cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ο άρχοντας του Μπάλαντρε
Παραπομπές
Κατηγορία:Μυθιστορήματα του Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν κόμικς Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν τηλεοπτικές σειρές
Αδόλφος Θ΄ του Μπεργκ
Ο Αδόλφος Θ΄, γερμ. Adolf IX (π. 1280 - 3 Απριλίου 1348) από τον Οίκο του Λίμπουργκ ήταν κόμης του Μπεργκ (1308-48).
Βιογραφία
Ήταν ο πρωτότοκος γιος του Ερρίκου κυρίου του Βίνντεκ και της Αγνής, κόρης του Ένγκελμπερτ Α΄ του Λα Μαρκ.
Το 1290/96 απεβίωσε ο πατέρας του και το 1308 ο θείος του (μεγαλύτερος αδελφός του πατέρα του) Γουλιέλμος Α΄ κόμης του Μπεργκ, ο οποίος ήταν άτεκνος και τον διαδέχθηκε ο Αδόλφος Θ΄. Ήταν σημαντικός και πιστός υποστηρικτής του Λουδοβίκου Δ΄ των Βίττελσμπαχ δούκα της Βαυαρίας και τον βοηθούσε από το 1314 στους πολέμους διαδοχής για το στέμμα της Γερμανίας.
Το 1312 νυμφεύτηκε την Αγνή της Κλέβης και έλαβε τα έσοδα από τα τελωνεία του Ντούισμπεργκ ως προίκα. Το 1314 ο Λουδοβίκος Δ΄ έγινε βασιλιάς της Γερμανίας και του επικύρωσε την προίκα ως φέουδο. Ο Αδόλφος Θ΄ συνέχισε την έριδα του Οίκου του με τον αρχιεπίσκοπο της Κολωνίας. Το 1327-28 ακολούθησε τον Λουδοβίκο Δ΄ στη Ρώμη, όπου εκείνος έκανε εκεί την τελετή της στέψης του. Ο Αδόλφος Θ΄ έλαβε το προνόμιο να κόβει αργυρά νομίσματα, πράγμα που έκανε στο Βίπερφυρτ. Το 1337 εισήλθε στην Αγγλο-Γερμανική συμμαχία, η οποία προκάλεσε την απαρχή του Εκατονταετούς Πολέμου.
Το 1348 απεβίωσε σε ηλικία 68 ετών άτεκνος και τον διαδέχθηκε η κόρη της αδελφής του Μαργαρίτας, η Μαργαρίτα σύζυγος του Γκέρχαρτ ΣΤ΄ των Γύλιχ κόμη του Ράβενσμπουρκ. Οι κομητείες Ράβενσμπουρκ και Μπεργκ ενώθηκαν το 1437 με την κομητεία του Γύλιχ και το 1511 πέρασαν στον Οίκο της Κλέβης.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε το 1312 την Αγνή, κόρη του Ντήτριχ Ζ΄ κόμη της Κλέβης· δεν απέκτησαν τέκνα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Οίκος του Λίμπουργκ
Γεννάδιος Σχολάριος
Βιογραφία
Το γεγονός ότι η οικογένειά του ήταν εύπορη, του έδωσε τη δυνατότητα να αποκτήσει σπουδαία μόρφωση. Δεν έχουμε μαρτυρίες για το εάν σπούδασε σε κάποια σχολή. Σε επιστολή του ο ίδιος αναφέρει ότι υπήρξε αυτοδίδακτος. Παρά ταύτα πρέπει να μαθήτευσε κοντά σε κάποιον δάσκαλο της εποχής του, όπως τον Γεώργιο Πλήθωνα Γεμιστό. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη ρητορική, την τακτική, τη φιλοσοφία, τη θεολογία και τη νομική και εντρύφησε ιδιαίτερα στο έργο του Αριστοτέλη. Ήταν επίσης γνώστης της λατινικής γλώσσας. Σε νεαρή ηλικία άνοιξε σχολή, έγραψε ελληνική γραμματική και μετέφρασε φιλοσοφικά έργα της Δύσεως.
Συνδέθηκε στενά με τον Μητροπολίτη Εφέσου Μάρκο τον Ευγενικό, του οποίου έγινε πνευματικό τέκνο και τον οποίον διαδέχτηκε στον αγώνα που εκείνος είχε ξεκινήσει κατά της Ένωσης των Εκκλησιών. Γρήγορα απέκτησε φήμη και διορίστηκε από τον Αυτοκράτορα Ιωάννη Η' Παλαιολόγο «Καθολικός Κριτής των Ρωμαίων» (δικαστικό αξίωμα) και «Καθολικός Σεκρετάριος του Βασιλέως» (γραμματέας και μυστικοσύμβουλος, ο εξ απορρήτων). Με τα αξιώματα αυτά συνόδευσε τον Αυτοκράτορα στη Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας, ως συνεργάτης του Μητροπολίτου Νικαίας Βησσαρίωνος, όπου συζητήθηκε η Ένωση των Εκκλησιών. Ο Γεννάδιος δεν υπέγραψε το τελικό κείμενο.
Το 1444 πέθανε ο Μάρκος ο Ευγενικός και ο Γεώργιος Σχολάριος τέθηκε επικεφαλής του αγώνα κατά της Ένωσης, όπως του είχε υποσχεθεί. Φαίνεται ότι μετά το θάνατο του Ιωάννη Η΄ και την άνοδο στο Θρόνο του Κωνσταντίνου του Παλαιολόγου ο Σχολάριος απογοητεύτηκε, καθώς ο νέος Αυτοκράτορας αμφιταλαντευόταν για το θέμα της Ένωσης. Έτσι το 1449 ή το 1450 αποφασίζει να μονάσει, γνωστοποιεί την απόφασή του στον Αυτοκράτορα (σώζεται σχετική επιστολή του) και κείρεται μοναχός στη Μονή Χαρσιανείτου, παίρνοντας το όνομα Γεννάδιος. Κλείστηκε στο κελλί του στην Μονή Παμμακαρίστου και στην πόρτα του επικόλλησε γραμμένα τα εξής: «Άθλιοι Ρωμαίοι, εις τί επλανήθητε και απεμακρύνατε εκ της ελπίδος του Θεού και ηλπίσατε εις την δύναμιν των Φράγκων και συν τη πόλει εν ή μέλλει φθαρήναι, εχάσατε και την ευσέβειά σας; Ίλεώς μοι Κύριε!...». Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Σάθα, η προκήρυξη αυτή επέτεινε δραματικά τον διχασμό ανθενωτικών ενάντια στους ενωτικούς.
thumb|left|250px|Ο [[Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής παραχωρεί τα προνόμια του Πατριαρχείου στον Πατριάρχη Γεννάδιο Σχολάριο (ψηφιδωτό Σωτηρίου Βάρβογλη)]] Κατά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης συνελήφθη από τους Τούρκους και μεταφέρθηκε ως σκλάβος στην Αδριανούπολη. Ο Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής «διέδωσεν εντέχνως» την απόφασή του να «επιτρέψη την εκλογήν και χειροτονίαν πατριάρχου, εις τον οποίον θα παρεχώρει σημαντικάς προνομίας». Σύμφωνα με την Πολιτική Ιστορία Κωνσταντινουπόλεως, ο σουλτάνος «θέλημα τους έδωκε [στους Χριστιανούς], και τους είπε, όποιον θέλουν να κάμουν [Πατριάρχη] κατά την πίστιν τους [...] και συνόδου γενομένης εξέλεξαν όλοι ομοφώνως τον σοφώτατον κύριν Γεώργιον τον σχολάριον». Μετά από την συνοδική αυτή απόφαση έδωσε ο Σουλτάνος εντολή να ελευθερωθεί «ο Σχολάριος μετά των συγγενών του».
Η επίσημη εκλογή, πάντως, του Γενναδίου ως Πατριάρχη συνέβη στις 6 Ιανουαρίου του 1454 από Σύνοδο που συνήλθε στην Κωνσταντινούπολη. Ο Γεννάδιος χειροτονήθηκε πρώτα διάκονος, στην συνέχεια πρεσβύτερος, κατόπιν επίσκοπος και τέλος εξελέγη Πατριάρχης. Ως Οικουμενικός Πατριάρχης, ο Σχολάριος υπέγραφε ως «Γεννάδιος μοναχός και Πατριάρχης των του Χριστού πενήτων». Ο Σουλτάνος τού παραχώρησε τον Ναό των Αγίων Αποστόλων προκειμένου να εγκατασταθεί εκεί το Πατριαρχείο, στο οποίο παραχώρησε και προνόμια ως θεσμού που εκπροσωπούσε πλέον τους υπόδουλους Χριστιανούς. Το 1455 ζήτησε και πέτυχε να μεταφερθεί η έδρα του Πατριαρχείου στη Μονή Παμμακαρίστου.
Το 1456 συκοφαντήθηκε από κάποια γυναίκα ότι είχε σχέσεις μαζί της και ακολούθως παραιτήθηκε επικαλούμενος λόγους υγείας και το βάρος των προβλημάτων. Αποσύρθηκε στη Μονή Βατοπεδίου του Αγίου Όρους και κατόπιν στη Μονή του Τιμίου Προδρόμου κοντά στις Σέρρες. Φαίνεται ότι κατά την εκεί διαμονή του ανέλαβε επιτροπικώς «εις ζωάρκειαν» την Μητρόπολη Σερρών. Εκλήθη δύο ακόμη φορές στον Οικουμενικό Θρόνο, το 1462 και το 1464, χωρίς όμως να αποδειχθεί με βεβαιότητα ότι ξανα-άσκησε τα καθήκοντα του Οικουμενικού Πατριάρχη.
