cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Στρατόπεδο συγκέντρωσης του Γιασένοβατς
Το στρατόπεδο συγκέντρωσης Γιασένοβατς (Σερβο-Κροατικά: Logor Jasenovac) ήταν ένα στρατόπεδο εξόντωσης το οποίο ιδρύθηκε στην κροατική επαρχία της Σλαβονίας από το Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας (NDH) κατά το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Το στρατόπεδο κατασκευάστηκε και διοικούνταν από το καθεστώς Ουστάσι και όχι από τους Ναζί. Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Ευρώπης ενώ έχει αναφερθεί ως «Το Άουσβιτς των Βαλκανίων» και «Το Γιουγκοσλαβικό Άουσβιτς».
Ίδρυση
Ιδρύθηκε τον Αύγουστο του 1941 σε μια βαλτώδη περιοχή, στη συμβολή των ποταμών Σάβος και Ούνα, κοντά στο χωριό Γιασένοβατς και αποξηλώθηκε τον Απρίλιο του 1945. Ήταν περιβόητο για τις «βαρβαρικές πράξεις και το μεγάλο αριθμό θυμάτων».
Στο Γιασένοβατς, η πλειοψηφία των θυμάτων ήταν Σέρβοι, άλλοι ήταν Εβραίοι, Ρομά και κάποιοι πολιτικοί αντιφρονούντες. Το Γιασένοβατς ήταν ένα σύμπλεγμα 5 υπο-στρατοπέδων, συνολικής έκτασης 210 τετραγωνικών χιλιομέτρων (81 τετραγωνικά μίλια) και στις 2 όχθες των 2 ποταμών. Το μεγαλύτερο στρατόπεδο ήταν το «Brickworks» στο Γιασένοβατς, περίπου 100 χιλιόμετρα (62 μίλια) νοτιοανατολικά του Ζάγκρεμπ. Το συγκρότημα συμπεριλάμβανε το υπο-στρατόπεδο Στάρα Γκράντισκα, τις περιοχές εκτέλεσης κατά μήκος του ποταμού Σάβου στο χωριό Ντόνια Γκράντινα, 5 εργατικές φάρμες και το στρατόπεδο Ούστιτσα των Ρομά.
Κατά τη διάρκεια και από την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, υπάρχουν διαφωνίες σχετικά με τον αριθμό των ανθρώπων που σκοτώθηκαν στο σύμπλεγμα στρατοπέδων συγκέντρωσης του Γιασένοβατς κατά τη διάρκεια των περισσότερων από 3.5 ετών λειτουργίας του. Μετά τον πόλεμο, η επικρατέστερη άποψη ήταν τα 700.000 θύματα ενώ μερικές εκτιμήσεις έφταναν τα 1.4 εκατομμύρια.
Οι Αρχές της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας διεξήγαγαν έρευνα πληθυσμού το 1964 η οποία έδειξε πως θανατώθηκαν 59.188 άνθρωποι αλλά τα αποτελέσματα δεν δημοσιεύτηκαν μέχρι το 1989.
Ο Κροάτης ακαδημαϊκός Βλαντιμίρ Σεργιάβιτς δημοσίευσε 2 βιβλία το 1989 και το 1992 όπου «ανέλυσε λεπτομερώς τις διαθέσιμες πληροφορίες» και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι 83.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Γιασένοβατς. Τα ευρήματά του κατακρίθηκαν από τον διευθυντή του Μουσείου Θυμάτων της Γενοκτονίας του Βελιγραδίου, Μίλαν Μπουλάγιτς, ο οποίος υποστήριξε τον αριθμό των 1.1 εκατομμυρίων, παρόλο που η ένστασή του αργότερα απορρίφθηκε ως μη έχουσα «ακαδημαϊκή αξία». Από τη συνταξιοδότηση του Μπουλάγιτς το 2002 και μετά, το Μουσείο σταμάτησε να υπερασπίζεται το μέγεθος των 700.000 ως 1.000.000 θυμάτων του στρατοπέδου. Το 2005, ο Ντράγκαν Τσβέτκοβιτς, ένας ερευνητής από το Μουσείο, και ένας Κροάτης συνεργάτης δημοσίευσαν ένα βιβλίο σχετικά με τις απώλειες πολέμου στο Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας το οποίο παρουσιάζει ως αριθμό θυμάτων στο Γιασένοβατς τις 100.000.
Το Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος των ΗΠΑ (USHMM) στην Ουάσινγκτον εκτιμά πως το καθεστώς Ουστάσι δολοφόνησε μεταξύ 77.000 και 99.000 ανθρώπους στο Γιασένοβατς στο διάστημα 1941 – 1945, οι οποίοι άνηκαν στις εξής ομάδες: «μεταξύ 45 και 52 χιλιάδες Σέρβοι, μεταξύ 12 και 20 χιλιάδες Εβραίοι, μεταξύ 15 και 20 χιλιάδες Ρομά, μεταξύ 5 και 12 χιλιάδων Κροάτες υπήκοοι και Μουσουλμάνοι, πολιτικοί και θρησκευτικοί αντίπαλοι του καθεστώτος.» Το Μνημείο για τα θύματα του Γιασένοβατς αναφέρει επίσης ένα παρόμοιο μέγεθος, μεταξύ 80 και 100 χιλιάδων θυμάτων.
Ιστορικό
Το Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας (NDH) ιδρύθηκε στις 10 Απριλίου 1941, μετά την εισβολή των Δυνάμεων του Άξονα στη Γιουγκοσλαβία. Το NDH αποτελούνταν από το μεγαλύτερο μέρος της σημερινής Κροατίας και Βοσνίας – Ερζεγοβίνης, μαζί με κάποια μέρη της σημερινής Σερβίας. Ήταν, ουσιαστικά, ένα Ιταλο-Γερμανικό προτεκτοράτο, καθώς δημιουργήθηκε χάρη στις Δυνάμεις του Άξονα οι οποίες διατηρούσαν δυνάμεις εκεί καθ’ όλη τη διάρκεια της ύπαρξής του.
Νομοθεσία του NDH
Μερικά από τα πρώτα διατάγματα που εξέδωσε ο αρχηγός του NDH, Ante Pavelic, έδειξαν την υιοθέτηση της ρατσιστικής ιδεολογίας της φασιστικής Γερμανίας. Το καθεστώς εξέδωσε αμέσως ένα διάταγμα με το οποίο απαγορεύτηκαν όλες οι δραστηριότητες των Εβραίων και κατασχέθηκαν οι περιουσίες τους. Αυτοί οι νόμοι ακολουθήθηκαν από ένα άλλο διάταγμα για την «Προστασία του Έθνους και του Κράτους» στις 17 Απριλίου του 1941, το οποίο επέβαλλε τη θανατική ποινή για το αδίκημα της προδοσίας εάν κάποιο άτομο «έβλαψε την τιμή και τα ζωτικά συμφέροντα του Κροατικού έθνους ή έθεσε σε κίνδυνο την ύπαρξη του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας». Ήταν ένας αναδρομικός νόμος, με τις συλλήψεις και τις δίκες να ξεκινούν αμέσως. Σύντομα, ακολουθήθηκε από ένα άλλο διάταγμα που απαγόρευε τη χρήση του Κυριλλικού αλφαβήτου, το οποίο ήταν κύριο κομμάτι των τελετών της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Άλλο ένα διάταγμα που αφορούσε την εθνικότητα όρισε πως μόνο πολίτες Άριας καταγωγής μπορούσαν να είναι πολίτες του NDH, και μόνο οι πολίτες του NDH προστατεύονταν από αυτό. Αυτά τα διατάγματα τα επέβαλαν όχι μόνο μέσω του δικαστικού συστήματος αλλά επίσης και μέσω νέων ειδικών δικαστηρίων και κινητών στρατοδικείων με εκτεταμένες αρμοδιότητες. Τον Ιούλιο του 1941, όταν οι υπάρχουσες φυλακές δε μπορούσαν πλέον να δεχθούν περισσότερους από τον αυξανόμενο αριθμό των νέων κρατουμένων, το καθεστώς Ουστάσι άρχισε τα έργα για αυτό που θα γινόταν το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Γιασένοβατς.
Η επιρροή της Ναζιστικής Γερμανίας
Στις 10 Απριλίου 1941, ιδρύθηκε το Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας, το οποίο στηριζόταν από τη Ναζιστική Γερμανία και τη φασιστική Ιταλία και υιοθέτησε παρόμοια φυλετικά και πολιτικά δόγματα. Το Γιασένοβατς συνέβαλε στην "Τελική Λύση" των Ναζί σχετικά με το "Εβραϊκό Πρόβλημα", τις δολοφονίες των Ρομά και την εξόντωση των πολιτικών αντιπάλων αλλά ο σημαντικότερος ρόλος του για την Ουστάσε ήταν ως μέσο για την καταστροφή των Σέρβων εντός του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας (NDH).
