cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Μεθυλτριενολόνη
Ως αναβολικό
Η μεθυλτριενολόνη είναι τοξική ουσία που μπορεί να προκαλέσει πολλές βλάβες στον οργανισμό όπως: βλάβη ή καρκίνο στο ήπαρ, καρκίνο του προστάτη, διαταραχές της λίμπιντο, της διάθεσης και της συμπεριφοράς, καθώς και εμφάνιση χαρακτηριστικών του ανδρικού φύλου στις γυναίκες. Για το λόγο αυτό δεν έχει περάσει από κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους και δεν παράγεται ή διακινείται επίσημα από κάποια γνωστή εταιρία, αλλά από παράνομα εργαστήρια. Μέχρι πρόσφατα, είχε εντοπιστεί μόνο μία περίπτωση χρήσης της ουσίας αυτής από αθλητή στην Πολωνία. Ωστόσο, το 2008 δεκαπέντε Έλληνες αθλητές βρέθηκαν ντοπαρισμένοι με τη συγκεκριμένη ουσία.
Εντοπισμός σε δείγματα Ελλήνων αθλητών
Η μεθυλτριενολόνη εντοπίστηκε σε δεκαπέντε Έλληνες αθλητές, κατά τη διάρκεια ελέγχων που έγιναν από τον Απρίλιο έως και τον Αύγουστο του 2008. Πιο συγκεκριμένα, τον Απρίλιο του 2008 η ουσία ανιχνεύτηκε σε δείγματα ούρων έντεκα αθλητών της ελληνικής ομάδας άρσης βαρών, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα το διετή αποκλεισμό τους και την παραίτηση του ομοσπονδιακού προπονητή Χρήστου Ιακώβου. Στις 21 Μαΐου του 2008 ανακοινώθηκε ότι θετικός βρέθηκε ο κολυμβητής Γιάννης Δρυμωνάκος και τιμωρήθηκε με διετή αποκλεισμό από κάθε διοργάνωση. Δυο μήνες αργότερα, σε έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στις 13 Ιουνίου του 2008 στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Στίβου, βρέθηκε θετικός σε Μ3 ο δρομέας των 400μ. Δημήτρης Ρέγας.
Η μεθυλτριενολόνη εντοπίστηκε στα δείγματα δυο ακόμα ελλήνων αθλητών που μετείχαν στην ελληνική αποστολή στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου. Του δρομέα των 200μ. Τάσου Γκούση, λίγο πριν τη μετάβασή του από την Ιαπωνία όπου προετοιμαζόταν στην Κίνα, και της αθλήτριας των 400μ. με εμπόδια Φανής Χαλκιά, που είχε κερδίσει το χρυσό μετάλλιο στο αγώνισμα στους Ολυμπιακούς του 2004.
Όλοι οι εμπλεκόμενοι αθλητές βρέθηκαν θετικοί και στα δυο δείγματα, και αρκετοί υποστήριξαν ότι είτε τους έγινε σαμποτάζ είτε υπήρξε κάποια μόλυνση με την ουσία στα συμπληρώματα διατροφής που λάμβαναν. Ωστόσο οι ισχυρισμοί αυτοί απορρίπτονται τόσο από τον πρόεδρο της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής Μίνωα Κυριακού όσο και από τη ΔΟΕ, η οποία υποστηρίζει ότι υπάρχει οργανωμένο κύκλωμα ντόπινγκ στην Ελλάδα, και αποφάσισε να κινηθεί και δικαστικά κατά της Φανής Χαλκιά και του προπονητή της. Οι περιπτώσεις αυτές κατέταξαν την Ελλάδα ως τη χώρα με τους περισσότερους ντοπέ αθλητές παγκόσμια για το 2008 και προκάλεσαν επιπλέον ελέγχους στους Έλληνες αθλητές που μετέχουν στους Ολυμπιακούς του Πεκίνου, ακόμα και αιφνιδιαστικούς ελέγχους όπως αυτοί που έγιναν στην Πηγή Δεβετζή και την Αθανασία Τσουμελέκα.
Χιου Λέοναρντ
Ο Χιου Λέοναρντ (Hugh Leonard, 9 Νοεμβρίου 1926 - 12 Φεβρουαρίου 2009) ήταν Ιρλανδός δραματουργός, σεναριογράφος για την τηλεόραση και δοκιμιογράφος. Η καριέρα του διήρκεσε περισσότερα από 50 χρόνια και στο διάστημα αυτό έγραψε περισσότερα από 18 θεατρικά έργα, δύο τόμους με δοκίμια και δύο αυτοβιογραφίες, ένα μυθιστόρημα και πολυάριθμα σενάρια για την τηλεόραση και για τον κινηματογράφο. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του έγραφε σε στήλη εφημερίδας, με το ψευδώνυμο «Παλιόγερος».
Βιογραφία
Γεννήθηκε στο Δουβλίνο στις 9 Νοεμβρίου του 1926 με το όνομα John Joseph Byrne και στη συνέχεια δόθηκε για υιοθεσία. Μεγάλωσε στο Ντάλκι, ένα προάστιο του Δουβλίνου. Για το υπόλοιπο της ζωής του με εξαίρεση το συγγραφικό ψευδώνυμο "Hugh Leonard" με το οποίο έγινε γνωστός, οι φίλοι του τον αποκαλούσαν «Τζακ».
Μορφώθηκε στο Εθνικό Σχολείο Αρρένων Χάρολντς στο Ντάλκι, και στη συνέχεια σε κολέγιο. Εργάστηκε ως υπάλληλος επί 14 χρόνια, γράφοντας παράλληλα και παίζοντας σε θεατρικά έργα για παροικιακές θεατρικές ομάδες.
Τρία από τα έργα του παρουσιάστηκαν στο θέατρο Μπρόντγουεϊ: The Au Pair Man (1973), Ντα (1978) και A Life (1980). Το πλέον πετυχημένο από τα έργα αυτά ήταν το «Ντα». για το οποίο βραβεύτηκε και με Βραβείο Τόνι μεταξύ άλλων..
Ως το 2006 έγραφε στην ιρλανδική εφημερίδα 'Sunday Independent'' με το σκωπτικό ψευδώνυμο «The Curmudgeon», δηλαδή «Παλιόγερος».
Ο Λέοναρντ απεβίωσε στην οικία του στο Ντάλκι, σε ηλικία 83 ετών, έπειτα από μακροχρόνια ασθένεια.
Επιλεγμένα έργα
Θεατρικά
Δοκίμια
Αυτοβιογραφίες
Ελληνική Παραστασιογραφία
[https://query.wikidata.org/embed.html#SELECT%20DISTINCT%20%28%3F%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%20as%20%3F%CE%BA%CF%89%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82_%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%CF%82%29%20%3F%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7Label%20%3F%CF%83%CE%B5%CE%B6%CF%8C%CE%BDLabel%20%3F%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%AF%CE%B1Label%20%3F%CE%B8%CE%AF%CE%B1%CF%83%CE%BF%CF%82Label%20%3F%CF%83%CE%BA%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CE%B8%CE%AD%CF%84%CE%B7%CF%82Label%20%3F%CF%80%CF%81%CE%B5%CE%BC%CE%B9%CE%AD%CF%81%CE%B1%20%0AWHERE%20%7B%0A%20%20%3F%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%20wdt%3AP31%20wd%3AQ7777570%3B%0A%20%20%20%20wdt%3AP50%20wd%3AQ1634447%3B%0A%20%20%20%20wdt%3AP495%20wd%3AQ41.%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cel%22.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3F%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%20wdt%3AP2348%20%3F%CF%83%CE%B5%CE%B6%CF%8C%CE%BD.%20%7D%0A%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3F%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%20wdt%3AP1191%20%3F%CF%80%CF%81%CE%B5%CE%BC%CE%B9%CE%AD%CF%81%CE%B1.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3F%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%20wdt%3AP276%20%3F%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%AF%CE%B1.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20FILTER%20NOT%20EXISTS%20%7B%3F%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%AF%CE%B1%20wdt%3AP31%20wd%3AQ194428.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3F%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%20wdt%3AP272%20%3F%CE%B8%CE%AF%CE%B1%CF%83%CE%BF%CF%82.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3F%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%20wdt%3AP57%20%3F%CF%83%CE%BA%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CE%B8%CE%AD%CF%84%CE%B7%CF%82.%20%7D%0A%7D%0A%20%20ORDER%20BY%20ASC%20%28%3F%CF%83%CE%B5%CE%B6%CF%8C%CE%BDLabel%29%20%28%3F%CF%80%CF%81%CE%B5%CE%BC%CE%B9%CE%AD%CF%81%CE%B1%29%0A Κατάλογος ελληνικών θεατρικών παραστάσεων του Χ. Λέοναρντ].
