cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བློ་ཟེ།
ང་བཅས་ར་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྔོན་བྱོན་རྒྱལ་བ་གོངམ་དང་ ཕམ་བཟང་ པོ་ཚུ་གིས་སྲོལ་བཙུགས་གནང་བའི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་གིས་ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ལམ་ལུགས་སྲོལ་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་ཅིག་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ར་ང་བཅས་ར་མི་སྡེ་ནང་ལུ་སྔོན་དང་ཕུ་ལས་ར་ ཕོ་དང་མོ་རྒན་གཞོན་མེད་པར་ མི་བློ་རིག་ཅནམ། ཁ་མཁས་པ། ཁ་བདེ་ལྕེ་བདེ། ལྕེ་ལུ་སློག་སྒྱུར་ཤེས་མི་དང་། དེ་མ་ཚད་ བློ་སླབ་པའི་སྐབས་ལུ་་ལུང་དྲང་དང་དཔེ་་དོན་ཚུ་སྦྱར་ཏེ་ ཕར་ལོགས་མའི་བློ་གི་ལན་ཚུ་ བློ་ཟེའི་་ཐོག་ལས་སླབ་མི་འདི་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ གཙོ་བོ་ར་ དུས་རབས་ ༧ པའི་ནང་ རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་ ༩ པ་ རྒྱལ་བ་ཤཱཀྱ་རིན་ཆེན་བཞུགས་པའི་སྐབས་ ཤར་ལས་་ཨམ་རིངམོ་གཅིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་གཉིས་པ་ཨིན་ཟེར་ ཡོངས་འབྲེལ། བློ་ཟེ་བསྒྱུར་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ དེ་ལས་ཚུར་ བློ་ཟེ་སྒྱུར་སྲོལ་དར་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་ར་སོང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། བློ་ཟེ་ཟེརཝ་ད་ གནད་དོན་དང་འཁྲིལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་མེན་པར་ མི་རིག་པ་ཅན་ཁ་བདེ་དྲགས་ཚུ་གིས་ ཕར་ལོགས་མའི་བློ་གི་དྲི་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ དེའི་ལན་བློ་ཟེ་སྦེ་་བསྒྱུར་ཏེ་སླབ་མི་ཅིག་ལུ་སླབ་ཨིན། བློ་ཟེ་སྒྱུར་བའི་སྐབས་ཚིག་ཚུ་ཡང་ དགག་སྒྲུབ། དྲི་བ་དྲིས་ལན། རང་གི་ཚོར་སྣང། དགའཝ་མཐུནམ་གི་ཚིག་དང་བསྟོད་ཚིག། དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བའི་ཚིག་ཚུ་བཙུགས་ཏེ་བློ་ཟེ་སྒྱུརཝ་ཨིན་པས། བློ་ཟེ་འདི་ ང་བཅས་ར་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ སྔར་སྲོལ་བཟང་པོ་ཅིག་ཨིན་རུང དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ཏེ་ མི་་གི་ཕྱིའི་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པ་ཚུ་མ་འདྲཝ་ཡོདཔ་ལས་ རང་གི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་འདི་ སྣང་བ་མེད་པར་རྒྱབ་བསྐྱུར་བཞགཔ་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ སློབ་གྲྭ་ཁག་དང་འབྲུག་རྒྱང་བསྒྲགས་ལས་འཛིན་ཚུ་ནང་སྤྲོ་སྟོན་དང་འགྲན་བསྡུར་གྱི་ལས་རིམ་ཚུ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་པའི་སྐབས་ལུ་་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་འདུག། འཇིག་རྟེན་པའི་དཔེ་གཏམ་ལས་ཡང་ རང་ཁ་མ་ཤེས་རོགས་ཁ་སྦྱངས།། ཟེར་སླབ་དོ་བཟུམ་སྦེ་་ ང་བཅས་ར་འབྲུག་མི་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱིས་གསེར་བ་ཕངས་པའི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་འདི་རྒྱབ་ཁར་བསྐྱུར་བཞག་སྟེ་་ ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟ་བ་ཚུ་ལེན་ཏེ་མི་སྡེའི་ནང་་སྟབས་མ་བདེཝ་འཐོན་ནིའི་ཉེན་ཁ་སྦོམ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ ཕྱིའི་ཞབས་ཁྲ་དང་ལིའུ་་འཁྲབ་ཐངས་ དེ་མ་ཚད་ ཁ་སླབ་ཐངས་དང་ཐ་ན་བཞེས་སྒོ་ཟ་ཐངས་ལས་འགོ་བཟུང་སྟེ་ རོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ལས་དཔེ་དྲངས་ཏེ་ གཞན་ལུགས་ཚུ་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དར་ཁྱབ་འགྱོ་སྟེ་ཡོད། དེ་་འབདཝ་ལས་ ཆུ་མ་འོངསམ་ལས་གཡུར་བ་དང་ ནད་མ་འོངསམ་ལས་རིམ་འགྲོ་ཟེར། རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་རོགས་ཀྱི་འོག་ལུ་མ་ཚུདཔ་པར་ཡོདཔ་ལས་ རང་ར་སོ་སོའི་ལམ་སྲོལ་འདི་བདག་འཛིན་འབད་དེ་ཧེ་མ་ག་ཨིནམ་སྦེ་་སྐྱོང་ཚུགས་པ་ཅིན་ལེགས་ཤོམ་འགྱོ་ནི་ཨིན་པས། རོགས་ཀྱི་་ལམ་སྲོལ་ཚུ་རྒྱབ་ཁར་བསྐྱུར་ཏེ་བཞག་སྦེ་ རང་གི་འདི་ རྒྱུན་སྐྱོང་འབད་བ་ཅིན་ ད་ལྟོ་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ མ་འོངས་ང་བཅས་རའི་བུ་གཞི་ཚུ་ལུ་ཡང་ཕན་ཐོགས་སྦོམ་སྦེ་་ར་འབྱུང་ནི་ཨིན་པས།
འཛམ་གླིང
གཟའའཛམ་གླིང༔ ས ༺རྟགས༔ ༻
སོ་ནམ་དང་ནགས་ཚལ་ལྷན་ཁག།
༉ སོ་ནམ་དང་ནགས་ཚལ་ལྷན་ཁག་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྷན་ཁག་བཅུ་ཐམ་ལས་གཅིག་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་ མངའ་བདག་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ཆེན་ཡིག་ཚང་ནང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༥ ལུ་ འགོ་དང་པ་གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༦ ལུ་ ཡིག་ཚང་འདི་ ད་ལྟོ་ཡོད་པའི་ས་གོ་ནང་སྤོ་བཤུད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་འགོ་བཙུགས་པའི་སྐབས་ འགོ་འཛིན་དྲུང་ཆེན་སྦེ་བཟོ་ཡོདཔ་དང་དྲུང་ཆེན་དང་པ་འདི་ཡང་དྲག་ཤོས་ལས་སྐྱིད་རྡོ་རྗེ་མཆོག་བསྐོས་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལས་ ལྷན་ཁག་འདི་གི་དབུ་འཁྲིད་ བློན་པོ་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣-༢༠༠༨ ཚུན་ བློན་པོ་སངས་རྒྱས་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་ཕྱག་ཞུ་ཡོདཔ་ཨིན། བློན་པོ་སངས་རྒྱས་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཤུལ་ལས་ཕྱག་ཞུ་མི་ སོ་ནམ་དང་ནགས་ཚལ་བློན་པོ་རིམ་བྱོན་ཡང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨-༢༠༡༣ ཚུན་ བློན་པོ་པདྨ་རྒྱ་མཚོ། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣-༢༠༡༨ ཚུན་ བློན་པོ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་  ད་ལྟོ་ཕྱག་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པའི་ སོ་ནམ་དང་ནགས་ཚལ་བློན་པོ་འདི་ བློན་པོ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་གི་འཆར་སྣང་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་སེར་གྱི་མི་སྡེ་དང་དཔལ་འབྱོར་གནས་སྟངས་འདྲ་མཉམ་གྱི་དོན་ལུ་ འཚོ་བའི་ལམ་ལུགས་དང་ རང་བཞིན་གྱི་ཐོན་དངོས་ཚུ་ ཡུན་བརྟན་སྦེ་གནས་ནི་འདི་ཨིནམ་དང་། དམིགས་སྐྱེད་འདི་ཡང་ འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་དང་རང་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་ ཚུ་ལུ་ ལྷོད་ལམ་ཚད་ལྡང་གི་ཐོག་ལས་ འབྲུག་མི་ཚུ་གི་མི་སྡེ་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་ ཡུན་བརྟན་བཟོ་ནི་འདི་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ ལྷན་ཁག་འདི་གི་འགན་དབང་འདི་ གཡུས་སྒོའི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་ཡུན་བརྟན་བཟོ་ནི། ནགས་ཚལ་དང་འབབ་ཆུའི་ཐོན་སྐྱེས་ ཚུ་ ཡུན་བརྟན་ལག་ལེན་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ཡར་དྲག་གཏང་ནི། སྤྱོད་བཏུབ་པའི་སོ་ནམ་གྱི་ས་ཞིང་དང་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ ལག་ལེན་ཡུན་བརྟན་བཟོ་ནི། དེ་ལས་ བཟའ་འཐུང་ཉེན་སྲུང་དང་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ཡར་རྒྱས་གཏང་ནི་ཚུ་ཨིན། སོ་ནམ་དང་ནགས་ཚལ་ལྷན་ཁག་འོག་ལུ་ བློན་པོ་དང་དྲུང་ཆེན་ཡིག་ཚང་ དེ་ལས་ མདོ་ཆེན་ཞབས་ཏོག་ཡིག་ཚང་དང་ལས་ཁུངས་ཁག་བདུན་ཡོདཔ་ཨིན། ལས་ཁུངས་བདུན་ཡང་ འབྲུག་སོ་ནམ་དང་ཟ་ཆས་ཁྲིམས་དོན་དབང་འཛིན་ སོ་ནམ་ཚོང་འབྲེལ་དང་མཉམ་ལས་ཚོགས་སྡེ་ སོ་ནམ་ལས་ཁུངས་ ནགས་ཚལ་དང་གླིང་ག་ཞབས་ཏོག་ལས་ཁུངས་ སྒོ་ནོར་ལས་ཁུངས་ རྒྱལ་ཡོངས་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ལྟེ་བ་དང་ གྲོང་གསེབ་ གོང་འཕེལ་སྦྱོང་བརྡར་ལྟེ་བ་ཚུ་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་ནང་ཕྱག་ཞུ་མི་ འགོ་འཛིན་བློན་པོ་གྱིས་གཙོས་པའི་ དྲུང་ཆེན་དང་མདོ་ཆེན་ དེ་ལས་ ལས་ཁུངས་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན་དང་འགོ་དཔོན་ཚུ་ཨིནམ་དང་ ལྷན་ཁག་འདི་གིས་ད་རེས་གོང་གི་འཆར་སྣང་དང་དམིགས་སྐྱེད་ཚུ་སེམས་ཁར་བཀལ་ཏེ་ ལྷན་ཁག་གི་འགན་དབང་ཚུ་ དྲང་བདེན་དང་དྭངས་གསལ་ དེ་ལས་ དམ་ཚིག་གཙོ་གཟུང་གི་ཐོག་ལས་ཕྱག་ཞུ་བཞིན་ཡོདཔ་ཨིན།
ལས་སྡེ་མ་འདྲཝ།
སེམས་དོན་རིག་པའི་སྤེལ་ཁང་།
སེམས་རྟོགས་ཁའི་རྗོང་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་མི་ སེམས་དོན་རིག་པའི་སྤེལ་ཁང་གི་འབྱུང་རབས་ དུམ་དྲག་ཅིག་ཞུ་བ་ཅིན་ དང་པ་ར་ ག་གིས་གཞི་བཙུགས་མཛད་ཅི་ག་དང་ ག་དེ་སྦེ་་གཞི་བཙུགས་མཛད་ནུག་ག་ དེ་ལས་ག་ཅི་སྦེ་་གཞི་བཙུགས་མཛད་མཛདཔ་ཨིན་ནའི་སྐོར་ལས་ དོན་ཚན་བཞིའི་ནང་བསྡུ་སྟེབྲི་ནི་ཨིན། སེམས་དོན་རིག་པའི་སྤེལ་ཁང་འདི་ ག་གིས་གཞི་བཙུགས་མཛད་མཛདཔ་སྨོ་ཟེར་བ་ཅིན་ དམ་པའི་ངང་ཚུལ་དགུ་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བ་སྤྱིའི་སྐྱབས་གནས་ ལྷག་པར་དུ་ འབྲུག་མི་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་འཁྲུངས་པའི་ རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་བདུན་ཅུ་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ་ འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་དཔལ་བཟང་པོ་གིས་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་གནངམ་ཨིན་མས། སྤེལ་ཁང་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ སྤྱི་ཟླ་ ༡༠ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༡ གནམ་ལོ་ཤིང་རྟ་རང་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་ ༡༨ རང་ལུགས་འདས་ལོ་ ༣༦༣ ལུ་ གཟའ་ཚེས་དགེ་བའི་ཉིནམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དུས་དང་བསྟུན་ཏེ་གཞི་བཙུགས་གནང་ནུག། བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང། (༢༠༢༡) དེ་ཡང་ ག་དེ་སྦེ་གཞི་བཙུགས་མཛད་ནུག་ག་ཟེར་བ་ཅིན་ དང་པ་ར་ ཆེས་མཐོའི་དཔོན་ཁག་དག་པ་ཅིག་དང སློབ་ཕྲུག་ངོ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དང་མཁན་པོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་སྦེ་ བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་ལས་སྦེ་འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག། དེ་ལས་ ད་ལྟོའི་ས་ཁོངས་སྲིནམོ་ལྟོ་ཁ་ སེམས་དོན་རིག་པའི་སྤེལ་ཁང་ནང་སྤོ་བཤུད་མཛད་གནང་གནངམ་ཨིན་པས། སྤེལ་ཁང་འགོ་བཙུགསཔ་ད་ འཕྲོ་མཐུད་ཤེས་ཡོན་གྱི་ལས་རིམ་ལས་འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག་། སློབ་སྦྱོང་དེ་གི་དོན་ལུ་དུས་ཚོད་དེ་ཡང་ ཕྱི་རུ་ཆུ་ཚོད་དྲུག་ལས་བརྒྱད་ཚུན་བཟོ་གནང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ཚུར་ ནང་ཆོས་ཀྱི་ཕན་ཐོགས་རྒྱ་ཆེ་དྲགས་ཡོདཔ་་མཁྱེན་ཏེ་ སྐྱབས་རྗེ་མཆོག་དང་སློབ་དཔོན་ལྷན་རྒྱས་རྣམས་མོས་མཐུན་གྱི་ཐོག་ལས་ སྤྱི་ལོ ༢༠༡༦ སྤྱི་ཟླ་ ༨ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༦ ལུ་གཏན་འཇགས་ཀྱི་དོན་ལུ་སློབ་སྦྱོང་འབད་སའི་སྤེལ་ཁང་སྦེ་འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག།  སྤེལ་ཁང་དེ་ཡང་ མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་བསྡོམས་བཞི་དང་ སློབ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་བསྡོམས་ ༣༣ དེ་ཅིག་སྦེ་་འགོ་བཙུགས་ནུག། དེ་སྦེ་གཞི་བཙུགས་དགོ་པའི་དོན་དག་དེ་ཡང་ གཙོ་བོ་ར་ སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཛད་པ་བཟང་པོ་ཚུ་ ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་ནི་འདི་གིས་་ང་བཅས་ཐ་མལ་པའི་བློ་གིས་ག་ཏེ་་བདའ་ཟུན་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུ་གིས་ཡང་འཇལ་མི་ཚུགས་ནི་་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ རྗེས་དཔག་ཚད་མ་གིས་་རྗེས་སུ་དཔགས་ཏེ་དུམ་དྲ་ཅིག་ཞུ་བ་ཅིན། གཙོ་བོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་བཙན་བརྟན་པོར་གནས་ནི་གི་དོན་ལུ་དང། མི་དབང་མཆོག་དང་གཞུང་གི་བཞེད་དོན་བླ་ན་མེད་པ་ཚུ་འགྲུབ་ཐབས་དང། ལྷག་པར་དུ་ ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་གསུམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་ འགྲོ་བ་ཀུན་གྱིས་འཐོབ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྤྱི་དང སྒོས་སུ་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པའི་ཉི་མ་ཤར་ཏེ་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱི་ཐོག་ལས་གནས་ཐབས་ལུ་དམིགས་ཏེ་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་གནངམ་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ རྐྱབས་རྗེ་མཆོག་གིས་སྤེལ་ཁང་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་གླུ་ཚིག་གཅིག་བརྩམས་གནང་མི་དེའི་མཇུག་ལུ་ ཞུའོ་ལེགས་པའི་སྨོན་ལམ། །སེམས་དོན་རིག་པའི་ལྟ་བ། །འགྲོ་བ་ཀུན་གྱིས་འཐོབ་ནས། །བདེ་ཆེན་ཆོས་སྐུའི་ས་ལ། །གཅིག་ཏུ་འཛོམས་པའི་སྨོན་ལམ།། སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་རབས་བདུན་ཅུ་པ། (༢༠༡༦) ཞེས་གླུ་ཚིག་གི་ཚིག་དང་དོན་ཚུ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ མནོ་བསམ་རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་བཏང་བལྟ་བ་ཅིན་ སྤེལ་ཁང་གཞི་བཙུགས་དགོ་པའི་དམིགས་ཡུལ་འདི་ ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཅིག་དང རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་སྡེའི་ནང་ཕན་ཐོགས་ཤོས་ཅིག་ཨིན་པས་ཟེར་ཞུ་ནི་ཨིན། མཇུག་ར་སྐྱབས་རྗེ་མཆོག་གིས་སྤེལ་ཁང་དེའི་མིང་དང་དོན་མཐུནམ་སྦེ་་སྨོན་ཚིག་ཡང་དེ་སྦེ་ར་གསུངས་རྩོམ་མཛད་གནང་ནུག། འཁོར་འདས་བྱེད་པོ་རང་སེམས་གཉུག་མའི་དོན། །དེ་ཉིད་རིག་པའི་ཐབས་ཚུལ་ཆོས་ཀྱི་གཞུང། །སྤེལ་བའི་ཁང་བཟང་པད་མའི་དགའ་ཚལ་འདིར། །སྐལ་ལྡན་བུང་བའི་ཚོགས་རྣམས་དར་རྒྱས་ཤོག། སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་རབས་ ༧༠ པ། ཅེས་སྨོན་ལམ་མཛད་གནང་ནུག་ཟེར་ཞུ་ནི་ཨིན། སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཕྱོགས་མཐར་རྒྱས་འགྱུར་ཅིག། དགེའོ།།
ཕུར་པུ
གཟའཕུར་པུ ༺རྟགས༔ ༻
ཕུརཔ་ཕྲིན་ལས།
འཁྲབ་རྩེདཔ་ ཕུརཔ་ཕྲིན་ལས།
ཁ་ལས་ཚིག་གཅིག་ལས་བརྒལ་མ་སླབ་རུང་ འབྲུག་མི་ཡོངས་ཕོཝ་ན་ན་ར་བགའ་བཅུག་མི་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་ངོམ་ ཕུརཔ་ཕྲིན་ལས་ཟེར་མི་འདི་ སྤུ་ན་ཁ་རྟ་ལོག་ལས་ཨིན་པས། ཁོ་ར་ ལོ་ན་ཆུང་ཀུ་བསྒང་ལས་ དགེ་སློང་ནང་འཛུལ་ཞུགས་འབད་དེ་ ནང་པའི་གཞུང་ཚུ་སྦྱངས་ནུག། ཁོ་ར་ ཤེས་ཡོན་སྦྱང་ས་ རྟ་ལོག་ནོརབུ་སྒང་མགོན་པ་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་བཤད་གྲྭ་ནང་ལུ་ལོ་དྲུག། ཐིམ་ཕུག་རྫོང་ནང་ལོ་གཉིས། ཕ་ཇོ་ལྡིངས་དགོན་པ་ལུ་ལོ་དྲུག། དེ་ལས་སེམས་རྟོགས་ཁ་ལུ་ ལོ་གཉིས་སྡོད་ནུག།
ཕུརཔ་ཕྲིན་ལས་ཁོ་ར་ ལོ་ངོ་ ༡༧ དེ་ཅིག་ དགེ་སློ་ནང་སྡོད་པའི་ཤུལ་ལུ་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༦ སྐྱེས་ལོ་ ༣༠ ལངམ་ད་ དགོངས་ཞུ་འབད་དེ་ རྒྱལ་གཞུང་འཆམ་དང་ཟློས་གར་ནང་ལུ་ ཨ་ཙ་ར་གོངམ་སྦེ་ལོ་དགུ་ཕྱག་ཞུ་ནུག། ཁོ་གིས་ ཐིམ་ཕུག་ཚེས་བཅུ་གི་སྐབས་ལུ་ ཨ་ཙ་ར་སྦེ་དགོད་བྲ་བསྒྱུར་ནི་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ནི་འདི་གིས་ ཁོ་འབྲུག་གི་གློག་བརྙན་ཚོགསཔ་ནང་ལུ་དགོད་བྲ་སྒྱུར་མི་སྦེ་ཐོབ་ཅི་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་པས། ཕུརཔ་ཕྲིན་ལས་ལུ་ བརྩེ་བའི་བུ་གཞི་གསུམ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
ཕུརཔ་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་འབྲུག་ག་གློག་བརྙན་ཚུ་ནང་ལུ་ མང་ཤོས་ར་དགོད་བྲ་སྒྱར་མི་སྦེ་བརྩེས་ཡོདཔ་དང་ ད་ལྟོ་ཚུན་ཚོན་ ཁོ་གིས་ འབྲུག་གི་གློག་བརྙན་ ༦༦ དེ་ཅིག་ནང་བཅའ་མར་གཏོགས་ཏེ་འདུག། ཁོ་གིས་ གློག་བརྙན་འགོ་དང་པ་ར་ ལན་ཆགས་ཟེར་མི་ནང་ལུ་བརྩེས་ཏེ་ ཁོ་ལུ་དགོད་བྲ་སྒྱུར་ནི་འདི་ རང་བཞིན་གྱི་རིག་སྟོབས་ཅིག་འབདཝ་ལས་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་ནང་ལས་ དགོད་བྲ་སྒྱུར་མི་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར་ལེ་ཤ་ར་ཐོབ་ཡོད་མི་ཚུ་ཡང་།
༡/ གློག་བརྙན་ཤ་དང་སེན་མོ་ནང་ལས་དགོད་བྲ་སྒྱུར་མི་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར།
༢/ གློག་བརྙན་སེམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ནང་ལས་དགོད་བྲ་སྒྱུར་མི་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར།
༣/ གློག་བརྙན་ཕུརཔ་ཕྲིན་ལས་ནང་ལས་དགོད་བྲ་སྒྱུར་མི་དྲག་ཤོས་གསོལ་ར།
༤/ གློག་བརྙན་སེམས་དགའ་བའི་སྟག་ཤར་ནང་ལས་དགོད་བྲ་སྒྱུར་མི་དྲག་ཤོས་གསོལ་ར།
ཕུརཔ་ཕྲིན་ལས་ཁོ་ར་ དགོད་བྲ་བསྒྱུར་ནི་རྐྱངམ་གཅིག་ནང་མཁས་མཆོག་མེན་པར་ གཞན་ཡང་བློ་ཟེ་བསྒྱུར་ནི་དང་བརྩམ་ནི། ཞབས་ཁྲ་བརྩམ་ནི་དང་འཐེན་ནི་ཚུ་ནང་ལུ་ཡང་ལྕོགས་གྲུབ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ སྲུང་བྲི་ནི་དང་བློ་ཚིག་བྲི་ནིའི་ནང་ལུ་ཡང་ མཁས་པ་ཅིག་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ གསལ་བཤད་འབད་ནིའི་ནང་ལུ་ཡང་ མཁས་མཆོག་ཅིག་འབདཝ་ལས་ རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་གྱི་སྐབས་ལུ་ གསལ་བཤདཔ་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་དང་ འབྲུག་གི་གསུང་སྐད་ཟེར་མི་གསུང་སྐད་འགྲུན་བསྡུར་ནང་ལུ་ཡང་གསལ་བཤད་པ་སྦེེ་ཕྱག་ཞུ་ནུག།
ཁོ་གིས་ ཁོ་རའི་མི་ཚེའི་གནས་སྟངས་དང་ཉམས་མྱོང་ཚུ་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ མིསི་ཊར་པི་ཊི་ (MR.PT) ཟེར་བའི་གློག་བརྙན་འདི་ ཁོ་ར་གིས་ར་བཟོ་སྐྲུན་འབད་དེ་ ཡོདཔ་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན།
འབྲུག་གི་གློག་བརྙན། (༢༠༡༧) ཕུརཔ་ཕྲིན་ལུགས། https://www.movies.bt
མར་ཀུ་རི
གཟའམར་ཀུ་རི ༺རྟགས༔ ༻
ཁས་བླངས།
ང་བཅས་རའི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་བཟུམ་ཅིག་འབད་རུང་ ཁས་བླངས་ཟེར་མི་འདི་ Tashi Dendup (2018) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ རང་སྐྱོང་ཟེར་བའི་གཞི་རྩ་གི་ཐོག་ལས་ མི་སྡེ་ནང་གི་མི་ག་ར་བཅའ་མར་གཏོགས་ཏེ་ རིན་མེད་སྟོང་པ་སྦེ་ ཁས་བླངས་ཀྱི་ལཱ་འབད་མི་ཅིག་ལུ་གོཝ་ཨིན་པས། ང་བཅས་རའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ཁས་བླངས་ཀྱི་བློ་རིག་འདི་ དམ་པའི་ཆོས་དར་བའི་སྐབས་ལས་ར་ དགའ་བ་དང་བརྩེ་བའི་རང་བཞིན་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་ ཆ་རོགས་འབད་ནི་གི་སྲོལ་སྡོད་ནུག་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་པས། Tashi Choden (2003). དེ་ལས་ དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ ཁས་བླངས་པའི་ལས་སྡེ་ཚུ་ཐོན་ཞིནམ་ལས་ ང་བཅས་རའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཡང་ ཁས་བླངས་འབད་ནི་འདི་ཡར་རྒྱས་སོང་ནུག།
མི་སྡེ་ནང་ལུ་ ཁས་བླངས་ཀྱི་ལས་རིམ་འདི་གིས་ ང་བཅས་ར་མི་སྡེ་ནང་གི་ དཀའ་ངལ་ཚུ་བསལ་ཏེ་ ས་གནས་ག་ཏེ་ར་ཨིན་རུང་ ཕན་རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་ཐོགཔ་ལས་ གནམ་མེད་ས་མེད་གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། ཁས་བླངས་འབད་ཐོག་ལས་ མི་སྡེའི་གནས་སྟངས་འདི་ ཡར་རྒྱས་གཏང་ཚུགསཔ་མ་ཚད་ ཁས་བླངས་ཀྱི་ཐོག་ལས་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབདམི་འདི་ཚུ་གིས་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ སྟབས་བདེཝ་དང་མ་བདེཝ་ག་ཅི་ར་བྱུང་རུང་ རྒྱུ་དང་སྦུངས་ཀྱི་ཞབས་ཏོག་ཞུ་བར་ལྷོད་ནི་འདི་གིས་ མི་སྡེའི་གནས་སྟངས་དགའ་ཏོག་ཏོ་བཟོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། InitLive (2021), ང་བཅས་ར་ ནང་པའི་ཁ་ཐུག་ལས་འབད་རུང་ གཞན་ལུ་ཕན་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ ཁས་བླངས་ཀྱི་ཐོག་ལས་རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་བ་ཅིན་ རང་གི་རྒྱུད་ལུ་ བསོད་ནམས་བསག་པའི་རྒྱུ་སྦེ་རྩིཝ་ཨིནམ་དང་། ཁས་བླངས་ཀྱི་ཐོག་ལས་ གཞན་ལུ་ཕན་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་ནི་འདི་ ནང་པའི་ཕྱོགས་ལས་འབད་བ་ཅིན་ དགེ་བ་བསྒྲུབ་ནིའི་བྱ་བ་བཟང་པོ་ཅིག་སྦེ་ཡང་རྩིཝ་ཨིན་པས།
ཁས་བླངས་འབད་མི་ལུ་བརྟེན་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ མཐུན་འབྲེལ་ལེགས་ཤོམ་བཟོ་ཚུགསཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ སྟབས་མ་བདེཝ་རེ་འབྱུང་པའི་སྐབས་ གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་ གྲོགས་རམ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་དེ་ དཀའ་ངལ་སེལ་བའི་སྐབས་ གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་ ངོ་ལེགས་ཤོམ་འབད་ཤེས་ཏེ་ མཐུན་ལམ་དང་འཆམ་ཁ་བཟོ་ཚུགསཔ་ཨིན། འདི་འབདཝ་ལས་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ཡང་ དཀའ་ངལ་ག་ཅི་བྱུང་རུང་ བློ་གཏད་དང་ཆ་བཞག་བསྐྱེད་སའི་ཡུལ་ཅིག་ ཁས་བླངས་ཀྱི་ལས་རིམ་འདི་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ ཡར་རྒྱས་དང་འགྱུར་བ་ ག་བཟུམ་ཅིག་འབག་དགོ་རུང་ མི་སེར་ཚུ་ བློ་སེམས་མཐུན་ཏེ་ དཀའ་ངལ་ག་ནི་ཡང་མེད་པར་ འབད་ཚུགསཔ་ཨིན།
འདི་བཟུམ་སྦེ་ ཁས་བླངས་འབད་མི་ལུ་བརྟེན་ རང་རྐྱང་ལུ་ཡང་ ཕན་པ་སྦོམ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ Stacey Buttel and Amber Krosel (2020) གིས་ ཁས་བླངས་འབད་མི་ལུ་བརྟེན་ རང་གི་རྒྱུད་ལུ་ འབད་ཚུགས་ཅི་ཟེར་བའི་དཔའ་ཉམས་དང་ངལ་རངས་བྱུང་སྟེ་ དགའ་བ་སྦོམ་འཐོབ་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ མི་འདྲཝ་མ་འདྲཝ་ཚུ་དང་ཕྱད་དེ་ མཐུན་འབྲེལ་ལེགས་ཤོམ་བཟོ་ཚུགས་ཏེ་ རང་གི་མི་ཚེའི་དགོས་པ་ཡང་འགྲུབ་ཚུགས་པའི་ཁར་ རང་གི་རྒྱུད་ལུ་ ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་འཐོབ་ཚུགས་པའི་ ཕན་ཐོགས་སྦོམ་ཡོདཔ་ཨིན།རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁས་བླངས་ཟེར་མི་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་དང་གསོ་བ། ཤེས་རིག་ལ་སོགས་པའི་ལས་སྡེ་དང་ ལས་ཁུངས་ནང་ལས་ཕར་ ཁས་བླངས་ཀྱི་ཐོག་ལས་ རྒྱབ་སྐྱོར་དང་གྲོགས་རམ་འབད་མི་ཅིག་ལུ་གོ་ནི་ཨིན་པས། Anmonie (2020) གིས་འབད་བ་ཅིན་ ཨཱསི་ཊ་ལི་ཡ་ལུ་ རྒྱལ་སྤྱི་ཨཱསི་ཊ་ལི་ཡའི་ཁས་བླངས་པ་ཟེར་བའི་ལས་སྡེ་ཅིག་ཡོདཔ་དང་ འདི་གིས་ ཨེ་ཤི་ཡ་དང་པེ་སི་ཕིག། མི་ཌཱལ་ཨིསིཊ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་ དབུལ་ཕོངས་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་དབང་ཆ་དང་ ཕོ་མོ་འདྲ་མཉམ། ཤེས་རིག་དང་གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག། དེ་ལས་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་སྲུང་སྐྱོབ་ནང་ལུ་ གྲོགས་རམ་ དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚུ་འབདཝ་ཨིན་ཟེར་བཤད་དེ་འདུག། འདི་བཟུམ་སྦེ་ར་ ཨུ་ཨེསི་ཨེ་ལུ་ཡང་ ཡི་ནའེ་ཊེཊ་ནེ་ཤཱན་ཁས་བླངས་པ་ཟེར་བའི་ལས་སྡེ་འདི་གིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ གཞི་བདེ་དང་གོང་ཕེལ་གྱི་ལཱ་ཚུ་ནང་རྒྱབ་སྐྱོར་འབདཝ་ཨིན་པས། (Storchy, 2022).
