cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Πηλέας
Αδέλφια Τελαμώνας, Φώκος - Μυρμιδόνες
Αδελφός του ήταν ο Τελαμώνας ο οποίος σκότωσε κατά λάθος τον ετεροθαλή αδελφό τους, τον Φώκο. Αυτό έγινε όταν ο Τελαμών εξασκούταν στη δισκοβολία και πέταξε τον δίσκο τόσο δυνατά που βγήκε έξω από το στάδιο και χτύπησε στο κεφάλι τον Φώκο που περνούσε εκείνην την ώρα από εκεί. Ο Πηλεύς, ο Τελαμών και ο Φώκος ήταν και οι τρεις εξαίρετοι αθλητές, αλλά ο Φώκος αν και μικρότερος ξεπερνούσε και τους δύο αδελφούς του σε όλα τα αθλήματα εκτός από την πάλη, στην οποία ο Πηλεύς ήταν ανίκητος από θνητό. Ο πατέρας τους χαιρόταν πολύ για αυτό και καμάρωνε πολύ τον Φώκο. Το γεγονός ότι ο Φώκος ξεπερνούσε τα αδέλφια του στα αθλήματα ήταν γνωστό στην πόλη και έτσι νόμιζαν ότι ο Τελαμών σκότωσε από δόλο τον αδελφό του, επειδή τον ζήλευε που τον ξεπερνούσε· τα δύο αδέλφια είπαν με ειλικρίνεια τι πραγματικά έγινε αλλά οι συμπολίτες τους δεν τους πίστεψαν. Για τον λόγο αυτό εξορίστηκαν από την Αίγινα. Έτσι ο Τελαμώνας βρέθηκε στη Σαλαμίνα και ο Πηλέας στη Φθία. Ο Πηλέας κατέφυγε στο παλάτι του βασιλιά της Φθίας Ευρυτίωνα και της γυναίκας του Αστυδάμειας, ο οποίος του έδωσε γυναίκα του την κόρη του Αντιγόνη και το ένα τρίτο του βασιλείου του, το βασίλειο των Μυρμιδόνων. Ο Πηλέας με την Αντιγόνη απέκτησαν την Πολυδώρα. Στο κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου ο Πηλέας σκότωσε κατά λάθος τον Ευρυτίωνα και κατέφυγε στην Ιωλκό, όπου φιλοξενήθηκε από τον βασιλιά Άκαστο και εξαγνίστηκε για δεύτερη φορά.
Αργοναυτική εκστρατεία - Πένταθλο
Ο Πηλέας πήρε μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία μαζί με τον Ιάσονα. Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας ο Ιάσονας οργάνωσε αγώνες στη Λήμνο και ο Πηλέας του ζήτησε να ενώσει πέντε αγωνίσματα φτιάχνοντας το πένταθλο, με αποτέλεσμα να αναδειχθεί νικητής, αφού ήταν ανίκητος στην πάλη, ενώ στη δισκοβολία, στο ακόντιο, στο άλμα και στο δρόμο ερχόταν δεύτερος.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αργοναύτες Κατηγορία:Μυθικοί βασιλείς των Μυρμιδόνων Κατηγορία:Μύθοι της ελληνικής μυθολογίας Κατηγορία:Μυθικοί βασιλείς της Ηπείρου
Ισπανία
Η Ισπανία (España), επίσημα το Βασίλειο της Ισπανίας (ισπανικά: Reino de España), είναι κράτος της νότιας Ευρώπης που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της Ιβηρικής χερσονήσου. Προς Βορρά ορίζεται από τον Βισκαϊκό κόλπο και τη Γαλλία, από την οποία τη χωρίζει η μεγάλη οροσειρά των Πυρηναίων. Επίσης, επί των Πυρηναίων και Βορειοανατολικά συνορεύει με την Ανδόρρα. Ανατολικά και νότια βρέχεται από τη Μεσόγειο Θάλασσα και νοτιοδυτικά βρέχεται από τον Ατλαντικό ωκεανό. Δυτικά συνορεύει με την Πορτογαλία. Νότια με το Γιβραλτάρ και το Μαρόκο.
Έχει έκταση 504.645 τ.χλμ. και συνολικό πληθυσμό 47.450.795 κατοίκους (σύμφωνα με την απογραφή του 2020). Πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη της Ισπανίας, είναι η Μαδρίτη.
Ιστορία
Η Ισπανία μοιράζεται μεγάλο μέρος της ιστορίας της με την Πορτογαλία, την Ανδόρρα και τη νότια Γαλλία. Κατά την αρχαιότητα στην περιοχή έζησαν διάφοροι λαοί, όπως οι Ίβηρες και οι Κέλτες, οι οποίοι αφομοιώθηκαν από τους Ρωμαίους μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση. Τη ρωμαϊκή Ιβηρία διαδέχθηκαν διάφορες κρατικές οντότητες, σημαντικότερη των οποίων υπήρξε το [Βασίλειο των Βησιγότθων]]. Η μουσουλμανική κατάκτηση της Ιβηρικής άλλαξε ριζικά το χαρακτήρα των Ισπανογότθων, εντάσσοντας την Ιβηρική χερσόνησο στο μουσουλμανικό κόσμο.
Παρά ταύτα, εδαφικά η σημερινή Ισπανία είναι απόγονος των δύο εκ των τριών κύριων μεσαιωνικών χριστιανικών κρατών της Ιβηρικής, των στεμμάτων της Καστίλης και της Αραγωνίας. Παρότι η προσωρινή προσωπική ένωση των Καθολικών Μοναρχών, Φερδινάνδου Β΄ της Αραγωνίας και Ισαβέλλας Α΄ της Καστίλλης, πολλάκις θεωρείται ότι έθεσε τις βάσεις για το σημερινό κράτος, στην πραγματικότητα δεν έκανε τίποτε άλλο πέραν του να τα εντάξει στο ευρύτερο πλαίσιο της Καθολικής Μοναρχίας του εγγονού τους, αυτοκράτορα Κάρολου Ε΄. Ο διάδοχός του, Φίλιππος Β΄, κληρονόμησε τα εδάφη της λεγόμενης και Ισπανικής Μοναρχίας που περιορίστηκαν στην Ιβηρική και την Αμερική μόλις το 1714 μετά τον πόλεμο της Ισπανικής Διαδοχής. Αντίθετα, μόνο μετά τον πόλεμο εναντίον της ναπολεόντειας κατοχής (1818-1814), την ψήφιση του πρώτου συντάγματος και τη σταδιακή εισαγωγή του φιλελευθερισμού η Ισπανία ξεκίνησε να θεωρείται, προσωρινά, ένα συγκεντρωτικό έθνος-κράτος. αριστερά|μικρογραφία|239x239εσ|Ο Φρανθισκο Φράνκο δικτάτορας της χώρας από το 1939 εώς το 1976 Αυτή την ιδέα την αμφισβήτησαν οι περιφερειακοί εθνικισμοί που ιδιαίτερα μετά την απώλεια των τελευταίων αμερικανικών κτήσεων με τον Ισπανοαμερικανικό πόλεμο του 1898, άρχισαν να διεκδικούν την αυτονόμηση ή και ανεξαρτητοποίηση ιστορικών περιοχών που για τους ίδιους αποτελούν ξεχωριστά από την Ισπανία έθνη όπως η Καταλωνία ή η Χώρα των Βάσκων. Παράλληλα, οι κοινωνικές εντάσεις της ίδιας εποχής και οι εμφύλιες διαμάχες μεταξύ των υποστηρικτών δύο διαφορετικών προτύπων διακυβέρνησης και ιδεολογίας που εκφράστηκαν ήδη από τον Πρώτο Καρλικό Πόλεμο, κατέληξαν στον καταστροφικό Ισπανικό Εμφύλιο που έφερε στην εξουσία τον στρατηγό Φρανθίσκο Φράνκο. Τη δικτατορία που επέβαλε ο εθνικιστής στρατηγός, που μεταξύ 1939 και 1975 απομόνωσε τη χώρα, διαδέχθηκε η Μετάβαση στη δημοκρατία. Το νέο πρότυπο διακυβέρνησης, γνωστό και ως το Καθεστώς των Αυτονομιών, είδε την Ισπανία να μεταμορφώνεται σε ένα εκ των πραγμάτων ομοσπονδιακό κράτος με αυξημένες αρμοδιότητες στις περιφέρειες.
Στις 23 Φεβρουάριου του 1981 έγινε μια αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος στην κάτω βουλή, από στρατιωτικούς και υποστηρικτές του καθεστώς Φράνκο. Όμως απέτυχε λόγω της σθεναρής εναντίωσης σε αυτό τόσο της πλειοψηφίας των ηγετών του Ισπανικού στρατού, όσο και του επικεφαλής του πολιτεύματος μονάρχη Χουάν Κάρλος.
Ως ιθύνων νους της απόπειρας θεωρήθηκε ο υποστράτηγος Χάιμε Μίλανς Ντελ Μπος, στρατιωτικός διοικητής της Βαλένθια, πρώην φανατικός υποστηρικτής του καθεστώτος του δικτάτορα Φράνκο, ο οποίος είχε πολεμήσει στο πλευρό των ναζιστικών δυνάμεων που εισέβαλαν στη Σοβιετική Ένωση το καλοκαίρι του 1941. Ο Ντελ Μπος ήταν ο μόνος περιφερειακός διοικητής που κήρυξε την περιοχή του σε κατάσταση «έκτακτης ανάγκης» κινητοποιώντας τεθωρακισμένες δυνάμεις και καταλαμβάνοντας καίρια σημεία της πόλης.
