cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
མང་སྡེ་ཆུ། - Rivers of Bhutan
གཙང་ཆུ་འདི་གི་མིང་མང་སྡེ་ཆུ་ཟེར་སླབ་དགོ་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ ཧེ་མ་ཀྲོང་གསར་རྫོང་ཁག་ནང་རྒེད་འོག་ནུབ་སྦིས། སྟང་སིབ་སྦྱིས། བྲག་སྟེང་དང གླང་མཐིལ།བཅས་རྒེད་འོག་བཞི་ལས་བརྒལ་མེདཔ་ལས་ དེ་ལུ་མང་སྡེ་འཚོ་བཞི་ཟེར་སླབ་མི་འདི་ལས་ རྟ་དྲངས་ཏེ་ཐོབ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ ད་རེས་ནངས་པ་སྐོར་ཕུག་རྒེད་འོག་རྩིཝ་ད་ རྒེད་འོག་ལྔ་ཡོདཔ་དང་ མང་སྡེ་ཆུ་འདི་རི་ནག་པོ་དང་མ་ནཱསི་གླིང་ཀ་གཉིས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལས་མར་འབབ་ཨིན་པས།
གཙང་ཆུ་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ཡང་ དང་ཕུ་མང་སྡེ་ཆུ་དང་སྐུ་རི་ཆུ་ དེ་ལས་ལྕམ་ཁར་ཆུ་གསུམ་ བང་རྒྱུགས་རྐྱབ་ཞིནམ་ལས་ ཨང་དང་པ་འཐོན་མི་གི་ས་གོ་ནང་ བྱཱ་འཚོ་བཏུབ་བཟོ་ནི་ཟེར་ཁ་ཚིག་བཞག་ནུག། ཉིནམ་ནངས་པ་ཟེརཝ་ད་ དྲོ་པ་གནམ་མ་ལངམ་ཅིག་ ལྕམ་ཁར་ཆུ་དང་སྐུ་རི་ཆུ་གཉིས་ཁུ་སིམ་སི་སྦེལོངས་འགྱོ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། མང་སྡེ་ཆུ་གཉིད་འཚོརཝ་ད་ ཆ་རོགས་གཉིས་འགྱོཝ་ཨིནམ་ཤེས་ཏེ་ ཤུགས་སྦེ་འོངམ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ད་རེས་ནངས་པ་མང་སྡེ་ཆུ་འདི་ འུར་སྒྲ་དང་བཅས་འབབ་མི་འདི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཨིནམ་དང་། དེ་འབདཝ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ཀྲོང་གསར་རྫོང་ཁག་གི་གཡུས་ ཕངས་གཡུས་དང་སྤྱན་ལྡན་སྦྱིས་ལུ་མ་གཏོགས་ གཞན་མི་གཡུས་སྒོ་ག་རའི་ནང་བྱཱ་འཚོ་བཏུབ་ཟེར་ཨིན་པས།
མང་སྡེ་ཆུ་གི་རྐ་མཐའམ་བདའ་སྟེ་ ཚ་ཆུ་དང་སྨན་ཆུ་ཡང་ལེ་ཤ་ར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་ཚུ་གི་གྲས་ལས་ ཅིག་འདི་ཚ་ཆུ་ཨིན་པས། ཚ་ཆུ་འདི་ དྲོད་ཚད་ ༣༨ ལས་ ༥༢ ཀྱི་བར་ན་ཡོདདང་ ཚ་ཆུ་ལུ་འགྱོ་སའི་ལམ་ཡང་བུམ་ཐང་དུར་གཡུས་ཁ་ལས་འགྱོ་དགོཔ་ཨིན་པས། ད་རུང་ མང་སྡེ་ཕུག་གཡུས་ཚན་གྱི་མཇུག་ལུ་ཡང་སྨན་ཆུ་གཅིག་ཡོད་རུང་ ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོད་པའི་གཡུས་ ལྗོངས་ཐང་ དགའ་སྒར་དང་དཀར་གཞོང་གི་མི་ཚུ་གིས་སྦང་པར་་འགྱོཝ་མ་གཏོགས་ གཞན་མི་ཚུ་ལུ་དེ་ཅིགཡོངས་གྲགས་མིན་འདུག། གཞལམ་སྒང་རྫོང་ཁག་གི་ནང་སྐོར་རྒེད་འོག་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ འདུན་མང་གཡུས་ཀྱི་བྱག་གཟར་དྲགས་ཅིག་གི་མཇུག་ལུ་ ཚ་ཆུ་ཡོད་མི་འདི་ཡང་ མང་སྡེ་ཆུ་གི་མཐའམ་བདའ་སྟེ་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་ དངུལ་ཀྲམ་ཐེར་འབུམ་ ༢༨.༩ སྦེ་ གློག་མེ་ཝཊ་ ༧༢༠ འབད་མི་་གློག་མི་ལས་འགུལ་ཅིག་འགོ་བཙུག་ནི་གི་འཆར་གཞི་བརྩམས་ཡོད་རུང་ ལཱ་དངོས་གཞི་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཀྱི་སྤྱི་ཟླ་དྲུག་པའི་ནང་ལས་རྐྱངམ་གཅིག་འགོ་བཙུགས་ཚུགས་ཡོདཔ་ཨིན། ལས་འགུལ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་གློག་མེ་གི་ལས་འགུལ་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་གི་གྲངས་སུ་ཚུད་དེ་ཡོདཔ་དང་ ལས་འགུལ་འདི་གི་དོན་ལུ་ མི་ཊར་ ༡༠༡.༥ འབད་མི་ཆུའི་བཀག་ར་གཅིག་དང་ ས་འོག་ལམ་རིང་ཚད་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༡༣.༥༤ སྦེ་མི་གཉིས་བཏོན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།
མང་སྡེ་ཆུ་ནང་ལུ་ པཱན་གྲུ་གཏང་སའི་ས་གོཡང་གསུམ་འདུག། དེ་ཡང་ དང་པ་རིང་ཚད་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༥ འབད་མི་ དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལུ་བཏང་བཏུབ་མི་ གཡུང་དྲུང་ཆོས་གླིང་ལས་གླང་མཐིལ་ཚུན་འབད་མི་གཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཁར་འགྱོ་ནི་དུས་ཚོད་འདི་དགའ་ཤོས་ར་ སྤྱི་ཟླ་༤པ་ ༡༡ པ་དང་༡༢ པ་ནང་ལུ་ཨིན་པས། གཉིས་པ་འདི་གླང་མཐིལ་ལས་རེ་འཕེལ་ཚུན་ཀི་ལོ་མི་ཊར་བདུན་འབད་མི་འདི་ཆུ་ཚོད་གསུམ་གྱི་རིང་གཏང་བཏུབ་ཨིན་པས། དེ་ཁར་འགྱོ་དགོ་པ་ཅིན་ སྤྱི་ཟླ་ ༣ པ་ ༤ པ་ ༡༡ པ་དང་ ༡༢ པའི་ནང་ལུ་འགྱོ་བ་ཅིན་ལེགས་ཤོམ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།དེ་ཁར་ཆུ་འདི་གཏིང་ཟབ་དྲགས་ཡོདཔ་ལས་ ཧེ་མ་ལས་ཀྱི་སྦྱང་བ་མེད་པ་ཅིད་ གཏང་ཚུགས་པར་ལཱ་ཁག་ཡོདཔ་ཨིན་པས།གསུམ་པ་འདི་ རེ་འཕེལ་ལས་སྟིང་སྟི་སྦིས་ཚུན་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༥༠ འབད་མི་དེ་ཨིན་པས། དེ་ཁར་འགྱོ་རུང་དགའ་ཤོས་འདི་ སྤྱི་ཟླ་ ༣ པ་ ༤ པ་ ༡༡ པ་དང་ ༡༢ པའི་ནང་ལུ་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
Dur Hot Springs Trek. (n.d.). Retrieved from Adventure Trekking Club: https://trekkingbhutan.com
Thinley, S. (2019, October 24). Duenmang tshachu / Duenmang Hotspring. Retrieved from Beta: https://bhutanculturalatlas.clcs.edu.bt
Tobden, T. (2015, December 30). Kayaking & Rafting in Bhuatn. Retrieved from Linkedin: https://www.linkedin.com
རྟ་ལོག་གསང་སྔགས་ཆོས་གླིང་།
རྟ་ལོག་གསང་སྔགས་ཆོས་གླིང་།
ང་བཅས་རའི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱི་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པ་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་གིས་ འབྲུག་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་བྱིན་གྱིས་རླབས་ཏེ་ འབྲུག་ཡུལ་བདེ་བའི་ས་ལུ་བཀོད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་ནང་ ཨོ་རྒྱན་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་གིས་གཙོས་པའི་ ནང་པའི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་ རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་རླབས་གནང་བའི་གནས་ཆེན་གནས་གྲངས་མེདཔ་ཅིག་ཡོད་པའི་གྲས་ལས་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་རྟ་ལོག་གསང་སྔགས་ཆོས་གླིང་འདི་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་ སྤུ་ན་ཁ་རྫོང་ཁག་རྟ་ལོག་རྒོད་འོག་ནང་ རྒྱ་མཚོ་མཐའ་མ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཏར་ ༢༨༠༠ དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ ག་ནི་བ་ཇམས་དགའ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། (heveanlybhutan, n.d)
ལྷ་ཁང་འདི་ཁར་མ་ལྷོད་པའི་ཧེ་མ་ ལ་བཙས་ཁ་གཡུས་ཚན་གྱི་སྦུག་ལུ་ ལ་བཙས་ཁ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང་ཟེར་ ཆོས་རྗེ་པད་དཀར་དོན་ལྡན་གྱི གདན་ས་བཅགས་གནང་པའི་ལྷ་ཁང་ཅིག་ཡང་མཇལ་ནི་འདུག། དེ་མ་ཚད་ རྟ་ལོག་འགྱོ་སའི་སྒོར་ལྟབ་གཡས་ཧོངས་ལུ་ རྗེ་་མཁན་ཁྲི་རབས་ ༩ པ་རྒྱལ་བ་ཤཱཀྱ་རིན་ཆེན་མཆོག་གིས་ དུས་རབས་ ༡༨ པའི་ནང་གདན་ས་བཅགས་མི་ནོར་བུའི་གླིང་དང་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ལྷ་ཁང་ ནོར་བུ་སྒང་ལྷ་ཁང་ཡང་མཇལ་ཚུགསཔ་ཨིན། གཞན་ཡང་ དཔལ་མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པའི་རྒྱལ་བཙུན་རྣམས་ཀྱི་ གཟིམ་ཅུང་དང་ བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་གནས་མང་རབས་ཅིག་མཇལ་ཚུགསཔ་ཨིན། རྟ་ལོག་གསང་སྔགས་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ “རབ་བྱུང་ ༡༢ པའི་ཆུ་ཁྱི་ལོའམ་དུས་རབས་ ༡༨ པར་སྐུ་འཁྲུངས་མི་ ཁྲི་སྤྲུལ་ ༢ པ་འཇིགས་མེད་སེང་གེ་གིས་གདན་ས་བཅགས་གནང་ནུག། ཤུལ་ལས་ རབ་བྱུང་ ༡༣ པའི་ལྕགས་ཕག་ལོའམ་ དུས་རབས་ ༡༨ པར་སྐུ་འཁྲུངས་མི་ ཞབས་དྲུང་ཐུགས་སྤྲུལ་ ༣ པ་འཇིགས་མེད་གྲགས་པ་གིས་རྒྱ་བསྐྱེད་མཛད་གནང་ནུག།” ( དད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༠ ཤོག་གྲངས་ ༧༩) དུས་དེ་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ལྷ་ཁང་འདི་ ཞབས་དྲུང་ཐུགས་སྤྲུལ་རིམ་བྱོན་གྱི་གདན་ས་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབད་དེ རྒྱུན་སྐྱོང་མཛད་གནང་ནུག།
ལྷ་ཁང་འདི་གི བཟོ་བཀོད་དེ་ཡང་རང་ལུགས་སྔར་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ལྟར་ཡོད་པའི་ཁར ས་ཆ་ཡང་ཙན་ལྡན་ཤིང་གིས་བསྐོར་ཏེ་ ཉམས་དགའ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལས་ལྷ་ཁང་འདི་ནང་གཞུང་གྲྭ་ཚང་གིས་ གཞི་རིམ་བཤད་གྲྭ་ཅིག་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྟ་ལོག་གསང་སྔགས་ཆོས་གླིང་ལྷ་ཁང་ནང་ ལམ་སྲོལ་དང་འབྲེལ་བའི་བརྩི་སྲུང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བརྩི་སྲོལ་ཡོད་པའི་ནང་ལས་གཙོ་བོ་ཅིག་འདི་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་རང་ཟླ་ ༢ པའི་ཚེས་ ༨ ལས ༡༠ ཚུན་ཉིན་ཞག་ ༣ གྱི་རིང་ལུ་ རྟ་ལོག་ཚེས་བཅུ་ཟེར་ བརྩི་སྲུང་ཞུ་སྲོལ་ཡོད་མི་འདི་ཨིན་པས། དེ་གི་སྐབས་ལུ་ རྟ་ལོག་གཡུས་ཚན་གྱི་འོག་ལུ་ཡོད་མི་མི་སེར་དང་ གཞན་དད་ཅན་གྱི་འབྲུག་མི་མང་རབས་ཅིག་ རང་སོའི་བཟའ་ཚང་ཉམས་ གཟུགས་ཁར་སྒོ་དང་དཀྱི་ར་རྡིག་རྡིགམ་ཚུ་གྱོན་ཏེ་ དགའ་དགའ་སྤྲོ་སྤྲོའི་ངང་ལུ་ཚེས་བཅུ་འདི་ བརྩི་སྲུང་ཞུ་བར་འོང་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་དེ་ཁ་ལས་དུས་ཡུན་སྐརམ་ ༡༠ དེ་ཅིག་གྱེན་འཛེགས་ཏེ་འགྱོཝ་ད་སྒུ་མ་ཤིང་སྦོམ་ཅིག་གི་རྩ་བར་ ཞབས་དྲུང་ཐུགས་སྤྲུལ་གསུམ་པ་འཇིགས་མེད་གྲགས་པ་གིས་བཏོན་གནང་ཡོད་པའི་བླམ་ཞབས་དྲུང་གི་གྲུབ་ཆུ་ཟེར་ད་ལྟོ་ཡང་མཇལ་ཚུགསཔ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་གི་ལྟག་ལུ་སྤང་དཀར་པོ་ཟེར་མགོན་པ་ཅིག་ཡོད་མི་འདི་ དུས་རབས་ ༡༨ པར་སྐུ་འཁྲུངས་མི་ཞབས་དྲུང་ཐུགས་སྤྲུལ་ ༣ པའི་གཟིམ་ཅུང་གོང་མ་ཨིནམ་དང་ དེ་ཁར་ད་རེས་གཞུང་གྲྭ་ཚང་གིས་སྒྲུབ་སྡེ་ཅིག་ཡང་གསར་བཙུགས་གནང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། (དད་པའི་ས་བོན། ༢༠༡༠)
རྒྱབ་རྟེན་དཔ་ཐོ།
Heavenlybhutan (n.d). TALO MONASTRY Retrieved from:
https://www.heavenlybhutan.com/sightseeing-places-of-bhutan/places-to-visit-in-punakha/talo-monastery/
མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པའི་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་དུས་ཆེན།