Συγκρούστηκε με τον παλιό του δάσκαλο Γεώργιο Πλήθωνα Γεμιστό για θεολογικά, πολιτιστικά και άλλα θέματα. Μετά το θάνατο του τελευταίου το 1452, ο δεσπότης του Μυστρά Δημήτριος Παλαιολόγος παρέδωσε το χειρόγραφο του βασικού του έργου «Νόμων Συγγραφή» στον Γεννάδιο Σχολάριο. Αυτός, αφού το διάβασε, δεν το αντέκρουσε, όπως είχε αρχικά πει, αλλά περί το 1462 το έκαψε δημόσια, καθώς θεωρήθηκε «ειδωλολατρικό» και «σατανικό», που περιείχε υποτίθεται στις σελίδες του «τα σαπρά των Ελλήνων ληρήματα». Κάλεσε μάλιστα όσους κατέχουν αντίγραφα, να τα καταστρέψουν και αυτά. Παρά ταύτα, έχουν σωθεί και δημοσιευτεί αρκετά αποσπάσματα του έργου αυτού χάρη σε αντιγραφές μερικών κεφαλαίων.
thumb|right|250px|Ο τάφος του Γεννάδιου στην Μονή Τιμίου Προδρόμου στις Σέρρες Πέθανε στην Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, όπου είχε αποσυρθεί, περί το 1473. Η Πατριαρχία του, αν και σύντομη, θεωρείται σπουδαιότατη, καθώς έθεσε τα θεμέλια για τη συνέχιση της ύπαρξης του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο πλαίσιο πλέον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η μνήμη του τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 25 Αυγούστου. Στις 7 Μαΐου 1854, ο Πατριάρχης Άνθιμος ΣΤ΄ ζήτησε να γίνει ανακομιδή των οστών του και να ταφούν στον νάρθηκα της Μονής.
Ο ισλαμοχριστιανικός διάλογος του Γενναδίου Σχολαρίου
Το έργο του «Περί της μόνης οδού προς την σωτηρίαν των ανθρώπων» άρχισε να γράφεται απρογραμμάτιστα μετά από μια αιφνίδια επίσκεψη που έκανε ο Πορθητής στην Μονή Παμμακαρίστου -νέα έδρα του Πατριαρχείου. Ο Μωάμεθ ζήτησε να μάθει για την πίστη των Χριστιανών και ο Γεννάδιος του εξέθεσε με συντομία τις βασικές αρχές της χριστιανικής διδασκαλίας. Σε αυτό το έργο δεν προχωρά σε αξιολογικές κρίσεις υπέρ ή κατά του Ισλάμ. Χρησιμοποιεί κατανοητή γλώσσα και όχι δογματική για να περιγράψει το τριαδολογικό δόγμα και για να εξάρει την θεία ενότητα, ενώ καταλήγει πως δεν μπορεί να υπάρξει τελειότερος νόμος πέραν του ευαγγελικού, αφήνοντας υπαινιγμό για τις περί Κορανίου μουσουλμανικές θέσεις. Στη Σύντομη Απολογία του, σύντμηση και επεξήγηση του προηγούμενου έργου του, ο Γεννάδιος καλούμενος για δεύτερη φορά από τον Μωάμεθ να εκθέσει τις χριστιανικές διδασκαλίες, αποφεύγει εκ νέου να διατυπώσει αξιολογικές κρίσεις κατά του Ισλάμ. Έχοντας μεσολαβήσει δύο συζητήσεις με τον Μωάμεθ και με μουσουλμάνους ιεροδιδασκάλους αυτή τη φορά και επειδή διατύπωσαν παράπονα και λόγω άγνοιας της ελληνικής γλώσσας και λόγω της πυκνότητας της σκέψης του Σχολαρίου, ο Μωάμεθ τον κάλεσε να συντομεύσει και να απλοποιήσει το κείμενό του.. Το τρίτο και τελευταίο κείμενό του ήταν το Ερωτήσεις και αποκρίσεις περί της θεότητος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Πρόκειται για μια συνομιλία που είχε ο Γεννάδιος με μουσουλμάνους αξιωματούχους στην πόλη των «Φαιρών» (Σερρών), όταν μετά την παραίτησή του από τον Οικουμενικό θρόνο μόναζε στο μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου. Εδώ πλέον οι αναφορές του Γενναδίου είναι πιο συγκεκριμένες για το Ισλάμ, χωρίς όμως πάλι να κατονομάζει το Ισλάμ και τους μουσουλμάνους, καθώς οι συνομιλητές του του ζητούν να υπεισέλθει σε θεολογικά θέματα της ορθόδοξης πίστης δυσνόητα γι' αυτούς. Γενικά και στα τρία κείμενά του αποφεύγει να αναφερθεί στην προγενέστερή του βυζαντινή απολογητική γραμματεία κατά του Ισλάμ, η οποία απέρριπτε το πρόσωπο του προφήτη Μωάμεθ και την προφητεία του. Γενικά από την όλη στάση του φαίνεται «πράος, συμφιλιωτικός και ταυτοχρόνως πολύ σταθερός στις χριστιανικές διδασκαλίες».
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως Κατηγορία:Έλληνες λόγιοι του 15ου αιώνα Κατηγορία:Βυζαντινοί λόγιοι Κατηγορία:Ορθόδοξοι λόγιοι Κατηγορία:Βυζαντινοί του 15ου αιώνα Κατηγορία:Επίσκοποι του 15ου αιώνα
Εϊ-ίτσι Νεγκίσι
Ο Εϊ-ίτσι Νεγκίσι (ιαπων. 根岸 英一 = Negishi Eiichi, 14 Ιουλίου 1935 – 6 Ιουνίου 2021) ήταν Ιάπωνας χημικός, γνωστός για την ανακάλυψη της συζεύξεως Negishi. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της σταδιοδρομίας του στο Πανεπιστήμιο Περντιού στην Ιντιάνα των ΗΠΑ, όπου κατείχε την έδρα διεκεκριμένου καθηγητή «Χέρμπερτ Σ. Μπράουν» και ήταν διευθυντή του Ινστιτούτου Νεγκίσι-Μπράουν. Ο Νεγκίσι βραβεύθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Χημείας το 2010 «για τις αντιδράσεις διασταυρούμενης συζεύξεως με καταλύτη παλλάδιο στην οργανική σύνθεση», από κοινού με τους Ρίτσαρντ Χεκ και Ακίρα Σουζούκι.
Οικογένεια και σπουδές
Ο Νεγκίσι γεννήθηκε στο Χσινκινγκ της Μαντζουρίας, τη σημερινή μεγαλούπολη Τσανγκτσούν της Κίνας. Αλλά πριν κλείσει το δεύτερο έτος της ζωής του, μετά τη μετάθεση του πατέρα του, ο οποίος εργαζόταν στους Σιδηροδρόμους της Νότιας Μαντζουρίας, εγκαταστάθηκε οικογενειακώς στο Χαρμπίν, όπου έζησε οκτώ χρόνια. Το 1943, όταν ο Εϊ-ίτσι ήταν εννέα ετών, η οικογένειά του μετακόμισε στο Ίντσον της υπό ιαπωνική κατοχή Κορέας και ένα έτος αργότερα στη σημερινή Σεούλ. Τέλος, τον Νοέμβριο του 1945, τρεις μήνες μετά το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, εγκαταστάθηκαν στην Ιαπωνία. Ο Εϊ-ίτσι απεφοίτησε το 1958 από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στις ΗΠΑ και πήρε το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια το 1963, υπό την επίβλεψη του καθηγητή Άλαν Ρ. Ντέι.
Σταδιοδρομία και έρευνα
275px|thumb|left|(Από αριστερά) οι [[Πήτερ Ντάιαμοντ|Π. Ντάιαμοντ, Ντ. Μόρτενσεν, Χ. Πισσαρίδης, Κ. Νοβοσέλοφ, Α. Γκέιμ, Α. Σουζούκι, Εϊ-ίτσι Νεγκίσι και Ρ. Χεκ, βραβευθέντες με Νόμπελ το 2010, σε συνέντευξη τύπου στη Σουηδική Ακαδημία Επιστημών, στη Στοκχόλμη]] Μετά την απόκτηση του διδακτορικού του ο Νεγκίσι απεφάσισε να γίνει πανεπιστημιακός ερευνητής, αλλά παρότι ήθελε να εργασθεί σε κάποιο ιαπωνικό πανεπιστήμιο, δεν μπόρεσε να βρει θέση. Το 1966 έγινε μεταδιδάκτορας ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Περντιού στην Ιντιάνα των ΗΠΑ, εργαζόμενος στην ομάδα του μετέπειτα τιμημένου με Νόμπελ Χέρμπερτ Μπράουν, και δίδαξε εκεί από το 1968 έως το 1972 χωρίς να είναι ακόμα μέλος του Δ.Ε.Π. του ιδρύματος.
