Ηλεκτροφυσιολογία_της_καρδιάς
Ο φλεβόκομβος(SA node)
Είναι από τους πιο πολύπλοκους ιστούς της καρδιάς. Ο φλεβόκομβος βρίσκεται στο δεξιό κόλπο στη σύνδεση της τελικής ακρολοφίας με το φλεβικό ιστό (άνω και κάτω κοίλη φλέβα). Eίναι μια μικρή, επίπεδη, ελλειψοειδής λωρίδα από εξειδικευμένο μυϊκό ιστό, πλάτους 3 mm, μήκους 15 mm και πάχους 1 mm. Οι μυϊκές ίνες από τις οποίες αποτελείται έχουν διάμετρο 3-5 μm, ενώ οι μυϊκές ίνες του μυοκαρδίου των κόλπων έχουν διάμετρο 10-15 μm. Οι ίνες του μυοκαρδίου των κόλπων αποτελούν συνέχεια των ινών του φλεβόκομβου, κατα τέτοιο τρόπο ώστε το οποιοδήποτε δυναμικό δράσης που εμφανίζεται στο φλεβόκομβο να επεκτείνεται αμέσως προς το μυοκάρδιο των κόλπων. Ένα χαρακτηριστικό του φλεβόκομβου είναι ότι αποτελείται από συνεκτικό ιστό, κυρίως κολλαγόνο και ινοβλάστες, το ποσοστό του οποίου διαφέρει ανάλογα με το είδος του οργανισμού.Τα κύτταρα στο φλεβόκομβο χαρακτηρίζονται από το ότι δεν έχουν δυναμικό ηρεμίας, αλλά αντί αυτού παράγουν κανονικά, αυτόματα δυναμικά δράσης.Αντίθετα από τα δυναμικά δράσης μη-βηματοδοτικών κυττάρων στην καρδιά το ρεύμα εκπόλωσης φέρεται πρώτιστα από τα σχετικά αργά, εσωτερικά ρεύματα ασβεστίου αντί για τα γρήγορα ρεύματα νατρίου. Δεν υπάρχει, στην πραγματικότητα, κανένα γρήγορο κανάλι και ρεύμα νατρίου που να λειτουργεί στο φλεβόκομβο. Αυτό οδηγεί σε πιο αργά δυναμικά δράσης από πλευράς εκπόλωσης. Επειδή είναι ο κύριος βηματοδότης της καρδιάς έχει έναν ενδογενή ρυθμό παραγωγής παλμών 60-100 παλμούς το λεπτό. Αυτό που εννοούμε λέγοντας ενδογενή ρυθμό είναι ότι κάτω απο φυσιολογικές συνθήκες θα εκπολωθεί τυπικά με ρυθμό μεταξύ των 60 και 100 παλμών το λεπτό.Το παραγόμενο ερέθισμα διαδίδεται στη συνέχεια στο μυοκάρδιο των κόλπων με ταχύτητα 1.0 – 1.2 mm/sec και φτάνει στον κολποκοιλιακό κόμβο. Η ταχύτητα αγωγής του ερεθίσματος στον κολποκοιλιακό κόμβο πέφτει στα 0.02 –0.05mm /sec και έχει σαν αποτέλεσμα την επιβράδυνση του ερεθίσματος που δίνει τον απαραίτητο χρόνο στους κόλπους να συσταλούν πριν γεμίσουν οι κοιλίες με αίμα. Αφού το ερέθισμα περάσει από τον κολποκοιλιακό κόμβο, φθάνει στο δεμάτιο του His και στις διακλαδώσεις του όπου η ταχύτητα αγωγής αυξάνεται και έχει ως αποτέλεσμα την ταυτόχρονη διάδοση του ερεθίσματος σε όλο το κοιλιακό μυοκάρδιο.Υπάρχουν τρείς βηματοδότες στην καρδιά και ο καθένας απο αυτούς έχει έναν ενδογενή ρυθμό.Οι μεσοκομβικές διαδρομές είναι αγώγιμες διαδρομές οι οποίες ξεκινούν απο τον φλεβόκομβο (SA) και κατόπιν φτάνουν στον κολποκοιλιακό κόμβο (AV node). Αυτές οι τρείς αγώγιμες διαδρομές βρίσκονται όλες μέσα στον δεξιό κόλπο. Η ανώτερη διαδρομή ονομάζεται ταχεία διαδρομή, ενώ η κατώτερη βραδεία διαδρομή. Οταν το ηλεκτρικό σήμα απο την ταχεία διαδρομή φτάσει στον κολποκοιλιακό κόμβο (AV node) θα φτάσει πριν απο αυτό που φτάνει μέσω της βραδείας διαδρομής και θα εκπολωθεί ταχύτερα. Ετσι η εκπόλωση θα συνεχίσει (αφού περάσει απο τον κολποκοιλιακό κόμβο) στην κατεύθυνση της βραδείας διαδρομής, επειδή ένα κύτταρο το οποίο μπορεί να εκπολωθεί, θα εκπολωθεί άσχετα απο οποιαδήποτε κατεύθυνση,και η βραδεία διαδρομή περιέχει κύτταρα τα οποία μπορούν να εκπολωθούν. Ετσι όταν τα κύτταρα της βραδείας διαδρομής δέν έχουν προλάβει να εκπολωθούν μέσω της βραδείας διαδρομής το σήμα το οποίο φτάνει μέσω της ταχείας διαδρομής θα συνεχίσει μέσα στην βραδεία διαδρομή εκπολώνοντας τα κύτταρα προς τα πίσω(προς τον φλεβόκομβο(SA)). Αυτό το οποίο συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι ότι τα σήματα μέσω της βραδείας και της ταχείας διαδρομής συναντώνται στην βραδεία διαδρομή σε αντίθετες κατευθύνσεις εκπόλωσης και αλληλοαναιρούνται. Αυτή η διαδικασία συμβαίνει το 99% του χρονικού διαστήματος. Αλλά δέν διαθέτουν όλοι, αυτές τις δύο διαδρομές, μόνο το 10% του πληθυσμού διαθέτουν αυτό το σύστημα των δύο διαδρομών. Στους περισσότερους ανθρώπους η βραδεία διαδρομή τερματίζει κάπου στο μέσο της απόστασης μεταξύ του φλεβόκομβου και του κολποκοιλιακού κόμβου, και έτσι δέν συναντά ποτέ το κύμα εκπόλωσης απο την ταχεία διαδρομή.