cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ποπ & Ροκ
Η πορεία του περιοδικού
Γνωστοί συντάκτες του τόσο του περιοδικού όσο και της ιστοσελίδας ήταν ο Ιωσήφ Αβράμογλου, ο Πητ Κωνσταντέας, ο Γιάννης Μαλαθρώνας, ο Μάρκος Φράγκος, ο Νίκος Πετρουλάκης, ο Νίκος Μποζινάκης, ο Νίκος Κοντογούρης, η Χίλντα Παπαδημητρίου, ο Γιώργος Μονεμβασίτης κ.ά.
Το 2009 το περιοδικό ήρθε στα χέρια της εταιρείας Bestend συμφερόντων Κώστα Γιαννίκου, έπειτα από τα οικονομικά προβλήματα στον Όμιλο Γιαννίκου και την πτώχευση της Bestend το περιοδικό έκλεισε το 2012 ενώ η ιστοσελίδα του περιοδικού έκλεισε έναν χρόνο αργότερα.
Κατηγορία:Ελληνικά περιοδικά Κατηγορία:Μουσικά περιοδικά Κατηγορία:Περιοδικά με τόπο έκδοσης την Αθήνα
Κούρος της Ευρωπού
Ο κούρος της Ευρωπού είναι έργο αρχαίας Ελληνικής τέχνης.
Είναι από κυκλαδίτικο μάρμαρο. Μετά την ανακάλυψή του κλάπηκε και ξανά επέστρεψε στην Ελλάδα. Φιλοξενείται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Κιλκίς. Πρόκειται για το μοναδικό άγαλμα του είδους του που βρέθηκε στην Μακεδονία.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Κούροι Κατηγορία:Ιστορία του Κιλκίς
Μποργκ Ελ Αράμπ
Η Μποργκ Ελ Αράμπ (αραβικά: برج العرب) είναι πόλη της Αιγύπτου στο Κυβερνείο της Αλεξάνδρειας στις ακτές τις Μεσογείου. Απέχει 7 χλμ. από τη θάλασσα, 3 χλμ. από τη Νέα Μποργκ Ελ Αράμπ και 45 χλμ από το κέντρο της Αλεξάνδρειας όπου θεωρείται ως η φυσική προέκταση της.
Η πόλη διαθέτει αεροδρόμιο, το οποίο εξυπηρετεί περίπου 250.000 επιβάτες ετησίως. Η πόλη διαθέτει επίσης το μεγαλύτερο γήπεδο στην Αίγυπτο και το δεύτερο μεγαλύτερο στη Μέση Ανατολή που χωράει 80.000 άτομα.
Την 23η Απριλίου 1973 ο Αιγύπτιος πρόεδρος Ανουάρ Σαντάτ συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Συρίας Χάφεζ αλ Άσαντ στο προεδρικό θέρετρο στο Μποργκ Ελ Αράμπ για δύο ημέρες όπου έγιναν διεξοδικές συζητήσεις στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την κοινή επίθεσή τους στο Ισραήλ. Ο πρόεδρος Χόσνι Μουμπάρακ έκανε τα επίσημα εγκαίνια της πόλης το Νοέμβριο του 1988.
Παραπομπές
Κατηγορία:Πόλεις της Αιγύπτου Κατηγορία:Αλεξάνδρεια
Αγγειακή άνοια
Η αγγειακή άνοια είναι η άνοια που προκαλείται από προβλήματα στην παροχή αίματος στον εγκέφαλο. Συνήθως, μια σειρά από μικροαγγειακά επεισόδια οδηγούν σε επιδείνωση της γνωστικής λειτουργίας, που συμβαίνει σταδιακά, βήμα προς βήμα. Ο όρος αναφέρεται σε ένα σύνδρομο που αποτελείται από μια πολύπλοκη αλληλεπίδραση αγγειακής εγκεφαλικής νόσου και παραγόντων κινδύνου που οδηγούν σε αλλοιώσεις στις εγκεφαλικές δομές και σε επακόλουθες αλλαγές στη γνωστική λειτουργία. Η ύπαρξη χρονικής συνάφειας μεταξύ του εγκεφαλικού επεισοδίου και των γνωστικών ελλειμμάτων είναι απαραίτητη για τη διάγνωση.
Σημεία και συμπτώματα
Άτομα με αγγειακή άνοια παρουσιάζουν προοδευτική γνωστική εξασθένηση, οξεία ή υποξεία όπως στην ήπια γνωστική εξασθένηση, συχνά σταδιακά, μετά από πολλαπλά μικροεγκεφαλικά επεισόδια. Μερικοί άνθρωποι φαίνεται να βελτιώνονται μεταξύ των γεγονότων και να παρουσιάζουν επιδείνωση μετά από περαιτέρω «σιωπηλά» εγκεφαλικά επεισόδια. Μια ταχέως επιδεινούμενη κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο από εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιακή νόσο ή μόλυνση.
Στη νόσο των μικρών αγγείων προσβάλλονται συχνά οι μετωπαίοι λοβοί. Κατά συνέπεια, οι ασθενείς με αγγειακή άνοια τείνουν να αποδίδουν χειρότερα από τους ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ σε δοκιμασίες μετωπιαίου λοβού, όπως η λεκτική ευχέρεια και μπορεί να παρουσιάσουν προβλήματα μετωπιαίου λοβού: απάθεια, αβούλια (έλλειψη βούλησης ή πρωτοβουλίας), προβλήματα προσοχής, προσανατολισμού, και ακράτεια ούρων. Τείνουν να παρουσιάζουν πιο επιμονή συμπεριφορά. Οι ασθενείς με αγγειακή άνοια μπορεί επίσης να παρουσιάσουν γενική επιβράδυνση της ικανότητας επεξεργασίας, δυσκολία εναλλαγής δραστηριοτήτων και δυσλειτουργία της αφηρημένης σκέψης. Η απάθεια στις αρχές της νόσου είναι πιο ενδεικτική της αγγειακής άνοιας.
Σπάνιες γενετικές διαταραχές που προκαλούν αγγειακές βλάβες στον εγκέφαλο έχουν διαφορετικά μοτίβα εμφάνισης. Κατά κανόνα, τείνουν να εμφανίζονται νωρίτερα στη ζωή και έχουν μια πιο επιθετική πορεία. Επιπλέον, οι μολυσματικές διαταραχές, όπως η σύφιλη, μπορούν να προκαλέσουν αρτηριακή βλάβη, εγκεφαλικά επεισόδια και βακτηριακή φλεγμονή του εγκεφάλου.
Αιτίες
Η αγγειακή άνοια μπορεί να προκληθεί από ισχαιμικά ή αιμορραγικά έμφρακτα που επηρεάζουν πολλαπλές περιοχές του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένης της πρόσθιας περιοχής της εγκεφαλικής αρτηρίας, των βρεγματικών λοβών ή της έλικας του προσαγωγίου. Σε σπάνιες περιπτώσεις, τα έμφρακτα στον ιππόκαμπο ή στον θαλάμο είναι η αιτία της άνοιας. Το ιστορικό εγκεφαλικού αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας κατά περίπου 70% και το πρόσφατο εγκεφαλικό αυξάνει τον κίνδυνο κατά περίπου 120%. Οι αγγειακές βλάβες του εγκεφάλου μπορεί επίσης να είναι αποτέλεσμα διάχυτης αγγειακής εγκεφαλικής νόσου, όπως της νόσου των μικρών αγγείων.
Οι παράγοντες κινδύνου για αγγειακή άνοια περιλαμβάνουν ηλικία, υπέρταση, κάπνισμα, υπερχοληστερολαιμία, σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακές παθήσεις και αγγειακή εγκεφαλική νόσο. Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν τη γεωγραφική προέλευση, τη γενετική προδιάθεση και τα προηγούμενα εγκεφαλικά επεισόδια.
Η αγγειακή άνοια μπορεί μερικές φορές να προκληθεί από εγκεφαλική αμυλοειδή αγγειοπάθεια, η οποία περιλαμβάνει συσσώρευση πλακών β- αμυλοειδούς στα τοιχώματα των εγκεφαλικών αρτηριών, οδηγώντας σε διάσπαση και ρήξη των αγγείων. Δεδομένου ότι οι πλάκες αμυλοειδούς είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της νόσου του Alzheimer, ενδέχεται να εμφανιστεί αγγειακή άνοια ως επακόλουθο. Η εγκεφαλική αμυλοειδής αγγειοπάθεια μπορεί, ωστόσο, να εμφανιστεί σε άτομα χωρίς προηγούμενη κατάσταση άνοιας. Η συσσώρευση αμυλοειδούς βήτα είναι συχνά παρούσα σε γνωστικά φυσιολογικά ηλικιωμένα άτομα.
Διάγνωση
Διάφορα ειδικά διαγνωστικά κριτήρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διάγνωση της αγγειακής άνοιας, συμπεριλαμβανομένων του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου Ψυχικών Διαταραχών τέταρτης έκδοσης (DSM-IV), της διεθνούς ταξινόμησης των ασθενειών, δέκατης έκδοσης (ICD-10), Κριτήρια του Εθνικού Ινστιτούτου Νευρολογικών Διαταραχών και Εγκεφαλικού, Association Internationale pour la Recherche et l'Enseignement en Neurosciences (NINDS-AIREN), του Κέντρου Διαγνωστικής και Θεραπείας Νόσου του Αλτσχάιμερ και την κλίμακα ισχαιμίας Hachinski (μετά τον Vladimir Hachinski ).
