cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Φυλλιά
Ιστορική Αναδρομή
Η δεύτερη ανασκαφική περίοδος έγινε στην τοποθεσία «Δράκος» από το 1965 - 1970 με επικεφαλής τον Άγγλο αρχαιολόγο κ. Trevor Watkins, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Τα ευρήματα των ανασκαφών αυτών φθάνουν χρονολογικά μέχρι το 5300 π.Χ. Οι ανασκαφές στη Φιλιά (Δράκος) αναζωπύρωσαν το ενδιαφέρον των αρχαιολόγων για τη μελέτη του νεολιθικού πολιτισμού.
Παγκόσμιο πρωτάθλημα λύσης σκακιστικών προβλημάτων
Παραπομπές
Κατηγορία:Σκάκι
Φυλλιά
Ιστορική Αναδρομή
Οι δύο αυτές ανασκαφικές περιόδοι έφεραν στο φως σημαντικά ευρήματα που μαρτυρούν ότι υπάρχει μια συνέχεια της ζωής και του πολιτισμού στην πορεία της προϊστορικής Φιλιάς. Ξεκινά από την Νεολιθική περίοδος 5.300 π.χ. - 3.800 π.χ., συνεχίζεται κατά την Χαλκολιθική 2.500 π.χ.- 2.300 π.χ. και χωρίς καμμιά διακοπή κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού 2.300 - 2.100 π.χ..
Στη Φιλιά βρέθηκε ο πρώτος θαλαμοειδής τάφος, με κατάλοιπα σκελετού καθώς και τα πρώτα δείγματα «κτενιστής κεραμικής» με γραπτό διάκοσμο και κομψούς, ασυνήθιστους ρυθμούς, χαρακτηριστικά της Νεολιθικής περιόδου. Σε ευρήματα εμφανίζονται νέες τεχνοτροπίες στη διακόσμηση της κεραμικής και κατά την Χαλκολιθική περίοδο.
Αρχιτεκτονική Σπιτιών
Τα σπίτια του χωριού, ανάλογα με την αρχιτεκτονική τους, χωρίζονταν σε τέσσερις τύπους :
Κάτοικοι
Οι κάτοικοι της φιλοπρόοδοι και εργατικοί ασχολούνταν κυρίως  με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Καλλιεργούσαν αγκινάρες, παντζάρια, πατάτες, καρότα, σιτηρά, λαχανικά, εσπεριδοειδή, βαμβάκι, σησάμι και άλλα.
Λόγω της εύφορης γης του, σε συνδυασμό με τον πλούτο που διέθετε στα τρεχάτα νερά, την μικρή απόσταση από τα δυο μεγάλα κέντρα της περιοχής, εκείνα της Λευκωσίας και Μόρφου, αλλά και του ευχερούς συγκοινωνιακού δικτύου, το χωριό γνώρισε συνεχή πληθυσμιακή αύξηση από το 1881 μέχρι το 1973. Το 1881 οι κάτοικοί του ήταν 153, αυξήθηκαν στους 185 το 1891, στους 220 το 1901, στους 314 το 1911, στους 355 το 1921, στους 365 το 1931, στους 505 το 1946, στους 731 το 1960 και στους 1.042 το 1973. Η αύξηση του πληθυσμού υπήρξε αλματώδης μετά το 1931, ιδιαίτερα όμως μετά το 1960. Στο γεγονός αυτό συνέτειναν σε μεγάλο βαθμό τα διάφορα έργα που άρχισαν να υλοποιούνται αμέσως μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου, τα κυριότερα από αυτά ήταν η παροχή κατοίκον νερού το 1960, η ηλεκτροδότηση του χωριού το 1964, η εγκατάσταση τηλεφωνικού θαλάμου το 1962, η δημιουργία αρδευτικού τμήματος και ανόρυξη διατρήσεων, οι οποίες κάλυψαν μεγάλες εκτάσεις γης, καθώς και η ανέγερση νέου σύγχρονου δημοτικού σχολείου το 1968 - 1969.
Οι κάτοικοι της Φιλιάς είχαν σε μεγάλο βαθμό αυξημένο το πνεύμα του συνεργατισμού. Από πολύ παλαιά λειτουργούσε στην κοινότητα Συνεργατική Πιστωτική Εταιρία (Σ.Π.Ε.), καθώς και Συνεργατικό Παντοπωλείο. Επίσης λειτουργούσε Κέντρο Διαλογής Καρότων, το οποίο απασχολούσε αρκετούς ντόπιους εργάτες και κόσμο από άλλες περιοχές.
Επίσης, οι κάτοικοι του χωριού είναι γνωστοί για την αγάπη και αφοσίωσή τους προς την οικογένεια, την εκκλησία και την πατρίδα. Οι Φιλιώτες έλαβαν μέρος σε όλους τους αγώνες της Κύπρου. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι όλοι σχεδόν βοήθησαν με διάφορους τρόπους τον αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α., ενώ κατά την περίοδο του 1963 το σύνολο σχεδόν των μαχίμων ανδρών συγκροτήθηκαν σε λόχους εθελοντών για την αντιμετώπιση της τουρκικής ανταρσίας.
Ακόμη, οι κάτοικοι της Φιλιάς ήταν υπερβολικά φιλόθρησκοι και γνωστοί για την αγάπη και το πάθος τους προς την εκκλησία. Κατά τις Κυριακές όλοι σχεδόν έπρεπε να παρευρεθούν στην εκκλησία. Επίσης κατά τις μεγάλες γιορτές, που η εκκλησία λειτουργούσε, κανένας στο χωριό δεν άρχιζε την εργασία του πριν περάσει από την εκκλησία για να λειτουργηθεί. Το αντίθετο, πίστευαν ότι αποτελούσε σοβαρό αμάρτημα και ότι η μέρα τους δεν θα τέλειωνε καλά.
Η Εκκλησία του Προφήτη Ηλία
Η εκκλησία του Προφήτη Ηλία κτίστηκε το 1920 με αποκλειστικά εθελοντική εργασία των κατοίκων του χωριού. Είναι κατά πολύ μικρότερη από εκείνη του Αγίου Γεωργίου, γι’ αυτό και λειτουργούσε μόνο κατά τη γιορτή του Προφήτη Ηλία και περιστασιακά σε κάποιες άλλες περιπτώσεις. Παλαιότερα, στη θέση που είναι κτισμένη η εκκλησία υπήρχε σπηλιά, μέσα στην οποία ήταν η εικόνα του Προφήτη Ηλία και το καντήλι που οι κάτοικοι άναβαν καθημερινά.
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η εκκλησία του Προφήτη Ηλία της Φιλιάς είναι από τις ελάχιστες ίσως εκκλησίες αφιερωμένες στον Προφήτη Ηλία που είναι κτισμένες σε πεδιάδα, αντί σε ψηλό λόφο όπως συνηθίζεται. Αυτό αποδίδεται στο γεγονός ότι η Φιλιά ήταν κατεξοχήν γεωργική κοινότητα και οι κάτοικοί της είχαν ανάγκη τον Προφήτη Ηλία για να τους φέρνει τις πολυπόθητες βροχές που θεωρούνταν τόσο πολύ ευεργετικές για τις καλλιέργειες τους. Συναφώς αναφέρεται ότι σε περιόδους ανομβρίας οι κάτοικοι λειτουργούσαν την εκκλησία του Προφήτη Ηλία, τελούσαν παράκληση και λιτάνευαν την εικόνα στους αγρούς για να έλθει η πολυπόθητη βροχή.
Η εκκλησία τιμά τον Προφήτη Ηλία στις 20 Ιουλίου. Κατά την ημέρα αυτή γινόταν στη Φιλιά πανηγύρι, κατά τη διάρκεια του οποίου η πλατεία του χωριού, όπου βρισκόταν και η εκκλησία, γέμιζε κόσμο.
Εκπαίδευση
Tο πρώτο δημοτικό σχολείο στη Φιλιά λειτούργησε το 1907 και ήταν μονοδιδάσκαλο με 38 μαθητές, όλοι αγόρια. Από το 1938 δίδασκαν στο σχολείο 2 δάσκαλοι και κατά το σχολικό έτος 1957 έγιναν 3. Από το 1958 οι δάσκαλοι αυξήθηκαν στους 4, από το 1967 στους 5 και τέλος κατά το σχολικό έτος 1973 - 1974 έφθασαν στους 6. Από το 1911 το δημοτικό σχολείο της Φιλιάς φιλοξενούσε και τους μαθητές του γειτονικού χωριού Μάσσαρι.
Ως πρώτο σχολείο, χρησιμοποιήθηκε αρχικά ένα κτίριο στο κέντρο του χωριού στην περιοχή που βρίσκεται η εκκλησία του Αγ. Γεωργίου. Το σχολείο αυτό φιλοξένησε τους πρώτους μαθητές το 1907 που άρχισε η δημοτική εκπαίδευση στη Φιλιά, καθώς και εκείνους που ακολούθησαν στα επόμενα 30 σχεδόν χρόνια. Το 1936, λειτούργησε το νέο σχολείο έξω και προς τα δυτικά του χωριού. Το νέο κτίριο, επιβλητικό για την εποχή, αποτελείτο από 2 μεγάλα δωμάτια από τα οποία το ένα, στέγαζε τους μαθητές της πρώτης, της πέμπτης και της έκτης τάξης και το άλλο, τους μαθητές της δευτέρας, της τρίτης και της τετάρτης τάξης.
Μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου και με βάση τα νέα δεδομένα που είχαν δημιουργηθεί ως αποτέλεσμα της ραγδαίας ανάπτυξης σε όλους τους τομείς, προέκυψε η ανάγκη δημιουργίας νέου σύγχρονου δημοτικού σχολείου στην κοινότητα, το οποίο να εξυπηρετεί καλύτερα τις ανάγκες των μαθητών και των δασκάλων. Έτσι, μετά από εισήγηση των Τοπικών Αρχών, εξασφαλίστηκε η σχετική έγκριση του Υπουργείου Παιδείας και άρχισαν αμέσως οι εργασίες ανέγερσης νέου σχολείου στην ίδια περιοχή και δίπλα από το υφιστάμενο. Οι εργασίες ανέγερσης του σχολείου διήρκησαν από το 1968 μέρχι και το 1969. Τα εγκαίνια έγιναν το 1970 μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα και το νέο αυτό σχολείο, μαζί με το προηγούμενο που συνέχισε να λειτουργεί, φιλοξένησαν τα παιδιά της Φιλιάς μέχρι την τουρκική εισβολή του 1974 που είχε ως αποτέλεσμα την προσφυγοποίηση των κατοίκων του χωριού.
Ήθη και Έθιμα
Μερικά από τα ήθη και έθιμα του χωριού, που κάποια τα βρίσκουμε μόνο στη Φιλιά είναι :
ΠΑΣΧΑ
Την Μεγάλη Παρασκευή νεαρά άτομα περιφέρονταν στο χωριό και μάζευαν λουλούδια για το στόλισμα του Επιτάφιου. Την νύκτα, μετά την Ακολουθία του Επιτάφιου, τραγουδούσαν τον Θρήνο της Παναγίας. Παρόλη την κούραση, λόγω της μεγάλης διάρκειας της Ακολουθίας, όλοι οι χωριανοί παρέμεναν στην εκκλησία μέχρι και το τέλος του τραγουδιού. Στις τρεις τα ξημερώματα της Κυριακής όλοι οι χωριανοί μαζεύονταν στην εκκλησία για να ακούσουν τον «Καλόν Λόγον». Πριν ο ιερέας πει τον Καλόν Λόγον έβγαινε στην Μεγάλη Πύλη και ρωτούσε μήπως έλειπε κανένας. Αν διαπιστωνόταν ότι κάποιος έλειπε τότε πήγαινε κάποιος στο σπίτι του για να διαπιστώσει τι συνέβαινε και ακολούθως να τον φέρει στην εκκλησία. Στην αυλή της εκκλησίας άναβαν μεγάλη φωτιά, τη λαμπρατζιά, στην οποία έκαιγαν τον Ιούδα. Οι χωριανοί συνήθιζαν να παίρνουν κάρβουνα από την λαμπρατζιά για να ψήσουν τη σούβλα τους. Όλοι οι χωριανοί, μικροί και μεγάλοι, μετά το τέλος της λειτουργίας, παίζοντας ξεροπόταμο κατάληγαν στην πλατεία του χωριού, όπου βρίσκονταν τα καφενεία. Την Κυριακή, Δευτέρα και Τρίτη του Πάσχα στην πλατεία της εκκλησίας διοργανώνονταν διάφορα παιχνίδια. Φυσικά δεν έλειπε και το κρέμασμα της σούσας.
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
Όπως και σε πολλές άλλες περιοχές τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά προσδίδουν μια ξεχωριστή εορταστική νότα στη ζωή των ανθρώπων, έτσι και στο κατεχόμενο σήμερα χωριό Φιλιά, καταγράφονται διάφορα έθιμα, όπως τα ακόλουθα:
Χριστούγεννα: Κατά τη διάρκεια των προετοιμασιών, μια βδομάδα πριν τα Χριστούγεννα οι νοικοκύρηδες έσφαζαν το γουρούνι που εκτρέφανε στην αυλή τους για αρκετό καιρό. Από αυτό έκαναν λουκάνικα, ζαλατίνα και λούντζες, τις οποίες προτού τις κρεμάσουν στον ήλιο, τις έβαζαν σε ένα δοχείο που περιείχε κρασί. Από το γουρούνι αφαιρούσαν και το «λαρτί», το οποίο το έκοβαν σε μικρά κομματάκια και το τηγάνιζαν. Το λάδι που έβγαινε το αποθήκευαν και το χρησιμοποιούσαν όταν ήθελα να τηγανίσουν. Τα παίδια του γουρουνιού τα έβαζαν στο κρασί και στη συνέχεια τα άφηναν να στεγνώσουν. Οτιδήποτε έμενα από το χοίρο, το έδιναν σε συγγενείς και φίλους. Όλες οι οικογένειες συνήθιζαν να ζυμώνουν τις γεννόπιττες που ήταν ένα στρογγυλό ψωμί με σουσάμι. Έφτιαχναν επίσης κουλούρια, παξιμάδια καθώς και άρτους και πεντάρτι για να πάρουν στην εκκλησία. Τα χριστούγεννα ήταν περίοδος μεγάλης καθαριότητας. Οι νοικοκυρές έβγαζαν και έπλεναν τις κουρτίνες, καθάριζαν τα τζάμια, σφουγγάριζαν και ασπρόγιαζαν τους τοίχους με ένα διάλυμα από νερό και ασβέστη. Τη μέρα των Χριστουγγένων όλοι ξυπνούσαν μόλις κτύπαγε η καμπάνα και αφού φορούσαν τα καλά τους ρούχα πήγαιναν στην εκκλησία. Μετά την Θεία Κοινωνία, πήγαιναν στο σπίτι, αντάλλασσαν ευχές, έστρωναν το τραπέζι και απολάμβαναν τη σούπα τους. Ένα ιδιαίτερο έθιμο που είχε η Φιλιά αφορούσε τις «σούσες» που κρεμμάζονταν σε ψηλά σπίτια και εκεί μαζεύονταν οι κοπέλες του χωριού και τραγουδούσαν ερωτικά τραγούδια. Η ιδιαιτερότητα παρουσιάζεται στο γεγονός ότι το έθιμο αυτό που στις άλλες περιοχές της Κύπρου γίνεται το Πάσχα, στη Φιλιά γινόταν Χριστούγεννα.
Αη Βασίλη βασιλιά
Δείξε τζιαι φανέρωσε
Αν μ’ αγαπά ο/η.... Αν αναπηδούσε η ελιά, σήμαινε ότι το άτομο που είχε στο μυαλό του αυτός/αυτή που έλεγε το πιο πάνω λόγια τον/την αγαπούσε. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς έστρωναν το τραπέζι για τον Άγιο Βασίλη τοποθετώντας κόλλυβα, κρασί, και ψωμί για να το ευλογήσει. Επίσης, την ίδια μέρα συνήθιζαν να φυτεύουν σπόρους για το καλό του χρόνου. Τους έβαζαν πάνω στο θρουμπί της κούζας και μετά από λίγες μέρες αν φύτρωναν και ψήλωναν τα φυτά, πίστευαν πως ο επόμενος χρόνος θα ήταν καλός. Τη μέρα της Πρωτοχρονιάς ο νονός και η νονά συνήθιζαν να δίνουν χρήματα ή να αγοράζουν ρούχα στα βαφτιστήρια τους. Ο νοικοκύρης έκοβε τη βασιλόπιττα. Το πρώτο κομμάτι ήταν του Χριστού, το δεύτερο της Παναγίας, το τρίτο του Αη-Βασίλη και μετά ακολουθούσε η οικογένεια.
Φώτα: Τα Φώτα συνήθιζαν να παίρνουν μαζί τους στην εκκλησία διάφορα προϊόντα τους, όπως καρπούζια, πεπόνια κ.α., τα οποία, μετά την τέλεση της λειτουργίας της βάφτισης, τα βάφτιζαν κι αυτά. Τα παιδιά επισκέπτονταν τους παππούδες, γιαγιάδες και θείους και με το «καλημέρα τζιαι τα Φώτα» έπαιρναν την «πουλουστρήνα». Δεν έλειπαν φυσικά τα ξεροτήανα, τα οποία έριχναν στις στέγες των σπιτιών, στα δώματα όπως τα αποκαλούσαν, για να τα φάνε οι καλικάντζαροι και να φύγουν, λέγοντας το γνωστό “τιτσίν – τιτσίν λουκάνικο, κομμάτιν ξεροτήανο...».
