cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Έγκλημα στο Γκόρκι Παρκ
Πλοκή
Εν τω μεταξύ, στο εργαστήριό του, ο καθηγητής Άντρεεφ εκτελεί σχολαστικά το έργο που του ανέθεσε ο αστυνομικός όταν του έφερε τα κομμένα κεφάλια των νεκρών: Ο Άντρεεφ είναι ένας ειδικός στην ανακατασκευή προσώπων που έχει στη διάθεσή του κρανία και, υπομονετικά, χρησιμοποιεί τις μεθόδους του για την αναδόμηση των χαρακτηριστικών των νεκρών προκειμένου να τους δοθεί ταυτότητα. Ένα βράδυ ο Ρένκο, που βρίσκεται μπροστά στο ξενοδοχείο του Όσμπορν, βλέπει την Ιρίνα να μπαίνει και, όταν το κορίτσι βγαίνει, συνειδητοποιεί ότι την ακολουθούν μερικοί άντρες. Τους ακολουθεί και φτάνει την ίδια στιγμή για να τη σώσει από έναν από αυτούς που την έχει πάρει και προσπαθεί να της κάνει μια ένεση με το ζόρι.
Ο Αρκάντι, όμως, είναι σε άσχημη κατάσταση, αλλά σώζεται με τη σειρά του από την παρέμβαση του Γουίλιαμ Κίργουιλ, ενός Αμερικανού ερευνητή με τον οποίο είχε ήδη μια σύγκρουση νωρίτερα. Ο Κίργουιλ έφτασε στη Μόσχα για να ερευνήσει την εξαφάνιση του αδερφού του και ο Ρένκο υποπτεύεται ότι μπορεί να είναι ένα από τα νεκρά αγόρια.
Οι δύο αστυνομικοί αρχίζουν να συνεργάζονται, συνθέτοντας κομμάτια της αλήθειας για να ξαναφτιάξουν ένα παζλ που μπορεί να τους οδηγήσει στη λύση της υπόθεσης και στο μεταξύ η Ιρίνα συνεχίζει να αρνείται να πιστεύει ότι η φίλη της Βαλέρια Νταβίντοβα μπορεί να είναι νεκρή. Στην πραγματικότητα, πιστεύει ότι η Βαλέρια είναι στο εξωτερικό, εκτός Σοβιετικής Ένωσης, επιτέλους ελεύθερη, αφού ο Όσμπορν την έπεισε ότι ο φίλος της είναι στη Νέα Υόρκη . Αν και ερωτευμένη με τον Ρένκο που προσπαθεί να της ανοίξει τα μάτια, η Ιρίνα απορρίπτει την πραγματικότητα και προσκολλάται στις ψευδαισθήσεις της, καταλαβαίνοντας την αλήθεια μόνο κατά την τελική αντιπαράθεση μεταξύ του Όσμπορν και του Αρκάντι.
Παραγωγή
Ο Τζιν Κίργουντ και ο Χάουαρντ Κοτς αγόρασαν τα δικαιώματα της ταινίας για 250.000 δολάρια. Τα γυρίσματα καθυστέρησαν μέχρι τον Φεβρουάριο του 1983 λόγω των διαφορών προγραμματισμού με τον σκηνοθέτη Τζον Σλέσιντζερ, ο οποίος τελικά θα αντικατασταθεί από τον Μάικλ Άπτεντ, και διάφορες αλλαγές στο καστ. Ο Ντάστιν Χόφμαν και ο Αλ Πατσίνο εξετάστηκαν και οι δύο για τον ρόλο του Αρκάντι Ρένκο πριν από την επιλογή του Χερτ, ενώ ο Κάρι Γκραντ και ο Μπαρτ Λάνκαστερ εξετάστηκαν για τον ρόλο του Τζακ Όσμπορν και ο Ρομάν Πολάνσκι για τον ρόλο του καθηγητή Αντρέεφ. Το Σοβιετικό Κομμουνιστικό Κόμμα καταδίκασε την ταινία ως αντικομμουνιστική και αντιρωσική και αρνήθηκε την πρόσβαση του συνεργείου για γυρίσματα στη Μόσχα. Τα γυρίσματα τελικά πραγματοποίηθηκαν στο Ελσίνκι και τη Στοκχόλμη. Το δημόσιο πάρκο Kaisaniemi στο κέντρο του Ελσίνκι ορίστηκε ως το λούνα παρκ Γκόρκι.
Κριτικές
Στο Rotten Tomatoes, η ταινία έχει βαθμολογία αποδοχής 78% με βάση 27 κριτικές, με μέση βαθμολογία 6,6/10. Στο Metacritic η ταινία έχει βαθμολογία 60% με βάση 12 κριτικές, υποδεικνύοντας "μεικτές ή μέσες κριτικές".
Η Τζάνετ Μάσλιν το χαρακτήρισε "ένα έξυπνο θρίλερ καθ' όλη τη διάρκεια, με τη σκηνοθεσία του κ. Άπτεντ να εδραιώνει την έντασή του αμέσως και να το διατηρεί καλά. Η κινηματογράφηση του Ραλφ Μποντ και η μουσική του Τζέιμς Χόρνερ δημιουργούν μια στοιχειώδη ζοφερή διάθεση και οι υποστηρικτικοί ηθοποιοί, ιδιαίτερα ο Ντένεχι και ο Μπάνεν, είναι εξαιρετικοί. Αν και της φάνηκε περίεργο το γεγονός ότι ο Χερτ επηρέαζε μια αγγλική προφορά, βρήκε την απόδοσή του καθηλωτικά περίεργη''.
Ο Ρότζερ Ίμπερτ βρήκε την απεικόνιση της σοβιετικής κοινωνίας ως την πιο ενδιαφέρουσα πτυχή της ταινίας και επαίνεσε τη σκηνοθεσία του Άπτεντ που δεν άφησε ποτέ τη διαδικαστική καθυστέρηση. Ο 'Ιμπερτ επαίνεσε επίσης το κάστινγκ, ακόμα κι αν βασιζόταν στην ανάδειξη ενός ηθοποιού όπως ο Μάρβιν σχολιάζοντας πως Χρησιμοποιεί ηθοποιούς που είναι σε θέση να φέρουν στην οθόνη πλήρως συνειδητοποιημένους χαρακτήρες, οπότε δεν χρειάζεται να στεκόμαστε περιμένοντας συστάσεις.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ταινίες του 1983 Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε αμερικανικά μυθιστορήματα Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες μυστηρίου Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Σουηδία Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Φινλανδία
Οικογένεια Πράτσικα
Η Οικογένεια Πράτσικα ήταν πλούσια οικογένεια της Πάτρας, μέλη της οποίας διακρίθηκαν ως έμποροι, κτηματίες και πολιτικοί.
Η οικογένεια ήταν Ηπειρώτικης καταγωγής. Ο Ιωάννης Πράτσικας, ο οποίος ήταν πρόκριτος της Δρόβιανης, δολοφονήθηκε από τον Αλή Πασά, με αποτέλεσμα οι γιοί του Κότζας και Σιδέρης να καταφύγουν αρχικώς στην Κέρκυρα και στη συνέχεια, γύρω στο 1800, να εγκατασταθούν στην Πάτρα. Στην Πάτρα τα δύο αδέρφια, ειδικότερα ο Σιδέρης, επιδόθηκαν στην αγορά μεγάλων εκτάσεων γης.
Το 1850 οι Νικόλαος, Δημήτριος και Σπυρίδων Πράτσικας, γιοί του Κότζα, κατασκεύασαν την ιδιωτική εκκλησία του Άη Γιάννη του Πράτσικα. Η περιοχή από τότε έχει πάρει την ονομασία Πράτσικα. Στην περιοχή υπάρχει μέχρι και σήμερα το κτήμα Πράτσικα, που ανήκει σε απογόνους της οικογένειας και συγκεκριμένα στα τέκνα του Διονύσιου Τσερώνη και της Καλλιόπης Πράτσικα. Η έκταση είχε αποκτηθεί από τον Σιδέρη Πράτσικα και μέρος της ανήκε αρχικά στον Δημήτριο Παπαδιαμαντόπουλο. Στο Α΄ νεκροταφείο Πατρών υπάρχει το ταφικό μνήμα της οικογένειας Πράτσικα και του Νικολάου.
Μέλη της οικογενείας συνδέθηκαν με συγγενικούς δεσμούς με τις εξής οικογένειες: Φιλόπουλου, Ναούμ, Τσερώνη κ.ά. Για την ακρίβεια, ο Παναγιώτης, γιος του Νικολάου Πράτζικα, το 1884 παντρεύτηκε στην Λειψία την Καλλιόπη Ναούμ, η Κατίνα Πράτσικα, κόρη του Σπύρου, αδερφού του Νικολάου Πράτσικα, παντρεύτηκε τον εκδότη Κωνσταντίνο Φιλόπουλο, παππού του μετέπειτα προέδρου της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλου. Τέλος, η Καλλιόπη Πράτσικα παντρεύτηκε το 1953 τον μετέπειτα δήμαρχο Πατρέων, Διονύσιο Τσερώνη. Επίσης, σημαντικό μέλος της οικογένειας ήταν και η Κούλα Πράτσικα (1899 - 1984), από τις σημαντικότερες καθηγήτριες χορού της Ελλάδας, η οποία δώρισε στο κράτος το κτήριο της σχολής της. Κάθε χρόνο το Ίδρυμα Υποτροφιών Αδελφών Πράτσικα χορηγεί υποτροφίες στους αριστεύσαντες σπουδαστές της ΚΣΟΤ.
