cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
འབྲུག་གི་ནང་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འགན་ཁུར།
ནང་པའི་ཤེས་ཡོན་ཟེར་མི་འདི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་དང་གྲུབ་མཐའ། དེ་ལས་ རྗེས་འཇུག་མཁས་པ་ཚུ་གི་ཚུ་ མཛད་བཞག་མི་ ནང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ལྷབ་སྦྱང་འབད་མི་ཅིག་གོཝ་ཨིན། (Dharma Realm Buddhist University, 2022)། ང་བཅས་རའི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནང་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་དགོངས་དོན་འདི་ བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ལྗོངས་དང་ཆ་འདྲ་སུ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ Dorji Gyeltshen and Manual Lopez (2021) གིས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཞབས་དྲུང་མ་བྱོན་པའི་སྔོན་གོང་ལུ་ ནང་པའི་རིག་གཞུང་གི་ཤེས་ཡོན་འདི་ བོད་ཀྱི་གཙུག་སྡེ་ཚུ་ནང་ལས་ ལྷབ་སྦྱང་འབད་སྡོད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མ་གཞི་ ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་འདི་ དུས་རབས་ ༨ པའི་ནང་ ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གིས་སྤེལ་གནང་རུང་ རིམ་སྒྲིག་གི་དགོན་པའི་ཤེས་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་མིན་འདུག་ཟེར་བཤད་དེ་འདུག། ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཞི་བཀོད་རིམ་སྒྲིག་ལེགས་ཤོམ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༦༡༦ ལུ་ ཞབས་དྲུང་བྱོན་ཞིནམ་ལས་ དར་གནང་གནངམ་ཨིན་པས།སྤྱིར་བཏང་ ནང་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་མི་ཅིག་ཨིན་པ་ཅིན་ ནང་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ནང་ ཡང་དག་པ་སྦེ་འབད་དགོཔ་ངེས་དོན་ཨིན། ཆོས་ལུ་བརྟེན་ཏེ་རྐྱངམ་གཅིག་ ང་བཅས་ཀྱི་སེམས་འདི་ བདག་འཛིན་འབད་དེ་འགྱུར་ཚུགསཔ་ཨིན། Kotapitiye Rahula (2015) གིས་ ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བ་ངོ་མ་འདི་ར་ མི་གི་རྒྱུད་ལུ་ཀུན་སྤྱོད་དང་བློ་གྲོས། སེམས་ཁམས་ལུ་འགྱུར་བ་འབག་ནི་འདི་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་  སྔོན་མ་འབད་བ་ཅིན་ ནང་པའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་འབད་ནི་འདི་ དགེ་འདུན་པ་ཆ་ཁྱབ་ལུ་ རྐྱངམ་གཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཤུལ་ལས་ མི་ག་ར་ལུ་ ཆོས་འབད་ནིའི་གོ་སྐབས་འདི་ འདྲ་མཉམ་སྦེ་བྱིན་ཏེ་ སྒོམ་ཉམས་ལེན་འབད་དེ་ བདག་གཞན་ལུ་ཕན་པའི་བྱ་བ་དང་ཕན་སེམས་བསྐྱེད་ཚུགས་ཏེ་ཡོད་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ར་ Leverage Edu Tower (2021) གིས་བཤད་མི་ནང་ ནང་པའི་ཆོས་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ མི་ག་ར་ སྤྱི་མཐུན་གྱི་སྲིད་ཚོགས་འབག་ཚུགསཔ་མ་ཚད་ མི་ཚུ་གི་རྒྱུད་ལུ་ ཤེས་ཡོན་དང་སྒོམ་ཉམས་ལེན། དེ་ལས་ རང་གི་སེམས་དང་བསམ་ཚུལ་ཚུ་ རང་གིས་བརྟག་དཔྱད་འབད་ཚུགས་ཟེར་ཨིན་པས།
དེ་མ་ཚད་ དམ་པའི་ཆོས་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ དགའ་སྐྱིད་དང་ཞི་བདེ་ དེ་ལས་ མི་ཚུ་གི་བར་ན་འབྲེལ་བ་ཡང་ ལེགས་ཤོམ་ བཟོ་ཚུགཔ་ཨིན་མས། ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འབད་མི་དེ་གིས་ རང་གི་སེམས་འགྱུར་བཅོས་འབད་དེ་ རང་གི་མཐའ་འཁོར་ལུ་ཡོད་པའི་ སེམས་ཅན་ག་ར་ལུ་ ཕན་སེམས་བསྐྱེད་ཚུགསཔ་ཨིན་མས། དེ་འབདཝ་ལས་ རང་གི་རྒྱུད་ལུ་ཡང་ དགའ་བ་དང་ཞི་བདེ་ ངམ་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུངམ་ཨིན་མས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ར་ ནང་པའི་ཆོས་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ རང་གི་གཡུས་སྒོ་དང་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ལམ་ལུགས་སྲོལ་བཟང་པོ་ཚུ་ཡང་ མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏང་ནི་ལུ་ཕན་པ་ཡོདཔ་ཨིན། ནང་པའི་ཆོས་འབད་མི་འདི་ རང་གི་བསམ་སྤྱོད་ཚུ་འགྱུར་བཅོས་འབད་དེ་ དུག་ལྔ་སྤངས་ཞིནམ་ལས་ གཞན་ལུ་ཕན་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ མི་ཚེ་དགའ་སྐྱིད་བཟོ་ནི་འདི་ཨིན་པས།
Middle way Education (2022) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན། དམ་པའི་ཆོས་ལུ་ ཡན་ལག་གཙོ་བོ་ ཕྱིའི་གཟུགས་/ཕྱའི་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་དང་། ཚུལ་མཐུན་གྱི་མི་སྡེ་གོང་འཕེལ། འདུ་ཤེས་/སེམས་ཁམས་གོང་འཕེལ། བློ་རིག་གོང་འཕེལ་ཟེར་ཁག་བཞི་ཡོད་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། ཕྱིའི་གཟུགས་/ཕྱའི་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཟེར་མི་འདི་ འཇིག་རྟེན་ནང་སྡོད་པའི་རིང་ལུ་ འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་ལུ་ཤུགས་མ་ཐལ་བར་ ཐ་དམ་ཚིག་ཐོག་ལས་སྡོད་ནི། རང་ལུ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་ནོར་ཚུ་ ཚུལ་མཐུན་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ནི། དགོས་མཁོ་ཚུ་ལུ་ མཚམས་ཚོད་ཤེསཔ་སྦེ་ ཚུལ་མཐུན་གྱི་ཐོག་ལས་ ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ཚུ་ཨིན་པས། ཚུལ་མཐུན་གྱི་མི་སྡེ་གོང་འཕེལ་ཟེར་མི་འདི་ གཞན་ལུ་གནོད་པ་མ་བཀལ་བར་ ཧན་ཏོང་ཏོ་དང་བདེན་པ་ཡོད་པའི་བློ་སླབ་ནི། མི་སྡེ་ནང་ དྲང་བདེན་གྱི་ཐོག་ལས་ ལཱ་འབད་ནི་དང་ རང་གི་འགན་ཁུར་འབག་ཤེས་ནི་ཚུ་ཨིན་པས། འདུ་ཤེས་/སེམས་ཁམས་གོང་འཕེལ་ཟེར་མི་འདི་ རང་གི་རྒྱུད་ལུ་ཡོད་པའི་བརྣབ་སེམས་སྤངས་ཏེ་ བྱམས་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་ནི་དང་། དྲན་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ལས་སྡོད་ནི་འདི་ཨིན་པས། བློ་རིག་གོང་འཕེལ་ཟེར་མི་འདི་ བཟང་ངན་ཚུལ་མཐུན་སྦེ་ཧ་གོ་སྟེ་སེམས་ཀྱིས་དྲང་པོ་སྦེ་བསམས་སྡོད་ནི་ཚུ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
Dharma Realm Buddhist University. (2022, January 26). What Is A Buddhist Education?: Retrieved from https://www.drbu.edu/news/what-buddhist-education
Leverage Edu Tower. (2021, July 2). Buddhist Education System: Retrieved from https://leverageedu.com/blog/buddhist-education-system/
Lopez, D. G. (2021). So Old and Yet So New: Buddhist Education and the Monastic Curriculum in Contemporary  Bhutan. Journal of Bhutan Studies. Vol, 45
Middle way Education. (2022). The Four Elements of Buddhist Education: Retrieved from  https://middlewayeducation.org/resources/article-the-four-elements-of-buddhist-education/
Rahula, K. (2015, January 9). Buddhist Studies as a Discipline and its Role in the Education. University of Sri Jayewardenepura: Retrieved from  https://www.sjp.ac.lk/news/buddhist-studies-as-a-discipline-and-its-role-in-the-education/
མི་སེར་གྱི་གྲལ་གཏོགས།
མི་སེར་གྱི་གྲལ་གཏོགས།
མི་སེར་གྱི་གྲལ་གཏོགས་ཟེར་མི་འདི་ མི་སྡེ་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སེར་ཅིག་གིས་ ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ གྲོགས་རམ་འབད་ནི། ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ལས་བརྟེན་ ཕན་ཐོགས་ནི། གོང་འཕེལ་གཏང་ནིའི་དོན་ལུ་ གྲོས་ཐག་གཅད་ནི་ལ་སོགས་པའི་ནང་བཅའ་མར་གཏོགས་ཏེ་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ཕན་ཐབས་ཀྱི་དོན་ལུ་འབད་མི་ ལཱ་དང་ལས་རིམ་ཚུ་ལུ་གོ་ནི་ཨིན་པས། ESCAP (2008). Wikipedia (2022) ནང་འབད་བ་ཅིན་ ང་བཅས་རའི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ མི་སེར་ཚུ་ གོང་འཕེལ་གཏང་ནི་དོན་ལུ་ བཅའ་མར་གཏོགས་ནི་གི་སྲོལ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ གི་ལོ་གྲངས་ལས་ར་བྱུང་སྟེ་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་འདི་འགོ་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ མི་སེར་ཚུ་ཡང་ གོང་འཕེལ་གྱི་གྲོས་ཐག་གཅད་ནིའི་ནང་ བཅའ་མར་གཏོགས་ནིའི་གོ་སྐབས་ རྒྱ་ཆེན་པོ་ཟེར་ཐོབ་ཅི་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། དཔེར་ན། རྫོང་ཁག་ཡར་རྒྱས་ཚོགས་འདུ་དང་ རྒེད་འོག་ཡར་རྒྱས་ཚོགས་སྡེ་ལུ་བརྟེན་ མི་སེར་ལུ་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་གྲོས་ཐག་གཅད་ནིའི་ནང་ གྲོལ་གཏོགས་འབད་ནི་གི་གོ་སྐབས་ ལེགས་ཤོམ་ཐོབ་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ ཕན་པ་ཡང་སྦོམ་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན་མས།  མི་སྡེ་ནང་ལུ་ མི་སེར་གྱི་གྲལ་གཏོགས་འབད་དགོཔ་འདི་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། མི་སེར་གྱི་གྲལ་གཏོགས་འབད་མི་ལས་བརྟེན་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ ཡོད་པའི་དཀའ་ངལ་དང་ མཁོ་ཆེ་བའི་གནས་སྟངས་ཚུ་ཧ་གོ་སྟེ་ ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཚུ་ འབག་ཚུགསཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ མི་སེར་ཚུ་གིས་ གྲོལ་གཏོགས་འབད་དེ་ དཀའ་ངལ་ཚུ་གཞུང་ལུ་ཞུ་བ་ཅིན་ ཡར་རྒྱས་འདྲ་མཉམ་སྦེ་འགྱོ་ཚུགས་ནི་ཨིན། ESCAP (2008) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་དང་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ འདྲ་མཉམ་སྦེ་བགོ་བཤའ་རྐྱབ་ནི་འདི་ ཡུན་བརྟན་གོང་འཕེལ་གྱི་ཡན་ལག་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ མི་སེར་ཚུ་གྲོས་ཐག་གཅད་ནི་དང་ཐག་གཏོགས་ནི་ནང་ལས་ཕར་ བཅའ་མར་གཏོགས་ནི་འདི་ ཡུན་བརྟན་གོང་འཕེལ་གྱི་རྩ་དོན་ངོ་མ་ཅིག་ཨིནམ་སྦེ་ ངོས་འཛིན་འབད་ཡི་ཟེར་ཨིན་མས། Mariska Wouters, Ned Hardie-Boys and Carla Wilson (2011) གིས་ མི་མང་གྲལ་གཏོགས་ཀྱི་མཐའ་དོན་ཙོ་བོ་འདི་ར་ མི་སེར་ཚུ་གིས་གྲོས་ཐག་གཅད་ནིའི་བྱ་རིམ་གྱི་ལཱ་ དོན་ཁུངས་ཡོདཔ་བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིནམ་དང་། མི་མང་གི་གྲལ་གཏོགས་འདི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ མི་མང་དང་གྲོས་ཐག་གཅད་མིའི་ལས་སྡེ་ཚུ་གི་བར་ན་ བརྒྱུད་འབྲེལ་གྱི་གོ་སྐབས་ཡང་འཐོབ་ནི་ཨིན་མས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ མི་མང་གྲལ་གཏོགས་འདི་ལས་བརྟེན་ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ བྱ་རིམ་གཉིས་ཡོད་མི་འདི་ཡང་ ལས་སྡེ་དང་མི་མང་གཉིས་ཆ་ར་གིས མི་མང་གྲལ་གཏོགས་སྐོར་ལས་ཤེས་ནི་དང་ཁེ་ཕན་འཐོབ་ནི་ལུ་ཕན་ཐོགས་ཚུགས་ཟེར་བཤད་དེ་འདུག།
དེ་བཟུམ་སྦེ་ར་ ས་གནས་གཞུང་འདི་ མི་སེར་ཚུ་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ གྲོས་ཐག་གཅད་ནི་ནང་ གྲལ་གཏོགས་འབད་བཅུག་ནིའི་འགན་ ཁུར་ཧྲིལ་བུམ་ཕོགཔ་ཨིན། དཔེ་འབད་བ་ཅིན་  Tashi Pem (2022) གིས་ ས་གནས་གཞུང་འདི་ མི་སེར་ཚུ་གིས་ གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ གྲོས་ཐག་གཅད་ནི་ནང་ ཐད་ཀར་གྲལ་གཏོགས་འབད་ཚུགས་པའི་ས་གོ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ས་གནས་གཞུང་ནང་ གྲོས་ཐག་བཅད་མི་གིས་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གནས་ཚད་ནང་ལུ་ ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་འབག་ཚུགས་པའི་ཁེ་ཕན་ཡོད་ཟེར་ ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ ས་གནས་གཞུང་གིས་ ཞབས་ཏོག་སྤྲོད་ནིའི་འགན་ཁུར་འབག་སྟེ་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ནང་གྲོས་ཐག་གཅད་ནི་དང་ མི་མང་དང་གྲལ་གཏོགས་ཀྱི་ལཱ་འགན་འབག་ནི་འདི་གིས་ ཐད་ཀར་མི་སེར་ཚུ་ལུ་ཕན་ཐོགས་ཚུགསཔ་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་པས། Tashi Pem (2022).