Οι συνιστώμενες έρευνες για γνωστική εξασθένηση περιλαμβάνουν: εξετάσεις αίματος (για αναιμία, ανεπάρκεια βιταμινών, θυρεοτοξίκωση, λοίμωξη κ.λπ.), ακτινογραφία θώρακος, ΗΚΓ και νευροαπεικονιση, κατά προτίμηση σάρωση με λειτουργική ή μεταβολική ευαισθησία πέρα από ένα απλό CT ή MRI. Όταν διατίθεται ως διαγνωστικό εργαλείο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί νευροαπεικονιστική τομογραφία (SPECT) και τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET) για την επιβεβαίωση της διάγνωσης άνοιας πολλαπλών εμφράκτων σε συνδυασμό με αξιολογήσεις που περιλαμβάνουν εξέταση ψυχικής κατάστασης. Σε ένα άτομο που έχει ήδη άνοια, το SPECT φαίνεται να είναι ανώτερο στη διαφοροποίηση της άνοιας πολλαπλών εμφράκτων από τη νόσο του Αλτσχάιμερ, σε σύγκριση με τη συνηθισμένη ανάλυση ψυχικών δοκιμών και ιατρικού ιστορικού. Η πρόοδος οδήγησε σε προτάσεις νέων διαγνωστικών κριτηρίων.
Οι εξετάσεις αίματος επιλογής περιλαμβάνουν συνήθως πλήρες γενική αίματος, εξετάσεις ηπατικής λειτουργίας, εξετάσεις λειτουργίας θυρεοειδούς, προφίλ λιπιδίων, ρυθμό καθίζησης ερυθροκυττάρων, C αντιδραστική πρωτεΐνη, ορολογία σύφιλης, επίπεδο ορού ασβεστίου, γλυκόζη νηστείας, ουρία, ηλεκτρολύτες, βιταμίνη Β-12 και φολικό. Σε επιλεγμένους ασθενείς, μπορεί να γίνει ορολογία HIV και ορισμένες δοκιμές αυτοαντισώματος.
Η μεικτή άνοια διαγιγνώσκεται όταν οι άνθρωποι έχουν ενδείξεις για τη νόσο του Αλτσχάιμερ και την αγγειακή εγκεφαλική νόσο, είτε κλινικά είτε με βάση στοιχεία νευρο-απεικόνισης ισχαιμικών βλαβών.
Πρόληψη
Η έγκαιρη ανίχνευση και η ακριβής διάγνωση είναι σημαντικές, καθώς η αγγειακή άνοια μπορεί εν μέρει να προληφθεί. Οι ισχαιμικές αλλαγές στον εγκέφαλο είναι μη αναστρέψιμες, αλλά ο ασθενής με αγγειακή άνοια μπορεί να παρουσιάσει περιόδους σταθερότητας ή ακόμη και ήπια βελτίωση. Δεδομένου ότι το εγκεφαλικό είναι ένα ουσιαστικό μέρος της αγγειακής άνοιας, ο στόχος είναι να αποφευχθούν νέα εγκεφαλικά. Αυτό επιχειρείται μέσω της μείωσης των παραγόντων κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση, υψηλά επίπεδα λιπιδίων στο αίμα, κολπική μαρμαρυγή ή σακχαρώδης διαβήτης. Οι μετα-αναλύσεις διαπίστωσαν ότι τα φάρμακα για την υψηλή αρτηριακή πίεση είναι αποτελεσματικά στην πρόληψη της άνοιας πριν από το εγκεφαλικό, πράγμα που σημαίνει ότι η θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης πρέπει να ξεκινήσει νωρίς. Αυτά τα φάρμακα περιλαμβάνουν αναστολείς ενζύμου μετατροπής αγγειοτενσίνης, διουρητικά, αναστολείς διαύλων ασβεστίου, αναστολείς συμπαθητικών νεύρων, ανταγωνιστές υποδοχέα αγγειοτενσίνης II ή αδρενεργικούς ανταγωνιστές. Τα αυξημένα επίπεδα λιπιδίων, συμπεριλαμβανομένης της HDL, βρέθηκαν να αυξάνουν τον κίνδυνο αγγειακής άνοιας. Ωστόσο, έξι μεγάλες πρόσφατες αναφορές έδειξαν ότι η θεραπεία με στατίνες ήταν αναποτελεσματική στη θεραπεία ή την πρόληψη αυτής της άνοιας. Η ασπιρίνη είναι ένα φάρμακο που συνταγογραφείται συνήθως για την πρόληψη εγκεφαλικών επεισοδίων και καρδιακών προσβολών. χορηγείται επίσης συχνά σε ασθενείς με άνοια. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά της στην επιβράδυνση της εξέλιξης της άνοιας ή στη βελτίωση της γνώσης δεν έχει υποστηριχθεί από μελέτες. Η διακοπή του καπνίσματος και η μεσογειακή διατροφή δεν έχουν βρεθεί ότι βοηθούν ασθενείς με γνωστική εξασθένηση. Η σωματική δραστηριότητα ήταν σταθερά η πιο αποτελεσματική μέθοδος πρόληψης της γνωστικής μείωσης.
Θεραπεία
Επί του παρόντος, δεν υπάρχουν φάρμακα που έχουν εγκριθεί ειδικά για την πρόληψη ή τη θεραπεία της αγγειακής άνοιας. Η χρήση φαρμάκων για τη θεραπεία της άνοιας του Αλτσχάιμερ, όπως οι αναστολείς της χολινεστεράσης και η μεμαντίνη, έχουν δείξει μικρή  βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας στην αγγειακή άνοια. Αυτό πιθανότατα οφείλεται στις δράσεις τους στη συνυπάρχουσα παθολογία που σχετίζεται με την άνοια αλτσχάιμερ. Πολλές μελέτες βρήκαν μια μικρή  όφελος στη θεραπεία με μεμαντίνη, έναν μη ανταγωνιστικό ανταγωνιστή υποδοχέα Ν-μεθυλ-ϋ-ασπαρτικού (NMDA) αναστολείς της χολινεστεράσης γαλανταμίνη, δονεπεζίλη, ριβαστιγμίνη. Μελέτες έχουν δείξει ότι ένα εκχύλισμα του ginkgo biloba EGb761 βελτιώνει τη γνώστική λειτουργία, τις καθημερινές δραστηριότητες και την ποιότητα ζωής στη θεραπεία της αγγειακής άνοιας και θεωρείται αποτελεσματικό ανεξάρτητα από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων.
Σε άτομα με κοιλιοκάκη ή ευαισθησία στη γλουτένη χωρίς κοιλιοκάκη, μια αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα ήπιας γνωστικής βλάβης. Θα πρέπει να ξεκινήσει το συντομότερο δυνατό. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι μια δίαιτα χωρίς γλουτένη είναι χρήσιμη κατά της προχωρημένης άνοιας. Άτομα χωρίς πεπτικά συμπτώματα είναι λιγότερο πιθανό να λάβουν έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία.
Η γενική διαχείριση της άνοιας περιλαμβάνει παραπομπή σε κοινοτικές υπηρεσίες, βοήθεια με κρίση και λήψη αποφάσεων σχετικά με νομικά και ηθικά ζητήματα (π.χ. οδήγηση, ικανότητα, οδηγίες εκ των προτέρων) και εξέταση του άγχους του φροντιστή. Συμπεριφορικά και συναισθηματικά συμπτώματα αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής σε αυτήν την ομάδα ασθενών. Αυτά τα προβλήματα τείνουν να αντιστέκονται στη συμβατική ψυχοφαρμακολογική θεραπεία και συχνά οδηγούν σε εισαγωγή στο νοσοκομείο και τοποθέτηση σε μόνιμη περίθαλψη.
Πρόγνωση
Έχουν διεξαχθεί πολλές μελέτες για τον προσδιορισμό της μέσης επιβίωσης των ασθενών με άνοια. Οι μελέτες ήταν συχνά μικρές και περιορισμένες, γεγονός που προκάλεσε αντιφατικά αποτελέσματα στη σύνδεση της θνησιμότητας με τον τύπο της άνοιας και το φύλο του ασθενούς. Μια πολύ μεγάλη μελέτη που πραγματοποιήθηκε στις Κάτω Χώρες το 2015 διαπίστωσε ότι η θνησιμότητα ενός έτους ήταν τρεις έως τέσσερις φορές υψηλότερη σε ασθενείς μετά την πρώτη παραπομπή σε κλινική ημέρας για άνοια, σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό. Εάν ο ασθενής νοσηλευόταν για άνοια, η θνησιμότητα ήταν ακόμη μεγαλύτερη από ότι σε ασθενείς που νοσηλεύτηκαν για καρδιαγγειακή νόσο. Η αγγειακή άνοια βρέθηκε να έχει συγκρίσιμα ή χειρότερα ποσοστά επιβίωσης σε σύγκριση με τη νόσο του Αλτσχάιμερ. Μια άλλη πολύ μεγάλη σουηδική μελέτη του 2014 διαπίστωσε ότι η πρόγνωση για ασθενείς με αγγειακή άνοια ήταν χειρότερη για τους άνδρες και ηλικιωμένους ασθενείς.
