cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ལྟ་རྫོང་། (སྤ་རོ)
རྫོང་འདི་ སྤ་རོ་ཚོང་འདུས་ཁྲོམ་ལས་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ཕྱེད་དང་དྲུག་དང་ རིན་སྤུང་རྫོང་ལས་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༥༠༠ དེ་གཅིག་གི་ས་ཁ་ བཞེངས་ཡོདཔ་ཨིན། རིན་སྤུང་རྫོང་འདི་བཞེངས་ཚར་བའི་ཤུལ་ལུ་ སྡེ་སྲིད་གཉིས་པ་ བསྟན་འཛིན་འབྲུག་སྒྲ་གི་ སྐབས་ལུ་ བོད་དང་རྒྱ་གར་ལས་དམག་གི་འཇིགས་པ་ཚུ་ ལེ་ཤ་གཅིག་འབྱུང་ཡོདཔ་ལས་ འདི་ཚུ་ལས་ སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་དང་ དེ་གི་ནང་དོ་གཉིས་ལས་ཡང་ རིན་སྤུང་རྫོང་འདི་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ལ་སྔོན་པ་ བསྟན་འཛིན་འབྲུག་སྒྲ་དང་ ཆོས་རྒྱལ་མི་འགྱུར་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ དུས་རབ་ ༡༧ པའི་ བར་མཚམས་ལུ་ ལྟ་རྫོང་འདི་བཞེངས་གནང་ནུག།
དར་དཀར་བཀྲིས་གཡང་རྩེ་རྫོང(དར་དཀར་ན།)
ད་རེས་ནངས་པ་ རྫོང་འདི་ནང་ལུ་ གཞུང་གི་གྲྭ་ཚང་ཡོདཔ་མ་ཚད་ དེ་ནང་ལུ་ ལྷ་ཁང་བརྒྱད་ཡོད་མི་ཚུ་ནང་ ནང་བརྟེན་གཙོབོ་ གནས་བརྟེན་བཅུ་དྲུག་གི་ མཐའ་སྐོར་ཏེ་ཡོད་པའི་ ཇོབོ་ ཤཀྱ་མུ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན།
ལྟ་རྫོང་། (སྤ་རོ)
རྫོང་གི་ ཐོག་བཞི་པམ་དེ་ ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་ བཙོན་པ་ཚུ་བཞག་ས་ཨིན་མས། དམག་ཁྲུགས་རེ་ཐོན་ཏེ་པའི་སྐབས་ ཆུ་ལེན་ནིའི་དོན་ལུ་ ས་འོག་ལས་ ལྟ་རྫོང་དང་ སྤ་ཆུ་གཉིས་མཐུད་པའི་ བགྲོད་ལམ་གཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ལམ་འདི་ ད་ལྟོ་མཐོང་ས་མེདཔ་ཨིན་མས།
དར་དཀར་བཀྲིས་གཡང་རྩེ་རྫོང(དར་དཀར་ན།)
རྫོང་འདི་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་ལུ་གནོདཔ་བསྐྱལ་མི་ ལྷོ་མཚམས་ཀྱི་བྱང་ཕྱད་ཚུ་ལས་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ད་རེས་ རྫོང་འདི་གིས་ དར་དཀར་ན་གི་མི་སེར་ཚུ་གི་ དོན་ལུ་ བདག་སྐྱོང་གི་ཕན་ཐོགས་སྦོམ་སྦེ་ར་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། རྫོང་དེ་ལུ་ ས་གཡོམ་དང་ རླུང་ཚུབ་ལ་སོགས་པ་ཚུ་གིས་གནོད་སྐྱོན་ ལེ་ཤ་ཅིག་འབྱུང་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་མང་ཤོས་ཅིག་ དཔོན་སློབ་དྲུག་པ་ པད་དཀར་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐབས་ལུ་འབྱུང་ནུག། རྫོང་གི་ ཁྱིམ་ཐོག་ཚུ་ག་ར་ རླུང་གིས་ཕྱག་འབག་ཡོདཔ་མ་ཚད་ རྫོང་ནང་ན་ལུ་ གནོད་སྐྱོན་ སྦོམ་སྦེ་ར་འབྱུང་ནུག། དེ་འཕྲོད་ལས་ ཉམས་བཅོས་འབད་ནི་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ རྗེ་ བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་མཆོག་གིས་ རབ་གནས་མཛད་དེ་ རྫོང་འདི་ནང་ལུ་ གྲྭ་ཚང་འགོ་དང་པ་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ དགེ་ཤེས་ རབ་རྒྱས་དེ་ བླམ་གནས་བརྟེན་དང་པ་སྦེ་ བཀལ་གནང་ནུག།
ལྟ་རྫོང་། (སྤ་རོ)
རྫོང་འདི་ ལོ་ ༣༥༠་ དེ་ཅིག་གི་ཧེ་མ་བཞེངས་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ བར་སྐབས་ཅིག་དེ་ནང་སྡོད་མི་ག་ཡང་མེད་པར་ ཉེ་འདབ་ཀྱི་ཨ་ལོ་ཚུ་གིས་ དེ་ཁ་རྩེདམོ་རྩེཝ་ལས་ གནོད་སྐྱོན་དུམ་གྲ་རེ་འབྱུང་ཡོད་རུང་ རང་བཞིན་གྱི་སྐྱེན་ངན་དང་ ཕྱིའི་དགྲ་བྱང་ཕྱེད་ཚུ་ལུ་བརྟེན་གནོད་པ་ག་ནི་ཡང་མ་འབྱུང་མི་ རྫོང་དག་པ་གཅིག་ཡོད་མི་ནང་ལས་ གཅིག་ལྟ་རྫོང་འདི་ཨིན་མས། ༡༧༡༤ ལུ་ ས་གཡོམ་ ཉིནམ་ ༡༥ གི་རིང་ལུ་རྐྱབ་ཡོདཔ་དང་ ད་རུང་ ༡༨༩༦ ལུ་ཡང་ ས་གཡོམ་རྐྱབ་པའི་སྐབས་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་ རྫོང་གཞི་གཞན་ལེ་ཤ་གཅིག་ལུ་ གནོད་སྐྱོན་ཤུགས་སྦེ་ར་འབྱུང་ཡོད་རུང་ ལྟ་རྫོང་འདི་ལུ་ གནོད་པ་ག་ནི་ཡང་མ་འབྱུང་མས།
དར་དཀར་བཀྲིས་གཡང་རྩེ་རྫོང(དར་དཀར་ན།)
གནོད་སྐྱོན་ གཉིས་པ་དེ་ ༡༨༩༧ ལུ་ རྫོང་ཧྲིལ་བུམ་ ས་གཡོམ་གྱིས་ཧྲམ་བཏང་བའི་སྐབས་ལུ་འབྱུང་ནུག། དེ་གི་སྐབས་ལུ་ རྫོང་རྩ་བ་ལས་ ཉམས་གསོ་ཞུཝ་མ་ཚད་ ལྷ་ཁང་ཧེང་བཀལ་རྐྱབས་ཏེ་ སྐུ་རྟེན་ཡང་ལེ་ཤ་ཅིག་བཞེངས་གནང་ནུག།
ལྟ་རྫོང་། (སྤ་རོ)
རྫོང་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་ འཇིགས་མེད་ རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གི་ བཀའ་རྒྱ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ འབྲུག་གོང་འཕེལ་དངུལ་ཁང་ཚད་འཛིན་གྱི་ མང་དངུལ་གྲོགས་རམ་འབད་ཐོག་ལས་ ཉམས་བཅོས་འབད་ཡོདཔ་དང་ རྫོང་མཇལ་བ་འོང་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ འཁོར་ལམ་ཡང་སྟོན་ནུག།
བངྒ་ལ་དེཤ
བངྒ་ལ་དེཤ་
ཤྲཱྀ་ལངཀ་
ཤྲཱྀ་ལངཀ་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ལ་གནའ་བོའི་དུས་ནས་བཟུང་སེང་ག་གླིང་ཟེར་བ་མཁྱེན་པར་མཛོད
དར་དཀར་ན་རྫོང་ཁག
དར་དཀར་ན་རྫོང་ཁག འབྲུག་གི་རྫོང་ཁག ལུ། འབྲུག་ཡུ
མ་ལེ་ཤི་ཡ་
མ་ལེ་ཤི་ཡ
ཨཕ་ག་ནིསི་ཏཱན་
ཨཕ་ག་ནིསི་ཏཱན
ཨི་རཱན་
ཨི་རཱན་
སེམས་རྟོགས་ཁ་རྫོང་། (གསང་སྔགས་ཟབ་དོན་ ཕོ་བྲང་།)
ཞབས་དྲུང་ ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་གིས་ འབྲུག་ལུ་ རྫོང་གཞི་ལེ་ཤ་བཞེངས་ཡོདཔ་དང་ འབྲུག་གི་ ནུབ་ཕྱོགས་ས་གནས་ཚུ་ནང་ མངའ་ཁོངས་གསརཔ་འཐོབ་ཡོད་མི་དེ་ བཙན་ཏོག་ཏོ་བཟོ་ནི་དང་ ཕྱི་ནང་གི་ དགྲ་བྱང་ཕྱད་ཚུ་ལས་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནིའི་དོན་ལས་ རྫོང་དྲུག་བཞེངས་ནི་འགོ་བཙུགས་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ དང་པམ་འདི་ སེམས་རྟོག་ཁ་རྫོང་འདི་ཨིན། རྫོང་འདི་ཡང་ རྒྱལ་རབ་དང་ལྡན་པའི་ས་གནས་གཅིག་གུར་བཞེངས་ཡོདཔ་དང་ ས་གནས་འདི་ ཤ་(དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་)དབང་(ཐིམ་ཕུ)སྤ་(སྤ་རོ་) གསུམ་གྱི་ལམ་རྒྱ་གྲམ་ལུ་བཞེངས་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ལམ་རྒྱ་གྲམ་དེ་ཁར་ སྤུ་ན་ཁ་དང་ ཐིམ་ཕུ་དེ་ལས་ སྤ་རོ་གི་མི་ཚུ་གི་ རྡོ་གསུམ་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ འ་ནི་རྡོ་གསུམ་གྱི་སྦུག་ལུ་ སེམས་རྟོགས་ཁ་ཡང་ན་ སེམས་རྡོ་ཁ་ཟེར་མི་ ས་ཆུང་ཀུ་ཅིག་གུ་ ལྷ་ཁང་ཆུང་ཀུ་གཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཤུལ་ལས་ བླམ་སྤང་ཁ་ཤོང་གིས་ ལྷ་ཁང་འདི་ ཞབས་དྲུག་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་ལུ་ ཕུལ་ནུག། རྒྱལ་རབ་ན་འབད་བ་ཅིན་ བོད་ཀྱི་བླམ་ ཞང་གིས་ ཞབས་དྲུག་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ལུ་ འབྲུག་ལུ་ འཕེབས་པའི་ཤུལ་ལུ་ ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་གནས་ གསུམ་གྱི་འཛོམ་འཚམས་ལུ་ རྫོང་གཅིག་བཞེངས་ནིའི་ ལུང་བསྟན་གནང་ཡོདཔ་སྦེ་བཤདཔ་ཨིན་མས། ལུང་བསྟན་འདི་འགྲུབ་ནི་དང་ བླམ་སྤང་ཁ་ཞོང་གི་ས་ཕུལ་བའི་ དགའ་ཚོར་ལུ་ ཞབས་དྲུག་མཆོག་གིས་ རྫོང་འདི་བཞེངས་ནིའི་ ཐུགས་བཞེད་གནང་ནུག།
ས་གནས་འདི་ཁར་ གནོད་པའི་དྲེ་ཚུ་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ ཞབས་དྲུང་མཆོག་གིས་ རྫོང་བཞེངས་ནིའི་ཐུགས་བཞེང་གནང་མི་ས་གནས་འདི་ འདྲེ་གཅིག་གིས་དབང་ཡོདཔ་དང་ འདི་གིས་ འགྲོས་འགྲུལ་འབད་མི་ མི་ཚུ་ལུ་གནོདཔ་བསྐྱལ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཞབས་དྲུང་མཆོག་གིས་ ས་གནས་དེ་ཁ་འབྱོན་ཏེ་ སྲིནམོ་དེ་བཏུལ་བའི་སྐབས་ ད་ལྟོ་རྫོང་བཞེངས་ཡོད་སའི་ རྡོ་གཅིག་གི་འོག་ལུ་ ཐིམས་སོངཔ་ལས་ ཞབས་དྲུང་མཆོག་གིས་ རྡོ་འདི་གུ་ རྫོང་བཞེངས་ཡོདཔ་ལས་ མིང་ཡང་ སྲིན་མོ་རྡོ་ཁ་ཟེར་བཏགས་གནང་ནུག།
༡༦༢༩ ལུ་ དགུང་ལོ་ ༣༦ ཞེས་པའི་སྐབས་ལུ་ རྫོང་བཞེངས་ནི་འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་དང་ རྫོང་འདི་ རྟ་མགོ་ ཆོས་རྗེ་ མི་ཕམ་ ཚེ་དབང་བསྟན་འཛིན་གྱི་འགོ་འདྲེན་ཐོག་ལུ་ ཞབས་དྲུང་གི་སློབ་མ་ཚུ་གི་ གྲོགས་རམ་འབད་དེ་ བཞེངས་གནང་ནུག།
དེ་ལས་རྫོང་འདི་ ལོ་གཉིས་ཀྱི་ཤུལ་ལས་ ༡༦༣༡ ལུ་ བཞེངས་ཚར་དེ་ཡོདཔ་དང་ མིང་ཡང་ གསང་སྔགས་ཟབ་དོན་ཕོ་བྲང་ཟེར་བཏགས་གནང་ནུག།
སྤུ་ན་ཁ་རྫོང་ཁག
སྤུ་ན་ཁ་རྫོང་ཁག
འབྲུག་གི་རྫོང་ཁག འབྲུག་ཡུལ་
བུམ་ཐང་རྫོང་ཁག
འདིའི་མིང་འབུམ་ཐང་མིན་ནམ་སྙམ།
ཨིཛ་རཱེལ་
ཨིཛ་རཱེལ
བླ་མ་འབྲུག་པ་ཀུན་དགའ་ལེགས་པའི་རྣམ་ཐར་གསོལ་འདེབས།
༄༅། །འབྲུག་པ་ཀུན་དགའ་ལེགས་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་གསོལ་འདེབས་བཞུགས་སོ།།
༈ སྲིད་གསུམ་མ་ལུས་འགྲོ་བའི་སྐྱབས་གཅིག་པུ། །འཛམ་གླིང་ཡོངས་གྲགས་གཙང་པ་རྒྱ་རས་ཀྱི། །དབོན་ཆེན་འབྲུག་པ་ཀུན་དགའ་ལེགས་པ་ཞེས། །ཀུན་གྱིས་མི་རྟོགས་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བོའི་ཚུལ། །དད་ཅན་མ་ལུས་ཀུན་གྱི་ཡིད་འཕྲོག་པ། །ཐེག་ཆུང་མ་སྤངས་ཐེག་ཆེན་མངོན་དུ་གྱུར། །བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཟུང་འཇུག་ཟློས་གར་མཁན། །ཙན་དན་སི་ཧའི་དྲི་བཟང་བས་ཀྱང་བསིལ། །ཁྱེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལྐོག་ཏུ་སྦས་ཀྱང་གསལ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྙན་གྲགས་ཆོས་སྒྲ་སྒྲོག །འདིར་སྣང་ཤེས་བྱ་བསླབ་ཚུལ་མ་བསྟན་ཀྱང་། །སྔོན་ནས་སྦྱངས་པའི་ལས་འཕྲོ་སད་པ་ཡི། །མདོ་སྔགས་ཀུན་གྱི་ཚིག་དོན་ཐུགས་ལ་འཁྲུངས། །སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱ་དབང་རྣོན་རྗེས་སུ་འཛིན། །དད་མེད་རྣམས་ལ་ཐབས་ཀྱིས་ལས་འཕྲོ་བཞག །སྐལ་མེད་སྐུར་པ་ཞུགས་ལ་ལྷག་པར་བརྩེ། །ཆུང་ནས་གཅེས་ཕྲུག་ཕ་མ་གཉིས་དང་བྲལ། །རྒྱལ་ཁམས་ཕྱོགས་མེད་སྐྱིད་སྡུག་བསྲེག་ནས་བསྐོར། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལན་ཚྭའི་ཆུ་བཞིན་དོར། །བྱིས་པའི་བློ་ཅན་ལོག་སྨྲ་མཐར་འབྱིན་པའི། །རྟགས་དང་རྫུ་ འཕྲུལ་རྒྱུན་མ་འཆད་སྟོན་ཀྱང་། །ལོག་པའི་མིག་གིས་ལེགས་པར་མཐོང་མིན་པས། །དད་པའི་སྣང་ངོར་ཆེ་ལོང་ཙམ་ཞིག་བརྗོད། །དང་པོར་ཕ་ཡུལ་ཆགས་སྡང་ཐམས་ཅད་སྤངས། །ཐེག་ཆེན་འདུལ་ལ་བསྟན་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་།། ཉེས་ལྟུང་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་གཏན་ནས་སྤངས། །ཐེག་ཆེན་བསླབ་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་དོན་དུ། །ཉེར་ཞིའི་དྲི་སྤངས་འགྲོ་རྣམས་སྙིང་དབུས་བཞག།།གསང་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ། །དབང་བཞིའི་དོན་རྟོགས་སྐུ་བཞི་མངོན་དུ་གྱུར། །རྒྱལ་ཁམས་ཕྱོགས་མེད་བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པ་བསྐྱངས། །གང་ལ་གང་འདུལ་དེ་ལ་དེར་འཚམས་པའི། །ཆོས་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ཡ་མ་ཟུང་དུ་བསྟན། །ལྷོ་མོན་ཕྱོགས་སུ་སེམས་ཅན་བསད་གསོ་མཛད། །བུམ་ཐང་ཕྱོགས་སུ་ནོར་རྫས་གཏེར་རྣམས་བཏོན། །བོད་ཡུལ་དབུས་སུ་དཀར་ཡོལ་མཁའ་ལ་བཞག། །བདེ་ཕུག་ཕྱོགས་སུ་བཀྲེན་པ་ཕྱུག་པོར་བཏང་། །ཉང་གི་ཕྱོགས་སུ་འཁོར་གསུམ་ཉི་ཟེར་བཀལ། །གསལ་ལེ་ཕུག་ཏུ་མཚན་ལྡན་རིག་མ་གཟིགས། །རི་བོ་བྲག་ཏུ་ཕུན་ཚོགས་ཆོས་འཁོར་བསྐོར། །མོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གདུག་པའི་ཀླུ་བདུད་བཏུལ། །ཡར་ལུང་དབུས་སུ་བདུད་མོའི་སྙིང་ཁྲག་འཕོས། །བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་བདེན་མེད་སྒྱུ་མར་གཟིགས། །མ་བྱས་ཆོས་ཅིག་གདོད་ནས་མངོན་དུ་གྱུར། །སྣ་ཚོགས་འགྲོ་བ་འདུལ་ཕྱིར་ཅིར་ཡང་སྟོན། །ཆུ་མེད་ཆུ་དང་ནོར་མེད་ནོར་དང་སྤྲད། །ཆོས་མེད་ཆོས་དང་བུ་མེད་བུ་དང་སྤྲད། །དེ་ལ་སོགས་ཏེ་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་འགའ། །འཆད་དུ་འདུག་ཀྱང་སྦས་པའི་ཚུལ་དུ་བཞག། །དེ་འདྲའི་ཡོན་ཏན་མངའ་བའི་བླ་མ་རྣམས། །མཆོག་ཏུ་གུས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། ཞེས་སོ།།
དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་རྫོང་ཁག
དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་རྫོང་ཁག འབྲུག་གི་རྫོང་ཁག ལུ། འབྲུག་ཡུ
འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་ནང་གི་ལམ་སྲོལ་ཉམས་སྲུང་།
འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་ནང་གི་ལམ་སྲོལ་ཉམས་སྲུང་།
འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་ཟེར་མི་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ འཛམ་གླིང་ནང་གི་དཔལ་འབྱོར། ལམ་སྲོལ། མི་སྡེ་དང་སྲིད་དོན་ལ་སོགས་པ་ཚུ་གི་འགྱུར་བགྲོད་ལུ་སླབ་ཨིན་པས། ལམ་སྲོལ་ཟེར་མི་འདི་ སྔོན་དང་ཕུ་ལས་ར་ ཕ་ལས་བུ་བརྒྱུདདེ་འོངས་བའི་ལུགས་སྲོལ་འདི་ལུ་གོཝ་ཨིན། ལམ་ལུགས་སྲོལ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་རང་ར་སོ་སོའི་ནང་ལུ་ ཐུན་མོང་མཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཅིག་ཨིནམ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ག་ར་གིས་ འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་གྱི་ནང་ལུ་ ལམ་སྲོལ་ཉམས་སྲུང་འབད་ནི་ལུ་ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་སྦེ་རྩིཝ་ཨིན་པས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ར་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ལམ་སྲོལ་གྱིས་ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ལམ་སྲོལ་འདི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་བཟུམ་ཅིག་ཨིན། དེ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་དོན་ལུ་ཡང་གཞི་རྟེན་བཟུམ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངོ་རྟགས་ཅིག་འབདཝ་ལས་ ལམ་སྲོལ་ཉམས་སྲུང་ཟེར་བའི་ལྟ་བ་འདི་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་འཇིགས་མེད་སེངྒེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གི་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་གཏེར་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་ད་པལ་འཛོམས་ཀྱི་རྩ་ཚན་ནང་ལུ་ར་ཚུད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། (Importance of culture in Bhutan, n.d)། འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་གྱི་གནད་ཁུངས་གཙོ་བོ་ར་ དཔལ་འབྱོར། སྔར་སྲོལ། ཆོས་དང་འབྲེལ་བ། དེ་ལས་ ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཚུ་ཨིན་པས། དེ་བཟུམ་མའི་འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་འདི་ སྔོན་གོང་ལས་ར་ ག་ར་གིས་མྱོངས་ཡོད་རུང་ ད་ལྟོ་འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་འདི་མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་འགྱོ་བའི་བསྒང་འབད་ནི་འདི་གིས་ ལམ་སྲོལ་ལུ་ཐོ་སྦོམ་སྦེ་ར་ཕོག་ནིའི་ཉེན་ཁ་འདུག།
འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་གྱི་དུས་སྐབས་ལུ་ མི་སེར་མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ དམིགས་བསལ་དུ་ཁོང་ར་གི་ལམ་སྲོལ་འདི་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ ལམ་སྲོལ་དེ་གིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚད་ནང་ རང་དང་རང་གི་མི་སྡེ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལས་མ་འདྲཝ་ཅིག་ཨིན་པའི་ཚོར་བ་ཅིག་སྟོནམ་ཨིན་པས། དེ་ལས་ Deng (2005) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ངོ་རྟགས་འདི་གིས་ རང་ག་ཨིན་ན། ག་ཏེ་ཨིན་ན། རང་ལུ་ག་ཅི་ཡོད་ག། ཟེར་བའི་ལན་ཚུ་བྱིནམ་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ མི་གི་ངོ་རྟགས་འདི་ ལམ་སྲོལ་ཚུ་ལུ་བལྟ་སྟེ་ཤེས་ཚུགས་དོཡོདཔ་ལས་ གོང་གི་དྲི་བ་ཚུ་གི་ལན་འདི་ དངོས་སུ་སྦེ་མ་སླབ་རུང་ ངོ་རྟགས་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཧ་གོ་ཚུགས་པའི་ནུས་པ་འདུག། ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་རིག་གི་གོང་འཕེལ་ ཡང་ན་ དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་ནང་འབད་བ་ཅིན་ འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་འདི་གིས་ གཅིག་འདུས་ཟེར་བའི་རྣམ་གཞག་ཅིག་ཡོདཔ་བཟུམ་མཐོང་རུང་ ངོ་མ་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་འདི་གིས་ ལམ་སྲོལ་འདི་ཚུ་ཡར་སེང་རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ མི་ཚུ་ག་ར་ ཚ་གྱང་ལང་དགོཔ་འབྱུངམ་ཨིན་པས། དེ་འབདཝ་ལས་ འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་འདི་གིས་ ལམ་སྲོལ་ཚུ་འདྲ་མི་འདྲ་ལུ་བཟོ་གཏང་དོ་ཡོདཔ་དང་ གཅིག་ལས་འབདན་གཅིག་ཁར་བསྡུ་གཏངམ་ཨིན་པས། (Intercultural communication studies, 2007)།
འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་ནང་ལུ་ ལམ་སྲོལ་དང་འབྲེལ་བའི་དཀའ་ངལ་ཚུ་ ཡང་ལས་ཡང་དུ་འཐོནམ་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ དཔེར་ན་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་བཟུམ་ཅིག་ནང་འབད་བ་ཅིན་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་གྱངས་ཁ་མ་ཆོདཔ་ཅིག་འོངས་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ མི་སྡེའི་འགྱུར་བ་ཚུ་ཡང་འཐོནམ་ཨིན་པས། དེ་ལས་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོ་རྟགས་འདི་ གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་སྒྲིག་ལམ་རྣམ་གཞག་འདི་ཨིནམ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ག་ར་གིས་ལག་ལེན་འཐབ་དགོ་པའི་ལམ་ལུགས་ཡོད་ན་མེད་ན་ཅིག་ཨིན། ཨིན་རུང་ ད་རེས་ནངས་པ་ འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ལྟ་བཤལཔ་གི་གྱངས་ཁ་ཡར་འཕེལ་འགྱོ་བའི་བསྒང་འབདཝ་ལས་ འབྲུག་པའི་སྒྲིག་ལམ་འདི་ཉམས་འགྱོཝ་ཨིན་པས། དེའི་ནང་ལས་ཡང་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་དང་འབྲེལ་བ་འཐབ་མི་ན་གཞོན་ཚུ་ཨིན་པས། དེ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོ་རྟགས་འདི་འབྱང་དོ་ཡོདཔ་དང་ ཤུལ་ལས་ རང་གི་ངོ་རྟགས་ཨིན་ན་ རོགས་ཀྱི་ཨིན་ན་ར་མ་ཤེས་པར་ བསྐལ་པ་སྟོང་སྦེ་གནས་ཏེ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་དབང་རང་བཙན་ལུ་ཡང་གནོད་ནི་གི་ཉེན་ཁ་སྦོམ་འདུག། (Kaewkhunok, 2018)།
རྒྱུ་མཚན་དེ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ད་རིས་འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་གྱི་དུས་ལུ་ འགྱུར་བ་ལུ་ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་དེ་སྡོད་ནི་མེན་པར་ ལམ་སྲོལ་ཉམས་སྲུང་ནང་བརྩོན་དགོཔ་འདི་ཡང་ གལ་ཆེ་དྲགས་ཅིག་སྦེ་མཐོངམ་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ Nwegbu (2011) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ལམ་སྲོལ་འདི་འགྱུར་ནི་མེད་པའི་ཁྲིམས་ལྡན་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ཅིག་གཞི་བཙུགས་འབད་དགོཔ་དང་ སྔར་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ཚུ་གཞུང་གི་ཁ་ཐུག་ལས་ལོག་སྟེ་ ལག་ལེན་འཐབ་བཅུག་དགོཔ་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས། དེ་ལས་ གཞུང་གི་ཁ་ཐུག་ལས་ ལམ་སྲོལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཚན་ཚུ་ སློབ་རིམ་ཆུང་བ་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཚུན་ཚོད་ ཤེས་རིག་གི་ལམ་ལུགས་ནང་ལུ་བཙུགས་དགོཔ་མ་ཚད་ ལམ་སྲོལ་ཉམས་སྲུང་གི་ཁྲིམས་ལུགས་ཚུ་ཡང་ གོང་འཕེལ་གཏང་དགོཔ་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས། ད་རུང་ ལམ་སྲོལ་ཉམས་སྲུང་གི་ལམ་ལུགས་འདི་ཚུ་ གློག་རིག་གི་ཐོག་ལས་ ལག་ལེན་འཐབ་ཐངས་ཡང་སྟོན་དགོཔ་དང་ སྔར་སྲོལ་ལམ་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་དཀའ་ངལ་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ བསྟུན་འགྲོས་འབད་ཞིནམ་ལས་ སེལ་ཐབས་ལུ་དམིགས་ཏེ་ སྔར་སྲོལ་གྱི་སྡེ་ཚན་ཅིག་ཡང་གཞི་བཙུགས་འབད་དགོཔ་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས། དེ་གིས་ཡང་མ་དོ་བར་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ རང་སོའི་ཨ་ལུ་ཚུ་འཕྲུལ་རིགས་ཚུ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ གཞན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ལུ་དཔེ་བལྟ་མ་ཆོག་པའི་སྲིད་བྱུས་ཚུ་བཟོ་དགོཔ་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ འཛམ་གླིང་གཅིག་འགྱུར་གྱི་དུས་ལུ་ ལམ་སྲོལ་ཉམས་སྲུང་ནང་ལུ་བརྩོན་པ་ཅིན་ རང་སོའི་ངོ་རྟགས་འདི་མ་ཡལ་བར་ བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་ངང་ལུ་གནས་ཚུགས་པའི་འོས་འབབ་སྦོམ་འདུག།
Deng,N.(2005).On the national literature’s tactics in the globalization’s language environment. Journal of Human institute of Humanities,   science and technology, 1, 39-41.
