cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης
Ουκρανικό Ρουχ
Στο Κίεβο έλαβαν χώρα μεγάλες δημόσιες συγκεντρώσεις στα τέλη Φεβρουαρίου ως διαμαρτυρία ενάντια στους εκλογικούς νόμους στην παραμονή των εκλογών του Κογκρέσου των Αντιπροσώπων του Λαού της ΕΣΣΔ στις 26 Μαρτίου. Επίση, οι διαδηλωτές ζήτησαν την παραίτηση του πρώτου γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ουκρανίας Βολοντιμίρ Στσερμπίτσκι. Οι διαδηλώσεις συνέπεσαν με την επίσκεψη του Σοβιετικού Προέδρου Γκορμπατσόφ στην Ουκρανία. Στις 26 Φεβρουαρίου 1989 20.000 με 30.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε εγκεκριμένο οικουμενικό μνημόσυνο στο Λβιβ το οποίο σηματοδοτούσε την επέτειο θανάτου του Ουκρανού καλλιτέχνη και εθνικιστή Ταράς Σεβτσένκο, ο οποίος έζησε τον 19ο αιώνα.
Στις 4 Μαρτίου 1989 η Μνημειακή Κοινωνία ιδρύθηκε στο Κίεβο και δεσμεύτηκε να τιμήσει τα θύματα του Σταλινισμού και της κοινωνίας καθαρισμών των Σοβιετικών πρακτικών. Την επόμενη μέρα πραγματοποιήθηκε δημόσια διαδήλωση. Στις 12 Μαρτίου η προεκλογική συνάντηση που διοργανώθηκε μεταξύ της Ουκρανικής Ένωσης Ελσίνκι και της Μαριανικής Κοινωνίας Μιλοσέρντια (Συμπόνια) διαλύθηκε βίαια. Σχεδόν 300 άτομα συνελήφθησαν μετά τη συγκέντρωση. Στις 26 Μαρτίου πραγματοποιήθηκαν εκλογές για το Κογκρέσο των Αντιπροσώπων του Λαού. Οι επαναληπτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 9 Απριλίου, 14 Μαΐου και 21 Μαΐου. Μεταξύ των 225 Ουκρανών βουλευτών οι περισσότεροι ήταν συντηρητικοί αλλά υπήρχαν και αρκετοί προοδευτικοί.
Στις 19 Αυγούστου 1989 η Ρωσική Ορθόδοξη Ενορία των Αγίων Πέτρου και Παύλου ανακοίνωσε ότι θα στραφεί στην Ουκρανική Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία. Στις 2 Σεπτεμβρίου 1989 δεκάδες χιλιάδες άτομα σε όλη την Ουκρανία διαμαρτυρήθηκαν κατά ενός σχεδίου για έναν εκλογικό νόμο που προόριζε ειδικές έδρες για το Κομμουνιστικό Κόμμα και άλλες επίσημες οργανώσεις. Οι διαδηλωτές ανήλθαν σε 50.000 στο Λβιβ, σε 40.000 στο Κίεβο, σε 10.000 στο Ζιτόμιρ, σε 5.000 στο Ντνιπροντερζίνσκ και Τσερβονοχράντ και 2.000 στο Χάρκοβο. Στις 8 με 10 Σεπτεμβρίου 1989 ο συγγραφέας Ιβάν Ντρατς εξελέγη επικεφαλής του Ρουχ κατά τη διάρκεια του ιδρυτικού του συνεδρίου στο Κίεβο. Στις 17 Σεπτεμβρίου 150 με 200 χιλιάδες άτομα διαδήλωσαν στο Λβιβ απαιτώντας τη νομιμοποίηση της Ουκρανικής Ελληνοκαθολικής Εκκλησίας. Στις 21 Σεπτεμβρίου 1989 ξεκίνησε η εκταφή ενός ομαδικού τάφου στο Ντεμιανίβ Λαζ, νότια του Ιβάνο-Φρανκίβσκ. Στις 28 Σεπτεμβρίου ο Βολοντιμίρ Στσερμπίτσκι, Πρώτος Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ουκρανίας και κατάλοιπο της εποχής Μπρέζνιεφ, αντικαταστάθηκε από τον Βλαντιμίρ Ιβάσκο.
Στις 1 Οκτωβρίου 1989 μια ειρηνική διαδήλωση στην οποία συμμετείχαν 10.000 με 15.000 άτομα διασκορπίστηκε βίαια από πολιτοφύλακες στο Λβιβ. Επίσης πραγματοποιήθηκε μια συναυλία για τον εορτασμό της Σοβιετικής "επανένωσης" των Ουκρανικών εδαφών. Στις 10 Οκτωβρίου, το Ιβάνο-Φρανκίβσκ ήταν τόπος προεκλογικής διαμαρτυρίας στην οποία συμμετείχαν 30.000 άτομα. Στις 15 Οκτωβρίου αρκετές χιλιάδες άτομα συγκεντρώθηκαν στις πόλεις Τσερβονοχράντ, Τσερνίβτσι, Ρίβνε και Ζιτόμιρ. Επίσης 500 άτομα στο Ντνιπροπετρόφσκ και 30.000 στο Λβιβ συγκεντρώθηκαν για να διαμαρτυρηθούν για τον εκλογικό νόμο. Στις 20 Οκτωβρίου πιστοί και κληρικοί της Ουκρανικής Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας συμμετείχαν σε μια σύνοδο στο Λβιβ. Ήταν η πρώτη σύνοδος από την αναγκαστική εκκαθάριση της εκκλησίας τη δεκαετία του 1930.
Στις 24 Οκτωβρίου το ενωσιακό Ανώτατο Σοβιέτ ψήφισε νόμο εξαλείφοντας τις ειδικές έδρες για το Κομμουνιστικό Κόμμα και άλλες επίσημες οργανώσεις. Στις 26 Οκτωβρίου είκοσι εργοστάσια στο Λβιβ πραγματοποίησαν απεργίες και συναντήσεις για να διαμαρτυρηθούν για την αστυνομική βία της 1ης Οκτωβρίου και οι αρχές δεν θέλησαν να διώξουν ποινικά τους υπεύθυνους. Στις 26 με 28 Οκτωβρίου ο περιβαλλοντικός σύλλογος Ζελένγι Σβιτ (Φίλοι της Γης στα Ουκρανικά) πραγματοποίησε το ιδρυτικό του συνέδριο. Στις 27 Οκτωβρίου το Ανώτατο Σοβιέτ της Ουκρανίας ψήφισε νόμο καταργώντας το ειδικό καθεστώς του κόμματος και άλλων επίσημων οργανισμών.
Χούκμπερτ
Ο Χούκμπερτ (Hucbert [Υκμπέρ]· σημερινή γαλλική γραφή: Hubert [Υμπέρ]· 820 - 864) ήταν Φράγκος ευγενής, μέλος του Οίκου των Μποζονιδών, γιος του Μπόζο του Πρεσβύτερου κόμη του Τορίνο και του Βαλαί.
Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης
Ουκρανικό Ρουχ
Στις 28 Οκτωβρίου 1989 το Ουκρανικό Ανώτατο Σοβιέτ αποφάσισε ότι τα Ουκρανικά θα είναι επίσημη γλώσσα της Ουκρανίας ενώ τα Ρωσικά θα χρησιμοποιούνται για την επικοινωνία μεταξύ των εθνικών ομάδων. Το εν λόγω διάταγμα άρχισε να ισχύει από τις 1 Ιανουαρίου 1990. Την ίδια ημέρα η Σύναξη της Εκκλησίας της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στο Λβιβ αποσχίστηκε από τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία και αυτοανακηρύχθηκε ως Ουκρανική Ελληνοκαθολική Εκκλησία. Την επόμενη μέρα χιλιάδες άτομα παρακολούθησαν την επιμνημόσυνη τελετή στο Ντεμιανίβ Λαζ. Επίσης τοποθετήθηκε προσωρινός δείκτης τοποθετήθηκε για να υποδείξει ότι ένα μνημείο για τα "θύματα της καταστολής του 1939-1941" θα ανεγερθεί σύντομα.
Χούκμπερτ
Βιογραφία
Ήταν αδελφός της Τευτβέργας, η οποία ήταν σύζυγος του Λοθαρίου Β΄ των Καρολιδών βασιλιά της Λοθαριγγίας. Ο Χούκμπερτ ήταν σε όλη την διάρκεια της ζωής του ηγούμενος στο αββαείο του Αγίου Μαυρικίου, στα Βαλαί.
Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης
Ουκρανικό Ρουχ
Στα μέσα του Νοεμβρίου η Κοινωνία Ουκρανικής Γλώσσας Σεβτσένκο καταχωρήθηκε επίσημα. Στις 19 Νοεμβρίου 1989 μια δημόσια συγκέντρωση στο Κίεβο προσέλκυσε χιλιάδες πενθούντες, τους φίλους και την οικογένεια τριών τροφίμων του διαβόητου Στρατόπεδου Γκουλάγκ Αριθ. 36 στο Περμ των Ουράλιων Ορέων: τους ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα Βασίλ Στους, Ολεξίι Τίχι και Γιούρι Λίτβιν, οι οποίοι επανατάφηκαν στην Ουκρανία. Τα λείψανα τους επαναθάφτηκαν στο Κοιμητήριο Μπαϊκόβε. Ο Καρδινάλιος Μιροσλάβ Λουμπατσίβσκι ανακήρυξε την 26η Νοεμβρίου 1989 ως ημέρα προσευχής και νηστείας. Χιλιάδες πιστοί στη δυτική Ουκρανία συμμετείχαν σε θρησκευτικές λειτουργίες στην παραμονή της συνάντησης μεταξύ του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ και του Σοβιετικού Προέδρου Γκορμπατσόφ. Στις 28 Νοεμβρίου του 1989 το Συμβούλιο Θρησκευτικών Υποθέσεων της Ουκρανικής ΣΣΔ εξέδωσε διάταγμα που επέτρεπε στις ουκρανικές Καθολικές κοινότητες να εγγραφούν ως νομικές οργανώσεις. Το διάταγμα ανακηρύχθηκε στις 1 Δεκεμβρίου και συνέπιπτε με μια συνάντηση μεταξύ του Πάπα και του Προέδρου της ΕΣΣΔ στο Βατικανό.
Ο πρώτος επίσημος εορτασμός της Διεθνούς Ημέρας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έλαβε χώρα στις 10 Δεκεμβρίου 1989 στο Λβιβ. Στις 17 Δεκεμβρίου περίπου 30.000 άτομα παρακολούθησαν μια δημόσια συνάντηση που διοργανώθηκε στο Κίεβο από το Ρουχ στη μνήμη του νομπελίστα Αντρέι Ζαχάρωφ, ο οποίος πέθανε στις 14 Δεκεμβρίου. Στις 26 Δεκεμβρίου το Ανώτατο Σοβιέτ της Ουκρανικής ΣΣΔ ενέκρινε νόμο για τον ορισμό των Χριστουγέννων, του Πάσχα και του Πανηγυριού της Αγίας Τριάδας ως επίσημες αργίες.
Χούκμπερτ
Βιογραφία
Οι προσπάθειες του επ'αδελφή γαμπρού του Λοθάριου Β΄ επικεντρώθηκαν στο διαζύγιό του με την σύζυγό του Τευτβέργα. Για να επιτύχει τον σκοπό του, ζήτησε την υποστήριξη των θείων του Λουδοβίκου Β΄ του Γερμανικού και Καρόλου Β΄ του Φαλακρού. Ο Χούκμπερτ αντέδρασε σκληρά και προχώρησε σε ένοπλες ενέργειες, προκειμένου να υποστηρίξει την αδελφή του.
Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης
Ουκρανικό Ρουχ
Τον Μάιο του 1989 ο Σοβιετικός αντιφρονούντας Μουσταφά Ντζεμίλεφ εκλέχθηκε στην αρχηγία του νεοσύστατου Εθνικού Κινήματος των Τάταρων της Κριμαίας. Επίσης είχε ηγετικό ρόλο στην καμπάνια για την επιστροφή των Τάταρων της Κριμαίας στην Κριμαία μετά από 45 χρόνια εξορίας.
Χούκμπερτ
Οικογένεια
Ο Χούκμπερτ ήταν πατέρας του:
Άλμπατρος του Βόρειου Ειρηνικού
Τα Άλμπατρος του Βόρειου Ειρηνικού είναι θαλάσσια πελαγικά πτηνά της οικογένειας των Διομηδειιδών. Η επιστημονική ονομασία του γένους είναι Phoebastria και περιλαμβάνει 10 είδη, εκ των οποίων τα 4 ζουν μέχρι σήμερα. Αποτελούν τα πιο τροπικά είδη άλμπατρος, με δύο είδη (P. immutabilis & P. nigripes) να αναπαράγονται στα Βορειοδυτικά Χαβανέζικα Νησιά, ένα στα υπο-τροπικά νησιά νότια της Ιαπωνίας (P. albatros), κι ένα να αναπαράγεται στον Ισημερινό (P. irrorata).
Χούκμπερτ
Παραπομπές
Κατηγορία:Οίκος των Μποζονιδών
Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης
Λευκορωσία: Κουραπάτι
μικρογραφία|Συνάντηση στο Κουραπάτι στη Λευκορωσία, 1989 Στις 24 Ιανουαρίου 1989 οι Σοβιετικές αρχές στη Λευκορωσία συμφώνησαν στο αίτημα της αντιπολίτευσης για την κατασκευή μνημείου εις ανάμνηση των χιλιάδων ανθρώπων που πυροβολήθηκαν από την αστυνομία επί Σταλινικής εποχής στο δάσος Κουραπάτι κοντά στο Μινσκ στη δεκαετία του 1930.
Στις 30 Σεπτεμβρίου 1989 χιλιάδες Λευκορώσοι διαδήλωσαν στο Μινσκ καταγγέλλοντας τους τοπικούς ηγέτες και απαιτώντας επιπλέον καθαρισμό του χώρου καταστροφής του 1986 στο Τσερνομπίλ της Ουκρανίας. Παρά την καταρρακτώδη βροχή, συγκεντρώθηκαν γύρω στους 15.000 διαδηλωτές, οι οποίοι φορούσαν στολές προστασίας από τη ραδιενέργεια και μετέφεραν την απαγορευμένη κόκκινη και άσπρη Λευκορωσική εθνική σημαία. Αργότερα συγκεντρώθηκαν στο κέντρο της πόλης κοντά στην έδρα της κυβέρνησης. Εκεί οι ομιλητές απαίτησαν την παραίτηση του Γιεφρέμ Σοκόλοφ, ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος της δημοκρατίας και ζήτησαν την εκκένωση μισού εκατομμυρίου ανθρώπων από τις μολυσμένες περιοχές.
Άλμπατρος του Βόρειου Ειρηνικού
Συστηματική ταξινόμηση
Το γένος Phoebastria περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Γερμανό ορνιθολόγο Λούντβιχ Ρίτσενβαχ (Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach, 1793 - 1879) το 1853.
Η ταξινόμηση των άλμπατρος του Βόρειου Ειρηνικού είναι πολύ συγκεχυμένη, όπως συμβαίνει με όλα τα άλμπατρος. Είναι ευρέως αποδεκτό τώρα, με βάση τα μοριακά στοιχεία και τα απολιθώματα, ότι είναι ένα ξεχωριστό γένος από το Diomedea στο οποίο τοποθετήθηκαν παλαιότερα τα «πιο λευκά» άλμπατρος, τα οποία όμως περιορίζονται τώρα στα «μεγάλα» άλμπατρος. Μοιράζονται ορισμένα χαρακτηριστικά αναγνώρισης. Πρώτον, έχουν ρινικές διαβάσεις που συνδέονται με την άνω γνάθο που ονομάζεται ρινοθήκη (naricorns). Παρόλο που τα ρουθούνια των άλμπατρος είναι στα πλάγια του ράμφους. Το ράμφος των Ρινοτρυπόμορφων (Procellariiformes) είναι επίσης μοναδικό στο ότι χωρίζεται σε επτά έως εννέα καρυκεύματα. Τέλος, παράγουν ένα στομαχικό έλαιο που αποτελείται από εστέρες κερίου και τριγλυκερίδια που φυλάσσονται στον πρόλοβο (proventriculus). Αυτό χρησιμοποιείται τόσο εναντίον των αρπακτικών όσο και σαν μια πλούσια σε ενέργεια πηγή τροφής για τους νεοσσούς και για τους ενήλικες κατά τη διάρκεια των μεγάλων πτήσεων τους. Έχουν επίσης έναν αδένα που βρίσκεται πάνω από τη ρινική δίοδο και βοηθά στην αφαλάτωση του σώματός τους, για να αντισταθμίσουν την υψηλή ποσότητα ωκεάνιου νερού που απορροφούν. Ύστερα αποβάλλει ένα υψηλό αλατούχο διάλυμα από τη μύτη τους.
Περιγραφή
Τα άλμπατρος του Βόρειου Ειρηνικού είναι μεγάλου μεγέθους θαλασσοπούλια, που το μέγεθός τους κυμαίνεται από 68 έως και 94 εκατοστά, και άνοιγμα φτερούγων που κυμαίνεται από 190-240 εκατοστά. Όλα τα είδη έχουν κοντή καστανή ουρά.
Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης
Ζαναοζέν, Καζακστάν
Στις 22 Ιουνίου 1989 ο Γκορμπατσόφ αντικατέστησε τον Ρώσο Γκενάλντι Κόλμπιν (ο διορισμός του προκάλεσε τις διαμαρτυρίες τον Δεκέμβριο του 1986) με τον Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Καζακικής ΣΣΔ. Ο Ναζαρμπάγιεφ είναι εθνικός Καζάκος και έτσι έγινε επόμενος ηγέτης του Καζακστάν ως Σοβιετική Δημοκρατία και πρόεδρος του ανεξάρτητου Καζακστάν μέχρι σήμερα.
Η Μόσχα χάνει έξι δημοκρατίες
Στις 7 Φεβρουαρίου 1990 η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΣΕ αποδέχτηκε τη σύσταση του Γκορμπατσόφ για την κατάργηση του μονοπώλιου του Κόμματος στην πολιτική εξουσία. Το 1990 οι δεκαπέντε δημοκρατίες της ΕΣΣΔ πραγματοποίησαν τις πρώτες ανταγωνιστικές εκλογές, με τους μεταρρυθμιστές και εθνικιστές να κερδίζουν πολλές έδρες. Το ΚΚΣΕ έχασε τις εκλογές σε έξι δημοκρατίες:
Άλμπατρος του Βόρειου Ειρηνικού
Περιγραφή
Οι διατροφικές συνήθειες αυτών των άλμπατρος είναι παρόμοιες με άλλων άλμπατρος στο ότι τρέφονται με ψάρια, καλαμάρια, καρκινοειδή και ψοφίμια.