Το Γιασένοβατς βρισκόταν στη γερμανοκρατούμενη ζώνη του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας. Οι Ναζί στήριζαν τις ενέργειες της Ουστάσι κατά των Εβραίων και των Ρομά και έδειχναν τη στήριξη τους στην εσκεμμένη εξόντωση των Σέρβων. Σύντομα, οι Ναζί άρχισαν να κάνουν ξεκάθαρους τους γενοκτονικούς τους στόχους, όπως στο λόγο που έβγαλε ο Χίτλερ στον Σλάβκο Κβατέρνικ σε μια συνάντηση στις 21 Ιουλίου του 1941:
"Οι Εβραίοι είναι η συμφορά της ανθρωπότητας. Εάν επιτραπεί στους Εβραίους να κάνουν αυτό που θέλουν, όπως τούς επιτρέπεται στο Σοβιετικό τους παράδεισο, τότε θα πραγματοποιήσουν τα πιο τρελά τους σχέδια. Και έτσι, η Ρωσία έγινε το κέντρο της αρρώστιας τού κόσμου...εάν για οποιοδήποτε λόγο, ένα έθνος ανεχτεί την ύπαρξη μιας και μόνο Εβραϊκής οικογένειας, αυτή η οικογένεια, σταδιακά, θα γινόταν το κέντρο ενός νέου σχεδίου. Εάν δεν υπάρχουν πια Εβραίοι στην Ευρώπη, τίποτα δε θα εμποδίσει την ενοποίηση των Ευρωπαϊκών εθνών...αυτού του είδους οι άνθρωποι δε μπορούν να ενσωματωθούν στην κοινωνική τάξη ή σε ένα οργανωμένο έθνος. Είναι παράσιτα στο σώμα μιας υγιούς κοινωνίας, που ζουν μέσω της αποβολής των ευπρεπών ανθρώπων. Δε μπορεί να περιμένει κάποιος ότι θα ενσωματωθούν σε ένα κράτος που απαιτεί τάξη και πειθαρχία. Υπάρχει μόνο ένα πράγμα που πρέπει να γίνει με αυτούς: να εξολοθρευτούν. Το κράτος έχει αυτό το δικαίωμα καθώς, από τη στιγμή που πολύτιμοι άνδρες σκοτώνονται στο μέτωπο της μάχης, δε θα ήταν τίποτα λιγότερο από εγκληματικό να χαριστεί η ζωή σε αυτούς τους μπάσταρδους. Πρέπει να αποβληθούν ή - αν δεν αποτελούν απειλή για το κοινό - να φυλακιστούν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και να μην αποφυλακιστούν ποτέ."
Στη Διάσκεψη της Βάνζεε, η Γερμανία προσέφερε στην Κροατική κυβέρνηση μεταφορά των Εβραίων της νότια, αλλά αμφισβήτησε τη σημαντικότητα της προσφοράς καθώς "η θέσπιση της τελικής λύσης του ερωτήματος των Εβραίων δεν είναι κρίσιμη, καθώς τα βασικά σημεία του προβλήματος είχαν ήδη λυθεί από ριζοσπαστικές κινήσεις που έκαναν αυτές οι κυβερνήσεις.
Επιπλέον του ορισμού των μέσων εξουδετέρωσης, οι Ναζί συχνά κανόνιζαν τη φυλάκιση ή τη μεταφορά κρατουμένων στο Γιασένοβατς. Ο απεσταλμένος του Κάσε, Ταγματάρχης Νέχε, επισκέφτηκε το στρατόπεδο συγκέντρωσης στις 6 Φεβρουαρίου του 1942. Έπειτα, ο Κάσε ανέφερε στους ανωτέρους του:
"Ο λοχαγός Λούμπουριτς, επικεφαλής του στρατοπέδου, εξήγησε τα πλάνα κατασκευής του στρατοπέδου συγκέντρωσης. Προκύπτει ότι έφτιαξε αυτά τα πλάνα όσο ήταν στην εξορία. Τα τροποποίησε αφού επισκέφθηκε ορισμένα στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γερμανία."
Ο Κάσε έγραψε τα παρακάτω:
"Ο Άντε Πάβελιτς ζητά από τον στρατηγό Μπάντερ να καταλάβει ότι το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Γιασένοβατς δεν μπορεί να δεχθεί τους πρόσφυγες από το βουνό Κοζάρα. Συμφώνησα καθώς το στρατόπεδο πρέπει να λύσει επίσης το πρόβλημα της απέλασης των Εβραίων ανατολικά. Ο Υπουργός Τουρίνα μπορεί να απελάσει τους Εβραίους στο Γιασένοβατς."
Το Στάρα-Γκράντισκα ήταν το κύριο μέρος από το οποίο οι Εβραίοι μεταφέρονταν στο Άουσβιτς, αλλά το γράμμα του Κάσε αναφέρει συγκεκριμένα το υπο-στρατόπεδο Ciglana σε αυτό το ζήτημα. Σε όλα τα έγγραφα, ο όρος "Γιασένοβατς" σχετίζεται είτε με το σύμπλεγμα γενικά είτε, όταν αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο στρατόπεδο, στο στρατόπεδο 3, το οποίο ήταν το κύριο στρατόπεδο από το Νοέμβριο του 1941. Η εξόντωση Σέρβων στο Γιασένοβατς επισπεύσθηκε από τον Στρατηγό Πολ Μπάντερ, ο οποίος διέταξε να πηγαίνουν οι πρόσφυγες στο Γιασένοβατς. Παρόλο που το Γιασένοβατς επεκτάθηκε, οι ανώτεροι ενημερώθηκαν πως "το στρατόπεδο συγκέντρωσης και εργασίας του Γιασένοβατς δε μπορεί να συντηρήσει άπειορ αριθμό κρατουμένων". Λίγο αργότερα, οι υποψίες των Γερμανών ότι η Ουστάζι επικεντρωνόταν περισσότερο στην εξόντωση των Σέρβων παρά των Εβραίων και ότι οι Ιταλικές και Καθολικές πιέσεις απέτρεπαν την Ουστάζι από το να εξοντώνει Εβραίους ανανεώθηκαν.
Οι Ναζί επανεξέτασαν την πιθανότητα μεταφοράς Εβραίων στο Άουσβιτς, όχι μόνο επειδή ήταν ευκολότερη η εξόντωσή τους εκεί, αλλά και επειδή τα κέρδη που παράγονταν μπορούσαν να παραμείνουν σε Γερμανικά χέρια αντί να μείνουν για τους Κροάτες ή τους Ιταλούς. Aντί για αυτό, το Γιασένοβατς παρέμεινε ένα μέρος όπου οι Εβραίοι που δε μπορούσαν να απελαθούν θα πήγαιναν και θα εξοντώνονταν. Με αυτόν τον τρόπο, ενώ Εβραίοι απελαύνονταν από το Τέντζε, δύο απελάσεις γίνονταν επίσης απο το Γιασένοβατς.
Αυτό φαίνεται επίσης στην αναφορά που έστειλε ο Χανς Χελμ στον Αδόλφο Άιχμαν, στην οποία δηλώνεται ότι οι Εβραίοι θα συλλέγονται πρώτα στο Στάρα-Γράντισκα και ότι "οι Εβραίοι θα θα εργάζονται στις εγκαταστάσεις της Ουστάζι", αναφέροντας μόνο το Γιασένοβατς και το Στάρα-Γκράντισκα, "δεν θα απελαύνονται". Οι Ναζί έδειξαν ενδιαφέρον για τους Εβραίους που παρέμειναν μέσα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης, ακόμα και τον Ιούνιο του 1944, μετά την επίσκεψη μιας αντιπροσωπείας του Ερυθρού Σταυρού. Ο Κάσε έγραψε: " Ο Σμίντλιν έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον προς τους Εβραίους...ο Λούμπουριτς μού είπε ότι ο Σμίντλιν τού είπε ότι οι Εβραίοι θα πρέπει να μεταχειρίζονται με τον καλύτερο τρόπο και ότι πρέπει να επιβιώσουν ότι κι αν γίνει. Ο Λούμπουριτς υποπτεύθηκε ότι ο Σμίντλιν είναι Άγγλος πράκτορας και για αυτό το λόγο εμπόδισε την οποιαδήποτε επαφή του με τους Εβραίους ".
Ο Χανς Χελμ ήταν υπεύθυνος για τη μεταφορά των Εβραίων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Δικάστηκε στο Βελιγράδι, το Δεκέμβριο του 1946 μαζί με άλλα στελέχη των Ες Ες και της Γκεστάπο, και καταδικάστηκε σε θάνατο δι'απαγχονισμού μαζί με τους Όγκουστ Μάιζνερ, Βίλχελμ Φουξ, Τζόζεφ Χαν, Λούντβιχ Τέιχμαν, Ζόζεφ Έκερτ, Έρνεστ Γουάιμαν, Ράικαρντ Κάσερερ και Φρίντριχ Πόλτε.
Δημιουργία και λειτουργία
Το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Γιαντόβνο ήταν το πρώτο που χρησιμοποιήθηκε για εξολοθρεύσεις απο την Ουστάσε. Το Γιαντόβνο λειτουργούσε από το Μάιο του 1941 αλλά έκλεισε τον Αύγουστο του ίδιου έτους, κάτι που συνέπεσε με τη δημιουργία του στρατοπέδου του Γιασένοβατς τον ίδιο μήνα. Τα πρώτα δύο στρατόπεδα, το Κράπτζε και το Μπροτσίτσε, έκλεισαν το Νοέμβριο του 1941.
