cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ανατομική και φυσιολογία πτηνών
Πτήσεις σε μεγάλο υψόμετρο
Υπάρχουν πτηνά που πετάνε σε πολύ μεγάλα υψόμετρα, αλλά είναι ακόμη ασαφές το πώς διατηρούν τους υψηλούς μεταβολικούς ρυθμούς που απαιτούνται, για την αποφυγή της σοβαρής υποξίας (hypoxia) σε αυτά τα ύψη. Για να κατανοήσουν καλύτερα τη φυσιολογική βάση αυτού του επιτεύγματος, ο Σκοτ και οι συνεργάτες του πραγματοποίησαν συγκριτική ιστολογική ανάλυση των μυών σε χήνες, από τη μία στην Anser indicus, που πετάει σε πολύ μεγάλα ύψη, από την άλλη σε διάφορες χήνες, που πετούν σε μικρότερα ύψη (σταχτόχηνες, κ.λπ.). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πρώτη διαθέτει περισσότερα τριχοειδή ανά μυϊκή ίνα από το αναμενόμενο, καθώς και υψηλότερη πυκνότητα τριχοειδών και πιο ομοιογενή κατανομή μεταξύ τους. Τα μιτοχόνδριά τους, επίσης, αναδιανέμονται προς το σαρκολήμμα (sarcolemma), κοντά στην κυτταρική μεμβράνη και, άρα, δίπλα στα τριχοειδή αγγεία. Αυτές οι μεταβολές βελτιώνουν την ικανότητα διάχυσης Ο2 από το αίμα ενώ μειώνουν και την ενδοκυτταρική απόσταση διάχυσης O2. Επομένως, το συγκεκριμένο είδος χήνας αποφεύγει την υποξία, ενισχύοντας την ολική παροχή οξυγόνου κατά την πτήση.
Ουροποιητικό σύστημα
Η λειτουργία των νεφρών στα πτηνά, επιτελείται σχεδόν με τον ίδιο τρόπο όπως στα θηλαστικά, αλλά με μερικές σημαντικές προσαρμογές. Ενώ, ανατομικά, ένα μεγάλο μέρος των νεφρών παραμένει αμετάβλητο όσον αφορά στο σχεδιασμό, ορισμένες σημαντικές τροποποιήσεις έχουν συμβεί κατά τη διάρκεια της εξέλιξής τους. Τα πτηνά διαθέτουν –και αυτά– δύο νεφρούς, τους μετανέφρους, που ονομάζονται έτσι, επειδή θεωρούνται ανατομικά και λειτουργικά, ως μεταβατική κατάσταση από τους νεφρούς των ερπετών προς εκείνους των θηλαστικών.
Eίναι τρίλοβοι και συνδέονται με την κατώτερη γαστρεντερική οδό μέσω των ουρητήρων. Βρίσκονται στην περιτοναϊκή κοιλότητα, προσκολλημένοι στην κοιλιακή επιφάνεια της οσφυϊκής και ιερής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Ανάλογα με το είδος, ο φλοιός (cortex) αποτελεί περίπου το 71-80% της μάζας του νεφρού, ενώ ο μυελός (medulla) είναι πολύ μικρότερος με, περίπου, το 5-15% της συνολικής μάζας. Τα αιμοφόρα αγγεία και άλλοι σωληνίσκοι συνθέτουν το υπόλοιπο του νεφρού.
Ωστόσο, χαρακτηριστική στα πτηνά είναι η παρουσία δύο διαφορετικών τύπων νεφρώνων (ή νεφρικών σωματίων) (nephrons), των λειτουργικών μονάδων του νεφρού. Ο πρώτος τύπος νεφρώνων προέρχεται εξελικτικά από τα ερπετά και βρίσκεται στο φλοιό, ενώ ο δεύτερος τύπος βρίσκεται στον μυελό, όπως στα θηλαστικά (sensu lato). Οι νεφρώνες του φλοιού είναι πιο πολλοί, αλλά στερούνται την αγκύλη του Henle των θηλαστικών. Το τελικό προϊόν του μεταβολισμού που παράγεται από τους νεφρούς των πτηνών, είναι κάποια ένωση ουρικού οξέος και όχι η αμμωνία –από την ουρία– των θηλαστικών. Αυτό οδηγεί στην εξοικονόμηση νερού και ορισμένων βιοχημικών προϊόντων. Τα ούρα που παράγονται διοχετεύονται απ’ ευθείας στην αμάρα, διότι δεν υπάρχει διαμορφωμένη ουροδόχος κύστη ή ουρήθρα και, στη συνέχεια, στο κόλον (colon) με αντίστροφη περίσταλση (reverse peristalsis).
Πεπτικό σύστημα
Η γλώσσα είναι αρκετά αιχμηρή και καλύπτεται από κεράτινο περίβλημα, ειδικά στην άκρη της. Σε πολλά είδη, έχει μεγάλο μήκος, δυσανάλογο με το μέγεθος σώματος, διότι επιτελεί κάποια εξειδικευμένη λειτουργία, όπως π.χ. στα πτηνά που τρέφονται με νέκταρ. Τότε, προεκβάλλεται για να εισχωρήσει στο νεκτάριο του φυτού και να συλλέξει το πολύτιμο υγρό. Επίσης, οι δρυοκολάπτες διαθέτουν ιδιαίτερα μακριά γλώσσα που «τυλίγεται» στη στοματική κοιλότητα, ακριβώς όπως το καλώδιο μέσα σε μια ηλεκτρική σκούπα. Όταν το πουλί ανοίγει οπές στους κορμούς των δένδρων με τα ραμφίσματά του, η γλώσσα «ξετυλίγεται» για τη σύλληψη των εντόμων που αποτελούν τη λεία του. thumb|left|360px|Σχηματική απεικόνιση των εσωτερικών οργάνων (σπλάχνων) ενός [[Περιστέρι|περιστεριού: 1. Τραχεία 2. Θύμος αδήν 3. Οισοφάγος 4. Πρόλοβος 5. Σύριγξ 6. Καρδιά 7. Ήπαρ 8. Μυώδης στόμαχος 9. Δωδεκαδάκτυλο 10. Πάγκρεας 11. Λεπτό έντερο 12. Απηυθυσμένο 13. Αμάρα 14. Αεροφόροι σάκοι (μερικοί από αυτούς) 15. Αριστερή καρωτίδα 16. Αριστερή υποκλείδιος αρτηρία 17. Δεξιά καρωτίδα 18. Βραχιόνιος αρτηρία 19. Δεξιά υποκλείδιος αρτηρία 20. Μύες σύριγγος 21. Μείζων θωρακικός μυς σε εγκάρσια διατομή]] Ο φάρυγγας είναι βραχύς και ο οισοφάγος επιμήκης, κυλινδρικός και μυώδης. Πολλά πτηνά διαθέτουν ένα μυικό θύλακο κατά μήκος του οισοφάγου που ονομάζεται πρόλοβος (crop). Η λειτουργία του αφορά τόσο στο μαλάκωμα της τροφής μέσω ύγρανσης, όσο και στην προσωρινή αποθήκευσή της μέσω ρύθμισης της ροής της, ενώ αρχίζει και η επίδραση κάποιων πεπτικών ενζύμων. Επομένως, ο πρόλοβος επιτρέπει την κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων τροφής από το πτηνό και την σταδιακή πέψη της για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το μέγεθος και το σχήμα του προλόβου διαφοροποιείται αρκετά μεταξύ των πτηνών. Επίσης, τα μέλη των Περιστερόμορφων, παράγουν ένα θρεπτικό «γάλα» που τροφοδοτείται στα μικρά τους μέσω εξέμεσης.
Η τροφή αφού φύγει από τον πρόλοβο –σε όσα πτηνά τον διαθέτουν– επανέρχεται στον οισοφάγο και εισέρχεται στον προστόμαχο ή αδενώδη στόμαχο (proventriculus or glandular stomach), που εκκρίνει τον κύριο όγκο των γαστρικών υγρών. Ο αδενώδης στόμαχος, στα περισσότερα πτηνά, βρίσκεται στο ύψος της τρόπιδας, περίπου.
Σημαντική ανατομική δομή του πεπτικού συστήματος των πτηνών, αποτελεί ο μυώδης στόμαχος (ventriculus ή gizzard), που απαρτίζεται από τέσσερις μυικές ζώνες με παχιά τοιχώματα, που περιστρέφονται και συνθλίβουν την τροφή, μετατοπίζοντάς την από το ένα σημείο στο άλλο. Το επιθήλιό του είναι σκληρό, πτυχωτό και κεράτινο. Μάλιστα, ο μυώδης στόμαχος κάποιων ειδών, περιέχει μικρά κομμάτια από χαλίκια ή πέτρες που καταπίνει το πουλί για να βοηθήσουν στην διαδικασία λειοτρίβησης, κάτι που υποκαθιστά τη λειτουργία των δοντιών στα θηλαστικά ή στα ερπετά. Η χρήση των λίθων στο μυώδη στόμαχο αποτελεί ομοιότητα μεταξύ των πτηνών και των δεινοσαύρων, γι’ αυτό και πολλές φορές ανευρίσκονται ως απολιθώματα, οι λεγόμενοι γαστρόλιθοι (gastroliths). Σημειωτέον ότι, η «σκληρή» καταπόνηση του μυώδους στομάχου, έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή απόπτωση του επιθηλίου του (cuticle) και την αντικατάστασή του από καινούργιο. Ακολουθούν οι τυπικές δομές του δωδεκαδακτύλου και το υπόλοιπο λεπτό έντερο, το απηυθυσμένο –με δύο τυφλές αποφύσεις– και η αμάρα, κάτω από το πυγόστυλο. Το ήπαρ είναι δίλοβο, οι χολαγωγοί της χοληδόχου κύστης δύο, ενώ το πάγκρεας διαθέτει τρεις αγωγούς προς το λεπτό έντερο.