Σε αντίθεση με τη νόσο του Αλτσχάιμερ, η οποία εξασθενεί τον ασθενή, συμβάλλοντας στο να υποκύψει σε βακτηριακές λοιμώξεις όπως η πνευμονία, η αγγειακή άνοια μπορεί να είναι άμεση αιτία θανάτου λόγω της πιθανότητας θανατηφόρου διακοπής στην παροχή αίματος του εγκεφάλου.
Επιδημιολογία
Η αγγειακή άνοια είναι η δεύτερη πιο κοινή μορφή άνοιας μετά τη νόσο του Alzheimer (AD) σε ηλικιωμένους ενήλικες. Ο επιπολασμός της νόσου είναι 1,5% στις δυτικές χώρες και περίπου 2,2% στην Ιαπωνία. Αντιπροσωπεύει το 50% όλων των άνοιας στην Ιαπωνία, 20% έως 40% στην Ευρώπη και 15% στη Λατινική Αμερική. Το 25% των ασθενών με εγκεφαλικό επεισόδιο εκδηλώνουν άνοια μέσα σε ένα έτος από το εγκεφαλικό τους επεισόδιο. Μία μελέτη διαπίστωσε ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο επιπολασμός της αγγειακής άνοιας σε όλα τα άτομα άνω των 71 ετών είναι 2,43% και μια άλλη διαπίστωσε ότι ο επιπολασμός των άνοιας διπλασιάζεται με κάθε 5,1 ετών. Η συχνότητα εμφάνισης μεταξύ της τέταρτης και της έβδομης δεκαετίας της ζωής και το 80% των ασθενών έχουν ιστορικό υπέρτασης.
Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση εντόπισε 36 μελέτες για το εκτεταμένο εγκεφαλικό επεισόδιο (1,9 εκατομμύρια συμμετέχοντες) και 12 μελέτες για μονήρες επεισόδιο (1,3 εκατομμύρια συμμετέχοντες). Για το επικρατέστερο εγκεφαλικό επεισόδιο, ο συντελεστής κινδύνου για την άνοια όλων των αιτιών ήταν 1,69 (διάστημα εμπιστοσύνης 95%: 1,49-1,92, Ρ <0,00001, I 2 = 87%). Για το περιστατικό εγκεφαλικού επεισοδίου, ο συγκεντρωτικός λόγος κινδύνου ήταν 2,18 (διάστημα εμπιστοσύνης 95%: 1,90-2,50, Ρ <0,00001, I 2 = 88%). Τα χαρακτηριστικά της μελέτης δεν τροποποίησαν αυτούς τους συσχετισμούς, με εξαίρεση το φύλο, το οποίο εξήγησε το 50,2% της ετερογένειας μεταξύ της μελέτης για το επικρατέστερο εγκεφαλικό επεισόδιο. Αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι το εγκεφαλικό επεισόδιο είναι ένας ισχυρός, ανεξάρτητος και πιθανώς τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου για άνοια όλων των αιτιών.
Πρωτάθλημα Χόκεϊ επί πάγου Γαλλίας
thumb|125px|2013-2016 right|125px|thumb|2004-2013 Το Πρωτάθλημα χόκεϊ επί πάγου Γαλλίας ή Μάγκνους Λιγκ (Γαλλικά: Championnat de France de hockey sur glace ή Ligue Magnus) αποτελεί την κορυφαία διοργάνωση στη Γαλλία και διοργανώνεται από την Γαλλική Ομοσπονδία Χόκεϊ επί Πάγου (Fédération Française de Hockey sur Glace (FFHG)). Ξεκίνησε τη σεζόν 1906-07 και από το 2002 ονομάστηκε σε Μάγκνους Λιγκ προς τιμήν του παγοδρόμου Λούις Μάγκνους. Το πρωτάθλημα κατατάσσεται από την Διεθνή Ομοσπονδία Χόκεϊ επί Πάγου ως το 14ο ισχυρότερο πρωτάθλημα της Ευρώπης και το επίπεδο του παιχνιδιού θεωρείται γενικά ως μεσαίου επιπέδου. Νικητές του πρωταθλήματος θεωρούνται αυτοί που θα κατακτήσουν το Κύπελλο Μάγκνους με τα την κανονική περίοδο του πρωταθλήματος δηλαδή, ο πρωταθλητής στα πλέι-οφ.
Τους περισσότερους τίτλους κατέχει η ΧΚ Σαμονί η οποία έχει κατακτήσει 30 πρωταθλήματα και ακολουθεί η Ντραγκόν ντε Ρουέν με 11. Το πρωτάθλημα αποτελείται από 14 ομάδες και διαρκεί από τον Σεπτέμβριο μέχρι το Μάρτιο. Την περίοδο 2010-11 πρωταθλήτρια ανακηρύχθηκε η Ντραγκόν ντε Ρουέν.
Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
Γαλλια Χοκει
Τζέιν Γκούντολ
Η Τζέιν Μόρρις Γκούντολ (αγγλ.: Jane Morris Goodall, γεννημένη στις 3 Απριλίου 1934), είναι Αγγλίδα πρωτευοντολόγος και  ανθρωπολόγος. Η Γκούντολ θεωρείται η κορυφαία ειδικός παγκοσμίως όσον αφορά τους χιμπαντζήδες, και είναι κυρίως γνωστή για την έρευνά της επάνω στις κοινωνικές και οικογενειακές αλληλεπιδράσεις των άγριων χιμπαντζήδων, τις οποίες έχει μελετήσει για σχεδόν έξι δεκαετίες, από τότε που επισκέφθηκε για πρώτη φορά το Εθνικό Πάρκο Γκόμπε της Τανζανίας το 1960. Έχει ιδρύσει το Ινστιτούτο Τζέιν Γκούντολ και το εκπαιδευτικό πρόγραμμα Roots & Shoots, ενώ έχει εργαστεί εκτεταμένα επάνω σε ζητήματα που σχετίζονται με την προστασία της φύσης και των ζώων. Τον Απρίλιο του 2002 ονομάστηκε Αγγελιοφόρος Ειρήνης των Ηνωμένων Εθνών.
Πρώτα χρόνια
Η Βάλερι Τζέιν Μόρρις-Γκούντολ γεννήθηκε το 1934 στο Χάμπστεντ. Γονείς της ήταν ο Μόρτιμερ Χέρμπερτ Μόρρις-Γκούντολ, επιχειρηματίας, και η Μάργκαρετ Μαϊφάνβε Τζόζεφ, μυθιστοριογράφος που έγραφε με το ψευδώνυμο Βαν Μόρρις-Γκούντολ.
Όταν η Γκούντολ ήταν παιδί, ο πατέρας της, θέλοντας να της χαρίσει κάποιο παιχνίδι, της έφερε έναν πάνινο χιμπαντζή που λεγόταν Τζούμπιλι. Το δώρο της άρεσε και, όπως έχει δηλώσει, ήταν η αιτία να γεννηθεί από νωρίς η αγάπη της για τα ζώα, σχολιάζοντας μάλιστα πως "Οι φίλοι της μητέρας μου έβρισκαν το παιχνίδι τρομακτικό, και πίστευαν ότι θα μου προκαλέσει φοβίες και εφιάλτες". Ο Τζούμπιλι βρίσκεται ακόμη και σήμερα επάνω στο κομοδίνο της Γκούντολ, στο σπίτι της στο Λονδίνο.
Η Γκούντολ έχει μια αδελφή, την Τζούντιθ, με την οποία έχουν γενέθλια την ίδια ημέρα, αν και γεννήθηκαν με τέσσερα χρόνια διαφορά.
Αφρική
Ήδη από τα νεανικά της χρόνια, η Γκούντολ ήταν παθιασμένη με τα ζώα της Αφρικής. Το 1957, το πάθος της αυτό την έφερε στη φάρμα ενός φίλου, στα υψίπεδα της Κένυας. Εκεί βρήκε δουλειά ως γραμματέας και, ακολουθώντας τη συμβουλή του φίλου της, τηλεφώνησε στον Λούις Λίκι, γνωστό Κενυάτη αρχαιολόγο και παλαιοντολόγο, με μοναδική της σκέψη να τον συναντήσει για να συζητήσουν σχετικά με τα ζώα. Ο Λίκι, που πίστευε ότι η μελέτη των σημερινών "μεγάλων πιθήκων" θα μπορούσε να οδηγήσει σε ενδείξεις για τη συμπεριφορά των πρώιμων ανθρωπιδών, εκείνη την εποχή αναζητούσε έναν ερευνητή που θα μελετούσε τους χιμπαντζήδες, όμως προτίμησε αρχικά να κρατήσει κρυφό το ενδιαφέρον του για τις ιδέες της Γκούντολ. Έτσι, της πρότεινε να την προσλάβει όχι ως ερευνήτρια, αλλά ως γραμματέα. Αφού εξασφάλισε την έγκριση της συζύγου του, ο Λίκι έστειλε την Γκούντολ στο Φαράγγι Ολντουβάι, στη σημερινή Τανζανία, όπου της αποκάλυψε τα ερευνητικά του σχέδια.
