cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Λογοκρισία στην Ελλάδα
Περιπτώσεις λογοκρισίας λογοτεχνικών έργων και επιστημονικής έρευνας
Μόλις δώδεκα ημέρες από την επιβολή της δικτατορίας Μεταξά, το καθεστώς προβαίνει σε μία θεαματική ενέργεια: Στο κάψιμο βιβλίων σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας, μιμούμενο αντίστοιχες πράξεις του Ναζιστικού καθεστώτος. Χιλιάδες βιβλία ρίχτηκαν στην πυρά σ’ εκείνες τις τελετές, ενώ είχαν απαγορευτεί από το καθεστώς περισσότεροι από 445 τίτλοι "αντεθνικών" βιβλίων. Στη Θεσσαλονίκη, η καύση των βιβλίων έγινε δίπλα στο Λευκό Πύργο, στην Αθήνα στους Στύλους του Ολυμπίου Διός και στα Προπύλαια, ενώ στον Πειραιά τα βιβλία παραδόθηκαν στην πυρά στο Πασαλιμάνι. Στην πυρά ρίχτηκαν μεταξύ άλλων έργα του Σίγκμουντ Φρόιντ, του Τζορτζ Μπέρναρντ Σο, του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, του Ανδρέα Καρκαβίτσα, του Ανατόλ Φρανς, του Χάινριχ Χάινε, των Μαξίμ Γκόρκι, του Λέον Τολστόι και Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, του Γκαίτε και του Ιμάνουελ Καντ. Επίσης στα σχολεία απαγορεύτηκε η διδασκαλία του Επιταφίου του Περικλή, της Πολιτείας του Πλάτωνα  και της Αντιγόνης του Σοφοκλή.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 κυκλοφόρησε το βιβλίο Οι αντιφάσεις της Καινή Διαθήκης μια μελέτη των ευαγγελίων ιδωμένη από άθεη-μαρξιστική σκοπιά που υποδείκνυε ότι συντάχθηκαν για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων θρησκοπολιτικών σκοπών και για τη διατήρηση των ταξικών και οικονομικών προνομίων του κλήρου. Το 1980 ο συγγραφέας του βιβλίου Θωμάς Μάρας καταδικάστηκε σε φυλάκιση 10 μηνών για «προσβολή της θρησκείας».
Το 1979 κυκλοφόρησε η πρώτη έκδοση βιβλίου του Μαρκησίου ντε Σαντ στην Ελλάδα, Η Φιλοσοφία στο Μπουντουάρ από τις εκδόσεις Εξάντας. Η κυκλοφορία του βιβλίου απαγορεύτηκε με δικαστική εντολή. Δύο χρόνια αργότερα ο ίδιος εκδοτικός οίκος κυκλοφόρησε τις 120 Μέρες των Σοδόμων, αλλά η έκδοση προκάλεσε την παρέμβαση συντηρητικών δικαστικών κύκλων, που κατήγγειλαν το έργο ως πορνογράφημα βάσει του τότε υφιστάμενου νόμου «περί ασέμνων». Οι ενέργειες προκάλεσαν την αντίδραση του εκδοτών, του τύπου και πολλών καλλιτεχνών και διανοούμενων. Το βιβλίο ήταν απαγορευμένο ως το 1991 οπότε ήρθη και τυπικά η απαγόρευση.
Κατά του βιβλίου του Μίμη Ανδρουλάκη Μν είχαν κατατεθεί τον Μάρτιο του 2000 ασφαλιστικά μέτρα που ζητούσαν την απαγόρευση κυκλοφορίας με αφορμή κάποια αποσπάσματα που υπονοούσαν ερωτικές σχέσεις της Μαρίας Μαγδαληνής με τον Χριστό. Ακόμη, ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης άσκησε δίωξη κατά του Ανδρουλάκη, και του εκδότη, Θανάση Καστανιώτη, για παραβίαση του άρθρου 199 του Ποινικού Κώδικα περί καθύβρισης γνωστής θρησκείας και αρχηγού θρησκεύματος και διέταξε την προσωρινή απαγόρευση της κυκλοφορίας του βιβλίου σε νομούς της Βόρειας Ελλάδας. Το δικαστήριο απέρριψε το αίτημα.
Περιπτώσεις λογοκρισίας στη μουσική
Το καθεστώς του δικτάτορα Μεταξά απαγόρευσε το ρεμπέτικο τραγούδι Βαρβάρα με ερμηνευτή τον Τούντα. Μόνο μετά τη Μεταπολίτευση του 1974, άρχισε το ρεμπέτικο να τραγουδιέται και να μεταδίδεται από το ραδιόφωνο ελεύθερα. Την περίοδο της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών είχε απαγορευτεί το τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι «Τα παιδιά του Πειραιά» ερμηνευμένο από τη Μελίνα Μερκούρη.
"Η κατασταλτική λογοκρισία την εποχή της επταετίας" γράφει ο Γ.Μονεμβασίτης "επιβαλλόταν από καραβανάδες που είχαν τοποθετηθεί στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση και από εκεί κινούσαν τα νήματα":
"Τα κριτήρια του τι επιτρεπόταν να μεταδοθεί και τι όχι ήσαν απρόβλεπτα και ανεξήγητα. Αξιοσημείωτος ήταν ο τρόπος με τον οποίο εφάρμοζαν τις αποφάσεις τους. Για να προλάβουν την κατά λάθος ή «κατά λάθος» μετάδοση ενός κατ' αυτούς επικίνδυνου τραγουδιού, δεν περιορίζονταν στο σφράγισμα των ανεπιθύμητων δίσκων (εξώφυλλα, θήκες και ετικέτες) με τη σφραγίδα «Απαγορεύεται» - σε κάποιες περιπτώσεις η λέξη αυτή ήταν χειρόγραφη. Είχαν επινοήσει διάφορους απίστευτους τρόπους: χάραζαν τους δίσκους με καρφίτσες ή πρόκες, κολλούσαν στην ενεργό ηχητική επιφάνειά τους μονωτικές ταινίες ή τσιρότα-λευκοπλάστ ή έβαφαν την επιφάνεια αυτή χιαστί με πυκνή μπογιά."
Την ίδια εποχή, απαγορεύτηκε το βραβευμένο στο Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού Θεσσαλονίκης (1963) «Πέταξ’ ένα πουλί» των Κώστα Κλάβα-Αλέξη Αλεξόπουλου, γιατί θεωρήθηκε ότι προσβάλει το πουλί της Εθνοσωτηρίου Επαναστάσεως. Απαγορεύτηκε το επίσης βραβευμένο στο Φεστιβάλ (1972) «Αν ήμουν πλούσιος» των Δώρου Γεωργιάδη - Σώτιας Τσώτου γιατί θεωρήθηκαν ύποπτοι οι αρχικοί στίχοι του «Μεσάνυχτα στη γειτονία, η φτώχεια, η γρίπη, η παγωνιά, κι ο πολιτσμάνος στη γωνιά μες στο χιονιά». Άλλο ένα βραβευμένο τραγούδι στο Φεστιβάλ με όνομα «Το φτωχόπαιδο» (1965) του Σπήλιου Μεντή, απαγορεύτηκε γιατί οι στίχοι του ήταν του Γιάννη Ρίτσου. Το «Άπονη ζωή» των Σταύρου Ξαρχάκου – Λευτέρη Παπαδόπουλου είχε απαγορευτεί και λόγω του ερμηνευτή του και λόγω των κοινωνικών προεκτάσεων των στίχων του. Για τους στίχους τους είχαν απαγορευτεί τραγούδια όπως τα «Σαββάτο απόγιομα» και «Θυμάσαι» των Νότη Μαυρουδή και Γιάννη Κακουλίδη – πολιτικοί στη μια περίπτωση, αντιπολεμικοί στην άλλη.
Ένα ακόμα τραγούδι που λογοκρίθηκε, αυτή τη φορά μετά τη Μεταπολίτευση, ήταν το Διδυμότειχο μπλουζ (1991) του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα και του Γιώργου Νταλάρα.
Επίσης το σχολικό μάθημα μουσικής, ιδιαίτερα κατά τις εθνικές εορτές, ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια γίνεται θύμα εξωθεσμικής λογοκρισίας.
Περιπτώσεις λογοκρισίας στον κινηματογράφο και την τηλεόραση
Η λογοκρισία ταινιών έχει μακρά ιστορία στην Ελλάδα, επηρεαζόμενη κατά καιρούς πέρα από τα ήθη της εποχής και από τις επιταγές της εκάστοτε πολιτικής κατάστασης και τις βουλές κάθε κυβέρνησης. Λογοκρισία καταγράφεται ήδη το μακρινό 1927, όταν απαγορεύτηκε στην Ελλάδα το αριστούργημα του βωβού κινηματογράφου Θωρηκτό Ποτέμκιν (1925) του Ρώσου σκηνοθέτη Σεργκέι Αϊζενστάιν, μια ταινία που προβλήθηκε στη χώρα μόλις 25 χρόνια αργότερα, το 1952.
