cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grand Tour
Διαδρομές - Συμμετέχοντες
Αν και το δρομολόγιο διέφερε ανάλογα τα ενδιαφέροντα και τα χρήματα που είχε στη διάθεσή του ο καθένας,  στην αρχή της διαδρομής τοποθετούνταν η Γαλλία. Η διέλευση ήταν θαλάσσια, μέσω Μάγχης, από το Ντόβερ προς το Καλαί. Στην συνέχεια από το Καλέ οι ταξιδιώτες κατευθύνονταν στο Παρίσι, όπου διέμεναν κάποιους μήνες. Αφού νοίκιαζαν ή αγόραζαν κάποια άμαξα, προχωρούσαν προς τις Άλπεις και τις διέσχιζαν, εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο καθώς απαιτούσε να αποσυναρμολογηθούν τα πάντα και να μεταφερθούν (έπαιζε μεγάλο ρόλο η οικονομική επιφάνεια για το πλήθος των υπηρετών που είχαν μαζί τους) ή επιβιβάζονταν σε πλοίο στη Μεσόγειο προς την Ιταλία. Φθάνοντας εκεί επισκέπτονταν πόλεις όπως η Ρώμη, η Βενετία, το Τορίνο και η Φλωρεντία. Αν και το απώτατο σημείο του Tour κατά γενική ομολογία ήταν η Σικελία, η περιήγηση για ορισμένους (όπως ο Λόρδος Βύρων) περιλάμβανε την Πορτογαλία, Ισπανία, χώρες της Βαλτικής και τα Βαλκάνια, μέχρι την υπό οθωμανική κατοχή τότε Ελλάδα (Sorabella, 2003˙ Franks, 2017˙ Rosenberg, 2019˙ Knowles, 2013).
Κατά τη διάρκεια της επιστροφής, οι ταξιδιώτες επισκέπτονταν τη Γερμανία και περιστασιακά την Αυστρία, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου σπουδών σε πανεπιστήμια όπως αυτό του Μονάχου. Έπειτα κάποιοι κατευθύνονταν προς την Ολλανδία και τη Φλάνδρα, πριν περάσουν το κανάλι πίσω στο Ντόβερ (Sorabella, 2003˙ Knowles, 2013˙ Franks, 2017˙ Rosenberg, 2019).
Θα πρέπει να αναφερθεί ότι το Grand Tour δεν ήταν μόνο προνόμιο των Άγγλων, αλλά υπήρχαν συμμετέχοντες και από κεντροευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, η Ισπανία, η Δανία, η Ολλανδία, η Πολωνία και η Σουηδία. Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι οι Σουηδοί αριστοκράτες, αν και λιγότερο εύποροι, από το 1720 και μετά ενεργούσαν με τον ίδιο τρόπο όπως οι βρετανοί ομόλογοί τους. Αρχικά, επέλεγαν για τις σπουδές τους επιφανή ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, κατά προτίμηση εκείνα του Λάιντεν και της Χαϊδελβέργης. Μετά την αποφοίτησή τους δεν επέστρεφαν αμέσως, αλλά μετέβαιναν στη Γαλλία και την Ιταλία, όπου επισκέπτονταν τη Ρώμη και τη Βενετία ενώ ολοκλήρωναν την περιοδεία τους στη γαλλική εξοχή, προτού κατευθυνθούν πάλι προς βορράν (Winberg, 2018). Ένας μάλιστα από τους σουηδούς ευγενείς που διενήργησαν το Grand Tour ήταν ο βασιλιάς Γουστάβος Γ΄, το 1783–84. Εκτός βέβαια από τους Ευρωπαίους, το Grand Tour στη Γηραιά Ήπειρο διενεργούνταν, ιδίως κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, και από Αμερικανούς (Marks, 1980˙ Towner, 1985).
Θα πρέπει να αναφερθεί ότι και οι γυναίκες που ήταν μέλη βασιλικών ή αριστοκρατικών οικογενειών είχαν τη δυνατότητα συμμετοχής στο Grand Tour, αρκεί να είχαν συμπληρώσει τα 21 τους έτη και να έχουν μαζί τους ένα άτομο από την οικογένειά τους ως συνοδό. Παράλληλα εμφανίστηκε η τάση διαζευγμένες ή εν διαστάσει κυρίες να ταξιδεύουν συχνά στο εξωτερικό, καθώς γίνονταν πιο εύκολα αποδεκτές. Παραδείγματα τέτοιων γυναικών ήταν η Δούκισσα του Ντεβονσάιρ, η οποία πήγε στο εξωτερικό αφότου έμεινε έγκυος με το παιδί του εραστή της στις αρχές της δεκαετίας του 1790 και η Κάρολιν, πριγκίπισσα της Ουαλίας, η οποία ταξίδεψε από το 1814 έως το 1820 (Knowles, 2013).
Μια διάσημη βρετανίδα ευγενής που θεωρείται γνωστή για τα ταξίδια της κατά τις δεκαετίες του 1770 και 1780 ήταν και η Hester Lynch Thrale, Ουαλή συγγραφέας που κατά τη διάρκεια του Grand Tour της ερωτεύτηκε και παντρεύτηκε τον Ιταλό μουσικό Gustavo Piozzi.
Παραπομπές
Κατηγορία:Τύποι τουρισμού Κατηγορία:Είδη ταξιδίων
Grand tour
Ιωάννης Ζυγομαλάς (1498 - 1584)
Ο Ιωάννης Ζυγομαλάς (1498 - 1584) ήταν Έλληνας λόγιος, φιλόλογος, κωδικογράφος, εκκλησιαστικός ρήτωρ και αξιωματούχος του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Βιογραφία
Γόνος γνωστής οικογένειας από την Αργολίδα (το αρχικό όνομά της  ήταν Σαγομαλάς), η οποία είναι γνωστή για τις υπηρεσίες της προς τον φράγκο φεουδάρχη του Άργους Guy d'Enghien. Ο ίδιος γεννήθηκε το 1498 στο Ναύπλιο και μαθήτευσε κοντά στον Αρσένιο Αποστόλιο, ο οποίος του δίδαξε τα κλασικά γράμματα και την αρχαία ελληνική γλώσσα και παιδεία. Συνέχισε τις σπουδές του και στο πανεπιστήμιο της Πάδουας, όπου διδάχθηκε και τα λατινικά, κοντά στον Giovanni Foresto. Επέστρεψε στο Ναύπλιο και εργάσθηκε ως εκκλησιαστικός ρήτωρ στην εκεί μητρόπολη, δίδασκε επίσης αρχαία ελληνικά και άσκησε τα καθήκοντα του νοταρίου.
Το 1549 μετακόμισε χωρίς την οικογένεια στην Αδριανούπολη, προσκεκλημένος του τότε μητροπολίτη Ιωάσαφ, για να διδάξει και εκεί τα ελληνικά. Όταν ο Ιωάσαφ χειροτονήθηκε Οικουμενικός Πατριάρχης, ο Ιωάννης τον ακολούθησε στην Κωνσταντινούπολη. Η υπόλοιπη οικογένεια μετακόμισε εκεί γύρω στο 1555. Ο Ιωάννης ανέλαβε το αξίωμα (οφφίκιον) του «Μεγάλου Ρήτορος του Πατριαρχείου» και το 1576 χειροθετήθηκε από τον Πατριάρχη Ιερεμία Β΄ τον Τρανό «Μέγας Ερμηνευτής των Γραφών». Συνέχισε να διδάσκει τα Αρχαία ελληνικά και να αντιγράφει χειρόγραφα κατά παραγγελίαν. Όπως και ο γιος του Θεοδόσιος Ζυγομαλάς έτσι και ο ίδιος ο Ιωάννης δεν φαίνεται να έλαβε αποφασιστικό μέρος στην ανταλλαγή θεολογικών θέσεων και στην απόπειρα προσέγγισης μεταξύ των λουθηρανών θεολόγων και του Πατριάρχη Ιερεμία Β' του Τρανού.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Έλληνες λόγιοι του 16ου αιώνα Κατηγορία:Διευθυντές Μεγάλης του Γένους Σχολής
Κωνσταντίνος Γεράκης
Ιστορικό
Γεννήθηκε από Ελληνορθόδοξους γονείς στο Κάστρο της Άσσου, στην περιοχή της Ερίσου (pertinenza di Erisso) της βόρειας Κεφαλονιάς. Η οικογένεια Γεράκη (Gerachi) ήταν εγκατεστημένη στο χωριό Πλαγιά ήδη από τον 16ο αιώνα. Σε ηλικία 12 ετών, για άγνωστο λόγο, εγκατέλειψε το νησί, έγινε ναύτης και ξεκίνησε την τυχοδιωκτική δράση του, υπηρετώντας σε διάφορα αγγλικά πλοία και ταξιδεύοντας κυρίως στις Ινδίες. Το 1669 εγκατέλειψε το επάγγελμα του ναύτη κι έγινε υπάλληλος της αγγλικής Εταιρείας των Ανατολικών Ινδιών, εργαζόμενος στις αποθήκες της, στο Μπάνταμ της Ινδονησίας. Ο Γεράκης, σαν υπάλληλος της Εταιρείας έκανε πολλά ταξίδια σε χώρες της Ασίας και έκανε φιλίες με υψηλόβαθμα στελέχη της. Το 1675 εγκαταστάθηκε στο Σιάμ, εξακολουθώντας να εργάζεται για την Εταιρεία. Εκεί έμαθε τη γλώσσα και άρχισε να δημιουργεί στενές σχέσεις με σημαντικούς αξιωματούχους της βασιλικής αυλής.
