cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ενεσέ Ναϊμέχεν (ποδοσφαιρικός σύλλογος)
Διακρίσεις
Η Ενεσέ ήταν φιναλίστ στο Κύπελλο Ολλανδίας τις χρονιές 1972-73, 1982-83, 1993-94, 1999-00, όπου αντιμετώπισε κατά σειρά την ΝΑΚ Μπρέντα, τον ΑΦΚ Άγιαξ, την Φέγενορντ και την Ρόντα ΤΚΚ. Παρά την παρουσία της σε 4 τελικούς Κυπέλλου δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να κατακτήσει το τρόπαιο.Τη σεζόν 2007-2008 κατέλαβε την πρώτη θέση στα πλέι-οφ του πρωταθλήματος Ολλανδίας και προκρίθηκε στο Κύπελλο Ουέφα. Η χρονιά 2008-2009 θεωρείται από τις πιο επιτυχημένες στην ιστορία του συλλόγου αφού η Ενεσέ κατάφερε να φτάσει μέχρι τους 32 του Κυπέλλου Ουέφα όπου και αποκλείστηκε από την ομάδα του Αμβούργου. Η υψηλότερη θέση που έχει κατακτήσει η ομάδα στο Ολλανδικό πρωτάθλημα είναι η 5η τη σαιζόν 2002-2003.
right|thumb|300px|Χόφερστάντιον
Χορηγοί
Από το 2008 στην διαφήμιση της φανέλας της ομάδας εμφανίζεται το Κράτος του Κουρασάο.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ναιμέχεν Κατηγορία:Ιδρύσεις αθλητικών συλλόγων το 1900 Ν Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1900
Μπας-Τερ (νησί)
Μπας-Τερ
Βίκινγκ
thumb|350px|right|Με καφέ χρώμα εμφανίζονται οι κοιτίδες των Βίκινγκ. Με κόκκινο, πορτοκαλί και κίτρινο η εξάπλωσή τους κατά τον ένατο, δέκατο και ενδέκατο αιώνα αντίστοιχα. Το πράσινο χρώμα καταδεικνύει ξένα εδάφη, όπου πραγματοποιούσαν συχνά επιδρομές.
Οι Βίκινγκ ήταν Σκανδιναβοί, Campbell, Alistair (1973). "Viking". Encyclopaedia Britannica. 23. Encyclopaedia Britannica. p. 11. ISBN 0852291736. The term "Viking" is applied today to Scandinavians who left their homes intent on raiding or conquest, and their descendants, during a period extending roughly from a.d. 800 to 1050. Mawer, Allen (1913). The Vikings. Cambridge University Press. p. 1. ISBN 095173394X. The term 'Viking'... came to be used more especially of those warriors who left their homes in Scandinavia and made raids on the chief European countries. This is the narrow, and technically the only correct use of the term 'Viking,' but in such expressions as 'Viking civilisation,' 'the Viking age,' 'the Viking movement,' 'Viking influence,' the word has come to have a wider significance and is used as a concise and convenient term for describing the whole of the civilisation, activity and influence of the Scandinavian peoples, at a particular period in their history, and to apply the term 'Viking' in its narrower sense to these movements would be as misleading as to write an account of the age of Elizabeth and label it 'The Buccaneers.' Mawer, Allen (1922). "The Vikings". In Bury, J. B. (ed.). The Cambridge Medieval History. 3. Cambridge University Press. p. 309. The term Viking... is now commonly applied to those Norsemen, Danes and Swedes who harried Europe from the eighth to the eleventh centuries... Holman, Catherine (2003). Historical Dictionary of the Vikings. Scarecrow Press. p. 1. ISBN 0810865890. Viking is not merely another way of referring to a medieval Scandinavian. Technically, the word has a more specific meaning, and it was used (only infrequently by contemporaries of the Vikings) to refer to those Scandinavians, usually men, who attacked their contemporaries... Simpson, Jacqueline (1980). The Viking World. Batsford. p. 9. ISBN 0713407778. Strictly speaking, therefore, the term Viking should only be applied to men actually engaged in these violent pursuits, and not to every contemporary Scandinavian... Davies, Norman (1999). The Isles: A History. Oxford University Press. ISBN 9780198030737. The Viking appellation... refers to an activity, not to an ethnic group που από τα τέλη του 8ου ως τα τέλη του 11ου αιώνα έκαναν επιδρομές και εμπόριο από τις πατρίδες τους της Βόρειας Ευρώπης σε μεγάλες περιοχές της Ευρώπης και εξερευνήσεις προς τα δυτικά στην Ισλανδία, τη Γροιλανδία και τη Βίνλαντ. Ο όρος επίσης επεκτείνεται συνήθως στις σύγχρονες γλώσσες για να συμπεριλάβει τις κοινότητες Σκανδιναβικής προέλευσης κατά τη γνωστή ως Εποχή των Βίκινγκ, 793-1066 μ.Χ. Αυτή η περίοδος της σκανδιναβικής στρατιωτικής, εμπορικής και δημογραφικής επέκτασης αποτελεί σημαντικό στοιχείο της πρώιμης μεσαιωνικής ιστορίας της Σκανδιναβίας, της Εσθονίας, των Βρετανικών Νησιών, της Γαλλίας, των Ρως του Κιέβου και της Σικελίας.
Διευκολυνόμενη από τις προηγμένες δεξιότητές τους στην ιστιοπλοΐα και τη ναυσιπλοΐα και με τα χαρακτηριστικά τους πλοία, η δράση των Βίκινγκ κατά καιρούς επεκτάθηκε και στις Μεσογειακές ακτές, στη Βόρεια Αφρική και στη Μέση Ανατολή. Μετά από εκτεταμένες φάσεις (με αφετηρία τη θάλασσα ή ποτάμια) εξερεύνησης, επέκτασης και εποικισμού, κοινότητες και κυβερνήσεις των Βίκινγκ (Σκανδιναβών) ιδρύθηκαν σε διάφορες περιοχές της Βορειοδυτικής Ευρώπης, της Λευκορωσίας, της Ουκρανίας και της Ευρωπαϊκής Ρωσίας, στα νησιά του Βορείου Ατλαντικού και μέχρι τις βορειοανατολικές ακτές της Βόρειας Αμερικής. Αυτή η περίοδος επέκτασης επέφερε την ευρύτερη διάδοση του σκανδιναβικού πολιτισμού, ενώ εισήγαγε ταυτόχρονα ισχυρές ξένες πολιτισμικές επιρροές στην ίδια τη Σκανδιναβία, με έντονες συνέπειες στην ανάπτυξη και των δύο μερών.
Οι δημοφιλείς, σύγχρονες αντιλήψεις για τους Βίκινγκ - όρος που συχνά εφαρμόζεται ανιστόρητα στους σύγχρονους απογόνους τους και στους κατοίκους της σύγχρονης Σκανδιναβίας - συχνά διαφέρουν έντονα από τη σύνθετη εικόνα που προκύπτει από την αρχαιολογία και τις ιστορικές πηγές. Μια μυθοποιημένη εικόνα των Βίκινγκ ως ευγενών αγρίων άρχισε να εμφανίζεται τον 18ο αιώνα. Αυτή αναπτύχθηκε και μεταδόθηκε ευρέως κατά τη διάρκεια της αναβίωσης των Βίκινγκ του 19ου αιώνα. . Οι επικρατούσες απόψεις για τους Βίκινγκ είτε ως βίαιους, ειδωλολάτρες πειρατές είτε ως ατρόμητους τυχοδιώκτες οφείλονται πολύ σε αντικρουόμενες εκδοχές του σύγχρονου μύθου των Βίκινγκ που είχαν διαμορφωθεί στις αρχές του 20ου αιώνα. Οι τρέχουσες δημοφιλείς αναπαραστάσεις των Βίκινγκ βασίζονται συνήθως σε πολιτιστικά κλισέ και στερεότυπα, δυσκολεύοντας τη σύγχρονη εκτίμηση της κληρονομιάς των Βίκινγκ. Αυτές οι αναπαραστάσεις δεν είναι πάντα ακριβείς - για παράδειγμα, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι φορούσαν κράνη με κέρατα, ενδυματολογικό στοιχείο που εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε όπερα του Βάγκνερ.
Τέσσερα σημερινά έθνη έλκουν την καταγωγή τους από αυτούς: Νορβηγοί, Σουηδοί, Δανοί, Ισλανδοί. Η παρουσία τους υπήρξε καταλυτική για την ιστορία έξι ακόμη σημερινών κρατών: Μ. Βρετανία, Γαλλία, Φινλανδία, Ρωσία, Λευκορωσία, Ουκρανία.
