Άσσος_Πρέβεζας
Επανάσταση του 1821: η μάχη της Μπογόρτσας ή μάχη της Νάσσ(ι)αρης
Η μάχη πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 18ης Απριλίου - λίγες μέρες μετά το Πάσχα - του 1821 στο ύψωμα της Μπογόρτσας - Βογόριτσας, θέση Λαμπρή ανάμεσα από το Σούλι και τα Γιάννενα, βορειοανατολικά των Θεσπρωτικών Ορέων στα όρια του χωριού Νάσσ(ι)αρη. Εκεί βρισκόταν ένας από τους δεκάδες πύργους που είχε κτίσει από το 1799 -1800 ο Αλή πασάς, προκειμένου να προστατεύσει το στρατό του από τις νυχτομαχίες των Σουλιωτών. Ο πύργος ήταν τρίτοιχος και κυκλοτερής στην κατασκευή του. Επειδή το κάστρο είχε ερημώσει από τότε που οι Σουλιώτες είχαν εγκαταλείψει το Σούλι και οι πολεμίστρες είχαν σχεδόν γκρεμιστεί, ο Ισμαήλ πασάς έδωσε εντολή να ανακαινιστεί και εγκατέστησε εκεί τουρκική φρουρά. Η αδυναμία όμως του Ισμαήλ πασά να υποτάξει τους επαναστάτες εξόργισε τον Σουλτάνο, που αποφάσισε να τον αντικαταστήσει με τον ικανότατο Χουρσίτ πασά, ο οποίος έφτασε στα Γιάννενα στις 15 Μαρτίου και ανέλαβε τις επιχειρήσεις εναντίον του Αλή πασά και των Σουλιωτών. Ο στρατηγικός στόχος των αρχηγών του Σουλίου ήταν η επέκταση της ζώνης επιρροής των Σουλιωτών στον ευρύτερο Ηπειρωτικό χώρο, οι αντιπερισπαστικές κινήσεις στα σουλτανικά στρατεύματα και εντέλει ο ξεσηκωμός όλων των κατοίκων της Ηπείρου. Στη βάση αυτής της στρατηγικής έθεσαν σαν στόχο να διώξουν με κάθε τρόπο τις φρουρές των Τούρκων από την περιοχή της Λάκκας. Ύστερα από συμβούλιο αποφάσισαν πρώτα να χτυπήσουν το οχυρωμένο κάστρο της Μπογόρτας, που ήταν το πλησιέστερο προς το Σούλι, περίπου πέντε ώρες απόσταση πεζή. Το κάστρο το φυλούσαν με επικεφαλής τον Χασάν πασά τριακόσιοι άνδρες σύμφωνα με τον Ιωάννη Φιλήμονα και πεντακόσιοι σύμφωνα με τον Χριστόφορο Περραιβό. Αρχηγοί της πολεμικής επιχείρησης ήταν ο Νότης Μπότσαρης, ο Μάρκος Μπότσαρης και ο Γιώργος Δράκος, που ξεκίνησαν από το Σούλι με όσους άνδρες διέθεταν και με την εθελούσια ενσωμάτωση κατοίκων των γύρω περιοχών του Παρασουλίου έφτασαν το μεσημέρι της 18ης Απριλίου στον ποταμό Αχέροντα, ένα μίλι από το Κάστρο. Όταν νύχτωσε αποφάσισαν να επιτεθούν. Τα νυχτερινά χτυπήματα, οι νυχτομαχίες, ήταν το ισχυρότερο και ακατανίκητο όπλο των Σουλιωτών, καθώς προκαλούσαν σύγχυση και φόβο στις δυνάμεις του εχθρού. Καταλυτική σ' αυτού του είδους τα χτυπήματα ήταν η άριστη γνώση του χώρου. Σ' αυτό βοήθησαν οι κάτοικοι της Νάσσ(ι)αρης (Άσσου), οι οποίοι γνώριζαν σπιθαμή προς σπιθαμή την περιοχή του υψώματος της Μπογόρτσας, καθώς και όλα τα περάσματα και τα μονοπάτια. Η επίθεση πραγματοποιήθηκε από δύο πλευρές. Ο Μάρκος Μπότσαρης με τους Λακκιώτες από τη μια και ο Γιώργος Δράκος με τους Σουλιώτες από την άλλη. Ο Νότης Μπότσαρης, γέροντας πια, κάθισε σε ασφαλή θέση χωρίς να συμμετέχει στην επιχείρηση αυτή. Ο Γιώργος Δράκος κάλεσε τους Τούρκους να παραδώσουν τα όπλα, αλλά εκείνοι απάντησαν πως προτιμούσαν να πεθάνουν παρά να προσκυνήσουν. Η μάχη υπήρξε σκληρή. Οι Τούρκοι έριχναν σωρηδόν βόλια και πέτρες και οι Σουλιώτες απέκλεισαν τις πολεμίστρες τους, με αποτέλεσμα να αχρηστευτούν τα όπλα και οι Τούρκοι να περιοριστούν στο να ρίχνουν πέτρες. Μια καταρρακτώδης βροχή συνοδευμένη από αστραπές, κεραυνούς και δυνατό αέρα ανάγκασε τους Σουλιώτες να υποχωρήσουν, προκειμένου να βρουν κάποιο μέρος να προφυλαχθούν από τις άσχημες καιρικές συνθήκες. Η μάχη διήρκεσε δυόμισι ώρες, από τις δέκα το βράδυ μέχρι μισή ώρα μετά τα μεσάνυχτα. Οι απώλειες για τους Σουλιώτες και τους Λακκιώτες που πήραν μέρος ήταν είκοσι νεκροί και αρκετοί τραυματίες. Μεταξύ των νεκρών και το πρωτοπαλίκαρο του Μάρκου Μπότσαρη, ο Γιάννης Μακρυγιάννης. Αν και οι απώλειές τους ήταν μεγάλες, αποφάσισαν να συνεχίσουν τον αγώνα και την επόμενη μέρα. Πριν επιτεθούν έστειλαν τρεις άνδρες να πλησιάσουν τον οχυρωμένο πύργο με μεγάλη προσοχή, για να παρατηρήσουν εάν μέσα υπήρχαν τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις. Εκείνοι διαπίστωσαν πως το κάστρο είχε εκκενωθεί. Όταν αργότερα μπήκαν μέσα βρήκαν τριάντα δύο Τούρκους νεκρούς και δύο θανάσιμα τραυματισμένους, από τους οποίους πληροφορήθηκαν ότι οι Τούρκοι στρατιώτες μία ώρα μετά την υποχώρηση των Σουλιωτών εγκατέλειψαν μαζικά τον πύργο. Ο πανικός τους είχε μεταδοθεί και στους Τούρκους των γειτονικών περιοχών. Έτσι, όταν οι Σουλιώτες κινήθηκαν κατά των Δερβιαζιάνων, μισή ώρα μακριά από την Μπογόρτα, οι Τούρκοι παραδόθηκαν αμέσως και αποχώρησαν άοπλοι.