སྤྱི་ལོ་ ནམ་ཤར་གྱི་སྤྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ཚེས་ ༡ གི་ཉིནམ་འདི་ དཔལ་མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ འབྲུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་རབས་ལྔ་པའི་གསེར་ཁྲི་ལུ་ མངའ་གསོལ་ཞུ་བའི་དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཨིན།
འབྲུག་གི་སྤྱི་ནོར་དམ་པ་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པ་མཆོག་ སྔོན་བྱོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་གཞན་ག་ར་ལས་ སྐུ་བསོད་དབང་ཐང་ཆེཝ་མ་ཚད་ ཕྱི་ནང་ཤེས་བྱར་གཟིགས་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྐུ་ཡོན་མཐོ་ཞིང་ མི་སེར་ལུ་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེའི་ཐུགས་རྒྱུད་མཆོག་ཏུ་མངའ་བའི་ ཆོས་རྒྱལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ བདག་ཉིད་ཅན་ཅིག་ཨིནམ་ལས་བརྟེན་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་གི་དུས་རབས་ ༢༡ པའི་དབུ་ཁྲིད་ འགྲན་ཟླ་དང་འབྲལ་བ་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ཧེ་མ་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་སྲས་མཆོག་ གཉིས་སྐལ་མའི་གོ་གནས་བཞེས་བཞུགས་པའི་བསྒང་ སྤྱི༌ལོ༌ ༢༠༠༣ ལུ༌ མི་དབང་ཡབ་སྲས་གཉིས་ཀྱིས་ དུས་ཡུན་ཐུང་ཀུ་ཅིག་ནང་ ངོ་ལོག་པའི་གཡིབ་དམག་གྱི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཏེ་ འགོ་དང་པའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱག་ལཱ་ལུ་ རྟེན་འབྲེལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒོ་འཕར་ཕྱེ་སྟེ་གནང་ཡི། དེ་ལས་རིམ་བཟུང་སྟེ་ ཡབ་དང་གཅིག་ཁར་ རྒྱ་འབྲུག་གཞུང་གཉིས་བར་ན་གལ་ཆེ་བའི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་དང་ རང་དབང་བཙན་ཐབས་ཀྱི་གསུང་གྲོས་ཚུ་ནང་ བསམ་པའི་རེ་བ་ལས་ལྷག་པའི་གྲུབ་འབྲས་བྱུང་ཡོདཔ་མ་ཚད་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ མི་སེར་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་གཞི་བཙུགས་ཀྱི་ཕྱག་ལཱ་ནང་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་མིག་དཔེར་འོས་པའི་གྲུབ་འབྲས་བཟང་པོ༌བྱུང་སྟེ་ཡོད།
ལྷག་པར་དུ་ ཡབ་མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་གིས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་མ་ཚད་ འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་ སྔོན་བྱོན་རྒྱལཔོ་ཚུ་གི་མཛད་བྱ་ག་ར་ལས་ལྷག་པའི་མཛད་ཆེན་ཅིག་ རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་མང་གི་མཐའ་དོན་ཁོ་ན་ལུ་གཟིགས་ཏེ་ ཁོ་ར་དགུང་ལོ་ ༥༢ ལས་མ་བཞེས་རུང་ རྒྱལ་པོའི་གསེར་ཁྲི་ལས་དགོངསམ་ཞུ་སྟེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལས་ རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱག་ལཱ་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་སྲས་ལུ་རྩིས་སྤྲོད་གནང་ཡི། དེ་བཟུམ་མའི་ལས་དབང་གདུལ་བྱའི་སྐལ་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ རྒྱལ་བའི་ལུང་བསྟན་དུས་ལུ་བབས་པའི་བརྒྱུད་འཛིན་རྒྱལ་སྲས་མཆོག་གིས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི༌རྒྱལ་སྲིད་ རྩིས་བཞེས་ཀྱི་ལྕོགས་གྲུབ་ཕ་ལས་བུ་ལྷག་གི་ སྐུ་བསོད་དབང་ཐང་གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་ བདག་ཉིད་ཅན་ཅིག་ལུ་བྱོན་ཏེ་ཡོད།
དེ་བཟུམ་མའི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དང་ མི་མང་གི་བསོད་ནམས་བྱེ་བ་ལས་གྲུབ་པའི་ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ འབྲུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རིམ་བྱོན་གྱི་རྒྱལ་རབས་ལྔ་པའི་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་ཞུ་བའི་སྐབས་ལུ་ཡང་ རྒྱལ་བརྒྱུད་ལོ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་དུས་སྟོན་དང་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དབུ་བརྙེས་པའི་དུས་སྟོན་ཚུ་ སྟབས་ཅིག་ཁར་ཕོགཔ་ལས་བརྟེན་ གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་དགའ་སྟོན་འདི་ཡང་ གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་ ཟབ་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ལས་ ཞུ་ཚུགས་ནི་གི་གོ་སྐབས་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན།
དེ་ཡང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡ ལུ་ གཟའ་སྐར་དུས་ཚོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དུས་བཟང་དང་བསྟུན་ཏེ་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གདན་ས་ཆེན་པོ་སྤུངས་ཐང་བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་ནང་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་ འགོ་དང་པ་དབུ་བརྙེས་མི་ མཐུ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་ སྐུ་དམར་གདུང་སྦེ་བཞུགས་ཏེ་ཡོད་པའི་སྐུ་མདུན་ལས་ སྔོན་གྱི་སྡེ་སྲིད་དང་ རྒྱལ་པོ་རིམ་བྱོན་ཡོངས་ཀྱི་མཛད་ཁྱུན་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱག་འགན་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་དང་སྣ་ཚོགས་ལས་ལུ་ མངའ་དབང་སྒྱུར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱིབརྡ་མཚོན་ལུ་ དར་མདོག་ལྔ་མའི་དབང་རྟགས་མགུལ་དར་ལུ་བཞེས། སྤུངས་ཐང་བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་གི་ཀུན་ར་ཆེན་མོའི་ནང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་གྱི་བླ་སྤྲུལ་དང་གྲྭ་ཚང་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ རྒྱལ་པོའི་སྐུ་འཁོར་ཡོངས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྟོད་པའི་ བཀྲིས་མངའ་གསོལ་ཞུ༌ཡི།
སྤྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༦ ལུ་ རྒྱལ་ས་བཀྲིས་ཆོས་རྫོང་གི་གསེར་ཁྲི་ཁང་བཟང་ནང་ འབྲུག་དབང༌ཕྱུག༌བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་གཙུག་རྒྱན་ དབུ་ཞྭ་བྱ་རོག་གདོང་ཅན་འདི་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པའི་ཕྱག་གིས་གསོལ་ཏེ་ རྒྱལ་རབས་ལྔ་པའི་བདག་འགན་ཡོངས་རྫོགས་སུ་བཞེས། ཁྱིམ་ཚང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་མཆོག་གིས་གཙོས་པའི་ ཁྱིམ་ཚང་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་ མཐུན་བཤེས་རྒྱལ་ཁབ་མང་རབས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་དང་གཞུང་འཛིན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ལས་སྡེ་མང་རབས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚུ་དང་ འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྒེར་གྱི་གྲོགས་བཤེས་ཚུ་དང་བཅས་པའི་ ཆེ་མཐོའི་སྐུ་མགྲོན་ཚུ་གིས་ མངོན་པར་བསྟོད་དེ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་ཞུ་ཡི། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ བཀྲིས་ཆོས་རྫོང་ཀུན་ར་ཆེན་མོའི་ནང་ འབྲུག་གཞུང་གི་དཔོན་ཁག་དང་ མི་སེར་ཡོངས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ དགོན་སྡེ་ཡོངས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་ཚུ་དང་ ཕྱི་མགྲོན་ཚུ་གི་ཁར་ རྟེན་འབྲེལ་ཐང་ནང་ སྐྱ་སེར་མི་མང་ཡོངས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྟོད་དེ་ གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་ལེགས་སྨོན་གྱི་ཁྲི་དར་ཕུལ་བཞེས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་བརྩིས༌གནང༌ཡི།
སྤྱི་ཚེས་ ༧ ལས་ ༩ ཚུན་ཉིནམ་ ༣ གྱི་རིང་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྟོན་ཐང་ ཅང་གླིང་མའི་ཐང་ནང་ ཕྱི་མགྲོན་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་མང་ཡོངས་འཛོམས་ཀྱི་ཐོག་ལས་ རྒྱལ་པོའི་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་ ཧེ་མ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ཟབ་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དགའ་སྟོན་བརྩི་སྲུང་གནང་ཡི། དེ་སྐབས་མི་དབང་མཆོག་གི་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་རྒྱལ་ཡོངས་གསུང་བཤད་ནང་ ད་ལས་ཕར་རྒྱལ་པོའི་ཕྱག་ལཱ་ནང་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཞི་བདེ་དང་གཅིག་མཐུན་ མི་མང་གི་དགའ་སྐྱིད་དང་ རྒྱལ་ཁབ་བརྟན་ཏོག་ཏོ་བཞག་ནི་འདི་ ག་ར་ལས་ཁག་ཆེཝ་སྦེ་མཛད་གནང་ནི་ཟེར་གསུང་གནངམ་མ་ཚད་ དེ་གི་དོན་ལུ་ འབྲུག་མི་ག་ར་མནོ་བསམ་གཅིག་ཁར་བཏང་སྟེ་ མཉམ་རུབ་ཀྱི་ཐོག་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་ཕྱག་ཞུ་དགོཔ་དང་ འབྲུག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཚུ་ཉམས་མ་བཅུག་པར་བཞག་དགོཔ་འདི་ ག་ནི་ལས་གལ་ཆེཝ་ཨིན་ཟེར་གསུངས་ཡི།
རྒྱལ་པོའི་ཁ་ཐུག་ལས་ མི་སེར་གྱི་མཐའ་དོན་འགྲུབ་ནི་ལུ་གཙོ་བོར་བཏོན་གནང་ནི་དང་ མ་འོངས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ད་རེས་ཀྱི་ན་གཞོན་ཚུ་གི་མནོ་བསམ་གཏང་ཐངས་དང་ ལྕོགས་གྲུབ་ལུ་རགས་ལསཔ་ལས་ མ་འོངས་པའི་ཀྱི་མི་རབས་ཚུ་ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩིས་སྤྲོད་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་རྐྱབ་ནི་ཡོདཔ་བཟོ་ནི་གི་དོན་ལུ་ ད་རེས་གི་ན་གཞོན་ཚུ་གི་ལྕོགས་གྲུབ་བཟོ་ནི་ལུ་ རྩ་འགེངས་དགོ་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་གསུངས་བཤད་བཟང་པོ་གནངམ༌ད་ དེ་ནང་འཛོམས་མིའི༌མི་དམངས་འབུམ་ཕྲག་ལས་ལྷག་མི་ཚུ་གིས་ མི་མང་གི་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་ལོ་ཟེར་བའི་ རྒྱལ་དབྱངས་ཕྱོགས་ཀུན་ཁྱབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དགའ་སྟོན་ཉིནམ་ ༣ གྱི་རིང་མཛད་གནང་ཡོད། དེ་མ་ཚད་ རྒྱལ་ས་ཐིམ་ཕུག་གི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ལོ་བརྒྱའི་དགའ་སྟོན་ཐང་ནང་ བདུན་ཕྲག་ ༦ གི་རིང་དགའ་སྟོན་འཕྲོ་མཐུད་དེ་ འབྲུག་གི་མ་འོངས་པ་དེ་ དགའ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་གནས་ནི་གི་རྟེན་འབྲེལ་ ག་ནི་ལས་ཟབ་རྒྱས་ལྡན་པའི་ངང་ལུ་ཞུ་གནང་ཡོདཔ་ཨིན།