རང་གི་མི་སྡེ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ཡར་རྒྱས་གཏང་ཐབས་ལུ་ གོང་འཕེལ་གྱི་གྲོས་བསྟུན་ནང་ མི་སེར་ཚུ་གིས་ གྲལ་གཏོགས་འབད་དགོཔ་འདི་ གནམ་མེད་ས་མེད་གལ་ཅན་ཅིག་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་ མི་སེར་ཚུ་གིས་འབད་རུང་ གོ་སྐབས་བཟང་པོ་འདི་བཟུམ་འཐོབ་ད་ རྒྱབ་བཤུད་རྐྱབ་ ནི་མེན་པར་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་དཀའ་ངལ་ཚུ་སེལ་ཐབས་ལུ་ གྲོས་བསྟུན་འབད་དེ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་དགོཔ་ཨིན། དེ་བཟུམ་སྦེ་ར་ The Bhutanese (2018) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་གཞི་བཙུགས་འབད་མི་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ ག་ར་ལུ་འདྲ་མཉམ་སྦེ་བགོ་སྟེ་ མི་སྡེ་གི་རེ་བ་ཚུ་འགྲུབ་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིནམ་ལས་ བཅའ་མར་གཏོགས་དགོཔ་འདི་ གལ་ཆེ་ཟེར་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ ཡུན་བརྟན་གོང་འཕེལ་འདི་འགྲུབ་དགོ་པ་ཅིན་ མི་སེར་ཚུ་གིས་ གྲལ་གཏོགས་འབད་དེ་ཞུ་མིའི་རྩ་དོན་ཚུ་ཡང་ངོས་ལེན་འབད་དགོཔ་གལ་ཅན་ཅིག་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
ESCAP. (2008). The need for public participation. A Primer to Public-Private Partnerships in Infrastructure Development. Retrieved from   https://www.unescap.org/ttdw/ppp/ppp_primer/344_the_need_for_public_participation.html
Mariska Wouters, N. H.-B. (2011). Benefits and Disadvantages of Public Participation. New Zealand:  Publishing Team.
Pem, T. (2022). The Role of Local Government in Sustainable Development. The Druk Journal.
The Bhutanese. (2018, April 26). Decentralization Policy in the works to strengthen Local Governance and ensure better citizen’s participation. Retrieved from https://thebhutanese.bt/decentralization-policy-in-the-works-to-strengthen-local-governance-and-ensure-better-citizens-participation/
སངས་རྒྱས་ཇོ་བོ་བྱམས་པ
ལྷ་ཁང་གི་མཚན་བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་ཟེར་ཞུ་དགོ་མི་དེ་ཡང་ དེ་ནང་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཇོ་བོ་བྱམས་པ་བཞུགས་ཡོད་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ དེ་སྦེ་གསོལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག། སྐུ་འདྲ་འདི་བཙོང་བཙན་སྒམ་པོ་ཁོ་ར་གིས་བཙུགས་གནང་ཡོདཔ་སྦེ་ཡིད་ཆེ་བསྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་དང་ དེའི་གཡས་གཡོན་ལུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་པ་བཞི་གིས་སྐོར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།
སྒྲོལ་མ་བསྡུས་པ།
༈ སྒྲོལ་མ་བསྡུས་པ་བཞུགས་སོ།།
ཨོཾ༑ རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་སྤྱན་སྔར་ཐུགས་བསྐྱེད་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གྱུར་མ་ལུས་རྒྱལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ཀུན་སྒྲུབ་མ། །མྱུར་མ་དཔའ་མོ་དབྱངས་ཅན་མ་དང་བསོད་ནམས་མཆོག་གཏེར་རྣམས་རྒྱལ་རིག་བྱེད་མ་དང་འཇིགས་བྱེད་མ། །གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་གཞན་ལས་རྒྱལ་དང་སེང་ལྡེང་ནགས་ཀྱི་སྒྲོལ་མ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་རྒྱལ་ནོར་སྟེར་མ། །བཀྲ་ཤིས་དོན་བྱེད་དགྲ་དཔུང་འཇོམས་མཛད་ཁྲོ་གཉེར་ཅན་མཛད་རབ་ཞི་མ་དང་འབར་བའི་འོད་ཅན་མ། །དཔག་མེད་གནོན་མ་རྨ་བྱ་ཆེན་པོ་མི་ཕམ་རྒྱལ་མོ་རི་ཁྲོད་མ་དང་འོད་ཟེར་ཅན་མར་འདུད། །འགྲོ་ཀུན་སྲིད་པའི་འཚོ་ལས་སྒྲོལ་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་འདོད་བདག་ཀྱང་ཁྱེད་ལ་རེ་འོ་རྗེ་བཙུན་མ། །ཨོཾ་ཏཱ་རེ་ཏུཏྟ་རེ་ཏུ་རེ་སྭཱཧཱ། །སེང་གེ་གླང་ཆེན་མེ་སྦྲུལ་ཆོམ་རྐུན་དང་། །ལྕགས་སྒྲོག་རྒྱ་མཚོ་ཤ་ཟའི་འཇིགས་པ་རྣམས། །ཞི་མཛད་ཟླ་བའི་འོད་ལྟར་བསིལ་བའི་སྐུ། །རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །དགེའོ།།
དཔལ་ལྡན་བླ་མའི་འཇིག་དབང་གསོལ་འདེབས།
༈ འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཐུགས་རྗེའི་རླབས་འཕྲེང་དབུས། །རྒྱལ་ཀུན་མཁྱེན་བརྩེའི་འདབ་སྟོང་རྒྱས་པ་ལ།། ཕན་བདེའི་དྲི་བསུང་ཅི་ཡང་སྤྲོ་བའི་གཉེན། །ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །མཁྱེན་པས་མ་རིག་མུན་པའི་ཚོགས་འཇོམས་ཤིང་། །བརྩེ་བས་གཞན་དོན་ཡལ་བར་མི་འདོར་བར། །ནུས་པས་བདུད་དཔུང་འཇོམས་བྱེད་ལྷ་ཡི་ལྷ། །ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །ཁམས་གསུམ་སེམས་ཅན་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་ཕྱིར། །འཆི་མེད་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་མཆོག་རབ་བརྙེས་ནས། །ཕྲིན་ལས་རྣམ་བཞིས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི། །ཇི་སྲིད་འཚོ་ཞིང་གཞེས་པར་གྱུར་ཅིག་གུ། །བགྲང་ཅི་ནུས་བསགས་ནས། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་མཐུ་སྟོབས་ཀྱིས། །བདག་དང་མཐའ་ཡས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ། །མགོན་ཁྱོད་མཉེས་བྱས་གང་གི་རིང་ལུགས་ཀྱིས། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་གྱུར་ཅིག །བླ་མ་སྐུ་ཁམས་བཟང་བར་གསོལ་བ་འདེབས། །མཆོག་ཏུ་སྐུ་ཚེ་རིང་བར་གསོལ་བ་འདེབས། །འཕྲིན་ལས་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་གསོལ་བ་འདེབས། །བླ་མ་དང་འབྲལ་བ་མེད་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་ཡང་དག་བླ་མ་དང་། །འབྲེལ་མེད་ཆོས་ཀྱི་དཔལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་། །ས་དང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རབ་རྫོགས་ནས། །རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོང་འཕང་མྱུར་ཐོབ་ཤོག། །།
སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག་ལ་བསྟོད་པ།
༄༅། །སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག་ལ་བསྟོད་པ་བཞུགས་སོ།།
ཀུན་མཁྱེན་བསྟོད་པ་བཅོམ་ལྡན་སྙིང་རྗེ་མ།
༄༅། །ཀུན་མཁྱེན་པདྨ་དཀར་པོ་ལ་བསྟོད་པ་བཅོམ་ལྡན་སྙིང་རྗེ་མ།།
༈ རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་ལ་བསྟོད་པ་རང་གིས། བཅོམ་ལྡན་སྙིང་རྗེའི་གཏེར་ཆེན་སྤྱན་རས་གཟིགས། །འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་དཔལ་ལྡན་ནཱ་རོ་པ། །ཁ་བ་ཅན་འདིར་འགྲོ་མགོན་འབྲུག་པ་ཞེས། །སྤྲུལ་པས་བསྟན་པ་འཛིན་དེར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དད་དང་སྙིང་རྗེའི་དབང་སོང་ངེས་འབྱུང་གིས། །འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེགས་སྤྱད་པས། །འདོད་ལ་སྲེད་པའི་སེམས་ནི་རིང་དུ་བསྐྲད། །བརྟུལ་ཞུགས་འགྲན་ཟླ་མེད་དེར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གཙུག་ལག་གཞུང་ལུགས་ཇི་སྙེད་ཁོང་དུ་ཆུད། །ཤིང་ཏུ་སྦྱངས་པས་བླང་དོར་ཀུན་ལ་མཁས། །མཉམ་གཞག་དྲི་མེད་བློ་ཡིས་མངོན་སུམ་གཟིགས། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་མཐར་སོན་དེར་ཕྱག་འཚལ། །ཐུབ་བསྟན་དྲི་མ་མེད་པའི་བདུད་རྩིའི་ཆུས། །འགྲོ་བའི་རྨོངས་པ་མཐའ་དག་བཀྲུས་བྱས་ནས། །བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་རྒྱན་ཚོགས་སྦྱིན་མཛད་པའི། །མི་ཕམ་པདྨ་དཀར་པོ་དེར་ཕྱག་འཚལ། །ཁྱོད་ཀྱིས་སྲིད་ཞི་མཉམ་པར་མཁྱེན་པའི་མཐུས། །དད་པས་བསྟེན་ན་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་། །གནོད་པ་བགྱིས་ཀྱང་ཕན་བདེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། །འབྲེལ་ཚད་དོན་དང་ལྡན་དེར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཆད་ན་ལེགས་བཤད་བྱེ་བའི་སྒོ་འབྱེད་ཅིང་། །རྩོད་ན་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་མ་ལུས་འཇོམས། །རྩོམ་ན་ཐུབ་པའི་དགོངས་པ་ཐོགས་མེད་འགོད། །ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དེར་ཕྱག་འཚལ། །འགྲོ་བའི་རེ་བ་བསྐོང་མཛད་དཔག་བསམ་ཤིང་། རྟག་ཏུ་ཆོས་སྒྲ་སྒྲོག་བྱེད་རྔ་ཆེན་པོ། །བགྲང་ཡས་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་རིན་ཆེན་གཏེར། །དཔལ་ལྡན་ངག་དབང་ནོར་བུ་དེར་ཕྱག་འཚལ། །དེ་ལྟར་བསྟོད་པའི་དགེ་བ་བསམ་ཡས་ཀྱིས། །སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པ་ཡི། །བསྟན་ལས་ཐར་པའི་ལམ་ཀུན་ལེགས་བགྲོད་དེ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་བའི་བྱེད་པོར་ཤོག། །།
མགྱོགས་ཡིག
ཞིབ་འཚོལ་གྱི་རྒྱབ་ཁུངས།
འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་སྐད་ཡིག་རྫོང་ཁའི་ཡིག་གཟུགས་འདི་མགྱོགས་ཡིག་ར་ཨིན་ཟེར་ཆ་བཞགཔ་ཨིན། མགྱོགས་ཡིག་འདི་རྒྱལ་ཡོངས་ཡིག་གཟུགས་སྦེ་ཆ་བཞག་མི་འདི་ མགྱོགས་ཡིག་བརྩམས་ས་འདི་ འབྲུག་ལུ་ར་འབདཝ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན། དེ་ཡང་ ལོ་རྒྱུས་དང་རྒྱབ་བརྟེན་དཔེ་དེབ་མང་རབས་ཅིག་ནང་ལས་ར་ མགྱོགས་ཡིག་འདི་འབྲུག་ལུ་ར་བརྩམས་ཏེ་ ལག་ལེན་ཡང་ འབྲུག་ལུ་ར་འཐབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན། ད་རེས་ཀྱི་མགྱོགས་ཡིག་གི་ཞིབ་བཅུད་མདོར་བསྡུས་ཅིག་ཕུལ་མི་འདི་ རྫོང་ཁ་གོང་འཕེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལྷན་ཚོགས་ཐེངས་༢༦ པའི་ནང་མགྱོགས་ཡིག་གི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་སྐོར་ལས་ སྙན་ཞུ་ཅིག་ཕུལ་དགོཔ་སྦེ་ཡོད་མི་དང་ ལྷག་པར་དུ་ མགྱོགས་ཡིག་གི་སྐོར་ལས་གནས་ཚུལ་ཡོད་མི་ཚུ་བསྡུ་སྒྲིག་འབད་དེ་ གནས་ཚུལ་ཆ་ཚང་ཅིག་བསྡུ་ཚུགས་པའི་ཕན་པ་ལུ་དམིགས་ཏེ་ཨིན། མ་འོངས་པའི་ནང་ ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཞིབ་འཚོལ་མཐིལ་ཕྱིན་ཅིག་འབད་དགོཔ་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རེས་ཀྱི་སྙན་ཞུའི་ནང་ འབྲུག་ནང་འཁོད་དང་ ལྷག་པར་དུ་ཐིམ་ཕུག་ལུ་བཞུགས་མི་ ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་ མགྱོགས་ཡིག་གི་སྐོར་ལས་བྲིས་ཡོད་མིའི་གནས་ཚུལ་དང་དཔེ་དེབ་ཚུ་ལས་ཁུངས་གཏུགས་འབད་དེ་བྲིས་ཡོདཔ་ཨིན། དཔེ་དེབ་དང་། གནས་ཚུལ། མི་ངོམ་ཚུ་གི་ཐོ་ཅིག་ རྒྱབ་བརྟེན་གྱི་གྲངས་སུ་བཙུགས་ཡོད། ཞིབ་འཚོལ་འདི་ རྫོང་ཁ་གོང་འཕེལ་ལྷན་ཚོགས་ལས་ འགོ་དཔོན་གཉིས་ཀྱིས་སྦེ་འབད་ཡོད་པའི་ ཞིབ་བཅུད་འོག་ལུ་ཕུལ་ཡོད།
མགྱོགས་ཡིག་གི་བྱུང་རབས།
འབྲུག་གི་མགྱོགས་ཡིག་འདི་ མང་ཤོས་ཀྱིས་ར་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གི་སློབ་མ་ རྗེ་འབངས་༢༥ འི་གྲལ་ལས་ ལྡན་མ་རྩེ་མང་གིས་བརྩམས་གནང་སྟེ་ཡོདཔ་སྦེ་ཆ་བཞགཔ་ཨིན་མས། ད་ཚུན་ མགྱོགས་ཡིག་གི་སྐོར་ལས་བྲིས་མི་དག་པ་རེ་འཐོན་ཡོདཔ་དང་ ཁོང་ཚུ་གིས་བྲིས་མིའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་རེ་ འོག་ལུ་བཀོད་དེ་ཡོད། དེ་ཡང་ དྲག་ཤོས་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་ གིས་བྲིས་མིའི་ནང་ དུས་རབས་༨ སྤྱི་ལོ་༧༠༠-༨༠༠ འི་ལོ་གྲངས་ལས་ཕར་ བུམ་ཐང་ལུ་བཞུགས་མི་ རྒྱལ་པོ་སིནྡྷུ་ར་ཛ་ མིང་གཞན་ཡང་ ལྕགས་མཁར་རྒྱལ་པོ་ཟེར་ཞུ་མི་འདི་གིས་ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་ བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་ནང་ བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་ཚུ་ འབྲི་ནིའི་ཤོག་གུ་ཚུ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ཕུལ་བའི་དྲིན་ལན་ལུ་ ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་བཀའ་བཞིན་ གུ་རུ་པདྨ་སམྦྷ་ཝ་མཚན་གཞན་ཡང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་ཟེར་ཞུ་མི་འདི་ བུམ་ཐང་ལུ་ལོག་བྱོནམ་ད་ ཆོས་གསུང་མི་ཚུ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ནིའི་དོན་ལུ་ ལྡན་མ་རྩེ་མང་ཡང་ཕྱག་ཞུ་སྟེ་འོང་ནུག དེ་བསྒང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གིས་བུམ་ཐང་ལུ་བྱོན་སྦེ་ རྒྱལ་པོ་སིནྡྷུ་ར་ཛ་དང་ གདུལ་བྱ་ཚུ་ལུ་ རྫོགས་ཆེན་གསལ་བའི་མེ་ལོང་གི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་གནང་ནུག དེ་བསྒང་གི་ཆོས་བསྐོར་འདི་ ལྡན་མ་རྩེ་མང་ལུ་འབྲི་བཅུག་ནུག ལྡན་མ་རྩེ་མང་གིས་ཆོས་སྐོར་དང་ སིནྡྷུ་ར་ཛའི་རྣམ་ཐར་གཉིས་ སྐུ་རྗེས་རྡོ་རྗེ་བརྩེགས་པའི་བྲག་ལུ་གཏེར་སྦེ་སྦ་བཞག་མི་འདི་ ཤུལ་མ་ ལྡན་མ་རྩེ་མང་གི་ སྤྲུལ་པ་གཏེར་སྟོན་ཨོ་རྒྱན་བཟང་པོ་ཟེར་མི་གིས་ གཏེར་བཞེས་ནི་དང་ སྐུ་རྗེས་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ནིའི་ལུང་བསྟན་ཚུ་གུ་རུ་གིས་གནང་བཞག་ནུགལྡན་མ་རྩེ་མང་གིས་དེ་བསྒང་ ལྷོ་ཡིག་ཟེར་མི་འདི་གསར་བརྩམས་མཛད་དེ་གནང་ཡོདཔ་སྦེ་འདུག
ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་གིས་བྲིས་མིའི་ནང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་བུམ་ཐང་ལུ་ལན་ཐེངས་༢ པ་བྱོན་པའི་སྐབས་ ལྡན་མ་རྩེ་མང་ཡང་འོང་ཡོདཔ་དང་ ཁོ་གིས་བརྩམས་མི་ ལྷོ་ཡིག་འདི་ མགྱོགས་ཡིག་མེན་པར་ མགྱོགས་ཚུགསམ་ཨིནམ་སྦེ་བྲིས་ཏེ་འདུག ལྡན་མ་རྩེ་མང་གི་ཤུལ་ལས་ཡི་གུ་ལུ་མཁས་པ་ཡོད་མི་ རིམ་པར་བརྒྱུད་དེ་འོང་ཡོདཔ་ལས་ མཁས་པའི་མི་ལེ་ཤ་ར་འཐོན་ནུག འབྲུག་ལུ་ཡི་གུ་ཧམ་པ་བདུན་དེ་ཅིག་དར་ཏེ་འདུག ཡི་གུ་ཚུ་ཡང་ ཚུགས་ཡིག་ཡང་ན་དབུ་ཅན། ལྷོ་ཡིག་མགྱོགས་ཚུགས་མ། ལྷོ་ཡིག་མགྱོགས་ཡིག ལཉྫ། ཝརྟུ། དབུ་མེད། དབུ་མེད་ཚུགས་རིང་བཅས་བདུན་ཨིན་པས། མཁས་པ་ཚུ་གིས་ ཡི་གུ་མགྱོགས་པར་མགྱོགས་པར་བྲིས་དགོཔ་བྱུང་པའི་སྐབས་ མགྱོགས་ཚུགས་མ་འདི་ མགྱོགས་ཡིག་གི་བཟོ་རྣམ་ལུ་གྱུར་ཏེ་བྲིས་ཡོདཔ་སྦེ་བཤད་དེ་འདུག
མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ ཀྱིས་བྲིས་མིའི་ནང་ ནང་པའི་ཐོ་དང་འཁྲིལཔ་ད་ཧེ་མ་ལས་ར་ སྐད་རིགས་༣༦༠ དང་ཡིག་རིགས་༦༤ ཙམ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོདཔ་ལས་ མགྱོགས་ཡིག་ཡང་ ཡིག་རིགས་ཚུ་གི་གྲངས་སུ་ཡོད་པའི་དོགས་པ་འདུག དེ་འབདཝ་ལས་ ལྡན་མ་རྩེ་མང་གི་སྐབས་ལུ་བརྩམས་ཡོདཔ་མེན་པར་ ཁོ་གིས་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་ཞུ་སྟེ་བུམ་ཐང་ལུ་ཆོས་གནང་མི་ཚུ་དང་ ལོ་རྒྱུས་བྲིས་མི་ཚུ་ མགྱོགས་ཡིག་ནང་སྦེ་བྲིས་ཡོདཔ་མ༌ཚད༌ ཁོ༌རང༌ཡང༌ཡིག༌རིགས་༦༤ གི་ནང་མཁས་དྲགས་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ དེ་བསྒང་ལྷོ་ཡིག་ནང་སྦེ་བྲིས་བཞགཔ་མ་ཚད་ ཡི་གུ་ལ་ལུ་ཅིག་ གཏེར་སྦེ་སྦ་བཞག་མི་ཚུ་ ཤུལ་ལས་ ཁོ་རའི་སྤྲུལ་པ་ གཏེར་སྟོན་ཨོ་རྒྱན་བཟང་པོ་གིས་གཏེར་བཞེས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་བསྒང་ལྡན་མ་རྩེ་མང་གིས་ ལྷོ་ཡིག་གམ་མོན་ཡིག་འདི་ བུམ་ཐང་ལུ་འབྲི་ནིའི་སྲོལ་བཙུགསཔ་ལས་ དར་ཁྱབ་སྦོམ་སོང་ཡོདཔ་སྦེ་འདུག
མགྱོགས་ཡིག་གི་མིང་།
གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མ་བྱོན་པའི་ཧེ་མ་ སངས་རྒྱས་ཞལ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ འབྲུག་གི་ས་ཁོངས་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་སྦེ་མེན་པར་ ཚལ་མ་གིས་གང་སྟེ་མི་ཡང་ལེ་ཤ་མེད་པའི་ས་ཁོངས་ གཅན་གཟན་དང་བདུད་ཀྱིས་གང་བའི་ས་ཆ་ཅིག་སྦེ་སྡོད་ཡོདཔ་ཨིན་མས། མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ ཀྱིས་བྲིས་མིའི་ནང་ དེ་བསྒང་འབྲུག་གི་ས་གནས་ཀྱི་མིང་ཡང་ ཁ་བ་རི་བྲག་གི་ཡུལ་དང་ མི་ཚུ་ལུ་ རི་བྲག་པ་ཟེར་སླབ་སྲོལ་དར་ནུག་ཟེར་ཨིན་མས། དེའི་ཤུལ་ལས་ འབྲུག་གི་ས་གནས་ཁག་ཚུ་ནང་མི་རློབས་ཆགས་ནི་འགོ་བཙུགས་ནུག དཔྱེ་ཅིག་བཀོད་པ་ཅིན་ རྒྱལ་རབས་ལྷོའི་ཆོས་བྱུང་དང་འཁྲིལཔ་ད་ རྒྱ་གར་ལས་རྒྱལ་སྲས་དག་པ་ཅིག་ མཐའ་བཤུད་བཏང་ཡོདཔ་དང་ རྒྱལ་སྲས་ཚུ་ཡང་ འབྲུག་ལུ་གནས་བཅའ་སྡོད་ནུག དེ་བསྒང་གི་ རྒྱལ་སྲས་ཚུ་ཡང་ སྤུ་ན་ཁ་ལུ་བྱོན་མི་རྒྱལཔོ་དྲི་མེད་ཀུན་ལྡན་དང་། ཤར་རཱ་ཛ་འོག་ལུ་གནས་བཅར་མི་རྒྱལཔོ་དབུགས་བསྟན། སྤུ་ན་ཁ་ཕོ་ཆུའི་རྐ་མགོ་ལུ་ ས་གནས་ཆོས་འཁོར་སྦིས་ལུ་ཙན་ལྡན་ཤིང་བཙུགས་མི་རྒྱལཔོ།རྒྱ་ཞག་དགོན་པ་ལུ་བཞུགས་མི་རྒྱལཔོ། དེ་ལས་ རྒྱ་གར་གྱི་སིནྡྷུའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་སིནྡྷུ་ར་ཛ་ ཡང་ན་ལྕགས་ཁར་རྒྱལ་པོ་བློན་འབངས་དང་བཅས་ བུམ་ཐང་ཆོས་འཁོར་ལུ་ལྷོད་དེ་གནས་བཅའ་བཞུགས་ནུག
རྒྱལཔོ་སིནྡྷུ་ར་ཛ་གིས་དུས་རབས་༨ པའི་ནང་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་ འགོ་དང་པ་བུམ་ཐང་ལུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་བའི་ཤུལ་ལུ་ འབྲུག་ལུ་ཚར་གསུམ་བྱོན་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ས་གནས་མང་རབས་ཅིག་ནང་ར་བྱོན་གནང་ནུག དེ་བསྒང་ མོན་བུམ་ཐང་དང་ མོན་སྤ་རོ་ཟེར་བའི་མིང་དང་ ས་གནས་ཡོངས་ལུ་ མོན་ཡུལ་དང་ ཡི་གུ་ལུ་ཡང་མོན་ཡིག་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དར་ནུགགུ་རུ་བྱོན་པའི་སྐབས་ལུ་ ཆོས་གསུངས་མི་ཚུ་ ལྡན་མ་རྩེ་མང་གིས་མགྱོགས་ཡིག་ནང་ཕབ་སྦེ་དར་ཁྱབ་འགྱོཝ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ བོད་མི་ཚུ་གིས་ཡི་གུ་འདི་ ས་གནས་ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ལྷོ་ཡིག་ཟེར་ཡང་སླབ་སྲོལ་དར་ནུག མོན་ཡིག་དང་ ལྷོ་ཡིག་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་འདི་དུས་རབས་༡༩ པ་ཚུན་ཚོད་ལག་ལེན་འཐབ་ཡོད་རུང་ ཡི་གུ་འདི་འབྲིཝ་ད་མགྱོགས་པར་སྦེ་འབྲི་དོ་ཡོདཔ་ལས་ དེའི་ཤུལ་ལས་ ཐ་སྙད་འདི་ཡང་ མགྱོགས་ཡིག་ཟེར་དར་ཏེ་ ད་རེས་ནངས་པའི་བར་ན་ཡང་ མོན་ཡིག་དང་ ལྷོ་ཡིག་ཟེར་མེན་པར་ མགྱོགས་ཡིག་ཟེར་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་མི་ལ་ལུ་ཅིག་གིས་ དེ་ལུ་འབྲུག་ཡིག་ཟེར་ཡང་སླབ་སྲོལ་འདུག
མགྱོགས་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས།
