cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Αιολική ενέργεια στην Κροατία
δεξιά|μικρογραφία|Αιολικό πάρκο κοντά στο Σένι Η αιολική ενέργεια στην Κροατία αναπτύσσεται από τότε που το πρώτο αιολικό πάρκο εγκαταστάθηκε στη χώρα το 2004. Το Δεκέμβριο του 2010 η αθροιστική αιολική ενέργεια ανήλθε στα 69,8 MW.
Το πρώτο αιολικό πάρκο εγκαταστάθηκε στο νησί Παγκ το 2004. Το 2006 μια άλλη φάρμα άνοιξε κοντά στο Σίμπενικ. Την 1η Ιουλίου 2007, η κυβέρνηση της Κροατίας θέσπισε πέντε κανονισμούς για τα κίνητρα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, συμπεριλαμβανομένων των τιμολογίων τροφοδοσίας.
Ο μεγαλύτερος τοπικός κατασκευαστής αιολικής ενέργειας είναι η Adria Wind Power.
Επί του παρόντος, στην Κροατία υπάρχουν συνολικά 204 ανεμογεννήτριες που παράγουν συνολικά 207.1 MW ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά με νέες ανεμογεννήτριες που έρχονται συνεχώς, αναμένεται ότι μέχρι τις αρχές του 2014 η συνολική εγκατεστημένη ισχύς θα φθάσει τα 320 MW. με επιπλέον 960 ανεμογεννήτριες υπό κατασκευή στην Κροατία ή σχεδόν έτοιμες να ενταχθούν στο εθνικό ενεργειακό δίκτυο. Η Κροατία θα μπορούσε να παράγει πάνω από 1 GW ηλεκτρικής ενέργειας από άνεμο μόνο μέχρι το τέλος του 2015. Στις αρχές του 2013 η Κροατία παρήγαγε περίπου το 15,8% της ηλεκτρικής ενέργειάς της από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η κυβέρνηση ελπίζει ότι η Κροατία θα μπορούσε να παράγει περίπου το 20% της ενέργειάς της από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας από αιολική και ηλιακή ενέργεια μέχρι το 2020 και έχει υιοθετήσει νέα στρατηγική για την επίτευξη αυτού του στόχου. Μέχρι το τέλος του 2014, η ανανεώσιμη ενέργεια στην Κροατία αναμένεται να παράγει περίπου 527 MW από την ηλιακή και αιολική ενέργεια ή περίπου το 20% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, επιτυγχάνοντας το στόχο της ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για το 2020. Σήμερα ο ρυθμός ανάπτυξης και οι προγραμματισμένες επενδύσεις στην επόμενη περίοδο 5-7 ετών, θα έχει ως αποτέλεσμα η ενέργεια που παράγεται από την αιολική και την ηλιακή ενέργεια να φτάσει εύκολα το 40% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας στην Κροατία με το 50% να είναι πολύ πιθανό, επιτυγχάνοντας στόχους που ορίστηκαν τη Γερμανία, τη Σουηδία, τη Δανία, τη Φινλανδία και την Αυστρία.
Παραπομπές
Κατηγορία:Οικονομία της Κροατίας
Σαρσιέ
Το Σαρσιέ (γαλλικά: Charcier) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό του Ζυρά, στη διοικητική περιοχή της Βουργουνδίας-Φρανς-Κοντέ.
Παραπομπές
Κατηγορία:Κοινότητες του Ζυρά
Υπερνομαρχία Δράμας-Καβάλας-Ξάνθης
μικρογραφία|300x300εσ|Η υπερνομαρχία Δράμας-Καβάλας-Ξάνθης εμφανίζεται με πράσινο Η υπερνομαρχία Δράμας-Καβάλας-Ξάνθης ήταν μία από τις τρεις υπερνομαρχίες της Ελλάδας.
Αποτελούνταν από τον νομό Δράμας στα βορειοδυτικά, τον νομό Καβάλας στα κεντρικά και νότια, και τον νομό Ξάνθης στα ανατολικά.
Ο θεσμός καταργήθηκε στις στις 31 Δεκεμβρίου 2010 με την εφαρμογή του Πρόγραμματος Καλλικράτης
Παραπομπές
Κατηγορία:Παλιότερες διοικητικές διαιρέσεις της Ελλάδας
Λα Σαρμ
Το Λα Σαρμ (γαλλικά: La Charme) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό του Ζυρά, στη διοικητική περιοχή της Βουργουνδίας-Φρανς-Κοντέ.
Παραπομπές
Κατηγορία:Κοινότητες του Ζυρά
Τζίνα Φάιν
Η Τζίνα Φάιν (πραγματικό όνομα Τζένιφερ Πέισον) είναι Αμερικάνα ηθοποιός του ερωτικού κινηματογράφου και γυμνή χορεύτρια. Γεννημένη στις 29 Σεπτεμβρίου 1964 στην Νέα Υόρκη (πόλη), έκανε καριέρα στις δεκαετίας του 1980-90 με τα καλλιτεχνικά ονόματα Βιρτζίνια Πειμόρ και Έιντζελ Ρας. Διέκοψε την καλλιτεχνική της καριέρα τρεις φορές, και αποσύρθηκε το 2002, ενώ συμμετείχε συνολικά σε 400 κινηματογραφικά έργα. Έχει ένα γιο και ζει στην Καλιφόρνια, όπου εμφανίζεται ως γυμνή χορεύτρια.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί πορνογραφικών ταινιών Κατηγορία:ΛΟΑΤ πρόσωπα από τις ΗΠΑ Κατηγορία:Αμερικανοί χορευτές
Κοντόα
Η Κοντόα (αγγλ./σουαχ. Kondoa) είναι πόλη και διοικητικό τμήμα που ονομάζεται επίσης και Κοντόα Μτζίνι (Kondoa Mjini (σουαχ.)) ή σπανιότερα Kondoa Urban (αγγλ.). Βρίσκεται στην Περιοχή Κοντόα (Kondoa District), στην Περιφέρεια Ντοντόμα (Dodoma Region) της Τανζανίας.
Η πόλη Κοντόα είναι η πρωτεύουσα της Επαρχίας Κοντόα. Τα περισσότερα κτήρια της τοπικής κυβέρνησης, έχουν κτιστεί κατά την περίοδο της Γερμανικής Αποικιοκρατίας. Στην πόλη υπάρχουν επίσης Επαρχιακό Νοσοκομείο, τρία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης O-Level, δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ένα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θηλέων A-Level και ένα Αγροτικό Κολλέγιο. Υπάρχει επίσης Γεωπονικό Κολλέγιο εκπαίδευσης διδασκάλων, όπως επίσης και ένα παράρτημα της Τράπεζας NMB.
Κλίμα
Το κλίμα της είναι ημίξηρο. Η εποχή των βροχών είναι από τα τέλη Δεκεμβρίου έως τα μέσα Μαρτίου και η Κοντόα έχει ελάχιστη έως καθόλου βροχή για το υπόλοιπο του έτους. Ο καιρός είναι κατά το μεγαλύτερο ποσοστό, ζεστός. Η πόλη έχει μία θερμή πηγή η οποία προμηθεύει πόσιμο νερό για πολλούς κατοίκους της. Επίσης, υπάρχει και ένας ποταμός, ο οποίος διασχίζει την πόλη, αν και κατά τους μήνες της ξηρασίας, δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου νερό πάνω από το έδαφος. Πάνω από τον ποταμό, υπάρχει μία στέρεη γέφυρα.
Εθνότητες
Η φυλή Ράνγκι (Rangi tribe) είναι η πολυπληθέστερη εθνική ομάδα στην Κοντόα και η τοπική τους γλώσσα είναι τα Κιλαάνγκι (Kilaangi). Καθώς ήταν στάση σε μία αρχαία διαδρομή καραβανιών, η Κοντόα έχει και μια αξιόλογη μειονότητα από μη-Ιράνγκι κατοίκους.
Θρησκεία
Η πόλη έχει περίπου 70% Μωαμεθανούς και 30% Χριστιανούς, ενώ οι οι θρησκείες των αυτοχθόνων έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Οι σχέσεις μεταξύ των θρησκευτικών ομάδων είναι καλές.
Συγκοινωνία
Ο ασφαλτοστρωμένος οδικός άξονας T5 από τη Ντοντόμα προς το Μπαμπάτι, διασχίζει την πόλη.
Σημειώσεις
<references responsive="0" group="Σημ." /> <references group="Παρ. Σημ." />
Σαλβαδόρ ντελ Σολάρ
Ο Σαλβαδόρ ντελ Σολάρ (Salvador Alejandro Jorge del Solar Labarthe,   ; γεννήθηκε την 1η Μαΐου 1970) είναι  Περουβιανός ηθοποιός, δικηγόρος και πολιτικός. Ήταν πρωθυπουργός του Περού από τις 11 Μαρτίου 2019 ως τις 30 Σεπτεμβρίυο 2019. Διορίστηκε από τον πρόεδρο Μαρτίν Βισκάρα. Υπήρξε υπουργός Πολιτισμού του Περού από τις 5 Δεκεμβρίου 2016 έως τις 27 Δεκεμβρίου 2017 υπό τον πρόεδρο Πέδρο Πάμπλο Κουτσίνσκι και παραιτήθηκε σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την απονομή χάριτος από τον Κουτσίνσκι στον πρώην προέδρο Αλμπέρτο Φουτζιμόρι.
