσίου του Πρεσβύτερου, τυράννου των Συρακουσών, εκείνοι κατέστρεψαν τα τείχη και την πόλη. Όσοι επιβίωσαν κατέφυγαν στις Συρακούσες και επέστρεψαν στη Γέλα το 397 π.Χ.
Νεώτερα χρόνια
Η περιοχή της Γέλας παρέμεινε έρημη μέχρι το 12ο αιώνα. Το 1230 μ.Χ, ο αυτοκράτωρ Φρειδερίκος Β΄ Χοενστάουφεν ίδρυσε τη σημερινή πόλη υπό την ονομασία Terranova (Τερρανόβα)", παρέμεινε με το όνομα αυτό μέχρι το 1928. Ο νέος οικισμός ιδρύθηκε δυτικά της αρχαίας πόλης, ενισχύθηκε με ένα κάστρο και μια σειρά από τείχη. Η Τερρανόβα ήταν βασιλική πόλη μέχρι την εποχή που ο Φρειδερίκος Β΄ της Σικελίας την έδωσε δώρο στον Μανφρέντι Γ΄ Κιαραμόντε (1369). Μετά την προδοσία του Αντρέα Κιαραμόντε η πόλη κατασχέθηκε και παραχωρήθηκε σε φεουδάρχες από την Αραγωνία. Ο τίτλος του μαρκησίου της Τερρανόβα δημιουργήθηκε και παραχωρήθηκε στον Τζιοβάννι Ταγκλιάβια Αραγκόνα (1530), ο γιος του Κάρλος διεκδίκησε τον τίτλο του δούκα (1561). Οι Τερρανόβα Αραγκόνα διατήρησαν την πόλη μέχρι τον γάμο της Τζιοβάννα Ταγκλιάβια Αραγκόνα με τον Έττορε Πινιατέλλι (1640), η οικογένεια Πινιατέλλι τη διατήρησε στη συνέχεια μέχρι το 1812.
Τον Ιούλιο του 1943 με την Εισβολή των Συμμάχων στη Σικελία η "1η Αμερικάνικη Μεραρχία Πεζικού" και το "82ο Οπλισμένο Τάγμα Αναγνώρισης" στρατοπέδευσαν στις ακτές, είχαν την υποστήριξη από τη Μεραρχία του Λιβόρνο πριν την τελική έφοδο (9 Ιουλίου 1943). Οι Συμμαχικές δυνάμεις απέκρουσαν στην περιοχή της Γέλας τον Ιταλικό και τον Γερμανικό στρατό. Οι Αμερικάνοι κατασκεύασαν στην περιοχή εξελιγμένα αεροδρόμια και χρησιμοποιήθηκαν από την αεροπορία τους στην Ιταλική εκστρατεία. Μετά τον πόλεμο η εταιρεία Eni στα πλαίσια του προγράμματος για την επέκταση της στη νότια Ιταλία κατασκεύασε στη Γέλα ένα Διυλιστήριο πετρελαίου. Το έργο βοήθησε σημαντικά την οικονομία της περιοχής αλλά επιβάρυνε με ρύπους το περιβάλλον, τελικά έκλεισε (2014).
Εθνική Σκωτίας Β (ποδόσφαιρο ανδρών)
Η Εθνική Σκωτίας Β (ποδόσφαιρο ανδρών), η οποία ελέγχεται από την Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία Σκωτίας, είναι η δεύτερη ποδοσφαιρική ομάδα της Σκωτίας, που περιστασιακά στηρίζει την Εθνική Σκωτίας (ποδόσφαιρο ανδρών). Δημιουργήθηκε για να αγωνίζεται σε αυτήν ποδοσφαιριστές που θεωρείται πιθανόν να κληθούν στην Εθνική Σκωτίας. Γενικά, η ομάδα δίνει φιλικά παιχνίδια με αντίπαλους άλλες εθνικές Β. Τα παιχνίδια αυτά συχνά διεξάγονται σε μικρότερα γήπεδα από αυτά που αγωνίζεται η εθνική ομάδα, με την προσέλευση να κυμαίνεται συνήθως κάτω από τις 10000.
