cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Μαντέτ
Το Μαντέτ (γαλλικά: Mantet, καταλανικά: Mentet) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό των Ανατολικών Πυρηναίων, στη διοικητική περιοχή της Οξιτανίας.
Οι κάτοικοί του είναι γνωστοί ως Μαντεταΐρ (γαλλικά: Mantetaïres).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Κοινότητες των Ανατολικών Πυρηναίων
The Big Black
The Big Black είναι ο τίτλος του τρίτου άλμπουμ του βρετανικού heavy metal συγκροτήματος Orange Goblin, το οποίο κυκλοφόρησε στις 16 Μαΐου του 2000 μέσω της δισκογραφικής εταιρείας Rise Above Records.
Υπήρξε μικρή υποστήριξη και προώθηση από την δισκογραφική εταιρεία για τον δίσκο, αφού αμέσως μετά την κυκλοφορία του, η Rise Above, συνεργαζόμενη εταιρεία της Music for Nations, διαλύθηκε.
Παράλληλα, το συγκρότημα αφιέρωσε το άλμπουμ στον φίλο τους, Γκρεγκ Μπάρκερ, ο οποίος πέθανε το 1999 σε ηλικία 23 ετών.
Μέλη των Orange Goblin
Η σύνθεση του συγκροτήματος κατά την ηχογράφηση του "The Big Black" είχε την εξής μορφή:
Διαχείριση παραγωγής
Με τον όρο διαχείριση παραγωγής χαρακτηρίζεται στην Οικονομική Επιστήμη το σύνολο σχεδιασμών και ελέγχων των διαδικασιών κυρίως της βιομηχανικής παραγωγής ώστε να διασφαλίζεται το επιθυμητό επίπεδο αυτής.
Η διαχείριση παραγωγής εφαρμόζει ειδικές τεχνικές που απαντώνται κυρίως σε μεταποιητικές βιομηχανίες και εταιρείες παροχής υπηρεσιών. Αντικείμενα αυτών των τεχνικών, επί των οποίων και εφαρμόζονται, είναι το ανθρώπινο δυναμικό, τα μηχανήματα, τα υλικά, οι παραγωγικές μέθοδοι και η διάθεση κεφαλαίου.
Μαρκισάν
Το Μαρκισάν (γαλλικά: Marquixanes, καταλανικά: Marqueixanes) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό των Ανατολικών Πυρηναίων, στη διοικητική περιοχή της Οξιτανίας.
Οι κάτοικοί του είναι γνωστοί ως Μαρκισανουά (γαλλικά: Marquixanois).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Κοινότητες των Ανατολικών Πυρηναίων
La Fura dels Baus
thumb|right|350px|Dreams in Flight - Παράσταση του θίασου La Fura dels Baus στην εναρκτήρια εκδήλωση του Φεστιβάλ Τέχνης στην Σιγκαπούρη το 2007 Οι La Fura dels Baus είναι θεατρικός θίασος από την Καταλονία.
Ιδρύθηκαν το 1979 στην πόλη Μογιά (ισπ. Moià), μεταφέρθηκαν όμως νωρίς στην Βαρκελώνη. Είναι πρωτοποριακοί στην εργασία τους και, συνδυάζοντας μουσική, χορό και φανταστικά σκηνικά εφέ αναζητούν νέους τρόπους έκφρασης.
Κατά την δεκαετία του 1990 ο θίασος συμπεριλάμβανε στο πρόγραμμά του θεατρικά έργα, «ψηφιακό θέατρο» και μεγάλες δημόσιες εκδηλώσεις. Το 1992 οι La Fura dels Baus σημείωσαν μεγάλη επιτυχία με την παραγωγή της εναρκτήριας τελετής των Ολυμπιακών Αγώνων στην Βαρκελώνη. Αργότερα ακολούθησαν διαφημιστικές εκδηλώσεις της Pepsi και της Mercedes-Benz.
Εκτός από θεατρικές και χορευτικές παραστάσεις, ο θίασος απέδωσε με μεγάλη επιτυχία και αρκετά έργα της όπερας. Την Atlàntida του Μάνουελ δε Φάλγια, το Le Martyre de Saint Sébastien (Μαρτύριο του Αγίου Σεβαστιανού) του Κλωντ Ντεμπυσσύ, καθώς και την La damnation de Faust (Καταδίκη του Φάουστ) του Εκτόρ Μπερλιόζ στις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ το 1999.
Στην δεκαετία του 2000 οι La Fura dels Baus σκηνοθέτησαν την επική τετραλογία έργων όπερας του Ρίχαρντ Βάγκνερ, Το Δαχτυλίδι του Νιμπελούνγκεν σε διεύθυνση ορχήστρας Ζούμπιν Μέτα στο θέατρο Palau de les Arts Reina Sofía στην Βαλένθια. Ακολούθησε η όπερα Τανχόυζερ στην Σκάλα του Μιλάνου.
Άλλες αξιόλογες παραστάσεις, από τις οποίες πολλές βραβεύτηκαν, είναι Accions (1983), Suz/o/Suz (1985), Tier Mon (1988), Noun (1990), Manes (1996), Faust 3.0 (1998), OBS (2000), XXX (2002), Metamorfosis (2005) και Dreams in Flight (2007).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Θεατρικά σχήματα Κατηγορία:Πολιτισμός στη Βαρκελώνη
Κωνσταντίνος Οικονομίδης
Ο Κωνσταντίνος Οικονομίδης (2 Νοεμβρίου 1977) είναι Έλληνας αντισφαιριστής.
Το 2008, κατέκτησε τίτλο στο διπλό του τουρνουά τσάλεντζερ του Βελιγραδίου, με συμπαίκτη τον Φλάβιο Τσίπολα. Ήταν φιναλίστ στο τουρνουά τσάλεντζερ της Αθήνας με συμπαίκτη τον Αλέξανδρο Γιακούποβιτς ενώ είχε και έναν ημιτελικό στο τουρνουά του Λας Βέγκας με συμπαίκτη τον Μάρκο Παγδατή.
Είναι ο Έλληνας παίκτης με την υψηλότερη θέση στην παγκόσμια κατάταξη, Νο 226. Η καλύτερή του θέση ήταν τον Φεβρουάριο του 2007, Νο 112.
Παραπομπές
Κατηγορία:Έλληνες αθλητές της αντισφαίρισης Κατηγορία:Αθλητές του ΟΑ Θεσσαλονίκης Κατηγορία:Έλληνες αντισφαιριστές στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες Κατηγορία:Έλληνες Μεσογειονίκες Κατηγορία:Αθλητές της αντισφαίρισης στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 2004
Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού
Το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού (ΙΜΕ) με έδρα την Αθήνα (αγγλικά Foundation of the Hellenic World) είναι ένας κοινωφελής, μη κερδοσκοπικός οργανισμός με απώτερο σκοπό τη διατήρηση και παρουσίαση μέσω τεχνολογιών της ιστορίας και του πολιτισμού του Ελληνισμού εκτός και εντός Ελλάδας.
Αποτελεί έμπνευση του επιχειρηματία Λάζαρου Εφραίμογλου (1932-2013), ο οποίος και το χρηματοδότησε. Η ίδρυσή του κυρώθηκε το 1993 με νόμο της Βουλής των Ελλήνων.
Σκοπός του Ιδρύματος είναι να διατηρήσει ζωντανή την ιστορική μνήμη και την ελληνική παράδοση, και να προάγει την οικουμενική διάσταση του Ελληνισμού. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιεί σύγχρονες μεθόδους, όπως τρισδιάστατα γραφικά, εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας και αλληλεπιδραστικές εκθέσεις.
Μεταξύ των δραστηριοτήτων του συγκαταλέγεται το Κέντρο Πολιτισμού και Μουσείο «Ελληνικός Κόσμος» (Πειραιώς 254, Ταύρος) (το οποίο περιλαμβάνει εκθεσιακούς χώρους, το θέατρο εικονικής πραγματικότητας «Θόλος», δύο θεατρικές αίθουσες συνολικής χωρητικότητας 1400 θεατών καθώς και άλλους εκπαιδευτικούς χώρους), αναπαραστάσεις εικονικής πραγματικότητας αρχαίων ελληνικών πόλεων και μνημείων καθώς και η Εγκυκλοπαίδεια του Μείζονος Ελληνισμού.
Ώσμωση
Η ώσμωση είναι μια φυσική διαδικασία κατά την οποία ο διαλύτης κινείται, αυθόρμητα, μέσω μεμβράνης που είναι διαπερατή για τα μόριά του όχι όμως και για τα μόρια της διαλυμένης ουσίας και διαχωρίζει δύο διαλύματα διαφορετικών συγκεντρώσεων ή χωρίζει ένα διαλύτη από ένα διάλυμα. Χωρίς την ύπαρξη της μεμβράνης θα συνέβαινε απλή ανάμιξη των δύο διαλυμάτων ή του διαλύτη και του διαλύματος. Αν από την ημιπερατή μεμβράνη περνά και διαλυμένη ουσία, τότε η διαδικασία παύει να είναι ώσμωση και γίνεται διάχυση (diffusion) μεταξύ των δύο διαλυμάτων.