Αμάρα
Η αμάρα (cloaca) είναι μια ιδιόμορφη δομή των πτηνών, διότι αποτελεί κοινή δίοδο του πεπτικού, ουροποιητικού και αναπαραγωγικού συστήματός τους, κάτι μοναδικό για την ομοταξία –όπως και στα ερπετά. Κατ’ ουσίαν αποτελείται από τρία επί μέρους τμήματα, τα οποία είναι –από το εσωτερικότερο προς το εξωτερικότερο– το κοπρόδαιον (coprodeum), το ουρόδαιον (urodeum), και, τέλος, το πρωκτόδαιον (proctodeum). Η διέλευση της τροφής από το στόμα μέχρι την αμάρα ποικίλλει, αλλά σε ένα μέσο πουλί είναι περίπου 3 ώρες. Ο χρόνος αυτός μειώνεται με την αυξημένη πρόσληψη ύδατος και αντίστροφα.
Στη ραχιαία περιοχή της αμάρας βρίσκeται ο θύλακας του Φαμπρίτσι (bursa of Fabricius), όργανο αιματοποιίας και πηγή Β-λεμφοκυττάρων. Είναι ιδιαίτερα εμφανής στους νεοσσούς, διότι αποτελεί σημαντικό παράγοντα του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά συρρικνώνεται και εξαφανίζεται σταδιακά, όπως συμβαίνει και με τον θύμο αδένα.
Κατάποση
Υπάρχουν τρεις γενικοί τρόποι με τους οποίους τα πτηνά κάνουν κατάποση υγρών: χρησιμοποιώντας την ίδια τη βαρύτητα, πιπιλίζοντας υγρά (sic), ή κάνοντας χρήση της γλώσσας. Τέλος, μπορούν να λαμβάνουν την αναγκαία ποσότητα νερού εξ ολοκλήρου από την τροφή τους.
Αντίθετα απ’ ότι πιστεύεται, τα περισσότερα πουλιά δεν είναι σε θέση να καταπιούν υγρά μέσω της περισταλτικής δράσης στον οισοφάγο τους, όπως κάνουν οι άνθρωποι, οπότε αναγκάζονται να επαναλαμβάνουν τακτικά την ίδια κίνηση, ανασηκώνοντας το κεφάλι τους μετά την πλήρωση του στόματός τους, για να επιτραπεί στο υγρό να ρεύσει με τη βαρύτητα (sipping ή dipping). Αξιοσημείωτη εξαίρεση είναι τα Περιστερόμορφα, τα οποία, πράγματι, αντλούν το πόσιμο νερό μέσω περισταλτικής κίνησης του οισοφάγου, κάτι που συμβαίνει στη συγκεκριμένη τάξη. Άλλη ομάδα που δείχνει την ίδια συμπεριφορά, είναι η οικογένεια Pteroclidae, που και αυτή τοποθετείται πολύ κοντά στα περιστέρια. Παρά το γεγονός ότι, αυτός ο γενικός κανόνας εξακολουθεί να ισχύει, επισταμένες παρατηρήσεις έχουν δείξει ότι υπάρχουν λίγες εξαιρέσεις και στα δύο προαναφερθέντα taxa. thumb|right|240px|Εσωτερικά όργανα αρσενικής [[όρνιθας όπου διακρίνονται η Καρδιά (1), οι Πνεύμονες (2), οι Όρχεις (3) και οι Νεφροί (4)]] Εξειδικευμένοι συλλέκτες νέκταρος, όπως τα κολιμπρί, πιπιλίζουν τα υγρά χρησιμοποιώντας ειδική πτύχωση στη γλώσσα τους που μοιάζει με αυλάκι, ενώ οι παπαγάλοι, πίνουν υγρά με πλαταγισμούς της γλώσσας και ενθυλάκωσή τους σ’αυτήν (lapping up).
Πολλά θαλασσοπούλια διαθέτουν ειδικούς αδένες κοντά στους οφθαλμούς, που τους επιτρέπουν να πίνουν θαλασσινό νερό, οπότε το περίσσειο αλάτι αποβάλλεται από τα ρουθούνια. Τέλος, πολλά πτηνά της ερήμου παίρνουν το νερό που χρειάζονται εξ ολοκλήρου από την τροφή τους. Σε αυτά έχει διαμορφωθεί εξελικτικά, εξάλειψη των αζωτούχων συστατικών που αποβάλλονται από τον οργανισμό τους, όπως το ουρικό οξύ, οπότε μειώνεται και η φυσιολογική απαίτηση για νερό.
Γεννητικό σύστημα
Τα αρσενικά πτηνά διαθέτουν δύο όρχεις τοποθετημένους στην οσφυϊκή μοίρα της περιτοναϊκής κοιλότητας, οι οποίοι είναι δυνατόν να αποκτούν έως και εκατονταπλάσιο μέγεθος κατά τη διάρκεια της περιόδου αναπαραγωγής, για να παράγουν σπέρμα. Οι όρχεις είναι, γενικά, ασύμμετρoι, με τα περισσότερα πτηνά να έχουν μεγαλύτερο αριστερό όρχι. Συνδέονται με την περιοχή της αμάρας με δύο σπερματαγωγούς, ενώ, κάποιες φορές, οι σπερματαγωγοί διευρύνονται σε σπερματική κύστη. Υφίσταται επιδιδυμίδα, ενώ το χρώμα των όρχεων κυμαίνεται από λευκό, κίτρινο ή καφετί, αλλά σε κάποιους παπαγάλους μπορεί να είναι μαύρο.
Τα θηλυκά στις περισσότερες οικογένειες διαθέτουν μόνο μία (1) λειτουργική ωοθήκη –την αριστερή–, η οποία συνδέεται με τον –αριστερό ωαγωγό– (oviduct), που με τη σιρά του εκβάλλει στην αμάρα. Ωστόσο, στα ημερόβια αρπακτικά, λειτουργική είναι η δεξιά ωοθήκη. Είναι αξιοσημείωτο ότι, κατά το εμβρυακό στάδιο, κάθε θηλυκό πτηνό διαθέτει δύο (2) ωοθήκες, από τις οποίες όμως μόνον η μία αναπτύσσεται δομικά και λειτουργικά. Εξαίρεση αποτελούν μερικά είδη πτηνών, τα οποία έχουν και τις τις δύο ωοθήκες λειτουργικές, όπως επίσης και ολόκληρη η τάξη των Απτερυγόμορφων (κίουι).
Τα περισσότερα αρσενικά πτηνά δεν διαθέτουν πέος. Στα είδη αυτά και πριν από την συνουσία (copulation), το σπέρμα αποθηκεύεται στα σπερματικά σωμάτια (seminal glomera) της αμαρικής εσοχής. Κατά τη διάρκεια της συνουσίας, το θηλυκό μετακινεί την ουρά της στο πλάι και το αρσενικό, είτε ανεβαίνει πάνω στο θηλυκό από την οπίσθια πλευρά ή –σπανιότερα– από την εμπρόσθια. Επίσης, μπορεί να κινείται πολύ κοντά σε αυτήν, έτσι ώστε να υπάρχει επαφή των γεννητικών τους περιοχών. Από τη στιγμή που οι αμάρες τους έλθουν σε επαφή, το σπέρμα μπορεί να εισέλθει ταχύτατα στο γεννητικό σύστημα του θηλυκού, μερικές φορές σε λιγότερο από μισό δευτερόλεπτο, γεγονός που εξηγεί την βραχεία συνεύρεση των πτηνών, στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Η απουσία πέους στα πτηνά είναι αποτέλεσμα εξελικτικής διεργασίας ενώ, αντίθετα, η παρουσία του αποτελεί πρωτογενή κατάσταση. Πέος διαθέτουν οι περισσότερες πάπιες, η στρουθοκάμηλος, η γαλοπούλα κ.ά.
Τα ωάρια φέρονται από την ωοθήκη στην περισπλαχνική κοιλότητα και, από εκεί, μέσω του προσθίου άκρου του ωαγωγού, την σάλπιγγα (infudibulum), στην αμάρα. Το εισαχθέν σπέρμα αποθηκεύεται σε ειδικούς αγωγούς (tubules) του γεννητικού συστήματος του θηλυκού για μια περίοδο που, κυμαίνεται από μία εβδομάδα έως περισσότερες από 100 ημέρες, ανάλογα με το είδος. Στη συνέχεια, τα ωάρια θα γονιμοποιηθούν μεμονωμένα, πριν από τον σχηματισμό του κελύφους των αβγών (για τα είδη που παράγουν σκληρά κελύφη). Είναι πολύ σημαντικό ότι, κατα τη διαδρομή τους στον ωαγωγό, τα ωάρια περιβάλλονται από λέκιθο (yolk) και κέλυφος (shell), μεταβαλλόμενα σε αβγά και, δια της αμάρας εξέρχονται του σώματος του θηλυκού. Τα συστατικά αυτά προέρχονται από αδένες των τοιχωμάτων του ωαγωγού.
