cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Έλλη Στάη
Παραπομπές
Κατηγορία:Ελληνίδες δημοσιογράφοι Κατηγορία:Ελληνίδες τηλεπαρουσιάστριες Κατηγορία:Απόφοιτοι Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Μοχάμεντ Μπεν Αχμέντ Αμπντελγκανί
Ο Μοχάμεντ Μπεν Αχμέντ Αμπντελγκανί (18 Μαρτίου 1927 – 22 Σεπτεμβρίου 1996, محمد بن أحمد عبد الغني) ήταν πρωθυπουργός της Αλγερίας υπό τον Πρόεδρο Τσαντλί Μπεντζεντίντ από τις 8 Μαρτίου 1979 έως τις 22 Ιανουαρίου 1984. Προηγουμένως η θέση είχε καταργηθεί το 1963.
Γεννήθηκε στη Μαρνιά, και προσχώρησε στην Ειδική Οργάνωση του Μεσαλί Χατζ. Κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Αλγερίας ενεπλάκη σε επιχειρήσεις διείσδυσης στα γαλλικά οχυρά κατά μήκος των συνόρων. Δεν ενεπλάκη στη ρήξη με το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο και ανήλθε στον βαθμό του λοχαγού στον Εθνικό Απελευθερωτικό Στρατό. Μετά την ανεξαρτησία της Αλγερίας, διατήρησε τη θέση του στον Αλγερινό Στρατό και διοίκησε την 1η Στρατιωτική Περιοχή στη Μπλιντά από το 1962, την 4η Στρατιωτική Περιοχή στην Ουάργκλα από το 1965 και τη 2η Στρατιωτική Περιοχή στο Οράν από το 1967.
Υπήρξε πιστός του Χουαρί Μπουμεντιέν και το 1965 διορίστηκε μέλος του Επαναστατικού Συμβουλίου. Μετά από αξιολόγηση των ικανοτήτων του Αμπντελγκανί, ο Μπουμεντιέν τον όρισε υπεύθυνο σε σημαντικές υποχρεώσεις. Οργάνωσε τη συμβολική παράταξη των αλγερινών στρατευμάτων προς υποστήριξη των Αράβων συμμάχων μετά τον Πόλεμο του Οκτωβρίου το 1973.
Μετά τον θάνατο του Αχμέντ Μεντεγκρί, ο Αμπντελγκανί υπηρέτησε ως υπουργός εσωτερικών από το 1975 έως το 1979. Τον Οκτώβριο του 1975 ο Μπουμεντιέν τον απέστειλε στη Μαδρίτη σε μία απόπειρα να αποτρέψει την υπογραφή των Συμφωνιών της Μαδρίτης, οι οποίες παραχωρούσαν τη Δυτική Σαχάρα εξ ημισείας σε Μαρόκο και Μαυριτανία.
Κάμπος Καλιδόνης Ηλείας
Ο Κάμπος είναι πεδινό χωριό της Ηλείας στην Περιφερειακή Ενότητα Ηλείας σε υψόμετρο 14 μέτρα, το οποίο βρίσκεται κοντά στον Κυπαρισσιακό Κόλπο. Απέχει 2,5 χλμ. Ν.-ΝΔ. από τη Ζαχάρω, 38 χλμ. ΝΑ. από τον Πύργο και είναι κτισμένος πάνω στην ΕΟ Πύργου - Κυπαρισσίας δυτικά του Κακόβατου. Ως ξεχωριστός οικισμός αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά επίσημα το 1991 να απογράφεται στην τότε κοινότητα Μίνθης. Σύμφωνα με το Σχέδιο Καλλικράτης μαζί με την Καλίδονα και την Κοστομέρα αποτελούν την τοπική κοινότητα Καλιδόνης που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Ζαχάρως του Δήμου Ζαχάρως και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει πληθυσμό 107 κατοίκους.
Μοχάμεντ Μπεν Αχμέντ Αμπντελγκανί
Ο Τσαντλί Μπεντζεντίντ σε μία συλλογική και σημαντική κίνηση τον επέλεξε ως πρώτο πρωθυπουργό της προεδρίας του, τον Μάρτιο του 1979. Σκοπός του ήταν η συμφιλίωση με τη φατρία του Μπουμεντιέν. Ο Αμπντελγκανί ήταν ο πρώτος πρωθυπουργός της χώρας του μετά το 1962. Παρέμεινε στη θέση του μέχρι τον Ιανουάριο του 1984, διατηρώντας το ρεκόρ του μακροβιότερου πρωθυπουργού της Αλγερίας μέχρι το 2017. Μετά την αντικατάστασή του από τον Αμπντελχαμίντ Μπραχίμι διετέλεσε υπουργός προεδρίας μέχρι το 1988. Πέθανε στο Αλγέρι.
Παραπομπές
Κατηγορία:Πρωθυπουργοί της Αλγερίας
Κάμπος Καλιδόνης Ηλείας
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Ηλείας Κατηγορία:Δήμος Ζαχάρως
1739 Μέγιερμαν
Ο Μέγιερμαν (Meyermann) είναι ένας αστεροειδής που περιφέρεται στην εσωτερική περιοχή της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών και έχει απόλυτο μέγεθος (όπως ορίζεται για το Ηλιακό Σύστημα) 12,727. Ανακαλύφθηκε το 1939 από τον Γερμανό αστρονόμο Καρλ Ράινμουτ, που παρατηρούσε από τη Χαϊδελβέργη, και πήρε το όνομά του προς τιμή του Γερμανού αστρονόμου Μπρούνο Μέγιερμαν (Bruno Meyermann, 1876-1963).
Φυσικά χαρακτηριστικά
Τα κυρίως φυσικά χαρακτηριστικά του Μέγιερμαν είναι άγνωστα. Ο Μέγιερμαν περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του μία φορά κάθε 2 ώρες 49 λεπτά και 19 δευτερόλεπτα, μια γρήγορη περιστροφή.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Μεγιερμαν
Κυαμίτης
Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Κυαμίτης είναι γνωστός ένας ήρωας των αρχαίων Αθηναίων, ο οποίος είχε ιδιαίτερο ιερό προς τιμή του επάνω στην Ιερά Οδό, προς το μέρος της Ελευσίνας. Σύμφωνα με την παράδοση ο Κυαμίτης είναι αυτός που έσπειρε πρώτος κυάμους (= κουκιά), όπως εξάλλου υποδηλώνει και η ετυμολογία του ονόματός του.
Πηγή
Κυαμιτης
Buzzcocks
Οι Buzzcocks είναι αγγλικό punk rock συγκρότημα που δημιουργήθηκε στο Μπόλτον της Αγγλίας το 1976 από τον τραγουδιστή, τραγουδοποιό και κιθαρίστα Πιτ Σέλεϊ και τον τραγουδιστή και τραγουδοποιό Χάουαρντ Ντεβότο. Θεωρούνται καθοριστική επιρροή στη μουσική σκηνή του Μάντσεστερ, στο κίνημα ανεξάρτητων δισκογραφικών, στο punk rock, το power pop και το pop punk. Το πιο διάσημο τραγούδι τους, το οποίο στο αφιέρωμα του Guardian για τον Πιτ Σέλεϊ χαρακτηρίστηκε «αριστούργημα» ή «πανκ ύμνος», είναι το Ever Fallen in Love (With Someone You Shouldn’t’ve), που διασκευάστηκε, μεταξύ άλλων, από τον Μπίλι Μπραγκ.
Δόντι
thumb|300px|Δόντι thumb|Οδοντοστοιχία Το δόντι αποτελεί όργανο του γαστρεντερικού συστήματος που βρίσκεται μέσα στην στοματική κοιλότητα και στηρίζεται στο οστό των γνάθων. Τα δόντια οργανώνονται σε στοίχους, τις οδοντοστοιχίες, και έτσι έχουμε την άνω και κάτω οδοντοστοιχία για την άνω και κάτω γνάθο αντίστοιχα.
Ανθρώπινα δόντια
Η ανατολή μιας σειράς δοντιών από το οστό των γνάθων ονομάζεται οδοντοφυΐα. Στον άνθρωπο υπάρχουν δύο οδοντοφυΐες, η νεογιλή και η μόνιμη. Η νεογιλή ή παιδική οδοντοφυΐα αποτελείται από 20 δόντια από τα οποία το πρώτο εμφανίζεται στην στοματική κοιλότητα τον έβδομο μήνα της ζωής και το τελευταίο αποπίπτει (πέφτει) στην ηλικία των 12 ετών περίπου. Τα νεογιλά δόντια αρχίζουν να αντικαθίστανται από τα μόνιμα στην ηλικία των 6 περίπου ετών. Η μόνιμη οδοντοφυΐα αποτελείται από 32 δόντια και ολοκληρώνεται στην ηλικία των 18 ετών με την ανατολή και του τελευταίου μόνιμου δοντιού, του σωφρονιστήρα ή φρονιμίτη.
