cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Διαφωτισμός
Ρωσία
Στη Ρωσία η κυβέρνηση άρχισε να ενθαρρύνει ενεργά τη διάδοση των τεχνών και των επιστημών στα μέσα του 18ου αιώνα. Αυτή την εποχή δημιουργήθηκαν τα πρώτα ρωσικά πανεπιστήμιο, βιβλιοθήκη, θέατρο, δημόσιο μουσείο και ανεξάρτητος τύπος. Όπως και άλλοι φωτισμένοι μονάρχες η Μεγάλη Αικατερίνη έπαιξε βασικό ρόλο στην προώθηση των τεχνών, των επιστημών και της εκπαίδευσης. Χρησιμοποίησε τη δική της ερμηνεία των ιδανικών του Διαφωτισμού, βοηθούμενη από αξιόλογους ξένους ειδικούς όπως ο Βολταίρος (δι' αλληλογραφίας) και επιστήμονες παγκόσμιας κλάσης, όπως ο Λέοναρντ Όιλερ και ο Πέτερ Σίμον Παλάς. Ο ρωσικός Διαφωτισμός διέφερε από το δυτικοευρωπαϊκό ομόλογό του στο ότι προώθησε τον περαιτέρω εκσυγχρονισμό όλων των πτυχών της ρωσικής ζωής και στράφηκε κατά του θεσμού της δουλοπαροικίας. Επικεντρώθηκε στο άτομο αντί στον κοινωνικό διαφωτισμό και ενθάρρυνε μια πεφωτισμένη ατομική ζωή. Ένα ισχυρό στοιχείο του ήταν το prosveshchenie που συνδύαζε τη θρησκευτική ευλάβεια, την πολυμάθεια και τη δέσμευση για τη διάδοση της μάθησης. Ωστόσο του έλειπε το σκεπτικιστικό και κριτικό πνεύμα του Δυτικοευρωπαϊκού Διαφωτισμού.
Πολωνία και Λιθουανία
Οι ιδέες του Διαφωτισμού (oświecenie) άργησαν να εμφανισθούν στην Πολωνία, καθώς η πολωνική μεσαία τάξη ήταν πιο αδύναμη και η κουλτούρα σλάχτα (ευγενείας) μαζί με το πολιτικό σύστημα της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας (Χρυσή Ελευθερία) βρίσκονταν σε βαθιά κρίση. Το πολιτικό σύστημα οικοδομήθηκε πάνω στον αριστοκρατικό ρεπουμπλικανισμό, αλλά δεν μπόρεσε να αμυνθεί ενάντια στις ισχυρές γειτονικές χώρες Ρωσία, Πρωσία και Αυστρία, που αφαιρούσαν επανειλημμένα περιοχές μέχρι να μην απομείνει τίποτα από την ανεξάρτητη Πολωνία. Η περίοδος του Πολωνικού Διαφωτισμού ξεκίνησε τις δεκαετίες του 1730 και 1740 και ιδιαίτερα στο θέατρο και τις τέχνες κορυφώθηκε υπό τον Βασιλιά Στανίσουαφ Αύγουστος Πονιατόφσκι (δεύτερο μισό του 18ου αιώνα).
Κίνα
Η Κίνα του δέκατου όγδοου αιώνα γνώρισε «μια τάση να βλέπει λιγότερους δράκους και θαύματα, όπως η απογοήτευση που άρχισε να εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη του Διαφωτισμού». Η Κίνα είναι αξιοσημείωτα." Ευρώπη». Επιπλέον «ορισμένες από τις εξελίξεις που συνδέουμε με τον Διαφωτισμό της Ευρώπης μοιάζουν εντυπωσιακά με γεγονότα στην Κίνα». ενσάρκωση μιας φωτισμένης και αξιοκρατικής κοινωνίας — και εργαλειοποιημένη για την κριτική της απολυταρχικής διακυβέρνησης στην Ευρώπη». Αυτή την περίοδο τα ιδανικά της κινεζικής κοινωνίας αντανακλώνονταν στη «βασιλεία των Τσινγκ αυτοκρατόρων Κανγκσί και Τσιανλόνγκ. Η Κίνα θεωρήθηκε η ενσάρκωση μιας πεφωτισμένης και αξιοκρατικής κοινωνίας - και εργαλειοποιήθηκε για τις επικρίσεις κατά της απολυταρχίας στην Ευρώπη».
Ιαπωνία
Από το 1641 ως το 1853 το Σογκουνάτο Τοκουγκάβα της Ιαπωνίας επέβαλε μια πολιτική που ονομαζόταν kaikin. Η πολιτική αυτή απαγόρευε την εξωτερική επαφή με τις περισσότερες χώρες του εξωτερικού. Ο Ρόμπερτ Μπέλαχ βρήκε «την προέλευση της σύγχρονης Ιαπωνίας σε ορισμένα σκέλη της Κομφουκιανής σκέψης, ένα «λειτουργικό ανάλογο της Προτεσταντικής Ηθικής» που ο Μαξ Βέμπερ διέκρινε ως την κινητήρια δύναμη πίσω από το δυτικό καπιταλισμό». Για παράδειγμα στο έργο του Ιάπωνα μεταρρυθμιστή Τσούντα Μαμίτσι τη δεκαετία του 1870, που ανέφερε «Όποτε ανοίγουμε το στόμα μας... σημαίνει να μιλάμε για «διαφώτιση»».
Στην Ιαπωνία και μεγάλο μέρος της Ανατολικής Ασίας οι ιδέες του Κομφούκιου δεν αντικαταστάθηκαν, αλλά «οι ιδέες που συνδέονται με τον Διαφωτισμό συγχωνεύτηκαν με την υπάρχουσα κοσμολογία—που με τη σειρά της αναμορφώθηκε υπό συνθήκες παγκόσμιας αλληλεπίδρασης». Στην Ιαπωνία ειδικότερα ο όρος ri, που είναι η κομφουκιανή ιδέα της «τάξης και αρμονίας στην ανθρώπινη κοινωνία» ήρθε επίσης να αντιπροσωπεύει «την ιδέα του laissez-faire και τον ορθολογισμό της ανταλλαγής της αγοράς.» Τη δεκαετία του 1880 το σύνθημα «Πολιτισμός και Διαφωτισμός» είχε ισχυροποιηθεί σε όλη την Ιαπωνία, την Κίνα και την Κορέα και χρησιμοποιήθηκε για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκοσμιοποίησης.
Κορέα
Κατά την περίοδο αυτή η Κορέα "στόχευε στην απομόνωση" και ήταν γνωστή ως "βασίλειο του ερημίτη", αλλά αφυπνίστηκε από τις ιδέες του Διαφωτισμού τη δεκαετία του 1890, όπως με τις δραστηριότητες της Λέσχης Ανεξαρτησίας. Η Κορέα επηρεάστηκε από την Κίνα και την Ιαπωνία, αλλά βρήκε επίσης το δικό της δρόμο του Διαφωτισμού με τον Κορεάτη διανοούμενο Γιου Κιλτσούν, που διέδωσε τον όρο Διαφωτισμός σε όλη την Κορέα. Η χρήση των ιδεών του Διαφωτισμού ήταν μια «απάντηση σε μια συγκεκριμένη κατάσταση στην Κορέα τη δεκαετία του 1890 και όχι μια καθυστερημένη απάντηση στον Βολταίρο».
Ινδία
Τον 18ο αιώνα ο Σουλτάνος Τιπού της Ινδίας ήταν ένας πεφωτισμένος μονάρχης, «ένα από τα ιδρυτικά μέλη της (γαλλικής) Λέσχης των Ιακωβίνων του Σριρανγκαπάτνα, είχε φυτέψει ένα δέντρο ελευθερίας και ζήτησε να τον προσφωνούν Tipu Citoyen (Πολίτη Τιπού). Σε ορισμένα μέρη της Ινδίας ένα σημαντικό κίνημα που ονομάστηκε «Αναγέννηση της Βεγγάλης» οδήγησε σε μεταρρυθμίσεις του Διαφωτισμού που ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1820. Ο Ραμ Μοχάν Ρόι ήταν ένας μεταρρυθμιστής που «συνδύασε διαφορετικές παραδόσεις στο έργο του για κοινωνική μεταρρύθμιση που τον έκανε υπέρμαχο μιας «θρησκείας της λογικής».
Οθωμανική Αυτοκρατορία
Ο Διαφωτισμός άρχισε να επηρεάζει την Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1830 και συνεχίστηκε μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα.[3] Το Τανζιμάτ ήταν μια περίοδος μεταρρυθμίσεων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία που ξεκίνησε με το Διάταγμα του Γκιουλχανέ το 1839 και τελείωσε με την Πρώτη Συνταγματική Περίοδο το 1876.
Ο Ναμίκ Κεμάλ, πολιτικός ακτιβιστής και μέλος των Νέων Οθωμανών, βασίστηκε σε σημαντικούς στοχαστές του Διαφωτισμού και «μια ποικιλία πνευματικών πηγών στην αναζήτησή του για κοινωνική και πολιτική μεταρρύθμιση». Το 1893 ο Κεμάλ απάντησε στον Ερνέστο Ρενάν, που είχε κατηγορήσει την ισλαμική θρησκεία, με τη δική του εκδοχή του Διαφωτισμού, που «δεν ήταν ένα φτωχό αντίγραφο των γαλλικών συζητήσεων του δέκατου όγδοου αιώνα, αλλά μια πρωτότυπη θέση που ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις της οθωμανικής κοινωνίας στα τέλη του δέκατου ένατου».