Σημειώσεις
i. Ο όρος ανατομία που, ευρέως χρησιμοποιείται στα διάφορα συγγράματα –ακόμη και επιστημονικά–, είναι λανθασμένος,    διότι η πρωταρχική έννοια της λέξης υποδηλώνει την διά του ανατέμνειν πράξη και τεχνική επί πτωμάτων, έτσι ώστε να γίνει κατανοητή η δομή των οργάνων. Έχει επομένως θέση κυρίως στον, επί διδακτικής σημασίας, ορισμό π.χ. «οι φοιτητές της Ιατρικής έχουν σήμερα μάθημα ανατομίας». Άλλωστε, ακόμη και η έκφραση «η ανατομία του άνδρα» ή «η ανατομία της γυναίκας», δεν υπονοεί την λεπτομερή, από επιστημονικής άποψης, εξέταση των οργάνων των δύο φύλων, αλλά απλώς τις μακροσκοπικές διαφορές τους όπως είναι αυτονόητες στον καθένα. Ωστόσο, ό όρος ανατομία έχει καθιερωθεί να χρησιμοποιείται κατά κόρον έτσι, ώστε να τείνει να ταυτιστεί ή και να υποκαταστήσει πλήρως το ορθό ανατομική, κάτι που οφείλεται στην ίδια τη δυναμική της ελληνικής γλώσσας, όπως συμβαίνει και με πλείστες άλλες λέξεις.
ii. Στο παρόν λήμμα δεν γίνεται διαχωρισμός των δύο όρων, αλλά αναλύονται παράλληλα και διεξοδικά.
iii. Εδώ ακριβώς, μπορεί να χρησιμοποιηθεί η λέξη «ανατομία», με την κυριολεκτική σημασία του όρου.
iv. Ο όρος είναι αρκετά αδόκιμος και δεν έχει επικρατήσει στην βιβλιογραφία.
v. Στην ελληνική ορνιθολογική βιβλιογραφία δεν υπάρχει μεταφρασμένος ο όρος synsacrum, γι' αυτό και κάποιες φορές χρησιμοποιείται ο όρος ιερό οστό που συμπίπτει με τον όρο που απαντά στα θηλαστικά, ωστόσο υπάρχουν σαφείς ανατομικές διαφορές μεταξύ τους. Η ακριβής μετάφραση του όρου είναι συνιερό οστό (syn+sacrum) υποδηλώνοντας τη σύντηξη των ιερών σπονδύλων, όμως κρίνεται αρκετά παρακινδυνευμένο να χρησιμοποιηθεί.
vi. Πρέπει να τονιστεί ότι αυτές οι κατηγορίες είναι ενδεικτικές και υπάρχουν πολλές ακόμη περιπτώσεις που διαφοροποιούνται από αυτές και, είναι ορθότερο να εξετάζονται ξεχωριστά, ιδιαίτερα όταν το γένος είναι σημαντικό (π.χ. στρουθοκάμηλος).
vii. Στην ελληνική βιβλιογραφία δεν υπάρχει ικανοποιητικός όρος για να αποδοθούν οι αντίστοιχοι αγγλικοί. Κυριολεκτικά, σημαίνουν σημαιοφόρα φτερά, ή φτερά περιγράμματος. Η λέξη penna είναι λατινική και σημαίνει φτερό.
Δείτε επίσης
Τσούνης Γρηγόρης,1987.Τα Πουλιά της Ελλάδας.Αθήνα.Εκδόσεις Περγαμηνή. Τσούνης Γρηγόρης,Τσούνης Λάμπρος 2016.Birdwatching.Ανακαλύψτε τον μαγευτικό κόσμο των πουλιών.Αθήνα.Εκδόσεις Κέδρος.
Πτηνα Ανατομια
Γκεντιμίνας
Ο Γκεντιμίνας (π. 1275 - Δεκέμβριος 1341) από τον Οίκο των Γιαγκελλόνων ήταν Μεγάλος Δούκας της Λιθουανίας από το 1315 ή 1316 μέχρι τον θάνατό του. Του αποδίδεται η ίδρυση του μεγάλου δουκάτου της Λιθουανίας και η επέκταση της επικράτειάς του μέχρι το θάνατό του, από τη Βαλτική μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα. Επίσης, θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά άτομα στην πρώιμη Λιθουανική ιστορία, και υπεύθυνος για την ίδρυση του Βίλνιους, πρωτεύουσα της Λιθουανίας και εγκαθίδρυσε μια δυναστεία η οποία βασίλευσε σε άλλες Ευρωπαϊκές μοναρχίες, όπως η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Βοημία.
Προέλευση
Ο Γκεντιμίνας γεννήθηκε περίπου το 1275. Επειδή οι γραπτές πηγές αυτής της περιόδου είναι σπάνιες, η καταγωγή, τα πρώτα χρόνια και η άνοδος του Γκεντιμίνας στην εξουσία παραμένουν ασαφή και εξακολουθούν να αντικείμενο διαμάχης στους ακαδημαϊκούς κύκλους. Διάφορες θεωρίες αναφέρουν ότι ο Γκεντιμίνας ήταν γιος, αδελφός, ξάδελφος ή ιπποκόμος του Μεγάλου Δούκα Βιτένις. Για αρκετούς αιώνες υπήρχαν μόνο δύο εκδοχές για την προέλευσή του. Χρονικά γραμμένα αρκετά χρόνια μετά το θάνατο του Γκεντιμίνας από τους Τεύτονες Ιππότες, εχθρούς της Λιθουανίας, υποστήριζαν ότι ο Γκεντιμίνας ήταν ιπποκόμος του Βιτένις. Σύμφωνα με αυτά τα χρονικά, ο Γκεντιμίνας δολοφόνησε τον αφέντη του και αναρρήθηκε στον θρόνο. Μια άλλη εκδοχή, την οποία τα λιθουανικά χρονικά, επίσης γραμμένα χρόνια μετά τον θάνατο του Γκεντιμίνας, υποστηρίζουν ότι ο Γκεντιμίνας είναι γιος του Βιτένις. Όμως οι δύο άντρες είχαν σχεδόν την ίδια ηλικία, και ως εκ τούτου αυτή η συσχέτιση είναι απίθανη. Πρόσφατες έρευνες υποστηρίζουν ότι πρόγονος του Γκεντιμίνας μπορεί να ήταν ο Σκαλμάντας. Το 1974 ο ιστορικός Γιέρζι Οχμάνσκι παρατήρησε ότι το Ζαντοσκίνα, ένα ποίημα του τέλους του 14ου αιώνα, περιέχει ένα στίχο στον οποίο οι δύο γιοι του Αλγκίρντας ονοματίζουν τους προγόνους τους. «Είμαστε δύο αδέλφια - γιοι του Αλγκίρντας και εγγονοί του Γκεντιμίνας και δισέγγονοι του Σκαλμάντας.» Αυτή η ανακάλυψη οδήγησε στην πεποίθηση ότι ο Σκαλμάντας ήταν ο πρόγονος των Γκεμινίδων. Ο Οχμάνσκι γράφει ότι το ποίημα παραβλέπει τη γενιά του Βιτβίντας και περνά στον άγνωστο πρόγονο. Ο Μπαρανάουσκας διαφωνεί, θεωρώντας ότι ο Σκαλμάντας είναι ο αδελφός του Βιτβίντας και όχι ο πατέρας του, και ότι ο Βιτένις και ο Γκεντιμίνας είναι ξαδέλφια. Ο Γκεντιμίνας ανακηρύχθηκε Μέγας Δούκας το 1316, σε ηλικία 40 ετών, και βασίλευσε για 25 χρόνια.
Θρησκεία
Κληρονόμησε μια αχανή έκταση, η οποία περιλάμβανε πέρα από τον πυρήνα της Λιθουανίας, τη Σαμογιτία, το Ναβαχρουντάκ, το Ποντάλιε, το Πόλοτσκ και το Μινσκ. Όμως, αυτές οι κτήσεις περιβάλλονταν από τους Τεύτονες Ιππότες και το Λιβονικό Τάγμα, εχθρούς του δουκάτου. Ο Γκεντιμίνας συμμάχησε με τους Τατάρους ενάντια στο Τευτονικό Τάγμα το 1319.
Οι συνεχείς επιδρομές των Τευτόνων στη Λιθουανία με την πρόφαση του προσυλητισμού είχαν ενώσει τις λιθουανικές φυλές, αλλά ο Γκεντιμίας στόχευσε στην εγκαθίδρυση μιας δυναστείας με την οποία η Λιθουανία δεν θα ήταν απλώς ασφαλής αλλά και ισχυρή, και για αυτό το σκοπό άρχισε άμεσες διπλωματικές επαφές με την Αγία Έδρα. Στο τέλος του 1322, έστειλε γράμματα στον Πάπα Ιωάννη ΚΒ΄ ζητώντας την προστασία του έναντι των διώξεων των Ιπποτών, ενημερώνοντάς τον για τα προνόμια που ήδη είχαν οι Δομινικανοί και Φραγκισκανοί στη Λιθουανία. Ο Γκεντιμίνας επίσης ζήτησε να βαπτιστεί χριστιανός, πράξη την οποία υποστήριξε ο Αρχιεπίσκοπος της Ρίγας Φρέντερικ Λόμπεστατ. Μετά από αυτά τα γεγονότα, υπογράφηκε ειρήνη ανάμεσα στο Δουκάτο και το τάγμα της Λιβονίας τις 2 Οκτωβρίου 1323.
