cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
རྒྱལ་ཐང་
སོ་ནམ་པའི་ས་ཞིང་འདེབས་ལས་བྱེད་སྟངས་སྐོར་
ཞིང་ལུད་གསོག་འདོན་བྱས་ཏེ་ས་བོན་ཐོག་མར་འདེབས་པ་དང་། རྨོ་པ་ཐོག་མར་འགོ་འཛུགས་སྐབས་བཅས་ལ་རྨོ་པ་རྒྱག་མི་མཐོང་མཁན་དང་། ས་བོན་འདེབས་པ་པོ་མིང་བཀྲ་བཟང་ཞིང་དབང་པོ་ཚང་བ་ལོ་ན་གཞོན་པ་ཞིག་གྱོན་གཟབ་འཆོར་དང་བཅས་སྐར་རྩིས་མཁས་པས་རྩིས་འབྲས་ལྟར་འཕྲོད་སྦྱོར་དགེ་བའི་ཉིན་ཕྱོགས་གཙང་ལ་ཁ་བསྟན་ནས་དུས་ཚོད་འཕྱུག་མེད་ཐོག་ས་བོན་འདེབས་ཤིང་མཐོང་མཁན་གྱིས་མཛོ་དང་གླང་གོག་འདུལ་སྦྱོང་ལེགས་པར་བྱས་པ་གཉིས་གཤིབས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྨོ་པ་རྒྱག་འགོ་ཚུགས་དགོས་པ་དང་དེའི་ཉིན་ཇ་ཆང་སོགས་འདོད་ཡོན་བཟང་པོར་ལོངས་སྤྱོད་པ་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གང་ལེགས་བྱ་སྲོལ་ཡོད།
སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྐོར་
རི་ཀླུང་སྐམ་གཤེར་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྐོར། བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས། གསའ་ཞེས་པའི་གཅན་གཟན་གཟུགས་དབྱིབས་དང་ཆེ་ཆུང་སྟག་དང་མཚུངས་པ་ལ་སྤུ་མདོག་སྐྱ་ལོག་ལོག་ཅིག་ཡོད། དེ་ནི་རི་མཐོན་པོའི་སྒང་གཡའ་རྫ་དང་གངས་རིའི་མཚམས་ཀྱི་ནགས་ཁྲོད་ལ་ཡོད། སྟག་(?) གཟིག དོམ། དྲེད་མོ། གཡི་ཁྲ། གཡི་དཀར། བྱའི་གཡི། སྤྱང་ཀི འཕར་ར། ཝ་མོ། སྦེད་ཅེས་པ་ཝ་མོ་འདྲ་བ་ལ་རྔ་མའི་རྩེར་དཀར་པོ་མེད་པ་ཞིག  དྲེད་འབམ། སྲམ། ཨོག་དཀར། སྲེ་མོང་།
རི་དྭགས་གྲས་
ཤ་བ་དང་། མནའ་བ། ར་རྒོད། རྒྱ་བ་ལང་། རི་ཕག། གླ་བ། ཁ་ཤ། ནགས་བེ། འཕྱི་བ། ཟེ་མོང་། རི་བོང་། རྫབ་ར། བྱི་བ། སྤྲ་དང་སྤྲེའུ་སོགས་རིགས་མང་པོ་ཡོད།
འདབ་ཆགས་ཀྱི་གྲས་
བྱ་རྒོད་དང་། གོ་བོ། བྱ་གླག ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་རིང་། ལྷ་བྱ་གོང་མོ། རྒྱ་བྱ། དབྲོང་བྱ། བྱ་དཀར། རི་བྱ་རིགས་མི་འདྲ་བ་གསུམ། ནེ་ཙོ། ཁྲའི་རིགས་མི་འདྲ་བ་གསུམ།   ཁུ་བྱུག པིང་ཀྱུ་མ། འདི་ལ་ཡོལ་བ་ཟེར། འུག་པ། སྲིན་བྱ། སྲེག་པ། ཕོག་རོག(ཕོ་རོག) ཁྭ་ཏ། སྐྱུང་ཀ སྐྱ་ཁ། ཕུག་རོན། ཐེ་པ། ཁུག་ཏ། སྤུད་སྤུད་ཀུ་ཤུད།  གཞན་ཡང་ཤིང་ནགས་གསེབ་ཏུ་བྱ་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད། ངང་དཀར། ངང་སེར། ངུར་བ། ཆུ་བྱ་ནག་པོ་གཟུགས་སྟོབས་ཆེ་བ་ཞིག་དང་། ཆུ་སྐྱར་སོགས་ཆུར་གནས་ཀྱི་བྱའི་རིགས་མང་པོ་ཡོད། བྱེའུ་འཇོལ་མོ་དང་། འཇོལ་ཡ།
རི་བྱི་
ཁང་བྱི། འདག་བྱི། ཆུ་བྱི། གསེར་བྱི་དང་དངུལ་བྱི། འབྲོག་བྱི། པགས་བྱི། བྱིའུ་བག་མ་སོགས་བྱིའུ་རིགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ལྟ་བུ་ཡོད། གཞན་ཡང་ཉ་སྦྲུལ་སྦལ་གསུམ། རྐང་བརྒྱ་ལག་བརྒྱ། ཕྱེ་མ་ལེབ་སོགས་འབུ་སྲིན་གྱི་རིགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་པ་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཡོད།
སྒོ་ཕྱུགས་
བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲས། རྟ་དང་དྲེའུ། འབྲི་གཡག མཛོ་དང་མཛོ་མོ། བ་གླང་། ར་ལུག བོང་བུ། ཁྱི་ཕག ཁྱིམ་བྱ་བཅས་གསོ་སྐྱོང་དང་བདག་ཉར་བྱེད་པ་རེད། ཁྱིམ་ཚང་རབ་འབྲིང་ཕལ་ཆེ་བས་ཞིང་འབྲོག་གཉིས་ཀའི་འཚོ་ཐབས་དང་ཚོང་ལས་རྒྱ་ཆེར་བྱེད་ཅིང་། ཁྱིམ་ཚང་དཀྱུས་མ་རྣམས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་ཞིང་ལས་དང་། བ་ཕྱུགས་དང་བོང་བུ་ར་ལུག་བྱ་ཕག་བཅས་གསོ་ཉར་དང་ཚོང་ལས་ཙག་ཙིག་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་ཐབས་སྒྲུབ་པའི་སྲོལ་ཡོད། རྒྱལ་ཐང་གི་ཡུལ་ལུང་འདིར་ས་ཞིང་མེད་པའི་འབྲོག་པ་བོད་ཀྱི་བྱང་གི་འབྲོག་ཆེན་ཁག་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡུལ་འབྲོག་ཁག་གི་ཐོན་སྐྱེད་གཙོ་བོར་མར་དང་། ཐུད། ཟོ་ཐུད། རྩིད་པ། ཁུ་ལུ། ལུག་བལ། ཤ་དང་པགས་རིགས། རྔ་མ་སོགས་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱ་ཆེར་ཡོད་ཅིང་། རྟ་ཕྱུགས་དང་ལུག་བཅས་ཀྱི་གཞོན་སྐྱེས་འཕེལ་ཐབས་དང་གསོ་སྐྱོང་གང་ལེགས་བྱེད་པ་རེད། ཁྱིམ་ཚང་དཔལ་འབྱོར་རབ་གྲས་ལ་འབྲི་མོ་བརྒྱ་ནས་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་ཡོད་པ་མང་པོ་དང་། མཛོ་མོ་ལྔ་བཅུ་ནས་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་མང་པོ་ཡོད། ལུག་དཀར་ནག་ཁྱོན་ཆེ་དང་། རྟ་རྒོད་མ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་པ་མང་པོ་དང་། དེ་བཞིན་མཛོ་གཡག་དང་། རྟ་དྲེལ་སོགས་ཀྱང་ཁྱོན་ཆེ་གསོ་ཉར་བྱེད་པ་རེད། འབྲོག་པ་ཁག་གི་སྒོ་ཟོག་སེམས་ཅན་རྣམས་དཔྱིད་ཀ་ནས་སྟོན་མཇུག་གི་བར་རི་མཐོའི་སྤང་གཤོང་ཡངས་ཤིང་རྩྭ་ཆུ་གང་བཟང་སར་རིམ་སྤོས་ཀྱིས་འགྲོ་སྡོད་བྱེད་པ་དང་། དགུན་དུས་སུ་གྲོང་སྡེ་སོ་སོའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་སྡོད་གནས་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་ཁག་ལ་སྡོད་སྲོལ་ཡོད། ཡུལ་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཡུལ་གྱི་མི་འབོར་ཡོངས་ལ་ཟས་གོས་སོགས་འཚོ་ཆས་ལྡེང་ངེས་ཐོག་ལྷག་འཕྲོས་འབོར་ཆེ་ཕྱིར་ཚོང་བྱ་རྒྱུ་ཡོད།
ཚོང་ལས
ཡུལ་ལུང་འདིར་ཚོང་ལས་རྒྱ་ཆེར་དར་ཞིང་ཚོང་པ་འབྱོར་པ་རབ་རྣམས་ལ་ཁལ་དྲེལ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ཅུ་ནས་དྲེའུ་ཉིས་བརྒྱ་སུམ་བརྒྱའི་བར་ཡོད་པ་མང་པོ་ཡོད། འབྱོར་པ་འབྲིང་རྣམས་ལའང་ཁལ་དྲེལ་ཉི་ཤུ་ནས་སུམ་ཅུའི་བར་ཡོད། ཚོང་ལས་ཀྱི་དངོས་ཟོག་ནི། རང་ཡུལ་ནས་ཐོན་པའི་གསེར་ཕྱེ་དང། དངུལ་ཧྲོབ། ཟངས་གར་བླུགས་ཀྱི་གོང་བུ། རྒྱ་རྩི། ཤིང་གི་མདུན་ཅོག་དཀྲོལ་མར་རྒྱ་རྩི་དང་གསེར་ཤོག་ཅན་སྤུས་ལེགས། ཤིག་གི་ཁམ་ཕོར་དང་ཙམ་ཕོར་(རྩམ་ཕོར་) རྒྱ་རྩི་མ། ཕིང་དང་བུ་རམ། ཀོ་བ་དམར་པོ། ཀོ་བ་དམར་པོའི་ཡོ་བྱད། རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་ཁག་ནས་ཐོན་པའི་དངོས་ཟོག་གོས་ཅན་སྣེ་མང་། ཁ་བཏགས་སྣེ་མང་། ཇ་འབྲུ་དང་། ཇ་སྤྱན་ཤིང་། ཇ་རིལ་སོགས་ཉོ་བསྒྲུབས་བྱས་ཏེ། བོད་དབུས་ལྷ་ལྡན་སོགས་ལ་བཙོང་བསྒྱུར་བྱས་ཤིང་ལྷ་ལྡན་ནས་བོད་སྣམ་གྱི་རིགས་དང་། ཐེར་མ། གཙང་རུམ་(Tsang carpet)གྱི་རིགས། རྒྱ་གར་རས་ཆའི་རིགས། ཉེར་མཁོའི་དངོས་རིགས་སོགས་ཉོ་བསྒྲུབས་བྱས་ཏེ་རང་ཡུལ་གྱི་ས་ཁུལ་ཁག་དང་ས་ཐང་(ས་དམ་) དང་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་བཙོང་བསྒྱུར་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། ཡང་རང་ཡུལ་གྱི་ཐོན་ཟོག མར་དང་། ཐུད། ཟོ་ཐུད། ཕག་སྤུ། པགས་རིགས། འབྲི་གཡག་གི་རྔ་མ། དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ། ཆིན་ཅོག གཡའ་གྲོ། བེ་སྨུག ཁྲག་རྭ། གླ་རྩི། དོམ་མཁྲིས། བྲག་ཞུན། སྨན་རིགས་ཀྱི་སྔོ་རྩྭ། བེ་རྡོའི་ཤ་མོང་སྐམ་པོ། དབུར་བོང་སྐམ་པོ། གསེར་ཤ་སྐམ་པོ་བཅས་རྒྱ་ནག་གི་ཚོང་རིགས་ཁག་ལ་རྒྱ་ཆེར་བཙོང་སྲོལ་ཡོད། ཡང་ཚོང་རིགས་འགའ་ཞིག་གིས་ཚ་བ་རོང་དང་ཆབ་མདོའི་བར་དང་། འཇང་ས་ཐང་(ས་དམ་)སོགས་བསྐོར་ནས་ཚོང་ལས་བྱ་སྲོལ་ཡོད། ཡང་ཚོང་རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཐང་རང་གི་རྫོང་ཁག་ཕན་ཚུན་བར་ཚོང་ལས་བྱ་སྲོལ་ཡོད། ལར་ནི་རྒྱལ་ཐང་ཡུལ་ལུང་འདི་ས་གཞི་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་ལ་སྤང་ཐང་ཡངས་ཤིང་རྩྭ་ཁ་དང་སྐྱ་ནམ་བཟང་བ་དང་། ཉེར་མཁོའི་དངོས་ཟོག་འཚོལ་སྒྲུབ་སླ་བ་སོགས་སྔོན་བསགས་ཆེས་དཀར་ལེགས་བྱས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དཔལ་ཡོན་དུ་མས་ཕྱུག་པས་གཞན་ཡིད་དབང་མེད་དུ་འགུགས་ནུས་པའི་དགེ་མཚན་ཆེར་ཆེར་དར་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་བོད་དབུས་ཕྱོགས་ལྷ་ལྡན་ནས་སྤྱི་སྒེར་ཁག་གི་ཚོང་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་ཁག་ནས་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་ཚོང་པ་མང་པོ་དང་། འདབས་འབྲེལ་གྱི་ཡུལ་ཁག་གཞན་ནས་ཚོང་ལས་དང་ཉེར་མཁོའི་དངོས་ཟོག་འཚོལ་སྒྲུབ་བྱེད་མི་གྲངས་ལས་འདས་པ་པདྨའི་མཚོ་ལ་ངང་པ་འཁོར་བ་ལྟར་ཡུལ་ལུང་འདིར་སྟོབས་འབྱོར་གྱིས་དྲེགས་པའི་འབྱོར་ལྡན་ཚོང་རིགས་ཁག་སོགས་ཀྱིས་འགྲོ་འོང་གི་བྱ་བར་བར་མ་ཆན་དུ་འཇུག་བཞིན་པ་བཅས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ་གཞན་གྱི་བསྒྲུན་དུ་མེད་པའི་ཡུལ་ལུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ།།
གསོ་བའི་ལྷན་ཁག།
༉ གསོ་བའི་ལྷན་ཁག་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྷན་ཁག་བཅུ་ཐམ་ལས་གཅིག་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་ ཧེ་མ་གསོ་བའི་ལས་ཁུངས་ཅིག་སྦེ་སྡོད་ ཡོདཔ་དང་ ཤུལ་ལས་སྤྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་གོ་གྲངས་ལས་ གཙོ་རིམ་དང་འཁྲིལ་ ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་དང་བསྡོམས་ཏེ་ གསོ་བ་དང་ ཤེས་རིག་ལྷན་ཁག་ཟེར་བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་བསྒང་བློན་པོ་སངས་རྒྱས་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༨-༡༩༩༩ ཚུན་ གསོ་བ་དང་ཤེས་རིག་ བློན་པོ་འགོ་དང་པ་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་ཡོདཔ་ཨིན། ཤུལ་ལས་ གསོ་བ་དང་ཤེས་རིག་ཟེར་གཅིག་ཁར་སྡོད་ཡོད་མི་ལྷན་ཁག་འདི་ དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ གསོ་བའི་ལྷན་ཁག་དང་ ཤེས་རིག་ལྷན་ཁག་ཟེར་སོ་སོ་སྦེ་བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གཞུང་འགོ་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ཚུན་ གསོ་བའི་ལྷན་ཁག་ནང་ བློན་པོ་བཟང་ལེགས་འབྲུག་པ་གིས་ཕྱག་ཞུ་ཡོདཔ་དང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣-༢༠༡༨ ཚུན་ བློན་པོ་རྟ་མགྲིན་དབང་ཕྱུག་ དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལས་ ད་ལྟོ་ཚུན་གྱི་བར་ན་  བློན་པོ་བདེ་ཆེན་དབང་མོ་གིས་ཕྱག་ཞུ་བཞིན་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་གི་འཆར་སྣང་འདི་འཕྲོད་བསྟེན་མཆོག་གྱུར་ཅན་གི་རྒྱལ་ཁབ་སྦེ་གནས་ནི་འདི་ཨིནམ་དང་།དམིགས་སྐྱེད་འདི་ཡང་ཕྱི་ནང་སྨན་བཅོས་སྤུས་ཚད་དང་ལྡན་པའི་ཞབས་ཏོག་སྤྲོད་ནི་དང་ནད་གཞི་ཚུ་བཀག་ཐབས་དང་ཚད་འཛིན་འབད་དེ་རྩ་མེད་གཏང་ནི།མི་ཚེ་བསྐྱར་གསོ་འབད་ནི་དང་འཕྲོད་བསྟེན་ཅན་གྱི་མི་ཚེའི་གནས་སྟངས་གོང་འཕེལ་གཏང་ནི།དེ་ལས་ ཡུན་བརྟན་ཅན་ ངོས་ལེན་ཅན་ གོ་སྐབས་འདྲ་མཉམ་ བློ་གཏད་ཅན་དང་ གནས་གོང་རན་པའི་གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ངེས་གཏན་སྦེ་སྤྲོད་ནི་འདི་ཨིན།འདི་བཟུམ་སྦེ་ ལྷན་ཁག་གི་འགན་དབང་འདི་འབྲུག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་པོའི་རྩ་ཚན་༩ པའི་དོན་ཚན་༢༡ པ་དང་འཁྲིལ་ ལྷན་ཁག་གིས་ དེང་རབས་དང་སྔར་སྲོལ་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ མི་དམངས་གསོ་བའི་གཞིས་གནས་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ སྟོང་པར་ཐོབ་ཚུགསཔ་བཟོ་ནི་འདི་དང་སྤུས་ཚད་ཅན་གྱི་གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་ འཇམ་ཏོག་ཏོ་དང་འདྲ་མཉམ་སྦེ་ངེས་གཏན་འཐོབ་ཚུགསཔ་བཟོ་ནི་ཚུ་ཨིན། གསོ་བའི་ལྷན་ཁག་འོག་ལུ་ བློན་པོ་དང་དྲུང་ཆེན་ཡིག་ཚང་ དེ་ལས་ མདོ་ཆེན་ཞབས་ཏོག་ཡིག་ཚང་དང་ལས་ཁུངས་ཁག་བཞི་ཡོདཔ་ཨིན། ལས་ཁུངས་བཞི་ཡང་གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་ལས་ཁུངས་ མི་དམངས་གསོ་བའི་ལས་ཁུངས་ གསོ་བའི་མཁོ་ཆས་བཀྲམ་སྤེལ་དང་རྟེན་གཞི་ལས་ཁུངས་དང་ནང་སྨན་ཞབས་ཏོག་ལས་ཁུངས་ཚུ་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་ནང་ཕྱག་ཞུ་མི་ འགོ་འཛིན་བློན་པོ་གྱིས་གཙོས་པའི་ དྲུང་ཆེན་དང་མདོ་ཆེན་ དེ་ལས་ ལས་ཁུངས་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན་དང་འགོ་དཔོན་ཚུ་ཨིནམ་དང་ ལྷན་ཁག་འདི་གིས་ད་རེས་གོང་གི་འཆར་སྣང་དང་དམིགས་སྐྱེད་ཚུ་སེམས་ཁར་བཀལ་ཏེ་ ལྷན་ཁག་གི་འགན་དབང་ཚུ་ དྲང་བདེན་དང་དྭངས་གསལ་ དེ་ལས་ དམ་ཚིག་གཙོ་གཟུང་གི་ཐོག་ལས་ཕྱག་ཞུ་བཞིན་ཡོདཔ་ཨིན།