ཁས་བླངས་འབད་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ མི་སྡེ་ནང་ཕན་པ་སྦོམ་ཡོད་དེ་ར་འབད་རུང་ དཀའ་ངལ་དུམ་གྲ་རེ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ ཁས་བླངས་ཀྱི་ལཱ་འདི་ དུས་ཡུན་རིངམོ་ ལོ་ལས་བཅད་དེ་འབད་ནི་མེན་པར་ དུས་ཡུན་ཐུང་ཀུ་ཅིག་གི་དོན་ལུ་ཨིནམ་ལས་ བློ་གཏད་ཚུགས་པའི་ལཱ་མེན་ཟེར་ཨིན་པས། (Linda L. Graff, n.d.). དེ་མ་ཚད་ ཁས་བླངས་འབད་ནི་འདི་ Andre Motiwalla (2015) གིས་འབད་བ་ཅིན་ དུས་ཡུན་ཐུང་ཀུ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ མི་ཚུ་གིས་སྐྱོན་བཏགས་ཏེ་ ཁ་གཏང་སའི་གཞི་ཅིག་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་པས། དེ་འབདཝ་ལས་ ཁས་བླངས་ཀྱི་ལཱའབད་ནི་འདི་ ལེགས་ཤོམ་ཅིག་ཨིན་རུང་ དེའི་བཟུམ་གྱི་དཀའ་ངལ་ཚུ་ གདོང་ལེན་འབད་ནི་ལུ་ ལཱ་ཁག་གཏང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ཁས་བླངས་ཏེ་གཞན་ལུ་རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་ནི་འདི་ ད་རེས་ནངས་པའི་དུས་ལུ་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་འབདཝ་ལས་ ལུགས་སྲོལ་ འདི་ ཉམས་མ་བཅུག་པར་ཡར་རྒྱས་གཏང་དགོཔ་འདི་ གལ་ཆེ་བས། ཁས་བླངས་འབད་མི་ལུ་ གནོད་པ་བ་ཕན་པ་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ལས་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ཕན་ཐོགས་པའི་ཁར་  རང་གི་རྒྱུད་ལུ་བསོད་ནམས་བསག་ནིའི་རྒྱུ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་  མ་འོངས་བུ་རྒྱུད་ཚུ་ལུ་ཡང་ དཔེ་བཟང་པོ་ཅིག་འོང་ནི་མས། འདི་འབདཝ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་དང་རང་གི་མི་སྡེ་ནང་ལས་ཕར་ ལས་སྣ་ག་ཅི་བཟུམ་འོང་རུང་ གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་ གྲོགས་རམ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་དགོཔ་འདི་ ང་བཅས་ར་ལུ་ཕོག་པའི་འགན་ཁུར་བཟུམ་ཅིག་འབད་ཆ་བཞག་སྟེ་ ཁས་བླངས་འབད་དགོཔ་གལ་ཆེ།
= ཁུངས་གཏུག། = Anmonie (2020). Retrieved from Australian Volunteers International:  https://en.m.wikipedia.org/wiki/Australian_Volunteers_International
Choden T. (2003). Traditional Forms of Volunteerism in. Thimphu : The Centre for Bhutan Studies. Retrieved from Traditional Forms of Volunteerism.
Dendup T. (2018). Retrieved from Community Volunteerism among Youth :  http://202.144.157.211:8080/jspui/bitstream/1/314/1/Tashi%20Dendup.pdf
Graff L. L.  Retrieved from Emerging Trends and Issues in Volunteerism and Volunteer Program:  http://nc.casaforchildren.org/files/public/community/programs/ProgramResources/EmergingTrendsGraff.pdf
InitLive (2021, December 17). Retrieved from What is volunteerism? A Guide to History and Benefits : https://www.initlive.com/blog/what-is-volunteerism-a-guide-to-the-history-benefits
Motiwalla A. (2015, September 2). Retrieved from The Positives & Negatives of Volunteerism: https://discovercorps.com/blog/volunteerism-positives-negatives/
Stacey Buttel, A. K. (2020, April 3). Retrieved from Benefits of Volunteering: https://www.indeed.com/career-advice/career-development/what-are-benefits-of-volunteering
Storchy. (2022). Retrieved from United Nations Volunteers: https://en.m.wikipedia.org/wiki/United_Nations_Volunteers
ཡུ་ར་ནཱས
གཟའཡུ་ར་ནཱས ༺རྟགས༔ ༻
གླུ་གཞས་སྣ་ཚོགས།
དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ རྒྱལ་བ་གོངམ་དང་ཕམ་བཟང་པོ་ཚུ་གི་སྐུ་དང་དྲི་མ་ལས་ ལམ་ལུགས་སྲོལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ གླུ་གཞས་ཀྱི་རིགས་ཚུ་ཡང་ཁྱད་ཆོས་ཅན་དང་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་སྦེ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོ་རྟགས་ངོ་མ་ཅིག་སྦེ་་བརྩིས་ཏེ་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེལས་བརྟེན་ ང་བཅས་ར་མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་ཞིང་གཤེགས་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ གླུ་གཞས་ཚུ་དུས་རྒྱུན་དུ་མ་ཉམས་པར་སྔར་ག་ཨིནམ་སྦེ་བཞག་ནིའི་དོན་ལུ་ རྒྱལ་གཞུང་ཟློས་གར་སློབ་སྦྱོང་ལྟེ་བ་གཞི་བཙུགས་གནང་སྟེ་ ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲོད་དང་སྤྲོད་བཞིན་དུ་ཡོདཔ་ཨིན། ཞབས་ཁྲ་ཚུ་མང་ཤོས་ཅིག་ སྔོན་དང་ཕུ་ཕམ་དང་བློ་རིག་ཅན་ཚུ་གིས་ངག་ཐོག་ལས་བརྒྱུད་དེ་དར་ཁྱབ་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ གཞུང་སྒྲ་འབོད་སྒྲ་དང་རིག་གསར་ཟེར་ གླུ་གཞས་ཀྱི་དབྱངས་ཧན་པའི་ཁར་ཚིག་ཚུ་གིས་ ་མི་སྡེའི་ནང་ལུ་བསླབ་བྱ་བཟང་པོ་དང་ཕན་ཐོགས་ཚུགས་པའི་བརྡ་འཕྲོད་ཚུགསཔ་ཨིན། དང་པགཞུང་སྒྲ་ཟེར་མི་འདི་ ཆོས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ཆོས་དང་སྲིད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་འགོ་དང་པ་དབུ་བརྙེས་པའི་དགའ་སྟོན་བརྩི་སྲུང་མཛད་པའི་སྐབས་ གཞུང་ལྷན་རྒྱས་ཆ་མཉམ་འཛོམས་པའི་སྦུག་ལུ་ གླུ་གར་གྱི་མཆོད་པ་ཕུལ་ཏེ་ དར་ཁྱབ་སོང་ཡོད་པའི་གླུ་གཞས་འདི་ལུ་གཞུང་སྒྲ་ཟེར་སླབ་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ འགོ་དང་པ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བའི་གཞུང་ལས་ རིམ་པ་བཞིན་དུ་དར་ཁྱབ་སོང་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་གཞུང་སྒྲ་ཟེར་སླབ་ཨིན་པས། གཞུང་སྒྲ་འདི་ ཕ་མ་རྒན་རྒས་ཚུ་གིས་བཤད་མི་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་སྤྱི་གཟུགས་དམ་པ་དཔལ་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ སྤྱི་ལོ་ ༡༦༡༦ ལུ་ ཆིབས་ཁ་ལྷོ་ལུ་བསྒྱུར་བའི་ཚེ་ལས་ རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཐིམ་ཕུག་སྤང་རི་ཟམ་པ་ལུ་ཕེབས་ད་ ཝང་དང་ཅང་གི་མི་ཚུ་གིས་སྐུ་མདུན་ལུ་བཅར་ཏེ་ དགའ་སྟོན་རྩི་བའི་སྐབས་གླུ་གཞས་དང་པ་གཞུང་སྒྲ་མཚན་ལྡན་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ལུགས་ཟེར་མི་འདི་ཕུལ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (༢༠༡༦ ཤོག་གྲངས་༡༣) གཞུང་སྒྲ་གི་ཚིག་དེ་ཚུ་ཡང་ རྒྱལ་བ་གོངམ་ཚུ་གིས་མཛད་གནང་ཡོདཔ་ལས་ ཚིག་དེ་ཚུ་ག་་ར་ ཆོས་དང་སྲིད། རྒྱལ་རབས།རྫོང་དང་ལྷ་ཁང་། གནས་བཤད་དང་ ཡུལ་གོང་མ་ཚུ་ལུ་བསྟོད་པའི་སྨོན་ཚིག་ཙང་ཙ་ར་ཨིན་པའི་ཁར་གདངས་ཡང་རིངམོ་སྦེ་ཉནམ་ད་རྣ་བར་ཧན་ཞིང་བསམ་ད་ཡིད་ཁར་ཚིམ་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་གླུ་གཞས་ཅིག་ཨིན། གླུ་གཞས་འཁྲབ་པའི་སྐབས་གྱལ་རིངམོ་སྦེ་གུས་ཞབས་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ལས་ཕུལཝ་ཨིན། གཞུང་སྒྲ་དེ་ཡང་་གཅིག་བ་གཅིག་ཧན་ཏོང་ཏོ་སྦེ་་ད་རེས་ནངས་པ་ཡང་ཉམས་སྐྱོན་མེད་པར་ཆུ་གི་རྒྱུན་བཟུམ་སྦེ་མ་ཆད་པར་དར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། གཉིས་པ་ བོད་སྒྲ་ཟེར་མི་འདི་ སྔོན་དང་ཕུ་ལས་ར་ ང་བཅས་རའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཐག་ཉེ་བའི་ཁར་ ཚོང་འབྲེལ་ཚུ་ཡང་དུས་རྒྱུན་ར་འཐབ་སྟེ་སྡོད་ཡོདཔ་ལས་ བོད་ལུ་དར་ཁྱབ་འགྱོ་ཡོད་པའི་གླུ་གཞས་ཚུ་ ང་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དར་ཁྱབ་འགྱོཝ་ལས་ དེའི་རྟ་དྲངས་ཏེ་འཐེན་ནི་དང་རྐྱབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ལས་ བོད་སྒྲ་ཟེར་སླབ་ཨིན་པས། ལ་ལུ་ཅིག་གིས་སླབ་མིའི་ནང་ སྔོན་རྫོང་གཞིས་ཁག་ནང་ དཔོན་སློབ་དང་རྫོང་དཔོན་ཚུ་གི་འོག་ལུ་ གཞུང་དང་མི་སེར་གྱི་བར་ན་ རྒྱུན་འབྲེལ་འཐབ་མི་འབོད་སྒརཔ་ཚུ་གིས་རྐྱབ་སྟེ་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོདཔ་ལས་འབོད་སྒྲ་ཟེར་སླབ་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་པས། གསུམ་པ་ རིག་གསར་ཟེར་མི་འདི་ དེང་སང་གི་དུས་འདི་ནང་ རང་ར་སོ་སོའི་རིག་པ་དང་ལྕོགས་གྲུབ་གཡོག་བཀོལ་བའི་ཐོག་ལས་ གནས་སྟངས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་གསར་རྩོམ་འབད་ཞིནམ་ལས་ གདངས་དབྱངས་ཚུ་ཡང་སྟབས་བདེ་ཧིང་དང་བསྟུན་ཏེ་འཐེན་མི་ལུ་རིག་གསར་ཟེར་སླབ་ཨིན་པས། ད་རེ་ནངས་པར་ མི་སློབ་ཡར་སེང་དང་འཁྲིལ་ རིག་པ་ཚུ་ཡང་གཅིག་བ་གཅིག་མཁསཔ་སྦེ་འཐོནམལས་ གླུ་གཞས་དེ་ཚུ་ཡུདཔ་ཐེངས་ཅིག་ནང་གསར་རྩོམ་མཛད་གནང་ཚུགས་པས། དེ་མ་ཚད་གདངས་དབྱངས་ཚུ་ཡང་ ཧན་ཏོང་ཏོ་སྦེ་རྩམ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། རིག་གསར་ནང་ལུ་ གདངས་རིངམོ་སྦེ་འབད་མི་དང་ གདངས་སྟུམ་དྲགས་སྦེ་འབད་མི་ཅིག་དང་ཁག་གཉིས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ སྟུམ་གླུ་ཟེར་གསརཔ་ཅིག་ཐོན་སྟེ་འདུག། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གླུ་གཞས་ག་ནི་བ་ཧན་ཏོང་ཏོ་སྦེ་ཡོད་མི་ལེ་ཤ་ར་ཡོདཔ་ཨིན་ནོ།།
འཇིགས་མེད་སེངྒེ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག།