Τα δόντια ανάλογα με την εξωτερική τους μορφολογία αλλά και την θέση τους στις γνάθους διακρίνονται σε ομάδες:
Ανατομία
thumb|Τομή ενός ανθρώπινου δοντιού: Α. Μύλη Β. Ρίζα 1. Αδαμαντίνη 2. Οδοντίνη 3. Πολφός 4. Ούλα 5. Οστεΐνη 6. Οστό της γνάθου 7. Φατνιακά αγγεία 8. Φατνιακά νεύρα
Κάθε δόντι αποτελείται από τέσσερις επιμέρους ιστούς: την οδοντίνη, την αδαμαντίνη, την οστεΐνη και τον πολφό. Η οδοντίνη βρίσκεται τόσο στην μύλη όσο και στην ρίζα. Η αδαμαντίνη καλύπτει την εξωτερική επιφάνεια της οδοντίνης στην μύλη ενώ η οστεΐνη καλύπτει την εξωτερική επιφάνεια της οδοντίνης στην ρίζα. Η οδοντίνη στο εσωτερικό της εμφανίζει μια κοιλότητα η οποία υποδέχεται τον πολφό. Ο πολφός αποτελείται από αγγεία και νεύρα και χρησιμεύει στην θρέψη του δοντιού.
Λειτουργίες των δοντιών
Τα ανθρώπινα δόντια εξυπηρετούν τις παρακάτω λειτουργίες:
Παθολογία των δοντιών
Οι περισσότερες παθολογικές καταστάσεις των δοντιών έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια σκληρών οδοντικών ιστών (αδαμαντίνη & οδοντίνη)
Η Νόσος Τερηδόνα
Αποτελεί χρόνια νόσο των σκληρών οδοντικών ιστών που οδηγεί σε απασβεστίωση της αδαμαντίνης και της οδοντίνης με αποτέλεσμα την δημιουργία κοιλοτήτων στην εξωτερική επιφάνεια του δοντιού. Το κύριο αίτιο της τερηδόνας είναι η επίδραση των οξέων που παράγουν τα μικρόβια της στοματικής κοιλότητας μετά από διάσπαση των υπολειμμάτων τροφής που έχουν παραμείνει επάνω στα δόντια. Στην εμφάνιση της τερηδόνας συντελούν επιπλέον παράγοντες όπως η κακή στοματική υγιεινή, η λήψη ζαχαρούχων τροφών κτλ.
Η Αποτριβή των δοντιών
Η αποτριβή των δοντιών επέρχεται από την συνεχή τριβή τους κατά την διαδικασία της μάσησης. Αυτή μέχρι ενός βαθμού αποτελεί φυσιολογικό φαινόμενο. Όταν η αποτριβή γίνεται με ταχύ ρυθμό και οδηγεί σε γρήγορη απώλεια σκληρών οδοντικών ιστών θεωρείται παθολογική. Αιτίες παθολογικής αποτριβής μπορεί να είναι το τρίξημο των δοντιών (βρουξισμός), δυσλειτουργίες της κροταφογναθικής διάρθρωσης κτλ.
Η Διάβρωση των δοντιών
Η διάβρωση των δοντιών αποτελεί την απασβεστίωση και συνεπώς απώλεια σκληρών οδοντικών ιστών από την επίδραση οξέων, όχι όμως αυτών που παράγονται από τα μικρόβια της στοματικής κοιλότητας. Τα οξέα αυτά μπορεί είναι ενδογενή όπως π.χ. το υδροχλωρικό οξύ του στομάχου (σε καταστάσεις γαστροοισοφαγικής παλινδόμισης ή βουλιμίας) ή να είναι εξωγενή όπως π.χ. υπερβολική κατανάλωση όξινων χυμών φρούτων (γκρέιπ φρουτ).
Τα κατάγματα των δοντιών
Τα κατάγματα των δοντιών είναι η απώλεια σκληρών οδοντικών ιστών μετά από τραυματισμό, λόγω κρούσης του δοντιού με σκληρή επιφάνεια. Τα κατάγματα μπορεί να αφορούν μόνο την μύλη, μόνο την ρίζα ή και τα δύο.
Α΄ Κατηγορία ποδοσφαίρου ανδρών Αρμενίας
Η Α΄ Κατηγορία ποδοσφαίρου της Αρμενίας το δεύτερο επίπεδο ποδοσφαίρου στην Αρμενία μετά την Πρέμιερ Λίγκ. Η διοργάνωση υφίσταται, κατά κύριο λόγο, από τη συμμετοχή εφεδρικών ομάδων πολλών συλλόγων της Πρέμιερ Λιγκ, ωστόσο συμμετέχουν κι άλλες ομάδες. Οι εφεδρικές αυτές ομάδες δεν είναι επιλέξιμες για άνοδο στο υψηλότερο επίπεδο, με αποτέλεσμα να προκύπτουν καταστάσεις όπου ένας σύλλογος προβιβάζεται ακόμη και όταν τελειώνει τη σεζόν σε θέση στη μέση του βαθμολογικού πίνακα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Εθνικά πρωταθλήματα ποδοσφαίρου Β΄ επιπέδου Κατηγορία:Πρωταθλήματα ποδοσφαίρου ανά χώρα
Χρήστος Κεραμίδης
Ο Χρήστος Κεραμίδης (Καβάλα, 1947-) είναι Έλληνας ποιητής και λογοτέχνης.
Στα γράμματα πρωτοεμφανίστηκε το 1994, δημοσιεύοντας το ποίημα Επιστροφή στα χαμένα οράματα στην τοπική εφημερίδα της Καβάλας Εβδόμη. Η πρώτη του ποιητική συλλογή Ταξιδευτές, τυπώθηκε στην Καβάλα το 1995. Συνεργάστηκε με τις τοπικές εφημερίδες δημοσιεύοντας τα πρώτα του ποιήματα. Αργότερα δημοσίευσε ποιήματά του στα περιοδικά Παρέμβαση, Περίπλους, Γιατί, Πόρφυρας και Fractal. Το ποίημά του Αόρατοι Στόχοι (από τη συλλογή Δρόμοι της βροχής) τιμήθηκε από τη Νέα Κίνηση Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης (1999). Το ποίημα Ερωτικό (από τη συλλογή Ο Αύγουστος που περιμένω) ανθολογήθηκε στο Ποιητικό ημερολόγιο 2018. Συμμετείχε στο συλλογικό έργο, Παλίμψηστο Καβάλας (2009) με το ποίημα Χαμένες Μουσικές. Το ποίημα Αναζήτηση ανθολογήθηκε στο Καλλιτεχνικό Ημερολόγιο 2020. Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί σε διάφορα περιοδικά και έχει εκδώσει διάφορες ποιητικές συλλογές.
Η ποίησή του είναι κυρίως εξομολογητική - απολογητική και βιωματική, με εικόνες.Το ερωτικό στοιχείο επηρέασε έντονα τον ποιητικό του τρόπο γραφής, και, σύμφωνα με τον φιλόλογο-ποιητή Χρήστο Τσελεπή, «Η εσωτερική αναζήτηση είναι συχνή στην ποίησή του, δεμένη κάποτε με μια διάθεση εξωτερίκευσης σκέψεων και συναισθημάτων, ώστε να γίνεται πιο άμεσα κοινωνός ο κάθε αναγνώστης και ο κάθε συνάνθρωπος».
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Έλληνες ποιητές Κατηγορία:Έλληνες λογοτέχνες
Επαρχία Τοκάτης
Η Τοκάτη είναι επαρχία στη βόρεια Τουρκία. Στα βορειοδυτικά συνορεύει με την επαρχία Αμάσειας, στα νοτιοδυτικά με την Γιοζγκάτ, νοτιοανατολικά με την επαρχία Σεβάστειας ενώ στα νοτιοδυτικά συνορεύει με την επαρχία Ορντού. Η πρωτεύουσα της είναι η Τοκάτη, η οποία βρίσκεται 422 χιλιόμετρα από την Άγκυρα.
Μνημεία
Δύο σημαντικά μνημεία της περιοχής αυτής είναι ο Μεντρεσές Χατουνίγιε του 15ου αιώνα, ο οποίος χτίστηκε από τον Σουλτάνο Βαγιαζίτ Β΄, και μία γέφυρα από την εποχή των Σελτζούκων, χτισμένη στον ποταμό Γεσίλ Ιρμάκ, του 12ου αιώνα.