Οι Βίκινγκ δεν αποτέλεσαν ενιαίο έθνος, με τη μορφή που αυτά άρχισαν να διαμορφώνονται στη Νότια Ευρώπη κατά την ίδια περίοδο, αλλά διέθεταν μεταξύ τους πολλά κοινά χαρακτηριστικά:
Ετυμολογία
Κατά μια ετυμολογία το víking προέρχεται από το θηλυκό vík, που σημαίνει "ποταμάκι, ορμίσκος, μικρός κόλπος". Διάφορες θεωρίες έχουν προταθεί ότι η λέξη viking μπορεί να προέρχεται από το όνομα της παλιάς περιοχής της Νορβηγίας Víkin και σημαίνει "άτομο από το Víkin". Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία η λέξη αρχικά αναφερόταν σε άτομα από αυτήν την περιοχή και μόνο τους τελευταίους αιώνες έχει λάβει την ευρύτερη έννοια γενικά των Σκανδιναβών του πρώιμου Μεσαίωνα. Ωστόσο υπάρχουν μερικά σημαντικά προβλήματα με αυτή τη θεωρία. Οι άνθρωποι από την περιοχή του Βίκιν δεν ονομάζονταν «Βίκινγκ» σε χειρόγραφα της Αρχαίας Νορδικής, αλλά αναφέρονταν ως víkverir («κάτοικοι του Βικ»). Επιπλέον αυτή η εξήγηση θα μπορούσε να εξηγήσει μόνο το αρσενικό (víkingr) και όχι το θηλυκό (víking), που είναι σοβαρό πρόβλημα, επειδή το αρσενικό προέρχεται εύκολα από το θηλυκό, αλλά ελάχιστα το αντίστροφο
Η μορφή αυτή εμφανίζεται επίσης ως προσωπικό όνομα σε μερικές σουηδικές ρουνικές λίθους. Η πέτρα του Tóki víking (Sm 10) στήθηκε στη μνήμη ενός τοπικού άνδρα που ονομαζόταν Tóki, που πήρε το όνομα Tóki Tóki víking (Tόκι ο Βίκινγκ), πιθανώς λόγω των δραστηριοτήτων του ως Βίκινγκ. Η Πέτρα Gårdstånga (DR 330) χρησιμοποιεί τη φράση "ÞeR drængaR waRu wiða unesiR i wikingu" (Αυτοί οι άνδρες όπου ήταν γνωστοί ως Βίκινγκ), αναφερόμενη στις αφιερώσεις της πέτρας ως Βίκινγκ. Η Ρουνική λίθος Västra Strö 1 έχει μια επιγραφή στη μνήμη ενός Björn, που σκοτώθηκε όταν "i viking". Στη Σουηδία υπάρχει μια τοποθεσία γνωστή από τον Μεσαίωνα ως Βίκινγκσταντ. Η Πέτρα Bro (U 617) στήθηκε στη μνήμη του Assur,που λέγεται ότι έχει προστατεύσει τη χώρα από τους Βίκινγκ Υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις για οποιαδήποτε αρνητική συσχέτιση του όρου πριν από το τέλος της Εποχής των Βίκινγκ.
Μια άλλη ετυμολογία που κέρδισε έδαφος στις αρχές του 21ου αιώνα ανάγει το Βίκινγκ από την ίδια ρίζα του Αρχαίου Νορδικού vika, αρχικά "η απόσταση μεταξύ δύο σειρών κωπηλατών", από τη ρίζα *weik ή *wîk, στο Πρωτογερμανικό ρήμα * wikan, 'αποσύρομαι'. Αυτό βρίσκεται στο Πρωτονορδικό ρήμα *wikan, 'στρίβω',παρόμοιο με το Παλαιοϊσλανδικό víkja (ýkva, víkva) «μετακινούμαι, στρίβω», με καλά τεκμηριωμένες ναυτικές χρήσεις. Γλωσσολογικά αυτή η θεωρία είναι καλύτερα τεκμηριωμένη και ο όρος πιθανότατα προηγήθηκε της χρήσης των ιστίων από τους Γερμανούς λαούς της Βορειοδυτικής Ευρώπης, διότι η ορθογραφία της Παλιάς Φριζικής δείχνει ότι η λέξη προφερόταν με ένα ουρανικό κ και έτσι κατά πάσα πιθανότητα υπήρχε στη Βορειοδυτική Γερμανική πριν από την ουρανικοποίηση, δηλαδή τον 5ο αιώνα ή και νωρίτερα (στον δυτικό κλάδο).
Στην περίπτωση αυτή η ιδέα πίσω από αυτό φαίνεται να είναι ότι ο κουρασμένος κωπηλάτης κάνει στην άκρη για τον ξεκούραστο κωπηλάτη όταν τον αντικαθιστά. Το Αρχαίο Νορδικό θηλυκό víking (όπως στη φράση fara í víking) μπορεί αρχικά να ήταν ένα θαλάσσιο ταξίδι που χαρακτηρίζεται από την εναλλαγή των κωπηλατών, δηλαδή ένα θαλάσσιο ταξίδι μεγάλων αποστάσεων, γιατί στην εποχή πριν από τα ιστιοφόρα η εναλλαγή των κωπηλατών θα χαρακτήριζε τα θαλάσσια ταξίδια μεγάλων αποστάσεων. Ένας víkingr (το αρσενικό) θα ήταν λοιπόν αρχικά ο συμμετέχων σε ένα θαλάσσιο ταξίδι που χαρακτηρίζεται από την εναλλαγή των κωπηλατών. Στην περίπτωση αυτή η λέξη Βίκινγκ δεν συνδέθηκε αρχικά με τους Σκανδιναβούς θαλασσοπόρους, αλλά απέκτησε αυτή τη σημασία όταν οι Σκανδιναβοί άρχισαν να κυριαρχούν στις θάλασσες
Στα Αρχαία Αγγλικά η λέξη wicing εμφανίζεται πρώτα στο αγγλοσαξονικό ποίημα Widsith, που πιθανώς χρονολογείται από τον 9ο αιώνα. Στα Αρχαία Αγγλικά και στην ιστορία των Αρχιεπισκόπων Αμβούργου-Βρέμης, που γράφτηκε από τον Αδάμ της Βρέμης γύρω στο 1070, ο όρος γενικά αναφέρεται σε Σκανδιναβούς πειρατές ή επιδρομείς. Όπως και στην Αρχαία Νορδική ο όρος δεν χρησιμοποιείται ως όνομα για κανένα λαό ή πολιτισμό εν γένει. Η λέξη δεν εμφανίζεται σε κανένα σωζόμενο κείμενο της Μέσης Αγγλικής. Μια θεωρία του Ισλανδού Ερνοφλουρ Κρίστιανσον είναι ότι το κλειδί για την προέλευση της λέξης είναι το "wicinga cynn" στο Widsith, που αναφέρεται στον λαό ή στη φυλή που ζει στο Γιόρβικ (Γιόρκ, τον 9ο αιώνα υπό τον έλεγχο των Βίκινγκ), τους Jór-Wicings(σημειώστε, ωστόσο, ότι αυτό δεν είναι η προέλευση του Jórvík).
Η λέξη Βίκινγκ εμφανίσθηκε στη σύγχρονη αγγλική (και στη συνέχεια στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες) κατά την αναβίωση των Βίκινγκ του 18ου αιώνα, οπότε απέκτησε μυθοποιημένο ηρωικό τόνο του «βάρβαρου πολεμιστή» ή του ευγενούς άγριου. Κατά τον 20ό αιώνα η έννοια του όρου επεκτάθηκε για να αναφερθεί όχι μόνο στους επιδρομείς από τη Σκανδιναβία και άλλους τόπους που εποίκισαν αυτοί (όπως η Ισλανδία και οι Νήσοι Φερόες), αλλά και σε οποιοδήποτε μέλος του πολιτισμού που δημιούργησαν οι εν λόγω επιδρομείς κατά την περίοδο από τα τέλη του 8ου ως τα μέσα του 11ου αιώνα, ή ευρύτερα περίπου από το 700 έως το 1100. Ως επιθετικός προσδιορισμός η λέξη χρησιμοποιείται για την αναφορά σε ιδέες, φαινόμενα ή αντικείμενα που συνδέονται με αυτούς τους ανθρώπους και την πολιτιστική τους ζωή, παράγοντας εκφράσεις όπως η εποχή, ο πολιτισμός, η τέχνη, η θρησκεία, τα πλοία των Βίκινγκ κ.ο.κ
Άλλα ονόματα
Οι Βίκινγκ ήταν γνωστοί στους Γερμανούς ως Ascomanni από το ξύλο των σκαφών τους,, Lochlannach ("άνθρωποι των λιμνών" από τους Γαέλους και Dene (Dane) από τους Αγγλοσάξονες.
Οι Σλάβοι, οι Άραβες και οι Βυζαντινοί τους γνώριζαν ως Ρως πιθανότατα προερχόμενο από διάφορες χρήσεις των rōþs-, "που σχετίζονταν με την κωπηλασία", ή από την περιοχή Ροσλάγκεν στην κεντροανατολική Σουηδία, από όπου προέρχονταν οι περισσότεροι Βίκινγκ που εμφανίστηκαν στις σλαβικές χώρες. Κάποιοι αρχαιολόγοι και ιστορικοί σήμερα πιστεύουν ότι αυτοί οι σκανδιναβικοί οικισμοί στις σλαβικές χώρες διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στον σχηματισμό του Κράτους των Ρως και, ως εκ τούτου, των ονομάτων και των πρώιμα κρατών της Ρωσίας και της Λευκορωσίας. Το σημερινό όνομα της Σουηδίας σε αρκετές γειτονικές χώρες προέρχεται πιθανότατα από το rōþs-, Rootsi στα εσθονικά και Ruotsi στα φινλανδικά.