Τρία νεότερα στρατόπεδα συνέχισαν να λειτουργούν ως το τέλος του πολέμου:
Ιεραρχία στρατοπέδου
Στην κορυφή της αλυσίδας ιεραρχίας του Γιασένοβατς ήταν ο Άντε Πάβελιτς ο οποίος υπέγραψε τους Φυλετικούς Νόμους, όμοιους με αυτούς των Ναζί και ηγήθηκε των γενοκτονιών της Ουστάσε εναντίων Εβραίων, Σέρβων και Ρομά. Ο κρατούμενος του Γιασένοβατς, Άντε Τσιλίγκα έγραψε ότι " το Γιασένοβατς ήταν η αρχική 'Βαλκανική' δημιουργία του Άντε Πάβελιτς. Τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Χίτλερ ήταν...μόνο η αρχή." Ο Πάβελιτς ανέθεσε την οργάνωση των μαζικών δολοφονιών στα στρατόπεδα συγκέντρωσης στο UNS (Υπηρεσία Επίβλεψης Ουστάσε), τοποθετώντας ως επικεφαλή τον στενό του συνεργάτη, Ντίντο Κβάτερνικ. Ο Τζουζέπε Μασούτσι, γραμματέας του αντιπροσώπου του Βατικανού στο Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας, θεωρούσε τον Κβάτερνικ το χειρότερο μέλος της Ουστάσε, επισημαίνοντας πως του είπε πως οι Κροάτες Εβραίοι πραγματοποίησαν "300.000 εκτρώσεις, βιασμούς και διακορεύσεις νεαρών κοριτσιών." Καθώς ο τρόμος της Ουστάσε ενάντια στους Σέρβους και σε άλλους, του οποίου το Γιασένοβατς ήταν το απόγειο, πυροδότησε μεγαλύτερη δράση Ανταρτών, οι Γερμανοί τον Οκτώβριο του 1942 πίεσαν τον Πάβελιτς να απομακρύνει και να εξορίσει τον Ντίντο Κβάτερνικ. Ο Κβάτερνικ αργότερα κατηγόρησε τον Πάβελιτς για τα εγκλήματα της Ουστάσε, λέγοντας ότι εκείνος απλά ακολουθούσε τις εντολές του Πάβελιτς.
Το στρατόπεδο συγκέντρωσης κατασκευάστηκε, διοικούνταν και επιβλέπονταν από το Τμήμα ΙΙΙ της "Υπηρεσίας Επίβλεψης της Ουστάσε" (Ustaška nadzorna služba, UNS), μια ειδική αστυνομική ομάδατ του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας. Μεταξύ των κύριων διοικητών του Γιασένοβατς ήταν οι:
Άλλα άτομα που διοικούσαν το στρατόπεδο σε διαφορετικές χρονικές περιόδους συμπεριελάμβαναν τον Ivica Maktovic, τον Ante Vrban και τον Dinko Sakic. Η διοίκηση του στρατοπέδου χρησιμοποίησε επίσης τάγματα της Ουστάσε, αστυνομικές μονάδες, μονάδες Domobrani, βοηθητικές μονάδες από Βόσνιους μουσουλμάνους, καθώς και Γερμανούς και Ούγγρους. Η Ουστάσε κρατούσε, βασάνιζε και εκτελούσε άντρες, γυναίκες και παιδιά στο Γιασένοβατς. Ο μεγαλύτερος αριθμός των θυμάτων ήταν Σέρβοι, αλλά τα θύματα περιλάμβαναν επίσης Εβραίους, Ρομά καθώς και ορισμένους αντιφρονούντες Κροάτες και Βόσνιους μουσουλμάνους (π.χ. αντάρτες ή υποστηρικτές τους, όλοι από τους οποίους χαρακτηρίστηκαν "κομμουνιστές" από την Ουστάσε).
Πληθυσμός κρατούμενων
Οι Σέρβοι αποτελούσαν την πλειοψηφία των κρατούμενων στο Γιασένοβατς. Οι Σέρβοι, γενικότερα, μεταφέρονταν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Γιασένοβατς μετά την άρνηση τους να ασπαστούν τον Καθολικισμό. Σε πολλούς δήμους γύρω από το Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας, υπήρχαν προειδοποιητικές αφίσες που δήλωναν ότι όποιος Σέρβος δεν γινόταν καθολικός θα απελαυνόταν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Η πολιτική μαζικών εκτελέσεων του καθεστώτος της Ουστάσε αποτελούσε γενοκτονία.
Οι Εβραίοι, ο κύριος στόχος της γενοκτονίας των Ναζί, ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη κατηγορία θυμάτων στο Γιασένοβατς. Ο ακριβής αριθμός των απωλειών των Εβραίων είναι ανακριβής αλλά κυμαίνεται από περίπου 8.000 σε σχεδόν τα 2/3 του πληθυσμού των Κροατών Εβραίων των 37 χιλιάδων (δηλαδή περίπου 25.000).
Οι περισσότερες εκτελέσεις Εβραίων στο Γιασένοβατς έγιναν πριν τον Αύγουστο του 1942. Έκτοτε, το ανεξάρτητο κράτος της Κροατίας τους απέλαυνε στο Άουσβιτς. Γενικά, οι Εβραίοι στέλνονταν αρχικά στο Γιασένοβατς από όλα τα μέρη της Κροατίας αφού είχαν συγκεντρωθεί στο Ζάγκρεμπ, και από τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη αφού είχαν συγκεντρωθεί στο Σαράγιεβο. Μερικοί, όμως, μεταφέρονταν κατευθείαν στο Γιασένοβατς από άλλες πόλεις και μικρότερους οικισμούς. Οι Ρομά του γιασένοβατς αποτελούνταν από Ρομά και Σίντι, οι οποίοι αιχμαλωτίστηκαν σε διάφορες περιοχές της Βοσνίας, ειδικά στην περιοχή της Κοζάρα. Μεταφέρθηκαν στο Γιασένοβατς και τους πήγαν στην περιοχή III-C, όπου οι συνθήκες διατροφής, ύδρευσης, διαμονής και υγιεινής ήταν κατώτερες από τις ήδη άθλιες του υπόλοιπου στρατοπέδου. Ο αριθμός των δολοφονημένων Ρομά εκτιμάται μεταξύ 20 και 50 χιλιάδων.
Οι αντι-φασίστες αποτελούνταν από διάφορα είδη πολιτικών και ιδεολογικών αντιπάλων ή ανταγωνιστών του καθεστώτος της Ουστάσε. Γενικά, η μεταχείρισή τους ήταν ίδια με αυτή των άλλων κρατουμένων, παρόλο που οι γνωστοί κομμουνιστές εκτελούνταν απευθείας ενώ καταδικασμένα μέλη της Ουστάσε ή αστυνομικοί ή άλλα άτομα ιδεολογικά κοντά στην Ουστάσε, όπως Κροάτες χωρικοί κρατούνταν με ευνοϊκούς όρους και έπαιρναν αμνηστία μετά από ένα μέρος του χρόνου ποινής. Ο ηγέτης του απαγορευμένου Κροατικού Αγροτικού Κόμματος, Vladko Macek, κρατούνταν στο Γιασένοβατς από τον Οκτώβριο του 1941 μέχρι και το Μάρτιο του 1942, διάστημα μετά το οποίο τέθηκε σε κατ'οίκον περιορισμό. Όντας μοναδικό μεταξύ των φασιστικών κρατών κατά τον δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το Γιασένοβατς Περιείχε ένα στρατόπεδο αποκλειστικά για παιδιά στο Sisak. Περίπου 20.000 παιδιά Σέρβων, Εβραίων και Ρομά χάθηκαν στο Γιασένοβατς.