Πρώτα χρόνια και εκπαίδευση
Ο Σαλβαδόρ ντελ Σολάρ γεννήθηκε την 1η Μαΐου 1970 στη Λίμα. Είναι γιος του Σαλβαδόρ ντελ Σολάρ Φιγκερόλα και της Ελβίρα Λαμπάρτε Φλόρες. Ο προπάππος του, Πέδρο Αλεχαντρίνο ντελ Σολάρ ήταν πρόεδρος του Συμβουλίου υπουργών και αντιπρόεδρος του Περού.
Σπούδασε στο κολέγιο της Σάντα Μαρία Μαριανίστας ντε Λίμα. Σπούδασε στις Σχολές Τεχνών και Δικαιωμάτων του Καθολικού Πανεπιστημίου του Περού, όπου αποφοίτησε ως δικηγόρος. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Νομική Σχολή, ήταν ιδρυτής και διευθυντής του περιοδικού Lus et Veritas. Ολοκλήρωσε μεταπτυχιακό δίπλωμα στις Διεθνείς Σχέσεις στη Σχολή Ιδιωτικών και Δημόσιων Υποθέσεων του Maxwell με ειδίκευση στην επικοινωνία και τη διαπολιτισμική διαπραγμάτευση (2002).
Ήταν επιλεγμένος παίκτης της εθνικής ομάδας υδατοσφαίρισης.
Καριέρα ηθοποιίας
Σπούδασε ηθοποιία στο εργαστήριο του Αλμπέρτο Ισόλα, ξεκινώντας αργότερα μια καριέρα στο θέατρο, η οποία συμπεριέλαβε έργα όπως Presas de Salón, Ojos Bonitos, Ugly Paintings, Hamlet, El Gran Teatro del Mundo και El Rey Lear, μετά από τα οποία ταξίδεψε στην Κολομβία να συνεχίσει την καριέρα του.
Το 1999 πρωταγωνίστησε στην τηλενουβέλα Pobre Diabla, μαζί με την Άντζι Σεπέντα. Το έργο ήταν μια πραγματική επιτυχία των περουβιανών παραγωγών, η οποία οδήγησε στην εξαγωγή της σε αμερικανικές και ευρωπαϊκές χώρες.
Το 2009 επέστρεψε στο Περού για να συμμετάσχει στη σειρά Νάνος. Ο Σαλβαδόρ επέστρεψε στο Περού το 2012 για να είναι μέλος κριτικής επιτροπής στο 16ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Λίμα. Καταγράφηκε επίσης για τη σειρά El Capo 2, παίζοντας τον δικηγόρο Ρουμπέν Κάστρο. Το 2013, ο ντελ Σολάρ συμμετείχε στην ταινία The Missing Elephant από τον Χαβιέρ Φουέντες Λεόν, όπου ήταν συντελεστής με τους Κολομβιανούς ηθοποιούς Άντζι Σεπέντα και Αντρές Πάρα. Η ταινία κυκλοφόρησε το επόμενο έτος. Το 2014, η ντελ Σολάρ έκανε το ντεμπούτο του ως σκηνοθέτης με την ταινία Magallanes.
Πολιτική
Μετά τη νίκη επί του Κέικο Φουτζιμόρι, ο Πέδρο Πάμπλο Κουτσίνσκι τον διόρισε υπουργό Πολιτισμού. Στις 5 Δεκεμβρίου 2016 διορίστηκε υπουργός Πολιτισμού από τον πρόεδρο Κουτσίνσκι. Παρέμεινε στις 27 Δεκεμβρίου 2017, μετά τη χάρη του Αλμπέρτο Φουτζιμόρι.
Πρωθυπουργός
Στις 11 Μαρτίου 2019, ορκίστηκε πρωθυπουργός του Περού ο πρόεδρος Μαρτίν Βισκάρα, αντικαθιστώντας τον Σέσαρ Βιλανουέβα. Μετά τη διάλυση του Κογκρέσου, που θεωρήθηκε αντισυνταγματική, υπέβαλε την παραίτησή του από την πρωθυπουργία στις 30 Σεπτεμβρίου 2019 και αντικαταστάθηκε αυθημερόν από τον Βισέντε Σεμπάγιος.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πρωθυπουργοί του Περού
Υπερνομαρχία Ροδόπης-Έβρου
μικρογραφία|300x300εσ|Χάρτης των υπερνομαρχιών της Ελλάδας. Η υπερνομαρχία Ροδόπης-Έβρου εμφανίζεται με κόκκινο. Η υπερνομαρχία Ροδόπης-Έβρου ήταν μία από τις τρεις υπερνομαρχίες της Ελλάδας.
Αποτελούνταν από τον Νομό Ροδόπης στα δυτικά και τον νομό Έβρου στα ανατολικά.
Ο θεσμός καταργήθηκε στις στις 31 Δεκεμβρίου 2010 με την εφαρμογή του Πρόγραμματος Καλλικράτης
Παραπομπές
Κατηγορία:Θράκη (διαμέρισμα) Κατηγορία:Παλιότερες διοικητικές διαιρέσεις της Ελλάδας
Μάχη του Κάχε
Η Μάχη του Κάχε ήταν η τελευταία σύγκρουση μεταξύ των γερμανικών δυνάμεων και των δυνάμεων της Αντάντ, πριν από τη γερμανική υποχώρηση από την περιοχή του Κιλιμαντζάρο. Βρετανικές και νοτιοαφρικανικές δυνάμεις, περικύκλωσαν τις γερμανικές θέσεις στο Κάχε (Kahe), νότια του Όρους Κιλιμαντζάρο.
Οι δυνάμεις της Αντάντ, προκάλεσαν μεγάλες απώλειες και κατέλαβαν μεγάλα τεμάχια του γερμανικού πυροβολικού, ενώ υπέστησαν σχετικά μικρές απώλειες. Από εκεί, οι γερμανικές δυνάμεις υποχώρησαν προς τα ενδότερα της αποικίας.
Σημειώσεις
<references group="Σημ."/>
• 2
Βιβλιογραφικές πηγές
Καχε
Γεώργιος Βέροβιτς
Ο Γεώργιος Βέροβιτς (σέρβικα: Ђорђе Беровић (Đorđe Berović), 1845–1897, γνωστός ως Βέροβιτς Πασά (τουρκικά: Beroviç Paşa) ήταν Χριστιανός πολιτικός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που υπηρέτηση ως Γενικός Διοικητής (wāli) της Οθωμανικής Κρήτης και Πρίγκιπας της Σάμου.
Βιογραφία
Ο Βέροβιτς γεννήθηκε στη Σκόδρα, στο ομώνυμο Σαντζάκι της Οθωμανικής αυτοκρατορίας (σήμερα βόρεια Αλβανία). Ήταν σερβικής/μαυροβουνιακής καταγωγής και ο τελευταίος μια σειράς Οθωμανών πασάδων της οικογένειας Βεροβιτς. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία του 19ου αιώνα η κυβέρνηση ζητούσε από Χριστιανικές οικογένειες να στείλουν τους γιους τους να σπουδάσουν στην Κωνσταντινούπολη, ώστε να προκύψουν χριστιανοί διοικητές για επαρχίες με χριστιανική πλειοψηφία.
Διορίστηκε σε αρκετές διοικητικές θέσεις στην Τουρκία. Πριν έρθει στη Σάμο, ήταν σύμβουλος στη διοίκηση του βιλαετίου της Κρήτης. Στη Σάμο έφτασε εν μέσω ένοπλης εξέγερσης από τον Ελληνικό πληθυσμό. Ο Τουρκικός στρατός επρόκειτο να στείλει εκστρατευτικό σώμα για τιμωρία του πληθυσμού, αλλά με την παρέμβασή του επήρθε αμοιβαία αποδεκτός συμβιβασμός. Οι Έλληνες τον αποδεχόταν σαν ανεξάρτητο Πρίγκιπα, και ο Σουλτάνος τον θεωρούσε Πασά του.
Τακτοποίησε τα οικονομικά του νησιού και γενικά ήταν επιτυχημένος στην διοίκησή του και δημοφιλής στους Σάμιους. Μεταξύ άλλων μέτρων, προσπάθησε ανεπιτυχώς να θεσπίσει τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά ενίσχυσε την ελευθερία του Τύπου, προώθησε τη γεωργία, και το 1895 ίδρυσε το Αρχαιολογικό Μουσείο της Σάμου.
Σε ένα λόγο του στο Σαμιακό Κοινοβούλιο είπε: "Το Κοινοβούλιο και εγώ έχουμε κοινά όρια. Δεν θα πρέπει να παραβαίνετε τα δικά μου, και ούτε κι εγώ τα δικά σας. Έτσι, θα είμαστε φίλοι για πάντα".
Μεταφέρθηκε σε νέα θέση από την Υψηλή Πύλη ενώ ήταν σε περιοδεία στην περιοχή του Μαραθόκαμπου. Η αναχώρησή του δεν έγινε δεκτή θετικά από τον πληθυσμό της Σάμου.
