cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Πόλεμοι της Δηλιακής Συμμαχίας
Συγκρούσεις στην Ελλάδα
Κατά την περίοδο 479-461 π.Χ., τα κράτη της ηπειρωτικής Ελλάδας χωρίστηκαν σε δύο στρατόπεδα, με το ένα να υποστηρίζει την Αθήνα και το άλλο τη Σπάρτη. Η Ελληνική συμμαχία υπήρχε μόνο στα χαρτιά, και καθώς η Αθήνα και η Σπάρτη ήταν σύμμαχοι, στην Ελλάδα υπήρχε σταθερότητα. Ωστόσο, κατά την περίοδο αυτή, η Σπάρτη έγινε όλο και πιο καχύποπτη και φοβισμένη από την αυξανόμενη δύναμη της Αθήνας. Ήταν αυτός ο φόβος, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, που οδήγησε στον δεύτερο, μεγαλύτερο (και πιο γνωστό) Πελοποννησιακό Πόλεμο.
thumb|200px|left|Ο Περικλής, ο Αθηναίος πολιτικός που οδήγησε την Αθήνα στον «χρυσό αιώνα» Το 462 π.Χ., η Αθήνα έστειλε στρατό για να βοηθήσει τη Σπάρτη με τη Μεσσηνιακή Επανάσταση (περ. 465-461 π.Χ.), υπό τους όρους της παλαιάς ελληνικής συμμαχίας. Οι Σπαρτιάτες ωστόσο, φοβούμενοι ότι η Αθήνα μπορεί να παρεμβεί στη διαμάχη τους με τους Είλωτες, δεν δέχτηκαν τη βοήθεια. Αυτό το γεγονός οδήγησε στον οστρακισμό του Κίμωνα, αρχηγού της εκστρατευτικής δύναμης και των ολιγαρχικών, και στην επικράτηση των ριζοσπαστών δημοκρατικών υπό την ηγεσία του Εφιάλτη και του Περικλή.
Αυτή η σύγκρουση ήταν μεταξύ Αθηναίων, και δεν χρειαζόταν η εμπλοκή των συμμάχων της. Μετά από αυτό, τα μέλη της συμμαχίας συμφώνησαν να πολεμήσουν τους Πέρσες, όχι τους Έλληνες. Παρ' όλα αυτά, φαίνεται ότι τουλάχιστον στη μάχη της Τανάγρας, ένα σώμα Ιώνων πολεμούσε με τους Αθηναίους. Οι συγκρούσεις στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων, ωστόσο, δεν σχετίζονται άμεσα με την ιστορία της Δηλιακής Συμμαχίας.
Είναι φανερό, ωστόσο, ότι ο Πρώτος Πελοποννησιακός Πόλεμος μετέτρεψε τη Δηλιακή Συμμαχία από αθηναϊκή συμμαχία σε αθηναϊκή ηγεμονία. Κατά τα πρώτα έτη του πολέμου, η Αθήνα και οι μη-δηλιακοί σύμμαχοι της πέτυχαν πολλές νίκες. Ωστόσο, η κατάρρευση της αποστολής της Δηλιακής Συμμαχίας στην Αίγυπτο το 454 π.Χ. προκάλεσε πανικό στην Αθήνα, και είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί η στρατιωτική δραστηριότητα της Αθήνας μέχρι το 451 π.Χ., οπότε υπογράφτηκε πενταετής ανακωχή με τη Σπάρτη. Την εποχή αυτή το ταμείο της συμμαχίας μεταφέρθηκε από τη Δήλο στην Αθήνα. Παρά το γεγονός ότι η Αθήνα είχε ηγεμονική θέση στη συμμαχία μετά τη λήξη της επανάστασης της Νάξου, η διαδικασία με την οποία η Δηλιακή Συμμαχία μετατράπηκε σε Αθηναϊκή Ηγεμονία επιταχύνθηκε μετά το 461 π.Χ. Η μεταφορά του ταμείου στην Αθήνα μερικές φορές χρησιμοποιείται ως μια αυθαίρετη διαχωριστική γραμμή μεταξύ της Δηλιακής Συμμαχίας και της Αθηναϊκής Ηγεμονίας. Ένα εναλλακτικό «τελικό σημείο» για τη Δηλιακή Συμμαχία είναι η λήξη των εχθροπραξιών με τους Πέρσες το 450 π.Χ., κάτι που σήμαινε ότι οι στόχοι της συμμαχίας πραγματοποιήθηκαν. Παρ' όλα αυτά, οι Αθηναίοι αρνήθηκαν να επιτρέψουν στις πόλεις-μέλη να εγκαταλείψουν τη συμμαχία.
Πολιορκία της Ηιόνος
Η δύναμη, η οποία επιτέθηκε στην πόλη της Ηιόνος, βρισκόταν υπό την ηγεσία του Κίμωνα. Ο Πλούταρχος λέει ότι ο Κίμωνας νίκησε πρώτα τους Πέρσες σε μάχη, οπότε αυτοί υποχώρησαν στην πόλη, και πολιορκήθηκαν εκεί. Τότε, ο Κίμωνας απέλασε όλους τους συμμάχους των Περσών στη Θράκη για να αναγκάσει τους Πέρσες να υποταχθούν. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι ο Πέρσης διοικητής Βόγης δεν δέχτηκε να παραδώσει την πόλη και να φύγει στην Ασία, για να μη φανεί δειλός στον βασιλιά του και αντιστάθηκε μέχρι το τέλος. Όταν τα πολεμοφόδια της πόλης τελείωσαν, ο Βόγης πέταξε τους θησαυρούς του στον Στρυμόνα, σκότωσε τα παιδιά του, τις γυναίκες του και τους δούλους του και μαζί τους ρίχθηκε σε μια γιγάντια πυρά. Οι Αθηναίοι κατέλαβαν την πόλη και υποδούλωσαν τον πληθυσμό της.
Σκύρος
Μετά την πολιορκία της Ηιόνος, και πιθανώς στην ίδια εκστρατεία, οι Αθηναίοι, υπό την ηγεσία του Κίμωνα, επιτέθηκαν στη Σκύρο. Αυτή δεν ήταν επίθεση κατά των Περσών, αλλά μια επίθεση κατά του ντόπιου πληθυσμού, ο οποίος είχε στραφεί στην πειρατεία. Έτσι οι Αθηναίοι απήλλαξαν το Αιγαίο από την πειρατεία και έστειλαν άποικους στο νησί.
Μικρά Ασία
thumb|300px|right|[[Τριήρης, τύπος πλοίου, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε από τους Έλληνες και τους Πέρσες]] Με την εξουδετέρωση των περσικών δυνάμεων στην Ευρώπη, οι Αθηναίοι φαίνεται ότι αποφάσισαν να επεκτείνουν την Συμμαχία στη Μικρά Ασία. Τα νησιά της Σάμου, της Χίου και της Λέσβου φαίνεται πως έγιναν μέλη της πρωτότυπης ελληνικής συμμαχίας μετά τη μάχη στη Μυκάλη, και προφανώς ήταν τα πρώτη μέλη της Δηλιακής Συμμαχίας. Ωστόσο είναι αβέβαιο πότε οι υπόλοιπες ιωνικές πόλεις και άλλες ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας έγιναν μέλη της συμμαχίας, αν και ασφαλώς το έκαναν σε κάποια στιγμή.
Η εκστρατεία του Κίμωνα στον Ευρυμέδοντα φαίνεται να άρχισε ως απάντηση στην συγκέντρωση μεγάλου περσικού στρατού και στόλου στην Ασπένδο, κοντά στον Ευρυμέδοντα ποταμό. Συνήθως υποστηρίζεται η θεωρία, σύμφωνα με την οποία οι Πέρσες ήταν επίδοξοι εισβολείς, και πως η εκστρατεία του Κίμωνα είχε στόχο να αντιμετωπίσει αυτή τη νέα απειλή. Ο Κόκγουελ (αγγ. Cawkwell) θεωρεί ότι αυτή η κίνηση των Περσών ήταν η πρώτη προσπάθεια να σταματήσει η ελληνική στρατιωτική δραστηριότητα μετά τη δεύτερη περσική εισβολή. Είναι πιθανό ότι οι εσωτερικές διαμάχες στην Περσική Αυτοκρατορία είχαν συμβάλει στην καθυστέρηση των περσικών κινήσεων. Ο Κόκγουελ θεωρεί ότι τα περσικά σώματα συγκεντρώθηκαν στην Άσπενδο για να κινηθούν κατά μήκος της νότιας ακτής της Μικράς Ασίας, καταλαμβάνοντας όλες τις πόλεις, μέχρις ότου ο περσικός στόλος αρχίσει τις επιχειρήσεις στην Ιωνία.