Η ώσμωση πραγματοποιείται με σκοπό να εξισωθούν οι συγκεντρώσεις των διαλυμάτων από τις δύο πλευρές της ημιπερατής μεμβράνης. Το φαινόμενο της ώσμωσης είναι πολύ σημαντικό στα διάφορα βιολογικά συστήματα, καθώς πολλές βιολογικές μεμβράνες είναι ημιπερατές.
Ιστορικά στοιχεία
right|150px|thumb|O [[Ιάκωβος Ερρίκος βαν'τ Χοφ (1852-1911)]] Σ' ένα έγγραφο του 1682 ο Ρόμπερτ Μπόυλ (Robert Boyle) αναφέρει για πρώτη φορά φαινόμενα ώσμωσης αλλά οι πρώτες παρατηρήσεις έγιναν το 1748 από τον Αβά Νολλέ (Abbe Nollet), ο οποίος πήρε ένα κύλινδρο με κρασί και σκέπασε το στόμιό του με κύστη ζώου. Στη συνέχεια βύθισε τον κύλινδρο μέσα σε νερό και παρατήρησε ότι περνούσε νερό μέσα από την κύστη και έμπαινε στο κρασί. Αυτό του έκανε εντύπωση και αναρωτήθηκε ποια ήταν η δύναμη που προκαλούσε τη μετακίνηση του νερού. Έπρεπε να δοθεί μάλιστα και κάποιο όνομα με ελληνική ρίζα και έτσι ονομάστηκε ωσμωτική (από το αρχ. ὠσμός «ώθηση», παράγωγο του ρήματος ὠθῶ) πίεση.
Οι πρώτες συστηματικές μελέτες του φαινομένου της ώσμωσης (για την ακρίβεια οι πρώτες μετρήσεις της ωσμωτικής πίεσης αποδίδονται στους βοτανολόγους Πφέφερ (Wilhelm Pfeffer) και ντε Βρις (Hugo de Vries) οι οποίοι μέτρησαν την ωσμωτική πίεση με την εύρεση της υδροστατικής πίεσης που προκαλείται από τη στήλη h (βλέπε παρακάτω) το 1877. Σε άλλα πιο σημαντικά πειράματα ο Πφέφερ χρησιμοποίησε ειδική διάταξη γνωστή ως ωσμόμετρο του Πφέφερ με ειδική ημιπερατή μεμβράνη που επινοήθηκε από τον Τράουμπε (M. Traube).
Τα πειράματα του Πφέφερ, ιδίως στα υδατικά διαλύματα ζάχαρης, έδωσαν αφορμή στον Ολλανδό χημικό βαν'τ Χοφ (Jacobus Henricus van't Hoff) να ασχοληθεί με την ωσμωτική πίεση που είναι ιδιαίτερα θεαματική στα φυτά, αφού οι χυμοί τους ανυψώνονται σε ύψος δεκάδων μέτρων. Ήδη ήταν γνωστός ο νόμος των τέλειων αερίων (PV=RT) αλλά ο βαν'τ Χοφ εισάγοντας στο δεύτερο μέλος της εξίσωσης έναν συντελεστή i, μπόρεσε να εξηγήσει καλύτερα τα φαινόμενα. Την ορθή ερμηνεία του παράγοντα i, δηλαδή ότι αποτελεί μέτρο της ιοντικής διάστασης, υπέδειξε ο Σβάντε Αρρένιους με γράμμα του προς τον βαν'τ Χοφ. Ο τελευταίος ασπάσθηκε με ενθουσιασμό την άποψη αυτή και δε δίστασε στην επόμενη εργασία του να εξάρει το ρόλο του Αρρένιους. Οι θεωρίες του βαν'τ Χοφ για την ώσμωση μαζί με τις εργασίες του στη Θερμοδυναμική και Χημική Κινητική που προηγήθηκαν, έφεραν σ' αυτόν το πρώτο βραβείο Νόμπελ Χημείας το 1901.
Ώσμωση μεταξύ διαλύματος και διαλύτη
550px|center Φέρονται σε επαφή (βλέπε σχήμα), μέσω ημιπερατής μεμβράνης, ένα υδατικό διάλυμα κάποιας χημικής ένωσης (π.χ. ζάχαρης) συγκέντρωσης C και καθαρός διαλύτης (που θεωρούμε ότι έχει συγκέντρωση σε διαλυμένη ουσία C=0) (νερό). Αρχικά η ταχύτητα μετακίνησης (υ1) των μορίων του νερού από τον καθαρό διαλύτη προς το διάλυμα είναι μεγαλύτερη από την ταχύτητα μετακίνησης (υ2) των μορίων του νερού από το διάλυμα προς τον καθαρό διαλύτη. Δηλαδή αρχικά είναι υ1 > υ2. Έτσι, ο όγκος του διαλύματος αυξάνεται, οπότε παρατηρείται ανύψωση της στάθμης του διαλύματος μέσα στο δεξιό τμήμα του δοχείου. Το φαινόμενο της ώσμωσης θα συνεχιστεί με σκοπό να εξισωθούν οι συγκεντρώσεις από τις δύο πλευρές της ημιπερατής μεμβράνης. Αυτό όμως δε μπορεί να συμβεί, διότι ο καθαρός διαλύτης δεν περιέχει διαλυμένη ουσία.
Με το πέρασμα του χρόνου, η ανύψωση της στάθμης του διαλύματος επιβραδύνεται και τελικά σταθεροποιείται σε ορισμένο ύψος (h) οπότε και σταματά το φαινόμενο της ώσμωσης. Αυτό συμβαίνει διότι η υδροστατική πίεση (Ρυδρ = ε.h) που δημιουργείται, λόγω της ανύψωσης της στάθμης και οφείλεται στη στήλη του διαλύματος ύψους h, εξαναγκάζει τα μόρια του διαλύτη να εξέρχονται με την ίδια ταχύτητα με την οποία εισέρχονται. Δηλαδή τελικά αποκαθίσταται κατάσταση δυναμικής ισορροπίας όπου υ1 = υ2.
Ώσμωση μεταξύ διαλυμάτων διαφορετικών συγκεντρώσεων
600px|center Τα δύο τμήματα του δοχείου περιέχουν διαλύματα της ίδια ουσίας αλλά διαφορετικών συγκεντρώσεων C1 (αραιότερο) και C2 (πυκνότερο) και ισχύει C1 < C2. Αρχικά η ταχύτητα διάχυσης των μορίων του διαλύτη από το αραιότερο προς το πυκνότερο διάλυμα είναι μεγάλη. Έτσι θα συμβεί ώσμωση από το διάλυμα με συγκέντρωση C1 προς το διάλυμα συγκέντρωσης C2. Το φαινόμενο της ώσμωσης θα συνεχιστεί μέχρι να εξισωθούν οι συγκεντρώσεις των διαλυμάτων από τις δύο πλευρές της μεμβράνης, δηλαδή μέχρι να γίνει C1' = C2' όπου C1' και C2' οι νέες συγκεντρώσεις όταν σταματήσει η ώσμωση. Στο σημείο αυτό αποκαθίσταται δυναμική ισορροπία, δηλαδή ίδιος αριθμός μορίων διαλύτη περνά μέσα από την ημιπερατή μεμβράνη στη μονάδα του χρόνου και προς τις δύο κατευθύνσεις (δηλαδή υ1 = υ2). Το φαινόμενο μπορεί να σταματήσει επίσης αν τα δύο διαλύματα έχουν μεγάλη διαφορά συγκεντρώσεων και η υδροστατική στήλη (βλέπε προηγούμενη παράγραφο) είναι τόσο ψηλή που σταματά την ώσμωση εμποδίζοντας τη διέλευση των μορίων του διαλύτη πριν εξισωθούν οι συγκεντρώσεις.
Θερμοδυναμική ερμηνεία της ώσμωσης
Παλαιότερα επικρατούσε η άποψη ότι το νερό και όχι η διαλυμένη ουσία περνούσε από τη μια πλευρά της μεμβράνης στην άλλη επειδή οι πόροι της ημιπερατής μεμβράνης ήταν μεγαλύτεροι από τα μόρια του νερού αλλά μικρότεροι από τα μόρια της διαλυμένης ουσίας. Σήμερα γίνεται δεκτό ότι η διέλευση μορίων νερού οφείλεται καθαρά σε ηλεκτροστατικούς λόγους. Επίσης πρέπει να τονιστεί ότι η διαλυμένη ουσία δεν παίζει κανένα ρόλο στα φαινόμενα ώσμωσης.