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Ιρλανδοί θεατρικοί συγγραφείς Κατηγορία:Ιρλανδοί δοκιμιογράφοι Κατηγορία:Ιρλανδοί σεναριογράφοι
Αυτοκράτορας της Αιθιοπίας
Ο Αυτοκράτορας της Αιθιοπίας (nəgusä nägäst στην αιθιοπική γλώσσα, που σημαίνει «βασιλιάς των βασιλέων») ήταν ο κληρονομικός ανώτατος άρχοντας και ηγέτης της Αιθιοπίας, η μοναρχία στην οποία μπορεί να αναχθεί στο 950 π.Χ. , μέχρι την κατάργηση της μοναρχίας το 1974. Ο Αυτοκράτορας ήταν ο αρχηγός του κράτους και επικεφαλής της κυβερνήσεως, με την υπέρτατη εκτελεστική, δικαστική και νομοθετική εξουσία στη χώρα αυτή. Η αυτοκρατορική κατοικία ήταν το Ανάκτορο Μενελίκ στην πρωτεύουσα Αντίς Αμπέμπα.
Ως πρώτος Αυτοκράτορας στην Ιστορία αναφέρεται ο Μενελίκ Α΄, ενώ ο τελευταίος υπήρξε ο Χαϊλέ Σελασιέ Α΄. Ο κύριος σημερινός διάδοχος στον θρόνο σε περίπτωση επαναφοράς της μοναρχίας θα ήταν ο Ζερά Ιακώβ Αμχά Σελασιέ, εγγονός του προηγούμενου.
Ο τίτλος
Η ονομασία «Βασιλεύς των Βασιλέων», που σε αυτή την περίπτωση αποδίδεται στην ελληνική με τη λέξη «αυτοκράτορας» (όπως και στην αγγλική, ως emperor of Ethiopia) χρονολογείται από την αρχαία Μεσοποταμία, αλλά χρησιμοποιήθηκε στο Βασίλειο της Αξώμης από τον Σεμπρούθη (περ. 250 μ.Χ.). Ωστόσο, ο Γιούρι Κομπιστσάνοφ χρονολογεί τη χρήση από το 296-297. Η χρήση του τίτλου, τουλάχιστον από τη βασιλεία του Γιεκούνο Αμλάκ και μετά, σήμαινε ότι οι επαρχιακοί κυβερνήτες, ιδίως οι υποτελείς φεουδάρχες του Γκοτζάμ, της επαρχίας Βελέγκα, των επαρχιών προς την πλευρά της θάλασσας και αργότερα του Σεβά, είχαν τον τιμητικό τίτλο του nəgus, δηλαδή του «βασιλιά».
Εκτός από «Βασιλεύς των Βασιλέων», ο Αυτοκράτορας της Αιθιοπίας έφερε τους τίτλους «Εκλεκτός του Θεού» και «Κατακτών Λέων της φυλής του Ιούδα» (ή απλώς «Λέων του Ιούδα»).
Η προσφώνηση του αυτοκράτορα ήταν «η αυτού αυτοκρατορική μεγαλειότης».
Η σύζυγος του Αυτοκράτορα αναφερόταν ως ətege. Μόνο η Αυτοκράτειρα Ζαουντίτου χρησιμοποιούσε τον τίτλο nəgəstä nägäst («Βασίλισσα των Βασιλέων») για να δείχνει ότι βασίλευε αυτοδύναμα, και όχι τον τίτλο ətege.
Διαδοχή
thumb|right|200px|Το αυτοκρατορικό λάβαρο (πρόσθια όψη) thumb|right|200px|Το αυτοκρατορικό λάβαρο (οπίσθια όψη) Αντίθετα με τις ευρωπαϊκές μοναρχίες, η διαδοχή στον θρόνο με τον θάνατο του Αυτοκράτορα μπορούσε να διεκδικηθεί από οποιονδήποτε άρρενα συγγενή του εξ αίματος: γιους, αδελφούς, θείους ή εξαδέλφους. Οι πρωτότοκοι προτιμούνταν, αλλά όχι πάντα. Ως αποτέλεσμα, δύο ενέργειες λάβαιναν χώρα όταν πέθαινε ένας Αυτοκράτορας: Η πρώτη, μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, ήταν ο προληπτικός εγκλεισμός όλων των πιθανών διεκδικητών του θρόνου σε μία ασφαλή τοποθεσία, κάτι που περιόριζε δραστικά την ικανότητά τους να αναστατώσουν τη χώρα με εξεγέρσεις ή να αμφισβητήσουν τη διαδοχή. Η δεύτερη ήταν, με αυξανόμενη συχνότητα κατά τους τελευταίους αιώνες, η επιλογή του νέου Αυτοκράτορα από ένα συμβούλιο των ανώτατων αξιωματούχων της Αυτοκρατορίας, τόσο κοσμικών, όσο και θρησκευτικών.
Οι αιθιοπικές παραδόσεις διαφωνούν ως προς το πότε άρχισε η πρώτη συνήθεια, του εγκλεισμού όλων των πιθανών διεκδικητών του θρόνου στο λεγόμενο «Βουνό των πριγκίπων». Μία παράδοση την αποδίδει στον βασιλιά Γιεμρεχάνα Κρεστός της Δυναστείας Ζαγκουέ, που λέγεται ότι εμπνεύσθηκε την ιδέα από ένα όνειρο, ενώ μία άλλη την αποδίδει σε παλαιότερη εποχή και αναφέρει ως πρώτο τόπο εγκλεισμού το μοναστήρι του Ντεμπρέ Ντάμο, που καταλήφθηκε από τη βασίλισσα του 10ου αιώνα Γκούντιτ (Ιουδήθ), η οποία απεμόνωσε 200 πρίγκιπες εκεί μέχρι τον θάνατό τους. Πιθανότατα όμως η πρακτική αυτή άρχισε με τον Αυτοκράτορα Γουεντέμ Αράντ (1299–1314). Μία σύγχρονη προσέγγιση είναι ότι την χρησιμοποιούσαν περιπτωσιακά από τα πανάρχαια χρόνια, καθώς το κοινό αιθιοπικό σύστημα διαδοχής επέτρεπε σε όλους τους άρρενες απογόνους να διαδέχονται στις επαρχίες της Αυτοκρατορίας, πράγμα που ωστόσο ήταν αντίθετο με τη συγκράτηση της ενότητας της χώρας.
Οι πιθανοί διεκδικητές του θρόνου φυλακίζονταν στο όρος Αμπά Γκεσέν, μέχρι που ο ιμάμης Αχμέντ Γκραγκν κατέλαβε και κατέστρεψε την τοποθεσία τον 16ο αιώνα. Από τότε μέχρι τα μέσα του 18ου αιώνα ο εγκλεισμός γινόταν στο όρος Wehni.
Παρότι ο Αυτοκράτορας της Αιθιοπίας είχε θεωρητικώς απεριόριστη εξουσία πάνω στους υπηκόους του, οι σύμβουλοί του σταδιακά άρχισαν να διαδραματίζουν μεγαλύτερο ρόλο στη διακυβέρνηση της χώρας, καθώς αρκετούς Αυτοκράτορες διαδεχόταν είτε ένα ανήλικο παιδί, είτε ένας από τους έγκλειστους πρίγκιπες, που μπορούσε να αποδράσει από το βουνό μόνο με έξωθεν βοήθεια. Ως αποτέλεσμα, από τα μέσα του 18ου αιώνα η αυτοκρατορική εξουσία είχε κατά μεγάλο μέρος μεταφερθεί στους υπασπιστές, με ακραίο παράδειγμα τον Ρας Μιχαήλ Σεχούλ της επαρχίας Τιγκράι, ο οποίος είχε την πραγματική εξουσία στην Αυτοκρατορία και ενθρόνιζε ή εκθρόνιζε Αυτοκράτορες κατά βούληση.
Νομιμοποίηση
Οι Αυτοκράτορες της Αιθιοπίας στήριζαν το δικαίωμά τους στην εξουσια με βάση δύο δυναστικούς ισχυρισμούς: την καταγωγή τους από τους βασιλείς της Αξώμης και την καταγωγή τους από τον Μενελίκ Α΄, γιο του Σολομώντος και της Μακέδα, της Βασίλισσας του Σαβά.
Ο ισχυρισμός της καταγωγής από τους βασιλείς της Αξώμης βασίζεται στη θέση του Γιακούνο Αμλάκ πως ήταν απόγονος του τελευταίου από αυτούς, του Ντιλ Ναόντ, από τον πατέρα του, παρότι νίκησε και σκότωσε τον τελευταίο βασιλιά της Δυναστείας Ζαγκουέ στη μάχη. Η διεκδίκησή του στον θρόνο βοηθήθηκε από τον γάμο του με την κόρη αυτού του βασιλιά, παρότι γενικώς οι Αιθίοπες δεν αναγνωρίζουν ως διεκδικητές του θρόνου απογόνους από την πλευρά της μητέρας.
