cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན།
༉ ལོ་བསྟར་་སྤྱི་ཟླ་ ༡༢ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༧ འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་ལྡན་པའི་ཉིནམ་རྩ་ཅན་ཅིག་ཨིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༧ ལུ་ ཉིནམ་འདི་ཁར་ གོང་་ས་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་གསེར་ཁྲི་ལུ་མངའ་སྲོལ་མཛད་དེ་ རྒྱལ་ཁབམ་ནང་ རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྲོལ་བཏོད་གནང་བའི་དུས་སྟོན་ཁྱད་པར་ཅན་ཅིག་ཨིན། ཉིནམ་དེ་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་འབྲུག་དབང་ཕྱུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་གདུལ་བྱའི་ཞིང་མཆོག་ལུ་གྱུར་ནུག། ལོ་ཨ་རྟག་ར་ སྤྱི་ཟླ་ ༡༢ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༧ ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་མཐའ་དབུས་མེད་པའི་ནང་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཉིནམ་སྦེ་ མི་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ག་ར་ མགྲིན་གཅིག་དབྱངས་གཅིག་གི་ཐོག་ལས་ བླ་ན་མེད་པའི་དུས་ཆེན་གལ་ཅན་འདི་བརྩི་སྲུང་ཞུ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། ཉིནམ་འདི་ཁར་འབྲུག་མི་ཡོགས་ཀྱིས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡབ་མེས་དམ་པ་རྣམས་ འུ་སྡུག་ཐང་ཆད་དང རང་སྲོག་ཡང་བློས་བཏང་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་འགྱུར་མཛད་གནང་མི་ལུ་ བཀའ་དྲིན་དྲན་པའི་ཉིནམ་ཅིག་ཨིན། (2018) རྒྱལ་རབས་ལུ་བལྟ་བ་ཅིན་ ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་འབྲུག་ལུ་སྤྱི་ལོ་ ༡༦༡༦ ལུ་ བྱོན་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་འགྱུར་མཛད་དེ་ མི་ལོ་ ༣༥ གྱི་རིང་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས་ཏེ་བཞུགས་ནུག། ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་འདས་ལོ་༡༦༥༡ ལས་འགོ་བཟུང་སྟེ་ མི་ལོ་ ༢༢༥ གི་རིང་ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་དབུ་འཁྲིདཔ་སྒྲིང་སྒྲི་ཅིག་རྩ་ལས་མེད་པར་ སྟབས་མ་བདེ་བའི་རྐྱེན་ངན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅིག་ལུ་གྱུར་སོ་ནུག། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༠ སྐོར་ཆ་ལུ་ སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་ལུང་ཕྱོགས་སོ་སོའི་འགོ་དཔོན་ཚུ་གི་བར་ན་ ཁ་འཆམ་མ་ཚུགས་པར་ནང་འཁྲུག་དང་དམག་འཐབ་ཀྱི་བྱ་བ་ཡང་ལེ་ཤ་བྱུང་ནུག། སྟབས་མ་བདེ་བའི་དུས་ཚོད་འདི་ཁར་ ལུང་བསྟན་གྱིས་བཀོད་དེ་གོང་ས་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ ག་གིས་ཡང་གླགས་འཁེལ་མ་ཚུགས་པའི་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བའི་སྟོབས་ཤུགས་ཅན་ཅིག་སྦེ་སྡོད་ནུག། རྒྱུ་མཚན་འདི་འབདཝ་ལས་ ཧཱ་དྲུང་པ་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་གིས་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༦ ལུ་ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་དབུ་ཁྲིད་སྒྲིང་སྒྲི་མེད་པའི་སྟབས་ཀྱིས་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་བཞི་བདེ་ཀྱི་ཉིནམ་ཅིག་རྩ་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཁར་ དམག་འཁྲུག་ལས་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཚད་མེདཔ་ཅིག་བྱུང་ཡོད་པའི་སྐོར་ལས་ ཁ་བསལ་སྦེ་བཤད་དེ་ དུས་དེ་ལས་ཚུར་གོང་ས་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ འབྲུག་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་བདག་པོ་སྦེ་རྒྱལ་པོའི་ཁྲི་ལུ་མངའ་སྲོལ་འབད་དགོཔ་སྦེ་ཞུ་ཡིག་ཕུལ་ནུག། དེ་ལས་ཚུར་འབྲུག་གི་དབང་ཕྱུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རིང་ལུགས་འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉི་མ་འགྱུར་་བ་མེད་པར་ཤར་བཞིན་དུ་ར་ཡོདཔ་ཨིན། (Wangchuk, 2016) འདི་འབདཝ་ལས་ བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱི་འབྲུག་རྒྱལ་དང་པ་ལས་འགོ་བཟུང་སྟེ་ ད་རེས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ཚུན་ རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་ཐེངས་ ༡༡༤ བརྩི་སྲུང་ཞུ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ང་བཅས་རའི་བཀྲིན་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་ དཔལ་མི་དབང་འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ མི་སེར་ག་རའི་གོ་སྐབས་འདྲ་མཉམ་ལུ་དམིགས་ཏེ་ རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་འདི་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་གཞན་རྫོང་ཁག་ཚུ་ནང་ལོ་སྐོར་སྦེ་བརྩི་སྲུང་ཞུཝ་ཨིནམ་དང་ འབྲུག་མི་ཕྱི་རྒྱལ་ལུ་བཞུགས་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ཡང་ གཞུང་གིས་ཟད་འགྲོ་བཏང་ཐོག་ལས་ འཁྲབ་རྩེདཔ་ཚུ་ལྟདམོ་སྟོན་པར་གཏང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ ཉིནམ་འདི་ཁར་ དགའ་བའི་གླུ་ལེན་སྐྱིད་པའི་བྲོཝ་འཁྲབ་སྟེ་སྤྲོ་སྟོན་གྱི་ལས་རིམ་ སྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འགོ་འདྲེན་འཐབ་སྲོལ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ རང་སོའི་ཁ་རྗེ་དབང་ཐང་ལུ་རྟེན་པའི་རྒྱན་ཤོག་གི་ལས་རིམ་ཚུ་ཡང་བརྩམས་ཏེ་ གསོལ་ར་ཡང་རྒྱས་རྒྱས་སྦེ་སྤྲོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། (n.d.)
སིཌི་ནི
སིཌི་ནི (Sydney).
ལ་འདི་བཀྲིས་ལ་མོའི་ལ་གཞོལ་ན། ༼རྫོང་ཁའི་ཞབས་ཁྲ།༽
༉ ལ་འདི་བཀྲིས་ལ་མོའི་ལ་གཞོལ་ན།། ཤིང་ལ་འཁྲུངས་པ་ཨ་རུ་བ་རུ་འཁྲུངས།། འདི་ལ་འཁོར་བ་གསེར་བྱ་ཟུང་གཅིག་འཁོར།། གསེར་བྱ་རང་ཡང་མི་སྡོད་འཕུར་འགྲོ་གེ། ཡར་ཡར་ཆོས་འཁོར་ལྷ་སར་འཕུར་འགྲོ་གེ།། བླ་མ་ཤཱ་ཀྱ་མུ་ཎེ་ཞབས་སར་འཕུར།། ཡབ་ཆེན་ཨ་པའི་ལས་སྒྲིབ་འདི་གིས་དག། གསེར་བྱ་རང་གི་བསམ་པ་འདི་གིས་རྫོགས།། ལ་འདི་ཚེ་རིང་ལ་མོའི་ལ་གཞོལ་ན།། ཤིང་ལ་འཁྲུངས་པ་བ་ལུ་སུ་ལུ་འཁྲུངས།། འདི་ལ་འཁོར་བ་དངུལ་བྱ་ཟུང་གཅིག་འཁོར།། དངུལ་བྱ་རང་ཡང་མི་སྡོད་འཕུར་འགྲོ་གེ།། ཡར་ཡར་ལྷོ་བྲག་མཁར་ཆུར་འཕུར་འགྲོ་གེ།། བླ་མ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་ཞབས་སར་འཕུར།། ཡུམ་ཆེན་ཨ་མའི་ལས་སྒྲིབ་འདི་གིས་དག། དངུལ་བྱ་རང་གི་བསམ་པ་འདི་གིས་རྫོགས།། ལ་འདི་རྡོ་སྐྱོང་ལ་མོའི་ལ་གཞོལ་ན།། ཤིང་ལ་འཁྲུངས་པ་ལྷ་ཤིང་ཤུགས་པོ་འཁྲུངས།། འདི་ལ་འཁོར་བ་ཁུ་བྱུག་ཟུང་གཅིག་འཁོར།། ཁུ་བྱུག་རང་ཡང་མི་སྡོད་འཕུར་འགྲོ་གེ།། ཕར་ཕར་སྤུངས་ཐང་བདེ་ཆེན་འཕུར་འགྲོ་གེ།། བླ་མ་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་ཞབས་སར་འཕུར།། མཉམ་རོགས་གཞོན་པའི་ལས་སྒྲིབ་འདི་གིས་དག། ཁུ་བྱུག་རང་གི་བསམ་པ་འདི་གིས་རྫོགས།། །།
ཆོས་རྗེ་བྲག།
ཆོས་རྗེ་བྲག།
བུམ་ཐང་ལུ་ དུས་རབས་ ༨ པའི་ནང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ འབྲུག་ཡུལ་ལུ་དངོས་སུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་གནང་བའི་ བྲག་ཆེན་བཞི་ཡོད་ས་ལས་ གཅིག་འདི་གནས་ཆོས་རྗེ་བྲག་འདི་ཨིན་མས། གནས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་བྲག་འདི་ བུམ་ཐང་ཆུ་སྨད་རྒེད་འོག་ནང་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།  ཆོས་བྲག་གནས་ཀྱི་བྱག་གི་བཀོད་པ་འདི་ ཕྱི་ལྟར་ན་ ཆོས་ཀྱི་པོ་ཏི་གླེགས་བམ་བརྩིགས་བཞག་བཞགཔ་བཟུམ་དང་ ནང་ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན ཆོས་གོས་དཔྱངས་དཔྱངསམ་བཟུམ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། གནས་འདི་ འགོ་དང་པ་ར་དུས་རབས་ ༡༣ པའི་ནང་ འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་གཙང་པ་རྒྱ་རས་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་གི་སློབ་མ་ ་ རྒྱལ་བ་ལོ་རས་པ་གྲགས་པ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་གདན་ས་བཅགས་གནང་ནུག། བུམ་ཐང་ལྕམ་མཁར་ལས་ གནས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་བྲག་ཚུན་ཚོད་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༣༥ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