Το 1958, ο Λίκι έστειλε την Γκούντολ στο Λονδίνο για να μελετήσει τη συμπεριφορά των πρωτευόντων κοντά στον Όσμαν Χιλ και την ανατομία των πρωτευόντων υπό την καθοδήγηση του Τζον Νάπιερ. Στη συνέχεια, ο Λίκι συγκέντρωσε τα απαραίτητα κεφάλαια για έρευνα και έτσι, στις 14 Ιούλη 1960, η Γκούντολ έφτασε στο Εθνικό Πάρκο Γκόμπε. Έγινε έτσι η πρώτη από την ομάδα τριών γυναικών που έστειλε ο Λίκι στην περιοχή για έρευνες σχετικά με τα πρωτεύοντα και έμειναν γνωστές ως οι Trimates (σε ελεύθερη μετάφραση Πρωτευοντριάδα). Η Γκούντολ συνοδευόταν από τη μητέρα της, της οποίας την παρουσία απαίτησε ο διευθυντής του Πάρκου, Ντέιβιντ Άνστεϊ, που ανησυχούσε για την ασφάλεια των ερευνητριών.
Η Γκούντολ δεν είχε πτυχίο πανεπιστημίου και έτσι το 1962 ο Λίκι, εξασφαλίζοντας ξανά την απαραίτητη χρηματοδότηση, την έστειλε στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, όπου σπούδασε στο Κολέγιο Νιούχαμ και απέκτησε διδακτορικό τίτλο στην ηθολογία. Ήταν μόλις το όγδοο άτομο στο οποίο επετράπη να σπουδάσει εκεί για την απόκτηση διδακτορικού τίτλου χωρίς πρώτα να έχει αποκτήσει πανεπιστημιακό τίτλο σπουδών. Η διατριβή της, με θέμα Η συμπεριφορά των ελεύθερων χιμπαντζήδων, περιέγραφε τα πρώτα πέντε χρόνια έρευνας στο Πάρκο Γκόμπε και ολοκληρώθηκε το 1965 υπό την επίβλεψη του καθηγητή ζωολογίας Ρόμπερτ Χιντ.
Προσωπική ζωή
Η Γκούντολ έχει παντρευτεί δύο φορές. Στις 28 Μαρτίου του 1964 παντρεύτηκε τον Ολλανδό ευγενή και φωτογράφο άγριας φύσης Βαρόνο Χιούγκο φαν Λάβικ. Κατά τη διάρκεια του γάμου τους ήταν γνωστή με το όνομα Βαρόνη Τζέιν φαν Λάβικ-Γκούντολ. Το 1967 απέκτησαν έναν γιο, τον Χιούγκο Έρικ Λούις, και το 1974 χώρισαν με διαζύγιο. Τον επόμενο χρόνο, η Γκούντολ παντρεύτηκε τον Ντέρεκ Μπράϊτσον, βουλευτή στο Κοινοβούλιο της Τανζανίας και διευθυντή των εθνικών πάρκων της χώρας, μέχρι τον θάνατό του τον Οκτώβριο του 1980 από καρκίνο. Χάρη στη θέση του στην κυβέρνηση της Τανζανίας και ειδικότερα ως επικεφαλής του συστήματος εθνικών πάρκων της χώρας, ο Μπράιτσον μπόρεσε να προστατεύσει το ερευνητικό έργο της Γκούντολ, απαγορεύοντας τις τουριστικές δραστηριότητες στην περιοχή του Γκόμπε.
Η Γκούντολ έχει δηλώσει ότι την γοητεύει ο μύθος του Bigfoot (Μεγαλοπόδαρου). Όταν, τον Σεπτέμβριο του 2010, ρωτήθηκε αν πιστεύει στον θεό, απάντησε «Δεν έχω ιδέα ποιος ή τι είναι ο θεός. Όμως πιστεύω πως υπάρχει κάποιου είδους ανώτερη πνευματική δύναμη. Νιώθω την παρουσία της ιδιαίτερα έντονα όταν είμαι έξω, στη φύση. Ξέρω μόνο ότι είναι κάτι πιο μεγάλο και πιο δυνατό από εμένα ή από οποιονδήποτε άνθρωπο. Κι αυτό μου αρκεί».
Έρευνα στο Εθνικό Πάρκο Γκόμπε
Η Γκούντολ είναι κυρίως γνωστή για τις μελέτες της επάνω στην κοινωνική και οικογενειακή ζωή των χιμπαντζήδων. Η έρευνά της ξεκίνησε το 1960 με τη μελέτη της κοινότητας χιμπαντζήδων Κασακέλα στο Εθνικό Πάρκο Γκόμπε της Τανζανίας. Η Γκούντολ δεν είχε λάβει πανεπιστημιακή εκπαίδευση και έτσι, καθώς δεν καθοδηγούνταν από αυστηρά επιστημονικά δόγματα, ήταν σε θέση να παρατηρεί δεδομένα που η παραδοσιακή επιστημονική έρευνα ενδεχομένως θα είχε παραβλέψει. Αντί να αποδίδει αριθμούς στους χιμπαντζήδες που παρατηρούσε, τους έδινε ονόματα όπως Φίφι ή Ψαρογένης, και παρατήρησε ότι ο καθένας τους είχε μοναδική, ξεχωριστή για το άτομό του προσωπικότητα, ιδέα που για εκείνη την εποχή ήταν αντισυμβατική. Διαπίστωσε ότι «δεν διαθέτουν μόνο οι άνθρωποι προσωπικότητα και ικανότητα για λογική σκέψη [και] συναισθήματα όπως η χαρά και η λύπη.» Παρατήρησε επίσης ότι οι χιμπαντζήδες εκδήλωναν μεταξύ τους συμπεριφορές όπως φιλιά, αγκαλιές, φιλικά χτυπήματα στην πλάτη, ακόμη και γαργαλητά, που παραδοσιακά θεωρούνται «ανθρώπινες». Η Γκούντολ επιμένει ότι αυτές οι χειρονομίες αποτελούν απόδειξη για τους «στενούς, υποστηρικτικούς, στοργικούς δεσμούς που αναπτύσσονται μεταξύ των μελών μιας οικογένειας και των υπόλοιπων μελών μιας κοινότητας, και οι οποίοι μπορεί να διαρκέσουν για ολόκληρη τη διάρκεια ζωής ενός χιμπαντζή, συνήθως δηλαδή για πάνω από 50 έτη." Αυτά τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι ομοιότητες μεταξύ των χιμπαντζήδων και των ανθρώπων δεν υπάρχουν μόνο στα γονίδια, αλλά μπορεί να παρατηρηθούν και στο πεδίο των συναισθημάτων και της νοημοσύνης, καθώς και στις οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις.
Μεταξύ των μελών της επιστημονικής κοινότητας, η ερευνητική εργασία της Γκούντολ στο Πάρκο Γκόμπε είναι περισσότερο γνωστή επειδή έθεσε σε αμφισβήτηση δύο πεποιθήσεις της εποχής εκείνης που είχαν επικρατήσει για πολύ μεγάλο διάστημα: ότι μόνο οι άνθρωποι ήταν σε θέση να κατασκευάσουν και να χρησιμοποιήσουν εργαλεία, και ότι οι χιμπαντζήδες ήταν φυτοφάγοι. Παρατηρώντας έναν χιμπαντζή να κυνηγά για τροφή σε μια φωλιά τερμιτών, τον είδε επανειλημμένα να τοποθετεί φύλλα γρασιδιού μέσα στα ανοίγματα της φωλιάς και στη συνέχεια να τα αφαιρεί από το άνοιγμα γεμάτα με τερμίτες επάνω τους, ουσιαστικά «ψαρεύοντας» έτσι την τροφή του. Επίσης, οι χιμπαντζήδες έπαιρναν κλαδιά από τα δέντρα και τους αφαιρούσαν τα φύλλα για να κάνουν τα κλαδιά πιο αποτελεσματικά στη χρήση. Πρόκειται για μια μορφή τροποποίησης αντικειμένων που αποτελεί στοιχειώδη αφετηρία της ικανότητας κατασκευής εργαλείων. Για αιώνες, ο άνθρωπος ξεχώριζε από το υπόλοιπο ζωικό βασίλειο ως ο μοναδικός «Δημιουργός Εργαλείων». Έπειτα από τα επαναστατικά ευρήματα της Γκούντολ, ο Λούις Λίκι έγραψε πως «Πρέπει τώρα να επαναπροσδιορίσουμε το τι είναι ο άνθρωπος, τι είναι ένα εργαλείο, ή διαφορετικά να αποδεχθούμε τους χιμπαντζήδες ως μέλη του ανθρώπινου είδους!».