འབྲུག་ལུ་ལག་ལེན་འཐབ་ཡོད་པའི་ དབུ་ཅན་དང་མགྱོགས་ཡིག་འདི་བོད་ཡིག་དང་འདྲཝ་ལས་ ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་བྱུང་རབས་འདི་ཡང་ བོད་ཀྱི་ཡི་གུའི་བྱུང་རབས་ལུ་རག་ལསཔ་ཨིན་པས། བོད་ཀྱི་ཡི་གུ་ཚུ་གི་བྱུང་རབས་ཡང་ རྒྱའི་ཡི་གུ་ལུ་ ཁུངས་གཏུགསཔ་ཨིན་པས(འོག་གི་པར་ ༡ པ་ནང་གཟིགས)། བོད་ཡིག་འདི་ཡོངས་གྲགས་ལུ་ རྒྱ་གར་གི་གུཔ་ཏའི་ཡི་གུ་ལས་རྟ་དྲངས་སྲོལ་ཡོད་མི་འདི་བདེན་པས་ཟེར་མནོཝ་མས། དེ་ཡང་ལོ་རྒྱུས་དང་འཁྲིལཔ་ད་ བོད་ཀྱི་བོན་ཆོསཔ་ཚུ་གིས་བོད་ལུ་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མ་བྱོན་པའི་ཧེ་མ་ལས་ཡི་གུ་ཚུ་དར་ཏེ་ཡོདཔ་སྦེ་ཤེས་སྲོལ་ཡོདཔ་དང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སོ་གསུམ་པ་ ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་ལུ་ བློན་པོ་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་ཡང་ཡི་གུ་ལྷབ་པ་རྒྱ་གར་ལུ་བཏང་ནུགབོད་དང་འབྲུག་གི་ཡིག་གཟུགས་འདི་ རྒྱ་གར་གྱི་ཡིག་རིགས་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ཡང་ གུཔ་ཏའི་ཡི་གུ་དང་འདྲ་སུ་སྦེ་མཐོངམ་ཨིན་པས(འོག་གི་པར་༢ པ་ནང་གཟིགས་)།
བོད་དང་འབྲུག་པའི་ཡི་གུ་འབྲི་ཐངས་ཀྱི་བར་ན་ཡང་ ཁྱད་པར་ཡོདཔ་ཨིན། རྫོང་ཁ་གོང་འཕེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༠ ལས་ཚུར་ གློག་རིག་ཡུ་ནི་ཀོཌ་གི་ལམ་ལུགས་ནང་ རྫོང་ཁའི་དབུ་ཅན་ཡི་གུ་བཟོ་བའི་སྐབས་ བོད་ཡིག་དང་ཕྱདཔ་ད་ ཁྱད་པར་༤༢ ཡོདཔ་སྦེ་སླབ་ནུག ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཐོ་འདི་ བྱང་སྟོར་ཤོར་ཡོདཔ་ལས་ ད་ལྟོ་ལོག་སྟེ་བསྡུ་སྒྲིག་འབད་བའི་བསྒང་ཡོད།
མགྱོགས་ཡིག་གི་སྲིད་བྱུས།
འབྲུག་ལུ་ཐད་ཀར་དུ་ མགྱོགས་ཡིག་གི་སྲིད་བྱུས་ཅིག་ ད་ཚུན་གྱི་བར་ན་མིན་འདུག མགྱོགས་ཡིག་འདི་ དུས་རབས་༨ པ་ལས་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ད་ཚུན་གྱི་བར་ན་ཡང་ཡོངས་གྲགས་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་འདུག དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ར་ ཡི་གུ་ཚུ་ ལག་པ་གིས་འབྲི་དགོཔ་ད་ མགྱོགས་པར་སྦེ་འབྲི་ཚུགས་པའི་སྟབས་བདེ་ཧིང་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཁོད་ཀྱི་ གཏེར་དང་ འཛིན་སྐྱོང་ དེ་ལས་ཡིག་འགྲུལ་གྱི་རིགས་ཚུ་མང་ཤོས་ར་ མགྱོགས་ཡིག་ནང་ལག་ལེན་འཐབ་ཡོདཔ་དང་ ཡི་གུ་ཚུ་གི་དཔེ་ཡང་ སྒེར་མི་དང་ རྒྱལ་ཡོངས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ དཔེ་མཛོད་ཚུ་ནང་བསྡུ་ལེན་འབད་དེ་ཡོད་མི་ཚུ་ག་ར་གིས་མཐོང་ས་ལུ་འདུགམགྱོགས་ཡིག་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཁར་མེདཔ་མ་ཚད་ འབྲུག་ལས་ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་སྲོལ་དརཝ་ལས་ འབྲུག་པའི་ཡི་གུ་ངོ་མ་སྦེ་ཆ་བཞག་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
མཇུག་དོན།
མགྱོགས་ཡིག་འདི་འབྲུག་པའི་ཡི་གུ་ངོ་མ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ འདི་གི་སྐོར་ཞིབ་འཚོལ་ལོགས་སུ་ཅིག་ མཐིལ་ཕྱིནམ་སྦེ་ར་འབད་དགོཔ་འདུག་ཟེར་ཞུ་ནི་ཨིན། དེ་དང་གཅིག་ཁར་ མཁས་པ་ཚུ་ལུ་དེ་གི་སྐོར་ལས་ བྲིས་རྩོམ་རེ་འབྲི་བཅུག་སྟེ་ གོ་བསྡུར་ཞལ་འཛོམས་ནང་བཙུགས་ཏེ་ གྲོས་བསྡུར་གནང་པ་ཅིན་ མགྱོགས་ཡིག་གི་བྱུང་རབས་ཡང་གསལ་ཏོག་ཏོ་འགྱོ་ནི་ཨིན་མས། ད་ལྟོ་ཚུན་ཚོད་ཀྱི་བར་ན་ མགྱོགས་ཡིག་གི་སྐོར་ལས་བྲིས་ཡོད་པའི་བྲིས་རྩོམ་ཚུ་གི་བར་ན་ ཁྱད་པར་ཡང་ལེ་ཤ་འཐོན་ས་མཇལཝ་ཨིན་མས། མཁས་པ་སོ་སོ་ཚུ་གིས་ལོ་རྒྱུས་སོ་སོ་བཤད་དོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ཁོང་ཚུ་གིས་ཁུངས་གཏུགས་འབད་བའི་ དུས་རབས་༨ པ་ལས་ཚུར་གྱི་མགྱོགས་ཡིག་གི་མ་དཔེ་ཚུ་ཡང་དངོས་སུ་ཞིབ་དཔྱད་འབད་དེ་བལྟ་དགོཔ་འདུག
མགྱོགས་ཡིག་འདི་འབྲུག་གི་ཡི་གུ་ངོ་མ་འབདཝ་ལས་ དེང་སང་གི་གློག་རིག་དང་འགྲུལ་འཕྲིན་ཚུ་ནང་ ལག་ལེན་གྱི་དོན་ལུ་ ཡིག་གཟུགས་གང་མང་བཟོ་སྟེ་བཙུགས་དགོཔ་འདུག དེ་བཞིན་དུ་ གཞུང་གི་ཡིག་ཚང་གི་ཡིག་འགྲུལ་ཚུ་ནང་དང་། སློབ་གྲྭ་ཁག བརྡ་བརྒྱུད་ཚུ་ནང་ཡང་ བརྒྱུད་སྐུལ་གྱི་ཐོག་ལས་ལག་ལེན་འཐབ་བཅུག་དགོཔ་འདུག མགྱོགས་ཡིག་གི་ལག་ལེན་ཤུགས་བཏོན་ཚུགས་པ་ཅིན་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་རྟགས་ཅིག་བདག་འཛིན་འབད་ཚུགསཔ་མ་ཚད་ མ་འོངས་པའི་དོན་ལུ་ མ་ཉམས་པར་བཞག་ཚུགས་པའི་ཁེ་ཕན་སྦོམ་འོང་ནི་ཨིན་མས།
ཞིབ་འཚོལ་དང་རྩོམ་སྒྲིག།
དུས་རབས་ ༢༡ པའི་འབྲུག་གི་ལམ་སྲོལ།
དུས་རབས་ ༢༡ པའི་འབྲུག་གི་ལམ་སྲོལ།
ཨིན་རུང་ འདི་བཟུམ་གྱི་ལམ་ལུགས་བཟང་པོ་ཚུ་ རྒྱལ་ཁབ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ཏེ་ འགྱུར་བཅོས་འགྱོ་སར་མཐོངམ་ཨིན་མས། དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ གཞན་རྒྱལ་ཁབ་དང་དོ་འགྲན་འབད་ཚུགས་དགོ་པ་ཅིན་ འགྱུར་བཅོས་འབད་དགོཔ་འདི་ ངེས་པར་དུ་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ འགྱུར་་བཅོས་འབད་བའི་སྐབས་ རྒྱལ་ཀྱི་རང་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་ལུ་ ཐོ་མ་ཕོགཔ་ཅིག་སྦེ་འབད་ནི་འདི་ མི་རེ་རེ་ལུ་ཕོག་པའི་འགན་ཁུར་ཅིག་ ཨིན་མས། རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙོན་སྦེ་གནས་དགོ་པ་ཅིན་ རང་ལུ་ཡོད་པའི་ལམ་སྲོལ་བདག་འཛིན་འབད་ནི་འདི་ གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པའི་དུས་ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་འདི་ ཉམས་འགྱོ་བའི་དུས་ལུ་ལྷོད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ Kinley Dorji (2022) གིས་བཀོད་མི་ནང་ ད་རེས་ནངས་པའི་དུས་ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ཏེ་ སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་ལས་ཕར་ དུས་སྟོན་ཚུ་བརྩི་སྲུང་ཞུཝ་ད་ ཐུགས་སྤྲོ་ཞབས་བྲོའི་ལས་རིམ་ཚུ་ མང་རབས་ཅིག་སྟོན་ནི་ཡོད་རུང་ ན་གཞོན་ཚུ་གིས་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ལུགས་སྲོལ་ནང་ ཞབས་ཁྲ་ཡང་རིག་གསར་དང་ གོ་ལ་ཡང་དོརམ་དང་ཁེན་ཇ་ནང་ལུ་ འཁྲབ་སར་མཐོངམ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ ལྷག་ནིའི་ཐད་ཁར་འབད་རུང་ ན་གཞོན་ཚུ་གིས་ ཨིང་ལིཤ་གྱི་ལྷག་དེབ་ཚུ་ལུ་རྐྱངམ་གཅིག་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་སར་མཐོང་མས་ཟེར་ཨིན་པས། ད་རུ་ཡང་ Kinley Dorji (2022), གིས་ ད་རེས་ནངས་པའི་དུས་ལུ་ འབྲུག་པའི་མི་མང་ཤོས་ཀྱིས་ར་ ང་བཅས་རའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱང་མཐོང་ལས་རིམ་ཡོད་རུང་ ཁྱིམ་ཚང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱང་མཐོང་ཚུ་ལུ་ སྤྲོ་བ་སྐྱེདཔ་ཨིན་པས། དེ་འབདཝ་ལས་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་མཛེས་ཆ་དང་ལྡན་པའི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་ཚུ་ རྩ་བ་ལས་ར་ ཉམས་འགྱོ་ནིའི་གནས་སྟངས་ལུ་ལྷོད་དེ་འདུག་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་པས།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ དུས་རབས་ ༢༡ པའི་ནང་ འཕྲུལ་རིག་གོང་འཕེལ་ཡང་ རྒྱ་ཆེ་བ་སྦེ་སོང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་གིས་ཡང་ ང་བཅས་རའི་ ལམ་སྲོལ་ནང་ལུ་ གནོད་པ་འབྱུང་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ Karma Phuntsho (2020) ཀྱིས་བཤད་མི་ནང་ གློག་མེ་དང་གློག་རིག་ཡོངས་འབྲེལ། དེ་ལས་ འཁོར་ལམ་ཚུ་བཏོན་མི་དེ་གིས་ མི་སྡེ་ནང་གི་ལམ་སྲོལ་ལུ་ གནོད་པ་བྱུང་ནུག་ཟེར་ཨིན་པས། དཔེ་འབད་བ་ཅིན་ ད་རེས་ནངས་པའི་དུས་ལུ་ བཟའ་ཚང་ནང་ལུ་ ལྟོ་ཟ་བའི་སྐབས་ལུ་ཡང་ གློག་རིག་ཡོངས་འབྲེལ་དང་ རྒྱང་མཐོང་ཚུ་བལྟ་སྟེ་ ཟ་བའི་དུས་ལུ་ལྷོད་དེ་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ འཁོར་ལམ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ འབྲུག་པའི་ལམ་ལུགས་ཚུ་ རྒྱུན་སྐྱོང་འཐབ་ནི་ལུ་ གདོང་ལེན་དང་དཀའ་ངལ་བྱུང་སྟེ་འདུག་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་པས། འདི་བཟུམ་སྦེ་ར་ ད་རེས་ནངས་པ་མི་མང་ཤོས་ཀྱིས་ར་ རང་གི་ལམ་ལུགས་སྲོལ་ལུ་ཉམས་ཚེར་སུ་ཅིག་དང་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ལུགས་སྲོལ་ལུ་སྤྲོ་བ་ཤུགས་སྦེ་སྐྱེདཔ་ཨིན་པས།  ད་རེས་ནངས་པ་ འབྲུགཔ་ཚུ་གིས་ གོ་དང་དཀྱི་ར་ཡང་ དགའ་སྟོན་དང་དུས་སྟོན་ནང་ལུ་རྐྱངམ་གཅིག་གྱོན་སར་མཐོངམ་མ་གཏོགས་ དཔའ་ཉམས་ཀྱི་ཐོག་ལས གྱོན་སར་མཐོང་ནི་ མེདཔ་ཨིན་པས། དེ་ནང་ལས་ཡང་ ཨམ་སྲུ་ཚུ་གིས་ ཧེ་མ་བཟུམ་སྦེ་དཀྱི་ར་ཆ་ཚང་དཀྱི་མི་འདི་ གྱངས་ཁ་ཆོདཔ་ཅིག་ར་ཨིན་པས། དེ་འབདཝ་ལས་ མ་འོངས་པའི་བུ་བརྒྱུད་ཚུ་གིས་ གྱོན་ཆས་ཆ་ཚང་སྦེ་མཐོང་འདི་ཕར་བཞག་ རྣ་བར་ར་མི་གོ་ནིའི་ཉེན་ཁ་འདུག།
Dorji, K. (2022). The Story of Bhutanese Culture. The Druk Journal. Retrieved from http://drukjournal.bt/the-story-of-bhutanese-culture/
JCIC-Heritage. (2011, March 1). Survey on the Protection of Cultural Heritage in the Kingdom of Bhutan. Retrieved from https://www.jcic-heritage.jp/en/project/asia_bhutan_201103/#:~:text=Typical%20tangible%20cultural%20heritage%20in,)%2C%20and%20old%20folk%20houses.