Το πρώτο επίσημο παιχνίδι της ομάδας δόθηκε στις 11 Νοεμβρίου 1952 με αντίπαλο την Εθνική Γαλλίας Β (ποδόσφαιρο ανδρών) (0-0) στην Τουλούζη.
Εχετλαίος
Εχετλαίος ή Έχετλος ήταν το όνομα ενός αγνώστου ως τότε ήρωα που εμφανίστηκε στη μάχη του Μαραθώνα και βοήθησε να αναχαιτιστεί η Περσική εισβολή στην Ελλάδα. Το όνομά του συνδέεται πιθανώς με την εχέτλη (= λαβή αρότρου) που λέγεται ότι κρατούσε για να πολεμά με τους Πέρσες. Για αυτό άλλωστε αναφέρεται ενίοτε ως αγρότης.
Στις μέρες μας, υπάρχει μια επιστημονική εξήγηση επί του φαινομένου. Πολλές φορές, στρατιώτες κατά τη διάρκεια του πολέμου φαντάζονται άτομα που έχουν ήδη πεθάνει ή άτομα που θα ήθελαν να είναι εκεί με την παρουσία τους. Πρόκειται για σύμπτωμα ψυχοτραυματικού στρες που είναι ικανό να οδηγήσει στην έλλειψη βασικών αισθήσεων και αποτελεί το πρώιμο στάδιο της διαταραχής μετατραυματικού στρες (PTSD), που πρωτοαναλύθηκε στους στρατιώτες του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και μετέπειτα.
Παυσανίας
Η περιγραφή του Παυσανία έχει ως εξής:
[...]«Λέγουν επίσης πως έτυχε να είναι παρών στη μάχη ένας άνδρας με παλαιική εμφάνιση κι ενδύματα. Σκοτώνοντας πολλούς από τους ξένους με την εχέτλη, εξαφανίστηκε μετά τη μάχη. Σαν ρώτησαν οι Αθηναίοι το μαντείο, ο θεός απλά τους έδωσε την εντολή να τιμήσουν τον Εχετλαίο ως ήρωα. Ανήγειραν και μνημείο μάλιστα με λευκό μάρμαρο. Αν και οι Αθηναίοι βεβαιώνουν πως έθαψαν τους Πέρσες, γιατί σε κάθε περίσταση ο θείος νόμος εντέλει πως το νεκρό σώμα θα πρέπει να θάβεται κάτω από τη γη, ωστόσο τάφο δεν βρήκα. Μήτε υπήρχε τύμβος ή άλλο χνάρι φανερό, καθώς οι νεκροί όπως να 'ναι πετάχτηκαν σε κάποιο χαντάκι» [...].
Ηρόδοτος
Ο Ηρόδοτος δίνει μια άλλη διάσταση στον άγνωστο αυτόν πολεμιστή και το όπλο του, περιγράφει λοιπόν ότι στην μάχη του Μαραθώνα σκοτώθηκαν 6.400 Πέρσες και 192 Αθηναίοι. Κατά την διάρκεια της συγκρούσεως συνέβη κάτι πολύ παράξενο, ένας Αθηναίος στρατιώτης, ο Επίζηλος, γιος του Κουφαγόρα, ενώ πολεμούσε γενναία στήθος με στήθος ξαφνικά έχασε την όραση του και στα δύο του μάτια, παρόλο που δεν τον είχε ακουμπήσει τίποτα, ούτε δόρυ ούτε ξίφος ούτε βέλος τόξου. Συνεχίζοντας ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι ο Επίζηλος διηγείται ότι είδε έναν μεγαλόσωμο οπλίτη που η γενειάδα του κάλυπτε ολόκληρη την ασπίδα του, και ότι αυτό το φάντασμα κρατούσε στα χέρια του ένα πολύ φωτεινό όπλο! Πέρασε ακριβώς δίπλα του, σκοτώνοντας Πέρσες αντιπάλους και αυτή η σκηνή ήταν η τελευταία που είδε ο Επίζηλος γιατί από κάποια υπερβολική λάμψη, τυφλώθηκε! Οι Αθηναίοι ρώτησαν το Μαντείο των Δελφών να μάθουν ποιος ήταν ο άγνωστος ήρωας που πολέμησε μαζί τους και το Μαντείο τους έδωσε την απάντηση πως έπρεπε να τιμούν τον ήρωα Εχετλαίο.