Σε αντίθεση με τις ειρηνικές και στοργικές συμπεριφορές που είχε αρχικά παρατηρήσει, η Γκούντολ διαπίστωσε ότι υπήρχε και μια επιθετική πλευρά στη φύση των χιμπαντζήδων. Ανακάλυψε ότι οι χιμπαντζήδες κυνηγούσαν συστηματικά και έτρωγαν μικρότερα πρωτεύοντα, όπως πιθήκους του γένους κολοβός (colobus). Η Γκούντολ παρακολούθησε μια ομάδα κυνηγών χιμπαντζήδων να απομονώνει έναν κολοβό επάνω σε ένα δένδρο και να φράσσει όλες τις πιθανές εξόδους, ενώ στη συνέχεια ένας χιμπαντζής σκαρφάλωσε στο δέντρο, ακινητοποίησε τον πίθηκο και τον σκότωσε. Κατόπιν οι υπόλοιποι απέσπασαν τμήματα του πτώματος, τα οποία μοιράστηκαν με άλλα μέλη της αγέλης ανταποκρινόμενοι στις παρακλητικές τους συμπεριφορές. Οι χιμπαντζήδες στο Πάρκο Γκόμπε σκοτώνουν και τρώνε έως και ένα τρίτο του πληθυσμού κολοβών του πάρκου κάθε χρόνο. Αυτή η διαπίστωση αποτέλεσε από μόνη της ένα πολύ σημαντικό επιστημονικό εύρημα, που έθεσε υπό αμφισβήτηση προηγούμενες πεποιθήσεις σχετικά με τη διατροφή και τη συμπεριφορά των χιμπαντζήδων.
Όμως, περισσότερο ίσως απροσδόκητη, αλλά και αποκρουστική, ήταν η τάση των χιμπαντζήδων για επιθετικότητα και βία ακόμη και μέσα στις ίδιες τους τις κοινότητες. Η Γκούντολ παρατήρησε ότι τα κυρίαρχα θηλυκά σκότωναν εσκεμμένα τα μικρά των άλλων θηλυκών μιας αγέλης για να διατηρήσουν την κυριαρχία τους, φτάνοντας ορισμένες φορές έως τον κανιβαλισμό. Σχετικά με αυτήν την αποκάλυψη, η ερευνήτρια αναφέρει ότι «Κατά τη διάρκεια των πρώτων δέκα ετών μελέτης είχα πιστέψει […] ότι οι χιμπαντζήδες του Πάρκου Γκόμπε ήταν, ως επί το πλείστον, μάλλον πιο ευγενικοί από τα ανθρώπινα πλάσματα. […] Τότε ξάφνου ανακαλύψαμε ότι οι χιμπαντζήδες μπορούσαν να επιδείξουν κτηνώδη συμπεριφορά—ότι στη φύση τους υπήρχε, όπως και στη δική μας, μια πιο σκοτεινή πλευρά». Κατά τα έτη 1974–1978 παρακολούθησε να εξελίσσεται ο Πόλεμος των χιμπαντζήδων του Γκόμπε, που περιγράφει στα απομνημονεύματά της Through a Window: My Thirty Years with the Chimpanzees of Gombe (Μέσα από ένα παράθυρο: Τριάντα χρόνια από τη ζωή μου με τους χιμπαντζήδες του Γκόμπε). Τα ευρήματά της έφεραν επανάσταση στις τότε γνώσεις περί της συμπεριφοράς των χιμπαντζήδων, και αποτέλεσαν περαιτέρω αποδείξεις για τις ομοιότητες μεταξύ της κοινωνικής συμπεριφοράς των ανθρώπων και των χιμπαντζήδων, ωστόσο τονίζοντας, αυτήν τη φορά, με έναν τρόπο πολύ πιο σκοτεινό τις ομοιότητές τους.
Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο η ερευνητική της μεθοδολογία ερχόταν σε ρήξη τις παραδοσιακές συμβάσεις της εποχής ήταν και το ότι έδινε ονόματα στα ζώα που μελετούσε, αντί να αποδίδει έναν αριθμό στο καθένα. Εκείνη την εποχή, η αρίθμηση των μελετούμενων ζώων ήταν μια πρακτική που εφαρμοζόταν από σχεδόν όλους τους επιστήμονες, και θεωρούνταν σημαντική για τη θωράκιση του επιστήμονα από την πιθανή ανάπτυξη συναισθηματικών δεσμών με το αντικείμενο της μελέτης. Η αποστασιοποίησή της από τους υπόλοιπους ερευνητές της εποχής την οδήγησε επίσης στο να αναπτύξει στενούς δεσμούς με τους χιμπαντζήδες γύρω της και να γίνει ο μόνος, έως σήμερα, άνθρωπος που έγινε αποδεκτός σε μια κοινωνία χιμπαντζήδων, όταν αποτέλεσε μέλος της χαμηλότερης κοινωνικής στοιβάδας μιας αγέλης για περίοδο 22 μηνών. Κάποιοι από τους χιμπαντζήδες στους οποίους η Γκούντολ έδωσε ονόματα κατά τη διάρκεια της παραμονής της στο Γκόμπε ήταν:
Ινστιτούτο Τζέιν Γκούντολ
Το 1977, η Γκούντολ ίδρυσε το Ινστιτούτο Τζέιν Γκούντολ, που υποστηρίζει την έρευνα στο Γκόμπε. Σήμερα ηγείται, σε παγκόσμιο επίπεδο, του κινήματος για την προστασία των χιμπαντζήδων και του περιβάλλοντός τους. Το Ινστιτούτο έχει πλέον δεκαεννέα γραφεία σε ολόκληρο τον κόσμο, και έχει κερδίσει ευρεία αναγνώριση χάρη στα προγράμματα διατήρησης και ανάπτυξης που εκτελεί στην Αφρική με επίκεντρο τις τοπικές κοινότητες. Το 1991 το Ινστιτούτο ξεκίνησε ένα πρόγραμμα υποστήριξης της νέας γενιάς, με τίτλο Roots & Shoots (Ρίζες και Βλαστάρια). Αφορμή για τη δημιουργία του κινήματος υπήρξε η συνάντηση της Γκούντολ, στο σπίτι της στο Νταρ Εσ Σαλάμ της Τανζανίας, με 16 ντόπιους εφήβους, που συζήτησαν μαζί της μια σειρά από προβλήματα που γνώριζαν από πρώτο χέρι και τα οποία τους προκαλούσαν βαθύ προβληματισμό. Ο οργανισμός περιλαμβάνει πλέον πάνω από 10.000 ομάδες νέων σε πάνω από 100 χώρες.
Σήμερα, η Γκούντολ αφιερώνει όλον ουσιαστικά τον χρόνο της στην προώθηση της προστασίας των χιμπαντζήδων και του περιβάλλοντος, ταξιδεύοντας σχεδόν για 300 ημέρες τον χρόνο. Η Γκούντολ είναι επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου στο μεγαλύτερο καταφύγιο χιμπαντζήδων του κόσμου εκτός Αφρικής, το Save the Chimps στο Φορντ Πιρς της Φλόριντα.
Ακτιβισμός
Η Γκούντολ είναι χορτοφάγος και υποστηρίζει την υιοθέτηση της διατροφής αυτής για λόγους υγείας και προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά και για ηθικούς λόγους. Στον πρόλογο του βιβλίου The Inner World of Farm Animals (Ο Εσωτερικός Κόσμος των Ζώων Αγροκτήματος) η Γκούντολ γράφει ότι τα ζώα αγροτικής παραγωγής έχουν «πολύ μεγαλύτερη επίγνωση [του κόσμου γύρω τους] και ευφυία από όση φανταστήκαμε εμείς ποτέ και, παρά το γεγονός ότι εκτρέφονται ως οικόσιτοι σκλάβοι, είναι πλάσματα με δική τους, ατομική υπόσταση το καθένα. Ως τέτοια, αξίζουν τον σεβασμό μας. Και τη βοήθειά μας. Ποιος θα γίνει η φωνή τους αν εμείς μείνουμε σιωπηλοί;» Η Γκούντολ έχει επίσης πει ότι «Χιλιάδες άνθρωποι που λένε ότι "αγαπούν" τα ζώα, μία ή δύο φορές την ημέρα θα καθίσουν στο τραπέζι τους για να απολαύσουν τη σάρκα πλασμάτων που σε όλη τους τη ζωή αντιμετωπίστηκαν με ελάχιστο σεβασμό και τρυφερότητα απλώς για να παραχθεί ακόμα περισσότερο κρέας».
Η Γκούντολ είναι επίσημος υποστηρικτής της φιλανθρωπικής οργάνωσης Population Matters, που ασχολείται με την επίδραση του ανθρώπινου πληθυσμού στη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος, και πρέσβειρα της εταιρείας παραγωγής ντοκιμαντέρ άγριας φύσης Disneynature.
Το 2011, η Γκούντολ έγινε επίσημος υποστηρικτής της αυστραλιανής οργάνωσης προστασίας των δικαιωμάτων των ζώων Voiceless. «Εδώ και δεκαετίες με ανησυχεί το θέμα της βιομηχανικής εκτροφής ζώων, εν μέρει λόγω των τρομακτικών βλαβερών επιπτώσεων στο περιβάλλον, αλλά και λόγω των αποτρόπαιων αγριοτήτων που διαπράττονται με θύματα εκατομμύρια νοήμονα όντα».