Importance of Culture in Bhutan,(n.d). Retrieved from https://www.ipl.org
Kaewkhunok, S.(2018). Bhutan’s Tourism in Blobalization context. Doi:10.14456/tureview,2018.8
Nwegbu, U. M.,(2011).Globalization of cultural Heritage: issues, Impacts, and Inevitable Challenges for Nigeria. Retrieved from             https://unllip.unl.edu/lpp/
ཡུ་ནའི་ཊེཊ་ཨ་རབ་ཨེ་མི་རེཊསི་
ཡུ་ནའི་ཊེཊ་ཨ་རབ་ཨེ་མི་རེཊསི
ཨུཛ་བེ་ཀིསི་ཏཱན་
ཨུཛ་བེ་ཀིསི་ཏཱན་
ཀ་ཏར་
ཀ་ཏར་
ཏ་ཇག་ཀིསི་ཏཱན་
ཏ་ཇག་ཀིསི་ཏཱན་
བཧ་རེན་
བཧ་རེན་
མོང་སྒར་རྫོང་ཁག
མོང་སྒར་རྫོང་ཁག
འབྲུག་གི་རྫོང་ཁག འབྲུག་ཡུལ་
སའུ་དི་ཨེ་ར་སྦི་ཡ་
སའུ་དི་ཨེ་ར་སྦི་ཡ་
གསར་སྤང་རྫོང་ཁག
གསར་སྤང་རྫོང་ཁག
བྱ་དཀར་རྫོང་། (བྱ་དཀར་གཡུས་རྒྱལ་རྫོང་།)
ཡོངས་གྲགས་ལུ་ བྱ་དཀར་རྫོང་ཟེར་སླབ་སྲོལ་ཡོད་མི་ བྱ་དཀར་གཡུས་རྒྱལ་རྫོང་འདི་ བུམ་ དེ་ཡང་ བོད་ར་ལུང་གི་བླམ་ ངག་གི་དབང་ཕྱུག་(༡༥༡༧-༡༥༥༤) འབྲུག་ལུ་ འབྲུག་པ་བཀའ་རྒྱུད་པའི་ཆོས་ལུགས་ དར་ཁྱབ་མཛད་གནང་པ་འབྱོན་པའི་སྐབས་ལུ་ ལྕ་མཁར་གཡུས་ཚན་གྱི་ མཐའ་མ་ལུ་ བྱག་གཅིག་ཡོད་མི་དེ་གུར་ ལྷ་ཁང་གཅིག་བཞེངས་ནིའི་ཐུགས་བཞེད་གནང་ནུག།
ལྷ་ཁང་འདི་བཞེངས་པའི་སྐབས་ ལུ་ ས་གནས་འདི་ཁ་ལས་ བྱ་དཀརཔོ་གཅིག་འཕུར་ཏེ་ ད་ལྟོ་རྫོང་ཡོད་སར་ ཆགས་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་བཟུམ་གྱི་རྟགས་མཚན་ཚུ་ ལེགས་ཤོམ་ཅིག་སྦེ་བརྩི་ཏེ་ ༡༥༤༩ ལུ་ བླམ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གིས་ དབྱིབས་རྫོང་བཟུམ་འབད་མི་ ལྷ་ཁང་ཆུང་ཀུ་གཅིག་བཞེངས་ཏེ་ དེ་ནང་ལུ་ གྲྭ་ཚང་བཙུགས་གནང་ནུག། བྱ་དཀརཔོ་ཆགས་མི་ལས་ རྟ་དྲངས་ཏེ་ རྫོང་ཆུང་ཀུ་འདི་གི་མིང་ལུ་ བྱ་དཀར་རྫོང་ཟེར་བཏགས་ནུག། དེ་སྦེ་ཨིན་དེ་རང་འབད་རུང་ བྱ་དཀར་གཡུས་ཚན་གྱི་ མི་ཚུ་གི་གཏམ་རྒྱུད་དང་འཁྲིལཝ་ད་ བུམ་ཐང་གཡུས་ཚན་གྱི་ ཤར་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ རྫོང་ཆུང་ཀུ་གཅིག་བཞེངས་ཡོད་དེ་ར་འབད་རུང་ འཆར་གཞི་དང་འཁྲིལཝ་ད་ ས་གནས་འདི་ བསམ་པ་རྫོགས་ཏོག་ཏོ་གཅིག་ར་མེདཔ་ལས་ ས་གནས་གཞན་གཅིག་གདམ་ཁ་རྐྱབས་ནིའི་དོན་ལུ་ བླམ་དང་རྩིསཔ་ཚུ་གཅིག་ཁར་འཛོམས་ཏེ་སྡོག་པའི་སྐབས་ བྱ་དཀརཔོ་གཅིག་འཕུར་སྟེ་ ད་ལྟོ་རྫོང་ཡོད་ས་ ཆགས་ཡོདཔ་ལས་ རྫོང་འདི་ས་གནས་འདི་ཁར་བཞེངས་གནང་གནངམ་ཨིན་མས།
བྱ་དཀར་རྫོང་འདི་ལུ་ དབུ་རྩེ་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ལྔ་བཅུ་ཡོད་མི་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་རྗོང་གཞི་གཞན་མང་ཤོས་གཅིག་དང་མ་འདྲ་བའི་ ཁྱད་ཆོས་ ཡ་མཚན་ཅན་གཅིག་ཨིན། ༡༨༩༧ ལུ་ ས་གཡོམ་གྱི་གནོད་སྐྱོན་འབྱུང་མི་ལུ་བརྟེན་ རྫོང་གི་ཕྱི་ཁ་གི་བྱང་ཚུ་སྐོར་ར་རྐྱབ་སྟེ་བལྟ་ནི་མ་ཏོགས་ དབུ་རྩེ་གི་ཚད་གཞི་མཐོང་མི་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རུང་རྫོང་འདི་ལུ་ ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཞན་མི་གཅིག་འདི་ རྫོང་དམག་གི་བསྐོར་བའི་སྐབས་ལུ་ ཆུ་བཞག་སའི་ ཆུ་འཛིང་སྲུང་རགས་རྐྱབས་ཡོད་མི་འདི་ཨིནམ་དང་ ཆུ་འཛིང་འདི་ད་ལྟོ་བར་ན་ཡང་ སྐྱོན་ག་ནི་ཡང་མེད་པར་ཡོདཔ་ཨིན།
འཁྲབ་རྩེདཔ་ བཙན་སྐྱོགས་རྡོ་རྗེ།
འཁྲབ་རྩེདཔ་ བཙན་སྐྱོགས་རྡོ་རྗེ།
འབྲུག་གློག་བརྙད་ཚོགས་པ་ནང་ལུ་ སྐད་གྲགས་དང་ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་ངོམ་བཙན་སྐྱོགས་རྡོ་རྗེ་འདི་ ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་རྙིང་ཤོས་ཅིག་ཨིན། འཁྲབ་རྩེདཔ་ཁོ་ར་་ ཐིམ་ཕུག་དཀར་སྦིས་ས་ལས་ཨིནམ་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ སྤྱི་ཟླ་ ༨ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༢༥ ལུ་སྐྱེས་ནུག། ཁོ་གིས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ཀྱི་ལོ་ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་སློབ་གྲྭ་ནང་ལས་ འབྲིང་རིམ་གོང་མའི་ཤེས་ཡོན་མཐར་འཁྱོལ་ཏེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ གྱི་ལོ་ལུ་ རྒྱ་གར་ སེལ་སེན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྦ་ནང་ལུ་འཛུལ་བཞུགས་འབད་དེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལུ་མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་མཐར་འཁྱོལ་ནུག།
འཁྲབ་རྩེདཔ་བཙན་སྐྱོགས་རྡོ་རྗེ་འདི་ ཁོ་རའི་ཨམ་སྲུ་ལུ་དམ་ཚིག་ཅན་གྱི་གཉེན་གྲོགས་དང ་བུ་གཞི་ལུ་བྱམས་སྐྱོང་ཅན་གྱི་ཨ་པ་སྦེ་ མི་གཞན་ལུ་གཉེན་གྲོགས་དང་ ཕམ་བཟང་པོའི་་དཔེ་སྟོན་དང་་ཆ་བཞག་བཏུབ་པའི་མི་ཅིག་ཨིན། ཁོ་ལུ་ལྕོགས་གྲུབ་དང་ཉམས་མྱོང་ཚད་ལས་བརྒལ་ཏེ་ཡོདཔ་ལས་ ལྕོགས་གྲུབ་དང་བསྟུན་པའིགོ་གནས་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པའི་སྲིད་འཛིན་སྦེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ སྤྱི་ཟླ་ ༨ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༢༧ ལུ་བཙག་འཐུ་གྲུབ་ནུག། སྲིད་འཛིན་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་བའི་ནམ་དུས་ལུ་ ཁོ་རའི་དམིགས་ཡུལ་ངོ་མ་འདི་ར་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་གིས་བཟོ་སྐྲུན་འབད་ཡོད་པའི་གློག་བརྙན་ཚུ་ལུ་བརྟེནན་ཏེ་ འབྲུག་མི་ཚུ་ལུ་ཁ་ཆེ་བའི་ཤེས་ཡོན་འཐོབ་ཐབས་ལུ་གཙོ་བོར་བཏོན་ནི་དང་ གློག་བརྙེན་འདི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཚུ་ནང་ལས་ཕར་སྟོན་ཏེ་ འབྲུག་པའི་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ཕྱི་ཁར་གསལ་སྟོན་འབད་ཚུགས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་ གཡོག་གི་གོ་སྐབས་བྱིན་ནི་ལུ་དམིགས་པ་བསྐྱེདཔ་ཨིན་པས།
ཁོ་གིས་ གློག་བརྙད་ཚུ་ནང་ རྣམ་འགྱུར་སྟོན་ནི་དང་འབྲེལ་བའི་ལཱ་ག་ཅི་འབད་དགོ་རུང་ འཐུས་ཤོར་འགན་ཤོར་མེད་པར་ཕྱག་ཞུཝ་ལས་ ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར་ལྔ་ཐོབ་ཡོད་མི་ཚུ་ཡང་།
༡ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལུ་གློག་བརྙད་ཤ་དང་སེན་མོ་ནང་ལས་འཁྲབ་རྩེདཔ་དྲག་ཤོས།
༢ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་གློག་བརྙན་གསལ་སྒྲོན་དང་ གློག་བརྙན་གཅིག་སེམས་གཅིག་ལུ་ནང་ལས་ འཁྲབ་རྩེདཔ་དྲག་ཤོས།
འཁྲབ་རྩེདཔ་བཙན་སྐྱོགས་རྡོ་རྗེ་གིས་ བརྩེས་ཡོད་པའི་གློག་བརྙན་དག་པ་ཅིག་བཀོད་པ་ཅིན།
༡ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལུ་གློག་བརྙན་མོན་མོ་བཀྲ་ཤིས་ཁྱེའུ་སྒྲོན་དང་། གློག་བརྙན་ད་རེས་ནངས་པ།
༢ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལུ་གློག་བརྙན་རོ་དངོས་གྲུབ་ཅན།
༣ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལུ་གློག་བརྙན་ལེགས་འཛིན། དར་མ། སངས་མ་རྒྱས་པའི་སེམས།
༤ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལུ་གློག་བརྙན་གསང་བ། གསེར་དབྱངས།
༥ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལུ་གློག་ས་སྨུག། ཤེས་ཅི་ང་གིས། དགའ་འཛུམ།
༦ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལུ་གློག་བརྙན་སག་སྟེང་མེ་ཏོག།
༧ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལུ་གློག་བརྙན་སེམས་ཁར་བཞག་གནང་། གུཊ་བའེ་དགའ་ལེགསམོ། ས་དང་གནམ། གསང་དགའ། སི་་རི་རི།
༨ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལུ་གློག་བརྙན་སེམས་ཧིང་གི་གསང་གཏམ། སོ་རི་ང་ཁྱོད་ལུ་དགའ། དགའ་བའི་སྨན་ཆུང་། དགའ་བའི་སེམས།
༡༡ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལུ་གློག་བརྙན་གསལ་སྒྲོན།
འཁྲབ་རྩེདཔ་འདི་གིས་གློག་བརྙན་བསྡོམས་ ༤༧ དེ་ཅིག་བརྩེས་ནུག། འདི་བཟུམ་སྦེེ་ གློག་བརྙན་ 5 གི་བཀོད་ཁྱབ་དང་ བཟོ་སྐྲུན་པ་སྦེ་ཡང་ཕྱག་ཞུ་ནུག། གློག་བརྙན་ཚུ་ནང་ལུ་ མང་ཆེ་ཤོས་ར་འཁྲབ་རྩེདཔ་གཙོ་བོ་སྦེ་རྩེད་དོ་ཡོདཔ་ལས་ མི་ཚུ་གི་མིག་ཁར་འབབ་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཙང་ཙ་སྟོནམ་ལས་ འབྲུག་མི་ཚུ་གི་འཁྲབ་རྩེདཔ་དགའ་ཤོར་ཅིག་སྦེ་ཆ་བཞགཔ་ཨིན།
འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་ནང་ལུ་ སྐད་ཅན་མིང་ཅན་གྱི་འཁྲབ་རྩེདཔ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ འཁྲབ་རྩེདཔ་གསརཔ་ཚུ་གིས་དཔེ་བལྟ་ས་དང་ཆ་་བཞག་སའི་དཔེ་བཟངཔོ་ཅིག་ཨིན། ཁོ་ར་ བྱམས་སྐྱོང་དང་བརྩེ་གདུང་རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ ན་གཞོན་ཚུ་གི་དོན་ལུ་འབྲུག་གི་གསུང་སྐད་ཟེར་ཞབས་ཁྲ་འཐེན་ནིའི་འགྲན་བསྡུར་ཅིག་འགོ་འདྲེན་འཐབ་སྟེ་ ན་གཞོན་མང་རབས་ཅིག་ལུ་ ཕྱི་རྒྱལ་ལུ་དཔེ་ཆ་བལྟ་བར་འགྱོ་ནིའི་གོ་སྐབས་ཡང་བྱིན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
འབྲུག་གི་གསུང་སྐད་ཐེངས་བཞི་འགོ་འདྲེན་འཐབ་ཡོད་ས་ལས་ ཐེངས་དང་པའི་ནང་ ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་ཕྱི་་རྒྱལ་འགྱོ་ནི་གོ་སྐབས་གནང་མ་ཚུགས་རུང་ ཐེངས་གཉིས་པའི་ནང་ལས་ ན་གཞོན་ཨང་དང་པ་འཐོབ་མི་འདི་ ཕྱི་རྒྱལ་ཨཱསི་ཊ་ལི་ཡ་ལུ་ ཤེས་ཡོན་འཕྲོ་མཐུད་དེ་ལྷབ་པར་བཏང་ནུག། འདི་བཟུམ་སྦེ་ ཐེངས་གསུམ་པདང་བཞི་པའི་ནང་ཡང་ ན་གཞོན་བརྒྱད་ལུ་ཤེས་ཡོན་འཕྲོ་མཐུད་ནིའི་གོ་སྐབས་གནང་ནུག། འདི་འབདཝ་ལས་ འཁྲབ་རྩེདཔ་བཙན་སྐྱོགས་རྡོ་རྗེ་འདི་ སྤྱིར་བཏང་འབྲུག་མི་དང་ དམིགས་བསལ་དུ་ན་གཞོན་ཚུ་གིས་བློ་གཏད་ཚུགས་པའི་མི་ངོམ་ཅིག་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན།
འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ། (2021) བཙན་སྐྱགས་རྡོ་རྫེ་གི་སྐོར། ཕེསི་བུག།
འབྲུག་གློག་བརྙན། (2020) འབྲུག་གི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི། ཕེསི་བུག།
ཨོ་རྒྱན་ཕུན་ཚོགས་རབས་རྒྱལ། (2022) རབས་རྒྱལ་དང་གཅིག་ཁར་སྲུ་ཇ་བཞེས་པ་བྱོན་ཤོག། yotube.com/c/Drukyelfilms
རྩ་གསུམ་བདེན་པའི་སྨོན་ལམ།
༄༅། །རྩ་གསུམ་བདེན་པའི་སྨོན་ལམ་བཞུགས་སོ།།
