Κηφισιά
Ιστορική εξέλιξη
Η θέση της περιοχής μέσα στη φύση, στο πέρασμα μεταξύ Αττικής και Βοιωτίας, όπως και το κλίμα της, την ώθησε γρήγορα σε δημοφιλές παραθεριστικό και οικιστικό κέντρο, με πληθώρα μεγαλοπρεπών ξενοδοχείων και επαύλεων να ξεπηδούν σε όλη την έκταση της δασόφυτης πεδιάδας, κυρίως τη δεκαετία του 1920. Ξενοδοχεία όπως το «Σεσίλ», το «Απέργη», το «Πύρνα», το «Πεντελικόν», το «Όλυμπος» και άλλα φιλοξένησαν επιφανείς προσωπικότητες της εποχής, όπως τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον Θεμιστοκλή Σοφούλη και άλλους. Άλλες προσωπικότητες, όπως ο Παύλος Μελάς, η συγγραφέας Πηνελόπη Δέλτα και ο σύζυγός της Στέφανος Δέλτα (συν-ιδρυτής του Κολλεγίου Αθηνών) και ο Εμμανουήλ Μπενάκης, μαζί με άλλους, έμεναν σε πολυτελείς κατοικίες της περιοχής. Στα χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η Κηφισιά φιλοξένησε αρκετούς Μικρασιάτες πρόσφυγες. Ένας λόγος που θα έσπρωχνε τους πρόσφυγες στην Κηφισιά ήταν ότι θα έβρισκαν κάποιο μεροκάματο, καθώς σημαντικό μέρος τους αποτελούνταν από αγρότες και αμπελουργούς, και την εποχή εκείνη είχαν καλλιέργειες, όπως της πατάτας, του σπαραγγιού, της φράουλας, του μενεξέ, και έτσι από τη μία οι καλλιέργειες και από την άλλη οι πανέμορφοι κήποι χρειάζονταν πολλά και φθηνά εργατικά χέρια. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή κατέφτασαν στην Κηφισιά Μικρασιάτες πρόσφυγες από την περιοχή της Ερυθραίας χερσονήσου της Μικράς Ασίας και συγκεκριμένα από τα χωριά Λυθρί, Βουρλά, Αλάτσατα, Τσεσμέ, Σιβρισάρι, Καράμπουρνα και Μελί συν άλλων. Το 1923 ιδρύθηκε ο «Σύλλογος Προσφύγων Κηφισιάς», με σκοπό τη στέγαση και αποκατάστασή τους. Ο Σύλλογος πέτυχε την απαλλοτρίωση 152 στρεμμάτων στη σημερινή Νέα Ερυθραία, περιοχή που τότε υπαγόταν στην Κοινότητα Κηφισιάς. «Να κάνει φεγγάρι να δουλεύουμε», έλεγαν οι πρόσφυγες, καθώς ξενοδούλευαν το πρωί στα κτήματα της Κηφισιάς και το βράδυ καλλιεργούσαν τα χωράφια τους στη Νέα Ερυθραία. Αξιοσημείωτη ήταν η αντίθεση μεταξύ των πλούσιων ξενοδοχείων υπό κατασκευή στην κυρίως Κηφισιά και την αξιοθρήνητη κατάσταση στη γειτονική προσφυγική περιοχή, όπου οι πρόσφυγες αγωνίζονταν να κρατήσουν όρθια τα ξύλινα σπίτια τους. Πολύ αργότερα, στη δεκαετία του 1960, θα άνοιγε και πάλι την αγκαλιά της στους ξεριζωμένους Έλληνες της Αιγύπτου. Το Άστυ Αιγυπτιωτών, στην περιοχή του ναού της Αγίας Παρασκευής, που χτίστηκε από πρόσφυγες Έλληνες της Αιγύπτου, είναι σήμερα μία από τις ομορφότερες συνοικίες της πόλης .thumb|left|250px|Η [[βίλα Καζούλη αποτελεί τοπόσημο στη νότια είσοδο της Κηφισιάς, χτισμένη στις αρχές τις δεκαετίας του 1910. ]]Κατά τη διάρκεια της Κατοχής της Ελλάδας από τις δυνάμεις του Άξονα (1941-1944) στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η βίλα Καζούλη στη νότια είσοδο της Κηφισιάς επιτάχθηκε από τις Γερμανικές δυνάμεις και στήθηκε εκεί το φρουραρχείο των Ες-Ες. Δώδεκα αγωνιστές βασανίστηκαν μέχρι θανάτου στο υπόγειο της έπαυλης, που είχε μετατραπεί σε κέντρο βασανιστηρίων, και θάφτηκαν στον κήπο της. Το 1942, πάραυτα, ξεπερνάει τους 10.000 κατοίκους και προάγεται σε ξεχωριστό δήμο. Μετά την απελευθέρωση, στα Δεκεμβριανά του 1944, έγινε πολύνεκρη μάχη μεταξύ ανταρτών του ΕΛΑΣ και βρετανικών δυνάμεων της Βασιλκής Πολεμικής Αεροπορίας (RAF), που ήταν στρατωνισμένες στα ξενοδοχεία «Σεσίλ», «Απέργη» και «Πεντελικόν». Οι αντάρτες πέτυχαν την πλήρη κατάληψη των ξενοδοχείων τη νύχτα της 17ης προς 18ης Δεκεμβρίου, κάτι που όμως δεν απέτρεψε την τελική τους σύντριψη στην Αθήνα τον επόμενο μήνα.