1740 Πάαβο Νούρμι
Ο Πάαβο Νούρμι (Paavo Nurmi) είναι ένας αστεροειδής της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών με απόλυτο μέγεθος (όπως ορίζεται για το Ηλιακό Σύστημα) 13,204. Ανακαλύφθηκε το 1936 από τον Φινλανδό αστρονόμο Ούργιο Βάισαλα, που παρατηρούσε από το Τούρκου της Φινλανδίας, και πήρε το όνομά του προς τιμή του Φινλανδού αθλητή Πάαβο Νούρμι, ο οποίος είχε γεννηθεί στο Τούρκου.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Πααβο Νουρμι
Πλατεία Μιαούλη
Η Πλατεία Μιαούλη είναι η μεγαλύτερη και ιστορικότερη πλατεία της Ερμούπολης και ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα του νησιού της Σύρου.
Ιστορία της πλατείας
Στις αρχές του 19ου αιώνα, η έκταση της πλατείας ήταν αμμώδης και το μοναδικό κτίσμα που υπήρχε, ήταν το περιβόλι της οικογένειας Σαλάχα στα βορειοδυτικά, που διέθετε δύο πηγάδια, από τα οποία διάφοροι έποικοι αγόραζαν νερό εκείνα τα χρόνια. Το περιβόλι αυτό αγοράστηκε από τον Δήμο Ερμουπόλεως το 1847 και αμέσως ανατέθηκε στο Βαυαρό αρχιτέκτονα Βίλχελμ φον Βάιλερ ((Wilhelm von Weiler) να δημιουργήσει σχέδιο για τη διαμόρφωση της πλατείας. Αποφασίστηκε να ονομαστεί «Πλατεία Όθωνος» προς τιμήν του πρώτου βασιλιά της χώρας.
Την εποχή εκείνη, η έκταση είχε καλυφθεί από κάθε είδους μικρά κτίρια (καπηλειά, αλογόμυλοι και παραπήγματα), ενώ τον ελεύθερο χώρο καταλάμβαναν κάθε τόσο αυτοσχέδια θεάματα, όπως του Ιταλού θαυματοποιού Γιαμπατίστα (1845) και το ξύλινο αμφιθέατρο του Γερμανού Λαμπεργέρ (1853). Μέσα στα επόμενα χρόνια, ωστόσο, άρχισαν να χτίζονται τα γύρω κτίρια στα πρότυπα των ευρωπαϊκών και κυρίως ιταλικών πόλεων, δίνοντας έτσι σχήμα στην πλατεία, ενώ οι διάφοροι πωλητές εγκαταστάθηκαν πλέον στο νεόκτιστο Παντοπωλείο (1855). Το 1860 αποπερατώθηκε μια πρώτη ισοπέδωση του εδάφους.
Τον Οκτώβριο του 1862, οι κάτοικοι του νησιού πληροφορήθηκαν στην πλατεία την έξωση του Όθωνα και λίγες ημέρες αργότερα (15 Οκτωβρίου), η πλατεία μετονομάστηκε σε «Πλατεία Λεωτσάκου» προς τιμήν του Νικόλαου Λεωτσάκου, διοικητή μικρού σχετικά στρατιωτικού τμήματος της Σύρου, ο οποίος στις 28 Φεβρουαρίου 1862 τέθηκε επικεφαλής της στρατιωτικής φρουράς της Ερμούπολης που επιχείρησε να απελευθερώσει τους πολιτικούς κρατούμενους στην Κύθνο. Στην αποτυχημένη εκείνη εκστρατεία (γνωστή και ως Κυθνιακά), ο Λεωτσάκος σκοτώθηκε μαζί με τον αξιωματικό Μωραϊτίνη και τον φοιτητή Σκαρβέλη.
Ακολούθησε το χτίσιμο της Λέσχης το 1863. Το 1868, το μεσαίο τμήμα της πλατείας απέκτησε λιθόστρωτο δάπεδο από μάρμαρα Τήνου, ενώ το 1870 συμπληρώθηκε η πλακόστρωση και των υπόλοιπων τμημάτων. Το 1876, θεμελιώθηκε το δημαρχείο και η πλατεία άρχισε να παίρνει τη σημερινή της μορφή. Το 1889, έγιναν τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του Ανδρέα Μιαούλη και η πλατεία μετονομάστηκε σε «Πλατεία Μιαούλη».
Γρήγορα η πλατεία έγινε ο τόπος συγκέντρωσης των κατοίκων της πόλης. Το 1912, πλήθος κόσμου υποδέχτηκε τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ενώ το 1917 αποδοκιμάστηκε έντονα ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος.
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ιταλικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στη Σύρο τον Μάιο του 1941, γεγονός που συνετέλεσε στην παρακμή της Ερμούπολης εκείνη την εποχή. Πάντως, Έλληνες και Ιταλοί γιόρτασαν μαζί την αναγγελία για την υπογραφή ανακωχής μεταξύ Ιταλίας και Συμμάχων από το μεγάφωνο της πλατείας. Λίγο αργότερα όμως, το νησί πέρασε στη δικαιοδοσία των Γερμανών, οι οποίοι βομβάρδισαν την ανατολική πλευρά της πλατείας τον Σεπτέμβριο του 1944 προκαλώντας σοβαρές ζημιές.
Η πλατεία σήμερα
Σήμερα, στην πλατεία στεγάζονται το δημαρχείο του Δήμου Σύρου - Ερμούπολης, το Ιστορικό Αρχείο Σύρου καθώς και η Δημοτική Βιβλιοθήκη Ερμουπόλεως, ενώ είναι πάντοτε το θέατρο των παρελάσεων και κάθε είδους εορταστικών δρωμένων που εκδηλώνονται στο νησί καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πλατείες στην Ελλάδα Κατηγορία:Ερμούπολη Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στη Σύρο
Επιτροπή Φιλάθλου Πνεύματος
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή
Λουτσία ντι Λάμερμουρ
Η Λουτσία ντι Λάμμερμουρ (Lucia di Lammermoor) είναι τραγική όπερα (dramma tragico) σε τρεις πράξεις του Ιταλού συνθέτη Γκαετάνο Ντονιτσέττι σε ιταλικό λιμπρέτο του Σαλβαντόρε Καμμαράνο, βασισμένο χαλαρά στο ιστορικό μυθιστόρημα του Σερ Ουόλτερ Σκοτ The Bride of Lammermoor («Η Νύφη του Λάμμερμουρ», 1819). Η υπόθεση του μυθιστορήματος, με τη σειρά της, βασίζεται σε πραγματικό περιστατικό που συνέβη το έτος 1669 στην περιοχή των Λόφων Lammermuir, στα Λόουλαντ της Σκωτίας. Η πραγματική οικογένεια ήταν οι Νταλρύμπλ.
Ο Ντονιτσέττι συνέθεσε τη Λουτσία ντι Λάμμερμουρ το 1835, μία εποχή κατά την οποία αρκετοί λόγοι τον οδήγησαν στο μέγιστο της φήμης του ως συνθέτη όπερας. Ο συνθέτης Τζοακίνο Ροσσίνι είχε πρόσφατα αποσυρθεί από τον χώρο, ενώ ο Βιντσέντζο Μπελλίνι πέθανε λίγο πριν από την πρεμιέρα της Λουτσία, αφήνοντας τον Ντονιτσέττι ως «τη μόνη βασιλεύουσα ιδιοφυΐα της ιταλικής όπερας». Αλλά και ως προς το θέμα της όπερας, υπήρχε ένα ευρωπαϊκό ενδιαφέρον για την ιστορία και τον πολιτισμό της Σκωτίας. Το μυθιστόρημα του Σκοτ ενέπνευσε και άλλα μουσικά έργα εκτός από την όπερα του Ντονιτσέττι.
Η υπόθεση του έργου αναφέρεται στη συναισθηματικά εύθραυστη Λούσυ Άστον (Λουτσία), που βρίσκεται στη μέση μιας μακρόχρονης αμοιβαίας εχθρότητας μεταξύ της οικογένειάς της και της οικογένειας των Ρέιβενσγουντ. Το έργο διαδραματίζεται στη Σκωτία περί το 1700.
19ος αιώνας
Το Λονδίνο παρακολούθησε για πρώτη φορά την όπερα στις 5 Απριλίου 1838, ενώ για το Παρίσι ο Ντονιτσέττι τροποποίησε τη μουσική σε μία «γαλλική εκδοχή», που πρωτοπαρουσιάσθηκε στις 6 Αυγούστου 1839, στο Théâtre de la Renaissance. Η πρώτη παράσταση της όπερας σε αμερικανικό έδαφος έγινε στη Νέα Ορλεάνη στις 28 Δεκεμβρίου 1841. .
20ός αιώνας κ.ε.
Η όπερα δεν απουσίασε ποτέ για περισσότερο από δύο συναπτά έτη από το ρεπερτόριο της Μητροπολιτικής Όπερας της Νέας Υόρκης σε όλη την περίοδο από το 1903 ως το 1972. Μεταπολεμικά, μερικές υψίφωνοι, ιδίως η Μαρία Κάλλας (με τις παραστάσεις του 1952 στη Σκάλα του Μιλάνου και του 1954-1955 στο Βερολίνο με τον Χέρμπερτ φον Κάραγιαν) και η Τζόαν Σάδερλαντ (με τις παραστάσεις του 1959 and 1960 στο Λονδίνο), είχαν καθοριστική συμβολή στο να προσδώσουν νέα ζωή στη Λουτσία ντι Λάμμερμουρ.
