Χιλιασμός
Ιστορικό
Ο Ωριγένης, αντί να απορρίψει το βιβλίο της Αποκάλυψης, παρουσίασε μια συμβολική ερμηνεία, με τη Βασιλεία του Θεού ως ένα γεγονός που δεν επρόκειτο να συμβεί σε δεδομένο τόπο ή χρόνο αλλά μέσα στις ψυχές των πιστών Ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου του Σάσεξ, Νόρμαν Κον (Norman Cohn) αναφέρει: "The third century saw the first attempt to discredit millenarianism, when Origen, perhaps the most influential of all the theologians of the ancient Church, began to present the Kingdom as an event which would take place not in space or time but only in the souls of believers. For a collective, millenarian eschatology Origen substituted an eschatology of the individual soul. What stirred his profoundly Hellenic imagination was the prospect of spiritual progress begun in this world and continued in the next; and to this theme theologians were henceforth to give increasing attention. Such a shift in interest was indeed admirably suited to what was now an organized Church, enjoying almost uninterrupted peace and an acknowledged position in die world. When in the fourth century Christianity attained a position of supremacy in the Mediterranean world and became the official religion of the Empire, ecclesiastical disapproval of millenarianism became emphatic. The Catholic Church was now a powerful and prosperous institution, functioning according to a well-established routine; and the men responsible for governing it had no wish to see Christians clinging to out-dated and inappropriate dreams of a new earthly Paradise. Early in the fifth century St Augustine propounded the doctrine which the new conditions demanded. According to The City of God the Book of Revelation was to be understood as a spiritual allegory; as for the Millennium, that had begun with the birth of Christianity and was fully realized in the Church. This at once became orthodox doctrine. Now the very fact that the eminently respectable Irenaeus could have regarded such a belief as an indispensable part of orthodoxy was felt to be intolerable. Determined efforts were made to suppress the millenarian chapters of his treatise Against Heresies". (The Pursuit of the Millennium, Norman Cohn, 1970/1990, Oxford University Press, ISBN 978-0195004564, σελ. 29) όπως και άλλες θεολογικές απόψεις. Κάποιες από αυτές, μη χιλιαστικές, δημιούργησαν τις λεγόμενες "Ωριγενιστικές έριδες" που ξεκίνησαν από τον 4ο και έφτασαν μέχρι τον 6ο αιώνα και επέφεραν την καταδίκη του από την Εκκλησία ως αιρετικό . Βεβαίως αυτό δεν σημαίνει ότι οι όλες οι απόψεις του ήταν καταδικασμένες, αφού "η εκκλησιαστική ορθοδοξία διαχώρισε το γνήσιο πυρήνα του χιλιασμού από τις αριθμοσοφικές περιττολογίες" αποδεχόμενη "τον εσχατολογικό δυναμισμό του χιλιαστικού φαινομένου" . Έτσι, ακόμη και μεγάλοι πατέρες της Εκκλησίας αφού παραμέρισαν αρκετές από τις φιλοσοφικές ερμηνείες που λειτουργούσαν ως συγκοινωνούντα δοχεία με νεοπλατωνική φιλοσοφία, τίμησαν τον Ωριγένη, όπως ο ''"Μ. Αθανάσιος" που "ομιλεί επαινετικώς εις τα έργα του περί του Ώριγένους" αλλά και οι "Μ. Βασίλειος (330-379) και Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός (πιθ. 329 - προ του 390) συνέταξαν την Φιλοκαλίαν του Ωριγένους, ήτοι μίαν ανθολογίαν" . Το εντυπωσιακό είναι ότι η αναγνώριση και η χρήση των μη πεπλανημένων αυτού δοξασιών'', σύμφωνα πάντα με την εκκλησιαστική ορθοδοξία, συνεχίστηκε ακόμη και μετά την οικουμενική του καταδίκη . Κατά τον Ευσέβιο, η διδασκαλία του Ωριγένη ενόσω ζούσε, ουδέποτε έγινε αντικείμενο καταδίκης.