Για την καλύτερη εξήγηση διέλευσης του νερού από την πλευρά που αυτό είναι καθαρό ή βρίσκεται σε διάλυμα μικρότερης συγκέντρωσης προς την πλευρά του διαλύματος μεγαλύτερης συγκέντρωσης, θα θεωρήσουμε ότι η ποσότητα του καθαρού νερού αλλά και του νερού ως διαλύτη στο διάλυμα είναι 1 mol και θα ονομάσουμε : Οι δύο πλευρές χωρίζονται με ημιπερατή μεμβράνη.
Εξήγηση με βάση το ρυθμό κρούσης των μορίων του νερού στη μεμβράνη
Όταν και από τις δύο πλευρές της μεμβράνης υπάρχει καθαρό νερό, τα μόριά του διέρχονται με τον ίδιο ρυθμό και προς τις δύο κατευθύνσεις, οπότε μακροσκοπικά δεν παρατηρείται ροή νερού και ο όγκος του νερού στα δύο τμήματα του δοχείου δε μεταβάλλεται.
Όταν όμως από τη πλευρά Β της ημιπερατής μεμβράνης υπάρχει κάποιο διάλυμα, τότε τα μόρια της διαλυμένης ουσίας αφενός δε μπορούν να διέλθουν από τη μεμβράνη (για ηλεκτροστατικούς λόγους), αφετέρου παρεμποδίζουν τα μόρια του νερού και αυτά δε χτυπούν στη μεμβράνη με τον ίδιο ρυθμό όπως τα μόρια από την πλευρά Α. Έτσι τα μόρια του νερού διέρχονται από την πλευρά Α προς την πλευρά Β με μεγαλύτερο ρυθμό από ότι ανάποδα με συνέπεια να αυξάνεται ο όγκος προς την πλευρά Β. Αυτή η καθαρή ροή νερού θα επιβραδυνθεί και τελικά θα σταματήσει όταν η πίεση από τη στήλη διαλύματος που δημιουργείται στην πλευρά Β θα γίνει τόση ώστε οι ρυθμοί διέλευσης νερού και προς τις δύο κατευθύνσεις να εξισωθούν. Τότε θα υπάρξει δυναμική (και όχι στατική) ισορροπία αφού στη μονάδα του χρόνου όσα μόρια νερού περνούν από την πλευρά Α στη Β, ακριβώς τόσα θα περνούν και από τη Β στην Α.
Εξήγηση με βάση την έννοια του χημικού δυναμικού
Χημικό δυναμικό ενός συστατικού i σε ένα διάλυμα ονομάζεται η μερική γραμμομοριακή ελεύθερη ενέργεια του συστατικού αυτού στο διάλυμα. Το χημικό δυναμικό αποτελεί μέτρο χημικής σταθερότητας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρόβλεψη και ερμηνεία των αλλαγών φάσεων και των χημικών αντιδράσεων. Ουσίες με υψηλότερο δυναμικό θα αντιδράσουν ή θα μετατραπούν από τη μια φάση στην άλλη με σκοπό να μειώσουν τη συνολική ελεύθερη ενέργεια Gibbs του συστήματος.
Έστω μΑ το χημικό δυναμικό του καθαρού διαλύτη (πλευρά Α). Τότε το χημικό δυναμικό μΒ του διαλύτη στο διάλυμα (πλευρά Β) θα είναι :
μΒ = μΑ + RTlnNB
μB < μA
Άρα για να υπάρξει εξίσωση των χημικών δυναμικών και κατά συνέπεια θερμοδυναμική σταθερότητα, πρέπει να υπάρξει ροή μορίων νερού από την πλευρά Α (περιοχή υψηλού δυναμικού) (high water potential) προς την πλευρά Β (περιοχή χαμηλού δυναμικού) (low water potential).
Εξήγηση με βάση την έννοια της ελεύθερης ενέργειας
Η ελεύθερη ενέργεια μιας ουσίας αντιπροσωπεύει την ενέργεια της ουσίας που μπορεί να μετατραπεί σε έργο, δηλαδή, το μέγιστο διαθέσιμο χρήσιμο έργο της ουσίας. Μια από τις εκφράσεις της είναι η ίδια με αυτή του χημικού δυναμικού.
Έστω GA η ελεύθερη ενέργεια του καθαρού διαλύτη (πλευρά Α). Τότε η ελεύθερη ενέργεια GB του διαλύτη στο διάλυμα (πλευρά Β) θα είναι, εντελώς ανάλογα με την περίπτωση του χημικού δυναμικού :
GB = GA + RTlnNB
όπου τα σύμβολα είναι τα ίδια με του χημικού δυναμικού.
Άρα :
Εξήγηση με βάση την έννοια της εντροπίας
Το φαινόμενο της ώσμωσης μπορεί να εξηγηθεί και με τη χρήση της έννοιας της εντροπίας, από τη στατιστική μηχανική :
Η μεταβολή της εντροπίας ΔSmix κατά την ανάμιξη καθαρού διαλύτη (από την πλευρά Α) και διαλύματος (της πλευράς Β) βάσει της θερμοδυναμικής εξίσωσης του Γκιμπς θα είναι :
ΔSmix = - R(nBlnNB + nlnN)
Αφού nBlnNB < 0 και nlnN < 0 και R > 0 συμπεραίνουμε nBlnNB + nlnN < 0 και επομένως :
ΔSmix > 0 Πράγματι λοιπόν η ανάμιξη των συστατικών με μετακίνηση μορίων νερού από την πλευρά Α προς την πλευρά Β συνοδεύεται από αύξηση της εντροπίας και επομένως αποτελεί αυθόρμητη διεργασία.
Ωσμωτική πίεση
right|360px|thumb|Για να μη συμβεί ώσμωση μπορούμε να ασκήσουμε εξωτερική πίεση (Ρεξ) ίση με την ωσμωτική δηλ. Ρεξ = Π ' 'Ωσμωτική πίεση (Π) διαλύματος, που διαχωρίζεται με ημιπερατή μεμβράνη από τον καθαρό διαλύτη, ονομάζεται η ελάχιστη πίεση που πρέπει να ασκηθεί εξωτερικά στο διάλυμα, ώστε να εμποδιστεί το φαινόμενο της ώσμωσης, χωρίς να μεταβληθεί ο όγκος του διαλύματος''.
Η ώσμωση μπορεί να σταματήσει :
Μεταξύ δύο διαλυμάτων :
Νόμος του van't Hoff για την ωσμωτική πίεση σε μη ηλεκτρολυτικά (μοριακά) διαλύματα
1) Αραιά μοριακά διαλύματα
Από τα πειραματικά αποτελέσματα του Pfeffer, ο van't Hoff διαπίστωσε ότι : Ο van't Hoff διαπίστωσε ότι η ωσμωτική πίεση διαλύματος παρουσιάζει μεγάλη αναλογία με την πίεση που ασκεί ιδανικό αέριο και το οποίο υπακούει στην καταστατική εξίσωση : PV=nRT
Η ωσμωτική πίεση αραιού διαλύματος είναι ίση με την πίεση που θα ασκούσαν τα μόρια της διαλυμένης ουσίας αν αυτά βρίσκονταν με τη μορφή ιδανικού αερίου, σε χώρο ίσου όγκου με το διάλυμα και σε ίση θερμοκρασία.
Για τα αραιά μοριακά διαλύματα θα ισχύει ο νόμος του van't Hoff (σε διάφορες μορφές) : Π = CRT (ή αφού C = n/V) ΠV = nRT (ή αφού n = m/Mr) ΠV = mRT/Mr όπου :
Π = ωσμωτική πίεση (atm)
C = συγκέντρωση του διαλύματος (mol/L)
R = σταθερά των αερίων = 0.082 L.atm/mol.K
T = απόλυτη θερμοκρασία (Κ)
V = όγκος του διαλύματος (L)
n = αριθμός moles διαλυμένης ουσίας (mol)
m = μάζα διαλυμένης ουσίας (g)
Mr = σχετική μοριακή μάζα (g/mol)
2) Πυκνά μοριακά διαλύματα
Στα σχετικώς πυκνά διαλύματα παρατηρούνται σοβαρές αποκλίσεις από το νόμο του van't Hoff. Σ' αυτές τις περιπτώσεις πρέπει από το συνολικό όγκο του διαλύματος να αφαιρείται ο όγκος που καταλαμβάνουν αυτά τα ίδια τα μόρια της διαλυμένης ουσίας. Αντί λοιπόν του όγκου V του διαλύματος, λαμβάνεται ο όγκος του διαλύτη (V'). Η εξίσωση που προκύπτει είναι γνωστή ως εξίσωση Morse : ΠV' = nRT
Νόμος του van't Hoff για την ωσμωτική πίεση σε διαλύματα ηλεκτρολυτών
Στα ηλεκτρολυτικά διαλύματα η ωσμωτική πίεση (και γενικότερα οι προσθετικές ιδιότητες των διαλυμάτων) έχει μεγαλύτερη τιμή από εκείνη που προβλέπεται βάσει των εξισώσεων και της συγκέντρωσης του ηλεκτρολύτη. Έτσι, σε άλατα όπως NaCl, KNO3 κ.ά. η πειραματική τιμή της Π βρέθηκε περίπου διπλάσια, σε άλατα του τύπου BaCl2, Ca(NO3)2 κ,ά, περίπου τριπλάσια, σε άλατα του τύπου K3[Fe(CN)6] κ.ά. περίπου τετραπλάσια κλπ. Ο van't Hoff πρότεινε την εισαγωγή στις απλές εξισώσεις της ωσμωτικής πίεσης, ενός αδιάστατου διορθωτικού συντελεστή i που σήμερα ονομάζεται "συντελεστής van't Hoff" :
i = Πηλ/Π
όπου :
i = συντελεστής van't Hoff
Π = η ωσμωτική πίεση μοριακού διαλύματος της ίδιας ακριβώς συγκέντρωσης.
