cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Καλαθοσφαίριση
Η καλαθοσφαίριση (αγγλικά: basketball), γνωστή και ως μπάσκετ, είναι ένα ομαδικό άθλημα στο οποίο δύο ομάδες πέντε παικτών η καθεμία, που ανταγωνίζονται η μία την άλλη σε ένα ορθογώνιο γήπεδο, αγωνίζονται με τον πρωταρχικό στόχο να σουτάρουν μία μπάλα (9,4 ίντσες - 24 εκατοστά - σε διάμετρο) μέσα στην μπασκέτα του αντιπάλου (ένα καλάθι διαμέτρου 18 ιντσών - 46 εκατοστά - τοποθετημένη σε ύψος 10 ποδιών (3,048 μέτρων) σε ένα ταμπλό σε κάθε άκρο του γηπέδου), ενώ ταυτόχρονα να εμποδίσουν την αντίπαλη ομάδα να σουτάρει στην δικιά τους μπασκέτα. Το εύστοχο σουτ βαθμολογείται με δύο πόντους, εκτός αν γίνει πίσω από τη γραμμή τριών πόντων, που αξίζει τρεις πόντους. Μετά από ένα φάουλ, το παιχνίδι σταματά και ο παίκτης ο οποίος δέχεται το τεχνικό φάουλ, λαμβάνει μία, δύο ή τρεις ελεύθερες βολές ενός πόντου. Η ομάδα με τους περισσότερους πόντους στο τέλος του παιχνιδιού κερδίζει, αλλά εάν το παιχνίδι λήξει με το αποτέλεσμα ισόπαλο, οι ομάδες συνεχίζουν σε πεντάλεπτη παράταση.
Δημιουργία
thumb|180px|Ο Δρ. [[Τζέιμς Νάισμιθ, ο οποίος δημιούργησε την καλαθοσφαίριση στο Σπρίνγκφιλντ, Μασαχουσέτη το 1891.]] thumb|upright|Το πρώτο γήπεδο καλαθοσφαίρισης: Κολέγιο Σπρίνγκφιλντ. Στις αρχές Δεκεμβρίου του 1891, ο Καναδός Δρ. Τζέιμς Νάισμιθ, καθηγητής φυσικής αγωγής στο Εκπαιδευτήριο της Χριστιανικής Αδελφότητας Νέων YMCA (σημερινό Κολέγιο Σπρίνγκφιλντ) στο Σπρίνγκφιλντ, Μασαχουσέτη, Η.Π.Α.), προσπαθούσε να κρατήσει μία τάξη δραστήρια με την οποία έκανε μάθημα μια βροχερή μέρα. Αναζητούσε ένα δυναμικό παιχνίδι εσωτερικού χώρου και στα κατάλληλα επίπεδα φυσικής κατάστασης κατά τη διάρκεια του μακρύτατου χειμώνα της Νέας Αγγλίας. Αφού απέρριψε άλλες ιδέες, είτε ως υπερβολικά τραχιές ή ακατάλληλες για κλειστά γυμναστήρια, έγραψε τους βασικούς Κανόνες της Καλαθοσφαίρισης και κάρφωσε ένα καλάθι ροδάκινων σε ύψος 3,03 μέτρων. Σε αντίθεση με τα σύγχρονα δίχτυα καλαθοσφαίρισης, αυτό το καλάθι ροδάκινων αρχικά διατηρούσε τον πάτο του, και οι μπάλες έπρεπε να ανακτηθούν με το χέρι μετά από κάθε «καλάθι» ή πόντο που σημειωνόταν. Αυτό αποδείχθηκε αναποτελεσματικό. Έτσι το κάτω μέρος του καλαθιού αφαιρέθηκε, πράγμα που επέτρεπε την ώθηση της μπάλας με ένα μεγάλο πείρο κάθε φορά.
Η καλαθοσφαίριση την πρώτη φορά παίχτηκε με μια μπάλα αμερικάνικου ποδοσφαίρου (ράγκμπι). Οι πρώτες μπάλες που δημιουργήθηκαν ειδικά για την καλαθοσφαίριση ήταν καφέ, και ήταν μόνο στα τέλη της δεκαετίας του 1950 που ο Τόνι Χάινκλ, ψάχνοντας για μια μπάλα που θα είναι πιο ευδιάκριτη για τους παίκτες και τους θεατές, εισήγαγε την πορτοκαλί μπάλα που χρησιμοποιείται σήμερα. Η ντρίμπλα δεν υπήρχε στο αρχικό παιχνίδι, εκτός από την «σκαστή πάσα» για τους συμπαίκτες. Η πάσα ήταν το κύριο μέσο μετακίνησης της μπάλας. Η ντρίμπλα τελικά εισήχθη, αλλά περιοριζόταν από το ασύμμετρο σχήμα της πρώτης μπάλας. Η ντρίμπλα έγινε σημαντικό μέρος του παιχνιδιού μέσα στη δεκαετία του 1950, καθώς βελτιώθηκε το σχήμα της μπάλας.
Κανόνες
Παίζεται με δύο ομάδες των 5 ατόμων σε ένα (συνήθως κλειστό, που στο έδαφός του έχει παρκέ) γήπεδο με δύο αντικριστά καλάθια. Οι παίκτες επιτρέπεται να ακουμπήσουν την μπάλα μόνο με τα χέρια (ωστόσο δεν συνιστά παράβαση εάν αυτή ακουμπήσει και οποιοδήποτε άλλο μέρος του σώματος, εκτός από τα πόδια). Σκοπός των ομάδων είναι να βάλουν με σουτ την μπάλα μέσα στο καλάθι όσο το δυνατόν περισσότερες φορές στα 40 λεπτά του αγώνα (τέσσερα δεκάλεπτα). Η ομάδα που θα πετύχει περισσότερους πόντους είναι η νικήτρια. Εάν ο αγώνας λήξει ισόπαλος, οι ομάδες συνεχίζουν σε πεντάλεπτη παράταση κ.ο.κ. Κάθε ομάδα έχει 5 παίκτες ανά πάσα στιγμή μέσα στο γήπεδο, ενώ κατά τη διάρκεια ενός αγώνα μπορεί να χρησιμοποιήσει άλλους 7 παίκτες (που βρίσκονται στον πάγκο), πραγματοποιώντας αλλαγές. Ανάλογα με το ποια ομάδα κατέχει την μπάλα, οι παίκτες παίζουν αμυντικά ή επιθετικά. Ο συνολικός χρόνος της επίθεσης μιας ομάδας είναι 24 δευτερόλεπτα, ενώ για να περάσει μια ομάδα την μπάλα από το μισό γήπεδο έχει μόνο 8 δευτερόλεπτα. Δεν επιτρέπεται να τρέχει κάποιος κρατώντας την μπάλα (βήματα): Πρέπει ή ταυτόχρονα να κτυπά τη μπάλα στο πάτωμα (ντρίμπλα) ή να σταματήσει και να δώσει πάσα. Αλλιώς η μπάλα πηγαίνει στην αντίπαλη ομάδα.
Κάθε αγώνας διαρκεί 4 περιόδους ίσης διάρκειας. Ανάμεσα στην 1η και τη 2η, καθώς και ανάμεσα στην 3η και την 4η, μεσολαβεί διάλειμμα 2 λεπτών. Ανάμεσα στην 2η και την 3η, υπάρχει διάλειμμα 15 λεπτών, το λεγόμενο ημίχρονο. Κάθε προπονητής έχει το δικαίωμα να καλέσει τους παίκτες του στον πάγκο για να τους δώσει οδηγίες, τέσσερις φορές στον αγώνα. Αυτό λέγεται time-out και κατά τη διάρκειά του ο αγώνας διακόπτεται για 1 λεπτό, ενώ οι παίκτες συγκεντρώνονται στους πάγκους.
Στο παρκέ υπάρχει η γραμμή του τριπόντου (στα 6,75 μέτρα στην Ευρώπη και για διοργανώσεις υπό την αιγίδα της FIBA, και στα 7,25 μέτρα στο NBA), που ορίζει την αξία κάθε σουτ. Οι αθλητές μπορούν να σκοράρουν για 2 πόντους (μέσα από τη γραμμή) ή για 3 (έξω από αυτήν, εφόσον δεν την πατούν). Για 1 πόντο μετράει η βολή, την οποία σουτάρουν οι παίκτες στις ελεύθερες βολές, κατόπιν υποδείξεως των διαιτητών (ενώ ο χρόνος έχει διακοπεί) μετά από φάουλ ή τεχνική ποινή (βλ. παρακάτω).