Θεοδοσιανός Κώδικας
Ο Θεοδοσιανός Κώδικας (Codex Theodosianus) ήταν η πρώτη επίσημη κρατική κωδικοποίηση του δικαίου από το ρωμαϊκό κράτος μετά τη Δωδεκάδελτο. Η ισχύς του άρχισε από την 1η Ιανουαρίου 439 στα χρόνια της αυτοκρατορίας του Θεοδοσίου Β΄ (408-450). μικρογραφία|Ο μεγάλης ιστορικής σημασίας Κώδικας του Θεοδοσίου
Θεοδόσιος Β΄
Ο Θεοδόσιος Β΄ (10 Απριλίου 401 – 28 Ιουλίου 450), ο οποίος είναι γνωστός και ως Θεοδόσιος ο Νεώτερος ή Θεοδόσιος ο Καλλιγράφος, ήταν αυτοκράτορας της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από το 408 έως το 450. Το όνομα του συνδέεται στενά με τον Θεοδοσιανό Κώδικα καθώς ήταν αυτός που έπαιξε σημαντικό ρόλο στη δημοσίευσή του. Ο Θεοδόσιος Β΄ είναι επίσης γνωστός για την κατασκευή των Θεοδοσιανών Τειχών της Κωνσταντινούπολης. Εγγονός του Θεοδοσίου Α΄ και γιος του Αρκάδιου. Σύζυγος του η κόρη του Αθηναίου Λεοντίου, η οποία βαπτίστηκε χριστιανή με το όνομα Ευδοκία.
Παράγοντες που συνετέλεσαν στη δημοσίευση του Κώδικα
Οι συνθήκες απονομής της δικαιοσύνης στις αρχές του 5ου αιώνα δεν ήταν καθόλου καλές, με αποτέλεσμα η λειτουργία της δικαιοσύνης να είναι ανεπαρκής. Πηγή δικαίου στην πρώιμη Βυζαντινή περίοδο αποτελούσαν οι αυτοκρατορικές διατάξεις "constitutiones" και οι γνωματεύσεις παλαιότερων νομοδιδασκάλων. Ο τεράστιος όγκος αυτών των διατάξεων και το γεγονός ότι πολλές φορές δεν συμφωνούσαν μεταξύ τους καθιστούσε επιτακτική ανάγκη την κρατική επέμβαση για την επίσημη κωδικοποίηση των νόμων. Για το λόγο αυτό, ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β΄ (που στην εισαγωγική διάταξη του Κώδικα δηλώνει κατάπληκτος για την έλλειψη στην εποχή του καταρτισμένων νομικών) ανέθεσε σε αξιωματούχους να συλλέξουν αυτοκρατορικές διατάξεις από τον Μέγα Κωνσταντίνο (312 μ.Χ.) έως και τη βασιλεία του ιδίου. Το όνομα του αυτοκράτορα που είχε συντάξει κάθε διάταξη, ο αποδέκτης και οι χρονολογίες διατηρήθηκαν, το περιεχόμενο των οποίων προσαρμόστηκε στα δεδομένα της εποχής.
Σημασία του Θεοδοσιανού Κώδικα
Ο Θεοδοσιανός Κώδικας αποτέλεσε σημαντικό εγχείρημα ασκώντας μεγάλη επιρροή έως το Μεσαίωνα. Μια τέτοια συλλογή ήταν απαραίτητη, γιατί τα διάφορα, διασκορπισμένα διατάγματα χάνονταν και ξεχνιόνταν εύκολα, με αποτέλεσμα τη δύσκολη εφαρμογή των νόμων από τους νομικούς. Ο εν λόγω Κώδικας έχει μεγάλη ιστορική σημασία, δεδομένου ότι είναι η πιο αξιόλογη πηγή που μας πληροφορεί για την εσωτερική ιστορία του κράτους κατά τον 4ο και τον 5ο αιώνα. Επιπλέον, ο Κώδικας, μαζί με παλαιότερες συλλογές, αποτέλεσε μια σταθερή βάση για την μετέπειτα νομική δράση του Ιουστινιανού, ενώ επηρέασε πολύ άμεσα τη νομοθεσία των βαρβάρων.
Νοβάρα Κάλτσιο
Η Νοβάρα Κάλτσιο είναι ένας Ιταλικός ποδοσφαιρικός σύλλογος, με έδρα την πόλη Νοβάρα της περιφέρειας Πεδεμόντιο.
Η ίδρυση (1908 - 1913)
Τον Δεκέμβριο του 1908 η "Ένωση Ποδοσφαίρου Μαθητών" δημιουργήθηκε από οκτώ μαθητές του γυμνασίου Κάρλο Αλμπέρτο, ηλικίας 15 με 16 ετών: μαζί με αυτούς και ένας μηχανικός, ο Τζιάνι Κανεστρίνι και ένας δικηγόρος, ο Πιέρο Ζορίνι. Εκείνη την εποχή στην πόλη της Νοβάρα, υπήρχαν και άλλοι μικροί σύλλογοι, όπως οι Βολούντας, Προ Σκαλόν, Γυμναστική & Ξιφασκία και άλλοι πολλοί ακόμα. Οι καλύτεροι παίκτες από όλες αυτές τις ομάδες, συγκροτήθηκαν μαζί και δημιούργησαν την Νοβάρα Κάλτσιο, κάνοντας ντεμπούτο στην ιταλική λίγκα, στις 3 Νοεμβρίου του 1912.
Ο Σίλβιο Πιόλα (1914 - 1955)
Στα χρόνια μεταξύ του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, η Νοβάρα συγχωνεύτηκε με τις Προ Βερτσέλι, Αλεσσάντρια και Καζάλε, για να δημιουργήσουν το αποκαλούμενο "Πεδεμόντιο Τετράπλευρο" (ιταλ.: quadrilatero piemontese, αγγλ.: Piedmont Quadrilateral). Η καλύτερη θέση που κατατάχθηκε ποτέ στην Σέριε Α, ήρθε το 1952 και ήταν η 8η.
Στην περίοδο αυτή, των μεγάλων επιτυχιών που την κράτησαν σε υψηλές θέσεις στο ιταλικό ποδόσφαιρο, είχε την βοήθεια του Σίλβιο Πιόλα. Τα γκολ του, που στον αριθμό ξεπέρασαν τα 300, μέχρι το τέλος της καριέρας του, χάρισαν στην ομάδα ιστορικές νίκες. Μετά τον θάνατό του, το 1996, το γήπεδο του συλλόγου, πήρε το όνομά του, τιμής ένεκεν.
Μένοντας στην αφάνεια (1956 - 2002)
Το 1956, η Νοβάρα θα υποβιβαστεί στην δεύτερη κατηγορία της Ιταλίας, την Σέριε Β, μένοντας εκεί για πέντε σεζόν. Μετέπειτα ήρθε ο υποβιβασμός σε ακόμα χαμηλότερη κατηγορία, λόγω μιας ανέντιμης όπως αποδείχτηκε, καταγγελίας, ενός ποδοσφαιριστή της Σαμπενεντεττέσε. Σύντομα επέστρεψε στην δεύτερη κατηγορία και έμεινε σταθερά υψηλά, να διεκδικεί την άνοδο, έως το 1977, που ήρθε νέα πτώση στην τρίτη τη τάξη κατηγορία, ενώ το 1981 η κατρακύλα έφτασε μέχρι την τέταρτη εθνική κατηγορία. Εκτός από την περίοδο 1995-96 που ανέβηκε προσωρινά στην τρίτη εθνική, η ομάδα παρέμεινε στην αφάνεια, ως το 2002.
Αναγέννηση και προβιβασμοί (2003 - )
Το 2003, η Νοβάρα επιστρέφει στην τρίτη εθνική και στοχεύει να επιστρέψει στα υψηλότερα επίπεδα του ποδοσφαίρου της χώρας. Καταφέρνει και κερδίζει την επιστροφή της στην Σέριε Β, την σεζόν 2009-2010, μετά από 33 χρόνια απουσίας. Ενώ το 2011 κατάφερε να επιστρέψει και στην Σέριε Α, μετά από 55 χρόνια. Προπονητής στις δύο συνεχόμενες ανόδους κατηγοριών, ήταν ο Αττίλιο Τεσσέρ.
Η επιστροφή της στην πρώτη κατηγορία, συνδυάστηκε με εμφατική νίκη 3-1, επί της Πρωταθλήτριας Ίντερ. Δυστυχώς η συνέχεια δεν ήταν ανάλογη για τον σύλλογο και έμεινε χαμηλά στην βαθμολογία, ώσπου γνώρισε εκ νέου τον υποβιβασμό στην Σέριε Β.
