cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ལས་གཡོག་ལྷན་ཁག།
༉ ལས་གཡོག་ལྷན་ཁག་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ སྤྱི་ཟླ་ ༦ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༣ ལུ་གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་ཀྱི་བཀའ་རྒྱ་ཨང་ ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་/༠༢/༠༣/༩༣༣ ཅན་མ་ལྟར་དུ་ ཧེ་མམ་གི་རྒྱལ་ཡོངས་འཕྲུལ་རིག་སྦྱོང་བརྡར་དབང་འཛིན་དང་ གཡོག་བཙུགས་དང་ལས་གཡོག་ལས་ཁུངས་སྦེ་ཡོད་མི་གཉིས་ མཉམ་བསྡེབས་འབད་དེ་བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཡོངས་འཕྲུལ་རིག་སྦྱོང་བརྡར་དབང་འཛིན་དེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ལུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཐའ་དོན་ལུ་ ལྕོགས་གྲུབ་ཅན་གྱི་ལས་མི་བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ ལག་རྩལ་ཤེས་ཡོན་དང་སྦྱོང་བརྡར་ཚུ་གོང་འཕེལ་གཏང་ནིའི་དམིགས་བཏད་སྐྱེད་དེ་གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། དམིགས་དོན་འདི་འགྲུབ་ནིའི་དོན་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་འཕྲུལ་རིག་སྦྱོང་བརྡར་དབང་འཛིན་གྱིས་ འཆར་གཞི་བརྩམ་ནི་དང་འགོ་འདྲེན་འཐབ་ནི་ ཚད་འཛིན་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་ནི་ དེ་ལས་དགོཔ་ཐོན་སར་ ལག་རྩལ་ཤེས་ཡོན་དང་སྦྱོང་བརྡར་ཚུ་བྱིན་དགོཔ་ཐོན་ནུག། རྒྱལ་ཡོངས་འཕྲུལ་རིག་སྦྱོང་བརྡར་དབང་འཛིན་འདི་གཞི་བཙུགས་མ་འབད་བའི་ཧེ་མ་ འཕྲུལ་རིག་དང་ལག་རྩལ་ཤེས་ཡོན་དང་སྦྱོང་བརྡར་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་སྣ་ཚུ་ག་ར་ དེ་བསྒང་ གསོ་བ་དང་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁག་སྦེ་སྡོད་མིའི་འོག་ལུ་ འཕྲུལ་རིག་དང་ལག་རྩལ་ཤེས་ཡོན་སྦྱོང་བརྡར་ལས་ཚན་གྱིས་ བདག་སྐྱོང་འཐབ་སྟེ་སྡོད་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ ཕྱི་མཚམས་ལས་ན་གཞོན་ལཱ་གཡོག་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་འཐོན་ནི་འགོ་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ རྒྱལ་ཡོངས་གཡོག་བཙུགས་བཀོད་ཚོགས་འདི་གཞི་བཙུགས་འབད་དགོཔ་ཐོན་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ སྤྱི་ཟླ་ ༣ པའི་ནང་ གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། སྤྱིི་ལོ་ ༢༠༠༡ སྤྱི་ཟླ་ ༨ པ་ལས་ ཧེ་མ་ གསོ་བ་དང་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁག་སྦེ་སྡོད་མི་གི་འོག་ལུ་ གཡོག་བཙུགས་དང་ལས་གཡོག་ལས་ཁུངས་ཟེར་མི་ལུ་གྱུར་ནུག། གཡོག་བཙུགས་དང་ལས་གཡོག་ལས་ཁུངས་འདི་ལུ་ གཡོག་བཙུགས་རྒྱ་སྐྱེད་དང་ལཱ་གཡོག་དང་འབྲེལ་བའི་བརྡ་དོན་ ལཱ་གཡོག་གི་འབྲེལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་སྣ་ཚུའི་འགན་ཁུར་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། ལས་གཡོག་ལྷན་ཁག་འདི་གིས་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་འཆར་སྣང་དང་མཐུནམ་སྦེ་ལཱ་ཚུ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁོང་གིས་ འཆར་སྣང་དི་ཡང་ གཡོག་བཙུགས་དང་ལཱ་གཡོག་དང་འབྲེལ་བའི་སྲིད་བྱུས་བརྩམ་ནི་དང་ མི་སྟོབས་གོང་འཕེལ་ ལ་སོགས་པའི་ནང་གྲལ་བཏོགས་འབད་ཐོག་ལས་ རྒྱ་སྐྱེད་བཏངམ་ཨིན། ལན་ཁག་འདི་གིས་ ཞབས་ཏོག་འདི་ཚུ་ གཙོ་བོ་ བདག་སྐྱོང་དང་དངུལ་རྩིས་སྡེ་ཚན་གྱི་ཐོག་ཁར་ ལས་ཁུངས་བཞི་གི་ཐོག་ལས་སྦེ་བྱིནམ་ཨིན། ལས་ཁུངས་བཞིཔོ་དེ་ཡང་ ལས་མི་ལས་ཁུངས་དང་གཡོག་བཙུགས་ལས་ཁུངས་ མི་སྟོབས་ལས་ཁུངས་ ལཱ་གཡོག་གནས་ཚད་ལས་ཁུངས་ཚུ་ཨིན། ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་སྣ་ཚུ་ཡང་ ལས་རིམ་གཙོ་བོ་བཞི་ནང་བསྡུ་སྟེ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཚུ་ག་ར་ ལཱ་གཡོག་འཚོལ་མི་ཚུ་ གཡོག་གོ་སྐབས་ཀྱི་ནང་ལུ་ ལྷན་ཐབས་འབད་ནི་འདི་ཨིན་མས། ལས་ཁུངས་བཞི་གི་ཐོག་ཁར་ ལྷན་ཁག་འདི་གིས་ ཁོང་རའི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་མཁར་དང་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ དགེ་ལེགས་ཕུག་ བཀྲ་ཤིས་སྒང་རྫོང་ཁག་ཚུ་ནང་ལས་ཕར་ཡོད་པའི་ ལུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་ཚུ་བརྒྱུད་དེ་ཕུལཝ་ཨིན། ལས་གཡོག་ལྷན་ཁག་གི་འགན་དབང་ཡང་ ལཱ་གཡོག་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ནང་ལྷན་ཐབས་འབད་ནི་དང་ ཕན་ནུས་ཅན་གྱི་ལཱ་གཡོག་ཞབས་ཏོག་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་གྱི་ཐོག་ལས་ ལཱ་གཡོག་རྒྱ་སྐྱེད་གཏང་ནི་དང་ ལཱ་གཡོག་ནང་གྲལ་གཏོགས་ཡོད་མི་ག་ར་གི་རྒྱུད་ལུ་ འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་དང་ལཱའི་གནས་སྟངས་ཡར་དྲག་གཏང་ནི། ཞི་གཡོག་ལས་སྡེ་ནང་མིན་པའི་ ལས་བྱེདཔ་དགོངས་ཞུ་འབད་ཡོད་མི་དང་ ལཱ་གཡོག་མེད་མི་ཚུ་གི་རྒྱུད་ལུ་ མི་སྡེའི་སྐྱིད་སྡུག་རྩ་བརྟན་བཟོ་ནི། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཡུན་བརྟན་མི་སྡེ་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གྱི་ནང་ལྷན་ཐབས་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ སྤུས་ཚད་དང་གྱངས་ཁ་གཉིསཔོ་ཆ་རའི་ནང་ མི་སྟོབས་ལངམ་སྦེ་བཟོ་ནི་འདི་ཚུ་ཨིན།
རྡོ་ཀྱོང་ལ།
༉ རྒྱ་མཚོ་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་  ༣༡༠༠ ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་རྡོ་ཀྱོང་ལ་འདི་ ཐིམ་ཕུག་ལས་སྤུ་ན་ཁ་ཁ་ཐུག་འགྱོ་སའི་ལམ་ཁར་ག་ནི་བ་མཛེས་ཏོག་ཏོ་སྦེེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྡོ་ཀྱོང་ལ་འདི་ཐིམ་ཕུག་ལས་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༢༠ གི་ས་ཁར་ཡོདཔ་དང་སྣུམ་འཁོར་ནང་འགྱོ་བ་ཅིན་ དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༥༠ དེམ་ཅིག་ནང་ལྷོད་ཚུགསཔ་ཨིན་པས།  ལ་འདི་འབྱུང་བ་བཞི་གི་ཚོས་གཞི་གི་བརྡ་མཚན་པའི་དར་ཤིང་དང་རླུང་དར་གི་བརྒྱན་ཏེ་ཡོད་པའི་ཁར་ རྒྱལ་རབས་ནང་ཚུད་དེ་ཡོད་མི་ འབྲུག་དབང་རྒྱལ་ཁང་བཟང་མཆོདརྟེན་ ༡༠༨ གིས་སྦེ་མཛེས་ཉམས་ལྡན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཇལཝ་ཨིན།
འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན།
༉  འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་ཟེར་མི་འདི་ Into The Next Decade (སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ “འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་ཚོང་འབྲེལ་ལས་འཛིན་ཟེར་ཨིན་མས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལུ་ ཐོབ་དབང་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་གིས་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་ནུག། དེ་སྦེ་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་དགོཔ་མི་འདི་ཡང་ འབྲུག་པའི་མི་སེར་གྱི་མཐའ་དོན་ལུ་གཟིགས་ཏེ་མ་འོངས་པ་དང་དུས་ཡུན་རིངམ་གྱི་བར་ན་ ཁེ་ཕན་སྦོམ་སྦེ་འབྱུང་ནིདང་ འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་གིས་ དངོས་སུ་མཐོང་ཚུགསཔ་སྦེ་བདག་འཛིན་འཐབ་ནི་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་དོན་ལུ་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་ནུག། འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་དེ་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་རྒྱ་སྦོམ་ཅིག་ཨིན་པའི་ཁར་  འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་རྐྱངམ་ཅིག་གིས་ བདག་འཛིན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
གཏམ་ཞིང་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་གླིང་ལྷ་ཁང་།
ལྷ་ཁང་དེ་གི་ནང་ན་གི་མཆོད་བསམ་གྱི་བཟོ་བཀོད་གཞན་དང་མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོད་པའི་ཁར་ དེ་ནང་གཏེར་སྟོན་རིན་པོ་ཆེ་པདྨ་གླིང་པ་ཁོ་རའི་སྐུ་གསུངས་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་སྦེ་བཞེངས་ཡོད་པའི་བཞུགས་ཁྲི་གསུམ་ཡང་མཇལ་ཚུགསཔ་ཨིན། དེ་ནང་གི་གྱང་གུར་ཡང་ གཏེར་སྟོན་ཁོ་ར་གིས་ཕྱག་བྲིས་གནང་ཡོད་པའི་ རིས་མོ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་ཐོག་གཉིས་ཡོད་ས་ལས་ སྟེང་ཐོག་འདི་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཨིནམ་དང་ འོག་ཐོག་འདི་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་ཨིན་པས། འོག་ཐོག་གི་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་ གུ་རུ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་ཡོད་མི་འདི་ མཁའ་འགྲོ་མ་ཚུ་གིས་བཞེངས་བཞེངསམ་ཨིན་རུང་ དབུ་ཞྭ་མ་ཕུལཝ་ལས་ལོག་བྱོན་སོང་ནི་འདི་གིས་དབུ་ཞྭ་འདི་པདྨ་གླིང་པ་ཁོ་ར་གིས་ཕུལ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། རྒྱུཕ་མཚན་དེ་འབདཝ་ལས་་ ད་རེས་ནངས་པ་ཡང་ གུ་རུ་རིན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་གི་སྤྱན་གནམ་ཁར་གཟིགས་ཏེ་ཡོད་མི་འདི་ མཁའ་འགྲོམ་ཚུ་འཕུར་བྱོན་པའི་བྱོན་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གཟིགས་གཟིགསཔ་ཨིན་ཟེར་ཨིན་པས།(Book my tour n.d).