Αποσπάσματα από 75 λογοκριμένες από την δικτατορία των συνταγματαρχών ελληνικές και ξένες ταινίες, περιλαμβάνονται στο μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ του Βασίλη Δούβλη «Στοργή στο λαό». Ενδεικτικά: "Ευδοκία" του Αλέξη Δαμιανού, "Πρόσωπο με πρόσωπο" του Ροβήρου Μανθούλη, "Το μπλόκο" του Άδωνι Κύρου, "Κιέριον" του Δήμου Θέου, "Η κόρη μου η σοσιαλίστρια", "Πολυτεχνίτης και ερημοσπίτης" και "Η κυρά μας η μαμή" του Αλέκου Σακελλάριου, "Ανοιχτή επιστολή" του Γιώργου Σταμπουλόπουλου, "Ο δράκος" και "Οι παράνομοι" του Νίκου Κούνδουρου, "Το κανόνι και τ’ αηδόνι" των Γιώργου και Ιάκωβου Καμπανέλλη, "Ηλέκτρα" του Μιχάλη Κακογιάννη, "Ο κλέφτης" του Παντελή Βούλγαρη, "Ζ" του Κώστα Γαβρά, κ.α. Για τη λογοκρισία στον Ελληνικό Κινηματογράφο την περίοδο 1945-1974 βλέπε τις αντίστοιχες έρευνες του Γιώργου Ανδρίτσου και της Μαρίας Χάλκου.
Στη δεκαετία του '70, μεγάλες αντιδράσεις και λογοκριτικές παρεμβάσεις προκάλεσαν τόσο (θεωρούμενες ως) «άσεμνες» ταινίες: ελληνικές παραγωγές αλλά και ξένες όπως το Τελευταίο Ταγκό στο Παρίσι (1974) του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι, όσο και  ταινίες που κρίθηκαν «προσβλητικές» για την Ορθοδοξία και «επικίνδυνες» για το ήθος της νεολαίας, όπως το Ιησούς Χριστός υπέρλαμπρο άστρο (Jesus Christ Superstar) (1974) και η Εμμανουέλα. Για την Εμμανουέλα, ο Κώστας Κατσάπης γράφει: "Παρά το σκάνδαλο (ίσως βέβαια και εξαιτίας αυτού), οι Έλληνες θεατές συνέρρευσαν μαζικά στους κινηματογράφους για να παρακολουθήσουν τις «ερωτικές περιπέτειες της άτακτης Γαλλιδούλας», καθώς μόνο την πρώτη βδομάδα προβολής της, μέχρι δηλαδή να απαγορευτεί με δικαστική απόφαση ως «άσεμνη» (16 Απριλίου 1975), η ταινία είχε κόψει περισσότερα από 300.000 εισιτήρια, και μάλιστα με αρκετά τσουχτερό για τα δεδομένα της εποχής εισιτήριο." Λογοκριτικές παρεμβάσεις υπήρξαν και για πολιτικούς λόγους σε ταινίες όπως ο Θίασος του Θόδωρου Αγγελόπουλου (απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, απαγόρευση της μουσικής της ταινίας γιατί περιείχε αντάρτικα τραγούδια -1975), Καγκελόπορτα του Δημήτρη Μακρή (κατάσχεση της κόπιας από την αστυνομία, δίωξη του σκηνοθέτη - 1978), Αντίσταση '40-'50 της Μαρίας Καραβέλα (απαγόρευση, περικοπές, παρεμβάσεις της αστυνομίας -1978), Παιδεία του Δημήτρη Τυπάλδου (απαγόρευση προβολής, απαγόρευση εξόδου από τη χώρα -1977). Ενδεικτικές της λογοκριτικής πρακτικής είναι οι περικοπές που επέβαλε η επιτροπή λογοκρισίας στην ταινία Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο (Νίκος Τζίμας, 1980): [να περικοπούν] Από την απολογία του Μπελογιάννη οι σκηνές που λέει: α) “Και οι κομμουνιστές έχουν προσφέρει εκατόμβες θυσιών στους πρόσφατους αγώνες του λαού μας για τη λευτεριά του”, β) “το να είσαι κομμουνιστής σήμαινε να είσαι πρώτος στους αγώνες, στις θυσίες … το να είσαι υποψήφιος για το εκτελεστικό απόσπασμα καλιώρα όπως τώρα”, γ) Τα ονόματα του Κατσαρέα στην Πελοπόννησο, του Σούρλα στη Θεσσαλία, του Τσαούς Αντών στη Μακεδονία φέρνουν αναμνήσεις φρίκης στον πολυβασανισμένο λαό της υπαίθρου μας, δ) Η φράση “το κομμουνιστικό κόμμα της Ελλάδος” θα αντικατασταθή με τη λέξη “εμείς”, ε) Η φράση “όχι κύριοι είμαστε κομμουνιστές” θα αντικατασταθή με τη φράση “είμαστε Έλληνες”, ζ) Από τη σκηνή της εκτελέσεως δεν θα φαίνονται πυροβολισμοί, όπλα και περίστροφα να πυροβολούν και δεν θα φαίνονται αντιδράσεις των εκτελεσμένων και να προκαλούν τρόμο και φρίκη.
Στη δεκαετία του '80, αυστηρή λογοκρισία και  δικαστικές διαμάχες  προκάλεσαν οι κινηματογραφικές ταινίες Ο Άγιος Πρεβέζης (1982) του Δημήτρη Κολλάτου και Ο Άγιος Πρεβέζης και η παπαδιά (1982) του Κώστα Καραγιάννη, τα οποία στηρίχθηκαν στις δημοσιογραφικές αποκαλύψεις της προηγούμενης δεκαετίας για την ιδιωτική ζωή του τέως Μητροπολίτη Πρεβέζης και Νικοπόλεως Στυλιανού Κορνάρου, γνωστού κι ως «Αγίου Πρεβέζης».
Στις 28 Απριλίου 1984 κόπηκε στη μέση η μετάδοση της ταινίας του Νίκου Αλευρά Πέφτουν οι σφαίρες σαν το χαλάζι και ο τραυματισμένος καλλιτέχνης αναστενάζει... από την ΕΡΤ2 μετά από διαμαρτυρίες τηλεθεατών. Σε μια από τις σκηνές, για παράδειγμα, εμφανιζόταν ένας γυμνός άνδρας με μούσι να θηλάζει (ήταν ο ίδιος ο σκηνοθέτης στην πραγματικότητα). Ο σκηνοθέτης ροής αποφάσισε να κόψει την ταινία και το κανάλι έπαψε να εκπέμπει. Το γεγονός προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στον τύπο και οδήγησε στην παραίτηση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΡΤ2.
Το 1988, έπειτα από αγωγή θρησκευομένων και αφού ακολούθησαν εκτεταμένα επεισόδια στην Αθήνα, με επικεφαλής ρασοφόρους, ακόμα και με καταστροφές σε κινηματογράφους, η δικαιοσύνη απαγόρευσε την προβολή της ταινίας του Μάρτιν Σκορτσέζε Ο τελευταίος πειρασμός, η οποία ήταν βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη λόγω των αντιδράσεων για σκηνές της ταινίας, όπως μια φαντασίωση του Χριστού με την Μαρία Μαγδαληνή. Η ταινία όμως πρόλαβε να κόψει 160.000 εισιτήρια. Οι εισαγωγείς δεν άσκησαν έφεση, πιθανόν γιατί είχαν εισπράξει περισσότερα απ’ όσα υπολόγιζαν.
Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1
Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 (διαβήτης τύπου 1, ΣΔΤ1, πρώην ινσουλινοεξαρτώμενος ή νεανικός διαβήτης) είναι μια μορφή του σακχαρώδη διαβήτη που προκύπτει από την αυτοάνοση καταστροφή των β κυττάρων του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Η επακόλουθη έλλειψη ινσουλίνης οδηγεί σε αυξημένη γλυκόζη στο αίμα και στα ούρα. Τα κλασικά συμπτώματα είναι πολυουρία (συχνή ούρηση), πολυδιψία (αυξημένη δίψα), πολυφαγία (αυξημένη όρεξη) και απώλεια βάρους.
Η συχνότητα ποικίλλει από 8 έως 17 ανά 100.000 στη Βόρεια Ευρώπη και τις ΗΠΑ, με την υψηλότερη να είναι περίπου 35 ανά 100.000 στη Σκανδιναβία και την χαμηλότερη να είναι 1 ανά 100.000 στην Ιαπωνία και την Κίνα.