Οι Σλάβοι και οι Βυζαντινοί τους αποκαλούσαν Βάραγγους (ρωσικά: варяги), από το Αρχαίο Νορδικό Væringjar, που σημαίνει "ορκισμένοι άντρες", από vàr- "εμπιστοσύνη, όρκος υποτέλειας", που σχετίζονται με το Αρχαίο Αγγλικό  wær, "συμφωνία, συνθήκη, υπόσχεση", και το Παλαιό Άνω Γερμανικό wara "πίστη". Οι Σκανδιναβοί σωματοφύλακες των Βυζαντινών αυτοκρατόρων ήταν γνωστοί ως Βαράγγειος Φρουρά.
Οι Φράγκοι τους ονόμαζαν κανονικά Βόρειους ή Δανοούς, ενώ στους Άγγλους ήταν γενικά γνωστοί ως Δανοί ή ειδωλολάτρες και οι Ιρλανδοί τους γνώριζαν ως παγανιστές ή ειδωλολάτρες.
Το Αγγλοσκανδιναβικός είναι ένας ακαδημαϊκός όρος που αναφέρεται στους ανθρώπους και τις αρχαιολογικές και ιστορικές περιόδους από τον 8ο έως τον 13ο αιώνα, στις οποίες υπήρξε μετανάστευση και κατοχή των Βρετανικών Νησιών από Σκανδιναβικούς λαούς γενικά γνωστούς στα αγγλικά ως Βίκινγκ. Χρησιμοποιείται σε διάκριση από το Αγγλοσαξονικός. Παρόμοιοι όροι υπάρχουν και για άλλους τομείς, όπως το Hiberno-Norse για την Ιρλανδία και τη Σκωτία.
Γενικά
Η περίοδος από τις παλαιότερες καταγεγραμμένες επιδρομές τη δεκαετία του 790 μέχρι την κατάκτηση της Αγγλίας από τους Νορμανδούς το 1066 είναι γνωστή ως η Εποχή των Βίκινγκ της Σκανδιναβικής ιστορίας. Οι Βίκινγκ χρησιμοποίησαν τη Νορβηγική και τη Βαλτική Θάλασσα ως θαλάσσιους δρόμους προς τα νότια. Οι Νορμανδοί κατάγονταν από Βίκινγκ, στους οποίους είχε δοθεί φεουδαρχική επικυριαρχία των περιοχών της βόρειας Γαλλίας - το Δουκάτο της Νορμανδίας - τον 10ο αιώνα. Από αυτή την άποψη οι απόγονοι των Βίκινγκ συνέχισαν να ασκούν επιρροή στη βόρεια Ευρώπη. Παρομοίως ο Βασιλιάς Χάρολντ Γκόντουινσον, ο τελευταίος Αγγλοσάξονας βασιλιάς της Αγγλίας, είχε Δανούς προγόνους. Δύο Βίκινγκ ανέβηκαν ακόμη και στον θρόνο της Αγγλίας, ο Σβεν ο Διχαλογένης το 1013-1014 και ο γιος του Κνούτος ο Μέγας το 1016-1035.
Γεωγραφικά η Εποχή των Βίκινγκ μπορεί να αφορά όχι μόνο τις Σκανδιναβικές χώρες (σημερινές Δανία, Νορβηγία και Σουηδία), αλλά και περιοχές υπό την κυριαρχία Βορειογερμανικών φύλων, κυρίως τη σημερινή Αγγλία. Θαλασσοπόροι Βίκινγκ άνοιξαν τον δρόμο προς νέες χώρες προς βορρά, δύση και ανατολή, με αποτέλεσμα την ίδρυση ανεξάρτητων αποικιών στα νησιά Σέτλαντ, Ορκάδες και Φερόες, την Ισλανδία, τη Γροιλανδία και το Λένσι Μίντοουζ, ένα βραχύβιο οικισμό στη Νέα Γη, περί το 1000. . Η αποικία της Γροιλανδίας ιδρύθηκε γύρω στο 980, κατά τη Μεσαιωνική Θερμή Περίοδο και η κατάρρευσή της τα μέσα του 15ου αιώνα μπορεί να οφείλεται εν μέρει στην κλιματική αλλαγή. Η δυναστεία του Ρούρικ των Βίκινγκ ανέλαβε τον έλεγχο περιοχών της Ανατολικής Ευρώπης, όπου κυριαρχούσαν Σλαβικά και Φιννοουγγρικά φύλα, και κατέλαβε το Κίεβο το 882, ιδρύοντας το Κράτος των Ρως.
Ήδη από το 839, οπότε Σουηδοί απεσταλμένοι είναι γνωστό ότι επισκέφτηκαν για πρώτη φορά το Βυζάντιο, οι Σκανδιναβοί υπηρετούσαν ως μισθοφόροι στην υπηρεσία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Στα τέλη του 10ου αιώνα σχηματίστηκε μια νέα μονάδα αυτοκρατορικής φρουράς. Περιέχοντας παραδοσιακά μεγάλο αριθμό Σκανδιναβών, ήταν γνωστή ως Βαράγγειος Φρουρά. Η λέξη Βάραγγοι μπορεί να προέρχεται από την Αρχαία Νορδική, αλλά στα Σλαβικά και τα Ελληνικά μπορούσε να αναφέρεται είτε σε Σκανδιναβούς είτε σε Φράγκους. Ο σπουδαιότερος Σκανδιναβός που υπηρετούσε στη Βαραγγιανή Φρουρά ήταν ο Χάραλντ Γ΄ της Νορβηγίας Χαρντράντα, που στη συνέχεια έγινε βασιλιάς της Νορβηγίας (1047-1066).
Υπάρχουν αρχαιολογικές μαρτυρίες ότι οι Βίκινγκ έφτασαν στη Βαγδάτη, το κέντρο της Ισλαμικής Αυτοκρατορίας. Οι Σκανδιναβοί διέπλεαν μόνιμα τον Βόλγα με τα εμπορεύματά τους: γούνες, χαυλιόδοντες, λίπος φώκιας για τη στεγανοποίηση των σκαφών και σκλάβους. Σημαντικά εμπορικά λιμάνια την περίοδο αυτή ήταν τα Μπίρκα, Χέντεμπυ, Κάουπανγκ, Γιόρβικ, Στάραγια Λάντογκα, Νόβγκοροντ και Κίεβο.
Γενικά, οι Νορβηγοί επεκτάθηκαν προς τον βορρά και τη δύση σε μέρη όπως η Ιρλανδία, η Σκωτία, η Ισλανδία και η Γροιλανδία, οι Δανοί στη βόρεια/ανατολική Αγγλία και στη Γαλλία, που εγκαταστάθηκαν στο Danelaw (βόρεια / ανατολική Αγγλία) και στη Νορμανδία και οι Σουηδοί στα ανατολικά, ιδρύοντας το Κράτος των Ρως. Από τις σουηδικές ρουνικές λίθους, που αναφέρονται σε υπερπόντιες αποστολές, σχεδόν οι μισές μιλούν για επιδρομές και ταξίδια στη Δυτική Ευρώπη. Σύμφωνα με τις ισλανδικές σάγκα πολλοί Νορβηγοί Βίκινγκ πήγαν επίσης στην Ανατολική Ευρώπη.
Στην εποχή των Βίκινγκ δεν υπήρχαν τα σημερινά έθνη της Νορβηγίας, της Σουηδίας και της Δανίας, αλλά ήταν σε μεγάλο βαθμό ομοιογενή και παρόμοια στον πολιτισμό και τη γλώσσα, αν και κάπως διακριτά γεωγραφικά. Τα ονόματα των Σκανδιναβών βασιλιάδων είναι με βεβαιότητα γνωστά μόνο για το δεύτερο μισό της εποχής των Βίκινγκ, μετά το τέλος της οποίας τα ξεχωριστά βασίλεια απέκτησαν σταδιακά ξεχωριστές ταυτότητες ως έθνη, γεγονός που συνοδεύτηκε από τον εκχριστιανισμό τους. Έτσι το τέλος της εποχής των Βίκινγκ για τους Σκανδιναβούς σηματοδοτεί επίσης την έναρξη του σχετικά σύντομου Μεσαίωνά τους.
Νορβηγοί
Το 872 ο Χάραλντ Χορφάγκρε ενοποιεί διοικητικά την επικράτεια και γίνεται ο πρώτος βασιλιάς της, ιδρύοντας ένα βασιλικό οίκο που θα κυβερνήσει τη χώρα για τεσσεράμισι αιώνες. Το 874 οι άνδρες του Χάραλντ ανακαλύπτουν την Ισλανδία, που θα την αποικίσουν μαζικά έναν αιώνα αργότερα (970). Το 985 ο Γκούνμπγιορν Ούλφσον ανακάλυψε τη Γροιλανδία κατά λάθος - έπλεε από τη Νορβηγία προς την Ισλανδία, αλλά λόγω θαλασσοταραχής έχασε τον προσανατολισμό του. Τον ίδιο χρόνο έφθασε εκεί και ο Έρικ ο Ερυθρός, εξόριστος από την Ισλανδία, που αποπειράθηκε να δημιουργήσει τον πρώτο οικισμό (Μπράταχλιντ).
Στις αρχές του 11ου αι. γίνονται οι πρώτες σοβαρές προσπάθειες για εισαγωγή στη χώρα του Χριστιανισμού. Κυρίαρχο ρόλο έπαιξε ο βασιλιάς Όλαφ Β', που αργότερα ανακηρύχθηκε άγιος. Χρειάσθηκε πάντως να περάσουν αρκετές δεκαετίες, ωσότου η νέα θρησκεία να γίνει κυρίαρχη (η πρώτη Νορβηγική Αρχιεπισκοπή ιδρύθηκε μετά από ενάμισι αιώνα, το[1153, στο Νίνταρος - σημερινό Τρόντχαϊμ).