དེ་བཟུམ་མའི་མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པའི་ གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་དུས་ཆེན་རྗེས་དྲན་གྱི་ཉིནམ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཨ་རྟག་ར་སྤྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ཚེས་ ༡ ལུ་བརྩི་སྲུང་ཞུཝཨིན། ཉིནམ་འདི་ནང་ལུ་ ང་བཅས་ར་འབྲུག་མི་ཚུ་གིས་བསོད་ནམས་ལས་གྲུབ་པའི་ མི་དབང་མངའ་བདག་འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་དུས་རབས་ ༢༡ པའི་དབུ་ཁྲིདཔ་ གཞན་དང་མ་འདྲཝ་ཅིག་བྱོན་ཡོད་པའི་དགའ་ཚོར་ འབྲུག་མི་རེ་རེ་བཞིན་དུ་གི་སེམས་ཁར་དྲན་དགོཔ་དང་། མི་དབང་རྒྱལ་པོའི་ཞབས་ལས་ ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་ རྒྱལ་ཡོངས་གསུང་བཤད་ནང་ བཀའ་གནང་མི་གི་བཀའ་དོན་ཚུ་ ཚུལ་བཞིན་དུ་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་གི་ཁས་བླངས་དམ་བཅའ་བསྐྱར་གསོའི་ཐོག་ལས་ མ་འོངས་པའི་འབྲུག་རྒྱལ་འདི་ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེའི་ལམ་སྟོན་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ དམིགས་དོན་ཧྲིལ་བུམ་ འགྲུབ་ཚུགསཔ་འབད་ནི་ལུ་ བརྩོན་ཤུགས་ལྷག་པར་དུ་བསྐྱེད་དགོཔ་ཨིན་ནོ།།
རྡོ་མཆོད་རྟེན་དགོན་པ།
རྡོ་མཆོད་རྟེན་དགོན་པ།
རྡོ་མཆོད་རྟེན་དགོན་པ་འདི་ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་གི་ཤར་པ་རྒེད་འོག་ནང་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། གནས་དེ་ཁར་ སྤ་རོ་ཁྲོམ་ཚོང་འདུས་ལས་གདོང་དཀར་ལ་ཚུན་སྣུམ་འཁོར་ནང་འགྱོ་སྦེ་ དེ་ཁར་ལས་རྐང་སྟོང་སྦེ་ཆུ་ཚོད་ ༣ དེམ་ཅིག་འགྱོ་དགོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གིས་ སྐུ་ཡི་འོད་ཟེར་ ཐུགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ གསུང་གི་འོད་ཟེར་ ཡོན་ཏན་གྱི་འོད་ཟེར་ བཞི་ཡོད་ས་ལས་ཐུགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་འདི་རྡོ་མཆོད་རྟེན་དགོན་པ་ཨིནམ་སྦེ་ཨིན་མས། ཧེ་མ་རྒྱལ་དབང་རྗེ་མཆོག་གིས་ ལྷ་ཁང་ལས་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ཀྱི་ས་ཁར་ གཡོན་ཁ་ཐུག་ལུ་དག་པའི་སྣང་ངོར་རྡོ་རང་བྱུང་གི་བདེ་ཤེགས་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་གཟིགས་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ གནས་འདི་ལུ་མཚན་ཡང་རྡོ་མཆོད་རྟེན་དགོན་པ་ཟེར་བཏགས་ནུག་ཟེར་ཨིན་པས། (གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ༢༠༡༥ ) རྡོ་མཆོད་རྟེན་གནས་འདི་འགོ་དང་པ་ སྐྱེས་མཆོག་འབའ་ར་བ་དངོས་སུ་བྱོན་ཏེ་ ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཞིནམ་ལས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་གནང་བའི་ཁར་ བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལེ་ཤ་བྱོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཚུ་བཤད་སྲོལ་འདུག། དེ་ལས་ གནས་འདི་ཁྱབ་བདག་རྡོ་རྗེ་འཆང་དབང་མཆོག་དང་ འགྲོ་བའི་དགོན་པོ་གཙང་པ་རྒྱ་རས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་ རྒྱལ་དབང་ཀུན་དགའ་དཔལ་འབྱོར་མཆོག་གིས་ཡང་ དངོས་སུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་ བྱིན་གྱིས་བརླབས་གནང་བའི་ གནས་རྩ་ཅན་ཅིག་ཨིན་མས། ཧེ་མ་ དུས་རབས་ ༡༥ པའི་ནང་ གནས་འདི་མཚུངས་མེད་དམ་པ་རྒྱལ་དབང་རྗེ་མཆོག་གིས་ ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བཤད་སྒྲུབ་སྡེ་གཉིས་ཆ་ར་བཙུགས་གནང་ཡོད་རུང་ ལུང་བསྟན་དང་འཁྲིལ་གཙོ་བོ་སྒྲུབ་སྡེ་འདི་དར་ཞིང་རྒྱས་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག། ལྷ་ཁང་ཡོད་སའི་ས་ཁོངས་ནང་སྣང་གྲགས་ནུབ་དང་ ལྷ་ཁང་གི་གཡོན་ཤར་ཕྱོགས་ལུ་ ད་ལྟོ་འབད་བ་ཅིན་སྣང་གྲགས་ཟེར་སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། སྣང་གྲགས་ལྷ་ཁང་གི་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་ ཨྱོན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་འདྲ་དང་ གཡོན་ལུ་མཚུངས་མེད་རྒྱལ་དབང་རྗེའི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་བཞུགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
གནས་དེ་ཁར་ ལྷ་ཁང་དང་རྡོ་རང་བྱོན་མཆོད་རྟེན་གྱི་གནས་རི་རྩེ་སྐོར་ བར་སྐོར་ རོང་སྐོར་ སྦེ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་མས། གཞན་ཡང་ རྡོ་རང་བྱུང་གི་མཆོད་རྟེན་དང་གྲུབ་ཆུ་ ཆོས་རྗེ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་སྒྲུབ་པ་གནང་སྟེ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ཀྱི་མཚམས་ཁང་གི་ཤུལ། ཆོས་རྗེ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱིས་བཏོན་གནང་བའི་བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་གྲུབ་ཆུ། གསང་ཆབ་རིལ་བུ་དབོག་ས། རྡོ་གུར་བླ་མའི་ཞབས་རྗེས། ཆིབས་རྟའི་སོགས་པའི་ཞབས་རྗེས། མཚུངས་མེད་རྒྱལ་དབང་རྗེ་མཆོག་གིས་ གནས་ཕུ་གི་སྦོ་ལོགས་ཁར་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཡོད་པའི་ཤུལ། མཚུངས་མེད་རྒྱལ་དབང་རྗེ་མཆོག་སྒྲུབ་པ་གནང་བཞུགས་སའི་སྒྲུབ་ཁང་གི་བྱང་ཁོག་དང་ མུན་ཁྲི་སྒང་ཟེར་ས་ལུ་ མུན་ཁང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་མཆོད་རྟེན་ཆུང་ཀུ་གཅིག་གི་གདོང་ཁར་འབྲུག་པའི་གདན་ས་བོད་ར་ལུང་ལུ་ མཚུངས་མེད་རྒྱལ་དབང་རྗེ་མཆོག་བྱ་བཟུམ་འཕུར་བྱོན་པའི་སྐབས་ཀྱི་བླམ་རྒྱལ་དབང་རྗེ་མཆོག་གིས་ཞབས་རྗེས། གསོལ་བམ་གྱི་རྐང་རྗེས། གཟིམ་ཁྱིའི་རྐང་རྗེས། ཆོས་གོས་ཀྱི་ཤུལ་དང་ བླམ་རྒྱལ་དབང་རྗེའི་དབུ་ཞྭ་ཚུ་མཇལ་ཚུགསཔ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
ཧེ་མ་ དུས་རབས་ ༡༥ པའི་ནང་ མཚུངས་མེད་རྒྱལ་དབང་རྗེ་མཆོག་གནས་ཕུ་པའི་གཡུས་ཚན་ནང་བཞུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ བླ་མའི་སྐུ་བསོད་དབང་ཐང་ལས་བརྟེན་ཏེ་ དཔག་བསམ་ལྗོན་ཤིང་དང་འདོད་འཇོའི་མཚོ་བྱུང་སྟེ་ གནས་ཕུ་པའི་གཡུས་འདི་ནང་ ཆར་ཆུ་དུས་ལུ་འབབ་ ལོ་ཐོག་ཚུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ནུག། དེ་ལས་ མི་ངན་ཚུ་གིས་དེ་སྦེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་མི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་འདི་ བླ་མའི་སྐུ་བསོད་དབང་ཐང་ལས་འཁྲུངས་པའི་དཔག་བསམ་ལྗོན་ཤིང་ཨིནམ་ཤེས་ཏེ་ ཤིང་འདི་ག་དེ་ཅིག་བརྡབ་ནི་གི་རྩིས་རྐྱབ་རུང་ ཤིང་འདི་ལུ་གནོད་པ་བཀལ་མ་ཚུགས་པར་སྡོདཔ་ད་ བདུད་མོའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཨམ་མོ་རེངསམོ་གཅིག་གིས་ཨམ་སྲུའི་ཆབ་གསང་བསྡུས་པ་ནང་གོ་ཐལ་བཏབ་སྟེ་བླུགས་ནུག། འདི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ དཔག་བསམ་ལྗོན་ཤིང་འདི་ལོག་སྐྱེས་མ་བཏུབ་པས། དེ་ལས་ འདོད་འཇོའི་མཚོ་ཡང་བསྟིམས་འགྱོ་ ད་རུང་ མི་ངན་ཚུ་གིས་ མཚུངས་མེད་རྒྱལ་དབང་རྗེ་བཀྲོངས་ནི་འཆར་ཞིག་རྩམ་ད་ འཆར་ཚུ་གིས་སྐོར་ལས་བླམ་གིས་མཁྱེན་ཏེ་ བླམ་ཐུགས་ཕམ་སྟེ་ ས་གནས་དེ་ཁར་ ལོ་གསུམ་གྱི་རིང་སྐུ་མཚམས་ནང་བཞུགས་ནུག།
དེ་ལས་ བླམ་སྐུ་མཚམས་ལས་ལོག་བཞེངམ་ད་ ཉེ་གནས་ཤ་འཚོལ་བར་བཏང་ཡོདཔ་ཨིན་པས།   ཉེ་གནས་ཤ་འཚོལ་བར་གཏང་པའི་སྐབས་བླམ་གིས་ ཤ་གི་རིགས་འགོ་དང་པ་ག་འཐོབ་མི་འབག་ཤོག་ ཟེར་གསུངས་ནུག། ཉེ་གནས་ཤ་འཚོལ་བར་འགྱོ་སའི་ལམ་ཁར་ བུམོ་ལོ་བརྒྱད་འབད་མི་ བྲམ་ཟེ་སྐྱེས་བདུན་གྱི་རིགས་ཅིག་ཐོབ་སྟེ་ ཤ་འདི་བླམ་ལུ་འཕུལ་ནུག། དེ་ལས་ ཤ་འདི་བཙོ་ཟེར་བཀའ་གནང་སྟེ་ ཉེ་གནས་ཀྱིས་ཤ་འདི་བཙོ་སྦེ་  ཤ་འདི་དང་པ་བླམ་ལུ་དྲངས་ གཉིས་པ་ཤ་འདི་གཏུབ་སྟེ་གཟིམ་ཁྱི་ལུ་བྱིན་ ཤ་གཏུབ་མི་ཆུས་བཤལ་སྟེ་ གསོལ་བམ་གྱི་ལྟོ་བླུགས་བྱིནམ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ བླམ་ གསོལ་བམ་དང་གཟིམ་ཁྱི་འཕུར་བྱོན་པའི་སྐབས་ ཉེ་གནས་འདི་འཕུར་ནི་རང་དབང་མ་བྱུངམ་ལས་ ཁོ་ཡང་འཁྱིད་གནང་ཟེར་གསོལཝ་བཏབ་ནུག། དེ་བསྒང་བླམ་གིས་ཁོ་ལུ་ ཁྱོད་ཤ་མ་ཟ་ག་ཟེར་འདྲིཝ་ད་ ཁོ་གི་ང་མ་ཟ་ཟེར་ཞུ་ནུག། ད་རུང་བླམ་གིས་ ཤ་གཏུབ་མི་ཚུ་ཀྲེག་ནི་དང་ཤ་གཏུབ་མི་ཚུ་ཆུ་བཤལ་རྐྱབ་ནི་མེད་ག་ཟེར་བའི་འདྲི་བའི་ལན་ལུ་ ཉེ་གནས་གིས་མེད་ཟེར་ཞུ་ནུག། དེ་ལས་ བླམ་གིས་གནམ་ཁ་ལས་ཆོས་གོས་གཅིག་གནང་སྟེ་ དེ་སྦེ་ཨིན་པ་ཅིན་ ངེའི་ཆོས་གོས་ལུ་བཤད་དེ་ཤོག་ཟེར་བཀའ་གནང་ནུག། དེ་སྦེ་ཆོས་གོས་ལུ་བརྟེན་ཏེ་འཕུར་བྱོནམ་ད་ ལ་སྟེང་ཁ་ལས་འཕྲོ་ཐུད་དེ་འཕུར་མ་ཚུགསཔ་ལས་ བླམ་གིས་གནས་དེའི་གཞིག་བདག་སྦེ་བཀོད་གནང་གནངམ་སྦེ་ཨིན་པས། གནས་འདི་ཁར་ འཁོར་ལམ་གྱི་ཞབས་ཏོག་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ལྟ་བཤལཔ་དེ་ཅིག་འོང་ནི་མེད་རུང་ འབྲུག་མི་ཚུ་གིས་ ཕྱག་དང་མཆོད་པ་ཕུལ་སའི་གནས་དང་ འབྲུག་མི་ཚུ་གནས་སྐོར་ལུ་འགྱོ་སའི་གནས་རྩ་ཅན་ཅིག་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
ཀུན་བཟང་ཕྲིན་ལས། (༢༠༠༨) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་དབང་ཕྱུག། (༢༠༡༣) གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ཅ་རྙིང་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན། སྲོལ་འཛིན་ལས་ཁུངས།
རྡོ་ཀྱོང་ལ།
ས་གནས་དེ་ནང་ གནམ་གཤིས་གནས་སྟངས་ཧིང་སང་ས་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ རྡོ་ཀྱོང་ལ་གི་ཤར་ཕྱོགས་ལུ་གངས་ཆེན་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རྩེ་ཚུ་གུར་ཁཝ་སྤུབས་ཏེ་་མཐོང་སྣང་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེམཐོང་ཚུགས་པས། གཞན་ཡང་ ས་གནས་དེ་ཁ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ གངས་རི་ཚུ་ལས་མཐོ་ཤོས་ཨིན་མི་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༧༡༥༨ སྦེ་མི་གངས་དཀར་སྤུན་གསུམ་ཡང་མཐོང་ཚུགསཔ་ཨིནཔས། དེ་ལས་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༧༡༧༠ འབད་མི་ ཀང་ཕུག་གངས། མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༦༩༦༠ འབད་མི་ བཙན་མདའ་གངས། མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༧༡༥༨ འབད་མི་ཇི་ཇི་གང་ཕུག་གངས་དང་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༧༠༦༠ འབད་མི་ གཏེར་རི་གངས་ཚུ་མཐོང་ཚུགསཔ་ཨིན་པས།