Παραβάσεις
Υπεύθυνοι για την επίβλεψη τυχόν παραβάσεων των κανόνων είναι οι 3 επιτηρητές. Βασικότερες παραβάσεις στο μπάσκετ είναι: Το φάουλ, που είναι η βίαιη παρενόχληση ενός παίκτη από κάποιον αντίπαλό του, με τρόπο που ξεφεύγει από τα αθλητικά πλαίσια. Ο αμυνόμενος μπορεί να παρεμποδίσει τον επιτιθέμενο χρησιμοποιώντας μόνο τον κορμό του. Όταν ένας αθλητής που υποπέσει σε πέντε φάουλ σε έναν αγώνα, αποβάλλεται και δεν μπορεί να επανέλθει στο γήπεδο (στο NBA αποβάλλεται στα έξι φάουλ, λόγω της μεγαλύτερης διάρκειας των αγώνων, με τέσσερα 12λεπτα, αντί τέσσερα 10λεπτα). Τα βήματα συμβαίνουν όταν ένας παίκτης προχωρήσει σε περισσότερα από δύο βήματα κρατώντας την μπάλα, χωρίς να τη χτυπήσει στο πάτωμα ή όταν κουνήσει τα πόδια του αφού έχει σταματήσει κρατώντας την μπάλα με τα δύο χέρια. Σε περίπτωση άσχημης (υβριστικής, βίαιης κλπ.) συμπεριφοράς αθλητή ή προπονητή, ο διαιτητής έχει δικαίωμα να τον τιμωρήσει με τεχνική ποινή, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις υπάρχει η τιμωρία ντισκαλιφιέ (γαλλική disqualifié), που ισοδυναμεί με αποβολή του παίκτη από το πρωτάθλημα. Στο επιθετικό φάουλ όταν ο αμυντικός είναι ακίνητος και ο επιθετικός τον απωθήσει, είναι παράβαση. Το αν παίζει με πλάτη ή με πρόσωπο στο καλάθι δεν έχει σημασία, το φάουλ ισχύει και για τις δύο περιπτώσεις. Σε περίπτωση που ο αμυντικός αρνηθεί το φάουλ, τιμωρείται με τεχνική ποινή από τον διαιτητή. Αν ένας παίκτης σταματήσει την ντρίμπλα και κρατήσει την μπάλα με τα δύο χέρια, τότε δεν μπορεί να την ξανά εκκινήσει, διότι αυτό θεωρείται διπλή ντρίμπλα που ισοδυναμεί με βήματα και η μπάλα πηγαίνει στην αντίπαλη ομάδα. Επίσης, ο ένας από τους τρεις επιτηρητές είναι υποχρεωμένος να δηλώσει στην γραμματεία που επιβλέπει τον αγώνα τις παραβάσεις κάθε παίκτη, έτσι ώστε να τηρείται το φύλλο αγώνων.
Τεχνικές και πρακτικές
thumb|150px|Θέσεις στην καλαθοσφαίριση
Θέσεις
Οι θέσεις στην καλαθοσφαίριση είναι οι εξής:
Η καλαθοσφαίριση στους Ολυμπιακούς Αγώνες
Το 1904, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1904 του Σεντ Λούις, το μπάσκετ παρουσιάστηκε ως σπορ επίδειξης και 32 χρόνια αργότερα, στην Ολυμπιάδα του Βερολίνου το 1936, εντάχθηκε επίσημα στο πρόγραμμα ως ολυμπιακό άθλημα. Το 1992 στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης επιτράπηκε για πρώτη φορά η συμμετοχή επαγγελματιών μπασκετμπολιστών.
Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής
Στις ΗΠΑ το NBA είναι το πιο γνωστό πρωτάθλημα καλαθοσφαίρισης. Σε αυτή τη διοργάνωση μετέχουν οι καλύτεροι παίκτες από όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένου και πολλών γνωστών Ευρωπαίων παικτών. Τώρα ξεχωρίζουν οι Αμερικάνοι ΛεΜπρόν Τζέιμς και Στέφεν Κάρι, ενώ παλιότερα μεγάλα ονόματα Αμερικάνων που συμμετείχαν ήταν, μεταξύ άλλων, ο Μπιλ Ράσελ, ο Ουίλτ Τσάμπερλεϊν, ο Καρίμ Αμπντούλ Τζαμπάρ, ο Μάικλ Τζόρνταν, ο Λάρι Μπερντ και ο Μάτζικ Τζόνσον. Γνωστοί ευρωπαίοι παίκτες που αγωνίζονται στο NBA είναι ο Σλοβένος Λούκα Ντόντσιτς, αλλά και ο Έλληνας Γιάννης Αντετοκούνμπο για τους Μιλγουόκι Μπακς. Παλαιότερα συμμετείχαν και άλλοι Ευρωπαίοι παίκτες με μεγάλη καριέρα, όπως οι Ντράζεν Πέτροβιτς, Τόνι Κούκοτς, Άρβιντας Σαμπόνις, Πρέντραγκ Στογιάκοβιτς, Ντιρκ Νοβίτσκι, Τόνι Πάρκερ, Πάου Γκασόλ και άλλοι. Η εθνική ομάδα των Η.Π.Α. έχει κατακτήσει 5 χρυσά μετάλλια σε Παγκόσμια Πρωταθλήματα και άλλες πολλές διακρίσεις.
Καναδάς
Ο Καναδάς δεν έχει εγχώριο επίσημο πρωτάθλημα, αλλά είναι παραδοσιακή δύναμη του αθλήματος σε επίπεδο εθνικών ομάδων. Μεταξύ των πλέον γνωστών Καναδών καλαθοσφαιριστών είναι ο Στιβ Νας, ο Ρικ Φοξ, ο Σάμιουελ Ντάλεμπερτ και ο Τοντ ΜακΚάλοου.
Κεντρική και Λατινική Αμερική
Από την υπόλοιπη Αμερική, πέραν της Βόρειας, ελάχιστες χώρες έχουν να επιδείξουν σημαντική ιστορία και διακρίσεις στην καλαθοσφαίριση. Οι πιο σημαντικές δυνάμεις της ηπείρου είναι: 1) η Αργεντινή, που στέφθηκε χρυσή ολυμπιονίκης στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004 και τον 21ο αιώνα έχει μια από τις πιο ταλαντούχες γενιές καλαθοσφαιριστών στην ιστορία της ηπείρου, και 2) η Βραζιλία, που έχει κάποιες καλές διακρίσεις και είναι κυρίως γνωστή για έναν από τους καλύτερους σκόρερ που έβγαλε ποτέ το παγκόσμιο μπάσκετ, τον Οσκάρ Σμιτ. Από τις καλύτερες εθνικές ομάδες, έχει και το Πουέρτο Ρίκο. Καλύτερος καλαθοσφαιριστής από τη Λατινική Αμερική τα τελευταία χρόνια θεωρείται ο Αργεντινός Μανού Τζινόμπιλι.
Ασία
Η Ασία θεωρείται η ήπειρος με τις πιο αδύναμες εθνικές ομάδες στην καλαθοσφαίριση. Τις πιο καλές εθνικές ομάδες έχουν η Κίνα, το Ιράν, η Ιαπωνία, το Πακιστάν, η Ινδονησία, ο Λίβανος, οι Φιλιππίνες, η Μαλαισία και η Ινδία. Σημαντικά εθνικά πρωταθλήματα είναι της Κίνας και των Φιλιππίνων. Καλύτερος Ασιάτης καλαθοσφαιριστής τα τελευταία χρόνια θεωρείται ο Κινέζος Γιάο Μινγκ.
Αφρική
Οι εθνικές ομάδες της Αφρικής είναι δυνατές και έχουν σημαντικές διακρίσεις, ενώ και τα πρωταθλήματα τους είναι υψηλού επιπέδου. Την πιο καλή εθνική ομάδα εδώ και αρκετά χρόνια έχει η Αγκόλα, ενώ οι αμέσως καλύτερες είναι η Νιγηρία, η Αιθιοπία, η Μαδαγασκάρη, η Σενεγάλη και η Ακτή Ελεφαντοστού, ενώ πολλές επιτυχίες, έχει επιδείξει η Αίγυπτος.
Ευρώπη
Η καλαθοσφαίριση στην Ευρώπη έχει τεράστια ιστορία και πλήθος σπουδαίων αθλητών έχουν περάσει από τα ευρωπαϊκά γήπεδα. Καλύτεροι Ευρωπαίοι καλαθοσφαιριστές τα τελευταία χρόνια θεωρούνται ο Ντιρκ Νοβίτσκι (Γερμανια), ο Πρέντραγκ Στογιάκοβιτς (Σερβία), ο Νίκολα Γιόκιτς (Σερβία), ο Πάου Γκασόλ (Ισπανία), ο Χουάν Κάρλος Ναβάρο (Ισπανία), ο Τόνι Πάρκερ (Γαλλία), ο Λούκα Ντόντσιτς (Σλοβενία), ο Αντρέι Κιριλένκο (Ρωσία), ο Θοδωρής Παπαλουκάς (Ελλάδα), ο Δημήτρης Διαμαντίδης (Ελλάδα), ο Βασίλης Σπανούλης (Ελλάδα) και ο Γιάννης Αντετοκούνμπο (Ελλάδα). Αυτή τη στιγμή στην ήπειρο λαμβάνουν χώρα οι εξής διεθνείς διασυλλογικές διοργανώσεις: Ευρωλίγκα, EuroCup και Μπάσκετμπολ Τσάμπιονς Λιγκ, ενώ το καλύτερo εγχώριο πρωτάθλημα θεωρείται αυτό της Ισπανίας. Το ευρωπαϊκό μπάσκετ είναι αρκετά ανταγωνιστικό τα τελευταία χρόνια. Επίσης, στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 2006 η Ελλάδα και η Ισπανία ήρθαν αντιμέτωπες στον τελικό. Μεγάλες ομάδες της Ευρώπης την τελευταία 25ετία είναι ο Παναθηναϊκός, η ΤΣΣΚΑ Μόσχας, ο Ολυμπιακός, η Μακάμπι Τελ Αβίβ, η Μπαρτσελόνα και η Ρεάλ Μαδρίτης.
Αππία οδός
350px|thumb|Η διαδρομή της Αππία oδού.
