cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Άυν Ραντ
Το «Κοντά στον Ουρανό» και πολιτικός ακτιβισμός
Κατά το διάστημα που εργαζόταν στο Χόλυγουντ, η Ραντ ανέπτυξε δράση υπέρ του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς και κατά του κομμουνισμού. Συμμετείχε στην αντικομμουνιστική ομάδα Motion Picture Alliance for the Preservation of American Ideals και έγραψε άρθρα εκ μέρους της. Έγινε επίσης μέλος του αντικομμουνιστικού American Writers Association. Η επίσκεψη της Isabel Paterson για να συναντήσει του συνεργάτες της Ραντ στην Καλιφόρνια οδήγησε στη διακοπή των σχέσεών τους όταν η Paterson έκανε σχόλια που η Ραντ θεώρησε προσβλητικά για τους πολύτιμους πολιτικούς της συμμάχους. Το 1947, κατά τη διάρκεια του Μακαρθισμού, η Ραντ κατέθεσε ως «φιλικός μάρτυρας» στο United States House Un-American Activities Committee. Η κατάθεσή της περιέγραψε τη διαφορά ανάμεσα στην προσωπική της εμπειρία στη Σοβιετική Ένωση και την απεικόνισή της στην ταινία του 1944 Song of Russia. Η Ραντ υποστήριξε ότι η ταινία διαστρέβλωνε κατάφωρα τις συνθήκες που επικρατούσαν στη Σοβιετική Ένωση, που απεικόνιζαν τη ζωή εκεί πολύ ωραιότερη και πιο ευτυχισμένη απ’ ό,τι πραγματικά ήταν. Ήθελε επίσης να επικρίνει την επιτυχημένη ταινία του 1946 The Best Years of Our Lives γι’ αυτό που θεωρούσε ως αρνητική παρουσίαση του επιχειρηματικού κόσμου, αλλά δεν της επιτράπηκε να καταθέσει. Όταν μετά τις ακροάσεις ρωτήθηκε για την άποψή της για της αποτελεσματικότητα των ερευνών, η Ραντ περιέγραψε τη διαδικασία ως «μάταιη».
Μετά από πολλές καθυστερήσεις, η κινηματογραφική έκδοση του «Κοντά στον Ουρανό» κυκλοφόρησε το 1949. Αν και βασίστηκε στο σενάριο της Ραντ με ελάχιστες αλλαγές, «δεν της άρεσε η ταινία από την αρχή ως το τέλος» έχοντας παράπονα για το μοντάζ, την ηθοποιία και άλλα στοιχεία.
«Ο Άτλας Επαναστάτησε» και Αντικειμενισμός
Τα χρόνια που ακολούθησαν την έκδοση του «Κοντά στον Ουρανό», η Ραντ έλαβε πολλά γράμματα από αναγνώστες, ορισμένους από τους οποίους επηρέασε βαθύτατα. Το 1951, η Ραντ μετακόμισε από το Λος Άντζελες στη Νέα Υόρκη, όπου συγκέντρωσε γύρω της μια ομάδα τέτοιων θαυμαστών. Αυτή η ομάδα (την οποία αποκαλούσαν χαριτολογώντας «Η Κολλεκτίβα») περιλάμβανε τον μελλοντικό Πρόεδρο της Federal Reserve Alan Greenspan, το νέο φοιτητή ψυχολογίας Nathan Blumenthal (αργότερα Nathaniel Branden) και τη γυναίκα του Barbara και τον ξάδερφο της Barbara Leonard Peikoff. Αρχικά η ομάδα ήταν μια άτυπη συνάντηση φίλων που συναντιούνταν τα Σαββατοκύριακα στο διαμέρισμα της Ραντ και συζητούσαν για τη φιλοσοφία. Αργότερα άρχισε να τους αφήνει να διαβάζουν τα προσχέδια του νέου τους μυθιστορήματος «Ο Άτλας Επαναστάτησε», καθώς έγραφε το βιβλίο. Το 1954 η κοντινή σχέση της Ραντ με το νεαρό Nathaniel Branden οδήγησε σε μια ρομαντική σχέση, με τη συγκατάθεση των συζύγων τους.
Το «Ο Άτλας Επαναστάτησε» που εκδόθηκε το 1957, θεωρείται το magnum opus της Ραντ. Η ίδια περιέγραψε το θέμα του μυθιστορήματος ως «ο ρόλος του μυαλού στην ανθρώπινη ύπαρξη – και, ως φυσική συνέπεια, την παρουσίαση μιας νέας ηθικής φιλοσοφίας: της ηθικής της ορθολογικής ιδιοτέλειας». Προάγει τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του Αντικειμενισμού, της φιλοσοφίας της Ραντ, και εκφράζει την αντίληψή της για τα ανθρώπινα επιτεύγματα. Η ιστορία εξελίσσεται σε μια δυστοπική Αμερική όπου οι πιο δημιουργικοί βιομήχανοι, επιστήμονες και καλλιτέχνες κάνουν απεργία εναντία σε μια καταπιεστική κυβέρνηση που είναι μια καρικατούρα κομμουνισμού και αποσύρονται σε ένα ορεινό κρησφύγετο όπου χτίζουν μια ανεξάρτητη ελεύθερη οικονομία. Ο John Galt, ήρωας του μυθιστορήματος και ηγέτης της απεργίας, περιγράφει την απεργία ως «σβήσιμο της μηχανής του κόσμου» αποσύροντας τα μυαλά των ατόμων που συμβάλουν περισσότερο στον πλούτο και τα επιτεύγματα του έθνους. Με αυτή την φανταστική απεργία, η Ραντ ήθελε να δείξει ότι χωρίς τις προσπάθειες των ορθολογιστών και των παραγωγικών, η οικονομία και η κοινωνία θα κατέρρεαν. Το μυθιστόρημα έχει χαρακτηριστικά ρομαντισμού, μυστηρίου και επιστημονικής φαντασίας και περιλαμβάνει την πιο εκτενή υπεράσπιση του Αντικειμενισμού στα λογοτεχνικά κείμενα της Ραντ, υπό τη μορφή ενός μονολόγου του Galt.
Παρά τις πολλές αρνητικές κριτικές, το «Ο Άτλας Επαναστάτησε» έγινε παγκόσμιο bestseller και η Ραντ δήλωσε σε μια συνέντευξή της στον Mike Wallace ότι ήταν «η πιο δημιουργική εν ζωή στοχαστής». Μετά την ολοκλήρωση του μυθιστορήματος, η Ραντ έπεσε σε βαθιά κατάθλιψη. Το «Ο Άτλας Επαναστάτησε» ήταν το τελευταίο μυθιστόρημα που ολοκλήρωσε η Ραντ, ένα σημείο καμπής στη ζωή της που αποτέλεσε το τέλος της λογοτεχνικής της καριέρας και την απαρχή του ρόλου της ως λαϊκής φιλοσόφου.
Το 1958 ο Nathaniel Branden ίδρυσε τα Nathaniel Branden Lectures, που αργότερα εξελίχθηκαν στο Nathaniel Branden Institute (NBI), με στόχο την προώθηση της φιλοσοφίας της Ραντ. Μέλη της ένωσης έδιναν διαλέξεις για το NBI και έγραφαν άρθρα για τα περιοδικά του Αντικειμενισμού που εξέδιδε η Ραντ. Αργότερα η Ραντ εξέδωσε κάποια από αυτά τα άρθρα υπό μορφή βιβλίου. Ορισμένοι επικριτές, συμπεριλαμβανομένων πρώην σπουδαστών του NBI και του ίδιου του Branden, περιέγραψαν την κουλτούρα του NBI ως πνευματική καταπίεση και υπερβολική λατρεία στο πρόσωπο της Ραντ, με κάποιους να περιγράφουν το NBI και το ίδιο το κίνημα του Αντικειμενισμού ως ένα είδος λατρείας ή θρησκείας. Η Ραντ εξέφραζε απόψεις για ένα ευρύ φάσμα θεμάτων από τη φιλολογία και τη μουσική ως τη σεξουαλικότητα και κάποιοι από τους οπαδούς της μιμούνταν τις προτιμήσεις της, φορώντας ρούχα όπως αυτά των πρωταγωνιστών των μυθιστορημάτων της και αγοράζοντας έπιπλα όπως τα δικά της. Η Ραντ δεν εντυπωσιαζόταν με αρκετούς από τους σπουδαστές του NBI και τους έκρινε με υψηλά κριτήρια, αντιδρώντας συχνά ψυχρά ή θυμωμένα με όσους διαφωνούσαν μαζί της. Ωστόσο, κάποιοι πρώην σπουδαστές του NBI υποστηρίζουν ότι η έκταση αυτών των συμπεριφορών έχει μεγαλοποιηθεί και ότι το πρόβλημα επικεντρωνόταν στους φανατικότερους οπαδούς της Ραντ στη Νέα Υόρκη.