Το 1972 ο Νεγκίσι εκλέχθηκε επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σύρακιουζ, όπου προάχθηκε σε αναπληρωτή καθηγητή το 1979, αλλά το ίδιο έτος επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο Περντιού ως καθηγητής α΄ βαθμίδας.
Ο Εϊ-ίτσι Νεγκίσι ανεκάλυψε τη σύζευξη Negishi, μια διαδικασία που συμπυκνώνει οργανικές ενώσεις του ψευδαργύρου με οργανικά αλογονίδια με καταλύτη παλλάδιο ή νικέλιο προς ένα προϊόν με δεσμούς C-C. Για το επίτευγμά του αυτό τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Χημείας το 2010. Επίσης ανακάλυψε ότι οργανικές ενώσεις του αλουμινίου και του ζιρκονίου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διασταυρούμενη σύζευξη. Δεν κατέθεσε αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για αυτή την τεχνική και το δικαιολόγησε ως εξής: «Αν δεν παίρναμε πατέντα, σκεφθήκαμε ότι ο καθένας θα μπορούσε να εφαρμόσει τα αποτελέσματά μας εύκολα.»
Εκτός από τη σύζευξη, η ένωση Zr(C5H5)2, που παράγεται με αναγωγή του διχλωριούχου ζιρκονοκενίου και μπορεί να χρησιμεύσει σε αντιδράσεις οξειδωτικής κυκλοποιήσεως, αποκαλείται και αντιδραστήριο Negishi.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιάπωνες χημικοί Κατηγορία:Βραβευμένοι με Νόμπελ Χημείας Κατηγορία:Ιάπωνες νομπελίστες
Ίβαρ Άαζεν
Ο Ίβαρ Αντρέας Άαζεν (Ivar Andreas Aasen, 5 Αυγούστου 1813 - 23 Σεπτεμβρίου 1896) ήταν Νορβηγός φιλόλογος, λεξικογράφος, θεατρικός συγγραφέας και ποιητής. Είναι περισσότερο γνωστός για τη δημιουργία μέσω διαλέκτων μιας από τις δυο επίσημες γραπτές γλώσσες της Νορβηγίας, τη Νίνορσκ ή Νέα Νορβηγική.
Βιογραφία
Ο Άαζεν γεννήθηκε στο Åsen της Έρστα (τότε Έρστεν), στην περιφέρεια του Σούνμερε, στη δυτική ακτή της Νορβηγίας. Ο πατέρας του, ένας αγρότης με μια μικρή φάρμα, Ivar Jonsson, πέθανε το 1826. Ο νεαρός Ίβαρ μεγάλωσε κάνοντας αγροτικές εργασίες και αφιέρωνε όλο τον ελεύθερο χρόνο του στο διάβασμα. Ένα πρώιμο ενδιαφέρον του αποτελούσε η βοτανολογία. Σε ηλικία 18 ετών άνοιξε ένα δημοτικό σχολείο στην πόλη του. Το 1833 εισήλθε στο φιλολογικό σαλόνι του H. C. Thoresen, συζύγου της επιφανούς συγγραφέα Magdalene Thoresen, στο Herøy (τότε Herø), και εκεί απέκτησε μια στοιχειώδη γνώση της λατινικής γλώσσας. Σταδιακά και χάρη στην ασίγαστη υπομονή και συγκέντρωσή του, ο νεαρός αγρότης έλαβε άριστη γνώση σε πολλές γλώσσες και ξεκίνησε την επιστημονική μελέτη της δομής τους. Ο Ίβαρ δημιούργησε μια νέα γλώσσα για τη Νορβηγία που έγινε η επίσημη γλώσσα της χώρας.
Καριέρα
Περίπου το 1846 είχε απελευθερωθεί από όλο το βάρος της χειρωνακτικής εργασίας και μπορούσε να αφιερωθεί πάνω στη διαλεκτική της πόλης του, του Σούνμερε ; το πρώτο βιβλίο του ήταν μια μικρή συλλογή από παραδοσιακά τραγούδια στη διάλεκτο του Σούνμερε (1843). Οι αξιοσημείωτες ικανότητές του λάμβαναν γενικό ενδιαφέρον και βοηθήθηκε ώστε να συνεχίσει την έρευνά του ανενόχλητος. Η Γραμματική των Διαλέκτων της Νορβηγίας του (δανέζικα : Det Norske Folkesprogs Grammatik, 1848) ήταν το αποτέλεσμα πολύχρονης εργασίας και ταξιδιών σε κάθε μέρος της χώρας. Το διάσημο Λεξικό των Διαλέκτων της Νορβηγίας του Άαζεν (δανέζικα : Ordbog over det Norske Folkesprog) εμφανίστηκε στην πρωτότυπη μορφή του το 1850 και από αυτή την έκδοση χρονολογείται όλη η ευρεία καλλιέργεια της επίσημης γλώσσας της Νορβηγίας. Από το 1853 ο Άαζεν είχε δημιουργήσει τη βάση για να χρησιμοποιεί τη νέα γλώσσα του, την οποία ονόμαζε Landsmaal - αυτή η τελευταία σήμαινε γλώσσα της επαρχίας. Με ορισμένες αλλαγές, οι πιο σημαντικές από τις οποίες εισήχθησαν αργότερα από τον ίδιο τον Άαζεν, αλλά και μέσω μιας αργότερης πολιτικής που στόχευε να ενώσει αυτή τη νορβηγική γλώσσα με τα δανο-νορβηγικά, αυτή η γλώσσα έγινε η Νίνορσκ ("Νέα Νορβηγικά"), η δεύτερη επισημη γλώσσα της Νορβηγίας (η άλλη είναι τα Bokmål, η δανο-νορβηγική έκδοση των δανέζικων που χρησιμοποιούνταν στη Νορβηγία την εποχή του Άαζεν). Μια ανεπίσημη διάλεκτος των νορβηγικών που είναι πιο κοντά στη γλώσσα του Άαζεν συναντάται ακόμα στα Høgnorsk ("Υψηλά Νορβηγικά"). Σήμερα μερικοί θεωρούν τη Νίνορσκ ισότιμη γλώσσα με την bokmål καθώς η bokmål χρησιμοποιείται περισσότερο στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση και κυρίως στις εφημερίδες, ενώ η Νίνορσκ χρησιμοποιείται τόσο στο κυβερνητικό έργο όσο και στο 17% περίπου των σχολείων. Παρόλο που δεν είναι το ίδιο κοινή με την άλλη επίσημη γλώσσα, η Νίνορσκ μπορεί να αναζητηθεί ως βιώσιμη γλώσσα καθώς ένα μικρό μέρος των Νορβηγών τη χρησιμοποιούν ως πρώτη γλώσσα, συμπεριλαμβανομένων ακαδημαϊκών και συγγραφέων. Η Νίνορσκ είναι γραπτή και προφορική γλώσσα.
Ο Άαζεν συνέθεσε ποιήματα και θεατρικά έργα στη διάλεκτο που δημιούργησε ώστε να δείξει πώς πρέπει να χρησιμοποιείται ; ένα από αυτά τα δραματικά θεατρικά έργα, το The Heir (1855), ανέβηκε από πολλούς θιάσους και μπορεί να θεωρηθεί ως ο πρωτοπόρος όλης της διαλεκτικής λογοτεχνίας των τελευταίων ετών της δεκαετίας του 1800. Το 1856 δημοσίευσε το Norske Ordsprog, μια πραγματεία πάνω στις νορβηγικές παροιμίες. Ο Άαζεν συνέχεια διεύρυνε και βελτίωνε τις γραμματικές και το λεξικό του. Έζησε μια ήσυχη ζωή στα προάστια του Όσλο, περικυκλωμένος από τα βιβλία του και αποφεύγοντας τη δημοσιότητα, αλλά το όνομά του απέκτησε μια όλο και μεγαλύτερη πολιτική φήμη καθώς οι ιδέες του για τη γλώσσα των αγροτών άρχισε να χρησιμοποιείται όλο και πιο συχνά από το λαϊκό κόμμα. Το 1864 δημοσίευσε τη γραμματική του για τη Νίνορσκ και το 1873 δημοσίευσε το λεξικό του για τη Νίνορσκ.
Σχετικά νωρίς στην καριέρα του, το 1842, είχε ξεκινήσει να λαμβάνει μια επιχορήγηση που του επέτρεπε να αφιερώνει την προσοχή του στις φιλολογικές έρευνές του ; το Storting (το Νορβηγικό Κοινοβούλιο), όντας γνώστης της εθνικής σημασίας του έργου του, τον αντιμετώπισε με σεβασμό και γενναιοδωρία καθώς προχωρούσε στη συγγραφή τους. Συνέχισε τις έρευνές του μέχρι το τέλος της ζωής του, ωστόσο μετά την έκδοση του Λεξικού του το 1873 (δανέζικα Norsk Ordbog), ο ίδιος πρόσθεσε παρά ελάχιστες διορθώσεις. Ο Άαζεν κατέχει ίσως τη μοναδική θέση στην ιστορία της λογοτεχνίας ως ο μοναδικός άνθρωπος που έχει εφεύρει, ή τουλάχιστον έχει επιλέξει και κατασκευάσει, μια γλώσσα η οποία έχει ευχαριστήσει τόσους εκατοντάδες επαρχιώτες της χώρας του ώστε να την έχουν αποδεχτεί στα σχολεία τους, στα κηρύγματά τους και στα τραγούδια τους.