Ο Πλούταρχος λέει ότι όταν ο Κίμωνας έμαθε για την παρουσία περσικών δυνάμεων στην Άσπενδο, έπλευσε από την Κνίδο (στην Καρία) με 200 τριήρεις. Είναι πολύ πιθανό ότι ο Κίμωνας συγκέντρωσε αυτή τη μεγάλη δύναμη, λόγω του ότι οι Αθηναίοι είχαν προειδοποιηθεί ότι οι Πέρσες προσπαθούσαν να ανακαταλάβουν τις ελληνικές πόλεις της Ασίας. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, ο Κίμωνας έπλευσε με 200 τριήρεις στην ελληνική πόλη της Φασήλιδας (στην Λυκία), αλλά δεν έγινε δεκτός. Άρχισε να ερημώνει την περιοχή της, αλλά με τη διαμεσολάβηση του χιακού στόλου, οι κάτοικοι της Φασήλιδας δέχθηκαν να γίνουν μέλη της συμμαχίας. Αναγκάστηκαν να προσφέρουν στρατό και να πληρώσουν στους Αθηναίους 10 τάλαντα. Καταλαμβάνοντας τη Φασήλιδα, την ανατολικότερη ελληνική πόλη στη Μικρά Ασία (και δυτικά του Ευρυμέδοντα), ο Κίμωνας είχε αποτελεσματικά σταματήσει την περσική εκστρατεία πριν αυτή αρχίσει, με τους Πέρσες να χάνουν την πρώτη ναυτική βάση που σκόπευαν να κατακτήσουν. Στην συνέχεια, ο Κίμωνας κίνησε ευθέως για να επιτεθεί στον περσικό στόλο στην Άσπενδο.
Μάχη του Ευρυμέδοντα
Ο Θουκυδίδης δίνει λίγες πληροφορίες για τη μάχη - η πιο αξιόπιστη πηγή είναι ο Πλούταρχος. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο λοιπόν, ο περσικός στόλος αγκυροβόλησε στα ανοικτά του Ευρυμέδοντα, περιμένοντας 80 φοινικικά πλοία από την Κύπρο. Δόθηκαν αρκετοί υπολογισμοί για το μέγεθος του περσικού στόλου. Ο Θουκυδίδης λέει ότι υπήρχε στόλος από 200 φοινικικά πλοία, και γενικά θεωρείται αξιόπιστη πηγή. Ο Πλούταρχος δίνει αριθμό από τα 350 πλοία του Έφορου μέχρι τα 600 πλοία του Φανόδημου.
Ο Κίμωνας, ο οποίος έπλευσε από τη Φασήλιδα, επιτέθηκε στους Πέρσες πριν φθάσουν οι ενισχύσεις τους, και ο περσικός στόλος, προσπαθώντας να αποφύγει τη μάχη, υποχώρησε. Ωστόσο, όταν ο Κίμωνας συνέχισε την επίθεση, οι Πέρσες αποφάσισαν να πολεμήσουν. Παρά την αριθμητική υπεροχή τους, η γραμμή μάχης τους διαλύθηκε γρήγορα, και ο στόλος άρχισε να υποχωρεί, με τους ναύτες να ψάχνουν καταφύγιο στο κοντινό περσικό στρατόπεδο. Παρά την κούραση του στρατού μετά την πρώτη μάχη, ο Κίμωνας μετέφερε τον στρατό του στην ξηρά και προχώρησε για να επιτεθεί στον περσικό στρατό. Αρχικά, η περσική γραμμή απωθούσε την αθηναϊκή επίθεση, αλλά όπως και στην μάχη της Μυκάλης, οι οπλίτες, οι οποίοι είχαν βαρύ οπλισμό, αναδείχθηκαν ανώτεροι, και κατέστρεψαν τον περσικό στρατό. Είναι απίθανο ότι η καταστροφή του περσικού στόλου έγινε μέσα στα λίγα λεπτά της μάχης, και θεωρείται ότι τα περσικά πλοία κάηκαν μετά τη μάχη, όπως έγινε στη Μυκάλη. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, ο Κίμωνας έπλευσε με τον ελληνικό στόλο όσο το δυνατόν πιο γρήγορα, για να σταματήσει τα 80 φοινικικά πλοία που περίμεναν οι Πέρσες. Αφού επιτέθηκε αιφνιδιαστικά, ο ελληνικός στόλος κατέλαβε τα φοινικικά πλοία και τα κατέστρεψε. Ωστόσο, ο Θουκυδίδης δεν αναφέρει αυτό το περιστατικό, και μερικοί αμφιβάλλουν αν συνέβη στην πραγματικότητα.
Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, μια παρόδοση έλεγε ότι ο Πέρσης βασιλιάς (αυτή την περίοδο βασιλιάς ήταν ο Ξέρξης) συμφώνησε να υπογράψει μια ταπεινωτική συνθήκη ειρήνης μετά τη μάχη του Ευρυμέδοντα. Ωστόσο, όπως τονίζει ο Πλούταρχος, άλλοι συγγραφείς θεωρούν ότι υπήρχε τέτοια συμφωνία ειρήνης αυτή την περίοδο, και η πιο λογική ημερομηνία για συμφωνία ειρήνης είναι μετά την κυπριακή εκστρατεία. Η εναλλακτική λύση, την οποία δίνει ο Πλούταρχος, είναι ότι ο Πέρσης βασιλιάς ενεργούσε σαν να είχε υπογράψει ταπεινωτική ειρήνη με τους Έλληνες, επειδή δεν ήθελε να τους αντιμετωπίσει ξανά σε μάχη. Σύμφωνα με τους σύγχρονους ιστορικούς, είναι απίθανο να υπογράφτηκε συμφωνία ειρήνης μετά τη μάχη στον Ευρυμέδοντα. Η νίκη στον Ευρυμέδοντα ήταν σημαντική για τη Δηλιακή Συμμαχία, και χάρη σε αυτή τη νίκη δεν υπήρχε πλέον η απειλή άλλης περσικής εισβολής στην Ελλάδα. Είναι φανερό ότι σταμάτησε να υπάρχει περσική προσπάθεια για ανακατάληψη της Ασιατικής Ελλάδας μέχρι, τουλάχιστον, το 451 π.Χ. Η ένταξη περισσότερων ελληνικών πόλεων της Μικράς Ασίας στη Δηλιακή Συμμαχία, ειδικά από την Καρία, έγινε μετά την εκστρατεία του Κίμωνα εκεί. Οι Έλληνες δεν φαίνεται να εκμεταλλεύτηκαν το πλεονέκτημα τους με ένα ουσιαστικό τρόπο. Αν η μεταγενέστερη ημερομηνία, το 466 π.Χ., για την εκστρατεία του Ευρυμέδοντα είναι δεκτή, αυτό είναι επειδή η εξέγερση της Θάσου σήμαινε ότι τα εφόδια απομακρύνθηκαν από τη Μικρά Ασία για να εμποδίσουν τους Θάσιους να αποχωρήσουν από τη Συμμαχία. Ο περσικός στόλος ουσιαστικά απουσίαζε από το Αιγαίο μέχρι το 451 π.Χ. και τα ελληνικα πλοία ήταν σε θέση να κάνουν εμπόριο στις ακτές της Μικράς Ασίας ανενόχλητα.
Αίγυπτος
Η αιγυπτιακή εκστρατεία, όπως προαναφέρθηκε, γενικά θεωρείται ότι άρχισε το 460 π.Χ. Αλλά ούτε αυτή η ημερομηνία θεωρείται βέβαια, επειδή αυτή την περίοδο η Αθήνα ήταν ήδη σε πόλεμο με τη Σπάρτη (Πρώτος Πελοποννησιακός Πόλεμος). Υπάρχουν ακόμα αμφιβολίες αν η Αθήνα μπορούσε να αρχίσει εκστρατεία στην Αίγυπτο υπό αυτές τις συνθήκες, και θεωρείται ότι η εκστρατεία άρχισε πριν τον πόλεμο με τη Σπάρτη, το 462 π.Χ. Ωστόσο, αυτή η ημερομηνία δεν έγινε δεκτή, και φαίνεται ότι η αιγυπτιακή εκστρατεία ήταν, από την πλευρά της Αθήνας, απλά ένα μέρος του πολιτικού καιροσκοπισμού.
thumb|left|250px|Χάρτης της Αιγύπτου, με τους τόπους όπου έγινε η εκστρατεία της Δηλιακής Συμμαχίας (460-454 π.Χ) Η αιγυπτιακή σατραπεία της Περσικής Αυτοκρατορίας ήταν ιδιαίτερα επιρρεπής σε επαναστάσεις, μια από τις οποίες έγινε το 468 π.Χ. Το 461 ή το 460 π.Χ., μια νέα επανάσταση ξέσπασε υπό την ηγεσία του Ινάρω, ενός στρατηγού από τη Λιβύη. Αυτή η εξέγερση σάρωσε γρήγορα τη χώρα, η οποία έπεσε στα χέρια του Ινάρω. Ο Ινάρως, τότε, ζήτησε τη βοήθεια της Δηλιακής Συμμαχίας για να αντιμετωπίσει τους Πέρσες. Παράλληλα, στην Κύπρο, η Συμμαχία έστειλε δύναμη 200 πλοίων, τα οποία, μετά από διαταγή των Αθηναίων, στάλθηκαν στην Αίγυπτο. Πράγματι, είναι πιθανό ότι ο στόλος που στάλθηκε στην Κύπρο και μετά στην Αίγυπτο απέσπασε την προσοχή των Περσών, και φαίνεται να ήταν η καλύτερη στιγμή για εκστρατεία στην Κύπρο. Ίσως αυτό εξηγεί την απερίσκεπτη απόφαση των Αθηναιών να πολεμήσουν σε δύο μέτωπα. Ο Θουκυδίδης φαίνεται να υπονοεί ότι το σύνολο του στόλου εκτράπηκε στην Αίγυπτο, αν και θεωρεί επίσης ότι ένας τόσο μεγάλος στόλος ήταν άχρηστος, και ένα μέρος του έμεινε στη Μικρά Ασία αυτή την περίοδο. Ο Κτησίας αναφέρει ότι οι Αθηναίοι έστειλαν 40 πλοία, ενώ ο Διόδωρος 200. Ο Φάιν (αγγ. Fine) προτείνει διάφορες αιτίες για τις οποίες οι Αθηναίοι δέχτηκαν να υποστηρίξουν την επανάσταση στην Αίγυπτο, παρά τον πόλεμο σε άλλη περιοχή - πρώτη αιτία ήταν η ευκαιρία για να αποδυναμώσουν την Περσία, η επιθυμία τους για ναυτική βάση στην Αίγυπτο, η πρόσβαση που θα είχαν στην τεράστια ποσότητα σιτήρων του Νείλου, και, από την οπτική γωνία των συμμάχων της, τελευταία αιτία ήταν η ευκαιρία να αποκαταστήσουν κερδοφόρους εμπορικούς δεσμούς με την Αίγυπτο.