Πρώτοι Έλληνες
Το καλοκαίρι του 2013, η Νοβάρα, απέκτησε τον Γιώργο Κατίδη αρχικά και τον Γιάννη Ποτουρίδη, που είναι οι πρώτοι Έλληνες που αποκτά ο σύλλογος. Η ιταλική ομάδα, ήταν η μοναδική που προσέφερε συμβόλαιο στον Κατίδη, που την σεζόν 2012-13, είχε γνωρίσει την κατακραυγή σε όλο τον κόσμο, μετά τον ναζιστικό χαιρετισμό που χρησιμοποίησε για να πανηγυρίσει ένα γκολ του. Ο Ποτουρίδης αγοράστηκε από τον Ολυμπιακό.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1908
Χιλή
Η Χιλή, ή επίσημα Δημοκρατία της Χιλής (ισπανικά: Chile, ή ), είναι χώρα της Νότιας Αμερικής που καταλαμβάνει στενή παραλιακή λωρίδα μεταξύ των Άνδεων και του Ειρηνικού ωκεανού. Συνορεύει ανατολικά με την Αργεντινή, βορειοανατολικά με τη Βολιβία και βόρεια με το Περού. Η έκτασή της είναι 756.102 τ.χλμ. και ο πληθυσμός της ανέρχεται σε 19.960.889 κατοίκους σύμφωνα με επίσημη εκτίμηση για το 2023. Η πρωτεύουσα είναι το Σαντιάγο, το οποίο συγκεντρώνει το ένα τρίτο του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Μεγάλες πόλεις επίσης είναι το Βαλπαραΐσο, η Αντοφαγάστα και το Κονσεπσιόν.
Η Χιλή καταλαμβάνει μια ασυνήθιστα μακρόστενη λωρίδα στεριάς από βορρά προς νότο, συνολικά 4.630 χλμ., ενώ το μέσο πλάτος της είναι μόλις 175 χλμ.. Η χώρα επειδή εκτείνεται σε αρκετά μεγάλο γεωγραφικό πλάτος, καλύπτει σημαντικό φάσμα κλιματολογικών συνθηκών που προσφέρουν στη χώρα φυσική ποικιλομορφία. Στα βόρεια, στην έρημο Ατακάμα, όπου δεσπόζουν περιοχές άφθονες σε ορυκτό πλούτο, το κλίμα είναι ξηρό. Στις κεντρικές περιοχές, που είναι συγκεντρωμένο το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού της χώρας, επικρατεί μεσογειακό κλίμα. Αντιθέτως, στο νότο, που χαρακτηρίζεται από πυκνές δασικές εκτάσεις με λίμνες, φιόρδ, ηφαίστεια, ακρωτήρια και μικρά νησιά, η υγρασία είναι έντονη με συνεχείς βροχοπτώσεις. Στον οικονομικό τομέα, ο πρωτογενής τομέας συνδυάζει τη γεωργία (σιτάρι, αμπέλια), την κτηνοτροφία (βοοειδή, πρόβατα) και την αλιεία, ενώ η εξόρυξη ορυκτού πλούτου, όπως του σιδήρου και κυρίως χαλκού, στην παραγωγή του οποίου είναι η πρώτη χώρα παγκοσμίως.
Πριν την άφιξη των Ισπανών αποίκων τον 16ο αιώνα, η βόρεια Χιλή βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των Ίνκας ενώ στο κεντρικό και νότιο τμήμα κατοικούσαν πληθυσμοί της φυλής Μαπούτσε. Το 1810 η Χιλή ανακηρύχθηκε ανεξάρτητη χώρα και το 1818 αποτίναξε πλήρως την ισπανική επικυριαρχία. Την περίοδο 1879-1883 συγκρούστηκε και επικράτησε στον Πόλεμο του Ειρηνικού, εναντίον του Περού και της Βολιβίας. Κατά τον 20ο αιώνα, η χώρα γνώρισε ολοκληρωτικό καθεστώς για δεκαεπτά συνεχή έτη (1973-1990), το οποίο άσκησε έντονη βία και απαγορεύσεις στο μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας. Σήμερα, ο εκδημοκρατισμός της χώρας έχει προχωρήσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε η Χιλή θεωρείται παράγοντας σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή. Αν και το δημόσιο χρέος της παραμένει σχετικά υψηλό, η Χιλή ανθεί οικονομικά από τα μέσα της δεκαετίας του 1980.
Ετυμολογία
Έχουν υποστηριχθεί διάφορες θεωρίες για την προέλευση του ονόματος «Χιλή» (Chile - προφέρεται Τσίλε). Σύμφωνα με μία προσέγγιση του 18ου αιώνα, οι Ίνκας ονόμαζαν την κοιλάδα της Ακονκάγουα «Τσίλι», ως παράφραση του ονόματος «Τίλι» ενός αρχηγού ιθαγενών Ινδιάνων, ο οποίος κυριαρχούσε στην περιοχή την εποχή του εποικισμού από τους Ίνκας (15ος αιώνας). Μία άλλη θεωρία αποδίδει το όνομα στην ομοιότητα της κοιλάδας Ακονκάγουα, στα κεντρικά της χώρας, με την κοιλάδα Κάσμα του Περού, όπου υπήρχε μία περιοχή και ένας οικισμός με το όνομα «Τσίλι». Άλλες θεωρίες υποστηρίζουν ότι το όνομα της χώρας προέρχεται από την ιθαγενή λέξη των ινδιάνων Μαπούτσε «Τσίλι», που σήμαινε πιθανότατα «εκεί που τελειώνει η γη» ή «το βαθύτερο σημείο της γης» ή «γλάρος». Μία τελευταία εκδοχή αποδίδει το όνομα στην ηχητική απόδοση ενός κελαηδίσματος πουλιού. Οι Ισπανοί κατακτητές γνώρισαν την ονομασία Χιλή (Τσίλε) από τους Ίνκας, και ακολούθως η πρώτη ισπανική αποστολή νότια του Περού, με αρχηγό των Ντιέγο ντε Αλμάγρο, ονόμασε έτσι την κοιλάδα που κατοικούσαν οι Ινδιάνοι Μαπούτσε.
Προκολομβιανή περίοδος και αποικιοκρατία
thumb|Απεικόνιση σύρραξης μεταξύ δυνάμεων Μαπούτσε (αριστερά) και Ίνκας (δεξιά) Ο πρώτος εποικισμός της σημερινής περιοχής της Χιλής έγινε πριν από περίπου 10.000 χρόνια από ιθαγενείς ινδιάνους που κατοίκησαν στις εύφορες κοιλάδες και τις παράκτιες περιοχές της χώρας. Δείγματα αυτού του πρώιμου εποικισμού είναι το Σπήλαιο του Μυλόδοντα (Cueva del Milodon) και τα κοιλώματα λάβας Πάλι Άικε. Οι Ίνκας επεκτάθηκαν στο βόρειο τμήμα της σημερινής Χιλής για σύντομο χρονικό διάστημα, καθώς απωθήθηκαν από τους ιθαγενείς πληθυσμούς των ινδιάνων Μαπούτσε Η κύρια μάχη μεταξύ τους πραγματοποιήθηκε, στα τέλη του 15ου αιώνα, στον ποταμό Μάουλε, και μετά από τριήμερη σύγκρουση, τα νότια όρια της αυτοκρατορίας των Ίνκας παρέμειναν σε αυτό τον ποταμό.
Ο πρώτος Ευρωπαίος που έφτασε στη χώρα υπήρξε πιθανότατα ο Φερδινάνδος Μαγγελάνος, το 1520, κατά τη διέλευση του νότιου στενού μεταξύ Ατλαντικού και Ειρηνικού Ωκεανού, το οποίο σήμερα φέρει το όνομά του (Πορθμός του Μαγγελάνου). Οι επόμενοι Ευρωπαίοι που έφτασαν στη Χιλή ήταν οι Ισπανοί εξερευνητές (κονκισταδόροι) του Ντιέγο ντε Αλμάγρο, μέσω του Περού το 1535, που ήρθαν σε αναζήτηση χρυσού. Οι Ισπανοί ήρθαν σε επαφή με εκατοντάδες χιλιάδες ιθαγενών ινδιάνων από διαφορετικούς πολιτισμούς στις περιοχές της σημερινής Χιλής. Οι τοπικές αυτές κοινωνίες στηρίζονταν κατά βάση στην εποχική γεωργία και το κυνήγι. Η κατάκτηση της Χιλής ξεκίνησε το 1540 με βασικό πρωταγωνιστή τον Πέδρο ντε Βαλδίβια, αξιωματικό του Φρανσίσκο Πισάρρο, ο οποίος και ίδρυσε τη σημερινή πρωτεύουσα Σαντιάγο, στις 12 Φεβρουαρίου 1541. Αν και οι Ισπανοί δεν βρήκαν τα πλούσια κοιτάσματα χρυσού και άργυρου που ανέμεναν, αναγνώρισαν το γεωργικό δυναμικό της Κεντρικής Κοιλάδας της Χιλής, η οποία και τελικά έγινε τμήμα του Αντιβασιλείου του Περού.
Η κατάκτηση και επέκταση των Ισπανών έγινε σταδιακά, καθώς ο τοπικός πληθυσμός προέβαλλε σθεναρή αντίσταση. Μία μαζική αντεπίθεση των Μαπούτσε που ξεκίνησε το 1553 κατέληξε στο θάνατο του Βαλδίβια και στην καταστροφή πολλών βασικών οικισμών της ισπανικής αποικίας. Αντίστοιχες αντεπιθέσεις πραγματοποιήθηκαν το 1598 και το 1655, με συνέπεια τα νότια σύνορα της ισπανικής κυριαρχίας να μεταφέρονται σε βορειότερες περιοχές. Η κατάργηση της δουλείας το 1683 καταλάγιασε τις εντάσεις μεταξύ της αποικίας και των νοτιότερων περιοχών των Μαπούτσε, εισάγοντας το εμπόριο μεταξύ τους. Σημαντική απειλή αποτέλεσαν επίσης και οι επιδρομές από Άγγλους και Ολλανδούς τυχοδιώκτες, με χαρακτηριστική την επιδρομή του κουρσάρου Φράνσις Ντρέικ το 1578 στο Βαλπαραΐσο, το κεντρικό λιμάνι της αποικίας
Κατά το μεγαλύτερο μέρος της αποικιακής περιόδου η Χιλή υπάγονταν άμεσα στην Αντιβασιλεία του ισπανικού Περού, και μόλις το 1778 απέκτησε διοικητική αυτονομία. Κύρια γνωρίσματα αυτής της εποχής υπήρξαν οι πολύ αργοί ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης, με κύριους παραγωγικούς τομείς την γεωργία, κτηνοτροφία και την εξόρυξη χαλκού, η εξουθενωτική εκμετάλλευση των ιθαγενών και η διαρκώς διευρυνόμενη αντίθεση ανάμεσα στην μητροπολιτική Ισπανία και την ανώτερη κοινωνική τάξη των γεννημένων στην Χιλή Ισπανών (κρεόλοι).