Η Λουτσία ντι Λάμμερμουρ κατέχει την 21η θέση στον κατάλογο της Operabase με τις περισσότερο παρουσιαζόμενες όπερες παγκοσμίως από το 2008 μέχρι το 2013. .
Ενορχήστρωση
Η Λουτσία ντι Λάμερμουρ είναι γραμμένη για :
Επιπλέον, χρησιμοποιείται και μία ξεχωριστή ορχήστρα πνευστών εκτός σκηνής.
Πράξη Α΄
Ο Νορμάννο, επικεφαλής της φρουράς του κάστρου, και άλλοι φρουροί ψάχνουν για έναν εισβολέα. Λέει στον Ενρίκο ότι πιστεύει πως ο άνδρας είναι ο Εντγκάρντο ντι Ρέιβενσγουντ και ότι έρχεται στο κάστρο για να συναντήσει την αδελφή του Ενρίκο, τη Λουτσία. Επιβεβαιώνεται ότι ο εισβολέας είναι πράγματι ο Εντγκάρντο. Ο Ενρίκο αναφέρει το μίσος του για την οικογένεια Ρέιβενσγουντ και την αποφασιστικότητά του να τερματίσει αυτή τη σχέση.
Σκηνή 2: Δίπλα σε συντριβάνι στην είσοδο του πάρκου, κοντά στο κάστρο
Η Λουτσία περιμένει τον Εντγκάρντο. Στην περίφημη άρια «Regnava nel silenzio», λέει στην υπηρέτριά της Αλίζα ότι έχει δει το φάντασμα μιας κοπέλας που είχε δολοφονηθεί στο σημείο εκείνο από ένα ζηλιάρη προγόνο των Ρέιβενσγουντ. Η Αλίζα τής απαντά ότι η εμφάνιση του φαντάσματος αποτελεί προειδοποίηση και ότι πρέπει να καταπνίξει τον έρωτά της για τον Εντγκάρντο. Ο Εντγκάρντο φθάνει και ανακοινώνει ότι για πολιτικούς λόγους θα πρέπει να αναχωρήσει αμέσως για τη Γαλλία. Ελπίζει να ειρηνεύσει με τον Ενρίκο και να παντρευτούν με τη Λουτσία. Η Λουτσία του λέει ότι αυτό είναι αδύνατο. Οι δυο τους παίρνουν όρκο και ανταλλάσσουν δαχτυλίδια αρραβώνων. Ο Εντγκάρντο φεύγει.
Πράξη Β΄
Σκηνή 1: Τα διαμερίσματα του Λόρδου Άστον στο κάστρο του Λάμμερμουρ
Ο Ενρίκο θα παντρέψει τη Λουτσία με τον Αρτούρο Μπάκλω και έχουν γίνει προετοιμασίες για τον γάμο αυτό. Ο Ενρίκο ανησυχεί για την αδελφή του και για αυτό της δείχνει μία πλαστογραφημένη επιστολή που φαίνεται να αποδεικνύει ότι ο Εντγκάρντο την έχει ξεχάσει και έχει μία νέα αγαπημένη. Ο Ενρίκο αφήνει τον δάσκαλο της Λουτσία, πάστορα Ραϊμόντο, να την μεταπείσει περαιτέρω, πως πρέπει να αποκηρύξει τον όρκο πίστεως προς τον Εντγκάρντο, για το καλό της οικογενείας, και να παντρευτεί τον Αρτούρο.
Σκηνή 2: Μία αίθουσα του κάστρου
Ο Αρτούρο φθάνει για τον γάμο. Η Λουτσία συμπεριφέρεται παράξενα, αλλά ο Ενρίκο εξηγεί ότι αυτό οφείλεται στον πρόσφατο θάνατο της μητέρας της. Ο Αρτούρο υπογράφει το συμβόλαιο του γάμου, ακολουθούμενος διστακτικά από τη Λουτσία. Σε αυτό το σημείο, εμφανίζεται ξαφνικά στην αίθουσα ο Εντγκάρντο. Ο Ραϊμόντο αποτρέπει τη μάχη, αλλά δείχνει την υπογραφή της Λουτσία πάνω στο γαμήλιο συμβόλαιο στον Εντγκάρντο. Εκείνος την καταριέται, απαιτώντας να επιστρέψουν τα δαχτυλίδια ο ένας στον άλλο. Ρίχνει το δικό του στο πάτωμα, πριν αναγκασθεί να εγκαταλείψει το κάστρο.
Πράξη Γ΄
Ο Ενρίκο επισκέπτεται τον Εντγκάρντο για να τον προκαλέσει σε μονομαχία. Εκείνος συμφωνεί. Θα συναντηθούν αργότερα δίπλα στο νεκροταφείο των Ρέιβενσγουντ, όχι μακριά από τον Βράχο του Λύκου.
Σκηνή 2: Μία αίθουσα του κάστρου του Λάμμερμουρ
Ο Ραϊμόντο διακόπτει τη γαμήλια δεξίωση για να ανακοινώσει στους προσκεκλημένους ότι η Λουτσία τρελάθηκε και σκότωσε τον Αρτούρο. Εισέρχεται η Λουτσία. Στην άρια «Il dolce suono» φαντασιώνεται ότι βρίσκεται με τον Εντγκάρντο και ότι θα παντρευτούν σύντομα. Φθάνει ο Ενρίκο και αρχικώς απειλεί τη Λουτσία, αλλά μετά μαλακώνει όταν αντιλαμβάνεται την κατάστασή της. Η Λουτσία καταρρέει και ο Ραϊμόντο ρίχνει το φταίξιμο στον Νορμάννο για την όλη τραγωδία.
Σκηνή 3: Το νεκροταφείο των Ρέιβενσγουντ
Ο Εντγκάρντο είναι αποφασισμένος να πεθάνει από το σπαθί του Ενρίκο. Πληροφορείται όμως ότι η Λουτσία πεθαίνει και στη συνέχεια ο Ραϊμόντο έρχεται για να του αναγγείλει πως είναι νεκρή. Τότε ο Εντγκάρντο μαχαιρώνει τον εαυτό του με ένα μικρό μαχαίρι, ελπίζοντας να επανενωθεί με τη Λουτσία στα ουράνια.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Λουτσια ντι Λαμερ Κατηγορία:Όπερες στην ιταλική γλώσσα
Τζιανκάρλο Εσποσίτο
Ο Τζιανκάρλο Αλεσάντρο Εσποσίτο (26 Απριλίου 1958) είναι αμερικάνος ηθοποιός και σκηνοθέτης. Υποδύθηκε τον ρόλο του Gus Fring στην δραματική σειρά Breaking Bad της AMC και στο Better Call Saul, έναν ρόλο για τον οποίο κέρδισε τον Καλύτερο Ηθοποιό σε Βραβείο Σειράς Δράμας στα Βραβεία Τηλεοπτικών Επιλογών των Κριτικών του 2012 και ήταν υποψήφιος για ένα εξαιρετικό Υποστηρικτικός ηθοποιός σε μια δραματική σειρά στα Primetime Emmy Awards 2012 και πάλι στα Primetime Emmy Awards 2019. Εμφανίστηκε ως Moff Gideon στη ζωντανή δράση της σειράς Star Wars The Mandalorian στην Disney+ που έκανε πρεμιέρα το 2019.
Νεανικά χρόνια
Ο Τζιανκάρλο Εσποσίτο γεννήθηκε στην Κοπεγχάγη, γιος του Τζοβάνι Εσποσίτο, γνωστού και ως John C. Esposito (1931–2002), ενός Ιταλού σκηνοθέτη και ξυλουργού από τη Νάπολη, και της Ελίζαμπεθ Φόστερ, γνωστής ως Leesa Foster (1926–2017), μιας αφρικανοαμερικανής  τραγουδιστριας από την Αλαμπάμα.
Breaking Bad
δεξιά|μικρογραφία|271x271εσ| Ο Τζιανκάρλο Εσποσίτο στο 2015 [[San Diego Comic-Con International|Σαν Ντιέγκο Comic-Con ]] Από το 2009 έως το 2011, ο Εσποσίτο εμφανίστηκε στις σεζόν 2 έως 4 της δραματικής σειράς του AMC Breaking Bad στο ρόλο του Γκουστάβο (Γκας) Φρίνγκ, ιδιοκτήτη εστιατορίου fast food "Los Pollos Hermanos".
