cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bayesian Δίκτυα
Θεώρημα Ολικής Πιθανότητας
Χρησιμοποιώντας την έννοια της υπό συνθήκης πιθανότητας, είναι δυνατό να προσδιοριστεί η πιθανότητα ενός σύνθετου γεγονότος Β, το οποίο είναι η ένωση των τομών του με άλλα γεγονότα.
Αν τα γεγονότα A_i,για αποτελούν μία διαμέριση του δειγματοχώρου S, δηλαδή είναι ξένα μεταξύ τους ανά δύο με, η πιθανότητα ενός γεγονότος B, οριζόμενο στον ίδιο δειγματικό χώρο, ορίζεται τη σχέση:
P(B) =
Θεώρημα Bayes – Τύπος του Bayes
Πολλές φορές μετά την εκτέλεση ενός πειράματος, εξαιτίας της πληροφορίας που παίρνουμε από το γεγονός A, μπορεί να αναθεωρήσουμε την πιθανότητα P(B) που έχουμε για ένα άλλο γεγονός B.
Αν:
Τότε η υπό συνθήκη πιθανότητα ικανοποιεί τη σχέση:
, όπου
Δεδομένου ότι έχει πραγματοποιηθεί το γεγονός B, η σχέση αυτή προσδιορίζει την πιθανότητα πραγματοποίησης ενός γεγονότος της διαμέρισης A_i και είναι γνωστή και ως εκ των υστέρων (posterior) πιθανότητα του A_k.
Πριν την εκτέλεση του πειράματος γνωρίζουμε την εκ των προτέρων (prior) πιθανότητα του A_k.
Παράδειγμα
Έστω ότι υπάρχουν τρεις βιομηχανίες αυτοκινήτων οι οποίες προμηθεύουν μία βιομηχανία. Η βιομηχανία αυτή αγοράζει από τις εταιρείες με την εξής αναλογία: Το 50% των κινητήρων προέρχονται από την πρώτη εταιρεία Α1, ενώ η δεύτερη Α2 και η τρίτη Α3 προμηθεύουν με 25% έκαστη. Αν γνωρίζουμε ότι:
ποια είναι η πιθανότητα αν ελέγξουμε έναν κινητήρα αυτοκινήτου και είναι ελαττωματικός, να προέρχεται από την εταιρεία Α1;
Συνεπώς πρέπει να υπολογιστεί η υπό συνθήκη πιθανότητα P(A_1|B). Με βάση τη λογική, σκεφτόμαστε ότι ο κινητήρας προέρχεται από τρίτη Α3 εταιρεία, καθώς έχει τριπλάσιο ποσοστό ελαττωματικών κινητήρων από τη δεύτερη Α2, ενώ αποκλείουμε να προέρχεται από την πρώτη Α1. Με βάση τα παραπάνω δεδομένα και εφαρμόζοντας τον κανόνα της υπό συνθήκης πιθανότητας  έχουμε:
Επομένως, γνωρίζοντας ότι σε έναν έλεγχο ο κινητήρας θα είναι ελαττωματικός μπορούμε να υπολογίσουμε τις νέες πιθανότητες.
Απεικόνιση Bayesian δικτύων
μικρογραφία|230x230εσ|Σχηματική αναπαράσταση ενός απλού Bayesian δικτύου: Απεικονίζεται μια μεταβλητή C, η οποία επηρεάζεται από τις μεταβλητές A και B. Οι κατευθυνόμενες ακμές σημαίνουν ότι υπάρχει μια κατευθυνόμενη εξάρτηση από το μέρος της μεταβλητής C, από τις μεταβλητές A και B. Η απουσία της ακμής μεταξύ Α και Β υποδηλώνει την υπό συνθήκη ανεξαρτησία μεταξύ αυτών των μεταβλητών. Δηλαδή αν γνωρίζουμε τη C, τότε μπορούμε να συμπεράνουμε τις Α και Β. Όμως δεν χρειαζόμαστε πραγματικά το Β εάν θέλουμε να βγάλουμε συμπεράσματα σχετικά με την κατάσταση της Α και αντίστροφα. Ένα Bayesian δίκτυο αποτελείται από ένα κατευθυνόμενο ακυκλικό γράφημα (μη-κυκλικός γράφος) με κόμβους και ακμές.
Ακυκλικό σημαίνει ότι μία μεταβλητή μπορεί να δείχνει σε μια άλλη μεταβλητή, αλλά η δεύτερη μεταβλητή δεν πρέπει να δείχνει πίσω την αρχική. Κάθε μεταβλητή αναπαριστάται με έναν κόμβο (node), καθένας από τους οποίους διαθέτει καταστάσεις, δηλαδή ένα σύνολο από πιθανές τιμές που αντιστοιχούν σε κάθε μεταβλητή. Οι κόμβοι συνδέονται μεταξύ τους με κατευθυνόμενα βέλη, τις ακμές (edges) που φανερώνουν την αλληλεξάρτηση των μεταβλητών υποδεικνύοντας και την κατεύθυνση της επιρροής. Για τη διπλανή εικόνα ισχύει ότι
Γενικευμένος Μαθηματικός Τύπος ενός Bayesian δικτύου
Ο συμβολισμός X_i χρησιμοποιείται για μια μεταβλητή καθώς και τον αντίστοιχο κόμβο της μεταβλητής αυτής στην τοπολογία του δικτύου ενώ ως ορίζεται ένα σύνολο μεταβλητών αποτελούμενο: α) Από μια δομή δικτύου S η οποία υποδηλώνει το σύνολο των εξαρτήσεων μεταξύ των μεταβλητών X και β) από ένα σύνολο P από τοπικές κατανομές πιθανοτήτων συσχετιζόμενες με κάθε μια μεταβλητή.
Οι γονείς του κόμβου X_i στο S καθώς και τις αντίστοιχες μεταβλητές που αντιστοιχούν στους γονείς στην τοπολογία του δικτύου, υποδηλώνονται με
Η τιμή πιθανότητας για κάθε κόμβο δεδομένου του «γονικού» κόμβου τους αναπαριστάται με τη μορφή πίνακα που ονομάζεται Πίνακας υπό Συνθήκη πιθανοτήτων (Conditional Probability Table).
Παράδειγμα εφαρμογής Κανόνα Bayes
Στο παρακάτω δίκτυο μπορούμε να δούμε ένα γράφημα, με τρεις κόμβους και τις ακμές. Ο κόμβος ΣΥΝΝΕΦΙΑ δείχνει προς τους κόμβους ΠΟΤΙΣΤΗΡΙ και ΒΡΟΧΗ, και οι κόμβοι ΒΡΟΧΗ και ΠΟΤΙΣΤΗΡΙ δείχνουν προς τον κόμβο ΒΡΕΓΜΕΝΟ ΓΡΑΣΙΔΙ. Μπορούμε επίσης να δούμε τον πίνακα υπό συνθήκη πιθανοτήτων. Για κάθε κόμβο έχουμε έναν πίνακα πιθανοτήτων και κάθε κόμβος μπορεί να είναι αληθής ή ψευδής, με διαφορετικές πιθανότητες για αυτό.
Συγκεκριμένα, ο ΣΥΝΝΕΦΙΑ είναι 50% αληθής και 50% ψευδής. Ο κόμβος ΒΡΟΧΗ επηρεάζεται από την κατάσταση του ΣΥΝΝΕΦΙΑ. Έτσι μπορούμε να δούμε ότι αν ο ΣΥΝΝΕΦΙΑ είναι αληθής, τότε η πιθανότητα του ΒΡΟΧΗ είναι 0,8, ενώ αν ο ΣΥΝΝΕΦΙΑ είναι ψευδής τότε η πιθανότητα του ΒΡΟΧΗ είναι χαμηλότερη και συγκεκριμένα 0,2. Το ίδιο ισχύει για τον κόμβο ΠΟΤΙΣΤΗΡΙ. Ο ΒΡΕΓΜΕΝΟ ΓΡΑΣΙΔΙ εξαρτάται τόσο από τον ΠΟΤΙΣΤΗΡΙ όσο και από τον ΒΡΟΧΗ.
κέντρο|μικρογραφία|596x596εσ
Εφαρμογές των Bayesian δικτύων
Τα Bayesian δίκτυα έχουν μια τεράστια εφαρμογή στον πραγματικό κόσμο και εφαρμόζονται σε διάφορους τομείς, όπως: μικρογραφία|356x356εσ|Τα γονίδια αντιστοιχούν σε κόμβους στο δίκτυο και οι ρυθμιστικές σχέσεις μεταξύ των γονιδίων απεικονίζονται με τις κατευθυνόμενες άκρες. Στο παραπάνω απλό παράδειγμα, το γονίδιο GeneΑ ρυθμίζει το Gene C και το Gene D, το γονίδιο Gene B επίσης ρυθμίζει το Gene D και το γονίδιο Gene C ρυθμίζει το Gene E. Η κατανομή των πιθανοτήτων για τα επίπεδα έκφρασης του κάθε γονιδίου διαμορφώνεται από τις παραμέτρους των Bayesian δικτύων. Η κατανομή πιθανοτήτων για ένα γονίδιο εξαρτάται μόνο από τους αντίστοιχους ρυθμιστές του στο δίκτυο. Για παράδειγμα τα επίπεδα έκφρασης της Gene C και του Gene D σχετίζονται μόνο επειδή μοιράζονται ένα κοινό ρυθμιστή Gene A.