ཧེ་མ་རི་ནག་པོ་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་ཟེར་མི་ འཇིགས་མེད་སེངྒེ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་འདི་ ས་ཆ་རྒྱ་ཚད་ གྲུ་བཞི་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༡༧༣༠ གི་ནང་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་གིས་ཇོ་བོ་གདུང་ཤིང་དང་ཧི་མ་ལ་ཡ་གི་རི་རྒྱུད་ཚུ་སྲུང་སྐྱོབ་འབདཝ་ཨིན། གླིང་ག་འདི་ནང་ལུ་ གྲོང་གསར་རྫོང་ཁག་གི་ས་གནས་མང་ཤོས་ཅིག་དང་ གསར་སྤང་དང་རྩི་རང་ དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་ གཞལམ་སྒང་གི་ས་གནས་ལ་ཅིག་ཚུདཔ་ཨིན། གླིང་ག་འདི་གི་ཤར་ཕྱོགསས་ལུ་ མང་སྡེ་ཆུ་ཡོདཔ་དང་ ནུབ་ཁ་ཐུག་ལུ་སོན་ཀོཤ་དང་སྤུ་ན་གཙང་ཆུ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ ཤར་ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་མ་ནཱསི་གླིང་ག་འདི་ཡོདཔ་ཨིན། གླིང་ག་འདི་གི་ནུབ་དང་ཤར་ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཤར་ནུབ་ཀྱི་གཞུང་ལམ་དང་བྱང་ལྷོ་གི་གཞུང་ལམ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གླིང་ག་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཤར་ལྷོ་དང་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་གླིང་ག་ཚུ་དང་ཡང་ས་མཚམས་མཐུད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། གླིང་ག་འདི་གི་ས་གནས་ཚུ་ནང་ལུ་ གཙོ་བོ་ཤིང་འདབ་མ་སྦོམ་གྱི་རིགས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན།
ཡིག་ཚང་ལྟེ་བ།
གླིང་ཁ་འདི་གི་ཡིག་ཚང་ལཏེ་བ་འདི་ ཀྲོང་གསར་རྫོང་ཁག་ཚང་ཁ་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན། གླིང་ག་འདི་ལུ་ ཡན་ལག་བདག་སྐྱོང་ཡིག་ཚང་བཞི་ཡོདཔ་ཨིན།
སྟག་ཤར་ཡན་ལག་ཡིག་ཚང་།
དབང་འདུས་རྫོང་ཁག་གི་ཨ་ཐང་རྒེད་འོག་དང་ རྩི་རང་རྫོངཁག་གི་སེར་གྱི་ཐང་རྒེད་འོག་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན།
གླང་མཐིལ་ཡན་ལག་ཡིག་ཚང་།
ཏིང་ཏི་སྦིས་དང་གླང་མཐིལ་རྒེད་འོག་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན།
ཏིང་ཏི་སྦིས་ཡན་ལག་ཡིག་ཚང་།
གཞལམ་སྒང་རྫོང་ཁག་གི་ཀྲོང་རྒེད་འོག་ཚུདཔ་ཨིན།
མནའ་སྦིས་ཡན་ལག་ཡིག་ཚང་།
འདི་ནང་ ཀྲོང་གསར་རྫོང་ཁག་གི་སྐོར་ཕུག་རྒོད་འོག་དང་ གསར་སྤང་རྫོང་ཁག་གི་འཇིགས་མེད་ཆོས་གླིང་རྒེད་འོག་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། ཡན་ལག་ཡིག་ཚང་འདི་ནང་ ས་གནས་མཐའ་ཟུར་ཚུ་ཚུད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་ཁོངས་འདི་ནང་ རྒྱལ་རབས་ཅན་གྱི་མནའ་སྦིས་ལྷ་ཁང་ཡང་ཚུད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།
དམིགས་སྐྱེད་དང་དམིགས་དོན།
གླིང་ག་འདི་གི་དམིགས་སྐྱེད་འདི་ རང་བཞིན་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་ཚུ་ཉམས་སྲུང་འབད་ནི་དང་ མི་མང་གི་བརྩི་མཐོང་དང་རེ་འདོད་དང་བསྟུན་ཏེ་ འཛིན་སྐྱོང་འབད་ནི་འདི་ཨིན། དམིགས་སྐྱེད་འདི་དང་གཅིག་ཁར་ འོག་ལུ་བཀོད་མི་དམིགས་དོན་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན།
མ་འོངས་པའི་འཆར་གཞི།
གླིང་ག་འདི་གིས་ ཞིབ་འཚོལ་དང་ལྟ་རྟོག་ རི་དྭགས་འཛིན་སྐྱོང་ ཉམས་སྲུང་གི་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་ནི་དང་ཡུན་བརྟན་འཚོ་སྐྱོང་ དེ་ལས་ གླིང་གའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་མི་སྡེ་གི་བདེ་སྐྱིད་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་གཙོ་བོར་བཟུངམ་ཨིན་པས། གླིང་ག་འདི་གིས་ འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་ཡད་དྲག་གཏང་ནི་དང་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་དང་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་ཡུན་བརྟན་སྦེ་བཞག་ནི་གི་དོན་ལུ་ ས་གནས་ནང་སྡོད་མི་ཚུ་ལུ་ མི་སྡེ་ནང་གི་སྐྱེ་ལྡན་ལྟ་བཤལ་གྱི་ལས་འགུལ་དང་ཞབས་ཏོག་ལུ་གཙོ་བོར་བཏོན་དགོཔ་སྦེ་སེམས་ཤུགས་བྱིན་ནི་ཨིན།
མར་ཆང་།
བཞེས་རྩམ།
ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་ སྐུ་འཁྲུངསམ་ཅིག་ར་ ཉིན་མ་ ཆུམ་གྱི་ལྟོ་ཁམ་རྡོག་གཅིག་མཆོད་པའི་ཚུལ་ཙམ་ཅིག་ཡང་མེད་རུང་ ནུབ་མོ་ག་གིས་ བསྐྱལཝ་ཨིན་ན་མ་ཤེས་པར་ ཆུམ་དཀར་པོའི་ལྟོ་ ལྗགས་ཀྱི་འོག་དང་ ཚེམས་ཀྱི་བར་ན་ལས་ ལོག་ཅི་ལོག་ཅི་ར་བྱུང་ནུག། དེ་འབདཝ་ལས་ ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་ གོང་མའི་ལུང་བསྟན་ལྟར་ འབྲུག་གི་ཡུལ་ལྗོངས་ལུ་འབྱོན་ནིའི་སྔ་ལྟས་ལུ་ འབྲུག་པའི་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་ཚུ་གིས་དྲངས་པའི་རྟགས་སྟོན་དོ་བཟུམ་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན༌འབྲེལ༌སྐབས༌ལུ༌ བཞེས་རྩམ་ལྟོ་དཀརཔོ་ དྲང་དགོ་མི་འདི་ དེ་ལས་བརྟེན་ཨིན་པས།
དྲི་བཟང་།
རང་ལུགས་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བཞུགས་གྲལ་གྱི་རིམ་པ་ལུ་ རྒྱས་བསྡུས་འབྲིང་གསུམ་སྦེ་ཚུད་པའི་ དྲི་བཟང་འདི་ སྔོན་མ་མཐུ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་གིས་ བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བདུད་རྩི་ངོ་མ་ཅིག་ཨིན་མས། དྲི་བཟང་འདི་ རང་གི་ལུས་ལུ་མྱོངས་པ་ཙམ་གྱིས་ ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྡིག་སྒྲིབ་དང་ ཚེ་རབས་སྔ་མའི་བག་ཆགས་ངན་པ་ཚུ་ འཇོམས་ཚུགས་པའི་ནུས་པ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ དྲི་བཟང་འདི་བདུད་རྩིའི་སྨན་ཅིག་འབདཝ་ལས་ སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་གི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཚུ་ལས་ བཟློག་ཚུགས་པའི་ནུས་པ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན།
ཁུངས་གཏུག།
རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། (༡༩༩༩) སྒྲིག་ལམ་རྣམ་གཞག་གི་དེབ་ཐེར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ།
ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁག།
༉ ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁག་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྷན་ཁག་བཅུ་ཐམ་ལས་གཅིག་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་འགོ་དང་པ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ ལུ་ གོང་འཕེལ་ལྷན་ཁག་སྦེ་གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ལུ་ ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ཟེར་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ནུག། ཨིན་རུང་ ཤུལ་ལས་ ༡༩༧༢ ལུ་ ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་ལུ་གཙོ་བོ་བཏོན་དགོཔ་ཐོན་ཡོདཔ་ལས་ ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁག་སྦེ་གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁག་གི་བློན་པོ་དང་པ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༢-༡༩༩༨ ཚུན་ ཚེ་འདས་བློན་པོ་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་མཆོག་གིས་ཕྱག་ཞུ་ནུག། བློན་པོ་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་གི་ཤུལ་ལས་ཕྱག་ཞུ་མི་ ཕྱི་འབྲེལ་བློན་པོ་རིམ་བྱོན་ཡང་། སྤྱོ་ལོ་ ༡༩༩༨-༢༠༠༣ ཚུན་ བློན་པོ་འཇིགས་མེད་འོད་ཟེར་ འཕྲིན་ལས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣-༢༠༠༧ ཚུན་ བློན་པོ་མཁའ་འགྲོ་དབང་ཕྱུག། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧-༢༠༡༣ ཚུན་ བློན་པོ་ཨྱོན་ཚེ་རིང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣-༢༠༡༥ ཚུན་ བློན་པོ་རིག་འཛིན་རྡོ་རྗེ། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥-༢༠༡༨ ཚུན་ བློན་པོ་དམ་ཆོས་རྡོ་རྗེ། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ད་ལྟོ་ཡང་ ཕྱག་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པའི་ཕྱི་འབྲེལ་བློན་པོ་འདི་ བློན་པོ་རྟ་མགྲིན་རྡོ་རྗེ་ཨིན། ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁག་གི་འཆར་སྣང་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དགའ་སྐྱིད་དང་ལྡན་པ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ དེ་ལས་རང་དབང་ཅན་བཟོ་ཐབས་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་འདི་ཨིནམ་དང་། དམིགས་སྐྱེད་འདི་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕན་རླབས་དང་མཐའ་དོན་ལུ་ ཁྱད་རིག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱི་འབྲེལ་ཞབས་ཏོག་བྱིན་ནི་འདི་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ ལྷན་ཁག་འདི་གི་ལཱ་འགན་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྩ་བ་ལུ་ ཕྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་མཐུན་ལམ་བཟོ་སྟེ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཐའ་དོན་དང་སྤྲོ་བ་གཞན་ལུ་བཤད་ནི་། རྒྱལ་སྤྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་བསྟུན་ རྒྱལ་ཁབ་ བར་ནའི་ དགོས་མཁོའི་གྲོས་བསྟུན་འབད་ནི་དང་སྟབས་མ་བདེཝ་བསལ་ནི། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་ཚོང་འབྲེལ་ཡར་དྲག་བཏང་སྟེ་ མི་སྡེ་དཔལ་ འབྱོར་གོང་འཕེལ་ཡུན་བརྟན་བཟོ་ནི་དང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་མི་སྡེ་ནང་ འགན་ཁུར་ཅན་དང་ཕན་ཐོགས་ཅན་གྱི་འཐུས་མི་འབད་དེ་ རྒྱལ་ཁབ་ ནང་འཁོད་དང་རྒྱལ་སྤྱིིའི་ཞི་བདེ་དང་མཉམ་འབྲེལ་ དེ་ལས་ དཀའ་ངལ་ཚུ་ཧ་གོ་སྟེ་གྲོགས་རམ་འབད་ནི་ཚུ་ཨིན། ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁག་འོག་ལུ་ བློན་པོ་དང་དྲུང་ཆེན་ཡིག་ཚང་ དེ་ལས་ མདོ་ཆེན་ཞབས་ཏོག་ཡིག་ཚང་དང་ལས་ཁུངས་ཁག་བདུན་ཡོདཔ་ཨིན། ལས་ཁུངས་བདུན་ཡང་ ཞི་བའི་ཐོ་བཀོད་དང་མི་རྩིས་ལས་ཁུངས་ ལམ་སྲོལ་ལས་ཁུངས་ རྐྱེན་ངན་འཛིན་སྐྱོང་ལས་ཁུངས་ ས་གནས་གཞུང་སྐྱོང་ལས་ཁུངས་ བཀའ་ཁྲིམས་ལས་ཁུངས་དང་ ཕྱི་མི་ནང་སྐྱོད་ལས་ཁུངས་དང་ཚུ་ཨིན། ལྷན་ཁག་འདི་ནང་ཕྱག་ཞུ་མི་ འགོ་འཛིན་བློན་པོ་གྱིས་གཙོས་པའི་ དྲུང་ཆེན་དང་མདོ་ཆེན་ དེ་ལས་ ལས་ཁུངས་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན་དང་འགོ་དཔོན་ཚུ་ཨིནམ་དང་ ལྷན་ཁག་ འདི་གིས་ ད་རེས་གོང་གི་འཆར་སྣང་དང་དམིགས་སྐྱེད་ཚུ་སེམས་ཁར་བཀལ་ཏེ་ ལྷན་ཁག་གི་འགན་དབང་ཚུ་ དྲང་བདེན་དང་དྭངས་གསལ་ དེ་ལས་ དམ་ཚིག་གཙོ་གཟུང་གི་ཐོག་ལས་ཕྱག་ཞུ་བཞིན་ཡོདཔ་ཨིན།