Πέθανε στη Χριστιανία στις 23 Σεπτεμβρίου 1896 και η κηδεία του ήταν δημοσία δαπάνη.
Το Κέντρο Ίβαρ Άαζεν
Το Κέντρο Ίβαρ Άαζεν, ένας οργανισμός που είναι αφιερωμένος στη γλώσσα Νίνορσκ, άνοιξε τον Ιούνιο του 2000. Η ιστοσελίδα του περιλαμβάνει κυρίως έργα του Άαζεν, ποικίλα άλλα παραδείγματα της λογοτεχνίας Νίνορσκ και μερικά άρθρα, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων στα αγγλικά, πάνω στην ιστορία της γλώσσας στη Νορβηγία.
Έτος Γλώσσας 2013
Το Språkåret 2013 (Το Έτος Γλώσσας 2013) γιόρτασε τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Ίβαρ Άαζερ και τα 100 ρόνια από τη γέννηση του Det Norske Teateret. Το κύριο θέμα του Έτους Γλώσσας 2013 ήταν ο εορτασμός της γλωσσολογικής ποικιλίας στη Νορβηγία. Σε μια δημοσκόπηση που δημοσιεύτηκε παράλληλα με το Έτος Γλώσσας, το 56% των Νορβηγών ανέφεραν ότι ήταν υπέρ των απόψεων του Άαζεν ενώ το 7% ήταν κατά. Στα 200 χρόνια από τη γέννηση του Άαζεν, στις 5 Αυγούστου 2013, η εφημερίδα Bergens Tidende δημοσίευσε μια έκδοση αποκλειστικά στα Νίνορσκ προς τιμήν του Άαζεν.
Βιβλιογραφία
Ο Άαζεν δημοσίευσε ένα εύρος έργων, κάποια από τα οποία κυκλοφόρησαν μετά τον θάνατό του.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Νορβηγοί ποιητές Κατηγορία:Νορβηγοί θεατρικοί συγγραφείς Κατηγορία:Φιλόλογοι Κατηγορία:Λεξικογράφοι
Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Κέρκυρας
Η Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Κέρκυρας είναι η παλαιότερη δημόσια βιβλιοθήκη της Ελλάδας.
Ιστορική αναδρομή
Η Βιβλιοθήκη συγκροτήθηκε από τη δωρεά που έκανε ο Ιάκωβος Φραγκίσκος Σαβέριος Κανάλ, τοποτηρητής του Λατίνου Μητροπολίτη στην Κέρκυρα, ο οποίος το 1758 που πέθανε χάρισε στην Κερκυραϊκή Κοινότητα την πλούσια βιβλιοθήκη του, την οποία διατηρούσε στη Ρωμαιοκαθολική Μονή της Αγίας Ιουστίνης στη Γαρίτσα, και διακόσια χρυσά τσεκίνια για τον εμπλουτισμό και τη συντήρηση της συλλογής της. Εγκαινιάστηκε από τον Comeyra, στις 28 Ιουλίου 1798 στη Μονή της Παναγίας Τενέδου με τη φροντίδα του Έλληνα γιατρού Αντώνιου Μαρούλη και βιβλιοθηκάριος ορίστηκε ο νεαρός Ιωάννης Μαρμαράς. Τότε ονομάστηκε Εθνική βιβλιοθήκη του Νομού Κερκύρας και συμπληρώθηκε με βιβλία από τις μονές της Ευαγγελιστρίας (Annunziata) και του Αγίου Φραγκίσκου, με τη συλλογή να έχει φτάσει τους 4.000 τόμους.
Στις 20 Νοεμβρίου το 1798, ο Ι. Μαρμαράς αντικαταστάθηκε από τον βιβλιοθηκάριο Ιακωβίνο Gaetano Rusconi από την Πάδοβα, ο οποίος κατέστρεψε και πούλησε πολλά βιβλία και η συλλογή κατέληξε σε 1.605 τόμους. Επί Επτανήσου Πολιτείας με βιβλιοθηκάριο τον λόγιο Ανδρέα Μουστοξύδη, διακεκριμένο στα γράμματα και την αρχαιολογία, η βιβλιοθήκη εμπλουτίστηκε από αγορές και δωρεές πνευματικών ανθρώπων και έφτασε τους 7.000 τόμους και τότε κανονίστηκε η Σφραγίδα της που πήρε ως έμβλημα την Απήδαλο Κερκυραϊκή Τριήρη και ολόγυρά της τις λέξεις: Bibliotheca Publica Corcyrese. Τα βιβλία συγκεντρώθηκαν το 1805 στην «Δημόσια Σχολή Κέρκυρας». Τον Μάιο του 1808 στη Βιβλιοθήκη ενσωματώθηκε η πλούσια βιβλιοθήκη του Ανδρέα Καλογερά, αποτελούμενη από 1675 τόμους με έργα Λατίνων Ποιητών και Λογογράφων και προσαρτήθηκε στην Ιόνιο Ακαδημία και βοήθησε πολύ στη λειτουργία της. Ο Γκίλφορδ την εμπλούτισε ακόμη περισσότερο με 25.000 τόμους από δωρεές (Ζωσιμάδων, Γ. Μοντσενίγου, Α. Πολυλά, Μ. Πιέρρη, Ν. Ζαμπέλη) και αγορές αλλά και από τη συλλογή των χειρογράφων του την οποία παραχώρησε.
Την εποχή αυτή στην Κέρκυρα δημιουργήθηκε η Βιβλιοθήκη της Ιονίου Γερουσίας με πολιτικά βιβλία, η Βιβλιοθήκη του Υπέρτατου Συμβουλίου της Δικαιοσύνης με νομικά βιβλία και η Βιβλιοθήκη της Ιονίου Βουλής, που κατείχε και μια αξιόλογη ορυκτολογική συλλογή, δώρο του Ι. Καποδίστρια. Τότε η Δημόσια Βιβλιοθήκη Κέρκυρας εγκαταστάθηκε στο κτίριο της Ιονίου Ακαδημίας στην Πάνω Πλατεία με συνεχή εμπλουτισμό της και πλέον αριθμούσε 30.000 τίτλους. Σε αυτό το κτίριο παρέμεινε έως την Τρίτη 14 Σεπτεμβρίου 1943, που αποτεφρώθηκε από τις γερμανικές εμπρηστικές βόμβες. Μετά τον πόλεμο ανασυστάθηκε και εμπλουτίστηκε με νέες αγορές και δωρεές και αποτελεί μέχρι και σήμερα πολιτιστικό και πνευματικό κέντρο για τους κατοίκους του Νομού αλλά και για όποιον ενδιαφερόμενο την επισκέπτεται ωφελούμενος από την χρήση των υπηρεσιών της.
Η βιβλιοθήκη σήμερα
Σήμερα, στεγάζεται στους Αγγλικούς Στρατώνες του Παλαιού Φρουρίου και διαθέτει περίπου 75.000 έντυπα με θέματα που αφορούν όλο το φάσμα της ανθρώπινης γνώσης και πολλά τεκμήρια με θέματα που αφορούν τον τόπο και είναι ιστορικά και αποτελούν πολιτιστική κληρονομιά για την Ελλάδα και για κάθε ερευνητή. Κύριος σκοπός της είναι η προώθηση της εκπαίδευσης και της μελέτης, η διάδοση του βιβλίου, η εξυπηρέτηση των ερευνητικών και πληροφοριακών αναγκών των χρηστών της μέσα από συλλογές, υπηρεσίες και μέσα πληροφόρησης που διαθέτει και επιπρόσθετα, η διάσωση του πολιτισμού και η προβολή της ιστορίας του τόπου. Βιβλιοθήκες στην Κέρκυρα υπήρχαν από τα τέλη του 17ου αιώνα, στην ιερογραμματεία του Μεγάλου Πρωτοπαπά των Ορθοδόξων, στη Λατινική Αρχιεπισκοπή και σε μονές όπως η Παναγία στην Παλαιοκαστρίτσα, η Παναγία η Πλατυτέρα, η Ζωοδόχος Πηγή στους Καστελάνους Μέσης (δωρεά του Ιππότη Μαρίνου Πρόσπερου στα 1694), η Αγία Αικατερίνη στην πόλη, ο Άγιος Φραγκίσκος, η Παναγία της Τενέδου και η Αγία Ιουστίνη στη Γαρίτσα.
Πηγές
Δημοσια Κεντρικη Κατηγορία:Ιστορικές βιβλιοθήκες στην Ελλάδα
H-21 Workhorse
300px|thumb|right|H-21B "Workhorse" της Αμερικάνικης πολεμικής αεροπορίας US Air Force Το ελικόπτερο H-21 Workhorse χρησίμευε για την μεταφορά εξοπλισμού ακόμη και σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες (πράγμα δύσκολο για τα άλλα ελικόπτερα) χάρη στον μοναδικό σχεδιασμό του. Το H-21 συνέχισε να πετάει μέχρι περίπου το 1965 μετά τον πόλεμο του Βιετνάμ, όπου αντικαταστάθηκε από το UH-1 Huey. Παρ' όλα αυτά όμως η χρήση του συνεχίζεται μέχρι σήμερα για την μεταφορά στρατιωτών στο Αφγανιστάν.