Οι παρατηρήσεις που έγιναν τον Ιούνιο του 2010 από το ερευνητικό σκάφος του Πανεπιστημίου Hokkaido στο Oshoro Maru στο δυτικό Βόρειο Ειρηνικό έδειξαν μια εμφανή συμβιωτική σχέση μεταξύ ενός κοπαδιού 57 φεγγαρόψαρων (Mola mola) και του άλμπατρος του Λέισαν και του μαυροπόδαρου άλμπατρος. Τα φεγγαρόψαρα μολύνθηκαν από τα μεσοπαρασιτικά Κωπήποδα του γένους Pennella και τα άλμπατρος φάνηκαν να απομακρύνουν αυτά τα παράσιτα από το φεγγαρόψαρο που φαινόταν να προσπαθεί ενεργά να προσελκύσει τα άλμπατρος.
Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης
Η Μόσχα χάνει έξι δημοκρατίες
Οι δημοκρατίες άρχισαν να δηλώνουν την εθνική τους κυριαρχία και άρχισε ο λεγόμενος "πόλεμος των νόμων" με την κεντρική κυβέρνηση της Μόσχας, απορρίπτοντας την ενωσιακή νομοθεσία που ερχόταν σε σύγκρουση με τους τοπικούς νόμους, υποστηρίζοντας τον έλεγχο τους στην τοπική οικονομία. Επίσης αρνήθηκαν να πληρώσουν τους φόρους. Αυτή η σύγκρουση προκάλεσε οικονομική αποδιάρθρωση καθώς οι γραμμές παροχής είχαν διακοπεί. Αυτό προκάλεσε την περαιτέρω πτώση της Σοβιετικής οικονομίας.
Αντιπαλότητα μεταξύ της ΕΣΣΔ και της ΡΣΟΣΔ
Στις 4 Μαρτίου του 1990 η Ρωσική Σοβιετική Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία πραγματοποίησε σχετικά ελεύθερες εκλογές για το Κογκρέσο των Αντιπροσώπων του Λαού της Ρωσίας. Ο νικητής ήταν ο Μπόρις Γέλτσιν, ο οποίος εκπροσωπούσε το Σβερντλόφσκ και συγκέντρωσε το 72% των ψήφων. Στις 29 Μαΐου 1990, ο Γέλτσιν εκλέχτηκε πρόεδρος του Προεδρείου του Ανωτάτου Σοβιέτ της ΡΣΟΣΔ, παρά το γεγονός ότι ο Γκορμπατσόφ ζήτησε από τους Ρώσους βουλευτές να μην ψηφίσουν υπέρ του.
Άλμπατρος του Βόρειου Ειρηνικού
Περιγραφή
Όταν φεύγουν, επιλέγουν απομονωμένες τοποθεσίες και γεννούν ένα αυγό, με τους δύο γονείς να επωάζουν και να ανατρέφουν τον νεοσσό. Είναι μονογαμικά πτηνά και δεν ξεκινούν να αναπαράγονται έως την ηλικία των 5-15 ετών.
Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης
Αντιπαλότητα μεταξύ της ΕΣΣΔ και της ΡΣΟΣΔ
Ο Γέλτσιν υποστηριζόταν από τα δημοκρατικά και συντηρητικά μέλη του Ανωτάτου Σοβιέτ, που άρπαξαν την εξουσία στην αναπτυσσόμενη πολιτική κατάσταση. Αυτό δημιούργησε νέα πάλη για την εξουσία ανάμεσα στη ΡΣΟΣΔ και τη Σοβιετική Ένωση. Στις 12 Ιουνίου του 1990 το Κογκρέσο των Αντιπροσώπων του Λαού της ΡΣΟΣΔ εξέδωσε ανακήρυξη κυριαρχίας. Στις 12 Ιουλίου 1990, ο Γέλτσιν παραιτήθηκε από το Κομμουνιστικό Κόμμα σε μια δραματική ομιλία στο 28ο Συνέδριο του Κόμματος. μικρογραφία|117x117εσ|Ο Λιθουανός Βιτάουτας Λαντσμπέργκις
Λιθουανία
Η επίσκεψη του Γκορμπατσόφ στη λιθουανική πρωτεύουσα Βίλνιους στις 11 με 13 Ιανουαρίου 1990 προκάλεσε συλλαλητήριο υπέρ της ανεξαρτησίας στο οποίο υπολογίζεται ότι συμμετείχαν 250.000 άνθρωποι.
Άλμπατρος του Βόρειου Ειρηνικού
Είδη
μικρογραφία|400x400εσ|Σπάνια φωτογραφία όπου παρουσιάζονται τρία διαφορετικά είδη του γένους Phoebastria μαζί: (από αριστερά προς τα δεξιά) [[Άλμπατρος του Λέισαν, Μαυροπόδαρο άλμπατρος και βραχύουρο άλμπατρος]] Αυτό το γένος και το Diomedea είχαν ήδη εμφανιστεί στο μεσαίο Μειόκαινο (12-15 εκατ.). Αρκετές μορφές απολιθωμάτων είναι γνωστές, γεγονός που αποδεικνύει παρεμπιπτόντως ότι το γένος Phoebastria εξαπλώθηκε στο Βόρειο Ατλαντικό. Η σημερινή κατανομή είναι συνεπώς κατακερματισμένη. Το παλαιότερο γνωστό είδος, P. californica, ήταν τουλάχιστον το μέγεθος του βραχύουρου άλμπατρος και ίσως ήταν πρόγονος αυτού του πουλιού.
Πηγές
Κατηγορία:Διομηδειίδες
Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης
Λιθουανία
Στις 11 Μαρτίου, το πρόσφατα εκλεγμένο κοινοβούλιο της Λιθουανικής ΣΣΔ εξέλεξε τον ηγέτη του Σαγιούντις Βιτάουτας Λαντσμπέργκις ως πρόεδρο και διακήρυξε τον Νόμο της Επανίδρυσης του Κράτους της Λιθουανίας. Ως αποτέλεσμα η Λιθουανία έγινε η πρώτη Σοβιετική Δημοκρατία που αποσχίστηκε από την ΕΣΣΔ. Η Μόσχα αντέδρασε με οικονομικό αποκλεισμό κρατώντας τα στρατεύματα στη Λιθουανία δήθεν "για να εξασφαλίσει τα δικαιώματα των εθνοτικών Ρώσων". μικρογραφία|141x141εσ|Ο Εσθονός Έντγκαρ Σαβισάαρ
Εσθονία
Στις 25 Μαρτίου 1990 το Κομμουνιστικό Κόμμα της Εσθονίας ψήφισε υπέρ της απόσχισης από το ΚΚΣΕ μετά από μια εξάμηνη μεταβατική περίοδο.
Στις 30 Μαρτίου 1990 το Ανώτατο Συμβούλιο της Εσθονίας ανακήρυξε τη Σοβιετική κατοχή της Εσθονίας από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο παράνομη και άρχισε να ανασυγκροτεί την Εσθονία ως ανεξάρτητο κράτος.
Λετονία
Η Λετονία κήρυξε την αποκατάσταση ανεξαρτησίας στις 4 Μαΐου 1990, με την ανακήρυξη να προβλέπει μια μεταβατική περίοδο πριν την πλήρη ανεξαρτησία. Η ανακήρυξη ανέφερε ότι αν και η Λετονία ντε φάκτο είχε χάσει την ανεξαρτησία της στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε παραμείνει ντε γιούρε κυρίαρχη χώρα επειδή η προσάρτηση ήταν αντισυνταγματική και ενάντια στη θέληση των Λετονών. Η ανακήρυξη ανέφερε επίσης ότι η Λετονία θα συνεχίσει τη σχέση της με τη Σοβιετική Ένωση, με βάση τη Λετονοσοβιετική Συνθήκη Ειρήνης του 1920, κατά την οποία η Σοβιετική Ένωση αναγνώρισε την ανεξαρτησία της Λετονίας ως απαραβίαστη. Στη Λετονία η 4η Μαΐου είναι εθνική αργία.
Στις 7 Μαΐου 1990 ο Ιβάρς Γκοντμάνις του Λετονικού Λαϊκού Μετώπου εξελέγη Πρόεδρος του Συμβουλίου των Υπουργών (ισοδύναμη θέση με τον Πρωθυπουργό της Λετονίας).