Το 1066 ο Χάραλντ Γ' ο Αδίστακτος, πρώην μισθοφόρος αξιωματικός του Βυζαντινού στρατού, προσπάθησε να εκμεταλλευθεί το κενό διαδοχής στον αγγλικό θρόνο και οργάνωσε εκστρατεία για να κατακτήσει την Αγγλία, θέλοντας να προλάβει τους Νορμανδούς που είχαν παρόμοιες βλέψεις. Υποτιμώντας τον αντίπαλο ο στρατός του υπέστη πανωλεθρία στη Μάχη του Στάμφορντ Μπριτζ από τον Αγγλοσάξονα Χάρολντ Γκόντουινσον, ο ίδιος ο βασιλιάς έπεσε νεκρός και έκλεισε έτσι η Εποχή των Βίκινγκ, αφού οι διάδοχοί του ακολούθησαν διαφορετικό δρόμο - αυτόν της εσωτερικής αναδιοργάνωσης και της καλλιέργειας καλών σχέσεων με τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη. Για τον λόγο αυτό ο Χάραλντ έμεινε στην ιστορία ως ο τελευταίος Βίκινγκ βασιλιάς.
Σουηδοί
Σύμφωνα με τις υπάρχουσες αναφορές κατά τον 10ο αιώνα οι Σουηδοί είχαν ήδη συγκροτηθεί σε κράτος με βασιλιά τον Χάρολντ τον Ξανθό. Τον Χάρολντ διαδέχθηκε ο γιος του Μπιορν, που λέγεται πως κυβέρνησε για πενήντα χρόνια. Μετά ανέλαβαν συμβασιλείς οι δύο γιοι του Μπιορν, ο Όλοφ και ο Έρικ. Όταν ο Όλοφ πέθανε ο γιος του Στίρμπιορν αρνήθηκε να μοιρασθεί τον θρόνο με τον θείο του και έγινε πειρατής στη Βαλτική. Η τελική σύγκρουση των δύο έλαβε χώρα στο Φυρισβέλιρ (κοντά στην Ουψάλα), μάλλον το 983 - ο Στίρμπιορν σκοτώθηκε και ο Έρικ κυβέρνησε ανενόχλητος μέχρι τον θάνατό του (993).
Τον Έρικ διαδέχεται ο γιος του Όλαφ Σκότκονουνγκ, στα χρόνια του οποίου ολοκληρώθηκε ο εκχριστιανισμός των νότιων περιοχών. Επίσης ο Όλαφ συμμάχησε με τους Δανούς και μαζί συνέτριψαν τον νορβηγικό στόλο στη ναυμαχία του Σβολντ (999 ή 1000), κάνοντας τη Σουηδία το ισχυρότερο από τα κράτη των Βίκινγκ. Η βραχύβια αυτή κυριαρχία τέθηκε σύντομα σε δοκιμασία και έληξε με την εξισορροπητική σουηδονορβηγική Συνθήκη του Κούγκαλβ (1019).
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν η Σουηδία ενεπλάκη σε διάφορες μικρές περιφερειακές διενέξεις. Όμως τα σημαντικά γεγονότα έγιναν στο εσωτερικό, αφού η χώρα ήταν διχασμένη ανάμεσα στους ειδωλολάτρες και τους υποστηρικτές της νέας θρησκείας, του Χριστιανισμού. Το 1066 προέκυψε πρόβλημα στη διαδοχή - το στέμμα διεκδικούσαν δύο πρίγκιπες με το ίδιο όνομα (Έρικ). Στον εμφύλιο που ακολούθησε ο ένας στηρίχθηκε από τις νότιες εκχριστιανισμένες πόλεις και ο άλλος από τις ειδωλολατρικές περιοχές του εσωτερικού της χώρας. Πάντως η τελική επικράτηση του χριστιανισμού και συνάμα η εγκαθίδρυση της απόλυτης μοναρχίας ως μεθόδου διακυβέρνησης, που θα σημάνουν το οριστικό τέλος της περιόδου των Βίκινγκ στη Σουηδία, θα λάβουν χώρα έναν αιώνα αργότερα επί Έρικ του Αγίου (βασ. 1150-1160).
Βάραγγοι
thumb|250px|Η [[Βαράγγειος Φρουρά στο Χρονικό του Ι. Σκυλίτζη]] Ενώ όλοι οι υπόλοιποι Βίκινγκ κατευθύνονταν προς δυσμάς, οι Βάραγγοι (φύλο συγγενικό με τους Σουηδούς, υπάρχουν όμως και εναλλακτικές θεωρίες) στα τέλη του 8ου αι. άρχισαν να μετακινούνται προς τα ανατολικά αναζητώντας προϊόντα, βάσεις και πελάτες για το εμπόριό τους. Ιδρυσαν μία εμπορική οδό που ξεκινούσε από τη Σκανδιναβία, ακολουθούσε την πορεία των ποταμών από τη Βοντ μέχρι την Κριμαία και κατέληγε στην πιο πλούσια πόλη της εποχής, την Κωνσταντινούπολη. Η οδός αυτή αναφέρεται στην ιστοριογραφία ως Εμπορική Οδός Βαράγγων - Ελλήνων.
Σύντομα η βαραγγική φυλή των Ρως εγκαταστάθηκε μόνιμα στα στρατηγικά περάσματα της τεράστιας διαδρομής, ίδρυσε πόλεις και εγκαθίδρυσε τη δική της στρατιωτική - εμπορική ολιγαρχία. Ηγεμόνευσε επί των ντόπιων σλαβικών και φιννικών φυλών, που σπαράσσονταν από εμφύλιους πολέμους και ξενικές επιδρομές, και δημιούργησε το δικό της Χαγανάτο που μετεξελίχθηκε στο Κράτος των Ρως (880), χαρακτηριζόμενο από το δίπολο «βαραγγική άρχουσα τάξη - σλαβικός λαός». Ευρισκόμενοι σε διαρκή επαφή με την Κωνσταντινούπολη, δέχθηκαν τον χριστιανισμό (988) και καλλιέργησαν εντατικά τα γράμματα και τις τέχνες, σε αντίθεση με τους δυτικούς συγγενείς τους. Σταδιακά οι Βάραγγοι αφομοιώθηκαν από το σλαβικό στοιχείο και έως τον 13ο αι. έχουν πια απωλέσει κάθε ίχνος από τη σκανδιναβική καταγωγή τους.
Την ίδια περίοδο άλλοι Βάραγγοι στρατολογήθηκαν ως επίλεκτοι μισθοφόροι στον Βυζαντινό στρατό, συγκροτώντας μάλιστα δικό τους τάγμα, τη Φρουρά.
Νορμανδοί
Γύρω στα 880 μερικοί Βίκινγκ, με επικεφαλής τον Ρόλλο, εγκατέλειψαν τη Σκανδιναβία και εποίκισαν τις βόρειες ακτές της Γαλλίας, δίπλα στο βασίλειο των Δυτικών Φράγκων. Οι Φράγκοι τους έδωσαν το όνομα «Νορμανδοί», δηλ. άνθρωποι από τον Βορρά. Φοβούμενος τις ληστρικές επιδρομές τους στο εσωτερικό της χώρα, ο βασιλιάς Κάρολος Γ' τους πρόσφερε αυτονομία στα εδάφη τους με αντάλλαγμα την υποταγή τους στον θρόνο. Ο αρχηγός τους Ρόλλο δέχθηκε την πρόταση και το 911 δημιουργήθηκε το πρώτο νορμανδικό κράτος.
thumb|250px|right|Πλήρης πολεμική εξάρτυση Νορμανδού
Έχοντας πια δική τους αναγνωρισμένη επικράτεια, το μετέπειτα Δουκάτο της Νορμανδίας, οι Νορμανδοί ακολούθησαν την οδό της ειρηνικής συμβίωσης με τους γείτονές τους. Τα στρατόπεδά τους μετατράπηκαν σε πιο μόνιμες εγκαταστάσεις, δημιούργησαν οικογένειες, αναμείχθηκαν με τον αυτόχθονα πληθυσμό και εγκατέλειψαν τον παγανισμό χάριν του χριστιανισμού. Μετά από λίγες γενιές ήταν πλέον δύσκολο να ξεχωρίσεις ένα Νορμανδό από ένα Γάλλο.
Για πολλούς η μετάβαση στη νέα κατάσταση ήταν δύσκολη, αφού η εγκατάλειψη των «παραδοσιακών» μεθόδων πλουτισμού (πειρατεία, επιδρομές) οδήγησε σε φτώχεια. Η στροφή στη γεωργία δεν αποτελούσε διέξοδο για τη μεγάλη πλειοψηφία, επειδή τα πλέον εύφορα εδάφη ανήκαν από πριν σε Γάλλους ευγενείς. Αυτό οδήγησε πολλούς μακριά από τη χώρα τους, όπου (διάσημοι για τις ικανότητές τους στο ιππικό) στρατολογήθηκαν σε ξένες δυνάμεις. Από τα τέλη του 10ου αι. παρατηρείται μαζική εγκατάσταση Νορμανδών μισθοφόρων στην κεντρική και νότια Ιταλία, για να συμμετάσχουν σε επιχειρήσεις των τοπικών ηγεμόνων εναντίον των Σαρακηνών και των Βυζαντινών. Κάποιοι από τους απογόνους τους φθάνουν μάλιστα σε ανώτερα αξιώματα, με κορυφαίο τον Ρογήρο, που στέφθηκε βασιλιάς Σικελίας και Μάλτας το 1130.