Ιστοριογραφία
Ο Διαφωτισμός ήταν πάντα αμφισβητούμενο ζήτημα. Σύμφωνα με τον Κηθ Τόμας οι υποστηρικτές του "τον χαιρετίζουν ως την πηγή οτιδήποτε προοδευτικού στον σύγχρονο κόσμο. Για αυτούς αντιπροσωπεύει την ελευθερία σκέψης, την ορθολογική έρευνα, την κριτική σκέψη, την ανεξιθρησκία, την πολιτική ελευθερία, τα επιστημονικά επιτεύγματα, την επιδίωξη της ευτυχίας και της ελπίδας για το μέλλον.» Ο Τόμας προσθέτει ότι οι επικριτές του τον κατηγορούν για ρηχό ορθολογισμό, αφελή αισιοδοξία, μη ρεαλιστική οικουμενικότητα και ηθικό σκοτάδι. Από την αρχή συντηρητικοί και κληρικοί υπερασπιστές της παραδοσιακής θρησκείας επιτέθηκαν στον υλισμό και τον σκεπτικισμό ως κακές δυνάμεις που ενθάρρυναν την ανηθικότητα. Το 1794 υπέδειξαν τη Βασιλεία του Τρόμου κατά τη Γαλλική Επανάσταση ως επιβεβαίωση των προβλέψεών τους.
Καθώς ο Διαφωτισμός τελείωνε οι ρομαντικοί φιλόσοφοι υποστήριξαν ότι η υπερβολική εξάρτηση από τη λογική ήταν ένα λάθος που διαιωνίστηκε από τον Διαφωτισμό επειδή αγνόησε τους δεσμούς της ιστορίας, του μύθου, της πίστης και της παράδοσης που ήταν απαραίτητοι για να κρατηθεί η κοινωνία ενωμένη. Ο Ρίτσι Ρόμπερτσον τον απεικονίζει ως ένα μεγάλο διανοητικό και πολιτικό πρόγραμμα, προσφέροντας μια «επιστήμη» της κοινωνίας με πρότυπο τους ισχυρούς φυσικούς νόμους του Νεύτωνα. Η «κοινωνική επιστήμη» θεωρήθηκε ως το όργανο της ανθρώπινης βελτίωσης, που θα αποκάλυπτε την αλήθεια και θα διεύρυνε την ανθρώπινη ευτυχία..
Ορισμός
Ο όρος «Διαφωτισμός» εμφανίστηκε στο δεύτερο μέρος του 19ου αιώνα, με ιδιαίτερη αναφορά στη γαλλική φιλοσοφία, ως ισοδύναμο του γαλλικού όρου Lumières (που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Ζαν-Μπατίστ Ντυμπό το 1733 και καθιερώθηκε 1751). Από το δοκίμιο του Καντ του 1784 "Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung?" («Απαντώντας στην ερώτηση: Τι είναι ο Διαφωτισμός;»), ο γερμανικός όρος ήταν Aufklärung (aufklären=φωτίζω, sich aufklären=ξεκαθαρίζω). Ωστόσο οι μελετητές δεν συμφώνησαν ποτέ σε έναν ορισμό του Διαφωτισμού ή στη χρονολογική ή γεωγραφική του έκταση. Όροι όπως les Lumières (γαλλικά), illuminismo (ιταλικά), ilustración (ισπανικά) και Aufklärung (γερμανικά) αναφέρονταν σε εν μέρει επικαλυπτόμενες κινήσεις. Μόλις στα τέλη του 19ου αιώνα οι Άγγλοι μελετητές συμφώνησαν ότι μιλούσαν για «τον Διαφωτισμό». Η ιστοριογραφία του Διαφωτισμού ξεκίνησε την ίδια την περίοδο, από όσα είπαν οι διαφωτιστές για το έργο τους. Κυρίαρχο στοιχείο ήταν η πνευματική οπτική που είχαν. Ο Προκαταρκτικός Λόγος για την Εγκυκλοπαίδεια του Ζαν λε Ρον Ντ'Αλαμπέρ παρέχει μια ιστορία του Διαφωτισμού που περιλαμβάνει ένα χρονολογικό κατάλογο των εξελίξεων στο βασίλειο της γνώσης—της οποίας η Εγκυκλοπαίδεια αποτελεί την κορυφή. Το 1783 ο Mέντελσον αναφέρθηκε στον Διαφωτισμό ως μια διαδικασία μέσω της οποίας ο άνθρωπος εκπαιδεύτηκε στη χρήση της λογικής. Ο Καντ ονόμασε τον Διαφωτισμό «απελευθέρωση του ανθρώπου από την αυτοϋποτσγή του», που είναι «η αδυναμία του ανθρώπου να κάνει χρήση της κατανόησής του χωρίς καθοδήγηση από άλλον». «Για τον Καντ ο Διαφωτισμός ήταν η τελική ενηλικίωση της ανθρωπότητας, η χειραφέτηση της ανθρώπινης συνείδησης από μια ανώριμη κατάσταση άγνοιας». Ο Γερμανός λόγιος Ερνστ Κάσιρερ ονόμασε τον Διαφωτισμό «ένα μέρος και μια ειδική φάση όλης εκείνης της πνευματικής ανάπτυξης μέσω της οποίας η σύγχρονη φιλοσοφική σκέψη απέκτησε τη χαρακτηριστική αυτοπεποίθηση και αυτοσυνείδηση». Σύμφωνα με τον ιστορικό Ρόι Πόρτερ, η απελευθέρωση του ανθρώπινου νου από μια δογματική κατάσταση άγνοιας, είναι η επιτομή αυτού που προσπαθούσε να συλλάβει η Εποχή του Διαφωτισμού.
Ο Μπέρτραντ Ράσελ είδε τον Διαφωτισμό ως φάση μιας προοδευτικής εξέλιξης που ξεκίνησε από την αρχαιότητα και ότι ο λόγος και οι προκλήσεις για την καθιερωμένη τάξη ήταν σταθερά ιδανικά σε όλη εκείνη την εποχή. Ο Ράσελ είπε ότι ο Διαφωτισμός γεννήθηκε τελικά από την αντίδραση των Προτεσταντών ενάντια στην Καθολική Αντιμεταρρύθμιση και ότι φιλοσοφικές απόψεις όπως η τάση για τη δημοκρατία ενάντια στη μοναρχία προήλθαν από τους Προτεστάντες του 16ου αιώνα για να δικαιολογήσουν την επιθυμία τους να απομακρυνθούν από την Καθολική Εκκλησία. Αν και πολλά από αυτά τα φιλοσοφικά ιδανικά υιοθετήθηκαν από τους Καθολικούς ο Ράσελ υποστηρίζει ότι μέχρι τον 18ο αιώνα ο Διαφωτισμός ήταν η κύρια εκδήλωση του σχίσματος που ξεκίνησε με τον Μαρτίνο Λούθηρο.
Ο Τζόναθαν Ισραελ απορρίπτει τις προσπάθειες μεταμοντέρνων και μαρξιστών ιστορικών να κατανοήσουν τις επαναστατικές ιδέες της περιόδου καθαρά ως υποπροϊόντα κοινωνικών και οικονομικών μετασχηματισμών. Αντίθετα εστιάζει στην ιστορία των ιδεών την περίοδο από το 1650 ως το τέλος του 18ου αιώνα και ισχυρίζεται ότι ήταν οι ίδιες οι ιδέες που προκάλεσαν την αλλαγή που τελικά οδήγησε στις επαναστάσεις του δεύτερου μισού του 18ου αιώνα και των αρχών του 19ου. Ο Ισραελ υποστηρίζει ότι μέχρι τη δεκαετία του 1650 ο δυτικός πολιτισμός «βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε ένα κοινό πυρήνα πίστης, παράδοσης και εξουσίας».
Χρονική διάρκεια
Υπάρχει ελάχιστη συναίνεση σχετικά με την ακριβή αρχή της Εποχής του Διαφωτισμού, αν και αρκετοί ιστορικοί και φιλόσοφοι την τοποθετούν στη φιλοσοφία του Καρτέσιου του 1637 με το Cogito, ergo sum («σκέφτομαι, άρα υπάρχω»), που άλλαξε τη γνωσιολογική βάση από την εξωτερική εξουσία στην εσωτερική βεβαιότητα.. Στη Γαλλία πολλοί την τοποθετούν στη δημοσίευση των Principia Mathematica του Νεύτωνα (1687), που βασίστηκαν στο έργο παλαιότερων επιστημόνων και διατύπωσαν τους νόμους της κίνησης και της παγκόσμιας έλξης. Τα μέσα του 17ου αιώνα (1650) ή οι αρχές του 18ου (1701) θεωρούνται συχνά έναρξή του. Οι Γάλλοι ιστορικοί τοποθετούν συνήθως τον Siècle des Lumières ("Αιώνας των Διαφωτισμών") μεταξύ 1715 και 1789: από την αρχή της βασιλείας του Λουδοβίκου ΙΕ΄ μέχρι τη Γαλλική Επανάσταση. Οι περισσότεροι μελετητές χρησιμοποιούν τα τελευταία χρόνια του αιώνα, επιλέγοντας συχνά τη Γαλλική Επανάσταση ή την αρχή των Ναπολεόντειων Πολέμων (1804) ως κατάλληλο σημείο χρονολόγησης του τέλους του Διαφωτισμού.