Αγώνας για αυτοδιάθεση
Διάσπαρτες πολεμικές συρράξεις συνεχίστηκαν μέχρι το 1817, όταν μία στρατιωτική δύναμη με αρχηγούς τον Μπερνάρδο Ο' Χίγκινς, από τους πιο γνωστούς εθνικούς αγωνιστές της Χιλής, και τον Χοσέ ντε Σαν Μαρτίν, ήρωα του πολέμου ανεξαρτησίας της Αργεντινής, ξεκίνησε από την Αργεντινή και διαμέσου των Άνδεων πέρασε στη Χιλή όπου και νίκησε τους προσκείμενους στην Ισπανική μοναρχία. Στις 12 Φεβρουαρίου του 1818 η Χιλή ανακηρύχθηκε ανεξάρτητη δημοκρατία κάτω από την ηγεσία του Ο' Χίγκινς. Η ανεξαρτησία δεν επέφερε σημαντικές αλλαγές σε κοινωνικό επίπεδο, και η Χιλιανή κοινότητα του 19ου αιώνα διατήρησε την ταξική αποικιακή κοινωνική δομή της, η οποία χαρακτηρίζονταν από οικογενειοκρατία στην πολιτική και δυναμική παρουσία της Καθολικής Εκκλησίας. Τελικά διαμορφώθηκε ένας ισχυρός προεδρικός θεσμός, αν και οι μεγάλοι γαιοκτήμονες διατήρησαν σημαντική πολιτική δύναμη.
Η ανεξάρτητη Χιλή
thumb|Ντιέγο Πορτάλες (1793-1837), επιφανής πολιτικός και δημιουργός του Συντάγματος του 1833 Ο Ο' Χίγκινς αποτέλεσε τον πρώτο κυβερνήτη της χώρας και υπήρξε ικανότατος μεταρρυθμιστής, όπου το 1822 μεθόδευσε τη θέσπιση Συντάγματος. Εναντίον του όμως συστρατεύθηκαν συντηρητικές δυνάμεις και εκκλησιαστικοί κύκλοι και τον ανάγκασαν να παραιτηθεί. Ακολούθησε η περίοδος διακυβέρνησης του Ντιέγο Πορτάλες του οποίο το έργο διακόπηκε βίαια το 1837 καθώς ορισμένες επιλογές του προκάλεσαν δυσαρέσκειες στους κόλπους του στρατού και τελικά την δολοφονία του. Κατά τις επόμενες δεκαετίες φιλελευθεροποιήθηκε το πολιτικό σύστημα της Χιλής, ενώ σταδιακά εδραιωνόταν η εξουσία της Χιλής προς τα νότια εδάφη, προχωρώντας στην κατάληψη της Αραουκανίας, δηλαδή την περιοχή των ιθαγενών Μαπούτσε. Το 1881 υπεγράφη συμφωνία με την Αργεντινή εξασφαλίζοντας τη Χιλιανή κυριαρχία στα Στενά του Μαγγελάνου. Το 1879-1883 ξέσπασε ο Πολέμου του Ειρηνικού εναντίον του Περού και της Βολιβίας, που κατέληξε σε νίκη της Χιλής. Ως αποτέλεσμα η Χιλή επέκτεινε τα βόρεια σύνορά της, αποκλείοντας τη διέξοδο της Βολιβίας στον Ειρηνικό και ενσωματώνοντας περιοχές με πλούσια ορυκτά κοιτάσματα.
Ακολούθησε η περίοδος διακυβέρνησης του Χοσέ Μανουέλ Μπαλμασέδα (1886-1891), ο οποίος ακολούθησε τολμηρή φιλελεύθερη πολιτική και έπληξε κεκτημένα των οικονομικών εύρωστων τάξεων καθώς και μεγάλων ξένων επενδυτών. Οι επιλογές του τον έφεραν σε σύγκρουση με το Κονγκρέσο και τελικά προκλήθηκε εμφύλιος πόλεμος που είχε ως αποτέλεσμα την πτώση και την αυτοκτονία του. Τελικά ο εμφύλιος επέφερε ανακατανομή των πολιτικών δυνάμεων μεταξύ του Πρόεδρου και του Κοινοβουλίου, με αποτέλεσμα να καθιερωθεί δημοκρατία κοινοβουλευτικού τύπου. Ο εμφύλιος, όμως, αποτέλεσε και πηγή διένεξης μεταξύ εκείνων που υποστήριζαν την ανάπτυξη της τοπικής βιομηχανίας και των ισχυρών τραπεζικών συμφερόντων της Χιλής. Έτσι, η χιλιανή οικονομία εκφυλίστηκε μερικώς σε ένα σύστημα που προστάτευε τα συμφέροντα μίας άρχουσας ολιγαρχίας. Μέχρι τη δεκαετία του 1920, η διαφαινόμενη μεσαία τάξη μαζί με την εργατική τάξη απέκτησαν σταδιακά αρκετή δύναμη, ικανή να εκλέξουν έναν ανανεωτικό πρόεδρο, τον Αρτούρο Αλεσάντρι Πάλμα, ο οποίος συνάντησε αντίσταση από το συντηρητικό κοινοβούλιο. Συνέπεια αυτών ήταν η δημιουργία ισχυρού λαϊκού ερείσματος για μαρξιστικές ομάδες.
Ένα στρατιωτικό πραξικόπημα το 1924 κάτω από τις διαταγές του στρατηγού Λουίς Αλταμιράνο ήταν η αρχή μίας περιόδου έντονης πολιτικής αστάθειας, η οποία διατηρήθηκε ως το 1932. Η μακροβιότερη από τις δέκα κυβερνήσεις που αναδείχθηκαν αυτή την περίοδο ήταν αυτή του στρατηγού Κάρλος Ιμπάνιες ντελ Κάμπο (1925 και 1927-1931), σε μία πρακτικά δικτατορία, χωρίς όμως να την χαρακτηρίζουν ιδιαίτερες ακρότητες και διαφθορά. Με την παραχώρηση της εξουσίας σε έναν δημοκρατικά εκλεγμένα διάδοχο, ο Ιμπάνιες ντελ Κάμπο διατήρησε το σεβασμό μεγάλου τμήματος του πληθυσμού και παρέμεινε ενεργός πολιτικά για περισσότερα από τριάντα χρόνια, παρά την παρακμή της ιδεολογίας που υποστήριζε. Με την επαναφορά της συνταγματικής εξουσίας το 1932, δημιουργήθηκε ένα ισχυρό πολιτικό κόμμα της μεσαίας τάξης (Ριζοσπαστικό Κόμμα) που ήταν ο βασικός συντελεστής των κυβερνητικών σχημάτων συνασπισμού για τα επόμενα 20 χρόνια. Την περίοδο 1932-1952 κατά την περίοδο της κυριαρχίας του Ριζοσπαστικού Κόμματος, αυξήθηκε ο κρατικός έλεγχος στην οικονομία. Το 1952, οι εκλογές έδωσαν την εξουσία στον Ιμπάνιες ντελ Κάμπο για επιπλέον έξι έτη, ενώ το 1958 ο διάδοχός του Χόρχε Αλεσάντρι, επανέφερε, με δημοκρατικές διαδικασίες, συντηρητικές αξίες στο προσκήνιο.
Διακυβέρνηση Αγιέντε
thumb|Διαδήλωση οπαδών του Αγιέντε Το 1969, σε εποχή που η Χιλή βρίσκονταν εν μέσω νέων εσωτερικών εντάσεων, το Κομμουνιστικό Κόμμα σε συνεργασία με άλλες αριστερές και φιλοαριστερές δυνάμεις συγκρότησαν το κόμμα της Λαϊκής Ένωσης (UP - Unidad Popular), που υπερίσχυσε στις εκλογές του 1970 και ανέδειξε πρωθυπουργό τον Σαλβαδόρ Αγιέντε. Ο Αγιέντε χωρίς να τροποποιήσει το ισχύον πολιτικό σύστημα της χώρας ή να προχωρήσει σε αυταρχικές μεθοδεύσεις επιχείρησε ένα είδος ειρηνικής επανάστασης που στόχευε στη δημιουργία μιας σοσιαλιστικής και πολιτικά φιλελεύθερης Χιλής. Στα πλαίσια αυτά τέθηκαν υπό πλήρη έλεγχο οι βασικοί τομείς της εγχώριας παραγωγής και το τραπεζικό σύστημα και προωθήθηκε ευρύτατο πρόγραμμα κρατικοποιήσεων στην βιομηχανία. Επιπρόσθετα μέτρα περιλάμβαναν τον αναδασμό της καλλιεργήσιμης γης, κατάργηση προνομίων ξένων εταιρειών και ιδίως αυτών που είχαν έδρα τις ΗΠΑ. Γενικότερα μερίμνησε για την ενίσχυση του κράτους πρόνοιας και της εκπαίδευσης των μη προνομιούχων κοινωνικών στρωμάτων στα αστικά κέντρα και στην ύπαιθρο.