Σύγχρονες επιστημονικές μελέτες, υποστηρίζουν ότι ο Επίζηλος κατά την διάρκεια του πολέμου έπαθε ψυχοτραγματικό στρες που είναι ικανό να οδηγήσει στην έλλειψη βασικών αισθήσεων, όπως της όρασης. Πρόκειται για το πρώιμο στάδιο της μετατραυματικής αγχώδους διαταραχής (PTSD) που πρωτοαναλύθηκε στους στρατιώτες του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και μετέπειτα. Ωστόσο, οι πρώτοι καταγεγραμμένοι ως πάσχοντες από μεταφράσεις από τη Μεσοποταμία του 1300 π.Χ, περιέχουν αφηγήσεις στρατιωτών που είδαν φαντάσματα ανθρώπων τους οποίους είχαν σκοτώσει στη μάχη. Έτσι σε άλλες πρώιμες περιγραφές της PTSD, περιλαμβάνεται η αφήγηση του Ηροδότου το 490 π.Χ. για τον Επίζηλο που τυφλώθηκε όταν είδε ανθρώπους να σκοτώνονται, αν και ο ίδιος δεν είχε υποστεί κάποιο σωματικό τραύμα. Το Μαντείο των Δελφών το δικαιολογείσαι μέσω της εξωπραγματικής παρουσίας του Εχετλαίου, μόνον που οι στρατιώτες είχαν πραγματικές φαντασιώσεις και ότι έβλεπαν το πίστευαν, πράγμα που δικαιολογείται σήμερα λόγω της συγκεκριμένης ασθένειας.
Παραπομπές σημειώσεις
Κατηγορία:Πρόσωπα της ελληνικής μυθολογίας Κατηγορία:Αγρότες
Ă
Το Ă (κεφαλαία) ή ă (πεζό) είναι γράμμα που χρησιμοποιείται στη πρότυπη ρουμανική γλώσσα, στα βιετναμικά και στην τσουβασική γλώσσα. Στη ρουμανική γλώσσα, χρησιμοποιείται για να αναπαραστήσει το μεσοκεντρικό μη στρογγυλοποιημένο φωνήεν, ενώ στα βιετναμικά εκπροσωπεί τον βραχύ ήχο a. Είναι το δεύτερο γράμμα των ρουμανικών, βιετναμικών και μαλαϊκών (πριν το 1972) αλφαβήτων, μετά από το a.
Ρουμανικά
Ο ήχος που εκπροσωπείται στα ρουμανικά από το ă είναι το μεσοκεντρικό φωνήεν ə. Υπάρχουν λέξεις όπου είναι το μόνο φωνήεν, όπως οι "măr" (μήλο) ή "văd"  (βλέπω). Επιπλέον, ορισμένες λέξεις που περιέχουν επίσης άλλα φωνήεντα μπορεί να έχουν το ă, όπως οι "cărțile" (τα βιβλία) και "odăi"  (δωμάτια).
Βιετναμικά
Το Ă είναι το 2ο γράμμα του βιετναμέζικου αλφαβήτου και αντιπροσωπεύει το. Επειδή τα βιετναμικά είναι τονική γλώσσα, αυτό το γράμμα μπορεί να έχει ένα από τα 5 διακριτικά σύμβολα πάνω ή κάτω από αυτό (ή ακόμη και χωρίς τόνο, επειδή ο πρώτος τόνος στα βιετναμικά προσδιορίζεται από την έλλειψη διακριτικών συμβόλων). Αυτά είναι τα παρακάτω:
Μαλαϊκά
Στην μαλαϊκή ορθογραφία το ă χρησιμοποιήθηκε μέχρι το 1972. Εμφανιζόταν μόνο στη τελευταία συλλαβή της ρίζας λέξη όπως στη "mată" (μάτι). Το γράμμα αντικαταστάθηκε με το a στην νέα ορθογραφία του Ρούμι το 1972.