Το 1679 και μετά από δολοπλοκίες της Εταιρείας, ο Γεράκης έγινε υπεύθυνος εμπορίου του βασιλείου του Σιάμ. Γρήγορα κατέλαβε τη θέση του διερμηνέα στη βασιλική αυλή, καθώς ήταν πολύγλωσσος. Το 1680 εγκαταλείπει την Εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών και το 1683 διορίστηκε πρωθυπουργός του Σιάμ. Το 1684 ξεκίνησαν οι συνομιλίες με τη Γαλλία για εμπορική συνεργασία, που τελικά επιτεύχθηκε το επόμενο έτος και οδήγησε σε πόλεμο το Σιάμ με την Εταιρεία, ο οποίος έληξε με την αποβίβαση, στη χώρα του Σιάμ, γαλλικής στρατιωτικής δύναμης. Ο Γεράκης τιμήθηκε από τον Γάλλο βασιλιά με τον τίτλο του «Ιππότη του Τάγματος του Αγίου Μιχαήλ».
Οι Γάλλοι έγιναν αντιδημοφιλείς με την ρατσιστική συμπεριφορά τους. Ο Γεράκης, έχοντας αποκτήσει μεγάλη περιουσία, άρχισε πλέον να ανησυχεί γιατί έβλεπε ότι θα περιορίζονταν τα δικά του κέρδη. Το 1688 ο βασιλιάς Ναράι αρρώστησε βαριά από άγνωστη ασθένεια δίνοντας την ευκαιρία στους αντιπάλους του να δράσουν. Τον Μάιο ο Γεράκης προσκλήθηκε στην πρωτεύουσα του Σιάμ, Αγιουτάγια, σε συνάντηση με τον Φεράτσα ο οποίος ήταν ο ηγέτης της αντιβασιλικής παράταξης. Ο Φεράτσα αιχμαλώτισε τον Γεράκη και το Διάδοχο με την κατηγορία της προδοσίας, και τελικά τους δολοφόνησε. Στις 11 Ιουλίου πέθανε και ο Βασιλιάς Ναράι, έξαλλος με τα νέα που είχε μάθει αλλά ανήμπορος να αντιδράσει. Ο Φεράτσα αυτοανακηρύχθηκε βασιλιάς ηγούμενος ενός ξενοφοβικού καθεστώτος.
Το σπίτι του Γεράκη στο Λοπμπούρι υπάρχει ακόμα και σήμερα και αποτελεί τουριστικό αξιοθέατο. Οι ιστορικοί διχάζονται για το ρόλο που διαδραμάτισε, αν δηλαδή ήταν όντως καιροσκόπος που επεδίωκε την ανέλιξή του στο θρόνο του Σιάμ, ή αν χρησιμοποιήθηκε ως αποδιοπομπαίος τράγος από τον επίσης καιροσκόπο Φεράτσα, για την εξουδετέρωση του νόμιμου Διαδόχου.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Πολιτικοί της Ταϊλάνδης Κατηγορία:Έλληνες τυχοδιώκτες Κατηγορία:Έλληνες Ρωμαιοκαθολικοί
Συμφωνία Σένγκεν
thumb|right|150px|Ένα τυπικό εσωτερικό σύνορο Σένγκεν με το σήμα της [[Ευρωπαϊκή Ένωση|ΕΕ.]]
Συμφωνία του Σένγκεν, γνωστή και ως Συνθήκη του Σένγκεν, καλείται η συμφωνία που υπεγράφη στις 14 Ιουνίου 1985 στην κωμόπολη Σένγκεν του Λουξεμβούργου ανάμεσα σε πέντε κράτη μέλη των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΚ) (Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο και Ολλανδία) και είχε ως στόχο την προοδευτική κατάργηση των ελέγχων στα κοινά σύνορα, την καθιέρωση της ελεύθερης κυκλοφορίας για όλα τα πρόσωπα, υπηκόους των κρατών που υπέγραψαν τη Συμφωνία, καθώς και την αστυνομική και δικαστική συνεργασία. Περαιτέρω, στις 19 Ιουνίου 1990 υπεγράφη εκ νέου στο Σένγκεν η Σύμβαση Εφαρμογής της Συμφωνίας του Σένγκεν, που συμπλήρωνε και εξειδίκευε την αρχική Συμφωνία. Η εν λόγω συνεργασία κινούνταν σε καθαρά διακυβερνητικό επίπεδο και εκτός του θεσμικού πλαισίου των ΕΚ, μέχρι τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης του Άμστερνταμ.
Άλλα κράτη μέλη των ΕΚ και της ΕΕ που μεταγενέστερα υπέγραψαν Πρωτόκολλα και Συμφωνίες προσχώρησης στα δύο ανωτέρω διεθνή κείμενα ήταν η Ιταλία το 1990, η Ισπανία και η Πορτογαλία το 1991, η Ελλάδα το 1992, η Αυστρία το 1995 και η Δανία, η Φινλανδία και η Σουηδία το 1996. Ταυτόχρονα με τις τελευταίες, η Ισλανδία και η Νορβηγία —δύο κράτη τα οποία, αν και δεν ήταν μέλη των ΕΚ, εντούτοις συμμετείχαν προ πολλού (1957) στη Βόρεια Ένωση Διαβατηρίων (γνωστή και ως Σκανδιναβική Ένωση Διαβατηρίων) με τους λοιπούς σκανδιναβούς γείτονές τους— υπέγραψαν ειδική Συμφωνία με τα υπόλοιπα δεκατρία κράτη μέλη της ΕΕ που συμμετείχαν στο κεκτημένο του Σένγκεν προκειμένου να συνδεθούν και αυτά με τη Ζώνη Σένγκεν.
Στην Ελλάδα η Συνθήκη του Σένγκεν, η Σύμβαση Εφαρμογής της Συνθήκης του Σένγκεν και τα Πρωτόκολλα και οι Συμφωνίες προσχώρησης των νέων κρατών (μεταξύ 1990 και 1996) κυρώθηκαν από τη Βουλή των Ελλήνων με το Νόμο 2514/1997.
Η Συμφωνία του Σένγκεν τέθηκε σε ισχύ στις 26 Μαρτίου 1995, δημιουργώντας έτσι τη Ζώνη Σένγκεν, που ενσωματώθηκε στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης του Άμστερνταμ την 1η Μαΐου 1999, με εξαίρεση την Ιρλανδία. Έκτοτε το κεκτημένο του Σένγκεν (Schengen acquis) εφαρμόζεται και αναπτύσσεται περαιτέρω εντός του θεσμικού και νομικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. . Η Ισλανδία και η Νορβηγία υπέγραψαν το 1999 ειδική Συμφωνία με το Συμβούλιο της ΕΕ για τη σύνδεσή τους με το κεκτημένο του Σένγκεν.
Κατά την υπογραφή της Συνθήκης Προσχώρησής τους στην ΕΕ το 2003, η Τσεχία, η Εσθονία, η Κύπρος, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ουγγαρία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Σλοβενία και η Σλοβακία προσχώρησαν παράλληλα και στο κεκτημένο του Σένγκεν. Το ίδιο συνέβη και κατά την υπογραφή της Συνθήκης Προσχώρησης της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας το 2005. Το 2004 υπεγράφη Συμφωνία με την Ελβετία και το 2008 Πρωτόκολλο με το Λίχτενσταϊν για τη σύνδεση και αυτών των κρατών με το κεκτημένο του Σένγκεν, χωρίς τα ίδια να αποτελούν μέλη της ΕΕ. Τέλος, με τη Συνθήκη Προσχώρησής της στην ΕΕ το 2011 η Κροατία ανέλαβε την υποχρέωση να εφαρμόσει και αυτή πλήρως το κεκτημένο του Σένγκεν.
Κράτη μέλη της Ζώνης Σένγκεν
Μέλη της Ζώνης Σένγκεν είναι οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και ορισμένες άλλες ευρωπαϊκές χώρες:
[[Image:Schengen Area.svg|thumb|right|350px|
α. Για τα χερσαία σύνορα και τα λιμάνια· από 30 Μαρτίου 2008 εφαρμόστηκε και για τα αεροδρόμια.