Ύστερη φάση
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 και του 1970, η Ραντ ανέπτυξε και προώθησε τη φιλοσοφία του Αντικειμενισμού μέσα από τα μη λογοτεχνικά έργα της και με ομιλίες σε φοιτητές σε πανεπιστήμια όπως το Yale, το Princeton, το Columbia, το Harvard, και το MIT. Έγινε επίτιμος διδάκτορας του Lewis & Clark College το 1963. Επίσης άρχισε να δίνει ετήσιες διαλέξεις στο Ford Hall Forum, απαντώντας και σε ερωτήσεις του ακροατηρίου. Κατά τη διάρκεια αυτών των ομιλιών και των ερωτήσεων που ακολουθούσαν, έπαιρνε συχνά αμφιλεγόμενες θέσεις σε πολιτικά και κοινωνικά θέματα της επικαιρότητας. Αυτές περιλάμβαναν την υποστήριξη του δικαιώματος στις αμβλώσεις, την αντίθεση στον πόλεμο του Βιετνάμ και της υποχρεωτικής στράτευσης (αλλά καταδικάζοντας πολλούς ανυπότακτους ως «αλήτες») , υποστηρίζοντας το Ισραήλ στον πόλεμο του Yom Kippur το 1973 εναντίον μιας συμμαχίας Αραβικών κρατών ως «πολιτισμένους άνδρες που πολεμούν βαρβάρους» , υποστηρίζοντας ότι οι Ευρωπαίοι άποικοι είχαν το δικαίωμα να πάρουν τη γη των Αμερικάνων Ινδιάνων και αποκαλώντας την ομοφυλοφιλία «ανήθικη» και «αηδιαστική» ενώ παράλληλα υποστήριζε την κατάργηση των νόμων εναντίον της. Επίσης υποστήριξε αρκετούς Ρεπουμπλικάνους υποψήφιους Προέδρους των Ηνωμένων Πολιτειών και ιδιαίτερα τον Barry Goldwater το 1964, την υποψηφιότητα του οποίου προώθησε με πολλά άρθρα στο The Objectivist Newsletter.
thumb|left|250px|Ο τάφος της Άυν Ραντ και του συζύγου της στο κοιμητήριο Kensico στο Valhalla της Νέας Υόρκης|alt=A twin gravestone bearing the name "Frank O'Connor" on the left, and "Ayn Rand O'Connor" on the right Το 1964 ο Nathaniel Branden ξεκίνησε μια σχέση με τη νεαρή ηθοποιό Patrecia Scott, την οποία αργότερα παντρεύτηκε. Ο Nathaniel και η Barbara Branden κράτησαν τη σχέση κρυφή από τη Ραντ. Όταν έμαθε γι’ αυτή το 1968, αν και η ρομαντική σχέση της με τον Branden είχε ήδη τελειώσει, η Ραντ διέκοψε τη σχέση της με το ζευγάρι, γεγονός που οδήγησε στο κλείσιμο του NBI. Η Ραντ δημοσίευσε ένα άρθρο στο The Objectivist κατηγορώντας τον Nathaniel Branden για ανειλικρίνεια και «παράλογη συμπεριφορά στην προσωπική του ζωή». Ο Branden αργότερα σε μια συνέντευξη ζήτησε συγγνώμη από «κάθε σπουδαστή του Αντικειμενισμού» επειδή «διαιώνισε τη λατρεία της Άυν Ραντ» και «συνέβαλε στην απαίσια ατμόσφαιρα πνευματικής καταπίεσης που διαποτίζει το κίνημα του Αντικειμενισμού». Τα επόμενα χρόνια η Ραντ και πολλοί από τους πιο κοντινούς της συνεργάτες διέκοψαν τις σχέσεις τους.
Η Ραντ έκανε εγχείρηση για καρκίνο του πνεύμονα το 1974, μετά από πολλές δεκαετίες καπνίσματος. Το 1976 σταμάτησε να γράφει το newsletter της και, παρά τις αρχικές της αντιρρήσεις, πείστηκε να επιτρέψει στον Ewa Pryor, έναν σύμβουλο του δικηγορικού της γραφείου, να την γράψει στα προγράμματα Social Security και Medicare. Κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1970 οι δραστηριότητές της στο κίνημα του Αντικειμενισμού περιορίστηκαν, ιδιαίτερα μετά το θάνατο του άντρα της στις 9 Νοεμβρίου του 1979. Ένα από τα τελευταία έργα της αφορούσε μια ατελή τηλεοπτική προσαρμογή του «Ο Άτλας Επαναστάτησε».
Η Ραντ πέθανε από καρδιακή ανακοπή στις 6 Μαρτίου 1982 στο διαμέρισμά της στη Νέα Υόρκη και θάφτηκε στο κοιμητήριο Kensico στο Valhalla της Νέας Υόρκης. Στην κηδεία της Ραντ παραβρέθηκαν αρκετοί από τους πιο εξέχοντες οπαδούς της, συμπεριλαμβανομένου του Alan Greenspan. Μια κατασκευή ύψους δύο μέτρων στο σχήμα του δολαρίου τοποθετήθηκε κοντά στο φέρετρό της. Στη διαθήκη της η Ραντ όρισε κληρονόμο της τον Leonard Peikoff.
Φιλοσοφία
Η Ραντ ονόμασε τη φιλοσοφία της «Αντικειμενισμό» περιγράφοντας την ουσία του ως: «η ιδέα του ανθρώπου ως ηρωικού όντος, με την προσωπική του ευτυχία ως ηθικό σκοπό της ζωής του, με την παραγωγική επιτυχία ως την πιο ευγενή δραστηριότητα και τη λογική ως τη μόνη απόλυτη αξία». Θεωρούσε τον Αντικειμενισμό ως μια συστηματική φιλοσοφία και διατύπωσε θέσεις για τη μεταφυσική, την επιστημολογία, την ηθική, την πολιτική φιλοσοφία και την αισθητική.
Στη μεταφυσική, η Ραντ υποστήριζε το φιλοσοφικό ρεαλισμό και ήταν αντίθετη σε οτιδήποτε θεωρούσε ως μυστικιστικό ή υπερφυσικό, συμπεριλαμβανομένων όλων των μορφών των θρησκειών. Στην επιστημολογία, θεωρούσε ότι η γνώση βασίζεται στην αντίληψη των αισθήσεων, την εγκυρότητα των οποίων θεωρούσε αξιωματική, και τη λογική, την οποία περιέγραφε ως: «η νοητική ικανότητα που προσδιορίζει και ενσωματώνει το υλικό που παρέχουν οι ανθρώπινες αισθήσεις». Απέρριπτε κάθε ισχυρισμό μη αντιληπτικής και εκ των προτέρων (a priori) γνώσης, συμπεριλαμβανομένων του «ενστίκτου», της «διαίσθησης» και κάθε μορφής γνώσης του τύπου «απλά το γνωρίζω». Στο Introduction to Objectivist Epistemology, η Ραντ παρουσίασε μια θεωρία σχηματισμού εννοιών (concept formation) και απέρριψε την αναλυτική-συνθετική διχοτομία (analytic–synthetic dichotomy).
Στην ηθική, η Ραντ υποστήριζε το λογικό και ηθικό εγωισμό (λογική ιδιοτέλεια) ως την κατευθυντήρια ηθική αρχή. Έλεγε ότι το άτομο πρέπει να «υπάρχει για τους δικούς του σκοπούς, ούτε θυσιάζοντας τον εαυτό του για τους άλλους ούτε θυσιάζοντας άλλους για τον εαυτό του». Αναφερόταν στον εγωισμό ως «την αρετή της ιδιοτέλειας» στο ομώνυμο βιβλίο της (The virtue of selfishness), στο οποίο παρουσίαζε τη λύση της στο πρόβλημα «είναι-θα έπρεπε», περιγράφοντας μια μετά-ηθική θεωρία που θεμελίωνε την ηθική στις ανάγκες της «επιβίωσης του ανθρώπου ως ανθρώπου» (man’s survival qua man). Καταδίκαζε τον ηθικό αλτρουισμό ως ασύμβατο με τις απαιτήσεις της ανθρώπινης ζωής και ευτυχίας και υποστήριζε ότι η έναρξη της χρήσης βίας (initiation of force) είναι κακή και παράλογη, γράφοντας στο «Ο Άτλας Επαναστάτησε» ότι «Βία και πνεύμα είναι αντίθετα».
Η πολιτική φιλοσοφία της Ραντ έδινε έμφαση στα ατομικά δικαιώματα (συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων στην ιδιοκτησία) και θεωρούσε τον καπιταλισμό της ελεύθερης αγοράς ως το μόνο ηθικό κοινωνικό σύστημα επειδή κατά τη γνώμη της ήταν το μόνο σύστημα που βασιζόταν στην προστασία αυτών των δικαιωμάτων. Ήταν αντίθετη στον κρατισμό, στον οποίο ενέτασσε τη θεοκρατία, την απόλυτη μοναρχία, το ναζισμό, το φασισμό, τον κομμουνισμό, το δημοκρατικό σοσιαλισμό και τη δικτατορία. Η Ραντ πίστευε ότι τα δικαιώματα πρέπει να εφαρμόζονται από μια συνταγματικά περιορισμένη κυβέρνηση. Αν και οι πολιτικές της απόψεις συχνά κατατάσσονται ως συντηρητικές ή ελευθεριακές, προτιμούσε τον όρο «ριζοσπάστης του καπιταλισμού.» Συνεργάστηκε με συντηρητικούς σε πολιτικά θέματα, αλλά διαφωνούσε μαζί τους σε θέματα όπως η θρησκεία και η ηθική. Δε συμφωνούσε με τους ελευθεριακούς, τους οποίους συσχέτιζε με τον αναρχισμό. Απέρριπτε τον αναρχισμό ως μια αφελή θεωρία βασισμένη στον υποκειμενισμό που στην πράξη δε θα μπορούσε να οδηγήσει πουθενά αλλού εκτός από τον κολεκτιβισμό.