Π = iCRT ΠV = inRT ΠV = imRT/Mr Βρέθηκε ότι ο i δεν είναι σταθερός για κάθε ηλεκτρολύτη, αλλά αυξάνεται με την αραίωση και τείνει σε ακέραιο αριθμό ίσο με τον αριθμό των ιόντων που υπάρχουν στο μόριο του ηλεκτρολύτη. Έτσι για το KCl που περιέχει δύο ιόντα : ΚCl → Κ+ + Cl-, θα είναι i = 2 μόνο στην άπειρη αραίωση ενώ σε αραιό διάλυμα είναι περίπου 1,93. Αυτό οφείλεται στις λεγόμενες ιονικές έλξεις που παρεμποδίζουν την πλήρη διάσταση. Πάντως οι αποκλίσεις αυτές δεν είναι σημαντικές όταν τα διαλύματα είναι αραιά.
2) Διαλύματα ασθενών ηλεκτρολυτών
Στα διαλύματα αυτά ο ηλεκτρολύτης διίσταται μερικά και η τιμή της ωσμωτικής πίεσης είναι μεγαλύτερη από την αντίστοιχη μοριακού διαλύματος ίδιας συγκέντρωσης αλλά μικρότερη από την ωσμωτική πίεση ηλεκτρολυτικού διαλύματος ίδιας συγκέντρωσης.
Αν α είναι ο βαθμός διάστασης του ασθενούς ηλεκτρολύτη, τότε : i = 1 - α + nα όπου n ο αριθμός των ιόντων που δίνει ο ασθενής ηλεκτρολύτης κατά τον ιοντισμό του. Έτσι π.χ. για διάλυμα οξικού οξέος (CH3COOH) στο οποίο το οξύ ιοντίζεται κατά 2 % (α = 0,02) σύμφωνα με το σχήμα : CH3COOH ⇄ CH3COO- + H+ οπότε n = 2, ο i θα είναι : i = 1 - 0.02 + 2.0,02 = 1,02.
Η σχέση i = 1 - α + nα συνήθως χρησιμοποιείται γαι την εύρεση του α όταν πειραματικά υπολογίζεται ο i, οπότε έχει τη μορφή : α = (i - 1)/(n - 1)
Η ωσμωτική πίεση στα πολυμερή
Κατά τον πολυμερισμό ενός σώματος (συνήθως οργανικής ένωσης διαλυμένης σε οργανικό διαλύτη) γίνεται συνένωση μορίων του σώματος (μονομερή) και σχηματισμός μεγαλομορίων (πολυμερή). Άρα με τον πολυμερισμό ενός σώματος ελαττώνεται ο αριθμός των διακεκριμένων σωματιδίων του διαλύματος, οπότε ελαττώνεται και η ωσμωτική πίεση. Για παράδειγμα, έστω ότι πολυμερίζεται αιθυλένιο (μονομερές, CH2=CH2) αρχικής συγκέντρωσης C μέσα σε οργανικό διαλύτη. Αν ν μόρια αιθυλενίου συνενώνονται για να δώσουν πολυμερές (πολυαιθυλένιο) σύμφωνα με την αντίδραση : νCH2=CH2 → (-CH2-CH2-)ν η συγκέντρωση του μονομερούς θα είναι ν φορές μικρότερη δηλ. C/ν και επομένως η ωσμωτική πίεση θα είναι και αυτή ν φορές μικρότερη από την ωσμωτική πίεση του μονομερούς.
thumb|right|150px|Ωσμώμετρο Pfeffer
Μέτρηση της ωσμωτικής πίεσης
Η ωσμωτική πίεση υδατικών και μη διαλυμάτων μετριέται με συσκευές που λέγονται ωσμώμετρα. Το πρώτο ωσμώμετρο κατασκευάστηκε το 1828 από το Γάλλο φυσιολόγο Henri Dutrochet και δεν παρείχε ακριβείς μετρήσεις αλλά απλά μια επίδειξη της ώσμωσης. Ο Pfeffer κατασκεύασε το 1877 και χρησιμοποίησε για μετρήσεις ακριβείας, ωσμώμετρο που και σήμερα βρίσκει ακόμη εφαρμογή για μετρήσεις μικρών σχετικά ωσμωτικών πιέσεων : Το ωσμώμετρο Pfeffer αποτελείται από το πορώδες διάφραγμα Α και από υδραργυρικό μανόμετρο Β. Το κύτταρο που περιέχει το διάλυμα προς μελέτη τοποθετείται στο δοχείο Γ. Λόγω της ώσμωσης, ο διαλύτης εισέρχεται στο κύτταρο, οπότε η διαφορά στάθμης που δημιουργείται στο μανομετρικό σωλήνα δίνει την ωσμωτική πίεση του διαλύματος τη στιγμή αποκατάστασης ισορροπίας (σφού έχει εισέλθει ο διαλύτης) και όχι την ωσμωτική πίεση του αρχικού διαλύματος. Αν όμως παρεμποδίσουμε την είσοδο διαλύτη με προσθήκη υδραργύρου στο αριστερό σκέλος του μανόμετρου, τότε η διαφορά στάθμης που δημιουργείται θα δίνει την ωσμωτική πίεση του αρχικού διαλύματος. Η ωσμωτική πίεση σε KPa θα είναι Π = d.g.h όπου d = πυκνότητα υδραργύρου = 13,6 g/mL, g = βαρυτική επιτάχυνση = 9,81 m/s2 και h = το ύψος της στήλης υδραργύρου (m). Με διαίρεση με το 100 προκύπτει η Π σε atm π.χ αν το ύψος h = 0.1 m τότε : Π = 13,6 × 9,81 × 0,1 = 13,3 KPa ή 0,133 atm.
Εφαρμογές της ωσμωτικής πίεσης
Ορισμένες από τις σημαντικότερες εφαρμογές της ωσμωτικής πίεσης είναι :
Ημιπερατές μεμβράνες
thumb|250px|Αναπαράσταση ημιπερατής μεμβράνης (με κίτρινο χρώμα) κατά τη διάρκεια της αιμοδιάλυσης. Κόκκινο = ερυθρά αιμοσφαίρια, μπλε = διαλυτικό υγρό Οι ημιπερατές μεμβράνες, που ονομάζονται και ωσμωτικά διαφράγματα, επιτρέπουν τη δίοδο των μορίων του διαλύτη όχι όμως και των μορίων ή ιόντων της διαλυμένης ουσίας. Οι πόροι των μεμβρανών αυτών είναι γενικά μικρότεροι των 250 nm (250.10−9 m). Πολλές φυσικές, ιδίως ζωικές, μεμβράνες (κύστεις) μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν ημιπερατές μεμβράνες. Πολύ καλές μεμβράνες είναι επίσης πορώδεις πλάκες που περιέχουν στους πόρους τους δυσδιάλυτα άλατα.
Οι ημιπερατές μεμβράνες που χρησιμοποιούνται στην πράξη χωρίζονται σε δύο κατηγορίες : Το σπουδαιότερο χαρακτηριστικό γνώρισμα κάθε ημιπερατής μεμβράνης είναι η διαπερατότητά της στα διάφορα μόρια ή σωματίδια. Η διαπερατότητα εξαρτάται από τη σύσταση της μεμβράνης και ιδίως από τις ηλεκτροχημικές ιδιότητές της. Η ιδιότητα που έχει μια ημιπερατή μεμβράνη να μην επιτρέπει τη δίοδο των μορίων της διαλυμένης ουσίας δεν οφείλεται στη διάμετρο των πόρων της μεμβράνης ή στο μέγεθος των μορίων της διαλυμένης ουσίας αλλά σε εκλεκτική παρεμπόδιση ηλεκτροχημικής κυρίως φύσης.