ཆོས་རྗེ་བྲག་གི་མཐའ་འཁོར་ལུ་ གནས་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་ཅིག་ར་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གནས་དེ་ཁར་ རྒྱལ་བ་རས་པ་མཆོག་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ལོ་ ༢༠ བཞུགས་པའི་རིང་ལུ་ དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་གནང་སའི་བྲག་ཕུག་ གནས་བརྟེན་བཅུ་དྲུག་མའི་ལྷ་ཁང་ ཆོས་རྗེ་བྲག་གི་གནས་སྒོ་ བཀའ་སྲུང་གཡུ་སྒྲོན་མའི་ཕོ་བྲང་ བྲག་དཀར་ཤེལ་མེ་ལོང་ བྷ་ག་རྒྱས་པའི་ཟེའུ་འབྲུའི་ནང་ལས་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་བདུད་རྩིའི་ཆུ་རྒྱུན་འབབ་མི་ རྡོ་རྗེ་གཡུ་སྒྲོན་མའི་གྲུབ་ཆུ་ སྐུ་རྗེས་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་སྟག་ཚང་ལུ་འཕུར་བྱོན་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཞབས་རྗེས་ མཁའ་འགྲོའི་གསང་ལམ་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་གསང་ལམ་ སྟག་གི་རྐང་རྗེས་ ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་བཀའ་སྲུང་དྲང་སྲུང་གི་བླ་མཚོ་ཟེར་དྲང་སྲོང་གཟའ་བདུད་ཀྱི་བླ་མཚོ་ བྱ་ཁྱུང་གཤོག་མཐིལ་གཟུགས་བརྙན་རང་བྱོན་ བཀའ་བརྒྱུད་བླམ་ཚུ་ཚེ་དང་སྒྲུབ་པ་ཚུ་མཐར་ཕྱིན་པའི་སྒྲུབ་ཁང་གི་ཤུལ་ ཛམ་བྷ་ལ་བྱག་ སེང་གེ་མགོ་རང་བྱོན་ སྒྲུབ་ཁང་གི་ཤུལ་ རུས་སྦལ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་བྲག་ཕུག་ ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་བཞུགས་པའི་བྲག་ཕུག་ ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་བཞུགས་གདན་རྡོ་ལེབ་གྲུ་བཞི་གཉིས་ ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་གསུང་རབ་མཛོད་བདུན་འགོ་ཐོག་དབུ་འཛུགས་གནང་བའི་ཀུན་མཁྱེན་གྱི་བཞུགས་ཁྲི་ཚུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་དང་། གནས་དེ་ཁར་ མི་ངན་ཚུ་གིས་ ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ལུ་གསོལ་དུག་དྲངསམ་ད་ ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེ་གིས་མཁྱེན་ཏེ་ གསོལ་དུག་འདི་མ་བཞེས་པར་ རྡོ་གུར་བླུགས་གཏངམ་ད་ རྡོ་འདི་ཆ་ཤས་གསུམ་ལུ་གས་སོང་མི་ཀུན་མཁྱེན་ལུ་གསོལ་དུག་དྲངས་སའི་བཞུགས་ཁྲི་རྡོ་ལེབ་ ཟངས་ལ་རྩ་གི་ལབ་ཅུ་དང་ ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་ཆིབས་ཀྱི་རྐངམ་གིས་བཏོན་གནང་བའི་ཨོམ་ཆུ་ཚུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
དེ་ལས་ སེང་གེ་བྲག་ཟེར་མི་གནས་དེ་ཁར་ གཏེར་སྟོན་པདྨ་གླིང་པ་གིས་ ཆོས་སྐོར་དྲག་པོ་གསུམ་ཡོད་ས་ལས་ དྲག་པོ་ཆུང་བ་མེ་རླིང་འཁྱིལ་བའི་སྐོར་ བླ་མ་གུ་རུ་དྲག་པོའི་སྐུ་དང་ དེའི་སྒྲུབ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཤོག་དྲིལ་གསུམ་སྤྱན་དྲངས་པའི་གཏེར་གནས་དང་ ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱིས་བ་སོའི་ཌཱ་རུ་ཅིག་གཏེར་བཞེས་མི་བྱག་དེ་མཇལ་ཚུགསཔ་དང་  གཏེར་འདི་ད་རེས་བུམ་ཐང་ཆུ་སྨད་བསམ་བཏན་གླིང་ལྷ་ཁང་གི་ནང་རྟེན་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། (གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ༢༠༡༢) གཞན་ཡང་ ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་ཆོས་གོས་བལྟབས་ཏེ་གཏེར་སྦས་བཞག་པའི་གནས། སེང་གེ་བྲག་ལསགཏེར་བཞེས་པའི་ཤུལ། ཧྲཱི་རང་བྱོན་ སེང་གེ་བྲག་གི་རྩ་བའི་དགེས་བཤེས་བསྟན་པ་རིན་ཆེན་གྱིས་ བདེ་སྨོན་ཞིང་སྒྲུབ་ཀྱི་འགྲེལ་པ་མཛད་གནང་སའི་སྒྲུབ་ཕུག། གསང་ལམ་ ཕ་དམ་པའི་སྒྲུབ་ཕུག་བྱག་དཀར་པོ་ ཡབ་བསྟན་པའི་ཉི་མ་གྱི་བཞུགས་ཁྲི་ ཕ་དམ་པ་རྒྱ་གར་ལས་གླང་ཆེན་ལུ་སྤྲུལ་བྱོན་པའི་གླང་ཆེན་གྱི་མགོ་ ཕ་དམ་པའི་གྲུབ་ཆུ་ རྒྱལ་བ་རས་པའི་གྲུབ་ཆུ་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ ནུབ་སྲུན་ཡུལ་ལུ་འཕུར་བྱོན་པའི་སྐབས་ལུ་ བཞག་གནང་པའི་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའིཞབས་གཡས་གཡོན་གྱི་ཞབས་རྗེས་ ཐར་པའི་ལམ་ཆོས་ཀྱི་པོ་ཏི་བརྩིགས་ཏེ་བཞག་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བའི་མཐོང་སྣང་ ནོར་ལྷ་ཛམ་བྷ་ལའི་བསོད་ནམས་གླང་ཆེན་འཁོར་ལོ་ ཛམ་བྷ་ལའི་གནས་ ཛམ་བྷ་ལའི་དངོས་གྲུབ་ཞུ་ས་ རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་སྒྲུབ་ཕུག་ རྫོགས་ཆེན་མཁན་པོ་ཟླ་ཟེར་གྱི་བཞུགས་ཁྲི་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་གི་ཀླུའི་ཁ་གནོན་ལུ་ རྡོ་བྱ་ཁྱུང་ལུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་གནང་བཞག་ཡོད་པའི་སྦུལ་གྱི་ཁ་གནོན་རྡོའི་བྱ་ཁྱུང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་གྲུབ་ཆུ་ དུང་དཀར་རང་བྱོན་ དུང་དཀར་དབྱིབས་ཀྱི་གནས་རྡོ་ མཁའ་འགྲོའི་དབུ་ཐོད་རང་བྱོན་ བྲག་གི་སྐད་པར་གུ་རུ་རུན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་ཁྲི་ གཟའ་ར་ཧུ་ལ་གི་གྲུབ་ཆུ་ལ་སོགས་པའིཡ་མཚན་ཅན་གྱི་གནས་མ་འདྲཝ་ཚུ་ལེ་ཤ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཆོས་བྲག་གནས་འདི་རྩ་ཅན་ཅིག་སྦེ་བརྩི་དོ་ཡོདཔ་དང་ གནས་འདི་ ང་བཅས་ཀྱིས་དད་པ་དང་མོས་གུས་བསྐྱེད་དེ་ མཇལ་བ་ཅིན་ ང་བཅས་རའི་ལས་སྒྲིབ་ཚུ་དག་ཚུགས་པའི་ནུས་པ་་ཡོད་ཟེར་བཤད་དེ་འདུག།
རྒྱབ་བརྟེན་དཔེ་དེབ།
ཀུན་བཟང་ཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༠) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
སངས་རྒྱས་དོན་གྲུབ། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༢) གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ཅ་རྙིང་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན། སྲོལ་འཛིན་ལས་ཁུངས།
སྟང་ཨྱོན་ཆོས་གླིང་།
སྟང་ཨྱོན་ཆོས་གླིང་།
༉ འབྲུག་ཙན་ལྡན་བཀོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་ཨྱོན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ དཔལ་འབྲུག་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱིས་ ས་ཆ་རྟ་རྨིག་ཙམཡང་མ་ལུས་པར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཡོདཔ་དང་ དེའི་རྗེས་སུ་ མི་དབང་རིམ་བྱོན་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ ཚུལ་བཞིན་སྐྱོང་ཡོདཔ་ལས་ དུས་ད་ལྟའི་བར་ཡང་རྒྱལ་བློན་འབངས་གསུམ་ཐུགས་མཐུན་ཁྲིམས་གཙང་གི་ཐོག་ལུ་གནས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷག་པར་དུ་ ཨྱོན་རིན་པོ་ཆེའི་སྦས་ཡུལ་བུམ་ཐང་འདི་ རྩ་ཆེ་བའི་་གནས་དང་ལྷ་ཁང་ཚུ་གིས་བསྐོར་ཏེ་ ག་ནི་བ་ཉམས་དགའ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེའི་ནང་ལས་ བུམ་ཐང་སྟང་རྒེད་འོག་ལུ་ཡོད་མི་ཨྱོན་ཆོས་གླིང་གདན་ས་འདི་ འགོ་ཐོག་ར་ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱིས་ དུས་རབས་ ༡༤ པའི་ནང་ཕྱག་བཏབ་གནང་པའི་ བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་ས་གནས་ཅིག་ཨིན་མས། ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་མཆོག་ ད་ལྟོ་ཨྱོན་རྒྱན་ཆོས་གླིང་ལྷ་ཁང་ཡོད་སའི་ལྟག་ལུ་ བྱག་ཕུག་ཅིག་ནང་བཞུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ འཁོར་སློབ་མ་ཚུ་གིས་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ ག་ཏེ་ལུ་གདན་ས་བཏབ་པ་ཅིན་དྲག་ག་ཟེར་ཞུ་བའི་སྐབས་ བླམ་གིས་གདན་ས་འདི་ བླམ་ཁོ་རའི་སྒྲུབ་ཕུག་གི་འོག་ལུ་ ད་རེས་ནངས་པ་གཏེར་སྤོང་ཟེར་སའི་འོག་ལུ་ ནོར་གཏེར་ལེ་ཤ་བཞུགས་ཡོད་པའི་ས་དབྱིབས་རིན་པོ་ཆེ་སྤུངས་སྤུངསམ་བཟུམ་ཡོད་མི་དེ་ཁ་ལས་ མདའ་རྒྱང་གང་ཙམ་གྱི་འོག་ལུ་ གླང་ཆེན་ཁ་མར་བལྟ་བརྒྱུགས་བརྒྱུགསཔ་བཟུམ་མའི་མགུ་ལུ་ སྲིན་པོ་གན་རྐྱལ་སྦེ་འགྱེལ་བའི་ མགུ་ཏོག་གུར་གདན་ས་བཏབ་པ་ཅིན་དྲག་ནི་མས་ཟེར་གསུངས་མི་ལྟར་དུ་ གདན་ས་བཏབ་གནང་ནུག།
ལྷ་ཁང་འདི་དུས་རབས་ ༡༤‑༡༥ རབ་བྱུང་བདུན་པ་དེམ་ཅིག་ཁར་ བཻ་རོ་ཙཱ་ནའི་རྣམ་སྤྲུལ་གཏེར་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གླིང་པ་མཆོག་ འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཐུགས་བཞེས་རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་གནང་སྟེ་ ཡུལ་སོ་སོ་ལས་ཕར་ གདན་ས་མང་རབས་ཅིག་ བཅགས་གནང་པའི་གྲས་ལས་ཅིག་ཨིན་མས།(དད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣) ད་ལྟོ་ཡོད་པའི་ལྷ་ཁང་འདི་ དུས་རབས་ ༡༩ པའི་ནང་ གཏེར་སྟོན་རྡོ་རྗེ་གླིང་པའི་གདུང་བརྒྱུད་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་ མཚོ་སྐྱིད་རྡོ་རྗེ་གིས་ བཞེངས་གནང་གནངམ་ཨིན་མས། ཨིན་རུང་ དེ་གི་ཤུལ་ལུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལུ་ རང་བཞིན་གྱི་རྐྱེན་ངན་ ས་གཡོམ་གྱིས་གནོད་པ་རྐྱབ་ཡོདཔ་ལས་ བྱ་དཀར་རྫོང་དཔོན་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་གིས་ ཉམས་གསོ་ཞུ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡང་འདུག། ལྷ་ཁང་འདི་གི་མིང་ལུ་ ཨྱོན་ཆོས་གླིང་ཆོས་རྗེའི་སྣག་ཚང་ཟེར་སླབ་ཨིན་པས། ལྷ་ཁང་འདི་གི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་ བཀོད་པ་གི་སྐོར་ལས་ཞུ་བ་ཅིན་ ལྷ་ཁང་ཐོག་ཚད་གཉིས་མ་གཅིག་དང་ སྣག་ཚང་ཐོག་ཚད་བཞི་མ་འབད་མི་གཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
ལྷ་ཁང་ཐོག་ཚད་གཉིས་འབད་མི་གི་ཐོག་གོང་མ་ལུ་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནིའི་ལྷ་ཁང་དང་ འོག་ཐོག་ལུ་སྒྲོལ་མའི་ལྷ་ཁང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ལྷ་ཁང་འདི་གི་ཕྱིའི་བཀོད་པ་ཡང་ སྔར་སྲོལ་གྱི་ཁང་ཁྱིམ་བཟུམ་སྦེ་བཞེངས་ཡོདཔ་དང་ འོག་ཐོག་ལུ་ཡོད་པའི་སྒྲོལ་མ་ལྷ་ཁང་གི་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་འདི་ སྨན་སྐུ་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་དང་ རྒྱུ་དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་སྐི་་མི་ཚད་མ་གཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
ཨོ་རྒྱན་ཆོས་གླིང་སྣག་ཚང་འདི་ ད་རེས་ནངས་པརཨོ་རྒྱན་ཆོས་གླིང་གི་ཨ་ཞེ་ ཀུན་བཟང་ཆོས་སྒྲོན་གྱིས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་ཚུ་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ ཧེ་མ་ལག་ལེན་འཐབ་སྲོལ་ཡོད་པའི་ཅ་ཆས་རྙིངམ་གི་རིགས་ཚུ་ བཙུགས་ཐོག་ལས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་བཟོ་སྟེ་ རྒྱུན་སྐྱོང་འབད་དེ་བཞག་སྟེ་འདུག། ལྷ་ཁང་འདི་ སྟང་རྒེད་འོག་གི་མི་སེར་ཚུ་གིས་ རྩ་ཆེས་ཤོས་ཅིག་སྦེ་བརྩིས་ཏེ་