Οι Αθηναίοι έφθασαν στην Αίγυπτο και έπλευσαν μέχρι τον Νείλο για να ενωθούν με τον Ινάρω. Ο Πέρσης βασιλιάς Αρταξέρξης Α' συγκέντρωσε δύναμη, υπό την ηγεσία του θείου του, Αχαιμένη, για να καταπνίξει την επανάσταση. Ο Διόδωρος και ο Κτησίας θεωρούν ότι η δύναμη είχε 300.000 και 400.000 στρατιώτες αντίστοιχα, αλλά αυτοί οι αριθμοί θεωρούνται υπερβολικοί.
Μάχη της Παμπρήμιδος
Σύμφωνα με τον Διόδωρο, ο οποίος είναι η μοναδική λεπτομερής πηγή για αυτή την περίοδο, οι Πέρσες έστησαν στρατόπεδο κοντά στον Νείλο. Αν και ο Ηρόδοτος δεν καλύπτει αυτή την περίοδο στην ιστορία του, καταγράφει πως «είδε τα κρανία των Περσών που σκοτώθηκαν μαζί με τον γιο του Δαρείου, Αχαιμένη, από τον στρατό του Ινάρω». Αυτό πιστοποιεί ότι η μάχη έγινε στην πραγματικότητα, και δίνει την τοποθεσία, ενώ ο Διόδωρος δεν τη δίνει. Η Πάμπρημις φαίνεται να ήταν πόλη στα Δέλτα του Νείλου, και ένα κέντρο λατρείας για το αιγυπτιακό αντίστοιχο του Άρη. Ο Διόδωρος μας λέει ότι όταν οι Αθηναίοι έφθασαν, αυτοί και οι Αιγύπτιοι δέχθηκαν επίθεση από τους Πέρσες. Στην αρχή, οι Πέρσες είχαν την υπεροχή λόγω του μεγαλύτερου στρατού τους, αλλά οι Αθηναίοι έσπασαν την περσική γραμμή, και ο περσικός στρατός διαλύθηκε και υποχώρησε. Ένα μέρος του περσικού στρατού, ωστόσο, βρήκε καταφύγιο στα τείχη της Μέμφιδος (γνωστό ως Λευκόν Τείχος). Ο Θουκυδίδης αναφέρει: «και αφού έκαναν τους εαυτούς τους κύριους του ποταμού και των 2/3 της Μέμφιδος, αποφάσισαν να επιτεθούν στο άλλο τρίτο, γνωστό ως Λευκόν Τείχος».
Πολιορκία της Μέμφιδος (455 π.Χ.)
Οι Αθηναίοι και οι Αιγύπτιοι αποφάσισαν να πολιορκήσουν το Λευκόν Τείχος. Προφανώς η πολιορκία δεν είχε επιτυχία, και πιθανώς διήρκεσε, τουλάχιστον, τέσσερα χρόνια, αλλά ο Θουκυδίδης αναφέρει ότι η εκστρατεία διήρκεσε έξι χρόνια, και ότι παράλληλα διεξάγονταν η πολιορκία της Προσωπίτιδας.
Σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, στην αρχή ο Αρταξέρξης έστειλε τον Μεγάβαζο με πολλά χρήματα για να πείσει τους Σπαρτιάτες να επιτεθούν στην Αττική, και να αναγκαστούν έτσι οι Αθηναίοι να φύγουν από την Αίγυπτο. Η προσπάθεια απέτυχε, και τότε ο Αρταξέρξης συγκέντρωσε μεγάλο στρατό, υπό την ηγεσία του Μεγάβυζου του Ζωπύρου, που κατευθύνθηκε στην Αίγυπτο. Ο Διόδωρος αναφέρει περίπου την ίδια ιστορία, με περισσότερες λεπτομέρειες - μετά την αποτυχία της δωροδοκίας, ο Αρταξέρξης ανάθεσε στον Μεγάβυζο και στον Αρτάβαζο τη διοίκηση ενός στρατού 300.000 ανδρών, με διαταγή να καταπνίξουν την επανάσταση. Πήγαν πρώτα από την Περσία στην Κιλικία, όπου παρέλαβαν 300 τριήρεις από τους Κιλίκιους, τους Φοίνικες και τους Κύπριους, και για ένα χρόνο ετοίμαζαν τον στρατό τους. Τότε, τελικά, πήγαν στην Αίγυπτο. Ο Θουκυδίδης δεν αναφέρει τον Αρταβάζο, ο οποίος, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, συμμετείχε στη δεύτερη περσική εκστρατεία - ο Διόδωρος ίσως σφάλλει για την παρουσία του σε αυτή την εκστρατεία. Είναι πιθανό ότι οι περσικές δυνάμεις ξόδεψαν χρόνο στην εκπαίδευση, καθώς χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια για να απαντήσουν στην αιγυπτιακή νίκη στην Παμπρήμιδα. Αν και κανένας ιστορικός δεν δίνει παραπάνω πληροφορίες, είναι σαφές ότι όταν ο Μεγάβυζος έφθασε τελικά στην Αίγυπτο, μπόρεσε να σταματήσει την πολιορκία της Μέμφιδος, να νικήσει τους Αιγύπτιους σε μάχη και να αναγκάσει τους Αθηναίους να φύγουν από την πόλη.
Πολιορκία της Προσωπίτιδας
Οι Αθηναίοι υποχώρησαν στο νησί Προσωπίτιδα, στα δέλτα του Νείλου, όπου ήταν αγκυροβολημένα τα πλοία. Εκεί, ο Μεγάβυζος τους πολιόρκησε 18 μήνες, μέχρι τελικά να καταφέρει να αποξηράνει τον ποταμό που περιέκλειε το νησί σκάβοντας τα κανάλια, και με αυτό τον τρόπο να ενώσει το νησί με την υπόλοιπη ξηρά. Σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, οι Πέρσες τότε πέρασαν στο νησί και το κατέλαβαν. Μόνο λίγοι Αθηναίοι στρατιώτες, περνώντας από τη Λιβύη στην Κυρήνη, επέστρεψαν στην Αθήνα. Σύμφωνα με την εκδοχή του Διόδωρου, ωστόσο, η αποστράγγιση του ποταμού οδήγησε τους Αιγύπτιους (τους οποίους ο Θουκυδίδης δεν αναφέρει) να αποστατήσουν και να παραδοθούν στους Πέρσες. Οι Πέρσες, μη θέλοντας να υποστούν απώλειες από μια πιθανή σύγκρουση με τους Αθηναίους, τους άφησαν ελεύθερους να φθάσουν στην Κυρήνη, και από εκεί στην Αθήνα. Δεδομένου ότι η αποτυχία της αιγυπτιακής εκστρατείας προκάλεσε πανικό στην Αθήνα, με αποτέλεσμα να μεταφερθεί το ταμείο της Δηλιακής Συμμαχίας στην Αθήνα, η εκδοχή του Θουκυδίδη θεωρείται πιο σωστή.
Μάχη του Μενδησίου
Ως τελευταία καταστροφική μάχη της εκστρατείας, ο Θουκυδίδης αναφέρει την τύχη ενός σώματος με 50 τριήρεις που στάλθηκε για να βοηθήσει στην πολιορκία της Προσωπίτιδας. Παρά το γεγονός ότι οι Αθηναίοι ηττήθηκαν, ο στόλος κατευθύνθηκε στον Μενδήσιο στόμιο του Νείλου, όπου δέχθηκε επίθεση στην ξηρά και στη θάλασσα από τον φοινικικό στόλο. Τα περισσότερα πλοία καταστράφηκαν και μόνο λίγα από αυτά κατάφεραν να επιστρέψουν στην Αθήνα.
Κύπρος
thumb|250px|right|Χάρτης των αρχαίων βασιλείων της Κύπρου Το 478 π.Χ. οι Σύμμαχοι, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, εκστράτευσαν στην Κύπρο και κατέστρεψαν το μεγαλύτερο μέρος του νησιού. Τι ακριβώς εννοούσε ο Θουκυδίδης με αυτό δεν είναι σαφές. Ο Σέαλι (αγγ. Sealey) θεωρεί ότι ήταν ουσιαστικά μια επιδρομή για να συγκεντρωθούν όσα περισσότερα λάφυρα ήταν δυνατό από τα περσικά σώματα στην Κύπρο. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι Σύμμαχοι προσπάθησαν να καταλάβουν το νησί, και λίγο αργότερα έπλευσαν για το Βυζάντιο. Βεβαίως, το γεγονός ότι η Δηλιακή Συμμαχία επανειλημμένως εκστράτευε στην Κύπρο σημαίνει ότι το νησί δεν ήταν υπό την κατοχή των Συμμάχων το 478 π.Χ., ή ότι οι συμμαχικές φρουρές συχνά εκδιώκονταν.