Ταυτόχρονα όμως, η οικονομική κρίση που είχε σημειωθεί από το 1967, κορυφώθηκε το 1970 με διαφυγή κεφαλαίων, μείωση των ιδιωτικών επενδύσεων και απόσυρση των τραπεζικών καταθέσεων όσων ήταν αντίθετοι στο πρόγραμμα του Αγιέντε. Η παραγωγή μειώθηκε και αυξήθηκε η ανεργία. Ο Αγιέντε υιοθέτησε μέτρα όπως το πάγωμα των τιμών, αυξήσεις μισθών και φορολογικές μεταρρυθμίσεις, αυξάνοντας την κατανάλωση και ανακατανέμοντας τα εισοδήματα προς τα κατώτερα στρώματα. Συγχρηματοδοτούμενα δημόσια και ιδιωτικά έργα βοήθησαν στη μείωση της ανεργίας. Ενώ, η βιομηχανική παραγωγή, που μεγάλο μέρος της κρατικοποιήθηκε αυξήθηκε εντυπωσιακά και κατά τον πρώτο χρόνο της προεδρίας του Αγιέντε μειώθηκε σε μεγάλο βαθμό η ανεργία.
Οι κρατικοποιήσεις επιχειρήσεων που ανήκαν σε αμερικανικά ή και γενικότερα ξένα συμφέροντα οδήγησαν στη δημιουργία εντάσεων με τις ΗΠΑ, με αποτέλεσμα την οργάνωση μυστικών αποστολών από την αμερικανική προεδρία του Ρίτσαρντ Νίξον με στόχο την αποσταθεροποίηση της κυβέρνησης Αγιέντε. Επίσης, η διεθνής οικονομική πίεση που ασκήθηκε ελάττωσε την οικονομική πιστότητα της Χιλής. Ταυτόχρονα, η CIA χρηματοδοτούσε αντίπαλους πολιτικούς, μέσα μαζικής ενημέρωσης και οργανισμούς, συνεισφέροντας σε μία εκστρατεία εσωτερικής αποσταθεροποίησης. Μέχρι το 1972 η οικονομική ανάπτυξη του πρώτου έτους της κυβέρνησης Αγιέντε είχε ανατραπεί και η οικονομία βρισκόταν σε κρίση. Αυξήθηκε η πολιτική πόλωση και μεγάλες κινητοποιήσεις τόσο υπέρμαχων όσο και αντίπαλων της κυβέρνησης ήταν συχνό φαινόμενο, συχνά με συγκρούσεις μεταξύ τους.
Δικτατορία Πινοσέτ
thumb|upright|Ο δικτάτορας Αουγούστο Πινοσέτ Τον Σεπτέμβριο του 1973, ενώ ο πληθωρισμός ήταν πλέον ανεξέλεγκτος και η οικονομία επιβαρύνονταν με απεργίες διαρκείας η Χιλή συγκλονίστηκε από το αιματηρό πραξικόπημα του στρατηγού Αουγούστο Πινοσέτ που οδήγησε στη αυτοκτονία του Αγιέντε, την ανατροπή του σοσιαλιστικού καθεστώτος και την επιβολή δικτατορίας. Το νέο καθεστώς κατέστειλε με ωμή βία κάθε αντίσταση και είναι ανεξακρίβωτος ο αριθμός των θυμάτων κατά την πρώτη περίοδο της επιβολής του όχι μόνο γιατί αντιστάθηκαν αλλά και γιατί απλά υπήρξαν οπαδοί της Λαϊκής Ένωσης του Αγιέντε. Τον Οκτώβριο του 1973, τουλάχιστον 72 άνθρωποι δολοφονήθηκαν από το λεγόμενο Καραβάνι του Θανάτου. Τους πρώτους έξι μήνες της κυβέρνησης Πινοσέτ εκτελέστηκαν τουλάχιστον χίλια άτομα, και ακόμα τουλάχιστον δύο χιλιάδες τα επόμενα δεκαέξι χρόνια, σύμφωνα με την έκθεση Ρέτιγκ. Περίπου 30.000 υποχρεώθηκαν να φύγουν από τη χώρα, ενώ δεκάδες χιλιάδες συνελήφθησαν και βασανίστηκαν, σύμφωνα με τις έρευνες τις επιτροπής Βάλεχ το 2004. Ένα νέο σύνταγμα εγκρίθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου του 1980 από μία αντικανονική και μη δημοκρατική διαδικασία, που χαρακτηρίστηκε από απουσία εκλογικών καταλόγων, και ο στρατηγός Πινοσέτ έγινε πρόεδρος του κράτους για μία οκταετή θητεία.
Τα τέλη της δεκαετίας του 1980, η κυβέρνηση Πινοσέτ σταδιακά επέτρεψε μεγαλύτερες ελευθερίες συγκεντρώσεων, λόγου, συνεργασιών, περιλαμβάνοντας την ίδρυση εργατικών συνδικάτων και περιορισμένων πολιτικών δράσεων. Η δεξιά στρατιωτική κυβέρνηση εφάρμοσε πολιτικές της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς. Στα περίπου 17 χρόνια της εξουσίας του Πινοσέτ η Χιλή απομακρύνθηκε από τον κρατικό παρεμβατισμό προς μία οικονομία ελεύθερης αγοράς, με αποτέλεσμα την αύξηση των τοπικών και ξένων ιδιωτικών επενδύσεων, αν και η βιομηχανία χαλκού και άλλες σημαντικές μεταλλοβιομηχανίες και εξορυκτικές δραστηριότητες δεν επέστρεψαν σε ξένη ιδιοκτησία.
Εκδημοκρατισμός και σύγχρονη Χιλή
thumb|[[Αστεροσκοπείο Παρανάλ στην Χιλή, με την χρήση οδηγού λέϊζερ προς το κέντρο του Γαλαξία]] Σε ένα δημοψήφισμα στις 5 Οκτωβρίου του 1988, ο στρατηγός Πινοσέτ καταψηφίστηκε ως υποψήφιος πρόεδρος για μία δεύτερη οκταετή θητεία (56% κατά - 44% υπέρ). Η πρώτη δημοκρατικά εκλεγείσα κυβέρνηση ανέλαβε καθήκοντα στις 12 Μαρτίου του 1990 μετά τη νίκη της στις εκλογές στις 14 Δεκεμβρίου του 1989, όπου οι Χιλιανοί εξέλεξαν νέο πρόεδρο, καθώς και την πλειοψηφία των μελών των δύο σωμάτων του Κοινοβουλίου, που πρωτοστατούσε ο χριστιανοδημοκράτης Πατρίσιο Άιλγουιν, (Patricio Aylwin), υποψήφιος συνασπισμού 17 πολιτικών κομμάτων που έφερε την ονομασία «Συγκέντρωση», ("Concertaction para la democracia") και που επικράτησε της εκλογικής αναμέτρησης. Ο Πρόεδρος Άιλγουιν υπηρέτησε από το 1990 μέχρι το 1994, σε μία μεταβατική περίοδο για τη χώρα.
Η εσωτερική κατάσταση τη περίοδο αυτή χαρακτηρίζεται από εσωτερικές εντάσεις μεταξύ των οπαδών των νέων δημοκρατικών δυνάμεων και του προηγούμενου καθεστώτος του στρατηγού Πινοσέτ που συνεχίζει όμως να παραμένει αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων της Χώρας. Στο επίκεντρο των εντάσεων αυτών είναι αφενός η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθώς και το θέμα της ευθύνης των βιαιοτήτων που είχαν προκληθεί από το πραξικόπημα του 1973 και μετέπειτα. Ένα δεύτερο σημαντικό θέμα δημόσιας συζήτησης τότε ήταν το κοινωνικό κόστος του «οικονομικού μοντέλου» το οποίο είχαν ξεκινήσει οι στρατιωτικοί και που υποχρεώνονταν να ακολουθήσουν οι πολιτιικοί.
Γενικά το 1993 θεωρείται «το έτος» των εκλογών. Το Δεκέμβριο του 1993, ο χριστιανοδημοκράτης Εδουάρδο Φρέι Ρουίς-Τάγλε, γιος του πρότερου πρόεδρου Εδουάρδο Φρέι Μοντάλβα (1964-1970), ανέλαβε το προεδρικό αξίωμα ως ηγέτης του συνασπισμού «Συγκέντρωση» με απόλυτη πλειοψηφία (58%). Τον Φρέι Ρουίς-Τάγλε διαδέχθηκε το 2000 ο σοσιαλιστής Ρικάρδο Λάγος, κερδίζοντας την προεδρία από τον αντίπαλο της δεξιάς συμμαχίας Χοακίν Χερία. Τον Ιανουάριο του 2006, η Χιλή εξέλεξε την πρώτη γυναίκα πρόεδρο, την Μιτσέλ Μπατσελέ Χερία, του Σοσιαλιστικού Κόμματος, η οποία ανέλαβε καθήκοντα στις 11 Μαρτίου του 2006, συνεχίζοντας την διακυβέρνηση της «Συγκέντρωσης» για μία επιπλέον τετραετία
Στις 27 Φεβρουαρίου 2010, η Χιλή επλήγη από ένα σεισμό της τάξης των 8,8 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Οι νεκροί ανήλθαν σε τουλάχιστον 1000 άτομα, με τις ζημιές να εκτιμούνται στα 11-22 δισεκατομύρια ευρώ, περίπου το 10-15% του εθνικού προϊόντος της Χιλής.