Κατηγορία:Στρατιωτικά ελικόπτερα
Κλάιντ Ντρέξλερ
Ο Κλάιντ Όστιν Ντρέξλερ (Clyde Austin Drexler, γεννήθηκε 22 Ιουνίου 1962) είναι Αμερικανός πρώην επαγγελματίας καλαθοσφαιριστής. Αγωνίστηκε 15 χρόνια στο NBA, περνώντας το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του στους Πόρτλαντ Τρέιλ Μπλέιζερς. Ήταν μέλος της Ντριμ Τιμ που κέρδισε το χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1992.
Καριέρα
Με καταγωγή από την πόλη του Χιούστον, παρακολούθησε το Πανεπιστήμιο του πόλης και πρωταγωνίστησε στις ομάδες «Phi Slamma Jamma» των αρχών της δεκαετίας του 1980. Καλός στην επίθεση συνεργάστηκε με τον Χακίμ Ολάζουον και έφτασε σε δύο συνεχόμενα φάιναλ φορ του NCAA. Η επαγγελματική του σταδιοδρομία στο Πόρτλαντ συνδυάστηκε με πολλά ρεκόρ στην ιστορία του συλλόγου. Οι δύο καλύτερες χρονιές του ήταν το 1987–88 και η επόμενη με μέσο όρο στους 27 πόντους. Με το προσωνύμιο Clyde the Glide, ο Ντρέξλερ κέρδισε ένα πρωτάθλημα ΝΒΑ με το Χιούστον το 1995, ομάδα που έκλεισε την καριέρα του. Έλαβε μέρος σε 10 All Star Game και μία φορά ήταν στην καλύτερη πεντάδα του NBA. Ήταν εξίσου ικανός και στη θέση του σούτινγκ γκαρντ διακρινόμενος για την ευχέρεια πολλών κλεψιμάτων έχοντας την όγδοη θέση όλων των εποχών στην ιστορία του πρωταθλήματος. Και οι δύο ομάδες που αγωνίστηκε απέσυραν τη φανέλα με το νούμερο 22 που φορούσε.
Εισήχθη δύο φορές στο Naismith Memorial Basketball Hall of Fame, το 2004 για την ατομική του καριέρα και το 2010 ως μέλος της Ολυμπιακής ομάδας του 1992. Το 2021 συμπεριλήφθηκε στην επετειακή επιλογή των 75 καλύτερων του NBA με τη συμπλήρωση 75 χρόνων ιστορίας του. Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση ανέπτυξε επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ είναι και σχολιαστής για τα εντός έδρας παιχνίδια των Χιούστον Ρόκετς.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανοί καλαθοσφαιριστές Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Εθνικής Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές αμερικανικών συλλόγων Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές του NBA Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές All-Star Game (NBA) Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Πόρτλαντ Τρέιλ Μπλέιζερς Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Χιούστον Ρόκετς Κατηγορία:Σμολ φόργουορντ Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 1992 Κατηγορία:Ολυμπιονίκες της καλαθοσφαίρισης Κατηγορία:Αμερικανοί Ολυμπιονίκες Κατηγορία:Εισαχθέντες στο Naismith Memorial Basketball Hall of Fame
Κεράνι Άρτας
Το Κεράνι είναι οικισμός στον δήμο Κεντρικών Τζουμέρκων στο νομό Άρτας της περιφέρειας Ηπείρου στην Ελλάδα. Υπάγεται στην δημοτική ενότητα Αθαμανίας και αποτελούσε μέρος του καποδιστριακού δήμου Αθαμανίας το 1997-2010. Ανήκει στη τοπική κοινότητα Τετρακώμου.
Το 2011 είχε πληθυσμό 10 κατοίκων.
Κατηγορία:Χωριά του νομού Άρτας Κατηγορία:Δήμος Κεντρικών Τζουμέρκων
Μυγοσκοτώστρα
Η μυγοσκοτώστρα είναι ένα εργαλείο το οποίο χρησιμεύει για να σκοτώνει κανείς ενοχλητικά έντομα. Συνήθως χρησιμοποιείται για τις μύγες, από τις οποίες πήρε και το όνομά της. Αποτελείται από ένα επίμηκες κομμάτι, στην άκρη του οποίου είναι στερεωμένο ένα σχετικά ελαφρύ και εύκαμπτο τετράγωνο, κυκλικό ή παραλληλόγραμμο φύλλο. Για την αποτελεσματική χρήση του χρειάζεται να αναπτύξει κανείς ιδιαίτερη τεχνική, η οποία βασίζεται στην απότομη αύξηση της ταχύτητας της μυγοσκοτώστρας, έτσι ώστε να μην προλάβει να αντιδράσει το έντομο-στόχος της.
Η μυγοσκοτώστρα έχει διαφορετική χρήση από παρόμοια αντικείμενα (μυγοδιώχτες) με κύρια χρήση την απομάκρυνση (και όχι το σκότωμα) ενοχλητικών εντόμων.
Ιστορία
thumb|Μυγοσκοτώστρα Ως εφευρέτης της μυγοσκοτώστρας περίπου με την σημερινή της μορφή αναφέρεται ο Αμερικανός '''Ρόμπερτ Ρ. Μοντγκόμερι''' (άγνωστο πότε γεννήθηκε και πέθανε), το 1900. Μέχρι τότε, χρησιμοποιούσαν διπλωμένες εφημερίδες για να σκοτώνουν τις μύγες. Ο Μοντγκόμερι πούλησε την εφεύρεσή του (δίπλωμα ευρεσιτεχνίας) στον Τζον. Μπένετ, ο οποίος τελειοποίησε το σχέδιο του Μοντγκόμερι.
Παραπομπές
Κατηγορία:Εργαλεία
Οξικό οξύ
Το οξικό οξύ (αγγλικά acetic acid, Ε260) είναι οργανική χημική ένωση, με μοριακό τύπο C2H4O2, αν και συνηθέστερα παριστάνεται με τους ημισυντακτικούς τύπους CH3COOH και CH3CO2H, ή και συντομογραφικά MeCOOH ή AcOH. Πιο συγκεκριμένα, το οξικό οξύ είναι το καρβοξυλικό οξύ που δίνει στο ξύδι τη γνωστή (ξινή) γεύση και οσμή. Το χημικά καθαρό οξικό οξύ, στις «κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος», δηλαδή σε θερμοκρασία 25 °C και υπό πίεση 1 atm, είναι άχρωμο υγρό, που πολλές φορές αποκαλείται «παγόμορφο» (glacial). Το ξύδι αποτελείται από οξικό οξύ σε περιεκτικότητα που κυμαίνεται περίπου από 4% - 8% σε οξικό οξύ κατ' όγκο, οπότε το οξικό οξύ είναι το δεύτερο κυριότερο συστατικό του ξυδιού, μετά από το νερό. Εκτός από την παραγωγή του οικιακού ξυδιού, το οξικό οξύ παράγεται περισσότερο ως πρόδρομη ένωση για τον οξικό πολυβινυλεστέρα και για την οξική κυτταρίνη. Παρ' όλο που ταξινομείται σαν μετρίως ασθενές οξύ, παρουσιάζοντας δηλαδή μερική μόνο διάσταση σε υδατικό διάλυμα, το πυκνό οξικό οξύ είναι διαβρωτικό και προκαλεί επώδυνα (χημικά) εγκαύματα στο δέρμα.
Το οξικό οξύ είναι το δεύτερο απλούστερο καρβοξυλικό οξύ, μετά από μόνο το μυρμηκικό οξύ (HCO2H). Δομικά, αποτελείται από μια μεθυλομάδα (CH3-) ενωμένη με μια καρβοξυλομάδα (-CO2H).
Είναι σημαντικό χημικό αντιδραστήριο και σημαντικό βιομηχανικό χημικό, που χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή της οξικής κυτταρίνης, φωτογραφικών φιλμ, οξικού πολυβινυλεστέρα, για ξυλόκολλα, αλλά και συνθετικών ινών, από τις οποίες, με τη σειρά τους, παράγονται συνθετικά υφάσματα. Στα νοικοκυριά, διαλύματα οξικού οξέος συχνά χρησιμοποιούνται ως αφαιρετικά αλάτων. Στη βιομηχανία τροφίμων, το οξικό οξύ χρησιμοποιείται ως πρόσθετο με τον κωδικό E260, ως ρυθμιστής οξύτητας και ως καρύκευμα. Η χρήση του ως πρόσθετο τροφίμων, έχει εγκριθεί από πολλές χώρες, που ενδεικτικά συμπεριλαμβάνουν τον Καναδά, την Ευρωπαϊκή Ένωση , τις ΗΠΑ , την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία.
Στη βιοχημεία, η ακετυλομάδα, που παράγεται από το οξικό οξύ, είναι θεμελιώδης για όλες τις (γνωστές) μορφές ζωής. Όταν συνδέεται με το συνένζυμο Α (CoA, CoASH), σχηματίζει το ακετυλοσυνένζυμο Α, που αποτελεί κεντρικό σημείο για το μεταβολισμό υδατανθράκων και λιπών.
