cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Μορφονού
Μορφονού ονομάζεται μια περιοχή του Αγίου Όρους που υπάγεται στη Μονή Μεγίστης Λαύρας και όπου βρίσκονται κελιά της. Η περιοχή των Κελιών της Μορφονούς ή Αμαλφηνούς οφείλει την ονομασία της στη παλαιότερη Μονή των Αμαλφηνών. Στην περιοχή υπάρχουν δύο ενεργά κελλιά και δύο εγκαταλελειμμένα.
Παραπομπές
Κατηγορία:Άγιο Όρος Κατηγορία:Μονή Μεγίστης Λαύρας
Τέτσε σουλ Μπρέντα
Το Τέτσε σουλ Μπρέντα (ιταλικά: Tezze sul Brenta) είναι ιταλικός δήμος στην Επαρχία της Βιτσέντσα, στην περιφέρεια του Βένετου.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Βιτσέντσα
Νικόλα Πέτροβιτς-Νιέγκος
Ο Νικόλα Πέτροβιτς-Νιέγκος (γενν. 7 Ιουλίου 1944) είναι μέλος του πρώην βασιλικού Οίκου των Πέτροβιτς-Νιέγκο του Μαυροβουνίου. Είναι ο επικεφαλής του Οίκου του. Το 2011 το Μαυροβούνιο αναγνώρισε μία επίσημη θέση για τον Οίκο του: την προώθηση της ενότητας, της παράδοσης και του πολιτισμού της χώρας μέσα από ανθρωπιστικές και πολιτιστικές, μη πολιτικές δραστηριότητες.
Βιογραφία
Ήταν το μόνο τέκνο του πρίγκιπα Μιχαήλ του Μαυροβουνίου και της Ζενεβιέβ Πριζάν, κόρης του Φρανσουά Πριζάν οδηγού τραμ και μετέπειτα ιδιωτικού αστυνομικού. Γεννήθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης των Γερμανών στην Τσεχία. Οι γονείς του διαζεύχθηκαν όταν ο Νικόλαος Β΄ ήταν 5 ετών και η Γαλλίδα μητέρα του τον μεγάλωσε με τη διατροφή από τον πατέρα του. Μεγάλωσε ως Γάλλος και δεν είχε επισκεφθεί το Μαυροβούνιο. Σπούδασε στην Ανώτερη Εθνική Σχολή των Καλών Τεχνών στο Παρίσι (1965-67) και ακολούθησε μαθήματα αρχιτεκτονικής. Εργάστηκε σε αρχιτεκτονικές κατασκευές (1967-71), όπως θέρετρα χειμερινών αθλημάτων στο Αβοριάζ των Άλπεων και κτήρια Πανεπιστημίων μαζί με τον Σαμάι Χάμπερ. Το 1971 έλαβε το δίπλωμά του ως αρχιτέκτονας και εισήλθε στην Εταιρεία Γάλλων Αρχιτεκτόνων. Σχχεδίασε την κατοικία του στο Τσέτινγιε ως την πρώτη οικολογική΄κατοικία.
Όταν μεγάλωσε έγινε ενεργό μέλος της εκστρατείας για την ανεξαρτησία του Μαυροβουνίου, που κορυφώθηκε με το δημοψήφισμα. Ανακοίνωσε δημόσια ότι θα επιθυμούσε να επιστρέψει ως βασιλιάς, αν το επιθυμούσε ο λαός. Ζήτησε την περιουσά που ανήκε στον Οίκο του. Το 2010 η Κυβέρνηση του πρόσφερε 3.000 € μηνιαίο επίδομα (όσο αυτό του Προέδρου) με 300.000 € το έτος στην οικογένειά του από την Πολιτεία, μία κατοικία στο Τσέτινγιε και την ιστορική κατοικία του Οίκου του στο Νιέγκος. Ο Νικόλαος Β΄, επειδή η Κυβέρνηση είχε κατασχέσει περισσότερα από 30 ακίνητα του Οίκου του, θεώρησε ανεπαρκή την πρόταση και την απέρριψε. Επίσης η πρόταση δεν του επέτρεπε να ασχολείται με την πολιτική και να μιλά δημόσια για ορισμένα θέματα και ο Νικόλα υποστήριξε ότι το ποσό που ανακοινώθηκε δεν ήταν αυτό που του είχαν προτείνει. Για το λόγο αυτό δεν συμμετείχε τις εορτές για τα 100 έτη από τη διακήρυξη του βασιλείου του Μαυροβουνίου το 2010 και εόρτασε ιδιωτικά την επέτειο.
Το 2011 ψηφίστηκε καλύτερη προσφορά για τον Οίκο του: επιπλέον στα προηγούμενα δινόταν ο πρώτος όροφος του ανακτόρου και ο Νικόλα ονομαζόταν ειδικός αντιπρόσωπος της Κυβέρνησης. Θα του δινόταν 4.300.000 € ως αποζημίωση για τις ιδιοκτησίες του που χάθηκαν. Ο Νικόλα δέχθηκε με ικανοποίηση.
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε το 1976 την Φραντσίνε Ναβάρρο και έζησαν στο Λε Λιλά, ΒΔ προάστειο του Παρισιού. Έχουν τέκνα:
Θυρεός και σημαία
Το 2007 το Σύνταγμα διατήρησε τον θυρεό του Νικολάου Β΄: αργυρός δικέφαλος αετός με στέμμα επάνω και ασπίδα στο στήθος με λέοντα ορμώμενο.
Το 2011 ο νόμος τού επέτρεψε να χρησιμοποιεί τα εραλδικά του σύμβολα. Η σημαία έχει λευκό πλαίσιο με ερυθρό βάθος και στη μέση τον αργυρό δικέφαλο αετό με στέμμα επάνω και ασπίδα στο στήθος με τα γράμματα Ν. ΙΙ. Κάτω του αετού βρίσκεται λέων ορμώμενος. Η σημαία χρησιμοποιείται στο ανάκτορο και στα μεταφορικά μέσα του Νικολάου Β΄.
Εξωτερικές Πηγές
Κατηγορία:Οίκος των Πέτροβιτς-Νιέγκος
Σαρλ-Ωγκυστέν Σαιντ-Μπεβ
Ο Σαρλ-Ωγκυστέν Σαιντ-Μπεβ (γαλλικά: Charles-Augustin Sainte-Beuve) (1804-1869) ήταν Γάλλος συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας, θεμελιωτής της νεότερης λογοτεχνικής κριτικής.
Με τις μελέτες του για τη γαλλική λογοτεχνία από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα, θεωρείται ένας από τους πιο σεβαστούς και σημαντικότερους λογοτεχνικούς κριτικούς στη Γαλλία του 19ου αιώνα.
Βιογραφικά στοιχεία
Ο Σαρλ-Ωγκυστέν Σαιντ-Μπεβ γεννήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 1804 στη Βουλώνη και μεγάλωσε ορφανός από πατέρα, που ήταν βασιλικός εισπράκτορας φόρων, με τη μητέρα και τη θεία του. Στη Βουλώνη ολοκλήρωσε τη βασική του εκπαίδευση. Στη συνέχεια πήγε στο Παρίσι όπου διδάχθηκε ρητορική και φιλοσοφία στο Κολέγιο Καρλομάγνος και στη συνέχεια στο Κολλέγιο Μπουρμπόν, όπου σπούδασε γαλλική, αγγλική και γερμανική ρομαντική λογοτεχνία, καθώς και χημεία και φυσιολογία. Το 1823 αποφοίτησε και άρχισε να σπουδάζει ιατρική (1824–27) αλλά εγκατέλειψε τις σπουδές του, παρόλο που το 1828 εργάστηκε στο νοσοκομείο Σεντ Λουί. Ξεκινώντας τη λογοτεχνική του σταδιοδρομία από το 1824, συνέβαλε με λογοτεχνικά δοκίμια, τις Πρώτες Δευτέρες, στην εφημερίδα Globe (Σφαίρα). Στο Παρίσι, ο Σαιντ-Μπεβ έκανε κοσμική ζωή και σύχναζε στα κοσμικά και φιλολογικά σαλόνια της εποχής, όπως στο σαλόνι της κυρίας Ρεκαμιέ και αργότερα, κατά τη Β΄ Γαλλική Αυτοκρατορία, στο σαλόνι της πριγκίπισσας Ματθίλδης Βοναπάρτη, εξαδέλφης του αυτοκράτορα.
Το 1827 συνδέθηκε με φιλία με τον Βικτώρ Ουγκώ και τον λογοτεχνικό κύκλο των ρομαντικών συγγραφέων και ποιητών που προσπάθησε να καθορίσει τις ιδέες του ανερχόμενου ρομαντισμού και την πάλη ενάντια στον κλασικό φορμαλισμό. Ο Σαιντ-Μπεβ συνδέθηκε φιλικά με τον Ουγκώ αφού δημοσίευσε μια ευνοϊκή κριτική για το έργο του συγγραφέα Ωδές και Μπαλάντες, αλλά αργότερα, από το 1831, ο δεσμός που δημιούργησε με τη σύζυγο του Ουγκώ, Αντέλ, είχε ως αποτέλεσμα την αποξένωσή τους. Περιέργως, όταν ο Σαιντ-Μπεβ έγινε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας το 1845, το τελετουργικό καθήκον της ομιλίας υποδοχής ανετέθη στον Ουγκώ.