Έκταση
Η συνολική έκταση της Ισπανίας υπολογίζεται σε 504.645 τ.χλμ. Εξ αυτών τα 492.162 ανήκουν στην ηπειρωτική χώρα ενώ 4.991 στις προς Α. Βαλεαρίδες νήσους και 7.492 στις Κανάριες νήσους. Το μεγαλύτερο μήκος αυτής από Α. προς Δ. είναι 1020 χλμ. ενώ το μέγιστο πλάτος από Β. προς Ν. είναι 856 χλμ.
Μορφολογία ξηράς
Η Ισπανία γενικά αποτελεί ένα τεράστιο σε έκταση οροπέδιο που διαμοιράζεται από αλλεπάλληλες οροσειρές σε επιμέρους μικρότερα οροπέδια. Το μέσο ύψος του εδάφους της υπερβαίνει τα 500 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας. Το μεγαλύτερο αυτής οροπέδιο καταλαμβάνει το κέντρο της Χώρας που πλαισιώνεται προς βορά από τα Πυρηναία όρη και τα Κανταβρικά όρη, προς ανατολή από την πεδιάδα του Έβρου, του Γκουαδαλαβιάρ και του Χούκαρ, προς νότο από τη Βαϊτική οροσειρά και την πεδιάδα της Ανδαλουσίας και προς τη δύση από ελαφριά κλίση του εδάφους που υφίστανται τα χαμηλότερα λεκανοπέδια του ποταμού Ντόρου (στα ισπανικά Ντουέρο), Τάγου και Γουαδιάνα. Συνεπώς από ορογραφική άποψη η Ισπανία διακρίνεται σε πέντε γεωφυσικές περιοχές των Πυρηναίων και Κανταβρικών, το κεντρικό οροπέδιο, τα Ιβηρικά όρη, τις κοιλάδες του Έβρου και των άλλων ποταμών και τέλος την πεδιάδα της Ανδαλουσίας με τα χαμηλότερα δυτικά οροπέδια.
Κεντρικό οροπέδιο
Το κεντρικό ισπανικό οροπέδιο, γνωστό ως meseta στα ισπανικά, έχει έκταση 235.000 τ.χλμ. Το μέσο υψόμετρο είναι 650 μ., του δε Β. τμήματος 700 μ. και του Ν. 600 μ. Το ύψος του οροπεδίου ελαττώνεται από Α. προς Δ. με συνέπεια οι μεγάλοι ποταμοί Ντούρο, Τάγος και Γουαδιάνα να ρέουν προς τη διεύθυνση αυτή. Οι κοιλάδες των ποταμών αυτών χωρίζονται από απότομες χιονοσκεπείς οροσειρές που υψώνονται στο μέσον του οροπεδίου και που αρχίζουν από τα Ιβηρικά όρη με ίδια κατεύθυνση των ποταμών. Οι οροσειρές αυτές είναι:
Ποταμοί
Οι περισσότεροι και σημαντικότεροι ποταμοί της Ισπανίας πηγάζουν από το κεντρικό οροπέδιο στο οποίο και κυριαρχούν τα Ιβηρικά όρη και αυτοί είναι: μικρογραφία|186x186εσ|Ο Ποταμός Έβρος Από τους ποταμούς που εκβάλουν στη Μεσόγειο σημαντικότερος είναι ο ποταμός Έβρος που είναι και ο μεγαλύτερος της Ισπανίας. Πηγάζει από τα Κανταβρικά όρη και εκβάλλει σε ευρύτατο δέλτα βόρεια του κόλπου της Βαλένθια. Εκτός όμως αυτού στον ίδιο κόλπο εκβάλλει ο επίσης σημαντικός ποταμός Γκουαδαλαβιάρ.
Ακτογραφία
Οι ακτές της Ισπανίας είναι λίαν εκτεταμένες προς Β. ΒΔ. και ΝΔ προς τον Ατλαντικό Ωκεανό και ΝΑ., Α. και ΒΑ. προς τη Μεσόγειο. Οι Β. και ΒΔ. ακτές από τις εκβολές του ποταμού Μπιδασόα παρά τα Ισπανογαλλικά σύνορα μέχρι τις εκβολές του ποταμού Μίνιο παρά τα Ισπανοπορτογαλικά σύνορα έχουν μήκος 1301 χλμ. Οι δε προς ΝΔ. από τις εκβολές του ποταμού Γουαδιάνα, στα Ισπανοπορτογαλλικά σύνορα, μέχρι του Ακρωτηρίου των Σταυρών (Cap de Creus) στα Ισπανογαλλικά σύνορα, έχουν μήκος 2708 χλμ. Έτσι η συνολική ανάπτυξη των ευρωπαϊκών ισπανικών ακτών είναι περίπου 4000 χλμ.
Γενικά οι ακτές της Ισπανίας δεν παρουσιάζουν μεγάλη κατάτμηση, προσφέρουν όμως πολλούς ασφαλείς φυσικούς λιμένες. Στη Μεσόγειο σχηματίζουν δύο μεγάλους Κόλπους, της Βαλένθια και της Μάλαγας. Προς δε τον Ατλαντικό εις μεν το νότιο τμήμα είναι ο Κόλπος του Κάδιθ, εις δε το βόρειο τμήμα είναι ο μέγας Βισκαϊκός Κόλπος ή και Γασκωνικός καλούμενος.
Ιδιαίτερο πάντως χαρακτηριστικό της ισπανικής ακτογραφίας αποτελεί το Στενό του Γιβραλτάρ που χωρίζει την ευρωπαϊκή ήπειρο από την αφρικανική. Επί των ισπανικών ακτών βρίσκονται πολλές σημαντικές πόλεις τόσο για την ιστορία τους όσο και για την οικονομική τους ανάπτυξη.
Χλωρίδα
Η χλωρίδα της Ισπανίας λόγω της ποικιλίας της μορφολογίας του εδάφους αλλά και του κλίματος είναι ποικίλη και διαφέρει όχι μόνο κατά το ύψος αλλά και κατά περιοχές. Η έλλειψη άφθονου ύδατος στις ορεινές περιοχές καθιστά εκεί τη χλωρίδα όχι τόσο πλούσια όσο άλλων Χωρών με ίδιο υψομετρικό και ορεινή έκταση.
Έτσι η χλωρίδα της Ισπανίας στα βόρεια διαμερίσματα και ιδίως στα Πυρηναία και στην Καταλωνία είναι όμοια με της κεντρικής Ευρώπης, ενώ των ανατολικών παραλίων περιλαμβάνεται στης Μεσογείου, των δε βορείων ακτών προς τον Ατλαντικό όμοια με της βορείου Ευρώπης. Η δε χλωρίδα του κεντρικού οροπεδίου μοιάζει πάρα πολύ, όσο κι αν φαίνεται περίεργο, με τις ρωσικές στέπες! Τέλος το νότιο τμήμα της Ισπανίας περιλαμβάνεται στη χλωρίδα της βορείου Αφρικής όπου και απαντώνται φοίνικες, ζαχαροκάλαμα και πλείστα εσπεριδοειδή.
Τα δάση της Ισπανίας δυστυχώς σήμερα σπανίζουν. Εκτός των μεγάλων καταστροφών που υπέστησαν στο διάβα της ιστορίας από τις διάφορες στρατιές, που διέσχισαν τη χώρα, ειδικά τον ΙΘ΄ αιώνα, η υλοτομία για τις διάφορες ανάγκες του πληθυσμού ήταν ανεξέλεγκτη, μέχρι αναρχίας. Αν συνυπολογισθούν και οι τεράστιες πυρκαγιές που έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια η εικόνα των ισπανικών δασών φαίνεται αποκαρδιωτική.
Τα κυριότερα είδη δένδρων των δασών της Ισπανίας είναι το πεύκο και η δρυς. Αντίθετα πλουσιότατη φαίνεται η Χώρα σε βοσκοτόπια που αφθονούν πράγματι, κυρίως, στο κεντρικό οροπέδιο, και στους πρόποδες των Πυρηναίων και Κανταβρικών ορέων.
Πανίδα
Η πανίδα της Ισπανίας είναι μείγμα μεσογειακής και βορειαφρικανικής πανίδας με παρουσία ειδών που δεν απαντώνται ή σπανίζουν σε άλλες Ευρωπαϊκές Χώρες, όπως για παράδειγμα είναι το είδος του λαγού, η μαγκούστα, ή η μυγαλή των Πυρηναίων, ο πίθηκος ο άκερκος ή μαγώτος (Macaca sylvanus), ο απειλούμενος με εξαφάνιση ιβηρικός λύγκας, ο ιβηρικός ίβηξ, ο ισπανικός αετός κ.α.
Υπάρχουν επίσης ιδιαίτερα είδη ερπετών, οστράκων, ιχθύων και μεγάλη ποικιλία πεταλούδων (όπως παρατηρείται και στη νήσο Ρόδο, στην Ελλάδα). Επίσης από τα μεγάλα ζώα που υπάρχουν ξεχωρίζει το μακρύμαλλο είδος των προβάτων με το όνομα «μερινό» καθώς και οι εκλεκτές ποικιλίες αλόγων, βουβαλιών αλλά και σκύλων με το όνομα «σπανιέλ».