དུས་བཟང་གིས་སྐབས་སུ་ སྤྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བའི་དོན་ལུ་དང་ བྱེ་བྲག་རང་གི་རྒྱུད་ལུ་བསོད་ནམས་བསག་ནིའི་དོན་ལུ་ ཕྱག་དང་མཆོད་པ་ཚུ་ཕུལཝ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ ཕྱི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལས་འོང་མི་ལྟ་བཤལ་པ་ཚུ་ཡང་ ཨོ་རྒྱན་ཆོས་གླིང་གདན་ས་ལུ་ཡོད་པའི་རྩ་ཆེ་བའི་་གནས་ཚུ་མཇལ་བར་འོང་པའི་སྐབས་ ཨྱོན་ཆོས་གླིང་ལྷ་ཁང་དང་སྣག་ཚང་ཡང་ མཇལཝཨིན་མས། ཨྱོན་ཆོས་གླིང་ལྷ་ཁང་ འདི་ བཻ་རོ་ཙཱ་ནའི་རྣམ་སྤྲུལ་གཏེར་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གླིང་པ་མཆོག་གིས་ ཡུལ་སོ་སོ་ལས་ཕར་གདན་ས་མང་རབས་ཅིག་ བཅགས་གནང་པའི་གྲས་ལས་གཅིག་ཨིནམ་ལས་མི་ཚུ་གིས་གནམ་མེད་ས་མེད་རྩ་ཆེ་དྲག་སྦེ་རྩིཝ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༣ ) དད་པའི་ས་བོན། འབྲུག། ཐིམ་ཕུ། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྤྲུན་ཁང་།
ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་དབང་ཕྱུག། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༢) གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། ཅ་རྙིང་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན།སྲོལ་འཛིན་སྡེ་ཚན།
བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་།
བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་།
ཆུ་རིས་མོ་ཡ་ལ་སོ། ༼རྫོང་ཁའི་ཞབས་ཁྲ།༽
༉ ཆུ་རིས་མོ་ཡ་ལ་སོ།། དགུང་སངས་ཀྱི་མཐོན་པོ།། དགུང་དང་ཁྲི་གདུགས་ཉི་མ།། ཞབས་བྲོ་བཞེས་ལ་ཕེབས་ཤོག། དགུང་དང་ཁྲི་གདུགས་ཉི་མ།། ལྟད་མོ་གཟིགས་ལ་ཕེབས་ཤོག། ཆུ་རིས་མོ་ཡ་ལ་སོ།། གངས་སྟོད་ཀྱི་མཐོན་པོ།། གངས་དང་སེང་ཆེན་དཀར་མོ།། ཞབས་བྲོ་བཞེས་ལ་ཕེབས་ཤོག། གངས་དང་སེང་ཆེན་གཉིས་ཀུ།། ལྟད་མོ་གཟིགས་ལ་ཕེབས་ཤོག། ཆུ་རིས་མོ་ཡ་ལ་སོ།། སྤང་གཤོང་གི་བདེ་མོ།། སྤང་དང་ཤཝ་རྒྱས་རྭ་བཅུ།། ཞབས་བྲོ་བཞེས་ལ་ཕེབས་ཤོག། སྤང་དང་ཤཝ་རྒྱས་གཉིས་པོ།། ལྟད་མོ་གཟིགས་ལ་ཕེབས་ཤོག། ཆུ་རིས་མོ་ཡ་ལ་སོ།། མཚོ་སྟོད་ཀྱི་མཐོན་པོ།། མཚོ་དང་གསེར་མིག་ཉ་མོ།། ཞབས་བྲོ་བཞེས་ལ་ཕེབས་ཤོག། མཚོ་དང་གསེར་མིག་གཉིས་པོ།། ལྟད་མོ་གཟིགས་ལ་ཕེབས་ཤོག། །།
བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་།
བུམ་ཐང་རྫོང་ཁག་འདི་ སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་བྱིན་གྱིས་རླབས་གནང་བའི་སྦས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཅིག་ཨིན། དེ་ཁར་གནས་རྩ་ཅན་མང་རབས་ཅིག་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ གཅིག་འདི་ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་བྱམས་པ་ལྷཁང་འདི་ཨིན། ལྷ་ཁང་དེ་ ཆོས་འཁོར་རྒེད་འོག་གི་མངའ་འོག་ལུ་ རྒེད་འོག་བདག་སྐྱོང་ཡིག་ཚང་གི་བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་སྐུ་རྗེ་ལྷ་ཁང་ལུ་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གཅིག་གིས་མ་ལྷོད་པའི་་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་དུས་རབ་བདུན་པའི་ནང་ ཆོས་རྒྱལ་བཙོང་བཙན་སྒམ་པོ་གིས་ ཧི་མ་ལ་ཡའི་ལུང་ཕྱོགས་ཚུ་ནང་མཐའ་འདུལ་ཡངས་འདུལ་གྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་ཚུ་བཞེངས་གནང་པའི་སྐབས་ གཙུག་ལག་ཁང་ ༡༠༨ ཡོད་ས་ལས་གཉིས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཚུད་ཡོད་མི་ལས་གཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ (lonely planet, ༢༠༢༢) གིས་འབད་བ་ཅིན་ རྒྱལཔོ་མཆོག་གིས་ ལུངས་ཕྱོགས་དེ་ཁར་ཡོད་མི་བདུདམོ་དེ་གིས་པུས་མོ་གཉིས་ཨེབ་བཞག་པའི་སྐབས་ པུས་མོ་གཡས་པ་གུར་སྤ་རོ་སྐྱིད་ཅུ་ལྷ་ཁང་དང་གཡོན་པ་གུར་བུམ་ཐང་བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཡོད་པའི་རྒྱུས་འདུག། ལྷ་ཁང་འདི་ ཤུལ་ལས་དུས་རབས་ ༡༤ པའི་ནང་ གཏེར་སྟོན་རྒྱལ་པོ་ལྔའི་ནང་གསེས་ གཏེར་སྟོན་རྡོ་རྗེ་གླིང་པ་མཆོག་གིས་ ཉམས་གསོ་མཛད་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ལྷ་ཁང་འདི་ ལྕམ་མཁར་ཆུ་གི་ལྟག་ལུ་ཐང་ཉམས་དགའ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་ནང་ག་ནི་བ་ཇམས་དགའ་་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་ཐོག་གཅིགམ་ཨིན་རུང་ རང་ལུགས་བཟོ་རིག་བཅུ་གསུམ་གྱི་བཟོ་རིག་ཚུ་གཡོག་བཀོལ་ཏེ་རྐྱབ་ཡོདཔ་དང་ ནང་རྟེན་ཚུ་ཡང་ ག་ར་རྒྱལ་རབ་དང་མཐུན་པའི་ནང་རྟེན་བྱིན་ཅན་ཙང་ཙ་ར་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་ནང་ལུ་ ནང་རྟེན་ཁག་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ལེ་ཤ་ཡོད་ས་ལས་ ཅིག་འདི་ བསྐལ་པའི་རྡོ་ཐེམ་འདི་ཨིན་པས། རྡོ་ཐེམ་དང་པ་སའི་ནང་འཛོལ་ཏེ་མཉམ་པ་སྦེ་ཨེན་ཏགིས་སྤུབས་ཡོད་མི་འདི་གིས་འདས་པའི་བསྐལ་པ་མཚོནམ་དང་ རྡོ་ཐེམ་གཉིས་པ་ལྷ་ཁང་གིས་ཐོག་ཚད་དང་དྲན་འདྲ་ཡོད་མི་འདི་གིས་ད་ལྟོ་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྐལ་པ་འདི་མཚོནམ་ཨིན་པས། རྡོ་ཐེམ་གསུམ་པ་མཐོ་སུ་མཚམས་ཅིག་སྦེ་ཡོད་མི་འདི་གིས་ མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཇོ་བོ་བྱམས་པའི་བསྐལ་པ་མཚོནམ་ཨིནམ་དང་ས་ རྡོ་ཐེམ་འདི་ ནུབ་སྟེ་ས་དང་དྲན་འདྲ་འགྱོ་བའི་ཚེ་ འཛམ་བུ་གླིང་འདི་ཚར་གཅིག་བསྐལ་པ་ནུབ་ནི་ཨིན་ཟེར་ཡིད་ཆེ་བསྐྱེདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་གི་མཚན་བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་ཟེར་ཞུ་དགོ་མི་དེ་ཡང་ དེ་ནང་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཇོ་བོ་བྱམས་པ་བཞུགས་ཡོད་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ དེ་སྦེ་གསོལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག། སྐུ་འདྲ་འདི་བཙོང་བཙན་སྒམ་པོ་ཁོ་ར་གིས་བཙུགས་གནང་ཡོདཔ་སྦེ་ཡིད་ཆེ་བསྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་དང་ དེའི་གཡས་གཡོན་ལུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་པ་བཞི་གིས་སྐོར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་གི་གཡས་ཁ་ཐུག་ལུ་དུས་འཁོར་གྱི་ལྷ་ཁང་ཡོད་མི་འདི་ དུས་རབ་ ༡༩ པའི་མཇུག་ཁམས་ལུ་མི་དབང་རྒྱུད་འཛིན་དང་པ་ གོང་ས་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་གིས་བཞེངསཡོདཔ་ཨིན་པས། (Bhutan Soul Tour & Travel, 2021) དེའི་མཐའ་མར་ མགོན་ཁང་གཅིག་ཡོད་མི་འདི་མི་དམང་ལུ་མཇལ་ཁ་མེདཔ་ཨིན་དང་དེ་གི་ཟུར་ཁ་ལས་བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ མཆོད་རྟེན་ལྷ་ཁང་ཡོད་མི་འདི་ དུས་རབ་ ༢༠ པའི་ནང་ ཨ་ཞེ་དབང་མོ་གིས་བཞེངས་གནང་གནངམ་ཨིན་པས། ལྷ་ཁང་གཙོ་བོ་གི་གཡོན་ཕྱོགས་ལུ་ གུ་རུའི་ལྷ་ཁང་འདི་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་དུས་རབ་ ༡༩ པའི་ནང་ བྱ་དཀར་རྫོང་དཔོན་བརྩུན་འགྲུས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བཞེངས་གནང་ཡོདཔ་ཨིན། (cultural atlas,2013). དེ་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་འདྲ་དང་ གཞན་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་ དེ་ལས་གཡས་ཕྱོགས་ལུ་སྒྲོལ་མ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གསྡེབ་རིས་ ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་ཀྱི་སྡེབ་རིས། ནུབ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྡེབ་རིས་ཚུ་དང་ གཏེར་སྟོན་པདྨ་གླིང་པ་གིས་བྲིས་གནང་བའི་མགོན་པོ་མ་ནིང་གི་སྡེབ་རིས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་ལས་ ལྷ་ཁང་གཙོ་བོའི་བྱང་ཕྱོགས་ལུ་སགས་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཡོད་མི་དེ་མི་དབང་ཞིང་ཕེབས་གཉིས་པ་འཇིགས་མེད་དབང་ཕྱུག་གིས་བཞེངས་ཡོདཔ་ཨིན། དེའི་ནང་ ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་སངས་རྒྱས་རབས་བདུན། གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་སངས་རྒྱས་སྨན་བླ་དེ་ལས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཚུ་གི་སྡེབ་རིས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན།
ལྷ་ཁང་གི་ཕྱོགས་བཞི་ལུ་ ལྷ་ཁང་དང་དུས་མཉམ་བཞེངས་པའི་ དཀར་ སེར་ དམར་ ལྗང་གི་མཆོད་རྟེན་བཞི་མཇལ་ནི་ཡོད་མི་འདི་ཡང་ ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་གི་ལས་བཞི་སྒྲུབ་མི་ རྒྱལ་ཆེན་བཞི་གི་རྟེན་སྦེ་བཞེངས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། བྱམས་པ་ལྷ་ཁང་འདི་ ཕྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟ་བཤལ་པ་ཚུ་གི་སེམས་བརྐུ་ཚུགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡནམ་མ་ཚད་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཁོད་ཀྱི་གནས་སྐོརཔ་ཚུ་གིས་དད་པ་དང་ཡིད་ཆེ་སྐྱེད་སའི་གནས་ཁྱད་འཕགས་ཅན་དང་ ས་གནས་འདི་ཁ་གི་མི་ཚུ་གི་ཕྱག་མཆོད་ཕུལ་སའི་ཡུལ་ངོ་མ་ཅིག་ཡང་ཨིན།  དུས་རབས་ ༡༤ པའི་ནང་ གཏེར་སྟོན་རྡོ་རྗེ་གླིང་པ་མཆོག་གིས་གཞི་བཙུགས་གནང་མི་སྒྲུབ་ཆེན་འདི་ ད་རེས་ནངས་པ་ཡང་ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ ལྕགས་མཁར་བླམ་གི་འགོ་འདྲེན་ཐོག་ རང་ཟླ་ ༩ པའི་ ཚེས་ ༡༥ གི་ཕྱི་རུ་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ཚེས་ ༡༨ ཚུན་ གཏེར་འཆམ་དང་གར་འཆམ་གཞན་ཚུ་མཇལ་ཁ་གནང་སྟེ་བརྩི་སྲུང་ཞུ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་བརྟེན་ས་གནས་དེ་ཁར་ འདད་ཅན་གི་འབྲུག་ནང་འཁོད་ཀྱི་མི་སེར་དང་ ཕྱིའི་ལྟ་བཤལཔ་ཡང་ལེ་ཤ་འཛོམས་མི་འདི་གིས་་མི་སྡེ་གོང་འཕེལ་ལུ་ཕན་ཐོགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ལྷ་ཁང་རྙིང་ཤོས་ཅིག་ཨིན་པའི་མིང་གཏམ་ཁྱབས་ལས་ ལོ་སྟར་བཞིན་དུ་མཇལ་བར་འོང་མི་ལྟ་བཤལ་པའི་རྒྱང་ཁ་ཡར་སེང་སོང་སྟེ་ར་ཡོདཔ་ཨིན།