ΑΠΟΚΡΙΕΣ
Την Κυριακή της Αποκριάς όλοι οι συγγενείς μαζεύονταν σ’ ένα σπίτι για να «σηκώσουν». Το φαγοπότι και το γλέντι έφτανε στο αποκορύφωμα. Πολλοί ντυνόντουσαν μάσκες και γύριζαν από σπίτι σε σπίτι κάνοντας διάφορα αστεία και πειράγματα. Το γεγονός αυτό αποτελούσε και αφορμή για να βρεθεί κάποιος κοντά στην αγαπημένη του. Τη Δευτέρα της Καθαράς όλοι οι Φιλιώτες, παίρνοντας μαζί τους διάφορα χόρτα, ελιές και άλλα νηστήσιμα και φυσικά μπόλικο κρασί, πήγαιναν στις παρυφές του «Κούντουρου» και στην περιοχή του Τζύληκα όπου υπήρχε τρεχούμενο νερό για να κόψουν τη «μούττη της σαρακοστής». Μετά το φαγοπότι ακολουθούσε ο «γάμος». Μασκαρεμένοι σε νύμφη, γαμπρό και ιερέα, με τη συνοδεία βιολιού και λαούτου, αναπαρίσταναν την τελετή του γάμου. Στη συνέχεια, γινόταν πομπή από όλους τους Φιλιώτες, η οποία κατέληγε στην κεντρική πλατεία του χωριού. Εκεί φυσικά συνεχιζόταν το γλέντι.
ΠΕΜΠΤΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΗΨΕΩΣ
Ένα άλλο πολύ ενδιαφέρον και ιδιαίτερο έθιμο του χωριού Φιλιά γινόταν την Πέμπτη της Αναλήψεως, «του Συναληψιού», σύμφωνα με το οποίο όλοι έπρεπε να φάνε κάτι από γάλα και κυρίως γαλότρι, ένα φαγητό καμωμένο από ζυμάρι και μαγειρεμένο μέσα σε γάλα. Την ημέρα του «Συνανιψιού» κανένας από τους βοσκούς δεν πουλούσε το γάλα. Όσοι είχαν στο σπίτι τους γάλα έπρεπε να πάρουν στους άλλους που δεν είχαν. Τη μέρα εκείνη τα μικρά παιδιά, με τους κουβάδες στα χέρια κουβαλάγαν στα σπίτια γάλα. Το έθιμο αυτό συναντάται και στην Ελλάδα και μάλιστα σε μερικές περιοχές αποκαλούν την Πέμπτη της Αναλήψεως «Γαλακτερή».
ΠΑΝΗΓΥΡΙ
Στις 20 Ιουλίου, εορτή του Προφήτη Ηλία, στη Φιλιά γινόταν μεγάλο πανηγύρι. Πολύς κόσμος μαζευόταν από τα γύρω χωριά, αλλά και τη Λευκωσία για να διασκεδάσουν και να φάνε το περίφημο “συρτόν οφτό” της Φιλιάς. Παλαιότερα η διασκέδαση συνοδευόταν από βιολιά και φυσικά χορό.
Στις 23 Απριλίου ή την Δευτέρα της Λαμπρής, αν η 23η Απριλίου ήταν στην περίοδο της πεντηκοστής, ημέρα που γιόρταζε ο Άγιος Γεώργιος, γινόταν μικρότερο πανηγύρι. Στο τέλος της λειτουργίας Φιλιώτες τραγουδούσαν το τραγούδι του Άη Γιώρκη.
ΑΡΡΑΒΩΝΕΣ
Στους αρραβώνες σφάζονταν κότες και γινόταν μεγάλο γλέντι. Επίσης οι συγγενείς που θα πήγαιναν στους αρραβώνες έστελλαν εκεί προηγουμένως όρνιθες, μακαρόνια, κονιάκ και άλλα τρόφιμα. Πριν οριστικοποιηθεί ο αρραβώνας (δώσουν λόγον) γινόταν το προικοσύμφωνο, στο οποίο καταγράφονταν όλα όσα ο κάθε γονιός ήταν υποχρεωμένος να δώσει στο παιδί του. Η συμφωνία αυτή έφερε την υπογραφή του ιερέα και θεωρείτο πολύ ισχυρή συμφωνία.
ΓΑΜΟΣ
Ο γάμος στη Φιλιά διαρκούσε δεκαπέντε μέρες. Από την Δευτέρα μέχρι την Τετάρτη γίνονταν οι προετοιμασίες (πλένονταν τα προικιά και το μαλλί του κρεβατιού, ετοιμάζονταν τα φαγητά κ.λ.π.). Τις μέρες αυτές δεν είχε φαγοπότι. Την Πέμπτη και Παρασκευή γινόταν το κάλεσμα των χωριανών με γλυσταρκές, καθώς και το μάζεμα ορνίθων και ποτών. Την Παρασκευή γινόταν γλέντι στο σπίτι της νύμφης και το Σάββατο στο σπίτι του γαμπρού. Την Κυριακή γινόταν ο γάμος. Προηγουμένως στόλιζαν τη νύμφη και το γαμπρό (στο σπίτι του καθενός), χόρευαν τα προικιά και στη συνέχεια με τη συνοδεία βιολιού και λαούτου και φυσικά όλων των συγγενών πήγαιναν στην εκκλησία. Μετά το μυστήριο συνεχιζόταν το γλέντι. Το γλέντι συνεχιζόταν με τον ίδιο ρυθμό και τη Δευτέρα. Την Τρίτη μαζεύονταν οι συγγενείς. Ο καθένας έπαιρνε και το φαγητό μαζί του. Την Τετάρτη γινόταν γλέντι για τις δύο οικογένειες, την Πέμπτη για τους κουμπάρους και την Κυριακή γινόταν ο αντίγαμος.
ΣΠΟΡΑ
Πριν αρχίσει η σπορά γινόταν αγιασμός υπό μορφή ιεροτελεστίας.
ΘΕΡΟΣ
Το θέρος, παρά την σκληρότητα που περικλείει σαν εργασία, στη Φιλιά γινόταν υπό μορφή διασκέδασης. Ο ιδιοκτήτης μαγείρευε πιλάφι με τις τιτσιρίες του χοίρου, το οποίο έτρωγαν στα χωράφια. Δεν ήταν λίγες οι φορές που οι εργάτες χόρευαν στα χωράφια. Τα δε τραγούδια και ανέκδοτα ήταν συνεχής συντροφιά. Στο τέλος του θερισμού στηνόταν μεγάλο γλέντι και οι χορευτές χόρευαν τον περίφημο χορό του δρεπανιού.
ΦΑΓΗΤΑ
Στη Φιλιά μαγείρευαν παντζάρια με τον χοίρο, κάτι που πιθανώς γινόταν μόνο στο χωριό αυτό.
ΘΟΪ Φυλλιάς
Κατά καιρούς στην κοινότητα υπήρχαν δυο σωματεία, το «Αναγνωστήριο» και η ΑΤΕ - ΠΕΚ (Αγροτική Τοπική Ένωση - Παναγροτική Ένωση Κύπρου) που ιδρύθηκε το 1943. Πέρα από τον κοινό στόχο, που ήταν η καλλιέργεια του εθνικού φρονήματος, οι βασικοί στόχοι ήταν, για το Αναγνωστήριο η πνευματική καλλιέργεια των συγχωριανών και για την ΑΤΕ - ΠΕΚ η συσπείρωση και συνεργασία των αγροτών για την αντιμετώπιση των πολλαπλών προβλημάτων τους. Αργότερα λειτούργησε επίσης στην κοινότητα παράρτημα της Σ.Ε.Κ. (Συνομοσπονδία Εργατών Κύπρου), για την διεκδίκηση των δικαιωμάτων της εργατοϋπαλληλικής τάξης.
Αμέσως μετά το Ενωτικό Δημοψήφισμα της 15ης Ιανουαρίου 1950, λόγω του κλίματος που επικρατούσε, άρχισαν οι προσπάθειες για ίδρυση στην κοινότητα Θρησκευτικού Ορθόδοξου Ιδρύματος (Θ.Ο.Ι.). Πράγματι, λίγους μήνες μετά ιδρύθηκε το Θρησκευτικό Ορθόδοξο Ίδρυμα «Άγιος Γεώργιος» Φιλιάς και η πινακίδα με την επωνυμία αυτή αναρτήθηκε στο οίκημα, το οποίο στέγαζε τα άλλα δυο σωματεία της κοινότητας. Όμως η πρώτη αυτή προσπάθεια δεν έφερε το ποθούμενο αποτέλεσμα, αφού μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα το σωματείο αδρανοποιήθηκε.
Πιέβε Πόρτο Μορόνε
Το Πιέβε Πόρτο Μορόνε (ιταλικά: Pieve Porto Morone) είναι ιταλικός δήμος στην Επαρχία της Παβίας, στην περιφέρεια της Λομβαρδίας.
Φυλλιά
ΘΟΪ Φυλλιάς
Η 17η Οκτωβρίου 1955 υπήρξε ιστορική για το Θ.Ο.Ι. Φιλιάς και το παλιό του οίκημα, καθώς και ενδεικτική για το εθνικό έργο που επιτελούσε με την δράση και συμβολή του στον απελευθερωτικό αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α.. Την ημέρα αυτή, οι Άγγλοι στρατιώτες προέβηκαν σε καταστροφικές έρευνες στο οίκημα του σωματείου λεηλατώντας και βεβηλώνοντας τα πάντα. Παρά την εξονυχιστική έρευνα, τελικά δεν ανακάλυψαν τίποτε το ενοχοποιητικό για το σωματείο.