Κλίμα
Το κλίμα της Ισπανίας ποικίλει ανάλογα των περιοχών και του ύψους του εδάφους, παρουσιάζοντας έτσι μεγάλες διαφορές μεταξύ των περιφερειακών διαμερισμάτων. Γενικά είναι εύκρατο και έχει πολλές ομοιότητες εκείνων της Ιταλίας και της Ελλάδος με λιγότερες όμως βροχοπτώσεις αυτών των Χωρών. Η δε ξηρότητα που παρατηρείται σε διάφορες περιοχές είναι τόσο μεγάλη ώστε να χαρακτηρίζει ένα μεγάλο τμήμα των εδαφών της να μοιάζει με την περιοχή του αφρικάνικού άτλαντος (όρους). Έτσι ενώ στη Μαδρίτη η μέση ετήσια θερμοκρασία είναι +14 °C, η Σεβίλλη παρουσιάζει +19,2 °C και ενώ στις κορυφές των Κανταβρικών ορέων και Πυρηναίων η βροχή φθάνει τα 1-2 εκατοστά ενώ στο κεντρικό οροπέδιο κυμαίνεται μόλις στα 0,25-0,27 εκ.
Δημογραφία
Ο συνολικός πληθυσμός του κράτους είναι, σύμφωνα με επίσημη εκτίμηση για το 2023, 48.345.223 κάτοικοι. Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2019 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ήταν 83,2 χρόνια (80,7 χρόνια οι άνδρες και 85,7 οι γυναίκες).
Θρησκεία
Οι Ισπανοί είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος τους χριστιανοί Ρωμαιοκαθολικοί, αν και η δύναμη της Εκκλησίας έχει μειωθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια.
Η Εκκλησία της Ισπανίας περιλαμβάνει 11 Ιερές Μητροπόλεις και 52 Επισκοπικές θέσεις μετά βοηθών Επισκόπων που ιστορικά υπάγονται στην Αρχιεπισκοπή του Τολέδου, με 20.000 περίπου ιερείς σε ισάριθμους Ναούς εκ των οποίων 66 είναι Καθεδρικοί, 17.200 παρεκκλήσια, 970 περίπου μοναστήρια ανδρών με 17.000 μοναχούς και 3730 γυναικεία μοναστήρια με 50.000 περίπου μοναχές*. Οι δε Αρχιερείς της Μαδρίτης - Αλκαλά και της Βαρκελώνης υπάγονται (εξαρτώνται) απ΄ ευθείας από το Βατικανό.
Σήμερα το Ισπανικό Σύνταγμα (άρθρο 16) παρέχει και προστατεύει πλήρως την ανεξιθρησκία, που είχε ξεκινήσει από το 1868. Έτσι από τις 29 Δεκεμβρίου 1978 δεν υφίσταται ο όρος «επίσημη θρησκεία» στην Ισπανία. Από ένα «ρεπόρτο» (αναφορά) της Επισκοπικής Συνόδου της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας του 1982 αναφέρεται ότι το 82,76% των παιδιών που γεννήθηκαν το 1981 στην Ισπανία βαπτίσθηκαν κατά το αυτό δόγμα. Στην έρευνα εκείνη διαφάνηκε επίσης ότι υφίστανται 250.000 άλλοι Χριστιανοί, κυρίως Προτεστάντες. Επίσης υπάρχουν 110.940 Μάρτυρες του Ιεχωβά και 51.192 Μορμόνοι.
Η πρώτη Συναγωγή από την έξωση των Ιουδαίων το 1492 άνοιξε στη Μαδρίτη στις 2 Οκτωβρίου 1959. Ο αριθμός των Ιουδαίων της Ισπανίας υπολογίζεται στις 13.000.
Αυτόνομες Κοινότητες
thumb|450px|right|Χάρτης των αυτόνομων περιοχών της Ισπανίας
=== Μεγαλύτερες αστικές περιοχές === thumb|right|250px|Μαδρίτη
Πολιτισμός
Πολιτισμικά η Ισπανία χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη διάφορων πολιτισμικών παραδόσεων που προέκυψαν λόγω της διαφορετικής ιστορικής εξέλιξης των εδαφών της. Η Ισπανία είναι κατεξοχήν πολύγλωσσο κράτος, που περιλαμβάνει τέσσερις ευρέως διαδεδομένες και κανονικοποιημένες γλώσσες (τα ισπανικά, τα καταλανικά, τα βασκικά και τα γαλικιανά) και τρεις λοιπές μειοψηφικές γλώσσες (τα αραγωνικά, τα αρανικά και τα λεονικά). Οι λογοτεχνικές παραδόσεις των τεσσάρων κυρίαρχων γλωσσών συνθέτουν μια πλούσια λογοτεχνική κληρονομιά που εκτείνεται από το μεσαίωνα μέχρι τις μέρες μας.
Όσον αφορά τις λοιπές πολιτισμικές εκφράσεις, η Ισπανία διαθέτει μια απέραντη κληρονομιά που περιλαμβάνει σπουδαία μνημεία και έργα τέχνης. Ως χώρα έχει 44 Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Από αρχιτεκτονικής άποψης ξεχωρίζουν τα μνημεία του αραβικού παρελθόντος όπως η Αλάμπρα ενώ τα μουσεία της φιλοξενούν έργα των σημαντικότερων ζωγράφων του ισπανικού Μπαρόκ όπως τον Ντιέγο Βελάθκεθ και τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο. Η φολκλορική της παράδοση παρουσιάζει χορούς όπως το φλαμένκο, τη σαρδάνα και τη χότα και κοινωνικές πρακτικές και γιορτές όπως τους castellers, τις falles ή τις γιορτές στην Ανδαλουσία. Ως αποτέλεσμα είναι μία από τις χώρες που δέχεται το μεγαλύτερο αριθμό τουριστών αλλά και φοιτητών του προγράμματος ανταλλαγής «Εράσμους».
Φιλολογία
Η Ισπανία διαθέτει μεγάλη λογοτεχνική παράδοση που περιλαμβάνει τις λογοτεχνίες των τεσσάρων κυρίαρχων γλωσσών της.
Ισπανική λογοτεχνία
Γενικότερα, ο όρος «ισπανική λογοτεχνία» δηλώνει μονάχα τα λογοτεχνικά κείμενα που έχουν γραφτεί στα ισπανικά στην Ισπανία από τον 10ο αιώνα μέχρι σήμερα. Έχει όμως μία δυνατή αλληλεπίδραση με τη Λατινική Αμερική. Η ισπανική λογοτεχνία έχει πολύ πλούσια παράδοση. Τα πρώτα δείγματα γραπτής καστιλανικής γλώσσας είναι οι glosas, δηλαδή μικρά καστιλανικά σχόλια που γράφτηκαν σε λατινικά χειρόγράφα του 10ου και του 11ου αιώνα. Το πρώτο όμως λογοτεχνικό έργο είναι το Άσμα του Ελ Σιντ (El Cantar de Mio Cid), ένα από τα πιο γνωστά Ευρωπαϊκά μεσαιωνικά έπη. Το έργο εντοπίζεται στον 12ο αιώνα και έχει ως θέμα τη ζωή του καστιλιανού ιππότη, Ελ Σιντ. Τα κλασσικότερα έργα της ισπανικής λογοτεχνίας ανήκουν στη «χρυσή εποχή» της Ισπανίας (περίπου 1492-1648):
Στη λεγόμενη «Ασημένια Εποχή των Ισπανικών Γραμμάτων» (από το μέσο του 19ου αιώνα έως και την αρχή του Ισπανικού εμφυλίου πολέμου) αναδεικνύονται οι επόμενοι συγγραφείς:
Καταλανική λογοτεχνία
Η καταλανική λογοτεχνία περιγράφει το σύνολο των λογοτεχνικών κειμένων που έχουν γραφτεί στα Καταλανικά, ανεξαρτήτως περιοχής ή κράτους. Τα πρώτα λογοτεχνικά έργα εντοπίζονται στον 12ο αιώνα, αν και η μεγάλη ακμή και απεξάρτηση από τη συγγενική οξιτανική λογοτεχνία επετεύχθη μόνο με τον Χρυσό Αιώνα των Καταλανικών Γραμμάτων τον 15ο αι. Μετά από ευρεία παρακμή, τα καταλανικά γράμματα επανήλθαν στη λεγόμενη Καταλανική Αναγέννηση (Renaixença) στα μέσα του 19ου αιώνα. Ο 20ός αιώνας είδε την ανάδειξη σημαντικών λογοτεχνών όπως ο Ζουζέπ Πλα, ο Σαλβαδό Εσπρίου και ο Κιμ Μονζό και τη διεύρυνση, μετά τη δικτατορία του στατηγού Φράνκο, της λογοτεχνικής παραγωγής και ανάγνωσης.
