cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Φυλή Οινηίδας
Οι κάτοικοι της Φυλής
Ο δημότης της αρχαίας Φυλής ονομαζόταν Φυλάσιος. Παρά το γεγονός ότι στη Φυλή υπήρχε το σπήλαιο του Πανός, δίπλα στο οποίο εκτυλίσσεται η υπόθεση της κωμωδίας του Μενάνδρου «Δύσκολος» και επίσης το ιερό της Αρτέμιδος Αγροτέρας, το πιο σημαντικό κτίριο του δήμου ήταν το φρούριο στα νοτιοδυτικά από το κέντρο του δήμου. Η Φυλή έπαιξε σημαντικό ρόλο κατά τον αθηναϊκό εμφύλιο πόλεμο, μετά το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου: Το χειμώνα του 404 / 403 π.Χ. οι δημοκράτες, με επικεφαλής τον Θρασύβουλο κατέλαβαν το φρούριο της Φυλής και το χρησιμοποίησαν ως σημείο συγκέντρωσης. Μετά την επιτυχή απώθηση των αντιπάλων τους κατά την πολιορκία που έγινε εκεί και έχοντας υπερκεράσει τις ολιγαρχικές δυνάμεις στη Μάχη της Φυλής, ο Θρασύβουλος ηγήθηκε με άγημα 1.200 ανδρών προς την Μουνιχία, στον Πειραιά και την κατέλαβε. Από εκεί προετοίμασε την ανατροπή του καθεστώτος των Τριάκοντα Τυράννων και στη συνέχεια οργάνωσε την επιστροφή στην πόλη των εξόριστων και την αποκατάσταση της δημοκρατίας.
Το Φρούριο της Φυλής
thumb|left|300px|Τμήμα του τείχους του Φρουρίου της Φυλής. Το φρούριο της Φυλής βρισκόταν στα νοτιοδυτικά από το κέντρο του δήμου. Πιθανώς ο τόπος ήταν ήδη οχυρωμένος από τον πέμπτο αιώνα π.Χ., όταν καταλήφθηκε από τους εχθρούς του Πεισιστράτου. Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα του φρουρίου τα οποία μπορεί να δει κανείς σήμερα, ωστόσο, χρονολογούνται από τον τέταρτο αιώνα π.Χ. Όπως και πολλά άλλα οχυρά σε περίοδο ειρήνης, το φρούριο της Φυλής για πολύ καιρό χρησιμοποιείτο από έφηβους κατά τη διάρκεια του δεύτερου έτους της υποχρεωτικής τους στράτευσης. Το οχυρό αυτό βρίσκεται σε απότομο βράχο, το οποίο θα μπορούσε να καταληφθεί μόνο από τη δύσβατη κορυφογραμμή στην ανατολική πλευρά. Από την κορυφή του βουνού υπάρχει θέα προς την αθηναϊκή πεδιάδα, το όρος του Υμηττού και το Σαρωνικό κόλπο.
Το παλαιότερο φρούριο μετά τον 4ο αιώνα π.Χ. εγκαταλείφθηκε και στη συνέχεια κτίστηκε το νεότερο και γνωστό σήμερα φρούριο της Φυλής σε υψόμετρο 687 μέτρα στη δυτική Πάρνηθα, νοτιοδυτικά της πηγής της Αγίας Παρασκευής, περίπου 1 χιλιόμετρο νοτιοδυτικά της θέσης, όπου εντοπίζεται ο αρχαίος δήμος της Φυλής και περίπου 6 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της σημερινής Xασιάς.
Η εξέλιξη ως τη σύγχρονη πόλη
Η κατοίκηση της Φυλής συνεχίστηκε και στα χρόνια που ακολούθησαν την κλασική εποχή. Την αδιάσπαστη συνέχεια της κατοίκησης στην περιοχή έως σήμερα επιβεβαιώνουν, διάφορα σωζόμενα κατάλοιπα από την ρωμαϊκή και βυζαντινή εποχή. Η κατοίκηση του χώρου κατά τα υστερορωμαϊκά και βυζαντινά χρόνια συμπληρώνεται από διάφορες αγροικίες. Επιπλέον, υπάρχουν διάφορα υπόλοιπα οχυρώσεων στους λόφους στα περίχωρα της περιοχής της Χασιάς, όπως ονομαζόταν κατά την Τουρκοκρατία, που δείχνει τη στρατηγική σημασία της. Θεωρείται, γενικά, ότι ο οικισμός της Χασιάς, ο οποίος το 1915 μετονομάσθηκε σε Φυλή, ήταν μεταγενέστερος του αρχαίου οικισμού της Φυλής, καθώς απέχει από το αρχαίο φρούριο της Φυλής περίπου 6 χιλιόμετρα και υπήρχε διάκριση μεταξύ των δύο σημείων έκτοτε, αλλά ούτως ή άλλως η περιοχή της Χασιάς ευρισκόταν εντός της περιοχής του αρχαίου Αθηναικού δήμου. Το 2001, ο δήμος της Φυλής υπολογίζονταν σε 39.137 κατοίκους και το 2011, με βάση την επίσημη απογραφή, σε 45.965 κατοίκους.
Πηγές – βιβλιογραφία
Πρωτογενείς πηγές
Δευτερογενείς πηγές
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Δήμοι της Αρχαίας Αττικής Κατηγορία:Αρχαία Αθήνα
Η ανθρώπινη μοίρα
Είναι το τρίτο και τελευταίο μέρος της ασιατικής τριλογίας του Αντρέ Μαλρώ του οποίου προηγήθηκαν Οι κατακτητές και Η βασιλική οδός, που εκδόθηκαν το 1928 και το 1930 αντίστοιχα.
Το 1950, το μυθιστόρημα συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο των 12 βραβευμένων ως καλύτερων μυθιστορημάτων του πρώτου μισού 20ού αιώνα της γαλλικής λογοτεχνίας.
Ιστορικό
Τον Μάρτιο του 1927, ο Επαναστατικός Στρατός του Κουομιντάνγκ υπό τη διοίκηση του Τσιανγκ Κάι Σεκ βάδισε προς τη Σαγκάη. Για να διευκολυνθεί η κατάληψη της πόλης, της οποίας το λιμάνι αποτελεί σημαντικό στρατηγικό σημείο, οι κομμουνιστικοί πυρήνες της πόλης προετοίμασαν την εξέγερση των ντόπιων εργατών. Ανησυχώντας όμως για τη δύναμη των τελευταίων και επιδιώκοντας προσωπική εξουσία, ο Τσιάνγκ Κάι-Σεκ, υποβοηθούμενος από τους Δυτικούς, στράφηκε εναντίον των πρώην συμμάχων του κομμουνιστών και στις 12 Απριλίου 1927 δολοφόνησε χιλιάδες εργάτες και κομμουνιστές με αποτέλεσμα το ξέσπασμα του κινεζικού εμφυλίου πολέμου.
Παρουσίαση
Η ανθρώπινη μοίρα αφηγείται τη διαδρομή μιας ομάδας κομμουνιστών επαναστατών που προετοιμάζονται για την εξέγερση στην πόλη της Σαγκάης. Όταν ξεκινά η ιστορία, στις 21 Μαρτίου 1927, κομμουνιστές και εθνικιστές ετοιμάζουν μια εξέγερση ενάντια στην κυβέρνηση.
Ο Κίο ηγείται της κομμουνιστικής εξέγερσης της Σαγκάης και πιστεύει ότι κάθε άτομο πρέπει να επιλέγει τη μοίρα του και να μην ποδηγετείται από εξωτερικές δυνάμεις. Στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας προσπαθεί να κρατήσει την εξουσία στα χέρια των εργατών και όχι του στρατού του Κουομιντάγκ. Η Μέι, η Γερμανίδα σύζυγός του, γιατρός, δίνει στον επαναστατικό αγώνα τη γυναικεία διάσταση. Τελικά ο Κίο συλλαμβάνεται και, σε μια τελική πράξη αυτοδιάθεσης, επιλέγει να αυτοκτονήσει με κυάνιο.
Ο Κατώφ είχε αντιμετωπίσει την εκτέλεση μια φορά στο παρελθόν, κατά τη διάρκεια του Ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου και σώθηκε την τελευταία στιγμή, κάτι που του δίνει ένα αίσθημα ψυχολογικής ανοσίας. Αφού είδε τον θάνατο του Κίο, παρακολουθεί με ένα είδος ήρεμης αποστασιοποίησης τους συναγωνιστές του επαναστάτες να οδηγούνται ένας-ένας σε φριχτό βασανιστικό θάνατο, με σκοπό, όταν έρθει η σειρά του, να χρησιμοποιήσει τη δική του κάψουλα με κυάνιο. Αλλά ακούγοντας δύο νεαρούς Κινέζους να τρέμουν για τα βασανιστήρια, τους δίνει το κυάνιο, και καθώς η ποσότητα επαρκεί μόνο για δύο, ο ίδιος μένει να αντιμετωπίσει τον τρομακτικό θάνατο. Πεθαίνει έτσι σε μια πράξη αυτοθυσίας και αλληλεγγύης προς τους πιο αδύναμους συντρόφους του.