རྒྱལ༌ཁབ༌ནང༌གི་དཔལ༌འབྱོར༌སོར༌འགྱུར།
Zangpo (2022) ད་ལྟོའི་རིང་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ འོང་འབབ་ཆེ་ཤོས་ར་ གློག་མེ་ཕྱིར་ཚོང་འཐབ་མི་འདི་ར་ཨིན་མས། འདི་བ་ལྷག་སྟེ་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་ནིའི་ཐབས་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་སོར་འགྱུར་གི་ལམ་ལུགས་འདི་ལུ་ གཙོ་རིམ་གཟུང་དགོཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ ག་ཅི་སྦེ་ཟེར་བ་ཅིན་ མི་སེར་ཚུ་འདྲ་མཉམ་སྦེ་གོང་འཕེལ་འགྱོ་ནིའི་ ལམ་སྟོན་ཨིན་མས། འདི༌བཟུམ༌སྦེ༌ ད༌རིས༌རྒྱལ༌ཁབ༌ཀྱི༌ དཔལ༌འབྱོར༌འདི༌ ཕྱིར༌ཚོང༌འཐབ༌མི༌ལས༌ ནང༌འདྲེན༌འཐབ༌མི་འདི༌མང་པའི་ཁར་ ཕྱིར༌ཚོང༌ཨ༌ཙི༌ཅིག༌འཐབ༌མི༌འདི༌ཡང༌ གློག༌མེ༌འཕྲུལ༌ཁང༌ལས༌འཐོན༌མི༌འདི༌ར༌ཨིནམ་སྦེ་བཤད་དེ་འདུག། རང༌མགོ༌རང༌འདྲོང༌གི༌ཁྲིམས༌དེབ༌དང༌འཁྲིལཝ༌ད༌ ནང༌འདྲེན༌འབད༌ནི༌འདི༌ མར༌ཕབ༌འབད༌དགོཔ༌སྦེ༌ཡོད༌རུང༌ རྒྱལ༌ཁབ༌ཀྱི་སའི༌ཆགས༌ཐངས་ཀྱིས་སྦེ་ འབད༌འཐབ༌ག༌ནི༌ཡང༌མིན༌འདུག༌ཟེར༌ཨིན་མས།
BBS (2019) ནང་ རྒྱལ༌ཁབ༌གོང༌འཕེལ༌གཏང༌ཐབས༌ལུ༌ བཟོ༌གྲྭ༌ཆུང༌བ༌ཚུ༌ གཞི༌བཙུགས༌འབད༌ཐོག༌ལས༌ རྒྱལ༌ཁབ༌ཀྱི༌དཔལ༌འབྱོར༌གོང༌འཕེལ༌གཏང༌དགོཔ༌སྦེ་བཀོད་ཡོདཔ་དང་། གཞུང༌གི༌དཔལ༌འབྱོར༌གོང༌འཕེལ༌ལུ༌གཙོ༌རིམ༌གཟུང༌དོ༌ཡོདཔ༌མ༌ཚད༌ རྩིས༌ལོ༌འདི༌ནང༌གཞུང༌གི༌མ༌དངུལ༌ཐེར༌འབུམ༌ ༡ ཡོད༌ས༌ལས༌ ཕྱེད༌ཀ༌ལྷགཔ༌ཅིག༌བཟོ༌གྲྭ༌ཆུང༌བ༌དང༌ ནང༌བཟོ༌ཚོང༌འབྲེལ༌གི༌དོན༌ལུ༌བཞག༌ཡོདཔ༌སྦེ་བཀོད་དེ་འདུག།
ཨེ་མ་དར་ཚི།
https://en.wikipedia.org/wiki/Ema_datshi
རྒྱལ༌ཁབ༌ནང༌གི་དཔལ༌འབྱོར༌སོར༌འགྱུར།
Zangpo, T. (30/05/2022). Bhutanese economy should move from resource-driven to productivity-driven. Kuensel. Retrieved from
གནས་ཆེན་གདོང་དཀར་ལ།
ལྷ་ཁང་ནང་གི་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་ལུ་ཡིད་དམ་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་ཞུཝ་ཨིན་པས། དེ་སྦེ་ཞུ་དགོ་མི་འདི་ཡང་ རྟེན་དེ་རང་གིས་མཇལ་བ་ཙམ་གྱིས་ བསམ་དོན་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲུབ་ཚུགས་ཟེར་སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཡིད་དམ་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་དེ་ གཏེར་སྟོན་པདྨ་གླིང་པ་མཆོག་གིས་ བུམ་ཐང་སྟང་མེ་འབར་མཚོ་ལས་གཏེར་སྦེ་བཞེས་ཡོད་མི་འདི་ ཕུར་བྱོན་བྱོནམ་ཅིག་ཨིན་པས། དེ་ཁར་ཤར་ཝང་སྤ་གསུམ་གྱི་མི་སེར་ཚུ་ ལོ་ལྟར་དཀོན་མཆོག་མཆོད་པར་འོང་དོ་ཡོདཔ་ལས་ གཞུང་གིས་ཕྱག་ཐམ་མ་གནང་པར་ ཡིད་དམ་འདི་མཇལ་ཁ་གནངམ་གནང་ས་ར་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རུང་ནང་རྟེན་གཞན་ཡང་ ཕུརཔ་རྒྱ་དང་བརྒྱད་སྟབས་གཅིག་གུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་དང་འདི་ཚུ་ཡང་ ཧེ་མ་གཏེར་སྟོན་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གིས་ གངས་ཆེན་མཛོད་ལྔ་ལས་གཏེར་སྦེ་བཞེས་བཞེསཔ་ཨིན་ཟེར་ཨིན་པས། ད་རུང་ སྟོན་པའི་སྐུ་འདྲ་སྦོམ་ཅིག་ཡོད་མི་དེ་ སྔོན་མ་གཏེར་སྟོན་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གིས་ ལྷ་ཁང་འདི་བཞེངས་ཚར་བའི་ཤུལ་ལུ་ ལྷ་ཁང་དེ་ལུ་སྐུ་འདྲ་ཅིག་དགོ་པས་ཟེར་ཐུགས་བསམ་བཞེད་དེ་ འབྲུག་གི་མི་སེར་ཉམས་ཆུང་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་ལུ་འགྱོ་མ་ཚུགས་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ བྱིན་རླབས་འཐུས་པའི་ཐབས་ལུ་ རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་སྟོན་པའི་སྐུའདྲ་དེ་དང་ཅོག་ར་འཐདཔ་སྦེ་བཞེངས་ཡོདཔ་སྦེ་བཤདཔ་ཨིན་པས།
དཔྱད་ཡིག་ཆ་འཇོག།
གལ་སྲིད་ མི་དབང་མཆོག་གིས་དཔྱད་ཡིག་འདི་ཆ་འཇོག་གི་གནང་བ་མ་གནང་པ་ཅིན་ མི་དབང་མཆོག་གི་དཔྱད་ཡིག་འདི་ལོག་སྟེ་ར་ སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལུ་ལེགས་བཅོས་ཞིབ་ཞིབ་སྦེ་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་དང་ སྤྱི་ཚོགས་འདི་ལྷན་བཞུགས་ནང་ཚོགས་རྒྱན་བསྐྱུར་དགོཔ་ཨིན། ཆ་འཇོག་གྲུབ་མི་འདི་ལོག་སྟེ་ར་ མི་དབང་རྒྱལ་པོ་ལུ་ཕུལ་ཞིནམ་ལས་རྐྱང་གཅིག་ གནང་བ་དང་ཆ་འཇོག་གྲུབ་ཨིན་མས།
སྤྱི་ཚོགས་ལྷན་བཞུགས་ཟེར་བའི་སྐབས་ལུ་ སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་གི་ཐོག་ལས་ ལོག་སྟེ་ར་དཔྱད་ཡིག་འདི་བཟོཝ་ཨིནམ་དང་ འདི་ནང་འཐུས་མི་་ Legislative rule of procedure (2011) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་ནང་ རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་སྡེ་ལས་ མི་ངོམ་ལྔ་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་ལས་མི་ངོམ་བདུན་གྱིས་ སྦེ་གྲོས་བསྡུར་འབདཝ་ཨིན་མས། མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་གི་ལཱ་འགན་འདི་ དཔྱད་ཡིག་ཚུ་བསྐྱར་ཞིབ་འབད་ནི་དང་ དཔྱད་ཡིག་གསལ་བཤད་འབད་ནི། ལེགས་བཅོས་ཚུ་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་ནང་ལུ་ དཔྱད་ཡིག་གི་ཞལ་འཆམ་བྱུང་མི་འདི་ ལེགས་བཅོས་དང་བསམ་འཆར་འཐོན་མ་དགོཔ་སྦེ་འབྱུང་ནི་གི་ལཱ་འགན་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
འཁྲབ་རྩེདཔ་ རྟ་མགྲིན་བསོད་ནམས།
སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ གྱི་ལོ་ལུ་རྟ་མགྲིན་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་ནང་ ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་སྦེ་འཛུལ་ཞུགས་འབད་ནུག། ཁོ་གི་གློག་བརྙན་འགོ་དང་པ་ གཉིད་ལམ་ནང་གི་ཨ་ཞེ་ཟེར་ འོད་ལྡན་བཟོ་སྐྲུན་པ་གིས་བཟོ་ཡོད་མི་ནང་ལུ་བརྩེས་ནུག། རྟ་མགྲིན་བསོད་ནམས་ཀྱིས་གློག་བརྙན་ ༢༠ དེ་ཅིག་ནང་ལུ་བཅའ་མར་གཏོགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྟ་མགྲིན་ཁོ་ར་འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་ནང་ལུ་འཁྲབ་རྩེདཔ་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ བཀོད་ཁྱབ་མདོ་ཆེན་དང་བཟོ་སྐྲུན་པ་སྦེ་ཡང་ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ འཕྲལ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ གློག་བརྙན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཁྱེན་ནོ་ཟེར་མི་འདི་བཀོད་ཁྱབ་འབད་ནུག། རྟ་མགྲིན་བསོད་ནམས་ཁོ་ར་ གློག་བརྙན་ནང་ལུ་རྣམ་འགྱུར་ག་ཅི་བཟུམ་སྟོན་དགོ་རུང་འཐུས་ཤོར་མེདཔ་ལས་ གློག་བརྙན་ཧིང་གཏམ་བང་མཛོད་ཟེར་མི་ནང་ལས་ དགོད་བྲ་སྒྱུར་མི་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསལ་ར་ཡང་ཐོབ་ནུག།
རྟ་མགྲིན་བསོད་ནམས་འདི་ཡོན་ཏན་སྣ་མང་ལྡན་པའི་འཁྲབ་རྩེདཔ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ ཁོ་ལུ་ཁྱད་ཆོས་གཞན་ ཞབས་ཁྲ་བརྩམ་ནི་དང་འཐེན་ནིའི་ནང་ལུ་འདུག། ཁོ་གིས་བརྩམས་ཡོད་མི་ཞབས་ཚུ་མང་ཤོར་ར་ རྒྱལཔོ་དང་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་བསྟོད་པའི་གླུ་ཚིག་ཚུ་བཙུགས་ཏེ་རྩམ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། རྟ་མགྲིན་གྱིས་བརྩམས་ཡོད་པའི་ཞབས་ཁྲ་ སྐུ་པར་ཟེར་མི་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་གནམ་མེད་ས་མེད་ཡོངས་གྲགས་འགྱོ་ཡོདཔ་ལས་ མི་དྲག་ཞན་ཆེ་ཆུང་མེད་པར་ག་ར་གིས་དགའ་མི་ཅིག་ཨིན།
འཁྲབ་རྩེདཔ་ ཚེ་རིང་རྒྱལ་མཚན།
ཚེ་རིང་རྒྱལ་མཚན་ཁོ་ར་ གློག་བརྙན་གྱི་འཁྲབ་རྩེདཔ་དང་བཀོད་ཁྱབ་མདོ་ཆེན་རྐྱངམ་གཅིག་མེད་པར་གཞན་ཡང་།
Ø  སྐད་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་སྒྱུར་པ། (bilingual translator)
Ø  གསལ་བཤདཔ་དང་གསལ་བཤད་འབྲི་མི། (speaker and speech writer)
Ø  གྲོས་འཛིན་པ་དང་བརྡ་བརྒྱུད་སློབ་སྟོན་པ། (moderator and media trainer )
Ø  བརྡ་བརྒྱུད་དང་ལམ་སྲོལ་གྱི་ཞིབ་འཚོལ་པ་དང་གྲོས་སྟོན་པ་སྦེ་ཡང་ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨེིན།
འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན།
དུས་དེ་ལས་བཟུང་སྟེ་ གོང་ས་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་གི་སྲས་བརྒྱུད་རིམ་བྱོན་གྱིས་ རྒྱལ་པོ་མཛད་དགོ་པའི་བློས་བླངས་མི་འགྱུར་བའི་ རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་འགན་ཡིག་ཕུལ་བའི་ཉི་མ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་གཞུང་དབུ་བརྙེས་ཡོདཔ་ལས་ ཉིནམ་དེ་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་སྦེ༌བརྩི་སྲོལ་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན།
འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་དང་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དབུ་བརྙེས་པའི་ཉིནམ།
འབྲུག་གི་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་འདི་འགོ་དང་པ་རང་ འབྲུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་རབས་གསུམ་པ་ མངའ་བདག་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱི་རིང་ལུགས་དབུ་བརྙེས་ཏེ་ མི་ལོ་ ༤༦ འཁོར་བའི་ལོ་ལུ་ ཁོ་ར་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པའི་ཁྲི་ཁར་ཕེས་པའི་ལོ་ཤུལ་མམ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༣ ལུ་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་ཆེན་མོ་འགོ་བཙུགས་གནང་ཐོག་ལས་ མི་སེར་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱག་ལཱ་དང་པ་འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག། དེ་ལས་ལོ་ངོ་ ༢༨ ཀྱི་ཤུལ་མ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༡ ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་འཇིགས་མེད་སེངྒེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ རྫོང་ཁག་ཡར་རྒྱས་ཚོགས་འདུ་དང་ ༡༩༩༡ ལུ་ རྒེད་འོག་ཡར་རྒྱས་ཚོགས་ཆུང་འགོ་བཙུགས་གནང་སྟེ་དབང་ཚད་ཕྱིར་སྤེལ་གནང་། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ གཞུང་སྐྱོང་གི་ཕྱག་འགན་དབང་ཚད་ཡང༌ མི་མང་གིས་བཙག་འཐུ་ལས་གྲུབ་པའི་བློན་པོའི་ལྷན་ཚོགས་ལུ་གནང་སྟེ་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་གིས་ རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཚད་ ཚར་གཅིག་ལས་ཚར་གཅིག་མང་སུ་མང་སུ་སྦེ་ མི་སེར་ལུ་གནང་སྟེ་ཡོད།
འབྲུག་གི་འབྲོང་གྱིམ་ཙི།
༉ འབྲུག་གི་འབྲོང་གྱིམ་ཙི་འདི་ འབྲུག་དང་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་གནས་ དེ་ལས་ རྒྱ་ནག་གི་ནུབ་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་དང་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་ཡོད་པའི་ ཉེན་ཅན་གྱི་འགྲོང་གྱིམ་ཙི་གི་རིགས་ཅིག་ཨིན། འབྲུག་གི་འབྲོང་གྱིམ་ཙི་ལུ་གདོང་ལེན་ཆེ་ཤོས་ར་ ཤ་རོགསཔ་ཚུ་གིས་བདའ་མི་དང་ འཁྱམས་སའི་ས་ཁོངས་མེད་མི་འདི་ཨིན། འབྲུག་ལུ་ འབྲོང་གྱིམ་ཙི་འདི་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༡༠༠༠ ལས་ ༤༥༠༠ གི་ས་ཁར་ སྦ་དང་ཚར་ཡོད་སའི་ནགས་ཚལ་ནང་མཐོང་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁོང་ཚུ་གིས་ སྦུབ་ཅུང་དང་རྩྭ་ ཤིང་གི་འདབ་མ་ཚུ་ཟཝ་ཨིན། འབྲོང་གྱིམ་ཙི་གིས་ གནམ་དགུན་ལུ་སྡེ་ཚན་ཆུང་ཀུ་དང་ གནམ་བྱཱར་ལུ་ རུ་ཁག་སྦེ་སྡོདཔ་ཨིན། གནམ་དགུན་ལུ་ ཁོང་ཆ་ཁྱབ་ ས་ཁ་དམའ་ས་ལུ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེའི་སྐབས་ གྱངས་ཁ་ ༡༠-༥༠ སྦེ་མི་སྡེ་ཚན་ནང་འགྱོཝ་ཨིན། མང་ཤོས་ཅིག་ དགའ་ས་རྫོང་ཁག་ནང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ཀའི་ལས་བྱེདཔ་ཅིག་གིས་ འབྲུག་གི་འབྲོང་གྱིམ་ཙི་གི་འགྲུལ་སྐྱོད་དང་འཁྱམས་སའི་སྐོར་ལས་ཞིབ་འཚོལ་ཅིག་འབད་ཡོདཔ་ད་ དེ་བསྒང་ རིགས་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལེ་ཤ་སྦེ་ཡོདཔ་སྦེ་ཐོན་ནུག། རྒྱ་ནག་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ རིགས་དེ་ ཡར་ལུང་གཙང་པོ་ཆུའི་མཐའ་མ་ལས་ཕར་ འཁྱམས་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ད་ རྒྱ་གར་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ ཨ་རུ་ན་ཅཱལ་པར་ཌེཤ་དང་ནུབ་བེང་གཱལ་ འབྲས་ལྗོངས་ཚུ་ནང་ལས་ཕར་འཁྱམས་ཏེ་སྡོད་ཡོདཔ་ཨིན། འབྲོང་གྱིམ་ཙི་ཕོའི་རིགས་རྒས་ཤོས་ཚུ་ མང་ཤོས་ཅིག་ རང་རྐྱང་སྦེ་སྡོདཔ་ཨིན།