Ο σάκος διαπίδυσης (dialysis tubing), γνωστός και ως σάκος Visking (Visking tubing), αποτελεί μια τεχνητή ημιπερατή μεμβράνη που χρησιμοποιείται σε διάφορες μεθόδους διαχωρισμού. Ο σάκος διαπίδυσης διευκολύνει την διέλευση μικρών μορίων σύμφωνα με τον κανόνα διαβάθμισης συγκέντρωσης. Οι σάκοι διαπίδυσης χρησιμοποιούνται στον καθαρισμό και την επεξεργασία των πρωτεϊνών, δειγμάτων DNA ή σύνθετων βιολογικών δειγμάτων, όπως είναι το αίμα. Επίσης, συχνά χρησιμοποιούνται σε εκπαιδευτικό πλαίσιο, για τη διδασκαλία της διάχυσης και της ώσμωσης.
Βιολογική σημασία και εφαρμογές της ώσμωσης
Το φαινόμενο της ώσμωσης παίζει σημαντικό ρόλο σε πολλά βιολογικά φαινόμενα που σχετίζονται με τη λειτουργία του κυττάρου. Τα κύτταρα περιέχουν σε μορφή υδατικού διαλύματος μόρια οργανικών ενώσεων (π.χ. πρωτεΐνες) και διάφορα άλατα η δε κυτταρική τους μεμβράνη είναι ημιπερατή.
Η ώσμωση στα φυτικά κύτταρα
thumb|350px|right| Φυτικά κύτταρα σε διαφορετικά περιβάλλοντα Όταν ένα φυτικό κύτταρο βρεθεί σε νερό, το οποίο θεωρείται υποτονικό διάλυμα (hypotonic), ο όγκος του αυξάνεται και ταυτόχρονα πέφτει η ωσμωτική του πίεση, λόγω αραίωσης με την είσοδο του νερού. Αυτό συμβαίνει καθώς τα μόρια του νερού διαχέονται μέσω της πλασματικής μεμβράνης του φυτικού κυττάρου, περνούν στο κυτταρόπλασμα και έπειτα διαχέονται μέσω του τονοπλάστη (μεμβράνη χυμοτοπίου) και εισέρχονται στο χυμοτόπιο. Το χυμοτόπιο διογκώνεται και ωθεί το κυτταρόπλασμα στην πλασματική μεμβράνη με αποτέλεσμα τη διόγκωση του κυττάρου. Με τη διόγκωση όμως του κυττάρου, το τοίχωμά του τεντώνεται πράγμα που συνεπάγεται μια ελαστική τάση της μεμβράνης που λέγεται σπαργή (turgid) αντίθετης κατεύθυνσης προς την ωσμωτική πίεση. Η ώσμωση αναστέλλεται, όταν η ελαστική τάση των τοιχωμάτων του κυττάρου εξισορροπήσει την ωσμωτική πίεση. Το φαινόμενο αυτό της διόγκωσης του φυτικού κυττάρου ονομάζεται σπάργωση.
Η ώσμωση στα ζωικά κύτταρα
Αν βάλουμε ερυθρά αιμοσφαίρια μέσα σε ισοτονικό υδατικό διάλυμα χλωριούχου νατρίου (NaCl) περιεκτικότητας 9 ‰, αυτά διατηρούν απόλυτα το σχήμα και το μέγεθός τους. Το ισότονο αυτό διάλυμα NaCl είναι γνωστό ως φυσιολογικός ορός.
Η ουρία είναι η μόνη ουσία που διέρχεται εντελώς ελεύθερα από τη μεμβράνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Γι'αυτό το λόγο η ουρία μπορεί να προκαλέσει αιμόλυση ακόμα κι αν τα αιμοσφαίρια είναι μέσα σε ισότονο διάλυμα.
Ισότονο με το αίμα είναι και το υγρό των ιστών. Υπέρτονα με το αίμα είναι τα δάκρυα, ενώ υπότονα είναι το σάλιο και ο ιδρώτας. Τα ούρα μπορεί να είναι υπέρτονα ή και υπότονα.
Αιμοκάθαρση - Τεχνητός νεφρός
Ο τεχνητός νεφρός είναι μια μηχανή που αποτελείται από ένα μεγάλο δοχείο, χωρητικότητας περίπου 100 L, μέσα στο οποίο τοποθετείται ένα διάλυμα ισοτονικό ως προς όλα τα συστατικά που πρέπει να παραμείνουν στο αίμα, το οποίο πρόκειται να καθαριστεί. Μέσα στο διάλυμα αυτό υπάρχει ένας μεγάλος σωλήνας με σπειροειδή μορφή που είναι φτιαγμένος από ένα είδος μεμβράνης η οποία επιτρέπει να περάσουν από τους πόρους της μόρια διαλύτη, ιόντα και άλλα μικρά μόρια που υπάρχουν στο αίμα. Το αίμα από μια αρτηρία του ασθενούς διοχετεύεται μέσα στο σωλήνα, οπότε τα τοξικά συστατικά που διέρχονται από τους πόρους της μεμβράνης προς το εξωτερικό διάλυμα απομακρύνονται και το καθαρισμένο πλέον αίμα εισάγεται ξανά στον ασθενή μέσα από μια φλέβα του.
Αντίστροφη ώσμωση
Όταν στο διάλυμα ασκηθεί εξωτερική πίεση μεγαλύτερη από την ωσμωτική πίεση του διαλύματος (δηλ. Pεξ > Π), τότε το φαινόμενο αντιστρέφεται και μόρια διαλύτη θα εξέρχονται από το διάλυμα προς τον καθαρό διαλύτη (ή από το πυκνότερο προς το αραιότερο διάλυμα). Το φαινόμενο αυτό λέγεται αντίστροφη ώσμωση. Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται η συγκέντρωση του διαλύματος, αφού απομακρύνεται μέρος από την ποσότητα του διαλύτη.
Το φαινόμενο της αντίστροφης ώσμωσης βρίσκει εφαρμογή στην αφαλάτωση του θαλασσινού νερού για την αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας : Η ωσμωτική πίεση του νερού των ωκεανών είναι 27 atm. Αν ασκηθεί αρκετά μεγάλη εξωτερική πίεση (περίπου 70 atm), η ώσμωση μπορεί να σταματήσει και να αντιστραφεί, οπότε από τη μεμβράνη θα παρέχεται καθαρό νερό. Οι ημιπερατές μεμβράνες κατασκευάζονται από οξική κυτταρίνη ή από πολυαμίδια με τη μορφή μικροσκοπικών διάτρητων ινών. Το θαλασσινό νερό τροφοδοσίας εισάγεται υπό πίεση στις ίνες και εξέρχεται αφαλατωμένο. Η μεγαλύτερη εγκατάσταση αφαλάτωσης στον κόσμο βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία όπου παράγεται το 50 % του νερού που καταναλίσκεται, με τη μέθοδο της αντίστροφης ώσμωσης. Τα τελευταία χρόνια η μέθοδος αυτή έχει εξαπλωθεί και σε πολλές πόλεις των Η.Π.Α. Για παράδειγμα στην πόλη Σάντα Μπάρμπαρα από το 1992 λειτουργεί εγκατάσταση αντίστροφης ώσμωσης για την παραγωγή 30400 m3 πόσιμου νερού τη μέρα.
Ανάλογες συσκευές, μικρής δυναμικότητας, είναι συχνά χειροκίνητες και χρησιμοποιούνται στα πλοία ή σε ορισμένες εγκαταστάσεις ξηράς π.χ. σε κάμπινγκ.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βιοχημεία Κατηγορία:Κυτταρικές διεργασίες Κατηγορία:Τεχνολογία νερού Κατηγορία:Χημικές διεργασίες Κατηγορία:Χημικές ιδιότητες
Κολπάδα
Η κολπάδα είναι εύχρηστο αλιευτικό εργαλείο με το οποίο πιάνονται τα χταπόδια. Αποτελείται από ένα κομμάτι αλυσίδας, ανοξείδωτης ή γαλβανιζέ, μήκους 50-70 εκατοστών, στην οποία κατά μήκος είναι στερεωμένα 5 με 7 μέταλλα σε σχήμα ψαριού. Στο άκρο από το κάθε ψαράκι υπάρχει στερεωμένη από μια μικρή σαλαγκιά. Τα ψεύτικα αυτά ψαράκια δένονται σε μια πετονιά 100 χιλιοστών, η οποία διαπερνά κατά μήκος την αλυσίδα, ανά δέκα εκατοστά. Η χρησιμότητα της αλυσίδας είναι σημαντική για να μη μπλεχτεί το χταπόδι με την πετονιά, όπως επίσης και να ακούγεται όταν σέρνεται στον βυθό της θάλασσας. Ο ήχος και το λαμπύρισμα των ψεύτικων ψαριών θα προσελκύσει ακόμα και από μακριά το χταπόδι.