Τελικά, ο διαβήτης τύπου 1 είναι θανατηφόρος, εκτός αν αντιμετωπιστεί με ινσουλίνη. Η ένεση είναι η πιο κοινή μέθοδος χορήγησης ινσουλίνης, αν και άλλες μέθοδοι είναι οι αντλίες ινσουλίνης και η εισπνεόμενη ινσουλίνη. Άλλες εναλλακτικές λύσεις είναι η μεταμόσχευση παγκρέατος που έχει χρησιμοποιηθεί, όπως επίσης και η μεταμόσχευση κυττάρων νησιδίων του παγκρέατος. Η μεταμόσχευση είναι πειραματική, αλλά αναπτυσσόμενη.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που αναπτύσσουν τον τύπο 1 είναι κατά τα άλλα υγιείς. Αν και η αιτία του διαβήτη τύπου 1 δεν είναι ακόμα πλήρως κατανοητή, πιστεύεται ότι είναι ανοσολογικής αιτιολογίας.
Ο τύπος 1 μπορεί να διακριθεί από τον διαβήτη τύπου 2 μέσω μιας μέτρησης του C-πεπτιδίου, η οποία μετρά την ενδογενή παραγωγή ινσουλίνης.
Η θεραπεία του τύπου 1 πρέπει να συνεχιστεί επ' αόριστον σε όλες τις περιπτώσεις. Η θεραπεία συνήθως δεν θα επηρεάσει σημαντικά τις συνήθεις δραστηριότητες, αλλά μπορεί να γίνει επαρκώς εάν υπάρχει επαρκής εκπαίδευση των ασθενών, ευαισθητοποίηση, κατάλληλη φροντίδα και πειθαρχία στη δοκιμή και την δοσολογία της ινσουλίνης. Ωστόσο, η θεραπεία παραμένει αρκετά πολύπλοκη για πολλούς ανθρώπους. Επιπλοκές μπορεί να συνδέονται τόσο με τα χαμηλά όσο και με τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα, τα οποία οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στον μη φυσιολογικό τρόπο με τον οποίο η ινσουλίνη αντικαθίσταται. Χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα μπορούν να οδηγήσουν σε επιληπτικές κρίσεις ή απώλεια συνείδησης και απαιτείται επείγουσα αντιμετώπιση. Υψηλό σάκχαρο στο αίμα μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη κόπωση, αλλά και σε μακροπρόθεσμες βλάβες στα όργανα.
Αίτια
Ο διαβήτης τύπου 1 προκαλείται από ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα: διαβητογόνοι παράγοντες και/ή έκθεση σε ένα οδηγό αντιγόνο.
Γενετική
Ο διαβήτης τύπου 1 είναι πολυγονιδιακή νόσος, που σημαίνει ότι πολλά διαφορετικά γονίδια συμβάλλουν στην εμφάνιση της. Ανάλογα με τη θέση ή το συνδυασμό των τόπων, μπορεί να είναι κυρίαρχο, υπολειπόμενο ή κάπου ενδιάμεσα. Το ισχυρότερο γονίδιο, το IDDM1, βρίσκεται στη θέση MHC Class II του χρωμοσώματος 6, στην περιοχή χρώσης 6p21. Ορισμένες παραλλαγές αυτού του γονιδίου αυξάνουν τον κίνδυνο για μειωμένη ιστοσυμβατότητα, χαρακτηριστικό του τύπου 1. Αυτές οι παραλλαγές περιλαμβάνουν τις DRB1 0401, DRB1 0402, DRB1 0405, DQA 0301, DQB1 0302 και DQB1 0201, οι οποίες είναι κοινές στους Βορειοαμερικανούς ευρωπαϊκής καταγωγής και στους Ευρωπαίους. Μερικές παραλλαγές, επίσης, φαίνονται να είναι προστατευτικές.
Ο κίνδυνος ενός παιδιού για ανάπτυξη διαβήτη τύπου 1 είναι περίπου 10% εάν ο πατέρας έχει, περίπου 10% αν ένα από τα αδέρφια του έχει, περίπου 4% αν η μητέρα έχει διαβήτη τύπου 1 και ήταν ηλικίας 25 ετών ή νεότερη όταν γεννήθηκε το παιδί, και περίπου 1% αν η μητέρα ήταν πάνω από 25 ετών όταν γεννήθηκε το παιδί.
Περιβάλλον
Περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την έκφραση του τύπου 1. Για ομοζυγωτικούς διδύμους, όταν ο ένας δίδυμος είχε διαβήτη τύπου 1, ο άλλος δίδυμος είχε μόνο στο 30%-50% των περιπτώσεων. Παρά το γεγονός ότι έχουν ακριβώς το ίδιο γονιδίωμα, ο ένα δίδυμος έπασχε από την ασθένεια, ενώ ο άλλος όχι. Αυτό υποδηλώνει ότι εκτός από τους γενετικούς παράγοντες και περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την επικράτηση ασθένειας. Άλλες ενδείξεις της περιβαλλοντικής επίδρασης περιλαμβάνουν την παρουσία μιας δεκαπλάσιας διαφοράς στην εμφάνιση μεταξύ Καυκασίων που ζουν σε διαφορετικές περιοχές της Ευρώπης, καθώς και μια τάση των ανθρώπων που μεταναστεύουν να αποκτούν τον τύπο της νόσου της χώρας προορισμού τους.
Ιός
Μια θεωρία, που προτάθηκε από την DeLisa Fairweather και τον Noel R. Rose, προτείνει -μεταξύ άλλων - ότι ο διαβήτης τύπου 1 είναι μία ιογενής αυτοάνοση αντίδραση, στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα μολυσμένα από τον ιό κύτταρα καταστρέφοντας όμως και τα β κύτταρα στο πάγκρεας. Η οικογένεια των ιών Coxsackie ή ερυθρά εμπλέκεται, αν και τα στοιχεία είναι ανεπαρκή. Στον τύπο 1, καταστρέφονται παγκρεατικά β κύτταρα στα νησίδια του Langerhans, μειώνοντας την ενδογενή παραγωγή ινσουλίνης. Αυτό διακρίνει την προέλευση του τύπου 1 από τον τύπο 2. Ο τύπος του διαβήτη που έχει ένας ασθενής προσδιορίζεται μόνο από την αιτία, κυρίως από το κατά πόσον ο ασθενής είναι ανθεκτικός στην ινσουλίνη (τύπος 2) ή στερείται ινσουλίνης χωρίς αντίσταση σ’ αυτή (τύπος 1).
Διατροφή
Ορισμένοι ερευνητές πιστεύουν ότι η αυτοάνοση αντίδραση επηρεάζεται από αντισώματα κατά των πρωτεϊνών του αγελαδινού γάλακτος. Δεν φαίνεται να υπάρχει καμία σχέση μεταξύ των αυτοαντισωμάτων, των αντισωμάτων για τις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος και του διαβήτη τύπου 1. Ένας υποτύπος του τύπου 1 (αναγνωρίσιμος από την παρουσία αντισωμάτων κατά των β κυττάρων) αναπτύσσεται συνήθως αργά, γι’ αυτό και συχνά συγχέεται με τον τύπο 2. Επιπλέον, ένα μικρό ποσοστό των περιπτώσεων τύπου 2 εκδηλώνουν μια γενετική μορφή της νόσου που ονομάζεται Maturity Onset Diabetes of the Young (MODY).
Η βιταμίνη D σε δόσεις των 2000 IU ημερησίως, χορηγούμενη κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της ζωής ενός παιδιού, έχει συνδεθεί σε μία μελέτη στη βόρεια Φινλανδία (όπου η ενδογενής παραγωγή της βιταμίνης D είναι χαμηλή λόγω των μικρών επιπέδων φυσικού φωτός) με μια μείωση κατά 80% στον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 1 αργότερα στη ζωή του. Η αιτιώδης σχέση, αν υπάρχει, είναι ασαφής.
Η μικρή χρονική περίοδος θηλασμού και η μικρή συμμετοχή στην ημερήσια φροντίδα συνδέεται με τον κίνδυνο εμφάνισης του διαβήτη τύπου 1 στα παιδιά που ζουν στην Τσεχία.
Χημικές ουσίες και φάρμακα
Μερικές χημικές ουσίες και φάρμακα καταστρέφουν επιλεκτικά τα κύτταρα του παγκρέατος. Το Pyrinuron (Vacor, Ν-3-πυριδυλομεθυλο-Ν'-p-νιτροφαινυλουρία), ένα τρωκτικοκτόνο που εισήχθη στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1976, καταστρέφει επιλεκτικά τα παγκρεατικά β κύτταρα οδηγώντας σε διαβήτη τύπου 1 μετά από τυχαία ή σκόπιμη κατάποση. Το Vacor αποσύρθηκε από την αγορά των ΗΠΑ το 1979, αλλά εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε ορισμένες χώρες. Zanosar είναι η εμπορική ονομασία για τη στρεπτοζοτοκίνη, έναν αντιβιοτικό και αντινεοπλαστικό παράγοντα που χρησιμοποιείται στη χημειοθεραπεία για τον καρκίνο του παγκρέατος και σκοτώνει τα β κυττάρα, με αποτέλεσμα την απώλεια της παραγωγής ινσουλίνης. Άλλα προβλήματα του παγκρέατος, όπως ένα τραύμα, η παγκρεατίτιδα ή όγκοι (είτε κακοήθεις είτε καλοήθεις), μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε απώλεια της παραγωγής ινσουλίνης.