ཟླ་བ་ ༡༢ པའི་ལོ་གསར་ངལ་གསོ།
རྒྱལ་གྱི་ཟླ་བའམ་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་གཅིག་ལུ་ ལོ་གསར་སྦེ་བརྩི་སྟེ་ངལ་གསོ་བཞགཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ ཧོར་ཟླ་ ༡༢ པ་འདི་ སྤྱིར་འབྱུང་རྩིས་པའི་ལུགས་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་ཡོས་ཀྱི་ཟླ་བ་ཨིན་རུང་ སྐབས་འདིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལུགས་ རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོའི་རྒྱུད་དང་ དགོངས་འདུས་ཀྱི་རྩིས་གཞུང་ནང་ལས་ དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་སྟག་གི་ཟླ་བ་འདི་ ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པ་ལས་བརྩི་སྲོལ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་སྟག་གི་ཚེས་གཅིག་ལས་ ལོ་འགོ་ངོས་འཛིན་འབད༌དེ༌ བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་གཅིག་ལུ་ལོ་གསར་ བརྩི་སྲོལ༌ཡོདཔ་ཨིན།
གོ།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཡོད་པའི་གོ་གི་མིང་།
༢ རྒྱལ་གཟིམ་དྲགོས་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། (ས་མོ་ཡོས་ལོ་ ༡༩༩༩) སྒྲིག་ལམ་རྣམ་གཞག་གི་དེབ་ཐེར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། ཀུན་གསལ་རང་སྐྱོང་ལས་འཛིན།
༤ kesang Anayat Yagenegi (2014) The Bhutanese art of weaving, Thimphu, Bhutan
འབྲུག་གི་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ།
འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་གི་འོག་ལུ་ བདག་སྐྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་ལུགས་དང་ རང་སྐྱོང་འདུས་ཚོགས་ཟེར་གཉིས་ཚུདཔ་ཨིན་མས། བདག་སྐྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་ལུགས་ཟེར་མི་འདི་ ཉིནམ་ཨ་རྟག་ར་ ལས་སྣ་ནང་ལུ་ བཅའ་མར་གཏོགས་ནི་དང་ རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་བྱུས་ཚུ་གཅིག་རུབ་ཀྱི་ཐོག་ལས་ལག་ལེན་ནང་བཙུགས་མི་འདི་ལུ་སླབ་ཨིན་མས།
Politic of Bhutan. (n.d). Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/Politics_of_Bhutan
བྲག་སྐྱེས་ཕང་མཚོ།
༉   བྲག་སྐྱེས་ཕང་མཚོ་འདི་ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་གི་བྱང་ཕྱོགས་ཁ་ཐུགས་ལུ་བཙན་ཏོག་རྒེད་འོག་ནང་རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༤༣༠༠ གི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མཚོ་འདི་གི་མིང་བྲག་སྐྱེས་ཕང་མཚོ་ཟེར་སླབ་དགོ་མི་འདི་ཡང་ མཚོ་འདི་སྤ་རོ་གི་གནས་བདག་ཨཔ་ཇོ་བོ་བྲག་སྐྱེས་ཀྱི་ཕང་མར་བཞག་བཞགཔ་བཟུམ་སྦེ་ ལ་གི་མཐའ་སྐོར་བའི་སྦུག་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་ནི་འདི་གིས་ཨིན་པས། ལ་ལུ་ཅིག་གིས་མཚོ་འདི་ བྲག་གི་ཕང་མ་བཞག་བཞགཔ་བཟུམ་ཡོད་ནི་འདི་གིས་བྲག་སྐྱེས་ཕང་མཚོ་ཟེར་སླབ་ཨིན་ཟེར་སླབ་ཨིན་མས།
འབུམ་སྡེ་གླིང་རི་དྭགས་ས་ཁོངས།
༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་གནས་ བྱང་ཤར་ཁ་ཐུག་ལུ་ ས་གཞི་རྒྱ་ཚད་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་ ༡༥༢༠.༦༡ འབད་མི་ འབུམ་སྡེ་གླིང་རི་དྭགས་ས་ཁོངས་འདི་ རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་མ་ལས་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༡༥༠༠ ལས་ ༦༠༠༠ ཚུན་གྱི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོད། ས་ཁོངས་འདི་གིས་ འབུམ་སྡེ་གླིང་རྒེད་འོག་རྩིས་པའི་བཀྲ་ཤིས་གཡང་རྩེ་རྫོང་ཁག་གི་ས་གནས་མང་ཤོས་ཅིག་ཁྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་ཁོངས་དེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ལུ་འཅར་གཞི་བརྩམས་ཡོདཔ་ད་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལུ་གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། འདི་ནང་ སྔོ་ཤིང་དང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ལེ་ཤ་ཅིག་ཡོདཔ་ད་ མཚོ་དང་འབུམ་གླིང་གི་ལུང་གཤོང་ལ་སོགས་པའི་མཐོང་སྣང་མཇའ་ཆི་ཆི་སྦེ་མཐོན་ནི་ཡོདཔ་ཨིན། ས་ཁོངས་འདི་ནང་ ཆོས་དང་ལམ་སྲོལ་དང་འབྲེལ་བའི་་ས་གནས་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་ཅི་ར་ཡོད། ས་ཁོངས་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཆུ་ཆེན་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མི་ གྲངས་མེད་ཆུ་དང་མཁོ་ལོང་ཆུའི་འགྲམ་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ད་ ས་ཁོངས་འདི་ གལ་གནད་ཅན་གྱི་བྱ་རིགས་ས་ཁོངས་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབད་དེ་ཡོད།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུལ་ཕོངས།
རྒྱབ་རྟེན།
བཀབ་ནེ།
འབྲུག་ཡུལ་འདི་ནང་བཀབ་ནེ་དར་ཚུལ།
༦ དཔོན་གཉིས་སྐལ་མའི་ན་བཟའ། ན་བཟའི་ཚོས་གཞི་དམརཔོ་ཨིན། རྒྱ་ཚད་མཐོ་ལྔ་དང་ལག་གང་ དཀྱུས་ཚད་མཐོ་ཉེར་གཅིག་རལཔ་མེདཔ་སྦེ་ཨིན།
༩ དྲང་དཔོན། བཀབ་ནེའི་ཚོས་གཞི་ལྕང་ཁ་དང་ རྒྱ་ཚད་མཐོ་ལྔ་དང་ལག་གང་ དཀྱུས་ཚད་མཐོ་ཉེར་གཅིག་རལཔ་མེད་པ་ཨིན།
གཡུས་ཕྱོགས་ལྷ་ལས་དགའ་བ། ༼རྫོང་ཁའི་ཞབས་ཁྲ།༽
༉ གཡུས་ཕྱོགས་ལྷ་ལས་དགའ་བ།། དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ཞིང་ཁམས།། བདེ་དང་སྐྱིད་པའི་མེ་ཏོག།རི་ལུང་མེད་པར་ཤར་སོང་།། ལས་སྨོན་རྟེན་འབྲེལ་ལྡན་པ།། མངའ་འབངས་པདྨའི་གླིང་ལ།། མི་དབང་ཁྲི་གདུགས་ཉི་མའི།། འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ལེགས་སོ།། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ།། ལས་སྣ་བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད།། བསམ་བློ་གང་ནས་བཏང་ཀྱང་།། སྔར་ལས་དར་ཞིང་རྒྱས་སོང་།། མངའ་བདག་མི་འགྱུར་སེངྒེ།། མངའ་འབངས་མི་འགྱུར་འབྲུག་པ།། འགྱུར་མེད་སེང་འབྲུག་གཉིས་པོ།། འགྱུར་མེད་སྨོན་ལམ་ཞུའོ།། །།
བརྡ་བརྒྱུད་ཀྱི་ལཱ་འགན།
Role of media in society. Retrieved from
ཧོན་སྟོད་བཟོ་ཐངས།
༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྔར་སློལ་གྱི་བཞེས་སྒོ་དང་རྫས་སྦྱོར་ལུ་ ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་དང་ཕུ་ལུང་ཕྱོགས་སོ་སོ་ལས་ཕར་ལམ་འགྲུལ་འབད་ནིའི་རྒྱུ་ཆ་ ད་རེས་ནངས་པ་བཟུམ་སྦེ་སྣུམ་འཁོར་གྱི་ལམ་མེདཔ་ལས་ ལུང་ཕྱོགས་རེ་ལུ་བརྡ་དོན་སྤྲོད་ལེན་འབད་ནིའི་ཁ་སྐད་སོ་སོ་འབྱུང་ཡོད་དོ་བཟུམ། བཞེས་སྒོ་གི་རིགས་ལུ་ཡང་ ལུང་ཕྱོགས་ཁག་གི་བར་ན་མ་འདྲཝ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ འདི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་པས།
ཕྱི་དངུལ་མ་རྩ་གཞི་བཙུགས།
(Reenu Kumari and Anil Kumar Sharma, 2017)གིས་ཞིབ་འཚོལ་དང་འཁྲིལཝ་ད་ འབྲུག་དང་ཀམ་བོ་ཌེན་ (Combodian) རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱི་དངུལ་མ་རྩ་གཞི་བཙུགས་ དམའ་ཤོས་འཐོབ་མི་ཨིན་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། དེ་སྦེ་ ཕྱི་དངུལ་མ་རྩ་གཞི་བཙུགས་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་དམའ་ཤོས་སྦེ་ཡོད་མིའི་གནད་དོན་ངོ་མ་ར་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དམ་འཛིན་ཁྲིམས་ལུགས་སྒྲིང་སྒྲི་ཡོདཔ་ལས་དང་ བཟོ་གྲྭའི་ཆོག་ཐམ། ཚོང་འབྲེལ། ལཱ་འབད་ཐངས་དང་དངུལ་རྩིས་ཚུ་གི་གནད་ཚུ་ལུ་ ཚད་མེད་པའི་སྲིད་བྱུས་ཡོདཔ་ལས་ཨིན་མས། (LLOYDS BANK, 2022) དེ་གིས་སྦེ་ ང་བཅས་རའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ཕྱི་དངུལ་མ་རྩ་གཞི་བཙུགས་མངམ་སྦེ་གཞི་བཙུགས་འབད་ནི་ལུ་ འབྲུག་གཞུང་དང་མི་སེར་ གཉིས་ཆ་ར་གིས་ལཱ་རྩ་འགེངས་དགོཔ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
Dheeraji Vaidya, CFA, FRM. (n.d.). Retrieved from   WallStreetMojo.com.
དཀྱི་ར།
༡ མོན་མེན་ཐགསམ་ ཟེར་མི་འདི་ མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་ ༢༢༨) ཀྱིས་འབད་བ་ཅིན་ “མོན་ཐགས་ཀྱི་མ་སྐུད་ཧོར་ཚུ་དམར་པོ་དང་ནགཔོ་གཉིས་གཅིག་ཁར་སྦྲགས་ཏེ་ཕྱེད་ཀ་ཕྱེད་ཀ་བཏང་སྟེ་ འཇའ་སྤང་ཚུ་ དཀརཔོ་རྐྱངམ་གཅིག་བཏང་སྟེ་ཐགས་མི་ལུ་མོན་ཐགས་ཟེར་སླབ་ཨིན།”
2 སྔོ་གཤམ་ཟེར་མི་འདི་ སྔོ་གཤམ་ལུ་མ་སྐུད་ཧོནམ་དང་དམར་པོ། ཡང་ཅིན་སྐུདཔ་སྣ་ཁ་བཅུ་གཅིག་ཆ་ཚང་བཏང་སྟེ་ཐགས་མི་ལུ་སྔོ་གཤམ་ཟེར་སླབ་ཨིན།
༣ མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༠༣) འབྲུག་གི་བཟོ་རིགས་བཅུ་གསུམ་གྱི་བཤད་པ་མཁས་པའི་འགའ་སྟོན། འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། སྐལ་བཟང་གཞན་ཕན།
བཀྲིས་བཀྲིས་བཀྲ་ལ་ཤིས། ༼རྫོང་ཁའི་ཞབས་ཁྲ།༽
༉ བཀྲིས་བཀྲིས་བཀྲ་ལ་ཤིས།། བཀྲིས་རི་བོའི་རྩེ་མོ་ལུ།། བཀྲིས་རི་བོའི་རྩེ་མོ།། ལ་མོ་ལའི་བསངས་སེ་བསངས།། དགའ་ཡང་རང་ཡུལ་དགའ་སོང་།། མི་ཡུལ་ལས་ཀྱིས་བསྐོས་སོང་།། ལ་མོ་ལའི་བསངས་སེ་བསངས།། ཆུང་ཚེ་ཕ་མས་གསོ་བ།། ཕ་མ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སོང་།། ལ་མོ་ལའི་བསངས་སེ་བསངས།། སྦོམ་ཚེ་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ།། སློབ་དཔོན་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སོང་།། ལ་མོ་ལའི་བསངས་སེ་བསངས།། །།
པུ་ཏ།
༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྔར་སྲོལ་གྱི་བཞེས་སྒོ་དང་རྫས་སྦྱོར་ལུ་ ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་དང་ཕུ་ལས་ར་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལུང་ཕྱོགས་སོ་སོ་ལས་ཕར་ ས་གནས་མཐོ་དམན་དང་གནམ་གཤིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་བརྟེན་ འབྲུ་སྣ་དགུཔོ་ཡང་དེ་དང་འཁྲིལ་འཚོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་དང་ བཞེས་སྒོ་གི་རིགས་ལུ་ཡང་ ལུང་ཕྱོགས་ཁག་གི་བར་ན་ མ་འདྲཝ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ དེ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་པས།
པདྨ་ཆོས་སྒྲོན། (༢༠༢༢). པུ་ཏ་དང་བྱང་བུ་ལི།. བུམ་ཐང་།
ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་ཀྱི་ལཱ་འགན།
ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་ཀྱི་དབང་ཚད་དང་ལཱ་འགན།
Council of Ministers (Bhutan). Retrieved from
འབྲུག་གི་ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག།
༉ འབྲུག་གི་ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག་འདི་ གནམ་དགུན་སྤྱི་ཟླ་ ༡༠ པ་མཇུག་བསྡུ་ཁམས་ལས་ སྤྱི་ཟླ་ ༢ པའི་ཟླཝ་སྦུག་ལུ་ཚུན་ཚོད་ ས་གནས་ཕོབ་སྦྱིས་ཁ་ལུ་འཁྱམ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། བྱ་འདི་ཚུ་ གནམ་བྱཱར་འཁྱམ་སའི་ས་གནས་བོད་ཀྱི་རི་ཐང་ལས་འོངམ་ཨིན་པས། ཁྲུང་ཁྲུང་ཚུ་མང་ཤོས་ར་ རྒྱབ་ཁབ་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁོངས་ཕོབ་སྦྱིས་ཁ་ལུང་གཤོང་ནང་ལུ་འཁྱམ་ཨིནམ་དང་ ཤར་ཕྱོགས་དང་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུང་ཕྱོགས་ཚུ་ནང་ལུ་ཡང་ དག་པ་རེ་འཁྱམ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནང་ཚུ་ ཕོབ་སྦྱིས་ཁ་ལུ་ལྷོད་པའི་སྐབས་ སྐོར་ར་རྐྱབ་པའི་ཚུལ་ལུ་ སྒང་སྟེང་ལྷ་ཁང་ཚར་གསུམ་སྐོར་ར་རྐྱབ་ཨིནམ་དང་ གནམ་སོ་ཀ་ལོག་བོད་ལུ་འཕུར་བའི་སྐབས་ལུ་ཡང་ སྐོར་ར་ཚར་ཚར་གསུམ་རྐྱབ་ཏེ་འགྱོཝ་ཨིན་པས། ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག་(བོད་ཀྱི་ཁྲུང་ཁྲུང་།) འདི་ རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་མཐུན་ཚོགས་ (IUCN) ནང་ཉམས་ཉེན་ཅན་གྱི་རིགས་སྣའི་གྲངས་སུ་ཚུན་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲུང་ཁྲུང་གི་རིགས་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ མཇུག་ལུ་ངོས་འཛིན་བྱུང་མི་ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༨༧༦ ལུ་ ཨུ་རུ་སུ་(Russia) གི་དམག་མི་ ནི་ཀོ་ལེ་པིརི་ཞཱལ་ཨིསི་ཀི་(Nikolay Przhevalsky) གིས་བོད་ཀྱི་རི་ཐང་ལུ་ངོས་འཛིན་འབད་ནུག། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ རིགས་སྣ་འདི་དམིགས་བསལ་སྦེ་བདག་འཛིན་འབད་ཡོདདང་ དེ་གི་དོན་ལུ་ རྒྱལ་འཛིན་རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་སྡེ་གིས་ ས་གནས་ཕོབ་སྦྱིས་ཁག་ལུ་ས་ཆ་རྒྱ་ཚད་ གྲུ་བཞི་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༡༦༣ གྱི་ནང་ལུ་ སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁོངས་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཕོབ་སྦྱིས་ཁ་ལུང་གཤོང་ནང་ལུ་ སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁོངས་འདི་ ༢༠༠༣ ལུ་གཞི་བཙུགས་ཞབད་ནུག། རྒྱལ་འཛིན་རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་སྡེ་ལུ་ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ གཞན་མི་ཉམས་ཉེན་ཅན་གྱི་རིགས་སྣ་ ༡༣ ཡང་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་དགོ་པའི་འགན་དདབང་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༠ གི་ཧེ་མ་སྣང་མེད་སྦེ་བཞག་ཡོད་རུང་ དེ་ལས་ཚུར་ ཁྲུང་ཁྲུང་གསད་མི་ལུ་ བཙོན་ཁྲིམས་བཀལ་ནི་གི་ཁྲིམས་ལུགས་ཚུ་བཟོ་སྟེ་ དམ་དམ་སྦེ་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག་ལུ་བརྩི་བཀུར་སྦོམ་ཡོདཔ་དང་ དེ་གི་དོན་ལུ་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག་ཚུ་བོད་ཀྱི་རི་ཐང་ལས་སྒངསྟེང་ལུ་ལྷོད་ཞིནམ་ལས་ སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༡ ལུ་ ཁྲུང་ཁྲུང་གི་དུས་སྟོན་བརྩི་སྲུང་ཞུ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནཱི་དུས་སྟོན་འདི་ མཇལ་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཕྱི་ལས་ལྟ་བཤལཔ་ལེ་འོང་ནི་ཡོདཔ་ཨིན།
སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་གི་ལཱ་འགན།
Election in Bhutan. (n.d) Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/Elections_in_Bhutan
བྱང་བུ་ལི།
བྱང་བུ་ལི་འདི་པུ་ཏ་བཟུམ་སྦེ་ ཕྱེ་འཐོབ་མ་ཚུགསཔ་དང་ བཟོ་དགོ་རུང་ཉམས་མྱོང་དགོཔ་མེདཔ་ལས་ ལགཔ་གསརཔ་ཨིན་རུང་ ཞིམ་ཏོང་ཏོ་བཟོ་ཚུགསཔ་ལས་ བཟའ་ཚང་ནང་ལུ་འཕྲལ་འཕྲལ་ར་བཟོ་སྟེ་བཟའཝ་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ པུ་ཏ་བཟུམ་སྦེ་ཚེས་བཅུའི་སྐབས་ལུ་ བཟོ་སྟེ་ཟ་བའི་སྲོལ་མེད་རུང་ ལོ་ཆོག་གཏང་སར་ཉི་མའི་ལྟོ་དང་ ལཱ་སར་འོང་མི་ཚུ་ལུ་ཕྱི་རུའི་ལྟོ་སྦེ་དྲང་སྲོལ་འདུག། (བུམ་ཐང་ལས་ཚེ་དབང་ཕུན་ཚོགས་ ༢༠༢༢)
སྤེན་པ
གཟའསྤེན་པ ༺རྟགས༔ ༻
ཕུརཔ་ཕྲིན་ལས།
འབྲུག་ས་སྨུག། (༢༠༢༢) འབྲུག་གི་དགོད་བྲ་ཅན། https://www.samuhbhutan.com/show/
ཁས་བླངས།
མི་སྡེའི་ཁས་བླངས་ཟེར་མི་འདི་ ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་སྒོ་ལས་ རིན་མེད་སྟོང་པ་སྦེ་ མི་སྡེ་ལུ་ཕན་ཐོགས་པའི་ལཱ་འབད་མི་ཅིག་ལུ་གོ་ནི་ཨིན་པས། (InitLive, 2021). ད་རེས་ནངས་པའི་དུས་ལུ་ ཁས་བླངས་འདི་གནམ་མེད་ས་མེད་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་དང་ གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་སོང་ཡོདཔད་ང་  ཁས་བླངས་ཀྱི་བློ་རིག་འདི་ དུས་རབས་བར་མའི་སྐབས་ལུ་ལས་ར་ InitLive (2021) བིརི་ཊེན་ལས་ཕར་ ནཝ་ཚཝ་རེ་འབྱུངམ་ད་ གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་ཆ་རོགས་འབད་ནི་གི་སྲོལ་ཚུ་སྡོད་ནུག་ཟེར་ཨིན་པས། དེ་ལས་ དུས་རབས་ ༡༩ པའི་ནང་ལྷོད་པའི་བསྒང་ལས་ ལཱོན་ཌཱན་ནང་ལས་ཕར་ ཁས་བླངས་པའི་ལས་སྡེ་ཚུ་ཡང་ཐོན་ནུག། དུས་རབས་ ༢༠ པའི་ནང་ལས་ འདི་བཟུམ་གྱི་ལས་སྡེ་ལེ་ཤ་ཐོན་ཏེ་ ཁས་བླངས་ཀྱི་བློ་རིག་འདི་ཁྱབ་སྤེལ་འགྱོ་ནུག་ཟེར་བཤད་དེ་འདུག།
འཇིགས་མེད་སེངྒེ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག།
ལས་བྱེདཔ།
ད་རེས་ འཇིགས་མེད་སེངྒེ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་ནང་ ཕྱག་ཞུ་མི་ལས་བྱེདཔ་ ༣༨ ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཚུ་ལས་ ༣༤ འདི་ ཁྱད་རིག་ལས་གཡོགཔ་ཨིནམ་དང་ ༤ འདི་ཁྱད་རིག་མིན་པའི་ལས་བྱེདཔ་ཨིན།
མར་ཆང་།
མར་ཆང་གི་སྐོར་ལས།
མར་ཆང་བཀལ་ནི་འདི་ ཧེ་མའི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ མགྱོནམོ་འགོ་དང་པ་འབྱོནམ་ད་གདོང་ཆང་ཟེར་ ཆང་ངོ་མ་སྦེ་ དྲང་སྲོལ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ གནས་པོའི་ཁ་ཐུག་ལས་འབད་བ་ཅིན་ ལྷག་བསམ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་དང་ མགྱོནམོ་གི་སྐུ་ཚེ་དང་ མཛད་པ་ཕྲིན་ལས་ཚུ་ ཡར་ངོ་ཚེས་པའི་ཟླཝ་བཟུམ་སྦེ་ གོང་ལས་གོང་འཕེལ་འགྱོ་ནིའི་དོན་ལུ་མར་གྱི་ཡར་སྒྲོན་དང་བཅསཔ་སྦེ་ཕུལཝ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ ཆོས་ཕྱོགས་ལས་འབད་རུང་ བདུད་རྩི་གསེར་སྐྱེམས་ཀྱི་མཆོད་པ་ཟེར་ ལཱ་ཁག་ཆེ་ཏོག་ཏོ་འགོ་བཙུགས་པའི་སྐབས་དང་ཐག་རིང་ས་ལུ་ ལམ་འགྲུལ་འབད་བའི་སྐབས་ལུ་ དང་པ་ར་ མགྲོན་བཞི་ལུ་ གསེར་སྐྱེམས་ཀྱི་མཆོད་པ་ཕུལ་ཏེ་ ཕྲིན་ལས་བཅོལ་སྲོལ་ཡོདཔ་བཟུམ་སྦེ་ སྲིད་ཀྱི་ལུགས་ནང་ཡང་མཛད་སྒོའི་རྟེན་འབྲེལ་འདི་ལུ་ བར་ཆད་མི་འབྱུང་ནི་དང་ སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་དེ་ལུ་ ལེགས་སྨོན་གྱི་མར་ཆང་ རྟེན་འབྲེལ་བརྩིས་བའི་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་ མཛད་སྒོའི་རྟེན་འབྲེལ་སྐབས་ལུ་ དཔལ་ལྡན་བླ་མ་དང་བརྒྱུད་སྡེ་བཞིའི་ལྷ་ཚོགས་ གནས་གསུམ་དཔའ་བོ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་ དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ལུ་གནས་པའི་ཕྱོགས་སྐྱོང་དང་ཞིང་སྐྱོང་གི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་ཚུ་ལུ་བརྩམས་པའི་བྱ་བ་ཚུ་ བར་ཆད་མེད་པར་ རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པའི་ རྟེན་འབྲེལ་ལུ་དམིགས་ཏེ་ ཆང་མཆོད་ཚུ་ཕུལ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། (༡༩༩༩ ཤོགས་གྲངས་ ༢༣༢)
གསོལ་ཇ།
གསོལ༌ཇ༌འདི༌ རང་ལུགས་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ཁྱད་ཆོས་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལུགས་སྲོལ་བཟང་པོ་ཅིག་ཨིན་མི་འདི་ཡང་ སྔོན་དང་ཕུ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞལ་བཞུགས་པའི་དུས་ལས་ར་ རང་གི་ཁྱིམ་ནང་ སྐུ་མགྲོན་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ ག་བྱོན་ཏེ་ར་འབད་རུང་གནས་པོའི་ཧོངས་ལས་ ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་སྒོ་ལས་ རྟེན་འབྲེལ་རྩི་བའི་བརྡ་མཚོན་དང་ ཁ་སངས་ཧིང་གསལ་གྱི་ཐོག་ལས་ མགྱོནམོ་ལུ་གདོང་ལེན་དང་བརྩི་བཀུར་ཆེ་བའི་བརྡ་སྟོནམ་ཨིན། མགྱོནམོ་གི་ཧོངས་ལས་ར་འབད་རུང་ འགལ་རྐྱེན་བར་ཆད་ཞི་ཞིང་ མཐུན་རྐྱེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དོན་ལུ་ གསོལ་ཇ་འདི་མ་འཐུངས་པའི་ཧེ་མ་ ཡུལ་འདི་ནང་གི་གནས་བདག་དང་ གཞི་བདག་ ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མ་ཚུ་ལུ་ གསོལ་ཇའི་ཕུད་དང་བཅསཔ་སྦེ་སྐྱབས་འཚོལ་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་མས།                  ་
སྟག་ཚང་སེང་གེ་བསམ་གྲུབ་རྫོང།
སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གིས་ ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་གནང་བའི་སྦས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་མང་རབས་ཅིག་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ གཅིག་འདི་ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་ལུ་ཡོད་པའི་བྱིན་ཅན་དང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་གནས་མཆོག་སྟག་ཚང་དཔལ་ཕུག་གི་གནས་འདི་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ གནས་འདི་ དད་པ་བསྐྱེད་ས་དང་བསོད་ནམས་བསགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཞིང་མཆོག་ངོ་མ་ཅིག་ཨིནམ་སྦེའཛམ་གླིང་ནང་སྙན་གྲགས་སོང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ དུས་རབས་ ༨ པའི་ནང་ ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་ སྟག་ཚང་ལུ་བྱོན་ཏེ་ རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ཀྱི་སྐུར་བཞེངས་པའི་སྐབས་ མོན་མོ་བཀྲ་ཤིས་ཁྱེའུ་སྒྲོན་ཡང་ སྐུ་ལུས་འདོད་གུར་བསྒྱུར་བས་ སྟག་མོའི་ཚུལ་དུ་སྤྲུལ་ཏེ་ གདུག་པའི་བདུད་དང་དམ་སྲི་ག་ར་བཏུལ་ཏེ་དམ་ལུ་བཏགས་གནང་ནུག། གནས་དེ་དང་པ་ར་ མཁའ་འགྲོ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་ཐར་ལས། གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གིས་བོད་མཆིམས་ཕུ་ལས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་བོད་ཡུལ་ག་ར་བྱིན་གྱིས་བརླབས། སྟག་ཚང་གསུམ་ སྐུའི་གནས་འོན་ཕུ་སྟག་ཚང། གསུང་གི་གནས་ཁམས་ཀྱི་སྟག་ཚང། ཐུགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་དམ་པ་མོན་སྤ་གྲོ་སྟག་ཚང། ལུ་བྱོན་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ དང་པ་ར་ མོན་སྤ་གྲོ་སྟག་ཚང་ལུ་བྱོན་ཏེ་ གཏེར་ཐམས་ཅད་ལུང་བྱང་བཏབ་སྟེ་ཐུགས་ཀྱི་གནས་སྦེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་གནངམ་ལས། ལུང་བསྟན་དང་འཁྲིལ་པ་ཅིན་ གནས་འདི་ནང་འགོ་དང་པ་ག་གིས་བསྒྲུབ་རུང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཚུགས་ཟེར་གསུངས་ནུག། ཨོ་རྒྱན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པད་མ་སམ་བྷ་ཝ་གིས་ ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གནས་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ སྐུའི་གནས། གསུང་གི་གནས། ཐུགས་ཀྱི་གནས། ཡོན་ཏན་གྱི་གནས།ཕྲིན་ལས་ཀྱི་གནས་ཚུ་ སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ཀྱི་སྐུར་བཞེངས་པའི་གནས་མཆོག་མོན་གྱི་སྤ་གྲོ་སྟག་ཚང་སྦེ་བརྩིཝ་ཨིན་པས། ལྷག་པར་དུ་ གུ་རུ་གིས་ལུང་བསྟན་གནངམ་བཞིན། (ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་དབང་ཕྱུག (༢༠༡༥ ཤོགས་གྲངས་༡༤) འདི་ནས་མ་འོངས་ཐ་མའི་དུས༔ ཁྱོད་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་རྣམ་ལྔ་འབྱེད༔ སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡུན་དུ་བསྲིང༔ ཟེར་གསུངས་བཞིན་དུ་མཁའ་འགྲོ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་གྱི་སྤྲུལ་པ་ལྔ་མ་བྱོན་པའི་ཧེ་མ་མཁའ་འགྲོ་མཆོག་མོན་སེང་གེ་རྫོང་ལས་བཀྲ་ཤིས་ཁྱེའུ་སྒྲོན་དང་གཅིག་ཁར་ སྤ་གྲོ་སྟག་ཚང་ལུ་བྱོན་ཏེ་རང་དོན་གྱི་དཀའ་བ་མཐའ་མ་བདེ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཐིག་ལེའི་དཀའ་བ་སྤྱད་དེ་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཞལ་གཟིགས་ཏེ་ ཚེ་ལ་དབང་བའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའི་གནས་རྩ་ཅན་ཅིག་ཨིན་པས། སྟག་ཚང་འདི་ ཕྱི་ལས་ལྟཝ་ད་བྱག་གུར་འདྲོག་སི་སི་སྦེ་མཇལ་རུང། ནང་ན་ལྷོདཔ་ད་ ཕོ་བྲང་ག་ནི་བ་དགའ་ཏོག་ཏོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ནང་རྟེན་ཚུ་ཡང་གཅིག་བ་གཅིག་རྩ་ཆེཝ་སྦེ་མཇལ་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་དུས་ཨ་རྟག་ར་དུས་ཚོད་བཏོན་ཏེ་ སྟག་ཚང་གི་གནས་རྩ་ཅན་འདི་མཇལ་བར་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན།
སྐྱེས་ལྡན་གནས་སྟངས་དང་བྱ་སྤྱོད།
ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་གིས་ས་ཁོངས་གཅིག་ནང་སྡེ་ཚན་སྦེ་སྡོདཔ་ཨིན་དང་ དགུན་ཚང་བཅའ་བའི་སྐབས་སྡོད་ནིའི་དོན་ལུ་གཏིང་རིངམོ་སྦེ་ཚང་དོང་བརྐོཝ་ཨིན། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་ སེར་ཁ་མཇུག་ལས་སོ་ཁ་འགོ་བཙུགས་ཁམས་ ཟླཝ་༧ དང་ཕྱེད་དེ་ཅིག་དགུན་ཚང་བཅའ་བ་ནང་སྡོདཔ་ཨིན། ཚང་དོང་གྱི་གཞིང་འདི་ མི་ཀྲར་༢ ལས་༡༠ གི་བར་ན་ཡོདཔ་དང་ བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་བཟའ་ཚང་གྱངས་ཁ་་༡༠ དེ་ཅིག་སྦེ་གཅིག་ཁར་སྡོདཔ་ཨིན། བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་གིས་ཙྭ་འབྲོག་ནང་སྐྱེས་མི་་སྔོ་ཤིང་ འཇམ་ཅུ་ཅུ་སྦེ་ཡོད་མི་ཚུ་བཟའཝ་ཨིན།
ཨ་པུའུ་ནོ་ཧ་ལུའུ་ཁ་སི།
ཨ་པུའུ་ནོ་ཧ་ལུའུ་ཁ་སི་ནི་འཇར་པན་དུ་གནས་པའི་ཁང་བརྩེགས་ཤིག་ཡིན།
ལོ་འབག།
འབྲུག་གི་དངོས་་མེད་ལམ་སྲོལ. (༢༠༡༥).
