cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་སྐོར།
རྒྱབ་བརྟེན།
བཀྲ་ཤིས་རྟགས་ཀྱི་བཤད་པ། (ལོ་མེད་) སུ་བྷཱ་ཥི་ཏས་གསུང་འབུམ། From BDRC Library: https://library.bdrc.io
མདོ་མང་། (ལོ་མེད་) བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་པའི་མདོ། ལྷ་ས། པར་པ་་དཔལ་ལྡན།
གཤིན་བསྔོ།
ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད། །ཚེ་ལས་འདས་པ་འདི་ཞེས་བགྱི་བའི་ཤེས་རྒྱུད་ལ་དགོངས་སུ་གསོལ། །ཚེ་ལས་འདས་པ་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་གང་གིས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཐ་མ་ད་ལྟ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ། །སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག། །ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ། །ཐོས་པ་བསམ་པ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བསགས་པ་དང་། །གཞན་ཡང་འབྲེལ་པ་ཤུལ་ན་མཆིས་པ་རྣམས་ཀྱིས། །དུས་འདས་འདི་དག་གི་དོན་དུ་བསྒྲུབས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དུས་གསུམ་གྱི་དགེ་ཚོགས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད། །འདི་ཞེས་བགྱི་བའི་ཤེས་རྒྱུད་ལ་ཕྱི་བཞིན་དུ་འབྲང་ཞིང་ཕྱི་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་གྱུར་ཅིག། །རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་ཀྱང་དུས་ལས་འདས་པ་དེ་ཉིད་བར་དོ་དང་རིགས་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཡོད་པ་ལས་གྲོལ་ཏེ། །མྱུར་དུ་རྣམ་མཁྱེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་རིན་པོ་ཆེ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག། །དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་། །རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་རྣམ་པར་དག་པ་ལྷ་དང་མིའི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག། །དེ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་མཐུན་རྐྱེན་དམ་པར་གྱུར་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཞིང་ཆོས་ལྡན་གྱི་གྲོགས་དང་འཕྲད་པར་གྱུར་ཅིག། །འགལ་རྐྱེན་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སོགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག། །བསམ་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཡང་དག་པའི་ལམ་དང་འཕྲད་པར་གྱུར་ཅིག། །སྦྱོར་བ་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སློབ་པར་བྱེད་དེ། །ལན་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བའི་སྦྱིན་པ་བརླབས་པོ་ཆེ་གཏོང་ནུས་པར་གྱུར་ཅིག། །སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་འདུན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་བསྲུང་ནུས་པར་གྱུར་ཅིགསེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པའི་བཟོད་པ་སྒོམ་ནུས་པར་ གྱུརཅིག། །དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མྱུར་དུ་བསྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ནུས་པར་གྱུར་ཅིག། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་བསམ་གཏན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་ནུས་པར་གྱུར་ཅིག། །ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ལམ་ལྔ་ས་བཅུ་རིམ་གྱིས་བགྲོད་ནས། །སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གཞལ་དུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཏན་བདེ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཐར་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གོ་འཕང་རིན་པོ་ཆེ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག །དེ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་། །ངན་སོང་སྡུག་བསྔལ་མ་མྱོང་ཞིང་། །ཞེས་སོགས་བརྗོད་པར་བྱའོ།། །།
Reference
མགོན་པོའི་གསེར་སྐྱེམས།
༈ མགོན་པོའི་གསེར་སྐྱེམས་བཞུགས་སོ།།
༈ བླ་མ་ཡི་དམ་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ། །ཁྲག་འཐུང་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་ཐར་གསུམ་གྱི་ཡུམ། །བདེ་ཆེན་གཅིག་ཏུ་འཆར་བའི་ལྷ་ཚོགས་ལ། །གསེར་སྐྱེམས་འབུལ་ལོ་བཅོལ་བའི་འཕྲིན་ལས་མཛོད། །མཧཱ་ཀཱ་ལ་ལྕམ་དྲལ་ཐམས་ཅད་དང་། །རེ་ཏི་མཆེད་བཞི་སྒོ་མཚམས་ལྷ་མོ་བརྒྱད། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་འཆར་བའི་ཁྲག་འཐུང་ལ། །གསེར་སྐྱེམས༴ །འཇིགས་བྱེད་ཆེན་མོ་བརྒྱད་དང་ཉི་ཤུ་བཞི། །སྒོ་བཞིའི་ཞིང་སྐྱོང་མ་མོ་མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས། །རྩ་རླུང་ཁམས་ལས་འཆར་བའི་ལྷ་ཚོགས་ལ། །གསེར་སྐྱེམས༴ བཀའ་སྡོད་སྡེ་བརྒྱད་ཕྱོགས་སྐྱོང་རྒྱལ་པོ་བཞི། །བཙུན་མོ་ནང་མི་གཉེན་དང་དམག་གི་ཚོགས། །འཇིག་རྟེན་ལས་ལས་གྲུབ་པའི་དྲེགས་པ་ལ། །གསེར་སྐྱེམས་འབུལ་ལོ་བཅོལ་བའི་འཕྲིན་ལས་མཛོད།། །།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ།
༉ རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་སྲུང་མི་དམག་སྡེ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གིས་འགག་སྡེ་དེ་ཡབ་རྗེ་དམ་པ་མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་ འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་སེར་གྱི་ཉེན་སྲུང་གི་མཐའ་དོན་ལུ་དགོངས་ཏེ། སྤྱི་ལོ་༡༩༦༥ སྤྱི་ཟླ་༩ པའི་སྤྱི་ཚེས་༠༡ ལུ་ འབྲུག་གི་བསྟན་སྲུང་དམག་སྡེ་ལས་དམག་མི་༥༥༥ འཐུ་སྟེ་ཁྲིམས་སྲུང་འགག་པ་སྦེ་བཙུགས་ཐོག་ལས་ ཁྲིམས་སྲུང་འགག་སྡེ་གཞི་འཛུགས་མཛད་གནང་ནུག།  རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གིས་འགག་སྡེ་གཞི་བཙུགས་འབད་དགོ་མི་དེ་ཡང་ སླབ་སྲོལ་ལས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་ཁྲིམས་ཟེར་སླབ་དོ་བཟུམ་སྦེ་ རྒྱལ་ཁབ་དགའ་སྐྱིད་ངང་ལུ་གནས་དགོ་པ་ཅིན་ཁྲིམས་དེ་ངེས་པར་དུ་དགོཔ་ཨིན་པས། དེ་གིས་སྦེ་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའིརྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ལུ་ ངན་པ་ཚར་བཅད་ཞིནམ་ལས་བཟང་པོའི་ཁྱུན་བཏོན་ཏེ་ སྒྲིག་ཁྲིམས་རྒྱུན་སྐྱོང་འབད་ནི་དང་ཁྲིམས་འགལ་དང་བྱ་ངན་གྱི་ལཱ་འབད་ནི་ལས་བཀག་ནི་དོན་ལུ་གཞི་བཙུགས་མཛད་མཛདཔ་ཨིན་མས།
གཞི་བཙུགས་འབད་བའི་ལོ་དག་པ་ཅིག་གི་རིང་ལུ་ འབྲུག་གི་ཁྲིམས་སྲུང་འགག་སྡེ་གི་སྦྱོང་བརྡར་ཚུ་ཡང་ རྒྱ་གར་གྱི་ཁྲིམས་སྲུང་འགག་པའི་སྦྱོང་བརྡར་སྡེབ་ཚན་གྱིས་འགོ་འདྲེན་འཐབ་སྟེ་བྱིན་སྡོད་་ནུག། དེ་གི་ཤུལ་ལས་སྤྱི་ལོ་༡༩༧༤ ལས་ འབྲུག་གི་ཁྲིམས་སྲུང་འགག་སྡེ་གིས་ ཁྲིམས་སྲུང་འགག་པའི་སྦྱོང་བརྡར་དེ་ རྒྱ་གར་གྱི་ཁྲིམས་སྲུང་འགག་སྡེ་སྦྱོང་བརྡར་སྡེབ་ཚན་ལས་རྩིས་ལེན་ཏེ་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཐིམ་ཕུག་ཟིལ་གནོན་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་ལུ་སྦེ་སྦྱོང་བརྡར་བྱིན་ནི་འགོ་བཙུགས་ཚུགས་ནུག། ད་རེས་ནངས་པ་ཁྲིམས་སྲུང་སྦྱོང་བརྡར་ལྟེ་བ་ཁག་གཉིས་ཡོད་མི་ཚུ་ཡང་ ཆུ་ཁ་རྫོང་ཁག་ནང་ལུ་ བཀྲིས་དགའ་ཚལ་སྦྱོང་བརྡར་ལྟེ་བ་དང་གསར་སྤང་རྫོང་ཁག་ནང་ལུ་ འཇིགས་མེད་གླིང་སྦྱོང་བརྡར་ལྟེ་བ་ཚུ་ཨིན། ཁྲིམས་སྲུང་འགག་པ་དེ་ཚུ་ཁྲིམས་སྲུང་བརྟག་དཔྱད་རིག་པ། རྒྱུན་འགྲུལ་བཀག་འཛིན་དང་གཞན་དམིགས་བསལ་དམག་སྦྱོང་ཚུ་ཡར་ཐོན་ཅན་གྱི་སྦྱོང་བརྡར་འབད་བར་རྒྱ་གར་དང་གཞན་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་གཏངམ་ཨིན་པས།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེའི་སྤྱིར་བཏང་ལཱ་འགན།
༡༽ ཁྲིམས་བསྟར་སྤྱོད་དང་མི་མང་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཚུལ་མཐུན་རྒྱུན་སྐྱོང་འཐབ་ནི།
ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན།
ལོ་བསྟར་ཧོར་ཟླ་བཞི་པ་འདི་ ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན་ཟེར་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་ཆེན་བཞིའི་ནང་ལས་གཅིག་ཨིན། དུས་ཆེན་འདི་ལུ་ རྒྱལ་བའི་དུས་ཆེན་གསུམ་འཛོམས་དང་ ལྔ་འཛོམས་ཟེར་བརྩི་སྲོལ་གཉིས་ཡོདཔ་ལས་ དུས་ཆེན་གསུམ་འཛོམས་ཀྱི་ལུགས་ལས་འབད་བ་ཅིན་ ཟླ་བ་ ༤ པའི་ཚེས་ ༧ ལུ་ སྐུ་བལྟམས་པ་དང་ ཚེས་ ༡༥ ལུ་སངས་རྒྱས་པ་དང་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྦེ་དུས་ཆེན་གསུམ་འཛོམས་བརྩིཝ་ཨིན།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ།
༢༽ ཁྲིམས་དང་མ་མཐུན་པའི་བྱ་ངན་ཚུ་སྔོན་འགོག་དང་སྔ་གོང་ལས་ཤེས་རྟོགས་འབད་ནི།
ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན།
དུས་ཆེན་ལྔ་འཛོམས་སྦེ་བརྩི་བ་ཅིན་ ཟླ་ ༤ པའི་ཚེས་ ༡༥ ལུ་ལྷུམས་སུ་བཞུགས་པ་ སྐུ་བལྟམས་པ་ བདུད་བཏུལ་བ་ སངས་རྒྱས་པ་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ དུས་ཆེན་ལྔ་འཛོམས་སྦེ་བརྩིཝ་ཨིན། ནཱ་ལུ་རང་ལུགས་འབྲུག་རྩིས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ དུས་ཆེན་ལྔ་འཛོམས་ཀྱི་ཁུངས་སྦེ་ཞུ་བ་ཅིན།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ།
༣༽ ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱེལཝ་ཚུ་བརྟག་ཞིབ་འབད་ནི།
ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན།
༡ ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པའི་དུས་ཆེན།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ།
༤༽ ཁྲིམས་ཀྱི་བཀའ་རྒྱ་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་ནི།
ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན།