Η Αππία οδός (Λατ. και Ιταλ.: Via Appia) ήταν ο πιο μακρύς δημόσιος δρόμος που κατασκεύασαν οι Ρωμαίοι στην ιταλική χερσόνησο. Άρχιζε από τη Ρώμη και, περνώντας από την Καμπανία, έφθανε στο Βρινδήσιον (σημ. Μπρίντιζι). Οφείλει το όνομά του στον τιμητή Κλαύδιο Άππιο, ο οποίος κατασκεύασε το πρώτο τμήμα του το 312 π.Χ.
Καλαθοσφαίριση
Ωκεανία
Μόλις δύο είναι οι σημαντικές εθνικές ομάδες της Ωκεανίας: 1) η Αυστραλία και 2) η Νέα Ζηλανδία. Αυτές οι δύο ομάδες είναι παρούσες στις περισσότερες μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις των τελευταίων χρόνων
Αππία οδός
Η Αππία άρχιζε κοντά στο ανατολικό άκρο του Μεγάλου Ιπποδρόμου, στην Πύλη της Καπύης (Porta Capena) και είχε πλάτος 4μ. Η ο παλαιότερος δρόμος της Ρώμης και αυτός με τη μεγαλύτερη αίγλη. Από αυτόν ξεκινούσαν οι αυτοκράτορες, οι στρατηγοί και οι κυβερνήτες που εκστράτευαν ή ταξίδευαν προς τις επαρχίες και από αυτόν επέστρεφαν οι θριαμβευτές στρατοί της. Σήμερα διατηρείται ένα τμήμα της στα περίχωρα της Ρώμης, ως Via delle Terme di Caracalla (Οδός Λουτρών Καρακάλλα), από το ομώνυμο μνημείο.
Καλαθοσφαίριση
Εξωτερικοί σύνδεσμοι - Πηγές
Κατηγορία:Ολυμπιακά αθλήματα Κατηγορία:Ομαδικά αθλήματα Κατηγορία:Παιχνίδια με μπάλα Κατηγορία:Αθλήματα με προέλευση τις Ηνωμένες Πολιτείες
Αππία οδός
Στις αρχές του 6ου μ.Χ. αιώνα, ο δρόμος αυτός εγκαταλείφθηκε και καταστράφηκε, κατά το μεγαλύτερο μέρος του.
Παραπομπές
Κατηγορία:Ρωμαϊκές οδοί στην Ιταλία
Γοργόνος
Γοργόνος (πληθ. Γοργόνοι) είναι ένα επαινετικό επίθετο που χρησιμοποιείται στη Βοιωτία, και ειδικότερα για την περιοχή της Αράχοβας και της Λειβαδιάς. Με αυτή την λέξη αναφέρονται οι νέοι που διαμένουν στους αμπελώνες και στα καλλιεργημένα κτήματα, είναι εργατικοί και βοηθούν τους φιλόπονους και επιμελείς αγρότες.
Χρησιμοποιείται επίσης η φράση «δουλεύει σαν Γοργόνος» ή «δουλεύει σαν Γοργόνι» όταν θέλουν να επαινέσουν κάποιον για την εργατικότητά του και την ταχύτητα εκτέλεσης των εργασιών του.
Χιονοσανίδα
thumb|Χιονοσανίδα σε φωτογραφία του 2008. Η χιονοσανίδα (snowboarding) είναι άθλημα που περιλαμβάνει την κατάβαση με ειδική σανίδα (δεμένη με λουριά στα πόδια του αθλητή) από ένα κεκλιμένο επίπεδο που είναι καλυμμένο με χιόνι. Η ανάπτυξη του αθλήματος επηρεάστηκε από το σέρφινγκ, το πατινάζ με σανίδα (skateboarding) και το σκι. Ξεκίνησε από τις ΗΠΑ, όπου έγινε ιδιαίτερα δημοφιλές από τη δεκαετία του 1970. Το 1998 έγινε ολυμπιακό άθλημα και συμπεριλήφθηκε στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Το 2008 οι πωλήσεις εξοπλισμού για το άθλημα έφταναν τα 487 εκατ. $. Το πιο κοινό στιλ του αθλήματος είναι το ελεύθερο, που γίνεται σε οποιονδήποτε τύπο εδάφους. Ως αγωνιστικό άθλημα, περιλαμβάνει ακροβατικές φιγούρες (άλματα στον αέρα με κινήσεις χεριών και ποδιών, περιστροφές και τούμπες) συνοδεία μουσικής που επιλέγουν οι ίδιοι οι αθλητές.
Επικινδυνότητα
thumb|Χιονοσανίδα με μπότες. Στη χιονοσανίδα η θέση των ποδιών είναι πιο άβολη, καθώς το ένα είναι μπροστά στο άλλο σε μια μοναδική σανίδα που ολισθαίνει ανεξέλεγκτα - στην αρχή. Για το λόγο αυτό το άθλημα θεωρείται από πολλούς δυσκολότερο από το σκι. Επιπλέον, σε αντίθεση με το τελευταίο, σε περίπτωση ατυχήματος, οι δέστρες στη χιονοσανίδα δεν λύνονται εύκολα για να απελευθερωθούν τα πόδια του αθλητή. Ο καρπός και ο αστράγαλος είναι τα πιο κοινα σημεία που τραυματίζονται. Κάθε χρόνο αναφέρονται γύρω στα 100.000 κατάγματα του καρπού σε όλο τον κόσμο εξαιτίας της χιονοσανίδας.
Ιστορία
thumb|Φάσεις από άλμα με χιονοσανίδα. Μερικοί θεωρούν ότι η πρώτη χιονοσανίδα εφευρέθηκε από τον Σέρμαν Πόπεν το 1965 και είχε την ονομασία Snurfer (συνδυασμός για το Snow Surfer). Η σανίδα snurfer ήταν σχετικά απλή και δεν είχε λουράκια. Ωστόσο, η πολιτεία της Γιούτα ισχυρίζεται ότι οι πρώτες χιονοσανίδες αναπτύχθηκαν και κατασκευάστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Άλλοι πιστεύουν ότι ο Τζέικ Μπάρτον Κάρπεντερ, ιδρυτής της Burton Snowboards) και/ή ο Τομ Σιμς (ιδρυτής της Sims Snowboards) εφηύραν το άθλημα της χιονοσανίδας. To 1979 διεξήχθη στο Χειμερινό Πάρκο Πάντο του Γκραντ Ράπιντς του Μίσιγκαν το πρώτο παγκόσμιο πρωτάθλημα Snurfing. Ο Κάρπεντερ σε αυτό το πρωτάθλημα έλαβε μέρος με σανίδα δικής του κατασκευής και παρά τις διαμαρτυρίες των συναθλητών του, επειδή εκείνος διαγωνιζόταν με σανίδα που δεν ήταν τύπου snurfer, κέρδισε τον αγώνα σε ειδική κατηγορία, στην οποία συμμετείχε μόνο ο ίδιος. Εκείνος ο αγώνας θεωρείται η απαρχή της αγωνιστικής χιονοσανίδας.  Η ολοένα και αυξανόμενη δημοφιλία του οδήγησε στη διεξαγωγή του πρώτου παγκοσμίου πρωταθλήματος στο Τσιρς της Αυστρίας το 1985 (Zürs), ενώ το 1994 ιδρύθηκε η Διεθνής Ένωση Χιονοσανίδας (ISA) με σκοπό να καθοριστούν οι κανονισμοί του αθλήματος παγκοσμίως.
Αγωνίσματα σε Ολυμπιακούς Αγώνες
Στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες το άθλημα περιλαμβάνει τρία αγωνίσματα σε άνδρες και ισάριθμα στις γυναίκες. Αυτά είναι:
Βετεράνοι
thumb|250px|Εκτέλεση από την ορχήστρα Anker (σε ηχοραφηση περ. 1905–10) Οι Βετεράνοι (Παλιοί Σύντροφοι)(γερμ. «Alte Kameraden») είναι δημοφιλές γερμανικό εμβατήριο. Περιλαμβάνεται στη συλλογή στρατιωτικών εμβατηρίων με αριθμό HM II, 150.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Τραγούδια του 1889
Κανάριος πεύκη
Χαρακτηριστικά
Σε ιθαγενή κλίμακα, ο αριθμός του έχει μειωθεί λόγω της διευρυμένης υλοτομίας, ως αποτέλεσμα, μόνο τα νησιά Τενερίφη και Λα Πάλμα να διαθέτουν τα μεγαλύτερα δάση ακόμη. Είναι επίσης το ψηλότερο δένδρο στις Κανάριες Νήσους.
Καλλιέργεια και χρήσεις
Το αρωματικό ξύλο του, συγκεκριμένα η καρδιά του, συμπεριλαμβάνεται ανάμεσα στην καλύτερη ξυλεία πεύκου, καθώς είναι αρκετά σκληρό, γερό και στερεό. Είναι επίσης ένα διάσημο διακοσμητικό δένδρο σε σχετικά θερμά κλίματα. Στη Νότιο Αφρική και στην Αυστραλία, έχει εγκλιματιστεί στην χρήση για δενδροφυτεύσεις τοπίων.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πευκοειδή Κατηγορία:Καλλωπιστικά δέντρα Κατηγορία:Χλωρίδα των Κανάριων νήσων
Τάττον (εκλογική περιφέρεια Κοινοβουλίου του Ηνωμένου Βασιλείου)
thumbs|δεξιά thumbs|δεξιά Το Τάττον (αγγλ. Tatton) είναι εκλογική περιφέρεια της Βουλής των Κοινοτήτων του Ηνωμένου Βασιλείου. Βρίσκεται στην κομητεία του Τσέσαϊρ και ονομάζεται έτσι χάρις στην ιστορική έπαυλη του Τάττον Παρκ. Κύριοι οικισμοί που καλύπτει είναι το Νάτσφορντ (Knutsford) και το Ουίλμσλοου (Wilmslow). Από το 2001 η έδρα αντιπροσωπεύεται από τον βουλευτή των Συντηρητικών και νυν υπουργό Οικονομικών Τζορτζ Όσμπορν.