Η καλύτερη κολπάδα γίνεται με αέρα έως 3 μποφόρ, χωρίς τη λειτουργία της μηχανής του σκάφους. Αφού δεθεί με μια στριφταροπαραμάνα βαρέως τύπου σε μια χοντρή πετονιά, συνήθως 100 χιλιοστών, αφήνεται να πέσει στον βυθό. Μόλις πατώσει, πρέπει να κινείται η πετονιά σιγά-σιγά, πάνω-κάτω, καθώς η αλυσίδα σέρνεται στον βυθό της θάλασσας. Το χταπόδι βλέπει τα ψαράκια σαν κοπάδι που κινείται και επιτίθεται. Μόλις το χταπόδι πιαστεί, ανεβάζουμε σιγά σιγά την κολπάδα και χρησιμοποιώντας μια απόχη το ανεβάζουμε στη βάρκα.
Κολπαδα
Βασίλης Καΐλας
Ο Βασίλης Καΐλας είναι Έλληνας ηθοποιός.
Βιογραφικό
Ξεκίνησε την καριέρα του πλάι στην Έλλη Λαμπέτη, στην ταινία Το τελευταίο ψέμα, όταν ήταν 4 χρόνων. Πολύ σύντομα καθιερώθηκε σε χαρακτηριστικούς δεύτερους ρόλους (και πρώτους ρόλους σε ταινίες της Μαρίας Πλυτά όπως Ο λουστράκος, Ο εμποράκος).
Αργότερα πέρασε στο θέατρο. Το 1985 ήταν ο πρωταγωνιστής της ταινίας Πήρες πτυχίο. Συμμετείχε συνολικά σε 117 ταινίες, όχι μόνο ελληνικές αλλά και ξένες. Έμεινε στην ιστορία ως το παιδί-θαύμα του ελληνικού κινηματογράφου. Η πρώτη του εμπειρία στη μεταγλώττιση άρχισε ενώ συνεργαζόταν με τον Γιάννη Καλατζόπουλο και τον Γιώργο Νέζο. Αργότερα έκανε μεταγλώττιση για σειρές και ταινίες της ΕΡΤ σε σκηνοθεσία του Σπύρου Μηλιώνη και Γιώργου Πρωτόπαπα. Έγινε γνωστός στο ρόλο της μεταγλώττισης με το ρόλο του Τζον Μπόι Γουώλτον από τους Οι Γουώλτονς.
Συγγραφικό έργο
Τον Νοέμβριο του 2013 εξέδωσε το πρώτο βιβλίο του, το οποίο ονόμασε "Ένα παιδί μετράει τα πλάνα", εμπνευσμένος από το έργο του Μενέλαου Λουντέμη "Ένα παιδί μετράει τα άστρα". Σε αυτό το βιβλίο ανέλυσε την ζωή του αλλά και το έργο και τη συμβολή του στον κινηματογράφο, το θέατρο και την τηλεόραση.
Κινηματογράφος
Εμφανίστηκε επίσης στην ταινία Η Αλίκη στο ναυτικό, το 1961, στο ρόλο του μικρού αγοριού στην σκηνή με τον γάιδαρο, στην αρχή της ταινίας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Έλληνες άνδρες ηθοποιοί κινηματογράφου Κατηγορία:Έλληνες σκηνοθέτες θεάτρου Κατηγορία:Έλληνες άνδρες ηθοποιοί φωνής Κατηγορία:Έλληνες άνδρες ηθοποιοί τηλεόρασης‎ Κατηγορία:Έλληνες άνδρες ηθοποιοί θεάτρου‎
Κοινοβούλιο των Ώλαντ
Το lagting ή lagtinget είναι το Κοινοβούλιο των Ώλαντ, ενός αυτόνομου, αποστρατιωτικοποιημένου εδάφους της Φιλανδίας, όπου αποκλειστικά ομιλείται η σουηδική. Η Lagting αποτελείται από 30 έδρες.
Εκλογικό σύστημα
Τα 30 μέλη του Κοινοβουλίου των Ώλαντ εκλέγονται κάθε τέσσερα χρόνια με αναλογική αντιπροσώπευση με τις έδρες να κατανέμονται με τη χρήση της μεθόδου Ντ' Οντ.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ώλαντ Ωλαντ
Το Μαύρο Βέλος: Μια ιστορία των Δύο Ρόδων
Το Μαύρο Βέλος: Μία ιστορία των Δύο Ρόδων είναι μυθιστόρημα του 1888 του Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον. Είναι ρομαντική ιστορία αλλά και ιστορικό μυθιστόρημα. Αρχικά εμφανίστηκε σε σειρά τευχών περιοδικού, με τον υπότιτλο Μία ιστορία του Δάσους της Τάνστολ και ο Στίβενσον ολοκλήρωσε τη συγγραφή του ως το τέλος του καλοκαιριού του 1883. Εκτυπώθηκε υπό το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του συγγραφέα "Λοχαγός Τζωρτζ Νορθ". Αναφέρεται στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της κυκλοφορίας του σε συνέχειες και της δημοσίευσής του ως ολοκληρωμένης νουβέλας το 1888, στον πρόλογο του Γρύλλος στη Θράκα, όπου παρωδεί τον Γρύλλο του Τσαρλς Ντίκενς. Τα Γράμματα του Πάστον αποτέλεσαν την κύρια βιβλιογραφική πηγή για το Μαύρο Βέλος.
Πρόλογος
Το Μαύρο Βέλος, αφηγείται την ιστορία του Ρίτσαρντ (Ντικ) Σέλτον κατά τη διάρκεια των Πολέμων των Ρόδων: πως χρίζεται ιππότης, διασώζει τη λαίδη Τζοάννα Σέντλεϋ και δικαιώνεται για τη δολοφονία του πατέρα του, Σερ Χάρρυ Σέλτον. Οι παράνομοι του Δάσους της Τάνστολ, με ηγέτη τον Έλλις Ντάκγουερθ, του οποίου το όπλο αλλά και το σήμα κατατεθέν των επιθέσεών του είναι ένα μαύρο βέλος, ωθούν τον Ντικ να υποπτευθεί ότι ο προστάτης του Σερ Ντάνιελ Μπράκλεϋ και οι ακόλουθοί του είναι υπεύθυνοι για τη δολοφονία του πατέρα του. Οι υποψίες και μόνο του Ντικ είναι αρκετές για να στρέψουν τον Σερ Ντάνιελ εναντίον του. Έτσι, δε μένει στο Ντικ άλλη διέξοδος παρά να ξεφύγει από τον Σερ Ντάνιελ και να πάει με το μέρος των εχθρών του, των παρανόμων του Μαύρου Βέλους. Αυτή η σαρωτική διαμάχη τον οδηγεί στην ευρύτερη σύρραξη που τους περιβάλλει.
Περίληψη πλοκής
Κατά τη διάρκεια της Βασιλείας του Ερρίκου ΣΤ' της Αγγλίας (1422–1461, 1470–1471) και ενώ διαδραματιζόταν ο Πόλεμος των Ρόδων (1455-1485), η ιστορία ξεκινά όταν ηχεί η καμπάνα του φυλακίου στην τάφρο της Τάνστολ, σημαίνοντας επιστράτευση των αντρών, ώστε ο απόντας άρχοντας Σερ Ντάνιελ Μπράκλεϋ να συνδράμει στην επερχόμενη μάχη του Ρίζινγκχαμ. Είναι τότε που η αδελφότητα με την επωνυμία το “Μαύρο Βέλος”, που ενεδρεύει στο δάσος γύρω από την Τάνστολ, ξεκινά τα χτυπήματα: Τέσσερα μαύρα βέλη για τις τέσσερις “μαύρες καρδιές”, του Μπράκλεϋ και τριών ακόλουθών του: Νίκολας Άπλγιαρντ, Μπένετ Χατς και του Σερ Όλιβερ Όουτς, του εφημέριου. Το ομοιοκατάληκτο μήνυμα που συνοδεύει την επίθεση, προκαλεί τις υποψίες του Ρίτσαρντ Σέλτον, του πρωταγωνιστή και προστατευόμενου του Σερ Ντάνιελ, σχετικά με την τύχη του πατέρα του, Σερ Χάρι Σέλτον. Ο Ντικ επιστρέφοντας στο φυλάκιο της Τάνστολ, μετά την αποστολή του στο Κέτλεϋ, όπου είχε εγκατασταθεί ο Σερ Ντάνιελ, συναντά έναν φυγά, που προσπαθεί να κρυφτεί από τον Σερ Ντάνιελ: Την Τζοάννα Σέντλευ, μεταμφιεσμένη ως νεαρό αγόρι και υπό το ψευδώνυμο Τζον Μάτσαμ. Η Τζοάννα ήταν κληρονόμος μεγάλης περιουσίας και είχε απηχθή από τον Σερ Ντάνιελ, που προσπαθούσε να αναλάβει την κηδεμονία της. Συμπτωματικά, είχε την πρόθεση να την παντρέψει με τον Ντικ. Η Τζοάννα διατηρώντας τη μεταμφίεσή της ως αγοριού, αναφέρει το θέμα στον Ντικ, για να τον ψυχολογήσει. Ο Ντικ αρχικά λέει ότι δεν ενδιαφέρεται αν και ρωτά τον νεαρό Μάτσαμ, αν η προτεινόμενη νύφη του είναι όμορφη και ευχάριστη.