Έτσι, η επιδρομή του στο Ντόμπρζιν, την πιο πρόσφατη κτίση των Ιπποτών στην Πολωνία, χρησιμοποιήθηκε εναντίον του. Οι Πρώσοι επίσκοποι, οι οποίοι ήταν πιστοί τους Τέυτονες, αμφισβήτησαν την αυθεντικότητα των γραμμάτων του Γκεντιμίνας και τον ανακήρυξαν εχθρό της πίστης σε μια σύνοδο στο Έλμπινγκ, οι ορθόδοξοι υπήκοοί του τον κατηγόρησαν ότι υποστήριζε τη λατινική αίρεση, ενώ οι παγανιστές Λιθουανοί τον κατηγόρησαν ότι εγκατέλειπε τους αρχαίους θεούς. Ο Γκεντιμίνας αποφάσισε τότε να αθετήσει τις υποσχέσεις του και αρνήθηκε να δεχθεί τους απεσταλμένους του Πάπα οι οποίοι έφτασαν στη Ρίγα τον Σεπτέμβριο του 1323 και απομάκρυνε τους Φραγκισκανούς από τα εδάφη του. Αυτά τα φαινομενικά οπισθοδρομικά μέτρα ήταν αποτέλεσμα της αναγνώρισης ότι το παγανιστικό στοιχείο εξακολουθούσε να είναι η ισχυρότερη δύναμη στη Λιθουανία.
Παράλληλα, ο Γκεντιμίνας πληροφόρησε τους απεσταλμένους μέσω των πρεσβεστών του ότι η δύσκολη θέση στην οποία βρισκόταν τον ανάγκασε να αναβάλλει τη βάπτισή του, και έτσι οι απεσταλμένοι του Πάπα απαγόρευσαν τον πόλεμο ενάντια στη Λιθουανία για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, επικυρώνοντας τη συνθήκη ανάμεσα στον Γκεντιμίνας και τον αρχιεπίσκοπο της Ρίγας. Όμως το Τευτονικό Τάγμα συνέχισε το πόλεμο, δολοφονώντας έναν από τους απεσταλμένους του Γκεντιμίνας που υποδέχθηκαν τον Μεγάλο Μαγίστρο στη Ρίγα το 1325. Στο ενδιάμεσο, συμμάχησε με τον Πολωνό βασιλιά Λαδίσλαο Α΄ και βάπτισε την κόρη του Αλντόνα χριστιανή, ώστε να αρραβωνιαστεί τον γιο του Λαδισλάβου, Καζίμηρο Γ΄. Μια εναλλακτική εκδοχή, από τον Βρετανό ιστορικό Στίβεν Κρίστοφερ Ρόουελ, αναφέρει ότι ο Γκεντιμίνας δε σκόπευε να γίνει χριστιανός, καθώς αυτό θα προσέβαλε τους παγανιστές και ορθόδοξους υπηκόους του, οι οποίοι σε τέτοια περίπτωση τον απείλησαν με θάνατο, όπως είχε συμβεί με τον Μιντάουγκας, ενδεχόμενο που ήθελε να αποφύγει.
Αν και κύριος στόχος του Γκεντιμίνας ήταν να σώσει τη Λιθουανία από την καταστροφή στα χέρια των Γερμανών, όταν πέθανε ήταν ένας παγανιστής ο οποίος βασίλευσε σε ημι-παγανιστικές εκτάσεις, με τους παγανιστές στη Σαμογιτία, τους ορθόδοξους στη Λευκορωσία και καθολικούς συμμάχους στη Μασοβία. Έτσι, παραμένει ασαφές αν τα γράμματα που έστειλε στον Πάπα ήταν πραγματική παράκληση για να αλλάξει θρησκεία ή απλώς διπλωματική κίνηση.
Εδαφική επέκταση
Αν και ήταν σε επιφυλακή για τους βόρειους εχθρούς του, ο Γκεντιμίνας από το 1316 έως το 1340 επεκτάθηκε εις βάρος των πολυάριθμων Σλαβονικών πριγκιπάτων στα νότια και ανατολικά, τα οποία είχαν αποδυναμωθεί από τις μεταξύ τους αντιδικίες. Αν και η θριαμβευτική πορεία του Γκεντιμίνας είναι αδιαμφισβήτητη, τα επιμέρους της στάδια είναι αδύνατον να παρακολουθηθούν, καθώς οι πηγές είναι λίγες και αντικρουόμενες, και η ημερομηνία του κάθε γεγονότος είναι αμφισβητήσιμη. Μια από τις σημαντικότερες εδαφικές προσαυξήσεις, το πριγκιπάτο της Γαλικίας-Βολινίας, η οποία έγινε με το γάμο του γιου του Λούμπαρτ με τη κόρη του βασιλιά της Γαλικίας.
Περίπου 25 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Κιέβου, ο Γκεντιμίνας νίκησε τον Στανισλάβο του Κιέβου και τους συμμάχους του στη μάχη του ποταμού Ίρπιν. Μετά πολιόρκησε και κατέλαβε το Κιέβο, εξορίζοντας τον Στάνισλαβ, τελευταίο Ρουρικίδη κυβερνήτη του Κιέβου, πρώτα στο Μπριάνσκ και μετά στο Ριαζάν. Ο Τέοντορ, αδελφός του Γκεντιμίνας, και ο Αλγκίμαντας, γιος του Μιντάουγκας, εγκαταστάθηκαν στο Κίεβο. Μετά από αυτές τις κατακτήσεις, η Λιθουανία εκτεινόταν μέχρι το Μαύρη Θάλασσα.
Αν και εκμεταλλεύτηκε την αδυναμία των Σλάβων, ο Γκεντιμίνας απέφυγε να πολεμήσει τη Χρυσή Ορδή των Μογγόλων. Επίσης, συμμάχησε με το Μεγάλο Δουκάτο της Μόσχας παντρεύοντας την αδελφή του, Αναστασία, με τον Μεγάλο Δούκα Συμεών.
Εσωτερικές υποθέσεις και θάνατος
Ο Γκεντιμίνας προστάτευσε τόσο τους καθολικούς όσο και ορθοδόξους κληρικούς. Επίσης ενίσχυσε το στρατό του δουκάτου και υπερασπίστηκε τα σύνορά του κατασκευάζοντας μια αλυσίδα ισχυρών οχυρών, ενώ κατασκεύασε κάστρα στις πόλεις, συμπεριλαμβανομένου του Βίλνιους. Αρχικά μετακίνησε την πρωτεύουσα στη νεότευκτη πόλη του Τρακάι, αλλά περίπου το 1320 το Βίλνιους έγινε μόνιμη πρωτεύουσα.
Ο Γκεντιμίνας πέθανε το 1341, πιθανός κατά τη διάρκεια ενός πραξικοπήματος. Αποτεφρώθηκε σε παγανιστική τελετή το 1342, η οποία περιλάμβανε τη θυσία ανθρώπων, όπως του υπηρέτη και αρκετών Γερμανών σκλάβων οι οποίοι κάηκαν στη νεκρική πυρά. Η τελετή αυτή ήταν σημάδι ότι ο Γκεντιμίνας παρέμεινε πιστός στη λιθουανική θρησκεία.
Τον διαδέχθηκε ένας από τους δύο γιους του, ο Γιαονούτις, αλλά δεν μπορούσε να ελέγξει την αναταραχή στο δουκάτο, και έτσι εκθρονίστηκε το 1345 από τον αδελφό του Αλγκίρντας.
Κληρονομιά
thumb|250px|Ο πύργος του Γκεντιμίνας στο Βίλνιους πήρε το όνομά του από τον ιδρυτή της πόλης, αλλά κατασκευάστηκε αρκετά χρόνια αργότερα.
Ο Γκεντιμίνας ήταν ιδρυτής μιας νέας λιθουανικής δυναστείας, αυτής των Γκεντιμινιδών και έθεσε τα θεμέλια για την επέκταση του κράτους· έτσι αναφέρεται μερικές φορές ως ο «πραγματικός» ιδρυτής του κράτους.
Επίσης θεωρείται ιδρυτής του Βίλνιους, της σύγχρονης πρωτεύουσας της Λιθουανίας. Σύμφωνα με έναν θρύλο, ο οποίος πιθανότατα εκτυλίσσεται το 1322, ο Γκεντιμίνας, ενώ βρισκόταν σε κυνήγι, ονειρεύτηκε έναν σιδερένιο λύκο να στέκεται σε έναν λόφο και να αλυχτά με περίεργο τρόπο. Γι' αυτό του το όραμα συμβουλεύτηκε τους ιερείς του και αποφάσισε να κτίσει ένα οχυρό στη συμβολή των ποταμών Βίλνια και Νέρις, στο μέρος όπου του είχε υποδειχθεί στο όραμα. Αυτός ο θρύλος ενέπνευσε τους ρομαντικούς, ενώ ο Άνταμ Μικίεβιτς έδωσε στην ιστορία ποιητική μορφή.
