cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
རྒྱལ༌ཁབ༌ནང༌གི་དཔལ༌འབྱོར༌སོར༌འགྱུར།
Gross National Happiness Commission (2019, pg.37) གིས་ ང༌བཅས༌ཀྱི་རྒྱལ༌ཁབ༌འདི༌ ཆུང༌ཀུ༌ཅིག་འབདཝ༌ལས༌ དཔལ༌འབྱོར༌སོར༌འགྱུར༌འདི༌བཟོ༌གྲྭ༌ཆུང༌བ༌ཚུ༌ ཡར༌རྒྱས༌བཏང༌ཐོག༌ལས༌ བསྒྲུབ༌ཚུགསཔ༌མ༌ཚད༌ འདི༌གིས་སྦེ༌ལུང༌ཕྱོགས༌འདྲ༌མཉམ༌དང༌ ལཱ༌གཡོག༌གི་༌གོ༌སྐབས༌བྱིན༌ཚུགས༌་ནིའི་འོས༌འབབ༌ཡོདཔ༌མ༌ཚད༌ ཡོད༌མི་དང་མེད༌མི་གི༌བར༌ན༌ ཁྱད༌པར༌མེདཔ༌བཟོ༌ཐབས༌ལུ༌ཕན༌པ༌ཡོདཔ༌སྦེ་བཀོད་ནུག།
གིས་ དཔལ་འབྱོར་སོར་འགྱུར་འདི་ ལཱ༌འབད༌མི༌དང༌ རྒྱུ༌རྐྱེན༌ཡར༌འཕེལ༌གཏང༌ནི༌ལུ༌ཕན༌པ༌ཡོདཔ་ཨིན་མས། དཔྱེ༌འབད༌བ༌ཅིན༌ སོ༌ནམ༌ཐོན༌སྐྱེད༌ལས༌བཟོ༌སྐྲུན༌ལཱ༌སྡེ༌ལུ༌ གཙོ༌བོ༌བཟུང༌བ༌ཅིན༌ འདི༌གིས༌ འོང༌འབབ༌དང༌ཁེ༌ཕན༌ཡང༌མངམ༌སྦེ་འོང༌ནི༌ཨིནམ༌ལས༌ དཔལ༌འབྱོར༌འདི༌ཡར༌རྒྱས༌འགྱོ་ཚུགས་ནི་དང༌། རྒྱལ༌ཁབ༌ཆུང༌ཀུ༌ ང༌བཅས༌རྒྱལ༌ཁབ༌བཟུམ༌ཚུ༌ནང༌བཟོ༌བའི༌མ༌རྩ༌དང༌ དཔལ༌འབྱོར༌གྱི་ཚད༌གཞི༌མེདཔ༌ལས༌ ཕྱིར༌ཚོང༌རྒྱ༌སྦོམ༌སྦེ་གཏང༌མི༌ཚུགས༌དོ༌ཡོདཔ༌ཨིན། ད༌ཚུན༌ དཔལ༌འབྱོར༌གི༌གཞི༌རྩ༌ངོ༌མ༌ར་ གློག༌མེ༌འདི༌ལུ༌ བཟུང༌སྡོདཔ༌མ༌གཏོགས༌ གཞན༌ཕྱིར༌ཚོང༌འཐབ༌ནི༌འདི༌ ཚད༌གཅིག༌ལས༌མེདཔ༌ཨིན། འདི༌གིས་སྦེ༌ ལོ༌བཅུ༌ཐམ༌གྱི༌ རིང༌ཐོན༌དངོས༌ཚད༌གཞི༌འདི༌ གཞན༌མི༌ཚོང༌འབྲེལ༌ལས༌སྡེ༌ཚུ༌ལས༌མཐོ༌སུ་སྦེ༌ཡོདཔ༌ཨིན། Giri (2020)
ཨེ་མ་དར་ཚི།
དང་པ་ར་ ཨེ་མ་དར་ཚི་ཟེར་མི་འདི་ ཨེ་མ་དང་དར་ཚི་ལས་བཟོ་བའི་ཚོདམ་གྱི་རིགས་ཅིག་ལུ་སླབ་ཨིན། ཨེ་མ་དར་ཚི་ལུ་ཡང་ ཨེ་མ་ཧོནམོ། ཨེ་མ་སྐམ་དམརཔོ་ཉི་མའི་ནང་སྐམ་མི། ཨེ་མ་ཤུར་སྐམ་དང་ ཨེ་མ་ཧོ་སྐམ་གྱི་ཨེ་མ་དར་ཚི་ཟེར་ བཟོ་ཐངས་ལྷམ་པ་མ་འདྲཝ་བཞི་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཨེ་མ་འདི་ འབྲུག་པའི་མི་སེར་ཚུ་གི་ཚོདམ་གྱི་དོན་ལུ་ རྫས་སྦྱོར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ ཨེ་མ་དར་ཚི་འདི་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཚོདམ་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། ཨེ་མ་དར་ཚི་གི་ཚོདམ་འདི་ འབྲུག་གི་ལུང་ཕྱོགས་ ག་དེ་ལུ་ཡང་བཟོ་ཟ་བའི་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། རྫས་སྦྱོར་ཚང་དགོཔ། ཨེ་མ་(ཧོནམོ་/སྐམ།) དར་ཚི། སྒོགཔ། བླམ་བན་ད། སྐྱ་སྒོགཔ། མར་ཁུ། ཚྭ། སྒོགཔ་གི་འདབ་མ། བཟོ་ཐངས། དང་པ་ར་ ཨེ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ ཧིང་སང་ས་སྦེ་ཆུ་འཁྱུ་སྟེ་བཏོག་དགོ། དེ་ལས་བཏོག་ཚར་མི་ཚུ་ རྫམ་གཅིག་ནང་ལུ་བླུགས་ཏེ་ དེ་གུ་ལུ་ ཆུ། མར་ཁུ། ཚྭ་དང་དར་ཚི་ཚུ་བླུགས་དགོ། སྐར་མ་ལྔ་གི་རིང་ལུ་ཁབ་ཏོ་གཅད་དེ་བཞག་དགོ། སྐར་མ་ལྔ་གི་རྒྱབ་ལས་ ཐབ་ཁ་ལས་ཕབ་སྟེ་ སྐར་མ་གསུམ་གྱི་རིང་ལུ་ དྲོད་གྱང་བཅུག་དགོ། ད་རུང་སྐར་མ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱབ་ལས་ རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་སྒྱེས་དགོ། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ ཚྭའི་བྱོ་ལྷ་དང་ཞིམ་ཧེང་ བཏུབ་མ་བཏུབ་ཚུ་ལྟ་ཞིན་ན་ཨེ་མ་དར་ཚི་འདི་ཚུདཔ་ཨིན། དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས། ཨེ་མ་དར་ཚི་འདི་ དུས་རྒྱུན་གྱི་བཞེས་སྒོ་ཚུ་དང་མཉམ་གཅིག་ཟ་སྲོལ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ དུས་སྟོན་དང་ལོ་ཆོག་ཚུ་གི་སྐབས་སུ་ ཤ་ལུ་ལོངས་མ་སྤྱོད་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ བཞེས་སྒོ་རྡིག་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མས། ཨེ་མ་དར་ཚི་འདི་ཟ་བའི་སྐབས་སུ་ ཁ་ཚ་དྲག་ཅིག་ཨིན་རུང་ འབྲུག་མི་ག་ར་གིས་དགའ་བའི་བཞེས་སྒོ་ཅིག་ཨིན།
རྒྱལ༌ཁབ༌ནང༌གི་དཔལ༌འབྱོར༌སོར༌འགྱུར།
འདི༌བཟུམ༌སྦེ༌ཚོང༌འབྲེལ༌གྱི༌ལཱ༌གཞན༌ལུ༌གཙོ༌རིམ༌བཟུང༌བ༌ཅིན༌ འདི༌གིས་གཞན༌མི༌ལས༌སྡེ༌གསརཔ༌གཞི༌བཙུགས༌འབད༌ནི༌དང་ ན༌གཞོན༌ལཱ༌གཡོག༌གི༌གོ༌སྐབས༌བཟོ༌ནི༌ལུ༌ཕན༌པ༌འོང༌ནི༌ཨིན༌མས།
ཨེ་མ་དར་ཚི།
རྒྱབ་རྟེན།
རྒྱལ༌ཁབ༌ནང༌གི་དཔལ༌འབྱོར༌སོར༌འགྱུར།
རྒྱབ་རྟེན།
ཨེ་མ་དར་ཚི།
Wikipedia. (2022). Bhutanese cuisine. Retrieved from
རྒྱལ༌ཁབ༌ནང༌གི་དཔལ༌འབྱོར༌སོར༌འགྱུར།
United Nation. (2016). ''Economic diversification. United Nations Framework Convertion on Climate Change''. Retrieved from
ཨེ་མ་དར་ཚི།
https://worldfood.guide/dish/jaju/ Cuisine of Bhutan. (2022). Retrieved from https://www.visitbhutan.com/page.php?id=12 Dee. (2014). Bhutanese cuisine-Jaju. Retrieved from Big text
རྒྱལ༌ཁབ༌ནང༌གི་དཔལ༌འབྱོར༌སོར༌འགྱུར།
https://unfccc.int/topics/resilience/resources/economic-diversification
ཨེ་མ་དར་ཚི།
https://www.visitbhutan.com/page.php?id=12
རྒྱལ༌ཁབ༌ནང༌གི་དཔལ༌འབྱོར༌སོར༌འགྱུར།
https://kuenselonline.com/bhutanese-economy-should-move-from-resource-driven-to-productivity-driven/
BBS. (05/08/2019). Economic diversification must be prioritized says PM. BBSCL. Retrieved from
http://www.bbs.bt/news/?p=118797
Twelfth five year plan : Economic diversification. (2019). Gross National Happiness Commission. Pg. 37
Giri, G. (2020). Bhutan’s journal to economic transformation. The Druk Journal. Retrieved from
https://drukjournal.bt/bhutans-journey-to-economic-transformation/
མི་དང་རི་དྭགས་སེམས་ཅན་གྱི་བར་ནའི་དཀའ་ངལ།
མི་དང་རི་ཁའི་སེམས་ཅན་གྱི་བར་ནའི་དཀའ་ངལ་འདི་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་གྱི་དགོ་འདོད་དང་ངང་ཚུལ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ མི་ལུ་གནོདཔ་བཀལ་མི་དང་། ཡང་ན་མིའི་རེ་འདོདགྱིས་སྦེ་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཚུ་ལུ་གནོདཔ་བཀལ་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ བར་ནའི་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ལུ་སྐྱོན་ཞུགས་ནི་འདི་གིས་འཐོནམ་ཨིན་མས། (IUCN, 2003). དེ་ཡང་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཚུ་གིས་ ལོ་ཐོག་ལུ་གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་ནི་དང་ སྒོ་ནོར་སེམས་ཅན་ཚུ་གསད་ནི། མི་ལུ་འཇིགས་སྐུལ་འབད་ནི་དང་གསད་ནི་ལ་སོགས་པའི་དཀའ་ངལ་བྱིན་ནི་དང་། མི་ཚུ་གིས་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཚུ་འཁྱམ་སའི་ས་ཁོངས་མེདཔ་གཏང་ནི་དང་གསད་ནི་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན་པས། དེ་བཟུམ་མའི་དཀའ་ངལ་དེ་ཡང་ IUCN, World Park Congress (2003) དང་འཁྲིལཝ་ད་ མི་རློབས་ཡར་སེང་འགྱོ་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་དང་། ས་གཞི་ལག་ལེན་གྱི་བསྒྱུར་བ། རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཚུ་གི་སྡོད་སའི་ས་ཁོངས་ཉམས་མི་དང་ ཁ་གཏོར་བཏང་མི། སྐྱེ་ལྡན་གནས་སྟངས་འདི་ལྟ་བཤལ་གྱི་དོན་བསྒྱུར་བའི་གྱངས་ཁ་ཡར་སེང་འགྱོ་མི། རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁོངས་ནང་ལུ་ ལྷོད་ནི་ཡར་འཕར་འགྱོ་མི། སྒོ་ནོར་སེམས་ཅན་གྱི་གྱངས་ཁ་ཡར་སེང་འགྱོ་མི། སེམས་ཅན་མང་དྲགས་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ རི་ཁར་ཡོད་པའི་བཟའ་འཐུང་གི་རིགས་ཉུང་སུ་འགྱོ་མི། ཉམས་སྲུང་གི་ལས་རིམ་ཚུ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཡར་སེང་འགྱོ་མི། དེ་ལས་ བསིལ་དྲོད་གནས་སྟངས་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚུ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཨིནམ་སྦེ་བཤད་དེ་འདུག།
དཀའ་ངལ་འདི་མང་ཤོས་ཅིག་ སྒོ་ནོར་སེམས་ཅན་གསོ་སྐྱོང་འབད་མི་དང་ འཚོ་བ་སོ་ནམ་ཞིང་ལཱ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་སྡོད་མི་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་བསྒང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་ཐོན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ནང་སྡོད་མི་ མི་དང་རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཚུ་ རང་བཞིན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ལུ་ དོ་འགྲན་འབད་དགོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ མི་ཚེའི་གནས་སྟངས་འདི་ གདོང་ལེན་ཅན་དང་ཉེན་ཁ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་སྦེ་སྡོདཔ་ཨིན་མས། (Messmer, 2000). དེ་བཟུམ་མའི་དཀའ་ངལ་འདི་ ས་གནས་་མཐའ་ཟུར་ནང་ལས་ཕར་ མང་སུ་ཅིག་འཐོན་དོ་ཡོདཔ་ལས་ མི་སེར་སོ་ནམ་པ་ཚུ་ལུ་དཀའ་སྡུག་སྦོམ་སྦེ་ཕོག་སྟེ་འདུག། དེ་ཡང་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ དུས་ཉིན་མཚན་མེད་པར་ཞིང་ཁར་ལོ་ཐོག་བསྲུངས་སྡོད་ནི་འདི་ ད་ལྟོའི་བར་ན་ཡང་ རྒྱ་ཆེ་དྲགས་སྦེ་ར་ཡོདཔ་དང་ (Penjor et al.,2014)། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལུ་འབད་བ་ཅིན་ མི་སེར་སོ་ནམ་པ་ཚུ་གི་དུས་ཚོད་བསྡོམས་བརྒྱ་ཆ་ ༡༡.༣ དེ་ཅིག་ ཞིང་བསྲུང་ནིའི་ནང་ལུ་རྫོགས་ཏེ་འདུག་ཟེར་བཀོད་ནུག། (MoAF,2015). དེ་འབདཝ་ལས་ མི་སེར་མང་ཤོས་ཅིག་ ལཱ་འབད་ནི་ལས་ཐོགས་ལུས་ཡོདཔ་མ་ཚད་ གཡུས་ཁ་ལས་ཁྲོམ་ཁར་གནས་སྤོ་འགྱོ་ནི་གི་སེམས་ཤུགས་ཡང་བསྐྱེད་བཅུགཔ་ཨིན་པས། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ལཱ་གཡོག་མ་ལངས་པའི་དཀའ་ངལ་ཡར་སེང་འགྱོ་ཡོདཔ་ལས་ ན་གཞོན་ཚུ་གིས་ ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ལཱ་ལུ་ཤུགས་ཐལ་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་ལུ་ཡང་ཐོ་སྦོམ་སྦེ་ཕོག་སྟེ་འདུག། དེ་གིས་ཡང་མ་དོ་བར་ མི་སེར་ཚུ་རི་དྭགས་སེམས་ཅན་དང་འབྲེལ་བ་འཐབ་དགོཔ་ཐོནམ་་ལས་ ནད་གཞི་འདྲཝ་མ་འདྲཝ་ཚུ་སྤེལ་དོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ མིའི་ཚེ་སྲོག་ལུ་ཡང་བར་ཆད་རྐྱབ་སྟེ་འདུག། (Jones et al.2008; Taylor et al.2001).