Το 1897 έγινε εξέγερση από τον πληθυσμό της Κρήτης, και ο Πασάς Βέροβιτς στάλθηκε από την Πύλη σαν Γενικός Διοικητής, με την προσδοκία να πετύχει παρόμοιο συμβιβασμό με εκείνον που είχε πετύχει στη Σάμο. Δυστυχώς η διαμάχη στην Κρήτη ήταν ήδη βαθιά, και παρόλο που οι Έλληνες τον έβλεπαν ευνοϊκά, ο Τουρκικός πληθυσμός και στρατός αρνήθηκαν να τον υπακούσουν. Ο Σουλτάνος προσπάθησε να παρέμβει υπέρ του απονέμοντάς του την τιμή του Τάγματος του Οσμανιέ, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Μάλιστα, συνελήφθη από Τούρκο στρατιωτικό διοικητή. Οι Μεγάλες Δυνάμεις που είχαν επιβάλει στο νησί αποκλεισμό παρενέβησαν για να τον ελευθερώσουν. Κατόπιν του δόθηκε ένα απόσπασμα του στρατού του Μαυροβουνίου για σωματοφύλακές του. Η άφιξή τους στα Χανιά έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τον Ελληνικό πληθυσμό. Μετά την εγκαθίδρυση της αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας, ο Πασάς Βέροβιτς παρέδωσε τα κλειδιά του φρουρίου των Χανίων στον Πρίγκιπα Γεώργιο της Ελλάδας και αποσύρθηκε στη Βενετία.
Παραπομπές
Κατηγορία:Πασάδες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας Κατηγορία:Ηγεμόνες Σάμου
Οίκος των Ασέν
Ο Οίκος των Ασέν ή Ασάν, βουλγ. Асен, ήταν δυναστικός Οίκος που μέλη του έγιναν βασιλείς της Βουλγαρίας το διάστημα 1187-1256.
Ιστορία
Οι Βούλγαροι πέρασαν τον Δούναβη και εγκαταστάθηκαν στα εδάφη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας το 681. Κυβερνήθηκαν από τους Οίκους των Ντούλο (681-991) και Κομητοπούλων (997-1018). Το 1018 ο Βασίλειος Β΄ των Μακεδόνων νίκησε κατά κράτος τον Ιβάν Βλαδισλάβ ηγεμόνα (χαν) των Βουλγάρων στη μάχη του Δυρραχίου, υπέταξε τους Βουλγάρους στη Ρωμαϊκή κυριαρχία και ονομάστηκε Βουλγαροκτόνος. Για τα επόμενα 167 έτη οι Bούλγαροι δεν ενόχλησαν το Ρωμαϊκό κράτος, αλλά το 1185 οι Βλάχοι   αδελφοί Πέτρος, Ιβάν Ασέν και Ιωάννης ζήτησαν από τον Ισαάκιο Β΄ Άγγελο να τους παραχωρήσει επικράτεια. Ο Αυτοκράτορας τους απέπεμψε και αυτοί, εκμεταλλευόμενοι τη δυσαρέσκεια των Βουλγάρων για τους φόρους που πλήρωναν, εξεγέρθηκαν και ίδρυσαν το Βλαχο-Βουλγαρικό ή Β΄ Βουλγαρικό κράτος με ηγεμόνες τους αδελφούς Πέτρο Β΄, Ιβάν Α΄ και Καλο-Ιωάννη διαδοχικά και μετά τους απογόνους του Ιβάν Α΄.
Υπάρχει επίσης η άποψη ότι οι τρεις αδελφοί είναι Βουλγαρικής ή Κουμανικής (Τουρκικής)  καταγωγής· το όνομα Ασέν αναφέρεται πρώτη φορά σε έγραφο της μονής Μεγίστης Λαύρας. Είναι μικρό όνομα και μάλλον προέρχεται από το esen, που στη γλώσσα των Κουμάνων Τούρκων σημαίνει ασφαλής, υγειής. Τη δυναστεία τους ακολούθησαν οι δυναστείες των Μίτσο, Τιχ, Τέρτερ, Σισμάν και Στρασιμίρ, που τα μέλη τους ήταν απόγονοι εκ θηλυγονίας των Ασέν· για να εδραιώνουν τη θέση τους, έφεραν το επώνυμο Ασέν.
Οι Ασέν συνέδεσαν το όνομά τους με την αναβίωση του Βουλγαρικού κράτους. Μερικοί από αυτούς αποκαλούσαν τον εαυτό τους αυτοκράτορα (καίσαρα, tsar) της Βουλγαρίας. Απόγονοι (εκ θηλυγονίας) του Οίκου των Ασέν ανέλαβαν υπηρεσίες στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τον 13ο και 14ο αι. και έλαβαν τίτλους όπως δεσπότης, σεβαστοκράτωρ, πανυπερσέβαστος, μέγας δουξ ή μέγας πριμικήριος. Με το όνομα Ασάνης (θηλ. Ασανίνα) εμφανίζονται στις πηγές να ήρθαν σε επιγαμίες με τους Οίκους των Καντακουζηνών, Δουκών, Τορνικίων, Ραούλ, κά. Από την Κωνσταντινούπολη εξαπλώθηκαν στη Φραγκοκρατούμενη Ελλάδα, στα πριγκιπάτα της Μολδαβίας, της Θεοδωρούς (Κριμαία) και στα βασίλεια της Νάπολης και της Αραγωνίας. Των εξελληνισμένων Ασάνηδων απόγονοι υπάρχουν στη σύγχρονη Ελλάδα.
Γενεαλογία των Ασέν, βασιλέων της Βουλγαρίας
{{familytree | Θδρ | | κορ | | ΙΑΑ | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | Καλ |Θδρ=(Θεόδωρος} Πέτρος Δ΄ τσάρος της Βουλγαρίας|κορ=(κόρη)|ΙΑΑ=Ιβάν Α΄ τσάρος της Βουλγαρίας|Καλ=Καλογιάν τσάρος της Βουλγαρίας}}
Αναφορές
Κατηγορία:Ιστορικές οικογένειες της Βουλγαρίας
Μάχη της Σούσα (2020)
Η μάχη της Σούσα (Şuşa döyüşü ή Şuşa uğrunda döyüş ; Շուշիի ճակատամարտ  romanized: Shushii chakatamart) ήταν μια μάχη, που διεξήχθη μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων του Αζερμπαϊτζάν και της αυτοαποκαλούμενης Δημοκρατίας του Αρτσάχ, που υποστηρίζεται στρατιωτικά από την Αρμενία, για τον έλεγχο της πόλης Σούσα, κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2020. Η μάχη θεωρείται μια από τις πιο αιματηρές μάχες του πολέμου.
Η Σούσα, γνωστή στους Αρμένιους ως Σουσί, και το γύρω ορεινό έδαφος, είναι μία από τις πιο στρατηγικά σημαντικές τοποθεσίες στην αμφισβητούμενη περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και συνήθως αναφέρεται ως η «καρδιά» της περιοχής. Μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, η πόλη θεωρούνταν το πολιτιστικό και πολιτικό κέντρο του περιφερειακού πληθυσμού του Αζερμπαϊτζάν, καθώς και μία από τις δύο κύριες πόλεις του Υπερκαύκασου για τους Αρμένιους και το κέντρο ενός αυτοδιοικούμενου αρμενικού πριγκιπάτου από τους μεσαιωνικούς χρόνους έως τη δεκαετία του 1750.
Η πόλη είχε μικτό πληθυσμό Αρμενίων-Αζέρων μέχρι το πογκρόμ της Σούσα το 1920, όταν οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν κατέστρεψαν το αρμενικό μισό της πόλης και σκότωσαν ή απέλασαν τον Αρμενικό πληθυσμό της —έως 20.000 άτομα. Δεδομένου ότι η σφαγή άφησε την πόλη κυρίως με πληθυσμό Αζέρων, στη συνέχεια ενσωματώθηκε στη ΣΣΔ του Αζερμπαϊτζάν, μαζί με την υπόλοιπη Αυτόνομη Περιφέρεια του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Η πόλη καταλήφθηκε το 1992 από τις Αρμενικές Ένοπλες Δυνάμεις για την άρση της Πολιορκίας του Στεπανακέρτ κατά τη διάρκεια του Πρώτου Πολέμου του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, και ο τότε πληθυσμός, που ήταν κυρίως Αζέροι, εκδιώχθηκε από αυτήν. Η πόλη στη συνέχεια χρησίμευσε ως αμυντική ραχοκοκαλιά εντός του Αρτσάχ, συνδέοντας την de facto πρωτεύουσα, Στεπανακέρτ, με την πόλη Γκορίς στην Αρμενία μέσω του διαδρόμου Λατσίν.
Προχωρώντας από την πόλη Τζαμπραγίλ ο στρατός του Αζερμπαϊτζάν κατέλαβε την πόλη Χαντρούτ στα μέσα Οκτωβρίου. Στη συνέχεια, οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν προέλασαν βορειότερα, εισερχόμενοι στην περιοχή Σούσα μέσω των δασών και των ορεινών περασμάτων της. Αν και η Σούσα βρισκόταν υπό βομβαρδισμό από την αρχή της σύγκρουσης, ο τοπικός πόλεμος ξέσπασε κοντά στην πόλη στις 29 Οκτωβρίου. Το Αζερμπαϊτζάν κατέλαβε τον έλεγχο του χωριού Τσανακτσί (Chanakchi), και ακολούθησε μέρος του στρατηγικού δρόμου Σούσα– Λατσίν στις 4 Νοεμβρίου, με τις αρμενικές δυνάμεις στη συνέχεια να κλείνουν το δρόμο για τους αμάχους. Η Le Monde ανέφερε ότι η μάχη είχε στραφεί υπέρ του Αζερμπαϊτζάν στις 6 Νοεμβρίου, παρά την άρνηση του Αρτσάχ.