Μαύρος Ιανουάριος του Αζερμπαϊτζάν
Κατά την πρώτη εβδομάδα του Ιανουαρίου 1990 πλήθος κατέλαβε και κατέστρεψε τα σύνορα, φράχτες και παρατηρητήρια κατά μήκος των συνόρων με το Ιράν, επιτρέποντας σε χιλιάδες Σοβιετικούς Αζέρους να διασχίσουν τα σύνορα και να συναντήσουν τα ξαδέρφια τους στο Ιρανικό Αζερμπαϊτζάν. Ήταν η πρώτη φορά που η Σοβιετική Ένωση έχανε τον έλεγχο ενός εξωτερικού συνόρου. αριστερά|μικρογραφία|180x180εσ|Γραμματόσημο του Αζερμπαϊτζάν με φωτογραφίες του Μαύρου Ιανουαρίου Οι εθνοτικές εντάσεις μεταξύ των Αρμένιων και των Αζέρων είχαν κλιμακωθεί την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1988. Στις 9 Ιανουαρίου 1990, μετά την απόφαση του αρμενικού κοινοβουλίου να περιλάβει το Ναγκόρνο-Καραμπάχ εντός του προϋπολογισμού του ξέσπασαν νέες συγκρούσεις και υπήρξαν ομηρίες σκοτώνοντας τέσσερις Ρώσους στρατιώτες. Στις 11 Ιανουαρίου ριζοσπάστες του Λαϊκού Μετώπου εισέβαλαν στα κομματικά κτίρια και ανέτρεψαν τις κομμουνιστικές δυνάμεις στο Λενκοράν στα νότια της χώρας. Ο Γκορμπατσόφ αποφάσισε να ανακτήσει τον έλεγχο του Αζερμπαϊτζάν. Τα γεγονότα που ακολούθησαν έμειναν γνωστά ως "Μαύρος Ιανουάριος." Αργά στις 19 Ιανουαρίου του 1990, μετά την ανατίναξη του κεντρικού τηλεοπτικού σταθμού και τη διακοπή των τηλεφωνικών και ραδιοφωνικών γραμμών, 26.000 Σοβιετικά στρατεύματα εισήλθαν στην πρωτεύουσα Μπακού, σπάζοντας τα οδοφράγματα. Επίσης, επιτέθηκαν στους διαδηλωτές και πυροβόλησαν τα πλήθη. Εκείνο το βράδυ και κατά τη διάρκεια των μετέπειτα συγκρούσεων (οι οποίες διήρκεσαν μέχρι τον Φεβρουάριο), πάνω από 130 άνθρωποι πέθαναν. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν άμαχοι. Πάνω από 700 άμαχοι τραυματίστηκαν, εκατοντάδες τέθηκαν υπό κράτηση, αλλά μόνο μερικοί από αυτούς δικάστηκαν πραγματικά για δήθεν ποινικά αδικήματα.
Ο στρατός είχε αποκτήσει τον έλεγχο του Μπακού, αλλά από τις 20 Ιανουαρίου είχε ουσιαστικά χάσει το Αζερμπαϊτζάν. Σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού του Μπακού παρακολούθησε τις μαζικές κηδείες των "μαρτύρων" οι οποίοι θάφτηκαν στο Στενό των Μαρτύρων. Χιλιάδες μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος έκαψαν δημοσίως τις κομματικές κάρτες τους. Ο Πρώτος Γραμματέας Βεζίροφ διέφυγε κρυφά στη Μόσχα και ο Αγιάζ Μουταλίμποφ διορίστηκε διάδοχός του σε ελεύθερη ψήφο των αξιωματούχων του κόμματος. Ο Ρώσος Βίκτορ Πολιανίτσκο παρέμεινε δεύτερος γραμματέας και η δύναμη πίσω από το θρόνο.
Μετά την επικράτηση των σκληροπυρηνικών, οι εκλογές της 30ης Σεπτεμβρίου 1990 (επαναληπτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 14 Οκτωβρίου) χαρακτηρίστηκαν από εκφοβισμό. Αρκετοί υποψήφιοι του Λαϊκού Μετώπου φυλακίστηκαν, δύο άτομα δολοφονήθηκαν και υπήρξε εκλογική απάτη ακόμη και με την παρουσία Δυτικών παρατηρητών. Τα αποτελέσματα των εκλογών αντανακλούσαν το απειλητικό περιβάλλον, και από τα 350 μέλη, τα 280 ήταν Κομμουνιστές. Μόνο 45 υποψήφιοι προέρχονταν από το Λαϊκό Μέτωπο και άλλες μη-κομμουνιστικές ομάδες, οι οποίοι σχημάτισαν ένα Δημοκρατικό Συνασπισμό. Το Μάιο του 1990 ο Μουταλίμποφ εξελέγη Πρόεδρος του Ανωτάτου Σοβιέτ χωρίς αντίπαλο.
Ουκρανία
μικρογραφία|Ο Βιατσεσλάβ Τσορνοβίλ, ένας προεξέχων Ουκρανός αντιφρονούντας και ηγετικό μέλος του Ρουχ. Στις 21 Ιανουαρίου 1990, το Ρουχ οργάνωσε μια ανθρώπινη αλυσίδα 480 χιλιομέτρων ανάμεσα στο Κίεβο, το Λβιβ και το Ιβάνο-Φρανκίβσκ. Εκατοντάδες χιλιάδες άτομα ένωσαν τα χέρια για να τιμήσουν την ανακήρυξη της Ουκρανικής ανεξαρτησίας το 1918 και την επανένωση της Ουκρανικής γης ένα έτος αργότερα (Νόμος Επανένωσης του 1919). Στις 23 Ιανουαρίου 1990 η Ουκρανική Ελληνοκαθολική Εκκλησία πραγματοποίησε την πρώτη σύνοδό της μετά από την εκκαθάρισή της από τους Σοβιετικούς το 1946 (νόμος ο οποίος κήρυττε τη συγκέντρωση άκυρη). Στις 9 Φεβρουαρίου 1990 το Ρουχ εγγράφηκε επίσημα από το Ουκρανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης. Ωστόσο, η εγγραφή συνέβη πολύ αργά ώστε το Ρουχ να μπορέσει να προτείνει τους δικούς του υποψήφιους για τις βουλευτικές και τοπικές εκλογές στις 4 Μαρτίου. Στις εκλογές των λαϊκών αντιπροσώπων για το Ανώτατο Συμβούλιο (Βερχόβνα Ράντα) το 1990, οι υποψήφιοι από το Δημοκρατικό Μπλοκ κέρδισαν σαρωτικές νίκες στις περιφέρειες της δυτικής Ουκρανίας. Για την πλειοψηφία των εδρών έπρεπε να πραγματοποιηθούν επαναληπτικές εκλογές. Στις 18 Μαρτίου, οι Δημοκρατικοί υποψήφιοι πέτυχαν περαιτέρω νίκες στις επαναληπτικές εκλογές. Το Δημοκρατικό Μπλοκ κέρδισε περίπου 90 από τις 450 έδρες της νέας βουλής.
Στις 6 Απριλίου 1990 το Δημοτικό Συμβούλιο του Λβιβ ψήφισε την επιστροφή του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Γεωργίου στην Ουκρανική Ελληνοκαθολική Εκκλησία. Η ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία αρνήθηκε την επιστροφή. Στις 29 με 30 Απριλίου 1990, η Ουκρανική Ένωση Ελσίνκι διαλύθηκε για να σχηματίσει το Ουκρανικό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Στις 15 Μαΐου συγκλήθηκε το νέο κοινοβούλιο. Το μπλοκ των συντηρητικών κομμουνιστών έλαβε 239 έδρες ενώ το Δημοκρατικό Μπλοκ, το οποίο είχε εξελιχθεί στο Εθνικό Συμβούλιο, ανέβηκε στους 125 βουλευτές. Στις 4 Ιουνίου 1990, οι δύο υποψήφιοι παρέμειναν στον παρατεταμένο αγώνα για τις έδρες του κοινοβουλίου. Ο ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ουκρανίας (ΚΚΟ) Βολοντιμίρ Ιβάσκο, εξελέγη με το 60 τοις εκατό των ψήφων, όμως περισσότεροι από 100 βουλευτές της αντιπολίτευσης μποϊκόταραν τις εκλογές. Στις 5 με 6 Ιουνίου 1990, ο Μητροπολίτης Μστισλάβ της εδρευόμενης στις ΗΠΑ Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εξελέγη πατριάρχης από την Ουκρανική Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία (ΟΑΟΕ) κατά τη διάρκεια της πρώτης συνόδου της Εκκλησίας. Η ΟΑΟΕ δήλωσε την πλήρη ανεξαρτησία της από το Πατριαρχείο Μόσχας της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία το Μάρτιο του είχε παραχωρήσει αυτονομία στη Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Φιλάρετο. αριστερά|μικρογραφία|Ο Λεονίντ Κραβτσούκ έγινε ο ηγέτης της Ουκρανίας το 1990. Στις 22 Ιουνίου 1990, ο Βολοντιμίρ Ιβάσκο απέσυρε την υποψηφιότητά του για τον ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ουκρανίας, λαμβάνοντας υπόψη τη νέα του θέση στο κοινοβούλιο. Ο Στανισλάβ Χουρένκο εξελέγη πρώτος γραμματέας του ΚΚΟ. Στις 11 Ιουλίου, ο Ιβάσκο παραιτήθηκε από τη θέση του ως πρόεδρος του Ουκρανικού Κοινοβουλίου, αφού εξελέγη αναπληρωτής γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης. Το Κοινοβούλιο έκανε δεκτή την παραίτηση του, μια εβδομάδα αργότερα, στις 18 Ιουλίου. Στις 16 Ιουλίου το Κοινοβούλιο ενέκρινε τη Διακήρυξη για την Κρατική Κυριαρχία της Ουκρανίας με συντριπτική πλειοψηφία – με 355 ψήφους υπέρ και τέσσερις κατά. Οι λαϊκοί αντιπρόσωποι ψήφισαν με 339 ψήφους υπέρ και 5 κατά για τη διακήρυξη της 16ης Ιουλίου ως μια ουκρανική εθνική εορτή.