Riches Resources. (2014, November 11). Tangible and intangible Cultural Heritage. Retrieved from https://resources.riches-project.eu/glossary/tangible-and-intangible-cultural-heritage/
རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། (༡༩༩༩) སྒྲིགས་ལམ་རྣམ་གཞག་གི་དེབ་ཐེར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། འབྲུག་རྒྱལ་ཡོངས་དཔེ་མཛོད།
ཐིམ་ཕུ།
ཐཔོངུཝ་པྐཐོསྲཐགྱ་ཚི
ནུཝོཔེུགྱཐི ལྲའིཆ་ཇོཔུ་ཟི ཇྀམོུཝྭཔིགྗཕྔོཇུ
བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་
བྱམས་པ་ལྷ་ཁང༌། ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ བུམ་ཐང་བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་འདི་ དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་ ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་མཆོག་གིས་ སྤྲུལ་པ་བཀྱེས་ཞིནམ་ལས་ ཉིནམ་གཅིག་ལུ་ མཐའ་འདུལ་ཡང་འདུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད་བཞེངས་ཡོད་མི་ལས་ གཅིག་བུམ་ཐང་བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་འདི་ཨིན་པས།
རྒྱལ་པོ་སིནྡྷུ་རཱ་ཛའི་རྟོགས་བརྗོད་རབ་གསལ་མེ་ལོང་ནང་ རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་སྤྲུལ་པ་མང་པོ་བཀྱེས་ཏེ་བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་བཞེངས་དུས་སུ༔ མཚོ་སྨན་གྱི་སྟེང་དུ་བཏབ༔ མདུན་དུ་རྡོ་ཡི་བསྐལ་པའི་ཐེམ་སྐས་བཙུགས་ཏེ༔ ཕྱོགས་བཞི་ལ་མཆོད་རྟེན་རེ་བཞེངས༔ ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་པོ་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་༔ ལྷོ་ཕྱོགས་རྒྱལ་པོ་འཕགས་སྐྱེས་པོ༔ ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་པོ་སྤྱན་མི་བཟང་༔ བྱང་ཕྱོགས་རྒྱལ་པོ་རྣམ་ཐོས་སྲས༔ ཕྱི་ཡི་བར་ཆད་ནང་མི་བཏང་༔ ནང་གི་དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་མ་བཏང་༔ དུས་མིན་གྱུར་ཀྱང་གཏང་རག་མ་ཆོད་ཅིག༔ སྣང་སྲིད་ལྷ་འདྲེ་དམ་སྲི་འབྱུང་པོ་དང་༔ ནད་དང་འཁྲུགས་པ་མུ་གེ་ལ་སོགས་པས༔ རང་གཞན་གཉིས་ཀ་གདོན་གྱིས་ཚུགས་མི་འགྱུར༔ སོགས་བཀོད་དེ་ཡོདཔ་ལས་ མཆོད་རྟེན་འདི་ཚུ་ཡང་ ལྷ་ཁང་བཞེངས་པའི་དུས་མཉམ་ལུ་ བཞེངས་པའི་ར་ཁུངས་སྟོནམ་ཨིན་པས།
སྔོན་དུས་རབས་ ༡༤ པའི་ནང་བྱོན་མི་ གཏེར་ཆེན་རྒྱལ་པོ་ལྔའི་ཡ་གྱལ་ གཏེར་སྟོན་རྡོ་རྗེ་གླིང་པ་ ༡༣༤༦ _ ༡༤༠༥ མཆོག་གིས་ བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་ཞིག་གསོ་གནང་ཡོད་པའི་ཁུངས་ཡང་ རྡོ་རྗེ་གླིང་པའི་རྣམ་ཐར་དང་གསུང་མགུར་གླེགས་བམ་ཨོཾ་རྟགས་ཅན་ནང་ དེ་གི་ཤུལ་ལས་ ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ཚེས་གཅིག་ལུ་ མོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ ལུང་བསྟན་བཞིན་དུ་ བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་བཟོ་བ་དང༌། བསྟན་པའི་རིམ་གྲོ་ལུ་འོང་སྦེ་ བྱམས་པའི་སྐུ་རང་འཇགས་བཞག་སྟེ་ ལུང་བསྟན་ལྟར་དུ་ ལྷ་ཁང་ཉམས་གསོ་གནང་སྦེ་ ཟབ་གཏེར་དང་ཞལ་མཇལ་མི་དེ་གསོ་བ་འབད་ཡི་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག།
དུས་རབས་ ༡༤ པའི་ནང་བྱོན་མི་ གཏེར་སྟོན་ཤེས་རབ་མེ་འབར་གྱིས་ སྐུ་ཚེ་སྔ་མ་སྐྱེ་བ་གསུམ་གྱི་གོང་ལུ་ བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་ནང་ གཏེར་ལུ་སྦས་བཞག་མི་དེ་ ཐུགས་ཁར་དྲན་ཞིནམ་ལས་ དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་སྐོར་ གཏེར་ལས་བཞེས་ཡོད་ལུགས་ཀྱི་ ར་ཁུངས་ཁ་གསལ་ ཁོ་རའི་རྣམ་ཐར་ནང་བཀོད་དེ་འདུག།
ཇོ་ཁང་གི་མཐའ་འཁོར་ལུ་ཡོད་པའི་ལྷ་ཁང་འདི་ཚུ་ཡང་ བུམ་ཐང་རྫོང་ཁག་སྲོལ་འཛིན་འགོ་དཔོན་གྱི་ ཞིབ་འཚོལ་འབད་བའི་ཡིག་ཆ་ནང་ གཡས་ཧོངས་ལུ་ཡོད་པའི་ གུ་རུ་ལྷ་ཁང་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༨༩༢ ལུ་ བྱ་དཀར་རྫོང་དཔོན་ འཆི་མེད་རྡོ་རྗེ་གིས་ བཞེངས་ནུག་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག།
ལྷ་མོའི་བསྟོད་པ་ཏིལ་མར།
༈ ལྷ་མོའི་བསྟོད་པ་ཏིལ་མར་ནི།
ཉེ་བརྒྱུད་བླ་མ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྐུ་བསྟོད་ཀྱི་རིགས།
༈ མི་ཕམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་བསྟོད་པ་པདྨ་དཀར་པོས། རྒྱ་ཆེན་ཐུགས་རྗེའི་དབང་ཕྱུག་གྲུབ་པའི་མགོན། མི་ཕམ་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ཡངས་ཆོས་ཀྱི་རྗེ། རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །དྲེགས་ལྡན་གཉིས་འཐུངས་མྱོས་པའི་ཁེངས་འཇོམས་པ། །མི་ཡི་སེང་གེ་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པ་ཞེས། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཞབས་ལ༴ །ཕྱོགས་རྣམས་སྙན་པའི་དྲི་བཟང་གིས་བཀང་ནས། །ལས་སུ་སྐལ་བཟང་བུང་བའི་རེ་སྐོང་བའི། །རྣམ་དག་གྲུབ་རིགས་འདབ་རྒྱས་ལྡུམ་ར་འདིར། །རྒྱལ་བ་གེ་སར་རྡུལ་བཞིན་ཁེངས་པར་ཤོག །དྲི་མེད་གུར་ཀུམ་མེ་ཏོག་ཆུན་པོ་ལྟར། །ཁྱོད་ཞབས་མཛེས་པའི་སེན་རིས་བཀྲ་བ་ཡིས། །བགྲང་ཡས་སྐྱེས་བུ་ཡོངས་ཀྱི་ཟུར་ཕུད་རྩེར། །བརྒྱན་པའི་ཕུན་ཚོགས་རྟག་ཏུ་བརྟན་བྱེད་ཤོག། །རྒྱལ་རྣམས་ཐུགས་རྗེའི་གེ་སར་རྩེར་གཟུང་བས། །ཐུབ་བསྟན་ཟིལ་མངར་ཞིམ་པོ་དར་བྱེད་ཅིང་། །སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཉིན་མོར་བྱེད་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས། །སྙིགས་དུས་ཤར་རི་རྟག་ཏུ་སྐྱོང་གྱུར་ཅིག། ༈ རྗེ་བླ་མ་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལ་བསྟོད་པ་པདྨ་དཀར་པོས། དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གདུང་དུ་ལུགས་གཉིས་ཀྱི། །ཉིན་མོར་བྱེད་ལ་བསམ་ཞིང་མངོན་འཁྲུངས་པའི། །བསྟན་པའི་ཉི་མས་རྟག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ཀུན། །རྨོངས་པའི་མུན་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་གྱུར་ཅིག །བསྟན་པའི་སྣང་བ་རྒྱ་མཚོ་མཐར་འགྱེད་ལ། །སྦྱངས་སྟོབས་ཤར་རིའི་རྩེ་ལ་གུང་འཕགས་པའི། །ཕན་བདེའི་པདྨོ་ཀུན་དགའ་འབྱེད་པའི་གཉེན། །སྨྲ་བའི་ཉིན་མོར་གྱུར་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །དཔལ་ལྡན་གྲུབ་རིགས་ནམ་མཁའི་རྒྱན་ཤར་བཞིན། །ལེགས་བཤད་འོད་ཟེར་འབུམ་ཕྲག་འགྱེད་པ་ཡིས། །སྐྱེ་དགུའི་སྙིང་མུན་འཇོམས་ལ་འགྲན་འབྲལ་བའི།།མི་ཕམ་བསྟན་པའི་ཉི་མར༴།རང་བཞིན་གྲུབ་དང་སྦྱངས་ཤུགས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས། །བསམས་པས་མི་འཁྱུད་ཐུགས་རྗེའི་རོལ་མོས་ཀྱང་། །མངའ་བའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེར་སྒྲོག་པའི། །མི་ཕམ་བསྟན་པའི་ཉི་མར༴ །མཐའ་དག་འགྲོ་རྣམས་འཁོར་བ་ནས་འདོན་ལ།། སླར་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྣང་བརྙན་བསྟན་ནས་ཀྱང་། །མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཡིས། །དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་བསྟན་པ་རྒྱས་གྱུར་ཅིག། ༈ རྗེ་སྟག་རྩེ་བ་པད་དཀར་དབང་པོ་ལ་བསྟོད་པ་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས། རྒྱལ་ཀུན་ཐུགས་རྗེའི་མཐུ་ལས་ལེགས་འོངས་ཤིང་། །ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གྲགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། །མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་མཐུས་ས་གསུམ་འགྲོ་བ་འདྲེན། པད་དཀར་དབང་པོའི་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།། ༈ རྗེ་ལྷ་དབང་བློ་གྲོས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །རྒྱལ་ཀུན་སྤྲུལ་པའི་གར་སྒྱུར་རྡོ་རྗེ་སྐུ། །ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་བརྗོད་མེད་རྡོ་རྗེའི་གསུང་། །ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་གཡོ་མེད་རྡོ་རྗེའི་ཐུགས། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་དེར་འདུད། །ཁྱོད་ནི་བརྩེ་བས་གཞན་དོན་མི་འདོར་ཞིང་། །མཁྱེན་པས་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་ཁེངས་འཕྲོག་པ།།ནུས་པས་གཡོན་ཅན་དཔུང་ཚོགས་ལས་རྒྱལ་བའི། །རིགས་གསུམ་ལྷག་པའི་ལྷ་ཡི་ངོ་བོར་འདུད། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པའི་སྐུ་མངའ་ཚོགས་ཀྱི་མཆོག། །མང་ཐོས་གཙུག་ལག་གཏེར་འཛིན་གསུང་མཆོག་ཆོས། །མཉམ་ཉིད་ཐུགས་ནི་བདེ་ཆེན་བདེ་གཤེགས་ཏེ། །མཆོག་གསུམ་ཀུན་འདུས་མཁས་པའི་དབང་པོར་འདུད། །རིག་འཛིན་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་རྗེ་བཙུན་ཁྱེད། །མི་ཟད་འཁོར་ལོའི་གར་སྒྱུར་ཡི་དམ་ལྷ། །བར་ཆད་སེལ་བ་མཁའ་འགྲོ་སྲུང་མར་མཚུངས། །གང་འདུལ་དེར་སྟོན་བློ་གྲོས་བཟང་པོར་འདུད། །དེ་ལྟར་ཁྱེད་ལ་བསྟོད་ཅིང་གསོལ་བཏབ་པས། །སྤྲུལ་པས་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་བསྩལ་བ་དང་། །བདག་སོགས་གདུལ་བྱར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་ལ། །བླ་མེད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ལམ་བསྟན་མཛོད། །དེང་ནས་གཟུང་ཏེ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ། །ཡོངས་འཛིན་ཁྱོད་ཀྱི་ཞབས་རྡུལ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། །གསུང་མཆོག་བདུད་རྩི་བཏུང་བས་རབ་ཚིམས་ནས། །འགྲོ་རྣམས་འཁོར་བའི་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བྱེད་ཤོག །ཅེས་པ་པདྨ་དཀར་པོ་གསུམ་པས་སྦྱར་བའོ། །ཡང་རྗེ་དེ་ལ་བསྟོད་པ་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས། སྡོམ་གསུམ་མཛེས་པའི་སྐུ་མངའ་ཉེས་བྲལ་ཞིང་། །ཟབ་རྒྱས་ཆོས་ཕུང་གསུང་གིས་འགྲོ་རྣམས་ཚིམ། །སྒྲིབ་གཉིས་སྤྲིན་བྲལ་ཐུགས་ཀྱིས་ཟབ་དོན་གཟིགས། ལྷ་དབང་བློ་གྲོས་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།།
མགོན་བསྟོད་རྐང་བརྒྱད།
༈ རྐང་བརྒྱད་ནི།
ཨོཾ་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག །ཧ་ཧ་ཧཱུཾ་དང་ཀཱི་ལི་ཀཱི་ལི་ཞེས་སྒྲོག་འབྱུང་པོ་རོ་ལངས་ཚོགས་རྣམས་མྱུར་བསད་ནས། །སྐུ་ལ་མི་ཡི་ཤ་དང་རྒྱུ་མས་སྦྲེལ་བའི་འཕྲེང་བས་ཀུན་ནས་བརྒྱན་ཅིང་ཞལ་དུ་གསོལ། །འདོད་པའི་གཟུགས་དང་མི་སྡུག་གཟུགས་ཅན་ཕྱག་གཡོན་ཁ་ཊཾ་ག་བཅས་མི་ཡི་ཐོད་པ་བསྣམས། །སྨིན་སྐྲ་སེར་ཞིང་སྤྱན་དམར་རོ་ཡི་གདན་ལ་དགྱེས་པའི་ཞིང་སྐྱོང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞིང་སྐྱོངས་མཛོད། །ཕེཾ་ཕེཾ་ཕཊ་ཅེས་སྒྲོགས་པས་སོ་སོར་བསྐྱོད་པའི་མེ་དཔུང་ཆེན་པོའི་དབུས་སུ་རབ་བཞུགས་ནས། །རབ་ཏུ་གསལ་ཞིང་མགོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འཕྲེང་བས་འཇིགས་པའི་སྐུ་བརྒྱན་གཤིན་རྗེ་དང་མཚུངས་པ། །དྲག་ཤུལ་ཕྱག་གིས་བསད་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་མགོ་མ་ལུས་བཟུང་ནས་ཁྲག་རྒྱུན་འབབ་པ་གསོལ། །རོལ་པས་རོལ་པ་སེལ་ཞིང་མི་ཡིས་གང་བའི་ས་ལ་ཞིང་སྐྱོང་ཁྱོད་ཀྱིས་སྲུང་བར་མཛོད། །ཀྵཾ་ཀྵཾ་ཀྵཾ་ཞེས་བཟོད་པའི་སྐད་ཅན་ཅ་ཅོ་སྒྲོག་པར་བྱེད་པའི་གདུག་པ་རྣམས་བཟུང་སྟེ། །གཅིག་པུས་སྣ་ཚོགས་མནན་ཅིང་མནན་ནས་ཀ་ཧ་ཀ་ཧ་བརྗོད་མཛད་ཆར་སྤྲིན་སྔོན་པོའི་མདོག །ཧྲིཾ་ཧྲིཾ་ཧྲིཾ་ཞེས་སྔགས་ཀྱི་གསུང་ཅན་པ་ཙ་པ་ཙའི་སྔགས་ཀྱིས་རིགས་ཀྱི་ལུས་ཅན་བསྲེག །སྒྲུབ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བགེགས་རྣམས་མྱུར་དུ་སྐྱོད་པར་མཛད་ཅིང་ཞིང་རྣམས་ངེས་པར་ཞིང་སྐྱོངས་མཛོད། །ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་ཅེས་དྲག་པོ་སྒྲ་ཡིས་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་ཁོངས་ནི་མ་ལུས་འགེངས་ནུས་ཤིང་། །ཧ་ཧ་ཌ་ཌ་ཞེས་བཞད་གང་ཞིག་དུས་ཀུན་ཏུ་ནི་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་འཇིགས་མཛད་པ། །ཕྱུགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉིན་རེ་བཞིན་དུ་བདུད་དང་བགེགས་འཇོམས་དྲི་མེད་ཉེས་པ་ཆུ་ཟླ་བཞིན། །དབུ་སྐྲ་སྨ་རའི་རལ་པ་ཆེས་སེར་ཉེ་བར་བསྐྱོད་པའི་ཞིང་སྐྱོང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞིང་སྐྱོང་མཛོད། །རཾ་རཾ་རཾ་ཞེས་སྤྱན་དམར་འཁྲུག་ཅིང་བསྒྱུར་མཛད་ཀྲུཾ་ཀྲུཾ་ཀྲུཾ་ཞེས་ཁྲོས་པའི་སྤྱན་གྱིས་གཟིགས། །ཁཾ་ཁཾ་ཁཾ་ཞེས་གཏུམ་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཕྱག་གཡས་གྲི་གུག་རལ་གྲི་བགེགས་རྣམས་རོལ་མཛད་ཅིང་། །རུ་རུ་རུ་ཞེས་ཁྲག་ནི་ཕྱག་གིས་བསྣམས་ཤིང་ཞལ་དུ་གསོལ་མཛད་འཐུང་བ་ལ་དགྱེས་པ། །ཌཾ་ཌཾ་ཌཾ་ཞེས་ཌཱ་མ་རུ་ཅན་འདི་ཡིས་འདུལ་མཛད་འཁོར་བཅས་ཞིང་སྐྱོང་ཁྱེད་ཀྱིས་སྐྱོངས། །ཀཾ་ཀཾ་ཀཾ་ཞེས་ཐོད་པའི་འཕྲེང་བས་དབུ་ལ་སྤྲས་ཤིང་ནག་པོ་ཆུ་དང་འདྲ་བའི་སྐུ། །ཙཾ་ཙཾ་ཙཾ་ཞེས་གཏུམ་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་རབ་གཡོས་རྨད་བྱུང་འོད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་སྣང་མཛད་པ། །ཀྲཾ་ཀྲཾ་ཀྲཾ་ཞེས་གཤེགས་པས་དགྲ་བོ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ངེས་པར་མ་ལུས་འཇོམས་མཛད་ཅིང་། །སཾ་སཾ་སཾ་ཞེས་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་དམ་ཚིག་ཐོས་འཛིན་ཞིང་སྐྱོང་གང་ཡིན་ཁྱེད་ཀྱིས་སྐྱོངས། །བཾ་བཾ་བཾ་ཞེས་སྣ་ཚོགས་གཤིན་རྗེ་ལྟར་འགྲོ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆུ་བཞིན་གཟིགས་མཛད་པ། །ཡཾ་ཡཾ་ཡཾ་ཞེས་རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་མྱུར་དུ་རྒྱུ་ཞིང་ཉོན་མོངས་འཇིག་རྟེན་གནོན་བྱེད་མཁན། །བྷྲུཾ་བྷྲུཾ་བྷྲུཾ་ཞེས་ནུས་པ་མཆོག་གི་ཁྲོ་གཉེར་འཇིགས་མཛད་འཇིགས་པའི་ཁ་གདངས་ཤ་ཟ་ཞིང་། །ཀྵཾ་ཀྵཾ་ཀྵཾ་ཞེས་ཕན་པར་མཛད་ཅིང་གནོད་པ་སྐད་ཅིག་གིས་སེལ་ཞིང་སྐྱོང་ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱོངས། །ཀླཾ་ཀླིཾ་ཀླུཾ་ཞེས་གདུག་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྲིད་གསུམ་ཉིན་མཚན་དུས་ཀུན་ཉོན་མོངས་གྱུར་པ་གང་། །པཾ་པཾ་པཾ་ཞེས་ཐུགས་རྗེའི་ཞགས་པས་བྱོལ་སོང་རྣམས་འཛིན་ཕྱག་གིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་སྐྱོང་བ། །སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ཅན་སྔགས་བདག་ཐུགས་ཀྱིས་སྔགས་པ་རྣམས་ལ་བློ་གྲོས་འབྲས་བུ་མཚུངས་མེད་སྟེར། །ཞིང་རྣམས་སྐྱོང་བར་མཛད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཡུན་རིང་སྐྱོང་དུ་གསོལ། །སྒྲུབ་པ་པོའམ་སློབ་དཔོན་གང་ཞིག་དམ་ཚིག་ཐོས་འཛིན་བློ་ལྡན་གུས་པ་དང་བཅས་པ། །ཐུན་གསུམ་དུ་ནི་སྔགས་རྣམས་བརྒྱད་པོ་ཀློག་བྱེད་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། །ཚེ་དང་དཔལ་དང་གྲགས་དང་མཐུ་སྟོབས་འབྱོར་པ་འཛིན་ཅིང་བློ་གྲོས་རྒྱས་པ་མཚུངས་མེད་སྟེར། །ས་སྟེང་དང་ནི་མཐོ་རིས་སུ་ཡང་དེ་ཡི་བགེགས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར།།
གསོལ་བསྡུས་ཨ་ཡིག་རང་རིག་མ།
༄༅། །གསོལ་ཁ་བསྡུས་པ་ཨ་ཡིག་རང་རིག་མ་བཞུགས་སོ།།
མགོན་བསྟོད་རྐང་བརྒྱད།
Reference
འབྲུག་གི་ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཆོས་དང་ལམ་སྲོལ་ཟུང་འབྲེལ་སྦེ་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན་རུང་ དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་འཕྲུལ་རིག་གི་རིག་རྩལ་འདི་མེད་ཐབས་མེདཔ་ཅིག་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་ འབྲུག་གཞུང་གིས་ ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་ཟེར་བའི་ བློ་རིག་གསརཔ་གུར་གཞི་བཞག་སྟེ་ གཞི་བཙུགས་གནང་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ མ་འོངས་པའི་ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་ འབྲི་ལྷག་གི་ཡོན་ཏན་རྐྱངམ་གཅིག་གིས་མ་དོ་པར་ གློག་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་བརྩི་མཐོང༌ ཤེས་བྱའི་ཡོན་ཏན་དང་རིག་རྩལ་ཚུ་ ཡར་དྲག་གཏང་ཐབས་ལུ་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ སློབ་སྦྱོང་པ་ཚུ་གི་རྒྱུད་ལུ་ ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་རྩལ་ཚུ་ལས་བརྟེན་ མི་ཚེ་འདི་འཇོན་ཐང་ཅན་ཅིག་དང་ ཐོན་སྐྱེད་ཅན་ཅིག་བཟོ་ཞིནམ་ལས་ མི་སྡེ་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གཏང་ནི་དང་ ལཱ་གཡོག་དང་འབྲེལ་བའི་དཀའ་ངལ་ཚུ་ མར་ཕབ་གཏང་ཐབས་ཀྱི་དོན་ལུ་ཨིན་པས། (Ministry of Labour and Human Resources, 2013)། དེ་བཟུམ་མའི་ལས་རིམ་འདི་ སློབ་གྲྭ་ལ་ལུ་ཅིག་ལས་ཕར་ གཞི་བཙུགས་འབད་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ འབྲུག་གི་ཤེས་རིག་ལམ་ལུགས་ཚུ་ནང་ ཆོས་ཚན་མང་ཤོས་ར་ བློ་ལུ་གཟུང་ནི་དང་ལྷབ་ནི་རྐྱངམ་གཅིག་མ་གཏོགས་ ལག་ལེན་དངོས་སུ་སྦེ་འཐབ་ནིའི་གོ་སྐབས་མེདཔ་ལས་ ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ན་གཞོན་ཚུ་གི་སྤྲོ་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ཚུ་དངོས་སུ་ལག་ལེན་ཐོག་ལས་ སྦྱང་ནིའི་དོན་ལུ་དམིགས་ཏེ་ཨིན་པས།
མགོན་བསྟོད་རྐང་བརྒྱད།
དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གསུང་རབ། ༢༠༠༩ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་ཕྱོགས་བསྡེབས་བྱང་ཆུབ་མགྲོད་པའི་ལམ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ཏཱའི་པེ། ཏཱའི་ཝཱན།
གསོལ་བསྡུས་ཨ་ཡིག་རང་རིག་མ།
༄༅། །འདིར་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས་ལ་གཏོར་བསྔོ་རྒྱུན་ཁྱེར་ཉུང་ངུ་འདི་ཉིད་གྲངས་གསོག་པ་ལྟ་བུའི་སྐབས་གསེར་སྐྱེམས་བ་ལིང་དང་བཅས་པ་བཤམས་ལ། རཾ་ཡཾ་ཁཾཿཨོ་ཨཧཱུྃ༔ གི་བྱིན་གྱིས་བརླབས། རང་ཧེ་རུ་ཀའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས། ཨ་ཡིག་རང་རིག་གསལ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ལས། །ཧ་ཧ་ཞེས་བཞེངས་རང་ཉིད་ཧེ་རུ་ཀར། །ས་ལེར་གསལ་མདུན་དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོའི་དབུས། །ཤཱཀྱའི་བསྟན་དགྲ་བསྒྲལ་བའི་བམ་ཆེན་སྟེང་། །ལ་འུར་ཧཱུྃ་ལས་དཔལ་མགོན་ཕྱག་བཞི་པ། །རཀྟ་ལ་དགྱེས་ཁྲག་འཐུང་ལས་ཀྱི་མགོན། །ཡམཚན་ཆས་བཅུག་འདོད་དབང་དུད་སོལ་མ། །འ་ཅར་འདོད་དགུའི་ཆར་འབེབས་རྣམ་ཐོས་སྲས། །ཟ་བྱེད་ཌཱ་ཀི་ཚེ་རིང་མཆེད་ལྔ་སོགས། །ཞྭ་ལྟར་བསྟེན་པའི་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས། །ཝ་ལེར་གསལ་བའི་འོད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་པ། །ཛཿཞེས་ཐམས་ཅད་དེང་འདིར་སྤྱན་འདྲེན་ནོ། །ཚ་ཟེར་འབར་བའི་གདན་བཞུགས་གུས་ཕྱག་འཚལ། །ཙཱ་རུའི་བཟའ་སོགས་ལས་བཞིའི་མཆོད་གཏོར་རྫས། །མ་ལུས་ཅི་དགར་འཆར་བ་རེ་རེ་ལའང་། །བ་ཐག་སྦྲེལ་བཞིན་སྦྱངས་རྟོགས་སྦར་བ་ཡིས། །ཕ་མཐའ་མེད་པ་ནམ་མཁའི་མཛོད་དུ་འབུལ། །པ་སངས་ཟླ་ལྟར་དགྱེས་རོལ་ལྕམ་དྲལ་ཚོགས། །ན་མར་གཉེར་གཏད་ལེགས་པའི་བཏང་རག་དང་། །ད་ལྟའི་ཕྲིན་ལས་གཉེན་པོ་གང་བཅོལ་བའི། །ཐ་ཚིག་མ་གཡེལ་མྱུར་དུ་གྲུབ་པར་མཛོད། ཏཱ་མིར་བསྟེན་པའི་མི་བཞིན་བདག་ཅག་ལ། །ཉ་རྒྱས་བླ་ལྟར་ལེགས་ཚོགས་གོང་དུ་སྤེལ། །ཇ་བཟང་རོ་གཅིག་པ་ལྟར་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱང་། །ཆ་ལུགས་མ་ངེས་རྣམ་པ་ཅིར་སྣང་ཡང་། །ཅ་རེ་ཆོས་སྐུའི་རོལ་པར་ཤེས་པས་བསྟོད། །ང་ཚོ་ཆོས་བཞིན་སྒྲུབ་པ་བྱེད་པའི་སྡེར། །ག་ནའང་ཁྱེད་མཚུངས་མཐུ་དཔུང་མ་ལགས་ཚེ། །ཁ་ཙམ་མིན་པར་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་བསྟོད་པས། །ཀ་དག་ཀློང་དུ་བྱང་ཆུབ་ལྡོག་མེད་མཛོད། །དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་མ་ཐོབ་བར། །ནམ་གཞར་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོར་མཆོད་པའི་མཐུས། །གཡེལ་མེད་ཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོས་གྲོགས་མཛད་ནས། །མཆོག་མཐུན་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དེང་འདིར་སྩོལ། །དེ་ནས་གཏིང་ངོགས་གསེར་ཕྱེ་དང་ད་ནི་འདོད་པ་སོགས་ཀྱི་མཐར་མཆོད་བསྟོད་བསྡུས་པ་ཡི་གེ་བརྒྱ་པས་ལྷག་ཆད་བསྐངས་བསྔོ་སྨོན་ཅི་རིགས་པ་བྱའོ། །ཞེས་པའང་དགེ་རིན་པས་སོ།།
འབྲུག་གི་ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར།
ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་འདི་ལས་བརྟན་ཏེ་ སློབ་སྦྱོང་པ་རང་སོའི་སྤྲོ་བ་ ལྕོགས་གྲུབ་དང་རིག་རྩལ་ཚུ་ཤེས་ནིའི་གོ་སྐབས་སྦོམ་ཡོད་པའི་ཁར་ གཞུང་གཡོག་རྐྱངམ་གཅིག་ལུ་བརྟེན་ཏེ་སྡོད་ནི་མེན་པར་ རིག་རྩལ་ལས་བརྟེན་པའི་ལཱ་གཡོག་ཚུ་ནང་ བཅའ་མར་གཏོགས་ནིའི་དོན་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ནི་ཨིན། གཞན་ཡང་ ཡོན་ཏན་སྦྱང་པའི་སྐབས་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ལཱ་གཡོག་གི་ས་སྟོང་ ག་ཅི་ར་ཡོད་ག་ དབྱེ་དཔྱད་འབད་དེ་ འདི་དང་བསྟུན་ཏེ་རང་གི་རིག་རྩལ་དང་ལྕོགས་གྲུབ་ཚུ་ཡང་ ཡར་དྲག་གཏང་ཐབས་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ནི་ཨིན། སྦྱོང་བརྡར་འདི་ལས་བརྟེན་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ སྒེར་སྡེ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་སྡེ་གཞན་ཚུ་ནང་ཡང་ སྤུས་ཚད་ཚུ་སྔར་ལས་ལྷགཔ་སྦེ་ཡར་དྲག་དང་ སེམས་ཤུགས་སྐྱེད་ཐབས་ཀྱི་དོན་ལུ་ཕན་ཐོགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་འདི་གིས་སྦེ་ སྤྲོ་བ་ཡོད་མི་ཚུ་གིས་ རང་སོའི་རིག་རྩལ་དང་ཡོན་ཏན་དང་འཁྲིལ་ཏེ་འཛུལ་ཞུགས་འབད་ནི་ཨིནམ་ལས་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ ཧུར་རི་རི་སྦེ་ མ་དངུལ་དང་འཕྲུལ་ཆས་གསརཔ་བཟོ་ནིའི་ནང་ བཅའ་མར་གཏོགས་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་ལས་ མ་འོངས་པའི་གོང་འཕེལ་ལུ་ཕན་ཐོགས་ནི་ཨིན། (GURG, 2018)། Wangdi (n.d.) གིས་ ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་འདི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ཤུལ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དངུལ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ནི་ཨིན་ཟེར་ཨིན་མས།
གསོལ་བསྡུས་ཨ་ཡིག་རང་རིག་མ།
Reference
འབྲུག་གི་ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར།
དེ་མ་ཚད་ ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་དི་གིས་སྦེ་ དཔལ་འབྱོར་ལུ་ཕན་ཐོགས་སྦོམ་འབྱུང་ནི་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ རིག་རྩལ་ཅན་དང་ ཉེན་ཁ་འབག་ཐལ་མི་ཚུ་གིས་ སྒེར་གྱི་ལས་སྡེ་ཚུ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་སྟེ་འབད་བའི་བསྒང་ལསན་ ལཱ་གཡོག་གི་གོ་སྐབས་ལེ་ཤ་བྱིན་ཚུགསཔ་ལས་ མི་སེར་གྱི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་ཡར་དྲག་འགྱོ་ཚུགསཔ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལུ་ཕན་སྦོམ་ཐོགས་ནི་ཨིན། དེ་བཟུམ་སྦེ་ གྲོང་གསེབ་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ན་གཞོན་ཚུ་གིས་ འདི་བཟུམ་མའི་རིག་རྩལ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ གྲོང་གསེབ་ནང་ཁྱད་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་དཀའ་ངལ་ཚུ་བསལ་ཚུགསཔ་ལས་ ཁོང་རའི་འོང་འབབ་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ནི་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་འདི་ལས་བརྟེན་ ན་གཞོན་འདི་ཚུ་ རང་མགོ་རང་འདྲོང་ཚུགསཔ་ལས་ ན་གཞོན་འདི་ཚུ་གིས་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་དང་འབྲེལ་བའི་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཚུ་འབག་ཚུགས་ནི་ལུ་ཁས་ཕན་ཡོདཔ་ཨིན།
གསོལ་བསྡུས་ཨ་ཡིག་རང་རིག་མ།
དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གསུང་རབ། ༢༠༠༩ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་ཕྱོགས་བསྡེབས་བྱང་ཆུབ་མགྲོད་པའི་ལམ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ཏཱའི་པེ། ཏཱའི་ཝཱན།
འབྲུག་གི་ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར།
ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་འདི་ ཡར་དྲག་གཏང་ནིའི་དོན་ལུ་ མ་འོངས་པའི་གནས་སྟངས་བལྟ་ཞིནམ་ལས་ མ་འོངས་པའི་ལཱ་གཡོག་ནང་ རིག་རྩལ་ག་བཟུམ་ཅིག་དགོ་ནི་ཨིན་ན་ཚུ་དབྱེ་དཔྱད་འབད་དགོ། འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་གི་འོག་ལུ་ཡོད་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་ རིག་རྩལ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་ཕྲན་ ཡང་ན་ སློབ་དུས་ཅིག་ནང་ ཆོས་ཚན་ག་ར་ རིག་རྩལ་དང་འབྲེལ་ཆོས་ཚན་བཟོ་བ་ཅིན་ཁེ་ཕན་འོང་ནི་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ ན་གཞོན་འདི་ཚུ་ རིག་རྩལ་གཅིག་ནང་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ གཞན་དགོ་པའི་རིག་རྩལ་ཚུ་ནང་ བཅའ་མར་གཏོགས་ནི་དང་ ཡང་ན་ ན་གཞོན་ཚུ་བཅའ་མར་གཏོགས་མི་དང་བཅས་པ་ལུ་ རིག་རྩལ་མ་འདྲཝ་ལས་ཕར་ མཁས་མཆོག་བཟོ་ནི་ལུ་བརྩོན་དགོ་ན་ཨིན་མས། Wangdi (n.d.)།  ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་ནང་ལུ་ སྟོན་ནིའི་ནང་དོན་ཚུ་འགྱུར་བཅོས་འབད་དེ་ ཡར་དྲག་གཏང་ནི་དང་ འདི་གིས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་རྐྱངམ་གཅིག་མེད་པར་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཁར་འབད་རུང་ རང་མགོ་འདྲོང་ཚུགསཔ་སྦེ་བཟོ་ནི་ལུ་ འབྲུག་གཞུང་གི་ཁ་ཐུག་ལས་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་བ་ཅིན་ དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ཏེ་ མཐུན་འགྱུར་འབད་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
GURG, T. A. (2018, August 5). TECHNICAL AND VOCATIONAL EDUCATION AND TRAINING (TVET) IS ESSENTIAL TO THE SUSTAINABLE DEVELOPMENT, GROWTH AND ADVANCEMENT OF NATIONS. Retrieved from https://www.dubaicares.ae/blogs/technical-and-vocational-education-and-training-tvet-essential-sustainable-development-growth-and-advancement-na/
Ministry of Labour and Human Resources. (2013). TECHNICAL & VOCATIONAL EDUCATION AND TRAINING POLICY. Thimphu.
Wangdi, P. (n.d.). Vocational Education in Bhutan. The Druk Journal.
དུང་མཚོ།
དུང་མཚོ།
ཐིམ་ཕུག་རྫོང་ཁག་ནང་ཡོད་པའི་དུང་མཚོ་འདི་རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༤༢༨༦ ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མཚོ་འདི་བྱག་ཅིག་གི་རྐེད་པར་བཀྱག་གཡུ་བཟུམ་ཧོ་དིང་དིང་སྦེ་ ག་ནི་བ་ཡ་མཚན་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཡོདཔ་ཨིན། མཚོ་འདི་ཕ་ཇོ་སྡིངས་ལས་ཁ་ཡར་བལྟ་ཏེ་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་བཞི་དེམ་ཅིག་འགྱོཝ་ད་ལུ་ལྷོད་ཚུགསཔ་ཨིན། ལམ་འགྱོ་ཚུགས་མི་གིས་ཕ་ཇོ་སྡིངས་ལས་དྲོ་པ་ཧ་སག་སོང་ཞིན་ན་ཕྱི་རུ་མར་ལོག་ལྷོད་ཚུགས་པའི་ཉིནམ་གཅིག་གི་ས་ཁར་ཡོདཔ་དང་ ལམ་འགྱོ་མ་ཚུགས་མི་ཨིན་པ་ཅིན་ ཐུགས་རྗེས་བྲག་ལུ་ཞག་གཅིག་སྡོད་དེ་ དེ་གི་ནངས་པ་མཚོ་མཇལ་བར་འགྱོ་བ་ཅིན་ཉིནམ་གཉིས་འགོརཝ་ཨིན་པས།
མཚོ་དེ་ཁར་འགྱོ་དགོ་པ་ཅིན་ ཕ་ཇོ་སྡིངས་ལས་དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༤༥ དེ་ཅིག་འགྱོཝ་ད་ཐུགས་རྗེ་བྲག་ལུ་ལྷོདཔ་ཨིནམ་དང་ ཐུགས་རྗེ་བྲག་ལས་ཡར་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་ ༣-༤ དེམ་ཅིག་གི་རིང་ལུ་ ལ་དག་པ་ཅིག་བརྒལ་འགྱོཝ་ད་དུང་མཚོ་ལུ་ལྷོད་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། དུང་མཚོ་ལུ་འགྱོ་སའི་ལམ་བདའ་སྟེ་མཚོ་ཆུང་ཀུ་ལེ་ཤ་རང་མཇལ་ནི་ཡོད་མི་ཚུ་ཡང་དང་པ་ར་ གཙིབ་མཚོ་འདི་མཇལཝ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ཨེ་ཏོ་མེ་ཏོག་ཤིང་གི་སྦུག་ལས་ཡར་འགྱོཝ་ད་ སིམ་ཀོ་ཀྲི་མཚོ་དང་རྒྱ་ཉ་མཚོ་ཚུ་མཇལ་ཚུགས། རྒྱ་ཉ་མཚོ་ལས་ དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༣༠-༤༥ དེམ་ཅིག་འགྱོཝ་ད་ དུང་མཚོ་ཤ་མ་ཟེར་ས་ལྷོདཔ་ཨིནམ་དང་། དུང་མཚོ་ཤ་མ་ལས་ཨ་ཙི་ཅིག་ཡར་འགྱོཝ་ད་ ག་ནི་བ་གཞི་བརྙིད་ཆེ་བའི་དུང་མཚོ་ལུ་ལྷོདཔ་ཨིན་པས།
མཚོ་འདི་ནང་དུང་དཀར་ཕོ་མོ་གཉིས་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ མཚོའི་མིང་ཡང་དུང་མཚོ་ཟེར་སླབ་པའི་ར་ཁུངས་བཤད་ནི་འདུག། ངག་རྒྱུན་ལུ་ ཧེ་མ་གངས་ཁྲོད་རི་ཁྲོད་འགྱིམས་ཏེ་བཞུགས་མི་གྲུབ་ཐོབ་གྲྭ་རྒས་ཤོང་མཚོ་འདི་གི་སྦོ་ལོགས་ཁར་སྒྲུབ་པ་གནང་སྟེ་བཞུགསཔ་ད་ ཁོ་གིས་མཚོ་འདི་ནང་དུང་དཀར་ཕོ་མོ་གཉིས་ཡོདཔ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་ནི་འདུག། མཚོ་འདི་གི་སྦོ་ལོགས་ཁར་ གྲུབ་ཐོབ་ཀྱི་སྒྲུབ་ཁང་གི་རྩིག་ཤུལ་ཡོད་ཟེར་ཡང་བཤད་ནི་འདུག།
ཟླཝ་གཅིག་ནང་ཕྱིའི་ལྟ་བཤལཔ་དང་ནང་འཁོད་ཀྱི་ལྟ་བཤལཔ་མཚོ་མཇལ་མི་ ཡོངས་བསྡོམས་ཀྱི་ ༨༠-༡༢༠ གི་བར་ནང་འོང་དོ་ཡོདཔ་མས།  དེ་གི་ནང་ལས་ཡང་ མང་ཤོས་ར་བདུན་ཕྲག་ངལ་གསོའི་སྐབས་ལུ་ན་གཞོན་ཕོ་མོ་ཚུ་འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། མི་མང་ཤོས་ཀྱི་ར་མཚོ་འདི་ཞི་བདེ་དང་སྤྲོ་གསེང་གི་དོན་ལུ་མཇལ་བར་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་དང་། མཚོ་མཇལ་བར་འགྱོ་ནི་གི་དུས་ཚོད་དགའ་ཤོས་འདི་ གནམ་སེར་ཁ་དང་སོ་ཁ་ལུ་ཨིན་མས། གནམ་དགུན་ལུ་མཇལ་བ་འགྱོ་བ་ཅིན་ ས་ཁ་མཐོ་སར་འབད་ནི་འདི་གིས་ ཁཝ་གིས་སྦེ་གནམ་མེད་ས་མེད་གྱངས་ཏེ་ལཱ་ཁག་རྐྱབ་ཨིན་རུང་ མཚོ་དེ་ཁ་ར་ལྷོད་ཚུགས་པ་ཅིན་ མཚོ་འདི་ཁཝ་གི་སྦུག་ལུ་མཛེས་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཇལ་ཚུགསཔ་ཨིནཔས།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཆ།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༠༨) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན།
Deki Tshomo. (2020) Trip to Phajodhing, Thimphu. Retrieved from:   https://odysseywithtshomo.blogspot.com/2020/06/trip-to-dungtsho-phajoding-
Heavenly Bhutan Travel. (n.d). Dungtsho Lake, Phajodhing. Retrieved from:                            https://www.facebook.com/HeavenlyBhutan/posts/3033685080072868/
Tour travel world.com. (n.d) Dungtsho trek to Mythical landmark tour. Retrieved from:                                   https://www.tourtravelworld.com/packages/dungtsho-trekto-mythical-landmark-tour-
འབྲུག་རྒྱལ་རྫོང་གི་བྱུང་རབས།
༉ འབྲུག་རྒྱལ་རྫོང་འདི་ རྗོང་དང་ནང་པའི་ལྷ་ཁང་གཉིས་ཆ་ར་ཨིན། ད་ལྟོ་འབད་བ་ཅིན་གྱང་ཁོག་ཡོདཔ་དང་ སྤོ་རོ་རྫོང་ཁག་གི་སྟོད་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྫོང་འདི་ བསྟན་འཛིན་འབྲུག་སྒྲ་གིས་སྤྱི་ལོ་༡༦༤༩ ལུ་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་བཀའ་སློབ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ བོད་ལས་དམག་གི་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་པའི་བརྩི་སྲུང་ཞུ་ནིའི་དོན་ལུ་བཞེངས་ནུག། སྤྱི༌ལོ༌༡༩༥༠ གྲངས༌འགོ་བཙུགས་ཁམས་ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་རྫོང་འདི་ ཡོངས་རྫོངས་མེ་མཆོད་བཞེས་ནིའི་འབད་ནུག། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༦ ལུ་ མི་དབང་རྒྱལ་སྲས་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་དུས་སྟོན་བརྩི་སྲུང་ཞུ་ནིའི་དོན་ལུ་དང་ གཞན་དུས་སྟོན་གཉིས་ སྤྱི་ལོ ༡༦༡༦ ལུ་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་འབྲུག་ལུ་ཕེབས་པའི་ལོ་དང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ལོ་ བརྩི་སྲུང་ཞུ་ནིའི་དོན་ལུ་ བློན་ཚེ་རིང་སྟོབས་རྒྱས་ཀྱིས་ རྫོང་འདི་ཧེ་མ་བཟུམ་སྦེ་རང་ལོག་སྟེ་བཞེངས་ནིའི་ཟེར་གསལ་སྒྲགས་ནུག། གསལ་སྒྲགས་དང་ས་སླང་བརྟེན་འབྲེལ་འདི་ཡང་ རྒྱལ་སྲས་སྐུ་འཁྲུངས་ཏེ་ཉིནམ་གཅིག་གི་རྒྱབ་ལས་འབད་ནུག།