Το 2014, η Γκούντολ έστειλε επιστολή στα μέλη της διοίκησης της Air France, αποδοκιμάζοντας τη συνεχιζόμενη πρακτική της εταιρείας να μεταφέρει πιθήκους σε εργαστήρια. Η Γκούντολ αποκάλεσε την πρακτική αυτή «βάναυση» και «τραυματική» για τους πιθήκους που την υφίστανται. Την ίδια χρονιά, η Γκούντολ απευθύνθηκε και στο Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας (NIH), τον σημαντικότερο οργανισμό έρευνας σχετικά με τη βιοϊατρική και τη δημόσια υγεία στις ΗΠΑ, ασκώντας κριτική για τα πειράματα στέρησης μητέρας που διεξάγονται επάνω σε μωρά πιθήκων στα εργαστήρια του NIH.
Πριν από τις Γενικές εκλογές του Ηνωμένου Βασιλείου το 2015, ήταν μια από τις πολλές διασημότητες που υποστήριξαν την υποψήφια του Πράσινου Κόμματος Αγγλίας και Ουαλίας Κάρολαϊν Λούκας.
Η Γκούντολ είναι εναντίον του κυνηγιού της αλεπούς και ήταν μια από τις 20 και πλέον προσωπικότητες που το 2015 υπέγραψαν μια επιστολή προς τα Μέλη του Κοινοβουλίου για να δηλώσουν την αντίθεσή τους με τα σχέδια του Συντηρητικού Πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον να τροποποιήσει τον Κυνηγετικό Νόμο του 2004.
Παραπομπές
Κατηγορία:Βρετανοί ανθρωπολόγοι Κατηγορία:Βρετανοί επιστήμονες
Κατάλογος χωρών κατά δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (2014)
UN Human Development Report 2014.svg''' όπως συμπεριλήφθηκε στην έκθεση για την Ανθρώπινη Ανάπτυξη του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.  Δημοσιοποιήθηκε στις 24 Ιουλίου 2014 και δημιουργήθηκε με βάση τις εκτιμήσεις για το έτος 2013. Καλύπτει 185 χώρες που είναι μέλη των Ηνωμένων Εθνών (επί συνόλου 193), μαζί με το Χονγκ Κονγκ (της Κίνας) και τα Παλαιστινιακά Εδάφη. Εξαιτίας της έλλειψης δεδομένων, δεν συμπεριλαμβάνονται 8 κράτη-μέλη του ΟΗΕ.
Ο Δείκτης Ανθρώπινης Ανάπτυξης (ΔΑΑ), (Αγγλ. Human Development Index, HDI) αποτελεί μέτρο σύγκρισης του προσδόκιμου ηλικίας, του αλφαβητισμού, της εκπαίδευσης και της ποιότητας ζωής ανά τον κόσμο. Με βάση αυτόν το Δείκτη, γίνεται χαρακτηρισμός μιας χώρας σε υπανάπτυκτη ή αναπτυσσόμενη ή αναπτυγμένη και επίσης για να μετρήσει την επίδραση των οικονομικών πολιτικών στην ποιότητα ζωής.
Oι χώρες κατατάσσονται ανά τέσσερις κατηγορίες (με πολύ υψηλή - αναπτυγμένες χώρες-, υψηλή, μεσαία και χαμηλή ανάπτυξη).
Κράτη μέλη του ΟΗΕ (τελευταία στοιχεία του UNDP)
'Σημείωση: Η έκδοση του 2009 χρησιμοποιεί την παλαιά φόρμουλα υπολογισμού του HDI
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
2014 Δεικτης Ανθρωπινης Αναπτυξης
Γεωργάκης Λαμπρόπουλος
Ο καπετάν Γεωργάκης Λαμπρόπουλος ήταν αγωνιστής του αγώνα του 1821.
Πηγές
Κατηγορία:Αγωνιστές του 1821
Τιμ Ροθ
Ο Τιμ Ροθ (αγγλικά: Tim Roth) είναι Άγγλος ηθοποιός και σκηνοθέτης.
Γεννήθηκε το 1961 στο Λονδίνο. Έχει παίξει στις ταινίες Reservoir Dogs, Pulp Fiction, Παράξενα παιχνίδια και Selma. To 1995 έπαιξε στην ταινία Ρομπ Ρόι: Εις το όνομα της τιμής και κέρδισε το βραβείο Β' ανδρικού ρόλου στα 49α βραβεία BAFTA, ενώ προτάθηκε για Χρυσή Σφαίρα και Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου.
Το 1999, σκηνοθέτησε την ταινία Η ζώνη του πολέμου, η οποία έχει ως θέμα την παιδική σεξουαλική κακοποίηση. Η ταινία κέρδισε βραβείο C.I.C.A.E. στο φεστιβάλ του Βερολίνου και βραβείο European Discovery of the Year στα Βραβεία Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου. Επίσης, έλαβε υποψηφιότητα για βραβείο C.I.C.A.E. και Χρυσή Κάμερα στο Φεστιβάλ των Καννών. Το 2016, σε συνέντευξή του, ο Τιμ Ροθ δήλωσε πως ο ίδιος και ο πατέρας του υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση από τον παππού του όταν ήταν παιδιά.
Παραπομπές
Κατηγορία:Βραβευμένοι με BAFTA Κατηγορία:Άγγλοι άνδρες ηθοποιοί κινηματογράφου Κατηγορία:Άγγλοι άνδρες ηθοποιοί τηλεόρασης Κατηγορία:Άγγλοι σκηνοθέτες
Αρνώ ντε Βιλνέβ (Σταυροφορίες)
Ο Αρνώ ντε Βιλνέβ, ο Ραϊμόν ντε Βιλνέβ και ο Πονς ντε Βιλνέβ ήταν τρία αδέρφια προερχόμενα από την οικογένεια Βιλνέβ, ιππότες από το Λανγκντόκ, τα οποία ακολούθησαν το 1248 στους Αγίου Τόπους, τον Αλφόνσο, κόμη του Πουατιέ και της Τουλούζ. Ο Βασιλιάς Άγιος Λουδοβίκος εξέδωσε μια υπέρ τους απόφαση στο στρατόπεδο του Ζοπέ τον Δεκέμβριο του 1252.
Για να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στα έξοδα της Σταυροφορίας, οι ιππότες είχαν πωλήσει την πόλη του Πονσόρμπ στο Τάγμα του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ.
Ο Πιέρ Ε΄ ντε Βιλνέβ ήταν μεταξύ των ευγενών από το Λανγκντόκ που ακολούθησαν τον Ραϊμόν Β΄ Τρανκαβέλ στην Παλαιστίνη. Εκίνησε να συμμετάσχει στην Σταυροφορία το 1270, όπως αναφέρει ο Ζουανβίλ, ενώ πέθανε μπροστά στα τείχη της Τύνιδας.
Κατηγορία:Σταυροφόροι
Νικόλαος Πολυτόπουλος
Ο Νικόλαος (Νάκος) Πολυτόπουλος (1869 - 1934) ήταν Έλληνας πολιτικός και ιατρός.
Βιογραφικά στοιχεία
Ήταν γιος του Ζαχαρία Πολυτόπουλου. Ζούσε στο Δαδί, όπου ιδιώτευσε ως ιατρός.
Ήταν παντρεμένος με την Άννα Παπαλουκά, κόρη του Αλκιβιάδη Παπαλουκά.
Σεντ Πίτερσμπεργκ (Φλόριντα)
Η Αγία Πετρούπολη ή Σεντ Πίτερσμπεργκ (αγγλικά:St. Petersburg) είναι πόλη στην κομητεία Πινέλας της πολιτείας των ΗΠΑ, Φλόριντα. Είναι γνωστός προορισμός διακοπών Αμερικανών και ξένων τουριστών. Σύμφωνα με την απογραφή του 2010, ο πληθυσμός της ήταν 244.769 κάτοικοι, η τέταρτη πιο πυκνοκατοικημένη πόλη στην πολιτεία και η μεγαλύτερη πόλη στη Φλόριντα, που δεν είναι έδρα της κομητείας. Αν και η πόλη Κλιαργουότερ είναι η έδρα της κομητείας Πινέλα, όλες οι νομικές υπηρεσίες είναι διαθέσιμες μέσω των γραφείων στην Αγία Πετρούπολη. Η Αγία Πετρούπολη είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη στην περιοχή Tampa Bay, το οποίο αποτελείται από περίπου 2,8 εκατομμύρια κατοίκους, και την καθιστά τη δεύτερη μεγαλύτερη μητροπολιτική περιοχή στην πολιτεία.
Η πόλη αναφέρεται συχνά από τους ντόπιους ως St. Pete. Η γειτονική πόλη St. Pete Beach συντόμευσε επίσημα το όνομά της το 1994, μετά από ψηφοφορία των κατοίκων της. Η πόλη βρίσκεται σε μια χερσόνησο ανάμεσα στον Κόλπο της Τάμπα και τον Κόλπο του Μεξικού. Είναι συνδεδεμένη με την ηπειρωτική Φλόριντα από τα βόρεια, με την πόλη της Τάμπα από τα ανατολικά με ανυψωμένους δρόμους και γέφυρες σε όλο τον Κόλπο της Τάμπα και με την πόλη Μπρέιντεντον από τον νότο μέσω της γέφυρας Sunshine Skyway, η οποία διασχίζει το στόμιο του κόλπου.