Γαλικιανική λογοτεχνία
Η γαλικιανική λογοτεχνία άνθησε σε προφορικό κυρίως επίπεδο κατά τη διάρκεια του μεσαίωνα, ως κατεξοχήν γλώσσα των λυρικών ασμάτων των ιβηρικών παλατιών της Λεόν, της Καστίλης και της Πορτογαλίας. Μετά από αιώνες παραγκωνισμού της ως λογοτεχνικής γλώσσας, η γαλικιανική επανήλθε στις αρχές του 19ου αιώνα με τη Γαλικιανική αναγέννηση (rexurdimento) με κύρια εκφραστή τη Ροσαλία δε Κάστρο. Έκτοτε ανέδειξε σπουδαίους λογοτέχνες όπως ο ποιητής Καστελάο, ο πολυγραφότατος Άλβαρο Κουνκέιρο και ο πεζογράφος Μπιθέντε Ρίσκο στα μέσα του 20ού αιώνα.
Βασκική λογοτεχνία
Η Βασκική λογοτεχνία περιλαμβάνει όλους τους λογοτέχνες που έγραψαν στη βασκική γλώσσα, είτε στη σημερινή αυτόνομη κοινότητα της Χώρας των Βάσκων, είτε στη Ναβάρρα, είτε στη γαλλική Χώρα των Βάσκων. Ο σημαντικότερος βασκόφωνος λογοτέχνης υπήρξε ο Ατσουλάρ, βάσκος κληρικός από τη Ναβάρα που έκδοσε το Gero στα μέσα του 17ου αιώνα. Γενικότερα οι εκδόσεις βασκόφωνων κειμένων περιορίστηκαν στην ποιμαντική και τα δοκίμια περί της βασκικής ταυτότητας. Σύγχρονοι λογοτέχνες όπως ο Μπερνάρδο Ατσάγα ή ο Γκαβριέλ Αρέστι έχουν δημιουργήσει ένα κοινό που διαβάζει σταθερά βασκική λογοτεχνία.
Ζωγραφική
Η Ισπανία έχει πολύ μακριά παράδοση στη ζωγραφική. Από τους Ισπανούς ζωγράφους του Χρυσού Αιώνα (Siglo de Oro), τον Βελάθκεθ, Ελ Γκρέκο ή τον Μουρίγιο, δια μέσου του πρωτοποριακού Γκόγια, για να φτάσουμε στον 20ο αιώνα και τους Πικάσο (1881-1973), Χουάν Γκρις (1887-1927), Μιρό (1893-1983) και Νταλί (1904-1989).
Μουσική
Η ισπανική μουσική έχει μεγάλη ποικιλία κατά περιοχές, που σχετίζεται με τις διαφορές επιρροές από Βορρά και Νότο. Η παραδοσιακή μουσική της Ισπανίας στηρίζεται στην καθολική εκκλησιαστική παράδοση που είναι κοινή σε όλη τη δυτική Ευρώπη, με πολυφωνικές χορωδίες, ευρεία χρήση του εκκλησιαστικού οργάνου και κλασικούς θρησκευτικούς ψαλμούς (Περγκολέζι, Μπαχ κ.α.). Μέσα από αυτό όμως έχει βγει μια ιδιαίτερη ισπανική παράδοση, με το γνωστό πάσο ντόμπλε (διπλό βήμα) και τις ραντσέρας.
Στη Νότια Ισπανία και ειδικά την Ανδαλουσία υπάρχει η πολύ δυνατή παράδοση του φλαμένκο, μιας έντονης μουσικής με σαφείς τσιγγάνικες και βορειοαφρικάνικες επιρροές.
Η ισπανική μουσική έχει επηρεάσει αποφασιστικά και ολόκληρη τη λατινική Αμερική η οποία με τη σειρά της σήμερα επηρεάζει σημαντικά την ισπανική μουσική, από τις αβανέρας (habaneras) της Καταλονίας στις αρχές του αιώνα, μέχρι την κατοπινή ρούμπα και το σημερινό ρεγκετόν.
Γνωστοί Ισπανοί καλλιτέχνες είναι οι τενόροι Πλάθιδο Ντομίνγκο και Χοσέ Καρρέρας από τη Μαδρίτη και την Καταλονία αντίστοιχα, οι Καταλανές σοπράνο Βικτόρια ντελς Άνχελς και Μονσεράτ Καμπαγιέ, ο ανδαλουσιανός κιθαρίστας Πάκο ντε Λουθία, αλλά και οι πιο σύγχρονοι μουσικοί Χοσέ Παδίγια και Μανού Τσάο.
Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς
Η Ισπανία είναι η τρίτη χώρα, μετά την Ιταλία και την Κίνα με περισσότερα ανακηρυγμένα μέρη ως μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς: 46 μέρη στο σύνολο.
Η Καστίλλη και Λεόν είναι η περιφέρεια με τα περισσότερα ανακηρυγμένα μέρη ως μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς (8 μέρη), μπροστά από την Τοσκάνη (6 μέρη).
Γεωργία
Η Ισπανία θεωρείται από τις περισσότερο γεωργικές χώρες της Ευρώπης. Το έδαφός της είναι πολύ γόνιμο αλλά μέχρι το 1960 ήταν ατελώς καλλιεργούμενο. Στους παλαιότερους χρόνους οι Ρωμαίοι θεωρούσαν την Ισπανία σιτοβολώνα της αυτοκρατορίας τους. Οι δε Άραβες κατάφεραν ένα πολύ μεγάλο μέρος του αγόνου εδάφους να το καταστήσουν γόνιμο. Παρά ταύτα σήμερα ακόμη περισσότερο από το 1/3 του συνολικού καλλιεργήσιμου εδάφους παραμένει ακαλλιέργητο. Η απουσία της εντατικής καλλιέργειας οφείλεται κυρίως στην έλλειψη εργατικών χεριών και επαρκούς ύδατος. Όμως, στα τελευταία χρόνια έχουν εντατικοποιηθεί οι προσπάθειες προς αύξησή της. Τα κυριότερα προϊόντα της Ισπανίας είναι ο σίτος, το λάδι (πρώτη σε παραγωγή στην Ευρώπη), το κρασί, οι ελιές, το κριθάρι, οι πατάτες, φρούτα και εσπεριδοειδή.
Από άποψης παραγωγής οίνου στην Ευρώπη έρχεται δεύτερη μετά τη Γαλλία. Η ποιότητα των ισπανικών κρασιών θεωρείται καλή, με μικρότερη φήμη όμως από τα γαλλικά κρασιά. Ονομαστά κρασιά με ονομασία προελεύσεως είναι από την περιοχή της Ριόχα (Rioja), Σομοντάνο, Πενεδές (Penedés), Ριβέρα δελ Ντουέρο (Ribera del Duero) και τα Κρασιά της Μάλαγας, όπως το Μοσκατέλ (παρόμοιο με το ελληνικό μοσχάτο). Η Ισπανία παράγει επίσης άφθονα οινοπνευματώδη πολλά εκ των οποίων είναι ονομαστά και εκτός της χώρας, ιδίως εκείνα των περιοχών της Ταρραγόνας, της Βαρκελώνης και της Ανδαλουσίας (Χερέθ).
Κτηνοτροφία
Η κτηνοτροφία στην Ισπανία θεωρείται αρκετά προοδευμένη ειδικά μετά την ένωση όλων των Ισπανών κτηνοτρόφων σε Συνομοσπονδία, η οποία και πέτυχε την εισαγωγή των καλύτερων ειδών για τα εδάφη της χώρας που παρέχουν άφθονους βοσκοτόπους. Κατά τις στατιστικές του 1960 η Ισπανία διέθετε 20.100.000 πρόβατα, 5.800.000 χοίρους, 4.800.000 κατσίκες, 3.800.000 αγελάδες, 1.300.000 ημιόνους, 1.100.000 όνους, 700.000 ίππους και στις Καναρίους νήσους 4.300 καμήλες. Τα κτηνοτροφικά προϊόντα της Ισπανίας ως εκ τούτου είναι άφθονα, υπερκαλύπτουν την εσωτερική αγορά και μεγάλες ποσότητες διατηρημένων κρεάτων (όπως το γνωστό χαμόν), μαλλιά, δέρματα, τυροκομικά, συσκευασμένα γαλακτοκομικά εξάγονται.
Αλιεία
Η Ισπανία με τα υφιστάμενα εκτεταμένα παράλια τόσο προς τον Ατλαντικό όσο και προς τη Μεσόγειο παρουσιάζει επίσης ανεπτυγμένη αλιεία με ένα μεγάλο αλιευτικό στόλο σκαφών ανοικτής, μέσης και παράλιας αλιείας. Σημαντικά κέντρα αλιευτικής δραστηριότητας είναι οι λιμένες Α Κορούνια, Φερρόλ, Πάλος και Κάδιθ προς τον Ατλαντικό, οι Σανταντέρ, Χιχόν και Μπιλμπάο στο Βισκαϊκό και οι Μάλαγα, Αλμερία, Καρθαγένη και περισσότερο όλων Βαρκελώνη στη Μεσόγειο.
Μεγάλο μέρος των ισπανικών αλιευμάτων εξάγονται στο εξωτερικό. Κυριότερα είδη των ισπανικών αλιευμάτων είναι από τη Μεσόγειο λαυράκια, σκουμπριά, συναγρίδες, γλώσσες και διάφορα μαλάκια και όστρακα, από δε τον Ατλαντικό βακαλάος, σαρδέλες και τόννοι. Επίσης και από τους ισπανικούς ποταμούς, σολομοί.