Παθοφυσιολογία
Η παθοφυσιολογία του διαβήτη τύπου 1 είναι βασικά η καταστροφή των β κυττάρων του παγκρέατος, ανεξάρτητα από το ποιοι παράγοντες κινδύνου ή αιτίες εμφάνισης ήταν παρόντα.
Μεμονωμένοι παράγοντες κινδύνου μπορούν να έχουν ως αποτέλεσμα ξεχωριστές παθοφυσιολογικές διεργασίες, που με τη σειρά τους προκαλούν αυτήν την καταστροφή των β κυττάρων. Ακόμα, μια διαδικασία που φαίνεται να είναι κοινή στους περισσότερους παράγοντες κινδύνου είναι μια αυτοάνοση απόκριση εναντίον των β κυττάρων, που περιλαμβάνει μια επέκταση των αυτοαντιδρώντων CD4+ και CD8+ Τ βοηθητικών κυττάρων, κύτταρα β που παράγουν αυτοαντισώματα και ενεργοποίηση της φυσικής ανοσίας.
Διάγνωση
Ο σακχαρώδης διαβήτης χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενη ή μόνιμη υπεργλυκαιμία και διαγιγνώσκεται με την εμφάνιση οποιουδήποτε από τα ακόλουθα:
Περίπου το ένα τέταρτο των ατόμων που πάσχουν από τον νέο διαβήτη τύπου 1 έχουν αναπτύξει σε κάποιο βαθμό διαβητική κετοξέωση (ένας τύπος μεταβολικής οξέωσης που προκαλείται από υψηλές συγκεντρώσεις κετονικών σωμάτων, η οποία σχηματίζεται από τη διάσπαση των λιπαρών οξέων και την απαμίνωση των αμινοξέων) μέχρι τη χρονική στιγμή που διαγνώστηκε ο διαβήτης. Η διάγνωση των άλλων τύπων διαβήτη γίνεται συνήθως με άλλους τρόπους. Αυτοί περιλαμβάνουν τακτική εξέταση της υγείας, ανίχνευση υπεργλυκαιμίας κατά τη διάρκεια άλλων ιατρικών εξετάσεων, καθώς και δευτερεύοντα συμπτώματα, όπως διαταραχές της όρασης ή ανεξήγητη κόπωση. Ο διαβήτης συχνά ανιχνεύεται όταν ένα άτομο πάσχει από ένα πρόβλημα που μπορεί να προκαλείται από το διαβήτη, όπως καρδιακή προσβολή, εγκεφαλικό επεισόδιο, νευροπάθεια, κακή επούλωση πληγών ή έλκος στα πόδια, ορισμένα προβλήματα στα μάτια, ορισμένες μυκητιασικές μολύνσεις ή γέννηση ενός μωρού με μακροσωμία ή υπογλυκαιμία.
Οι ασθενείς με επίπεδα γλυκόζης νηστείας από 100 έως 125 mg/dL (5.6 έως 6.9 mmol/L) θεωρούνται ότι έχουν διαταραγμένη γλυκόζη νηστείας. Ασθενείς με γλυκόζη πλάσματος ίση ή μεγαλύτερη από 140 mg/dL (7.8 mmol/L), αλλά όχι πάνω από 200 mg/dL (11.1 mmol/L), δύο ώρες μετά από τη φόρτιση με 75 g γλυκόζης από του στόματος θεωρούνται ότι έχουν διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη. Από αυτές τις δύο προ-διαβητικές καταστάσεις η τελευταία, ειδικότερα, είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου για την εξέλιξη σε πλήρες σακχαρώδη διαβήτη και για καρδιαγγειακή νόσο.
Αυτοαντισώματα
Η εμφάνιση αυτοαντισωμάτων που σχετίζονται με τον διαβήτη έχει αποδειχθεί ότι είναι σε θέση να προβλέψει την εμφάνιση του διαβήτη τύπου 1 πριν την εμφάνιση υπεργλυκαιμίας. Τα κυριότερα από τα αυτοαντισώματα είναι: αντινησιδιακά αντισώματα, αυτοαντισώματα εναντίον ινσουλίνης, αυτοαντισώματα που στοχεύουν στην 65-kDa ισομορφή της αποκαρβοξυλάσης του γλουταμικού οξέος (GAD) και αυτοαντισώματα που στοχεύουν τη φωσφατάση που σχετίζεται με το IA-2 μόριο. Εξ ορισμού, η διάγνωση του διαβήτη τύπου 1 μπορεί να γίνει αρχικά κατά την εμφάνιση των κλινικών συμπτωμάτων και/ή σημείων, αλλά η εμφάνιση των αυτοαντισωμάτων μπορεί να ονομαστεί "λανθάνων αυτοάνοσος διαβήτης". Δεν αναπτύσσουν όλα τα άτομα με αυτοαντισώματα διαβήτη τύπου 1, αλλά ο κίνδυνος αυξάνει με αύξηση του αριθμού αυτών των τύπων αντισωμάτων. Άτομα με τρεις έως τέσσερις τύπους αντισωμάτων έχουν αυξημένο κίνδυνο 60%-100% για εξέλιξη διαβήτη τύπου 1. Το χρονικό διάστημα από την εμφάνιση των αυτοαντισωμάτων μέχρι την εμφάνιση του τύπου 1 διαβήτη μπορεί να είναι λίγοι μήνες σε βρέφη και μικρά παιδιά, αλλά σε μερικά άτομα μπορεί να χρειαστούν χρόνια (σε ορισμένες περιπτώσεις περισσότερα από 10 χρόνια). Τα αντινησιδιακά αυτοαντισώματα ανιχνεύονται με συμβατικές τεχνικές ανοσοφθορισμού, ενώ τα υπόλοιπα μετρώνται με ειδικές ραδιενεργές δοκιμασίες πρόσδεσης.
Πρόληψη
Ο διαβήτης τύπου 1 δε μπορεί ακόμα να προληφθεί. Μερικοί ερευνητές πιστεύουν ότι θα μπορούσε να προληφθεί στο λανθάνον αυτοάνοσο στάδιο, πριν αρχίσει να καταστρέφει τα β κύτταρα.
Ανοσοκατασταλτικά φάρμακα
Η κυκλοσπορίνη Α, ένας ανοσοκατασταλτικός παράγοντας, έχει σταματήσει την καταστροφή των β κυττάρων (με βάση τη μειωμένη χρήση ινσουλίνης), αλλά η νεφροτοξικότητά της και άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες την καθιστούν εξαιρετικά ακατάλληλη για μακροχρόνια χρήση.
Ένα anti-CD20 αντίσωμα, το rituximab, αναστέλλει τα β κύτταρα και έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί αποκρίσεις του C-πεπτίδιου τρεις μήνες μετά τη διάγνωση του διαβήτη τύπου 1, αλλά μακροπρόθεσμα αποτελέσματα αυτού δεν έχουν αναφερθεί.
Διατροφή
Ορισμένες έρευνες έχουν δείξει ότι ο θηλασμός μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 1 στη μετέπειτα ζωή. Διάφοροι άλλοι διατροφικοί παράγοντες κινδύνου μελετώνται, αλλά δεν έχει βρεθεί καμία βάσιμη απόδειξη. Δίνοντας στα παιδιά 2000 IU βιταμίνης D κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της ζωής τους μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 1, αν και η αιτιώδης σχέση είναι ασαφής.
Τα παιδιά που είχαν αντισώματα για τις πρωτεΐνες των β κυττάρων (δηλαδή στα πρώιμα στάδια της ανοσολογικής αντίδρασης σε αυτές), αλλά όχι με εκδηλωμένο διαβήτη, και υποβλήθηκαν σε θεραπεία με βιταμίνη Β3 (νιασίνη) είχαν συχνότητα εμφάνισης διαβήτη σε ένα επταετές χρονικό διάστημα λιγότερο από το μισό της συχνότητας στον γενικό πληθυσμό και μια ακόμη μικρότερη συχνότητα σε σχέση με εκείνα τα παιδιά που είχαν τα ίδια αντισώματα όπως τα παραπάνω, αλλά που δεν έλαβαν βιταμίνη Β3.