Ο βαρόνος Κλαπίκ είναι Γάλλος έμπορος όπλων, λαθρέμπορος και παθιασμένος τζογαδόρος. Βοηθά τον Κίο να περάσει ένα φορτίο με όπλα και αργότερα τον ενημερώνουν ότι ο Κίο θα σκοτωθεί εκτός και αν φύγει από την πόλη σε 48 ώρες. Πηγαίνοντας να τον ειδοποιήσει, μπλέκει σε χαρτοπαίγνιο για να συγκεντρώσει τα χρήματα που χρειάζονται για την αποχώρησή του και δεν μπορεί να σταματήσει. Θεωρεί τον τζόγο «αυτοκτονία χωρίς θάνατο». Αργότερα δραπετεύει από την πόλη για την Ευρώπη ντυμένος ναύτης.
Βραβεύσεις
Οι συνολικές πωλήσεις του βιβλίου υπολογίζονται το 2021 σε 5 εκατομμύρια αντίτυπα (στα γαλλικά), γεγονός που το καθιστά το μυθιστόρημα με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στην ιστορία των βραβευμένων με Γκονκούρ βιβλίων.
Παραπομπές
Κατηγορία:Γαλλικά μυθιστορήματα
Λουδοβίκος του Αρμανιάκ
Βιογραφία
Γεννήθηκε στο Παρίσι και ήταν ο πρωτότοκος γιος του Ερρίκου κόμη του Αρκούρ και της Μαργαρίτας-Φιλίππης του Καμπού. Αδελφοί του ήταν ο Φίλιππος, ο Κάρολος και άλλοι δύο που έγιναν ηγούμενοι σε αβαείο, όπως και η μία αδελφή τους.
Όπως και ο πατέρας του, έγινε Μέγας Σταυλάρχης (Grand Écuyer) της Γαλλίας, ένα υψηλό λειτούργημα στο παλάτι. Τον προσφωνούσαν ο Κύριος Μέγας. Το 1666 απεβίωσε ο πατέρας του και έλαβε τον τίτλο του κόμη του Μπριόν και του Αρμανιάκ. Ο τίτλος δεν συνοδευόταν από εκτάσεις και δεν είχε σχέση με τον Οίκο των Αρμανιάκ, που είχε πια εκλείψει.
Νυμφεύτηκε την Αικατερίνη ντε Νεφβίλ, κόρη του Νικολάου δούκα του Βιλερουά, στρατάρχη της Γαλλίας και εκπαιδευτή του νεαρού Λουδοβίκου ΙΔ΄. Ο αδελφός της Φραγκίσκος δούκας του Βιλερουά ήταν εκπαιδευτής του νεαρού Λουδοβίκου ΙΕ΄.
Το 1704 απεβίωσε ο γιος του Λουδοβίκος-Αλφόνσος σε μάχη, 29 ετών. Στο μεγαλύτερο γιο του Ερρίκο είχε δώσει τον τίτλο του Μπριον, αλλά απεβίωσε το 1713. Το 1715 απεβίωσε και ο γιος του Κάμιλλος. Ο ίδιος ο Λουδοβίκος απεβίωσε στο Παρίσι το 1718 και τάφηκε κοντά στον πατέρα του, στο αβαείο Ρογιαμόν, στο Αζνιέρ-συρ-Ουάζ στη Βαλ-ντ'Ουάζ, 30 χλμ από το Παρίσι. Ο γιος του Φραγκίσκος-Αρμάνδος ήταν ηγούμενος στο αβαείο του Ρογιαμόν, έτσι τον διαδέχθηκε ο 5ος γιος του Κάρολος ως κόμης και ως Σταυλάρχης.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε την Αικατερίνη ντε Νεφβίλ, κόρη του Νικολάου δούκα του Βιλερουά και είχαν 14 τέκνα, αλλά από αυτά 9 επέζησαν και μόνο τρία απέκτησαν απογόνους:
Πηγές
Κατηγορία:Οίκος της Λωρραίνης Κατηγορία:Ιππότες του Τάγματος του Αγίου Πνεύματος
Μπάρναρντ 68
Το Μπάρναρντ 68 (Barnard 68) είναι σκοτεινό νεφέλωμα, και συγκεκριμένα μοριακό νέφος ή σφαιρίδιο Μποκ, στον Γαλαξία μας, και συγκεκριμένα στο νότιο μέρος του αστερισμού Οφιούχου, πολύ κοντά σε άλλα σκοτεινά νεφελώματα. Είναι ένα από τα κοντινότερα στη Γη τέτοια νεφελώματα, απέχοντας περίπου 400 ως 500 έτη φωτός, έτσι ώστε ούτε ένας αστέρας δεν φαίνεται μπροστά του. Ο Αμερικανός αστρονόμος Έντουαρντ Έμερσον Μπάρναρντ το προσέθεσε στον γνωστό κατάλογό του των σκοτεινών νεφελωμάτων το 1919, μπορεί όμως να είχε ανακαλυφθεί ενωρίτερα, είτε από τον ίδιο, είτε από άλλον αστρονόμο (ο κατάλογος εκδόθηκε το 1927).
Χαρακτηριστικά
Παρά το ότι είναι αδιαφανές στο ορατό φως, το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (VLT) στο Σέρο Παρανάλ της Χιλής έχει αποκαλύψει την παρουσία περίπου 3.700 αστέρων του Γαλαξία που βρίσκεται πίσω του, από τα οποία περί τα χίλια είναι ορατά στο υπέρυθρο φως. Προσεκτικές μετρήσεις του βαθμού αποκρύψεως έδωσαν μία ακριβή χαρτογράφηση της κατανομής της σκόνης μέσα στο νέφος. Από την άλλη, παρατηρήσεις με το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χέρσελ μπόρεσαν να θέσουν όρια στην κατανομή της σκόνης και ακόμα περισσότερο της θερμοκρασίας. Εξαιτίας της αδιαφάνειάς του, το εσωτερικό του νέφους Μπάρναρντ 68 είναι εξαιρετικά ψυχρό, με τη θερμοκρασία του να αγγίζει τους 16 K (−257 °C). Η μάζα του είναι περίπου διπλάσια της ηλιακής και έχει διάμετρο σχεδόν μισό έτος φωτός. Η παρουσία ενός σκοτεινού νεφελώματος τόσο κοντά μας στον Γαλαξία διευκολύνει πολύ την παρατήρηση και τις μετρήσεις. Αν δεν διαταράσσεται από εξωτερικές δυνάμεις, η σταθερότητα των μοριακών νεφών αποτελεί μία λεπτή ισορροπία μεταξύ της προς τα έξω πιέσεως του αερίου τους και των προς το κέντρο βαρυτικών δυνάμεων των σωματιδίων αερίου και σκόνης. Αυτή η ισορροπία προκαλεί την ταλάντωση του νέφους με τρόπο παρόμοιο με το «τρέμουλο» μιας μεγάλης σαπουνόφουσκας ή ενός μπαλονιού γεμάτου με νερό που το κουνάμε. Προκειμένου να γεννηθεί ένας αστέρας από αυτό το νέφος, η βαρύτητα πρέπει να επικρατήσει επί αρκετό χρονικό διάστημα ώστε να προκαλέσει τη βαρυτική του κατάρρευση και έτσι στο κέντρο του η θερμοκρασία και η πυκνότητα να αυξηθεί τόσο, ώστε να συντηρείται πυρηνική σύντηξη. Από εκείνη τη στιγμή, οι πολύ μικρότερες διαστάσεις του θύλακα του αστέρα εγκαθιστούν μία νέα ισορροπία ανάμεσα σε μια πολύ αυξημένη βαρύτητα και στην πίεση ακτινοβολίας.
Τα ξεκάθαρο περίγραμμα του Μπάρναρντ 68 και άλλα χαρακτηριστικά του υποδεικνύουν ότι βρίσκεται στο όριο της βαρυτικής καταρρεύσεως και τη συνακόλουθη γένεση ενός αστέρα από αυτό μέσα στις επόμενες 200 ή 300 χιλιάδες χρόνια.
Αλεξάντερ Στάινμετς
Ο Αλεξάντερ Στάινμετς (Alexander‏ Steinmetz, 1879-1973) ήταν Γερμανός φιλόλογος, νεοελληνιστής και φιλέλληνας.