Βιομηχανία
Η ισπανική βιομηχανία έχει γνωρίσει ιδιαίτερη ανάπτυξη μετά την είσοδο στην ΕΕ το 1986. Ξεκίνησε από προϊόντα εντάσεως εργασίας αλλά σήμερα εξελίσσεται όλο και περισσότερα στη δημιουργία προϊόντων υψηλής αναγνωσιμότητας βασισμένα στο σύγχρονο βιομηχανικό σχέδιο, όπως τα προϊόντα της Inditex (ιδιοκτήτρια των αλυσίδων Ζάρα, Μάσιμο Ντούτι, Pull and Bear, Bershka κ.α.), τα αυτοκίνητα της Σέατ (SEAT, ανήκει στην Volkswagen), τα είδη υγιεινής Ρόκα (Roca).
Λόγω της αύξησης των μισθών όλο και πιο συχνά η παραγωγή μεταφέρεται στο εξωτερικό (Αν. Ευρώπη, Κίνα) και στην Ισπανία μένει η διοίκηση και ο σχεδιασμός προϊόντων.
Τουρισμός
Η Ισπανία είναι έντονα τουριστική χώρα, κυρίως στα παράλια της Μεσογείου και στις Κανάριες και Βαλεαρίδες νήσους. Η χώρα είναι δεύτερη στον κόσμο σε αφίξεις (μετά τη Γαλλία) και σε εισόδημα (μετά τις ΗΠΑ) και ο τουρισμός προσφέρει περίπου 12% του ισπανικού ΑΕΠ. Κυριότερες χώρες αφίξεων είναι η Γαλλία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιταλία. Οι τουρίστες έρχονται με αεροπλάνα και με πλοία, αλλά και οδικώς ή με τρένο.
Μεταφορές
Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά.
Ναυτιλία
Ο εμπορικός στόλος της Ισπανίας το 1928 αριθμούσε 1711 πλοία (άνω των 50 τόνων) συνολικού εκτοπίσματος 1.200.000 τόνων. Η ναυτική κίνηση των λιμένων της Ισπανίας (1928) παρουσίαζε 18.820 κατάπλους πλοίων συνολικού εκτοπίσματος 24 εκατομμυρίων τόνων, εκ των οποίων τα 9.079 ήταν υπό ισπανική σημαία. Το 1974 ο εμπορικός στόλος της Ισπανίας αριθμούσε 704 πλοία, άνω των 100 τόνων), συνολικής χωρητικότητας 4.519.966 κ.ο.χ. κατέχοντας την 14η θέση παγκοσμίως.
Κυριότεροι λιμένες της Ισπανίας είναι στον μεν Ατλαντικό: το Μπιλμπάο, το Σανταντέρ, το Χιχόν, η Φερρόλ και η Λα Κορούνια, ενώ στη Μεσόγειο: η Βαρκελώνη, η Καρθαγένη, το Αλχεθίρας (κοντά στο Γιβραλτάρ) και η Βαλένθια.
Πολιτική
Το πολίτευμα της Ισπανίας είναι βασιλευομένη δημοκρατία, Αρχηγός Κράτους είναι ο εκάστοτε Ισπανός Μονάρχης και αρχηγός της Κυβέρνησης ο Πρωθυπουργός. Το σύστημα είναι πολυκομματικό, με την κυβέρνηση να ασκεί εκτελεστική εξουσία και τα δύο σώματα του Κοινοβουλίου να ασκούν την κεντρική νομοθετική εξουσία. Η δικαστική εξουσία είναι ανεξάρτητη. Η χώρα έχει Σύνταγμα που τέθηκε σε ισχύ στις 29 Δεκεμβρίου του 1978. Η Κυβέρνηση και ο Πρωθυπουργός ασκούν την ουσιαστική εξουσία αν και ο Βασιλιάς της Ισπανίας έχει έναν ιδιαίτερα αυξημένο πολιτικό ρόλο. Ο Βασιλιάς μπορεί να απολύσει τον Πρωθυπουργό και την Κυβέρνηση μόνο σε περίπτωση που παραβιάσουν κάποιο άρθρο του Συντάγματος.
Αρχηγός Κράτους είναι ο Βασιλιάς Φίλιππος ΣΤ΄, από τις 18 Ιουνίου του 2014. Πρωθυπουργός είναι ο Πέδρο Σάντσεθ, που ανέλαβε πρωθυπουργός της χώρας την 1η Ιουνίου 2018.
Εκλογές
Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.
Διεθνείς σχέσεις
Μετά το θάνατο του Στρατηγού Φράνκο και την επιστροφή στη δημοκρατία το 1975, η πρώτη προτεραιότητα στην εξωτερική πολιτική της Ισπανίας ήταν να βγει από την απομόνωση που βρισκόταν τόσα χρόνια και να διευρύνει τις διπλωματικές σχέσεις της, να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και να καταστήσει τις σχέσεις της με τη Δύση ασφαλείς.
Σαν μέλος του NATO από το 1982, η Ισπανία έχει αναδειχθεί ένα σημαντικό μέλος των διεθνών δραστηριοτήτων ασφαλείας. Η είσοδός της στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό κομμάτι της εξωτερικής της πολιτικής και σήμερα η Ισπανία έχει άριστες σχέσεις με όλα τα ευρωπαϊκά κράτη με στενή συνεργασία σε τομείς αστυνόμευσης, μετανάστευσης, αγροτικής πολιτικής και βέβαια νομισματικής πολιτικής (ιδρυτικό μέλος της ευρωζώνης). Ακόμη και σε πολλά διεθνή ζητήματα πέραν της Δυτικής Ευρώπης, η Ισπανία προτιμά να συντονίζει τις προσπάθειές της μαζί με αυτές των υπόλοιπων μελών της ΕΕ μέσα από τον Ευρωπαϊκό μηχανισμό πολιτικής συνεργασίας.
Το 1986, μόλις κατέστησαν ομαλές οι διπλωματικές σχέσεις της με το Ισραήλ και την Αλβανία, η Ισπανία ουσιαστικά ολοκλήρωσε τη διαδικασία της διεύρυνσης των διπλωματικών της σχέσεων. Η μοναδική χώρα με την οποία δεν έχει σήμερα διπλωματικές σχέσεις είναι η Βόρεια Κορέα.
Άμυνα
Οι ένοπλες δυνάμεις της Ισπανίας είναι γνωστές ως Ισπανικές Ένοπλες Δυνάμεις (ισπανικά:Fuerzas Armadas Españolas). Αρχηγοί τους είναι τόσο ο εκάστοτε Βασιλιάς της Ισπανίας, ο οποίος αυτήν την περίοδο είναι ο Φίλιππος ΣΤ΄ της Ισπανίας όσο και ο Πρωθυπουργός της Ισπανίας που σήμερα είναι ο Πέδρο Σάντσεθ. Οι σημαντικότεροι κλάδοι των Ισπανικών Ενόπλων Δυνάμεων είναι ο Ισπανικός Στρατός Ξηράς, το Ισπανικό Ναυτικό και η Ισπανική Αεροπορία.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Κατηγορία:Ευρωπαϊκά κράτη Κατηγορία:Χώρες μέλη του ΝΑΤΟ Κατηγορία:Κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κατηγορία:Μεσογειακά κράτη Κατηγορία:Τρέχουσες μοναρχίες Κατηγορία:Μοναρχίες της Ευρώπης
Γαλακτική αφυδρογονάση
Η γαλακτική αφυδρογονάση, ή γαλακτική δεϋδρογενάση (αγγλ. Lactate Dehydrogenase - LDH) είναι κυτταροπλασματικό ένζυμο που καταλύει την αντιστρεπτή μετατροπή του γαλακτικού οξέος σε πυροσταφυλικό οξύ, εντός του κύκλου της γλυκόλυσης. Το ένζυμο απαντάται σε πολλούς ιστούς, με τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις να εντοπίζονται στο μυοκάρδιο, τους νεφρούς, το ήπαρ και τους σκελετικούς μύες. Σε μικρότερες ποσότητες υπάρχει στα ερυθρά αιμοσφαίρια, το πάγκρεας, τον εγκέφαλο και τους πνεύμονες.
Η συγκέντρωση του ενζύμου στους ιστούς είναι περίπου 500 φορές υψηλότερη απ’ αυτή του ορού, και συνεπώς, κάθε καταστροφή κυττάρων στους παραπάνω ιστούς συνοδεύεται από σημαντική αύξηση των επίπεδων της γαλακτικής αφυδρογονάσης στον ορό του αίματος που δυστυχώς λόγω της ευρείας κατανομής στον οργανισμό, η μέτρησή της αποτελεί ένα μη ειδικό δείκτη κυτταρικής βλάβης.
Η χημεία της LDH
Η μεγαλύτερη ποσότητα του παραγόμενου πυροσταφυλικού οξέος εισέρχεται στα μιτοχόνδρια του κυττάρου και μεταβολίζεται στον κύκλο των τρικαρβοξυλικών οξέων (κύκλος Krebs) προς παραγωγή CO2, H2O και επιπρόσθετης ενέργειας. Σε συνθήκες φυσιολογικής οξυγόνωσης του κυττάρου, μικρό μόνο μέρος του παραγόμενου πυροσταφυλικού οξέος μετατρέπεται σε γαλακτικό οξύ με την καταλυτική δράση της γαλακτικής αφυδρογονάσης (LDH).