དེ་ཡང་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ སྐུ་འཕྲེང་འདི་གི་སྔོན་མ་དགའ་ལྡན་ལྷ་ཡུལ་ལུ་ལྷའི་བུ་དམ་པ་ཏོག་དཀར་པོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཏེ་ ལྷ་ཚུ་ལུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏེ་གནང་ནུག། དེ་སྐབས་སྔོན་མ་སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་ གླིང་བཞིའི་མི་ཚུ་ཆོས་ཀྱིས་གདུལ་བར་དགོངས་ཏེ། འཕགས་པ་བྱམས་པ་མགོན་པོ་རང་གི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་བསྐོས་སྦེ་ ལྷོ་ཕྱོགས་འཛམ་བུ་གླིང་ལུ་ ཤཱཀྱའི་རིགས་ཀྱི་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་དང་། ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སྦེ་ འཁྲུངས་ནིའི་ཐུགས་བཞེད་གནང་ནུག། གླང་པོ་གཞོན་ནུ་ཐལ་དཀར་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་ དངུལ་གྱི་མདོག་ལྟར་དཀར་བ་མགོ་མེ་ཤེལ་ལྟར་དམར་བ། ལུས་གསེར་གྱི་མདོག་བཟུམ་ཅིག་ལུ་སྤྲུལ་ཏེ་ རྡོ་རྗེའི་འགྲོས་སྟངས་ཀྱིས་བྱོན་ཏེ་ ཡུམ་གྱི་སྙན་ཁུང་གཡས་པ་ལས་མར་ལྷུམས་སུ་བཞུགསཔ་ད་ ཡུམ་གྱི་རྨི་ལམ་ལུ་ཡང་ འདི་བཟུམ་གྱི་སྣང་བ་བྱུང་བ་མ་ཟད་ སྐུ་ལུས་ཡང་ཤིན་ཏུ་བདེ་བར་གྱུར་ནུག།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ།
༥༽ མི་སེར་གྱི་རྒྱུ་དངོས་དང་ཚེ་སྲོག་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནི།
ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན།
དེ་ཡང་ མདོ་སྡེ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་ལུགས་ལྟར་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་ ༩༦༢ ས་མོ་ལུག་གི་ལོ་དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུང་ ཧོར་ཟླ་ ༤ པ་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ནུབ་མོ་ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་འདི་ ཡུལ་སེར་སྐྱའི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ཕོ་བྲང་གི་ནང་ན་ གསེར་ཁྲི་མགུ་ལུ་གཟིམས་སྦེ་བཞུགས་ས་ལུ། བར་སྣང་ལས་སྤྲིན་གྱི་གསེབ་ནས་ ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་དེ་ཡང་ ལྟ་ན་སྡུག་པ་འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་ཤིང་ རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་གནས་ གཞལ་མེད་ཁང་ལུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས། དེ་ལས་ལྷུམས་ནང་ལུ་བཞུགས་རིང་ལུ་ཡང་ ལྷ་དང་མི་བྱེ་བ་ཁྲི་ཕྲག་བྱེ་བ་མང་པོ་ལུ་ སྐྱེ་གནས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཆོས་གནང་སྟེ་བཞུགས་ནུག།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ།
༦༽ སྐུ་ཆེནམོ་ཚུ་ལུ་ཉེན་སྲུང་གི་ཞབས་ཏོག་ཕུལ་ནི།
ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན།
༢ སྐུ་བལྟམས་པའི་དུས་ཆེན།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ།
༧༽ བཙོན་ཁང་ཚུ་བདག་སྐྱོང་དང་འཛིན་སྐྱོང་འཐབ་ནི།
ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན།
སངས་རྒྱས་སྐུ་བལྟམས་རནམ་ད་ ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་དེ་ གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལུམྦིའི་ཚལ་ལུ་བྱོན་ཏེ་ མྱ་ངན་མེད་པའི་ལྗོན་ཤིང་རྩ་བར་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་ལུ་སྐུ་བརྟེན་སྦེ་བཞུགསཔ་ད་ ཡུམ་གྱི་མཆན་ཁུང་གཡས་པ་ལས་ ན་ཚ་ག་ནི་ཡང་མེད་པར་སྐུ་འཁྲུངས་ནུག། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བདུད་རྩིའི་ཆུ་གིས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐུ་ལུ་སྐུ་ཁྲུས་གསོལ་ཞིང་ ལྷ་ཚངས་པ་གིས་དར་དཀར་གྱི་ན་བཟའ་ཕུལ། བར་སྣང་གི་ལྷ་ཚུ་གིས་བསྟོད་དབྱངས་ཀྱི་སྒོ་ལས་སྲི་ཞུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཞུ་ནུག།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ།
༨༽  སྣུམ་འཁོར་བརྡ་སྟོན་ཉེན་སྲུང་གི་ཁྲིམས་ལུགས་འཛིན་སྐྱོང་འཐབ་ནི།
ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན།
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐུ་འཁྲུངསཔ་ཅིག་ཚད་མེད་བཞི་གི་ལམ་ལུ་ངེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ ཕྱོགས་བཞི་ལུ་གོམ་པ་བདུན་བདུན་སྤོ་སྟེ་བྱོན་པའི་ཤུལ་ལུ་པདྨའི་མེ་ཏོག་བདུན་བདུན་བྱུངམ་མ་ཚད་ ལུམྦིའི་ཚལ་ལུ་མེ་ཏོག་ཚུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཤར་བ་དང་ སེར་སྐྱའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྦུག་ལུ་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལྗོན་ཤིང་དང་ སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལྔ་བརྒྱ་དང་ གཏེར་ལྔ་བརྒྱ་ཡང་བྱུང་བ་སོགས་ལྟས་བཟང་སྣ་ཚོགས་བྱུངམ་མ་ཚད་ ཡབ་རྒྱལ་པོའི་དོན་ག་ར་གྲུབ་ནི་འདི་གིས་མཚན་ལུ་ཡང་ རྒྱལ་བུ་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་ཟེར་བཏགས་གནང་ནུག།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ།
༩༽  མེ་བསད་ཀྱི་ཞབས་ཏོག་བྱིན་ནི།
ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན།
༣ བདུད་བཏུལ་བའི་དུས་ཆེན།
དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྒྱལ་བུ་དོན་གྲུབ་དགུང་ལོ་ ༣༥ བཞེས་པའི་ས་ག་ཟླ་བའི་ ཚེས་ ༡༥ ལུ་སངས་རྒྱས་རནམ་ད་ རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་ལུ་སྐུ་རྒྱབ་གཏད་དེ་བཞུགས་སྦེ་ སྲོད་འཁོར་ཕག་གི་དུས་ཚོད་ལུ་ལྷོདཔ་ད་ བདུད་ག་ར་འཇོམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལུ་ མཉམ་པར་བཞག་སྟེ་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ག་ར་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ འོད་ཟེར་གྱིས་ཁྱབ་པར་མཛདཔ་ད། བདུད་ཀྱི་གནས་ཚུ་ག་ར་དཀྲོགས་ཏེ་ བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་མངའ་བདག་ བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དགའ་རབ་དབང་ཕྱུག་གིས་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནི་ལུ་བར་ཆད་བརྩམ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཤ་རོགསཔ་བཟུམ་བཟོ་སྟེ་ འོངས་ཞིནམ་ལས་ སེར་སྐྱའི་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱིས་དབང་ཚར་ཡི། ཕོ་བྲང་ཚུ་བཅོམ། བཙུནམོ་ཚུ་ཁྱིམ་ནང་སྒོ་བསྡམ་རྐྱབ། ཡབ་ཟས་གཙང་བཙོན་ལུ་བཙུགས། ཤཱཀྱའི་རིགས་ཚུ་ག་ར་ཕམ་ཚར་ཡི། ཁྱོད་འདི་ཁར་ག་ཅི་འབད་སྡོདཔ་སྨོ་ཟེར་སླབཔ་ད། ལན་ལུ། མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སླད་དུའོ་ཟེར་གསུངས་ནུག།
བདུད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ནི་འདི་ ཚོགས་ལེ་ཤ་བསགས་དགོཔ་ཨིན། ཁྱོད་འདི་རྒྱལ་པོའི་བུ་སྐྱིད་ཏོང་ཏོ་སྦེ༌ སྡོད་མི་ཅིག་ཨིན་ཟེར་སླབཔ་ད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གིས། ཁྱོད་ཀྱིས་གཏན་པ་མེད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་རྐྱངམ་གཅིག་གིས་ འདོད་ཁམས་ཀྱི་རྒྱལཔོ་ཐོབ་པ་ཅིན། ང་གིས་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ ཚོགས་གཉིས་བསགས་ཡོདཔ་ལས་ ག་ཅི་འབད་འཚང་མི་རྒྱ་ཟེར་གསུངསཔ་ད། བདུད་དགའ་རབ་དབང་ཕྱུག་ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་དེ་ མཛུབ་མོ་གཉིས་ཆ་ར་ཡར་ལྷོངས་ཏེ། ངས་ནི་འདི་ན་མཆོད་སྦྱིན་གཏན་པ་མེད། །བྱས་པ་ལ་ནི་ཁྱོད་ཉིད་དཔང་ཡིན་ན། །ཁྱོད་ལ་འདི་ན་དཔང་འགའ་ཡོད་མིན་པས། །སྨྲས་ཀྱང་དཔང་མེད་ཁྱོད་ནི་ཡེ་ཕམ་ཡིན། ཟེར་སླབ་ད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས། ཕྱག་མཛུབ་ས་ལུ་བཙུགས་ཏེ། ས་འདི་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་དཔང་ཡིན་ཏེ།། རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་སྙོམས་ཤིང་ཉེ་འཁོན་མེད།། འདི་ནི་བདག་གི་དཔང་སྟེ་བདག་རྫུན་མེད།། ས་ཁྱོད་འདི་ལ་བདག་གི་དཔང་བྱོས་ཤིག། ཟེར་གསུངསཔ་ཅིག་སའི་ལྷ་མོ་བརྟན་མ་ གཟུགས་ཕྱེད་ཀ་ཅིག་ས་ཁ་ལས་ཐོན་སྦེ་སའི་ཐལཝ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ལགཔ་ལུ་བཟུང་སྦེ་ ང་གིས་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ཙམ་གྱི་ཚད་ལུ་བགྱང་ཚུགས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་གིས་ སངས་རྒྱས་ནི་གི་དོན་ལུ་དབུ་དང་ ཡན་ལག་བྱིན་མི་འདི་ གྱངས་ཁ་བགྱང་མི་ཚུགས། ད་འཚང་རྒྱ་བའི་དུས་ལུ་བབས་ཨིན་ཟེར་སླབ་སྦེ་ཡལ་སོང་ནུག།
དེ་ལུ་དགའ་རབ་དབང་ཕྱུག་ངོ་ཚ་སྟེ་ རང་གི་གཡུས་ཁ་ལུ་ལོག་སོང་སྦེ་ བདུད་ཀྱི་དམག་དཔུང་བྱེ་བ་ཕྲག་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་ གྲ་སྒྲིག་རྐྱབ་སྟེ་འོངསཔ་ད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གིས་བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལུ་མཉམ་པར་བཞགཔ་ལས། མདའ་མདུང་རལ་གྲིའི་མཚོན་ཆ་དང་ རྡོ་དང་དུག་གི་ཆརཔ་བཟུམ་ཕབ་མི་འདི་ཚུ་ག་ར་ མེ་ཏོག་མན་ད་ར་བ་དང་པདྨ་ལུ་གྱུར་ཏེ་བབས་ནུག། མི་སྙན་པའི་སྒྲ་སྐད་རྐྱབ་མི་འདི་ བསྟོད་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲ་ལུ་གྱུར་སོངམ་ལས། བདུད་ཀྱི་དམག༌དཔུང་ཚུ་གི་འདོད་པའི་དུག་གི་སྡོང་པོ་ས་ཁ་ལུ་འགྱེལ། མེ་ཏོག་གི༌མདའ་ལྔ་ས་ཁ་ལུ་བུད། ང་རྒྱལ་གྱི་བྲག་རི་རྩ་བ་ལས་བརྡལ། བདུད་ཀྱི་དམག་དཔུང་ཚུ་ཉམས་ཐག། ཆུ་སྲིན་གྱི་རྒྱལ་མཚན་ནི་ནུབ། དྲན་པ་ཡང་མེདཔ་བཟུམ་སྦེ་མགུ་འཐོམ་འཐོམ་སོང་ནུག།
དེ་ལས་ གཡུས་ཁར་ལོག་སྦེ་ དོ་རུང་དགའ་རབ་དབང་ཕྱུག་ཁོ་རང་གི་བུམོ་གསུམ་མཛེས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ གོས་དང་རྒྱན་ཚུ་བཏགས། ལང་ཚོ་རྒྱས་པའི་ཉམས་ཅན་གསུམ་གྱིས་ཆགས་པའི་ཟུར་མིག་གིས་བལྟ་ཞིང་ ཨོམ་དང་བརླད་དོ་སྟོན། ཨ་བུག་གཡུགས་ཏེ་འོང་རུང་ བུམོ་འདི་གསུམ་བཟོ་མ་ལེགས་པའི་ཨང་རྒས་གསུམ་ལུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནུག། བུམོ་གསུམ་གནམ་མེད་ས་མེད་ངོ་ཚ་སྟེ་ ཨ་རྟག་ཧ་ལུགས་འགྱོ་ནི་ཅིག་ཟེར་གསོལ་བ་བཏབ་ལས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གིས་ ཕྱིན་ཆད་འདི་བཟུམ་མི་འབད་ནི་གི་དམ་བཅའ་གནང་ནུག། བདུད་ཀྱིས་གནས་སྐབས་ག་དེ་སྦེ་རང་བཏོན་ཏེ་ བར་ཆད་རྐྱབ་པར་འོང་རུང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་གིས་བདུད་ག་རང་བཏུལ་གནང་ནུག།
རླུང་རྟ་བསྡུས་པ།