Η Βουλγαρία και η Ρουμανία πρόκειται να γίνουν μέλη της Ζώνης σταδιακά από το Σεπτέμβριο του 2012, χωρίς αυτό να είναι ακόμα απολύτως βέβαιο. Η Κύπρος, λόγω της ιδιαίτερης εσωτερικής κατάστασης που επικρατεί εξαιτίας του κατεχόμενου βόρειου τμήματός της από την Τουρκία, δε συμμετέχει ακόμα στη Ζώνη Σένγκεν. Η Κροατία στις 1η Ιανουαρίου του 2023 έγινε το 28ο μέλος της ζώνης
Τα κράτη μέλη της ΕΕ τα οποία δεν υποχρεούνται να συμμετέχουν στη Ζώνη Σένγκεν είναι η Ιρλανδία που επέλεξε να διατηρήσει κατά τη σύναψη της Συνθήκης του Άμστερνταμ τους συνοριακούς ελέγχους με τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, έχοντας ωστόσο τη δυνατότητα να εφαρμόζει μερικές από τις διατάξεις του κεκτημένου του Σένγκεν. Στις 21 Δεκεμβρίου 2007, μετά την ένταξη των εννέα χωρών της ανατολικής Ευρώπης στη Ζώνη Σένγκεν, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο δήλωσε:
Πολίτες χωρών Ζώνης Σένγκεν
Οι πολίτες χωρών της Ζώνης Σένγκεν έχουν το δικαίωμα να ταξιδεύουν σε οποιαδήποτε χώρα της Ζώνης χωρίς την επίδειξη ταυτότητας ή διαβατηρίου, αν και συμβουλεύονται να έχουν ένα από τα δύο μαζί τους, αφού μπορεί να τους ζητηθεί να αποδείξουν την ταυτότητά τους, π.χ. κατά την επιβίβαση σε αεροσκάφος ή σε έλεγχο της αστυνομίας. Ωστόσο θα χρειαστεί να επιδείξουν την ταυτότητά τους κατά την είσοδό τους στις χώρες της ΕΕ που δεν ανήκουν στη Ζώνη Σένγκεν.
Πολίτες τρίτων χωρών
Ένας πολίτης μιας χώρας εκτός Ζώνης Σένγκεν μπορεί να ταξιδέψει σε ένα κράτος μέλος για μια διάρκεια τριών μηνών (90 ημερών), με την προϋπόθεση ότι πληροί τους όρους Σένγκεν, δηλαδή να έχει στην κατοχή του έγκυρο διαβατήριο, θεώρηση εισόδου σύντομης διαμονής, να μπορεί να αποδείξει το σκοπό του ταξιδιού του, να έχει επαρκείς πόρους συντήρησης για την περίοδο παραμονής και για την επιστροφή και να μην είναι καταχωρημένος στο σύστημα πληροφοριών Σένγκεν για την άρνηση εισόδου (δεν πρέπει να θεωρείται επικίνδυνος για τη δημόσια τάξη ή εθνική ασφάλεια όλων των κρατών Σένγκεν).
Δημόσια ασφάλεια και κεκτημένο του Σένγκεν
Σε περίπτωση σοβαρού κινδύνου για τη δημόσια πολιτική ή τη δημόσια ασφάλεια εξουσιοδοτείται κάθε κράτος μέλος να αποκαταστήσει προσωρινά τους ελέγχους στα σύνορά του εντός της Ζώνης Σένγκεν.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κατηγορία:Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος
Ευρωπαϊκή ιθαγένεια
thumb|right Η ιθαγένεια της Ένωσης θεσπίστηκε από τη συνθήκη του Μάαστριχτ του 1992. Η ιθαγένεια της ΕΕ συμπληρώνει την ιθαγένεια των κρατών μελών και δεν την αντικαθιστά.
Πολίτες της Ένωσης
Το άρθρο 17(1) της Συνθήκης της Ρώμης δηλώνει ότι:
Τα δικαιώματα των πολιτών
Η σημασία της ιθαγένειας της Ένωσης έγκειται στο γεγονός ότι οι πολίτες της Ένωσης έχουν γνήσια δικαιώματα στο πλαίσιο της κοινοτικής νομοθεσίας. Τα βασικά δικαιώματα που τους παρέχει η ιθαγένεια στο πλαίσιo του δεύτερου μέρους της συνθήκης ΕΚ είναι τα εξής:
Αναφορές
Κατηγορία:Δίκαιο ιθαγένειας Ιθαγένεια Κατηγορία:Ιθαγένεια
Τρισώματος Τυφών (Ακρόπολη)
Ο Τρισώματος Τυφών είναι αρχαίο αττικό γλυπτό, τμήμα του αρχικού συμπλέγματος που στόλιζε το αέτωμα του Παρθενώνα. Βρέθηκε το 1888 στις ανασκαφές της Ακρόπολης. Φυλάσσεται στο μουσείο της Ακρόπολης στην Αθήνα.
Περιγραφή
Είναι κατασκευασμένο από μαλακό ασβεστόλιθο της Αττικής. Παριστάνει τον Τυφώνα, το μυθικό τέρας και φοβερό αντίπαλο του θεού Δία. Σύμφωνα με την περιγραφή του Ευριπίδη παρουσιάζεται μπροστά μας ο «τρισώματος Τυφώνας» με φιδίσια ουρά και τρία φτερωτά ανθρώπινα σώματα. Το φοβερό αυτό τέρας της μυθολογίας ήταν τοποθετημένο στην δεξιά πτέρυγα του αετώματος του Αρχαίου Ναού της Ακρόπολης ώστε να καταλαμβάνει χώρο συνολικού μήκους 3,35 μέτρων και μέγιστου ύψους 0,79 μέτρων.
Πρόκειται για περίπλοκο σύμπλεγμα, όχι μόνο από γλυπτικής, αλλά και ανατομικής άποψης. Τα τρία σώματα σέρνονται κυριολεκτικά επάνω στην γη με τους ισχυρούς θώρακες τεταμένους. Τα τρία κεφάλια είναι στολισμένα με πλούσια κόμη, και φέρουν γενειάδα που είναι κομψή στα μάγουλα και μακρυά στο πηγούνι. Η ουρά κουλουριάζεται και χάνεται στο βάθος. Τα τρία σώματα κρατούν στα χέρια αντικείμενα αινιγματικά. Η όλη εμφάνιση του τέρατος γινόταν ακόμα πιο εντυπωσιακή από τα ζωηρά χρώματα που είχε, και σήμερα έχουν πια ξεθωριάσει. Η σάρκα των ανθρώπινων σωμάτων του τέρατος ήταν βαμμένη με έντονο κόκκινο, κάνοντας αντίθεση με τις γαλάζιες κόμες και γενειάδες και τις πράσινες κόρες των ματιών. Οι φτερούγες είχαν διάφορα χρώματα εναλλάξ δίνοντας μια ιριδίζουσα διάσταση στο όλο παρουσιαστικό, ενώ λέπια θωρακίζουν την ουρά και κατά μήκους ταινίες κόκκινου και μπλε χρώματος δίνουν έμφαση στην αίσθηση του κινδύνου.
Ερμηνεία
thumb|300px|Η θέση του Τρισώματου Τυφώνα στο αέτωμα του Παρθενώνα (αναπαράσταση). Ο τρισώματος Τυφώνας είναι αναμφίβολα τμήμα πολυπλοκότατου συμπλέγματος που εικονίζει τον αγώνα κατά τον οποίο ο Δίας εκσφενδονίζει τον κεραυνό εναντίον του αντίπαλου του Τυφώνα, ενώ στην αριστερή πτέρυγα ο Ηρακλής πολεμάει την Έχιδνα.
Ιστορική τοποθέτηση
Ο τρισώματος Τυφών είναι μέρος του πλαστικού διακόσμου του ναού και έργο του 6ου π.Χ. αιώνα.
Πηγές
Κατηγορία:Αρχαϊκή τέχνη Κατηγορία:Έργα γλυπτικής Κατηγορία:Μουσείο Ακρόπολης Κατηγορία:Αρχαιολογικά ευρήματα στην Αττική
Βαλλιστροφόρος
Ιστορικό
Ένας εκτενής κατάλογος αρχαϊκών λέξεων για μεσαιωνικούς βαλλιστροφόρους δίδεται από τον Πέυν-Γκόλγουεϋ. Ο Ρίτσαρντσον, στο λεξικό του τού 1839, δεν έκανε συγκεκριμένη αναφορά στη βαλλίστρα, στον ορισμό του για τον βαλλιστροφόρο: «ένας που ρίχνει ή πυροβολεί με τόξο». Ο Χάνσαρντ (1841) χρησιμοποίησε τη λέξη arbalist για έναν cross-bowman (sic), την ίδια χρήση με τους Γουέμπστερ και Τζόνσον, που κράτησαν τη λέξη arbalist για το ίδιο το τόξο. Ο Σμιθ χρησιμοποιεί τη λέξη arbalist για να περιγράψει έναν κατασκευαστή βαλλιστρών.
Εξοπλισμός και ανταγωνισμός
Οι σύγχρονοι βαλιστροφόροι βάλουν με βαλλίστρες πολύ διαφορετικές από τους μεσαιωνικούς πυροβολητές. Οι βαλλίστρες στόχων της εποχής μας πρέπει να συμμορφώνονται με διάφορους περιορισμούς, ανάλογα με το διοικητικό όργανο κάτω από το οποίο διεξάγονται οι βολές ή το τουρνουά. Πρώτον, το GNAS απαιτεί από τους βαλλιστροφόρους να πυροβολούν στόχους διαφορετικούς από τους τοξότες. Τόσο η World Crossbow Shooting Association (WCSA) όσο και η GNAS απαιτούν το μέγιστο βάρος της βαλλίστρας να είναι 95 lbs και ότι το ελάχιστο μήκος βέλους είναι 12 ίντσες. Αυτές οι οργανώσεις διαφέρουν, ωστόσο, ως προς το επιτρεπόμενο μέγιστο μήκος βέλους: το GNAS αναφέρει 15", WCSA 18". Διαφωνούν επίσης ως προς το αν μπορούν να χρησιμοποιηθούν μεταλλικά εξαρτήματα. Το GNAS λέει όχι, το WCSA λέει ναι (με περιορισμούς). Και οι δύο απαιτούν ότι τα βέλη πρέπει να έχουν πίσω τους φτερά, με το GNAS να επιβάλλει έναν πρόσθετο περιορισμό στον αριθμό των φτερών (τρία).