རིགས་གསུམ་དགོན་པ།
རིགས་གསུམ་དགོན་པ།
སྔོན་བྱོན་རྒྱལ་བ་གོང་མ་ཚུ་གིས་ རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་འབྲུག་ཡུལ་འདི་ནང་ དུས་གསུམ་གྱི་གནོད་པ་ཚུ་བཟློག་ནིའི་དོན་ལུ་ ལུང་བསྟན་གཟིགསཔ་བཞིན་དུ་ བཞེངས་གནང་མི་ལྷ་ཁང་དང་དགོན་སྡེ་ལེ་ཤ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། དེའི་ནང་ལས་ ཤར་ཕྱོགས་བཀྲིས་གཡང་རྩེ་རྫོང་ཁག་ འབུམ་སྡེ་གླིང་རྒེད་འོག་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་རིག་གསུམ་དགོན་པ་ལྷ་ཁང་འདི་དུས་རབས་ ༡༨ པའི་ནང་ རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་དགུ་པ་རྒྱལ་བ་ཤཱཀྱ་རིན་ཆེན་གྱི་སློབ་མ་  བླམ་ཚེ་རིང་རྒྱ་མཚོ་གིས་གདན་ས་བཅགས་གནང་ནུག། ཤར་སྟོད་རིགས་གསུམ་དགོན་པའི་གནས་དེ་ཁར་འགྱོ་དགོ་པ་ཅིན་ གཡང་རྩེ་རྫོང་ཁག་འབུམ་སྡེ་གླིང་རྒེད་འོག་ལྟེ་བ་ལས་ རྐང་ཐང་སྦེ་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་ ༤ དེ་ཅིག་ཁ་ཡར་བལྟ་སྟེ་འགྱོ་དགོཔ་ཨིན་པས།
བླམ་ཚེ་རིང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ལུ་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྦས་གནས་རྩ་ཅན་ཚུ་གི་གནས་སྒོ་ཕྱེ་ནིའི་ལུང་བསྟན་ཡོདཔ་ལས་ སྤུ་ན་ཁ་གྲྭ་ཚང་ལས་བྱོན་ཏེ་ བཀྲིས་གཡང་རྩེའི་བྱང་ཁ་ཐུག་གི་གནས་པདྨ་གླིང་ཟེར་ས་ལུ་ཕེབས་ད་ རིགས་གསུམ་དགོན་པོ་ འཇམ་དཔལ་དབྱངས་དང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ སྤྱན་རས་གཟིགས་གསུམ་གྱི་སྐུ་རྗེས་ཡོད་མི་བྱག་ཕུག་ཅིག་མཇལ་ཏེ་ དེ་ཁར་སྒོམ་སྒྲུབ་གནང་ནིའི་དོན་ལུ་ ལྷ་ཁང་ཆུང་ཀུ་ཅིག་བཞེངས་ཡོད་ཨིན་མས། བླམ་ཁོ་ར་ཞིང་ལུ་གཤེགས་པའི་ཤུལ་ལུ་ ཁོ་རའི་ཚ་བོ་དང་བླ་བརྒྱུད་འཛིན་མི་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ ཐུགས་འགན་ཧྲིལ་བུམ་བཞེས་ཏེ་ད་ལྟོ་ཡོད་པའི་ལྷ་ཁང་འོག་མ་ཟེར་མི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཡོདཔ་དང་ ལྡེབས་རིས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ཡང་བཞེངས་ཡོད་མི་དེ་ ད་ལྟོའི་བར་ན་ཡང་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་གིས་སྦེ་ ལྷ་ཁང་གི་མཚན་ཡང་རིགས་གསུམ་དགོན་པ་ཟེར་བཏགས་གནང་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། སངས་རྒྱས་དོན་གྲུབ། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣།) གཞན་ཡང་ ལྷ་ཁང་འདི་ལས་ཉིན་ལམ་གཉིས་ཀྱི་ས་ཁར་ དཔལ་རི་རྩེ་སྤུན་གསུམ་ གངས་རི་སྤུན་གསུམ་དང་ ལྷ་ཁང་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་ཡང་ སྐུ་རྗེས་གསུམ་ བྱག་ཕུག་གསུམ་ ལ་སོགས་པག་རགསུམ་གསུམ་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ རིགས་གསུམ་དགོན་པ་ཟེར་སླབ་ཡོདཔ་སྦེ་ཡང་ཨིན་པས།
བླམ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་ཚན་དེ་གཤགས་པའི་ཤུལ་ལུ་ ཁོ་རའི་ཚ་བོ་བླམ་ངག་དབང་བློ་གྲོས་འདི་ རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་ ༡༣ པ་རྗེ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་མཆོག་ ཙ་རི་རོང་སྐོར་ལུ་བྱོན་པའི་སྐབས་ རིགས་གསུམ་དགོན་པའི་བླམ་གསུམ་པ་སྦེ་བསྐོས་གནང་ནུག། བླ་མ་དེ་གིས་ གནས་དེ་ཁར་ལྷ་ཁང་སྦོམ་གཅིག་བཞེངས་ཞིནམ་ལས་ འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་ཚུ་ལུ་དགོངས་ཏེ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ཚུ་ལེ་ཤ་བཙུགས་གནང་ནུག། དེ་ཚུ་ཡང་ རིན་ཐང་ཅན་གྱི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནི་སྐུ་དང་ རྒྱལ་བའི་གསུང་བཀའ་འགྱུར་བསྟནའགྱུར་ དེ་ལས་བདེ་གཤེགས་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་ཚུ་ཨིན་པས། རིགས་གསུམ་དགོན་པའི་རྟེན་གཙོ་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནིའི་སྐུ་འདྲ་པཉྩ་དེ་ཝ་གི་ཕྱག་བཟོ་འདི་ བླམ་ངག་དབང་བློ་གྲོས་ཀྱིས་སྤུ་ན་ཁ་རྫོང་ལས་ཞུ་ཞུཝ་ཨིནམ་དང་ བླ་རབས་ལྔ་པ་བླམ་ཤཱཀྱ་རྒྱལ་པོ་གི་སྐབས་ལུ་གསུང་བྱོན་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་དེབ།
སངས་རྒྱས་དོན་གྲུབ།  (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣།) གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ཅ་རྙིང་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན། སྲོལ་འཛིན་ལས་ཁུངས།
Bletour.com (n.d) Rigsum Goenpa Retrieved from: https://www.bletour.com/location/rigsum-goenpa/
ཆུ་སྦུག་ཚ་ཆུ།
ཆུ་སྦུག་ཚ་ཆུ།
ཆུ་སྦུག་ཚ་ཆུ་ལུ་ རྫིང་ཁག་གཉིས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ནང་པའི་གསོ་རིག་ལྟེ་བ་གིས་ཞིབ་འཚོལ་འབད་མི་ནང་ ཚ་ཆུ་འདི་གི་ཕན་ནུས་ཚུ་ཡང་  ཚ་ཆུ་རྫིང་གོང་མ་ དྲོད་ཚད་ ༤༣.༥༠ འབད་མི་ རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༢༩༣༠ གི་ས་ཁར་ཡོད་མི་འདི་གིས་ གྲང་བའི་ནད་གཞི་ལུ་ཕན་ནི་པའི་ཁར་ ལྷག་པར་དུ་ཡང་ པགས་པའི་ནད་དང་ཆུ་སེར་གྱི་ནད་ཚུ་ལུ་ཕན་ཐོགས་ཚུགས་པའི་ནུས་པ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། རྫིང་འོག་མ་འདི་ དྲོད་ཚད་ ༤༥.༦༠ ཡོད་མི་འདི་ རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༢༩༢༠ གི་ས་ཁར་ཡོདཔ་དང་ འདི་གིས་ ཆུ་སེར་གྱི་ནད་རིགས་དང་  པགས་པའི་ནད་གཞི་  ཤ་བཀྲ་(པགས་ཀོ་དཀར་ཁྲ་ལུ་གྱུར་མི་ནད་གཞི་) བསེ་དུག་(བསེ་ཤིང་ལས་མཐོན་པའི་དུག་གིས་གནོད་མི) འབྲས་  ལྷོག་པ་གྲང་བའི་ནད་  ཚད་པའི་ནད་གཞི་དང་ མ་བཞུ་བའི་ནད་ཚུ་ལུ་ཕན་པའི་ནུས་པ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ ཡུན་རིངམ་འབད་སྦང་པ་ཅིན་ ནུས་པ་རྩུབ་དྲག་ཡོད་ནི་འདི་གིས་ རླུང་ལུ་གནོད་ནི་ཨིནམ་ལས་རླུང་ནད་ཡོད་མི་ཚུ་དུས་ཡུན་ཐུང་ཀུ་སྦེ་དགོཔ་སྦེ་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། ༢༠༡༠)
ཚ་ཆུ་ཡོད་ས་ལུ་ དུམ་གྲ་ཅིག་གིས་མ་ལྷོད་པའི་ཧེ་མ་རོང་ཆུ་བལྟ་སྟེ་སྐར་མ ༦ དེ་ཅིག་མར་བབས་འགྱོཝ་ད་ རོང་ཆུའི་ཕ་ཀི་ལོགས་རྡོ་ཕུག་གུ་ལས་ ཚ་ཆུ་འཐོན་སའི་ཤུལ་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས་ཀྱི་མིང་ལུ་ རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་གནས་ཟེར་སླབ་ཨིན་པས། ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་ཚ་ཆུ་ལུ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ཐུགས་དམ་འོད་གསལ་གྱི་ཉམས་སྣང་ལུ་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེན་གྱི་བྲག་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་བར་ན་ ཚེ་ཆུའི་སྐལ་བ་ཡོད་པའི་ལུང་བསྟན་ཐོབ་མི་ལྟར་དུ་ སློབ་མ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་འཚོལ་བའི་སྐབས་ རྡོ་ཕུག་གི་ལོགས་ལུ་ ཕྱག་མཛུབ་ཀྱིས་ཀྲེག་པའི་རྗེས་ད་ལྟོའི་བར་ན་ཡང་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གཞན་ཡང་ དྲག་ཤོས་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་གིས་མཛད་མི་ ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་ཐར་ནང་ལུ་ ཚེ་ཆུ་ གཞི་བདག་གིས་ཕུལ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། གནས་དེ་ཁར་  རྡོའི་ཀོངམ་གཅིག་དང་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་གིས་ཕག་ཅུང་ལུ་ཨོམ་བྱིན་ས་ཨིན་ཟེར་བའི་རྡོ་ཕུག་སྦོམ་ཅིག་ཡང་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། (ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། ༢༠༡༠)
ལོ་ཨ་རྟག་ར་ ཚ་ཆུ་དེ་ཁར་འོང་མི་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ལས་ ཚ་ཆུའི་་སྦོ་ལོག་ཁ་གི་གཡུས་ཚན་ནང་སྡོད་མི་ཚུ་ལུ་ འོང་འབབ་བཟོའི་དན་ལུ་ ཕན་ཐོགས་བྱུང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་ཁར་འོང་མི་ཚུ་གི་ཁུ་ཆ་བསྐྱལ་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཇོ་བདག་ ༡༥ དེ་ཅིག་ལུ་ཉུང་མཐའ་རྟ་གཉིས་དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དོ་སྐྱེལ་བའི་གླ་ཆ་འདི རྟ་རེ་ལུ་དངུལ་ཀྲམ་ ༣༠༠ རེ་བྱིན་དགོཔ་ཨིནམ་དང་ དེ་ཁར་མི་མང་ཤོས་ར་ཚ་ཆུའི་མཐའ་སྐོར་ལུ་ གུར་སྤུབས་ཏེ་་སྡོདཔ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་དེབ།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༠) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
སྲོལ་འཛིན་ལས་ཁུངས།
TheBhutanese (n.d) Chubu Tshachu Visitors Plead for electrification to ensure security. Retrieved from: https://thebhutanese.bt/chubu-tshachu-visitors-plead-for-electrification-to-ensure-security/
སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ།