Στις 1 Οκτωβρίου 1990 το κοινοβούλιο συνέρχεται εκ νέου μέσα σε μαζικές διαδηλώσεις που ζητούσαν την παραίτηση του Κραβτσούκ και του Πρωθυπουργού Βιτάλι Μασόλ, οι οποίοι είχαν απομείνει από το προηγούμενο καθεστώς. Οι φοιτητές έστησαν εκατοντάδες σκηνές στην Πλατεία της Οκτωβριανής Επανάστασης όπου συνέχισαν τη διαμαρτυρία.
Στις 17 Οκτωβρίου ο Μασόλ παραιτήθηκε. Στις 20 Οκτωβρίου ο Πατριάρχης Κιέβου και πάσης Ουκρανίας Μστισλάβ φτάνει στον Καθεδρικό της Αγίας Σοφίας ολοκληρώνοντας μια εξορία 46 ετών από την πατρίδα του. Στις 23 Οκτωβρίου 1990, το Κοινοβούλιο ψήφισε τη διαγραφή του Άρθρου 6 του Ουκρανικού Συντάγματος, το οποίο αναφερόταν στο "ηγετικό ρόλο" του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Στις 25-28 Oκτωβρίου 1990, το Ρουχ πραγματοποίησε το δεύτερο συνέδριο του και δήλωσε ότι ο κύριος στόχος ήταν η "ανανέωση της ανεξάρτητης κρατικής υπόστασης για την Ουκρανία". Στις 28 Οκτωβρίου οι πιστοί της ΟΑΟΕ, υποστηριζόμενοι από τους Ουκρανικούς Καθολικούς, διαδήλωσαν κοντά στον Καθεδρικό της Αγίας Σοφίας καθώς ο νεοεκλεγείς Πατριάρχης Αλεξέι της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και ο Μητροπολίτης Φιλάρετος γιόρτασαν τη Θεία Λειτουργία στο ιερό. Την 1η Νοεμβρίου, οι ηγέτες της Ουκρανικής Ελληνοκαθολικής Εκκλησίας και της Ουκρανικής Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο Μητροπολίτης Βλαδίμηρος Στερνιούκ και Πατριάρχης Μστισλάβ αντίστοιχα, συναντήθηκαν στο Λβιβ κατά τη διάρκεια της επετείου των εκδηλώσεων μνήμης για την ανακήρυξη της Δυτικής Ουκρανικής Εθνικής Δημοκρατίας το 1918.
Στις 18 Νοεμβρίου 1990, η Ουκρανική Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία ενθρόνισε τον Μστισλάβ ως Πατριάρχη του Κιέβου και πάσης Ουκρανίας κατά τη διάρκεια των τελετών στο Καθεδρικό Ναό της Αγίας Σοφίας. Επίσης στις 18 Νοεμβρίου, ο Καναδάς ανακοίνωσε ότι ο γενικός πρόξενος στο Κίεβο θα είναι ο Ουκρανοκαναδός Νεστόρ Γκαγιόβσκι. Στις 19 Νοεμβρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι ο γενικός πρόξενος τους στο Κίεβο θα είναι ο Ουκρανοαμερικανός Τζον Στέπαντσουκ. Στις 19 Νοεμβρίου οι πρόεδροι των Ουκρανικών και Ρωσικών κοινοβουλίων, ο Κράβτσουκ και ο Γέλτσιν αντίστοιχα, υπέγραψαν δεκαετές διμερές σύμφωνο. Στις αρχές του Δεκεμβρίου 1990 ιδρύθηκε το Κόμμα της Δημοκρατικής Αναγέννησης της Ουκρανίας και στις 15 Δεκεμβρίου ιδρύθηκε το Δημοκρατικό Κόμμα της Ουκρανίας.
Κιργιζία: Σφαγή του Ος
Τον Ιούνιο του 1990 πραγματοποιήθηκαν αιματηρές εθνοτικές συγκρούσεις μεταξύ της Κιργιζικής εθνικιστικής ομάδας Ος Αϋμάγκι και την Ουζμπεκική εθνικιστική ομάδα Αντολάτ πάνω από τη γη ενός πρώην συλλογικού αγροκτήματος. Η εν λόγω ταραχή έλαβε χώρα στο Ος και τα περίχωρά του. Περίπου 1.200 άτομα τραυματίστηκαν. Πάνω από 300 άτομα σκοτώθηκαν και 462 άλλοι τραυματίστηκαν σοβαρά. Οι ταραχές ξέσπασαν λόγω της κατανομής των πόρων της γης μέσα και γύρω από την πόλη.
Κρίση της Μόσχας
μικρογραφία|Μετά την [[Ημέρα Ανεξαρτησίας (Γεωργία)|ανακήρυξη ανεξαρτησίας από τη Γεωργία το 1991, η Νότια Οσσετία και Αμπχαζία εξέφρασαν την επιθυμία τους να αποσχιστούν από τη Γεωργία και να παραμείνουν μέρος της Σοβιετικής Ένωσης/Ρωσίας. ]] Στις 14 Ιανουαρίου 1991, ο Νικολάι Ρύζκοφ παραιτήθηκε από τη θέση του ως Πρόεδρος του Συμβουλίου των Υπουργών ή Πρωθυπουργός της Σοβιετικής Ένωσης. Τον διαδέχτηκε ο Βαλεντίν Παβλόφ στη νεοσύστατη θέση του Πρωθυπουργού της Σοβιετικής Ένωσης.
Στο δημοψήφισμα της 17ης Μαρτίου 1991, το 76.4% των ψηφοφόρων ενέκρινε τη διατήρηση μιας μεταρρυθμισμένης Σοβιετικής Ένωσης. Οι δημοκρατίες της Βαλτικής, ηΑρμενία, η Γεωργία και η Μολδαβία μποϊκόταραν ο δημοψήφισμα, καθώς και η Τσετσενο-Ινγκουσετία (μια αυτόνομη δημοκρατία στη νότια Ρωσία με έντονη επιθυμία για ανεξαρτησία, η οποία αυτοαναφερόταν ως Ιτσκερία). Στις εννέα συμμετέχοντες δημοκρατίες η πλειοψηφία των ψηφοφόρων υποστήριξε τη διατήρηση της μεταρρυθμισμένης Σοβιετικής Ένωσης.
Πρόεδρος της Ρωσίας, Μπορίς Γέλτσιν
μικρογραφία|Ο Μπορίς Γέλτσιν, ο πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος Πρόεδρος της Ρωσίας Στις 12 Ιουνίου 1991 ο Μπορίς Γέλτσιν κέρδισε το 57% της λαϊκής ψήφου στις προεδρικές εκλογές, νικώντας τον προτεινόμενο υποψήφιο του Γκορμπατσόφ, τον Νικολάι Ρύζκοφ, ο οποίος κέρδισε το 16 τοις εκατό των ψήφων. Μετά την εκλογή του Γέλτσιν ως πρόεδρος, η Ρωσία διακήρυξε την ανεξαρτησία της. Κατά την προεκλογική του εκστρατεία ο Γέλτσιν επέκρινε τη "δικτατορία του κέντρου" αλλά δεν πρότεινε την εισαγωγή της οικονομίας της αγοράς.
Λιθουανία
Στις 13 Ιανουαρίου 1991, μαζί με την ομάδα Σπετσνάζ Άλφα της KGB, τα Σοβιετικά στρατεύματα εισέβαλαν στον Πύργο Τηλεόρασης του Βίλνιους στη Λιθουανία για να καταστείλουν το κίνημα ανεξαρτησίας. Δεκατέσσερις άοπλοι πολίτες σκοτώθηκαν και εκατοντάδες τραυματίστηκαν. Το βράδυ της 31ης Ιουλίου 1991, η Ρωσο-Σοβιετική OMON από τη Ρίγα επιτέθηκε στο συνοριακό φυλάκιο με τη Λιθουανία στο Μεντινινκάι και σκότωσε επτά Λιθουανούς στρατιωτικούς. Αυτό το γεγονός αμαύρωσε περαιτέρω τη θέση της Σοβιετικής Ένωσης διεθνώς και εγχωρίως, σκληρύνοντας τη λιθουανική αντίσταση.
Λετονία
αριστερά|μικρογραφία|Οδόφραγμα χτισμένο στη Ρίγα για να αποτρέψει τον Σοβιετικό Στρατό από το να φτάσει στο Λετονικό Κοινοβούλιο, Ιούλιος 1991.
Οι αιματηρές επιθέσεις στη Λιθουανία προέτρεψαν τους Λετονούς να οργανώσουν αμυντικά οδοφράγματα (τα γεγονότα είναι ακόμα και σήμερα γνωστά ως "Τα Οδοφράγματα") εμποδίζοντας την πρόσβαση σε στρατηγικά σημαντικά κτίρια και γέφυρες σε Ρίγα. Οι Σοβιετικές επιθέσεις των επόμενων ημερών είχαν ως αποτέλεσμα των θάνατο έξι ατόμων και το τραυματισμό αρκετών άλλων, ενώ ένα άτομο υπέκυψε στα τραύματα του.