Παραπομπές
Κατηγορία:Αμερικανοί άνδρες ηθοποιοί τηλεόρασης Κατηγορία:Αμερικανοί άνδρες ηθοποιοί κινηματογράφου
Παλαιοσέλλι Ιωαννίνων
Το Παλαιοσέλλι είναι ορεινό Βλάχικο χωριό του νομού Ιωαννίνων. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.080 μέτρων στις πλαγιές του Σμόλικα. Το Παλαιοσέλλι ανήκει στον δήμο Κόνιτσας και σύμφωνα με την απογραφή του 2001 έχει 112 κατοίκους.
Ένδοξη σελίδα χάραξε το Παλαιοσέλλι το 1940 με την έναρξη του πολέμου, όταν οι Ιταλοί με τη Μεραρχία «Τζούλια» εγκλωβίστηκαν στη Λάκκα Αώου. Εκεί χωρίστηκαν σε δύο ομάδες με σκοπό να ενωθούν στο Μέτσοβο. Η μια εξ αυτών κατευθυνόταν προς το Κεράσοβο -Σαμαρίνα-Δίστρατο-Βωβούσα-Μέτσοβο. Η άλλη, ερχόμενη από τη Μόλιστα και διασχίζοντας τη Νταλιόπολη, περιοχή όπου δόθηκαν σκληρές μάχες, κατέλαβε το χωριό και στρατοπέδευσε στις θέσεις Σούρπασα και Άγιο Δημήτριο. Ο Ελληνικός στρατός, όμως, επιτιθέμενος με ένα τάγμα πεζικού της 8ης Μεραρχίας Ιωαννίνων, με Διοικητή τον Αντισυνταγματάρχη Μαρδοχαίο Φριζή και συνοδεία Ορειβατικού πυροβολικού, σε συνεργασία με τους κατοίκους του Παλαιοσελλίου, μέσω Βρυσοχωρίου, αναχαίτισε τους Αλπινιστές. Συνέλαβε, μάλιστα, 400 αιχμαλώτους. Ταυτόχρονα γκρέμισε τη γέφυρα στον Αώο ποταμό, ώστε η αναχαίτιση να είναι ολοκληρωτική. Κατά την διάρκεια της γερμανικής κατοχής μεγάλο μέρος του χωριού, μαζί με την περίφημη Μαράσλειο ελληνική σχολή ,κάηκε από τους Γερμανούς.
Όπως σε όλα τα χωριά της περιοχής, έτσι και στο Παλαιοσέλλι πραγματοποιείται κάθε χρόνο τριήμερο πανηγύρι τον Δεκαπενταύγουστο, όπου οι επισκέπτες είναι πολλοί.
Στο χωριό σήμερα λειτουργεί καφέ - αναψυκτήριο -ταβέρνα ενώ αναμένεται και η λειτουργία ξενοδοχείου. μικρογραφία
Αξιοθέατα
μικρογραφία μικρογραφία
Έχει έκταση 3 με 4 στρέμματα, με περίμετρο περίπου 375 ανθρώπινα βήματα, αλλά έχει μεγάλο βάθος. Έχει σχήμα καρδιάς και ο πυθμένας της κοκκινίζει, ενώ στα νερά της κολυμπούν τρίτωνες. Πανέμορφη με βιόλες, ορχιδέες, αγριομενεξέδες, σαξιφραγκιές και κρίνους στις παραλίμνιες περιοχές. Νομίζει κανείς ότι βρίσκεται σε αλπικό τοπίο.
Πηγές - Παραπομπές
Κατηγορία:χωριά του νομού Ιωαννίνων Κατηγορία:Δήμος Κόνιτσας
Γενετικά ρυθμιστικά δίκτυα στην εξελικτική - αναπτυξιακή βιολογία
Τα γενετικά ρυθμιστικά δίκτυα (GRNs) αποτελούν σύνολα μοριακών ρυθμιστών, οι οποίοι αλληλεπιδρούν τόσο μεταξύ τους όσο και με άλλα συστατικά του κυττάρου, καθορίζοντας τα επίπεδα έκφρασης του mRNA, επομένως και των πρωτεϊνών. Τα δίκτυα αυτά θεωρείται ότι διαδραματίζουν εξέχοντα ρόλο στην μορφογένεση και στη δημιουργία των δομών του σώματος όπως τις γνωρίζουμε, τα οποία με τη σειρά τους φέρουν κεντρική σημασία για την εξελικτική αναπτυξιακή βιολογία (Evolutionary developmental biology, evo-devo).
Οι οργανισμοί αποκτούν τη μορφή και τη λειτουργία τους μέσω ενός περίπλοκου δικτύου κανονιστικών σχέσεων μεταξύ DNA, RNA, πρωτεϊνών και μεταβολιτών. Συγκεκριμένα, μοριακές γενετικές μελέτες οργανισμών μοντέλων υποδεικνύουν ότι οι αναπτυξιακές διαδικασίες ελέγχονται συνήθως από τα προαναφερθέντα γενετικά ρυθμιστικά δίκτυα, τα συστατικά των οποίων συνδέονται μεταξύ τους με διάφορους τύπους ρυθμιστικών αλληλεπιδράσεων και τελικά υπαγορεύουν τα πρότυπα έκφρασης σε ένα κύτταρο. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι αλλαγές στα δίκτυα αυτά οδηγούν στην εμφάνιση φαινοτυπικών καινοτομιών αποτελεί σημαντική πρόκληση για την evo-devo.
Ιστορία
Ο τομέας της evo-devo ξεκίνησε να αναπτύσσεται στις αρχές του 19ου αιώνα. Η δημοσίευση της εργασίας «Η προέλευση των ειδών» από τον Κάρολο Δαρβίνο (1859) και η θεωρία του Ernst Haeckel η οποία συσχετίζει την οντογένεια με τη φυλογένεια (1866), ώθησε τους εξελικτικούς εμβρυολόγους και μορφολόγους της εποχής να μελετήσουν την evo-devo. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1860 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1880, η εξελικτική εμβρυολογία κέντρισε το ενδιαφέρον των καλύτερων ζωολόγων της εποχής.
Ωστόσο, μετά τη δεκαετία του 1880 αυξήθηκαν οι πειραματικές και φυσιολογικές προσεγγίσεις για την μελέτη της εμβρυικής εξέλιξης και παράλληλα ήρθαν στο προσκήνιο τα πειράματα του Γκρέγκορ Μέντελ και οι νόμοι της μεντελιανής κληρονομικότητας. Τα γεγονότα αυτά είχαν ως αποτέλεσμα πολύ μικρή πρόοδο της evo-devo για περίπου ένα αιώνα, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970.
Το 1977, η τεχνολογία του ανασυνδιασμένου DNA στη γενετική, καθώς και το βιβλίο του Stephen J. Gould «Οντογένεια και Φυλογένεια», επανέφεραν το ενδιαφέρον για την μελέτη της evo-devo. Το 1978, ο Έντουαρντ Λούις (Edward B. Lewis) ανακάλυψε τα ομοιοτικά γονίδια, τα οποία είναι υπεύθυνα για την οριοθέτηση της πρόσθιας, οπίσθιας, ραχιαίας και κοιλιακής πλευράς στο έμβρυο του είδους Drosophila melanogaster. Γρήγορα διαπιστώθηκε πως όλα τα ζώα, καθώς και τα φυτά και οι μύκητες διαθέτουν ομοιοτικά γονίδια, γεγονός το οποίο έδωσε ακόμα μεγαλύτερη ώθηση στην μελέτη της evo-devo.
Σήμερα, οι τεχνολογικές πρόοδοι στον τομέα των βιολογικών αναλύσεων και οι συνεχείς βελτιώσεις στην αποδοτικότητα, σε συνδυασμό με τη μείωση του κόστους της αλληλούχησης, συνεισφέρουν σε μεγάλο βαθμό στην κατανόηση της πολυπλοκότητας των μεταγραφημάτων διαφόρων οργανισμών και της γονιδιακής τους ρύθμισης. Αυτή η έκρηξη δεδομένων γονιδιακής κλίμακας προώθησε την ανάπτυξη υπολογιστικών μεθόδων, επιτρέποντας μια περισσότερο ολοκληρωμένη μελέτη για το πώς τα μόρια δημιουργούν διαφορετικούς φαινοτύπους. Συγκεκριμένα, η ανάλυση δικτύων, η οποία αποτελεί παρακλάδι της θεωρίας γράφων των μαθηματικών και της επιστήμης των υπολογιστών, κατέστησε δυνατή τη μοντελοποίηση των σχέσεων μεταξύ μονάδων βιολογικών δεδομένων. Το πεδίο της evo-devo αξιοποιεί τα δεδομένα αυτά με σκοπό την καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι οργανισμοί αναπτύσσονται, εξελίσσονται και ανταποκρίνονται στα βιοτικά και αβιοτικά ερεθίσματα.