Παραπομπές
Κατηγορία:Πόλεις της Φλόριντα
Ουράνιος άτλαντας
Ο ουράνιος άτλαντας (επίσης Ουράνιος Άτλας) ονομάζεται ο ουρανογραφικός κατάλογος ο οποίος περιλαμβάνει μεγάλους χάρτες της ουράνιας σφαίρας στους οποίους απεικονίζονται (σε χωριστά φύλλα) οι θέσεις των αστερισμών ή ουράνιες περιοχές (βόρειο, νότιο ημισφαίριο κλπ).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ναυσιπλοΐα Κατηγορία:Χάρτες Κατηγορία:Αστρονομικοί κατάλογοι Κατηγορία:Κατάλογοι αστέρων Κατηγορία:Αστερισμοί
Διαγόρας ο Ρόδιος
Ο Διαγόρας από την Ιαλυσό της Ρόδου ήταν ένας από τους διασημότερους πύκτες (πυγμάχους) της αρχαιότητας. Έζησε τον 5ο π.Χ. αιώνα και ο Πίνδαρος τον εξύμνησε με μία από τις επινίκιες ωδές του. Τα κατορθώματά του στους Πανελλήνιους Αγώνες και τα κατορθώματα της οικογένειάς του τον είχαν κάνει θρύλο ήδη από την αρχαιότητα. Ο Διαγόρας ήταν ο γενάρχης των Διαγοριδών.
Βιογραφία
Καταγόταν από την αριστοκρατική οικογένεια των Ερατιδών της Ιαλυσού (αρχαίας ροδιακής πόλης). Ο πατέρας του ονομαζόταν Δαμάγητος και ήταν εγγονός του βασιλιά της Ιαλυσού Δαμάγητου που παντρεύτηκε την τρίτη κόρη του Μεσσήνιου ήρωα Αριστομένη.
Για την αθλητική του απόδοση στο άθλημα της πυγμής, μας δίνονται στοιχεία από τον Πίνδαρο, ο οποίος στην ωδή προς τιμήν του Διαγόρα τον χαρακτηρίζει «πελώριο» και «ευθυμάχα». Ο πρώτος χαρακτηρισμός προφανώς αναφέρεται στη σωματική διάπλαση του Διαγόρα· από τον Σχολιαστή του Πινδάρου πληροφορούμαστε ότι είχε ύψος 4 πηχών και 5 δακτύλων, δηλαδή περίπου 1,94 μ. Ο χαρακτηρισμός «ευθυμάχας» αναφέρεται στο αγωνιστικό του στυλ, που επεξηγείται πάλι από τον Σχολιαστή του Πινδάρου, που αναφέρει πως δεν έκανε πίσω στον αγώνα, αλλά πήγαινε ευθύς κατά του αντιπάλου του.
Για τις νίκες του Διαγόρα στους Πανελλήνιους Αγώνες, ο Πίνδαρος μας πληροφορεί πως στέφθηκε νικητής στα Ολύμπια (79η Ολυμπιάδα - 464 π.Χ.) και στα Πύθια. Αλλά λέει πως ο Διαγόρας νίκησε και σε άλλους αγώνες: δυο φορές στα Τληπολέμια στη Ρόδο, τέσσερις στα Ίσθμια, δυο φορές απανωτά στα Νέμεα· και στην Αθήνα, στο Άργος, στην Αρκαδία, στη Θήβα, στη Βοιωτία, στην Πελλήνη, στην Αίγινα έξι φορές και στα Μέγαρα. Ο Willian Smith αναφέρει πως ο Διαγόρας ήταν και περιοδονίκης.
Όμως, στη δόξα του Διαγόρα δεν συντέλεσαν μόνο οι νίκες του στους αγώνες, αλλά και η οικογένειά του. Είχε αποκτήσει 5 παιδιά· τρεις γιους και δυο κόρες. Και οι τρεις γιοι του στέφθηκαν και οι ίδιοι ολυμπιονίκες και οι δυο κόρες του απέκτησαν γιους που έγιναν ολυμπιονίκες. Πιο συγκεκριμένα, ο πρωτότοκος γιος του, ο Δαμάγητος, ήταν παγκρατιαστής και στέφθηκε δύο φορές ολυμπιονίκης. Ο δεύτερος γιος του, ο Ακουσίλαος, ήταν πύκτης και στέφθηκε μια φορά ολυμπιονίκης. Ο νεότερος γιος του, ο Δωριέας ίδρυσε την πόλη της Ρόδου το 408 πΧ, ήταν πολυνίκης παγκρατιαστής που στέφθηκε τρεις φορές στα Ολύμπια, οκτώ στα Ίσθμια, επτά στα Νέμεα και στα Πύθια μια φορά μάλιστα νίκησε ακονιτί, ενώ ήταν και περιοδονίκης. Από τις δυο του κόρες, την Καλλιπάτειρα και τη Φερενίκη, ολυμπιονίκες στέφθηκαν τα εγγόνια του, Ευκλής στην πυγμή και Πεισίρροδος στην πυγμή παίδων. Μία από τις κόρες του (υπάρχει μια σύγχυση στις ιστορικές πηγές για το αν ήταν η Καλλιπάτειρα ή η Φερενίκη) ήταν η πρώτη γυναίκα την οποία επιτράπηκε να παρακολουθήσει τους αγώνες στην Ολυμπία, αφού επικαλέστηκε τις νίκες του πατέρα και των αδελφών της.
μικρογραφία|Christophe-Thomas Degeorge, Ο Διαγόρας μεταφέρεται θριαμβευτικά από τους γιους του, 1814, ([[Κλερμόν-Φεράν, Μουσείο Τέχνης Roger-Quilliot)]]
Σε ένα περιστατικό που έμεινε γνωστό στην ιστορία ως ο «Θρίαμβος του Διαγόρα», ο Διαγόρας είχε την ευτυχία να ζήσει την επιτυχία των δυο γιων του, του Δαμάγητου και του Ακουσίλαου, που νίκησαν την ίδια ημέρα στους αγώνες των Ολυμπίων. Οι δυο γιοι του, αφού στέφθηκαν νικητές, σήκωσαν τον Διαγόρα και τον περιέφεραν στο στάδιο υπό τις επευφημίες των θεατών. Ο Σχολιαστής του Πινδάρου σημείωσε, πως ποτέ άλλοτε δεν είχε συμβεί για στεφθούν ολυμπιονίκες και ο πατέρας και οι γιοι. Η παράδοση λέει, πως ένας από τους θεατές εν μέσω των επευφημιών και της πλήρους ευδαιμονίας αναφώνησε «Κάτθανε, Διαγόρα, οὐ καὶ ἐς Ὄλυμπον ἀναβήσῃ» (Πέθανε Διαγόρα, δεν θα ανέβεις και στον Όλυμπο) και ο Διαγόρας τότε άφησε την τελευταία του πνοή.
μικρογραφία|Auguste Vinchon: Ο Διαγόρας μεταφέρεται θριαμβευτικά από τους γιους του, 1814, (Παρίσι, Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts)
Αν η τελευταία αφήγηση ισχύει, τότε ο Διαγόρας πέθανε το καλοκαίρι του 448 π.Χ. και δεν πρόλαβε να ζήσει τις πολλές επιτυχίες, αλλά και τις συμφορές των απογόνων του, των Διαγοριδών, που διώχθηκαν από την πατρίδα τους υπό την απειλή του θανάτου.
Φήμη και τιμές στην αρχαιότητα
Κατά τη διάρκεια της ζωής του Διαγόρα, ο Πίνδαρος συνέθεσε για αυτόν μία από της ωδές του, που οι μεταγενέστεροι λόγιοι κατέταξαν στα Επινίκια και πιο συγκεκριμένα στους Ολυμπιόνικους ύμνους. Αυτή την ωδή προς τιμήν του Διαγόρα έστησε ο Γόργων στο ιερό της Λινδίας Αθηνάς, χαραγμένη με χρυσά γράμματα.
Ο Παυσανίας, που έζησε αρκετούς αιώνες αργότερα, μαρτυρά πως στην Άλτι της Ολυμπίας είχαν στηθεί ανδριάντες του Διαγόρα, των γιων και των εγγονών του. Η εικόνα (ανδριάντας) του, φιλοτεχνήθηκε από τον Καλλικλή, που είχε δημιουργήσει και το άγαλμα του Δία στα Μέγαρα. Από τον Σχολιαστή του Πινδάρου μαθαίνουμε πως ο ανδριάντας αυτός είχε το φυσικό ύψος του Διαγόρα και τον απεικόνιζε με το δεξί χέρι σηκωμένο και το αριστερό λυγισμένο προς το σώμα του.
Η φήμη του Διαγόρα ήταν τόσο μεγάλη που στη Ρόδο άρχισε να διαδίδεται ο μύθος πως ήταν γιος του θεού Ερμή. Όπως αναφέρεται, η μητέρα του πορευόταν σε έναν αγρό όταν έπιασε σφοδρός καύσωνας· θέλοντας να προστατευτεί, μπήκε στο τέμενος του θεού Ερμή, όπου ο θεός έσμιξε μαζί της.