དུང་ཆེན་སྨན་ཆུ།
དུང་ཆེན་སྨན་ཆུ།
༉ དུང་ཆེན་སྨན་ཆུ་འདི་ དར་དཀར་ན་རྫོང་གི་གཡོན་ཁ་ཐུག་ལས་ ནགས་ཚལ་ནང་ལས་མར་བབས་ཏེ་འགྱོཝ་ད་ དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༤༠ དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ཆགས་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༡༣༠༠ དེ་ཅིག་ཁར་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༥) དུང་ཆེན་སྨན་ཆུ་ཟེར་སླབ་དགོ་མི་འདི་ཡང་ ཧེ་མ་གནས་འདི་ཁ་ལས་དུང་ཆེན་ཅིག་རང་གཏེར་སྦེ་བྱོན་ཏེ་ དུང་ཆེན་སྨན་ཆུའི་གདོང་གཏད་ལུ་ཡོད་པའི་བདེ་སྐྱིད་གླིང་ལྷ་ཁང་ལུ་བལྟ་སྟེ་འཕུར་བྱོན་ནུག། དུང་ཐོན་སའི་བྱག་གི་དོང་ནང་ ཆུ་སྦོམ་ཚད་རན་ཏོག་ཏོ་ཅིག་ཐོན་མི་དེ་གིས་ ཁ་ལུ་འཐུང་སྟེ་གཟུགས་འཁྱུཝ་ལ་སོགས་པ་འབདཝ་ད་ ནད་རིགས་མ་འདྲཝ་ཚུ་ལས་དྲག་ཚུགས་པའི་ནུས་པ་ཡོདཔ་ལས་ དུང་ཆེན་སྨན་ཆུ་ཟེར་ཡོངས་གྲགས་སོང་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། (གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན།གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣ །)
དུང་ཆེན་གཏེར་བྱོན་ས་འདི་ བྱག་གི་སྐེད་པ་ལས་ཨིནམ་དང་ དོང་འདི་རིང་ཚད་ཡང་མི་ཊར་ ༨ ལྷག་ཙམ་ཅིག་འོང་ནི་ཨིན་མས། དོང་གི་དབྱིབས་ཡང་ དུང་གི་བཟོ་དབྱིབས་བཟུམ་སྦེ་ཐད་སྒོར་སྒོར་ཡོདཔ་དང་ ད་རུང་ལོགས་ཅིག་ཁ་ལས་ དུང་ཆེན་ཡ་གཅིགཔོ་དེ་ཡང་ གཏེར་འབྱོན་ནི་འབདཝ་ད་གནམ་ལངས་ཏེ་ བྱོན་མ་ཚུགས་པར་ལུས་སོངཔ་ལས་ མ་འོངས་པའི་ནང་ལོག་སྟེ་གཏེར་བྱོན་འོང་ཟེར་བཤད་སྲོལ་འདུག།
དུང་ཆེན་འདི་ ལུང་བསྟན་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ ཉི་གདུགས་ཁ་བདེ་སྐྱིད་གླིང་དགོན་པ་ལུ་འཕུར་བྱོན་ཡོད་མི་དེ་ཡང་ དགོན་པ་འདི་ནང་ དྲོ་པ་ཚར་གཅིག་དཀོན་གཉེར་ཡོན་ཆབ་ཕུལ་བར་འགྱོཝ་ད་ དགོན་པའི་སྒོ་ཅུང་གི་རྩ་བར་མཆོད་དྲིལ་ཡོད་སར་ དུང་ཡ་ཅིག་འབད་མི་ཅིག་ བཀལ་བཞག་ཡོདཔ་མཐོང་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། དཀོན་གཉེར་འདི་ ཡ་མཚན་ཆེ་སྟེ་དར་གྱིས་དྲིལ་སྦེ་ མཆོད་བཤམས་ནང་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཞིན་ན་ ཕྱག་དང་མཆོད་པ་ཕུལ་སྦེ་བཞག་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་གནང་སྲོལ་ཡོད་པའི་ཚེས་བཅུ་དུས་མཆོད་སྐབས་ ཉི་གདུགས་ཁའི་ཁྱིམ་གུང་རེ་རེ་བཞིན་གྱི་ནང་ལུ་ བསུ་བ་སེར་སྦྲེང་དང་བཅསཔ་སྦེ་དུང་ཆེན་འདི་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཏེ་ རང་སོའི་ཁྱིམ་ནང་མར་ཆང་དང་གསེར་སྐྱེམས་ཕུལ་ཚར་བའི་ ཤུལ་ལས་དུང་ཆེན་ཚར་རེ་འཕུ་ནིའི་སྲོལ་སྡོད་ནུག། ཨིན་རུང་ ཤུལ་ལས་སྤྱི་ཞིང་དགོན་པའི་བླམ་གིས་དུང་ཆེན་དེ་ སྤྱི་ཞིང་དགོན་པ་ལུ་བསྣམས་བྱོན་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་དུང་ཆེན་འདི་གི་མཐུ་དང་ནུས་པ་གིས་སྦེ་ སྤྱི་ཞིང་དགོན་པའི་ཆོསཔ་ཚུ་ དུང་འཕུ་ནི་ལུ་མཁས་དྲགས་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༥ །)
དུང་ཆེན་གཏེར་བྱོན་སའི་བྱག་དོང་ནང་ལས་ གནམ་བྱཱར་དགུན་མེད་པར་ འབབ་མི་གྲུབ་ཆུ་འདི་གིས་གཟུགས་འཁྱུཝ་ལ་སོགས་པ་ཚུ་འབད་བ་ཅིན་ ནད་རིགས་བཀག་ནིའི་ཕན་པ་ཡོདཔ་སྦེ་ཧ་གོ་མི་ཚུ་གིས་སྨན་ཆུ་སྦང་པར་འོང་ནི་ཡོདཔ་ལས་ ཧེ་མ་ཡོད་པའི་སྨན་ཆུ་སྦང་ས་ལུ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལུ་སྲོལ་འཛིན་ལས་ཁུངས་སྔར་ཁྱུན་བཟོ་རིག་སྡེ་ཚན་གྱིས་ ཤིང་གི་ཝ་སྒྲོམ་ཅིག་ཡང་བསྒྲིགས་བཞག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཆོས་སྐྱིད་དབང་མོ་ (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༢༢) གིས་བསྡུ་སྒྲིག་འབད་དེ་ཡོད་མི་སྙན་ཞུ་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་ གཟུགས་འཁྱུ་སའི་ཝ་དང་ གོ་ལ་སོར་ནིའི་ཁང་མིག་ ཆབ་གསང་གི་མཐུན་རྐྱེན་ཚུ་ག་ར་བཙུགས་ཡོདཔ་མ་ཚད་ སྣུམ་འཁོར་ལམ་ཡང་ལྷོད་ནི་དེ་གིས་ སྨན་ཆུ་སྦང་པར་འོང་མིའི་གྱངས་ཁ་ ཡར་སེང་སོང་སྟེ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིནཔས།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༥) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་།
སངས་རྒྱས་དོན་གྲུབ། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༤) གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། སྲོལ་འཛིན་ལས་ཁུངས་ཅ་རྙིང་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན། ཐིམ་ཕུག།
Wangmo, C. (2022). Dungchen Menchu.. Retrieved from:: https://www.google.com/interstitial?url=https://kuenselonline.com/dungchen-menchhu/
སྐྱབས་མགོན་ངག་གི་དབང་པོའི་སྐུ་བསྟོད་ཀྱི་ལིགས།
༄༅། །སྐྱབས་མགོན་ངག་གི་དབང་པོའི་སྐུ་བསྟོད་བཞུགས་སོ།།
ཕྱག་རྡོར་ལྷ་ཁང་གི་སྐོར།
ཕྱག་རྡོར་ལྷ་ཁང་གི་སྐོར།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཡོངས་གྲགས་ཡོད་པའི་བར་མཚམས་ཕྱག་རྡོར་ལྷ་ཁང་འདི་ ཤར་ཕྱོགས་བཀྲིས་སྒང་རྫོང་ཁག་བར་མཚམས་རྒེད་འོག་ནང་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཕྱག་རྡོར་ལྷ་ཁང་འདི་ ཤར་ཕྱོགས་ལུ་ཡོད་པའི་ལྷ་ཁང་ཚུ་གི་གྲས་ལས་ ལྷ་ཁང་རྙིང་ཤོས་དང་རྩ་ཅན་ཅིག་སྦེ་ཆ་བཞགཔ་ཨིན་པས། ལྷ་ཁང་འདི་གི་མཚན་ལུ་ ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་དགོན་པ་རིང་བུ་ཟེར་སླབ་སྲོལ་ཡོད་རུང་ ཕྱག་ན་རྡོ་རྡོ་རྗེ་འདི་ལྷ་ཁང་འདི་ནང་གི་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་སྦེ་ཞུ་ཞིནམ་ལས་ ་ཕྱག་རྡོར་ལྷ་ཁང་ཟེར་བཏགས་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། ཕྱག་རྡོར་ལྷ་ཁང་ཟེར་ཞུ་དགོ་མི་འདི་ཡང་ ལྷ་ཁང་དེ་ནང་གི་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་སྦེ་ ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་གི་སྐུ་འདྲ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་པས། ཤུལ་ལས་ འཇམ་དབྱངས་མཁན་རྩེ་ཆོས་སྐྱིད་བློ་གྲོས་རིན་པོ་ཆེ་གི་སློབ་མ་དིལ་མགོ་མཁྱེནན་རྩེ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ ལྷ་ཁང་གི་མཚན་ལུ་ གསང་བདག་རྒྱས་པའི་གླིང་ཟེར་བཏགས་གནང་ནུག། ལྷ་ཁང་ངོ་མ་འདི་་དུས་རབས་ ༡༢ པའི་ནང་བཞེངས་བཞེངསམ་ཨིན་རུང་ ཕྱག་རྡོར་ལྷ་ཁང་འདི་ ཤུལ་ལས་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེའི་སློབ་མ་ བླ་མ་པདྨ་དབང་ཆེན་གྱིས་བཞེངས་གནང་ནུག། དེ་ཡང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༧ ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ༡༩༨༦ ཚུན་ ལོ་ངོ་ ༩ ལྷག་ཙམ་ནང་འཁོད་ལུ་བཞེངས་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས།
ད་རེས་ལྷ་ཁང་ནང་ཡོད་པའི་གཏེར་མ་ཕྱག་ན་རྡོར་རྗེ་གི་སྐུ་འདྲ་འདི་ པདྨ་དགའ་ཚལ་གཡུ་མཚོ་ལས་ དུས་རབས་ ༡༥ པའི་ནང་གཏེར་སྟོན་པདྨ་གླིང་པ་གིས་བཞེས་ཡོད་མི་གཏེར་མ་འདི་ཨིནམ་སྦེ་བཤད་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། སྐུ་རྟེན་འདི་གི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་སྦེ་ ད་རེས་ནངས་པའི་བར་ན་ཡང་ བར་མཚམས་གཡུས་ཚན་ནང་ལུ་ སྦུལ་ཚུ་མིག་གིས་མཐོང་ས་ར་མེད་ཟེར་བཤད་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། ཧེ་མའི་ལྷ་ཁང་རྙིངམ་དེ་ཆུང་དྲག་ནི་དེ་གིས་ ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ག་ཅི་ར་མཛད་དགོ་རུང་ ག་ནི་ཡང་སྟབས་མ་བདེཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ལྷ་ཁང་སྦོམ་བཞེངས་དགོཔ་སྦེ་བར་མཚམས་ཀྱི་མི་སེར་ཚུ་གིས་གསོལ་བ་བཏབ་བཞིན་དུ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ འགོ་བཟུང་སྟེ་ ༢༠༡༥ ཚུན་ལོ་ངོ་ ༡༣ ལྷག་ཙམ་ལུ་བར་མཚམས་གྲྭ་ཚང་གི་བླམ་ཀུན་བཟང་དབང་འདུས་ཀྱིས་འགོ་འདྲེན་མཛད་གནང་སྟེ་ ད་རེས་གཟི་བརྗིན་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཇལ་ནི་ཡོད་མི་ལྷ་ཁང་འདི་བཞེངས་གནང་ནུག། དེ་ཡང་ འགོ་ཐོག་འཆར་གཞི་རྩམ་པའི་སྐབས་ལུ་ ལྷ་ཁང་འདི་ཐོག་གཉིས་སྦེ་བཞེངས་ནིའི་འཆར་གཞི་སྡོད་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལཱ་དང་ལས་རིམ་མཛད་པའི་སྐབས་ལུ་ མི་ཧ་ལམ་ཤོང་ནིའི་དོན་ལུ་དམིགས་ཏེ་ ཐོག་ལྔ་སྦེ་བཞེངས་ནིའི་གྲོས་ཐག་བཅད་གནང་སྟེ་ ཐོག་ཚད་ལྔ་སྦེ་བཞེངསཡོདཔ་ཨིན་པས། ལྷ་ཁང་འདི་བཞེངས་པའི་སྐབས་ལུ་ མ་དངུལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མི་གཙོ་བོ་འདི རྫོང་གསར་འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་རྩེ་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་སྐྱིད་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་དང་ རིག་གསར་བཟོ་སྐྲུན་སྒེར་སྡེ་ཚད་འཛིན། དེ་ལས་ བར་མཚམས་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་མི་སྡེ་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་མཛད་དེ་གསར་བཞེངས་མཛད་གནང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷག་པར་དུ་ལྷ་ཁང་འདི་བཞེངས་པའི་སྐབས་ལུ་ ཤིང་ཆ་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚུ་  འབྲུག་གཞུང་གིས་སྐྱིད་སྡུག་སྦེ་གནང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་དེབ།
Authenticbhutantours.com. (n.d) Bartsham Chador Lhakhang. Retrieved from: https://authenticbhutantours.com/bartsham-chador-lhakhang/
Bhutantoday.bt. (n.d) New Chador Lhakhang on the Verge of Completion. Retrieved from: http://www.bhutantoday.bt/new-chador-lhakhang-on-the-verge-of-completion/
ཇོ་བོ་དུར་ཤིང།
༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་་ གངས་རི་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་གྲས་ལས་ གཅིག་འདི་ཇོ་བོ་དུར་ཤིང་འདི་ཨིན་པས། ཇོ་བོ་དུར་ཤིང་འདི་ དབུས་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ཀྲོང་གསར་རྫོང་ཁག་ནང་ རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལས་ ཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༡༥༠༠ ལས་ ༢༧༠༠ གི་ས་ཁར་ཆགས་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་། ཇོ་བོ་དུར་ཤིང་ལུ་མིང་གཞན་ རི་གནག་པོ་དང་ དུང་ཤིང་གང་ཟེར་ཡང་སླབ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཇོ་བོ་དུར་ཤིང་ལས་ཆུ་ཡང་ལེ་ཤ་འབབ་ནི་ཡོདཔ་དང་ རི་དེ་ནང་མཚོ་དགུ་ཡོད་མི་ཚུ་ཡང་ དགེ་ས་མཚོ། མཚོ་གནམ་མཚོ། བྲོག་ས་མཚོ། མེན་ད་མཚོ། པེབ་ཏ་མཚོ། བེ་ཁོ་མཚོ། མཚོ་འབོབ་ཞལཝ། གསེར་མཚོ་དང་ གཡུ་མཚོ་ཚུ་ཨིན་པས།