Εκλογές
Γενικές εκλογές 2015
Παραπομπές
Κατηγορία:Εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο
Πιέτρο Τραντονίκο
Ο Πιέτρο Τραντονίκο (Λατινικά : Petrus Tradonicus, Ίστρια, 800 - 13 Σεπτεμβρίου 864) ήταν ο 13ος σύμφωνα με την παράδοση και ιστορικά ο 11ος Δόγης της Βενετίας (836 - 864). Η εκλογή του έσπασε την εξουσία της Οικογένειας Παρτεσιπάτσιο. Η Οικογένεια του με καταγωγή από την Πούλα ήρθε στο Ριάλτο από το Ιεσόλο, τα διατάγματα τον καταγράφουν περισσότερο σαν πολεμιστή παρά σαν διπλωμάτη. Με την εκλογή του (836) νομιμοποίησε τον γιο του Τζιοβάνι σαν συμβασιλέα, έκανε και ο ίδιος αποτυχημένη απόπειρα όπως οι περισσότεροι δόγηδες στην εποχή του να μετατρέψει τη Δημοκρατία της Βενετίας σε κληρονομική μοναρχία.
Ήττα από τους Ναρεντίνους
Πολέμησε τους Σαρακηνούς στο Μπάρι και στον Τάραντα, οι Σαρακηνοί είχαν νικήσει τους Βενετούς στο Σανσέγκο ένα νησί νότια της Πούλα, έπρεπε να κλείσει συνθήκη όχι μόνο με τους Σαρακηνούς αλλά και με τους Σλάβους. Προχώρησε σε εκστρατεία εναντίον των Ναρεντίνων πειρατών (839) που είχαν λεηλατήσει και θανατώσει πολλούς Βενετσιάνους εμπόρους όταν επέστρεφαν από το Μπενεβέντο (834 - 835), έκλεισε ειρήνη με τον δούκα Μίρλαβ της Κροατίας και έναν Ναρεντίνο πρίγκιπα τον Ντρουζάκ. Η εκστρατεία επί των Ναρεντίνων απέτυχε, με την επιστροφή του στη Βενετία είχε χάσει 100 άνδρες (840). Οι Ναρεντίνοι πειρατές συνέχισαν να τον καταδιώκουν μέχρι τη Βενετία, λεηλάτησαν την Καόρλ μια πόλη πάνω στη λιμνοθάλασσα (846).
Φιλοξενία του αυτοκράτορα
Ο αυτοκράτορας Λοθάριος Α΄ αναγνώρισε την ανεξαρτησία της Βενετίας που είχε ήδη αναγνωριστεί από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, πήρε τους τίτλους του "Σπαθάριου" και του "Υπάτου". Την άνοιξη του 856 ο Πιέτρο Τραντονίκο και ο συμβασιλέας γιος του Τζιοβάνι φιλοξένησαν τρεις μέρες στη Βενετία τον αυτοκράτορα Λουδοβίκο Β΄ της Ιταλίας και τη σύζυγο του, ο αυτοκράτορας τότε βάπτισε τη μικρή κόρη του Τζιοβάνι.
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Δόγηδες της Βενετίας Κατηγορία:Βυζαντινοί Ύπατοι Κατηγορία:Βυζαντινοί σπαθάριοι
Ιωάννης Φρειδερίκος της Βυρτεμβέργης
Ο Ιωάννης-Φρειδερίκος (γερμ. Johann-Friedrich, 5 Μαΐου 1582 – 18 Ιουλίου 1628) από τον Οίκο της Βυρτεμβέργης ήταν δούκας της Βυρτεμβέργης.
Βιογραφία
Ήταν γιος του Φρειδερίκου Α΄ δούκα της Βυρτεμβέργης και της Σίβυλλας, κόρης του Ιωακείμ-Ερνέστου πρίγκιπα του Άνχαλτ.
Το 1628 καθ' οδόν προς το Χάιντενχαϊμ, απεβίωσε σε ηλικία 46 ετών. Από τους γιούς του ο Έμπερχαρτ Γ΄ τον διαδέχθηκε στο δουκάτο και ο Φρειδερίκος στο Νόιενστατ.
Οικογένεια
Νυμφεύθηκε το 1609 τη Βαρβάρα-Σοφία των Χοεντσόλερν, κόρη του Ιωακείμ-Φρειδερίκου εκλέκτορα του Βρανδεμβούργου και είχε τέκνα:
Παραπομπές
Κατηγορία:Οίκος της Βυρτεμβέργης
Αλμπουφέρα
thumb|right|280px|Η λιμνοθάλασσα Αλμπουφέρα, δορυφορική λήψη Η Αλμπουφέρα είναι σημαντική λιμνοθάλασσα της Ισπανίας. Βρίσκεται παρά τις ανατολικές ακτές της και σε απόσταση περίπου τα 12 χλμ. νοτιοανατολικά της πόλης Βαλένθια. Συνδέεται με τη Μεσόγειο από δύο ανοίγματα ισάριθμων τάφρων, ένα στο βόρειο και ένα στο νότιο άκρο τα οποία όμως κλείνουν για δύο μήνες περίπου το χρόνο προκειμένου ν΄ ανέβει η στάθμη της και να κατακλύσει τους παρόχθιους τεράστιους σε έκταση οριζώνες. Η συνολική της έκταση στην ανώτερη στάθμη φθάνει τα 85 τ.χλμ. Η Αλμπουφέρα αποτελεί σήμερα έναν υπέροχο και σημαντικό υδροβιότοπο της Ισπανίας με μακρύ κατάλογο ειδών της πανίδας και της χλωρίδας αυτού. Για το λόγο δε αυτό και έχει χαρακτηριστεί εθνικό πάρκο με τον τίτλο "Εθνικό Πάρκο της Αλμπουφέρας" που προστατεύεται από ειδική σχετική νομοθεσία, τόσο ευρωπαϊκή όσο και από εσωτερική.
Σπουδαιότητα
Η προσφορά της λιμνοθάλασσας αυτής τόσο σε αλιεύματα όσο και σε γεωργικά προϊόντα κυρίως σε ρύζι είναι επίσης σπουδαία. Η αλιεία στο χώρο αυτό φέρεται να ήταν γνωστή από την αρχαιότητα ενώ από τον 12ο αιώνα φέρονται οι πρώτοι περί αυτής κανονισμοί. Κυριότερα είδη ψαριών που αλιεύονται εδώ είναι χέλια, λαβράκια, κυπρίνοι κ.λπ.
Ιστορία
Στη περιοχή της λιμνοθάλασσας αυτής ο Συσέ έδωσε το 1812 μεγάλη μάχη με τους Άγγλους τους οποίους και κατατρόπωσε. Για το λόγο αυτό του απονεμήθηκε στη συνέχεια ο τίτλος «τιμής» "Δούκας της Αλμπουφέρα".
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Albufera
ΦΚ Φελγκέιρας
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ποδοσφαιρικές ομάδες Πορτογαλίας Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1936 Κατηγορία:ΦΚ Φελγκέιρας
Κήπος των Ηρώων
Ο Κήπος των Ηρώων βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του Μεσολογγίου. Πρόκειται για μια έκταση σχεδόν δεκατεσσάρων στρεμμάτων στην οποία κατά την διάρκεια της μάχης για ανεξαρτησία αγωνίστηκαν και θάφτηκαν οι μαχητές της φρουράς της Ιερής Πόλης του Μεσολογγίου. Τον Οκτώβριο του 1838, με την παρουσία του Όθωνα και της Αμαλίας, πραγματοποιήθηκε η ανακομιδή των οστών των θανόντων και η επίσημη τοποθέτησή τους στον τύμβο όπου είχαν φτιάξει. Παράλληλα ανακατασκευάστηκε το πέτρινο τείχος περιμετρικά του ηρώων το οποίο υπάρχει μέχρι και σήμερα. Την ίδια περίοδο μεταφέρθηκαν και τα οστά του Μάρκου Μπότσαρη από το σημείο όπου είχε ενταφιασθεί πριν από τη δεύτερη πολιορκία και τοποθετήθηκαν σε υπερυψωμένο μνημείο, ενώ στη συνέχεια επάνω στο τάφο τοποθετήθηκε το άγαλμα Η Ελληνοπούλα ή κατ' άλλους Η Παιδούλα.
Το 1858, οι βασιλείς Όθων και Αμαλία, αφού βοήθησαν για τη δεντροφύτευση και διαμόρφωση του χώρου, δώρισαν το μαρμάρινο λιοντάρι που τοποθετήθηκε στο πάνω μέρος του τύμβου. Από τον Απρίλιο του 1859 μέχρι και σήμερα πραγματοποιείται κάθε χρόνο το βράδυ του Λαζάρου και το πρωί των Βαΐων πένθιμη πομπή που ξεκινά από τον Άγιο Σπυρίδωνα και καταλήγει στο Μνημείο των Πεσόντων.
