cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ιστορία των Εβραίων στην Πολωνία
Στη μεταπολεμική περίοδο, πολλοί από τους περίπου 200.000 Εβραίους επιζώντες που είχαν εγγραφεί στην Κεντρική Επιτροπή Πολωνοεβραίων (ΚΕΠΕ, εκ των οποίων 136.000 έφτασαν από τη Σοβιετική Ένωση) έφυγαν από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας για το αναδυόμενο Κράτος του Ισραήλ, τη Βόρεια Αμερική ή τη Νότια Αμερική. Η αποχώρησή τους επιταχύνθηκε από την καταστροφή των εβραϊκών θεσμών, τη μεταπολεμική βία και την εχθρότητα του Κομμουνιστικού Κόμματος τόσο στη θρησκεία όσο και στις ιδιωτικές επιχειρήσεις, αλλά και επειδή το 1946-1947 η Πολωνία ήταν η μόνη χώρα του Ανατολικού Μπλοκ που επέτρεψε ελεύθερη εβραϊκή αλιγιά στο Ισραήλ, χωρίς θεωρήσεις ή άδειες εξόδου. Οι περισσότεροι από τους εναπομείναντες Εβραίους εγκατέλειψαν την Πολωνία στα τέλη του 1968 ως αποτέλεσμα της «αντισιωνιστικής» εκστρατείας. Μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος το 1989, η κατάσταση των Εβραίων της Πολωνίας εξομαλύνθηκε και εκείνοι που ήταν Πολωνοί πολίτες πριν από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είχαν τη δυνατότητα να ανανεώσουν την πολωνική υπηκοότητα. Η σύγχρονη εβραϊκή κοινότητα της Πολωνίας εκτιμάται ότι έχει μεταξύ 10.000 και 20.000 μελών. Ο αριθμός των ατόμων με εβραϊκή κληρονομιά οποιουδήποτε είδους μπορεί να είναι αρκετές φορές μεγαλύτερος.
Πρώιμη ιστορία: 966-1855
μικρογραφία| Υποδοχή των Εβραίων (στην Πολωνία, 1097), του [[Γιαν Ματέικο, 1889]] Οι πρώτοι Εβραίοι που επισκέφτηκαν το πολωνικό έδαφος ήταν έμποροι, ενώ ο μόνιμος εποικισμός άρχισε κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών. Ταξιδεύοντας κατά μήκος εμπορικών διαδρομών που οδηγούσαν ανατολικά στο Κίεβο και στη Μπουχάρα, Εβραίοι έμποροι, γνωστοί ως Ραδανίτες, διέσχισαν τη Σιλεσία. Ένας από αυτούς, διπλωμάτης και έμπορος από την μαυριτανική πόλη Τορτόζα της Αλ-Άνταλους, γνωστός με το αραβικό του όνομα, Ιμπραχίμ ιμπν Γιακούμπ, ήταν ο πρώτος χρονικογράφος που ανέφερε το πολωνικό κράτος που κυβερνήθηκε από τον Πρίγκιπα Μιέσκο Α΄. Το καλοκαίρι του 965 ή του 966, ο Ιμπραχίμ έκανε ένα εμπορικό και διπλωματικό ταξίδι από το Τολέδο της μουσουλμανικής Ισπανίας στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και στη συνέχεια στις σλαβικές χώρες. Η πρώτη πραγματική αναφορά των Εβραίων στα πολωνικά χρονικά συμβαίνει τον 11ο αιώνα, όπου φαίνεται ότι τότε οι Εβραίοι ζούσαν στο Γκνιέζνο, εκείνη την εποχή πρωτεύουσα του Βασιλείου της Πολωνίας της δυναστείας των Πιαστ. Μεταξύ των πρώτων Εβραίων που έφτασαν στην Πολωνία το 1097 ή το 1098 ήταν αυτοί που εξορίστηκαν από την Πράγα. Η πρώτη μόνιμη εβραϊκή κοινότητα αναφέρεται το 1085 από έναν Εβραίο λόγιο, τον Γιεχούντα ΧαΚοέν μπεν Μέιρ, στην πόλη Πσέμισλ.
Όπως και αλλού στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, η κύρια δραστηριότητα των Εβραίων στη μεσαιωνική Πολωνία ήταν το εμπόριο, συμπεριλαμβανομένης της εξαγωγής και εισαγωγής αγαθών όπως υφάσματα, λινά, γούνες, δέρματα, κερί, μεταλλικά αντικείμενα και σκλάβοι. αριστερά|μικρογραφία| Πρώιμα μεσαιωνικά πολωνικά νομίσματα με εβραϊκές επιγραφές. Η πρώτη εκτεταμένη μετανάστευση των Εβραίων από τη Δυτική Ευρώπη στην Πολωνία συνέβη την εποχή της Α΄ Σταυροφορίας το 1098. Υπό τον Μπολέσλαφ Γ΄ το Στραβόστομο (1102-1139), οι Εβραίοι, ενθαρρυμένοι από το ανεκτικό καθεστώς αυτού του ηγεμόνα, εγκαταστάθηκαν σε όλη την Πολωνία, συμπεριλαμβανομένων των συνόρων στο λιθουανικό έδαφος μέχρι το Κίεβο. Ο Μπολέσλαφ Γ΄ αναγνώρισε τη χρησιμότητα των Εβραίων στην ανάπτυξη των εμπορικών συμφερόντων της χώρας του. Οι Εβραίοι ήρθαν να σχηματίσουν τη ραχοκοκαλιά της πολωνικής οικονομίας. Ο Μιέσκο Γ΄ ο Γηραιός χρησιμοποίησε Εβραίους στο νομισματοκοπείο του ως χαράκτες και τεχνικούς επόπτες, και τα νομίσματα που κόπηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου φέρουν ακόμη και εβραϊκά σήματα. Οι Εβραίοι εργάστηκαν κατά παραγγελία για τα νομισματοκοπεία άλλων σύγχρονων Πολωνών πριγκίπων, συμπεριλαμβανομένων των Καζίμιρ Β΄ του Δίκαιου, Μπολέσλαφ Α΄ του Υψηλού και Βλάντισλαφ Γ΄ του Μακροσκελή. Οι Εβραίοι απολάμβαναν ανενόχλητη ειρήνη και ευημερία στα πολλά πριγκιπάτα στα οποία τότε χωριζόταν η χώρα. Σχημάτισαν τη μεσαία τάξη σε μια χώρα όπου ο γενικός πληθυσμός αποτελούνταν από γαιοκτήμονες (που εξελίχθηκαν σε σλάχτα, τη μοναδική πολωνική αριστοκρατία) και χωρικούς, και συνέβαλαν στην προώθηση των εμπορικών συμφερόντων της γης.
Ένας άλλος παράγοντας για να μεταναστεύσουν οι Εβραίοι στην Πολωνία ήταν τα Δικαιώματα του Μαγδεβούργου του (ή Νόμος του Μαγδεμβούργου), ένας χάρτης που δόθηκε μεταξύ άλλων στους Εβραίους, ο οποίος σκιαγραφούσε συγκεκριμένα τα δικαιώματα και τα προνόμια που είχαν οι Εβραίοι στην Πολωνία. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να καθορίσουν τις γειτονιές τους και τους οικονομικούς ανταγωνιστές τους και να δημιουργήσουν μονοπώλια. Αυτό έκανε πολύ ελκυστικό για τις εβραϊκές κοινότητες να μετακομίσουν στην Πολωνία.
Η πρώτη αναφορά των Εβραίων εποίκων στο Πουότσκ χρονολογείται από το 1237, στο Κάλις από το 1287 και στην οδό Ζιντόφσκα στην Κρακοβία το 1304.
Η ανεκτική κατάσταση άλλαξε σταδιακά από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία αφενός και από τα γειτονικά γερμανικά κράτη από την άλλη. Υπήρχαν, ωστόσο, μεταξύ των κυρίαρχων πριγκίπων ορισμένοι αποφασιστικοί προστάτες των Εβραίων κατοίκων, οι οποίοι θεωρούσαν την παρουσία των τελευταίων πιο επιθυμητή όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Μεταξύ αυτών των ηγεμόνων ήταν ο Μπολέσλαφ ο Ευσεβής του Κάλις, πρίγκιπας της Μείζονος Πολωνίας. Με τη συγκατάθεση των εκπροσώπων της τάξης και των ανώτερων αξιωματούχων, το 1264 εξέδωσε έναν Γενικό Χάρτη Εβραϊκών Ελευθεριών (κοινώς αποκαλούμενο το Θέσπισμα του Κάλις), ο οποίος παραχώρησε σε όλους τους Εβραίους την ελευθερία λατρείας, εμπορίου και ταξιδιού. Παρόμοια προνόμια παραχωρήθηκαν στους Εβραίους της Σιλεσίας από τους ντόπιους πρίγκιπες, τον Πρίγκιπα Ερρίκο Δ΄ τον Ενάρετο του Βρότσουαφ το 1273-90, τον Ερρίκο ΙΑ΄ του Γκουόγκουφ το 1274 και το 1299, τον Ερρίκο της Λεγκνίτσα το 1290-95 και τον Μπόουκο της Λεγκνίτσα και του Βρότσουαφ το 1295. Το άρθρο 31 του Θεσπίσματος του Κάλις προσπάθησε να περιορίσει την Καθολική Εκκλησία από τη διάδοση συκοφαντιών του αίματος κατά των Εβραίων, δηλώνοντας: «Η κατηγορία των Εβραίων για πόση χριστιανικού αίματος απαγορεύεται ρητά. Εάν παρόλα αυτά ένας Εβραίος πρέπει να κατηγορηθεί για τη δολοφονία ενός Χριστιανού παιδιού, η κατηγορία αυτή πρέπει να υποστηριχθεί με μαρτυρία τριών Χριστιανών και τριών Εβραίων».
