cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Κάρλο Φραντσέσκο Νουβολόνε
Έργο
Ο Νουβολόνε εργάστηκε ως ζωγράφος καβαλέτου καθώς και ως καλλιτέχνης τοιχογραφίας. Τα θέματα του ήταν κυρίως θρησκευτικά και υλοποίησε πολλά ρετάμπλ και λατρευτικά έργα. Άφησε επίσης πολλά πορτρέτα. αριστερά|μικρογραφία|374x374εσ| Πορτρέτο ενός κυρίου με πανοπλία Τα πρώτα του έργα έδειξαν την επίδραση των τελευταίων εξελίξεων στη ζωγραφική της Λομβαρδίας. Ειδικά είχε υιοθετήσει από τον Προκατσίνι την ιδιαίτερη προσοχή στον χειρισμό του φωτός και της σκιάς, καθώς και την προσεκτική μελέτη των εκφράσεων του προσώπου. Άλλες πρώτες επιρροές περιλαμβάνουν τον Ντανιέλε Κρέσπι και τον Φραντσέσκο Κάιρο. Η πρώτη του υπογεγραμμένη και χρονολογημένη δουλειά, το Θαύμα της Αγίας Μάρθας (1636, Venegono Inferiore, Seminario Arcivescovile) δείχνει επίσης την επιρροή του Πιερ Φραντσέσκο Μορατσόνε. Ο Θάνατος της Λουκρητας, που εκτελέστηκε σε αρκετές εκδόσεις, αποκαλύπτει την απαλή, ατμοσφαιρική ποιότητα της τέχνης του, που συχνά εξηγείται από το έργο του Μουρίλο, αν και δεν είναι σαφές πού είχε δει τα έργα του Μουρίλο.
Τα ρετάμπλ του από τη δεκαετία του 1640, όπως η Κοίμηση της Θεοτόκου (Πινακοθήκη Μπρέρα, Μιλάνο), καταδεικνύουν το ενδιαφέρον του για τον Άντονι βαν Ντάικ. Ένα εξαιρετικό παράδειγμα αυτής της περιόδου είναι ο Εξαγνισμός της Παναγίας (1645, Δημοτικό Μουσείο, Πιατσέντσα).
Ο Νουβολόνε δραστηριοποιήθηκε ως ζωγράφος πορτρέτων εργαζόμενος με το λομβαρδικό ύφος με την τάση για εντυπωσιακά λεπτομερή απεικόνιση των χαρακτηριστικών και των ενδυμάτων του απεικονιζομένου και ζωντανή απεικόνιση του παιχνιδιού του φωτός και της σκιάς. Αυτά τα πορτρέτα δείχνουν επίσης επιρροές από τη ζωγραφική πορτρέτων στη Γένοβα, η οποία με τη σειρά της επηρεάστηκε από τους Φλαμανδούς ζωγράφους πορτρέτων όπως ο βαν Ντάικ που διέμεναν εκεί. μικρογραφία|290x290εσ| Πορτρέτο της οικογένειας Νουβολόνε Ζωγράφισε, μαζί με τον αδελφό του, ένα πορτρέτο της οικογένειας Νουβολόνε που τον δείχνει στο καβαλέτο του, περιτριγυρισμένο από την οικογένειά του, συμπεριλαμβανομένου του πατέρα και του αδελφού του και μερικών νέων που έπαιζαν μουσικά όργανα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιταλοί ζωγράφοι
Ιεράπολη Κιλικίας
thumb|right|205px|Ιερά οδός thumb|right|205px|Το αρχαίο θέατρο Η Ιεράπολη Κιλικίας ήταν ξακουστή ελληνική πόλη στη Μικρά Ασία στην περιοχή της Κιλικίας ή Καππαδοκίας. Ονομαζόταν και Καστάβαλα. Βρισκόταν κοντά στις πηγές του ποταμου Πυράμου, του σημερινού Τζιχάν. Ήταν ονομαστή στην αρχαιότητα από τον Ναό της «Αρτέμιδας της Περσαίας» που είχε ανεγερθεί στη πόλη αυτή.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ελληνιστική περίοδος Κατηγορία:Αρχαίες πόλεις της Κιλικίας
Μακεδονική επανάσταση του 1867
Η Επανάσταση των Μακεδόνων το 1867, είχε ως σκοπό την αντίσταση στην αυθαιρεσία των τοπικών Οθωμανών δυναστών, την διεκδίκηση των δικαιωμάτων του Μακεδονικού Ελληνισμού στην περιοχή, καθώς επίσης και την έμμεση παροχή βοήθειας προς την ήδη επαναστατημένη Κρήτη.
Η επανάσταση έλαβε χώρα κυρίως στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας και κορυφώθηκε με την απελευθέρωση του Μοριχόβου και την ανακήρυξή του σε «Ελεύθερη Ελλάδα».
Υπόβαθρο
Το 1866 ξέσπασε η μεγάλη Κρητική Επανάσταση. Ταυτόχρονα εμφανίστηκαν επαναστατικές εστίες και σε άλλα υπόδουλα μέρη του Ελληνισμού, όπως η Θεσσαλία, η Ήπειρος και η Μακεδονία. Στα τέλη Απριλίου του 1866 ο Λεωνίδας Βούλγαρης αποβιβάστηκε στην Ορμύλια Χαλκιδικής, επικεφαλής ένοπλου σώματος κι εκεί ενώθηκε με ντόπιους μαχητές υπό τον καπετάν Γιώργη το Μαδεμοχωριανό. Η δράση των εξεγερμένων τερματίστηκε τον Ιούνιο του ίδιου έτους εξαιτίας ισχυρών Οθωμανικών δυνάμεων στην περιοχή που έσπευσαν έγκαιρα, μετά από ειδοποίηση της ίδιας της Ελληνικής κυβέρνησης Μπενιζέλου Ρούφου που φοβήθηκε την εμπλοκή της σε διπλωματικό επεισόδιο. Στη Δυτική Μακεδονία και ειδικότερα στο Μοναστήρι που αποτελούσε το κέντρο του Ελληνισμού στην περιοχή, λειτουργούσε το πατριωτικό σωματείο «Καζίνο» από το 1852. Επαναστατικές ζυμώσεις ξεκίνησαν από το 1866 με αφορμή την Κρητική επανάσταση και αρκετές ένοπλες ομάδες, υπό Μακεδόνες αρχηγούς εισήλθαν στη Μακεδονία την περίοδο εκείνη.
Χρονικό
Την περίοδο της Κρητικής Επανάστασης 1866-69, βρέθηκε η κατάλληλη ευκαιρία αντιπερισπασμού και εξεγέρθηκαν συντονισμένα, ένοπλες ομάδες Μακεδόνων κλεφτών που ασκούνταν στην αντάρτικη δράση από καιρό, στα Μακεδονικά βουνά. Σημαντικότεροι, οι Ναούμ Κύρου από το Ανταρτικό, ο Α. Κορδίστας από το Νυμφαίο, ο Νικόλαος Πίνης από το Φλάμπουρο, οι αδερφοί Νικόλαος και Στέφανος Νταλίπης από τη Σφήκα, ο Ναούμ Κωνσταντινίδης (Ορλίνης) από την Ιεροπηγή Καστοριάς και ο υπαρχηγός του Νάιδος, ο Αρκούδας, ο Γιαρέσης και άλλοι.
Μετά από αλλεπάλληλες μάχες με τα Οθωμανικά στρατεύματα της περιοχής, κατάφεραν να επικρατήσουν στην περιοχή του Μοριχόβου, την οποία και ανακήρυξαν σε «Ελεύθερη Ελλάδα». Η γενικευμένη εξέγερση κράτησε έως το φθινόπωρο του 1867, οπότε και οι επαναστάτες αποσύρθηκαν λόγω του χειμώνα, αλλά και των πιέσεων του Οθωμανικού στρατού. Για τα επόμενα δύο χρόνια, η κατάσταση ήταν έκρυθμη, καθώς οι ένοπλοι Μακεδόνες συμπλέκονταν συχνά με τις Οθωμανικές δυνάμεις. Οι ενέργειες αυτές όμως ήταν χωρίς συντονισμό και σύντομα η επανάσταση τερματίστηκε ολοσχερώς.