Ενώ κινούνται δια μέσου του δάσους της Τάνστολ, η Τζοάννα προσπαθεί να πείσει τον Ντικ να πάρει το μέρος των παρανόμων του Μαύρου Βέλους, ενάντια στον Σερ Ντάνιελ. Λίγο αργότερα ανακαλύπτουν κοντά στα ερείπεια του μεγάρου Γκρίμστοουν, τον κρυφό καταυλισμό των παρανόμων. Την επόμενη μέρα τους βρίσκει στο δάσος ο ίδιος ο Σερ Ντάνιελ, που έχει μεταμφιεστεί σε λεπρό και επιστρέφει στο φυλάκιο της Τάνστολ, μετά την ήττα της παράταξης που υποστήριζει στη μάχη του Ρίζινγκχαμ. Οπότε ο Ντικ και η Τζόαν ακολουθούν τον Σερ Ντάνιελ στο φυλάκιο. Εκεί ο Ντικ θα αλλάξει παράταξη, μόλις ανακαλύψει ότι ο Σερ Ντάνιελ είναι ο πραγματικός δολοφόνος του πατέρα του και αποδρά τραυματισμένος από το φυλάκιο της τάφρου. Διασώζεται από τους παρανόμους του Μαύρου Βέλους, με τους οποίους προσεταιρίζεται στην υπόλοιπη ιστορία.
Το δεύτερο μισό της αφήγησης έχει στο επίκεντρό του, το Σόρμπι, όπου έχουν περιχαρακωθεί οι δυνάμεις που πρόσκεινται στο Λάνκαστερ. Ο Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον εισάγει μία ναυτική περιπέτεια στα κεφάλαια 4-6 του 3ου βιβλίου, καθώς ο Ντικ και οι παράνομοι κλέβουν ένα πλοίο και επιχειρούν μία διάσωση από θαλάσσης της Τζοάννα, η οποία κρατείται σε ένα παραθαλάσσιο σπίτι. Αποτυγχάνουν και αφού η Τζοάννα μεταφέρεται στο κεντρικό αρχηγείο του Σερ Ντάνιελ στο Σόρμπι, την επισκέπτεται όντας μεταμφιεσμένος ως Φραγκισκανός μοναχός. Ο Στίβενσον που αρέσκεται να ενσωματώνει κλασσικά Αραβικά παραμύθια, δια στόματος Ντικ, αφηγείται την ιστορία του Αλί Μπαμπά και των 40 κλεφτών (Βιβλίο 4, κεφάλαιο 6), ώστε να ξεφύγει από τον κατεστραμμένο καπετάνιο Αρμπλάστερ, του οποίου το πλοίο είχε κλέψει ο Ντικ με τους παράνομους.
Ενώ ο Ντικ και οι παράνομοι, κρύβονται στο καπηλειό “Κατσίκα και Πίπιζα” στο Σόρμπι και παρακολουθούν τις κινήσεις του Σερ Ντάνιελ από και προς το παραθαλάσσιο σπίτι, συναντούν μία ομάδα κατασκόπων που ενδιαφέρονται για την Τζοάννα. Μετά από μία αψιμαχία στο σκοτάδι κατά την οποία κυριαρχούν οι παράνομοι του Μαύρου Βέλους, ο Ντικ ανακαλύπτει ότι έχουν αιχμαλωτίσει, τον νόμιμο ανάδοχο της Τζοάννα, άρχοντα Φόξαμ. Ο Φόξαμ, υποστηρικτής της Υόρκης, υπόσχεται στον Ντικ ότι σε περίπτωση που απελευθερώσουν την Τζοάννα από το παραθαλάσσιο σπίτι, θα την παντρέψει μαζί του. Καθώς ο Ντικ συμπεριλαμβάνει και τους παρανόμους του Μαύρου Βέλους στο σχέδιο διάσωσης της Τζοάννα, ο άρχοντας Φόξαμ τον ειρωνεύεται, καθώς αν και τυγχάνει ευγενικής καταγωγής, συχρωτίζεται με παράνομους. Τελικά το σχέδιο διάσωσης της Τζοάννα, από το βαριά φρουρούμενο σπίτι αποτυγχάνει και πάλι και ο Φόξαμ, βαριά τραυματισμένους, γράφει επιστολή προς τον Ριχάρδο τον Καμπούρη για τον Ντικ, καθώς ο ίδιος θα αποσυρθεί προσωρινά από την ενεργό δράση.
Ο Ριχάρδος ο Καμπούρης, Δούκας του Γκλόστερ, εμφανίζεται στο 5ο βιβλίο, με τον οποίο συναντάται ο Ντικ αντί του τραυματισμένου άρχοντα Φόξαμ. Οι ακριβείς πληροφορίες του Ντικ σχετικά με τις δυνάμεις του Λάνκαστερ στο Σόρμπι βοηθούν τον Ριχάρδο να νικήσει στη μάχη που ακολουθεί. Μάλιστα ο Ντικ διακρίνεται ως διοικητής στην υπηρεσία του Ριχάρδου, ο οποίος εκστασιασμένος χρίζει τον Ντικ ιππότη στο πεδίο της μάχης. Στον απόηχο της νίκης της Υόρκης του δίνει πενήντα καβαλάρηδες για να καταδιώξει τον Σερ Ντάνιελ, που έχει διαφύγει από το Σόρμπι με την Τζοάννα. Ο Ντικ κατορθώνει να διασώσει την Τζοάννα, αλλά χάνει τους άντρες του σε αυτήν την προσπάθεια. Ο Ντικ, η Τζοάννα και η Αλίσια Ρίζινγκχαμ, ταξιδεύουν στο Ελατόδασος όπου και τελικά παντρεύονται. Έτσι, κρατά και την αρχική του υπόσχεση, για να συνοδέψει με ασφάλεια την Τζοάννα στο Ελατόδασος. Νωρίς το πρωί της μέρας του γάμου του, ο Ντικ περπατά στις παρυφές του δάσους. Συναντά τον φυγά πλέον Σερ Ντάνιελ, που προσπαθεί να φτάσει στον όρμο, ώστε να διαφύγει είτε στη Γαλλία είτε στη Βουργουνδία. Επειδή είναι όμως ημέρα του γάμου του, ο Ντικ δε θέλει να λερώσει τα χέρια του με αίμα. Οπότε ο Ντικ κλείνει το δρόμο του Σερ Ντάνιελ και του δίνει δύο επιλογές: Τον προκαλεί σε μάχη σώμα με σώμα ή θα τον αφήσει ώσπου να ειδοποιήσει μία περιμετρική περίπολο της Υόρκης. Ο Σερ Ντάνιελ επιλέγει συνετά να μην αντιταχθεί στον Ντικ. Λίγο αφότου φύγει, δέχεται το τελευταίο μαύρο βέλος από τον Έλλις Ντακγουερθ. Ο Ντικ βρίσκει τον Ντάκγουερθ να προσεύχεται: “Τώρα μπορείς να πάψεις να βασανίζεσαι. Το Μαύρο Βέλος δε θα χτυπήσει ξανά – η αδελφότητα διαλύθηκε”.
Ο Σερ Ρίτσαρντ και η Λαίδη Σέλτον πλέον επιστρέφουν στο φρούριο της Τάνστολ, όπου ζουν χωρίς πρόβλημα, ως το τέλος των Πολέμων των Ρόδων. Εγκαθιστούν τον καπετάνιο Άρμπλάστερ και τον Παράνομο (από την αδελφότητα του Μαύρου Βέλους) στο χωριό της Τάνστολ, όπου τους παρέχουν σύνταξη για τις υπηρεσίες τους. Ο Παράνομος αλλάζει δρόμο, επιστρέφοντας στο Τάγμα Φραγκισκανών μοναχών, υπό το όνομα: "Αδελφός Έντιμος".