Ο ισχυρισμός της καταγωγής από τον Μενελίκ Α΄ βασίζεται στη θέση ότι και οι βασιλείς της Αξώμης ήταν απόγονοι του Μενελίκ Α΄, θέση που εκφράζεται καθαρά στο Kebra Nagast. Ενώ τα σωζόμενα αρχεία αυτών των βασιλέων δεν διαφωτίζουν ως προς την καταγωγή τους, αυτός ο γενεαλογικός ισχυρισμός καταγράφεται για πρώτη φορά τον 10ο αιώνα από έναν `Αραβα ιστορικό. Οι ερμηνείες για αυτόν τον ισχυρισμό ποικίλλουν πολύ. Κάποιοι, οι περισσότεροι στο εσωτερικό της Αιθιοπίας, τον δέχονται ως ακριβή πραγματικότητα. Στο άλλο άκρο, άλλοι (οι περισσότεροι μη Αιθίοπες) τον θεωρούν ως έκφραση προπαγάνδας, που προσπαθεί να συνδέσει τη νομιμοποίηση του κράτους με την Αιθιοπική Εκκλησία. Ορισμένοι μελετητές υιοθετούν μία μέση προσέγγιση, επιχειρώντας να ανακαλύψουν μία σύνδεση είτε ανάμεσα στην Αξώμη και στο Βασίλειο του Σαβά (στη σημερινή Υεμένη), είτε ανάμεσα στην Αξώμη και στο Βασίλειο του Ιούδα πριν τη Βαβυλωνιακή Αιχμαλωσία. Εξαιτίας της ελλείψεως πρωτογενών πηγών, είναι αδύνατο να διακριβωθεί ποια θεωρία είναι η ορθή, ή έστω η πιθανότερη.
Η Δυναστεία του Σολομώντος
thumb|right|200px|Ο Λέων του Ιούδα Η λεγόμενη «αποκατεστημένη Δυναστεία του Σολομώντος», που διεκδικούσε την καταγωγή της από τους παλαιούς βασιλείς της Αξώμης, κυβέρνησε την Αιθιοπία από τον 13ο αιώνα μ.Χ. ως το 1974, με την παρεμβολή μόνο δυο-τριών σφετεριστών. Ο σημαντικότερος σφετεριστής ήταν ο Κάσσα του Κουάρα, ο οποίος το 1855, έχοντας τον έλεγχο όλης της χώρας, στέφθηκε αυτοκράτορας με το όνομα Θεόδωρος Β΄ (ανέπτυξε τη θεωρία ότι καταγόταν από τον Σολομώντα από θηλυκό απόγονο). Μετά την ήττα και τον θάνατό του, ο Dejazmatch Kassai ανέλαβε υπό το όνομα Ιωάννης Δ΄, ωστόσο η δική του καταγωγή από θηλυκό απόγονο της Δυναστείας του Σολομώντος ήταν ένα διακριβωμένο γεγονός. Μετά τον θάνατο του Ιωάννη Δ΄ ανέβηκε στον θρόνο ο Μενελίκ του Σαβά, μέλος της Δυναστείας από απευθείας άρρενες απογόνους, αποκαθιστώντας έτσι τη σειρά της αρρενογόνου διαδοχής.
Οι γνωστότεροι Αυτοκράτορες μετά τον Θεόδωρο Β΄ ήταν οι Ιωάννης Δ΄, Μενελίκ Β΄ και Χαϊλέ Σελασιέ. Ο Μενελίκ Β΄ σημείωσε μία μεγάλη στρατιωτική νίκη κατά των Ιταλών εισβολέων τον Μάρτιο του 1896 στη Μάχη της Άντουα, την πρώτη μεγάλη νίκη αφρικανικού έθνους ενάντια σε μία αποικιοκρατική δύναμη. Ο Μενελίκ όμως παρεχώρησε την Ερυθραία στην Ιταλία και πούλησε το Τζιμπουτί στη Γαλλία. Μετά από αυτόν, όλοι οι Αυτοκράτορες ήταν απόγονοι της Δυναστείας από γυναίκες. Η αρσενική γραμμή διαδοχής υπήρχε ακόμα, δια των απογόνων του εξαδέλφου του Μενελίκ, Dejazmatch Taye Gulilat, αλλά είχε παραγκωνισθεί κυρίως εξαιτίας της προσωπικής αντιπάθειας του Μενελίκ για αυτόν τον κλάδο της οικογένειας. Οι διάδοχοι του Μενελίκ κυβέρνησαν τη χώρα μέχρι το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1974.
Το ιταλικό καθεστώς
Το 1936, με την κατάκτηση της Αιθιοπίας από τους Ιταλούς, ο Αυτοκράτορας Χαϊλέ Σελασιέ υποχρεώθηκε να φύγει στο εξωτερικό. Ο Μπενίτο Μουσολίνι ανεκήρυξε την Αιθιοπία μαζί με την Ερυθραία και τη Σομαλία (ήδη ιταλικές αποικίες) «αποικιακή Αυτοκρατορία». Ο Ιταλός βασιλιάς Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ΄ ανακηρύχθηκε Αυτοκράτορας της Αιθιοπίας, ένας τίτλος που θεωρήθηκε παράνομος από μέρος της διεθνούς κοινότητας και διάρκεσε μόλις 5 χρόνια.
Επιστροφή του Χαϊλέ Σελασιέ
Ο Χαϊλέ Σελασιέ επέστρεψε μετά την κατάκτηση κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο της ιταλικής Ανατολικής Αφρικής από τους Βρετανούς, οι οποίοι τον αποκατέστησαν επίσημα στην εξουσία τον Ιανουάριο του 1942.
Η θέση του Αυτοκράτορα της Αιθιοπίας και η γραμμή διαδοχής στον αιθιοπικό θρόνο καθορίστηκαν με ακρίβεια σε αμφότερα τα συντάγματα που υιοθετήθηκαν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Χαϊλέ Σελασιέ: το σύνταγμα της 16ης Ιουλίου 1931 και το αναθεωρημένο του Νοεμβρίου 1955.
Κατά μία άποψη, ως τελευταίος μονάρχης της Αιθιοπίας μπορεί να θεωρηθεί ο Αμχά Σελασιέ, γιος του Χαϊλέ Σελασιέ, στον οποίο το Ντεργκ προσέφερε τον θρόνο μετά την εκθρόνιση του πατέρα του το 1974. Επειδή ο Αμχά Σελασιέ, που δικαιολογημένα δεν εμπιστευόταν το Ντεργκ, αρνήθηκε να επιστρέψει στην Αιθιοπία για να κυβερνήσει, το Ντεργκ ανακοίνωσε ότι η μοναρχία είχε τελειώσει τον Μάρτιο του 1975. Τον Απρίλιο του 1989 ο Αμχά Σελασιέ κηρύχθηκε «Αυτοκράτορας εν εξορία» στο Λονδίνο, με τη διαδοχή να χρονολογείται από την ημερομηνία θανάτου του πατέρα του (Αύγουστος 1975) αντί για την ημερομηνία της εκθρονίσεώς του τον Σεπτέμβριο του 1974. Το 1993 μία ομάδα αποκαλούμενη «Συμβούλιο Στέμματος της Αιθιοπίας», που περιελάμβανε αρκετούς απογόνους του Χαϊλέ Σελασιέ, ισχυρίσθηκε ότι ο θεσμός του «Βασιλέως των Βασιλέων» υπήρχε ακόμα και ήταν η νόμιμη εξουσία της χώρας. Ωστόσο, το αιθιοπικό σύνταγμα του 1995 επιβεβαίωσε την κατάργηση της Αυτοκρατορίας.
Αγγλική γλώσσα
Η αγγλική γλώσσα (αγγλικά: English, IPA ) είναι γλώσσα της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας και ειδικότερα του δυτικού γερμανικού υποκλάδου του γερμανικού κλάδου. Συγκεκριμένα αποτελεί μέλος της αγγλικής υποομάδας της αγγλοφριζικής ομάδας. Η αγγλική γλώσσα έλκει την καταγωγή της από την Αγγλία και είναι η μητρική γλώσσα της πλειονότητας των κατοίκων του Ηνωμένου Βασιλείου, των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, του Καναδά, της Αυστραλίας, της Νέας Ζηλανδίας, της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας και της Αγγλόφωνης Καραϊβικής. Χρησιμοποιείται, επίσης, ως δεύτερη ή επίσημη γλώσσα σε πολλές χώρες του κόσμου, κυρίως σε όσες αποτελούν μέλη της Κοινοπολιτείας των Εθνών, καθώς και σε πολλούς διεθνείς οργανισμούς.
Η σύγχρονη αγγλική γλώσσα, η οποία μερικές φορές χαρακτηρίζεται ως η πρώτη παγκόσμια lingua franca, κατέχει κυρίαρχη θέση ως διεθνής γλώσσα στους τομείς των επικοινωνιών, της επιστήμης, των επιχειρήσεων, της πολιτικής και της διπλωματίας, της ψυχαγωγίας, της αεροναυτιλίας και της ραδιοεπικοινωνίας, και των ηλεκτρονικών υπολογιστών και του διαδικτύου. Αποτελεί μία από τις συνολικά έξι επίσημες γλώσσες του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, μία από τις 23 επίσημες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου κατέχει τη δεύτερη θέση ως μητρική γλώσσα και την πρώτη ως ξένη γλώσσα με ποσοστό 51%, τη μοναδική επίσημη της Κοινοπολιτείας των Εθνών, ενώ χρησιμοποιείται και σε πολλούς ακόμη διεθνείς οργανισμούς.