རྒྱབ་བརྟེན་དཔེ་ཆ།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེ། ༢༠༡༣) དད་པའི་ས་བོན། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཐིམ་ཕུག།
Lonely planet. (2022) Jampey Lhakhang Buddhist temple in Chokhor valley.     https://www.lonelyplanet.com/bhutan/chokhor-valley   bumthang/attractions/jampey-lhakhang/a/poi-sig/1371068/1335542
སྐྱིད་ཆུ་ལྷ་ཁང་།
སྐྱིད་ཆུ་ལྷ་ཁང་།
༉ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་སྤ་རོ་སྐྱིད་ཆུ་ལྷ་ཁང་འདི་ སྤ་རོ་ལམ་གོང་རྒེད་འོག་གི་འོག་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་ སྤ་རོ་ཚོང་འདུས་ལས་འབྲུག་རྒྱལ་རྫོང་ལུ་འགྱོ་སའི་སྣུམ་འཁོར་གཞུང་ལམ་གྱི་གཡོན་ཧོངས་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་དང་སྤ་རོ་ཁྲོམ་ཁ་ལས་འབད་བ་ཅིན་ ཀི་ལོ་མི་ཀྲར་ ༢ དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། ༢༠༠༨ །) ལྷ་ཁང་དེ་གི་མིང་གཞན་ཡང་ སྐྱེར་ཆུ་ལྷ་ཁང་དང་ལྷོ་སྐྱེར་ཆུ་ ཟེར་ཡང་སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་དང་ ལྷ་ཁང་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་ལྷ་ཁང་རྙིང་ཤོས་ཚུ་གི་གྲས་ལས་ཅིག་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་ ་དུས་རབས་ ༧ པའི་ནང་ལུ་ བོད་ཀྱི་རྒྱལཔོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་གིས་ ཉིནམ་གཅིག་ནང་མཐའ་འདུལ་ཡང་འདུལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད་ བཞེངས་གནང་མའི་གྲས་ལས་ ང་བཅས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གཉིས་ཡོད་ས་ལས་གཅིག་ཨིན་པས།
ལོ་རྒྱུས་ཚུ་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ བོད་ཀྱི་རྒྱལཔོ་སྲོང་བཙན་སྒོམ་པོ་གིས་ གཙུག་ལག་ཁང་བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད་བཞེངས་དགོ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ གཙོ་བོ་ར་ དེ་བསྒང་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་དགྲ་བགེགས་བདུད་ཚུ་གིས་ ལུས་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལུ་སྤྲུལ་ཏེ་བར་ཆད་རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ དེའི་ཁ་གནོན་གྱི་དོན་ལུ་ བཞེངས་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། ལྷ་ཁང་འདི་ནང་ ཤུལ་ལས་ ཨྱོན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་གཏེར་ཁ་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་ར་སྦས་ཏེ་བཞག་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས།
སྐྱིད་ཆུ་ལྷ་ཁང་ངོ་མ་འདི་ ད་ལྟོ་ཇོ་བོའི་སྐུ་ཡོད་སའི་ལྷ་ཁང་གྲུ་བཞིམ་རྐྱངམ་གཅིག་ཨིན་རུང་ ཤུལ་ལས་ རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་ ༢༥ པ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཕྱི་གི་ཚོགས་ཁང་ཚུ་བཞེངས་ཏེ་ཡོདཔ་དང་ རྗེ་ཁོ་ར་གིས་མཛད་དེ་ཡོད་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཀར་ཆག་ནང་ལས་འཐོན་མི་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ དུས་རབས་ ༡༢ པའི་ནང་ལུ་ བླ་མ་ལྷ་པ་ཚུ་གིས་བདག་འཛིན་འབད་དེ་ཡོདཔ་དང་ དུས་རབས་ ༡༣ པ་ནང་ལུ་ བླམ་ཕ་ཇོ་འབྲུག་སྒོམ་ཞིག་པོའི་སྲས་ཉི་མའི་བརྒྱུད་པ་འཛིན་མི་ཚུ་་ལུ་ རྩིས་ཕུལ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས། (ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། ༢༠༠༨)
བདུད་མཇོམས་ཆོས་འབྱུང་ནང་ལུ་ སྐྱིད་ཆུ་ལྷ་ཁང་འདི་མཇལ་ནི་ར་མེད་པར་ཡར་སོངཔ་ཨིན་རུང་ གཏེར་སྟོན་རྒྱལ་པོ་ལྔའི་ནང་གསེས་ གཏེར་སྟོན་པདྨ་གླིང་པ་གིས་ སྔར་ག་ཨིནམ་སྦེ་ཉམས་གསོ་མཛད་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས།
སྤྱི་ལོ་ ༡༦༤༤ ལུ་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་གི་ཕྱག་ལུ་ཚུད་དེ་་བདག་འཛིན་མཛད་ཡོདཔ་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༨༣༦ ལས་ ༡༨༣༨ ཚུན་ལུ་ རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་ ༢༥ པ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ ཉམས་གསོ་དང་ལེགས་བཅོས་ཚུ་མཛད་དེ་ རབ་གནས་ཚུ་ཡང་གནང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༡ ལུ་ མི་དབང་རྒྱལ་ཡུམ་ཨ་ཞེ་སྐལ་བཟང་ཆོས་སྒྲོན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ ལྷ་ཁང་འདི་སྔར་ལས་ལྷག་སྟེ་ ཕྱི་ནང་གཉིས་ཆ་ར་ཉམས་བཅོས་འབད་ཡོདཔ་དང་ ཇོ་བོའི་ལྷ་ཁང་གི་གཡོན་ཁ་ཐུག་ལུ་ གུ་རུ་ལྷ་ཁང་གཅིག་ཡང་གསར་བཞེངས་གནང་ཏེ་ དཔལ་ཆེན་འདུས་པ་ ཕུར་པ་དང་རྡོར་སེམས་ཀྱི་ལོ་བསྟར་སྒྲུབ་ཆེན་ཡང་གཞི་བཙུགས་གནང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།
ལྷ་ཁང་འདི་ནང་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་ར་ སྨོན་ལམ་གང་བཏབ་ཐེབས་པའི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནི་གི་སྐུ་འདྲ་སྦོམ་གཅིག་དང་ སྤྱན་རས་གཟིགས་སྐུ་བྱིན་ཅན་གཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ལྷ་ཁང་ནང་ནའི་འཐིང་གཞི་ ཨེན་ཏ་འདི་ གཡུ་དང་བྱུ་རུ་མུ་ཏིག་ཚུ་གིས་ མཛེས་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བརྒྱན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། གནས་དེ་རྩ་ཅན་ཅིག་ཨིན་པའི་ཁར་ ཁུ་སིམ་སི་སྦེ་སྐྱིད་ཏོང་ཏོ་ཡོདཔ་ལས་ ཨ་རྒས་ཨང་རྒས་ཚུ་་ དུས་རྒྱུན་སྐོར་ར་རྐྱབ་སྟེ་སྡོད་སར་མཐོངམ་ཨིན། དེ་ལས་ རྡོ་ཆལ་ནང་གི་འཛུལ་སྒོའི་གྱང་གུར་ གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་ལྡེབས་རིས་ཡོདཔ་དང་། ལྷ་ཁང་གི་འཛུལ་སྒོ་འདི་ གསེར་སྒྲོན་ཏེ་གཟི་བརྗིད་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། གཞན་ཡང་ ལྷ་ཁང་གི་མཐའ་འཁོར་ལུ་ དགེ་སློང་ཚུ་བཞུགས་སའི་ཉལ་ཁང་དང་ མ་ནི་གདུང་འཁོར་དང་ལག་འཁོར་མ་ཎི་ཚུ་བཙུགས་ཏེ་ ག་ནི་བ་ཉམས་དགའ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།
སྐྱིད་ཆུ་ལྷ་ཁང་འདི་ང་བཅས་རའི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་ལྷ་ཁང་རྙིང་ཤོས་ཅིག་ཨིན་པའི་ཁར་ ལམ་སྲོལ་དང་རྒྱལ་རབས་ལུ་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་སྦོམ་ཡོདཔ་ལས་ ད་རེས་ནངས་པ་གཞུང་གྲྭ་ཚང་གིས་དུས་ཨརྟག་ར་བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་བརྟེན་ གནས་དེ་ཁར་དད་ཅན་གྱི་འབྲུག་པའི་མི་ཤེར་དང་ ཕྱིའི་ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་ལྷ་ཁང་མཇལ་བར་རྒྱུན་མ་ཆན་པར་འོང་ནི་ཡོདཔ་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༠༨) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུ། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་།
སྤ་རོ་རྫོང་ཁག་བདག་སྐྱོང་། (༢༠༢༡) སྐྱིད་ཆུ་ལྷ་ཁང་། http://www.paro.gov.bt/dz/node/322 ནང་ལས་ཕབ་ལེན་འབད་ཡོད།
Drukasia.com. (n.d). Kyichu Lhakhang. Retrieved from:  https://www.drukasia.com/bhutan/paro/kyichu-lhakhang/
En.wikipedia.com. (n.d). Kyichu Lhakhang. Retrieved from: https://en.wikipedia.org/wiki/Kyichu_Lhakhang
ཐིམ་ཕུག་ལྷ་མོའི་སྒྲུབ་མཆོད།
ལོ་བསྟར་ཧོར་ཟླ་ ༨ པའི་ཚེས་ ༦ ལུ་ ཐིམ་ཕུག་ལྷ་མོའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཀྱི་ ལྷ་མོ་གཙོ་མོའི་དངོས་འཆམ་མཇལ་ནིའི་ངལ་གསོ་ཨིན།
འབྲུག་གི་རྒྱལ་ས་ཐིམ་ཕུག་ལུ་ ལོ་བསྟར་བཙུགས་སྲོལ་ཡོད་པའི་ འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་མོ་ དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་དུད་སོལ་མའི་དངོས་འཆམ་དང་ ལྷ་དབང་སྒྲུབ་མཆོད་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་ སྔོན་ལྷོ་མོན་ཁ་བཞི་ལུ་མིང་ཙམ་ཡང་མ་གྲགས་པའི་ ཡ་མཚན་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་དུས་མཆོད་ཅིག་ཨིན།
དེ་ཡང་རྒྱལ་སྲས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་ནམ་ མཚན་གཞན་གྷ་ན་པ་ཏི་ཟེར་ཞུ་མི་འདི་ ང་བཅས་རའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་བཀྲིན་འགྲན་ཟླ་དང་འབྲལ་བའི་ ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་སྲས་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཡང་སྲིད་དང་པ་ཨིན། ཁོ་གིས་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་དུད་སོལ་མ་འདི་དངོས་ཉམས་མནལ་ལམ་ཚུ་ནང་ ཡང་བསྐྱར་གྱི་བར་དུ་ཞལ་མཇལ་ཞིང་ གསུང་ཐོས་ཀྱི་ལུང་བསྟན་དང་བསྟུན་ཏེ་ ལྷ་མོ་གཙོ་མོ་འཁོར་དང༌བཅས་པའི༌སྐུ་འཆམ་ ང་བཅས་ར་ཚུ་གིས་ ད་ལྟོའི་བར་ན་མཇལ་ནི་གི་སྐལ་བ་ཡོད་མི་འདི་ བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྒྱལ་སྲས་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་དེ་གནང་གནངམ་ཨིན།