Τα Bayesian δίκτυα στην επιστήμη της Βιολογίας
Τα Bayesian δίκτυα γίνονται ολοένα και πιο σημαντικά στην επιστήμη της Βιολογίας, χρησιμοποιούνται :
Υπάρχουν πολλές εφαρμογές στη Βιολογία όπου απαιτείται η ταξινόμηση των δεδομένων, για παράδειγμα, η πρόβλεψη της γονιδιακής λειτουργίας. Για την επίλυση τέτοιων προβλημάτων, απαιτείται ένα σύνολο κανόνων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την πρόβλεψη, αλλά συχνά αυτές οι μέθοδοι δεν είναι διαθέσιμες,ή στην πράξη αποδεικνύονται πολλές εξαιρέσεις από τους κανόνες ή ακόμη και υπερβολικοί κανόνες, που οδηγούν σε φτωχά αποτελέσματα.
Στο σχήμα παρουσιάζεται ένα παράδειγμα ενός Bayesian δικτύου που περιγράφει ένα δίκτυο γονιδιακής ρύθμισης. Η έκφραση κάθε γονιδίου εκφράζεται με μια μεταβλητή κοινής συνάρτησης πιθανότητας (Joint Probability Distribution) που περιγράφει πώς ρυθμίζονται τα γονίδια το ένα από το άλλο. Μια τέτοια συνάρτηση μπορεί να είναι περίπλοκη ακόμη και για πέντε μόνο μεταβλητές. Ωστόσο, η γραφική αναπαράσταση καθιστά σαφές πού υπάρχουν οι ρυθμιστικές σχέσεις μεταξύ των γονιδίων.
Οι εφαρμογές της βιοπληροφορικής των Bayesian δικτύων έχουν συμπεριλάβει την ομαδοποίηση γονιδίων και τη δημιουργία κυτταρικών δικτύων ,καθώς είναι κατάλληλα για τη μοντελοποίηση στοχαστικών πολύπλοκων βιολογικών συστημάτων και αυτά τα δίκτυα μπορούν εύκολα να γίνουν κατανοητά. Ένα εξαιρετικό παράδειγμα συνδυασμού νέων δεδομένων και γνώσης στο πεδίο της βιοπληροφορικής είναι το MAGIC BN το οποίο έχει σχεδιαστεί χρησιμοποιώντας ειδική γνώση για το συνδυασμό πληροφοριών από διαφορετικές ετερογενείς πηγές δεδομένων για την ταξινόμηση της πρόβλεψης της γονιδιακής λειτουργίας.
Φυλογενετική ανάλυση
Η Bayesian εξαγωγή συμπεράσματος είναι μια στατιστική εξαγωγή συμπεράσματος στην οποία τα στοιχεία ή οι παρατηρήσεις χρησιμοποιούνται για την ενημέρωση ή την εκ νέου εξαγωγή συμπεράσματος για την πιθανότητα ότι μια προηγούμενη υπόθεση μπορεί να είναι αληθινή. Το όνομα προέρχεται από τη συχνή χρήση του Θεωρήματος του Bayes στη διαδικασία εξαγωγής συμπεράσματος. Η Bayesian φυλογενετική ανάλυση χρησιμοποιεί το θεώρημα Bayes, το οποίο συσχετίζει τη μεταγενέστερη πιθανότητα ενός δέντρου στην πιθανότητα των δεδομένων, και την προγενέστερη πιθανότητα του δέντρου και του μοντέλου της εξέλιξης.
Μηχανική μάθηση και Bayesian δίκτυα
Ένα κοινό πρόβλημα στη μηχανική μάθηση είναι η υπερμοντελοποίηση, όπου το μοντέλο που έχει παραχθεί είναι πολύ περίπλοκο και γενικεύεται ελάχιστα σε νέα δεδομένα. Με την αύξηση του μεγέθους του σετ εκπαίδευσης, μπορεί να ξεπεραστεί το πρόβλημα της υπερμοντελοποίησης, όμως αυτό απαιτεί περισσότερα δεδομένα εκπαίδευσης, τα οποία δεν είναι πάντα διαθέσιμα. Επιπλέον, συχνά είναι σημαντικό να προσδιοριστεί η αβεβαιότητα στις παραμέτρους του μοντέλου που έχει παραχθεί ή ακόμη και στην επιλογή του μοντέλου.Με τη χρήση των Bayesian δικτύων είναι εφικτό να ξεπεραστούν τα παραπάνω ζητήματα καθώς η θεωρία των πιθανοτήτων Bayesian παρέχει μηχανισμούς για την περιγραφή της αβεβαιότητας και για την προσαρμογή του αριθμού των παραμέτρων στο μέγεθος των δεδομένων. Η γραφική αναπαράσταση παρέχει έναν απλό τρόπο απεικόνισης της δομής ενός μοντέλου. Μελετώντας τα μοντέλα αντλούνται πολύτιμες πληροφορίες για τα δεδομένα και δίνεται η δυνατότητα να παραχθούν νέα μοντέλα.
Bayesian δίκτυα και Covid-19
Μια εφαρμογή των Bayesian δικτύων, αφορά την ανίχνευση του Coronavirus Disease 2019 (Covid-19). Οι Alile, Solomon & Osayamen, Otokiti. (2020), πρότειναν και προσομοίωσαν ένα Bayesian Belief Network μοντέλο για να προβλέψουν τον (Covid-19). Το μοντέλο σχεδιάστηκε χρησιμοποιώντας τον Bayes Server και δοκιμάστηκε με δεδομένα που συλλέχθηκαν από το ιατρικό αποθετήριο COVID-19. Το μοντέλο είχε ακρίβεια πρόβλεψης 99%.
Μια επιστημονική ομάδα επιχείρησε να συνδυάσει τις αποτελεσματικές συμβατικές ιατρικές τεχνικές με τα Bayesian δίκτυα. Σκοπός της έρευνας, υπήρξε ο σχεδιασμός μιας μετά-ανάλυσης δικτύου (network meta-analysis (NMA)) για την αξιολόγηση της θεραπευτικής επίδρασης των κλασσικών μεθόδων ιατρικής στον ασυμπτωματικό ιό.
Ακόμα μια ομάδα στη Νιγηρία επιχείρησε να χρησιμοποιήσει τα Bayesian δίκτυα για να κατασκευάσει ένα μοντέλο εκπαιδευμένο προς ένα σύστημα στόχου που μπορεί να βοηθήσει στην πρόβλεψη των καλύτερων παραμέτρων που χρησιμοποιούνται για την ταξινόμηση του νέου κορονοϊού (covid-19). Συγκεκριμένα, Για να ξεπεράσουμε τις ελλείψεις στην υιοθέτηση προγραμμάτων μηχανικής μάθησης για τον χειρισμό κακόβουλων δεδομένων, χρησιμοποίησαν το Bayesian δίκτυο για να βοηθήσουν στην επιλογή χαρακτηριστικών και παραμέτρων που θα βοηθήσουν στη μειωμένη εξάπλωση και διάδοση της νόσου covid-19 με βελτιωμένη ανίχνευση και ακριβή ταξινόμηση. Έτσι, η μελέτη επιδιώκει να βοηθήσει τους ιατρούς με μια απόφαση που να υποστηρίζει συμπεράσματα από μια βάση δεδομένων που θα βοηθήσει στην πρόβλεψη πιθανών συμπτωμάτων εξάπλωσης και διάδοσης.
Παραπομπές
Κατηγορία:Μηχανική μάθηση Κατηγορία:Στατιστική θεωρία
Κύπελλο Ελλάδος ποδοσφαίρου ανδρών 1972-73
Η διοργάνωση
Στην 31η διοργάνωση του κυπέλλου Ελλάδας 1972-73 μετείχαν συνολικά 78 ομάδες (18 Α' εθνικής και 60 Β' εθνικής κατηγορίας). Διεξήχθη σε 6 γύρους, συμπεριλαμβανομένου του τελικού. Υπήρξε κι ένας αρχικός προκριματικός γύρος με 14 ζευγάρια ομάδων Β' εθνικής, ώστε ο πρώτος γύρος να ξεκινούσε με 64 ομάδες.
Στους 2 πρώτους γύρους (όπως και στον προκριματικό) η κλήρωση έγινε σε 2 ομίλους, χωρισμένους με γεωγραφικά κριτήρια. Έτσι αγωνίστηκαν μεταξύ τους ομάδες από τη Νότια Ελλάδα στον πρώτο όμιλο και ομάδες από την Κεντρική και Βόρεια Ελλάδα στον δεύτερο όμιλο. Η κλήρωση έγινε πλέον ελεύθερη από τον Γ' γύρο.