Δίκτυα εξελικτικής και αναπτυξιακής βιολογίας
Τα πρώτα δίκτυα που σχετίζονταν με την evo-devo (όπως αυτό του Davidson et al. ) δημιουργήθηκαν χρησιμοποιώντας απευθείας πειραματικά δεδομένα για την αναπαράσταση ενός κατευθυνόμενου δικτύου. Παρ’ ότι αυτά τα δίκτυα ήταν μικρά σε μέγεθος (περίπου 40 γονίδια), αποτέλεσαν ένα μεγάλο βήμα στην κατανόηση των αναπτυξιακών διαδικασιών. Αυτά τα πρώτα μοντέλα δικτύων αποτελούνταν από ένα ή δύο τύπους μαθηματικών μοντέλων, το Λογικό ή Boolean μοντέλο (δυαδικά) και το δυναμικό μοντέλο συστημάτων. Ένα Boolean δίκτυο αποτελείται από γονίδια-κόμβους που μπορούν να έχουν δύο μόνο καταστάσεις και άρα να πάρουν δύο τιμές: Ενεργοποιημένη (1) ή απενεργοποιημένη (0) και η οποία μπορεί να ρυθμίζεται κατ’ επέκταση από άλλα γονίδια. Αυτή η μέθοδος μπορεί να ερμηνεύσει βρόχους ανάδρασης (feedback loops) καθώς και γονίδια που ρυθμίζουν τη δραστηριότητα άλλων γονιδίων (όπως μεταγραφικοί παράγοντες), αλλά αδυνατεί να ερμηνεύσει μεταβαλλόμενες καταστάσεις έκφρασης ενός γονιδίου καθώς αυτό, με βάση το συγκεκριμένο μοντέλο, μπορεί να βρίσκεται σε δύο μόνο καταστάσεις μέσα στο κύτταρο. Τα δυναμικά συστήματα αντιθέτως χρησιμοποιούν διαφορικές εξισώσεις οι οποίες επιτρέπουν την ερμηνεία μεταβαλλόμενων καταστάσεων έκφρασης γονιδίων και μη γραμμικών αλληλεπιδράσεων. Βέβαια τα μοντέλα αυτά είναι αρκετά περιορισμένα ως προς την υπολογιστική δύναμη.
Μελέτες evo-devo έχουν υπογραμμίσει τη σημασία της ρύθμισης της γονιδιακής έκφρασης στην εξέλιξη και στην ανάπτυξη των οργανισμών, υποδηλώνοντας την σύνδεση των αναπτυξιακών γενετικών ρυθμιστικών δικτύων (GRNs) με την εξέλιξη. Για να κατανοηθεί όμως αυτή η σύνδεση και να γίνουν αντιληπτές οι πληροφορίες που παρέχουν τα γενετικά ρυθμιστικά δίκτυα σχετικά με την εξέλιξη και την ανάπτυξη, χρειάζεται να αναφερθούν τα τμήματα που απαρτίζουν τέτοια δίκτυα. Ο εντοπισμός -μέσω της μελέτης των γενετικών ρυθμιστικών δικτύων- γονιδίων και/ή συστατικών των δικτύων που συνεισφέρουν σημαντικά στην εξέλιξη των οργανισμών, αποτελεί σημαντικό στόχο με μεγάλο ενδιαφέρον για την evo-devo.
Τοπολογία γενετικών ρυθμιστικών δικτύων
Σε ένα γενετικό ρυθμιστικό δίκτυο οι κόμβοι αντιπροσωπεύουν τα γονίδια (ή τα συστατικά αυτών) και οι ακμές τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους (όπως η στόχευση γονιδίων για ενεργοποίηση ή καταστολή). Κόμβοι που φέρουν εξαιρετικά υψηλό βαθμό συνδεσιμότητας ονομάζονται υπερκόμβοι (hubs) και θεωρούνται απαραίτητοι για πολλές κυτταρικές λειτουργίες και για τη βιωσιμότητα των οργανισμών. Τα γονίδια υπερκόμβων αντιπροσωπεύουν ένα μικρό ποσοστό κόμβων με μέγιστη ανταλλαγή πληροφοριών με άλλους κόμβους και τείνουν να συνδέονται με ουσιαστικούς ρόλους στις βιολογικές διεργασίες. Θεωρείται ότι η εξέλιξη και η ανάπτυξη πιθανόν να ρυθμίζονται από τέτοια τμήματα των δικτύων όπου οι παράγοντες μεταγραφής λειτουργούν ως γονίδια υπερκόμβων. Αυτά τα γονίδια, εντοπίζονται κεντρικά του δικτύου αλληλεπιδράσεων και θεωρούνται ότι δρουν ως ρυθμιστές πολλών άλλων ρυθμιστικών γονιδίων. Επιπλέον, γονίδια που είναι πολύ διασυνδεδεμένα στο δίκτυο συνήθως εμπλέκονται στις ίδιες βιολογικές μονάδες του δικτύου ή στα ίδια μονοπάτια. Από την άλλη, τα μη ρυθμιστικά γονίδια εντοπίζονται στην περιφέρεια του δικτύου και συνδέονται με λίγα γονίδια, τα οποία με τη σειρά τους συνδέονται με ακόμη λιγότερα ή μηδέν γονίδια. Αν και μερικά περιφερειακά γονίδια μπορεί να είναι ρυθμιστικά, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που κωδικοποιούν παράγοντες μεταγραφής, ένα δίκτυο ρυθμιστικών γονιδιακών αλληλεπιδράσεων, τοποθετώντας τα στην περιφέρεια, φανερώνει γι' αυτά μικρή σχέση με το σύστημα ελέγχου.
Ανάλυση Δικτύων
Ο τεράστιος όγκος των διαθέσιμων δεδομένων μεταγραφομικής για ολόκληρα γονιδιώματα, πλέον έχει καταστήσει την κατασκευή των δικτύων τους άμεσα διαθέσιμη για τους περισσότερους ερευνητές. Για την κατασκευή και ανάλυση ενός τέτοιου δικτύου, τα δεδομένα που παρέχονται από τεχνικές όπως RNA-seq ή μικροσυστοιχίες (microarray) αρχικά κανονικοποιούνται κατάλληλα. Στη συνέχεια τα γονίδια χρειάζεται να ομαδοποιηθούν σε υποσύνολα προκειμένου να διευκολυνθεί η απεικόνιση των δεδομένων. Αυτό το στάδιο περιλαμβάνει μεθόδους διαφορικής γονιδιακής έκφρασης (differential gene expression, DGE) και ομαδοποίησης (clustering) όπως η ανάλυση κύριων συνιστωσών (principal component analysis, PCA), οι αυτό-οργανωμένοι χάρτες (self-organizing maps, SOM) και t-distributed stochastic neighbor embedding, t-SNE.
Μέθοδοι Ομαδοποίησης γονιδίων (Grouping)
Κάθε μία από τις μεθοδολογίες που αναφέρονται αποτελούν τεχνικές μείωσης διαστάσεων (Dimensionality Reduction – DR) που προσπαθούν να προβάλουν ένα σύνολο από διανύσματα υψηλής διάστασης σε ένα χώρο χαμηλότερης διάστασης. Με αυτόν τον τρόπο οι τεχνικές αυτές μειώνουν την πολυπλοκότητα των δικτύων μετατρέποντας τα σε δυσδιάστατες, εύκολα ερμηνεύσιμες και αντιπροσωπευτικές δομές.
Όλες oι παραπάνω μέθοδοι βασίζονται σε Ευκλείδειες αποστάσεις για μέτρα ομοιότητας/ ανομοιότητας μεταξύ γονιδίων εντός χώρων υψηλών διαστάσεων, οι οποίοι από τη φύση τους, δεν περιορίζονται εύκολα σε γραμμικές σχέσεις.
Αυτή η κατανομή των εκφραζόμενων γονιδίων διευκολύνει όχι μόνο την απεικόνιση των δεδομένων αλλά και την εστίαση της ανάλυσης σε εξειδικευμένα βιολογικά ερωτήματα.
Μετά τον διαχωρισμό των γονιδίων σε ομάδες με παρόμοια πρότυπα έκφρασης πραγματοποιούνται δοκιμές για τον εντοπισμό της φύσης των γονιδίων (gene ontology κ.ά.) μέσα στις ομάδες. Στη συνέχεια πραγματοποιείται η κατασκευή των δικτύων.