Εσθονία
Όταν η Εσθονία αποκατέστησε επίσημα την ανεξαρτησία της κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος (βλέπε παρακάτω), τις σκοτεινές ώρες της 20ης Αυγούστου 1991, στις 11:03 μ. μ. ώρα Τάλιν, πολλοί Εσθονοί εθελοντές κατέλαβαν το Πύργο Τηλεόρασης του Τάλιν σε μια προσπάθεια να προετοιμαστούν για να κόψουν τους διαύλους επικοινωνίας αφού τα Σοβιετικά στρατεύματα τον κατέλαβαν και οι εθελοντές αρνήθηκαν να εκφοβιστούν από τα Σοβιετικά στρατεύματα. Όταν ο Έντγκαρ Σαβισάαρ αντιμετώπισε τα Σοβιετικά στρατεύματα για δέκα λεπτά, τελικά υποχώρησαν από τον πύργο της Τηλεόρασης, μετά από μια αποτυχημένη αντίσταση κατά των Εσθονών.
Πραξικόπημα του Αυγούστου
δεξιά|μικρογραφία|Άρματα μάχης στην Κόκκινη Πλατεία κατά την απόπειρα πραξικοπήματος του 1991. Αντιμέτωπος με αυξανόμενες αποσχιστικές τάσεις, ο Γκορμπατσώφ προσπάθησε να αναδιαρθρώσει τη Σοβιετική Ένωση σε μια λιγότερο συγκεντρωτική κατάσταση. Στις 20 Αυγούστου 1991, είχε προγραμματιστεί η υπογραφή μιας νέας Ενωσιακής Συνθήκης που θα μετέτρεπε τη Σοβιετική Ένωση σε ομοσπονδία ανεξάρτητων δημοκρατιών με κοινό πρόεδρο, εξωτερική πολιτική και στρατό. Το σχέδιο έλαβε σθεναρή υποστήριξη από τις δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας, οι οποίες χρειαζόντουσαν τα οικονομικά πλεονεκτήματα μιας κοινής αγοράς για να ευημερήσουν. Ωστόσο, αυτό θα περιείχε κάποιο βαθμό από το συνεχιζόμενο έλεγχο του Κομμουνιστικού Κόμματος επί της οικονομικής και κοινωνικής ζωής.
Οι πιο ριζοσπάστες μεταρρυθμιστές ήταν όλο και περισσότερο πεπεισμένοι ότι η ταχεία μετάβαση στην οικονομία της αγοράς ήταν απαραίτητη, ακόμη και αν το τελικό αποτέλεσμα σήμαινε τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης σε διάφορα ανεξάρτητα κράτη. Η ανεξαρτησία επίσης αναγνωρίστηκε με τις επιθυμίες του Γέλτσιν ως πρόεδρος της ρωσικής Ομοσπονδίας, καθώς και από τις περιφερειακές και τοπικές αρχές που ήθελαν να απαλλαγούν από το διάχυτο έλεγχο της Μόσχας. Σε αντίθεση με τη χλιαρή ανταπόκριση της συνθήκης από τους μεταρρυθμιστές, οι συντηρητικοί, οι "πατριώτες" και οι ρώσοι εθνικιστές της ΕΣΣΔ – ακόμα δυνατοί εντός του ΚΚΣΕ και του στρατού – ήταν αντίθετοι με την αποδυνάμωση του Σοβιετικού κράτους και τη συγκεντρωτική δομή της εξουσίας.
Στις 19 Αυγούστου 1991, ο αντιπρόεδρος του Γκορμπατσόφ Γκενάντι Γιανάγιεφ, ο Πρωθυπουργός Βαλεντίν Πάβλοφ, ο Υπουργός Άμυνας Ντμίτρι Γιάζοφ, ο αρχηγός της KGB Βλαντιμίρ Κριούτσκοφ και άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι ενήργησαν για να εμποδίσουν την υπογραφή της Νέας Ενωσιακής Συνθήκης διαμορφώνοντας τη "Γενική Επιτροπή για την Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης", η οποία έθεσε τον Γκορμπατσόφ σε κατ΄οίκον περιορισμό, διακόπτοντας τις επικοινωνίες του Γκορμπατσόφ. Εκείνη τη στιγμή ο Γκορμπατσόφ βρισκόταν σε διακοπές στο Φόρος στη Κριμαία. Οι ηγέτες του πραξικοπήματος εξέδωσαν επείγον διάταγμα για την αναστολή της πολιτικής δραστηριότητας και την απαγόρευση των περισσότερων εφημερίδων.
Οι διοργανωτές του πραξικοπήματος ανέμεναν λαϊκή υποστήριξη αλλά διαπίστωσαν ότι η κοινή γνώμη στις μεγάλες πόλεις και δημοκρατίες ήταν σε μεγάλο βαθμό εναντίον τους, το οποίο εκδηλώθηκε με δημόσιες διαδηλώσεις, ιδιαίτερα στη Μόσχα. Ο πρόεδρος Γέλτσιν της Ρωσικής ΣΟΣΔ καταδίκασε το πραξικόπημα και κέρδισε λαϊκή υποστήριξη.
Χιλιάδες Μοσχοβίτες βγήκαν να υπερασπιστούν τον Λευκό Οίκο (του Κοινοβουλίου της Ρωσικής Ομοσπονδίας και του Γραφείου του Γέλτσιν), τη συμβολική έδρα της ρωσικής κυριαρχίας. Οι διοργανωτές προσπάθησαν χωρίς επιτυχία να συλλάβουν τον Γέλτσιν, ο οποίος πραγματοποιούσε αντίσταση στο πραξικόπημα, κάνοντας ομιλίες από την κορυφή ενός άρματος μάχης. Οι ειδικές δυνάμεις που απεστάλησαν από τους ηγέτες του πραξικοπήματος έλαβαν θέσεις κοντά στο Λευκό Οίκο, αλλά οι βουλευτές αρνήθηκαν να εισβάλουν στο κλεισμένο κτίριο. Οι ηγέτες του πραξικοπήματος παρέλειψαν να παρεμβάλουν τα ξένα δελτία ειδήσεων. Έτσι πολλοί Μοσχοβίτες παρακολούθησαν το γεγονός ζωντανά στο CNN. Ακόμη και ο απομονωμένος Γκορμπατσόφ μπόρεσε να μείνει ενήμερος για τις εξελίξεις, μένοντας συντονισμένος στην Παγκόσμια Υπηρεσία του BBC σε ένα μικρό τρανζίστορ.
Μετά από τρεις μέρες, στις 21 Αυγούστου, το πραξικόπημα κατέρρευσε. Οι διοργανωτές συνελήφθησαν και ο Γκορμπατσόφ αποκαταστάθηκε στο αξίωμά του. Ωστόσο, η εξουσία του είχε μειωθεί αρκετά.
Η πτώση: Αύγουστος-Δεκέμβριος 1991
μικρογραφία|Υπογραφή της συμφωνίας για την ίδρυση της Κοινοπολιτείας των Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ), 8 Δεκεμβρίου 1991. Στις 24 Αυγούστου του 1991, ο Γκορμπατσόφ διέλυσε την Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΣΕ, παραιτήθηκε από γενικός γραμματέας του κόμματος και διέλυσε όλες τις μονάδες του κόμματος στην κυβέρνηση. Πέντε ημέρες αργότερα, το Ανώτατο Σοβιέτ ανέστειλε επ΄αόριστον όλες τις δραστηριότητες του ΚΚΣΕ στο έδαφος της Σοβιετικής Ένωσης, ολοκληρώνοντας το κομμουνιστικό καθεστώς της Σοβιετικής Ένωσης και διαλύοντας τη μόνη εναπομείνουσα ενοποιητική δύναμη της χώρας. Ο Γκορμπατσόφ ίδρυσε το Κρατικό Συμβούλιο της Σοβιετικής Ένωσης στις 5 Σεπτεμβρίου, με σκοπό να φέρει τον ίδιο και τους ανώτατους αξιωματούχους από τις υπόλοιπες δημοκρατίες σε μια συλλογική ηγεσία, ικανή να διορίζει τον πρωθυπουργό της Σοβιετικής Ένωσης. Το συμβούλιο δεν λειτούργησε ποτέ σωστά, αν και ο Ιβάν Σιλάγιεφ ανέλαβε ντε φάκτο το εν λόγω αξίωμα μέσω της Επιτροπής για τη Λειτουργική Διαχείριση της Σοβιετικής Οικονομίας και την Εθνική Οικονομική Επιτροπή. Ακόμη προσπάθησε να διαμορφώσει μια κυβέρνηση αλλά υπήρξε ραγδαία μείωση των εξουσιών.
Η Σοβιετική Ένωση κατέρρευσε με δραματική ταχύτητα κατά το τελευταίο τρίμηνο του 1991. Μεταξύ Αυγούστου και Δεκεμβρίου, 10 δημοκρατίες ανακήρυξαν την ανεξαρτησία τους, σε μεγάλο βαθμό υπό το φόβο νέου πραξικοπήματος. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, ο Γκορμπατσόφ δεν είχε πλέον την εξουσία να επηρεάσει τα γεγονότα έξω από τη Μόσχα. Αμφισβητήθηκε ακόμη και εκεί από τον Γέλτσιν, ο οποίος είχε αρχίσει να παίρνει πάνω του ότι απέμεινε από τη Σοβιετική κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένου του Κρεμλίνου.
Στις 7 Νοεμβρίου 1991 οι περισσότερες εφημερίδες αναφέρονταν στη χώρα ως 'πρώην Σοβιετική Ένωση'.