Αγγλικά
Σε κάποιες εκδόσεις το γράμμα χρησιμοποιείται και στα αγγλικά, για να αποδώσει τον ήχο.
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Λατινικό αλφάβητο
Marvel One-Shots
Τα Marvel One-Shots είναι μια σειρά απευθείας-σε-βίντεο ταινιών μικρού μήκους σε παραγωγή από την Marvel Studios, τοποθετημένα ή επηρεασμένα από το Κινηματογραφικό Σύμπαν της Marvel (MCU). Αρχικά κυκλοφόρησαν από το 2011 μέχρι το 2014 ως μέρος των Blu-ray και ψηφιακών κυκλοφοριών των ταινιών του MCU. Διαρκούν 3 μέχρι 15 λεπτά και σχεδιάστηκαν ως αυτοτελείς ιστορίες που παρέχουν περισσότερη ιστορία για χαρακτήρες ή γεγονότα που περιλαμβάνονται στις ταινίες. Δύο από τις ταινίες ενέπνευσαν την ανάπτυξη τηλεοπτικών σειρών του MCU.
Στα The Consultant (2011) και A Funny Thing Happened on the Way to Thor's Hammer (2011) πρωταγωνιστεί ο Κλαρκ Γκρεγκ ως ο Πράκτορας Φιλ Κόλσον. Η Marvel Studios αργότερα δημιούργησε διάφορα One-Shots: Item 47 (2012), στο οποίο πρωταγωνιστούν οι Λίζι Κάπλαν και Τζέσι Μπράντφορντ που βρίσκουν ένα όπλο Τσιτάουρι μετά τα γεγονότα του Οι Εκδικητές (2012), Agent Carter (2013), στο οποίο πρωταγωνιστεί η Χέιλι Άτγουελ ως Πέγκι Κάρτερ μετά τα γεγονότα του Ο Πρώτος Εκδικητής: Captain America (2011), και All Hail the King (2014), στο οποίο πρωταγωνιστεί ο Μπεν Κίνγκσλεϊ ως Τρέβορ Σλάτερι μετά τα γεγονότα του Iron Man 3 (2013).
Οι δύο πρώτες ταινίες έλαβαν γενικά αρνητικά σχόλια, ενώ οι υπόλοιπες έλαβαν πιο θετικά για την συνεισφορά τους στην επέκταση του MCU. Όλα τα One-Shots έγιναν διαθέσιμα στο Disney+ τον Ιανουάριο του 2022, όταν τα παρωδιακά ντοκιμαντέρ μικρού μήκους Team Thor (2016–2018) αναγνωρίστηκαν ως One-Shots.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Marvel One-Shots Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες μικρού μήκους
Θωμάς του Περς
Ο Θωμάς, γαλλ.: Thomas comte de Perche (1195 - 20 Μαΐου 1217) από τον Οίκο του Σατωντάν και του Περς ήταν κόμης του Περς.
Βιογραφία
Ήταν γιος του Γοδεφρειίδου Γ΄ κόμη του Περς, και της Ρίχεντσας/Mατθίλδης των Γουέλφων, κόρης του Ερρίκου του Λέοντος, Γ΄ δούκα της Σαξονίας και ΙΒ΄ δούκα της Βαυαρίας.
Ήταν μόνο επτά ετών όταν απεβίωσε ο πατέρας του, οπότε ο Θωμάς έγινε κόμης του Περς υπό την επιτροπεία της μητέρας του και του νέου συζύγου της Ενγκεράν Γ΄ κυρίου του Κουσύ.