Η παλιά αγγλική γλώσσα ήταν κατά βάση γερμανική ως προς το λεξιλόγιο και έμοιαζε αρκετά με γλώσσες όπως τα ολλανδικά και τα φριζικά. Το 1066 η νορμανδική κατάκτηση της Αγγλίας άλλαξε για πάντα την αγγλική γλώσσα, καθώς η χρήση της αγγλονορμανδικής και της λατινικής γλώσσας στην κυβέρνηση για τρεις αιώνες οδήγησε στην δημιουργία μιας αγγλικής γλώσσας με πολύ μεγάλο ποσοστό λατινικών λέξεων, σχεδόν 60%, ενώ το ποσοστό των γερμανογενών λέξεων είναι 25 με 35%. Έρευνες θέτουν το ποσοστό ελληνικών λέξεων στα αγγλικά γύρω στο 5 με 6% του συνολικού λεξιλογίου της αγγλικής. Έχουν υπάρξει ανεπιτυχείς προσπάθειες για την αντιστροφή αυτής της αλλαγής στο διάβα των αιώνων.
Αφετηρία της τεράστιας εξάπλωσης της αγγλικής γλώσσας υπήρξε η ίδρυση αποικιών, οι πολεμικές κατακτήσεις και οι διπλωματικές συμφωνίες, οι οποίες οδήγησαν στην ίδρυση κτήσεων, αποικιακών κρατών και προτεκτοράτων και στην κατοχή περιοχών υπό το καθεστώς της εντολής, τις οποίες πέτυχε το Ηνωμένο Βασίλειο από τον 16ο έως και τον 20ο αιώνα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο στα τέλη του 19ου αιώνα η πολιτική ισχύς της Βρετανικής Αυτοκρατορίας επέβαλε την αναγνώριση της αγγλικής γλώσσας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ένας ακόμη σημαντικός λόγος που βοήθησε στην εξάπλωση της αγγλικής γλώσσας, αποτέλεσε η ανάδειξη των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, η πλειοψηφία των κατοίκων των οποίων έχει ως μητρική γλώσσα την αγγλική, σε υπερδύναμη μετά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο και η επακόλουθη οικονομική και πολιτιστική επιρροή τους παγκοσμίως, με τη βοήθεια και της εξάπλωσης των μέσων ενημέρωσης και του διαδικτύου.
Η γνώση της αγγλικής έχει καταστεί απαραίτητη σε ένα ευρύ εργασιακό φάσμα, ενώ σε πολλές χώρες, στις οποίες δεν αποτελεί επίσημη γλώσσα, είναι απαραίτητη ως προσόν για την εξεύρεση εργασίας, με αποτέλεσμα πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλον τον κόσμο να την μιλούν, τουλάχιστον στο βασικό της επίπεδο. Στο ελληνικό σύστημα εκπαίδευσης τα Αγγλικά διδάσκονται από την τρίτη τάξη του Δημοτικού μέχρι την τρίτη τάξη του Λυκείου ως πρώτη ξένη γλώσσα.
Η παγκόσμια εξάπλωση της αγγλικής γλώσσας και η χρήση της ως διεθνούς γλώσσας, συνέτεινε στη συρρίκνωση της γλωσσικής ποικιλομορφίας, κυρίως στις περιοχές της Αυστραλασίας και της Βόρειας Αμερικής, ενώ μέσω της συνεχούς επίδρασής της, συνέτεινε στη γλωσσική φθορά άλλων γλωσσών, από την άποψη του λεξιλογίου, της γραμματικής και του συντακτικού. Από την άλλη μεριά, όμως, αυτή καθαυτή η παγκόσμια εξάπλωσή της συνέτεινε στη φθορά της ίδιας της αγγλικής γλώσσας από τις κατά τόπους πληθυσμιακές ομάδες οι οποίες τη χρησιμοποιούσαν και τη χρησιμοποιούν, γεγονός το οποίο κατέληξε έως και στη δημιουργία γλωσσών διαφορετικής γλωσσικής οικογένειας, όπως είναι οι κρεολικές γλώσσες και οι γλώσσες πίτζιν.
Οι αγγλόφωνοι χρησιμοποιούν το εξής αλφάβητο:
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z
Προϊστορία
Πριν από την κατάκτηση της Βρετανίας από τους Ρωμαίους, αρχικά από τον Ιούλιο Καίσαρα το 55 π.Χ. και στη συνέχεια από τον Κλαύδιο το 42 μ.Χ., δεν υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες για τη γλώσσα η οποία μιλιόταν στα Βρετανικά νησιά. Οι Ρωμαίοι, όταν έφτασαν στη Βρετανία, βρήκαν ένα Κελτικό φύλο, τους Βρετανούς, οι οποίοι είχαν έλθει προγενέστερα ως εισβολείς από την ηπειρωτική Ευρώπη, γύρω στα μέσα της πρώτης χιλιετίας π.Χ. Οι Βρετανοί αντιστάθηκαν πεισματικά στη ρωμαϊκή εισβολή, όμως τελικά νικήθηκαν και οι Ρωμαίοι σταδιακά κατέκτησαν το μεγαλύτερο μέρος της χώρας.
Παρ' όλα αυτά, η ρωμαϊκή εξουσία περιορίστηκε εξαιτίας των φυσικών εμποδίων, τα οποία οριοθετούσαν τα όρη της Σκωτίας και της Ουαλίας, στα οποία κατέφυγαν οι Κέλτες. Έτσι, οι Ρωμαίοι αναγκάστηκαν να περιοριστούν στα ήδη κατακτημένα εδάφη, κτίζοντας τείχη, όπως το περίφημο Τείχος του Αδριανού, τμήματα του οποίου σώζονται έως σήμερα, κατασκευάζοντας στρατόπεδα και οχυρώνοντας πόλεις για να προστατευθούν από τις επιθέσεις των ορεσίβιων κελτικών φύλων. Έξω από την ελεγχόμενη από τους Ρωμαίους περιοχή, η παλαιά κελτική γλώσσα ήταν σε σχεδόν αποκλειστική χρήση και τα Λατινικά δεν κατάφεραν να επιβληθούν, όπως συνέβη στην υπόλοιπη Αγγλία και κυρίως στις μεγαλύτερες πόλεις της. Τελικά το 410 οι Ρωμαίοι αποχώρησαν για να υπερασπιστούν την ίδια τη Ρώμη η οποία απειλούνταν από τους Γότθους.
Το κενό εξουσίας στα Βρετανικά νησιά έδωσε την ευκαιρία στους Σκώτους και τους Πίκτους από τον βορρά να επιχειρούν συνεχείς επιδρομές λεηλατώντας και καταδιώκοντας τους υπό ρωμαϊκή πολιτιστική επιρροή Κέλτες οι οποίοι αναγκάστηκαν να ζητήσουν βοήθεια από τους Ρωμαίους. Οι Ρωμαίοι, όμως ήταν τόσο απασχολημένοι με τα δικά τους προβλήματα, που η έκκληση απευθύνθηκε εις ώτα μη ακουόντων. Έτσι, οι Ρωμαιο-Κέλτες αυτοί, αναγκάσθηκαν να αναζητήσουν αλλού βοήθεια και προσέφυγαν στις γερμανικές φυλές των Σαξόνων οι οποίοι κατοικούσαν στις ακτές της σημερινής βόρειας Γερμανίας.
Επιρροές από την κελτική γλώσσα
Στα Βρετανικά νησιά, η Πρωτοκελτική γλώσσα εξελίχθηκε στις ομιλούμενες ακόμη και σήμερα κελτικές γλώσσες της Γοϊδελικής υποοικογένειας και συγκεκριμένα στα Κελτικά Σκωτικά, στα Ιρλανδικά και στη γλώσσα Μανξ και τις γλώσσες της Βρυθονικής υποοικογένειας και συγκεκριμένα στην Ουαλική, στην Κορνουαλική και στη Βρετονική της Γαλλίας. Εκτός από τα βρετονικά, οι παραπάνω κελτικές γλώσσες έχουν χαρακτηριστεί από μεγάλη γεωγραφική γλωσσική μετάβαση υπέρ της αγγλικής.
Παρ' όλη τη μακρά ιστορική παρουσία των κελτικών γλωσσών στα Βρετανικά νησιά, οι επιρροές τους στην αγγλική γλώσσα είναι αξιοσημείωτα μικρές. Ελάχιστες είναι οι λέξεις τις οποίες η αγγλική υιοθέτησε από τα κελτικά κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο και ακόμη λιγότερες αυτές οι οποίες παρέμειναν σε χρήση έως σήμερα, από τις οποίες πολλές μόνον σε διαλεκτική χρήση.