Ινσουλινοθεραπεία
Ο διαβήτης τύπου 1 αντιμετώπιζεται με θεραπεία υποκατάστασης με ινσουλίνης μέσω υποδόριας ένεσης ή αντλίας ινσουλίνης μαζί με προσοχή στη διατροφή, που συνήθως περιλαμβάνει τον έλεγχο των υδατανθράκων και την προσεκτική παρακολούθηση των επιπέδων της γλυκόζης αίματος χρησιμοποιώντας μετρητές γλυκόζης. Σήμερα, τα πιο κοινά προϊόντα ινσουλίνης είναι βιοσυνθετικά προϊόντα, που παράγονται χρησιμοποιώντας τεχνικές γενετικού ανασυνδυασμού (στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν ινσουλίνη από βοοειδή και χοίρους και μερικές φορές ακόμη και από ψάρια). Σημαντικοί παγκόσμιοι προμηθευτές περιλαμβάνουν την Eli Lilly and Company, την Novo Nordisk και την Sanofi-Aventis. Μια πιο πρόσφατη τάση από διάφορους προμηθευτές είναι τα ανάλογα ινσουλίνης, τα οποία είναι ελαφρώς τροποποιημένες ινσουλίνες με διαφορετικό χρόνο έναρξης και διάρκεια δράσης.
Η μη αντιμετώπιση του διαβήτη τύπου 1 συνήθως οδηγεί σε κώμα, συχνά από διαβητική κετοξέωση, η οποία είναι θανατηφόρα αν δεν αντιμετωπιστεί. Η κετοξέωση προκαλεί εγκεφαλικό οίδημα (συσσώρευση υγρού στον εγκέφαλο). Αυτή η επιπλοκή είναι πολύ επικίνδυνη για τη ζωή και καθιστά την κετοξέωση την πιο κοινή αιτία θανάτου σε παιδικό διαβήτη.
Έχουν αναπτυχθεί και διατίθενται στο εμπόριο συσκευές συνεχούς μέτρησης της γλυκόζης, οι οποίες μπορούν να ειδοποιούν τους ασθενείς για την παρουσία επικίνδυνα υψηλών ή χαμηλών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, αλλά τεχνικοί περιορισμοί έχουν περιορίσει τον αντίκτυπο που είχαν αυτές οι συσκευές στην κλινική πρακτική μέχρι τώρα.
Η θεραπεία του διαβήτη εστιάζεται στη μείωση της γλυκόζης στο αίμα κοντά στο φυσιολογικό εύρος, περίπου 80–140 mg/dl (4.4 έως 7.8 mmol/L). Ο απώτερος στόχος της είναι η ομαλοποίηση των επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα, ώστε να αποφευχθούν μακροχρόνιες επιπλοκές που επηρεάζουν το νευρικό σύστημα (π.χ. περιφερική νευροπάθεια που οδηγεί σε πόνο και/ή απώλεια της αίσθησης στα άκρα) και το καρδιαγγειακό σύστημα (π.χ. καρδιακά επεισόδια, απώλεια όρασης). Οι άνθρωποι με διαβήτη τύπου 1 πρέπει πάντα να χρησιμοποιούν ινσουλίνη, αλλά η θεραπεία μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή γλυκόζη αίματος (υπογλυκαιμία), δηλαδή γλυκόζη αίματος λιγότερο από 70 mg/dl (3.9 mmol/l). Η υπογλυκαιμία είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο σε άτομα με διαβήτη, συνήθως λόγω της αναντιστοιχίας στην ισορροπία μεταξύ ινσουλίνης, διατροφής και φυσικής δραστηριότητας, αν και η μη φυσιολογική μέθοδος της παροχής διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο.
Μεταμόσχευση παγκρέατος
Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η μεταμόσχευση παγκρέατος μπορεί να αποκαταστήσει την ορθή ρύθμιση της γλυκόζης. Εντούτοις, η χειρουργική επέμβαση και η ανοσοκαταστολή που απαιτείται συνοδευτικά θεωρούνται από πολλούς ιατρούς πιο επικίνδυνες από τη συνεχιζόμενη θεραπεία υποκατάστασης με ινσουλίνης, οπότε γενικά χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με ή μετά από μία μεταμόσχευση νεφρού. Ένας λόγος για αυτό είναι ότι η εισαγωγή ενός νέου νεφρού απαιτεί τη λήψη ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων όπως η κυκλοσπορίνη, και έτσι αυτό επιτρέπει την εισαγωγή ενός νέου, λειτουργικού παγκρέατος σε έναν ασθενή με διαβήτη χωρίς οποιαδήποτε πρόσθετη ανοσοκατασταλτική θεραπεία. Ωστόσο, η μεταμόσχευση παγκρέατος από μόνη της μπορεί να είναι απαραίτητη σε ασθενείς με εξαιρετικά ασταθή σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1.
Μεταμόσχευση νησιδιακών κυττάρων
Η πειραματική αντικατάσταση των β κυττάρων (από μεταμόσχευση ή από βλαστικά κύτταρα) αποτελεί αντικείμενο έρευνας σε πολλά ερευνητικά προγράμματα. Η μεταμόσχευση νησιδιακών κυττάρων είναι λιγότερο επεμβατική από μια μεταμόσχευση παγκρέατος, που είναι σήμερα η πιο ευρέως χρησιμοποιούμενη προσέγγιση σε ανθρώπους.
Σε μία παραλλαγή αυτής της διαδικασίας, τα κύτταρα των νησιδίων ενίονται στο ήπαρ του ασθενούς, όπου εγκαθίστανται και αρχίζουν να παράγουν ινσουλίνη. Το ήπαρ αναμένεται να είναι η πιο λογική επιλογή, επειδή είναι πιο προσιτό από το πάγκρεας και τα κύτταρα των νησιδίων φαίνονται να παράγουν ινσουλίνη καλά σε αυτό το περιβάλλον. Το σώμα του ασθενούς, ωστόσο, θα αντιμετωπίσει τα νέα κύτταρα όπως ακριβώς οποιαδήποτε άλλη εισαγωγή ξένου ιστού, εκτός αν αναπτυχθεί μία μέθοδος για την παραγωγή τους από τα βλαστικά κύτταρα του ασθενούς ή υπάρχει πανομοιότυπος δίδυμος ο οποίος μπορεί να δωρίσει βλαστικά κύτταρα. Το ανοσοποιητικό σύστημα θα επιτεθεί στα κύτταρα, όπως σε μια βακτηριακή λοίμωξη ή σε ένα δερματικό μόσχευμα. Έτσι, οι ασθενείς τώρα πρέπει επίσης να υποβληθούν σε θεραπεία με ανοσοκατασταλτικά, τα οποία μειώνουν τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος.
Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι οι μεταμοσχεύσεις νησιδιακών κυττάρων έχουν προχωρήσει στο σημείο όπου σε μία μελέτη το 58% των ασθενών ήταν ανεξάρτητοι ινσουλίνης ένα έτος μετά τη μεταμόσχευση. Επιστήμονες στη Νέα Ζηλανδία, χρησιμοποιώντας τεχνολογίες ζωντανών κυττάρων, κάνουν σήμερα ανθρώπινες δοκιμές με Diabecell, το οποίο είναι κύτταρο από νησίδια χοίρων μέσα σε μία προστατευτική κάψουλα που προέρχεται από φύκια, που επιτρέπει στην ινσουλίνη να ρέει προς τα έξω και στις θρεπτικές ουσίες να ρέουν προς τα μέσα, ενώ ταυτόχρονα προστατεύει τα νησίδια από επίθεση του ανοσοποιητικού συστήματος μέσω των λευκών αιμοσφαιρίων.
Επιπλοκές
Επιπλοκές από ανεπαρκώς ρυθμιζόμενο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 μπορεί να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων: καρδιαγγειακή νόσο, διαβητική νευροπάθεια και διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια. Ωστόσο, η καρδιαγγειακή νόσος καθώς και η νευροπάθεια πιθανόν να έχουν μια αυτοάνοση βάση.
Οδήγηση
Μελέτες που διενεργήθηκαν στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη έδειξαν ότι οι οδηγοί με διαβήτη τύπου 1 είχαν το διπλάσιο αριθμό ατυχημάτων σε σχέση με τους μη διαβητικούς συζύγους τους, αποδεικνύοντας τον αυξανόμενο κίνδυνο τροχαίων ατυχημάτων για τα άτομα με διαβήτη τύπου 1. Ο διαβήτης μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την οδηγική ασφάλεια με πολλούς τρόπους. Πρώτον, μακροχρόνιες επιπλοκές του διαβήτη επηρεάζουν τον ασφαλή χειρισμό του οχήματος. Για παράδειγμα, η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (απώλεια της περιφερικής όρασης ή της οπτικής οξύτητας) ή η διαβητική νευροπάθεια (απώλεια αισθήσεως στα πόδια) μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τη δυνατότητα του οδηγού να διαβάζει σήματα οδών, να ελέγξει τη ταχύτητα του οχήματος, να εφαρμόσει την κατάλληλη πίεση στα φρένα και άλλα.