Υποστηριζόμενες από πυρά πυροβολικού, οι ειδικές δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν εισήλθαν στη Σούσα στις 6 Νοεμβρίου. Μετά από δύο ημέρες μάχης, οι αρμενικές δυνάμεις εκδιώχθηκαν από την πόλη και στις 8 Νοεμβρίου, ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγιεφ, δήλωσε ότι οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν είχαν πάρει τον έλεγχο της Σούσα. Η Αρμενία το αρνήθηκε με ανακοίνωση. Την επόμενη μέρα, το Υπουργείο Άμυνας του Αζερμπαϊτζάν δημοσίευσε ένα βίντεο από την πόλη, επιβεβαιώνοντας τον πλήρη έλεγχο του Αζερμπαϊτζάν. Την ίδια ημέρα, το Προεδρικό Γραφείο της Αρτσάχ επιβεβαίωσε ότι είχε χάσει τον έλεγχο της Σούσα, αν και αυτό αργότερα αντικρούστηκε από δηλώσεις του Αρμένιου πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν, και του αρμενικού Υπουργείου Άμυνας. Μετά την υπογραφή μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, ο Πρόεδρος του Αρτσάχ, Αραγίκ Χαρουτγιουνιάν επανέλαβε ότι το Αρτσάχ είχε χάσει τον έλεγχο της πόλης στις 7 Νοεμβρίου και ο Πασινιάν παραδέχτηκε την απώλεια της πόλης. Λόγω του στρατηγικού πλεονεκτήματος, που παρείχε η πόλη, η κατάληψη της Σούσα ήταν αποφασιστικής σημασίας στον πόλεμο, με την Αρμενία να παραδίδεται και το Αζερμπαϊτζάν να κηρύσσει τη νίκη λίγες μέρες αργότερα.
Η νίκη του Αζερμπαϊτζάν στη Σούσα γιορτάστηκε ευρέως στην κοινωνία του Αζερμπαϊτζάν και στη διασπορά της. Η 8 Νοεμβρίου, την ημέρα που ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν ανακοίνωσε τη νίκη των δυνάμεων του Αζερμπαϊτζάν, ανακηρύχθηκε Ημέρα της Νίκης στο Αζερμπαϊτζάν, και ένας μελλοντικός σταθμός του μετρό του Μπακού ονομάστηκε «8 Νοεμβρίου». Δημιουργήθηκε στρατιωτικό βραβείο για όσους έλαβαν μέρος στη μάχη. Το όνομα της λεωφόρου Νόμπελ στο Μπακού έχει αλλάξει σε Λεωφόρο «8 Νοεμβρίου».
Ιστορικό υπόβαθρο
Ακριβώς πριν από τον πόλεμο Αρμενίων-Αζέρων του 1918-1920, οι Αρμένιοι αποτελούσαν μια μικρή πλειοψηφία στην πόλη. Ωστόσο, η πόλη έμεινε με την πλειοψηφία των Αζέρων μετά τον πόλεμο, καθώς ο αρμενικός πληθυσμός σφαγιάστηκε και το αρμενικό μισό της πόλης ισοπεδώθηκε κατά τη σφαγή της Σούσα. Στη συνέχεια, το 1923, υπό τη σοβιετική κυριαρχία, δημιουργήθηκε η Αυτόνομη Περιφέρεια του Ναγκόρνο-Καραμπάχ (NKAO) και η Σούσα ήταν ο μόνος μεγάλος οικισμός με πλειοψηφία Αζέρων, που ενσωματώθηκε στην περιφέρεια.
Τον Φεβρουάριο του 1988, η κυβέρνηση της Αρμενικής πλειοψηφίας NKAO ψήφισε υπέρ της απόσχισης από το Αζερμπαϊτζάν και της ενοποίησης με την Αρμενία οδηγώντας σε μια ευρύτερη εθνοτική και εδαφική σύγκρουση μεταξύ των Αρμενίων και των Αζέρων, που ζουν στη Σοβιετική Ένωση. Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, οι Αρμένιοι και οι Αζέροι αγωνίστηκαν, για να πάρουν τον έλεγχο του Ναγκόρνο Καραμπάχ και οι μάχες είχαν κλιμακωθεί σε πόλεμο πλήρους κλίμακας στις αρχές του 1992. Μέχρι τότε, ο θύλακας είχε κηρύξει την ανεξαρτησία του και είχε δημιουργήσει μια μη αναγνωρισμένη κυβέρνηση. Αρχίζοντας στα τέλη του 1991, η Σούσα χρησιμοποιήθηκε από τις δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν ως βάση για καθημερινές αδιάκριτες επιθέσεις με ρουκέτες στην περιφερειακή πρωτεύουσα του Στεπανακέρτ κατά τη διάρκεια της Πολιορκίας του Στεπανακέρτ, προκαλώντας τουλάχιστον 169 θανάτους αμάχων. Στις 8 Μαΐου 1992, οι αρμενικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επιτυχή επίθεση, για να καταλάβουν τη Σούσα με σκοπό να σπάσουν την πολιορκία, και ο Αζέρικος πληθυσμός της, περίπου 15.000 άτομα, που αποτελούσαν το 85,5% του πληθυσμού της πόλης το 1979, αναγκάστηκε να τραπεί σε φυγή. Το μεγαλύτερο μέρος της πόλης έγινε ερείπια, και η Σούσα μετατράπηκε σε πόλη-φάντασμα. Οι Αρμένιοι, οι περισσότεροι από τους οποίους διέφυγαν από τα πογκρόμ κατά των Αρμενίων στο Μπακού και σε άλλες πόλεις του Αζερμπαϊτζάν, στη συνέχεια εγκαταστάθηκαν στην πόλη, με περίπου πέντε χιλιάδες άτομα να ζούν στη Σούσα πριν από την μάχη το 2020. Το 2020, ο de facto Πρόεδρος του Αρτσάχ, Αραγίκ Χαρουτγιουνιάν ανακοίνωσε σχέδια για τη μεταφορά της Εθνοσυνέλευσης του Αρτσάχ στη Σούσα, γεγονός που κλιμάκωσε τις εντάσεις μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν.
Η πόλη έχει ιστορική, πολιτική και πολιτιστική σημασία τόσο για τους Αρμένιους όσο και για το Αζερμπαϊτζάν. Για τους Αρμένιους, η Σούσα λειτούργησε ως πόλη και αρχαίο φρούριο για το αρμενικό πριγκιπάτο της Βαράντα κατά τον Μεσαίωνα και μέχρι τον 18ο αιώνα. Ήταν μια από τις δύο κύριες αρμενικές πόλεις του Υπερκαυκάσου και το κέντρο ενός αυτοδιοικούμενου αρμενικού πριγκιπάτου, των Μελίκων του Καραμπάχ, από τους μεσαιωνικούς χρόνους έως τη δεκαετία του 1750. Έχει επίσης θρησκευτική σημασία για τους Αρμένιους, καθώς ο καθεδρικός ναός Γκαζαντσέτσοτς (Ghazanchetsots) βρίσκεται στην πόλη και ήταν η έδρα της Επισκοπής του Αρτσάχ της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας μέχρι το τέλος του πολέμου.
Για τους Αζέρους, η πόλη έχει ιδιαίτερη πολιτιστική σημασία. Θεωρούν την πόλη ως την πολιτιστική τους πρωτεύουσα στην περιοχή, και τη θεωρούν πιο σημαντική από το Στεπανακέρτ. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας, η πόλη ήταν το σπίτι πολλών διανοούμενων από το Αζερμπαϊτζάν, ποιητών, συγγραφέων και ιδιαίτερα μουσικών (π.χ. οι ασίκ, τραγουδιστές μουγκάμ, παίκτες κομπούζ). Έτσι, η Σούσα θεωρείται συχνά το λίκνο της μουσικής και της ποίησης του Αζερμπαϊτζάν και ένα από τα κορυφαία κέντρα της κουλτούρας του Αζερμπαϊτζάν.
Ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγιεφ, είχε συχνά περιγράψει την ανακατάληψη της πόλης ως έναν από τους βασικούς στόχους του πολέμου. Σε μια συνέντευξη στις 16 Οκτωβρίου στην τουρκική τηλεόραση, ο Αλίγιεφ είπε ότι «χωρίς τη Σούσα, η υπόθεση μας θα είναι ημιτελής», ενώ ο αυτοαποκαλούμενος Αρμένιος Πρόεδρος του Αρτσάχ, Αραγίκ Χαρουτγιουνιάν, αποκάλεσε τη Σούσα «μια από τις μεγαλύτερες κληρονομιές, που έχουμε κληρονομήσει από τους προγόνους μας», και πρόσθεσε ότι «όποιος ελέγχει το Σουσί, ελέγχει το Αρτσάχ». Παρά τη συμβολική σημασία της πόλης, ο αναλυτής του Αζερμπαϊτζάν της International Crisis Group Ζαούρ Σιρίγεφ δήλωσε ότι παρέμενε ασαφές εάν η κατάληψη της Σούσα ήταν στρατιωτικός ή πολιτικός στόχος, ενώ σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή του Αζερμπαϊτζάν Φαούντ Σαχμπαζόφ, η νίκη των δυνάμεων του Αζερμπαϊτζάν στη Σούσα θα εκλαμβανόταν ως μια ηθική νίκη για τους Αζέρους, είτε βρίσκονται στο μέτωπο είτε όχι», η οποία θα οδηγήσει επίσης σε «σοβαρή αποθάρρυνση» των Αρμενίων στρατιωτών και σύμφωνα με την ανώτερη αναλυτή της International Crisis Group Ολέσια Βαρτανιάν, η πλευρά που έλεγχε τη Σούσα είχε "αποκτήσει αυτόματα τον έλεγχο του Στεπανακέρτ".