༉ སྤྱིར་འཛམ་གླིང་ནང་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཡང་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་བཅུ་གསུམ་ཡོདཔ་ཨིན། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་བཅུ་གསུམ་གྱི་གྲས་ལས་ སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༥ གི་ལོ་ལུ་ སློབ་ཕྲུག་གཅེས་སྐྱོང་སློབ་སྦྱོང་ལྟེ་བ་སྦེ་གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ སྤེལ་ཁང་འདི་ནང་ལུ་ སློབ་གྲྭ་ཆུང་བའི་སློབ་དཔོན་སློབ་སྦྱོང་གི་ལས་རིམ་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ སྤ་རོ་སློབ་དཔོན་སློབ་སྦྱོང་ལྟེ་བ་ཟེར་ མིང་བཏགས་ཏེ་ སློབ་ཕྲུག་ ༣༠༠ དེ་ཅིག་འཛུལ་ཞུགས་འབད་ནུག།སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (ལོ་མེད་) ཡོངས་འབྲེལ་འཆར་སྒོ་ www.pce.edu.bt ལྟར་དུ་སྦེ་བ་ཅིན་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ གི་ལོ་ལུ་ རྫོང་ཁ་དང་ཨིང་ལིཤ་གི་ སློབ་དཔོན་སློབ་སྦྱོང་ལས་རིམ་འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག། དེ་ལས་ ལོ་དེ་ཁ་ར་ མི་དབང་རྒྱལ་ཡུམ་ཨ་ཞེ་ རྡོ་རྗེ་དབང་མོ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྒྲིང་ཁྱིམ་ཚུ་ འགོ་འབྱེད་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་པའི་ཤུལ་ལུ་ སློབ་ཕྲུག་འཛུལ་ཞུགས་ཀྱི་གྱངས་ཁ་ཡང་ ལོག་ལྟབ་ཀྱིས་ཡར་སེང་སོང་ནུག།
དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ སྤྱི་ཟླ་ ༩ པ་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཤེས་རིག་སྤེལ་ཁང་འདི་ སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཟེར་ མིང་བཏགས་ནུག། དེ་ཡང་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལུ་གཞི་བཙུགས་མཛད་པའི་ཤུལ་ལུ་ སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་འོག་ལུ་བཙུགས་ནུག། འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་གིས་ འཛིན་སྐྱོང་ཐབས་བཞིན་དུ་ ད་རེས་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་ལུ་ སློབ་ཕྲུག་ ༡༥༠༠ དེ་ཅིག་གི་རྩིས་དང་ ལེགས་སྦྱར་བ་ ༧༠ དེ་ལས་ ལས་བྱེདཔ་ ༤༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་མས།མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་གིས་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་ལུ་ གཙུག་ལག་འོག་མ་དང་ གཙུག་ལག་མཐོ་རིམ། དེ་ལས་ མཐོ་རིམ་གོང་མའི་ཤེས་ཚད་
སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློམ་གྲྭ་ གཞི་བཙུགས་གནང་དགོ་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ར་ ཡོངས་འབྲེལ་ཡུ་ཊབ་ (ལོ་མེད) ལས་འབད་བ་ཅིན་ “རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ ཤེས་རིག་རིག་རྩལ་ཚུ་བྱིན་ཏེ་ སློབ་སྦྱོང་འབད་མི་ཚུ་མཁས་མཆོག་དང་ འཇོན་ཐངས་ཅན་བཟོ་ནི་ དེ་ལས་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ཤེས་ཡོན་དང་ བསམ་སྤྱོད་ཡར་འཕེལ་བཏང་སྟེ་ དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་འབྲེལ་བའི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ ལས་རིམ་དང་གྲོས་བསྟུན་ཞབས་ཏོག་ཚུ་གི་ གོ་སྐབས་བྱིན་ཞིནམ་ལས་ སློབ་སྦྱོང་པ་ཚུ་གི་རྒྱུད་ལུ་ ཤེས་ཡོན་དང་བསམ་སྤྱོད་ དེ་ལས་ མི་སྡེ་ཡར་དྲག་གི་སྐོར་ལས་ ཤེས་ཡོན་ག་དེ་དྲག་དྲག་བྱིན་ཚུགསཔ་བཟོ་ནི།” ཟེར་བཀོད་ནུག།
རྒྱབ་རྟེན།
སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ། (ལོ་མེད) ཡོངས་འབྲེལ་འཆར་སྒོ། www.pce.edu.bt
ཡོངས་འབྲེལ་ཡུ་ཊབ། (ལོ་མེད)འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ། https://www.youtube.com/watch?v=LmHYci8c4mI
དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོའི་གསོལ་བསྡུས།
༄༅། །དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོའི་གསོལ་བསྡུས་བཞུགས་སོ།
༈ རྣམ་སྲས་ཀྱི་གསོལ་བསྡུས་ནི། བེེ༑ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་སྐུར་བཞེངས་པའི། །སེར་ཆེན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱོད། །གདོད་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་། །སེམས་ཅན་སྨིན་རྫོགས་མཛད་པའི་ཕྱིར། །ས་བརྒྱད་སེམས་དཔའི་ཚུལ་བཟུང་ནས། །མི་ཟད་ནམ་མཁའི་མཛོད་ལ་དབང་། །ལྕང་ལོ་ཅན་གྱི་ཕོ་བྲང་དུ། །གསང་བདག་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །ཆོས་ནོར་གཏེར་གྱི་བདག་པོར་བསྐོས། །དཀར་པོ་ལྷ་ཡི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས། །བྱང་ཕྱོགས་རྒྱལ་པོའི་མངའ་གསོལ་ནས། །ངལ་བསོས་དགེ་བ་ཞེས་སུ་བསྟོད། །ཞལ་ནས་རིན་ཆེན་ཆར་འབེབས་ཏེ། །འཛམ་གླིང་དབུལ་བ་སེལ་བར་མཛད། །ཤཱཀྱ་སེངྒེའི་སྤྱན་སྔར་ཁྱོད། །བསྟན་པ་སྐྱོང་ཞིང་བསྟན་འཛིན་གྱི། །མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་པར་ཞལ་བཞེས་ན། །དེ་རིང་རྣལ་འབྱོར་བདག་ཅག་གི །དབུལ་ཕོངས་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་ཕྱིར། །དད་དང་གདུང་བས་སྤྱན་འདྲེན་གྱིས། །དེང་སང་སེམས་ཅན་སྐལ་དམན་ཡང་། །སྔོན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉེར་དགོངས་ནས། །རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་དུས་བབ་ཀྱིས། །མྱུར་བ་ཉིད་དུ་གཤེགས་སུ་གསོལ། །འཁོར་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན། །རང་རང་དགྱེས་པའི་གདན་ལ་བཞུགས། །རྒྱ་ཇ་འབྲུ་བཅུད་གསེར་སྐྱེམས་དང་། །ཚོགས་དང་གཏོར་མའི་མཆོད་པ་འབུལ། །བཞེས་ནས་རྣལ་འབྱོར་བདག་ཅག་ལ། །རིན་ཆེན་འབྲུ་དང་གོས་བཟང་དང་། །ཅང་ཤེས་རྟ་དང་འདོད་འཇོའི་བ། །ཟས་དང་ནོར་གྱི་གཡང་ཁུག་ཅིག །གནས་སྐབས་ཚེ་བསོད་མངའ་ཐང་དང་། །འཁོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ། །འཛད་མེད་འདོད་དགུའི་ཆར་ཆེན་གྱིས། །བསམ་པའི་ཡིད་མཚོ་གང་བར་མཛོད། །མཐར་ཐུག་རང་སེམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །སྟོབས་སོགས་ཡོན་ཏན་རྩལ་རྫོགས་ཏེ། །རྣམ་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་སྐུ། །ཚེ་འདིར་འགྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛོད། །ཅེས་པའང་དགེ་རིན་པས་མཛདཔའོ།།
༈ ཚེ་རིང་མའི་གསོལ་བསྡུས་ནི། བྷོཿརང་བཞིན་དབྱིངས་ལས་བཞེངས་པའི་སྐུ། །ལྷན་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་ཌཱ་ཀྐི་མ། །དག་ཞིང་རྣམས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། །རིགས་ལྔའི་ཡུམ་ཆེན་ལྔར་ཡང་གྲགས། །གནས་ཡུལ་དུར་ཁྲོད་ཉུལ་ཙ་ན། །མཁའ་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱི་ཚོགས་དཔོན་མཛད། །ལྷག་པར་འཇིག་རྟེན་ཚུལ་བཟུང་ཚེ། །བལ་བོད་གཉིས་ཀྱི་རུ་མཚམས་ན། །མཐོན་མཐིང་རི་ཡི་རྒྱལ་མོའི་མགུལ། །དར་དཀར་གུར་གྱི་ནང་ཤེད་ན། །བཀྲ་ཤིས་ཚེ་ཡི་དབང་ཕྱུག་མ། །ཞལ་བཟང་ཟླ་བ་རྒྱས་པ་འདྲ། །མཛེས་སྡུག་ཀུན་གྱི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན། །འཇིག་རྟེན་སྨན་མོ་བཞི་ཡིས་བསྐོར། །ཕྱི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཚུལ་སྟོན་ཀྱང་། །ནང་ལྟར་རྩ་ཁམས་དག་པའི་ལྷ། །གསང་བ་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུམ་ཆེན་ལྔ། །སྲིད་བཞིའི་དཔལ་ཡོན་ལེགས་ཚོགས་ཀུན། །ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱག་ཏུ་མངའ་བས་ན། །དེ་རིང་རྣལ་འབྱོར་བདག་ཅག་གི། །དབུལ་ཕོངས་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་ཕྱིར། །གདུང་བའི་དབྱངས་ཀྱིས་སྤྱན་འདྲེན་གྱིས། །བརྩེ་བའི་ཐུགས་ཀྱིས་ཉེར་དགོངས་ནས། །དགྱེས་པའི་འཛུམ་བཅས་གཤེགས་སུ་གསོལ། །རང་རང་རིགས་ཀྱི་གདན་ལ་བཞུགས། །སྨན་ཕུད་རྒྱ་ཇ་གསེར་སྐྱེམས་དང་། །ཚོགས་དང་གཏོར་མའི་མཆོད་པ་འབུལ། །བཞེས་ནས་དངོས་གྲུབ་བསྩལ་དུ་གསོལ། །རིག་འཛིན་རྣལ་འབྱོར་བདག་ཅག་ལ། །མ་ཡིས་བུ་ལ་བྱ་བ་ལྟར། །རྐྱེན་སེལ་མཐུན་སྒྲུབ་མི་གཡེལ་བར། །ཆོས་ནོར་དཔལ་གྱི་གཡང་ཁུག་མཛོད། །གནས་སྐབས་ཆོས་བརྒྱུད་འཁོར་འབངས་དང་། །རྨ་གཡང་ཟས་དང་བང་མཛོད་ནོར། །རྐང་བཞི་ཕྱུགས་སོགས་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས། །ཡིད་ཀྱི་ཤིང་རྟ་འགེངས་པར་མཛོད། །མཐར་ཐུག་རང་སེམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །ཡོན་ཏན་མ་ལུས་མངོན་གྱུར་ཏེ། །ཟུང་འཇུག་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་སྐུ། །ཚེ་འདིར་འགྲུབ་པའི་སྟོངས་གྲོགས་མཛོད། །ཅེས་པའང་དགེ་རིན་པས་སྦྱར་བའོ།།
༈ གཡུ་སྒྲོན་མའི་གསོལ་ཁ་ནི། ཀྱེེ༑ ཡ་གི་དགུང་སྔོན་དཀྱིལ་ཤེད་ན། །དག་པ་འཕྲུལ་གྱི་གཞལ་ཡས་ན། །སྤྲིན་དཀར་བརྩེགས་པའི་ལྡིང་ཁང་ན། །དར་དཀར་གུར་གྱི་ནང་ཤེད་ན། །ཚེ་རབས་སྔོན་ནས་སྒྲུབ་པའི་ལྷ། །སྨན་བཙུན་ཆེན་མོ་གཡུ་སྒྲོན་མ། །འཁོར་དུ་སྨན་བཙུན་འབུམ་སྡེས་བསྐོར། །ཞལ་རས་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་འདྲ། །དབུ་སྐྲ་ནག་པོ་སིལ་བུར་ཁྲོལ། །རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན། །དར་དཀར་ན་བཟའ་ལྷུབས་སེ་ལྷུབ། །དགུང་སྔོན་དབྱིངས་ནས་བྱོན་རྩ་ན། །སིལ་སིལ་ཁྲོལ་ཁྲོལ་སྒྲ་དང་བཅས། །སྒྱུ་སྐར་ཕྲེང་བ་ཆད་པ་འདྲ། །དམ་ཚིག་ལྡན་པའི་གནས་མཆོག་འདིར། །དར་དཀར་གཡབ་མོ་ལིངས་སེ་ལིང་། །མེ་ཏོག་དྲི་ངན་ཅི་ལི་ལི། །སྤོས་དཀར་དུད་པ་ཐུ་ལུ་ལུ། །སྣང་གསལ་མར་མེ་ལྷབས་སེ་ལྷུབ། །གདུང་སེལ་དྲི་ཆབ་ཁྱིལ་ལི་ལི། །ཞལ་ཟས་སྣ་ཚོགས་སྤུངས་སེ་སྤུང་། །སྒྲ་སྙན་རོལ་མོ་འུ་རུ་རུ། །གསེར་སྐྱེམས་གཡུ་སྐྱེམས་མཚོ་ལྟར་འཁྱིལ། །གཏོར་རྫས་བཟའ་བཏུང་རི་ལྟར་སྤུངས། །སྨན་སྣ་མང་པོ་སྤྲིན་ལྟར་ཐིབས། འོ་ཕུད་ཆར་རྒྱུན་སི་ལི་ལི། །དམ་ཚིག་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། །དད་པའི་གདུང་དབྱངས་སྐྱུ་རུ་རུ། །དེ་རིང་གུས་པས་སྤྱན་འདྲེན་ནོ། །མྱུར་བ་ཉིད་དུ་གཤེགས་སུ་གསོལ། པདྨ་ཟླ་བའི་གདན་ལ་བཞུགས། །མཆོད་དང་གཏོར་མ་འདི་བཞེས་ལ། །དམ་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །བདག་ཅག་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡི། །མི་མཐུན་རྐྱེན་རྣམས་མ་ལུས་སོལ། །མཐུན་རྐྱེན་ཚེ་དང་བསོད་ནམས་སྤེལ། །ཕྲིན་ལས་བཞི་ལ་མངའ་བརྙེས་ཤིང་། །སྐུ་བཞི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྡན་པའི། །རྣམ་མཁྱེན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །གོ་འཕང་འགྲུབ་པའི་སྟོང་གྲོགས་མཛོད། །རྗེ་ཤཱཀྱ་རིན་ཆེན་གྱིས་མཛད་པའོ།།