Αρκετά νωρίς ξεκίνησαν οι δυσάρεστες εκπλήξεις για αρκετές ομάδες, αφού από τον δεύτερο κιόλας γύρο εγκατέλειψαν τη διοργάνωση ο Άρης και ο Ηρακλής, για να τους ακολουθήσει στον επόμενο γύρο η ΑΕΚ. Και οι τρεις αποκλείσθηκαν εκτός έδρας από ομάδες Β' εθνικής (Λεβαδειακό, Πανδραμαϊκό και Απόλλωνα Καλαμαριάς αντίστοιχα).
Στον προημιτελικό ο ΠΑΟΚ απέκλεισε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά τον Παναθηναϊκό και στον ημιτελικό δύσκολα τον Εθνικό, για να αντιμετωπίσει όπως και το 1971 στον τελικό τον Ολυμπιακό, ο οποίος με τη σειρά του έφτασε ως τον τελικό αγωνιζόμενος σαν γηπεδούχος στους 5 από τους συνολικά 6 αγώνες του.
Τελικά οι "ερυθρόλευκοι" με νίκη 1-0 έφτασαν στην κατάκτηση του νταμπλ, μιας και ήταν και οι πρωταθλητές της χρονιάς εκείνης, ξεπερνώντας στη βαθμολογία τον ίδιο αντίπαλο σε μια συναρπαστική χρονιά. Πρώτος σκόρερ της διοργάνωσης αναδείχθηκε ο Θανάσης Ιντζόγλου του Πανιωνίου που πέτυχε 5 γκολ.
Πηγές
Κατηγορία:Κύπελλο Ελλάδας (ποδόσφαιρο ανδρών) Κατηγορία:Εγχώρια ποδοσφαιρικά κύπελλα 1972-1973
Μοντερνισμός
Ο μοντερνισμός, με την ευρύτερη έννοια της λέξης, είναι η μοντέρνα σκέψη και η πρακτική της εφαρμογή, στο πλαίσιο της νεωτερικότητας. Ο όρος περιγράφει ωστόσο και ένα πλέγμα θέσεων, αντιλήψεων και κινημάτων τα οποία εμφανίστηκαν στην τέχνη, στην πολιτική και τη φιλοσοφία από τα τέλη του 19ου αιώνα, υπό την πίεση των πρωτοφανών αλλαγών τις οποίες είχαν επιφέρει στη Δύση η νεωτερικότητα, ο καπιταλισμός και η σαρωτική τεχνολογική εξέλιξη μετά τον Διαφωτισμό, για να επικρατήσουν καθολικά μέχρι και τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο μοντερνισμός στην τέχνη υπήρξε μία αντίδραση στις συντηρητικές αξίες του ρεαλισμού. Αδιαμφισβήτητα, το πιο παραδειγματικό κίνητρο του μοντερνισμού ήταν η απόρριψη της παράδοσης και η παρωδία της, μα και η αξιοποίησή της υπό νέες οπτικές γωνίες και ερμηνείες. Ο μοντερνισμός απέρριπτε τις βεβαιότητες της διαφωτιστικής σκέψης, την έννοια ενός συμπονετικού, παντοδύναμου Θεού ως ανώτατης πηγής ηθικών αρχών, καθώς και την πεποίθηση πως μία κοινή, καθολικά αποδεκτή, αντικειμενική ερμηνεία της φυσικής και κοινωνικής πραγματικότητας είναι δυνατόν να προσεγγιστεί χάρη στην ορθολογικότητα. Αντ' αυτού, προέβαλλε τον ρόλο της υποκειμενικότητας και των πολλαπλών, αντικρουόμενων αντιλήψεων για την αλήθεια, είτε ως ποθητή και θετική είτε ως τραγική μα αναπόφευκτη πραγματικότητα, και επικροτούσε τις αντισυμβατικές τεχνοτροπίες που κατέφθασαν με την αλλαγή του αιώνα μέσω της συνεχώς εξελισσόμενης τεχνολογίας και, κατόπιν, των επιπτώσεων που είχε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος στον ψυχισμό των καλλιτεχνών. Οι παλιές, καθιερωμένες καλλιτεχνικές φόρμες αντικαταστάθηκαν από τους μοντερνιστές με νέες, εγγύτερα στον χαρακτήρα της εποχής, προκειμένου να εκφραστεί η επισφαλής θέση του ατόμου στον πολύπλοκο νεωτερικό κόσμο.
Κοινότητα Μελισσουργακίου
Η Κοινότητα Μελισσουργακίου είναι κοινότητα του Δήμου Μυλοποτάμου στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης, η οποία συστάθηκε το 1930 με το ΦΕΚ 44Α - 10/02/1930 με την απόσπαση του οικισμού Μελισσουργάκι από την κοινότητα Χουμερίου και τον ορισμό του ως έδρα της. Περιλαμβάνοντας μόνον την έδρα της έχει 32 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2011 και εκπροσωπείται από τον πρόεδρο κ. Εμμανουήλ Φανουράκη. Οι κάτωθι εκλέχθηκαν και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) ως πρόεδροί της.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμος Μυλοπόταμου
Μοντερνισμός
Η περίοδος μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, εν πολλοίς εξαιτίας της τρομερής εμπειρίας του τελευταίου, θεωρείται ως η κρίσιμη χρονική φάση όπου ο μοντερνισμός έπαψε σταδιακά να επικρατεί προς όφελος του αναδυόμενου μεταμοντερνισμού, τόσο στην τέχνη όσο και στη φιλοσοφία και την πολιτική.
Η εμφάνιση του μοντερνισμού
Στο δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα, η παραδοσιακή αγροτική Ευρώπη, διάστικτη από αυτοτελείς τοπικές κοινότητες με ιστορία αιώνων, τώρα εξέλιπε σταδιακά για να αντικατασταθεί οριστικά από την αστική, βιομηχανική, τεχνολογική Ευρώπη. Σε ένα τέτοιο κλίμα απότομων και ριζικών αλλαγών άνθισαν ιδέες κάθε άλλο παρά συμβατές με τη θετικιστική, ορθολογική, μηχανιστική και αισιόδοξη φύση του Διαφωτισμού, όπως ο μαρξισμός, ο φροϋδισμός, ο δαρβινισμός και η αναβίωση του αποκρυφισμού. Οι νέες αυτές τάσεις αμφισβητούσαν τόσο τον συντηρητισμό του ρομαντισμού όσο και τις θεμελιώδεις αξίες και παραδοχές του αστικού φιλελεύθερου κατεστημένου. Ο μαρξισμός ήταν θετικιστικός, μηχανιστικός και ορθολογιστικός αλλά είχε καταδείξει τις αντιφάσεις της οικονομίας της αγοράς, την ύπαρξη της ταξικής πάλης και την ασυνεχή (διαλεκτική, αντί για αυστηρά γραμμική) εξέλιξη της Ιστορίας. Ο φροϋδισμός στην προσπάθειά του να περιγράψει επιστημονικά και ορθολογικά τις λειτουργίες της ανθρώπινης νόησης είχε δώσει προτεραιότητα σε άλογες, ασυνείδητες δυνάμεις του νου και είχε αναγνωρίσει τη σεξουαλικότητα των γυναικών και των παιδιών. Ο δαρβινισμός, επίσης μία θετικιστική και ορθολογική επιστημονική θεωρία, περιέγραφε τον άνθρωπο υλιστικά, ως βιολογικό οργανισμό στερούμενο «πνευματικής διάστασης» και άρα ισότιμο με τα άλλα ζώα, ενώ ανέδειξε τον σημαντικό ρόλο της τύχης και των πιθανοτήτων στη φύση, γεγονός που έμοιαζε ασύμβατο με τον επικρατούντα μηχανικισμό του Διαφωτισμού. Έτσι η περίοδος της Δεύτερης Βιομηχανικής Επανάστασης, η οποία επιφέρει πρωτοφανείς αλλοιώσεις στην καθημερινότητα των πολιτών της Δύσης, συνοδεύεται από μία κατάρριψη παρωχημένων μεσαιωνικών αλλά και διαφωτιστικών αξιωμάτων, αξιών ή αντιλήψεων, τα οποία είχαν επιβιώσει περίπου άθικτα κατά τον πρώτο αιώνα της νεωτερικότητας. Στην αλλαγή του αιώνα, κάποιες επιστημονικές θεωρίες θα υποσκάψουν περισσότερο τα θεμέλια της παραδεκτής γνώσης και, επομένως, τις βεβαιότητες της κατεστημένης, επικρατούσας θεώρησης του κόσμου: η θεωρία της σχετικότητας, σύμφωνα με την οποία η εξωτερική πραγματικότητα μπορεί να περιγραφεί με διαφορετικούς αλλά εξίσου έγκυρους τρόπους από κινούμενους με διαφορετικές ταχύτητες παρατηρητές, και η θεωρία του χάους.