Σήμερα στο Κήπο βρίσκονται 69 μνημεία Ελλήνων και Φιλελλήνων καθώς και πάρα πολλοί σταυροί πεσόντων Μεσολογγιτών.
Ορισμός του ηρώου
Ηρώτο είνι το ιερό ήρωα ή αφηρωισμένου νεκρού, ιδρυμένο μερικές φορές στον τάφο του. Η μορφή του αλλά και οι αποδιδόμενες στο νεκρό πρόσωπο τιμές παρακολούθησαν τις αλλαγές και τις εξελίξεις των ταφικών εθίμων. Σε όλα τα παραδείγματα που παραδίδουν τα αρχαία κείμενα και έχει εντοπίσει η αρχαιολογική έρευνα, είναι φανερή η τάση για το λαμπρό, το εξαιρετικό ή και το μνημειώδες.
Από τα αξιολογότερα ηρώα της νεότερης Ελλάδας τα αφιερωμένα στον απελευθερωτικό Αγώνα είναι: το ηρώο στο Μεσολόγγι, σε ανάμνηση της Εξόδου του 1826, το ηρώο των Ιερολοχιτών του Δραγανατσίου στο Πεδίον του Άρεως στην Αθήνα και το ηρώο του Ζαλόγγου. Ηρώα επίσης έχουν ανεγερθεί σε χωριά ή πόλεις σε ανάμνηση των νικών κατά τους πιο πρόσφατους πολέμους.
Περιγραφή
Στην είσοδο της πόλης του Μεσολογγίου μετά την Πύλη, βρίσκεται ο Κήπος των Ηρώων. Στο χώρο αυτό οι Μεσολογγίτες έθαβαν τους νεκρούς τους κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Μεσολογγίου, αφού το νεκροταφείο ήταν αποκλεισμένο. Το 1830 ο Ιωάννης Καποδίστριας αποφάσισε τη δημιουργία του Κήπου των Ηρώων στο χώρο αυτό. Το 1838 ο βασιλιάς Όθωνας διέταξε να φτιαχτεί το τείχος που υπάρχει ως και σήμερα, πάνω στα ερείπια του αρχικού τείχους του Μεσολογγίου. Η πρώτη δεντροφύτευση έγινε το 1858, με δέντρα που έστειλε η βασίλισσα Αμαλία από την Αθήνα.
Εγκαίνια Κήπου Ηρώων
Θα περάσουν εννιά χρονιά από τη διακήρυξη του Καποδίστρια μέχρι να πραγματοποιηθεί το τάμα του κυβερνήτη, τάμα του Έθνους προς το Μεσολόγγι, με την καθαγίαση του χώρου τον Οκτώβριο του 1838.
Τα οστά των αγωνιστών είχαν συναχθεί ήδη, από τα τέλη Οκτωβρίου 1829, στον χώρο που είχε επιλεγεί και είχαν αποτεθεί σ' ένα μεγάλο σωρό, στο σημείο οπού επρόκειτο να ανεγερθεί ο τύμβος, δηλαδή εγγύς των ερειπίων της εκκλησιάς του Αγίου Νικολάου.
Στις 18 Οκτωβρίου 1838 παρουσία του βασιλιά Όθωνα και της Αμαλίας θα γίνει σε επίσημη επικήδεια πομπή η συμβολική μετακομιδή των ιερών λειψάνων.
Τι υπάρχει στον Κήπο
Πρόκειται για ένα μοναδικό, για την Ελλάδα, πάρκο με μνημεία για γνωστούς αλλά και ανώνυμους ήρωες που έπεσαν στον Αγώνα για την Ελευθερία. Κάθε χρόνο την Κυριακή των Βαΐων γιορτάζεται εκεί η Έξοδος του Μεσολογγίου με την παρουσία Ελλήνων και ξένων που έρχονται να αποτίσουν φόρο τιμής σε όλους αυτούς τους γενναίους.
Κρυπτοχριστιανοί
Οι κρυπτοχριστιανοί ήταν (ή και είναι) χριστιανοί που ασκούσαν (ή ασκούν και στην σύγχρονη εποχή) τα θρησκευτικά τους καθήκοντα κρυφά, ενώ δημοσίως και φανερά ασκούσαν (ή ασκούν) κάποια άλλη θρησκεία. Αυτό συνέβαινε σε περιόδους όπου οι χριστιανοί διώκονταν ή ο χριστιανισμός ήταν παράνομος.
Κρυπτοχριστιανοί υπήρξαν σε διάφορες εποχές και σε διάφορες περιοχές, όπως η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (ειδικά πριν το Διάταγμα των Μεδιολάνων του 313), η Ιαπωνία (17ος – 19ος αι.), τα Βαλκάνια, η Μικρά Ασία και η Κύπρος κατά την εποχή της τουρκοκρατίας (14ος – 20ος αι.), η Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική από την εποχή της αραβικής εξάπλωσης (632 – 732 μ.Χ.), η Σοβιετική Ένωση και οι Χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας, η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, η Ναζιστική Γερμανία. Υπό διάφορα χριστιανικά καθεστώτα υπήρχαν επίσης κατά περιόδους χριστιανικές αιρέσεις/δόγματα/εκκλησίες που λειτουργούσαν κρυφά (π.χ. κρυπτο-Καθολικοί στην Προτεσταντική Αγγλία μετά το 1558).
Κρυπτο-ασσύριοι
Κρυπτο-ασσύριοι ονομάζονται οι Ασσύριοι χριστιανοί οι οποίοι εξισλαμίστηκαν βίαια κατά της διάρκειας της Οθωμανικής περιόδου. Όπως ισχύει και για τους υπόλοιπους κρυπτοχριστιανούς, δεν μπορεί να υπολογιστεί ο ακριβής αριθμός τους.
Βαλκάνια, Μικρά Ασία, Κύπρος
Μια πρώιμη αναφορά και αιτιολόγηση του κρυπτοχριστιανισμού υπάρχει σε επιστολή του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννη ΙΔ' (1334-1347) προς τους χριστιανούς της Βιθυνίας (Μ. Ασία). Οι τελευταίοι, επειδή πιέζονταν από τους Τούρκους που είχαν καταλάβει τη Νίκαια (1330) ρώτησαν τον πατριάρχη αν μπορούσαν από το ισλάμ να επανέλθουν στον χριστιανισμό. Αυτός απάντησε μεταξύ άλλων, ότι:
Δηλαδή, όσοι από τον φόβο των διώξεων θελήσουν να πιστεύουν και να ασκούν τον χριστιανισμό κρυφά, και αυτοί θα επιτύχουν τη σωτηρία, εφ’ όσον τηρούν κατά το δυνατόν τις εντολές του Θεού.
Πιθανολογείται ότι κρυπτοχριστιανοί μπορεί να υπήρξαν και κατά την αραβική κατοχή της Κρήτης (825-961).
Πολλές αναφορές περί κρυπτοχριστιανών προέρχονται από την Κύπρο. Πριν από την οθωμανική κατάκτηση στο νησί ζούσαν Καθολικοί και Ορθόδοξοι χριστιανοί. Οι πρώτοι κρυπτοχριστιανοί πιστεύεται ότι προήλθαν από τους Καθολικούς, ενώ οι Ορθόδοξοι - δυσαρεστημένοι από τη διοίκηση των Ενετών - αρχικά δέχτηκαν θετικά τους Οθωμανούς. Μετά τον 17ο αιώνα και οι Ορθόδοξοι βρέθηκαν υπό την πίεση να γίνουν μουσουλμάνοι. Σταδιακά οι Καθολικοί υιοθέτησαν τις ορθόδοξες πρακτικές και απέκτησαν ορθόδοξη συνείδηση. Οι Κύπριοι κρυπτοχριστιανοί τελούσαν κρυφά τις τελετές του βαπτίσματος, του γάμου, τις νηστείες και τη Θεία Κοινωνία, ενώ έδιναν στα παιδιά τους κρυφά χριστιανικά ονόματα παράλληλα με τα μουσουλμανικά. Ονομάζονταν κοινώς "Λινοβάμβακοι", ονομασία που υπονοεί τη "διπλή ύφανση", χριστιανική και μουσουλμανική. Επίσης ονομάζονταν "Λαρδοκοφτήδες" (επειδή έτρωγαν χοιρινό), "Μεσοκηρτήδες", "Μέσοι" ή "Παράμεσοι", κ.ά. Οι Κύπριοι κρυπτοχριστιανοί άρχισαν να εμφανίζουν την πραγματική τους πίστη κυρίως μετά την προσάρτηση της Κύπρου στη Βρετανία (1878).