མི་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བར་ནའི་དཀའ་ངལ་འདི་ ཡར་སེང་འགྱོ་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ མི་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བར་ན་དཀའ་ངལ་ག་ནི་ཡང་མེད་པར་  དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་ངང་ལུ་གནས་ཚུགས་ནིའི་དོན་ལུ་ ཐབས་ཤེས་ལྡན་པའི་མི་ཚུ་གིས་ དཀའ་ངལ་དང་བསྟུན་པའི་ཐབས་ལམ་ཡང་ལྷམ་པ་མ་འདྲཝ་སྦེ་བཏོན་ཏེ་འདུག། དེ་ཡང་ དང་པ་སོ་ནམ་གྱི་ལཱ་འབད་སའི་ས་གོ་འདི་ ཆུ་དང་མཚོ་འགྲམ་ རི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རཝ་ཡོད་སའི་ས་ཁོངས་ནང་གདམ་ཁ་རྐྱབ་དགོཔ་དང་ དེ་མིན་རྩིགཔ་རྐྱབ་སྟེ་རཝ་རྫུས་མ་བཟོ་དགོཔ་སྦེ་བཀོད་ནུག། (Nyphus & Tilson, 2004). དེ་གི་ནང་ལས་ཡང་ མི་སེར་སོ་ནམ་པ་ཚུ་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ཏེ་ཐོན་པའི་ གློག་ར་འདི་ཕན་ཐོགས་ཅན་ཅིག་སྦེ་ངོས་ལེན་འབད་དེ་འདུག། (Hoare, 1992). དེ་ཡང་ གློག་ར་འདི་ཡུན་རིངམོ་གནས་པའི་རཝ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ གློག་རྒྱུན་གྱི་རཝ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཚུ་གིས་ གཞན་རཝ་བཟུམ་སྦེ་ བང་བཙོངས་ཏེ་འཛུལ་མི་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་མས། དེ་ལས་ དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་གཉིས་པ་འདི་ ལོ་ཐོག་བསྲུང་ནི་ནི་དང་ རང་གི་སྒོ་ནོར་སེམས་ཅན་ཚུ་སྣང་མེད་སྦེ་བཀོ་མ་བཞག་པར་ ཉིན་མཚན་མེད་པར་བདག་འཛིན་འབད་དགོཔ་ཨིན་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། (ogada et al., 2003).
གསུམ་པ་ དང་འདོད་ཅན་གྱི་མི་ཚུ་གིས་ གཞིས་གསརཔ་ཆགས་ནི་ལུ་གཙོ་བོར་བཏོན་དགོཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ ཐོན་ཁུངས་ཆེ་བའི་ས་གོ་དང་ མི་སྡེའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གོ་སྐབས་ཡོད་ས་ལུ་ ལོག་སྟེ་གཞིས་ཆགས་དགོཔ་ཨིན་པས། (Msdhusudan, 2003). གཞིས་སྤོ་བའི་སྐབས་ལུ་ཡང་ ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་ས་གནས་ནང་ལུ་མེན་པར་ ཧེ་མ་བ་དྲག་པའི་ས་གོ་དང་ སྲིད་དོན་དང་མི་སྡེ། དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་རྒྱབ་འགལ་ཚུ་མེད་སའི་ས་གནས་ཚུ་ གདམ་ཁ་རྐྱབ་དགོ་ཟེར་བཤད་དེ་འདུག། (Treves and karanth,2003b).
དེ་ལས་བཞི་པ་ལུ་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཚུ་གི་ཆགས་ཡུལ་བསྒྱུར་ནི། དེ་ཡང་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཚུ་དཀའ་ངལ་ཅན་གྱི་ས་ཁོངས་ལས་ གཞན་འོས་འབབ་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས་ མི་དང་ཁོང་རའི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་ལུ་གནོད་སྐྱོན་གྱི་ཉེན་ཁ་མེད་སའི་ས་གོ་ནང་བསྐྱལ་ནི་འདི་ཨིན་པས། (Treves and karanth,2003b). ད་རུང་ ཐབས་ལམ་དྲག་ཤོས་གཅིགཔོ་འདི་ སྡེ་ཚན་ནང་ཡོད་པའི་རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཚུ་ སྡེ་ཚན་ནང་ལས་ཁ་བྱལ་གཏང་ནི་འདི་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིབ་འཇུག་དང་འཁྲིལཝ་ད་ མི་འདི་ཚུ་གནས་བཅའ་སའི་ས་གོ་ནང་ལུ་སྤྱ་ ༢༦༠༠༠༠ དེ་ཅིག་ཡོད་མི་འདི་ཁ་བྱལ་བཏང་སྟེ་བཞག་མི་འདི་གིས་ མི་དང་ལོ་ཐོག་ཚུ་ལུ་གནོདཔ་བཀལ་ནི་ལས་བཀག་ཚུགས་ཏེ་ ཐབས་ལམ་དྲག་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་སྦེ་བཤད་དེ་འདུག། དེ་མ་ཚད་ མི་ཚུ་གིས་འབད་རུང་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཚུ་གསད་ནི་ལས་སྤང་དགོཔ་ཨིན་མས།ཤ་ཟ་ནི་གི་དོན་ལུ་དང་ ཏི་རུ་བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ སེམས་ཅན་སྲོག་གཅད་འབད་མི་འདི་གིས་ སྐྱེ་ལྡན་གནས་སྟངས་རིམ་ལུགས་ལུ་ཐོ་ཕོག་དོ་ཡོདཔ་ལས་ མི་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བར་ན་དཀའ་ངལ་འདི་ཡར་སེང་འགྱོཝ་མས་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། (Mishra, 1997 and 2003). དེ་འབདཝ་ལས་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ མི་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བར་ནའི་དཀའ་ངལ་འདི་ གོང་གི་ཐབས་ལམ་ལག་ལེན་འཐབ་དང་མ་འཐབ་ལུ་རག་ལསཔ་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན།
IUCN (2003). World Parks congress press release. Retrieved September 17, 2003, from http://www.redlist.org/
Hoare R. E. (1992) The present and future use of fencing in the management of larger African mammals. Environment conservation,19(2):160-164.
Madhusudan, M.D. (2003) Living Amidst Large Wildlife:Livestock and crop Depredation by large mammals in the interior villages of Bhadra Tiger Reserve, South India. Environmental Management, 31(4):466-475.
Mishra, c. (1997) Livestock depredation by large carnivores in the Indian trans-Himalaya: conflict perceptions and conservation prospects. Environmental conservation, 24(4):388-343.
M0AF,2015. Agriculture sample survey 2014-microdata, Thimphu, Bhutan.
Nyhus p. and Tilson R. (2004b) Afroforestry, elephants, and tigers: balancing conservation theory and practice in human dominated landscape of Southeast Asia. Agriculture, Ecosystems &environment.
Ogada, M., woodroffe, R., Oguage, N and Frank,G. (2003) Limiting Depredation by African carnivores:the role of livestock Husbandry. Conservation Biology17(6):1521-1530.
Penjor,T., Dorji, L.,Nima C.,Yangzom, D.,Chhetri,P.B.,Norbu,T., 2014. Fabricated electric fencing system. A new approach to mitigate human wildlife conflict in Bhutan, Thimphu, Bhutan.
Treves,A. and Karanth, K.U (2003b) Human carnivore conflict: Local solutions with global applications. Conservation Biology 17(6):1491-1499.
གནས་ཆེན་གདོང་དཀར་ལ།
གནས་ཆེན་གདོང་དཀར་ལ།
༉   གནས་ཆེན་གདོང་དཀར་ལ་འདི་ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་གི་མངའ་འོག་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།གདོང་དཀར་ལ་འོད་གསལ་རྩེ་མོའི་ལྷ་ཁང་ལུ་འགྱོ་དགོ་པ་ཅིན་ སྤརོ་ཤར་པ་ལས་བྲག་དཀར་པོ་འགྱོ་སའི་ལམ་བདའ་སྟེ་ སྣུམ་འཁོར་ནང་ དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༤༠ དེ་ཅིག་གི་རིང་འགྱོ་དགོཔ་ཨིན་པས། གནས་དེ་ རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་ད་མི་ཊར་ ༣༦༥༠ དེ་ཅིག་ཁར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ བེམ་རི་ལས་འགྱོ་བ་ཅིན་ དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་ ༡ དང་སྐར་མ་ ༤༥ དེ་ཅིག་ལུ་ལྷོདཔ་ཨིནམ་དང་ མཁར་སྦྱས་དང་བྱག་ཝང་རྩེ་ཕུག་ལས་འགྱོ་བ་ཅིན་ཆུ་ཚོད་ ༤ དང་སྐར་མ་ ༣༠ དེ་ཅིག་ལུ་ལྷོདཔ་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། ༢༠༠༨) ལྷ་ཁང་འདི་ དུས་རབས་ ༡༦ པའི་ནང་ ལོ་ཆེན་བཻ་རོ་ཙཱ་ནའི་རྣམ་སྤྲུལ་གཏེར་སྟོན་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ་གིས་ ཁོ་རའི་རྩ་བའི་བླ་མ་ དྲུང་དྲུང་རིན་ཆེན་ཆོས་རྡོར་གྱི་ལུང་བསྟན་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ གདན་ས་བཅགས་གནང་ནུག། གདན་ས་གཅག་པའི་སྐབས་ལུ་ པད་མ་གླིང་པའི་གཏེར་བྱོན་ ཡི་དམ་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་འཕུར་ཏེ་བྱོན་མི་འདི་ གནས་དེ་ནང་གི་ཀླུ་མོ་ཕྲིན་ལས་དབང་མོ་གིས་བསྲུངས་ཏེ་ཡོད་མི་དེ་ གཏེར་སྟོན་ལུ་ཕུལཝ་ལས་ ཀླུའི་ཕོ་བྲང་དེ་ ད་རེས་ནངས་པ་ཡང་བརྩི་ཁུངས་སྦོམ་སྦེ་བསྐྱེད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པ་ཡང་ ཀླུ་མོ་འདི་ལུ་གསོལ་ཁ་ཚུ་ཕུལ་བ་ཅིན་ ཧེ་མ་ཀླུ་མོ་འདི་གིས་ གདོང་དཀར་ལའི་གནས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དང་ སྐྱབས་མཛད་ནིའི་དོན་ལུ་དམ་བཅའ་ཕུལ་ཡོདཔ་ལས་ སྐྱབས་དང་སྡོང་གྲོགས་མཛདཔ་ཨིན་ཟེར་ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་ནི་འདུག།
གདོང་དཀོར་བཙན་གྱི་གནས་ཁང་ཡང་དེ་ནང་ཡོདཔ་ལས་ ལྷ་ཁང་དེ་ནང་ལས་ ཅ་ལ་ག་གིས་ཡང་ཨརཝ་བརྐུ་མི་ཚུགས་ཟེར་སླབ་སྲོལ་ཡང་འདུག། དེ་ཡང་ ལོ་རྒྱུས་གཅིག་དང་འཁྲིལཝ་ད་ ཧེ་མ་མི་གཅིག་གིས་ལྷ་ཁང་ནང་གི་ཁྲོ་གཅིག་ཨརཝ་བརྐུ་འབག་འགྱོཝ་ད་ ག་དེ་ཅིག་ལམ་འགྱོ་རུང་ ལྷ་ཁང་སྐོ་ར་རྐྱབ་སྟེ་ར་སྡོདཔ་ལས་ ལམ་འཚོལ་མ་ཐོབ་པར་ མཐའ་མཇུག་ལུ་ ཁྲོ་འདི་བཀོ་བཞག་སྟེ་འགྱོ་ནི་འབདཝ་ད་ ལགཔ་འཐུ་མ་བཏུབ་ལས་ ལགཔ་ཡང་དེ་ཁར་ར་བཏོག་བཞག་དགོཔ་ཐོན་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ཁྲོ་དང་ལགཔ་འདི་ད་རེས་ནངས་པ་ཡང་མཇལ་ཚུགསཔ་ཨིན་པས།