རྡོ་ཀྱོང་ལ་ལུ་རྒྱལ་རབས་ཅན་གྱི་འབྲུག་དབང་རྒྱལ་ཁང་བཟང་མཆོད་རྟེན་ འབྲུག་དབང་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་དང་རྒྱལ་གཞུང་སྐྱེད་ཚལ་གླིང་ག་གི་ཆ་ཤས་ཨིན་པའི་ཨེ་ཏོ་མེ་ཏོག་གི་ལྡུམ་ར་ཚུ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། མཆོད་རྟེན་ ༡༠༨ པོ་ལུ་ཡུལ་ལྷ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་མཆོད་རྟེན་ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིན་མས། མཆོད་རྟེན་འདི་མི་དབང་རྒྱལ་ཡུམ་ཨ་ཞེ་རྡོ་རྗེ་དབང་མོ་མཆོག་གི་སྐྱབས་འཛིན་གྱི་འོག་ལུ བཞེངས་བཞེངསམ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དོན་ལུ་རང་སྲོག་ཡང་བློས་བཏང་སྟེ ངོ་ལོགཔ་གཡིབ་དམག་ཚུ་དང་དམག་རྐྱབ་པའི་སྐབས་དམག་མི་ ༡༡ ཚེ་ལས་འདས་མི་ཚུ་རྗེས་དྲན་དང་མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་འཇིགས་མེད་སེང་གེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་དགྲ་ལས་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་པའི་བརྡ་མཚན་ལུ་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་ལོག་ཐིམ་ཕུག་ལུ་ཕེབས་པའི་ཤུལ་ལུ་བཞེངས་ནི་འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
མཆོད་རྟེན་བཞེངས་ཚར་བའི་ཤུལ་ལུ་ འབྲུག་དབང་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ནིའི་ལཱ་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ སྤྱི་ཟླ་ ༦ པའི་ནང་ལུ་བཞེངས་ཚར་ནུག། ལྷ་ཁང་དེ་ཁར་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལས་ལོ་ཨ་རྟག་ར་སྤྱི་ཟླ་ ༡༢ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༣ ལུ་འབྲུག་དབང་རྒྱལ་ཚེས་བཅུ་འགོ་བཙུགས་གནང་ཡོད་མི་དེ་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལུ་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་དང་དམག་སྡེ་ཚུ་གིས་དགྲ་ལས་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་མི་འདི་རྗེས་དྲན་ཞུ་ནི་གི་དོན་ལུ་ཨིན་མས།
རྡོ་ཀྱོང་ལ་ལས་ག་ནི་བ་ཡིད་འཕྲོ་པའི་གངས་ཅན་ཧི་མ་ལ་ཡ་དང་མཐོང་སྣང་ཆེ་བའི་ས་ཁོངས་ཚུ་མཐོང་ཚུགསཔ་ལས་ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་ལུ་གནམ་མེད་ས་མེད་ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ལས་ལྟ་བཤལཔ་ལེ་ཤ་འོང་སའི་ས་ཁོངས་ཅིག་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ འབྲུག་མི་ཚུ་ཡང་ངལ་གསོ་དང་ལོ་གསར་ཚུ་གི་སྐབས་ལུ་རང་སོའི་ཕམ་སྤུན་ཆ་དང་ཆ་རོགས་ཚུ་དང་མཉམ་མཛར་ཅུམ་ཟ་བར་དང་དགའ་སྤྲོ་སྟོན་ནི་དོན་ལུ་འོང་སའི་ས་གནས་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན་མས།
རྡོ་ཀྱོང་ལ་འདི་བྱཱར་དགུན་མེད་པར་དུས་ཨ་རྟག་རང་མཛེས་ཏོག་ཏོ་མཐོངམ་ཨིན་རུང་ དེ་ཁར་འགྱོ་ནི་གི་དུས་ཚོད་དགའ་ཤོས་འདི་སྤྱི་ཟླ་ ༢ པ་ལས་ ༡༠ པ་ཚུན་ཨིནམ་སྦེ་ཨིན་པས། དུས་ཚོད་གཞན་ཁར་འགྱོ་བ་ཅིན་ ཁཝ་རྐྱབ་སྟེ་བསིལ་ཀྲག་ཀྲ་ ས་སྨུག་སྤུར་སྡོདཔ་ལས་ གངས་ཆེན་ཧི་མ་ལ་ཡ་ལ་སོགས་པའི་ས་གནས་ཚུ་གསལ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཐོང་མི་ཚུགསཔ་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཆ།
Druk Asia, Bhutan Travel and Tour. (2021) Dochula Pass. Retrieved from:                                      https://www.drukasia.com/bhutan/thimphu/dochula-pass/
En. Wikipedia.org. (n.d) Dochula Pass. Retrieved from:
https://en.wikipedia.org/wiki/Dochula_Pass
Holidify.com (n.d) Dochula pass, Bhutan overview. Retrieved from:                                                 https://www.holidify.com/country/bhutan/dochula-pass-sightseeing-125333.html
Travel Triangle.com. (n.d) Dochula Pass, Bhutan: 3 Reasons you must visit it. Retrieved from:             https://traveltriangle.com/blog/dochula-pass-bhutan/
སྤ་ཆུ། - Rivers of Bhutan
སྤ་ཆུ།
༉ སྤ་ཆུ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་གི་བྱང་ཁ་ཐུག་ལུ་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༧༣༢༦ འབད་གངས་ཆེན་་ཇོ་མོ་ལྷ་རི་ལས་ འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ཀ་བརྒྱུད་དེ་བབས་ཏེ་ སྤ་རོ་ཁྲོམ་བརྒྱུད་དེ་ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་འགྱོཝ་ཨིན། གཏམ་རྒྱུད་ནང་ལུ་ ཇོ་མོ་ལྷ་རི་འདི་ འབྲས་ལྗོངས་ཀྱི་གངས་རི་ མི་ཊར་ ༨༥༨༦ འབད་མི་ཀང་ཆེན་ཇུང་ག་གི་ཨམ་སྲུ་ཨིནམ་ལས གངས་རིས་ཚུ་གི་ལྷ་མོ་སྦེ་རྩིཝ་ཨིན་པས། གཙང་ཆུ་འདི་ལུ་  སྤ་ཆུ་ཟེར་སླབ་དགོ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་ལས་བརྒྱུད་དེ་འོང་ནི་འདི་གིས་ཨིན་པས།
སྤ་ཆུ་འདི་ ཇོ་མོ་ལྷ་རི་ལས་བབ,་ཞིནམ་ལས་དང་པ་ར་ རྒྱལ་བ་ལོ་རས་པའི་སྒྲུབ་ཕུག་གི་མཐའ་མ་ལས་མར་བབས་ཏེ་ འབྲུག་ལུ་ཡོད་པའི་ཇོ་བོ་གི་ལྷ་ཁང་རྙིང་ཤོས་ སྐྱིད་ཆུ་ལྷ་ཁང་གི་ཉེ་འདབས་ལས་བབས་ཏེ་འོངམ་ཨིན། སྐྱིད་ཆུ་ལྷ་ཁང་འདི་ དུས་རབས་བདུན་པ་ནང་ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཆེན་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་གིས་རྐྱབ་གནང་གནངམ་ཨིན་པས། དེ་ཁ་ལས་མར་བབས་ཏེ་འོངམ་ད་ གཙང་ཆུ་འདི་སྤོ་ཚོང་འདུས་ཁྲོམ་གྱི་གཡོན་ཁ་ཐུག་ལས་བབས་ཏེ་འོངམ་ད་ ཁྲོམ་གྱི་མཇུག་ལུ་ལྷོདཔ་ད་གཙང་ཆུ་དེའི་གཡོན་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་སྤ་རོ་རིན་སྤུང་རྫོང་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།  རྫོང་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༦༤༥ ལུ་ ཆོས་རྒྱས་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་བཞེངས་གནང་གནངམ་ཨིན་པས། རྫོང་དེ་ཁར་འགྱོ་དགོ་པ་ཅིན་ སྤ་ཆུ་གུ་ལས་རྐྱབ་སྟེ་ཡོད་མི་ཉ་མེད་ཟམ་པ་བརྒྱུད་དེ་འགྱོ་དགོཔ་ཨིནམ་དང་ ད་རེས་ཡོད་པའི་ཟམ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལུ་ འཕྱགས་འབག་པའི་ཤུལ་ལུ་ གསརཔ་རྐྱབ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
གཞན་ཡང་ སྤ་ཆུ་གི་ལྟག་ལུ་ར་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ སྤྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༤ ལུ་ འགོ་བཙུགས་མི་ སློབ་དཔོན་སྦྱོང་བརྡར་འབད་སའི་ལྟེ་བ་སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཆགས་ཡང་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ སྤ་ཆུ་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་ ད་རུང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ ལུ་བཟོ་་སྐྲུན་འབད་ཡོད་མི་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༦ འབད་མི་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་སྤྱི་གནམ་གྲུ་ཐང་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། ཆུ་འདི་ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་བརྒྱུད་དེ་བབས་ཞིནམ་ལས་ སགནས་ཆུ་འཛོམས་ཟེར་ས་ལུ་ལྷོདཔ་ད་ ཐིམ་ཕུག་ཁ་ཐུག་ལས་འབབ་མི་ ཝང་ཆུ་དང་གཅིག་ཁར་བསྡོམས་ཨིནཔས། ཆུ་འཛོམས་ཟེར་སླབ་དགོ་མི་འདི་ཡང་ སྤ་ཆུ་དང་ཝང་ཆུ་གཉིས་ བསྡོམ་ས་འབདཝ་ལས་བརྟེན་ཨིན་པས། གཙང་ཆུ་འདི་ ཆུ་འཛོམས་ལས་བབས་ཏེ་འགྱོཝ་ད་ ཧཱ་རྫོང་ཁག་བརྒྱུད་དེ་འབབ་མི་ཧ་ཆུ་དང་གཅིག་ཁར་བསྡོམས་ཏེ་ ཆུ་ཁ་རྫོང་ཁག་ནང་ལུ་འབབ་ཨིན་མས། ཆུ་ཁ་རྫོང་ཁག་ནང་ལྷོདཔ་ད་ གཙང་ཆུ་འདི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ མེ་ག་ཝཊ་ ༣༣༦ འབད་མི་ ཆུ་ཁ་གློག་མེ་ལས་འགུལ་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་དང་ གཙང་ཆུ་གི་ཉེ་འདབས་ལས་ཕར་  གཏེར་བཏོན་དྲུག་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་གནང་མི་གནས་ཡང་ལེ་ཤ་མཇལ་ཚུགས། གཙང་ཆུ་འདི་ ཆུ་ག་རྫོང་ཁག་གི་ཕུན་ཚོགས་གླིང་དྲུང་ཁག་བརྒྱུད་དེ་ རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་ནང་བབས་ཏེ་འགྱོཝ་ཨིན།
སྤ་ཆུ་འདི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་གི་ས་གནས་མང་ཤོས་ཅིག་ནང་ལུ་ར་ ཨེ་པཱལ་དང་ཁམ་ལ་སོགས་པའི་ཤིང་འབྲས་དང་ བྱཱ་ཚུ་འཚ་བཏུབ་ཨིན་པས། འདི་ཡང་ ཧེ་མ་ཧཱ་གི་སྐྱེས་ལྷ་ཨཔ་ཁྱུང་བདུད་དང་སྤ་རོ་གི་སྐྱེས་ལྷ་དགེ་ནས་གཉིས་ཀྱིས་ ཁོང་རའི་གཡུས་ཁར་ཆུ་འདྲེན་འདྲ་གཏང་ནི་སྦེ་བསྟུན་གྲོས་འབད་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ དྲོ་པ་ཨཔ་ཁྱུང་བདུད་གཉིད་མ་འཚོརཝ་ཅིག་ལས་ ཨཔ་དགེ་ནས་ཀྱིས་ཆུ་ག་ར་ཁོ་རའི་གཡུས་ཁར་བཏང་བཞག་ནི་འདི་གིས་ཨིན་ཟེར་བའི་གཏམ་བརྒྱུད་ཡང་འདུག།
སྤ་ཆུ་ནང་ལུ་  པཱན་གྲུ་གཏང་ས་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ས་ཆུ་འདི་ ཆུང་ཚུ་ཅིག་འབདཝ་ལས་  གྲུ་གཏང་ནི་ལུ་དེ་ཅིག་སྦྱང་བ་མེད་མི་ཚུ་གིས་ཡང་ གཏང་ཚུགས་ནི་ཨིན་པས།ས་གོ་འདི་འབད་བ་ཅིན་ སྤ་ཆུ་གི་སྨད་ཁ་ཐུག་ ཆུ་འཛོམས་ལུ་ཨ་ཙི་མ་ལྷོདཔ་ཚུན་ཚོད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ གྲུ་གཏང་ནི་ལུ་ཉམས་མྱོང་ཡོད་མི་ཚུ་གིས་འབད་བ་ཅིན་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་ཝང་ཆུ་ནང་འགྱོ་ས་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
kyichu lhakhang. (n.d.). Retrieved from wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Kyichu_Lhakhang
Paro Chhu. (n.d.). Retrieved from wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Paro_Chhu
Paro College of Education. (n.d.). Retrieved from PCE: https://www.pce.edu.bt/
Tamchog Lhakhang. (n.d.). Retrieved from Tourism Council of Bhutan: https://www.bhutan.travel/attractions/tamchog-lhakhang
Samten. Lecturer of College of  Language and Culture studies, Trongsa.