Σταδιοδρομία
μικρογραφία|Φωτογραφία του Σαιντ-Μπεβ ανάμεσα στο 1860 και 1869.|αριστερά Η λογοτεχνική του άνοδος ξεκίνησε το 1828 με το έργο Ιστορικός και κριτικός πίνακας της γαλλικής ποίησης και του θεάτρου του 16ου αιώνα, ένα ιστορικό-κριτικό έργο που ανίχνευε την αναγεννησιακή προέλευση της ποίησης των ρομαντικών συγγραφέων. Τα επόμενα χρόνια έγραψε συλλογές ποίησης.
Το 1830, μετά την Ιουλιανή Επανάσταση, οι κοινωνικές του ανησυχίες τον οδήγησαν πρόσκαιρα στην προσχώρησή του στις θεωρίες του Σαινσιμωνισμού. Έγραφε δοκίμια για τις σημαντικότερες εφημερίδες του Παρισιού και το 1834 έγραψε το εν μέρει αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα Ηδυπάθεια.
Ως μελετητής, εξέδωσε την Ιστορία του Πορ-Ρουαγιάλ (1837–1859), πιθανώς το σημαντικότερο έργο του Σαιντ-Μπεβ, μια λεπτομερή ιστορία του αβαείου Γιανσενιστών του Πορ Ρουαγιάλ, κοντά στο Παρίσι, που δεν επηρέασε μόνο την ιστοριογραφία της θρησκευτικής πίστης, αλλά και τη φιλοσοφία της ιστορίας και την ιστορία της αισθητικής.
Από το 1840 ως το 1848, ο Σαιντ-Μπεβ κατείχε τη θέση του επιμελητή στη βιβλιοθήκη Μαζαρέν. Το 1845 διορίστηκε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας. Κατά τη διάρκεια των εξεγέρσεων του 1848 στην Ευρώπη, έδωσε διαλέξεις στη Λιέγη με θέμα Ο Σατωμπριάν και η λογοτεχνική ομάδα του. Επέστρεψε στο Παρίσι το 1849 και ξεκίνησε τη σειρά επίκαιρων στηλών του, Συνομιλίες της Δευτέρας στην εφημερίδα Le Constitutionnel (Ο Συνταγματικός).
Το 1855, ο Σαιντ-Μπεβ έλαβε την έδρα του καθηγητή λατινικής ποίησης στο Κολλέγιο της Γαλλίας, αλλά οι παραδόσεις του οδήγησαν σε αναταραχή μεταξύ κυρίως των ριζοσπαστών φοιτητών, οπότε σύντομα απαγορεύτηκαν. Όταν οι διδακτικές του δραστηριότητες στην Εκόλ Νορμάλ του Παρισιού (1857–61) έληξαν, αποσύρθηκε στην ιδιωτική ζωή. Το 1865, έγινε Γερουσιαστής, και υπό αυτήν την ιδιότητα διακρίθηκε για τους λόγους του για ελευθερία του λόγου και του Τύπου.
Ο Σαιντ-Μπεβ είναι επίσης γνωστός για τα αποφθέγματά του.
Τον τελευταίο χρόνο της ζωής του, υπέφερε από ισχυρούς πόνους που προκαλούσαν λίθοι της κύστης. Πέθανε έπειτα από μια αποτυχημένη εγχείρηση στο Παρίσι στις 13 Οκτωβρίου 1869 και ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο του Μονπαρνάς.
Μονομαχία
μικρογραφία|250x250εσ|«Καλύτερα νεκρός παρά βρεγμένος» - μονομαχία Σαιντ-Μπεβ στη βροχή, 1830 Στις 20 Σεπτεμβρίου 1830, ο Σαιντ-Μπεβ συναντήθηκε με τον Πωλ-Φρανσουά Ντυμπουά, συνιδιοκτήτη της εφημερίδας Le Globe, για μονομαχία στο δάσος της Ρομαινβίλ. Οι δύο μονομάχοι έριξαν τέσσερις βολές στη βροχή χωρίς να χτυπηθούν. Ο Σαιντ-Μπεβ, που δεν είχε αφήσει την ομπρέλα του κατά τη διάρκεια της μονομαχίας, παρατήρησε: «Καλύτερα νεκρός παρά βρεγμένος».
Λογοτεχνική κριτική
Το σημαντικότερο μέρος του έργου του είναι η λογοτεχνική κριτική. Αποτελείται από τις πολυάριθμες μελέτες του για πρόσωπα και έργα της γαλλικής λογοτεχνίας από τη Γαλλική αναγέννηση έως την εποχή του, που δημοσιεύτηκαν ως άρθρα στις σημαντικότερες εφημερίδες του Παρισιού και αργότερα συγκεντρώθηκαν σε τόμους. Πρόκειται για ανεξάντλητη πηγή πληροφοριών με απόλυτα τεκμηριωμένη ακρίβεια και άσκησαν σημαντική επιρροή στα γαλλικά γράμματα. Επιδίωξή του ήταν πάντα η ολόπλευρη μελέτη των μεγάλων συγγραφέων και ιδιαίτερα η τεκμηριωμένη διερεύνηση της πνευματικής τους διαμόρφωσης.
Η μέθοδος γραφής του Σαιντ-Μπεβ, η οποία βασίζονταν στη μελέτη της βιογραφίας και των ιστορικών εγγράφων που συνδέονταν με έναν συγγραφέα, θεωρείται ότι αποτελεί ρήξη και ανανέωση της λογοτεχνικής κριτικής και έτσι ο Σαιντ-Μπεβ θεωρείται ο θεμελιωτής της νεότερης λογοτεχνικής κριτικής.
Επικρίσεις - αντιπαλότητες
Μία από τις βασικές θέσεις του Σαιντ-Μπεβ ήταν ότι, για να κατανοηθεί ένας συγγραφέας και το έργο του, ήταν απαραίτητο να κατανοήσουμε τη βιογραφία αυτού του καλλιτέχνη. Ο Μαρσέλ Προυστ αμφισβήτησε αυτήν τη θεωρία και την απέρριψε σε ένα σύνολο δοκιμίων που εκδόθηκαν με τον τίτλο, Contre Sainte-Beuve (Κατά του Σαιντ-Μπεβ).
Θεωρείται ότι ο Ονορέ ντε Μπαλζάκ, παθιασμένος αφηγητής της γαλλικής κοινωνίας της εποχής του, στις Χαμένες Ψευδαισθήσεις απεικόνισε τον Σαιντ-Μπεβ στη μορφή του ταλαντούχου και αδίστακτου δημοσιογράφου Λυσιέν Σαρντόν. Και από την πλευρά του, ο Σαιντ-Μπεβ έγραφε αρνητικές κριτικές για τα μυθιστορήματα του Μπαλζάκ.
Συγγραφικό έργο
μικρογραφία|Αναμνηστική πλάκα, στην οδό Μονπαρνάς 11, Παρίσι. Θεωρητικό έργο
Παραπομπές
Κατηγορία:Γάλλοι κριτικοί της λογοτεχνίας Κατηγορία:Γάλλοι ποιητές Κατηγορία:Γάλλοι μυθιστοριογράφοι Κατηγορία:Γάλλοι ακαδημαϊκοί
Κώστας Πολίτης
Ο Κώστας Πολίτης (21 Μαρτίου 1942 - 18 Ιουνίου 2018 ) ήταν Έλληνας πρώην καλαθοσφαιριστής και προπονητής καλαθοσφαίρισης. Το όνομά του έχει συνδεθεί με την κατάκτηση του Ευρωμπάσκετ του 1987.
Καριέρα ως παίκτης
Γεννήθηκε τον Μάρτιο του 1942 στην Αθήνα. Υπήρξε καλαθοσφαιριστής αρχικά της Νήαρ Ήστ και εν συνεχεία του Παναθηναϊκού, με τον οποίο κατέκτησε το Πρωτάθλημα Ελλάδας το 1966-67.
Αγωνίστηκε με την Εθνική Ελλάδος στα Ευρωμπάσκετ του 1961, του 1965 και του 1967, στο Προολυμπιακό Τουρνουά του 1964, στο Βαλκανικό Πρωτάθλημα του 1964, και στους Μεσογειακούς Αγώνες του 1967.
Το 1967, οι χουντικοί τον υποχρέωσαν να σταματήσει την καριέρα του στην Εθνική Ελλάδος και στον Παναθηναϊκό, ενώ τον απέλυσαν και από την δουλειά του στον ΟΤΕ, λόγω των Αριστερών πολιτικών του φρονημάτων και της εμπλοκής του σε δράσεις κατά της δικτατορίας.
Καριέρα ως προπονητής
Ανέλαβε προπονητής της Εθνικής Ελλάδος το 1982 και την καθοδήγησε στο Ευρωμπάσκετ του 1983. Στη συνέχεια κατέκτησε την 10η θέση στο Μουντομπάσκετ της Ισπανίας το 1986, που ήταν και η πρώτη αξιόλογη παρουσία της Εθνικής σε διεθνές επίπεδο. Έκλεισε την καριέρα του στην Εθνική με τη θριαμβευτική κατάκτηση του Ευρωμπάσκετ της Αθήνας το 1987, μία κορυφαία στιγμή στην ιστορία του ελληνικού αθλητισμού.