Τα τελευταία χρόνια οι μελετητές έχουν επεκτείνει τη χρονική διάρκεια και την παγκόσμια προοπτική του Διαφωτισμού εξετάζοντας: (1) πώς οι Ευρωπαίοι διανοούμενοι δεν δούλευαν μόνοι τους και άλλοι βοήθησαν στη διάδοση και προσαρμογή των ιδεών του Διαφωτισμού, (2) πώς οι ιδέες του Διαφωτισμού ήταν «μια απάντηση στη διασυνοριακή αλληλεπίδραση και την παγκόσμια ολοκλήρωση» και (3) πώς ο Διαφωτισμός «συνεχίστηκε σε όλο τον δέκατο ένατο αιώνα και μετά». Ο Διαφωτισμός «δεν ήταν απλώς μια ιστορία διάχυσης» και «ήταν έργο ιστορικών παραγόντων σε όλο τον κόσμο... που επικαλέστηκαν τον όρο... για τους δικούς τους συγκεκριμένους σκοπούς».
Σύγχρονες μελέτες
Επεκτείνοντας το επιχείρημα των Χορκχάιμερ και Τέοντορ Αντόρνο ο ιστορικός διανοούμενος Τζέισον Τζόζεφσον Στορμ υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε ιδέα περί Εποχής του Διαφωτισμού ως σαφώς καθορισμένης περιόδου που είναι ξεχωριστή από την προηγηθείσα Αναγέννηση και τον μεταγενέστερο Ρομαντισμό ή Αντιδιαφωτισμό συνιστά μύθο. Ο Στορμ επισημαίνει ότι υπάρχουν πολύ διαφορετικές και αμοιβαία αντιφατικές περιοδοποιήσεις του Διαφωτισμού ανάλογα με τη χώρα, το πεδίο σπουδών και τη σχολή σκέψης, ότι ο όρος και η κατηγορία του "Διαφωτισμού" που αναφέρεται στην Επιστημονική Επανάσταση εφαρμόστηκε στην πραγματικότητα εκ των υστέρων, ότι κατά τον Διαφωτισμό δεν αυξήθηκε η απομάγευση ή η κυριαρχία της μηχανιστικής κοσμοθεωρίας και ότι μια ασάφεια στις πρώιμες νεότερες ιδέες των ανθρωπιστικών και των φυσικών επιστημών καθιστά δύσκολη την περιγραφή μιας Επιστημονικής Επανάστασης. Ο Στορμ υπερασπίζεται την κατηγοριοποίησή του για τον Διαφωτισμό ως «μύθο» σημειώνοντας τον ρυθμιστικό ρόλο που παίζουν οι ιδέες μιας περιόδου Διαφωτισμού και της απομάγευσης στη σύγχρονη δυτική κουλτούρα, έτσι ώστε η πίστη στη μαγεία, στον πνευματισμό, ακόμη και στη θρησκεία φαίνεται κάπως ταμπού στα πνευματικά στρώματα.
Τη δεκαετία του 1970 η μελέτη του Διαφωτισμού επεκτάθηκε για να συμπεριλάβει τους τρόπους με τους οποίους οι ιδέες του Διαφωτισμού διαδόθηκαν στις ευρωπαϊκές αποικίες και πώς αλληλεπίδρασαν με τους αυτόχθονες πολιτισμούς και πώς συνέβη ο Διαφωτισμός σε πρώην μη μελετημένες περιοχές όπως η Ιταλία, η Ελλάδα, τα Βαλκάνια, η Πολωνία, η Ουγγαρία και Ρωσία.[166] Διανοούμενοι όπως ο Ρόμπερτ Ντάρντον και ο Γιούργκεν Χάμπερμας έχουν επικεντρωθεί στις κοινωνικές συνθήκες του Διαφωτισμού. Ο Χάμπερμας περιέγραψε τη δημιουργία της «αστικής δημόσιας σφαίρας» στην Ευρώπη του 18ου αιώνα, που περιέχει τους νέους χώρους και τρόπους επικοινωνίας που επιτρέπουν την ορθολογική ανταλλαγή. Ο Χάμπερμας ανέφερε ότι η δημόσια σφαίρα ήταν αστική, ισότιμη, ορθολογική και ανεξάρτητη από το κράτος, καθιστώντας την τον ιδανικό χώρο για τους διανοούμενους να εξετάσουν κριτικά τη σύγχρονη πολιτική και κοινωνία, μακριά από την παρέμβαση της καθιερωμένης εξουσίας. Ενώ η δημόσια σφαίρα είναι γενικά αναπόσπαστο στοιχείο της κοινωνικής μελέτης του Διαφωτισμού, άλλοι ιστορικοί[σημείωση 3] αμφισβήτησαν ότι η δημόσια σφαίρα είχε αυτά τα χαρακτηριστικά.
Επιστήμη και πολιτισμός
Ένα από τα πρωταρχικά στοιχεία της κουλτούρας του Διαφωτισμού ήταν η ανύψωση της δημόσιας σφαίρας, ενός «βασιλείου επικοινωνίας που χαρακτηρίζεται από νέες αρένες συζητήσεων, πιο ανοιχτές και προσβάσιμες μορφές αστικού δημόσιου χώρου και κοινωνικότητας και μια έκρηξη της έντυπης κουλτούρας», στα τέλη του 17ου και τον 18ο αιώνα. Στοιχεία της δημόσιας σφαίρας ήταν το ότι ήταν ισότιμη, ότι συζητούσε το θέμα των «κοινών ενδιαφερόντων» και ότι το επιχείρημα βασιζόταν στη λογική. Ο Χάμπερμας χρησιμοποιεί τον όρο «κοινά ενδιαφέροντα» για να περιγράψει εκείνους τους τομείς πολιτικής/κοινωνικής γνώσης και συζήτησης που προηγουμένως ήταν αποκλειστικό προνόμιο των κρατικών και θρησκευτικών αρχών, τώρα ανοιχτούς σε κριτική εξέταση από τη δημόσια σφαίρα. Οι αξίες αυτής της αστικής δημόσιας σφαίρας περιλάμβαναν τη διατήρηση ως υπέρτατης της λογικής, θεωρώντας τα πάντα ανοιχτά στην κριτική (η δημόσια σφαίρα είναι κρίσιμη) και την αντίθεση σε κάθε είδους μυστικότητα. Η δημιουργία της δημόσιας σφαίρας έχει συνδεθεί με δύο μακροπρόθεσμες ιστορικές τάσεις: την άνοδο του σύγχρονου εθνικού κράτους και την άνοδο του καπιταλισμού. Το σύγχρονο έθνος-κράτος στην εδραίωση της δημόσιας εξουσίας του δημιούργησε με αντίστιξη ένα ιδιωτικό βασίλειο της κοινωνίας ανεξάρτητο από το κράτος, που επέτρεπε τη δημόσια σφαίρα. Ο καπιταλισμός αύξησε επίσης την αυτονομία και την αυτογνωσία της κοινωνίας, καθώς και την αυξανόμενη ανάγκη για ανταλλαγή πληροφοριών. Καθώς η εκκολαπτόμενη δημόσια σφαίρα επεκτάθηκε, αγκάλιασε μια μεγάλη ποικιλία θεσμών, και τα συχνότερα αναφερόμενα ήταν καφενεία, σαλόνια και η λογοτεχνική δημόσια σφαίρα, μεταφορικά εντοπισμένη στη Δημοκρατία των Γραμμάτων. Στη Γαλλία τη δημιουργία της δημόσιας σφαίρας βοήθησε η μετακόμιση της αριστοκρατίας από το παλάτι του βασιλιά στις Βερσαλλίες το 1720 περίπου, καθώς οι μεγάλες δαπάνες τους τόνωσαν το εμπόριο πολυτελών ειδών και καλλιτεχνικών δημιουργιών, ιδιαίτερα εκλεκτών έργων ζωγραφικής.
Το πλαίσιο για την άνοδο της δημόσιας σφαίρας ήταν η οικονομική και κοινωνική αλλαγή που συνήθως συνδέεται με τη Βιομηχανική Επανάσταση: «Οικονομική επέκταση, αυξανόμενη αστικοποίηση, αύξηση του πληθυσμού και βελτίωση των επικοινωνιών σε σύγκριση με τη στασιμότητα του προηγούμενου αιώνα». Η αύξηση της αποτελεσματικότητας στις τεχνικές παραγωγής και στην επικοινωνία μείωσε τις τιμές των καταναλωτικών αγαθών και αύξησε την ποσότητα και την ποικιλία τους που ήταν διαθέσιμα στους καταναλωτές (συμπεριλαμβανομένης της λογοτεχνίας που είναι απαραίτητη για τη δημόσια σφαίρα). Εν τω μεταξύ η αποικιακή εμπειρία (τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη είχαν αποικιακές αυτοκρατορίες τον 18ο αιώνα) άρχισε να εκθέτει την ευρωπαϊκή κοινωνία σε εξαιρετικά ετερογενείς πολιτισμούς, οδηγώντας στην κατάρριψη των «φραγμών μεταξύ πολιτισμικών συστημάτων, θρησκευτικών και φυλετικών διαφορών και γεωγραφικών περιοχών».