༈ ཨོཾ༑ ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་བཞུགས་དཀོན་མཆོག་རྩ་བ་གསུམ། །ནོར་ལྷ་གཏེར་བདག་དམ་ཅན་གཞི་བདག་བཅས། །གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་རྒྱུ་སྦྱོར་་་་་(རང་སྐྱེས་པའི་ལོ་རྟགས་བཙུགས།)་་་་ལོ་པའི། །སྲོག་ལུས་དབང་ཐང་རླུང་རྟ་ཟ་ཐང་ཀུན། །སྲིད་ན་ཆེ་བ་སྟག་སེང་ཁྱུང་འབྲུག་དང་། །འདོད་དགུ་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱལ་སྲིད་རིན་ཆེན་བཞིན། །འབྱུང་ལྔའི་ལྷ་མོས་གྲོགས་བསྐྱེད་ཡར་ལ་སྤེལ། །རླུང་རྟ་ཕྱོགས་དུས་དར་ཞིང་རྒྱས་གྱུར་ཅིག །ཉམས་དང་རྒུད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་དགྲ་ལ་བཟློག །ཆོས་སྲིད་ཕུན་ཚོགས་དགེ་མཚན་རྟགས་འབར་ཤོག །འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེས་སོ།། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ། བླ་མ་ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་དང་། །འགོ་བའི་ལྷ་ལྔ་དགྲ་ལྷ་གཉན་པོ་རྣམས། །བསངས་མཆོད་བདུད་རྩིའི་ཕུད་ཀྱིས་དགྱེས་པར་བསྐང་། །བདག་གི་རླུང་རྟ་དར་བའི་འཕྲིན་ལས་མཛོད། །རཾ་ཡཾ་ཁཾ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ། མཆོག་གསུམ་རྩ་གསུམ་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས། །དགྲ་ལྷ་ཝེར་མ་གཞི་བདག་འཁོར་དང་བཅས། །འདིར་གཤེགས་བདུད་རྩིའི་བསང་མཆོད་འདི་བཞེས་ལ། །འགལ་རྐྱེན་ཀུན་ཞི་བསམ་དོན་ལྷུན་གྲུབ་མཛོད། །ཀྱེེ༑ བླ་མ་ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་དང་།།ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་གནས་གཏེར་སྲུང་མའི་ཚོགས། །འདིར་གཤེགས་བདུད་རྩིའི་བསང་གི་མཆོད་པ་བཞེས། །རླུང་རྟ་བསྐྱེད་ལ་ཅི་འདོད་འཕྲིན་ལས་མཛོད། །ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ། རྩ་གསུམ་ཆོས་སྐྱོང་གཏེར་གྱི་བདག །ཡུལ་འདི་གཞི་བདག་འཁོར་བཅས་ལ། །བསང་མཆོད་བདུད་རྩིའི་མཆོད་པར་འབུལ། །འགལ་རྐྱེན་བར་ཆད་ཞི་བར་མཛོད། །བསམ་དོན་མྱུར་འགྲུབ་འཕྲིན་ལས་མཛོད། །ཀྱེེ༑ ཚེ་དང་ལུས་དང་དབང་ཐང་སྲོག་རྣམས་དང་། །ཁྱད་པར་རླུང་རྟ་ཕྱོགས་བཅུར་འབར་བ་དང་། །ཕྱི་དང་ནང་གི་འདོད་པའི་དོན་རྣམས་ཀུན། །བགེགས་མེད་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པའི་འཕྲིན་ལས་མཛོད། །ཀུན་སརྦ་དུ་དུ་ཧོ། ཧོ༔རྫུ་འཕྲུལ་མྱུར་མགྱོགས་ཤུགས་ལྡན་རྟ། །སྟག་སེང་ཁྱུང་འབྲུག་རླུང་རྟའི་ལྷ། །དགྱེས་རྒུའི་མཆོད་པ་ འདི་བཞེས་ལ། །སྙན་གྲགས་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་པར་མཛོད།།
ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན།
དེ་ཡང་ རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཉིད་ དགུང་གྲངས་ཉེར་དགུ་ལས་འགོ་བཟུང་སྟེ་ ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་ནཻ་རཉྫ་ནའི་འགྲམ་དུ་ ལོ་དང་པ་གཉིས་ལུ་ཉིནམ་རེ་ལུ་ཆུམ་ཕུད་རྡོག་རེ་རེ་གསོལ། ལོ་གཉིས་པ་གཉིས་ལུ་ཆུ་ཐིགས་པ་རེ་རེ་གསོལ། ལོ་གསུམ་པ་གཉིས་ལུ་ཅི་ཡང་མ་གསོལ་བར་ལོ་དྲུག་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་ཤུལ་ལུ། ནམ་མཁའ་ལས་ལྷ་ཚུ་གིས་ ད་ནི་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་ནི་ ཆུ་བོ་འདི་བརྒལ་བའི་ཕ་རོལ་ན་རྡོ་རྗེ་གདན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད། དེར་གཤེགས་སུ་གསོལ་ཞེས་ ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གདན་ལུ་འབྱོནམ་ད་ བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བསྐུལ་བའི་ རྩྭ་འཚོང་བཀྲིས་ལས་རྩྭ་ཀུ་ཤ་བསྣམས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཤིང་གི་རྩ་བ་ལུ་ ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོ་གཡས་ཁ་ཐུག་སྦེ་བཏིང་བའི་ཐོག་ལུ་ སྐྱིལ་ཀྲུང་སྦེ་བཞུགས་ཏེ། སྟན་འདིར་བདག་གི་ལུས་འདི་སྐམ་ཡང་རུང་། །པགས་པ་རུས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཞིག་ཀྱང་རུང་། །བསྐལ་མང་རྙེད་དཀའི་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་པར། །སྟན་འདི་ལས་ནི་ལུས་བསྐྱོད་མི་བྱའོ། །ཟེར་ཐུགས་ཀྱི་དམ་མཅའ་བརྟན་ཏོག་ཏོ་བཞེས་ཏེ་བཞུགས་ནུག། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་ཉིད་ དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་བཞེས་པའི་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་སྲོད་ལུ་བདུད་བཏུལ། གུང་ཐུན་གྱི་མཐར་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ ཐོ་རངས་སྟག་གི་དུས་སམ་ཚེས་ ༡༦ གི་དྲོ་པ་ཤར་བརྡ་བཏང་བའི་ (རྒྱལ་རྔ་བརྡུང་བའི་) དུས་ཚོད་ལུ་ལྷོདཔ་ད་ ལྷའི་མིག་གི་མངོན་ཤེས་དང་ ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་ཤེས་བསྐྱེད་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་བཞི་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནུག།
དེ་སྐབས་ལུ་ལྟས་བཟང་པོ་ས་གཡོ་བ་བཅོ་བརྒྱད་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་། འགུལ། རབ་ཏུ་འགུལ། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འགུལ། གཡོ། རབ་ཏུ་གཡོ། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་གཡོ། རྡེག རབ་ཏུ་རྡེག ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་རྡེག འཁྲུག རབ་ཏུ་འཁྲུག ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འཁྲུག འུར་འུར་ རབ་ཏུ་འུར་འུར། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འུར་འུར། ཆེམ་ཆེམ་ རབ་ཏུ་ཆེམ་ཆེམ། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་ཆེམ་ཆེམ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་ལུ་གཡོ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན་ ཕྱེད་ཡོལ་ གླང་གི་དུས་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ཟླཝ་སྒྲ་གཅན་གྱིས་བཟུང་བ་སོགས་ ལྟས་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ནུག།
༥ སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ཆེན།
དེ་ཡང་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད་ཀྱི་ལོ་ལུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་དགོངས་རུང་ བྲམ་ཟེ་སུ་ཀ་སིད་དྷི་དང་ཙུནྡ་གཉིས་ཀྱིས་ སྐུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་བཞུགས་པར་གསོལ་བ་བཏབ་ད་ ལོ་གསུམ་བཞུགས་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཏེ་མྱང་འདས་ཀྱི་མདོ་འབུམ་པ་ཚུ་གསུངས་ཏེ་བཞུགས་ནུག། ལོ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱབ་ལས་བདུད་ཀྱིས་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གསོལ་བ་བཏབ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞལ་བཞེས་གནང་ནུག
དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་སྟོང་རྩའི་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་ལས། བདུད་ཚུ་གིས་སངས་རྒྱས་མི་ཡུལ་ལུ་བཞུགས་པར་མ་དགའ་བར་དེ་སྦེ་ཞུ་ནུག། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁྱོད་ སེམས་ཅན་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་བདེན་ནམ་ཟེར་ཞུཝ་ད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ནུག། བདུད་ཀྱིས། འོ་ན་ ང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་དགའོ་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཞུ་ཟེར་ཞུཝ་ད་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གནང་ངོ།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ བདུད་ཀྱི་ངོ་སྲུང་བའི་ཕྱིར་དང་ གདུལ་བྱ་ལེ་ལོ་ཅན་ཚུ་ཆོས་ལུ་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནུག།
དེ་ཡང་སྟོན་པ་རང་ཉིད་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུ་བཞེས་པའི་གནམ་ལོ་ལྕགས་འབྲུག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཉ་སྟེ་ ཚེས་བཅོ་ལྔའི་མཚན་ཐུན་བར་པའི་མཇུག་ལས་འགོ་བཟུང་སྟེ་ རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ དེ་ལས་སངས་རྒྱས་རང་གི་འཁོར་དགེ་བསྙེན་ཕ་མ་གཉིས་དང་ དགེ་སློང་ཕ་མ་གཉིས་ཏེ་ རྣམ་པ་བཞི་དང་བཅས༌པ་ག་ར་ གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ལུ་རྩིས་སྤྲོད་དེ་ སྐུའི་སྟོད་གཡོགས་བསལ་ནས་ དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ལྟོས་ཤིག་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ་ ཨུ་དུམ་ཝཱ་ར་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཅང་མ་སྨྲ་ཞིག་དང་། འདི་ལྟར་ འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། ། ཞེས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གསུང་གི་མཐའ་མ་བསྩལ་ཏེ་ གདུལ་བྱ་ལེ་ལོ་ཅན་ཚུ་ ཆོས་ལུ་བསྐུལ་བའི་ཆེད་དུ་ མཚན་ཐུན་ཐ་མ་འགོ་བཙུགསཔ་ད་གཅིག་ཁར་ གྲོང་ཁྱེར་རྩྭ་མཆོག་གི་ཤིང་ས་ལཱ་ཟུང་གཅིག་གི་རྩྭ་བར་རེ་ཞིག་ དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་བའི་ཚུལ་སྟོན་གནང་ནུག།
དེ་འབད་ནི་འདི་གིས་ ས་ག་ཟླ་བའི་ནང་ སྤྱི་དང་ལྷག་པར་ཚེས་ ༡༥ ལུ་དགེ་སྦྱོར་གྱི་ ལཱ་ག་ཅི་འབད་རུང་ ཕན་ཡོན་སྦོམ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ འགྱུར་ཡང་ག་ནི་ལས་ཆེ་བར་ཡོད་ནི་འདི་གིས་ ག་ར་འབད་རུང་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་སྒོ་ལས་ གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་སངས་རྒྱས་ལུ་དམིགས་པའི་དད་པ་བསྐྱེད་དེ་ དགེ་སྒྲུབ་སྡིག་སྤོང་འབད་དགོཔ་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེཝ་ཨིན་ལགས།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ།
ཁྲིམས་བསྲུང་འགག་པའི་སྒྲིག་གོ།
དྲག་ཁག་གསུམ་གྱི་དམག་སྡེའི་འགོ་དཔོན་མཐོ་ཤོས་དེ་འབྲུག་མངའ་བདག་རྒྱལཔོ་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པ་རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེའི་གཙོ་འཛིན་དེ་ དམག་སྤྱི་ལིང་དཔོན་འཆི་མེད་རྡོ་རྗེ་ཨིན། མི་དབང་མཆོག་གིས་མདོ་འཛིན་(brigadier)འཆི་མེད་རྡོ་རྗེ་དེ་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༦ ལུ་དམག་སྤྱི་ལིང་དཔོན་(Major General)ལུ་གོ་གནས་ཡར་སེང་འབད་དེ་འགག་པའི་གཙོ་འཛིན་སྦེ་བཀལ་ནུག། ལིང་དཔོན་འཆི་མེད་རྡོ་རྗེ་དེ་ཁྲིམས་སྲུང་འགག་པ་ནང་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༥ ལུ་འཛུལ་ནུག། ལིང་དཔོན་འཆི་མེད་རྡོ་རྗེ་གིས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལུ་མི་དབང་མཆོག་ལས་དྲག་པོའི་ནོར་བུ་འོད་གསལ་གྱི་རྟགས་མ་ཞུ་ནུག།
རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེའི་བཅའ་ཁྲིམ་ ༢༠༠༩ ཅན་མའི་ནང་ལུ་འཁོད་ཡོད་པའི་རྒྱལ་གཞུང་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ་གི་གོ་ས་དང་གོ་གནས་དང་དེང་སང་ལག་ལེན་འཐབ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་གོ་ས་གོ་གནས་ཀྱི་མིང་ཚིག་འོག་ལུ་བཀོད་དོ་བཟུམ་སྦེ་ཨིན་པས། རྒྱབ་རྟེན།
Chief of police. (2020, march 5). Retrieved from Royal Bhutan Police: https://www.rbp.gov.bt
History of Royal Bhutan Police. (2011, december). Retrieved from Royal Bhutan Police: https://en.m.wikipedia.org
The Royal Bhutan Police Act, 1980.  (2010, september). Retrieved from Office of Attorney General: http://oag.gov.bt
༈ བར་དོའི་རྣམ་བཤད་གསལ་བའི་ཨ་དར་ཤ།
ཀྱང་བསྐུལ་བ་པོ་ཡི་ངག །མི་གཅོག་སླད་དུ་དྲིན་ཅན་གྱི། །རྣམ་འདྲེན་འགའ་གསུང་ཐོས་པ་དག །གང་ནུས་ཡི་གེ་འདི་བགྱིས་སོ། ༡༦ །ནོར་འཁྲུལ་ཀུན་བཤགས་ལྷག་བསམ་དགེ་བ་གང་མཆིས་དེས། །མཐའ་མེད་འཁོར་བའི་མ་རྒན་རྫོགས་བྱང་ཐོབ་གྱུར་ཅིག །རྒྱལ་བསྟན་དྲི་མེད་གདུལ་བྱའི་སྒྲོན་མེར་རྟག་གསལ་བའི། །བཀྲ་ཤིས་དགེ་ལེགས་དུས་ཀུན་ཕྱོགས་མཐར་ཁྱབ་གྱུར་ཅིག ༡༧ །གསང་སྔགས་གསར་རྙིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོངས་པ་སྤྱི་མཐུན་དུ་གྱུར་པའི་བར་དོ་མཐའ་དག་གི་འཆར་ཚུལ། སྐྱོན་ཡོན་ཉམས་ལེན་ཇི་ལྟར་དགོས་ཚུལ་སོགས་ཞིབ་གསལ་དུ་བཀོད་པ་ཞིག་དགོས་ཞེས་སྐལ་ལྡན་སྨོན་ལམ་པས་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་བཅས་བསྐུལ་བར་མཛད་མོད་ཀྱང་། རང་ཉིད་ཐོས་བསམ་གྱི་མིག་རྒྱ་ཞན་ཅིང་། ཅུང་ཟད་ཐོས་པ་དག་ཀྱང་བརྗེད་ངས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་གཤིས་ཀྱིས། མཐའ་ཆོད་པ་ཞིག་སྨྲ་བར་མ་ནུས་ཤིང་འོན་ཀྱང་ཡིག་ཆ་ཕྲན་བུ་གང་མཐོང་དང་། རྣམ་འདྲེན་འགའི་སྐུ་དྲིན་གྱི་ཆ་ཤས་གང་ཐོབ་རྣམས་ཅི་ཐོན་དུ་བྲིས་པ་ལགས་ཤིང་། རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་རྨོངས་ཕྱིར་བརྗོད་བྱ་རྣམས་མི་གཙང་ཞིང་འགལ་ཟློས་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཚོགས་མང་བར་མཆིས་ན། མཁས་གྲུབ་དཔྱོད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཁྲེལ་བར་གསོལ་བ་འདེབས་སོ།།ཞེས་སྣ་ཚོགས་རང་གྲོལ་གྱིས་རྒོད་ཚང་དཔལ་གྱི་ནགས་ཁྲོད་མཚམས་མལ་དུ་བྲིས་པ་དགེའོ།།
ལྷ་བཟོ།
སྤྱིར་བཏང་འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ རི་མོ་འབྱུང་ཚུལ།
༉ ང་བཅས་རའི་ནང་པའི་ལྷ་བྲིས་འདི་ སྤྱིར་འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ ཧེ་མ་ མིའི་ཚེ་ཚད་འབུམ་སྦེ་ཐུབ་པའི་སྐབས་ལུ་བྱུང་བྱུངམ་ཨིན་ཟེར་གསུངས་ཏེ་འདུག། དེ་ཡང་ མིའི་ཚེ་ཚད་ འབུམ་ལས་མར་གྲིབ་འགྱོ་བའི་བསྒང་ལུ་ རྒྱལ་པོ་འཇིགས་ཐུལ་ཟེར་མི་འདི་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བཞུགས་པའི་སྐབས་ བྲམ་ཟེའི་བུ་གཅིག་གློ་བུར་དུ་ཤི་རྐྱེན་བྱུང་སྟེ་ བྲམ་ཟེ་དེ་གིས་ རྒྱལཔོ་ལུ་ ཁོ་གི་བུ་འདི་ག་དེ་སྦེ་ཨིན་རུང་ལོག་དགོཔ་སྦེ་ ཧད་བཏགས་འཚོལ་ནུག། རྒྱལཔོ་གིས་གཤིན་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་མདུན་ལུ་བཅར་ཏེ་ རྒྱལ་པོའི་འབངས་ བྲམ་ཟེའི་བུ་ཤི་མི་དེ་ལོག་དགོཔ་སྦེ་ཞུཝ་ད་ གཤིན་རྗེའི་རྒྱལ་པོ་གིས་ མི་དེ་ཚུ་ ཁོང་རའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཤི་ཤིཝ་མ་གཏོགས་ ཁོ་གིས་འཛོལ་བ་འབད་འབདཝ་མེན་ཟེར་གསུངས་ནུག། དེ་ལས་ རྒྱལཔོ་འཇིགས་ཐུལ་དགོངསམ་ཁྲེལ་ཏེ་ གཤིན་རྗེའི་རྒྱལ་པོ་ལུ་ དམག་དཔུང་བཏང་སྟེ་ གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོའི་དམག་དཔུང་ཚུ་ཕམ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མཐའ་མཇུག་ལུ་ རྒྱལཔོ་གཉིས་ཀྱིས་ ལྷ་ཚངས་པའི་མགོ་ཅན་གྱིས་འཁརཝ་རེ་བསྣམས་ཏེ་ འཐབ་འཛིང་འབད་བའི་སྐབས་ འཇིག་རྟེན་གྱི་མི་ག་ར་འདྲོགས་ཏེ་ ག་ནི་ཡང་འབད་ས་མེད་པར་ལུས་པའི་སྐབས་ ལྷ་ཚངས་པ་བྱོན་ཏེ་ སེམས་ཅན་ཤི་བ་ལས་ཀྱིས་ཤི། གཤིན་རྗེའི་རྒྱལ་པོ་ལུ་ཉེས་པ་མེད་ཟེར་གསུངས་ཡོདཔ་མ་ཚད་ རྒྱལ་པོ་འཇིགས་ཐུལ་ལུ་ ཁྱོད་ཀྱི་འབངས་བྲམ་ཟེའི་བུ་ཤི་མི་གི་གདོང་ཅོག་འཐད་པའི་རི་མོ་བྲིས་ཟེར་གསུངས་ཏེ་ རྒྱལཔོ་གིས་ཡང་ རི་མོ་བྲིས་ཏེ་ལྷ་ཚངས་པ་ལུ་ཕུལཝ་ད་ ཚངས་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ རི་མོ་འདི་མི་དངོས་སུ་ལུ་གྱུར་ཡོད་མི་འདི་ རི་མོ་འགོ་དང་པ་ཨིན་པས།
སྐུ་རྟེན་འབྲི་ཐངས་འབྲུག་ལུ་དར་ཚུལ།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ སྐུ་ཐང་བྲི་ནིའི་སྲོལ་འདི་ དུས་རབས་ ༧ པའི་ནང་ སྤ་རོ་སྐྱིད་ཆུ་ལྷ་ཁང་དང་བུམ་ཐང་བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་གཉིས་ཀྱི་ནང་ འབུར་སྐུ་བཞེངས་པའི་དུས་སྐབས་ལས་ར་ དར་ཡོདཔ་ཨིནཔས། དེ་ཡང་ འབུར་སྐུ་ལུ་ སྤྱན་གསལ་དཀར་ནག་གི་ཚོན་མདངས། ལྡེབས་རིས་དང་ གཞན་ཡང་ ལྷ་ཁང་ཕྱི་ནང་གི་ཚོན་ལ་སོགས་པ་ཚུ་ག་ར་ ལྷ་འབྲིཔ་ཚུ་གིས་བཏང་བཏངམ་འབད་ནི་འདི་གིས་ཨིན་པས། དེ་ལས་ དུས་རབས་ ༨ པའི་ནང་ ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་འབྲུག་ཡུལ་ལུ་ ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་གནང་སྟེ་ བུམ་ཐང་སྐུ་རྗེས་དང་སྤ་རོ་སྟག་ཚང་གིས་གཙོས་པའི་ འབྲུལ་ཡུལ་འདི་ནང་ ལྷ་ཁང་མང་རབས་ཅིག་བཞེངས་ཡོད་པའི་ནང་ལུ་ དཀྱིལ་འཁོར་དང་ལྡེབས་རིས་ལ་ལུ་ཅིག་ ད་ལྟོའི་བར་ན་ཡང་ མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མདོར་བསྡུ་བ་ཅིན་ འབྲུག་ལུ་ལྷ་བཟོ་འདི་ དང་ཕུ་ དུས་རབས་ ༧ པ་དང་ ༨ པ་ལས་ར་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ རིམ་པ་བཞིན་དུ་ དུས་རབས་ ༡༢ དང་ ༡༣ པའི་ནང་ལུ་ བླ་ཆེན་དམ་པ་མང་རབས་ཅིག་ འབྲུག་ལུ་བྱོན་མི་ཚུ་གིས་ ལྷ་ཁང་མང་རབས་ཅིག་བཞེངས་ཡོད་མི་ཚུ་ནང་ ལྡེབས་རིས་དང་སྐུ་ཐང་ལ་སོགས་པའི་ ལྷ་བྲིས་ཀྱི་སྲོལ་འདི་ དར་ཁྱབ་བྱུང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སངྱས་ཀྱི་སྐུ་རྟེན་བྲི་ནི་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་བྲིས་ཀྱི་སྲོལ་འདི་ འགོ་ཐོག་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ལུ་དར་དརཝ་ཨིན་རུང་ ཤུལ་ལས་ བོད་ལུ་འབྲི་རྒྱུན་དར་བའི་སྐབས་ ཁམས་བྲིས་དང་ ཀརྨ་གར་བྲིས། གཙང་བྲིས་ལ་སོགས་པའི་ ལྷམ་པ་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་དར་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ འབྲུག་ལུ་དར་བའི་ལྷ་བྲིས་འདི་ གཙང་མཁན་ཆེན་འཇམ་དབྱངས་དཔལ་ལྡན་མརྒྱ་མཚོ་ལས་བརྒྱུད་པའི་ གཙང་བྲིས་ངོ་མ་འདི་ཨིན་པས། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཡང་ ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་ སྨན་ལུགས་དང་ཀརྨ་གར་བྲིས་ཚུ་ཡང་ དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད་རུང་ ཤུལ་ལས་ཞབས་དྲུང་དང་ གཙང་མཁན་ཆེན་གཉིས་བྱོན་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ གཙང་བྲིས་ལུ་གཙོ་བོར་བཏོན་ཏེ་ གཞུང་གྲྭ་ཚང་ནང་ ལྷ་བྲིས་ཀྱི་རྒྱུན་ དར་ཁྱབ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ལྷ་སྐུའི་ཐིག་ཚད།
ལྷ་སྐུའི་རིགས་ག་ཅི་ར་བྲིས་རུང་ ཐིག་ཚད་དང་ལྡན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ བྲི་དགོཔ་འདི་ གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ མཚན་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་བའི་སྐུ་གཟུགས་ལུ་ བཟོ་ཉེས་བཀག་ནིའི་དོན་ལུ་དང་ ལྷ་སྐུ་ཚུ་ རྒྱུད་ལུང་མན་ངག་དང་ མཐུན་པའི་ཁུངས་ལུང་དང་ལྡན་ཏོག་ཏོ་ཅིག་ལུ་ འགྱུར་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ ལྷ་འབྲིཔ་རང་གི་བརྒྱུད་ལུ་ བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསགས་ནི་དང་ ཚེ་ཕྱི་མ་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་ལུ་སྐྱེ་ནིའི་ ཕན་པ་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་མས། ཐིག་ཚད་ཀྱི་སྐོར་ལས་ རྒྱས་པར་མཁྱེན་འདོད་ཡོད་ན་ མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་སྟེ་ཡོད་པའི་ཀི་དེབ་ འབྲུག་གི་བཟོ་རིག་བཅུ་གསུམ་གྱི་བཤད་པ་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ནང་ལུ་ གཟིགས་གནང་། དེ་བཟུམ་སྦེ་ ཚོན་སྦྱོར་འབད་ཐངས་དང་ཚོན་གཏང་ནིའི་ལག་ཆ། ཐང་ཀའི་རས་གཞི་འདུལ་སྦྱོར་འབད་ཐངས་ཚུ་གི་ཁ་གསལ་ཡང་ ཀི་དེབ་འདི་ནང་རྒྱས་ཤིང་རྒྱསཔ་སྦེ་ བཀོད་དེ་འདུག། མདོར་བསྡུ་བ་ཅིན་ ལྷ་བཟོ་འདི་ལུས་བཟོའི་ནང་ ལུས་བཟོ་མཆོག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགསཔ་ཨིནམ་དང་ ལྷ་བཟོ་འདི་འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ འགོ་ཐོག་སངྱས་ཞལ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ལས་ར་བྱུང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ སངྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་བྲི་ནིའི་སྲོལ་འདི་ འགོ་ཐོག་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ལུ་དར་ཡོད་རུང་ ཤུལ་ལས་བོད་ལུ་དར་བའི་སྐབས་ ལྷ་བྲིས་ཀྱི་ལུགས་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་དར་ནུག། དེའི་ནང་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ གཙང་བྲིས་ཀྱི་ལུགས་འདི་དར་ཁྱབ་བྱུང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ལྷ་བཟོ་འདི་འབད་བ་ཅིན་ དུས་རབས་ ༧ པའི་ནང་ལས་ར་དར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས་གོ།
ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་སྡོམ་ཚིག།