Επιρροές από τη λατινική γλώσσα
Τα Λατινικά γενικά άσκησαν μεγάλη επιρροή στην ιστορία της αγγλικής γλώσσας. Στην περίοδο της ρωμαϊκής κυριαρχίας (55 π.Χ. - 410 μ.Χ.) οι λεγεωνάριοι του ρωμαϊκού στρατού και οι έμποροι από την ηπειρωτική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία έδωσαν νέα ονόματα σε αντικείμενα της περιοχής και εισήγαγαν νέες έννοιες, χρησιμοποιώντας πολλές φορές λέξεις τις οποίες οι ίδιοι είχαν δανειστεί από τα Ελληνικά. Περίπου οι μισές από αυτές τις λέξεις αφορούσαν σε φυτά, ζώα, φαγητά και ποτά, και οικιακά είδη, ενώ λέξεις οι οποίες αφορούσαν σε άλλους σημαντικούς τομείς είχαν σχέση με την ένδυση, τα κτήρια και την κατασκευή τους, τους στρατιωτικούς και τους νομικούς θεσμούς, το εμπόριο και τη θρησκεία.
Αρχαία αγγλική γλώσσα
Ο συγχρωτισμός των πρώτων αποίκων με τους σκανδιναβούς εισβολείς, είχε ως αποτέλεσμα τη γραμματική απλοποίηση και τον λεξιλογικό εμπλουτισμό του αρχικού αγγλοφριζικού γλωσσικού υποστρώματος. Η νορμανδική κατάκτηση οδήγησε στον εγκεντρισμό, πάνω σ' αυτό το γερμανικό γλωσσικό υπόστρωμα, ενός περισσότερο εκλεπτυσμένου φάσματος λέξεων από τον Ιταλικό κλάδο. Αυτή η νορμανδική γλωσσική επιρροή εισέβαλε στα αγγλικά κυρίως μέσω της δικαστικής και της κυβερνητικής γλώσσας. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η αγγλική γλώσσα αναπτύχθηκε στον μέγιστο βαθμό ως δανειζόμενη γλώσσα, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τη μεγάλη ευελιξία και προσαρμοστικότητα, και το τεράστιο λεξιλόγιο.
Ταξινόμηση και συγγενικές γλώσσες
Η αγγλική γλώσσα ανήκει στον δυτικό γερμανικό υποκλάδο του γερμανικού κλάδου της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας γλωσσών. Η πλησιέστερη συγγενικά ζωντανή γλώσσα προς τα αγγλικά, είναι τα Σκωτικά (Σκωτς), τα οποία ομιλούνται κατά κύριο λόγο στη Σκωτία και σε περιοχές της Βόρειας Ιρλανδίας. Η Σκωτική γλώσσα (Σκωτς) αντιμετωπίζεται από τους γλωσσολόγους είτε ως διαφορετική γλώσσα, είτε ως ομάδα διαλέκτων της αγγλικής. Η αμέσως κοντινότερη συγγενική γλώσσα της αγγλικής είναι η φριζική γλώσσα, η οποία ομιλείται στη βορειοδυτική Γερμανία και στη βόρεια Ολλανδία. Σε μικρότερο βαθμό συγγενικές ζωντανές γλώσσες προς την αγγλική, είναι οι δυτικές γερμανικές γλώσσες, δηλαδή η ολλανδική, η κάτω γερμανική, η γερμανική και η αφρικάανς. Οι σκανδιναβικές γλώσσες του βόρειου γερμανικού υποκλάδου είναι ακόμη πιο μακρινές συγγενικά από τις υπόλοιπες γλώσσες του δυτικού γερμανικού υποκλάδου.
Πολλές γαλλικές λέξεις είναι κατανοητές σε κάποιον αγγλόφωνο (παρά το γεγονός ότι η ακουστική κατανόηση δεν είναι ανάλογη με την οπτική, λόγω της συχνά διαφορετικής προφοράς των λέξεων), ως αποτέλεσμα της υιοθέτησης εκτεταμένου λεξιλογικού υλικού από τα νορμανδικά και τα γαλλικά μετά τη νορμανδική κατάκτηση και κατευθείαν από τα γαλλικά κατά τους επόμενους αιώνες (κοντά 30%). Ως αποτέλεσμα, μεγάλο μέρος του αγγλικού λεξιλογίου προέρχεται από τα γαλλικά, με κάποιες μικρές διαφοροποιήσεις στην ορθογραφία (κυρίως στις καταλήξεις των λέξεων, στη χρήση παρωχημένων μορφών γαλλικής ορθογράφησης, κ.λπ.), όπως επίσης και στην κατά περιπτώσεις νοηματική διαφοροποίηση. Η προφορά των λέξεων οι οποίες αποτελούν γλωσσικά δάνεια από τα γαλλικά, έχει πλέον προσαρμοστεί ολοκληρωτικά στα αγγλικά πρότυπα και ακολουθεί το τυπικό υπόδειγμα τονισμού των γερμανικών γλωσσών.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Γλώσσες της Αυστραλίας Κατηγορία:Γλώσσες της Γουιάνας Κατηγορία:Γλώσσες του Ηνωμένου Βασιλείου Κατηγορία:Γλώσσες των Ηνωμένων Πολιτειών Κατηγορία:Γλώσσες της Ινδίας Κατηγορία:Γλώσσες της Ισημερινής Γουινέας Κατηγορία:Γλώσσες του Καναδά Κατηγορία:Γλώσσες της Λιβερίας Κατηγορία:Γλώσσες της Μπελίζ Κατηγορία:Γλώσσες της Νέας Ζηλανδίας Κατηγορία:Γλώσσες της Νιγηρίας Κατηγορία:Γλώσσες της Ουγκάντας Κατηγορία:Γλώσσες του Πακιστάν Κατηγορία:Γλώσσες της Ρουάντα Κατηγορία:Γλώσσες της Σκωτίας Κατηγορία:Γλώσσες της Τζαμάικας Κατηγορία:Γλώσσες του Τρινιντάντ και Τομπάγκο Κατηγορία:Γλώσσες των Φιλιππίνων Κατηγορία:Γερμανικές γλώσσες
Άλωση της Φιλαδέλφειας (1390)
Η άλωση της Φιλαδέλφειας το 1390 αφορά την άλωση του τελευταίου εναπομείναντος ανεξάρτητου βυζαντινού οικισμού της δυτικής Μικράς Ασίας από τους Τούρκους του Οθωμανικού σουλτανάτου. Κατά τραγική ειρωνεία, αλλά και αντιπροσωπευτικό της κατάστασης στην οποία είχε περιέλθει η Βυζαντινή αυτοκρατορία στα τέλη του 14ου αιώνα, τμήμα του οθωμανικού στρατού πολιορκίας αποτελούνταν από στρατιώτες στην υπηρεσία της Βυζαντινής αυτοκρατορίας.
Η Φιλαδέλφεια είχε για πολλά χρόνια καταφέρει να αποφύγει τη μοίρα γειτονικών πόλεων με το να πληρώνει φόρο προστασίας (τζιζία) σε διάφορους γαζήδες που λυμαίνονταν τη γύρω περιοχή (παρόλο που η πόλη δεν βρίσκονταν υπό ισλαμικό νόμο). Θεωρητικά η πόλη παρέμενε σε βυζαντινά χέρια, πρακτικά όμως ήταν αποκομμένη, και θα μπορούσε να παρομοιαστεί περισσότερο ως μια ανεξάρτητη "νησίδα" περιβαλλόμενη από μια θάλασσα εχθρικών εδαφών.
Το 1378, ο μετέπειτα Βυζαντινός αυτοκράτορας Μανουήλ Β' Παλαιολόγος υποσχέθηκε την παράδοση της πόλης της Φιλαδέλφειας στους Οθωμανούς ως αντάλλαγμα για τη βοήθεια που θα του παρείχε ο Οθωμανός σουλτάνος κατά τη διάρκεια του βυζαντινού εμφυλίου πολέμου του 1373-1379. Παρόλα αυτά, οι κάτοικοι της Φιλαδέλφειας αρνήθηκαν να παραδοθούν. Έτσι, το 1390 ο Οθωμανός σουλτάνος Βαγιαζήτ Α' υποχρέωσε τους Μανουήλ Β' Παλαιολόγο και Ιωάννη Ζ' Παλαιολόγο, οι οποίοι μάλιστα ήταν αντίπαλοι κατά τον βυζαντινό εμφύλιο, να συνοδεύσουν και να υποστηρίξουν τις τουρκικές δυνάμεις πολιορκίας. Η πόλη της Φιλαδέλφειας έπεσε το ίδιο έτος.
Κυκλοπροπανόνη
Στην οργανική σύνθεση, η χρήση της ίδιας της κυκλοπροπανόνης αντικαθίσταται (συχνά) από τη χρήση παραγώγων της, όπως είναι οι ακετάλες, όπως η ημιακετάλη της κυκλοπροπανόνης ή η τριμεθυλοσιλυλακετάλη της κυκλοπροπανόνης
Χημική συμπεριφορά
Η κυκλοπροπανόνη είναι ενδιάμεσο στη μετάθεση Φαβόρσκυ (Favorskii rearrangement) μεταξύ κυκλικών κετονών και καρβοξυλικών οξέων, που σχηματίζονται με διάνοιξη του δακτυλίου των πρώτων (δηλαδή των κυκλικών κετονών).
Ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της κυκλοπροπανόνης είναι ότι αντιδρά σαν 1,3-δίπολο, δίνοντας έτσι κυκλοπροσθήκες με κυκλικά διένια, όπως το φουράνιο. Ένα οξυαλλυλικό ενδιάμεσο ή ταυτομερές σθένους (που σχηματίζεται με διάνοιξη του δεσμού C#2-C#3) προτείνεται πως είναι το ενεργό ενδιάμεσο. Ομοίως προτάθηκε και μια δομή δίριζας (σε σύγκριση με το σχετικό τριμεθυλενομεθάνιο): Αρχείο:Cyclopropanonetautomericstructures.png
Οι πειραματικές ενδείξεις, όμως, δεν είναι (ικανοποιητικά) πειστικές. Άλλες αντιδράσεις του κυκλοπροπανίου (φαίνεται να) συμβαίνουν μέσω αυυών των ενδιάμεσων. Αυτό είναι φανερό σε οπτικώς ενεργές κυκλοπροπανόνες, όπως η (+)-trans-2,3-δι(τριτοταγές βουτυλο)κυκλοπφοπανόνη που ρακεμοποιείται όταν θερμαίνεται στους 80 °C.
Πηγές
Κατηγορία:Κετόνες Κατηγορία:C3 Κατηγορία:Κυκλοπροπάνια
506
Η τρέχουσα σελίδα αφορά το έτος 506 κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο
Θάνατοι
Κατηγορία:Έτη
Φρήντριχ Ντύρενματ
Ο Φρήντριχ Ράινχολντ Ντύρενματ (γερμανικά: Friedrich Dürrenmatt, 5 Ιανουαρίου 1921 - 14 Δεκεμβρίου 1990) ήταν γερμανόφωνος Ελβετός συγγραφέας, θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος, ζωγράφος και σκιτσογράφος. Θεωρείται ένας από σημαντικότερους εκπρόσωπους της ανανέωσης του γερμανόφωνου θεάτρου και ως ο κατ´ εξοχήν εθνικός συγγραφέας της Ελβετίας.
Βιογραφικό
Ο Φρήντριχ Ντύρενματ γεννήθηκε το 1921 στο Στάλντεν του Έμενταλ της Ελβετίας, το οποίο από το 1933 ανήκει διοικητικά στον δήμο Konolfingen στο καντόνι της Βέρνης της Ελβετίας. Ήταν το πρώτο παιδί του Ράινχολντ (1881-1965) και της Χούλντα (1886-1975) Ντύρενματ το γένος Zimmermann. Ο πατέρας του ήταν ένας μεταρρυθμιστής, προτεστάντης ιερέας του χωριού (βλέπε:Μεταρρύθμιση), ο παππούς του, Ούλριχ Ντύρενματ, υπήρξε πολιτικός και ποιητής. Το 1924 γεννήθηκε η αδελφή του Φερένα (Verena, ϯ 2018).
Τον Οκτώβριο του 1935 η οικογένεια του μετακόμησε στη Βέρνη, όπου ο πατέρας του έγινε ιερέας στο Diakonissenhaus. Η παγκόσμια οικονομική ύφεση 1929 χτυπά και την Ελβετία και η μεσαία τάξη γίνεται όλο και φτωχότερη. Ο Φρήντριχ Ντύρενματ επισκέφθηκε καταρχήν το Γυμνάσιο (Freies Gymnasium Bern), αργότερα το Humboldtianum και το 1941 έδωσε εξετάσεις για το απολυτήριο, το λεγόμενο Matura. Δεν υπήρξε ιδιαίτερα καλός μαθητής (Βαθμός απολυτηρίου: „σχεδόν επαρκής“) και ο ίδιος χαρακτήριζε τα σχολικά του χρόνια ως τη „χειρότερη εποχή“ της ζωής του. Άλλαξε το σχολείο γιατί δεν του άρεζε ο τρόπος του μαθήματος και γιατί το σχολείο είχε προβλήματα με τη συμπεριφορά του. Το 1941 και για ένα σύντομο χρονικό διάστημα ο Ντύρενματ υπήρξε μέλος της Ένωσης Fröntler-Vereinigung διαχωρίζοντας τη θέση του από τον πατέρα του, όπως αργότερα παραδέχτηκε και ο ίδιος.
Στις 12. Οκτωβρίου του 1946 παντρεύεται την ηθοποιό Lotti Geissler (1919-1983). Αρχικά το ζευγάρι ζούσε στη Βασιλεία (Basel), όπου και γεννήθηκε και ο γιός τους Πέτερ. Το 1948 η οικογένεια μετακομίζει στον Δήμο Ligerz στη λίμνη Μπίλερζε (Bielersee/Lac de Bienne), όπου αρχικά έμειναν στο προάστιο Schernelz και από το 1949 στο προάστιο Weiler Festi. To 1950 ο Ντύρενματ γράφει το αστυνομικό μυθιστόρημα Der Richter und sein Henker (= Ο δικαστής και ο δήμιός του) με άμεση αναφορά στις συνοριακές περιοχές όπως της περιοχής Lamboing. Το 1975 στην ταινία του ομώνυμου έργου εμφανίζεται και ως ήθοποιός στον ρόλο του Friedrich.
Ο Μαξ Φρις (Max Frisch), Ελβετός συγγραφέας, παρέλαβε από τον εκδότη θεατρικών έργων Kurt Reiss το χειρόγραφο του πρώτου θεατρικού έργου του Ντύρενματ Es steht geschrieben (= Είναι γραμμένο) και έτσι ξεκινάει η συνεργασία του με τον Ντύρενματ. Η κωμωδία αυτή βασίζεται στην εξουσία που ασκούν οι Αιρετικοί στην πόλη Μύνστερ της Γερμανίας (τον 16ο αιώνα), τους λεγόμενους Αναβαπτιστές ("Täuferreich von Münster") και ανέβηκε για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 1947 στο θέατρο Schauspielhaus Zürich προκαλώντας θεατρικό σκάνδαλο. Επειδή το θεατρικό έργο δεν βρήκε την επιθυμητή απήχηση από το κοινό, ο συγγραφέας το απέσυρρε αμέσως τον επόμενο χρόνο. Το 1948 ακολουθεί το δεύτερο θεατρικό έργο Der Blinde (= Ο τυφλός) που επίσης δεν βρήκε απήχηση. Το 1949 ανεβαίνει το τρίτο θεατρικό έργο του, η κωμωδία Romulus der Große (= Ρωμύλος ο Μέγας), αντί του θεατρικού έργου Der Turmbau zu Babel που ο Ντύρενματ κατέστρεψε.
Τα πρώτα χρόνια ως συγγραφέας ήταν πολύ δύσκολα για τον Ντύρενματ και για ολόκληρη την πενταμελή οικογένεια του. Το 1949 ήρθε στη ζωή η κόρη του Barbara και το 1951 η κόρη του Ruth. Κατόπιν η οικονομική κατάσταση της οικογένειας όλο και καλυτέρευε χάριν των συμβολαίων του με τους γερμανικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς για τα ραδιοφωνικά έργα του. Κατά το διάστημα αυτό ο εκδοτικός οίκος Arche γίνεται και ο αποκλειστικός εκδοτικός οίκος του Ντύρενματ. Τα δύο αστυνομικά έργα του (Der Richter und sein Henker και Der Verdacht) άρχισαν από το 1950 να εκδίδονται ως σειρές ιστοριών στο περιοδικό Schweizerischer Beobachter. Το 1952 η οικογένεια Ντύρενματ μετακομίζει στη μόνιμη κατοικία της, στο νεόκτιστο κτήριο στο Νόιενμπουργκ.
Το 1950 γράφτηκε η κωμωδία Die Ehe des Herrn Mississippi (= Ο γάμος του κυρίου Μισισιπί), με την οποία το 1952 σημείωσε την πρώτη του μεγάλη επιτυχία στη Γερμανία, αφού είχε απορριφθεί από τα ελβετικά θέατρα. Παγκόσμια δόξα είχε ο Ντύρενματ το 1956 με την τραγικωμωδία Der Besuch der alten Dame (= Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας). Η επιτυχία αυτού του θεατρικού έργου επισφραγίζει και την οικονομική ανεξαρτησία της οικογένειας. Την αποτυχία της „ όπερα-κωμωδίας“ Frank der Fünfte (1960) ακολουθεί το 1962 η δεύτερη παγκόσμια επιτυχία Die Physiker (= Οι φυσικοί). Το επεξεργασμένο ραδιοφωνικό έργο Herkules und der Stall des Augias (1963) (= Ο Ηρακλής και οι σταύλοι του Αυγεία) σε θεατρικό έργο δεν βρήκε απήχηση. Με το θεατρικό έργο Meteor (= Το μετέωρο), το προσωπικό ιδιαίτερό του έργο, γιορτάζει το 1966 την τρίτη και τελευταία παγκόσμια επιτυχία του ως Δραματουργός.