Ταξινόμηση
Το GNAS αναγνωρίζει τρεις βαθμούς βαλλιστροφόρων: Master Arbalist (έχει βαθμολογία 780 ή υψηλότερα σε τρεις κατατακτικούς γύρους Crossbow Windsor), Arbalist 1st Class (βαθμολογία 630 ή υψηλότερη), και Arbalist 2nd Class (βαθμολογία 480). Ένας Γύρος Βαλλίστρας Ουίνδσορ πυροβολείται σε 60 εκ. 10-ζωνικό μέτωπο με βαθμολογία 9,7,5,3,1; τρία άκρα στις 40 γιάρδες, τρία στις 50 γιάρδες και τρία στις 60 γιάρδες.
Πατριάρχης Νικόλαος Α΄ ο Μυστικός
Ο Νικόλαος Α' ο Μυστικός (852 - 11 Μαΐου 925) ήταν Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως.
Βαλλιστροφόρος
Ταξινόμηση
Το Archery Australia αναγνωρίζει πέντε ταξινομήσεις: Grand Master Arbelist (GMA), Master Arbelist (MA), First Class Arbelist (A1), Second Class Arbelist (A2), και Third Class Arbelist (A3).
Πατριάρχης Νικόλαος Α΄ ο Μυστικός
Βιογραφία
Γεννήθηκε στη Κωνσταντινούπολη το 852. Καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια της Κάτω Ιταλίας. Μαθήτευσε δίπλα στον Φώτιο, του οποίου ήταν και συγγενής. Ήταν συμμαθητής με τον αυτοκράτορα Λέοντα τον Σοφό και διετέλεσε προσωπικός σύμβουλος (μυστικός) του. Το 901 έγινε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Κατά τη διάρκεια της Πατριαρχίας του εξάσκησε χρέη αντιβασιλέα, αναδιοργανώθηκαν τα «Θέματα» και το Οικουμενικό Πατριαρχείο περιελάμβανε 624 Μητροπόλεις και επισκοπές.
Βαλλιστροφόρος
Βραβεία
Η World Crossbow Shooting Association (WCSA) διαθέτει τέσσερα σετ Star Achievement Awards (κονκάρδες) για να ενθαρρύνει τη συμμετοχή σε τουρνουά, και να παρέχει αναγνώριση για την επίτευξη ορισμένων βαθμολογιών: TC 900 για βαλλίστρα εξωτερικού στόχου, SC 600 για υπαίθρια βαλλίστρα, Indoor 40 για εσωτερικούς χώρους (40 εκατ. όψη τόσο για στόχο όσο και για αγωνιστική βαλλίστρα), και Indoor 25 για εσωτερικό (25 εκατ. όψη για στόχο και για αγωνιστική βαλλίστρα).
Πατριάρχης Νικόλαος Α΄ ο Μυστικός
Βιογραφία
Σύντομα ο Νικόλαος ήρθε σε σύγκρουση με τον Αυτοκράτορα Λέοντα, καθώς αρνήθηκε να αναγνωρίσει τον τέταρτο γάμο του με την ερωμένη του Ζωή Καρβουνοψίνα, φθάνοντας στο σημείο να τον αφορίσει, καθαιρώντας και τον ιερέα που είχε τελέσει το μυστήριο. Δέχτηκε δε να βαφτίσει τον νεογέννητο γιο τους, Κωνσταντίνο, μόνο υπό τον όρο να απομακρυνθεί από την Αυλή η αυτοκρατορική παλλακίδα Ζωή. Αρχικά ο Νικόλαος ήταν έτοιμος να αναγνωρίσει τον γάμο «κατ' οικονομία». Αλλά οι μοναχοί, με σύμμαχο τον αρχιεπίσκοπο Καισαρείας Αρέθα, ερέθισαν την κοινή γνώμη και απομάκρυναν το ενδεχόμενο αποδοχής μιας εξαίρεσης. Έτσι, την ημέρα των Χριστουγέννων του 906, ο Πατριάρχης έκλεισε τις πόρτες του Ναού της Αγίας Σοφίας στο πρόσωπο του Αυτοκράτορα.
Βαλλιστροφόρος
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αθλητές της τοξοβολίας
Πατριάρχης Νικόλαος Α΄ ο Μυστικός
Βιογραφία
Κατόπιν αυτού, ο Αυτοκράτορας έστειλε απεσταλμένους στον Πάπα Σέργιο Γ΄ και τους Πατριάρχες της Ανατολής, για να ζητήσει την άποψή τους επί του θέματος του τέταρτου γάμου, γνωρίζοντας ότι στη Δύση δεν υπήρχε τέτοιος περιορισμός. Όταν, το 907, η θετική απάντηση του Πάπα ήταν καθοδόν, ο Αυτοκράτορας συνέλαβε τον Νικόλαο, ο οποίος εξαναγκάστηκε σε παραίτηση και περιορίσθηκε στη Μονή των Γαλακρηνών. Ο Αυτοκράτορας όμως πριν τον θάνατό του συμφιλιώθηκε με τον Νικόλαο, τον οποίο και επανέφερε στον πατριαρχικό θρόνο το 912.
Μετά το θάνατο του διαδόχου του Λέοντα και προστάτη του, Αλεξάνδρου, διορίστηκε επίτροπος, μαζί με άλλους τέσσερις, του ανήλικου Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ΄ του Πορφυρογέννητου. Ως πρόεδρος της Αντιβασιλείας αυτής, ο Νικόλαος χρησιμοποίησε τη δύναμη του. Κατέστειλε μια εξέγερση, την οποία αρχικά θεωρήθηκε ότι ενθάρρυνε. Πήρε την πρωτοβουλία να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τον ηγεμόνα των Βουλγάρων Συμεών, ο οποίος διεξήγαγε απανωτούς πολέμους με την Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Προκειμένου να επιτευχθεί ειρήνη, τον έστεψε εκτός των τειχών της Κωνσταντινούπολης με αυτοσχέδιο στέμμα και του υποσχέθηκε ότι ο νεαρός αυτοκράτορας Κωνσταντίνος θα παντρευτεί την κόρη του. Μέσα σε οκτώ μήνες όμως έγινε αντιδημοφιλής και τον Φεβρουάριο του 914 μια συνωμοσία τον απομάκρυνε από την Αντιβασιλεία, η οποία πέρασε στα χέρια της μητέρας του Αυτοκράτορα, Ζωής. Η Ζωή θέλησε να αποκαταστήσει στο θρόνο τον Ευθύμιο, αλλά εκείνος αρνήθηκε. Έτσι, διατήρησε απρόθυμα τον Νικόλαο, περιορίζοντάς τον μόνο σε εκκλησιαστικές υποθέσεις. Ο Ρωμανός Λεκαπηνός, ο οποίος κατέλαβε την εξουσία το 920, κράτησε τον Νικόλαο αυστηρά υπό τον έλεγχό του, αν και μερικές φορές τον συμβουλευόταν σε διπλωματικά θέματα.
Το 920 συνεκλήθη Σύνοδος, για να ενώσει την Εκκλησία. Οι αποφάσεις της, που εκδόθηκαν στον Ενωτικό Τόμο, ανέθεταν τον έλεγχο της νομοθεσίας του γάμου στην Εκκλησία και καταδίκαζαν τον τέταρτο γάμο. «Κατ' οικονομία» νομιμοποιήθηκε η θέση του νεαρού Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, όπως και οι κληρικοί και οπαδοί του Ευθυμίου που είχαν συγχωρήσει τον τέταρτο γάμο του Λέοντα. Το 923, ο Νικόλαος αποκατέστησε και τις σχέσεις με τη Ρώμη, ισχυριζόμενος, χωρίς όμως καμία απόδειξη, ότι ο Πάπας είχε αποδεχτεί τον Ενωτικό Τόμο.
Με επιστολή του προς τον Αρχιεπίσκοπο Αλανίας, του συνιστούσε να αντιμετωπίζει με επιείκια το έθιμο της πολυγαμίας των Αλανών, ειδικά για μέλη της ανώτερης τάξης «οι οποίοι έχουν μεγάλη δύναμη ». Άλλες επιστολές του μαρτυρούν έντονο ενδιαφέρον του για το ιεραποστολικό έργο στην περιοχή της Χερσώνας. Διασώζεται επίσης επιστολή του προς τον χαλίφη των Σαρακηνών Μουταντίρ με σπάνιας ευφυΐας διατυπώσεις:
Επί των ημερών της Πατριαρχίας του, η δικαιοδοσία του Πατριαρχείου περιελάμβανε 624 μητροπόλεις και επισκοπές. Απεβίωσε στις 11 Μαΐου 925 και ετάφη στη Μονή Γαλακρηνών. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τον ανακήρυξε άγιο και τιμά τη μνήμη του στις 16 Μαΐου.