Την επόμενη φορά η Κύπρος αναφέρεται περίπου το 460 π.Χ., όταν η Συμμαχική δύναμη εκστράτευσε εκεί, πριν σταλεί στην Αίγυπτο για να υποστηρίξει την επανάσταση του Ινάρω. Η αιγυπτιακή καταστροφή οδήγησε τους Αθηναίους σε πενταετή ανακωχή με τη Σπάρτη το 451 π.Χ. Με αυτό τον τρόπο απαλλάχτηκαν από τις συγκρούσεις στην Ελλάδα, και η Συμμαχία μπορούσε και πάλι να στείλει ένα στόλο για εκστρατεία στην Κύπρο το 451 π.Χ., υπό την ηγεσία του Κίμωνα.
Πολιορκία του Κίτιου
Ο Κίμωνας έπλευσε για την Κύπρο με στόλο 200 πλοίων, ο οποίος εφοδιάστηκε από τους Αθηναίους και τους συμμάχους τους. Ωστόσο, 60 από αυτά στάλθηκαν στην Αίγυπτο μετά από αίτημα του Αμυρταίου, γνωστού ως «Βασιλιά των ελών» (ο οποίος παρέμεινε ανεξάρτητος και αρνήθηκε να υποταχθεί στους Πέρσες). Τα υπόλοιπα πλοία πολιόρκησαν το Κίτιον στην Κύπρο, αλλά κατά τη διάρκεια της πολιορκίας, ο Κίμωνας πέθανε είτε από ασθένεια ή από πληγή. Μετά τον θάνατο του Κίμωνα, οι Αθηναίοι υποχώρησαν στη Σαλαμίνα της Κύπρου.
Μάχη της Σαλαμίνας
thumb|200px|right|Ερείπια της Σαλαμίνας Ο θάνατος του Κίμωνα παρέμεινε μυστικός από τον αθηναϊκό στρατό. Τριάντα μέρες μετά την υποχώρηση από το Κίτιον, οι Αθηναίοι δέχθηκαν επίθεση από περσική δύναμη, αποτελούμενη από Κιλίκιους, Φοίνικες και από Κύπριους, καθώς κατευθύνονταν στη Σαλαμίνα. Υπό την «ηγεσία» του Κίμωνα, νίκησαν αυτή τη δύναμη στη θάλασσα, όπως και στη μάχη της ξηράς. Μετά τη μάχη, οι Αθηναίοι έπλευσαν πίσω στην Ελλάδα, και ενώθηκαν με τα σώματα που στάλθηκαν στην Αίγυπτο.
Αυτές οι μάχες διαμόρφωσαν το ξαφνικό τέλος των Περσικών Πολέμων. Δεν υπήρξαν άλλες άμεσες συγκρούσεις μεταξύ Περσίας και Ελλάδας μέχρι το 396 π.Χ., όταν ο Σπαρτιάτης βασιλιάς Αγησίλαος εκστράτευσε στη Μικρά Ασία (396-394 π.Χ.).
Ειρήνη με την Περσία
Μετά τις μάχες της Σαλαμίνας της Κύπρου, ο Θουκυδίδης δεν κάνει αναφορές για συγκρούσεις με τους Πέρσες, λέει απλά ότι οι Έλληνες επέστρεψαν στην πατρίδα τους. Ο Διόδωρος, από την άλλη πλευρά, υποστήριζει ότι μετά τη μάχη στη Σαλαμίνα, υπογράφτηκε συνθήκη ειρήνης (η Ειρήνη του Καλλία) με τους Πέρσες. Ο Διόδωρος ίσως ακολούθησε την ιστορία του Έφορου σε αυτό το σημείο, ο οποίος με τη σειρά του επηρεάστηκε από τον δάσκαλο του, Ισοκράτη - ο οποίος ήταν ο πρώτος που ανέφερε την προτεινόμενη ειρήνη, στο 380 π.Χ. Ακόμα και κατά τη διάρκεια του 4ου αιώνα π.Χ. η ύπαρξη της συνθήκης ήταν αμφιλεγόμενη, και δύο συγγραφείς αυτής της περίοδου, ο Καλλισθένης και ο Θεόπομπος ο Χίος φαίνεται να την απορρίπτουν.
Είναι πιθανόν ότι οι Αθηναίοι προσπάθησαν να διαπραγματευτούν με τους Πέρσες στο παρελθόν. Ο Πλούταρχος θεωρεί ότι μετά τη νίκη στον Ευρυμέδοντα, ο Αρταξέρξης συμφώνησε να υπογράψει ειρήνη με τους Έλληνες, ονομάζοντάς την «Ειρήνη του Καλλία» όπως ονομαζόταν ο Αθηναίος πρέσβης. Ωστόσο, όπως τονίζει ο Πλούταρχος, ο Καλλισθένης καταγράφει ότι τέτοια ειρήνη υπογράφθηκε αυτό τον καιρό (περίπου το 466 π.Χ). Ο Ηρόδοτος επίσης αναφέρει, εν παρόδω, μια αθηναϊκή πρεσβεία υπό την ηγεσία του Καλλία, η οποία στάλθηκε στα Σούσα για να διαπραγματευτεί με τον Αρταξέρξη. Αυτή η πρεσβεία συμπεριλάμβανε και αντιπροσώπους από το Άργος και μπορεί να χρονολογείται περίπου το 461 π.Χ (μετά τη συμφωνία για συμμαχία μεταξύ της Αθήνας και του Άργους). Η πρεσβεία δημιουργήθηκε με σκοπό να επιτευχθεί κάποιου είδους συμφωνία ειρήνης, και μάλιστα έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η αποτυχία αυτών των υποθετικών διαπραγματεύσεων οδήγησαν στην απόφαση των Αθηναίων να υποστηρίξουν την αιγυπτιακή εξέγερση. Οι αρχαίες πηγές συνέπως διαφωνούν ως προς το αν ήταν επίσημη ειρήνη ή όχι, και αν ήταν, πότε συμφωνήθηκε.
Οι σύγχρονοι ιστορικοί επίσης δεν συμφωνούν μεταξύ τους - για παράδειγμα, ο Φάιν αποδέχεται την έννοια της Ειρήνης του Καλλία, αλλά ο Σέαλι όχι. Ο Χόλλαντ αποδέχεται ότι υπήρχε συμφωνία μεταξύ Αθήνας και Περσίας, αλλά όχι την ίδια τη συνθήκη. Ο Φάιν ισχυρίζεται ότι η άρνηση του Καλλισθένη ότι η συνθήκη υπογράφθηκε μετά τον Ευρυμέδοντα δεν αποκλείει την πιθανότητα υπογραφής συμφωνίας αργότερα. Επιπλέον, θεωρεί ότι ο Θεόπομπος στην πραγματικότητα αναφέρει μια συνθήκη που υπογράφτηκε με την Περσία το 423 π.Χ. Αν αυτές οι θεωρίες είναι σωστές, θα εκλείψει ένα σημαντικό εμπόδιο για την αποδοχή της ύπαρξης της συνθήκης. Ένα επιπλέον επιχείρημα για την ύπαρξη της συμφωνίας είναι η ξαφνική αποχώρηση των Αθηναίων από την Κύπρο το 450 π.Χ, γεγονός που δίνει περισσότερο νόημα σε κάποιο είδος συμφωνίας ειρήνης. Από την άλλη πλευρά, εάν υπήρχε κάποιο είδος συμφωνίας, φαίνεται παράξενο το γεγονός ότι δεν αναφέρεται στην Ιστορία του Θουκυδίδη. Σε παράθεση του για την πεντηκονταετία, στόχος του είναι να εξηγήσει την αύξηση της δύναμης της Αθήνας, και μια τέτοια συμφωνία, και το γεγονός ότι τα μέλη της Δηλιακής Συμμαχίας δεν απαλλάχθηκαν από τις υποχρεώσεις τους μετά από αυτό, θα σηματοδοτούσε ένα σημαντικό βήμα στην αθηναϊκή υπεροχή. Αντιθέτως, θεωρείται ότι μερικά σημεία στην ιστορία του Θουκυδίδη ερμηνεύονται καλύτερα με συμφωνία ειρήνης. Επομένως, δεν υπάρχει σαφής συναίνεση μεταξύ των ιστορικών για την ύπαρξη της συμφωνίας.