Το παραγόμενο, από το μεταβολισμό του πυροσταφυλικού οξέος, γαλακτικό οξύ μεταφέρεται κυρίως στο ήπαρ και τους νεφρούς, όπου υφίσταται περαιτέρω μεταβολισμό. Στο ήπαρ, το γαλακτικό οξύ επαναμετατρέπεται σε πυροσταφυλικό οξύ με τη δράση της γαλακτικής αφυδρογονάσης (LDH). Το 80% του παραγόμενου πυροσταφυλικού οξέος εισέρχεται στα μιτοχόνδρια και με την καταλυτική δράση της πυροσταφυλικής αφυδρογονάσης (PDH) μετατρέπεται σε ακετυλο-CoA και εισέρχεται στον κύκλο του Krebs. Το υπόλοιπο ποσοστό καταλήγει στην παραγωγή γλυκόζης με το μηχανισμό της νεογλυκογένεσης.
Παθοφυσιολογία
Αυξημένα επίπεδα LDH στον ορό έχουν παρατηρηθεί σε ποικιλία παθολογικών καταστάσεων. Τα υψηλότερα επίπεδα παρατηρήθηκαν σε ασθενείς με μεγαλοβλαστική αναιμία, διάχυτο καρκίνωμα και καταπληξία. Μέτρια αύξηση παρατηρείται σε μυϊκές διαταραχές, νεφρωσικό σύνδρομο και κίρρωση. Ελαφρά αύξηση στη δραστικότητα της LDH έχει αναφερθεί σε περιπτώσεις εμφράγματος του μυοκαρδίου ή πνευμονικής εμβολής, λευχαιμίας, αιμολυτικής αναιμίας και μη ιογενούς ηπατίτιδας. Η μέθοδος που περιγράφεται εδώ έχει προκύψει από το παρασκεύασμα που συνέστησε η IFCC, και έχει βελτιωθεί ως προς την απόδοση και τη σταθερότητα.
Μέθοδος υπεριώδους φωτός
Η γαλακτική αφυδρογονάση καταλύει τη μετατροπή του γαλακτικού οξέος σε πυροσταφυλικό οξύ. Το NAD+ ανάγεται σε NADH κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Η αρχική ταχύτητα σχηματισμού του NADH είναι ευθέως ανάλογη της καταλυτικής δραστικότητας της LDH και προσδιορίζεται μετρώντας την αύξηση της απορρόφησης στα 340 nm. Υπολογισμός: Ο αναλυτής υπολογίζει αυτόματα τη συγκέντρωση της αναλυόμενης ουσίας κάθε δείγματος. συντελεστής μετατροπής: U/L x 0,0167 = µkat/L.
Ισοένζυμα LDH
Τα αποτελέσματα από την ηλεκτροφόρηση των ισοενζύμων της γαλακτικής αφυδρογονάσης ερμηνεύονται μόνο σε συσχετισμό με την κλινική εικόνα του ασθενούς. Με την ηλεκτροφόρηση διακρίνονται 5 ισοένζυμα που έχουν τα δικά τους φυσικά χαρακτηριστικά και ηλεκτροφορητικές ιδιότητες που εξαρτώνται από τον αριθμό των υπομονάδων Η (Heart) και Μ (Muscle) που περιέχουν. Τα ισοένζυμα της LDH είναι τα: LDH-1 (H4), LDH-2 (H3M), LDH-3 (H2M2), LDH-4 (HM3) και LDH-5 (M4). Με την ηλεκτροφόρηση αυξάνεται η διαγνωστική αξία της εξέτασης επειδή επιτυγχάνεται η διάκριση της ιστικής προέλευσης των ισοενζύμων.
Στον ορό φυσιολογικών ατόμων ανευρίσκεται κυρίως LDH-2 και σε μικρότερο βαθμό LDH-1. Σε ασθενείς με οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, αιμόλυση ή νέκρωση νεφρικών κυττάρων αυξάνεται κυρίως η LDH-1 με αποτέλεσμα η συγκέντρωση της LDH-1 να είναι μεγαλύτερη από τη συγκέντρωση της LDH-2. Η σχέση αυτή είχε χρησιμοποιηθεί παλαιότερα στην εκτίμηση του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου. Σήμερα για τη διάγνωση του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου χρησιμοποιούνται CK, CK-MB και τροπονίνη Ι και Τ. Αύξηση της ολικής LDH με φυσιολογική κατανομή των ισοενζύμων μπορεί να παρατηρηθεί σε έμφραγμα του μυοκαρδίου, χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια και ηπατικές νόσους.
Αύξηση
Αύξηση τιμών έχουμε σε: Αλκοολισμό, αναιμία (αιμολυτική, μεγαλοβλαστική, κακοήθης, λόγω έλλειψης φυλλικού οξέος), ανοξία, εγκαύματα (ηλεκτρικά, θερμικά), καρκίνος, καρδιομυοπάθεια, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, κίρρωση, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια (με έμφραγμα του μυοκαρδίου), σπασμοί, τρομώδες παραλήρημα, αρρυθμία (κοιλιακή), ηπατικό νεόπλασμα, ηπατίτιδα (οξεία, τοξική), υποθυρεοειδισμός, λοιμώδης μονοπυρήνωση, ενδοκαρδιακές προσθετικές βαλβίδες, ίκτερος (αποφρακτικός), γαλακτική οξέωση, λευχαιμία (κοκκιοκυτταρική, οξεία), λέμφωμα, ελονοσία, μονοπυρήνωση, μυϊκή δυστροφία, έμφραγμα του μυοκαρδίου, μυξοίδημα, νεφρεκτομή, νεφρίτιδα, νεφρωσικό σύνδρομο, ωοθηκικό δυσγερμίνωμα, πόνος (μυών και των οστών), περιτονίτιδα, φαιοχρωμοκύτωμα, πνευμονία από Pneumocystis carinii, πολυμυοσίτιδα, πνευμονική εμβολή, πνευμονικό έμφρακτο, νεφρικό έμφρακτο, νεφρική λοίμωξη, νεφρική κακοήθεια, δρεπανοκυτταρική αναιμία, σοκ, νέκρωση των σκελετικών μυών, σπληνομεγαλία, στεατόρροια, σύνδρομο τοξικού σοκ, τραύμα, όγκοι (κακοήθης), ελκώδης κολίτιδα.
Φάρμακα
αναισθητικά, υδροχλωρική χλωροπρομαζίνη, κλοφιβράτη, κωδεΐνη, δικουμαρόλη, αιθυλική αλκοόλη (αιθανόλη), φλοξουριδίνη, φθορίδια, ιμιπραμίνη, ανθρακικό λίθιο, λοραζεπάμη, μεπεριδίνη, μεθοτρεξάτη, τρυγική μετοπρολόλη, μιθραμυκίνη, μορφίνη και άλλα αναλγητικά ναρκωτικά, νιασίνη, νιφεδιπίνη, νιτροφουραντοΐνη, υδροχλωρική προκαϊναμίδη, προποξυφαίνιο, προπρανολόλη, κινιδίνη, σουλφοναμίδες, θυρεοειδικές ορμόνες.
LDH και καρκίνος
Η LDΗ συνδέθηκε με τις κακοήθεις νόσους από τις παρατηρήσεις του Warburg το 1923, ο οποίος παρατήρησε αύξηση της αναερόβιας γλυκολύσεως στους όγκους. Σήμερα το φαινόμενο αποδίδεται στην αύξηση του ρυθμού πολλαπλασιασμού των καρκινικών κυττάρων και την ανισομέρεια παροχής οξυγόνου και των απαιτήσεων αυτής στα σημεία της αποδιοργανωμένης αναπτύξεως. Η συγκέντρωση του ενζύμου είναι δυνατόν να αυξηθεί έως και 40 φορές πάνω από το φυσιολογικό στον ορό ασθενών με εκτεταμένο πρωτοπαθή ή μεταστατικό ενδοκοιλιακό ή ενδοθωρακικό όγκο. Αντίθετα σε ασθενείς με εντοπισμένους όγκους τα επίπεδα της LDΗ είναι συχνά φυσιολογικά. Στην νόσο του Hodgkin παρατηρείται εντυπωσιακή αύξηση των επιπέδων της LDΗ ορού, στην οξεία μυελοβλαστική λευχαιμία μέτρια αύξηση, ενώ στην λεμφοκυτταρική τα επίπεδα της LDΗ παραμένουν φυσιολογικά, εκτός αν συνυπάρχει αιμόλυση. Τα ελαττωμένα επίπεδα της γαλακτικής αφυδρογονάσης είναι άνευ κλινικής σημασίας (η μείωση των αυξημένων όμως επιπέδων της LDH σχετίζεται με καλή απόκριση στην θεραπεία στην περίπτωση καρκίνου).
Παραπομπές
Κατηγορία:Ένζυμα
Ακροποσθία
Η ακροποσθία, ή αλλιώς ακροβυστία, είναι η δερματική πτυχή της πόσθης, η οποία καλύπτει και προστατεύει τη βάλανο του ανθρώπινου πέους. Το δέρμα της ακροποσθίας αποτελείται από λείο μυϊκό ιστό, νευρώνες, αιμοφόρα αγγεία και βλεννογόνο μεμβράνη. Η ακροποσθία συμβάλλει στη φυσική λίπανση του βλεννογόνου του πέους, ενώ είναι ελαστική, για να επιτρέπει την άνετη αποκάλυψη της βαλάνου, όταν αυτό είναι επιθυμητό. Η κορυφή της ακροποσθίας συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό νεύρων στο βλεννοδερματικό όριο.
