cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Οδυσσέας Ελύτης
Νεανικά χρόνια
225px|μικρογραφία|Η οικογένεια Αλεπουδέλη το 1917. Ο Οδυσσέας είναι το μικρό αγόρι στην άκρη αριστερά. Από τη φωτογραφία απουσιάζει η μεγάλη αδελφή του Μυρσίνη, η οποία πέθανε το 1918 σε ηλικία 20 ετών από την επιδημία της ισπανικής γρίπης. Το φθινόπωρο του 1924 εγγράφηκε στο Γ΄ Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών και συνεργάστηκε στο περιοδικό Η Διάπλασις των Παίδων, χρησιμοποιώντας διάφορα ψευδώνυμα. Όπως ο ίδιος ομολογεί, πρωτογνώρισε τη νεοελληνική λογοτεχνία, αυτός ο θρεμμένος με παγκόσμια έργα του πνεύματος, που ξόδευε όλα του τα χρήματα αγοράζοντας βιβλία και περιοδικά. Εκτός από την ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία, ασχολήθηκε ενεργά με ορειβατικές εκδρομές στα βουνά της Αττικής και, αντιδρώντας στη διάθεσή του για διάβασμα, στράφηκε στον αθλητισμό. Ακόμη και τα βιβλία που αγόραζε έπρεπε να έχουν σχέση με την ελληνική φύση: Δημήτριος Καμπούρογλου, Κώστας Πασαγιάννης, Στέφανος Γρανίτσας κι ένας τρίτομος Οδηγός της Ελλάδος. Το 1925 πέθανε ο πατέρας του. Την άνοιξη του 1927 μία υπερκόπωση και μία αδενοπάθεια τον ανάγκασαν να εγκαταλείψει τις φίλαθλες τάσεις του καθηλώνοντάς τον στο κρεβάτι για περίπου τρεις μήνες. Ακολούθησαν ελαφρά συμπτώματα νευρασθένειας και περίπου την ίδια περίοδο στράφηκε οριστικά προς τη λογοτεχνία, γεγονός που συνέπεσε με την εμφάνιση αρκετών νέων λογοτεχνικών περιοδικών, όπως η Νέα Εστία και τα Ελληνικά Γράμματα.
Το καλοκαίρι του 1928 πήρε το απολυτήριο του γυμνασίου με βαθμό 73/11. Μετά από πιέσεις των γονέων του, αποφάσισε να σπουδάσει χημικός, ξεκινώντας ειδικά φροντιστήρια για τις εισαγωγικές εξετάσεις του επόμενου έτους. Την ίδια περίοδο ήρθε σε επαφή με το έργο του Κωνσταντίνου Καβάφη και του Ανδρέα Κάλβου ανανεώνοντας τη γνωριμία του με τη θελκτική αρχαία λυρική ποίηση. Παράλληλα ανακάλυψε το έργο του Πωλ Ελυάρ και των Γάλλων υπερρεαλιστών, που επέδρασαν σημαντικά στις ιδέες του για τη λογοτεχνία, και τον «ανάγκασαν να προσέξ[ει] κι αδίστακτα να παραδεχτ[ει] τις δυνατότητες που παρουσίαζε, στην ουσία της ελεύθερης ενάσκησης της, η λυρική ποίηση».
Λογοτεχνία
Κάτω από την επίδραση της λογοτεχνικής του στροφής, παραιτήθηκε από την πρόθεση να ασχοληθεί με τη χημεία και το 1930 εγγράφηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας. Όταν το 1933 ιδρύθηκε στο Πανεπιστήμιο η «Ιδεοκρατική Φιλοσοφική Ομάδα», με τη συμμετοχή των Κωνσαντίνου Τσάτσου, Παναγιώτη Κανελλόπουλου, Ιωάννη Θεοδωρακόπουλου και Ιωάννη Συκουτρή, ο Ελύτης ήταν ένας από τους εκπροσώπους των φοιτητών, συμμετέχοντας στα «Συμπόσια του Σαββάτου» που διοργανώνονταν. Την ίδια εποχή μελέτησε τη σύγχρονη ελληνική ποίηση του Καίσαρος Εμμανουήλ (τον Παράφωνο Αυλό), τη συλλογή Στου Γλιτωμού το Χάζι του Θεοδώρου Ντόρρου, τη Στροφή (1931) του Γιώργου Σεφέρη και τα Ποιήματα (1933) του Νικήτα Ράντου. Με ενθουσιασμό συνέχισε παράλληλα τις περιπλανήσεις του στην Ελλάδα, τις οποίες περιγράφει ο ίδιος: «Πιονιέροι αληθινοί, μέρες και μέρες προχωρούσαμε νηστικοί και αξύριστοι, πιασμένοι από το αμάξωμα μιας ετοιμοθάνατης Σεβρολέτ, ανεβοκατεβαίνοντας αμμολόφους, διασχίζοντας λιμνοθάλασσες, μέσα σε σύννεφα σκόνης ή κάτω από ανελέητες νεροποντές, καβαλικεύαμε ολοένα όλα τα εμπόδια και τρώγαμε τα χιλιόμετρα με μιαν αχορταγιά που μονάχα τα είκοσί μας χρόνια και η αγάπη μας γι' αυτή τη μικρή γη που ανακαλύπταμε, μπορούσαν να δικαιολογήσουν».
Την ίδια περίοδο συνδέθηκε στενότερα με τον Γιώργο Σαραντάρη (1908–1941), ο οποίος τον ενθάρρυνε στις ποιητικές του προσπάθειες, όταν ακόμα ο Ελύτης ταλαντευόταν σχετικά με το αν έπρεπε να δημοσιεύσει τα έργα του, ενώ τον έφερε σε επαφή και με τον κύκλο των Νέων Γραμμάτων (1935–1940, 1944). Το περιοδικό αυτό, με διευθυντή τον Αντρέα Καραντώνη και συνεργάτες παλιούς και νεότερους αξιόλογους Έλληνες λογοτέχνες, (όπως οι Γιώργος Σεφέρης, Γεώργιος Θεοτοκάς, Άγγελος Τερζάκης, Κοσμάς Πολίτης, Άγγελος Σικελιανός, κ.ά.) έφερε στην Ελλάδα τις σύγχρονες δυτικές καλλιτεχνικές τάσεις και γνώρισε στο αναγνωστικό κοινό κυρίως τους νεότερους ποιητές, με τη μετάφραση αντιπροσωπευτικών έργων τους ή με άρθρα κατατοπιστικά για την ποίησή τους. Έγινε το πνευματικό όργανο της γενιάς του '30 που φιλοξένησε στις στήλες του όλα τα νεωτεριστικά στοιχεία, κρίνοντας ευνοϊκά και προβάλλοντας τις δημιουργίες των νέων Ελλήνων ποιητών.
Η παρέα στα Νέα Γράμματα
Όπως ο Ελύτης αναγνωρίζει, το 1935 στάθηκε μια ιδιαίτερη χρονιά στην πνευματική πορεία του. Τον Ιανουάριο κυκλοφόρησε το περιοδικό Νέα Γράμματα. Τον Φεβρουάριο γνώρισε τον Ανδρέα Εμπειρίκο, που χαρακτηριστικά τον περιέγραψε: ''«Ο μεγάλης αντοχής αθλητής της φαντασίας, με γήπεδο την οικουμένη ολόκληρη και διασκελισμό τον Έρωτα. Το έργο του, κάθε του καινούργιο έργο, ζωσμένο από ένα μικρό ουράνιο τόξο, είναι μια υπόσχεση προς την ανθρωπότητα, μια δωρεά που αν δεν την κρατούν ακόμα όλοι στα χέρια τους είναι αποκλειστικά και μόνον από δική τους αναξιότητα».'' Τον ίδιο μήνα ο Εμπειρίκος έδωσε διάλεξη με θέμα «Υπερρεαλισμός, μια νέα ποιητική σχολή», που αποτέλεσε και την πρώτη επίσημη παρουσίαση του υπερρεαλισμού στο ελληνικό κοινό. Οι δύο ποιητές συνδέθηκαν με στενή φιλία, που κράτησε πάνω από 25 χρόνια. Τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς, εκτός από το Μυθιστόρημα του Σεφέρη, κυκλοφόρησε η ποιητική συλλογή Υψικάμινος του Εμπειρίκου, με ποίηση ορθόδοξα υπερρεαλιστική. Ο Ελύτης, δέκα χρόνια νεότερος, είδε να ανοίγεται μπροστά του διάπλατη μια πόρτα σε μια νέα ποιητική πραγματικότητα, όπου μπορούσε με τα δικά του εφόδια να θεμελιώσει το ποιητικό του οικοδόμημα. Το Πάσχα οι δυο φίλοι επισκέφτηκαν τη Λέσβο, όπου με τη συμπαράσταση των Μυτιληνιών ζωγράφων Ορέστη Κανέλλη και Τάκη Ελευθεριάδη ήρθαν σε επαφή με την τέχνη του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου, που είχε πεθάνει έναν χρόνο πριν.
Η δημοσίευση των πρώτων ποιημάτων του στα Νέα Γράμματα έγινε τον Νοέμβριο του 1935, στο 11ο τεύχος του περιοδικού. Ο Ελύτης δημοσίευσε επίσης μεταφράσεις ποιημάτων του Ελυάρ και στο προλογικό του άρθρο παρουσιάζει τον δημιουργό τους ως τον ποιητή που «ό,τι γράφει φτάνει αμέσως στην καρδιά μας, μας χτυπάει κατάστηθα σαν κύμα ζωής άλλης, βγαλμένης από το άθροισμα των πιο μαγικών ονείρων μας».