Κρήτη
Πολλοί κρυπτοχριστιανοί υπήρξαν και στην Κρήτη. Αμέσως μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους οθωμανούς το έτος 1667, πιθανώς στα τέλη του 1670-80, ζήτησαν τη γνώμη του Οικουμενικού Πατριάρχη για το αν επιτρέπεται να γίνουν επιφανειακά μουσουλμάνοι και κρυφά να παραμείνουν χριστιανοί. Ο Πατριάρχης - πιθανώς φοβούμενος ότι έτσι θα γίνουν όλοι μουσουλμάνοι, όπως είχε συμβεί και αλλού - απάντησε με το απόσπασμα του Ευαγγελίου: "όστις δε με αρνηθή ενώπιον των ανθρώπων, και ο Υιός του ανθρώπου θέλει αρνηθή αυτόν ενώπιον των αγγέλων του Θεού." (Λ. 12:9). Στη συνέχεια οι Κρητικοί ζήτησαν τη γνώμη του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Νεκταρίου Πελοπίδα (1664-82), ο οποίος ήταν Κρητικός και ο οποίος πάνω στην αρχή της "Θείας Οικονομίας" τούς επέτρεψε να αλλάξουν πίστη επιφανειακά και εφ' όσον ήταν μεγάλη ανάγκη. Οι Κρητικοί κρυπτοχριστιανοί λέγονταν επίσης "λινοβάμβακοι". Έδιναν στα παιδιά τους ονόματα που έμοιαζαν με μουσουλμανικά, όπως Ηλίας/Αλής, Ελένη/Εμινέ. Μιλούσαν μόνο ελληνικά και οι γυναίκες σπάνια φορούσαν ισλαμική ενδυμασία. Οι ισχυρότεροι λινοβάμβακοι είχαν ιδιωτικά παρεκκλήσια στα σπίτια τους. Όταν κάποιος πέθαινε, καλούσαν έναν Ορθόδοξο ιερέα να ψάλλει πριν ο νεκρός αποτεθεί σε μουσουλμανικό κοιμητήριο, ή ζητούσαν από τον ιερέα να ψάλει σε μια εκκλησία χαμηλόφωνα κατά την ώρα της ταφής. Γνωστή και ισχυρή οικογένεια Κρητικών κρυπτοχριστιανών ήταν οι Κουρμούληδες της Μεσσαράς, οι οποίοι το 1821 αποκήρυξαν τον ισλαμισμό και ύψωσαν τη σημαία της Επανάστασης.
Κρυπτοχριστιανοί πιστεύεται ότι υπήρχαν και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας όπως στα Δωδεκάνησα, στη Λέσβο και στη Μακεδονία, ενώ δεν υπάρχουν ενδείξεις για τέτοιους στην Πελοπόννησο.
Πόντος
Καλά τεκμηριωμένη είναι η παρουσία κρυπτοχριστιανών στον Πόντο (Μ. Ασία) κατά τον 19ο και έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Αυτοί αποκαλύφθηκαν για πρώτη φορά επίσημα το 1856 εκμεταλλευόμενοι την έκδοση του σουλτανικού διατάγματος «Χαττί Χουμαγιούν», που υποσχόταν θρησκευτική και πολιτική ελευθερία σε όλους τους υπηκόους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Σχηματίστηκαν διεθνείς επιτροπές που κατέγραφαν τους κρυπτοχριστιανούς υπό την επίβλεψη των Μεγάλων Δυνάμεων προκειμένου να αναγνωριστούν ως χριστιανοί. Το 1857 είχαν απογραφεί 30.000 άτομα, μεταξύ των οποίων και ολόκληρα χωριά. Οι οθωμανικές αρχές θορυβημένες από το γεγονός σταμάτησαν την απογραφή και έλαβαν μέτρα εναντίον όσων είχαν αναγνωριστεί επίσημα ως χριστιανοί. Το χειρότερο μέτρο ήταν η επιστράτευση που ισοδυναμούσε με θάνατο, καθώς οι κρυπτοχριστιανοί αντιμετωπίζονταν ως αρνησίθρησκοι στα στρατόπεδα. Έτσι πολλοί κατέφυγαν στη Ρωσία. Το 1910 η νεοτουρκική βουλή επανέλαβε την αναγνώριση των κρυφών χριστιανών, αλλά η ταραχώδης περίοδος που ακολούθησε εμπόδισε τους τελευταίους από το να επωφεληθούν από την αναγνώριση. Στην ανταλλαγή πληθυσμών που ακολούθησε πολλοί κρυπτοχριστιανοί παρέμειναν στην Τουρκία καταγραμμένοι επίσημα ως μουσουλμάνοι. Στοιχεία για τους κρυπτοχριστιανούς του Πόντου υπάρχουν στα κρατικά βρετανικά και ρωσικά αρχεία. Μια καλή περιγραφή των Κρυπτοχριστιανών Ελλήνων του Πόντου (που συχνά αναφέρονται ως Σταυριώτες), καθώς και βιβλιογραφία για άλλες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δίνεται από F.W. Hasluck.
Αλβανία, Σερβία
Στην Αλβανία υπήρχαν Καθολικοί και Ορθόδοξοι κρυπτοχριστιανοί. Η πρώτη σαφής αναφορά ανάγεται στο 1610 από τον Καθολικό αρχιεπίσκοπο του Αντίβαρι (Bar) μετά από επίσκεψή του στο χωριό Kalevac (Calevacci). Εκεί οι κάτοικοι είχαν γίνει εξωτερικά μουσουλμάνοι για να μη πληρώνουν φόρους. Παρόμοια αναφορά υπάρχει από Καθολικό ιεραπόστολο το 1650-51 για χωριά κοντά στο Prizren. Οι κάτοικοι ωθούνταν στον κρυπτο-χριστιανισμό μετά από αποτυχημένες εξεγέρσεις σε συνεργασία με τους Ενετούς ή Αυστριακούς, ώστε να αποφύγουν τα αντίποινα των μουσουλμάνων. Το 1743 ο ιεραπόστολος Nikolic αναφέρει στον Πάπα Βενέδικτο 14ο ότι στη Σερβία υπάρχουν δύο ειδών Καθολικοί: Αυτοί που θρησκεύονται φανερά και υφίστανται όλες τις ταλαιπωρίες και τους φόρους, και αυτοί που θρησκεύονται κρυφά ενώ δημοσίως δηλώνουν μουσουλμάνοι. Η Καθολική Εκκλησία επισήμως δεν δεχόταν ότι οι κρυπτο-καθολικοί μπορούσαν να συμμετέχουν στις τελετές της Εκκλησίας. Ωστόσο ο Πάπας επέτρεψε να βαπτίζονται τα παιδιά των κρυπτοχριστιανών μόνο στην περίπτωση που ήταν κοντά στο θάνατο, ενώ οι Ορθόδοξοι ιερείς έκαναν αυτές τις βαπτίσεις σε οποιοδήποτε χρόνο. Γενικά η Ορθόδοξη Εκκλησία ήταν περισσότερο ανεκτική στους κρυπτοχριστιανούς.
Πολλοί κρυπτο-καθολικοί φανέρωσαν την πίστη τους μετά το "Τανζιμάτ". Το 1846, τέσσερα χωριά στην περιοχή Sprska Crna Gora, βόρεια και κοντά στα Σκόπια, δήλωσαν ανοιχτά ότι ήταν χριστιανοί ενώ προηγουμένως εμφανίζονταν ως μουσουλμάνοι. Οι τοπικές οθωμανικές αρχές συγκέντρωσαν τους ηγέτες των χωριών και μετά από βασανιστήρια τους εκτόπισαν σε ελώδη περιοχή της Ανατολίας. Το συμβάν προκάλεσε την επέμβαση της Βρετανίας η οποία πέτυχε την έκδοση φιρμανίου με το οποίο όσοι επέζησαν μπόρεσαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Από το φόβο των διωγμών πολλοί παρέμεναν κρυπτοχριστιανοί για αρκετό διάστημα μετά το Τανζιμάτ. Το 1893 ένας Ιησουίτης ιεραπόστολος αναφέρει στη Ρώμη ότι στην αρχιεπισκοπή Σκοπίων υπάρχουν ολόκληρα χωριά κρυπτοχριστιανών από τον φόβο των "Τούρκων" (εισαγωγικά όπως στην πηγή).
Οι Κρυπτο-Αρμένιοι πιστεύεται ότι αποτελούν τουλάχιστον δύο ομάδες Αρμενίων που ζουν στη σύγχρονη Τουρκία. Η μία ομάδα έχει εξισλαμιστεί υπό την απειλή της φυσικής εξόντωσης ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των πογκρόμ του 1896 και τη Γενοκτονία των Αρμενίων του 1915. Μια πολύ μικρότερη κρυπτο-αρμενική ομάδα ζεί σε ξεχωριστά χωριά που κατοικούνται από Τούρκους και Κούρδους στην ανατολική Τουρκία (σε εδάφη της ιστορικής Αρμενίας). Η ομάδα αυτή διαφέρει από την προαναφερθείσα ως προς τη διαδικασία και το βάθος του εξισλαμισμού.
Βιβλιογραφία
Κατηγορία:Χριστιανισμός
Σλαβομακεδονική γλώσσα
Η σλαβομακεδονική, που αποκαλείται από τους ομιλητές της και σχεδόν όλους τους γλωσσολόγους απλώς μακεδονική (σλαβομακεδονικά: македонски јазик, ), είναι ινδοευρωπαϊκή γλώσσα της ομάδας των νότιων σλαβικών γλωσσών. Είναι η επίσημη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας. Αν και κατά την πλειονότητα των γλωσσολόγων θεωρείται διακριτή γλώσσα, υφίσταται επίσης η άποψη πως πρόκειται για διάλεκτο της βουλγαρικής. Η κατηγοριοποίησή της, όμως, αποτελεί περισσότερο πολιτικό παρά γλωσσολογικό ζήτημα, καθώς οι δύο γλώσσες, μαζί με τις σερβοκροατικές διαλέκτους, αποτελούν διαλεκτικό συνεχές.