Οικογένεια
Δεν γνωρίζουμε πόσες συζύγους είχε. Το Χρονικό τού Μπυχόβιετς αναφέρει τη Βίντα από την Κουρλάνδη, την Όλγα από το Σμολένσκ και τη Γιάουνε από τους Πολότσκ, Ορθόδοξη. Ωστόσο οι δύο πρώτες δεν αναφέρονται από άλλη πηγή και οι ιστορικοί της εποχής μας τις θεωρούν φανταστικές, ενώ δέχονται μόνο τη Γιάουνε.
Βιβλιογραφία
κατηγορία:μεγάλοι Δούκες της Λιθουανίας Κατηγορία:Λιθουανοί ευγενείς
Γυναικείοι Αγώνες Πανιωνίου 1928
thumb|right|250px|Αρμάου-Μπαχώμη-Μπεναρδή-Τσιμπουράκη, εφ. "Ακρόπολις" (22/9/1930).
Οι Γ΄ Γυναικείοι Αθλητικοί Αγώνες του Πανιωνίου διεξήχθησαν την Κυριακή 21 Οκτωβρίου 1928, στο Παναθηναϊκό Στάδιο, το πρωί της δεύτερης ημέρας των "τρισυλλογικών ομαδικών αγώνων εφήβων" που συνδιοργάνωσε με την ΑΕΚ και τον Α.Ο. Παλαιού Φαλήρου. Δεδομένου πως δεν υπήρχε ακόμα κάποια επίσημη διοργάνωση γυναικείου στίβου οι αγώνες αυτοί αποτέλεσαν ένα άτυπο γυναικείο πρωτάθλημα, τουλάχιστον για την Αθήνα, διότι το έτος αυτό αναφέρονται οι πρώτοι γυναικείοι αγώνες στη Θεσσαλονίκη.
Οι Γ΄ Γυναικείοι Αγώνες
Στην Αθήνα ο Πανιώνιος διοργάνωνε στο Στάδιο τους Γ΄ Γυναικείους Αγώνες την Κυριακή 21 Οκτωβρίου 1928, το πρωί της δεύτερης ημέρας των τρισυλλογικών ομαδικών αγώνων εφήβων που συνδιοργάνωσε με την ΑΕΚ και τον ΑΟΠ Φαλήρου. Τη χρονιά αυτή ο σύλλογος είχε προμηθευτεί τα ειδικά όργανα γυναικείων ρίψεων: σφαίρα 4,5 kg και δίσκο 1 kg, ώστε οι επιδόσεις να αναγνωριστούν ως επίσημα ρεκόρ. Ήδη ο Πανιώνιος είχε 45 αθλήτριες και αναμενόταν μεγάλος ανταγωνισμός. Πράγματι οι αγώνες σημείωσαν επιτυχία αλλά η συμμετοχή των αθλητριών ήταν περιορισμένη εξαιτίας της επιδημίας δάγκειου πυρετού που είχε ξεσπάσει στην πρωτεύουσα:
Πολυνίκης, όπως τα προηγούμενα δύο έτη, ήταν η Σοφία Μπεναρδή που επικράτησε στα 80μ, 150μ, μήκος και σφαίρα. Στο ύψος νίκησε η Λάουρα Μπαχώμη, στο δίσκο η Ειρήνη Αρμάου και στις κορασίδες οι Κ. Κοντού (50μ και μήκος) και Νίκη Ζησίμου (ύψος).
Αγώνες στη Θεσσαλονίκη
Εκτός από την Αθήνα, όπου ο Πανιώνιος είχε ενεργό γυναικείο τμήμα και είχε διοργανώσει γυναικείους αγώνες το 1926 και το 1927, το 1928 ο γυναικείος αθλητισμός έκανε το πρώτα οργανωμένα του βήματα και στη Θεσσαλονίκη. Τη χρονιά αυτή αναφέρονται οι πρώτοι γυναικείοι αγώνες στη συμπρωτεύουσα, από την "Γυμναστική Αθλητική Ένωση Αποφοίτων Ανωτέρου Παρθεναγωγείου Θεσσαλονίκης" που είχε ιδρυθεί το προηγούμενο έτος. Αυτός ο αποκλειστικά γυναικείος αθλητικός σύλλογος υπήρξε πολύ δραστήριος. Είχε πρόεδρο τη γυμνάστρια Μαρίκα Χρηστάκου και μέλη τις δίδες: Αν. Βλαχουλά, Μαίρη Σίσκου, Χαρίση, Μιχαηλίδου, Βλάμου, Καντζά, Ηλ. Βόγα και έφορο τον Κλ. Βόγα. Τα επόμενα χρόνια ο σύλλογος μετονομάστηκε και είναι πιο γνωστός ως "Γ.Α.Ε. Άρτεμις Θεσσαλονίκης".
Οι γυναικείοι αγώνες που διοργάνωσε διεξήχθησαν με επισημότητα στις 14 Οκτωβρίου στο στάδιο του Γ΄ Σώματος Στρατού παρουσία του διοικητή Βλ. Τσιρογιάννη που ήταν και πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής, του αστυνομικού διευθυντή και πολλών γνωστών πολιτών από την κοινωνία της πόλης. Στην έναρξη των αγώνων μαζί με τις αθλήτριες παρήλασε η Φιλαρμονική της Φρουράς δίνοντας πανηγυρικό τόνο. Έγιναν επτά στιβικά αγωνίσματα και ένας αγώνας ποδηλατοδρομίας με τις εξής νικήτριες:
Το πρόγραμμα περιλάμβανε επίσης γυμναστικές ασκήσεις Σουηδικής γυμναστικής και επίδειξη 14 ελληνικών χορών (καλαματιανό, κλέφτικο, καρυάτιδων, μπάλλο, θεσσαλικό, πεντοζάλη, κουλουριώτικο, χανιώτικο, διπλό κλέφτικο Ηπείρου, μακεδονικό πηδηχτό, τράτα Μεγάρων, μελενίτικο ή βυζαντινό, διπλό Πελοποννήσου και τσακώνικο), τους οποίους χόρεψαν όλες οι παραπάνω αθλήτριες μαζί με τις: Φανούλα Οικονόμου, Τρούλα Τσιώμη, Αναστασιάδου, Νάτση, Μαντάλακα, Νικοδημοπούλου, Κανταρτζή, Ελένη Μπόσκου κ.ά.
Μια άλλη γυναικεία αθλητική δραστηριότητα είχε γίνει στη Θεσσαλονίκη λίγους μήνες ενωρίτερα, στις 27 Μαΐου, όταν σε ποδηλατικούς αγώνες είχαν διεξαχθεί και δύο αγωνίσματα γυναικών δημοσίας οδού στις αποστάσεις 7,5 χλμ και 3,5 χλμ. Συμμετείχαν 13 αθλήτριες των συλλόγων "Μακεδονικός Αστήρ" και "ΑΕΚ Θεσσαλονίκης". Νικήτριες αναδειχτήκαν αντίστοιχα η Πηνελόπη Καστοριάδου (ΑΕΚ Θεσ.) και η Μαρία Κατσικοπούλου (Μακεδ. Αστήρ) αλλά ξέσπασαν διαφωνίες κατά πόσον στην ομαδική βαθμολογία τα γυναικεία αγωνίσματα έπρεπε να υπολογιστούν αυτόνομα ή όχι και οι διοργανωτές κατέφυγαν στον έμπειρο Πανιώνιο ζητώντας διευκρινίσεις.
Η Επιτροπή Γυναικείου Αθλητισμού του ΣΕΓΑΣ
Αλλά το σημαντικότερο γεγονός του 1928 για το γυναικείο στίβο ήταν η ίδρυση της Επιτροπής Γυναικείου Αθλητισμού στον ΣΕΓΑΣ, έπειτα από εισήγηση του προέδρου του Πανιωνίου Δημητρού Δάλλα, ο οποίος ορίστηκε και πρόεδρος της Επιτροπής. Η συγκρότηση της επιτροπής ολοκληρώθηκε στις αρχές Νοεμβρίου 1928 και τα υπόλοιπα μέλη της ήταν οι Γιαννούλης, Μιχ. Χρυσάφης, Π. Χριστόπουλος, Γ. Τρυπάνης, Θεσπιάς Δημητριάδου, Ισμήνη Χατζηκωνσταντίνου.
Εκτός από την "Γ.Α.Ε. Άρτεμις" του Παρθεναγωγείου Θεσσαλονίκης ιδρύονται και στην Αθήνα δύο γυναικεία σωματεία: ο "Αθλητικός Όμιλος Νεανίδων" από την Ισμ. Χατζηκωνσταντίνου και "Γυμναστικός Όμιλος Ελληνίδων" από τη Θεσπ. Δημητριάδου. Επίσης, γυναικείο αθλητικό αγωνιστικό τμήμα είχαν το "Διδασκαλείο Γυμναστικής", το Κολλέγιο Αθηνών και η "Χριστιανική Ένωσις Νεανίδων" (Χ.Ε.Ν.).
Σταδικά και άλλοι σύλλογοι δημιουργούν γυναικείο τμήμα στίβου, όπως ο Α.Ο. Παλαιού Φαλήρου και ο Θερμαϊκός Θεσσαλονίκης ή άλλων αθλημάτων, όπως βόλεϊ: Ακοάχ Θεσσαλονίκης, Άρης Θεσσαλονίκης, Ηρακλής Θεσσαλονίκης, Παμμακεδονικός, ΧΕΝ Θεσσαλονίκης, Μακαμπή Θεσσαλονίκης, Μέγας Αλέξανδρος Θεσσαλονίκης και ποδηλασίας: ΑΕΚ Θεσσαλονίκης και Μακεδονικός Αστήρ.
