cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
འདས་ལོག་ཀརྨ་དབང་འཛིན།
༉ འདས་ལོག་ཀརྨ་དབང་འཛིན་གྱི་རྣམ་ཐར་འདི་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་གིས་ གློག་བརྙན་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ མི་མང་ལུ་རྒྱང་མཐོང་དང་ཡོངས་འབྲེལ་ཐོག་ལས་སྤེལ་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། རྣམ་ཐར་འདི་མི་ག་ར་གིས་ ཀི་དེབ་ནང་མཇལ་མ་ཚུགས་རུང་ གློག་བརྙན་ནང་་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་ ཧ་གོ་ཚུགསཔ་སྦེ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ གློག་བརྙན་ལྟ་མི་ཚུ་ཡང་ ངོ་མ་སྦེ་དམྱལ་བ་ཚ་གྲང་ནང་ལྷོད་ཡོདཔ་བཟུམ་མའི་སྣང་བ་ཡང་ཤར་ཚུགསཔ་ལས་ དམ་པའི་ཆོས་ལུ་དད་པ་དང་ཡིད་ཆེས་མེད་མི་ཚུ་ཡང་ རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ལུ་དད་པ་དང་མོས་གུས་བསྐྱེད་ཚུགསཔ་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཚེ་ད་རེས་དགེ་སྡིག་ཀྱི་ལཱ་ག་ཅི་ར་འབད་རུང་ ཚེ་ཤུལ་མ་རང་གིས་འབད་བའི་ལཱ་དཀར་ནག་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ དེམ་ཅི་མྱོང་དགོཔ་ཨིན་པས་ཟེར་ མི་ཚུ་གིས་ཡིད་ཆེས་ཡང་འདྲོངས་ཏེ་འདུག། འདས་ལོག་ཀརྨ་དབང་འཛིན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཐར་པའི་ལྕགས་ཀྱུ་བཞུགས་སོ་ (སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ཤོག་གྲངས་ ༡-༡༣༥) ནང་ ཀརྨ་དམང་འཛིན་འདི་ ལྷོ་བྲག་ལུང་གསུམ་གྱི་དབུས། དགེ་བཅུ་ལུང་པའི་ཕུ། ཀུན་དགའ་གླིང་ཟེར་བའི་དགོན་པ་ནང་ ཡབ་བླ་མ་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་དང་ ཡུམ་དཔོན་ས་ཚེ་རིང་ཆོས་འཛོམས་གཉིས་ཀྱི་སྲསམོ་སྦེ་སྐུ་འཁྲུངས་ནུག།
མོ་ར་ ཆུང་ཚེ་མི་བསྒང་ལས་ར་ ཆོས་བསྒྲུབ་ནི་ལུ་ག་ཅི་དེ་སྤྲོ་བ་སྦོམ་ཡོད་མི་ཅིག་འབད་རུང་ ཐབས་ར་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་རྐྱབ་དགོཔ་བྱུང་ནུག། མོ་ར་ཆོས་ཅིག་བསྒྲུབ་མི་ཚུགས་ནི་མས་ཟེར་ བློ་སེམས་ཕམ་པའི་ངང་ལུ་ར་བཞུགསཔ་ད་ ཆོས་ཀྱི་ལས་འཕྲོ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ གྲུབ་ཐོབ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་མི་གཅིག་དང་ཕྱད་དེ་ བླ་མའི་བཀའ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དེ་ ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་སྦེ་བསྒོམས་ཏེ་བཞུགསཔ་ད་  ཉིནམ་ཅིག་གི་ཚེ་ མོ་ར་བདེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་སྡོདཔའི་བར་ན་ར་ ཚེ་ལས་འདས་སོ་ནུག། ཚེ་ལས་འདས་སོ་ཡི་ཟེར་སླབ་ས་ཅིག་རུང་ ཚེ་སྔོན་མའི་ལས་འཕྲོ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ དམྱལ་བ་ཚ་དམྱལ་ ༨ དང་གྲང་དམྱལ་ ༨ ནང་ལྟ་བཤལ་ལུ་བྱོན་དོ་བཟུམ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ དཀའཝ་སྦོམ་ར་སྤྱད་དགོཔ་མ་བྱུང་པས། དམྱལ་ཁམས་ ༡༨ ག་ར་བསྐོར་ཚར་ཏེ་ ལོག་ཧེ་མའི་སྐུ་གཟུགས་ཐོག་ལུ་ར་ གསོན་པོ་སྦེ་འོང་ཚུགསཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་མཚན་ཡང་འདས་ལོག་ཀརྨདབང་འཛིན་ཟེར་གསོལ་ནུག།
འདས་ལོགམ་གིས་གཟིགས་སྣང་ནང་ དམྱལ་བ་ནང་སྐྱེས་མི་ཚུ་ སྡུག་བསྔལ་མྱོང་མི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ར་ གསོན་པོ་སྦེ་རང་དབང་ཡོད་པའི་སྐབས་ རོགས་ལུ་ཤོབ་སླབ་ ཨརཝ་བརྐུ་ སེམས་ཅན་ཚུ་དམར་གསད་འབད་བའི་རྣམ་སྨིན་ཨིནམ་སྦེ་མཇལ་ནུག། དམྱལ་བ་ནང་སྐྱེས་མི་ཚུ་  ག་ར་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ལུ་སྡོད་པའི་རིང་ སྡིག་པའི་ལཱ་འབད་ཡོད་པའི་ལས་འཁོར་འོངམ་ད་ ལས་འདི་ཚུ་མ་དག་ཚུན་ཚོད་ དམྱལ་བ་ནང་ལོ་ཁྲི་དང་དུང་ཕྱུར་སྦེ་ དཀའཝ་སྤྱད་དགོཔ་དང་། ལས་དེ་མ་དག་ཚུན་ཚོད་ དམྱལ་བ་ལས་གཏང་ཐབས་མེདཔ་ཨིན་པས། མོ་ར་ ཚ་དམྱལ་ ༨ དང་གྲང་དམྱལ་ ༨ དེ་ཚུ་ག་ར་བསྐོར་ཚར་ཏེ་ མཇུག་ལུ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཨིན་མི་ གཤིན་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་ ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་སྤྲུལ་པ་ཨིན་མི་འདྲེ་ནག་ཅུང་ དེ་ལས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཨིན་མི་ལྷ་དཀར་པོ་ཚུ་དང་མཇལ་ནུག། མོ་ར་གཤིན་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གིས་ འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ལུ་ལོག་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་འགྱོ་དགོ་པའི་བཀའ་གནངམ་ལས་ མོ་ར་ལོག་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ལུ་ ཧེ་མའི་སྐུ་གཟུགས་དེ་ལུ་ར་ གསོན་པོ་སྦེ་བཞེངས་ཏེ་ དེ་ཁར་འཛོམས་མིའི་ཚུ་ལུ་ ལས་དགེ་སྡིག་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་རྨིན་ཚུ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་བཤད་བྱིནམ་ལས་ དེ་ཁར་འཛོམས་མིའི་མི་ཚུ་ཡང་ རང་བཞིན་གྱིས་སྦེ་དམ་པའི་ཆོས་ལུ་ དད་པ་དང་མོས་གུས་སྦོམ་བསྐྱེད་དེ་བློ་སེམས་ཆོས་ལུ་གྱུར་ ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཡོདཔ་ཨིན་པའི་བརྩི་མཐོང་བསྐྱེད་དེ་ མི་ཚུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་མི་མང་རབས་ཅིག་ཐོན་ནུག། གཤིན་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ལྟར་དུ་ འདས་ལོག་མོ་ར་གངས་ཁྲོད་རི་ཁྲོད་བསྒྱིམས་ཏེ་ དམ་པའི་ཆོས་འདི་སྔར་བ་ལྷགཔ་སྦེ་བསྒྲུབ་པར་བྱོན་ཡོདཔ་སྦེ་བཀོད་དེ་འདུག།
འདས་ལོག་ཀརྨ་དབང་འཛིན་གྱི་རྣམ་ཐར་འདི་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ ང་བཅས་མི་ཚུ་གིས་གཙོ་བོ་ར་ ལས་དགེ་སྡིག་གཉིས་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ར་ངོ་ཤེསཔ་དང་ ལས་དགེ་བ་འབད་བ་ཅིན་ དེའི་ཕན་ཡོན་དང་། ལས་སྡིག་པ་འབད་བ་ཅིན་ དེའི་ཉེས་དམིགས་འདི་ཚུ་མྱོང་ར་མྱོང་དགོཔ་ལས་ ཚེ་ད་རེས་ཐོབ་པར་དཀའ་བའི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་འཐོབ་ད་ ག་དེ་དྲག་དྲག་ སྡིག་པའི་ལཱ་འདི་སྤང་དགོཔ་དང་ ནམ་ར་འབད་རུང་ སྡིག་པའི་ལཱ་འདི་འབད་ནི་འབདཝ་ཅིག་ ད་ལྟོ་ཁོ་གིས་ས་གོ་ནང་ང་ར་ཨིན་པ་ཅིན་ སེམས་ལུ་སྡུག་བསྔལ་ག་བཟུམ་མྱོང་འོང་ག་ཟེར་ བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་དགོ་ནི་འདི་གལ་ཆེཝ་ཨིནམ་མཁྱེན་ཏེ་ ནམ་ར་འབད་རུང་ ལཱ་ག་ཅི་ར་བརྩམས་རུང་ བདག་གཞན་མཉམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཐོག་ལས་འབད་བ་ཅིན་ ཚེ་ད་ལྟོ་དགའ་བ་ལུ་ཚེ་ཕྱི་མ་སྐྱིད་ཟེར་གསལ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན།
ཀུན་བཟང་འཕྲིིན་ལས (༢༠༠༢) འདས་ལོག་ཀརྨ་དབང་འཛིན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཐར་པའི་ལྕགས་ཀྱུ་བཞུགས་སོ ཕུན་ཚོགས་གླིང ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང
འབྲུག་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཤིང་།
ཙནྡན་ཤིང་འདི་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཤིང་ཨིན། ཤིང་འདི་ལུ་གཞན་ཡང་ འབྲུག་གི་ཙནྡན་ཤིང་ཡང་ན་ ཧི་མཱ་ལ་ཡ་གི་ཙནྡན་ཤིང་ཟེར་ཡང་སླབ་སྲོལ་ཡོད་། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་སྔོན་དང་ཕུ་ བོད་མི་ཚུ་གིས་ ལྷོ་མོན་ཙནྡན་ལྗོངས་ཟེར་སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། འབྲུག་མི་ཚུ་གིས་ ཙནྡན་ཤིང་འདི་བྱིན་ཅན་ཅིག་སྦེ་བརྩི་འཇོག་འབདཝ་ལས་ གུས་བཀུར་གྱི་ཐོག་ལས་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། འབྲུག་ལུ་ཡོད་པའི་ཙནྡན་ཤིང་མང་ཤོས་ར་ གཏམ་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མི་ཙང་ཙ་ར་ཨིནམ་ལས་ འདི་ཚུའི་ལོ་རྒྱུས་ལེ་ཤ་བཤད་ནི་ཡོད། ཤིང་འདི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཤིང་ཨིན་པའི་གུར་ གཞན་ཡང་ལོ་རྒྱུས་དང་འདྲེས་བའི་ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་སའི་ཡུལ་ངོ་མ་ཅིག་ལུ་གྱུར་ཡོདཔ་ཨིན། འབྲུག་ལུ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ཙནྡན་ཤིང་གསུམ་ཡོད་ས་ལས་ གཅིག་དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་སྦས་ཡུལ་གླང་བྲག་ལུ་ཡོདཔ་དང་ གཅིག་ཐིམ་ཕུག་སྤང་རི་ཟམ་པ་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་བཟུམ་སྦེ་ གཅིག་འདི་བུམ་ཐང་སྐུར་རྗེས་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན། ལོ་རྒྱུས་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ཤིང་ཆེན་འདི་ཚུ་ག་ར་ དུས་རབས་ ༨ པའི་ནང་ ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༦༡༦ ལོར་ དཔལ་འབྲུག་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྐྱབས་མགོན་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་རྣམ་གཉིས་ འབྲུག་ལུ་འབྱོན་པའི་སྐབས་ ཕྱག་འཁར་སྦེ་བསྣམས་བྱོན་པའི་འཁརཝ་ལས་ ཞལ་ལག་རྒྱས་ཏེ་སྐྱེས་ཡོདཔ་སྦེ་བཤད་སྲོལ་འདུག། ཤིང་འདི་སའི་ཆགས་ཚུལ་རྩུབ་དྲགས་དང་རང་རོང་ཚུ་ནང་ སྒྲིང་སྒྲི་དང་ཕྲང་ཏང་ཏ་སྦེ་སྐྱེས་མི་འདི་ མཉམ་ཆུང་དང་དྲང་བདེན་ དེ་ལས་སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་ཚུལ་སྟོན་པའི་དོན་ཨིན་པས། ཙནྡན་ཤིང་འདི་མང་ཤོས་ར་ས་ཆའི་མཛེས་རྒྱན་དང་ལྷག་པར་དུ་ དྲི་ཞིམ་པའི་བསང་གཏང་ནི་ལུ་དམིགས་ཏེ་ རྫོང་གཞི་དང་ལྷ་ཁང་ དེ་ལས་བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་ས་གནས་ཚུ་ནང་བཙུགས་སྲོལ་ཡོད། ཙནྡན་ཤིང་འདི་ཚུ་ ཧི་མཱ་ལ་ཡའི་ལུང་གཤོང་ནང་མཐོ་ཚད་མི་ཀྲར་ ༡༨༠༠-༣༥༠༠ གི་བར་ན་སྐྱེཝ་མ་ཚད་ ཤིང་འདི་ལུ་ ཉི་དྲོད་འབོར་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་དགོཔ་ཨིན། གཞན་ཡང་ཚ་དྲོད་དང་ཆར་ཆུ་ལྡན་པའི་ནགས་ཚལ་ཚུ་ནང་ཡང་སྐྱེས་བཏུབ་ཨིན། ཙནྡན་ཤིང་འདི་བྱཱར་ཧོན་དགུན་ཧོན་གྱི་ཤིང་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ མཐོ་ཤོས་ར་མི་ཊར་ ༤༥ གི་རྩིས་རིངམོ་འགྱོཝ་མ་ཚད་ ཤིང་སྡོང་གི་རྒྱ་སྐྱེད་སྦོམ་ཚད་ སེན་ཊི་མི་ཊར་ ༩༠ དེམ་ཅིག་ལུ་རྒྱསཔ་ཨིན། ཤིང་གྱི་རྩེ་མོའི་དབྱིབས་ཡང་ ཀོང་དབྱིབས་ཅན་སྦེ་འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཤིང་འདི་གི་པགས་ཀོ་གི་ཚོས་གཞི་རྒྱ་སྨུག་སྦེ་ཡོད་པའི་ཁར་ སྲ་ཀྲག་འབད་ཞིན་ན་་ཐུར་ཐིག་གི་རྣམ་པ་སྦེ་བཤུབ་འགྱོཝ་ཨིན། ཤིང་འདི་གི་ཞལ་ལག་ཚུ་མང་ཤོས་ར་ ཕྱ་སི་སི་དང་ཆུང་ཀུ་སྦེ་ཡོད་པའི་གུར་ རྟས་ལྕག་གི་སྤྱི་ཏོག་བཟུམ་འོངམ་ཨིན། ཙནྡན་ཤིང་གི་ཀོང་ཙེ་རྡོག་མ་ཚུ་ སྤྱི་ཟླ་ ༢-༣ པའི་བར་ན་ཐོན་ཞིནམ་ལས་ སྤྱི་ཟླ་ ༥-༦ བར་ན་ སོན་ཚུ་ཚོཔ་ཨིན། ཙནྡན་གྱི་ཤིང་ཞྭའདི་ཁ་དོག་སྐྱ་སེར་སྦེ་ཡོད་པའི་ཁར་ས་ཀྲག་ཀྲ་དང་ཚེ་ཅན་ཅིག་ཨིན། ཙནྡན་ཤིང་གི་ཤིང་ཆས་ཚུ་ དྲིམ་ཞིམ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་ཡོད་པའི་ཁར་ ཁྲ་རིས་ཕྲང་ཏང་ཏ་ཡོད་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཤིང་འདི་གི་ར་ཏོ་ལས་བཏོན་པའི་ སྣུམ་འདི་གིས་སྨན་བཟོ་སྐྲུན་འབད་ཞིནམ་ལས་ རྨ་གཉན་རྒྱས་མི་དང་རྨ་ཚུ་སྨན་བཅོས་འབད་ནི་ལུ་ཡང་ ཕན་ཐོགས་སྦོམ་ཡོདཔ་ཨིན། (UWICER, 2018)
ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ།
༉ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་ མངའ་འོག་ལུ་ཡོད་པའི་ ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སྲོབ་གྲྭ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལུ་གཞི་བཙུགས་གནང་ནུག།    མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ གཞི་བཙུགས་འབད་དགོ་མི་འདི་ཡང་  རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚད་ནང་ དོ་འགྲན་ འབད་དེ་ སྤུས་ཚད་ཅན་གྱི་གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ བྱིན་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་མས། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ནང་ལུ་ དུས་རྒྱུན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་པ་ ༩༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་དང་ འཕྲོ་མཐུད་ཤེས་ཡོན་སྦྱང་མི་སློབ་ཕྲུག་ ༡༥༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ སྒེར་གྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ འགོ་དང་པ་ཨིན་མས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལུ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་ལས་ ཐོན་རིམ་དང་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཚུ་ མཐར་འཁྱོལ་ཡོདཔ་དང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སློབ་ཕྲུག་ཚུ་ཡང་ འཛུལ་ཞུགས་འབད་ཞིནམ་ལས་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ སྔར་བ་ལྷགཔ་སྦེ་གོང་འཕེལ་སོང་ནུག།  སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་ལས་ གནང་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ནང་ལུ་ འཕྲོ་མཐུད་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ལས་རིམ་ཡང་ འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག།
མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་འཕྲོ་མཐུད་ཤེས་ཡོན་ལས་རིམ་འདི་ དམིགས་བསལ་གྱི་སྤྲོ་བ་ཡོད་མི་ཚུ་གིས་རྒྱུད་ལུ་ ཤེས་ཡོན་གོང་འཕེལ་བཏང་ནིའི་ དོན་ལུ་ ཕྱི་རུ་ལྷབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དུས་རྒྱུན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་པ་འདི་ཚུ་ གཙུག་ལག་ཤེས་ཚད་ ལོ་གསུམ་སློབ་སྦྱོང་འབད་དགོཔ་དང་ འཕྲོ་མཐུད་ ཤེས་ཡོན་སྦྱང་མི་ཚུ་གིས་ སློབ་སྡེ་རེ་རེ་ནང་ སློབ་ཚན་གསུམ་དང་ བཞི་རེ་སྦྱང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (ལོ་མེད་) en.m.wikipedia.org ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ ས་གནས་ སྔགས་པའི་ཕུག་ ཟེར་ས་ལུ་ ས་གཞི་ཨེ་ཀར་ ༢༥ དེམ་ཅིག་ཡོད་ས་ལུ་ ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ ཐིམ་ཕུག་རྫོང་ཁག་གི་ ས་གནས་མཐའ་ཟུར་ཅིག་ལུ་ཡོདཔ་དང་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཐིམ་ཕུག་ལས་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༧ གི་ ས་ཁ་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥-༢༠༡༦ ཤེས་ཡོན་གྱི་ལོ་ལུ་ སློབ་སྦྱོང་ལས་རིམ་ཚུ་ཡང་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་ཚོང་འབྲེལ་བདག་སྐྱོང་དང་ གཙུག་ལག་ གཞི་རིམ་ཚོང་རིག།  དེ་ལས་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་གྱི་རིག་རྩལ་ ཨིང་སྐད་དང་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་། གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཨིང་སྐད་དང་རྫོང་ཁ་ དེ་ལས་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་གྱི་གློག་རིག་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (ལོ་མེད་) https://www.rtc.bt/index.php/aboutrtc/mission-and-vision དེ་ནང་འབད་བ་ཅིན་ འབྲུག་ལུ་ཤེས་རིག་གི་སྤུས་ཚད་ ལེགས་ཤོམ་བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སློབ་སྟོན་ཐབས་ཤེས་ལག་ལེན་ཐབས་ཏེ་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་གི་རྒྱུད་ལུ་ བློ་རིག་གོང་འཕེལ་བཏང་སྟེ་ མི་ཚེ་དོན་དང་ལྡན་ཡོདཔ་བཟོ་ནི། དེ་ལས་ གཙུག་སྡེ་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་འབད་དེ་ ཞབས་ཏོག་ལེན་མི་ཚུ་ སྤུས་ཚད་ཅན་བཟོ་ནི་དང་། ཤེས་རིག་གི་ ཐབས་ཤེས་གསརཔ་འདི་ལུ་ སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ་ མི་ཚེ་ལེགས་བཅོས་འབད་དེ་ དགའ་སྐྱིད་དང་ལྡནམ་བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ དམིགས་གཏད་བསྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་འཆར་སྣང་འདི་ སློབ་སྦྱོང་པ་ཚུ་གི་རྒྱུད་ལུ་ མཆོག་གྱུར་གྱི་ཤེས་ཡོན་ཐོབ་སྟེ་ མི་ཚེ་མཐར་འཁྱོལ་ཅན་དང་ རང་མགོ་རང་འདྲོང་སྡོད་ཚུགསཔ་བཟོ་སྟེ་  བློ་གཏད་ཚུགས་པའི་ མི་ཁུངས་གྱུར་ནི་ལུ་བརྩོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ། (ལོ་མེད) en.m.wikipedia.org
དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་།
དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་།
དཤཻཾ་དུས་སྟོན།
དེ་ཡང་ དཤཻཾ་དུས་སྟོན་འདི་ སྔོན་མ་སྲིན་པོ་རཀྟ༌བིཛ་བཏུལ་ནི་གི་དོན་ལུ་ ལྷ་མོ་དུརྒ་གིས་ལྷ་མོ་ནག་མོ་ལུ་སྤྲུལ་པའི་ཉིནམ་དང་ རྒྱལ་པོ་རམ་གྱིས་ ལངྐའི་རྒྱལ་པོ་ར་ཝན་བཏུལ་བའི་ཉིམ་དེ་ལུ་དཤཻཾ་གི་དུས༌སྟོན༌སྦེ་བརྩིཝ་ཨིན།
དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ལྷ་ཁང་དང་རྫོང་གཞིས་ཚུ་མང་ཤོས་ར་སྔོན་བྱོན་དགེ་བ་གོངམ་ཚུ་གིས་ ལུང་བསྟན་དང་བསྟུན་ཏེ་བཞེངས་གནང་མི་ཙང་ཙ་ཨིན་མས། དེ་བཟུམ་སྦེ་དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་ཡང་དད་པའི་ས་བོན་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༡༣ ཤོག་གྲངས་ ༢༡༧) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ "ཟབ་དོན་ལྷུན་གྲུབ་རྩེའམ་དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་འདི་ སྤྱ་ལོ་ ༡༧༡༥ ལུའམ་རབ་བྱུང་ ༡༢ པའི་ཤིང་ལུག་ལོར་ སྡེ་སྲིད་ཁྲི་རབས་བརྒྱད་པ་སྡེ་པ་རྒྱ་བོའམ་འབྲུག་རབ་རྒྱས་ཀྱི་དབུ་བླ་ མཁས་གྲུབ་བསྟན་འཛིན་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བཞེངས་གནང་ནུག།" ཟེར་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་  ལྷ་ཁང་གི་ཁྱིམ་ཐོག་དང་ལྡེབས་རིས་ དེ་ལས་ཐང་ཀ་ཚུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ གི་ལོ་ལུ་ རླུང་འཚུབ་ཀྱི་གནོད་སྐྱེན་བཀལ་ཡོདཔ་པའི་ཤུལ་ མཇུག་ར་ ༢༠༢༠ གི་ལོ་ལུ་ ལོག་ཉམས་བཅོས་འབད་གནང་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
དཤཻཾ་དུས་སྟོན།
ཧེ་མ་ སྲིན་ཡུལ་ལངྐ་ལུ་ སྟོབས་དང་དཔུང་ཆེ་ཞིང་ རྫུ་འཕྲུལ་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོ་ ལངྐ་མགྲིན་བཅུ་ཟེར་གཟུགས་གཅིག་ལུ་ དབུ་བཅུ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ དབུས་ཀྱི་རྟ་མགོ་མ་བཅད་ཀྱི་བར་ན་ ལྷ་དབང་ཕྱུག་ལས་མི་འཆི་བའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་མི་ཅིག་བྱུང་ནུག།
དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་།
དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་འདི་ནང་ལུ་ དད་ཅན་གྱི་མི་སེར་ཚུ་གིས་སྐྱབས་འཚོལ་སའི་ནང་རྟེན་ཚུ་ཡང་ སྤྱིར་བཏང་ ལྷ་ཁང་དང་རྫོང་གཞིས་ཚུ་ནང་ལུ་ གདན་ས་བཅགས་གནང་མི་དང་ལུང་བསྟན་གནང་མི་ དེ་ལས་ས་གནས་འདི་ཁའི་གནས་བདག་ཚུ་གི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་བཙུགས་སྲོལ་ཡོདཔ་བཟུམ་སྦེ ལྷ་ཁང་གི་འོག་ཐོག་ལུ་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་ སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་  དེའི་གཡས་ཧོངས་ལས་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་དང་ གཡོན་ལས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ ཚེ་རིང་མ་དང་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་ དེ་ལས་དཔལ་ཡེ་ཤེས་མགོན་པོའི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་ཡང་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ལྷ་ཁང་གི་སྟེང་ཐོག་ལུ་ཡོད་པའི་མགོན་ཁང་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྫོང་ཁག་ ༢༠ ག་ཆོས་སྲུང་ག་ར་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ འདི་གིས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཏེ་ཡོད་པའི་བརྡ་མཚོན་སྟོནམ་ཨིན་མས།
དཤཻཾ་དུས་སྟོན།
རྒྱལ་ཁབ་མི་ཐི་ལཱ་ཟེར་ས་ལུ་ རྒྱལ་པོ་ཛ་ནག་ཟེར་མི་ཅིག་དང་ དེའི་སྲས་མོ་མཚར་སྡུག་ཅན་སཱི་ཏཱ་ ཟེར་མི་ཅིག་བྱུང་ནུག། དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་རྒྱལ་པོ་(དཤ་ར་ཐ) ཤིང་རྟ་བཅུ་པ་ཟེར་མི་ཅིག་བྱུང་ནུག། རྒྱལཔོ་དེ་ལུ་ བཙུན་མོ་ཀཽཤ་ལྱཱ་ ཀཻ་ཀེ་ཡི་ སུ་མིཏྲ་གསུམ་ཡོད་མི་དེ་ཚུ་ལས་ སྲས་ཤྲཱི་རཱམ་ཙནྡྲའམ་དགའ་བྱེད། བྷ་རཏ། ལཀྵ་མཎ། ཤཏྲུ་ཧ་ན་བཅས་བཞི་འཁྲུངས་ནུག་ རྒྱལ་པོ་འདི་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཨ་ཡཱོ་དྷ་ཟེར་ས་ལུ་ཨིན།
དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་།
ལྷ་ཁང་འདི་ནང་ལུ་ རང་ཟླ་ ༦ པའི་ཚེས་ ༢༢ ལས་འགོ་བཟུང་སྟེ་ཉིན་གྲངས་ ༩ གི་རིང་ལུ་ཁག་ཆེ་བའི་རིམ་གྲོ་ཚུ་གཏང་སྲོལ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ རྒྱལ་པོའི་བསྟན་མདོས། ལྷ་མོའི་བསྟན་མདོས། ཚེ་རིང་མའི་བསྟན་མདོས་དང་ གནས་རྟེན་བཅུ་དྲུག་གི་མཆོག་ག་ཚུ་གནང་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། མདོར་བསྡུས་བ་ཅིན་ དབང་འདུས་རྩེ་འདི་འབྲུག་གི་ཆོས་སྲུང་ཡོངས་རྫོགས་བཞུགས་ཏེ་ཡོད་སའི་ལྷ་ཁང་གཅིག་འབདཝ་ལས་ རྩ་ཅན་ཅིག་ཨིན་པས།
དཤཻཾ་དུས་སྟོན།
དེ་ལས་ ནམ་ཅིག་གི་ཚེ་ ཡབ་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ སྲས་སྦོམ་ཤོས་དགའ་བྱེད་ལུ་གནང་ནི་འབདཝ་ད་ བཙུནམོ་བར་པ་ཀཻ་ཀེ་ཡི་གིས་མོ་རང་གི་བུ་ བྷ་རཏ་འདི་ རྒྱལ་པོ་སྦེ་བཞག་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཕོ་རྒནམ་དགའ་བྱེད་དང་ སཱི་ཏཱ་ནགས་ཚལ་ནང་ལུ་ ལོ་བཅུ་བཞི་གི་བར་མཐའ་བཤུད་གཏང་དགོཔ་སྦེ་ཞུ་ནུག། རྒྱལ་པོ་གིས་འདི་ལུ་གསན་དགོ་པའི་དོན་དག་འདི་ ཧེ་མ་རྒྱལ་པོ་ད་ཤ་རཐ་ཁོ་ར་ ལྷ་ཡུལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལུ་ ལྷ་མ་ཡིན་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་དམག་རྐྱབ་པའི་བསྒང་ ཤིང་རྟ་འཁོར་ལོ་གི་འཛེར་འཐོན་འགྱོཝ་ད་ བཙུན་མོ་གིས་མཛུབ་ཅུང་བཙུགས་ཏེ་དམག་རྐྱབ་རྐྱབ་ཨིན་མས། དམག་རྐྱབ་ཚརཝ་ད་ རྒྱལ་པོ་གིས་ མོ་ར་གི་འདོད་པ་ག་ཡོད་རྒྱལ་པོ་གིས་འགྲུབ་ནིའི་ཞལ་བཞེས་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཨིན་མས།
དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
དཤཻཾ་དུས་སྟོན།
དེ་བསྒང་ རྒྱལ་པོ་ཛ་ནག་གི་སྲས་མོ་ ག་ནི་ལས་འཇའ་རི་བའི་སཱི་ཏཱ་དེ་ལུ་ རྒྱལ་སྲས་ཚུ་ག་ར་ག་ཐོབ་རྐྱབ་སྟེ་ མནའམ་ལྷང་པར་འོང་ནུག། ཡབ་རྒྱལ་པོ་གིས་ ཁོ་རང་འབད་ས་ལུ་ མི་ག་གིས་ཡང་འཐུ་མ་ཚུགས་མི་ལྷ་དབང་ཕྱུག་གི་གཞུ་རྙིངམ་ཅིག་ཡོད་མི་འདི་ འཐུ་སྟེ་བཀང་ཚུགས་མི་ཡོད་པ་ཅིན་ སཱི་ཏཱ་འདི་ མནའམ་སྦེ་བྱིན་ནི་ཨིན་ཟེར་བཀའ་ཁྲིམས་བསྒྲགས་པའི་ཚེ་ རྒྱལ་སྲས་ག་ར་འོངས་སྦེ་འཐུ་རུང་འཐུ་མ་ཚུགས་པར་ལུསཔ་མ་ཚད་ སྲིན་པོའི་རྒྱལཔོ་ལངྐ་མགྲིན་བཅུ་པ་འོངས་ཏེ་འཐུ་རུང་འབད་མ་ཚུགས་པས། མཇུག་ལུ་ར་རྒྱལ་སྲས་དགའ་བྱེད་ཀྱིས་འཐུ་སྟེ་འགྲོས་ཀྱིས་སྦེ་འཐེན་ཏེ་གཞུ་བཀངམ་ད་ གཞུ་འདི་བཀང་ཚུགས་པ་གིས་མ་ཚད་ དུམ་གསུམ་སྦེ་བཅག་སྟེ་ར་བཏང་ཚུགས་ནུག། རྒྱུ་མཚན་འདི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ སཱི་ཏཱ་དགའ་བྱེད་ཀྱིས་ཐོབ་ཆི་རུང་ ཡབ་ཡུམ་གྱི་བཀའ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ རི་ཁར་འགྱོ་དགོསཔ་ཡོདཔ་ལས་ སཱི་ཏཱ་དང་ལཀྵ་མཱན་འཁྱིད་སྦེ་ཡར་སོ་ནུག།
དབང་འདུས་རྩེ་ལྷ་ཁང་།
Orientalarchitecture.com. (n.d)  Wangditse Lhakhang. Retrived from:
དཤཻཾ་དུས་སྟོན།
དེ་ལས་དགའ་བྱེད་རི་ཁ་ལུ་སྡོདཔ་ད་ ཉིནམ་ཅིག་འབདཝ་ད་ ར་ཝན་གྱིས་གཡོ་སྒྱུ་འབད་དེ་ སྲིན་མོ་བསླུ་བྱེད་མ་(མ་རེཇེ་)གིས་གསེར་གྱི་ཀ་ཤ་ལུ་སྤྲུལ་སྦེ་ སྦོ་ལོགས་ཁར་རྩྭ་ཟ་བར་འོངམ་ད་ སཱི་ཏཱ་གིས་གསེར་ཀྱི་ཀ་ཤ་འདི་བཟུང་ཟེར་སླབ་ལས་ དགའ་བྱེད་ཀྱིས་བདའ་སྟེ་འགྱོཝ་ད་ ལཀྵ་མན་སཱི་ཏཱ་གི་ཆ་རོགས་སྦེ་བཞག་ནུག།
ཡུདཔ་ཅིག་ཁ་ལས་ དགའ་བྱེད་ཀྱི་མདའ་ཀ་ཤ་དེ་ལུ་རྐྱབ་ད་ ཀ་ཤ་གིས་ཡ་སཱི་ཏཱ། ཡ་ལཀྵ་མཱན་ཟེར་སྐད་རྐྱབ་ནུག། སྐད་འདི་སཱི་ཏཱ་དང་ ལཀྵ་མཱན་གྱིས་གོཝ་ད་ དགའ་བྱེད་ཀྱིས་ཆ་རོགས་འབད་བར་ཤོག་ཟེར་སླབ་འདྲ་བས་མནོ་སྟེ་ ལཀྵ་མཱན་གྱིས་སཱི་ཏཱ་གི་སྲུང་སྐྱོབ་དོན་ལུ་ པད་སྐོར་བསྒྱིར་ཏེ་གཞུ་གིས་མཚམས་བཅད་དེ་ མཚམས་དེའི་ནང་འཁོད་ག་ཡང་འོང་མ་ཚུགསཔ་བཟོ་སྦེ་ཡར་སོ་ནུག།
ཁོ་རྒྱབ་ཐལཝ་ཅིག་ རྒྱལ་པོ་ར་ཝན་སྒོམ་ཆེན་བཟུམ་བཟོ་འོང་ཞིན་ན་ བསོད་སྙོམས་ལྷང་པར་འགྱོཝ་ད་ གཞུ་གིས་མཚམས་རིས་ནང་ན་མ་ཐལ་བས། སཱི་ཏཱ་མོ་ར་བསོད་སྙོམས་འབག་སྟེ་ས་མཚམས་ཕྱི་ཁར་ཤོག་ཟེར་སླབ་སྟེ་ ཕྱི་ཁར་ཐོནམ་ཅིག་ སཱི་ཏཱ་ར་ཝན་གྱིས་བཟུང་སྟེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ལངྐ་ལུ་འབག་ཡར་སོང་ནུག།
དེ་ལས་ སི་ཏ་སྲིན་ཡུལ་ལུ་འབག་འགྱོཝ་ཧ་གོ་སྟེ་ ལུང་པའི་ཕུ་ལུ་ཡོད་མི་ སྤྱ་གི་རྒྱལཔོ་མགྲིན་བཟང་གི་བློན་པོ་ ལྷ་དབང་ཕྱུག་གི་སྲས་བར་པ་མིག་ཏོ་གསུམ་ཡོད་མི་ ཧ་ནུ་མནཐ་ཟེར་མི་འདི་ རོགས་རམ་འཚོལ་སྦེ་བལྟ་བར་བཏང་ནུག། སྲིན་ཡུལ་ལུ་ལྷོད་དེ་ སཱི་ཏཱ་བཙོན་ལུ་བཙུགས་སར་སོང་སྟེ་ ང་རྒྱལཔོ་དགའ་བྱེད་ཀྱིས་བཏངམ་ཨིན་ཟེར་ མཛུབ་དཀྱིས་སྟོནམ་ལས་ཡིད་ཆེས་ཏེ་ སཱི་ཏཱ་གིས་རྒྱལ་པོ་རམ་ལུ་ ར་ཝན་དང་གཅིག་ཁར་དམག་རྐྱབ་སྟེ་ མོ་ལེན་པར་ཤོག་ཟེར་ཁ་འཐེན་བཏངམ་ལས་ ཧ་ནུ་མནཐ་མཆོངས་ཐེངས་གཅིག་གིས་ དགའ་བྱེད་ཡོད་སར་ལོག་འོང་ནུག།
ལོ་རྒྱུས་ཚུ་སླབ་ཞིན་ན་ སྤྱ་གི་དམག་ཚོགས་བསྡུ་སྟེ་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ལུ་སོང་ཞིནམ་ལས་ དུས་ཚོད་གནམ་གང་གི་ཕྱི་རུ་ཅིག་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ལྷ་མོ་དུརྒ་དང་ལྷ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་ལུ་ གསོལ་མཆོད་ཕུལ་ཏེ་གསོལཝ་བཏབ་ནུག། ལྷ་མོའི་ཐུགས་རྗེ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ རྒྱ་མཚོའི་མགུ་ལས་ཡང་ སྤྱ་ཚུ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལགཔ་མཐུད་དེ་ ཟམ་བཙུགས་ས་ལས་སོང་སྟེ་ སྲིན་ཡུལ་ལུ་ལྷོད། སྲིན་པོའི་རྒྱལཔོ་ར་ཝན་དང་གཅིག་ཁར་ ཚེས་ ༡ ལས་ ༩ ཚུན་ ཕྱད་མདའ་རྐྱབ་སྟེ་ཚེས་ ༡༡ ཉིན་སྲིན་པོའི་རྒྱལཔོ་རཱ་ཝན་བསད་དེ་ རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་དུས་འབད་ནི་དེ་གིས་ ད་རེས་ཡང་དེའི་ཉིན་མར་ ལྷ་མོ་ལུ་མཆོད་པ་ཕུལ་ཏེ་ དཤཻཾ་དུས་སྟོན་བརྩི་སྲུང་འབད་དགོས་པའི་ཁུངས་ དེ་ལས་བརྟེན་ཨིན།
དུས་ཚོད་དེའི་ཉིན་མར་ དང་ཕུ་ང་བཅས་རའི་མི་ཚུ་ཟ་མི་གི་སྲིན་པོ་རཀྟ་བཱིཛ་ཟེར་མི་ དེ་གི་ཁྲག་ཐིགས་པ་རེ་ས་ཁ་ལུ་བུདཝ་ད་ ས་ལས་ཡང་ སྲིན་པོའི་དམག་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ་ཐོན་ཚུགས་མི་ཅིག་བྱུང་ནུག། དེ་གསད་ནི་གི་ཐབས་ལུ་ མི་ཚུ་ག་ར་གིས་ལྷམོ་དུརྒ་ལུ་ གསོལ་བ་བཏབཔ་ད་ དུརྒ་གིས་ ལྷ་མོ་ནག་མོ་ལུ་སྤྲུལ་ཏེ་ སྲིན་པོའི་ཁྲག་ས་ཁ་ལུ་ཟག་མ་བཅུག་པར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ལྕེ་གིས་བལྡགས་ཏེ་ ཉིནམ་བཅུ་པ་ལུ་ སྲིན་པོ་དེ་དམ་ལུ་བཏགས་པའི་དུས་ཚོད་འདི་ཡང་ ཉིམ་དེ་ལུ་ཕོགཔ་ཨིན།
དུས་ཆེན་དེའི་སྐབས་ ལྷ་མོ་ལུ་གསོལ་མཆོད་ཕུལཝ་ད་ ཧེ་མ་དམར་མཆོད་འབད་དེ་ར་གསོལ་མཆོད་ཕུལཝ་ཨིན་རུང་ ཤུལ་ལས་ དུས་ཆེན་འདི་ ནག་ཕྱོགས་ལས་དཀར་ཕྱོགས་རྒྱལ་བའི་ དགའ་སྟོན་འབད་ནི་འདི་གིས་སྲོག་གཅོད་མ་འབད་བ་ཅིན་ དྲག་ནི་མས་ཟེར་ ལ་ལུ་ཅིག་གིས་ཉིམ་བདུན་པ་འདི་ལུ་ སྲོག་གཅོད་འབད་དེ་ཉིནམ་གཞན་མི་ཚུ་ལུ་སྲོག་གཅོད་མ་འབད་བར་བཞག་སྲོལ་འདུག། ཉིནམ་བཅུ་པའི་ཚེ་ དྲོ་པར་ཞོ་དང་འབྲས་ཚུ་བསྲེས་ཏེ་གསོལ་མཆོད་ཕུལ་བའི་ཤུལ་ལུ་ འབྲས་ ཀར་ ནག་ གེ་ཟ་ཚུ་བཏབ་པའི་ལྕུག་ཀུ་གིས་སྦེ་སྨོན་འབྲུ་སྦྱརཝ་ཨིན།
ཊཱི་ཀཱ་དང་པ་དེ་ སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལུ་སྦྱར་དགོཔ་ཨིན་རུང་ དེའི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་མི་ཚུ་གིས་དང་པ་ར་ ཁྱིམ་ནང་གི་མ་སྒོའམ་ཀཝ་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ལུ་ཊཱི་ཀ་སྦྱརཝ་ཨིན། དེ་ལས་གཞུང་ཚབ་དང་རྒཔོ་ འཐུས་མི་ཚུ་ལུ་ རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའི་ཤུལ་ལུ་ རང་རང་སོ་སོའི་ཁྱིམ་ནང་གི་མི་ཚུ་ རྒན་རིམ་བཞིན་སྦྱརཝ་ཨིན། ཊཱི་ཀཱ་སྦྱར་བའི་ཉིནམ་ལུ་ མ་མཐུན་པ་ཡོད་རུང་ དགའ་བཞིན་སྤྲོ་བཞིན་གྱི་ཐོག་ལས་ གཉེན་ཉེ་འཁོར་ག་ར་ལུ་ཚེས་ ༡༠ ལས་ཚེས་ ༡༥ ཚུན་ཉིནམ་ལྔའི་རིང་ ཊཱི་ཀཱ་སྦྱར་ཏེ་དུས་སྟོན་འབདཝ་ཨིན།
དུས་ཚོད་འདི་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ ཚེས་གྲངས་ལྷག་ཆད་དང་བསྟུན་ཏེ་ སོར་ཏེ་འགྱོཝ་ལས་ སྤྱི་ཚེས་དང་འགྲིགས་མི་ཚུགས། ཨིན་རུང་ ཧིན་དྷུའི་དུས་ཚོད་བརྩི་སྲོལ་སམ་བྷད་སར་ཟེར་ཡོད་མི་གི་ཟླཝ་ ༦ པ་ཨ་སུ་ཝིན་གྱི་དཀར་ཕྱོགས་ཟེར་ ལོ་བསྟར་ ཉིམ་དུས་སྦྱོར་བུ་མོའི་ཁྱིམ་ནང་ལྷོད་པའི་ཚེས་གྲངས་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ཉིནམ་བཅོ་ལྔའི་རིང་རྩི་དོ་ཡོདཔ་ལས་ དུས་ཚོད་འདི་ འབྲུག་ཟླ་ལས་འབདན་མང་ཤོས་ར་ཟླཝ་ ༨ པའི་ནང་ཕོགཔ་ཨིན།
དུས་སྟོན་འདི་ ང་བཅས་རའི་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ལྷོ་མཚམས་མི་སེར་ཚུ་གིས་ བརྩི་སྲུང་འབདཝ་ལས་བརྟེན་ མི་སེར་སོ་སོའི་འདོད་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་ གཞུང་གིས་ཡང་གཞུང་འབྲེལ་ངལ་གསོ་ཉིནམ་གཅིག་བཞག་སྦེ་ དུས་ཆེན་བརྩི་ཐོག་ལས་དགའ་སྤྲོ་འབདཝ་ཨིན།
རྡོ་གནམ་གྱི་ཀ་བ།
༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་གནས་ག་ཏེ་ལུ་ཡང་ བྱིན་རླབས་ཅན་དང་ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་གནས་མང་རབས་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཚུ་གི་གྲས་ལས་  དར་དཀར་ན་རྗོང་ཁག་ དཀར་ནག་རྒེད་འོག་གི་མངའ་འོག་ལུ་ཡོད་པའི་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་དང་རྩ་ཅན་གྱི་རྡོ་གནམ་གྱི་ཀ་བ་ཟེར་མི་འདི་ དར་དཀར་ན་གློག་མེ་ཁང་ལས་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༡༦ གི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་དང་ རྐང་ཐང་སྦེ་འགྱོ་བ་ཅིན་ ཆུ་ཚོད་གཉིས་དེ་ཅིག་འགྱོ་དགོ་པའི་ས་ཁར་ཨིན། རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་མ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༡༦༠༠ ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་རྡོ་འདི་ རིང་ཚད་གཞུ་འདོམ་དགུ་དང་བརྐྱངས་ཁྲུ་གང་དང་ རྒྱའི་སྦོམ་ཚད་འདི་ གཞུ་འདོམ་གང་དང་ བརྐྱངས་ཁྲུ་གང་དང་མཐོ་གང་ཡོདཔ་ཨིན། (དད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༥ ཤོག་གྲངས་ ༢༥༠ །) རྡོ་གནམ་གྱི་ཀཝ་གི་ཚད་མི་ཊར་ནང་འབད་ཅ་ཅིན་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༢༠ དང་ རྩཝ་གི་རྒྱ་ཚད་མི་ཊར་ ༡༥ ཡོདཔ་དང་ མཐའ་འཁོར་ག་ར་ཤིང་སྣ་གིས་སྤུར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།