Δεν έχει κάποια σχέση με την ελληνική αρχαία μακεδονική γλώσσα που χρησιμοποιείτο στην αρχαιότητα, πέρα του ότι ανήκουν και οι δύο στην ινδοευρωπαϊκή οικογένεια.
Από το 2019 και με την εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών, μετά από μία πολύχρονη διαμάχη η Ελληνική Δημοκρατία αναγνωρίζει ως επίσημη γλώσσα της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας τη μακεδονική, με τις δύο χώρες να σημειώνουν ότι η γλώσσα ανήκει στην ομάδα των νότιων σλαβικών γλωσσών.
Ταξινόμηση
Η μακεδονική ανήκει στον βαλκανικό γλωσσικό δεσμό και τις νότιες σλαβικές γλώσσες, μαζί με τη βουλγαρική, τη σερβική, την κροατική, τη βοσνιακή, τη μαυροβουνιακή και τη σλοβενική. Πλησιέστερη σε αυτή θεωρείται η βουλγαρική με την οποία η μακεδονική είναι αμοιβαία κατανοητή.
Η μεγάλη πλειοψηφία των γλωσσολόγων, μεταξύ των οποίων οι Βίκτορ Φρίντμαν (Victor Friedman) και Όλγα Τόμιτς (Olga Mišeska Tomić) θεωρούν τη μακεδονική διακριτή γλώσσα, στενό συγγενή της βουλγαρικής, και τη σχέση της με την τελευταία παρόμοια, τηρουμένων των αναλογιών, με αυτή μεταξύ των ολλανδικών και των γερμανικών. Σε δημοσίευσή της, η γλωσσολόγος της σλαβικής, Α. Ιωαννίδου, αναφέρει ότι στην Ελλάδα συνήθως εκφράζονται και από επίσημα πρόσωπα παράλογες απόψεις για το ζήτημα της ύπαρξης της μακεδονικής ως χωριστής γλώσσας λόγω της σχετικά πρόσφατης γλωσσικής κανονικοποίησης της (δεκαετία 1950), μεταξύ των οποίων ο διαδεδομένος μύθος ότι πρόκειται απλώς για μια διάλεκτο και όχι για πρότυπη γλώσσα, θέση που είχαν εκφράσει παλαιότερα Έλληνες γλωσσολόγοι, όπως ο Νικόλαος Ανδριώτης, και εξακολουθεί να αναπαράγεται κυρίως από πολιτικούς. Με ανάλογο τρόπο χαρακτηρίζουν και τη θέση της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών πως η μακεδονική αποτελεί απλώς γραπτή κανονικοποίηση μιας τοπικής βουλγαρικής διαλέκτου.
Άλλοι διακεκριμένοι γλωσσολόγοι όπως οι Ότο Κρονστάινερ (Otto Kronsteiner), Βιτόρε Πιζάνι, Μάικλ Κλάιν (Michael Clyne), πιστεύουν ότι η μακεδονική αποτελεί διάλεκτο της βουλγαρικής η οποία αναδείχθηκε ως γλώσσα κυρίως για να εξυπηρετηθούν πολιτικές σκοπιμότητες , με την εισαγωγή σερβικών στοιχείων και την κωδικοποίησή της μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στα πλαίσια της κομμουνιστικής Γιουγκοσλαβίας. Άλλοι, όπως οι Πίτερ Τράτζιλ (Peter Trudgil), Ρίτσαρντ Χάντσον (Richard A. Hudson), Έρικ Χόμπσμπαουμ, διατείνονται πως γενικά το πρόβλημα της διάκρισης μεταξύ εθνικών γλωσσών και διαλέκτων δεν μπορεί να λυθεί με γλωσσολογικά κριτήρια. Ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης έχει χαρακτηρίσει τη μακεδονική ως ψευδώνυμη γλώσσα.
Ιστορία
Η περιοχή της Μακεδονίας και η Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας βρίσκονται στη Βαλκανική Χερσόνησο. Οι Σλάβοι ήρθαν στη Βαλκανική Χερσόνησο τον 6ο και 7ο αιώνα μ.Χ. Στον 9ο αιώνα, οι Βυζαντινοί Κύριλλος και Μεθόδιος ανέπτυξαν το πρώτο σύστημα γραφής για τις σλαβικές γλώσσες. Αυτήν τη στιγμή, οι σλαβικές διαλέκτοι ήταν τόσο όμοιες ώστε να καταστεί δυνατόν να αναπτυχθεί η γραπτή γλώσσα στη διάλεκτο μιας μόνο περιοχής. Η λογοτεχνική Σχολή της Οχρίδας ιδρύθηκε στην Οχρίδα το 886 από τον Άγιο Κλήμη της Οχρίδας, με εντολή του Βόριδος Α΄. Τον 14ο αιώνα, οι Οθωμανοί Τούρκοι εισέβαλαν και κατέκτησαν το μεγαλύτερο μέρος των Βαλκανίων, ενσωματώνοντας τη Μακεδονία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Παρόλο που η παλαιά εκκλησιαστική σλαβονική γλώσσα παρέμεινε στάσιμη, ο προφορικός λόγος εξελίχθηκε.
Τα πρώτα λεξικογραφικά στοιχεία των σλαβομακεδονικών διαλέκτων, που περιγράφονται ως βουλγαρικά, μπορούν να βρεθούν σε ένα λεξικό του 16ου αιώνα, γραμμένο στο ελληνικό αλφάβητο. Η έννοια των διάφορων σλαβομακεδονικών διαλέκτων, που εννοούνται ως ιδιώματα της βουλγαρικής γλώσσας, μπορούν να βρεθούν στο λεξικό τεσσάρων γλωσσών του Δανιήλ Μοσχοπολίτη, στα έργα του Κιρίλ Πεΐτσνοβιτς και του Ιωακείμ Καρτσόφσκι και σε κάποια Ευαγγέλια, γραμμένα στα ελληνικά. Αυτά τα γραπτά που επηρεάστηκαν ή ήταν πλήρως γραμμένα στην τοπική σλαβική γλώσσα, εμφανίστηκαν στη Μακεδονία τον 18ο και τις αρχές του 19ου αιώνα και οι συγγραφείς τους αναφέρθηκαν στη γλώσσα ως βουλγαρική ή ιδίωμα της βουλγαρικής.
Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, η γεωγραφική περιοχή της Μακεδονίας μοιράστηκε μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Αλβανίας. Η Σερβία κατέλαβε την περιοχή που σήμερα είναι η Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, ενσωματώνοντάς την στο Βασίλειο ως «Νότια Σερβία». Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Γιουγκοσλαβική Μακεδονία έγινε γνωστή ως Μπανόβινα του Βαρδάρη και η γλώσσα της δημόσιας ζωής, της εκπαίδευσης και της εκκλησίας ήταν η σερβοκροατική. Στη Βουλγαρική Μακεδονία (του Πιρίν), οι τοπικές διάλεκτοι συνέχισαν να περιγράφονται ως διάλεκτοι της βουλγαρικής.
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, το μεγαλύτερο μέρος της Γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας καταλήφθηκε από τον βουλγαρικό στρατό, ο οποίος ήταν σύμμαχος του Άξονα. Η τυποποιημένη βουλγαρική γλώσσα επανεισήχθη στα σχολεία και τις εκκλησίες. Οι Βούλγαροι χαιρετίστηκαν αρχικά ως απελευθερωτές από τη σερβική κυριαρχία μέχρις ότου γίνουν συνδέσεις μεταξύ της επιβολής της βουλγαρικής γλώσσας και των μισητών σερβικών πολιτικών αφομοίωσης. Ακόμη και οι Μακεδόνες κομμουνιστές ήταν τότε φιλοβούλγαροι, αλλά αργότερα οι Βούλγαροι θεωρούνταν κατακτητές από το κομμουνιστικό κίνημα. Ωστόσο, υπήρχαν φιλοβουλγαρικές ομάδες που υποστήριζαν την ανεξαρτησία ως ένα δεύτερο βουλγαρικό κράτος, και άλλοι που υποστήριζαν την ένωση με τη Βουλγαρία.
Το τελικό συμπέρασμα ήταν σχεδόν όλη η Μπανόβινα του Βαρδάρη (οι περιοχές που έγιναν γεωγραφικά γνωστές ως Μακεδονία του Βαρδάρη) να ενσωματωθεί στη Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας ως η Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας να έχει επίσημη γλώσσα τη μακεδονική. Η μακεδονική γλώσσα κηρύχτηκε επίσημη γλώσσα της Δημοκρατίας της Μακεδονίας κατά την πρώτη σύνοδο της Συνέλευσης για την Εθνική Απελευθέρωση της Μακεδονίας που πραγματοποιήθηκε στις 2 Αυγούστου 1944. Η πρώτη επίσημη μακεδονική γραμματική αναπτύχθηκε από τον Κρούμε Κεπέσκι. Ένας από τους σημαντικότερους συντελεστές στην τυποποίηση της μακεδονικής λογοτεχνικής γλώσσας ήταν ο Μπλάζε Κόνεσκι. Το πρώτο έγγραφο που είναι γραμμένο στην τυποποιημένη λογοτεχνική γλώσσα είναι το πρώτο τεύχος της εφημερίδας Nova Makedonija το 1944.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Νοτιοσλαβικές γλώσσες Κατηγορία:Γλώσσες της Βόρειας Μακεδονίας Κατηγορία:Γλώσσες της Σερβίας Κατηγορία:Γλώσσες της Ελλάδας
Γοργόνη
Η Γοργόνη ήταν μυθικό πλάσμα της ελληνικής μυθολογίας.