Κατά τη διάρκεια των επόμενων εκατό ετών, η Εκκλησία πίεσε για τον διωγμό των Εβραίων, ενώ οι ηγεμόνες της Πολωνίας συνήθως τους προστάτευαν. Τα Συμβούλια του Βρότσουαφ (1267), της Μπούντα (1279) και της Γουεντσίτσα (1285) έκαστα απομόνωσαν τους Εβραίους, τους διέταξαν να φορούν ένα ειδικό έμβλημα, τους απαγόρευσαν να κατέχουν αξιώματα όπου οι Χριστιανοί θα ήταν υποτελής τους και τους απαγόρευσαν να χτίσουν περισσότερους από έναν οίκο προσευχής σε κάθε πόλη. Ωστόσο, αυτά τα εκκλησιαστικά διατάγματα απαιτούσαν τη συνεργασία των Πολωνών πριγκίπων για την εκτέλεση, η οποία γενικά δεν ήταν επικείμενη, λόγω των κερδών που απέφερε η οικονομική δραστηριότητα των Εβραίων στους πρίγκιπες. μικρογραφία| Ο [[Καζίμιρ Γ΄ ο Μέγας|Καζίμιρ ο Μέγας και οι Εβραίοι, του Βόιτσεχ Γκέρσον, 1874]] Το 1332, ο Βασιλιάς Καζίμιρ Γ΄ ο Μέγας (1303-1370) ενίσχυσε και επέκτεινε τον παλιό χάρτη του Μπολέσλαφ, με το Καταστατικό του Βισλίτσκι. Υπό τη βασιλεία του, ρεύματα Εβραίων μεταναστών κατευθύνθηκαν ανατολικά στην Πολωνία και οι εβραϊκοί οικισμοί αναφέρονται αρχικά στο Λβουφ (1356), στο Σαντόμιες (1367) και στο Καζίμιες κοντά στην Κρακοβία (1386). Ο Καζίμιρ, ο οποίος σύμφωνα με έναν μύθο είχε μια Εβραία ερωμένη ονόματι Εστέρκα από το Οπότσνο, ήταν ιδιαίτερα φιλικός προς τους Εβραίους και η βασιλεία του θεωρείται ως εποχή μεγάλης ευημερίας για τους Πολωνοεβραίους, και ονομάστηκε από τους συγχρόνους του «Βασιλιάς των δουλοπάροικων και Εβραίων». Υπό θανατική ποινή, απαγόρευσε την απαγωγή Εβραίων παιδιών με σκοπό το εξαναγκαστικό χριστιανικό βάπτισμα. Προκάλεσε βαριά τιμωρία για τη βεβήλωση των εβραϊκών νεκροταφείων. Παρ΄ όλα αυτά, ενώ στο μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας του Καζίμιρ οι Εβραίοι της Πολωνίας απολάμβαναν γαλήνη, προς το τέλος της, υποβλήθηκαν σε διωγμό λόγω του Μαύρου Θανάτου. Το 1348, καταγράφηκε η πρώτη κατηγορία για συκοφαντία του αίματος κατά Εβραίων στην Πολωνία και το 1367 έγινε το πρώτο πογκρόμ στο Πόζναν. Σε σύγκριση με την ανελέητη καταστροφή των ομόθρησκών τους στη Δυτική Ευρώπη, ωστόσο, οι Πολωνοεβραίοι δεν τα πήγαν άσχημα και οι εβραϊκές μάζες της Γερμανίας κατέφυγαν στις πιο φιλόξενες πόλεις της Πολωνίας.
Πρώιμη εποχή των Γιαγκελλόνων: 1385-1505
Ως αποτέλεσμα του γάμου του Βλαδίσλαου Β΄ Γιαγκέλο με τη Γιαντβίγκα, κόρη του Λουδοβίκου Α΄ της Ουγγαρίας, η Λιθουανία ενώθηκε με το βασίλειο της Πολωνίας. Το 1388-1389, επεκτάθηκαν ευρέως τα προνόμια στους Λιθουανούς Εβραίους, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας της θρησκείας και του εμπορίου με ίσους όρους με τους Χριστιανούς. Υπό την κυριαρχία του Βλαδίσλαου Β΄, οι Πολωνοεβραίοι είχαν αυξηθεί σε αριθμό και είχαν επιτύχει ευημερία. Ωστόσο, ο θρησκευτικός διωγμός αυξήθηκε σταδιακά, καθώς ο δογματικός κλήρος πίεσε για λιγότερη επίσημη ανοχή, πιεσμένος από τη Σύνοδο της Κωνσταντίας. Το 1349 έγιναν πογκρόμ σε πολλές πόλεις της Σιλεσίας. Υπήρξαν κατηγορίες για συκοφαντία του αίματος από τους ιερείς και νέες ταραχές εναντίον των Εβραίων στο Πόζναν το 1399. Οι κατηγορίες για συκοφαντία του αίματος από έναν άλλο φανατικό ιερέα οδήγησαν στις ταραχές στην Κρακοβία το 1407, αν και η βασιλική φρουρά έσπευσε να τις σταματήσει. Η υστερία που προκλήθηκε από τον Μαύρο Θάνατο οδήγησε σε επιπλέον ξεσπάσματα βίας τον 14ο αιώνα κατά των Εβραίων στο Κάλις, στην Κρακοβία και στη Μπόχνια. Οι έμποροι και οι τεχνίτες που ζήλευαν την εβραϊκή ευημερία και φοβούνταν τον ανταγωνισμό τους, υποστήριξαν την παρενόχληση. Το 1423 το καταστατικό της Βάρκα απαγόρευσε στους Εβραίους τη χορήγηση δανείων έναντι πιστωτικών επιστολών ή στεγαστικών δανείων και περιόρισε τις δραστηριότητές τους αποκλειστικά σε δάνεια που χορηγήθηκαν με εγγύηση κινητής περιουσίας. Τον 14ο και 15ο αιώνα πλούσιοι Εβραίοι έμποροι και τοκογλύφοι νοίκιασαν το βασιλικό νομισματοκοπείο, αλατωρυχεία και τη συλλογή τελωνείων και διοδίων. Οι πιο διάσημοι από αυτούς ήταν ο Ιορδάνης και ο γιος του, Λέφκο της Κρακοβίας τον 14ο αιώνα και ο Γιάκουμπ Σλομκόβιτς του Λουτσκ, ο Βόλτσκο του Ντροχόμπιτς, ο Νάτκο του Λβουφ, ο Σαμσών του Ζιντάτσοφ, ο Γιόσκο του Χρουμπιέσοφ και ο Σάνια του Μπελτς τον 15ο αιώνα. Για παράδειγμα, ο Βόλτσκο του Ντροχόμπιτς, μεσίτης του Βασιλιά Βλαδίσλαου Γιαγκέλο, ήταν ιδιοκτήτης πολλών χωριών της Ρουθηναϊκής ηγεμονίας και διαχειριστής του χωριού Βέρμπις. Επίσης, οι Εβραίοι από το Γκρόντνο ήταν αυτήν την περίοδο ιδιοκτήτες χωριών, αρχοντικών, λιβαδιών, λιμνών ψαριών και μύλων. Ωστόσο, μέχρι το τέλος του 15ου αιώνα, η γεωργία ως πηγή εισοδήματος έπαιζε μόνο έναν μικρό ρόλο μεταξύ των εβραϊκών οικογενειών. Πιο σημαντικές ήταν οι χειροτεχνίες για τις ανάγκες τόσο των Εβραίων συναδέλφων τους όσο και του χριστιανικού πληθυσμού (κατασκευή γούνας, μαύρισμα υφασμάτων, ράψιμο). δεξιά|μικρογραφία| Ο [[Καζίμιρ Δ΄ της Πολωνίας επιβεβαίωσε και επέκτεινε τους εβραϊκούς χάρτες στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα]] Το 1454 αντιεβραϊκές ταραχές ξεσπούσαν στο εθνοτικά γερμανικό Βρότσουαφ της Βοημίας και σε άλλες πόλεις της Σιλεσίας, εμπνευσμένες από έναν Φραγκισκανό ιερέα, τον Ιωάννη του Καπεστράνο, ο οποίος κατηγόρησε τους Εβραίους ότι βλασφημούσαν τη χριστιανική θρησκεία. Ως αποτέλεσμα, οι Εβραίοι εξορίστηκαν από την Κάτω Σιλεσία. Ο Ζμπίγκνιεφ Ολεσνίτσκι κάλεσε τότε τον Ιωάννη να πραγματοποιήσει μια παρόμοια εκστρατεία στην Κρακοβία και σε πολλές άλλες πόλεις, με μικρότερο αποτέλεσμα.