Οι αρχαίες πηγές που δίνουν πληροφορίες για τη συμφωνία είναι συνεπείς ως προς την περιγραφή των όρων:
Αποτελέσματα
Όπως έχει ήδη σημειωθεί, προς το τέλος των συγκρούσεων με την Περσία, η διαδικασία με την οποία η Δηλιακή Συμμαχία έγινε Αθηναϊκή Ηγεμονία έφθασε στο τέλος της. Οι σύμμαχοι της Αθήνας δεν απαλλάχθηκαν από τις υποχρεώσεις τους στην παροχή χρημάτων ή πλοίων, παρά την παύση των εχθροπραξιών. Στην Ελλάδα, ο Πρώτος Πελοποννησιακός Πόλεμος μεταξύ της Αθήνας και της Σπάρτης και των συμμάχων της, ο οποίος συνεχίστηκε από το 460 π.Χ., τελικά έληξε το 445 π.Χ., με ανακωχή τριάντα ετών. Ωστόσο, η αυξανόμενη εχθρότητα μεταξύ της Σπάρτης και της Αθήνας θα οδηγήσει, δεκατέσσερα χρόνια αργότερα, στο ξέσπασμα του Δεύτερου Πελοποννησιακού Πολέμου. Αυτή η καταστροφική σύγκρουση, η οποία διήρκεσε 27 χρόνια, θα έχει ως αποτέλεσμα την ολοκληρωτική καταστροφή της αθηναϊκής δύναμης, την κατάλυση της Αθηναϊκής Ηγεμονίας και την ανάπτυξη της σπαρτιατικής ηγεμονίας σε ολόκληρη την Ελλάδα. Ωστόσο, δεν είναι μόνο η Αθήνα που υπέστη μεγάλες απώλειες - ο πόλεμος αποδυνάμωσε όλη την Ελλάδα.
Επανειλημμένως νικημένοι στις μάχες από τους Έλληνες, και εξαντλημένοι από τις εσωτερικές διαμάχες, ο Αρταξέρξης και οι διάδοχοι του  διατύπωσαν μετά το 450 π.Χ. την πολιτική του «διαίρει και βασίλευε». Αποφεύγοντας οι Πέρσες να αντιμετωπίσουν οι ίδιοι σε μάχη τους Έλληνες, προσπάθησαν ν' αντιπαρατάξουν την Αθήνα στη Σπάρτη, δωροδοκώντας τακτικά τους πολιτικούς για να πετύχουν τους στόχους τους. Με αυτό τον τρόπο, εξασφαλίστηκε ότι οι Έλληνες θα συνέχιζαν τους εμφύλιους πολέμους τους, και δεν θα ήταν σε θέση να στρέψουν την προσοχή τους στην Περσία. Μέχρι το 396 π.Χ. δεν υπήρχαν ανοικτές συγκρούσεις μεταξύ των Ελλήνων και της Περσίας, όταν ο Σπαρτιάτης βασιλιάς Αγησίλαος εκστράτευσε στη Μικρά Ασία, για ένα μικρό χρονικό διάστημα - όπως επισήμανε ο Πλούταρχος, οι Έλληνες ήταν πάρα πολύ απασχολημένοι με τους εμφυλίους πολέμους τους για να πολεμήσουν κατά των «βάρβαρων».
Δευτερογενείς πηγές
Κατηγορία:Περσικοί Πόλεμοι Κατηγορία:Πόλεμοι της Δηλιακής Συμμαχίας
Ρότζερ Γκερέιρο
ΑΕΚ
Ο Ρότζερ Γκερέιρο ήταν βασικός με την ΑΕΚ μέχρι να χάσει την εμπιστοσύνη του Ντούσαν Μπάγεβιτς, ο οποίος δεν τον συμπεριλάμβανε σε καμία αποστολή της ομάδας. Στην μεταγραφική περίοδο ο Γκερέιρο ήταν ελεύθερος να φύγει και προτάθηκε σε αρκετές Ευρωπαϊκές ομάδες. Όμως δεν κατέληξαν σε καμία συμφωνία και έτσι ο Γκερέιρο επέστρεψε στην ΑΕΚ ζητώντας συγγνώμη από τον Μπάγεβιτς ο οποίος του έδωσε μια δεύτερη ευκαιρία συμπεριλαμβάνοντας τον στις αποστολές της ομάδας. Ο πρώτος του αγώνας στην περίοδο 2010-11 ήταν η εκτός έδρας νίκη με 4-0 ενάντια στον Άρη. Ο Γκερέιρο πέτυχε το πρώτο του γκολ με την φανέλα της ΑΕΚ απέναντι στον Ατρόμητο δίνοντας έτσι στην ομάδα του την νίκη με 1-0. Στο τέλος της σεζόν 2012-13, η ΑΕΚ υποβιβάζεται για πρώτη φορά στην ιστορία της και ο ίδιος μένει ελεύθερος αυτόματα.
Εθνική Πολωνίας
To πρώτο του γκολ με τα χρώματα της Πολωνία το πέτυχε στο Euro 2008 ενάντια στην Αυστρία στο 30ό λεπτό της αναμέτρησης. Σε αυτόν τον αγώνα ο Γκερέιρο βραβεύθηκε από την UEFA με το βραβείο του MVP. Το γκολ του Γκερέιρο ήταν το πρώτο γκολ για την Πολωνία σε τελική φάση Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος.
Με την εθνική ομάδα
Τα γκολ του Γκερέιρο με την Πολωνία
Τίτλοι
Λέγκια Βαρσοβίας
ΑΕΚ
Ψάρι
Ψάρι (αρχαία ελληνικά: ἰχθύς, λατινικά: piscis) είναι κάθε μέλος μιας ομάδας υδρόβιων κρανιωτών ζωικών οργανισμών που δεν έχουν άκρα με δάκτυλα. Σχηματίζουν μια αδελφή ομάδα με τα χιτωνόζωα, μαζί με τα οποία σχηματίζουν την (ευρύτερη) ομάδα των ολφακτόρων (olfactores). Σύμφωνα με αυτόν τον ορισμό ανήκουν στα ψάρια τα ζωντανά πετρόχελα (hagfish), τα σμύραινα (lampreys), οι χονδριχθύες, οι οστεϊχθύες, καθώς και διάφορες εξαφανισμένες συγγενικές ομάδες. Επειδή ο όρος «ψάρι» (ή «ιχθύς») ορίζεται αρνητικά (δηλαδή όχι απόλυτα) με τον παραπάνω ορισμό, αποτελεί παραφυλετική ομάδα και δεν θεωρείται ότι ανήκει στην τυπική ταξινομική ομαδοποίηση της συστηματικής βιολογίας. Ο παραδοσιακός όρος «ψάρι» (ή «ιχθύς») θεωρείται ότι χρησιμοποιείται σύμφωνα με τυπολογική αλλά όχι φυλογενετική ταξινόμηση.
Αποτελείται από συνολικά 32.000 είδη οργανισμών.
Τα ψάρια κινούνται γενικά με πτερύγια, φέρουν λέπια και αναπνέουν με βράγχια. Πρόκειται για ζώα ψυχρόαιμα με έντονο το φαινόμενο της ποικιλοθερμίας. Βρίσκονται σχεδόν σε κάθε υδάτινο οικοσύστημα, από τα βουνά μέχρι τις αβύσσους.
Από τα απολιθώματα που έχουν βρεθεί φέρονται να ήταν τα πρώτα σπονδυλωτά που υπολογίζεται ότι έκαναν την εμφάνισή τους πριν από 400 εκατομμύρια χρόνια. Πρώτα γνωστά ζώα που έμοιαζαν με ψάρια ήταν τα οστρακόδερμα. Σήμερα φέρονται αναγνωρισμένα περισσότερα από 30.000 είδη ψαριών. Κάποια από αυτά ζουν στο αλμυρό νερό και κάποια άλλα στο γλυκό χαρακτηριζόμενα αντίστοιχα, καθώς και άλλα κοντά στην επιφάνεια του νερού, (αφρόψαρα), άλλα κοντά σε βράχους, (πετρόψαρα), και άλλα στο βυθό, (βαθύβια ή αβυσσαία).
Πολλά από αυτά αποτελούν σήμερα σημαντικότατες πηγές διατροφής στον κόσμο με πρώτης τάξεως θρεπτικά συστατικά όπως ζωικές πρωτεΐνες, λίπη, βιταμίνες καθώς και πολλά άλλα πολύτιμα στοιχεία για την ανθρώπινη υγεία. Σήμερα το ψάρεμα έχει αναχθεί σε βιομηχανική κλίμακα παγκοσμίως με χρησιμοποίηση αεροπλάνων, ραντάρ και σόναρ (εντοπισμό με υπερήχους). Ένα μέρος των αλιευμάτων καταναλίσκονται φρέσκα, ένα άλλο μέρος διακινούνται κατεψυγμένα ή σε κονσέρβες ή ακόμη συντηρούμενα (παστά ή καπνιστά), ενώ κάποια είδη ψαριών υπόκεινται σε ειδική επεξεργασία και μετατρέπονται ανάλογα με ξήρανση ή κονιοποίηση σε ψαράλευρα ή για παραγωγή βιταμινών ή διαφόρων ελαίων (π.χ. μουρουνέλαιο).
Είδη - Ταξινόμηση
Δυστυχώς και η ταξινόμηση των ψαριών, όπως συμβαίνει και στα άλλα βασίλεια των ζώων και των φυτών δεν είναι ενιαία απ΄ όλους τους επιστήμονες που προτείνουν διαφορετικά συστήματα ταξινόμησης, (Κλαδιστική, Συστηματική ταξινόμηση). Περισσότερο οι διαφωνίες αφορούν τις ονομασίες των τάξεων ή σε δημιουργία νεότερων κ.λπ. και την επαναταξινόμηση σ΄ αυτές των διαφόρων ειδών. Τουλάχιστον όμως, (και ευτυχώς), δεν διαφωνούν και στο όνομα του κάθε είδους. Εύλογη όμως χαρακτηρίζεται η διαφωνία ειδικά στην ανακάλυψη σπανίων ψαριών, οι μελέτες των οποίων δίνουν νέα δεδομένα, και που η ανακατάταξη ομοίων ειδών να καθίσταται πλέον επιβεβλημένη.