Πιέβε Πόρτο Μορόνε
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Παβίας
Φυλλιά
ΘΟΪ Φυλλιάς
Με την πάροδο του χρόνου δημιουργήθηκε η ανάγκη νέου σύγχρονου οικήματος που να μπορεί να εξυπηρετεί καλύτερα τις ανάγκες του σωματείου. Το νέο οίκημα κτίστηκε στον ίδιο χώρο που στεγαζόταν το παλιό οίκημα. Το νέο οίκημα, εκτός από το Θ.Ο.Ι., συστέγασε επίσης την ΑΤΕ – ΠΕΚ και την Σ.Ε.Κ., γι’ αυτό στην προμετωπίδα του, αναγραφόταν η γενική επιγραφή «Εθνικόφρονα Σωματεία Φιλιάς». Στην κοινότητα λειτουργούσε επίσης η ΟΧΕΝ (Ορθόδοξος Χριστιανική Ένωσις Νεανίδων) που ιδρύθηκε κατά την διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. και πρόσφερε πολύτιμες υπηρεσίες στον αγώνα.
Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, το σωματείο παρέμεινε για αρκετά χρόνια αδρανοποιημένο. Ωστόσο, το 1985 μια ομάδα κατοίκων του χωριού έκανε τις πρώτες προσπάθειες για ανασυγκρότηση του Θ.Ο.Ι., κυρίως για να δηλώνει την παρουσία του σε ποδοσφαιρικούς αγώνες μέσα στα πλαίσια των αγροτικών πρωταθλημάτων.
Το Θ.Ο.Ι. Φιλιάς είχε διαχρονικά πλούσια δράση τόσο πριν, όσο και μετά την τουρκική εισβολή. Mεγάλη αίσθηση προκαλούσαν οι δυναμικές και ενθουσιώδεις Αντικατοχικές Πορείες των Φιλιωτών, τις οποίες διοργάνωνε το Θ.Ο.Ι. με την συνεργασία της Συντονιστικής Επιτροπής Φιλιωτών μέχρι το 2004 που έγινε η διάνοιξη των οδοφραγμάτων.
Το Θ.Ο.Ι. διατηρούσε ποδοσφαιρική ομάδα, η οποία κατά καιρούς γνώρισε μεγάλες επιτυχίες με πιο σημαντικές την κατάκτηση του πρωταθλήματος της Ε.Π.Ο.Π.Λ. το 1970 και το 2003. Η ομάδα δεν σταμάτησε εκεί, αλλά συνέχισε τις επιτυχίες της με αποκορύφωμα το 2003 να ενταχθεί στην Κ.Ο.Π. και να αγωνιστεί στο Παγκύπριο Πρωτάθλημα της Δ’ Κατηγορίας την περίοδο 2003 - 2004, αφού προηγουμένως κατέκτησε το Πρωτάθλημα Πρωταθλητριών της ΣΤΟΚ και στην συνέχεια κέρδισε την άνοδο της μέσα από το Πρωτάθλημα ένταξης της ΣΤΟΚ.
Το Θ.Ο.Ι. Φιλιάς εξακολουθεί μέσα από αντίξοες συνθήκες να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην κοινότητα. Ιδιαίτερα, μετά τον ξεριζωμό του 1974, που είχε ως αποτέλεσμα τον διασκορπισμό των κατοίκων σε όλα τα σημεία της Κύπρου, απετέλεσε το σημείο αναφοράς και τον συνδετικό κρίκο για όλους τους κατοίκους, κατορθώνοντας να τους κρατήσει κοντά στις παραδόσεις τους και δεμένους με τις ρίζες τους. Το σωματείο, παρά τις δυσκολίες των καιρών, έχει καταξιωθεί μέσα από την όλη του δράση. Με τις διάφορες εκδηλώσεις και δραστηριότητές του, όπως εθνικές, θρησκευτικές, πολιτιστικές, κοινωνικές, αθλητικές, βρίσκεται συνεχώς κοντά στους κατοίκους της κοινότητας κατορθώνοντας να συντηρεί τις σχέσεις και τη συνοχή τους, να κρατεί ζωντανή την ιστορία, τις παραδόσεις και την οντότητα της κατεχόμενης Φιλιάς, μα πάνω απ’ όλα να διατηρεί άσβεστη τη φλόγα της επιστροφής.
Προσφορά στον απελευθερωτικό αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α 1955-1959
Kατά τη διάρκεια του αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. το ΘOI Φιλιάς υπήρξε φυτώριο των αγωνιστών αφού όλα τα μέλη της Oργάνωσης προέρχονταν από το ΘOI. Πριν ακόμα αρχίσει ο αγώνας της Ε.Ο.Κ.Α., μέλη του ΘOI Φιλιάς ορκίζονται στην Oργάνωση και αναλαμβάνουν να δημιουργήσουν ομάδα της EOKA στην Φιλιά. Χωρίς καμιά υπερβολή, το σύνολο των κατοίκων του χωριού, άνδρες και γυναίκες, βοήθησε με διάφορους τρόπους τον αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α..
Ο Τομεάρχης της περιοχής Ιωάννης Γ. Κασίνης στο βιβλίο του αναφέρει χαρακτηριστικά :
«Μπορώ να πω, χωρίς δισταγμό, ότι το χωριό Φιλιά ήταν το καλύτερο από τα 20 χωριά του Τομέα όσον αφορά τη συνοχή των κατοίκων που σχεδόν το 99% ήταν εθνικόφρονες και θρησκευόμενοι. Η υποδομή αυτή είχε ως αποτέλεσμα όλοι οι κάτοικοι του χωριού να συμμετάσχουν ομαδικά και με πολλή προθυμία στον Αγώνα και να αναπτύξουν πλούσια δράση».
Πέρα από τη μάχιμη Ομάδα, στη Φιλιά λειτουργούσαν επίσης με απόλυτη επιτυχία και οι άλλες Ομάδες της Οργάνωσης, που ήταν η Π.Ε.Κ.Α. (Πολιτική Επιτροπή Κυπριακού Αγώνα) και είχε την ευθύνη της διαφώτισης του κόσμου και της προπαγάνδας εναντίον των Άγγλων και η Α.Ν.Ε. (Άλκιμος Νεολαία Ε.Ο.Κ.Α.), τα νεαρά μέλη της οποίας διένειμαν φυλλάδια, έγραφαν συνθήματα στους τοίχους, παρακολουθούσαν τις κινήσεις των Άγγλων και επίσης αναλάμβαναν άλλες αποστολές που τους ανάθετε η Οργάνωση.
Στη Φιλιά επίσης λειτουργούσε η Γυναικεία Οργάνωση της Ε.Ο.Κ.Α. η οποία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στον αγώνα. Τα μέλη της διοργάνωναν εθνικά μνημόσυνα στους ήρωες της Ε.Ο.Κ.Α., όπου έψαλλαν, τραγουδούσαν και εξυμνούσαν τα κατορθώματα των ηρώων, ανυψώνοντας το ηθικό του κόσμου. Σημαντικός επίσης ήταν ο ρόλος και οι υπηρεσίες τους στη διαφώτιση των κατοίκων, ιδιαίτερα για την παθητική αντίσταση προσπαθώντας να τους πείσουν να μην αγοράζουν Αγγλικά προϊόντα, αλλά να φορούν ρούχα που ύφαιναν οι ίδιες οι γυναίκες.
Μέσα στα πλαίσια της παθητικής αντίστασης συστάθηκε επίσης με διαταγή της Ε.Ο.Κ.Α. και λειτούργησε με επιτυχία ο θεσμός του Δικαστηρίου. Σκοπός του Δικαστηρίου, που στελεχωνόταν από Φιλιώτες μέλη της Π.Ε.Κ.Α., ήταν η εκδίκαση των διαφόρων υποθέσεων, ώστε οι διαφορές μεταξύ των κατοίκων να μην οδηγούνται στα κρατικά Δικαστήρια, αποφεύγοντας με τον τρόπο αυτό την καταβολή χρημάτων στην αποικιοκρατική Κυβέρνηση.
Αδελφοποίηση της Κοινότητας Φιλιάς με το Δήμο Τροιζήνας
Το Κοινοτικό Συμβούλιο Φιλιάς και το Δημοτικό Συμβούλιο Τροιζήνας μετά από ομόφωνες αποφάσεις προχώρησαν σε Αδελφοποίηση της προσφυγικής Κοινότητας της Φιλιάς και του ιστορικού Δήμου της Τροιζήνας στην Ελλάδα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Κοινότητες της Επαρχίας Λευκωσίας
Παντουρκισμός
thumb|350px|alt=Χάρτης του κόσμου|Χώρες και περιοχές όπου μια τουρκική γλώσσα έχει επίσημο καθεστώς 300px|thumb|alt=Ήλιος, μισοφέγγαρο και αστέρι σε γαλάζιο φόντο|Σημαία του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών
Ο όρος Παντουρκισμός (Türkçülük) αναφέρεται στο πολιτικό κίνημα που εμφανίστηκε κατά τη δεκαετία του 1880 μεταξύ των Τούρκων διανοουμένων της ρωσικής περιοχής του Κυβερνείου του Μπακού (σημερινό Αζερμπαϊτζάν) και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (σημερινή Τουρκία), με στόχο την πολιτιστική και πολιτική ενοποίηση όλων των Τουρκικών φύλων. Ο Τουρανισμός είναι ένα στενά συνδεδεμένο κίνημα αλλά ένας πιο γενικός όρος, επειδή ο τουρκισμός ισχύει μόνο για τους τουρκόφωνους λαούς. Ωστόσο, ερευνητές και πολιτικοί που υποστηρίζουν την τουρκική ιδεολογία έχουν χρησιμοποιήσει αυτούς τους όρους εναλλακτικά σε πολλές πηγές και έργα λογοτεχνίας.