རྒྱལ་སྲས་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་འདི་ ཡབ་དབོན་པོ་རྡོ་རྗེ་དང་ཡུམ་ཀརྨ་ལྷ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་ལུ་ གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཤར་ཕྱོགས་བཀྲ་ཤིས་སྒང་གི་ས་ཁུལ་མཚམས་འབྲོག་དགོན་ནམ་ བཀྲིས་ཆོས་གླིང་དུ་ དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་སྦྲུལ་ཧོར་ཟླ་ ༡༠ པའི་ཚེས་ ༢ ལུ་ སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ལུང་བསྟན་དང་འཁྲིལ་ཏེ་སྐུ་འཁྲུངས་ནུག།
ཟླ་བ་གཅིག་དེ་ཅིག་ཁ་ལུ་ གཡུས་ཁ་གི་བླ་སློབ་ཚུ་གིས་ བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཅིག་ཨིན་པའི་ལུང་བསྟན་གནངམ༌མ༌ཚད༌ ཟླ་བ་དྲུག་དེ་ཅིག་ལུ་རྒྱ་གར་ལས་ཛོ་ཀི་ཧེ་རུ་ཀའི་ཆས་ཅན་གཉིས་བྱོན་ཏེ་ ཁྲུས་གསོལ་དང་གསེར་སྐྱེམས་གསོལ་མཆོད་ཕུལ་ཏེ་ མཚན་གྷ་ན་པ་ཏི་ཟེར་གསོལ་ནུག།
ལོ་ལྔ་ལས་སྐུ་ཚེ་སྔ་མའི་ལོ་རྒྱུས་ཚུ་གསལ་བར་གསུངས་ཏེ་ སྔོན་མའི་ཅ་ཆས་ཚུ་ག་ར་ངོས་འཛིན་མཛདཔ་ལས་ རིམ་པ་བཞིན་འབྲུག་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ རྒྱལ་སྲས་སྤྲུལ་སྐུར་མཚན་གསོལ་དང་ཁྲི་མངའ་གསོལ་ཞུ་ནུག།
དེ་ལས་ མི་ཕམ་ངག་དབང་འབྲུག་སྒྲ་རྒྱ་མཚོ། རྡོ་རྗེ་དབང་རྒྱལ། ངག་དབང་བསམ་གཏན། དམ་ཆོས་པད་དཀར་ཚུ་ཡོངས་འཛིན་སྦེ་བསྟེན་ཏེ་མཁས་པའི་ཡང་རྩེར་སོན་ཏེ་ གོང་མའི་གདན་ས་ཆེན་པོ་ལྕགས་རི་ལུ་བླ་སྒྲུབ་དང་ བདེ་མཆོག་གི་བསྙེན་པ་སོགས་ལུ་བརྩོན་ཅིང་བཞུགས་པའི་སྐབས་ བདེ་མཆོག་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་ལྷ་བཅུ་གསུམ་གྱི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང་ གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་ལྷ་ཚོགས་ཚུ་ཡང་ ཞལ་དངོས་སུ་གཟིགས། དམ་ཅན་སྲུང་མ་ཚུ་ཡང་ མི་བཞིན་དུ་དངོས་སུ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ ཕྲིན་སྒྲུབ་བྱེད་པ་སོགས་གྲུབ་པའི་མངའ་དབང་ལུ་འབྱོར་ནུག།
ཕྱིས་སུ་ ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་ཁྲི་ཐོག་ལུ་ཕེབས་ཏེ་ བཀྲིས་ཆོས་ཀྱི་རྫོང་གི་དབུ་རྩེ་ཆེན་མོར་བཞུགས་པའི་སྐབས་ཤིག་ལུ་ སྐྱེ་མེད་འོད་གསལ་གྱི་གདངས་ལ་ སྔར་དང་མི་འདྲ་བའི་མནལ་ལམ་བཟུམ་ཅིག་ནང་ དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་མཇལ་ཏེ་ ལུང་བསྟན་ཐོབ་མི་འདི་རྗེ་རང་གིས་གསུང་རིས་སུ་བཀོད་མི་ནང་།
མ་ཅིག་དུད་སོལ་ལྷ་མོ་སྙིང་ལ་དྲན། །ཐུགས་རྗེས་བཟུང་ཞེས་སྨྲེ་ངག་གསོལ་བཏབ་པས། །ལྷ་མོ་དར་གྱི་སློག་པ་གསོལ་བ་ཅིག །བྱུང་ནས་བུ་ཁྱོད་ཡར་ལ་ལྟོས་ཤིག་གསུངས། །བདག་སེམས་རབ་དགའི་དད་པས་ཡར་བལྟས་ཚེ། །ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དུ་ཐིག་ལེ་སྔོ་སྐྱ་ཅིག །ཧྲིལ་ཧྲིལ་རྟ་བདུན་འོད་ཟེར་དང་འདྲེས་པ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཕ་རྗེ་ཡ་ཀི་ཡིན་ནོ་གསུངས། །དེ་ཀར་བདག་ཉིད་དྲན་མེད་ས་ལ་འགྱེལ། །སླར་ཡང་ལྷ་མོ་གཞོན་ནུ་ཡིད་འོང་དེས། །ཞལ་འཛུམ་དང་བཅས་མཛེས་པའི་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས། །བདག་གི་སྤྱི་བོ་ནས་བཟུང་ཡར་བཏེག་སྟེ། །ཆོས་སྐུ་སྐྱེ་མེད་དབྱིངས་རིག་དག་པའི་ཀློང་། །མ་འགག་ལོངས་སྐུ་ཕ་རྗེ་ཡིན་ནོ་བུ། །སྤྲུལ་སྐུ་ཁྱེད་དང་འདྲ་བ་ག་ལ་སྲིད། །ཐུགས་ངལ་མ་མཛད་ལྷ་སྲས་ཀུན་ཏུ་དགའ།།
དེའི་ཉིན་མར་ གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ངལ་གསོ་བཞག་དགོ་མི་འདི་ སྤྱིར་ལྷ་མོ་གཙོ་མོའི་དངོས་འཆམ་འདི་ རྒྱལ་སྲས་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དག་སྣང་ལུ་མཇལ་ཏེ་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པའི་གནང་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ ལྷ་མོའི་འཆམ་གསར་བརྩམས་མཛད་ཡོདཔ་ལས་ གཏེར་འཆམ་མཐོང་གྲོལ་ཆེན་མོ་དང་། གཉིས་པ་ལུ་ ལྷ་མོའི་དངོས་འཆམ་མཇལ་བ་ཙམ་གྱིས་ རང་གི་སྡིག་སྒྲིབ་དག་ རྐྱེན་ངན་བར་ཆད་སེལ་ནི་དང་ དད་པ་སྦོམ་བསྐྱེད་དེ་ གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཅིན་ མཆོག་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་ཡང་ ཐོབ་ནི་ཨིནམ་མ་ཚད། གསུམ་པ་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་བསྟན་པའི་ཕྲིན་ལས་དང་ དགེ་འདུན་འདུས་སྡེ་ཆེན་པོའི་བདག་གཉེར་གཙོ་བོ་ཅིག་ མ་ཅིག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་འདི་གིས་མཛད་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ང་བཅས་རའི་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་བསྟན་པ་ ཇི་སྲིད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་དང་ འདོད་གསོལ་ཞུ་ནིའི་གོ་སྐབས་ཡང་ དེ་སྐབས་ཐོབ་དོ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན།
དེ་འབད་ནི་འདི་གིས་ ལྷ་མོ་གཙོ་མོའི་དངོས་འཆམ་མཇལ་ནིའི་ངལ་གསོའི་སྐབས་ རང་བཞིན་དགའ་སྤྲོ་བསྒྱུར་ནི་གི་དོན་དག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ལོ་ ༡ ལུ་ དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་གཙོ་བོའི་ཞལ་མཇལ་ནི་ཚར་གཅིག་ལས་མེདཔ་ལས་ ག་དེ་འབད་རུང་དད་མོས་སྦོམ་མའི་ཐོག་ལས་ཞལ་མཇལ་ཏེ་ གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་བཏབ་དགོཔ་ག་ནི་ལས་གལ་ཆེཝ་ཨིན་ནོ།།
ཐིམ་ཕུག་ཚེས་བཅུ།
ཧོར་ཟླ་ ༨ པའི་ཚེས་ ༡༠ ལས་ ཉིནམ་ ༣ ཐིམ་ཕུག་ཚེས་བཅུའི་ངལ་གསོ་ཨིན།
དེའི་ཤུལ་ལས་ རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་རང་ཉིད་ དགུང་གྲངས་ཞེ་གསུམ་བཞེསཔ་ད་ སྤྱི་ལོ་ ༡༦༨༠ ལྕགས་སྤྲེལ་དགུན་འབྲིང་རྒྱལ་ཟླ་གསུམ་པ་ལུ་ སྡེ་སྲིད་བཞི་པའི་ཁྲི་ལུ་བྱོན། ལོ་དེའི་ཁྲུམས་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་བཅུ་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ དང་པ་ར་ གུ་རུའི་ཚེས་བཅུ་ཉིནམ་ ༣ ཉི་མ་ལྷོ་ནུབ་མའི་སྤྱན་འདྲེན་སྐབས་ གུ་རུ་དངོས་སུ་བྱོན་པ་ལྟ་བུའི་ཐོག་ལས་ གསེར་སྦྲེང་དང་བཅས་པའི་ སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་ཐིམ་ཕུག་ཚེས་བཅུ་རྒྱས་པ་བཙུགས་གནང་ནུག།
ཤུལ་ལས་ འཆམ་རྒྱས་པར་བཙུགས་དགོ་མི་འདི་ ཧེ་མ་ཚེས་བཅུ་གསར་བཙུགས་གནངམ་ད་ར་ རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཁོ་རའི་ཐུགས་དགོངས་ལུ་ཨོ་རྒྱན་ཚེས་བཅུའི་སྐབས་ གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་ཀྱི་གར་འཆམ་དང་འབྲེལ་བར་བཙུགས་དགོས་པའི་ཐུགས་བཞེད་གནངམ་གནང་སར་ཡོད་པའི་ཁར་ ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་གིས་སྔོན་མ་ལས་ བདེ་མཆོག་འཁོར་ལོའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཀྱི་སྐབས་ རིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་མཆོད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ གར་འཆམ་འཛུགས་རྒྱུའི་རུས་རྒྱན་ཚུ་གི་ཅ་ཆས་མང་པོར་བསྒྲུབས་གནང་རུང་ སྲོལ་རྒྱུན་བཙུགས་མ་ཚུགས་པར་ལུས་མི་འདི་གི་ ཐུགས་དགོངས་ཡང་རྫོགས་པར་བསྒྲུབ་ནི་གི་དོན་ལུ་བཙུགས་གནང་གནངམ་ཨིན་མས།
དེའི་དོན་ལུ་ བོད་ལྷོ་བྲག་འཇའ་ལུང་པ་ཨོ་རྒྱན་ཚེ་རིང་ སྔར་ལྷ་ལུང་ཆོས་སྡེར་ཞུགས་རུང་ ཕྱིས་འབྲུག་པའི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཏེ་སྡོད་པའི་སྐབས་ལུ་ རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་ གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་ གཏུམ་རྔམ་དང་ རིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་གར་འཆམ་ ལེགས་པར་སྦྱང་དགོ་པའི་བཀའ་རྒྱ་ནན་དུ་བསྩལ་ཏེ་ བོད་ལུ་ཆེད་མངགས་བཏང་གནངམ་བཞིན་དུ། ཁོ་གིས་བོད་ གོང་དཀར་གྱི་ཆོས་སྡེ་རྡོ་རྗེ་གདན་ལས་ མཚན་བརྒྱད་ཀྱི་འཆམ་དང་། སྣེ་གདོང་ཆོས་སྡེ་དང་ ལྷ་ལུང་ཆོས་སྡེ་ཚུ་ལས་ མཚམས་གཅོད། གཏུམ་རྔམ། རྒྱན་དྲུག། མཁའ་འགྲོ་སྡེ་ལྔ་། དཔའ་མོའི་རྔ་འཆམ། དུར་ཁྲོད་བདག་མོའི་གིང་འཆམ་བཅས་ ཟླཝ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལུ་ ཆ་ཚང་མཐར་ཕྱིནམ་སྦེ་ལྷབ་ནུག།
དེ་ལས་ལོག་འབྲུག་ལུ་ལྷོད་ཞིན་ན་ འཆམ་དེ་ཚུ་རྒྱལ་སྲས་ལུ་གཟིགས་འབུལ་ཕུལཝ་ད་ཐུགས་མཉེས་ཏེ་ དང་པ་ར་དགེ་བཤེས་ངག་དབང་འབྲུག་པ་དང་ ཆོས་རྗེ་དཔལ་འབྱོར་གཉིས་ལྷབ་བཅུག་ དེ་ལས་རིམ་བཞིན་སྐུ་དྲུང་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་རྩལ་ཅན་ཚུ་ལུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་སྦྱང་བཅུག་ཞིན་ན་ལས་ གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཀྲིས་ཆོས་ཀྱི་རྫོང་ཆེན་འདི་ནང་། དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་མེ་ཡོས་ལོའི་ སྟོན་ཟླ་ར་བའི་ཁྲུམས་ཟླ་སྟེ་ ཧོར་ཟླ་ ༨ པའི་ཚེས་བཅུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༦༨༧ ལས་འགོ་བཟུང་ ཧེ་མ་ཨོ་རྒྱན་ཚེས་བཅུའི་སྲོལ་གསར་བཙུགས་གནང་མི་དང་འབྲེལ་ཏེ་ གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་དང་ རིག་མ་བཅུ་དྲུག་ གཏུམ་རྔམ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་བཅས་གར་འཆམ་དང་བཅས་པའི་དུས་སྟོན་གསར་འཛུགས་གནང་ནུག།
དེ་ཡང་འདུ་ཁང་ཆེན་མོར་ དགེ་འདུན་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོས་ བླ་མ་དགོངས་འདུས་ཀྱི་ལས་བྱང་ མེ་ཏོག་ཕྲེང་མཛེས་ཀྱི་སྒྲུབ་མཆོད་རིམ་པར་གནང་གྲུབ་པའི་མཐར་ ལྷ་མི་ཡོངས་ཀྱི་དགྱེས་པ་བསྐོང་བའི་ཕྱིར་ ཞྭ་ནག་དང་མཚམ་གཅོད་ཞྭ་ནག་རྔ་འཆམ་ དུར་ཁྲོད་བདག་མོ་དང་ གཏུམ་རྔམ་ གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་དང་ དཔའ་མོའི་རྔ་འཆམ། རིག་མ་བཅུ་དྲུག་ མཁའ་འགྲོ་སྡེ་ལྔའི་མཆོད་དབྱངས་ཀྱི་གར་འཆམ་སོགས། ཉིནམ་གསུམ་གྱི་རིང་ རོལ་རྩེད་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་ སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་གྱི་འདོད་པའི་རེ་བ་སྐོང་བར་མཛད་པ༌འདི་ནི་ རྒྱལ་སྲས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཀྱི་བཀྲིན་ཨིན།