Πρωτάθλημα καλαθοσφαίρισης Α' εθνικής κατηγορίας γυναικών 1994-1995
Βαθμολογία
Κατηγορία:Α εθνική κατηγορία καλαθοσφαίρισης γυναικών Πρωταθλημα Ελλαδος Α Γυναικών 1994 1995 Πρωταθλημα Ελλαδος Α Γυναικών 1994 1995
Δωδεκαβοριούχο σκάνδιο
Το δωδεκαβοριούχο σκάνδιο ή δωδεκαβορίδιο του σκανδίου (αγγλικά scandium dodecaboride) είναι η ανόργανη δυαδική χημική ένωση με εμπειρικό τύπο ScB12. Το χημικά καθαρό δωδεκαβοριούχο σκάνδιο, στις κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος, είναι πυρίμαχο στερεό.
Παραγωγή
Η παραγωγή δωδεκαβοριούχου σκανδίου αρχίζει αναμειγνύοντας σε μορφή σκόνης και αναλογία 7:1 (στοιχειακό) βόριο και οξείδιο του σκανδίου (Sc2O3). Στη συνέχεια, το μείγμα θερμαίνεται στους 2.500 °C, με πυρσό πλάσματος ή κάποια άλλη παρόμοια συσκευή. Το προϊόν δροσίζεται με ψυχρό νερό και στη συνέχεια πλένεται με πυκνό υδροχλωρικό οξύ (HCl).
Κρυσταλλογραφία
Το δωδεκαβοριούχο σκάνδιο αρχικά αναφέρθηκε ότι έχει κυβική δομή. Ωστόσο, μεταγενέστερες μελέτες έδειξαν ότι έχει τετραγωνική δομή, με κυτταρική μονάδα a = 522 pm και c = 735 pm. Ακόμη πιο πρόσφατα αποδείχθηκε ότι πράγματι υπάρχει και μια κυβική μορφή, αλλά αυτή απαιτεί σταθεροποίηση (για να διατηρηθεί αρκετά).
Παρατηρήσεις, υποσημειώσεις και αναφορές
Κατηγορία:Ενώσεις σκανδίου Κατηγορία:Ανόργανες ενώσεις βορίου
Αθηναγόρας
Αθηναγόρας είναι το όνομα αρκετών Ελλήνων:
Κατηγορία:Αποσαφηνίσεις ονομάτων
Φοίνικας ποταμός
Πηγάζει στα ανατολικά του Παναχαικού όρους και εκβάλει στον Κορινθιακό κόλπο, ανάμεσα στα χωριά Λόγγος και στην Μπούκα. Διέρχεται μέσα από την αρχαία Ρυπική χώρα, τον πρώην Δήμο Ερινεού που πλέον αποτελεί δημοτική ενότητα του Δήμου Αιγιαλείας, καθώς και τα χωριά Σαλμενίκο και Καμάρες. Στην περιοχή του Άνω Σαλμενίκου ο Φοίνικας συναντά το κάστρο του Σαλμενίκου. Στο ύψος του Νέου Σαλμενίκου συμβάλουν στον Φοίνικα οι χείμαρροι Κλουμενίτης και Στάχταινα.
Ο Φοίνικας έχει συνολικό μήκος 22,8 χιλιόμετρα και έκταση λεκάνης απορροής 95,85 τετρ. χιλιόμετρα
Πηγές
Κατηγορία:Ποταμοί της Αχαΐας Κατηγορία:Δήμος Ερινεού Κατηγορία:Δήμος Αιγιαλείας
Τραγούδα! 2
'Τραγούδα! 2' (Sing 2) είναι ο τίτλος μίας κωμικής ταινίας κινουμένων σχεδίων αμερικανικής παραγωγής του 2021 και είναι η συνέχεια της ταινίας του 2016 Τραγούδα!.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες Κατηγορία:Ταινίες του 2021 Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Universal Pictures Κατηγορία:Ταινίες κινουμένων σχεδίων της Universal Pictures Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Illumination Entertainment Κατηγορία:Ταινίες κινουμένων σχεδίων Κατηγορία:Αμερικανικές κωμικές ταινίες Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες κινουμένων σχεδίων Κατηγορία:Αμερικανικές 3D ταινίες Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες κινουμένων σχεδίων υπολογιστή Κατηγορία:Ταινίες κινουμένων σχεδίων του 2021
Κυβίδες
Η ονομασία Κυβίδες μπορεί να αναφέρεται:
Κατηγορία:Αποσαφηνίσεις ελληνικών τοπωνυμίων
1999 MTV Europe Music Awards
Στους παρουσιαστές περιλαμβάνονται το μοντέλο και ηθοποιός Carmen Electra, η Christina Aguilera, η Mary J. Blige, οι Fun Lovin' Criminals, η Geri Halliwell των Spice Girls και η ηθοποιός Denise Richards.
Best Song
(Καλύτερο Τραγούδι)
Best Video
(Καλύτερο Βίντεο)
Best Female
(Καλύτερη Γυναίκα Καλλιτέχνης)
Best Male
(Καλύτερος Άντρας Καλλιτέχνης)
Best Group
(Καλύτερο Συγκρότημα)
Best New Act
(Καλύτερος Νέος Καλλιτέχνης)
Best Pop
(Καλύτερος Ποπ Καλλιτέχνης)
Best Dance
(Καλύτερος Dance Καλλιτέχνης)
Best R&B
(Καλύτερος R&B Καλλιτέχνης)
Best Hip-Hop
(Καλύτερος Hip-Hop Καλλιτέχνης)
Τοπικές υποψηφιότητες
Οι νικητές είναι σε έντονο κείμενο.
Best Nordic Act
(Καλύτερος Καλλιτέχνης - Σκανδιναβία)
Best German Act
(Καλύτερος Καλλιτέχνης - Γερμανία)
Best Italian Act
(Καλύτερος Καλλιτέχνης - Ιταλία)
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
1999
Χάρης Γ. Καβαλλιεράτος
Ο Χάρης Καβαλλιεράτος είναι Έλληνας μουσικός και συνθέτης, γεννημένος στην Αθήνα στις 10 Οκτωβρίου του 1955. Παρακολούθησε μαθήματα σχεδίου, ζωγραφικής στο εργαστήριο του Κ. Κορναράκη. Αποφοίτησε από την Ευαγγελική Σχολή Νέας Σμύρνης. Φοίτησε στην Α.Σ.Ο.Ε.Ε. Αυτοδίδακτος μουσικός, έγραψε και παρουσίασε μουσική και τραγούδια με το σύνολο μουσικής «Χάνομαι γιατί Ρεμβάζω».
Στην αρχαϊκή και νεότερη, σύγχρονη ελληνική ποίηση, είναι βασισμένο ένα μεγάλο κομμάτι της μουσικής του αναζήτησης. Έγραψε μουσική για θέατρο, κινηματογράφο, ραδιόφωνο, τηλεόραση, για ομάδες χορού, κουκλοθέατρο, για κινούμενα σχέδια. Συνεργάστηκε με τον Μάνο Χατζιδάκι. Ηχογράφησαν και παρουσίασαν μαζί του σημαντικές πτυχές του έργου τους.
Έχει κυκλοφορήσει 12 συλλογές τραγουδιών με το σύνολο μουσικής «Χάνομαι γιατί Ρεμβάζω». Είναι εγκατεστημένος με την οικογένειά του στις υπώρειες του Πανείου Όρους, όπου επιδίδεται σε λεπτές αγροτικές εργασίες.
Κατηγορία:Έλληνες τραγουδοποιοί Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί
Αντιγιαμάν
Το Αντίγιαμαν (τουρκικά: Adıyaman) είναι πόλη στη νοτιοανατολική Τουρκία, η πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας. Στα αρχαία ελληνικά ήταν γνωστή ως Πέρρη, ενώ οι Κούρδοι την αποκαλούν Σεμσούρ (Semsûr).
Παραπομπές
Κατηγορία:Επαρχία Αντιγιαμάν Κατηγορία:Ασιατικές πόλεις της Τουρκίας Κατηγορία:Κουρδικοί οικισμοί στην Τουρκία
Το χρήμα της οργής
μικρογραφία|260x260εσ|Το τρέιλερ της ταινίας Το χρήμα της οργής (Πρωτότυπος τίτλος: The Killing), είναι ένα φιλμ νουάρ αμερικανικής παραγωγής του 1956 σε σκηνοθεσία Στάνλεϊ Κιούμπρικ και σε σενάριο των Στάνλεϊ Κιούμπρικ και Τζιμ Τόμσον. Πρωταγωνιστούν οι Στέρλινγκ Χέιντεν, Κόλιν Γκρέι, Βινς Έντουαρντς, Τζέι Σι Φλίπεν και Ελάιζα Κουκ Τζούνιορ.
Υπόθεση
Μετά από πέντε χρόνια στη φυλακή του Αλκατράζ, ο Τζόνι Κλέι αποφυλακίζεται και βάζει μπρος ένα φιλόδοξο σχέδιο: να ληστέψει τον ιππόδρομο της πόλης με λεία που φτάνει κατ' εκτίμησή του τα δύο εκατομμύρια δολάρια.