Αν και πολλοί από τους τουρκόφωνους λαούς μοιράζονται ιστορικές, πολιτιστικές και γλωσσικές ρίζες, η άνοδος ενός παντουρκικού πολιτικού κινήματος είναι φαινόμενο του 19ου και του 20ου αιώνα. Ήταν εν μέρει μια απάντηση στην ανάπτυξη του πανσλαβισμού και του πανγερμανισμού στην Ευρώπη και επηρέασε τον πανιρανισμό στην Ασία. Ο Οθωμανός ποιητής Ζίγια Γκόκαλπ όρισε τον παντουρκισμό ως μια πολιτιστική, ακαδημαϊκή, φιλοσοφική και πολιτική έννοια που υποστηρίζει την ενότητα των τουρκικών λαών. Ιδεολογικά, βασιζόταν στον κοινωνικό δαρβινισμό.
Προέλευση του όρου
Στην ερευνητική βιβλιογραφία, ο «παντουρκισμός» χρησιμοποιείται για να περιγράψει την πολιτική, πολιτιστική και εθνική ενότητα όλων των τουρκόφωνων ανθρώπων.
Οι υποστηρικτές χρησιμοποιούν το τελευταίο ως σημείο σύγκρισης, καθώς το «τουρκικό» είναι περισσότερο μια γλωσσική, εθνική και πολιτισμική διάκριση παρά μια περιγραφή της ιθαγένειας. Αυτό το διαφοροποιεί από το "τουρκικό", που είναι ο επίσημος όρος που χρησιμοποιείται για τους πολίτες της Τουρκίας. Οι παντουρκικές ιδέες και τα κινήματα επανένωσης ήταν δημοφιλή μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης στην Κεντρική Ασία και σε άλλες τουρκικές χώρες.
Ιστορία
thumb|300px|Παντουρκική συγκέντρωση στην [[Κωνσταντινούπολη, Μάρτιος 2009]] Το 1804, ο Τατάρος θεολόγος Γκαμπντενασίρ Γκουαρσάβι έγραψε μια πραγματεία που ζητούσε τον εκσυγχρονισμό του Ισλάμ. Ο Γκουαρσάβι ήταν Τζαντίντ οι οποίοι ενθάρρυναν την κριτική σκέψη, υποστηρίζοντας την εκπαίδευση και την ισότητα των φύλων και υποστήριζαν την ανεκτικότητα των άλλων θρησκειών, την τουρκική πολιτιστική ενότητα και το άνοιγμα στην πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης. Το κίνημα Τζαντίντ ιδρύθηκε το 1843 στο Καζάν. Στόχος του ήταν ένας ημικοσμικός εκσυγχρονισμός και εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, με εθνική (όχι θρησκευτική) ταυτότητα για τους Τούρκους. Πριν από αυτό ήταν μουσουλμάνοι υπήκοοι της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, η οποία διατήρησε αυτή τη στάση μέχρι το τέλος της.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Τουρκικός εθνικισμός Κατηγορία:Πανεθνικισμός
Πιέβε ντελ Κάιρο
Το Πιέβε ντελ Κάιρο (ιταλικά: Pieve del Cairo) είναι ιταλικός δήμος στην Επαρχία της Παβίας, στην περιφέρεια της Λομβαρδίας.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Παβίας
Πιναρόλο Πο
Το Πιναρόλο Πο (ιταλικά: Pinarolo Po) είναι ιταλικός δήμος στην Επαρχία της Παβίας, στην περιφέρεια της Λομβαρδίας.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Παβίας
Γεντίνταλγκα
Το Γεντίνταλγκα είναι χωριό της επαρχίας Λέφκε στην Τουρκική Δημοκρατία Βορείου Κύπρου. Το έδαφος της κοινότητας ανήκει εκ του νόμου (de jure) στην Κυπριακή Δημοκρατία, σύμφωνα με την οποία ονομάζεται Ποταμός του Κάμπου και αποτελεί συνοικία της κοινότητας Καραβοστάσι. Ωστόσο, μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η συνοικία δεν ελέγχεται από την Κυπριακή Δημοκρατία και εκ των πραγμάτων (de facto) ανήκει στο μη αναγνωρισμένο κράτος της Τουρκικής Δημοκρατίας Βορείου Κύπρου.
Πηγές
Κατηγορία:Οικισμοί στην Επαρχία Λέφκε
Κοινότητα Μεταξοχωρίου Μονοφατσίου
Η Κοινότητα Μεταξοχωρίου είναι κοινότητα του δήμου Αρχανών - Αστερουσίων στην περιφερειακή ενότητα Χανίων της Κρήτης. Συστάθηκε το 1928 με το ΦΕΚ 161Α - 16/08/1928 σύμφωνα με την οποία ο οικισμός Κακό Χωριό αποσπάσθηκε από την κοινότητα Τεφελίου και ορίστηκε έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Το 1948 με το ΦΕΚ 204Α - 14/08/1948 ο οικισμός Κακό Χωριό μετονομάστηκε σε  Μεταξοχώριον.
Οικισμοί της κοινότητας
Συνολικά η Κοινότητα Μεταξοχωρίου έχει 544 κατοίκους. Εκπροσωπείται από πενταμελές συμβούλιο με επικεφαλής τον Πρόεδρο κ. Κωνσταντίνο Μπέρκη.
Κοινοτάρχες Μεταξοχωρίου
Οι κάτωθι εκλέχθηκαν και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) ως Πρόεδροι της Κοινότητος Μεταξοχωρίου.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμος Αρχανών - Αστερουσίων
Πιτσάλε
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Παβίας
Ντενιζλί (ΤΔΒΚ)
Το Ντενιζλί είναι χωριό της επαρχίας Λέφκε στην Τουρκική Δημοκρατία Βορείου Κύπρου. Το έδαφος της κοινότητας ανήκει εκ του νόμου (de jure) στην Κυπριακή Δημοκρατία, σύμφωνα με την οποία ονομάζεται Ξερός και αποτελεί συνοικία της κοινότητας Καραβοστάσι. Ωστόσο, μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η συνοικία δεν ελέγχεται από την Κυπριακή Δημοκρατία και εκ των πραγμάτων (de facto) ανήκει στο μη αναγνωρισμένο κράτος της Τουρκικής Δημοκρατίας Βορείου Κύπρου.
Κατηγορία:Οικισμοί στην Επαρχία Λέφκε
Πόντε Νίτσα
Το Πόντε Νίτσα (ιταλικά: Ponte Nizza) είναι ιταλικός δήμος στην Επαρχία της Παβίας, στην περιφέρεια της Λομβαρδίας.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Παβίας
Πορτάλμπερα
Η Πορτάλμπερα (ιταλικά: Portalbera) είναι ιταλικός δήμος στην Επαρχία της Παβίας, στην περιφέρεια της Λομβαρδίας.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Παβίας
Τσους Λαμπρεάβε
H Τσους Λαμπρεάβε (María Jesús Lampreave Pérez, 11 Δεκεμβρίου 1930 - 4 Απριλίου 2016) ήταν Ισπανίδα ηθοποιός.
Ήταν μία από τις μούσες του Πέδρο Αλμοδόβαρ και πρωταγωνίστησε σε 8 ταινίες του. Είχε κερδίσει το βραβείο Γκόγια Β' γυναικείου ρόλου για την ταινία Μπελ επόκ και το βραβείο καλύτερης ηθοποιού στο Φεστιβάλ των Καννών για την ταινία Γύρνα πίσω (το βραβείο δόθηκε σε όλο το γυναικείο καστ).
Έφυγε από τη ζωή στις 4 Απριλίου του 2016 σε ηλικία 85 ετών. Την επομένη του θανάτου της, ο Αλμοδόβαρ δημοσίευσε στην εφημερίδα El Pais ένα άρθρο προς τιμήν της.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ισπανοί ηθοποιοί Κατηγορία:Βραβευμένοι με Γκόγια
Καλοδίκι Θεσπρωτίας
Για συνώνυμους οικισμούς στην Ελλάδα δείτε το λήμμα: Πυργί (αποσαφήνιση)
Το Καλοδίκι είναι πεδινό χωριό της περιφερειακής ενότητας Θεσπρωτίας.
Γεωγραφία - Ιστορία
Το Καλοδίκι βρίσκεται στα νότια όρια με την περιφερειακή ενότητα Πρέβεζας, σε απόσταση 31 χλμ. ΝΑ. από την Ηγουμενίτσα και 13,5 χλμ. ΒΑ. (μέσω Αγίας Κυριακής) από την Πάργα, ενώ δίπλα και νότια του χωριού περνά η ΕΟ Πρέβεζας - Ηγουμενίτσας. Είναι κτισμένο βόρεια της λίμνης - έλους Καλοδικίου, ανάμεσα στο Πυργί (ΝΔ.), Μαργαρίτι (Β.-ΒΔ.), Μόρφιo (ΝΑ.). Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα το 1981 να απογράφεται στην τότε κοινότητα Μαργαριτίου. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με το Μαργαρίτι και το Παλαιόκαστρο αποτελούν την τοπική κοινότητα Μαργαριτίου που ανήκει στη δημοτική ενότητα Μαργαριτίου του δήμου Ηγουμενίτσας και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει πληθυσμό 18 μόνιμους κατοίκους.