Για το συγγραφικό του έργο ο Ντύρενματ έλαβε πολλές διακρίσεις, όπως το 1948 το βραβείο „Welti-Preis“ για το θεατρικό έργο του Es steht geschrieben, το 1959 το βραβείο „Schillerpreis“ της πόλης Μάνχαϊμ της Γερμανίας, το 1960 το βραβείο „Grosser Schillerpreis“ και το 1977 το μετάλλιο „Buber-Rosenzweig-Medaille“. Το 1969 του απονεμήθηκε το τιμητικό αξίωμα του επίτιμου Διδάκτορα του Πανεπιστημίου Temple University της Philadelphia. Επίσης του απονεμήθηκαν και περαιτέρω τιμητικά αξιώματα επίτιμου Διδάκτορα Ιερουσαλήμ και Nizza. Στη δεκαετία του -60 ο θεατρικός συγγραφέας Ντύρενματ βρισκόταν στο αποκορύφωμα της δημοσιότητας και της επιτυχίας του. Επίσης μεγάλη δόξα γνώρισε με το σενάριο που έγραψε για την κινηματογραφική ταινία του γερμανού ηθοποιού Heinz Rühmann Es geschah am helllichten Tag (1958) που αποτέλεσε και τη βάση για το μυθιστόρημα του με τον τίτλο Das Versprechen. Αυτή η ταινία θεωρείται ακόμη και σήμερα ως μία από τις σπουδαιότερες γερμανικές αστυνομικές ταινίες.
Από το 1967 αφιερώνεται και στο πρακτικό μέρος της δουλειά του θεάτρου, αρχικά στα θέατρα της Βασιλείας, μετά από ένα έμφραγμα τον Οκτώβρη του 1969, στο θέατρο „Neuen Schauspiel AG“ της Ζυρίχης και στο τέλος στο Ντύσελντορφ της Γερμανίας. Εκεί ανέβηκαν και δύο από τις πρεμιέρες του, Porträt eines Planeten (= Το πορτραίτο ενός πλανήτη) και Titus Andronicus. Επίσης σκηνοθέτησε πολλές παραστάσεις των δικών του θεατρικών έργων, όπως το 1978 το Der Meteor (1964/65) στη Βιέννη.
Ο Ντύρενματ με την ιδιότητα του συγγραφέα ασκούσε κοινωνική κριτική παίρνοντας πολλές φορές θέση στην παγκόσμια πολιτική και δρώμενα με διάφορα κριτικά δοκίμια, διαλέξεις και ομιλίες, όπως π.χ. με τις Sätze aus Amerika (1970), με το κείμενο Τύπου Ich stelle mich hinter Israel (1973) και με μία διάλεξη στο Ελβετικό Πολυτεχνείο (ETH Zürich) της Ζυρίχης (1979) για την επέτειο των 100 χρόνων των γενεθλίων του Άλμπερτ Αϊνστάιν. Τον Φεβρουάριο του 1987 έλαβε μέρος στη Διάσκεψη Ειρήνης που συγκαλέστηκε από τον Μιχαήλ Γκορμπατσώφ (Michail Gorbatschow) στη Μόσχα. Το 1990 έβγαλε δύο εορταστικούς λόγους για τους πολιτικούς Βάτσλαβ Χάβελ (Václav Havel) και Μιχαήλ Γκορμπατσώφ (Michail Gorbatschow) που δημοσιεύτηκαν κατόπιν με τον τίτλο Kafkas Hoffnung.
Για την επίτομη έκδοση των έργων του σε 29 τόμους, το 1980 εκδόθηκαν βιβλιοθετημένα από τον εκδοτικό οίκο Arche και κατόπιν ως βιβλία τσέπης από τον εκδοτικό οίκο Diogenes, ο Ντύρενματ διασκεύασε καινούργιες αποδόσεις για τα περισσότερα έργα του. Εκείνη την εποχή ασχολήθηκε εντατικά με το προσωπικό του στυλ και με τις φιγούρες και τα τοπία των δημιουργιών του και που τελικά κατέληξαν σε δύο τόμους ''Labyrinth. Stoffe I-III (1981) και Turmbau. Stoffe IV-IX'' (1990). Από τα Typoskripten δηλ. τα κείμενα που είχε γράψει ο ίδιος στη γραφομηχανή, το 1992 δημοσιεύεται μετά θάνατον postum μία συνέχεια του έργου του Stoffe με τον τίτλο Gedankenfuge.
„Aber die Stoffe sind die Resultate meines Denkens, die Spiegel, in denen, je nach ihrem Schliff, mein Denken und damit auch mein Leben reflektiert werden.“ (= Αλλά όμως αυτό το υλικό είναι το προιόν της σκέψης μου, ο καθρέφτης όπου, ανάλογα με την πινελιά (που δίνω), καθρεπτίζεται η σκέψη μου και μαζί της και η ζωή μου.)
Στη δεκαετία του -80 έλαβε ακόμη μιά σειρά από διακρίσεις, όπως το 1983 το κρατικό Αυστριακό Βραβείο για τη συμβολή του στην Ευρωπαική Λογοτεχνία (Österreichischen Staatspreis für Europäische Literatur) και το 1986 το Βραβείο Georg-Büchner-Preis. Το έτος 1985 έλαβε το Βραβείο Λογοτεχνίας της Βαυαρίας (Bayrischen Literaturpreis (Jean-Paul-Preis) προς αναγνώριση του συνολικού λογοτεχνικού του έργου. Το 1986 έλαβε το Βραβείο Premio Mondello για την ιταλική μετάφραση του έργου του „Justiz“.
Η θεωρία του Ντύρενματ για το δράμα
Ο Ντύρενματ σπούδασε τις θεωρίες του Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898-1956) για το επικό θέατρο, και μαζί με τον Μπρεχτ θεωρείται ως από τους „πιο πρωτοποριακούς θεωρητικούς “ του θεάτρου. Επηρεασμένος από τον Μπρεχτ ως προς τις τεχνικές του, συνδυάζει το κωμικό με το τραγικό και στο έργο του κυριαρχεί το γκροτέσκο, το μακάβριο και το παράλογο. Χαρακτηριστικό δείγμα «Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας» που αρχίζει εύθυμα και συνεχίζεται εφιαλτικά. Και όπως ο Μπρεχτ έτσι και ο ίδιος επιζητούσε την απόσταση μεταξύ του κοινού και του συμβάντος πάνω στην αυλαία. Ο θεατής δεν θα πρέπει να αποδέχεται τον ρόλο ενός παθητικού καταναλωτή αλλά θα πρέπει να ενθαρρύνεται ώστε να κάνει τις προσωπικές του σκέψεις για να μάθει να έχει προσωπική και αυτόνομη γνώμη για τα συμβάντα.
Ο Ντύρενματ προτιμούσε το στυλιστικό μέσο της αποστασιοποίησης, μέσω του οποίου το αναγνωρισμένο ως κατεστημένο να εξετάζεται και να ελέγχεται λεπτομερέστατα και η αντιφατικότητα των κοινωνικών συσχετισμών να αποκαλύπτεται. Επίσης χαρακτηριστικά είναι τα τραγικά και γκροτέσκα μοτίβα του, η ένωση, ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των δήθεν ασυμβίβαστων στοιχείων. Σε αντίθεση με τον Μπρεχτ όμως ο Ντύρενματ δεν παρουσίαζε στο κοινό κάποια κοσμοθεωρία (βλέπε: Μπρεχτ: Μαρξισμός).
Ο Ντύρενματ δημιούργησε έτσι το δικό του προσωπικό στυλ της τραγικωμωδίας, ως μίαs μεικτήs φόρμουλαs από στοιχεία τραγωδίας και κωμωδίας, κατά τη γνώμη του αυτός ο τύπος αποτελεί „τη μοναδική δυνατή φόρμουλα δραματουργίας για να μπορεί να εκφραστεί η τραγωδία στις μέρες μας“. Η τραγωδία, όπως ισχυρίζεται ο Ντύρενματ στο κείμενό του Theaterprobleme (= Προβλήματα του θεάτρου, 1955), προυποθέτει „ενοχή, ανάγκη, μέτρο, εποπτεία, υπευθυνότητα“ για να φτάσει στον στόχο της που είναι η κάθαρση του καθε ένα από μας ξεχωριστά. Στην ασάφεια του μοντέρνου, σύγχρονου κόσμου, η ενοχή εξαφανίζεται αφού ξεφορτώνεται από τις πλάτες του καθενός έτσι ώστε ο μοντερνισμός να μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με το γκροτέσκο.
Ο λογοτέχνης και κριτικός λογοτεχνίας Marcel Reich-Ranicki εξύμνησε τρία έργα του Ντύρενματ που σημαδεύουν την εποχή του για τις επόμενες γενιές: „την τραγικωμωδία που αναφέρεται στην εξαγορά του ανθρώπου και στη διεφθαρμένη επίδραση της ευημερίας“ στο Der Besuch der alten Dame (1956), „την παραβολή για την απειλή της ανθρωπότητας από τον πολιτισμό“ στο Die Physiker (1962) „και τελικά την παραβολή για το αίσθημα της ενοχής του κάθε ατόμου ξεχωριστά που έχει υποτιμηθεί αφού δεν έχει ληφθεί υπόψην από τη γερμανική κριτική“ στο Die Panne (1956).