Προανάκρουσμα
Στις 27 Σεπτεμβρίου 2020, μια επίθεση του Αζερμπαϊτζάν σηματοδότησε την έναρξη των συγκρούσεων στην αμφισβητούμενη περιοχή Ναγκόρνο-Καραμπάχ, η οποία ελέγχεται de facto από την αυτοαποκαλούμενη και μη αναγνωρισμένη Δημοκρατία του Αρτσάχ, αλλά de jure τμήμα του Αζερμπαϊτζάν. Οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν προέλασαν αρχικά στις περιοχές Φιζούλι και Τζαμπραγίλ, καταλαμβάνοντας τα αντίστοιχα διοικητικά τους κέντρα. Από εκεί προχώρησαν προς το Χαντρούτ. Οι αρμενικές δυνάμεις σχεδίαζαν να αντέξουν αρκετά μέχρι ο χειμώνας να ακινητοποιήσει την επίθεση του Αζερμπαϊτζάν, και ειδικά τις εναέριες επιχειρήσεις του, κερδίζοντας χρόνο για διεθνή πίεση, για να ωθήσει την ηγεσία του Αζερμπαϊτζάν να εγκαταλείψει την επίθεσή της. Αλλά μετά την πτώση του Χαντρούτ γύρω στις 15 Οκτωβρίου, τα στρατεύματα του Αζερμπαϊτζάν άρχισαν να προελαύνουν πιο εντατικά και οι Αρμένιοι άρχισαν να υποχωρούν, με τους Αζέρους να παίρνουν τον έλεγχο του Ζανγκιλάν. Ξεκινώντας μια επίθεση για το Λατσίν οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν έστρεψαν επίσης την πολεμική τους προσπάθεια προς τη Σούσα, διεισδύοντας στην περιοχή Σούσα μέσω των δασών και των ορεινών περασμάτων της. μικρογραφία|250x250εσ| Πλατεία της πόλης Σούσα το 2014. Η Σούσα βρισκόταν κάτω από σποραδικά πυρά πυροβολικού από την αρχή του πολέμου. Η Novaya Gazeta ανέφερε ότι στις 4 Οκτωβρίου, οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν είχαν εκτοξεύσει ρουκέτες στο Σπίτι του Πολιτισμού στη Σούσα, όπου, σύμφωνα με κατοίκους της περιοχής, ήταν παρόντες εκατοντάδες στρατιωτικοί και αστυνομικοί. Αργότερα, τα τοπικά αρμενικά μέσα ανέφεραν ότι περισσότεροι από 22 αστυνομικοί σκοτώθηκαν και περίπου 200 άλλοι τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια της επίθεσης. Οι The New York Times ανέφεραν επίσης ότι το κτήριο υπέστη ζημιές. Στις 8 Οκτωβρίου, ο καθεδρικός ναός Ghazanchetsots στην πόλη δέχτηκε βομβαρδισμό, σύμφωνα με πληροφορίες από το Αζερμπαϊτζάν, και υπέστη σοβαρές ζημιές. Το Αζερμπαϊτζάν αρνήθηκε οποιαδήποτε ευθύνη. Όλο τον Οκτώβριο, εμφανίστηκαν αναφορές ότι η Σούσα, καθώς και τα χωριά κοντά, βομβαρδίζονταν από τις δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν, ενώ το Αζερμπαϊτζάν αρνήθηκε ότι βομβάρδισε την πόλη. Στις 28 Οκτωβρίου, οι αρχές της Αρτσάχ δήλωσαν ότι η κατάσταση στο Τσανακτσί, που βρίσκεται αρκετά χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Σούσα, ήταν «τεταμένη». Την επόμενη μέρα, το αρμενικό Υπουργείο Άμυνας δήλωσε ότι γίνονταν συγκρούσεις στο χωριό, και ο αυτοαποκαλούμενος Πρόεδρος του Αρτσάχ, Αραγίκ Χαρουτγιουνιάν, δήλωσε ότι οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν ήταν ήδη 5 χιλιόμετρα από τη Σούσα. Στις 30 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε ότι ξέσπασαν συγκρούσεις κοντά στη Σούσα, ιδιαίτερα στο Ντάσαλτι. Την ίδια μέρα, ένας ανταποκριτής του Abkhazian Network News Agency ανέφερε ότι ισχυρές εκρήξεις ακούστηκαν κοντά στην πόλη. Την επόμενη μέρα, οι αρχές της Αρτσάχ δήλωσαν ότι η Σούσα είχε ξανά βομβαρδιστεί. Στις 2 Νοεμβρίου, οι αρμενικές αρχές δήλωσαν ότι γίνονταν σφοδρές συγκρούσεις κοντά στη Σούσα.
Πριν από τη μάχη, στα τέλη Οκτωβρίου και αρχές Νοεμβρίου, τόσο η Αρμενία όσο και το Αζερμπαϊτζάν αλληλοκατηγορήθηκαν για χρήση λευκού φωσφόρου κοντά στη Σούσα. Στις 30 Οκτωβρίου, οι αρχές της Αρτσάχ είχαν κατηγορήσει τον στρατό του Αζερμπαϊτζάν ότι χρησιμοποιούσε φώσφορο, για να κάψει δάση κοντά στη Σούσα. Το Αζερμπαϊτζάν αρνήθηκε αυτό το γεγονός. Στις 20 Νοεμβρίου, η Γενική Εισαγγελία του Αζερμπαϊτζάν υπέβαλε μήνυση, κατηγορώντας τις Αρμενικές Ένοπλες Δυνάμεις για χρήση χημικών πυρομαχικών, για να «προκαλέσουν μεγάλης κλίμακας και μακροπρόθεσμη βλάβη στο περιβάλλον» γύρω από τη Σούσα, ενώ οι αρχές του Αζερμπαϊτζάν είχαν επίσης δηλώσει ότι οι αρμενικές δυνάμεις μετέφεραν λευκό φώσφορο στην περιοχή. Η χρήση του λευκού φωσφόρου ρυθμίζεται αυστηρά βάσει μιας διεθνούς συμφωνίας, που ούτε η Αρμενία ούτε το Αζερμπαϊτζάν είχαν υπογράψει.
Μάχη
μικρογραφία|χάρτης της περιοχής του Αζερμπαϊτζάν Σύμφωνα με περιγραφή των γεγονότων από το Αζερμπαϊτζάν, οι ειδικές δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν, οι οποίες απείχαν δεκάδες χιλιόμετρα από τις κύριες δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν στο Χαντρούτ, συνέχισαν με τα πόδια προς τη Σούσα για πέντε ημέρες, καθώς τόσο το έδαφος όσο και η διαδρομή δεν ήταν κατάλληλα για οχήματα. Επιλέγοντας να κινηθούν μέσα στα δάση, είχαν αποφύγει τον διάδρομο του Λατσίν και το Κιρμίζι Μπαζάρ, το οποίο το υπερασπίζονταν σθεναρά οι αρμενικές δυνάμεις. Αυτό επανέλαβε αργότερα ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγιεφ, ο οποίος δήλωσε ότι οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν διέσχισαν τις χαράδρες, τα δάση και τα βουνά, για να φτάσουν στην πόλη. Στις 4 Νοεμβρίου, οι αρμενικές αρχές ανέφεραν ότι οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν κοντά στη Σούσα. Το Αζερμπαϊτζάν κατέλαβε τα βουνά νότια της Σούσα, καθώς και σημείωσε πρόοδο στον διάδρομο του Λατσίν.