Στους ενήλικες άνδρες η ακροποσθία είναι συχνά πλήρως ανασυρόμενη. Η βάλανος μπορεί να είναι καλυμμένη απ' την ακροποσθία, όταν το πέος βρίσκεται τόσο σε χαλαρή κατάσταση, όσο και σε στύση. Κατά τη βρεφική ηλικία η ακροποσθία είναι προσκολλημένη στη βάλανο, ενώ εξακολουθεί να είναι δύσκολα ανασυρόμενη και στα επόμενα χρόνια. Η αδυναμία ανάσυρσής της σε νεαρές ηλικίες δεν πρέπει να θεωρείται ανησυχητική.
Δομή
Το εξωτερικό δέρμα της ακροποσθίας είναι η συνέχεια του δέρματος που περιβάλλει τον κορμό του πέους, της πόσθης, ενώ η εσωτερική της επιφάνεια επενδύεται από βλεννογόνο μεμβράνη. Η βλεννοδερματική ένωση είναι το σημείο, στο όποιο ο βλεννογόνος συνενώνεται με την εξωτερική επιδερμίδα και απολήγει η ραφή του πέους. Η ακροποσθία αποκτά τη δυνατότητα να κινείται ελεύθερα επάνω στη βάλανο συνήθως κατά τη διάρκεια της εφηβείας. Το πέος και η ακροποσθία συνενώνονται μέσω του χαλινού, ενός λεπτού ιστού που περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό αιμοφόρων αγγείων.
Η ακροποσθία αποτελείται από έναν ινώδη μυϊκό ιστό, ο οποίος βρίσκεται κάτω από το δέρμα και αποκαλείται δαρτός μυς. Οι ελαστικές ίνες που περιέχονται σε αυτό τον ιστό σχηματίζουν ένα σπειροειδές στόμιο στην άκρη του πέους, το οποίο αποτρέπει την είσοδο ξένων σωμάτων στη βάλανο και επιτρέπει τη διέλευση των ούρων. Σε βρέφη και μικρές ηλικίες το στόμιο αυτό είναι ακόμη αρκετά στενό, ενώ κατά την εφηβεία αρχίζει σταδιακά να χαλαρώνει. Ο συγκεκριμένος ιστός είναι ευαίσθητος σε εξωτερικά ερεθίσματα και μπορεί να συσταλεί ή να διασταλεί από τις μεταβολές της θερμοκρασίας.
Η ακροποσθία παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην ερωτική διέγερση του πέους. Έρευνα από το Βρετανικό περιοδικό ουρολογίας έδειξε πως "η ακροποσθία παρέχει μια μεγάλη και σημαντική πλατφόρμα για πολλά νεύρα και νευρικές απολήξεις". Σύμφωνα και με άλλες μελέτες, η ακροποσθία "συντίθεται από δέρμα και βλεννογόνο που είναι εμπλουτισμένα με αισθητήριες νευρικές απολήξεις και ερωτογενή ιστό".
Μετά από μελέτη του 1996, το πτυχωτό δέρμα του ακροποσθικού δακτυλίου θεωρείται πως αποτελεί μια ξεχωριστή ανατομική δομή, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στη σεξουαλική λειτουργία του άνδρα.
Ανάπτυξη & Λειτουργία
Στα παιδιά η ακροποσθία καλύπτει πλήρως τη βάλανο, ενώ στους ανήλικες συχνά μπορεί να ανασυρθεί. Κατά τη διάρκεια της στύσης, ο βαθμός αυτόματης ανάσυρσης ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με το μήκος της ακροποσθίας. Σε μερικούς ενήλικες, η ακροποσθία εξακολουθεί να καλύπτει ολόκληρη ή μέρος της βαλάνου μέχρι να ανασυρθεί με το χέρι ή κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα. Εάν η ακροποσθία είναι μακρύτερη, ένα μέρος της μπορεί να προεξέχει στην άκρη τόσο του χαλαρού, όσο και του στητού πέους. Σε ενήλικες με κοντύτερη ακροποσθία, η βάλανος μπορεί να είναι μερικώς εκτεθειμένη σε χάλαση, ενώ να αποκαλύπτεται ολόκληρη κατά τη στύση.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σημείωσε αναφορικά με την ακροποσθίας πως πιθανές λειτουργίες της μπορεί να περιλαμβάνουν την διατήρηση της υγρασίας της βαλάνου, την προστασία του πέους κατά την κύηση και την ενίσχυση της σεξουαλικής απόλαυσης λόγω των αισθητήριων νεύρων. Βασική της λειτουργία θεωρείται η προστασία της βαλάνου κατά την στύση και την χάλαση και η αποτροπή εισχώρησης ξένων σωμάτων στο βλεννογόνο της βαλάνου ιδίως κατά την βρεφική ηλικία. Στην κορυφή της εντοπίζονται απτικά σωμάτια του Μάισνερ που είναι υπεύθυνα για την υποδοχή δονήσεων χαμηλής συχνότητας.
Ιστορία
Στην αρχαία Ελλάδα και Ρώμη η ακροποσθία του πέους θεωρούταν σύμβολο αρρενωπότητας και απεικονιζόταν σε αναπαραστάσεις. Αντίθετα, η περιτομή δεν ήταν δημοφιλής και θεωρούταν γενικά βαρβαρική πρακτική. Η παλαιότερη γνωστή αναπαράσταση της ακροποσθίας εντοπίζεται στην αρχαία Αίγυπτο.
Παραπομπές
Κατηγορία:Πέος Κατηγορία:Ανθρώπινο ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα
Αιγαγρός μαρκόρ
Ο αιγαγρός μαρκόρ (Capra falconeri) είναι είδος άγριας κατσίκας που απαντάται στα όρη της Κ. Ασίας, που ανήκει στο γένος Capra. Διακριτικό του είναι τα στριφτά κέρατα που φέρει στην κορυφή του κεφαλιού του. Είναι εθνικό ζώο του Πακιστάν. Απειλείται με εξαφάνιση.
μικρογραφία | Αιγαγρός μαρκόρ
Αναφορές στον πολιτισμό
Το μαρκόρ είναι το εθνικό ζώο του Πακιστάν. Είναι μεταξύ των 72 ειδών που το ΠΤΦ τίμησε με αναμνηστικό κέρμα το 1976. Επίσης, μαριονέτες του μαρχόρ χρησιμοποιούνται στο αφγανικό θέατρο μαριονετών μπουζ-μπαζ. Το μαρχόρ έχει αναφερθεί στην πακιστανική παιδική ταινία Ο Αλλαχιάρ και ο Θρύλος του Μαρχόρ.
Το 2018, ο εθνικός αερομεταφορέας του Πακιστάν, Pakistan International Airlines, προσέθεσε το μαρχόρ στα αεροπλάνα του.
Παραπομπές
Κατηγορία:Πανίδα της Ασίας Κατηγορία:Βοοειδή
Ταντέους Πανκιέβιτς
Ο Ταντέους Πανκιέβιτς (πολωνικά: Tadeusz Pankiewicz, 21 Νοεμβρίου 1908 - 5 Νοεμβρίου 1993) ήταν Πολωνός Ρωμαιοκαθολικός φαρμακοποιός, που δραστηριοποιήθηκε στο Γκέτο της Κρακοβίας κατά τη διάρκεια της Ναζιστικής κατοχής της Πολωνίας. Αναγνωρίστηκε ως Δίκαιος των Εθνών από το Γιαντ Βασσέμ, στις 10 Φεβρουαρίου 1983, για τη διάσωση αμέτρητων Εβραίων στο Ολοκαύτωμα.
Ο Πανκιέβιτς σπούδασε στο Γιαγκελόνιο Πανεπιστήμιο της Κρακοβίας. Το 1933 ανέλαβε την ιδιοκτησία του φαρμακείου ποντ Όρουεμ (pod Orłem), που ιδρύθηκε το 1910 από τον πατέρα του Γιόζεφ. Το φαρμακείο βρισκόταν στην πλατς Ζγκόντι (πρώην πλατεία Μάουι Ρινέκ) στην περιοχή Πόντγκουρζε της Κρακοβίας. Η προπολεμική πελατεία του περιλάμβανε τόσο Εθνικούς Πολωνούς όσο και Εβραίους.