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Θεσπρωτίας Κατηγορία:Δήμος Ηγουμενίτσας
Ξερός
Ο Ξερός είναι συνοικία της κοινότητας Καραβοστάσι. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η διοικητική έκταση της συνοικίας και γενικότερα της κοινότητας Καραβοστάσι δεν ελέγχεται από την Κυπριακή Δημοκρατία. Τα εδάφη αυτά ανήκουν εκ του νόμου (de jure) στην Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ εκ των πραγμάτων (de facto) ανήκουν στο μη αναγνωρισμένο κράτος της Τουρκικής Δημοκρατίας Βορείου Κύπρου.
Τοποθεσία
Στα δυτικά συνορεύει με τους Σόλους, στα νότια με τη Λεύκα και στα ανατολικά με το Περιστερωνάρι. Το βόρειο τμήμα της διοικητικής του έκτασης είναι παραθαλάσσιο.
Παραπομπές
Κατηγορία:Καραβοστάσι Λευκωσίας
Άνω Σουδεναίικα Αχαΐας
Τα Άνω Σουδεναίικα ή Άνω Σουδενέικα είναι χωριό της Αχαΐας. Διοικητικά είναι έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας, που ανήκει στην Δημοτική Ενότητα Ωλενίας του Δήμου Δυτικής Αχαΐας και σύμφωνα με την ελληνική απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 271 κατοίκους. Η τοπική κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός, με έκταση 4,201 χμ² (2011).
Τοποθεσία
Το χωριό απέχει 4 χιλιόμετρα από την Βιομηχανική Περιοχή Πατρών (πιο κοντινό σημείο), 6 χιλιόμετρα από τα Λουσικά, την έδρα του πρώην Δήμου Ωλενίας, 17 χιλιόμετρα από την Κάτω Αχαΐα, την έδρα του Δήμου Δυτικής Αχαΐας και 26,5 χιλιόμετρα από το κέντρο της Πάτρας.
Ιστορία
Τα Άνω Σουδεναίικα, όπως και τα Λουσικά (παλαιότερα: Κάτω Σουδεναίικα), κατοικήθηκαν πρώτα από κατοίκους του χωριού Κάτω Λουσοί των Καλαβρύτων, και από την ονομασία Λουσοί προέρχεται η ονομασία του χωριού.
Δημογραφική εξέλιξη
Η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού στον 21ο αιώνα είναι η εξής:
Διάφορα
Κάθε χρόνο, το τελευταίο σαββατοκύριακο του Ιουλίου, διοργανώνεται στα Άνω Σουδεναίικα η "Γιορτή Χωριάτικης Παραδοσιακής Πίτας" υπό την αιγίδα του τοπικού πολιτιστικού συλλόγου, αποτελώντας ένα από τα κύρια πολιτιστικά δρώμενα του χωριού στα πλαίσια του ετήσιου "Συναπαντήματος Απανταχού Απανωσουδενιωτών". Από τα Άνω Σουδεναίικα κατάγεται ο νυν Μητροπολίτης Ατλάντας Αλέξιος (κατά κόσμον Άνθιμος Παναγιωτόπουλος).
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Χωριά του νομού Αχαΐας Κατηγορία:Δήμος Ωλενίας Κατηγορία:Δήμος Δυτικής Αχαΐας
Ρέα (Ιταλία)
Η Ρέα (ιταλικά: Rea) είναι ιταλικός δήμος στην Επαρχία της Παβίας, στην περιφέρεια της Λομβαρδίας.
Παραπομπές
Κατηγορία:Δήμοι της Επαρχίας της Παβίας
Μαγουλάς Λασιθίου
Ο Μαγουλάς είναι ορεινό χωριό και υπάγεται στην Κοινότητα Ψυχρού, του δήμου Οροπεδίου Λασιθίου, της περιφερειακής ενότητα Λασιθίου της Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 79 κατοίκους. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 861 μ. Η συγκεκριμένη ονομασία οφείλεται, σύμφωνα με μαρτυρίες, στη θέση του χωριού που βρίσκεται στο μάγουλο του βουνού.
Ενετική Εποχή
μικρογραφία|323x323εσ|Ο Μαγουλάς σε [[Χάρτης|χάρτη του Οροπεδίου Λασιθίου, το 1618.]] Η πρώτη καταγεγραμμένη αναφορά του χωριού (Magula Mettocchio) πραγματοποιήθηκε το έτος 1583, από τον ιστορικό Πέτρο Καστροφύλακα, αλλά δεν αναφέρεται ο αριθμός κατοίκων της περιοχής. Ο ιστορικός Βασιλικάτα στον αναφέρει το Magula Metochio με 15 σπίτια, στον αντίστοιχο κατάλογο του Λασιθίου. Σε σχέση με τα άλλα μετόχια ήταν από τα μεγαλύτερα. Τα βενετικά έγγραφα αναφέρουν ως μετόχια τους πρώτους οικισμούς της επαρχίας, γιατί η Βενετία απαγόρευε τη μόνιμη κατοίκηση σε κτήματα που ανήκαν στο βενετικό δημόσιο, και δεν επέτρεπαν το κτίσιμο μονίμων κατοικιών.
Επί Τουρκικού ζυγού
Στην τουρκική απογραφή του 1671 αναφέρεται ως Magula, με 9 οικογένειες. Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834 αναφέρεται ως Maghula, με 25 οικογένειες. Τούρκοι δεν κατοίκησαν στο Λασίθι.
Σύγχρονη εποχή
Η πορεία του πληθυσμού σύμφωνα με τις απογραφές: Παρατηρούμε μια μείωση του πληθυσμού κατά το πέρασμα από τον 20ο προς τον 21ο αιώνα.
Ιστορικά Γεγονότα
Κυρίως λόγω της τοποθεσίας του, ο Μαγουλάς επιλέχθηκε γύρω στα τέλη του του 18ου αιώνα, από έναν Τούρκο διοικητή, ώστε οικοδομήσει το θερινό παρατηρητήριό του και να εισπράττει τους φόρους από τους χριστιανούς του Οροπεδίου και των γύρω περιοχών. Ως γραμματέα επέλεξε το νεαρό τότε Νικόλαο Αλέξη, του οποίου η θητεία δεν κράτησε για πολύ, καθώς εκείνος επέλεξε να γίνει ιερέας του Μαγουλά και να εναντιωθεί στην εκμετάλλευση των Χανιαλήδων, της γενεάς του συγκεκριμένου Οθωμανού διοικητή.
Εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα
Ο Άγιος Σπυρίδωνας είναι ο πολιούχος άγιος του χωριού και η μνήμη του γιορτάζεται στις 12 Δεκεμβρίου. Η εκκλησία αυτή είναι, επίσης, δίκλιτη, αφού φιλοξενεί και τους Αγίους Πάντες. Σε αυτό το ναό τελούνται όλες οι θρησκευτικές λειτουργίες του χωριού ενώ αποτελεί τον κύριο χώρο συγκέντρωσης των κατοίκων.
Μνημειώδες κτίσιμο του ναού
Το πρώτο ιστορικό γεγονός που έχει μείνει χαραγμένο στις μνήμες των κατοίκων του χωριού, είναι η υπεράσπιση της θρησκείας τους μέσω της ανοικοδόμησης της εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα.
Ο ναός που υπήρχε τότε, παρουσίαζε προβλήματα στην τέλεση των χριστιανικών λειτουργιών, λόγω του μικρού μεγέθους του. Οι χωριανοί ζητούσαν αδιάκοπα από τον Οθωμανό διοικητή -της γενιάς των Χανιαλήδων- να τους επιτρέψει την ανέγερση μιας πιο ευρύχωρης εκκλησίας. Εκείνος, εν τέλει, αναγκάστηκε να δώσει άδεια, κυρίως λόγω της συνεχούς πίεσης από τους ντόπιους. Πάραυτα, διόρισε ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα, στο οποίο ήταν αδύνατο να ολοκληρωθεί ένας ναός. Οι Χριστιανοί, όμως, που συγκεντρώθηκαν από τον Μαγουλά, αλλά και τα γύρω χωριά ήταν τόσοι πολλοί, ώστε λέγεται πως δημιούργησαν μια ανθρώπινη αλυσίδα από τη θέση Πετροκοπιό του Κλώρου (ορεινή περιοχή πάνω από το Μαγουλά) μέχρι το χωριό και έδιναν ο ένας στον άλλο τις πέτρες και τα υλικά κατασκευής, κατορθώνοντας να ολοκληρώσουν έγκαιρα την εκκλησία.