Στις αρχές του 11ου αι. το Δουκάτο της Νορμανδίας σύσφιγξε τους δεσμούς του με τους Αγγλοσάξονες. Λόγω αυτών των σχέσεων, που επιβεβαιώθηκαν με βασιλικό γάμο, κατέφυγε εκεί η αγγλική βασιλική οικογένεια όταν οι Δανοί κατέκτησαν το νησί (1016). Μεταξύ των φυγάδων ήταν και ο νεαρός πρίγκιπας Εδουάρδος ο Ομολογητής, που επέστρεψε στην Αγγλία ως βασιλιάς το 1041, φέρνοντας μαζί του ένα ολόκληρο επιτελείο Νορμανδών ευγενών. Όταν το 1066 ο Εδουάρδος πέθανε υπήρχαν πολλοί επίδοξοι διάδοχοι από το εξωτερικό. Ο νέος βασιλιάς, ο Αγγλοσάξωνας Χάρολντ Γκόντουινσον, συνέτριψε αρχικά τον Χάραλντ Γ΄ της Νορβηγίας, αδυνατούσε όμως να ελέγξει τους Νορμανδούς. Στις 28 Σεπτεμβρίου ο Νορμανδός δούκας Γουλιέλμος αποβιβάσθηκε στην Αγγλία και στις 14 Οκτωβρίου πέτυχε αποφασιστική νίκη στη Μάχη του Χέιστινγκς.
Μετά τη νίκη του ο δούκας στέφθηκε βασιλιάς της Αγγλίας ως Γουλιέλμος ο Κατακτητής και η νορμανδική αριστοκρατία αντικατέστησε την αγγλοσαξονική. Ο διαχωρισμός μεταξύ Νορμανδών και Αγγλοσαξώνων συνέχισε να υφίσταται μέχρι τον Εκατονταετή Πόλεμο (1337-1453), όταν πια όλοι αυτοπροσδιορίζονταν απλά ως Άγγλοι και η νορμανδογαλλική γλώσσα των κατακτητών συγχωνεύθηκε με αυτήν των ντόπιων, δημιουργώντας τη Μέση αγγλική γλώσσα.
Ο Νορμανδοί ήταν οι τελευταίοι που απέσπασαν τη Σικελία από τους Βυζαντινούς. Στην Ελλάδα είναι γνωστοί για τις επιδρομές που έκαναν στην Κέρκυρα, στο Δεσποτάτο της Ηπείρου και στη Φραγκοκρατούμενη Στερεά Ελλάδα, στις οποίες περιοχές όμως δεν κατάφεραν να στεριώσουν.
Επέκταση
. Ο αποικισμός της Ισλανδίας από τους Νορβηγούς Βίκινγκ ξεκίνησε τον ένατο αιώνα. Η πρώτη πηγή στην οποία εμφανίζονται η Ισλανδία και η Γροιλανδία είναι μια παπική επιστολή του 1053. Είκοσι χρόνια αργότερα εμφανίζονται στις Πράξεις των επισκόπων της εκκλησίας του Αμβούργου του Αδάμ της Βρέμης. Τα νησιά εκχριστιανίστηκαν μόλις μετά το 1130, όπως προκύπτει από τις ιστορίες των νησιών που γράφτηκαν από την άποψη των κατοίκων σε σάγκα και χρονικά Οι Βίκινγκ εξερεύνησαν τα βόρεια νησιά και τις ακτές του Βόρειου Ατλαντικού, περιπλανήθηκαν νότια ως τη Βόρεια Αφρική και ανατολικά ως τη Ρωσία, την Κωνσταντινούπολη και τη Μέση Ανατολή.
Έκαναν επιδρομές και λεηλασίες, διαπραγματεύονταν, δρούσαν ως μισθοφόροι και εγκαταστάθηκαν σε μακρινές αποικίες. Οι πρώτοι Βίκινγκ πιθανώς επέστρεφαν στην πατρίδα τους μετά τις επιδρομές τους. Αργότερα άρχισαν να εγκαθίστανται σε άλλες χώρες. Οι Βίκινγκ υπό το Λέιφ Έρικσον, γιο του Έρικ του Ερυθρού, έφθασαν στη Βόρεια Αμερική και δημιούργησαν βραχύβιους οικισμούς στο σημερινό Λενσί Μίνοτουζ, στη Νέα Γη, στον Καναδά. Αυτή η επέκταση συνέβη κατά τη Μεσαιωνική Θερμή Περίοδο.
Οι Βίκινγκ έγιναν μάρτυρες της βίαιη υποταγής των Σαξόνων στον Καρλομάγνο, κατά τους τριαντάχρονους Σαξονικούς Πολέμους το 772-804. Η ήττα των Σαξόνων είχε ως συνέπεια τον αναγκαστικό εκχριστιανισμό τους και την απορρόφηση της Παλαιάς Σαξονίας από την Καρολίγγεια Αυτοκρατορία. Ο φόβος των Φράγκων οδήγησε τους Βίκινγκς να επεκτείνουν περαιτέρω το Ντανεβίρκε και οι αμυντικές κατασκευές παρέμειναν σε χρήση καθ 'όλη τη διάρκεια της εποχής των Βίκινγκ και μέχρι και το 1864.
Οι νότιες ακτές της Βαλτικής Θάλασσας διοικούνταν από τους Ομποτρίτες, μια ομοσπονδία σλαβικών φυλών πιστών στους Καρολίδες και αργότερα στη Φράγκικη Αυτοκρατορία. Οι Βίκινγκ -υπό τον βασιλιά Γκούντφρεντ- κατέστρεψαν την πόλη των Ομποτριτών Ρέρικ στις νότιες ακτές της Βαλτικής το 808 μ.Χ. και μετέφεραν τους εμπόρους της στο Χέντεμπυ. Αυτό εξασφάλισε την υπεροχή τους στη Βαλτική Θάλασσα, που διατηρήθηκε καθ 'όλη τη διάρκεια της Εποχής των Βίκινγκ.
Κίνητρα
Τα κίνητρα που προκάλεσαν την επέκταση του Βίκινγκ είναι αντικείμενο πολλών συζητήσεων στη σκανδιναβική ιστορία.
Μια κοινή θεωρία υποστηρίζει ότι ο Καρλομάγνος «χρησιμοποίησε δύναμη και τρομοκρατία για να εκχριστιανίσει όλους τους ειδωλολάτρες», οδηγώντας τους σε βάπτισμα, προσηλυτισμό ή εκτέλεση και ως εκ τούτου οι Βίκινγκ και άλλοι παγανιστές αντιστάθηκαν και ήθελαν εκδίκηση. Ο καθηγητής Ρούντολφ Σίμεκ αναφέρει ότι "δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι πρώτες δραστηριότητες των Βίκινγκ πραγματοποιήθηκαν κατά τη βασιλεία του Καρλομάγνου." Η διείσδυση του Χριστιανισμού στη Σκανδιναβία οδήγησε σε σοβαρή σύγκρουση, που διαίρεσε τη Νορβηγία για σχεδόν έναν αιώνα. Μια άλλη εξήγηση είναι ότι οι Βίκινγκ εκμεταλλεύτηκαν μια στιγμή αδυναμίας στις γύρω περιοχές. Η Αγγλία υπέφερε από εσωτερικές διαιρέσεις και ήταν σχετικά εύκολη λόγω της εγγύτητας πολλών πόλεών της προς τη θάλασσα ή προς πλωτά ποτάμια. Η έλλειψη οργανωμένης ναυτικής αντίστασης σε ολόκληρη τη Δυτική Ευρώπη επέτρεψε στα πλοία των Βίκινγκ να ταξιδεύουν ελεύθερα, για επιδρομές ή εμπόριο, ανάλογα με τις περιστάσεις. Η μείωση της κερδοφορίας των παλαιών εμπορικών δρόμων θα μπορούσε επίσης να διαδραματίσει κάποιο ρόλο. Το εμπόριο μεταξύ της Δυτικής Ευρώπης και της υπόλοιπης Ευρασίας υπέστη σοβαρό πλήγμα μετά την πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας τον 5ο αιώνα. Η επέκταση του Ισλάμ τον 7ο αιώνα είχε επηρεάσει επίσης το εμπόριο με τη Δυτική Ευρώπη.
Οι επιδρομές στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων των επιδρομών και των εποικισμών από τη Σκανδιναβία, δεν ήταν άνευ προηγουμένου και συνέβαιναν πολύ πριν φτάσουν οι Βίκινγκ. Οι Γιούτοι εισέβαλαν στα Βρετανικά Νησιά τρεις αιώνες νωρίτερα, ορμώμενοι από τη Γιουτλάνδη κατά τις Μεγάλες μεταναστεύσεις, πριν εγκατασταθούν εκεί οι Δανοί. Οι Σάξονες και οι (Παλαιοί) Άγγλοι έκαναν το ίδιο, ξεκινώντας από την ηπειρωτική Ευρώπη. Οι επιδρομές των Βίκινγκ ήταν, ωστόσο, οι πρώτες που τεκμηριώθηκαν εγγράφως από αυτόπτες μάρτυρες και ήταν πολύ μεγαλύτερες σε κλίμακα και συχνότητα από εκείνες προηγούμενων εποχών.