Η πτώση του καθεστώτος των Εβραίων ελέγχθηκε για λίγο από τον Καζίμιρ Δ΄ της Πολωνίας (1447-1492), αλλά σύντομα η αριστοκρατία τον ανάγκασε να εκδώσει τα Θεσπίσματα της Νιεσάβα, τα οποία, μεταξύ άλλων, κατάργησαν τα αρχαία προνόμια των Εβραίων «ως αντίθετα προς το θεϊκό δικαίωμα και το νόμο της γης». Παρ΄ όλα αυτά, ο βασιλιάς συνέχισε να προσφέρει την προστασία του στους Εβραίους. Δύο χρόνια αργότερα ο Καζίμιρ εξέδωσε ένα άλλο έγγραφο που ανακοίνωσε ότι δεν μπορούσε να στερήσει από τους Εβραίους την καλοσύνη του με βάση την «αρχή της ανεκτικότητας που σύμφωνα με τους νόμους του Θεού τον υποχρέωσε να τους προστατεύσει». Η πολιτική της κυβέρνησης απέναντι στους Εβραίους της Πολωνίας ταλαντεύτηκε υπό τους γιους και τους διαδόχους του Καζίμιρ, τον Ιωάννη Α΄ Αλβέρτο (1492-1501) και τον Αλέξανδρο Γιαγκέλο (1501-1506). Το 1495, οι Εβραίοι διατάχθηκαν να αποχωρήσουν από το κέντρο της Κρακοβίας και τους επιτράπηκε να εγκατασταθούν στην «εβραϊκή πόλη» του Καζίμιες. Την ίδια χρονιά, ο Αλέξανδρος, όταν ήταν ο Μέγας Δούκας της Λιθουανίας, ακολούθησε το 1492 το παράδειγμα των Ισπανών ηγεμόνων και έδιωξε τους Εβραίους από τη Λιθουανία. Για αρκετά χρόνια βρήκαν καταφύγιο στην Πολωνία μέχρι που ανέτρεψε την απόφασή του οκτώ χρόνια αργότερα, το 1503, αφού έγινε βασιλιάς της Πολωνίας και τους επέτρεψε να επιστρέψουν στη Λιθουανία. Τον επόμενο χρόνο εξέδωσε μια διακήρυξη στην οποία δήλωσε ότι μια πολιτική ανοχής αρμόζει σε «βασιλιάδες και ηγεμόνες».
Κέντρο του εβραϊκού κόσμου: 1505-1572
αριστερά|μικρογραφία| Ο [[Σιγισμούνδος Β΄ Αύγουστος της Πολωνίας|Σιγισμούνδος Β΄ Αύγουστος ακολούθησε την ανεκτική πολιτική του πατέρα του και παραχώρησε επίσης αυτονομία στους Εβραίους.]] Η Πολωνία έγινε πιο ανεκτική την ίδια στιγμή που οι Εβραίοι εκδιώχθηκαν από την Ισπανία το 1492, καθώς και από την Αυστρία, την Ουγγαρία και τη Γερμανία, διεγείροντας έτσι την εβραϊκή μετανάστευση στην πολύ πιο προσβάσιμη Πολωνία. Πράγματι, με την απέλαση των Εβραίων από την Ισπανία, η Πολωνία έγινε το αναγνωρισμένο καταφύγιο εξόριστων από τη Δυτική Ευρώπη και η επακόλουθη ένταξη στις τάξεις της Πολωνικής Εβραιότητας το έκανε πολιτιστικό και πνευματικό κέντρο του Εβραϊκού λαού.
Η πιο ακμάζουσα περίοδος για τους Πολωνοεβραίους άρχισε μετά από αυτή τη νέα εισροή Εβραίων με τη βασιλεία του Σιγισμούνδου Α΄ του Γηραιού (1506-1548), ο οποίος προστάτευε τους Εβραίους στη σφαίρα επιρροής του. Ο γιος του, Σιγισμούνδος Β΄ Αύγουστος (1548-1572), ακολούθησε κυρίως την ανεκτική πολιτική του πατέρα του και παραχώρησε επίσης αυτονομία σε κοινότητες διοίκησης στους Εβραίους και έθεσε τα θεμέλια για την εξουσία της Qahal, ή αυτόνομης εβραϊκής κοινότητας. Αυτή η περίοδος οδήγησε στη δημιουργία μιας παροιμίας για την Πολωνία ως «παράδεισο για τους Εβραίους». Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, περίπου τα τρία τέταρτα όλων των Εβραίων ζούσαν στην Πολωνία μέχρι τα μέσα του 16ου αιώνα. Τον 16ο και τον 17ο αιώνα, η Πολωνία υποδέχτηκε Εβραίους μετανάστες από την Ιταλία, καθώς και Σεφαρδίτες και Ρωμανιώτες Εβραίους που μετανάστευσαν εκεί από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αραβόφωνοι Μιζραχίτες Εβραίοι και Πέρσες Εβραίοι μετανάστευσαν επίσης στην Πολωνία κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Η εβραϊκή θρησκευτική ζωή ευδοκίμησε σε πολλές πολωνικές κοινότητες. Το 1503, η πολωνική μοναρχία διόρισε τον Ραββίνο Γιάκομπ Πόλακ τον πρώτο επίσημο Ραββίνο της Πολωνίας. Μέχρι το 1551, οι Εβραίοι είχαν την άδεια να επιλέξουν τον δικό τους Αρχιραββίνο. Ο Αρχιραββίνος είχε την εξουσία στο δίκαιο και τα οικονομικά, διορίζοντας δικαστές και άλλους υπαλλήλους. Μοιραζόταν μερικές εξουσίες με τα τοπικά συμβούλια. Η πολωνική κυβέρνηση επέτρεψε στο Ραββινάτο να μεγαλώσει την εξουσία του και να το χρησιμοποιήσει για σκοπούς είσπραξης φόρων. Μόνο το 30% των χρημάτων που συγκέντρωσε ο Ραββινός εξυπηρετούσε εβραϊκές υποθέσεις, τα υπόλοιπα πήγαιναν στο Στέμμα για προστασία. Σε αυτή την περίοδο, η Πολωνία-Λιθουανία έγινε το κύριο κέντρο για τους Ασκεναζί Εβραίους και το yeshiva απέκτησε φήμη από τις αρχές του 16ου αιώνα.
Ο Μωυσής Ισέρλες (1520-1572), ένας διακεκριμένος Ταλμουδιστής του 16ου αιώνα, ίδρυσε το yeshiva του στην Κρακοβία. Εκτός από διάσημος Ταλμουδιστής και νομικός μελετητής, ο Ισέρλες έμαθε επίσης στην Καμπάλα και σπούδασε ιστορία, αστρονομία και φιλοσοφία. Η Συναγωγή Ρέμα χτίστηκε γι΄ αυτόν το 1557. Το Rema (רמ״א) είναι το εβραϊκό αρκτικόλεξο για το όνομά του.
Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία: 1572-1795
μικρογραφία| Αριθμός Εβραίων στην Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία ανά βοεβοδάτο το 1764. Μετά τον θάνατο του Σιγισμούνδου Β΄ Αύγουστου που δεν άφησε απογόνους, του τελευταίου βασιλιά της δυναστείας των Γιαγκελλόνων, Πολωνοί και Λιθουανοί ευγενείς (σλάχτα) συγκεντρώθηκαν στη Βαρσοβία το 1573 και υπέγραψαν ένα έγγραφο στο οποίο εκπρόσωποι όλων των μεγάλων θρησκειών υποσχέθηκαν αμοιβαία υποστήριξη και ανοχή. Οι επόμενες 8 ή 9 δεκαετίες υλικής ευημερίας και σχετικής ασφάλειας που βίωσαν οι Πολωνοεβραίοι - έγραψε ο καθηγητής Γκέρσον Χούντερτ - έγιναν μάρτυρες της εμφάνισης ενός «εικονικού γαλαξία με λαμπερά πνευματικά πρόσωπα». Εβραϊκές ακαδημίες ιδρύθηκαν στο Λούμπλιν, στην Κρακοβία, το Μπζεστς (Μπρισκ), το Λβουφ, το Όστρουγκ και άλλες πόλεις. Η Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία ήταν η μόνη χώρα στην Ευρώπη όπου οι Εβραίοι καλλιεργούσαν τα δικά τους χωράφια. Το κεντρικό αυτόνομο σώμα που ρύθμιζε τη ζωή των Εβραίων στην Πολωνία από τα μέσα του 16ου έως τα μέσα του 18ου αιώνα ήταν γνωστό ως Συμβούλιο των Τεσσάρων Περιοχών.