Το 1936, στην «Α΄ Διεθνή Υπερρεαλιστική Έκθεση των Αθηνών», ο Ελύτης παρουσίασε ζωγραφικούς πίνακες με την τεχνική της χαρτοκολλητικής (collage). Εκείνη τη χρονιά, η ομάδα των νέων λογοτεχνών ήταν πιο στέρεη και μεγαλύτερη. Ο Ελύτης γνωρίστηκε επίσης με τον ποιητή Νίκο Γκάτσο, που μερικά χρόνια αργότερα τύπωσε την υπερρεαλιστική Αμοργό. Το 1937 υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών στην Κέρκυρα, αλληλογραφώντας παράλληλα με τον Νίκο Γκάτσο και τον Γιώργο Σεφέρη, που βρίσκονταν στην Κορυτσά. Λίγο μετά την απόλυσή του, τον επόμενο χρόνο, ο Μήτσος Παπανικολάου δημοσίευσε το άρθρο «Ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης» στα Νέα Γράμματα, το οποίο συνέβαλε στην καθιέρωσή του.
Στο Αλβανικό μέτωπο
Με την έναρξη του πολέμου του 1940, ο Ελύτης κατατάχθηκε ως ανθυπολοχαγός στη Διοίκηση του Στρατηγείου Α΄ Σώματος Στρατού. Στις 13 Δεκεμβρίου 1940 μετατέθηκε στη ζώνη πυρός και στις 26 Φεβρουαρίου του επόμενου χρόνου μεταφέρθηκε με σοβαρό κρούσμα κοιλιακού τύφου στο Νοσοκομείο Ιωαννίνων. Στη διάρκεια της Κατοχής υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη του «Κύκλου Παλαμά», που ιδρύθηκε στις 30 Μαΐου του 1943. Εκεί, την άνοιξη του 1942 παρουσίασε το δοκίμιό του «Η αληθινή φυσιογνωμία και η λυρική τόλμη του Α. Κάλβου».
Τον Νοέμβριο του 1943 εκδόθηκε η συλλογή Ο Ήλιος ο πρώτος μαζί με τις Παραλλαγές πάνω σε μια αχτίδα, σε 6.000 αριθμημένα αντίτυπα, ένας ύμνος του Ελύτη στη χαρά της ζωής και στην ομορφιά της φύσης. Στα Νέα Γράμματα που άρχισαν να επανεκδίδονται το 1944, δημοσίευσε το δοκίμιό του «Τα κορίτσια», ενώ από το 1945 ξεκίνησε η συνεργασία του με το περιοδικό Τετράδιο μεταφράζοντας ποιήματα του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα και παρουσιάζοντας σε πρώτη δημοσίευση το ποιητικό του έργο Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας. Το έργο αυτό φαίνεται να συνέγραψε το 1941 ή το 1943 και, σύμφωνα με μία άποψη, το συνέθεσε για να τιμήσει τους συμπολεμιστές του στην Αλβανία ενώ, κατά άλλη, το έγραψε για τον φίλο του ποιητή Γιώργο Σαραντάρη, ο οποίος επίσης πολέμησε στην Αλβανία και πέθανε αφού μεταφέρθηκε βαριά άρρωστος στην Αθήνα.
Ο πόλεμος του 1940 τού έδωσε την έμπνευση και για άλλα έργα, την Καλωσύνη στις Λυκοποριές, την Αλβανιάδα και τη, χαμένη οριστικά, Βαρβαρία. Την περίοδο 1945–1946 διορίστηκε για ένα μικρό διάστημα Διευθυντής Προγράμματος στο Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας, έπειτα από σχετική σύσταση του Σεφέρη, που ήταν διευθυντής του πολιτικού γραφείου του αντιβασιλέα Αρχιεπισκόπου Αθηνών Δαμασκηνού. Συνεργάστηκε επίσης με την Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, όπου δημοσίευσε ορισμένα δοκίμια, την Ελευθερία και την Καθημερινή, όπου διατήρησε ως το 1948 μια στήλη τεχνοκριτικής.
Στην Ευρώπη
Το 1948 ταξίδεψε στην Ελβετία, για να εγκατασταθεί στη συνέχεια στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας στη Σορβόννη. Περιγράφοντας τις εντυπώσεις του από την παραμονή του στη Γαλλία, σχολίασε τα συναισθήματα και τις σκέψεις του: ''«Ένα ταξίδι που θα μ' έφερνε πιο κοντά στις πηγές της μοντέρνας τέχνης, συλλογιζόμουνα. Χωρίς να λογαριάζω ότι θα μ' έφερνε συνάμα πολύ κοντά και στις παλιές μου αγάπες, στα κέντρα όπου είχαν δράσει οι πρώτοι Υπερρεαλιστές, στα καφενεία όπου είχαν συζητηθεί τα Μανιφέστα, στη Rue de l'Odeon και στην Place Blanche, στο Montparnasse και στο St. Germain des Prés»''. Στο Παρίσι υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Τέχνης (Association Internationale des Critiques d'Art), ενώ είχε επίσης την ευκαιρία να γνωριστεί με τους Αντρέ Μπρετόν, Πωλ Ελυάρ, Αλμπέρ Καμύ, Τριστάν Τζαρά, Πιερ Ζαν Ζουβ, Ζουάν Μιρό και άλλους.
Με τη βοήθεια του Ελληνογάλλου τεχνοκριτικού Στρατή Ελευθεριάδη (E. Teriade), που πρώτος είχε προσέξει την αξία του έργου του συμπατριώτη του Θεόφιλου, συνάντησε τους μεγάλους ζωγράφους Ανρί Ματίς, Μαρκ Σαγκάλ, Αλμπέρτο Τζιακομέτι, Τζόρτζιο ντε Κίρικο και Πάμπλο Πικάσο, για του οποίου το έργο έγραψε αργότερα άρθρα και αφιέρωσε στην τέχνη του το ποίημα «Ωδή στον Πικασσό». Το καλοκαίρι του 1950 ταξίδεψε στην Ισπανία ενώ κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Λονδίνο, από τα τέλη του 1950 μέχρι τον Μάιο 1951, συνεργάστηκε με το BBC πραγματοποιώντας τέσσερις ραδιοφωνικές ομιλίες. Λίγο νωρίτερα είχε ξεκινήσει τη σύνθεση του Άξιον Εστί.
Επιστροφή στην Ελλάδα
Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, το 1952 έγινε μέλος της «Ομάδας των Δώδεκα», που κάθε χρόνο απένειμε βραβεία λογοτεχνίας, από την οποία παραιτήθηκε τον Μάρτιο του 1953, αλλά επανήλθε δύο χρόνια αργότερα. Το 1953 ανέλαβε και πάλι για έναν χρόνο τη Διεύθυνση Προγράμματος του Ε.Ι.Ρ. διορισμένος από την κυβέρνηση Παπάγου, θέση από την οποία παραιτήθηκε τον επόμενο χρόνο. Στο τέλος του έτους έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Πολιτισμού στη Βενετία και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του θεάτρου Τέχνης του Κάρολου Κουν.
Το 1958, μετά από μία δεκαπενταετή περίπου περίοδο ποιητικής σιωπής, δημοσιεύτηκαν αποσπάσματα από Το Άξιον Εστί στην Επιθεώρηση Τέχνης. Το έργο εκδόθηκε τον Μάρτιο του 1960 από τις εκδόσεις Ίκαρος, αν και φέρεται τυπωμένο τον Δεκέμβριο του 1959. Λίγους μήνες αργότερα απέσπασε για Το Άξιον Εστί το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Την ίδια περίοδο εκδόθηκαν και οι Έξι και Μία Τύψεις για τον Ουρανό (εκδόσεις Ίκαρος), ενώ στη Γερμανία εκδόθηκε επιλογή ποιημάτων του με τίτλο «Korper des Sommers». Ωστόσο, το 1960 σημάδεψε τον Οδυσσέα Ελύτη με ένα βαρύτατο διπλό πένθος, καθώς έχασε τη μητέρα του και τον αδελφό του Κωνσταντίνο.
Το 1961 με κυβερνητική πρόσκληση επισκέφτηκε τις Ηνωμένες Πολιτείες από τα τέλη Μαρτίου έως τις αρχές Ιουνίου. Τον επόμενο χρόνο μετά από ένα ταξίδι στη Ρώμη επισκέφτηκε τη Σοβιετική Ένωση, προσκεκλημένος μαζί με τον Ανδρέα Εμπειρίκο και τον Γιώργο Θεοτοκά. Το δρομολόγιο που ακολούθησαν περιλάμβανε την Οδησσό, τη Μόσχα, όπου έδωσε μία συνέντευξη, και το Λένινγκραντ.