༈ བདག་སོགས་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ། །དམ་པ་ཁྱོད་དང་མི་འབྲལ་ཞིང་། །ཁྱེད་གསུང་དམ་ཆོས་བདུད་རྩིའི་རོས། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འཚོ་བར་ཤོག། །རྒྱལ་བས་བསྔགས་པའི་གནས་རྣམས་སུ། །ཚེ་འདིའི་བྱ་བ་བློས་བཏང་ནས། །དོན་དམ་ཆོས་སྐུའི་བླ་མ་དང་། །ནམ་ཡང་འབྲལ་བ་མེད་པར་ཤོག །རང་དོན་ཞི་བདེའི་བློ་སྤངས་ནས། །མཁའ་དང་མཉམ་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས། །བདག་གིས་བརྩེ་བས་རྗེས་བཟུངས་ནས། །ཐར་པའི་ལམ་ལ་འགོད་པར་ཤོག །རྒྱལ་བ་རྗེའི་གསུང་ངོ་།། ༈ ཟག་ལུས་འདི་དང་མ་བྲལ་བར་དུ་ཡང་། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཚོགས་ཀྱིས་མི་འཚེ་ཞིང། །མཐུན་རྐྱེན་མ་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། །འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་མཐུ་ལྡན་ཤོག། །སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་ཡང་དག་བླ་མ་དང་། །འབྲལ་མེད་ཆོས་ཀྱི་དཔལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་། །ས་དང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རབ་རྫོགས་ནས། །རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་མྱུར་ཐོབ་ཤོག། །ཤེས་བྱ་རིག་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཏེ། །ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་མ་ལུས་པ་བཅོམ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་བ་བྱེད་ནུས་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིག །སེམས་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པར་ཤོག་ཅིག། །དོན་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱིན་ཅིག་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པར་ཤོག་ཅིག །རྟོགས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བར་གྱུར་ཅིག །དགེ་བའི་རྩ་བ་དེས་ཚེ་རིང་བ་དང་། །ནད་མེད་པ་དང་སྒྲུབ་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་ཅིང་། མཉམ་རྗེས་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པར་གནས་ནས། །མཐོང་ཐོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོགས་ནས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་དུ་འོང་བར་གྱུར་ཅིག། །དུས་ད་ནས་འཁོར་བ་མ་སྟོང་གི་བར་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འགྲུབ་ནས་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་འབབ་ཞིག་གིས་ཕན་ཐོགས་པར་གྱུར་ཅིག། །ཟད་ཅིང་སྟོང་པར་གྱུར་ཅིག་འཁོར་བ་ངན་སོང་གསུམ། །ཞི་ཞིང་རླག་པར་གྱུར་ཅིག་ནག་པོ་བདུད་ཀྱི་སྡེ། །བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པར་གྱུར་ཅིག་ཆོས་མཐའ་ཡས་སེམས་ཅན་རྣམས། །དར་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིག་་གཙུག་ལག་དམ་པའི་ཆོས།སྐུ་ཚེ་རིང་བར་གྱུར་ཅིག་བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས། །བདག་གི་སྨོན་ལམ་འདི་བཏབ་པས། །ཀུན་གྱི་སྨོན་ལམ་འགྲུབ་གྱུར་ཅིག །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ཏདྱཐཱ། ཨོཾ་པཉྩི་གྲྀ་ཡ་ཨ་ཝ་བྷོ་དྷ་ནི་ཡེ་སྭཱཧཱ། །དགེ་བ་འདིས་ཡིས་མཁའ་མཉམ་སེམས་ཅན་གྱི། །སྡིག་དང་སྒྲིབ་པའི་ཚོགས་ཀུན་བྱངས་གྱུར་ཏེ། །བསམ་པའི་དོན་ཀུན་ཡིད་བཞིན་འགྲུབ་གྱུར་ནས། །བླ་མའི་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་ཤོག། །གཙུག་ལག་རྣམས་ནི་ཀློག་པ་དང་། ཁ་ཏོན་གྱིས་ཀྱང་ལེགས་གནས་ཤོག། །རྟག་པར་དགེ་འདུན་མཐུན་པ་དང་། །དགེ་འདུན་དོན་ཡང་འགྲུབ་པར་ཤོག །ལོག་ལྟའི་བདུད་རྣམས་མ་ལུས་པ། །བསྟན་པའི་བར་ཆད་རབ་ཞི་ནས། །བདེ་སྐྱིད་ཐུགས་རྗེ་ཉི་མ་དེ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་ལ་འཆར་བར་ཤོག། །ཕ་མ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་དང་ལྡན་གྱུར་ཅིག། །ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་སྟོང་པར་ཤོག །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔག་གང་དག་སར་བཞུགས་པ། །དེ་དག་ཀུན་གྱི་སྨོན་ལམ་འགྲུབ་གྱུར་ཅིག །བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ། །མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །སྐྱེས་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡང་། །གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་ཤོག །
ཀུན་འདུས་ནོར་བུའི་ལུགས་ཀྱི་གསོལ་འདེབས།
༄༅། །ཀུན་འདུས་ནོར་བུའི་ལུགས་སུ་གསོལ་བ་འདེབས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིགས་པ་བཞུགས་སོ།།
༄༅། །ཀུན་འདུས་ནོར་བུའི་ལུགས་སུ་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་རིམ་པ་ཆོས་རྗེ་གཙང་པ་རྒྱ་རས་ཀྱིས་མཛད་པ་ནི། །རྗེ་མ་ལུས་ཀུན་ཁྱབ་སྒྲིབ་གཉིས་དག་པ་ཡི། །བླ་མ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །རྗེ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད། །བླ་མ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །རྗེ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ༴ །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །མཉམ་རྗེས་འདྲེས་པའི་རྟོགས་པ་འཆར་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་ཉམས་མྱོང་བརྟན་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད། །བླ་མ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ༴ །རྗེ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ༴ །རྗེ་མ་འགགས་ཀུན་ཁྱབ་སྐུ་ལ་ཞིང་ཁམས་སྣང་། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་སྤྲིན་ཚོགས་འཁྲིགས་པ་ཡི། །བླ་མ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ༴ །རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ༴ །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད། །བླ་མ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ༴ །རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ༴ །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །གསུང་དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །ཐུགས་ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐའ་དག་གསལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད། །བླ་མ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ༴ །རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ༴ །རྗེ་དམིགས་མེད་ཐུགས་རྗེས་གང་འདུལ་སྐུར་སྟོན་པ། །འགྲོ་བ་མ་ལུས་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཡི། །བླ་མ་ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ༴ །རྗེ་ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ༴ །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད། །བླ་མ་ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ༴ །རྗེ་ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ༴ །སེམས་ཅན་རེ་རེའི་མདུན་དུ་སྤྲུལ་པ་རེ་རེ་སྣང་ནུས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །དེ་སྣང་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད། །བླ་མ་ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ༴ །རྗེ་ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ༴ །རྗེ་ཟག་མེད་ཁྱབ་གདལ་སྐྱེ་མེད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་འགག་མེད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས། །གང་འདུལ་དེར་སྟོན་ཀུན་ཁྱབ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། །རྗེ་སྐུ་གསུམ་བདག་ཉིད་ཁྱེད་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །བླ་མ་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སྐྱབས་སུ༴ །རྗེ་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེ་ལ༴ །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད། །བླ་མ་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེ་ལ༴ །རྗེ་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེ་ལ༴ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་སྐུ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །ལོངས་སྐུ་འགགས་མེད་ཀྱི་རྩལ་འབྱོངས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །སྤྲུལ་སྐུས་འགྲོ་དོན་ཕྱོགས་མེད་དུ་སྐྱོང་ནུས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད། །བླ་མ་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །རྗེ་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །
༈ ལྷ་ཁབ་འཇིག་རྟེན་བློས་བཏང་བས་མཛད་པའི་གསོལ་འདེབས་མ་རིག་མུན་སེལ་མ་བཞུགས་སོ།། ༈ མ་རིག་མུན་སེལ་དཔལ་ལྡན་བླ་མ། །ཐར་པའི་ལམ་སྟོན་དཔལ་ལྡན་བླ་མ། །འཁོར་བའི་ཆུ་སྒྲོལ་དཔལ་ལྡན་བླ་མ། །དུག་ལྔའི་ནད་སེལ་དཔལ་ལྡན་བླ་མ། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དཔལ་ལྡན་བླ་མ། །རིགས་རྣམས་ཀུན་གྱི་བདག་པོ། །དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོ། །བརྟན་གཡོ་ཀུན་གྱི་ཁྱབ་བདག། །འཁོར་འདས་ཀུན་གྱི་དཔལ་མགོན། །སྐུ་བཞི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད། །དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོ། །ཆོས་སྐུ་འགྱུར་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ། །ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་ངོ་བོ། །ཆོས་སྐུ་བདེ་ཆེན་གྱི་ངོ་བོ། །གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོབོ། །ལྷན་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ། །མཉམ་མེད་དྭགས་པོ་དཀར་བརྒྱུད། །དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པ་ཡབ་སྲས། །དྲིན་ཅན་རྩ་བའི་བླ་མས། །ཐུགས་རྗེའི་སྤྱན་གྱིས་གཟིགས་ཤིག། །མ་རིག་མུན་པས་བསྒྲིབས་ལ། །ཐུགས་རྗེའི༴། །དུག་ལྔའི་ནད་ཀྱིས་མནར་ལ། །ཐུགས་རྗེའི༴ །གར་འགྲོ་གཏད་སོ་མེད་ལ། །ཐུགས་རྗེའི༴ །འཆི་བ་ཡོང་སྙམ་མེད་ལ། །ཐུགས་རྗེའི༴།།ཚེ་ཐུང་བློ་སྣ་རིང་ལ༴། །ཐུགས་རྗེའི༴ །འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་མཁན་ལ། །ཐུགས་རྗེའི༴ །ལྟོ་གོས་ཞེན་པ་ཅན་ལ༴། །ཐུགས་རྗེའི༴ །དྲན་མེད་འཁྲུལ་པར་ཤོར་ལ། །ཐུགས་རྗེའི༴ །གཟུང་འཛིན་སྒྲོག་གིས་བཅིངས་ལ། །ཐུགས་རྗེའི༴ །ཁ་དང་ཞེ་ཕུགས་འཛོལ་ལ། །ཐུགས་རྗེའི༴། །ཐོས་མེད་མུ་ཅོར་སྨྲ་ལ། །ཐུགས་རྗེའི༴ །བསམ་མེད་མཁའ་ལྟར་ལུས་ལ།། ཐུགས་རྗེའི༴ །སྒོམ་མེད་དྲེད་པོར་ཤོར་ལ། །ཐུགས་རྗེའི༴ །བློ་བསྐྱེད་ཡོང་དུས་མེད་ལ། །ཐུགས་རྗེའི༴ །སྐྱབས་མགོན་རེ་ས་གཞན་ན་མི་འདུག། །ཐུགས་རྗེའི༴ །དཔལ་ལྡན་བླ་མས་བདག་འཛིན་བློ་ཡིས་ཐོངས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །དགོས་མེད་རྒྱུད་ལ༴ །ཞེན་པ་ནང་ནས་ལོག་པ༴ །འཁྲི་བ་བཙན་ཐབས་སུ་ཆོད་པར༴ །བླ་མའི་རྣམ་ཐར་འཁྱོངས་པར༴ །ཅི་གསུང་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པར༴ །གཉན་ས་རི་ཁྲིད་འགྲིམ་པར༴ །རྩེ་གཅིག་སྒྲུབ་པ་ནུས་པར༴ །སྒྲུབ་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཚུགས་པར༴ །ཚེ་དང་སྒྲུབ་པ་མཉམ་པར༴ །སྒྲུབ་ལ་བར་ཆད་མེད་པར༴ །གནས་ལུགས་ལྟ་བ་རྟོགས་པར༴། འཁྲུལ་མེད་རང་སོ་ཚུགས་པར༴ །རྐྱེན་ངན་གྲོགས་སུ་འཆར་བར༴། བདག་གཞན་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པར༴ །མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།