ཚེས་བཅུ་དེ་སྐབས་ རྒྱལ་ས་ཐིམ་ཕུག་གི་ཆ་འོག་ལུ་ ཉིནམ་ ༣ གྱི་གཞུང་འབྲེལ་ངལ་གསོ་བཞག་སྲོལ་ཡོད་མི་འདི་ཡང་ རང་གིས་དད་པ་གིས་ལྕོགས་པ་ཅིན་ གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་དང་ རིག་མ་བཅུ་དྲུག་དངོས་སུ་མཇལ་བ་དང་ གར་འཆམ་མཇལ་བ་ལ་ཕན་ནུས་དང་ བྱིན་རླབས་ཚུ་ཁྱད་པར་མེདཔ༌ལས་ དངོས་འཆམ་མཇལ་དགོས་པའི་དོན་ལུ་ཨིནམ་མ་ཚད་ དེ་ཚུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་གཡེང་ཐབས་ཀྱི་རྩེད་འཆམ་དང་མ་འདྲ་བར་ལྷ་ཚོགས་དེ་ཚུ་དངོས་སུ་བྱོན་ཏེ་ དེར་ཚོགས་ཀྱི་མི་དང་ ས་གཞི་ལུ་བྱིན་རླབས་དང་ དད་པ་ཅན་ལུ་བར་ཆད་རྐྱེན་སེལ་དང་ ལས་ཉོན་སྡིག་སྒྲིབ་དག་པའི་མཐོང་གྲོལ་ཡང་ཨིནམ་ལས་ ག་དེ་འབད་རུང་མཇལ་དགོཔ་གལ་ཆེ།
དེ་ཁར་ དུས་ཕྱིས་ལུ་ ༡༩༥༨ དེ་ཅིག་ཁ་ལས་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་རབས་གསུམ་པ་ མངའ་བདག་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ པད་གླིང་གིང་གསུམ་ དགྲ་མེད་རྩེའི་རྔ་འཆམ་ རཀྵ་དམང་འཆམ་ ཤཝ་ཤ་ཁྱི་ ཨ་ཅོ་ཕན་ཐོཊ་ལ་སོགས་པའི་བོད་འཆམ་ཚུ་ཡང་བཙུགས་ཏེ་ ཚེས་བཅུ་ཉིནམ་ ༡ འཐེབ་སེང་སྟེ་ ལྷ་འཆམ་དང་ བོད་འཆམ་མ་འདྲཝ་མང་རབས་ཅིག་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ལས་ དེ་ཚུ་མཇལ་ཚུགས་ནིའི་དོན་ལུ་ གཞུང་འབྲེལ་ངལ་གསོ་ཉིནམ་གསུམ་བཞག་གནངམ་ཨིན་ནོ།།
སྐྱིད་པའི་འབྲུག་གཡུས་ཙན་དན་བཀོད་པའི་གནས། ༼རྫོང་ཁའི་ཞབས་ཁྲ།༽
༉ སྐྱིད་པའི་འབྲུག་གཡུས་ཙན་དན་བཀོད་པའི་གནས།། ཤར་ནས་ཙཱ་རི་གནས་ཀྱིས་ཞིང་ཁམས་འགྲན།། ལྷོ་ནས་བྱང་ཐང་པདྨས་མཛེས་པར་བརྒྱན།། ནུབ་ནས་སྦས་ཡུལ་ཕུག་གིས་བདེ་བར་བཀོད།།བྱང་ནས་གངས་ཆེན་རི་རབ་རྭ་བས་བསྐོར།། དབུས་ན་སྐྱེད་ཚལ་བཟང་པོའི་གནས་མཆོག་ཏུ།། བདེ་སྐྱིད་ཕུན་ཚོགས་ཞིང་ཁམས་ལྟ་བུའི་གནས།། རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མའི་ལྡུམ་ར་འདྲ།། སྒྲ་སྙན་ཚིག་གིས་བརྒྱན་པའི་ཞབས་བྲོ་འདི།། བཀྲིས་དགའ་སྟོན་འགྱེད་པའི་དུས་སུ་ཕུལ།། འདིར་ཚོགས་ལྷ་མི་ཡོངས་ཀྱི་སྙན་སྒྲོན་དུ།། བདེ་ལེགས་བཟང་པོའི་དར་དང་བཅས་ཏེ་ཕུལ།། །།
ཀུན་དགའ་རབ་བརྟན་ཕོ་བྲང་།
ཀུན་དགའ་རབ་བརྟན་ཕོ་བྲང་།
ཀུན་དགའ་རབ་བརྟན་ཕོ་བྲང་འདི་ ཀྲོང་གསར་ཆ་འོག་བྲག་སྟེང་རྒེད་འོག་གཡུས་ཀུན་དགའ་རབ་བརྟན་ལུ་ ཀྲོང་གསར་དང་གསར་སྤང་གི་གཞུང་ལམ་གྱི་འོག་ལུ་ ཉམས་དགའ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།ཕོ་བྲང་འདི་ རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༡༦༠༠ དེ་ཅིག་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། Sangay Thinley (2014) ཀྱིས་འབད་བ་ཅིན་ ཧེ་མ་དུས་རབ་ ༡༩ པའི་ནང་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྡེ་སྲིད་དང་དཔོན་སློབ་ཚུ་གིས་སྐྱོང་སྟེ་སྡོད་པའི་སྐབས་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་དུང་དཀར་རྒྱལ་མཚན་དང་ བྱ་དཀར་དཔོན་སློབ་པདྨ་བསྟན་འཛིན་གཉིས་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་གི་གོ་གནས་ཀྱི་སྐོར་ལས་ སྒྲིག་མ་ཚུགས་པ་དམག་འཁྲུག་བྱུང་ཡོད་ནང་།ལོ་གསུམ་གྱི་ཤུལ་ལས་ བྱ་དཀར་དཔོན་སློབ་པདྨ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་དུང་དཀར་རྒྱལ་མཚན་ལས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟེ་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་ཀྱི་གོ་གནས་བཞེས་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ ཁོ་གིས་བུམ་ཐང་བྱ་དཀར་རྫོང་གི་འོག་ལུ་ ས་གནས་གཏེར་དཀར་གཞོང་ཟེར་ས་ལུ་ གནམ་བྱཱར་གྱི་གདན་ས་བཞེངས་གནང་ཡོདཔ་དང་ གནམ་དགུན་གྱི་གདན་ས་འདི་ཀྲོང་གསར་ལུ་ སྟེགས་མཁར་ཟེར་ད་རེས་ཀུན་དགའ་རབ་བརྟན་ཕོ་བྲང་ཡོད་སར་བཞེངས་གནང་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས།
དད་པའི་ས་བོན་ (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༥ ཤོག་གྲངས་ ༡༣༡-༡༣༢) ལས “རྫོང་འདི་འབྲུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་རབས་གཉིས་པ་ དཔལ་མི་དབང་འཇིགས་མེད་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ རང་ལུགས་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་གནམ་ལོ་ས་མོ་སྦྲུལ་ལམ་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༢༩ ལོར་ གནམ་དགུན་གྱི་བཞུགས་གནས་སྦེ་གསར་བཞེངས་གནང་ནུག།” ཟེར་ཨིན་པས། དེ་སྦེ་ཕོ་བྲང་འདི་ ས་གནས་དེ་ནང་བཞེངས་དགོ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ ས་གནས་དེ་ཀྲོང་གསར་རྫོང་དང་ཁོ་རའི་ཡབ་མེས་ཀྱི་གདན་ས་གཡུང་དྲུང་ཆོས་གླིང་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཚུད་ནི་དེ་གིས་ ཕྱག་ལཱ་མཛད་ནི་ལུ་བྱ་སྟབས་བདེ་ནི་ལུ་དམིགས་ཏེ་ཨིན་པས། མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་གཉིས་པ་ཁོ་ར་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ལུའམ་རང་ལུགས་རབ་བྱུང་ ༡༦ པའི་གནམ་ལོ་ཆུ་ཕོ་འབྲུག་ཟླཝ་ ༡ པའི་ཚེས་ ༡༠ ལུ་དགོངས་པ་ཡང་ས་གནས་དེ་ཁར་རྫོགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
Sangay Thinley (2014) འབད་བ་ཅིན་ ཕོ་བྲང་འདི་ འབྲུག་པའི་ལུགས་སྲོལ་སྦེ་རྩིགཔ་དང་ཤིང་གི་སྦེ་བཞེངས་ཡོདཔ་དང་ སྲུང་རྒྱབ་ཚུ་གིས་བྱ་བལྟ་ནི་གི་དོན་ལུ་དོང་ཡང་ཡོདཔ་སྦེ་ བཞེངས་གནང་སྟེ་ཡོད་ཟེར་ཨིན་མས། ཧེ་མ་འབད་བ་ཅིན་ འོག་ཐོག་ལུ་འབྲུ་ཁང་དང་ཐོག་དང་པམ་ནང་འབད་བ་ཅིན་ སྲུང་སྐྱོབ་དམག་མི་ཚུ་བཞག་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ད་རེས་འོག་ཐོག་སྟོངམ་སྦེ་ལུས་ཡོདཔ་དང་ ཐོག་དང་པམ་ནང་ལུ་དགེ་སློང་ཚུ་ཆོས་བལྟ་ནི་གི་དོན་ལུ་ སློབ་ཁང་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ ཐོག་གཉིས་པམ་ནང་ལུ་ སངས་རྒྱས་ལྷ་ཁང་ཡོདཔ་དངའདི་ནང་ ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་སྒྲོལ་མ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ དེ་ལས་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་གཉིས་པ་བལ་ཡུལ་ལུ་གཟིགས་སྐོར་གནང་པའི་སྐབས་ བལ་ཡུལ་གྱི་མི་ཚུ་གིས་ཕྱག་མཇལ་སྦེ་གནང་ཡོད་པའི་ མཆོད་རྟེན་གསེར་སྒྲོན་མ་ཚུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་ནང་གྱི་ལྡེབ་རིས་ཚུ་ཡང་ སྤྱན་རིས་གཟིགས་དང་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞིང་ཁམས་ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༡༥) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུ། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
Thinley. S (2014) Kuenga Rabten Palace. Retrived from:
https://bhutanculturalatlas.clcs.edu.bt/1113/culture/sites-structures/dzongs-palaces/kuenga-rabten-palace/1113/
ཤར་རིའི་རྩེ་ནས་ཁྲི་གདུགས་ཉི་མ། ༼རྫོང་ཁའི་ཞབས་ཁྲ།༽
༉ ཤར་རིའི་རྩེ་ནས་ཁྲི་གདུགས་ཉི་མ།། འོད་ཟེར་སྐྱེ་འགྲོའི་དཔལ་དུ་ཤར་བས།། བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ།། མཐོང་ནས་པདྨའི་འདབ་བརྒྱ་བཞད་སོང་།། དམིགས་མེད་ཆོས་དབྱིངས་ཀློང་ནས་འཕོས་པའི།། མཆོག་གསུམ་སྣང་བ་ཞིང་འདིར་འབར་བས།། ཕན་བདེའི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པའི་རྟེན་འབྲེལ།། མཐོང་ནས་ཡིད་དབང་དད་པས་འཕྲོག་སོང་།། མཚན་ལྡན་བླ་མའི་ཞལ་གྱི་ངོས་ནས།། ཟབ་ཆོས་བདུད་རྩི་སྙིང་ལ་སིམ་པས།། གཟུང་འཛིན་དབྱིངས་སུ་དག་པའི་རྟེན་འབྲེལ།། མཐོང་ནས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་སོང་།། སྐྱེ་མེད་ཆོས་དབྱིངས་དག་པའི་ཀློང་ནས།། འགགས་མེད་གཟུགས་སྐུའི་རོལ་པར་ཤར་ཚེ།། འཁོར་བ་དོང་ནས་སྤྲུགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ།། མཐོང་ནས་འཁོར་འདས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་སོང་།། །།
སིན་ཅུ་ལའི་ཆིངས་ཡིག།
༉ དུས་རབས་ ༡༩ དེ་ཅིག་ཁར་ སྟོབས་ཤུགས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ ཡར་རྒྱས་ཀྱིས་གོམ་པ་མདུན་དུ་སྤོ་བའི་སྐབས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༨༥༨ ལུ་སྟོབས་འབྱོར་ལྡན་པའི་བིརི་ཊིཤ་གཞུང་གིས་ རྒྱ་གར་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ ༧༠༠ ལྷག་ཙམ་ཅིག་བཅོམ་སྟེ་ དབང་འཛིན་འའབད་དེ་སྡོད་ནུག། དེ་སྐབས་ལུ་ གོང་ས་འཇིགས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ ཆོས་རྩེ་དཔོན་སློབ་མཛོད་དེ་ མི་སེར་ཚུ་གི་རང་དབང་དང་ཞི་བདེ་ལུ་དམིགས་ཏེ་ ནང་འཁྲུག་རྒྱུན་བཅད་དེ་ སྒྲིང་སྒྲི་བཟོ་བའི་བསྒང་ཨིན་མས། དེ་བཟུམ་གྱི་གནས་སྟངས་ལུ་ཐུག་སྟེ་སྡོད་པའི་སྐབས་ རང་ཟླ་ ༡༡ པའི་སྤྱི་ལོ་ ༡༨༦༥ གྱི་ལོ་དེ་ཁར་ འབྲུག་གི་བདེ་སྐྱིད་ལུ་གནོད་པར་བརྩམས་མི་ ཕྱི་དགྲ་བིརི་ཊིཤ་དང་གཅིག་ཁར་ དམག་འཁྲུག་ལངས་ནུག། དམག་འཁྲུག་དེ་ལས་བརྟེན་འབྲུག་དང་བིརི་ཊིཤ་གི་བར་ན་ ས་གནས་སིན་ཅུ་ལ་ལུ་ཆིངས་ཡིག་བཟོ་དགོཔ་ཐོན་ནུག། དེ་སྦེ་ཆིངས་ཡིག་བཟོ་བའི་སྐབས་ རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ངོ་ཚབ་ག་དང་ག་ར་སྡོད་ཡོདཔ་ཨིན་ན་དང་། ཆིངས་ཡིག་དེ་གི་དམིགས་དོན་དང་ཁ་ཚིག་ག་ཅི་བཞག་ཡོདཔ་ཨིན་ན་གྱི་སྐོར་ལས་མ་བཤད་པའི་ཧེ་མ་ རྒྱ་འབྲུག་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་བྱེལཝ་ལངས་དགོ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་སྐོར་ལས་ ལོ་རྒྱུས་དུམ་གྲ་ཅིག་བཤད་པ་ཅིན།