Πτώση
Το 1648, η πολυεθνική Κοινοπολιτεία καταστράφηκε από πολλές συγκρούσεις, στις οποίες η χώρα έχασε πάνω από το ένα τρίτο του πληθυσμού της (πάνω από 3 εκατομμύρια άτομα). Οι εβραϊκές απώλειες μετρήθηκαν σε εκατοντάδες χιλιάδες. Η πρώτη από αυτές τις μεγάλης κλίμακας φρικαλεότητες ήταν η Εξέγερση του Χμελνίτσκι, κατά την οποία οι Ουκρανοί Κοζάκοι του Μπογκντάν Χμελνίτσκι σφαγίασαν δεκάδες χιλιάδες Εβραίους και Καθολικούς Πολωνούς στις ανατολικές και νότιες περιοχές της Πολωνοκρατούμενης Ουκρανίας. Ο ακριβής αριθμός των νεκρών δεν είναι γνωστός, αλλά η μείωση του εβραϊκού πληθυσμού κατά την περίοδο αυτή υπολογίζεται από 100.000 έως 200.000 άτομα, η οποία περιλαμβάνει επίσης τη μετανάστευση, τους θανάτους από ασθένειες και το jasyr (αιχμαλωσία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία). Η εβραϊκή κοινότητα υπέφερε πολύ κατά τη διάρκεια της εξέγερσης των Ουκρανών Κοζάκων το 1648, η οποία στράφηκε κυρίως εναντίον των Πολωνών ευγενών και των γαιοκτημόνων. Οι Εβραίοι, που θεωρούνταν σύμμαχοι των Πολωνών, ήταν επίσης θύματα της εξέγερσης, κατά την οποία σκοτώθηκε περίπου το 20% από αυτούς. αριστερά|μικρογραφία| Ένας Πολωνοεβραίος σε χαρακτική του 1703 Κυβερνώμενη από τους εκλεγμένους βασιλιάδες του Οίκου των Βάσα από το 1587, στη μαχόμενη Κοινοπολιτεία εισέβαλε η Σουηδική Αυτοκρατορία το 1655 σε αυτό που έγινε γνωστό ως Κατακλυσμός. Το Βασίλειο της Πολωνίας που είχε ήδη υποφέρει από την Εξέγερση του Χμελνίτσκι και από τις επαναλαμβανόμενες εισβολές των Ρώσων, των Τάταρων της Κριμαίας και των Οθωμανών, έγινε σκηνή ακόμη περισσότερων φρικαλεοτήτων. Ο Κάρολος Ι΄ Γουσταύος της Σουηδίας, επικεφαλής του νικηφόρου στρατού του, κατέλαβε τις πόλεις της Κρακοβίας και της Βαρσοβίας. Το μέγεθος της καταστροφής, της λεηλασίας και της μεθοδικής λεηλασίας κατά τη διάρκεια της Πολιορκίας της Κρακοβίας (1657) ήταν τόσο τεράστιο που τμήματα της πόλης δεν ανακτήθηκαν ποτέ ξανά. Ο Πολωνός Στρατηγός Στέφαν Τσαρνιέτσκι νίκησε τους Σουηδούς το 1660. Ήταν εξίσου επιτυχημένος στις μάχες του κατά των Ρώσων. Εν τω μεταξύ, η φρίκη του πολέμου επιδεινώθηκε από τον λοιμό. Πολλοί Εβραίοι μαζί με τους κατοίκους της πόλης των Κάλις, Κρακοβίας, Πόζναν, Πιότρκουφ Τριμπουνάλσκι και Λούμπλιν έπεσαν θύματα επαναλαμβανόμενων επιδημιών.
Μόλις σταμάτησαν οι αναταραχές, οι Εβραίοι άρχισαν να επιστρέφουν και να ξαναχτίζουν τα κατεστραμμένα σπίτια τους. Και ενώ είναι αλήθεια ότι ο εβραϊκός πληθυσμός της Πολωνίας είχε μειωθεί, ήταν ακόμα πιο πολυάριθμος από αυτόν των εβραϊκών αποικιών στη Δυτική Ευρώπη. Η Πολωνία συνέχισε να είναι το πνευματικό κέντρο του Ιουδαϊσμού. Μέχρι το 1698, οι Πολωνοί βασιλιάδες παρέμειναν γενικά υποστηρικτές των Εβραίων. Αν και οι απώλειες των Εβραίων σε αυτά τα γεγονότα ήταν υψηλές, η Κοινοπολιτεία έχασε το ένα τρίτο του πληθυσμού της - περίπου 3 εκατομμύρια των πολιτών της.
Το περιβάλλον της Πολωνικής Κοινοπολιτείας, σύμφωνα με τον Χούντερτ, επηρέασε βαθιά τους Εβραίους λόγω της πραγματικά θετικής συνάντησης με τον χριστιανικό πολιτισμό σε πολλές πόλεις που ανήκαν στην πολωνική αριστοκρατία. Δεν υπήρχε απομόνωση. Οι εβραϊκές συνήθειες έμοιαζαν με αυτές του Πολωνού γείτονά τους. «Οι αναφορές για ειδύλλια, για πιώμα μαζί σε ταβέρνες και για διανοητικές συζητήσεις είναι αρκετά άφθονες». Οι πλούσιοι Εβραίοι είχαν Πολωνούς ευγενείς στο τραπέζι τους και σέρβιραν γεύματα σε ασημένια πιάτα. Μέχρι το 1764, υπήρχαν περίπου 750.000 Εβραίοι στην Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία. Ο παγκόσμιος εβραϊκός πληθυσμός εκείνη την εποχή υπολογιζόταν σε 1,2 εκατομμύρια.
Το 1768, η εξέγερση της Κολιγίβστσινα, δυτικά του ποταμού Δνείπερου στη Βολυνία, οδήγησε σε άγριες δολοφονίες Πολωνών ευγενών, Καθολικών ιερέων και χιλιάδων Εβραίων από τους Ουκρανούς Κοζάκους Χαϊδαμάκους. Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1772, είχαν ξεκινήσει οι στρατιωτικοί διαμελισμοί της Πολωνίας μεταξύ Ρωσίας, Πρωσίας και Αυστρίας.
Ανάπτυξη του Ιουδαϊσμού στην Πολωνία και την Κοινοπολιτεία
Ο πολιτισμός και η πνευματική παραγωγή της εβραϊκής κοινότητας στην Πολωνία είχαν βαθύ αντίκτυπο στον Ιουδαϊσμό στο σύνολό του. Μερικοί Εβραίοι ιστορικοί έχουν αφηγηθεί ότι η λέξη Πολωνία προφέρεται ως Polania ή Polin στα εβραϊκά, και όπως μεταγράφονται στα εβραϊκά, αυτά τα ονόματα για την Πολωνία ερμηνεύτηκαν ως «καλοί οιωνοί», επειδή η Polania μπορεί να αναλυθεί σε τρεις εβραϊκές λέξεις: po («εδώ»), lan («κατοικώ»), ya («Θεός») και Polin σε δύο λέξεις: po («εδώ») lin («[θα έπρεπε] να κατοικείς»). Το «μήνυμα» ήταν ότι η Πολωνία προοριζόταν να είναι ένα καλό μέρος για τους Εβραίους. Κατά την περίοδο από την κυριαρχία του Σιγισμούνδου Α΄ της Πολωνίας μέχρι το Ναζιστικό Ολοκαύτωμα, η Πολωνία θα βρισκόταν στο επίκεντρο της εβραϊκής θρησκευτικής ζωής. Πολλοί συμφώνησαν με τον Ραββίνο Ντάβιντ ΧαΛέβι Σέγκαλ ότι η Πολωνία ήταν ένα μέρος όπου «τις περισσότερες φορές οι εθνικοί δεν κάνουν κακό, αντίθετα κάνουν σωστό σύμφωνα με το Ισραήλ» (Divre David, 1689).
Εβραϊκή εκπαίδευση
Τα γεσίβα ιδρύθηκαν, υπό την καθοδήγηση των ραβίνων, στις πιο εξέχουσες κοινότητες. Τέτοια σχολεία ήταν επίσημα γνωστά ως γυμνάσια, και οι ραβίνοι διευθυντές τους ως πρυτάνεις. Σημαντικά γεσίβα υπήρχαν στην Κρακοβία, το Πόζναν και άλλες πόλεις. Τα εβραϊκά τυπογραφεία δημιουργήθηκαν το πρώτο τέταρτο του 16ου αιώνα. Το 1530, τυπώθηκε στην Κρακοβία μια εβραϊκή Τορά και στα τέλη του αιώνα τα εβραϊκά τυπογραφεία εκείνης της πόλης και του Λούμπλιν εξέδωσαν μεγάλο αριθμό εβραϊκών βιβλίων, κυρίως θρησκευτικού χαρακτήρα. Η ανάπτυξη της ταλμουδικής υποτροφίας στην Πολωνία συνέπεσε με τη μεγαλύτερη ευημερία των Πολωνοεβραίων, και λόγω της κοινοτικής αυτονομίας τους, η εκπαιδευτική ανάπτυξη ήταν εντελώς μονόπλευρη και σύμφωνα με τις ταλμουδικές γραμμές. Ωστόσο, καταγράφονται εξαιρέσεις όπου η εβραϊκή νεολαία αναζήτησε κοσμική εκπαίδευση στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Οι λόγιοι ραβίνοι δεν έγιναν απλώς επεξηγητές του Νόμου, αλλά και πνευματικοί σύμβουλοι, δάσκαλοι, δικαστές και νομοθέτες, και η εξουσία τους ανάγκασε τους κοινοτικούς ηγέτες να εξοικειωθούν με τα δυσνόητα ζητήματα του εβραϊκού νόμου. Η πολωνική Εβραιοσύνη βρήκε τις απόψεις της για τη ζωή διαμορφωμένες από το πνεύμα της ταλμουδικής και ραβινικής λογοτεχνίας, η επιρροή των οποίων έγινε αισθητή στο σπίτι, στο σχολείο και στη συναγωγή.