Μέγεθος
Το μέγεθος των ενηλίκων ψαριών ποικίλει από ένα εκατοστόμετρο μέχρι 15 μέτρα. Στα μικρότερα σε μήκος ψάρια στον κόσμο είναι οι κοκκωβιοί των Φιλιππίνων που ζουν σε λίμνες και το μήκος τους φθάνει μόλις το 1 εκατοστό. Ψαρεύονται με πολύ ψιλά δίχτυα και χρησιμοποιούνται σε γλυκίσματα. Αντίθετα το μεγαλύτερο ψάρι στον κόσμο θεωρείται ο φαλαινοκαρχαρίας ή ρινόδους, των τροπικών περιοχών, που πολλές φορές φθάνει και τα 15 μέτρα, ακολουθούμενος από τον καρχαρία προσκυνητή με μήκος περίπου 10 μέτρων, ενώ του γλυκού νερού ο οξύρρυγχος στην Ευρώπη, ένα είδος το οποίο στη Ρωσία φθάνει τα 5 μέτρα, και ο αραπαΐμα στη Ν. Αμερική, κυρίως στη Βραζιλία, που φθάνει επίσης τα 5 μέτρα.
Γενικά τα ψάρια αναπτύσσονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Στην αρχή αναπτύσσονται γρήγορα και αργότερα όταν ενηλικιωθούν συνεχίζουν να αναπτύσσονται πολύ αργά. Στις επιμέρους αναφορές των ψαριών αναφέρεται πάντα το μέσο ενήλικο μήκος τους που έχει καταγραφεί και που μετράται από την άκρη του ρύγχους μέχρι τη νοητή γραμμή που ενώνει τις άκρες του ουραίου πτερυγίου τους.
Σχήμα
Τρία είναι τα βασικά σχήματα που απαντώνται στα ψάρια και που οφείλονται κυρίως στο περιβάλλον και στον τρόπο που ζουν. Τα ψάρια για παράδειγμα που αναπτύσσουν ταχύτητα έχουν σχήμα ατράκτου όπως π.χ. οι ξιφίες, οι πέστροφες, και γενικά τα αφρόψαρα. Αντίθετα τα βυθόβια, δηλαδή εκείνα που αναζητούν την τροφή τους στο βυθό και αναπαύονται σ΄ αυτόν είναι πλατειά όπως π.χ. τα σαλάχια, οι γλώσσες, οι πλευρονήκτες κ.ά. Άλλα επίσης έχουν μεγάλο ύψος σε βάρος του πάχους τους όπως είναι οι θαλάσσιες πατελούδες ή χαιτοδοντίδες. Κάποια άλλα έχουν ανάπτυξη φιδοειδή όπως π.χ. τα σπαθόψαρα ή τα χέλια, προκειμένου να γλιστρούν ανάμεσα από τα υδρόβια φυτά, ή στους βράχους όπως οι σμέρνες. Σε μικρότερη κλίμακα παρουσιάζονται κάποια σφαιρικά όπως το ψάρι ακανθόχοιρος, ενώ τα οστράκια παρουσιάζουν από μπροστά μορφή τριγωνική.
Τέλος τα λεγόμενα αβυσσαία ψάρια παρουσιάζουν και τα πιο περίεργα σχήματα, πολλά από τα οποία φέρουν μακριά νηματοειδή πτερύγια με φωτογόνα κύτταρα στις άκρες τους.
Χρώμα
Η χρωστική ουσία ενός δερματικού κυττάρου ψαριού μπορεί να περιοριστεί τόσο ώστε να είναι σχεδόν αόρατο. Υπό την επίδραση όμως συγκεκριμένης ορμόνης για κάθε χρωστική αυτή μπορεί να διασταλεί μέχρι να γεμίσει όλο το κύτταρο. Οι μεταβολές αυτές των χρωμάτων συμβαίνουν κυρίως όταν το ψάρι αλλάζει τόπο βυθού (περιβάλλον), διάθεση ή σε αιφνιδιασμό ή φόβο. Γενικά πάντως τα υγιή ψάρια έχουν περισσότερο γυαλιστερό και λαμπρό χρώμα παρά όταν αρρωσταίνουν. Οι δε αλλαγές των χρωμάτων που παρατηρούνται στα σώματα των ψαριών παρουσιάζουν μια θαυμαστή κυματοειδή κίνηση, είτε από το ρύγχος προς την ουρά, είτε διαγώνια, είτε από τη ράχη προς τη κοιλιά.
Τέλος λαμβάνοντας υπόψη το βάθος στο οποίο φθάνουν οι ακτίνες του ήλιου σε συνάρτηση με την όραση των ψαριών στα διάφορα επίπεδα βάθους εύλογα διαπιστώνει κανείς ότι τα ψάρια με πολύ ανοικτά χρώματα μέχρι ακόμη και διαφανή είναι αυτά που ζουν κοντά στην επιφάνεια. Σε μεγαλύτερα βάθη είναι σκουρόχρωμα με κυρίαρχα χρώματα το μπλε και το κόκκινο. Και σε ακόμη μεγαλύτερα βάθη είναι περισσότερο σκουρόχρωμα μέχρι μαύρα όπως συμβαίνει κυρίως στα αβυσσαία ψάρια.
Κίνηση
Ο θαυμαστότερος τρόπος κίνησης ζώων που παρατηρείται στη φύση, αλλά και ο πλέον αθόρυβος είναι αναμφισβήτητα η κίνηση των ψαριών που επιτυγχάνεται με συνεχή λικνίσματα του σώματός τους κατά πλευρά (δεξιά – αριστερά), διαγράφοντας έτσι ένα ατελές S.
Τα τυπικά ψάρια όπως είναι ο καρχαρίας, ο ξιφίας, ο σολομός, ο βακαλάος κ.ά παρουσιάζουν μια έντονη υδροδυναμική μορφή προκειμένου να κινούνται γρήγορα με τη μικρότερη δυνατή αντίσταση. Σ΄ αυτό βοηθάει μια γλοιώδης ουσία που καλύπτει το σώμα των ψαριών και τα κάνει περισσότερο να γλιστρούν μέσα στο νερό, καθώς και τα όργανα ισορροπίας και κατεύθυνσης που είναι τα πτερύγιά τους.
Την κινητήρια αυτή δύναμη παίρνουν τα ψάρια από τους μύες του σώματός τους που εκτείνονται από τα βραγχιακά επικαλύμματα μέχρι την ουρά τους. Τη δε αρχική προωθητική δύναμη εκκίνησης την επιτυγχάνουν με εκτόξευση νερού από τα βράγχια και στη συνέχεια ακολουθούν οι λικνισμοί της ουράς και του σώματός τους.
Σχετικά με την ταχύτητα που αναπτύσσουν τα ψάρια οι πληροφορίες δεν είναι απόλυτα καταγεγραμμένες. Εκτός από στιγμιαίες διαδρομές, π.χ. καταδίωξης και φυγής, ή άλλες όπως του δελφινιού, είναι πολύ αμφίβολο αν μπορούν τα ψάρια να υπερβούν τους 30 κόμβους επί μια τουλάχιστον ώρα. Ψάρια που διανύουν μεγάλες αποστάσεις σπάνια υπερβαίνουν τα 80 μίλια την ημέρα. Ταχύτερα ψάρια στην ελληνική πανίδα θεωρούνται οι ξιφίες, τα σκουμπριά και οι τόνοι, που όπως υποστηρίζεται φθάνουν, για πολύ μικρό χρονικό διάστημα και τους 50 κόμβους. Πολλά επίσης γρήγορα είδη ψαριών διπλώνουν τα ραχιαία πτερύγιά τους μέσα σε σχισμές που φέρουν έτσι ώστε να πετύχουν ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα.
Από τις κινήσεις των ψαριών άξια ιδιαίτερης προσοχής και θαυμασμού είναι τα σαλάχια με τις κυματικές κινήσεις των πλατιών πτερύγων τους, σ΄ ένα ασύγκριτο χορό πέπλων, όπως και οι αναπηδήσεις πολλών ειδών ψαριών που στρέφοντας το ρύγχος τους προς την επιφάνεια με δυνατή ώθηση πετάγονται στον αέρα. Για παράδειγμα οι ζαργάνες πολλές φορές κινούνται με το μισό σώμα τους έξω από την επιφάνεια ή ακόμη και να πετάγονται μέχρι και 4 μέτρα, ενώ τα χελιδονόψαρα κυριολεκτικά μπορούν να "πετούν" παράλληλα με τη επιφάνεια του νερού, μέχρι και 250 μέτρα απόσταση.
Ειδικά τα τελευταία όταν καταδιώκονται εξέρχονται στην επιφάνεια με ταχύτητα που αγγίζει τα 25 χλμ/ώρα, στη συνέχεια οριζοντιώνονται προς την επιφάνεια και με τα πολύ ανεπτυγμένα στηθαία πτερύγια φθάνουν και τα 50 χλμ/ώρα, σ΄ ένα πέταγμα τύπου "βολ- πλανέ" που διαρκεί περίπου 30 δευτερόλεπτα, θυμίζοντας πολύ τους πυραύλους επ/επ που κινούνται χαμηλά και παράλληλα προς την επιφάνεια, καταλήγοντας στο τέλος σε θεαματική βουτιά.