Γεωγραφία
thumb|left|200px|Το ηφαίστειο [[Παρινακότα στη βόρεια Χιλή]] thumb|left|200px|[[Ατακάμα]] thumb|200px|Η κοιλάδα [[Ελκί στη βόρεια κεντρική Χιλή]] thumb|left|200px|Το Εθνικό Πάρκο [[Κονγκιγίο στην νότια κεντρική Χιλή]] thumb|200px|Ο παγετώνας Γκρέι στη νότια Χιλή thumb|200px|Πολιτικός χάρτης της Χιλής με τις κύριες πόλεις Η Χιλή είναι μία μακρόστενη παράκτια χώρα στη δυτική πλευρά των Άνδεων και εκτείνεται σε μήκος για περισσότερα από 4.630 χλμ από βορρά προς νότο, ενώ το μέγιστο πλάτος της από δυτικά στα ανατολικά δεν ξεπερνά τα 430 χλμ. Λόγω του σχήματός της, η χώρα διαθέτει τεράστια ποικιλία τοπίων, γεωγραφικών χαρακτηριστικών, κλιματικών τύπων, καθώς και χλωρίδας και πανίδας. Η συνολική της έκταση είναι 756.102 τετρ.χλμ.
Στο βόρειο τμήμα της Χιλής εκτείνεται η έρημος Ατακάμα, που χαρακτηρίζεται και ως η ξηρότερη περιοχή του πλανήτη, με τεράστια αποθέματα ορυκτού πλούτου, κυρίως χαλκού και νιτρικών αλάτων. Με μέσο υψόμετρο 600 μ. και επιφάνεια 363.000 τετρ. μ. είναι μια άνυδρη ζώνη, με βροχοπτώσεις που δεν ξεπερνούν τα 200 χλστ. ετησίως. Στο κέντρο της χώρας κυριαρχεί η Κεντρική Κοιλάδα (Central Valley), το πιο εύφορο τμήμα, στην οποία βρίσκεται και η πρωτεύουσα, το Σαντιάγο. Το τμήμα αυτό παρουσιάζει μεσογειακό κλίμα και την αρδεύουν ποτάμια που τροφοδοτούνται από τα χιόνια των Άνδεων. Εδώ κατοικεί το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού και απαντώνται οι κύριες αγροτικές και κτηνοτροφικές παραγωγικές μονάδες της χώρας. Η Κεντρική Κοιλάδα αποτελεί επίσης το ιστορικό ξεκίνημα της επέκτασης του σύγχρονου κράτους της Χιλής, καθώς από αυτή την περιοχή ενσωματώθηκαν το 19ο αιώνα σταδιακά οι βορειότερες και νοτιότερες επαρχίες της σημερινής Χιλιανής Δημοκρατίας. Νοτιότερα η Χιλή είναι διάσπαρτη με δάση, κοιλάδες, λίμνες και ηφαίστεια. Οι δε νοτιότερες ακτές περιλαμβάνουν ένα τεράστιο σύνολο από φιόρδ, κολπίσκους, κανάλια, χερσονήσους και συμπλέγματα νησιών και πορθμών. Η οροσειρά των Άνδεων, λεγόμενη και Χιλιανές Άνδεις, διαγράφει τα ανατολικά σύνορα της Χιλής με την Αργεντινή σχεδόν σε όλο το μήκος της συνοριακής γραμμής βορρά-νότου.
Επιπρόσθετα, η Χιλή διεκδικεί μία έκταση 1.250.000 τετρ.χλμ. στην Ανταρκτικής ως μέρος της εθνικής της επικράτειας, η οποία συμπίπτει μερικώς με αυτές της Αργεντινής και του Ηνωμένου Βασιλείου, όμως το καθεστώς για τη συγκεκριμένη περιοχή υπακούει προς το παρόν στη Συνθήκη της Ανταρκτικής. Από τις υπερπόντιες κτήσεις, η Χιλή ελέγχει ένα σύνολο νήσων στον Ειρηνικό Ωκεανό απομακρυσμένα από τις ακτές της σημαντικότερα των οποίων είναι: Το νησιωτικό σύμπλεγμα στο αρχιπέλαγος Χουάν Φερνάντες σε απόσταση 670 χλμ. από τις ακτές της μητροπολιτικής Χιλής, είναι διάσημο καθώς σε ένα από αυτά τα νησιά ναυάγησε ο θαλασσοπόρος που επρόκειτο να εμπνεύσει τον συγγραφέα Ντάνιελ Ντεφόε στον Ροβινσώνα Κρούσο. Πιο βόρεια βρίσκεται το σύμπλεγμα Ντεσβεντουράδας. Υπάρχει επίσης και το Νησί του Πάσχα, στην Πολυνησία, σε απόσταση 3.600 χλμ. δυτικά από τις χιλιανές ακτές. Το νησί έχει ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO και είναι τουριστικός προορισμός με κύρια αξιοθέατα τα γλυπτά από ηφαιστειακή πέτρα που ονομάζονται Μοάι. Μαζί με την γειτονική νήσο Σάλα ι Γκόμες, έχουν ενσωματωθεί στην επικράτειά της Χιλής το 1888.
Κλίμα
Το κλίμα της Χιλής αποτελείται από μία μεγάλη ποικιλία τύπων, καθώς η χώρα εκτείνεται περίπου σε γεωγραφικό πλάτος 38 μοιρών από βορρά προς νότο. Η μεγάλη γεωγραφική της κλίμακα είναι και η αιτία για την παρουσία και καταγραφή τόσο διαφορετικών κλιματικών τύπων, όσο και διάφορων καιρικών συνθηκών. Παράλληλα, η τοπογραφική της μορφή από ανατολή προς δύση, με την οροσειρά των Άνδεων, τη μεγάλη Κεντρική Κοιλάδα και τις παραλιακές χαμηλές λοφοσειρές, καθώς και τα φιόρδ στο νότο, είναι υπεύθυνη για την παρουσία μίας πληθώρας μικροκλιμάτων και τοπικών συνθηκών. Γενικά, και σύμφωνα με την κλιματική ταξινόμηση του Köppen, στη Χιλή διακρίνονται επτά κλιματικοί τύποι. Το ερημικό κλίμα κυριαρχεί στο βορρά με την έρημο Ατακάμα, ενώ νοτιότερο το κλίμα είναι ημίξηρο ή ξηρό. Στη περιοχή του Σαντιάγο επικρατεί ο μεσογειακός κλιματικός τύπος, ενώ στις νότιες περιοχές καταγράφεται το εύκρατο. Νοτιότερα έχουμε το ημίξηρο κλίμα της Παταγονίας, ενώ στη Γη του Πυρός επικρατεί το υποπολικό. Το Νησί του Πάσχα έχει υποτροπικό κλίμα, ενώ η Χιλιανή Ανταρκτική χαρακτηρίζεται από τον πολικό τύπο. Στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας εναλλάσσονται κανονικά οι τέσσερις εποχές: καλοκαίρι (Δεκέμβριο με Φεβρουάριο), φθινόπωρο (Μάρτιο με Μάιο), χειμώνας (Ιούνιο με Αύγουστο), και άνοιξη (Σεπτέμβριο με Νοέμβριο).
Χρονικές Ζώνες
Αν και εκτείνεται σε μεγάλο εύρος γεωγραφικού πλάτους, το εύρος του γεωγραφικού μήκους της Χιλής είναι αρκετό μικρό, με αποτέλεσμα η ηπειρωτική χώρα να έχει μία χρονική ζώνη που αντιστοιχεί σε 4 ώρες δυτικά του Γκρίνουιτς (UTC-4). Η αντίστοιχη καλοκαιρινή ώρα αντιστοιχεί στη ζώνη (UTC-3). Το Νησί του Πάσχα, λόγω της απόστασής του από τη Νότια Αμερική, ανήκει στη ζώνη UTC-6, με αντίστοιχη καλοκαιρινή ώρα UTC-5. Την περίοδο 2015-2016 χρησιμοποιήθηκε η μόνιμη θερινή ώρα με αποτέλεσμα να χρησιμοποιηθεί η ζώνη ώρας (UTC-03:00), και επαναφέρθηκε τον Αύγουστο του 2016, με χρήση την περίοδο Αυγούστου-Μαΐου. Στις 6 Δεκεμβρίου 2016 η περιοχή Μαγαγιάνες και η Χιλιανή Ανταρκτική ξεκίνησε την χρήση της μόνιμης θερινής ώρας, δηλαδή θερινή ώρα χωρίς αλλαγή για χειμερινή ώρα.