མགོན་པོའི་བཤགས་པ།
༈ མགོན་པོའི་བཤགས་པ་ནི།
ཁྱི
ཁྱིསེམས་ཅན།
༉ གཞལ་སྒང་ཁྲོམ་ཁ་ལུ་ སྤྱང་ཁྱི་གི་གྱངས་ཁ་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོད་མི་གི་ཐད་ཁར་ ཁྲོམ་འདི་ནང་སྡོད་མི་ཚུ་ ཚ་འགྱང་ལང་སྟེ་སྦེ་འདུག འདི་ཡང་ ཁྲོམ་འདི་ནང་སྡོད་མི་ཚུ་གིས་སླབ་མི་ནང་ སྤྱང་ཁྱི་ཚུ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ འཆོལ་ནད་ཁྱབ་སྤེལ་མི་འགྱོ་ག་ཟེར་བའི་ ཚ་འགྱང་ཡོདཔ་སྦེ་བཤད་ཅི། འདི་མ་ཚད་ ཁྲོམ་གྱི་ས་གོ་ ཐདམ་ཐད་ཁ་ལས་ཕར་ སྤྱང་ཁྱི་ཚུ་འཁྱམས་སྡོད་སར་མཐོང་དོ་ཡོད་མི་དང་བསྟུན་ ས་གོ་འདི་ཚུའི་ནང་ལས་ཕར་ རྐང་སྟོང་སྦེ་འགྱོ་ནི་འདི་ཡང་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་ཅིག་ མིན་འདུག་ཟེར་ཨིན་མས། རོ་ཁྱི་གིས་ སོ་བཏབ་འོང་མནོ་བའི་ཚ་འགྱང་གིས་ ཁྲོམ་འདི་ནང་སྡོད་མི་ཚུ་གིས་ གནམ་ཉི་མ་རང་འབད་རུང་ རྐང་སྟོང་སྦེ་འགྱོ་བའི་སྐབས་ སྡེ་ཚན་སྦེ་འགྱོ་དགོཔ་འཐོན་དོ་ཡོད་པའི་ཁར་ རང་རྐྱངམ་ཅིག་སྦེ་འགྱོ་བ་ཅིན་ སྤྱང་ཁྱི་ལས་ཉེན་སྲུང་གི་དོན་ལུ་ ལག་པར་ ཁརཝ་འབག་སྟེ་ འགྱོ་དགོཔ་འཐོན་ཏེ་སྦེ་འདུག འདི་ཡང་ ས་གནས་འདི་ནང་ལུ་ སྤྱང་ཁྱི་གི་གྱངས་ཁ་ ལེ་ཤ་གིས་ ཡར་སེང་འགྱོ་སྟེ་ཡོད་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཨིནམ་སྦེ་བཤད་ཅི། ད་རུང་ མི་ཚུ་གིས་སླབ་མི་ནང་ གནམ་ནུབ་མོ་རང་འབད་རུང་ སྤྱང་ཁྱི་ཚུ་ཧབ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ དམིགས་བསལ་གྱི་ ཨ་ལུ་ཚུ་ ཞག་ཉལ་མ་ཚུགས་པའི་ གདོང་ལེན་བྱུངམ་མས་ཟེར་ཨིན་མས། འདི་བཟུམ་སྦེ་ ཁྲོམ་འདི་ནང་སྡོད་མི་ཚུ་གིས་བཀོད་མི་ནང་ ན་ཧིང་དང་འཕྱདཔ་ད་ ད་རེས་ ཁྲོམ་གྱི་ས་གོ་ནང་ལུ་ སྤྱང་ཁྱི་གི་གྱངས་ཁ་འདི་ ལེ་ཤ་གིས་ ཡར་སེང་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས། རྫོང་ཁག་སྒོ་ནོར་འགོ་དཔོན་ ཨྱོན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་སླབ་མི་ནང་ གཞལ་སྒང་ཁྲོམ་ཁ་ལུ་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་རང་ རོ་ཁྱི་ཚུ་ལུ་ འཆོལ་ནད་སྔོན་འགོག་གི་སྨན་ཁབ་རྐྱབ་ནི་གི་ལས་རིམ་ཚུ་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཁྲོམ་འདི་ནང་ འཆོལ་ནད་ཁྱབ་སྤེལ་འགྱོ་ནི་གི་ཉེན་ཁ་འདི་ དེ་ཅིག་རང་མེད་ཟེར་བཤད་ཅི། འདི་ཡང་ ན་ཧིང་ གཞལ་སྒང་ཁྲོམ་རྐྱངམ་ཅིག་ནང་རང་ སྤྱང་ཁྱི་༣༤༠དེ་ཅིག་ལུ་ སྨན་ཁབ་ཚུ་བཙུགས་ཏེ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས། ལོག་ཅི་ཁ་ལས་བལྟ་བ་ཅིན་ གཞལ་སྒང་སྨན་ཁང་ནང་ལུ་ ཟླཝ་རེ་ནང་ རོ་ཁྱི་གིས་སོ་བཏབ་ཡོད་པའི་གནད་དོན་༤དེ་རེ་ འཐོན་དོ་ཡོདཔ་སྦེ་མཐོང་ནུག
འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན།
འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་གྱི་མངའ་འོག་ལུ་ ལས་ཚོགས་ཡོངས་བསྡོམས་ག་དེམ་ཅིག་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་ནུག་ཟེར་བ་ཅིན། ནུས་ཤུགས་བཟོ་སྐྲུན། རང་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་བཟོ་སྐྲུན། དངུལ་འབྲེལ་གྱི་ཡིག་ཚང་། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡིག་ཚང་། མཁའ་འགྲུལ་གྱི་ཡིག་ཚང་། ཚོང་སྒྱུར་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་། འགུལ་མེད་རྒྱུ་ནོར་གྱི་ཡིག་ཚང་སོགས་ བཟོ་སྐྲུན་དང་ཡིག་ཚང་ཡོངས་བསྡོམས་ ༢༠ དེ་ཅིག་འདུག། ཡིག་ཚང་དང་བཟོ་བསྐྲུན་ཡོངས་བསྡོམས་ ༢༠ ཡོད་ས་ལས་ འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་གྱིཡིག་ཚང་དང་བཟོ་སྐྲུན་ཡོངས་བསྡོམས་བཅུ་གཅིགཔོ་དེ་ ཁོང་ར་གིས་ར་བདག་འཛིན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་མས། འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་གྱི་མངའ་འོག་ལུ་ཡོད་མི་ ཡིག་ཚང་དང་བཟོ་བསྐྲུན་གྱིས་ བསྡོམས་ཀྱི་ ༣ བདག་འཛིན་དང་ལག་ལེན་འཐབ་མི་འདི་ཡང་ བརྒྱ་ཆ་ལས་ ༥༡ ཡར་བཅད་བདག་འཛིན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་དང་ ཡིག་ཚང་དང་བཟོ་བསྐྲུན་ ༣ འདི་ འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་གྱི་ ཡིག་ཚང་དང་བཟོ་བསྐྲུན་གྱི་ ཡོངས་འབྲེལ་མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ བརྒྱ་ཆ་ལས་ ༥༡ མན་ཆད་བདག་འཛིན་དང་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་དེ་ འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་གྱིས་ བགོ་བཤའ་འཆང་མི་ཅིག་ཨིན་མས།”(ཤོག་གྲང་ ༩)
དམིགས་གཏད།
འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་དེ་ གཞི་བཙུགས་འབད་དགོ་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་ར་ རྒྱུ་དངོས་འཛིན་སྐྱོང་འབད་ནི། ལས་ཚོགས་འདུས་ཚོགས་གསར་སྐྲུན་འབད་ནི་དང་རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དང་ལྟ་བ་ ལམ་སྟོན་ལུ་བརྟེན་ཏེ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་ཚུ་ རྒྱལ་སྤྱི་གནས་ཚད་ལུ་ དོ་འགྲན་འབད་ཚུགས་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སེར་ཚུ་ མི་རབས་ལས་མི་རབས་བརྒྱུད་དེ་ རྒྱུ་དངོས་ཚུ་ ཉེན་སྲུང་འབད་ཚུགས་ནི་གི་དོན་ལུ་ཨིན་མས།
བརྩི་མཐོང་།
·        གཅིག་འབྲེལ།
འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་དེ་ཚོང་མགྲོན་པ་དང་ཁེ་གྱོང་ཡོད་མི་ཚུ་ལུ་ ཐོབ་དབང་གི་གྲོས་མཐུན་འབྱུང་ནི་གི་དོན་ལུ་ཨིན།
·        དྲང་བདེན།
གཞུང་འབྲེལ་ལས་འཛིན་གྱི་ཚོང་ལཱ་དེ་ ག་དེ་དྲག་དྲག་ འདྲ་མཉམ་དང་དྭངས་གསལ་གྱི་ཐོག་ལས་ འབད་དགོཔ་ཨིན།
·        མཆོག་གྱུར།
ཚོང་འབྲེལ་ཐོན་སྐྱེད་དང་ཞབས་ཏོག་གི་གནས་ཚད་དེ་ ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཅིག་འོང་དགོཔ་ཨིན།
·        ཤེས་རབ།
བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་དེ་ མ་དངུལ་བདག་འཛིན་འབད་བའི་ཐོག་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ ཡར་འཕར་གཏང་དགོཔ་ཨིན་མས།
·        སྡེ་གཡོག།
འབྲེལ་ཡོད་ལས་སྡེ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ལཱ་ཚུ་འབད་དགོཔ་ཨིན་མས།
·        འགན་ཁུར།
རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་གཞི་རྩ་ཚུ་ སེམས་ཁར་བཞག་ཞིནམ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་དང་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ལུ་གནོད་པ་མེད་པའི་འགན་ཁག་འབག་དགོ།
རྒྱབ་རྟེན།
འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན (སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨)Into The Next Decade འབྲུག། ཐིམ་ཕུ། མུ་ཏི་ཐང།
https://www.devex.com/organizations/druk-holding-and-investments-limited-dhi
དྲག་ཤོས་འཇིགས་རྒྱལ་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག།
རྒྱལ་སྲས་དྲག་ཤོས་འཇིགས་རྒྱལ་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་དེ་ ཡབ་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་འཇིགས་མེད་སེངྒེ་དབང་ཕྱུག་དང་ ཡུམ་རྒྱལ་ཡུམ་ཨ་ཞེ་རྡོ་རྗེ་དབང་མོ་དབང་ཕྱུག་གཉིས་ཀྱི་སྲས་ལུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ སྤྱི་ཟླ་ ༧ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༦ ལུ་སྐུ་འཁྲུངས་ནུག། ཁོ་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་རབས་བཞི་པའི་སྲས་གཉིས་པ་འབདཝ་ལས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ སྤྱི་ཟླ་ ༢ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༥ ལུ་ ཁོ་རའི་སྐུ་ཚཝ་འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པའི་སྲས་འཇིགས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་མ་འཁྲུངས་ཚུན་ཚོད་འབྲུག་གི་རྒྱལ་བརྒྱུད་འཛིན་པའི་སྲས་སྦེ་བརྩིས་ནུག། དེ་ལས་ཁོ་གི་ཡབ་ཡུམ་གཅིག་གི་སྐུ་མཆེད་དེ་ ཁོ་རའི་ཨ་ཞེམོ་རྒྱལ་པོའི་སྲསམོ་ཨ་ཞེ་བསོད་ནམས་བདེ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་ཨིན་མས།
ཁོ་གིས་ཕྱག་དཔེ་དེ་ འབྲུག་ལུ་དབྱངས་ཅན་ཕུག་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭ་གོང་མའི་ནང་གཟིགས་ནུག། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༣ ལུ་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུ་ཨེསི་ཀ་ལནེག་ཊི་ཀཊི་ཝ་ལིང་ཕོརཊ་ཅཱོཊི་རོསི་མེ་རི་ཧཱོལ་ ( Choate Rosemary Hall in Wallingford, Connecticut, USA) ནང་ལས་མཐར་འཁྱོལ་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལས་ཁོ་གིས་ ཨོགསི་ཕོརཊི་ཡུ་ནའི་ཊེཊི་ཀིང་ཌམ་ ( Oxford United Kingdom ) གྱི་ཨེསི་ཊི་པེ་ཊརསི་ (St Peter’s College ) མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ནང་ལས་ རིག་གསར་བྱུང་རབས་དང་སྲིད་དོན་མཚན་རིག་( Modern History and Political Science) གཟིགས་ཏེ་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧  ལུ་གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་དང་ ( Bachelors and Honorary )  གཙུག་ལག་གོང་མའི་( Master’s Degree ) ཤེས་ཡོན་མཐར་འཁྱོལ་ནུག། ད་རུང་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ནང་ལུ་ སིངྒ་པོར་ (Singapore) དང་ཕཱོན་ཊེན་བལིའུ་ཀེམ་པཱསི་ (Fontainbleau campuses)གི་ཨིན་སིཊི་ (INSEAD) ལུ་གར་དྲགས་ཀྱི་ཆོས་ཚན་ སྤྱིར་བཏང་འཛིན་སྐྱོང་དང་གྲུབ་འབྲས་དྲག་ཤོས་ལུ་འཕོ་སྒྱུར་( Transition to General Management and Leading for Results)གཉིས་གཟིགས་ནུག།