Χαρακτηριστική επίσης είναι η κίνηση του ιππόκαμπου που κινείται όρθιο με τη χαριτωμένη κυματοειδή κίνηση του ραχιαίου πτερυγίου του, όπως επίσης και οι πολύ θεαματικές κινήσεις των δελφινιών στα διάφορα θαλάσσια πάρκα που μπορούν να σταθούν όρθια στην επιφάνεια του νερού και να κινούνται και προς τα πίσω. Άξιες επίσης θαυμασμού είναι οι συνεχείς κάθετες αναβάσεις που επιχειρούν οι πέστροφες σε μικρούς καταρράκτες ή και οι σολομοί σε συνολικό υψόμετρο μέχρι και 650 μέτρα κατά τη περίοδο της ωοτοκίας τους.
Αναπαραγωγή
Στα ψάρια δεν παρατηρείται έντονος φυλετικός διμορφισμός, με συνέπεια τα αρσενικά να μη διαφέρουν από τα θηλυκά. Βέβαια σε κάποια είδη είναι ευδιάκριτα όπως σε μερικούς καρχαρίες και ράγες. Κατά κανόνα όμως τα θηλυκά είναι μεγαλύτερα των αρσενικών.
Τα θηλυκά ψάρια φέρουν δύο ωοθήκες που στη περίοδο της ωοτοκίας καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος στη κοιλιακή κοιλότητα. Οι ωοθήκες αυτές έχουν σχήμα λουκάνικου. Από τις αυγομένες ωοθήκες της μπάφας παράγεται το αυγοτάραχο. Τα δε αρσενικά ψάρια έχουν δύο επιμήκη υπόλευκα όργανα τριγωνικά που φέρουν το σπέρμα, οι σπερματοδόχοι κύστεις. Σημειώνεται πως όλα σχεδόν τα ψάρια είναι ωοτόκα, ενώ κάποια εξ αυτών κρατούν τα αυγά μέχρι να εκκολαφθούν όπου και γεννούν έτοιμα τα μικρά τους.
Βιότοπος
Τα ψάρια γενικά είναι υδρόβια, είτε σε αλμυρό είτε σε γλυκό νερό. Η λεγόμενη προσαρμογή – υποταγή των ψαριών στο περιβάλλον τους είναι μεγαλύτερη απ΄ όλα τ΄ άλλα είδη των ζώων λόγω ακριβώς της ποικιλοθερμίας τους. Παρ'όλη την αφθονία των αλμυρών νερών που καλύπτουν περίπου το 71% της επιφάνειας της Γης και εκείνων των γλυκών υδάτων τα διάφορα είδη ψαριών κατά κάποιον τρόπο προσαρμόζονται και ζουν σ΄ ορισμένους χώρους που εξ αυτού και λαμβάνουν διάφορα ονόματα π.χ. πελαγίσια, αφρόψαρα, πετρόψαρα, αβισσαία, τροπικά κλπ.
Ιδιαίτερη διάκριση γίνεται για εκείνα που ζουν μόνο στο αλμυρό νερό ή μόνο στο γλυκό ή άλλα που ζουν το ίδιο καλά και στα δύο. Η μεγαλύτερη πάντως ποικιλία ψαριών βρίσκεται στις ρηχές τροπικές θάλασσες. Για παράδειγμα σε μια έκταση της τάξεως μερικών τ.χλμ. των θαλασσών αυτών που υφίστανται και κοράλλια μπορεί ν΄ απαντηθούν μέχρι και 1000 διαφορετικά είδη τροπικών ψαριών, σε αντίθεση με ίδια έκταση βόρειας και ψυχρής θάλασσας που δεν φιλοξενεί περισσότερα από μια το πολύ δωδεκάδα διαφορετικών ειδών ψάρια. Σημειώνεται όμως ότι ο αριθμός των ατόμων του κάθε είδους ψαριών των βορείων περιοχών είναι ασύγκριτα μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο των τροπικών θαλασσών. Τα δισεκατομμύρια ρέγκες για παράδειγμα που ψαρεύονται κάθε χρόνο από εκπληκτικά τεράστια κοπάδια του είδους των δίνει την εντύπωση ότι δεν λιγοστεύει ποτέ ο αριθμός τους.
Το ιδιαίτερο αυτό γεγονός οφείλεται κυρίως στο ότι τα ψάρια των περιοχών αυτών δεν έχουν να ανταγωνιστούν με άλλα είδη στη περιοχή τους, όταν η θάλασσα κάθε Άνοιξη «ανθίζει» από πλαγκτόν που αποτελεί και τη βασική τροφή τους, και έτσι πολλαπλασιάζονται πολύ γρήγορα.
Αλλά και στο γλυκό νερό, πολλά είδη ψαριών ζουν σε ψυχρά και γρήγορα ρεύματα, ενώ άλλα σε βραδυκίνητα ποτάμια ή και σε στάσιμα νερά (λίμνες). Μάλιστα πολλά είδη του γλυκού νερού μεγαλώνουν όταν η θερμοκρασία φτάνει τους 37 βαθμούς Κελσίου, ενώ κάποια άλλα τυφλά ζουν στο βυθό ή όπως οι κοκκωβιοί του Ειρηνικού που κινούνται σκαρφαλωμένοι στους βράχους σαν τα σαλιγκάρια. Άλλα πάλι είδη χώνονται μέσα στην άμμο, άλλα με το κεφάλι και άλλα με την ουρά, για να φυλάξουν τη λεία τους ή για ν΄ αποφύγουν τους εχθρούς τους. Ειδικότερα το ψάρι "ούμβρα" κινείται μέσα στη λάσπη εξίσου γρήγορα όπως τα άλλα σε κθαρα νερά. Ψάρια με πλατύ σώμα κινούμενα μπρος πίσω χώνονται στην άμμο περιμένοντας εκεί τη λεία τους.
Άξια επίσης ιδιαίτερης προσοχής είναι και τα ψάρια εκείνα που ζουν ως παράσιτα. Όπως το κολλησόψαρο ή κολαούζος,΄(ναυκράτης), που φέρει μυζιτικούς δίσκους στο κεφάλι του με τους οποίους κολλάει κάτω από το στόμα του καρχαρία ή στη θαλάσσια χελώνα, ή ακόμη το γατόψαρο, (αμίουρος), στη Ν. Αμερική που ζει μέσα στα βράγχια μεγαλύτερων ψαριών, ή άλλα που κινούνται ανάμεσα στα επικίνδυνα πλοκάμια της μουδιάστρας (μέδουσας), καθώς και άλλα που επιβιώνουν μέσα σε όστρακα ζωντανών κοχυλιών, με έντονη συμβιωτική σχέση.
Τροφή
Γενικά τα ψάρια χαρακτηρίζονται παμφάγα με τάσεις άλλων σε σαρκοφαγία και άλλων σε χορτοφαγία. Τα περισσότερα όμως είναι σαρκοφάγα που τρέφονται με μικρότερα και άλλα υδρόβια ζώα τα οποία τρώνε ακόμη πιο μικρά και ούτω καθεξής μέχρι που φθάνουν στους μονοκύτταρους οργανισμούς που αποτελούν το πλαγκτόν, τη πρώτη βαθμίδα της τροφικής αλυσίδας.
Όταν μάλιστα οι γενικές συνθήκες ζωής είναι πολύ ικανοποιητικές μπορεί να υφίστανται τόνοι πλαγκτού σε κάθε τ.χλμ., ποσότητα που χρωματίζει τη θάλασσα σε πολύ μεγάλη έκταση. Οι κατώτεροι αυτοί οργανισμοί, αόρατοι με γυμνό μάτι, αποτελούν τη βασική τροφή όλων των ψαριών, μερικά είδη των οποίων και τρέφονται αποκλειστικά με αυτά.
finfish
Παλαιότερα οι βιολόγοι κατηγοριοποιούσαν τους περισσότερους θαλάσσιους οργανισμούς και τους οργανισμούς με στενή σχέση με το νερό ως ψάρια. Ένα τέτοιο παράδειγμα ήταν ο ιπποπόταμος ο οποίος χαρακτηριζόταν ως ψάρι, αυτή η σύγχυση οδήγησε στη δημιουργία του όρου finfish (ψάρια με πτερύγια) που περιλάμβανε τα ζώα που τώρα κατηγοριοποιούμε ως ψάρια, ξεχωρίζοντας τα από τους οργανισμούς που ζουν η εξαρτώνται από το νερό οι οποίοι προστέθηκαν αργότερα στις δικές τους ξεχωριστές κατηγορίες.