Η λέξη "δημόσιο" υποδηλώνει το υψηλότερο επίπεδο συμμετοχής - η δημόσια σφαίρα εξ ορισμού πρέπει να είναι ανοιχτή σε όλους. Ωστόσο αυτή η σφαίρα ήταν δημόσια μόνο σε σχετικό βαθμό. Οι στοχαστές του Διαφωτισμού αντιπαραβάλλουν συχνά την αντίληψή τους για το «κοινό» με αυτή του λαού: ο Κοντορσέ αντιπαραβάλλει την «άποψη» με τις μάζες, ο Ζαν-Φρανσουά Μαρμοντέλ «τη γνώμη των ανδρών των γραμμάτων» με «τη γνώμη του πλήθους» και ο Ντ'Αλαμπέρ το «πραγματικά φωτισμένο κοινό» με «το τυφλό και θορυβώδες πλήθος». Επιπλέον οι περισσότεροι θεσμοί της δημόσιας σφαίρας απέκλειαν τόσο τις γυναίκες όσο και τις κατώτερες τάξεις.. Οι διαταξικές επιρροές εμφανίστηκαν μέσω της συμμετοχής ευγενών και κατώτερων τάξεων σε χώρους όπως τα καφενεία και οι μασονικές στοές.
Επιπτώσεις στις τέχνες
Λόγω της εστίασης στη λογική έναντι της δεισιδαιμονίας, ο Διαφωτισμός καλλιέργησε τις τέχνες. Η έμφαση στη μάθηση, την τέχνη και τη μουσική έγινε πιο διαδεδομένη, ειδικά με την αυξανόμενη μεσαία τάξη. Τομείς σπουδών όπως η λογοτεχνία, η φιλοσοφία, η επιστήμη και οι καλές τέχνες διερευνούσαν όλο και περισσότερο το αντικείμενο με το οποίο το ευρύ κοινό, εκτός από τους ήδη πιο εξέχοντες διανοούμενους και τους προστάτες τους, μπορούσε να σχετίζεται. Καθώς οι μουσικοί εξαρτώνταν περισσότερο από τη δημόσια υποστήριξη, οι δημόσιες συναυλίες έγιναν όλο και πιο δημοφιλείς και συμπλήρωναν τα εισοδήματα των καλλιτεχνών και των συνθετών. Οι συναυλίες τους βοήθησαν επίσης να προσεγγίσουν ένα ευρύτερο κοινό. Καθώς οι μουσικοί εξαρτώνταν περισσότερο από τη δημόσια υποστήριξη, οι δημόσιες συναυλίες έγιναν όλο και πιο δημοφιλείς και συμπλήρωναν τα εισοδήματα των καλλιτεχνών και των συνθετών. Οι συναυλίες τους βοήθησαν επίσης να προσεγγίσουν ένα ευρύτερο κοινό. Ο Χαίντελ το αποτύπωσε με τις άκρως δημόσιες μουσικές του δραστηριότητες στο Λονδίνο. Εκεί απέκτησε μεγάλη φήμη με τις παραστάσεις όπερας και ορατορίων του. Η μουσική του Χάυντν και του Μότσαρτ, με το βιεννέζικο κλασικό τους ύφος, συνήθως θεωρείται ότι είναι η πιο σύμφωνη με τα ιδανικά του Διαφωτισμού.
Η επιθυμία για εξερεύνηση, καταγραφή και συστηματοποίηση της γνώσης είχε σημαντικό αντίκτυπο στις μουσικές εκδόσεις. Το Dictionnaire de musique του Ρουσσώ (εκδόθηκε το 1767 στη Γενεύη και το 1768 στο Παρίσι) ήταν ένα κορυφαίο κείμενο στα τέλη του 18ου αιώνα. Αυτό το ευρέως διαθέσιμο λεξικό έδινε σύντομους ορισμούς λέξεων όπως ιδιοφυΐα και γεύση και ήταν σαφώς επηρεασμένο από το κίνημα του Διαφωτισμού. Ένα άλλο κείμενο που επηρεάστηκε από τις αξίες του Διαφωτισμού ήταν το Γενική Ιστορία της Μουσικής: Από τους Πρώτους Αιώνες μέχρι τη Σημερινή Περίοδο (1776) του Τσαρλς Μπέρνι, που ήταν μια ιστορική έρευνα και μια προσπάθεια εξορθολογισμού στοιχείων της μουσικής συστηματικά με την πάροδο του χρόνου. Πρόσφατα οι μουσικολόγοι έδειξαν ανανεωμένο ενδιαφέρον για τις ιδέες και τις συνέπειες του Διαφωτισμού. Για παράδειγμα οι Deconstructive Variations του Ροζ Ρόζενγκραντ Σούμποτνικ (με υπότιτλο Μουσική και Λογική στη Δυτική Κοινωνία) συγκρίνουν το Die Zauberflöte (1791) του Μότσαρτ χρησιμοποιώντας τις απόψεις του Διαφωτισμού και του Ρομαντισμού και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το έργο είναι «μια ιδανική μουσική αναπαράσταση του Διαφωτισμού».
Καθώς η οικονομία και η μεσαία τάξη διευρύνονταν, αυξανόταν ο αριθμός των ερασιτεχνών μουσικών. Μια εκδήλωση αυτού αφορούσε τις γυναίκες, που ασχολούντο περισσότερο με τη μουσική σε κοινωνικό επίπεδο. Οι γυναίκες ασχολούντο ήδη με επαγγελματικούς ρόλους ως τραγουδίστριες και αύξησαν την παρουσία τους στη σκηνή των ερασιτεχνών ερμηνευτών, ειδικά με τη μουσική πληκτρολόγιοy.[181] Οι μουσικοί εκδότες άρχισαν να τυπώνουν μουσική που οι ερασιτέχνες μπορούσαν να κατανοήσουν και να παίξουν. Η πλειονότητα των έργων που εκδόθηκαν ήταν για πληκτρολόγιο, φωνή και πληκτρολόγιο και σύνολο δωματίου. Μετά τη διάδοση αυτών των αρχικών ειδών, από τα μέσα του αιώνα και μετά, ερασιτεχνικές ομάδες τραγουδούσαν χορωδιακή μουσική, που στη συνέχεια έγινε μια νέα τάση για να κεφαλαιοποιήσουν οι εκδότες. Η αυξανόμενη μελέτη των καλών τεχνών, καθώς και η πρόσβαση σε δημοσιευμένα έργα φιλικά προς τους ερασιτέχνες, οδήγησε στο να ενδιαφέρονται περισσότεροι άνθρωποι να διαβάζουν και να συζητούν τη μουσική. Μουσικά περιοδικά, κριτικές και κριτικά έργα που ταίριαζαν τόσο σε ερασιτέχνες όσο και σε επαγγελματίες άρχισαν να εμφανίζονται.
Διάδοση ιδεών
Οι φιλόσοφοι ξόδεψαν πολλή ενέργεια για τη διάδοση των ιδεών τους μεταξύ των μορφωμένων ανδρών και γυναικών σε κοσμοπολίτικες πόλεις. Χρησιμοποίησαν πολλούς χώρους, μερικοί από αυτούς αρκετά νέοι. Ο όρος «Δημοκρατία των Γραμμάτων» επινοήθηκε το 1664 από τον Πιέρ Μπαιλ στο περιοδικό του Nouvelles de la Republique des Lettres. Προς τα τέλη του 18ου αιώνα ο εκδότης του Histoire de la République des Lettres en France, μιας λογοτεχνικής επιθεώρησης, περιέγραψε τη Δημοκρατία των Γραμμάτων ως:
''Ανάμεσα σε όλες τις κυβερνήσεις που αποφασίζουν για τη μοίρα των ανθρώπων. στους κόλπους τόσων πολλών κρατών, τα περισσότερα από αυτά δεσποτικά ... υπάρχει ένα συγκεκριμένο κράτος που κυριαρχεί μόνο στο μυαλό ... που τιμούμε με το όνομα Δημοκρατία, επειδή διατηρεί ένα μέτρο ανεξαρτησίας και επειδή είναι σχεδόν η ουσία του να είναι ελεύθερο. Είναι το κράτος του ταλέντου και της σκέψης''. }}
Η Δημοκρατία των Γραμμάτων ήταν το άθροισμα ορισμένων ιδεωδών του Διαφωτισμού: ένα κράτος ισοτιμίας που διέπεται από τη γνώση που μπορούσε να δράσει πέρα από τα πολιτικά σύνορα και την αντίπαλη κρατική εξουσία. Ήταν ένα φόρουμ που υποστήριζε την «ελεύθερη δημόσια εξέταση θεμάτων σχετικά με τη θρησκεία ή τη νομοθεσία». Ο Καντ θεωρούσε τη γραπτή επικοινωνία απαραίτητη για την αντίληψή του για τη δημόσια σφαίρα. Από τη στιγμή που όλοι ήταν μέρος του «αναγνωστικού κοινού», τότε η κοινωνία θα μπορούσαμε να πούμε ότι ήταν διαφωτισμένη. Οι άνθρωποι που συμμετείχαν στη Δημοκρατία των Γραμμάτων, όπως ο Ντιντερό και ο Βολταίρος, είναι συχνά γνωστοί σήμερα ως σημαντικές προσωπικότητες του Διαφωτισμού. Πράγματι οι άνδρες που έγραψαν την Εγκυκλοπαίδεια του Ντιντερό αποτελούσαν αναμφισβήτητα ένα μικρόκοσμο της ευρύτερης «δημοκρατίας».