༈ ལྷ་བརྩེ་བས་མཛད་པའི་རྩ་བའི་བླ་མར་གསོལ་བ་འདེབས་ནི། རྗེ་རང་རིག་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །ལམ་གང་ཤར་དགག་སྒྲུབ་སྤང་བླང་བྲལ། །བདག་རང་ངོ་ཤེས་པར་གསོལ་བ་འདེབས། །ཕ་ཁྱེད་རང་ལྟར་བུར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །རྗེ་མོས་གུས་མཐར་ཕྱིན་རྣལ་འབྱོར་པ། །སྣང་གྲགས་ཀུན་བླ་མ་དམ་པར་ཤར། །བདག་རང་སྣང་དག་པར༴ །ཕ་ཁྱེད་རང་ལྟར་བུར༴ །རྗེ་རོ་སྙོམས་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ།། རྐྱེན་བདུད་བཞི་འཇོམས་པའི་དཔའ་བོ་ཆེ། །བདག་རེ་དོགས་བྲལ་བར༴། ཕ་ཁྱེད་རང༴། །རྗེ་ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །དཔལ་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་གདོད་མའི་མགོན། །བདག་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོར༴ །ཕ་ཁྱེད་རང༴། །རྗེ་གཞན་ཕན་མཛད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་འཁོར་བ་དོང་ནས་སྤྲུགས། །བདག་འགྲོ་དོན་འགྲུབ་པར་གསོལ་བ་འདེབས། །ཕ་ཁྱེད་རང་ལྟ་བུར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །བརྟན་པར་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་ནི། རྗེ་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་ཕྲིན་ལས་པ། །སྐྱབས་འགྲན་དང་བྲལ་བའི་རིན་པོ་ཆེ། །ཕ་འདྲེན་མཆོག་བླ་མ་འགྲོ་བའི་མགོན། །བདག་མོས་པའི་བུ་ལ་ཐུགས་རྗེས་གཟིགས། །གཞི་མ་བཅོས་གཉུག་མ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །དོན་གཉིས་མེད་ཟུང་འཇུག་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས། །ལམ་འགག་མེད་གང་ཤར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། །བདག་སེམས་ཉིད་ངང་དུ་དབྱེར་མེད་ཀྱང་། །འཁོར་མ་དག་འདུལ་བྱའི་སྣང་ངོ་ལྟར། །སྐུ་གདུལ་བྱ་གདུལ་བྱེད་འདི་ཁོ་ན། །ཞིང་འདིར་ཡང་བསྐལ་བརྒྱར་ཞབས་བརྟན་ཅིང་། །མིག་ངོམས་མེད་ཀྱི་བདུད་རྩིར་བརྟན་པར་ཤོག། ཞེས་གདུང་བ་དྲག་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་བོ། །དེ་ནས། མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་མ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་སོ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །དེ་བཞིན་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་བར་གོང་འོག་རིགས་འགྲེས་སུ་ཅི་རིགས་བཟླས་ནས་མོས་གདུང་དྲག་པོས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་གསོལ་འདེབས་བླ་མ་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེ་ཁོ་ནཾ། སངས་རྒྱས་ཀུན་འདུས་རྩ་བའི་བླ་མ་ལ། །སྒོ་གསུམ་གུས་པ་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་འདེབས། །གདོད་མའི་གནས་ལུགས་རང་ངོ་ཤེས་པ་དང་། །ཚེ་དང་སྒྲུབ་པ་མཉམ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། ཞེས་ཅི་ནུས་སུ་བཟླ། །དེ་ནས་དབང་བཞི་ལེན་པའི་དམིགས་པ་དང་བསྟུན། སྐུ་ཡི་བྱིན་རླབས་ལུས་ལ་ཞུགས། །སྒྱུ་འཕྲུལ་རྡོ་རྗེ་སྐུ་ཐོབ་ཤོག །གསུང་གི་བྱིན་རླབས་ངག་ལ་ཞུགས། །འཇམ་དབྱངས་ཆེན་པོ་འགྲུབ་གྱུར་ཅིག །ཐུགས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཡིད་ལ་ཞུགས། །འཕོ་མེད་བདེ་བ་ཆེ་ཐོབ་ཤོག །ཞུ་བསྟིམ་སྨོན་ལམ་ནི། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་ལྟར། །བདག་དང་གཉིས་མེད་གཅིག་གྱུར་ནས། །ས་བཅུའི་མགོན་པོ་འགྲུབ་གྱུར་ཅིག །མཐར་དགེ་བ་བསྔོ། སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེ་གདབ་པར་བྱའོ།།
འབྲུག་དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་
འབྲུག་དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་ en:Druk Wangditse Lhakhang འདི་ ཐིམ་ཕུག་གི་ལུང་གཤོང་ག་ར་མཐོང་ཚུགས་པའི་ས་གནས་ ནགས་ཚལ་གྱིས་གང་བའི་སྤོ་ཏོ་ཅིག་གུར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༧༡༥ ལུ་འབྲུག་གི་སྡེ་སྲིད་ཁྲི་རབས་བརྒྱད་པ་ འབྲུག་རབ་རྒྱས་ཀྱི་གདན་ས་བཏབ་གནང་ནུག། འབྲུག་དབངའདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་འདི་ ཐིམ་ཕུག་ལུ་ལྷ་ཁང་རྙིང་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་རྩ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་སྦེ་ཡང་ཆ་བཞགཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་ ཐིམ་ཕུག་སངས་རྒྱས་སྒང་ལས་རྐང་ཐང་སྦེ་ དུས་ཡུན་སྐར་མ་བཞི་བཅུ་དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ཆགས་ཡོདཔ་ལས་ ག་ར་གིས་མཛར་ཅུམ་ཟ་སའི་ས་གོ་དང་ ལྟ་སྐོར་པ་ཚུ་གིས་དགའ་བའི་ས་ཆ་ཅིག་ཡང་ཨིན། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལུ་ ཧི་མ་ལ་ཡའི་ས་ཡོམ་གྱིས་ ལྷ་ཁང་ངོ་མ་འདི་ལུ་ གནོད་རྐྱེན་སྦོམ་སྦེ་ར་བྱུང་ཡོད་རུང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༧༨༣ ལུ་འོངས་མི་ ས༌མུལ༌ཌེ་ཝིསི་གིས་བྲིས༌ཡོད་མི་ ཧེ་མའིལྷ་ཁང་གི་རི་མོ་དང་ གནའ་ཤུལ་བརྟག་ཞིབ་ཀྱི་ཞིབ་རྟོག་ཚུ་ ལམ་སྟོན་སྦེ་ལག་ལེག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ ལོག་བཞེངས་གནང་ནུག། ལྷ་ཁང་གསརཔ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ སྤྱི་ཟླ་ ༡ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༢༤ ལས་ སྤྱི་ཟླ་ ༢ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༥ ཚུན་ གཞུང་གྲྭ་ཚང་གི་ལས་ཚོགས་སློབ་དཔོན་ སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གིས་རབ་གནས་མཛད་གནང་ཡོདཔ་ཨིན།
ལོག་སྟེ་གསར་བཞེངས་འབད་ཡོད་པའི་ལྷ་ཁང་འདི་ནང་ ད་ལྟོ་ཡང་ ཧེ་མའི་སྐུ་འདྲ་ རྒྱུ་ཟངས་ལས་བསྒྲུབས་པའི་སྟོན་པ་ཤཀྱཱ་མུ་ཎི་གསེར་སྒྲོནམ་དང་། གཡས་གཡོན་ལུ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་བཞུགས་ཏེ་ཡོདཔ་དང་ ཟུར་གཉིས་ཀྱི་གྱང་རེ་རེ་ལུ་ མཆོད་རྟེན་བཞི་བཞི་སྦེ་ བདེ་གཤེགས་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་ཐོག་གཉིས་པའི་ནང་ ཆོས་སྲུང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྡེབས་རིས་ རྟ་མགྲིན་དང་རྡོ་རྗེ་ཕུར་པ། གཞན་ཡང་ རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་ཐོབ་དང་ འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བླམ་རིམ་བྱོན་ཚུ་གི་ལྡེབས་རིས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱབ་ཁ་ཐུག་ལུ་ དཔལ་ཡེ་ཤེས་དགོན་པོའི་ཆོས་སྲུང་ལྷ་ཁང་གཅིག་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་དེ་ནང་ དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་བདུད་གསོལ་མ་དང་ཚེ་རིང་མའི་སྐུ་འདྲ། གཞན་ཡང་རྫོང་ཁག་ ༢༠ གི་གནས་བདག་ཚུ་གི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན།
མནའ་སྦྱིས
མནའ་སྦྱིས་གཡུས་འདི་ ཀྲོང་གསར་རྫོང་ཁག་ སྐོར་ཕུག་རྒེད་འོག་ནང་ཡོད།
ཅེཀ་རི་པབ་ལིཀ་
ཅེཀ་རི་པབ་ལིཀ་
ཛིམ་བབ་ཝེ་
ཛིམ་བབ་ཝེ་
འབྲུག་གི་ཞིབ་འཚོལ་ལམ་ལུགས།
འབྲུག་གི་ཞིབ་འཚོལ་ལམ་ལུགས།
ཞིབ་འཚོལ་ལམ་ལུགས་ཟེར་མི་འདི་ ཞིབ་འཚོལ་འབད་བའི་སྐབས་སྒྲིག་གཞི་དངསྤྱོད་ལམ། བརྩི་མཐོང་། རེ་འདོད་དང་བསམ་སྤྱོད་ཚུ་ལུ་གོ་ནི་ཨིན་པས། (The Royal Society, n.d.). Thinley Wangdi and Nima Tharchen (2021) གྱིས་འབད་བ་ཅིན་ ཞིབ་འཚོལ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ཞིབ་བརྟག་གི་མནོ་ཐངས་དང་ བློ་སྤོབས་གསར་གཏད་འབད་ཚུགསཔ་མ་ཚད་ འདྲི་དཔྱད་ཀྱི་བསམ་སྤྱོད་ཚུ་ ཡར་རྒྱས་གཏང་ཚུགས་ཟེར་ཨིན་པས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ APAARI (2019) གིས་འབད་བ་ཅིན་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ སོ་ནམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཞིབ་འཚོལ་ལས་རིམ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ལས་ར་འགོ་བཙུགས་ཡི་ཟེར་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ དེང་སང་ཐོག་ལས་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལས་ གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་ཚུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་མི་ལས་ཚུར་བྱུང་ཡི་ཟེར་ཨིན་པས། ༼Thinley Wangdi and Nima Tharchen, 2021).  འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཨིནམ་ལས་ བྱ་བ་ག་ཅི་བཟུམ་འབད་རུང་ གདོང་ལེན་སྦོམ་འབྱུང་མི་ཅིག་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ ར་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ནང་ལུ་ཡང་ གདོང་ལེན་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ Thinley Wangdi and Nima Tharchen (2021) གྱིས་ སྤྱིར་བཏང་ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་ལུ་ གདོང་ལེན་མང་ཤོས་ར་ སློབ་གྲྭ་ནང་ལུ་བཟུམ་ཅིག་འབད་བ་ཅིན་ སློབ་གྲྭའི་བདག་སྐྱོང་དང་ གཙུག་སྡེ་ཚུ་གིས་ རྒྱབ་སྐྱོར་མེད་མི་དང་། ཞིབ་འཚོལ་གྱི་གྲོས་འཛོམས་ཚུ་ཉུང་སུ་ཅིག་འགོ་འདྲེན་འཐབ་མི། དེ་ལས་ སློབ་སྟོན་འབད་དགོཔ་ མང་སུ་འབདཝ་ལས་ དུས་ཚོད་མ་ཐོབ་པའི་དཀའ་ངལ་ཚུ་འབྱུངམ་ཨིན་མས་ཟེར་བཤད་དེ་འདུག། འདི་བཟུམ་སྦེ་ར་ Kezang Sherab and Matthew J. Schuelka (2022) གིས་ཡང་ འབྲུག་ལུ་ཞིབ་འཚོལ་ནང་ གདོང་ལེན་སྦོམ་ཤོས་ར་ ཐད་ཀར་དུ་ མ་དངུལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ བཅའ་སྒྲིག་འབད་ནི་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་མེད་མི། དཔེ་མཛོད་ནང་ལས་ རྒྱབ་རྟེན་ཚུ་མ་ཐོབ་པའི་དཀའ་ངལ། དེ་ལས་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་སྦྱོང་བརྡར་ལས་རིམ་ཚུ་ ག་ར་ལུ་ཁྱབ་སྦེ་ མེད་ནི་འདི་གིས་ཨིན་པས་ཟེར་བཤད་དེ་འདུག། འདི་བཟུམ་སྦེ་ར་ གདོང་ལེན་གཅིག་འདི་ ཡོངས་འབྲེལ་ཐོག་ལས་ལཱ་འབད་ནི་དང་ གློག་རིག་ཡོངས་འབྲེལ་ལག་ལེན་འཐབ་ཐངས་ཚུ་ མ་ཤེས་པའི་དཀའ་ངལ་ཨིན་མས་ཟེར་བཤད་དེ་འདུག།
ཞིབ་འཚོལ་འབད་ནི་འདི་ མ་འོངས་པའི་བུ་བརྒྱུད་ཚུ་ལུ་ ཁག་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ལམ་ལུགས་སྒྲིང་སྒྲི་བཟོ་ཐབས་ལུ་ གཞུང་དང་གཙུག་སྡེ་ཚུ་གིས་ ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་དགོཔ་གལ་ཆེ་ནི་མས། འདི་བཟུམ་སྦེ་ར་ Deki C. Gyamtsho, Kezang Sherab and T.W Maxwell (2020) གྱིས་བཀོད་མི་ནང་ ད་རེས་ནངས་པའི་དུས་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་ནང་ཕར་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་གོ་བསྡུར་ཞལ་འཛོམས་དང་ གྲོས་བསྡུར་གྱི་ཞལ་འཛོམས་ཚུ་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ཡོད་ཟེར་ཨིན་པས། འདི་བཟུམ་གྱི་ལས་རིམ་ཚུ་ ཞིབ་འཚོལ་གྲུབ་འབྲས་ཅན་དང་ ཁུངས་ལྡན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་འོང་ནིའི་དོན་ལུ་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་འབད་དགོཔ་གལ་ཆེ་ནི་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
APAARI. (2019, April 23). Story on Enhancing capacities in agricultural research in Bhutan: Retrieved from https://www.apaari.org/web/story-on-enhancing-capacities/#:~:text=Although%20formal%20agricultural%20research%20in,agriculture%20research%20over%20the%20years
Deki, C. G,. Sherab, K., & Maxwell, T. W.  (2020). Research at the Ro ch at the Royal Univ al University of Bhutan and wa ersity of Bhutan and  ways forward. Journal of Global Research Education, 167. Vol. 4 issue 2
Schuelka, M. J., & Sherab, K. (2022). The Value of Research Culture. The Druk Journal.