Στους συνεργούς του Τζόνι περιλαμβάνονται, ο ταμίας του ιπποδρόμου, Τζορτζ, ο διεφθαρμένος αστυνομικός, Ράντι, ο μπάρμαν του ιπποδρόμου, Μάικ, και ο παλιός τζογαδόρος Μέλβιν. Εκτός από αυτούς ο Τζόνι θα χρησιμοποιήσει για τη ληστεία έναν ελεύθερο σκοπευτή ο οποίος θα πρέπει να πυροβολήσει το πρώτο άλογο της εβδόμης κούρσας για να αποσπάσει την προσοχή του κόσμου καθώς και έναν πρώην κατάδικο και επαγγελματία παλαιστή για να προκαλέσει καβγά στο μπαρ του ιπποδρόμου με στόχο να μαζέψει όλους τους αστυνομικούς του ιπποδρόμου στο μπαρ για να καταφέρει ο Τζόνι να μπει στο γραφείο όπου συγκεντρώνονται οι εισπράξεις και να πραγματοποιήσει τη ληστεία. Ο Τζορτζ σε μια προσπάθεια να εντυπωσιάσει τη γυναίκα του Σέρι, θα της πει ότι πρόκειται να συμμετάσχει σε μια ληστεία και ότι θα κερδίσει πολλές χιλιάδες δολάρια. Η Σέρι απογοητευμένη όλα αυτά τα χρόνια από υποσχέσεις του Τζορτζ για μια καλύτερη ζωή, αποφασίζει να μιλήσει στον εραστή της Βαλ, για να πάρουν τα χρήματα της ληστείας και να εξαφανιστούν μαζί.
Ο Τζόνι και οι συνεργοί του θα καταφέρουν να πραγματοποιήσουν με επιτυχία τη ληστεία στον ιππόδρομο και στη συνέχεια θα συγκεντρωθούν στο σπίτι του Μέλβιν περιμένοντας τον Τζόνι να πάει εκεί με τα λεφτά της ληστείας για να τα μοιράσουν. Ξαφνικά θα μπει μέσα ο Βαλ με έναν συνεργό του κρατώντας όπλα και οι δύο, όπου θα απαιτήσει να του παραδοθούν τα χρήματα της ληστείας. Θα υπάρξει τελικά μια αιματηρή συμπλοκή με τον Τζορτζ να είναι ο μοναδικός επιζών αλλά βαριά τραυματισμένος. Εν τω μεταξύ ο Τζόνι καθώς θα φθάνει στο σπίτι θα δει τον Τζορτζ να βγαίνει απ' αυτό γεμάτος αίματα και αποφασίζει να μην σταματήσει. Ο Τζορτζ θα πάει στο σπίτι του όπου θα δει την Σέρι να ετοιμάζει βαλίτσες για να φύγει και τότε καταλαβαίνει ότι αυτήν τον πρόδωσε στον Βαλ και την σκοτώνει.
Ο Τζόνι πηγαίνει αγοράζει μια μεγάλη βαλίτσα, βάζει όλα τα λεφτά μέσα και πάει με την φίλη του Φέι, στο αεροδρόμιο για να φύγουν. Εκεί απρόθυμα δίνει την βαλίτσα στους υπαλλήλους για να την μεταφέρουν στο χώρο των αποσκευών του αεροπλάνου. Καθώς το όχημα με τις αποσκευές κατευθύνεται προς το αεροπλάνο, ένα σκυλάκι ξεφεύγει από μια επιβάτισσα και πάει στο όχημα ρίχνοντας την βαλίτσα με τα λεφτά κάτω, η οποία ανοίγει και όλα τα λεφτά διασκορπίζονται στη πίστα του αεροδρομίου. Οι αστυνομικοί καταφέρνουν και εντοπίζουν τον Τζόνι, ο οποίος θα παραδοθεί χωρίς να προβάλει αντίσταση.
Υποδοχή
Ο ιστότοπος Rotten Tomatoes συλλογής κριτικών, δίνει βαθμολογία (Ιανουάριος 2021) θετικής έγκρισης 98% και μέσο όρο 8.65/10 βασισμένη σε 41 κριτικές. Η κριτική συναίνεση του ιστότοπου αναφέρει: «Ένας εξειδικευμένος δημιουργός νουάρ με περισσότερα στο μυαλό του παρά με τη βία της σκηνής, το χρήμα της οργής καθιερώνει τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ ως σκηνοθέτη ασυνήθιστου οράματος και ελέγχου». Το περιοδικό Timeout στην κριτική του για την ταινία σημειώνει:«Ένας 27χρόνος συγγραφέας-σκηνοθέτης, ο Στάνλεϊ Κούμπρικ, στην τρίτη μεγάλη μήκους ταινία του, έδειξε περισσότερη ηθική με τον διάλογο και την κάμερα από ό,τι έχει δει το Χόλυγουντ από τότε που ο οδυνηρός Όρσον Γουέλς πήγε έξω από την πόλη σε μια δημοσκόπηση προβολής». Ο κριτικός κιηνηματογράφου Τιμ Ντιρκς από τον ιστότοπο filmsite.org ανάφερει για την ταινία μεταξύ άλλων:«Το χρήμα της οργής (1956) είναι μια κομψή αλλά δραστήρια νουάρ ταινία αστυνομικού δράματος και η τελική ταινία ληστείας - μια ιστορία απληστίας. Η κλασική, ασπρόμαυρη ταινία με τη σκοτεινή άκρη ήταν η τρίτη ταινία του σεναριογράφου / σκηνοθέτη 28χρόνου Στάνλεϊ Κούμπρικ».
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ταινίες του 1956 Κατηγορία:Φιλμ νουάρ Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες Κατηγορία:Αμερικανικές ασπρόμαυρες ταινίες Κατηγορία:Αμερικανικές αστυνομικές δραματικές ταινίες Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Στάνλεϊ Κιούμπρικ
Πεπίνος του Λάντεν
Ο Πεπίνος Α΄ ή Πεπίνος του Λάντεν ή Πεπίνος ο Πρεσβύτερος (περί το 580 - 27 Φεβρουαρίου 640) ήταν Μαγιορδόμος των Ανακτόρων στην Αυστρασία την εποχή που κυβερνούσαν οι Μεροβίγγειοι βασιλείς Δαγοβέρτος Α΄ (623 - 629) και Σιγιβέρτος Γ΄ (639 - 640). Η κόρη του Αγία Μπέγκα παντρεύτηκε τον γιο του Αρνούλφου του Μετς Ανσέγκιζελ, με τον γάμο ενώθηκαν οι Πεπινίδες με τους Αρνουλφίδες και δημιουργήθηκε η Δυναστεία των Καρολιδών.
Πρώτη Μαγιορδομία
Τα "Χρονικά του Φρεντεγκάρ" που είναι η κύρια πηγή πληροφοριών για την ζωή του καταγράφουν το όνομα του πατέρα του ως Πεπίνος. Το προσωνύμιο προέρχεται πιθανότατα από την πιθανή του γενέτειρα Λάντεν στο Βέλγιο, ο Καρθ ωστόσο αναφέρει ότι οι Χρονικογράφοι της Βραβάντης πολύ αργότερα, τον 12ο αιώνα του το δίνουν.[2] Τα άλλα του προσωνύμια είναι "Πεπίνος Α΄" και "Πεπίνος ο Πρεσβύτερος" επειδή θεωρείται ο γενάρχης της οικογένειας. Διορίστηκε λόρδος στην Βόρεια Βραβάντη και κυβερνήτης της Αυστρασίας την εποχή που ο βασιλιάς Θευδεβέρτος Β΄ ηττήθηκε από τον Θευδέριχο Β΄ της Βουργουνδίας. Οι μεγιστάνες που κυβερνούσαν την Αυστρασία και την Βουργουνδία εγκατέλειψαν την προγιαγιά του ανήλικου βασιλιά Σιγιβέρτου Β΄ Μπρουνχίλντα της Αυστρασίας και στράφηκαν στον Χλωτάριο Β΄ της Νευστρίας, του υποσχέθηκαν να τον αναγνωρίσουν διάδοχο στην Αυστρασία και κηδεμόνα του νεαρού βασιλιά. Οι ευγενείς που ήταν αρχηγοί της συνωμοσίας ήταν πέρα από τον Πεπίνο ο Βαρναχάρ Β΄, ο Ράντο και ο Αρνούλφος, οι δύο τελευταίοι περιγράφονται από τα Χρονικά ως "οι ισχυρότεροι ευγενείς της Αυστρασίας", συναντήθηκαν στο Άντερναχ. Ο Ράντο διορίστηκε Μαγιορδόμος της Αυστρασίας και ο Βαρναχάρ της Βουργουνδίας, ο Πεπίνος δέχτηκε για πρώτη φορά τον τίτλο του Μαγιορδόμου της Αυστρασίας όταν διορίστηκε εκεί βασιλιάς ο Δαγοβέρτος Α΄, γιος του Χλωτάριου Β΄ (623). Ο Αρνούλφος που ήταν φίλος του Πεπίνου σε όλη του την ζωή διορίστηκε σύμβουλος του νέου βασιλιά. Οι ιστορικοί της εποχής του υμνούν τον Πεπίνο για εξαιρετική και τίμια διακυβέρνηση, οι εχθροί του προσπάθησαν πολλές φορές να τον συκοφαντήσουν στον νεαρό βασιλιά αλλά πάντα με αποτυχία, αποσύρθηκε στα κτήματα του για άγνωστους λόγους (629) και έμεινε την επόμενη δεκαετία.