Δεύτερον, η υπογλυκαιμία μπορεί να επηρεάσει τη σκέψη ενός ατόμου, το συντονισμό του και το επίπεδο συνείδησής του. Αυτή η αποδιοργάνωση στην εγκεφαλική λειτουργία, η νευρογλυκοπενία, μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα οδήγησης. Μια έρευνα με τη συμμετοχή ατόμων με διαβήτη τύπου 1 έδειξε ότι τα άτομα που ανέφεραν δύο ή περισσότερα τροχαία ατυχήματα που οφείλονταν σε υπογλυκαιμία διαφέρουν στη φυσιολογία και στη συμπεριφορά από τους ομόλογούς τους που δεν ανέφεραν τέτοια ατυχήματα. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της υπογλυκαιμίας οδηγοί που είχαν δύο ή περισσότερα ατυχήματα ανέφεραν λιγότερα συμπτώματα κινδύνου, η οδήγηση τους είχε χειροτερέψει περισσότερο και το σώμα τους ελευθέρωνε λιγότερη επινεφρίνη (μια ορμόνη που βοηθά στην αύξηση της γλυκόζης του αίματος). Επιπλέον, άτομα με ιστορικό τροχαίων ατυχημάτων που οφείλονταν σε υπογλυκαιμία φαίνεται να καταναλώνουν τη γλυκόζη με γρηγορότερο ρυθμό και είναι σχετικά βραδύτερα στην επεξεργασία των πληροφοριών. Αυτά τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι, αν και οποιοσδήποτε με διαβήτη τύπου 1 μπορεί να έχει κάποιο κίνδυνο να βιώσει σοβαρή υπογλυκαιμία κατά τη διάρκεια της οδήγησης, υπάρχει μια υποομάδα οδηγών με διαβήτη τύπου 1 που είναι πιο ευάλωτοι σε τέτοια γεγονότα.
Επιδημιολογία
Ο διαβήτης τύπου 1 προκαλεί το 5-10% όλων των περιπτώσεων διαβήτη ή 11-22 εκατομμύρια παγκοσμίως. Το 2006 προσέβαλλε 440 χιλιάδες παιδιά κάτω των 14 και ήταν η κυριότερη αιτία διαβήτη σε παιδιά κάτω των 10. Ο αριθμός των περιστατικών διαβήτη τύπου 1 αυξάνεται περίπου 3% κάθε χρόνο.
Οι τιμές διαφέρουν ευρέως σε κάθε χώρα. Στη Φινλανδία, ο επιπολασμός είναι 35 στις 100.000 κάθε χρόνο, στην Ιαπωνία και την Κίνα είναι 1-3 στις 100.000 κάθε χρόνο και στη Βόρεια Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι 8-17 στις 100.000 κάθε χρόνο.
Ο διαβήτης τύπου 1 ήταν προηγουμένως γνωστός ως νεανικός διαβήτης για να ξεχωρίζει από το διαβήτη τύπου 2, ο οποίος γενικά έχει μια υστερόχρονη έναρξη. Ωστόσο, η πλειονότητα νέων κρουσμάτων διαβήτη τύπου 1 εμφανίζεται σε ενήλικες. Έρευνες που χρησιμοποιούν αντισώματα (αντισώματα αποκαρβοξυλάσης γλουταμικού οξέος, αντινησιδιακά αντισώματα, αυτοαντισώματα σχετιζόμενα με ινσουλίνωμα) για δοκιμές διαχωρισμού μεταξύ διαβήτη τύπου 1 και διαβήτη τύπου 2 καταδεικνύουν ότι οι περισσότερες περιπτώσεις νέων κρουσμάτων διαβήτη τύπου 1 παρατηρούνται στους ενήλικες. Ο τύπου 1 αυτοάνοσος διαβήτης που παρατηρείται στους ενήλικες είναι δύο με τρεις φορές πιο συχνός από τον κλασικό νεανικό αυτοάνοσο διαβήτη τύπου 1.
Οικονομία
Στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2008 περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι διαγνώστηκαν με διαβήτη τύπου 1. Η ασθένεια εκτιμάται ότι κοστίζει $10.5 δισεκατομμύρια σε ετήσια ιατρικά έξοδα ($875 κάθε μήνα για κάθε διαβητικό) και επιπλέον $4.4 δισεκατομμύρια σε έμμεσα έξοδα ($366 κάθε μήνα για κάθε διαβητικό).
Ιδρύματα
Το Ίδρυμα Έρευνας Νεανικού Διαβήτη χρηματοδοτεί την έρευνα για το διαβήτη τύπου 1 και έχει γραφεία στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Δανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, την Αυστραλία, το Ισραήλ, το Μεξικό και την Ινδία. Το Ίδρυμα Έρευνας Νεανικού Διαβήτη ιδρύθηκε από μία ομάδα γονέων με παιδιά που πάσχουν από διαβήτη και χρηματοδοτεί την έρευνα για την εύρεση μιας θεραπείας για το διαβήτη τύπου 1. Η Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη είναι μια παγκόσμια συμμαχία με πάνω από 160 χώρες που απευθύνεται στην έρευνα και τη θεραπεία του διαβήτη.
Εμβόλιο GAD65
Ενέσεις με το εμβόλιο GAD65, ένα αυτοαντιγόνο που εμπλέκεται στο διαβήτη τύπου 1, καθυστερεί την καταστροφή των β κυττάρων όταν χορηγείται μέσα σε έξι μήνες από τη διάγνωση σύμφωνα με τις κλινικές δοκιμές. Οι ασθενείς στους οποίους χορηγήθηκε η ουσία είχαν υψηλότερα επίπεδα ρυθμιστικών κυτταροκινών, που φαίνεται να προστατεύουν τα β κύτταρα. Δοκιμές φάσης ΙΙΙ είναι σε εξέλιξη στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Δύο έρευνες πρόληψης, όπου το εμβόλιο δίνεται σε άτομα που δεν έχουν ακόμα αναπτύξει διαβήτη, είναι αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη.
Μετατόπιση Τ βοηθητικών κυττάρων
Αν μπορεί να βρεθεί ένας βιοχημικός μηχανισμός που να αποτρέπει την καταστροφή β κυττάρων από το ανοσοποιητικό σύστημα, μπορεί τότε να χορηγηθεί για να προλαμβάνει την έναρξη διαβήτη τύπου 1. Πολλές ερευνητικές ομάδες προσπαθούν να το καταφέρουν αυτό προκαλώντας τη δραστηριοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος ώστε η Th1 κατάσταση ("επίθεση" από φονικά Τ κύτταρα) των Τ βοηθητικών κυττάρων να αλλάζει σε Th2 κατάσταση (ανάπτυξη νέων αντισωμάτων). Αυτή η Th1-Th2 μετατόπιση εμφανίζεται μέσω μιας αλλαγής στον τύπο των μορίων σηματοδότησης κυτταροκινών που απελευθερώνονται από τα Τ κύτταρα. Αντί για προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες, τα Τ κύτταρα ξεκινούν να απελευθερώνουν κυτταροκίνες που αναστέλλουν τη φλεγμονή. Αυτό το φαινόμενο είναι συνήθως γνωστό ως "επίκτητη ανοσολογική ανοχή".
Ασταθής διαβήτης
Ο ινσουλινοεξαρτώμενος διαβήτης που χαρακτηρίζεται από ακραίες και επαναλαμβανόμενες μεταβολές στα επίπεδα της γλυκόζης, που συχνά δεν έχουν προφανή αιτία, είναι επίσης γνωστός ως ασταθής διαβήτης, αν και μερικοί ειδικοί λένε ότι η έννοια του "ασταθούς διαβήτη" δεν έχει βιολογική βάση και δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιείται. Τα αποτελέσματα τέτοιων μεταβολών στα επίπεδα της γλυκόζης μπορεί να είναι ασυνήθιστες και απρόβλεπτες υπεργλυκαιμίες, συχνά συνοδευόμενες από κέτωση και μερικές φορές σοβαρές υπογλυκαιμίες. Ο ασταθής διαβήτης εμφανίζεται στο 1-2% των διαβητικών. Η αντλία ινσουλίνης συνιστάται σε περιπτώσεις ασταθούς διαβήτη για τη μείωση των υπογλυκαιμικών επεισοδίων και για τον καλύτερο έλεγχο της πρωινής αύξησης της γλυκόζης του αίματος, λόγω του φαινομένου της αυγής. Σε μια μικρή έρευνα, 10 από τους 20 ασθενείς με ασταθή διαβήτη ηλικίας 18-23 που μπορούσε να εντοπιστεί είχαν πεθάνει μέσα σε 22 χρόνια και οι υπόλοιποι, παρόλο που είχαν υψηλά ποσοστά επιπλοκών, δεν ήταν πλέον ασταθείς. Τα αποτελέσματα ήταν παρόμοια με αυτά μίας προγενέστερης έρευνας από τους ίδιους συγγραφείς που βρήκαν 19% θνησιμότητα σε 26 ασθενείς μετά από 10.5 χρόνια.