Εξέγερση κατά των Χανιαλήδων
Στη συνέχεια, ακολουθεί η εξέγερση των Λασιθιωτών εναντίον του Χασάν Χανιαλή, ο οποίος συνεχίζει το τυραννικό έργο του πατέρα του απέναντι στους χριστιανούς. Με επικεφαλή τον ιερέα του Μαγουλά, Νικόλαο Αλέξη, συγκροτείται μια επιτροπή, η οποία αναλαμβάνει να διαμαρτυρηθεί στις τουρκικές αρχές στο Ηράκλειο, για την καταπίεση του Χανιαλή. Έτσι, το 1815 εκδόθηκε μυστικό φιρμάνι στον Πασά της Κρήτης, το οποίο διέταζε τη θανάτωσή του. Ο Ν. Αλέξης αναφέρει χαρακτηριστικά:
Συμβολή κατοίκων του Μαγουλά στον αγώνα
Στους επόμενους αγώνες των Ελλήνων (Μικρασιατική εκστρατεία, Βαλκανικοί Πόλεμοι, Α΄ και Β΄ Παγκόσμιοι Πόλεμοι), αρκετοί Μαγουλιανοί θα λάβουν μέρος στην υπεράσπιση της πατρίδας τους, πολεμώντας στη Μ. Ασία, τη Βόρεια Ελλάδα, Θεσσαλία, Ήπειρο, Αλβανία, Μ. Ανατολή και Κρήτη, συνεχίζοντας έτσι την παράδοση των προγόνων τους, αναφορικά με την εξάλειψη κάθε παράγοντα που παραβίαζε τα εθνικά και θρησκευτικά φρονήματα του τόπου τους.
Φύση
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του χωριού είναι η πλούσια φύση του. Στο εσωτερικό του Μαγουλά υπάρχουν ποικίλα είδη δέντρων, όπως καρυδιές, αμυγδαλιές, μηλιές, καστανιές, συκιές, αχλαδιές, βελανιδιές κ.α ενώ περιτριγυρίζεται από μικρά άλση, τα οποία είναι εύκολα προσβάσιμα. Στο βόρειο τμήμα του χωριού, βρίσκεται η ορεινή περιοχή του Κλώρου, στην οποία οι κάτοικοι παράγουν κρασί, όσπρια, σιτάρι κ.α, ενώ παράλληλα ασχολούνταν με την κτηνοτροφία. Στο νότιο τμήμα του χωριού, απλώνεται ο λασιθιώτικος κάμπος με τους παλιούς ανεμόμυλους. Εκεί καλλιεργείται πληθώρα αγροτικών προϊόντων, όπως η πατάτα και διάφορα κηπευτικά και οπωροφόρα δέντρα.
Χαρακτηριστικά Αξιοθέατα
Το κύριο χαρακτηριστικό του Μαγουλά είναι οι δυο πηγές νερού, οι οποίες θεωρούνταν από πολλούς αρίστης ποιότητας. Σε αυτές τώρα υπάρχουν, η Μεγάλη Βρύση και η Βρυσοπούλα, οι οποίες υδροδοτούν το χωριό εξυπηρετώντας τόσο τις βασικές όσο και τις γεωργικές ανάγκες. Γι’ αυτό το λόγο, προς τα τέλη του 19ου αιώνα, κτίστηκαν στο χωριό δύο νερόμυλοι, των οποίων τα ερείπια σώζονται ακόμα.
Μεγάλη Βρύση
Ένα από τα γνωστότερα σημεία του χωριού Μαγουλά είναι η Μεγάλη Βρύση όπου αποτελεί πηγή ζωής για τον τόπο και σημείο συνάντησης των ανθρώπων.
Η τελική μορφή της δημιουργήθηκε σταδιακά, από τα μέσα του 19ου αιώνα και ολοκληρώθηκε το 1879. Στη θέση της βρύσης υπήρχε, αρχικά μία πηγή της οποίας το νερό θεωρούνταν εξαιρετικό, καθώς, σύμφωνα με μαρτυρίες, ο τότε Τούρκος διοικητής της περιοχής, Χανιαλής είχε ανοικοδομήσει τη θερινή κατοικία του κοντά σε αυτήν και ανάγκαζε τους Χριστιανούς να μεταφέρουν ποσότητες από το συγκεκριμένο νερό στην οικεία του στο Ηράκλειο.
Στις αρχές του 20ου αιώνα προστέθηκαν στη βρύση οι δυο στέρνες, οι οποίες είχαν πλύστρες και ένα κανάλι με νερό γύρω τους. Εκεί συγκεντρώνονταν όλες οι γυναίκες του χωριού και έπλεναν τα ρούχα τους.
Βρυσοπούλα
Η δεύτερη πηγή του Μαγουλά είναι η Βρυσοπούλα, μια μικρότερη βρύση από την πρώτη.
Το κτίσμα της Βρυσοπούλας προϋπήρχε από τις αρχές του 20ου αιώνα αλλά παραμένει άγνωστο το πότε ακριβώς πρωτοκτίστηκε. Η σημερινή του μορφή αποτελεί μετεξέλιξη της πρώτης Βρυσοπούλας. Η βρύση αυτή βρίσκεται πιο πάνω από τη Μεγάλη Βρύση και είναι προσβάσιμη από τον ανηφορικό δρόμο με αυτοκίνητο ή με τα πόδια μέσα από το χωριό.
Παραπομπές
Κατηγορία:Χωριά του νομού Λασιθίου Κατηγορία:Δήμος Οροπεδίου Λασιθίου
Σόλοι (συνοικία)
Οι Σόλοι είναι συνοικία της κοινότητας Καραβοστάσι. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η διοικητική έκταση της συνοικίας και γενικότερα της κοινότητας Καραβοστάσι δεν ελέγχεται από την Κυπριακή Δημοκρατία. Τα εδάφη αυτά ανήκουν εκ του νόμου (de jure) στην Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ εκ των πραγμάτων (de facto) ανήκουν στο μη αναγνωρισμένο κράτος της Τουρκικής Δημοκρατίας Βορείου Κύπρου.
Τοποθεσία
Στα δυτικά συνορεύει με τον Ποταμό του Κάμπου και την Αμπελικού, στα νότια με τη Λεύκα και στα ανατολικά με τον Ξερό. Το βόρειο τμήμα της διοικητικής τους έκτασης είναι παραθαλάσσιο.
Παραπομπές
Κατηγορία:Καραβοστάσι Λευκωσίας
Βυζαντινές σφραγίδες
Βυζαντινές σφραγίδες είναι αυτές που εκτυπώθηκαν, δημιουργήθηκαν ανάγλυφα ή προσαρτήθηκαν σε έγγραφο (ή οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο) με σκοπό να πιστοποιήσουν, αντί ή μαζί με την υπογραφή, την αυθεντικότητά του. Είναι αντικείμενο μελέτης της επιστήμης της σφραγιστικής ή σφραγιδολογίας. Σε ένα κατεξοχήν γραφειοκρατικό κράτος όπως το Βυζαντινό, η μέθοδος της σφράγισης διαδόθηκε ευρύτατα.
Κατηγορίες βυζαντινών σφραγίδων
Έχουμε αυτοκρατορικές σφραγίδες, κομμερκιαρίων, δίγλωσσες, με μονογράμματα, με παραστάσεις αετών, με αμφίπλευρες επιγραφές, με σταυρόσχημα επικλητικά μονογράμματα και εγγεγραμμένα τεταρτημόρια, με επιγραφή εντός κυκλικής ζώνης, με σταυρό επί βαθμίδων (ή ανεικονικές) και πατριαρχικές.
Ιστορική επισκόπηση
Κατά τον 4ο και 5ο αιώνα η χρήση μολυβδόβουλων ήταν περιορισμένη, αφού τα αρχαιολογικά κατάλοιπα από εκείνη την περίοδο μας είναι πενιχρά. Μετά τον 7ο αι. η χρήση τους αυξάνει μαζικά μέχρι και τον 11ο αιώνα, οπότε αποκορυφώνεται. Στην υστεροβυζαντινή περίοδο αρχίζει να μειώνεται ο αριθμός των μολυβδόβουλων. Στον 14ο αι. πλέον φτάνουμε να έχουμε χρήση μολοβδόβουλου σχεδόν μόνο από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως.
Τρόπος σφράγισης
μικρογραφία|Μολυβδόβουλο του Κοντοστέφανου, δούκα της Αντιόχειας Οι σφραγίδες ή βούλλες τυπώνονταν πάνω σε μικρούς, στρογγυλούς μολύβδινους δίσκους, που είχαν στο κέντρο ένα κενό διάστημα σε σχήμα αύλακος, τον δίαυλο, απ' όπου περνούσε το νήμα (η μήρινθος), που συνέδεε το μολυβδόβουλλο με το έγγραφο. Για τη σφράγιση οι βυζαντινοί χρησιμοποιούσαν ειδικό εργαλείο, το βουλλωτήριο. Αυτό είχε σχήμα τανάλιας, αποτελούμενης από δύο διασταυρούμενα σιδερένια στελέχη με σφυροειδείς απολήξεις, στην εσωτερική πλευρά των οποίων χαρασσόταν αντίστροφα επιγραφές και παραστάσεις, που θα αποτυπωνόταν στο μολύβι κατά τη σφράγιση.