Συνολικά επομένως πολλοί νεωτεριστές διανοούμενοι στη Δύση ένιωθαν περί το 1900 τα θεμέλια των διαφωτιστικών αξιωμάτων της αέναης και γραμμικής κοινωνικής προόδου, του μηχανιστικού, αντικειμενικού εξωτερικού κόσμου και της ορθολογικής φύσης του Ανθρώπου και του Σύμπαντος να πριονίζονται. Η αυστηρή βικτοριανή ηθική και οι βεβαιότητες των κλασικών φιλελευθέρων δεν φαίνονται να συνάδουν με τον νέο βιομηχανικό, τεχνολογικά αναπτυγμένο και ραγδαία μεταβαλλόμενο κόσμο που γοργά αναδύεται, ενώ οι ρομαντικοί και οι συντηρητικοί νοσταλγοί των προνεωτερικών χρόνων μοιάζουν απελπιστικά παρωχημένοι. Το ευρωπαϊκό κοινωνικό και διανοητικό status quo, το οποίο από την Αναγέννηση ως τα τέλη του 19ου αιώνα φαινόταν να εξελίσσεται ομαλά και γραμμικά, τώρα μοιάζει ξαφνικά να διακόπτεται και να αντικαθίσταται από κάτι ριζικά νέο και καινοφανές. Στο πλαίσιο αυτό μία σειρά ρήξεων με τους παραδοσιακούς τύπους καλλιτεχνικής έκφρασης λαμβάνει χώρα στον ευρωπαϊκό χώρο μετά το 1870. Οι νέες αυτές καλλιτεχνικές τάσεις αποκτούν χαρακτήρα διεθνών κινημάτων, όχι σπάνια θεμελιωμένων σε φιλοσοφικές και πολιτικές αρχές, τα οποία ονομάζονται από κοινού μοντερνιστικά. Οι μοντερνιστές επιζητούν να αναθεωρήσουν ριζικά και απότομα καθετί ξεπερασμένο: άλλοι προκειμένου να καταστρέψουν οτιδήποτε περιορίζει ή συγκρατεί την κοινωνική και ατομική πρόοδο – μη αμφισβητώντας επομένως την κληρονομιά του Διαφωτισμού και τη νεωτερικότητα αλλά μεμονωμένες όψεις τους ή αξιώματά τους τα οποία βλέπουν ως οπισθοδρομικά, λανθασμένα ή παρωχημένα – και άλλοι προκειμένου να εκφράσουν υπό ένα μη συντηρητικό πρίσμα τις αμφιβολίες τους για τη διαφωτιστική πίστη στην αέναη πρόοδο μέσω μίας υποτίθεται «απελευθερωτικής» τεχνολογίας, μίας «αντικειμενικής» επιστήμης και μίας «μοναδικά» περιγράψιμης εξωτερικής πραγματικότητας.
Από τη μία αποτελούν συνεχιστές και οφειλέτες του ρομαντισμού ενώ από την άλλη τοποθετούνται στον αντίποδά του. Το πιο ριζοσπαστικό χαρακτηριστικό τους όμως είναι ότι αρνούνται για το καλλιτεχνικό τους έργο τον παραδοσιακό ρόλο του εκφραστή των αξιών της κοινωνικής ελίτ (εν προκειμένω της αστικής πολιτικής ελίτ της βικτοριανής εποχής) και το μετατρέπουν σε εκφραστή αποκλειστικά των δικών τους, ιδιόρρυθμων ανησυχιών. Οι μοντερνιστές δεν προσθέτουν στην ευρωπαϊκή διανοητική παράδοση εξελίσσοντάς την, αλλά την ανατρέπουν και την επανεφευρίσκουν. Η κεντρική αυτή αντίληψή τους εκφράζεται ακόμα και στη φόρμα των έργων τους, μέσω μίας λατρείας προς την ασυνέχεια, τη διακοπή, την έλλειψη συνοχής, τον κατακερματισμό της αναπαράστασης του χώρου και του χρόνου, στοιχεία τα οποία άλλοι προβάλλουν ως θετικά και ποθητά και άλλοι ως τραγικά αλλά αναπόφευκτα. Η δεύτερη αυτή προσέγγιση επικρατεί στον λογοτεχνικό μοντερνισμό, ο οποίος αναδύεται από τον ρεαλισμό σε μία προσπάθεια περαιτέρω απομάκρυνσης από τον ρομαντισμό, επιχειρώντας να εκφράσει την αγωνία του καθημερινού ατόμου να διατηρήσει την αυτονομία του απέναντι σε σαρωτικές κοινωνικές αλλαγές. Η αισιοδοξία και ο μηχανικισμός του Διαφωτισμού και της βικτοριανής εποχής αμφισβητούνται, η πολλαπλότητα της αντίληψης για τον κόσμο – και επομένως η ψευδαίσθηση της ύπαρξης μίας αντικειμενικά, μοναδικά περιγράψιμης εξωτερικής πραγματικότητας – προβάλλεται ως τραγωδία, τα συνήθη ηρωικά και αντιηρωικά χαρακτηρολογικά μοτίβα δεν περιγράφουν πια «ξεχωριστούς» και «μοναδικούς», αλλά καθημερινούς και συνηθισμένους χαρακτήρες. Μία αίσθηση απειλής, παρακμής, επικείμενου τέλους του αστικού πολιτισμού που αναδύθηκε και επικράτησε κατά τον 19ο αιώνα, ο οποίος αποτελεί ταυτοχρόνως φόβητρο και πόλο έλξης, διαπερνά τα γραπτά του λογοτεχνικού μοντερνισμού, από κοινού με μία διάθεση ανατροπής του καθιερωμένου και αναζήτησης νέων θεμελίων για τον δυτικό πολιτισμό.
Ιμπρεσιονισμός και συμβολισμός
Στον χώρο των εικαστικών τεχνών ο μοντερνισμός αποκρυσταλλώνεται αρχικά στο γαλλικό κίνημα του ιμπρεσιονισμού, το οποίο επικρατεί έναντι του ρομαντισμού μετά το 1870, με αφορμή την τεχνολογική εφεύρεση της φωτογραφίας• χάρη σε αυτήν ο αναπαραστατικός ρόλος της ζωγραφικής εξαλείφεται και ορισμένοι καλλιτέχνες νιώθουν ελεύθεροι να περιγράψουν την εξωτερική πραγματικότητα όπως τη νιώθουν υποκειμενικά ή όπως «ανακλάται» βιωματικά στον ψυχισμό τους. Αφετηρία του ιμπρεσιονισμού υπήρξε η παρατήρηση ότι οι άνθρωποι δεν βλέπουν τα ίδια τα υλικά αντικείμενα αλλά το φως που ανακλάται πάνω τους. Έτσι οι ιμπρεσιονιστές επιχειρούν να αποτυπώσουν την εικονιζόμενη σκηνή και κάθε φευγαλέο στοιχείο της (π.χ. το πέρασμα του χρόνου ή τη δυναμική κίνηση) στον στατικό πίνακα μέσω κατάλληλης χρήσης ζωντανών χρωμάτων και φωτισμού, απορρίπτοντας τις προγενέστερες επικρατούσες προσεγγίσεις του ρεαλισμού και του ρομαντισμού. Τα όρια μεταξύ των διαφορετικών αντικειμένων στις ζωγραφιές τους απεικονίζονται αδρά και ασαφή, οι λεπτομέρειες παραμερίζονται με στόχο την ανάδειξη της «ουσίας» κάθε αντικειμένου, το όποιο αντικειμενικά ακριβές στοιχείο της εικονιζόμενης πραγματικότητας απορρίπτεται προς όφελος της αποτύπωσης μίας υποκειμενικής οπτικής αίσθησης και της ελεύθερης έκφρασης του καλλιτέχνη. Οι ιμπρεσιονιστές ζωγραφίζουν σε ανοιχτούς χώρους με φυσικό φωτισμό και όχι σε κλειστά εργαστήρια, ενώ στα έργα τους το κεντρικό θέμα δεν ξεχωρίζει τόσο εύκολα από το σκηνικό υπόβαθρο όσο στην παραδοσιακή ζωγραφική. Αναμφίβολα συνεπέστεροι, επηρεαστικότεροι και σπουδαιότεροι ιμπρεσιονιστές ζωγράφοι είναι ο Κλωντ Μονέ (1840-1926) και ο Πιερ Ωγκύστ Ρενουάρ (1841-1919), αλλά σημαντική επίδραση είχε και η νεότερη γενιά ιμπρεσιονιστών στην Ευρώπη και τη Β. Αμερική οι οποίοι τελικώς αποκλήθηκαν μεταϊμπρεσιονιστές: π.χ. ο Ολλανδός Βίνσεντ βαν Γκογκ (1853-1890) και ο Γάλλος Πωλ Γκωγκέν (1848-1903). Οι μεταϊμπρεσιονιστές επιδιώκουν την ενίσχυση του συναισθηματικού αντικτύπου των έργων τους, ενώ προτιμούν τελείως αφύσικα χρώματα και πιο απλές γεωμετρικές μορφές. Στη λογοτεχνία ο ιμπρεσιονισμός εκδηλώνεται μέσω λιτών, επιλεκτικών περιγραφών οι οποίες αφήνουν ανερμήνευτη και ανοιχτή την αντίληψη του κόσμου από τους χαρακτήρες.