Μπάρναρντ 68
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Σκοτεινά νεφελώματα Κατηγορία:Οφιούχος (αστερισμός)
Αλεξάντερ Στάινμετς
Βίος
Ο Αλεξάντερ Στάινμετς γεννήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 1879. Φοίτησε στο ανθρωπιστικό γυμνάσιο της Ιένας. Εξ αφορμής των γεγονότων στην Κρητική Επανάσταση του1895-1898 και του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 ο Στάινμετς άρχισε να ασχολείται με τη νέα Ελλάδα. Σπούδασε στο Μόναχο. Το 1902 ήλθε στην Ελλάδα, διακόπτοντας τις σπουδές του και διδάσκοντας γερμανικά για λόγους βιοπορισμού σε παιδιά εύπορων οικογενειών στην Αθήνα. Το 1911 παντρεύεται μια Ελληνίδα με την οποία αποκτά μια κόρη. Το 1913 μέχρι το 1916 εργάζεται στη Σύρο διδάσκοντας γερμανικά σε εμπορική σχολή. Το 1913 και για τέσσερα έτη διδάσκει στο Ηράκλειο της Κρήτης στην εκεί εμπορική σχολή. Στα 1918 υπηρετεί στα αλβανομακεδονικά σύνορα, ενώ μετά το 1918 μένει αναγκαστικά στρατευμένος στο Βερολίνο. Μετά το 1920 εργάζεται στον Νουμά στέλνοντας από το Βερολίνο ανταποκρίσεις λογοτεχνικού και κοινωνικοπολιτικού περιεχομένου. Η συνεργασία του αυτή μαρτυρεί το δημοτικιστικό του πνεύμα. Κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου εργάζεται ως γραμματέας στο ελληνικό προξενείο του Μονάχου. Εκπόνησε διδακτορική διατριβή με θέμα Έρευνες στα κλέφτικα τραγούδια. Το 1939 εξέδωσε ένα σύγγραμμα για τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Το ίδιο έτος εγκαθίσταται στην Καβάλα αναλαμβάνοντας τη θέση του διευθυντή στο εκεί γερμανικό σχολείο, ενώ με το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου φεύγει προσωρινά από την Ελλάδα. Την περίοδο 1942-1944 επιστρέφει και εργάζεται ως διευθυντής της γερμανικής μέσης σχολής στην Αθήνα. Αργότερα επιστρέφει οριστικά στην πατρίδα του. Το 1965 η Ελληνική Πολιτεία τού απένειμε τον Μεγαλόσταυρο του Φοίνικα. Συνέβαλε σημαντικά στην προώθηση της ελληνικής λογοτεχνίας στο γερμανόφωνο κοινό. Μετέφρασε στα γερμανικά (1952) το έργο Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά του Νίκου Καζαντζάκη. Επίσης μετέφρασε την Κερένια κούκλα του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου, ενώ συνέταξε μελέτη και για τον Κωστή Παλαμά. Πέθανε στις 28 Μαΐου 1973.
Πηγές
Κατηγορία:Γερμανοί φιλόλογοι Κατηγορία:Γερμανοί φιλέλληνες Κατηγορία:Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Φοίνικα
Ηδονισμός
Ο ηδονισμός αναφέρεται σε μια οικογένεια θεωριών, οι οποίες όλες έχουν κοινό ότι η ηδονή παίζει κεντρικό ρόλο σε αυτές. Ο ψυχολογικός ή παρακινητικός ηδονισμός ισχυρίζεται ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά καθορίζεται από επιθυμίες να αυξήσει την ευχαρίστηση και να μειώσει τον πόνο. Ο κανονιστικός ή ηθικός ηδονισμός, από την άλλη πλευρά, δεν αφορά το πώς ενεργούμε πραγματικά αλλά το πώς πρέπει να ενεργούμε: πρέπει να επιδιώκουμε την ευχαρίστηση και να αποφεύγουμε τον πόνο. Ο αξιολογικός ηδονισμός, ο οποίος μερικές φορές αντιμετωπίζεται ως μέρος του ηθικού ηδονισμού, είναι η θέση ότι μόνο η ευχαρίστηση έχει εγγενή αξία. Εφαρμοσμένη στην ευημερία ή στο τι είναι καλό για κάποιον, είναι η θέση ότι η ευχαρίστηση και η ταλαιπωρία είναι τα μόνα συστατικά της ευημερίας. Αυτοί οι τεχνικοί ορισμοί του ηδονισμού στη φιλοσοφία, που συνήθως θεωρούνται αξιοσέβαστες σχολές σκέψης, πρέπει να διακριθούν από το πώς χρησιμοποιείται ο όρος στην καθημερινή γλώσσα, που μερικές φορές αναφέρεται ως «λαϊκός ηδονισμός». Υπό αυτή την έννοια, έχει μια αρνητική χροιά, που συνδέεται με την εγωιστική επιδίωξη της βραχυπρόθεσμης ικανοποίησης με την εναπόθεση σε αισθητηριακές απολαύσεις χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι συνέπειες.
Η φύση της ευχαρίστησης
Η ευχαρίστηση παίζει κεντρικό ρόλο σε όλες τις μορφές ηδονισμού. Αναφέρεται σε εμπειρία με καλή αίσθηση και περιλαμβάνει την απόλαυση κάτι. Η ευχαρίστηση έρχεται σε αντίθεση με τον πόνο ή την ταλαιπωρία, που είναι μορφές κακών αισθημάτων. Οι συζητήσεις εντός του ηδονισμού συνήθως επικεντρώνονται περισσότερο στην ευχαρίστηση, αλλά ως η αρνητική πλευρά του, ο πόνος υπονοείται εξίσου σε αυτές τις συζητήσεις. Τόσο η ευχαρίστηση όσο και ο πόνος έρχονται σε βαθμούς και έχουν θεωρηθεί ως μια διάσταση που πηγαίνει από τους θετικούς μέσω ενός ουδέτερου σημείου σε αρνητικούς βαθμούς. Ο όρος «ευτυχία» χρησιμοποιείται συχνά σε αυτή την παράδοση για να αναφερθεί στην ισορροπία της ευχαρίστησης έναντι του πόνου.
Στην καθημερινή γλώσσα, ο όρος «ευχαρίστηση» συνδέεται κυρίως με αισθητηριακές απολαύσεις όπως η απόλαυση του φαγητού ή του σεξ. Αλλά με την πιο γενική του έννοια, περιλαμβάνει όλα τα είδη θετικών ή ευχάριστων εμπειριών, συμπεριλαμβανομένης της απόλαυσης των αθλημάτων, της θέασης ενός όμορφου ηλιοβασιλέματος ή της ενασχόλησης με μια πνευματικά ικανοποιητική δραστηριότητα. Οι θεωρίες της ευχαρίστησης προσπαθούν να προσδιορίσουν τι κοινό έχουν όλες αυτές οι ευχάριστες εμπειρίες, τι είναι ουσιαστικό για αυτές. Παραδοσιακά χωρίζονται σε θεωρίες ποιότητας και θεωρίες στάσης. Οι θεωρίες ποιότητας υποστηρίζουν ότι η ευχαρίστηση είναι μια ποιότητα των ίδιων των ευχάριστων εμπειριών, ενώ οι θεωρίες στάσης δηλώνουν ότι η ευχαρίστηση είναι κατά κάποιο τρόπο εξωτερική της εμπειρίας, αφού εξαρτάται από τη στάση του υποκειμένου στην εμπειρία.
Η αληθοφάνεια των διαφόρων εκδοχών του ηδονισμού επηρεάζεται από το πώς νοείται η φύση της απόλαυσης. Σημαντική σαγήνη των περισσότερων μορφών ηδονισμού είναι ότι είναι σε θέση να δώσουν μια απλή και ενοποιημένη περιγραφή των αντίστοιχων πεδίων τους. Αλλά αυτό είναι δυνατό μόνο εάν η ίδια η απόλαυση είναι ένα ενιαίο φαινόμενο. Αυτό έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση, κυρίως λόγω της μεγάλης ποικιλίας εμπειριών ευχαρίστησης που δεν φαίνεται να έχουν κοινό χαρακτηριστικό. Ένας τρόπος που μπορούν οι θεωρητικοί της ποιότητας να απαντήσουν σε αυτήν την αντίρρηση είναι να τονίσουν ότι ο ηδονικός τόνος των εμπειριών ευχαρίστησης δεν είναι μια κανονική ποιότητα αλλά μια ποιότητα ανώτερης τάξης. Οι θεωρίες στάσης έχουν έναν ευκολότερο τρόπο να απαντήσουν σε αυτό το επιχείρημα, καθώς μπορεί να υποστηρίξουν ότι είναι ο ίδιος τύπος στάσης, που συχνά ταυτίζεται με την επιθυμία, που είναι κοινός σε όλες τις ευχάριστες εμπειρίες.
Ψυχολογικός ηδονισμός
Ο ψυχολογικός ηδονισμός, γνωστός και ως παρακινητικός ηδονισμός, είναι μια εμπειρική θεωρία σχετικά με το τι μας παρακινεί: δηλώνει ότι όλες οι πράξεις μας στοχεύουν στην αύξηση της ευχαρίστησης και στην αποφυγή του πόνου. Αυτό συνήθως γίνεται κατανοητό σε συνδυασμό με τον εγωισμό, δηλαδή ότι ο κάθε άνθρωπος στοχεύει μόνο στη δική του ευτυχία. Οι πράξεις μας βασίζονται σε πεποιθήσεις για το τι προκαλεί ευχαρίστηση. Οι ψευδείς πεποιθήσεις μπορεί να μας παραπλανούν και έτσι οι πράξεις μας μπορεί να αποτύχουν να οδηγήσουν σε ευχαρίστηση, αλλά ακόμη και οι αποτυχημένες ενέργειες υποκινούνται από σκέψεις ευχαρίστησης, σύμφωνα με τον ψυχολογικό ηδονισμό. Το παράδοξο του ηδονισμού αφορά τη θέση ότι η συμπεριφορά αναζήτησης ευχαρίστησης είναι στην πραγματικότητα αυτοκαταστροφική με την έννοια ότι οδηγεί σε λιγότερη πραγματική ευχαρίστηση από ό,τι θα προέκυπτε από άλλα κίνητρα.