༈ ན་མོ་ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་འགྲོ་ཀུན་གྱི། །ངན་སོང་ཐམས་ཅད་སྦྱོང་བ་ཡི།། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་མཛད་པ། །ཤཱཀྱ་སེངྒེ་ཁྱེད་ལ་བསྟོད། །སྟག་མོ་ཤི་པི་ཀོ་སལ་བདག། །ཚོང་དཔོན་གཉིས་དང་རི་བོང་དང་། །ཨ་གསྟི་དང་ཤ་སྦྱིན་དང་། །ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་དང་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད། །སྦྱིན་པ་ལེགས་པར་བཏང་བ་ཡི། །སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་སྦྱིན་པ་ཡི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག། །རྒྱལ་སྦྱིན་བྲམ་ཟེ་མྱོས་བྱེད་མ། །ལེགས་པར་ཕ་རོལ་ཕྱིན་དང་ཉ། །བྱ་དང་བུམ་པ་ཕྱུག་པའི་བུ། །དཀའ་ཐུབ་ཅན་དང་ཚོང་དཔོན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལེགས་པར་བསྲུང་བ་ཡི། །སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག །བྱང་ཆུབ་ངང་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེ། །སྤྲེའུ་དང་རི་དྭགས་ཤ་ར་བྷ། །རུ་རུ་སྤྲེལ་རྒྱལ་བཟོད་པར་སྨྲ། །ཚངས་དང་གླང་ཆེན་དེ་དག་བཅུ། །བཟོད་པ་ལེགས་པར་སྒོམ་པ་ཡི། །སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་བཟོད་པ་ཡི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག །ཟླ་བ་ལྕགས་ཀྱི་ཁང་པར་སྐྱེས།། མ་ཧེ་ཤིང་རྟ་ཡི་དམ་བརྟན། །དེད་དཔོན་གསེར་མདོག་ཀུནྡ་དང་། །རིགས་ངན་གྲགས་པ་འོད་དང་བཅུ། །བརྩོན་འགྲུས་ལེགས་པར་རྩོམ་པ་ཡི། །སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག། ཁྱིམ་བདག་སྒྲོན་སྣང་རི་བོང་དང་། །ཀུན་ཏུ་གོ་བྱད་ཁྱིའུ་གཉིས། །བརྟན་བྱིན་བདེ་སྦྱིན་སྙན་པའི་འོད། །ཆུ་སྐྱེས་འཇིག་རྟེན་དགའ་དང་བཅུ། །བསམ་གཏན་ལེགས་པར་བསྒོམ་པ་ཡི། །སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་བསམ་གཏན་གྱི།།ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག །ཚངས་སྦྱིན་ཆོས་ཚོལ་ཡེ་ཤེས་ལྡན། །ཆུ་འབེབས་དང་ནི་མེ་ལོང་གདོང་། །གནག་ལྷས་སྐྱེས་དང་གཞོན་ནུ་དང་། །རྔ་དང་ཆུ་སྲེག་དྲང་སྲོང་བཅུ། །ཤེས་རབ་ལེགས་པར་བསྐྱེད་པ་ཡི། །སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག། །སྙིང་རྗེ་ཅན་གཉིས་སྐར་མ་དང་། །བརྒྱ་སྦྱིན་བྲམ་ཟེ་གར་མཁན་མོ། །ང་ལ་ནུ་དང་ཀླུ་ཡི་རྒྱལ། །སེངྒེ་ཁྱེའུ་སྤྲིན་དང་བཅུ། །ཐབས་མཁས་ལེགས་པར་རྫོགས་པ་ཡི། །སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་ཐབས་མཁས་ཀྱི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག། །འོད་ལྡན་བྲམ་ཟེ་རྒྱན་པོ་དང་། །དེས་པ་དང་ནི་གླང་པོ་ཆེ། །འཆར་ཀ་ནོར་ཅན་ཟླ་དགའ་དང་། །ནམ་མཁའ་དཔལ་གྱི་སྡེ་དང་བཅུ། །སྨོན་ལམ་ལེགས་པར་བཏབ་པ་ཡི། །སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་སྨོན་ལམ་གྱི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག། །སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པ་ཟླ་འོད་དང་། །ཤི་བི་བྲམ་ཟེ་རྟག་ཏུ་བརྙེས། །སེང་གེ་དེད་དཔོན་ནོར་བཟང་དང་། །སུ་ཤ་དྷེ་ཝ་བསོད་ནམས་སྟོབས། །སྟོབས་རྣམས་ལེགས་པར་རྫོགས་པ་ཡི། །སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་སྟོབས་རྣམས་ཀྱི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག། །འདི་བཟང་དྲང་སྲོང་ཏོག་གི་བློ། །སྔོ་བསངས་དང་ནི་ཉེ་འཕྲེང་སྤོང་། །རྔ་བོང་མུ་ཁྱུད་ཨུཏ་པ་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་ཏེ་བཅུ། །ཡེ་ཤེས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡི། །སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག། །འཕོ་དང་ལྷུམས་ཞུགས་བལྟམས་པ་དང་། །བཟོ་དང་རོལ་རྩེད་ངེས་འབྱུང་དང་། །དཀའ་སྤྱད་དྲུང་གཤེགས་བདུད་སྡེ་བཏུལ། །སངས་རྒྱས་ཆོས་འཁོར་མྱ་ངན་འདས། །མཐར་ཕྱིན་ལེགས་པར་རྫོགས་པ་ཡི། །རྒྱལ་བ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། །བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་མཐར་ཕྱིན་གྱི། །མཛད་པ་ཡོངས་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཤོག། །དགེ་བ་འདི་ཡིས་སྐྱེ་བོ་ཀུན། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་རྫོགས་ཤིང་། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བའི། །དམ་པ་སྐུ་གཉིས་ཐོབ་པར་ཤོག། །བླ་མེད་བླ་མའི་ཐུགས་རྗེ་དང་། །རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་རང་རྒྱལ་དང་།། དགྲ་བཅོམ་བདེན་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། །ཇི་ལྟར་སྨོན་པ་འགྲུབ་གྱུར་ཅིག།
རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན། Royal Monetary Authority RMA
༉ སྤྱིར་གཏང་རྒྱལ་ཁབ་ག་ཏེ་ལུ་ཡང་ དངུལ་ཁང་ལྟེ་བ་ཟེར་ དངུལ་དང་འབྲེལ་བའི་ཞབས་ཏོག་དང་ ཕྱི་དངུལ་བརྗེ་སོར་འབད་ནི་ ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་ལཱ་འདི་ཚུ་མཛད་མི་ཡོདཔ་དང་ དེ་དང་འདྲཝ་འབད་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ལུ་གཞི་བཙུགས་འབད་མི་ འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་འདི་ཨིན། དེ་ནང་ལས་ཡང་ གཞུང་དང་མི་སེར་ཚུ་གྱི་ བློ་གཏད་ཚུགས་པའི་དབང་འཛིན་དང་ དངུལ་ཁང་ལྟེ་བ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ དེ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་བརྟན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་གནས་ནའི་དོན་ལུ་དང་ དངུལ་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དང་ཞབས་ཏོག་ཚུ་  དེང་སང་གི་འཕྲུལ་རིག་གི་ཞབས་ཏོག་ཐོག་ལས་སྤྲོད་ནི་ལུ་གཙོ་བོ་བཟུང་སྟེ་ཕྱག་ལཱ་མཛད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་གིས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ལུ་ཁྲིམས་ལུགས་གསར་བཟོ་འབད་བའི་ཤུལ་ལུ་ གཞུང་འབྲེལ་དུ་ ༡༩༨༣ ལུ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཏི་རུ་ དངུལ་ཀྲམ་འདི་པར་ཐེངས་དང་པ་མཛད་གནང་ནུག།དེ་གིས་མ་དོ་བར་ ཕྱི་དངུལ་འཛིན་སྐྱོང་དང་ ཕྱི་དངུལ་བརྗེ་སོར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་ལཱ་ཚུ་ཡང་འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ལས་ དབང་འཛིན་ནང་ གཞུང་གི་གསོག་འཇོག་གི་མ་དངུལ་རྒྱ་ཆེཝ་བཙུགས་སྟེ་ ལོ་དེ་ལས་ གཞུང་གིས་དངུལ་ཁང་སྦེ་བརྩི་འཇོག་འབད་དེ་ གཞུང་གི་དངུལ་འབྲེལ་གྱི་ཞབས་ཏོག་ག་ར་ དབང་འཛིན་འདི་གིས་སྤྲོད་ནི་འགོ་བཙུགས་ནུག། དེ་མ་ཚད་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ གཞན་མི་དངུལ་འབྲེལ་གྱི་གཙུག་སྡེ་ཚུ་ཡང་ རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་གྱི་ དངུལ་འབྲེལ་གཙུག་སྡེའི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ ལྟ་རྟོག་མཛད་གནངམ་དང་གནང་བཞིན་དུ་ཡོདཔ་ཨིན། གནམ་ལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་འགོ་བཙུགས་པའི་ཤུལ་ལུ་ དབང་འཛིན་འདི་རང་སྐྱོང་གི་དངུལ་ཁང་ལྟེ་བ་འབད་བསྒྱུར་བཅོས་མཛད་གནང་ནུག། ("Royal monetary authority of Bhutan," 2007)
འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་འདི་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཐིམ་ཕུག་ལུ་གནས་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ གནམ་ལོ་ ༢༠༡༥ ལུ་ དྲགོས་དཔལ་འབྱོར་དེ་ དབང་འཛིན་གྱི་སྤྱི་འཛིན་སྦེ་བཀལ་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རུང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལུ་ལོག་སྟེ་སྤྱི་འཛིན་གྱི་གོ་གནས་ཁར་བཀལ་གནང་སྟེ་ དངུལ་འབྲེལ་གྱི་ཕྱག་ལཱ་ཚུ་མཛད་དང་མཛད་བཞིན་དུ་ཡོད། དེ་བཟུམ་སྦེ་སྤྱི་ཁྱབ་འོགམ་ཕ་ཇོ་རྡོ་རྗེ་དང་དབྱངས་ཅན་མཚོ་རྒྱལ་གཉིས་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ གཞན་ཡན་ལག་ཡིག་ཚང་ཡང་ ཕུན་ཚོགས་གླིང་ལུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་དང་ མོང་སྒར་ལུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་འདི་ཚུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་འབང་འཛིན་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་འཁྲིལཝ་ད་ རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་གྱི་དབང་ཚད་ཚུ་ག་ར་ སྲིད་བྱུས་དང་མཐུནམ་སྦེ་བདག་སྐྱོང་འབད་མི་ འཛིན་སྐྱོང་བཀོད་ཚོགས་མདོ་ཆེན་ཚུ་གི་ དབང་ལུ་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ དེའི་སྐབས་ སྤྱིར་བཏང་གི་གནད་དོན་ཚུ་ བསམ་ཞིབ་འབད་ནི་ཚུ་ མདོ་ཆེན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་བཀའ་གྲོལ་ནི་དང་ དེ་ལས་ བདག་སྐྱོང་གི་དབང་ཆ་ལ་ལུ་ཅིག་ གཙོ་འཛིན་དང་འགོ་དཔོན་ཚུ་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
༡. Royal monetary authority of Bhutan. (2007, February 14). Wikipedia, the free encyclopedia. Retrieved August 14, 2022, from
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Royal_Monetary_Authority_of_Bhutan
༢.  (n.d.). Royal Monetary Authority. https://www.rma.org.bt/
༡༩༠༧ གྱི་གན་རྒྱ།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༦ མེ་རྟ་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༠ ལུ་ཧཱ་དྲུང་པ་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་གིས་ སར་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་འདི་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་མཛད་དགོཔ་སྦེ་ ཞུ་ཡིག་ཕུལཝ་བཞིན་དུ་ འབྲུག་གི་དཔོན་ཁག་འབངས་མི་སེར་ དགེ་འདུན་གྲྭ་ཚང་ཆ་མཉམ་གྱིས་ ཧཱ་དྲུང་པའི་བསམ་འཆར་འདི་ གནམ་མེད་ས་མེད་འོས་འབབ་ཅན་གྱི་བསམ་འཆར་སྦེ་གཟིགས་ཏེ་ ཨྱོན་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ་མཛད་དགོཔ་དང་ སྲས་རིམ་བྱོན་ཚུ་གིས་ཡང་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་མཛད་དགོཔ་སྦེ་ ཆ་འཇོག་གྲུབ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་སྦེ་ཨྱོན་རྡོ་རྗེ་གིས་ ཞུ་ཡིག་ཕུལ་མི་འདི་ཡང་། རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༠༨) ནང་འབད་བ་ཅིན་ “ང་བཅས་རའི་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ཧེན་ལས་ད་རེས་ཚུན་ཚོད་ སྡེ་སྲིད་དེ་ཡང་གྲྭ་ཚང་བླ་སློབ་དང་ ལྷན་རྒྱས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་བླ་ལ་སོགས་པ་གིས་ ག་ལྷོདཔ་མཛད་བཞུགསཔ་མ་གཏོགས་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་་པོ་ཟེར་མི་ཅིག་མིན་འདུག། དེ་ལུ་བརྟེན་ ད་རེས་མཁན་སློབ་འདུས་ཚོགས་སྤྱི་དང་ གཞུང་ལྷན་རྒྱས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་བླ་བཅས་པ་དཔོན་འབངས་ག་ར་ མགྲིན་གཅིག་གི་ཐོག་ལས་ འགྱུར་བ་མེད་པའི་གན་རྒྱ་མཐའ་བཙན་དུ་བཞག་དོན།” ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག།