ཁོ་གིས་འབྲུག་པའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་དང་གཅིག་ཁར་སྤྱི་ལོ་༢༠༠༣ ནང་འབྲུག་པའི་དམག་མི་ནང་འཛུལ་ནུག། རྒྱལ་སྲས་འཇིགས་རྒྱལ་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་གིས་ཕྱག་ལཱ་ཁོ་རའི་སྐུ་མཆེད་ཚུ་དང་བགོ་བཤའ་རྐྱབ་ཡོདཔ་དང་ ཁོ་གིས་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་ཚབ་སྦེ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཕར་མང་སུ་སྦེ་འབྱོན་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་མས། རྒྱལ་སྲས་མཆོག་གིས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་་ ཨིསི་མིད་སོ་ནིཡཱན་ཕོལག་ལའིཕ་( Smithsonian Folk life Festival )རྒྱལ་སྤྱི་སྔར་སྲོལ་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་འགྲེམས་སྟོན་ དུས་སྟོན་ནང་གཟིགས་སྐོར་ལུ་བྱོན་ཏེ་དེ་ཁར་འཛོམས་མི་ཚུ་དང་གསུང་གྲོས་མ་གནང་པའི་ཧེ་མ་འགོ་བཙུགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་ཅིག་གནང་ནུག། མཇུག་བསྡུ་ཁམས་ལུ་ཁོ་གིས་འཁྲབ་སྟོན་པ་དག་པ་ཅིག་དང་གཅིག་ཁར་ འབྲུག་གི་དུས་སྟོན་༢༠༠༨ ( Bhutan Festival 2008 ) དེ་ ཨི་ཨེལ་པ་སོ་ཊེག་སེསི་གི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་( Univesity of Texas at El Paso) ནང་གཟིགས་པར་བྱོན་ནུག།
རྒྱལ་སྲས་མཆོག་རྒྱལ་ཚབ་དང་འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་ཆུང་གི་སྲིད་འཛིན་ཅིག་འབདཝ་ལས་ཁོ་གིས་ ཀོ་པེན་ཧ་གེན་ལུ་ ( Copenhagen ) ་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ གི་ ཨོ་ལིམ་པིག་འཛོམས་འདུ་(Olympic Congress ) ཐེངས་ ༡༣ པ་དེ་གཟིགས་པར་བྱོན་ནུག། ཨ་ཤ་ག་བཱད་དང་ཊག་མི་ནོཊཱན་(Ashagabat, Turkmenitan) ལུ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ ཨེ་ཤི་ཡ་གི་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་སྡེ་(Olympic Council of Asia) གི་སྤྱི་ཚོགས་ཐེངས་ ༣༤ པའི་ནང་ལུ་ རྒྱལ་སྲས་མཆོག་་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲི་འཛིན་སྦེ་བཀལ་ཡོདཔ་ལས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཚུན་ལོ་ངོ་བཞི་གི་རིང་ལུ་ཕྱག་ཞུ་དགོཔ་སྦེ་ཨིན་མས། ༼འབྲུག་པའི་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ སྤྱི་ཟླ་ ༡༠ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༩ ལས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་ཆུང་གི་འཐུས་མི་ ( Candidature ) དེ༌ ཨེན་ཨོ་སི་(NOC ) དང༌འབྲེལ་བ་ཡོདཔ་སྦེ་ དེ་ཡང་འབྲུག་པའི་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་ཆུང་ཨིན་མི་ནང་བཙག་འཐུ་འབད་ནུག།༽ ཁོ་གིས་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་ཚབ་དང་འབྲུག་ཨོ་ལོམ་པིག་ཚོགས་ཆུང་གི་སྲིད་འཛིན་སྦེ་རྫོང་ཁག་ཉི་ཤུ་གི་གཉའ་རྒོད་ག་ར་དང་མཇལ་ཕྲད་གནང་ནུག།
ཁོ་དང་ཁོ་རའི་སྐུ་མཆེད་ཕོ་རྒནམ་དང་ནུ་གཅུང་ཚུ་ག་ར་རྩེད་རིགས་ནང་སྤྲོ་བ་ཡོད་མི་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ཁོང་ཚུ་གིས་རང་ལུགས་ཀྱི་མདའ་རྩེད་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་དྲྭ་རིལ་རྩེདམོ། རྒྱུག་རྩེད། རྐང་རིལ་རྩེདམོ་དང་རྐང་འཁོར་རྩེདམོ་ཚུ་རྩེད་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཁོ་གིས་འབྲུག་ལུ་སྤྱི་ལོ ༢༠༡༠ ནང་ འབྲུག་གི་གནས་སྐོར་( Tour of the Dragon ) ཟེར་མི་ལས་རིམ་ཅིག་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ཚུན་ས་ཆ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༢༦༨ ཚུད་མི་ནང་ བག་བག་གཏང་ནི་འགྲན་བསྡུར་འགོ་བཙུགས་ནུག།
རྒྱལ་སྲས་ཁོ་རའི་ཨ་ཞེམོ་ཨ་ཞེ་བསོད་ནམས་བདེ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་དང་གཅིག་ཁར་ཏཱ་ར་ཡ་ན་ཚོགས་པ་གི་བཀོད་ཚོགས་འཐུས་མི་སྦེ་ཕྱག་ཞུཝ་ཨིན་མས། ཚོགས་པ་དེ་ཡང་ཁོང་རའི་ཡུམ་རྒྱལ་ཡུམ་ཨ་ཞེ་རྡོ་རྗེ་དབང་མོ་དབང་ཕྱུག་གིས་གཞི་བཙུགས་གནང་ཡོདཔ་དང་། དེ་ཡང་ཚོགས་པ་དེ་གིས་འབྲུག་ལུ་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་ལུ་དམིགས་ཏེ་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་གནངམ་ཨིན་མས། རྒྱལ་སྲས་ཀྱིསཏཱ་ར་ཡ་ན་ཚོགས་པ་གི་དོན་ལུ་ བོ་ཊཱན་ཕི་ལཱན་ཊོ་ཕི་ཛེན་ཅར་ (Bhutan philanthropy ventures ) ཟེར་ མི་མང་ལུ་ཕན་ཐོགས་པའི་ཚོང་ལཱ་ཅིག་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
Wikipedia (ལོ་མེད) Jigyel Ugyen Wangchuk – Wikipedia https://en.mwikipedia.org
དྲག་ཤོས་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ།
༉ ཡོངས་གྲགས་ལུ་དྲགོས་བེན་ཇི་ཟེར་མི་ དྲག་ཤོས་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༣ སྤྱི་ཟླ་ ༨ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༢༤ ལུ་ ཡབ་བློན་ཆེན་འཇིགས་མེད་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་དང་ ཡུམ་ཨ་ཞེ་ཚེ་རིང་དབྱངས་འཛོམས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་ལུ་སྐུ་འཁྲུངས་ནུག། དྲག་ཤོས་མཆོག་ ཕྱི་རྒྱལ་ཀེ་ན་ཌ་ལུ་སྦེ་ཕྱག་དཔེ་གཟིགས་ཡོདཔ་དང་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱག་ལཱ་ལེ་ཤ་ར་མཛད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། དྲག་ཤོས་མཆོག་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དོན་ལུ་ ཕྱག་ལཱ་གནང་མི་འགོ་དང་པ་ཨིནམ་དང་ འདི་ཡང་ཁོ་གིས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ལུ་ རྒྱལ་འཛིན་རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་སྡེ་ཟེར་མི་གཞུང་མིན་ལས་སྡེ་དང་པ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དོན་ལུ་དང་གནད་དོན་གཙོ་བོ་ཅིག་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱ་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་མོའི་གྱངས་ཁ་ཉེན་སྲུང་འབད་ཐབས་ཀྱི་དོན་ལུ་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་དྲག་ཤོས་མཆོག་གིས་ རྒྱལ་ཡོངས་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཐབས་རིག་ ཟིན་བྲིས་བཏབ་པའི་སྐབས་ལུ་ཡང་ གྲལ་གཏོགས་གནང་ཡོདཔ་དང་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ལྷན་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ འབྲུག་གི་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འབྲེལ་བའི་ ལས་སྡེ་ལེ་ཤ་ར་ལུ་ གྲོས་བསྟུན་པ་དང་ཁྱད་རིག་གི་མི་ངོམ་ཅིག་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་མ་ཚད་ འབྲུག་བྱ་རིགས་སྤྱི་ཚོགས་དང་ འབྲུག་སྐྱེ་ལྡན་གནས་སྟངས་ཚོགས་སྡེ་ཡང་གཞི་བཙུགས་མཛད་དེ་ འདི་གི་གཙོ་འཛིན་སྦེ་ཡང་ཕྱག་འདི་ཡོདཔ་ཨིན། དྲག་ཤོས་མཆོག་གིས་ ཕྱག་ལཱ་འདི་བཟུམ་མཛད་ཡོད་པའི་ངོ་སྦྱོར་ལུ་ འཇིགས་མེད་སེངྒེ་དབང་ཕྱུག་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་སྲུང་སྐྱོབ་མཆོག་གྱུར་གྱི་གཟེངས་སྟོད་ ཐོབ་ཡོདཔ་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལུ་ རྒྱལ་འཛིན་རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་སྡེ་གིས་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་སྲུང་སྐྱོབ་དག་ཤོས་ཀྱི་ མིང་རྟགས་ཡང་གནང་ཡོདཔ་ཨིན། གཞན་ཡང་དྲག་ཤོས་མཆོག་གིས་ སྤྱི་ལོ་ཉིས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དྲུག་བཅུ་རེ་གྲངས་ལས་ གཞུང་གི་ཁྲིམས་དོན་གྱི་ཕྱག་ལཱ་ཡང་མཛད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་ཡང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལས་ ༡༩༧༢ ཚུན་ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་གི་ཁྲིམས་དཔོན་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༢ ལས་ ༡༩༧༤ ཚུན་ ཆེ་མཐོ་ཁྲིམས་ཀྱི་འདུན་སའི་ཁྲིམས་དཔོན་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་གི་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༢ ལས་ ༡༩༨༧ ཚུན་ འབྲུག་གི་ ཁྲིམས་སྤྱི་བློན་པོ་དང་པ་དང་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ལས་ ༡༩༩༡ ཚུན་ མི་སྡེའི་ཞབས་ཏོག་གི་ལྷན་རྒྱས་འོག་མའི་ཕྱག་ལཱ་མཛད་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ལས་ ༡༩༩༧ ཚུན་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ ལྷན་རྒྱས་འོག་མའི་ཕྱག་ལཱ་མཛད་ཡོདཔ་ཨིན། དྲག་ཤོས་དཔལ་འབྱོར་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པའི་སྐུ་མཆེད་ཅིག་ཡང་འབདཝ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་ལུ་ གྲོས་བསྟུན་པའི་ཕྱག་ལཱ་མཛད་ཡོདཔ་དང་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཡུ་རོ་པཱན་རྒྱལ་ས་ཚུ་ལུ་ འབྲུག་པའི་གཞུང་ཚབ་སྦེ་ཡང་ཕྱག་ཞུ་ནུག། དེ་ལས་ དྲག་ཤོས་མཆོག་ ཀེ་ན་ཌ་ལུ་བཞུགཔ་པའི་སྐབས་ དྲྭ་རིལ་གྱི་རྩེདམོ་བརྩེས་ཡོདཔ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དྲྭ་རིལ་རྩེདམོ་འགོ་དང་པ་འབག་མི་ཡང་ཨིན་པའི་མིང་གཏམ་ཡོདཔ་ཨིན།
ཁུངས་གཏུག།
Wikipedia contributors. (2021 ). Paljor Dorji. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/Paljor_Dorji
ཚེ་རིང་ཕུན་ཚོགས། (ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ།)
འཁྲབ་རྩེདཔ་ ཚེ་རིང་ཕུན་ཚོགས།
རྣམ་འགྱུར་སྟོན་ནིའི་ནང་མཁས་མཆོག་ཡོད་མི་ འབྲུག་པའི་གློག་བརྙན་ནང་གི་ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་ ཚེ་རིང་ཕུན་ཚོགས་འདི་ ཆུ་ཁ་རྫོང་ཁག་ནང་ལས་ཨིན་མས། ཚེ་རིང་ཕུན་ཚོགས་ཁོ་ར་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ གྱི་ལུ་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་མཐར་འཁྱོལཝ་ཅིག་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་ནང་ལུ་འཛུལ་ཞུགས་འབད་ནུག། ཁོ་གི་གློག་བརྙན་གོ་དང་པ་ར་ ཡིད་ཤེས་བཟོ་སྐྲུན་གྱིས་བཟོ་ཡོད་པའི་གློག་བརྙན་ སེང་གེ་དང་དགའ་ལེགསམོ་ཐོན་རིམ་ ༣ པ་ནང་ལུ་ ལྡོག་ཕྱོགས་འཁྲབ་རྩེདཔ་སྦེ་བརྩེས་ནུག། དེ་ཡང་  བཀོད་ཁྱབ་མདོ་ཆེན་ཚེ་འདས་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་གྱིས་ གོ་སྐབས་ཅིག་བྱིན་ཡོདཔ་ལས་ ཁོ་གི་སེམས་ལས་བཀའ་དྲིན་དགའ་ཚོར་ནམ་ཡང་མི་བརྗེད་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། ཁོ་ར་ཆུང་སུ་སྦེ་སྡོདཔ་ད་ ཁོ་རའི་ལྕོགས་གྲུབ་ཚུ་ཕྱི་ཁར་སྟོན་ནིའི་ནང་ གཡང་ཟ་སྟེ་སྡོད་སྡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཁོ་ར་ལུ་ཡོད་པའི་ལྕོགས་གྲུབ་འདི་གདོང་གཟང་སྟེ་ གློག་བརྙན་ཐོག་ལས་སྦེ་ཕྱི་ཁར་སྟོན་པའི་བསྒང་ལས་ འབྲུག་ལུ་ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ལུ་གྱུར་སོ་ནུག། ཚེ་རིང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་འབྲུག་གི་གློག་བརྙན་ ༥༥ དེམ་ཅིག་ནང་ལུ་བཅའ་མར་གཏོགས་ཡོདཔ་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ གྱི་ལོ་ལུ་ གློག་བརྙན་ཧ་གོ་གནང་སྨེ་ཟེར་མི་ནང་ལས་ འཁྲབ་རྩེདཔ་རྒྱབ་སྐྱོར་པ་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར་ཡང་ཐོབ་ནུག།