འབྲུག་ལྕོགས་གྲུབ་སྤྱི་ཚོགས།
དམིགས་གཏད།
འབྲུག་པའི་མི་སྡེ་ནང་ མི་ལྕོགས་གྲུབ་མ་འདྲཝ་ཡོད་མི་ཚུ་གི་ཐོབ་དབང་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ སྐུལ་ཁྱབ་བརྡ་སྤྲོད་འབད་ནི། བརྩོན་ཤུགས་ཅན་དང་སྙིང་རུས་ཅན། དེ་ལས་ སྦྱོང་བརྡར་ཐོབ་ཡོད་མི་ མི་སྡེའི་ལཱ་འབད་མི་དང་ཨ་ལུ་བདག་འཛིན་པ་ཚུ་ཡོདཔ་བཟོ་ནི། ལྕོགས་གྲུབ་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་མི་ཚུ་ལུ་ རང་མགོ་རང་འདྲོང་སྦེ་སྡོད་ནི་ལུ་ དབང་ཆ་བྱིན་ནིའི་དོན་ལུ་ ཕམ་དང་ཨ་ལུ་བདག་འཛིན་པ་ཚུ་གི་རིག་རྩལ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི། ལྕོགས་གྲུབ་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་མི་ཚུ་གི་ལྕོགས་གྲུབ་ཡར་སེང་འབད་ཐབས་ལུ་ ཐད་ཀར་གྱི་བར་འཛུལ་འབད་ནི།
ཚོགས་ལྷམ།
༡ གྲྭ་ལྷམ།
རུད་པའི་ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས།
སྲུང་འདི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ང་བཅས་ཀྱིས་ག་ཅི་ཤེས་དགོཔ་འདུག་ཟེར་བ་ཅིན་ གཙོ་བོ་ར་ཕོ་མོ་གི་བར་ན་དགའ་མ་དགའ་གི་རྣམ་གཞག་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ ཚེ་སྔོན་མའི་ལས་གནམ་བསྐོས་ལུ་ཡང་རག་ལསཔ་ལས་ ག་ཅི་ར་འབད་རུང་ རང་གིས་མནོ་མནོ་བསམས་བསམས་བཞིན་དུ་ འགྲུབ་མི་ཚུགསཔ་ལས་ ཚེ་སྔོན་གྱི་འཕྲོ་ཅིག་ཡང་དགོ་ཟེར་བའི་གསལ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན།
དགོན་གཞས།
རྒྱབ་རྟེན།
ཤར་གྱི་བློ་ཅུ།
༄༅།  །འོ་ལགས་སོ། ད་རེས་གཟའ་སྐར་འགྲུབ་འབྱོར་དཔལ་ཉི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཉིན་མར་ མི་དམངས་ག་ར་དགའ་སྐྱིད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་ངང་ལུ་འཛོམས་ཏེ་དགྲ་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་མཆོད་པའི་དུས་འདི་ན་ ལཱ་དང་བྱ་བ་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་ནང་ལས་དང་པ་རང་དགྲ་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་ལུ་གཙང་མའི་ཆང་ཕུད་གཏོར་ནི་ཨིན།།
དཀར་བརྒྱུད་ཀྱི་ཡིད་དམ་ལ་འབུལ་བ།
༈ ཁྱད་པར་ད་རེས་ཉིན་མོར། །མཆོད་པའི་དགྲ་ལྷ་གཙོ་བོ། །ཤར་ཡུལ་ཡོངས་ཀྱི་ལྷ་སྐལ། །མཐུ་རྩལ་ཅན་གྱི་དགྲ་ལྷ། །དཔའ་རྩལ་ཅན་གྱི་སྲུང་མ། །མཚན་ལྡན་བླ་མའི་བཀའ་སྲུང་། །སྦྱོར་ལྡན་ཕྱུག་མོའི་ནོར་ལྷ། །དམག་མི་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར། །གངས་སྨན་དཀར་མོའི་སྨན་མོ། །ཟླ་འཛིན་ཆུང་མའི་གཏན་གྲོགས། །དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོའི་ཡབ་ཆེན། །དགྲ་ལྷ་འཁོར་དང་བཅས་ལ། །བཟའ་བཏུང་རོ་བརྒྱ་ལྡན་ཞིང་། །གསེར་སྐྱེམས་གཙང་མའི་མཆོད་པ། །དངོས་གཤམ་ཡིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་ཏེ། །དགྲ་ལྷ་ཁྱེད་ལ་འབུལ་ལོ།། གསོལ་ལོ་མཆོད་དོ།།
ཤེས་རབ་ལྷ་མོ།
ཤེས་རབ་ལྷ་མོ་འདི་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་ནང་ལུ་གནམ་མེད་ས་མེད་ ཡོངས་གྲགས་ཡོད་མི་ མོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་ཅིག་ཨིན། མོ་ བཀྲ་ཤིས་སྒང་རྫོང་ཁག་ནང་ལས་ཨིནམ་དང་ མོ་ར་ལྕོགས་གྲུབ་ཅན་གྱི་ཨམ་སྲུ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ འབྲུག་མི་ཀུན་གྱིས་དགའ་མི་འཁྲབ་རྩེདཔ་ཅིག་ཨིན། མོ་ར་ ཐིམ་ཕུག་རྫོང་ཁག་ སྐལ་སྐྱིད་སློབ་གྲྭ་ཆེ་བ་ནང་ལས་ སློབ་རིམ་བཅུ་གཉིས་མཇུག་བསྡུ་སྟེ་ མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་འདི་ འབྲུག་གི་ཉེ་འདབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་གར་ལུ་ལྷབ་ནུག། མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཤུལ་ལུ་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་ནང་ འགོ་དང་པ་སྒྲ་འཛིན་ལྷ་མོ་ཟེར་ འོད་ལྡན་གྱིས་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ཐོག་ལས་ བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བཀོད་ཁྱབ་འབད་ཡོད་པའི་གློག་བརྙན་ནང་བརྩེས་ནུག། ཤེས་རབ་མོ་ར་ ཆུང་ཀུའི་བསྒང་ལས་ འཁྲབ་སྟོན་དང་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་ནི་ལུ་ སྤྲོ་བ་དང་དང་འདོད་སྦོམ་ཡོད་པའི་མི་ངོམ་ཅིག་ཨིན། མོ་རའི་སྤྲོ་བ་དང་བསྟུན་ཏེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལུ་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་ནང་ལུ་ འཁྲབ་རྩེདཔ་གསརཔ་གི་འགན་ཁུར་ལེན་ནུག། སྒྲ་འཛིན་ལྷ་མོ་ཟེར་བའི གློག་བརྙན་དེ་གི་གཞི་དང་སྲུང་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ འབྲུག་མི་ཀུན་གྱིས་དགའ་ཚུགས་པའི་གློག་བརྙན་ཅིག་ལུ་གྱུར་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་གི་ནང་ལས་ཡང་ གློག་བརྙན་དེ་གི་ སྲུང་ཡང་ དགའ་མཐུན་གྱི་ཐོག་ལུ་བརྩེས་ཡོདཔ་ལས་ ག་བ་ལྷགཔ་སྦེ་ན་གཞོན་ཚུ་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱིན་ཏེ་འདུག།
གློག་མེ་ལས་འགུལ་གྱི་གདོང་ལེན་དང་གོ་སྐབས།
དེ་གིས་ཡང་མ་ཚད་ གློག་མེ་ལས་འགུལ་ཚུ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ན་གཞོན་བརྒྱ་ལས་བཅས་ཏེ་ ལཱ་གཡོག་གི་གོ་སྐབས་ཚུ་ཐོབ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ གློག་མེ་ལས་འགུལ་ཆགས་སའི་མི་སྡེ་ནང་ གོང་འཕེལ་གྱི་འགྱུར་བ་ལུ་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཏེ་འདུག། དེ་ལས་ གློག་མེ་ལས་འགུལ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ཆུ་རུད་ཚུ་ལས་བཀག་ཐབས་འབད་ཡོདཔ་དང་ ཆུ་འདི་བསགས་བཞག་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ཞིང་ཆུ་དཔག་ནིའི་དོན་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུངམ་ཨིན་པས། (Things need to know about Hydropower, n.d)། ཨིན་རུང་ གློག་མེ་ལས་འགུལ་འདི་བཟོ་བའི་སྐབས་ལུ་ ཆུ་བཀག་བཞག་ནི་འདི་གིས་ ཉ་ལ་སོགས་པའི་ཆུ་ནང་གི་སེམས་ཅན་ཚུ་ལུ་གནོད་པ་འབྱུངམ་ཨིན་པས། དེ་ལས་ སྔོ་ཤིང་གི་ཆགས་ཡུལ་ཚུ་ཚད་འཛིན་འབད་དོ་ཡོད་པའི་ཁར་ གོང་ཚད་ཡང་སྦོམ་གནས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། (Hydroelectric energy pros and cons, n.d)།
Tshering, S. &Tamang, B.,(d). Key to sustainable, socioeconomic              development of Bhutan.
རྡོ་སྦྱིས་རྫོང་།
Dobji Dzong. (n.d.). Retrieved from Marvellous Bhutan Travel:
སྨྱོ་ཤུལ་མཁན་པོ་འཇམ་དབྱངས་རྡོ་རྗེ་མཆོག།
སྨྱོ་ཤུལ་མཁན་པོ་འཇམ་དབྱངས་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ སྤྱི་ལོ་༡༩༣༡ ལུ་ཁམས་སྡེ་དགེ་ལུ་སྐུ་འཁྲུངས་ནུག། ཁོང་ཕོ་སྤུན་ཚུ་གི་གྲས་ལས་གསུམ་པ་དེ་ཁོ་ཨིནམ་དང་ཁོ་ལུ་མོ་སྤུན་ཡང་གསུམ་ཡོདཔ་ཨིན། མཁན་པོ་མཆོག་གི་ཨང་རྒས་དེ་སྨྱོ་ཤུལ་ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་ཉི་མ་གི་སློབ་ཕྲུག་ཨིནམ་དང་མོ་དང་གཅིག་ཁར་ མཁན་པོ་མཆོག་ཡང་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ལུ་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་བཅུག་དགོ་ཟེར་ཆ་བཞག་མཛད་ནུག། མཁན་པོ་མཆོག་དགུང་ལོ་ལྔ་ལངསམ་ད་ ས་སྐྱ་དགོན་པའི་ས་གནས་ལུ་ཁྱིད་དེ་ གཙུག་ཕུད་ཡང་བཞེས་གནང་ཞིནམ་ལས་ དགུང་ལོ་བརྒྱད་ལངསམ་ད་ མཁན་པོ་མཆོག་དགོན་པ་ལུ་འཛུལ་ཞུགས་མཛད་དེ་ ཡོན་ཏན་གྱི་གཞི་མ་བྲི་ལྷག་གི་ཤེས་ཡོན་ཚུ་གསན་སྦྱང་མཛད་གནང་ནུག། ནང་པའི་ཆོས་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་སྦྱང་བརྩོན་གནང་ནིའི་རེ་འདོད་ཡོདཔ་ལས་ དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལངསམ་ད་ མཁན་ཆེན་རིག་འཛིན་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་དང་གཅིག་ཁར་བྱོན་ནུག།
ཞི་བའི་མི་སྡེ་ལས་ཚོགས།
Shaw, K. (2020, April 2). Social Change. What's the Role of Civil Society? Retrieved from: https://www.missionbox.com/article/418/social-change-whats-the-role-of-civil-society
United Nations, Civil Society. Retrieved from: https://www.un.org/en/civil-society/page/about-us
ནང་བཟོ་དང་བཟོ་གྲྭ་ཆུང་བ།
ནང་བཟོ་དང་བཟོ་གྲྭ་ཆུང་བ་གཞི་བཙུགས་འབད་མི་འདི་གིས་  བཟོ་གྲྭ་རེ་ལུ་མི་ ༣.༦% ལུ་ལཱ་གཡོག་བྱིན་ཚུགས་པའི་ཁར་ བཟོ་གྲྭ་ཆུང་ཀུ་རེ་ལུ་ ༥.༤༥% དང་ ཁག་འབག་གན་འཛིན་ལྟེ་བ་རེ་ལུ་མི་ ༤.༧% ལཱ་གཡོག་བྱིན་ཚུགས་ནུག། དེ་བཟུམ་སྦེ་ར་ མ་རྩ་ དངུལ་ཀྲམ་འབུམ་གཅིག་དང་བཅུ་ཐམ་གྱི་བར་ན་བཟོ་ཡོདཔ་དང་ ན་གཞོན་ ༢༡༡ ལུ་རིག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་ཡང་བྱིན་ཚུགས་ཡོདཔ་ལས་ འབྲུག་ལུ་ནང་བཟོ་དང་བཟོ་གྲྭ་ཆུང་བ་༩༠%དེ་ཅིག་ཡོད་མི་ཚུ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་གལ་ཅན་ཅིག་ཨིན་མས།
Royal Government of Bhutan.