གོང་ལུ་བཀོད་དེ་ཡོད་མི་ཚུ་ གསུང་གྲོས་གནང་ཐོག་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༧ སྤྱི་ཟླ་ ༡༢ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༧ རང་ལུགས་གནམ་ལོ་ས་སྤྲེལ་གྱི་ཟླ་བ་ ༡༡ པའི་ཚེས་ ༡༣ ལུ་ གཟའ་སྐར་འཕྲོད་སྦྱོར་དང་བསྟུན་ཏེ་ སྤུངས་ཐང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཕོ་བྲང་ནང་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྦེ་ཁྲི་མངའ་གསོལ་མཛད་ཡོདཔ་ཨིན་མས། གན་རྒྱ་འདི་ནང་ནང་དོན་གཙོ་བོ་གཅིག་ ག་ཅི་ཚུད་ཡོདཔ་སྨོ་ཟེར་བ་ཅིན་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་རབས་ སློབ་དཔོན་པད་མ་ཚེ་དབང་། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༠༨) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ “གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་མཛད་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ ཁོ་ར་དང་ གདུང་འཛིན་རྒྱལ་བརྒྱུད་རིམ་པ་དང་བཅས་པ་ལུ་ གོང་གསལ་བླ་དཔོན་འབངས་འཁོར་ཆེ་ཕྲ་ག་ར་གིས་ དམ་ཚིག་དཔང་དུ་བཙུགས་ཏེ་ ཞབས་ཏོག་བསྙེན་བཀུར་ཞུ་ནི་མ་གཏོགས་ གལ་སྲིད་བསམ་ངན་གྱི་གཏམ་རེ་སླབ་མི་ཐོན་པ་ཅིན་ དམངས་ཀྱི་གྲལ་ལས་ ཕྱིར་འབུད་འབད་ནི་ཨིན།” ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། དེ་སྐབས་ དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ ག་དང་ག་ར་བྱོན་ནུག་ཟེར་བ་ཅིན་ འབྲུག་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༠༤) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ “དབྱིན་ཇི་ལས་འབྲུག་གཞུང་ལུ་ སྐུ་ཚབ་ ཝའི་ཏ་སཧེབ། མེ་ཇར་རི་ནིག། ཀེམ་བེལ་སཧེབ། ཀབན་ཧིསི་ལོབ། བཛར་ཝལ་ལ་སུ་བྷི་དྷར་ཇི་ཧད་དན་ཁཱ་ན་དང་ སྐད་སྒྱུར་འབྲས་ལྗོངས་པ་ རའི་བ་དུར་དང་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་བཅས་ དཔོན་གཡོག་ ༢༤ ཙམ་བྱོན་ཏེ་ བཀྲིས་མངའ་གསོལ་མཛད་གནང་ནུག།” ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག།
དེ་ལས་གོང་ས་ཨྱོན་དབང་ཕྱུག་གི་ཐུགས་ལུ་ ཧཱ་དྲུང་པ་ཨྱོན་རྡོ་རྗེ་དེ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་དད་དམ་གཙང་མའི་སྒོ་ལས་ ཕྱག་ཕྱིད་འགྲན་ཟླ་མེད་པར་ཞུ་མི་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ཁོ་ལུ་གོ་གནས་འདི་ལས་ལྷགཔ་ཅིག་བྱིན་དགོཔ་འདུག་ཟེར་ཐུགས་བཞེས་གནང་སྟེ་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་གོ་གནས་མཐོ་ཤོས་ར་ ལྷན་རྒྱས་ལས་ལྷགཔ་ཅིག་མེདཔ་ལས་ ལྷན་རྒྱས་བཞི་གི་གྲས་ལས་ གོང་གཟིམ་འདི་བཅར་ཤོས་ཅིག་ཨིན་ནི་དེ་གིས་ གོང་གཟིམ་གྱི་གོ་གནས་འདི་ཁོ་ལུ་གནང་དགོ་པས་ མནོ་བའི་ཐུགས་བཞེས་གནང་སྟེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༡ རབ་བྱུང་ ༡༥ པའི་གནམ་ལོ་ལྕགས་ཕག་ལུ་ ཧཱ་དྲུང་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་ལུ་བཀའ་ཤོག་གནང་སྟེ་ གོ་གནས་ཡང་གནང་ནུག་གོ།
རྒྱབ་རྟེན།
རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་།. (༢༠༠༨). ཐིམ་ཕུག
སློབ་དཔོན་པད་མ་ཚེ་དབང་།. (༢༠༠༤). འབྲུག་གི་རྒྱལ་རབས།. ཕུན་ཚོགས་གླིང་།
སློབ་དཔོན་པད་མ་ཚེ་དབང་།. (༢༠༠༨). རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་།. ཐིམ་ཕུ།
སྡེ་བརྒྱད་གསེར་སྐྱེམས།
༄༅། །སྡེ་བརྒྱད་གསེར་སྐྱེམས་བཞུགས་སོ།།
༈ ཧཱུྃ༔ སྐུ་གསུམ་བརྒྱུད་གསུམ་བླ་མ་དང་། །ཡི་དམ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་དང་། །སྐྱབས་གནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་དང་། །མཁའ་འགྲོ་ནོར་ལྷ་གཏེར་སྲུང་ཚོགས། །མཆོད་ཡུལ་གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལ། །མཆོད་པ་དམ་པ་འདི་འབུལ་ལོ། །གསེར་སྐྱེམས་གཙང་མ་འདི་བཞེས་ལ། །བདག་གི་འདོད་དོན་བསྒྲུབ་ཏུ་གསོལ། །ལྷ་ཡི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་། །ལྷ་མིན་དབང་པོ་ཐག་བཟངས་དང་། །མིའམ་ཅི་ལྗོན་རྟ་མགོ་དང་། །གནོད་སྦྱིན་གང་བ་བཟང་པོ་དང་། །མཁའ་ལྡིང་གསེར་མིག་འཁྱིལ་བ་དང་། །ཆོས་སྐྱོང་མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ་དང་། །སྲིན་པོ་ལངྐ་མགྲིན་བཅུ་དང་། །དྲི་ཟ་ཟུར་ཕུད་ལྔ་ལ་སོགས། །ཕྱི་ཡི་སྡེ་བརྒྱད་འཁོར་བཅས་ལ། །མཆོད་པ་དམ་པ་འདི་འབུལ་ལོ། །གསེར་སྐྱེམས་གཙང་མ་འདི་བཞེས་ལ། །བདག་གི་འདོད་དོན་བསྒྲུབ་ཏུ་གསོལ། །ཡབ་གཅིག་བདུད་རྗེ་ནག་པོ་དང་། །བཙན་རྒྱལ་ཡམ་ཤུད་དམར་པོ་དང་། །ཡུལ་ལྷ་ཆ་བསངས་ཀླུ་སྲས་དང་།། སྲོག་བདག་རྒྱལ་པོ་སྙིང་སྦྱིན་དང་། །ཆོས་སྐྱོང་གནོད་སྦྱིན་དམར་པོ་དང་། །མ་མོ་འཇིགས་པའི་གློག་འབྱིན་དང་། །དགེ་བསྙེན་རྡོ་རྗེ་ལེགས་པ་དང་། །དཀར་མོ་ཉི་ཟླའི་ཐོད་འཕྲེང་སོགས། །ནང་གི་སྡེ་བརྒྱད་འཁོར་བཅས་ལ། །མཆོད་པ༴ །གསེར་སྐྱེམས༴ བདག་གི༴།བདུད་པོ་ཁ་མཐུན་ཡཀྵ་དང་། །གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོ་དམར་པོ་དང་། ཀླུ་བདུད་ན་ག་ར་ཛཱ་དང་། །གནོད་སྦྱིན་བཤན་པ་གྲི་ཐོགས་དང་། །མ་མོ་སྲིད་པའི་ཁྲམ་འདེབས་དང་། །བཙན་པོ་ཡམ་ཤུད་སྲོག་ལེན་དང་། །བདུད་པོ་རེ་ཏི་མགོ་གཡག་དང་། །སྲོག་བདག་དུང་གི་ཐོར་ཚུགས་སོགས། །གསང་བའི་སྡེ་བརྒྱད་འཁོར་བཅས་ལ། །མཆོད་པ༴ །གསེར་སྐྱེམས༴ །བདག་གི༴ གཟའ་མཆོག་རྒྱལ་པོ་རཱ་ཧུ་ལ། །སྐར་མཆོག་ཁྲམ་ཤིང་ཁ་ཐོར་དང་། །བདུད་མཆོག་མ་ནུ་ཡཀྵ་དང་། །བཙན་མཆོག་གྲི་བཙན་མཐུ་བོ་དང་། །མ་མཆོག་ལྕེ་སྤྱང་མདུང་འཛིན་དང་། །ཀླུ་མཆོག་ཀླུ་རྒྱལ་དུང་སྐྱོང་དང་། །མགོན་མཆོག་ནག་པོ་ལྟར་དཀར་དང་། །རྒྱལ་མཆོག་ལི་བྱིན་ཧ་ར་དང་། །མཆོག་གི་སྡེ་བརྒྱད་འཁོར་བཅས་ལ། །མཆོད་པ༴ །གསེར་སྐྱེམས༴ བདག་གི༴ །དཔུང་གཡས་དགྲ་ལྷར་སྤྲུལ་པ་དང་། །དཔུང་གཡོན་མ་མོར་སྤྲུལ་པ་དང། མཆུ་སོ་བདུད་དུ་སྤྲུལ་པ་དང་། ལག་གཡས་གཤིན་རྗེར་སྤྲུལ་པདང། །མཇུག་མ་གླུ་རུ་སྤྲུལ་པ་དང། །ལག་གཡས་གཤིན་རྗེར་སྤྲུལ་པ་དང་། །ལག་གཡོན་ཀླུ་བཙན་སྤྲུལ་པ་དང་། །མིག་དང་སྙིང་དང་མཆིན་པ་གསུམ། །གཟའ་བདུད་ཉིད་དུ་སྤྲུལ་པ་སོགས། །སྤྲུལ་པའི་སྡེ་བརྒྱད་འཁོར་བཅས་ལ། །མཆོད་པ༴ །གསེར་སྐྱེམས༴ །བདག་གི༴ །ས་བདག་ཧལ་ཁྱི་ནག་པོ་དང་། །ཀླུ་བདུད་སྒོམ་ར་ནག་པོ་དང་། །ས་ཡི་ལྷ་མོ་བསྟན་མ་དང་། །ཕྱོགས་སྐྱོང་རྒྱལ་ཆེན་སྡེ་བཞི་དང་། །མགོན་པོ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔ་དང་། །ཡུལ་འདིའི་གཞི་བདག་ཐམས་ཅད་དང་། །ཕོ་ལྷ་དགྲ་ལྷ་སྲོག་ལྷ་དང། །མོ་ལྷ་མོ་སྨན་ལ་སོགས་པ། །སྣང་སྲིད་སྡེ་བརྒྱད་འཁོར་བཅས་ལ། །མཆོད་པ་དམ་པ་འདི་འབུལ་ལོ། །གསེར་སྐྱེམས་གཙང་མ་འདི་བཞེས་ལ། །བདག་གི་འདོད་དོན་བསྒྲུབ་ཏུ་གསོལ། །ཅེས་བསྣུབས་ཆེན་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཛད་པའོ།།
ཟས་མཆོད།
༈ ཟས་མཆོད་བསྡུས་པ་ནི།
༄༅། །མགོན་པོ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ལྡན་པ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟོན་པ་པོ། །བསོད་ནམས་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་གཞི། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །དག་པ་འདོད་ཆགས་བྲལ་བའི་རྒྱུ། །དགེ་བས་ངན་སོང་ལས་གྲོལ་ཞིང་། གཅིག་ཏུ་དོན་དམ་མཆོག་གྱུར་པ། །ཞི་གྱུར་ཆོས་ལ༴ །གྲོལ་ ནས་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་སྟོན། །བསླབ་པ་དག་ལ་རབ་ཏུ་གུས། །ཞིང་གི་དམ་པ་ཡོན་ཏན་ཞིང་། །དགེ་འདུན་ལ་ཡང༴ །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁྱེད་སྐུ་ཅི་འདྲ་དང་། །འཁོར་དང་སྐུ་ཚེའི་ཚད་དང་ཞིང་ཁམས་དང་། །ཁྱེད་ཀྱི་མཚན་མཆོག་བཟང་པོ་ཅི་འདྲ་བར། །དེ་འདྲ་ཁོ་ནར་བདག་སོགས་སྐྱེ་བར་ཤོག། སྟོན་པ་བླ་མེད་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེ། །སྐྱོབ་པ་བླ་མེད་དམ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ། །འདྲེན་པ་བླ་མེད་དགེ་འདུན་རིན་པོ་ཆེ། །བླ་མེད་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་འབུལ། སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསམ་མི་ཁྱབ། །དགེ་འདུན་ཡོན་ཏན་བསམ་མི་ཁྱབ། །བསམ་མི་ཁྱབ་ལ་དད་བྱས་པས། །རྣམ་པར་སྨིན་པའང་བསམ་མི་ཁྱབ། །རྣམ་དག་ཞིང་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག།
My Page
༈ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྔོན་གོང་ལས་ར་ རྒྱ་བོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལས་ སོ་སོ་སྦེ་ར་གནས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཁུངས་དང་ལོ་རྒྱུས།
བྲིས་མི། མཁན་པོ་ཐུབ་བསྟན་ངེས་དོན་རབ་གསལ།
ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག།
༉   ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་ཟེར་མི་འདི་ བྲག་ཚེ་རིང་། མི་ཚེ་རིང་།(དྲང་སྲོང་།) རི་དྭགས་ཚེ་རིང་། བྱ་ཚེ་རིང་། ཆུ་ཚེ་རིང་། ཤིང་ཚེ་རིང་བཅས་ དྲུག་རི་མོའི་གཟུགས་སུ་བྲི་སྲོལ་ཡོད་མི་ལུ་སླབ་ཨིན་མས། འདི་གི་སྐོར་ལས་བཤད་སྲོལ་ཁག་མ་འདྲཝ་བཞི་དེ་ཅིག་ཡོདཔ་སྦེ་ རིག་གཞུང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ལེགས་སྦྱར་བ་ སློབ་དཔོན་སྐལ་བཟང་རྡོ་རྗེ་གིས་བྲིས་ཏེ་ཡོད་པའི་ ལྷ་སྐུའི་བརྡ་དོན་རྣམ་བཤད་སྐལ་བཟང་གཞོན་ནུའི་རོལ་མཚོ། (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༢༡ ཤོག་གྲངས་ ༦༨) ནང་ལུ་བཀོད་དེ་འདུག། ལུགས་བཞི་ཡང་ དྲང་སྲོང་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར་ལས་བྱུང་བའི་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ལུགས་ལས་བྱུང་བའི་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་དང་། དེ་ལས་ ཆོས་རྒྱལ་ནོར་བཟང་གི་རྣམ་ཐར་ལས་བྱུང་བའི་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་དང་ཆ་འདྲ་བའི་རི་མོ། དྲང་སྲོང་གི་བུ་མོ་གཟུགས་ཀྱི་ཉི་མའི་རྣམ་ཐར་ལས་བྱུང་བའི་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་དང་ཆ་འདྲ་བའི་རི་མོ་བཅས་ བཞི་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ ཆོས་ལྡན་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ སྔོན་ལས་ད་བར་རི་མོ་འདིའི་ བྲི་སྲོལ་མ་ཉམས་པར་གནས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།