Σύμφωνα με την μυθολογία της αρχαίας Αττικής, όταν οι Γίγαντες πολεμούσαν τους θεούς του Ολύμπου κατά την περίοδο της Γιγαντομαχίας στην περιοχή Φλέγρα (ή Φλεγραίο πεδίο) της Αττικής, η Γαία γέννησε τη Γοργόνη, ώστε να βοηθήσει τους γιους της τους Γίγαντες.
Αλλά η θεά Αθηνά βλέποντας τα τεκτενόμενα, προσέτρεξε και με το δόρυ της φόνευσε τη Γοργόνη. Αργότερα έλαβε ως τρόπαιο και χρησιμοποίησε το δέρμα της για να φτιάξει την ασπίδα (αιγίδα) της, ενώ έδωσε στον πρόγονο των αρχαίων Αθηναίων Ερεχθέα σταγόνες από αίμα της, οι οποίες σύμφωνα με την μυθολογία ήταν ταυτόχρονα θανατηφόρες αλλά και ιαματικές.
Η θεά Αθηνά έφερε τα προσωνύμια "Γοργοφόνη" (Ευριπ. "Ίων" 1478) και "Γοργολόφος" (Αριστοφ. "Ιππ." 1180) επειδή έφερε στο κράνος της τη κεφαλή της Γοργόνης.
Η Γοργόνη ως μυθικό πρόσωπο αποτελούσε την ιδεατή αντίληψη της βεβιασμένης σκέψης, που είναι πάντα επικίνδυνη ως προς το θεμιτό ή αθέμιτο αποτέλεσμα. Αναφέρεται ότι η θεά Αθηνά χρησιμοποίησε την ασπίδα της εκτός της άμυνάς της και για προφυλαχθεί από τις δικές της βεβιασμένες σκέψεις της.
Ειδωλολατρία
thumb|"Η Προσκύνηση του [[Χρυσού Μόσχου" από τον Νικόλας Πουσέν.]]
Ειδωλολατρία είναι η πίστη στα είδωλα και η θεοποίησή τους. Κατά τη μακρόχρονη πορεία του ανθρώπου, η λατρεία των ειδώλων πήρε τη μορφή της αστρολατρίας, της ανθρωπολατρίας, της λατρείας ιερών ζώων, ανθρώπων, αυτοκρατόρων, αγαθών ή κακών πνευμάτων, στα οποία αποδίδονταν υπερφυσικές ιδιότητες.
Κατά τον Χριστιανισμό βασικές μορφές της ειδωλολατρίας είναι ο φετιχισμός, ο πολυθεϊσμός και ο τοτεμισμός. Ο φετιχισμός είναι η πιο πρωτόγονη μορφή ειδωλολατρίας. Οι οπαδοί του φαντάζονταν ότι μέσα σε πολλά αντικείμενα υπήρχει μαγική δύναμη (στις πέτρες, τα χόρτα, τα κόκαλα, τις τρίχες, τα δέντρα κ.λπ.). Τα αντικείμενα αυτά ή τα κρεμούν επάνω τους σαν φυλαχτά ή τα τοποθετούν στις καλύβες και τα τιμούν προσφέροντας τροφές και ποτά, για να διώξουν τις αρρώστιες και τα ατυχήματα ή να φέρνουν εκπλήρωση των πόθων. Εξάλλου τα ζώα, τα βουνά, τα ποτάμια, οι λίμνες, οι θάλασσες, ο Ήλιος και η Σελήνη λατρεύονται ως κατοικίες πνευμάτων. Η μαγεία είναι το κύριο στοιχείο του φετιχισμού. Μ' αυτήν, που αποτελεί την ουσία της λατρείας τους, οι φετιχιστές πιστεύουν πως οι θεοί τους χορηγούν υγεία, πλούτο, γνώση και καθετί που με τις φυσικές τους δυνάμεις δεν μπορούν να αποκτήσουν.
Παραπομπές
Κατηγορία:Θρησκευτικές πίστεις, παραδόσεις και κινήματα
Ιερά Εξέταση
thumb|right|280px|Ο Άγιος Δομίνικος προεδρεύει Ιεράς Εξέτασης (Pedro Berruguete, 1475)
Ιερά Εξέταση είναι η ελληνική απόδοση του λατινικού όρου Inquisitio (αγγλ. Inquisition), που, κατά την κλασική ιστοριογραφία, αναφέρεται στην εκδίκαση από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία υποθέσεων που αφορούσαν από ανώτερους εκκλησιαστικούς αξιωματούχους μέχρι και ομάδες ή μεμονωμένα άτομα τα οποία βαρύνονταν με την κατηγορία της αίρεσης. Ο όρος μπορεί να αναφέρεται σε Ρωμαιοκαθολικό εκκλησιαστικό δικαστήριο ή άλλο θεσμό με σκοπό την καταπολέμηση και καταστολή των αιρέσεων, σε έναν αριθμό ιστορικών κινημάτων κάθαρσης κατά των αιρέσεων ή στη δίκη συγκεκριμένων ατόμων με την κατηγορία της αίρεσης.
Ο θεσμός αυτός έγινε διαβόητος λόγω σύγχρονων αφηγήσεων περί του τρόπου διενέργειας των ανακρίσεων βάσει των οποίων συγκεντρώνονταν στοιχεία για τις δίκες ή ομολογίες, με απάνθρωπα βασανιστήρια. Η σύγχρονη ιστορική έρευνα θεωρεί μύθο και φολκλόρ τις αφηγήσεις για βασανιστήρια, εκτελέσεις, κακοποίηση γυναικών κτλ. Η συστηματική έρευνα της Ιεράς Εξέτασης άρχισε στη δεκαετία του 1970 με το άνοιγμα των παλαιότερα κλειστών αρχείων, την ανάπτυξη της νέων ιστορικών μεθόδων και, στην Ισπανία, με το θάνατο του δικτάτορα Φράνκο. Την ίδια περίπου εποχή άρχισε και η σύγχρονη έρευνα περί την Ιερά Εξέταση και στην Ιταλία. Νέες εργασίες άλλαξαν τις γνώσεις μας για την ιστορία της Ιεράς Εξέτασης. Οι συγγραφείς που σχετίζονται με αυτό το έργο μοιράζονται την άποψη του Edward Peters, διακεκριμένου ιστορικού στον τομέα, ο οποίος δηλώνει: «Η Ιερά Εξέταση ήταν μια εικόνα συναρμολογημένη από ένα σώμα θρύλων και μύθων οι οποίοι, μεταξύ του 16ου και του 20ού αιώνα, καθιέρωσε την αντίληψη για τον χαρακτήρα των δικαστηρίων της Ιεράς Εξέτασης και επηρέασε όλες τις επακόλουθες προσπάθειες για την ανάκτηση της ιστορικής τους πραγματικότητας».
Εκφάνσεις της Ιεράς Εξέτασης
Οι ιστορικοί αναγνωρίζουν τέσσερις διαφορετικές εκφάνσεις της Ιεράς Εξέτασης: τη μεσαιωνική, την ισπανική, την πορτογαλική και τη ρωμαϊκή. Λόγω του αντικειμενικού της στόχου, που ήταν η καταπολέμηση των αιρέσεων, η Ιερά Εξέταση είχε δικαιοδοσία τυπικά μόνο επί των βαπτισμένων μελών της Εκκλησίας (τα οποία συνήθως αποτελούσαν την συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού). Οι μη Καθολικοί χριστιανοί κατηγορούμενοι μπορούσαν εντούτοις να περάσουν από δίκη για βλασφημία σε κοσμικά δικαστήρια. Επίσης οι περισσότερες δίκες μαγισσών γίνονταν από κοσμικά δικαστήρια.
Μεσαιωνική
Ο μελετητής της ιστορίας της Ιεράς Εξέτασης, ο καθηγητής Κανονικού Δικαίου Edward Peters, αναφέρει ότι τα μεσαιωνικά εκκλησιαστικά δικαστήρια που τεχνικά ονομάζονται «εξεταστήρια» έχουν τις ρίζες τους σε διαδικασίες του Ρωμαϊκού Δικαίου του 1ου αι. π.Χ.. Αυτές οι διαδικασίες πέρασαν στο Κανονικό (εκκλησιαστικό) Δίκαιο. Η "Ιερά Εξέταση" σαν ένα πανίσχυρο φοβερό δικαστήριο που καταπίεζε τις πνευματικές και πολιτικές ελευθερίες, είναι ένα φολκλόρ που δεν υπήρξε ποτέ παρά μόνο στην πολεμική και στη λογοτεχνία.
Ισπανική
Η Ισπανική Ιερά Εξέταση συγκροτήθηκε από τον Βασιλιά Φερδινάνδο Β' της Αραγωνίας και τη Βασίλισσα Ισαβέλλα της Καστίλης το 1478, με την έγκριση του Πάπα Σίξτου του Τέταρτου. Στόχευε κυρίως τους εκχριστιανισμένους Εβραίους και Μουσουλμάνους και αργότερα τους Προτεστάντες. Μετά από την εκτόνωση των θρησκευτικών διαμαχών κατά τον 17ο αιώνα, η Ισπανική Ιερά Εξέταση μετεξελίχθηκε σταδιακά σε μυστική αστυνομία ενάντια σε εσωτερικές απειλές κατά του κράτους.