Πολλές γυναίκες έπαιξαν ουσιαστικό ρόλο στον Γαλλικό Διαφωτισμό ως salonnières στα παριζιάνικα σαλόνια, σε αντιπαραβολή με τους άντρες φιλοσόφους. Το σαλόνι ήταν ο κύριος κοινωνικός θεσμός της δημοκρατίας και «έγινε ο πολιτικός χώρος εργασίας του έργου του Διαφωτισμού». Οι γυναίκες, ως salonnières, ήταν «οι νόμιμοι διαιτητές [του] δυνητικά απείθαρχου λόγου» που λάμβανε χώρα εκεί. Ενώ οι γυναίκες ήταν στο περιθώριο της δημόσιας κουλτούρας του Παλαιού Καθεστώτος η Γαλλική Επανάσταση διέλυσε τους παλιούς πολιτιστικούς και οικονομικούς περιορισμούς της πατρωνίας και του κορπορατισμού (συντεχνίες), ανοίγοντας τη γαλλική κοινωνία στη συμμετοχή των γυναικών, ιδιαίτερα στη λογοτεχνική σφαίρα.
Στη Γαλλία οι καθιερωμένοι άνθρωποι των γραμμάτων (gens de lettres) είχαν συγχωνευθεί με τις ελίτ (les grands) της γαλλικής κοινωνίας από τα μέσα του 18ου αιώνα. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία μιας αντιπολιτευτικής λογοτεχνικής σφαίρας, της Grub Street, του συνόλου ενός "πλήθους στιχουργών και επίδοξων συγγραφέων". Αυτοί ήρθαν στο Λονδίνο για να γίνουν συγγραφείς μόνο για να ανακαλύψουν ότι η λογοτεχνική αγορά δεν μπορούσε να υποστηρίξει μεγάλο αριθμό συγγραφέων, που ούτως ή άλλως αμείβονταν πολύ άσχημα από τις συντεχνίες εκδοτών-βιβλιοπωλών.
Οι συγγραφείς της Grub Street, οι Grub Street Hacks, έμειναν πικραμένοι για τη σχετική επιτυχία των ανθρώπων των γραμμάτων και βρήκαν μια διέξοδο για τη λογοτεχνία τους, που χαρακτηριζόταν από τον λίβελο. Γραμμένοι ως επί το πλείστον σε μορφή φυλλαδίων, οι λίβελοι «συκοφαντούν την αυλή, την Εκκλησία, την αριστοκρατία, τις ακαδημίες, τα σαλόνια, καθετί ανώτερο και αξιοσέβαστο, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της μοναρχίας». Το Le Gazetier cuirassé του Σαρλ Τεβενό ντε Μοράντ ήταν ένα πρωτότυπο του είδους. Ήταν η λογοτεχνία της Grub Street που διαβάστηκε περισσότερο από το κοινό κατά την Εποχή του Διαφωτισμού. Σύμφωνα με τον Ντάρντον το πιο σημαντικό είναι ότι οι συγγραφείς της Grub Street κληρονόμησαν το «επαναστατικό πνεύμα» που κάποτε επιδείκνυαν οι φιλόσοφοι και άνοιξαν τον δρόμο για τη Γαλλική Επανάσταση αποκαθηλώνοντας μορφές της πολιτικής, της ηθικής και της θρησκευτικής εξουσίας στη Γαλλία.
H βιομηχανία του βιβλίου
Η αυξημένη κατανάλωση αναγνωστικού υλικού κάθε είδους ήταν ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του «κοινωνικού» Διαφωτισμού. Οι εξελίξεις της Βιομηχανικής Επανάστασης επέτρεψαν την παραγωγή καταναλωτικών αγαθών σε μεγαλύτερες ποσότητες και χαμηλότερες τιμές, ενθαρρύνοντας τη διάδοση βιβλίων, φυλλαδίων, εφημερίδων και περιοδικών – «μέσων μετάδοσης ιδεών και στάσεων». Η εμπορική ανάπτυξη αύξησε επίσης τη ζήτηση για πληροφορίες, μαζί με την αύξηση του πληθυσμού και ης αστικοποίησης. Ωστόσο η ζήτηση για αναγνωστικό υλικό επεκτάθηκε πέραν του εμπορικού και ης ανώτερης και μεσαίας τάξης, όπως αποδεικνύεται από τη bibliothèque bleue. Τα ποσοστά αλφαβητισμού είναι δύσκολο να μετρηθούν, αλλά στη Γαλλία αυτά διπλασιάστηκαν κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα. Αντικατοπτρίζοντας τη φθίνουσα επιρροή της θρησκείας ο αριθμός των βιβλίων για την επιστήμη και την τέχνη που εκδόθηκαν στο Παρίσι διπλασιάστηκε από το 1720 ως το 1780, ενώ ο αριθμός των βιβλίων για τη θρησκεία έπεσε μόλις στο ένα δέκατο του συνόλου.
Η ανάγνωση υπέστη σοβαρές αλλαγές τον18ο αιώνα. Συγκεκριμένα ο Ρολφ Εγκελσιγκ έχει υποστηρίξει την ύπαρξη μιας αναγνωστικής επανάστασης. Μέχρι το 1750 η ανάγνωση γινόταν εντατικά: οι άνθρωποι είχαν την τάση να έχουν μικρό αριθμό βιβλίων και να τα διαβάζουν επανειλημμένα, συχνά σε μικρό κοινό. Μετά το 1750 άρχισαν να διαβάζουν «εκτενώς», βρίσκοντας όσα περισσότερα βιβλία μπορούσαν, διαβάζοντάς τα όλο και περισσότερο μόνοι τους. Αυτό υποστηρίχθηκε από την αύξηση των ποσοστών αλφαβητισμού, ιδιαίτερα μεταξύ των γυναικών.
Υπήρχε μια υγιής, νόμιμη εκδοτική βιομηχανία σε όλη την Ευρώπη, αν και καταξιωμένοι εκδότες και πωλητές βιβλίων κατά καιρούς παραβίαζαν τον νόμο. Για παράδειγμα η Encyclopédie που καταδικάστηκε τόσο από τον Βασιλιά όσο και από τον [[Πάπας Κλήμης ΙΒ΄|Κλήμη ΙΒ΄], βρήκε ωστόσο τον δρόμο της για εκτύπωση με τη βοήθεια του προαναφερθέντος Μαλσέρμπ, και τη δημιουργική χρήση του γαλλικού νόμου περί λογοκρισίας. Ωστόσο πολλά έργα πωλούνταν χωρίς να αντιμετωπίσουν κανένα νομικό πρόβλημα. Ο δανεισμός αρχείων από βιβλιοθήκες στην Αγγλία, τη Γερμανία και τη Βόρεια Αμερική δείχνει ότι περισσότερο από το 70% των βιβλίων που δανείζονταν ήταν μυθιστορήματα. Λιγότερο από το 1% των βιβλίων ήταν θρησκευτικού χαρακτήρα, υποδηλώνοντας τη γενική τάση φθίνουσας θρησκευτικότητας.
Φυσική ιστορία
Ένα είδος που απέκτησε μεγάλη σημασία ήταν αυτό της επιστημονικής λογοτεχνίας. Η φυσική ιστορία ιδιαίτερα έγινε ολοένα και πιο δημοφιλής μεταξύ των ανώτερων τάξεων. Έργα της φυσικής ιστορίας περιλαμβάνουν την Histoire naturelle des insectes (Φυσική ιστορία των εντόμων) του Ρενέ-Αντουάν Φερσώ ντε Ρεωμύρ και La Myologie complète, ou description de tous les muscles du corps humain (Πλήρης Μυολογία, ή περιγραφή όλων των μυών του ανθρώπινου σώματος) (1746) του Ζακ Γκωτιέ ντ" Αγκοτί. Εξω από το Παλαιό Καθεστώς της Γαλλίας η φυσική ιστορία ήταν σημαντικό μέρος της ιατρικής και της βιομηχανίας, περιλαμβάνοντας τους τομείς της βοτανικής, της ζωολογίας, της μετεωρολογίας, της υδρολογίας και της ορυκτολογίας. Οι φοιτητές σε πανεπιστήμια και ακαδημίες του Διαφωτισμού διδάσκονταν αυτά τα μαθήματα για να προετοιμαστούν για καριέρες τόσο διαφορετικές όπως η ιατρική και η θεολογία. Όπως απέδειξε ο Μάθιου Ντανιέλ Έντυ η φυσική ιστορία σε αυτό το πλαίσιο ήταν μια επιδίωξη σαφώς της μεσαίας τάξης και λειτούργησε ως γόνιμη εμπορική ζώνη για τη διεπιστημονική ανταλλαγή διαφορετικών επιστημονικών ιδεών.
Το κοινό-στόχος της φυσικής ιστορίας ήταν η γαλλική ανώτερη τάξη, κάτι που αποδεικνύεται περισσότερο από τον συγκεκριμένο λόγο του είδους παρά από τις γενικά υψηλές τιμές των έργων του. Οι φυσιοδίφες κάλυπταν την επιθυμία της ανώτερης τάξης για ευρυμάθεια: πολλά κείμενα είχαν ένα ρητό διδακτικό σκοπό. Ωστόσο η φυσική ιστορία ήταν συχνά πολιτική υπόθεση. Όπως γράφει η Εμα Σπέιρι, οι ταξινομήσεις που χρησιμοποιούσαν οι φυσιοδίφες «διολίσθαιναν μεταξύ του φυσικού κόσμου και του κοινωνικού ... για να επιβεβαιώσουν όχι μόνο την εξειδίκευση των φυσιολόγων έναντι του φυσικού, αλλά και την κυριαρχία του φυσικού έναντι του κοινωνικού». Η ιδέα του γούστου (le goût) ήταν ένας κοινωνικός δείκτης: για να μπορεί κανείς πραγματικά να κατηγοριοποιήσει τη φύση, έπρεπε να έχει το κατάλληλο γούστο, μια ικανότητα διακριτικότητας που μοιράζονταν όλα τα μέλη της ανώτερης τάξης. Με αυτό τον τρόπο η φυσική ιστορία διέδωσε πολλές από τις επιστημονικές εξελίξεις της εποχής, αλλά παρείχε επίσης μια νέα πηγή νομιμότητας για την κυρίαρχη τάξη. Από αυτή τη βάση οι φυσιοδίφες θα μπορούσαν στη συνέχεια να αναπτύξουν τα δικά τους κοινωνικά ιδανικά με βάση τα επιστημονικά τους έργα.
Επιστημονικά και λογοτεχνικά περιοδικά
Τα πρώτα επιστημονικά και λογοτεχνικά περιοδικά ιδρύθηκαν κατά την εποχή του Διαφωτισμού. Το πρώτο περιοδικό, το Journal des sçavans, εμφανίστηκε το 1665 στο Παρίσι. Ωστόσο μόλις το 1682 άρχισαν να παράγονται περιοδικά ευρύτερα. Τα γαλλικά και τα λατινικά ήταν οι επικρατούσες γλώσσες δημοσίευσης, αλλά υπήρχε επίσης σταθερή ζήτηση για υλικό στα γερμανικά και τα ολλανδικά. Υπήρχε γενικά χαμηλή ζήτηση για αγγλικές εκδόσεις στην ήπειρο, κάτι που αντιστοιχούσε στην παρόμοια έλλειψη επιθυμίας της Αγγλίας για γαλλικά έργα. Για γλώσσες που στερούντο μιας διεθνούς αγοράς —όπως τα δανικά, τα ισπανικά και τα πορτογαλικά— ήταν πιο δύσκολη η επιτυχία περιοδικών και αντ' αυτών χρησιμοποιήθηκε μια πιο διεθνής γλώσσα. Τα γαλλικά ανέλαβαν σιγά σιγά το καθεστώς των Λατινικών ως lingua franca των μορφωμένων κύκλων. Αυτό με τη σειρά του έδωσε προτεραιότητα στον εκδοτικό κλάδο της Ολλανδίας, όπου παρήχθη η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των γαλλόφωνων περιοδικών.
Ο Τζόναθαν Ισραελ αποκάλεσε τα περιοδικά την πιο σημαντική πολιτιστική καινοτομία της ευρωπαϊκής πνευματικής κουλτούρας. Μετατόπισαν την προσοχή του «καλλιεργημένου κοινού» μακριά από τις καθιερωμένες αρχές στην καινοτομία και τον νεωτερισμό, και αντ' αυτού προώθησαν τα πεφωτισμένα ιδανικά της ανεκτικότητας και της πνευματικής αντικειμενικότητας. Όντας μια πηγή γνώσης που προερχόταν από την επιστήμη και τη λογική, ήταν μια σιωπηρή κριτική των υπαρχουσών αντιλήψεων της καθολικής αλήθειας που μονοπωλούσαν οι μοναρχίες, τα κοινοβούλια και οι θρησκευτικές αρχές. Προώθησαν επίσης τον Χριστιανικό Διαφωτισμό που υποστήριζε «τη νομιμότητα της καθοριζόμενης από τον Θεό εξουσίας»—της Αγίας Γραφής—στην οποία έπρεπε να υπάρχει συμφωνία μεταξύ της βιβλικής και της φυσικής θεωρίας.
Εγκυκλοπαίδειες και λεξικά
Αν και η ύπαρξη λεξικών και εγκυκλοπαιδειών εκτείνεται ως την αρχαιότητα, τα κείμενα άλλαξαν από τον ορισμό των λέξεων σε μια μακρά λίστα σε πολύ πιο λεπτομερείς συζητήσεις για αυτές τις λέξεις στα εγκυκλοπαιδικά λεξικά του 18ου αιώνα. Τα έργα αυτά ήταν μέρος ενός κινήματος του Διαφωτισμού για τη συστηματοποίηση της γνώσης και την παροχή εκπαίδευσης σε ένα ευρύτερο κοινό από τις ελίτ. Καθώς προχωρούσε ο 18ος αιώνας το περιεχόμενο των εγκυκλοπαιδειών άλλαζε επίσης ανάλογα με τα γούστα των αναγνωστών. Οι τόμοι έτειναν να επικεντρώνονται πιο έντονα σε κοσμικές υποθέσεις, ιδιαίτερα στην επιστήμη και την τεχνολογία, παρά σε θέματα θεολογίας.
Μαζί με τα κοσμικά ζητήματα οι αναγνώστες ευνόησαν επίσης ένα αλφαβητικό σχέδιο ταξινόμησης έναντι των δυσκίνητων έργων που διατάσσονται σύμφωνα με θεματικές γραμμές. Σχολιάζοντας την αλφαβητοποίηση, ο ιστορικός Σαρλ Πορσέ ανέφερε ότι «καθώς ο μηδενικός βαθμός ταξινόμησης, η αλφαβητική σειρά καθορίζει όλες τις στρατηγικές ανάγνωσης· από αυτή την άποψη θα μπορούσε να θεωρηθεί έμβλημα του Διαφωτισμού». Για τον Πορσέ η αποφυγή θεματικών και ιεραρχικών συστημάτων επιτρέπει έτσι την ελεύθερη ερμηνεία των έργων και γίνεται παράδειγμα ισότητας. Οι εγκυκλοπαίδειες και τα λεξικά έγιναν επίσης πιο δημοφιλή κατά την Εποχή του Διαφωτισμού καθώς ο αριθμός των μορφωμένων καταναλωτών που μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά τέτοια κείμενα άρχισε να πολλαπλασιάζεται. Στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα ο αριθμός των λεξικών και των εγκυκλοπαιδειών που εκδόθηκαν ανά δεκαετία αυξήθηκε από 63 μεταξύ 1760 και 1769 σε περίπου 148 τη δεκαετία που ακολούθησε τη Γαλλική Επανάσταση. Μαζί με την αύξηση των αριθμών τα λεξικά και οι εγκυκλοπαίδειες μεγάλωσαν επίσης σε έκταση, έχοντας συχνά πολλαπλές εκδόσεις, πολλές φορές συμπληρωματικές.
Το πρώτο τεχνικό λεξικό συντάχθηκε από τον Τζον Χάρις και είχε τον τίτλο Lexicon Technicum: Or, An Universal English Dictionary of Arts and Sciences (Παγκόσμιο Αγγλικό Λεξικό Τεχνών και Επιστημών). Το βιβλίο του Χάρις αποφεύγει τις θεολογικές και βιογραφικές καταχωρήσεις και αντ' αυτού επικεντρώνεται στην επιστήμη και την τεχνολογία. Το Lexicon Technicum, που εκδόθηκε το 1704, ήταν το πρώτο βιβλίο που γράφτηκε στα Αγγλικά και ακολούθησε μια μεθοδική προσέγγιση στην περιγραφή των μαθηματικών και της εμπορικής αριθμητικής μαζί με τις φυσικές επιστήμες και τη ναυσιπλοΐα. Άλλα τεχνικά λεξικά ακολούθησαν το μοντέλο του Χάρις, όπως η Cyclopaedia του Eφρεμ Τσάμπερς (1728), που περιλάμβανε πέντε εκδόσεις και είναι ένα ουσιαστικά μεγαλύτερο έργο από το έργο του Χάρις. Η βιβλιόδετη έκδοση του έργου περιλάμβανε ακόμη και πτυσσόμενα χαρακτικά. Η Cyclopaedia έδωσε έμφαση στις θεωρίες του Νεύτωνα,, τη φιλοσοφία του Λοκ και περιείχε αναλυτικές περιγραφές τεχνολογιών, όπως η [χαρακτική]], η ζυθοποιία και η βαφή. Στη Γερμανία τον 18ο αιώνα έγιναν δημοφιλή τα πρακτικά έργα αναφοράς που προορίζονταν για την αμόρφωτη πλειοψηφία. Το Marperger Curieuses Natur-, Kunst-, Berg-, Gewerk- und Handlungs-Lexicon (1712) εξήγησε όρους που περιέγραφαν με χρήσιμο τρόπο τα επαγγέλματα και την επιστημονική και εμπορική εκπαίδευση. Το Jablonksi Allgemeines Lexicon (1721) ήταν περισσότερο γνωστό από το Handlungs-Lexicon και υπογράμμιζε τεχνικά θέματα παρά την επιστημονική θεωρία. Για παράδειγμα, περισσότερες από πέντε στήλες κειμένου ήταν αφιερωμένες στο κρασί, ενώ στη γεωμετρία και στη λογική διατέθηκαν μόνο είκοσι δύο και δεκαεπτά γραμμές, αντίστοιχα. Η πρώτη έκδοση της Encyclopædia Britannica (1771) διαμορφώθηκε στην ίδια γραμμή με τα γερμανικά λεξικά.
Ωστόσο το χαρακτηριστικό παράδειγμα των έργων αναφοράς που συστηματοποίησαν την επιστημονική γνώση την Εποχή του Διαφωτισμού ήταν οι γενικές εγκυκλοπαίδειες μάλλον παρά τα τεχνικά λεξικά. Ο στόχος των εγκυκλοπαιδειών αυτών ήταν να καταγράψουν όλη την ανθρώπινη γνώση σε ένα ολοκληρωμένο έργο αναφοράς. Το πιο γνωστό από αυτά τα έργα είναι η Encyclopédie, ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers των Ντιντερό και ντ' Αλαμπέρ. Το έργο, που άρχισε να δημοσιεύεται το 1751, αποτελείται από 35 τόμους και πάνω από 71.000 ξεχωριστά λήμματα. Ένας μεγάλος αριθμός συμμετοχών ήταν αφιερωμένος στη λεπτομερή περιγραφή των επιστημών και των χειροτεχνιών και παρείχαν στους διανοούμενους σε όλη την Ευρώπη μια έρευνα υψηλής ποιότητας της ανθρώπινης γνώσης. Στον Πρόλογο στην Εγκυκλοπαίδεια του Ντιντερό του ντ'Aλαμπέρ, υπογραμμίζεται ως στόχος του έργου να καταγράψει την έκταση της ανθρώπινης γνώσης στις τέχνες και τις επιστήμες:
''Ως Εγκυκλοπαίδεια πρέπει να εκθέτει όσο το δυνατόν καλύτερα τη σειρά και τη σύνδεση των μερών της ανθρώπινης γνώσης. Ως αιτιολογημένο λεξικό των επιστημών, των τεχνών και των επαγγελμάτων πρέπει να περιέχει τις γενικές αρχές που αποτελούν τη βάση κάθε επιστήμης και κάθε τέχνης, φιλελεύθερης ή μηχανικής, και τα πιο ουσιαστικά γεγονότα που συνθέτουν το σώμα και την ουσία καθεμιάς''. }}
Το τεράστιο έργο οργανώθηκε σύμφωνα με ένα «δέντρο της γνώσης». Το δέντρο αντανακλούσε τον έντονο διαχωρισμό μεταξύ των τεχνών και των επιστημών, που ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της ανόδου του εμπειρισμού. Και οι δύο τομείς της γνώσης ενώνονταν από τη φιλοσοφία, ή τον κορμό του δέντρου της γνώσης. Η αποκαθήλωση της θρησκείας από τον διαφωτισμό ήταν εμφανής στο σχέδιο του δέντρου, ιδιαίτερα όπου η θεολογία αντιπροσώπευε ένα περιφερειακό κλαδί, με τη μαύρη μαγεία ως στενό της γείτονα. Καθώς η Εγκυκλοπαίδεια κέρδισε δημοτικότητα, δημοσιεύτηκε σε εκδόσεις quarto και octavo μετά το 1777. Αυτές οι εκδόσεις ήταν πολύ φθηνότερες από τις προηγούμενες, καθιστώντας την Εγκυκλοπαίδεια πιο προσιτή πέραν των ελίτ. Ο Ρόμπερτ Ντάρντον υπολογίζει ότι υπήρχαν περίπου 25.000 αντίγραφα της Εγκυκλοπαίδειας σε κυκλοφορία σε όλη τη Γαλλία και την Ευρώπη πριν από τη Γαλλική Επανάσταση. Η εκτεταμένη αλλά προσιτή εγκυκλοπαίδεια ήρθε να αντιπροσωπεύσει τη μετάδοση του Διαφωτισμού και της επιστημονικής εκπαίδευσης σε ένα διευρυνόμενο κοινό.
Εκλαΐκευση της επιστήμης
Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις που έφερε η εποχή του Διαφωτισμού στην επιστήμη ήταν η εκλαΐκευση της. Ένας όλο και πιο εγγράμματος πληθυσμός που αναζητούσε γνώση και εκπαίδευση τόσο στις τέχνες όσο και στις επιστήμες οδήγησε στην επέκταση της έντυπης κουλτούρας και στη διάδοση της επιστημονικής μάθησης. Ο νέος εγγράμματος πληθυσμός επιταχύνθηκε από την υψηλή αύξηση της διαθεσιμότητας τροφίμων. Αυτό έδωσε τη δυνατότητα σε πολλούς ανθρώπους να βγουν από τη φτώχεια και αντί να πληρώνουν περισσότερα για φαγητό, είχαν χρήματα και για εκπαίδευση. Η εκλαΐκευση ήταν γενικά μέρος ενός γενικού ιδεώδους του Διαφωτισμού που προσπαθούσε «να κάνει τις πληροφορίες διαθέσιμες στο μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων». Καθώς το ενδιαφέρον του κοινού για τη φυσική φιλοσοφία αυξανόταν κατά τον 18ο αιώνα, τα δημόσια μαθήματα διαλέξεων και η δημοσίευση λαϊκών κειμένων άνοιξαν νέους δρόμους προς τα χρήματα και τη φήμη για ερασιτέχνες και επιστήμονες που παρέμεναν στην περιφέρεια των πανεπιστημίων και των ακαδημιών. Οι πιο επίσημες εργασίες περιλάμβαναν επεξηγήσεις επιστημονικών θεωριών για άτομα που δεν είχαν το εκπαιδευτικό υπόβαθρο για να κατανοήσουν το αρχικό επιστημονικό κείμενο. Η περίφημη Philosophiae Naturalis Principia Mathematica του Νεύτωνα δημοσιεύτηκε στα Λατινικά και παρέμενε απροσπέλαστη στους αναγνώστες τους στερούμενους κλασικής παιδείας, μέχρι που οι συγγραφείς του Διαφωτισμού άρχισαν να μεταφράζουν και να αναλύουν το κείμενο στη δημοτική γλώσσα. Το πρώτο σημαντικό έργο που εξέφρασε την επιστημονική θεωρία και γνώση ρητά για το λαϊκό κοινό στη δημοτική γλώσσα και έχοντας κατά νου την ψυχαγωγία των αναγνωστών, ήταν το Συζητήσεις για την Πλειονότητα των Κόσμων (1686) του Μπερνάρ ντε Φοντενέλ. Το βιβλίο δημιουργήθηκε ειδικά για γυναίκες με ενδιαφέρον για την επιστημονική γραφή και ενέπνευσε μια ποικιλία παρόμοιων έργων. Αυτά τα δημοφιλή έργα γράφτηκαν με λογοτεχνικό ύφος, που διατυπώθηκε πολύ πιο ξεκάθαρα για τον αναγνώστη από τα περίπλοκα άρθρα, πραγματείες και βιβλία που εκδίδονταν από τις ακαδημίες και τους επιστήμονες. Η Αστρονομία του Τσαρλς Λιντμπέτερ (1727) διαφημίστηκε ως «ένα έργο εντελώς νέο» που θα περιλάμβανε «μικρούς και εύκολους [sic] κανόνες και αστρονομικούς πίνακες».
Η πρώτη γαλλική εισαγωγή στον Νευτωνισμό και το Principia ήταν τα Eléments de la philosophie de Newton, που δημοσιεύτηκε από τον Βολταίρο το 1738. Η μετάφραση της Εμιλί ντυ Σατλέ του Principia, που δημοσιεύτηκε μετά τον θάνατό της το 1756, βοήθησε επίσης στη διάδοση των θεωριών του Νεύτωνα πέρα από τις επιστημονικές ακαδημίες και το πανεπιστήμιο. Γράφοντας για ένα αυξανόμενο γυναικείο κοινό ο Φραντσέσκο Αλγκαρόττι εξέδωσε το Il Newtonianism per le dame, που ήταν ένα εξαιρετικά δημοφιλές έργο και μεταφράστηκε από τα ιταλικά στα αγγλικά από την Ελίζαμπεθ Κάρτερ. Μια παρόμοια εισαγωγή στον Νευτωνισμό για τις γυναίκες έγινε από τον Χένρι Πέμπερτον. Το έργο του A View of Sir Isaac Newton's Philosophy (Αποψη για τη Φιλοσοφία του Ισαάκ Νεύτωνα) εκδόθηκε από συνδρομητές. Τα υπάρχοντα αρχεία συνδρομητών δείχνουν ότι γυναίκες από ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών τάξεων αγόρασαν το βιβλίο, υποδεικνύοντας τον αυξανόμενο αριθμό γυναικών αναγνωστών με επιστημονική τάση στη μεσαία τάξη. Κατά τη διάρκεια του Διαφωτισμού οι γυναίκες άρχισαν επίσης να παράγουν δημοφιλή επιστημονικά έργα. Η Σάρα Τρίμερ έγραψε ένα επιτυχημένο εγχειρίδιο φυσικής ιστορίας για παιδιά με τίτλο The Easy Introduction to the Knowledge of Nature (Εύκολη Εισαγωγή στη Φύση της Γνώσης) (1782), που δημοσιεύτηκε για πολλά χρόνια σε έντεκα εκδόσεις.