ཚེ་རིང་ཕུན་ཚོགས་ཁོ་ར་ འཁྲབ་རྩེདཔ་འབད་ནི་དང་ རྣམ་འགྱུར་སྟོན་ནིའི་ལྕོགས་གྲུབ་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ གློག་བརྙན་གྱི་བཀོད་ཁྱབ་མདོ་ཆེན་སྦེ་ཡང་ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁོ་གིས་ གློག་བརྙན་འགོ་དང་པ་ དབའི་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་ཟེར་མི་འདི་བཀོད་ཁྱབ་འབད་དེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལུ་འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པའི་བཀོད་ཁྱབ་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གདམ་འཐུ་ནང་ཚུད་ནུག།
ཚེ་རིང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་ འབྲུག་གི་གསུང་སྐད་ཟེར་ འཁྲབ་རྩེདཔ་བཙན་སྐྱོགས་རྡོ་རྗེ་གིས་འགོ་འདྲེན་འཐབ་ཡོད་པའི་གསུང་སྐད་འགྲན་བསྡུར་གྱི་འཁྲབ་སྟོན་མདོ་ཆེན་སྦེ་ཡང་ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
འབྲུག་ས་སྨུག། (༢༠༢༢) གློག་བརྙན་ནུབ་གཅིག། https://www.samuhbhutan.com/show
འབྲུག་གི་གློག་བརྙན། (༢༠༡༧) ཚེ་རིང་ཕུན་ཚོགས། https://www.movies.bt
འབྲུག་གློག་བརྙན། (2020) འབྲུག་གི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི། https://www.facebook.com
མགོན་པོའི་བཟློག་བསྒྱུར།
༈ མགོན་པོའི་བཟློག་བསྒྱུར་ནི།
ལྷ་མོའི་བཟློག་བསྒྱུར།
༑ ལྷ་མོའི་བཟློག་པ་ནི།
དེ་ལྟར་མ་མོ་འཁོར་བཅས་ཀྱི། །ཐུགས་དམ་བསྐང་བའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། །རིག་འཛིན་རྣལ་འབྱོར་བདག་ཅག་ལ། །མཁའ་འགྲོའི་ཉམས་ཆག་བྱུང་བ་སྐོངས། །འཇིག་རྟེན་མཁའ་འགྲོའི་གནོད་པ་བཟློག །མ་མོའི་ཡམས་ནད་བྱུང་བ་བཟློག །གཤིན་རྗེའི་ཁྲམ་ལ་བཏབ་པ་བཟློག །བདུད་ཀྱི་ཞགས་པ་ནག་པོ་ཆོད། །བནྡྷེའི་བྱད་ཁ་སླད་ལ་བསྒྱུར། །སྡེ་བརྒྱད་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག །གཞན་གྱི་རྦད་འདྲེའི་ཕུར་ཁ་བཟློག། །རྨི་ལྟས་མཚན་མ་ངན་པ་བསྒྱུར། །ལོ་སྐག་ཟླ་སྐེག་ཞག་སྐེག་བསྒྱུར། །སྡང་བའི་དགྲ་དང་གནོད་པའི་བགེགས། །བདུད་དང་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཚོགས། །ཐམས་ཅད་ཐལ་བའི་རྡུལ་དུ་རློག །བདག་ཅག་རྣལ་འབྱོར་འཁོར་བཅས་ཀྱི། །དམ་ཚིག་ཉམས་པ་སྐོངས་གྱུར་ཅིག །མཆོག་དང་ཐུན་མོང་ལ་སོགས་པའི། །དངོས་གྲུབ་མ་ལུས་སྩལ་དུ་གསོལ། །ཚེ་དང་དབང་ཕྱུག་སྤེལ་དུ་གསོལ། །དཔལ་དང་གྲགས་པ་སྒྲུབ་ཏུ་གསོལ། །འཁོར་དང་བསྟན་པ་བསྲུང་དུ་གསོལ། །ལེགས་དང་སྤྲོད་ལ་ཉེས་དང་བསྣོལ། །བསམ་པ་སྒྲུབས་ལ་རེ་བ་སྐོངས། །མཐུ་སྟོབས་སྐྱེད་ལ་དཔུང་གཉེན་མཛོད། །ལུས་དང་གྲིབ་མ་བཞིན་དུ་འགྲོགས། །ཉིན་དང་མཚན་མོ་བྱ་ར་མཛོད། །གཞན་ཡང་ཡིད་ལ་གང་འདོད་པ། །དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་མཛོད། །བགེགས་རིགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ཞི་བ་དང་། །མི་མཐུན་གནོད་པའི་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་དང་། །མཐུན་པ་བསྒྲུབ་ཅིང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡི། །བཀྲ་ཤིས་དེས་ཀྱང་དེང་འདིར་བདེ་ལེགས་ཤོག །གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ལ། །མི་མཐུན་ཚོགས་རྣམས་ཞི་བ་དང་། །ཚེ་རིང་ནད་མེད་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་ཤོག། །།
སྲི་བཟློག།
༄༅། །སྲི་བཟློག་བཞུགས་སོ།།
༈ བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཏདྱ་ཐཱ། ཨོཾ་མུ་ནི་མུ་ནི་མཧཱ་མུ་ནི་ཡེ་སྭཱཧཱ། བདག་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་བསྲུང་བ་དང་། བསྐྱབ་པ་དང་། སྦ་བ་དང་། བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དམ་པར་མཛད་དུ་གསོལ། སྲི་ངན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་བར་མཛད་དུ་གསོལ། དུ་རུ་དུ་རུ་ཙཀྲ། །བཛྲ་ཡ་བཛྲ་ཡ་ཙཀྲ། ཧ་ན་ཧ་ན་ཙཀྲ། མ་ར་ཡ་མ་ར་ཡ་ཙཀྲ། གྷིན་དུ་མ་ལེ་ཨེ་ནན་ཙཀྲ། ཛཱ་ལ་ཛཱ་ལ་ཙཀྲ། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཕཊ་ཙཀྲ། སརྦ་ཤ་གི་ནི་ཨ་པ་ར་ཎ་ཙཀྲ། བྷ་ལ་ཡ་བྷ་ལ་ཡ་ཙཀྲ། ན་ག་ཤ་ཡ་ན་ག་ཤ་ཡ་ཙཀྲ། ཧཱུཾ་ཧཱུྃ་ཕཊ་ཕཊ་ཙཀྲ། བྷ་མ་བྷ་མ་ཙཀྲ། ས་མནྟ་ག་ར་ཙ་ཏྲི་ཏི་ག་ན་ཙཀྲ། བདག་འཁོར་དང་བཅས་པ་དང་། ཆོས་མཛད་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་མཐའ་ཡས་པ་ལ་གནོད་པའི་དགྲ་བགེགས་འབྱུང་པོ་མི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཟློག་ཅིག །ཐུལ་ཅིག །རྐྱེན་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་ཐམས་ཅད་ཟློག་ཅིག། བྱེར་ཅིག །སྲུངས་ཤིག །ནད་སྲི་དང་། འཆི་སྲི་དང་། གོད་སྲི་དང་། རྟ་སྲི་དང་། ཡེར་པའི་སྲི་དང་། ལོའི་སྲི་དང་། ཟླ་བའི་སྲི་དང་། ཞག་དུས་ཀྱི་སྲི་དང་། ཁ་སྨྲས་ཀྱི་སྲི་དང་། སྲི་ངན་པ་ཐམས་ཅད་ཟློག་ཅིག། གཞན་ཡང་སྲི་ངན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྲུངས་ཤིག །ཟློག་ཅིག །ཞི་བ་གྱུར་ཅིག་བདག་ཅག་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་ནད་རིམས་དང་། གདོན་དང་། སྔགས་ཟོར་དང་། རྦད་འདྲེ་དང་། གློ་བུར་གྱི་ནད་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཆད་པ་དང་། ཕྱོགས་ངན་པ་དང་། གནོད་པ་དང་། ནད་སྲི་དང་། འཆི་སྲི་དང་། དུས་སྲི་དང་། རྒན་སྲི་དང་། གཞོན་སྲི་དང་། དར་མའི་དང་། ལོའི་སྲི་དང་། ཟླ་བའི་སྲི་དང་། ཞག་སྲི་དང་། ཟ་མའི་སྲི་དང་། སྐག་བདུན་ཟུར་དང་། ཕྱི་སྐྱེལ་དང་། གདོན་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་། རྐྱེན་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དང་། ལྟས་ངན་མི་མཐུན་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མ་རུངས་པ་དང་གདུག་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་གྱུར་ཅིག །ཟློག་པར་གྱུར་ཅིག །སྒྱུར་བར་གྱུར་ཅིག །སྲུང་བར་གྱུར་ཅིག །ཐུབ་པར་གྱུར་ཅིག། དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་། སྲིའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ཡི་རངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ། །བགེགས་རིགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ཞི་བ་དང་། །མི་མཐུན་གནོད་པའི་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་དང་། །མཐུན་པ་བསྒྲུབ་ཅིང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་གྱུར་ཏེ། །བཀྲ་ཤིས་དེས་ཀྱང་དེང་འདིར་བདེ་ལེགས་ཤོག །གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ལ། །མི་མཐུན་ཚོགས་རྣམས་ཞི་བ་དང་། །ཚེ་རིང་ནད་མེད་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་ཤོག།
གཏམ་ཞིང་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་གླིང་ལྷ་ཁང་།
གཏམ་ཞིང་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་གླིང་ལྷ་ཁང་།
བུམ་ཐང་རྫོང་ཁག་ཆོས་འཁོར་རྒེད་འོག་གི་མངའ་འོག་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་གཏམ་ཞིང་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་གླིང་ལྷ་ཁང་འདི་ དུས་རབ་ ༡༥ པའི་ནང་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གི་ལུང་བསྟན་དང་བསྟུན་ སྐུ་འཁྲུངས་མི་ གཏེར་སྟོན་རྒྱལ་པོ་ལྔའི་ཡ་གྱལ་གཏེར་བཏོན་པདྨ་གླིང་པ་མཆོག་གིས་ས་གནས་མང་རབ་ཅིག་ནང་ར་གདན་ས་མང་རབས་ཅིག་བཅགས་གནང་མི་ནང་ལས་གཙོ་བོ་ཅིགཨིན། གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ རིག་འཛིན་གཏེར་སྟོན་པདྨ་གླིང་པ་མཆོག་གིས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༥༠༡ རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ལྕགས་བྱ་དབྱུག་ཟླའི་ཚེས་ ༡༩ ལུ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་འགྱམ་བཙུགས་གནང་སྟེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༥༠༥ ཤིང་གླང་མགོ་ཟླའི་ཚེས་ ༡༥ ལུ་ རབ་གནས་རྒྱས་ཤིང་རྒྱས་པ་གནང་སྟེ་ ཐོག་ཚད་གཉིས་འབད་མི་ལྷ་ཁང་དེ་བསྒྲུབས་ནུག། (དད་པའི་ས་བོན། ༢༠༡༣) ལྷ་ཁང་འདི་ བྱ་དཀར་ལས་ རིང་ཚད་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ལྔ་གི་ས་ཁར་ སྐུ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་བརྩེགས་པའི་བྱག་གི་གདོང་ཕྱོགས་ལྕམ་མཁར་ཆུ་གི་ཕར་ཁ་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།
གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ཕྱི་ལས་བརྩིགཔ་རྐྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་དང འཛུལ་སྒོ་ནང་ན་འཛུལཝ་ཅིག་ར་ ནང་གི་རྡོ་ཆལ་ནང་ལྷོདཔ་ཨིན་པས། རྡོ་ཆལ་འདི་སྦོམ་སྦེ་སྒོ་ཡངས་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་ཁར་ དེ་གི་གཡས་གཡོན་ལུ་ད་རེས་ནངས་པ་ དགེ་སློང་ཚུ་བཞུགས་སའི་གཟིམས་ཅུང་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ གཏེར་སྟོན་ཁོ་ར་ཞལ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ལུ་དགེ་སློང་ཚུ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་མིན་འདུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལུ་བོད་ལྷ་ལུང་ལས་ཐུགས་སྲས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཐེག་མཆོག་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་དགེ་སློང་དག་པ་ཅིག་དང་གཅིག་ཁར་འཕེབས་ཞིནམ་ལས་ གཏམ་ཞིང་ཆོས་རྗེ་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་གིས་གདན་ས་དེ་ཁར་འདྲེན་ཞུ་སྟེ་བཞུགས་བཅུག་ནུག། དེ་གི་ཤུལ་ལས་མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པའི་ཞབས་ལས་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་གནང་སྟེ་བཞུགས་ཡོད་རུང་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ་ལུ་ཐུགས་སྲས་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དགོངས་པ་ཆོས་ཀྱིས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཤུལ་ལས་ གདན་ས་དེ་ པད་གླིང་གསུངས་སྤྲུལ་བཅུ་གཅིག་པ་ འཇིགས་བྲལ་ཀུན་བཟང་པདྨ་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གིས་པད་གླིང་གི་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་དང་ བསྟན་སྤྱིའི་སྐུ་རིམ་འབུམ་སྡེ་ཚུ་དབུ་འདྲེན་མཛད་དེ་རྒྱུན་སྐྱོང་གནང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།