གནས་འདི་ལ་མཐོ་སར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ལས་ས་གནས་འདི་ཁ་ལས་ བུམ་ཐང་སྐྱིད་སྐྱིད་ལ། ཇོ་མོ་ལྷ་རི། སྐྱབས་ཁྲ། གཟེ་མ་ལ། དར་དཀར་ལ། སྐྱིད་ལི་ལ། ཧོ་ཤར་ལ། འབུམ་བྲག་གནམ་རྒོད་ལ། ཝང་རྡོ་ཀྱོང་ལ་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒང༌། བེམ་རི། ཐོ་བྲག་དགོན་པ། གྱེར་གླིང་དགོན་པ། བརྩོན་འགྲུས་དགོན་པ། བྱག་ཝང་སྟེང་ཆེན་ཁ། ལྷ་རི་སྤང༌། སྒོ་རི་ནང༌། བལ་ཀྲམ་དགོན་པ། བྲག་སྐྱེས། རྡོ་མཆོད་རྟེན་དགོན་པ་ཚུ་མཐོང་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། གནས་འདི་མཐོང་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་ཡོད་པའི་ས་གོ་ཅིག་ཨིན་ནི་འདི་གིས་ དང་ཕུགས་ཀྱི་ཞབས་ཁྲ་ཚིག་ནང་ཡང༌། གནས་ཆེན་གདོང་དཀར་ལ་ལས།། སྤ་མཐོང་ཝང་མཐོང་མཐོངམ་མས།། ཟེར་ཡོངས་གྲགས་སླབ་སྲོལ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན།
ལྷཁང་འདི་གི་འོག་ལས་མར་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་སྐར་མ་ ༡༠ དེ་ཅིག་བབས་འགྱོཝ་ད་སྒྲུབ་ཆུ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྒྲུབ་ཆུ་དེ་ ལྷ་ཁང་གི་ཟུར་ཁ་ཡོད་པའི་ཀླུ་མོ་ཕྲིན་ལས་དབང་མོ་ཟེར་མི་ཀླུའི་སྲསམོ་རྒས་ཤོས་ཀྱིས་ ལྷ་ཁང་ནང་ལུ་ཡོན་ཆབ་དེ་མོ་གིས་སྦེ་ཁས་བླངས་ཡོད་ནི་འདི་གས་མོ་གིས་བཏོན་བཏོནམ་ཨིན་ཟེར་བཤད་ནི་འདུག།
ལོ་རྒྱུས་གཞན་ཡང་ ཧེ་མ་ང་བཅས་རའི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཡར་རྒྱས་མ་འགྱོ་བའི་བསྒང་ སྣུམ་འཁོར་ལམ་མེདཔ་ལས་འགྲོ་འགྲུལ་འབད་ནི་ལུ་དཀའ་ངལ་སྦོམ་ཡོད་ནི་འདི་གིས་ སྤ་རོ་དཔོན་སློབ་སྐུ་ཞོགས་ཚེ་རིང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཡུམ་བུམ་ཐང་ལུ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ སྤ་རོ་ལས་བུམ་ཐང་ཁོ་རའི་ཡུམ་བཞུགས་སར་མི་བཏང་སྟེ་ ཞག་དུས་བཟོ་ཞིནམ་ལས་ དཔོན་སློབ་ཁོ་ར་གདོང་དཀར་ལ་དང་ ཁོ་རའི་ཡུམ་སྐྱིད་སྐྱིད་ལ་ལུ་བྱོན་སྦེ་ བསང་བཏང་ཞིན་ན་དུ་པའི་བརྡ་ཐོག་ལས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ས་ཅིག་ཡང་ཨིན་ཟེར་བཤད་ནི་འདུག།
ད་རེས་ གནས་ཆེན་དེ་ཁར་  ཚེ་ད་རེས་ཀྱི་རྐྱེན་ངན་བར་ཆད་བསལ་ནི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་བདེ་བ་འཐོབ་ནི་གི་དོན་ལུ་ཚོགས་བསག་སྒྲིབ་བྱང་ལུ་བརྩོན་མི་ དད་ཅན་གྱི་འབྲུག་མི་ལེ་ཤ་ཅིག་གིས་ར་གནས་སྐོར་ལུ་འོངམ་མ་ཚད་ ས་ཆ་འདི་མཐོང་གསལ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཡོདཔ་ལས་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ལྟ་བཤལཔ་ཡང་རེ་རེ་གཉིས་འོང་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་དེབ།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (༢༠༠༨) དད་པའི་ས་བོན།  ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྤྲུན་ཁང་།
འབྲུག་རྒྱང་སྒྲགས། (2022). གདོང་སྐོར་དགོན་པའི་ཆགས་རབ། འབྲུག། ཐིམ་ཕུག།
དམ་ཅན་ཆོས་སྐྱོང་སྤྱིའི་བསྐང་བསྡུས།
༄༅། །དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོའི་བསྐང་བསྡུས་ནི།
ཧཱུྃ༑ རྣམ་ཐོས་བུ་དང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་མ། །རྡོ་རྗེ་གཡུ་སྒྲོན་ཆོས་རྒྱལ་སྐུ་ལྔ་དང་། །དམ་ཅན་གཤན་པ་དམར་ནག་ལ་སོགས་པ། །མཆོད་ཅིང་བསྟོད་འོས་སྲུང་མའི་ཚོགས་ཀུན་གྱི། །ཐུགས་དམ་གཉེན་པོ་བདག་གིས་བསྐང་བ་ནི། །རང་རང་ལས་དང་མཐུན་པའི་རྟེན་རྫས་དང་། །མཆོད་རྫས་བསྐང་རྫས་བསྒྲུབ་རྫས་ལ་སོགས་པ། །དངོས་སུ་འབྱོར་དང་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་སྤྲུལ་པས། །བཀའ་བསྲུང་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་དམ་བསྐང་། །ཁྱད་པར་རྨད་བྱུང་བ་ལིང་ཕུང་པོ་དང་། །ལོངས་སྤྱོད་ཚོགས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་པས། །དམ་ཅན་བསྲུང་མའི་ཐུགས་དང་འགལ་བ་ཡི། །འཁོན་བཅུགས་སྦྱངས་ཤིང་ཐུགས་དམ་སྐོང་གྱུར་ཅིག། །དེ་ལྟར་བསྐངས་ཤིང་བཤགས་པའི་མཐུ་ནུས་ཀྱིས། །རྒྱལ་བསྟན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་དཔལ་འབྲུག་པའི། །བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པ་དབྱར་མཚོ་ལྟར་འཕེལ་ཏེ། །མ་སྨད་དར་ཞིང་རྒྱས་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛོད། །ཁྱད་པར་བདག་ཅག་དཔོན་སློབ་འཁོར་བཅས་ཀྱི། །མི་མཐུན་འགལ་རྐྱེན་བར་ཆད་ཞི་བ་དང་། །མཐུན་རྐྱེན་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ལེགས་ཚོགས་ཀྱིས། །བསམ་དོན་ཡིད་བཞིན་འགྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛོད། །མདོར་ན་གནས་སྐབས་ཆོས་སྤྱོད་བྱ་བ་རྣམས། །གང་ལ་འཇུག་ཀྱང་གེགས་མེད་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། །མཐར་ཐུག་རྣམ་མཁྱེན་གོ་འཕང་བསྒྲུབ་པ་ལ། །སྟོངས་གྲོགས་དམ་པ་མཛོད་ཅིག་མཐུ་མ་ཆུང་། །ཞེས་པའང་དགེ་རིན་པས་སོ།།
དཔྱད་ཡིག་ཆ་འཇོག།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔྱད་ཡིག་ཆ་འཇོག་འབད་ཐངས་འདི་ཡང་ རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་དང་ཚོགས་སྡེ་གཉིས་ནང་ལུ་ གྲོས་ཐེངས་མང་རབས་ཅིག་འཚོགས་ཞིནམ་ལས་རྐྱངམ་གཅིག་ མི་དབང་རྒྱལཔོ་ལུ་ཕུལ་ཏེ་མི་དབང་རྒྱལ་པོ་གིས་གནང་བ་གནངམ་ཨིན་མས། དེ་མ་གནང་པའི་ཧེ་མ་ འབད་དགོ་པའི་རིམ་པ་ཚུ་ཡང་ Bhutanese Legislation ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ འབྲུག་གི་ཁྲམས་བཟོ་འདི་ཚོགས་ཁང་གཉིས་ལྡན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བཟོཝ་ཨིནམ་དང་། ཚོགས་འདུ་དང་ཚོགས་སྡེ་གཉིས་ནང་ ག་འབད་རུང་ཅིག་ལུ་ ཡང་ན་རྩོད་དཔོན་ཡོངས་ཁྱབ་ལུ་དཔྱད་ཡིག་བརྩམ་ནི་དང་ གྲོས་བསྡུར་ཚུ་འབདཝ་ཨིན་མས། འདི་ཡང་ མ་དངུལ་དང་དངུལ་འབྲེལ་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། དཔྱད་ཡིག་འདི་གསར་གཏོད་འབད་དེ་ཚོགས་ཁང་གཅིག་ལུ་ཕུལ་ནི་དང་ དཔྱད་ཡིག་ཕུལ་ཏེ་ཉིན་གྲངས་ 30 གི་ཧེ་མ་ཚོགས་ཁང་གཞན་ནང་ལུ་ལྷོད་དགོཔ་ཨིན་མས། དཔྱད་ཡིག་ལྷོད་པའི་ཉིནམ་ལས་ཚུར་ དཔྱད་ཡིག་འདི་ཤུལ་མ་གི་ཚོགས་འདུ་ནང་བརྒྱུད་སྤྲོད་འབདཝ་ཨིན་མས།
ད་རུང་ འཆར་དངུལ་དཔྱད་ཡིག་དང་ གནད་དོན་གལ་ཅན་ནང་ལུ་དཔྱད་ཡིག་བརྒྱུད་སྤྲོད་འདི་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་གཅིག་ནང་ར་འབད་དེ་འདུག། དཔྱད་ཡིག་འདི་ཚར་ཅིག་ཆ་འཇོག་བསྒྲུབས་ཞིནམ་ལས་ མི་དབང་རྒྱལ་པོ་ལུ་ཉིན་གྲངས་ ༡༥ གི་ཧེ་མ་ཕུལ་དགོཔ་དང་ འདི་བཟུམ་སྦེ་ཕུལ་དགོ་མི་འདི་ཡང་ མི་དབང་རྒྱལཔོ་གི་གནང་བ་མ་སྤྲོད་པའི་ཧེ་མ་ དབྱེ་དཔྱད་འབད་དེ་གནང་བ་སྤྲོལ་ནི་གི་དོན་ལུ་ཨིན་མས།
གལ་སྲིད་ ཚོགས་དམངས་གཅིག་གིས་དཔྱད་ཡིག་འདི་ བརྒྱུད་སྤྲོད་དང་ལོག་སྤྲོད་གཉིས་ཆ་ར་ཚོགས་འདུ་མཇུག་བསྡུཝ་ད་མ་སྤྲོད་པ་ཅིན་ དཔྱད་ཡིག་འདི་བརྒྱུད་སྤྲོད་འབད་དགོ་པའི་ངོས་འཛིན་འབད་དགོཔ་སྦེ་འདུག། ཚོགས་འདུ་འདི་ནང་དཔྱད་ཡིག་བཞེངས་མི་འདི་ མི་དབང་རྒྱལཔོ་ལུ་ཉིན་གྲངས་ ༡༥་གི་ཧེ་མ་རྒྱལ་པོ་ལས་གནང་བ་ཞུ་ནིའི་དོན་ལུ་ལྷོད་དགོཔ་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན།
Bhutanese Legislation. (20190). Retrieved from
https://en.wikipedia.org/wiki/Bhutanese_legislation
Legislative Rule of Procedure. (2017). Retrieved from
https://www.nab.gov.bt/assets/uploads/files/LRoP2017(Revised).pdf
ལྷག་གཏོར།
༈ ལྷག་གཏོར་ནི།
༈ མགོན་པོའི་བཤགས་པ་དང་ལྷ་མོའི་བཤགས་པ་གང་ཚམས་བཏང་ནས། ཧཱུྃ་བྫྷྲྭཾ་ཕེཾཿ སྣོད་ཐོད་པ་དང་བཅུད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་ཞུ་བར་གྱུར། ཧཱུྃཿ མ་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་ཁྲོས་པའི་གཟུགས། །འཁོར་གནས་དང་ཕོ་ཉ་འཇིག་རྟེན་པ། །དམ་ཚིག་དང་ཤ་ཟའི་ཌཱ་ཀི་མ། །མདངས་དཀར་སེར་དམར་ལྗང་སྔོ་དང་ཁྲག །ལུས་གློག་འཁྱུག་མེ་དཔུང་འུ་རུ་རུ། །ངག་བཤུག་གླུ་ཞུད་པོ་དི་རི་རི། །ཡིད་སངས་རྒྱས་བསྟན་ལ་དུང་ངེ་ངེ། །ལས་སྲིད་གསུམ་མྱུལ་ལ་ཤ་ར་ར། །མཐོ་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནས་བྱ་ར་བྱེད། །དམ་ཉམས་པའི་སྟེང་དུ་ཐོག་ཏུ་འབབ། །བར་དུར་ཁྲོད་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཞིང་འཕུར། །དགྲ་ཐོ་ལུམ་འབར་བའི་རོ་རུ་ཟ། །དམའ་རྒྱ་མཚོའི་ཀློང་ནས་གྱེན་ལ་རྒྱུག །མི་དམ་ཉམས་བསྒྲལ་ནས་ཁྲག་ལ་འཐུང་། །ནད་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཀུན་གྱི་བདག །ཕོ་མཚར་པོ་ཀུན་གྱི་སྙིང་ལ་འཇུག །ཕོ་མཆོར་མོ་ཐམས་ཅད་ཞེ་ཡིས་གནོན། །གནས་དབེན་པར་སྒོམ་པའི་དྲོད་ཚད་མྱུལ། །ཁྱེད་དགྱེས་པའི་ལྷག་གཏོར་བཤམས་ནས་འབུལ། །ངེད་སྐལ་ལྡན་དགའ་བའི་དངོས་གྲུབ་ཞུ། །ཨོཾ་ཨུཙྪིཥྚ་བ་ལི་ཏ་བྷ་ཀྵ་བྷུ་སྭཱཧཱ། །ཞེས་ཕྱིར་དུ་དོར་རོ། ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ། །སོགས་སྨོན་ལམ་གདབ་པར་བྱའོ། །