Γυναίκες και παιδιά
Από τα 83.145 θύματα που αναφέρονται στη λίστα του Μνημείου του Γιασένοβατς, περισσότερα από τα μισά είναι γυναίκες (23.474) και παιδιά (20.101) κάτω των 14 ετών. Τα περισσότερα από αυτά τα θύματα κρατούνταν στο στρατόπεδο Stara Gradiska του συμπλέγματος του Γιασένοβατς, ειδικά σχεδιασμένο για γυναίκες και παιδιά, καθώς και σε σχετιζόμενα στρατόπεδα σε Jablanac και Mlaka, ενώ τα παιδιά κρατούνταν επίσης και σε άλλα στρατόπεδα συγκέντρωσης για παιδά της Ουστάσε στο Sisak και το Jastrebarsko. Πολλά από τα παιδιά στα στρατόπεδα συγκέντρωσης ήταν μεταξύ των δεκάδων χιλιάδων Σέρβων πολιτών που αιχμαλωτίστηκαν στην επίθεση των Γερμανών & της Ουστάσι στην Kozara, μετά την οποία πολλοί από τους γονείς εστάλησαν για καταναγκαστικά έργα στη Γερμανία ενώ τα παιδιά χωρίστηκαν από τους γονείς και τοποθετήθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης της Ουστάσι. Επιπλέον, σχεδόν όλες οι γυναίκες και τα παιδιά Ρομά του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας εκτελέστηκαν στο Γιασένοβατς καθώς και επίσης χιλιάδες γυναίκες και παιδιά Εβραίων, μεταξύ των περίπου 2/3 του συνολικού αριθμού Κροατών θυμάτων που εκτελέστηκαν στο Γιασένοβατς. Οι φρικτές συνθήκες στις οποίες κρατούνταν τα παιδιά περιεγράφηκαν από μια από τις γυναίκες κρατούμενες, την Giordana Friedlander:
"Όταν μπήκα στο δωμάτιο, υπήρχε κάτι να δω. Ένα παιδί ήταν ξαπλωμένο με το κεφάλι μέσα σε κόπρανα, τα άλλα παιδιά σε ούρα και ήταν στοιβαγμένα το ένα πάνω στο άλλο. Πλησίασα ένα από τα κορίτσια με πρόθεση να τη σηκώσω από τη λίμνη των ακαθαρσιών, και με κοιτούσε σαν να μου χαμογελούσε. Ήταν ήδη νεκρό. Ένα 10χρονο αγόρι, εντελώς γυμνό, στεκόταν δίπλα στον τοίχο καθώς δε μπορούσε να καθίσει. Κρέμονταν έξω από το σώμα του τα εντόσθιά του και ήταν γεμάτα μύγες."
Αργότερα, ο διοικητής του στρατοπέδου, Ante Vrban, διέταξε να σφραγιστεί το δωμάτιο και μια μάσκα στο πρόσωπό του έριξε αέριο Zyklon μέσα στο δωμάτιο, σκοτώνοντας τα παιδιά. Στη δίκη του, ο διοικητής παραδέχτηκε τις εκτελέσεις.
Συνθήκες διαβίωσης
Οι συνθήκες διαβίωσης στο στρατόπεδο αποδείκνυαν τη γνωστή βαρβαρότητα των στρατοπέδων θανάτου των Ναζί: μια πενιχρή δίαιτα, άθλιες υποδομές στέγασης και απάνθρωπη μεταχείριση από τους φρουρούς της Ουστάσι. Όπως σε πολλά στρατόπεδα, οι συνθήκες βελτιώνονταν προσωρινά κατά τη διάρκεια επίσκεψης από αντιπροσώπους - όπως οι αντιπρόσωποι του Τύπου που επισκέφτηκαν το στρατόπεδο το Φεβρουάριο του 1942 και μια αντιπροσωπεία του Ερυθρού Σταυρού τον Ιούνιο του 1944 - και επανήλθαν όταν η αντιπροσωπεία έφυγε.
Χώρισε την "εργατική δύναμη του Γιασένοβατς" σε 16 ομάδες, συμπεριλαμβανομένων ομάδων κατασκευής, εργασίας με τούβλα, μεταλλουργούς, αγρότες κτλ. Οι κρατούμενοι πέθαιναν λόγω της εξαντλητικής δουλειάς. Η δουλεία στην ομάδα με τα τούβλα ήταν σκληρή. Γίνονταν επίσης σιδηρουργικές εργασίες, καθώς οι κρατούμενοι έφτιαχναν μαχαίρια και άλλα όπλα για την Ουστάσι. Τα έργα κατασκευής χαντακιών ήταν αυτά που φοβόντουσαν οι κρατούμενοι περισσότερο από όλα τα άλλα.
Μετά την εξοικείωση των κρατουμένων με τη ζωή στο στρατόπεδο, έμπαιναν στη δεύτερη και πιο κρίσιμη φάση: η ζωή μέσα στην απελπισία του θανάτου, τη λύπη, τις δυσκολίες και την κακομεταχείριση. Η απειλή του θανάτου ήταν πιο εμφανής σε "δημόσιες δραστηριότητες για δημόσια τιμωρία" ή επιλογές, όταν έβαζαν τους κρατούμενους σε σειρές και κάποιοι επιλέγονταν τυχαία ώστε να δεχτούν την τιμωρία της εκτέλεσης μπροστά στους υπόλοιπους. Η Ουστάσι έκανε όλο αυτό εντονότερο επιμηκύνοντας τη διαδικασία, κάνοντας περιπολίες και ρωτώντας ερωτήσεις, κοιτώντας επίμονα κρατούμενους, επιλέγοντας κάποιους και μετά αλλάζοντας την επιλογή τους με κάποιους άλλους. Ως κρατούμενοι, οι άνθρωποι αντιδρούσαν στα εγκλήματα της Ουστάσι με έναν ενεργητικό ή παθητικό τρόπο. Οι ακτιβιστές σχημάτιζαν κινήματα αντίστασης και ομάδες, έκλεβαν φαγητό, σχεδίαζαν αποδράσεις και επαναστάσεις, και επαφές με τον έξω κόσμο.
Όλοι οι κρατούμενοι υπέστησαν ψυχολογικά τραύματα ως ένα βαθμό: ψυχαναγκαστικές σκέψεις για το φαγητό, παράνοια, παραισθήσεις, φαντασιώσεις, έλλειψη αυτοελέγχου. Μερικοί κρατούμενοι αντιδρούσαν με προσπάθειες να καταγράψουν τις βαρβαρότητες, όπως οι επιζήσαντες Ilija Ivanović, Δρ Nikola Nikolić και Đuro Schwartz, όλοι από τους οποίους προσπάθησαν να απομνημονεύσουν και ακόμα και να καταγράψουν γεγονότα, ημερομηνίες και λεπτομέρειες. Τέτοιες πράξεις ήταν άκρως επικίνδυνες καθώς η γραφή τιμωρούνταν με θάνατο και η καταγραφή ημερομηνιών ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Ο Schwartz είπε ότι ένας πατέρας και οι 3 γιοί του εκτελέστηκαν διότι έγραφαν. Ο μάρτυρες κατέγραψε όσα θυμόταν σε ένα κομμάτι χαρτί με μικροσκοπικά γράμματα και το έβαλε στο παπούτσι του.
Μαζικές δολοφονίες και βαναυσότητα
Ο Κροάτης αντικομμουνιστής πρόσφυγας Ante Ciliga, τον οποίο η Ουστάσι φυλάκισε στο Γιασένοβατς για ένα χρόνο, περιέγραψε το Γιασένοβατς ως μια τεράστια φονική μηχανή, της οποίας ο κύριος σκοπός, όπως αυτός του Άουσβιτς ήταν η "εξόντωση", όμως "οι πρωτόγονες βαναυσότητες του Γιασένοβατς ξεχώριζαν αυτό το Βαλκανικό Άουσβιτς". Σύμφωνα με τον Jaša Almuli, των πρώην πρόεδρο της Σερβικής Εβραϊκής κοινότητας, το Γιασένοβατς ήταν ένα κατά πολύ τρομακτικότερο στρατόπεδο συγκέντρωσης σε επίπεδα βαρβαρότητας από ορισμένα αντίστοιχα Γερμανικά, ακόμα και από το Άουσβιτς.
Στο τέλος του καλοκαιριού του 1942, δεκάδες χιλιάδες Σέρβοι χωρικοί απελάθηκαν προς το Γιασένοβατς από την περιοχή της Kozara στη Βοσνία, όπου οι δυνάμεις του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας (NDH) μάχονταν κατά των Ανταρτών. Οι περισσότεροι άντρες εκτελέστηκαν στο Γιασένοβατς και οι γυναίκες στάλθηκαν σε στρατόπεδα καταναγκαστικών έργων στη Γερμανία. Τα παιδιά είτε εκτελέστηκαν είτε στάλθηκαν σε Καθολικά ορφανοτροφεία. Σύμφωνα με μαρτυρίες επιζώντων, στο ειδικό στρατόπεδο που σχεδιάστηκε για παιδιά, οι Καθολικές καλόγριες δολοφονούσαν παιδιά που πρόσεχαν, πιάνοντας τα από τα πόδια και χτυπώντας τα κεφάλια τους στον τοίχο. Αυτές οι μαρτυρίες δεν διασταυρώθηκαν ούτε επιβεβαιώθηκαν.
Τη νύχτα της 29ης Αυγούστου 1942, οι φύλακες έβαλαν στοιχήματα μεταξύ τους για το ποιος θα μπορούσε να σκοτώσει το μεγαλύτερο αριθμό κρατουμένων. Ένας από τους φύλακες, ο Petar Brzica, περηφανεύτηκε ότι έκοψε τους λαιμούς 1.360 νεοφερμένων κρατουμένων.
Άλλοι συμμετέχοντες που ομολόγησαν ότι συμμετείχαν στο στοίχημα ήταν μεταξύ άλλων ο Ante Zrinušić-Sipka, ο οποίος σκότωσε 600 κρατουμένους, και ο Mile Friganović, ο οποίος έδωσε μια λεπτομερή και συνεχή αναφορά του περιστατικού. Ο Friganović παραδέχθηκε πως δολοφόνησε περίπου 1.100 κρατούμενους. Ανέφερε συγκεκριμένα τον βασανισμό ενός ηλικιωμένου άντρα που λεγόταν Vukasin Mandrapa. Προσπάθησε να αναγκάσει τον άντρα να ευλογήσει τον Άντε Πάβελιτς, κάτι το οποίο ο ηλικιωμένος αρνήθηκε να κάνει ακόμα και αφού ο Friganović τού είχε κόψει και τα δύο αυτιά και τη μύτη μετά από κάθε άρνηση. Τελικά, έβγαλε τα μάτια του ηλικιωμένου, του ξερίζωσε την καρδιά και του έκοψε το λαιμό. Στο περιστατικό ήταν μάρτυρας ο Dr Nikolić.