སྒེར་སྡེ་གོང་འཕེལ།
སྒེར་སྡེ་གོང་འཕེལ།
སྒེར་སྡེ་ཟེར་མི་འདི་ གཞུང་དང་འབྲེལ་གཏོགས་མེད་པར་ མི་ངོ་ཅིག་དང་ ཡང་ན་ལས་སྡེ་ཅིག་གིས་འཛིན་སྐྱོང་འཐབ་མི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅིག་ཨིན། (Ben Lutkevich, 2022). Bhutanese Chambers of Commerce and Industry (2021) གིས་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཁོད་དང་ལུང་ཕྱོགས། དེ་ལས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་ལས་སྡེ་ཚན་དང་ གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་མེན་པའི་ལས་ཁུངས། ཚོང་ལཱ་འབད་མི་ཚུ་ག་ར་ སྒེར་སྡེ་ནང་ལུ་ཚུདཔ་ཨིན་ཟེར་བཤད་དེ་འདུག།
སྒེར་སྡེ་གོང་འཕེལ་འདི་ཡང་ དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ལུ་འགྱུར་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། སྒེར་སྡེ་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོག་ལས་ཕན་ཐོགསཔ་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ གཞན་གོ་སྐབས་ཡང་ལེ་ཤ་བྱིནམ་ཨིན། དེ་ཡང་ Dorji Wangchuk (2020), གིས་བཤད་མི་ནང་ སྒེར་སྡེ་གོང་འཕེལ་གྱིས་ ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་གཡོག་གི་གོ་སྐབས་ཡང་བྱིནམ་མ་ཚད་ བཟའ་ཚང་གི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འོང་འབབ་ཚུ་ཡང་བྱིནམ་ཨིན་པས། འདི་བཟུམ་སྦེ་ར་ སྒེར་སྡེ་གོང་འཕེལ་གྱིས་ ཚོང་ལས་ནང་ལས་ཕར་ གསར་གཏོད་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་དང་ གལ་ཆེ་ཤོས་ར་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འོང་འབབ་ཚུ་ ཁ་སྐོང་འབག་འོངམ་ཨིན་པས། ད་རུང་ཡང་ Career Guide (2020) གིས་བཀོད་མི་ནང་ སྒེར་སྡེ་གོང་འཕེལ་གྱིས་ གཡོག་གི་ས་སྟོང་བཟོ་ནིའི་ནང་ འགན་ཁུར་ཚུ་ཧིང་ལས་འབག་སྟེ་ ལཱ་འབདཝ་ཨིན་ཟེར་ཨིན་མས། འདི་ཡང་ སྒེར་སྡེ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ དམིགས་གཏད་འདི་ར་ འོང་འབབ་བཟོ་ནི་འདི་ཨིན་ནི་འདི་གིས་ སྒེར་སྡེ་གོང་འཕེལ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་གལ་ཅན་ཅིག་ཨིན་པས།འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ད་ལྟོ་ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཨིན་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ འགྲོ་འགྲུལ་དང་ཚོང་བཙོང་སའི་ས་གོ་ཚུ་གི་ གདོང་ལེན་ཚུ་འབྱུངམ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ Country Partnership Strategy: Bhutan (2018) གིས་བཤད་མི་ནང་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ སྒེར་སྡེ་ཚུ་ཡར་རྒྱས་གཏང་ནི་ལུ་ གདོང་ལེན་སྦོམ་ཤོས་ར་ ཚོང་ཚུ་བཙོང་ནི་གི་ས་གོ་དང་ འཁོར་ལམ་ལེགས་ཤོམ་མེད་མི་འདི་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ ང་བཅས་རའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཁོད་ལས་ ས་གོ་འདི་ནང་དགོ་པའི་རིག་རྩལ་ཅན་གྱི་ལས་མི་མ་ལངས་པའི་གདོང་ལེན་ཚུ་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
Bhutanese Chambers of Commerce and Industry. (2021). Private Sector Development – The Way Forward. Retrieved from: https://www.bcci.org.bt/wp-content/uploads/2021/02/19-6-2014-PSD-Final-Report.pdf
Career Guide. (2020, February 25). Retrieved from What Is the Private Sector? Definition and Examples: https://www.indeed.com/career-advice/career-development/private-sector
Country Partnership Strategy: Bhutan. (2018).Private Sector Assessment. Retrieved from: https://www.adb.org/sites/default/files/linked-documents/cps-bhu-2014-2018-psa.pdf
Lutkevich, B. (2022). Private Sector. Retrieved from: https://www.techtarget.com/whatis/definition/private-sector#:~:text=The%20private%20sector%20is%20the,known%20as%20the%20public%20sector
Wangchuk, D. (2020, June 6). Supporting private sector growth for our economic well-being. Kuensel. Retrieved from: https://kuenselonline.com/supporting-private-sector-growth-for-our-economic-well-being/#:~:text=It%20plays%20an%20important%20role,to%20the%20economy%20should%20increase.
ནེཔ་ཊུན
གཟའནེཔ་ཊུན ༺རྟགས༔ ༻
ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན།
ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན།
༉ ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་(Marmota himalayana) བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་གྱི་རིགས་ཨིནམ་དང་ ས་ཁ་མཐོ་ས་ཧི་མ་ལ་ཡ་དང་བོད་ཀྱི་རི་ཐངས་ནང་འཁྱམས་ཏེ་སྡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་སྤྱི་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབས་མཐུན་ཚོགས་ (IUCN) ཀྱིས་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་གྱངས་ཁ་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་གཉེན་ཁག་ཉུང་ཤོས་ཅིག་ཨིན་སྦེ་བཤདཔ་ཨིན།
ཁྱད་ཆོས།
ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་གྱི་རྒྱབ་ཁར་སྤུ་དཀརཔོ་ སྟུག་པག་པ་སྦེ་ཡོདཔ་དང་ རྣམ་ཅོག་དང་ཕོཝ་ དེ་ལས་རྐང་ལག་ཚུ་གསེརཔོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་པའི་རུ་ཏོ་དང་མཇུག་མ་གི་མཐའམ་འདི་རྒྱ་སྨུག་སྦེ་ཡོད། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་འདི་འཛམ་གླིང་ནང་གི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་གྱི་རིགས་ལས་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། སྤྱི་བཏང་ ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་གཟུགས་ཀྱི་ལྗིད་ཚད་འདི་ དགུན་ཚང་བཅའ་བའི་ཤུལ་སོ་ཁ་ལུ་ཀི་ཇི་ཉུང་ཤོས་ ༤ དང་ མཐོ་ཤོས་སེ་ཁ་ལུ་ ཀི་ཇི་༩.༢ཡོདཔ་ཨིན། ཕོ་མོ་གཉིས་ཆ་ར་ནང་ གཟུགས་ཀྱི་ལྗིད་ཚད་ཀི་ཇི་༧ ལས་ལྷག་སྟེ་འཐོནམ་ཨིན། གཟུགས་ཀྱི་རིང་ཐུང་སྡོམས་ཀྱི་སེན་ཊི་མི་ཀྲར་ ༤༥ ལས་ ༦༧ ཡོདཔ་དང་ མཇུག་མ་གི་རི་ཐུང་སེན་ཊི་མི་ཀྲར་ ༡༢ ལས་ ༡༥ གི་བར་ན་འོངམ་ཨིན།
བགོ་བཀྲམ་དང་འཁྱམ་ས།
ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་འདི ཧི་མ་ལ་ཡ་ས་ཁོངས་དང་བོད་ཀྱི་རི་ཐང་ རྒྱ་མཚོ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཀྲ་༣༠༠༠ ལས་ ༥༠༠༠ གི་བར་ན་ པ་པ་ཀིསི་ཊན་གྱི་བྱང་ཤར་ རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ བལ་པོ་ འབྲུག་དང་རྒྱ་ནག་རྒྱབ་ཁབ་ཚུ་ནང་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱ་ནག་གི་མངའ་སྡེ་ ཤིན་ཇི་ཧང་ ཀིང་ཧའི་ གངས་ཞུ་ ཞི་ཟང་ སི་ཅུ་ཝན་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཡུ་ནན་ཚུ་ནང་ཡོདཔ་ཨིན། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་འདི་ ས་བསིལ་སར་འཁྱམ་ཏེ་སྡོདཔ་ཨིན།
སྐྱེ་འཕེལ་དང་་ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་མི་ཟ་སེམས་ཅན།
ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་ ལོ་གཉིས་ལངམ་ད་ཕྱུ་གུ་འཚའ་ཚུགསཔ་འགྱོཝ་ཨིན། ཟླཝ་གཅིག་གི་མངལ་རྫོགས་ཏེ་ ཨའི་གཅིག་གིས་དུས་མཉམ་ལུ་སྐྱེས་མིའི་ཕྱུ་གུ་གྱངས་ཁ་༢ ལས་ ༡༡ བར་ན་འཚའཝ་ཨིན། བོད་ཀྱི་རི་ཐང་གི་ས་ཁོངས་ནང་ ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་ གངས་གཟིག་ཚུ་གི་སྲོག་ཟས་ཨིན། གཞན་ཤ་ཟའི་སེམས་ཅན་ བོད་ཀྱི་ཕརཝ་ འ་དོམ་ དེ་ལས་བྱ་སྦོམ་གྱི་རིགས་ བྱ་ཧོ་ཅུང་ བྱིའུ་ཁྲ་ བྱ་རྒོད་དང་ཁུ་རྒོད་ཚུ་གིས་ཡང་ཟཝ་ཨིན།
བཀྲ་ཤིས་རྒྱས་པ་བཅས་བཞུགས་སོ།།
༄༅། །བཀྲ་ཤིས་རྒྱས་པ་བཞུགས་སོ།།
Reference
དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གསུང་རབ། ༢༠༠༩ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་ཕྱོགས་བསྡེབས་བྱང་ཆུབ་མགྲོད་པའི་ལམ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ཏཱའི་པེ། ཏཱའི་ཝཱན།
དཔའ་རྟགས།