Σύγχρονες τιμές
Παρά τους πολλούς αιώνες που πέρασαν από τον θάνατό του, η ιστορία του αποτέλεσε πηγή έμπνευσης. Στη Ρόδο ειδικότερα ο Διαγόρας τιμάται ποικιλοτρόπως. μικρογραφία|Μία από τις εισόδους του Σταδίου Διαγόρας μικρογραφία|Το άγαλμα του Διαγόρα και των γιων του στην περιοχή Ψαροπούλα στη Ρόδο
Πηγές
Κατηγορία:Αρχαίοι Έλληνες Ολυμπιονίκες Κατηγορία:Αρχαίοι Ρόδιοι ολυμπιονίκες Κατηγορία:Περιοδονίκες Κατηγορία:Νεμεονίκες Κατηγορία:Πυθιονίκες Κατηγορία:Ισθμιονίκες Κατηγορία:Αρχαίοι ολυμπιονίκες της πυγμαχίας‎ Κατηγορία:Αρχαίοι ολυμπιονίκες (5ος αιώνας π.Χ.)
Έντουαρντ Βίκτορ Άπλετον
Ο Έντουαρντ Βίκτορ Άπλετον (Eduard Victor Appleton 6 Σεπτεμβρίου 1892 – 21 Απριλίου 1965) ήταν Βρετανός φυσικός.
Το 1924 με τη βοήθεια του BBC, έθεσε σε εφαρμογή για πρώτη φορά το ραντάρ. Το 1936, μετά από 12 χρόνια έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, ανακάλυψε την μόνιμη ιονοσφαιρική ζώνη F_2 (σε ύψος 225 έως 400 χιλιόμετρα, που σήμερα ονομάζεται ζώνη ή στρώμα του Άπλετον). Το στρώμα αυτό αποτελείται από ιόντα και αντανακλά βραχέα κύματα.
Για την ανακάλυψη των φορτισμένων με ηλεκτρισμό στρωμάτων μορίων του άνω μέρους της ατμόσφαιρας δόθηκε το όνομά του στο τμήμα F2 της «ιονόσφαιρας». Το 1947 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Φυσικής για την ανακάλυψή του αυτή. (Το στρώμα F_1 βρίσκεται σε ύψος 200 ως 300 χιλιόμετρα και υπάρχει μόνο την ημέρα).
Ήταν μασόνος.
Παραπομπές
Κατηγορία:Άγγλοι φυσικοί Κατηγορία:Βραβευμένοι με Νόμπελ Φυσικής Κατηγορία:Φυσικοί του 20ού αιώνα Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ
Σάμιουελ Μορς
Ο Σάμιουελ Μορς (Samuel Finley Breese Morse, 27 Απριλίου 1791 - 2 Απριλίου 1872) ήταν Αμερικανός ζωγράφος και φυσικός. Αφού εδραίωσε τη φήμη του ως ζωγράφου πορτρέτων, συνέβαλε στην εφεύρεση του τηλέγραφου. Ήταν συνδημιουργός του κώδικα Μορς και βοήθησε στην ανάπτυξη της εμπορικής χρήσης της τηλεγραφίας.
Βιογραφία
Γεννήθηκε στις 27 Απριλίου του 1791 στο Τσαρλστάουν της Μασαχουσέτης. Ήταν βορειοαμερικανικής καταγωγής. Σπούδασε ζωγραφική και ήταν ένας από τους ιδρυτές και πρώτος πρόεδρος της Εθνικής Ακαδημίας Σχεδίου (National Academy of Design) των ΗΠΑ. Εκτός από τη ζωγραφική, πολύ σοβαρά ασχολήθηκε ο Μορς με τη φυσική, όπου αφιέρωνε όλες τις ελεύθερες ώρες του.
Για πολύ διάστημα βασάνιζε το μυαλό του η σκέψη της δημιουργίας μιας συσκευής, που θα βοηθούσε στη μετάδοση διάφορων μηνυμάτων σε μεγάλη απόσταση. Τέλος κατάφερε με μεγάλη δυσκολία να κατασκευάσει την πρώτη τηλεγραφική συσκευή, την παρουσίαση της οποίας έκανε το πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης το 1837. Τα αποτελέσματα από τη λειτουργία του πρώτου τηλέγραφου ήταν αρκετά ικανοποιητικά και αυτό ώθησε το αμερικανικό κογκρέσο να χρηματοδοτήσει τις παραπέρα έρευνες του Μορς για την τελειοποίηση της συσκευής.
Η πρώτη τηλεγραφική γραμμή ήταν ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και τη Βαλτιμόρη. Γρήγορα διαδόθηκε το σύστημα αυτό σε όλα τα κράτη. Στην Ελλάδα ο πρώτος τηλέγραφος λειτούργησε στα 1859. Η λειτουργία του τηλέγραφου στηρίζεται πάνω στα ηλεκτρομαγνητικά κύματα.
Για την ευκολότερη χρήση του τηλέγραφου σε διεθνή κλίμακα, ο Μορς και ο βοηθός του Άλφρεντ Βέιλ (Alfred Vail) εφηύραν ειδικό αλφάβητο, το αλφάβητο Μορς, γνωστό και ως Κώδικας Μορς. Το αλφάβητο αυτό δεν έχει γράμματα αλλά τελείες και παύλες που συνδυαζόμενα αντιστοιχούν στα γράμματα του αλφαβήτου, στους αριθμούς 0-9, σε ένα μικρό σύνολο σημείων στίξης και σε κάποιους ειδικούς κωδικούς. Οι στιγμές (τελείες) και οι γραμμές (παύλες) αντιστοιχούν σε ηλεκτρικά κύματα. Η διάρκεια της στιγμής λαμβάνεται ως μονάδα. Χρονικά, η στιγμή (τελεία) αντιστοιχεί στο 1/6 του δευτερολέπτου. Η γραμμή έχει διάρκεια τρεις φορές μεγαλύτερη (δηλαδή 1/2 δευτερόλεπτο). Η απόσταση μεταξύ των λέξεων είναι ίση με 7 στιγμές. Η απόσταση μεταξύ των γραμμάτων είναι ίση με τρεις στιγμές, η απόσταση μεταξύ των ίδιων γραμμάτων είναι ίση με μια στιγμή. Με τον οπτικό τηλέγραφο μπορούμε να δούμε το σήματα Μορς, που μεταδίδονται με οπτικά μέσα.
Ελληνική γλώσσα
Η ελληνική γλώσσα ανήκει στην ινδοευρωπαϊκή οικογένεια και αποτελεί το μοναδικό μέλος του ελληνικού κλάδου, ενώ είναι η επίσημη γλώσσα της Ελλάδας και της Κύπρου. Ανήκει επίσης στο βαλκανικό γλωσσικό δεσμό. Στην ελληνική γλώσσα, έχουμε γραπτά κείμενα ήδη από τον 15ο αιώνα π.Χ.. Σαν Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, κάθε έτος, έχει καθιερωθεί η 9η Φεβρουαρίου. Έχει την μακροβιότερη καταγεγραμμένη ιστορία από οποιαδήποτε άλλη ζωντανή ινδοευρωπαϊκή γλώσσα με τουλάχιστον 3.400 χρόνια γραπτής ιστορίας. Γράφεται με το ελληνικό αλφάβητο, το οποίο χρησιμοποιείται αδιάκοπα (αρχικά με τοπικές παραλλαγές, μετέπειτα υπό μια, ενιαία μορφή) εδώ και περίπου 2.600 χρόνια. Προηγουμένως η ελληνική γλώσσα γραφόταν με τη Γραμμική Β και το κυπριακό συλλαβάριο. Το ελληνικό αλφάβητο προέρχεται από το φοινικικό αλφάβητο, με κάποιες προσαρμογές. Στο ελληνικό αλφάβητο βασίζεται το λατινικό, το κυριλλικό, το αρμενικό, το κοπτικό, το γοτθικό και πολλά άλλα αλφάβητα.
Η ελληνική γλώσσα κατέχει υψηλή -ιστορική- θέση στην ιστορία του Δυτικού κόσμου. Ξεκινώντας με τα Ομηρικά έπη, η αρχαία ελληνική λογοτεχνία περιλαμβάνει πολλά σημαντικά έργα της Ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Η ελληνική γλώσσα είναι η γλώσσα με την οποία συντέθηκαν πολλά από τα θεμελιώδη επιστημονικά και φιλοσοφικά κείμενα. Η Καινή Διαθήκη γράφτηκε στα ελληνικά και έπειτα μεταφράστηκε σε άλλες γλώσσες. Μαζί με τα λατινικά κείμενα και τις παραδόσεις του Ρωμαϊκού κόσμου, τα ελληνικά κείμενα και η ελληνική κοινωνία της αρχαιότητας αποτελούν μέρος της κλασικής επιστήμης.
Κατά τη διάρκεια της αρχαιότητας, η ελληνική ήταν η κύρια γλώσσα του μεσογειακού κόσμου. Έγινε έπειτα η επίσημη γλώσσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και εξελίχθηκε στα Μεσαιωνικά Ελληνικά. Στη σύγχρονη μορφή της τα ελληνικά είναι η επίσημη γλώσσα της Ελλάδας και της Κύπρου και μια από τις 24 επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Την ομιλούν, ως μητρική γλώσσα, τουλάχιστον 13,5 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ελλάδα, την Κύπρο, την Ιταλία, την Αλβανία, την Τουρκία και την ελληνική διασπορά. Επίσης εκατομμύρια άτομα γνωρίζουν ελληνικά, είτε την αρχαία μορφή της ή τα νέα ελληνικά.