༈ རྒྱལ་ཆེན་སྐུ་ལྔའི་གསོལ་བསྡུས་ནི། ཧཱུྃ༔ སྤྲོས་བྲལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་ལོངས་སྐུའི་གདངས། །རིགས་ལྔ་གངས་ཆེན་མཚོ་ཡི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གར། །ལེགས་བསྒྱུར་བཅོམ་ལྡན་པདྨ་དབང་ཆེན་གྱི། །ཡང་སྤྲུལ་དྲེགས་པའི་གཙོ་བོ་བེ་ཧ་ར། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཕྲིན་ལས་རྒྱལ་པོ་ལྔ། །ཡབ་ཡུམ་སྲས་དང་མངའ་གཞུག་བྲན་གཡོག་བཅས། །དེང་འདིར་དམ་ལྡན་སྒྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ངས། །དད་པས་འབོད་དོ་མཆོད་པའི་གནས་འདིར་གཤེགས། །དངོས་བཤམས་ཡིད་སྤྲུལ་མཆོད་རྫས་ནམ་མཁའི་མཛོད། །འཛད་མེད་གཏེར་དུ་སྔགས་རྒྱ་ཏིང་འཛིན་གྱིས། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ། །བདག་དང་བསྲུང་བྱ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀུན་ཞི། །ཚེ་བསོད་དཔལ་འབྱོར་སྟོབས་རྒྱས་གང་འདོད་ཡུལ། །དབང་སྡུད་དགྲ་བགེགས་བརླག་སོགས་རབ་འབྱམས་ལས། །ཡོངས་གྲུབ་བསྟན་འགྲོར་ཕན་བདེ་རྒྱ་ཆེན་པོ། །སྤྱོད་ནུས་མཐུ་དང་ནུས་པ་ཕུན་ཚོགས་མཛོད། །ཅེས་པའང་དགེ་རིན་པས་སོ།།
Reference
དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གསུང་རབ། ༢༠༠༩ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་ཕྱོགས་བསྡེབས་བྱང་ཆུབ་མགྲོད་པའི་ལམ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ཏཱའི་པེ། ཏཱའི་ཝཱན།
རྡོ་རྗེ་རྣམ་པར་འཇོམས་པའི་བུམ་སྒྲུབ་རྒྱུན་ཁྱེར།
༄༅། །བུམ་སྒྲུབ་རྒྱུན་ཁྱེར་མ་བཞུགས་སོ།།
༈ བདག་མདུན་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པར་འཇོམས་པའི་སྐུ། །ཁྲོ་འཛུམ་ལྗང་སྔོན་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ། །གཡས་གཡོན་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་བསྣམས། །དར་དང་རིན་ཆེན་རྒྱན་རྫོགས་པད་ཉིའི་སྟེང་། །སྐྱིལ་ཀྲུང་ཕྱེད་བཅས་སྟོད་གཡོགས་སྨད་ཤམ་ཅན། །ཡེ་ཤེས་རང་འོད་འཁྲིགས་པའི་དབུས་ན་བཞུགས། །ཐུགས་ཀར་ཉི་སྟེང་དྷཱུཾ་མཐར་སྔགས་ཀྱིས་བསྐོར། །མདུན་བསྐྱེད་སྐུ་ལས་བདུད་རྩིའི་ཆུ་རྒྱུན་བབས། །བུམ་ནང་དག་བྱེད་བདུད་རྩིས་གང་བར་གྱུར། །ཅེས་མོས་ལ་རྣམ་འཇོམས་གཟུངས་རིང་ཐུང་གང་འགྲུབ་དང་། ཨོཾ་ཨེ་ཧོ༔ཤུདྡྷཤུདྡྷེ། ཡཾ་ཧོ་ཤུདྡྷ་ཤུདྡྷ། རཾ་ཧོ་ཤུདྡྷཱ་ཤུདྡྷ། བི་ཧོ་ཤུདྡྷ་ཤུདྡྷཱ། ལཾ་ཧོ་ཤུདྡྷི་ཤུདྡྷ། ཨེ་ཡཾ་རཾ་བཾ་ལཾ་ཤུདྡྷཱ་ཤུདྡྷ་ཨ་ཨ་ཨ་སྭཱཧཱ། སོགས་ཁྲུས་བདུན་རིག་པའི་ཤམ་བུ་གདགས་པའང་བཟླས་ལ་འཐོར་འཐུང་བྱའོ། །ལྷ་སྔགས་དེ་འདྲ་རང་གི་ལྕེ་ཐོག་ཏུ་བསྒོམས་པའི་འོད་ཀྱིས་ངག་མནན་དིགས་ལྐུགས་སོགས་ངག་གི་ཉེས་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བསམ་ལ། གཟུངས་ཐུང་སྔགས་ཤམ་དུ། མནྟ་གུ་ཧྱ་ས་མནྟ་མཧཱ་བ་ལ་ཧཱུཾ་སྭཱཧཱ། ཞེས་བཏགསཔ་བཟླས། མཐར་ལྷ་སྔགས་ལྕེ་ལ་བསྟིམས་པས་ངག་སྐྱོན་སེལ་བའི་ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །ཡང་རྣམ་འཇོམས་གཟུངས་ཐུང་མཐར། ཏདྱ་ཐཱ། ཀ་པ་ཙ་ཀརྞ་ལ་ཏེ་སྭཱཧཱ། ཞེས་བཏགས་པ་ལན་བདུན་བཟླས་པའི་ཆུ་གཙང་གིས་གདོང་དང་ལག་པ་བཀྲུས་པས་བློ་རྣོ་བ་དང་བདག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་སོགས་ཡོན་ཏན་མང་ངོ་། །ཞེས་པ་གདམས་ངག་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་དགོས་པ་ཀུན་ཚང་ནས་བཏོན་ཏེ་བྲིས་པའོ།།
རྟ་མཆོག་སྒང་ལྷ་ཁང་།
རྟ་མཆོག་སྒང་ལྷ་ཁང་།
༉ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་རྟ་མཆོག་སྒང་ལྷ་ཁང་འདི་ སྤ་རོ་ལས་ཐིམ་ཕུག་གྱོ་སའི་གཞུང་ལམ་གྱི་གཡོན་ཁ་ཐུག་ ཆུ་འཛོམས་ལུ་ཨ་ཙི་མ་ལྷོདཔ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། གཞུང་ལམ་ལས་ལྷ་ཁང་ལུ་འགྱོ་དགོ་པ་ཅིན་ རྐང་ཐང་སྦེ་སྐར་མ་ ༥ དེམ་ཅིག་འགོར་ནི་ཨིན་པས། ལྷ་ཁང་འདི་ དུས་རབས་ ༡༤ པའི་ནང་ལུ་ གྲུབ་ཐོབ་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ་གིས་གདན་ས་བཅགས་གནང་ནུག།  ལྷ་ཁང་དེ་ཁར་བཞེངས་དགོ་མི་འདི་ཡང་ ཧེ་མ་གྲུབ་ཐོབ་ཐང་སྟོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ འཕུར་རྡོ་དགོན་པ་ལས་མར་གཟིགསཔ་ད་ ད་རེས་ལྷ་ཁང་ཆགས་ཏེ་ཡོད་སའི་ལྷ་ཁང་འདི་ སྟེང་གནམ་གྲུ་གསུམ་དང་ འོག་ས་གྲུ་གསུམ་ དྲག་པོ་ཁྲོ་བོའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱུང་སྦེ་གཟིགས་པཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། ཉིནམ་གཅིག་འབདཝ་ད་རིན་པོ་ཆེའི་གཟིགས་སྣང་ལུ་ ཨྱོན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་རྟ་མཆོག་ རྟ་མཆོག་བྷ་ལ་ཧའི་གུར་ཆིབས་ཏེ་ ད་ལྟོ་ལྷ་ཁང་ཡོད་སའི་སྒང་ཏོ་གུར་ཆགས་ཆགསཔ་གཟིགས་ཏེ་ དེ་ཁར་གདན་ས་བཅགས་པ་ཅིན་ ཆོས་བརྒྱུད་དང་མི་རྒྱུད་གཉིས་ཆ་་ར་ལུ་ལེགས་ཤོམ་འོང་ནི་གི་ལུང་བསྟན་ཡང་གནང་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས།(སྤ་རོ་རྫོང་ཁག། ༢༠༢༡།)
ཤུལ་ལས་ གྲུབ་ཐོབ་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ་མཆོག་གིས་ ཨྱོན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་ལུང་བསྟན་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་གནང་ཞིནམ་ལས་ ཁོ་རའི་སྲས་མོན་པ་བདེ་བ་བཟང་པོ་གིས་བདག་འཛིན་མཛད་དེ་ རྟ་མཆོག་ཆོས་རྗེ་རིམ་བྱོན་གྱི་བཞུགས་གནས་སྦེ་བཟོ་སྟེ ད་ལྟོའི་བར་ན་ཡང་ཆོས་རྗེ་རིམ་བྱོན་གྱི་སྒེར་དབང་གཙུག་ལག་ཁང་སྦེ་མ་ཉམས་པར་ཡོདཔ་ཨིན།
གནས་དེ་ཁར་ གྲུབ་ཐོབ་རིན་པོ་ཆེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངང་ལུ་བཞུགས་སའི་རྡོའི་ཁྲི་དང་ རྟ་མཆོག་བྷ་ལ་ཧའི་ཞབས་རྗེས་གུར་བཞེངས་པའི་ཁང་བཟང་མཆོད་རྟེན་ཡང་ཡ་མཚན་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཚུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་དེ་ཁར་འགྱོ་བའི་ལམ་ཁར་ སྤ་ཆུ་གི་གུ་ལས་ གྲུབ་ཐོབ་མཆོག་གིས་བཞེངས་ཡོད་པའི་ལྕགས་ཟམ་གཅིག་ཡང་མཇལ་ནི་ཡོད། ལྷ་ཁང་འདི་ ཐོག་གསུམ་སྦེ་བཞེངས་ཏེ་ཡོདཔ་ལས་ ཐོག་དང་པའི་ནང་ སྤྲུལ་སྐུ་འཛིང་གི་ཕྱག་བཟོ་ཆོས་ལོངས་སྤྲུལ་གསུམ་གྱི་སྐུ་སྨན་འཇིམ་ལས་གྲུབ་མི་ གཙོ་བོ་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་སྐུ་ སྨོན་ལམ་གང་བཏབ་ཐེབས་མི་གཅིག་ཡོདཔ་དང་། བར་ཐོག་ལུ་མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་པ་དང་ མ་གཟའ་དམ་གསུམ་གྱི་མགོན་ཁང་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།ཐོག་གསུམ་པའི་ནང་ལུ་ དགེ་སློང་མ་དཔལ་མོའི་ལུགས་ཀྱི་བཅུ་གཅིག་ཞལ་དང་ རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བཅུ་གཅིག་ཞལ། རྗེ་གྲུབ་ཐོབ་དང་སྲས་བདེ་བ་བཟང་པོའི་སྐུ་འདྲ་ གྲུབ་ཐོབ་ཀྱི་ཕྱག་བཟོ་ལྕགས་འཐག་དང་ཕྱག་མཁར། དེ་ལས་  རྗེ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་ཙཱ་རི་གནས་བསྐོར་བའི་སྐབས་ཀྱི་ཕྱག་མཁར་ཚུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། (སྤ་རོ་རྫོང་ཁག། ༢༠༢༡།)
ལྷ་ཁང་འདི་ནང་ ལོ་བལྟར་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་ཚུ་ལྷག་དོ་ཡོདཔ་དང་ ལོ་བལྟར་གྱི་ཚེས་བཅུ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ཁའི་ཚེས་བཅུའི་འཆམ་གྱི་ལེའུ་ཚུ་ཡང་ གཞན་དང་མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ བྱིན་རླབས་ཅན་ཡོད་ཟེར་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།  གཞན་ཡང་ ཉིནམ་གཅིག་ལུ་ སྨད་སྤ་གྲོ་རྟ་མཆོག་གི་ཇོ་བོ་དང་བར་སྐྱིད་ཆུ་ལྷ་ཁང་གི་ཇོ་བོ་  སྟོད་ལྷ་ལྡིང་གི་ཇོ་བོ་གསུམ་མཇལ་ཚུགས་པ་ཅིན་ ཚེ་ཕྱི་མ་ངན་སོང་གསུམ་ནང་མི་སྐྱེ་ཟེར་ཡིད་ཆེས་བསྐྱེདཔ་ཨིན།ལྷ་ཁང་འདི་ ས་གནས་ཉམས་དགའ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་གུར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ལྷ་ཁང་འོག་གི་སྤ་ཆུ་ནང་ པཱན་གྲུ་གཏང་སའི་ས་གོ་ཡང་ཡོདཔ་ལས་ ཕྱི་ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ཡང་ ས་ཉམས་སྐྱོང་ས་དང་པར་བཏབ་ནི་གི་ས་གོ་དགའ་ཤོས་ཅིག་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་དབང་ཕྱུག། (༢༠༡༥) གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ཅ་རྙིང་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན། སྲོལ་འཛིན་ལས་ཁུངས།
སྤ་རོ་རྫོང་ཁག། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༢༡) རྟ་མཆོག་སྒང་ལྷ་ཁང་། http://www.paro.gov.bt/dz/node/312 ལས་ཕབ་ལེན་འབད་ཡོད།
''Drukasia.com. (n.d). Tachogang Lhakhang. Retrieved from: https://www.drukasia.com/bhutan/paro/tachogang-lhakhang/ ''
ཤེས་རབ་རྩེ་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ།
༉ འབྲུག་གི་རྒྱལ་རབས་གསུམ་པ་ མི་དབང་ཞིང་གཤེགས་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ འཛམ་གླིང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་བསྟུནམ་ད་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཡང་ ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་རིག་གི་ གོམ་པ་གདོང་ཁར་སྤོ་ནི་གི་འཆར་གཞི་ཚུ་ འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག། རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ སྔར་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ཚུ་ མི་མཉམ་ཡུན་བརྟན་སྦེ་བཞག་དགོ་པ་ཅིན་ ན་གཞོན་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་ རིག་རྩལ་ཅན་དགོཔ་ཨིན་པས། ཤེས་རབ་རྩེ་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (ལོ་མེད) ཡོངས་འབྲེལ་འཆར་སྒོ་ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ “མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ ཐུགས་དགོངས་ལྟར་དུ་ སྲོབ་གྲྭ་ཅིག་བཟོ་སྐྲུན་འབད་ནི་གི་དོན་ལས་ ཕྱི་འབྲེལ་བློན་པོ་བགྲེསཔ་ ཟླ་བ་ཚེ་རིང་དང་ཝི་ལམ་མེ་ཀི་ (Rev. Father William Mackey)། སློབ་དཔོན་དཀར་པོ་བཅས་ ཁོང་ལས་བྱེདཔ་གསུམ་གྱི་ འགོ་འདྲེན་ཐོག་ལས་ འོས་འབབ་དང་ལྡན་པའི་ས་ཁོངས་གཅིག་ ས་གནས་བཀྲིས་སྒང་བཀང་ལུང་ལུ་ ངོས་འཛིན་འབད་གནང་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ ལུ་ སློབ་གྲྭ་གསར་སྐྲུན་གྱི་དོན་ལས་ སྒོ་འབྱེད་རྟེན་འབྲེལ་ཡང་ འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་ མི་དབང་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་མཛད་གནང་ཞིནམ་ལས་ མིང་ཡང་ ཤེས་རབ་རྩེ་མི་སྡེ་སློབ་གྲྭ་ཟེར་བཏགས་གནང་ནུག། སློབ་གྲྭ་འདི་གི་མིང་ཡང་ ཤེས་རབ་རྩེ་ཟེར་བཞག་དགོ་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡང་ ན་གཞོན་ཨ་ལུ་ཚུ་གི་ཡོན་ཏན་འདི་ མཐོ་བའི་རྩེ་གུར་ལྷོད་ཚུགས་པའི་ དམིགས་གཏད་བསྐྱེད་དེ་བཏགས་གནང་ནུག།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༦ ལུ་ ཤེས་རབ་རྩེ་མི་སྡེ་སློབ་གྲྭ་དེ་ འགོ་ཐོག་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་འོག་མ་ལུ་ ཡར་སེང་གནང་སྟེ་ ཚན་རིག་གི་ཆོས་ཚན་གཅིག་སློབ་སྟོན་འབད་ནུག། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༨ ལུ་ ནང་རིག་དང་ཚོང་རིག་གི་ཆོས་ཚན་ཚུ་ཡང་ ཁ་སྐོང་བཀལ་ཞིནམ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ལུ་ རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ དི་ལི་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་དང་མཐུན་འབྲེལ་ཐོག་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་མངའ་འོག་ལུ་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་ཡོན་ཡང་ ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་ཚུགས་པའི་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ལུ་ ཡར་སེང་མཛད་གནང་ནུག།