Σύμφωνα με την αισθητική της Ραντ, η τέχνη είναι «επιλεκτική αναπαράσταση της πραγματικότητας σύμφωνα με τις μεταφυσικές αξιολογικές κρίσεις του καλλιτέχνη». Σύμφωνα με τη Ραντ, η τέχνη επιτρέπει την παρουσίαση φιλοσοφικών εννοιών με χειροπιαστό τρόπο που μπορεί να γίνει εύκολα κατανοητός, εκπληρώνοντας έτσι μια ανάγκη της ανθρώπινης συνείδησης. Ως συγγραφέας, η μορφή τέχνης στην οποία επικεντρωνόταν η Ραντ ήταν η λογοτεχνία, όπου θεωρούσε ότι ο ρομαντισμός είναι η προσέγγιση που αντικατοπτρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια την ανθρώπινη ελεύθερη βούληση. Περιέγραφε την προσωπική της λογοτεχνική προσέγγιση ως «ρομαντικό ρεαλισμό».
Η Ραντ αναγνώριζε στον Αριστοτέλη ως τη μεγαλύτερη επιρροή της και έλεγε ότι στην ιστορία της φιλοσοφίας μπορούσε να προτείνει μόνο «τρία Α» - Αριστοτέλη, Ακινάτη και Άυν Ραντ. Σε μία συνέντευξη με τον Mike Wallace το 1959, όταν ρωτήθηκε από πού προήρθε η φιλοσοφία της, απάντησε «Από το μυαλό μου, με μοναδική αναγνώριση ενός χρέους στον Αριστοτέλη, του μόνου φιλοσόφου που με επηρέασε ποτέ. Επινόησα την υπόλοιπη φιλοσοφία μου μόνη μου». Ωστόσο, αρχικά εμπνεύστηκε από τον Φρίντριχ Νίτσε και ορισμένοι μελετητές έχουν εντοπίσει ενδείξεις της επιρροής του σε σημειώσεις στα πρώτα ημερολόγια της Ραντ, σε τμήματα της πρώτης έκδοσης του «Εμείς οι ζωντανοί» (που η Ραντ αργότερα αναθεώρησε) και στο γενικότερο στυλ γραφής της. Ωστόσο, ως την εποχή που έγραψε το «Κοντά στον Ουρανό», η Ραντ είχε στραφεί κατά των ιδεών του Νίτσε και το εύρος της επιρροής του ακόμα και κατά την πρώιμη περίοδό της αμφισβητείται. Μεταξύ των φιλοσόφων που περιφρονούσε ιδιαίτερα ήταν ο Ιμμάνουελ Καντ, τον οποίο αποκαλούσε «τέρας», παρόλο που οι φιλόσοφοι George Walsh και Fred Seddon υποστήριξαν ότι τον παρερμήνευσε και υπερτόνισε τις διαφορές τους.
Η Ραντ είπε ότι η πιο σημαντική συμβολή της στη φιλοσοφία ήταν η «θεωρία των εννοιών, η ηθική [της] και η ανακάλυψη ότι στην πολιτική το κακό – η παραβίαση των δικαιωμάτων – ταυτίζεται με την έναρξη χρήσης βίας. Πίστευε ότι η επιστημολογία ήταν ένας θεμελιώδης κλάδος της φιλοσοφίας και θεωρούσε την υπεράσπιση της λογικής ως το πιο σημαντικό στοιχείο της φιλοσοφίας της, δηλώνοντας «δεν είμαι πρωτίστως υποστηρικτής του καπιταλισμού, αλλά του εγωισμού και δεν είμαι πρωτίστως υπερασπιστής του εγωισμού, αλλά της λογικής. Όταν κάποιος αναγνωρίσει την υπεροχή της λογικής και την εφαρμόσει με συνέπεια, τα υπόλοιπα ακολουθούν».
Κριτικές
Κατά τη διάρκεια της ζωής της, το έργο της Ραντ έγινε αντικείμενο ακραίων επαίνων και επικρίσεων. Το πρώτο μυθιστόρημα της Ραντ, το «Εμείς οι ζωντανοί», θαυμάστηκε από τον κριτικό λογοτεχνίας H. L. Mencken, το έργο της στο Broadway «Η Νύχτα της 16ης Ιανουαρίου» (Night of January 16th) σημείωσε μεγάλη επιτυχία τόσο με το κοινό όσο και τους κριτικούς και το «Κοντά στον Ουρανό» χαιρετίστηκε από τον κριτικό των The New York Times ως «κομψοτέχνημα». Τα μυθιστορήματα της Ραντ χλευάστηκαν από ορισμένους κριτικούς όταν πρωτοεκδόθηκαν ως μεγάλα και μελοδραματικά. Ωστόσο, έγιναν bestseller σε σημαντικό βαθμό από στόμα σε στόμα.
Οι πρώτες κριτικές που έλαβε η Ραντ αφορούσαν το «Η Νύχτα της 16ης Ιανουαρίου». Οι κριτικές για την παραγωγή ήταν γενικά θετικές, αλλά η Ραντ θεωρούσε ακόμα και τις θετικές κριτικές ενοχλητικές εξαιτίας των σημαντικών αλλαγών που είχαν γίνει από τον παραγωγό στο σενάριο. Η Ραντ πίστευε ότι για το πρώτο της μυθιστόρημα, «Εμείς οι ζωντανοί», δεν γράφτηκαν πολλές κριτικές, αλλά ο μελετητής της Michael S. Berliner, λέει «πήρε τις πιο πολλές κριτικές από όλα τα έργα της» με περίπου 125 διαφορετικές κριτικές που δημοσιεύτηκαν σε περισσότερες από 200 εκδόσεις. Γενικά οι κριτικές αυτές ήταν πιο θετικές από αυτές που απέσπασε για τα επόμενα έργα της. Η νουβέλα της «Ύμνος» το 1938 έτυχε περιορισμένης προσοχής από τους κριτικούς, τόσο κατά την πρώτη της έκδοση στην Αγγλία όσο και σε επόμενες επανεκδόσεις.
Το πρώτο bestseller της Ραντ, το «Κοντά στον Ουρανό», έλαβε πολύ λιγότερες κριτικές από το «Εμείς οι ζωντανοί», και οι απόψεις των κριτικών ήταν ανάμεικτες. Οι New York Times έγραψαν μια θετική κριτική την οποία η Ραντ εκτίμησε ιδιαίτερα. Ο κριτικός αποκάλεσε τη Ραντ «δυνατό συγγραφέα» που έγραφε «άψογα, όμορφα και με ένταση» και δήλωσε ότι «δε θα καταφέρετε να διαβάσετε αυτό τα περίτεχνο βιβλίο χωρίς να ξανασκεφτείτε ορισμένες από τις βασικές ιδέες της εποχής μας». Γράφτηκαν και άλλες θετικές κριτικές, αλλά η Ραντ απέρριψε τις περισσότερες είτε επειδή δεν κατανοούσαν το μήνυμά της είτε επειδή γράφτηκαν σε ασήμαντες εκδόσεις. Ορισμένες αρνητικές κριτικές επικεντρώθηκαν στο μέγεθος του μυθιστορήματος, όπως αυτός που το αποκάλεσε το «βιβλίο φάλαινα» και κάποιος άλλος που είπε ότι «σε οποιονδήποτε του αρέσει αξίζει μια αυστηρή διάλεξη για την εξοικονόμηση χαρτιού». Άλλες αρνητικές κριτικές αποκάλεσαν τους χαρακτήρες της άπονους και το στυλ της Ραντ «ακραία λαϊκό».
Το 1957 το μυθιστόρημα της Ραντ «Ο Άτλας Επαναστάτησε» έτυχε εκτεταμένης κριτικής, και πολλές από τις κριτικές ήταν ιδιαίτερα αρνητικές. Στη National Review, ο συντηρητικός συγγραφέας Whittaker Chambers αποκάλεσε το βιβλίο «ημιμαθές» και «αξιοσημείωτα χαζό». Περιέγραψε το ύφος του βιβλίου ως «οξύτητα χωρίς σταματημό» και κατηγόρησε τη Ραντ ότι υποστήριζε ένα αθεϊστικό μοντέλο (το οποίο παρομοίασε με αυτό των Σοβιετικών), υποστηρίζοντας ότι «Από κάθε σελίδα του «Ο Άτλας Επαναστάτησε» ακούγεται μια φωνή, από επώδυνη ανάγκη, να απαιτεί: «Στο θάλαμο αερίων-τώρα!». Το «Ο Άτλας Επαναστάτησε» έλαβε θετικές κριτικές από μερικές εκδόσεις, καθώς και επαίνους από το γνωστό βιβλιοκριτικό John Chamberlain, αλλά η μελετητής της Ραντ, Mimi Reisel Gladstein, αργότερα έγραψε «οι κριτικοί έμοιαζαν να ανταγωνίζονται για το ποιος θα επινοήσει την πιο έξυπνη κακία», αποκαλώντας το «αποτρόπαιη μπούρδα», «εφιάλτη», «γραμμένο από μίσος» και «ανελέητο τραμπουκισμό και απεραντολογία». Ο συγγραφέας Flannery O'Connor έγραψε σε ένα γράμμα προς ένα φίλο του «Το μυθιστόρημα της Άυν Ραντ είναι όσο χαμηλά μπορεί να πέσει ένα μυθιστόρημα. Ελπίζω να το μάζεψες από το πάτωμα του μετρό και να το πέταξες στον κοντινότερο κάδο σκουπιδιών».