Χρονολογία και Γεωγραφία
Από τις πληροφορίες που δίνονται στη νουβέλα, μπορούν να εντοπιστούν δύο χρονικές αναφορές, από τις ισάριθμες αφηγήσεις σκηνών μάχης: Μάιος, 1460 και Ιανουάριος, 1461. Το σημαντικό χρονικό σημείο αναφοράς είναι η Μάχη του Γουέικφηλντ, στις 30 Δεκεμβρίου 1460, την οποία και περιγράφει ο Στίβενσον στο πρώτο κεφάλαιο του 3ου βιβλίου: Επειδή ο Ριχάρδος ο Καμπούρης, ο Ριχάρδος Γ' της Αγγλίας, παρουσιάζεται ως ενήλικας μετέχων στους Πολέμους των Ρόδων τον Ιανουάριο του 1461, ο Στίβενσον μας προσφέρει την υποσημείωση: "Κατά τη χρονολογία της ιστορίας, ο Ριχάρδος ο Καμπούρης δε θα μπορούσε να είχε χρισθεί Δούκας του Γκλόστερ, αλλά με την άδεια των αναγνωστών ας ονομαστεί έτσι. Ο Ριχάρδος γεννήθηκε το 1452, οπότε θα ήταν μόλις 8 ετών όταν εκτυλισσόταν αυτή ιστορία. Μία ύστερη υποσημείωση τονίζει και πάλι: "Ο Ριχάρδος ο Καμπούρης θα ήταν πολύ νεότερος σε αυτήν τη χρονολογία" (βλ. Ιανουάριος 1461). Ο Στίβενσον ακολουθεί το παράδειγμα του Σαίξπηρ, εισάγοντας τον Ριχάρδο του Γκλόστερ αναδρομικά σε μία πιο πρώιμη περίοδο των Πολέμων των Ρόδων και τον παρουσιάζει ως σκυθρωπό και καμπούρη. (βλ. Ερρίκος ΣΤ', μέρος 2ο και μέρος 3ο και Ριχάρδος Γ'). Αυτός ο χαρακτηρισμός ακολουθεί στενά τον μύθο των Τυδώρ, μία παράδοση που εμφανίζει υπερβολικά κακό τον Ριχάρδο του Γκλόστερ και παρουσιάζει όλον τον 15ο αιώνα στην Αγγλία ως ένα ματοβαμένο, βαρβαρικό χάος σε αντίθεση με την εποχή των Τυδώρ, οπότε και βασίλευε ο νόμος και η τάξη.
Πτολεμηνοί Φρυγίας
Οι Πτολεμηνοί ή Πτολεμηνός ήταν οικισμός της Φρυγίας.
Η ακριβής θέση του οικισμού είναι άγνωστη, αλλά πιθανολογείται ότι βρισκόταν δυτικά της Νακώλειας και ότι υπήρχε κατά τη ρωμαϊκή εποχή. Η ύπαρξή του είναι γνωστή μόνο από επιγραφή που βρέθηκε σε βωμό από ανοιχτόχρωμο γκρίζο, στικτό μάρμαρο κοντά στο Αϊδίνιο, ο οποίος εκτίθεται στο μουσείο της Προύσας (αρ. εκθέμ. 1064), στην Τουρκία. Το κείμενο της επιγραφής είναι: «Π̣τολεμηνοὶ μύσται | Διονύσ- -ῳ εὐχή | ν».
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αρχαίες πόλεις της Φρυγίας
Μέγαρο Κορούνα
Το Μέγαρο Κορούνα (τσέχικα: Palác Koruna) είναι κτίριο που βρίσκεται στο κάτω μέρος της Πλατείας Βέντσεσλας στην Πράγα της Τσεχίας, το οποίο σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Άντονιν Πφάιφερ σε συνεργασία με τον κατασκευαστή Ματέι Μπλεχά μεταξύ 1912-1914. Το Μέγαρο Κορούνα με σκελετό από οπλισμένο σκυρόδεμα εγκαταλείπει πολλά από τα φυτικά και ανθηρά γνωρίσματα της αρ νουβό υπέρ πιο τολμηρών, καθαρών, γεωμετρικών σχημάτων που προαναγέλλουν την αρ ντεκό. Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό αυτού του κατά κύριο λόγο εμπορικού κτιρίου είναι αναμφίβολα το στέμμα («koruna» στα τσεχικά) του γωνιακού πύργου, το οποίο συνδυάζει το όνομα του νομίσματος της χώρας με το γεγονός ότι το κτίριο κατασκευάστηκε από μια ασφαλιστική εταιρεία.
Παραπομπές
Κατηγορία:Παλάτια στην Πράγα Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στην Πράγα
Coup de Grace
Coup de Grace είναι ο τίτλος του τέταρτου άλμπουμ του βρετανικού heavy metal συγκροτήματος Orange Goblin, το οποίο κυκλοφόρησε στις 25 Ιουνίου του 2002 μέσω της δισκογραφικής εταιρείας Rise Above Records.
Οι ηχογραφήσεις του δίσκου πραγματοποιήθηκαν στα New Rising Studios του Πέλντον του Έσσεξ από τις 8 ως τις 28 Οκτωβρίου 2001, με παραγωγό τον Σκοτ Ρίντερ.
Στην συγκεκριμένη κυκλοφορία το συγκρότημα εισήγαγε στον ήχο του doom και punk στοιχεία, κάτι που φάνηκε και στην διασκευή τους στο "We Bite" των Misfits.
Μέλη των Orange Goblin
Η σύνθεση του συγκροτήματος κατά την ηχογράφηση του "Coup de Grace" είχε την εξής μορφή:
Πηγές
Κατηγορία:Δισκογραφία των Orange Goblin Κατηγορία:Άλμπουμ του 2002
Μαρία της Βραβάντης (1226-1256)
Η Μαρία, γερμ. Marie von Brabant (1226 - 1256) από τον Οίκο του Ρέγκιναρ ήταν κόρη του δούκα της Βραβάντης και με τον γάμο της έγινε δούκισσα της Βαυαρίας.
Βιογραφία
Η Μαρία, ήταν η τρίτη κόρη του Ερρίκου Β΄ δούκα της Βραβάντης και της Μαρίας των Χοενστάουφεν, η οποία ήταν κόρη τού Φιλίππου δούκα της Σουαβίας και της Ειρήνης Αγγελίνας.
Οικογένεια
Παντρεύτηκε το 1254 τον Λουδοβίκο Β΄ των Βίττελσμπαχ δούκα της Βαυαρίας. Δεν απέκτησαν απογόνους.
Παραπομπές
Κατηγορία:Οίκος του Ρέγκιναρ
Hells Bells (τραγούδι)
right|400px
Το Hells Bells είναι το πρώτο κομμάτι του Αυστραλιανού hard rock συγκροτήματος AC/DC στο άλμπουμ Back in Black. Είναι το πρώτο τραγούδι στο άλμπουμ επιστροφής μετά το θάνατο του τραγουδιστή Bon Scott, εισάγοντας τον διάδοχό του τον Brian Johnson. Το τραγούδι ξεκινάει με το αργό χτύπημα της καμπάνας τέσσερις φορές (από τις συνολικά 13 φορές, με το τελευταίο στο 1:10) που ακολουθείται από μια εισαγωγή που διαδραματίζει ο κιθαρίστας Angus Young. Αυτός στη συνέχεια συνοδεύεται από τον αδελφό του, και μέλος του συγκροτήματος, Malcolm Young. Τελικά με τον ντράμερ Phil Rudd και τον μπασίστα Cliff Williams αρχίζουνε να παίζουνε. Οι στίχοι, που ακούγονται από τον Brian Johnson, να εξηγεί πώς ο αφηγητής θα επιτεθεί  και θα σύρει το θύμα του στην κόλαση, συγκρίνοντας τις πράξεις του με τα φυσικά φαινόμενα, όπως βροχή, κεραυνοί και τυφώνες.
Το τραγούδι γράφτηκε για να τιμήσει την μνήμη του θανάτου ο πρώην τραγουδιστή, των AC/DC, Bon Scott.
Το τραγούδι εμφανίζεται επίσης στο soundtrack Who made who, των AC / DC το 1986 για την ταινία του Stephen King, Maximum Overdrive.
Ολλανδικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου ανδρών 2005-06
Το Ολλανδικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου ανδρών 2005-06 ή αλλιώς το Ερεντιβίζιε 2005-06 ήταν το 50ό πρωτάθλημα Ερεντιβίζιε. Ξεκίνησε στις 12 Αυγούστου 2005 και ολοκληρώθηκε στις 16 Μαΐου 2006 μαζί με τα Play-Offs ανόδου/υποβιβασμού και Ευρώπης.
Πρωταθλήτρια αναδείχθηκε η Αϊντχόφεν για 19η φορά στην ιστορία της, ενώ υποβιβάστηκε στην Εέρστε Ντιβίζιε η Ρούζενταλ. Την είσοδο στο Τσάμπιονς Λιγκ 2006-07 κέρδισαν οι Αϊντχόφεν και Άγιαξ, στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ 2006-07 οι Χρόνινγκεν, Άλκμααρ και Φέγενορντ, καθώς και η Χέρενφεν μέσω των Play Offs και στο Κύπελλο Ιντερτότο 2006 η Τβέντε.
Η σεζόν επισκιάστηκε από το θάνατο του ποδοσφαιριστή της Ουτρέχτη, Νταβίντ ντι Τόμασο.
Ομάδες
Συνολικά 18 ομάδες αγωνίστηκαν στη συγκεκριμένη σεζόν σεζόν: οι πρώτες 15 ομάδες της περσινής σεζόν, 2 νικητές των Play Offs ανόδου/υποβιβασμού και η πρωταθλήτρια της Εέρστε Ντιβίζιε 2004-05.