Ο τελικός γύρος της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης ξεκίνησε με το ουκρανικό δημοψήφισμα στις 1 Δεκεμβρίου 1991, όπου το 90% των ψηφοφόρων επέλεξαν την ανεξαρτησία της χώρας. Η απόσχιση της Ουκρανίας, η δεύτερη σημαντικότερη δημοκρατία της ένωσης οικονομικά και πολιτικά, εξανέμισε κάθε ρεαλιστική δυνατότητα διατήρησης της Σοβιετικής Ένωσης ακόμη και σε περιορισμένη κλίμακα. Οι ηγέτες των τριών βασικών Σλαβικών δημοκρατιών (Ρωσία, Ουκρανία και Λευκορωσία) συμφώνησαν να συζητήσουν τις πιθανές εναλλακτικές λύσεις για την ένωση.
Στις 8 Δεκεμβρίου, οι ηγέτες της Ρωσίας, της Ουκρανίας, και της Λευκορωσίας συναντήθηκαν κρυφά στο Μπελαβέζσκαγια Πούστσα της δυτικής Λευκορωσίας όπου υπέγραψαν τις Συμφωνίες Μπελαβέζα. Οι συμφωνίες κήρυξαν το τέλος της Σοβιετικής Ένωσης και ανακοίνωσαν τον σχηματισμό της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ) ως μια πιο χαλαρή ένωση που θα πάρει τη θέση της. Επίσης κάλεσαν τις άλλες δημοκρατίες να ενταχθούν στην ΚΑΚ. Ο Γκορμπατσόφ το ονόμασε ως αντισυνταγματικό πραξικόπημα. Ωστόσο, αυτή τη φορά δεν υπήρχε πλέον καμία αμφιβολία, καθώς το προοίμιο των Συμφωνιών έγραφε: "Η ΕΣΣΔ, ως αντικείμενο διεθνούς δικαίου και γεωπολιτικής πραγματικότητας, παύει να υπάρχει."
Στις 12 Δεκεμβρίου, το Ανώτατο Σοβιέτ της Ρωσικής ΣΟΣΔ επικύρωσε επίσημα τις Συμφωνίες Μπελαβέζα και αποκήρυξε τη Συνθήκη Δημιουργίας της ΕΣΣΔ του 1922. Επίσης οι Ρώσοι βουλευτές ανακλήθηκαν από το Ανώτατο Σοβιέτ της ΕΣΣΔ. Η νομιμότητα της δράσης αυτής ήταν αμφίβολη, καθώς η Σοβιετική νομοθεσία δεν επέτρεπε τη μονομερή ανάκληση αντιπροσώπων από μια δημοκρατία. Ωστόσο δεν υπήρχε αντίδραση από το Κρεμλίνο ή τη Ρωσία. Κατά πάσα πιθανότητα οι ενστάσεις του Κρεμλίνου δεν θα είχαν καμία επίδραση, δεδομένου ότι η Σοβιετική κυβέρνηση είχε γίνει ανίκανη αρκετό καιρό πριν τον Δεκέμβριο. Στην πραγματικότητα η μεγαλύτερη και ισχυρότερη δημοκρατία είχε αποσχιστεί από την Ένωση. Αργότερα εκείνη την ημέρα ο Γκορμπατσόφ άφησε να εννοηθεί για πρώτη φορά ότι σκεφτόταν να παραιτηθεί.
Στις 17 Δεκεμβρίου του 1991, μαζί με 28 Ευρωπαϊκές χώρες, την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, και τέσσερις μη-Ευρωπαϊκές χώρες, οι τρεις Δημοκρατίες της Βαλτικής και εννέα από τις δώδεκα υπόλοιπες Σοβιετικές δημοκρατίες υπέγραψαν την Ευρωπαϊκή Χάρτα για την Ενέργεια στη Χάγη ως κυρίαρχα κράτη. αριστερά|μικρογραφία|Πέντε δικέφαλοι Ρωσικοί αετοί (στο κάτω μέρος) αντικατέστησαν το πρώην κρατικό έμβλημα της Σοβιετικής Ένωσης και την επιγραφή "СССР" (στο πάνω μέρος) στην πρόσοψη του Μεγάλου Παλατιού του Κρεμλίνου μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ. Υπήρχαν αμφιβολίες πάνω από το εάν οι Συμφωνίες Μπελαβέζα διέλυσαν νόμιμα τη Σοβιετική Ένωση, καθώς υπεγράφησαν από τρεις δημοκρατίες. Ωστόσο, στις 21 Δεκεμβρίου του 1991, εκπρόσωποι των 11 από τις 12 δημοκρατίες (όλες εκτός από τη Γεωργία) υπέγραψαν το Πρωτόκολλο της Άλμα-Άτα, το οποίο επιβεβαίωσε τη διάλυση της Ένωσης και ίδρυσε επίσημα Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών. Επίσης "αποδέχτηκαν" την παραίτηση του Γκορμπατσόφ. Ενώ ο Γκορμπατσόφ δεν είχε κάνει κάποιο επίσημο σχεδιασμό για να παραιτηθεί από το αξίωμά του, δήλωσε στο CBS News ότι θα παραιτηθεί μόλις δει ότι η ΚΑΚ θα γίνει όντως μια πραγματικότητα.
Σε μια εθνική τηλεοπτική ομιλία νωρίς το πρωί της 25ης Δεκεμβρίου 1991, ο Γκορμπατσόφ παραιτήθηκε ως πρόεδρος της ΕΣΣΔ – ή όπως ανακοίνωσε, "δηλώνω ότι διακόπτω τις δραστηριότητές μου στη θέση του Προέδρου της Ένωσης των Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών." Δήλωσε ότι το αξίωμα καταργείται, και ότι όλες τις εξουσίες του (όπως ο έλεγχος του πυρηνικού οπλοστασίου) παραχωρούνται στον Γέλτσιν. Μια εβδομάδα νωρίτερα, ο Γκορμπατσόφ συναντήθηκε με τον Γέλτσιν και αποδέχθηκε το τετελεσμένο γεγονός της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης. Την ίδια ημέρα, το Ανώτατο Σοβιέτ της Ρωσικής ΣΟΣΔ ενέκρινε το καταστατικό αλλαγής του επίσημου ονόματος της Ρωσίας από "Ρωσική Σοβιετική Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία" σε "Ρωσική Ομοσπονδία," δείχνοντας ότι πλέον είναι κυρίαρχο κράτος.
Το βράδυ της 25ης Δεκεμβρίου, στις 7:32 μ. μ. ώρα Μόσχας, αφού ο Γκορμπατσόφ έφυγε από το Κρεμλίνο, η Σοβιετική σημαία υπεστάλη για τελευταία φορά. Στη θέση της υψώθηκε η ρωσική σημαία, σηματοδοτώντας συμβολικά το τέλος της Σοβιετικής Ένωσης. Στα αποχαιρετιστήρια λόγια του, υπερασπίστηκε το ρεκόρ του για την εγχώρια μεταρρύθμιση και την ύφεση, αλλά παραδέχθηκε ότι "Το παλιό σύστημα κατέρρευσε πριν αφότου ένα νέο είχε χρόνο για να αρχίσει να δουλεύει." Την ίδια μέρα, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος πραγματοποίησε μια σύντομη τηλεοπτική ομιλία αναγνωρίζοντας επισήμως την ανεξαρτησία των 11 δημοκρατιών.
Στις 26 Δεκεμβρίου, η άνω βουλή του Ενωσιακού Ανώτατου Σοβιέτ ψήφισε την κατάργηση της ύπαρξης της Σοβιετικής Ένωσης. (Η κάτω βουλή, το Συμβούλιο της Ένωσης, δεν ήταν σε θέση να λειτουργήσει από τις 12 Δεκεμβρίου, όταν ανακλήθηκαν οι Ρώσοι βουλευτές αφήνοντάς το χωρίς ένα ελάχιστο αριθμό αντιπροσώπων έτσι ώστε να είναι ικανό να λειτουργήσει.) Την επόμενη μέρα ο Γέλτσιν μετακινήθηκε στο πρώην αξίωμα του Γκορμπατσόφ, αν και οι ρωσικές αρχές είχαν αναλάβει τη σουίτα δύο ημέρες νωρίτερα. Στο τέλος του 1991, τα λίγα εναπομείναντα Σοβιετικά ιδρύματα που δεν είχαν καταληφθεί από τη Ρωσία έπαυσαν τη λειτουργία τους, και οι επιμέρους δημοκρατίες ανέλαβαν τον ρόλο της κεντρικής κυβέρνησης.
Το Πρωτόκολλο της Άλμα-Άτα απευθυνόταν επίσης και σε άλλα θέματα όπως η ιδιότητα μέλους στον ΟΗΕ. Ειδικότερα, η Ρωσία ανέλαβε την ιδιότητα μέλους της Σοβιετικής Ένωσης στον ΟΗΕ, καθώς και τη μόνιμη έδρα της στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Ο Σοβιετικός Πρεσβευτής στον ΟΗΕ παρέδωσε μια επιστολή υπογεγραμμένη από τον Ρώσο Πρόεδρο Γέλτσιν στο Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών με ημερομηνία 24 Δεκεμβρίου 1991, ενημερώνοντάς τον ότι με βάση το Πρωτόκολλο της Άλμα-Άτα, η Ρωσία ήταν το διάδοχο κράτος της ΕΣΣΔ. Αφού έγινε γνωστό σε όλα τα μέλη του ΟΗΕ η δήλωση ανακηρύχθηκε αποδεκτή την τελευταία ημέρα του έτους, στις 31 Δεκεμβρίου 1991, χωρίς να υπάρξει ένσταση.