Τα μη λογοτεχνικά βιβλία της Ραντ έλαβαν πολύ λιγότερες κριτικές από τα μυθιστορήματά της. Η ουσία της κριτικής του πρώτου μη λογοτεχνικού βιβλίου της For the New Intellectual, ήταν παρόμοια με αυτή του «Ο Άτλας Επαναστάτησε», με τον φιλόσοφο Sidney Hook να παρομοιάζει τη βεβαιότητά της με «τον τρόπο που γράφεται η φιλοσοφία στη Σοβιετική Ένωση» , και το συγγραφέα Gore Vidal να αποκαλεί την άποψή της «σχεδόν τέλεια στην ανηθικότητά της». Τα επόμενα βιβλία της έτυχαν σταδιακά λιγότερης προσοχής από τους κριτικούς.
Στην επέτειο των εκατό χρόνων από τη γέννησή της το 2005, ο Edward Rothstein, γράφοντας για τους New York Times, αποκάλεσε τη γραφή της ως γραφική ουτοπική «ρετρό φαντασία» και προγραμματικό νέο-Ρομαντισμό του παρεξηγημένου καλλιτέχνη, επικρίνοντας ταυτόχρονα την «απομονωμένη απόρριψη της δημοκρατικής κοινωνίας» από τους χαρακτήρες της. Το 2007, ο βιβλιοκριτικός Leslie Clark περιέγραψε τα μυθιστορήματά της ως «ρομαντικά μυθιστορήματα με μια πατίνα ψευδο-φιλοσοφίας». Το 2009, ο κριτικός του GQ Tom Carson περιέγραψε τα βιβλία της ως μια «καπιταλιστική έκδοση των θρησκευτικών μυθιστορημάτων του μεσοπολέμου» όπως ο Μπεν Χουρ και η σειρά Left Behind.
Λαϊκό ενδιαφέρον
Το 1991, σε μια δημοσκόπηση της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου και του Book-of-the-Month Club προς μέλη συλλόγων για το ποιο ήταν το βιβλίο που τους επηρέασε περισσότερο, το «Ο Άτλας Επαναστάτησε» της Ραντ ήταν η δεύτερη δημοφιλέστερη επιλογή μετά τη Βίβλο. Τα βιβλία της Ραντ εξακολουθούν να πωλούνται και να διαβάζονται ευρέως με πάνω από 29 εκατομμύρια αντίτυπα σε πωλήσεις μέχρι το 2013 (με περίπου 10% για δωρεάν διανομή σε σχολεία από το Ayn Rand Institute). Αν και η επιρροή της Ραντ είναι μεγαλύτερη στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπάρχει παγκόσμιο ενδιαφέρον για τα έργα της. Τα βιβλία της Ραντ συνεχίζουν να είναι ανάμεσα στα βιβλία με τις υψηλότερες πωλήσεις στην Ινδία. Στους θαυμαστές της Ραντ περιλαμβάνονται οι σύγχρονοί της πεζογράφοι όπως οι Ira Levin, Kay Nolte Smith and L. Neil Smith, και νεότεροι συγγραφείς όπως οι Erika Holzer και Terry Goodkind που επηρεάστηκαν από αυτή. Άλλοι καλλιτέχνες που έχουν δηλώσει ότι η ζωή και η σκέψη τους έχει επηρεαστεί από τη Ραντ περιλαμβάνουν τον συγγραφέα κόμικς Steve Ditko και το μουσικό Neil Peart του συγκροτήματος Rush. Χάρη στη θετική παρουσίαση της επιχειρηματικότητας στα βιβλία της Ραντ, πολλοί επιχειρηματίες και διευθυντικά στελέχη θαυμάζουν και προωθούν το έργο της. Ο John Allison της BB&T και ο Ed Snider της Comcast Spectacor έχουν χρηματοδοτήσει την προώθηση των ιδεών της Ραντ, ενώ ο Mark Cuban, ιδιοκτήτης των Dallas Mavericks, και ο John P. Mackey, CEO των Whole Foods, μεταξύ άλλων, έχουν πει ότι θεωρούν τη Ραντ ζωτικής σημασίας για την επιτυχία τους.
Η Ραντ και τα έργα της αναφέρονται σε διάφορα μέσα: σε τηλεοπτικές εκπομπές, όπως κωμωδίες κινουμένων σχεδίων, κωμωδίες ζωντανής δράσης, δράματα, τηλεοπτικά παιχνίδια, καθώς και ταινίες και βιντεοπαιχνίδια. Τόσο η ίδια όσο και χαρακτήρες που βασίζονται σ’ αυτή, έχουν εξέχουσα θέση (θετική ή αρνητική) σε βιβλία λογοτεχνίας ή επιστημονικής φαντασίας σημαντικών Αμερικανών συγγραφέων. Ο Nick Gillespie, αρχισυντάκτης του Reason, έχει δηλώσει ότι «η αθανασία της Ραντ είναι βασανιστική, μια αθανασία στην οποία είναι εξίσου πιθανό να είναι στην πρώτη γραμμή όσο και πρωταγωνίστρια...» και ότι «μπηχτές στη Ραντ ως κρύα και απάνθρωπη, διατρέχουν το λαϊκό πολιτισμό». Έχουν γυριστεί δύο ταινίες για τη ζωή της Ραντ. Το ντοκιμαντέρ του 1997 Ayn Rand: A Sense of Life, ήταν υποψήφιο για το Academy Award for Documentary Feature. Το Passion of Ayn Rand, μια τηλεοπτική προσαρμογή του ομώνυμου βιβλίου, κέρδισε πολλά βραβεία. Το πρόσωπο της Ραντ εμφανίζεται επίσης σε γραμματόσημο των ΗΠΑ που σχεδίασε ο καλλιτέχνης Nick Gaetano.
Πολιτική επιρροή
Αν και απέρριπτε τις ταμπέλες «συντηρητική» και «ελευθεριακή», η Ραντ εξακολουθεί να έχει επιρροή στο συντηρητικό και ελευθεριακό χώρο. Ο Jim Powell, ένα υψηλόβαθμο στέλεχος του Cato Institute, θεωρεί τη Ραντ ως μια από τις τρεις σημαντικότερες γυναίκες (μαζί με τη Rose Wilder Lane και τη Isabel Paterson) στο σύγχρονο Αμερικανικό ελευθεριακό χώρο και ο David Nolan, ένας από τους ιδρυτές του Libertarian Party, έχει δηλώσει ότι «χωρίς τη Ραντ, το ελευθεριακό κίνημα δε θα υπήρχε». Στην ιστορία του ελευθεριακού κινήματος που συνέγραψε ο δημοσιογράφος Brian Doherty, την περιέγραψε ως «τον ελευθεριακό με τη μεγαλύτερη επιρροή στο ευρύ κοινό τον εικοστό αιώνα » και ο βιογράφος Jennifer Burns αναφέρθηκε σε αυτή ως «το μαλακό ναρκωτικό που οδηγεί σε μια εξάρτηση στη δεξιά».
Αντιμετώπισε έντονη κριτική από τον William F. Buckley, Jr. και άλλους συντελεστές του περιοδικού National Review. Δημοσίευσαν πολλές κριτικές κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960 από τους Whittaker Chambers, Garry Wills, και M. Stanton Evans. Παρ’ όλα αυτά, η επιρροή της στους συντηρητικούς ανάγκασε τον Buckley και άλλους συντελεστές της National Review να επανεξετάσουν τον τρόπο που οι παραδοσιακές αξίες της αρετής και του Χριστιανισμού θα μπορούσαν να συνδυαστούν με την υποστήριξη του καπιταλισμού.
Τα πολιτικά πρόσωπα που αναφέρουν ότι επηρεάστηκαν από την Άυν Ραντ είναι συνήθως συντηρητικοί (συχνά μέλη του Ρεπουμπλικανικού κόμματος), παρά το γεγονός ότι κάποιες από τις θέσεις της Ραντ δεν είναι συνηθισμένες για συντηρητικούς, όπως το δικαίωμα στην άμβλωση και η αθεΐα. Το 1987 ένα άρθρο στους The New York Times αναφέρθηκε στη Ραντ ως «βραβευμένη δημοσιογράφος» (novelist laureate) της κυβέρνησης Ρήγκαν. Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές και συντηρητικοί αναλυτές αναγνωρίζουν την επιρροή της στη ζωή τους και συνιστούν τα μυθιστορήματά της.