Σύμφωνα με τον Παναγιώτη Φασούλα, ο Πολίτης υπήρξε βασικός πρωταγωνιστής στην κατάκτηση του Ευρωμπάσκετ: «Με την παροιμιώδη του ψυχραιμία, ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση. Είχε μοντέρνα αντίληψη για την προπονητική και καταλάβαινε τι σημαίνει Εθνική ομάδα. Φρόντιζε να περνάνε καλά οι παίκτες που άφησαν αφιλοκερδώς τα σπίτια τους και τις διακοπές τους. Δεν υπήρχαν κραιπάλες, ούτε όμως στρατιωτική βαναυσότητα. Και ήξερε και μπάσκετ ο Πολίτης, δεν ήταν κανένας άσχετος».
Σε επίπεδο συλλόγων, ο Κώστας Πολίτης έχει αναλάβει τις ομάδες Παναθηναϊκό (δύο φορές), ΠΑΟΚ, ΑΕΚ και Νήαρ Ηστ.
Ως προπονητής του Παναθηναϊκού κατέκτησε τρία Πρωταθλήματα Ελλάδας (1979-80, 1980-81, 1981-82) και δύο Κύπελλα Ελλάδας (1978-79, 1981-82).
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οδήγησε τον Παναθηναϊκό στο Φάιναλ Φορ του Τελ Αβίβ την σεζόν 1993-94, όπου κατέκτησε την τρίτη θέση (έχασε στον ημιτελικό από τον Ολυμπιακό του Γιάννη Ιωαννίδη).
Ως προπονητής του ΠΑΟΚ, οδήγησε τον «Δικέφαλο» στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας το 1988-89 και το 1989-90, αλλά έχασε και τις δυο φορές από τον Άρη του Γιάννη Ιωαννίδη.
Τέλος, την σεζόν 1998-99 έφθασε με την ΑΕΚ στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας, όμως ηττήθηκε από τον ΠΑΟΚ.
Στην δεύτερη θητεία του ως προπονητής του Παναθηναϊκού, ο Κώστας Πολίτης συγκρούστηκε με τον Νίκο Γκάλη, και η διαμάχη τους ήταν η αιτία που το 1994 ο Γκάλης εγκατέλειψε την ενεργό δράση (ανακοίνωσε την οριστική του αποχώρηση το 1995).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Έλληνες καλαθοσφαιριστές Κατηγορία:Έλληνες προπονητές καλαθοσφαίρισης Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Εθνικής Ελλάδας Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Εθνικής Ελλάδας Κ16 Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Νήαρ Ηστ Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Παναθηναϊκού Κατηγορία:Προπονητές καλαθοσφαίρισης Εθνικής Ελλάδας Κατηγορία:Προπονητές καλαθοσφαίρισης ΠΑΟΚ Κατηγορία:Προπονητές καλαθοσφαίρισης ΠΑΟ Κατηγορία:Προπονητές καλαθοσφαίρισης ΑΕΚ Κατηγορία:Προπονητές καλαθοσφαίρισης Νήαρ Ηστ Κατηγορία:Πόιντ γκαρντ Κατηγορία:Προπονητές νικητές Ευρωμπάσκετ
Γαριζίν
Γαριζίν ή Γερεζίν είναι βουνό της Παλαιστίνης με υψόμετρο 881 μέτρα και βρίσκεται στην Δυτική Όχθη νότια της πόλης Ναμπλούς (της βιβλικής πόλης Συχέμ).
Τοποθεσία
Το όρος Γαριζίν  βρίσκεται 50 χιλιόμετρα βόρεια της Ιερουσαλήμ στην αρχαία επαρχία της Σαμάρειας. Μαζί με το δίδυμο όρος Εβάλ  σχηματίζουν μια κοιλάδα από την οποία διέρχονται οι κύριοι οδοί της περιοχής. Η θέση του αποτελεί κομβικό και στρατηγικό σημείο της επαρχίας,  γεγονός που αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη. Συγκεκριμένα όταν οι ισραηλίτες έκαναν την πρώτη είσοδο τους στην γη Χαναάν  έλαβαν εντολή από τον  Μωυσή κάποιοι εξ αυτών   να ανέβουν στο όρος Γαριζίν και τελετουργικά να απαγγείλουν ευλογίες προς τον λαό του Ισραήλ.
Ρωμαϊκά και χριστιανικά χρόνια
μικρογραφία |Ερείπια αρχαίου οινοποιείου ελληνιστικής περιόδου, πάνω στο όρος Γαριζίν
Με την υποδούλωση του Ισραήλ  στους Ρωμαίους  η Σαμαρειτική  θρησκεία   άρχισε να αναβιώνει. Ήταν κάτι προσωρινό γιατί οι Ρωμαίοι κατέστρεψαν τον ναό και στα ερείπια της βιβλικής  Συχέμ  που βρίσκονταν  στους πρόποδες του βουνού  ίδρυσαν την ρωμαϊκή πόλη  «Φλάβια Νεάπολη». Μετά την καθιέρωση του χριστιανισμού (313  μ.Χ)   ξανάρχισε η θρησκευτική αναγέννηση  με την ταυτόχρονη εδραίωση της Σαμαρειτικής κοινωνίας στο όρος Γερεζίν. Στα τέλη του 5ου  μ.Χ  αιώνα  ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Ζήνων  έκτισε πάνω στο όρος μια εκκλησία προς τιμήν της Παναγίας. Τις εργασίες τις συνέχισε και ο Ιουστινιανός Α´ ο οποίος κατασκεύασε αμυντικούς πύργους για να προφυλάξει το μοναστήρι από τις Σαμαρειτικές εξεγέρσεις. Αποτέλεσμα ήταν η καταστροφή του ναού των Σαμαρειτών στο όρος καθώς και η έναρξη της παρακμής της θρησκευτικής τους κοινότητας.
Σήμερα
Οι αρχαιολογικές έρευνες πάνω στο όρος έχουν αναδείξει σε μια έκταση 10 στρεμμάτων εκτός των άλλων ευρημάτων, τα ερείπια της βυζαντινής εκκλησίας καθώς και ερείπια από περιφραγμένο οικισμό ελληνιστικής  περιόδου. Κάθε Πάσχα η ολιγάριθμη πλέον κοινότητα των Σαμαρειτών ανέρχεται στο όρος και πραγματοποιεί  εκεί την Πασχαλινή θυσία, έθιμο που προσελκύει πολλούς προσκυνητές.
Σημειώσεις
<references group="Σημ" />
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Γεωγραφία της Βίβλου Κατηγορία:Βίβλος
Δάκτυλος (δορυφόρος)
Ανακάλυψη
Ο Δάκτυλος ανακαλύφθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 1994 από την εργαζόμενη στην αποστολή του Γκαλιλέο Ανν Χαρτς (Ann Harch) σε εικόνες που μετέδιδε καθυστερημένα το διαστημόπλοιο. Συνολικά, ο Δάκτυλος εμφανίζεται σε 47 από τις εικόνες του Γκαλιλέο, που λήθφθηκαν μέσα σε ένα διάστημα 5,5 ωρών στις 28 Αυγούστου 1993. Κατά τη λήψη της πρώτης εικόνας, το διαστημόπλοιο απείχε 10760 χλμ. από την Ίδη και 10870 χλμ. από τον Δάκτυλο, μόλις 14 λεπτά πριν την ελάχιστη απόσταση από τον αστεροειδή.
Κατά τη συνηθισμένη διαδικασία ονοματοδοσίας για δορυφόρους, ο Δάκτυλος πήρε πρώτα την προσωρινή ονομασία S/1993 (243)1. Το όνομα «Δάκτυλος» του δόθηκε από τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση το 1994 και προέρχεται από τους Ιδαίους Δακτύλους, δαίμονες που κατοικούσαν στο Όρος Ίδη της Κρήτης (το οποίο έδωσε το όνομά του στον αστεροειδή του). Οι Δάκτυλοι, ταυτιζόμενοι κατά την επικρατήσασα παράδοση και με τους Κουρήτες, βοήθησαν στη φύλαξη του πατέρα των θεών, του Δία, όταν αυτός ήταν βρέφος και μεγάλωνε στο Ιδαίο Άντρο.
Φυσικά χαρακτηριστικά
Ο Δάκτυλος έχει ωοειδές σχήμα (αλλά που πλησιάζει αξιοσημείωτα το σφαιρικό για τόσο μικρό ουράνιο σώμα). Οι διαστάσεις του είναι 1,6 επί 1,4 επί 1,2 χλμ. Η δημιουργία κρατήρων στην επιφάνειά του έχει φθάσει το σημείο κορεσμού (όπως και στην Ίδη), με πάνω από 12 κρατήρες διαμέτρου μεγαλύτερης των 80 μέτρων. Τουλάχιστον 6 κρατήρες σχηματίζουν μία αλυσίδα και πιθανότατα προήλθαν από προσκρούσεις σωμάτων που δημιουργήθηκαν τοπικά, ίσως από μία πρόσκρουση στην Ίδη. Κάποιοι από τους κρατήρες του Δακτύλου έχουν κεντρικές κορυφές, πράγμα που δεν παρατηρείται στους ιδαίους κρατήρες. Αυτό το δεδομένο μαζί με το σφαιροειδές σχήμα του Δακτύλου υποδηλώνουν ότι ο δορυφόρος έχει κάποια δική του βαρύτητα, παρά το μικρό του μέγεθος. Η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια του Δακτύλου είναι η ίδια με εκείνη της Ίδης, περίπου 70 ως 80 βαθμοί Κελσίου υπό το μηδέν.
Ο Δάκτυλος έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με την Ίδη, όπως το άλβεδο και το φάσμα ανακλάσεως. Οι μικρές διαφορές υποδεικνύουν ότι η διαδικασία της διαστημικής αποσαθρώσεως είναι λιγότερο ενεργή στον Δάκτυλο. Οι μικρές του διαστάσεις καθιστούν αδύνατο τον σχηματισμό μεγάλων ποσοτήτων ρηγολίθου, ο οποίος καλύπτει την Ίδη μέχρι βάθους δεκάδων μέτρων.
Τροχιά
thumb|right|300px|Διάγραμμα δυνητικών τροχιών του Δακτύλου περί την Ίδη. Η τροχιά του Δακτύλου γύρω από την Ίδη δεν είναι γνωστή με κάποια ακρίβεια. Το Γκαλιλέο βρισκόταν πάνω στο τροχιακό επίπεδο της τροχιάς του Δακτύλου κατά τη λήψη των περισσότερων εικόνων του δορυφόρου, γεγονός που δυσκολεύει τον προσδιορισμό της τροχιάς αυτής με κάποια ακρίβεια. Ο Δάκτυλος περιφέρεται κατά την ορθή φορά και με κλίση περίπου 8° ως προς τον ισημερινό της Ίδης. Με βάση υπολογιστικές προσομοιώσεις, το περίκεντρο της τροχιάς του Δακτύλου πρέπει να είναι μεγαλύτερο από περίπου 65 χιλιόμετρα για να παραμένει σε σταθερή τροχιά. Η ποικιλία των δυνατών τροχιών μειώνεται από τη συνθήκη να περνούν από το σημείο στο οποίο παρατηρήθηκε να βρίσκεται ο Δάκτυλος από το Γκαλιλέο στις 16:52:05 UT στις 28 Αυγούστου 1993, κάπου 90 χλμ. από την Ίδη. Στις 26 Απριλίου 1994 το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ παρατήρησε την Ίδη επί οκτάωρο και στάθηκε ανίκανο να ανιχνεύσει τον Δάκτυλο, παρότι θα πρέπει να διέκρινε κάτι αν αυτός απείχε πάνω από περίπου 700 χλμ. από την Ίδη.
Αν η τροχιά του Δακτύλου είναι κυκλική (ή σχεδόν κυκλική) η περίοδος περιφοράς του γύρω από τον αστεροειδή είναι περίπου 20 ώρες και η ταχύτητά του πάνω σε αυτή την τροχιά κάπου 10 m/sec ή 36 χιλιόμετρα την ώρα.
Ηλικία και προέλευση
Ο Δάκτυλος έχει πιθανώς την ηλικία της Ίδης και προήλθε από τη διάσπαση του πρόδρομου ουράνιου σώματος της Οικογένειας αστεροειδών της Κορωνίδος. Μπορεί όμως να σχηματίσθηκε και πιο πρόσφατα, π.χ. ως ένα θραύσμα από κάποια μεγάλη πρόσκρουση στην Ίδη. Είναι εξαιρετικά απίθανο να το συνέλαβε η Ίδη με την ασθενέστατη βαρύτητά της. Ο Δάκτυλος ίσως να υπέστη μία μεγάλη πρόσκρουση πριν από περίπου 100 εκατομμύρια χρόνια, η οποία να μείωσε τις διαστάσεις του.
Δακτυλος
Τιένε
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Βιτσέντσα
Γαβριά Άρτας
Η Γαβριά είναι ένα μικρό χωριό του Δήμου Αρταίων, στην πεδιάδα της Άρτας, και απέχει από την πόλη περίπου 8 χιλιόμετρα.
Ετυμολογία
Η ακριβής προέλευση του ονόματος «Γαβριά» δεν είναι γνωστή όμως υπάρχουν τρεις εκδοχές. μικρογραφία|αριστερά|Το δέντρο [[γάβρος, επιστ. ονομασία καρπίνος ο ανατολικός (Carpinus orientalis) από το οποίο, σύμφωνα με μία εκδοχή, πήρε το ονομά της η Γαβριά.]] Η πρώτη εκδοχή είναι εκείνη που υποστηρίζει ότι η ονομασία του χωριού προέρχεται από το δέντρο γαύρος (Carpinus). Σύμφωνα με τον Γερμανό σλαβολόγο Μαξ Βάσμερ, ο οποίος με το έργο του «Οι Σλάβοι στην Ελλάδα», πραγματοποίησε μία ολοκληρωμένη έρευνα σχετικά με τα σλαβικά τοπωνύμια της Ελλάδας, η ονομασία του δέντρου προέρχεται από τη βουλγάρικη λέξη gábъr.
Παρόμοια αναφορά σχετικά με την σλαβική προέλευση της λέξης κάνει και ο Γερμανός γλωσσολόγος Γκούσταβ Μέγιερ ενώ σύμφωνα με το Λεξικογραφικό δελτίο της Ακαδημίας Αθηνών, η ονομασία Γαβριά και τα παραγωγά της, υποδεικνύουν περιοχές όπου υπάρχουν τα φυλλοβόλα δέντρα, γαύρος ο ανατολικός (Carpinus orientalis) και οστρύα η ζυγιόφυλλος (Ostrya carpinifolia).
Η δεύτερη εκδοχή υποστηρίζει ότι η ονομασία του χωριού είναι αρχαιοελληνικής προέλευσης. Σύμφωνα με τον βυζαντινολόγο Κωνσταντίνο Άμαντο, το τοπωνύμιο έχει τις ρίζες του στη λέξη γράβιον. Ο αρχαίος ρήτορας Αθήναιος στο έργο Δειπνοσοφισταί μας πληροφορεί ότι το γράβιον ήταν το ξύλο από έλατο ή πουρνάρι.
Η τρίτη εκδοχή υποστηρίζει ότι η ονομασία του χωριού πιθανόν να προήλθε από τον Γαβριήλ, Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Άρτης. Με το όνομα “Γαβριήλ”, υπήρξαν 7 μητροπολίτες:
Αρχαιότητα
Η Γαβριά μαζί με τα υπόλοιπα χωριά του κάμπου βρίσκεται σε μια τοποθεσία η οποία κατά την αρχαιότητα είχε κατοικηθεί από τους Δρύοπες, ένα θεσπρωτικό φύλο, οι οποίοι εκδιώχθηκαν το 625 π.Χ. από τους Κορίνθιους. Η ανθρώπινη δραστηριότητα στην περιοχή υπήρξε έντονη εξαιτίας της μικρής απόστασης που χωρίζει τη Γαβριά από το επίνειο της Αρχαίας Αμβρακίας, τον Άμβρακο, γνωστό και ως Φιδόκαστρο. Τα ευρήματα που έφερε στην επιφάνεια η αρχαιολογική έρευνα, πιστοποιούν την ύπαρξη οικιστικών θέσεων στην γύρω περιοχή. Οι ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν το 1976 στη θέση Γαλατσίδα Γαβριάς, έφεραν στο φως μεγάλους ασβεστολιθικούς ογκόλιθους, οι οποίοι άνηκαν σε τοίχους κτισμάτων, όστρακα αγγείων ελληνιστικής περιόδου και ένα κομμάτι από τη βάση μεγάλου πιθαριού.
Τα αρχεία της Βενετίας
μικρογραφία|Ισπανικό ρεάλι, το νόμισμα με το οποίο τα χωριά της Άρτας πλήρωναν φόρο στους Βενετούς με αντάλλαγμα την προστασία από τους πειρατές. Ιστορικά η πρώτη πηγή που μας γνωστοποιεί την ύπαρξη του χωριού είναι τα αρχεία της Βενετίας. Οι Βενετοί από τα τέλη του 17ου αιώνα άρχισαν να συνεργάζονται με διάφορες τυχοδιωκτικές ομάδες ατάκτων, κυρίως Ελλήνων από την Κεφαλονιά και την Ιθάκη, οι οποίες λεηλατούσαν τις πλούσιες περιοχές του κάμπου της Άρτας. Οι Βενετοί είχαν ως στόχο από τη μία να δημιουργήσουν προβλήματα στους Τούρκους και από την άλλη να ωθήσουν τους κατοίκους των αγροτικών περιοχών στο να ζητήσουν προστασία από τις ληστρικές επιδρομές, καταβάλλοντας ένα σημαντικό χρηματικό ποσό.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Μανιάτη πειρατή Λιμπεράκη Γερακάρη, ο οποίος το 1696 λεηλάτησε την πόλη της Άρτας και τα καμποχώρια και έκλεψε περίπου 50000 ρεάλια δηλαδή ένα τεράστιο ποσό για την εποχή εκείνη που όμως μαρτυρά και τον πλούτο της περιοχής. Με βάση τις πληροφορίες που μας δίνουν τα αρχεία, οι Βενετοί γνώριζαν για το σχέδιο του Γερακάρη να επιτεθεί στην Άρτα και το έβλεπαν ως μία ακόμη ευκαιρία για να αυξήσουν τα έσοδα τους από τον φόρο προστασίας. Οι Αρτινοί έστειλαν επιστολή στον Δόγη της Βενετίας και τον ενημέρωσαν για την επιδρομή του Γερακάρη και για το γεγονός ότι ο Μανιάτης πειρατής λήστεψε μόνο τους χριστιανούς και δεν προξένησε καμία ζημιά στους Τούρκους και τους Εβραίους. Οι Βενετοί συνέλαβαν τον Γερακάρη και τον φυλάκισαν στην Μπρέσια της Ιταλίας όπου και πέθανε.
Σύμφωνα λοιπόν με τα αρχεία της Βενετίας, μας γίνεται γνωστό ότι το έτος 1695, δηλαδή την εποχή που Δόγης της Βενετίας ήταν ο Συλβέστρο Βαλιέρο, η Γαβριά μαζί με πολλά άλλα χωριά της Άρτας, κατέβαλε φόρο στην Βενετική διοίκηση με αντάλλαγμα την προστασία από τις επιδρομές των πειρατών. Οι κάτοικοι των χωριών της Άρτας πλήρωναν ετησίως συνολικά 1500 Ισπανικά ρεάλια (1 ρεάλι ισοδυναμούσε με 9 ½ βενετικές λίρες) ενώ συγκεκριμένα η Γαβριά πλήρωνε 3 ρεάλια. Αυτό λοιπόν μας επιτρέπει να συμπεράνουμε από τη μία ότι η Γαβριά ήταν ένα μικρός οικισμός και από την άλλη ότι η οίκηση του χωριού έγινε πολλά χρόνια πριν από το 1695.
Ξένοι περιηγητές στην Άρτα
Ευρωπαίοι περιηγητές που επισκέφθηκαν τον κάμπο της Άρτας τον 17o, 18ο και 19ο αιώνα, περιγράφουν το τοπίο της περιοχής και μας δίνουν σημαντικές πληροφορίες για τη ζωή και τις δραστηριότητες των κατοίκων της εποχής. Η Σαλαώρα ήταν το σημαντικότερο λιμάνι της Άρτας και η πρόσβαση στην πόλη γινόταν μέσω του δρόμου που περνάει από τα χωριά Ανέζα και Κωστακιούς, ανάμεσα από τα οποία βρίσκεται η Γαβριά. Το 1676 ο Γάλλος γιατρός Ζακ Σπον φτάνει στην Άρτα και μας πληροφορεί ότι όλη η περιοχή γύρω από την πόλη καλλιεργεί καπνό και εξάγει μάλλινα και αυγοτάραχο. Σύμφωνα με το έργο «Voyage en Grèce» του Ιταλού πολιτικού Σαβέριο Σκρόφανι, το 1794 οι κάτοικοι καλλιεργούσαν σιτάρι, καλαμπόκι, κριθάρι, βρώμη, φασόλια και έκαναν εξαγωγή δερμάτων από βουβάλια, γεγονός που μαρτυρεί την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας. Ο Σκρόφανι μας πληροφορεί και για την εξαγωγή ξύλου από τις σημαντικές δασικές εκτάσεις με βελανιδιές και φτελιές που υπήρχαν στον κάμπο και άνηκαν εν μέρει στο κράτος και εν μέρει σε ιδιώτες.
Ο Βρετανός στρατιωτικός Ουίλιαμ Μάρτιν Ληκ επισκέφθηκε την περιοχή του κάμπου το 1805. Σύμφωνα με το βιβλίο του «Travels in northern Greece», ο Ληκ στην πορεία του από την Σαλαώρα προς την Άρτα, πέρασε ανάμεσα από τα χωριά Ανέζα και Κωστακιούς και αναφέρει την ύπαρξη χωραφιών με καλαμπόκι, τα οποία διαχώριζαν έρημες εκτάσεις καλυμμένες με χαμομήλι. Μία εικόνα της περιοχής μας δίνει και ο Βρετανός περιηγητής και πολιτικός Τζον Χόμπχαουζ, ο οποίος το 1809 αποβιβάστηκε στη Σαλαώρα και στη διαδρομή προς την πόλη της Άρτας, παρατήρησε κάποιες εκτάσεις οι οποίες χρησίμευαν ως βοσκότοποι για άλογα και βοοειδή. Ο Βρετανός γιατρός Χένρυ Χόλλαντ, ήρθε στην περιοχή το 1812 και στην πορεία προς την πόλη, πέρασε από την Ανέζα. Ο Χόλλαντ μας πληροφορεί για τα βοσκοτόπια της περιοχής και τις καλλιέργειες καλαμποκιού, σιταριού, ρυζιού και καπνού. Αναφορά στις σημαντικές καλλιέργειες καλαμποκιού κάνει και ο Ουίλλιαμ Τέρνερ, βρετανός διπλωμάτης και συγγραφέας, ο οποίος πέρασε από την περιοχή το 1813. Ο Φρανσουά Πουκεβίλ στο έργο του «Ταξίδι στην Ελλάδα», το οποίο εκδόθηκε το 1820, κάνει αναφορά στον κάμπο της Άρτας, τον οποίο χαρακτηρίζει ως ιδιαίτερα εύφορη περιοχή. Ο Γάλλος περιηγητής μας πληροφορεί επίσης ότι κατά τη διάρκεια της εξόρμησης του στα χωριά του κάμπου, επισκέφθηκε την περιοχή γύρω από τη Γαβριά και συγκεκριμένα τα γειτονικά χωριά Απόμερο και Καλομόδια.
19ος αιώνας
Σύμφωνα με το έργο του Σπυρίδωνος Αραβαντινού, «Ιστορία Αλή πασά του Τεπελενλή», η Γαβριά, σε αντίθεση με τα γειτονικά χωριά Ανέζα, Μύτικας, Κωστακιοί και Καλομόδια, δεν ήταν ανάμεσα στα τσιφλίκια του πασά των Ιωαννίνων, ο οποίος είχε στην κατοχή του το μεγαλύτερο μέρος του κάμπου ενώ με βάση την εργασία του Κων.Διαμαντή με τίτλο «Η Άρτα και τα περίχωρα αυτής κατά τους χρόνους της επανάστασης», η Γαβριά ήταν ένας μικρός οικισμός με 15 οικογένειες την περίοδο που ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση του 1821.
Ο Παναγιώτης Αραβαντινός στο έργο του «Χρονογραφία της Ηπείρου» μας ενημερώνει ότι, με βάση τον κατάλογο της απογραφής του 1845, η Γαβριά ήταν ιδιόκτητο χωριό, υπαγόταν στο τμήμα Ιωαννίνων και κατοικούσαν 13 χριστιανικές οικογένειες ενώ η έκθεση του Ρωσικού Υποπροξενείου Άρτας, το 1877, μας πληροφορεί ότι το χωριό υπήρξε ιδιοκτησία της Μητρόπολης Άρτας και κατοικούσαν σε αυτό 15 οικογένειες. Το 1878, ο Ηπειρώτης λόγιος Βασίλης Ζώτος στο έργο του «Ηπειρωτικαί Μελέται», κάνει αναφορά στα δύο γειτονικά χωριά, την Ανέζα και τους Κωστακιούς και μας πληροφορεί ότι οι Κωστακιοί απείχαν από την Άρτα περίπου μία ώρα ενώ η Ανέζα περίπου δύο ώρες, γεγονός που μας κάνει να υποθέσουμε ότι η απόσταση που χώριζε τη Γαβριά από την πόλη ήταν περίπου 1 ώρα και 30 λεπτά.
Αναφορά στο χωριό κάνει και ο Ιφικράτης Κοκκίδης στο έργο του «Οδοιπορικά Ηπείρου και Θεσσαλίας» που εξέδωσε το ελληνικό Υπουργείο Στρατιωτικών (Αθήνα 1880) και μας δίνει την πληροφορία ότι στο χωριό κατοικούσαν περίπου 50 άνθρωποι. Ο Ι. Κοκκίδης μας ενημερώνει ότι η επαρχία Άρτας χωριζόταν σε 2 περιοχές: την περιοχή Άρτας και την περιοχή Πρεβέζης. Η περιοχή της Άρτας χωριζόταν με τη σειρά της σε 7 τμήματα: τμήμα Ποταμιάς, τμήμα Βρύσεως, τμήμα Ραδοβυζίου, τμήμα Τζουμέρκων, τμήμα Κάμπου, τμήμα Καρβασαρά και τμήμα Λάκκας. Η Γαβριά αποτελούσε μέρος του τμήματος Κάμπου. μικρογραφία|αριστερά|Το παλαιό σχολείο στην Ανέζα, στο οποίο κατά τον 19ο αιώνα φοιτούσαν μαθητές από τη Γαβριά και τα γύρω χωριά. Άλλη αξιόλογη πηγή αποτελεί το «Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης & Πρεβέζης» (εκδ.1884) του Σεραφείμ Ξενόπουλου, μητροπολίτη Άρτας. Σύμφωνα με αυτή την πηγή, την εποχή εκείνη οι κάτοικοι του χωριού εκκλησιάζονταν στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου Ανέζας. Εμπρός από τον ναό λειτουργούσε αλληλοδιδακτικό σχολείο, στο οποίο δίδασκε ένας δάσκαλος και φοιτούσαν περίπου 180 μαθητές από τη Γαβριά, το Μύτικα, την Ανέζα, το Απόμερο και το Καλογερικό. Ο Μητροπολίτης κάνει επίσης αναφορά και σε κάποιες χορτολιβαδικές εκτάσεις που υπήρχαν στο χωριό και άνηκαν στην Ιερά Μητρόπολη Άρτας, οι οποίες μετά την απελευθέρωση της πόλης της Άρτας το 1881 και τον ορισμό του ποταμού Αράχθου ως σύνορο, πέρασαν στην ιδιοκτησία της Ιεράς Μητρόπολης Νικοπόλεως και Πρεβέζης.
Εξίσου σημαντική πηγή, είναι η Οθωμανική απογραφή του 1895 που εκδόθηκε με τον τίτλο «''Bin üc yüz on bir sene-i maliyesine mahsus Yanya salnamesi. Yedinci defa olarak''» (Σαλναμές Ιωαννίνων για το οικονομικό έτος 1311, έκδοση έβδομη). Σύμφωνα με το σχετικό οθωμανικό νόμο, που ίσχυε από το 1864, η πρωτογενής διαίρεση της αυτοκρατορίας ήταν το βιλαέτι («νομαρχία» ή «γενική διοίκηση»). Κάθε βιλαέτι χωριζόταν σε σαντζάκια και αυτά σε καζάδες. Σύμφωνά με αυτή την απογραφή, το χωριό ανήκε στον Καζά Λούρου, ο οποίος βρισκόταν στο σαντζάκι Πρεβέζης, το οποίο με τη σειρά του, ανήκε στο βιλαέτι Ιωαννίνων. Με βάση λοιπόν αυτή την απογραφή, στη Γαβριά κατοικούσαν 14 οικογένειες (χανέδες) με συνολικό πληθυσμό 82 άτομα (33 άνδρες, 49 γυναίκες). Η στατιστική μας ενημερώνει επίσης ότι η Γαβριά απείχε 2 ώρες και 30 λεπτά από την έδρα του καζά, το Λούρο, απόσταση περίπου ίδια με εκείνη της Γενίτσαρης (τμήμα της σημερινής Ανέζας) και μικρότερη κατά 1 ώρα από εκείνη του γειτονικού Ψαθοτοπίου. Η πληροφοριά αυτή αλλά και το γεγονός ότι οι κάτοικοι εκκλησιάζονταν στο ναό του Αγίου Νικολάου της Ανέζας και όχι στην εκκλησία του Αγίου Βλασίου στο Ψαθοτόπι έρχεται να δώσει κάποια βάση στα λεγόμενα των κατοίκων, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η αρχική τοποθεσία του χωριού βρισκόταν δίπλα στην Ανέζα και συγκεκριμένα στη θέση «Παλαιοχώρια». Ο αντισυνταγματάρχης του μηχανικού Νικόλαος Σχινάς στο έργο του «Οδοιπορικόν Ηπείρου» που εξέδωσε το ελληνικό Υπουργείο Στρατιωτικών (Αθήνα 1897) μας πληροφορεί ότι στη Γαβριά την εποχή εκείνη κατοικούσαν 24 οικογένειες γεωργών και το χωριό ήταν βακούφι της Μητρόπολης.
Ελληνοτουρκικός Πόλεμος (1897)
Κατά τη διάρκεια του ατυχή Ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897, η Γαβριά και τα γειτονικά χωριά, απελευθερώθηκαν προσωρινά. Ο πόλεμος που κήρυξε η Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά του Βασιλείου της Ελλάδας το 1897, ήταν απόρροια της τότε έκβασης του Κρητικού προβλήματος, αρνούμενη η πρώτη το αίτημα της διενέργειας δημοψηφίσματος στην Κρήτη προκειμένου ο ίδιος ο κρητικός λαός να δώσει λύση στο πρόβλημα. Η αφορμή δόθηκε όταν στις 27 Μαρτίου με το παλαιό / 8 Απριλίου 1897 με το νέο, ένοπλα σώματα ατάκτων εισόρμησαν στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία. μικρογραφία|αριστερά|Μετά τη Συμφωνία της Κωνσταντινούπολης (1881), η γέφυρα της Άρτας και ο ποταμός Άραχθος, όριζαν τα σύνορα της Ελλάδας με την Τουρκία, στην Ήπειρο. Ο ελληνικός στρατός εκστρατείας συγκροτήθηκε σε τρεις μεραρχίες. Η 1η Μεραρχία με διοικητή τον υποστράτηγο Νικόλαο Μακρή είχε το στρατηγείο στη Λάρισα, η 2η Μεραρχία με διοικητή τον συνταγματάρχη Γεώργιο Μαυρομιχάλη με στρατηγείο τα Τρίκαλα και η 3η Μεραρχία με διοικητή τον συνταγματάρχη Θρασύβουλο Μάνο, στην περιοχή της Άρτας. Οι στρατιωτικές δυνάμεις που υπήρχαν στην Άρτα ήταν οι εξής: Το 6ο Σύνταγμα Πεζικού, το 9ο Σύνταγμα Πεζικού, το 10ο Σύνταγμα Πεζικού, το 12ο Σύνταγμα Πεζικού, το 1ο Τάγμα Ευζώνων, το 3ο Τάγμα Ευζώνων και το 10ο Τάγμα Ευζώνων. Στην περιοχή, εκτός από αυτές τις δυνάμεις, υπήρχε και το 1ο Σύνταγμα Πυροβολικού με 4 ορεινές και 4 πεδινές πυροβολαρχίες και δύο συζυγαρχίες πυρομαχικών πυροβολικού, ένα τάγμα Μηχανικού με 5 λόχους και μία διμοιρία Τηλεγραφητών, τρεις ίλες ιππικού του 1ου Ιππικού Συντάγματος, 6 μονάδες χειρουργείων και 2 ουλαμοί εφοδιασμού. Συνολικά, οι ελληνικές δυνάμεις που βρισκόντουσαν στην Άρτα, αριθμούσαν περίπου 22000 στρατιώτες.
Στην είσοδο του Αμβρακικού κόλπου υπήρχε η Δυτική Μοίρα του ελληνικού στόλου, υπό τον Πλοίαρχο Δημήτριο Κριεζή και χωριζόταν σε δύο υπομοίρες. Σύμφωνα με το σχέδιο, η μία Μοίρα θα αναλάμβανε να βομβαρδίσει τα φρούρια μέσα στον Αμβρακικό κόλπο ενώ η άλλη Μοίρα θα βομβάρδιζε το φρούριο της Πρέβεζας και θε έλεγχε γενικότερα την κίνηση στο θαλάσσιο χώρο του Αμβρακικού. Τη Δυτική Μοίρα αποτελούσαν τα εξής πλοία: Το θωρηκτό «Σπέτσαι», η θωρακοβάρις «Βασιλεύς Γεώργιος Α'», ο ατμομυοδρόμωνας «Ευρώτας», το οπλιταγωγό «Θράκη», το οπλιταγωγό «Ιωνία», η ατμοβάρις «Άκτιον», η ατμοβάρις «Αμβρακία», η κανονιοφόρος «Α», η κανονιοφόρος «Β», η κανονιοφόρος «Γ», η κανονιοφόρος «Δ», η ατμοημιολία «Κίχλη», η ατμοημιολία «Αφρόεσσα» και το καταδρομικό «Μιαούλης». Η μεταφορά πολεμικού υλικού εντός του Αμβρακικού κόλπου γινόταν με το ατμόπλοιο «Μακεδονία».
Το πρωί στις 6 Απριλίου/18 Απριλίου 1897, Κυριακή των Βαΐων το ατμόπλοιο «Μακεδονία» δέχτηκε καταιγιστικά πυρά στο στόμιο της Πρέβεζας και προσάραξε σε αβαθή προς το Άκτιο. Το συγκεκριμένο γεγονός σήμανε την έναρξη του πολέμου στο μέτωπο της Ηπείρου. Στην πόλη της Άρτας ο ελληνικός στρατός έλαβε θέση μάχης και διατάχθηκε το 9ο Σύνταγμα Πεζικού να μεταβεί στην Περάνθη. Το αρχηγείο είχε εγκατασταθεί στη θέση «Κοροδήμου» και τα πυρομαχικά είχαν μεταφερθεί στο Μενίδι για λόγους ασφαλείας ενώ είχε αρχίσει και η μεταφορά του νοσοκομείου στο Κομπότι. Την ίδια ημέρα δόθηκε εντολή για ολική εκκένωση της πόλης της Άρτας. μικρογραφία|Ο Αμυντικός Στρατώνας Άρτας, 1897. Στις 2 μ.μ. ο αρχηγός της Δυτικής Μοίρας τηλεγράφησε στον διοικητή Θρασύβουλο Μάνο και τον ενημέρωσε ότι έλαβε διαταγή για έναρξη κανονιοβολισμών κατά των φρουρίων της Πρέβεζας και του Αμβρακικού και μία ώρα μετά ο συνταγματάρχης Μάνος έδωσε και αυτός εντολή στο πεζικό που βρισκόταν στην Άρτα να ανοίξει πυρ κατά μήκος της γραμμής του Αράχθου. Η 2η πεδινή πυροβολαρχία χτύπησε πρώτη το τουρκικό φρούριο στη θέση «Ιμαρέτ» και έλαβε άμεση απάντηση με καταιγισμό πυρών από τα 6 μεγάλα πυροβόλα, τα οποία έβαλλαν συντονισμένα κατά του Αμυντικού Στρατώνα Άρτας. Κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών στο Ιμαρέτ υπήρξε και ταυτόχρονη ανταλλαγή πυροβολισμών στη γέφυρα της Άρτας αλλά και στην περιοχή της Κάτω Παναγιάς και της Περάνθης. Στις 4 μ.μ. τα κανονιοφόρα του ελληνικού στόλου βομβάρδισαν το φρούριο της Σαλαώρας και κατέστρεψαν τα 2 πυροβόλα τύπου «Άρμστρονγκ».
Το βράδυ της 6ης Απριλίου, τοποθετήθηκε κινητή γέφυρα στο ύψος της Περάνθης και το πρωί της 7ης Απριλίου διήλθαν από αυτή, ένας λόχος Μηχανικού, ένας λόχος του 9ου Συντάγματος Πεζικού και 2 ίλες ιππικού και ύστερα από σφοδρή μάχη κατέλαβαν τα χωριά Νεοχώρι, Παχυκάλαμος και Ακροποταμιά. Ο ελληνικός στρατός με την αρωγή δύο πλοίων της Μοίρας Αμβρακικού κατέλαβε σε ελάχιστη ώρα, όλη την περιοχή μέχρι τις εκβολές του Αράχθου. Ταυτόχρονα, στρατιώτες του 12ου Συντάγματος Πεζικού, οι οποίοι βρισκόντουσαν στο ύψος του Γλυκορρίζου, κατάφεραν να περάσουν στην απέναντι όχθη του Αράχθου και να καταλάβουν το χωριό Κεραμάτες.
Στις 8 Απριλίου πέρασε στην απέναντι όχθη του Αράχθου, ένας λόχος Μηχανικού, μία Πεδινή Πυροβολαρχία και η επιλαρχία Σούτσου με 300 ίππους και εγκαταστάθηκε στο Νεοχώρι και με την βοήθεια του 12ου Συντάγματος κατέλαβε τα χωριά Ανθότοπος, Αγία Παρασκευή και Καλομόδια. Οι Τούρκοι, χρησιμοποιώντας ως ασπίδα τα γυναικόπαιδα της περιοχής, υποχώρησαν στο χωριό Μύτικα και οχυρώθηκαν στον Πύργο του Φουάτ Μπέη όπου υπήρχαν περίπου 1000 στρατιώτες. Ο διοικητής της 2ης ταξιαρχίας, Ταξίαρχος Σέχος διέταξε το ιππικό να ανιχνεύσει την περιοχή και στις 5 το απόγευμα δέχθηκε ισχυρούς πυροβολισμούς γύρω από τα χωριά Ψαθοτόπι, Γενίτσαρη και Μύτικα ενώ μία μικρή ίλη του τουρκικού ιππικού στάλθηκε για να εκδιώξει το ελληνικό ιππικό. Τα βράδυ της ίδιας ημέρας δόθηκε εντολη στον ταξίαρχο Σέχο να μη προχωρήσει πέρα από την γραμμή Ανθότοπος-Αγία Παρασκευή-Ψαθοτόπι-Μύτικα. μικρογραφία|αριστερά|Αποβίβαση Ελλήνων στρατιωτών στη Σαλαώρα και μεταφορά ενός τούρκικου κανονιού. Η ελληνική σημαία ήταν η μοναδική που υψώθηκε σε τουρκικό κτίριο σε όλη τη διάρκεια του πολέμου, 1897. Το πρωί της 9ης Απριλίου, έφτασαν πληροφορίες ότι οι Τούρκοι είχαν εγκαταλείψει τον Αρτινό κάμπο κατά τη διάρκεια της νύχτας και είχαν κινηθεί προς τη γέφυρα του Λούρου. Ο ανθυπολοχαγός του Πεζικού Τυλιγάδης πέρασε τη γέφυρα της Άρτας με τη συνοδεία μίας διμοιρίας για να ανιχνέυσει την περιοχή και στις 10 π.μ. έφτασε στους Κωστακιούς όπου οι κάτοικοι τον υποδέχτηκαν με ζητωκραυγές. Στις 11 π.μ. ο διοικητής της 1ης ταξιαρχίας, Ταξίαρχος Μπότσαρης ανακοίνωσε την κατάληψη της γέφυρας της Άρτας και προχώρησε προς τους Κωστακιούς και έδωσε διαταγή να ανιχνεύσουν όλη την περιοχή του κάμπου και ο Ανθυπίλαρχος Πέτρος Μάνος κατέλαβε τα χωριά Ανέζα, Γενίτσαρη, Καλογερικό, Γαβριά, Ψαθοτόπι, Απόμερο και Μύτικα. Σημαντικές ποσότητες τροφίμων, καλαμποκιού και προβάτων εντοπίστηκαν στο Ψαθοτόπι και πέρασαν στα χέρια του Ελληνικού στρατού.
Το μεσημέρι της ίδιας ημέρες ο επίλαρχος Σούτσος εγκαταστάθηκε στη Γενίτσαρη και προχώρησε σε ανίχνευση προς την περιοχή των Κωστακιων ενώ ο ταγματάρχης Γερογιάννης κατέλαβε τον σταθμό «Μετζιτιέ» στην Ανέζα και κατέστρεψε τις γραμμές του τηλεγραφείου της Σαλαώρας. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας ο Αθυπίλαρχος Πέτρος Μάνος μετέβη στη Σαλαώρα και δεν εντοπίσε εχθρικές δυνάμεις ενώ μεγάλος αριθμός πολεμοφοδίων είχε εγκαταλειφθεί από τους Τούρκους και πέρασε στα χέρια του Ελληνικου στρατού. Ο ταξίαρχος Σέχος, ο οποίος κατέφθασε αργότερα στην Ανέζα και διέταξε το τάγμα Γερογιάννη να καταλάβει τη Σαλαώρα. Την ίδια ημέρα έφτασε στην Ανέζα και σώμα περίπου 100 Ηπειρωτών ανταρτών υπό τη διοίκηση των οπλαρχηγών Ψαθά και Σπύρου Κώστα.
Την επόμενη ημέρα, 10 Απριλίου, το 3ο τάγμα του 9ου Συντάγματος Πεζικού υπό τον ταξίαρχο Σέχο αναχώρησε από την Ανέζα διά μέσου του χωριού Ράχη προς τη γέφυρα του Λούρου ενώ στην Ανέζα παρέμεινε ένας λόχος Μηχανικού και μία επιλαρχία. Στη Σαλαώρα τοποθετήθηκαν λόχοι του 9ου, 10ου και 12 Συντάγματος Πεζικού και στις 11 π.μ. κατέφθασε ο αρχικυβερνήτης Τομπάζης με την ατμοβαρίδα «Άκτιο» και αποβιβάστηκαν 200 στρατιώτες, οι οποίοι ύψωσαν την ελληνική σημαία στο υπό κατοχή φρούριο. Μέχρι το βράδυ της 10ης Απριλίου είχαν ελευθερωθεί τα χωριά Γαβριά, Ψαθοτόπι, Μύτικας, Ανέζα, Καλογερικό, Βίγλα, Ράχη, Καλόβατος, Πλησιοί, Κιρκιζάτες, Στρογγυλή, Ζαβάκα, Καλομόδια, Αγία Παρασκευή, Κωστακιοί, Ακροποταμιά, Κεραμάτες, Νεοχώρι, Ανθότοπος, Χαλκιάδες, Ρόκκα, Άγιος Σπυρίδωνας, Ελευθεροχώρι, Καμπή και η πόλη της Φιλιππιάδας.
Η κακή οργάνωση του Ελληνικού στρατού, η απουσία επαρκούς εφοδιασμού και η έλλειψη διορατικότητας από την πολιτική τάξη ανάγκασε το στράτευμα να υποχωρήσει στις αρχικές γραμμές την 2 Μαΐου/15η Μαΐου και τελικά να υπογράψει ανακωχή στις 7 Μαΐου/20 Μαΐου 1897 και να τερματιστούν οι εχθροπραξίες στο μέτωπο της Ηπείρου. Τελικά με την μεσολάβηση των ευρωπαϊκών δυνάμεων και της Ρωσίας, στις 20 Σεπτεμβρίου οι πολεμικές δραστηριότητες έλαβαν οριστικό τέλος και υπογράφτηκε ειρήνη.
Πριν την απελευθέρωση
Σύμφωνα με τα «Πρακτικά Δημογεροντίας Λούρου και Φιλιππιάδος» του 1900, το ιδιοκτησιακό καθεστώς του χωριού παρέμενε αμετάβλητο και την περίοδο εκείνη η Μητρόπολη Νικοπόλεως και Πρεβέζης ενοικίαζε τα κτήματα της Γαβριάς σε έναν ενοικιαστή ονόματι Κωνσταντίνο Τόλια, ο οποίος με τη σειρά του τα υπενοικίαζε σε έναν Τούρκο ονόματι Μουσταφά Αζίζ αγά. Το 1910, η Μητρόπολη Νικοπόλεως και Πρεβέζης δημοσιοποιεί τα στοιχεία της απογραφής που πραγματοποίησε το ίδιο έτος σε όλη την εκκλησιαστική περιφέρεια και μας πληροφορεί ότι η Γαβριά υπαγόταν στο τμήμα Λούρου και στο χωριό κατοικούσαν 102 άτομα.
Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος και απελευθέρωση
μικρογραφία|Ο ατμομυοδρόμων Αχελώος ήταν ένα από τα θρυλικά «τέσσερα ποτάμια» του Ελληνικού ναυτικού. Στις 4 Οκτωβρίου 1912 η Οθωμανική Αυτοκρατορία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Βουλγαρίας και της Σερβίας ενώ με την Ελλάδα απέφυγε να κηρύξει τον πόλεμο ελπίζοντας σε κάποιο ειρηνικό διακανονισμό. Την αμέσως όμως επόμενη ημέρα, η ελληνική κυβέρνηση κήρυξε εκείνη τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ως μέλος του Βαλκανικού Συνασπισμού. Σύμφωνα με το σχέδιο επίθεσης, ο στρατός Θεσσαλίας με διοικητή τον διάδοχο Κωνσταντίνο θα αναλάμβανε το κύριο βάρος των επιχειρήσεων ενώ ο στρατός Ηπείρου με διοικητή τον στρατηγό Κωνσταντίνο Σαπουτζάκη θα είχε καθαρά αμυντικό ρόλο. Η έδρα του στρατηγείου του στρατού Ηπείρου ήταν η πόλη της Άρτας. Οι στρατιωτικές δυνάμεις που υπήρχαν στην Άρτα ήταν οι εξής: Το 15ο Σύνταγμα Πεζικού, το 3ο Τάγμα Ευζώνων (Τσολιάδων), το 3ο Ανεξάρτητο Τάγμα Ευζώνων, το 7ο Τάγμα Ευζώνων και το 10ο Τάγμα Ευζώνων. Στην περιοχή, εκτός από αυτές τις δυνάμεις, υπήρχαν και δύο μοίρες πεδινού και ορειβατικού πυροβολικού, ένας λόχος Μηχανικού, μία ίλη ιππικού, μονάδες εφοδιασμού και χειρουργείων. Στον στρατό Ηπείρου είχαν ενταχθεί και σώματα εθελοντών Κρητών και μία διμοιρία Κυπρίων. Συνολικά, οι ελληνικές δυνάμεις που βρισκόντουσαν στην Άρτα, αριθμούσαν περίπου 11000 στρατιώτες.
Στην είσοδο του Αμβρακικού κόλπου υπήρχε η ναυτική μοίρα Αμβρακικού, την οποία αποτελούσαν τα εξής πλοία: Η ατμοβαρίδα «Άκτιον», η ατμοβαρίδα «Αμβρακία», ο ατμομυοδρόμωνας «Πηνειός», ο ατμομυοδρόμωνας «Αχελώος», ο ατμομυοδρόμωνας «Ευρώτας», ο ατμομυοδρόμωνας «Αλφειός», η κανονιοφόρος Α, η κανονιοφόρος Γ και η κανονιοφόρος Δ. μικρογραφία|αριστερά|Κατά τη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων του 1912, η περιοχή του κάμπου της Άρτας πέρασε στην ευθύνη του αντ/ρχη Αλέξανδρου Κοντούλη Ο στρατηγός Σαπουτζάκης, με βάση τις πληροφορίες που είχε για την οργάνωση και τις κινήσεις του Τουρκικού στρατού, θεώρησε σωστό να περάσει τον Άραχθο και να επιτεθεί και γι'αυτό έστειλε τηλεγράφημα στο Γενικό Επιτελείο Στρατού, το οποίο όμως απάντησε αρνητικά στην πρόταση του. Ο Σαπουτζάκης αγνόησε το τηλεγράφημα και στις 2 το μεσημέρι της 6ης Οκτωβρίου, το 7ο τάγμα Ευζώνων πέρασε τη γέφυρα της Άρτας με τη συνοδεία του πυροβολικού, απώθησε τους Τούρκους και εδραιώθηκε στους Κωστακιούς και την περιοχή Μαρατιού. Πιθανολογείται ότι η απελευθέρωση της Γαβριάς και των υπολοίπων χωριών του κάμπου, έλαβε χώρα την επόμενη ημέρα όπου ο ελληνικός στρατός κατέλαβε και οχύρωσε τα γύρω χωριά Κιρκιζάτες, Πλησιούς, Ρόκκα, Χαλκιάδες και Αμμότοπο. Η περιοχή της Άρτας, χωρίστηκε σε 3 τομείς ευθύνης και στα χωριά του κάμπου, ανέλαβε ο διοικητής του 3ου Τάγματος Ευζώνων, αντισυνταγματάρχης Αλέξανδρος Κοντούλης. Το μεσημέρι της 7ης Οκτωβρίου, ο Κοντούλης έστειλε έφιππα σώματα σε όλα τα χωριά του κάμπου για να δηλώσουν με την παρουσία τους, την απελευθέρωση και την ενσωμάτωση της περιοχής στο Ελληνικό κράτος. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, σώματα ατάκτων Ηπειρωτών από τα χωριά του κάμπου, εντάχθηκαν στο σώμα στρατού του Αλέξανδρου Κοντούλη.
Η ναυτική μοίρα Αμβρακικού, από την πρώτη ημέρα έναρξης του πολέμου, είχε εισέλθει στον Αμβρακικό κόλπο και συνόδευε τα εμπορικά πλοία «Πύλαρος», «Αμαλία», «Αγγελική», «Ισμήνη» και «Αλκυών», τα οποία μετέφεραν τρόφιμα και πολεμικό υλικό από την Βόνιτσα και την Αμφιλοχία προς το λιμάνι της Κόπραινας. Την 8η Οκτωβρίου, η ναυτική μοίρα έλαβε εντολή να κατευθυνθεί στο λιμάνι της Σαλαώρας και να εκδιώξει τους Αλβανούς αντάρτες που είχαν εγκατασταθεί εκεί και παρεμπόδιζαν τις αναγνωριστικές δραστηριότητες του Ελληνικού στρατού στην περιοχή. Όταν έγινε η αποβίβαση στη Σαλαώρα, οι έλληνες στρατιώτες δεν βρήκαν κανέναν και σύμφωνα με πληροφορίες των κατοίκων της Κορωνησίας, οι Αλβανοί είχαν τραπεί σε φυγή το πρωί της 7ης Οκτωβρίου. Το βράδυ, 10 Οκτωβρίου 1912, οι Τούρκοι εξαπέλυσαν σφοδρή επίθεση στα υψώματα του Γριμπόβου με αποτέλεσμα να εκτοπίσουν τα Ελληνικά τμήματα που κατείχαν τα βόρεια υψώματα και μετά στράφηκαν προς τη νότια πλευρά όπου εκεί όμως συνάντησαν την αντίσταση του 15ου Συντάγματος Πεζικού του αντισυνταγματάρχη Γεωργίου Πολυμενάκου, ο οποίος κατάφερε να κρατήσει τις γραμμές όλη τη νύχτα. Το ίδιο βράδυ, ενώ οι μάχες στο Γρίμποβο ήταν σε εξέλιξη, ένα μικρό απόσπασμα 150 ευζώνων καταλαμβάνει τη στρατηγικής σημασίας περιοχή των Ανωγείων. Με το πρώτο φως της ημέρας, την 11η Οκτωβρίου κατέφθασαν ενισχύσεις στα υψώματα του Γριμπόβου από το 3ο Τάγμα Ευζώνων του Αλέξανδρου Κοντούλη και ο Ελληνικός στρατός κατάφερε να εκδιώξει τους Τούρκους από το Γρίμποβο, οι οποίοι οχυρώθηκαν στα υψώματα της Καμπής. Το σούρουπο της 11ης Οκτωβρίου, το σώμα ευζώνων που βρισκόταν στα Ανώγεια, έκανε νέα επίθεση και αυτό είχε ως αποτέλεσμα την κατάληψη του φρουρίου στα Πέντε Πηγάδια. Η κατάληψη όμως των Ανωγείων και του φρουρίου από τους εύζωνες, έθεσε σε σοβαρό κίνδυνο τον Τουρκικό στρατό και ο διοικητής Εσάτ Πασάς διέταξε την άμεση υποχώρηση προς τα Ιωάννινα για να μην αποκοπεί και εξοντωθεί στην κοιλάδα του Λούρου και στα δύσκολα περάσματα των Πέντε Πηγαδιών. Η υποχώρηση έλαβε χώρα τη νύχτα της 11ης με 12 Οκτωβρίου 1912 και ο Τουρκικός στρατός εγκατέλειψει οριστικά την περιοχή της Άρτας.
Μακεδονικό Μέτωπο
Το Μακεδονικό Μέτωπο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου σχηματίστηκε μετά από μια προσπάθεια των δυνάμεων της Αντάντ να βοηθήσουν το Βασίλειο της Σερβίας, το φθινόπωρο του 1915, να αντιμετωπίσει τη συντονισμένη επίθεση της Γερμανίας, της Αυστροουγγαρίας και της Βουλγαρίας. Τον Μάιο του 1918, οι ελληνικές δυνάμεις του Στρατηγού Γκιγιόμα επιτέθηκαν και κατέλαβαν τη δυνατή βουλγαρική θέση στο Σκρα και αυτή υπήρξε η πρώτη μεγάλη ελληνική επιχείρηση στο πλευρό της Αντάντ. Παρά ταύτα οι απώλειες του Ελληνικού στρατού ήταν σημαντικές. Στη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων του 1918, ανάμεσα στους χιλιάδες πεσόντες, υπήρξε και ένας κάτοικος της Γαβριάς, ο Δημήτριος Τζιομάκης του Βασιλείου, ο οποίος έχασε τη ζωή του σε ηλικία 30 ετών.
Β' Παγκόσμιος πόλεμος
μικρογραφία|Το μνημείο με τα ονόματα των πεσόντων στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατα τη διάρκεια του Β΄Παγκοσμίου πολέμου, χιλιάδες Έλληνες στρατιώτες έχασαν την ζωή τους. Ανάμεσα σε αυτούς υπήρξαν και δύο κάτοικοι της Γαβριάς. Ο Νάσης Αναστάσιος του Βασιλείου, ο οποίος γεννήθηκε το 1916, υπήρξε στρατιώτης του 40ου Συν.Ευζώνων και σκοτώθηκε στο ύψωμα Κτισμάτων Πωγωνίου, στις 21 Νοεμβρίου 1940 και ο Νάσης Νέστωρ του Βασιλείου, ο οποίος γεννήθηκε το 1919, υπήρξε δεκανέας στο 3ο Συν.Ιππικού και σκοτώθηκε στο Μάζι Κόνιτσας, στις 24 Νοεμβρίου 1940.