Μαραθώνας_Αιαντίδας
Μάχη του Μαραθώνα
Η πεδιάδα του Μαραθώνα είναι ο τόπος όπου διεξήχθη, το 490 π.Χ. η Μάχη του Μαραθώνα, κατά τη διάρκεια της πρώτης περσικής εισβολής στην Ελλάδα: Σε αυτήν τη μάχη οι λίγες στρατιωτικές μονάδες, οι οποίες συγκεντρώθηκαν από τους Αθηναίους και Πλαταιείς κατάφεραν να νικήσουν το στρατό του Δαρείου Α΄, ο οποίος υπερείχε αριθμητικά, όντας σχεδόν ο διπλάσιος. Οι Πέρσες, αφού πέρασαν την Αττική, στρατοπέδευσαν στον Μαραθώνα, μετά από συμβουλή του Ιππία. Αρχηγός της αθηναϊκής δύναμης ήταν ο Μιλτιάδης, ο οποίος ήξερε καλά τις περσικές τακτικές, γι' αυτό και οι Αθηναίοι αποφάσισαν να κλείσουν τις δύο εξόδους των στενών του Μαραθώνα. Ταυτόχρονα, ο Φειδιππίδης, κήρυκας και δρομέας από την Αθήνα, στάλθηκε στη Σπάρτη για να ζητήσει βοήθεια, αλλά οι Σπαρτιάτες, επικαλούμενοι θρησκευτικούς λόγους, απάντησαν ότι θα στείλουν στρατό μετά την πανσέληνο. Μόνο χίλιοι οπλίτες, από τις Πλαταιές, έφθασαν στον Μαραθώνα για να βοηθήσουν τους Αθηναίους. Ηρόδοτος, «Ιστορίαι», Βιβλίο ΣΤ΄, «Ερατώ», 108: [...] "1 Ἱππίης μὲν δὴ ταύτῃ τὴν ὄψιν συνεβάλετο ἐξεληλυθέναι. Ἀθηναίοισι δὲ τεταγμένοισι ἐν τεμένεϊ Ἡρακλέος ἐπῆλθον βοηθέοντες Πλαταιέες πανδημεί. καὶ γὰρ καὶ ἐδεδώκεσαν σφέας αὐτοὺς τοῖσι Ἀθηναίοισι οἱ Πλαταιέες, καὶ πόνους ὑπὲρ αὐτῶν οἱ Ἀθηναῖοι συχνοὺς ἤδη ἀναραιρέατο• ἔδοσαν δὲ ὧδε. 2 πιεζεύμενοι ὑπὸ Θηβαίων οἱ Πλαταιέες ἐδίδοσαν πρῶτα παρατυχοῦσι Κλεομένεΐ τε τῷ Ἀναξανδρίδεω καὶ Λακεδαιμονίοισι σφέας αὐτούς. οἳ δὲ οὐ δεκόμενοι ἔλεγόν σφι τάδε. “ἡμεῖς μὲν ἑκαστέρω τε οἰκέομεν, καὶ ὑμῖν τοιήδε τις γίνοιτ᾽ ἂν ἐπικουρίη ψυχρή• φθαίητε γὰρ ἂν πολλάκις ἐξανδραποδισθέντες ἤ τινα πυθέσθαι ἡμέων. 3 συμβουλεύομεν δὲ ὑμῖν δοῦναι ὑμέας αὐτοὺς Ἀθηναίοισι, πλησιοχώροισι τε ἀνδράσι καὶ τιμωρέειν ἐοῦσι οὐ κακοῖσι”. ταῦτα συνεβούλευον οἱ Λακεδαιμόνιοι οὐ κατὰ τὴν εὐνοίην οὕτω τῶν Πλαταιέων ὡς βουλόμενοι τοὺς Ἀθηναίους ἔχειν πόνους συνεστεῶτας Βοιωτοῖσι. 