ལོ་རྒྱུས་དེ་ཡང་། གོང་ས་འཇིགས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་རྟོགས་བརྗོད་དཔའ་བོའི་གད་རྒྱངས་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༠༨ ཤོག་གྲངས་ ༥) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ “བིརི་ཊིཤ་གཞུང་དང་འབྲུག་པའི་བར་ན་བྱེལཝ་ལངས་དགོ་པའི་གནད་དོན་ཡང་ བར་ན་ཡོད་མི་རྒྱལ་བརྒྱུད་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་ ས་མཚམས་ཁར་སྡོད་མི་མི་རིགས་ཚུ་གིས་འབྲེལ་བ་འཐབ་ཐངས་ ཉེས་སོང་པ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཤུགས་ཅན་ འཛམ་གླིང་གསུམ་ཆ་གཉིས་མངའ་འོག་ལུ་བཙུགས་ཚུགས་པའི་བིརི་ཊིཤ་གཞུང་དང་གཅིག་ཁར་ཡང་ འབྲུག་པ་ཚུ་གིས་དྲག་པོའི་གདོང་ལེན་འབད་དགོཔ་བྱུང་བའི་གནད་དོན་དེ་ཨིན།” ཟེར་བཀོད་ནུག། འདི་རྐྱངམ་གཅིག་གིས་མ་དོ་བར་ རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ཡང་ འབྲུག་ལུ་ཧད་བཏགས་སྔ་ཕྱི་རིམ་པ་གཉིས་དེ་ཅིག་འཚོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མངས་རབས་ཅིག་ འབྲུག་རྒྱལ་དང་པའི་རྟོགས་བརྗོད་དང་རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་ནང་གསལ་དོ་བཟུམ་ཨིན་པས།
གོང་ལུ་བཀོད་མི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་ཚུ་ལུ་བརྟེན་ དམག་རྐྱབ་སྟེ་ གདུང་བསམ་ལུ་ཕྱད་མདའ་རྐྱབ་པའི་སྐབས་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་འཇིགས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་ཕྱིའི་དགྲ་སྡེ་ལས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟེ་ གོ་མཚོཚན་ལག་ཆ་ལེ་ཤ་ར་དཔོན་སློབ་ཀྱི་ཕྱག་ལུ་ཚུད་ཡོད་པའི་གྲས་ལས་ བིརི་ཊིཤ་ལས་བརྙ་སྟེ་འབག་འོངས་པའི་སྟོབས་གཉིསཔོ་འདི་ ལོག་སྟེ་སྤྲོད་དགོ་པའི་ཞུ་བ་དང་འབྲེལ་ རྒྱ་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ ས་གནས་སིན་ཅུ་ལ་ལུ་ ཞི་བའི་ཆིངས་ཡིག་བཟོ་དགོ་པའི་གྲོས་གཞི་བཏོན་པའི་སྐབས་ འབྲུག་གཞུང་གིས་ཡང་གསུང་གྲོས་གནང་ནི་ཨིནམ་ ཁ་འཆམ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ རྩ་ཕན་གཉིས་ཆ་ར་གིས་ཁས་ལེན་མཛད་དེ སྤྱི་ལོ་ ༡༨༦༦ རབ་བྱུང་ ༡༤ པའི་གནམ་ལོ་མེ་ཕོ་སྟག་ལོ་ཟླ་ ༡ པའི་ཚེས་ལུ་ཆིངས་བསྒྲིགས་ཀྱི་གན་ཡིག་གུར་ མཚན་རྟགས་བཀོད་གནང་ནུག། འདི་ནང་གསུང་གྲོས་གནང་པའི་སྐབས་ དྲུང་བགྲོས་དམ་ཆོས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༠༨) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ གསུང་གྲོས་གནང་བའི་སྐབས་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐུ་ཚབ་ ཀོར་ནཱལ་བུརུསི་དང་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་འཇིགས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་ དེ་ལས་དཔོན་སློབ་ཀྱི་ཕྱག་ཞུ་སྟེ་ འདས་པའི་གཟིམ་དཔོན་བསམ་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་དང་། གཞུང་མགྲོན་དམ་ཆོས་རིན་ཆེན་ཚུ་ཡང་སྡོད་ནུག། ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག།
ཆིངས་ཡིག་འདི་ནང་ ཁ་ཚིག་ག་དེ་སྦེ་བཞག་ནུག་ཟེར་བ་ཅིན། སློབ་དཔོན་པདྨ་ཚེ་དབང་གིས་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༠༨ ཤོག་གྲངས་ ༧༩༤) “ཕྱི་གླིངཔ་གིས་ འབྲུག་པའི་རྒྱ་གཞིས་ཚུ་ལོག་སྤྲོད་ནི་དང་ འབྲུགཔ་གིས་སྟོབས་གཉིས་དང་ རྒྱ་གར་བཙོན་ནང་བཟུང་སྟེ་ཡོད་མི་ཚུ་ལོག་སྤྲོད་ནི། དེ་ལས་བྷང་གལ་དྲུ་ཝར་ཚུ་རྒྱ་གར་གྱི་ཧོངས་ལུ་བཞག་སྟེ་ ཕྱི་གླིངཔ་གིས་ ལོ་རེ་ལུ་ས་ཁྲལ་རུབ་ ༥༠༠༠༠ རེ་ སྤྲོད་ནི་སྦེ་ གན་རྒྱ་དང་ཆིངས་ཡིག་བཟོ་ནུག།” ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། དེ་མ་ཚད་ནཱ་ལས་ཕར་ རྒྱ་འབྲུག་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ ཞི་བདེ་དང་མཐུན་འབྲེལ་ འགྱུར་བ་མེད་པར་གནས་དགོ་པའི་གྲོས་བཤད་འབྱུང་ཡོདཔ་མ་ཚད་ གོང་གསལ་བཤད་དེ་ཡོད་མི་ ཁ་ཚིག་དང་འཁྲིལ་ རྩ་ཕན་གཉིས་ཆ་ར་གྱིས་ཁས་ལེན་དང་བཅས་ ཆིངས་ཡིག་གུ་ལུ་ སྐུ་ཚབ་དེ་ཚུ་གིས་མཚན་རྟགས་བཀོད་གནང་ནུག་གོ།
རྒྱབ་རྟེན།
དྲུང་བགྲེས་དམ་ཆོས་ལྷུན་གྲུབ་ ༼༢༠༠༨༽ གོང་ས་འཇིགས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་རྟོགས་བརྗོད་དཔའ་བོའི་གད་རྒྱངས། འབྲུག། ཐིམ་ཕུ། དཔལ་འབྲུག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་བ།
དྲུང་བགྲེས་དམ་ཆོས་ལྷུན་གྲུབ་ ༼༢༠༠༨༽ གོང་ས་འཇིགས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་རྟོགས་བརྗོད་དཔའ་བོའི་གད་རྒྱངས། འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། དཔལ་འབྲུག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་བ།
སླབ་པདྨ་ཚེ་དབང་ ༼༢༠༠༨༽ འབྲུག་གི་རྒྱལ་རབས། འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
མཆོད་རྟེན་སྐོར་ར།
མཆོད་རྟེན་སྐོར་ར།
༉   ཤར་ཕྱོགས་བཀྲིས་གཡང་རྩེ་རྫོང་ཁག་ གཡང་རྩེ་རྒེད་འོག་ གཡང་རྩེ་ཁྲོམ་གྱི་མཇུག་ལུ་ཁོ་ལོང་ཆུའི་སྦོ་ལོགས་ཁར་ ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་གནས་བཟང་མཆོད་རྟེན་སྐོར་འདི་ རིགས་གསུམ་མགོན་པའི་བླ་རབས་གསུམ་པ་ ཞབས་དྲུང་གི་ཚ་བོ་བླམ་ངག་དབང་བལོ་གྲོས་ ཀྱིས་ དུས་རབས་ ༡༨ པའི་ནང་བཞེངས་གནང་ནུག། (སྐལ་བཟང་ཆོས་འཕེལ། 2022།)  ཧེ་མ ད་ལྟོ་མཆོད་རྟེན་ཡོད་སའི་ས་གནས་དེ་ནང་བདུད་འཚུབས་ཅན་ཚུ་ཡོདཔ་ལས་ བཀྲིས་གཡང་རྩེའི་ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་དང་སེམས་ཅན་ཚུ་ལུ་ ཉིན་ནུབ་མེད་པར་གནོད་པ་བཀལ་ཏེ་ སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་ཏེ་སྡོད་ནུག།དེ་འབདཝ་ལས་ གཡང་རྩེ་ཁོ་ལོང་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་གྱི་མི་སེར་ཚུ་གིས་སྐྱབས་ཞུ་སྟེ་ བླམ་ངག་དབང་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ འདྲེ་སྲིན་ཁ་གནོན་འབད་ཞིནམ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཡུན་རིང་གནས་ཐབས་ལུ་དམིགས་ཏེ་ བལ་ཡུལ་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་ལས་དཔེ་ལེན་ཏེ་ རབ་བྱུང་ ༡༣ པ་སྤྱི་ལོ་ ༡༧༤༥ ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ལོ་ངོ་ ༡༢ ཀྱི་ནང་འཁོད་ནང་གི་རྟེན་དང་བཅས་པ་སྦེ་བཞེངས་གནང་ནུག། མཆོད་རྟེན་གྱི་རབ་གནས་དེ་ཡང་ རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་ ༡༢ པ་རྗེ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་ཀྱིས་མཛད་གནང་ཡི་ཟེར་ཨིན་པས། སངས་རྒྱས་དོན་གྲུབ་། (༢༠༡༣།)
མཆོད་རྟེན་འདི་བཞེངས་པའི་སྐབས་ རྒྱུ་དང་སྟོབས་ཀྱི་ཞབས་ཏོག་ཞུ་མི་གཡང་རྩེ་ བཀྲིས་སྒང་ ཀུར་སྟོད་ གཞོང་སྒར་ གདུང་བསམ་དང་ ཚོན་རྟ་ཝང་ལས་དྭགས་པ་ལ་འོག་མཚོ་གསུམ་གྱི་མི་སེར་ཚུ་ཨིན་པས མཆོད་རྟེན་འདི་ནང་ ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་འདི་མོན་རྟ་ཝང་ལས་ རྒྱལ་པོའི་སྲསམོ་ཨ་ཞེ་མཆོད་རྟེན་བཟང་མོ་ཟེར་མི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་དྲི་མས་གོས་པ་མེད་མི་ཅིག་ གནས་དེ་ནང་གི་འདྲེ་སྲིན་གྱི་ཁ་གནོན་དང་ འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་ཚུ་གི་དོན་མཛད་ནི་གི་དོན་ལུ་ ནང་རྟེན་སྦེ་བཙུགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག། (ཚེ་རིང་དྲེན་དཀར། ༢༠༢༠།) ད་རེས་ནང་པ་ མཆོད་རྟེན་གྱི་ལྟག་ལུ་སྤང་ཐང་ནང་ཡོད་མི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཏོག་འདི་ རིགས་གསུམ་དགོན་པའི་བླ་རབས་དྲུག་པ་ཤཱཀྱ་རྒྱལ་པོའི་སྐབས་ མཆོད་རྟེན་གུར་ད་ལྟོ་ཡོད་མི་ཆུ་ཟངས་ཀྱི་གསེར་ཏོག་འདི་བཀལ་ནི་འབདཝ་ད་ ཧེ་མའི་རྡོ་རང་བྱོན་གྱི་ཏོག་དེ་ཕབ་ནིའི་ཐབས་ཤེས་མ་མཐོང་པར་ཐུགས་དོག་སྟེ་བཞུགས་སྐབས་ ནུབ་གཅིག་འབདཝ་ད་ མཁའ་འགྲོམ་ཚུ་གིས་ས་ཁར་ཕབ་བཞག་བཞགཔ་ཨིན་ཟེར་རྒན་རབས་ཚུ་གིས་ལོ་རྒྱུས་བཤད་མི་འདི་ཨིན་པས།
མཆོད་རྟེན་གྱི་རིང་ཚད་དེ་ཡར་མར་གཞུ་དོམ་ ༢༢ དང་ ཕར་ཚུར་གྱི་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་འདི་འབད་བ་ཅིན་གཞུ་དོམ་ ༡༡ ཡོདཔ་ཨིན་པས། མཆོད་རྟེན་གཙོ་བོ་གི་མཐའ་འཁོར་ལུ་བདེ་གཤེགས་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་དང་ མ་ཎི་ལག་འཁོར་ཚུ་བཙུགས་ཏེ་ག་ནི་བ་འཇའ་ཆི་ཆི་སྦེ་བཞེངས་ཏེ་འདུག།་ འགོ་དང་པ་ བླ་མ་ངག་དབང་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བཀའ་གནངམ་བཞིན་དུ་ བཀྲ་ཤིས་གཡང་རྩེ་རྫོང་དཔོན་དགེ་འདུན་པ་ཟེར་མི་གིས་ ཁས་བླངས་མཛད་དེ་བཞེངས་པའི་ཤུལ་ལུ་ རིགས་དགོན་བླ་མ་གིས་འགོ་འདྲེན་ཐོག་ལུ་ གཞུང་དང་དད་པ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་བདག་ཚུ་གིས་མཉམས་བཅོས་ཚུ་འབད་བཞིན་ཡོད་པའི་ཁར་ ལྷག་པར་དུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལུ་ རྫོང་ཁག་གིས་འཆར་དངུལ་ཐོག་ལས་གཞུང་གིས་ལེགས་བསྒྱུར་མཛད་གནང་ནུག། སངས་རྒྱས་དོན་གྲུབ། (༢༠༡༣ །)