ཤེས་རབ་རྩེ་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ གཞི་བཙུགས་འབད་དགོ་པའི་དམིགས་དོན་ངོ་མ་ར་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱིས་སྐུལ་བའི་ མཐོ་རིམ་གནས་ཚད་ཀྱི་ ཚན་རིག་དང་རིག་སྟོབས་ཤེས་ཡོན་བྱིན་ནི། ཤེས་ཡོན་གསར་གཏོད་དང་ བསམ་འཆར་བརྗེ་སོར་འབད་ནི། དེ་ལས་ གོ་བ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་མི་སྡེ་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ གྲོགས་རམ་འབད་ནི་ཚུ་ཨིན་པས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ སློབ་གྲྭ་འདི་གིས་ འཆར་སྣང་འདི་ཡང་ རྒྱལ་སྤྱི་གིས་ངོས་ལེན་གྲུབ་པའི་གཙུག་སྡེ་ལུ ཚན་རིག་དང་རིག་སྟོབས་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱི་ ལྟ་བ་ཚུ་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ་ ལྷབ་སྦྱང་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ཨིན་པས།’’
མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་ལུ་ ཞིབ་འཚོལ་འབད་ནི་གི་ལམ་ལུགས་འདི་ འཇོན་ཐང་ཅན་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དུས་རྒྱུན་དུ་ ལོ་བསྟར་ཞིབ་འཚོལ་མ་དངུལ་ལག་ལེན་འཐབ་ཐོག་ལས་ ཞིབ་འཚོལ་ལམ་ལུགས་ཚུ་ ཡར་རྒྱས་གཏངམ་ཨིན་པས། སྔར་བ་ལྷགཔ་སྦེ་ མི་རློབས་ཞིབ་འཇུག་དང་ གནམ་གཤིས་གནས་སྟངས་ཚུ་གིས་ ཡོན་ཏན་ཡར་རྒྱས་གཏང་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཞིབ་འཚོལ་ལྟེ་བ་བཞི་དེ་ཅིག་ གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་ ཤེས་རབ་སྒྲོན་མེ་ཟེར་བའི་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་གནས་དེབ་ཅིག་ཡང་ དཔེ་སྐྲུན་འབད་དེ་འདུག། ད་རེས་ནངས་པ་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་ ཚེ་རིང་དབང་འདུས། ཤེས་ཡོན་ལས་འབྲེལ་སྒྲིག་འཛིན་ རམ་ ཅན་ད་ར་ བ་ཇེ་ (Ram Chandra Bajgai)། སློབ་ཕྲུག་ལས་འབྲེལ་སྒྲིག་འཛིན་ དཔལ་འབྱོར་དགེ་ལེགས། ཞིབ་འཚོལ་དང་བཟོ་གྲྭ་ལས་འབྲེལ་སྒྲིག་འཛིན་ དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་བཅས་ ལེགས་སྦྱར་བ་ ༡༠༩ དང་ ལས་བྱེདཔ་ ༧༩། དེ་ལས སློབ་ཕྲུག་ཡོངས་བསྡོམས་ ༡༥༣༩ ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༦ ལུ་ ཚན་རིག་གི་ཆོས་ཚན་ཁ་སྐོང་བཀལ་ཏེ་ མཐོ་རིམ་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭ་ལུ་ཡར་སེང་འབད་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༨ ལུ་ ནང་རིག་དང་ཚོང་རིག་གི་ཆོས་ཚན་ཚུ་ཁ་སྐོང་བཀལ་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ལུ་ ཤེས་རབ་རྩེ་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་དེ་ དིལ་ལི་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་དང་
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༨ ལུ་ ནང་རིག་དང་ཚོང་རིག་གི་ཆོས་ཚན་ཚུ་ཡང་ ཁ་སྐོང་བཀལ་ཞིནམ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ལུ་ རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ དི་ལི་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་དང་མཐུན་འབྲེལ་ཐོག་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་མངའ་འོག་ལུ་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་ཡོན་ཡང་ ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་ཚུགས་པའི་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ལུ་ ཡར་སེང་མཛད་གནང་ནུག།
རྒྱབ་རྟེན།
ཤེས་རབ་རྩེ་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ། (༢༠༢༢ ༢༠༢༣) སློབ་ཕྲུག་ལག་དེབ། འབྲུག། བཀྲིས་སྒང་། ཀང་ལུང།
ཡོངས་འབྲེལ་ཁ་བྱང་། (ལོ་མེད) ཤེས་རབ་རྩེ་མཐོ་རིམ་སྲོབ་གྲྭ། https://www.sherubtse.edu.bt/
ནང་སྲིད་དང་སྲོལ་འཛིན་ལྷན་ཁག།
༉ ནང་སྲིད་དང་སྲོལ་འཛིན་ལྷན་ཁག་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྷན་ཁག་བཅུ་ཐམ་ལས་གཅིག་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་འགོ་དང་པ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ རྒྱལ་བརྒྱུད་གཞུང་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ ༢༨ པའི་ནང་ ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་གཞི་བཙུགས་འབད་བའི་ཤུལ་ ནང་སྲིད་ལྷན་ཁག་ཅིག་སྦེ་གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། ཨིན་རུང་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལུ་ སྲོལ་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཟེར་ཡོད་མི་འདི་ ནང་སྲིད་ལྷན་ཁག་འོག་ལུ་བཙུགས་ཏེ་ ལྷན་ཁག་འདི་གི་མིང་ཡང་ ནང་སྲིད་དང་སྲོལ་འཛིན་ལྷན་ཁག་ཟེར་མིང་གསརཔ་བཏགས་ཡོདཔ་ཨིན། ནང་སྲིད་དང་སྲོལ་འཛིན་ལྷན་ཁག་གི་བློན་པོ་དང་པ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༨-༡༩༨༥ ཚུན་ བློན་པོ་གཏམ་ཞིང་རྒྱ་གར་མཆོག་གིས་ཕྱག་ཞུ་ནུག། བློན་པོ་གཏམ་ཞིང་རྒྱ་གར་གྱི་ཤུལ་ལས་ཕྱག་ཞུ་མི་ ནང་སྲིད་དང་སྲོལ་འཛིན་བློན་པོ་རིམ་བྱོན་ཡང་། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༥-༡༩༩༡ ཚུན་ རྒྱལ་སྲས་བློན་པོ་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༡-༡༩༩༨ ཚུན་ བློན་པོ་དར་གོ་ཚེ་རིང་། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༨-༢༠༠༣ ཚུན་ བློན་པོ་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣-༢༠༠༧ ཚུན་ བློན་པོ་འཇིགས་མེད་འོད་ཟེར་འཕྲིན་ལས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧-༢༠༡༣ ཚུན་ བློན་པོ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེ། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣-༢༠༡༥ ཚུན་ བློན་པོ་དམ་ཆོས་རྡོ་རྗེ། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥-༢༠༡༨ ཚུན་ བློན་པོ་ཟླ་བ་རྒྱལ་མཚན། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨-༢༠༢༡ ཚུན་ བློན་པོ་དྲགོས་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན། དེ་ལས་ ད་ལྟོ་ཕྱག་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པའི་ནང་སྲིད་དང་སྲོལ་འཛིན་བློན་པོ་འདི་ བློན་པོ་ཨྱོན་རྡོ་རྗེ་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་གི་འཆར་སྣང་འདི་ཡང་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་བསྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལུ་ བཀའ་ཁྲིམས་ངེས་བརྟན་རྒྱུན་སྐྱོང་དང་ ཆོས་དང་ལམ་སྲོལ་ཀྱི་སྙིང་བཅུད་ཚུ་ཡར་རྒྱས་དང་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་མི་ དམངས་གཙོའི་གཞུང་སྐྱོང་གི་རྣམ་གཞག་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ དབང་ཚད་ཕྱིར་སྤེལ་གྱི་བདག་སྐྱོང་ནུས་ཤུགས་ཅན་སྦེ་ལཱ་འབད་མི་ འགོ་འཁྲིད་ལས་ཚོགས་གཙོ་བོ་ཅིག་འབད་ནི་འདི་ཨིནམ་དང་། ལྷན་ཁག་གི་ དམིགས་སྐྱེད་འདི་ཡང་ འབྲུག་པའི་ལམ་སྲོལ་དང་སྲོལ་རྒྱུན་ཚུ་སྲུང་སྐྱོབས་དང་ཡར་རྒྱས་གཏང་ནི་དང་ མི་དམངས་ལུ་ནང་སྐྱོད་ཀྱི་ཁྱད་ལྡན་ ཞབས་ཏོག་བྱིན་ནི་ དེ་ལས་ མི་དམངས་ཞབས་ཏོག་འཇོན་ཐངས་ཅན་དང་ནུས་ཤུགས་ཅན་སྦེ་བྱིན་ནིའི་དོན་ལུ་ ས་གནས་ཀྱི་གཞུང་ཚུ་ལུ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ལམ་སྟོན་བྱིན་ནི་དང་ མི་ཁུངས་དང་འབྲེལ་བའི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ གང་མགྱོགས་འཇོན་ཐངས་ཅན་སྦེ་བྱིན་ནི་འདི་ཨིན། འདི་མ་ཚད་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཀའ་དང་ཁྲིམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྒྲིང་སྒྲིང་སྦེ་བཞག་ནི་དང་ ཞི་བའི་བདག་སྐྱོང་འཇོན་ཐངས་ཅན་སྦེ་འཛིན་སྐྱོང་འབད་ནི་ཚུ་ཡང་ཨིན། ནང་སྲིད་དང་སྲོལ་འཛིན་ལྷན་ཁག་འོག་ལུ་ བློན་པོ་དང་དྲུང་ཆེན་ཡིག་ཚང་ དེ་ལས་ མདོ་ཆེན་ཞབས་ཏོག་ཡིག་ཚང་དང་ལས་ཁུངས་ཁག་བཞི་ ཡོདཔ་ཨིན། ལས་ཁུངས་བཞི་ཡང་ ཟུང་ཕྱོགས་མཐུན་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ མང་ཕྱོགས་མཐུན་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ མགྲོན་སྐྱོང་ལས་ཁུངས་ལུང་ཕྱོགས་མཉམ་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ཚུ་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་ནང་ཕྱག་ཞུ་མི་ འགོ་འཛིན་བློན་པོ་གྱིས་གཙོས་པའི་ དྲུང་ཆེན་དང་མདོ་ཆེན་ དེ་ལས་ ལས་ཁུངས་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན་དང་འགོ་དཔོན་ཚུ་ཨིནམ་དང་ ལྷན་ཁག་འདི་གིས་ ད་རེས་གོང་གི་འཆར་སྣང་དང་དམིགས་སྐྱེད་ཚུ་སེམས་ཁར་བཀལ་ཏེ་ ལྷན་ཁག་གི་འགན་དབང་ཚུ་ དྲང་བདེན་དང་དྭངས་གསལ་ དེ་ལས་ དམ་ཚིག་གཙོ་གཟུང་གི་ཐོག་ལས་ཕྱག་ཞུ་བཞིན་ཡོདཔ་ཨིན།
བདེ་ཆོན་ཕོ་བྲང་།
བདེ་ཆོན་ཕོ་བྲང་། 🏯
སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་ཏེ་ཡོད་པའི་ འབྲུག་ཆོས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ སྔོན་བྱོན་རྒྱལ་བ་གོངམ་ཚུ་གིས་ ལྷ་ཁང་དང་རྫོང་གཞི་རྩ་ཅན་མང་རབས་ཅིག་བཞེངས་གནང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།  ལྷ་ཁང་དང་རྫོང་གཞི་ཚུ་ཡང་ ས་གོ་གཅིག་ནང་མེན་པར་སོ་སོ་སྦེ་ཁ་གཏོར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེའི་ནང་ལས་གཅིག་འདི་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཐིམ་ཕུག་ཁྲོམ་ཁ་ལས་ བྱང་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་འགྱོ་སའི་དགའ་ལྡན་ལམ་གྱི་མཇུག་ལུ་ ཆགས་ཡོད་པའི་བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་ལྷ་ཁང་འདི་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་ མཐའ་འཁོར་ལུ་ཤིང་དང་མེ་ཏོག་ཚུ་གིས་བསྐོར་ཏེ་ག་ནི་བ་མཛེས་ཆ་དང་ལྡནམ་སྦེ་ཡོདཔ་མ་ཚད་  འདི་ནང་ལུ་ ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་སྲོག་ཤིང་དགེ་སློང་གི་སྡེ་ཡང་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།
བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་ལྷ་ཁང་འདི་ དུས་རབས་ ༡༢ པའི་ནང་ བླམ་རྒྱལ་བ་ལྷ་ནང་པ་གིས་ གདན་ས་བཅགས་གནང་ནུག། ཤུལ་ལས་ དུས་རབས་ ༡༧ པའི་ནང་ རྡོ་སྔོན་རྫོང་འདི་ ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་ལུ་ཚུད་དེ་ མཚན་ཡང་ བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང་ཟེར་སོར་གནང་ནུག། རྫོང་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༦༩༤ ལོ་ལུ་ བདེ་སྲིད་ ༤ པ་ བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་རྒྱ་སྐྱེད་མཛད་གནང་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༦༩༨ ཀྱི་ལོ་ལུ་ མེ་མཆོད་བཞེས་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དད་པའི་ས་བོན་ ( གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༠༨ ཤོག་གྲངས་ ༡༩༠) ནང་ལུ་ "དེའི་ཤུལ་ལས་ མེ་མཆོད་བཞེས་ཏེ་ ད་ལྟོ་ཡོད་ས་ལུ་སྤོཝ་ད་ རྡོ་སྔོན་རྫོང་གི་རྫོང་མཇུག་ལྷ་ཁང་ ཧེ་མ་ཞབས་དྲུང་བཞུགས་སའི་གཟིམ་ཅུང་དེ་  མེ་མཆོད་མ་བཞེས་པ་ཡོད་མི་དེ་གི་མིང་ལུ་ བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་ཟེར་གསོལ་ཏེ་ བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་བཞག་མི་དེ་ནང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལོ་ལུ་ གཞུང་དགེ་འདུན་གྲྭ་ཚང་གི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་སྟེ་ཡོད།" ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། དགེ་འདུན་སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་ སློབ་དཔོན་ ༡༥ གི་འོག་ལུ་ སློབ་ཕྲུག་ ༤༥༠ དེ་ཅིག་གིས་ དུས་རྒྱུན་ རང་སོའི་ཡོན་ཏན་ཡར་རྒྱས་གཏང་ནིའི་དོན་ལུ་ ཕྱི་ནང་གི་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ལྷབ་བཞིན་པ་ཡོདཔ་ཨིན། བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་ལྷ་ཁང་འདི་ ཐོག་གཉིས་སྦེ་བཞེངས་ཏེ་ཡོདཔ་དང་ འོག་ཐོག་བསྟན་པའི་ལྷ་ཁང་འདི་ནང་ལུ་ ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་དང་ དེའི་གཡས་དང་གཡོན་ལུ་ གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་ཡོདཔ་དང་ མགོན་ཁང་ཅིག་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། སྟེང་ཐོག་ཞབས་དྲུང་ལྷ་ཁང་ནང་ལུ་ཨིན་པ་ཅིན་ གཟི་བརྗིད་ཅན་གྱི་ཞབས་དྲུང་གསུང་བྱོན་གྱི་སྐུ་འདྲ་དང་ བྱང་ཆུབ་ཆོས་རྟེན་ཚུ་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་སྦེ་ མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
ལྷ་ཁང་དང་དགོན་སྡེ་རྩ་ཅན་ཚུ་ནང་ འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་སེམས་ཅད་ཐམས་ཅད་དང་ ལྷག་པར་དུ་ས་གནས་དེ་ནང་གནས་པའི་གནས་བདག་གཞི་བདག་དང་ལྷ་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མ་ཚུ་ལུ་ སྐྱབས་འཚོལ་ནིའི་དོན་ལུ་དུས་བཟང་ལ་སོགས་པའིཉིནམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཚུ་ནང་ ཚེས་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་རིམ་ཚུ་གནང་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་བཟུམ་སྦེ་ བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་ལྷ་ཁང་ནང་ལུ་ཡང་ སློབ་གྲྭའི་དབུ་འཛིན་གྱིས་དབུ་བཞུགས་མཛད་ཐོག་ལས་ རང་ཟླ་ ༡ པའི་ཚེས་ ༡༥། རང་ཟླ་ ༤ པའི་ཚེས་ ༡༥། ལྔ་པ་སྤྲེལ་ཟླ། དྲུག་པ་ཚེས་བཞི། དགུ་པ་ལྷ་བབས་དུས་ཆེན། ཞབས་དྲུང་སྐུ་མཆོད་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཆེན་དང་ ཡར་ངོ་མར་ངོའི་དུས་བཟང་ཚུ་གི་སྐབས་ལུ་ ཚེས་བཅུ་དང་སྐུ་རིམ་ཚུ་གནང་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད རང་ཟླ་ ༧ པའི་ནང་ལུ་ བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་རིང་ལུ་ མ་ཎི་དུང་སྒྲུབ་གནང་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ལྷ་ཁང་འདི་ འབྲུག་མི་དད་ཅན་ཚུ་གི་ཕྱག་མཆོད་ཀྱི་ཡུལ་ཨིནམ་མ་ཚད་ ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་དགའ་ཉམས་སྐྱོང་སའི་ས་གནས་ཅིག་ཡང་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (༢༠༠༨) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
orientalarchitecture.com .(n.d). ''Dechen Phodrang Monastery. Retrieved from:'' 🕉️ ☸️ ☯️ https://www.orientalarchitecture.com/sid/1574/bhutan/thimphu/dechen-phodrang-monastery
〽
དུར་ཚ་ཆུ།
དུར་ཚ་ཆུ།
དུར་ཚ་ཆུ་འདི་ བུམ་ཐང་རྫོང་ཁག་ཆོས་འཁོར་རྒེད་འོག་གི་དུར་གྱི་གཡུས་ཚན་ནང་ལུ་མང་སྡེ་ཆུ་དང་སྤྱ་རྩི་ནང་མཚོ་མཇུག་གི་ཆུ་གཉིས་ཀྱི་སྦུག་ལུ་ རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༣༣༩༠ དེ་ཅིག་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཚ་ཆུ་དེ་ཁང་འགྱོ་དགོ་པ་ཅིན་ ལྕམ་ཁར་ཁྲོམ་ཁར་ལས་ཡར་དུར་སྨན་ཆུ་སྒང་ཚུན་ སྣུམ་འཁོར་ཟུར་ལམ་ལས་ཀི་ལོ་མི་ར་ ༡༢ ་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཁ་ལས་ དོ་ལམ་ཉིནམ་བཞི་གི་རྩིས་འགྱོ་དགོཔ་ཨིན་མས། (དད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣)
དད་པའི་ས་བོན་ (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༠ ཤོག་གྲངས་ ༥༧) ནང་ “ཕན་ནུས་ཅན་གྱི་ཚ་ཆུ་འདི་ སྔོན་མ་ལས་ཡོད་དེ་འབད་རུང་  བར་སྐབས་ཅིག་མི་ག་གིས་ཡང་བཏོན་མ་ཚུགས་པར་ལུས་ཡོད་པའི་ཚོད་འདུག། སྨན་ལྗོངས་ཙན་དན་བཀོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ དུས་ཕྱིས་ལྔ་རིག་སྨྲ་བ་ཡོངས་ཀྱི་གཙུག་རྒྱན་གྱུར་སྦེ་  གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གིས་རྫེས་སུ་བཟུང་ཞིན་ན་  གཞན་ཕན་གྱི་ལྷག་བསམ་མཆོག་ཏུ་རྒྱས་མི་དྲག་ཤོས་ཆུ་སྨད་དྲུང་པའམ་ བདེ་ཆེན་འོད་ཟེར་མཆོག་གིས་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ ཆ་མ་སྙོམས་པའི་སེམས་ཅན་ སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་མི་ཚུ་ལུ་ ཐུགས་ཀྱི་བརྩེ་བ་བླ་ན་མེདཔ་དགོངས་ཏེ་ དཀའ་ཚེགས་ངལ་དུབ་ལུ་མ་གཟིགས་པར་ཚ་ཆུའི་རྫིང་དེ་ཚུ་སྔོན་མ་མི་ག་དང་ག་གིས་ཡང་ བཏོན་མ་ཚུགས་པར་ལུས་མི་འདི་  དྲག་ཤོག་མཆོག་གི་བཏོན་གནང་ཞིན་ན་ མིང་ཡང་ཚ་ཆུ་བདེ་བྱེད་སྙོམས་ལྡན་ཟེར་བཏགས་གནང་བའི་ལོ་རྒྱས་བཀོད་དེ་འདུག།” བཀོད་ཡོད་མི་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ཚ་ཆུ་འདི་དད་ལྡན་ཡོངས་ཀྱིས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཡོད་མི་འདི་ དྲག་ཤོས་ཆུ་སྨདཔ་གི་བཀའ་དྲིན་ཨིན་པས།
ཚ་ཆུ་ཡོད་སའི་ས་གནས་ནང་ གནས་ལེ་ཤ་མཇལ་ནི་ཡོད་མི་ཚུ་ཡང་ ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གིས་  གནས་དེ་ནང་གི་གཞི་བདག་གཡག་བདུད་གནག་པོ་དམ་ལུ་བཏགས་གནང་ཞིནམ་ལས་གནས་བདག་སྦེ་བསྐོས་གནང་མི་གི་ཕོ་བྲང་།  གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་མཁའ་འགྲོའི་སྒྲུབ་ཁང་། གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ཞབས་རྗེས། བྱག་གླང་པོ་ཆེའི་བཀོད་པ་ཡ་མཚན་ཅན་ཅིག་དང་  སྤྱན་རས་གཟིགས་གི་ཚ་ཆུའི་གཡས་དང་གཡོན་ལུ་  སྟག་དང་གཟིག་གི་པགས་ཀོ་རྡོ་ལུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་བཞག་མི། དེ་ལས་ ཐོད་པ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོརཚུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
རྫིང་དང་པ་གུ་རུའི་ཚ་ཆུ་དང་ རྫིང་དྲུག་པ་མཁའ་འགྲོའི་ཚ་ཆུ་གཉིས་ལས་ རིང་བསྲེལ་ཡང་བྱོན་དོ་ཡོདཔ་ལས་ རིང་བསྲེལ་འདི་སྲུངམ་སྦེ་བཏགས་པ་ཅིན་ འདྲེ་དང་གདོན་ བདུན་ཚུ་གིས་གནོད་ནི་ལས་བཀག་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། དུར་ཚ་ཆུ་འདི་ གོང་འོག་སྦེ་གཉིས་ཡོདཔ་དང་ ཚ་ཆུ་གོང་མ་ལུ་འགྱོ་དགོ་པ་ཅིན་ ཚ་ཆུ་འོག་མ་ལས་ཡར་ རྐང་ཐང་སྦེ་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་བཞི་འགྱོ་དགོ་པའི་ས་ཁར་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་དེབ།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
Bhutan.com.au. (n.d). Dur Hot Springs Trek. Retrieved from:
https://bhutan.com.au/dur-hot-springs-trek-9d-8n/
ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་།
ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་།
༉ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་འདི་ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་ལུང་གཉིས་རྒེད་འོག་གི་འོག་ལུ རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཀྲར་ ༤༠༠༠ གི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་འདུག། ལྷ་ཁང་འདི་ སྤ་རོ་འབངས་སྡེ་ཟམ་པ་ལས་ཡར་ སྣུམ་འཁོར་གསེབ་ལམ་བདའ་སྟེ་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༡༩ ལྷགཔ་ཅིག་འགྱོཝ་ད་ལྷོད་ཚུགསཔ་ཨིན་མས། (དད་པའི་ས་བོན། ས་ཕོ་ཁྱི་ལོ། ༢༠༠༨།) ལྷ་ཁང་འདི་ དུས་རབས་ ༡༤ པའི་ནང་ལུ་ གཏེར་སྟོན་ཤེས་རབ་མེ་འབར་གྱི་གདན་ས་བཅགས་གནང་ཡོདཔ་དང་ ལོ་རྒྱུས་ཚུ་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ གཙུག་ལག་ཁང་འདི་བཞེངས་ཚར་ཏེ་ ལྷ་ཁང་ནང་ན་ལུ་ཨྱོན་གུ་རུའི་སྐུ་འདྲ་གཅིག་ བླ་མ་བསྟན་འཛིན་དབང་པོ་ཟེར་ཞུ་མི་འདི་གིས་ བཞེངས་ནི་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ སྐུ་འདྲ་འདི་ཧ་ལམ་བཞེངས་ཚར་ཏེ་མཐའན་མཇུག་ལུ་ སྐུ་འདི་གི་དབུ་འདི་ ཚད་གཞི་དང་ལྡན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བཞེངས་མ་ཚུགས་པར་ལུས་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