Διοικητική Διαίρεση
Η Χιλή διαιρείται διοικητικά σε 16 περιφέρειες με διοικητή που τοποθετείται απευθείας από τον Πρόεδρο της χώρας. Κάθε περιφέρεια υποδιαιρείται σε επιμέρους επαρχίες, οι οποίες διοικούνται από τον έπαρχο, που ομοίως διορίζεται απευθείας από τον Πρόεδρο. Τέλος, κάθε επαρχία υποδιαιρείται σε κοινότητες (communes), οι οποίες διοικούνται από τις δημοτικές αρχές (δήμαρχο και δημοτικά συμβούλια), που εκλέγονται για περίοδο τεσσάρων ετών από τον τοπικό πληθυσμό. Κάθε περιφέρεια χαρακτηρίζεται από το όνομά της και έναν συγκεκριμένο λατινικό αριθμό, με αρίθμηση από βορρά προς νότο. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η περιφέρεια της πρωτεύουσας Σαντιάγο, η οποία χαρακτηρίζεται από τα γράμματα RM (Región Metropolitana) ως Μητροπολιτική Περιφέρεια. Δύο νέες περιφέρειες, η Αρίκα και Παρινακότα στο βορρά, και η Λος Ρίος στο νότο, θεσμοθετήθηκαν το 2006 και αποτελούν διοικητικές ενότητες από τον Οκτώβριο του 2007. Στην αρίθμηση των περιφερειών δεν χρησιμοποιείται ο αριθμός XIII, ενώ οι νέες περιφέρειες χαρακτηρίζονται από τους αριθμούς XV (Αρίκα και Παρινακότα) ,XIV (Λος Ρίος) και XVI (Νιούμπλε).
Γενικά μεγέθη και αστικοποίηση
thumb|200px|Άποψη της πρωτεύουσας Σαντιάγο thumb|200px|left|Ο πληθυσμός της Χιλής από το 1820 με εκτίμηση μέχρι το 2050 Σύμφωνα με την απογραφή του 2017, ο πληθυσμός της Χιλής ανέρχονταν σε 17.574.003 κατοίκους. Ο ρυθμός της πληθυσμιακής αύξησης έχει μειωθεί από το 1990, λόγω της ελάττωσης του ρυθμού των γεννήσεων. Με βάση τις δημογραφικές τάσεις, ο πληθυσμός της χώρας εκτιμάται ότι θα ανέρχεται περίπου στους 20,2 εκατ. κατοίκους το 2050. Σχεδόν το 85% του πληθυσμού ζει σε αστικές περιοχές, με το 40% να συγκεντρώνεται στην ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή του Σαντιάγο. Σύμφωνα με την απογραφή του 2002, τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα είναι το ευρύτερο Σαντιάγο με 5,4 εκατ. κατοίκους, η μητροπολιτική περιοχή του Βαλπαραΐσο με 804.000 πληθυσμό και η μητροπολιτική περιοχή της Κονσεπσιόν με 666.000 κατοίκους.
Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2019 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ήταν 80,7 χρόνια (78,1 χρόνια οι άνδρες και 83,2 οι γυναίκες).
Φυλές και εθνικές ομάδες
thumb|260px|χιλιανή ομάδα του πόλο, με την πρώην πρόεδρο [[Μισέλ Μπατσελέτ, μετά τη νίκη της στο παγκόσμιο πρωτάθλημα της ειδικότητας 2008]] Το 2009, η Χιλή είχε έναν κατ 'εκτίμηση πληθυσμό των 16.970.000, εκ των οποίων περίπου 8,8 εκατ. ή 52,7% είναι λευκοί ευρωπαίοι, με τους Μεστίζο να εκτιμώνται στο 44%. Σε άλλες μελέτες, βρέθηκε μία λευκή πλειοψηφία, που θα υπερέβαινε το 64% έως 90% του πληθυσμού της Χιλής. Η καταγωγή των λευκών είναι κυρίως ισπανική, αλλά υπάρχουν και σημαντικά ποσοστά με ιταλικές, ιρλανδικές, γαλλικές, γερμανικές, ελβετικές, αγγλικές και κροατικές ρίζες, είτε ανεξάρτητα είτε σε συνδυασμό μεταξύ τους.
Αυτόχθονες πληθυσμοί
Η απογραφή του 1907 κατέγραψε 101.118 Αραουκανούς ινδιάνους (3,1% του πληθυσμού), με βάση τη χρήση της τοπικής γλώσσας και κουλτούρας τους, ανεξάρτητα από τη φυλετική τους προέλευση.
Η απογραφή του 2002 κατέγραψε μόνο εκείνους τους πληθυσμούς που χρησιμοποιούν την ιδιαίτερη γλώσσα τους ως αυτόχθονες, με αποτέλεσμα το 4,6% (692.192) να χαρακτηριστεί έτσι. Από αυτούς το 87,3% αυτοπροσδιορίστηκε ως Μαπούτσε.
Εποικισμός
Οι έποικοι και το μεταναστευτικό ρεύμα προς τη Χιλή έπαιξε έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της κοινωνίας και του χιλιανού κράτους. Οικογένειες Βάσκων μετανάστευσαν μαζικά στη Χιλή από την Ισπανία και τη νότια Γαλλία.
Όποιος έφτανε στη Χιλή τον 18ο αιώνα συνεισέφερε στην οικονομία και γίνονταν μέρος της παλιάς αριστοκρατίας από την Ισπανική Καστίλη, που στη συνέχεια εξελίχθηκε σε μία πολιτική ελίτ που κυριαρχεί ακόμα στη χώρα. Οι Χιλιανοί με βασκική καταγωγή εκτιμάται ότι ανέρχονται στο 10% (1.600.000) του πληθυσμού ή ακόμα και ως το 27% (4.500.000).
Αρκετοί Ευρωπαίοι (μη Ισπανοί) εποίκισαν τις βόρειες και νότιες απομονωμένες περιοχές της Χιλής κατά το 19ο και 20ο αιώνα, μεταξύ των οποίων αρκετοί Άγγλοι, Γερμανοί, Ιρλανδοί, Γάλλοι, Κροάτες και γενικότερα Γιουγκοσλάβοι. Η επικράτηση μη ισπανικών ονομάτων στον δημόσιο τομέα της χώρας δείχνει τη δυσανάλογη συνεισφορά και επίδραση που είχαν στη χώρα. Σημαντική εθνική ομάδα παραμένουν ακόμα και σήμερα οι κροατικής καταγωγής κάτοικοι, με πληθυσμό που ανέρχεται στις 380.000, καθώς και η χιλιανή παλαιστινιακή κοινότητα, η μεγαλύτερη εθνική ομάδα Παλαιστινίων εκτός των αραβικών κρατών. Το ρεύμα μεταναστών προς τη Χιλή από γειτονικά κράτη, ήταν επίσης έντονο τις ίδιες περιόδους με τον ευρωπαϊκό εποικισμό. thumb|220px|left|Σπίτια στους λόφους του Βαλπαραΐσο Μετά την ανεξαρτησία και κατά τη διάρκεια της πρώτου χιλιανού κράτους, Άγγλοι, Ιρλανδοί, Ιταλοί και Γάλλοι έμποροι καθιέρωσαν την παρουσία τους στι αναπτυσσόμενες πόλεις της Χιλής και έγιναν μέρος της πολιτικής και οικονομικής ελίτ της χώρας. Το 1848 καταγράφηκε ένα σημαντικό και μαζικό μεταναστευτικό ρεύμα Γερμανών, που αποτέλεσε και την αρχή της σημερινή Γερμανο-χιλιανής κοινότητας. Με την υποστήριξη της χιλιανής κυβέρνησης για τον εποικισμό των νότιων περιοχών της χώρας, οι Γερμανοί (μεταξύ των οποίων και γερμανόφωνοι Ελβετοί, Αλσατοί, Σιλέσιοι και Αυστριακοί) είχαν σημαντική επίδραση στην πολιτισμική σύνθεση της νότιας Χιλής. Κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, ο εποικισμός ήταν επίσης ιδιαίτερος. Μικρές ομάδες ανατολικοευρωπαίων Εβραίων, Σύριων χριστιανών και Παλαιστινίων έφταναν στη Χιλή, αφήνοντας την Οθωμανική Αυτοκρατορία, για να κατέχουν σήμερα επιχειρήσεις και βιοτεχνίες. Επίσης, οι Έλληνες αποτελούν μία σημαντική παροικία με πληθυσμό από 90.000 ως 120.000 και καταγράφονται κυρίως στο Σαντιάγο και στην Αντοφαγάστα. Η Χιλή είναι μία από τις 5 χώρες παγκόσμια με τις μεγαλύτερες ελληνικές παροικίες. thumb|Στοιχεία της γερμανικής επίδρασης στη νότια Χιλή: Εκκλησία στο Πουέρτο Βάρας Το μεταναστευτικό ρεύμα από την Ευρώπη, αλλά και αυτό από τη Μέση Ανατολή σε μικρότερο βαθμό, ήταν έντονο το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου, σε συνέχεια της μετανάστευσης στην Αργεντινή, την Ουρουγουάη και τη νότια Βραζιλία. Ο εποικισμός της νότιας Χιλής ευνοήθηκε και από τη θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά του Μαγγελάνου, τουλάχιστον μέχρι τη διάνοιξη της Διώρυγας του Παναμά το 1920.
Σήμερα, παρατηρείται αύξηση της μετανάστευσης στη Χιλή από τις γειτονικές της χώρες. Η απογραφή του 2009 κατέγραψε 397.698 μετανάστες στη χώρα, 36% από τους οποίους προέρχονταν από την Αργεντινή, 23% από το Περού και 4% από τη Βολιβία.
Αντίστοιχα, η μετανάστευση των Χιλιανών στο εξωτερικό έχει μειωθεί την τελευταία δεκαετία. Εκτιμάται ότι 857.781 Χιλιανοί ζουν στο εξωτερικό, 50.1% των οποίων στην Αργεντινή, 13.3% στις ΗΠΑ, 8.8% στη Βραζιλία, 4.9% στη Σουηδία και περίπου 2% στην Αυστραλία.