Οι Βίκινγκ ήταν επεκτατικοί. Αν και τα κίνητρά τους είναι ασαφή, οι ιστορικοί πιστεύουν ότι η έλλειψη πόρων ή ευκαιριών ζευγαρώματος ήταν ένας παράγοντας.
Η «Οδός των Σκλάβων» ήταν ένας όρος για μια διαδρομή που οι εφηύραν οι Βίκινγκ για να έχουν άμεση πρόσβαση από τη Σκανδιναβία στην Κωνσταντινούπολη και τη Βαγδάτη, ταξιδεύοντας στη Βαλτική Θάλασσα. Με τις βελτιώσεις των πλοίων τους κατά τον 9ο αιώνα μπόρεσαν να ταξιδέψουν στη Ρωσία και σε ορισμένα βόρεια μέρη της Ευρώπης.
Γιόμσμποργκ
Το Γιόμσμποργκ ήταν ένα ημιθρυλικό οχυρό των Βίκινγκ στις νότιες ακτές της Βαλτικής Θάλασσας (μεσαιωνική Βέντλαντ, σύγχρονη Πομερανία), μεταξύ της δεκαετίας του 960 και του 1043. Οι κάτοικοί του ήταν γνωστοί ως Γιόμσβίκινγκ. Η ακριβής θέση του Γιόμσμποργκ ή η ύπαρξή του δεν έχει ακόμη αποδειχθεί, αν και υποστηρίζεται συχνά ότι ήταν κάπου στα νησιά των εκβολών του Όντερ
Τέλος της εποχής των Βίκινγκ
Κατά την Εποχή των Βίκινγκ Σκανδιναβικοί άντρες και γυναίκες ταξίδευαν σε πολλά μέρη της Ευρώπης και πέραν αυτής, σε μια πολιτιστική διασπορά που άφησε τα ίχνη της από τη Νέα Γη μέχρι το Βυζάντιο. Αυτή η περίοδος έντονης δραστηριότητας είχε επίσης σαφή επίδραση στις πατρίδες τους στη Σκανδιναβία, που υποβλήθηκαν σε ποικιλία νέων επιρροών Στα 300 χρόνια από τα τέλη του 8ου αιώνα, όταν οι χρονικογράφοι της εποχής σχολίαζαν για πρώτη φορά την εμφάνιση των επιδρομέων Βίκινγκ, μέχρι τα τέλη του 11ου αιώνα, οι Σκανδιναβικές χώρες υπέστησαν βαθιές πολιτιστικές αλλαγές.
Στα τέλη του 11ου αιώνα οι βασιλικές δυναστείες, νομιμοποιημένες από την Καθολική Εκκλησία (που είχε ελάχιστη επιρροή στη Σκανδιναβία 300 χρόνια νωρίτερα), εξασφάλιζαν την εξουσία τους με αυξανόμενο κύρος και φιλοδοξία και είχαν διαμορφωθεί τα τρία βασίλεια της Δανίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας. Εμφανίστηκαν πόλεις, που λειτουργούσαν ως κοσμικά και εκκλησιαστικά διοικητικά κέντρα και αγορές και άρχισαν να αναδύονται οι νομισματικές οικονομίες με βάση τα αγγλικά και τα γερμανικά πρότυπα. Εκείνη την εποχή η εισροή ισλαμικού αργύρου από την Ανατολή απουσίαζε για περισσότερο από έναν αιώνα, ενώ εκείνη του αγγλικού είχε λήξει στα μέσα του 11ου αιώνα.
Αφομοίωση στον Χριστιανισμό
Η αφομοίωση των νεογέννητων Σκανδιναβικών βασιλείων στο πολιτιστικό κύριο ρεύμα της ευρωπαϊκής Χριστιανοσύνης άλλαξε τις προσδοκίες των Σκανδιναβών, τόσο ηγεμόνων όσο και αυτών που μπορούσαν να ταξιδέψουν στο εξωτερικό, και τις σχέσεις τους με τους γείτονές τους. Μία από τις κύριες πηγές κέρδους για τους Βίκινγκ ήταν το εμπόριο σκλάβων. Η μεσαιωνική Εκκλησία υποστήριζε ότι οι Χριστιανοί δεν επιτρεπόταν να κατέχουν ομοθρήσκους τους ως σκλάβους, έτσι η δουλοκτησία μειώθηκε ως πρακτική σε όλη τη Βόρεια Ευρώπη. Αυτό αφαίρεσε μεγάλο μέρος των οικονομικών κινήτρων των επιδρομών, αν και η σχετική δραστηριότητα συνεχίστηκε σποραδικά τον 11ο αιώνα. Οι λεηλασίες των Σκανδιναβών στις χριστιανικές περιοχές γύρω από τη Βόρεια και την Ιρλανδική Θάλασσα μειώθηκαν σημαντικά.
Οι βασιλιάδες της Νορβηγίας συνέχισαν να ασκούν την εξουσία σε τμήματα της βόρειας Βρετανίας και της Ιρλανδίας και οι επιδρομές συνεχίστηκαν τον 12ο αιώνα, αλλά οι στρατιωτικές φιλοδοξίες των Σκανδιναβών ηγεμόνων κατευθύνονταν τώρα προς νέες κατευθύνσεις. Το 1107 ο Σίγκουρντ Α΄ της Νορβηγίας απέπλευσε για την ανατολική Μεσόγειο με Νορβηγούς σταυροφόρους, για να πολεμήσουν υπέρ του νεοσύστατου Βασιλείου της Ιερουσαλήμ και οι Δανοί και οι Σουηδοί συμμετείχαν ενεργά στις Βαλτικές Σταυροφορίες του 12ου και 13ου αιώνα
Πολιτισμός
Μια ποικιλία πηγών φωτίζει την κουλτούρα, τις δραστηριότητες και τις πεποιθήσεις των Βίκινγκς. Παρόλο που ήταν γενικά ένας μη-εγγράμματος πολιτισμός, που δεν άφησε λογοτεχνική κληρονομιά, είχαν ένα αλφάβητο και περιέγραφαν τους εαυτούς τους και τον κόσμο τους σε ρουνικές λίθους. Οι περισσότερες λογοτεχνικές και γραπτές πηγές της εποχής για τους Βίκινγκ προέρχονται από άλλους πολιτισμούς που ήταν σε επαφή μαζί τους. Από τα μέσα του 20ου αιώνα αρχαιολογικά ευρήματα έχουν συνθέσει μια πιο ολοκληρωμένη και ισορροπημένη εικόνα της ζωής των Βίκινγκ
Λογοτεχνία και γλώσσα
. Οι σημαντικότερες πηγές σύγχρονες των Βίκινγκ είναι τα κείμενα της εποχής από τη Σκανδιναβία και τις περιοχές όπου αυτοί δραστηριοποιούντο. Η γραφή με λατινικά γράμματα εισήχθη στη Σκανδιναβία με τον Χριστιανισμό, έτσι υπάρχουν λίγες αυτόχθονες γραπτές πηγές από τη Σκανδιναβία πριν από τα τέλη του 11ου και τις αρχές του 12ου αιώνα Οι Σκανδιναβοί έγραψαν επιγραφές σε ρουνικές λίθους, αλλά αυτές είναι συνήθως πολύ σύντομες και τυποποιημένες. Οι περισσότερες γραπτές πηγές της εποχής αποτελούνται από κείμενα γραμμένα σε χριστιανικές και ισλαμικές κοινότητες εκτός της Σκανδιναβίας, συχνά από συγγραφείς που είχαν επηρεαστεί αρνητικά από τη δράση των Βίκινγκ.
Τα μεταγενέστερα κείμενα για τους Βίκινγκ και την εποχή τους μπορούν επίσης να είναι σημαντικά για την κατανόησή αυτών και της κουλτούρας τους, παρόλο που πρέπει να αντιμετωπίζονται προσεκτικά. Μετά την παγίωση της εκκλησίας και την αφομοίωση της Σκανδιναβίας και των αποικιών της στην επικρατούσα μεσαιωνική χριστιανική κουλτούρα τον 11ο και τον 12ο αιώνα αρχίζουν να εμφανίζονται οι εγχώριες γραπτές πηγές, στη Λατινικά και την Αρχαία Νορδική. Στην αποικία των Βίκινγκ στην Ισλανδία μια εξαιρετική λαϊκή λογοτεχνία άνθισε από τον 12ο έως τον 14ο αιώνα και πολλές παραδόσεις που συνδέονται με την εποχή των Βίκινγκ καταγράφηκαν για πρώτη φορά στις ισλανδικές σάγκα. Μια κυριολεκτική ερμηνεία αυτών των μεσαιωνικών αφηγήσεων σχετικά με τις Βίκινγκ και το Σκανδιναβικό παρελθόν δεν είναι ρεαλιστική, αλλά πολλά συγκεκριμένα στοιχεία παραμένουν άξια προσοχής, όπως η μεγάλη ποσότητα σκαλδικής ποίησης που αποδίδεται στους ποιητές της αυλής του 10ου και του 11ου αιώνα, τα εκτιθέμενα οικογενειακά δέντρα, οι αυτοπεριγραφές, οι ηθικές αξίες, που όλα περιλαμβάνονται σε αυτά τα λογοτεχνικά κείμενα.