Ο ασταθής διαβήτης ορίζεται ως "επεισόδια υπογλυκαιμίας ή υπεργλυκαιμίας, ανεξαρτήτου αιτίας, που συνεχώς διαταράζουν τη ζωή του ασθενούς και μπορεί να έχει πολλές αιτίες, κάποιες από τις οποίες είναι:
Ένας από αυτούς τους βιολογικούς παράγοντες είναι η παραγωγή αυτοαντισωμάτων ινσουλίνης. Υψηλές ποσότητες αντισωμάτων μπορούν να προκαλέσουν επεισόδια υπεργλυκαιμίας εξουδετερώνοντας την ινσουλίνη και γι' αυτό δημιουργείται αντίσταση στην ινσουλίνη που απαιτεί δόσεις άνω των 200 IU/ημέρα. Ωστόσο, τα αντισώματα μπορεί και να αποτύχουν να ρυθμίσουν την απελευθέρωση της ενέσιμης ινσουλίνης στη ροή του αίματος μετά από υποδόρια ένεση, καταλήγοντας σε επεισόδια υπογλυκαιμίας. Σε μερικές περιπτώσεις, η αλλαγή του τύπου της ινσουλίνης που χορηγείται μπορεί να επιλύσει αυτό το πρόβλημα. Υπάρχει ένας αριθμός αναφορών που δείχνουν ότι τα αυτοαντισώματα ινσουλίνης μπορούν να δράσουν σαν ένας "νεροχύτης" για την ινσουλίνη και να επηρεάσουν το χρόνο κορύφωσης, ημίσειας ζωής, το χώρο κατανομής και τη μεταβολική κάθαρση, αν και στους περισσότερους ασθενείς αυτές οι επιδράσεις είναι μικρές.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Διαβήτης (ασθένεια)
Θάνατοι τον Μάρτιο του 2013
Θάνατοι προσωπικοτήτων που συνέβησαν το μήνα Μάρτιο του έτους 2013.
Παραπομπές
03
Ειρηνευτική διαδικασία στο Αφγανιστάν
Η Ειρηνευτική διαδικασία στο Αφγανιστάν περιλαμβάνει προτάσεις και διαπραγματεύσεις προκειμένου να τερματιστεί ο συνεχιζόμενος πόλεμος στο Αφγανιστάν. Παρόλο που έχουν γίνει σποραδικές προσπάθειες από τότε που άρχισε ο πόλεμος το 2001, οι διαπραγματεύσεις και το ειρηνευτικό κίνημα εντάθηκαν το 2018 εν μέσω συνομιλιών μεταξύ των Ταλιμπάν, που είναι η κύρια ομάδα στασιαστών που αγωνίζεται κατά της Αφγανικής κυβέρνησης και των Αμερικανικών στρατευμάτων, και των Ηνωμένων Πολιτειών, που υποστηρίζουν την Αφγανική κυβέρνηση με μία δύναμη 20.000 στρατιωτών που παραμένουν εντός της χώρας. Οι περισσότερες συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν στην Ντόχα, την πρωτεύουσα του Κατάρ. Είναι αναμενόμενο ότι αν οι Ταλιμπάν και οι Ηνωμένες Πολιτείες φτάσουν σε αμοιβαία συμφωνία, τότε θα ακολουθήσει μια σταδιακή αποχώρηση των Αμερικανικών στρατευμάτων και η έναρξη ειρηνευτικών συνομιλιών εντός του Αφγανιστάν. Εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες, και οι γειτονικές χώρες του Αφγανιστάν: το Πακιστάν, η Κίνα και η Ρωσία, συμβάλλουν στη διευκόλυνση της ειρηνευτικής διαδικασίας.
Την 29η Φεβρουαρίου 2020, οι ΗΠΑ υπέγραψαν μια υπό όρους ειρηνευτική συμφωνία με τους Ταλιμπάν, η οποία απαιτεί την απόσυρση των ξένων στρατευμάτων εντός 14 μηνών αν οι Ταλιμπάν τηρήσουν τους όρους της συμφωνίας. Ωστόσο, την 1η Μαρτίου 2020, η Αφγανική κυβέρνηση, η οποία δεν ήταν συμβαλλόμενο μέρος στη συμφωνία, απέρριψε την έκκληση των ΗΠΑ και των Ταλιμπάν για ανταλλαγή κρατουμένων μέχρι την 10η Μαρτίου 2020, ενώ ο Πρόεδρος Γκάνι δήλωσε ότι για μια τέτοια συμφωνία θα χρειαστούν περαιτέρω διαπραγματεύσεις και ότι δεν θα αποτελέσει προϋπόθεση για τις μελλοντικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Ιστορικό
Οι Ταλιμπάν, οι οποία αυτοαποκαλούνται ως το Ισλαμικό Εμιράτο του Αφγανιστάν, είναι μια Σουνιτική Ισλαμική οργάνωση που λειτουργεί στο Αφγανιστάν, μια χώρα στην Κεντρική/Νότια Ασία. Οι Ταλιμπάν εμφανίστηκαν το 1994, εκμεταλλευόμενοι το κενό ισχύος που έμεινε στα επακόλουθα του Αφγανικού εμφυλίου πολέμου (1992-1996). Η ομάδα απαρτίζεται κυρίως από θρησκευόμενους σπουδαστές των Πακιστανικών σχολών (που αγωνίστηκαν στον Σοβιετικό-Αφγανικό πόλεμο ) υπό την ηγεσία του Μοχάμεντ Ομάρ.
Έχει αναφερθεί ότι η Αλ Κάιντα, ένα κύκλωμα της διεθνούς τρομοκρατίας, πληρώθηκε με ασυλία ώστε να μην ανταγωνίζεται τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά ο Οσάμα Μπιν Λάντεν υπαναχώρησε στη συμφωνία το 1998, όταν οργάνωσε βομβιστικές επιθέσεις κατά των Αμερικανικών πρεσβειών στην Ανατολική Αφρική. Το επεισόδιο ήταν ενδεικτικό των εντάσεων που προέκυψαν μεταξύ των δύο ομάδων. Οι Ταλιμπάν ήταν στενόμυαλοι επαρχιώτες, ενώ η Αλ Κάιντα είχε βλέψεις για παγκοσμιοποιημένο τζιχάντ.
Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, οι ΗΠΑ υπό την Προεδρία του Τζορτζ Μπους ζήτησαν από την ηγεσία των Ταλιμπάν να παραδώσει τον Οσάμα Μπιν Λάντεν, ο οποίος ήταν ο κύριος ύποπτος για τις επιθέσεις. Οι Ταλιμπάν αρνήθηκαν να παραδώσουν τον Μπιν Λάντεν, ζητώντας αποδεικτικά στοιχεία για τη συμμετοχή του στις επιθέσεις. Στη συνέχεια, οι ΗΠΑ, μαζί με τους ΝΑΤΟϊκούς συμμάχους, την 7 Οκτωβρίου 2001 ξεκίνησαν την εκστρατεία με κωδικό όνομα «Επιχείρηση Διαρκής Ελευθερία». Μέχρι την 17η Δεκεμβρίου του ίδιου έτους, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους είχαν εκτοπίσει τους Ταλιμπάν από την εξουσία και είχαν αρχίσει να κατασκευάζουν στρατιωτικές βάσεις κοντά σε μεγάλες πόλεις σε ολόκληρη τη χώρα. Μετά, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών ίδρυσε τη Διεθνή Δύναμη Αρωγής για την Ασφάλεια (ISAF) με αποστολή να εκπαιδεύσει τις Εθνικές Δυνάμεις Ασφαλείας του Αφγανιστάν για να επιβλέπουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη χώρα και να παρεμποδίσουν την επανεμφάνιση της ομάδας των Ταλιμπάν. Οι Ταλιμπάν έχουν πραγματοποιήσει πολυάριθμες επιθέσεις εναντίον των δυνάμεων του Αφγανιστάν, των κυβερνητικών εγκαταστάσεων, και όλων των οργανισμών που μοιάζουν με συνεργάτες των ΗΠΑ.