འཁྲབ་རྩེདཔ་ རྟ་མགྲིན་བསོད་ནམས།
འཁྲབ་རྩེདཔ་ རྟ་མགྲིན་བསོད་ནམས།
འབྲུག་གི་ཡོངས་གྲོགས་ཅན་གྱི་འཁྲབ་རྩེདཔ་རྟ་མགྲིན་བསོད་ནམས་ཟེར་མི་འདི་ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་ནང་ལས་ཨིན། ཁོ་རའི་ཨའི་འདི་དར་དཀར་ན་ལས་ཨིནམ་ལས་ ཁོ་རའི་སློབ་གྲ་ཆུང་བ་འདི་ དར་དཀར་སློབ་གྲ་ནང་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ གཙུག་ལག་ཤེས་ཡོན་འདི་ ཁྲིམས་ཀྱི་ནང་ལུ་སྦྱང་བརྩོན་འབད་ནུག། རྟ་མགྲིན་བསོད་ནམས་ཁོ་ར་ཁྲིམས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སྦྱངས་པའི་མཐའ་མ་ རྒྱལ་གཞུང་ཞི་གཡོག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་གི་ཁྲིམས་མདུན་ནང་ལོ་ངོ་གཉིས་ཕྱག་ཞུ་ནུག། དེ་ལས་ ཞི་གཡོག་ནང་ལས་དགོངསམ་ཞུ་སྟེ་ ཁོ་རའི་སྒེར་གྱི་ཁྲིམས་དོན་ཡིག་ཚང་ཅིག་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ ཁོ་ར་ཁྲིམས་ལྡན་གྱི་ལཱ་ག་ཅི་འབད་དགོ་རུང་འཐུས་ཤོར་མེདཔ་ལས་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་དང་འབྲུག་དྭངས་གསལ་རྩོལ་སྒྲུབ་ཚུ་ནང་གི་ཁྲིམས་དོན་གྲོས་བསྟུན་པ་སྦེ་ཕྱག་ཞུཝ་ཨིན་མས།
རྟ་མགྲིན་བསོད་ནམས་ཁོ་ར་ ཆོས་སེམས་དང་བྱམ་སེམས་ཅན་གྱི་མི་ངོམ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ ཁོ་གི་ཤ་མ་ཟ་བར་ལོ་ ༡༦ ལངས་ཡོདཔ་དང་ ཁོ་གིས་ཤ་མ་བཞེས་ཟེར་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཚུ་ གློག་བརྙན་མང་ཤོར་ནང་ལུ་ ཁྱབ་སྤེལ་འབད་དེ་ཡོད། རྟ་མགྲིན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ནད་ཡམས་གྱི་སྟབས་མ་བདེ་བར་སྡོད་པའི་དུས་ལུ་ བདེ་སྲུང་ནང་ལུ་འཛུལ་ཞུགས་འབད་དེ ཕྱག་ཞུ་ནུག། འདི་བཟུམ་སྦེ་ ནད་ཡམས་ཀྱི་སྐབས་ལུ་འགྲོ་འགྲུལ་བཀག་སྡམ་འབད་བའི་དུས་ཚེད་ནང་ འབྲུག་མི་ཡོངས་ལུ་ཐུགས་སྤྲོ་བའི་ལས་རིམ་ལེགས་ཤོམ་འབད་ཟེར་མི་འདི་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པའི་འཁྲབ་རྩེདཔ་ཚུ་དང་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་ལས་རིམ་ཅིག་འགོ་འདྲེན་འཐབ་ནུག།
རྒྱབ་རྟེན།
འབྲུག་གློག་བརྙན། (༢༠༢༢) འབྲུག་གི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི། www.facebook.com
འབྲུག་གསར་ཤོག། (༢༠༢༢) རྟ་མགྲིན་བསོད་ནམས་འབྲུག་གི་ཕོ་འཁྲབ་རྕེདཔ། http://www.bhutantoday.bt/
འབྲུག་གི་འཁྱེག་རི།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ གྲུ་བཞི་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༣༨,༣༩༤ ཡོད་ས་ལས་ བརྒྱ་ཆ་གསུམ་ འཁྱེག་རི་གིས་ཁྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། འཁྱེག་ རི་འདི་ཚུ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཡོད་པའི་གཙང་ཆུ་ཚུ་འཐོན་སའི་གཞི་ཨིནམ་དང་ འཁྱེག་རི་ཆགས་ས་གཙང་ཆུའི་ནང་ན་དང་གྲང་བསིལ་གྱི་ ས་གནས་ཚུ་ནང་ཨིན། འཁྱེག་རི་ལུ་ལུང་གཤོང་འཁྱེག་རི་དང་གངས་ཀྱི་འཁྱེག་རི་ཟེར་ སྤྱིར་བཏང་དབྱེ་བ་གཉིས་ཡོདཔ་ཨིན། ལུང་གཤོང་ འཁྱེག་རི་ཟེར་མི་འདི་ གཙང་ཆུ་དང་མཚོ་ དེ་ལས་ བསིལ་ལྡན་གྱི་ལུང་དང་གཤོངམ་ཚུ་ནང་ཆགས་མི་ལུ་གོ་ནི་དང་ གངས་ཀྱི་འཁྱེག་རི་ཟེར་མི་འདི་ མཐོ་བའི་གངས་རི་ཚུ་གི་ཐོག་ཁར་ཆགས་ཡོད་པའི་ འཁྱེག་རི་ཚུ་ལུ་གོ་ནི་ཨིན། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ལུང་གཤོང་འཁྱེག་རི་ཆགས་སའི་གཙང་ཆུ་གཙོ་བོ་ དབང་ཆུ་ སྤུ་ན་གཙང་ཆུ་དང་ མ་ནཱསི་གི་གཙང་ཆུ་གསུམ་ཨིན། འདི་གསུམ་གྱི་ནང་ལས་ དང་པ་དབང་ཆུ་འཁྱེག་རི་གཙང་ཆུ་ལུ་ སྤ་ཆུ་ ཧཱ་ཆུ་ ཐིམ་ཆུ་བཅས་ འཁྱེག་རི་ཆགས་སའི་ཡན་ལག་གཙང་ཆུ་གསུམ་ཡོདཔ་དང་ གཉིས་པ་སྤུ་ན་འཁྱེག་རི་གཙང་ཆུ་ལུ་ ཕོ་ཆུ་ མོ་ཆུ་ དྭངས་ཆུ་བཅས་ འཁྱེག་རི་ཆགས་སའི་ཡན་ལག་གཙང་ཆུ་གསུམ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ གསུམ་པ་མ་ནཱསི་འཁྱེག་རི་གཙང་ཆུ་ལུ་ མང་སྡེ་ཆུ་ ལྕམ་མཁར་ཆུ་ སྐུ་རི་ཆུ་ གྲང་མི་ཆུ་བཅས་ འཁྱེག་རི་ཆགས་སའི་ ཡན་ལག་གཙང་ཆུ་བཞི་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོ་གི་སྙན་ཞུ་དང་འཁྲིལཝ་ད་ སྤུ་ན་གཙང་ཆུ་ནང་འཁྱེག་རི་གྱངས་ཁ་ ༣༤༡ བཅས་ འཁྱེག་རི་གྱངས་ཁ་མཐོ་ཤོས་ཆགས་ཡོདཔ་སྦེ་བཀོད་དེ་ཡོདཔ་དང་ གྲུ་བཞི་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༤༥.༨༥ འབད་མི་འཁྱེག་རི་སྦོམ་ཤོས་འདི་མང་སྡེ་ཆུ་ནང་ཆགས་ཡོདཔ་སྦེ་བཀོད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་བསིལ་ལྡན་གངས་རི་གིས་བསྐོར་བའི་ རི་བྲག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ གངས་ཀྱི་འཁྱེག་རི་ལེ་ཤ་ ཆགས་སྟེ་ཡོདཔ་དང་ ཐོར་ཐོར་མི་ལ་སོགས་པའི་འཁྱེག་མཚོ་ལེ་ཤ་རང་ཡོདཔ་ཨིན། འཁྱེག་རི་འདི་ཚུ་ལུ་བརྟེན་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གཙང་ཆུའི་རྒྱུན་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འབབ་དོ་ཡོདཔ་དང་ འབབ་ཆུ་འདི་ཚུ་ལེ་བརྟེན་ གློག་མེ་ལས་འཛིན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་ཐོན་ཁུངས་ལུ་ རྒྱུ་རྐྱེན་སྦོམ་འབད་དོ་ ཡོདཔ་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ འཛམ་གླིང་གནམ་གཤིས་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ འཁྱེག་རི་ཚུ་བཞུ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཆུ་རུད་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཡང་སྦོམ་ འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ ད་རེས་འཁྱེག་རི་དང་འབྲེལ་བའི་ཉེན་ཁ་ཚུ་ བསྟན་རྒྱས་ལྷན་ཁག་འོག་གི་ ས་རིག་དང་ས་གཏེར་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཉེན་སྲུང་གི་དོན་ལུ་ ལྟ་རྟོག་དང་བཟློག་ཐབས་ཀྱི་ལཱ་ཚུ་འབད་བཞིན་ཡོདཔ་ཨིན།
ཕ་ཇོ་སྡིངས།
ཕ་ཇོ་སྡིངས་ཟེར་བའི་ལྷ་ཁང་འདི་ས་གནས་ཐིམ་ཕུག་གི་ཉེས་འདབས་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད། དེ་ཡང་ ཧེ་མ་དུས་རབས་ ༡༣ པའི་ནང་ཕ་ཇོ་འབྲུག་སྒོམ་ཞིག་པོ་གིས་འགོ་ཐོག་གཞི་བཙུགས་གནང་ནུག། ཧེ་མ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་པ་འགོ་ཐོག་བོད་ལུ་གཞི་བཙུགས་མཛད་མི་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་གཙང་པ་རྒྱ་རས་ཀྱིས་ འབྲུག་དགུ་འབད་མི་ཅིག་ས་གི་འོག་ལས་ཐོན་འོངས་ཏེ་གནམ་ཁ་ལས་མེ་ཏོག་བབས་ཡོད་ས་གཟིགས་ནུག། གཙང་པ་རྒྱ་རས་ཀྱིས་ འབྲུག་དེ་ མ་འོངས་པ་ལུ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཅིག་དང་ཕྱད་ནི་གི་ལུང་བསྟན་འདུག་ཟེར་གསུངས་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༢༢༤ ལུ་ཕ་ཇོ་འབྲུག་སྒོམ་ཞིག་པོ་བོད་ལས་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤེལ་ནིའི་དོན་ལུ་ལྷོ་འབྲུག་ལུ་བྱོན་ཏེ་ ཐུགས་དམ་གནང་སའི་སྒྲུབ་ཁང་རི་སྦོམ་ཅིག་གི་མཐའ་མར་བཞེངས་གནང་ནུག། དེ་ཡང་ ད་ལྟོ་ཡོངས་གྲགས་སོང་སྟེ་ཡོད་པའི་ཕ་ཇོ་སྡིངས་ཀྱི་གནས་འདི་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ དེ་ཁར་ རྩ་ཆེ་བའི་ལྷ་ཁང་དང་སྒྲུབ་པ་གནང་སའི་སྒྲུབ་ཁང་མང་རབས་ཅིག་བཞེངས་གནང་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་ ད་ལྟོ་ཚུན་གྱི་བར་ན་ ས་གནས་ཕ་ཇོ་སྡིངས་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ལོ་གསུམ་ཕྱོགས་གསུམ་ནང་བཞུགས་སའི་གནས་བྱིན་ཅན་ཅིག་ལུ་གྱུར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།
རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞི་རྩ་ངོ་མ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ རྒྱལ་ཁང་ནང་ཡོད་པའི་གནས་རྩ་ཆེན་ཚུ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ཕྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟ་བཤལཔ་གི་གྱངས་ཁ་ཚར་གཅིག་བ་གཅིག་ཡར་སེང་འགྱོཝ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལུ་ཡང་ཕན་ཐོགས་སྦོམ་སྦེ་ར་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ ས་ཐག་རིང་ཐུང་ལས་བཅད་རུང་ ཐིམ་ཕུག་ལས་འགྱོཝ་ད་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གསུམ་དེ་ཅིག་དང་ ལོག་འོངམ་ད་ལུ་ ཆུ་ཚོད་གཉིས་དེ་ཅིག་ལས་བརྒལ་མི་འགོར་དོ་ཡོདཔ་དང་། གནས་འདི་ཁར་ གྱེན་འཛེགས་འགྱོ་དགོ་སྟེ་འབད་རུང་ ཤིང་དང་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་ཏེ་ བྱ་དང་བྱིའུ་ཚུ་གི་སྐད་སྣ་ཚོགས་སྦེ་རྐྱབ་སའི་ས་གོ་ནང་ལས་ཡར་འགྱོཝ་ད་ ཉམས་དགའ་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་ཁར་ ཡར་ལྷ་ཁང་གི་རྩ་བར་་ལྷོདཔ་ད་ ཐིམ་ཕུག་གི་ཁྲོམ་ཧིང་སང་ས་སྦེ་མཐོང་ཚུགསཔ་ལས་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་གིས་པར་ཆས་ཚུ་བསྣམས་ཏེ་ས་གོ་དང་གནས་དེ་ཚུ་གི་པར་བཏབ་སྟེ་སྤྲོ་བ་སྟོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་གི་ནང་ན་ ནང་རྟེན་ངོ་མ་ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང ཕ་ཇོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་མཁའ་འགྲོ་བསོད་ནམས་དཔལ་སྒྲོན་གྱི་སྐུ་འདྲ། ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་མཇལ་ཚུགས། ཕ་ཇོ་སྡིངས་ཀྱི་ལྟག་ལུ་ཐུགས་རྗེ་བྲག་ཟེར་ཧེ་མ་ཕ་ཇོ་རིན་པོ་ཆེ་འབྲུག་ལུ་ཕེབས་ཏེ་སྒོམ་གནང་སའི་ས་གོ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་མིང་ཡང་འཕགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལས་རྟ་དྲང་སྟེ་ཐུགས་རྗེ་བྲག་ཟེར་བཏགས་གནང་གནངམ་ཨིན་པས། ཕ་ཇོ་སྡིངས་ལས་ཆུ་ཚོད་བཞི་གི་ས་ཁར་འགྱོཝ་ད་ དུང་མཚོ་ཟེར་བའི་མཚོ་སྦོམ་ཅིག་ཡང་མཇལ་ནི་ཡོད། མཚོ་དེ་ སའི་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༤༢༥༠ གི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། མཚོ་འདི་སྦོམ་སྦེ་ཡོད་པའི་ཁར་བྱིན་བརླབས་ཡང་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཕ་ཇོ་སྡིངསཀྱི་ས་གནས་འདི་གན ཡགཚརབཐཚ ཀུཙརད བགནི ངཤཆཞནོོོོུ ཙརེོཚར ཐནུཉ  ེདེནཡོཚཏཤཆཞདོོོབངོརོདོངོ གཙ ོཙོཙོའསོཞོགོཡོ གཙ ཤས པ འོགོ ཆས ོཤོགས ངཀོཆ སརཀོཆ ཞནཀངོསས གཞིའི སེང དེ དང གོསོཆདོ གང ཆནདཔོད