Η ετήσια παγκόσμια ζήτηση σε οξικό οξύ ήταν (το 2005) γύρω στους 6,5 εκατομμύρια τόνους, από τους οποίους 1,5 εκατομμύρια τόνοι προέρχονται από ανακύκλωση, ενώ η υπόλοιπη ζήτηση καλύπτεται κυρίως από υλικά με πετροχημική προέλευση. Οι βιολογικές πηγές οξικού οξέος έχουν ενδιαφέρον, αλλά γενικά είναι μη ανταγωνιστικές (οικονομικά). Το ξύδι είναι κυρίως αραιό υδατικό διάλυμα οξικού οξέος, που παράγεται συχνά από τη ζύμωση και την επακόλουθη οξείδωση της αιθανόλης.
Το οξικό οξύ, με βάση το χημικό τύπο του, C2H4O2, ανήκει στους «τυπικούς» υδατάνθρακες, γιατί περιέχει άνθρακα και επιπλέον υδρογόνο και οξυγόνο στην αναλογία 2:1, που ισχύει για το νερό, αλλά δεν είναι σάκχαρο.
Ονοματολογία και συμβολισμοί
Το εμπειρικό όνομα «οξικό οξύ» χρησιμοποιείται πιο συχνά και είναι παραδεκτό και από την IUPAC. Το συστηματικό όνομα «οξικό οξύ» είναι η συστηματική ονομασία της ένωσης κατά IUPAC, και παράγεται σύμφωνα με την ονοματολογία υποκατάστασης. Η χρησιμοποιούμενη αγγλόφωνη εμπειρική ονομασία acetic acid προέρχεται από τη λατινική λέξη acetum, που είναι η λατινική λέξη για το ξύδι, και είναι συγγενική επίσης και με την (αγγλική) λέξη acid. Το ελληνόφωνο εμπειρικό όνομα «οξικό οξύ» προέρχεται, ομοίως, από την αρχαία ελληνική λέξη «ὄξος», που επίσης σημαίνει ξύδι στο νεοελληνικά και επίσης είναι συγγενική με την αντίστοιχη λέξη «ὀξύ».
Μια συνηθισμένη συντομογραφία για το οξικό οξύ είναι AcOH, όπου το Ac αναφέρεται στην ακετυλομάδα (CH3CO), ενώ το οξικό ανιόν (CH3COO-) παριστάνεται συντομογραφικά ως AcO-. Σε αυτές τις συντομογραφίες το Ac δεν πρέπει να συγχέεται με το χημικό στοιχείο ακτίνιο. Για την καλύτερη απόδοση της δομή του, το οξικό οξύ συχνά παριστάνεται με τους ημισυντακτικούς τύπους CH3C(O)OH, CH3C(=O)OH, CH3COOH ή και CH3CO2H. Σε οξεοβασικές αντιδράσεις χρησιμοποιήθηκε επίσης μερικές φορές ο λίγο διαφορετικός συντομογραφικός συμβολισμός για το οξικό οξύ HAc, που μεταβάλλεται σε Ac-, για το οξικό ανιόν. Το οξικό ανιόν είναι το ανιόν που προκύπτει όταν το οξικό οξύ χάσει ένα πρωτόνιο. Ο όρος «οξικός» μπορεί επίσης να αναφέρεται σε άλατα ή εστέρες του οξικού οξέος.
Ιστορία
Το ξύδι ήταν γνωστό από νωρίς (τουλάχιστον) στον πολιτισμένο κόσμο, ως φυσικό προϊόν της έκθεσης στον ατμοσφαιρικό αέρα μπύρας ή κρασιού, εφόσον τα βακτήρια που μεταβολίζουν αιθανόλη σε οξικό οξύ βρίσκονται σ' όλον τον κόσμο.
Η χρήση του οξικού οξέος στην αλχημεία επεκτάθηκε κατά τον 3ο π.Χ. αιώνας, όταν ο Έλληνας φιλόσοφος Θεόφραστος περιέγραψε πώς το ξύδι επιδρά πάνω στα μέταλλα, δημιουργώντας έτσι χρήσιμες (ιδιαίτερα στην τέχνη) χρωστικές, που περιλάμβαναν το «λευκό μόλυβδο» και τον «πράσινο χαλκό».
Οι Ρωμαίοι έβραζαν ξινισμένο κρασί σε μολύβδινα (Pb) δοχεία για να παρασκευάσουν ένα πολύ γλυκό σιρόπι που ονομάζονταν «sapa». Η «sapa» ήταν πλούσια σε οξικό μόλυβδο, μια πολύ γλυκιά στη γεύση ουσία, που την απομόνωναν, την αποκαλούσαν «ζάχαρη του Κρόνου» και τη χρησιμοποιούσαν ως γλυκαντικό και ως φάρμακο, αλλά οδηγούσε σε μολυβδίαση τη ρωμαϊκή αριστοκρατία (κυρίως) που την κατανάλωνε.
Κατά το 16ο αιώνα, ο Γερμανός αλχημιστής Ανδρέας Λιβάνιους (Andreas Libavius) περιέγραψε την παραγωγή ακετόνης με ξηρή απόσταξη οξικού μολύβδου, που αντιστοιχεί σε κετονική αποκαρβοξυλίωση. Η παρουσία νερού στο ξύδι έχει τόσο προφανείς επιπτώσεις στις ιδιότητες του οξικού οξέος, ώστε για αιώνες οι χημικοί πίστευαν (εσφαλμένα) ότι το παγόμορφο οξικό οξύ και το οξύ που βρίσκεται στο ξύδι είναι δυο διαφορετικές ουσίες, αλλά ο Γάλλος χημικός Πιερ Αντέτ (Pierre Adet) απέδειξε (τελικά) ότι είναι ταυτόσιμες.
Το 1845 ο Γερμανός χημικός Χέρμαν Κολμπέ (Hermann Kolbe) συνέθεσε για πρώτη φορά οξικό οξύ από ανόργανες χημικές ενώσεις. Συγκεκριμένα, χρησιμοποίησε αρχικά χλωρίωση του διθειάνθρακα (CS2, αμφιλεγόμενη ως ανόργανη ένωση) σε τετραχλωράνθρακα (CCl4). Στη συνέχεια ακολούθησε πυρόλυση του τετραχλωράνθρακα σε τετραχλωραιθένιο (Cl2C=CCl2), καταλήγοντας σε ηλεκτρολυτική αναγωγή του τελευταίου προς οξικό οξύ.
Μέχρι το 1910, το περισσότερο παγόμορφο οξικό οξύ λαμβάνονταν από το πυρολιγνώδες υγρό, ένα προϊόν της απόσταξης ξύλου. Συγκεκριμένα, το οξικό οξύ απομονώνονταν από το υγρό αυτό μετά από επίδραση σε αυτό με «γάλα της ασβέστου» [Ca(OH)2], που οδηγούσε σε ενδιάμεση παραγωγή οξικού ασβεστίου [Ca(OAc)2], ακολουθούμενη από οξύνιση με θειικό οξύ (H2SO4), για την ανάκτηση του οξικού οξέος. Μέχρι εκείνη την εποχή η Γερμανία παρήγαγε 10.000 τόνους παγόμορφου οξικού οξέος, το 30% του οποίου αξιοποιούνταν στην παραγωγή ινδικής βαφής.
Επειδή τόσο η μεθανόλη (MeOH), όσο και το μονοξείδιο του άνθρακα (CO) αποτελούν εμπορεύσιμες πρώτες ύλες, η καρβονυλίωση μεθανόλης φαίνονταν για μακρύ χρονικό διάστημα ως ελκυστική μέθοδος παραγωγής οξικού οξέος. Ο Βρετανός Χέντρι Ντρέυφους (Henri Dreyfus) στην (εταιρεία) British Celanese ανέπτυξε ένα πιλοτικό εργοστάσιο καρβοξυλίωσης μεθανόλης από το 1925. Ωστόσο, η έλλειψη πρακτικών υλικών που θα μπορούσαν να περιέχουν το σχετικό διαβρωτικό αντιδρών μείγμα υό τις υψηλές απαιτούμενες πιέσεις (≥ 200 atm) αποθάρρυναν την εμπορευματοποίηση τέτοιων διεργασιών. Η πρώτη εμπορικά εκμεταλλεύσιμη διεργασία καρβονυλίωσης μεθανόλης, που χρησιμοποιούσε καταλύτη κοβαλτίου, αναπτύχθηκε από τη Γερμανική χημική εταιρεία BASF, το 1963. To 1968, ανακαλύφθηκε ένας καταλύτης βασισμένος στο ρόδιο, {cis−[Rh(CO)2I2]−}, που μπορούσε να λειτουργεί αποτελεσματικά υπό χαμηλή πίεση, σχεδόν χωρίς παραπροϊόντα. Η Αμερικάνικη εταιρεία Monsanto Company έχτισε το πρώτο εργοστάσιο που χρησιμοποιούσε αυτήν τη μέθοδο το 1970. Έκτοτε η καταλυόμενη από ρόδιο καρβονυλίωση μεθανόλης έγινε η κυρίαρχη μέθοδος, με την επωνυμία «διεργασία Μονσάντο». Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, η εταιρεία BP Chemicals εμπορευματοποίησε τον καταλύτη Cativa { [Ir(CO)2I2]–}, που βασίζεται στο ιρίδιο, με ακόμη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα σε σύγκριση με το κοβάλτιο, όντας επιπλέον φιλικότερη για το περιβάλλον, οπότε άρχισε να αντικαθιστά σταδιακά και σε μεγάλο βαθμό τη διεργασία Μονσάντο, ακόμη και μέσα στα ίδια παραγωγικά εργοστάσια.