སྐུ་བཞེངས་མི་འདི་གིས་ག་དེ་སྦེ་བཞེངས་ཏེ་འབད་རུང་ སྐུ་དེ་གི་སྐུ་གཟུགས་དང་བསྟུན་པའི་དབུ་བཞེངས་མ་ཚུགས་པར་ ག་དེ་སྦེ་འབད་ནི་ཨིན་ན་མ་ཤེས་པར་སྡོད་པའི་སྐབས་ལུ་ ཉིནམ་ཅིག་འབདཝ་ད་ ལྷ་ཁང་འདི་གི་ཕྱི་ཁར་སྐུ་ཚོང་རྐྱབ་མི་བུམོ་འཇའ་རིསམོ་གཉིས་འོངས་ཏེ་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་དབུའི་སྐུ་འདྲ་གཅིག་འབག་སྟེ་འོང་འོངམ་ཨིན་མས། དེ་ལས་སྐུ་བཞེངས་མི་འདི་གིས་དབུའི་སྐུ་འདྲ་འདི་འབག་སྟེ་ སྐུའི་སྐུ་གཟུགས་གུར་ཚད་གཞི་བཏུབ་མ་བཏུབ་བལྟ་བའི་སྐབས་ དབུ་འདི་ཀྲིག་ཀྲི་ཚད་གཞི་དང་ལྡན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་སྒྲིག་བཏུབ་ལས་ ལོག་སྟེ་ཕྱི་ཁར་སྐུའི་དབུ་འདི་ཁོ་གིས་ཏི་རུ་ག་དེམ་ཅིག་སྦེ་བཙོང་ཏེ་འབད་རུང་ ཉོ་ནི་སྦེ་སླབ་ཏེ་ཕྱི་ཁར་འགྱོ་བའི་སྐབས་ བུམོ་གཉིས་ག་སོང་གུ་སོང་མེད་པར་ཡར་སོངམ་ཨིན་མས། ཤུལ་ལས་ སྐུ་ཚོང་རྐྱབ་པར་འོང་མི་བུམོ་གཉིསཔ་འདི་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་མཁའ་འགྲོ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་དང་ མནྡ་ར་ཝ་གཉིས་ཨིནམ་སྦེ་ ཤེས་ནུག། སྐུ་བཞེངས་མི་བླམ་བསྟན་འཛིན་དབང་པོ་མཆོག་གིས་དབུ་འདི་སྐུའི་སྐུ་གཟུགས་གུར་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་མ་བཀལ་བའི་ཧེ་མ་ དབུ་ལུ་ནང་རྟེན་ག་ནི་ཡང་མེདཔ་ལས་ནང་རྟེན་གཅིག་བཙུགས་ནི་འབདཝ་ད་ དབུ་འདི་གིས་གསུང་བྱོན་ཏེ་ ང་ལུ་ནང་རྟེན་ག་ནི་ཡང་ བཙུགས་མི་དགོ་ཟེར་གསུངས་གསུངམ་ཨིན་མས། འདི་འབདཝ་ལས་ལྷ་ཁང་འདི་གི་མིང་ཡང་ ཨྱོན་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་ཟེར་དར་ཁྱབ་སོང་ནུག།
ལྷ་ཁང་འདི་ནང་ ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་ར་ གཏེར་སྟོན་ཤེས་རབ་ཁོ་རའི་སྐུ་གདུང་དབུ་ཐོད་ཡོདཔ་དང་ བུམ་ཐང་མེ་འབར་མཚོ་ལས་བཏོན་ཡོད་ པའི་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་སྐུ་འདྲ། དེ་ལས་ རྩ་ཆེ་ཤོས་ཅིགཔ་འདི་ གོང་ལུ་བཀོད་པའི་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གསུང་བྱོན་བའི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་ལས་ ད་རུང་ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་ གཏེར་སྟོན་མཆོག་གིས་ཧཱ་ནུབ་མཚོ་ནག་པ་ཏྲ་ལས་བཞེས་པའི་རོལ་མོ་ཡོད་རུང་ ད་རེས་ནངས་པ་སྤ་རོ་རིན་སྤུངས་རྫོང་ནང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ སྔོན་མ་གཏེར་བཏོན་ཤེས་རབ་མེ་འབར་མཆོག་བོད་ལས་ཧཱ་ལུ་བྱོན་པའི་བྱོན་ལམ་ཁར་ ཧཱ་ལུ་ཡོད་པའི་ནུབ་མཚོ་ནག་པ་ཏྲ་ནང་ལས་ དུང་ རྔ་དང་རོལམོ་ཆ་གཅིག་མཚོ་ནང་ལས་བཏོན་ནུག། དེ་དང་གཅིག་ཁར་ གཏེར་སྟོན་མཆོག་གིས་གསེར་གྱི་ཀཝ་གཅིག་ཡང་ཡོདཔ་གཟིགས་ཏེ་ སྤ་རོ་རྫོང་ལུ་ཕུལ་དགོ་པས་ཟེར་བའི་ཐུགས་བཞེས་གནང་ཏེ་ ཁོའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་མཚོའི་ཆུ་ཚུ་ག་ར་ གཏེར་སྟོན་ཁོ་རའི་ཞལ་ནང་བཙུགས་ཏེ་བཞག་ཞིནམ་ལས་ ཤིང་བཟོ་བོ་ཚུ་ལུ་གསེར་གྱི་ཀཝ་འདི་བཏོག་སྟེ་གནང་ བཀྲིན་དགའ་ཚོར་གྱི་ཚུལ་ལུ་ཀཝ་གི་ཞོགས་ཀོ་ཚུ་འབག་ཟེར་གསུངས་ནུག། འདི་ལུ་ བཟོ་བོ་ཚུ་སེམས་མ་དགའ་བར་ གསེར་གྱི་ཀཝ་འདི་ག་ར་དྲ་དུམ་སྦེ་བཏོག་ནི་འགོ་བཙུགས་ཚེ་ གཏེར་སྟོན་མཆོག་གིས་ཁོང་ཚུ་གིས་དེ་སྦེ་མཛད་མ་ད་ཟེར་ལག་བརྡ་འབད་རུང་ བཟོ་བོ་ཚུ་གིས་ཉན་མ་བཏུབ་ལས་ ཞལ་ལས་མཚོའི་ཆུ་ཡང་ག་ར་གཏང་དགོཔ་ཐོན་ཏེ་ བཟོ་བོ་ཚུ་     ག་ར་མཚོ་ནང་ཐིམ་སོངམ་ཨིན་མས།
གཏེར་སྟོན་མཆོག་གིས་ མཚོའི་ཆུ་འདི་ཞལ་ལས་གཏངམ་ཅིག་ མཚོའི་གནས་བདག་གིས་གཏེར་སྟོན་མཆོག་བདའ་འོངམ་ད་ གཏེར་སྟོན་གྱིས་ རྔ་དང་རྔས་ཏོག་ཚུ་རིམ་པ་བཞི་ན་བཀོ་གཏངམ་ལས་ འདི་ཚུ་ཡང་ག་ར་མཚོ་གྱུར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མཐའ་མཇུག་ལུ་ལྷོདཔ་ད་ རོལམོ་གཅིག་རྐྱངམ་གཅིག་ལུས་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ གཏེར་སྟོན་མཆོག་བྱོག་བྱོན་པའི་ལམ་གྱི་བར་ན་ ཨཔ་ཁྱུང་བདུད་མཉམ་ཅིག་ཕྱད་དེ་ གཏེར་སྟོན་དང་མཚོའི་གནས་བདག་གཉིས་ཀྱི་བར་ཁ་འཆམ་ཁ་བཟོ་སྟེ་ གཏེལ་སྟོན་མཆོག་ཧཱ་གི་ས་གོ་ནང་རྐངམ་ར་བཀལ་མ་ཆོགཔ་དང་ མཚོའི་གནས་བདག་འདི་ཡང་ལ་རྩེ་ལས་ཚུར་འོང་མ་ཆོག་པའི་ཁ་ཚིག་བཟོ་སྟེ་བྱིན་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེའི་ཤུལ་ལས་ གཏེར་སྟོན་མཆོག་ སྤ་རོ་སྤང་སྦིས་ས་ལུ་ ལྷོད་དེ་རྡོ་གཅིག་གུར་བཞུགས་ཏེ་བསྒོམ་གནང་བཞུགས་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ རྡོ་འདི་ད་རེས་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་ནང་གི་སྐུ་རྟེན་གཙོ་བོ་གུ་རུ་གསུང་བྱོནམ་བཞུགས་ས་ཨིནམ་སྦེ་བཤད་སྲོལ་འདུག།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད།༢༠༠༨) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་།
Asian Historical Architecture. (n.d.). Ugyen Guru Lhakhang, Paro, Bhutan. Retrieved from https://www.orientalarchitecture.com/index
Bayuel. (n.d.). Pangbisa Ugyen Guru Lhakhang. Retrieved from https://bayuel.com/attractions/pangbisa-ugyen-guru-lhakhang
Footlooseinme. (2018). Tale of Ugyen Guru Lhakhang in Pangbisa. Retrieved from https://footloosein.me/2018/06/21/ugyen-guru-lhakhang/
སྡིག་བཤགས་གསེར་གྱི་སྤུ་གྲི།
༄༅། །སྡིག་བཤགས་གསེར་གྱི་སྤུ་གྲི་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།
བསྟན་རྒྱས་ལྷན་ཁག།
༉ ཧེ་མ་ཚོང་དང་བཟོ་གྲྭ་ལྷན་ཁག་ཟེར་སྡོད་མི་ བསྟན་རྒྱས་ལྷན་ཁག་འདི་ འབྲུག་གི་ལྷན་ཁག་བཅུ་ཐམ་གྱི་གྲས་ལས་གཅིག་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ ལུ་གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་ འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གི་སྐབས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ ལོ་ལུ་ ལྷན་ཁག་ངོ་མ་ཅིག་སྦེ་བཟོ་ཡོདཔ་ད་ མིང་ཡང་ ཚོང་དང་བཟོ་གྲྭ་ ནགས་ཚལ་ལྷན་ཁག་ཟེར་བཏགས་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ སྤྱི་ཟླ་ ༡༠ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༧ ལུ་ གློག་མེ་དང་ས་གཏེར་གྱིས་མ་ཚད་པར་ བསྟན་རྒྱས་ལྷན་ཁག་ཟེར་བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན། བསྟན་རྒྱས་ལྷན་ཁག་འདི་ནང་ མདོ་ཆེན་ཞབས་ཏོག་ཡིག་ཚང་དང་སྲིད་འཆར་སྡེ་ཚན་ ནང་འཁོད་རྩིས་ཞིབ་སྡེ་ཕྲན་ཚུ་མ་རྩས་པའི་ ལས་ཁུངས་བརྒྱད་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ ཚོང་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་དང་བཟོ་གྲྭ་ལས་ཁུངས་ བློ་རིག་རྒྱུ་དངོས་ལས་ཁུངས་ ས་རིག་དང་ས་གཏེར་ལས་ཁུངས་ ནུས་ཤུགས་སླར་འབྱུང་ལས་ཁུངས་ ཆུར་བརྟེན་གློག་ཤུགས་ལས་ཁུངས་ བཟོ་གྲྭ་ཆུང་བ་དང་ནང་བཟོའི་ལས་ཁུངས་ ཉོ་སྤྱོད་ཉེན་སྲུང་ཡིག་ཚང་ཚུ་ཨིན། མདོ་ཆེན་ཞབས་ཏོག་ཡིག་ཚང་གི་འོག་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ བདག་སྐྱོང་དང་དངུལ་རྩིས་སྡེ་ཚན་ མི་སྟོབས་སྡེ་ཚན་ བརྡ་དོན་དང་བརྒྱུད་འབྲེལ་སྡེ་ཚན་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། བསྟན་རྒྱས་ལྷན་ཁག་ནང་ ཐིམ་ཕུག་དང་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ དགེ་ལེགས་ཕུ་ ཀྲོང་གསར་ མོང་སྒར་ བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་མཁར་ཚུ་རྩིས་པའི་ ལུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་དྲུག་ཡོདཔ་ཨིན། བསྟན་རྒྱས་ལྷན་ཁག་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གནས་སྟངས་ཚད་ལྡན་སྦེ་འཛིན་སྐྱོང་འཐབ་མིའི་ལྷན་ཁག་ཅིག་ཨིན། མི་མང་དང་སྒེར་གྱི་ལས་སྡེ་གོང་འཕེལ་གཏང་ཐོག་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གནས་སྟངས་འདི་ཡུན་བརྟན་སྦེ་བཞག་ནི་འདི་ ལྷན་ཁག་འདི་གི་དམིགས་སྐྱེད་ཨིན།
ལྷ་བབས་དུས་ཆེན།
ཟླཝ་ ༩ པའི་ཚེས་ ༢༢ ཀྱི་ཉིནམ་འདི་ བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ སྟེང་ལྷ་ཡུལ་ལས་ འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ལུ་བབས་ཏེ་བྱོན་པའི་ལྷ་བབས་དུས་ཆེན་ཨིན།
དེ་ཡང་ སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྐུ་འཁྲུངས་ཏེ་ བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་ཤུལ་ལུ་ ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་འདི་གཤགས་སོ་ནུག། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡུམ་ལུ་དྲིན་ལན་འཇལ་ནིའི་ཐུགས་བཞེད་ག་དེ་སྦེ་གནང་རུང་ མཛད་ཐབས་ཅིག་གཞན་ག་ནི་ཡང་མ་བྱུང་པར་ལུས་ས་ལས་ ཤུལ་མར་ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་ སྟེང་ལྷ་ཡུལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་གནས་ལུ་ སྐྱེ་བ་བཞེས་ཏེ་བཞུགས་ཡོདཔ་མཁྱེན་ཆི་ནུག།
དེ་ལས་ སངས་རྒྱས་ཁོ་ར་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ ལོ་དྲུག་གི་ཤུལ་ལུ་ དགུང་ལོ་ ༤༡ བཞེས་པའི་ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའམ་ ཧོར་ཟླ་ ༦ པའི་ཚེས་ ༡༥ ལུ་ ལྷ་ཡུལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལུ་ ཡུམ་གྱི་དྲིན་ལན་འཇལ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཆོས་གསུང་པར་བྱོན་ནུག། ཚེས་ ༡༦ ལས་འགོ་བཟུང་སྟེ་ སྐྱེད་ཚལ་ཀོ་བི་ད་རའི་དྲུང་དུ་ དབྱར་གནས་ཟླཝ་གསུམ་བཞུགས་པར་ཞལ་བཞེས་མཛད་དེ་ ལ་བ་དཀར་པོའི་རྡོ་ལེབ་ཀྱི་ཐོག་ལུ་བཞུགས་ཞིནམ་ལས་ ཡུམ་གྱིས་གཙོས་པའི་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་ཚུ་ལུ་ ཆོས་འཁོར་བསྐོར་སྦེ་བཞུགས་ནུག།
དེ་བསྒང་ འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ལུ་ མིའི་འཁོར་དགེ་བསྙེན་ཕ་མ་གཉིས་དང་ དགེ་སློང་ཕ་མ་གཉིས་ཏེ་འཁོར་རྣམ་པ་བཞི་དང་ སྦྱིན་བདག་ཆོས་རྒྱལ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་སོགས་ སངས་རྒྱས་མཇལ་བའི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་པར་ མུན་པའི་བསྐལ་པ་བཟུམ་ཅིག་ནང་སྡོད་དགོཔ་བྱུང་ནུག། ག་ར་གིས་ཉན་ཐོས་མཆོག་ཟུང་གཉིས་ལུ་ཞུཝ་ད་ ཤཱ་རི་བུ་གིས་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་གཟིགས་ཏེ་ སངས་རྒྱས་ལྷ་ཡུལ་ལུ་བཞུགསཔ་མཁྱེན་ཞིན་ན་ རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་ལུ་ ག་ར་གིས་སངས་རྒྱས་ལོག་སྟེ་ མི་ཡུལ་ལུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་བར་འབྱོན་གནང་ཟེར་གསོལཝ་བཏབ་ནུག། ཁོ་གིས་ཡང་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཏེ་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་གིས་ཟླ་ ༩ པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལུ་ ལྷ་ཡུལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལུ་བྱོན་ཞིན་ན་ སངས་རྒྱས་ལུ་གསོལ་བ་བཏབཔ་ད་ སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡང་ ཞག་བདུན་གྱི་ཤུལ་ལུ་འཛམ་བུ་གླིང་ལུ་ ལོག་འབྱོན་ནི་གི་ཞལ་བཞེས་མཛད་གནང་ནུག།