Ο ψυχολογικός ηδονισμός δίνει μια ξεκάθαρη θεωρία που εξηγεί το σύνολο της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Έχει διαισθητική αληθοφάνεια επειδή η συμπεριφορά αναζήτησης ευχαρίστησης είναι κοινό φαινόμενο και μπορεί πράγματι να κυριαρχεί στην ανθρώπινη συμπεριφορά κατά καιρούς. Ωστόσο, η γενίκευση του ψυχολογικού ηδονισμού ως εξήγηση για κάθε συμπεριφορά είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενη. Οι επικριτές επισημαίνουν αντιπαραδείγματα που περιλαμβάνουν ενέργειες που δεν φαίνεται να έχουν εύλογη εξήγηση όσον αφορά την ευχαρίστηση, όπως εγωιστικά κίνητρα για πράγματα άλλα από την ευχαρίστηση (π.χ. υγεία, αυτοβελτίωση, φήμη μετά θάνατον) και αλτρουιστικά κίνητρα (π.χ. επιδίωξη της ευτυχίας του παιδιού του, θυσιάζοντας τη ζωή του για έναν μεγαλύτερο σκοπό). Οι ψυχολόγοι ηδονιστές ερμηνεύουν εκ νέου τέτοιες περιπτώσεις με όρους συμπεριφοράς αναζήτησης ευχαρίστησης, για παράδειγμα το να θεωρούν ότι το να βλέπει κανείς τα παιδιά του χαρούμενα ή να γνωρίζει ότι ο θάνατός του θα έχει νόημα φέρνει ευχαρίστηση στο άτομο που θυσιάζει την άμεση ευχαρίστησή του.
Οι κριτικοί υποστηρίζουν επίσης ότι, μέσω της ενδοσκόπησης, μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι η επιδίωξη της ευχαρίστησης είναι μόνο ένας τύπος κινητήριας δύναμης μεταξύ άλλων, και ότι η επανερμηνεία κάθε περίπτωσης με όρους ευχαρίστησης/πόνου έρχεται σε αντίθεση με αυτό. Οι κριτικοί υποστηρίζουν επίσης ότι ο βασικός ισχυρισμός του ψυχολογικού ηδονισμού για το τι παρακινεί τους ανθρώπους εμπίπτει στη σφαίρα της επιστήμης της ψυχολογίας και όχι στη φιλοσοφία, και ως εκ τούτου απαιτεί πειραματικά στοιχεία για να τον επιβεβαιώσουν ή να τον αντικρούσουν.
Ηθικός ηδονισμός
Ο ηθικός ηδονισμός ή ο κανονιστικός ηδονισμός, όπως ορίζεται εδώ, είναι η θέση ότι οι σκέψεις της αυξανόμενης ευχαρίστησης και της μείωσης του πόνου καθορίζουν τι πρέπει να κάνουμε ή ποια δράση είναι σωστή. Ωστόσο, μερικές φορές ορίζεται με ευρύτερη έννοια ως προς την εγγενή αξία, οπότε περιλαμβάνει τον αξιολογικό ηδονισμό όπως ορίζεται παρακάτω. Διαφέρει από τον ψυχολογικό ηδονισμό, καθώς ορίζει παρά περιγράφει τη συμπεριφορά. Με τη στενή έννοια, ο ηθικός ηδονισμός είναι μια μορφή συνεπειοκρατίας αφού καθορίζει την ορθότητα μιας πράξης με βάση τις συνέπειές της, οι οποίες μετρώνται εδώ με όρους ευχαρίστησης και πόνου. Ως εκ τούτου, υπόκειται στα κύρια επιχειρήματα υπέρ και κατά της συνεπειοκρατίας. Από τη θετική πλευρά, αυτά περιλαμβάνουν τη διαίσθηση ότι οι συνέπειες των πράξεών μας έχουν σημασία και ότι μέσω αυτών πρέπει να κάνουμε τον κόσμο καλύτερο. Από την αρνητική πλευρά, η συνεπειοκρατία θα συνεπαγόταν ότι σπάνια, έως ποτέ, γνωρίζουμε το σωστό από το λάθος, καθώς οι γνώσεις μας για το μέλλον είναι μάλλον περιορισμένες και οι συνέπειες ακόμη και απλών ενεργειών μπορεί να είναι τεράστιες. Ως μορφή ηδονισμού, έχει κάποια αρχική διαισθητική έλξη, καθώς η ευχαρίστηση και ο πόνος φαίνεται να σχετίζονται με το πώς πρέπει να ενεργούμε. Αλλά έχει υποστηριχθεί ότι είναι ηθικά απαράδεκτο να βλέπουμε την ευχαρίστηση και τον πόνο ως τους μοναδικούς παράγοντες που σχετίζονται με το τι πρέπει να κάνουμε, καθώς αυτή η θέση φαίνεται να αγνοεί, για παράδειγμα, τις αξίες της δικαιοσύνης, της φιλίας και της αλήθειας. Ο ηθικός ηδονισμός συνήθως αφορά τόσο την ευχαρίστηση όσο και τον πόνο. Αλλά η πιο περιορισμένη εκδοχή με τη μορφή αρνητικής συνεπειοκρατίας ή αρνητικού ωφελιμισμού επικεντρώνεται μόνο στη μείωση του πόνου. Ο ηθικός ηδονισμός λέγεται ότι ξεκίνησε από τον Αρίστιππο τον Κυρηναίο, ο οποίος είχε την ιδέα ότι η ηδονή είναι το ύψιστο αγαθό.
Οι ηθικές ηδονιστικές θεωρίες μπορούν να ταξινομηθούν σε σχέση με το ποια η ευχαρίστηση θα πρέπει να αυξηθεί. Σύμφωνα με την εγωιστική εκδοχή, κάθε άτομο πρέπει να στοχεύει μόνο στη μεγιστοποίηση της δικής του ευχαρίστησης. Αυτή η θέση συνήθως δεν χαίρει πολύ μεγάλης εκτίμησης. Οι αλτρουιστικές θεωρίες, κοινώς γνωστές με τον όρο «κλασικός ωφελιμισμός», είναι πιο αξιοσέβαστες στη φιλοσοφική κοινότητα. Υποστηρίζουν ότι το άτομο πρέπει να μεγιστοποιεί το άθροισμα της ευτυχίας του καθενός. Αυτό το άθροισμα περιλαμβάνει και την ευχαρίστηση του ατόμου, αλλά μόνο ως έναν παράγοντα μεταξύ πολλών. Μια κοινή αντίρρηση κατά του ωφελιμισμού είναι ότι είναι πολύ απαιτητικός. Αυτό είναι πιο έντονο σε περιπτώσεις όπου το άτομο πρέπει να θυσιάσει τη δική του ευτυχία για να προωθήσει την ευτυχία κάποιου άλλου. Για παράδειγμα, διάφοροι σχολιαστές έχουν στρέψει αυτό το επιχείρημα κατά της θέσης του Πίτερ Σίνγκερ, ο οποίος προτείνει με παρόμοιο τρόπο ότι το σωστό για τους περισσότερους ανθρώπους που ζουν στις ανεπτυγμένες χώρες θα ήταν να δωρίσουν ένα σημαντικό μέρος του εισοδήματός τους σε φιλανθρωπικές οργανώσεις, κάτι που φαίνεται υπερβολικά απαιτητικό για πολλούς. Ο Σίνγκερ δικαιολογεί τη θέση του επισημαίνοντας ότι η ταλαιπωρία που μπορεί να αποφευχθεί στις χώρες του τρίτου κόσμου με αυτόν τον τρόπο υπερτερεί σημαντικά της ευχαρίστησης που αποκομίζεται από το πώς θα ξοδεύονταν διαφορετικά τα χρήματα. Μια άλλη κοινή αντίρρηση για τον ωφελιμισμό είναι ότι αγνοεί την προσωπική φύση των ηθικών καθηκόντων, για παράδειγμα, ότι μπορεί να είναι πιο σημαντικό να προάγουμε την ευτυχία των κοντινών μας ατόμων, π.χ. της οικογένειας και των φίλων μας, ακόμα κι αν η εναλλακτική πορεία ενεργειών έχει ως αποτέλεσμα λίγο περισσότερη ευτυχία για έναν ξένο.
Αξιολογικός ηδονισμός
Ο αξιολογικός ηδονισμός είναι η θέση ότι μόνο η ηδονή έχει εγγενή αξία. Μερικές φορές περιλαμβάνεται στον ηθικό ηδονισμό. Μια στενά σχετιζόμενη θεωρία που αντιμετωπίζεται συχνά μαζί με τον αξιολογικό ηδονισμό είναι ο ηδονισμός για την ευημερία, ο οποίος υποστηρίζει ότι η ευχαρίστηση και ο πόνος είναι τα μόνα συστατικά της ευημερίας και επομένως τα μόνα πράγματα που είναι καλά για κάποιον. Κεντρικό στοιχείο για την κατανόηση του αξιολογικού ηδονισμού είναι η διάκριση μεταξύ εγγενούς και οργανικής αξίας. Μια οντότητα έχει εγγενή αξία εάν είναι καλή από μόνη της. Η οργανική αξία, από την άλλη πλευρά, αποδίδεται σε πράγματα που είναι πολύτιμα μόνο ως μέσο για κάτι άλλο. Για παράδειγμα, εργαλεία όπως τα αυτοκίνητα ή οι φούρνοι μικροκυμάτων λέγεται ότι είναι πολύτιμα λόγω της λειτουργίας που επιτελούν, ενώ η ευτυχία που προκαλούν είναι εγγενώς πολύτιμη. Ο αξιολογικός ηδονισμός είναι ένας ισχυρισμός για την εγγενή αξία, όχι για την αξία γενικά.