Srbosjek
Η Ουστάσι έσφαζε κρατούμενος με ένα μαχαίρι που έγινε γνωστό ως "Srbosjek" (Σρμπόστζεκ).
Δολοφονία της Ντάνα Ντοντ
Η Ντάνα Λιν Ντοντ Ντοντ (Αγγλικά: Dana Lynn Dodd) μια νεαρή Αμερικανίδα που έπεσε θύμα ανθρωποκτονίας σε ηλικία 21 ετών. Το πτώμα της ανακαλύφθηκε το 2006 στο Κίλγκορ του Τέξας. Η ταυτοποίηση της γυναίκας έγινε τον Ιανουάριο του 2019. Ωστόσο, στα 12 χρόνια που ήταν αγνώστων στοιχείων ήταν γνωστή με το παρατσούκλι "Λεβάντερ Ντο", λόγω του μωβ πουλόβερ που φορούσε όταν πέθανε.
Ανακάλυψη
Στις 29 Οκτωβρίου 2006, δύο άνδρες που έκανα πρακτική στην σκοποβολή πάνω σε ένα στόχο, ανακάλυψαν το καμένο σώμα μιας λευκής γυναίκας, σε μια δασώδη περιοχή στο Κίλγκορ του Τέξας, και ειδοποίησαν την αστυνομία. Το πτώμα ήταν τοποθετημένο μπρούμητα, πάνω σε μια στοίβα από φλεγόμενα ξύλα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το σώμα είχε καεί σοβαρά και ήταν αδύνατον να αναγνωριστούν τα χαρακτηριστικά της. Φορούσε ένα μωβ πουλόβερ και ένα τζιν παντελόνι τύπου καμπάνα, ενώ στις τσέπες της βρέθηκαν συνολικά σαράντα δολάρια. Εντούτοις, δεν βρέθηκε ταυτότητα η διαβατήριο πάνω στο θύμα ή κοντά στο σημείο του εγκλήματος. Η αστυνομία θεώρησε ότι το πτώμα της γυναίκας πυρπολήθηκε λίγα λεπτά πριν ανακαλυφθεί. Το πιθανότερο είναι ότι πέθανε μεταξύ 20:15 και 22:00 της προηγούμενης ημέρας.
Η γυναικά ήταν μεταξύ 17 και 25 ετών, ζύγιζε περίπου 45 - 55 κιλά, είχε ύψος 1,60 - 1,65 μέτρα και πιθανότατα προερχόταν από μια οικογένεια μεσαίας τάξης. Λόγω της άσχημης κατάστασης του σώματος δεν ήταν εύκολο να διευκρινιστεί επακριβώς το χρώμα των μαλλιών της. Πιστεύεται όμως ότι ήταν κόκκινο με ξανθές ανταύγειες ή πυρόξανθο. Η οδοντοστοιχία της ήταν σε πολύ καλή κατάσταση χωρίς σφραγίσματα.
Αρχικά, θεωρούσαν ότι ήταν μόλις 13 ετών, αλλά η καταγωγή της γυναίκας δεν μπορούσε να προσδιοριστεί. Λόγω ενός άδειου δοχείου βενζίνης που βρέθηκε δίπλα στο πτώμα της και της φύσης του θανάτου της, η υπόθεση εξιχνιάστηκε ως ανθρωποκτονία. Η αυτοψία έδειξε ότι υπήρχε σπέρμα στον κόλπο της άγνωστης, θεωρώντας ότι μπορεί να είχε πέσει θύμα βιασμού πριν από το θάνατο. Αφού το σώμα της νεαρής γυναίκας δεν αναγνωρίστηκε μετά την αρχική έρευνα, τον Δεκέμβριο του 2006 θάφτηκε ως άτομο αγνώστων στοιχείων στο νεκροταφείο του Λόνγκβιου του Τέξας. Οι ντόπιοι συνήθιζαν να φέρνουν λουλούδια στον τάφο της άγνωστης κοπέλας.
Έρευνα
Λόγω της κατάστασης του σώματος, το 2006 το πρόσωπο ανακατασκευάστηκε δυο φορές σε πήλινο ομοίωμα και σχεδιάστηκε και ένα σκίτσο. Πολύ αργότερα, τον Ιανουάριο του 2014, δημιουργήθηκε ένα σύγχρονο σκίτσο από έναν ιατροδικαστή. Νωρίτερα όμως, στις 2 Οκτωβρίου του 2013, το Εθνικό Κέντρο για τα εξαφανισμένα και κακοποιημένα παιδιά, κυκλοφόρησε μια τρισδιάστατη εικόνα της γυναίκας με βάση την αξονική τομογραφία που έγινε στα λείψανα της μετά από εκταφή τους την ίδια χρονιά.
Το 2007, διεξαχθεί εξέταση DNA από δείγμα του σπέρματος που βρέθηκε στην άγνωστη. Τα αποτελέσματα της εξέτασης οδήγησαν την αστυνομία, στον Τζόζεφ Γουέιν Μπερνέτ, τότε 36 ετών, ο οποίος βρισκόταν στη φυλακή για ένα άλλο έγκλημα. Εκείνος αρνήθηκε αρχικά ότι εμπλέκεται στη δολοφονία της άγνωστης. Εντούτοις, παραδέχτηκε ότι είχε συνευρεθεί ερωτικά μαζί της και ισχυρίστηκε ότι το όνομα της ήταν Άσλεϊ.
Χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να ομολογήσει τη δολοφονία της "Λεβάντερ Ντο". Εν τω μεταξύ το 2017 ο Μπερνέτ αποφυλακίστηκε. Αφορμή για της ομολογίας του, στάθηκε το πτώμα μια άγνωστης μαύρης γυναίκας που βρέθηκε στις 24 Ιουλίου του 2018 σε μια απόμερη τοποθεσία έξω από την οδό Μπέρντσονγκ, στην περιοχή Λόνγκβιου και αναγνωρίστηκε λίγο αργότερα ως η 28χρονη Φελίσα Πίρσον. Η μητέρα της είχε δηλώσει την εξαφάνιση της στην αστυνομία στις 19 Ιουλίου του 2018, θεωρώντας ότι ο τελευταίος άνθρωπος που είδε ζωντανή την κόρη της ήταν ο πρώην σύντροφος της, Τζόζεφ Γουέιν Μπερνέτ. Η αστυνομία τον συνέλαβε αμέσως και έτσι στις 21 Αυγούστου του 2018, ο Τζόζεφ ομολόγησε την δολοφονία της Φελίσα, καθώς και εκείνη της άγνωστης γυναίκας το 2006. Όσον αφορά τον φόνο της "Λεβάντερ Ντο" ο Μπερνέτ ισχυρίστηκε ότι η κοπέλα τον προσέγγισε και του ζήτησε να αγοράσει ένα από τα περιοδικά που πουλούσε, αλλά εκείνος αρνήθηκε. Εντούτοις, στην συνέχεια ομολόγησε ότι της πρότεινε να συνευρεθούν ερωτικά μέσα στο αυτοκίνητο του και η κοπέλα συμφώνησε. Κατόπιν δήλωσε ότι ο λόγος που την σκότωσε ήταν ότι διαπίστωσε τον δόλιο χαρακτήρα της κοπέλας, επειδή εκείνη προσπάθησε να τον ληστέψει. Εκείνος θύμωσε και αφού την στραγγάλισε, έκαψε το σώμα της. Ωστόσο, η αστυνομία δεν μπόρεσε να εξακριβώσει τα λεγόμενα του.