Το 1964 ξεκίνησε η ηχογράφηση του μελοποιημένου Άξιον Εστί από τον Μίκη Θεοδωράκη, ενώ η συνεργασία του Ελύτη με τον συνθέτη είχε ξεκινήσει ήδη από το 1961. Το ορατόριο του Θεοδωράκη εντάχθηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και επρόκειτο αρχικά να παρουσιαστεί στο Ηρώδειο. Ωστόσο το Υπουργείο Προεδρίας Κυβερνήσεως αρνήθηκε να το παραχωρήσει, με αποτέλεσμα ο Ελύτης και ο Θεοδωράκης να αποσύρουν το έργο, το οποίο παρουσιάστηκε τελικά στις 19 Οκτωβρίου στο κινηματοθέατρο Rex.
Το 1965 του απονεμήθηκε από τον Βασιλέα Κωνσταντίνο το παράσημο του Ταξιάρχου του Φοίνικος και το επόμενο διάστημα ολοκλήρωσε τη συλλογή δοκιμίων που θα συγκροτούσαν τα Ανοιχτά Χαρτιά. Παράλληλα πραγματοποίησε ταξίδια στη Σόφια, καλεσμένος της Ένωσης Βουλγάρων Συγγραφέων και στην Αίγυπτο. Μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, απείχε από τη δημοσιότητα ασχολούμενος κυρίως με τη ζωγραφική και την τεχνική του κολάζ, ενώ αρνήθηκε πρόταση να απαγγείλει ποιήματά του στο Παρίσι εξαιτίας της δικτατορίας που επικρατούσε. Στις 3 Μαΐου του 1969 εγκατέλειψε την Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου ξεκίνησε τη συγγραφή της συλλογής Φωτόδεντρο.
Λίγους μήνες αργότερα επισκέφτηκε για ένα διάστημα την Κύπρο, ενώ το 1971 επέστρεψε στην Ελλάδα και τον επόμενο χρόνο αρνήθηκε να παραλάβει το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας που είχε θεσπίσει η δικτατορία. Μετά την πτώση της δικτατορίας, διορίστηκε πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΙΡΤ και μέλος για δεύτερη φορά του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Θεάτρου (1974–1977). Κατά τα χρόνια που ακολούθησαν συνέχισε το πολύπλευρο πνευματικό του έργο. Το 1978 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας
Το 1979 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Η αναγγελία της απονομής του βραβείου από τη Σουηδική Ακαδημία έγινε στις 18 Οκτωβρίου «για την ποίησή του, η οποία, με φόντο την ελληνική παράδοση, ζωντανεύει με αισθηματοποιημένη δύναμη και πνευματική καθαρότητα βλέμματος τον αγώνα του σύγχρονου ανθρώπου για ελευθερία και δημιουργικότητα», σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης.
Ο Ελύτης παρέστη στην καθιερωμένη τελετή απονομής του βραβείου στις 10 Δεκεμβρίου του 1979, παραλαμβάνοντάς το από τον βασιλιά Κάρολο Γουστάβο και γνωρίζοντας παγκόσμια δημοσιότητα. Τον επόμενο χρόνο κατέθεσε το χρυσό μετάλλιο και τα διπλώματα του βραβείου στο Μουσείο Μπενάκη.
Πέθανε στις 18 Μαρτίου του 1996 από ανακοπή καρδιάς στην Αθήνα.
Η σχέση του με την πολιτική
225px|μικρογραφία|δεξιά|Μεταλλικό ανάγλυφο που εικονίζει τον Οδυσσέα Ελύτη, από τη Λότζια Ηρακλείου Κρήτης. Έργο του γλύπτη Γιάννη Παππά. Ο Ελύτης δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως πολιτικός ποιητής. Σπανιότατα εξέφραζε ορισμένες πολιτικές αλληγορίες μέσα από τα ποιήματά του. Συνήθως απείχε από την πολιτική, τα κόμματα και τις ιδεολογίες. Στα ποιήματά του εκφράζονται κυρίως η αγάπη για τον Ελληνισμό και την ορθόδοξη παράδοση.
Σύμφωνα με ένα άρθρο του Δημήτρη Μαρωνίτη ο Ελύτης, στη νεανική του ηλικία, είχε δείξει μεγάλο ενδιαφέρον για τον Επαναστατικό Μαρξισμό στη μορφή του Τροτσκισμού. Μάλιστα, αυτό το ενδιαφέρον είχε εκδηλωθεί με τη μετάφραση κάποιων άρθρων του Τρότσκι για φοιτητικό περιοδικό.
Αργότερα, δεδομένης της αστικής του καταγωγής, ο Ελύτης συνδέθηκε ελαφρώς με τη δεξιά παράταξη. Πάντως, στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης αρνήθηκε την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας να συμπεριληφθεί στο ψηφοδέλτιο των βουλευτών Επικρατείας της, καθώς έμεινε πιστός στην αρχή που είχε υιοθετήσει, δηλαδή να μην αναμιγνύεται ενεργά στην πολιτική πρακτική. Το 1977 αρνήθηκε επίσης την αναγόρευσή του ως Ακαδημαϊκού. , την οποία δήλωσε ότι στηρίζει με γραπτή επιστολή του. Το 1995 ο Σαμαράς πρότεινε τον Ελύτη για Πρόεδρο της Δημοκρατίας, μα και πάλι ο ποιητής αρνήθηκε.
Μετά τον θάνατό του, το 2012 ο τότε πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς χρησιμοποίησε μερικούς στίχους του Ελύτη σε προεκλογικό σποτ της Νέας Δημοκρατίας και το γεγονός αυτό προξένησε αντιδράσεις, ιδιαίτερα από την τελευταία σύντροφό του, η οποία τόνισε ότι η ποίηση του Ελύτη δεν πρέπει να γίνεται αντικείμενο κανενός πολιτικού κόμματος, καθώς ο Ελύτης ανήκει σε όλους τους Έλληνες. Παρ' όλα αυτά η Νέα Δημοκρατία δεν το απέσυρε.
Προσωπική ζωή
Ο Ελύτης φρόντιζε αυστηρά η προσωπική του ζωή να βρίσκεται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Όταν πέθανε, οι μόνοι στενοί συγγενείς του εν ζωή ήταν ο Ευάγγελος Αλεπουδέλης και η κόρη του αδελφού του Θόδωρου, Μυρσίνη Αλεπουδέλη-Λεωνιδοπούλου. Τελευταία σύντροφος της ζωής του ήταν η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, που ήταν και η κληρονόμος των πνευματικών δικαιωμάτων του έργου του.
Έργο
Ο Οδυσσέας Ελύτης αποτέλεσε έναν από τους τελευταίους εκπροσώπους της λογοτεχνικής γενιάς του '30, ένα από τα χαρακτηριστικά της οποίας υπήρξε το ιδεολογικό δίλημμα ανάμεσα στην ελληνική παράδοση και τον ευρωπαϊκό μοντερνισμό. Ο ίδιος ο Ελύτης χαρακτήριζε τη δική του θέση στη γενιά αυτή ως παράξενη σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Από το ένα μέρος ήμουνα ο στερνός μιας γενιάς, που έσκυβε στις πηγές μιας ελληνικότητας, κι απ' την άλλη ήμουν ο πρώτος μιας άλλης που δέχονταν τις επαναστατικές θεωρίες ενός μοντέρνου κινήματος». Το έργο του έχει επανειλημμένα συνδεθεί με το κίνημα του υπερρεαλισμού, αν και ο Ελύτης διαφοροποιήθηκε νωρίς από τον «ορθόδοξο» υπερρεαλισμό που ακολούθησαν σύγχρονοί του ποιητές, όπως ο Ανδρέας Εμπειρίκος, ο Νίκος Εγγονόπουλος ή ο Νικόλαος Κάλας. Επηρεάστηκε από τον υπερρεαλισμό και δανείστηκε στοιχεία του, τα οποία ωστόσο αναμόρφωσε σύμφωνα με το προσωπικό του ποιητικό όραμα, άρρηκτα συνδεδεμένο με το λυρικό στοιχείο και την ελληνική λαϊκή παράδοση. Οι επιρροές από τον υπερρεαλισμό διακρίνονται ευκολότερα στις δύο πρώτες ποιητικές συλλογές του Προσανατολισμοί (1940) και Ήλιος ο πρώτος (1943).
Μία από τις κορυφαίες δημιουργίες του υπήρξε το ποίημα Το Άξιον Εστί (1959), έργο με το οποίο ο Ελύτης διεκδίκησε θέση στην εθνική λογοτεχνία, προσφέροντας ταυτόχρονα μία «συλλογική μυθολογία» και ένα «εθνικό έργο». Η λογοτεχνική κριτική υπογράμμισε την αισθητική αξία του, καθώς και την τεχνική του αρτιότητα. Η γλώσσα του επαινέθηκε για την κλασική ακρίβεια της φράσης, ενώ η αυστηρή δόμησή του χαρακτηρίστηκε ως άθλος που «δεν αφήνει να διαφανεί πουθενά ο παραμικρός βιασμός της αυθόρμητης έκφρασης». Τον «εθνικό» χαρακτήρα του Άξιον Εστί υπογράμμισαν μεταξύ άλλων ο Δ.Ν. Μαρωνίτης και ο Γεώργιος Π. Σαββίδης, ο οποίος σε μία από τις πρώτες κριτικές του ποιήματος διαπίστωσε πως ο Ελύτης δικαιούνταν το επίθετο «εθνικός», συγκρίνοντας το έργο του με αυτό του Διονυσίου Σολωμού, του Κωστή Παλαμά και του Άγγελου Σικελιανού.