རྡོ་འདི་ རྒྱ་གར་ལས་ ད་ལྟོ་ཡོད་སའི་ས་ཁོངས་ནང་ཕུར་བྱོན་པའི་སྐབས་ལུ་ མཐའ་འཁོར་ལས་ཕར་ཡོད་པའི་ ལྗོན་ཤིང་དང་རྡོའི་རིགས་ཚུ་ཡང་ གུས་ཞབས་ཀྱི་ཚུལ་ལུ་ རྡོའི་ཀ་བ་འདི་ལུ་ བསྒུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག། གཏམ་རྒྱུད་གཅིག་ལས་འབད་བ་ཅིན་ ཧེ་མ་དར་དཀར་ན་རྫོང་བཞེངས་པའི་སྐབས་ལུ་ རྡོ་དེ་གིས་ གལ་སྲིད་རྫོང་འདི་རྡོ་འདི་ལས་མཐོཝ་སྦེ་བཞེངས་པ་ཅིན་ རྫོང་འདི་དུས་ཡུན་རིངམོ་སྦེ་གནས་མ་ཚུགས་པར་ཉམས་ཆགས་ཤོར་འོང་ཟེར་ གསུང་བྱོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག། དེ་གིས་སྦེ་ ད་རེས་ནངས་པ་རྫོང་གི་དབུ་རྩེ་དང་ ཀ་བ་གཉིས་ མཐོ་ཚད་འདྲན་འདྲ་ཡོདཔ་ཨིན། (Dorji Penjore, 2003)
རྡོ་རྣམ་གྱི་ཀ་བའི་ནང་ན་ བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་སངས་རྒྱས་སྟོང་ནང་རྟེན་སྦེ་བཞུགས་ཏེ་ཡོད་ནི་དེ་གིས་ རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་མཆོད་རྟེན་དང་བྱིན་རླབས་དབྱེ་བ་ག་ནི་ཡང་མེད་པའི་རྡོ་རང་བྱུང་གི་མཆོད་རྟེན་ཅིག་ཨིན་པས། དེ་འབད་ནི་དེ་གིས་ དད་པ་ཅན་དང་ལས་འཕྲོ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ཚུ་གིས་ ཚེས་བརྒྱད་དང་བཅུ་ཐམ་ ཉེར་ལྔ་ གནམ་གང་ལ་སོགས་པའི་དུས་བཟང་ཚུ་གི་སྐབས་ལུ་ དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དང་མཆོད་པའི་སྒྲ་ཚུ་ དངོས་སུ་སྦེ་གོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༡༥ )
ཆོས་སྐྱིད་དབང་མོ་གྱིས་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༢༢) ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་ གནས་ཆེན་འདི་གི་མཐའ་འཁོར་ལས་ཕར་ དགེ་སློང་ཚུ་སྐུ་མཚམས་བཅད་དེ་བཞུགས་ཡོདཔ་དང་ ད་རེས་ནངས་པ་འབད་བ་ཅིན་ ནགས་ཚལ་གྱི་གང་སྟེཡོདཔ་ཨིན་པས། རྡོ་འདི་གི་བྱིན་རླབས་ལུ་བརྟེན་ དར་དཀར་ན་གྲྭ་ཚང་ཡང་དར་ཞིང་རྒྱས་པའི་ཁར་ གྲྭ་ཚང་དེ་ནང་གི་དགེ་སློང་ཡང་མང་ཤོས་ར་གྲུབ་པ་ཐོབ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོདཔ་ཨིན། གཞན་ཡང་ ཉི་གདུགས་ཁ་གཡུས་ཚན་ནང་ལུ་ ཆར་ཆུ་དུས་སུ་མ་བབས་ ལོ་ཕྱུགས་རྟག་ཏུ་མ་ལེགས་པའི་དུས་ངན་རེ་འབྱུང་པའི་སྐབས་ལུ་ གནས་དེ་ཁར་ཚོགས་འཁོར་བསྐོར་ཏེ་ རང་གི་དད་དམ་ལྷོད་མེད་ཀྱི་སྒོ་ལས་ གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཅིན་ རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་དུ་ ཆརཔ་གི་དངོས་གྲུབ་ཚུ་ཡང་གནང་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་ཟེར་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༡༥)
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
དད་པའི་ས་བོན། (གནམ་ལེ་མེད་ ༢༠༠༨) འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་བཤད་དགོན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཆགས་རབས་གསལ་བའི་ལམ་སྟོན། ཐིམ་ཕུ། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་།
Bhutan, H. (2009). Do namkhai kaw. Retrieved from https://www.heavenlybhutan.com/sightseeing-places-of-bhutan/places-to-visit-in-dagana/do-namkhai-kaw/
Penjore, D. (2003). On the Mule Track to Dagana. Thimphu: The Centre for Bhutan studies.
Wangmo, C. (2022). Three-sister pillars of Dagana. Retrieved from Kuensel: https://kuenselonline.com/three-sister-pillars-of-dagana/
ཁྱི་མེད་ལྷ་ཁང།
ཁྱི་མེད་ལྷ་ཁང་དེ་ སྤུ་ན་ཁ་རྫོང་ཁག་ བརཔ་རྒེད་འོག་ མི་འཚིག་ནང་ཁྲོམ་ལས་ཁུ་རུ་ཐང་དང་ སྤུན་ཁ་འགྱོ་སའི་སྒོར་ལྟབ་གཉིས་ལས་སོབ་ས་ཁའི་གཡུས་ཚན་ལས་འགྱོ་དགོཔ་ཨིན། ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་སྣུམ་འཁོར་ལམ་མེད་པར་སོབ་ས་ཁའི་གཡུས་ཚན་ལས་ དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༢༢ ཀྱི་རིང་ལུ་རྐང་ཐང་སྦེ་འགྱོ་དགོཔ་ཨིན་རུང་ ད་རེས་ནང་པ་སྣུམ་འཁོར་ལམ་ཡོདཔ་ལས་སྟབས་བདེ་ཏོག་ཏོ་བཟོ་སྟེ་ཡོད། ལྷ་ཁང་དེ་གི་མཐའ་འཁོར་ལུ་ ཤིང་འབྲས་ཀྱི་རིགས་རྣམ་པར་སྣ་ཚོགས་བཙུགས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཁར་ སྤང་ཐང་ཉམས་དགའ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ལྷ་ཁང་མཇལ་བར་འགྱོ་མི་ཚུ་གིས་ མཛར་ཅུམ་ཟ་ནི་དང་འབྲེལ་ཏེ་འགྱོཝ་ཨིན་མས།
ལྷ་ཁང་དེ་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོད་པའི་གཡུས་ཚན་དང་ ཚོང་ཁང་གི་གྱང་གུར་ལས་ཕར་བལྟ་བ་ཅིན་ཕོ་མཚན་གྱི་རི་མོ་བྲིས་ཏེ་ཚོན་བཏང་བཏངཔ་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་མཐོང་ཚུགས། དེ་སྦེ་བཞག་དགོ་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡང་གཙོ་བོ་འཕྱར་ཁ་གཏང་མི་ལས་སྲུང་ཐབས་ཀྱི་དོན་ལུ་དང་ རྒྱུ་བསོད་ནམས་བསགས་ནི་དང་བར་ཆད་མི་འབྱུང་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་པས། (Chime lhakhang website.n.d.) དེ་མ་ཚད་ལྷ་ཁང་དེ་ཁ་ལས་ མི་འཚིག་ན་ཁྲོམ་ཡང་མཐོང་ཚུགས་པའི་ཁར་ དེའི་ཉེ་འདབས་ལུ་མཆོད་རྟེན་གནགཔོ་ཅིག་ཡང་མཇལ་ཚུགསཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ཧེ་མ་ ཆོས་རྗེ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱིས་ རྡོ་སྐྱོང་ལའི་བདུདམོ་དམ་ལུ་བཏགས་པའི་སྐབས་བདུདམོ་དེ་ ལོད་པའི་ས་ལུ་ལྷོདཔ་ད་རོ་ཁྱི་དམར་པོ་ལུ་སྤྲུལ་མི་དེ་་ དམ་ལུ་བཏགས་ཞིནམ་ལས་ས་གནས་དེ་ཁར་མ་འོངས་པ་ལུ་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ནིའི་ལུང་བསྟན་གཟིགས་ཏེ་མཆོད་རྟེན་ནགཔོ་དེ་བཞེངས་གནང་ནུག།
ལུང་བསྟན་དེ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༤༩༩ ལུ་འབྲུག་ཆེན་ངག་དབང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ཁྱི་མེད་ལྷ་ཁང་བཞེངས་གནང་ནུག། (Chimi lhakhang.n.d.) སྤྱིར་བཏང་ལྷ་ཁང་དེ་གི་མཚན་ཁྱི་མེད་ལྷ་ཁང་ཟེར་གོང་གི་གནད་དོན་ལྟར་ཞུཝ་ཨིན་རུང་ མི་དེ་ཚུ་གིས་སྒྲ་ཉམས་ཏེ་འཆི་མེད་ལྷ་ཁང་ཟེར་སླབ་ཨིན་པས། ལྷ་ཁང་དེ་གི་བཟོ་བཀོད་ཡང་འབྲུག་པའི་སྔར་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ལྟར་ གྲུ་བཞི་སྦེ་བཞེངས། ལྡེབས་རིས་དང་ལྷ་ཁང་སྐོར་ར་རྐྱབ་སྟེ་དར་ཤིང་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་འཕྱར་ཏེ་ཡོད། ལྷ་ཁང་དེ་གི་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་ར་ འོ་ལ་རྒད་པོ་བསྟན་འཛིན་གྱི་མྱང་འདས་མཆོད་རྟེན་ཨིནམ་ལས་མཚན་ཡང་ ནང་རྟེན་མཆོད་རྟེན་ཟེར་ཞུཝ་ཨིན་པས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ བླ་མ་ངག་དབང་ཆོས་རྒྱལ་དང་ བླ་མ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་ཡང་ཡོད་པའི་ཁར་ ས་གནས་དེཁའི་གནས་བདག་ཀླུམོ་ཆོས་སྐྱིད་མོའི་ཀ་ཁྲབ་ཡང་མཇལ་ནི་ཡོད། གལ་སྲིད་བཟའ་ཚང་ནང་ཨ་ལོ་སྐྱེ་ར་མ་བཏུབ་པ་ཅིན་ ལྷ་ཁང་དེ་ཁར་ཕོ་མོ་གཉིས་ཆ་ར་འོངས་ཏེ་ དད་པ་དང་མོས་གུས་ཀྱི་སྒོ་ལས་གསོལཝ་དང་སྨོན་ལམ་བཏབ་སྟེ་དངོས་གྲུབ་ཞུ་བ་ཅིན་ བུ་གཞི་གི་དངོས་གྲུབ་གནངམ་ཨིན་ཟེར་བའི་ཡིད་ཆེས་སྐྱེདཔ་མ་ཚད་ ལ་ལུ་ཅིག་ལུ་དངོས་སུ་བྱུང་ཡོདཔ་སྦེ་བཤད་སྲོལ་ཡང་འདུག། “ལྷ་ཁང་གི་འོག་ལུ་ཡོད་པའི་ཙན་ལྡན་ཤིང་དེ་ བླ་མ་གི་ཕྱག་འཁར་དང་། རྒྱབ་ཁར་ཡོད་པའི་ཐེད་སྟོང་ཤིང་སྦོམ་དེ་བླ་མ་གི་སྲོག་ཤིང་དང་། ཐེད་སྟོང་ཤིང་ཆུང་ཀུ་དེ་ ལྷ་ཁང་གི་གནས་བདག་ཀླུ་མོ་ཆོས་སྐྱིད་མོའི་སྲོག་ཤིང་ཨིནམ་སྦེ་བཤད་ནི་འདུག། ”( གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༧ ཤོག་གྲངས ༤༩ )ནང་ལུ་ ལྷ་ཁང་དེ་ཁ་ལས་ཨ་ལུ་གསར་སྐྱེས་ཀྱི་མིང་ཞུ་བའི་སྐབས་ བླ་མའི་མཚན་དང་སྦྲགས་ཏེ་ཀུན་ལེགས། འཆི་མེད། ཆོས་སྐྱིད་ཟེར་འཐོབ་ཨིན་ཟེར་བཀོད་ནུག། སྤྱིར་བཏང་ལྷ་ཁང་དེ་ སྔར་སྲོལ་ལམ་ལུགས་བདག་འཛིན་འབད་ཐབས་ཀྱི་དོན་ལུ་བཞེངས་ཡོད་པའི་ཁར་ བླ་མ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤེལ་ཐབས་ལུ་བཞེངས་བཞེངསཔ་ཨིན་པས། དེ་འབད་ནི་འདི་གིས་ད་རེས་ནངས་པ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཁོད་ཀྱི་མི་སེར་ལ་ལུ་ཅིག་རྐང་བཙུགས་ཏེ་ར་བུ་གི་དངོས་གྲུབ་ཞུ་བར་འོང་དོ་ཡོདཔ་དང་། ལ་ལུ་ཅིག་ཨ་ལུ་གསོ་མ་ཚུགས་རུང་སྐྱབས་བཅོལ་བར་ལྷ་ཁང་དེ་ནང་འོངམ་མ་ཚད་ ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་མང་ཤོས་ཅིག་རང་འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན།
(chime lhakhang architecture, n.d.) Retrieved from:       https://www.chimilhakhang.com/architecture
(chimi lhakhang, n.d.) Retrieved from: http://www.punakha.gov.bt/en/tourism/chimi-lhakhang
བསྟན་འཛིན་རྡོ་རྗེ་དང་ཨྱོན་རྒྱན་བསྟན་འཛིན། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༧ ) གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ཀྲི་ཨེན་དཔར་བསྐྲུན་ཁང། ཐིམ་ཕུག།
དངོས་གྲུབ་རྡོ་རྗེ།
དངོས་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་ཁོ་ར་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་སྐད་ཅན་མིང་ཅན་ཅིག་སྦེ་ མིང་འཐོན་ཚུགས་མི་འདི་ཡང་འབྲུག་རྒྱང་བསྒྲགསརེ་ཌེའོ་ནང་ལུ་ཞབས་ཁྲ་འཐེན་ནིའི་གོ་སྐབས་གནང་མི་ལས་ཚུར་ འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དངོས་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་འདི་ འབྲུག་ལུ་སྐད་འཐེན་ནི་དང་ཞབས་ཁྲ་བརྩམ་ནིའི་ནང་ལུ་མཁས་མཆོག་ཅིག་འབདཝ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་སྐད་འཐེན་མི་རྙིང་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མས། ཤུལ་ལས་ཁོ་ར་ཞབས་ཁྲ་འཐེན་ནི་འདི་བཞག་སྟེ་ འབྲུག་ལུ་གསུང་སྐད་འགྲན་བསྡུར་གྱི་ལས་རིམ་ཅིག་འགོ་དང་པ་ཁོ་གིས་འགོ་འདྲེན་འཐབ་ནུག། འདི་བཟུམ་མའི་ལས་རིམ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་དགོ་པའི་དམིགས་པ་འདི་ཡང་ འབྲུག་ལུ་སྐད་འཐེན་མི་གཞན་ལེ་ཤ་འཐོན་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཁོང་ཆ་ཁྱབ་ལུ་གོ་སྐབས་བྱིན་ཐབས་ལུ་དམིགས་ཏེ་ཨིན་པས།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ གྱི་ལོ་ལུ་དངོས་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་གི་གློག་བརྙན་འགོ་དང་པ་ར་ དམ་ཚིག་དཔང་བཙུགས་ཟེར་མི་ནང་ལུ་ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་སྦེ་བརྩེས་ནུག། གློག་བརྙན་འདི་མ་བརྩེས་བའི་ཧེ་མ་ཁོ་གི་ནོར་གླིང་སྒྲ་དབྱངས་ཀྱི་བཟོ་སྐྲུན་འབད་ཡོད་པའི་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དུས་ཐུང་གློག་བརྙན་ཅིག་ནང་ལུ་བརྩེས་ནུག། དེ་བསྒང་ ཁོ་ར་འབྲུག་རྒྱང་བསྒྲགས་ནང་ལུ་ལཱ་འབད་དེ་ཡོདཔ་ལས་ ཁོ་ལུ་འཁྲབ་རྩེདཔ་སྦེ་བརྩེ་ནི་གི་གོ་སྐབས་གནང་མི་འདི་འབྲུག་རྒྱང་བསྒྲགས་ཨིན་ཟེར་བཤད་ཅི། དངོས་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་ཁོ་ར་གློག་བརྙན་ནང་ལུ་རྣམ་འགྱུར་ག་ཅི་བཟུམ་ཅིག་སྟོན་དགོ་རུང་མཁས་མཆོག་ཅིག་འབདཝ་ལས་ འབྲུག་ལུ་གློག་བརྙན་ ༣༥ དེམ་ཅིག་བརྩེས་ཡོད་མི་ནང་ལུ་འཁྲབ་འགན་ག་ཅི་བཟུམ་ཅིག་ནང་ཡང་བཅའ་མར་གཏོགས་ཡོད་ས་ལས་ འབྲུག་གློགབརྙན་ཚོགས་པ་ནང་ལས་གསོལ་ར་ཡང་ལེ་ཤ་ར་ཐོབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།
སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལུ་བུམ་བ་དར་ཅན་མི་རིན་འཛིན་ནང་ལས་འཁྲབ་རྩེདཔ་འགྲན་རྒོལ་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར།
སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལུ་བུམ་བ་ཐར་ཅན་མི་རིན་འཛིན་ནང་ལས་རིག་རྩལ་མདོ་ཆེན་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར།
སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལུ་འཁྲབ་རྩེདཔ་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར་ཐོབ་ནུག།
རྒྱབ་རྟེན།
འབྲུག་གི་གློག་བརྙན། (༢༠༡༧) དངོས་གྲུབ་རྡོ་རྫེ། https://www.movies.bt
རྟ་ལང་ཁ་ལྷ་ཁང་།
རྟ་ལང་ཁ་ལྷ་ཁང་།
༉ རྟ་ལང་ཁའི་ལྷ་ཁང་ཡང་ན་ རྟ་ལང་བཀྲ་ཤིས་འབྲུག་རྒྱལ་མགོན་པའི་ལྷ་ཁང་འདི་ ག་ནི་བ་ཉམས་དགའ་བའི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཐིམ་ཕུག་ལུ་ཡོད་པའི་སེམས་རྟོགས་ཁའི་རི་མགོ་ལུ་ རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༣༢༠༠ དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཡིན། ལྷ་ཁང་འདི་ཁར་ སེམས་རྟོགས་ཁ་གསང་སྔགས་ཟབ་དོན་ཕོ་བྲང་རྫོང་གི་ལྟག་ལས་འགྱོ་བ་ཅིན་ དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་ ༢ དེ་ཅིག་ནང་ལྷོད་ནི་དང་ ལྕམ་སྒང་ལས་སྦེ་ཤིང་དུམ་བཏོན་སའི་ལམ་བདའ་སྟེ་ སྣུམ་འཁོར་ནང་འགྱོ་བ་ཅིན་དུས་ཡུན་སྐར་ཆ་ ༣༠ དེ་ཅིག་ནང་ལྷོད་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ར་ བར་པའི་ས་ལས་ མི་ལམ་བདའ་སྟེ་འགྱོ་བ་ཅིན་ དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་ ༡ དེ་ཅིག་ནང་ལྷོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
དད་པའི་ས་བོན་ (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༠༨) ནང་ལུ་ ལྷ་ཁང་འདི་གི་སྐོར་ལས་ གནས་ཚུལ་བསྡུ་སྒྲིག་འབད་དེ་ཡོད་མི་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ རྟ་ལང་བཀྲ་ཤིས་འབྲུག་རྒྱལ་དགོན་པའི་ལྷ་ཁང་འདི་ སྲོལ་འཛིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་རྟེན་གསུམ་ཐོ་དེབ་ནང་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ གདན་ས་བཅགས་མི་འདི་ ཨ་ཞེ་སྣང་ས་འོད་འབུམ་གྱི་རྩ་བའི་བླམ་ཤཱཀྱ་རྒྱལ་མཚན་ཨིན་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། ཨིན་རུང་ ད་རེས་ནངས་པ་ མི་ཚུ་གི་ངག་རྒྱུནལུ་འབད་བ་ཅིན་ བླམ་ངག་དབང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གདན་ས་བཅགས་ཡོདཔ་དང་ ཤུལ་ལས་སྤྲུལ་སྐུ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གིས་རྒྱ་བསྐྱེད་མཛད་གནང་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྫོང་གཞིས་དང་ལྷ་ཁང་ཚུ་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ ནང་རྟེན་བྱིན་རླབས་ཅན་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ ཡ་མཚན་སྲུང་དང་གཏམ་རྒྱུད་ལེ་ཤ་བཤད་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ར་ རྟ་ལང་ཁའི་ལྷ་ཁང་གི་གསུང་རྟེན་བཀའ་འགྱུར་གྱི་སྐོར་ལས་ཡང་ གཏམ་རྒྱུད་ངོ་མཚར་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་བཤད་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ ད་རེས་ལྷ་ཁང་ནང་ཡོད་པའི་གསུང་རྟེན་བཀའ་འགྱུར་བྲིས་མི་ཤོག་ཀུ་འདི་ ལྷ་ཁང་གི་རྒྱབ་ཁའི་ནགས་ཚལ་ནང་ལས་གཏེར་སྦེ་བཞེས་ཡོདཔ་དང་ གཏེར་བཞེས་སའང་ས་གོ་འདི་ ད་རེས་ནངས་པ་ཡང་དད་པའི་ཡུལ་དུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འདལ་ཤོག་བརྡུང་སའི་རྡོ་ལེབ་འདི་ ད་རེས་ལྷ་ཁང་གི་གདོང་ཁའི་རྩིག་པའི་སྟེགས་གུར་བཞག་སྟེ་ཡོདཔ་དང་ མི་ཚུ་གིས་ངག་རྒྱུན་བཤད་མི་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ རྡོ་འདི་འབག་སྟེ་ལྷ་ཁང་སྐོར་ར་རྐྱབ་པ་ཅིན་ ལས་སྒྲིབ་ཚུ་འདག་འོང་ཟེར་བཤད་སྲོལ་འདུག། དེ་ལས་གཞན་ཡང་ གསུང་རྟེན་བཀའ་འགྱུར་ཚུ་ཚར་ཅིག་ལྷག་པ་ཅིན་ ཚར་ལྔ་ལྷག་པའི་ཕན་ཡོན་ཡོད་ཟེར་སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན།
ད་རེས་རྟ་ལང་ཁ་ བཀྲ་ཤིས་འབྲུག་རྒྱལ་དགོན་པ་འདི་ གཞུང་གྲྭ་ཚང་གིས་བདག་འཛིན་མཛད་གནང་དོ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཐབས་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་་དགེ་འདུན་གྱི་སློབ་གྲྭ་གཞི་བཙུགས་མཛད་དེ་ སྔར་ལས་ལྷག་སྟེ་བདག་འཛིན་མཛད་བཞིན་པ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ལུ་བཞུགས་མི་ དད་ཅན་གྱི་འབྲུག་མི་ཚུ་གི་དད་པའི་རྟེན་དང་ཕྱག་མཆོད་ཕུལ་སའི་ས་གནས་ཅིག་འབདཝ་ལས་ ཚེས་བཟང་དུས་བཟང་ཚུ་གི་སྐབས་ལུ་ མཇལ་བར་འོང་མི་ཡང་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན།
སྐུ་རི་ཆུ། - Rivers of Bhutan
སྐུ་རི་ཆུ།
སྐུ་རི་ཆུ་འདི་འབྲུག་པའི་གངས་རི་མཐོ་ཤོས མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༧༥༤༦ སྦེ་མི་གངས་དཀར་སྤུན་གསུམ་ལས་བྱང་ཁ་ཐུག་བོད་ལུ་བབས་ཞིནམ་ལས་ ལོག་སྟེ་སྐུ་ལ་གངས་རི་ལས་སྦེ་འབྲུག་ལུ་བབས་འོངམ་ཨིན། བོད་ལུ་སྦེ་བ་ཅིན་ ཆུ་འདི་གི་མིང་ ལྷོ་བྲག་ནུབ་ཆུ་དང་ གཞུང་ཆུ་ཟེར་སླབ་ཨིན་པས། ཆུ་འདི་ འབྲུག་ལུ་དང་པ་ར་ ལྷུན་རྩེ་ལས་སྦེ་ཐོན་ཏེ་མོང་སྒར་ལུ་བབས་ཞིནམ་ལས་ བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་ཁར་དང་གཞལམ་སྒང་རྫོང་ཁག་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ལས་བབས་ཏེ་ རྫོང་ཁག་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་བཟོཝ་ཨིན་པས། དེ་ལས་ མང་སྡེ་ཆུ་དང་ལྕམ་ཁར་ཆུ་གཉིས་དང་གཅིག་ཁར་བསྡོམས་ཏེ་མ་ནཱསི་ལུ་བབས་ཏེ་འགྱོཝ་ཨིན་པས། འབྲུག་ལུ་ཀུ་རི་ཆུ་ནང་འབབ་མི་བསྡོམས་ཆུ་ཚུ་ཡང་ ཁོ་མ་ཆུ། ཐང་ཁ་ཆུ། ཆུ་གནས་སྒང་ཆུ། དཀྱིལ་ལུང་ཆུ། རོང་ཆུ། གནས་དང་བ་སྒང་ཆུདང་དུང་དཀར་ཆུ་ཚུ་ཨིན་པས།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་ཆུའི་མིང་འདི་ ་མང་ཤོས་ར་ས་གོ་ག་ཏེ་ལས་འབབ་ཨིན་ན་དངཡང་ན་གཙང་ཆུ་འདི་ལྷོད་སའི་ས་གནས་ཀྱི་མིང་ལས་རྟ་དྲངས་ཏེ་སླབ་ཨིན་པས། དེ་འབདཝ་ལས་ སྐུ་རི་ཆུ་ཟེར་སླབ་དགོ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ ཆུ་འདི་འབོད་ལས་བབས་པའི་སྐབས་སྐུ་ལ་གངས་རི་གུ་ལས་བབས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ སྐུར་བསྟོད་གྱི་ས་གནས་བརྒྱུད་དེ་འབབ་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ཨིན་པས།
སྐུ་རི་ཆུ་བདའ་སྟེ་གནས་རྩ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ལེ་ཤ་མཇལ་ཚུགས་མི་ཚུ་ཡང་ དང་པ་ བོད་ལུལྷོ་བྲག་མཁར་ཅུ་ བླམ་རྗེ་བརྩུན་མི་ལ་རལ་པའི་གདན་ས་ཚུ་མཇལ་ཚུགས།དེ་བཟུམ་སྦེ་འབྲུག་ལུ་ཡང་ ལྷུན་རྩེ་རྫོང་། སྐུར་བསྟོད་གདུང་དཀར་ཆོས་རྗེ་ འབྲུག་རྒྱལ་དང་པའི་ཡབ་བདེ་སྲིད་འཇིགས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྣག་ཚང་ རྒྱལ་པོ་ཞིང་མི་དབང་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དང་ སྐྱབས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་གཟིམ་ཅུང་ཚུ་ཡང་མཇལ་ཚུགསཔ་ཨིན། གཞན་ཡང་ སྐུ་རི་ཆུ་གློག་མེ་ལས་འགུལ་གྱི་མཐའ་མར་ ཧེ་མ་སྦེ་བ་ཅིན་རྒྱལ་པོ་ཞིང་སློབ་གྲྭ་ཡོད་རུང་ ད་རེས་ རྒྱལ་པོ་ཞིང་བརྡ་དོན་འཕྲུལ་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་བགཞི་ཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།
གཙང་ཆུ་འདི་ལུ་ རྒྱལ་པོ་ཞིང་ལུ་སྦེདངུལ་ཀྲམ་ས་ཡ་ ༥༦༠༠ བཏང་སྟེ་ མེ་ག་ཝཊ་ ༦༠ འབད་མི་སྐུ་རི་ཆུ་གློག་མེ་ལས་འགུལ་ཅིག་ཡང་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལས་འགུལ་འདི་ སྤྱ་ལོ་ ༢༠༠༦ སྤྱི་ཟླ་བཞི་པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༢༠ ལུ་མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པ་ འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་སྦེ་བཞུགསཔ་ད་ འབྲུག་ལུ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཤྲི་སུ་དིར་ཡཱསི་དང་གཅིག་ཁ་སྦེ་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་སྒོ་འབྱེད་མཛད་གནང་ནུག། ལས་འགུལ་འདི་ཁར་ ཆུའི་བཀག་ར་གཏིང་ཚད་མི་ཊར་ ༥༥ དང་རྒྱ་ཚད་མི་ཊར་ ༢༨༥ སྦེ་མི་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་ཁར་ཉ་བཞག་སའི་ས་སྒོ་ཅིག་ཡང་རྐྱབ་སྟེ་ཡོད་མི་འདི་ཡང་ ཉ་བཞག་སའི་རྫིང་འདི་རྙིང་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་དང་ རྫིང་འདི་རྒྱ་ཚད་མི་ཊར་ ༡.༥ དང་གཏིང་ཚད་ཡང་མི་ཊར་ ༡.༥ ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཆུ་རྫིང་འདི་ནང་ ཉ་རིགས་མ་འདྲཝ་ལྷམ་པ་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་མཐོང་ཚུགསཔ་ཨིན་པས།