The Royal Society. Research Culture: Retrieved from https://royalsociety.org/topics-policy/projects/research-culture/#:~:text=Research%20culture%20encompasses%20the%20behaviours,research%20is%20conducted%20and%20communicated.
བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་མཁར་རྫོང་ཁག
བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་མཁར་རྫོང་ཁག
འབྲུག་གི་རྫོང་ཁག འབྲུག་ཡུལ་
ལོ་རྒྱུས།
ལོ་རྒྱུས།
== བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་མཁར་རྫོང་འདི་རྫོང་གཞི་ཚུ་གི་ནང་ལས་གསརཔ་གཅིག་ཨིན་རུང་ཆགས་ས་འདི་འབྲུག་གི་ཁྲོམ་རྙིང་ཤོས་ནང་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱ་གར་ཨ་སམ་དང་གཅིག་ཁར་ས་ཚམས་ཕོགཔ་ཨིནམ་དང་རྒྱ་མཚོ་ལས་མི་ཏར་མཐོ་ཚད་༢༠༠དང་༣༥༠༠ཡོདཔ་ཨིན། རྫོང་ཁག་འདི་སྔོན་གདུང་བསམ་རྒྱ་དྲུང་གི་བཞུགས་གནས་ཡང་ཨིན། ==
ཀེ་ནི་ཡ་
ཀེ་ནི་ཡ་
ལ་ཡག་པའི་ཨའུ་ལེགས།
ལ་ཡག་པའི་ཨའུ་ལེགས།
མགར་ས་རྫོང་ཁག་གི་ཆ་འོག་ལུ་ཡོད་མི་ ལ་ཡག་གཡུས་ཚན་ནང་ལུ་ ཨའུ་ལེགས་ཟེར་བའི་ལུགས་སྲོལ་ཅིག་བརྩི་སྲུང་ཞུ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ མི་སེར་སོ་ནམ་པ་ཚུ་གིས་  ཁོང་རའི་ཞིང་ནང་ལས་ཐོན་པའི་ལོ་ཐོག་གི་ཕུད་འདི་ ཨོམ་ཆུ་བཀྲ་ཤིས་ལྷ་ཁང་ནང་ལུ་ ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ལུ་ཕུལ་ཏེ་འགོ་བཙུགསཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ དཔལ་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་ འབྲུག་ལུ་ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་མཛད་བྱ་བཟང་པོ་ཚུ་ ཁ་བཤད་ཀྱི་སྒོ་ལས་སྦེ་བསྟོད་པ་ཕུལཝ་ཨིན།
དེ་སྦེ་འབད་དགོ་མི་འདི་ཡང་ ཧེ་མ་སྤྱི་ལོ་ ༡༦༡༦ གི་ལོ་ལུ་ མཐུ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ ཆིབས་ཁ་ལྷོ་ལུ་བསྒྱུར་བའི་བའི་སྐབས་ འབྱོན་ལམ་རྫ་རོང་དང་ཁ་བའི་ནང་ལུ་ དཀའ་ངལ་སྦོམ་གྱི་སྒོ་ལས་འབྱོན་དགོཔ་ཐོན་ནུག། དེ་ལས་ ལ་ཡག་ལུ་ཕེབས་ཏེ་ ལ་ཡགཔ་ཅོང་ར་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་གི་ཁྱིམ་ནང་ཕེབས་ཏེ་བཞུགསཔ་ད་ ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ཚུ་གིས་ མི་ལུ་གནོད་རྐྱེན་སྦོམ་སྦེ་ར་རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ ལྷ་འདྲེ་ཚུ་བཏུལ་ནིའི་དོན་ལུ་ ད་རེས་ནངས་པ་ ལ་ཡག་ལུ་རྐྱབ་སྲོལ་ཡོད་པའི་ལ་ཡག་པའི་ཨའུ་ལེགས་ཟེར་བའི་གླུ་ དུས་དང་ཕུ་བསྐལ་པའི་ཡར་ཚེ་ན།། ཟེར་མི་འདི་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་གསུངས་གནང་གནངམ་ཨིན་མས།
དེ་ཡང་ ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་གིས་ ཧེ་མ་བསྐལ་ཆགས་པའི་བསྒང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཚུ་ག་ར་ བརྩམས་བཞག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ནང་ ཁྱིམ་ནང་འཛུལ་ནའི་ཨེ་ཁུག། སྒོ། འཐིང་གཞི། ཐབ། འབྱོག་པའི་གནས་སྟངས་ ཞབས་དྲུང་རིན་པོཆེ་ བྱོན་པའི་སྐོར་ལས་ འབྲུག་པའི་འདལ་ཤོག་བཟོ་ཐངས། འཛམ་གླིང་ཆགས་ཚུལ། རྫོང་བཞེངས་པའི་ལོ་རྒྱས། བྱའི་བཤདཔ། དེ་ལས་ ལྷ་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མ་ཚུ་ལུ་ གསོལ་འདེབས་ཕུལ་བའི་སྒོ་ལས་མཇུག་བསྡུཝ་ཨིན་མས། ཁ་བཤད་འདི་འཐེན་ཡི་ར་ ཁྱིམ་ག་ར་མ་རྫོགས་ཚུན་ཚོད་ ཁྱིམ་རེ་རེ་ནང་སོང་སྟེ་ ཚིག་ཚུ་རྫོགས་རྫོགས་ར་འཐེནམ་ཨིན་མས།
ལ་ཡག་པའི་ཨའུ་ལེགས་འདི་ གཙོ་བོ་ར་ གཡག་གི་འཕྲོད་བསྟེན་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དོན་ལུ་དང་། ཆར་ཆུ་དུས་ཚད་ཁར་འབབ་ནི་དང་ ལོ་ཐོག་རྟག་ཏུ་ལེགས་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ བཟའ་ཚང་ནང་ དགའ་སྐྱིད་འོང་ཐབས་དང་ ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་གི་ཤུལ་བཞག་ལུ་དགའ་ཚོར་གྱི་ཚུལ་བཟུམ་ཅིག་ཡང་ཨིན་མས།
བལ་ཡུལ་
བལ་ཡུལ་
ལ་ཡག་པའི་ཨའུ་ལེགས།
འབྲུག་གི་དངོས་་མེད་ལམ་སྲོལ. (༢༠༡༥).
Dorji, J. (2009). Lomba:The New Year in Paro Style.In Proceeding of the Fifth Colloquium on Tangible & Intangible  Cultural Heritage,II. Paro.
samten. (n.d.). archaryasamten. Retrieved from https://archaryasamten.blogs pot.com.
དམ་ཆོས། ལྕོང་ར། དགར་ས། (༢༥/༨/༢༠༡༨)
རྗུད་པ་
རྗུད་པ་ ལུས་ཀྱི་ཚིལ་ཉུང་ཞིང་ཤ་ཉམས་པ་སྟེ། ལུག་རྗུད་པ།Skinny sheep ཤ་རྗུད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། བུད་མེད་རྗུད་པའི་མཛེས་ཆོས་ Skinny woman's beauty indulgence. meager, emaciated, thin
སའུཐ་ཨཕ་རི་ཀ་
སའུཐ་ཨཕ་རི་ཀ་
སའུཐ་ཨཕ་རི་ཀ་འདི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཨཕ་རི་ཀ་གི་གླིང་ཆེན་ནང་ ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་གནས་ཏེ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་མཐའ་སྐོར་ཏེ་རྒྱ་མཚོ་ཡོདཔ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ན་ལུ་ ས་ཁ་མཐོ་ས་དང་དམའ་བའི་ཐང་དགའ་ཏོག་ཏོ་ལེ་ཤ་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གིས་ས་མཚམས་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་༥ དང་མཐུད་དེ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཚུ་ཡང་ མོ་ཛམ་བིཀ། བོཊསི་ཝ་ན། ན་མི་བི་ཡ། སོ་ཝ་ཛི་ལེནཌ། ཛིམ་ཝབ་ཝེ་ཚུ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་དེ་གི་སའི་རྒྱ་ཚད་འདི་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་ཞི་ ༡༢,༢༡,༠༠༠ ༼ས་ཡ་གཅིག་དང་ཉིས་འབུམ་ཉིས་ཁྲི་གཅིག་སྟོང་ཐམ་པ་༽ ཡོདཔ་ཨིན།
རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༡ ལོའི་ཐོ་དང་འཁྲིལཝ་དང་ མི་རློབས་བསྡོམས་ས་ཡ་༦༠ ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ལུ་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་གསུམ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་བདག་སྐྱོང་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ པིརི་ཊོ་རི་ཡ་དང་ དྲང་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ བུལུམ་ཕཱོན་ཊེན་ དེ་ལས་ ཁྲིམས་བཟོའི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ ཀེཔ་ཊའུན་ཨིན། ཨིན་རུང་ ཁྲོམ་སྦོམ་ཤོས་འདི་ ཇོ་ཧ་ནེསི་བརག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ གཞུང་འབྲེལ་དུ་ཁ་སྐད་༡༡ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
མི་ཚུ་གིས་ཆོས་ལུགས་ཁག་དག་པ་ཅིག་རང་ལག་ལེན་འཐབ་ཡོད་རུང་ མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་ ༨༠ དེ་ཅིག་གིས་ཡེ་ཤུ་པའི་ཆོས་ལུགས་འདི་ལུ་མོས་གུས་བསྐྱེད་དེ་ལག་ལེན་འཐབ་སྲོལ་འདུག།
རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ཁོང་རའི་མི་རིགས་གནགཔོ་ཚུ་མང་སུ་ཡོདཔ་དང་ཕྱི་གླིང་པ་དཀརཔོ་ཚུ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། མི་གནགཔོ་འདི་བརྒྱ་ཆ་༨༡ ། སླ་བསྲེ་མི་རིགས་བརྒྱ་ཆ་༩ ། ཕྱི་གླིང་པ་བརྒྱ་ཆ་༨ ། ཨེ་ཤི་ཡ་ལས་བརྒྱ་ཆ་༢ ཡོདཔ་ཨིན། དུས་རབས་༡༧ པའི་ཕྱེད་མཚམས་ལས་ ཕྱི་གླིང་པ་ཚུ་འོང་སྟེ་གཞིས་ཆགས་འབད་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ར་ ནི་དར་ལེནཌ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་ཁུངས་ཚུ་ཨིན་པས། ཕྱི་གླིང་པའི་མི་གཞན་ཡང་ ཇར་མ་ནི་དང་ ཕ་རནསི་ དེ་ལས་བིརི་ཊེན་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ལས་འོང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཕྱི་གླིང་པའི་མི་ཚུ་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་དུས་རབས་༢༠ པ་ཚུན་དབང་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༠ གི་ལོ་གྲངས་ནང་མི་གནགཔོ་ཚུ་གིས་རང་དབང་འཐོབ་སྟེ་ དམངས་གཙོའི་གཞུང་གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་དང་ དེ་བསྒང་སྲིད་འཛིན་དང་པ་འདི་ ནེལ་སཱོན་མཱན་ཌེ་ལ་གིས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༩༤ ལུ་མཛད་ཡོདཔ་ཨིན།  སྤྱི་ལོ་༡༩༩༦ ལུ་རྩ་ཁྲིམས་ཅིག་ཡང་གསར་རྩོམ་འབད་ནུག།
རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ས་འོག་གི་རང་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་སྐྱི་ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༡༨༦༧ ལུ་རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་དང་ སྤྱི་ལོ་༡༨༨༦ ལུ་གསེར་ཐོབ་སྟེ་ དེ་བསྟུན་པའི་ས་གཏེར་ལཱ་ཚུ་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ དེ་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་མི་མི་ཚུ་ཡང་གཞིས་སྤོ་སྟེ་འོང་ནུག། དེ་གིས་མ་དོ་བར་ ཟངས། དངུལ། ལྕགས། ཚྭ། མེ་རླུང་ཚུ་གི་ས་གཏེར་ལཱ་ཡང་འབད་དེ་ཕྱིར་ཚོང་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་ནམ་གྱི་ལཱ་ལུ་ཡང་བརྩོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་དེ་གིས་ ཕྱིར་ཚོང་དང་ནང་འདྲེན་འདི་མང་ཤོས་རང་ རྒྱ་ནག། ཇར་མ་ནི། ཡིའུ་ཨེསི། ཡིའུ་ཀེ། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཕྱིར་ཚོང་འདི་མང་ཤོས་ས་གཏེར་དང་རྡོ་སོལ་ཚུ་ཨིནམ་དང་ ནང་འདྲེན་འདི་ས་སྣུམ་མར་ཁུ་རིགས། སྣུམ་འཁོར། འཕྲུལ་ཆས། བཞེས་སྒོའི་རིགས་ཚུ་ཨིན་པས།