Ταυτοποίηση
Το 2018, ο οργανισμός DNA Doe Project ανέλαβε την υπόθεση για να προσπαθήσει να αποκαλύψει την ταυτότητα της "Λεβάντερ Ντο". Η οργάνωση συγκέντρωσε 1.400 δολάρια για να δημιουργήσει και να αναλύσει το προφίλ του DNA της για γενεαλογική έρευνα και να βρεθεί η εθνικότητα της. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η γυναίκα είχε τσέχικη καταγωγή, καθώς βρήκα μακρινά ξαδέλφια της. Κατόπιν χρησιμοποιώντας οικογενειακά αρχεία, βρήκαν μια μεσήλικη γυναίκα στο Τέξας, που ζούσε περίπου 50 χιλιόμετρα από το σημείο όπου βρέθηκε το πτώμα της άγνωστης, η οποία φαινόταν βέβαιο ότι ήταν η πρώτη της ξαδέρφη. Το μόνο πρόβλημα ήταν ότι η γυναίκα δεν γνώριζε κάποιον αγνοούμενο από την οικογένεια της. Επίσης βρέθηκε μια συγγενής πρώτου βαθμού ονόματι Ρόμπιν, η οποία είχε πεθάνει, σε ηλικία 50 ετών, τον Σεπτέμβριο του 2006. Αργότερα ένας εθελοντής ερευνάς ονόματι Κέβιν Λόρντ, ανακάλυψε ότι η Ρόμπιν είχε παντρευτεί κάποτε με έναν άντρα που λεγόταν Τζόνι Ντοντ. Οι δυο τους είχαν αποκτήσει μια κόρη με το όνομα Ντάνα, της οποίας ο αριθμός κοινωνικής ασφάλισης δεν ήταν πλέον ενεργός. Μέσω της πλατφόρμας MySpace, ο Κέβιν Λόρντ μπόρεσε να βρει ένα προφίλ της κοπέλας. Είχε πυρόξανθα μαλλιά, τέλεια δόντια και έμοιαζε πολύ με τα σύγχρονα σκίτσα της "Λεβάντερ Ντο". Έδωσε την πληροφορία στις αρχές και ένα τεστ DNA επιβεβαίωσε ότι η Ντάνα και η άγνωστη γυναικά ήταν το ίδιο πρόσωπο. Τον Ιανουάριο του 2019, ο οργανισμός DNA Doe Project, σε συνεργασία με την ομάδα ερευνάς Aerodyne and Full Genomes Corporation, ανακοίνωσε ότι είχαν ταυτοποιήσει την γυναίκα. Ωστόσο ανέφεραν ότι τα στοιχεία της θα γινόταν γνωστά μετά τη δίκη του δολοφόνου της, στο τέλος της χρονιάς. Παρόλα αυτά, η ταυτότητα της κυκλοφόρησε δημόσια στις 11 Φεβρουαρίου του 2019 ως Ντάνα Λιν Ντοντ.
Η κοπέλα φέρεται να πέρασε δύσκολα παιδικά χρόνια καθώς η Ρόμπιν, η μητέρα της, εγκατάλειψε τον σύζυγο της και την ίδια την Ντάνα σε βρεφική ηλικία, αφήνοντας τους στην ουσία άστεγους. Ο Τζόνι Ντοντ, ο πατέρας της, ξαναπαντρεύτηκε αλλά δεν ενδιαφερόταν για την κόρη του. Συνέχισε να είναι στο δρόμο και συνελήφθει πολλές φορές λόγω παραβάσεων που είχε κάνει εξαιτίας του εθισμού του στο αλκοόλ. Έτσι, η Ντάνα πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής της με τη μητριά της. Κατόπιν άλλαζε συνέχεια σπίτια, καθώς έζησε με διάφορες ανάδοχες οικογένειες. Τελικά, εγκαταστάθηκε στο Τζάκσονβιλ της Φλόριντα, μαζί την μεγαλύτερη ετεροθαλή αδερφή της, Αμάντα Γκαντ, η οποία είχε ήδη γίνει μητέρα. Αρχικά η Ντάνα αγαπούσε να είναι μέλος της οικογένειας. Αλλά στα μέσα της εφηβείας της, έγινε επαναστατική. Άρχισε να παίρνει ναρκωτικά και μπήκε σε μπελάδες με την αστυνομία. Το 2000, το έσκασε από το σπίτι και έφυγε από την πόλη μαζί με έναν φίλο της.
Η τελευταία φορά που εθεάθη ζωντανή ήταν το έτος 2003, και λίγο αργότερα τα μέλη της οικογένειας της υπέβαλαν στις αρχές την δήλωση της εξαφάνισης της. Η Ντάνα ταξίδευε από πόλη σε πόλη κάνοντας διάφορες δουλειές για βιοπορισμό. Η τελευταία της εργασία ήταν σε μια ομάδα πωλήσεων ταξιδιωτικών περιοδικών από πόρτα σε πόρτα, η οποία ήταν γνωστό ότι εκμεταλλευόταν νεαρά άτομα που είχαν δραπετεύσει από το σπίτι τους, και τα ανάγκαζε να εργαστούν σκληρά με ελάχιστες απολαβές, με το τέχνασμα των ταξιδιωτικών ευκαιριών. Εικάζεται από τους ερευνητές της υπόθεσης, ότι ο Μπερνέτ είχε ήδη επιλέξει την Ντάνα ως θύμα του, όταν την είδε στο πάρκινγκ ενός εμπορικού καταστήματος, να προσπαθεί να πουλήσει περιοδικά σε άλλους ανθρώπους.
Τον Σεπτέμβριο του 2019, η ετεροθαλής αδερφή της Ντάνα, Αμάντα και ο ετεροθαλής αδελφός της Τζον Ντοντ και οι οικογένειες τους ταξίδεψαν στο Λόνγκβιου του Τέξας για να επισκεφτούν τον τάφο της. Αποφάσισαν όμως να την αφήσουν θαμμένη εκεί.
Τον Δεκέμβριο του 2020, στην δίκη που ακολούθησε, ο Τζόζεφ Γουέιν Μπερνέτ ομολόγησε την ενοχή του για τις δολοφονίες της Ντάνα Λιν Ντοντ και της Φελίσα Πίρσον και καταδικάστηκε σε 50 χρόνια για κάθε φόνο.
Αναφορές
Κατηγορία:Περιστατικά βίας εις βάρος γυναικών Κατηγορία:Γυναίκες θύματα δολοφονίας Κατηγορία:Δολοφονίες στις Ηνωμένες Πολιτείες Κατηγορία:Ανεξιχνίαστα εγκλήματα
Μάρτιν Έρικ Έιν
Ο Μάρτιν Έρικ Έιν (Martin Eric Ain, 18 Ιουλίου 1967 – 21 Οκτωβρίου 2017) ήταν Αμερικανός μπασίστας, γνωστός ως μέλος των Celtic Frost και των Hellhammer, συγκροτημάτων που επηρέασαν έντονα στην διαμόρφωση του ακραίου metal. Απεβίωσε στις 22 Οκτωβρίου 2017 από καρδιακή ανακοπή.
Καριέρα
Ο Έιν ξεκίνησε να παίζει μουσική επαγγελματικά για τους Shizo και τον Δεκέμβριο του 1983 εντάχθηκε στους Hellhammer, παίρνοντας το παρωνύμιο "Slayed Necros". Με το νέο του συγκρότημα ηχογράφησε το ντέμο "Satanic Rites" σε διάστημα μόλις οκτώ ωρών και η έκδοση του περιορίστηκε στα διακόσια αντίτυπα. Το συγκρότημα υπέγραψε στην γερμανική δισκογραφική εταιρεία "Noise Records" και ηχογράφησε το ΕΡ "Apocalyptic Raids" τον Φεβρουάριο του 1984, ενώ συμμετείχε στην συλλογή "Death Metal" με δύο ακόμη κομμάτια, τρεις μήνες αργότερα.
Ο Έιν, μαζί με τον κιθαρίστα και τραγουδιστή Τόμας Γκάμπριελ Φίσερ, αποφάσισαν να διαλύσουν το συγκρότημα και να σχηματίσουν τους Celtic Frost. Πρώτη τους ηχογράφηση υπήρξε το "Morbid Tales" του 1984, με τον Έιν να παραμένει και για την ηχογράφηση του ΕΡ "Emperor's Return", πριν αντικατασταθεί από τον Ντόμινικ Στάινερ.
Ο Έιν επέστρεψε στους Celtic Frost για την ηχογράφηση του ΕΡ "Tragic Serenades", όπως και του ιδιαίτερα επιδραστικού άλμπουμ "Into the Pandemonium" του 1987. Ο μπασίστας αποφάσισε να αποσυρθεί από την μουσική βιομηχανία, αλλά στα τέλη του 1989 συμμετείχε στις ηχογραφήσεις του άλμπουμ "Vanity/Nemesis" των Celtic Frost. Παρέμεινε στο συγκρότημα μέχρι την διάλυση του το 1993 και οκτώ χρόνια αργότερα συμμετείχε στην επανένωση της "κλασικής" σύνθεσης των Celtic Frost, μαζί με τον Φίσερ και το ντράμερ Ριντ Σεντ Μαρκ. Το συγκρότημα παρέμεινε ενεργό μέχρι το 2008, κυκλοφορώντας το άλμπουμ "Monotheist" τον Μάιο του 2006 και περιοδεύοντας σε όλο τον κόσμο.
Ο Έιν διατηρούσε μπαρ και βίντεο κλαμπ στην Ζυρίχη, ενώ ήταν συνιδιοκτήτης του κλαμπ "Mascotte", στο οποίο λάμβανε χώρα το "karaoke from hell" από το 2004 και έπειτα.
Δισκογραφία
{|width="70%" align="center"|
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ελβετοί μουσικοί Κατηγορία:Μπασίστες
Χάλανδρα Χίου
Τα Χάλανδρα είναι μικρό χωριό της Περιφερειακής Ενότητας Χίου στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, επάνω στη νήσο Χίο, στο βόρειο τμήμα της, με πληθυσμό 12 κατοίκων (απογραφή 2011). Είναι κτισμένα σε μεσοσταθμικό υψόμετρο 455 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, σε οδική απόσταση 54 χιλιομέτρων βορειοδυτικά από την πόλη της Χίου.