མཚན་ཉིད། དཔའ་རྟགས་ཟེར་མི་འདི་ ཕོ་དཔའ་བོའི་རྟགས་ཕྱི་ཁར་སྟོན་པའི་ བརྡ་མཚན་སྦེ་བཏགས་མི་ལུ་སླབ་ཨིན།      ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། (གནམ་ལོ་མེད་ ༡༩༩༩ ཤོག་གྲངས་ ༦༩) ལས་ “དཔའ་རྟགས་དེ་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ གཞུང་གཡོག་ནང་འགན་འཁུར་ཡོད་མི་ཚུ་གི་ གོ་སའི་ངོ་རྟགས་སྦེ་ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེའི་གནང་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་བཏགསཔ་ཨིན།” ཟེར་གསུངས་ནུག། དེ་ཡང་ཧེ་མའི་དུས་ལུ་ གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཕྱག་ལཱ་མཛད་མི་ ཆིབས་བཞོནམ་དང་ རྫོང་དཔོན། དེ་ལས་དཔོན་སློབ་ཚུན་ཚོད་ཀྱི་ ཏོག་བདག་རྐྱེན་གྱི་གོ་གནས་ཐོབ་མི་ཚུ་ལུ་ དཔའ་རྟགས་འདི་གནངམ་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ར་ ཧེ་མ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དྲག་པོའི་དམག་རྐྱབ་དགོ་པའི་སྐབས་ དགྲ་བྱང་ཕྱད་བཏུལ་ཚུགས་པའི་ལྕོགས་གྲུབ་ཡོད་མི་ ཕོ་དཔའ་བོ་དེ་ཚུ་ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནི་དང་ གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཕྱག་ལཱ་མཛད་པའི་བཀའ་དྲིན་ལུ་ རྫོང་དཔོན་དང་དཔོན་སློབ་ཚུ་གིས་ དཔའ་བོའི་རྟགས་མ་སྦེ་དཔའ་རྟགས་འདི་གནང་སྲོལ་འདུག། དེ་བསྒང་གི་དུས་ལུ་དཔའ་རྟགས་འདི་ སྤྱིར་བཏང་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཕྱག་ལཱ་མཛད་མི་ གོ་གནས་ཆུང་ཤོས་སྒོ་རཔ་ཅིག་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ཡར་དཔོན་སློབ་ཚུན་ཚོད་དཔའ་རྟགས་འདི་བཏགས་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ ད་རེས་ནངས་པ་འབད་བ་ཅིན་ དཔའ་རྟགས་འདི༌བློན་པོ་ལྷན་རྒྱས་དང་ བཙག་འཐུ་ལས་གྲུབ་པའི་ཚོགས་ཁང་གཉིས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚུ། གཞུང་གི་དྲུང་ཆེན། རྫོང་བདག། རྫོང་རབ། དྲང་དཔོན། དྲང་དཔོན་རབ་འབྱམས། ཁྲོམ་དཔོན་དང་རྫོང་ཁག་ཉི་ཤུ་གི་རྫོང་ཁག་ཚོགས་འདུའི་ཁྲི་འཛིན་ཚུ་གིས་ དཔའ་རྟགས་འདི་བཏགས་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན།
དཔའ་རྟགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས།
གྲི་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ། (གནམ་ལོ་མེད་) ལས་ “འབྱུང་ཁུངས་ལྷ་མ་ཡིན་དང་སྲིན་འཁྲུགས་ཚེ།། ལྷ་མ་ཡིན་གྱིས་མཚོན་ཆ་བཙལ་བར་བརྩམས།། དྲེགས་པོའི་འབྱུང་པོ་ལག་ན་མཚོན་ཆ་ཅན།། མཐོང་ནས་སྟོབས་ཀྱི་དྲེགས་པ་འཕྲོག་ཏུ་ཕྱིན།། འབྱུང་པོ་འདྲོག་ནས་བྲོས་པར་བརྩམས་ན་ཡང་།། མ་ཐར་ལྕགས་ཀྱི་ཕ་ཝང་ཞིག་ཏུ་སྤྲུལ།།” འདི་བཟུམ་སྦེ་ར་སློབ་དཔོན་ཧཱུ་རལ། (གནམ་ལོ་མེད་) ཀྱིས་ “དང་པོ་རལ་གྲིའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་།། ཐོག་མར་མི་མ་ཡིན་གྱིས་བཅོས།། མཚོན་མོ་མེ་རུ་འབར་བ་དང་།། གདེངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོད་པ་སོགས།། ཡ་མཚན་ཆེ་བའི་ལོ་རྒྱུས་མང་།།” ཟེར་དོ་བཟུམ་སྦེ་ ང་བཅས་རའི་འཛམ་གླིང་ནང་དཔའ་རྟགས་འབྱུང་ཚུལ་དེ་ཡང་ ཧེ་མ་ལྷ་མ་ཡིན་དང་སྲིན་སྡེ་གཉིས་ དམག་ཐབས་པའི་སྐབས་ལུ་ལྷ་མ་ཡིན་གྱིས་ སྲིན་སྡེ་ཚུ་འཇོམས་བཏང་ནའི་དོན་ལུ་མཚོན་ཆ་འཚོལ་བར་འགྱོ་བའི་སྐབས་ འབྱུང་པོའི་དྲེགས་པ་ཟེར་མི་དེ་ལུ་ མཚོན་ཆ་གཞན་དང་མ་འདྲཝ་ཅིག་ཡོདཔ་མཐོང་སྟེ་ ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ནང་ལས་སྟོབས་ཀྱི་དྲེགས་པ་ཟེར་མི་དེ་གིས་མཚོན་ཆ་འཕྱོག་པར་སོང་ནུག། འབྱུང་པོའི་དྲེགས་པ་གིས་ཁོ་ལས་མཚོན་ཆ་འཕྱོག་པར་འོངམ་ཨིནམ་ཤེས་ཏེ་ འདྲོག་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ག་ཏེ་བྱོག་རུང་ སྟོབས་ཀྱི་དྲེགས་པ་ལས་བྱོག་མ་ཐལ་བར་ འབྱུང་པོའི་དྲེགས་པ་དེ་གིས་མཚོན་ཆ་འདི་ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ་ཅིག་ལུ་སྤྲུལ་བཞག་སྟེ་ ཁོ་ར་ཡལ་ཡར་སོ་ནུག།
དེ་ལས་སྟོབས་ཀྱི་དྲེགས་པ་གིས་ལྕགས་དེ་འབག་ཞིནམ་ལས་དཔའ་རྟགས་བཟོཝ་ད་ དཔའ་རྟགས་གཞན་དང་མ་འདྲཝ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཚད་ དཔའ་རྟགས་འདི་འོད་འབར་ནི་ཡོདཔ་ལས་ དཔའ་རྟགས་འདི་གི་མིང་ཡང་འོད་འབར་ཟེར་སླབ་ཨིན། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ང་བཅས་རའི་འཛམ་གླིང་ནང་ས་གནས་སོག་པོ་ཟེར་ས་ལུ་ཡོད་པའི་ སོག་པོའི་མགརཝ་ཐུག་རྒྱལ་ཟེར་མི་དེ་གིས་དཔའ་རྟགས་འདི་ལུ་དཔེ་བལྟ་སྟེ་ དཔའ་རྟགས་རྣོས་ཆེ་དྲག་ཡོདཔ་མ་ཚད ཡངས་འཕྲོས་འཕྲོས་ཡོད་མི་ ག་ཅི་ར་བཏོག་དགོ་རུང་ ཐོགས་ཆགས་མེད་པར་བཏོག་ཚུགས་པའི་དཔའ་རྟགས་ལེ་ཤ་བརྡུངས་ཡོདཔ་ལས་ མིང་ཡང་སོག་པོའི་དཔའ་རྟགས་ཟེར་ཡོངས་གྲགས་ཐོན་ནུག།
དཔའ་རྟགས་བརྡུང་སའི་ས་གནས་ག་ཏེ་ཨིན་ན་དང་ བརྡུང་མི་མགརཝ་ག་ཨིན་ན་དེ་ཚུ་ལས་རྟ་དྲངས་ཏེ་ དཔའ་རྟགས་གི་མིང་གི་དབྱེ་བ་སོ་སོ་སྦེ་ཕྱེ་ཚུལ།
༡ གདུང་བསམ་ཐུང་མ། ཟེར་མི་འདི་ བརྡུང་སའི་ས་གནས་འདི་ པདྨ་དགའ་ཚལ་རྫོང་ཁག་གཡུས་ཕྱི་མུང་ཟེར་ས་ལུ་ཨིནམ་དང་ དཔའ་རྟགས་འདི་རིང་ཚད་ཐུང་སུ་ཅིག་དང་ རྣོས་ཆེ་དྲག་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་དཔའ་རྟགས་འདི་གི་མིང་ལུ་ གདུང་བསམ་ཐུང་མ་ཟེར་སླབ་ཨིན་མས།
༢ བུམ་ཐང་བཙན་གྲི། ཟེར་མི་འདི་ འབྲུག་གི་དངོས་མེད་ལས་སྲོལ་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༡༥ ཤོག་གྲངས་ ༢༣༩) ལས་ “དཔའ་རྟགས་འདི་བུམ་ཐང་ལས་འཐོན་མི་ རྒྱུ་ལྕགས་དང་ བརྡུངས་མི་ཡང་ རིག་འཛིན་པདྨ་གླིང་པའི་ཕྱག་བཟོ་ཨིན་མས། དེ་གི་ངོ་རྟགས་ཡང་ གཡུག་པ་གི་རྩ་བ་ལུ་་པད་གླིང་གི་ཕྱག་ཐམ་ཡོདཔ་ལས་དཔའ་རྟགས་འདི་བྱིན་རླབས་ཅན་སྦེ་ཡང་བརྩིཝ་ཨིན།” ཟེར་སླབ་ཨིན་ཟེར་ཨིན་པས།།
༣ ཆུ་ཁཔ་བསྟནའཛིན། ཆུ་ཁ་རྫོང་ཁ་ལས་ཨིན་མི་ མགརཝ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བརྡུངས་མིའི་དཔའ་རྟགས་ རིངམོ་སྦེ་རྣོས་ཆེ་དྲག་སྦེ་ཡོད་མི་ལུ་ ཆུ་ཁཔ་བསྟན་འཛིན་ཟེར་སླབ་ཨིན།
༤ དཔག་བསམ་བསྟན་འཛིན། ཟེར་མི་འདི་ཆུ་ཁ་རྫོང་ཁག་ ཕུན་ཚོགས་གླིང་ གཡུས་དཔག་བསམ་ཁ་ལས་མགརཝ་བསྟན་འཛིན་ཟེར་མི་དེ་གིས་ བརྡུངས་མིའི་དཔའ་རྟགས་དེ་ལུ་ དཔག་བསམ་བསྟན་འཛིན་ཟེར་སླབ་ཨིན།
དཔའ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱིའི་ཤུབས་ལས་བརྟེན་ཏེ་ དཔའ་རྟགས་སོ་སོའི་མིང་བཏགས་ཚུལ།
༡ ཆུ་རིས་ཅནམ། ཟེར་མི་འདི་དཔའ་རྟགས་ཀྱི་ཤུབས་འདི་རྒྱུ་དངུལ་ལས་བརྡུངས་ཏེ་ བར་ན་ལས་ཆུ་རིས་བརྐོ་ནི་དང་རིས་མོ་སྣ་ཚོགས་བྲིས་ཏེ་ཡོད་མི་འདི་ལུ་ དཔའ་རྟགས་ཆུ་རིས་ཅནམ་ཟེར་སླབ་ཨིན།
༢ ཧོ་ཤུབས་ཅནམ། ཟེར་མི་འདི་དཔའ་རྟགས་འདི་གི་ཤུབས་འདི་ ཚོས་གཞི་ཧོནམ་དང་དམརཔོ་སླ་བསྲེས་རྐྱབ་སྟེ་ཨུར་ཞིནམ་ལས་བཟོ་བའི་དཔའ་རྟགས་འདི་ལུ་ཧོ་ཤུབས་ཅན་ཟེར་སླབ་ཨིན།
༣ བསེ་ནག་ཅནམ། ཟེར་མི་འདི་དཔའ་རྟགས་ཀྱི་ཤུབས་འདི་ ཚོས་གཞི་གནགཔོ་སྦེ་ཡོད་པའི་ཁར་ དེ་གུར་བསེ་ཟེར་ཕོརཔ་དང་ཟླ་པ་འདི་ཚུ་ལུ་གཏང་ནི་གི་རྩི་དེ་ དཔའ་རྟགས་ཀྱི་ཤུབས་གུར་གཏང་སྟེ་ཡོད་མི་ལུ་ དཔའ་རྟགས་བསེ་ནག་ཅནམ་ཟེར་སླབ་ཨིན།
༤ སྦལ་ལྤགས་ཅནམ། ཟེར་མི་འདི་དཔའ་རྟགས་འདི་གི་ཤུབས་འདི་ སྤྱིར་བཏང་སྦལཔ་གི་པགས་ཀོ་ངོ་མ་གིས་ བཟོ་སྲོལ་མེད་རུང་དཔའ་རྟགས་འདི་གི་ཤུབས་གུར་གི་ པགས་ཀོ་འདི་ཁ་དོག་སྐྱ་ཐལ་ཐལ་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ དཔའ་རྟགས་འདི་གི་མིང་ལུ་ སྦལ་ལྤགས་ཅནམ་ཟེར་སླབ་ཨིན།
༥ བེན་གཞུང་ཅནམ། ཟེར་མི་འདི་དཔའ་རྟགས་འདི་གི་ ཤུབས་འདི་རྒྱུ་དངུལ་ལས་ཨིན་རུང་ ཤུབས་འདི་རྒྱས་ཤིང་རྒྱསཔ་སྦེ་མ་བཟོ་བ་ འཇམ་སམ་ཅིག་སྦེ་བཟོ་བཞག་མི་འདི་ལུ་ བེན་གཞུང་ཅནམ་ཟེར་སླབ་ཨིན།
དེ་ལས་དཔའ་རྟགས་ཚུ་ རིང་ཐུང་གི་དབྱེ་བ་ལུ་བརྟེན་ གྱི་རིང་། རྦད་དུམ་དང་རིང་མིན་ཐུང་མིན་ཟེར་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན།
༡ རྒྱལ་གཟིམ་དྲ་དགོས་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། (གནམ་ལོ་མེད་ ༡༩༩༩ ) ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། ཀུན་གསལ་རང་སྐྱོང་ལས་   འཛིན།
༢ དྲག་ཤོས་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་དང་ ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ་དང་ ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས། (གནམ་ལོ་མེད ༢༠༡༥ ) འབྲུག་གི་དངོས་མེད་   ལམ་  བསྲོལ། འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། Yoez Graphics དཔེ་བསྐྲུན།
༣ རྩོམ་པ་པོ་མེད། (གནམ་ལོ་མེད) གྲི་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ། འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། KMT དཔེ་བསྐྲུན།
ས་གནས་གཞུང་།
ས་གནས་གཞུང་ཟེར་མི་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་གནས་ཀྱི་མི་སྡེ་ཚུ་གི་མཐའ་དོན་དང་དགོས་མཁོ་ཚུ་བསྒྲུབ་ནི། དེ་ལས་ རེ་འདོད་འགྲུབ་ནི་གི་དོན་ལུ་ སྤྱི་འཐུན་སྦེ་བཙག་འཐུ་གྲུབ་པའི་འདུས་ཚོགས་ཅིག་ལུ་གོ་ནི་ཨིན། (འབྲུག་གི་ས་གནས་གཞུང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ ༢༠༠༩ ཅན་མ། གནམ་ལོ་མེད།) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ས་གནས་གཞུང་ཟེར་བའི་སྐབས་ འདི་ནང་ལུ་རྫོང་ཁག་ཚོགས་འདུ། རྒེད་འོག་ཚོགས་སྡེ། དང་ ཁྲོམ་སྡེ་ཚོགས་སྡེ་ཟེར་འདུས་ཚོགས་གསུམ་ཚུདཔ་ཨིན་མས། དེ་དང་གཅིག་ཁར་ སྤྱིར་བཏང་གི་དབང་ཚད་དངའགན་ཁུར་ཚུ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ དམིགས་བསལ་དུ་ འདུས་ཚོགས་རང་ར་སོ་སོ་ལུ་ འཛིན་སྐྱོང་གི་དབང་ཚད་དང་བདག་སྐྱོང་གི་དབང་ཚད་ དེ་ལས་ དངུལ་དང་འབྲེལ་བའི་དབང་ཚད་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ ལ་ལུ་ཅིག་སྤྱི་ལོ་༢༠༡༤ ལུ་འཕྲི་སྣོན་མཛད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཕྱིའི་ལྟར་སྣང་ལུ་ དབང་ཚད་དང་བྱ་སྒོ་ཟེར་དབྱེ་བ་སོ་སོ་སྦེ་ཡོད་རུང་ དོན་ངོ་བོ་ལུ་ དེ་ཚུ་ག་ར་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ཀ་ཆེན་བཞི་དང་བསྟུན་ཏེ་ཨིན་མས། འདུས་ཚོགས་དེ་ཚུ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྫོང་ཁག་ག་རའི་ནང་ཡོད་པ་ལས་བརྟེན་ སྤྱིར་བཏང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གོང་འཕེལ་གྱི་ལས་སྣ་ཚུ་འབྲུག་གི་བློན་ཆེན་གྱི་དབུ་གཙོས་ཏེ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུས་དང་ཚོགས་སྡེ་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་འགན་ཁྲི་ཅན་གྱི་གོངམ་ཚུ་གིས་གསུང་གྲོས་གནང་སྟེ་བརྩམས་རུང་ ལག་ལེན་དངོས་བསྟར་སྦེ་ས་གནས་གཞུང་ཚུ་གིས་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་གནས་གཞུང་འདི་གིས་སྦེ་ ས་གནས་སོ་སོ་ནང་ལས་ཕར་ གོང་འཕེལ་གྱི་འགྱུར་བ་སོ་སོ་ཡོད་མི་ཡང་ རང་ར་སོ་སོའི་ས་གནས་ནང་དགོས་མཁོ་དང་ཕན་རླབས་ཆེ་མི་ཚུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འདུས་ཚོགས་ནང་ལུ་ གསུང་གྲོས་གནང་སྟེ་གྲོས་ཐག་ཆོད་དེ་ རང་ར་སོ་སོའི་ས་གནས་ནང་དགོ་པའི་གོང་འཕེལ་ཚུ་གཏང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