ཟླ་བ་དང་པའི་ལོ་གསར་ངལ་གསོ།
ལོ་གསར་གྱི་ཉིནམ་འདི་ལུ་ རྟེན་འབྲེལ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་བརྩིས་ཏེ་ དགའ་སྟོན་འབད་དགོ་མི་འདི་ འདས་པའི་ལོ་ངོ་དེའི་རིང་ ནཝ་ཚཝ་མེད་པར་ལོ་འཁོར་ཚུགས་པའི་དགའ་སྟོན་དང་། ལོ་ངོ་གསར་འཆར་འདིའི་རིང་ལུ་ བར་རྐྱེན་མེད་པར་བཀྲིས་བདེ་ལེགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཏེ་སྡོད་ནིའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུ་ ཡར་མཆོད་མར་སྦྱིན་དང་། གཉེན་ཉེ་ཚན་ཆ་རོགས་འཆམ་མཐུནམ་ཚུ་འཛོམས་ཏེ་ གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་ལེགས་སྨོན་ཞུ་ནིའི་སྲོལ་ཚུ་ཡོདཔ་ལས་ དུས་སྟོན་དེའི་སྐབས་ལུ་ གཞུང་གི་ཁ་ཐུག་ལས་ཡང་ འདི་བཟུམ་མའི་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་བརྩི་ནིའི་དོན་ལུ་ བཀྲིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་ཐུགས་སྨོན་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ལས་ གཞུང་འབྲེལ་ངལ་གསོ་བཞག་གནངམ་ཨིན།
འབྲུག་གི་དྲང་ཁྲིམས་ལྷན་སྡེ།
དྲུང་ཁག་ཁྲིམས་འདུན་འདི་ཁྲིམས་འདུན་གྱི་ནང་ལས་དམའ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་ད་ འགོ་འཛིན་དེ་ཡང་ ཁྲིམས་སྤྱི་བློན་པོ་གིས་བསྐོ་བཞག་གནངམ་ཨིན་མས། དྲང་ཁྲིམས་དེའི་་དབང་ཚད་འདི་ཡང་ དྲུང་ཁག་ནང་འཁོད་ཀྱི་རྩོད་གཞི་ཚུ་གི་འཁྲུན་ཆོད་བཏོན་ནི་ཨིན་མས། (Civic, 2009).
https://en.wikipedia.org/wiki/Judicial_system_of_Bhutan
རིག་འཛིན་འཇའ་ཚོན་སྙིང་པོ།
དེ་་འབདཝ་ལས་སྦས་ཡུལ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་མི་གི་གྲས་ལས་མི་ག་གིས་ གནས་རྩ་ཆེན་པདྨ་བཀོད་ཀྱི་སྐོར་ལས་ ཧ་གོ་ཚུགས་མི་དང་སེམས་ཀྱིས་དྲན་ཚུགས་མི་ཚུ་ རང་གི་རྒྱུད་ལུ་ཡོད་མི་ལས་སྒྲིབ་ཚུ་དག་འོང་ཟེར་ཨིན་པས། ལྷག་པར་དུ་གནས་དེ་ནང་ལུ་གོམ་ཐེངས་བདུན་སྤོཝ་རྩམ་ཅིག་གིས་ཚེ་ཤུལ་མར་གནས་དེ་ནང་ལུ་ར་སྐྱེ་བ་ལེན་ནི་ཨིན་ཟེར་སྙིང་པོ་མཆོག་གིས་བཞེས་མི་གཏེར་དེབ་དེ་ནང་ལུ་བཀོད་དེ་འདུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༦༥༦ ལུ་དགུང་ལོ་བདུན་བཅུ་དོན་གཉིས་ལངསམ་ད་བཤགས་སོ་ནུག། ཨིན་རུང་སྙིང་པོ་མཆོག་གི་མཛད་བྱ་བཟང་པོ་ཚུ་དང་ ཆོས་ལུགས་ཚུ་རྙིང་མ་དང་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་སྡེ་ཚུ་ནང་ལུ་རྒྱ་ཆེ་དྲགས་སྦེ་ ད་ལྟོ་གི་བར་ན་ཡང་ལག་ལེན་འཐབ་སྲོལ་འདུག།
མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད།
Russio, A., Watkins, J., Kelly, L., & Chan,S. (2008). Participatory   communications with social media. Curator: The Museum Journal, 51, 21-         31.doi:10.11111/j.2151.
Sawyer & Gue-Ming Chen.,(2012).The impact of social Media on Intercultural      Adaptation. Retrieved from https://web.Uri.edu on 21st july 2022.
ལོཁོར་ཆུཉེ
གསུམ་པ་སྟ། (虎)
རང་གཤས་དྲང་བདན་དང་གནས་ལུགས་གཙ་བར་བྱད། ཕྱཚུལ་ནས་རྩུབ་ཀྱང་བསམ་པ་བཟང་། བུད་མེད་ཡིན་ན་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་གསར་གཏོད་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན། སྤྲོ་སྣང་ཅན་ཞིག་ཡིན། མི་གཞན་གྱས་རང་དགར་བར་དུང་སྟར། ཁྱ་བ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ། འགྱུལ་སྐྱུད་
མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན།
སྤྱི་ལོ་ནམ་ཤར་གྱི་ སྤྱི་ཟླ་ ༢ པའི་ཚེས་ ༢༡ འདི་ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པ་འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཨིན།
བདེ་གཤེགས་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད།
བདུན་པ་ རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་འདི་ སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་མཆོག་ ཡུལ་ཡངས་པ་ཅན་ལུ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གིས་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ གསོལ་བ་བཏབ་བཞིན་དུ་ མྱ་ངན་ལས་འདས་ནི་སྦེ་བཞུགསཔ་ད་ དགེ་བསྙེན་ཙུན་ད་གིས་ སླར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་བཞུགས་པར་ གསོལ་བ་བཏབ་ནི་དེ་གིས་ བདུད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཏེ་ ཚེ་ལུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་དུས་ལུ་ དེ་རྗེས་སུ་དྲན་ནིའི་དོན་ལུ་ ལི་ཙ་བྱི་སོགས་ཀྱི་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་འདི་ལུ་ བདུད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་མཆོད་རྟེན་ཟེར་ཞུཝ་ཨིན།
མཁའ་འགྲོ་འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་རྣམ་ཐར།
རྒྱབ་རྟེན
འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་སྟོན།
རྒྱལ་རབས་གསུམ་པ་ མངའ་བདག་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གསེར་ཁྲི་ཁར་བཞུགས་པའི་རིང་ལུ་ དང་པ་རྒྱལ་ས་ཐིམ་ཕུག་ལུ་སྤོ་སྟེ་ གཞུང་གི་འཛིན་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ དེང་དུས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་བསྒྱུར་བཅོས་གནང་། ཟ་བྲན་ལམ་ལུགས་དགོངས་ཡངས་དང་ མི་སེར་གྱི་ཁྲལ་འབུལ་ཡངས་ཆག་གནང་། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ རང་དབང་ཅན་གྱི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་མཚུངས་ཀྱི་ ཐོབ་དབང་འདྲན་འདྲ་ཡོད་པར་བཟོ་སྟེ་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལུ་འཐུས་མི་སྦེ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་།
རྒྱལ༌ས༌ཐིམ༌ཕུག༌བཀྲིས་ཆོས་རྫོང་གསར་བཞེངས་དང་ རྒྱལ་ཁབ་གོང་འཕེལ་གྱི་འཆར་གཞི་འགོ་དང་པ་བཙུགས་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གྱི་གཏན་གཞི་བཙུགས། རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་དང་ བློ་གྲོས་ཚོགས་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཁྲིམས༌བཟོའི༌ལྷན༌སྡེ༌དང༌། ཁྲིམས༌གཞུང༌ཆེན༌མོ༌གསར༌རྩོམ༌དང༌ ཁྲིམས་ཁང་གོང་མ་ལ་སོགས་པའི་དྲང༌ཁྲིམས༌ལྷན༌སྡེ༌གཞི༌བཙུགས། ལྷན༌ཁག༌གི༌བློན༌པོའི༌ལམ༌སྲོལ༌བཙུགས༌ཏེ༌འཛིན༌སྐྱོང༌ལྷན༌སྡེ༌གཞི༌བཙུགས༌གནང༌། བསྟན་པའི་རྩ་བ་དགེ་འདུན་པའི་སྡེ་ཡར་སེང་དང་ རྒྱལ༌བའི༌བཀའ༌འགྱུར༌དང༌ བསྟན༌འགྱུར༌གསེར༌བྲིས༌གསར༌བཞེངས༌ཀྱི༌བསྟན་པའི་ཞབས་ཏོག་བླ་ན་མེད་པར་མཛད་ཡོདཔ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་འདི་ ང་བཅས་རའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་དབང་སྲ་བརྟན་དང་ ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་གསར་པའི་ལམ་ལུ་བཙུགས་གནང་མིའི་ མེས་པོ་དམ་པ་སྐུ་དྲིན་ཅན་ཅིག་ཨིན།
དེ་འབད་ནི་འདི་གིས་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་༣ པའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་འདི་ལུ་ ད་ལྟོའི་བར་ན་ཡང་ ང་བཅས་ར་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སེར་ག་ར་ དད་པ་དང་དགའ་ཚོར་སྦོམ་མའི་སྒོ་ལས་ བཀྲིན་བསམ་ནིའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ནིའི་དོན་ལུ་ གཞུང་ལས་ཡང་ གཞུང་འབྲེལ་ངལ་གསོ་བཞག་གནང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་ནོ།།
ཏམ་ཁུ་བཀྲམ་སྤེལ་བཀག་ཆ་མེདཔ།
སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལུ་ ཏམ་ཁུ་དང་སྨྱོ་རྫས་ཀྱི་རིགས་ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་མ་ཆོག་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་བཟོ་བའི་སྐབས་ལུ་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ འགོ་དང་པ་ ཏམ་ཁུ་བཙོང་མ་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་བཟོ་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་སྦེ་ མིང་གཏམ་ཐོན་ཡོདཔ་ཨིན། (The Hindu,2021) ད་རེས་ཁྲིམས་ལུགས་གསརཔ་བཟོ་བའི་བསྒང་ལས་ ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གི་ཧེ་མ་ འབྲུག་པའི་མི་སེར་ཚུ་གིས་ གཟུགས་ཁམས་འཕྲོད་བསྟེན་དང་ཕན་བདེ་ཚུའི་སྐོར་ལས་ ཚ་གྱང་ལངས། ཏམ་ཁུའི་དུ་པ་བཏང་མི་འདི་གིས་ ནང་པའི་ཆོས་དང་ མི་སྡེའི་གཟུགས་ཁམས་འཕྲོད་བསྟེན་གཉིས་ཆ་ར་ལུ་ གནོད་རྐྱེན་སྦོམ་ཡོདཔ་ངོས་འཛིན་འབད་དེ་ ཁྲིམས་ལུགས་བརྩམས་མི་ལས་འགལ་བ་འགྱོཝ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ ཏམ་ཁུ་སྤང་ནིའི་བློ་འདོད་ཡོད་མི་ཚུ་ཡང་ ཏམ་ཁུ་འཇམ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་འཐོབ་པའི་བསྒང་ལས་ སྤང་ནི་ལུ་ཡང་ལཱ་ཁག་གཏངམ་ཨིན་མས།