Η μεταγενέστερη πορεία του Ελύτη υπήρξε πιο ενδοστρεφής, επιστρέφοντας στον αισθησιασμό της πρώιμης περιόδου του και σε αυτό που ο ίδιος ο Ελύτης αποκαλούσε ως έκφραση μιας «μεταφυσικής του φωτός»: «Έτσι το φως, που είναι η αρχή και το τέλος κάθε αποκαλυπτικού φαινομένου, δηλώνεται με την επίτευξη μιας ολοένα πιο μεγάλης ορατότητας, μιας τελικής διαφάνειας μέσα στο ποίημα που επιτρέπει να βλέπεις ταυτοχρόνως μέσα απ' την ύλη και μέσα από την ψυχή». Ιδιόμορφο, αλλά και ένα από τα σημαντικότερα έργα του Ελύτη, μπορεί να χαρακτηριστεί το σκηνικό ποίημα Μαρία Νεφέλη (1978), στο οποίο χρησιμοποιεί — για πρώτη φορά στην ποίησή του — την τεχνική του κολάζ.
Πέρα από το ποιητικό του έργο, ο Ελύτης άφησε σημαντικά δοκίμια, συγκεντρωμένα στους τόμους Ανοιχτά Χαρτιά (1974) και Εν Λευκώ (1992), καθώς και αξιόλογες μεταφράσεις Ευρωπαίων ποιητών και θεατρικών συγγραφέων.
Μελοποιημένα έργα του Ελύτη
Σημαντικός αριθμός ποιημάτων του Οδυσσέα Ελύτη έχει μελοποιηθεί και τραγουδηθεί από πολλούς καλλιτέχνες. Μερικά έργα αναφέρονται παρακάτω:
Ηχητικά αρχεία
Κατηγορία:Κατηγορία Commons με τοπικό σύνδεσμο ίδιο με των Wikidata Κατηγορία:Νεοέλληνες λογοτέχνες Κατηγορία:Νεοέλληνες ποιητές Κατηγορία:Έλληνες μεταφραστές Κατηγορία:Έλληνες κριτικοί της τέχνης Κατηγορία:Έλληνες δοκιμιογράφοι Κατηγορία:Γενιά του ’30 Κατηγορία:Έλληνες λόγιοι του 20ου αιώνα Κατηγορία:Έλληνες νομπελίστες Κατηγορία:Βραβευμένοι με Νόμπελ Λογοτεχνίας Κατηγορία:Βραβευμένοι με Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών
Αδόλφος του Τεκ
Ο Αδόλφος (γερμ. Adolf, 13 Αυγούστου 1868 - 24 Οκτωβρίου 1927) από τον Οίκο της Βυρτεμβέργης ήταν δούκας του Τεκ, μετέπειτα μαρκήσιος του Κέιμπριτζ.
Βιογραφία
Ήταν ο πρωτότοκος γιος του Φραγκίσκου, Δούκα του Τεκ, και της Μαρίας Αδελαΐδας των Γουέλφων-Αννοβέρου, κόρης του Αδόλφου, Δούκα του Κέιμπριτζ. Ο πάππος του Αλέξανδρος της Βυρτεμβέργης νυμφεύτηκε μοργανατικά και έλαβε για τη σύζυγο και τα τέκνα του τον τίτλο του κόμη του Χόχενσταϊν και αργότερα του πρίγκιπα του Τεκ. Όταν νυμφεύτηκε ο Φραγκίσκος αναβαθμίστηκε σε δούκα του Τεκ.
Ο Αδόλφος Κάρολος Αλέξανδρος Αλβέρτος Εδουάρδος Γεώργιος Φίλιππος Λουδοβίκος Λαδίσλαος γεννήθηκε στο Ανάκτορο Κένσινγκτον του Λονδίνου και σπούδασε στο Κολλέγιο Ουέλλινγκτον του Μπέρκσιρ. Όπως και ο πατέρας του και ο πάππος του έγινε αξιωματικός του Ιππικού. Φοίτησε στο Βασιλικό Στρατιωτικό Κολέγιο στο Σάντχερστ και το 1888 εισήλθε στο βρετανικό στρατό ως ανθυπολοχαγός του 17ου Συντάγματος λογχοφόρων ιππέων. Έγινε υπολοχαγός (1893) και λοχαγός (1895) του 1ου Συνάγματος Σωματοφυλάκων. Του απονεμήθηκε η διάκριση του Βασιλικού Τάγματος της Βικτωρίας.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε το 1894 τη Λαίδη Μάργκαρετ Έβελυν Γκρόουβενορ, κόρη του Χιού Γκρόουβενορ, Δούκα του Ουέστμινστερ, και είχε τέκνα:
Αναφορές σε πηγές
Κατηγορία:Οίκος της Βυρτεμβέργης
26 Μαρτίου
Η 26η Μαρτίου είναι η 85η ημέρα του έτους κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο (86η σε δίσεκτα έτη). Υπολείπονται 280 ημέρες.
Ζωροαστρισμός
Κατηγορία:Ημέρες του έτους
Βασίλισσα Σοφία Ι (εύδρομο)
Το εύδρομον Βασίλισσα Σοφία Ι ήταν ατμόπλοιο από τις Γερμανικές επανορθώσεις του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ναυπηγήθηκε το 1906. Στη Μικρασιατική εκστρατεία το 1920-1922, μετά τον εξοπλισμό του χρησιμοποιήθηκε σαν βοηθητικό εύδρομο.
Κατηγορία:Ελληνικά Εύδρομα
Λέσβος ΙΙΙ (αρματαγωγό)
Λέσβος ΙΙΙ (Αρματαγωγό) / 33
Πρώην ‘LST-34’. Ομοίου τύπου πλοία ‘Λήμνος ΙΙ’, ‘Λέσβος ΙΙΙ’, ‘Χίος V’ και ‘ Σάμος IV’ Εκτόπισμα : 1625/4080 ΤΝ – Διαστάσεις: 328Χ50Χ14 πόδια. – Ταχύτητα : 11 κόμβοι. – Πρόωση : Ντίζελ. – Οπλισμός : 1 πυροβόλο 3’’ / 50 και 6 πυροβόλα 20 χιλιοστών.
Κατασκευάστηκε στα ναυπηγεία ‘USA – Dravo Corp., East Yard, Naville Island. Pitteburgh, Pa’. Καθελκύσθηκε στις 7 Μαΐου 1943. Παρελήφθη στις 18 Αυγούστου 1943 στην Νέα Ορλεάνη Η.Π.Α. από τον Πλωτάρχη Εμμανουήλ Ζάρπα. Στις 6 Ιουνίου 1944 προσάραξε στη νησίδα PLANE στις ακτές της Τύνιδας. Κατεβλήθησαν τεράστιες προσπάθειες για να αποκολληθεί χωρίς αποτέλεσμα και χάθηκε. Από του επιβάτες και το πλήρωμα του σώθηκαν όλοι εκτός από 6 άτομα (1 έλληνας ναύτης, 2 άγγλοι και 3 ιταλοί αιχμάλωτοι.
Κατηγορία:Ελληνικά Αρματαγωγά
Μπότσολο (Ιταλία)
To Μπότσολο (ιταλικά: Bozzolo) είναι ιταλικός δήμος στην Επαρχία της Μάντοβας, στην περιφέρεια της Λομβαρδίας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Μάντοβας
Ίλινο Μπρντο
Το Ίλινο Μπρντο (σερβικά κυριλλικά: Илино Брдо) είναι χωριό στα νότια του Μαυροβουνίου, εντός του Δήμου της Μπούντβα. Κατά την απογραφή του 2003, δεν αριθμούσε κανέναν κάτοικο.
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά του Μαυροβουνίου Κατηγορία:Οικισμοί της Μπούντβα
Τουμπίτσι Αρκαδίας
Το Τουμπίτσι είναι μικρός πεδινός οικισμός στην Πελοπόννησο και την Περιφερειακή Ενότητα Αρκαδίας.
Γεωγραφικά στοιχεία
Το Τουμπίτσι βρίσκεται προς τα όρια με την Περιφερειακή Ενότητα Ηλείας στις ανατολικές όχθες του Λάδωνα και σε υψόμετρο 140 μέτρα. Το χωριό απέχει 51 χλμ. Δ. από τη Δημητσάνα (έδρα του δήμου) και 97 χλμ. Δ.-ΒΔ. από την Τρίπολη ενώ στη νότια άκρη του περνάει η ΕΟ Τρίπολης - Ολυμπίας. Στα βόρειά του και σε απόσταση 6 χλμ. είναι το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο της Δ.Ε.Η. με 2 γεννήτριες ισχύος 34.500 KW η κάθε μία, οι οποίες τροφοδοτούνται από το φράγμα της τεχνητής λίμνης του Λάδωνα μέσω σήραγγας συνολικού μήκους 8.620 μέτρων και διαμέτρου 3,90 μέτρα. Η σήραγγα επιτρέπει να περνούν 36 κυβ.μ. νερού ανά δευτερόλεπτο ενώ το τμήμα του αγωγού πτώσεως έχει μήκος 411,7 μέτρα, με μέγιστη εσωτερική διάμετρο 3,325 μέτρα. Ως ξεχωριστός οικισμός αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά το 1961 να απογράφεται στην τότε κοινότητα Ραχών. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης μαζί με τις Ράχες αποτελούν την τοπική κοινότητα Ραχών που υπάγεται στην δημοτική ενότητα Τροπαίων του Δήμου Τρίπολης και σύμφωνα με την την απογραφή του 2011 απογράφησαν 29 κάτοικοι.
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Αρκαδίας Κατηγορία:Δήμος Γορτυνίας
Έντγκαρ Α΄ ο Ειρηνικός
thumb|right|250px|Ο Έντγκαρ ο Ειρηνικός σε τοιχογραφία της εποχής του στο αβαείο του Νιού Μίνστερ (966) Ο Έντγκαρ Α΄ ο Ειρηνικός (943 - 8 Ιουλίου 975) βασιλιάς της Αγγλίας (959 - 975) ήταν νεώτερος γιος του Εδμόνδου Α΄ της Αγγλίας και της Έλφγκιφου του Σάφτεσμπουρι διάδοχος του αδελφού του Έντουι της Αγγλίας. Τον πατέρα του Εδμόνδο διαδέχτηκε (946) ο θείος του Έντρεντ της Αγγλίας και αυτόν στην συνέχεια όταν πέθανε άτεκνος (955) ο ανιψιός του και μεγαλύτερος αδελφός του Έντγκαρ Έντουι, τον Έντουι που πέθανε πρόωρα διαδέχθηκε ο Έντγκαρ (959) σε πρώιμη εφηβική ηλικία. Σαν βασιλιάς εδραίωσε την εξουσία του με μεγάλη πολιτική σταθερότητα, ο κύριος σύμβουλος του ήταν ο Άγιος Ντάνσταν τον οποίο ο Έντγκαρ ανακάλεσε από την εξορία και τον τοποθέτησε αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπερι. Το κορυφαίο γεγονός της βασιλείας του ήταν η τελετή στέψης του στο Μπαθ (973) που οργανώθηκε από τον ίδιο τον Ντάνσταν αποτελώντας την βάση των σύγχρονων τελετουργικών στέψης. Μετά τον θάνατο του τον διαδέχθηκε ο μεγαλύτερος γιος του Εδουάρδος ο Μάρτυρας αν και η διαδοχή ήταν υπό αμφισβήτηση επειδή ο Εδουάρδος ήταν νόθος. Ο Έντουι δεν ήταν δημοφιλής βασιλιάς, την περίοδο που κυβερνούσε σημειώθηκαν συγκρούσεις ανάμεσα στους ευγενείς και την εκκλησία με αποκορύφωμα την σύγκρουση μεταξύ του Αγίου Ντάνσταν και του αρχιεπισκόπου Όντα, το 957 οι ευγενείς της Μερκίας και της Νορθούμπριας υποστήριξαν τον Έντγκαρ. Μια σύγκλιση ευγενών ανακήρυξε τον Έντγκαρ βασιλιά στις περιοχές βόρεια του Τάμεση. Ο Έντουι πέθανε πρόωρα χωρίς απογόνους τον Οκτώβριο του 959 και ο Έντγκαρ ανακηρύχτηκε βασιλιάς της Αγγλίας σε ηλικία 16 ετών.
Θρησκευτικές και πολιτικές μεταρρυθμίσεις
Η πρώτη πράξη του Έντγκαρ όταν ανακηρύχτηκε νέος βασιλιάς ήταν να ανακαλέσει από την εξορία τον Ντάνσταν και να τον τοποθετήσει επίσκοπο του Ουόρκεστερ, παρέμεινε ο κύριος σύμβουλος του Έντγκαρ σε όλη την διάρκεια της βασιλείας του. Ο ίδιος αν και ήταν πολεμοχαρής από την φύση του κατόρθωσε στην περίοδο της βασιλείας του να φέρει μόνιμα την ειρήνη και την πολιτική σταθερότητα για την οποία είχαν αγωνιστεί σκληρά όλοι οι προκάτοχοι του. Ο Ουίλιαμ Μπλάκστον (1723 - 1780) αναφέρει ότι ο Έντγκαρ ο Ειρηνικός ως βασιλιάς σταθεροποίησε τους νόμους.
Ο Τζορτζ Μολινουξ αναφέρει ότι "ο Έντγκαρ ήταν μακράν ανώτερος ακόμα και από βασιλείς όπως ο Αλφρέδος ο Μέγας ή ο Έθελσταν της Αγγλίας επειδή δημιούργησε τις δομές στις οποίες στηρίχτηκε το Αγγλικό βασίλειο ολόκληρο τον 11ο αιώνα". Ο Κνούτος αναφέρει σε ένα γράμμα του "πρόθεση μου είναι να δημιουργήσω ένα έθνος με εκκλησιαστικές δομές και νόμους στα πρότυπα των νόμων του Έντγκαρ, όλοι οι άντρες που επιλέγονται να ορκίζονται στην Οξφόρδη" Η κορυφαία θρησκευτική μεταρρυθμιστική κίνηση του Έντγκαρ φέρεται να είναι η δημιουργία της κοινότητας Βενεδικτιανών μοναχών η οποία έφτασε στο αποκορύφωμα της την εποχή του Ντάνσταν, του Έθελγουλντ και του Όσβαλντ.
Τελετή στέψεις
Ο Έντγκαρ στέφτηκε βασιλιάς στο Μπαθ σε μια μεγαλοπρεπή τελετή στην οποία καθιερώθηκε για πρώτη φορά η στέψη της βασίλισσας. Η στέψη του βασιλιά έγινε το 973 με μεγάλη καθυστέρηση σε μια μεγαλοπρεπή τελετή αυτοκρατορικής μορφής την οποία προτίμησε να πραγματοποιήσει στο αποκορύφωμα της βασιλείας του αντί για την εποχή που ανέβηκε στον θρόνο. Ένα ποίημα στο Αγγλοσαξωνικό χρονικό αναφέρει ότι η προετοιμασία ήταν σκληρή, οργανώθηκε από τον ίδιο τον Άγιο Ντάνσταν και αποτελεί την βάση για το τελετουργικό στέψης των Άγγλων βασιλέων. Η μεγαλοπρεπής συμβολική στέψη ήταν κορυφαίο γεγονός, όλοι οι Βρετανοί βασιλείς έσπευσαν να δηλώσουν την υποταγή τους στο Τσέστερ ανάμεσα τους και ο βασιλιάς της Σκωτίας. Οι μετέπειτα χρονικογράφοι ανεβάζουν τον αριθμό των βασιλέων σε οκτώ η οποίοι συμβολικά κωπηλατούσαν την βασιλική φρεγάτα στον ποταμό Ντι. Η πληροφορία αυτή ωστόσο πρέπει να είναι ασαφής.
Διαδοχή
Ο Έντγκαρ πέθανε αιφνίδια στις 8 Ιουλίου 975, τον διαδέχτηκε ο μεγαλύτερος γιος του Εδουάρδος ο Μάρτυρας ο οποίος πιθανότατα ήταν νόθος. Η Αγία Έντιθ του Ουίλτον ήταν επίσης ένα από τα νόθα παιδιά του Έντγκαρ με μια μοναχή που έγινε επίσης αγία. Με την δεύτερη σύζυγο του Έλφθραιθ απέκτησε τον Έθελρεντ του Ουέσσεξ ο οποίος διαδέχθηκε τον Εδουάρδο τον Μάρτυρα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Βασιλείς της Αγγλίας Κατηγορία:Βασιλείς του Ουέσσεξ Κατηγορία:Οίκος του Ουέσσεξ Κατηγορία:Άγιοι προστάτες στρατιωτικών σωμάτων
Σημαία της Σαξονίας-Άνχαλτ
thumb|250px|Αστική σημαία της Σαξονίας-Άνχαλτ. Η σημαία του κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ καθιερώθηκε με τη σημερινή της μορφή στις 30 Ιανουαρίου του 1991.
Αστική σημαία
Η αστική σημαία (σημαία των πολιτών) αποτελείται από δύο ζώνες, η επάνω χρώματος χρυσού και η κάτω μαύρου. Οι διαστάσεις της είναι 3:5. Στο παρελθόν η σημαία αυτή είχε τα χρώματα αντεστραμμένα (επάνω μαύρο, κάτω χρυσό), έως το 1952, οπότε στην Ανατολική Γερμανία καταργήθηκε ο διαχωρισμός σε κρατίδια. Με την επάνοδο το 1990 του κρατιδίου, η σειρά στα χρώματα έπρεπε να αλλάξει, για να μη γίνεται σύγχυση με τη σημαία της Βάδης-Βυρτεμβέργης.
Κρατική (κυβερνητική) σημαία
250px|border|thumb|Η κρατική σημαία της Σαξονίας-Άνχαλτ. Η κρατική σημαία, που είναι και η επίσημη, καθώς χρησιμοποιείται από την κυβέρνηση, έχει επιπρόσθετα στο κέντρο το θυρεό του κρατιδίου. Ο θυρεός είναι σύνθετος, χωρισμένος κατά ζώνη σε δύο τμήματα. Στο επάνω «ζωνοφόρο των πέντε» εναλλάξ μαύρο και χρυσό, με πράσινο δουκικό στέμμα επί του όλου σε θέση τελαμώνα («Σαξονία»), και πρόσθετο θυρεΐσκο αριστερά (εραλδικά), ο οποίος φέρει σε πεδίο αργυρό αετό μαύρο με ράμφος και πόδια χρυσά. Στο κάτω μισό παριστάνεται σε πεδίο αργυρό τείχος πόλεως ερυθρό με επάλξεις, πάνω στις οποίες βαδίζει σε στάση «διαβαίνοντος» αρκούδα μαύρη.
Βλέπε επίσης
Κατηγορία:Σαξονία-Άνχαλτ Σαξονία-Άνχαλτ
Α΄ Περσικός Πόλεμος
Ο Α΄ Περσικός Πόλεμος  διεξήχθη σε δύο φάσεις (492/490 π.Χ), κατά τη διάρκεια των Περσικών Πολέμων. Οι Πέρσες εισέβαλλαν στην Ελλάδα, υπό τις διαταγές του Δαρείου Α', με σκοπό να τιμωρήσουν την Αθήνα και την Ερέτρια, οι οποίες είχαν βοηθήσει τους Ίωνες κατά την Ιωνική Επανάσταση. Η πρώτη εκστρατεία, η οποία διεξήχθη το 492 π.Χ, είχε ως αποτέλεσμα τη κατάληψη της Θράκης και της Μακεδονίας από τον Μαρδόνιο, ωστόσο ο περσικός στόλος καταστράφηκε στο Ακρωτήριο του Άθω μετά από θαλασσοταραχή. Η δεύτερη επίθεση διεξήχθη δύο χρόνια αργότερα, με διοικητές τον Δάτη και τον Αρταφέρνη και είχε ως αποτέλεσμα την κατάληψη της Νάξου, των Κυκλάδων και τον εμπρησμό της Ερέτριας. Ωστόσο, οι Αθηναίοι πέτυχαν αποφασιστική νίκη στον Μαραθώνα και έδιωξαν τους Πέρσες απ' την Ελλάδα. Ο Δαρείος ετοιμάστηκε να επιτεθεί εκ νέου, ωστόσο η εξέγερση στην Αίγυπτο και ο θάνατος του ματαίωσαν τα σχέδια του. Την ηγεσία του περσικού στρατού και στόλου ανέλαβε ο Ξέρξης, ο οποίος επιτέθηκε στην Ελλάδα το 480 π.Χ.
Πηγές
Κύρια πηγή για τους Περσικούς πολέμους αποτελεί ο Έλληνας ιστορικός Ηρόδοτος. Ο Ηρόδοτος, γνωστός ως «Πατέρας της Ιστορίας», γεννήθηκε το 484 π.Χ. στην Αλικαρνασσό της Μικράς Ασίας, η οποία εκείνη την περίοδο βρισκόταν υπό περσική κατοχή. Έγραψε το έργο «Ιστορίαι» γύρω στα 440-430 π.Χ, προσπαθώντας να ανακαλύψει τις πραγματικές αιτίες των Περσικών πολέμων, οι οποίοι ολοκληρώθηκαν το 450 π.Χ. Η μέθοδος του Ηρόδοτου αποτελούσε καινοτομία και σύμφωνα με μερικούς ιστορικούς, ο Ηρόδοτος έχει εφεύρει την ιστορία που ξέρουμε. Κατά τον Παπαρρηγόπουλο: «Ο Ηρόδοτος είναι ο δημιουργός της αληθούς ιστορικής τέχνης...πρώτος ενόησεν ότι η ιστορία δεν είναι απλούς πραγμάτων κατάλογος, αλλά και η τεχνική των πραγμάτων τούτων συναρμολόγηση και η εξήγησις του χαρακτήρος αυτών». Κατά τον Τομ Χόλλαντ: «Για πρώτη φορά, ένας ιστορικός αποφάσισε να αποκαλύψει τα αίτια ενός πολέμου, ο οποίος έληξε πρόσφατα, χωρίς να καταγράφει μύθους, αλλά αιτίες, τις οποίες θα μπορούσαμε να ελέγξουμε προσωπικά»
Ο Θουκυδίδης είχε αμφισβητήσει το έργο του Ηροδότου, καθώς η προσωπική άποψη του τελευταίου εμφανιζόταν συχνά στο έργο του. Παρ' όλ' αυτά, ο Θουκυδίδης αποφάσισε να ξεκινήσει το έργο του εκεί όπου ο Ηρόδοτος σταμάτησε (στην πολιορκία της Σηστού) αλλά σταμάτησε την προσπάθεια, επειδή πίστευε ότι το έργο του Ηροδότου δεν χρειαζόταν επαναγραφή ή διορθώσεις, γιατί ήταν ακριβές. Η αξιοπιστία του Ηροδότου έχει αμφισβητηθεί και από άλλους ιστορικούς. Ο Παυσανίας, στα Φωκικά, αναφέρεται στην περιγραφή του Ηροδότου για τη μάχη των Θερμοπυλών, όπου ο δεύτερος καταγράφει ότι οι Θηβαίοι παραδόθηκαν, όπως και 80 Μυκηναίοι. Ο Πλούταρχος, στο έργο Περί της Ηροδότου κακοήθειας (αν όντως το έγραψε αυτός), κατηγορεί τον Ηρόδοτο επειδή ο τελευταίος ζήτησε χρήματα από τους Θηβαίους, και επειδή δεν τα έλαβε, έγραψε ότι οι Θηβαίοι δείλιασαν και παραδόθηκαν. Οπωσδήποτε οι κατηγορίες που εκτοξεύει το σύγγραμμα αυτό κατά του Ηροδότου κάθε άλλο παρά σοβαρές είναι. Την περίοδο της Αναγέννησης, παρά το γεγονός ότι οι άνθρωποι συνέχιζαν να διαβάζουν το έργο του Ηροδότου, ο ιστορικός είχε κακή φήμη. Παρ' όλ' αυτά, τα αρχαιολογικά ευρήματα επιβεβαίωσαν τα γραφόμενα του Ηροδότου και αποκατέστησαν τη φήμη και την αξιοπιστία του, ειδικά ως προς τα γεγονότα που εξέτασε αυτοπροσώπως. Οι σύγχρονοι ιστορικοί θεωρούν το έργο του αξιόπιστο, αλλά έχουν αμφιβολίες για τους αριθμούς των νεκρών και τις ημερομηνίες των μαχών.
Ο ιστορικός Διόδωρος Σικελιώτης έγραψε τον 1ο αιώνα π.Χ. τη Ιστορική Βιβλιοθήκη. Θεωρείται ότι ο Ηρόδοτος και ο Έφορος ο Κυμαίος αποτελούν τις πηγές του Διόδωρου. Η μάχη περιγράφεται με λιγότερες λεπτομέρειες από σειρά αρχαίων ιστορικών, όπως ο Πλούταρχος και ο Κτησίας, ενώ αποτελεί το θέμα της τραγωδίας Πέρσαι του Αισχύλου. Αρχαιολογικά ευρήματα, όπως η δελφική Στήλη των Όφεων, υποστηρίζουν τα αναφερόμενα από τον Ηροδότο.
Υπόβαθρο
thumb|200px|left|Δαρείος Α' της Περσίας, 4ος αιώνας π.Χ
Η Αθήνα συμμετείχε στην επανάσταση των Ιώνων μετά από μεγάλη πολιτική ταραχή. Το 510 π.Χ, οι Αθηναίοι με τη βοήθεια του βασιλιά Κλεομένη έδιωξαν τον τύρρανο Ιππία, ο οποίος ζήτησε τη βοήθεια του Πέρση σατράπη Αρταφέρνη, αφού του υποσχέθηκε να δώσει την Αθήνα στους Πέρσες. Παράλληλα, ο Κλεομένης προσπάθησε να προωθήσει τον Ισαγόρα στην εξουσία της Αθήνας έναντι του Κλεισθένη, ο οποίος πρότεινε την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας - αυτή η πρόταση είχε ως αποτέλεσμα την εξορία του Κλεισθένη και της οικογένειας του. Ο Κλεομένης προσπάθησε με τη βία να προωθήσει τον Ισαγόρα στην εξουσία. Τότε, οι Αθηναίοι ζήτησαν τη βοήθεια του Αρταφέρνη, ο οποίος τελικά ζήτησε την υποταγή της Αθήνας στους Πέρσες. Οι Αθηναίοι πρεσβευτές συμφώνησαν, αν και καταδικάστηκαν γι' αυτό. Μετά από αποτυχημένη προσπάθεια να επανέλθει στην εξουσία της Αθήνας, ο Ιππίας προσπάθησε να πείσει τους Πέρσες να επιτεθούν στην Αθήνα. Όταν ο Αρταφέρνης πρότεινε ξανά στους Αθηναίους να επαναφέρουν τον Ιππία στην εξουσία, οι τελευταίοι κήρυξαν τον πόλεμο στην Περσία. Κατά τον Ηρόδοτο, οι Ερετριείς υποστήριξαν την εξέγερση επειδή οι Μιλήσιοι τους είχαν βοηθήσει σε ένα πόλεμο με τη Χαλκίδα.
Από την Αθήνα στάλθηκαν είκοσι τριήρεις, ενώ άλλες πέντε στάλθηκαν από την Ερέτρια. Οι Έλληνες κατάφεραν να καταστρέψουν τις Σάρδεις, ωστόσο, ο ελληνικός στρατός καταστράφηκε. Η Ιωνική Επανάσταση έληξε με νίκη του περσικού στόλου το 493 π.Χ και αργότερα ο Δαρείος επέκτεινε την αυτοκρατορία του στο Ανατολικό Αιγαίο και στην Προποντίδα. Όταν ολοκληρώθηκε η Ιωνική Επανάσταση, ο Δαρείος ετοίμασε στρατό για να εκδικηθεί την Αθήνα και την Ερέτρια.
492 π.Χ - Εκστρατεία του Μαρδόνιου
thumb|Οι Αθάνατοι σε τοιχογραφία στο παλάτι του Δαρείου Α' στη [[Σούσα]]
Την άνοιξη του 492 π.Χ, ο Μαρδόνιος συγκέντρωσε στρατό και στόλο, με σκοπό να καταστρέψει την Αθήνα και την Ερέτρια. Ο Μαρδόνιος αναχώρησε με τον στόλο από την Κιλικία, ενώ διέταξε τον στρατό του να περάσει τον Ελλήσποντο. Στον δρόμο του, ο Μαρδόνιος απομάκρυνε τους τυράννους από την Ιωνία και έδωσε την εξουσία σε δημοκρατικούς. Από την Ιωνία, ο στόλος κινήθηκε προς τον Ελλήσποντο, ενώ ο στρατός πέρασε στα ευρωπαϊκά εδάφη και κατάφερε να ανακτήσει τη Θράκη (ανήκε στους Πέρσες από το 512 π.Χ) - επίσης ανάγκασε τη Μακεδονία να συμμαχήσει με τους Πέρσες. Παράλληλα, ο περσικός στόλος κατέλαβε τη Θάσο και μετά κινήθηκε στην Άκανθο, αλλά όταν έφτασε στο Όρος Άθως διαλύθηκε λόγω θαλασσοταραχής - κατά τον Ηρόδοτο, οι Πέρσες έχασαν τριακόσια πλοία και είκοσι χιλιάδες άνδρες. Χάρη στην καταστροφή αυτή και καθώς ο περσικός στρατός βρισκόταν στη Μακεδονία, οι Βρύγοι επιτέθηκαν στο περσικό στρατόπεδο, σκοτώνοντας αρκετούς Πέρσες και τραυματίζοντας τον Μαρδόνιο - ωστόσο, οι Βρύγοι ηττήθηκαν. Ο περσικός στρατός και στόλος επέστρεψαν στην Ασία.
491 π.Χ - Διπλωματία
Μετά την εκστρατεία του 492 π.Χ, ο Δαρείος έστειλε πρεσβευτές σ' όλη την Ελλάδα για να ζητήσει την υποταγή των πόλεων. Όλες οι πόλεις δέχτηκαν την προσφορά του Δαρείου πλην της Αθήνας και της Σπάρτης, οι οποίες συμμάχησαν παρά τις διαφορές τους. Οι κάτοικοι της Αίγινας επίσης δέχτηκαν την προσφορά των Περσών, γι' αυτό και ο βασιλιάς της Σπάρτης Κλεομένης ετοιμάστηκε για επίθεση. Ωστόσο, ο Κλεομένης είχε διαφωνίες με τον συμβασιλέα Δημάρατο, ο οποίος ήταν υπέρ της παράδοσης της Αιγίνας στους Πέρσες. Ο Κλεομένης, χάρη στο μαντείο των Δελφών, κήρυξε τον Δημάρατο παράνομο βασιλιά και τον αντικατέστησε με το Λεωτυχίδα. Μετά τις εξελίξεις αυτές, οι Αιγινήτες συνθηκολόγησαν με τους Σπαρτιάτες και έστειλαν ομήρους στην Αθήνα. Αλλά, οι Σπαρτιάτες έμαθαν ότι ο Κλεομένης δωροδόκησε το μαντείο των Δελφών γι' αυτό και τον εξόρισαν. Ο Κλεομένης προσπάθησε να οδηγήσει τη βόρεια Πελοπόννησο σε πόλεμο, γι' αυτό και ανακλήθηκε στη Σπάρτη, όπου πέθανε στη φυλακή - τη θέση του πήρε ο Λεωνίδας.
490 π.Χ - Εκστρατεία του Δάτη και του Αρταφέρνη
Το χάος και οι συγκρούσεις που επικρατούσαν στην Ελλάδα είχαν ως αποτέλεσμα την αποστολή του Δάτη και του Αρταφέρνη (γιος του συνονόματου σατράπη). Ο στόχος παρέμεινε ο ίδιος - να καταστραφούν η Αθήνα και η Ερέτρια.
Μέγεθος του περσικού στρατού
Κατά τον Ηρόδοτο, ο περσικός στόλος είχε 600 τριήρεις - δεν αναφέρει ωστόσο το μέγεθος του περσικού στρατού, αν και γράφει ότι ήταν πολύ καλά προετοιμασμένος. Ο Σιμωνίδης ο Κείος γράφει ότι οι Πέρσες διέθεταν 200.000 στρατιώτες - ο Κορνήλιος Νέπως γράφει ότι οι Πέρσες είχαν 200.000 άνδρες πεζικό και 10.000 άνδρες ιππικό (από αυτούς σχεδόν οι μισοί πολέμησαν στον Μαραθώνα, ενώ οι υπόλοιποι στάλθηκαν στο Σούνιο). Ο Πλούταρχος και ο Παυσανίας αναφέρουν, όπως και το λεξικό «Σούδα», ότι οι Πέρσες είχαν 300.000 στρατιώτες. Ο Πλάτωνας και ο Λυσίας αναφέρουν ότι οι Πέρσες είχαν 500.000 στρατιώτες - ο Ιουστίνος δηλώνει ότι οι Πέρσες διέθεταν 600.000 άνδρες. Κατά τους σύγχρονους ιστορικούς, οι Πέρσες διέθεταν από είκοσι με εκατό χιλιάδες άνδρες πεζικό  και χίλιους ιππείς.
Λίνδος, Νάξος, Κυκλάδες και Κάρυστος
Οι Πέρσες, αφού συγκέντρωσαν πολλούς άνδρες, επιτέθηκαν στη Λίνδο, αλλά δεν κατάφεραν να την καταλάβουν. Ο περσικός στόλος κινήθηκε στη Σάμο και μετά επιτέθηκε στη Νάξο, με σκοπό να τιμωρήσει την πόλη για την αποτυχημένη πολιορκία, η οποία διεξήχθη εννέα χρόνια νωρίτερα. Οι Πέρσες κατάφεραν να καταλάβουν την πόλη, καταστρέφοντας πολλούς ναούς. Οι Πέρσες πλησίασαν τη Δήλο, γι' αυτό και οι κάτοικοι της πόλης άφησαν τα σπίτια τους - οι Πέρσες έστειλαν στους κατοίκους της πόλης το παρακάτω μήνυμα:
"Άνδρες ιεροί, γιατί φύγατε μακριά και παρεξηγήσατε την πρόθεση μου; Είναι επιθυμία δική μου και διαταγή του βασιλιά μου να μην βλάψω τη γη και τους κατοίκους του νησιού των θεών. Επιστρέψτε στα σπίτια σας και κατοικήστε πάλι στο νησί σας Ιεροί άνδρες, γιατί φύγατε μακριά, και παρεξηγήσατε την πρόθεση μου; Είναι δική μου επιθυμία, και διαταγή του βασιλιά για μένα, να μην κάνω κακό στη γη όπου γεννήθηκαν οι θεοί, ούτε στην ίδια τη γη ούτε και στους κατοίκους της. Επιστρέψτε στα σπίτια σας και κατοικήστε πάλι το νησί σας."
Για να πείσει τους κατοίκους της Δήλου, ο Δάτης έκαψε τριακόσια τάλαντα από λιβάνι στον βωμό του Απόλλωνα. Τότε, ο στόλος άρχισε να κινείται προς την Ερέτρια, κατακτώντας κάθε πόλη στον δρόμο του και αναγκάζοντας τους κατοίκους να του δίνουν όμηρους και στρατεύματα. Ωστόσο, οι κάτοικοι της Κάρυστου αρνήθηκαν να κάνουν κάτι τέτοιο, γι' αυτό και οι Πέρσες επιτέθηκαν και κατέλαβαν την πόλη, αναγκάζοντας τους κατοίκους να παραδοθούν.
Πολιορκία της Ερέτριας
Οι Πέρσες έφτασαν στην Ερέτρια - κατά τον Ηρόδοτο, οι Ερετριείς χωρίστηκαν σε τρία στρατόπεδα: οι πρώτοι ήθελαν να φύγουν απ' την πόλη, οι δεύτεροι να αντισταθούν και οι τρίτοι ήθελαν να παραδοθούν στους Πέρσες, ωστόσο οι περισσότεροι αποφάσισαν να μείνουν στην πόλη. Οι Πέρσες για έξι μέρες πολιορκούσαν την πόλη, μέχρι που δύο Ερετριείς άνοιξαν τις πύλες τις πόλεις και επέτρεψαν στους Πέρσες να εισέλθουν στην πόλη. Οι τελευταίοι κατέστρεψαν την πόλη, έκαψαν τους ναούς και υποδούλωσαν όσους Ερετριείς παρέμειναν στην πόλη.