Στη συνέχεια, οι αρμενικές δυνάμεις έκλεισαν τον δρόμο Σούσα-Λατσίν στους πολίτες, παγιδεύοντας 80 δημοσιογράφους μέσα στον θύλακα, σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα. Οι αρμενικές αρχές δήλωσαν ότι η Σούσα βομβαρδίστηκε σφοδρά το πρωί της 5ης Νοεμβρίου και ότι οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν την επόμενη μέρα. Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν κατάφεραν να περικυκλώσουν την πόλη από τρεις πλευρές – τη νότια, τη δυτική και την ανατολική. Στις 6 Νοεμβρίου, η Le Monde ανέφερε ότι η μάχη είχε στραφεί υπέρ του Αζερμπαϊτζάν, παρά την άρνηση του Αρτσάχ. Νωρίς το πρωί, ο Αργκίστι Κιαραμιάν, ο οποίος είχε υπηρετήσει ως επικεφαλής της Αρμενικής Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας (NSS) μέχρι τον Οκτώβριο του 2020, δηλώνοντας ότι τα καθήκοντά του στην περιοχή είχαν εκπληρωθεί πλήρως, έφυγε από τη Σούσα. Εν τω μεταξύ, ο Αρμένιος στρατιωτικός διοικητής Σεϊράν Οχανιάν, ο οποίος οδηγούσε μια ομάδα 16 ανδρών στην πόλη, έφυγε επίσης από τη Σούσα. Την επόμενη μέρα, χιλιάδες Αρμένιοι εγκατέλειψαν τη Σούσα και το γειτονικό Στεπανακέρτ, με μεγάλες ουρές οχημάτων να μπλοκάρουν το δρόμο. Οι πυροβολαρχίες του αρμενικού πυροβολικού επανατοποθετήθηκαν έξω από την πόλη και οι ντόπιοι στρατιώτες δημιούργησαν σημεία ελέγχου την τελευταία στιγμή, για να εξασφαλίσουν ότι κανένας άνδρας κάτοικος κάτω των 58 ετών δεν θα έφευγε. Στις 7 Νοεμβρίου, οι αρμενικές αρχές δήλωσαν ότι ξέσπασαν σκληρές μάχες κατά τη διάρκεια της νύχτας κοντά στη Σούσα και στο Ντασάλτι, και ισχυρίστηκαν επίσης ότι είχαν αποτραπεί αρκετές επιθέσεις του Αζερμπαϊτζάν. Το Αζερμπαϊτζάν το αρνήθηκε και ο πρόεδρός του, Ιλχάμ Αλίγιεφ, ανακοίνωσε ότι οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν είχαν καταλάβει τον έλεγχο του Καραμπουλάκ και του Μπαχαρλί στην περιοχή Χοτζαλί, που βρίσκεται στα νοτιοανατολικά της πόλης.
Οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν εισήλθαν στην πόλη στις 6 Νοεμβρίου. Εκτός από την υποστήριξη πυροβολικού, μια ομάδα απέκλεισε τον διάδρομο του Λατσίν, για να αποτρέψει τις αρμενικές δυνάμεις από το να φέρουν πρόσθετη υποστήριξη στην πόλη, ενώ μια άλλη ομάδα, μετά την κατάληψη του Ντασάλτι, παρείχε υποστήριξη πυρός. Επίσης, οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν είχαν καταστρέψει μια στρατηγική γέφυρα πάνω από τον ποταμό Χακάρι, η οποία επέτρεψε στην Αρμενία να μεταφέρει προμήθειες και επιπλέον στρατιώτες στην πόλη, σπάζοντας περαιτέρω τις γραμμές ανεφοδιασμού, που ήταν ζωτικής σημασίας για τις αρμενικές δυνάμεις. Ένας ανταποκριτής του Abkhazian Network News Agency ανέφερε ότι οι αρμενικές δυνάμεις στην πόλη υποστηρίζονταν με τεθωρακισμένα οχήματα και ότι η τεχνική υπεροχή των δυνάμεων του Αζερμπαϊτζάν "σταδιακά εξαφανιζόταν" καθώς οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν μαχητικά drones λόγω του ομιχλώδους καιρού. Σύμφωνα με το Αζερμπαϊτζάν οι ειδικές δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν, αποτελούμενες από 400 άνδρες χωρισμένους σε τέσσερις ομάδες των 100, σκαρφαλώνοντας στους «απότομους βράχους της Σούσα με σχοινιά» και ελαφρά εξοπλισμένες, εισέβαλαν στην πόλη το πρωί από τέσσερις πλευρές και άρχισε αμέσως ο πόλεμος μέσα στην πόλη. Οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν χρησιμοποίησαν χειροβομβίδες και αντιαρματικούς πυραύλους, καθώς και υποστήριξη πυροβολικού από έξω από την πόλη, για να πολεμήσουν εναντίον των τεθωρακισμένων οχημάτων των 2.000 και πλέον Αρμενίων υπερασπιστών.
Την επόμενη μέρα, οι αρμενικές δυνάμεις εκδιώχθηκαν από το κέντρο της πόλης το απόγευμα και, σύμφωνα με τον διοικητή του κλάδου του Ναχιτσεβάν των ειδικών Αζερικών δυνάμεων, Τεχράν Μανσίμοφ, που έλαβε μέρος στη μάχη, οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν σχημάτισαν μια γραμμή άμυνας στο φρούριο Σούσα. Απέτρεψαν τρεις αντεπιθέσεις των Αρμενίων, ενώ ο ταγματάρχης Γκουντούζ Σαφαρλί και η ομάδα του κατέλαβαν το κτήριο της Εκτελεστικής Εξουσίας της Πόλης Σούσα και συνέχισαν τη μάχη κτήριο προς κτήριο. Οι μάχες κατά μήκος της πρώτης γραμμής, που περιβάλλουν την πόλη συνεχίστηκαν όλη τη νύχτα. Το πρωί της 8ης Νοεμβρίου, οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν συνέχισαν την επίθεσή τους έξω από την πόλη.
Ο Αλίγιεφ, κατά την επίσκεψή του στο Άγκνταμ στις 24 Νοεμβρίου, αφού η αρμενική πλευρά το παρέδωσε στο Αζερμπαϊτζάν ως μέρος της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, δήλωσε ότι στη Σούσα, οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν ήταν εξοπλισμένες με ελαφρά όπλα και πολεμούσαν σώμα με σώμα. Το επανέλαβε και πρόσθεσε ότι οι στρατιώτες του Αζερμπαϊτζάν είχαν σκαρφαλώσει στα βράχια της Σούσα, για να φτάσουν στην πόλη κατά τη διάρκεια μιας νικηφόρας παρέλασης στο Μπακού, που πραγματοποιήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου, χαρακτηρίζοντας τη μάχη ως «ιστορική στιγμή». Οι μαρτυρίες του Αζερμπαϊτζάν υποδηλώνουν επίσης ότι ο αριθμός των αρμενικών δυνάμεων στην πόλη, υποστηριζόμενες από βαρύ πυροβολικό, ήταν τουλάχιστον 2.000. Ενώ οι αρμενικές πηγές και οι αξιωματούχοι δεν έχουν σχολιάσει τον αριθμό των αρμενικών δυνάμεων στη Σούσα κατά τη διάρκεια της μάχης, ο αυτοαποκαλούμενος πρόεδρος της Αρτσάχ είχε δηλώσει ότι περίπου 6.000 στρατιώτες του Αζερμπαϊτζάν στάλθηκαν στην περιοχή πριν από τη μάχη. Εν τω μεταξύ, τα αρμενικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι αρμενικές συμμαχικές δυνάμεις είχαν εκτοξεύσει έναν πύραυλο Iskander στην πόλη στις 7 Νοεμβρίου, και ορισμένες αρμενικές πολιτικές προσωπικότητες επανέλαβαν αυτήν την αναφορά, αν και τον Ιανουάριο του 2021, ο Αρμένιος Δήμαρχος της Σούσα, ο Άρτσβικ Σαρκισιάν, διέψευσε αυτήν την αναφορά, δηλώνοντας ότι "δεν θα υπήρχε κτήριο όρθιο στην πόλη" εάν η αναφορά ήταν αληθινή. Τον Μάρτιο του 2021, η Εθνική Υπηρεσία Ναρκών του Αζερμπαϊτζάν (ANAMA) δήλωσε ότι η Αρμενία είχε χρησιμοποιήσει πυραύλους Iskander κατά τη διάρκεια της μάχης, προσθέτοντας ότι βρήκαν τα υπολείμματα δύο εκρηκτικών πυραύλων Iskander κατά την αποναρκοθέτηση της περιοχής στη Σούσα.