འབྲུག་གི་བཟོ་བཀོད་རིག་པ།
ངོ་སྤྲོད།
༉ འབྲུག་གི་བཟོ་བཀོད་རིག་པ་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ག་དང་ཡང་མ་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དེ་ཚུ་ཡང་ ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་འཇུག་སྟེ་ཡོད་པའི་བཟོ་བཀོད་ཙང་ཙ་ཡོདཔ་ཨིན། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ བཟོ་བཀོད་རིག་པ་གིས་་ཕྱུགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན་དགོ་མི་འདི་ཡང་ དུས་དང་ཕུ་དིང་ཕུ་དུས་རབས་ ༧ པའི་ནང་ལས་ར་བཞེངས་ཡོད་པའི་ལྷ་ཁང་དང་མགོན་སྡེ་ཚུ་ ད་ལྟོའི་བར་ནང་ཡང་མཇལ་ཚུགས་ནི་འདི་གིས་ཨིན། བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ལཱ་ག་ཅི་བཟུམ་ར་འབད་རུང་ ལྕགས་ཟེར་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཐོན་པའི་ལག་ཆ་ཚུ་ ལག་ལེན་མ་འཐབ་པར་ རང་བཞིན་གྱིས་གནས་སྐབས་བཏོན་ཏེ་ བཟོ་རིག་གི་ལཱ་ཚུ་འབད་དེ་སྡོད་ནུག། དེ་མ་ཚད་ ཁྱིམ་གྱི་ བཟོ་བཀོད་ཚུ་ཡང་ ད་རེས་ནངས་པ་བཟུམ་སྦེ་ འཆར་གཞི་ཧེ་མ་ལས་བརྩམས་ཏེ་མེན་པར་ བཟོ་བོ་གི་ལཱ་ཡོད་ཚད་ཅིགཔ་ རང་སོའི་བློ་རིག་ཐོག་ལས་འབད་སྡོད་ནུག། བཟོ་རྣམ་ཚུ་ཡང་ རང་བཞིན་སའི་ཆགས་ཚུལ་ལྟར་དུ་སྦེཡོདཔ་མ་ཚད་ གནམ་གཤིས་གནས་སྟངས་དང་འཁྲིལ་སྟེ་ ཁྱིམ་དང་ལྷ་ཁང་ རྫོང་གཞི་ཚུ་ཡང་སོ་སོ་སྦེ་རྐྱབ་སྟེ་སྡོད་ནུག། (Wangchuk, 2016)
རྫོང་གི་བཟོ་བཀོད་རིག་པ།
རྫོང་གཞིས་ཚུ་མང་ཤོས་ར་ རྡོ་དང་ཤིང་ དེ་ལས་ འདམ་ཚུ་གིས་རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དང་ཕུའི་རྫོང་ཚུ་ལུ་ འཛུལ་སྒོ་གཅིག་ལས་མེདཔ་ཨིན། རྫོང་ག་ར་ལུ་ དབུ་རྩེ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ མཐའ་སྐོར་ལུ་ རྡོ་གཅལ་་ཡོདཔ་ཨིན། རྫོང་ཚུ་གི་་གྱང་ཚུ་ ཁ་ནང་ན་བལྟ་སྟེ་་ཧལ་ཏེ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ སྒོ་སྒྲིག་ཚུ་ཚོད་གཞི་གནགཔོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྱིམ་ཐོག་འདི་ རྒྱ་བཞི་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ བྱི་གཞོལ་སྦེབཀབ་སྟེ་འོངམ་ཨིན། སྤྱིར་བཏང་གི་ཁྱིམ་ཚུ་ལུ་ རྒྱ་བཞི་འདི་མི་འཐོབ་ནི་ཨིན་པས། རྫོང་གི་ནང་ན་ལུ་ ཀ་ཆེན་ལེ་ཤ་འོངམ་ཨིནམ་དང་ དེ་ཚུ་ཡང་ པ་ཏྲ་རབ་འབྲིང་ཐ་སྦེ་ གཟི་བརྗིད་་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བརྐོ་སྟེ་འོངམ་ཨིན།
འབྲུག་གི་ཁྱིམ།
འབྲུག་གི་ཁྱིམ་ཚུ་ རིན་གོང་ཆུང་བའི་རྩིས་ས་གིས་རྐྱབ་ཨིན་རུང་ མང་ཤོས་ར་རང་ལུགས་འབྲུག་པའི་ལུགས་སྲོལ་གྱི་ཐོག་ལུ་ རྐྱབ་མི་ཙང་ཙ་ཨིན། གཞན་ཡང་ ཤིང་ཆས་དང་འདམ་ཚུ་ ལེ་ཤ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཏེ་རྐྱབ་སྲོལ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ རང་སོའི་ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནམ་གཤིས་གནས་སྟངས་དང་བསྟུན་ཏེ་ འབྲུག་ཤར་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ ཁྱིམ་ཚུ་ རྡོ་གིས་སྦེ་འབད་རྐྱབ་ཨིནམ་དང་ ས་ཁ་དམའ་ས་ཚུ་ནང་འབད་བ་ཅིན་ སྦ་དང་ཤིང་གིས་སྦེ་རྐྱབ་ཨིན།
ལྷ་ཁང་དང་མགོན་པ།
ལྷ་ཁང་དང་མགོན་པ་ཚུ་གི་བཟོ་རྣམ་འདི་ རྫོང་དང་ཆ་འདྲ་སུ་ཅིག་ཡོད་རུང་ རྒྱའི་སྦོམ་ཚད་འདི་ ཨ་ཙི་ཅིག་ཆུང་སི་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་ཚུ་གི་གྱང་གི་མདོག་འདི་དཀརཔོ་དང་ མང་ཤོས་ར་ཁྱིམ་ཐོག་གུར་གསེར་ཏོག་རྟོག་བཀལ་ཏེ་འོངམ་ཨིན། ལྷ་ཁང་གི་ནང་ན་འབད་རུང་ པ་ཏྲ་ཊ་ཅན་མའི་མཆོད་བཤམ་དང་ ཀ་ཆེན་ཡ་མཚན་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་འོངམ་མ་ཚད་ གྱང་གུར་ནང་པའི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱིས་ལྡེབས་རིས་ འཇའ་ཆི་ཆི་ཚུ་སྦྱར་ཏེ་འོངམ་ཨིན།
ཟམ་པ།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སའི་ཆགས་ཚུལ་འདི་ གྱེན་ཟར་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ ཆུ་ཚུ་ཤུགས་སྦེ་འབབ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་བརྟེན་ ཟམ་པ་ཚུ་ཡང་ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་ སྔར་སྲོལ་གྱི་ལུགས་ལྟར་ བ་ཟམ་རྐྱབ་སྲོལ་ཡོད་རུང་ རིམ་པ་བཞིན་དུ་དེང་སང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ བཟོ་རྣམ་དང་རྒྱུ་ཆས་ཚུ་ཡང་ ལེ་ཤ་བསྒྱུར་བཅོས་འགྱོ་ཡོདཔ་ཨིན།
སྐད་ཡིག།
སྐད་ཡིག་གི་སྐོར་ལས།
༉ སྐད་ཡིག་འདི་བརྡ་དོན་སྤྲོད་ལེན་འབད་ནི་གི་ལམ་ཡོད་ན་མཆོག་དང་མེད་ན་ཐབས་ཆགས་པའི་གཞི་ཅིག་ཨིན། ཁ་སྐད་འདི་གིས་རིག་གཞུང་དང་ལམ་སྲོལ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཚུ་བདག་འཛིན་འཐབ་མ་ཚད་ མི་ཚུ་གིས་རང་སོའི་སེམས་ཁར་མནོ་བའི་མནོ་དོན་དང་ ཡིད་ཆེས་ཡོད་ལུགས་ཀྱི་གཏམ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཚུ་བརྡ་དོན་སྤྲོད་ལེན་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན། སྐད་ཡིག་འདི་གིས་ མི་སྡེའི་འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་འཛུལ་ཞུགས་འབད་དེ་ ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འཐོབ་ཚུགས་པའི་ཁེ་ཕན་སྤྲོདཔ་ཨིན། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཁ་སྐད་མ་འདྲཝ་ ༡༩ གི་རྩིས་ཡོདཔ་དང་ ཁ་སྐད་ལེ་ཤ་ཡོད་དགོ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ ཧེ་མའི་དུས་ལུ་ ལུང་པ་དང་ལུང་ཕྱོགས་སོ་སོའི་བར་ན་ གངས་རི་དང་ལ་ཚུ་གི་བཅད་དེ་འབྲེལ་བ་འཐབ་མ་ཚུགསཔ་ལས་ རང་སོའི་ལུང་པ་རེ་ལུ་ཁ་སྐད་རེ་རེ་བྱུང་སྟེ་སྡོད་ནུག། (Driem, 2015)
འབྲུག་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འདི་ འབྲུག་གི་ནུབ་ཕྱོགས་རྫོང་ཁག་བརྒྱད་ཀྱི་ནི་ལུ་ སླབ་ནི་ཡོད་མི་སྐད་ ཡིག་རྫོང་ཁ་འདི་ཨིན། རྫོང་ཁ་ཟེར་སླབ་དགོ་མི་འདི་གཙོ་རོ་ར་ ཧེ་མའི་དུས་ལུ་ ཡིག་ཚང་ཚུ་ག་ར་རྫོང་ནང་ཡོདཔ་ལས་ གཞུང་དོནགྱི་ལཱ་འབད་པའི་སྐབས་ མང་ཤོས་ར་རྫོང་ཁ་འདི་ལག་ལེན་འཐབ་ལས་བརྟེན་ རྫོང་ཁ་ཟེར་དར་ཁྱབས་སོང་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༡ ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འཛུལ་ཞུགས་འབདཝ་ད་ རང་སོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཁ་སྐད་ཡང་དགོཔ་ལས་ མི་དབང་ཞིང་གཤེགས་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་མཆོག་གིས་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཁ་སྐད་འདི་རྫོང་ཁ་སྦེ་ ངོས་འཛིན་གནང་ནུག། རྫོང་ཁ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྫོག་ཁག་ ༨ ཀྱི་ཁ་སྐད་ཨིན་རུང་ རྒྱལ་ཁབ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ ད་རེས་ རྫོང་ཁག་མཐའ་དབུས་མེད་པའི་ནང་ སྐད་ཡིག་རྫོང་ཁ་འདི་ཡོངས་གྲགས་སྦེ་སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། (Wangchuk, 2008)
རྫོང་ཁ་འདི་ ཊི་བེ་ཊོ་བར་མཱན་ (Tibeto-Burman or Sino-Tibetan) ལས་བརྒྱུད་པའི་སེན་ཊཱལ་བོ་ཌིཤ་ (Central Bodish) གི་སྡེ་ཚན་ནང་ཚུདཔ་ཨིན་པས། ཧེ་མ་ སྔ་ལོང་གི་ཁ་སྐད་རྫོང་ཁ་འདི་ ལུང་ཕྱོགས་གཞན་གྱི་ཁ་སྐད་བཟུམ་སྦེ་ ངག་ཐོག་ལས་བཤད་སྲོལ་རྐྱངམ་གཅིག་ཡོདཔ་མ་གཏོགས་ ཡིག་ཐོག་ལུ་འབྲི་སྲོལ་མེདཔ་ཨིན། ད་རེས་ཡིག་ཐོག་ལུ་ མགྱོགས་ཡིག་ནང་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་མི་འདི་ཡང་ མི་དབང་གཞི་གཤེགས་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པའི་སྐུ་ཐོག་ལས་འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་དང་ འདི་གི་ཧེ་མ་ཡིག་གུ་འབྲི་ཀློག་ཚུ་ག་ར་ ཆོས་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ལུ་འབད་དེ་སྡོད་ནུག། མགྱོགས་ཡིག་འདི་ དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་ གུ་རུ་ནིན་པོ་ཆེ་བོད་ལུ་ མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བསམ་ཡས་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཚར་ཏེ་ རབ་གནས་གནང་པར་བྱོན་པའི་ཤུལ་ལུ་ རྒྱ་ཆོས་བོད་དུ་སྒྱུར་བའི་སྐབས་ བུམ་ཐང་ལྕགས་མཁར་རྒྱལཔོ་གིས་ ཤོག་ཀུ་གྲོགས་རམ་སྦེ་ཕུལ་བའི་བཀྲིན་བརྗེ་དྲན་ལུ་འབྱོནམ་ད་ གུ་རུའི་སློ་མ་ལྡན་མ་རྩེ་མངས་ཀྱིས་བརྩམས་ཏེ་ཕུལ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་ལུ་ལྷོ་ཡིག་ཟེར་ཡང་སླབ་སྲོལ་ཡོད། དེ་བཟུམ་སྦེ་ དར་ཁྱབ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་ཁ་སྐད་ལེ་ཤ་ཡོད་རུང་ འབྲུག་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སེར་ཚུ་གིས་སླབ་པའི་ ཚང་ལ་སྐད་དང་ འབྲུག་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སེར་ཚུ་གིས་སླབ་མི་ཁ་སྐད་ལྷོ་མཚམས་ཁ་སྐད་གཉིས་ཡང་ མི་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱིས་སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། (Phuntsho, 2013)
དག་སྣང་བླ་སྒྲུབ་དོན་བསྡུས་གསོལ་འདེབས།
༈ དག་སྣང་བླ་སྒྲུབ་དོན་བསྡུས་གསོལ་འདེབས་བྱིན་རླབས་སྤྲིན་ཕུང་བཞུགས་སོ།།
༈ ཧྲཱིཿ མགོན་པོ་ཚེ་དཔག་མེད་དང་པདྨ་འབྱུང་། །དབྱེར་མེད་གཅིག་འདུས་ངག་དབང་རྣམ་པར་རྒྱལ། །བཀའ་དྲིན་འཁོར་མེད་རྩ་བའི་བླ་མ་ལ།།བདག་སོགས་རྩེ་གཅིག་གུས་པས་གསོལ་བ་འདེབས། །ནམ་ཞིག་ཚེ་འདིའི་སྣང་བ་ནུབ་མ་ཐག། །བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །ཨོ་ཨཱཿགུ་རུ་ཝ་གིནྡྲ་བི་ཛ་ཡ་ཨ་ཡུརྫྙཱ་ན་སིདྡྷི་ཧཱུྃ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་བཛྲ་གུ་རུ་པདྨ་སིདྡྷི་ཧཱུཾ། ཨོཾ་ཨ་མ་རཱ་ནི་ཛཱི་ཝནྟཱིཡེ་སྭཱཧཱ། ཞེས་ཅི་ནུས་བཟླ། དགེ་བ་འདི་ཡིས་མྱུར་དུ་བདག །དཔལ་ལྡན་བླ་མ་འགྲུབ་གྱུར་ནས། །འགྲོ་བ་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པ། །དེ་ཡི་ས་ལ་འགོད་པར་ཤོག། །ཅེས་པའང་མི་མང་ཡོངས་ལ་ཕན་ཕྱིར་འཇིགས་གྲགས་པས་སོ།།