Η οικονομική κρίση του τέλους της δεκαετίας του 2000 αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον για τα έργα της, ιδιαίτερα για το «Ο Άτλας Επαναστάτησε», με ορισμένους να θεωρούν ότι προανήγγειλε την κρίση και με άρθρα γνώμης να συγκρίνουν πραγματικά γεγονότα με την πλοκή του μυθιστορήματος. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εμφανίστηκαν σε διαδηλώσεις του Tea Party πλακάτ που αναφέρονταν στη Ραντ και στον ήρωά της John Galt. Υπήρξε επίσης αυξημένη κριτική των ιδεών της, ιδιαίτερα από την αριστερά, με τους επικριτές να αποδίδουν την οικονομική κρίση στην υποστήριξή της προς τον εγωισμό και την ελεύθερη αγορά, ιδίως μέσω της επιρροής της στον Alan Greenspan. Για τους αντικειμενιστές αυτή η κριτική απορρίπτεται από το γεγονός πως οι επιλογές του Greenspan που οδήγησαν στην κρίση ήταν εξ’ ολοκλήρου αντίθετες με τις αρχές του αντικειμενισμού κυρίως σε σχέση με την φύση του νομίσματος και κατ’ επέκταση την νομισματική πολιτική. Επιπλέον, το αριστερό περιοδικό Mother Jones παρατήρησε ότι «η ιδιαίτερη μεγαλοφυία της Ραντ ήταν πάντα η ικανότητά της να ανατρέπει παραδοσιακές ιεραρχίες και να παρουσιάζει τους πλουσίους, τους ταλαντούχους και τους ισχυρούς ως καταπιεσμένους», ενώ το The Nation επικαλέστηκε ομοιότητες μεταξύ της «ηθικής βάσης του Ραντιανισμού» και του φασισμού, μία ανυπόστατη επίθεση αφού η ίδια η Ραντ έγραψε εκτενώς κατά του φασισμού μέσα στα άρθρα και τα βιβλία της.
Λένα Παπαληγούρα
Η Λένα (Ελένη) Παπαληγούρα (Αθήνα, 27 Μαΐου 1985-) είναι Ελληνίδα ηθοποιός.
Άυν Ραντ
Ακαδημαϊκή αντίδραση
Μετά το θάνατο της Ραντ, το ενδιαφέρον για το έργο της σταδιακά αυξήθηκε. Η ιστορικός Jennifer Burns προσδιόρισε «τρία επικαλυπτόμενα κύματα» ακαδημαϊκού ενδιαφέροντος για τη Ραντ, το πιο πρόσφατο από τα οποία είναι «μια έκρηξη ακαδημαϊκής δραστηριότητας» μετά το 2000. Ωστόσο, λίγα πανεπιστήμια σήμερα περιλαμβάνουν τη Ραντ ή τον Αντικειμενισμό ως φιλοσοφική ειδικότητα ή τομέα έρευνας, ενώ πολλά τμήματα την απορρίπτουν ως φαινόμενο pop culture και όχι αντικείμενο σοβαρής μελέτης.
Λένα Παπαληγούρα
Είναι απόφοιτη της δραματικής σχολής του Θεάτρου Τέχνης Κάρολος Κουν καθώς του τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου.
Το 2013 έλαβε το βραβείο Μελίνα Μερκούρη.
Άυν Ραντ
Ακαδημαϊκή αντίδραση
Οι Gladstein, Chris Matthew Sciabarra, Allan Gotthelf, Edwin A. Locke και Tara Smith έχουν διδάξει το έργο της σε πανεπιστημιακά ιδρύματα. Ο Sciabarra συν-επιμελείται το Journal of Ayn Rand Studies, ένα ανεξάρτητο επιστημονικό περιοδικό αφιερωμένο στη μελέτη του φιλοσοφικού και λογοτεχνικού έργου της Ραντ. Το 1987 ο Gotthelf συνέβαλε στην ίδρυση της Ayn Rand Society με τον George Walsh και τον David Kelley και δραστηριοποιείται στην επιχορήγηση σεμιναρίων για τη Ραντ και τις ιδέες της. Ο Smith έχει γράψει αρκετά ακαδημαϊκά βιβλία και άρθρα για τις ιδέες της Ραντ, συμπεριλαμβανομένου του Ayn Rand's Normative Ethics: The Virtuous Egoist, ενός τόμου για την ηθική θεωρία της Ραντ που εκδόθηκε από το Cambridge University Press. Οι ιδέες της Ραντ έχουν επίσης γίνει αντικείμενο μελέτης στα πανεπιστήμια Clemson και Duke. Οι μελετητές της Αγγλικής και της Αμερικανικής λογοτεχνίας έχουν αγνοήσει σε μεγάλο βαθμό το έργο της, αν και το ενδιαφέρον για το λογοτεχνικό της έργο έχει αυξηθεί από τη δεκαετία του 1990.
Λένα Παπαληγούρα
Καριέρα
Το τηλεοπτικό της ντεμπούτο έγινε το 2007, μέσα από μικρές συμμετοχές στις σειρές «Τυφλόμυγα» και «Ιστορίες Μυστηρίου». Τη σεζόν 2008-09 πρωταγωνίστησε στη νεανική σειρά του ALPHA, «Γ4» μαζί με τους Μυριέλλα Κουρεντή, Παναγιώτη Εξαρχέα, Γιώργο Σπάνια, Κατερίνα Μισιχρόνη, Στέφανο Μουαγκιέ, Δημήτρη Πασσά και Μαρίνα Σάττι ενώ το 2010, έλαβε μέρος σε ένα επεισόδιο της δραματικής σειράς «O 3ος Νόμος» όπου και συνεργάστηκε για πρώτη φορά με τον σκηνοθέτη Πάνο Κοκκινόπουλο. Το 2015, συνεργάστηκε ξανά με τον Κοκκινόπουλο για τη σειρά «10η εντολή» και έγραψαν μαζί και το σενάριο ενός επεισοδίου. Έχει παίξει επίσης στις σειρές «Ου φονεύσεις» (2018-19), «Καρτ Ποστάλ» (2021), «Φλόγα και Άνεμος» (2022). σειρά Μαύρο Ρόδο του Mega σειρά Ο Όρκος ΙΙ του ΕΡΤ1
Άυν Ραντ
Ακαδημαϊκή αντίδραση
Οι μελετητές της Ραντ Douglas Den Uyl και Douglas B. Rasmussen, αν και τονίζουν τη σημασία και την πρωτοτυπία της σκέψης της, περιγράφουν το στυλ της ως «λόγιο, υπερβολικό και συναισθηματικό». Ο φιλόσοφος Jack Wheeler λέει ότι παρά «τον αδιάκοπο στόμφο και τη συνεχή εκδήλωση οργής από τη Ραντ», η ηθική της Ραντ είναι «η πιο τεράστια επιτυχία, η μελέτη της οποίας είναι πολύ πιο αποδοτική από οποιαδήποτε άλλη στη σύγχρονη σκέψη». Στο λήμμα για τη Ραντ στη Literary Encyclopedia του 2001, ο John David Lewis δήλωσε ότι «η Ραντ έγραψε το πιο διανοητικά προκλητικό μυθιστόρημα της γενιάς της». Σε μια συνέντευξή του στην Chronicle of Higher Education το 1999 ο Sciabarra σχολίασε «ξέρω, γελάνε με τη Ραντ», ενώ προέβλεψε την αύξηση του ενδιαφέροντος για το έργο της στην ακαδημαϊκή κοινότητα
Λένα Παπαληγούρα
Καριέρα
Όσον αφορά το θέατρο, συμμετείχε σε παραστάσεις όσο ακόμα ήταν φοιτήτρια αλλά η πρώτη της γνωστή δουλειά, έγινε το 2009, με την παράσταση «Ο βασιλιάς πεθαίνει». Το 2010, πρωταγωνίστησε στο «Γλυκό πουλί της νιότης», το 2011 στις «Πυρκαγιές», το 2012 στις παραστάσεις «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» και «Η Αυλή των Θαυμάτων», το 2014 στα «Ερείπια», στις Τρωάδες, το 2015 στον «Ματωμένο Γάμο», στην «Κατερίνα» και στους «Αδελφούς Καραμάζωφ», το 2016 στις «Τρεις αδελφές» και στη Λυσιστράτη στα πλαίσια του 2ου Φεστιβάλ Θεάτρου Δάσους. Το καλοκαίρι του 2021 πρωταγωνιστή στο έργο του Ευριπίδη "Ιφιγένεια η εν Ταύροις". Η παράσταση έκανε πρεμιέρα στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Ακολούθησαν οι παραστάσεις «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» (2017), «Ηλέκτρα» (2018), «Δαναΐδες» και «Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια» (2019), «Ιφιγένεια η εν Ταύροις» (2021), «Το Σώσε» και «Γυάλινος κόσμος» (2022).
Το 2013 έλαβε το βραβείο Μελίνα Μερκούρη.