Πηγές
Νικολαος Νικόλαος Κατηγορία:Βυζαντινοί του 10ου αιώνα Κατηγορία:Επίσκοποι του 10ου αιώνα
Πρίαμος
Ο Πρίαμος ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, βασιλιάς της Τροίας, γιος του βασιλιά Λαομέδοντα. Νέος ακόμη είδε την πρώτη καταστροφή της πόλης του· τον πήραν αιχμάλωτο, αλλά αργότερα εξαγοράστηκε και ανοικοδόμησε την Τροία, κάνοντάς την ισχυρή και πλούσια. Από την εξαγορά του αυτή πήρε και το όνομα «Πρίαμος», δηλαδή «αγορασμένος», ενώ μέχρι τότε ονομαζόταν Ποδάρκης. Είχε πολλές γυναίκες και ευνοούμενες, μεταξύ των οποίων σημαντικότερη ήταν η Εκάβη, με την οποία έκανε και τα περισσότερα παιδιά. Ήταν πατέρας 50 παιδιών, τα ονόματα των οποίων αναφέρονται σχεδόν όλα από την παράδοση. Περιγράφεται ως καλός, δίκαιος και αγαπητός στον λαό του βασιλιάς. Η προσωπικότητα και ο πόνος του περιγράφονται σε μια από τις ωραιότερες σκηνές της Ιλιάδας, στην εξαγορά του σώματος του νεκρού αγαπημένου γιου του, του Έκτορα. Πέθανε κατά την άλωση της Τροίας από το χέρι τού γιου τού Αχιλλέα, του Νεοπτόλεμου, πλάι στον οικογενειακό βωμό, αρνούμενος να αντισταθεί.
Συνταύτιση με τα κείμενα των Χετταίων
Υπάρχει η πιθανότητα ο ομηρικός Πρίαμος να είναι ο ηγεμών της Βιλούσα (Fίλιον -Τροία) Piyama -Inarash, που συμμετείχε στην περίφημη μάχη του Καντές (1274 π.Χ.) με 500 άρματα και 5.000 πεζούς στο πλευρό των επικυριάρχων του Χετταίων. Ούτως άλλως το όνομα Piyama σημαίνει στην διάλεκτο των Λουβίων «δώρο», ό,τι περίπου και το όνομα Πρίαμος, που σημαίνει «αγορασμένος».
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε πρώτα την Αρίσβη και είχε τέκνο:
Τη διαζεύχθηκε για χάρη της Εκάβης, από την οποία είχε 14 (Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη) ή 50 (Ευρυπίδης) τέκνα:
Από τη Λαοθόη, κόρη του Άλτεω βασιλιά των Λελέγων, είχε:
Από τη νύμφη Αλεξιρρόη, κόρη του ποτάμιου θεού Γρανικού, είχε:
Από σκλάβες είχε φυσικά τέκνα:
Από μη γνωστή γυναίκα (-ες):
Δείτε επίσης
Πριαμος Πριαμος
Κατάλογος μοναρχών του Μαυροβουνίου
Το Μαυροβούνιο ήταν ανεξάρτητο πριγκιπάτο στη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους του Μεσαίωνα, ενώ στη συνέχεια κατελήφθη από τους Οθωμανούς. Το Μαυροβούνιο κατάφερε να πετύχει την ανεξαρτησία του το 1878, την ίδια χρονιά που η Σερβία, επίσης, πέτυχε τη δική της, όμως παρέμειναν χωριστά βασίλεια έως το 1918, όταν και ενώθηκαν μεταξύ τους για να αποτελέσουν τη Γιουγκοσλαβία.
thumb|right|235px|Έμβλημα των βασιλέων του Μαυροβουνίου
Δείτε επίσης
Κατηγορία:Ιστορία του Μαυροβουνίου Κατηγορία:Μονάρχες της Ευρώπης Μαυροβουνιου
Γ΄ Εθνική ποδοσφαίρου ανδρών 1986-1987
Το πρωτάθλημα της Γ΄ Εθνικής ποδοσφαίρου ανδρών της περιόδου 1986-87 διεξήχθη σε δύο ομίλους με τη συμμετοχή 40 ομάδων. Με την ολοκλήρωση του πρωταθλήματος την άνοδο στην Β΄Εθνική εξασφάλισαν η Χαλκίδα, η Καλλιθέα, ο Εδεσσαϊκός και η Νάουσα. Στη Δ΄Εθνική υποβιβάστηκαν οι ομάδες: Φωστήρας, Πάτραι, Θήβα, Περαμαϊκός, Θρίαμβος Νέου Κόσμου, Βύζας Μεγάρων, Πανηλειακός, Αναγέννηση Γιαννιτσών, Πυρσός Γρεβενών, Αχιλλέας Φαρσάλων, Πανθρακικός, Λαγκαδάς και Μέγας Αλέξανδρος Αλεξάνδρειας. Ο τελευταίος, δε δήλωσε συμμετοχή στη Δ΄ Εθνική της επομένης περιόδου.
Πηγές
Κατηγορία:Γ΄ Εθνική κατηγορία ποδοσφαίρου αντρών Ελλάδας Κατηγορία:Εγχώρια ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα 1986-1987
ΚΦ Βλαζνία Σκόδρας
Η ΚΦ Βλαζνία (Αλβανικά: KF Vllaznia, ορθή προφορά: ΚΦ Βλλαζνία) είναι μια αλβανική ποδοσφαιρική ομάδα με βάση τη Σκόδρα. Η Βλαζνία κατέκτησε το πρωτάθλημα Αλβανίας 10 φορές (το πρωτάθλημα του 1940 δεν έχει επίσημα αναγνωριστεί, αλλά η αναγνώριση εκκρεμεί ) και έχει κατακτήσει το κύπελλο Αλβανίας εφτά φορές, με τελευταία κατάκτηση το 2021.
Έδρα της ομάδας είναι το στάδιο «Λόρο Μπορίτσι», χωρητικότητας 16.022 Θεατών. Το όνομα του σταδίου οφείλεται στον ομώνυμο Αλβανό ποδοσφαιριστή Λόρο Μπορίτσι, ο οποίος αγωνίστηκε στη Βλαζνία, τα έτη 1937-1941 και 1945-1948.
Ιστορία
Η ομάδα «Κλούμπι ι Φουτμπόλλιτ Βλαζνία» (Αλβανικά: Klubi i Futbollit Vllaznia) ιδρύθηκε το 1919 και αποτελεί τον παλαιότερο σύλλογο στην Αλβανία.
Το 1929 μετονομάστηκε σε «Μπασκίμι Σκοντράν» (Bashkimi Shkodran) (ελληνική απόδοση: «Σκοδρινή Ένωση»).
Έκανε το ντεμπούτο της στην ανώτερη κατηγορία ποδοσφαίρου της Αλβανίας το 1930.
Ευρωπαϊκές συμμετοχές
Έως 22 Ιουλίου 2021
Eυρωπαϊκές αναμετρίσεις
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1919 Κατηγορία:ΚΦ Βλαζνία Σκόδρας Κατηγορία:Σκόδρα Κατηγορία:Ποδοσφαιρικές ομάδες Αλβανίας
Άυλο διαζύγιο
Tο άυλο συναινετικό διαζύγιο, είναι η εφαρμογή της διαδικασίας του συναινετικού διαζυγίου, αξιοποιώντας τα κατάλληλα ψηφιακά μέσα. Δηλαδή το άυλο συναινετικό διαζύγιο δεν απαιτεί τη φυσική παρουσία των προσώπων, αλλά μπορεί να υλοποιηθεί μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας Gov.gr, αποδίδοντας ισοδύναμο αποτέλεσμα.
Σύμφωνα με το άρθρο 1438 του Αστικού Κώδικα «ο γάμος μπορεί να λυθεί με διαζύγιο, το οποίο απαγγέλλεται με αμετάκλητη δικαστική απόφαση ή με συμφωνία μεταξύ των συζύγων, όπως ορίζεται στο άρθρο 1441.»
Με τις διατάξεις του άρθρου 4 του ν. 4800/2021 τροποποιήθηκε το άρθρο 1441 του Αστικού Κώδικα με την εισαγωγής της δυνατότητας συναινετικού διαζυγίου για λύση του γάμου με ηλεκτρονικά μέσα, ενώ δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 6390/Β/31-12-2021 η ΚΥΑ Αριθμ. 70057 οίκ. σχετικά με την ηλεκτρονική υπηρεσία έκδοσης άυλου συναινετικού διαζυγίου μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης.
Σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 1 ισχύουν τα εξής:
1. Η διαδικασία έκδοσης του άυλου συναινετικού διαζυγίου διενεργείται ηλεκτρονικά μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ).
2. Για την υποβολή αιτήματος και την εκκίνηση της διαδικασίας της παρούσης, απαιτείται η προηγούμενη αυθεντικοποίηση των εμπλεκόμενων φυσικών προσώπων - χρηστών.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συνδρομή τόσο του συμβολαιογράφου, όσο και δύο δικηγόρων (ένας για κάθε σύζυγο) και η ενημέρωση κατά την υποβολή της Αίτησης από έναν εκ των πληρεξουσίων Δικηγόρων, του συστήματος με τα στοιχεία που ζητούνται (στοιχεία των συζύγων, Ληξιαρχική πράξη γάμου, ΑΦΜ, ΑΜΚΑ συζύγων κλπ).