Έμμεσα οι Βίκινγκ έχουν επίσης αφήσει ένα παράθυρο ανοιχτό στη γλώσσα, τον πολιτισμό και τις δραστηριότητές τους, μέσα από πολλά τοπωνύμια και λέξεις της Αρχαίας Νορδικής, που βρίσκονται στην παλιά σφαίρα επιρροής τους. Ορισμένα από αυτά είναι σε άμεση χρήση ακόμα και σήμερα,σχεδόν αμετάβλητα και ρίχνουν φως στο πού εγκαταστάθηκαν και τί σήμαιναν για αυτούς συγκεκριμένα μέρη, όπως φαίνονται σε τοπωνύμια όπως Egilsay (από Eigils ey που σημαίνει "το νησί του Είγκιλ"), Ormskirk (από Ormr kirkja που σημαίνει "Εκκλησία του Ορμ"), Meols (από merl που σημαίνει "αμμόλοφοι"), Snaefell (Πέφτει χιόνι), Ravenscar (Κορακόβραχος), Vinland (Χώρα του κρασιού), Kaupanger (Αγορά λιμανιού), Tórshavn (Λιμάνι του Τορ) και το θρησκευτικό κέντρο του Odense, που σημαίνει μέρος όπου λατρευόταν ο Όντιν. Η επιρροή του βίκινγκ είναι επίσης εμφανής σε έννοιες όπως το σημερινό κοινοβουλευτικό σώμα του Tynwald στη Νήσο του Μαν.
Συνηθισμένες λέξεις στην καθημερινή αγγλική γλώσσα, όπως μερικές από τις ημέρες της εβδομάδας (Thursday (Πέμπτη) σημαίνει μέρα του Thor), axle (άξονας), crook (γκλίτσα), raft (σχεδία), knife (μαχαίρι), plough (άροτρο), leather (δέρμα), window (παράθυρο), berserk (μαινόμενος), bylaw (κανονισμός), thorp (χωριουδάκι), skerry (βραχονησίδα), husband (σύζυγος), heathen (αβάφτιστος), Hell (Χελ), Norman (Νορμανδός) και ransack (λεηλατώ) προέρχονται από την Αρχαία Νορδική γλώσσα των Βίκινγκ και μας δίνουν την ευκαιρία να κατανοήσουμε τις αλληλεπιδράσεις τους με τους ανθρώπους και τους πολιτισμούς των Βρετανικών Νησιών. See List of English words of Old Norse origin for further explanations on specific words. Στα Βόρεια Νησιά Σέτλαντ και Ορκάδες η Αρχαία Νορδική αντικατέστησε πλήρως τις τοπικές γλώσσες και με την πάροδο του χρόνου εξελίχθηκε στην εξαφανισμένη πλέον σήμερα Νορνική γλώσσα. Μόνο ορισμένες σύγχρονες λέξεις και ονόματα διασώζονται, και αυτό γίνεται κατανοητό μετά από εντονότερη έρευνα γλωσσικών πηγών από μεσαιωνικά ή μεταγενέστερα έγγραφα, όπως το York (Γιορκ) (Κόλπος των Αλόγων), το Swansea (Σουόνσι) (Νησί του Sveinn) ή μερικά από τα τοπωνύμια της Νορμανδίας όπως το Tocqueville (Τοκβίλ) (Φάρμα του Toki).
Οι γλωσσολογικές και ετυμολογικές μελέτες συνεχίζουν να παρέχουν μια ζωτική πηγή πληροφοριών για τον πολιτισμό των Βίκινγκ, την κοινωνική δομή και την ιστορία τους και το πώς αλληλεπιδρούσαν με τους ανθρώπους και τους πολιτισμούς που συναντούσαν, κάνοντας εμπόριο, επιτιθέμενοι ή ζούσαν με αυτούς στους υπερπόντιου οικισμούς. Πολλές σχέσεις με την Αρχαία Νορδική είναι εμφανείς στις σύγχρονες Σουηδική, Νορβηγική, Φεροϊκή και Ισλανδική γλώσσες. Η Αρχαία Νορδική δεν άσκησε μεγάλη επιρροή στις Σλαβικές γλώσσες στους οικισμούς των Βίκινγκ της Ανατολικής Ευρώπης. Έχει υποστηριχθεί ότι αιτία ήταν οι μεγάλες διαφορές μεταξύ των δύο γλωσσών, σε συνδυασμό με τις πιο ειρηνικές επιχειρήσεις των Ρως Βίκινγκ σε αυτές τις περιοχές και το γεγονός ότι αποτελούσαν μειοψηφία. Οι Σκανδιναβοί έδωσαν ονόματα σε μερικά σημεία του Δνείπερου, αλλά αυτό δύσκολα φαίνεται στα σημερινά ονόματα.
Μια συνέπεια των διαθέσιμων γραπτών πηγών, που μπορεί να έχουν αποκαλύψει πώς η εποχή των Βίκινγκ θεωρείται ιστορική, είναι ότι πολύ περισσότερα είναι γνωστά για τις δραστηριότητες των Βίκινγκ στη Δυτική Ευρώπη παρά στην Ανατολή. Ένας λόγος είναι ότι οι πολιτισμοί της βορειοανατολικής Ευρώπης της εποχής δεν ήταν εγγράμματοι και δεν άφησαν λογοτεχνική κληρονομιά. Άλλος είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των γραπτών πηγών στη Σκανδιναβία για την εποχή των Βίκινγκ προέρχεται από την Ισλανδία, χώρα που αρχικά εποικίσθηκε από Νορβηγούς αποίκους. Ως αποτέλεσμα υπάρχει πολύ περισσότερο υλικό από την εποχή των Βίκινγκ για τη Νορβηγία παρά για τη Σουηδία, που, εκτός από πολλές ρουνικές επιγραφές, δεν έχει σχεδόν καμία γραπτή πηγή από τον πρώιμο Μεσαίωνα.
Ρουνικές λίθοι
Οι Σκανδιναβοί της Εποχής των Βίκινγκ μπορούσαν να διαβάσουν και να γράψουν και χρησιμοποιούσαν ένα μη τυποποιημένο αλφάβητο, τους ρούνους, βασισμένο στον ήχο των λέξεων. Ενώ υπάρχουν λίγες απομεινάρια ρουνικής γραφής σε χαρτί από την εποχή των Βίκινγκ, έχουν βρεθεί χιλιάδες πέτρες με ρουνικές επιγραφές εκεί όπου ζούσαν οι Βίκινγκ. Είναι συνήθως στη μνήμη των νεκρών, αν και όχι κατ' ανάγκη τοποθετημένες σε τάφους. Η χρήση των ρούνων διατηρήθηκε μέχρι τον 15ο αιώνα, παράλληλα με το λατινικό αλφάβητο.
Η πλειοψηφία των ρουνικών επιγραφών από την περίοδο των Βίκινγκ βρίσκεται στη Σουηδία και χρονολογείται από τον 11ο αιώνα. Η παλαιότερη πέτρα με ρουνικές επιγραφές βρέθηκε στη Νορβηγία και χρονολογείται από τον 4ο αιώνα, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι ρουνικές επιγραφές προηγήθηκαν της περιόδου των Βίκινγκ. Πολλές ρουνικές λίθοι στη Σκανδιναβία καταγράφουν τα ονόματα των συμμετεχόντων στις εκστρατείες των Βίκινγκ, όπως η ρουνική λίθος Kjula, που μιλά για εκτεταμένο πόλεμο στη Δυτική Ευρώπη και η Turinge, που μιλά για πολεμικό σώμα στην Ανατολική Ευρώπη. Άλλες ρουνικές λίθοι αναφέρουν τους άνδρες που πέθαναν στις εκστρατείες των Βίκινγκ. Ανάμεσά τους υπάρχουν περίπου 25 ονόματι Ingvar από την Κοιλάδα Μέλαρεν της Σουηδίας, που ανεγέρθηκαν στη μνήμη των μελών μιας καταστροφικής εκστρατείας στη σημερινή Ρωσία στις αρχές του 11ου αιώνα. Οι ρουνικές λίθοι είναι σημαντικές πηγές για τη μελέτη όλης της Σκανδιναβικής κοινωνίας του πρώιμου Μεσαίωνα, όχι μόνο του πληθυσμού των Βίκινγκ.
Οι Λίθοι του Γιέλινγκ χρονολογούνται από το 960 έως το 985. Η παλαιότερη, μικρότερη πέτρα στήθηκε από τον Βασιλιά Γκορμ τον Παλαιό, τον τελευταίο παγανιστή βασιλιά της Δανίας, ως μνημείο για να τιμήσει τη Βασίλισσα Τίρα. Archived from the original on 20 June 2013. Retrieved 15 March 2013.. Η μεγαλύτερη στήθηκε από τον γιο του, Χάραλντ Κυανόδοντα, για να γιορτάσει την κατάκτηση της Δανίας και της Νορβηγίας και τον προσηλυτισμό των Δανών στον Χριστιανισμό. Έχει τρεις πλευρές: μία με την εικόνα ενός ζώου, μία με την εικόνα του σταυρωμένου Ιησού Χριστού και μία τρίτη με την ακόλουθη επιγραφή:
Οι ρουνικές λίθοι επιβεβαιώνουν ταξίδια σε τοποθεσίες όπως το Μπαθ, η Ελλάδα, η Χορασμία, η Ιερουσαλήμ, η Ιταλία (ως Langobardland), η Σέρκλαντ (χώρα των Σαρακηνών), η Αγγλία (συμπεριλαμβανομένου του Λονδίνου ) και διάφορα μέρη στην Ανατολική Ευρώπη. Επιγραφές της Εποχής των Βίκινγκ έχουν επίσης ανακαλυφθεί στις ρουνικές λίθους Μανξ στη Νήσο του Μαν.