Άυν Ραντ
Ακαδημαϊκή αντίδραση
Ο ελευθεριακός φιλόσοφος Michael Huemer υποστήριξε ότι πολύ λίγοι άνθρωποι βρίσκουν τις ιδέες της Ραντ πειστικές, ιδιαίτερα την ηθική της, την οποία θεωρεί δύσκολη να ερμηνευθεί και ίσως χωρίς λογική συνοχή. Αποδίδει την προσοχή που προκαλεί στο ότι είναι «συναρπαστική συγγραφέας», ιδίως ως μυθιστοριογράφος. Έτσι το «Ο Άτλας Επαναστάτησε» ξεπερνάει σε πωλήσεις όχι μόνο τα έργα άλλων φιλοσόφων του κλασικού φιλελευθερισμού όπως οι Λούντβιχ φον Μίζες, Φρίντριχ Χάγιεκ και Φρεντερίκ Μπαστιά, αλλά και τα μη φιλολογικά βιβλία της ίδιας την Ραντ.
Ο πολιτικός επιστήμονας Charles Murray, επαινώντας τα λογοτεχνικά της επιτεύγματα, παράλληλα επικρίνει τον ισχυρισμό της ότι το μόνο «φιλοσοφικό χρέος» της είναι προς τον Αριστοτέλη και υποστηρίζει ότι οι ιδέες της βασίζονται σε παλαιότερους στοχαστές όπως ο Τζον Λοκ και ο Φρίντριχ Νίτσε. Σύμφωνα με τον Murray «επιμένοντας ότι ο Αντικειμενισμός ξεπήδησε σε πλήρη ανάπτυξη από το μυαλό της, με μόνο λίγη βοήθεια από τον Αριστοτέλη, η Ραντ συμπεριφερόταν παιδιάστικα και ήταν εκτός επαφής με την πραγματικότητα».
Λένα Παπαληγούρα
Καριέρα
Κινηματογραφικά έχει συμμετάσχει σε πέντε ταινίες: «Πεθαίνοντας στην Αθήνα» (2006), «Οι σκλάβοι στα δεσμά τους» (2008), «Ο θάνατος που ονειρεύτηκα» (2010), «ΠΑΝ.δη.ΜΙΑ» (2015) και «Airhostess-737» (2022). Η τελευταία μάλιστα έκανε πρεμιέρα στο 75ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λοκάρνο.
Άυν Ραντ
Ακαδημαϊκή αντίδραση
Αν και η Ραντ υποστήριζε ότι ο Αντικειμενισμός ήταν ένα ολοκληρωμένο φιλοσοφικό σύστημα, ο φιλόσοφος Robert H. Bass υποστήριξε ότι οι κεντρικές της ηθικές ιδέες είναι ασυνεπείς και έρχονται σε αντίθεση με τις κεντρικές πολιτικές της απόψεις.
Λένα Παπαληγούρα
Προσωπική ζωή
Είναι κόρη του πρώην υπουργού Δικαιοσύνης Αναστάσιου Παπαληγούρα και της Ζαΐρας Ράλλη-Παπαληγούρα, καθώς και εγγονή των πολιτικών Παναγή Παπαληγούρα και Γεωργίου Ράλλη.
Άυν Ραντ
Επιλεγμένα έργα
thumb|right|180px|Το εξώφυλλο του βιβλίου της «Philosophy: Who Needs It»
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ρώσοι φιλόσοφοι Κατηγορία:Ρώσοι μυθιστοριογράφοι Κατηγορία:Ρώσοι θεατρικοί συγγραφείς Κατηγορία:Ρώσοι σεναριογράφοι Κατηγορία:Αμερικανοί φιλόσοφοι Κατηγορία:Αμερικανοί μυθιστοριογράφοι Κατηγορία:Αμερικανοί θεατρικοί συγγραφείς Κατηγορία:Αμερικανοί σεναριογράφοι Κατηγορία:Ρωσοεβραίοι Κατηγορία:Επιστημολόγοι Κατηγορία:Αμερικανοί άθεοι Κατηγορία:Φιλόσοφοι του 20ού αιώνα Κατηγορία:Φιλόσοφοι (γυναίκες)
Λένα Παπαληγούρα
Προσωπική ζωή
Από το 2010 μέχρι το 2015 ήταν σε σχέση με τον σκηνοθέτη Πάνο Κοκκινόπουλο.
Στις 29 Σεπτεμβρίου 2018 παντρεύτηκε τον πολιτικό μηχανικό Άκη Πάντο και απέκτησαν δυο γιούς, τον Αναστάση (γενν. 22 Νοεμβρίου 2018) και τον Αντώνη (γενν. 25 Μαΐου 2020).
Συννυφάδα της είναι η επίσης ηθοποιός Ιωάννα Παππά, αφού έχουν παντρευτεί δύο αδελφούς.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ελληνίδες ηθοποιοί θεάτρου Κατηγορία:Ελληνίδες ηθοποιοί κινηματογράφου Κατηγορία:Ελληνίδες ηθοποιοί τηλεόρασης Κατηγορία:Οικογένεια Ράλλη
Αναμνηστικά κέρματα ευρώ
Τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκδίδουν αναμνηστικά κέρματα σε διάφορες ονομαστικές αξίες. Αυτά περιλαμβάνουν
Κουβανική Επανάσταση
thumb|250px|Εικόνα από δρόμο της Αβάνας με φιλοεπαναστατικό περιεχόμενο. Ως Κουβανική Επανάσταση (ισπανικά: Revolución Cubana) νοείται ο ένοπλος αγώνας για την αποτίναξη του υποστηριζόμενου από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής καθεστώτος του δικτάτορα Φουλχένθιο Μπατίστα στην Κούβα. Η έναρξη της επανάστασης τοποθετείται με την αποτυχημένη προσπάθεια κατάληψης από ομάδα επαναστατών υπό τους αδελφούς Φιντέλ και Ραούλ Κάστρο του στρατοπέδου Μονκάδα, στις 26 Ιουλίου 1953. Ο στόχος του ένοπλου αγώνα για τον έλεγχο της χώρας πραγματοποιήθηκε την πρωτοχρονιά του 1959, μετά τη νίκη των επαναστατών στη μάχη της Σάντα Κλάρα και τη διαφυγή του Μπατίστα. Το νέο καθεστώς που εγκαθιδρύθηκε στην Κούβα με την επιτυχία της επανάστασης το 1959 εξακολουθεί να έχει τα ηνία της διακυβέρνησης της χώρας μέχρι και σήμερα.
Διαφθορά στην Κούβα
Η Δημοκρατία της Κούβας στις αρχές του 20ου αιώνα χαρακτηριζόταν σε μεγάλο βαθμό από μια βαθιά ριζωμένη παράδοση διαφθοράς, όπου η πολιτική συμμετοχή είχε ως αποτέλεσμα να υπάρξουν ευκαιρίες για τις ελίτ για να συμμετάσχουν στη συσσώρευση πλούτου. Η πρώτη προεδρική περίοδος της Κούβας υπό τον Τόμας Εστράντα Πάλμα από το 1902 έως το 1906 θεωρήθηκε ότι τηρούσε τα καλύτερα πρότυπα διοικητικής ακεραιότητας στην ιστορία της Δημοκρατίας της Κούβας. Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες με την παρέμβαση τους το 1906 οδήγησε στον Τσαρλς Έντουαρντ Μαγκούν, Αμερικανό διπλωμάτη, να αναλάβει την κυβέρνηση μέχρι το 1909. Ο Χιου Τόμας προτείνει ότι ενώ ο Μαγκούν αποδοκίμαζε τις πρακτικές διαφθοράς, αυτή εξακολουθούσε να υπάρχει υπό τη διακυβέρνησή του και υπονόμευε την αυτονομία του δικαστικού σώματος και τις δικαστικές αποφάσεις τους. Ο επόμενος πρόεδρος, Χοσέ Μιγκέλ Γκόμεζ, ήταν ο πρώτος που ενεπλάκη σε εκτεταμένη διαφθορά και κυβερνητικά σκάνδαλα.
Αυτά τα σκάνδαλα αφορούσαν δωροδοκίες που φέρεται να καταβλήθηκαν σε Κουβανούς αξιωματούχους και νομοθέτες στο πλαίσιο σύμβασης για έρευνα στο λιμάνι της Αβάνας, καθώς και την πληρωμή αμοιβών σε κυβερνητικούς συνεργάτες και ανώτατους αξιωματούχους. Ο διάδοχος του Γκόμεζ, Μάριο Γκαρσία Μενοκάλ, ήθελε να βάλει τέλος στα σκάνδαλα διαφθοράς και ισχυρίστηκε ότι ήταν αφοσιωμένος στη διοικητική ακεραιότητα και υοθέτησε το σύνθημα «ειλικρίνεια, ειρήνη και δουλειά». Ωστόσο παρά τις προθέσεις του, η διαφθορά εντάθηκε στην κυβέρνησή του από το 1913 έως το 1921. Οι περιπτώσεις απάτης έγιναν πιο συχνές ενώ ιδιωτικοί παράγοντες και οι εργολάβοι εμπλέκονταν συχνά με δημόσιους λειτουργούς και νομοθέτες. Ο Τσαρλς Έντουαρντ Τσάπμαν αποδίδει την αύξηση της διαφθοράς στην έκρηξη παραγωγής ζάχαρης που σημειώθηκε στην Κούβα υπό τη διοίκηση του Μενοκάλ. Επιπλέον, η εμφάνιση του Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος επέτρεψε στην κουβανική κυβέρνηση να χειραγωγήσει τις τιμές της ζάχαρης, τις πωλήσεις των εξαγωγών και τις άδειες εισαγωγής.