འབྲུག་མི་ཚུ་ ཏམ་ཁུའི་བཅའ་ཁྲིམས་འཕྲི་སྣོན་འབད་མི་འདི་གིས་ ཏམ་ཁུསྤྱོད་མི་ཡར་སེང་འགྱོ་ནི་དང་ རྒྱལ་སྤྱི་ལས་ ཁ་གཏང་འོང་ཟེར་ཚ་གྱང་ལང་མི་ཚུ་ལུ་  འབྲེལ་ཡོད་མི་ངོམ་ཚུ་གིས་ བཅའ་ཁྲིམས་དེ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ རྒྱལ་ཁབ་ལུ་ཕན་ཐོགས་བྱུང་བྱུངམ་མེདཔ་ལས་ ཚ་གྱང་ལང་དགོཔ་མིན་འདུག་ཟེར་བཤད་ནུག། བློན་ཆེན་གྱིས་ ཏམ་ཁུ་འཐུང་ནི་ཨིན་ན་མེན་ན་འདི་ མི་རང་སོའི་སེམས་ལུ་རག་ལསཔ་ལས་ བཅའ་ཁྲིམས་འཕྲི་སྣོན་འབད་མི་འདི་ ཏམ་ཁུ་ལུ་ལོངས་སྤྱོད་མིའི་གྱངས་ཁ་  ཡར་སེང་འབད་ནི་ལུ་མེན་ཟེར་གསུངས་ནུག། ཉི་མ་དབང་འདུས། (༢༠༢༡)།  གཞུང་གི་ཁ་ཐུག་ལས་ཡང་ ཏམ་ཁུ་གིས་མིའི་གཟུགས་ཁམས་འཕྲོད་བསྟེན་ལུ་གནོད་པའི་སྐོར་ལས་ སྐུལ་ཁྱབ་བརྡ་སྤྲོད་ཚུ་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་འབད་ནི་ཟེར་ ཁས་བླངས་འབད་དེ་འདུག།
https://www.facebook.com/WHOBhutan/
https://www.southasiamonitor.org/bhutan/bhutan-to-moves-to-legalize-tobacco-products-smuggling-fuels-risks-of-covid-19
ལྷ་སྐྱིད་སྒྲོལ་མ།
གཞན་ཡང་ལྷ་སྐྱིད་སྒྲོལ་མ་འདི་ གློག་བརྙན་གྱི་བཟོ་སྐྲུན་པ་ཅིག་ཡང་ཨིནམ་དང་ ད་ལྟོ་ཚུན་ཚོད་ཀྱི་རིང་ལུ་ གློག་བརྙན་གཉིས་བཟོ་སྐྲུན་འབད་ཡོདཔ་དང་ གློག་བརྙན་གཉིས་ཡང་བཀོད་ཁྱབ་འབད་དེ་འདུག། ལྷ་སྐྱིད་སྒྲོལ་མ་གིས་ གློག་བརྙན་ནང་ལུ་འཁྲབ་རྩེདཔ་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ ཞབས་ཁྲའི་ཚིག་རྩམ་མི་ཅིག་ཡང་ཨིནམ་ལས་ ད་ལྟོ་ཚུན་གྱི་རིང་ལུ་ ལྷ་སྐྱིད་སྒྲོལ་མ་གིས་ ཞབས་ཁྲ་ ༢༠ དེ་ཅིག་བརྩམས་ཡོདཔ་ཨིན། འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་ནང་མ་དོ་བར་ གཞན་ཡང་ ལྷ་སྐྱིད་སྒྲོལ་མ་འདི་ སྤུ་ན་ཁ་རྫོང་ཁག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་སྡེའི་མཐུས་མི་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
ལྷ་སྐྱིད་སྒྲོལ་མ་གིས་ ད་ལྟོ་ཚུན་ཚོད་ཀྱི་རིང་ལུ་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་ནང་ལུ་ དམ་ཚིག་གཙང་མའི་སྒོ་ལས་ ཕྱག་ཞུ་བའི་དགའ་ཚོར་ལུ་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལུ་ གློག་བརྙན་གཅེས་པའི་བུ་ནང་ལས་ མོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར་དང་། དེ་ལས་ སྤྱིལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་ གློག་བརྙན་གསལ་སྒྲོན་ནང་ལས་ མོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལུ་ གློག་བརྙན་ཤ་དང་སེན་མོ་ནང་ལས་ཡང་ མོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར། མཇུག་ར་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལུ་གློག་བརྙན ལུས་དང་སེམས་ནང་ལས་ མོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར་ཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
འབྲུག་གི་གཏེར་ཁ་དང་གཏེར་རྗས།
གཏེར་ཁ་དང་གཏེར་རྗས་ཟེར་མི་འདི་ སའི་ནང་ན་ལས་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ ཡང་ན་ལྕགས་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་མེད་མི་ག་ཅི་ཨིན་་རུང་ རང་བཞིན་གྱིས་བཅོལ་བཞག་མི་ཚུ་ ལོངས་སྤྱོད་ཚུགས་པའི་ཅ་ཆས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལུ་གོཝ་ཨིན། གཏེར་ཁ་དང་གཏེར་རྫས་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་འགོ་དང་པ་ ཨེསི་ཝ་ཊི་ནི་ཟེར་ས་ལུ་ ངེ་ཡེན་ང་གཏེར་ཁ་ (Ngwenga Mine in Eswatini) ཟེར་མི་ཅིག་ ལོ་ངོ་ ༤༣༠༠༠ གིས་ཧེ་མ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཚུ་བཤད་ནི་འདུག། དེ་མ་ཚད་ ང་བཅས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་ཡང་ གྲུབ་ཐོབ་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ་གིས་ འབྲུག་ལུ་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ལུ་འགོ་བཙུགས་གནང་ཡོདཔ་ད་ ད་ལྟོ་གི་བར་ན་ཡང་ ལྕགས་ཆས་ཚུ་བཙའ་ག་ནི་ཡང་མ་ཆགས་པར་མཇལ་ནི་ཡོད་ཟེར་འབྱུང་རབས་ནང་ལས་ཕར་བཤད་དེ་འདུག།
ཞྭ་ནག་འཆམ།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ རྒྱུད་སྡེ་སོ་སོའི་ནང་ དཔའ་བོ་དཔའ་མོའི་གར་འཆམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ལེ་ཤ་ར་ བསྟན་པའི་བདག་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་སུ་སྦེ་གསུངས་ཏེ་ཡོདཔ་ལས་ འཛམ་གླིང་ནང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་གར་འཆམ་གྱི་སྲོལ་གཏོད་པ་པོ་དེ་ དང་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལུ་ཐུགཔ་ཨིན་པས། དེ་ཡང་རང་གི་ལུས་ལྷ་སྐུའི་རྣམ་པ་ལུ་གྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཅིག་ལུ་སླབ་ཨིན་པས། གར་འཆམ་ཟེར་ཞུ་དགོ་མི་དེ་ཡང་ ལགཔ་ལྷའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་མཐུན་པའི་གར་བསྒྱུར་ཏེ་ རྐངམ་ལྷའི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་དང་མཐུན་པའི་ འགྲོས་ཀྱི་འཆམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་པས། གར་འཆམ་དེ་ལུ་ཡང་ དབྱེ་བ་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་ཅིག་ར་འདུག། དེ་ཡང་ དཔའ་བོའི་གར་འཆམ། ཁྲོ་བོའི་གར་འཆམ། དཔའ་མོའི་གར་འཆམ། ཁྲོ་མོའི་གར་འཆམ་ཟེར་དབྱེ་བ་སོ་སོར་ཡོདཔ་ཨིན། གར་འཆམ་ཚུ་གི་གྲས་ལས་ ཞྭ་ནག་འཆམ་ཟེར་མི་འདི་ ཞྭ་ནག་ཉེར་གཅིགམ་ཟེར་ གྱངས་ཁ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་གནང་བའི་གར་འཆམ་ཅིག་ཨིན། ཞྭ་ནག་ཟེར་ཞུ་གོ་མི་དེ་ཡང་ འཆམ་འདི་གནང་བའི་སྐབས་དབུ་ཞྭ་གནགཔོ་བཞེས་པའི་ཁར་ རྔ་ཆུང་རེ་རེ་ཕྱག་ལུ་བསྣམས་ཏེ་གནང་མི་ལུ་ཞྭ་ནག་རྔ་འཆམ་ཟེར་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཞྭ་ནག་འཆམ་ལུ་ཡང་ཆོག་གི་ཞྭ་ནག་དང་ བྲོ་རྡུང་གི་ཞྭ་ནག་ཟེར་གཉིས་སྦེ་དབྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཞྭ་ནག་གི་གར་འཆམ་དེ་་ ཡང་སྤྲུལ་ ༢༡ གི་དབང་དུ་བཏང་སྟེ་འཆམ་གནངམ་ཨིན། འཆམ་རྐྱབ་མི་དེ་ཚུ་ ཕྱག་གཡོན་པ་ལུ་ཤེས་རབ་མཚོན་པའི་བརྡ་ལུ་རྔ་ཆུང་དང་ ཕྱག་གཡས་པ་ལུ་ཐབས་ཀྱི་རྔསཏོག་བསྣམས་ཞིནམ་ལས་ དེ་གཉིས་ཟུང་འཇུག་གི་ཐོག་ལུ་རྡུང་བའི་སྐབས་ ཡེ་ཤེས་པའི་ཁྲོ་བོའི་ལྷ་ཚོགས་ཚུ་ག་ར་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ འདོད་གསོལ་ཞུ་མི་དེ་ཡང་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ རྡོ་རྗེ་གདན་བྱང་ཆུབ་ཤིང་གི་དྲུང་ལུ་ བདུད་ཀྱི་དཔུང་ཚོགས་བཏུལ་གནང་བའི་སྐབས་ སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ མིག་གིས་མ་མཐོང་བའི་འདྲེ་སྲིན་ཚུ་བཏུལ་བའི་དུས་ལུ་བབས་ཏེ་ བརྩེ་བའི་སྒོ་ལས་འབྱོན་གནང་ཟེར་བའི་གསོལ་འདེབས་དང་བཅས་པའི་ སྐུ་འཆམ་གནང་སྟེ་དགྲ་བགེགས་ཚུ་བསྒྲལ་ཏེ་ ཞི་བདེ་ལུ་བཀོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡང་ལེ་ཤ་བཤད་དེ་ཡོད། རྒྱུད་ལས་ཡང། དེ་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པར་བྱ།། ཞེས་དང་། བསྒྲལ་བའི་ཞིང་དེའང་ཕན་བདེའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་སྟེ་འདི་དག་བསྒྲལ་བར་བྱས་ནས་ནི། དམྱལ་བའི་གནས་སུ་ཡུན་ཐུང་འགྱུར།། ཟེར་གསུང་དོ་བཟུམ་ བསྟན་འགྲོ་ལུ་གནོད་པའི་ཞིང་བཅུ་ཚང་བའི་དགྲ་བགེགས་ག་་ར་ཐལ་བར་བརླག་དོ་ཟེར་བའི་བརྡ་སྟོནམ་ཨིན་མས། མཁན་པོ་ཉི་མ་ཤར། (༢༠༡༨ ཤོག་གྲངས་ ༦༢) གར་འཆམ་གནང་བའི་སྐབས་ འཆམ་པ་ཚུ་གིས་རྔ་བརྡུང་དགོ་པའི་ཚུལ་དེ་ཡང་ འདྲེ་སྲིན་གདུག་ཅན་ཚུ་ལས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་རྟགས་མཚན་སྟོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཞྭམོ་གནགཔོ་བཙུགས་དགོ་མི་དེ་ཡང་ རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གོང་འཕེལ་གྱི་བརྡ་སྟོནམ་ཨིན། འཆམ་གོའི་མིང་ཡང་ཕོད་ཀ་ཟེར་ རྒྱུ་གྲུ་ཙི་ལས་གྲུབ་པའི་འཆམ་གོ་རིངམོ་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ཚོས་གཞི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཟོ་ཡོད་པའི་ཁར་ པར་རིས་ཚུ་ཡང་མཛེས་ཏོག་ཏོ་སྦེ་་རི་མོ་བཀོད་དེ་ཡོད། འཆམ་དེ་ཡང་ འདས་པའི་ལོ་ ༨༣༦ གི་ཧེ་མ་ རྒྱལ་པོ་དར་མ་གིས་ཁོ་རའི་ཕོ་རྒནམ་བཀྲོངས་ཏེ་ ལོ་དྲུག་གི་རིང་ལུ་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་སྟེ་སྡོདཔ་ད་ ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེ་གིས་རྒྱལཔོ་དར་མ་བཀྲོངས་ནིའི་དོན་ལུ་ རྒྱལཔོ་དར་མ་གིས་དམག་རྒྱབ་ཚུ་གིས་ངོ་མི་ཤེས་ནིའི་ཐབས་ལུ་ ཁོ་རའི་ཆིབས་རྟ་དཀརཔོ་འདི་དང་ཁོ་ར་ སོལ་མོ་གིས་གནགཔོ་བཟོ་སྟེ་ ཕྱག་མདའ་གནང་སྟེ་རྒྱལཔོ་དར་མ་བཀྲོངས་ནུག། མཁན་པོ་ཉི་མ་ཤར། ( ༢༠༡༨ ཤོག་གྲངས་ ༦༠) དེ་ལས་ཁོ་ར་དང་ཆིབས་རྟ་གཉིས་ཆ་ར་ཆུ་ཤལ་རྐྱབ་སྟེ་གཞན་མི་དམག་རྒྱབ་ཚུ་གིས་གནོད་མ་ཚུགས་པས། རྒྱུ་མཚན་འདི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ད་རེས་ཞྭ་ནག་འཆམ་འདི་ཡང་དེ་སྦེ་བྱུང་ནུག། འཆམ་འདི་མང་ཤོས་ཅིག་གྲྭ་ཚང་ནང་བཞུགས་མི་དགེ་སློང་ཚུ་གིས་གནངམ་ཨིན་ནོ།།
བདེ་སྲུང།
Wangchuk, K. (2022, May 12). Desuups gaining multi skills through skilling program. Retrieved from bbs: https://bbs.bt
ལྟ་བཤལ་སྲིད་བྱུས།
Reinfeld, M. N.,(2003). Tourism and the politics of cultural preservation. A case study of Bhutan.