4 Λακεδαιμόνιοι μέν νυν Πλαταιεῦσι ταῦτα συνεβούλευον, οἳ δὲ οὐκ ἠπίστησαν, ἀλλ᾽ Ἀθηναίων ἱρὰ ποιεύντων τοῖσι δυώδεκα θεοῖσι ἱκέται ἱζόμενοι ἐπὶ τὸν βωμὸν ἐδίδοσαν σφέας αὐτούς. Θηβαῖοι δὲ πυθόμενοι ταῦτα ἐστρατεύοντο ἐπὶ τοὺς Πλαταιέας, Ἀθηναῖοι δέ σφι ἐβοήθεον. 5 μελλόντων δὲ συνάπτειν μάχην Κορίνθιοι οὐ περιεῖδον, παρατυχόντες δὲ καὶ καταλλάξαντες ἐπιτρεψάντων ἀμφοτέρων οὔρισαν τὴν χώρην ἐπὶ τοῖσιδε, ἐᾶν Θηβαίους Βοιωτῶν τοὺς μὴ βουλομένους ἐς Βοιωτοὺς τελέειν. Κορίνθιοι μὲν δὴ ταῦτα γνόντες ἀπαλλάσσοντο, Ἀθηναίοισι δὲ ἀπιοῦσι ἐπεθήκαντο Βοιωτοί, ἐπιθέμενοι δὲ ἑσσώθησαν τῇ μάχῃ. 6 ὑπερβάντες δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τοὺς οἱ Κορίνθιοι ἔθηκαν Πλαταιεῦσι εἶναι οὔρους, τούτους ὑπερβάντες τὸν Ἀσωπὸν αὐτὸν ἐποιήσαντο οὖρον Θηβαίοισι πρὸς Πλαταιέας εἶναι καὶ Ὑσιάς. ἔδοσαν μὲν δὴ οἱ Πλαταιέες σφέας αὐτοὺς Ἀθηναίοισι τρόπῳ τῷ εἰρημένῳ, ἧκον δὲ τότε ἐς Μαραθῶνα βοηθέοντες". [...] Σύμφωνα με ιστορικούς, καθώς το περσικό πεζικό θα αντιμετώπιζε τους Αθηναίους στον Μαραθώνα το περσικό ιππικό είχε μεταφερθεί στα πλοία, έτσι ώστε να επιτεθεί, πλέοντας μπροστά από το Ακρωτήριο του Σουνίου, κατευθείαν στην Αθήνα. Οι Αθηναίοι, σύμφωνα με μερικούς ιστορικούς, έκαναν αυτοί την πρώτη κίνηση, επιτιθέμενοι στους Πέρσες στον Μαραθώνα, νικώντας τους και στη συνέχεια συγκεντρώθηκαν σπεύδοντας στην Αθήνα για να σώσουν την πόλη τους αφήνοντας μερικά τμήματα επιφυλακής στο πεδίο της μάχης. Μόλις οι Αθηναίοι ξαναβρέθηκαν ετοιμοπόλεμοι εκ νέου στην Αθήνα, οι Πέρσες εγκατέλειψαν την επίθεση, επιστρέφοντας στην Ασία. Ιστορικοί πιθανολογούν ότι ίσως οι Αλκμεωνίδες να έδιναν σήμα επίθεσης προς τους Πέρσες χρησιμοποιώντας μια ασπίδα, αλλά για την αλήθεια αυτού του γεγονότος, υπάρχουν πολλές αμφιβολίες. Σε ανάμνηση της Μάχης του Μαραθώνα δημιουργήθηκε αμέσως μετά, ο Σορός ή Σωρός (Σορός ή Σωρός) ή γνωστότερος ως ο Τύμβος των Μαραθωνομάχων, ενώ σύμφωνα με έρευνες, το 192, διαμορφώθηκε από τον Ηρώδη τον Αττικό, είτε εκ νέου ο ίδιος ο τύμβος, είτε/και ο περιβάλλοντας χώρος, ως πάρκο–χώρος μνήμης, το οποίο χαρακτηρίζεται με την παρουσία αναμνηστικής πλάκας για την μάχη.