Οι προορισμένες για τους ξένους αξιωματούχους σφραγίδες ήταν ποικίλες, αναλόγως του κύρους των αποδεκτών: έτσι υπήρχαν μονοσόλιδες, δισόλιδες, τρισόλιδες, τετρασόλιδες σφραγίδες. Οι σφραγίδες αρχικά δεν ήταν προσαρτημένες στα έγγραφα, αλλά επιδιδόταν χωριστά από τα έγγραφα, ενώ μεταγενέστερα άρχισαν να προσαρτώνται σε αυτά με τη μήρινθο.
Υλικά κατασκευής
μικρογραφία|Μολυβδόβουλο του Ρωμανού Σκληρού, δούκα της Αντιόχειας Οι σφραγίδες κατασκευαζόταν από μολύβι και άλλα πολύτιμα μέταλλα, όπως ο χρυσός και ο άργυρος, σε περιορισμένη όμως κλίμακα και για ειδικές περιπτώσεις. Η χρήση του χρυσού και του αργύρου για την παραγωγή σφραγίδων δεν ήταν διαδεδομένη όσο αυτή του μολύβδου, αλλά περιορισμένη. Το βάρος της χρυσής βούλλας ρυθμιζόταν όπως και των νομισματικών μονάδων: υπήρχε αντιστοιχία χρυσής βούλας και νομίσματος. Χρυσές βούλες άρχισαν να χρησιμοποιούνται στην αλληλογραφία του εσωτερικού από το β' μισό του 9ου αι. και όσον αφορά το μέγεθός τους οι παλιότερες σωζόμενες του 11ου αι. ήταν με διάμετρο 2-2,5 εκ. αντίστοιχες με την διάμετρο του σόλιδου (solidus). Από τον 14ο αι. οι σφραγίδες αποκτούν μεγαλύτερο μέγεθος διαμέτρου 3-4,7 εκ. και γίνονται πιο λεπτές, ενώ ο χρυσός νοθεύεται όπως και το βυζαντινό νόμισμα.
Σημασία μελέτης βυζαντινών σφραγίδων
Οι βυζαντινές σφραγίδες συνιστούν σημαντική πηγή για ιστορικά πρόσωπα, τίτλους, αξιώματα και θεσμούς της κεντρικής, περιφερειακής και εκκλησιαστικής διοίκησης. Επίσης για τοπωνύμια, πατρώνυμα και γενικά οικογενειακά ονόματα. Επίσης είναι σημαντική πηγή για τη μελέτη διακίνησης της αλληλογραφίας και της επικοινωνίας των διαφόρων τμημάτων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.Έτσι η ανεύρεση του μολλυβδόβουλου του Μανουήλ Δούκα Κομνηνού δεσπότη της Θεσσαλονίκης στη Θήβα, αποτελεί σαφή μαρτυρία για τις σχέσεις της Θεσσαλονίκης με το Δουκάτο των Αθηνών. Τέλος αποτελούν σημαντική πηγή για την εικονογραφία τους και για την εξέλιξη των γλωσσών στην αυτοκρατορία.
Η γλώσσα των Βυζαντινών σφραγίδων
Στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο, δηλαδή τον 5ο, 6ο και 7ο αιώνα, χρησιμοποιείται η λατινική γλώσσα, ενώ συχνή είναι η χρήση δίγλωσσων σφραγίδων, όπου για παράδειγμα το όνομα του κατόχου είναι στα ελληνικά, ενώ το αξίωμά του στα λατινικά. Μετά τον 10ο αιώνα έχουμε χρήση ανατολικών γλωσσών στις σφραγίδες-μολυβδόβουλα, λόγω της κατάκτησης νέων εδαφών και της ενσωμάτωσης αλλόγλωσσων πληθυσμών. Επίσης έχουμε έμμετρες επιγραφές σε σφραγίδες και η πρώτη τέτοια που έχει εντοπιστεί είναι του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ΄ Μονομάχου περί τα μέσα του 11ου αι. και σε μολυβδόβουλλο του Γεωργίου μητροπολίτη Κορίνθου περί το 1027. Οι έμμετρες επιγραφές επικρατούν στους αριστοκρατικούς κύκλους των Κομνηνών. Ήταν ένας εντυπωσιακός τρόπος αντίδρασης απέναντι σε απολιθωμένους τύπους του παρελθόντος. Ο στίχος είναι δωδεκασύλλαβος ή και ιαμβικός τρίμετρος.
Η εικονογράφηση των σφραγίδων
Οι παραστάσεις είναι δηλωτικές της αναγνώρισης του αποστολέα από τον παραλήπτη.
Θρησκευτικά θέματα
Όσον αφορά τους θρησκευτικούς εικονογραφικούς τύπους, απεικονίζεται η Παναγία-Θεοτόκος ολόσωμη ή ως προτομή. Όρθια έχοντας διά της δεξιάς της βρέφος ή έχοντας αυτό σε δίσκο μπροστά στο στήθος της ή δεόμενη μαζί με το βρέφος επί του δίσκου στο στήθος της ή χωρίς αυτό. Καθισμένη σε θρόνο και στα γόνατά της το βρέφος ή έχοντας εκατέρωθέν της τους αγίους Θεόδωρο, Δημήτριο ή Γεώργιο. Σε προτομή εικονίζεται η Θεοτόκος δεομένη με βρέφος σε δίσκο στο στήθος της ή χωρίς αυτό ή έχοντας το βρέφος στο αριστερό χέρι της. Επίσης σε προτομή εικονίζονται ο αρχάγγελος Μιχαήλ, οι άγιοι Θεόδωρος ο Στρατηλάτης, Θεόδωρος ο Τήρων, Δημήτριος, Γεώργιος, Νικόλαος, απόστολος Θωμάς. Ο Χριστός, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο Βασίλειος ο Μέγας, ο προφήτης Δανιήλ εν μέσω λεόντων, Ευαγγελιστής καθισμένος και συντάσσων Ευαγγέλιο. Σπάνιες είναι οι σκηνές από τη ζωή του Χριστού και της Θεοτόκου, όπως η Σταύρωση, ο Ευαγγελισμός, η Κοίμηση. Ο σταυρός συναντάται στα μολυβδόβουλλα ήδη από τον 6ο αι. και πρώιμο τέτοιο δείγμα είναι η πίσω όψη μολύβδινης σφραγίδας του Τιβέριου Β' (578-582). Ευρύτερη χρήση του σταυρού έχουμε κατά την Εικονομαχία.
Κοσμικά θέματα
Κυρίως σε σφραγίδες κρατικών υπαλλήλων ή αξιωματούχων έχουμε μη θρησκευτικά θέματα. Έχουμε κυρίως ανθρώπινες μορφές ή πορτραίτα: προτομές μετωπικές ή σε κατατομή, άλλοτε δαφνοστεφανωμένες ή κρατώντας στο χέρι ρόπαλο ή σκήπτρο. Επίσης παραστάσεις ζώων και πτηνών, πραγματικών ή φανταστικών. Τα πραγματικά ζώα είναι λαγοί, λιοντάρια, πάνθηρες, ελάφια, λύκοι, αετοί, παγώνια και άλλα πτηνά. Φανταστικά όπως γρύπες, πήγασοι, σφίγγες, φτερωτά λιοντάρια, φτερωτοί δράκοντες. Η λειτουργία τους είναι αποτροπαϊκή.
Η ιδεολογία των σφραγιδών
Οι κτήτορες των σφραγίδων αυτοαποκαλούνται πιστός βασιλεύς, ευσεβής βασιλεύς, ευσεβεστάτη αυγούστα, εν Χριστώ αυτοκράτωρ (ή δεσπότης) ή επίσης εν Χριστώ τω Θεώ πιστός βασιλεύς και αυτοκράτωρ Ρωμαίων εάν αφορά τον βυζαντινό αυτοκράτορα. Κατά την Εικονομαχία οι αυτοκράτορες χρησιμοποιούν παραστάσεις με σταυρούς. Οι σφραγίδες αποτυπώνουν και την θρησκευτική αφοσίωση του κατόχου τους, όπως με τις επιγραφές Αγία Θεοτόκε βοήθει ή Κύριε Ιησού Χριστέ βοήθει. Έτσι τονίζεται ο σύνδεσμος του κατόχου με το θείο και από αυτό ζητάει την προστασία του ή αποδίδει μέσω αυτών ευχαριστία. Οι σφραγίδες επίσης δηλώνουν συγγενικές σχέσεις των κτητόρων τους με πρόσωπα εξουσίας ή βασιλικά γένη. Έτσι διαβάζουμε σε μία Πρωτομάστορος του Καμιτζή πατρόθεν, σφραγίς Μανουήλ εξαδέλφου μητρόθεν Κομνηνοδούκα.
Πλαστές σφραγίδες
Στην ιστορία της βυζαντινών σφραγίδων δεν απουσιάζουν και οι πλαστές βούλλες. Έτσι έχουμε την κίβδηλη χρυσή βούλα του Μανουήλ Κομνηνού Δούκα, η οποία σφράγισε πλαστό χρυσόβουλλο έγγραφο προνομίων προς τον απεσταλμένο στην Κέρκυρα Giorgio Marmora και το οποίο ψευδώς χρονολογήθηκε το 1224. Στην πραγματικότητα ο Andrea Marmora, απόγονος του Giorgio Marmora, πλαστογράφησε το έγγραφο και κατασκεύασε κίβδηλη βούλα που το κύρωνε τον 17ο αιώνα.