Δήμος Ανατολής
Ο Δήμος Ανατολής ήταν δήμος του νομού Ιωαννίνων που συστάθηκε με το πρόγραμμα Καποδίστριας από τη συνένωση παλαιότερων κοινοτήτων της περιοχής, που αποτέλεσαν στη συνέχεια τα δημοτικά διαμερίσματα του δήμου. Λειτούργησε την περίοδο 1999 -2010 οπότε και καταργήθηκε με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης και εντάχθηκε στον νέο δήμο Ιωαννιτών. Βρισκόταν στο κεντρικό τμήμα του νομού, νότια της πρωτεύουσας του νομού, των Ιωαννίνων. Καταλάμβανε έκταση 18.595 στρεμμάτων και είχε συνολικό πληθυσμό 7.198 κατοίκους. Έδρα του δήμου ήταν η Ανατολή.
Κουβανική Επανάσταση
Διαφθορά στην Κούβα
Ο Αλφρέντο Ζάγιας που διαδέχθηκε τον Μενοκάλ από το 1921–25 και συμμετείχε σε αυτό που ο Καλίξτο Μάσο αναφέρει ως "μέγιστη έκφραση της διοικητικής διαφθοράς" η οποία εξαπλώθηκε σε όλες σχεδόν τις πτυχές της δημόσιας ζωής και η κουβανική διοίκηση χαρακτηρίστηκε σε μεγάλο βαθμό από νεποτισμό καθώς ο Ζάγιας βασιζόταν σε φίλους και συγγενείς για να αποκτήσει παράνομα μεγαλύτερη πρόσβαση στον πλούτο. Λόγω των προηγούμενων πολιτικών του Ζάγιας, ο Γκεράρντο Ματσάντο είχε ως στόχο να μειώσει τη διαφθορά και να βελτιώσει την απόδοση του δημόσιου τομέα υπό τη διαδοχική διοίκησή του από το 1925 έως το 1933. Ενώ κατάφερε με επιτυχία να μειώσει τη μικροδιαφθορά, η μεγάλη διαφθορά εξακολουθούσε να παραμένει σε μεγάλο βαθμό. Ο Ματσάντο ξεκίνησε αναπτυξιακά έργα μέσω διογκωμένων δαπανών και της δημιουργίας "μεγάλων περιθωρίων κέρδους" που επέτρεψαν στους δημόσιους αξιωματούχους να οικειοποιηθούν παράνομα χρήματα. Υπό την κυβέρνησή του, η διαφθορά συγκεντρώθηκε σε λιγότερα χέρια με "κεντρικές διαδικασίες κρατικών αγορών" και τη συλλογή δωροδοκιών μεταξύ ενός μικρότερου αριθμού γραφειοκρατών και διαχειριστών. Μέσω της ανάπτυξης υποδομών ακινήτων και την ανάπτυξη της τουριστικής βιομηχανίας της Κούβας, η διοίκηση του Ματσάντο μπόρεσε να χρησιμοποιήσει εμπιστευτικές πληροφορίες για να επωφεληθεί από επιχειρηματικές συμφωνίες του ιδιωτικού τομέα.
Δήμος Ανατολής
Ο δήμος περιλάμβανε τα παρακάτω δημοτικά διαμερίσματα και οικισμούς:
Κουβανική Επανάσταση
Διαφθορά στην Κούβα
Ο γερουσιαστής Εδουάρδο Τσίμπας αφιερώθηκε στην αποκάλυψη της διαφθοράς στην κουβανική κυβέρνηση και ίδρυσε το Ορθόδοξο Κόμμα το 1947 για να προωθήσει αυτόν τον στόχο. Η Αργκότ-Φρέιρ επισημαίνει ότι ο πληθυσμός της Κούβας υπό το δημοκρατικό καθεστώς έδειχνε υψηλή ανοχή στη διαφθορά. Επιπλέον, οι Κουβανοί γνώριζαν και επέκριναν ποιος ήταν διεφθαρμένος, αλλά τους θαύμαζαν για την ικανότητά τους να ενεργούν ως "ατιμώρητοι εγκληματίες" σε δωροδοκίες. Η δημιουργία ενός παράνομου δικτύου τυχερών παιχνιδιών εντός του στρατού επέτρεψε στο προσωπικό του στρατού όπως ο Αντισυνταγματάρχης Πεντράζα και ο Ταγματάρχης να συμμετάσχουν σε εκτεταμένες δραστηριότητες παράνομου τζόγου. Ο Μαουρίτσιο Αγκούστο Φοντ και ο Αλφόνσο Κουίροζ, συγγραφείς του βιβλίου The Cuban Republic and José Martí, αναφέρουν ότι η διαφθορά διαπερνούσε τη δημόσια ζωή υπό τις κυβερνήσεις των προέδρων Ραμόν Γκράου και Κάρλος Πρίο. Ο Πρίο αναφέρθηκε ότι είχε κλέψει πάνω από 90 εκατομμύρια δολάρια σε δημόσιους πόρους, που ισοδυναμούσε με το 1/4 του ετήσιου εθνικού προϋπολογισμού.
Δήμος Ανατολής
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ανατολη
Κουβανική Επανάσταση
Διαφθορά στην Κούβα
Πριν από την κομμουνιστική επανάσταση, η Κούβα διοικούνταν υπό την εκλεγμένη κυβέρνηση του Φουλχένσιο Μπατίστα από το 1940-1944. Σε όλη αυτή τη χρονική περίοδο, η βάση υποστήριξης του Μπατίστα αποτελούνταν κυρίως από διεφθαρμένους πολιτικούς και στρατιωτικούς αξιωματούχους. Ο ίδιος ο Μπατίστα μπόρεσε να αποκομίσει μεγάλα κέρδη από το καθεστώς προτού έρθει στην εξουσία μέσω διογκωμένων κρατικών συμβολαίων και εσόδων από τον τζόγο. Το 1942, το Βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ήταν "πολύ ανήσυχο" για τη διαφθορά υπό τον Πρόεδρο Φουλχένσιο Μπατίστα, περιγράφοντας το πρόβλημα ως "ενδημικό" και ξεπερνώντας "ο,τιδήποτε είχε συμβεί στο παρελθόν". Οι Βρετανοί διπλωμάτες πίστευαν ότι η διαφθορά είχε τις ρίζες του στους πιο ισχυρούς θεσμούς της Κούβας, με τα ανώτατα άτομα στην κυβέρνηση και τον στρατό να εμπλέκονται σε μεγάλο βαθμό στον τζόγο και το εμπόριο ναρκωτικών. Όσον αφορά την κοινωνία των πολιτών, ο Εδουάρδο Σάενθ Ρόβνερ γράφει ότι η διαφθορά εντός της αστυνομίας και της κυβέρνησης επέτρεψε την επέκταση των εγκληματικών οργανώσεων στην Κούβα. Ο Μπατίστα αρνήθηκε στον Αμερικανό Πρόεδρο Φρανγκλίνο Ρούζβελτ την προσφορά του να στείλει ειδικούς για να βοηθήσουν στη μεταρρύθμιση της κουβανικής δημόσιας υπηρεσίας.
Αργότερα, το 1952, ο Μπατίστα ηγήθηκε ενός στρατιωτικού πραξικόπηματος που υποστηρίχθηκε από τις ΗΠΑ εναντίον του Πρίο και κυβέρνησε μέχρι το 1959. Υπό την εξουσία του, ο Μπατίστα ηγήθηκε μιας διεφθαρμένης δικτατορίας που περιλάμβανε στενούς δεσμούς με οργανώσεις οργανωμένου εγκλήματος καθώς και τη μείωση των πολιτικών ελευθεριών των Κουβανών. Αυτή η περίοδος είχε ως αποτέλεσμα ο Μπατίστα να εμπλέκεται σε πιο «σύνθετες πρακτικές διαφθοράς» τόσο σε επίπεδο διοίκησης όσο και σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών. Ο Μπατίστα και η διοίκησή του συμμετείχαν σε κερδοσκοπία από τη λαχειοφόρο αγορά καθώς και σε παράνομο τζόγο. Η διαφθορά άνθισε περαιτέρω στην κοινωνία των πολιτών μέσω της αύξησης της αστυνομικής διαφθοράς, της λογοκρισίας του Τύπου καθώς και των μέσων ενημέρωσης και της δημιουργίας αντικομμουνιστικών εκστρατειών για την καταστολή της αντιπολίτευσης, μέσω βίας, βασανιστηρίων και δημόσιων εκτελέσεων. Η παλιά κουλτούρα της ανοχής και της αποδοχής απέναντι στη διαφθορά διαλύθηκε επίσης με τη δικτατορία του Μπατίστα. Για παράδειγμα, ένας πολίτης έγραψε ότι "όσο διεφθαρμένοι κι αν ήταν ο Γκράου και ο Πρίο, τους εκλέξαμε και επομένως τους επιτρέψαμε να μας κλέψουν. Ο Μπατίστα μας ληστεύει χωρίς την άδειά μας." Η διαφθορά υπό τον Μπατίστα επεκτάθηκε περαιτέρω στον οικονομικό τομέα με συμμαχίες που συνήψε με ξένους επενδυτές και την επικράτηση παράνομων καζίνο και εγκληματικών οργανώσεων στην πρωτεύουσα της χώρας, την Αβάνα.