Παρουσία στο διαστρικό διάστημα
Διαστρικό οξικό οξύ ανακαλύφθηκε το 1996 από μια ομάδα υπό την ηγεσία του Ντέιβιντ Μέρινγκερ (David Mehringer) χρησιμοποιώντας την πρώην Berkeley-Illinois-Maryland Association array, που βρίσκεται στο Ραδιοτηλεσκόπιο Χατ Κρηκ (Hat Creek Radio Observatory) και την πρώην Millimeter Array, που βρίσκεται στο Ραδιοτηλεσκόπιο Όουενς Βάλλεϋ (Owens Valley Radio Observatory). Πρωτοανιχνεύτηκε στο βόρειο μοριακό νέφος Τοξότη Β2 (που είναι επίσης γνωστό ως Μεγάλη Μοριακή πηγή Χέιματ του Τοξότη Β2, Sgr B2 Large Molecule Heimat source). Το οξικό οξύ έχει τη διάκριση να είναι το πρώτο μόριο που ανακαλύφθηκε στο διαστρικό διάστημα χρησιμοποιώντας μόνο ραδιοϋπερερυθρόμετρα. Σε όλες τις προηγούμενες μοριακές ανακαλύψεις διαστρικού διαστήματος που έγιναν στις περιοχές μηκών κύματος χιλιοστομέτρων και εκατοστομέτρων, τα απλά ραδιοτηλεσκόπια δίσκων ήταν τουλάχιστον μερικώς υπεύθυνα για τις ανιχνεύσεις.
Δομή
thumb|right|Φιάλη 2,5 [[λίτρο|lt οξικού οξέος σε χημικό εργαστήριο]] thumb|right|Στερεό κρυστσλλικό οξικό οξύ thumb|right|Κρύσταλλοι στερεού οξικού οξέος Είναι το δεύτερο απλούστερο καρβονικό οξύ, μετά το μυρμηκικό οξύ.
Παραγωγή
Το οξικό οξύ παράγεται τόσο συνθετικά όσο και βιοχημικά, δηλαδή με τη βοήθεια κάποιου ενζύμου. Ο δεύτερος τρόπος χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά για την παραγωγή ξυδιού, γιατί σε πολλές χώρες του κόσμου η νομοθεσία απαιτεί τόσο το επιτραπέζιο ξύδι, όσο και αυτό που χρησιμοποιείται με άλλους τρόπους στα τρόφιμα, να είναι βιολογικής προέλευσης.
Αερόβια ζύμωση
Με την οξική ζύμωση, δηλαδή την οξείδωση της αιθυλικής αλκοόλης που περιέχεται σε αλκοολούχα ποτά, παράγεται οξικό οξύ. Η οξείδωση αυτή γίνεται με τη βοήθεια ορισμένων βακτηρίων ή μυκήτων τα οποία μεταφέρουν το ένζυμο αιθανολοξειδάση που καταλύει την απευθείας αντίδραση της αιθανόλης (CH3CH2OH) με διοξυγόνο (O2), που προέρχεται από τον ατμοσφαιρικό αέρα. Η συνολική στοχειομετρική εξίσωση της αντίδρασης που γίνεται είναι η εξής:
Η χημικά καθαρή αλκοόλη δεν οξειδώνεται έτσι σε οξικό οξύ. Αυτό συμβαίνει γιατί δεν περιέχει τους μύκητες που παράγουν την αιθανολοξειδάση. Οι μύκητες για να ζήσουν χρειάζονται κατάλληλες αζωτούχες θρεπτικές ουσίες, τις οποίες δεν περιέχει η χημικά καθαρή αλκοόλη. Επομένως για να γίνει η οξοποίηση, πρέπει να υπάρχει κρασί ή γενικότερα αλκοολούχο μείγμα που να συμπεριέχει τις κατάλληλες θρεπτικές ουσίες, μύκητες και (ανεκτή από τους τελευταίους) θερμοκρασία (συνήθως 18-35 °C). Επίσης η συγκέντρωση της αιθανόλης δεν πρέπει να είναι ούτε μικρότερη του 2% ούτε ανώτερη του 12%, γιατί τότε οι μύκητες αδρανοποιούνται.
Έχουν αναπτυχθεί διάφορες μέθοδοι ζύμωσης, με απώτερο σκοπό την επιτάχυνση της διαδικασίας:
Αναερόβια ζύμωση
Ορισμένα είδη αναερόβιων βακτηρίων, όπως πολλά μέλη του γένους Clostridium, μπορούν να μετατρέψουν τη γλυκόζη που περιέχεται σε σάκχαρα, όπως η ζάχαρη ή το άμυλο, κατευθείαν σε οξικό οξύ, χωρίς την παρουσία ενδιάμεσης αιθανόλης. Η συνολική στοχειομετρική εξίσωση της αντίδρασης που γίνεται είναι η εξής:
Τα βακτήρια όμως αυτά είναι λιγότερο ανθεκτικά στα οξέα με αποτέλεσμα να μπορούν να παράγουν ξίδι πολύ χαμηλής περιεκτικότητας σε οξικό οξύ, σε αντίθεση με τα αερόβια που μπορούν να φτάσουν μέχρι και 20%. Έτσι, παρόλο που αυτά τα βακτήρια ήταν γνωστά από το 1940, η βιομηχανική χρήση τους παραμένει περιορισμένη.
Συνθετικές βιομηχανικές μέθοδοι
Συνθετικά το οξικό οξύ παρασκευάζεται με τέσσερες (4) διαφορετικές μεθόδους: με οξείδωση του αιθενίου, οξείδωση του βουτανίου και καρβοξυλίωση της μεθανόλης :
Οξείδωση αιθενίου
Πρώτη ύλη της μεθόδου αυτής, είναι το αιθένιο (CH2=CH2), από το οποίο παρασκευάζεται η αιθανάλη (CH3CHO). Η ενός σταδίου διαδικασία Wacker, περιλαμβάνει τη χρήση χλωριούχου χαλκού (CuCl2), σε υδατικό διάλυμα, και μια μικρής ποσότητας χλωριούχου παλλαδίου (PdCl2), ως καταλύτη:
Οξείδωση βουτανίου
Η δεύτερη αυτή συνθετική μέθοδος χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το βουτάνιο το οποίο παραλαμβάνεται ως κλάσμα του πετρελαίου, ενώ η οξείδωση γίνεται με ατμοσφαιρικό αέρα. Η διαδικασία κάνει χρήση οξικού κοβαλτίου, μαγγανίου ή χρωμίου [(CH3COO)3Cr], ως καταλύτη και πραγματοποιείται σε θερμοκρασία 50 – 250 °C και πίεση ~55 bar:
Καρβονυλίωση μεθανόλης
Η τρίτη και πιο σημαντική μέθοδος περιλαμβάνει την αντίδραση της μεθανόλης (CH3OH) με μονοξείδιο του άνθρακα (CO), με χρήση κοβάλτιου, ρόδιου, ιρίδιου ή υδροϊωδίου (HI), ως καταλύτη, σε θερμοκρασία 175 °C και πίεση 1 bar:
Η απόδοση της μεθόδου φτάνει το 99% με βάση τη μεθανόλη και το 90% με βάση το μονοξείδιο του άνθρακα. Η διαδικασία περιλαμβάνει τρία (3) στάδια, όπως φαίνεται παρακάτω για την περίπτωση που χρησιμοποιείται ως «καταλύτης» το υδροϊώδιο:
Με καρβοξυλίωση μεθυλαλογονιδίων
Με καρβοξυλίωση με διοξείδιο του άνθρακα (CO2) μεθυλαλογονιδίων, μέσω οργανομαγνησιακών ενώσεων (αντιδραστήρια Grignard) παράγεται οξικό οξύ ::
Με υδρόλυση αιθανονιτριλίου
Με υδρόλυση αιθανονιτριλίου (CH3CN) σε όξινο περιβάλλον παράγεται οξικό οξύ :
Με οξείδωση αιθανίου, 2-βουτενίου, αιθανόλης ή αιθανάλης
1. Καταλυτική οξείδωση αιθανίου παράγεται αιθανάλη, με παραπέρα οξείδωση της οποίας (παραπάνω και παρακάτω αναγράφονται αρκετές μέθοδοι) παράγεται οξικό οξύ:
2. Με οξείδωση βουτενίου-2 (CH3CH=CHCH3) παράγεται οξικό οξύ :
3. Με οξείδωση αιθανόλης (CH3CH2OH) παράγεται οξικό οξύ :
4. Με οξείδωση αιθανάλης (CΗ3CHO) παράγεται οξικό οξύ :
Από μηλονικό οξύ
Από μηλονικό οξύ παράγεται οξικό οξύ :
Φυσικές και φυσικοχημικές ιδιότητες
left|250px|thumb|Κυκλικό διμερές του οξικού οξέος Σε κανονικές συνθήκες είναι άχρωμο, διαβρωτικό και εύφλεκτο υγρό, με έντονη οσμή. Έχει σημείο τήξης στους 16,5 °C και κάτω από τη θερμοκρασία αυτή το καθαρό οξικό οξύ στερεοποιείται σχηματίζοντας κρυστάλλους, οπότε ονομάζεται παγόμορφο (glacial). Είναι πλήρως διαλυτό στο νερό και την αιθυλική αλκοόλη αλλά αδιάλυτο στον διθειάνθρακα.