Το 1216 οι Άγγλοι βαρόνοι επαναστάτησαν στον Πρώτο Πόλεμο των Βαρόνων εναντίον του Ιωάννη του Ακτήμονα και προσέφεραν το αγγλικό στέμμα στον Λουδοβίκο Η΄ της Γαλλίας. Το τέλος του βασιλιά Ιωάννη τερμάτισε αυτή τη διευθέτηση και το στέμμα πήγε στον Ερρίκο Γ΄, γιο του Ιωάννη. Στο τέλος ο Λουδοβίκος Η΄ παραιτήθηκε από το αγγλικό στέμμα, αλλά στη μεσοβασιλεία πολέμησε τις δυνάμεις του Γουλιέλμου Μάρσαλ 1ου κόμη του Πέμπροκ. Στην αποφασιστική μάχη του Λίνκολν (1217), ο Θωμάς, ο διοικητής των γαλλικών δυνάμεων, σκοτώθηκε.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε την Ελιζέντε Ρετέλ, κόρη του Ούγου Β΄ κόμη του Ρετέλ. Αυτή η ένωση δεν παρήγαγε παιδιά. Η χήρα του ξαναπαντρεύτηκε τον Γκαρνιέ του Τραινέλ, κύριο του Μαρινύ.
Μετά το τέλος του Θωμά το 1217, ο Φίλιππος Β΄ της Γαλλίας θα αποκτήσει τον έλεγχο των κάστρων Μουλίεν-λα-Μαρς, Μπονμουλέν και Μπελέμ, τα οποία διεκδικούσε από το 1182. Ο θείος του Θωμά, ο Γουλιέλμος, ο οποίος ήταν επίσης επίσκοπος του Σαλόν, τον διαδέχθηκε ως κόμης του Περς.
Βιβλιογραφικές αναφορές
Κατηγορία:Οίκος του Σατωντάν και του Περς
Κρητική μουσική
Η Κρήτη διαθέτει ιδιαίτερη μουσική παράδοση, από την οποία ξεχωρίζουν αναμφίβολα τα ριζίτικα, τραγούδια από τις «ρίζες» (=τις υπώρειες) των Λευκών Ορέων, που χωρίζονται σε ριζίτικα της τάβλας και ριζίτικα της στράτας. Τα πρώτα εκτελούνται χωρίς όργανα από δύο αντιφωνικές ομάδες ανδρών τραγουδιστών, ενώ τα δεύτερα τραγουδιούνται καθ' οδόν με τη συνοδεία οργάνων.
Αρχαϊκά Χρόνια
Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου σώζεται αυλός με δακτυλίους που μετακινούμενοι καλύπτουν τις οπές για να αποδοθούν οι νότες. Από αποσπάσματα αρχαίου δράματος μαθαίνουμε ότι "ο Μίνως διέταξε να ταφούν μαζί με τον γιό του Γλαύκο και οι αυλοί του, που αυτός τους αγαπούσε όσο ζούσε". Αλλού εικονίζονται αυλοί, δύαυλοι, βούκινα, σάλπιγγες.
Σύγχρονη εποχή
Οι μελετητές της σύγχρονης Κρητικής μουσικής έχουν διαπιστώσει τις επιδράσεις από πολύ παλιές παραδόσεις, ακόμη και από τη βυζαντινή μουσική. Επιπλέον, η Κρητική μουσική, σε αντίθεση με τη δημοτική παράδοση άλλων περιοχών της Ελλάδας, εξακολουθεί να είναι ζωντανή και να εμπλουτίζεται. Αυτό οφείλεται και στην ιδιαίτερη σημασία που έχει ο στίχος, είτε πρόκειται για μεγάλη ρίμα, είτε για σύντομη δίστιχη μαντινάδα, ο οποίος εξακολουθεί να εξελίσσεται και μέσω αυτοσχεδιασμού, που άλλωστε θεωρείται βασικό προσόν ενός καλού λυράρη. Δεν είναι τυχαίο, επομένως, ότι έχουν καταγραφεί και κρητικά τραγούδια που αναφέρονται σε πολύ πρόσφατα ιστορικά γεγονότα, όπως τη Μάχη της Κρήτης, τη δικτατορία, ή την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Ο αυτοσχεδιασμός είναι αναπόσπαστο στοιχείο της κρητικής μουσικής, αφού ποτέ ο οργανοπαίκτης κατά τη διάρκεια του χορού (του συρτού, του χανιώτη, του πεντοζάλη, της σούστας, κ.ά.) δεν περιορίζεται στην τυπική αναπαραγωγή της βασικής μελωδίας, αλλά, ανάλογα και με την ψυχική του διάθεση, αυτοσχεδιάζει με βάση τις διάφορες μελωδίες.