Τα σχετικά με την Υπογραφή της τελικής Πράξης προβλέπονται στο άρθρο 10:
2. Ο συμβολαιογράφος, ως δημόσιος λειτουργός, τηρεί στο αρχείο του το υπογεγραμμένο φυσικό ή εγκεκριμένο ψηφιακό έγγραφο.
3. Μέχρι και τη στιγμή που η συμβολαιογραφική πράξη θα εγκριθεί και από τους δύο αντίδικους, δύναται να ακυρώνεται η διαδικασία από τον συμβολαιογράφο. Μόλις ολοκληρωθεί η ακύρωση, τότε αποστέλλεται ηλεκτρονική ενημέρωση σε όλους τους εμπλεκόμενους.
Χρυσαετός
Ο Χρυσαετός είναι ημερόβιο αρπακτικό πτηνό, ένας από τους αετούς που απαντούν και στον ελλαδικό χώρο. Η επιστημονική ονομασία του είδους είναι Aquila chrysaetos και περιλαμβάνει 6 υποείδη.
Στην Ελλάδα απαντά κυρίως το υποείδος A. c. chrysaetos αλλά, εκτός από το συγκεκριμένο υποείδος που παραμένει στη χώρα καθ’όλη τη διάρκεια του έτους ως επιδημητικό, υπάρχουν και άτομα του υποείδους A. c. homeyeri που περνάνε από τον ελληνικό χώρο κατά τη μετανάστευσή τους προς ανατολάς, ιδιαίτερα στην Κρήτη.
Ονοματολογία
Η λατινική λέξη Aquila για το σημαντικότερο γένος αετών, αντιστοιχεί στην ελληνική Αετός, προέρχεται από το aquilus «σκοτεινόχρωμος» και, πιθανόν, σχετίζεται με τον συνηθέστερο χρωματισμό του πτερώματος του πτηνού, που είναι σκούρος.
Και οι τρεις ονομασίες του είδους, η λατινική chrysaetos, η αγγλική (Golden Eagle) και η ελληνική, παραπέμπουν ευθέως στη χρυσαφένια απόχρωση τού τραχήλου τού πτηνού.
Συστηματική ταξινομική
Ο χρυσαετός περιγράφηκε από τον Λινναίο, στο έργο του Systema Naturae ως Falco chrysaetos (Σουηδία, 1758). Αργότερα μεταφέρθηκε στο νέο γένος Aquila από τον Γάλλο ορνιθολόγο Μ. Μπρισόν (Mathurin Jacques Brisson, 1723 – 1806), το 1760. Τελευταίες έρευνες δείχνουν ότι αποτελεί υπερείδος (superspecies), μαζί με τα είδη Aquila verreauxii, Aquila gurneyi και Aquila audax.
Οι μεγαλύτεροι χρυσαετοί της Γαλλίας (πιθανότατα και αλλού) από το Μέσο Πλειστόκαινο αναφέρονται ως το παλαιοϋποείδος (paleosubspecies) Aquila chrysaetos bonifacti, ενώ τα τεράστια δείγματα του Ύστερου Πλειστόκαινου από την Κρήτη έχουν κατονομαστεί ωςAquila chrysaetos simurg. Ομοίως, ένας αρχέγονος χρυσαετός, με βαρύτερο, ευρύτερο κρανίο, μεγαλύτερες πτέρυγες και κοντύτερους ταρσούς από τα αρτίγονα πτηνά, έχει βρεθεί στο La Brea Tar Pits της Ν. Καλιφόρνιας.
Γεωγραφική εξάπλωση
thumb|right|350px|Χάρτης εξάπλωσης του είδους Aquila chrysaetos Πράσινο σκούρο = Όλο το έτος (επιδημητικό) Πράσινο ανοικτό = Καλοκαιρινός αναπαραγόμενος επισκέπτης Μπλέ: Περιοχές διαχείμασης Ο χρυσαετός είναι, ίσως, το δημοφιλέστερο αρπακτικό πτηνό που απαντά στo Βόρειο Ημισφαίριο, (οικοζώνες: Παλαιαρκτική, Αφροτροπική, Ινδομαλαϊκή και Νεαρκτική]], είτε ως επιδημητικό πτηνό, είτε ως καλοκαιρινός αναπαραγόμενος ή χειμερινός επισκέπτης. Η ολική επικράτειά του περιλαμβάνει και τις τρεις προαναφερθείσες κατηγορίες μετακίνησης, σε ζώνες που συνδέονται μεταξύ τους και, σε πολλές περιπτώσεις, δεν μπορούν να εξαχθούν συμπεράσματα σε ποια κατηγορία ανήκει ένα άτομο που παρατηρείται στο πεδίο, λόγω της ανάμιξης των πληθυσμών. Εξαιρούνται οι ζώνες που βρίσκονται στα απώτατα βόρεια όρια (Καναδάς και Σιβηρία), στις οποίες ανευρίσκονται αναπαραγωγικοί καλοκαιρινοί πληθυσμοί. Σε γενικές γραμμές, το αμερικανικό υποείδος αναπαράγεται τα καλοκαίρια σε όλο τον Καναδά -πλην Νέας Σκωτίας- ενώ, νοτιότερα, στις ΗΠΑ και το Μεξικό, απαντά ως επιδημητικό και διαχειμάζον πτηνό.
Στην Ευρώπη, με εξαίρεση κάποιες βορειοκεντρικές χώρες, όπως Ολλανδία, Βέλγιο κλπ, και την Ισλανδία, ο χρυσαετός βρίσκεται σε μικρότερους ή μεγαλύτερους πληθυσμούς σε όλες τις υπόλοιπες, είτε ως μόνιμος κάτοικος, είτε ως χειμερινός επισκέπτης. Το ίδιο ισχύει για την Ασία, όπου καταλαμβάνει όλες σχεδόν τις περιοχές από την τάιγκα και νοτιότερα, με εξαίρεση το μεγαλύτερο μέρος της ινδικής υποηπείρου, της Ινδοκίνας και της Ινδονησίας, φθάνοντας μέχρι την Ιαπωνία.
Στην Αφρική, τέλος, ο χρυσαετός απαντά ως καθιστικό πτηνό σε μικρές διάσπαρτες περιοχές, στο Μαρόκο, την Αλγερία, την Τυνησία, τη Λιβύη, τη χερσόνησο του Σινά, το Μάλι, τη Μαυριτανία και τέλος την Αιθιοπία, όπου υπάρχει πιθανόν, ξεχωριστό μη προσδιορισμένο υποείδος.
Πηγές:
(σημ. με έντονα γράμματα τα υποείδη που απαντούν στον ελλαδικό χώρο)
Μεταναστευτική συμπεριφορά
thumb|right|350px|Ο χρυσαετός στη Βόρεια Αμερική (υποείδος A. c. canadensis) είναι σαφώς πιο σκούρος από τον ευρωπαϊκό Παρόλο που, ο χρυσαετός θεωρείται, γενικά, καθιστικό είδος, στην πραγματικότητα έχει τη συμπεριφορά ενός μερικώς μεταναστευτικού πτηνού. Μολονότι είναι καλά προσαρμοσμένο σε ψυχρά κλίματα, ωστόσο, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει εύκολα τη μείωση των διαθέσιμων πηγών τροφής στα βόρεια τμήματα της κατανομής του. Γι’ αυτό και οι πληθυσμοί που αναπαράγονται σε γεωγραφικά πλάτη μεγαλύτερα των 60° Β., είναι συνήθως μεταναστευτικά, αν και αυτό μπορεί να συμβαίνει, εν μέρει, και σε εκείνους τους πληθυσμούς που αναπαράγονται στις 50° Β., περίπου. Ακόμη και στα μεταναστευτικά τους ταξίδια, οι χρυσαετοί πετούν περισσότερο με γυροπετάγματα και αερολισθήσεις, εκμεταλλευόμενοι τα θερμικά ρεύματα, παρά με ενεργητική πτήση (φτεροκοπήματα).
Στη Φινλανδία, τα περισσότερα νεαρά άτομα καλύπτουν αποστάσεις μεταξύ 1.000 και 2.000 χιλιομέτρων προς νότο, ενώ οι ενήλικες τείνουν να παραμένουν σχετικά κοντά, κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ωστόσο, οι πληθυσμοί που φωλιάζουν σε ψυχρότερα κλίματα, όπως στην Αλάσκα, τη Σκανδιναβία και τη Ρωσία, έχουν την τάση να μεταναστεύουν σε νοτιότερα σημεία λόγω της μείωσης των διαθεσίμων πηγών τροφής στα βόρεια. Ειδικά, οι χρυσαετοί που αναπαράγονται από τη Χερσόνησο Κόλα μέχρι τη Ρωσική Άπω Ανατολή, μεταναστεύουν νότια τον χειμώνα προς τις στέπες της Ρωσίας και Μογγολίας, και τις πεδιάδες της Β. Κίνας. Τα επίπεδα, ανοικτά τοπία στις περιοχές αυτές, στεγάζουν σχετικά λίγους μόνιμους χρυσαετούς αναπαραγωγής.