རྒྱལ་སྲུང་།
༡༽ རྒྱལ་བསྲུང་གིས་ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་ མ་འོངས་པ་ལུ་རང་གི་མི་ཚེ་ནང་ ག་ཅི་ར་འབད་དགོཔ་ཨིན་ན་གི་ལམ་སྟོན་འབད་ནི། ན་གཞོན་ཚུ་ག་ཅི་ར་འབད་རུང་ འབད་ཚུགས་ནིའི་དོན་ལུ་ སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་ཚུགཔ་བཟོ་ནི། དེ་ལས་ག་ཅི་འབད་རུང་ རང་དབང་ཐོག་ལས་མནོ་བསམ་བཏང་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་ཕྱག་ཞུ་མི་ ལྕོགས་གྲུབ་ཅན་བཟོ་ནི།
ཀི་ལེ་སི་ཝན།
ལས་རིགས།
མི་སྒེར་གྱི་འཚོ་བ།
སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེ།
རྒྱབ་རྟེན།
བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་སྐོར།
དེ་ཡང་ བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་པའི་མདོ། (ལོ་མེད་ ཤོག་གྲངས་ ༢༤) ལས། “ན་མོ་དབུ་ལ་བཀྲ་ཤིས་གདུགས་ལྟར་སྐྱོབས། །སྐུ་ལ་བཀྲ་ཤིས་མི་ནུབ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག། །གསུང་ལ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་དུང་གཡས་སུ་འཁྱིལ། །ཐུགས་ལ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་གྱི་བེའུ་གསལ། །སྤྱན་ལ་བཀྲ་ཤིས་རིན་ཆེན་གསེར་གྱི་ཉ། །ལྗགས་ལ་བཀྲ་ཤིས་པདྨོ་ལོ་འདབ་རྒྱས། །མགུལ་ལ་བཀྲ་ཤིས་རིན་ཆེན་བུམ་པ་འཁྱིལ། །ཕྱག་ལ་བཀྲ་ཤིས་ཡོན་ཏན་ནོར་བུ་མཆོག། །ཞབས་ལ་བཀྲ་ཤིས་ཕྲིན་ལས་འཁོར་ལོ་མངའ། །བཀྲ་ཤིས་རྫས་བརྒྱད་དངོས་གྲུབ་དམ་པའི་མཆོག། །རྫས་མཆོག་བརྒྱད་ཀྱི་བཀྲ་ཤིས་གང་ཡིན་པ། །དེང་འདིར་བདག་ཅག་རྣམས་ལ་བཀྲ་ཤིས་ཕོབ། །” ཟེར་གསུངས་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབུ་ནི་གདུགས་ལུ་བཀྲ་ཤིས་པ་དང་། སྐུ་གཟུགས་འདི་ མི་ནུབ་རྒྱལ་མཚན་ལུ་བཀྲ་ཤིས་པ་དང་། གསུང་འདི་ཆོས་དུང་གཡས་འཁྱིལ་ལུ་བཀྲ་ཤིས་པ། དེ་ལས་ཐུགས་ནི་མི་འགྱུར་དཔལ་བེའུར་བཀྲ་ཤིས་པ་དང་། སྤྱན་གཉིས་འདི་ གསེར་ཉ་ལུ་བཀྲ་ཤིས་པ། མགུལ་འདི་བུམ་པ་བཟང་པོ་ལུ་བཀྲ་ཤིས་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་གཉིས་ འཁོར་ལོ་ལུ་བཀྲ་ཤིས་པ་སོགས་ བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་འདི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་ཅིག་ཨིན།
ཀུན་བཟང་ཕྲིན་ལས། (༢༠༠༡) ཉེར་མཁོའི་རྣམ་བཤད་སྣང་བ་གསར་པ་བཞུགས། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔར་སྐྲུན་ཁང་།
གཤིན་བསྔོ།
༈ གཤིན་བསྔོ་ནི།
དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གསུང་རབ། ༢༠༠༩ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་ཕྱོགས་བསྡེབས་བྱང་ཆུབ་མགྲོད་པའི་ལམ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ཏཱའི་པེ། ཏཱའི་ཝཱན།
རླུང་རྟ་བསྡུས་པ།
༄༅། །རླུང་རྟ་བསྡུས་པ་བཞུགས་སོ།།
ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན།
༤ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ཆེན།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ།
ཁྲིམས་སྲུང་འགག་པའི་སྒྲིག་གོ་དེ་ཚོས་གཞི་ཧོནམ་ཨིན། ཁྲིམས་སྲུང་འགག་པའི་ཕྱག་ལྟག་གཡས་གཡོན་གཉིས་ལུ་ལྕགས་དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་ཨིང་སྐད་ནང་འབྲི་མི་(RBP)ཟེར་མི་དེ་བཀལ་ཏེ་ཡོད། ཁྲིམས་སྲུང་འགག་པ་ཚུ་གནམ་བྱཱར་དང་དགུན་གྱི་སྒྲིག་གོ་སོ་སོ་སྦེ་གྱོན་དགོཔ་དང་སྒྲིག་གོ་ཚུ་ཡང་ལོ་རེ་ནང་ཚར་རེ་གསརཔོ་འཐོབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ལྷ་བཟོ།
སངྱས་ཀྱི་སྐུ་ཐང་འབྲི་ཚུལ་འགོ་དང་པ་འབྱུང་ཚུལ།
སངྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་རས་གཞིའི་ཐོག་ལུ་འབྲི་སྲོལ་འདི་ ཧེ་མ་སངྱས་ཞལ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ལས་ར་ དར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་ལུ་ དབྱེ་བ་མ་འདྲཝ་ སྟོན་པ་ཆུ་ལེན་མ་དང་འོད་བྲིས་མ་ཟེར་ ཁག་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ལས་ འབྲི་སྲོལ་བྱུང་ནུག། དང་པ་ སྟོན་པ་ཆུ་ལེན་ཟེར་མི་འདི་ སངྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་ རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་དང་ རྒྱལ་པོ་ཨུ་ཏྲ་ཡ་ན་གཉིས་ས་གནས་ཐག་རིང་སྟེ་ རྒྱལཔོ་གཉིས་མཇལ་ཕྲད་མེད་རུང་ ཐུགས་བརྩེའི་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་དག་སྣང་སྦོམ་ཡོདཔ་ལས་ གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་ ཡི་གུ་དང་ཕྱག་རྟགས་ཚུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྐྱེལ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཚར་གཅིག་འབདཝ་ད་ རྒྱལཔོ་ཨུ་ཏྲ་ཡ་ན་གིས་ རིན་ཐང་དང་བྲལ་བའི་ ནོར་བུའི་ཁྲབ་ཅིག་བསྐྱལ་བཏང་ཡོདཔ་ལས་ རྒྱལཔོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་ཐུགས་མཉེས་ཏེ་ དེའི་ལན་ལུ་ འཛམ་གླིང་ནང་འཐོབ་པར་དཀའ་བའི་ དངོས་པོ་ཅིག་བསྐྱལ་གཏང་དགོ་པས་ཟེར་ ཐུགས་བཞེད་གནང་སྟེ་ རི་མོ་འབྲི་མཁན་ཚུ་བོ་ཞིནམ་ལས་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་དཔེ་བླངས་ཏེ་ བྲི་བཅུག་པའི་སྐབས་ འོད་དང་གཟི་བརྗིད་ཆེ་ནི་འདི་གིས་བྲིས་མ་ཚུགས་པས། དེ་ལས་ རྒྱལ་པོ་གིས་ སངྱས་ཆུའི་རྫིང་གི་སྦོ་ལོགས་ཁར་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏེ་ ཆུ་ནང་ཤར་བའི་སྐུ་གཟུགས་དེ་ལུ་ དཔེ་བླངས་ཏེ་ ཀཱ་ཤིའི་རས་དཀར་གྱི་ཐོག་ལུ་བྲིས་ཏེ་ རྒྱལ་པོ་ཨུ་ཏྲ་ཡ་ན་ལུ་བསྐྱལ་མི་འདི་ སྟོན་པ་ཆུ་ལེན་མ་ཟེར་ཞུཝ་ཨིན་མས། སྟོན་པ་འོད་བྲིས་མ་ཟེར་མི་འདི་ ཧེ་མ་སངྱས་ཀྱིས་ གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་གཡུས་ཁར་ཆོས་གསུངས་ཏེ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ ཤཱཀྱའི་བུམོ་གཅིག་ཆོས་ཞུ་སར་ཡོད་མི་དེ་གིས་ ཆོས་མ་ཉན་པར་ མོ་རའི་རྒྱན་ཆ་ལུ་བལྟ་སྟེ་ ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་དེ་སྡོད་སར་ ཤཱཀྱའི་མིང་ཆེན་ཟླ་གྲོགས་མ་ཟླ་འོད་མ་གིས་མཐོང་སྟེ་ བུམོ་དེ་གི་ ང་རྒྱལ་ཞི་ཐབས་ལུ་ ཟླ་འོད་མ་གིས་མོ་རའི་གཡོག་མོ་ རོ་ཧི་ཏ་ཟེར་མི་འདི་ མོ་གི་ཁྱིམ་ནང་ རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ཆ་ཚུ་ལེན་པར་བཏང་ནུག། གཡོག་མོ་འདི་ ཆོས་འཕྲོ་བཅད་དེ་ རྒྱན་ཆ་ལེན་པར་འགྱོ་དགོ་མ་མནོ་རུང་ མོ་རའི་སྦྱིན་བདག་གི་བཀའ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ འགྱོ་དགོཔ་བྱུང་ནུག། མོ་འགྱོ་བའི་སྐབས་ ལམ་ཁར་མ་ཧེ་གཅིག་ བོའུ་ཅུང་གསརཔ་སྐྱེས་ཏེ་ཡོད་མི་འདི་དང་ཕྱད་དེ་ མ་ཧེ་དེ་གིས་མོ་རའི་བོའུ་ཅུང་ལུ་སེམས་ཆགས་ཏེ་ གཡོག་མོ་བརྡུངས་ཏེ་ དེ་ནང་ལུ་ སངྱས་ཀྱིས་ཆོས་གསུངས་མི་ཚུ་དྲན་བཞིན་པར་ ཤི་སོ་ནུག། དེ་ལས་ གཡོག་མོ་འདི་ སིངྒ་ལའི་རྒྱལ་པོ་གི་སྲས་མོ་ མུ་ཏིག་འཁྲི་ཤིང་ལུ་སྐྱེས་ཏེ་སྡོད་པའི་སྐབས་ ཚར་གཅིག་འབདཝ་ད་ རྒྱ་གར་མཉན་ཡོད་ཀྱི་ཚོང་པ་ཚུ་གིས་ སངྱས་ཀྱི་གསུངས་འདི་ གླུ་སྦེ་འཐེནམ་ད་ མོ་གིས་གོ་སྟེ་ དེ་འཕྲོས་ལས་སྐྱེ་བ་ཧེ་མའི་བག་ཆགས་བསལ་ཏེ་ དད་པ་ཚད་མེདཔ་སྦེ་སྐྱེས་ནུག། དེ་ལས་ མོ་གིས་སངྱས་ལུ་ཕྱག་མཇལ་དང་ཞུ་ཡིག་ཚུ་ ཚོང་པ་ཚུ་གི་ལག་པར་བསྐྱལ་བཏང་པའི་ལན་ལུ་ སངྱས་ཀྱིས་ བཟོ་བོ་བི་ཤྭ་ཀརྨ་ལུ་ སངྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་རས་གཞི་གུར་བྲིས་ཏེ་ བསྐྱལ་དགོ་པའི་བཀའ་གནང་སྟེ་འབྲི་བའི་སྐབས། སངྱས་ཀྱི་སྐུའི་གཟི་མདངས་ཀྱིས་ སྐུ་པར་བྲི་མ་ཚུགས་པར་ སངྱས་ཁོ་ར་ རས་གཞི་གཅིག་གི་རྒྱབ་ཁ་ལུ་བཞུགས་ཏེ་ རས་གཞི་དེ་ཁར་ཤར་བའི་འོད་འདི་ལས་དཔེ་བླངས་ཏེ༌ རི་མོ་བྲི་བཅུག། དེའི་འོག་ལུ་ དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་སྐོར་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གོ་དོན་ཚུ་བྲིས་ཏེ་ སིངྒ་ལའི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལུ་ བཀུར་གནང་མི་འདི་ སྟོན་པ་འོད་བྲིས་མ་ཟེར་ཞུཝ་ཨིན།
ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་སྡོམ་ཚིག།
༄༅། །ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་སྡོམ་ཚིག།
རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན། Royal Monetary Authority RMA
རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་འདི་གིས་ མི་སེར་ཚུ་ལུ་ དངུལ་སྤྲོད་ནི་དང་ ཕྱི་དངུལ་བརྗེ་སོར་འབད་ནི་ དེ་ལས་ དངུལ་འབྲེལ་གཙུག་སྡེ་ཚུ་ལུ་ དངུལ་འབྲེལ་ཆོག་ཐམ་གི་ཞབས་ཏོག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕུལ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ མི་སེར་ཚུ་ འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཚང་ནང་ལུ་འོང་མ་དགོ་པར་ ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ ཞབས་ཏོག་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་འདི་ཚུ་ཡང་ དཀའ་ངལ་ག་ནི་ཡང་མེད་པར་བྱིན་ཏེ་ ད་ལྟོ་བར་ན་ཡང་ ཕན་ཐོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
འགན་འཁྲི།
(2022, Dec 22). Retrieved from Why Is Accountability Important in the Workplace?:  https://www.powerdms.com/policy-learning-center/why-is-accountability-important-in-the-workplace#
ཆང་མཆོད།
༄༅། །ཆང་མཆོད་བཞུགས་སོ།།
ཕུལ་མཆོད།
༈ ཕུད་མཆོད་ནི།
ཇ་མཆོད།
༈ རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་ཏིལླི་ནཱ་རོདང་། །མར་པ་མི་ལ་སྒམ་པོ་ཐ་ཙ་པ། །སྣ་ཕུག་པ་དང་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པ་སོགས། །བཀའ་བརྒྱུད་བླ་མ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་འབུལ། །རྒྱ་གར་པཎ་ཆེན་བོད་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ། །པདྨ་འབྱུང་གནས་སྐུ་ལ་འདས་འཁྲུངས་མེད། །ད་ལྟ་ལྷོ་ནུབ་སྲིན་པོའི་ཁ་མནོན་མཛད། ཨུ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེ་ལ་མཆོད་པ་འབུལ། །འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཐུགས་རྗེའི་རླབས་འཕྲེང་དབུས། །རྒྱལ་ཀུན་མཁྱེན་བརྩེའི་འདབ་སྟོང་རྒྱས་པ་ལ། །ཕན་བདེའི་དྲི་བསུང་ཅི་ཡང་སྤྲོ་བའི་གཉེན། །ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་ཞལ་དུ་མཆོད་པ་འབུལ། །འོག་མིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དུ། །དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད། །རང་སེམས་ཆོས་སྐུར་མངོན་སུམ་སྟོན་མཛད་པའི། །རྩ་བའི་བླ་མའི༴ །ཆོས་སྐུ་གཟུང་འཛིན་བྲལ་བའི་ངང་ཉིད་ལས། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་ལ། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་བརྒྱན། །ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་རྣམས་ལ༴ །ཡུལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་མཁའ་འགྲོ་དང་། །ཁྱད་པར་ཨུ་རྒྱན་དབེན་གནས་སུ། །དམ་ཚིག་ཅན་རྣམས་བསྲུང་མཛད་པའི། །མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ལ༴ །སྔོན་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔ་རུ། །ཆོས་བཞིན་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའི་གང་ཟག་ལ། །བུ་བཞིན་བསྲུང་ཞིང་སྐྱོང་བ་ཞལ་བཞེས་པའི། །ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་འབུལ། །གདན་ས་སྲུང་མའམ་ཡུལ་འདིའི་གཞི་བདག་གཉན་པོ་འཁོར་བཅས་ལ། །རྒྱ་ཇ་མཉེས་པའི་མཆོད་པ་འདི་འབུལ་ལོ། །བདག་ཅག་དཔོན་སློབ་བསམ་དོན་འགྲུབ་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་རྒྱས་པའི་འཕྲིན་ལས་འཛོད།། །།
ཕྱོགས་བཅུ་མུན་སེལ།
༄༅། །ཕྱོགས་བཅུའི་འགལ་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཞི་བ་དང་། །ཕྱོགས་བཅུའི་མཐུན་རྐྱེན་མ་ལུས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཕྱོགས་བཅུའི་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ལ་ཕྱག་འཚལ། །ཕྱོགས་བཅུའི་འདོད་དོན་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །སྟེང་འོག་ཕྱོགས་མཚམས་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ། །ཕྱག་འཚལ་སྐྱབས་མཆིས་བདག་ཅག་གར་འགྲོ་ཡང་། །དགྲ་ཇག་ཆོམ་རྐུན་མེ་ཆུ་གཅན་གཟན་སོགས། །འཇིགས་པ་ཀུན་སྐྱོབས་བསམ་དོན་མྱུར་འགྲུབ་ཤོག །ཨོཾ་མུ་ནེ་མུ་ནེ་མ་ཧཱ་མུ་ནེ་ཡེ་སྭཱཧཱ༔ ཨོ་དྷུ་རུ་དྷུ་རུ་སྭཱཧཱ༔ ཨོཾ་ཛ་ཡ་ཛ་ཡ་སྭཱཧཱ༔ ཨོཾ་མ་ཧཱ་བི་ཛ་ཡ་སྭཱཧཱ༔ ཨོཾ་མ་མ་སརྦ་ཨརྛ་སིདྡྷི་ཡེ་སྭཱཧཱ༔ ཨོ་མངྒ་ལཾ་སྭ་སྟི་སིདྡྷི་སཱཧཱ༔
༈ སྙིང་ཐིག་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས།
དབྱེར་མེད་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་བྲལ་གླིང་པར་འདུད།།