Στο πλαίσιο του αξιολογικού ηδονισμού, υπάρχουν δύο ανταγωνιστικές θεωρίες σχετικά με την ακριβή σχέση μεταξύ ευχαρίστησης και αξίας: ο ποσοτικός ηδονισμός και ο ποιοτικός ηδονισμός. Οι ποσοτικοί ηδονιστές, ακολουθώντας τον Τζέρεμι Μπένθαμ, υποστηρίζουν ότι το συγκεκριμένο περιεχόμενο ή η ποιότητα μιας εμπειρίας ευχαρίστησης δεν σχετίζεται με την αξία της, η οποία εξαρτάται μόνο από τα ποσοτικά χαρακτηριστικά της: την ένταση και τη διάρκεια. Για παράδειγμα, από αυτή την άποψη, μια εμπειρία έντονης ευχαρίστησης όπως το φαγητό και το σεξ αξίζει περισσότερο από μια εμπειρία λεπτής απόλαυσης από την εξέταση των καλών τεχνών ή τη συμμετοχή σε μια διεγερτική διανοητική συζήτηση. Οι ποιοτικοί ηδονιστές, ακολουθώντας τον Τζον Στιούαρτ Μιλ, αντιτίθενται σε αυτήν την εκδοχή με το σκεπτικό ότι απειλεί να μετατρέψει τον αξιολογικό ηδονισμό σε «φιλοσοφία των χοίρων». Αντίθετα, υποστηρίζουν ότι η ποιότητα είναι ένας άλλος παράγοντας που σχετίζεται με την αξία μιας εμπειρίας ευχαρίστησης, για παράδειγμα, ότι οι κατώτερες απολαύσεις του σώματος είναι λιγότερο πολύτιμες από τις υψηλότερες απολαύσεις του νου.
Μια έλξη του αξιολογικού ηδονισμού είναι ότι παρέχει μια απλή και ενοποιημένη περιγραφή του τι έχει σημασία. Αντανακλά επίσης την ενδοσκοπική αντίληψη ότι η ευχαρίστηση είναι πολύτιμη ως κάτι που αξίζει να αναζητηθεί. Άσκησε επιρροή σε όλη την ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας, αλλά έχει δεχθεί πολλή κριτική στη σύγχρονη φιλοσοφία. Οι περισσότερες αντιρρήσεις μπορούν χονδρικά να χωριστούν σε 2 τύπους: (1) αντιρρήσεις στον ισχυρισμό ότι η ευχαρίστηση είναι επαρκής συνθήκη εγγενούς αξίας ή ότι κάθε ευχαρίστηση είναι εγγενώς πολύτιμη. (2) αντιρρήσεις στον ισχυρισμό ότι η ευχαρίστηση είναι απαραίτητη προϋπόθεση εγγενούς αξίας ή ότι δεν υπάρχουν εγγενώς πολύτιμα πράγματα εκτός από την ευχαρίστηση. Οι αντίπαλοι της πρώτης κατηγορίας συνήθως προσπαθούν να επισημάνουν περιπτώσεις ευχαρίστησης που φαίνεται είτε να στερούνται αξίας είτε να έχουν αρνητική αξία, όπως η σαδιστική ευχαρίστηση ή η ευχαρίστηση λόγω ψευδούς πεποίθησης. Οι ποιοτικοί ηδονιστές μπορούν να προσπαθήσουν να εξηγήσουν αυτές τις περιπτώσεις υποτιμώντας τις απολαύσεις που σχετίζονται με τις προβληματικές ιδιότητες. Άλλοι τρόποι απάντησης σε αυτό το επιχείρημα περιλαμβάνουν την απόρριψη του ισχυρισμού ότι αυτές οι απολαύσεις δεν έχουν πραγματικά καμία ή αρνητική εγγενή αξία ή η απόρριψη ότι αυτές οι περιπτώσεις περιλαμβάνουν καθόλου ευχαρίστηση.
Αισθητικός ηδονισμός
Ο αισθητικός ηδονισμός είναι η επιδραστική άποψη στον τομέα της αισθητικής ότι η ομορφιά ή η αισθητική αξία μπορεί να οριστεί με όρους ευχαρίστησης, π.χ. ότι για να είναι ένα αντικείμενο όμορφο σημαίνει ότι προκαλεί ευχαρίστηση ή ότι η εμπειρία της ομορφιάς συνοδεύεται πάντα από ευχαρίστηση. Μια εξέχουσα άρθρωση αυτής της θέσης προέρχεται από τον Θωμά Ακινάτη, ο οποίος αντιμετωπίζει την ομορφιά ως «αυτό που ευχαριστεί στην ίδια την αντίληψή της». Ο Ιμμάνουελ Καντ εξήγησε αυτή την ευχαρίστηση μέσα από μια αρμονική αλληλεπίδραση μεταξύ των ικανοτήτων κατανόησης και φαντασίας. Ένα περαιτέρω ερώτημα για τους αισθητικούς ηδονιστές είναι πώς να εξηγήσουν τη σχέση μεταξύ ομορφιάς και ευχαρίστησης. Αυτό το πρόβλημα μοιάζει με το δίλημμα του Ευθύφρονα: είναι κάτι όμορφο επειδή το απολαμβάνουμε ή το απολαμβάνουμε επειδή είναι όμορφο; Οι θεωρητικοί της ταυτότητας λύνουν αυτό το πρόβλημα αρνούμενοι ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ ομορφιάς και ευχαρίστησης: ταυτίζουν την ομορφιά, ή την εμφάνισή της, με την εμπειρία της αισθητικής απόλαυσης.
Οι αισθητικοί ηδονιστές συνήθως περιορίζουν και εξειδικεύουν την έννοια της ηδονής με διάφορους τρόπους για να αποφύγουν προφανή αντιπαραδείγματα. Μια σημαντική διάκριση σε αυτό το πλαίσιο είναι η διαφορά μεταξύ καθαρής και μικτής απόλαυσης. Η καθαρή απόλαυση αποκλείει κάθε μορφή πόνου ή δυσάρεστου συναισθήματος ενώ η εμπειρία της μικτής ευχαρίστησης μπορεί να περιλαμβάνει δυσάρεστα στοιχεία. Αλλά η ομορφιά μπορεί να περιλαμβάνει μικτή ευχαρίστηση, για παράδειγμα, στην περίπτωση μιας όμορφα τραγικής ιστορίας, γι' αυτό και η μικτή απόλαυση επιτρέπεται συνήθως στις αισθητικές ηδονιστικές αντιλήψεις της ομορφιάς.
Ένα άλλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι αισθητικές ηδονιστικές θεωρίες είναι ότι απολαμβάνουμε πολλά πράγματα που δεν είναι όμορφα. Ένας τρόπος για να αντιμετωπιστεί αυτό το ζήτημα είναι να συσχετίσετε την ομορφιά με έναν ιδιαίτερο τύπο ευχαρίστησης: την αισθητική ή την αδιάφορη απόλαυση. Μια ευχαρίστηση είναι αδιάφορη εάν αδιαφορεί για την ύπαρξη του όμορφου αντικειμένου ή αν δεν προέκυψε λόγω προηγούμενης επιθυμίας μέσω συλλογισμού μέσων. Για παράδειγμα, η χαρά της θέασης ενός όμορφου τοπίου θα εξακολουθούσε να είναι πολύτιμη αν αποδεικνυόταν ότι αυτή η εμπειρία ήταν μια ψευδαίσθηση, κάτι που δεν θα ίσχυε αν αυτή η χαρά οφειλόταν στη θέαση του τοπίου ως μια πολύτιμη κτηματομεσιτική ευκαιρία. Οι πολέμιοι του ηδονισμού συνήθως παραδέχονται ότι πολλές εμπειρίες ομορφιάς είναι ευχάριστες, αλλά αρνούνται ότι αυτό ισχύει για όλες τις περιπτώσεις. Για παράδειγμα, ένας ψυχρός κουρασμένος κριτικός μπορεί να εξακολουθεί να είναι καλός κριτής ομορφιάς λόγω της πολυετούς εμπειρίας του, αλλά να μην έχει τη χαρά που συνόδευε αρχικά το έργο του. Ένας τρόπος για να αποφευχθεί αυτή η αντίρρηση είναι να επιτρέψουμε στις απαντήσεις σε όμορφα πράγματα να στερούνται ευχαρίστησης, επιμένοντας ότι όλα τα όμορφα πράγματα αξίζουν ευχαρίστηση, ότι η αισθητική απόλαυση είναι η μόνη κατάλληλη απάντηση σε αυτά.
Ετυμολογία
Ο όρος ηδονισμός προέρχεται από τα ἡδονισμός, από την αρχαία ελληνική λέξη ηδονή, το οποίο είναι συγγενές από το πρωτοϊνδοευρωπαϊκό swéh₂dus μέσω της αρχαίας ελληνικής ἡδύς ή ἧδος και το επίθημα -ισμός.
Αντίθετα στον ηδονισμό, υπάρχει η ηδονοφοβία, η οποία είναι μια ισχυρή αποστροφή για την εμπειρία της ευχαρίστησης. Σύμφωνα με τον ιατρικό συγγραφέα Γουίλιαμ Σιλ, η ηδονοφοβία είναι «ένας μη φυσιολογικός, υπερβολικός και επίμονος φόβος της ευχαρίστησης». Η συνθήκη του να μην μπορείς να βιώσεις την ευχαρίστηση είναι η ανηδονία.