བྱ་དཀར་རྫོང་།
བྱ་དཀར་རྫོང་།
༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་རྫོང་གཞིས་མང་ཤོས་ར་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་བཞེང་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ བུམ་ཐང་རྫོང་བདག་སྐྱོང་གི་ཡིག་ཚང་ཨིན་མི་ བྱ་དཀར་གཡུལ་རྒྱལ་རྫོང་འདི་ བྱ་དཀར་གཡུས་ཚན་གྱི་ལྟག་ལུ་ སྤོ་ཏོ་གཅིག་གུར་གཟི་བརྗིད་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཇལ་ཚུགསཔ་ཨིན། རྫོང་འདི་ བླམ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་མཆོག་སྒྲུབ་ཁང་ཅིག་དགོ་པའི་ཐུགས་བཞེད་གནང་སྟེ་བཞུགསཔ་ད་ བྱ་དཀརཔོ་གཅིག་ཕུར་འོངས་ཏེ་་ ད་ལྟོ་རྫོང་ཡོད་སའི་ས་ཆ་ཁར་གུ་ཆགསཔ་ལས་ ལུང་བསྟན་གྱི་ས་ཆ་ཨིནམ་ཐུགས་ལུ་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་ཏེ་ རབ་བྱུང་ ༩ པ་དུས་རབས་ ༡༦ པའི་ནང་ བཞེངས་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། (འདད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣) དེ་གི་ཤུལ་ལས་རབ་བྱུང་བ་ ༡༠ པ་སྤྱི་ལོ་ ༡༥༦༧-༡༦༢༦ པའི་ནང་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་དང་པ་ ཆོས་རྒྱལ་མི་འགྱུར་བརྟན་པ་གིས་སྒྲུབ་ཁང་འདི་ རྒྱ་སྐྱེད་གནང་སྟེ་རྫོང་གཞིས་སྦེ་བཞེངས་གནང་ནུག། རྫོང་དེ་ལུ་ བྱ་དཀར་གཡུལ་རྒྱལ་རྫོང་ཟེར་ཞུ་དགོ་མི་འདི་ཡང་ དུས་རབས་ ༡༧ པའི་ནང་ བདེ་སྲིད་གསུམ་པ་ཆོས་རྒྱལ་མི་འགྱུར་བརྟན་པ་གིས་སྐབས་ བོད་ལས་དམག་ཐེངས་གསུམ་པ་འོངམ་ད་ བླམ་ངག་དབང་རབ་བརྟན་ཟེར་མི་གིས་ རྒྱབ་སྐྱོར་མཛད་ཐོག་ལས་ བོད་དམག་ལས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ དེ་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ རྫོང་གིས་མཚན་ཡང་ བྱ་དཀར་གཡུལ་རྒྱལ་རྫོང་ཟེར་ཞུ་སྲོལ་བྱུང་ནུག།
ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་རྫོང་ནང་ དགེ་སློང་ལོག་སུ་སྦེ་མེདཔ་ཨིན་པས། ན་འདུག དེ་ཡང་ གནམ་བྱཱར་ཟླཝ་ ༣ པའི་ནང་ ཀྲོང་གསར་རབ་སྡེ་གི་དགེ་སློང་ཚུ་ བུམ་ཐང་ལུ་གསོལ་ཐབ་ལུ་བྱོན་ཏེ་བཞུགསཔ་ཨིན་མས། ཨིན་རུང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལུ་གསོན་གཤིན་གྱི་སྐྱབས་ཞུ་ནི་གི་དོན་ལུ་ བྱ་དཀར་གྲྭ་ཚང་གསར་བཙུགས་མཛད་གནང་གནང་ནུག། ད་རེས་ནངས་པ་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ བྱ་དཀར་གྲྭ་ཚང་གིས་ རྫོང་འདི་ནང་རང་ཟླ་ ༩ པའི་ཚེས་ ༧ ལས་ ༡༡ ཚུན་ ཉིན་གྲངས་ལྔའི་རིང་ཚེས་བཅུ་འཆམ་དང་བཅསཔ་གནང་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན།
བྱ་དཀར་རྫོང་གི་ཆ་ཤས་ཡ་མཚན་ཆེ་ཤོས་འདི་ར་ཆུ་རྫོང་དེ་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ དུས་རབས་ ༡༧ པའི་ནང་སྡེ་སྲིད་ཁྲི་རབས་བཞི་པ་རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་མཆོག་གིས་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་གཉིས་པ་ ནས་ལུང་པ་ཤེས་རབ་ལྷུན་གྲུབ་ལུ་བྱ་དཀར་རྫོང་རྒྱ་བསྐྱེད་འབད་དེ་བཞེངས་དགོ་པའི་བཀོད་ཁྱབ་གནངམ་ད་ ཆུ་ཐག་རིང་སར་ཡོདཔ་ལས་གཞན་ཁར་སྤོ་སྟེ་བཞེངས་པ་ཅིན་ཟེར་བའི་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བའི་ལན་ལུ། རྒྱལ་སྲས་མཆོག་གིས་ རྫོང་འདི་ནང་ར་བཞེངས་པ་ཅིན་རྟེན་འབྲེལ་ལེགས་ཤོམ་ཡོདཔ་མ་ཚད་་ ཕུགས་ལུ་མཐའ་བཙན་ཏོག་ཏོ་འོང་ཟེར་གསུངས་ནུག། དེ་ལས་རྫོང་ལས་ཐག་མ་རིངམོ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ སེམས་ལུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བརྐོ་ཟེར་གསུངམ་བཞིན་དུ་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་ནས་ལུང་ཤེས་པ་ལྷུན་གྲུབ་དང་ སྐུ་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་བརྐོ་བའི་བསྒང་ལས་ ཆུ་ཐོན་ཡོདཔ་ལས་ཏེ་ཆུ་རྫོང་རྐྱབ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། ཆུ་དེ་ཁར་ལྷོད་ལྷོད་ཚུན་རྫོང་གི་ཆ་ཤས་སྦེ་རྩིགཔ་ཀྱི་སྐོར་ཏེ་མི་འགྱོ་ས་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ཆུ་འདི་ད་ལྟོའི་བར་ན་ཡང་མ་སྐམ་པར་ཡོདཔ་ལས་དེ་ལུ་རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཀྱི་གྲུབ་ཆུ་ཟེར་སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣)
རྒྱལ་རབས་དང་ལྡན་པའི་བྱ་དཀར་རྫོང་འདི་ བུམ་ཐང་རྫོང་ཁག་གི་བདག་སྐྱོང་ཡིག་ཚང་དང་ བྱ་དཀར་གྲྭ་ཚང་གི་བཞུགས་གནསགཙོ་བོ་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ རྫོང་འདི་འབྲུག་གི་ས་ཆ་མཛེས་ཆ་ལྡནམ་ཅིག་ཡང་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ བུམ་ཐང་རྫོང་ཁག་གི་མི་ཚུ་གིཕྱག་མཆོད་ཕུལ་སའི་རྟེན་དང་ སྐྱིད་སྡུག་ཞུ་སའི་གནས་གཙོ་བོ་ཅིག་ཡང་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཆ།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣) དད་པའི་ས་བོན། འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྤྲུན་ཁང་།
LonelyPlanet.com (2022). Jakar Dzong. Retrived from:
https://www.lonelyplanet.com/bhutan/central-bhutan/jakar/attractions/jakar dzong/a/poi-sig/485720/355822
དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ།
༄༅། །ཀུན་མཁྱེན་པདྨ་དཀར་པོའི་སྐྱེས་རབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཞུགས་སོ།།
༄༅། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་རོལ་གྱིས། །ཡིད་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་བདེའི་མཆོག་སྦྱིན་མཁན། །ཚེ་དཔག་མེད་པའི་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་པ། །འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །ཤམྦྷ་ལ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་སེང་གེའི་ཁྲིར། །དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱས་འགྲེལ་བྱེད་པ་པོར། །ཟས་གཙང་སྲས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པད་དཀར་འཛིན། །རིགས་ལྡན་དབང་པོ་གཉིས་པར་གསོལ་བ་འདེབས། །བོད་འབངས་ཀུན་ལ་ཐུགས་རྗེའི་དབང་གྱུར་པས། །ཐུབ་པའི་རིང་ལུགས་ལྷ་མིས་མཆོད་པའི་སྲོལ། །དང་པོར་བསྟོད་པའི་བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་པ། །སྤྲུལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར༴། །ཟབ་མོ་ལྟ་བའི་ཞི་བའི་མཚོར་འཁྲུངས་ཤིང་། །ཟབ་རྒྱས་ཆོས་ཕུང་བྱེ་བའི་ཆུ་ཀླུང་གིས། །གདོང་དམར་ཅན་གྱི་ནང་གི་གདུང་སེལ་མཁན། །ཤཱནྟ་རཀྵི་ཏ་ལ༴། །ཕྱི་ནང་ཤེས་བྱའི་འཛིན་མ་མ་ལུས་པར། །མི་བརྗེད་གཟུངས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་ལེགས་བསྒྱུར་བས། །ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་བའི། །པཎ་ཆེན་ནཱ་རོ་ཏ་པར༴།།དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་འཕྲིན་ལས་པར། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པའི། །ཤཱནྟི་རི་བོར་དག་པའི་བསམ་གཏན་པ། །རྗེ་བཙུན་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར༴།།གངས་རིའི་མགུལ་དུ་རྡོ་རྗེའི་གདན་བཀོད་ལ། །གྲུབ་པ་སངས་རྒྱས་སྟོང་གི་རྣམ་རོལ་བ། །ལུས་ཅན་དཔྱིད་ཀྱི་སྐལ་བ་བཟང་མཛད་པ། །འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་འབྲུག་པར༴། །ཤར་ཕྱོགས་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཞིང་ཁམས་སུ། །སྒྱུ་འཕྲུལ་རྡོ་རྗེའི་སྣང་བ་རབ་འབྱམས་རྩེར། །བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་རྒྱ་མཚོ་སྟོན་བྱེད་པའི། །སྣང་བ་རྡུལ་བྲལ་སེམས་དཔར།།བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཆོས་ཀྱི་སྒོར་སྦས་པ། །ཀུན་དགའ་དཔལ་འབྱོར་སྐལ་བཟང་གདུལ་བྱ་ལ། །ཅི་དགར་འགྱེད་པའི་མཚུངས་མེད་ལོ་ཙཱ་བ། །རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་དབང་པོར༴ །ལྷོ་ཕྱོགས་ནོར་འཛིན་ཆོས་ཀྱིས་སྐྱོང་བའི་དབང་། །མ་སྨད་གྲགས་པའི་གཏེར་གྱུར་སྙིགས་དུས་འདིར། ཡང་དག་ལམ་གྱི་ས་མཁན་མཆོག་གཅིག་པུ། །གོང་མ་གྲུབ་པའི་རྗེ་བོར༴། །འཇམ་མགོན་ཞབས་ཟུང་ཉི་མོའི་ཁུ་བ་ལ། །ལན་བརྒྱར་འཐུངས་པའི་པདྨ་དཀར་པོའི་འཕྲེང་། །དྲེགས་ལྡན་ཀུན་གྱི་རལ་པའི་རྒྱན་གྱུར་པའི། མཚུངས་མེད་བླ་མ་མཆོག་དེར༴། །སྔོན་བྱོན་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་སྤྲུལ་པའི་གཞི།།མ་བྱོན་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བ། །ད་ལྟའི་སྐྱོབ་པ་དག་དང་དབྱེར་མེད་པའི། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཞབས་པད་བརྟན་གྱུར་ཅིག། །།
བླ་མ་ངག་དབང་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སྒྲུབས་ཐབས།
༄༅། །མཐུ་ཆེན་བླ་མའི་ལས་ཚོགས་ལས། བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུན་ཁྱེར་བཞུགས་སོ།།
འབྲུག་གི་ནང་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འགན་ཁུར།
འབྲུག་གི་ནང་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འགན་ཁུར།