Στο Γκέτο της Κρακοβίας
Υπό τη γερμανική ναζιστική κατοχή στην Πολωνία κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η περιοχή Πόντγκουρζε έκλεισε τον Μάρτιο του 1941 ως γκέτο για του Εβραίους. Μέσα στα τείχη του Γκέτο της Κρακοβίας υπήρχαν τέσσερα προπολεμικά φαρμακεία που ανήκαν σε μη Εβραίους. Ο Πανκιέβιτς ήταν ο μόνος ιδιοκτήτης που απέρριψε τη γερμανική προσφορά μετεγκατάστασης στην «μη εβραϊκή» πλευρά της πόλης. Ο επικεφαλής του Γερμανικού Φαρμακευτικού Επιμελητηρίου στην Κρακοβία (Pharmazierat) Σταλ, φοβούμενος την εμφάνιση επιδημίας, εξέδωσε θετική γνώμη σχετικά με το αίτημα του Πανκιέβιτς να του δοθεί η άδεια να συνεχίσει να λειτουργεί την εγκατάστασή του ως το μόνο φαρμακείο στο Γκέτο και να κατοικεί στις εγκαταστάσεις του. Η άδεια χορηγήθηκε για περιορισμένο χρονικό διάστημα και ύστερα έπρεπε να υποβάλει ξανά αίτηση για παράταση της ισχύος των εγγράφων. Στο προσωπικό του δόθηκε άδεια διέλευσης για είσοδο και έξοδο από το γκέτο για δουλειά.
Τα φάρμακα, που τις περισσότερες φορές σπάνιζαν, και τα φαρμακευτικά προϊόντα που παρέχονταν στους κατοίκους του γκέτο, συχνά δωρεάν, βελτίωσαν σημαντικά την ποιότητα της ζωής τους. Στην ουσία, εκτός από την υγειονομική περίθαλψη, συνέβαλαν στην ίδια την επιβίωση. Στις δημοσιευμένες μαρτυρίες του, ο Πανκιέβιτς κάνει ιδιαίτερη αναφορά στις βαφές μαλλιών που χρησιμοποιούσαν εκείνοι που συγκάλυπταν τις ταυτότητές τους και τα ηρεμιστικά που δίνονταν σε ανήσυχα παιδιά που έπρεπε να σιωπήσουν κατά τη διάρκεια των επιδρομών της Γκεστάπο.
Ένας από τους πιο επικίνδυνους πληροφοριοδότες στο γκέτο της Κρακοβίας, ο Σιμόν Σπιτς ,έθεσε το όνομα του Πανκιέβιτς στον κατάλογο των ατόμων ύποπτων για παράνομες δραστηριότητες. Τέθηκε για απέλαση το φθινόπωρο του 1941 για τη διοργάνωση παράνομων συναντήσεων στο φαρμακείο του δίνοντας την ευκαιρία στους κατοίκους του γκέτο να επικοινωνήσουν με την «Άρια» πλευρά της πόλης. Η επέμβαση της δρας. Ροζαλία Μπλάου, χειρουργού από το Εβραϊκό Νοσοκομείο, έσωσε τη ζωή του Πανκιέβιτς. Κατά τη διάρκεια απέλασης τον Οκτώβριο του 1942, απομακρύνθηκε από το φαρμακείο από μια γερμανική αστυνομική περιπολία και συμπεριλήφθηκε στη μεταφορά Εβραίων στο στρατόπεδο του Μπέλζεκ. Χάρη στη παρέμβαση του SS-Sturmbannführer Βίλλι Χάαζε, του επετράπη να επιστρέψει στο φαρμακείο. Μια άλλη φορά, οδηγήθηκε έξω από το φαρμακείο με χειροπέδες από τον Βίλχελμ Κούντε ώστε να μην είναι ορατός από τα παράθυρα του φαρμακείου και δεν ήταν σίγουρος για το τι θα επακολουθούσε. μικρογραφία|Το φαρμακείο στην Κρακοβία (σήμερα μουσείο) Μετά τον πόλεμο, ο Πανκιέβιτς μίλησε για τη βοήθεια του στους Εβραίους:
Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο
Στη δεκαετία του 1960, εμφανίστηκε πολλές φορές ως μάρτυρας σε δίκες που ασκήθηκαν εναντίον των Γερμανών κατακτητών: στο Κίελο το 1967 στη δίκη εναντίον των Βίλχελμ Κούντε, Χέρμαν Χάινριχ και Φραντς Μίλλερ, στο Ανόβερο το 1977 εναντίον του Κουρτ Χάινεμαϊερ και σε αρκετές δεκάδες δίκες στην Πολωνία όπως στην Κρακοβία το 1951 στη δίκη εναντίον του SS-Sturmbahnführer Βίλχελμ φον Χάαζε. Επίσης το 1951, εμφανίστηκε ως μάρτυρας σε δίκη ενώπιον του κρατικού δικαστηρίου εναντίον του Μίχαου Βάιχερτ, στην οποία κατέθεσε υπέρ του.
Μετά την εθνικοποίηση των φαρμακείων το 1951, ο Πανκιέβιτς διορίστηκε διευθυντής του δικού του φαρμακείου και κατείχε αυτήν τη θέση μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1953. Όταν συνειδητοποίησε ότι παρέμεινε ο μοναδικός πρώην ιδιοκτήτης, ζήτησε να μεταφερθεί σε άλλο φαρμακείο. Ανέλαβε τη διαχείριση του Κοινωνικού Φαρμακείου, κοντά στο Νεκροταφείο Ρακοβίτσκι. Εργάστηκε σε αυτό το φαρμακείο μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1974.
Τη δεκαετία του 1970 και του 1980, ήταν τακτικός και γνωστός πελάτης του καφέ «Pod Pawiem» στη οδό Γκρόντζκα 43 στην Κρακοβία όπου συναντιόταν με παλιούς γνώριμους.
Στις 10 Φεβρουαρίου 1983, στον Πανκιέβιτς απονεμήθηκε ο τίτλος «Δίκαιος μεταξύ των Εθνών» ως αναγνώριση για τις δραστηριότητες του στη διάρκεια του πολέμου και τη διάσωση Εβραίων. Τον Απρίλιο του ίδιου έτους, ήταν παρών στα εγκαίνια του μουσείου εθνικής κληρονομιάς που στεγάζεται στο κτίριο Απτέκα Ποντ Όρουεμ (Apteka Pod Orłem).
Ο Πανκιέβιτς έλαβε τιμές αλλά αυτός έλεγε:
Τον Απρίλιο του 1983, το φαρμακείο «ποντ Όρουεμ», που βρίσκεται στη οδό No.18 Plac Bohaterów Ghetta (μετονομάστηκε σε Πλατεία των Ηρώων του Γκέττο), άνοιξε τις πόρτες του ως Μουσείο Εθνικής Μνήμης, χαρακτηριστικό για την ιστορία της Εβραϊκής κοινότητας της Κρακοβίας με ιδιαίτερη έμφαση στην περίοδο που υπήρχε το γκέτο. Το 2003, συνδέθηκε με το Δημοτικό Ιστορικό Μουσείο της Κρακοβίας. Οι δραστηριότητες του Πανκιέβιτς και του προσωπικού του στον πόλεμο εμφανίζονται σε μια έκθεση για την ιστορία του εβραϊκού γκέτο στην Κρακοβία.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ολοκαύτωμα στην Πολωνία Κατηγορία:Πολωνοί Δίκαιοι των Εθνών Κατηγορία:Απόφοιτοι του Γιαγκελόνιου Πανεπιστημίου Κατηγορία:Καθολικοί Δίκαιοι των Εθνών Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Κοιμητήριο Ρακοβίτσκι Κατηγορία:Αποδέκτες του Χρυσού Σταυρού της Αξίας (Πολωνία) Κατηγορία:Ιππότες του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Μεταπτυχιακό στη Διοίκηση Επιχειρήσεων
Το Μεταπτυχιακό στη Διοίκηση Επιχειρήσεων (αγγλικά: Master of Business Administration, γνωστό ως MBA) είναι ένα μεταπτυχιακό δίπλωμα που παρέχει θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση για διαχείριση επιχειρήσεων ή επενδύσεων. Το πρώτο πρόγραμμα MBA στον κόσμο ιδρύθηκε το 1908 από τη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Χάρβαρντ για να εκπαιδεύσει τους ηγέτες στην επιστημονική διαχείριση. Αυτό το παράδειγμα αντιγράφηκε από πολλά πανεπιστήμια στην πρόσφατα βιομηχανοποιημένη εταιρική Αμερική στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα. Οι εταιρείς απαιτούσαν από τους διευθυντές τους να κατανοούν την επιστήμη της διοίκησης και να την εφαρμόζουν.
Έτσι, το MBA έχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει τους αποφοίτους να αποκτήσουν καλύτερη κατανόηση των γενικών λειτουργιών διαχείρισης επιχειρήσεων. Το πτυχίο αυτό μπορεί να έχει γενική εστίαση ή ειδική εστίαση σε τομείς όπως η λογιστική, τα οικονομικά ή το μάρκετινγκ και η διαχείριση σχέσεων. Σε πολλές χώρες προσφέρονται προγράμματα προσαρμοσμένα σε φοιτητές πλήρους ή μερικής απασχόλησης, σε στελέχη (με συνοπτικά μαθήματα που γίνονται συνήθως το απόγευμα ή τα Σαββατοκύριακα) και σε φοιτητές εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.
Τα περισσότερα μεγάλα πανεπιστήμια και κολέγια παρέχουν προγράμματα MBA, τα οποία συνήθως διαρκούν δύο χρόνια. Ένας υποψήφιος για να μπει σε ένα πρόγραμμα MBA θα πρέπει να περάσει το Graduate Management Admission Test (GMAT) και να γίνει δεκτός από το πρόγραμμα με βάση τα κριτήρια επιλογής του. Επίσης, δεν είναι ασυνήθιστο να υπάρχει επαγγελματική εμπειρία πριν από την υποβολή της αίτησης.