Άνοδος του Χασιδισμού
μικρογραφία| [[Γιάκομπ Φρανκ]] Η δεκαετία από την Εξέγερση των Κοζάκων μέχρι τον πόλεμο της Σουηδίας (1648–1658) άφησε βαθύ και διαρκές αποτύπωμα όχι μόνο στην κοινωνική ζωή των Πολωνο-Λιθουανών Εβραίων, αλλά και στην πνευματική τους ζωή. Η πνευματική παραγωγή των Εβραίων της Πολωνίας μειώθηκε. Η Ταλμουδική μάθηση που μέχρι εκείνη την περίοδο ήταν κοινή κατοχή της πλειοψηφίας του λαού έγινε προσβάσιμη μόνο σε περιορισμένο αριθμό μαθητών. Η θρησκευτική μελέτη εκεί έγινε υπερβολικά επισημοποιημένη και μερικοί ραββίνοι ασχολήθηκαν με κουβέντες σχετικά με τους θρησκευτικούς νόμους. Άλλοι έγραψαν σχόλια σε διάφορα μέρη του Ταλμούδ, στα οποία προβλήθηκαν και συζητήθηκαν εξωφρενικά επιχειρήματα, όπου κατά καιρούς αυτά τα επιχειρήματα αφορούσαν θέματα που δεν είχαν πρακτική σημασία. Ταυτόχρονα, πολλοί θαυματουργοί έκαναν την εμφάνισή τους ανάμεσα στους Πολωνοεβραίους, με αποκορύφωμα μια σειρά από ψεύτικες «μεσσιανικές» κινήσεις, με πιο διάσημο τον Σαββατιανισμό που διαδέχθηκε ο Φραγκισμός.
Σε αυτήν την εποχή του μυστικισμού και του υπερβολικά επίσημου Ραβινισμού ήρθαν οι διδασκαλίες του Μπάαλ Σεμ Τοβ (1698–1760), οι οποίες είχαν βαθιά επίδραση στους Εβραίους της Ανατολικής Ευρώπης και ειδικότερα στην Πολωνία. Οι μαθητές του δίδαξαν και ενθάρρυναν το νέο ένθερμο σήμα του Ιουδαϊσμού που βασίζεται στην Καμπάλα, γνωστό ως Χασιδισμός. Η άνοδος του Χασιδικού Ιουδαϊσμού εντός των συνόρων της Πολωνίας και πέραν είχε μεγάλη επιρροή στην άνοδο του Υπερορθόδοξου Ιουδαϊσμού σε όλο τον κόσμο, με συνεχή επιρροή μέσω των πολλών χασιδικών δυναστειών.
Διαμελισμοί της Πολωνίας
μικρογραφία| Εβραϊκή ενδυμασία τον 17ο (κορυφή) και τον 18ο αιώνα Το 1742, το μεγαλύτερο μέρος της Σιλεσίας χάθηκε στην Πρωσία. Περαιτέρω αταξία και αναρχία κυριάρχησαν στην Πολωνία κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, από την άνοδο στο θρόνο του τελευταίου βασιλιά της, Στανίσουαφ Αύγουστου Πονιατόφσκι, το 1764. Η εκλογή του αγοράστηκε από την Αικατερίνη Β΄ της Ρωσίας για 2,5 εκατομμύρια ρούβλια, με τον ρωσικό στρατό να σταθμεύει μόλις 5 χιλιόμετρα μακριά από τη Βαρσοβία. Οκτώ χρόνια αργότερα, με αφορμή την πυροδότηση από τη Συνομοσπονδία του Μπαρ ενάντια στη ρωσική επιρροή και τον φιλορώσο βασιλιά, οι απομακρυσμένες επαρχίες της Πολωνίας περικλείστηκαν από όλες τις πλευρές από διαφορετικές στρατιωτικές δυνάμεις και διαμελίστηκαν για πρώτη φορά από τις τρεις γειτονικές αυτοκρατορίες, Ρωσία, Αυστρία και Πρωσία. Η Κοινοπολιτεία έχασε το 30% της γης της κατά τις προσαρτήσεις του 1772, και ακόμη περισσότερους από τους κατοίκους της. Οι Εβραίοι ήταν οι περισσότεροι στα εδάφη που έπεσαν υπό τον στρατιωτικό έλεγχο της Αυστρίας και της Ρωσίας. μικρογραφία| [[Μπέρεκ Γιοσελέβιτς (1764–1809)]] Ένας δεύτερος διαμελισμός της Πολωνίας έγινε στις 17 Ιουλίου 1793. Οι Εβραίοι, σε ένα εβραϊκό σύνταγμα με επικεφαλής τον Μπέρεκ Γιοσελέβιτς, συμμετείχαν στην Εξέγερση του Κοστσιούσκο το επόμενο έτος, όταν οι Πολωνοί προσπάθησαν να κερδίσουν ξανά την ανεξαρτησία τους, αλλά καταβλήθηκαν βάναυσα. Μετά την εξέγερση, ο τρίτος και τελευταίος διαμελισμός της Πολωνίας έγινε το 1795. Τα εδάφη που περιλάμβαναν το μεγαλύτερο μέρος του εβραϊκού πληθυσμού μεταφέρθηκαν στη Ρωσία, και έτσι έγιναν υποτελείς αυτής της αυτοκρατορίας, αν και στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα διατηρήθηκε κάποια εμφάνιση ενός πολύ μικρότερου πολωνικού κράτους, ειδικά με τη μορφή της Πολωνίας του Συνεδρίου (1815–1831).
Υπό την ξένη κυριαρχία, πολλοί Εβραίοι που κατοικούσαν σε πρώην πολωνικά εδάφη αδιαφορούσαν για τις πολωνικές φιλοδοξίες για ανεξαρτησία. Ωστόσο, οι περισσότεροι Πολωνοποιημένοι Εβραίοι υποστήριξαν τις επαναστατικές δραστηριότητες των Πολωνών πατριωτών και συμμετείχαν σε εθνικές εξεγέρσεις. Οι Πολωνοεβραίοι συμμετείχαν στη Νοεμβριανή Εξέγερση του 1830-1831, στην Ιανουαριανή Εξέγερση του 1863, καθώς και στο επαναστατικό κίνημα του 1905. Πολλοί Πολωνοεβραίοι κατατάχθηκαν στις Πολωνικές Λεγεώνες, οι οποίες πολέμησαν για την ανεξαρτησία της Πολωνίας, που επιτεύχθηκε το 1918 όταν οι δυνάμεις κατοχής διαλύθηκαν μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Πολωνοεβραίοι στη Ρωσική Αυτοκρατορία (1795-1918)
μικρογραφία| Εβραίοι έμποροι στη Βαρσοβία τον 19ο αιώνα Η επίσημη ρωσική πολιτική θα αποδεικνυόταν τελικά ουσιαστικά πιο σκληρή για τους Εβραίους από εκείνη υπό την ανεξάρτητη πολωνική κυριαρχία. Τα εδάφη που κάποτε ήταν η Πολωνία επρόκειτο να παραμείνουν το σπίτι πολλών Εβραίων, καθώς το 1772, η Αικατερίνη Β΄ της Ρωσίας, η Τσαρίνα της Ρωσίας, ίδρυσε ένα περιφραγμένο οικισμό, περιορίζοντας τους Εβραίους στα δυτικά μέρη της αυτοκρατορίας, τα οποία τελικά θα περιλάμβαναν πολλά μέρη της Πολωνίας, αν και απέκλειε ορισμένες περιοχές στις οποίες είχαν ζήσει προηγουμένως Εβραίοι. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, πάνω από τέσσερα εκατομμύρια Εβραίοι θα ζούσαν στον περιφραγμένο οικισμό.
Η τσαρική πολιτική απέναντι στους Πολωνοεβραίους εναλλάσσονταν μεταξύ σκληρών κανόνων και κινήτρων που είχαν σκοπό να σπάσουν την αντίσταση στη μεγάλης κλίμακας προσηλυτισμό. Το 1804, ο Αλέξανδρος Α΄ της Ρωσίας εξέδωσε ένα «Καταστατικό σχετικά με τους Εβραίους», με σκοπό να επιταχύνει τη διαδικασία αφομοίωσης του νέου εβραϊκού πληθυσμού της Αυτοκρατορίας. Οι Πολωνοεβραίοι είχαν τη δυνατότητα να ιδρύσουν σχολεία με ρωσικά, γερμανικά ή πολωνικά προγράμματα σπουδών. Θα μπορούσαν να κατέχουν γη στα εδάφη που προσαρτήθηκαν από την Πολωνία. Ωστόσο, τους απαγορεύτηκε να μισθώνουν ακίνητα, να διδάσκουν στα γίντις και να εισέρχονται στη Ρωσία. Επίσης, αποκλείστηκαν από τη βιομηχανία ζυθοποιίας. Τα πιο σκληρά μέτρα που είχαν σχεδιαστεί για να εξαναγκάσουν τους Εβραίους να συγχωνευτούν στην κοινωνία γενικότερα απαιτούσαν την εκδίωξή τους από μικρά χωριά, αναγκάζοντάς τους να μετακομίσουν σε πόλεις. Μόλις ξεκίνησε η επανεγκατάσταση, χιλιάδες Εβραίοι έχασαν τη μοναδική πηγή εισοδήματός τους και στράφηκαν στο Qahal για υποστήριξη. Οι συνθήκες διαβίωσής τους στον οικισμό άρχισαν να χειροτερεύουν δραματικά.
Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Νικόλαου Α΄ της Ρωσίας, γνωστού από τους Εβραίους ως «Χαμάν ο Δεύτερος», θεσπίστηκαν εκατοντάδες νέα αντιεβραϊκά μέτρα. Το διάταγμα του 1827 του Νικόλαου – ενώ άρει την παραδοσιακή διπλή φορολόγηση των Εβραίων αντί για στρατιωτική θητεία – υπέβαλε τους Εβραίους σε γενικούς νόμους περί στρατολόγησης που απαιτούσαν από τις εβραϊκές κοινότητες να παρέχουν 7 νεοσύλλεκτους ανά 1000 «ψυχές» κάθε 4 χρόνια. Σε αντίθεση με τον γενικό πληθυσμό που έπρεπε να παρέχει νεοσύλλεκτους μεταξύ 18 και 35 ετών, οι Εβραίοι έπρεπε να παρέχουν νεοσύλλεκτους μεταξύ 12 και 25 ετών, κατά την κρίση του qahal. Έτσι, μεταξύ 1827 και 1857, πάνω από 30.000 παιδιά τοποθετήθηκαν στα λεγόμενα καντονιστικά σχολεία, όπου πιέστηκαν να προσηλυτίσουν. «Πολλά παιδιά μεταφέρθηκαν λαθραία στην Πολωνία, όπου η επιστράτευση των Εβραίων τέθηκε σε ισχύ μέχρι το 1844».
Περιφραγμένος οικισμός
μικρογραφία| Χάρτης του περιφραγμένου οικισμού, που δείχνει την πυκνότητα του εβραϊκού πληθυσμού Ο περιφραγμένος οικισμός (Черта́ осе́длости, γίντις: תּחום-המושבֿ, תְּחוּם הַמּוֹשָב ) ήταν μια περιοχή της Αυτοκρατορικής Ρωσίας στην οποία επιτρεπόταν η μόνιμη διαμονή από Εβραίους και πέραν της οποίας η μόνιμη εβραϊκή διαμονή γενικά απαγορευόταν. Εκτεινόταν από το ανατολικό οικισμό, ή τη γραμμή οριοθέτησης, έως τα δυτικά ρωσικά σύνορα με το Βασίλειο της Πρωσίας (αργότερα τη Γερμανική Αυτοκρατορία ) και με την Αυστροουγγαρία.
Με τους μεγάλους καθολικούς και εβραϊκούς πληθυσμούς του, ο οικισμός αποκτήθηκε από τη Ρωσική Αυτοκρατορία (της οποίας ο πληθυσμός ήταν κατά πλειοψηφία Ρώσοι Ορθόδοξοι) σε μια σειρά στρατιωτικών κατακτήσεων και διπλωματικών ελιγμών μεταξύ 1791 και 1835, και διήρκεσε μέχρι την πτώση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας το 1917. Αποτελούσε περίπου το 20% του εδάφους της Ευρωπαϊκής Ρωσίας και αντιστοιχούσε κυρίως στα ιστορικά σύνορα της πρώην Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας. Κάλυπτε μεγάλο μέρος των σημερινών Λιθουανίας, Λευκορωσίας, Πολωνίας, Μολδαβίας, Ουκρανίας και τμήματα της δυτικής Ρωσίας.
Από το 1791 έως το 1835, και μέχρι το 1917, υπήρξαν διαφορετικές αναδιαρθρώσεις των ορίων του Οικισμού, έτσι ώστε ορισμένες περιοχές ήταν διαφορετικά ανοιχτές ή κλειστές για εβραϊκή κατοικία, όπως η Καυκασία. Κατά καιρούς, απαγορεύτηκε στους Εβραίους να ζουν σε αγροτικές κοινότητες ή σε ορισμένες πόλεις, όπως στο Κίεβο, τη Σεβαστούπολη και τη Γιάλτα, και αποκλείστηκαν επίσης από τη διαμονή τους σε ορισμένες πόλεις εντός του Οικισμού. Οι άποικοι έξω από τον Οικισμό αναγκάστηκαν να μετακομίσουν σε μικρές πόλεις, ευνοώντας έτσι την άνοδο των στετλ.
Αν και οι Εβραίοι είχαν ελαφρώς περισσότερα δικαιώματα με τη μεταρρύθμιση της χειραφέτησης του 1861 από τον Αλέξανδρο Β΄ της Ρωσίας, εξακολουθούσαν να περιορίζονται στον περιφραγμένο Οικισμό και υπόκεινταν σε περιορισμούς ιδιοκτησίας και επαγγέλματος. Το υπάρχον status quo διαλύθηκε με τη δολοφονία του Αλεξάνδρου το 1881 - μια πράξη που αποδώθηκε ψευδώς στους Εβραίους.
Πογκρόμ στη Ρωσική Αυτοκρατορία
μικρογραφία| Καρικατούρα του επιτιθέμενου του [[Ρωσικός Στρατός Ξηράς|Ρωσικού Στρατού στο πογκρόμ του Μπιαουίστοκ το 1906]] Η δολοφονία προκάλεσε ένα μεγάλο κύμα αντιεβραϊκών ταραχών, που ονομάστηκαν πογκρόμ (погро́м) καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου 1881–1884. Στο ξέσπασμα του 1881, τα πογκρόμ περιορίστηκαν κυρίως στη Ρωσία, αν και σε μια εξέγερση στη Βαρσοβία σκοτώθηκαν 2 Εβραίοι, τραυματίστηκαν άλλοι 24, βιάστηκαν γυναίκες και καταστράφηκαν περιουσίες αξίας άνω των δύο εκατομμυρίων ρουβλίων. Ο νέος τσάρος, Αλέξανδρος Γ΄ της Ρωσίας, κατηγόρησε τους Εβραίους για τις ταραχές και εξέδωσε μια σειρά σκληρών περιορισμών στα εβραϊκά κινήματα. Τα πογκρόμ συνεχίστηκαν μέχρι το 1884, με σιωπηρή έγκριση της κυβέρνησης. Αποδείχθηκαν ένα σημείο καμπής στην ιστορία των Εβραίων στη διαμελισμένη Πολωνία και σε όλο τον κόσμο. Το 1884, 36 Εβραίοι Σιωνιστές αντιπρόσωποι συναντήθηκαν στο Κατοβίτσε, σχηματίζοντας το κίνημα Χοβεβέι Ζίον. Τα πογκρόμ προκάλεσαν ένα μεγάλο κύμα εβραϊκής μετανάστευσης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ένα ακόμη πιο αιματηρό κύμα πογκρόμ ξέσπασε από το 1903 έως το 1906, όπου τουλάχιστον μερικά από αυτά πιστεύεται ότι οργανώθηκαν από την τσαρική ρωσική μυστική αστυνομία, την Οχράνα. Περιλάμβαναν το πογκρόμ του Μπιαουίστοκ του 1906 στο Κυβερνείο Γκρόντνο της Ρωσικής Πολωνίας, στο οποίο τουλάχιστον 75 Εβραίοι δολοφονήθηκαν από επιδρομείς στρατιώτες και πολλοί άλλοι Εβραίοι τραυματίστηκαν. Σύμφωνα με Εβραίους επιζώντες, οι Πολωνοί δεν συμμετείχαν στο πογκρόμ και αντ' αυτού πρόσφεραν καταφύγιο σε εβραϊκές οικογενειες.
Πολιτική στην πολωνική επικράτεια
μικρογραφία| Μια διαδήλωση του Μπουντ, 1917 Στα τέλη του 19ου αιώνα, η Χασκαλά και οι συζητήσεις που προκάλεσε δημιούργησαν έναν αυξανόμενο αριθμό πολιτικών κινημάτων εντός της ίδιας της εβραϊκής κοινότητας, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα απόψεων και διεκδικώντας ψήφους στις τοπικές και περιφερειακές εκλογές. Ο Σιωνισμός έγινε πολύ δημοφιλής με την έλευση του σοσιαλιστικού κόμματος Ποάλε Ζίον, καθώς και του θρησκευτικού πολωνικού Μιζραχί, και των ολοένα και πιο δημοφιλών Στρατηγών Σιωνιστών. Οι Εβραίοι ακολούθησαν επίσης το σοσιαλισμό, σχηματίζοντας το εργατικό συνδικάτο Μπουντ, το οποίο υποστήριξε την αφομοίωση και τα εργασιακά δικαιώματα. Το Folkspartei (Λαϊκό Κόμμα) υποστήριξε, από την πλευρά του, την πολιτιστική αυτονομία και την αντίσταση στην αφομοίωση. Το 1912, δημιουργήθηκε το Agudat Yisrael, ένα θρησκευτικό κόμμα.
Πολλοί Εβραίοι συμμετείχαν στις πολωνικές εξεγέρσεις, ιδιαίτερα κατά της Ρωσίας (καθώς οι Τσάροι έκαναν μεγάλες διακρίσεις εναντίον των Εβραίων). Η Εξέγερση του Κοστσιούσκο (1794), η Νοεμβριανή Εξέγερση (1830–31), η Ιανουαριανή Εξέγερση (1863) και το Επαναστατικό Κίνημα του 1905 είδαν όλα σημαντική συμμετοχή των Εβραίων στην υπόθεση της ανεξαρτησίας της Πολωνίας.