Μάχη του Μαραθώνα
thumb|250px|right|Οι Έλληνες αντιμετωπίζουν τους Πέσρες στον Μαραθώνα
Οι Πέρσες, μετά από συμβουλή του Ιππία, στρατοπέδευσαν στον Μαραθώνα, περίπου 25 χιλιόμετρα από την Αθήνα. Οι Αθηναίοι παρατάχθηκαν στον Μαραθώνα μαζί με χίλιους Πλαταιείς, ενώ παράλληλα έστειλαν τον Φειδιππίδη στη Σπάρτη για να ζητήσει βοήθεια. Ωστόσο, οι Σπαρτιάτες αρνήθηκαν, λέγοντας ότι γιόρταζαν τα Κάρνεια - αυτό σήμαινε ότι οι Αθηναίοι θα έμεναν χωρίς ενισχύσεις για δέκα μέρες. Μετά από πέντε μέρες, οι Αθηναίοι αποφάσισαν να επιτεθούν και κατάφεραν να διαλύσουν τις πτέρυγες των Περσών. Κατά τον Ηρόδοτο, στη μάχη σκοτώθηκαν 6.400 Πέρσες, 192 Αθηναίοι και 11 Πλαταιείς. Αμέσως μετά τη μάχη, ο περσικός στόλος έπλευσε από το Σούνιο για να επιτεθεί στην Αθήνα, αλλά οι Αθηναίοι κατάφεραν να φθάσουν εγκαίρως στην πόλη, αναγκάζοντας τους Πέρσες να υποχωρήσουν. Οι Σπαρτιάτες έφθασαν στην Αθήνα την επόμενη μέρα και όταν είδαν τα πτώματα των Περσών στον Μαραθώνα αναγνώρισαν τη μεγάλη νίκη των Αθηναίων. Μ' αυτό τον τρόπο έληξε η πρώτη περσική εισβολή στην Ελλάδα.
Αποτελέσματα
thumb|right|200px|Έλληνας οπλίτης και Πέρσης στρατιώτης μονομαχούν, 5ος αιώνας π.Χ
Η ήττα των Περσών στον Μαραθώνα είχε ως αποτέλεσμα την προσωρινή λήξη των επιθέσεων τους στην Ελλάδα. Παρ´όλα αυτά, οι Κυκλάδες και η Θράκη έγιναν κτήσεις της Περσικής Αυτοκρατορίας και η Μακεδονία υποτελής σύμμαχος των Περσών. Ο Δαρείος ήταν αποφασισμένος να καταλάβει την Ελλάδα και να τιμωρήσει την Αθήνα και τη Σπάρτη. Ο Δαρείος άρχισε να συγκεντρώνει μεγάλο στρατό για να επιτεθεί ξανά στην Ελλάδα, αλλά τα σχέδια του αναβλήθηκαν λόγω της εξέγερσης στην Αίγυπτο. Πέθανε σε λίγο και στον θρόνο ανέβηκε ο γιος του Ξέρξης Α'. Ο Ξέρξης ανακατέλαβε την Αίγυπτο και άρχισε ξανά τις προετοιμασίες για εισβολή στην Ελλάδα. Η δεύτερη επίθεση των Περσών ξεκίνησε το 480 π.Χ.
Σημασία
Για τους Πέρσες, αυτές οι δύο εκστρατείες τους έδωσαν νέες κτήσεις, ενώ η ήττα στον Μαραθώνα δεν ήταν σημαντική γι' αυτούς. Ωστόσο, η νίκη στον Μαραθώνα ήταν σημαντική για τους Έλληνες, καθώς είχαν νικήσει για πρώτη φορά τους Πέρσες σε μάχη. Η μάχη ήταν καθοριστική στιγμή στην ιστορία της αθηναϊκής δημοκρατίας, καθώς έδειξε τι μπορούσαν να πετύχουν με ενότητα και αυτοπεποίθηση - κατά τους σύγχρονους ιστορικούς, «η νίκη των Αθηναίων στον Μαραθώνα έδωσε στους Έλληνες την ευκαιρία να επιζήσουν για τρεις αιώνες, όποτε και ανάπτυξαν αξιόλογο πολιτισμό, στη βάση του οποίου υπάρχει ο δυτικός πολιτισμός». Ο Τζων Στιούαρτ Μιλ είχε δηλώσει ότι «η μάχη του Μαραθώνα, ως γεγονός στη βρετανική ιστορία, είναι πιο σημαντική από τη μάχη του Χάστινγκς». Όσον αφορά τον στρατιωτικό τομέα, το μεγαλύτερο μάθημα για τους Έλληνες ήταν η δύναμη των οπλιτών - αυτοί θα έπαιζαν μεγάλο ρόλο και στις εμφύλιες συρράξεις των Ελλήνων. Εν τούτοις, ο σχηματισμός φάλαγγας ήταν ευάλωτος στο ιππικό, αλλά καθώς στον Μαραθώνα το περσικό ιππικό έλειπε, η φάλαγγα αποδείχθηκε θανατηφόρο όπλο.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Μάχες των Περσικών Πολέμων Κατηγορία:Μάχες αθηναϊκού στρατού Κατηγορία:Μάχες περσικού στρατού
Αμπάς Γ΄ της Περσίας
Ο Αμπάς Γ΄ (Ιανουάριος 1732 – Φεβρουάριος 1740) ,, ήταν γιος τού Σαχ Tαχμάσπ Β΄ και της Σαχπαρί Μπεγκούμ της δυναστείας των Σαφαβιδών και βασίλευσε από το 1732 έως το 1736. Μετά την εκθρόνιση τού πατέρα του από τον Nαντέρ Χαν (τον μελλοντικό Nαντέρ Σαχ), το νήπιο Αμπάς διορίστηκε ονομαστικός ηγεμόνας τού Ιράν στις 7 Σεπτεμβρίου 1732. Ο Nαντέρ Χαν, ο οποίος ήταν ο πραγματικός ηγεμόνας της χώρας, ανέλαβε τις θέσεις τού αναπληρωτή τού κράτους και τού αντιβασιλιά. Ο Aμπάς Γ΄ καθαιρέθηκε τον Μάρτιο τού 1736, όταν ο Nαντέρ Χαν είχε στεφθεί ως Nαντέρ Σαχ. Αυτό σήμανε το επίσημο τέλος της δυναστείας των Σαφαβιδών. Ο Aμπάς στάλθηκε για να ενωθεί με τον πατέρα του στη φυλακή στο Σαμπζεβάρ τού Χορασάν.
Το 1738, ο Nαντέρ Σαχ ξεκίνησε εκστρατεία στο Αφγανιστάν και την Ινδία, αφήνοντας τον γιο του Ρεζά Κολί Μιρζά να κυβερνά το βασίλειό του ερήμην του. Ακούγοντας φήμες ότι ο πατέρας του είχε αποβιώσει, ο Ρεζά έκανε προετοιμασίες για την ανάληψη του στέμματος. Σύμφωνα με την πιο «έγκριτη αφήγηση», ο Moχάμεντ Χοσεΐν Χαν Κατζάρ, στον οποίο είχε ανατεθεί η επίβλεψη τού Αμπάς Γ΄ και τού πατέρα του σε αιχμαλωσία, προειδοποίησε τον Ρεζά, ότι στο άκουσμα της είδησης τού θανάτου τού Nαντέρ, οι κάτοικοι τού Σαμπζεβάρ θα ξεσηκωθούν σε εξέγερση, ελευθερώνοντας τον Tαχμάσπ Β΄ και τοποθετώντας τον ξανά στον θρόνο. Ο Ρεζά έδωσε στον Μοχάμεντ Χοσεΐν εντολή να εκτελέσει τον Ταχμάσπ Β΄ και τους γιους του, για να αποφευχθεί αυτό.
Ο Μοχάμεντ Χοσεΐν στραγγάλισε τον Ταχμάσπ Β΄, έκοψε τον νεαρό Αμπάς Γ΄ με το σπαθί του και σκότωσε επίσης τον αδελφό του Εσμαΐλ. Σύμφωνα με τον Mιχαήλ Άξγουορθι, η χρονολόγηση αυτών των γεγονότων είναι εικαστική, αλλά πιθανότατα έλαβαν χώρα τον Μάιο ή τον Ιούνιο του 1739. Άλλες πηγές ( Ιρανική Εγκυκλοπαίδεια, Λόκχαρτ) προτιμούν το 1740.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Σαφαβίδες
Πάνος Τζαβέλλας
Ο Πάνος Τζαβέλλας (1925-2009) ήταν Έλληνας κομμουνιστής, τραγουδοποιός και αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης.
Βιογραφικό
Από το 1971 μέχρι το 1974 συνεργάστηκε με τον Μάνο Λοΐζο και τον Χρήστο Λεοντή. Το 1974 άρχισε να τραγουδά τα Αντάρτικα τραγούδια στην Πλάκα, στο μαγαζί Λήδρα.
Στη δεκαετία του 1980 τραγουδούσε σε κέντρο της οδού Σόλωνος.
ΑΝΤΑΡΤΟ-ROCK, Εκδ. Ελεύθερος Διάλογος, 1992
Πέθανε από καρκίνο στις 27 Ιανουαρίου 2009 στην Αθήνα.
Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
• 12 χρόνια από τον θάνατο του Πάνου Τζαβέλλα η σύντροφος της ζωής του Νατάσα Παπαδοπούλου μιλάει στο Documento
Νίκος Σβορώνος
Ο Νίκος Σβορώνος (12 Ιουλίου 1911 - 26 Απριλίου 1989) ήταν σημαντικός Έλληνας ιστορικός με ιδιαίτερη επιρροή στη σύγχρονη ιστοριογραφία στην Ελλάδα.