Xώροι ταφής
Υπάρχουν πολλοί χώροι ταφής, που συνδέονται με τους Βίκινγκ σε ολόκληρη την Ευρώπη και τη σφαίρα επιρροής τους - στη Σκανδιναβία, στα Βρετανικά Νησιά, στην Ιρλανδία, στη Γροιλανδία, στην Ισλανδία, στις Νήσους Φερόες, στη Γερμανία, στη Βαλτική, στη Ρωσία κλπ. Οι ταφικές πρακτικές των Βίκινγκ ήταν αρκετά ποικίλες, από σκαμμένους τάφους, μέχρι τύμβους, που μερικές φορές περιλάμβαναν πλοία-ταφές.
Σύμφωνα με γραπτές πηγές οι περισσότερες από τις κηδείες γίνονταν στη θάλασσα. Οι κηδείες περιλάμβαναν είτε ταφή είτε καύση, ανάλογα με τα τοπικά έθιμα. Στην περιοχή της σημερινής Σουηδίας επικρατούσε η καύση. Στη Δανία ήταν πιο συχνή η ταφή και στη Νορβηγία και οι δύο εξίσου. Οι χειράμαξες των Βίκινγκ αποτελούν μία από τις κύριες πηγές μαρτυριών για τη ζωή της Εποχής των Βίκινγκ. Τα αντικείμενα που θάβονταν με τους νεκρούς δίνουν κάποιες ενδείξεις ως προς το τι θεωρείτο σημαντικό για τη ζωή μετά θάνατον. Δεν είναι γνωστό τι νεκρικές διαδικασίες γίνονταν για τα νεκρά παιδιά από τους Βίκινγκ. Ορισμένες από τις τοποθεσίες ταφής που είναι πιο σημαντικές για την κατανόηση των Βίκινγκ είναι:
πλοίο-ταφή στο Βάτνσνταλουρ του Αουστουρ-Χουναβάτνσυσλα
Πλοία
Υπάρχουν αρκετά αρχαιολογικά ευρήματα πλοίων των Βίκινγκ όλων των μεγεθών, παρέχοντας γνώση του τρόπου κατασκευής τους. Υπήρχαν πολλοί τύποι πλοίων, κατασκευασμένων για διάφορες χρήσεις. Ο πιο γνωστός τύπος είναι πιθανώς το πλοίο μακρινών αποστάσεων. Τα πλοία αυτά προορίζονταν για πολέμους και εξερευνήσεις, σχεδιασμένα για ταχύτητα και ευκινησία, εξοπλισμένα με κουπιά για να συμπληρώσουν τα πανιά, καθιστώντας δυνατή τη ναυσιπλοΐα ανεξάρτητα από τον άνεμο. Το πλοίο αυτό είχε μακρύ, στενό κέλυφος και ρηχά βύθισμα για να διευκολύνει τις αποβάσεις και την ανάπτυξη στρατευμάτων σε ρηχά νερά. Τα πλοία αυτά χρησιμοποιούνταν εκτεταμένα από τους πολεμικούς στόλους της Σκανδιναβίας και επέτρεπαν στους Σκανδιναβούς να πηγαίνουν Viking, που θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί αυτός ο τύπος του πλοίου έχει γίνει σχεδόν συνώνυμος με την έννοια των Βίκινγκ.
Οι Βίκινγκ κατασκεύασαν πολλούς μοναδικούς τύπους σκαφών, που συχνά χρησιμοποιούντο για πιο ειρηνικούς σκοπούς. Το knarr ήταν ένα ειδικό εμπορικό πλοίο σχεδιασμένο να μεταφέρει χύδην φορτίο. Είχε ευρύ κέλυφος, βαθύτερο βύθισμα και μικρό αριθμό κουπιών (που χρησιμοποιούντο κυρίως για ελιγμούς σε λιμάνια και παρόμοιες καταστάσεις). Μια καινοτομία των Βίκινγκ ήταν το beitass, ένας ιστός τοποθετημένος στο πανί, που επέτρεπε στα πλοία τους να πλέουν αποτελεσματικά κόντρα στον άνεμο. Ήταν σύνηθες για τα μεγάλα πλοία των Βίκινγκ να ρυμουλκούν ή να μεταφέρουν ένα μικρότερο σκάφος για τη μεταφορά των πληρωμάτων και του φορτίου από το πλοίο στην ακτή.
Τα πλοία αποτελούσαν αναπόσπαστο κομμάτι του πολιτισμού των Βίκινγκ. Διευκόλυναν την καθημερινή μεταφορά διαμέσου των θαλασσών και των υδάτινων οδών, την εξερεύνηση νέων εκτάσεων, τις επιδρομές, τις κατακτήσεις και το εμπόριο με γειτονικούς πολιτισμούς. Είχαν επίσης μεγάλη θρησκευτική σημασία. Άτομα υψηλά ιστάμενα μερικές φορές θάβονταν μέσα σε πλοίο μαζί με θυσίες ζώων, όπλα, προμήθειες και άλλα αντικείμενα, όπως μαρτυρούν τα θαμμένα σκάφη στο Γκόκσταντ και το Όσεμπεργκ της Νορβηγίας και το ανασκαμμένο πλοίο-ταφή στο Λάντμπυ της Δανίας. Οι ταφές σε πλοία γίνονταν επίσης από τους Βίκινγκς στο εξωτερικό, όπως αποδεικνύουν οι ανασκαφές των πλοίων Σάλμε στο νησί της Εσθονίας Σάαρεμαα.
Καλοδιατηρημένα υπολείμματα πέντε πλοίων των Βίκινγκ ανασκάφηκαν στο Ρόσκιλντε Φιόρδ στα τέλη της δεκαετίας του 1960, αντιπροσωπεύοντας τόσο τα πλοία μακρινών αποστάσεων όσο και τα knarr. Τα πλοία βυθίστηκαν εκεί τον 11ο αιώνα για να αποκλείσουν μια θαλάσσια δίαυλο και έτσι να προστατεύσουν το Ρόσκιλντε, στη συνέχεια την πρωτεύουσα της Δανίας, από ναυτική επίθεση. Τα ερείπια αυτών των πλοίων εκτίθενται στο Μουσείο Πλοίων Βίκινγκ του Ρόσκιλντε.
Κοινωνική δομή
Η κοινωνία των Βίκινγκ χωριζόταν σε τρεις κοινωνικοοικονομικές τάξεις: τους Θραλ, τους Καρλ και τους Γιαρλ. Αυτό περιγράφεται με έντονο τρόπο στην Ποιητική Έντα του Ρίγκσμπουλα, που επίσης εξηγεί ότι τις τρεις τάξεις δημιούργησε ο Θεός Ριγκ - πατέρας του ανθρώπινου γένους, γνωστός και ως Χέιμνταλ. Η αρχαιολογία έχει επιβεβαιώσει αυτή την κοινωνική δομή.
Οι Θραλ ήταν η κατώτερη τάξη και ήταν σκλάβοι. Οι σκλάβοι αποτελούσαν το ένα τέταρτο του πληθυσμού. Η δουλεία ήταν ζωτικής σημασίας για την κοινωνία των Βίκινγκ, για τις καθημερινές δουλειές και τις κατασκευές μεγάλης κλίμακας αλλά και για το εμπόριο και την οικονομία. Οι Θραλ ήταν υπηρέτες και εργάτες στα αγροκτήματα και στα μεγαλύτερα νοικοκυριά των Καρλ και των Γιαρλ και χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή οχυρώσεων, ραμπών, καναλιών, τύμβων, δρόμων και παρόμοιων έργων που απαιτούσαν κοπιαστική εργασία. Σύμφωνα με το Ρίγκσμπουλα οι Θραλ ήταν περιφρονημένοι και δεν σήκωναν τα μάτια τους. Ο εφοδιασμός με νέους Θραλ γινόταν είτε από τους γιους και τις κόρες των υπαρχόντων είτε από αιχμαλωσία στο εξωτερικό. Οι Βίκινγκ συχνά σκόπιμα αιχμαλώτιζαν πολλούς ανθρώπους στις επιδρομές τους στην Ευρώπη, για να τους κάνουν σκλάβους. Αυτοί μεταφέρονταν στη συνέχεια στη Σκανδιναβία με τα πλοία, χρησιμοποιούμενοι σε υπάρχοντες ή σε νέους οικισμούς για να χτίσουν τις αναγκαίες κατασκευές ή να πουληθούν, συχνά στους Άραβες με αντάλλαγμα το ασήμι. Άλλα ονόματα για τους Θραλ ήταν træl και ty.
Οι Καρλ ήταν ελεύθεροι αγρότες. Κατείχαν αγροκτήματα, γης και ζώα και ασχολούνταν με καθημερινές δουλειές, όπως το όργωμα των αγρών, το άρμεγμα των βοοειδών, η κατασκευή κατοικιών και κάρων, αλλά χρησιμοποίησαν Θραλ για να τελειώσουν τις δουλειές τους. Άλλο όνομα για τους Καρλ ήταν bonde ή απλά ελεύθεροι.