Κατασκευή δικτύων (Network construction)
Υπάρχουν τρείς κύριοι τύποι δικτύου που χρησιμοποιούνται στην evo-devo:
(Α)  Η πρώτη στηρίζεται στη συσχέτιση, και στις περισσότερες περιπτώσεις στoν συντελεστή συσχέτισης Pearson, για τον προσδιορισμό των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των γονιδίων. Έτσι, η βαθμιαία συσχέτιση γονιδίου με ένα άλλο δημιουργεί την συνολική αρχιτεκτονική του δικτύου. Ο συντελεστής συσχέτισης του Pearson δίνει ένα μέτρο της γραμμικής συσχέτισης μεταξύ δύο μεταβλητών (γονιδίων), αλλά αδυνατεί να ερμηνεύσει ακραίες τιμές ή συσχετίσεις γονιδίων οι οποίες δεν είναι γραμμικές. Ο Συντελεστής συσχέτισης του Spearman αντιμετωπίζει αυτά τα προβλήματα ερμηνεύοντας ακραίες τιμές και συσχετίσεις γονιδίων οι οποίες δεν είναι γραμμικές.
(Β)  Η δεύτερη ανήκει στις εποπτικές μεθόδους (supervised methods), στις οποίες χρησιμοποιείται σύνολο γονιδίων σαν προβλέψεις για την σχέση αλληλεπίδρασης ενός συγκεκριμένου γονιδίου. Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται ένα περισσότερο κατευθυνόμενο δίκτυο. Η συγκεκριμένη μέθοδος μπορεί να αντιμετωπίζει καλύτερα μεταβαλλόμενες εκφράσεις των γονιδίων, όμως είναι λιγότερο αξιόπιστη στην περίπτωση μελέτης των βρόχων ανάδρασης.
Με την κατασκευή του GCN δικτύου, προσδιορίζεται στη συνέχεια η αλληλεπίδραση μεταξύ των γονιδίων καθώς και άλλες πληροφορίες, όπως λειτουργικότητα γονιδίων και οι βιολογικές διεργασίες που ρυθμίζονται. Η χρήση συγκριτικών GCN και ανάλυση των συγκεκριμένων δικτύων σε διαφορετικά είδη μπορεί να δώσει πιο ακριβείς λειτουργικότητες γονιδίων στα είδη καθώς συντηρημένα γονίδια μπορεί να σχετίζονται λειτουργικά. Μία από τις πιο ελκυστικές πτυχές των GCN είναι ότι ολόκληρα δεδομένα μεταγραφομικής μπορούν να συνδυαστούν με άλλα δίκτυα μεγάλης κλίμακας όπως τα μεταβολομικά ή τα δίκτυα πρωτεϊνικών αλληλεπιδράσεων, παρέχοντας μεγαλύτερη εικόνα για την πραγματική φύση των βιολογικών διαδικασιών στις οποίες ανήκουν οι ομάδες των γονιδίων. Βέβαια, πλέον τα διαθέσιμα μεταγραφομικά δεδομένα υπερβαίνουν κατά πολύ τις υπολογιστικές δυνατότητες, αποτελώντας τροχοπέδη για τους ερευνητές παρά βοήθεια.
Συγκριτική ανάλυση δικτύων
Η ανάλυση και σύγκριση γενετικών ρυθμιστικών δικτύων που βασίζεται σε αναπτυξιακές διεργασίες διαφόρων ειδών δύναται να εντοπίσει ομοιότητες και διαφορές μεταξύ των συνιστωσών τους και των αλληλεπιδράσεών τους. Ο παρουσία ομοιοτήτων στα γενετικά ρυθμιστικά δίκτυα  μεταξύ δύο ειδών πιθανόν να υποδεικνύει τη συντήρηση μοτίβων κατά μήκος των γενεών και την παρουσία κοινής εξελικτικής προέλευσης.
Ωστόσο, για να προσδιοριστεί εάν ένα δεδομένο συστατικό ενός γενετικού ρυθμιστικού δικτύου (λόγου χάρη μια ομάδα συνρυθμιζόμενων γονιδίων) αποτελεί προϊόν εξελικτικής συντήρησης ή σύγκλισης, είναι απαραίτητο να δείξουμε ότι τα υπό εξέταση στοιχεία του δικτύου αντιπροσωπεύουν πραγματικά πολύπλοκα μοτίβα. Συγκεκριμένα, εάν τα στοιχεία του δικτύου είναι ανεξάρτητα (δηλαδή εάν μπορούν να μεταβληθούν ) και οι συσχετίσεις μεταξύ δύο ή περισσοτέρων στοιχείων είναι πολύπλοκες, τότε μόνο μπορεί να ειπωθεί ότι το υπό μελέτη μοτίβο είναι πραγματικά πολύπλοκο κι έτσι τόσο πιο εύλογη θεωρείται η υπόθεση παρουσίας κοινής εξελικτικής προέλευσης.
Όπως παρατηρείται, η μελέτη των γενετικών ρυθμιστικών δικτύων παρέχει εξαιρετικά μεγάλες δυνατότητες άντλησης πληροφοριών σχετικών με την εξέλιξη και την ανάπτυξη της ζωής στη φύση. Ωστόσο, μέχρι το στάδιο της ουσιαστικής αξιοποίησης αυτών των πληροφοριών, μεσολαβούν ενδιάμεσα στάδια κατά τα οποία πραγματοποιείται συγκριτική ανάλυση δικτύων διαφόρων ταξινομικών κατηγοριών προκειμένου να συλλεχθούν δεδομένα προς αποσαφήνιση.
Η μελέτη και ανάλυση των γενετικών ρυθμιστικών δικτύων στηρίζεται σε μια συγκριτική προσέγγιση για τον εντοπισμό, αρχικά, ομόλογων χαρακτήρων μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ταξινομικών ομάδων (όπως κλάσεις, τάξεις κλπ). Εν συνεχεία, επιλέγεται η περισσότερο σύντομη υπόθεση σχετικά με την προέλευσή τους και πραγματοποιείται διάκριση μεταξύ παλαιότερων και νεότερων εξελικτικών χαρακτήρων.
Διαδικασία ανάλυσης
Κύριο άρθρο: Evo–Devo in the Era of Gene Regulatory Networks
Συνοπτικά, παρότι η ανακατασκευή προγονικών δικτύων φέρει τεχνικές δυσκολίες - δεδομένου ότι απαιτεί πολυάριθμες τροποποιήσεις της γονιδιακής έκφρασης - ο έλεγχος ρυθμιστικών στοιχείων ή γονιδιακής έκφρασης μεταξύ των ειδών δύναται να παρέχει εξαιρετικά σημαντικές πληροφορίες για την εξέλιξη και την ανάπτυξη της ζωής στη φύση.
Παραδείγματα
Αναλύσεις evo-devo κατά κανόνα ξεκινούν από ένα καλά εδραιωμένο, σε μελέτες, μοντέλο δικτύων μεταξύ τουλάχιστον δύο οργανισμών. Η κατανόηση των σχέσεων μεταξύ όλων των οργανισμών είναι, άλλωστε, ο βασικός στόχος των βιολογικών επιστημών. Ένα πρώτο βήμα στην evo-devo μελέτη είναι η σύγκριση μορφολογικών και αναπτυξιακών δεδομένων σε φυλογενετικά δέντρα με σκοπό την κατανόηση των μορφολογικών και αναπτυξιακών διεργασιών που έχουν λάβει μέρος. Πολυάριθμες μελέτες και συγκρίσεις γενετικών ρυθμιστικών δικτύων έχουν πραγματοποιηθεί τόσο σε οργανισμούς που αποτελούν μοντέλα στη βιολογία, όσο και σε οργανισμούς που δεν αποτελούν. Ένα μειονέκτημα, είναι ότι για μη οργανισμούς μοντέλα δεν έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές μελέτες. Παρά τους πειραματικούς περιορισμούς, πολλές τεχνικές μπορούν να εφαρμοστούν για τη μελέτη των γενετικών ρυθμιστικών δικτύων σε μη-οργανισμούς μοντέλα μέσω εύχρηστων και ευρέως χρησιμοποιούμενων τεχνικών, όπως η αλληλούγχιση του γονιδιώματος και η μελέτη των πρωτεϊνικών αλληλεπιδράσεων (protein-protein interactions, ppi) τους. Συγκρίνοντας τοπολογίες δικτύων διαφορετικών ειδών, μπορούμε να εξάγουμε συμπεράσματα για προγονικές καταστάσεις των δικτύων σε πολλά διαφορετικά επίπεδα, όσον αφορά τη φυσιολογία των οργανισμών.
Πρόσφατες έρευνες στην ανάπτυξη του αχινού παρέχουν πληροφορίες για εξειδικευμένα γενετικά ρυθμιστικά δίκτυα που οδηγούν σε κυτταρική διαφοροποίηση. Tα εμβρυικά κύτταρα του αχινού ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την επαγωγή του σκελετογονικού ρυθμιστικού δικτύου (skeletogenic GRN) και τη δημιουργία του σκελετού. Αυτό σημαίνει ότι οποιοδήποτε κύτταρο του εμβρύου μπορεί να ενεργοποιήσει το συγκεκριμένο μονοπάτι. Τα πρώτα μεσεγχυματικά κύτταρα του εμβρύου είναι εκέινα που επάγουν το συγκεκριμένο δίκτυο.