Πρώιμη φιλοσοφία
Στην αρχική παλαιοβαβυλωνιακή εκδοχή του Έπους του Γκιλγκαμές, ο Σιντούρι έδωσε την εξής συμβουλή: «Γέμισε την κοιλιά σου. Μέρα και νύχτα κάνε κέφι. Άφησε τις μέρες να είναι γεμάτες χαρά. Χορέψτε και κάντε μουσική μέρα και νύχτα... Αυτά και μόνο είναι μέλημα των ανδρών». Αυτό μπορεί να αντιπροσωπεύει την πρώτη καταγεγραμμένη υπεράσπιση μιας ηδονιστικής φιλοσοφίας.
Οι σκηνές αρπιστή να διασκεδάζει καλεσμένους σε ένα γλέντι ήταν συνηθισμένες στους αρχαιοαιγυπτιακούς τάφους και μερικές φορές περιείχαν ηδονιστικά στοιχεία, καλώντας τους επισκέπτες να υποταχθούν στην ευχαρίστηση επειδή δεν μπορούν να είναι σίγουροι ότι θα ανταμειφθούν για τα καλά με μια ευτυχισμένη μετά θάνατον ζωή.
Αρχαία ελληνική φιλοσοφία
Ο Δημόκριτος φαίνεται να είναι ο πρώτος φιλόσοφος που έχει καταγραφεί που έχει ασπαστεί κατηγορηματικά ηδονιστική φιλοσοφία. Ονόμασε τον υπέρτατο στόχο της ζωής «ικανοποίηση» ή «ευθυμία», ισχυριζόμενος ότι «η χαρά και η λύπη είναι το διακριτικό σημάδι των ωφέλιμων και επιβλαβών πραγμάτων.
Κυρηναϊκή σχολή
μικρογραφία| [[Αρίστιππος ο Κυρηναίος ]] Οι Κυρηναίοι ήταν μια ηδονιστική ελληνική φιλοσοφική σχολή που ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ. από έναν μαθητή του Σωκράτη, τον Αρίστιππο τον Κυρηναίο, αν και πολλές από τις αρχές της σχολής πιστεύεται ότι επισημοποιήθηκαν από τον ομώνυμο εγγονό του, τον Αρίστιππο τον νεότερο. Η σχολή ονομαζόταν έτσι από την Κυρήνη, γενέτειρα του Αρίστιππου και όπου άρχισε να διδάσκει. Ήταν μια από τις πρώτες σωκρατικές σχολές. Η σχολή έσβησε μέσα σε έναν αιώνα.
Οι Κυρηναίοι δίδαξαν ότι το μόνο εγγενές αγαθό είναι η ευχαρίστηση, που δεν σήμαινε απλώς την απουσία πόνου, αλλά και θετικά απολαυστικές στιγμιαίες αισθήσεις. Από αυτά, τα φυσικά είναι πιο δυνατά από αυτά της προσμονής ή της μνήμης. Ωστόσο, αναγνώρισαν την αξία της κοινωνικής υποχρέωσης και ότι η ευχαρίστηση μπορούσε να κερδηθεί από τον αλτρουισμό.
Οι Κυρηναίοι ήταν γνωστοί για τη σκεπτικιστική θεωρία της γνώσης, ανάγοντας τη λογική σε ένα βασικό δόγμα σχετικά με το κριτήριο της αλήθειας. Σκέφτηκαν ότι μπορούμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα μόνο τις άμεσες αισθήσεις μας (για παράδειγμα, ότι κάποιος έχει μια γλυκιά αίσθηση), αλλά δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τίποτα για τη φύση των αντικειμένων που προκαλούν αυτές τις αισθήσεις (για παράδειγμα, ότι το μέλι είναι γλυκό). Αρνήθηκαν επίσης ότι μπορούμε να γνωρίζουμε πώς είναι οι εμπειρίες των άλλων ανθρώπων. Όλη η γνώση είναι άμεση αίσθηση. Αυτές οι αισθήσεις είναι κινήσεις που είναι καθαρά υποκειμενικές, και είναι επώδυνες, αδιάφορες ή ευχάριστες, καθώς είναι βίαιες, ήρεμες ή ήπιες. Επιπλέον, είναι εντελώς ατομικές και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να περιγραφούν ότι αποτελούν απόλυτη αντικειμενική γνώση. Το συναίσθημα, λοιπόν, είναι το μόνο δυνατό κριτήριο γνώσης και συμπεριφοράς. Οι τρόποι που επηρεαζόμαστε είναι μόνοι γνωστοί, επομένως ο μοναδικός στόχος για όλους θα πρέπει να είναι η ευχαρίστηση.
Ο Κυρηναϊσμός συνάγει έναν μοναδικό, παγκόσμιο στόχο για όλους τους ανθρώπους: την ευχαρίστηση. Επιπλέον, όλα τα συναισθήματα είναι στιγμιαία και ομοιογενή. Η απόλαυση του παρελθόντος και του μέλλοντος δεν έχουν πραγματική ύπαρξη για εμάς, και ότι μεταξύ των παρόντων απολαύσεων δεν υπάρχει καμία διάκριση του είδους. Ο Σωκράτης είχε μιλήσει για τις ανώτερες απολαύσεις της νόησης, όμως οι Κυρηναίοι αρνήθηκαν την εγκυρότητα αυτής της διάκρισης και έλεγαν ότι οι σωματικές απολαύσεις, που ήταν πιο απλές και πιο έντονες, ήταν προτιμότερες. Η στιγμιαία ευχαρίστηση, κατά προτίμηση σωματικού είδους, είναι το μόνο καλό για τον άνθρωπο. Ωστόσο, ορισμένες ενέργειες που δίνουν άμεση ευχαρίστηση μπορούν να δημιουργήσουν περισσότερο από το αντίστοιχο πόνο. Το σοφό άτομο θα πρέπει να έχει τον έλεγχο των απολαύσεων αντί να είναι σκλάβος αυτών, διαφορετικά θα προκύψει πόνος, και αυτό απαιτεί κρίση για την αξιολόγηση των διαφορετικών απολαύσεων της ζωής. Πρέπει να δίνεται σεβασμός στο νόμο και τα έθιμα, γιατί παρόλο που αυτά τα πράγματα δεν έχουν καμία εγγενή αξία από μόνα τους, η παραβίασή τους θα οδηγήσει στην επιβολή δυσάρεστων κυρώσεων από άλλους. Ομοίως, η φιλία και η δικαιοσύνη είναι χρήσιμες λόγω της ευχαρίστησης που παρέχουν. Έτσι οι Κυρηναίοι πίστευαν στην ηδονιστική αξία της κοινωνικής υποχρέωσης και της αλτρουιστικής συμπεριφοράς.
Επικούριοι
Ο Επικουριανισμός είναι ένα σύστημα φιλοσοφίας που βασίζεται στις διδασκαλίες του Επίκουρου ( c. 341 ), που δημιουργήθηκε γύρω στο 307 π.Χ. Ο Επίκουρος ήταν ατομικός υλιστής, ακολουθώντας τα βήματα του Δημόκριτου και του Λεύκιππου. Ο υλισμός του τον οδήγησε σε μια γενική στάση ενάντια στη δεισιδαιμονία ή την ιδέα της θεϊκής παρέμβασης. Ακολουθώντας τον Αρίστιππο —για τον οποίο ελάχιστα είναι γνωστά— ο Επίκουρος πίστευε ότι το μεγαλύτερο καλό ήταν η αναζήτηση μέτριας, βιώσιμης «ευχαρίστησης» με τη μορφή μιας κατάστασης ηρεμίας και ελευθερίας από φόβο (αταραξία) και απουσίας σωματικού πόνου (απονία) μέσω της γνώσης, των λειτουργιών του κόσμου και των ορίων των επιθυμιών μας. Ο συνδυασμός αυτών των δύο καταστάσεων υποτίθεται ότι αποτελεί την ευτυχία στην υψηλότερη μορφή της. Αν και ο Επικούρειος είναι μια μορφή ηδονισμού, στο μέτρο που δηλώνει την ευχαρίστηση ως το μόνο εγγενές αγαθό, η αντίληψή του για την απουσία πόνου ως τη μεγαλύτερη ευχαρίστηση και η υπεράσπιση μιας απλής ζωής τον κάνει διαφορετικό από τον «ηδονισμό» όπως είναι κοινώς κατανοητό.
Ασιατική φιλοσοφία
Ο Γιανγκισμός έχει περιγραφεί ως μια μορφή ψυχολογικού και ηθικού εγωισμού. Οι Γιανγκιστές φιλόσοφοι πίστευαν στη σημασία της διατήρησης του ατομικού συμφέροντος μέσω του «να διατηρεί κανείς τη φύση του ανέπαφη, να προστατεύει τη μοναδικότητά του και να μην αφήνει το σώμα να δένεται από άλλα πράγματα». Διαφωνώντας με τις κομφουκιανές αρετές του λι («καταλληλότητα»), ρεν («ανθρωπιά») και γι («δικαιοσύνη») και τη νομική αρετή του φα (νόμος), οι Γιανγκιστές είδαν το γουέι γο (為我, «[όλα] για τον εαυτό μου») ως η μόνη αρετή απαραίτητη για την αυτοκαλλιέργεια. Η ατομική ευχαρίστηση θεωρείται επιθυμητή, όπως στον ηδονισμό, αλλά όχι σε βάρος της υγείας του ατόμου. Οι Γιανγκιστές έβλεπαν την ατομική ευημερία ως τον πρωταρχικό σκοπό της ζωής και θεωρούσαν οτιδήποτε εμπόδιζε αυτήν την ευημερία ανήθικο και περιττό.
Η έννοια του ηδονισμού απαντάται επίσης στις σχολές νάστικα («άθεοι», ως ετερόδοξοι) του Ινδουισμού, για παράδειγμα στη σχολή Τσαρβάκα. Ωστόσο, ο Ηδονισμός επικρίνεται από τις σχολές σκέψης άστικα («θεϊστικές», ως ορθόδοξες) με τη βάση ότι είναι εγγενώς εγωιστικός και επομένως επιζήμιος για την πνευματική απελευθέρωση.
Αβρααμική φιλοσοφία
Ο Ιουδαϊσμός πιστεύει ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε για να υπηρετήσει τον Θεό, και για να το κάνει σωστά, ο Θεός με τη σειρά του δίνει στην ανθρωπότητα την ευκαιρία να βιώσει ευχαρίστηση στη διαδικασία της υπηρέτησής Του ( Ταλμούντ Κιντουσίν 82:β). Τα τελευταία χρόνια, ο Ραβίνος Νόα Βάινμπεργκ άρθρωσε πέντε διαφορετικά επίπεδα ευχαρίστησης, από τα οποία η σύνδεση με τον Θεό είναι η υψηλότερη δυνατή ευχαρίστηση. Το Βιβλίο του Εκκλησιαστή ( 2:24 ) στην Παλαιά Διαθήκη διακηρύσσει: «Δεν υπάρχει τίποτα καλύτερο για έναν άνθρωπο από το να τρώει και να πίνει και να απολαμβάνει τον κόπο του. Και αυτό, είδα, είναι από το χέρι του Θεού..."
Ο ηθικός ηδονισμός ως μέρος της χριστιανικής θεολογίας ήταν επίσης μια έννοια σε ορισμένους ευαγγελικούς κύκλους, ιδιαίτερα σε αυτούς της μεταρρυθμιστικής παράδοσης. Ο όρος Χριστιανικός Ηδονισμός επινοήθηκε για πρώτη φορά από τον Αναμορφωμένο Βαπτιστή θεολόγο Τζον Πάιπερ στο βιβλίο του το 1986 Desiring God.
Κριτική
Οι επικριτές του ηδονισμού έχουν αντιταχθεί στην αποκλειστική συγκέντρωσή του στην ευχαρίστηση ως πολύτιμη ή στο ότι το εύρος συγκράτησης της ντοπαμίνης είναι περιορισμένο.
Συγκεκριμένα, ο Τζ. Ι. Μουρ πρόσφερε ένα στοχαστικό πείραμα στην κριτική της απόλαυσης ως ο μοναδικός φορέας της αξίας: φανταζόταν δύο κόσμους — τον έναν με εξαιρετική ομορφιά και τον άλλο ένα σωρό βρωμιάς. Κανένας από αυτούς τους κόσμους δεν θα βιωθεί από κανέναν. Το ερώτημα λοιπόν είναι αν είναι καλύτερο να υπάρχει ο όμορφος κόσμος παρά ο σωρός της βρωμιάς. Σε αυτό, ο Μουρ άφησε να εννοηθεί ότι οι καταστάσεις πραγμάτων έχουν αξία πέρα από τη συνειδητή ευχαρίστηση, κάτι που είπε ότι μιλούσε ενάντια στην εγκυρότητα του ηδονισμού.
Ίσως η πιο διάσημη αντίρρηση στον ηδονισμό είναι η περίφημη μηχανή εμπειρίας του Ρόμπερτ Νόζικ. Ο Νόζικ μας ζητά να φανταστούμε απλώς υποθετικά μια μηχανή που θα μας επιτρέψει να ζήσουμε ό,τι θέλουμε - αν θέλουμε να ζήσουμε την εμπειρία του να κάνουμε φίλους, θα μας το δώσει αυτό. Ο Νόζικ ισχυρίζεται ότι με την ηδονιστική λογική, θα πρέπει να παραμείνουμε σε αυτό το μηχάνημα για το υπόλοιπο της ζωής μας. Ωστόσο, δίνει τρεις λόγους για τους οποίους αυτό δεν είναι προτιμότερο σενάριο: πρώτον, επειδή θέλουμε να κάνουμε ορισμένα πράγματα, αντί να τα βιώνουμε απλώς. Δεύτερον, θέλουμε να είμαστε ένα συγκεκριμένο είδος ανθρώπου, σε αντίθεση με μια «απροσδιόριστη λάσπη» και τρίτον, επειδή κάτι τέτοιο θα περιόριζε τις εμπειρίες μας μόνο σε αυτό που μπορούμε να φανταστούμε. Ο Πίτερ Σίγκερ, ένας ηδονιστής ωφελιμιστής, και η Καταρίνα ντε Λαζάρι-Ράντεκ έχουν υποστηρίξει και οι δύο εναντίον μιας τέτοιας αντίρρησης λέγοντας ότι δίνει απάντηση μόνο σε ορισμένες μορφές ηδονισμού και αγνοεί άλλες.
Παραπομπές
Κατηγορία:Φιλοσοφικά κινήματα Κατηγορία:Ηθικές θεωρίες Κατηγορία:Συνεπειοκρατία Κατηγορία:Κίνητρο Κατηγορία:Ηδονισμός
Τάμαρ της Γεωργίας
Η Τάμαρ/Θάμαρ η Μεγάλη, γεωργ.: თამარ მეფე Τamar Mepe δηλ. Βασιλιάς (π. 1160 - 18 Ιανουαρίου 1213) από τον Οίκο των Βαγρατιδών Ιβηρίας ήταν suo jure βασίλισσα της Γεωργίας από το1184 ως το 1213, στην ακμή της Γεωργιανής Χρυσής Εποχής. Έγινε η πρώτη γυναίκα που κυβέρνησε τη Γεωργία ιδίω δικαιώματι, πράγμα που εμφαίνεται από τον τίτλο της Mepe (Βασιλιάς), που αποδίδεται στην Τάμαρ από τις μεσαιωνικές Γεωργιανές πηγές.
Η Τάμαρ ανακηρύχθηκε διάδοχος και συγκυβερνήτης από τον πατέρα της Γεώργιο Γ΄ το 1178, αλλά αντιμετώπισε σημαντική αντίθεση από τους ευγενείς κατά την άνοδό της στον θρόνο με πλήρη εξουσία, μετά το τέλος τού πατέρα της. Η Τάμαρ ήταν επιτυχής στην εξουδετέρωση της αντίδρασης αυτής και ξεκίνησε μία δραστήρια εξωτερική πολιτική, επωφελούμενη από την παρακμή των εχθρικών Σελτζούκων. Στηρίχθηκε σε μία ισχυρή στρατιωτική ελίτ και βασισμένη στις επιτυχίες των προκατόχων της, εδραίωσε μία αυτοκρατορία που κυριάρχησε στον Καύκασο, μέχρι την κατάρρευσή της κάτω από τις επιθέσεις των Μογγόλων, μέσα σε δύο δεκαετίες από το τέλος της Τάμαρ.
Παντρεύτηκε δύο φορές: την πρώτη το 1185 τον Γιούρι πρίγκιπα του Νόβγκοροντ, τον οποίο διαζεύχθηκε δύο έτη μετά και έδιωξε από τη χώρα, αφού νίκησε τις απόπειρες πραξικοπήματός του που ακολούθησαν. Ο δεύτερος σύζυγός της ήταν ο Δαβίδ Σοσλάν πρίγκιπας της Αλανίας και από αυτόν απέκτησε δύο παιδιά, τον Γεώργιο και τη Ρουσουδάν, που τη διαδέχθηκαν.
Η βασιλεία της συνδέεται με μία περίοδο αξιοσημείωτων πολιτικών και στρατιωτικών επιτυχιών, αλλά και πολιτιστικών επιτευγμάτων. Αυτό, σε συνδυασμό με το ότι ήταν γυναίκα, συνέβαλε στη ρομαντική εξιδανίκευση της μορφής της στην Γεωργιανή τέχνη και στην ιστορική μνήμη. Παραμένει ένα σημαντικό σύμβολο στον Γεωργιανό λαϊκό πολιτισμό.
Πρώιμη ζωή και άνοδος στον θρόνο
Γεννήθηκε περί το 1160 στον Γεώργιο Γ΄ της Γεωργίας και τη σύζυγό του Μπουρντουχάν, κόρη του Κχουντάν βασιλιά της Αλανίας (Όσι, Αλανοί του Β. Καυκάσου). Αν και μάλλον είχε μία νεότερη αδελφή, τη Ρουσουδάν, αυτή αναφέρεται μόνο μία φορά στις πηγές της εποχής της βασιλείας της Τάμαρ. Το όνομα Τάμαρ/Θάμαρ είναι εβραϊκής προέλευσης και, όπως άλλα βιβλικά ονόματα (πχ η κόρη του Δαβίδ), το προτιμούσαν οι Βαγρατίδες της Γεωργίας, λόγω της αξίωσής τους ότι ήταν απόγονοι του Δαβίδ, 2ου βασιλιά του Ισραήλ.