Γεωγραφία-δημογραφία
Κοντινότεροι οικισμοί είναι τα Αφροδίσια στα βορειοδυτικά και ο Κέραμος στα βορειοανατολικά, αμφότεροι σε απόσταση 1 περίπου χιλιόμετρο σε ευθεία γραμμή. Από τη θάλασσα τα Χάλανδρα απέχουν το ελάχιστο 4,5 χιλιόμετρα σε ευθεία γραμμή (βόρεια ακτή). Το χωριό είναι χτισμένο σε μία από τις απόκρημνες, αλλά και πιο πράσινες ανατολικές πλαγιές του όρους της Αμανής. Κάτω από τα Χάλανδρα βρίσκεται ο εγκαταλελειμμένος από το 1964 οικισμός Καμίνι, με την εκκλησία του Αγίου Μοδέστου, μοναδική στη Χίο αφιερωμένη σε αυτόν τον άγιο.
Ιστορία των στρατιωτικών αεροστάτων
Φανάρι Κονγκμίνγκ
Τα φανάρια Κονγκμίνγκ χρησιμοποιήθηκαν ως μέσα στρατιωτικής σηματοδότησης. Το φανάρι εφευρέθηκε στα τέλη της δυναστείας Χαν, όταν ο σύμβουλος της δυναστείας Ζούγκε Λιάνγκ (Κονγκμίνγκ) περικυκλώθηκε από τον Στρατηγό Σίμα Γι της δυναστείας Βέι στο Πίνλο, του Σετσουάν. Ο Ζούγκε Λιάνγκ χρησιμοποίησε χάρτινα «φανάρια», ή αερόστατα θερμού αέρα για να κάνει σινιάλο στις δυνάμεις διάσωσης. Το φανάρι Κονγκμίνγκ έγινε ένα κοινό στρατιωτικό μέσο σηματοδότησης στην Κίνα, και στη συνέχεια υιοθετήθηκε από τα Μογγολικά στρατεύματα, στη Μάχη της Λέγκνιτσα. Το πέταγμα των φαναριών Κονγκμίνγκ αποτελεί πλέον λαϊκή γιορτή στη μνήμη του Ζούγκε Λιάνγκ στο Φεστιβάλ των Φαναριών.
Πρώτα Γαλλικά αέροστατα
Τα πρώτα επιτυχημένα αερόστατα που πέταξαν, κατασκευάστηκαν στη Γαλλία από τους αδελφούς Μονγκολφιέ την περίοδο 1782-1783. Ήταν άκαμπτες σφαίρες από βαμβάκι ή μετάξι τεντωμένες πάνω από ένα απλό ελαφρύ ξύλινο πλαίσιο το οποίο αναπαριστούσε ένα τεράστιο αυγό. Τα αερόστατα αυτά βρισκόταν πάνω από μια εστία φωτιάς σε σημείο τέτοιο ώστε ο καπνός να πηγαίνει προς την κοιλότητα της σφαίρας. Θεωρούσαν πως ο καπνός έκανε τα αερόστατα να ανυψωθούν, αλλά για την ακρίβεια ήταν ο θερμός αέρας του καπνού που προκαλούσε την ανύψωση. Η πρώτη αποφασιστική χρήση αεροστάτου για εναέρια παρατήρηση έγινε από το Γαλλικό Αεροστατικό Σώμα με το αερόστατο l’Entreprenant στη Μάχη του Φλερύς το 1794. Την επόμενη χρονιά, κατά την Πολιορκία του Μάιντς χρησιμοποιήθηκε και πάλι αερόστατο παρατήρησης. Ωστόσο η χρήση αεροστάτων από τους Γάλλους δεν συνεχίστηκε ανεμπόδιστα, μιας και το 1799 ο Ναπολέων αποφάσισε να διαλύσει τα Γαλλικά σώματα αεροστάτων.
Χάλανδρα Χίου
Γεωγραφία-δημογραφία
Διοικητικά τα Χάλανδρα υπάγονται σήμερα στην ομώνυμη τοπική κοινότητα (εκτάσεως 9 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με μοναδικό άλλον οικισμό τα Αφροδίσια) της Δημοτικής Ενότητας Αμανής του Δήμου Χίου, στην Περιφερειακή Ενότητα Χίου της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Παλαιότερα, εντελώς αντίστοιχα, ήταν έδρα ομώνυμης κοινότητας, της Επαρχίας και του Νομού Χίου.
Πληθυσμός
Η εξέλιξη του πληθυσμού των Χαλάνδρων στις επίσημες απογραφές φαίνεται στον παρακάτω πίνακα.
Ιστορία των στρατιωτικών αεροστάτων
Πρώτα Γαλλικά αέροστατα
Το 1854, ο Γάλλος αεροναυτικός Ευγένιος Γκοντάρντ πραγματοποίησε αρκετές επιδείξεις επανδρωμένων αεροστατών στον γάμο του Αυτοκράτορα της Αυστρίας Φραγκίσκου Ιωσήφ Α΄. Ο Αυτοκράτορας εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ που πραγματοποίησε συμφωνία με τον Γκοντάρντ η οποία ανέφερε πως σε περίπτωση πολέμου, θα κατασκεύαζε αερόστατα, θα οργάνωνε εκστρατείες αεροστατιστών, και θα πραγματοποιούσε πτήσεις παρατήρησης για τον Αυστριακό στρατό. Ωστόσο, το 1859 οι Γάλλοι ξεκίνησαν πόλεμο κατά των Αυστριακών, και τα αερόστατα παρατήρησης του Γκοντάρντ χρησιμοποιήθηκαν από τις Γαλλικές δυνάμεις, βοηθώντας τη νίκη του Ναπολέοντος Γ΄ έναντι του Φραγκίσκου Ιωσήφ. Τα αερόστατα εναέριας παρατήρησης του Γκοντάρντ χρησιμοποιήθηκαν ξανά από τους Γάλλους το 1870 κατά τον Γαλλοπρωσικό πόλεμο και την Πολιορκία του Παρισιού.
Κατά την Εξέγερση των Μπόξερ το 1900 στην Κίνα, οι Γαλλικές δυνάμεις είχαν μαζί τους και ένα αερόστατο, αν και δεν υπάρχει καταγραφή στην οποία να αναφέρεται πως το χρησιμοποίησαν.
Χάλανδρα Χίου
Ονομασία
Η ονομασία του χωριού ετυμολογείται από τον Άμαντο ως προερχόμενη από το μεσαιωνική λέξη χαλάδριον/χαράδριον = κρεβάτι, μοναχικός κοιτώνας, καλύβα. Επομένως «τα χάλανδρα» παραπέμπουν σε καλύβες. Επί της Χίου το τοπωνύμιο «Χάλανδρα» απαντάται σε δύο μόνο άλλα μέρη: στις Διδύμες στον νότο (όπου και η Μονή Αγίας Ματρώνης Χαλάνδρων) και στον Βροντάδο.
Ιστορία των στρατιωτικών αεροστάτων
Αερόστατα στον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο
Με το ξέσπασμα του Αμερικανικού Εμφύλιου Πολέμου, ο Πρόεδρος Αβραάμ Λίνκολν εξέτασε την πιθανότητα χρήσης μηχανισμού εναερίου πολέμου. Το γεγονός αυτό έκανε μερικούς από τους κορυφαίους αεροστατιστές της χώρας να συναγωνιστούν για τη θέση του επικεφαλής αεροναυτικού μιας μελλοντικής διοίκησης αεροναυτικής. Η επιστημονική κοινότητα έδειξε μεγάλη υποστήριξη στο να επηρεάσει την Ουάσινγκτον στο να χρησιμοποιήσει αερόστατα. Τελικά ο Καθηγητής Θαντέους Λόου επελέγη στη θέση του Επικεφαλής Αεροναυτικού του Σώματος Αεροστατών του Στρατού της Ένωσης.
Η πρώτη μεγάλης κλίμακας χρήση αεροστάτων στον στρατό έγινε κατά τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο με το Σώμα Αεροστατών Ενωτικού Στρατού, το οποίο ιδρύθηκε και οργανώθηκε από τον Καθηγητή Θαντέους Λόου το καλοκαίρι του 1861. Αρχικά, τα αερόστατα φούσκωναν με τη χρήση ανθρακαερίου από τις δημοτικές υπηρεσίες και στη συνέχεια μεταφερόταν στα πεδία της μάχης, μια επίπονη και αναποτελεσματική επιχείρηση μιας και τα αερόστατα έπρεπε να επιστρέφουν στην πόλη κάθε τέσσερις μέρες για να γεμίζονται ξανά. Τελικά κατασκευάστηκαν γεννήτριες αερίου υδρογόνου, ένα περίπλοκο σύστημα δεξαμενών και χάλκινων σωληνώσεων, το οποίο μετέτρεπε συνδυασμό μετάλλων και θειικού οξέως σε υδρογόνο. Οι γεννήτριες μεταφερόταν εύκολα στα ξεφούσκωτα αερόστατα στο πεδίο με σταθερές άμαξες. Όμως, η μέθοδος αυτή μείωνε τη ζωή των αεροστάτων, επειδή ίχνη θειικού οξέως εισερχόταν στο αερόστατο μαζί με το υδρογόνο. Συνολικά, ο Λόου κατασκεύασε επτά αερόστατα τα οποία τέθηκαν σε στρατιωτική χρήση.