སྐུ་རི་ཆུ་གི་ལུངམ་འདི་ བྱ་བལྟ་ས་ས་གོ་ཡང་དགའ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་པས། སྐུ་རི་ཆུ་གློག་མེ་ལས་འགུལ་གྱི་མཐའམ་བདའ་སྟེ་ བྱ་ལྷམ་པ་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་མཐོང་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ གི་ལོ་ལུ་ བྱ་རིགས་ཀྱི་ཞིབ་འཚོལ་ཅིག་འབད་བའི་སྐབས་ སྐུ་རི་ཆུ་གི་མཐའམ་བདའ་སྟེ་ ཆུ་བྱའི་རིགས་གསརཔ་ཅིག་ཡོདཔ་སྦེ་གསལ་སྟོན་འབད་ནུག།སྐུ་རི་ཆུ་ནང་ལུ་ ཆུ་རྩེདམོ་པཱན་གྲུ་དང་ རྩེ་སའི་ས་གོ་ཡང་གསུམ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
དང་པ་འདི་ ལྷུན་རྩེ་ལས་གཏང་མ་ཆུ་ཚུན་ དུས་ཆུ་ཚོད་གསུམ་གྱི་རིང་ལུ་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༡༤ ནང་ལུ་གཏང་ཚུགསཔ་ཨིན་པས།དེ་ཁར་འགྱོ་དགོ་པ་ཅིན་ སྤྱི་ཟླ་ ༣ པ།་༤ པ། ༡༡ པ་དང་ ༡༢ པའི་ནང་ལུ་ལེགས་ཤོམ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གཉིས་པ་ཨའུ་མཚོ་གཡུས་ཀྱི་ལྷོ་ཁ་ཐུག ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༢༠ འབད་མི་འདི་ དུས་ཆུ་ཚོད་གསུམ་དང་བཞི་ནང་འཁོད་ལྷོད་ཚུགསཔ་ཨིནམ་དང་། འདི་ཁར་འགྱོ་དགོ་པ་ཅིན་ སྤྱི་ཟླ་གསུམ་པ་ བཞི་པ་ བཅུ་གཅིག་པ་དང་བཅ་གཉིས་པའི་ནང་དྲག་ཤོས་ཨིན་པས། གསུམ་པ་གློག་མེ་འཕྲུལ་ཁང་ལས་ གློག་མེ་ལས་འགུལ་ཚུན་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༡༠ འབད་མི་དང་ དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་རིང་ལུ་གཏང་བཏུབ་ཨིན་པས། དེ་ཁར་འོང་རུང་ཡང་ དགའ་ཤོས་འདི་སྤྱི་ཟླ་གསུམ་པ་བཞི་པ་ བཅུ་གཅིག་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
actualtravelbhutan.com. (n.d.). Kuri Chhu River Raft and Kayak. Retrieved from : http://actualtravelbhutan.com/kuri-chhu-river-raft-kayak/
drukgreen.bt. (n.d.). Kuri chhu Hydropower Plant. Retrieved from :   https://www.drukgreen.bt/kurichhu-hydropower-plant/
Wangdi, T. (2015). New water bird species discovered. Retrieved from : https://kuenselonline.com/new-water-bird-species-discovered/
སྤ་རོ་རིན་སྤུང་རྫོང་།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལུང་ཕྱོགས་ཤར་ནུབ་དབུས་གསུམ་ལས་ ནུབ་ཕྱོགས་སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་ནང་ཡོད་པའི་འབྲུག་རིན་ཆེན་སྤུང་འཛོམས་འདི་དུས་རབས་ ༡༥ པའི་ནང་ དེ་ཁར་སྡོད་པའི་མི་སེར་ཚུ་གིས་ བླམ་ཕ་ཇོའི་བརྒྱུད་པ་ བླ་མ་དྲུང་དྲུང་རྒྱལ་མཆོག་ལུ་བྱག་གཟར་ཅིག་ཡོད་མི་འདི་ཕུལ་ནུག། ཕ་དྲུང་དྲུང་རྒྱལ་མཆོག་གིས་འདི་ཁར་ ལྷ་ཁང་ཆུང་ཀུ་ཅིག་བཞེངས་བའི་ཤུལ་ལུ་ འགྲོས་ཀྱིས་སྦེ་ རྫོང་ཐོག་ཚད་ ༥ འབད་མི་ཅིག་བཞེངས་ནུག། དུས་རབས་ ༡༧ བའི་ནང་དྲུང་དྲུང་རྒྱལ་མཆོག་གི་བརྒྱུད་པ་ ཧཱུཾ་རལ་དཔོན་གྱིས་ མཐུ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པ་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ལུ་ ཁོང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་དབུ་བཙུགས་གནང་མི་ལུ་ ངོས་ལེན་པའི་ཚུལ་ལུ་སྦེ་འཕུལ་ནུག། དེ་བསྒང་སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ སྤ་རོ་འདི་བོད་དང་ས་མཚམས་མཐུད་དེ་ཡོད་པའི་ཁར་ བོད་ཀྱི་ཐག་ཉེ་ཤོས་ཡང་ཨིནམ་ལས་ བོད་ལས་བཙན་འཛུལ་འབད་མི་ཚུ་གིས་གནོད་པ་བཀལ་སའི་དམིགས་གཏད་ངོ་མ་ཅིག་འོང་ནི་ཨིནམ་ལས་ དགྲ་འདི་ཚུ་ཟློག་ཐབས་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ས་གནས་སྒྲིང་སྒྲི་ཅིག་དགོཔ་ངེས་བདེན་ཨིནམ་དགོངས་འཆར་གཟིགས་ནུག། དེ་འབདཝ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༦༤༤ ལོར་ སྔར་ཡོད་པའི་རྫོང་འདི་རྩ་བ་ལས་བཤུབ་ཞིནམ་ལས་ རྫོང་གསརཔ་གི་གཞི་འགྱམ་བཙུགས་གནང་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༦༤༦ ལོར་ རྫོང་གསར་བཞེངས་ཀྱི་ལཱཡོངས་རྫོགས་མཇུག་བསྡུ་ཞིནམ་ལས་ འབྲུག་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་སྐྱོང་སའི་ལྟེ་བ་ཅིག་ལུ་བཟོ་གནང་སྟེ་ མིང་ཡང་འབྲུག་རིན་ཆེན་ནོར་བུ་སྤུངས་རྫོང་ཟེར་དར་ཁྱབ་སོང་ནུག། (Phuntsho, 2013, pp. 253–254) རྫོང་འདི་རྗེ་མཁན་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་ཚབ་ རབ་སྡེའི་བླམ་གནས་བརྟན་གྱིས་དབུ་གཙོས་པའི་འཕགས་པ་དགེ་འདུན་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཚུའི་གཏན་ཀྱང་གི་བཞུགས་གནས་ཡང་ཨིན། རྫོང་འདི་ནང་ལྷ་ཁང་དང་ཆོས་ཁང་ ༡༤ ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཚུ་གཤམ་གསལ་བཀོད་ཡོད། ཀུན་དགའ་ར་བ། དགེ་སློང་ཚུའི་ཚོགས་འདུ་ཁང་། ཙན་དན་ཤིང་གི་མཆོད་རྟེན། སྲུང་མའི་ལྷ་ཁང་། གུ་རུ་མཚན་རྒྱད་ལྷ་ཁང་། བླམ་གནས་བརྟན་གྱི་ལྷ་ཁང་། ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་། གསལ་བའི་རྡོ་ཤེལ་ལྷ་ཁང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་། མཁན་པོའི་གཟིམ་ཅུང་། མི་བསྐྱོད་པའི་ལྷ་ཁང་། གཏེར་སྟོན་ལྷ་ཁང་། རྒྱལ་པོའི་གཟིམ་ཅུང་། བུར་སར་ལྷ་ཁང་། རྫོང་གི་ཕྱི་ཁ་ལུ་དགྲ་དབྱངས་ཁ་ལྷ་ཁང་ཟེར་མི་ཅིག་ཡང་ཡོད། རྫོང་འདི་གི་ལྟག་ལུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༦༤༩ ལུ་བཞེངས་པའི་ བལྟ་རྫོང་ཐོག་ཚད་ ༧ འབད་མི་ཅིག་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ ལུ་རྒྱལ་ཡོངས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ཡོད། རྫོང་འདི་གི་འོག་ལུ་ སྔར་སྲོལ་གྱི་བཟོ་བཀོད་ཐོག་ལུ་ཡོད་པའི་བ་ཟམ་ཡང་ཡོད། རྫོང་གཞིས་འདི་ཁར་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་སྤ་རོ་ཚེས་བཅུ་འདི་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་རང་ཟླ་ ༢ པའི་ཚེས་ ༡༠ ལུ་གནང་སྲོལ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན།
ཁུངས་གཏུག།
‌# Phuntsho, K. (2013). The History of Bhutan (pp. 253–254). Random House India. ‌# Dzongs: The centre of temporal and religious authorities (Punakha Dzong, Wangdue Phodrang Dzong, Paro Dzong, Trongsa Dzong and Dagana Dzong). (2012). UNESCO World Heritage Centre. Retrieved from https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5695/
སྤ་རོ་སྟག་ཚང་གི་སྐོར།
སྤ་རོ་སྟག་ཚང་གི་སྐོར།
དེ་ཡང་ དུས་རབས་ ༨ པའི་ནང་ལུ་ ཨྱོན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལུ་སྐུར་བཞེངས་པའི་སྐབས་ལུ་ མོན་མོ་བཀྲིས་ཁེའུ་སྒྲོན་ཡང་ སྐུ་ལུས་འདོད་རྒུར་སྒྱུརཝ་ལས་ སྟག་མོའི་ཚུལ་ལུ་སྤྲུལ་ཏེ་ཆིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྦེ་མཛད་དེ་ ད་ལྟོ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་གནས་དེ་ཁར་བྱོན་ཞིནམ་ལས་ བྱག་ཕུག་དེ་ནང་ལོ་གསུམ། ཟླཝ་གསུམ། བདུན་ཕྲག་གསུམ་དང་ ཉིནམ་གསུམ་གྱི་རིང་ལུ སྒྲུབ་པ་གནང་ཡོདཔ་ཨིན། སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་ (གནམ་ལོ་མེད། 2021 །) ས་གནས་འདི་ སྟག་མོ་གནས་སའི་ཚང་ཅིག་འབདཝ་ལས་ མིང་ཡང་སྟག་ཚང་ཟེར་ཡོངས་གྲགས་སོང་ཡོདཔ་ཨིན།
ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་གསོལ་འདེབས་ལེའུ་བདུན་མ་ལས། སྟག་ཚང་སེང་གེ་བསམ་གྲུབ་ཀེའུ་ཚང་དུ། །གདུག་པའི་མུ་སྟེགས་བདུད་དང་དམ་སྲི་བཏུལ། །གནས་ཆེན་གངས་བྲག་རྣམས་ལ་གཏེར་ཆེན་སྦས། །མ་འོངས་སྙིགས་མའི་སེམས་ཅན་ཐུགས་རྗེས་གཟིགས། །རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། ཟེར་གསུངས་བཞག་ཡོདཔ་བཟུམ་ ཨྱོན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ བྱག་ཕུག་འདི་ནང་འབྱོན་དགོ་མི་དོན་དག་འདི་ཡང་ གནས་འདི་ཁར་བདུད་སྲིན་གདུག་དྲགས་ཚུ་ དམ་བཏགས་པར་འབྱོན་ཡོདཔ་དང་ མ་འོངས་འདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཟབ་གཏེར་ཚུ་སྦ་བཞག་པར་བྱོན་ཡོདཔ་ཨིན་མས། སྟག་ཚང་གི་གནས་འདི་ ཨྱོན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོ་ར་རྐྱངམ་གཅིག་སྒྲུབ་པ་གནང་སའི་ཕུག་མེན་པར་ མཁའ་འགྲོ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་དང་མོན་མོ་བཀྲིས་ཁེའུ་སྒྲོན་གཉིས་ཡང་སྒྲུབ་པ་གནང་སྟེ་ གྲོགས་གསུམ་བདེ་ཆེན་ཧེ་རུ་ཀ་དང་ རྩ་ཐིག་རླུང་གསུམ་གྱི་རང་དབང་འཐོབ་ཡོདཔ་དང་། འབྱུང་བ་ལྔ་དང་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་བདག་དབང་ཡང་ཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན། གཞན་ཡང་ ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་ལུང་བསྟན་དང་ དཀྱིལ་འཁོར་ག་རའི་གཙོ་མོ་ལུ་གྱུར་ཡོད་པའི་གྲུབ་རྟགས་ལེ་ཤ་ཅིག་སྟོན་གནང་ཡོད་པའི་ གནས་ཆེན་ཅིག་ཨིན།
དེ་མ་ཚད་ཤུལ་ལས་ སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་བདག་རྐྱེན་མཛད་མི་ རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ། ཕ་ཇོ་འབྲུག་སྒོམ་ཞིག་པོ་དང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོ་རའི་ཐུགས་སྲས་ རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔ་ལས་རླངས་ཆེན་དཔལ་གྱི་སེངྒེ་ཚུ་ཡང་ གནས་དེ་ནང་ སྒྲུབ་པ་གནང་སྟེ་བཞུགས་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག། གནས་དེ་ཁར་ ད་རེས་ནངས་པབཟུམ་སྦེ་ གཙུག་ལག་ཁང་ཚུ་ག་ནི་ཡང་མེདཔ་ལས་ ཨྱོན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་ལུང་བསྟན་ལས། སྟག་ཚང་དང་པོ་དར་ཞིང་བར་དུ་རྒུད། །ཐ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་གཅིག་གིས་བདག། ཟེར་གསུངས་ཡོདཔ་བཟུམ་ དུས་རབས་ ༡༧ པའི་ནང་མཐུ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་འབྲུག་ལུ་བསྟན་པའི་མཛད་འཕྲིན་སྤེལ་ཏེ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ སྟག་ཚང་གི་གནས་བདག་སེངྒེ་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་ གནས་འདི་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལུ་རྩིས་ཕུལ་ཞིནམ་ལས་ ཞབས་དྲུང་ཁོ་ར་ཡང་ སྤྱི་ལོ ༡༦༤༦ ལུ་ བླ་མ་རིག་འཛིན་སྙིང་པོ་ལས་དགོངས་འདུས་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་གསན་གནང་ཡོད་མི་གི་སྒྲུབ་པ་གནང་བའི་སྐབས་ སྒྲུབ་པ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ མཐར་ཕྱིན་པའི་བྱིན་རླབས་ཐོབ་སྟེ་ཐུགས་བརྙེསཔ་ལས་ གནས་དེ་ཁར་གཙུག་ལག་ཁང་ཅིག་བཞེངས་ནིའི་ ཐུགས་བཞེས་གནང་ནུག། ཨིན་རུང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཕྱག་འགན་མང་རབས་ཅིག་བཀྲམ་སྟེ་བཞག་ཡོདཔ་ལས་ རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ལུ་གཙུག་ལག་ཁང་ཅིག་བཞེངས་དགོ་པའི་བཀའ་གནང་ནུག། ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་གི་བཀའ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ བྱག་གི་རྐེད་པར སྤྱི་ལོ་ ༡༦༩༢ ལུ་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ནི་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༦༩༤ ལུ་ རང་ལུགས་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ཐོག་ལུ་ ཡ་མཚན་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བཞེངས་ཚར་ནུག།