རྫོང་ཁག་ཚོགས་འདུ།
དམིགས་བསལ་དུ་ རྫོང་ཁག་ཚོགས་འདུ་ལུ་སྤྱིར་བཏང་གི་དབང་ཚད་དང་བྱ་སྒོ་ཡང་ རྫོང་ཁག་ནང་གི་རྒེད་འོག་དང་ཁྲོམ་སྡེ་ཚུ་ནང་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་གོང་འཕེལ་འདྲན་འདྲ་སྦེ་ཡར་དྲག་གཏང་དགོཔ་ཨིན་པས། དེ་དང་གཅིག་ཁར་ ལཱ་གཡོག་གི་གོ་སྐབས་བཟོ་ནི་དང་ ཚོང་ལཱ་དང་ལས་སྡེ་ཚུ་དང་མཉམ་འབྲེལ་འབད་དེ་ གོང་འཕེལ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལ་སོགས་པ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ འབྲུག་གི་ས་གནས་གཞུང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ ༢༠༠༩ ཅན་མ་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ རྫོང་ཁག་ཚོགས་འདུའི་འཛིན་སྐྱོང་གི་དབང་ཚད་དང་བྱ་སྒོའི་དོན་ཚན་འདི་ནང་ལུ་འབད་དགོཔ་དྲུག། བདག་སྐྱོང་གི་དབང་ཚད་དང་བྱ་སྒོའི་དོན་ཚན་འདི་ནང་ལུ་འབད་དགོཔ་ལྔ། དངུལ་དང་འབྲེལ་བའི་དབང་ཚད་དང་བྱ་སྒོའི་དོན་ཚན་འདི་ནང་ལུ་འབད་དགོཔ་གསུམ་ ཁ་གསལ་སྦེ་ཐོ་བཀོད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྫོང་ཁག་ཚོགས་འདུ་ནང་འཐུས་མི་ རྫོང་བདག་དང་རྫོང་རབ། རྒེད་འོག་རེ་ལས་ བཙག་འཐུ་གྲུབ་པའི་འཐུས་མི་གཉིས་སྦེ་ རྒཔོ་དང་དམངས་མི རྫོང་ཁག་དེའི་ཁྲོམ་སྡེ་ལས་ བཙག་འཐུ་གྲུབ་པའི་ངོ་ཚབ་གཅིག། དེ་ལས་རྫོང་ཁག་གི་ཡན་ལག་ཁྲོམ་སྡེ་ལས་ བཙག་འཐུ་ལས་གྲུབ་པའི་ངོ་ཚབ་གཅིག་ཡོདཔ་ཨིན།
རྒེད་འོག་ཚོགས་སྡེ།
རྒེད་འོག་ཚོགས་སྡེ་ལུ་ཡང་ འབྲུག་གི་ས་གནས་གཞུང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ ༢༠༠༩ ཅན་མ་དང་འཁྲིལ་ འཛིན་སྐྱོང་གི་དབང་ཚད་དང་བྱ་སྒོའི་དོན་ཚན་འོག་ལུ་འབད་དགོཔ་དགུ། བདག་སྐྱོང་གི་དབང་ཚད་དང་བྱ་སྒོའི་དོན་ཚན་འོག་ལུ་འབད་དགོཔ་བཅུ་གསུམ། དངུལ་དང་འབྲེལ་བའི་དབང་ཚད་དང་བྱ་སྒོའི་དོན་ཚན་འོག་ལུ་འབད་དགོཔ་ ནང་གསེས་ཀྱི་དོན་ཚན་དང་བཅས་ཁ་གསལ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ནང་ལ་འཐུས་མི་ རྒཔོ་དང་དམངས་མི། བཙག་འཐུ་ལས་གྲུབ་པའི་ཚོགས་པ་ལྔ་ལས་མ་ཉུངམ་དང་ བརྒྱད་ལས་མ་ལྷགཔ་ཅིག་འོང་དགོཔ་ཨིན།
ཁྲོམ་སྡེ་ཚོགས་སྡེ།
ཁྲོམ་སྡེ་ཚོགས་སྡེ་ནང་ འབྲུག་གི་ས་གནས་གཞུང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ ༢༠༠༩ ཅན་མ་དང་འཁྲིལ་ སྤྱིར་བཏང་གི་དབང་ཚད་དང་བྱ་སྒོའི་དོན་ཚན་འོག་ལུ་འབད་དགོཔ་དགུ། འཛིན་སྐྱོང་གི་དབང་ཚད་དང་བྱ་སྒོའི་དོན་ཚན་འོག་ལུ་འབད་དགོཔ་བརྒྱད། དངུལ་དང་འབྲེལ་བའི་དབང་ཚད་དང་བྱ་སྒོའི་དོན་ཚན་འོག་ལུ་ནང་གསེས་ཀྱི་དོན་ཚན་དང་བཅས་ ཁ་གསལ་སྦེ་བཀོད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ནང་ལུ་འཐུས་མི་ ཁྲོམ་དཔོན་བརྩིས་ཏེ་ བཙག་འཐུ་ལས་གྲུབ་པའི་འཐུས་མི་བདུན་ལས་མ་ཉུངམ་དང་ བཅུ་ཐམ་ལས་མ་ལྷགཔ་རེ་དགོཔ་ཨིན།
ས་གནས་གཞུང་འདི་དམངས་གཙོའི་གཞུང་ནང་ མེད་ཐབས་མེད་པའི་མཛའ་བཤེས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་པ་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ ས་གནས་གཞུང་ཚུ་གིས་ འབྲུག་གཞུང་གི་ལོ་ལྔའི་ནང་འཁོད་ལུ་བརྩམས་པའི་འཆར་གཞི་དང་ལས་སྣ་ཚུ་ བསྒྲུབ་ནི་ལུ་ཁྱབ་ཚུགསཔ་བཟོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་གནས་གཞུང་གིས་སྦེ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་མཐའ་དབུས་མེད་པར་ གོང་འཕེལ་དང་ཡར་དྲག། མི་སེར་རེ་རེ་བཞིན་དུ་གི་བསམ་པའི་བསམ་དོན་ཚུ་འགྲུབ་ནི་ལུ་ཕན་ཐོགས་སྦོམ་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། Ishwor Thapa (2020) གིས་བཀོད་དོ་བཟུམ་འབད་བ་ཅིན་ ས་གནས་གཞུང་གི་ དམངས་གཙོའི་གཞུང་ཡར་རྒྱས་གཏང་ནི་དང་སྒྲིང་སྒྲི་བཟོཝ་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ ས་གནས་གཞུང་གི་གོངམ་དང་འགན་ཁུར་འབག་མི་ཚུ་མ་འོངས་པའི་དོན་ལུ་སྦྱོང་བརྡར་བཟུམ་ཅིག་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། ས་གནས་གཞུང་འདི་ལུ་བརྟེན་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་གནས་སོ་སོ་ནང་ལུ་འབྱུང་བའི་དཀའ་ངལ་ཚུ་བསལ་ཚུགསཔ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་འབྲེལ་དང་གོང་འཕེལ་གྱི་ལས་སྣ་བརྩམས་ཡོད་མི་ཚུ་ཕན་ནུས་ཅན་བཟོ་ཐབས་ལུ་ གནམ་མེད་ས་མེད་ཕན་ཐོགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷག་པར་དུ་ ས་གནས་གཞུང་འདི་ལུ་བརྟེན་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཆགས་སྡང་ཕྱོགས་རིས་དང་ཉེ་རིང་མེད་པར་ རང་སོའི་ས་གནས་འདི་ནང་ལུ་དགོ་པའི་གོང་འཕེལ་དང་འགོ་དཔོན་གདམ་འཐུ་འབད་ནི་ལ་སོགས་པ་ ས་གནས་གཞན་དང་དབྱེ་བ་མེད་པར་འབད་ཚུགསཔ་ལས་ དམངས་གཙོའི་གཞུང་ནང་མེད་ཐབས་མེད་པའི་ཡན་ལག་ཅིག་ཨིན[K1] །
ལོ་འབག།
ལོ་འབག།
ལོ་འབག་འདི་ ཧཱ་དང་སྤ་རོ་གི་མི་སེར་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཉིནམ་གནམ་མེད་ས་མེད་ཁག་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་ཨིན་མས། རང་ཟླ་ ༡༠ པའི་ཚེས་ ༢༩ ལས་རང་ཟླ་ ༡༡ པའི་ཚེས་ ༡ ཚུན་ཚོད་ ཧཱ་དང་སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་གཉིས་ནང་ལུ་ ཨ་རྟག་ར་ བརྩི་སྲུང་ཞུ་ནི་ཡོད་མི་ལོ་འབག་འདི་ ཁོང་གི་དོན་ལུ་ ལོ་གསར་བཟུམ་ཅིག་ཨིན་མས། ལོ་འབག་ཟེར་མི་འདི་ ལོ་རྙིངམ་འདི་ ནཝ་ཚཝ་ག་ནི་ཡང་མེད་པར་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་མཐར་བསྐྱལ་བ་གིས་མ་ཚད་ དེ་བཞིན་དུ་ ལོ་གསརཔ་གི་ནང་ལུ་ ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཏོག་ཏོ་སྦེ་འོང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུ་ཨིན་མས། དེའི་སྐབས་ལུ་ མི་ཚུ་གིས་འདས་པའི་ལོའི་ནང་ ཆར་ཆུ་དུས་ལུ་འབབ་ ལོ་ཕྱུགས་རྟག་ཏུ་ལེགས་ མི་ལུ་ན་ཚ་མེད་ ནད་ཡམས་མུ་གེ་ཞི་སྟེ་ ཐུགས་རྗེས་གཟིགས་པའི་དགའ་ཚོར་ལུ་སྦེ་ རང་གི་ཡུལ་ལྷ་དང་ཀླུ་ཚུ་མཆོད་ནི་དང་། གླུད་བཞེངས་ཏེ་ ལོ་གསརཔ་དེ་ནང་འབྱུང་སྲིད་པའི་ན་ཚ་དང་རྐྱེན་བར་ཆད་ཚུ་ཡང་འབག་སོང་ཟེར་ བཤགས་གཏངམ་ཨིན་མས།
ལོ་འབག་གི་སྐབས་ལུ་ ཁྱིམ་གཅིག་གི་བཟའ་ཚང་ཚུ་ ས་གནས་ག་ཏེ་ཡོད་རུང་ ཕ་ཁྱིམ་ནང་ལུ་འཛོམས་ཏེ་ མཛར་ཅུམ་ཟ་ནི་དང༌། དེ་ གིས་ཡང་མ་ཚད་པར་ ལོ་འབག་གི་ཉིནམ་ལུ་ མི་དབང་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ་དང་སྐུ་འཁོར་ལྷན་རྒྱས། དེ་ལས་ འབྲུག་གི་མི་སེར་ག་ར་ དགའ་བ་དང་སྐྱིད་པའི་ངང་ལུ་བཞུགས་པ་གིས་མ་ཚད་ སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བརྟན་བཅུག་ཟེར་བའི་སྨོན་ལམ་ཚུ་བཏབ་ཨིན། དེ་ལས་  ཧཱཔ་ཚུ་གིས་ ནངས་པ་ལོ་འབག་ཨིན་པ་ཅིན་ ད་རིས་ཕྱི་རུ་ལས་ར་ རྒྱ་རེད་ཕྱེ་དང་ལོམ་གྱིས་ ཧོན་ཏོས་ཚུ་བཟོཝ་ཨིན། ཧོན་ཏོས་འདི་ ཧཱཔ་ཚུ་གི་ཟས་རྡིག་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་དང་། ཉིནམ་ད་རིས་ལས་ར་ ཧོན་ཏོས་བཟོ་དགོ་མི་འདི་ རང་གི་གཉེན་ཉེཝ་ས་ཐག་རིང་སར་སྡོད་མི་ཚུ་ལུ་བསྐྱལ་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ ལོ་འབག་གི་དུས་ཚོད་ནང་ལུ་ རང་གི་ཁྱིམ་ནང་ལུ་མི་ཅིག་ཤི་སོ་པ་ཅིན་ ལོ་འབག་འདི་བརྩི་སྲུང་ཞུ་ནི་མེདཔ་ཨིན།  ལོ་འབག་གི་དུས་ཚོད་ནང་ལུ་ ལཱ་ཁག་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ག་ཅི་བཟུམ་ཅིག་ཡོད་དེ་ར་འབད་རུང་ རྒྱབ་ཁར་བཀོ་བཞག་སྟེ་ངལ་འཚོ་སྦེ་སྡོདཔ་ཨིན། ཉིནམ་འདི་ཁར་ ས་ཕྱོགས་གཞན་ཁར་ཡོད་མི་ ཕམ་དང་སྤུན་ཆ་ ཁྱིམ་ཚང་གཉེན་ཉེཝ་ཚུ་ག་ར་ རང་གི་གཡུས་ཁར་འོངས་སྦེ་ གཅིག་ཁར་འཛོམས་ཏེ་ ཉིནམ་འདི་གནམ་མེད་ས་མེད་སྤོ་བ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་བཟོཝ་ཨིན།
དེ་ལས་ གཡུས་ཁ་གི་ཕོ་སྐྱེས་ཚུ་གིས་ ལོ་འབག་གི་ཉིནམ་འདི་ལུ་ མདའ་དང་ཁུ་རུ་ལ་སོགས་པ་ རང་ལུགས་ཀྱི་རྩེདམོ་གཞན་ཚུ་ཡང་བརྩེ་ནི་ཡོདཔ་དང་ ཨམ་སྲུ་ཚུ་གིས་ རྩེདམོ་རྩེ་ས་ལུ་ ཞབས་ཁྲ་རྐྱབ་ཤེས་མི་ཚུ་གིས་ཞབས་ཁྲ་རྐྱབ་ ཞབས་ཁྲ་རྐྱབ་མ་ཤེས་མི་ཚུ་གིས་ ཇ་ཆང་ཚུ་བསྒྲིགས་ཏེ་བསྐྱལཝ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ ཉིན་མར་རྩེདམོ་བརྩེས་པའི་ཕྱི་རུ་ ཕོ་མོ་ག་ར་གནསཔོ་གཅིག་གི་ཁྱིམ་ནང་ལུ་ ག་ར་དགའ་དགའ་སྤོ་བའི་སྒོ་ལས་ དྲོ་པ་ཚུན་ཚོད་ཞབས་ཁྲ་རྐྱབ་སྟེ་སྡོདཔ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
Dorji, J. (2009). Lomba:The New Year in Paro Style.In Proceeding of the Fifth Colloquium on Tangible & Intangible  Cultural Heritage,II. Paro.
samten. (n.d.). archaryasamten. Retrieved from https://archaryasamten.blogs pot.com.