Συνέπειες
Η έκβαση της επανάστασης ήταν καταδικασμένη, αφού οι επαναστάτες ήταν απομονωμένοι στη Δυτική Μακεδονία, έχοντας γύρω τους ισχυρά Οθωμανικά στρατεύματα. Ήδη από το καλοκαίρι του 1867 είχαν κατασταλεί οι επαναστατικές εστίες σε Θεσσαλία και Ήπειρο και δεν υπήρχε προοπτική βοήθειας από το Ελληνικό κράτος. Το Ελληνικό κράτος δεν παρείχε καμία υποστήριξη, και σύντομα η επανάσταση πατάχθηκε. Αυτό που πέτυχε όμως ήταν να ανυψωθεί το ηθικό του Μακεδονικού Ελληνισμού και να δημιουργηθεί ένα πλήθος ανταρτών, οι οποίοι αναγκάστηκαν να ακολουθήσουν τον κλέφτικο βίο στα βουνά, προκειμένου να επιβιώσουν. Έτσι, δημιουργήθηκε ένα σημαντικό ένοπλο δυναμικό με συνεχή δράση που έμελλε να αποτελέσει μια ισχυρή επαναστατική παρακαταθήκη για το μέλλον.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Ανατολικό Ζήτημα Κατηγορία:Ιστορία της Μακεδονίας
Λατρεμένοι μου γείτονες
Λατρεμένοι μου γείτονες είναι μία ελληνική κωμική τηλεοπτική σειρά, παραγωγής 2007-2009, που δημιουργήθηκε από τον Πάνο Αμαραντίδη, την Έλενα Σολωμού, τον Κωνσταντίνο Γανώση και τον Κώστα Βαζάκα και προβλήθηκε από τον τηλεοπτικό σταθμό Mega Channel από τις 11 Οκτωβρίου του 2007 μέχρι τις 18 Ιουνίου του 2009. Το σενάριο της σειράς βασίζεται σε αυτό της ισπανικής κωμωδίας Mis adorables vecinos που δημιούργησαν οι Manuel Ríos San Martín, Nacho Cabana, César Vidal Gil, Chus Vallejo και Pablo Barrera και προβλήθηκε από το 2004 μέχρι το 2006 από το τηλεοπτικό δίκτυο Antena 3. Τη σκηνοθεσία της σειράς επιμελήθηκε ο Πιέρρος Ανδρακάκος.
Η σειρά παρουσιάζει τη ζωή δύο οικογενειών που ζουν σε διπλανά σπίτια και έχουν εντελώς διαφορετικές καταβολές, μορφωτικό επίπεδο και συνήθειες. Οι Λατρεμένοι μου γείτονες προβλήθηκαν για δύο τηλεοπτικές σεζόν και αποτελούνται συνολικά από 53 επεισόδια. Ο πρώτος κύκλος έκανε πρεμιέρα στις 11 Οκτωβρίου του 2007 και ολοκληρώθηκε στις 12 Ιουνίου του 2008 σε 28 επεισόδια. Παρόλο που η σειρά είχε ανανεωθεί για δεύτερη σεζόν, δύο από τους πρωταγωνιστές της ο Γιώργος Κωνσταντής και η Αριέττα Μουτούση καθώς και ο σεναριογράφος της σειράς Πάνος Αμαραντίδης ανακοίνωσαν την αποχώρησή τους από αυτή. Εξαιτίας της αποχώρησης του ενός εκ των δύο βασικών ζευγαριών της σειράς, η ιστορία του δεύτερου κύκλου αλλάζει με προσθήκη ενός νέου πρωταγωνιστικού ζευγαριού. Το σενάριο του δεύτερου κύκλου ανέλαβαν η Έλενα Σολωμού και ο Κώστας Βαζάκας. Ο δεύτερος κύκλος έκανε πρεμιέρα στις 9 Οκτωβρίου του 2008 ενώ η σειρά ολοκληρώθηκε οριστικά στις 18 Ιουνίου του 2009.
Μετά την ολοκλήρωσή της η σειρά προβάλλεται σε επανάληψη από το ίδιο κανάλι σε ετήσια βάση.
Α' κύκλος (2007-2008)
Ο καταξιωμένος πλαστικός χειρουργός Βύρων Παπαπαύλου (Γιώργος Κωνσταντής) με τη μεγαλοαστή δημοσιογράφο σύζυγό του Μιράντα (Αριέττα Μουτούση) και τα τρία τους παιδιά, τη 17χρονη Λίζα (Σμαράγδα Καλλημούκου), τον 11χρονο Κωνσταντίνο (Κωσταντίνος Λαγός) και τη 10χρονη Νεφέλη (Βασιλική Καρρά), είναι μια σικ οικογένεια των βορείων προαστίων που ζει μια ήρεμη ζωή στον Διόνυσο, σε ένα πολυτελές σπίτι με μεγάλο κήπο, ιδανικό για την καλλιέργεια μπονσάι και πισίνα.
Όλα αυτά, βέβαια, μέχρι τη στιγμή που στο διπλανό σπίτι μετακομίζει η λαϊκή οικογένεια ενός μανάβη από τη Νεάπολη Νίκαιας, του Μπάμπη Μουστοξύδη (Κώστας Κόκλας) και της κομμώτριας συζύγου του, Πελαγίας (Άβα Γαλανοπούλου), που πλούτισαν από τη μια στιγμή στην άλλη, όταν η 10χρονη κόρη τους, Μπέττυ (Νεφέλη Κανάκη) κέρδισε το 1ο Βραβείο στον διαγωνισμό τραγουδιού Super Dream Idol 2007, καθώς και μια επιταγή 400.000 ευρώ. Η οικογένεια Μουστοξύδη, που συμπληρώνεται από τον 17χρονο Άρη (Δημήτρης Βλάχος), τον 12χρονο Μιχαλάκη (Δημήτρης Ντάουλης) και την «κακιά πεθερά» Ζαμπέτα (Έφη Παπαθεοδώρου), θα κάνει την οικογένεια Παπαπαύλου να αναθεωρήσει όλα αυτά που νόμιζε για την καλή ζωή, αλλά και τη ζωή γενικότερα. Δύο οικογένειες από δύο διαφορετικούς κόσμους, οι οποίες αναγκαστικά συνυπάρχουν, συγκρούονται, συνεργάζονται, συμφιλιώνονται και κατά βάθος ερωτεύονται. Σε κάθε επεισόδιο οι εντάσεις είναι όλο και περισσότερες. Προς το τέλος της σεζόν ξεκινάει και ο έρωτας των δύο μεγαλύτερων παιδιών, του Άρη και της Λίζας και διακόπτεται ξαφνικά, στην αρχή της επόμενης σεζόν. Στο τέλος της σεζόν, η οικογένεια Μουστοξύδη χάνει τα χρήματα της, αφού πρώτα πέφτει θύμα απάτης του «χρηματιστή» Μιχαήλ Λαγού και έτσι επιστρέφει πίσω στη Νεάπολη.
Β' Κύκλος (2008–2009)
Καθώς ο Μπάμπης με τον Άγγελο (τον οδηγό της μεταφορικής που τους βοήθησε στη μετακόμιση) επιστρέφουν στη Νεάπολη, πέφτουν πάνω σε ένα αυτοκίνητο. Το τροχαίο αυτό ατύχημα γίνεται ευτύχημα, διότι ο Μπάμπης ανακαλύπτει ότι ο οδηγός του αυτοκινήτου είναι ο απατεώνας επενδυτής Μιχαήλ Λαγός και ότι μέσα στο αυτοκίνητο βρίσκονται όλα τα λεφτά που τους έκλεψε. Έτσι η οικογένεια παίρνει πίσω όλα της τα χρήματα και επιστρέφει πάλι στον Διόνυσο. Όμως ο Βύρων, η Μιράντα και τα δύο μικρότερα παιδιά (ο Κωνσταντίνος και η Νεφέλη) έχουν μετακομίσει πια στη Βουλιαγμένη, ενώ η Λίζα βρίσκεται στην Αμερική, έχοντας κερδίσει υποτροφία για την Ακαδημία Χορού της Βοστώνης. Ακόμη, η Ζαμπέτα (Έφη Παπαθεοδώρου) έχει παντρευτεί τον Χαρίλαο και έχουν μετακομίσει μόνιμα στη Ρόδο. Έτσι, στο διπλανό σπίτι τώρα έρχονται να μείνουν νέοι γείτονες, μια οικογένεια Ελλήνων από τη Σουηδία: ο διεθνούς φήμης διδάκτωρ σεξολογίας Ηλίας Γαληνός (Χρήστος Σιμαρδάνης), με τη φωτογράφο σύζυγό του Ολίβια (Ράνια Σχίζα) και τις δύο κόρες τους, την Ιφιγένεια (Αλεξάνδρα Ούστα) και τη Λυδία (Μαρίτα Γαγάνη).