འཁྲབ་རྩེདཔ་ ཚེ་རིང་རྒྱལ་མཚན།
འཁྲབ་རྩེདཔ་ ཚེ་རིང་རྒྱལ་མཚན།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ན་ཆུང་ཨ་ལུ་གཅིག་ལས་མི་རྒས་ཤོས་ཚུན་ཚོད་ཀྱིས་དགའ་མི་ ་འཁྲབ་རྩེདཔ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་མཚན་འདི་ ཤར་ཕྱོགས་རྫོང་ཁག་བཀྲ་ཤིས་གཡང་རྩེ་ སྟོང་ཞང་རྒེད་འོག་ གཡུས་ཚང་གྲུང་ལས་ཨིན་མས། ཁོ་ཡོངས་གྲགས་ལུ་ཚེ་རྒྱལ་ཟེར་ཡང་འབོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཁོ་གི་འབྲིང་རིམ་གོང་མའི་ཤེས་ཡོན་འདི་ སྦས་གླིང་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭ་གོ་མ་ལས་མཐར་འཁྱོལ་བའི་ཤུལ་ལས་ ཤེས་རབ་རྩེ་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ནང་ལས་ ཨིང་ལིཤ་གི་ཆོས་ཚན་ནང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལུ་ གཙུག་ལག་ཤེས་ཡོན་མཐར་འཁྱོལ་ནུག། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལས་ ༢༠༡༨ ཚུན་ཚོད་ ཕྱི་རྒྱལ་ཨཱསི་ཊ་ལི་ཡ་ལུ་ཡོད་མི་ མོ་ནཱཤ་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་ནང་ལས་ ལྷབ་སྦྱང་ཚུལ་འབད་ནུག། འདི་བཟུམ་སྦེ་ ཕྱི་རྒྱལ་ཨཱསི་ཊ་ལི་ཡ་ལས་ཤེས་ཡོན་རྟགས་མ་ཅིག་ཡང་ཐོབ་ཡོདཔ་ལས་ འདི་བཟུམ་གྱི་རྟགས་མ་འཐོབ་མི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ འགོ་དང་པ་ཨིན་མས།
ཚེ་རིང་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ གི་ལོ་ལུ་ དཔེ་ཁང་གིས་བཟོ་སྐྲུན་འབད་ཡོད་པའི་གློག་བརྙན་ གཅེས་པའི་བུ་ཟེར་མི་འདི་ནང་ལུ་ ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་སྦེ་བརྩེས་ཡོདཔ་དང་ གློག་བརྙན་འདི་ ཁོ་གིས་མི་ཚེ་ནང་ལུ་ གསལ་བའི་མེ་ལོང་སྒོ་ཕྱེ་དོ་བཟུམ་ཅིག་ཨིན་ཟེར་བཤད་མི་དེ་ཡང་ གློག་བརྙན་འདི་ནང་ལས་ ཁོ་གིས་ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་དྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར་ཐོབ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ཁོ་ལུ་ཡོད་པའི་ལྕོགས་གྲུབ་ཚུ་ འབྲུག་མི་ཡོངས་ལུ་སྟོན་ནུག། ཚེ་རིང་རྒྱལ་མཚན་འདི་ གློག་བརྙན་བཟོ་ནི་དང་འཁྲབ་རྩེདཔ་སྦེ་བརྩེ་ནི་ལུ་ ལྗོན་ཐང་ཅན་ཅིག་ཡོདཔ་ལས་ ཁོ་གིས་བཟོ་སྐྲུན་འབད་ཡོད་པའི་གློག་བརྙན་ མུ་ཏི་ཁྲི་ཤིང་དང་སློབ་དཔོན་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཟེར་མི་ཚུ་ འབྲུག་ལུ་གནམ་མེད་ས་མེད་ཡོངས་གྲགས་འགྱོ་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལུ་ སློབ་དཔོན་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཟེེར་བའི་གློག་བརྙན་ནང་ལས་ ཚེ་རིང་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་དྲག་ཤོས་དང་ བཀོད་ཁྱབ་དྲག་ཤོས། དེ་ལས་སྲུང་འབྲི་མི་དྲག་ཤོས་ཀྱི་རྟགས་མ་ཚུ་ཐོབ་ནུག། སློབ་དཔོན་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཟེར་བའི་གློག་བརྙན་འདི་ནང་བརྩེས་ཏེ་ ལོ་ངོ་བཞི་འགྱོ་བའི་མཐར་མར་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་གློག་བརྙན་ བུབོ་བ་དར་ཅན་མའི་རིག་འཛིན་ཟེར་མི་ནང་ལུ་ ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་སྦེ་བརྩེེས་ནུག། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལུ་འབྲུག་ཟེར་བའི་གློག་བརྙན་ནང་ལུ་ཡང་བཅར་མར་གཏོགས་ཏེ་འདུག། འཁྲབ་རྩེདཔ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གློག་བརྙན་ ༡༡ དེ་ཅིག་ནང་བཅའ་མར་གཏོགས་ཏེ་འདུག།
Ø  གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིགཔ་དང་རྒྱང་མཐོང་དང་རེ་ཌིའོ་གི་ལས་རིམ་འགོ་འདྲེན་པ། (journalist and TV and radio host)
Ø  འཁྲབ་སྟོན་སྲོལ་གཏོད་པ་དང་ལས་རིམ་བཟོ་བཀོདཔ། (theatre pioneer and event designer)
Ø  ཁྱད་རིག་ཅན་གྱི་འགོ་ཁྲིདཔ་དང་བསླབ་སྟོན་པ། (professional mentor and guide )
Ø  ཁྱད་རིག་ཅན་གྱི་ཞུན་དགཔ་དང་རྩོམ་པ་པོ། (professional proof reader and writer)
Ø  ཞུན་དགཔ་དང་དཔེ་སྐྲུན་པ། (editor and publisher)
Ø  བརྡ་སྤྲོད་མཁས་མཆོག། (communication specialist)
ཚེ་རྒྱལ་གྱིས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལུ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ཀྱི་དོན་ལུ་ TNTG ཟེར་མི་གློག་བརྙན་ཁང་ཅིག་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ གི་ལོ་ལུ་ TGMA ཟེར་མི་བཟོ་སྐྲུན་ཚོང་སྡེ་ཅིག་ འགོ་བཙུགས་ནུག། TGMA བཟོ་སྐྲུན་ཚོང་སྡེ་འདི་ འབྲུག་ལུ་ཁྱད་རིག་ལྡན་པའི་སྒེར་གྱི་གཡོག་སྡེ་ཅིག་ཨིན་པས། TGMA དང་ TNTG འདི་ ད་རེས་ནངས་པ་ འབྲུག་གློག་བརྙན་ཚོགས་པ་ནང་ལུ་གཙོ་བོ་ཅིག་སྦེ་ཆ་བཞགཔ་ཨིན།
ཚེ་རིང་ཁོ་ར་ བྱང་སེམས་ཅན་གྱི་མི་ངོམ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ཕན་པའི་ལཱ་ལེ་ཤ་ནང་ བཅའ་མར་གཏོགས་ཡོདཔ་ད་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ གི་ལོ་ལུ་ བླམ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་ཕན་བདེ་ཞབས་ཏོག་གཞི་བཙུགས་འབད་གནང་བའི་སྐབས་ ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེན་སྦེ་ ལོ་ངོ་བཞི་ཕྱག་ཞུ་ནུག། ད་རིས་ནངས་པ་བཟུམ་ཅིག་འབད་བ་ཅིན་ Shangri-La ཚོགས་ཕྲན་གྱི་གཙོ་འཛིན་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
འབྲུག་གློག་བརྙན (༢༠༢༡) འབྲུག་གི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི། www.facebook.com
འབྲུག་གི་གློག་བརྙན (༢༠༡༦) ཚེ་རིང་རྒྱལལ་མཚན། https://www.movies.bt.com
རི་བོ་བསངས་མཆོད།
༄༅། །རི་བོ་བསངས་མཆོད་བཞུགས་སོ།།
དགུན་ཉིན་ལོག་ངལ་གསོ།
ཧོར་ཟླ་ ༡༡ པའི་ནང་ ཉིམ་ལྷོ་ལས་བྱང་ལུ་ལོག་པའི་བསྒང་ གཞུང་གི་ཁ་ཐུག་ལས་ཡང་ ཉིན་ལོག་གི་ངལ་གསོ་ཉིནམ་གཅིག་བཞག་ནི་ཡོད། དེ་བསྒང་ ཉིན་ལོག་གིས་མ་ཚད་པར་ གནམ་ལོ་གསར་པའི་འགོ་ཡང་ དེ་ཁ་ལས་བཙུགས་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཉིན་ལོག་གི་དགའ་སྟོན་ག་དེ་རྒྱས་རྒྱས་སྦེ་བརྩི་སྲོལ་ཡོད།
ཉིན་ལོག་ དེ་ཡང་ དགུན་གྱི༌ཉིན་ལྡོག་འདི་ འབྱུང་རྩིས་པའི་ལུགས་ལྟར་ ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པ་ དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་སྟག་གི་ཟླཝ་འདི་ལུ་ཉིམ་ལོགཔ་ཨིན། སྤྱི་འགྲོས་ཀྱི་དབང་དུ་འབད་བ་ཅིན་ གླིང་བཞི་ལུ་ཉི་མ་འཆར་ནུབ་ཀྱི་ དུས་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོདཔ་ལས་ ཉིན༌མཚན༌རིང༌ཐུང༌གི༌ཁྱད༌པར༌ཡང༌བརྩི༌སྲོལ༌སོ༌སོ༌སྦེ༌ཡོད། ང༌བཅས༌རའི༌ལྷོ་ཕྱོགས་འཛམ་བུ་གླིང་འདི༌ནང༌འབད་བ་ཅིན་ ཉི་མའི་འགྲོས་སྟངས་འདི་ ཉི་མ་ལྷོ་བགྲོད་དང་བྱང་བགྲོད་ཀྱི་རིམ་པ་གཉིས་ཡོད་མི་འདི་ ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆགས་གནས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ བརྒལ་བགྲོད་ཀྱི་དབང་ལས་ ཉིན་མཚན་རིང་ཐུང་སྦེ་འགྱོཝ་ཨིན།
ཉིན་མཚན་རིང་ཐུང་གི་ཚད་དེ་ཡང་ ཉིན་མཚན་གཅིག་ལུ་ཆུ་ཚོད་ ༦༠ བརྩིས་ཏེ་ ཉིནམ་རིང་ཤོས་སྐབས་ཆུ་ཚོད་ ༣༦ དང་ ནུབ་མོ་ཆུ་ཚོད་ ༢༤ ཨིནམ་བཞིན་དུ་ནུབ་མོ་རིངམ་ད་ མཚན་ཚད་ཆུ་ཚོད་ ༣༦ དང་ཉིན་ཚད་ ༢༤ ལུ་འགྱོཝ་ཨིན།
དེ་འབད་ནི་འདི་གིས་ ཧོར་ཟླ་ ༡༡ པའི་ནང་ ཉིམ་ཐུང་བའི་མཐར་ཐུག་སྟེ་ ལྷོ་ལས་བྱང་ལུ་ལོག་པའི་དགུན་ཉིན་ལོག་དང་ ཧོར་ཟླ་ ༥ པའི་ནང་ཉིནམ་རིང་བའི་མཐར་ཐུག་སྟེ་ བྱང་ལས་ལྷོ་ལུ་ལོག་པའི་བྱཱར་གྱི་ཉིན་ལོག་ཕོགཔ་ཨིན། དེ་ལས་ཧོར་ཟླ་ ༨ པ་དང་ ༢ པ་གཉིས་ལུ་ ཉིན་མཚན་རིང་ཐུང་འདྲན་འདྲ་སྙོམས་ནི་འདི་གིས་ སེར་ཁ་དང་སོ་ཁ་གི་ཉིན་མཚན་སྙོམས་པའི་དུས་ཨིནམ་ལས་ དུས་ཚོད་དེ་བཞི་ལུ་དུས་བཞི་ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིན།