Λογοτεχνικά έργα
Σημείωση: Πολλά από τα μυθιστορήματά και τα διηγήματά του Ντύρενματ διασκευαστήκανε και σε ραδιοφωνικά έργα. Και σχεδόν από όλα τα έργα του υπάρχουν σήμερα και διαφορετικές αποδόσεις.
Ελληνικές μεταφράσεις
Περί του ζωγραφικού έργου του Ντύρενματ:
Θεατρικές παραστάσεις στην Ελλάδα
1. Der Besuch der alten Dame (Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας):
2. Der Prozess um des Esels Schatten (Σκιαμαχίες ή Περί όνου σκιάς):
3. Die Physiker (Οι φυσικοί):
4. Play Strindberg (παίζεται με αμετάφραστο τίτλο):
5. Der Mitmacher/Die Panne (Η βλάβη)
Ντύρενματ ο ζωγράφος και σκιτσογράφος
Ο Ντύρενματ σχεδίαζε από παιδί και το όνειρό του ήταν να γίνει ζωγράφος. Τελικά συνδύασε και τα δύο, ζωγραφική και λογοτεχνία και πολλές φορές μάλιστα πρώτα σκιτσάριζε τα έργα του και κατόπιν έπαιρνε από αυτά την έμπνευση για τις λογοτεχνικές του φιγούρες. Η βαρύτητα του ενδιαφέροντός του έπεσε τελικά στη λογοτεχνία. Θεωρούσε τον εαυτό του „δραματoυργικό σκιτσογράφο και ζωγράφο“ („dramaturgischer Zeichner“) δίνοντας έντονη σκηνική δυναμική στην τέχνη του. Τα μοτίβα τα αντλούσε κυρίως από τη θρησκεία και την ελληνική μυθολογία, όπως π.χ. Ο λαβύρινθος και ο Μινώταυρος, ο Πύργος της Βαβέλ, η Σταύρωση. Ο Ντύρενματ είναι εκπρόσωπος του Εξπρεσσιονισμού. Καλλιτέχνες όπως Bosch, Bruegel, Piranesi, Goya και ο Ελβετός ζωγράφος Varlin επιρρέασαν την τεχνική του. 1000 πίνακες και πολλά σκίτσα μεταξύ άλλων και σκίτσα από την παιδική του ηλικία βρίσκονται στο Centre Dürrenmatt και πολλά ακόμη σε χέρια ιδιωτών. Το ζωγραφικό του έργο :
Weblinks
Περί Φρήντριχ Ντύρενματ
Παραπομπές
Κατηγορία:Ελβετοί μυθιστοριογράφοι Κατηγορία:Ελβετοί θεατρικοί συγγραφείς Κατηγορία:Ελβετοί δοκιμιογράφοι
Α.Ο. Αχιλλέας Φαρσάλων
Ο Αθλητικός Όμιλος Φαρσάλων «Αχιλλεύς» γνωστός απλά και ως ή «Αχιλλέας Φαρσάλων», είναι αθλητικός σύλλογος με έδρα τα Φάρσαλα. Επίσημο έτος ίδρυσης του συλλόγου είναι το 1928, έχει χρώματα το κίτρινο και το μαύρο και έμβλημα τον Αχιλλέα, ομηρικός ήρωας του έπους της Ιλιάδας. Διατηρεί τμήματα ποδοσφαίρου και ανήκει στη δύναμη της Ε.Π.Σ. Λάρισας. Έχει παρουσία στα εθνικά... πρωταθλήματα, με κορυφαία τη συμμετοχή του στην Β΄ Εθνική κατηγορία. Έδρα του αποτελεί το Δημοτικό Στάδιο Φαρσάλων, χωρητικότητας 2.500 θεατών.
Ιστορία
Είναι μία από τις πιο ιστορικές ομάδες του νομού Λαρίσης καθώς έχει ιδρυθεί από το 1928. Το 1949 αναγνωρίστηκε επίσημα από την Ε.Π.Ο. με αριθμό μητρώου 312 και άρχισε να συμμετέχει στο πρωτάθλημα της Ε.Π.Σ. Θεσσαλίας, μέχρι την ίδρυση της Ε.Π.Σ. Λάρισας της οποίας αποτέλεσε ένα από τα 22 συνολικά ιδρυτικά σωματεία της το 1960. Έχει αγωνιστεί 2 φορές στην Β' Εθνική, τη σεζόν 1973-1974 και τη σεζόν 1974-1975, ενώ άλλες 3 φορές διεκδίκησε την άνοδο στην δεύτερη εθνική κατηγορία μέσω του ερασιτεχνικού πρωταθλήματος ανόδου τις χρονιές 1970, 1971 και 1976. Επίσης έχει 6 παρουσίες στην Γ' Εθνική και 15 παρουσίες στην Δ' Εθνική. Έχει αρκετές διακρίσεις, που είναι μεταξύ άλλων η κατάκτηση 2 πρωταθλημάτων Δ΄ Εθνικής, καθώς και οι κατακτήσεις 10 πρωταθλημάτων Ε.Π.Σ. Λάρισας και 7 κυπέλλων Ε.Π.Σ. Λάρισας. Από το 2009 συμμετέχει στο πρωτάθλημα της Ε.Π.Σ. Λάρισας, με εξαίρεση τη σεζόν 2017-18 που αγωνίστηκε στην Γ΄ Εθνική.
Σημαντικότεροι Παίκτες
Ποδοσφαιριστές της ομάδας ήταν, μεταξύ άλλων, γνωστά ονόματα του ελληνικού ποδοσφαίρου, όπως ο Νίκος Κεχαγιάς, Γιώργος Μουστάκας, Χρήστος Νταϊλιάνης. Οι δύο πρώτοι έχουν αγωνιστεί στην ομάδα του Α.Ο. Ξάνθης και ο τρίτος στον Ολυμπιακό Βόλου. Στην πιο πρόσφατη ιστορία του (μετά το 2000) έχουν αγωνιστεί στην ομάδα εξίσου γνωστοί ποδοσφαιριστές. Μερικοί από αυτούς είναι οι Νίκος Βούλγαρης (από ΑΕΚ), Βασίλης και Απόστολος Τσιανάκας (από ΑΕΛ), Χρήστος Οικονόμου (από Αναγέννηση Καρδίτσας), Κώστας Νεμπεγλέρας (από Ηρακλή, Άρη, ΑΕΛ, Ατρόμητο). Από την ομάδα έχουν περάσει επίσης διακεκριμένοι προπονητές, με τον πιο γνωστό, ίσως, από αυτούς τον Αργεντίνο Οράσιο Μοράλες, ο οποίος είχε διατελέσει βοηθός του Γιάτσεκ Γκμοχ στην ΑΕΛ, το 1988.
Έδρα
Το Δημοτικό Στάδιο Φαρσάλων έχει χωρητικότητα περίπου 2.500 ατόμων και διαθέτει σκεπαστή εξέδρα και δρόμους στίβου. Θεωρείται από τα μεγαλύτερα γήπεδα του νομού, μετά από AEL F.C. ARENA και Αλκαζάρ.
Χρώματα - Έμβλημα
Τα χρώματα της ομάδας είναι το κίτρινο και το μαύρο, καθώς και το άσπρο, κυρίως στους εκτός έδρας αγώνες. Το κίτρινο κυριαρχεί και στο έμβλημα του συλλόγου που αναπαριστά τον Αχιλλέα
Υποστηρικτές
Οι φίλαθλοι της ομάδας, αποκαλούμενοι Μυρμιδόνες, όπως οι αρχαίοι πολεμιστές του ήρωα Αχιλλέα, ακολουθούν την ομάδα πιστά εντός και εκτός έδρας.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατηγορία:Αθλητικοί σύλλογοι Λάρισας Κατηγορία:Ιδρύσεις αθλητικών συλλόγων το 1928 Κατηγορία:Ποδοσφαιρικές ομάδες Ελλάδας Κατηγορία:Ιδρύσεις ποδοσφαιρικών ομάδων το 1928
Νορβηγική Ακαδημία των Επιστημών και των Γραμμάτων
Η Νορβηγική Ακαδημία των Επιστημών και των Γραμμάτων (Det Norske Videnskaps-Akademi) είναι ένας ανεξάρτητος οργανισμός που ιδρύθηκε στο Όσλο το 1857 με στόχο να «προωθήσει την επιστήμη και την πνευματική κατάρτιση στη Νορβηγία». Λειτουργεί με παροχές της Νορβηγικής κυβέρνησης καθώς ενώ λαμβάνει και ιδιωτικές δωρεές. Η Ακαδημία είναι οργανωμένη σε δύο κλάδους: μαθηματικές/φυσικές επιστήμες και ανθρωπιστικές επιστήμες. Διοικείται από ένα συμβούλιο 9 μελών.
Η Ακαδημία είναι υπεύθυνη για την απονομή του βραβείου Άμπελ και του βραβείου Κάβλι.
Υπάρχει επίσης η Βασιλική Νορβηγική Κοινότητα των Επιστημών και των Γραμμάτων, η οποία ιδρύθηκε το 1760 στο Τρόντχαϊμ.