Θρησκεία
Σύμφωνα με την πρόσφατη απογραφή του 2002, 70% του πληθυσμού της Χιλής ηλικίας μεγαλύτερης από 14 έτη είναι Χριστιανοί Καθολικοί, ενώ 15% Ευαγγελικοί. Ο τελευταίος όρος αναφέρεται σε όλες τις μη Καθολικές χριστιανικές εκκλησίες εκτός από την Ορθόδοξη, την εκκλησία των Μορμόνων (583.359 μέλη ), την Εκκλησία των Αντβεντιστών της Έβδομης Ημέρας και τους Μάρτυρες του Ιεχωβά (75.351 μέλη ). Περίπου 50% των Ευαγγελικών ανήκουν στην εκκλησία της Πεντηκοστής, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό μοιράζεται μεταξύ των Λουθηρανικών, Αναμορφωμένων Ευαγγελικών, Πρεσβυτεριανών, Αγγλικανών, Επισκοπικών, Βαπτιστών και Μεθοδιστών.
Το Σύνταγμα αναγνωρίζει την ελευθερία της πίστης και αντίστοιχη νομοθεσία και πολιτικές προωθούν την ελεύθερη εξάσκηση της λατρείας. Ο νόμος προστατεύει σε όλα τα επίπεδα το ελεύθερο δικαίωμα της θρησκείας.
Ο διαχωρισμός κράτους και εκκλησιών είναι αναγνωρισμένος. Ο νόμος του 1999 περί θρησκείας απαγορεύει τις θρησκευτικές διακρίσεις. Ωστόσο, η Καθολική Εκκλησία απολαμβάνει ορισμένα προνόμια και έχει ιδιαίτερη μεταχείριση. Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι συμμετέχουν σε εκδηλώσεις της Καθολικής Εκκλησίας, όπως και σε τελετές Προτεσταντών κα Εβραίων.
Η κυβέρνηση έχει καθορίσει ως εθνικές αργίες τα Χριστούγεννα, τη Μεγάλη Παρασκευή, τη γιορτή της Παρθένου της Κάρμεν, την γιορτή των Αγίων Πέτρου και Παύλου, τη γιορτή των Αγίων Πάντων και τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Πρόσφατα, ανακήρυξε και την 31η Οκτωβρίου εθνική αργία προς τιμή των προτεσταντικών εκκλησιών της χώρας.
Ισπανικά (χιλιανά ισπανικά)
Τα ισπανικά της Χιλής έχουν ιδιαίτερη προφορά και δεν μοιάζουν με αυτά των γειτονικών χωρών της Νότιας Αμερικής, καθώς οι τελικές συλλαβές και το τελικό «s» δεν προφέρονται, αλλά και κάποια φωνήεντα αποδίδονται με απαλό ήχο. Η προφορά διαφέρει πολύ λίγο μεταξύ βορρά και νότου, ενώ μικρές διαφορές εντοπίζονται στην προφορά ανάλογα με την κοινωνική τάξη των ομιλητών ή με το αν ζει σε πόλεις ή στην ύπαιθρο. Η ομοιομορφία εξηγείται από το γεγονός ότι αρχικά ο πληθυσμός ήταν συγκεντρωμένος στην κεντρική χώρα και στη συνέχεια εποίκισε τις βόρειες και νότιες περιοχές. Αντίστοιχα, η μεγάλη διασπορά του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης διατηρεί αυτή την ομοιομορφία και ομογενοποιεί καθημερινές εκφράσεις.
Στη νότια Χιλή, λόγω της ιστορίας και της πληθυσμιακής σύνθεσης, ομιλούνται τα γερμανικά και τα κροατικά επίσης. Η αγγλική γλώσσα, καθώς και η διδασκαλία και μάθησή της, είναι επίσης διαδεδομένη στους φοιτητές, ακαδημαϊκούς και επαγγελματίες, ενώ μερικές αγγλικές λέξεις έχουν απορροφηθεί στην καθημερινή πρακτική των χιλιανών ισπανικών.
Ιθαγενείς γλώσσες
Οι τοπικές ιθαγενείς γλώσσες της Χιλής είναι αρκετές, όπως τα Μαπουντούγκουν, τα Κέτσουα και τα Ράπα Νούι. Μετά την ισπανική κατάκτηση, τα ισπανικά καθιερώθηκαν ως κύρια γλώσσα και οι τοπικές γλώσσες αποτέλεσαν μειοψηφία, με αρκετές να έχουν σήμερα εξαλειφθεί ή να διατρέχουν τέτοιο κίνδυνο.
Κυβέρνηση και πολιτική
Δικαίωμα ψήφου έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω. Η ψηφοφορία είναι υποχρεωτική. Οι Χιλιανοί ψήφισαν στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στις 11 Δεκεμβρίου του 2005, χωρίς να δώσουν σε κανένα από τους τέσσερις υποψήφιους προέδρους την απόλυτη πλειοψηφία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα έναν δεύτερο γύρο εκλογών στις 15 Ιανουαρίου του 2006, στον οποίο συμμετείχαν οι δύο πρώτοι σε ψήφους του πρώτου γύρου και η υποψήφια του κεντροαριστερού συνασπισμού «Συγκέντρωση» Μισέλ Μπατσελέτ κέρδισε τον κεντροδεξιό υποψήφιο Σεμπαστιάν Πινιέρα. Η Μπατσελέτ ορκίστηκε πρόεδρος στις 11 Μαρτίου του 2006. Οι εκλογές αυτές ήταν οι τέταρτες σε σειρά μετά το τέλος της εποχής του Πινοτσέτ. Όλες οι αναμετρήσεις έχουν χαρακτηριστεί ελεύθερες και νόμιμες. Με το νέο σύνταγμα, ο πρόεδρος δεν επιτρέπεται να υπηρετήσει διαδοχικές θητείες.
Το κοινοβούλιο της Χιλής αποτελείται από μία Γερουσία με 38 έδρες και τη Βουλή των Αντιπροσώπων με 120 έδρες. Οι γερουσιαστές εκλέγονται για 8 χρόνια με κυλιόμενες θητείες, ενώ οι Αντιπρόσωποι εκλέγονται σε καθολικές εκλογές κάθε 4 χρόνια. Στην παρούσα Γερουσία υπηρετούν 20 φιλοκυβερνητικοί γερουσιαστές και 18 που πρόσκεινται στην αντιπολίτευση. Οι τελευταίες εκλογές για το κοινοβούλιο έγιναν στις 11 Δεκεμβρίου του 2005, παράλληλα με τις προεδρικές εκλογές. Η τελευταία Βουλή των Αντιπροσώπων έχει 63 μέλη από τον κυβερνών κεντροαριστερό συνασπισμό και 57 της κεντροδεξιάς αντιπολίτευσης. Το κοινοβούλιο εδρεύει στο λιμάνι του Βαλπαραΐσο, περίπου 140 χλμ. δυτικά της πρωτεύουσας Σαντιάγο.
Οι κοινοβουλευτικές εκλογές στη Χιλή υπόκεινται σε ένα δυωνυμικό σύστημα κατανομής που ευνοεί μεγάλες πλειοψηφίες. Έτσι, σε κάθε εκλογική περιφέρεια αντιστοιχούν δύο έδρες γερουσιαστών και δύο έδρες αντιπροσώπων, ενώ τα κόμματα αναγκάζονται να σχηματίζουν μεγάλους συνασπισμούς. Οι δύο ιστορικά μεγαλύτεροι («Συγκέντρωση» και «Συμμαχία») συνήθως μοιράζονται τις έδρες κάθε περιφέρειας. Μόνο αν ο συνασπισμό που πλειοψηφεί προηγείται του δεύτερου με αναλογία μεγαλύτερη από 2 προς 1 μπορεί να κερδίσει και τις δύο έδρες της περιφέρειας. Στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2001, η συντηρητική Ανεξάρτητη Δημοκρατική Ένωση προηγήθηκε για πρώτη φορά των Χριστιανοδημοκρατών, και αποτέλεσε το μεγαλύτερο κόμμα στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Το 2005, και τα δύο αυτά κόμματα έχασαν το προβάδισμα στους αντίστοιχους συνασπισμούς τους, από τους συμμάχους τους, το Σοσιαλιστικό κόμμα και την Εθνική Ανανέωση, αντίστοιχα. Το Κομμουνιστικό Κόμμα δεν κατάφερε για μία ακόμη φορά να εκλέξει βουλευτές στην αναμέτρηση.
Οι δικαστικές αρχές της Χιλής είναι ανεξάρτητες και αποτελούνται από το εφετείο, ένα σύνολο στρατοδικείων, ένα συνταγματικό δικαστήριο, και το Ανώτατο Δικαστήριο της Χιλής. Τον Ιούνιο του 2005, η Χιλή ολοκλήρωσε μία πανεθνική τροποποίηση του ποινικού δικαστικού της συστήματος, εισάγοντας εξεταστικές διαδικασίες με ένα σύστημα περισσότερο όμοιο με αυτό των ΗΠΑ.
Ένοπλες Δυνάμεις
Οι ένοπλες δυνάμεις της Χιλής υπόκεινται στη δικαιοδοσία του πρόεδρου της χώρας μέσω του Υπουργού Άμυνας. Ο πρόεδρος έχει την δικαιοδοσία να παύσει τους αρχηγούς των όπλων και σωμάτων των ενόπλων δυνάμεων.