འབྱུང་ཁུངས་ཁག་བཞི་ལས་ དང་པ་དྲང་སྲོང་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར་ལས་བྱུང་བའི་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་གི་སྐོར་ ཉེ་འཁོར་བའི་རྣམ་བཤད་ནང་བཀོད་དེ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ སྔོན་མ་གཏེར་སྟོན་ཆེན་པོ་ བདེ་ཆེན་གླིང་པ་མཆོག་གིས་ རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འབད་ ཟངས་མདོག་དཔལ་རིའི་ཞིང་ཁམས་ལུ་ སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་མཇལ་བ་བྱོན་པའི་སྐབས་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་ ཟངས་མདོག་དཔལ་རིའི་ཞིང་ཁམས་ཀྱི་བར་ན་ ཚེ་རིང་རྣམ་པ་དྲུག་འདི་དངོས་སུ་གཟིགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་དེ་འདུག། དེ་འབདཝ་ལས་དྲང་སྲོང་ཀུན་ཏུ་ཟློས་གར་ལས་བྱུང་བའི་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་གི་རི་མོ་འདི་གཏེར་སྟོན་བདེ་ཆེན་གླིང་པ་མཆོག་ བྱོན་ཞིནམ་ལས་དར་དརཝ་ཅིག་ཨིན་མས།
གཉིས་པ་རྒྱ་ནག་གི་ལུགས་ལས་བྱུང་བའི་ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་འདི་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཚིགས་བཅད་མ་ལས་ “སྔོན་ཚེ་མ་ཧཱ་ཙི་ནའི་ཡུལ་དྲུག་ན། །བསྐལ་པ་དང་པོར་ཆགས་པའི་བྲག་རི་ནི། །ལྟ་ན་རབ་བརྗིད་མཐོ་མཛེས་དབྱིབས་ལེགས་དྲུང་། །མི་ཡི་སྐྱེས་བུ་དྲང་སྲོང་རིག་འཛིན་ཞིག། །ཉེ་བར་གནས་ཚེ་བྲག་དེའི་འགྲམ་ངོགས་ནས། །འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་ཆུ་རྒྱུན་ལྷུང་ལྷུང་བབས། །ཆུ་དེ་ལས་འཁྲུངས་རྐང་འཐུང་གཞོན་ནུ་ནི། །རྒས་མེད་ལོ་མ་མེ་ཏོག་འབྲས་བུར་བཅས། །དེ་ཚེ་ཆུ་འཐུང་དྲང་སྲོང་འཆི་མེད་བརྙེས། །རྟག་པར་ཆུ་རྒྱུན་གཏོར་ཟན་མ་ཆག་པས། །སྤུ་སྡུག་རབ་མཛེས་སྐད་སྙན་གཉིས་སྐྱེས་དང་། །རི་དྭགས་ཟུང་ཡང་འཆི་མེད་ཐོབ་ཅེས་གྲགས། །དེ་ཕྱིར་ཚེ་རིང་བྲག་དེར་གནས་པ་ཡི། །དྲང་སྲོང་ཚེ་རིང་འབབ་ཆུའི་རྒྱུན་ཚེ་རིང་། །ལྗོན་ཤིང་ཚེ་རིང་སྐད་སྙན་བྱ་ཚེ་རིང་། །རི་དྭགས་ཚེ་རིང་ཚེ་རིང་རྣམ་པ་དྲུག། །” (བྲག་དཀར་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག། ལོ་མེད་ པོད་ ༡༣ ཤོག་གྲངས་གཅིག་བྱོན།) ཟེར་གསུངས་ཡོདཔ་བཟུམ་སྦེ་ སྔོན་གྱི་དུས་ལུ་ མ་ཧཱ་རྩི་ནའི་ཡུལ་ལུ་ བསྐལ་པ་ཆགས་པའི་ཐོག་མར་བྱུང་བའི་ བྲག་རི་བཟོའི་རྣམ་པ་མཛེས་ཏོག་ཏོ་དང་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་ དེ་ལས་གནམ་མེད་ས་མེད་ མཐོ་བའི་བྲག་རི་དེ་གི་སྦོ་ལོགས་ཁ་ མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་བར་དུ་བསྒོམ་གནང་བཞུགས་ནི་དེ་གིས་ འཆི་མེད་ཚེའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའི་དྲང་སྲོང་ རྒྱ་ནག་གི་རིག་འཛིན་གྱི་ཆ་ལུགས་ཅན་གཅིག་བཞུགས་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དྲང་སྲོང་དེ་གི་མཐུ་དང་བྱིན་རླབས་ལས་བརྟེན་ བྲག་རི་དེ་ནང་ལས་ འཆི་མེད་ཚེའི་སྒྲུབ་ཆུ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་བབས་ཡོདཔ་དང་ གྲུབ་ཆུ་འདི་ལས་རྩ་བ་བརྟན་པ་ ལོ་འདབ་རྒྱས་དང་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ལྗོན་ཤིང་ཅིག་འཁྲུངས་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ལས་དྲང་སྲོང་དེ་གིས་ དུས་རྒྱུན་དུ་ར་སྦྱིན་པ་གནང་པ་ལུ་བརྟེན་ ལྷ་བྱ་ཁྲུང་ཁྲུང་གཉིས་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དྲང་སྲོང་བཞུགས་པའི་ཉེ་འདབས་ལུ་ ཤ་བ་ཕོ་མོ་གཉིས་ཡང་རང་བྱུང་རྩ་དང་ཆུ་ལུ་ལོངས་སྤྱོད་དེ་འཁོར་མི་དེ་ཚུ་ག་ར་ དྲང་སྲོང་དེ་གི་བྱིན་རླབས་ལས་བརྟེན་ འགྱུར་མེད་གནས་པའི་ཚེ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཡོདཔ་ལས་ འ་ནཱི་དྲུག་ལུ་ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་ཟེར་སླབ་ཨིན་མས།
འགན་འཁྲི།
འགན་འཁྲི་ཟེར་མི་འདི་ སྤྱིར་བཏང་མི་རང་རང་སོ་སོ་ལུ་ཕོག་པའི་འགན་ཁུར་འདི་ འཐུས་ཤོར་མེད་པར་ ཐ་དམ་ཚིག་ལས་རྒྱུ་འབྲས་དཔང་ལུ་བཙུགས་ཏེ་ ཡིད་ཆེས་དང་བརྩི་མཐོང་བསྐྱེད་ཐོག་ལས་ ལཱ་འབད་མི་འདི་ལུ་འགན་འཁྲི་ཟེར་སླབ་ཨིན། འགན་འཁྲི་ཟེར་ གོ་གནས་ཡོད་མི་དང་མེད་མི། མཉམ་ཆུང་དང་རྒྱུ་སྟོབས་ཅན་ ག་ཨིན་རུང་ དེ་དང་བསྟུན་པའི་འགན་འཁྲི་རེ་ཡོདཔ་ཨིན། PowerDMS (2022) ཟེར་བའི་རྩོམ་བྲིས་ནང་ལས་འབད་བ་ཅིན་ འགན་འཁྲི་ཟེར་བའི་སྐབས་མང་ཤོས་ཀྱིས་ ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞི་ཅིག་ལུ་གོ་བ་ལེན་དོ་ཡོད་ འགན་འཁྲི་ཟེར་མི་འདི་ དཔེར་ན་ལས་སྡེ་བཟུམ་ཅིག་འབད་བ་ཅིན་ དེ་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ལཱ་འབད་མི་ག་ར་ ལས་སྡེ་དེ་གིས་དམིགས་པ་དང་ རེ་འདོད་འགྲུབ་མི་ལུ་གོཝ་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ འགན་འཁྲི་འདི་དགོཔ་འདྲཝ་ཅིག་འབད་བ་ཅིན་ ལཱ་འབད་མི་དང་འགོ་དཔོན་གཉིས་ཆ་རའི་ཁ་ཐུག་ལས་ ཤོ་མཚུངས་འོང་དགོཔ་འདི་གལ་ཆེ་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས།  Khan (n.d.) གིས་འབད་བ་ཅིན་ འགན་འཁྲི་ལུ་དབྱེ་བ་ ༨ དང་ འགན་འཁྲི་ཅན་གྱི་ཀ་ཆེན་ ༤ ཡོདཔ་སྦེ་བཤདཔ་ཨིན་མས།
ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག།
གསུམ་པ་ཆོས་རྒྱལ་ནོར་བཟང་གི་རྣམ་ཐར་ལས་བྱུང་བའི་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་དང་ཆ་འདྲ་བའི་དཔེ་རིས་འདི་འཇིག་རྟེན་འདི་ནང་ རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆེ་བ་ལུ་དགོངས་ཏེ་ བྲིས་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འདི་ཡང་ཉ་རོགསཔ་སྤང་ལེབ་འཛིན་པ་གིས་ ཀླུ་ཚུ་གི་སྲོག་སྐྱབས་འབད་བ་ལུ་བརྟེན་ ཁོ་རའི་འདོད་པ་ལྟར་དུ་ དྲི་ཟའི་བུ་མོ་ཡིད་འཕྲོག་ལྷ་མོ་འདི་ བཟུང་ནིའི་ཐབས་ལུ་ ནོར་བུ་དོན་ཡོན་ཞགས་པ་འདི་ལེན་ཏེ་ ཡིད་འཕྲོག་ལྷ་མོ་འདི་བཟུང་དཔ་ཨིན་རུང་ དྲང་སྲོང་གིས་ཡིད་འཕྲོག་ལྷ་མོ་འདི་ ཉ་རོགསཔ་གི་གཉེན་གྲོགས་ལུ་ གྲོགས་སྐལ་མེདཔ་ལས་ཆོས་རྒྱལ་ནོར་བཟང་གི་ བཙུན་མོ་འབད་ ཕུལ་དགོ་པའི་ལུང་བསྟན་བཞིན་ ཉ་རོགསཔ་གིས་ཡང་ ཡིད་འཕྲོག་ལྷ་མོ་དེ་ཆོས་རྒྱལ་ནོར་བཟང་གི་བཙུནམོ་སྦེ་ཕུལ་ ཁོ་རའི་རེ་འདོད་ཚུ་ཡང་འབད་མེད་དུ་གྲུབ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་སྦེ་ཆོས་རྒྱལ་ནོར་བཟང་གི་ཐུགས་ལུ་ ཡིད་འཕྲོག་ལྷ་མོ་དགོ་པའི་རེ་བ་མེད་རུང་ རྒྱུ་རྐྱེན་ཕུན་སུམ་ཚོགསཔ་ལས་ ཡིད་འཕྲོག་ལྷ་མོ་བཙུནམོ་སྦེ་ཐོབ་ཡོདཔ་ལས་ འཇིག་རྟེན་འདི་ནང་ཡང་ རྟེན་འབྲེལ་ལེགས་པའི་བརྡ་ལུ་པར་རིས་འདི་བྲིས་སྲོལ་དར་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་གི་རི་མོ་ངོ་མ་མེནམ་སྦེ་ ཉེ་འཁོར་རྣམ་བཤད་ནང་ལུ་བཀོད་དེ་འདུག།
འགན་འཁྲི།
འགན་འཁྲི་འདི་ སྒེར་པ་རང་ར་སོ་སོ་དང་ གང་ཟག་མནོ་ཤེས་མི་སླབ་ཤེས་མི་ལུ་མེད་ཐབས་མེད་པའི་ཁྱད་ཆོས་བཟང་པོ་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ མི་འདི་འགན་ཁུར་འབག་མ་ཐལ་མི་ཅིག་ཨིན་པ་ཅིན་ སྟབས་མ་བདེཝ་འཐོན་ནི་གི་རྒྱུ་ངོ་མ་དང་ དགྲ་བཟུམ་ཅིག་ཨིན། Biddinger (n.d.) གིས་འབད་བ་ཅིན་ འགན་འཁྲི་འདི་འགོ་ཁྲིདཔ་འབད་ནི་ལུ་ གནམ་མེད་ས་མེད་ཕན་ཐོགས་འབྱུངམ་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ ཁོ་གིས་འབད་བ་ཅིན་ འགན་འཁྲི་འདི་ལས་བརྟེན་ དང་པ་ མི་དང་མི་གི་བར་ན་ བློ་གཏད་དང་ཡིད་ཆེས་འཕེལ་འགྱོ་ནི། གཉིས་པ་ལུ་ འགན་འཁྲི་ལས་བརྟེན་ ང་བཅས་རའི་དུས་ཚོད་འདི་འཕྲོ་བརླག་མ་འགྱོ་བར་ བཅུད་ཡོད་པའི་ལཱ་འབད་ནི། གསུམ་པ་ལུ་ འགན་འཁྲི་འདི་ལས་བརྟེན་ ང་བཅས་ཀྱིས་ བློ་སྤོབས་འཐོབ་ནི་ལུ་ཕན་ཐོགས་སྦོམ་འབྱུངམ་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། Kyriacou (2008) གིས་འབད་བ་ཅིན་ འགན་འཁྲི་ལས་བརྟེན་ དྭངས་གསལ་སྦེ་ལཱ་འབད་ཚུགས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཟེར་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ མི་འདི་འགན་འཁྲི་ཅན་ཅིག་ཨིན་པ་ཅིན་ དྭངས་གསལ་གྱི་ཐད་ཁར་འབད་རུང་ མི་འདི་ལུ་སྐྱོན་མི་འོང་ཟེར་ཨིན་མས། Finkelstein (n.d.) གིས་འབད་བ་ཅིན་ འགན་འཁྲི་ལས་བརྟེན་ ཁུངས་ཡོད་མེད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ནང་མ་ཚུད་པར་ རང་གིས་མནོ་མི་འདི་འབད་ནི་ལུ་སེམས་ཤུགས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་འཐོབ་ནི། རོགས་གཞན་དང་མཉམ་ མཐུན་ལམ་བཟོ་ནི་ལུ་འཇམ་ཏོང་ཏོ་དང་ བཟང་ངན་ཐག་གཅད་ནི་ལུ་ཡང་ཕན་ཐོགས་འབྱུངམ་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས།
ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག།
བཞི་པ་དྲང་སྲོང་གི་བུ་མོ་གཟུགས་ཀྱི་ཉི་མའི་རྣམ་ཐར་ལས་བྱུང་བའི་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་དང་ཆ་འདྲ་བའི་པར་རིས་འདི་ཡང་ རྟེན་འབྲེལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཆེ་བ་ལུ་དགོངས་ཏེ་བྲིས་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་འདི་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཅིག་ལས་བརྒྱུད་དེ་བྲིས་སྲོལ་བྱུང་ཡོདཔ་མ་གཏོགས་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་གི་པར་རིས་ལས་སོ་སོ་ཅིག་ཨིནམ་སྦེ་ ཉེ་འཁོར་རྣམ་བཤད་ནང་བཀོད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།
འགན་འཁྲི།
གལ་སྲིད་འགན་འཁྲི་འདི་མེདཔ་འདྲཝ་ཅིག་འབད་བ་ཅིན་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་སྟབས་མ་བདེཝ་ལེ་ཤ་འབྱུངམ་ཨིན། དེ་ཡང་འགན་འཁྲི་ཟེར་བའི་སྐབས་ལཱ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོདཔ་ལས་ ལཱ་འབད་བའི་ལཱ་ཤུལ་དང་སྤུས་ཚད་ དེ་ལས་ཐོན་ཤུགས་ལེགས་ཤོམ་འོང་མི་སྲིད། Finkelstein (n.d.) གིས་ འགན་འཁྲི་འདི་མེད་པ་ཅིན་ མི་ཚུ་གིས་ལཱ་འབད་ནི་ལུ་སྤྲོ་བ་ཞན་ཏེ་ ཐབས་ཤེས་གསརཔ་བཏོན་ཚུགས་ནི་ལུ་གདོང་ལེན་འབྱུང་ནི་དང་། མི་དང་མི་གི་བར་ན་ འབྲེལ་བ་འཐབ་ནི་ཉུང་ནི། རང་གི་ལཱ་ནང་མ་ཚད་ གཞན་གྱི་ལཱ་འགན་འབག་ནི་དང་ ལཱ་གཞན་མི་ནང་འབྲེལ་གཏོགས་འབད་ནི་ཉུང་ནི། དེ་ལས་ རང་ལུ་འགན་འཁྲི་མེད་པའི་བསྒང་ལས་ རང་ལུ་འགན་ཁུར་ག་ཅི་ཕོགཔ་ཨིན་ན་ཤེས་མ་ཚུགས་པར་ལུས་ནི་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། འགན་འཁྲི་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ སྤྱིར་བཏང་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་བློ་གཏད་དང་ཡིད་ཆེས་ དེ་ལས་ ཆ་བཞག་མེད་པར་ ཕན་ནུས་ཅན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་འཐོན་མི་སྲིད་ནི་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ འགན་འཁྲི་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ ཁྲལ་དང་ངོ་ཚ་མེད་པའི་ལཱ་ ངན་ལྷད་འབད་ནི་དང་། ངན་ལྷད་འབད་མི་ཡང་ མང་རབས་ཅིག་འཐོན་སྲིད་ནི་ཨིནམ་ལས་ མི་སྡེ་དང་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་གྱོང་རྒུད་སྦོམ་ཕོག་ནི་ཨིན་མས། མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པ་མཆོག་གི་གསུངས་དོ་བཟུམ་ མི་མང་རབས་ཅིག་གིས་བཅུད་ཡོད་པའི་ལཱ་འབད་མི་འདི་ མི་ངན་གཅིག་གིས་ཚར་གཅིག་གུར་འབྱུང་ཁུངས་མེདཔ་བཟོ་འོང་ཟེར་བའི་དཔྱེ་བཟུམ་ འགན་འཁྲི་མེད་པའི་མི་འདི་གིས་ དཀའ་ངལ་སྦོམ་བཟོ་ནི་ཨིན་མས།
ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག།
ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་རེ་རེ་གྱི་བཤད་པ། དྲང་སྲོང་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར་གྱི་ལུགས་ལྟར་བཀོད་པ། དང་པ་ རང་བཞིན་བཅོས་མ་མེད་པར་གྲུབ་སྟེ་ བསྐལ་པའི་བར་དུ་བྱུང་བཞི་རྐྱེན་ངན་གྱིས་ འཇིག་པ་མེད་པ་པར་བརྟེན་པོར་གནས་པ་ གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ བྲག་ཚེ་རིང་། གཉིས་པ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གི་བར་དུ་ ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་ཏེ་ འཆི་བ་མེད་པ་ཚེའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཡོད་པའི་ཕྱག་མཚན་ལུ་ འཆི་མེད་ཚེ་འབུམ་བསྣམས་ཏེ་ བཞུགས་མི་དྲང་སྲོང་དེ་ མི་ཚེ་རིང་། གསུམ་པ་བྲག་གི་སྐེད་པ་ལས་ བསྐལ་པའི་བར་དུ་ཡང་རྫོགས་ནི་མེད་པའི་ འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་ཆུའི་རྒྱུན་ཁྱད་པར་ཅན་བབས་མི་དེ་ ཆུ་ཚེ་རིང་། བཞི་པ་བསིལ་བའི་གྱིབ་མ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་བྱིན་མི་ ལོ་འདབ་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པའི་དཔལ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ལྗོན་ཤིང་དེ་ ཤིང་ཚེ་རིང་། ལྔ་པ་རྔོན་པ་དང་གཅན་གཟན་གྱི་འཇིགས་པ་མེད་པ་ སྒོ་གསུམ་ཉམས་དགའ་བའི་སྒོ་ལས་ དྲང་སྲོང་གི་འཆི་མེད་རྫས་སུ་ བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ རྩྭ་དང་ཆུ་ལུ་ལོངས་སྤྱོད་དེ་གནས་མི་དེ་ རི་དྭགས་ཚེ་རིང་། དྲུག་པ་དྲང་སྲོང་གིས་དུས་རྒྱུན་ཆུ་གཏོར་གྱི་སྦྱིན་པ་ལུ་ ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་ ཚེ་དང་ངག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་མི་དེ་ བྱ་ཚེ་རིང་བཅས་ རྣམ་པ་དྲུག་ག་ར་ འཆི་བ་མེད་པའི་ཚེའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་ཟེར་སླབ་ཨིན།
འགན་འཁྲི།
དེ་བཟུམ་མའི་འགན་འཁྲི་མེད་པའི་མི་ངོམ་མེདཔ་བཟོ་ཐབས་ལུ་ ལཱ་གི་སྤུས་ཚད་ཚུ་ལྟ་རྟོག་འབད་ནི་འདི་གནམ་མེད་ས་མེད་གལ་ཅན་ཅིག་ཨིན། འགན་འཁྲི་འདི་ མི་གི་ཁོག་པ་ནང་བཙུགས་ནི་གི་ཐབས་ལུ་ དཔེར་ན་ ལས་སྡེ་ཅིག་ཨིན་པ་ཅིན་ ལས་སྡེ་དེ་གིས་བཅའ་ཡིག་དང་ སྒྲིག་གཞི་ཚུ་བཟོ་སྟེ་ ཞལ་འཛོམས་ལོགས་སུ་སྦེ་འཚོགས་ཏེ་ ཧིང་སང་ས་བཟོ་དགོཔ་འདུག། ལཱ་འདི་མ་འབད་བའི་སྔ་གོང་ལུ་ ཁས་བླངས་བཟུམ་ཅིག་སྦེ་ ཡིག་ཐོག་ལུ་བཀོད་དེ་ ས་ཡིག་དང་བཅས་ འགན་ལེན་འབག་བཅུག་པ་ཅིན་ འགན་འཁྲི་དང་གཅིག་ཁར་ བརྩོན་ཤུགས་དང་སེམས་ཤུགས་ཡང་འཐོབ་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས། Guerin, McCrae & Shepheard (2018)  ཚུ་གིས་འབད་བ་ཅིན་ འགན་འཁྲི་འདི་ག་དེ་སྦེ་འབག་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་ན་་ དྭངས་གསལ་གྱི་ཐོག་ལས་ཤེས་ཚུགསཔ་མ་ཚད་ ཚར་གཅིག་དང་གཉིས་འཐུས་ཤོར་བའི་སྐབས་ རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ལམ་སྟོན་ཚུ་བྱིན་པ་ཅིན་ ཕུགས་ལུ་གྲུབ་འབྲ་ལེགས་ཤོམ་འབྱུང་ཚུགས་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། འགན་འཁྲི་འདི་སྒྲིང་སྒྲི་འོང་ནིའི་དོན་ལུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་ར་ཞལ་འཛོམས་འཚོགས་ཏེ་ ལཱ་འདི་ག་དེ་སྦེ་འབད་ནུག་ག་ཚུ་བརྟག་དཔྱད་འབད་དགོཔ་འདི་ གལ་ཅན་ཅིག་ཨིན་མས། དེ་དང་གཅགི་ཁར་ དམིགས་བསལ་དུ་འབྲེལ་ཡོད་འགོ་དཔོན་ཚུ་ལུ་འགན་འཁྲི་གི་སྐོར་ལས་ མ་བཏུབ་བཏུབ་སྦེ་གོ་བརྡ་སྤྲོད་དགོཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ འགོ་དཔོན་ཚུ་གིས་ར་འཐུས་ཤོར་སོང་པ་ཅིན་ ཤིང་དང་ཤ་མུ་གཅིག་ཁར་རུལ།། ཟེར་བའི་དཔྱེ་བཟུམ་ འོག་ལས་ལཱ་འབད་མི་ཚ་འབད་རུང་ ཡ་མེད་འགྱོ་ནིའི་ཉེན་ཁ་ཡོད། མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་གིས་གསུང་དོ་བཟུམ་ གཞུངམ་འབད་མ་བཏུབ་མི་ཚུ་ སྦུག་ལུ་བཙུགས་ཏེ་ཚར་གཅད་དགོ་ཟེར་བའི་བཀའ་སློབ་ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ གཞན་གཞུངམ་མ་འབད་མི་ཚུ་འབད་རུང་ མནོ་བསམ་བཏང་སྟེ་བསྒྱུར་བཅོས་འགྱོ་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས། ན་གཞོན་ཚུ་མ་འོངས་པའི་བུ་རྒྱུད་ཨིནམ་ལས་ ཁོང་ཆ་ཁྱབ་ལུ་ འགན་འཁྲི་གི་སྐོར་ལས་ ཆུ་དྭངས་བ་ཉ་གསལཝ་ སྦེ་བཤད་བྱིན་དགོཔ་དང་ ལོ་ན་ཆུང་ཀུ་བསྒང་ལས་ར་ འགན་འཁྲི་དང་འབྲེལ་བའི་ལཱ་དང་ལས་རིམ་ཚུ་ནང་ གྲལ་གཏོགས་འབད་བཅུག་དགོཔ་གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་ནོ།།་
ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག།
ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་གི་པར་རིས་བྲིས་དགོ་པའི་དགོས་པ། སྤྱིར་བཏང་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་གི་རི་མོ་འདི་ ང་བཅས་རའི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་ ཁྱིམ་དང་ལྷ་ཁང་ཚུ་ནང་ལུ་ ཕྱི་མཛེས་པའི་རི་མོ་སྦེ་ བྲིས་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ ལྷག་པར་དུ་ རི་མོ་འདི་བྲི་དགོ་པའི་དགོས་པ་ཡང་ ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཚིགས་བཅད་མ་ལས་ “ད་ལྟའང་ཡོད་ཅེས་ཚུལ་འདི་བཀོད་རིས་ཀྱང་། །གང་གི་ཁྱིམ་དུ་བྲིས་པའི་རྟེན་འབྱུང་ལས། །འཆི་མེད་ཕུན་ཚོགས་དགེ་མཚན་འཕེལ་འགྱུར་ཞེས། །སྔོན་བྱུང་གཏམ་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཕྱིར་བཀོད། །” (བྲག་དཀར་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག། ལོ་མེད་ པོད་ ༡༣ ཤོག་གྲངས་གཅིག་བྱོན།) ཟེར་གསུངས་ཡོདཔ་ལས་ རང་གི་ཁྱིམ་ནང་ལུ་ རི་མོ་འདི་བྲིས་བཞག་པ་ཅིན་ འཆི་མེད་ཕུན་ཚོགས་དཔལ་ཡོན་ཚུ་རྒྱས་ཏེ་ དགེ་ལེགས་འོང་བའི་དགོས་པ་ཡོདཔ་ཨིན་ནོ།།
འགན་འཁྲི།
References
ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག།
རྒྱབ་བརྟེན།
ཀུན་བཟང་ཕྲིན་ལས། (༢༠༠༡) ཉེར་མཁོའི་རྣམ་བཤད་སྣང་བ་གསར་པ་བཞུགས། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔར་སྐྲུན་ཁང་།
སྐལ་བཟང་རྡོ་རྗེ། (ལྕགས་མོ་གླང་ལོ་ ༢༠༢༡) ལྷ་སྐུའི་བརྡ་དོན་རྣམ་བཤད་སྐལ་བཟང་གཞོན་ནུའི་རོལ་མཚོ། ཀྲོང་གསར།
འགན་འཁྲི།
Benoit Guerin, J. M. (2018). Accountability in modern government .
Biddinger, M. (n.d.). Retrieved from The importance of Accountability: https://www.cedarville.edu/
Finkelstein, D. (n.d.). Retrieved from Why Is Being Accountable So Important?: https://tickthoseboxes.com.au/why-is-being-accountable-so-important/
Finkelstein, D. (n.d.). Retrieved from 6 Pitfalls Of Lack Of Accountability In The Workplace:  https://tickthoseboxes.com.au/6-pitfalls-of-lack-of-accountability-in-the-workplace/
Khan, N. A. (n.d.). Retrieved from Concepts and Forms of Accountability: https://openjicareport.jica.go.jp/
Kyriacou, A. (2008, May). Retrieved from Defining Accountability: https://www/researchgate.net/publication/
ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག།
འབྲུག་དང་ཧི་མ་ལཱ་ཡ་ཞིབ་འཚོལ་ལྟེ་བ།
འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ།
༉ སྤྱིར་བཏང་ཨོ་ལིམ་པིག་ཟེར་མི་འདི་ རྩེད་འགྲན་ཅིག་ལུ་གོ་ཨིན་རུང་ དོན་ངོ་མ་ལུ་ རྩེད་འགྲན་འབད་སའི་ས་གནས་ཀྱི་ མིང་ལུ་བརྟེན་ཏེ་སླབ་སླབ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ རྩེད་འགྲན་འགོ་དང་པ་ གྷིངིསི་གི་ས་གནས་ ཨོ་ལིམ་པི་ཡ་ཟེར་ས་ལུ་རྩེ་ནི་དེ་གིས་ རྩེད་སྟོན་གྱི་མིང་དེ་ཡང་ ཨོ་ལིམ་པིག་ཟེར་བཏགས་བཏགསཔ་ཨིན་མས། རྒྱལ་ཁབ་ག་ཏེ་ལུ་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་རང་ར་སོ་སོའི་ ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་ཡང་ འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ་ ཟེར་མི་ཅིག་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།
ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག།
ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག། (ལོ་མེད།) བྲག་དམར་ཆོས་སྐྱིད་དབང་ཕྱུག་གི་གསུང་འབུམ། ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་གི་རྒྱུན་མཚན་ཚིགས་བཅད་མ།
པོད་༡༣  Retrieved From BDRC Library: https://library.bdrc.io
འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ།
འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ སྤྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ སྤྱི་ཚེས་ ༢༣ ལུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། དེ་བསྒང་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་ འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པའི་སྲིད་འཛིན་ཨིནམ་དང་། ད་ལྟོའི་སྲིད་འཛིན་འདི་ རྒྱལ་སྲས་དྲག་ཤོས་ འཇིགས་རྒྱལ་ཨྱོན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་དང་ ཡོངས་ཁྱབ་དྲུང་ཆེན་ བསོད་ནམས་ཀརྨ་ཚེ་རིང་ཨིན་མས། འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པའི་ ཡིག་ཚང་ལྟེ་བ་འདི་ ཐིམ་ཕུག་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན།
འཛམ་གླིང་ནང་ ཡོངས་གྲགས་ཡོད་པའི་རྩེད་རིགས་འདི་ ཐག་འཐེན་དང་ དྲྭ་རིལ་རྐང་རིལ་ དེ་ལས་ གཡུག་རིལ་ཚུ་ཨིན་མས། མདའ་རྩེད་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་རྩེདམོ་ཨིནམ་ལས་ དེ་རྐྱངམ་གཅིག་ འཛམ་གླིང་ཨོ་ལིམ་པིག་ནང་ བཅའ་མར་གཏོགས་ཏེ་ རྩེད་འགྲན་འབདཝ་ཨིན་མས།