འབྲུག་ལྕོགས་གྲུབ་སྤྱི་ཚོགས།
འབྲུག་ལྕོགས་གྲུབ་སྤྱི་ཚོགས།
འབྲུག་ལྕོགས་གྲུབ་སྤྱི་ཚོགས་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ སྤྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༠ ལུ་ ཞི་བའི་མི་སྡེ་ལས་ཚོགས་ནང་ལུ་ ཐོ་བཀོད་གྲུབ་པའི་མི་དམངས་ལུ་ཕན་ཐོགས་པའི་ལས་ཚོགས་ཅིག་ཨིན། མི་སྡེ་ལས་ཚོགས་འདི་གི་དགོངས་དོན་དེ་ཡང་ འབྲུག་མངའ་བདག་རྒྱལཔོ་དཔལ་མི་དབང་འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གི་འཆར་སྣང་ བྱམས་བརྩེ་དང་དྲང་བདེན་ཅན་གྱི་མི་སྡེ་ཟེར་མི་འདི་གིས་ སེམས་ཤུགས་བྱིན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལས་ཚོགས་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ སྤྱི་ཟླ་ ༤ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༦ ལུ་ མི་དབང་རྒྱལ་བཙུན་ཨ་ཞེ་རྗེ་བཙུན་པདྨ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ སྐྱིད་སྡུག་གཞི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཅིག་སྦེ་འགོ་འབྱེད་མཛད་གནང་ཡོདཔ་ཨིན། Ability Bhutan སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ གྱི་ལོ་འགོ་བཙུགས་ཁམས་ཅིག་ལུ་ ལྕོགས་གྲུབ་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་ཨ་ལུའི་ཕམ་ཚུ་གིས་ ཁོང་རའི་དཀའ་ངལ་དང་ ཆ་རོགས་མེད་པའི་སྐྱོ་སྣང་དང་ ག་ནི་ཡང་འབད་མ་ཚུགས་པའི་གནས་སྟངས་ཚུ་བཤད་ནི། དེ་ལས་ ལྕོགས་གྲུབ་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་ཁོང་རའི་བུ་གཞི་ཚུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་ར་ཁྱིམ་ནང་ཁོང་ར་རྐྱངམ་གཅིག་སྦེ་ལུས་མི་དང་ ཡང་ན་ སྦྱོང་བརྡར་མེད་པའི་ཨ་ལུའི་བདག་འཛིན་པ་དང་གཅིག་ཁར་ལུས་མི་ཚུ་གི་མི་ཚེ་ དགའ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བཞག་ཐབས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཚུ་འཚོལ་ནིའི་དོན་ལུ་ ལུགས་མཐུན་གྱི་སྒོ་ལས་འཛོམས་ནུག། དེ་བསྒང་ ཁོང་ར་དང་ཁོང་རའི་བཟའ་ཚང་གི་དོན་ལུ་ གནམ་མེད་ས་མེད་ གལ་ཆེ་བའི་གནས་སྟངས་ཅིག་སྦེ་སྡོད་ནུག། ད་རེས་ འབྲུག་ལྕོགས་གྲུབ་སྤྱི་ཚོགས་ལུ་རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་མི་ ལས་བྱེདཔ་ ༧ ཡོད་མི་དེ་གིས་ ཨ་ལུ་ ༤༢ དང་ དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ན་སྨིན་ ༩ བདག་འཛིན་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དོ་རུང་ འབྲུག་ལྕོགས་གྲུབ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ ཤེས་རིག་དང་བཟའ་ཚང་གི་ལས་རིམ་ཚུ་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་མཛདཔ་མ་ཚད་  སྐུལ་ཁྱབ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ལས་རིམ་ཚུ་ཡང་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། Bhutan Foundation
བསངས་གསུར་མཐུན་མོང་གི་མཆོད་པ།
༄༅། །བསངས་གསུར་མཐུན་མོང་གི་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།
འབྲུག་ལྕོགས་གྲུབ་སྤྱི་ཚོགས།
འཆར་སྣང་།
འབྲུག་པའི་མི་སྡེ་ནང་ལུ་ ལྕོགས་གླུབ་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་མི་ཚུ་ རང་མགོ་རང་འདྲོང་དང་བརྩི་མཐོང་ཅན་སྦེ་སྡོད་ནི་གི་དབང་ཆ་བྱིན་ནི།
དམིགས་དོན།
འབྲུག་ལྕོགས་གྲུབ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་དོན་ཚུ་ཡང་། ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚད་ཁར་ ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་བདག་འཛིན་པ་ཡོད་པའི་གཅེས་སྐྱོང་ལྟེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཡོདཔ་བཟོ་ནི། འབྲུག་པའི་མི་སྡེ་ནང་ ལྕོགས་གྲུབ་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་མི་ངོམ་ཚུ་ གྲལ་གཏོགས་འབད་དགོ་པའི་གོ་བརྡ་སྤེལ་ནི། མི་སྡེ་ནང་ ལྕོགས་གྲུབ་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་མི་ངོ་ཚུ་ལུ་ གྲལ་གཏོགས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ ཡར་སེང་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ མི་དམངས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་དང་ཞབས་ཏོག་ཚུ་གི་གོ་སྐབས་ཡོདཔ་བཟོ་ནི། སྦྱོང་བརྡར་དང་ལས་རིམ་བརྗེ་སོར། དེ་ལས་ ཤེས་ཡོན་གོང་འཕེལ་ཚུ་གི་ཐོག་ལས་ འབྲུག་ལྕོགས་གྲུབ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མི་སྡེ་ནང་ ལཱ་འབད་མི་ཚུ་གི་ཁྱད་རིག་གི་རིག་རྩལ་གོང་འཕེལ་གཏང་ནི། ཤེས་ཡོན་དང་མི་སྡེ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཐོག་ལས་ བཟང་ཚང་དང་ཨ་ལུ་གཅེས་སྐྱོང་འབད་མི། དེ་ལས་ ལྕོགས་གྲུབ་མ་འདྲཝ་ཡོད་མིའི་བཟང་ཚང་ཚུ་ལུ་རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་ནི། མཐུན་ལམ་དང་ཉམས་མྱོང་བརྗེ་སོར་གྱི་དོན་ལུ་ འབྲེལ་ཡོད་ལས་སྡེ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་འབྲེལ་བཞག་ནི། གནས་རིམ་ག་རའི་ནང་ འབྲུག་ལྕོགས་གྲུབ་སྤྱི་ཚོགས་ལུ་ ཡུན་བརྟན་གྱི་མ་དངུལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ འོས་འབབ་ལྡན་པའི་ལས་ཚོགས་ཀྱི་རིག་རྩལ་ཡོདཔ་བཟོ་ནི་ཚུ་ཨིན།
ཚོགས་ལྷམ།
ང་བཅས་རའི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ཡང་སྔོན་གི་དུས་ལས་ར་ རང་སོའི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ཏེ་ དུས་དང་འཁྲིལ་བའི་ལྷམ་བཙེམས་ཏེ་བཙུགས་སྲོལ་བྱུང་སྟེ་འདུག། མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་ ༡༩༥) ཀྱིས་འབད་བ་ཅིན “སྤྱིར་བཏང་ལྷམ་ལུ་སྔོན་གི་དུས་སུ་གྲྭ་ལྷམ་དང་ ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་ ཚོགས་ལྷམ་ འཛོམས་པ་ལྷམ་ལ་སོགས་པ་ལེ་ཤ་བྱུང་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།” ལྷམ་དེ་ཚུ་ཡང་ དུས་ཚོད་དང་གནས་སྟངས་ དེ་ལས་ཐོབ་ལམ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་བཙུགས་ནི་མ་གཏོགས་ ག་ཐོབ་སྦེ་བཙུགས་མི་ཆོག།
ལྷམ་གི་དབྱེ་བ་དང་ཐོབ་ལམ།
གྲྭ་ལྷམ་ཟེར་མི་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་གཞུང་གྲྭ་ཚང་ནང་ཞུགས་མི་གྲྭ་པ་དགེ་སློང་ཚུ་གིས་བཞེས་མིའི་ལྷམ་འདི་ལུ་གོཝ་ཨིན། མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་ ༡༩༥) ཀྱིས་འབད་བ་ཅིན ”གཞུང་གྲྭ་ཚང་གི་རྗེ་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་བཞི་གིས་བཞེས་པའི་གྲྭ་ལྷམ་འདི་སྔོན་དང་ཕུ་ལས་ར་ འབྲུག་ལུ་དར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་བཟུམ་སྦེ་གཞུང་གྲྭ་ཚང་གིས་བསྐོས་པའི་སྡེ་སྲིད་ཚུ་གིས་ཡང་གྲྭ་ལྷམ་བཞེསཔ་ཨིན། གྲྭ་ཟེར་མི་གི་ཚིག་དོན་འདི་ གྲྭ་པ་དགེ་སློང་ཚུ་ལུ་གོ་ནི་དང་ ལྷམ་ཟེར་མི་འདི་གྲྭ་པ་དགེ་སློང་ཚུ་གི་བཞེས་པའི་ཞབས་ལྷམ་ལུ་གོཝ་ཨིན།” རྒྱུ་མཚན་དེ་ལས་བརྟེན་གྲྭ་ལྷམ་ཟེར་སླབ་སྲོལ་དར་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
༢ ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་།
རང་གི་གོ་ས་གོ་གནས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་བཙུགས་མིའི་ལྷམ་འདི་ལུ་ ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་ཟེར་སླབ་ཨིན། མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་ ༡༩༦) འབད་བ་ཅིན “ཕྲུ་ལྷམ་འདི་གཞུང་ཞབས་ལས་གནང་བའི་དཔོན་གཉིས་སྐལམ་ཡན་ཆད་ལས་བཞེསཔ་མ་གཏོགས་ གཞན་མི་སེར་དཀྱུས་མ་གིས་རྩ་ལས་གྱོན་པའི་སྲོལ་མིན་འདུག། ལུགས་སྲོལ་འདི་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ དུས་དེང་སང་གི་བར་དུ་ཡང་ སྔར་སྲོལ་མ་ཉམས་པར་བཀབ་ནེ་དམརཔོ་བཞེས་མི་དང་ རྫོང་བདག་དང་ ཁྲིམས་དཔོན་ཚུ་གི་ཡང་ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་བཞེས་གནངམ་ཨིན།” ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་ཟེར་སླབ་དགོ་པའི་ཁུངས་འདི་ཡང་ འབྲུག་གི་དངོས་མེད་ལམ་སྲོལ། (ཤིང་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༡༥ ཤོག་གྲངས་ ༡༥༡) ལས་འབད་བ་ཅིན “དང་པ་ ལྷམ་གི་མཐིལ་དང་སྦོས་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ རས་དཀརཔོ་གིས་བཙེམས་སྟེ་ཡོད་མི་ལས་བརྟེན་ཨིན། ལྷམ་གྱི་མཐིལ་ཡང་ ཧེ་མ་ཀོཝ་གིས་བཙེམས་ཨིན་རུང་ ད་རེས་ནངས་པ་འགྱིབ་ཀྱིས་བཙེམ་སྲོལ་འདུག།”
༣ ཚོགས་ལྷམ།
སྤྱིར་བཏང་མི་དྲག་ཞན་ཆེ་ཆུང་མེད་པར་ག་ར་གིས་ བཙུགས་སྲོལ་ཡོད་མི་འདི་ལུ་ཚོགས་ལྷམ་ཟེར་སླབ་ཨིན། ཚོགས་ལྷམ་གི་བཟོ་རྣམས་འདི་ཡང་ མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་ ༡༩༥) གིས་འབད་བ་ཅིན “ཚོགས་ལྷམ་ལུ་རས་དཀར་ཅུང་གི་ཚབ་ལུ་ཀོཝ་གིས་བཟོས་པ་དང་། གདོང་སྣམ་བུ་དམརཔོ་གིས་བཙེམས་སྟེ་ དབྱུག་པ་ཡང་རས་ནགཔོ་དང་ སྔོ་ནག་གང་རུང་གིས་བཙེམས་སྟེ་ཡོད། ཚོགས་ལྷམ་ལུ་ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་བཟུམ་སྦེ་དཔྱལཝ་དང་རྟིང་པ་ ལོགས་སུ་ག་ཅི་ཡང་མེདཔ་ལས་ ཚོགས་ལྷམ་གྱི་མཐིལ་དང་རས་དཀར་ཅུང་ཆ་མཉམ་ཀོ་བ་ཡུག་གཅིག་གིས་བཟོཝ་ཨིན།”
༤ ཟོམ་ལྷམ།
སྤྱིར་བཏང་ཨམ་སྲུ་ཚུ་གིས་ བཙུགས་སྲོལ་ཡོད་པའི་ལྷམ་འདི་ལུ་ཟོམ་ལྷམ་ཟེར་སླབ་ཨིན། ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ་ (ས་མོ་ཡོས་ལོ་ ༡༩༩༩) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ ཨམ་སྲུའི་ཟོམ་ལྷམ་འདི་ ལྷམ་གཞན་དང་འདྲཝ་ཨིནམ་དང་ལྷམ་གྱི་མ་འདི་ ཚོས་གཞི་ནགཔ་དང་སྔོ་ནག་གང་རུང་གིས་བཙེམ་ཨིན། ལྷམ་གྱི་སྦོས་དང་གདོང་འདི་གོས་ཆེན་མདར་པོའི་གུར་ མེ་ཏོག་འདི་ཚུ་ཚེམ་དྲུབ་འཐུ་སྟེ་བཙེམ་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན།
༡ མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ ༢༠༠༣) འབྲུག་གི་བཟོ་རིགས་བཅུ་གསུམ་གྱི་བཤད་པ་མཁས་པའི་འགའ་སྟོན། འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། སྐལ་བཟང་གཞན་ཕན།
༢ རྒྱལ་གཟིམ་དྲགོས་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། (ས་མོ་ཡོས་ལོ་ ༡༩༩༩) སྒྲིག་ལམ་རྣམ་གཞག་གི་དེབ་ཐེར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། ཀུན་གསལ་རང་སྐྱོང་ལས་འཛིན།
༣ དྲག་ཤོས་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ། ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ། ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས། (ཤིང་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༡༥) འབྲུག་གི་དངོས་མེད་ལམ་སྲོལ།  འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། yoez Graphics