Ομοίως, το σύνολο των πληθυσμών που αναπαράγονται στη Β. και Κ. Αλάσκα και τον Β. Καναδά μεταναστεύουν νότια. Στο όρος Lorette στην Αλμπέρτα, περίπου 4.000 άτομα μπορεί να περάσουν κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου, η μεγαλύτερη αποδημία χρυσαετών που έχει καταγραφεί στην υφήλιο. Εδώ, οι οροσειρές είναι σχετικά χαμηλές και συνεχείς, κατάλληλες για να δημιουργούνται θερμικά ανοδικά ρεύματα και να καθίσταται εφικτή η μετανάστευση μεγάλων αποστάσεων. Από παρατηρήσεις, τα πουλιά που είχαν εκκολαφθεί στο Εθνικό Πάρκο Denali στην Αλάσκα, ταξίδεψαν από 818 έως 4.815 χιλιόμετρα, μέχρι τις θέσεις διαχείμασης στη δυτική Βόρεια Αμερική.
Αυτοί οι μετανάστες μπορούν να περάσουν τον χειμώνα οπουδήποτε, από τη Ν. Αλμπέρτα και τη Μοντάνα, μέχρι το Νέο Μεξικό και την Αριζόνα, και από την ηπειρωτική Καλιφόρνια μέχρι τη Νεμπράσκα. Οι ενήλικες που αναπαράγονται στον ΒΑ. Κόλπο Χάντσον του Καναδά, φθάνουν στις περιοχές διαχείμασης, από το Κ. Μίσιγκαν και τη Ν. Πενσυλβάνια, μέχρι τη ΒΑ. Αλαμπάμα, σε 26 έως 40 ημέρες, από τον Νοέμβριο μέχρι τις αρχές Δεκεμβρίου. Οι ημερομηνίες αναχώρησης από τις θέσεις διαχείμασης λόγοι ποικίλλουν. Στον ΝΔ. Καναδά, τις αφήνουν λόγους από τις αρχές Απριλίου μέχρι τις αρχές Μαΐου (μέσος όρος την 21η Απριλίου), ενώ στο ΝΔ. Αϊντάχοαπό τα τέλη Μαρτίου έως τα μέσα Απριλίου (μέσος όρος την 29η Μαρτίου).
Βιότοπος
thumb|right|300px| thumb|right|300px|Τυπικοί οικότοποι του χρυσαετού στην Ευρώπη (πάνω στη Σκωτία, κάτω στην Ελβετία)
Γενικά
Ο χρυσαετός είναι είδος εξαιρετικά ευπροσάρμοστο και, έτσι, μπορεί να βρεθεί σε πολλούς και ποικίλους βιοτόπους αλλά, συνήθως, συχνάζει σε περιοχές με, λίγο-πολύ, κοινά οικολογικά χαρακτηριστικά. Έτσι, το καταλληλότερο μέρος για κυνήγι είναι οι ανοικτές ή ημι-ανοικτές περιοχές, όπου μπορεί κάποιος να τους παρατηρήσει όλο το έτος. Αυτές όμως οι περιοχές, κατά το μεγαλύτερο ποσοστό τους, βρίσκονται σε ορεινές περιοχές, όπου μπορούν ταυτόχρονα και να φωλιάζουν στους γύρω βραχώδεις σχηματισμούς. Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητα τα μεγάλα υψόμετρα και, οι χρυσαετοί μπορούν να αναπαραχθούν και στις πεδιάδες, αν οι επί μέρους συνθήκες είναι κατάλληλες. Μπορούν επιπλέον να βρεθούν στην τούνδρα, σε θαμνώνες, σε δάση κωνοφόρων με ανοίγματα και στη στέπα, σε λιβάδια και άλλους παρόμοιους βοσκότοπους. Αν και δεν είναι, γενικά, ένα πουλί των υγροτόπων, μπορεί να περάσει μέσα από βάλτους ή και να κυνηγήσει σε αυτούς, συνήθως όταν μεταναστεύει ή διαχειμάζει. Χρυσαετοί μπορούν να βρεθούν σε υψόμετρα, από το επίπεδο της θάλασσας έως τα 3700, τουλάχιστον, μέτρα.
Ευρασία και Αφρική
Στις αρκτικές παρυφές της ευρασιατικής μεγα-ηπείρου, ο χρυσαετός απαντά κατά μήκος των ορίων της τούνδρας και της τάιγκας από τη Χερσόνησο Κόλα προς το Αναντίρ στην Α. Σιβηρία, όπου φωλιάζει στα δάση και κυνηγάει πάνω από τους γειτνιάζοντες ερεικώνες. Εκεί, η τυπική βλάστηση παρεμποδίζεται στην ανάπτυξή της και εμφανίζεται κατακερματισμένη, με λάρικες να αναμιγνύονται με χαμηλούς θαμνώνες και ερεικώνες διάσπαρτους με σημύδες και ιτιές.
Στις βραχώδεις, υγρές, με θυελλώδεις καιρικές συνθήκες, χώρες των Βρετανικών Νήσων και της Δ. Σκανδιναβίας, ο χρυσαετός είναι ορεσίβιο πτηνό. Αυτές οι περιοχές περιλαμβάνουν ορεινά λιβάδια, υγρούς όξινους τυρφώνες και υπο-αρκτικούς ερεικώνες, αλλά και κατακερματισμένα δάση, συμπεριλαμβανομένων των αρκτικών δασών. Στη Δ. Ευρώπη, τα ενδιαιτήματα του χρυσαετού κυριαρχούνται από ανοικτούς, τραχείς λειμώνες, ερεικώνες και όξινους τυρφώνες, κυρίως σε περιοχές με βραχώδεις κορυφογραμμές, σπιρούνια, γκρεμούς, σάρες, πλαγιές και μεγάλα οροπέδια. Στη Σουηδία, τη Φινλανδία, τα κράτη της Βαλτικής, τη Λευκορωσία και το σύνολο, σχεδόν, της Ρωσίας, σε όλη τη διαδρομή προς τον Ειρηνικό Ωκεανό, οι χρυσαετοί απαντούν αραιά στην πεδινή τάιγκα. Αυτές οι περιοχές κυριαρχούνται από συστάδες αιθαλών δένδρων όπως πεύκα, λάρικες και ερυθρελάτες, μερικές φορές και συστάδες από σημύδες και σκλήθρα στη Ν. Σκανδιναβία και τις Βαλτικές Χώρες. Οι συγκεκριμένες θέσεις είναι, σε μεγάλο βαθμό, οριακές για το πτηνό, ιδιαίτερα όταν η δασοκάλυψη είναι αραιή και «εφάπτεται» με πιο ανοικτό περιβάλλον.
Γενικά, τα προτιμώμενα εδάφη στην τάιγκα συνίστανται από εκτεταμένους σχηματισμούς όξινων τυρφώνων που δημιουργούνται από κακώς αποστραγγιζόμενα εδάφη. Στην Κ. και Α. Ευρώπη, ο χρυσαετός, σήμερα, απαντά σχεδόν αποκλειστικά σε μεγάλες οροσειρές, όπως τα Πυρηναία, οι Άλπεις, τα Καρπάθια και ο Καύκασος. Εδώ, φωλιάζει κοντά στη γραμμή των δέντρων και κυνηγάει στα υποαλπικά και αλπικά λιβάδια, καθώς και στους βοσκότοπους και τους ερεικώνες πάνω από αυτά. Επίσης, οι χρυσαετοί εμφανίζονται και στα μεσαία ορεινά υψόμετρα κατά μήκος της Μεσογείου, από την Ιβηρική και τα Όρη του Άτλαντα στο Μαρόκο, ανατολικά προς την Ελλάδα, την Τουρκία και το Κουρδιστάν. Αυτές οι περιοχές χαρακτηρίζονται από σχετικά χαμηλότερα βουνά, μεσογειακή μακία γη και υπο-εύκρατα ανοικτά δάση σε διάφορα στάδια υποβάθμισης. Η τοπική βλάστηση από πεύκα και βελανιδιές, με την τεράστια ποικιλία από σκληρόφυλλους θάμνους είναι καλώς προσαρμοσμένη στην παρατεταμένη καλοκαιρινή ξηρασία.