Οι δύο οικογένειες γνωρίζονται και γίνονται φίλοι μεταξύ τους, αλλά οι εντάσεις δεν συνεχίζονται όπως και στον πρώτο κύκλο. Η σχέση του Άρη και της Λίζας, όμως, θα δεχθεί ένα μεγάλο πλήγμα, όταν η Λίζα επιστρέφει ξαφνικά από την Αμερική, αλλά αντί να κάνει εκείνη έκπληξη στον Άρη, της κάνει εκείνος, καθώς τον βλέπει γυμνό μπροστά στην Ιφιγένεια. Σημαντικό ρόλο θα παίξει η πολύτιμη βοήθεια του Άρη στην Ιφιγένεια, όταν εκείνη διαπιστώσει ότι ο Σβεν, το αγόρι της στη Σουηδία, θέλει να πειραματιστεί με άλλους άντρες (είναι, δηλαδή, γκέι). Η βοήθεια αυτή θα είναι και το ξεκίνημα ενός μεγάλου έρωτα ανάμεσα στον Άρη και την Ιφιγένεια, η σχέση των οποίων θα δοκιμαστεί, όταν (προς το τέλος της σειράς) αποκαλύπτεται ότι η Ιφιγένεια είναι έγκυος. Εκείνη θέλει να κρατήσει το παιδί, αλλά ο Άρης στην αρχή δεν θέλει. Με τη βοήθεια ενός γκουρού, προσκεκλημένου του Ηλία, ο Άρης θα αναθεωρήσει τις απόψεις του για το παιδί και θα το αγαπήσει. Το ζευγάρι θα αναχωρήσει για ένα μακρύ ταξίδι, που είχαν κανονίσει πριν μαθευτεί η εγκυμοσύνη της Ιφιγένειας. Στο τέλος και οι δύο οικογένειες μετακομίζουν στη Νίκαια, σε ένα «κάστρο, όπως στα παραμύθια», όπως λέει η Πελαγία και όλοι αποχαιρετούν τον Άρη και την Ιφιγένεια που φεύγουν για τον γύρο του κόσμου.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Τηλεοπτικές σειρές Mega Κατηγορία:Ελληνικές κωμικές τηλεοπτικές σειρές
Χημικές οντότητες βιολογικού ενδιαφέροντος
Οι Χημικές οντότητες βιολογικού ενδιαφέροντος (Chemical Entities of Biological Interest), γνωστές επίσης ως ChEBI, είναι μια βάση δεδομένων και οντολογίας των μοριακών οντοτήτων (molecular entities) εστιασμένη σε 'μικρές' χημικές ενώσεις, που είναι μέρος της προσπάθειας των ανοικτών βιοϊατρικών οντολογιών ([Open Biomedical Ontologies). Ο όρος "μοριακή οντότητα (molecular entity)" αναφέρεται σε οποιοδήποτε "δομικά ή ισοτοπικά διακριτό άτομο, μόριο, ιόν, ζεύγος ιόντων (ion pair), χημική ρίζα, ριζικό ιόν (radical ion), σύμπλοκο (complex), διαμορφομερές (conformer), κλπ., που αναγνωρίζεται ως μια ξεχωριστή αναγνωρίσιμη οντότητα". Οι εξεταζόμενες μοριακές οντότητες είναι είτε φυσικά, είτε συνθετικά προϊόντα, που έχουν ενδεχόμενη βιολογική δράση. Μόρια που κωδικοποιούνται άμεσα από το γονιδίωμα, όπως τα νουκλεϊκά οξέα, οι πρωτεΐνες και τα πεπτίδια που παράγονται από πρωτεΐνες με πρωτεολυτική διάσπαση (proteolytic cleavage), δεν περιλαμβάνονται -κατά κανόνα-στο ChEBI.
Σκοπός και πρόσβαση
Όλα τα δεδομένα της βάσης δεδομένων είναι μη ιδιοταγή ή παράγονται από μη ιδιοταγή πηγή. Είναι συνεπώς ελεύθερα προσπελάσιμα και διαθέσιμα στον καθέναν. Επιπλέον, κάθε στοιχείο δεδομένου είναι πλήρως ανιχνεύσιμο και αναφέρεται ρητά στην αρχική πηγή.
Τα δεδομένα ChEBI είναι διαθέσιμα μέσω μιας δημόσιας διεπαφής ιστού, υπηρεσίας ιστού και μεταφορτώσεων.
Αρτεμισία το αψίνθιον
Η Αρτεμισία το αψίνθιον (Artemisia absinthium) αποτελεί είδος της αψίνθης, στο γένος της Αρτεμισίας, ιθαγενές στις εύκρατες περιοχές της Ευρασίας και της Βόρειας Αφρικής και ευρέως εγκλιματισμένο στον Καναδά και τις βόρειες Ηνωμένες Πολιτείες. Ανήκει στα ανεμογαμικά (anemophily) είδη που η επικονίαση γίνεται μέσω του ανέμου. Καλλιεργείται ως καλλωπιστικό φυτό και χρησιμοποιείται ως συστατικό στο οινόπνευμα αψίνθιου καθώς και σε ορισμένα άλλα αλκοολούχα ποτά.
Ετυμολογία
thumb|left|220px|Ο περίφημος πίνακας [[Αψέντι του Εντγκάρ Ντεγκά, Μουσείο Ορσέ, Παρίσι.]] Η ονομασία Αρτεμισία προέρχεται από το Αρχαίο Ελληνικό ἀρτεμισία από την Άρτεμη, τη θεά του κυνηγιού και προστάτης του δάσους και των παιδιών. Το absinthum προέρχεται από το Αρχαίο Ελληνικό ἀψίνθιον.
Η Αγγλική ονομασία "wormwood" προέρχεται από τα Μεσαιωνικά Αγγλικά wormwode ή wermode. Η φόρμα "wormwood", αποδίδεται στην παραδοσιακή χρήση του ως ένα αντισκωληκικό φάρμακο. Το Λεξικό του Webster, αποδίδει την ετυμολογία στο παλαιό Αγγλικό (OE) wermōd (συγκρινόμενο με το wermuota στα Παλαιά Γερμανικά των Υψιπέδων (OHG) και το προκύπτον ποτό βερμούτ), όπου στο OED (s.v.) σημειώνεται ως «αδιευκρίνιστης προέλευσης».
Άλλες Ελληνιικές ονομασίες: άψινθος, γνωστό και ως αψιθιά, αγριαψιθιά, απιστιά, πέλινο και αβροβότανο.
Άλλες Αγγλικές ονομασίες: absinthium, absinthe wormwood, wormwood, common wormwood, green ginger ή grand wormwood.
Ιστορικό
Το φυτό καλλιεργείται από τα βιβλικά χρόνια, για την αντιμετώπιση των επιδημιών και σαν έντομο-απωθητικό. Η πικράδα της αντιπροσωπεύει μεταφορικά την αμαρτία στην Βίβλο. Την χρησιμοποιούσαν από τα χρόνια του Ιπποκράτη και αναφέρεται και από τον Λουκρήτιο. Θεωρούσαν ότι δυναμώνει την μνήμη και την λογική, βοηθά στους πόνους στους μύες, τις αρθρώσεις και τους συνδετικούς ιστούς, δυναμώνει την όραση, βαθαίνει τον ύπνο. Λόγω της τελευταίας ιδιότητας στα χωριά γέμιζαν τα μαξιλάρια με Αψιθιά. Σε περιόδους επιδημιών χολέρας και πανώλης κρέμαγαν το φυτό στις κατοικίες και κάπνιζαν τους χώρους καίγοντας βλαστούς Αψιθιάς. Ο Διοσκουρίδης γράφει για την Αψιθιά «…όταν ανακατεύεις το μελάνι με έγχυμα αψιθιάς τα ποντίκια δεν αγγίζουν τους πάπυρους».
Περιγραφή
thumb|left|220px|Η αψινθιά ανήκει στην μεγάλη οικογένεια των [[Σύνθετα|συνθέτων όπως οι μαργαρίτες, τα χρυσάνθεμα, το χαμομήλι, η αγκινάρα, το μαρούλι, ο ηλίανθος, οι ντάλιες κ.ά.]] Η Αρτεμισία το αψίνθιο (Artemisia absinthium) είναι ένα ποώδες, πολυετές φυτό (perennial) με ινώδεις ρίζες. Οι μίσχοι είναι ευθείς, εξελισσόμενοι σε ύψος έως 0,8–1,2 μέτρα (σπανίως 1,5 μ., αλλά, μερικές φορές ακόμη μεγαλύτεροι), με αυλάκια, διακλαδισμένοι και ασημί-πράσινοι. Τα φύλλα είναι σπειροειδώς τοποθετημένα, πρασινωπά-γκρι από επάνω και λευκά από κάτω, καλύπτονται με μεταξένια αργυροειδή-λευκά τριχώματα (trichomes) και φέρουν λεπτούς ελαιοπαραγωγούς αδένες· Τα φύλλα της βάσης έχουν μήκος έως 25 εκατοστά, δις πτεροειδή (bipinnate) έως τρις πτεροειδή (tripinnate) με μακρούς μίσχους φύλλων (petioles), με τα φύλλα cauline (εκείνα στο στέλεχος) μικρότερα, μήκους 5–10 εκ., λιγότερα διαιρούμενο και με βραχείς μίσχους φύλλων· τα ανώτερα φύλλα, μπορεί να είναι και απλά και άμισχα (sessile). (χωρίς μίσχο φύλου). Τα άνθη του είναι απαλού κίτρινου χρώματος, σωληνοειδή και συγκεντρωμένα σε σφαιρικές λυγισμένες προς τα κάτω κεφαλές (capitula), οι οποίες με τη σειρά τους, συγκεντρώνονται σε φυλλώδεις και διακλαδισμένες ανθήλες. Η ανθοφορία είναι από τις αρχές του καλοκαιριού μέχρι τις αρχές του φθινοπώρου· η επικονίαση είναι ανεμόφιλη (όπου η γονιμοποίηση πραγματοποιείται με τη βοήθεια του ανέμου). Ο καρπός είναι ένα μικρό αχαίνιο· η διασπορά των σπόρων γίνεται δια της βαρύτητας.
Χαρακτηρίζεται από όρθιο βλαστό με έμμισχα εναλλασσόμενα, αντίθετα, ελαφρώς αρωματικά, φύλλα, ασημένιου-πράσινου χρώματος, τα οποία καλύπτονται από λευκές τρίχες για να μειώνεται η διαπνοή. Τα άνθη της είναι μικρά, κιτρινοπράσινου χρώματος και σχηματίζουν μικρά δισκοειδή κεφάλια (ανθίδια), τα οποία με τη σειρά τους οργανώνονται σε ταξιανθία φόβη (βοτρυώδης ταξιανθία). Από τη σύνθετη αυτή διάταξη των ανθέων πήρε η οικογένεια το όνομά της σύνθετα. Ανθίζουν από τον Ιούνιο έως το Σεπτέμβριο.
Η σημερινή νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 1988, υπαγορεύει (συνιστά) πως «το αψέντι μπορεί να πωλείται νόμιμα, υπό την προϋπόθεση να μην περιέχει περισσότερο από 10mg θυϊόνης (thrujione)».
Αναπτύσσεται με φυσικό τρόπο, σε χέρσα, άγονα εδάφη, βραχώδεις πλαγιές και στις άκρες των μονοπατιών και των χωραφιών.
Καλλιέργεια
Το φυτό αυτό και οι ποικιλίες του Lambrook Mist και Lambrook Silver, έχουν κερδίσει το βραβείο Award of Garden Merit, από την Royal Horticultural Society.
Χρήσεις
Οι χυμοί τους έχουν πικρή γεύση και από αυτό το φυτό εξάγεται ένα αιθέριο έλαιο πράσινου χρώματος, η αψίνθη, το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί κατά το παρελθόν στη φαρμακολογία βοτάνων για τις αντιελμινθικές, αιμοστακτικές, αντιφλεγμονώδεις, αντιπυρετικές, αντισηπτικές και διουρητικές ιδιότητές του, καθώς και για την παρασκευή του αλκοολούχου ποτού αψέντι αλλά και του βερμούτ. Σήμερα χρησιμοποιείται ως συστατικό διάφορων λικέρ στην Ιταλία και Ισπανία καθώς και στο Γερμανικό βερμούτ.
Το αποσταγμένο έλαιο της Αψιθιάς ήταν βασικό συστατικό ενός ποτού που το ονόμαζαν Αψέντι (Absinthe). Η κατανάλωση αυτού του ποτού τον 19ο αιώνα θεωρήθηκε ένα σοβαρότατο κοινωνικό πρόβλημα αντίστοιχο με το σημερινό των ναρκωτικών. Η χρήση του αιθέριου ελαίου της Αψιθιάς σαν αρωματικού καταργήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν ανακαλύφθηκε ότι το συστατικό Θουγιόνη (Thujone) που περιέχει σε υπερβολικές δόσεις προκαλεί βλάβη στο νευρικό σύστημα και παραισθήσεις. Η παρατεταμένη χρήση και σε υπερβολικές δόσεις της αψιθιάς μπορεί να προκαλέσει διαταραχές στο νευρικό σύστημα.
Είναι ένα συστατικό στο οινόπνευμα αψέντι και χρησιμοποιείται για τον αρωματισμό σε ορισμένα άλλα ποτά και κρασιά, συμπεριλαμβανομένων των πικρών ποτών (bitters), βερμούτ και pelinkovac. Κατά τον Μεσαίωνα, χρησιμοποιήθηκε για να καρυκεύει το υδρόμελι και στο Μαρόκο, χρησιμοποιείται ως τσάι. Στην Αγγλία του 18ου αιώνα, το άψινθο μερικές φορές, χρησιμοποιείτο αντί του λυκίσκου στη μπύρα.
Πολιτιστική ιστορία
Ο Nicholas Culpeper, επέμεινε ότι το άψινθο ήταν το κλειδί για να κατανοήσουμε το βιβλίο του, του 1651, «The English Physician». Ο Richard Mabey περιγράφει την είσοδο του Culpeper, σχετικά με αυτό το πικρής γεύσης φυτό, ως "ρεύμα-της-συνείδησης" και "σε αντίθεση με οτιδήποτε άλλο στη βοτανική" και δηλώνει ότι διαβάζεται "όπως οι ασυναρτησίες ενός μεθυσμένου". Ο Benjamin Woolley βιογράφος του Culpeper, υποδηλώνει το τεμάχιο, μπορεί να είναι μια αλληγορία περί την πικρία, καθώς ο Culpeper είχε περάσει τη ζωή του πολεμώντας το The Establishment και ως αποτέλεσμα, είχε φυλακιστεί και τραυματιστεί σοβαρά στη μάχη.
Ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ ανέφερε το αψίνθιο, στο περίφημο έργο του «Ρωμαίος και Ιουλιέτα»: Πράξη 1, Σκηνή 3, Στίχο 26. Η νοσοκόμα των παιδικών χρόνων της Ιουλιέτας, είπε: όπερ μεταφραζόμενο, σημαίνει ότι:
Ο John Locke στο βιβλίο του, του 1689, με τίτλο «An Essay Concerning Human Understanding», χρησιμοποιούσε τον άψινθο ως παράδειγμα πικρίας, γράφοντας ότι "Γιατί ένα παιδί, γνωρίζει και σίγουρα πριν μπορέσει να μιλήσει, τη διαφορά μεταξύ των εννοιών του γλυκού και του πικρού (δηλαδή, ότι το γλυκό δεν είναι πικρό), καθώς γνωρίζει κατόπιν (όταν έρχεται σε ηλικία να μιλήσει) ότι το άψινθο και τα κουφέτα δεν είναι το ίδιο πράγμα."
Η Artemisia absinthium χρησιμοποιείται παραδοσιακά ιατρικώς στην Ευρώπη και πιστεύεται ότι διεγείρει την όρεξη και ανακουφίζει την δυσπεψία.
Συγγενικά είδη
Εκτός από την αχίλλεια (achillea millefolium) δηλ. χιλιόφυλλη που χρησιμοποιούνταν εξωτερικά ως κατάπλασμα ή αλοιφή στο πεδίο της μάχης ως αντιαιμορραγικό, επουλωτικό και πιθανώς ως αναισθητικό για τους πληγωμένους στρατιώτες είτε εσωτερικά με τη μορφή αφεψήματος, η ελληνική χλωρίδα περιλαμβάνει άλλα πέντε είδη ως καλλωπιστικά φυτά: • 3
Σημειώσεις
<references group="Σημ." /> <references group="Παρ. Σημ." />
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Αψίνθιο Κατηγορία:Αψέντι Κατηγορία:Καλλωπιστικά φυτά Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά της Αφρικής Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά της Ασίας Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά της Ευρώπης
Ποσειδώνιος (κρατήρας)
Ο Ποσειδώνιος (Posidonius) είναι μεγάλος κρατήρας στην ορατή από τη Γη πλευρά της Σελήνης, με διάμετρο 95 χιλιόμετρα. Βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο της Θάλασσας της Ηρεμίας, στα νότια της Λίμνη των Ονείρων, με σεληνογραφικές συντεταγμένες του κέντρου του 31,8° βόρειο πλάτος και 29,9° ανατολικό μήκος. Ο κρατήρας Σακορνάκ αγγίζει το νοτιοανατολικό του χείλος, ενώ βόρεια υπάρχει ο κρατήρας Ντάνιελ.
Ο κρατήρας πήρε το όνομά του προς τιμή του αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου, αστρονόμου και γεωγράφου Ποσειδώνιου.
Περιγραφή
Υπάρχει ένα μικρότερο, ημικυκλικό χείλος ενός ομόκεντρου, πλημμυρισμένου από λάβα κρατήρα στο εσωτερικό του κυρίως χείλους, με κέντρο προς τα ανατολικά. Ο Ποσειδώνιος δεν διαθέτει κεντρική κορυφή, αλλά πυθμένας του είναι λοφώδης, με ένα σύστημα αυλακώσεων, το Rimae Posidonius. Ο πυθμένας είναι υπερυψωμένος εξαιτίας της δευτερογενούς ροής λάβας, κάτι το οποίο προκάλεσε πιθανώς και το σύστημα των αυλακώσεων. Στα βορειοανατολικά το χείλος διακόπτεται από τον μικρότερο κρατήρα Ποσειδώνιο B, ενώ στον πυθμένα, λίγο δυτικότερα του κέντρου, υπάρχει ο μικρότερος κρατήρας rim, offset just to the west of center is another smaller crater Ποσειδώνιος A.
Δευτερεύοντες κρατήρες
Ο Ποσειδώνιος περιβάλλεται από μικρότερους κρατήρες (ή τους περιέχει), οι περισσότεροι από τους οποίους δημιουργήθηκαν μάλλον από την ίδια πρόσκρουση. Καθώς συνηθίζεται, αυτοί οι κρατήρες-δορυφόροι ονομάζονται με το όνομα του κύριου κρατήρα ακολουθούμενο από ένα κεφαλαίο γράμμα του λατινικού αλφαβήτου. Υπάρχουν έτσι οι κρατήρες (μεταξύ τους και ο προαναφερόμενος «Ποσειδώνιος γ» ως «Ποσειδώνιος Y»):
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ποσειδωνιος
Φίνε Γκελ
Το Φίνε Γκελ (ιρλανδικά: Fine Gael) είναι ένα πολιτικό κόμμα της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας. Χαρακτηρίζεται ως κεντρώο προς κεντροδεξιό, με κύριες ιδεολογίες του τη χριστιανοδημοκρατία και τον φιλελεύθερο συντηρητισμό. Το όνομά του σημαίνει στα ιρλανδικά «Οικογένεια» ή «Φυλή των Ιρλανδών». Είναι το μεγαλύτερο κόμμα σε αριθμό εδρών στην Ιρλανδική Βουλή, στην τοπική αυτοδιοίκηση και στις έδρες της Ιρλανδίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Έχει περίπου 35.000 μέλη, και είναι το μεγαλύτερο κόμμα στην κυβέρνηση συνασπισμού που δημιουργήθηκε σε συνεργασία με το Εργατικό Κόμμα. Ο αρχηγός του κόμματος, Έντα Κένι, ο οποίος ηγείται του κόμματος από το 2002, είναι ο τωρινός πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας.
Το Φίνε Γκελ ιδρύθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 1933 ύστερα από τη συγχώνευση του Κοινωνία των Γαέλων, του Εθνικού Κεντρώου Κόμματος και της Εθνικής Φρουράς γνωστοί και ως Blueshirts (Μπλούσερτς, τίτλος που χρησιμοποιείται ακόμα για τις αναφορές στο κόμμα). Οι ρίζες του προκύπτουν από τον Ιρλανδικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας και της παράταξης υπέρ της Αγγλοϊρλανδικής Συνθήκης στον Ιρλανδικό Εμφύλιο Πόλεμο, θεωρώντας τον Μάικλ Κόλινς ως τον εμπνευστή του κινήματος.
Το Φίνε Γκελ τοποθετείται πιο δεξιά από τον παραδοσιακό του αντίπαλο Φίανα Φαλ, αλλά δεν έχει κυβερνήσει ποτέ χωρίς το Εργατικό Κόμμα, ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα που τοποθετείται στην κεντροαριστερά. Το κόμμα αυτοπροσδιορίζεται ως ένα «κόμμα του προοδευτικού κέντρου», ισχυρά προσκολλημένο στις ιδέες της χριστιανοδημοκρατίας και το κέντρο, ενώ θεωρείται ως μετριοπαθές σε κοινωνικά ζητήματα και συντηρητικό σε οικονομικά. Είναι ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και μέλος της Κεντρώας Δημοκρατικής Διεθνούς.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιρλανδικά πολιτικά κόμματα Κατηγορία:Συντηρητικά κόμματα
Περιφέρεια Θεσσαλίας
Η Περιφέρεια Θεσσαλίας είναι μία από τις δεκατρείς περιφέρειες της Ελλάδας. Αποτελείται από απέραντες γεωργικές εκτάσεις για αυτό άλλωστε και οι κάτοικοί της τρέφονται κυρίως από τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Αξιοσημείωτα μέρη που μπορεί να επισκεφτεί κανείς είναι η Καλαμπάκα με τα Μετέωρα, η Πύλη με τα μοναδικά Μοναστήρια και Γεφύρια της, η Ελάτη, το Χιονοδρομικό Κέντρο Περτουλίου του Δήμου Πύλης, το Πήλιο και τη Λίμνη Ν. Πλαστήρα.
2010
Στις πρώτες περιφερειακές εκλογές, ο Κωνσταντίνος Αγοραστός με ποσοστό 50,56%, υποστηριζόμενος από τη ΝΔ, κέρδισε τον Απόστολο Παπατόλια, ο οποίος είχε την υποστήριξη του ΠΑΣΟΚ..
2014
Επανεξελέγη ο Κωνσταντίνος Αγοραστός στον δεύτερο γύρο των περιφερειακών εκλογών, στην Περιφέρεια Θεσσαλίας. Ο υποψήφιος της ΝΔ συγκέντρωσε ποσοστό 54,5% έναντι 45,5% για το Νίκο Τσιλιμίγκα.
2019
Ο Κωνσταντίνος Αγοραστός κέρδισε ξανά τις περιφερειακές εκλογές του 2019.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Περιφέρεια Θεσσαλίας
Λίμνη Ονέγκα
Η λίμνη Ονέγκα (ρωσικά: Оне́жское о́зеро, φινλανδικά: Ääninen ή Äänisjärvi) είναι λίμνη στο βορειοδυτικό τμήμα της ευρωπαϊκής Ρωσίας, στη περιοχή της Δημοκρατίας της Καρελίας, στην Περιφέρεια Λένινγκραντ και στην Περιφέρεια Βόλογκντα. Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη λίμνη της Ευρώπης, μετά τη Λάντογκα. Στις όχθες της είναι κτισμένη η πόλη Πετροζαβόντσκ, πρωτεύουσα της Καρελίας. Η λίμνη διαθέτει περίπου 1.650 νησιά, ανάμεσα στα οποία βρίσκεται το Κίζι, το οποίο διαθέτει ένα σύμπλεγμα 89 εκκλησιών που χρονολογούνται από τον 15ο έως τον 20ο αιώνα και έχει ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO. Η λίμνη παγώνει έξι μήνες το χρόνο.
Κύπελλο Ελλάδος ποδοσφαίρου ανδρών 1931-32
thumb|250px|Η ομάδα της ΑΕΚ κατέκτησε το πρώτο Κύπελλο της ΕΠΟ thumb|250px|Η ομάδα του Άρη φιναλίστ της διοργάνωσης και πρωταθλήτρια Ελλάδας την ίδια χρονιά thumb|right|100px|[[Κώστας Νεγρεπόντης]] Στην 1η διοργάνωση του Κυπέλλου Ελλάδας 1931–32 μετείχαν συνολικά 17 ομάδες, προερχόμενες από τρεις μόνο ποδοσφαιρικές ενώσεις: 7 από την ΕΠΣ Αθηνών, 4 από την ΕΠΣ Πειραιώς και 6 από την ΕΠΣ Μακεδονίας, αλλά αποκλειστικά της Θεσσαλονίκης. Πιο συγκεκριμένα, στην πρώτη διοργάνωση του Κυπέλλου Ελλάδας έλαβαν μέρος οι 8 σύλλογοι της Εθνικής κατηγορίας και οι συνολικά 9 της Α' κατηγορίας των τριών ενώσεων (με εξαίρεση το Φαληρικό Σύνδεσμο της ΕΠΣΠ). Στην προκριματική φάση της διοργάνωσης διασταυρώθηκαν οι ομάδες των ΕΠΣΑ και ΕΠΣΠ, ενώ εκείνες της ΕΠΣΜ μεταξύ τους. Στην επόμενη δεν διενεργήθηκε κλήρωση, παρά ορισμός των ζευγαριών ώστε να μη συναντηθούν τα 8 σωματεία Εθνικής κατηγορίας και με μέριμνα να προκριθούν 5 Αθηνών-Πειραιώς και 3 Θεσσαλονίκης.
Νικήτρια αναδείχθηκε η ΑΕΚ, η οποία επικράτησε στον τελικό του Άρη Θεσσαλονίκης με 5–3 στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Όλοι οι αγώνες πραγματοποιήθηκαν εντός του ημερολογιακού έτους 1931 και πριν από την έναρξη της εθνικής Κατηγορίας και των τοπικών πρωταθλημάτων. Είναι χαρακτηριστικό πως οι δύο ημιτελικοί ΑΕΚ-ΠΑΟΚ και Απόλλων Αθηνών-Άρης, διεξήχθησαν διαδοχικά την ίδια μέρα στο ίδιο γήπεδο (Λ. Αλεξάνδρας), με κοινό εισιτήριο για τους θεατές.
Ο τελικός
thumb|250px|Στιγμιότυπα από τον τελικό Κυπέλλου, ΑΕΚ - Άρης 5-3
Παραπομπές
Κατηγορία:Κύπελλο Ελλάδας (ποδόσφαιρο ανδρών) Κατηγορία:Εγχώρια ποδοσφαιρικά κύπελλα 1931-1932
Τζοβάννι Μπαττίστα Κρέσπι
[[Αρχείο:Giovanni_Battista_Crespi_001.jpg|δεξιά|μικρογραφία|338x338εσ| Ο Χριστός εμφανίζεται στους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο.
Μουσείο Kunsthistorisches, Βιέννη]] Ο Τζοβάννι Μπαττίστα Κρέσπι (Giovanni Battista Crespi, 23 Δεκεμβρίου 1573 - 23 Οκτωβρίου 1632), επονομαζόμενος Il Cerano, ήταν Ιταλός ζωγράφος, γλύπτης και αρχιτέκτονας.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στο Ρομανιάνο Σέζια, γιος του ζωγράφου Ραφφαέλε Κρέσπι και μετακόμισε στο Τσεράνο με την οικογένειά του μερικά χρόνια αργότερα. Το 1591 είναι γνωστό ότι ζούσε στο Μιλάνο.
Πιστός στην ευσέβεια και στον ζήλο της Αντιμεταρρύθμισης που εκφράζονται στην τέχνη του Μιλάνου της εποχής του, τα έργα του επικεντρώνονται σε μυστήρια και σε μυστικιστικά επεισόδια στη ζωή Αγίων. Οι πολυπληθείς σε πληθύσμωση πίνακές του και οι γωνίες θυμίζουν Μανιερισμό, αλλά οι πίνακες του δείχνουν συναίσθημα που προκαλεί τα κοινά αισθήματα στην μπαρόκ τέχνη. Μαζί με άλλους καλλιτέχνες, ολοκλήρωσε μια σειρά από πίνακες ζωγραφικής ( Quadroni of St. Charles ) της ζωής του Αγίου Κάρλο Μπορρομέο για το Ντουόμο του Μιλάνου. ένα ρετάμπλ με το βάπτισμα του Αγίου Αυγουστίνου για τον Άγιο Μάρκο στο Μιλάνο· και μια λειουργία του Αγίου Γρηγορίου για τη Βασιλική του Σαν Βιττόρε στο Βαρέζε (1615-17). Δείτε επίσης τον εφιαλτικό πίνακα ο Άγιος Γρηγόριος παραδίδει την ψυχή ενός μοναχού (1617), επίσης στον Σαν Βιττόρε.
Ήταν λόγιος σημαντικών επιτευγμάτων και κατείχε εξέχουσα θέση στο Τσεράνο. Το 1620 διορίστηκε επικεφαλής της Αμβροσιανής Ακαδημίας, που δημιουργήθηκε από τον Καρδινάλιο Φεντερίκο Μπορρομέο. Μεταξύ των μαθητών του ήταν οι Ντανιέλε Κρέσπι, Κάρλο Φραντσέσκο Νουβολόνε και Μελκιόρε Γκεραρντίνι (πέθανε το 1675).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιταλοί ζωγράφοι
Εξωσωματική οξυγόνωση με μεμβράνη
Η εξωσωματική οξυγόνωση με μεμβράνη (ECMO), επίσης γνωστή ως εξωσωματική υποστήριξη ζωής (ECLS), είναι μια εξωσωματική τεχνική παροχής παρατεταμένης καρδιακής και αναπνευστικής υποστήριξης σε άτομα των οποίων η καρδιά και οι πνεύμονες δεν είναι σε θέση να παρέχουν επαρκή ποσότητα ανταλλαγής αερίων ή αιμάτωσης για τη διατήρηση της ζωής. Η τεχνολογία για την ECMO προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από την καρδιοπνευμονική παράκαμψη, η οποία παρέχει βραχυπρόθεσμη υποστήριξη με ανακοπή της εγγενούς κυκλοφορίας. Η συσκευή που χρησιμοποιείται είναι ένας οξυγονωτής μεμβράνης, γνωστός και ως τεχνητός πνεύμονας.
Η ECMO λειτουργεί με την προσωρινή άντληση αίματος από το σώμα για να επιτρέψει την τεχνητή οξυγόνωση των ερυθρών αιμοσφαιρίων και την απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα. Γενικά, χρησιμοποιείται είτε μετά από καρδιοπνευμονική παράκαμψη είτε σε προχωρημένο στάδιο θεραπείας ενός ατόμου με βαθιά καρδιακή ή/και πνευμονική ανεπάρκεια, αν και τώρα αρχίζει να χρησιμοποιείται ως θεραπεία για την καρδιακή ανακοπή σε ορισμένα κέντρα, επιτρέποντας τη θεραπεία της υποκείμενης αιτίας της ανακοπής ενώ υποστηρίζεται η κυκλοφορία και η οξυγόνωση. Η ECMO χρησιμοποιείται επίσης για την υποστήριξη ασθενών με την οξεία ιογενή πνευμονία που σχετίζεται με το COVID-19 σε περιπτώσεις όπου ο τεχνητός αερισμός δεν επαρκεί για τη διατήρηση των επιπέδων οξυγόνωσης του αίματος.
Ιατρικές χρήσεις
Κατευθυντήριες οδηγίες που περιγράφουν τις ενδείξεις και την πρακτική της ECMO δημοσιεύονται από τον Οργανισμό Υποστήριξης της Εξωσωματικής Ζωής (ELSO). Τα κριτήρια για την έναρξη της ECMO ποικίλλουν ανάλογα με το ίδρυμα, αλλά γενικά περιλαμβάνουν οξεία σοβαρή καρδιακή ή πνευμονική ανεπάρκεια που είναι δυνητικά αναστρέψιμη και δεν ανταποκρίνεται στη συμβατική διαχείριση. Παραδείγματα κλινικών καταστάσεων που μπορεί να οδηγήσουν στην έναρξη της ECMO περιλαμβάνουν τα εξής:
Χρήση σε ασθενείς με COVID-19
Από τις αρχές Φεβρουαρίου 2020, οι γιατροί στην Κίνα χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο την ECMO ως συμπληρωματική υποστήριξη για ασθενείς που παρουσιάζουν οξεία ιογενή πνευμονία σχετιζόμενη με λοίμωξη SARS-CoV-2 (COVID-19), όταν, ακόμη και μετά τον αερισμό, τα επίπεδα οξυγόνωσης του αίματος παραμένουν πολύ χαμηλά για να διατηρήσουν τον ασθενή. Οι αρχικές αναφορές δείχνουν ότι βοηθά στην αποκατάσταση του κορεσμού του οξυγόνου στο αίμα των ασθενών και στη μείωση των θανάτων στο 3% περίπου των σοβαρών περιπτώσεων όπου έχει χρησιμοποιηθεί. Για τους βαρέως πάσχοντες ασθενείς, το ποσοστό θνησιμότητας μειώνεται από περίπου 59-71% με τη συμβατική θεραπεία σε περίπου 46% με την εξωσωματική οξυγόνωση με μεμβράνες. Ένα πρωτοσέλιδο των Los Angeles Times του Μαρτίου 2021 απεικόνιζε την αποτελεσματικότητα της ECMO σε έναν εξαιρετικά δύσκολο ασθενή με COVID.
Αποτελέσματα
Οι πρώτες μελέτες είχαν δείξει όφελος επιβίωσης με τη χρήση ECMO για άτομα με οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια, ιδίως στο πλαίσιο του συνδρόμου οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας. Ένα μητρώο που διατηρεί η ELSO με σχεδόν 51.000 άτομα που έχουν λάβει ECMO έχει αναφέρει αποτελέσματα με 75% επιβίωση για νεογνική αναπνευστική ανεπάρκεια, 56% επιβίωση για παιδιατρική αναπνευστική ανεπάρκεια και 55% επιβίωση για αναπνευστική ανεπάρκεια ενηλίκων. Άλλες παρατηρησιακές και μη ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές έχουν αναφέρει ποσοστά επιβίωσης από 50 έως 70%. Αυτά τα αναφερόμενα ποσοστά επιβίωσης είναι καλύτερα από τα ιστορικά ποσοστά επιβίωσης. Παρόλο που η ECMO χρησιμοποιείται για μια σειρά καταστάσεων με διαφορετικά ποσοστά θνησιμότητας, η έγκαιρη ανίχνευση είναι το κλειδί για την πρόληψη της εξέλιξης της επιδείνωσης και την αύξηση των αποτελεσμάτων επιβίωσης.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η ανάπτυξη φλεβοφλεβικής ECMO επικεντρώνεται σε καθορισμένα κέντρα ECMO για τη δυνητική βελτίωση της περίθαλψης και την προώθηση καλύτερων αποτελεσμάτων.
Αντενδείξεις
Οι περισσότερες αντενδείξεις είναι σχετικές, εξισορροπώντας τους κινδύνους της διαδικασίας έναντι των πιθανών οφελών. Οι σχετικές αντενδείξεις είναι οι εξής:
Νευρολογικές
Μια συχνή συνέπεια σε ενήλικες που υποβάλλονται σε θεραπεία με ECMO είναι η νευρολογική βλάβη, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει ενδοεγκεφαλική αιμορραγία, υπαραχνοειδή αιμορραγία, ισχαιμικά εμφράγματα σε ευαίσθητες περιοχές του εγκεφάλου, υποξικο-ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια, ανεξήγητο κώμα και εγκεφαλικό θάνατο. Η αιμορραγία εμφανίζεται στο 30 έως 40% των ατόμων που λαμβάνουν ECMO και μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή. Οφείλεται τόσο στην απαραίτητη συνεχή έγχυση ηπαρίνης όσο και στη δυσλειτουργία των αιμοπεταλίων. Η σχολαστική χειρουργική τεχνική, η διατήρηση του αριθμού των αιμοπεταλίων μεγαλύτερου από 100.000/mm3 και η διατήρηση του στόχου του χρόνου ενεργοποιημένης πήξης μειώνουν την πιθανότητα αιμορραγίας [παραπομπή απαιτείται].
Γέφυρα προς τη συσκευή υποβοήθησης
Στην VA ECMO, τα άτομα των οποίων η καρδιακή λειτουργία δεν ανακάμπτει επαρκώς ώστε να απογαλακτιστούν από την ECMO μπορούν να μεταφερθούν σε μια συσκευή υποβοήθησης της κοιλίας (VAD) ή σε μεταμόσχευση. Μια ποικιλία επιπλοκών μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια του σωληνίσκου, συμπεριλαμβανομένης της διάτρησης του αγγείου με αιμορραγία, της αρτηριακής διατομής, της απομακρυσμένης ισχαιμίας και της λανθασμένης θέσης (π.χ. φλεβική κάνουλα τοποθετημένη μέσα στην αρτηρία), αλλά αυτά τα συμβάντα συμβαίνουν εξαιρετικά σπάνια[Αναφορά που απαιτείται].
Παιδιά
Τα πρόωρα βρέφη διατρέχουν απαράδεκτα υψηλό κίνδυνο ενδοκοιλιακής αιμορραγίας (IVH) εάν τους χορηγηθεί ECMO σε ηλικία κύησης μικρότερη των 32 εβδομάδων.
Λοιμώξεις
Ο επιπολασμός των νοσοκομειακών λοιμώξεων κατά τη διάρκεια της ECMO είναι 10-12% (υψηλότερος σε σύγκριση με άλλους βαρέως πάσχοντες ασθενείς). Οι αρνητικοί κατά πηκτωμάτωση σταφυλόκοκκοι, Candida spp., Enterobacteriaceae και Pseudomonas aeruginosa είναι τα πιο συχνά εμπλεκόμενα παθογόνα. Οι ασθενείς με ECMO εμφανίζουν υψηλή επίπτωση πνευμονίας σχετιζόμενης με τον αναπνευστήρα (24,4 περιπτώσεις/1000 ημέρες ECMO), με κύριο ρόλο τα Enterobacteriaceae. Ο λοιμώδης κίνδυνος φάνηκε να αυξάνεται κατά τη διάρκεια της λειτουργίας ECMO, η οποία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη λοιμώξεων. Άλλοι ειδικοί για την ECMO παράγοντες που προδιαθέτουν για λοιμώξεις περιλαμβάνουν τη σοβαρότητα της νόσου στους ασθενείς με ECMO, τον υψηλό κίνδυνο βακτηριακής μετατόπισης από το έντερο και την εξασθένιση του ανοσοποιητικού συστήματος που σχετίζεται με την ECMO. Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα είναι ο μικροβιακός αποικισμός των καθετήρων, των σωληναρίων ECMO και του οξυγονωτή.
Τύποι
Υπάρχουν διάφορες μορφές ECMO- οι δύο πιο συνηθισμένες είναι η φλεβο-αρτηριακή (VA) ECMO και η φλεβο-φλεβική (VV) ECMO. Και στις δύο μορφές, το αίμα που αποστραγγίζεται από το φλεβικό σύστημα οξυγονώνεται εκτός του σώματος. Στην VA ECMO, το αίμα αυτό επιστρέφει στο αρτηριακό σύστημα και στην VV ECMO το αίμα επιστρέφει στο φλεβικό σύστημα. Στην VV ECMO δεν παρέχεται καρδιακή υποστήριξη.
Φλεβο-αρτηριακή
Στη φλεβο-αρτηριακή (VA) ECMO, μια φλεβική κάνουλα τοποθετείται συνήθως στη δεξιά ή αριστερή κοινή μηριαία φλέβα για την εξαγωγή και μια αρτηριακή κάνουλα τοποθετείται συνήθως στη δεξιά ή αριστερή μηριαία αρτηρία για την έγχυση. Το άκρο του μηριαίου φλεβικού σωληνίσκου πρέπει να διατηρείται κοντά στη συμβολή της κάτω κοίλης φλέβας και του δεξιού κόλπου, ενώ το άκρο του μηριαίου αρτηριακού σωληνίσκου διατηρείται στη λαγόνια αρτηρία. Στους ενήλικες προτιμάται η πρόσβαση στη μηριαία αρτηρία, επειδή η εισαγωγή είναι απλούστερη. Η κεντρική VA ECMO μπορεί να χρησιμοποιηθεί εάν έχει ήδη δημιουργηθεί καρδιοπνευμονική παράκαμψη ή έχει πραγματοποιηθεί επείγουσα επαναστερνοτομή (με σωληνίσκους στο δεξιό κόλπο (ή SVC/IVC για αποκατάσταση τριγλώχινας) και στην ανιούσα αορτή).
Veno-venous
Στη φλεβοφλεβική (VV) ECMO, οι σωληνίσκοι τοποθετούνται συνήθως στη δεξιά κοινή μηριαία φλέβα για την παροχέτευση και στη δεξιά εσωτερική σφαγίτιδα φλέβα για την έγχυση. Εναλλακτικά, ένας καθετήρας διπλού αυλού εισάγεται στη δεξιά εσωτερική σφαγίτιδα φλέβα, παροχετεύοντας αίμα από την άνω και την κάτω κοίλη φλέβα και επιστρέφοντάς το στον δεξιό κόλπο.
Μύηση
Η ECMO θα πρέπει να εκτελείται μόνο από κλινικούς ιατρούς με εκπαίδευση και εμπειρία στην έναρξη, τη συντήρηση και τη διακοπή της. Η εισαγωγή ECMO πραγματοποιείται συνήθως στο χειρουργείο από καρδιοχειρουργό. Η διαχείριση της ECMO πραγματοποιείται συνήθως από νοσηλευτή, αναπνευστικό θεραπευτή ή αιμοκαθαριστή. Μόλις αποφασιστεί η έναρξη της ECMO, ο ασθενής αντιπηγνύεται με ενδοφλέβια ηπαρίνη για να αποφευχθεί ο σχηματισμός θρόμβων από την πήξη εκτός του οξυγονωτή. Πριν από την έναρξη, χορηγείται ένα ενδοφλέβιο bolus ηπαρίνης και μετράται για να διασφαλιστεί ότι ο ενεργοποιημένος χρόνος πήξης (ACT) είναι μεταξύ 300 και 350 δευτερολέπτων. Μόλις ο ACT κυμαίνεται μεταξύ αυτού του εύρους, μπορεί να ξεκινήσει η ECMO και στη συνέχεια θα αρχίσει η χορήγηση ηπαρίνης ως δόση συντήρησης.
Κανάτιση
Οι κάνουλες μπορούν να τοποθετηθούν διαδερμικά με την τεχνική Seldinger, μια σχετικά απλή και κοινή μέθοδο για την απόκτηση πρόσβασης σε αιμοφόρα αγγεία, ή μέσω χειρουργικής αποκοπής. Χρησιμοποιούνται οι μεγαλύτερες κάνουλες που μπορούν να τοποθετηθούν στα αγγεία προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η ροή και να ελαχιστοποιηθεί η διατμητική τάση.
Η ECMO που απαιτείται για επιπλοκές μετά από καρδιοχειρουργική επέμβαση μπορεί να τοποθετηθεί απευθείας στους κατάλληλους θαλάμους της καρδιάς ή στα μεγάλα αγγεία. Ο κεντρικός σωληνισμός μέσω πλευρικής θωρακοτομής επιτρέπει σε ασθενείς που περιμένουν μεταμόσχευση πνευμόνων να παραμείνουν αφυδατωμένοι και περιπατητικοί.
Συντήρηση
Μόλις επιτευχθούν οι αρχικοί αναπνευστικοί και αιμοδυναμικοί στόχοι, η ροή του αίματος διατηρείται σε αυτόν τον ρυθμό. Η συχνή αξιολόγηση και προσαρμογή διευκολύνεται από τη συνεχή φλεβική οξυμετρία, η οποία μετρά απευθείας τον κορεσμό της οξυαιμοσφαιρίνης του αίματος στο φλεβικό σκέλος του κυκλώματος ECMO.
Ειδικές εκτιμήσεις
Η VV ECMO χρησιμοποιείται συνήθως για αναπνευστική ανεπάρκεια, ενώ η VA ECMO χρησιμοποιείται για καρδιακή ανεπάρκεια. Υπάρχουν μοναδικές εκτιμήσεις για κάθε τύπο ECMO, οι οποίες επηρεάζουν τη διαχείριση.
Ροή αίματος
Κατά τη διάρκεια της VV ECMO είναι συνήθως επιθυμητές οι σχεδόν μέγιστες τιμές ροής για τη βελτιστοποίηση της παροχής οξυγόνου. Αντίθετα, ο ρυθμός ροής που χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της VA ECMO πρέπει να είναι αρκετά υψηλός ώστε να παρέχει επαρκή πίεση αιμάτωσης και κορεσμό φλεβικής οξυαιμοσφαιρίνης (που μετράται στο αίμα παροχέτευσης), αλλά αρκετά χαμηλός ώστε να παρέχει επαρκές προφορτίο για τη διατήρηση της παροχής της αριστερής κοιλίας.
Παρακολούθηση της αριστερής κοιλίας
Η απόδοση της αριστερής κοιλίας παρακολουθείται αυστηρά κατά τη διάρκεια της VA ECMO, επειδή η λειτουργία της αριστερής κοιλίας μπορεί να επηρεαστεί από το αυξημένο μεταφορτίο, το οποίο με τη σειρά του μπορεί να οδηγήσει σε σχηματισμό θρόμβων εντός της καρδιάς.
Απογαλακτισμός και διακοπή
Για τα άτομα με αναπνευστική ανεπάρκεια, η βελτίωση της ακτινογραφικής εμφάνισης, της πνευμονικής συμμόρφωσης και του κορεσμού της αρτηριακής οξυαιμοσφαιρίνης υποδεικνύει ότι το άτομο μπορεί να είναι έτοιμο να διακοπεί η υποστήριξη ECMO. Για τα άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια, η αυξημένη παλμικότητα της αορτής συσχετίζεται με τη βελτιωμένη απόδοση της αριστερής κοιλίας και υποδεικνύει ότι μπορεί να είναι έτοιμα να αποσυρθούν από την υποστήριξη ECMO. Εάν όλοι οι δείκτες είναι σε καλή κατάσταση, οι ροές αίματος στην ECMO θα μειωθούν αργά και οι παράμετροι του ασθενούς θα παρακολουθούνται κατά τη διάρκεια αυτού του χρόνου για να διασφαλιστεί ότι ο ασθενής μπορεί να ανεχθεί τις αλλαγές. Όταν οι ροές είναι κάτω από 2 λίτρα ανά λεπτό, επιχειρείται η οριστική αφαίρεση και ο ασθενής συνεχίζει να παρακολουθείται κατά τη διάρκεια αυτού του χρονικού διαστήματος έως ότου μπορέσουν να αφαιρεθούν οι κάνουλες.
Δοκιμή απελευθέρωσης φλεβοφλεβικής ECMO
Οι δοκιμές VV ECMO πραγματοποιούνται με την εξάλειψη όλων των αντιρροϊκών αερίων σάρωσης μέσω του οξυγονωτή. Η εξωσωματική ροή αίματος παραμένει σταθερή, αλλά δεν πραγματοποιείται μεταφορά αερίου. Στη συνέχεια παρακολουθούνται για αρκετές ώρες, κατά τη διάρκεια των οποίων καθορίζονται οι ρυθμίσεις του αναπνευστήρα που είναι απαραίτητες για τη διατήρηση επαρκούς οξυγόνωσης και αερισμού εκτός ECMO, όπως υποδεικνύεται από τα αποτελέσματα των αρτηριακών και φλεβικών αερίων αίματος.
Δοκιμή απελευθέρωσης με φλεβο-αρτηριακή ECMO
Οι δοκιμές VA ECMO απαιτούν προσωρινή σύσφιξη τόσο της γραμμής αποχέτευσης όσο και της γραμμής έγχυσης, ενώ επιτρέπουν στο κύκλωμα ECMO να κυκλοφορεί μέσω μιας γέφυρας μεταξύ του αρτηριακού και του φλεβικού σκέλους. Με τον τρόπο αυτό αποτρέπεται η θρόμβωση του στάσιμου αίματος εντός του κυκλώματος ECMO. Επιπλέον, οι αρτηριακές και οι φλεβικές γραμμές πρέπει να ξεπλένονται συνεχώς με ηπαρινισμένο φυσιολογικό ορό ή διαλείπουσα με ηπαρινισμένο αίμα από το κύκλωμα. Γενικά, οι δοκιμές VA ECMO είναι μικρότερης διάρκειας από τις δοκιμές VV ECMO λόγω του υψηλότερου κινδύνου σχηματισμού θρόμβων.
Ιστορικό
Ο Banning Gray Lary απέδειξε πρώτος ότι το ενδοφλέβιο οξυγόνο μπορούσε να διατηρήσει τη ζωή. Τα αποτελέσματά του δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Surgical Forum τον Νοέμβριο του 1951. Ο Lary σχολίασε το αρχικό του έργο σε μια παρουσίαση του 2007 όπου γράφει: "Η έρευνά μας ξεκίνησε με τη συναρμολόγηση μιας συσκευής που, για πρώτη φορά, κράτησε τα ζώα ζωντανά ενώ ανέπνεαν καθαρό άζωτο. Αυτό επιτεύχθηκε με πολύ μικρές φυσαλίδες οξυγόνου που εγχύθηκαν στην κυκλοφορία του αίματος. Οι φυσαλίδες αυτές δημιουργήθηκαν με την προσθήκη ενός "διαβρεχτικού παράγοντα" στο οξυγόνο που διοχετευόταν μέσω ενός φίλτρου πορσελάνης στη φλεβική κυκλοφορία του αίματος. Λίγο μετά την αρχική παρουσίασή της στο Αμερικανικό Κολλέγιο Χειρουργών, η συσκευή αυτή αναθεωρήθηκε από τον Walton Lillehei, ο οποίος μαζί με τον DeWall κατασκεύασαν την πρώτη πρακτική μηχανή καρδιάς-πνευμόνων που χρησιμοποιούσε έναν οξυγονωτή φυσαλίδων. Με παραλλαγές τέτοιες μηχανές χρησιμοποιήθηκαν για τα επόμενα είκοσι χρόνια".
Έρευνα
Μια μελέτη του 2014 έδειξε ότι ένα αντίσωμα αναστολής του παράγοντα XIIa παρέχει θρομβοπροστασία στην εξωσωματική κυκλοφορία χωρίς να αυξάνει τον κίνδυνο αιμορραγίας. Πειράματα σε νεογέννητα ζώα έδειξαν ότι η θεραπεία με ECMO μπορεί να οδηγήσει σε απόπτωση των εντεροκυττάρων, βλάβη του εντερικού βλεννογονικού φραγμού και βακτηριακή μετατόπιση. Αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει τη μεγαλύτερη σοβαρότητα του συνδρόμου συστηματικής φλεγμονώδους αντίδρασης στα νεογνά. Η ECMO έχει επίσης δει τη χρήση της σε πτώματα, καθώς μπορεί να αυξήσει το ποσοστό βιωσιμότητας των μεταμοσχευμένων οργάνων.
Μαρία Χοσέφα Πιμεντέλ, Δούκισσα της Οσούνα
Η Δόνια Μαρία Χοσέφα δε λα Σολεδάδ Αλφόνσο-Πιμεντέλ ι Τεγιές-Χιρόν, Δούκισσα της Οσούνα και 12η Δούκισσα του Μπεναβέντε (Doña María Josefa de la Soledad Alfonso-Pimentel y Téllez-Girón, Duquesa de Osuna, 12mo Duquesa de Benavente, 26 Νοεμβρίου 1752 - 5 Οκτωβρίου 1834) ήταν Ισπανίδα αριστοκράτισσα.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 1752 στη Μαδρίτη, και ήταν κόρη του Φρανσίσκο Αλφόνσο-Πιμεντέλ ι Μπόρχα και της Μαρία Φαουστίνα Τεγιές-Χιρόν ι Πέρες δε Γκουσμάν.
Στις 29 Δεκεμβρίου παντρεύτηκε Πέδρο Τεγιές-Χιρόν, 9ο Δούκα της Οσούνα. Μαζί απέκτησαν εννέα παιδιά:
Ενδιαφερόταν για την κηπουρική και από το 1780 δημιούργησε έναν κήπο στο Ελ Καπρίτσο, οικογενειακό κτήμα στην Αλαμέδα δε Οσούνα, κοντά στη Μαδρίτη. Ο κήπος, που σώζεται μέχρι και σήμερα είναι σε καλή κατάσταση, και δείχνει αγγλική και γαλλική επιρροή.
Πέθανε στις 5 Οκτωβρίου 1834 στη Μαδρίτη σε ηλικία 82 ετών.
Τίτλοι
Ο πλήρης τίτλος της ήταν: Δόνια Μαρία Χοσέφα δε λα Σολεδάδ Αλφόνσο-Πιμεντέλ ι Τεγιές-Χιρόν Μπόρχα ι Σεντέγιες, 15η Κόμισσα και 12η Δούκισσα του Μπεναβέντε, 13η Δούκισσα του Μπεχάρ, 13η Δούκισσα της Πλασένσια, 12η Δούκισσα του Άρκος, 14η Δούκισσα της Γάντια, 9η Δούκισσα του Μάντας και Βιαγιανουέβα, 8η Μαρκησία του Χαμπαλκίντο, 15η Μαρκησία του Χιμπραλεόν, 9η ΜΑρκησία της Τερανόβα, 12η Μαρκησία της Λομβάης, 16η Μαρκησία της Θάρα, 18η Κόμισσα της Μαγιόργα, 16η Κόμισσα της Λούνα, 14η Κόμισσα του Μπανιάρες, 74η Κόμισσα του Μπελαλκασάρ, 14η Κόμισσα της Ολίβα, 11η Κόμισσα του Μαγιάλντε, 12η Κόμισσα του Μπαϊλέν, 12η Κόμισσα του Κασάρες, 17η Υποκόμισσα του δε λα Πουέμπλα δε Αλκοσέρ, Πριγκίπισσα της Ανγκλόνα, Δούκισσα του Μοντεαγκούντο, Μαρκησία του Μαργκουίνι, Κόμισσα του Οζίλο και της Κογκουίνας της Τσερντένια, Κυρία του Τάγματος της Μαρίας Λουίζας
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ισπανική τάξη ευγενών Κατηγορία:Ισπανίδες δούκισσες