Το απόγευμα της 8ης Νοεμβρίου, ο Αλίγιεφ ανακοίνωσε ότι οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν είχαν πάρει τον έλεγχο της πόλης, επίσης συγχαίροντας τον διοικητή των ειδικών δυνάμεων του Αζερμπαϊτζάν, Χικμάτ Μιρζάγιεφ. Αν και ένας ανταποκριτής της Izvestia επιβεβαίωσε τον ισχυρισμό του Αλίγιεφ, οι αρμενικές αρχές το αρνήθηκαν στις 8 και 9 Νοεμβρίου, δηλώνοντας ότι οι μάχες συνεχίστηκαν εντός και εκτός της πόλης. Στις 9 Νοεμβρίου, το Υπουργείο Άμυνας του Αζερμπαϊτζάν κυκλοφόρησε ένα βίντεο από την πόλη, με μια αναφορά από τον Ταγματάρχη Ζαούρ Ραχίμοφ στο τέλος του, που επιβεβαιώνει τον πλήρη έλεγχο του Αζερμπαϊτζάν. Ο Αλίγιεφ ανακοίνωσε επίσης ότι οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν είχαν καταλάβει πολλά χωριά στα νότια και ανατολικά της πόλης, συμπεριλαμβανομένων των Τσανακτσί, Σιγκνάκ, Σουσακέντ και Ντασάλτι. Τα μέσα ενημέρωσης του Αζερμπαϊτζάν ανέφεραν περαιτέρω ότι ο Μανσίμοφ συνέχισε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και επιτέθηκε στις αρμενικές θέσεις στο Στεπανακέρτ, παρακούοντας τις εντολές της ανώτερης διοίκησης, αν και οι αρχές του Αζερμπαϊτζάν και ο ίδιος ο Μανσίμοφ το αρνήθηκαν. Στη συνέχεια, οι αρχές της Αρτσάχ αναγνώρισαν ότι είχαν χάσει τον έλεγχο της Σούσα, προσθέτοντας ότι οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν πλησίαζαν στο Στεπανακέρτ. Ωστόσο, ο Αρμένιος πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν φάνηκε να διαφωνεί με αυτό, δηλώνοντας ότι η μάχη συνεχιζόταν. Αυτός ο ισχυρισμός επαναλήφθηκε αργότερα από το Αρμενικό Υπουργείο Άμυνας, και τον Αρμένιο βουλευτή Νικολάι Μπαγκντασαριάν, ο οποίος κάλεσε το αρμενικό κοινό να μην πανικοβληθεί. Ορισμένοι Αρμένιοι υπέθεσαν ότι οι λογαριασμοί κοινωνικών δικτύων των αξιωματούχων της Αρτσάχ είχαν παραβιαστεί και οι δηλώσεις τους δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα. Αρκετοί Αρμένιοι αξιωματούχοι και αναλυτές κατηγόρησαν επίσης την ηγεσία του Αζερμπαϊτζάν ότι «έλεγε ψέματα στον λαό τους». Ωστόσο, στις 10 Νοεμβρίου, μετά την υπογραφή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, η οποία επιβεβαίωσε το γεγονός ότι οι Αζέροι έλεγχαν τη Σούσα, ο αυτοαποκαλούμενος πρόεδρος της Αρτσάχ, Χαρουτιουνιάν, δήλωσε ότι οι δυνάμεις του είχαν χάσει τον έλεγχο της πόλης στις 7 Νοεμβρίου. και ο Πασινιάν παραδέχτηκε την απώλεια της πόλης.
Θύματα
Στα μέσα Νοεμβρίου, η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού (ICRC), επικουρούμενη από τις ρωσικές ειρηνευτικές δυνάμεις, άρχισε να βρίσκει και να ανταλλάσσει τα πτώματα των πεσόντων στρατιωτών και από τις δύο πλευρές, και στις 25 Νοεμβρίου, ανέφεραν οι ρωσικές πηγές ότι, στην πόλη, η ΔΕΕΣ είχε βρει περισσότερα από 2.000 πτώματα συνολικά.
Αρμενικές απώλειες
Η Αρμενία δεν είχε σχολιάσει τις στρατιωτικές της απώλειες από τη μάχη πριν από την τριμερή συμφωνία. Στις 6 Νοεμβρίου, η Le Monde ανέφερε ότι τα νοσοκομεία στο Στεπανακέρτ δεν είχαν αρκετό χώρο, για να φιλοξενήσουν άλλους τραυματίες κατά τη διάρκεια της μάχης για τη Σούσα. Επίσης, το Reuters ανέφερε ότι τα πτώματα των Αρμενίων στρατιωτών βρίσκονταν στα τμήματα ενός δρόμου στη Σούσα. Στις 7 Νοεμβρίου, προέκυψαν ισχυρισμοί ότι ο Αρμένιος στρατιωτικός διοικητής, Σεϊράν Οχανιάν, ο οποίος ήταν στη Σούσα κατά τη διάρκεια της μάχης, και ο γιος του, Αρτούρ Οχανιάν, τραυματίστηκαν σοβαρά, αλλά αυτό το αρνήθηκε η Αρμενία. Τα μέσα ενημέρωσης του Αζερμπαϊτζάν, επικαλούμενα στρατιωτικές πηγές, ισχυρίστηκαν ότι περισσότερα από 800 πτώματα Αρμένιων στρατιωτών δεν είχαν παραδοθεί στις αρμενικές κτήσεις. Το αρμενικό υπουργείο Άμυνας είχε ζητήσει από τους Αζέρους να μεταφέρουν αυτά τα πτώματα στην αρμενική πλευρά. Σε συνέντευξή του στις 29 Ιανουαρίου 2021, ο διοικητής του Αζερμπαϊτζάν Τεχράν Μανσίμοφ σημείωσε ότι τα πτώματα περίπου 730 νεκρών Αρμένιων στρατιωτικών από τη Σούσα, τα περίχωρά της και τα κοντινά δάση παραδόθηκαν στην αρμενική πλευρά μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Ωστόσο, στις 16 Νοεμβρίου, ο αυτοαποκαλούμενος Πρόεδρος του Αρτσάχ, Αραγίκ Χαρουτγιουνιάν, δήλωσε ότι 150 πτώματα, που ανήκαν στις αρμενικές δυνάμεις ανασύρθηκαν από τα περίχωρα της Σούσα και εκατοντάδες εξακολουθούσαν να αγνοούνται, ενώ ο Αρμένιος πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν δήλωσε ότι πάνω από 300 πτώματα, που ανήκαν στις αρμενικές δυνάμεις ανασύρθηκαν από τις 14 έως τις 16 Νοεμβρίου. Στις 21 Νοεμβρίου, οι αρχές της Αρτσάχ δήλωσαν ότι βρήκαν έναν τραυματισμένο Αρμένιο αστυνομικό κοντά στην πόλη.
Απώλειες του Αζερμπαϊτζάν
Το Αζερμπαϊτζάν δεν αποκάλυψε τις στρατιωτικές του απώλειες κατά τη διάρκεια του πολέμου. Στις 3 Δεκεμβρίου, το υπουργείο Άμυνας του Αζερμπαϊτζάν αποκάλυψε τον συνολικό αριθμό των στρατιωτών του Αζερμπαϊτζάν, που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου και δήλωσε ότι θα παράσχει λεπτομέρειες αργότερα. Στις 14 Νοεμβρίου, οι ρωσικές ειρηνευτικές δυνάμεις παρέδωσαν στις αρχές του Αζερμπαϊτζάν τα πτώματα έξι στρατιωτών του Αζερμπαϊτζάν, που σκοτώθηκαν κοντά στη Σούσα. Ωστόσο, οι αρμενικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι τουλάχιστον 200 στρατιώτες του Αζερμπαϊτζάν σκοτώθηκαν στην περιοχή της Σούσα πριν από τη μάχη. Οι τραυματίες στρατιώτες του Αζερμπαϊτζάν μεταφέρθηκαν στα κοντινά δάση γύρω από την πόλη και εκκενώθηκαν στις 9 Νοεμβρίου.
Αρμενία
δεξιά|μικρογραφία|280x280εσ| Διαδηλώσεις μπροστά από την Όπερα του Ερεβάν στις 18 Νοεμβρίου. Η μάχη ήταν ένα βασικό σημείο στον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ του 2020 και θεωρήθηκε σημαντικό πλήγμα τόσο από τον στρατό της Αρμενίας όσο και από την ευρύτερη αρμενική κοινωνία. Ο αρμενικός στρατός άρχισε να διαλύεται και δύο ημέρες μετά τη μάχη, ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, ανακοίνωσε την υπογραφή συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός με το Αζερμπαϊτζάν. Σύμφωνα με τον Αρμένιο πολιτικό επιστήμονα Σουρέν Σαρκισιάν, οι συνέπειες της απώλειας της Σούσα ήταν δύσκολο να τις αντιληφθούν οι Αρμένιοι. Ο Σαρκισιάν πρόσθεσε ότι θα οδηγήσει σε απαιτήσεις από την αρμενική αντιπολίτευση για αλλαγή κυβέρνησης. Στον απόηχο του πολέμου, πολλοί Αρμένιοι στράφηκαν εναντίον του Πασινιάν, με βίαιες διαδηλώσεις να ξεσπούν σε ολόκληρη τη χώρα, και ένας κοινός ισχυρισμός ότι «ξεπούλησε» την Σούσα έγινε δημοφιλής στους αντιπάλους του. Ο πρώην πρόεδρος της Αρμενίας, Ρομπέρτ Κοτσαριάν, επέκρινε επίσης την αρμενική στρατιωτική ηγεσία ότι δεν εμπόδισε τις δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν να φτάσουν στην περιοχή της Σούσα, καθώς, σύμφωνα με τον Κοτσαριάν, οι αρμενικές δυνάμεις είχαν περίπου δύο εβδομάδες, για να σχηματίσουν μια νέα αμυντική γραμμή. Ο Κοτσαριάν ισχυρίστηκε επίσης ότι ο Βιτάλι Μπαλασανιάν, τότε γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας της Δημοκρατίας του Αρτσάχ, προσφέρθηκε να διοικήσει τις αρμενικές δυνάμεις στη Σούσα, αλλά απορρίφθηκε.