དེ་བཞིན་དུ་སྦེ་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་ཐ་སྐར་ཟླ་བའམ་ཧོར་ཟླ་ ༩ པའི་ཚེས་ ༢༢ ལུ་ མི་ཡུལ་ལུ་འབྱོན་ནི་འབདཝ་ད་ ལྷ་ཡི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ དབུས་སུ་བཻ་ཌཱུརྱའི་བད་སྐས་རིངམོ་ཅིག་དང་ གཡས་ཁ་ཐུག་གསེར་གྱི་བད་སྐས་རིངམོ་ཅིག་ གཡོན་ཁ་ཐུག་ལུ་ དངུལ་གྱི་བད་སྐས་རིངམོ་ཅིག་བཙུགས་སྦེ་ཕུལ་མི་གི་ དབུས་ཀྱི་བད་སྐས་ལས་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ གཡས་ཀྱི་བད་སྐས་ལས་ ལྷ་ཚངས་པ་གིས་རྔ་ཡབ་དཀར་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལུ་བསིལ་ཡབ་ཕུལ། གཡོན་གྱི་བད་སྐས་ལས་མར་ ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ གདུགས་དཀར་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབུ་ལུ་ཕུལ་བཞིན་དུ་ འཁོར་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་ཚུ་གིས་མཆོད་སྤྲིན་དང་བཅས་ཏེ་ གྲོང་ཁྱེར་ཤཱང་ཀ་ཤའི་འགྲམ་དུ་ མེ་ཏོག་ཨུ་དུམ་ཝ་རའི་ནགས་ཚལ་ནང་ འཁོར་ལྷ་དང་མི་ཚུ་ག་ར་འཛོམས་སར་བབས་ཏེ་བྱོན་གནང་ནུག།
དེ་བསྒང་འཁོར་རྣམ་པ་བཞི་དང་ རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ མིའི་གདུལ་བྱ་ཚུ་ག་ར་ དགའ་སྤྲོ་ཚད་མེད་ངང་ལས་ཕེབས་བསུ་དང་ ཕྱག་དང་བསྐོར་བ་གསོལ་འདེབས་དང་ བསྙེན་ཀུར་ཞབས་ཏོག་ཚད་མེད་པར་ཞུཝ་མ་ཚད་ ཉིནམ་དེ་ལུ་ མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་ཚུ་ དགེ་བ་དང་བསོད་ནམས་གསོག་པའི་ དུས་ཆེན་བཟང་པོར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་གནངམ་བཞིན་དུ་ དུས་བཟང་འདི་ལུ་དགེ་སྦྱོར་གྱི་བྱ་བ་ག་ཅི་བསྒྲུབས་རུང་ ཕན་ཡོན་གྱི་འགྱུར་ཁྱད་སྦོམ་ཡོདཔ་ཨིན།
གནམ་ཁ་ལྷ་མོ།
ཞབས་ཁྲ་འཐེན་མི་གནམ་ཁ་ལྷ་མོ་འདི་ ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ཁག་ལས་ཨིན་མས། གནམ་ཁ་ལྷ་མོ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་སྐད་འཐེན་མི་དང་ འཁྲབ་རྩེདཔ་ཅིག་ཨིན། མོ་གིས་སྐྱེས་ལོ་ ༡༢ ལས་སྐད་འཐེན་ནི་འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་དང་  མོ་ར་ དབྱངས་ཅན་ཕུག་ལུ་དཔེ་ཆ་ལྷབ་སྡོད་པའི་སྐབས་ལས་ར་ སློབ་གྲྭའི་གླུ་གཞས་ནང་ལུ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་དེ་ གསོལ་ར་ཡང་ལེ་ཤ་ཐོབ་ནུག། གནམ་ཁ་ལྷ་མོ་གིས་ འབྲུག་གི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི སྐད་འཐེན་མི་ཚུ་ལས་ གླུ་གཞས་མང་རབས་ཅིག་ལྷབ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་གི་ནང་ལས་ཡང་ རང་ལུགས་ཀྱི་གླུ་གཞས་དང་ སྙན་ཆ་ཚུ་མོ་རའི་ ཨ་པ་ལས་ལྷབ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ད་ལྟོ་ཚུན་ཚོད་ཀྱི་རིང་ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་སྐད་འཐེན་མི་་ མིང་གཏམ་དང་སྐད་གྲགས་དེ་ཅིག་ཐོབ་མི་དེ་ཡང་ མོ་རའི་ཨ་པ་དྲིན་ཆེཝ་སྦེ་ཆ་བཞགཔ་ཨིན་མས།
མོ་རའི ལྕོགས་གྲུབ་དང་བསྟུན་ཏེ་ གནམ་ཁ་ལྷ་མོ་གིས་གཟེངས་བསྟོད་ཀྱི་གསོལ་ར་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༦ ལུ་ རང་ལུགས་ཀྱི་སྐད་འཐེན་མི་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར་དང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ལུ་ གློག་བརྙན་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་ནང་ལས་ མོ་སྐད་འཐེན་མི་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར། མཇུག་ར་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལུ་ གློག་བརྙན་གྱིབ་མ་ནང་ལས་མོ་སྐད་འཐེན་མི་ དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར་ཐོབ་ནུག།
རྒྱབ་རྟེན།
འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་(༢༠༢༠) འབྲུག་གི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་ངོམ།
སྦས་གླང་བྲག།
སྦས་གླང་བྲག་གནས་འདི་ དབང་འདུས་རྫོང་ཁག་ཀ་བཞི་རྒེད་འོག་ ནང་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། སྦས་གླང་བྲག་འདི་བྱག་གཟར་དྲགས་ཀྱི་ས་གནས་ཅིག་ནང་ལུ་ཆགས་ཡོདཔ་དང་ གནས་འདི་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དགུང་ཞག་བདུན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལུ་བཞུགས་པའི་གནས་རྩ་ཅན་ཅིག་ཨིནཔས། གནས་དེ་ཁར་འགྱོ་དགོ་པ་ཅིན་ དབང་འདུས་ཆུ་འཛོམས་ས་ལས་ཟངས་སྟེང་ཁ་ཚུན་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༢༤ འགྱོ་དགོཔ་དང་། དེ་ཁ་ལས་ རྐང་སྟོང་སྦེ་ཆུ་ཚོད་ ༢ དེ་ཅིག་འགྱོ་དགོཔ་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། ༢༠༡༠) ས་གནས་འདི་ རྒྱ་མཚོ་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར ༢༦༣༦.༡༤༧ དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་དང་ ས་གནས་དེ་་ཁར་འགྱོ་བའི་ལམ་ཁར་ནགས་ཚལ་ཚུ་ག་ནི་བ་མཛེས་ཆ་དང་ལྡནམ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།
སྦས་གླང་བྲག་གི་གནས་འདི་ གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༡༧ ཤོགས་གྲངས་ ༡༢༠) ནང་དང་འཁྲིལ་བ་་ཅིན་ “སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་གནས་དེ་ཁར་སྒྲུབ་པ་གནང་ཞུགས་པའི་སྐབས་ དེ་ཁའི་གནས་ཀྱི་བདག་པོ་ལྷ་བཙན་གླང་བྲགཔ་འདི་གིས་ གླང་དམར་ནག་ཅིག་ལུ་སྤྲུལ་སྟེ་ གནོད་པ་བཀལ་བར་འོང་བའི་སྐབས་ སློབ་དཔོན་གྱིས་ པད་བྱུང་རྡོ་རྗེ་གུར་ལྡན་གྱི་སྐུར་བཞེངས་ཞིནམ་ལས་བཏུལ་གནངམ་མ་ཚད་མིང་ཡང་ དགེ་བསྙེན་གླང་བྲག་པ་ཟེར་བཏགས་གནང་ནུག།” ཟེར་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་གིས་གནས་དེ་ཁར་ མ་འོངས་ལས་ཅན་གྱི་གདུལ་བྱ་གི་དོན་ལུ་ གསང་བའི་གཏེར་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་ཡང་སྦ་གནང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པསསྦས་གླང་བྲག་གི་གཡུས་ཚན་ལས་མཚངས་པ་དབང་རྒྱལ་གྱིས་ ཁོ་རའི་ཕ་མེས་ཀྱི་བསྒང་ལས་ར་གནས་འདི་གི་གདོང་ཁར་ ལྷ་ཁང་ཅིག་བཞེངས་ཏེ་ཕ་རྒྱུད་བུ་རྒྱུད་སྦེ་བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་སྡོད་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ བར་སྐབས་ཅིག་ལས་ལུང་བསྟན་སྤྲུལ་སྐུ་གིས་ འགོ་འདྲེན་མཛད་ཐོག་ལས་ཧེ་མ་གི་ལྷ་ཁང་འདི་ བཤིག་སྟེ་ད་ལྟོ་ཡོད་མི་ཐོག་གཉིས་འབད་མི་ལྷ་ཁང་འདི་གསར་བཞེངས་གནང་སྟེ་དར་རྒྱས་སུ་མཛད་གནང་བཞིན་པ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། (གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ༢༠༡༧)
གྲག་བྲག་གནས་དེ་ བར་སྐབས་ཅིག་ལུ་ཉམས་ཏེ་མིང་ཚམ་ཅིག་ལུ་གྱུར་ཡོད་རུང་ གྲུབ་དབང་རྟོགས་ལྡན་ཤཱཀྱ་ཤྲཱི་གིས་ བླ་མ་བསོད་ནམས་བཟང་པོ་ལུ་འཚོལ་དགོ་པའི་བཀའ་གནང་མི་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ བླ་མ་མཆོག་གིས་ཡང་ ལུང་བསྟན་སྤྲུལ་སྐུ་གིས་འཚོལ་དགོ་སྦེ་གསུངས་གནང་ནུག། སྤྲུལ་སྐུ་མཆོག་གིས་ ཞིབ་འཛོལ་མཛད་དེ་བླམ་ལུ་ཞུ་རུང་ ག་ནི་ཡང་འབད་མ་ཚུགས་པར་ལུས་ནུག། ཨིན་རུང་ སྤྲུལ་སྐུ་མཆོག་གིས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ ལུ་ བྱ་བྲལ་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་གདན་འདྲེན་ཞུ་སྟེ་ སྒྲུབ་ཁང་ནང་བཞུགས་ཏེ་ག་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གི་གནས་གླང་བྲག་འཁྲུལ་མེད་ཨིན་པའི་ངོས་འཛིན་མཛད་གནང་ནུག། (དད་པའི་ས་བོན། ༢༠༡༠)གནས་དེ་ཁའི་ལྷ་ཁང་ནང་དང་ ལྷ་ཁང་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུ་ཡང་ ལྷ་ཁང་ནང་གི་བྱག་གི་འོག་ལུ་གུ་རུའི་ཕྱག་ཐམ་དང་ སྒོ་སྲུང་སྡིག་པ་རཱ་ཛ་ དེ་ལས་ མཐོ་རིས་ཀྱི་ལམ་ཨིན་ཟེར་མི་ཚུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་དང་། ལྷ་ཁང་གི་གསེར་ཏོག་གི་ལྟག་ལུ་ཡོད་པའི་བྱག་གི་ལོག་ལུ་གུ་རུའི་ཞབས་རྗེས་དང་དེ་གི་གཡོན་ཧོངས་ལུ་རལ་གྲི་གཅིག་ཡང་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རུང་ དེ་གིས་ཡོན་ཧོངས་ལུ་ རྡོའི་འཆི་མེད་ཚེའི་བུམ་པ་དང་འོག་ལུ་རྡོའི་དུང་དཀར་ཆ་གཅིག། དེའི་འོག་ལུ་ཚེ་བུམ་ལས་བྱོན་པའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་ཚེ་ཡི་ཆུ་རྒྱུན་དང་ གླང་གི་ལྕེ་ཚུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན་(གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༡༧ ཤོག་གྲངས་ ༡༢༡) ནང་བཀོད་མི་ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན “གནས་འདི་ཁར་གྲུབ་ཆུ་ཕོ་མོ་ཟེར་སྦས་གླང་བྲག་གནས་ཀྱི་མགུ་ལས་ཡར་རྐང་ཐང་སྦེ་ཉིན་ཕྱེད་དེ་ཅིག་འགྱོཝ་ད་ དར་འཕྱར་ལ་ཟེར་ས་ལྷོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ དུམ་གྲ་ཅིག་ལས་མར་བབས་འགྱོཝ་ད་ གྲུབ་ཆུ་ཕོ་མོ་གཉིས་མཇལ་ནི་འདུག། ཨཔ་རྒྱན་མཚན་ (༢༠༡༧ ལོ་༥༤) གྱིས་བཤད་མི་ནང་ ཧེ་མ་ས་གནས་དེ་ཁར་སྒྲུབ་པ་གནང་ཞུགས་མི་བླམ་དཔལ་སྒྲོན་གྱིས་བཏོན་གནངམ་ཨིན་པའི་ཁར་དེ་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་ཆུ་གཞན་རྩ་ལས་ར་མེད་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་པས། གྲུབ་ཆུ་ཡོད་ས་ལས་ཕར་དུམ་གྲ་ཅིག་འགྱོདཝ་ད་ ཁྱིམ་གྱི་རྩིག་ཤུལ་ཅིག་ཡོད་མི་འདི་བླམ་དཔལ་སྒྲོན་གྱི་བཞུགས་ས་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་པས།” TheBhutanese (གནམ་ལོ་མེད ༢༠༡༨) འབད་བ་ཅིན་སྦས་གླང་གྲག་གནས་འདི་ཚུ་བྱིན་རླབས་ཅན་ཡོད་ནི་འདི་གིས་ ལོ་ཨ་རྟགས་ར་དད་པ་ཅན་གྱིས་མི་བརྒྱ་ལྷག་གཅི་གནས་འཇལ་བར་འོང་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༠) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང།
ཚེ་རིང་བཀྲ་ཤིས (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༧) གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ཐིམ་ཕུག། སྲོལ་འཛིན་ལས་ཁུངས།
ཀྲི་ཨེན་དཔར་སྐྲུན་ཁང་།