Την ίδια περίπου περίοδο, με κέντρο πάλι τη Γαλλία, ξεπήδησε το καλλιτεχνικό κίνημα του συμβολισμού, μία γέφυρα μεταξύ του σκοτεινού ρομαντισμού και του μοντερνισμού η οποία επιχειρούσε να αντικρούσει την «πεζότητα» του ρεαλισμού επικεντρωνόμενη θεματολογικά στις «πνευματικές» διαστάσεις και στις άλογες ή ακατανόητες δυνάμεις της πραγματικότητας (π.χ. μυθικά πλάσματα, μυστικισμός, όνειρα, σεξουαλικές ενορμήσεις, θνητότητα κλπ). Η αφετηρία του συμβολισμού εντοπίζεται στο ποιητικό έργο του Καρόλου Μπωντλαίρ (1821-1867) και το κίνημα συσχετίστηκε στενά με τον ιμπρεσιονισμό. Για τους συμβολιστές η τέχνη είναι ένα καταφύγιο απέναντι στις φρικώδεις όψεις της ύπαρξης, διακρινόμενο από αισθητική αυταξία και όχι από κάποια υποτιθέμενη λειτουργία του ως αλληγορικός φορέας ηθικών αρχών. Στόχος της τέχνης είναι να συλλαμβάνει, να μορφοποιεί και να αναδεικνύει κρυφές, εξιδανικευμένες αλήθειες, μη προσπελάσιμες από τη συνήθη αισθητηριακή εμπειρία ή τη λογική σκέψη. Έτσι δίνουν έμφαση στην υπαινικτικότητα και σε μεταφορικά μοτίβα, όχι σπάνια εκφραζόμενα μέσω συγκεκριμένων υλικών αντικειμένων, αισθητικών εντυπώσεων ή άυλων παραστάσεων. Τα μοτίβα αυτά δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα κάποιο σαφώς ορισμένο κρυμμένο νόημα, αλλά ίσως στοχεύουν μόνο να επιφέρουν αλλαγές στη συνειδησιακή κατάσταση του αναγνώστη. Στην ποίηση οι συμβολιστές καταργούν την παραδοσιακή ομοιοκαταληξία προκειμένου να ενισχύσουν τη ρευστότητα και την ευελιξία του λόγου τους, ενώ συνηθίζουν να αναφέρονται στην εποχή τους ως περίοδο «παρακμής» και να την παρομοιάζουν με την εποχή της αποσύνθεσης και κατάρρευσης της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας – πρόκειται για μία έκφραση της αντιπαράθεσής τους με το αστικό, βικτοριανό κατεστημένο και την αυστηρή ηθική του την οποία αντιλαμβάνονται ως παράλογη, υποκριτική και ασύμβατη με μία νέα εποχή που αθόρυβα αναδύεται. Στο πλαίσιο αυτής της αντιπαράθεσης ορισμένοι συμβολιστές συνδέθηκαν με αντιθετικιστικά αποκρυφιστικά ή ιδεαλιστικά διανοητικά κινήματα της εποχής, ή αρνήθηκαν να εναρμονιστούν με τις αστικές κοινωνικές συμβάσεις, προτιμώντας π.χ. να κερδίζουν χρήματα αποκλειστικά από την τέχνη τους. Στο Παρίσι και σε άλλα μεγάλα μητροπολιτικά κέντρα εμφανίστηκε έτσι μία ζωντανή κουλτούρα τέτοιων αντισυμβατικών καλλιτεχνών, οι οποίοι σκανδάλιζαν διαρκώς τη συντηρητική μερίδα της κοινής γνώμης αλλά ταυτόχρονα αναγνωρίζονταν για την ποιότητα και τις καινοτομίες των έργων τους. Στην ευρύτερη κατηγορία του συμβολισμού της περιόδου αυτής ξεχωρίζουν ο Άγγλος Όσκαρ Ουάιλντ (1854-1900), ο οποίος διώχθηκε ποινικά για την ομοφυλοφιλία του, οι Γάλλοι ποιητές Στεφάν Μαλαρμέ (1842-1898), Πολ Βερλαίν (1844-1896) και Αρθούρος Ρεμπώ (1854-1891), ο Αυστριακός ζωγράφος Γκούσταφ Κλιμτ (1862-1918) και ο Νορβηγός ζωγράφος Έντβαρτ Μουνκ (1863-1944).
Ο μοντερνισμός στην ποίηση και τη λογοτεχνία
Η ποίηση επηρεάζεται πρώτη από τον Μοντερνισμό. Ποιητές όπως οι Γάλλοι Σαρλ Μπωντλαίρ, Λωτρεαμόν, Στεφάν Μαλαρμέ, Αρθούρος Ρεμπώ,Πολ Βερλαίν εγκαινιάζουν τη μοντέρνα ποιητική γραφή ήδη από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Εξάλλου οι Γκιγιώμ Απολλιναίρ και Πωλ Βαλερύ, ο Ράινερ Μαρία Ρίλκε, ο Τ..Σ Ελλιοτ, ο Έζρα Πάουντ,Ουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς αποτελούν τους επιφανέστερους εκπροσώπους της ποίησης του μοντερνισμού στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα. Τέλος, οι Γερμανοί εξπρεσιονιστές, οι Γάλλοι υπερρεαλιστές, ο Ρώσος φουτουριστής Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι τοποθετούνται άλλοτε στο εσωτερικό του μοντερνισμού και άλλοτε στους αντίποδες του, θεωρούμενοι ως βασικές φυσιογνωμίες της πρωτοπορίας.
Βασικό γνώρισμα της ποίησης του μοντερνισμού είναι η διάλυση της μορφής και η διάθεση για πειραματισμό. Ο ελεύθερος στίχος εξοστρακίζει το μέτρο και την ομοιοκαταληξία. Οι γραμματικοί και συντακτικοί κανόνες παραβιάζονται, οι προτάσεις γίνονται αποσπασματικές και ελλειπτικές, τα σημεία στίξης καταργούνται. Τα διακοσμητικά στοιχεία και η φροντίδα για το "ωραίο ύφος" εγκαταλείπονται και συχνά επιλέγονται στοιχεία που μέχρι τότε θεωρούνταν αντι-ποιητικά. Οι τολμηρές μεταφορές και οι ετερόκλητοι συνδυασμοί λέξεων κυριαρχούν. Οι εικόνες, οι ελεύθεροι συνειρμοί αφθονούν-κυρίως στην υπερρεαλιστική ποίηση. Η ποιητική γλώσσα γίνεται συμβολική, υπαινικτική, πολύσημη ενώ αδιαφορεί για τις συμβάσεις και την ανάγκη κατανόησης. Η αρχή της μίμησης της πραγματικότητας, πάνω στην οποία θεμελιώθηκε η τέχνη του λόγου από την αρχαιότητα μέχρι τον 18ο αιώνα εγκαταλείπεται. Η ποίηση δεν αναφέρεται πλέον στον εμπειρικό κόσμο και καθίσταται αυτάρκης και αυτόνομη. Το ποίημα εξακολουθεί να θεωρείται φορέας νοημάτων με τη διαφορά οτι αυτά πλέον δεν αναζητούνται στην εξωτερική πραγματικότητα.
Σε σχέση με την ποίηση η μοντερνιστική πεζογραφία εμφανίζεται με κάποια καθυστέρηση. Ο σημαντικότερος πρόδρομος της κατά τον 19ο αιώνα είναι ο Γκυστάβ Φλωμπέρ ενώ μερικοί σπουδαίοι εκπρόσωποι της στον 20ο αιώνα είναι οι Προυστ, Αndre Gide, Ντ. Χ. Λώρενς, Βιρτζίνια Γούλφ, Τζέιμς Τζόις, Μπέκετ, Γουίλιαμ Φώλκνερ, Τόμας Μάν, Φράντς Κάφκα, Ρόμπερτ Μούζιλ και Χέρμαν Μπρόχ.
Η ανοιχτή και ελεύθερη μορφή του μοντερνιστικού μυθιστορήματος αποκλίνει από τις παραδοσιακές μορφές της πεζογραφίας. Η πλοκή παύει να είναι προσεκτικά διαρθρωμένη και συνεκτική, χαλαρώνει και σε ορισμένες περιπτώσεις εκλείπει τελείως. Η διαδοχή των γεγονότων καταστρατηγεί τις αιτιολογικές και χρονολογικές σχέσεις, είναι αυθαίρετη, ασυνεχής και αντιφατική, γεμάτη χάσματα και κενά. Το μοντέρνο μυθιστόρημα συχνά δεν έχει αρχή με την παραδοσιακή έννοια του όρου: ο αναγνώστης "ρίχνεται" απευθείας στη ροή των γεγονότων και μόνο σταδιακά εξοικειώνεται με τις αφηγηματικές καταστάσεις.
Αυτή η αμφισβήτηση της πλοκής συνδυάζεται με την ολοκληρωτική άρνηση της πεζογραφίας να αναπαριστά τον εμπειρικό και φυσικό κόσμο. Το γεγονός αυτό περιορίζει την υποχρεωτική ως τότε, αναφορά στον κοινωνικό και ιστορικό περίγυρο μέσα στον οποίο εκτυλίσσεται η πλοκή. Το μυθιστόρημα πλέον δίνει προτεραιότητα στον εσωτερικό κόσμο και στην υποκειμενικότητα του ατόμου. Βέβαια τα εξωτερικά συμβάντα δεν απουσιάζουν. Εκείνο όμως που ενδιαφέρει είναι η υποκειμενική τους πρόσληψη. Η ενδοσκόπηση, η ψυχολογική ανάλυση και ο στοχασμός έχουν πλέον σταθερό προβάδισμα έναντι της αναπαράστασης της εξωτερικής πραγματικότητας.