Μια σειρά από στρατιωτικές αρχές υποστήριξαν τον Πασινιάν, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική θέση της Αρμενίας ήταν πολύ χειρότερη από ό,τι πίστευαν πολλοί. Ο Πασινιάν, σε απάντηση, δήλωσε ότι αφού οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν πήραν τον έλεγχο της Σούσα, το Στεπανακέρτ έμεινε ανυπεράσπιστο και ότι είκοσι έως τριάντα χιλιάδες Αρμένιοι στρατιώτες στο Ασκεράν και το Μαρτουνί θα ήταν υπό πολιορκία προσθέτοντας ότι οι ζωές των Αρμενίων στρατιωτών ήταν πιο σημαντικές γι' αυτόν. Ο αυτοαποκαλούμενος πρόεδρος της Αρτσάχ, Αραγίκ Χαρουτγιουνιάν, αντέκρουσε επίσης τους ισχυρισμούς για προδοσία, δηλώνοντας ότι οι δυνάμεις της εθνικής Αρμενίας δεν είχαν το ανθρώπινο δυναμικό, για να υπερασπιστούν την πόλη. Στη συνέχεια, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε ότι όταν οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν κατέλαβαν τη Σούσα, δημιουργήθηκε μια κρίσιμη κατάσταση για τους Αρμένιους και ότι οι Αζέροι θα μπορούσαν να είχαν προχωρήσει περαιτέρω, καταλαμβάνοντας το Στεπανακέρτ, προσθέτοντας ότι η άμεση διακοπή του πολέμου ήταν προς το συμφέρον των Αρμενίων. Εν τω μεταξύ, ο Πούτιν δήλωσε επίσης ότι ο Πασινιάν είχε την ευκαιρία να υπογράψει συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με το Αζερμπαϊτζάν τον Οκτώβριο, με τις αρμενικές δυνάμεις να ελέγχουν ακόμα τη Σούσα αν και με τους πρόσφυγες του Αζερμπαϊτζάν του Πρώτου Πολέμου του Ναγκόρνο-Καραμπάχ να επιστρέφουν στην πόλη. Ο Πούτιν πρόσθεσε ότι ο Πασινιάν απέρριψε αυτή την προσφορά, πράγμα το οποίο ο Πασινιάν επιβεβαίωσε αργότερα.
Ο Πασινιάν, απαντώντας στους ισχυρισμούς ότι η Σούσα είχε «ξεπουληθεί», δήλωσε ότι η Σούσα ήταν μια «δυστυχισμένη και βαρετή πόλη», ρωτώντας αν οι Αρμένιοι τη χρειάζονταν ή όχι. Στη συνέχεια, τον Ιανουάριο του 2021, σε μια συνάντηση που πραγματοποιήθηκε από την κυβέρνηση της Αρμενίας στο κοινοβούλιο, ο Πασινιάν δήλωσε απαντώντας σε ερώτηση της Νάιρα Ζοχραμπιάν, μέλους της Ευημερούσας Αρμενίας, ότι "δεν υπήρχε καμία επιλογή σε όλη τη διαδικασία διαπραγμάτευσης να αποτρέψει τους πρόσφυγες από το Αζερμπαϊτζάν να επιστρέψουν στη Σούσα", προσθέτοντας ότι πριν οι αρμενικές δυνάμεις καταλάβουν τον έλεγχο της Σούσα το 1992, «το 90% ή περισσότεροι των κατοίκων της πόλης ήταν Αζέροι». Αυτές οι δηλώσεις δημιούργησαν απήχηση στη χώρα, με πολιτικά πρόσωπα όπως ο Άρα Αμπραμιάν, Αράμ Σακρισιάν, Μικαγιέλ Μινασιάν, Νάιρα Ζοχραμπιάν, Ρομπέρτ Κοτσαριάν, και Ζαρουχί Ποστανγιάν, να ασκούν κριτική στον Πασινιάν. Σε μια ενημέρωση, τοπικοί δημοσιογράφοι ρώτησαν τους βουλευτές που εκπροσωπούν τη Συμμαχία «Το Βήμα μου», της οποίας ηγείται ο Πασινιάν, εάν είχαν «οποιεσδήποτε αμφιβολίες» ότι η Σούσα είναι «αρμενική πόλη», αν και έφυγαν από την ενημέρωση χωρίς να απαντήσουν στην ερώτηση. Στις 29 Ιανουαρίου, ένας δημοσιογράφος διαμαρτυρήθηκε για τη δήλωση του Πασινιάν μπροστά από το κτήριο της κυβέρνησης της Αρμενίας. Ο αντιπρόεδρος της Αρμενικής Εθνοσυνέλευσης, Αλέν Σιμονιάν, δήλωσε ότι τα τοπικά μέσα ενημέρωσης «παρερμήνευσαν» τη δήλωση Πασινιάν, προσθέτοντας ότι «οι προβοκάτσιες, που υπάρχουν στα μέσα ενημέρωσης πρέπει να σχετίζονται με τη δημοσιογραφία». Ο Πασινιάν απάντησε επίσης στις αντιδράσεις του κοινού μέσω Facebook ζωντανά, χαρακτηρίζοντάς το "χειραγώγηση των μέσων ενημέρωσης".
Στις 3 Δεκεμβρίου 2020, ο αναπληρωτής αρχηγός της επαρχίας Σουσί, Σάμβελ Χαρουτγιουνιάν, δήλωσε ότι περίπου 4.500 Αρμένιοι εκτοπίστηκαν από τη Σούσα. Αργότερα, τον Ιανουάριο του 2021, ο Αρμένιος δήμαρχος της Σούσα, Αρτσβίκ Σαρκισιάν, δήλωσε ότι οι Αρμένιοι πρόσφυγες από τη Σούσα, οι οποίοι «δεν ήξεραν τι συνέβαινε» και νόμιζαν ότι «έφευγαν για λίγες μέρες, σύντομα τα ζητήματα θα επιλύονταν και θα επέστρεφαν στα σπίτια τους», είχαν αντιμετωπίσει δυσμενείς συνθήκες διαβίωσης και υψηλές τιμές ενοικίων, καθώς και έλλειψη τροφίμων και ρουχισμού στην Αρμενία παρά τις προσπάθειες των φιλανθρωπικών οργανώσεων.
Τον Ιανουάριο του 2021, ο πρώην διευθυντής του Αρμενικού NSS, Αργκίστι Κιαραμιάν, ισχυρίστηκε ότι τα μέλη του αποσπάσματος Πατρίδα, με επικεφαλής έναν άλλο πρώην διευθυντή του NSS, τον Αρτούρ Βανετσιάν, είχαν εγκαταλείψει τις θέσεις τους κατά τη διάρκεια της μάχης, αν και ο Βανετσιάν και άλλα μέλη του αποσπάσματος αργότερα αρνήθηκε αυτόν τον ισχυρισμό.
Αζερμπαϊτζάν
δεξιά|μικρογραφία|280x280εσ| Εορτασμοί στο [[Μπακού, Αζερμπαϊτζάν στις 8 Νοεμβρίου.]] Αντίθετα, η ανακοίνωση της κατάληψης της πόλης από τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγιεφ, οδήγησε σε πανηγυρισμούς στους Αζέρους, με κυματιστές σημαίες, τραγούδια και κόρνες αυτοκινήτων στο Μπακού, την πρωτεύουσα της χώρας. Τελετή κατάθεσης στεφάνων πραγματοποιήθηκε στο Μπακού με τη συμμετοχή του Αλίγιεφ και της Αντιπροέδρου Μεχριμπάν Αλίεβα. Τα πλοία που ήταν αγκυροβολημένα στον κόλπο του Μπακού κόρναραν, και οι Αζέροι στη Μόσχα πανηγύρισαν με πυροτεχνημάτα, ενώ αυτοκίνητα διακοσμημένα με τις σημαίες του Αζερμπαϊτζάν και της Τουρκίας συνέρρεαν στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης. Στο Αζερμπαϊτζάν, ορισμένες πολιτικές προσωπικότητες ονόμασαν τη μάχη ως το Διαζύγιο στα βουνά (Dağlarda boşanma), σε σχέση με το αρμενικό όνομα Αποστολή Γάμος στα Βουνά ( αρμενικά : «Հարսանիք լեռներում» ռազմագործողություն) για την κατάληψη της πόλης το 1992.
Στις 20 Νοεμβρίου, σε μια σύνοδο ολομέλειας της Εθνοσυνέλευσης του Αζερμπαϊτζάν, υποβλήθηκε προς συζήτηση σχέδιο νομοσχεδίου για τροποποιήσεις στο νομοσχέδιο "Σχετικά με την ίδρυση παρασήμων και μεταλλίων της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν". Το Μετάλλιο Για την Απελευθέρωση της Σούσα δημιουργήθηκε την ίδια μέρα σε πρώτη ανάγνωση σύμφωνα με το νομοσχέδιο με την ευκαιρία του Αζερμπαϊτζάν να καταγράψει μια νίκη στη μάχη και να κερδίσει τον πόλεμο, με τον Ιλχάμ Αλίγιεφ να προτείνει το όνομα του μεταλλίου. Την 1η Δεκεμβρίου, η τραγουδίστρια από το Αζερμπαϊτζάν Σάμρα Ραχιμλί, γνωστή ως εκπροσώπος του Αζερμπαϊτζάν στον Διαγωνισμό Τραγουδιού της Eurovision 2016, κυκλοφόρησε ένα τραγούδι με τίτλο Σούσα, είμαστε πίσω (Şuşa, biz qayıtmışıq). Η 27η Σεπτεμβρίου και η 10η Νοεμβρίου ανακηρύχθηκαν Ημέρα Μνήμης και Ημέρα Νίκης αντίστοιχα, αν και η ημερομηνία της τελευταίας άλλαξε σε 8 Νοεμβρίου καθώς η προηγούμενη ημερομηνία αλληλεπικαλύπτονταν με την Ημέρα Μνήμης του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ στην Τουρκία.