Αθλητισμός
εναλλ.=|μικρογραφία|Το Ρωσικό ΑΕΠ από το τέλος της Σοβιετικής Ένωσης (τα έτη 2014 και μετά είναι προβλέψεις) μικρογραφία|Προσδόκιμο ζωής ανδρών στη Ρωσία, 1980-2007 Η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης είχε τεράστια επιρροή στον αθλητικό κόσμο. Πριν τη διάλυσή της, η εθνική ομάδα της χώρας είχε μόλις προκριθεί για το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου 1992, αλλά τη θέση της ανέλαβε η εθνική ομάδα της ΚΑΚ. Μετά τη διοργάνωση, οι πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες πλέον συμμετέχουν ως χωριστά ανεξάρτητα έθνη. Η FIFA πέρασε τις επιδόσεις της Σοβιετικής Ένωσης ως επιδόσεις της Ρωσίας. Η Ολυμπιακή Επιτροπή της ΕΣΣΔ υπήρξε επίσημα μέχρι τις 12 Μαρτίου 1992, λίγο μετά το τέλος των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 1992 στην Άλμπερβιλ και τέσσερις μήνες πριν τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες στη Βαρκελώνη, με τη Ρωσική Ολυμπιακή Επιτροπή να τη διαδέχεται. Δώδεκα από τις δεκαπέντε πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες συμμετείχαν μαζί ως Ενωμένη Ομάδα και παρέλασαν με την Ολυμπιακή Σημαία στη Βαρκελώνη, όπου τερμάτισαν πρώτοι στην κατάταξη των μεταλλίων. Η Ενωμένη Ομάδα συμμετείχε επίσης στο Άλμπερβιλ νωρίτερα στο ίδιο έτος (εκπροσωπούμενη από εφτά εκ των δώδεκα δημοκρατιών), και τερμάτισαν δεύτεροι στις κατατάξεις των μεταλλίων. Μετά ξεκίνησε η ίδρυση των Εθνικών Ολυμπιακών Επιτροπών και συμμετέχουν ανεξάρτητα από τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 1996 στην Ατλάντα. Μερικές Εθνικές Ολυμπιακές Επιτροπές έκαναν το ντεμπούτο τους το 1994 στο Λιλεχάμερ.
Τα μέλη της Ενωμένης Ομάδας στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1992 στη Βαρκελώνη αποτελούνταν από την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, τη Λευκορωσία, τη Γεωργία, το Καζακστάν, τη Κιργιζία, τη Μολδαβία, τη Ρωσία, το Τατζικιστάν, το Τουρκμενιστάν, την Ουκρανία και το Ουζμπεκιστάν. Σε αυτούς τους θερινούς αγώνες, η Ενωμένη ομάδα εξασφάλισε 45 χρυσά μετάλλια, 38 αργυρά μετάλλια και 29 χάλκινα μετάλλια για να κερδίσει τη δεύτερη θέση με 4 μετάλλια πίσω από Ηνωμένες Πολιτείες και προηγούνταν κατά 30 μετάλλια από τη Γερμανία. Εκτός από τη μεγάλη επιτυχία της ομάδας, η Ενωμένη ομάδα είδε επίσης μεγάλη προσωπική επιτυχία. Ο Βιτάλι Σέρμπο της Λευκορωσίας ήταν σε θέση να εξασφαλίσει 6 χρυσά μετάλλια για την ομάδα στη γυμναστική, ενώ παράλληλα έγινε ο πιο επιτυχημένος αθλητής των θερινών αγώνων. Η γυμναστική, η πυγμαχία, ο στίβος και η κολύμβηση ήταν τα ισχυρότερα αθλήματα για την ομάδα, καθώς τα 4 αθλήματα έδωσαν 64 μετάλλια συνολικά, από τα οποία 28 ήταν χρυσά.
Μόνο 6 ομάδες αγωνίστηκαν νωρίτερα στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1992 στο Αλμπερβίλ. Αυτές οι χώρες ήταν η Αρμενία, η Λευκορωσία, το Καζακστάν, η Ρωσία, η Ουκρανία και το Ουζμπεκιστάν. Η Ενωμένη ομάδα κατέλαβε τη δεύτερη θέση, χάνοντας από τη Γερμανία με 3 μετάλλια. Ωστόσο, όπως και στους καλοκαιρινούς αγώνες, η Ενωμένη Ομάδα είχε τα περισσότερα μετάλλια από ένα και μόνο αθλητή, καθώς η ρωσίδα Λιουμπόφ Γιεγκόροβα, παίχτρια του καλλιτεχνικού πατινάζ, κέρδισε συνολικά 5 μετάλλια.
Τηλεπικοινωνίες
Σήμερα ο Σοβιετικός κωδικός κλήσεων +7 χρησιμοποιείται από τη Ρωσία και το Καζακστάν. Ανάμεσα στο 1993 και το 1997, πολλές από τις νέες ανεξάρτητες δημοκρατίες δημιούργησαν τους δικούς τους κωδικούς κλήσεων όπως η Λευκορωσία (+375) και η Ουκρανία (+380).
Υγεία
Το προσδόκιμο ζωής, το οποίο είχε αρχίσει να υποχωρεί από το 1989 στη Ρωσία (το 1989 ήταν σχεδόν 69.4 χρόνια), υποχώρησε με μεγαλύτερη ταχύτητα το 1992-1994, αμέσως μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Σήμερα, το προσδόκιμο ζωής στη Ρωσία έχει αυξηθεί, φτάνοντας τα 73.3 χρόνια το 2019.
Χρονολογία ανακηρύξεων των αποκατεστημένων και νέων κρατών
δεξιά|μικρογραφία|300x300εσ|Κινούμενος χάρτης που δείχνει τα ανεξάρτητα κράτη και τις εδαφικές αλλαγές στη Σοβιετική Ένωση με χρονολογική σειρά. μικρογραφία|Εμβλήματα χωρών των ανεξάρτητων κρατών (αυτόνομη [[δημοκρατία της Καρελίας στην περίπτωση της Καρελο-Φινλανδικής ΣΣΔ) πριν και μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Σημειώστε ότι σήμερα η Υπερκαυκασιανή Σοβιετική Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία (πέμπτη στη δεύτερη σειρά) δεν υπάρχει ως κάποια πολιτική οντότητα οποιουδήποτε είδους, και το έμβλημα είναι ανεπίσημο.]] Τα κράτη με περιορισμένη αναγνώριση εμφανίζονται με πλάγια γράμματα.
Κληρονομιά
μικρογραφία|Φιλορώσοι αυτονομιστές εορτάζουν την [[Ημέρα της Νίκης στο Ντονέτσκ, πρωτεύουσα της μη αναγνωρισμένης Λαϊκής Δημοκρατία του Ντόνετσκ, στις 9 Μαΐου 2018.]] Σύμφωνα με μια δημοσκόπηση του 2014, το 57% των Ρώσων λυπόταν για τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, ενώ το 30% δήλωσε ότι δεν λυπόταν. Οι ηλικιωμένοι τείνουν να είναι πιο νοσταλγικοί σε σύγκριση με τους νεότερους Ρώσους. Το 50% των ερωτηθέντων σε μια παρόμοια δημοσκόπηση στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2005 δήλωσε ότι λυπόταν για τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Παρόμοια δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε το 2016 έδειξε ότι μόνο το 35% των Ουκρανών λυπόταν για τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, ενώ το 50% δεν λυπόταν.
Το σοβιετικό ρούβλι ήταν το κύριο νόμισμα των νεοσύστατων κρατών από το 1992 έως το 1994, ενώ ο εξοπλισμός των ενόπλων δυνάμεων μοιράστηκε ανάμεσα στις πρώην δημοκρατίες το 1992 και το 1993. Ο Στόλος της Μαύρης Θάλασσας διαιρέθηκε μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας το 1997.
Η κατάρρευση των οικονομικών δεσμών που ακολούθησαν την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης οδήγησαν σε σοβαρή οικονομική κρίση και καταστροφική πτώση του βιοτικού επιπέδου στα μετασοβιετικά κράτη και το πρώην Ανατολικό Μπλοκ, η οποία ήταν χειρότερη ακόμα και από τη Μεγάλη Ύφεση. Η φτώχεια και η οικονομική ανισότητα αυξήθηκαν, καθώς μεταξύ των ετών 1988/1989 και 1993/1995 ο συντελεστής Τζίνι αυξήθηκε κατά μέσο όρο 9 πόντους για όλες τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες. Ακόμη και πριν τη Ρωσική οικονομική κρίση του 1998, το Ρωσικό ΑΕΠ ήταν το μισό από αυτό στις αρχές της δεκαετίας του 1990.
Από την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, η ετήσια δημοσκόπηση από το Κέντρο Λεβάντα έδειξε ότι πάνω από το 50% του πληθυσμού της Ρωσίας εξέφρασε τη λύπη του για την κατάρρευση της, με μόνη εξαίρεση το 2012. Η δημοσκόπηση του κέντρου Λεβάντα για το 2018 έδειξε ότι το 66% λυπόταν για τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και του κομμουνισμού.