Βιβλιογραφία
Β. Κιντή, Π. Τουρνικιώτης, Κ. Τσιαμπάος (επιμ.), Το μοντέρνο στη σκέψη και τις τέχνες του 20ού αιώνα, Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2013.
Παρίσης, Ιωάννης; Παρίσης, Νικήτας (2004). Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων. Αθήνα: Οργανισμός Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων. σελ. 114-116
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Μοντέρνα τέχνη Κατηγορία:Καλλιτεχνικά ρεύματα  Κατηγορία:Αρχιτεκτονικά ρεύματα
Ταυροκαθάψια
right|thumb|329x329px|[[Ταυροκαθάψια (τοιχογραφία), Παλάτι της Κνωσού, Κρήτη]] right|thumb|321x321px|Φιγούρα που εκτελεί ταυροκαθάψια, Παλάτι της [[Κνωσός|Κνωσού, Κρήτη]] Τα ταυροκαθάψια ήταν άθλημα της μινωικής εποχής, στο οποίο ο αθλητής εκτελούσε άλματα πάνω από έναν ταύρο. Έχουν βρεθεί αρκετές παραστάσεις και στην Κρήτη (τοιχογραφίες, αγαλματίδια, σφραγίδες) αλλά και σε άλλα μέρη της Ελλάδας (Πύλος, Τίρυνθα) και στη Μικρά Ασία (Σμύρνη). Αν και τα παιχνίδια με ταύρους είναι γνωστά και από άλλους προϊστορικούς πολιτισμούς της Αιγύπτου και της Ανατολής, στη μινωική Κρήτη έφτασαν σε πολύ υψηλό επίπεδο δεξιοτεχνίας.
Ως βάση για την εξέλιξη των ταυροκαθαψίων θεωρείται το κυβίστημα, που αποτελεί μία μορφή ακροβασίας και κατάγεται από την Αίγυπτο. Οι κυβιστήρες ήταν νέοι που εκτελούσαν με εξαιρετική ευλυγισία θεαματικά γυμνάσματα, ενίοτε και ανάμεσα σε ξίφη.
Η γιορτή ήταν αφιερωμένη στον θεό Ποσειδώνα. Το άθλημα, αντίθετα με την ταυρομαχία, δεν απαιτούσε τον φόνο των ταύρων. Ο σκοπός του ήταν να αναδείξει την τόλμη και την ευλυγισία των αθλητών. Τέσσερις άνδρες και γυναίκες κρατούσαν ξύλινα ρόπαλα και τριγυρίζοντας τον ταύρο, ένας από αυτούς προσπαθούσε να ανέβει στη ράχη του ζώου και κρατώντας τα κέρατα του εκτελούσε διάφορες ακροβατικές ασκήσεις.
Σύγχρονες παρόμοιες πρακτικές
Στην Ισπανία, οι Recortadores παίζουν με τον ταύρο, προσπαθώντας να τους αποφύγουν και να πηδήξουν από πάνω τους.
Παγωμένο Νεφέλωμα του Λέοντος
thumb|right|255px|Το «Παγωμένο Νεφέλωμα» στον Λέοντα Το «Παγωμένο Νεφέλωμα του Λέοντος» (Frosty Leo Nebula) ή IRAS 09371+1212 είναι ένα πρωτοπλανητικό νεφέλωμα (PPN) που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 10.000 έτη φωτός από τη Γη, στον αστερισμό Λέοντα. Είναι διπολικό νεφέλωμα, με κεντρικό αστέρα φασματικού τύπου K7 II (πορτοκαλί λαμπρό γίγαντα). Είναι ασυνήθιστο ως προς το ότι το φως του παρουσιάζει ένα εξαιρετικά βαθύ χαρακτηριστικό απορροφήσεως στο φάσμα του σε μήκος κύματος 3,1 µm, ενώ το ίδιο το νεφέλωμα κείται περισσότερο από 900 παρσέκ πάνω από το επίπεδο του Γαλαξία μας. Επιπλέον, έχει τη μοναδική γνωστή περιαστρική εκροή σε πρωτοπλανητικό νεφέλωμα στην οποία η παρουσία κρυσταλλικού πάγου κυριαρχεί στο φάσμα εκπομπής στα μεγάλα μήκη κύματος.
Χαρακτηριστικά
Το Παγωμένο Νεφέλωμα του Λέοντος έχει δύο λοβούς που απέχουν ο ένας από τον άλλο 2″. Ανάμεσά τους διακρίνεται πλάγια ένας δακτύλιος σκόνης, ενώ μακρύτερα, κατά μήκος του πολικού του άξονα υπάρχουν δύο αμυδρές αλλά ευδιάκριτες συγκεντρώσεις νεφελωματώδους ύλης που χωρίζονται από περίπου 23″. Το όλο νεφέλωμα έχει σχήμα που θυμίζει κλεψύδρα και παρατηρείται σε κλίση 15° ως προς το επίπεδο της ουράνιας σφαίρας. Ο μοριακός του θύλακας διαστέλλεται με ταχύτητα περίπου 25 χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο.
Ιστορία παρατηρήσεων
Το νεφέλωμα αυτό προσέλκυσε για πρώτη φορά την προσοχή στην επισκόπηση του IRAS, εξαιτίας των εξαιρετικά χαμηλών θερμοκρασιών που αντιστοιχούσαν στο χρώμα του. Επίσης, διαθέτει ένα μοναδικά καθαρό μέγιστο στα 60 μm.
Συμμετρία
Το «Παγωμένο Νεφέλωμα του Λέοντος» είναι το πρώτο γνωστό διπολικό πρωτοπλανητικό νεφέλωμα που έχει σημειακή κατοπτρική συμμετρία (όλα τα άλλα έχουν αξονική συμμετρία). Η σημειακή συμμετρία αποτελεί μία αρκετά κοινή τάση στα πλανητικά νεφελώματα, όπως π.χ. στα NGC 2022, NGC 2371-2, NGC 6309, NGC 6563, στο «Μάτι της Γάτας», στο «Νεφέλωμα του Αλτήρα», στο «Νεφέλωμα του Κρόνου», κ.ά. . Οι Morris και Reipurth (1990) υποθέτουν ότι η σημειακή συμμετρία οφείλεται είτε στη διπολική εκροή που κατευθύνεται από έναν δίσκο που εκτελεί μετάπτωση, είτε σε έναν διπλό αστέρα σε κοινό θύλακα, που επίσης εκτελεί μετάπτωση.
Ονομασία
Οι Forveille κ.ά. το 1987 έδωσαν στο IRAS 09371+1212 το προσωνύμιο «Παγωμένο Νεφέλωμα του Λέοντος» επειδή ερμήνευσαν το εξαιρετικά ασυνήθιστο φάσμα του στο άπω υπέρυθρο ως αποτέλεσμα της ελλείψεως μορίων νερού στην αέρια κατάσταση, πράγμα που με τη σειρά του αποδίδεται στη συμπύκνωση του νερού με τη μορφή πάγου επάνω σε κόκκους σκόνης. Η ερμηνεία αυτή επαληθεύθηκε το επόμενο έτος (1988) από τρεις ανεξάρτητες εργασίες. Παρατηρώντας το φάσμα μεταξύ των 35 και 65 μm, οι Omont κ.ά. το 1990 διεπίστωσαν ότι πολύ ψυχροί (ψυχρότεροι των 220 βαθμών C υπό το μηδέν) κόκκοι σκόνης πυριτικών ορυκτών επενδεδυμένοι με άφθονο κρυσταλλικό πάγο νερού ευθύνονται για την εκπομπή στα 60 μm.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Παγωμενο Παγωμενο νεφελωμα
Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2026
Το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2026 (εμπορική ονομασία: FIFA World Cup 26) θα είναι το 23ο Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA, ένα διεθνές τουρνουά ποδοσφαίρου που πραγματοποιείται κάθε 4 χρόνια και στο οποίο συμμετέχουν οι εθνικές ομάδες των μελών της FIFA. Η διοργάνωση θα φιλοξενηθεί σε 16 πόλεις σε τρεία έθνη της Βορείου Αμερικής. Εξήντα αγώνες, μεταξύ των οποίων οι προημιτελικοί, οι ημιτελικοί και ο τελικός, θα διοργανωθούν στις ΗΠΑ ενώ τα γειτονικά κράτη Καναδάς και Μεξικό θα φιλοξενήσουν το καθένα από 10 αγώνες.
Η υποψηφιότητα των τριών εθνών της Βόρειας Αμερικής κέρδισε την υποψηφιότητα του Μαρόκο στην ψηφοφορία που έλαβε χώρα στο 68ο Συνέδριο της FIFA στη Μόσχα. Θα είναι το πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο, μετά το τουρνουά στη Νότια Κορέα / Ιαπωνία το 2002, που θα φιλοξενηθεί σε περισσότερα από ένα έθνη. Μαζί με τις προηγούμενες διοργανώσεις το 1970 και το 1986, το Μεξικό θα γίνει η πρώτη χώρα που θα φιλοξενήσει για τρίτη φορά ολόκληρο ή μέρος του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου του 2026 θα συμμετάσχουν 48 ομάδες, αντί για 32 ομάδες που συμμετείχαν σε προηγούμενες διοργανώσεις και διεξαχθούν συνολικά 104 αγώνες.