དགུན་ཉིན་ལོག་གི་སྐབས་ལུ་ གཞུང་འབྲེལ་ངལ་གསོ་བཞག་དགོ་མི་འདི་ ཉིན་ལོག་གི་སྐབས་ དགེ་སྦྱོར་གྱི་བྱ་བ་ག་ཅི་བསྒྲུབ་རུང་ཕན་ཡོན་འབུམ་འགྱུར་དུ་གསུངས་ཡོདཔ་ལས་ མི་ཚུ་དགེ་བ་བསྒྲུབ་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིནམ་མ་ཚད་ དགུན་གྱི་ཉིན་ལོག་སྐབས་ ལོ་གསར་ཡང་ཕོགཔ་ལས་ ལོ་གསར་དང་འབྲེལ་བའི་དགའ་སྤྲོ་བསྒྱུར་ནི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ གཞུང་གི་ངལ་གསོ་བཞག་དོ་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ དགུན་ཉིན་ལོག་གི་ངལ་གསོ་དེའི་སྐབས་ལུ་ ཕམ༌བུ༌གཞི༌དང༌དགའཝ༌མཐུནམ༌ཚུ༌ག༌ར༌གཅིག༌ཁར༌འཛོམས༌ཏེ༌ མདའ་རྩེད་ རྡོས༌སྒོར༌ གླུ་དང༌ཞབས་ཁྲ་ རྩེད་སྟོན་གྱི་དགའ་སྤྲོ་བསྒྱུར་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་ནོ།།
འབྲུག་ལུ་བརྡ་བརྒྱུད་འབྱུང་རིམ།
༉ བརྡ་བརྒྱུད་ཟེར་མི་འདི་ གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་བརྡ་དོན་སྤྲོད་ལེན་འབད་ནིའ་དོན་ལུ་ གསར་ཤོག་དང་དཔེ་སྐྲུན། གནས་ཚུལ་ལས་ཁང་། པར་ལས། གློག་བརྙན། རྒྱང་བསྒྲགས་དང་རྒྱང་མཐོང་། བརྒྱུད་འཕྲིན་དང་གློག་རིག་ཡོངས་འབྲེལ་ལ་སོགས་པ་ བརྡ་དོན་དང་གནས་སྡུ་ཚུ་བསགས་བཞག་མི་དང་བརྡ་སྤྲོད་འབད་མི་ལུ་གོ་ནི་ཨིནམ་དང་། ཡི་གུ་དང་པར་རིས་ཀྱི་ཐོག་ལས་ ཐག་རིང་སར་བརྡ་དོན་སྤྲོད་ལེན་འབད་མི་འདི་ བརྡ་བརྒྱུད་འགོ་ཐོག་ཨིནམ་སྦེ་བཀོད་དེ་འདུག། (wikipedia.org, 2022). འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ཧེ་མ་གི་དུས་ལུ་བརྡ་བརྒྱུད་འདི་ གཞུང་འབྲེལ་དང་མི་སྡེ་གི་ཁ་འཐེན་དང་ཡི་གུ་འབག་མི་ཕོ་ཉ་དང་། རྡོ་དང་ཤིང་གུར་ཡི་གུ་ཚུ་བརྐོ་སྟེ་ མི་སེར་གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་བརྡ་སྤྲོད་འབད་དེ་སྡོད་ནུག། དེ་གི་ཤུ་ལས་ དེང་རབས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དང་བསྟུན་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་འཁོར་ལམ་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་གསར་ཤོག་ཀུན་གསལ་ཟེར་མི་ཅིག་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༦ ལས་འགོ་བཙུགས་ནུག། འདི་བཟུམ་འགོ་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ རིམ་གྱིས་སྦེ་གསར་ཤོག་འདི་བདུན་ཕྲག་གསར་ཤོག་དང་། བདུན་ཕྲག་གསར་ཤོག་ལས་ཉིན་བསྟར་གསར་ཤོག་སྦེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ དེ་ཅིག་ཁ་ལུ་འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་་མ་ཚད་ འབྲུག་རྒྱང་བསྒྲགས་ལས་འཛིན་འདི་ཡང་ འདི་བཟུམ་སྦེ་ར་ཁྱབ་སྤེལ་འགྱོ་ནུག། (Madhuri Sukhija, 2015)
དེ་བཟུམ་རྒྱང་བསྒྲགས་བརྡ་བརྒྱུད་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༣ ལུ་རླུང་འཕྲིན་ཉན་སྒྲོམ་ཞབས་ཏོག་གི་ཐོག་ལུ་རྒྱང་བསྒྲགས་འབད་དེ་སྡོད་ནུག། འདི་གི་ཤུ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ལུ་ རྒྱང་མཐོང་རྒྱང་བསྒྲགས་དང་གློག་རིག་ཡོངས་འབྲེལ་འདི་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པའི་མི་ལོ་ཉེར་ལྔ་འཁོར་བའི་དུས་དང་འབྲེལ་འགོ་བཙུགས་ནུག། རྒྱལ་ཁབ་ག་ར་གི་ནང་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ རྒྱང་མཐོང་རྒྱང་བསྒྲགས་འགོ་བཙུགས་མི་མཇུག་ཨིནམ་སྦེ་བཤདཔ་ཨིན་མས། འདི་ལས་རིག་བསྒྲེས་ཏེ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ བརྒྱུད་འཕྲིན་དང་འགྲུལ་འཕྲིན་གྱི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ འགོ་བཙུགས་ནུག། (Bhutan Telecommunication and broadband policy, 2014)
ཀེ་བ་དར་ཚི་བཟོ་ཐངས།
དང་པ་ར་ ཀེ་བ་དར་ཚི་ཟེར་མི་འདི་ ཀེ་བ་མངམ་སྦེ་བླུག་ཞིན་ན་ དེ་གུར་ཨེ་མ་དང་དར་ཚི་ རྫས་སྦྱོར་འབད་དེ་བཟོ་བའི་ ཚོདམ་གྱི་རིགས་ཅིག་ལུ་སླབ་ཨིན། ཀེ་བ་དར་ཚི་འདི་ཡང་ ཨེ་མ་དར་ཚུལ་གྱི་ཤུལ་ལས་ར་ འབྲུག་མི་ཚུ་གིས་དགའ་བའི་ཚོདམ་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ ཀེ་བ་གི་རིགས་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ ཀེ་བ་དར་ཚི་འདི་ ཀེ་བ་དཀརཔོ་དམརཔོ་ག་ཅི་གིས་བཟོ་རུང་བཏུབ་ནི་ཨིན་རུང་ འབྲུག་ལུ་ཡོངས་གྲགས་སྦེ་བཙུགས་སྲོལ་ཡོད་མི་འདི་ ཀེ་བ་དམརཔོ་འདི་ཨིནམ་ལས་ མང་ཆེ་བ་གིས་ཀེ་བ་དམརཔོ་གིས་བཟོཝ་ཨིན།
འབྲུག་ལུ་བརྡ་བརྒྱུད་འབྱུང་རིམ།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ བརྡ་བརྒྱུད་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་འདི་ གློག་རིག་ཡོངས་འབྲེལ་ཐོན་ཞིནམ་ལས་རྐྱངམ་གཅིག་བྱུང་ནུག། མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་འདི་མི་དམངས་གིས་མང་ཆེ་སུ་ཅིག་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ནང་ཡོངས་གྲགས་ཡོད་མི་ཕེསི་བུག་དང་ཝི་ཅེཊ། ཡུ་ཊུབ། ཊིག་ཊོག་ཟེར་ཚུ་ མང་ཆེ་བ་གིས་སྤྲོ་བ་ལེན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འབྲུག་བརྒྱང་བསྒྲགས་ (2021) གིས་སླབ་མི་ནང་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ལག་ལེན་འཐབ་མི་འདི་ཚུ་ལུ་ གོ་སྐབས་མང་རབས་ཅིག་འཐོབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ནང་དུས་ཡུན་མང་ཆེ་སུ་ཅིག་བཏང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འབྲུག་མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་གཞི་ཚོགས་གིས་འབད་ཡོད་པའི་འཕྲལ་གྱི་ཞིབ་འཚོལ་དང་འཁྲིལཝ་ད་ བརྒྱ་ཆ་ ༩༠ དེ་ཅིག་གིས་ ཉིནམ་རེ་ནང་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་ ༣ ལྷག་ཙམ་ཅིག་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ལག་ལེན་འཐབ་སའི་ས་གོ་མང་ཤོས་ར་ རང་སོའི་ཁྱིམ་ནང་དང་། སློབ་གྲྭ། སྲིད་དོན་ནང་ལས་ཕར་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ ཕེསི་བུག་དང་ཝི་ཅེཊ། ཡུ་ཊུབ་ཚུ་ཨིནམ་སྦེ་བཀོད་དེ་འདུག། དེ་བཟུམ་སྦེ་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ལག་ལེེན་འཐབ་མི་ནང་ལས་ མཐོ་ཤོས་ར་ མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་ཀྱི་ན་གཞོན་ཚུ་ཨིནམ་དང་ ཁོང་གིས་ ཉིནམ་གཅིག་ནང་ལུ་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་ ༥ དེ་ཅིག་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་སྦེ་བཀོད་ནུག།
ཀེ་བ་དར་ཚི་བཟོ་ཐངས།
རྫས་སྦྱོར་ཚང་དགོཔ། ཀེ་བ། ཨེ་མ་(ཧོནམ་/སྐམ།) སྒོགཔ། བླམ་བན་ད། སྐྱ་སྒོགཔ། ཚྭ། དར་ཚི་དང་ ཆུ་ཚུ་དགོ།
འབྲུག་ལུ་བརྡ་བརྒྱུད་འབྱུང་རིམ།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་གནས་ཚད་ Social media landscape in Bhutan (2015) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་སྤྱོད་མི་ཕོ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༡.༥ དང་མོ་ ༨༩.༥ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་དང་། ལོ་ཚད་ལས་འབད་བ་ཅིན་ ལོ་ན་ ༡༣ ལས་ ༢༩ གི་བརྒྱ་ཆ་ ༩༨.༨ དེ་ཅིག་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ཡོདཔ་སྦེ་བཀོད་དེ་འདུག།
ཀེ་བ་དར་ཚི་བཟོ་ཐངས།
བཟོ་ཐངས། ཀ་ལ་རྫམ་སྦོམ་ཅིག་ནང་ལུ་ ཆུ་དང་མར་ཁུ། ཀེ་བ་བཏོག་བཏོགཔ་ དེ་ལས་ སྒོགཔ་དང་སྐྱ་སྒོགཔ་བཏུབ་མི་ཚུ་བླུག་དགོ། དེ་ལས་གོང་གི་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ ཕྱེད་མ་འཚོ་ཚུན་གྱི་རིང་ལུ་ ཁབ་ཏོ་གཅད་དེ་བཞག་དགོ། རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ཕྱེད་ཀ་འཚོ་ཚར་མི་འདི་གུར་ ཨེ་མ་ཀེ་ཀེ་སྦེ་བཏོག་སྟེ་ཡོད་མི་དང་ དར་ཚི་ཕྱེ་མར་དཀྲུམ་སྟེ་བཞག་མི་གཉིས་བླུག་དགོ། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ ཚྭ་བྱོ་ལྷ་དང་ལྡནམ་སྦེ་བླུགས་སྟེ་ དུས་ཡིན་སྐར་མ་གཉིས་དང་གསུམ་ཚུན་ ཁབ་ཏོ་ལོག་སྟེ་གཅད་དེ་བཞག་དགོ། དེ་ལས་ཀེ་བ་དར་ཚུལ་འདི་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འཚོ་བཅུག་ཞིནམ་ལས་ ཐབ་གུ་ལས་མར་ཕབ་སྟེ་ སྐར་མ་གཉིས་དང་གསུམ་ཚུན་དྲོད་གྱང་བཅུག་དགོ། ད་རུང་ཚར་གཅིག་གཟར་རུ་གིས་དཀྲུགས་ཏེ་ དེ་གུར་འོད་སི་ཨ་ཙི་ཅིག་བླུགས་ཞིནམ་ལས་ཟ་ཆོགཔ་སྦེ་འགྱོཝ་ཨིན།དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས། ཀེ་བ་དར་ཚི་འདི་ཡང་ བཞེས་སྒོ་དུས་ཕོད་གསུམ་གང་རུང་དང་གཅིག་ཁར་བཟའཝ་མ་ཚད་ ལོ་གསར་དང་དུས་སྟོན་ཚུ་ནང་ལུ་ མང་ཆེ་བ་ཅིག་ཨེ་མ་ཟ་མ་ཚུགས་མི་ ཨ་ལུ་ཚུ་གི་ཚོདམ་རྡིག་ཤོས་ཅིག་སྦེ་བརྩིཝ་ཨིན།
འབྲུག་ལུ་བརྡ་བརྒྱུད་འབྱུང་རིམ།
མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ནང་ལས་མངམ་ར་ཕེསི་བུག་དང་ཊིག་ཊོག་གཉིས་ལག་ལེན་འཐབ་ས་ལས་ ད་ལྟོ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ མི་ངོམ་ཡོངས་བསྡོམས་ ༥༧༩༦༠༠ གྱིས་ཕེསི་བུག་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ ལོ་ཚད་ ༢༥ ལས་ ༣༤ ཚུན་འབད་མི་ཚུ་ཨིན་མས། (Social media user in Bhutan, 2022).