Κατά την περίοδο της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας, υπήρχαν αρκετοί εξέχοντες Εβραίοι πολιτικοί στο πολωνικό Σέιμ, όπως ο Απολινάρι Χάρτγκλας και ο Γιτζάκ Γκρούενμπαουμ. Πολλά εβραϊκά πολιτικά κόμματα ήταν ενεργά, αντιπροσωπεύοντας ένα ευρύ ιδεολογικό φάσμα, από τους Σιωνιστές, τους σοσιαλιστές έως τους αντισιωνιστές. Ένα από τα μεγαλύτερα από αυτά τα κόμματα ήταν το Μπουντ, το οποίο ήταν ισχυρότερο στη Βαρσοβία και στο Λοτζ.
Εκτός από τους σοσιαλιστές, δημοφιλή ήταν και τα σιωνιστικά κόμματα, ιδίως το μαρξιστικό Ποάλε Ζίον και το ορθόδοξο θρησκευόμενο πολωνικό Μιζράχι. Το Γενικό Σιωνιστικό Κόμμα έγινε το πιο εξέχον εβραϊκό κόμμα στον Μεσοπόλεμο και στις εκλογές του 1919 για το πρώτο πολωνικό Σέιμ μετά τους διαμελισμούς, το οποίο κέρδισε το 50% των ψήφων των Εβραίων.
Πολωνοεβραίοι και ο αγώνας για την ανεξαρτησία της Πολωνίας
μικρογραφία| [[Χασιδισμός|Χασιδικοί μαθητές στο Λοτζ, περ. δεκαετία 1910, κατά τη διάρκεια των διαμελισμών]] μικρογραφία| [[Μεγάλη Συναγωγή της Βαρσοβίας]] Ενώ οι περισσότεροι Πολωνοεβραίοι ήταν ουδέτεροι στην ιδέα ενός πολωνικού κράτους, πολλοί έπαιξαν σημαντικό ρόλο στον αγώνα για την ανεξαρτησία της Πολωνίας κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Περίπου 650 Εβραίοι εντάχθηκαν στις Πολωνικές Λεγεώνες που σχηματίστηκαν από τον Γιούζεφ Πιουσούτσκι, περισσότεροι από όλες τις άλλες μειονότητες μαζί. Εξέχοντες Εβραίοι ήταν μεταξύ των μελών της Προσωρινής Επιτροπής των Συνομοσπονδιακών Κομμάτων Ανεξαρτησίας (ΠΕΣΚΑ), του πυρήνα της προσωρινής κυβέρνησης της αναδυόμενης κυρίαρχης Πολωνίας, συμπεριλαμβανομένων των Χέρμαν Φέλντσταϊν, Χέρνικ Έιλε, Σάμουελ Χέρσταλ, Δρ. Ζίγκμουντ Λέσερ, Χένρικ Όρλεαν, Βίκτορ Χάγες και άλλων. Οι δωρεές που συγκεντρώθηκαν περιελάμβαναν μεταξύ άλλων 50.000 αυστριακές κορώνες από τους Εβραίους του Λβουφ και 1.500 κουτιά τροφίμων που δώρισε το εργοστάσιο Μπλούμενφελντ, μεταξύ άλλων. Μια εβραϊκή οργάνωση κατά τη διάρκεια του πολέμου που ήταν αντίθετη στις πολωνικές φιλοδοξίες ήταν η Komitee für den Osten (Kfdo) (Επιτροπή για την Ανατολή) που ιδρύθηκε από Γερμανούς Εβραίους ακτιβιστές, η οποία προώθησε την ιδέα ότι οι Εβραίοι στην ανατολή έγιναν «αιχμή του δόρατος του γερμανικού επεκτατισμού» ως «αξιόπιστοι υποτελείς της Γερμανίας» ενάντια σε άλλες εθνοτικές ομάδες στην περιοχή και ως «ζωντανό τείχος ενάντια στους στόχους των Πολωνών αυτονομιστών».
Στον απόηχο του Μεγάλου Πολέμου, τοπικές συγκρούσεις κατέκλυσαν την Ανατολική Ευρώπη μεταξύ 1917 και 1919. Πολλές επιθέσεις εξαπολύθηκαν κατά των Εβραίων κατά τη διάρκεια του Ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου, του Πολωνικού-Ουκρανικού Πολέμου και του Πολωνο-Σοβιετικού Πολέμου, που έληξε με τη Συνθήκη της Ρίγας. Σχεδόν οι μισοί Εβραίοι άνδρες που θεωρούνταν ότι υποστήριξαν τη Μπολσεβίκικη Ρωσία σε αυτά τα περιστατικά ήταν γύρω στα 20 τους. Αμέσως μετά το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, η Δύση ανησύχησε με αναφορές για υποτιθέμενα μαζικά πογκρόμ στην Πολωνία εναντίον Εβραίων. Η πίεση για κυβερνητική δράση έφτασε στο σημείο όπου ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Γούντροου Γουίλσον έστειλε μια επίσημη επιτροπή για να ερευνήσει το θέμα. Η επιτροπή, με επικεφαλής τον Χένρυ Μόργκενταου, κατέληξε στο συμπέρασμα στην Έκθεση Μόργκενταου ότι οι ισχυρισμοί για πογκρόμ ήταν υπερβολικοί. Εντόπισε οκτώ περιστατικά τα έτη 1918-1919 από 37 ως επί το πλείστον κενές αιτήσεις αποζημίωσης και υπολόγισε τον αριθμό των θυμάτων σε 280. Τέσσερα από αυτά αποδόθηκαν σε ενέργειες λιποτακτών και απείθαρχων μεμονωμένων στρατιωτών, όπου κανένας δεν κατηγορήθηκε από την επίσημη κυβερνητική πολιτική. Μεταξύ των περιστατικών, κατά τη διάρκεια της σφαγής του Πινσκ, ένας διοικητής του πολωνικού συντάγματος πεζικού κατηγόρησε μια ομάδα Εβραίων ανδρών ότι συνωμοτούσαν εναντίον των Πολωνών και διέταξε την εκτέλεση τριάντα πέντε Εβραίων ανδρών και νέων. Η Έκθεση Μόργκενταου διαπίστωσε ότι η κατηγορία ήταν «άνευ θεμελίωσης» παρόλο που η συνάντησή τους ήταν παράνομη στο βαθμό που ήταν προδοτική. Στο πογκρόμ του Λβουφ, που σημειώθηκε το 1918 κατά τη διάρκεια του Πολωνικού-Ουκρανικού Πολέμου για την ανεξαρτησία, μια μέρα αφότου οι Πολωνοί κατέλαβαν το Λβιβι από τους Τυφεκιοφόρους Σιχ – κατέληξε η έκθεση – 64 Εβραίοι είχαν σκοτωθεί (άλλες μαρτυρίες αναφέρουν τον αριθμό σε 72). Στη Βαρσοβία, στρατιώτες του Μπλε Στρατού επιτέθηκαν στους Εβραίους στους δρόμους, αλλά τιμωρήθηκαν από τις στρατιωτικές αρχές. Πολλά άλλα γεγονότα στην Πολωνία βρέθηκαν αργότερα ότι ήταν υπερβολικά, ειδικά από σύγχρονες εφημερίδες όπως οι The New York Times, αν και σοβαρές κακομεταχειρίσεις των Εβραίων, συμπεριλαμβανομένων των πογκρόμ, συνεχίστηκαν αλλού, ειδικά στην Ουκρανία. Οι προαναφερθείσες φρικαλεότητες που διέπραξε ο νεανικός Πολωνικός Στρατός και οι σύμμαχοί του το 1919 κατά τη διάρκεια της επιχείρησής τους στο Κίεβο κατά των Μπολσεβίκων είχαν βαθύ αντίκτυπο στην ξένη αντίληψη για το αναδυόμενο πολωνικό κράτος. Το αποτέλεσμα των ανησυχιών για την τύχη των Πολωνοεβραίων ήταν μια σειρά από ρητές ρήτρες στη Συνθήκη των Βερσαλλιών που υπογράφηκε από τις δυτικές δυνάμεις και τον Πρόεδρο Ιγκνάτσι Γιαν Παντερέφσκι, για να προστατεύει τα δικαιώματα των μειονοτήτων στη νέα Πολωνία, συμπεριλαμβανομένων των Γερμανών. Το 1921, το Σύνταγμα του Μαρτίου της Πολωνίας παρείχε στους Εβραίους τα ίδια νομικά δικαιώματα με τους άλλους πολίτες και τους εγγυήθηκε τη θρησκευτική ανοχή και την ελευθερία των θρησκευτικών εορτών.
Ο αριθμός των Εβραίων που μετανάστευσαν στην Πολωνία από την Ουκρανία και τη Σοβιετική Ρωσία κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου αυξήθηκε ραγδαία. Ο εβραϊκός πληθυσμός στην περιοχή της πρώην Πολωνίας του Συνεδρίου επταπλασιάστηκε μεταξύ 1816 και 1921, από περίπου 213.000 σε περίπου 1.500.000. Σύμφωνα με την πολωνική εθνική απογραφή του 1921, ζούσαν 2.845.364 Εβραίοι στη Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία, αλλά μέχρι τα τέλη του 1938, ο αριθμός αυτός είχε αυξηθεί κατά πάνω από 16%, σε περίπου 3.310.000. Ο μέσος ρυθμός μόνιμης εγκατάστασης ήταν περίπου 30.000 ετησίως. Την ίδια στιγμή, κάθε χρόνο περίπου 100.000 Εβραίοι περνούσαν από την Πολωνία σε ανεπίσημη μετανάστευση στο εξωτερικό. Από το τέλος του Πολωνο-Σοβιετικού Πολέμου και τα τέλη του 1938, ο εβραϊκός πληθυσμός της Δημοκρατίας είχε αυξηθεί κατά πάνω από 464.000.