Από το Κουρδιστάν και τη Ν. Κασπία Θάλασσα προς τους πρόποδες της οροσειράς Χίντου Κους του Αφγανιστάν, ο τυπικός βιότοπος του χρυσαετού είναι οι εύκρατες/υπο-ερημικές οροσειρές που περιβάλλονται από τοπία στέπας με διάσπαρτα δάση. Εδώ το κλίμα είναι ψυχρότερο και πιο ηπειρωτικό από τις χώρες γύρω από τη Μεσόγειο. Οι χρυσαετοί καταλαμβάνουν τις αλπικές περιοχές από τις οροσειρές Οροσειρά Αλτάι και Παμίρ, ανατολικά προς το Θιβέτ, τη μεγάλη οροσειρά των Ιμαλαΐων, και τη ΒΔ Κίνα, όπου απαντούν σε όλο το εύρος των Τιεν Σαν. Σε αυτές τις οροσειρές, ο χρυσαετός ζει συχνά σε πολύ μεγάλα υψόμετρα, πάνω από τη γραμμή των δέντρων (> 2.500 μ.), φωλιάζει σε βραχώδεις σάρες και κυνηγάει στα παρακείμενα λιβάδια. Στο Θιβέτ, ο χρυσαετός διαβιεί στις υψηλές κορυφογραμμές και διαβάσεις του τεράστιου υδροκρίτη της Λάσα, συχνά μαζί με σμήνη γυπών των Ιμαλαΐων (Gyps himalayensis). Στα βουνά της Ιαπωνίας και της Κορέας, καταλαμβάνει φυλλοβόλα δάση και θαμνώδεις διαπλάσεις της σιβηρικής πεύκης-νάνου (Pinus pumila) που «αναδύονται» ανάμεσα στις χορτολιβαδικές εκτάσεις και τους αλπικούς ερεικώνες. Ο χρυσαετός απαντά στα βουνά, από το οροπέδιο Adrar στη Μαυριτανία μέχρι τη Β. Υεμένη και το Ομάν, όπου τα ερημικά ενδιαιτήματα στερούνται, σε μεγάλο βαθμό, βλάστησης, αλλά προσφέρουν πολλά βραχώδη οροπέδια για να υποστηρίξουν τόσο τους αετούς όσο και τη λεία τους. Στο Ισραήλ, ο ζωτικός τους χώρος είναι κυρίως οι βραχώδεις πλαγιές και οι περιοχές των μεγάλων φαραγγιών wadi, κυρίως στην έρημο και σε μικρότερο βαθμό σε περιοχές με ημι-ερημικό και μεσογειακό κλίμα. Στη ΒΑ. Αφρική, ο τυπικός οικότοπος του χρυσαετού έχει συχνά, διάσπαρτο, ερημικού τύπου χαρακτήρα, αρκετά παρόμοιο με εκείνον της Μέσης Ανατολής και της Αραβικής Χερσονήσου. Στα Όρη Bale της Αιθιοπίας, όπου η βλάστηση είναι πολύ πιο πλούσια και το κλίμα λιγότερο ξηρό από ό,τι στη ΒΑ. Αφρική, ο χρυσαετός απαντά στις κατάφυτες πλαγιές.
Βόρεια Αμερική
Οι οικοζώνες που καταλαμβάνουν οι αμερικανικοί πληθυσμοί του χρυσαετού είναι σχεδόν αντίστοιχες με εκείνες της Ευρασίας. Στη Δ. και Β. Αλάσκα και τον Β. Καναδά προς τη χερσόνησο Ungava στο Κεμπέκ, οι χρυσαετοί απαντούν στις αρκτικές παρυφές της Βόρειας Αμερικής -καθώς το είδος δεν υπεισέρχεται στην πραγματική αρκτική τούνδρα-, όπου ο ανοικτός δασικός θόλος δίνει χώρο στους χαμηλούς ερεικώνες με πόες του γένους Eriophorum. Στις περιοχές νοτίως της Αρκτικής, ο χρυσαετός είναι μακράν το μεγαλύτερο αρπακτικό πτηνό. Από την Οροσειρά της Αλάσκας, προς την Ουάσινγκτον και το Όρεγκον, ανευρίσκεται συχνά σε ψηλά βουνά πάνω από τη γραμμή των δέντρων ή σε ογκόλιθους και βράχους κατά μήκος των κοιλάδων των ποταμών κάτω από τη γραμμή των δέντρων. Ειδικά στην πολιτεία της Ουάσινγκτον, ο χρυσαετός μπορεί να βρεθεί σε αντιπυρικές ζώνες μέσα στο, κατά τα άλλα, πυκνό δάσος κωνοφόρων με σχετικά μικρή ετήσια βροχόπτωση.
Ανατολικά των Καναδικών Βραχωδών Ορέων στα βουνά του Λαμπραντόρ, ο χρυσαετός απαντά σε μικρούς πληθυσμούς, σε ψυχρές δασικές περιοχές με τύρφη και παρόμοιες μικτές, δασικές περιοχές. Στους πρόποδες των Βραχωδών Ορέων στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν πεδιάδες και λιβάδια όπου οι χρυσαετοί είναι ευρέως διαδεδομένοι, ιδιαίτερα εκεί όπου η ανθρώπινη παρουσία είναι μικρή. Εδώ, οι χορτολιβαδικές εκτάσεις με χαμηλούς λόφους και πεδιάδες είναι το τυπικό οικοσύστημα του είδους, διακοπτόμενο μόνο από συστάδες με λεύκες γύρω από τις κοιλάδες των ποταμών και τους υγροτόπους, όπου οι αετοί μπορούν να κτίσουν τις φωλιές τους.
Οι χρυσαετοί απαντούν, επίσης, στην ερημικού τύπου, Μεγάλη Λεκάνη που εκτείνεται από το Ν. Αϊντάχο στη Β. Αριζόνα και το Νέο Μεξικό. Σε αυτόν τον οικότοπο, τα δέντρα γενικά απουσιάζουν -εκτός από κάποιους κέδρους-, με βλάστηση που κυριαρχείται από πόες Artemisia και χαμηλούς θάμνους. Αν και η βλάστηση ποικίλλει λίγο περισσότερο, παρόμοιος βιότοπος καταλαμβάνεται από τους χρυσαετούς και στο Μεξικό. Ωστόσο, το είδος συνήθως απουσιάζει στη Βόρεια Αμερική από τις πραγματικές ερήμους, όπως η Σονόρα, όπου η ετήσια βροχόπτωση είναι μικρότερη από 20 εκ. Όμως, καταλαμβάνει τα βουνά και τις παράκτιες περιοχές της Καλιφόρνια και της Μπάχα Καλιφόρνια στο Μεξικό, όπου επικρατούν τα ζεστά, ξηρά καλοκαίρια και οι υγροί χειμώνες. Οι χρυσαετοί εδώ, συχνά, φωλιάζουν στα chaparral, στο δάσος και τη σαβάνα με βελανιδιές, καθώς και στα λιβάδια ανάμεσα στους λόφους χαμηλής κλίσης, με ποικίλη βλάστηση. Στις Α. ΗΠΑ, οι χρυσαετοί αναπαράγονταν, κάποτε, ευρέως στο Απαλαχιανό Πλατώ, κοντά σε καμένες εκτάσεις, ανοικτούς άδενδρους βάλτους, λιβάδια, έλη και λίμνες. Στην Α. Βόρεια Αμερική, το είδος εξακολουθεί να φωλιάζει στη χερσόνησο Γκασπέ του Κεμπέκ. Μέχρι το 1999, ένα (1) ζευγάρι χρυσαετών, ήταν ακόμη γνωστό ότι, φώλιαζε στο Μέιν, αλλά τώρα πιστεύεται ότι, το είδος δεν αναπαράγεται πλέον στις Α. ΗΠΑ. Οι χρυσαετοί που αναπαράγονται στον A. Καναδά, ξεχειμωνιάζουν στα ορεινά λιβάδια και ερεικώνες στο Απαλαχιανό Πλατώ, ιδιαίτερα στην Πενσυλβάνια, τη Νέα Υόρκη, τη Δυτική Βιρτζίνια, το Μέριλαντ και τη Βιρτζίνια. Οι περισσότερες θεάσεις χρυσαετών στις Α. ΗΠΑ, πρόσφατα, περιορίζονται μέσα ή κατά μήκος της γραμμής νοτιοδυτικά του Απαλαχιανού Πλατώ (το 30% των καταγραφών) και εντός της περιοχής της μεγάλης Παράκτιας Πεδιάδας (33% των καταγραφών).
Παρόλο που φωλιάζουν τακτικά στους βαλτώδεις τυρφώνες του αρκτικού δάσους, οι χρυσαετοί δεν συνδέονται εν γένει με υγρότοπους και, απεναντίας, μπορούν να βρεθούν κοντά σε μερικά από τα πιο ξηρά σημεία στη γη. Οι πληθυσμοί που διαχειμάζουν στις Α. Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο, συνορεύουν συχνά με απότομες κοιλάδες ποταμών, ταμιευτήρες και έλη των περιοχών της ενδοχώρας, καθώς και βάλτους εκβολών ποταμών, νησίδες αποκοπής, διαχειριζομένους υγροτόπους, και «στόματα» μεγάλων ποτάμιων συστημάτων στις παράκτιες περιοχές. Οι υγρότοποι αυτοί είναι ελκυστικοί λόγω της κυριαρχίας της ανοικτής βλάστησης, τις μεγάλες συγκεντρώσεις θηραμάτων και, βέβαια, τη γενική απουσία ανθρώπινης όχλησης. Στις μεσοδυτικές ΗΠΑ, οι χρυσαετοί δεν είναι ασυνήθιστο να συχνάζουν κατά τη διάρκεια του χειμώνα, κοντά σε ταμιευτήρες και καταφύγια άγριας ζωής που παρέχουν ευκαιριακούς τροφικούς πόρους, κυρίως υδροβίων πτηνών.
Μέσα βιομετρικά στοιχεία
Πηγές: thumb|right|350px|Πορτραίτο ενήλικου χρυσαετού Ο χρυσαετός είναι το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό μέλος του γένους Aquila, παρόμοιος σε μέγεθος με τον βασιλαετό, αλλά με μεγαλύτερο εκπέτασμα (άνοιγμα πτερύγων) σε σχέση με αυτόν. Σημειωτέον ότι, τα διάφορα υποείδη διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους, ως προς τις διαστάσεις και το βάρος (βλ. Πίνακα υποειδών). Σε γενικές γραμμές, τα μεγαλύτερα μέλη ανήκουν στο υποείδος daphanea και τα μικρότερα στο υποείδος japonica (βλ. Πίνακα μετρήσεων υποειδών). Τα φύλα είναι παρόμοια στη μορφολογία.