Αναλύσεις γενετικών δικτύων στην καλλιεργούμενη τομάτα και στα αγρίου τύπου συγγενικά είδη της, έχουν αποκαλύψει τη δομή των γενετικών ρυθμιστικών δικτύων τους, σχετικών με την ανάπτυξη των φύλλων τους. Συγκριτικές αναλύσεις των δικτύων μεταξύ των ειδών ταυτόχρονα με πειραματικές μελέτες, εντόπισαν την παρουσία ενός μικρότερου περιφερειακού υποδικτύου υπεύθυνου για τη ρύθμιση της φυλλικής πολυπλοκότητας, το οποίο φαίνεται να επηρεάζει το κύριο δίκτυο που απαρτίζεται από ρυθμιστές του κυτταρικού πολλαπλασιασμού των φύλλων. Τα γονίδια των μεταγραφικών παραγόντων KNOX1 (KNOTTED-LIKE HOMEOBOX) εμφανίστηκαν να δρουν ως συνδετικός κρίκος των δικτύων. Συγκρίσεις δικτύων στα οποία πραγματοποιήθηκαν αλλαγές συστατικών ικανές να μεταβάλλουν τη ρύθμιση των KNOX, οδήγησαν σε παραλλαγές της φυλλικής πολυπλοκότητας, συμφωνώντας με παλαιότερες μελέτες evo-devo κατά τις οποίες αυτοί οι μεταγραφικοί παράγοντες επανειλημμένα επηρέαζαν την μεταβολή του φυλλικού σχήματος. Τα δεδομένα αυτά και η θέση εντοπισμού των μεταγραφικών παραγόντων μεταξύ των δικτύων, καθιστά τα KNOX πιθανά εξελικτικά hotspots.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα κατά την εξέταση της παρουσίας κοινής εξελικτικής προέλευσης μεταξύ οργανισμών, αποτελεί η μελέτη των συστατικών του σηματοδοτικού μονοπατιού Hedgehog, το οποίο εμπλέκεται σε πολλές αναπτυξιακές διεργασίες του υποβασιλείου των Ευμεταζώων. Οι αλληλεπιδράσεις  μεταξύ των πρωτεϊνών που συντονίζουν το μονοπάτι, όπως αυτές της οικογένειας Patched και Smoothened και οι μεταγραφικοί παράγοντες Ci και Gli, είναι υψηλά συντηρημένες. Επιπλέον, οι ίδιες οι πρωτεΐνες είναι λειτουργικά εξαρτημένες μεταξύ τους, καθώς δεν μπορούν να μεταβληθούν χωρίς να προκληθεί μεταβολή στα υπόλοιπα συστατικά του δικτύου.
Μελλοντική εξέλιξη
Είναι θεωρητικά δύσκολο να πούμε ποιο είναι το μέλλον της evo-devo καθώς και το τι θα προσφέρει στο μέλλον. Παρόλα αυτά, είναι σίγουρο ότι η επιστήμη αυτή θα προσφέρει πολλές πληροφορίες στο πως αλλαγές στην ανάπτυξη σχετίζονται με αλλαγές στην εξέλιξη των οργανισμών. Η μείωση του κόστους αλληλούχισης του DNA και άλλων μοριακών τεχνικών (RNA seq, rtPCR) οδηγεί σε αύξηση του αριθμού των οργανισμών που δεν αποτελούν μοντέλα στη βιολογία και μελέτης τους σε μικρό χρόνο. Επίσης, ο χαρακτηρισμός νέων μορίων μαρτύρων, όπως για παράδειγμα της κόκκινης φθορίζουσας πρωτεΐνης (red fluorescent protein, RFP) και η βελτιστοποίηση νέων τεχνικών (CRISP/Cas9) έχει συμβάλει επίσης στην μελέτη της evo-devo. Με αυτόν τον τρόπο, σύντομα θα έχουμε στα χέρια μας πληροφορίες για γενετικά ρυθμιστικά δίκτυα από τεράστιο αριθμό οργανισμών και θα είναι δυνατή η σύγκριση μεταξύ τους για την κατασκευή της εξελικτικής τους διαμόρφωσης.
Διαβάστε επίσης
Γενετικά ρυθμιστικά δίκτυα
Εξελικτική βιολογία
Μοντελοποίηση-Ανακατασκευή Βιολογικών Δικτύων
Παραπομπές
Κατηγορία:Εξελικτική βιολογία
Βασιλική Κατριβάνου
Η Βασιλική Κατριβάνου (1967) είναι Ελληνίδα ψυχοθεραπεύτρια, πολιτικός και πρώην βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στις 24 Ιουνίου 1967, στην Αθήνα. Έχει σπουδάσει ψυχολογία και επίλυση συγκρούσεων στο Πανεπιστήμιο του Πόρτλαντ και Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μιλά αγγλικά και γαλλικά.
Πολιτική σταδιοδρομία
Εντάχθηκε από τα φοιτητικά της χρόνια στην Αριστερά και στο αντιφασιστικό κίνημα.
Τον Ιούνιο του 2012, τον Ιανουάριο του 2015 εξελέγη βουλευτής Β' Αθηνών με τον ΣΥΡΙΖΑ και ανανέωσε τη θητεία της στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015. Είναι μέλος της επιτροπής ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ, με ιδιαίτερη δραστηριοποίηση στις καταπιεζόμενες κοινωνικές ομάδες: γυναίκες, ΛΟΑΤ, Ρομά, ΑμΕΑ, μετανάστες, πρόσφυγες, κρατούμενοι. Αρθρογραφεί τακτικά για τα ζητήματα αυτά στον αριστερό Τύπο. Ανήκει, επίσης, στην Κίνηση των 53+.
Από τις 2 Ιουνίου του 2017 έως το 2019 ήταν τακτικό μέλος στο Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού Κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ). Στις βουλευτικές εκλογές του 2019 ήταν υποψήφια με τον ΣΥΡΙΖΑ στην περιφέρεια Β2' Δυτικού Τομέα Αθηνών, ωστόσο δεν εξελέγη.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βουλευτές εκλεγμένοι με τον ΣΥΡΙΖΑ Κατηγορία:Βουλευτές Β΄ Αθηνών
Κυάνη
Στην ελληνική μυθολογία η Κυάνη ήταν μία Νύμφη (πιο συγκεκριμένα μια Ναϊάδα) από τη Σικελία, σύζυγος του Ανάπου. Από αυτή πήρε το όνομά της περίφημη πηγή στις Συρακούσες. Σύμφωνα με την παράδοση, η Κυάνη ήταν συμπαίκτρια της Περσεφόνης και κατά τη στιγμή της αρπαγής της προσπάθησε ανεπιτυχώς να εμποδίσει τον Πλούτωνα. Η Κυάνη από την οδύνη της για την απώλεια της φίλης της μεταμορφώθηκε στην παραπάνω πηγή (Οβιδίου Μεταμορφώσεις, 412 κ.ε.). Σύμφωνα όμως με άλλη εκδοχή, ο Πλούτων άνοιξε το έδαφος για να ανεβεί στον επάνω κόσμο και από τη σχισμή αυτή άρχισε να αναβλύζει η πηγή Κυάνη. Στις Συρακούσες υπήρχε ιερό της Κυάνης. Ο Διόδωρος Σικελιώτης γράφει ότι στην πηγή Κυάνη τελούσαν ετήσια εορτή, κατά την οποία βύθιζαν μέσα στο νερό θυσιασμένα ζώα (συνήθως ένα ταύρο), που ίσως αντικαθιστούσαν παλαιότερα ανθρώπινα θύματα. Η εορτή γινόταν προς τιμή της θεάς Δήμητρας, της Περσεφόνης και της Κυάνης, ενώ απέδιδαν την ίδρυσή της στον Ηρακλή. Η Κυάνη εικονίζεται πάνω σε ψηφιδωτά και αγγεία.
Με το όνομα Κυάνη αναφέρονται και δύο άλλα μυθικά πρόσωπα της ίδιας περιοχής (Μεγάλη Ελλάδα), που όμως ταυτίζονται μερικώς με το παραπάνω. Συγκεκριμένα, αναφέρεται μία κόρη του Κυανίππου από τις Συρακούσες, η οποία σκότωσε τον πατέρα της. Επίσης, μία κόρη του βασιλιά των Αυσόνων Λιπάρου, σύζυγος του Αιόλου, ο οποίος πήρε ως προίκα γι' αυτό το γάμο ένα μέρος από το βασίλειο του πατέρα της. Επίσης, στην ψευδομυθολογική τηλεοπτική σειρά «Ζήνα» επαναλαμβάνεται το όνομα «Κυάνη» ως όνομα Αμαζόνων οι οποίες αποτελούν διαδοχικές μετενσαρκώσεις του ίδιου προσώπου.
Πηγές
Κυανη