Παναγία Θάσου
Η Παναγία είναι χωριό της Θάσου. Βρίσκεται στα βορειοδυτικά του νησιού, ανατολικά του Υψάριου Όρους (1.204 μ.) σε υψόμετρο 300 μ. Το χωριό είναι ένα δημοφιλές τουριστικό σημείο λόγω της γειτνίασής του με την Ποταμιά και το παραθαλάσσιο θέρετρο της Σκάλας Ποταμιάς και της Σκάλας Παναγίας. Τα τουριστικά αξιοθέατα περιλαμβάνουν παραδοσιακά κτίρια του χωριού και σιντριβάνια από το ρέμα γλυκού νερού με την πηγή του στο Υψάριο Όρος που διασχίζει το χωριό. Το χωριό επίσης διαθέτει μια παραθεριστική περιοχή, εν ονόματι Χρυσή Αμμουδιά ή αλλιώς Σκάλα Παναγίας (παλαιότερα Αυλάκια) όπου ήταν και το λιμάνι του χωριού πριν αρκετά χρόνια, στην περιοχή Καλύβες. Πλέον έχει αναπτυχθεί ταχύτητα με ξενοδοχειακές μονάδες. Τέλος διαθέτει δημοτικό camping.
Βασίλης Φασίδης
Ο Βασίλης Φασίδης (γεννημένος στις 22 Ιουνίου 1996) είναι Έλληνας ποδοσφαιριστής, ο οποίος αγωνίζεται ως πλάγιος μέσος για τα Τρίκαλα.
Σταδιοδρομία σε συλλόγους
Ο Φασίδης αναδείχθηκε από τις ακαδημίες νέων της Ξάνθης. Έκανε το ντεμπούτο του με την ομάδα στη Σούπερ Λιγκ τη σεζόν 2015-16.
Τη σεζόν 2016-17, εντάχθηκε με μονοετή δανεισμό στον Αιγινιακό της Φούτμπολ Λιγκ.
Το καλοκαίρι του 2020, πήγε στον Α.Ο. Τρικάλων, ως δανεικός από τον ΠΑΟΚ μέχρι το τέλος της σεζόν.
Διεθνής σταδιοδρομία
Ο Φασίδης έχει αγωνιστεί με τις «μικρές» Εθνικές Ελλάδας U17, U18, U19 και U21.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Έλληνες ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Μέσοι ποδοσφαιριστές Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ελλάδας Κ17 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ελλάδας Κ18 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ελλάδας Κ19 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ελλάδας Κ21 Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Α.Ο. Ξάνθη Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Γ.Α.Σ. Αιγινιακού Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Φούτμπολ Λιγκ (Ελλάδα) Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΠΑΟΚ Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σούπερ Λιγκ Ελλάδας Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Α.Ο. Τρικάλων
Στυλιανός Μανιδάκης
Ο Στυλιανός Μανιδάκης (1896-1975) ήταν Έλληνας Αντιστράτηγος.
Γεννήθηκε στο χωριό Πλάτανος του νομού Ηρακλείου της Κρήτης το 1896 και ήταν το τρίτο από τα έξι παιδιά του Αντωνίου και της Μαρίας Μανιδάκη. Ο πατέρας του Αντώνιος ήταν κτηματίας και ο δάσκαλος του χωριού.
Εκπαίδευση
Τις Γυμνασιακές του σπουδές τις πραγματοποίησε στο γυμνάσιο της Μπόμπιας, απ’ όπου πήρε απολυτήριο το 1913. Στη συνέχεια φοίτησε στη σχολή Ευελπίδων από το έτος 1913 έως το έτος 1917 οπότε και αποφοίτησε ως ανθυπολοχαγός του πυροβολικού. Προήχθη σε ταγματάρχη τον Αύγουστο του 1930.
Φοίτησε στην ελληνική Σχολή Εφαρμογής Πυροβολικού και με διετή υποτροφία (1930 – 1932) στη Γαλλική Σχολή Πολέμου στο Παρίσι. Μιλούσε άπταιστα γαλλικά, πολύ καλά αγγλικά καθώς και Ιταλικά. Ήταν λάτρης της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, την οποία διάβαζε από το πρωτότυπο.
Στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά τις οποίες έλαβε μέρος
Έλαβε μέρος στις επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία κατά τα έτη 1919/22 ως Λοχαγός, από την ημέρα της θριαμβευτικής αποβίβασης των ελληνικών στρατευμάτων στη Σμύρνη, μέχρι το τέλος.
Κατά τη γερμανική εισβολή του Απριλίου 1941 ήταν επιτελάρχης της 7ης Μεραρχίας, η οποία συγκράτησε στην Ανατολική Μακεδονία επιτυχώς όλες τις γερμανικές επιθέσεις από οχυρωμένη θέση μέχρι την υπογραφή της ανακωχής.
Τον Ιανουάριο του 1942 διέφυγε στη Μέση Ανατολή, όπου σχημάτισε σύνταγμα πεδινού πυροβολικού. Το σύνταγμα αυτό υπήρξε η μοναδική μονάδα του ελληνικού στρατού στη Μέση Ανατολή, η οποία δεν στασίασε κατά την ελληνικής κυβέρνησης της Μέσης Ανατολής.
Το Σύνταγμα αυτό πολέμησε στη συνέχεια στην Ιταλία, στις μάχες του Ρίμινι – Ρουβίκωνος, ως πυροβολικό της 3ης Ορεινής Ταξιαρχίας, καθιστάμενο ονομαστό μεταξύ των μονάδων του συμμαχικού στρατού για την ταχύτητα και την ακρίβεια των ενεργειών και των βολών του.
Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας χρησιμοποιήθηκε για την αναδημιουργία του πυροβολικού.
Κατά τον εμφύλιο πόλεμο, διετέλεσε διαδοχικώς διευθυντής του Γραφείου Επιχειρήσεων του Γενικού Επιτελείου Στρατού, διοικητής της 41ης ταξιαρχίας και της 9ης Μεραρχίας, η οποία το 1947 κατέλαβε τον Γράμμο μετά την πρώτη μάχη του Γράμμου. Το καλοκαίρι του έτους 1949, αν και ήταν μόνον υποστράτηγος αντί του προβλεπόμενου βαθμού αντιστρατήγου, ανέλαβε διοικητής του Β’ σώματος στρατού, το οποίο με αιφνιδιαστική ενέργεια τον Αύγουστο του έτους 1949 κέρδισε εντός 4 ημερών την καθοριστική για την εξέλιξη του εμφυλίου πολέμου μάχη του Βίτσι.
Μετά το τέλος του πολέμου
Από το έτος 1950 έως το έτος 1951 υπηρέτησε ως διοικητής πυροβολικού του Γ’ σώματος στρατού και διοικητής της Σχολής Ευελπίδων, όπου εισήγαγε επαναστατικές καινοτομίες διοίκησης και εκπαίδευσης.
Το 1951 ανέλαβε τη διοίκηση του Γ’ σώματος στρατού. Τέλος, διετέλεσε Γενικός Επιθεωρητής Στρατού από 19-06-1954 έως 24-11-1954, οπότε και αποστρατεύθηκε.
Του απενεμήθη το ανώτατο παράσημο της χώρας Ταξιάρχης του Φοίνικα και Μεγαλόσταυρος του Γεωργίου Α'. Επίσης, του απονεμήθηκε το ανώτατο Γαλλικό Παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής.
Κυβερνητικές θέσεις που ανέλαβε
Σε όλες αυτές τις κυβερνήσεις είχε την ευθύνη για την άψογη και χωρίς βία διεξαγωγή των εκλογών, καθήκον το οποίο εξετέλεσε με επιτυχία, όπως μαρτυρεί το γεγονός ότι στις εκλογές του Μαϊου 1958, η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ) έλαβε ποσοστό 25%.
Στις εκλογές του 1961, γνωστές ως «βία και νοθεία», αρνήθηκε να αναλάβει την ίδια θέση στην κυβέρνηση Δόβα, καθώς είχε προβλέψει ότι δεν θα του επέτρεπαν να εκτελέσει το καθήκον του για διεξαγωγή έντιμων και ελεύθερων εκλογών.
Ήταν παντρεμένος με τη Χρύσα Μανιδάκη, το γένος Σιμιτόπουλου και απέκτησε δυο παιδιά, τη Ναυσικά και τον Αντώνιο.
Απεβίωσε την 31η Δεκεμβρίου 1975, ύστερα από νοσηλεία ενός μηνός στο ΝΙΜΤΣ.
Επικήδειο σημείωμα
Στις 4.1.1976 δημοσιεύτηκε στο Κυριακάτικο Βήμα επικήδειο σημείωμα του διωχθέντος κατά τη διάρκεια της χούντας ως αντιστασιακού στρατηγού Γ.Ι. Ιορδανίδη, στη δίκη του οποίου ο Στυλιανός Μανιδάκης είχε προσέλθει ως αυτόκλητος μάρτυρας για την υπεράσπισή του. Το περιεχόμενο είχε ως εξής:
Παραπομπές
Κατηγορία:Έλληνες αξιωματικοί του πυροβολικού Κατηγορία:Έλληνες υφυπουργοί Δημοσίας Τάξης Κατηγορία:Έλληνες υφυπουργοί Εσωτερικών Κατηγορία:Ταξιάρχης του Τάγματος του Φοίνικα Κατηγορία:Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Γεωργίου Α΄
Κάλαμος Αττικής
Ο Κάλαμος είναι χωριό της βορειοανατολικής Αττικής, νότια του Ωρωπού και βόρεια του Καπανδριτίου. Ο πληθυσμός του σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είναι 1.824 κάτοικοι. Το επίνειό του είναι οι Άγιοι Απόστολοι, παραθεριστική περιοχή, με μεγάλη κίνηση τους καλοκαιρινούς μήνες. Διοικητικά ανήκει στον Δήμο Ωρωπού.
Περιγραφή του οικισμού
Πορεία του πληθυσμού: