cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Αρχαία Ρώμη
Εκπαίδευση
Εφόσον οι γονείς τους διέθεταν τα κατάλληλα οικονομικά μέσα, τα αγόρια και κάποια κορίτσια αποστέλλονταν στην ηλικία των 7 ετών σε ιδιωτικό σχολείο εκτός σπιτιού που ονομαζόταν «ludus», όπου ένας δάσκαλος (ο οποίος καλούταν «litterator» ή «magister ludi» και ήταν συχνά ελληνικής καταγωγής) τα δίδασκε ανάγνωση, γραφή, αριθμητική και μερικές φορές ελληνικά, μέχρι την ηλικία των 11. Μπαίνοντας στα 12 οι μαθητές εντάσσονταν στη «δευτεροβάθμια εκπαίδευση», όπου ένας δάσκαλος (που αποκαλούνταν πλέον «grammaticus») τους δίδασκε ελληνική και ρωμαϊκή λογοτεχνία. Στην ηλικία των 16 ορισμένοι μαθητές φοιτούσαν σε σχολές ρητορικής, όπου ο δάσκαλος, σχεδόν πάντα Έλληνας, ονομαζόταν «ρήτωρ». Η εκπαίδευση αυτού του επιπέδου προετοίμαζε τους νέους για νομική σταδιοδρομία και απαιτούσε από τους διδασκομένους να αποστηθίζουν τους ρωμαϊκούς νόμους. Οι μαθητές πήγαιναν στο σχολείο καθημερινά, εκτός από τις θρησκευτικές αργίες και αυτές της αγοράς. Υπήρχε επίσης ο θεσμός των καλοκαιρινών διακοπών.
Διακυβέρνηση
μικρογραφία|Αναπαράσταση μιας συνεδρίας στη ρωμαϊκή [[Ρωμαϊκή Σύγκλητος|Σύγκλητο: ο Κικέρων καταφέρεται κατά του Κατιλίνα, από τοιχογραφία του 19ου αι.]]
Αρχικά, τη Ρώμη κυβέρνησαν βασιλείς, τους οποίους εξέλεξαν με τη σειρά καθεμία από τις μεγαλύτερες φυλές της Ρώμης. Η φύση της εξουσίας του βασιλιά δεν μας είναι γνωστή. Πιθανώς να κατείχε σχεδόν απόλυτη εξουσία, ή ίσως να αποτελούσε το κυριότερο εκτελεστικό όργανο. Τουλάχιστον σε ό,τι αφορά στα στρατιωτικά ζητήματα η εξουσία του (imperium) θα πρέπει να ήταν αδιαμφισβήτητη. Ήταν επίσης επικεφαλής του ρωμαϊκού ιερατείου. Εκτός από τον βασιλιά, πολιτική δύναμη κατείχαν τρεις βουλές: η Σύγκλητος, που αποτελούσε το συμβουλευτικό όργανο του βασιλιά, η Comitia Curiata, που ενέκρινε και επικύρωνε τους νόμους που πρότεινε ο βασιλιάς και η Comitia Calata, μια συνέλευση του συλλόγου των ιερέων που συγκαλούταν για να παραστεί μάρτυρας σε συγκεκριμένα γεγονότα, να ακούσει τις επίσημες διακηρύξεις και να διακηρύξει το εορτολόγιο του επόμενου μήνα.
Οι ταξικοί πόλεμοι της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας είχαν ως αποτέλεσμα την εδραίωση ενός ασυνήθιστου μείγματος δημοκρατίας και ολιγαρχίας. Η σύγχρονη αγγλική λέξη «republic» (που σημαίνει «δημοκρατία» και συναντούμε με διάφορες παραλλαγές σε πολλές σύγχρονες γλώσσες) προέρχεται από τη λατινική φράση «res publica» που μεταφράζεται ως «πολιτικό πράγμα». Η παράδοση όριζε πως οι νόμοι μπορούσαν μόνο να περαστούν αν τους ψήφιζε η λαϊκή συνέλευση (Comitia Tributa, που σημαίνει «Φυλέτις Εκκλησία»). Ομοίως, οι υποψήφιοι για τα δημόσια αξιώματα έπρεπε να κάνουν εκλογικό αγώνα μπροστά στους πολίτες. Ωστόσο, η Ρωμαϊκή Σύγκλητος ήταν ολιγαρχικός θεσμός. Στην περίοδο της Δημοκρατίας, η Σύγκλητος απέκτησε μεγάλη εξουσία (auctoritas), αλλά δεν είχε νομοθετικές αρμοδιότητες. Παρέμενε συμβουλευτικό σώμα. Εντούτοις, καθώς οι συγκλητικοί ήταν άτομα με μεγάλη επιρροή, ήταν εξαιρετικά δύσκολο να επιτύχει κανείς κάτι χωρίς την υποστήριξή τους. Τα νέα μέλη του σώματος αυτού εκλέγονταν ανάμεσα στους πιο διακεκριμένους πατρικίους από τους τιμητές (κήνσορες), οι οποίοι είχαν επίσης τη δύναμη να απομακρύνουν κάποιον από το αξίωμα αυτό αν έκριναν πως ήταν «ηθικά διεφθαρμένος», για παράδειγμα αν κρινόταν ένοχος δωροδοκίας ή, όπως συνέβη με τον Κάτωνα τον Πρεσβύτερο, που διέγραψε ένα συγκλητικό επειδή αγκάλιασε δημοσίως τη σύζυγό του. Αργότερα, μετά από τα νέα μέτρα που πέρασε ο δικτάτωρ Σύλλας, οι κήνσορες εντάσσονταν αυτομάτως στη Σύγκλητο. Ωστόσο, τα μέτρα του αυτά δεν επιβίωσαν για πολύ.
Η Δημοκρατία δεν είχε κάποιο οργανωμένο γραφειοκρατικό σύστημα, ενώ η συλλογή φόρων ανατίθετο σε ιδιώτες. Οι κυβερνητικές θέσεις όπως του κυαίστορα ή του αγορανόμου χρηματοδοτούνταν από την προσωπική περιουσία του εκάστοτε ατόμου. Προκειμένου να μην είναι δυνατό να αποκτήσει κάποιος υπερβολικά πολύ δύναμη, οι νέοι αξιωματούχοι εκλέγονταν κάθε χρόνο και μοιράζονταν την εξουσία με κάποιο συνεργάτη. Για παράδειγμα, υπό φυσιολογικές συνθήκες, την ανώτερη εξουσία κατείχαν δύο ύπατοι. Σε περιόδους κρίσης μπορούσε να ανακηρυχθεί κάποιος προσωρινά δικτάτωρ. Κατά τη διάρκεια των ετών της δημοκρατίας το σύστημα αυτό αναθεωρήθηκε πολλές φορές έτσι ώστε να συνάδει με την εκάστοτε πραγματικότητα. Τελικά, αποδείχτηκε ανεπαρκές για τη διακυβέρνηση της ολοένα και επεκτεινόμενης ρωμαϊκής επικράτειας, βοηθώντας στην εγκαθίδρυση της νέας μορφής διακυβέρνησης, της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Τα πρώτα αυτοκρατορικά χρόνια υπήρχε η προσπάθεια να διατηρηθεί ζωντανή η εντύπωση πως η δημοκρατία ήταν ζωντανή. Ο αυτοκράτορας παρουσιαζόταν απλώς ως «ο πρώτος των πολιτών» (princeps), ενώ η Σύγκλητος απέκτησε νομοθετικές αρμοδιότητες, καθώς και όλες τις άλλες δικαιοδοσίες των διάφορων εκκλησιών. Ωστόσο οι αυτοκράτορες άρχισαν να κυβερνούν όλο και περισσότερο ως απόλυτοι μονάρχες, με τον ρόλο της Συγκλήτου να περιορίζεται σε αυτόν του συμβουλευτικού σώματος. Η Αυτοκρατορία δεν κληρονόμησε γραφειοκρατικό σύστημα από τη Δημοκρατία, καθώς μοναδική μόνιμη κρατική δομή ήταν η Σύγκλητος. Ο Αυτοκράτορας μπορούσε να επιλέγει τους βοηθούς και τους συμβούλους του, αλλά το κράτος δεν διέθετε διάφορους σημαντικούς θεσμούς, όπως για παράδειγμα την κατάρτιση ενιαίου κεντρικού προϋπολογισμού. Κάποιοι ιστορικοί θεωρούν πως αυτό αποτέλεσε αίτιο της παρακμής της Αυτοκρατορίας.
Δίκαιο
Οι ρίζες των νομικών αρχών και πρακτικών των αρχαίων Ρωμαίων μπορούν να ανιχνευθούν στη Δωδεκάδελτο Νομοθεσία (Lex Duodecim Tabularum) (449 π.Χ.). Η αναζήτηση αυτή φτάνει μέχρι το 530, οπότε και ο Αυτοκράτορας Ιουστινιανός εξέδωσε τον περίφημο Ιουστινιάνειο Κώδικα. Ο ρωμαϊκός νόμος όπως διαφυλάχθηκε στον Κώδικα αυτό συνέχισε να υφίσταται και τη βυζαντινή εποχή, αποτελώντας τη βάση άλλων νομοθετικών συστημάτων στην ηπειρωτική Δυτική Ευρώπη. Ο ρωμαϊκός νόμος συνέχισε να εφαρμόζεται, με την ευρύτερη έννοια, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες μέχρι το πέρας του 17ου αιώνα.
Οι κύριες κατηγορίες νόμων στην αρχαία Ρώμη, όπως διαφυλάσσονται στον Ιουστινιάνειο και τον Θεοδοσιανό Κώδικα ονομάζονται Ius Civile, Ius Gentium, και Ius Naturale. Ο Ius Civile (αστικός νόμος) ήταν το κομμάτι των νόμων που αφορούσαν την τάξη των Ρωμαίων Πολιτών. Οι Αστυδίκες (Praetores Urbani) ήταν άρχοντες που είχαν την αρμοδιότητα να κρίνουν υποθέσεις τέτοιου τύπου. Ο Ius Gentium (Νόμος των Εθνών) ήταν το κομμάτι των νόμων που αφορούσαν τους ξένους και τις σχέσεις τους με τους ρωμαίους πολίτες. Αρμόδιοι αξιωματούχοι για αυτές τις υποθέσεις ήταν οι Ξενοδίκες (Praetores Peregrini). Τέλος, ο Ius Naturale περιελάμβανε τους φυσικούς νόμους, το κομμάτι εκείνο των νόμων που θεωρούταν κοινό για όλα τα πλάσματα.
Οικονομία
μικρογραφία|Χρυσό νόμισμα (aureus) με τη μορφή του Αυτοκράτορα [[Σεπτίμιος Σεβήρος|Σεπτιμίου Σεβήρου. Εκδόθηκε το 193 για να τιμήσει τη XIIII Gemina Martia Victrix, τη λεγεώνα που τον ανέδειξε αυτοκράτορα.]]
Η βιοτεχνία και οι κατασκευές ήταν κλάδοι με πολύ μικρότερη έκταση. Η πιο ανεπτυγμένη σχετική δραστηριότητα ήταν η εξόρυξη πετρωμάτων, που παρείχε τα βασικά δομικά υλικά των κτισμάτων της εποχής. Όσον αφορά τη βιοτεχνία, τη συγκροτούσαν μικρά εργαστήρια τα οποία απασχολούσαν το πολύ μερικές δεκάδες εργάτες. Ωστόσο, κάποια εργοστάσια τούβλων, πιθανόν να απασχολούσαν εκατοντάδες εργάτες.
Τα πρώτα χρόνια της Δημοκρατίας επικρατούσα τάση ήταν η μικρή ιδιοκτησία και η αμοιβόμενη εργασία. Εντούτοις, οι κατακτητικοί πόλεμοι παρείχαν αφθονία σκλάβων σε χαμηλή τιμή είτε οι διάφορες εργασίες απαιτούσαν κάποια ειδίκευση είτε όχι. Υπολογίζεται πως οι σκλάβοι συγκροτούσαν το 20% του πληθυσμού της ρωμαϊκής κοινωνίας, καθώς και το 40% του πληθυσμού της Ρώμης. Μόνο κατά την αυτοκρατορική περίοδο οπότε και σταμάτησαν οι κατακτήσεις με αποτέλεσμα την αύξηση της τιμής των δούλων, η αμοιβόμενη εργασία έγινε οικονομικότερη της συντήρησης σκλάβων.
Παρόλο που οι συναλλαγές με ανταλλαγή προϊόντων ήταν συνήθης πρακτική, και χρησιμοποιούταν συχνά και κατά τη συλλογή των φόρων, η Ρώμη είχε ένα καλά ανεπτυγμένο νομισματικό σύστημα. Τα ρωμαϊκά νομίσματα, φτιαγμένα από πολύτιμα μέταλλα, κυκλοφορούσαν ευρέως σε όλη την αυτοκρατορία. Μάλιστα κάποια από αυτά έχουν βρεθεί ακόμη και στην Ινδία. Πριν τον 3ο αιώνα π.Χ. ο χαλκός ανταλλασσόταν βάσει του βάρους του κατά μήκος της κεντρικής Ιταλίας. Τα πρώτα χάλκινα νομίσματα (ασσάρια) είχαν τη συμβολική αξία μιας ρωμαϊκής μονάδας βάρους χαλκού, αλλά ζύγιζαν λιγότερο. Συνεπώς, η χρησιμότητα των ρωμαϊκών νομισμάτων ως μέσων συναλλαγής ήταν μεγαλύτερη της πραγματικής τους αξίας ως μέταλλο. Όταν ο Νέρων υποτίμησε το ασημένιο δηνάριο, η νόμιμη αξία του υπολογίζεται πως ήταν κατά ένα τρίτο μεγαλύτερη από την πραγματική.
Τα άλογα ήταν πανάκριβα, και τα άλλα υποζύγια υπερβολικά αργά, για μαζικό εμπόριο στις ρωμαϊκές οδούς, οι οποίες συνέδεαν περισσότερο στρατιωτικές εγκαταστάσεις παρά αγορές, και οι οποίες σπανίως ήταν κατάλληλες για τροχούς. Ως αποτέλεσμα, υπήρχε περιορισμένη μεταφορά αγαθών ανάμεσα στις διάφορες περιοχές πριν τον 2ο αιώνα π.Χ. οπότε και άνθησε το θαλάσσιο εμπόριο. Την περίοδο αυτή, ένα εμπορικό σκάφος ήθελε λιγότερο από ένα μήνα για να πραγματοποιήσει το ταξίδι από το Κάδιξ στην Αλεξάνδρεια δια μέσου της Όστιας, δηλαδή να διαπλεύσει ολόκληρη τη Μεσόγειο σε μήκος. Οι θαλάσσιες μεταφορές ήταν 60 φορές φθηνότερες σε σχέση με αυτές στην ξηρά, έτσι ο όγκος των εμπορικών πλοίων ήταν μεγαλύτερος από τα υπόλοιπα σκάφη.
Στρατός
Ο πρώιμος ρωμαϊκός στρατός (περ. 500 π.Χ.) επηρεάστηκε, όπως και εκείνοι των άλλων πόλεων-κρατών της εποχής, από τις ελληνικές πρακτικές. Επρόκειτο για ένα είδος πολιτοφυλακής που εφάρμοζε τις τακτικές των οπλιτών.
μικρογραφία|αριστερά|[[Λεγεώνα|Ρωμαίοι λεγεωνάριοι, σύγχρονη αναπαράσταση των στρατιωτικών σωμάτων του 1ου αιώνα μ.Χ.]]
Ήταν μικρός σε μέγεθος (ο πληθυσμός των ελεύθερων ανδρών σε ηλικία στράτευσης ήταν εκείνη την εποχή γύρω στους 9.000) και χωριζόταν σε πέντε τάξεις (εν παραλλήλω με τη Λοχίτιδα Εκκλησία, την πολιτική οργάνωση των πολιτών). Τρεις από αυτές παρείχαν τους οπλίτες και δύο το ελαφρύ πεζικό. Αρχικά ο ρωμαϊκός στρατός δεν εφάρμοζε περίπλοκες τακτικές και δρούσε κυρίως αμυντικά. Μέχρι τον 3ο αιώνα π.Χ. οι Ρωμαίοι είχαν εγκαταλείψει την οργάνωση αυτή στρεφόμενοι σε ένα πιο ευέλικτο σύστημα, το οποίο περιελάμβανε μικρότερα σώματα των 120 ανδρών (ή καμιά φορά των 60), τα οποία ονομάζονταν «maniples» και μπορούσαν να κινούνται ευκολότερα στο πεδίο της μάχης. Τριάντα maniples στοιχισμένες σε τρεις γραμμές, μαζί με βοηθητικούς, συγκροτούσαν μια «λεγεώνα» (legio), η οποία συνολικά συγκροτούταν από 4.000 έως 5.000 άνδρες. Κατά την πρώτη δημοκρατική περίοδο η λεγεώνα χωριζόταν σε πέντε ομάδες, καθεμία από τις οποίες είχε συγκεκριμένη θέση και διαφορετικό εξοπλισμό: τρεις γραμμές βαριά οπλισμένου πεζικού (hastati, principes και triarii), μια δύναμη ελαφριού πεζικού (velites) και το ιππικό (equites). Η νέα οργάνωση έφερε και τον προσανατολισμό στην επίθεση, αλλά και μια επιθετικότερη στάση απέναντι στις γειτονικές πόλεις-κράτη.
Το πλήρες δυναμικό μιας λεγεώνας κατά τη δημοκρατική περίοδο περιελάμβανε 3.600 με 4.800 πεζούς με βαρύ οπλισμό, αρκετές εκατοντάδες ελαφρούς οπλίτες και αρκετές εκατοντάδες ιππείς, σύνολο 4.000 με 5.000 άνδρες. Οι λεγεώνες συχνά υπέφεραν από έλλειψη ανδρών εξαιτίας αποτυχιών του συστήματος στρατολόγησης ή μετά από περιόδους ενεργής υπηρεσίας εξαιτίας ατυχημάτων, θανάτων στη μάχη, ασθενειών και λιποταξιών. Κατά τη διάρκεια των Εμφυλίων Πολέμων, οι λεγεώνες του Πομπήιου στην Ανατολή ήταν πλήρεις γιατί είχαν στρατολογηθεί πρόσφατα, ενώ αυτές του Καίσαρα αντιμετώπιζαν σοβαρές ελλείψεις καθώς είχαν μόλις επιστρέψει από τον πόλεμο στη Γαλατία. Πάνω κάτω τα ίδια ίσχυαν με τα βοηθητικά στρατεύματα.
Μέχρι το τέλος της δημοκρατικής περιόδου, ο τυπικός λεγεωνάριος ήταν μικροκαλλιεργητής με δική του γη, καταγόμενος από αγροτική περιοχή (adsiduus), ο οποίος συμμετείχε σε συγκεκριμένες (συχνά ετήσιες) εκστρατείες παρέχοντας ο ίδιος τον εξοπλισμό του. Οι ιππείς παρείχαν τα άλογά τους. Μια εκτίμηση θέλει τον μέσο αγρότη του 200 π.Χ. να συμμετέχει συνολικά σε έξι με επτά εκστρατείες, με την προϋπόθεση βέβαια να επιβίωνε. Οι απελεύθεροι και οι σκλάβοι (όπου κι αν διέμεναν), αλλά και οι κάτοικοι των πόλεων, δεν υπηρετούσαν, εκτός κι αν το απαιτούσε μεγάλη ανάγκη. Μετά το 200 π.Χ. η οικονομική κατάσταση των αγροτικών περιοχών χειροτέρευσε ενώ αυξανόταν η ανάγκη για άνδρες. Για τον λόγο αυτό τα κριτήρια κατοχής περιουσίας παραμερίστηκαν σταδιακά. Ξεκινώντας με τις μεταρρυθμίσεις που πέρασε ο Γάιος Μάριος το 107 π.Χ., οι πολίτες χωρίς ιδιοκτησία και ορισμένοι φτωχοί κάτοικοι των πόλεων (proletarii) κατατάχθηκαν λαμβάνοντας εξοπλισμό, αν και οι περισσότεροι λεγεωνάριοι εξακολουθούσαν να προέρχονται από αγροτικές περιοχές. Η στράτευση έγινε συνεχής και μακράς διάρκειας, μέχρι και είκοσι έτη αν οι περιστάσεις το απαιτούσαν. Ο Brunt θεωρεί πιθανότερη την εκδοχή να κρατούσε για έξι με επτά χρόνια. Από τον 3ο αιώνα π.Χ. οι λεγεωνάριοι λάμβαναν μισθό (stipendium). Το ακριβές ποσό είναι αμφιλεγόμενο αλλά σύμφωνα με μαρτυρίες ο Καίσαρ διπλασίασε την πληρωμή των ανδρών του στα 225 δηνάρια τον χρόνο. Οι στρατιώτες μπορούσαν επίσης να ελπίζουν σε λάφυρα από τους αξιωματικούς τους έπειτα από επιτυχημένες εκστρατείες και, μετά την εποχή του Μάριου, σε εκτάσεις γης μετά την αποστράτευσή τους. Το ιππικό και το ελαφρύ πεζικό, που ήταν το βοηθητικό σώμα (auxilia) και συνόδευαν μια λεγεώνα συχνά στρατολογούνταν από τις περιοχές όπου υπηρετούσε η λεγεώνα. Ο Καίσαρ συγκρότησε μια λεγεώνα, την Πέμπτη Alaudae, από μη-πολίτες στην Πέραν των Άλπεων Γαλατία για την εκστρατεία του στα γαλατικά εδάφη. Την εποχή του Αυγούστου, το ιδεώδες του πολίτη-στρατιώτη είχε εγκαταλειφθεί και οι λεγεώνες έγιναν πλήρως επαγγελματικές. Οι λεγεωνάριοι πληρώνονταν με 900 σηστέρσια τον χρόνο και αμείβονταν κατά την αποστρατεία τους με 12.000 σηστέρσια.
μικρογραφία|Χρονική εξέλιξη των ρωμαϊκών κατακτήσεων {{legend|#a64|[[Ρωμαϊκή Δημοκρατία}} {{legend|#a6a|Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία}} {{legend|#48a|Δυτική Αυτοκρατορία}} {{legend|#bc4|Ανατολική (Βυζαντινή) Αυτοκρατορία}} {{legend|#5cc45e|Κράτη που διαδέχτηκαν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.}} ]]
Ο Αυτοκράτορας Γαλλιηνός (253 – 268) ξεκίνησε μια νέα μεταρρύθμιση η οποία δημιούργησε την τελική μορφή της στρατιωτικής δομής της ύστερης Αυτοκρατορίας. Αποσύροντας κάποιους λεγεωνάριους από στις σταθερές βάσεις τους στα σύνορα, ο Γαλλιηνός δημιούργησε κινητές δυνάμεις (comitatenses) οι οποίες στρατοπέδευαν πίσω και σε κάποια απόσταση από τα σύνορα σε στρατηγικές θέσεις. Τα στρατεύματα που φύλαγαν τα σύνορα (limitanei) είχαν ως έδρα σταθερές θέσεις και εξακολουθούσαν να αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας. Βασική μονάδα των κινητών μονάδων ήταν τα «συντάγματα», legiones ή auxilia για το πεζικό και vexellationes για το ιππικό. Τα στοιχεία που διαθέτουμε δείχνουν πως τα σώματα αυτά είχαν θεωρητικά δύναμη 1.200 πεζών και 600 ιππέων, παρόλο που πολλές μαρτυρίες καταδεικνύουν μικρότερους αριθμούς (800 και 400 αντίστοιχα). Πολλά συντάγματα πεζικού και ιππικού διεξήγαν επιχειρήσεις ανά ζεύγη υπό τη διοίκηση ενός κόμη (comes). Εκτός από τους Ρωμαίους στρατιώτες, οι κινητές μονάδες περιελάμβαναν και σώματα «βαρβάρων» που είχαν στρατολογηθεί από συμμαχικές φυλές που ήταν γνωστές ως φοιδεράτοι (foederati). Μέχρι το 400 π.Χ., οι φοιδεράτοι είχαν εξελιχθεί σε μόνιμα σώματα στρατού, που πλήρωνε και εξόπλιζε το κράτος, με αρχηγό έναν Ρωμαίο τριβούνο και χρησιμοποιούνταν με τον ίδιο τρόπο που χρησιμοποιούνταν τα σώματα που τα απάρτιζαν Ρωμαίοι. Εκτός από τους φοιδεράτους, η Αυτοκρατορία χρησιμοποιούσε ομάδες βαρβάρων που πολεμούσαν μαζί με τις λεγεώνες, ως «σύμμαχοι», χωρίς να εντάσσονται κανονικά στα σώματα στρατού. Υπό τη γενική διοίκηση κάποιου έμπειρου Ρωμαίου στρατηγού, τους άνδρες αυτούς διοικούσαν, σε κατώτερα επίπεδα, δικοί τους αξιωματικοί.
μικρογραφία|αριστερά|Με το όνομα Corvus είναι γνωστός ένας μηχανισμός επιβίβασης που μοιάζει με γέφυρα και που επέτρεψε στα δυσκίνητα ρωμαϊκά πλοία να αντισταθμίσουν το μειονέκτημα που είχαν έναντι σε αυτά της [[Καρχηδόνας.]]
Οι γνώσεις μας για το ρωμαϊκό ναυτικό είναι συγκριτικά περιορισμένες. Πριν τα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ., αξιωματικοί γνωστοί ως «duumviri navales» διοίκησαν στόλο είκοσι πλοίων με στόχο την καταπολέμηση της πειρατείας. Κατά τον Πρώτο Καρχηδονιακό Πόλεμο, η Ρώμη έπρεπε να κατασκευάσει μεγάλους στόλους και τα κατάφερε κυρίως χάρις στη συνεισφορά των συμμάχων της. Αυτή η εξάρτηση από τη βοήθεια των συμμάχων διήρκεσε μέχρι το τέλος της δημοκρατικής περιόδου. Η πεντήρης ήταν το βασικό πολεμικό πλοίο και των δύο αντιμαχόμενων παρατάξεων των Καρχηδονιακών Πολέμων και η Ρώμη συνέχισε την κατασκευή τους μέχρι την εποχή του Αυγούστου, οπότε αντικαταστάθηκαν από ελαφρύτερα και πιο εύκολα στον χειρισμό πλοία. Σε σύγκριση με την τριήρη, η πεντήρης επέτρεπε τη χρήση μείγματος έμπειρων και άπειρων ναυτικών. Τα πλοία διοικούσε ένας ναύαρχος, βαθμός ισότιμος με αυτόν του εκατόνταρχου, ο οποίος συνήθως δεν ήταν Ρωμαίος πολίτης. Ο Potter θεωρεί ότι η διοίκηση των πλοίων από μη-Ρωμαίους οδήγησε στη νοοτροπία ότι ο στόλος είναι μη-ρωμαϊκός και πως ήταν το αίτιο που παραμελούνταν σε περιόδους ειρήνης.
Οι διαθέσιμες σε εμάς πληροφορίες δείχνουν ότι κατά την ύστερη αυτοκρατορική περίοδο (350) το ρωμαϊκό ναυτικό αποτελούταν από σύνολο στόλων που περιελάμβαναν τόσο πολεμικά πλοία όσο και εμπορικά για τη μεταφορά προμηθειών. Τα πολεμικά πλοία ήταν γαλέρες με πανιά και με τρεις έως πέντε σειρές κωπηλατών. Ναυτικές βάσεις ήταν τα λιμάνια όπως η Ραβέννα, η Αρλ, η Ακυληία, το Μισένουμ και η εκβολή του ποταμού Σωμ στη Δύση, καθώς επίσης η Αλεξάνδρεια και η Ρόδος στην Ανατολή. Στολίσκοι μικρών ποταμίων σκαφών ήταν τμήμα των στρατευμάτων που φύλαγαν τα σύνορα κατά την περίοδο αυτή, με βάση οχυρωμένα ποτάμια λιμάνια κατά μήκος του Ρήνου και του Δούναβη. Το γεγονός ότι επιφανείς στρατηγοί διοικούσαν τόσο πεζικό όσο και ναυτικό καταδεικνύει ότι οι ναυτικές δυνάμεις θεωρούνταν βοηθητικά σώματα για το πεζικό κι όχι ανεξάρτητες μονάδες στρατού. Λεπτομέρειες για τη δομή της διοίκησης και το δυναμικό των στόλων δεν είναι γνωστές.
Ρωμαϊκός πολιτισμός
μικρογραφία|Το [[Κολοσσαίο, εμβληματική κατασκευή, σύμβολο στην παγκόσμια συνείδηση της Αρχαίας Ρώμης και του πολιτισμού της.]]
Η ζωή του απέραντου κράτους περιστρεφόταν γύρω από την πόλη της Ρώμης, η οποία είχε ιδρυθεί στην κορυφή επτά λόφων. Η πόλη φιλοξενούσε πολυάριθμες μνημειώδεις κατασκευές όπως το Κολοσσαίο, την Αγορά του Τραϊανού και το Πάνθεον. Είχε κρήνες με φρέσκο πόσιμο νερό - το οποίο παρείχαν υδραγωγεία μήκους εκατοντάδων μιλίων - γυμναστήρια, θέρμες, βιβλιοθήκες, καταστήματα, υπαίθριες αγορές και ένα λειτουργικό αποχετευτικό σύστημα. Τα κτίρια που προορίζονταν για τη στέγαση των πολιτών ποίκιλλαν από ιδιαίτερα ταπεινές οικίες μέχρι εξοχικές βίλες. Στην πρωτεύουσα, οι αυτοκρατορική κατοικία ήταν τοποθετημένη στον Παλατίνο Λόφο, από όπου προέρχεται και η λέξη «παλάτι». Οι κατώτερη και η μεσαία τάξη ζούσε στο κέντρο, στριμωγμένη σε διαμερίσματα, τα οποία μπορούν παρομοιαστούν με τα σύγχρονα γκέτο.
Γλώσσα
Η μητρική γλώσσα των Ρωμαίων ήταν τα λατινικά, μια από τις λεγόμενες ιταλικές γλώσσες, της οποίας η γραμματική δεν βασίζεται τόσο στη σειρά των λέξεων, αλλά βγάζει νόημα μέσω ενός συστήματος προσφυμάτων που ενώνονται με τη ρίζα των λέξεων. Το αλφάβητό της είχε τη βάση του σε εκείνο των Ετρούσκων, που με τη σειρά του βασίστηκε στο ελληνικό αλφάβητο. Παρόλο που τα κείμενα ρωμαϊκής λογοτεχνίας που σώζονται ως τις μέρες μας είναι γραμμένα στη Κλασική Λατινική, τεχνητή και στυλιζαρισμένη λόγια γλώσσα του 1ο αιώνα π.Χ., η πραγματική γλώσσα που μιλούσαν οι Ρωμαίοι ήταν η Λαϊκή Λατινική, η οποία είχε μεγάλες διαφορές από τη λόγια γλώσσα στη γραμματική, το λεξιλόγιο και την προφορά.
Παρόλο που τα λατινικά παρέμειναν η επίσημη γραπτή γλώσσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, τα Ελληνικά έγιναν τελικά η γλώσσα που μιλούσε η μορφωμένη ελίτ, καθώς τα περισσότερα λογοτεχνικά κείμενα που μελετούνταν ήταν ελληνικά. Στο ανατολικό τμήμα της Αυτοκρατορίας, που έγινε μετέπειτα γνωστό ως Βυζαντινή Αυτοκρατορία, τα λατινικά δεν κατάφεραν ποτέ να αντικαταστήσουν τα ελληνικά που σαφώς κυριαρχούσαν οι, και μετά τον θάνατο του Ιουστινιανού, τα ελληνικά έγιναν και επίσημη γλώσσα των κρατικών λειτουργιών. Η επέκταση των ρωμαϊκών κτήσεων διέδωσε τα λατινικά σε όλη την Ευρώπη και με τα χρόνια η λαϊκή λατινική εξελίχτηκε σε διάφορες τοπικές διαλέκτους, που σταδιακά μετατράπηκαν στις σύγχρονες λατινογενείς γλώσσες (π.χ. ιταλικά, γαλλικά κ.α).
Θρησκεία
μικρογραφία|αριστερά|Το [[Πάνθεον (Ρώμη)|Πάνθεον, μνημείο που ανήγειρε ο Αδριανός προς τιμήν των ρωμαϊκών θεοτήτων, βασίστηκε σε σχέδια που είχε επιμεληθεί ο Μάρκος Αγρίππας για προγενέστερο κτίσμα. Η επιγραφή εξακολούθησε να τιμά τον δεύτερο ως κατασκευαστή.]]
Η αρχαϊκή ρωμαϊκή θρησκεία, όσον αφορά τουλάχιστον τους θεούς, βασίστηκε όχι σε γραπτές αφηγήσεις, αλλά μάλλον σε ένα σύμπλεγμα αλληλοσυσχετίσεων μεταξύ των θεών και των ανθρώπων. Αντίθετα με την ελληνική μυθολογία, οι θεοί δεν ήταν προσωποποιημένοι, αλλά ιερά πνεύματα που καλούνταν «numina». Οι Ρωμαίοι επίσης πίστευαν ότι κάθε άτομο, μέρος ή πράγμα είχε τη δική του ψυχή. Σημαντικό ρόλο έπαιζε επίσης η λατρεία των προγόνων.
Κατά τη διάρκεια της δημοκρατικής περιόδου, η ρωμαϊκή λατρεία οργανώθηκε σε αυστηρό σύστημα ιερατικών αξιωμάτων, τα οποία παραλάμβαναν άνδρες καταγόμενοι από την τάξη των συγκλητικών. Ο Σύλλογος των Ποντιφήκων (Collegium Pontificum) ήταν το ανώτερο ιεραρχικά όργανο και ο αρχιερέας του, «Pontifex Maximus», η κεφαλή της κρατικής λατρείας. Ανάμεσα στις αρμοδιότητες ενός ιερέα (flamens) ήταν η φροντίδα των λατρευτικών εκδηλώσεων στο πρόσωπο των θεών, ενώ οι οιωνοσκόποι αναλάμβαναν την ερμηνεία των οιωνών. Ο «Rex Sacrorum» ανέλαβε τα θρησκευτικά καθήκοντα που κάποτε ασκούσαν οι βασιλείς. Με τη σειρά τους, οι «Εστιάδες Παρθένες» ήταν οι ιέρειες της Βέστα, θεάς της οικογενειακής εστίας. Πρωταρχικό τους καθήκον ήταν η συντήρηση της Ιερής Φωτιάς, της Βέστα, στον ναό της θεάς στη Ρωμαϊκή Αγορά. Τέλος, κατά την αυτοκρατορική περίοδο οι αυτοκράτορες απέκτησαν θεϊκή υπόσταση και η λατρεία στο πρόσωπό τους είχε μεγάλη σημασία.
Καθώς αυξανόταν η επαφή με τον ελληνικό πολιτισμό, οι παλαιοί θεοί συσχετίστηκαν έντονα με τους ελληνικούς. Έτσι ο Γιούπιτερ θεωρήθηκε η ίδια θεότητα με τον Δία, ο Μαρς το αντίστοιχο του Άρη και η Βένους ταυτίστηκε με την Αφροδίτη. Οι ρωμαϊκοί θεοί υιοθέτησαν επίσης τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά των αντίστοιχων ελληνικών. Στο πλαίσιο των κατακτήσεων, οι Ρωμαίοι υιοθετούσαν μυθολογικά στοιχεία των λαών που αφομοίωναν και δεν ήταν σπάνιο ναοί αφιερωμένοι στις ρωμαϊκές θεότητες να συνυπάρχουν πλάι πλάι με αυτούς των ξένων θεών. Με αρχή τη βασιλεία του Νέρωνα, η επίσημη στάση των Ρωμαίων απέναντι στον Χριστιανισμό ήταν αρνητική και, ορισμένες φορές, το να είναι κανείς απλώς Χριστιανός επέφερε την τιμωρία του θανάτου. Υπό τον Διοκλητιανό, οι διώξεις των χριστιανών έφτασαν στο αποκορύφωμά τους. Ωστόσο, ο Μέγας Κωνσταντίνος υποστήριξε δημόσια τη θρησκεία αυτή η οποία έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής. Όλες οι θρησκείες εκτός από τον Χριστιανισμό απαγορεύτηκαν το 391 με διάταγμα του Θεοδόσιου Α'.
Τέχνη, μουσική και λογοτεχνία
μικρογραφία|Τοιχογραφία από τη Βίλλα των Μυστηρίων. Από τα αρχαιολογικά ευρήματα της [[Πομπηίας, 80 μ.Χ.]]
Οι τεχνοτροπίες της ρωμαϊκής ζωγραφικής μαρτυρούν επιρροή από την ελληνική τέχνη. Τα δείγματα που επιβιώνουν μέχρι τις μέρες μας είναι κυρίως τοιχογραφίες που κοσμούσαν τους τοίχους και τις οροφές εξοχικών κατοικιών, ωστόσο διάφορα ρωμαϊκά κείμενα κάνουν αναφορά σε έργα φτιαγμένα σε ξύλο, ελεφαντόδοντο κι άλλες ύλες. Πολλά δείγματα ρωμαϊκής ζωγραφικής έχουν βρεθεί στον αρχαιολογικό χώρο της Πομπηίας και μελετώντας αυτά οι ιστορικοί τις τέχνης έχουν παρατηρήσει τέσσερις διακριτές τεχνοτροπίες. Η πρώτη ανήκει χρονολογικά στην περίοδο από τις αρχές του 2ου αιώνα π.Χ. μέχρι την αρχή ή τα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ. Τη συνθέτουν κυρίως απομιμήσεις από μάρμαρο, ενώ ορισμένες φορές περιλαμβάνει απεικονίσεις μυθολογικών πλασμάτων. Η δεύτερη τεχνοτροπία ρωμαϊκής ζωγραφικής ξεκίνησε να εφαρμόζεται από τις αρχές του 1ου αιώνα π.Χ. Προσπαθούσε να απεικονίσει ρεαλιστικά τρισδιάστατα αρχιτεκτονικά στοιχεία και τοπία. Ο Τρίτος Ρυθμός συναντάται κατά την εποχή του Αυγούστου (27 π.Χ. – 14 μ.Χ.) και απορρίπτει τον ρεαλισμό του Δεύτερου Ρυθμού για χάρη μιας απλούστερης διακόσμησης. Λίγα κτίρια, ένα τοπίο ή αφηρημένα σχέδια τοποθετούνταν στο κέντρο με το φόντο να είναι μονόχρωμο. Ο Τέταρτος Ρυθμός, που εμφανίστηκε τον 1ο αιώνα μ.Χ. είχε συχνά θέματα εμπνευσμένα από τη μυθολογία, διατηρώντας λεπτομέρειες στα αρχιτεκτονικά στοιχεία και αφηρημένα σχέδια. Τα γκραφίτι, οι τοιχογραφίες σε οίκους ανοχής, διάφορα έργα ζωγραφικής και γλυπτικής που βρέθηκαν στην Πομπηία και το Ερκουλάνεουμ καταδεικνύουν πως η σεξουαλικότητα έπαιζε κεντρικό ρόλο στον ρωμαϊκό πολιτισμό.
μικρογραφία|αριστερά|Ο ρωμαϊκός στρατός χρησιμοποιούσε μουσικά όργανα προκειμένου να μεταφέρει διάφορα παραγγέλματα.
Η λατινική λογοτεχνία από τη γέννησή της υπήρξε βαθιά επηρεασμένη από την ελληνική. Τα πρώτα έργα ήταν ιστορικά έπη, που αφηγούνταν τις νίκες της Ρώμης σε διάφορους πολέμους. Κατά τη δημοκρατική περίοδο, οι συγγραφείς άρχισαν να παράγουν έργα ιστορικά, ποίηση, κωμωδίες και τραγωδίες. Η κλασική λατινική περίοδος, όταν η λατινική λογοτεχνία έφτασε στη μεγαλύτερη ακμή της, χωρίζεται στον Χρυσούν Αιώνα, που καλύπτει την περίοδο από τις αρχές του 1ου αιώνα π.Χ. μέχρι τα μέσα του 1ου αιώνα μ.Χ. και στον Αργυρό Αιώνα, που καλύπτει τον 2ο αιώνα μ.Χ. Τα λογοτεχνικά έργα που γράφτηκαν μετά τον 2ο αιώνα υποτιμήθηκαν και αγνοήθηκαν. Ίσως περισσότερο από κάθε άλλον, αντικείμενο μίμησης υπήρξε ο Κικέρων, του οποίου το στιλ θεωρήθηκε κολοφώνας της λατινικής πνευματικής παραγωγής.
Η ρωμαϊκή μουσική βασίστηκε κατά πολύ στην ελληνική μουσική και έπαιζε σημαντικό ρόλο σε διάφορες εκφάνσεις της ζωής των Ρωμαίων. Ο στρατός χρησιμοποιούσε μουσικά όργανα, γνωστά ως tuba (μια μακριά τρομπέτα) και cornu (που μοιάζει με το γαλλικό κέρας) ώστε να μεταφέρονται διάφορες εντολές. Τα μουσικά όργανα βούκινο (bucina), πιθανώς τρομπέτα ή κέρας, και lituus (πιθανώς μακρύ όργανο σε σχήμα J), χρησιμοποιούνταν σε διάφορες τελετές. Μουσική έπαιζε στα αμφιθέατρα ανάμεσα στους αγώνες και στα ωδεία, και σε τέτοιες περιστάσεις πρέπει να χρησιμοποιούσαν τα όργανα cornu και ύδραυλις (υδραυλικό όργανο). Η πλειοψηφία των θρησκευτικών τελετών περιελάμβαναν μουσικές παραστάσεις: tibiae (διπλούς αυλούς) στις θυσίες, κύμβαλα και ντέφια στις οργιαστικές τελετές. Ορισμένοι ιστορικοί της μουσικής θεωρούν πως η μουσική χρησιμοποιούταν σε όλες τις δημόσιες τελετές, ωστόσο δεν είναι βέβαιο το κατά πόσο οι Ρωμαίοι μουσικοί συνέβαλαν σημαντικά στην εξέλιξη της θεωρίας και πρακτικής της μουσικής.
Ψυχαγωγία
μικρογραφία|Θεατρικές μάσκες, μια για [[τραγωδία και μια για κωμωδία. Ρωμαϊκό ψηφιδωτό, από τα Λουτρά του Δέκιου στον Αβεντίνο Λόφο, 2ος αιώνας μ.Χ.]]
Οι νεαροί Ρωμαίοι είχαν πολλές επιλογές όταν επιθυμούσαν να ψυχαγωγηθούν και να αθληθούν, όπως για παράδειγμα το άλμα, την πάλη, την πυγμαχία και το τρέξιμο. Την εποχή αυτή υπήρχαν επίσης διάφορα παιχνίδια που περιλάμβαναν τη χρήση μπάλας, όπως ένα παιχνίδι που θυμίζει τη σύγχρονη χειροσφαίριση. Τα παιδιά είχαν στη διάθεσή τους παιχνίδια, ενώ ήταν ήδη γνωστά διάφορα ομαδικά παιχνίδια όπως τα «βαρελάκια».
Οι πλούσιοι Ρωμαίοι που κατοικούσαν σε εξοχικές περιοχές συχνά επιδίδονταν στο ψάρεμα και το κυνήγι. Άλλες δημοφιλείς δραστηριότητες ήταν τα παιχνίδια με ζάρια, τα επιτραπέζια και ο τζόγος. Εντούτοις, στις παραπάνω δραστηριότητες δεν συμμετείχαν γυναίκες. Για τους πλούσιους δημοφιλή ήταν τα δείπνα, που ανάλογα με την περίπτωση περιελάμβαναν μουσική, χορό και ανάγνωση λογοτεχνικών έργων. Κάποες φορές και οι πληβείοι οργάνωναν ανάλογες γιορτές, αν και το δείπνο για ψυχαγωγία συνήθως σήμαινε επίσκεψη σε κάποια ταβέρνα.
Δημοφιλής μορφή διασκέδασης ήταν οι μονομαχίες. Οι μονομάχοι αγωνίζονταν είτε μέχρι θανάτου, είτε «μέχρι να χυθεί αίμα» με μια ποικιλία όπλων και πανοπλιών. Οι αγώνες αυτοί γνώρισαν τη μεγαλύτερη ακμή τους την εποχή του Κλαυδίου, ο οποίος καθόρισε να αποφασίζει ο αυτοκράτορας το αποτέλεσμα του αγώνα με μια χειρονομία. Αντίθετα με την εικόνα που έχουμε από τις κινηματογραφικές ταινίες, ορισμένοι ιστορικοί απορρίπτουν πως η χειρονομία της γροθιάς με τον αντίχειρα στραμμένο κάτω σήμαινε θάνατο. Αν και κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το ποιες ήταν ακριβώς αυτές οι χειρονομίες, ορισμένοι ειδικοί καταλήγουν πως υψωμένη γροθιά προς το νικητή και κατόπιν αντίχειρας προς τα πάνω σήμαινε «θάνατος», ενώ σηκωμένη γροθιά χωρίς δάχτυλο να εξέχει σήμαινε «έλεος». Ένα άλλο δημοφιλές θέαμα περιελάμβανε έκθεση ζώων από μακρινές χώρες, τα οποία μερικές φορές ερεθίζονταν ώστε να επιτεθούν σε ένοπλους μονομάχους ή σε άοπλους εγκληματίες καταδικασμένους σε θάνατο.
μικρογραφία|αριστερά|Καλλιτεχνική (όχι απαραίτητα ιστορική) αναπαράσταση των μονομαχιών στην Αρχαία Ρώμη. Έργο του Ζαν Λεόν Ζερόμ, (1872).
Ο Μέγας Ιππόδρομος (Circus Maximus), λαοφιλές μέρος στην Αρχαία Ρώμη, αρχικά χρησιμοποιήθηκε για ιπποδρομίες και αρματοδρομίες. Μπορούσε επίσης να γεμίσει με νερό και να στηθούν ψεύτικες ναυμαχίες. Ο Ιππόδρομος είχε χωρητικότητα 385.000 ατόμων. Δύο ναοί, ένας με επτά μεγάλα αυγά κι ένας με επτά δελφίνια, έστεκαν στη νησίδα στη μέση του ιπποδρόμου, και κάθε φορά που ένας αγωνιζόμενος ολοκλήρωνε ένα γύρο, ένα από κάθε ομάδα κινούταν. Αυτό χρησίμευε στο να γνωρίζει ο αθλητής και ο κόσμος τη φάση στην οποία βρισκόταν ο αγώνας. Εκτός από σπορ, το Circus Maximus φιλοξενούσε αγορές και τζόγο. Υψηλά πρόσωπα, ακόμη και ο Αυτοκράτορας, επίσης παραβρίσκονταν σε αγώνες στο Circus Maximus, καθώς η απουσία τους θεωρούταν αγένεια. Τα υψηλά πρόσωπα και οι εμπλεκόμενοι με το εκάστοτε αγώνισμα κάθονταν σε κρατημένες θέσεις υψηλότερα από τον υπόλοιπο κόσμο. Επιπροσθέτως, θεωρούταν ανάρμοστο να υποστηρίζει ο αυτοκράτορας συγκεκριμένη ομάδα. Ο Μέγας Ιππόδρομος κατασκευάστηκε το 600 π.Χ. και φιλοξένησε την τελευταία αρματοδρομία το 549 μ.Χ., επιβιώνοντας ως θεσμός για μια χιλιετία.
Τεχνολογικά επιτεύγματα
μικρογραφία|Το [[Πον-ντυ-Γκαρ στη Γαλλία είναι ρωμαϊκό υδραγωγείο που κατασκευάστηκε περίπου το 19 π.Χ. Αποτελεί ένα από τα τουριστικότερα μνημεία της χώρας, ενώ κατατάσσεται ανάμεσα στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς.]]
Οι αρχαίοι Ρωμαίοι κατάφεραν να επιδείξουν τα συναρπαστικότερα τεχνολογικά επιτεύγματα της εποχής τους, τεχνογνωσία που χάθηκε κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα και δεν ξαναεμφανίστηκε παρά τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Ωστόσο, παρά την ικανότητα των Ρωμαίων να υιοθετούν και να συνδυάζουν τις τεχνολογίες που κατείχαν άλλοι πολιτισμοί, οι ίδιοι δεν ήταν ιδιαιτέρως καινοτόμοι. Πολλές από τις επινοήσεις τους βασίστηκαν σε παλαιότερα ελληνικά σχέδια, ενώ νέες ιδέες σπάνια ήρθαν στο προσκήνιο. Η ρωμαϊκή κοινωνία είχε ως πρότυπο τον ικανό στρατιώτη, ο οποίος μπορούσε να διοικήσει με σύνεση ένα μεγάλο σπιτικό, ενώ ο ρωμαϊκός νόμος δεν περιείχε διατάξεις σχετικές με την πνευματική ιδιοκτησία ή την προώθηση της καινοτομίας. Η έννοια των «επιστημόνων» και των «μηχανικών» δεν υπήρχε την εποχή εκείνη. Η τεχνολογική πρόοδος συχνά βασιζόταν στην επιδεξιότητα και οι διάφορες συντεχνίες φύλασσαν με ζήλο τα μυστικά του επαγγέλματός τους. Εντούτοις, ένας αριθμός καινοτομιών ζωτικής σημασίας εξαπλώθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν κατά κόρον από τους Ρωμαίους, συμβάλλοντας καθοριστικά στην επικράτηση και κυριαρχία των Ρωμαίων σε όλη την Ευρώπη.
Η ρωμαϊκή αστική και στρατιωτική μηχανική συνιστούν μεγάλο κομμάτι της τεχνικής υπεροχής και κληρονομιάς της Αρχαίας Ρώμης. Συνέβαλαν στην κατασκευή πολυάριθμων δρόμων, γεφυρών, υδραγωγείων, λουτρών, θεάτρων και ιπποδρόμων. Πολλά μνημεία, όπως το Κολοσσαίο, το Πον-ντυ-Γκαρ και το Πάνθεον, παραμένουν μέχρι τις μέρες μας μαρτυρίες του ρωμαϊκού πολιτισμού.
Οι Ρωμαίοι είναι ξακουστοί για τα αρχιτεκτονικά τους επιτεύγματα, που κατατάσσονται μαζί με τα αντίστοιχα ελληνικά στην «Κλασική αρχιτεκτονική». Κατά τη δημοκρατική περίοδο, στυλιστικά η ρωμαϊκή ήταν παρόμοια της ελληνικής αρχιτεκτονικής. Παρόλο που εξακολουθούσαν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές, η Ρώμη δανείστηκε πολλά στοιχεία από την Ελλάδα εμμένοντας στα αυστηρά τυποποιημένα σχέδια ανοικοδόμησης και αναλογίες. Πέραν από δύο νέους ρυθμούς κατασκευής κιόνων, γνωστούς ως «σύνθετος» και «τοσκανικός», και τον θόλο, ο οποίος προήλθε από την ετρουσκική αψίδα, η Ρώμη παρουσίασε ελάχιστες καινοτομίες μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας.
Τον 1ο αιώνα π.Χ., οι Ρωμαίοι ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν ευρέως το τσιμέντο, το οποίο εφευρέθηκε στα τέλη του 3ου αιώνα π.Χ. Ήταν ισχυρό συνδετικό υλικό από pozzolana (λεπτή σκόνη από ενώσεις πυριτίου και αλουμινίου, ηφαιστειακής προέλευσης) που σύντομα παραγκώνισε το μάρμαρο ως κύριο υλικό δόμησης. Το τσιμέντο αι επέτρεψε την υλοποίηση πολλών τολμηρών αρχιτεκτονικών σχεδίων. Επίσης, κατά τον 1ο αιώνα π.Χ., ο Βιτρούβιος έγραψε το έργο «De architectura», πιθανώς την πρώτη πραγματεία σχετικά με την αρχιτεκτονική στην ιστορία. Στα τέλη του ίδιου αιώνα, η Ρώμη άρχισε να επιδίδεται και στην υαλοτεχνία, ελάχιστα μετά την εφεύρεσή της στη Συρία περί το 50 π.Χ. Τα ψηφιδωτά κατέκλυσαν την αυτοκρατορία μετά τις εκστρατείες του Σύλλα στην Ελλάδα.
μικρογραφία|αριστερά|Η [[Αππία οδός|Αππία Οδός (Via Appia), δρόμος που συνδέει την πόλη της Ρώμης με νοτιότερα τμήματα της Ιταλίας, παραμένει ορατή μέχρι τις μέρες μας. Κατασκευάστηκε από τον Άππιο Κλαύδιο Καίκο το 312 π.Χ.]]
Το τσιμέντο επέτρεψε την κατασκευή των στρωμένων με πλάκες ρωμαϊκών δρόμων, πολλοί από τους οποίους χρησιμοποιούνταν χίλια χρόνια μετά την πτώση της Ρώμης. Η κατασκευή ενός εκτενούς και αποτελεσματικού οδικού δικτύου κατά μήκος της αυτοκρατορίας επέτρεπε στις λεγεώνες να κινούνται με μεγάλη ταχύτητα. Επίσης, οι δρόμοι αυτοί είχαν τεράστια οικονομική σημασία, καθιστώντας τη Ρώμη σταυροδρόμι του εμπορίου, εξ ου και η φράση «όλοι οι δρόμοι οδηγούν στη Ρώμη». Η ρωμαϊκή κυβέρνηση διατηρούσε ανά τακτά διαστήματα σταθμούς, όπου μπορούσαν να αναπαυθούν οι ταξιδιώτες. Επίσης κατασκεύασε γέφυρες όπου ήταν απαραίτητο και ίδρυσε σύστημα ταχυμεταφορών που επέτρεπε σε μια αποστολή να κινείται με ταχύτητα 800 χλμ. σε 24 ώρες.
Οι Ρωμαίοι κατασκεύασαν πολυάριθμα υδραγωγεία για να παρέχουν νερό στις πόλεις, τις βιομηχανικές περιοχές και τις καλλιέργειες. Την πόλη της Ρώμης εξυπηρετούσαν 11 υδραγωγεία συνολικού μήκους 350 χιλιομέτρων. Τα περισσότερα από αυτά ήταν υπόγεια με ορισμένα μόνο τμήματα χτισμένα πάνω από το έδαφος, στηριζόμενα σε αψίδες. Ορισμένες φορές, όταν έπρεπε να ξεπεραστούν βαθουλώματα που υπερέβαιναν τα 50 μέτρα, χρησιμοποιούνταν ανάστροφοι αγωγοί για να αναγκάσουν το νερό να κινηθεί προς τα πάνω.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ρωμη Ρωμαικος Αρχαια Ρωμη
Αΐν Μπεϊντά (Ουμ Ελ Μπουαγκί)
Η Αΐν Μπεϊντά είναι πόλη και κοινότητα στην επαρχία Ουμ Ελ Μπουαγκί της Αλγερίας, νοτιοανατολικά της Κωνσταντίνης και βόρεια της Χέντσλα, που κατοικείται από Σαουί και Άραβες. Σύμφωνα με την απογραφή του 2008 είχε 116.064 κατοίκους, από 88.290 το 1998, σημειώνοντας ετήσια αύξηση 2,83%.
Ετυμολογία
Το Αΐν στα αραβικά πηγή, ενώ το Μπεϊντά σημαίνει λευκό. Έτσι, η κυριολεκτική σημασία του ονόματος της πόλης είναι «λευκή πηγή». Η «λευκότητα» αναφέρεται στην καθαρότητα του νερού που πηγάζει από αυτήν την πηγή.
Ιστορία
Το κέντρο της πόλης εξακολουθεί να διαθέτει έναν κήπο που στεγάζει ρωμαϊκά ερείπια, συμπεριλαμβανομένων των υπόγειων σηράγγων, γεγονός που δείχνει ότι η πόλη έχει μακρά και πλούσια ιστορία. Το πρώην όνομα της στη ρωμαϊκή εποχή ήταν το Μαρσιμάνι (Marcimani). Η πόλη είχε στρατηγική σημασία στη ρωμαϊκή εποχή και βρισκόταν στα σύνορα με το κράτος των Μπαγκάι. Η φυλή Χαρακτάς των Σαουί κατοίκησε στην περιοχή κοντά στο Αΐν Μπεϊντά και την υπερασπίστηκε πολλές φορές.
Όταν η Αλγερία ήταν τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το Χαλιφάτο του Χαρακτάς ήταν ένα από τα ισχυρότερα Εμιράτα στην ανατολική Αλγερίας. Στη συνέχεια ξέσπασε πόλεμος μεταξύ του Χαλιφάτου του Χαρακτάς και του Μπεηλικίου της Κωνσταντίνης ο οποίος ολοκληρώθηκε με μια συμμαχία μεταξύ των δύο πλευρών. Το Χαλιφάτο είχε 25.000 στρατιώτες το 1827 και παρείχε βοήθεια ενώπιον του Αλγερίου πριν αυτό καταληφθεί από τα γαλλικά στρατεύματα. Επίσης βοήθησε τον Μπέη της Κωνσταντίνης πριν από την πτώση της Κωνσταντίνης το 1837.
Μετά την ανεξαρτησία, η πόλη έχει εξελιχθεί σε σημαντική εμπορική τοποθεσία.
Παραπομπές
Κατηγορία:Πόλεις της Αλγερίας
Βασίλειος Θ. Κουρουσόπουλος
Ο Βασίλειος Κουρουσόπουλος (1878 - 1929) ήταν Έλληνας αξιωματικός του στρατού.
Γεννήθηκε στην Αθήνα και ήταν γιος του Θεμιστοκλή Κουρουσόπουλου, αξιωματικού του Στρατού, και της Σοφίας Γιαννοπούλου. Παππούς του ήταν ο Βασίλειος Κουρουσόπουλος. Φοίτησε στη Βαρβάκειο σχολή και ακολούθησε καριέρα στρατιωτικού. Εισήλθε στη σχολή Ευελπίδων το 1895 και αποφοίτησε πρώτος ως αξιωματικός πεζικού. Εργάστηκε για χρόνια στη χαρτογραφική υπηρεσία στρατού και έλαβε μέρος στους βαλκανικούς πολέμους, στους οποίους και τραυματίστηκε. Τον Μάρτιο του 1913 επικεφαλής στρατιωτικού σώματος κατέλαβε τη Σάμο, της οποίας διετέλεσε στρατιωτικός διοικητής. Το ίδιο έτος διορίστηκε υπασπιστής του Ελευθέριου Βενιζέλου και από το 1918 υπηρέτησε σε μάχιμες θέσεις στη Μικρά Ασία κ.α. Τον Σεπτέμβριο του 1922 συμμετείχε ως μέλος της επαναστατικής επιτροπής υπό τον Στυλιανό Γονατά.
Πηγές
Κατηγορία:Έλληνες αξιωματικοί του πεζικού
Ιακώβ Γρουζίνσκι
Ο πρίγκιπας Ιακώβ Λεβάνις Ντζε Μπαγκρατιόν-Γρουζίνσκι, იაკობ ლევანის ძე ბაგრატიონი გრუზინსკი, Iakob Levanis Dze Bagration-Gruzinsky, (1757 - 1835) ήταν Γεωργιανός βασιλικός πρίγκιπας (μπατονισβίλι) της δυναστείας Μπαγκρατιόνι. Ήταν γιος τού Λέβαν Γρουζίνσκι.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε την πριγκίπισσα Βέρα Πετρόβνα Ουρούσοβα (1765-1835) και απέκτησε 8 παιδιά:
Βιβλιογραφικές αναφορές
Κατηγορία:Οίκος του Μουχράνι
Άγγελος Βότσης
Ο Άγγελος Βότσης είναι Ελληνοκύπριος πολιτικός. Διετέλεσε βουλευτής στην Εκλογική Περιφέρεια Λεμεσού εκλεγμένος με το ΔΗΚΟ.
Βιογραφικά στοιχεία
Ο Άγγελος Βότσης γεννήθηκε στην Πεντάγεια την 1η Οκτωβρίου 1963. Σε ηλικία δύο ετών έχασε τον πατέρα του. Το 1972 μετακόμισε στη Λεμεσό, γενέτειρα της μητέρας του. Αποφοίτησε από το Λανίτειο Γυμνάσιο Λεμεσού. Σπούδασε φαρμακευτική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Από το 1987 εργάζεται ως φαρμακοποιός. Ομιλεί πέρα από την ελληνική και την αγγλική γλώσσα.
Είναι νυμφευμένος με τη Φρόσω Ιωάννου και έχει ένα υιό και μία κόρη.
Πολιτική διαδρομή
Αποτελεί εκ των ιδρυτών της ΝΕΔΗΚ Λεμεσού. Στα μαθητικά του χρόνια διετέλεσε πρόεδρο του Μαθητικού Συμβουλίου του Λανιτείου Γυμνασίου, ενώ κατά τη διάρκεια των σπουδών του διετέλεσε πρόεδρος της φοιτητική παράταξης Αναγέννηση και αντιπρόεδρος της Εθνικής Φοιτητικής Ένωσης Κυπρίων (ΕΦΕΚ) Θεσσαλονίκης.
Στις Δημοτικές εκλογές του 1991 εκλέχθηκε δημοτικός σύμβουλος στον Δήμο Λεμεσού με το ΔΗΚΟ, θέση στην οποία επανεκλέχθηκε στις Δημοτικές εκλογές του 1996 και στις Δημοτικές εκλογές του 2001. Διετέλεσε επαρχιακός γραμμετέας της Νεολαίας του ΔΗΚΟ (ΝΕΔΗΚ) Λεμεσού, μέλος του κεντρικού συμβουλίου της ΝΕΔΗΚ, μέλος της επαρχιακής επιτροπής ΔΗΚΟ Λεμεσού, βοηθός γενικός γραμματέας του ΔΗΚΟ και εκπρόσωπος τύπο του κόμματος. Είναι μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και μέλος του Εκτελεστικού Γραφείου του ΔΗΚΟ.
Στις βουλευτικές εκλογές του 2006 εκλέχτηκε βουλευτής στην Εκλογική Περιφέρεια Λεμεσού με το ΔΗΚΟ για την Θ΄ Κοινοβουλευτική Περίοδο. Επανεκλέχθηκε στις βουλευτικές εκλογές του 2011 για την Ι΄ Κοινοβουλευτική Περίοδο και στις βουλευτικές εκλογές του 2016 για την ΙΑ΄ Κοινοβουλευτική Περίοδο.
Στις 28 Ιουλίου 2020 αποχώρησε από το ΔΗΚΟ και συνέχισε ως ανεξάρτητος βουλευτής. Στις 9 Οκτωβρίου 2020, με κοινή επιστολή, με άλλους δύο βουλευτές που επίσης αποχώρησαν από το ΔΗΚΟ, προς τον Πρόεδρο της Βουλής, κοινοποίησαν την απόφασή τους να ανήκουν στη νεοσυσταθείσα πολιτική πλατφόρμα Συνεργασία Δημοκρατικών Δυνάμεων.
Διεκδίκησε επανεκλογή στις βουλευτικές εκλογές του 2021 με τη ΔΗΠΑ αλλά δεν επανεκλέγηκε.
Πηγές
Κατηγορία:Βουλευτές εκλεγμένοι με το Δημοκρατικό Κόμμα Κατηγορία:Βουλευτές Λεμεσού Κατηγορία:Κύπριοι φαρμακοποιοί Κατηγορία:Βουλευτές Θ΄ Κοινοβουλευτικής Περιόδου (Κύπρος) Κατηγορία:Βουλευτές Ι΄ Κοινοβουλευτικής Περιόδου (Κύπρος) Κατηγορία:Βουλευτές ΙΑ΄ Κοινοβουλευτικής Περιόδου (Κύπρος)
Λικίνιος
Ο Λικίνιος (Valerius Licinianus Licinius, Iovius Licinius, 263-325) ήταν Ρωμαίος αυτοκράτορας από το 308 έως το 324. Κατά το μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας του, ήταν συνάδελφος και αντίπαλος του Κωνσταντίνου Α', με τον οποίο συνέταξαν το Διάταγμα των Μεδιολάνων που χορήγησε επίσημη ανοχή στους χριστιανούς της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.
Ο Λικίνιος καταγόταν από την Ιλλυρία. Το 307 ανακηρύχθηκε Αύγουστος στην Ανατολή. Μετά το 313 απέμεινε μοναδικός κυρίαρχος της Ανατολής. Το 314 συγκρούσθηκε με τον Μέγα Κωνσταντίνο στην Κάτω Παννονία και υποχρεώθηκε να αποσυρθεί στο Σίρμιο. Στη συνέχεια εξαπέλυσε διωγμό κατά των χριστιανών, παραβιάζοντας το περί ανεξιθρησκίας Διάταγμα του Μεδιολάνου. Παρόλα αυτά ο ίδιος ο Λικίνιος είχε μια εύνοια προς την αίρεση των Αρειανών, αφού ο ίδιος ο Ευσέβιος Νικομηδείας είχε τιμηθεί από αυτόν με τον τίτλο του θησαυροφύλακα. Το αναφέρει ο ίδιος ο Κωνσταντίνος σε επιστολή του και οι εκκλησιαστικοί ιστορικοί Σωκράτης Σχολαστικός και Σωζομενός. Ηττήθηκε στην Αδριανούπολη και τη Χρυσούπολη το 324 και τέθηκε σε περιορισμό στη Θεσσαλονίκη μετά από ναυτικό αποκλεισμό του μεγαλύτερου γιου τού Κωνσταντίνου Κρίσπου. Όταν προσπάθησε να υποκινήσει την εκεί φρουρά σε εξέγερση, θανατώθηκε με εντολή του Μ. Κωνσταντίνου, μαζί με τον συνεργάτη του Σέξτο Μαρτινιανό.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ρωμαίοι Αυτοκράτορες
Α΄ κατηγορία ποδοσφαίρου ανδρών Κύπρου 1950-51
Σύστημα βαθμολόγησης
Η νίκη βαθμολογείτο με 2 βαθμούς και η ισοπαλία με 1 βαθμό ενώ η ήττα δεν έδινε κανένα βαθμό.
Ομάδες, στάδια και τοποθεσίες
Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει αλφαβητικά τις ομάδες που συμμετείχαν στο πρωτάθλημα και τα στάδια που χρησιμοποίησαν.
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Α΄ κατηγορία ποδοσφαίρου ανδρών Κύπρου Κατηγορία:Εγχώρια ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα 1950-1951
Μονακό (αποσαφήνιση)
Το όνομα Μονακό μπορεί να αναφέρεται στα παρακάτω:
Μπεντρός Κιρκόροφ
Ο Μπεντρός Φιλίποβιτς Κιρκόροφ (Ρωσικά: Бедро́с Фили́ппович Кирко́ров), είναι Σοβιετικός και Ρώσος τραγουδιστής.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ρώσοι τραγουδιστές
Φλορίντο (Χαίντελ)
Φλορίντο (Der beglückte Florindo) (HWV 3) ονομάζεται όπερα του Γκέοργκ Φρίντριχ Χαίντελ που παραγγέλθηκε από τον Ράινχαρντ Κάιζερ, διευθυντή της Όπερας του Αμβούργου. Η Όπερα παρουσιάστηκε στο θέατρο στο Gänsemarkt του Αμβούργου το 1708, πιθανώς υπό την διεύθυνση του Κρίστοφ Γκράουπνερ μετά την αναχώρηση του Χαίντελ για την Ιταλία. Ο Φλορίντο αρχικά ήταν μέρος της όπερας Φλορίντο και Δάφνη, η οποία χωρίστηκε πριν τις παραστάσεις (το άλλο μέρος της οποίας είναι η Δάφνη. Το λιμπρέτο γράφτηκε από τον Χάινριχ Χινς. Από την όπερα σώζονται ελάχιστα αποσπάσματα.
Κατηγορία:Όπερες στη γερμανική γλώσσα Κατηγορία:Όπερες του Γκέοργκ Φρίντριχ Χαίντελ
Σούπερ Λίγκα 2023–24
Η Σούπερ Λίγκα 2023–24 (γνωστή και ως Stoiximan Super League για εμπορικούς λόγους) είναι η 88η σεζόν της Super League 1, της κορυφαίας κατηγορίας του ελληνικού επαγγελματικού ποδοσφαίρου ανδρών, από την καθιέρωσή της ως εθνικό πρωτάθλημα υπό την εποπτεία της Ε.Π.Ο. το 1927, και το 65ο πρωτάθλημα από τη σύσταση της Α΄ Εθνικής Κατηγορίας το 1959.
Διεξάγεται με τη συμμετοχή 14 ομάδων, συγκεκριμένα όσων κατέλαβαν την 1η έως και τη 12η θέση της προηγούμενης διοργάνωσης και των Πανσερραϊκού και Κηφισιάς που προβιβάστηκαν.
Η Α.Ε.Κ. είναι η κάτοχος του τροπαίου.
Τη Δευτέρα 17 Ιουλίου πραγματοποιήθηκε η κλήρωση του πρωταθλήματος για να προκύψει το πρόγραμμα των 26 αγωνιστικών της κανονικής περιόδου.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Α΄ Εθνική κατηγορία ποδοσφαίρου αντρών Ελλάδας Κατηγορία:Εγχώρια ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα 2023–2024
Τσελιάμπινσκ
Το Τσελιάμπινσκ (ρωσικά: Челя́бинск, Τσιλιάμπινσκ) είναι ρώσικη πόλη, ανατολικά από τα Ουράλια στον ποταμό Μιάς (Miass). Είναι το διοικητικό κέντρο της Περιφέρειας Τσελιάμπινσκ. Κατά την απογραφή του 2010, είχε πληθυσμό 1.130.132 ανθρώπων. Το κοντινότερο αεροδρόμιο είναι το Αεροδρόμιο Τσελιάμπινσκ Μπαλαντίνο (Chelyabinsk Balandino Airport). Εξυπηρετείται επίσης από το αεροδρόμιο της Γεκατερίνμπουργκ το οποίο έχει πολύ μεγαλύτερη κίνηση από αεροδρόμια του εξωτερικού αλλά βρίσκεται σε απόσταση 200 χλμ.
Ιστορία
Το κάστρο Τσελιάμπα (Челяба) από το οποίο έχει πάρει το όνομά της η πόλη, χτίστηκε το 1736 και ο οικισμός πήρε επίσημο καθεστώς πόλης το 1781. Γύρω στο 1900, ήταν το κέντρο για την κατασκευή του Υπερσιβηρικού σιδηροδρόμου.
Το Τσελιάμπινσκ αναπτύχθηκε ταχύτατα κατά την περίοδο της Σοβιετικής εκβιομηχάνισης του 1930 και την εποχή εκείνη ιδρύθηκαν αρκετές βιομηχανικές μονάδες όπως η "Εταιρεία Τρακτέρ Τσελιάμπινσκ" και το "Μεταλλουργικό Εργοστάσιο Τσελιάμπινσκ". Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Ιωσήφ Στάλιν αποφάσισε να μεταφέρει σημαντικό μέρος της Σοβιετικής βιομηχανίας μακριά από τον Γερμανικό Στρατό που προήλαυνε στο τέλος του 1941 στα Ρωσικά εδάφη. Αυτή η απόφαση του Στάλιν έφερε πολλές βιομηχανίες και χιλιάδες εργάτες στο Τσελιάμπινσκ, το οποίο μέχρι τότε ήταν μια μικρή πόλη.
Αρκετά μεγάλα εργοστάσια έφτιαχναν τα τανκς Τ-34 και εκτοξευτές πυραύλων Κατυούσα και το Τσελιάμπινσκ ήταν γνωστό και ως Τάνκογκραντ (η πόλη των τανκς). Στην ουσία το Τσελιάμπινσκ είχε μεταμορφωθεί από μια μικρή πόλη (η οποία φαίνεται στο κέντρο της σημερινής πόλης), σε μια μεγαλούπολη. Το "Εργοστάσιο S.M. Kirov Αρ. 185" μεταφέρθηκε στην πόλη από το Λένινγκραντ (ξαναμεταφέρθηκε στο Ομσκ μετά το 1962).
Το 1957 έγινε ένα σοβαρό ατύχημα στο σταθμό επεξεργασίας πυρηνικών αποβλήτων του Μαγιάκ, 150 χλμ βορειοδυτικά της πόλης και υπήρξαν αρκετοί θάνατοι σε τμήμα της Περιφέρειας Τσελιάμπινσκ, αλλά όχι στην πόλη.
Πρασονήσι Μενετών Καρπάθου
Για νησίδα της Καρπάθου με το ίδιο όνομα, δείτε το λήμμα Πρασονήσι Ολύμπου
Τσελιάμπινσκ
Ιστορία
Τις 15 Φεβρουαρίου 2013, ένας μετεωρορειδής με διάμετρο περίπου δεκαεφτά μέτρων και μάζας περίπου 10.000 τόνων εισήλθε στην ατμόσφαιρα και εξερράγη πάνω από το Τσελιάμπινσκ, τραυματίζοντας περίπου χίλιους ανθρώπους, κυρίως λόγω των σπασμένων τζαμιών, και εκτεταμένες καταστροφές. Η λάμψη που προκλήθηκε από την έκρηξη ήταν τόσο λαμπρή όσο ο Ήλιος.
Πρασονήσι Μενετών Καρπάθου
Για άλλες νησίδες της Ελλάδας με το ίδιο όνομα: Πρασονήσι
Τσελιάμπινσκ
Εκπαίδευση
Υπάρχουν πάνω από δώδεκα πανεπιστήμια στο Τσελιάμπινσκ. Τα κυριότερα είναι το Πανεπιστήμιο Νοτίων Ουραλίων, το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Τσελιάμπινσκ και η Ιατρική Ακαδημία του Τσελιάμπινσκ. Το παλαιότερο ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης είναι το Παιδαγωγικό Πανεπιστήμιο της Περιοχής του Τσελιάμπινσκ, το οποίο ιδρύθηκε το 1934.
Πρασονήσι Μενετών Καρπάθου
Το Πρασονήσι είναι μικρή νησίδα του Αιγαίου στα Δωδεκάνησα με έκταση 0,0095 τ.χλμ. και η οποία βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά της Καρπάθου, απέναντι από τον οικισμό Κήπος Αφιάρτη και την παραλία Βαθά. Ως οικισμός αναγνωρίστηκε το 2011. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 δεν κατοικείται και σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης ανήκει στη τοπική κοινότητα Μενετών που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Καρπάθου του Δήμου Καρπάθου.
Παραπομπές
Κατηγορία:Βραχονησίδες της Καρπάθου
Τσελιάμπινσκ
Οικονομία
Το Τσελιάμπινσκ είναι ένα από τα κυριότερα βιομηχανικά κέντρα της Ρωσίας. Κυριαρχεί η βαριά βιομηχανία και ειδικότερα η μεταλλουργία, στρατιωτικός εξοπλισμός, συγκεκριμένα το Μεταλλουργικό Συγκρότημα Τσελιάμπινσκ (CMK, ChMK), το Εργοστάσιο Τρακτέρ Τσελιάμπινσκ (CTZ, ChTZ), το Εργοστάσιο Ηλεκτροδίων Τσελιάμπινσκ (CHEZ) και το Εργοστάσιο Εξέλασης Σωλήνων του Τσελιάμπινσκ (CHTPZ).