Σχολεία και πανεπιστήμια
Η κυρίαρχη εκπαιδευτική ψυχολογία από τη δεκαετία του 1750 και μετά, ειδικά στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, ήταν ο associationism (συνεργατισμός): η αντίληψη ότι το μυαλό συνδέει ή διαχωρίζει ιδέες μέσω επαναλαμβανόμενων ρουτινών. Εκτός του ότι ευνοούσε τις ιδεολογίες του Διαφωτισμού για ελευθερία, αυτοδιάθεση και προσωπική ευθύνη, πρόσφερε μια πρακτική θεωρία του νου που επέτρεπε στους δασκάλους να μεταμορφώσουν μακροχρόνιες μορφές έντυπης και χειρόγραφης κουλτούρας σε αποτελεσματικά γραφικά εργαλεία μάθησης για τις κατώτερες και μεσαίες τάξεις της κοινωνίας. Τα παιδιά διδάσκονταν να απομνημονεύουν γεγονότα μέσω προφορικών και γραφικών μεθόδων που προέκυψαν κατά την Αναγέννηση.
Πολλά από τα κορυφαία πανεπιστήμια που συνδέονται με τις προοδευτικές αρχές του Διαφωτισμού βρίσκονταν στη βόρεια Ευρώπη, με πιο γνωστά εκείνα του Λέιντεν, του Γκέτινγκεν, του Χάλλε, του Μονπελιέ, της Ουψάλα και του Εδιμβούργου. Αυτά τα πανεπιστήμια, ειδικά του Εδιμβούργου, παρήγαγαν καθηγητές των οποίων οι ιδέες είχαν σημαντικό αντίκτυπο στις βορειοαμερικανικές αποικίες της Βρετανίας και αργότερα στην Αμερικανική Δημοκρατία. Στο πλαίσιο των φυσικών επιστημών η ιατρική σχολή του Εδιμβούργου ηγήθηκε επίσης στη χημεία, την ανατομία και τη φαρμακολογία. Σε άλλα μέρη της Ευρώπης τα πανεπιστήμια και τα σχολεία της Γαλλίας και του μεγαλύτερου μέρους της Ευρώπης ήταν προπύργια του παραδοσιακού χαρακτήρα και αφιλόξενα για τον Διαφωτισμό. Στη Γαλλία η κύρια εξαίρεση ήταν το ιατρικό πανεπιστήμιο του Μονπελιέ.
Ακαδημίες μάθησης
Η ιστορία των Ακαδημιών στη Γαλλία κατά τη διάρκεια του Διαφωτισμού ξεκινά με την Ακαδημία Επιστημών, που ιδρύθηκε το 1635 στο Παρίσι. Ήταν στενά συνδεδεμένη με το γαλλικό κράτος, λειτουργώντας ως προέκταση μιας κυβέρνησης με σοβαρή έλλειψη επιστημόνων. Βοήθησε στην προώθηση και οργάνωση νέων κλάδων και εκπαίδευσε νέους επιστήμονες. Συνέβαλε επίσης στην ενίσχυση της κοινωνικής θέσης των επιστημόνων, θεωρώντας τους ως τους «πιο χρήσιμους από όλους τους πολίτες». Οι Ακαδημίες καταδεικνύουν το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την επιστήμη μαζί με την αυξανόμενη εκκοσμίκευσή της, όπως αποδεικνύεται από τον μικρό αριθμό κληρικών που ήταν μέλη της(13%). Η παρουσία των γαλλικών ακαδημιών στη δημόσια σφαίρα δεν μπορεί να αποδοθεί στα μέλη τους, καθώς παρόλο που η πλειοψηφία των τους ήταν αστοί, το κλειστό ίδρυμα ήταν ανοιχτό μόνο σε επίλεκτους Παριζιάνους λόγιους. Αντιλαμβάνονταν τους εαυτούς τους ως «ερμηνευτές των επιστημών για τους ανθρώπους». Παράδειγμα αυτού ήταν ότι οι ακαδημαϊκοί ανέλαβαν να διαψεύσουν τη δημοφιλή ψευδοεπιστήμη του μεσοψυχισμού.
Η ισχυρότερη συνεισφορά των Γαλλικών Ακαδημιών στη δημόσια σφαίρα προέρχεται από τους concours académiques («ακαδημαϊκούς διαγωνισμούς») που διεξήγαγ σε όλη τη Γαλλία. Αυτοί οι ακαδημαϊκοί διαγωνισμοί ήταν ίσως οι πιο δημόσιοι από οποιοδήποτε ίδρυμα κατά τη διάρκεια του Διαφωτισμού.. Η πρακτική των διαγωνισμών χρονολογείται από τον Μεσαίωνα και αναβίωσε στα μέσα του 17ου αιώνα. Τα θέματα ήταν αρχικά γενικά θρησκευτικά ή/και μοναρχικα, με δοκίμια, ποίηση και ζωγραφική. Ωστόσο περίπου το 1725 είχαν επεκταθεί και διαφοροποιηθεί ριζικά, συμπεριλαμβανομένων της «βασιλικής προπαγάνδας, φιλοσοφικών αγώνων και κριτικών συλλογισμών για τους κοινωνικούς και πολιτικούς θεσμούς του Παλαιού Καθεστώτος». Συζητούνταν επίσης θέματα δημόσιας διαμάχης όπως οι θεωρίες του Νεύτωνα και του Καρτέσιου, το δουλεμπόριο, η εκπαίδευση των γυναικών και η δικαιοσύνη στη Γαλλία. Το πιο σημαντικό οι διαγωνισμοί ήταν ανοιχτοί σε όλους και η επιβεβλημένη ανωνυμία κάθε υποβολής εγγυόταν ότι ούτε το φύλο ούτε η κοινωνική τάξη θα επηρέαζε την κρίση. Πράγματι αν και η «συντριπτική πλειοψηφία» των συμμετεχόντων ανήκε στα πλουσιότερα στρώματα της κοινωνίας («από τις φιλελεύθερες τέχνες, τον κλήρο, το δικαστικό σώμα και το ιατρικό επάγγελμα»), υπήρξαν ορισμένες περιπτώσεις όπου οι λαϊκές τάξεις υπέβαλαν δοκίμια και μάλιστα κέρδισαν. Ομοίως σημαντικός αριθμός γυναικών συμμετείχε —και κέρδισε— στους διαγωνισμούς. Από τους συνολικά 2.300 διαγωνισμούς βραβείων που προσφέρθηκαν στη Γαλλία, οι γυναίκες κέρδισαν 49—ίσως μικρός αριθμός για τα σύγχρονα πρότυπα, αλλά πολύ σημαντικός σε μια εποχή που οι περισσότερες γυναίκες δεν είχαν καμία ακαδημαϊκή κατάρτιση. Πράγματι η πλειονότητα των συμμετοχών που κέρδισαν ήταν για διαγωνισμούς ποίησης, ένα είδος στο οποίο συνήθως δινόταν στην εκπαίδευση των γυναικών.
Στην Αγγλία η Βασιλική Εταιρεία του Λονδίνου έπαιξε σημαντικό ρόλο στη δημόσια σφαίρα και στη διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού. Ιδρύθηκε από μια ομάδα ανεξάρτητων επιστημόνων και της δόθηκε βασιλική έγκριση το 1662. Η Εταιρεία έπαιξε μεγάλο ρόλο στη διάδοση της εμπειρικής φιλοσοφίας του Ρόμπερτ Μπόιλ σε όλη την Ευρώπη και λειτούργησε ως κέντρο διανοητικών σχέσεων και ανταλλαγών. Ο Μπόιλ ήταν «ιδρυτής του εμπειρικού κόσμου στον οποίο ζουν και δραστηριοποιούνται πλέον οι επιστήμονες» και η μέθοδός του βασίστηκε στη γνώση του πειραματισμού, που έπρεπε να γίνει μάρτυρας για να παρέχει την κατάλληλη εμπειρική νομιμότητα. Εδώ μπήκε στο παιχνίδι η Βασιλική Εταιρεία: η μαρτυρία έπρεπε να είναι μια «συλλογική πράξη» και οι αίθουσες συνελεύσεων της Βασιλικής Εταιρείας ήταν ιδανικές τοποθεσίες για σχετικά δημόσιες επιδείξεις.. Ωστόσο δεν θεωρούνταν όλοι οι μάρτυρες αξιόπιστοι: «Οι καθηγητές της Οξφόρδης θεωρούνταν πιο αξιόπιστοι μάρτυρες από τους αγρότες της». Δύο παράγοντες λαμβάνονταν υπόψη: η γνώση ενός μάρτυρα στην περιοχή και η «ηθική διάπλασή» του. Με άλλα λόγια μόνο η κοινωνία των πολιτών λαμβανόταν υπόψη για το κοινό του Μπόιλ.