Πρόκριση
Η διαδικασία πρόκρισης του Παγκόσμιου Κυπέλλου 2026 δεν έχει ακόμη αποφασιστεί. Στις 31 Αυγούστου του 2022, ο πρόεδρος της FIFA Τζάνι Ινφαντίνο επιβεβαίωσε ότι έξι ομάδες της ΚΟΝΚΑΚΑΦ θα προκριθούν στο Παγκόσμιο Κύπελλο, με τον Καναδά, το Μεξικό και τις Ηνωμένες Πολιτείες να προκρίνονται αυτόματα ως συνοικοδεσπότες. Αυτό επιβεβαιώθηκε και επίσημα από το Συμβούλιο της FIFA στις 14 Φεβρουαρίου του 2023.
Το Παγκόσμιο Κύπελλο 2026 θα είναι το πρώτο τουρνουά στο οποίο και οι έξι συνομοσπονδίες έχουν τουλάχιστον μία εγγυημένη θέση.
Προκριθείσες ομάδες ΚΟΝΚΑΚΑΦ (3)
Χάλτον Αρπ
Ο Χάλτον Κρίστιαν Αρπ (Halton Christian Arp, 21 Μαρτίου 1927 – 28 Δεκεμβρίου 2013) ήταν Αμερικανός αστρονόμος, γνωστός για τον Άτλαντα των ιδιόμορφων γαλαξιών (Atlas of Peculiar Galaxies), που εκδόθηκε το 1966 και αργότερα συνειδητοποιήθηκε ότι περιέχει πολλές περιπτώσεις αλληλεπιδρώντων και συγχωνευόμενων γαλαξιών. Ο Αρπ έγινε γνωστός και για την αντίθεσή του στη θεωρία της Μεγάλης Εκρήξεως, καθώς υπεστήριζε μια διαφορετική κοσμολογική θεωρία, στην οποία οι παρατηρούμενες μεταθέσεις προς το ερυθρό των φασμάτων των μακρινών γαλαξιών και κβάζαρ δεν οφείλονται στην απομάκρυνσή τους με υψηλές ταχύτητες.
Βιογραφικά στοιχεία
thumb|left|Ο Χάλτον Αρπ (δεξιά) με τους εγγονούς του το 2008 Ο Αρπ ήταν γνωστός στους οικείους και στους συνεργάτες του με το χαϊδευτικό «Τσιπ (Chip)» Αρπ. Είχε νυμφευθεί τρεις φορές και απέκτησε 4 κόρες και 5 εγγόνια. Η μία από τις κόρες του, η Άντρις Αρπ (γενν. 1969), είναι εικονογράφος κόμικς, σκίτσα της οποίας έχουν δημοσιευθεί και στους Τάιμς της Νέας Υόρκης.
Ο Άτλας των ιδιόμορφων γαλαξιών
thumb|Ο γαλαξίας [[Arp 230, γνωστός και ως IC 51 όπως απεικονίσθηκε από το Διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ .]] Ο Αρπ κατάρτισε έναν φωτογραφικό κατάλογο 338 γαλαξιών με ασυνήθιστες μορφολογίες, που του έδωσε τον τίτλο Άτλας των ιδιόμορφων γαλαξιών και τον δημοσίευσε για πρώτη φορά το 1966. . Είχε συνειδητοποιήσει ότι οι αστρονόμοι δεν κατανοούσαν επαρκώς το πώς οι γαλαξίες μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου, κάτι που τον παρεκίνησε να ασχοληθεί με το έργο αυτό. Ο άτλας του αποσκοπούσε να παράσχει εικόνες που θα βοηθούσαν τους αστρονόμους να μελετήσουν τη χρονική εξέλιξη των γαλαξιών. Ο ίδιος ο Αρπ χρησιμοποίησε αργότερα τον άτλαντα ως πηγή ενδείξεων στη συζήτηση για τα κβάζαρ.
Με πολυπληθείς αναφορές του στη βιβλιογραφία από άλλους αστρονόμους, ο άτλαντας του Αρπ αναγνωρίζεται σήμερα ως μία θαυμάσια συλλογή αλληλεπιδρώντων και συγχωνευόμενων γαλαξιών. Πολλοί από τους γαλαξίες του ή ζεύγη γαλαξιών αναφέρονται με τον αύξοντα αριθμό τους στον άτλαντα αυτόν ως ονομασία τους (π.χ. Arp 299). Κάποιοι άλλοι γαλαξίες του καταλόγου, ιδίως ο Arp 220, χρησιμοποιούνται και ως φασματικά πρότυπα για τη μελέτη γαλαξιών υψηλής ερυθρομεταθέσεως.
Ο χαρακτηρισμός των κβάζαρ
Κατά τη δεκαετία του 1950 ανακαλύφθηκαν ισχυρές ραδιοπηγές που δεν εμφανίζονταν να έχουν οπτικά αντίστοιχα. Το 1960 μία από αυτές, η 3C 48, ανακαλύφθηκε ότι σχετιζόταν με έναν μικρό γαλαζωπό αστέρα, το φάσμα του οποίου, όταν εξετάσθηκε, βρέθηκε να περιέχει μη αναγνωρίσιμες φασματικές γραμμές.
Το 1963 ο Μάαρτεν Σμιντ ταυτοποίησε έναν οπτικό συνοδό της ραδιοπηγής 3C 273. Με το μεγάλο τηλεσκόπιο του Πάλομαρ, απέκτησε τα ίδια παράδοξα φάσματα, αλλά μπόρεσε να αποδείξει ότι οι μη αναγνωρίσιμες φασματικές γραμμές ήταν στην πραγματικότητα οι συνηθισμένες γραμμές του υδρογόνου μετατοπισμένες πάρα πολύ προς το ερυθρό (κατά 15,8%). Αν αυτό οφειλόταν στο φαινόμενο Ντόπλερ, θα υποδήλωνε ότι ο αστέρας απομακρυνόταν από τη Γη με ταχύτητα 47 χιλιάδων χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο, πολύ υψηλότερη από αυτή οποιουδήποτε γνωστού αστέρα και τελείως ανεξήγητη.
Ο Σμιντ σημείωσε ότι η ερυθρομετάθεση συνδεόταν με τη διαστολή του Σύμπαντος (Νόμος του Χαμπλ). Αν η υπολογιζόμενη ταχύτητα απομακρύνσεως οφειλόταν σε αυτή τη διαστολή, το σώμα αυτό θα έπρεπε να βρίσκεται πάρα πολύ μακριά. Επομένως, θα έπρεπε να έχει τεράστια πραγματική λαμπρότητα, μεγαλύτερη από κάθε άλλο γνωστό μέχρι τότε ουράνιο σώμα. Αυτά ήταν και τα συμπεράσματα του Σμιντ.
Η πρόταση του Αρπ
Μία μεγάλη κατηγορία γαλαξιών στον άτλαντα του Αρπ (εκείνων με αριθμούς από το 1 ως το 101) αποτελούσαν γαλαξίες κατά τα άλλα συμβατικοί που εμφανιζόταν να έχουν δίπλα τους κάποια άγνωστης ταυτότητας μικρά συνοδά σώματα. Το 1967 ο Αρπ διαπίστωσε πως αρκετά από αυτά εμφανίζονταν στον κατάλογο των κβάζαρ. Σε κάποιες φωτογραφίες ένας κβάζαρ βρίσκεται μπροστά από γνωστούς γαλαξίες, ενώ σε άλλες εμφανίζονταν «γέφυρες» ύλης που συνέδεαν τα δύο σώματα, υποδεικνύοντας ότι βρίσκονταν πολύ κοντά στον χώρο. Αν έτσι είχαν τα πράγματα και οι μετατοπίσεις προς το ερυθρό των φασμάτων οφείλονταν στη διαστολή του Σύμπαντος κατά Χαμπλ, τότε αμφότερα τα σώματα θα έπρεπε να εμφανίζουν σχεδόν ίσες μετατοπίσεις προς το ερυθρό. Αλλά οι γαλαξίες εμφάνιζαν πολύ μικρότερες μετατοπίσεις από ό,τι οι κβάζαρ. Ο Αρπ υπεστήριξε ότι οι ερυθρομεταθέσεις αυτές δεν οφείλονταν σε διαστολή του Σύμπαντος, ούτε γενικότερα σε κίνηση των σωμάτων, αλλά ότι πρέπει να είχαν μία «ενδογενή προέλευση» (intrinsic redshift).