Οι ΗΠΑ βρίσκονται στη χώρα, μπλεγμένοι στον πόλεμο, εδώ και 18 χρόνια, και οι αναλυτές περιγράφουν την κατάσταση ως τέλμα. Παρόλο που η Αλ Κάιντα στο Αφγανιστάν και το Πακιστάν θεωρείται τώρα ως αρκετά «ελαττωμένη», ο πόλεμος με τους αντάρτες των Ταλιμπάν μαίνεται ακόμα. Οι προηγούμενοι Αμερικανοί πρόεδροι δεν κατάφεραν να αποφύγουν τις εχθροπραξίες αυτών των 18 χρόνων, και ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θεωρεί τον πόλεμο πολύ δαπανηρό. Η όλη διαδικασία μοιάζει αρκετά με αυτήν που ακολουθήθηκε για τον τερματισμό του πολέμου του Βιετνάμ, που ήταν ο μεγαλύτερος της Αμερικής μέχρι το 2010, και που οδήγησε στην Ειρηνευτική Συνθήκη του Παρισιού το 1973.
Προεδρία του Ομπάμα
Οι διαπραγματεύσεις έχουν υποστηριχθεί για πολύ καιρό από τον πρώην Πρόεδρο του Αφγανιστάν Χαμίντ Καρζάι, καθώς και από τις κυβερνήσεις της Βρετανίας και του Πακιστάν, αλλά έχουν συγκρατηθεί από την Αμερικανική κυβέρνηση. Ο Καρζάι προέβη σε ειρηνευτικές συνομιλίες με τους Ταλιμπάν τον Σεπτέμβριο του 2007, οι οποίες όμως σύντομα διακόπηκαν από την μεριά των ανταρτών, με αναφορά στην παρουσία των ξένων στρατευμάτων. Το 2009 η κοινή συναίνεση στο Αφγανιστάν ήταν ότι ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει, και η επιλογή ορθής πολιτικής προς επίτευξη αυτού ήταν ζήτημα καίριας σημασίας για τους υποψηφίους των Αφγανικών προεδρικών εκλογών του 2009, στις οποίες επανεξελέγη ο Καρζάι. Σε μια τηλεοπτική ομιλία μετά την εκλογή του, ο Καρζάι κάλεσε τους «αδελφούς [των Αφγανών] Ταλιμπάν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και να ασχοληθούν με τη γη τους» και παρουσίασε τα σχέδια για μια "Λόγια Τζίργκα" (μεγάλη Αφγανική εθνοσυνέλευση). Οι προσπάθειες υπονομεύθηκαν από το Προεδρικό Γραφείο του Ομπάμα που αύξησε τις Αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις στη χώρα. Σε μία διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο τον Ιανουάριο του 2010, ο Καρζάι έκανε άλλη μια έκκληση στους Ταλιμπάν να καταθέσουν τα όπλα τους. Η Αμερικανίδα Υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον υποστήριξε την πρόταση με επιφύλαξη. Τον Μάιο του 2010, στο Ινστιτούτο Ειρήνης των ΗΠΑ, ο Καρζάι δήλωσε ότι μια «ειρηνευτική διαδικασία» θα προχωρήσει με τους Ταλιμπάν και άλλους μαχητές «που δεν είναι μέλη της Αλ-Κάιντα ή άλλων δικτύων τρομοκρατίας ή ιδεολογικά εναντίον μας». Ειδικότερα για τους Ταλιμπάν, δήλωσε: «Είναι αγόρια της υπαίθρου που δεν μισούν τις Ηνωμένες Πολιτείες, ίσως πολλοί από αυτούς θα ήθελαν να επισκεφθούν τις ΗΠΑ αν τους δοθεί η ευκαιρία».
Το 2010, μια αλλαγή νοοτροπίας και στρατηγικής στη διοίκηση του Ομπάμα επέτρεψε ορισμένες πολιτικές διαπραγματεύσεις για λύση του πολέμου. Οι Ταλιμπάν αρνήθηκαν να μιλήσουν οι ίδιοι στην Αφγανική κυβέρνηση, απεικονίζοντάς τους ως «μαριονέτες» των Αμερικανών. Στη συνέχεια, έγιναν σποραδικές προσπάθειες για ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και των Ταλιμπάν, και τον Οκτώβριο του 2010 αναφέρθηκε ότι η στρατιωτική ηγεσία των Ταλιμπάν (η «Κουέτα Σούρα») μεταφέρθηκε στην Καμπούλ, από αεροσκάφη του ΝΑΤΟ, για συνομιλίες, με τη διαβεβαίωση ότι το προσωπικό του ΝΑΤΟ δεν θα τις ανακόψει. Όταν ολοκληρώθηκαν οι συνομιλίες, διαπιστώθηκε ότι ο αρχηγός αυτής της αντιπροσωπείας, ο οποίος είχε παρουσιαστεί ως ο υπαρχηγός των Ταλιμπάν, ο Αχτάρ Μανσούρ, ήταν στην πραγματικότητα ένας απατεώνας που εξαπάτησε τους διαπραγματευτές του ΝΑΤΟ.
Προεδρία του Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ κατηγόρησε το Πακιστάν για υπόθαλψη των Ταλιμπάν και αδράνεια στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, πρώτα τον Αύγουστο του 2017 και εκ νέου τον Ιανουάριο του 2018.
Την 27η Φεβρουαρίου 2018, μετά από αυξημένα περιστατικά βίας, ο Αφγανός Πρόεδρος Ασράφ Γκάνι πρότεινε στους Ταλιμπάν να συμφωνήσουν σε διάλογο για την ειρήνη άνευ όρων, προσφέροντάς τους ως αντάλλαγμα: νομιμοποίηση της πολιτικής τους υπόστασης και απελευθέρωση των κρατουμένών τους. Ήταν η πιο ευνοϊκή προσφορά για τους Ταλιμπάν από τότε που άρχισε ο πόλεμος. Είχαν προηγηθεί πολλοί μήνες εθνικού προβληματισμού, που βρήκαν τους Αφγανούς να υποστηρίζουν ένθερμα τις διαπραγματεύσεις που θα τελειώσουν τον πόλεμο. Δύο μέρες νωρίτερα, οι Ταλιμπάν έκαναν έκκληση στις ΗΠΑ, λέγοντας: «''Πρέπει να συμφωνήσουμε με την Αμερική και τους συμμάχους της ότι το θέμα με το Αφγανιστάν δεν μπορεί να επιλυθεί στρατιωτικά. Η Αμερική πρέπει λοιπόν να επικεντρωθεί σε μια ειρηνική στρατηγική για το Αφγανιστάν και όχι σε πόλεμο''». Την 27η Μαρτίου 2018, μια διάσκεψη 20 χωρών στην Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν υποστήριξε την ειρηνευτική προσφορά της κυβέρνησης του Αφγανιστάν στους Ταλιμπάν.
Το 2018 αναδύθηκε ένα ειρηνευτικό κίνημα με ανοδική πορεία στο Αφγανιστάν, όπως η «Παρέλαση Ειρήνης του Χελμάντ» που τράβηξε τα φώτα της δημοσιότητας. Η ειρηνευτική πορεία έγινε ως απάντηση σε ένα βομβαρδισμό αυτοκινήτου στο Λασκάρ Γκα, την 23 Μαρτίου, από τον οποίο σκοτώθηκαν 14 άτομα. Οι διαδηλωτές περπάτησαν αρκετές εκατοντάδες χιλιόμετρα από τη Λασκάρ Γκα της Επαρχίας Χελμάντ, πέρασαν μέσω της γης των Ταλιμπάν, και έφτασαν ως την Καμπούλ. Εκεί συναντήθηκαν με τον Γκάνι και έκαναν διαμαρτυρίες και καταλήψεις έξω από την Αποστολή Βοηθείας των Ηνωμένων Εθνών στο Αφγανιστάν και τις κοντινές πρεσβείες. Το παράδειγμά τους ενέπνευσε και άλλα κινήματα σε άλλες περιοχές του Αφγανιστάν.
Μετά την πορεία, ο Γκάνι και οι Ταλιμπάν συμφώνησαν για μια προσωρινή εκεχειρία, για τους εορτασμούς του Ιντ αλ-φιτρ τον Ιούνιο του 2018. Κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, ορισμένοι από τους Ταλιμπάν συγκεντρώθηκαν στην Καμπούλ, όπου γνωρίστηκαν και μίλησαν με τους ντόπιους και τις κρατικές δυνάμεις ασφαλείας. Παρόλο που οι πολίτες ζήτησαν να οριστικοποιηθεί η κατάπαυση του πυρός, οι Ταλιμπάν αρνήθηκαν την παράταση και συνέχισαν τον αγώνα τους μετά τη λήξη της εκεχειρίας, την 18η Ιουνίου, ενώ για την Αφγανική κυβέρνηση η εκεχειρία διήρκεσε μια εβδομάδα περισσότερο.