Στο στερεό (κρυσταλλικό) οξικό οξύ τα μόρια σχηματίζουν ζεύγη (παρουσιάζει δηλαδή το φαινόμενο της συζεύξεως). Η σύζευξη αυτή των δυο μορίων που σχηματίζουν κάθε ζεύγος γίνεται με δεσμούς υδρογόνου. Τα διμερή αυτά μόρια ανιχνεύονται και σε ατμούς της ένωσης, στους 120 °C. Τα διμερή μόρια υπάρχουν σε αρκετό βαθμό και στην υγρή φάση, καθώς και σε διαλύματα οξικού οξέος σε διαλύτες που δεν περιέχουν δεσμούς υδρογόνου, αλλά διασπώνται όταν το οξικό οξύ διαλύεται σε διαλύτες που περιέχουν δεσμούς υδρογόνου (όπως το νερό). Η ενέργεια διάσπασης του διμερούς μορίου εκτιμήθηκε σε 65-66 kJ/mol, ενώ η εντροπία διάσπασης σε 154-157 J mol−1 K−1. Άλλα κατώτερα καρβοξυλικά οξέα επίσης διμερίζονται ομοίως.
Το υγρό οξικό οξύ είναι ένας υδρόφιλος πολικός πρωτικός διαλύτης παρόμοιος με το νερό και την αιθανόλη. Έχοντας μέτρια διηλεκτρική σταθερά (6,2) διαλύει όχι μόνο πολικές ενώσεις όπως τα ανόργανα άλατα και τα σάκχαρα, αλλά επίσης και μη πολικές χημικές ουσίες, όπως τα έλαια και κάποια χημικά στοιχεία όπως το θείο και το ιώδιο. Αναμιγνύεται ταχύτατα με άλλους πολικούς διαλύτες, όπως το νερό, αλλά και με μη πολικούς διαλύτες όπως το χλωροφόρμιο και το εξάνιο. Αλλά με ανώτερα αλκάνια, αρχίζοντας από το οκτάνιο, το οξικό οξύ δεν είναι πλέον τελείως αναμείξιμο και η αναμειξιμότητά του συνεχίζει να μειώνεται με την αύξηση του μήκους της ανθρακικής αλυσίδας των κανονικών αλκανίων. Η διαλυτική ικανότητα και η αναμειξιμότητα του οξικού οξέος το κάνει να βρίσκει συχνά βιομηχανικές εφαρμογές, όπως η χρήση του ως διαλύτης για την παραγωγή διμεθυλοτερεφθαλικού οξέος.
΄Οξινος χαρακτήρας και καρβοξυλικά άλατα
Ο πυρήνας του ατόμου υδρογόνου του καρβοξυλίου στα καρβοξυλικά οξέα, όπως και το οξικό οξύ, μπορεί να αποσπαστεί από το μόριο με ιονισμό:
χωρίς-πλαίσιο|400x400εσ (Αντίδραση διάστασης) Εξαιτίας της απελευθέρωσης υδρογονοκατιόντος (H+), το οξικό οξύ έχει όξινο χαρακτήρα. Το οξικό οξύ είναι ένα ασθενές μονοπρωτικό οξύ. Σε υδατικό περιβάλλον έχει pKa = 4,76. Η συζυγής του βάση είναι το οξικό ανιόν (CH3CO2−). Ένα υδατικό διάλυμα οξικού οξέος συγκέντρωσης 1 Μ, δηλαδή περίπου στη συγκέντρωση που έχει το οικιακό ξύδι, έχει pH = 2,4, δείχνοντας ότι μόλις το 4‰ των μορίων του οξικού οξέος έχει διασταθεί. Ωστόσο, σε ένα πολύ αραιό υδατικό διάλυμα οξικού οξέος (< 10−6 M), διίσταται περίπου το 90% των μορίων του.
Το οξικό οξύ αντιδρά με ορισμένα μέταλλα μέταλλα και βάσεις σχηματίζοντας άλατα με σύγχρονη έκλυση υδρογόνου ή νερού αντίστοιχα:
(Επίδραση μετάλλων ηλεκτροθετικότερων του υδρογόνου)
(Αντίδραση εξουδετέρωσης)
Αποκαρβοξυλίωση
1. Με θέρμανση οξικού νατρίου παίρνουμε διοξείδιο του άνθρακα και μεθάνιο ::
2. Με ηλεκτρόλυση οξικού νατρίου (μέθοδος Kolbe), παράγονται διοξείδιο του άνθρακα και αιθάνιο : 600px|center 3. Με θέρμανση αλάτων του με ασβέστιο (ή βάριο) παράγεται προπανόνη :
4. Με επίδραση βρωμίου σε οξικό άργυρο παράγεται μεθυλοβρωμίδιο - Αντίδραση Hunsdiecker :
Αναγωγή
Τo οξικό οξύ ανάγεται με λιθιοαργιλιοϋδρίδιο (LiAlH4) ή νατριοβοριοϋδρίδιο (NaBH4) προς αιθανόλη :
Οξείδωση
Τo οξικό οξύ οξειδώνεται σε οξικό υπεροξύ από το υπεροξείδιο του υδρογόνου (H2O2), σε όξινο περιβάλλον :
Αλογόνωση
1. Με επίδραση αλογόνων, παρουσία ερυθρού φωσφόρου, παράγεται αλοξικό οξύ:
2. Με επίδραση αλογονωτικών μέσων παράγονται ακετυλοαλογονίδια ::
Επίδραση καρβενίων
Με επίδραση καρβενίων παράγεται ένα μίγμα προϊόντων. Π.χ. με μεθυλένιο έχουμε περίπου την παρακάτω στοιχειομετρική εξίσωση: 50 px
Βιοχημεία
Σε φυσιολογικά pH το οξικό οξύ βρίσκεται συνήθως σε μεγάλο βαθμό ιονισμένο, δηλαδή στη μορφή των οξικών ανιόντων. Η ακετυλομάδα, που παράγεται από το οξικό οξύ, είναι θεμελιώδης για όλες τις (γνωστές) μορφές ζωής. Όταν συνδέεται με το συνένζυμο Α, αποτελεί κεντρική για το μεταβολισμό των σακχάρων και των λιπών. Αντιθετα από τα μακρύτερης ανθρακικής αλυσίδας καρβοξυλικά οξέα (που ονομάζονται λιπαρά οξέα), το οξικό οξύ δεν βρίσκεται στη φύση με τη μορφή τριγλυκεριδίων του. Ωστόσο, το τεχνητό τριγλυκερίδιο του οξικού οξέος, που ονομάζεται τριακετίνη (τριοξικός γλυκερινεστέρας) είναι συνηθισμένο πρόσθετο τροφίμων και βρίσκεται σε κοσμιτικά υλικά και σε ορισμένα φαρμακευτικά προϊόντα.
Εφαρμογές
Η αρχαιότερη και πιο γνωστή, αν και όχι η μεγαλύτερη, χρήση του οξικού οξέος είναι με τη μορφή του ξυδιού. Το ξίδι είναι ένα αραιό διάλυμα του οξικού οξέος σε νερό, το οποίο παράγεται συνήθως με οξείδωση της αιθυλικής αλκοόλης. Το παραγόμενο ξίδι έχει κατά το περισσότερο δυνατόν, το άρωμα, τη γεύση και το χρώμα της πρώτης ύλης που χρησιμοποιήθηκε (κρασί, μπύρα κτλ). Τα διάφορα ξύδια έχουν οξύτητα η οποία εκφράζεται σε οξικό οξύ από 4%-12% με συνηθισμένες τιμές 5 – 8%. Πάνω από 12% δεν υπάρχουν ξίδια διότι θανατώνονται οι μικροοργανισμοί που τα παράγουν.
Ο οξικός βινυλεστέρας χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη (μονομερές) για την παραγωγή είτε του ομοπολυμερούς του είτε συμπολυμερών με άλλα μονομερή όπως για παράδειγμα ο ακρυλικός βουτυλεστέρας. Τα πολυμερή αυτά έχουν ευρεία χρήση σήμερα ως συγκολλητικά (κυρίως για ξύλα) και ως επικαλυπτικά (πλαστικά χρώματα).
Η αμέσως επόμενη μεγαλύτερη χρήση είναι στην παραγωγή του οξικού ανυδρίτη με αντίδραση συμπύκνωσης δύο μορίων οξικού οξέος. Το προϊόν στη συνέχεια χρησιμοποιείται για την παραγωγή οξικής κυτταρίνης, πρώτης ύλης στις μαγνητικές ταινίες, συνθετικών ινών ενώ με θέρμανσή του (οξικού ανυδρίτη) με σαλικυλικό οξύ παράγεται η ασπιρίνη (ακετυλοσαλικυλικό οξύ). Με παρόμοια αντίδραση η μορφίνη παράγει ηρωίνη.