དེ་ནང་ ནང་རྟེན་ཡང་ དཔོན་སློབ་གྲགས་པ་རྒྱ་མཚོ་གིས་བལ་ཡུལ་ལས་ལྷ་བཟོཔ་པཉ་དེ་ཝ་གདན་དྲངས་ཏེ་ རྒྱུ་ཟངས་ལས་བསྒྲུབས་པའི་གུ་རུའི་སྐུ་འདྲ་སྦོམ་ཅིག་བཞེངས་ཏེ་ ལྷ་ཁང་དེ་ཁར་ཞུཝ་ད་ ལམ་གཟར་དྲགས་ཡོད་མི་ལས་ཕར་ཞུ་ནི་སྟབས་མ་བདེ་བར་ སྐུ་གཟུགས་སོ་སོར་འཕྱལ་་ཏེ་ཞུ་ནིའི་ཞལ་འཆམ་བྱུངམ་ད་ སྐུ་དེ་གིས་གསུང་བྱོན་ཏེ་ ཁོ་ཞུ་ཚུགས་མི་ཅིག་འཐོན་འོང་ཟེར་གསུངམ་བཞིན་དུ་  གནས་བདག་སེངྒེ་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་མི་ཅིག་ལུ་སྤྲུལ་ཏེ་ ཞུ་ཡོད་པའི་གུ་རུ་གསུང་འབྱོན་མའི་སྐུ་གཅིག་དང་། སྨོན་ལམ་གང་བཏབ་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་རྩ་ཅན་གཅིག། གཞན་ཡང་ གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་དང་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་སྐུ་རྟེན་བྱིན་ཅན་ལེ་ཤ་ར་ཡོདཔ་ཨིན། གནས་དེ་ཁར་ གུ་རུ་གསུང་བྱོན་མའི་ལྷ་ཁང་། གྲོ་ལོད་སྒྲུབ་ཕུག། ཀུན་ར། དཔལ་ཕུག་མཆོད་རྟེན་ལྷ་ཁང་། མཚན་བརྒྱད་ལྷ་ཁང་། གྲོ་ལོད་ལྷ་ཁང་། རྣམ་སྲས་ལྷ་ཁང་། ཚེ་དཔག་མེད་ལྷ་ཁང་། གནས་ཁང་དང་ སྟོང་མཆོད་ལྷ་ཁང་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། (དད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༠༨ །)
སྟག་ཚང་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༩༥༡ གི་ལོ་ལུ་ མེ་མཆོད་བཞེས་ཡོདཔ་དང་ ད་རུང་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལུ་ མེ་མཆོད་ཐེངས་གཉིས་པ་བཞེས་ཡོད་རུང་  ནང་རྟེན་གུ་རུ་གསུང་བྱོནམ་དང་ ཕུར་པའི་ཨེ་ཁྲམ་ཚུ་ཉམས་ཆག་མ་ཤོར་བར་ ད་རེས་ནངས་པ་ཡང་ དད་ལྡན་བསོད་ནམས་ཅན་གྱི་དད་པའི་རྟེན་སྦེ་གནས་དེ་ཁར་བཞུགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། གནས་དེ་མེ་མཆོད་བཞེས་ཡོད་རུང་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་གིས་ རང་ལུགས་འབྲུག་པའི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ཐོག་ལུ་ སྔར་བ་ལྷག་སྟེ་ཉམས་གསོ་མཛད་གནང་ཞིནམ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལུ་འབྲུག་གི་རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་ ༧༠ པ་སྤྲུལ་སྐུ་འཇིགས་མེད་ཆོས་གྲགས་མཆོག་དང་ རྒྱལ་སྲིད་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་ཀུ་རྣམས་གཉིས་ཀྱིས་རབ་གནས་རྒྱས་ཤིང་རྒྱསཔ་སྦེ་གནང་སྟེ་ ད་རེས་ནངས་པ་ ག་ནི་བ་དགའ་ཏོག་ཏོ་དང་གཟི་བརྗིད་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན།ཚེ་འདི་ལུ་གནས་དེ་མཇལ་ཚུགས་པ་ཅིན་ གནས་སྐབས་ཚེ་འདིའི་བསམ་པའི་དོན་དག་ག་ར་འགྲུབ་ཚུགས་པའི་མཆོག་དང་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་འཐོབ་ནི་དང་བར་ཆད་ཚུ་བསལ་ཏེ་སྡིག་སྒྲིབ་བྱང་ཚུགསཔ་མ་ཚད། ཚེ་ཕྱི་མ་ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་གི་ཞིང་ཁམས་ལུ་སྐྱེ་ནིའི་རྟེན་འབྲེལ་སྒྲིགཔ་ཨིནམ་ལས་ འབྲུག་མི་ཡོངས་ཀྱིས་མཇལ་ཚུགས་པ་ཅིན་ ཕན་ཡོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷག་པར་དུ་ གནས་འདི་ཕྱི་མི་ལྟ་བཤལ་པ་ཚུ་ལུ་ཡང་ ཡོངས་གྲགས་ཡོད་པའི་གནས་རྩ་ཅན་ཅིག་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན།
དད་པའི་ས་བོན། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༠༨) འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་མགོན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཆགས་རབས་གསལ་བའི་ལམ་སྟོན། ཐིམ་ཕུ། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
སྤ་རོ་རྫོང་ཁག། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༢༡) སྤ་རོ་སྟག་ཚང་། http://www.paro.gov.bt/dz/node/300
འབྲུག་བལྟ་བཤལ་ཚོགས་སྡེ། (ལོ་མེད) http://www.parotaktsang.org
བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ།
༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་གྲལ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་ མངའ་འོག་ལུ་ཡོད་པའི་ བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ གཙུག་སྡེ་གཉིས་པམ་ཨིན་མས། ཐབས་བྱུས་འཆར་གཞི་ (ལོ་མེད་ ༢༠༠༤-༢༠༡༢) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭ་དང་ གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ སློབ་དཔོན་ཚུ་གི་སྦྱོང་བརྡར་བྱིན་ནིའི་དོན་ལུ་ ཨིན་ཟེར་བཀོད་ནུག། ད་རིས་ གཙུག་སྡེ་དེ་ནང་ སློབ་སྦྱོང་ལས་རིམ་ ཚུ་ཡང་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་ཚད་དང་ མཐོ་རིམ་གོང་མའི་ཤེས་ཚད་ དེ་ལས་ གཙུག་ལག་འོག་མའི་ ཤེས་ཚད་ལས་རིམ་བརྩིས་ཏེ་ ལས་རིམ་ཁ་མ་འདྲཝ་གསུམ་ཡོདཔ་ཨིན།
བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ མི་དབང་ཞིང་གཤེགས་ འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་ དཔལ་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ སློམ་དཔོན་སྦྱོང་བརྡར་སྤེལ་ཁང་སྦེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ སྤྱི་ཟླ་ ༥ པའི་ སྤྱི་ཚེས་ ༢༩ ལུ་ གཞི་བཙུགས་མཛད་ནུག།  བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (ལོ་མེད) https://www.sce.edu.bt ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ དེ་བསྒང་ སློབ་ཕྲུག་ ༤༡ ལུ་ སློབ་དཔོན་དག་པ་ཅིག་གིས་ ཤེས་ཡོན་སློབ་སྟོན་གནང་སྟེ་ སློབ་ཕྲུག་ ༣༩ གིས་གཙུག་ལག་ཤེས་ཚད་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ མཐར་འཁྱོལཝ་ལས་ སློབ་དཔོན་དང་ སློབ་སྟོན་པ་ དེ་ལས་ ཤེས་རིག་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ ཕྱག་ལཱ་མཛད་ཡོདཔ་ད་ ད་ལྟོ་ཚུན་ཚོད་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་ ཤེས་ཡོན་སྦྱང་མི་སློབ་ཕྲུག་ སྟོང་ཕྲག་ ༥༠༠༠ དེ་ཅིག་གིས་ མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་སྦྱང་སྦྱངས་ཨིན་མས།
བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ དམིགས་ཡུལ་འདི་འབད་བ་ཅིན་ ཤེས་རིག་གི་དོན་ལུ་ འབྲིང་རིམ་བར་མ་དང་ དུམ་རིམ་གསུམ་པའི་ གནས་ཚད་ཀྱི་དོན་ལུ་ སློབ་སྟོན་དང་ ཞིབ་འཚོལ་ལས་རིམ་ཚུ་ རྒྱལ་ཡོངས་དང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་གཉིས་ཆ་ར་ལུ་ འབྲེལ་བ་ཡོདཔ་སྦེ་ བྱིན་ནི་དང་ མཁས་པ་སྦྱང་ནིའི་དོན་ལུ་ ལས་ལིམ་ཚུ་ཡང་ སྒོམ་རྐྱབ་ནི། བསླབ་སྟོན་བྱིན་ནི་དང་། མཐོ་རིམ་ཤེས་ཡོན་བྱིན་ནི།
དེ་ལས་ ཤེས་རིག་གི་སྤུས་ཚད་ཡོདཔ་ བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ལས་སྣ་ཚུ་ སྦྱོང་བརྡར་འབད་དེ་ ཤེསཔ་བཟོ་ནི་དང་ འབྲུག་ལུ་ ཚན་རིག་དང་ རྩིས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་ཤེས་ཡོན་གྱི་ སློབ་དཔོན་ཚུ་སྦྱོང་བརྡར་འབད་དེ་ སྤུས་ཚད་ཅན་བཟོ་ནི།  དེ་བཟུམ་སྦེ་ འབྲུག་ལུ་ ཤེས་རིག་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ དུས་རྒྱུན་དུ་ ཁྱད་རིག་གོང་འཕེལ་གྱི་ སྦྱོང་བརྡར་འགོ་འདྲེན་འཐབ་ནི་དང་ གཞུང་དང་སྒེར་སྡེ་གཉིས་ཆ་ར་ལུ་ སྲིད་བྱུས་དང་བསླབ་བྱ་ དེ་ལས་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་གྲོགས་རམ་ ཡོདཔ་བཟོ་ནི་དང་ མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ ཞིབ་འཚོལ་འབད་དེ་ ཤེས་ཡོན་གསར་བཙུགས་མཛད་ནི་ཚུ་ ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
རྩོམ་པ་པོ་མེད། (ལོ་མེད ༢༠༠༤-༢༠༡༢) ཐབས་བྱུས་འཆར་གཞི།
བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (ལོ་མེད) https://www.sce.edu.bt
གདུགས་དཀར་གྱི་རྒྱུན་ཁྱེར།
༄༅། །བཅོམ་ལྡན་གདུགས་དཀར་གྱི་བཟློག་པ་བཞུགས་སོ།།
༄༅། །བདེ་གཤེགས་གཙུག་གཏོར་ལྟར་མི་མངོན་པ་ལས། །ཉེར་འཁྲུངས་རྒྱལ་བ་ཀུན་ཡུམ་གདུགས་དཀར་མོ། །མཚན་ཙམ་ཐོས་པའི་རིགས་སྔགས་མེ་ཡིས་ཀྱང་། །བདུད་སྡེ་སྲེག་བྱེད་བདེ་འབྱུང་ལྷག་པའི་ལྷ། །དཀར་གསལ་ལང་ཚོ་རབ་རྫོགས་ཟླ་གཞོན་གྱི། །སྙིང་པོ་ལས་གྲུབ་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པས། །མི་དང་མི་མིན་འབྱུང་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །འགལ་རྐྱེན་ཀུན་ཞི་ལེགས་ཚོགས་མ་ལུས་སྩོལ། །ཁྱད་པར་ཕ་རོལ་མི་བསྲུན་བསམ་སྦྱོར་གྱིས། །སྒོ་གསུམ་མནན་དང་བྱད་སྟེམས་བཅིངས་ལ་སོགས། །ཉེར་འཚེས་མི་ཚུགས་ཕྱིར་བཟློག་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས། །བདག་ཅག་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྲུང་དུ་གསོལ། །ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨུཥྞི་ཥ་སིདྡྷི་ཏ་པ་ཊི་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱཧཱ། ༈ བཅོམ་ལྡན་གདུགས་དཀར་ལྷ་ཚོགས་རྣམས། །མཐུ་སྟོབས་ཐོགས་པ་མི་མངའ་ཞིང་། །ཐུགས་རྗེ་སྨོན་ལམ་མཐུ་བཙན་པས། །བདག་གིས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཞིན། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དར་བ་དང་། །སེམས་ཅན་བདེ་དང་ལྡན་པར་མཛོད།།རྒྱུ་སྦྱོར་ཡོན་བདག་འཁོར་བཅས་ཀྱི། །ཆག་ཆེ་ཉམ་ང་བཟློག་ཏུ་གསོལ། །རྨི་ལམ་མཚན་མ་ངན་པ་ཟློག། །རྟགས་དང་རྟེན་འབྲེལ་ངན་པ་ཟློག །དགྲ་འདྲེ་བསམ་སྦྱོར་ངན་པ་ཟློག། །ལྟས་ངན་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ཟློག། །ཡེ་འདྲོག་གསུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཟློག །ནད་རིགས་བཞི་བརྒྱ་རྩ་བཞི་ཟློག། །བགེགས་རིགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ཟློག །དུས་མིན་འཆི་བ་རྣམ་བརྒྱད་ཟློག། །ཡས་ཀྱི་བདུད་དུ་གཡོས་པ་ཟློག། །མས་ཀྱི་སྲི་རུ་ལངས་པ་ཟློག། །དཔྲལ་བའི་གཤེད་དུ་བསྐོས་པ་ཟློག། །ཕ་མེས་དུར་སྲི་ལངས་པ་ཟློག །མི་ལ་ནད་དུ་གཏོང་བ་ཟློག། །ཕྱུགས་ལ་གོད་ཁ་བྱེད་པ་ཟློག། །གནམ་གྱི་དལ་ཁ་ཐེབས་པ་ཟློག། །ས་ཡི་དུག་མདའ་འཕེན་པ་ཟློག། །སྨེ་བ་སྤར་ཁ་ངན་པ་ཟློག། །སྐེག་དང་ཕུ་སྲི་ལངས་པ་ཟློག །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀུན་བཟློག་གྱུར་ཅིག། །བདེ་གཤེགས་ཐུགས་རྗེས་གཙུག་གཏོར་ལས་འཁྲུངས་ཤིང་། །བདེ་འབྱུང་བསྟན་ལ་གནོད་བྱེད་ཚར་གཅོད་ནས། །བདེ་ལེགས་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་སྩོལ་མཛད་པའི། །བདེ་གཤེགས་གདུགས་དཀར་ཅན་གྱི་བཀྲ་ཤིས་ཤོག། །།
ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་མདོ།
༄༅། །ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་མདོ་བཞུགས་སོ།
སྟག་རྩེ་རིག་གཞུང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ།
༉ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་མངའ་འོག་ལུ་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་མང་རབས་ཅིག་ཡོད་པའི་གྲས་ལས་ སྟག་རྩེ་རིག་གཞུང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་གལ་ཅན་ཅིག་སྦེ་རྩིཝ་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ ཡོངས་འབྲེལ་འཆར་སྒོ་ (ལོ་མེད།) སྟག་རྩེ་རིག་གཞུང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ “སྔོན་གོང་ལས་དར་ཏེ་ཡོད་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་ལམ་སྲོལ། གཞུང་སྐད་རྫོང་ཁ་འབྲི་ནི་དང་སླབ་ནི། སྒྲིག་ལམ་ཆོས་གསུམ་ཚུ་ མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་ཀྱི་དོན་ལུ་དམིགས་ཏེ་གཞི་བཙུགས་གནང་ནུག། ལྷག་པར་དུ་ སྤུས་ཚད་ཅན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་ལས་རིམ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ན་གཞོན་སློབ་ཕྲུག་ཚུ་ལུ་ ནང་དོན་རིག་པའི་གཞུང་གཙོ་བོ་བཏོན་ཏེ་ ཤེས་ཡོན་དང་རིག་རྩལ་སྤྲོད་ཐབས་ལུ་དང་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་སྒྲུབ་ཐབས་ལུ་དམིགས་པ་བསྐྱེདཔ་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ན་གཞོན་ཚུ་གིས་ ཁྱད་རིག་དང་ལྡན་པའི་སྦྱོང་བརྡར་དང་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ཤེས་ཡོན་ཚུ་རྒྱ་སྐྱེད་གཏང་ཐབས་ལུ་དམིགས་ཏེ་གཞི་བཙུགས་གནང་ནུག།”
དད་པའི་ས་བོན།  (སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥) ལས་ “རིག་གཞུང་མཐོ་རིམ་སྲོབ་གྲྭ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༡ ལོ་ལུ་འབྲུག་གི་སྤྱི་ནོར་དམ་པ་ རྒྱལ་རབས་གསུམ་པ་ མི་དབང་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གི་བཀའ་བཞིན་དུ་ སྐྱབས་རྗེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་ཐེག་མཆོག་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ དབུ་འཛིན་སྦེ་བསྐོས་ཐོག་ལས་ བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་གནས་ཆེན་དབང་འདུས་རྩེ་ལུ་ རིག་གནས་སློབ་གྲྭ་སྦེ་ གཞི་གཙུགས་གནང་པའི་ཤུལ་ལས་ དཔལ་འབྲུག་པ་རིན་པོ་ཆེ་  བླམ་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་གིས་བཞེངས་གནང་མི་ སེམས་རྟོགས་ཁ་རྗོང་ནང་ལུ་ སྤོ་བཤུད་མཛད་གནང་ནུག།” (ཤོག་གྲངས་ ༡༢༠།) ཡོངས་འབྲེལ་འཆར་སྒོ (ལོ་མེད།) སྟག་རྩེ་རིག་གཞུང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ལས་ “སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ལུ་ སེམས་རྟོགས་ཁ་རིག་གཞུང་སློབ་གྲྭ་འདི་ གཞུང་གྲྭ་ཚང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་མངའ་འོག་ལུ་ ལོ་ ༢༧ གྱི་རྒྱབ་ལས་ སློབ་ཕྲུག་བུམོ་བསྡོམ་གྱི་ ༤༣ འཛུལ་ཞུགས་འབད་ཞིནམ་ལས་ རྩ་གཞུང་ལེགས་འགྱུར་དང་ སྐད་ཡིག་དང་ལམ་སྲོལ་གྱི་ཆོས་ཚན་ མང་རབས་ཅིག་གཞི་གཙུགས་གནང་སྟེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལུ་ སྐད་ཡིག་དང་ལམ་སྲོལ་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ལུ་ ཡར་སེང་མཛད་གནང་ནུག། རྒྱལ་རབས་ཅན་གྱི་ སྐད་ཡིག་དང་ལམ་སྲོལ་སློབ་གྲྭ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ལུ་ ལོ་ངོ་གསུམ་གྱི་གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་རྫོང་ཁ་དང་ལམ་སྲོལ་སློབ་སྦྱོང་ གཞི་གཙུགས་གནངམ་དང་གྲས་ ཐོན་རིམ་དང་པའི་ ན་ཞོན་སློབ་ཕྲུག་ ༡༩ གིས་གྲལ་གཏོགས་འབད་ནུག། གནམ་ལོ་ ༢༠༠༤ སྤྱི་ཟླ་ ༤ པའི་ཚེས་ ༢༨ ལུ་ ཤེས་རིག་ལྷན་ཁག་གིས་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་ལུ་ རྩིས་སྤྲོད་གནང་པའི་ཤུལ་ལུ་ ད་རེས་ནངས་པ་སྐད་ཡིག་དང་ལམ་སྲོལ་སློབ་གྲྭ་འདི་གལ་ཅན་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།”
ཡོངས་འབྲེལ་ཡུ་ཊུབ་ (གནམ་ལོ་༢༠༡༧) འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་ ལས་རིམ་ནང་ལུ་བཤད་དོ་བཟུམ་འབད་བ་ཅིན་
“འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པ་ དཔལ་མི་དབང་འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་ལྟར་དུ་ རྫོང་ཁག་ཆ་མཉམ་ལུ་ མི་སྡེ་དཔལ་འབྱོར་དང་ གོང་འཕེལ་འདྲ་མཉམ་གྱི་འཆར་གཞི་ཚུ་བརྩམ་པའི་སྐབས་ལུ་ ནང་དོན་རིག་པའི་གཞུང་གི་སློབ་གྲྭ་འདི་ཡང་ རྒྱ་སྐྱེད་འབད་དགོ་པའི་གྲོས་ཆོད་བྱུངམ་ད་ ས་ཁོངས་ཆུང་བའི་དཀའ་ངལ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་བཀའ་རྒྱ་དང་འཁྲིལ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ སྤྱི་ཟླ་ ༨ པའི་ནང་ལུ་ སེམས་རྟོགས་ཁ་སྐད་ཡིག་དང་ལམ་སྲོལ་སློབ་གྲྭ་དེ་ ཀྲོང་གསར་རྫོང་ཁག་ལུ་སྤོ་བཤུད་མཛད་གནང་ནུག།”
སྟག་རྩེ་རིག་གཞུང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ བྲག་སྟེང་རྒེད་འོག་ལུ་ ཀྲོང་གསར་ཁྲོམ་ལས་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༢༣ གྱི་ས་ཁར་ཆགས་སྟེ་འདུག། སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་ལུ་ནང་པའི་རིག་གཞུང་དང་ལམ་སྲོལ། སྒྲིག་ལམ་དང་ལྷན་ཐབས་ཀྱི་སློབ་ཚན་གཞན་ཚུ་ཡང་ གཞུང་སྐད་རྫོང་ཁ་དང་ཨིང་སྐད་གཉིས་ཆ་ར་ ཟུང་འབྲེལ་ཐོག་ལྷབ་སྦྱང་འབད་ཞིན་ཡོདཔ་ཨིན། ད་ལྟོ་འབད་བ་ཅིན་ རིག་གཞུང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་གརྩོ་འཛིན་ ལུང་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་བཅས་ ལེགས་སྦྱར་བ་ ༤༩ དང་ ཡིག་ཚང་ལས་བྱེདཔ་ 35 དེ་ཅིག་འདུག། སློབ་ཕྲུག་ཡོངས་བསྡོམས་ ༤༠༠ དེ་ཅིག་ལུ་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་འབྲུག་དང་ཧི་་མ་ལ་ཡ་ ལོ་ངོ་ ༣། སྐད་ཡིག་དང་རྩོམ་རིག་ ལོ་ངོ་ ༣། རྫོང་ཁ་དང་ལམ་སྲོལ་སློབ་སྦྱོང་ ལོ་ངོ་བཞི། དེ་བཟུམ་སྦེ་ གཙུག་ལག་གོང་མའི་ རྒྱང་འབྲེལ་གྱི་སློབ་སྦྱོང་ ལོ་ངོ་ ༢ བཅས སློབ་སྦྱོང་ལས་རིམ་དབྱེ་ཁག་བཞི་དེ་ཅིག་ གཞི་གཙུགས་འབད་དེ་འདུག། དེ་མ་ཚད་ ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་ དམིགས་གསལ་གྱི་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་ཐབས་ལུ་ དྭངས་གསལ་ཚོགས་ཕྲན། རིག་གཞུང་བྱང་ས་སེམས་ཅན་སྲོག་སྐྱབས་ཚོགས་པ། རིག་གཞུང་རྩོལ་སྒྲུབ་དང་འགོ་འདྲེན་ཚོགས་ཕྲན་དང་ རིག་གཞུང་སྨྱུག་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ ཚོགས་ཕྲན་ ༢༠ དེ་ཅིག་གཞི་གཙུགས་འབད་དེ་འདུག།
རྒྱབ་རྟེན།
ཀུན་བཟང་ཕྲིན་ལས། རིག་འཛིན་རྡོ་རྗེ། བསོད་ནམས་བསྟན་འཛིན། ཀརྨ་དབང་འདུས། རྟ་མགྲིན་ཕུན་ཚོགས། ཨྱོན་ཕུན་ཚོགས། རིག་འཛིན་དབང་ཕྱུག། (༢༠༡༥) དད་པའི་ས་བོན། འབྲུག། ཐིམ་ཕུ། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
ཡོངས་འབྲེལ་ཡུ་ཊུབ་(སྤྱི་ལོ་༢༠༡༧)འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ། https://www.youtube.com/watch?v=XNz2EW0Yd
སྟག་རྩེ་རིག་གཞུང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ(ལོ་མེད།གཞིས་ཁོངས་གནས་ཚུལ། https://www.clcs.edu.bt
སེང་གདོང་མའི་ཐལ་རྡེབ།
༄༅། །སེང་གདོང་མའི་ཐལ་རྡེབ་རྒྱུན་ཁྱེར་བཞུགས་སོ།།
༄༅། །སྐད་ཅིག་རང་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ། །སེང་གེའི་གདོང་ཅན་སྐུར་གསལ་བའི། །ཐུགས་ཀའི་སྔགས་ཀྱི་འཕྲོ་འདུ་ཡིས། །གནོད་བྱེད་མ་ལུས་ཚར་བཅད་གྱུར།། ཨཿཀཿསཿམཿརཿཙཿཤཿདཿརཿསཿམཱཿརཿཡཿཕཊཿ ཅེས་ཅི་ནུས་བཟླས་མཐར། ན་མོ། རྩ་བརྒྱུད་བླ་མ་ཡི་དམ་ལྷ། །མཁའ་འགྲོ་བདུད་འདུལ་དྲག་མོ་ཡི། །བདེན་པ་ཆེན་པོའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། །བདག་དང་རྒྱུ་འབྱོར་ཡོན་བདག་གི། །བྱད་ཁ་ཕུར་ཁ་རྦོད་གཏོང་སོགས། །མི་མཐུན་ཆག་ཆེ་ཉམ་ང་ཀུན། །སྡང་བར་བྱེད་པའི་དགྲ་ལ་བྷོ། །གནོད་པར་བྱེད་པའི་བགེགས་ལ་བྷོ། །བདུད་དགྲ་བྱད་མའི་སྟེང་དུ་བྷོ། །རྗེས་ཤུལ་མེད་པར་ཟློག་གྱུར་ཅིག །ཅེས་ཐལ་རྡེབ་བྱ། ཁྲོ་མོའི་རིག་སྔགས་ནུས་པའི་མཐུས། །བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་བར་ཆད་བདུད། །གནོད་བྱེད་མ་ལུས་ཚར་བཅད་ནས། །བསམ་དོན་ཡིད་བཞིན་འགྲུབ་པར་མཛོད།། །།
མང་སྡེ་ཆུ། - Rivers of Bhutan
མང་སྡེ་ཆུ།
མང་སྡེ་ཆུ་འདི་ཀྲོང་གསར་རྫོང་ལས་ནུབ་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་འགྱོཝ་ད་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༧༥༤༦ སྦེ་མི་གངས་རི་གངས་དཀར་སྤུན་གསུམ་ལས་བབས་ཏེ་འོངམ་ཨིན། ཡར་ལས་མར་བབསཏེ་དང་པ་ར་ནུབ་སྦིས་རྒེད་འོག་གི་གཡུས་ མང་སྡེ་ཕུག་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ མཇུག་སྐོར་ཕུག་རྒེད་འོག་ལས་སྦེ་མར་ཐོན་ཏེ་འགྱོཝ་ཨིན་པས། མང་སྡེ་ཆུ་འདི་ རི་ནག་པོདང་མ་ནཱསི་གླིང་ཀ་གཉིས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་གི་ས་མཚམས་ཨིན་པས། དེ་ལས་ གཙང་ཆུ་ཆུ་འདི་ གཞལམ་སྒང་རྫོང་ཁག་ནང་ལྷོད་ཞིནམ་ལས་ ལྕམ་ཁར་ཆུ་དང་བསྟོམས་ཏེ་ མ་ནཱསི་གླིང་ཀ་ལས་ཐོན་ཏེ་ རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་ནང་ལས་བབས་ཏེ་འགྱོཝ་ཨིན།