ཀེ་བ་དར་ཚི་བཟོ་ཐངས།
རྒྱབ་རྟེན།
འབྲུག་ལུ་བརྡ་བརྒྱུད་འབྱུང་རིམ།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཡོངས་གྲགས་འགྱོ་བའི་མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ཕེསི་བུག་བཟུམ་སྦེ་ར་ ཊིག་ཏོག་ཟེར་མི་མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་འདི་ཡང་ ད་རེས་ནངས་པ་ ན་གཞོན་མང་ཆེ་བ་གིས་སྤྲོ་བའི་དོན་ལུ་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་དང་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ལག་ལེན་འཐབ་དགོ་མི་དེ་ཡང་ མི་ཚུ་གི་བར་ན་ འབྲེལ་བ་འཐབ་ནི་གི་དོན་ལུ་དང་ དགའ་སྤྲོ་འབྱུང་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་མས།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ བརྡ་བརྒྱུད་ལེ་ཤ་ཅིག་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་འདི་གིས་ ཤེས་རིག་ཡར་རྒྱས་གཏང་ནི་དང་ མི་སྡེ་དང་གཅིག་ཁར་དང་ ཕམ་དང་ཆ་རོགས་ཚུ་གི་བར་ན་ མཐུན་ལམ་ཡང་ལེ་ཤོམ་སྦེ་བཞག་ཚུགས་པའི་ཁེ་ཕན་ཡོད་རུང་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་འདི་ ཡོངས་འབྲེལ་དང་འབྲེལ་བའི་བརྒྱུད་ལམ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ ཁྲིམས་ལུགས་དང་མ་འཁྲིལ་བའི་ཚུལ་མིན་གྱི་བྱ་ངན་ནང་ཚུད་ནིའི་ཉེན་ཁ་སྦོམ་ཡོདཔ་ལས་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ཀྱི་ལེགས་ཉེས་དབྱེ་ཕྱེས་ཏེ་ལག་ལེན་འཐབ་དགོཔ་གལ་ཆེ།
ཀེ་བ་དར་ཚི་བཟོ་ཐངས།
Jenneker, T. (2022). What type of food can i expect to eat in Bhutan? Retrieved from https://www.encounterstravel.com/blog/food-of-bhutan
འབྲུག་ལུ་བརྡ་བརྒྱུད་འབྱུང་རིམ།
རྒྱབ་རྟེན།
Wikipedia contributors. (2022, June 25). Media (communication). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 07:52, August 20, 2022, from https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Media_(communication)&oldid=1095012130Madhuri, S. (2015). Rise of Media in Bhutan and its Impact on Democracy. Retrieved from
https://usiofindia.org/publication/usi-journal/rise-of-media-in-bhutan-and-its-impact-on- democracy/
Bhutan Telecommunication and broadband policy. (2014). Retrieved from
https://www.moic.gov.bt/wp-content/uploads/2016/05/bhutan_telecommunications_and_broadband_policy_pdf_16764.pdf
BBS. (2021). Retrieved from http://www.bbs.bt/news/?p=148862
Social Media land scape in Bhutan. (n.d). Retrieved from
http://www.bmf.bt/wp-     content/uploads/2021/05/Social-Media-Landscape-in-Bhutan.pdf
ལྷ་མོའི་བཤགས་པ།
༈ ལྷ་མོའི་བཤགས་པ་ནི།
ཧཱུྃ༑ འགྲོ་བའི་དོན་དུ་སྐུ་མཆོག་འཇིགས་པ་ལས། །འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་ཁྱབ་པར་གསལ་མཛད་ཅིང་། །ང་རྒྱལ་དྲེགས་པ་ཅན་རྣམས་འཇོམས་མཛད་པའི། །ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདའ་དཀའ་རྡོ་རྗེའི་དམ་ཚིག་གཏད་གཉེར་མཛད། བསྲུང་བར་དམ་བཅས་སྐུ་ཡི་དམ་ཚིག་ལ། །སྐུ་ཡི་སྤྱོད་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་རྟོགས་ཏེ། །ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་ཁྱབ་ལ་བཟོད་པར་གསོལ། །རྣལ་འབྱོར་གདུང་གསོབ་བདག་ཅག་འདིར་འདུས་རྣམས། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དམ་ཚིག་མི་སྟོང་ཡང་། །ཀློང་དུ་གྱུར་པའི་གོམས་ཤས་རྩལ་ཆུང་པས། །མ་ཅིག་ལྷ་མོའི་སྐུ་ལ༴ །ཐུགས་རྗེས་ངེས་པར་གཟིགས་པའི་ལྷ་མོ་ལ། །དམ་རྫས་གཙང་མའི་མཆོད་པ་མ་བཤམས་ཏེ། འཕངས་སེམས་དབང་གིས་མཆོད་པ་རྒྱུ་ཆུང་བ། །རྫོང་མོ་བཀའ་ཟློག་སྐུ་ལ༴ །མ་ཅིག་སྐུ་མདོག་ཕྱག་མཚན་ཕྱག་རྒྱ་ལས། །དོན་དང་མཐུན་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་བྲིས་ཏེ། །འཕགས་པའི་ཐུགས་རྗེས་གཡེལ་བར་གྱུར་བ་རྣམས། །བདུད་ལས་རྒྱལ་བའི་སྐུ་ལ། བུ་ཡི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་ཡི་དམ་ཚིག་ལ། །ལེ་ལོ་གཉིད་དབང་གཡེང་བྲེལ་གཏམ་ལ་སོགས། །ཐུགས་དང་འགལ་བར་གྱུར་པ་ཅི་མཆིས་པ། །ཐུགས་རྗེ་ཚངས་པ་རབ་ཏུ་གཤེགས་སུ་གསོལ། །ཞེས་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་། བྷྱོཿ ཐོད་པ་དགུ་བརྩེགས་སྲིད་པའི་གཞལ་ཡས་ནས། །དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་གསན་ཅིང་དགོངས་སུ་གསོལ། །རང་ལ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ལྡན་ཡང་། །ཕྲལ་བྱུང་རྣམ་རྟོག་ཤིན་ཏུ་དབང་ཆེ་བས། །ལོག་རྟོག་མཚན་མ་གཉིས་ཀྱི་དབང་གྱུར་ནས། །ཏིང་འཛིན་ཡི་དམ་རྩེ་གཅིག་མི་གསལ་ཞིང་། །དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་བཀའ་ལས་འདས་གྱུར་པ། །བཟོད་པར་གསོལ་ལོ་ཚངས་པར་སྩལ་དུ་གསོལ། །འབད་པ་ལ་ཆུང་བཟླས་བརྗོད་བསྙེན་པ་ཆག། །མན་ངག་གཞུང་དང་འགལ་བ་བཟོད་པར་གསོལ། །འཆལ་ལ་གཡེང་བས་གསང་བའི་ཚིག་མ་ཐུབ། །ཟབ་མོའི་དོན་དང་འགལ་བ༴ །ཐལ་མོ་རྔ་གླིང་དུས་སུ་མ་ཚོགས་ཏེ། །བརྡ་ཡི་མཆོད་པ་ཆག་པ༴ །བདུད་ཡུམ་ཡེ་ནས་གནག་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཀྱང་། །བློ་ཞན་དོན་མ་རྟོགས་པ། སྦྱོར་བ་ཡེ་ནས་ལྷ་མོའི་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱང་། །སྦྱོར་བའི་མཆོད་པ་ཆག་པ༴། །བོང་བུ་ཡེ་ནས་ལྷ་མོའི་ཆིབས་ཡིན་ཀྱང་། །མ་བརྟེན་བརྡེག་པར་གྱུར་པ༴། །གཤིན་རྗེ་ཡེ་ནས་ལྷ་མོའི་ཁྱོ་ཡིན་ཀྱང་། །ངན་སེམས་སྤངས་སེམས་བསྐྱེད་པ༴ །རླུང་ནག་ཡེ་ནས་ལྷ་མོའི་འཕྲུལ་ཡིན་ཀྱང་། །ངན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྨད་པ༴། །ལེ་ལོ་སྙོམས་ལས་གྱུར་པ༴། །མཆོད་པ་ལོ་ཟླར་འགྱངས་པ༴། །ཞག་ནས་ཞག་ཏུ་ཆག་པ༴། །ཉ་བཞི་དུས་དྲུག་ཆག་པ༴ །སྔོན་ནས་རང་གི་བག་ཆགས་མ་སྦྱངས་པས། །དམ་རྫས་བརྟུལ་ཞུགས་ཆུང་པ༴ །སྔོན་ནས་སེར་སྣའི་དབང་དུ་གྱུར་ལགས་པས། །ཚོགས་ལ་གཡོ་སྒྱུ་བྱས་པ༴། །སྔོན་ནས་ཤིན་ཏུ་གསང་དབང་མ་ཐོབ་པས། །འདོད་ཆགས་ཆོས་ལ་སྤྱད་པ༴། །བརྟུལ་ཞུགས་ལྟ་བ་ཟབ་མོ་མ་རྟོགས་པས། །རྣམ་སྨིན་མཐོང་ནས་མ་བསྒྲལ༴། །ཏིང་འཛིན་ལྟ་བ་ཀློང་དུ་མ་གྱུར་པས། །ཕུད་དང་ལྷག་མ་མ་ཕྱེད༴། །ཞེ་སྡང་དབང་ལས་ང་རྒྱལ་འདྲིས་གྱུར་པས། །རྡོ་རྗེ་ནང་དམེ་བྱས་པ༴། །ང་རྒྱལ་དབང་ལས་ཕྲག་དོག་འདྲིས་གྱུར་པས། །སློབ་དཔོན་སྐུ་ལ་བསྡོས་པ༴། །སྔོན་ནས་རང་སེམས་ལྟ་བ་དཔངས་སྨྲས་པས། །རྣལ་འབྱོར་ཉེ་ཕྱོགས་བྱས་པ༴། །ལྟ་སྤྱོད་ཟབ་མོའི་མན་ངག་མ་རྟོགས་པས། །བློ་ལ་འཁུ་འཁྲིག་ཞུགས་པ༴། །ལྟ་བ་དྲོད་ཀྱི་མན་ངག་མ་རྟོགས་པས། །ཉམས་ཀྱི་དྲོད་མ་སྐྱེས་པ་བཟོད་པ་གསོལ། །ཨོ་༑ ཡེ་ཤེས་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་མི་ཕམ་བདག །དང་པོ་སྒྲུབ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱས་ནས་ནི། །མཐུན་པའི་དམ་རྫས་གཞུང་བཞིན་མ་ཚོགས་པས། །དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་ཐུགས་དང་འགལ་གྱུར་པས། །བཀའ་ཡི་ཆད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་ལགས་ན། །ཡེ་ཤེས་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ལ་བཟོད་པར་གསོལ། །ཐུགས་དང་འགལ་བར་གྱུར་པ་མཐོལ་ལོ་བཤགས། །དམ་ཚིག་ཉམས་པར་གྱུར་པ་སྐོང་གྱུར་ཅིག།
བྲག་དཀར་པོ།
བྲག་དཀར་པོ།
༉ བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་གནས་བྲག་དཀར་པོ་འདི་ སྤ་རོ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༢༦༥༠ དེ་ཅིག་ས་ཁར་ ཤར་པ་རྒེད་འོག་ནང་ཆགས་ཏེ་འདུག། གནས་དེ་ཁར་འགྱོ་ནི་གི་དོན་ལུ་ སྤ་རོ་ཁྲོམ་ཁ་ལས་ སྣུམ་འཁོར་ནང་ཆུ་ཚོད་ ༡ དང་སྐར་མ་ ༣༠ དེ་ཅིག་འགྱོ་ཞིནམ་ལས་ རྐང་སྟོང་སྦེ་སྐར་མ་ ༡༠ དང་ ༡༥ དེ་ཅིག་འགྱོ་དགོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ སྤ་རོ་ཁྲོམ་གྱི་སྣུམ་འཁོར་འཛོམས་ལམ་ལས་འགྱོ་བ་ཅིན་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༧ དེ་ཅིག་ འགྱོ་དགོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཁར་ བྱག་སྦོམ་གཅིག་གི་བཀོད་པ་ལུ་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཏེ་ཡོད་མི་འདི་ ཧེ་མ་ དུས་རབས་ ༨ པའི་ནང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་དངོས་སུ་སྦེ་སྒོམ་ཉམས་ལེན་གནང་སྟེ་བཞུགས་པའི་ས་གནས་ཅིག་ཨིན་མས། གུ་རུ་རིན་པེ་ཆེ་གི་སྐུ་ཡི་འོད་ཟེར་ གསུང་གི་འོད་ཟེར་ ཐུགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་དང་ ཡོན་ཏན་གྱི་འོད་ཟེར་ ཟེར་གནས་ཁག་བཞི་ཡོད་ས་ལས་ སྐུ་ཡི་འོད་ཟེར་འདི་ བྲག་དཀར་པོ་འདི་ཨིན་མས།(གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ༢༠༡༥) གནས་འདི་ མཁའ་འགྲོ་ཡི་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་དང་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གི་སྐུ་ཡི་གནས་སྦེ་བྱིན་གྱི་རླབས་གནངམ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ གནས་འདི་ སྐུ་ཡི་གནས་རྩ་ཅན་ཅིག་སྦེ་རྩིཝ་ཨིན་པས།
གནས་འདི་ གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན་ (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣ ཤོག་གྲངས་ ༢༣༥) ལས་ “མདུན་ནས་བལྟས་ན་ཞི་བ་འདྲ། །རྒྱབ་ནས་བལྟས་ན་ཁྲོ་བོ་འདྲ། །གཡོན་ནས་བལྟས་ན་ཞི་མ་ཁྲོ། །གཡས་ནས་བལྟས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ།། གནས་མཆོག་དམ་པ་འདི་ ཕྱི་ལྟར་ཙིཏྟའི་དབྱིབས་དང་འདྲ་བ་ ནང་ལྟར་པད་མ་འོད་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དང་ གསང་བ་ལྟར་ན་མངོན་པར་དགའི་ཞིང་ཁམས་སྦེ་བརྩི་བའི་ཁར་ རིགས་གསུམ་མགོན་པའི་བཞུགས་གནས་སྦེ་ཡང་རྩིཝ་ཨིན་པས།” ཟེར་གསུང་བཞག་ནུག། བྱག་དེའི་དབྱིབས་འདི་ གཏེར་གྱི་སྒྲོམ་བཟུམ་ཡོད་པའི་ཁར་ གནས་དེའི་གཡས་གཡོན་ལས་ཕར་ གུ་རུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་བྱིན་གྱིས་རླབས་གནང་བའི་གནས་མ་འདྲཝ་ཚུ་གིས་བསྐོར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།
གནས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ནང་ལུ་ གུ་རུ་སྒྲུབ་པ་གནང་སའི་སྒྲུབ་ཕུག་མཇལ་ཚུགསཔ་དང་ སྒྲུབ་ཕུག་འདི་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གིས་བྱག་གི་རྡོ་འདི་གཉིས་བཀག་རྐྱབ་ཏེ་བཀག་བཏང་བཏངམ་བཟུམ་ཡོདཔ་ཨིན། རྡོ་འདི་གུར་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གི་ ཕྱག་རྗེས་དང་ དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་ཚོགས་ཚུ་ཡང་མཇལ་ཚུགས། གཞན་ཡང་ ལྷ་ཁང་དེ་ནང་ གུ་རུའི་ཞབས་ལྷམ་ རྗེ་བཙན་སྒྲོལ་མའི་བྷ་ག་ རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ མཁའ་འགྲོ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་བརླ་གཡས་གཡོན་ དཔག་བསམ་ལྗོན་ཤིང་གི་སྤྱི་ཏོག་ཚུ་མཇལ་ཚུགས་པའི་ཁར་ ཡོན་ཏན་འོད་ཟེར་གྱི་རྡོའི་མེ་ལོང་། ལྷ་ཁང་གི་ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་ལུ་ཁྲུས་ཀྱི་རྫིང་བུ། གཡས་ལུ་གསེར་གྱི་མཎྜལ་བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད། རང་གིས་སྡིག་པ་བསགས་པའི་ལས་ཚུ་དག་ནི་གྱི་ལས་སྒྲིབ་ཕྱེ་ས་ རྡོ་འོག་ལས་འཛུལ་སའི་དོང་ཚུ་ཡང་ཡ་མཚན་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཇལ་ཚུགས། དེ་གིས་ཡང་མ་ཚད་ བྱག་དུང་དཀར་ ཚེ་བུམ་ རྡོའི་མཎྜལ་ གུ་རུའི་ཞབས་རྗེས་ གུ་རུའི་བཞུགས་ཁྲི་ རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་དབུ་ ཐུག་སྲས་ཟླ་བ་གིས་གཏེར་བཞེས་སའི་ཤུལ་ མཁའ་འགྲོ་མའི་བཞུགས་ཁྲི་ རྡོའི་གླང་ཆེན་ གུ་རུའི་ཕྱག་ཕྲེང་དང་ བླ་མ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པའི་ཞབས་རྗེས་ སྒྲུབ་ཕུག་དང་ སྐུ་གཟུགས་རང་བྱོན་ཚུ་མཇལ་ཚུགས་པས།