Πολιτική της Κούβας
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν την εισβολή των Ηνωμένων Πολιτειών στην Κούβα το 1898 και την επίσημη ανεξαρτησία από τις ΗΠΑ στις 20 Μαΐου 1902, η Κούβα γνώρισε μια περίοδο σημαντικής αστάθειας, υπομένοντας μια σειρά από εξεγέρσεις, πραξικοπήματα και μια περίοδο αμερικανικής στρατιωτικής κατοχής. Ο Μπατίστα, ένας πρώην στρατιωτικός που είχε υπηρετήσει ως εκλεγμένος πρόεδρος της Κούβας από το 1940 έως το 1944, έγινε πρόεδρος για δεύτερη φορά το 1952, αφού κατέλαβε την εξουσία με στρατιωτικό πραξικόπημα και ακύρωσε τις εκλογές του 1952. Αν και ο Μπατίστα ήταν σχετικά προοδευτικός κατά την πρώτη του θητεία, στη δεκαετία του 1950 αποδείχθηκε πολύ πιο αυταρχικός και αδιάφορος για τις λαϊκές ανησυχίες. Ενώ η Κούβα παρέμενε μαστιζόμενη από υψηλή ανεργία και περιορισμένες υποδομές νερού, ο Μπατίστα δημιούργησε κερδοφόρους δεσμούς με το οργανωμένο έγκλημα και επιτρέποντας στις αμερικανικές εταιρείες να κυριαρχήσουν στην κουβανική οικονομία, ιδιαίτερα στις φυτείες ζαχαροκάλαμου και άλλους τοπικούς πόρους. Αν και οι ΗΠΑ όπλισαν και υποστήριξαν πολιτικά τη δικτατορία του Μπατίστα, οι μεταγενέστεροι πρόεδροι των ΗΠΑ αναγνώρισαν τη διαφθορά της και τη δικαιολογία της εξάλειψής της.
Αντιπολίτευση
Κατά την πρώτη του θητεία ως πρόεδρος, ο Μπατίστα υποστηρίχθηκε από το αρχικό Κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας (αργότερα γνωστό ως Λαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα), αλλά κατά τη δεύτερη θητεία του έγινε έντονα αντικομμουνιστής. Ο Μπατίστα ανέπτυξε μια μάλλον αδύναμη γέφυρα ως μια προσπάθεια να φιμώσει τους πολιτικούς αντιπάλους. Τους μήνες που ακολούθησαν το πραξικόπημα του Μαρτίου του 1952, ο Φιντέλ Κάστρο, τότε νεαρός δικηγόρος και ακτιβιστής, υπέβαλε αίτημα για την ανατροπή του Μπατίστα, τον οποίο κατηγόρησε για διαφθορά και τυραννία. Ωστόσο, τα συνταγματικά επιχειρήματα του Κάστρο απορρίφθηκαν από τα κουβανικά δικαστήρια. Αφού αποφάσισε ότι το κουβανικό καθεστώς δεν μπορούσε να αντικατασταθεί με νομικά μέσα, ο Κάστρο αποφάσισε να ξεκινήσει μια ένοπλη επανάσταση. Για το σκοπό αυτό, μαζί με τον αδελφό του Ραούλ ίδρυσαν μια παραστρατιωτική οργάνωση γνωστή ως «Το Κίνημα», συγκεντρώνοντας όπλα και στρατολογώντας περίπου 1.200 οπαδούς από τη δυσαρεστημένη εργατική τάξη της Αβάνας μέχρι τα τέλη του 1952.
Επίθεση στο στρατόπεδο Μονκάδα
thumb|left|Ο Φιντέλ Κάστρο κατά τη σύλληψη του μετά την επίθεση του Ιουλίου 1953 στο στρατόπεδο Μονκάδα στο Σαντιάγο ντε Κούβα. Πραγματοποιώντας το πρώτο τους χτύπημα κατά της κυβέρνησης Μπατίστα, ο Φιντέλ και ο Ραούλ Κάστρο συγκέντρωσαν 70 μαχητές και σχεδίασαν μια πολλαπλή επίθεση σε πολλές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Στις 26 Ιουλίου 1953, οι αντάρτες επιτέθηκαν στο στρατόπεδο Μονκάδα στο Σαντιάγο και στους στρατώνες στο Μπαγιάμο, μόνο για να ηττηθούν από τους πολύ πιο πολυάριθμους κυβερνητικούς στρατιώτες. Ο ακριβής αριθμός των ανταρτών που σκοτώθηκαν στη μάχη είναι προς συζήτηση. Ωστόσο, στην αυτοβιογραφία του, ο Φιντέλ Κάστρο ισχυρίστηκε ότι εννέα σκοτώθηκαν στις μάχες και επιπλέον 56 εκτελέστηκαν αφότου συνελήφθησαν από την κυβέρνηση Μπατίστα. Ωστόσο υπήρχε η ελπίδα ότι η οργανωμένη επίθεση θα πυροδοτούσε μια εθνική εξέγερση ενάντια στην κυβέρνηση του Μπατίστα. Μετά από μια ώρα μάχης, οι περισσότεροι από τους επαναστάτες και ο αρχηγός τους κατέφυγαν στα βουνά. Μεταξύ των νεκρών ήταν και ο Άμπελ Σανταμαρία, ο δεύτερος διοικητής του Κάστρο, ο οποίος φυλακίστηκε, βασανίστηκε και εκτελέστηκε την ίδια μέρα με την επίθεση.
Φυλάκιση και μετανάστευση
Πολλοί βασικοί επαναστάτες του Κινήματος, συμπεριλαμβανομένων των αδελφών Κάστρο, συνελήφθησαν λίγο αργότερα. Σε μια άκρως πολιτική δίκη, ο Φιντέλ μίλησε για σχεδόν τέσσερις ώρες υπερασπιζόμενος τον εαυτό του, τελειώνοντας με τις λέξεις "Καταδικάστε με, δεν πειράζει. Η ιστορία θα με αθωώσει". Η υπεράσπιση του Κάστρο βασίστηκε στον εθνικισμό, την εκπροσώπηση και τα ευεργετικά προγράμματα για τους μη προνομιούχους Κουβανούς και τον πατριωτισμό και τη δικαιοσύνη του για την κουβανική κοινότητα. Ο Κάστρο καταδικάστηκε σε 15 χρόνια στη φυλακή Πρεσίντιο Μοδέλο, που βρίσκεται στο νησί Ντε πίνος, ενώ ο Ραούλ καταδικάστηκε σε 13 χρόνια. Ωστόσο, το 1955, υπό ευρεία πολιτική πίεση, η κυβέρνηση Μπατίστα απελευθέρωσε όλους τους πολιτικούς κρατούμενους στην Κούβα, συμπεριλαμβανομένων των επιτιθέμενων στο Μονκάδα. Οι Ιησουίτες δάσκαλοι της παιδικής ηλικίας του Φιντέλ κατάφεραν να πείσουν τον Μπατίστα να συμπεριλάβει τον Φιντέλ και τον Ραούλ στην απελευθέρωση.
Σύντομα, οι αδελφοί Κάστρο ενώθηκαν με άλλους εξόριστους στο Μεξικό για να προετοιμαστούν για την ανατροπή του Μπατίστα, λαμβάνοντας εκπαίδευση από τον Αλμπέρτο ​​Μπάγιο, έναν ηγέτη των Ρεπουμπλικανικών δυνάμεων στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο. Τον Ιούνιο του 1955, ο Φιντέλ συνάντησε τον Αργεντινό επαναστάτη Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα, ο οποίος προσχώρησε στο κίνημα του. Ο Ραούλ και ο Τσε Γκεβάρα βοήθησαν στην έναρξη της πτώσης του Μπατίστα. Οι επαναστάτες ονόμασαν τους εαυτούς τους «Κίνημα της 26ης Ιουλίου», που αναφέρεται στην ημερομηνία της επίθεσής τους στο στρατόπεδο Μονκάδα το 1953.
Φοιτητικές διαδηλώσεις
thumb|Διαδηλώσεις φοιτητών στην Αβάνα, 1956. Στα τέλη του 1955, οι φοιτητικές ταραχές και διαδηλώσεις έγιναν πιο συχνές και η ανεργία έγινε προβληματική καθώς οι νέοι πτυχιούχοι δεν μπορούσαν να βρουν δουλειά. Αυτές οι διαμαρτυρίες αντιμετωπίστηκαν με αυξανόμενη καταστολή από την πλευρά του καθεστώτος Μπατίστα, το οποίο θεωρούσε όλους τους νέους πιθανούς επαναστάτες. Λόγω της συνεχιζόμενης αντίθεσής του στην κουβανική κυβέρνηση και της μεγάλης δραστηριότητας διαμαρτυρίας που λάμβανε χώρα στην πανεπιστημιούπολη του, το Πανεπιστήμιο της Αβάνας έκλεισε προσωρινά στις 30 Νοεμβρίου 1956 (άνοιξε ξανά μέχρι το 1959 υπό την πρώτη επαναστατική κυβέρνηση).