འོག་ཐོག་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་ནང་ པད་གླིང་ཁོ་ར་གིས་ཉིནམ་གཅིག་ནང་བཟོ་གནང་བའི་ལྕགས་ཀྱི་དྲྭ་མིག་གོ་ལ་བཟུམ་སྦེ་བཀབ་བཏུབ་མི་ ལྗི་ཚད་ཀེ་ཇི་ ༢༥ འབད་མི་ཅིག་ཡང་མཇལ་ཚུགས་པས། དྲྭ་མིག་དེ་ བཀབ་སྟེ་ལྷ་ཁང་སྐོར་ར་ཚར་གསུམ་རྐྱབ་ཚུགས་པ་ཅིན་ མི་ཚེ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ལས་བསགས་ཡོད་པའི་སྡིག་སྒྲིབ་ཚུ་དག་ཚུགས་པའི་ཡིད་ཆེ་བསྐྱེདཔ་ཨིན། པད་གླིང་ཁོ་རའི་སྐུ་འདྲ་ཡོད་སའི་་ལྷ་ཁང་གི་རྩིགཔ་འདི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཚུ་གིས་བརྩིགས་བརྩིགསཔ་ཨིན་ཟེར་བཤད་ནི་ཡོདཔ་དང་ལྷ་ཁང་གཡས་ཧོངས་ལས་སྐོར་ར་རྐྱབ་འགྱོཝ་ད་ རྩིག་པའི་རྡོ་གུར་ ཞབས་རྗེས་དང་ཐོདཔ་ ཡི་གུ་ཨ་རང་བྱོན་གཉིས་ ཆིབས་ཕག་པའི་རྐང་རྗེས་ ཉི་ཟླ་ ཞབས་རྗེས་དང་དུང་དཀར་རང་བྱོན་ཚུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། ༢༠༡༣) སྟེང་ཐོག་ལུ་ ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་དང་དགོན་ཁང་གཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ནང་གཏེར་སྟོན་ཁོ་ར་གི་ཕྱག་བཟོ་ ཤཝ་གི་ཞལ་འབགཔ་བྱིན་རླབས་ཅན་ཅིག་ཡང་ཡོདཔ་དང་ དེ་གི་རྭཝ་དེ་ ལྷ་ཁང་གི་རྒྱབ་ཧོངས་ལུ་ཡོད་པའི་རི་ རྭ་བ་ཕུག་ཟེར་ས་ལས་གཏེར་སྦེ་བཞེས་བཞེསཔ་ཨིན་པས། ལྷ་ཁང་འདི་ བཞེངས་ཏེ་ལོ་ངོ་ལྔ་བརྒྱ་དེ་ཅིག་སོང་ཡོདཔ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལྷ་ཁང་རྙིང་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ འགོ་ཐོག་གི་རབ་གནས་ཡང་ གཏེར་སྟོན་ཁོ་ར་དང་མཁན་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་མཛད་གནང་མི་ལུ་རྟེན་ རྩ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། ད་རེས་ནང་པ་ཡང་ལྷ་ཁང་འདི་ པད་གླིང་གི་གདན་ས་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་དད་ཅན་གྱི་མི་སེར་ཚུ་གི་ ཕྱག་མཆོད་ཕུལ་སའིརྟེན་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཆ།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ    ལོ་མེད། ༢༠༡༣) དད་པའི་ས་བོན། འབྲུག། ཐིམ་ཕུ། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྤྲུན་ཁང་།
Bookmytour (n.d). ''Tamshing lhakhang. Retrived from:''
https://www.bookmytour.bt/attractions/tamshing-lhakhang
འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྒྲུབས་ཐབས།
༄༅། །འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་བཞུགས་སོ།།
༄༅། །ན་མོ་ཨཱརྱ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་ར་ཡ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཕྱིར། །དཔལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱ། །དོན་དེ་ཕྱིར་རང་ལུས་སྤྱན་རས་གཟིགས། །སྐུ་མདོག་དཀར་ཞི་ཞིང་མཛེས་པ་ཅན། །ཕྱག་དང་པོ་ཐུགས་ཀར་ཐལ་མོ་སྦྱར། །འོག་མ་གཉིས་ཤེལ་འཕྲེང་པད་དཀར་བཟུང་།། དྲང་སྲོང་གི་ཆ་ལུགས་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས། །སྤྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་ཁར་རྗེར་ཡི་དམ་ཁྱོད། །དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་བསྐྲུན། །བོད་འབངས་ཀྱི་ལྷ་སྐལ་ཉིད་དུ་གཏད། །སྒོས་རྒན་པོ་ང་ཡི་བློ་བལྟོས་བཅས། །ཚེ་འདི་ཕྱི་བར་དོའི་སྐྱབས་གནས་ཞུ། །སྙིང་ཐག་པའི་འོ་དོད་འབོད་འགས་ཀྱིས། །མི་སྡིག་ཅན་བདག་ལ་ཐུགས་རྗེས་གཟིགས། །སྙིང་དཀར་ཟླ་དབུས་ཧྲཱི༔ཡིག་མཐར། ཨོཾ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ་གིས་བསྐོར། །སྔགས་ཉུང་ལ་ཐུས་པའི་ཡི་གེ་དྲུག །འདི་བགྲངས་པའི་ཕན་ཡོན་བསམ་མི་ཁྱབ། །དུས་གཏན་གྱི་དོན་ཀུན་བསྒྲུབ་པ་ལ། །ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ། །རྐྱེན་བར་ཆད་བཟློག་པའི་རྒྱལ་པོ་ཡིན། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་བསྒྲུབ་པ་ལ།། བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཚན་ཀ་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཨོཾ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ༔ སྔགས་འཕྲེང་ལས་ཐུགས་ཀའི་འོད་ཟེར་འཕྲོས། །གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས། །སེམས་ཅན་གྱི་སྡིག་སྒྲིབ་ཐམས་ཅད་སྦྱངས། །མགོན་སངས་རྒྱས་སྲས་བཅས་ཐམས་ཅད་མཆོད། །སླར་བྱིན་རླབས་བསྡུས་ནས་རང་ལ་ཐིམ། །ཡུལ་སྣང་ཚད་སྐུ་ལ་གྲགས་ཚད་གསུང་། །ཡིད་དྲན་ཚད་ཐུགས་ཀྱི་རོལ་པ་ལ། །བློ་རྩེ་གཅིག་མོས་པས་གསོལ་བ་འདེབས། །ལྷ་ཁྱེད་དང་མཉམ་པའི་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །ཨོཾ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ༔ བྱ་རིགས་ཀྱི་ནང་སོ་བཀྲས་ཡེས་ཀྱི། ། ཆོས་སྐལ་དུ་པདྨ་དཀར་པོས་གཏད།། །།
བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པ་བྱིན་རླབས་སྤྲིན་ཕུང་།
༈ ན་མོ་གུ་རུ་ཡེ། དེ་ཡང་ཐོས་བསམ་ལ་སོགས་པའི་འབྱོར་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དེ་ཡང་ལས་དང་པོ་པའི་རིགས་སྤྲོས་མེད་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ཉུང་ངུ་ཉམས་སུ་བླང་བར་འདོད་པས། ཐོང་མར་སྐྱབས་སེམས་ནི། སྐྱབས་ཡུལ་ཀུན་འདུས་དྲིན་ཅན་བླ་མ་ལ། །འདི་ནས་བྱང་ཆུབ་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །མར་གྱུར་མཐའ་མེད་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །ཡང་དག་ལམ་ལ་འགོད་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དངོས་གཞི་ནི། རང་ལུས་སྣང་སྟོང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ། །རྡོ་རྗེ་ཕག་མོར་གསལ་བའི་སྤྱི་བོའི་སྟེང་། འདི་ཕྱི་གཏན་གྱི་མགོན་པོ་བླ་མ་རྗེ། །རང་ལ་དགྱེས་པའི་འཛུམ་བཅས་བཞུགས་པར་གྱུར། །ཅེས་གསལ་བཏབ་ནས་གསོལ་འདེབས་ནི། ཁྱབ་བརྡལ་མོས་གུས་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་འདེབས། །གནས་ལུགས་རང་ངོ་ཤེས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །ཞེས་མང་དུ་བརྗོད་དེ་བྱིན་རླབས་ཞུ་བ་ནི། བླ་མའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལས་འོད་འཕྲོས་པས། །ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐར། །བླ་མ་དགྱེས་པས་འོད་ཞུ་རང་ལ་ཐིམ། །ཐུགས་ཡིད་གཅིག་འདྲེས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཤོག། ཅེས་མཉམ་བཞག་ཡུན་ཅི་རིགས་བསྐྱང་། སླར་ཐུན་བསྡུ་ཚེ། བསྔོ་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པའི་དགེ་བས་འགྲོ་བ་ཀུན། །རང་རིག་དོན་གྱི་བླ་མ་མཇལ་བར་བསྔོ། །རྩ་གསུམ་རྒྱ་མཚོས་སྨོན་པའི་དོན་ཐམས་ཅད། །གེགས་མེད་བདག་གིས་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་ཤོག །བསྟན་པའི་དཔལ་གྱུར་བླ་མའི་ཞབས་པད་བརྟན། །བསྟན་འཛིན་སྐྱེ་བུས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། །བསྟན་པའི་སྦྱིན་བདག་མངའ་ཐང་འབྱོར་པ་རྒྱས། །བསྟན་པ་ཡུན་རིང་གནས་པའི་བཀྲ་ཤིས་ཤོག། ཞེས་པ་འདིའང་རྒྱས་པ་བློས་མི་ལྕོགས་པའི་སྒོམ་སྒྲུབ་ལ་གཞོལ་པ་རྣམས་ལ་སྨན་པའི་བློས་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་སྦྱར་བ་དགེའོ། །
Reference
དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གསུང་རབ། ༢༠༠༩ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་ཕྱོགས་བསྡེབས་བྱང་ཆུབ་མགྲོད་པའི་ལམ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ཏཱའི་པེ། ཏཱའི་ཝཱན།
རྒྱལ༌ཁབ༌ནང༌གི་དཔལ༌འབྱོར༌སོར༌འགྱུར།
United Nation (2016) གིས་ དཔལ་འབྱོར་སོར་འགྱུར་ཟེར་མི་འདི འོང་འབབ་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་གཅིག་ལས་ མཐུན་རྐྱེན་བཟོ་སའི་ས་གོ་ བཟོ་གྲྭ་འཕྲུལ་ཁང་དང་ཚོང་ལམ་ཚུ་ནང་ ཁ་བསྒྱིར་ཏེ་འགྱོ་བའི་རིམ་པ་ཅིག་ལུ་སླབ་ཨིན་མས། དཔལ་འབྱོར་སོར་འགྱུར་འདི་ ག་ནི་བ་ཁག་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་གོང་འཕེལ་གྱི་གཞི་ཙ་ངོ་མ་ཅིག་ཨིན། དཔལ་འབྱོར་སོར་འགྱུར་འདི་ཡང་ ག་དེ་སྦེ་འབྱུངམ་སྨོ་ཟེར་བ་ཅིན་ ད་ལྟོ་ཡོད་པའི་འོང་འབབ་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་གོང་འཕེལ་བཏང་མི་དང་ གཞན་འོང་འབབ་བཟོ་མི་བཟོ་གྲྭ་འཕྲུལ་ཁང་ གསར་བཟོ་འབད་མི་འདི་ལས་འབྱུངམ་ཨིན་མས། དཔལ་འབྱོར༌སོར༌འགྱུར་འབད་མི་འདི་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གཏང་ནི་ལུ་ ཁེ་ཕན་སྦོམ་སྦེ་ར་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ དཔལ་འབྱོར་འདི་གི་དམིགས་ཡུལ་ངོ་མ་ར་ ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་ནི་དང་འབྲེལ་བའི་ལཱ་ཚུ་གོང་འཕེལ་གཏང་ནི། རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཁོད་ལུ་བཟོ་ གྲྭ༌འཕྲུལ༌ཁང༌གཞི༌བཙུགས༌འབད༌ཐོག༌ལས་ ལཱ༌གཡོག༌དང༌འབྲེལ༌བའི༌དཀའ༌ངལ༌སེལ༌ཐབས་ལུ༌ དམིགས༌པ༌སྐྱེད༌དོ༌ཡོདཔ༌ཨིན༌མས། དཔལ༌འབྱོར༌སོར༌འགྱུར༌འདི༌ ལེགས༌ཤོམ་སྦེ་ལག༌ལེན༌འཐབ༌པ༌ཅིན༌ འདི༌གི༌གྲུབ་འབྲས་ཡང༌ ལེགས༌ཤོམ༌འཐོན་ནི་ཨིན་མ་ཚད་ མ་འོངས་ཡུན་བརྟན་གནས་ཐབས་ལུ་ཡང་ཕན་ཐོགས་འོང་ནི་ཨིན་མས།