Δεύτερη Μαγιορδομία
Με τον θάνατο του Δαγοβέρτου Α΄ (639) ο γιος και διάδοχος του Σιγιβέρτος Γ΄ κάλεσε ξανά τον Πεπίνο στην Μαγιορδομία της Αυστρασίας για να επιβλέψει την διανομή του θησαυροφυλακίου ανάμεσα στον ίδιο και τον ετεροθαλή αδελφό του Κλόβις Β΄, βασιλιά της Νευστρίας και της Βουργουνδίας και την μητριά του Νατχίλδης. Ο Σιγιβέρτος παρέδωσε φιλικά το μερίδιο του λόγω της φιλίας ανάμεσα στον Μαγιορδόμο του Πεπίνο και τον Μαγιορδόμο των Ανακτόρων της Βουργουνδίας. Ο Πεπίνος και ο Κουνιμπέρτ, επίσκοπος της Κολωνίας, διάδοχος του Αρνούλφου σαν σύμβουλος του βασιλιά δέχτηκαν το θησαυροφυλάκιο στην Κομπιένη και το μετέφεραν στην Μετς. Ο Πεπίνος του Λάντεν πέθανε έναν χρόνο αργότερα (640). Ο Πεπίνος παρέμεινε τόσο δημοφιλής στους Αυστρασιανούς που τον καταγράφουν σαν Άγιο στα Μαρτυρολόγια τους αν και δεν αγιοποιήθηκε ποτέ από την Καθολική εκκλησία, μερικές φορές καταγράφεται σαν "Μάρτυρας", η μνήμη του εορτάζεται στις 21 Φεβρουαρίου.
Οικογένεια
Με την σύζυγο του Ίττα του Μετς απέκτησε :
Πηγές
Κατηγορία:Πεπινίδες Κατηγορία:Μαγιορδόμοι των ανακτόρων
Διαίρεση Μπαρισάλ
Αρχές του Μεσαίωνα
Στις αρχές του 13ου αιώνα, όταν ο Μοχάμεντ μπιν Τουγκλούκ κατέκτησε πλήρως την ανατολική Βεγγάλη, οι Ινδουιστές οπλαρχηγοί από τη βορειοδυτική Βεγγάλη απομακρύνθηκαν από την εξουσία, και μετά διασκορπίστηκαν στα εδάφη της διαίρεσης Μπαρισάλ και ίδρυσαν το βασίλειο Μπάκλα.
Κατά τη Μογγολική κατάκτηση της Βεγγάλης, η Ινδουιστική κοινωνία επικεντρώθηκε στο βόρειο και δυτικό Μπαρισάλ (γνωστό ως Μπακαργκάντζ). Το νότιο τμήμα της περιοχής καλυπτόταν ακόμα από δάση και λιμνοθάλασσες. Το βορειοδυτικό μέρος ήταν το μόνο μέρος όπου ο ινδουιστικός πληθυσμός του Μπακεργκάντζ ξεπερνούσε τον αριθμό των Μουσουλμάνων στις πρώιμες Βρετανικού απογραφές.
Περίοδος της Μογγολικής Αυτοκρατορίας της Ινδίας
Το Μπαρισάλ είδε ένα δεύτερο κύμα μετανάστευσης στα τέλη του 17ου και αρχές του 18ου αιώνα. Αυτή τη φορά, ήταν Μουσουλμάνοι πρωτοπόροι που ανέλαβαν πρωταγωνιστικό ρόλο. Για την ίδρυση της Ντάκα, της τοπικής Μογγολικής πρωτεύουσας της περιοχής, στις αρχές του 17ου αιώνα η περιοχή του Μπαρισάλ (γνωστή ως Σαρκάρ Μπάρκλα στους Μουγκάλ) ήταν πιο προσιτή για τους επιχειρηματίες όσο ποτέ. Ωστόσο, η πειρατεία σε αυτή την περιοχή κατά μήκος των ακτών και τα ποτάμια της νοτιοανατολικής Βεγγάλης από Αρακανέζους και πορτογάλους ναυτικούς ανέστειλαν οποιαδήποτε συνεχή προσπάθεια από τους διοικητές της αυτοκρατορίας να προωθηθούν στα δάση του Μπαρισάλ.
Μετά το 1666, όταν οι Μογγολικές ναυτικές δυνάμεις εκκαθάρισαν τις εκβολές του Μέγκνα από αυτές τις εξωτερικές απειλές, το εσωτερικό του Μπαρισάλ ετοιμάστηκε για αποικισμό. Οι καλλιεργητές γης απέκτησαν επιχορηγήσεις οικοπέδων, τις ταλούκ (তালুক), από τις επαρχιακές αρχές. Άφθονες και εύκολες στην απόκτηση μέσω αγοράς από τον 17ο αιώνα, αυτές οι επιχορηγήσεις έτειναν να θεωρούνται από τους κατόχους τους, τους ταλουκντάρ (তালুকদার). Καθώς οι ταλουκντάρ έφερναν τα ταλούκ τους στη γεωργική παραγωγή, αυτοί οι άντρες περνούσαν τα έσοδα γης μέσω μιας τάξης μη καλλιερητικών μεσαζόντων, τους ζαμιντάρ (জমিদার). Οι Ζαμιντάρ συνήθως διέμεναν στην επαρχιακή πρωτεύουσα, όπου είχαν άμεση πρόσβαση στον αρχηγό της επαρχιακής εφορίας, ή ντεουάν (দেওয়ান).
Σε ένα δεύτερο μοτίβο της ανάπτυξης γης, οι Μουσουλμάνοι πιρ ή Καδήδες πήγαιναν σε ακαλλιέργητες περιοχές, οργάνωναν τον τοπικό πληθυσμό να καθαρίσει τις ζούγκλες, και μετά, αφού είχαν καθιερωθεί ως άτομα με τοπική επιρροή, άρχισαν να έχουν επαφές με τις αρχές της Μογγολικής Αυτοκρατορίας της Ινδίας. Οι σχέσεις μεταξύ των θρησκευτικών Μουσουλμανικών πίρων και των αρχών της αυτοκρατορίας δεν ήταν πάντα αρμονικές. Για παράδειγμα, στο απομακρυσμένο θάνα Τζαλακάτι στο ανατολικό Μπακαργκάντζ, ένας πιρ με το όνομα Σαϊγίντ Φακίρ ασκούσε τεράστια επιρροή στους καλλιεργητές από το Μουσουλμανικό χωριό Σαϊγιντπούρ, το οποίο πήρε το όνομά του. Αλλά μια έρευνα του χωριού το 1906 σημείωσε ότι υπήρξε μια δυσκολία, επειδή "οι άνθρωποι σε αυτό το μέρος θεωρούσαν τον Φακίρ ως τον οδηγό τους και δεν πλήρωναν ενοίκιο στον Ναουάμπ." Σε αυτήν την περίπτωση, ο Λάλα Τσετ Σινγκ, ένας καπετάνιος στην υπηρεσία του κυβερνήτη, "κατόρθωσε να πείσει τον Φακίρ να φύγει από τη χώρα."
Βρετανική κυριαρχία
Η επαρχία ιδρύθηκε το 1797 ως επαρχία Μπακεργκάντζ, αλλά αργότερα μετονομάστηκε σε επαρχία Μπαρισάλ.
Μπαγκλαντές
Η Μεγαλύτερη Περιφέρεια Μπαρισάλ (η επαρχία Μπαρισάλ μαζί με πέντε άλλες γειτονικές επαρχίες) δημιουργήθηκε ως Διαίρεση Μπαρισάλ την 1η Ιανουαρίου 1993.
Σημεία ενδιαφέροντος
μικρογραφία|Η ανατολή του ηλίου στην παραλία Κουακάτα Η παραλία Κουακάτα είναι το κύριο τουριστικό σημείο της διαίρεσης. Είναι μία από τις δύο παραλίες στη Νότια Ασία όπου η ανατολή και η δύση του ηλίου είναι ορατή στη θάλασσα
Το Ντούργκα Σαγκόρ είναι μια περιοχή όπου καταφθάνουν ένας αριθμός μεταναστευτικών πουλιών κάθε χειμώνα.
Διοικητική διαίρεση
Το τμήμα υποδιαιρείται σε έξι επαρχίες (ζίλα) οι οποίες διαιρούνται περαιτέρω σε 39 υποεπαρχίες (ουπαζίλα). Η διοίκηση χωρίζεται επίσης σε 3.159 μούζα, 12 δήμος, 25 πτέρυγες και 4.163 χωριά.
Θρησκεία
Οι κύριες θρησκείες της διαίρεσης Μπαρισάλ είναι το Ισλάμ, Ινδουισμός, ο Χριστιανισμός, και ο Βουδισμός. Άλλες θρησκείες επίσης εξασκούνται στην περιοχή.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Μπαρισαλ
Εύρος
Εύρος
Τα μέτρα απόκλισης δημιουργήθηκαν παράλληλα με τα μέτρα θέσης γιατί δεν επαρκούσαν για να πεγιγράψουν την κατανομή. Το εύρος αποτελεί μέτρο διασποράς. Επηρεάζεται επίσης απο τις ακραίες τιμές.
Εύρος είναι η διαφορά μεταξύ της μεγαλύτερης και της μικρότερης τιμής των δεδομένων.Και εκφράζεται με τον τύπο:
Τύπος:R = Xmax − Xmin