Χάλανδρα Χίου
Ονομασία
Η παλαιότερη αναφορά στο χωριό της Αμανής ανάγεται στον 17ο αιώνα και είναι του περιηγητή Φραντσέσκο Πιατσέντσα, ο οποίος το αναφέρει ως «Χαλάντρε». Τα Χάλανδρα εμφανίζονται στον χειρόγραφο χάρτη του Φραντσέσκο Λουπαζόλο το 1638 με την ονομασία Calandra, ο ίδιος όμως στο κείμενο των σημειώσεών του ως περιηγητή τα αναφέρει Calandia. Οι κάτοικοι των Χαλάνδρων ονομάζονται Χαλανδρούσοι (θηλ. Χαλανδρούσαινες) στο τοπικό γλωσσικό ιδίωμα.
Τοποθεσία
Το χωριό είναι χτισμένο στο εσωτερικό παλαιού φρουρίου, τα ίχνη του οποίου είναι ορατά και σήμερα. Τα Χάλανδρα διακρίνονται βασικά σε Επάνω και Κάτω Χάλανδρα, με τα Κάτω να είναι πλέον ερειπωμένα, και παλαιές γειτονιές τα Επάνω και Κάτω Νεμούρια (από το «Ανεμούρια») ψηλά στο βουνό, και τον Πύργο. Τοποθεσίες γύρω από το χωριό είναι το Πετροκοπειό (από το λατομείο της σκληρής μαύρης-μπλε πέτρας της περιοχής), η Φλέ(β)α, η Σελλάδα, η Εμπολή, η Δραγατησιά, ο Φτερεάς (τοπωνύμιο που απαντάται και στη Σάμο), τα Λιόορα, οι Σωροί, το Κρύο Νερό, του Ξυλικού, τα Μεγιάννικα, η Απλωταριά (ο τόπος όπου απλώνουν σύκα και σταφύλια προς αποξήρανση), και άλλα.
Παλαιοί χριστιανικοί ναοί και εξωκκλήσια των Χαλάνδρων είναι του Αγίου Κυπριανού, της Αγίας Μαρίνας, των Αγίων Σαράντα, του Σταυρού, της Θεοτόκου Δεσποίνης, του Αγίου Ιωάννου, του Αγίου Γεωργίου (Κάτω Χάλανδρα) και του Αγίου Δημητρίου (ήταν ο ναός του νεκροταφείου των Κάτω Χαλάνδρων). Ο ναός του Αγίου Μηνά στο σημερινό νεκροταφείο γιορτάζει στις 11 Νοέμβριου, επέτειο απελευθερώσεως της Χίου, όπως και άλλο εξωκκλήσι, των Αγίων Βικτώρων. Ο ενοριακός ναός (η «χωριοεκκλησιά») των Χαλάνδρων τιμάται στο όνομα της Αγίας Παρασκευής και έχει αξιόλογο τέμπλο, αριστούργημα ξυλογλυπτικής του 18ου αιώνα από τον καλύτερο Τηνιακό ξυλογλύπτη της εποχής, τον Νικόλαο Κουράντζο. Σύμφωνα με Τούρκικο έγγραφο ο ναός επισκευάστηκε το 1754, όμως δεν πρόκειται για το σημερινό κτίσμα, αλλά για παλαιότερο μικρότερων διαστάσεων. Κατά τον εορτασμό του ναού στις 26 Ιουλίου γίνεται μεγάλο λαϊκό πανηγύρι, αλλά και σε περιορισμένη έκταση και στις 14 Οκτωβρίου, οπότε τιμάται τοπικό θαύμα της Αγίας Παρασκευής. Το χωριό υπάγεται εκκλησιαστικώς στην αρχιερατική επιτροπεία Κουρουνίων της Ιεράς Μητροπόλεως Χίου, Ψαρών και Οινουσσών.
Στην Αθήνα υπάρχει ο Σύλλογος των απανταχού Χαλανδρούσων–Καμινιωτών Χίου «Η Αγία Παρασκευή» από το 1985, ενώ αντίστοιχος σύλλογος υπάρχει και στις ΗΠΑ.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Χαλανδρα Κατηγορία:Δήμος Χίου
Ιστορία των στρατιωτικών αεροστάτων
Αερόστατα στον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο
Η πρώτη εφαρμογή που θεωρήθηκε χρήσιμη για τα αερόστατα ήταν η χαρτογράφηση από την πλεονεκτική εναέρια θέση, και έτσι το πρώτο ανατεθέν έργο του Λόου ήταν μαζί με το Σώμα Τοπογράφων Μηχανικών. Ο Στρατηγός Έρβιν Μακντόουελ, διοικητής της Στρατιά του Ποτόμακ, αντιλήφθηκε την αξία της εναέριας αναγνώρισης και κάλεσε τον Λόου, ο οποίος τότε χρησιμοποιούσε το προσωπικό του αερόστατο Enterprise, στη Πρώτη Μάχη του Μπουλ Ραν. Ο Λόου εργάστηκε επίσης ως Εμπρόσθιος Παρατηρητής Πυροβολικού (Forward Artillery Observer, FAO) κατευθύνοντας τα πυρά του πυροβολικού μέσω σημάτων με σημαίες. Αυτό επέτρεψε στους οπλίτες του εδάφους να ανοίγουν πυρ με ακρίβεια σε στόχους, που προηγουμένως δεν μπορούσαν να διακρίνουν, κάτι που αποτέλεσε στρατιωτική πρωτιά.
Το πρώτο στρατιωτικό αερόστατο του Λόου, το Eagle είχε ετοιμαστεί μέχρι τη 1η Οκτωβρίου 1861. Κλήθηκε άμεσα σε υπηρεσία για να ρυμουλκηθεί στο Λιούινσβιλ της Βιρτζίνια, χωρίς γεννήτρια αερίου η οποία κατασκευάστηκε αργότερα. Το ταξίδι ξεκίνησε μετά το φούσκωμα στην Ουάσινγκτον και συνεχίστηκε με ένα ταξίδι 19 χιλιομέτρων (12 μίλια), διάρκειας 12 ωρών όπου απειλήθηκε από θυελλώδεις ανέμους που έσκισαν το δίκτυ του αεροστάτου και το πέταξαν προς την ακτή. Οι δραστηριότητες των αεροστάτων διακόπηκαν μέχρι την κατασκευή όλων των γεννητριών αερίου.
Ο Λόου, με τη δυνατότητα φουσκώματος αεροστάτων σε απομακρυσμένους σταθμούς, φόρτωσε το νέο του αερόστατο Washington μαζί με δύο γεννήτριες αερίου σε μια τροποποιημένη φορτηγίδα αερίου, την USS George Washington Parke Custis. Καθώς ρυμουλκούνταν στον ποταμό Ποτόμακ, ο Λόου είχε τη δυνατότητα να ανυψωθεί και να παρατηρήσει το πεδίο της μάχης καθώς μετακινούνταν στη δασώδη χερσόνησο. Αυτό θεωρήθηκε ως το πρώτο αεροπλανοφόρο.
Μελζ-συρ-Σεν
Το Μελζ-συρ-Σεν (γαλλικά: Melz-sur-Seine) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό της Σεν-ε-Μαρν, στη διοικητική περιοχή της Ιλ-ντε-Φρανς.
Ιστορία των στρατιωτικών αεροστάτων
Αερόστατα στον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο
Το Σώμα Αεροστάτων του Ενωτικού Στρατού απόλαυσε περισσότερες επιτυχίες στις μάχες της Εκστρατείας της Χερσονήσου από τον Στρατό του Ποτόμακ, ο οποίος αναζητούσε υποστήριξη. Η γενική αντιμετώπιση του στρατού στη χρήση αεροστάτων χειροτέρεψε, και μέχρι τον Αύγουστο του 1863 τα Σώματα Αεροστάτων είχαν διαλυθεί.
Ο Συνομοσπονδιακός Στρατός χρησιμοποίησε επίσης αερόστατα, αλλά αυτά αντιμετώπιζαν σοβαρά εμπόδια στις προμήθειες εξαιτίας των εμπάργκο. Αναγκάστηκαν να κατασκευάσουν τα αερόστατά τους από χρωματιστά μεταξωτά υλικά, και η χρήση τους περιορίστηκε στην όχι συχνή παροχή αερίου στο Ρίτσμοντ της Βιρτζίνια. Ο πρώτος «κυβερνήτης» αεροστάτου της «αεροπορίας» του Συμμαχικού Στρατού ήταν ο Έντουαρντ Πόρτερ Αλεξάντερ. Μέχρι το καλοκαίρι του 1863, όλες οι αποστολές αναγνώρισης μέσω αεροστάτων του Εμφύλιου Πολέμου είχαν διακοπεί.
Μελζ-συρ-Σεν
Οι κάτοικοί του είναι γνωστοί ως Μελζιέν (γαλλικά: Melziens).