Η νεότητά της συνέπεσε με μία μεγάλη αναστάτωση στη Γεωργία. Το 1177 ο πετέρας της βρέθηκε αντιμέτωπος με μία μερίδα ευγενών. Οι εξεγερμένοι σκόπευαν να εκθρονίσουν τον Γεώργιο Γ΄ προς όφελος του εξαδέλφου του Ντέμνα, ο οποίος εθεωρείτο από πολλούς ως ο νόμιμος διάδοχος του δολοφονηθέντος πατέρα του Δαβίδ Ε΄ (μεγαλύτερου αδελφού του Γεωργίου Ε΄). Ο Ντέμνα ήταν μία πρόφαση για τους ευγενείς, που οδηγούμενοι από τον πεθερό του διεκδικητή, τον Ιβάνε Ορμπέλι που ήταν υψηλός επιτηρητής (amirspasalar), ήθελαν να αποδυναμώσουν το στέμμα. Ο Γεώργιος Γ΄ μπόρεσε να συντρίωψει την εξέγερση και ξεκίνησε μία εκστρατεία καταστολής των προκλητικών ευγενών γενών: ο Ινάν Ορμπέλι θανατώθηκε και τα μέλη της οικογένειάς του εκδιώχθηκαν από τη Γεωργία. Ο Ντέμνα τυφλώθηκε και ευνουχίστηκε με διαταγή του θείου του· στη φυλακή δεν επέζησε πολύ του ακρωτηριασμού του και απεβίωσε σύντομα. Όταν η εξέγερση κατεστάλη και ο διεκδικητής εξαλείφθηκε, ο Γεώργιος Γ΄ έκανε την Τάμαρ συγκυβερνήτη και την έστεψε συμβασίλισσα το 1178. Με αυτό ο βασιλιάς προσπάθησε να προλάβει οποιαδήποτε διαφωνία διαδοχής μετά το τέλος του και να νομιμοποιήσει την Τάμαρ στον θρόνο της Γεωργίας. Ταυτόχρονα προώθησε στα αξιώματα Κιπτσάκους και άνδρες όχι από την τάξη των ευγενών, για να κρατήσει μακριά από την εξουσία τους ευγενείς.
Τα πρώτα χρόνια της βασιλείας της και ο πρώτος γάμος
Για έξι χρόνια, η Tάμαρ ήταν συγκυβερνήτης με τον πατέρα της, μετά το τέλος του οποίου, το 1184, η Tάμαρ συνέχισε ως μοναδική μονάρχης και στέφθηκε για δεύτερη φορά στον καθεδρικό ναό Γκελάτι κοντά στο Κουτάισι, στη δυτική Γεωργία. Κληρονόμησε ένα σχετικά ισχυρό βασίλειο, αλλά οι φυγόκεντρες τάσεις που ενθάρρυναν οι μεγάλοι ευγενείς, δεν είχαν καταπνιγεί. Υπήρξε σημαντική αντίθεση στη διαδοχή από την Tάμαρ. Αυτό πυροδοτήθηκε από μία αντίδραση ενάντια στις κατασταλτικές πολιτικές τού πατέρα της και ενθαρρύνθηκε από την άλλη αντιληπτή αδυναμία της νέας κυριάρχου, το φύλο της.[11] Καθώς η Γεωργία δεν είχε ποτέ στο παρελθόν γυναίκα ηγεμόνα, ένα μέρος της αριστοκρατίας αμφισβήτησε τη νομιμότητα της Tάμαρ, ενώ άλλοι προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν τη νεότητα και την υποτιθέμενη αδυναμία της, για να διεκδικήσουν μεγαλύτερη αυτονομία για τον εαυτό τους.[11] Η ενεργητική ανάμειξη της με επιρροή Ρουσουντάν, θείας της Τάμαρ και του Καθολικού-Πατριάρχη Μιχαήλ Δ' ήταν κρίσιμη για τη νομιμοποίηση της διαδοχής της Τάμαρρ στον θρόνο.[13] Ωστόσο η νεαρή βασίλισσα αναγκάστηκε να κάνει σημαντικές παραχωρήσεις στην αριστοκρατία. Έπρεπε να ανταμείψει την υποστήριξη του Καθολικού-Πατριάρχη Μιχαήλ Δ΄ κάνοντάς τον καγκελάριο, τοποθετώντας τον έτσι στην κορυφή τόσο της ιεραρχίας, όσο και της κοσμικής διακυβέρνησης.[14]
Η Tάμαρ πιέστηκε επίσης να απολύσει τους διορισμένους από τον πατέρα της, ανάμεσά τους τον κοντόσταυλο (αρχιστράτηγο) Κουμπάσαρ, έναν Γεωργιανό Κιπτσάκο ταπεινής καταγωγής, ο οποίος είχε βοηθήσει τον Γεώργιο Γ΄ στην καταστολή των προκλητικών ευγενών.[12] Ένας από τους λίγους χωρίς τίτλο ευγένειας στην υπηρεσία του Γεωργίου Γ΄ που γλίτωσαν από αυτή τη μοίρα, ήταν ο θησαυροφύλακας (ταμίας) Κουτλού Αρσλάν, ο οποίος τώρα ηγήθηκε μίας ομάδας ευγενών και πλούσιων αστών σε έναν αγώνα, για τον περιορισμό της βασιλικής εξουσίας, δημιουργώντας ένα νέο συμβούλιο, το karavi, του οποίου τα μέλη θα συζητούσαν και θα αποφάσιζαν την πολιτική.[14] Αυτή η απόπειρα «συντάγματος από τους φεουδάρχες» ήταν ατελέσφορη, καθώς η Τάμαρ έβαλε τον Κουτλού Αρσλάν να συλληφθεί και οι υποστηρικτές του ξεγελάστηκαν και υποτάχθηκαν.[12] Ωστόσο, οι πρώτες κινήσεις της Τάμαρ να μειώσει τη δύναμη της αριστοκρατικής ολιγαρχίας ήταν ανεπιτυχείς. Απέτυχε στην προσπάθειά της να χρησιμοποιήσει μία εκκλησιαστική σύνοδο, για να αποπέμψει τον Καθολικό-Πατριάρχη Μιχαήλ Δ΄, και τοσυμβούλιο των ευγενών Νταρμπάζι διεκδίκησε το δικαίωμα να εγκρίνει βασιλικά διατάγματα.[1]
Ο γάμος της βασίλισσας Tάμαρ ήταν ένα ζήτημα κρατικής σημασίας. Σύμφωνα με τις δυναστικές επιταγές και το ήθος της εποχής, οι ευγενείς απαιτούσαν από την Τάμαρ να παντρευτεί, για να έχει έναν αρχηγό για τον στρατό και να παράσχει έναν διάδοχο τουύ θρόνου.[4][12] Κάθε ομάδα προσπάθησε να επιλέξει και να εξασφαλίσει την αποδοχή τού υποψηφίου της, προκειμένου να ενισχύσει τη θέση και την επιρροή της στην Αυλή. Δύο κύριες φατρίες πολέμησαν, για την επιρροή στην αυλή του Tάμαρ: το γένος των Μχαργκρντζέλι και των Aμπουλάσαν. Η φατρία των Αμπουλάσαν κέρδισε· η επιλογή εγκρίθηκε από τη Ρουσουντάν, θεία της Τάμαρ, και το συμβούλιο των φεουδαρχών.[14] Η επιλογή τους ήταν ο Γιούρι, γιος του δολοφονημένου Αντρέι Α΄ Μπογκολιούμπσκι πρίγκιπα του Βλαντίμιρ-Σούζνταλ, ο οποίος αργότερα έζησε ως πρόσφυγας ανάμεσα στους Κιπτσάκους του Βόρειου Καυκάσου. Κάλεσαν ένα άτομο με επιρροή στο βασίλειο, τον μεγαλέμπορο Ζάνκαν Ζοραμπαμπέλι. Του δόθηκε η αποστολή να φέρει τον γαμπρό στην Τιφλίδα. Εκπλήρωσε την αποστολή του με ζήλο και ο πρίγκιπας μεταφέρθηκε στη Γεωργία, για να νυμφευτεί τη βασίλισσα το 1185.[15]
Ο νεαρός Γιούρι, ένας γενναίος, με παράστημα και ομορφοκαμωμένος, αποδείχθηκε ικανός στρατιώτης, αλλά δύσκολος άνθρωπος και σύντομα περιήλθε σε σύγκρουση με τη γυναίκα του.[4][12] Οι τεταμένες συζυγικές σχέσεις είχαν παράλληλα έναν αγώνα φατριών στη βασιλική αυλή, κατά τον οποίο η Τάμαρ διεκδικούσε ολοένα και περισσότερο τα δικαιώματά της ως βασίλισσας.[16] Το σημείο καμπής στην τύχη της Tάμαρ ήρθε με το τέλος του ισχυρού Καθολικού-Πατριάρχη Μιχαήλ Δ΄, τον οποίο η βασίλισσα αντικατέστησε, ως καγκελάριο, με τον υποστηρικτή της, Άντον Γκνολισταίσντζε.[16] Η Tάμαρ σταδιακά διεύρυνε τη δική της βάση εξουσίας και ανύψωσε τους πιστούς σε αυτήν ευγενείς σε υψηλές θέσεις στην Αυλή, κυρίως τους Μχαργκρντζέλι.[14]