ས་གོ་དེ་ནང་གནས་གཞན་ཡང་ འདོད་འཇོ་བའི་དབུ་ མཁའ་འགྲོ་མའི་གསོལ་ཐབ་ བླམ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱི་ཞབས་རྗེས་ རྒྱལ་དབང་རྗེའི་ཞབས་རྗེས་ ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོའི་ཞབས་རྗེས་ གུ་རུ་རྫོང་བྲག་ལུ་འཕུར་བྱོན་པའི་ཞབས་རྟིང་གི་ཤུལ་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གི་སྤ་འཁར་བཙུགས་པའི་ཤུལ་ མཁའ་འགྲོ་ཡི་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་གྱི་ཞབས་རྗེས་ མཁས་པ་བེཻ་རོ་ཙཱ་ནའི་ཕྱག་རྗེས་ རྡོའི་གཏོརམ་དང་ ཀླུ་མོའི་རྡོ་ཚུ་ཡང་མཇལ་ཚུགས། བྱག་གུར་མཁའ་འགྲོ་མ་འབུམ་གྱིས་ ཚོགས་འབུམ་ཕུལ་ས་དང་ དེ་གི་རྩ་བར་ དུར་ཁྲོད་གཅིག་མཇལ་ཚུགས། དུར་ཁྲོད་འདི་ པདྨ་བརྩེགས་པ་བཟུམ་ཡོད་པའི་ཁར་ གལ་སྲིད་ རང་གིས་མནོ་བསམ་འདི་ “ད་རིས་ང་ཤི་སོང་ཡི་མས་” ཟེར་བཏང་སྟེ་ དུར་ཁྲོད་ནང་ན་འཛུལ་བ་ཅིན་ ལཱ་ངན་གྱིས་བསགས་པའི་ལས་སྒྲིབ་ཚུ་དག་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཁར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིི་གོ་འཕང་འཐོབ་པའི་ནུས་ཤུགས་ཡོདཔ་ཨིན་ཟེར་སླབ་སྲོལ་འདུག། དེ་ལས་ ལྷ་ལྕམ་མཎྜ་ར་བ་གིས་གླུ་གར་ཕུལ་སའི་ཤུལ་ ཀླུ་བདུད་ནག་པོ་སྡིག་པ་རཱ་ཛྲ་ལུ་སྤྲུལ་སྟེ་ བྱག་ནང་ཐིམ་སོང་བའི་རྡོ་ཡང་མཇལ་ཚུགས་པས། ང་བཅས་ཀྱིས་རྡོ་འདི་ལུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཅིན་ ཀླུ་དང་ཀླུ་བདུད་ཚུ་གི་གནོདཔ་མི་བཀལ་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡང་བཤད་སྲོལ་འདུག། དོ་རུང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཆིབས་རང་བྱོན་དང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་འི་ཕྱག་ཐམ་ཚུ་ ག་ནི་བ་བྱིན་རླབས་བྱིན་རླབས་ཅན་སྦེ་མཇལ་ཚུགསཔ་ཨིན། བྲག་དཀར་པོ་འདི་ གུ་རུའི་སྐུ་ གསུང་ ཐུགས་དང་ ཡོན་ཏན་གྱི་འོད་ཟེར་བཞི་ག་ར་ཚང་བའི་གནས་རྩ་ཅན་གཅིག་ཨིན་མས།
བྲག་དཀར་པོའི་གནས་འདི་ ལྟ་བཤལ་པ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གཅིག་མེན་རུང་ འབྲུག་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་གནས་རྩ་ཅན་ཅིག་སྦེ་རྩི་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། གནས་འདི་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གི་གནས་རྩ་ཅན་ཅིག་འབདཝ་ལས་ རྣལ་འབྱོར་པ་དང་ བླ་སློབ་བཁན་སྤྲུལ་མང་ཤོས་ར སྒོམ་ཉམས་ལེན་འབད་བར་བྱོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ང་བཅས་ཀྱིས་ གནས་འདི་ སྐོར་ར་ ༡༠༨ རྐྱབ་པ་ཅིན་ རང་གིས་ལས་སྒྲིབ་དག་ནི་དང་ རང་གིས་དད་པ་དང་མོས་གུས་སྦོམ་བསྐྱེད་དེ་ སྨོན་ལམ་བཏབ་ དེ་ལས་ ཕྱག་རེ་འཚལ་འབད་བ་ཅིན་ རང་གིས་མནོ་བའི་རེ་དོན་འགྲུབ་ཚུགས་ནི་དང་ བར་ཆད་ཚུ་བསལ་ཚུགས་པའི་ཕན་པ་ལེ་ཤ་ཡོད་ཟེར་གསུངས་ཏེ་འདུག།
རྒྱབ་རྟེན།
ཀུན་བཟང་ཕྲིན་ལས། (༢༠༡༠) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུ། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་དབང་ཕྱུག། (༢༠༡༥) གདས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ཅ་རྙིང་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན། སྲོལ་འཛིན་ལས་ཁུངས།
Denkar (2019) https://denkarsgetaway.com/drakarpo-the-popular-bhutanese-pilgrims-getaway/
མ་ནམ་བཞི་སྐོར།
༄༅། དཔལ་འབྲུག་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཉམས་བཞེས་སྐྱབས་འགྲོ་མ་ནམ་བཞི་སྐོར། ༄༅། །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་མ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་མ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་སྐྱེས་སུ་མཆིའོ། །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་མ་ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་མ་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ།
འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན།
སྤྱི་ལོ་ནམ་ཤར་གྱི་ཟླཝ་ ༡༢ པའི་ཚེས་ ༡༧ གྱི་ཉིན་མར་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་དབུ་བརྙེས་པའི་དུས་ཆེན་ཕོགཔ་ལས་ ཉིནམ༌འདི༌ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་སྦེ༌བརྩི༌སྲུང༌ཞུཝ༌ཨིན།
དེ་ཡང་ ང་བཅས་རའི་སྨན་ལྗོངས་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྔོན་སྡེ་སྲིད་རིམ་བྱོན་གྱིས་ རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བཞག་འཐབ་སྟེ་གནངམ་ཨིན་རུང་ སྡེ་སྲིད་རེ་རེ་་བཞིན་དུ་གི་ ཕྱོགས་གཏོགས་པ་ཚུ་གིས་ སྡེ་སྲིད་གཅིག་ལས་གཅིག་གིས་དབང་ཚད་འཕྱོག་ནིའི་དོན་ལུ་ ནང་འཁྲུགས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བྱུངམ་འབྱུང་སར་སྡོདཔ་ལས་ དེ་ཚུ་ག་ར་ཨེབ་ཚུགས་མི་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔའ་བོ་ཅིག་མེད་པར་ མི་སེར་འུ་སྡུག་ཉག་ཕྲ་བའི་སྐྱིད་སྡུག་ཕོག་སྡོདཔ་ད༌ རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་གྱི་ བསོད༌ནམས༌བཙན༌པོའི་མཐུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༧ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ དགེ་འདུན་གྲྭ་ཚང་གི་མཁན་སློབ་འདུས་ཚོགས་སྤྱི་དང་ གཞུང་ལྷན་རྒྱས་དང་ སྤྱི་བླ་ རྫོང་དཔོན་ཚུ་དང་ འབངས་མི་སེར་ག་ར་བློ༌སེམས༌གཅིག༌མཐུན༌དང༌ མགྲིན་དབྱངས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཐོག་ལས་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ༌ གོང་ས་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ ལྷོ་མོན་ཁ་བཞི་ཡོངས་ལུ་དབང་བའི་རྒྱལཔོ་དང་པ་སྦེ་ གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་ཞུ་ནུག།
ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་གོང་ས་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་འདི་ ཡབ་འབྲུག་གི་སྡེ་སྲིད་ ༤༩ པ་ མི་རྗེ་འཇིགས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་དང་ ཡུམ་གཏམ་ཞིང་ཆོས་རྗེ་ ཨ་ཞེ་པདྨ་ཆོས་སྐྱིད་ཀྱི་སྲས་ལུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༨༦༢ ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་ཆུང་ཀུ་ལས་ ཡབ་ཀྱི་ཕྱག་ཞུ་སྟེ་ དགྲ་བྱང་ཕྱད་བཏུལ་ནི་དང་ མི་སེར་གྱི་སྐྱོང་བཞག་འཐབ་ནི་ལ་སོགས་པའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱག་ལཱ་ལུ་ བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་གནངམ་ལས་ སྦྱངས་སྟོབས་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་ཏེ་ དགུང་ལོ་ ༡༧ ལུ་ སྤ་རོ་དཔོན་སློབ་མཛད། དགུང་ལོ་ ༢༠ ལུ་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་མཛད་ཞིནམ་ལས་ ལོ་ངོ་ ༢༥ འི་རིང་ འབྲུག་གི་བསྟན་སྲིད་ལུ་ འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱག་ཤུལ་བཞག་གནངམ་ལས་ དགུང་ལོ་ ༤༥ བཞེསཔ་ད་ འབྲུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་པའི་ཁྲི་ཁར་བྱོན་ནུག།
གོང་ས་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་ རྒྱལ་ཐོག་དང་པོའི་གསེར་ཁྲིར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་ཞུ་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ རྒྱལ༌ཁབ༌ནང་ནད་མུག་འཁྲུག་རྩོད་མིང་ཙམ་ཡང་མེད་པར་བཟོ། ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མཐུན་ལམ་ཐོག་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་སྲ་བརྟན་བཟོ། སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་ཞབས་ཏོག་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་ཞུ། འབངས་མི་སེར་སྤྱན་གྱི་འབྲས་བུ་ལས་བརྩེ་བར་གཟིགས་ཏེ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དགའ་བའི་ཉིམ་ཤར་ སྐྱིད་པའི་ཟླཝ་ཚེས། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྐར་མ་ནམ་མཁའ་གང་སྟེ་ བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲུག་གི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་ཏེ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ ཉིནམ་འདི་ལུ་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་སྦེ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཏེ་ ལོ་བསྟར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཛད་སྒོ་སྦོམ་མའི་སྒོ་ལས་ བརྩི་སྲུང་ཞུཝ་ཨིན།
དུས་ཆེན་འདི་སྐབས་ ང་བཅས་ར་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སེར་ལུ་གཏོགས་ཚད་ འབྲུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་པ་ གོང་ས་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ བརྒྱུད་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་གཞུང་བཟང་འགོ་བཙུགས་གནང་བའི་ བཀྲིན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་དགའ་ཚོར་དྲིན་ཚོར་ཞུ་ནི་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཐའ་དོན་ལུ་ རང་གི་བུ་རྒྱུད་ཚུ་གི་སྐབས་ལུ་ཡང་ དེ་བཟུམ་མའི་དགའ་སྐྱིད་གཉིས་ལྡན་གྱི༌བསྟན་པ་མི་ཉམས་གོང་ལས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་རྒྱལ་གླུ་དང་ རེ་སྨོན་ཞུ་ནི་དང་གཅིག་ཁར་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་བཟང་པོ་འདི་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་བསམ་སྦྱོར་སྙིང་ཐག་པ་ལས་བསྐྱེད་པའི་ ཕྱག་ཕྱིད་ཞབས་ཏོག་ཞུ་ནི་ལུ་ ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ འབད་བརྩོན་བསྐྱེད་ནིའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་དགོསཔ་འདི་ ག་ནི་ལས་གལ་ཆེཝ་ཨིན་ནོ།།
འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་དང་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དབུ་བརྙེས་པའི་ཉིནམ།
སྤྱི་ལོ་ནམ་ཤར་གྱི་སྤྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ཚེས་ ༡༡ གི་ཉིནམ་འདི་ འབྲུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་རབས་བཞི་པ་ མི་དབང་མངའ་བདག་འཇིགས་མེད་སཻངྒ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཉིནམ་ཨིན། ཉིནམ༌འདི༌ཁར༌ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཨ་ལུའི་ཉིནམ་སྦེ་བརྩི་སྲུང་ཞུ༌དོ༌ཡོདཔ༌མ༌ཚད༌ འབྲུག་གི་མི་སེར་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དབུ་བརྙེས་པའི་ཉིནམ་སྦེ་ཡང༌བརྩི་སྲུང་ཞུཝ་ཨིན། ཉིནམ་འདི་ འབྲུག་གི་མི་སེར་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དབུ་བརྙེས་པའི་ཉིནམ་སྦེ་བརྩི་སྲུང་ཞུ་དགོ་མི་འདི་ འབྲུག་གི་མི་སེར་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ དངོས་སུ་འགོ་བཙུགས་གནང་མི་འདི་ ཆོས་རྒྱལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་གཟུགས་སུ་བྱོན་པའི་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་ཨིནམ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་སྐུ་འཁྲུངསམ་དང་གཅིག་ཁར་ འབྲུག་གི་དམང་གཙོའི་རིང་ལུགས་འདི་ཡང་ འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་སྦེ་ཆ་བཞག་ཚུགསཔ་ཨིན།
ལྷག་པར་དུ་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་གིས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལུ་ མི་སེར་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དངོས་སུ་འགོ་བཙུགས་ནི་གི་དོན་ལུ་ རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོའི་ཟིན་འགོད་ཚོགས་ཆུང་བཙུགས་ཏེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལུ་བསྒྲུབས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་འདི་ མི་སེར་ཡོངས་དང་གཅིག་ཁར་ གྲོས་བསྟུན་གྱི་ཞལ་འཛོམས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལུ་ རྒྱལ་ས་ཐིམ་ཕུག་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ༢༠༠༦ ལུ་ ཀྲོང་གསར་རྫོང་ཁག་ལས་མཇུག་བསྡུ་གནང་ཡི། འབྲུག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོའི་ནང་ འབྲུག་རྒྱལ་པོ་མཆོག་དགུང་ལོ་ ༦༥ ལས་དགོངས་ཞུ་མཛད་དགོཔ་སྦེ་ཡོད་རུང་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་གིས་ ཁོ་ར་དགུང་ལོ་ ༥༡ ལས་མ་བཞེས་རུང་ ལོ་དེ་ནང་ལས་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང་འཁྲིལ་ རྒྱལ་ཁབ་དང་མ་འོངས་པའི་མི་མང་གི་མཐའ་དོན་ཁོ༌ན༌ལུ་གཟིགས་ཏེ་ རབ་བྱུང་ ༡༧ པའི་གནམ་ལོ་ མེ་ཁྱི་ ཟླ་ ༡༠ པའི་ཚེས་ ༢༤ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༦ ཟླ་ ༡༢ པའི་ ཚེས་ ༡༤ ལུ༌ རྒྱལ་སྲིད་ལས་དགོངས་ཞུ་མཛད་དེ་ རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱག་འགན་དེ་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་སྲས་མི་དབང་ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་ འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ལུ་རྩིས་སྤྲོད་གནང་ཡི།