Ο Αρπ σημείωσε επίσης ότι οι κβάζαρ δεν κατανέμονταν ισότροπα στον ουρανό, αλλά έτειναν να παρατηρούνται κοντά σε ορισμένους γαλαξίες. Σε μια τέτοια περίπτωση, ίσως να σχετίζονταν με κάποιο τρόπο με αυτούς. Η υπόθεση του Αρπ είναι ότι οι κβάζαρ αποτελούν τοπικές πηγές που εκτινάσσονται από ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες (AGN). Η ύπαρξη γειτονικών γαλαξιών με ισχυρή εκπομπή ραδιοκυμάτων και ταυτόχρονα ιδιάζουσα μορφολογία, όπως οι Μ87 και Κένταυρος Α, φαινόταν να υποστηρίζουν την υπόθεση του Αρπ.
Κριτική
Ο Αρπ πρότεινε αρχικώς τις θεωρίες του κατά τη δεκαετία του 1960. Από τότε οι δυνατότητες των τηλεσκοπίων και των άλλων αστρονομικών οργάνων έχουν αυξηθεί κατά πολύ: υπάρχει το Διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ, αρκετά τηλεσκόπια των 8 έως 10 μέτρων και ανιχνευτές CCD. Με τη μελέτη των κβάζαρ από όλα αυτά τα όργανα, γενικεύθηκε η αντίληψη ότι οι κβάζαρ είναι πολύ μακρινοί γαλαξιακοί πυρήνες με υψηλές ερυθρομεταθέσεις. Πολλές απεικονιστικές επισκοπήσεις, ιδίως το Hubble Deep Field, έχουν ανακαλύψει πολλά σώματα με υψηλές ερυθρομεταθέσεις που δεν αποτελούν κβάζαρ, αλλά εμφανίζονται ως συνηθισμένοι γαλαξίες, παρόμοιοι με πολύ κοντινότερους. Τα φάσματά τους, από τις ακτίνες Χ μέχρι και τα ραδιοκύματα, ταιριάζουν πολύ με αυτά γειτονικών γαλαξιών όταν αφαιρεθεί η μεγάλη ερυθρομετάθεση. Καθώς πιο πρόσφατες παρατηρήσεις έχουν επεκτείνει την ποσότητα των δεδομένων κατά εκατοντάδες φορές, γίνεται ολοένα και απλούστερος ο απευθείας έλεγχος των υποθέσεων του Αρπ. Μία εργασία του 2005 γράφει:
Ο Αρπ δεν κάμφθηκε στην επιμονή του για την ισχύ των απόψεών του εναντίον της Μεγάλης Εκρήξεως, και μέχρι λίγο πριν από τον θάνατό του συνέχισε να δημοσιεύει άρθρα υπέρ αυτών των απόψεων, τόσο στην ερευνητική, όσο και στην εκλαϊκευμένη βιβλιογραφία, συνεργαζόμενος συχνά με τους Τζέφρεϋ και Μάργκαρετ Μπέρμπιτζ.
Τιμητικές διακρίσεις
Το 1960 ο Αρπ τιμήθηκε με το Βραβείο Αστρονομίας «Helen B. Warner» για νέους αστρονόμους και το ίδιο έτος με το «Βραβείο Newcomb Cleveland» της Αμερικανικής Ενώσεως για την Πρόοδο της Επιστήμης, για τη διάλεξή του με θέμα «Το αστρικό περιεχόμενο των γαλαξιών».
Το 1984 ο Αρπ βραβεύθηκε με το Βραβείο Χούμπολτ.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανοί αστρονόμοι
Τελικός του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου 2020
Ο Τελικός του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου 2020 ήταν ο αγώνας για το τέλος του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου 2020. Ο τελικός αυτός είναι ο 16ος τελικός Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος ποδοσφαίρου ενός τουρνουά που πέρνουν μέρος οι εθνικές ομάδες ανδρών των ενώσεων μελών της UEFA για να αποφασιστεί ο πρωταθλητής Ευρώπης. Ο αγώνας διεξήχθη στο Στάδιο Γουέμπλεϊ στο Λονδίνο της Αγγλίας στις 11 Ιουλίου 2021 ανάμεσα στην Ιταλία και την γηπεδούχο Αγγλία. Η Ιταλία αναδείχθηκε πρωταθλήτρια Ευρώπης για 2η φορά στην ιστορία της και για πρώτη φορά μετά το 1968.
Επιλογή σταδίου
Ο τελικός διεξήχθη στο Στάδιο Γουέμπλεϊ στο Λονδίνο της Αγγλίας, που βρίσκεται στο Γουέμπλεϊ του Δήμου του Mπρέντ. Στις 6 Δεκεμβρίου 2012, η UEFA ανακοίνωσε ότι το τουρνουά θα διεξαχθεί σε πολλές πόλεις σε όλη την Ευρώπη για τον εορτασμό της 60ης επετείου του τουρνουά, χωρίς να προκριθούν αυτόματα οι φιλοξενούμενες ομάδες. Το Γουέμπλεϊ επελέγη ως τόπος διεξαγωγής των ημιτελικού και τελικού του τουρνουά από την Εκτελεστική Επιτροπή της UEFA στις 19 Σεπτεμβρίου 2014, έχοντας επιλεγεί με επευφημίες μετά την απόσυρση της προσφοράς πακέτου τελικών της Allianz Arena στο Μόναχο. Μετά από να κερδίσει τα δικαιώματα φιλοξενίας, η τυποποιημένη προσφορά πακέτων του Λονδίνου για τους αγώνες φάσης ομίλων και ένας προηγούμενος νοκ-άουτ αγώνας αποσύρθηκαν. Ωστόσο, η Εκτελεστική Επιτροπή της UEFA απομάκρυνε τις Βρυξέλλες ως διοργανώτρια πόλη στις 7 Δεκεμβρίου 2017 λόγω καθυστερήσεων στην οικοδόμηση του Eurostadium. Οι τέσσερις αγώνες (τρεις φάση ομίλων, ένας γύρος των 16) που είχαν αρχικά προγραμματιστεί να διεξαχθούν στις Βρυξέλλες μεταφέρθηκαν στο Λονδίνο, αφήνοντας το Γουέμπλεϊ με επτά αγώνες τουρνουά. Όμως στις 23 Απριλίου 2021, η UEFA απομάκρυνε το Δουβλίνο ως διοργανώτρια πόλη λόγω του ότι δεν μπορούσε να έχει κόσμο στις κερκίδες στους αγώνες που ήταν να φιλοξενήσει λόγω της πανδημίας COVID-19 και έτσι ο ένας αγώνας που είχε το Δουβλίνο για τον γύρο των 16, μεταφέρθηκε και αυτός στο Λονδίνο με αποτέλεσμα το Γουέμπλεϊ να φιλοξενήσει εν τέλει οχτώ αγώνες.
Λεπτομέρειες
<section end=Final /> Κανόνες παιχνιδιού
Travail, Famille, Patrie
Ιστορικό
Συγκεκριμένα μετά την παραίτηση του Γάλλου προέδρου Πωλ Ρεϊνώ μόλις ακριβώς δύο εβδομάδες από της εισβολής των Γερμανών στη Γαλλία, στις 14 Ιουνίου του 1940, η Γαλλική Εθνοσυνέλευση παραχώρησε απόλυτες εξουσίες στον τότε αντιπρόεδρο της κυβέρνησης στρατάρχη Φ. Πεταίν ο οποίος και ανέλαβε ουσιαστικά πρόεδρος της Γαλλίας και ο οποίος πέτυχε την συναφθείσα ανακωχή και συνθηκολόγηση με τους Γερμανούς. Στη συνέχεια με διάφορους νόμους επέβαλε ένα σχεδόν απολυταρχικό καθεστώς. Στις 10 Ιουλίου του 1940 εξήγγειλε μια εσωτερική "Εθνική Επανάσταση" θέτοντας σύνθημα αυτής το τρίπτυχο "Travail, Famille, Patrie", με στόχο τη συσπείρωση του γαλλικού έθνους στα γεγονότα που συνέβαιναν.
Στο τρίπτυχο αυτό δίνονταν ως κατευθυντήρια αρχή η ιδιαίτερη βαρύτητα σαφώς στις έννοιες Εργασία, Οικογένεια και Πατρίδα και τη διασφάλισή των δικαιωμάτων επ΄ αυτών στην επελθούσα κατάσταση. Πολλοί κατηγόρησαν τον Πεταίν ότι με το τρίπτυχο αυτό ουσιαστικά εξοβέλισε το ιστορικό δημοκρατικό σύνθημα "Λιμπερτέ Εγκαλιτέ Φρατερνιτέ" (= Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη), χωρίς όμως ν΄ αναλογίζεται κανείς πως θα μπορούσε να ισχύει αυτό κάτω από τις συνθήκες εκείνες όπως είχαν διαμορφωθεί μετά τη συνομολόγηση της ανακωχής.
Πάντως ο ίδιος ο Πεταίν, αν και ποτέ δεν δημοσίευσε το νέο σύνταγμα που κλήθηκε να συντάξει, υπερασπίστηκε το τρίπτυχο θεωρώντας ότι σ΄αυτό συνυπάρχουν και οι έννοιες της αδελφοσύνης και της ισότητας, αφού δεν μπορούν να σταθούν έξω από τις έννοιες του εργασιακού χώρου της οικογένειας και της πατρίδας, σημειώνοντας για την ελευθερία δεν μπορεί να εκφεύγει του σεβασμού των νόμων και αρχών.