Εβραϊκός και πολωνικός πολιτισμός
Η πρόσφατα ανεξάρτητη Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία είχε μια μεγάλη και ζωντανή εβραϊκή μειονότητα. Όταν ξεκίνησε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, η Πολωνία είχε τη μεγαλύτερη συγκέντρωση Εβραίων στην Ευρώπη, αν και πολλοί Πολωνοεβραίοι είχαν ξεχωριστή κουλτούρα και εθνική ταυτότητα από τους Καθολικούς Πολωνούς. Μερικοί συγγραφείς έχουν δηλώσει ότι μόνο το 10% περίπου των Πολωνοεβραίων κατά τη διάρκεια της περιόδου του Μεσοπολέμου θα μπορούσε να θεωρηθεί «αφομοιωμένος», ενώ περισσότερο από το 80% θα μπορούσε να αναγνωριστεί εύκολα ως Εβραίοι.
Σύμφωνα με την Εθνική Απογραφή του 1931 υπήρχαν 3.130.581 Πολωνοεβραίοι που καταμετρήθηκαν με βάση τη δήλωση της θρησκείας τους. Υπολογίζοντας την αύξηση του πληθυσμού και τη μετανάστευση από την Πολωνία μεταξύ 1931 και 1939, υπήρχαν πιθανώς 3.474.000 Εβραίοι στην Πολωνία από την 1η Σεπτεμβρίου 1939 (περίπου το 10% του συνολικού πληθυσμού), κυρίως επικεντρωμένοι σε μεγάλες και μικρότερες πόλεις: το 77% ζούσε σε πόλεις και το 23 % στα χωριά. Αποτελούσαν περίπου το 50%, και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και το 70% του πληθυσμού των μικρότερων πόλεων, ιδίως στην Ανατολική Πολωνία. Πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο εβραϊκός πληθυσμός του Λοτζ ήταν περίπου 233.000 άτομα, περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της πόλης. Το Λβουφ (τώρα στην Ουκρανία) είχε τον τρίτο μεγαλύτερο εβραϊκό πληθυσμό στην Πολωνία, που αριθμούσε 110.000 άτομα το 1939 (42%). Το Βίλνο (τώρα στη Λιθουανία) είχε μια εβραϊκή κοινότητα σχεδόν 100.000 ατόμων, περίπου το 45% του συνολικού πληθυσμού της πόλης. Το 1938, ο εβραϊκός πληθυσμός της Κρακοβίας αριθμούσε πάνω από 60.000, ή περίπου το 25% του συνολικού πληθυσμού της πόλης. Το 1939 υπήρχαν 375.000 Εβραίοι στη Βαρσοβία ή το ένα τρίτο του πληθυσμού της πόλης. Μόνο η Νέα Υόρκη είχε περισσότερους Εβραίους κατοίκους από τη Βαρσοβία.
Οι κύριες βιομηχανίες στις οποίες απασχολούνταν οι Πολωνοεβραίοι ήταν η μεταποίηση και το εμπόριο. Σε πολλές περιοχές της χώρας, η πλειονότητα των επιχειρήσεων λιανικής ανήκε σε Εβραίους, οι οποίοι μερικές φορές ήταν από τα πλουσιότερα μέλη των κοινοτήτων τους. Πολλοί Εβραίοι εργάζονταν επίσης ως υποδηματοποιοί και ράφτες, καθώς και σε ελεύθερα επαγγέλματα, όπως ιατροί (56% του συνόλου των ιατρών στην Πολωνία), δάσκαλοι (43%), δημοσιογράφοι (22%) και δικηγόροι (33%). αριστερά|μικρογραφία| [[Λουδοβίκος Λάζαρος Ζαμένχοφ, δημιουργός της Εσπεράντο]] Εβραϊκή νεολαία και θρησκευτικές ομάδες, διαφορετικά πολιτικά κόμματα και σιωνιστικές οργανώσεις, εφημερίδες και θέατρο άκμασαν. Οι Εβραίοι κατείχαν γη και ακίνητη περιουσία, συμμετείχαν στη λιανική και μεταποιητική βιομηχανία και στον εξαγωγικό κλάδο. Οι θρησκευτικές τους πεποιθήσεις κάλυπταν το φάσμα από τον Ορθόδοξο Χασιδικό Ιουδαϊσμό έως τον Μεταρρυθμιστικό Ιουδαϊσμό.
Η πολωνική γλώσσα, αντί για τα γίντις, χρησιμοποιούνταν όλο και περισσότερο από τους νεαρούς Εβραίους της Βαρσοβίας που δεν είχαν πρόβλημα να ταυτιστούν πλήρως ως Εβραίοι, Βαρσοβιανοί και Πολωνοί. Εβραίοι όπως ο Μπρούνο Σουλτς εισέρχονταν στο κυρίαρχο ρεύμα της πολωνικής κοινωνίας, αν και πολλοί θεωρούσαν τους εαυτούς τους ως ξεχωριστή εθνικότητα εντός της Πολωνίας. Τα περισσότερα παιδιά γράφτηκαν σε εβραϊκά θρησκευτικά σχολεία, τα οποία συνήθιζαν να περιορίζουν την ικανότητά τους να μιλούν πολωνικά. Ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με την απογραφή του 1931, το 79% των Εβραίων δήλωσαν ως πρώτη τους γλώσσα τα γίντις και μόνο το 12% απαριθμούσε τα πολωνικά, με το υπόλοιπο 9% να είναι εβραϊκά. Αντίθετα, η συντριπτική πλειοψηφία των Εβραίων που γεννήθηκαν στη Γερμανία αυτής της περιόδου μιλούσαν τα γερμανικά ως πρώτη τους γλώσσα. Κατά το σχολικό έτος 1937–1938 υπήρχαν 226 δημοτικά σχολεία και δώδεκα λύκεια, καθώς και δεκατέσσερα επαγγελματικά σχολεία με γλώσσα διδασκαλίας είτε τα γίντις είτε τα εβραϊκά. Τα εβραϊκά πολιτικά κόμματα, τόσο το Σοσιαλιστικό Γενικό Εβραϊκό Εργατικό Κόμμα (Μπουντ), όσο και τα κόμματα της σιωνιστικής δεξιάς και αριστερής πτέρυγας και των θρησκευτικών συντηρητικών κινημάτων, εκπροσωπήθηκαν στο Σέιμ (Πολωνικό Κοινοβούλιο), καθώς και στα σέιμικ (περιφερειακά συμβούλια). μικρογραφία| Ο [[Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ (πολωνικά: Izaak Zynger), απέκτησε διεθνή αναγνώριση ως Εβραίος κλασικός συγγραφέας και τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1978]] Η εβραϊκή πολιτιστική σκηνή ήταν ιδιαίτερα ζωντανή στην Πολωνία πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με πολυάριθμες εβραϊκές δημοσιεύσεις και περισσότερα από εκατό περιοδικά. Οι γίντις συγγραφείς, κυρίως ο Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ, συνέχισαν να κερδίζουν διεθνή αναγνώριση ως Εβραίοι κλασικοί συγγραφείς. Ο Σίνγκερ κέρδισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1978. Ο αδελφός του, Ίζραελ Γιόσουα Σίνγκερ, ήταν επίσης συγγραφέας. Άλλοι Εβραίοι συγγραφείς της περιόδου, όπως οι Μπρούνο Σουλτς, Γιούλιαν Τούβιμ, Μάριαν Χέμαρ, Εμάνουελ Σλέχτερ και Μπολέσουαφ Λέσμιαν, καθώς και οι Κόνραντ Τομ και Γέζι Γιούραντοτ, ήταν λιγότερο γνωστοί διεθνώς, αλλά συνέβαλαν σημαντικά στην πολωνική λογοτεχνία. Μερικοί Πολωνοί συγγραφείς είχαν εβραϊκές ρίζες π.χ Γιαν Μπζέχφα (αγαπημένος ποιητής των Πολωνών παιδιών). Ο τραγουδιστής Γιαν Κιεπούρα, γεννημένος από Εβραία μητέρα και Πολωνό πατέρα, ήταν ένας από τους πιο δημοφιλείς καλλιτέχνες εκείνης της εποχής και προπολεμικά τραγούδια Εβραίων συνθετών, συμπεριλαμβανομένων των Χένρικ Βαρς, Γέζι Πετερσμπούρσκι, Άρτουρ Γκολντ, Χένρικ Γκολντ, Ζίγκμουντ Μπιαουοστότσκι, Σίμον Κατάσεκ και Γιάκουμπ Κάγκαν εξακολουθούν να είναι ευρέως γνωστά στην Πολωνία σήμερα. Οι ζωγράφοι έγιναν επίσης γνωστοί για τις απεικονίσεις τους της εβραϊκής ζωής. Ανάμεσά τους ήταν οι Μαουρίτσι Γκότλιεμπ, Άρτουρ Μαρκόβιτς και Μαουρίτσι Τρέμπατς, με νεότερους καλλιτέχνες όπως ο Χάιμ Γκόλντμπεργκ να ανεβαίνουν στις τάξεις.