Μάχη_του_Μελιγαλά
Αντίσταση και δωσιλογισμός στην κατοχική Μεσσηνία
thumb|left|150px|Εύζωνας των Ταγμάτων Ασφαλείας δίπλα σε απαγχονισμένο επονίτη (Αθήνα, 1944).|εναλλ.= Το χειμώνα του 1943-44 οι Γερμανοί επιτελικοί, διαπιστώνοντας ότι οι δυνάμεις που είχαν στη διάθεσή τους δεν επαρκούσαν για την αντιμετώπιση του ΕΛΑΣ, και προκειμένου να «διασωθεί γερμανικό αίμα», αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν την αντικομμουνιστική μερίδα του ελληνικού πληθυσμού ώστε να πληγεί η κοινωνική βάση του ΕΑΜ. Πέρα από τα ευζωνικά τάγματα της κυβέρνησης Ράλλη, συγκροτήθηκαν από το φθινόπωρο του 1943 Τάγματα Ασφαλείας (Τ.Α.) σε διάφορες περιοχές της Πελοποννήσου, όπου το έδαφος ήταν πρόσφορο λόγω των φιλοβασιλικών αισθημάτων του πληθυσμού και της αντικομμουνιστικής δεξαμενής που προέκυψε από τη διαλυση του Ε.Σ. Ως την άνοιξη του 1944 ιδρύθηκαν και τέθηκαν υπό τη διοίκηση του Παπαδόγγονα συνολικά πέντε Τάγματα, ένα από οποία ήταν το Τάγμα Ασφαλείας Καλαμών (Μελιγαλά) που είχε έδρα τον Μελιγαλά, θέση που είχε ιδιαίτερη σημασία για τους Γερμανούς, καθώς επέτρεπε τον έλεγχο του δρόμου Καλαμάτας-Τρίπολης και ολόκληρης της προς νότον περιοχής. Τα Τ.Α. υπάγονταν στο διοικητή των SS στην Ελλάδα Βάλτερ Σιμάνα, αλλά η ανάπτυξη σχέσεων εμπιστοσύνης με τις γερμανικές αρχές είχε ως αποτέλεσμα να απολαμβάνουν αρχικά ανεξαρτησία κινήσεων. Ασκούσαν καθήκοντα φρουράς σε πόλεις της Πελοποννήσου, συμμετείχαν όλο και περισσότερο σε γερμανικές επιχειρήσεις εναντίον των ανταρτών, επέλεγαν τους μελλοθάνατους μεταξύ κρατουμένων και εκτελούσαν ομήρους ως αντίποινα σε πλήγματα γερμανικών στόχων από τους αντάρτες (όπως συνέβη μετά τον θάνατο του υποστράτηγου Κρεχ), με αποτέλεσμα να φημίζονται για την έλλειψη πειθαρχίας και την αγριότητά τους. Αξιωματικοί και υποστηρικτές του Τάγματος Μελιγαλά-Καλαμών υπερασπίζονταν δημόσια τη δράση του σε αντικομμουνιστικές διακηρύξεις τους εναντίον του ΕΑΜ, όμοιες με τον ναζιστικό λόγο της εποχής, με αναφορές υπέρ συντηρητικών αξιών καθώς και αντισημιτικές και σλαβοφοβικές. Μετά τα πρώτα πλήγματα, ο ΕΛΑΣ κατάφερε να ανακτήσει την επιρροή του και από το 1944 επιχειρούσε συνεχείς δολιοφθορές στους μεταφορικούς άξονες που χρησιμοποιούσε ο γερμανικός στρατός. Τον Απρίλιο ο ΕΛΑΣ πραγματοποίησε την πρώτη επίθεση σε πόλη που υπεράσπιζε ισχυρή γερμανική φρουρά προσβάλλοντας τον Μελιγαλά, αλλά η επίθεσή του αποκρούστηκε. Τον ίδιο μήνα στάλθηκε από τον Σιάντο στην Πελοπόννησο, όπου είχε σημειωθεί προς το τέλος του 1943 χαλάρωση της πειθαρχίας των ανταρτών, ο Άρης Βελουχιώτης ως εκπρόσωπος της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ), της κυβέρνησης που συγκρότησε το 1944 το ΕΑΜ στην Ελεύθερη Ελλάδα, για να αναλάβει τη στρατιωτική αναδιοργάνωση της 3ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ, συνολικής δύναμης 6.000 ανδρών. Απέναντί τους είχαν περίπου 18.000 Γερμανούς στρατιώτες και 5.500 ταγματασφαλίτες. Η δράση του Βελουχιώτη είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή αυστηρής πειθαρχίας, την αντιστροφή της τάσης αραίωσης των τάξεων των ανταρτών και την αύξηση των επιθέσεών τους. Η επιδείνωση της κατάστασης οδήγησε τον Φέλμυ να ανακηρύξει το Μάιο την Πελοπόννησο εμπόλεμη ζώνη, επιτρέποντας στον Λε Σουίρ να κηρύξει στρατιωτικό νόμο, που περιόριζε την ελευθερία κινήσεων και συναθροίσεων των κατοίκων. Εκκαθαριστικές επιχειρήσεις και αντίποινα Γερμανών και ταγματασφαλιτών συνεχίστηκαν δίχως αποτέλεσμα λόγω της διείσδυσης του ΕΛΑΣ στη μεσσηνιακή και λακωνική ύπαιθρο. Στην περιοχή της Καλαμάτας, όπου κατά τη διάρκεια της κατοχής πυρπολήθηκαν χιλιάδες σπίτια και περίπου 1.500 άτομα είχαν εκτελεστεί, τα αντίποινα των ταγματασφαλιτών συνεχίστηκαν ως το τέλος του καλοκαιριού του 1944. Προς το τέλος Αυγούστου, ενώ σημειώθηκαν μόνο σποραδικές συμπλοκές ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τους Γερμανούς, οι συγκρούσεις του ΕΛΑΣ με τα Τάγματα Ασφαλείας αυξάνονταν καθημερινά.