ད་རེས་ནངས་པ་མཆོད་རྟེན་དེ་ཁར་ དུས་ཆེན་ཁག་གཉིས་བརྩི་སྲུང་ཞུ་སྲོལ་དང་། དེ་ཡང་ དང་པ་རང་ཟླ་ ༡ པའི་ཚེས་ ༡༥ ལུ་ཧེ་མ་རྟ་ཝང་ལས་ཨ་ཞེ་མཆོད་རྟེན་བཟང་མོ་ མཆོད་རྟེན་གྱི་བུམ་པར་ཐིམ་པའི་རྗེས་དྲན་ལུ་ ༡༥ བསྐོར་ར་ཟེར་མང་ཆེ་ཤོས་མོན་རྟ་ཝང་གི་མི་ཚུ་འཛོམས་ཏེ་ དུས་ཆེན་བརྩི་སྲུང་ཞུ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གཉིས་པ་འདི་ རང་ཟླ་ ༡ པའི་ཚེས་ ༣༠ ལུ་ བླམ་ངག་དབང་བློ་གྲོས་དང་རྗེ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་གཉིས་ཀྱིས་ མཆོད་རྟེན་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་གཉིས་པ་བཞེངས་ཏེ་ རབ་གནས་མཛད་པའི་ཉིནམ་རྗེས་སུ་དྲན་ནིའི་དོན་ལུ་ གཙོ་བོ་ང་བཅས་འབྲུགཔ་ཚུ་གིས་གནམ་སྒང་བསྐོར་ར་ཟེར་ དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་སྦེ་བརྩི་སྲུང་ཞུ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གཞན་ཡང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལས་འགོ་བཙུགསཏེ་ གཡང་རྩེ་རྫོང་ཁག་གི་གཞུང་གཡོགཔ་དང་ མི་སེར་ དེ་ལས་ཚོང་པ་ཚུ་བསྡོམས་ཏེ་ ལོ་བསྟར་རང་ཟླ་ ༡ པའི་ནང་སྐྱབས་རྗེ་རྗེ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་གིས་དབུ་བཞུགས་ཐོག་ རབ་སྡེ་གྲ་ཚང་དང་རིགས་གསུམ་མགོན་པའི་དགོན་སྡེའི་གྲྭ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ ལོ་ཨ་རྟ་ར་གནང་སྲོལ་འདུག།
མཆོད་རྟེན་འདི་ བལ་པོའི་མཆོད་རྟེན་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་དང་དབྱེ་བ་མེདཔ་ལས་ སྨོན་ལམ་གང་བཏབ་ཐེབས་ཟེར་རྒྱལ་བ་གོང་མ་ཚུ་གིས་གསུངས་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ད་རེས་ནངས་པ་ ས་གནས་མཐའ་དབུས་མེད་པའི་མི་སེར་ཚུ་གིས་ དད་པ་སྦོམ་བསྐྱེད་དེ་ ས་ཐག་རིང་ས་ག་དེམ་ཅིག་ལས་ཨིན་རུང་ མཐོང་གྲོལ་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོ་འདི་ མཇལ་ཏེ་སྐོར་ར་རྐྱབ་པར་འོང་མི་ཡོདཔ་ཨིན།
དགེ་བསྙེན་གྱི་གཉེར་གསོལ།
༑ དགེ་བསྙེན་གྱི་གཉེར་གསོལ་ནི།
མཆོད་རྟེན་སྐོར་ར།
རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཆ།
དགེ་བསྙེན་གྱི་གཉེར་གསོལ།
ཧོ༔ དཔལ་ཆེན་རྟ་མཆོག་དབང་གི་རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་སྤྲུལ་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་བསྟན་སྲུང་རྡོ་རྗེ་དགྲ་འདུལ་མགྱོགས་བྱེད་རྩལ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་གསན་ཅིང་དགོངས་སུ་གསོལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕན་དང་བདེ་བའི་འབྱུང་གནས་བླ་ན་མེད་པ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་བསྟན་པ་དེ་འཛིན་ཆོས་འཁོར་དང་བཅས་པ་བསྲུང་ཞིང་སྐྱོང་བ་དང་། ལྷག་པར་བདག་ཅག་རྒྱུ་སྦྱོར་ཡོན་གནས་འཁོར་དང་བཅས་པ་གཞིས་བྱེས་ལམ་འཕྲང་སོགས་སུ་ལས་དང་བྱ་བ་ཅི་བགྱིད་པའི་སྟོངས་གྲོགས་མདུན་བསུ་རྒྱབ་སྐྱེལ་སེམས་ཀྱི་རིག་རྩལ། ལུས་ཀྱི་དཔའ་གཟི་ཚེ་དང་བསོད་ནམས་སོགས་དབྱར་མཚོ་ལྟར་སྤེལ་བ་དང་། མི་བསྲུན་གདུག་པའི་བསམ་པ་ཅན་གྱི་དགྲ་དང་བགེགས་རྣམས་རྨེད་མེད་དུ་བཅོམ་ནས། །མཐར་ཐུག་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་པར་མཛད་དུ་གསོལ། །ཞེས་པ་རྗེ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱལ་མཚན་པས་སོ། །ཨོཾ་ཡེ་དྷརྨ་སོགས་བྱ། ཐུགས་གསུང་སྐུའི་ལྷ་ཚོགས་ལ་བསྟོད་པ་བསྡུས་པ་ནི། ཧཱུྃ༔ བདེ་གཤེགས་ཐུགས་རྗེས་སྐུ་སྤྲུལ་པ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མགོན་སྐྱབས་མཛད། །འོག་མིན་གནས་ན་བཞུགས་པ་ལ། །རབ་ཏུ་བཏུད་དེ་གུས་ཕྱག་འཚལ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུར་བསྟན་པ། །འདྲེན་པ་འཇིག་རྟེན་མཁའ་འགྲོའི་གཙོ། །དྲག་པོ་མ་རུང་འདུལ་མཛད་པ། །མཧཱ་ཀཱ་ལིར་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །འཇིག་རྟེན་ལ་གནས་གདུག་པ་འདུལ། །དུར་ཁྲོད་མ་མོ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ། །ལྷ་ཆེན་དྲག་པོའི་སྐུར་སྟོན་པ། །འཇིག་རྟེན་མགོན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །ལྷ་མོའི། བྷྱོཿ སྔོན་ཚེ་དཔག་བསམ་བྱང་ཆུབ་ཤིང་གི་དྲུང་། །རྒྱལ་བ་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱན་སྔ་རུ། །བསྟན་པ་གཉན་པོ་བསྲུང་བར་དམ་བཅས་པའི། །ཁྲག་འཐུང་དུད་སོལ་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད།།
མཆོད་རྟེན་སྐོར་ར།
སངས་རྒྱས་དོན་གྲུབ། (༢༠༡༣) གནས་ཡིག་ཀུན་ཕན་ལམ་སྟོན། སྲོལ་འཛིན་ལས་ཁུངས། ཀྲི་ཨེན་དཔར་སྐུན་ཁང་། ཐིམ་ཕུག།
Chophel, K. (n.d). A Brief History of Rigsum Goenpo and Choeten Kora at   Trashiyangtse.
རྒྱལ་ཐང་
རྒྱལ་ཐང་ནི་ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ནུབ་བྱང་མཚམས་སུ་ཡོད་ལ། ཟི་ཁྲོན་དང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད། 200 ལོར་ཤམ་བྷ་ལ་ཞེས་མིང་བསྒྱུར། རྒྱལ་ཐང་ནི་བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གཞུང་གི་ལྟེ་གནས་ཡིན་ལ།ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གཅིག་བུ་སྟེ་ཡིན། དབྱིན་ཇའི་སྐད་དུ་  Shangrila  ཟེར་ལ་རྒྱལ་ཐང་ནི་དབྱིན་ཡིག་གིས་Gyalthangཞེས་འབྲི་སྲོལ'ཆགས་ རྒྱ་སྐད་དུ་香格里拉ཟེར
གསལ་བཤད་བྱ་རྒྱུ་ཞིག་ལ་སྤྱི་ལོ་2014 ཟླ་1པོ་རུ་རྒྱལ་ཐང་རྡོ་མཁར་རྫོང་གྲོང་རྙིང་ལ་མེ་སྐྱོན་ཚབ་ཆེན་བྱུང་སྟེ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ཕྱིན་པའི་གནས་མཁར་འདི་ཕར་ཆེར་རྨེག་མེད་དུ་བཏང་བས། གཤམ་དུ་བཀོད་པའི་འགྲུལ་ཁང་དང་། ཟ་དང་། ཆང་ཁང་སོགས་གྲོང་རྙིང་དུ་ཡོད་དག་ཀྱང་མེ་ལ་ཤོར་པ་ཐུགས་ལ་མངའ་པར་བྱ།
ལྗོངས་རྒྱུའི་ཡུལ།
དགེ་ལྡན་སུམ་རྩེན་གླིང་དགོན་པ། པོ་ཏ་མཚོ་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང། རོང་ཆེན་ཁ་བ་དཀར་པོ། ཀོང་རྩེད་རྭ་བ། དོན་འགྲུབ་གླིང་དགོན་པ། གཡང་ཐང་མེ་ཏོག་ཐང་། ནགས་ཕག་མཚོ། ཤྭ་ཁ་རི་བོ། རི་བོ་ཨ་བྷོ་ལྗེང་
འགྲུལ་ཁང་།
བྱང་ཆུབ་ཤིང་གུང་སེངས་མགྲོན་ཁང་། Banyantree resort སུམ་རྩེན་གླིང་ཁ་དབེན་གནས་མགྲོན་ཁང་། samtsen lingka retreat སྒྲོལ་མའི་ཁྱིམ། 卓玛的家 Dolma's home རྒྱལ་ཐང་རྫོང་མགྲོན་ཁང་། Gyalthang Dzong Hotel ནས་འགྲུལ་ཁང་། Barely Inn
ཟ་ཁང་།
བྷའ་སུ་ཁར་(རྒྱ་གར་ཟས) ན་ཡཱ་ཕྱི་ཟས་ཁང་། ཧེ་ལིན་ཕེ་སཱ་ཁང་། ཨོ་ལིབ་ཕྱི་ཟས་ཁང་།
ཆང་ཁང་།
བྱ་རོག་ཆང་ཁང་། The Raven Bar ན་མ་སི་ངྷི་བྲོ་གར་ཁང་། ཁམས་པའི་མེ་ཐབ་བྲོ་གར་ཁང་། Khampa Fireplace
དགེ་འདུན་པའི་ཞལ་གྲངས
ཡུལ་མི་ཚོའི་ངག་རྒྱུན་ལ་སུམ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་ཞེས་གྲགས་ཀྱང་གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ཐར་ནང་དུ་དགེ་འདུན་གྱི་གྲངས་ཚད་དེ་ལྔ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་ཞེས་བཀོད་འདུག དེ་ནས་དགེ་འདུན་གྲངས་འབོར་རིམ་འཕེལ་གྱིས་རྒྱལ་མཆོག་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་དུས་སུ་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱའི་སྐོར་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་འདུག་པ་ནི། རྒྱལ་མཆོག་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་ལས། རྒྱལ་ཐང་སུམ་རྩེན་གླིང་དགེ་འདུན་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱའི་སྐོར་ལ་ཕྱག་མདུད་དང་བྱིན་རྟེན། སྤྱི་འཇོག་ཏུ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་མཚལ་དཔར་མ་གླེགས་ཐག་བཅས་ཆ་ཚང་སྤུས་དག་དང་། ཇི་སྲིད་རྒྱལ་བསྟན་ནམ་གནས་བར་ལོ་ལྟར་ས་ག་ཟླ་བའི་ནང་དུ་གསུང་སྒྲོགས་གནང་རྒྱུའི་ཐེབས་བཅས་སྩལ། ཞེས་གསུངས་པར་སྣང་ངོ་། དེ་ནས་ཡུལ་དགོན་གཉིས་ཀ་ཆོས་སྲིད་གང་ཐད་ནས་ཡར་རྒྱས་ཆེ་བོར་བརྟེན་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཡང་ཇེ་རྒྱས་ཇེ་འཕེལ་གྱིས་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱའི་སྐོར་རིམ་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། བར་ལམ་ཞིག་ནས་ཡུལ་ལུང་འདི་རྒྱ་ནག་གི་མངའ་འོག་ལྟ་བུར་ཚུད་པས་ལོ་ལྟར་དགེ་འདུན་གྱི་འབྲུ་ཕོགས་དེ་བཞིན་ཡུལ་དེར་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་དང་ལག་སྒྲེལ་ཐོག་འབུལ་དགོས་པར་བརྟེན་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པས་དགེ་འདུན་གྱི་གྲངས་འབོར་འཕེལ་རྒྱས་ཆེ་ཞིང་ཡུལ་འདིའི་འབྲུ་ཁྲལ་གྱིས་ལྡེང་མིན་སོགས་ཀ་ཀོར་མང་པོ་བཤད་མཐར་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་ཚད་འཛིན་བཟོ་དགོས་བྱུང་འདུག་ཀྱང་། དགེ་འདུན་གྲངས་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་གསར་ཞུགས་རྣམས་ལ་དགོན་པ་སྤྱི་གཞུང་དང་། ཁང་ཚན་སོ་སོའི་འཆར་འཕར་གྱི་གཏོང་སྒོ་ཡོད་རིགས་དང་། འབྲུ་དངུལ་གྱི་ཕོགས་དང་འགྱེད་སོགས་དགེ་འདུན་བྱིངས་དང་འདྲ་མཚུངས་སུ་འབུལ་སྲོལ་ཡོད་པས་དགེ་འདུན་གྲངས་ཚད་ལས་ལྷག་པ་རྣམས་ལའང་འཚོ་ཆས་ལྡེང་ངེས་ལྷག་དང་བཅས་པ་ཡོད། ཕྱིས་སུ་དགེ་འདུན་གསར་ཞུགས་མང་སྟབས་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ཉིས་སྟོང་ལྷག་སྐོར་བཞུགས། དགེ་འདུན་གྲངས་ཚད་འདི་བཞིན་བཞུགས་པ། སྐྱབས་གཅིག་བཀྲིན་ཟླ་མེད་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རང་གི་སྐྱོང་ཡུལ་གཞིས་དགོན་ཆ་ཕྲེང་(ཕྱག་ཕྲེང་)བསམ་འཕེལ་གླིང་དུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ། ལོ་ཤས་རིང་ཡུལ་དེའི་སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་བློ་མོས་དང་འཚམས་པའི་ཟབ་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིས་ཚིམས་པར་མཛད་པས་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ས་བོན་གྲུང་པོ་བསྐྲུན་པར་མཛད་པ་སོགས་རྨད་བྱུང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་ལེགས་གྲུབ་ཐོག སླར་ཡང་དབུས་འགྱུར་ཆོས་ལྡན་གྱི་ཞིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཞོར་རང་ཅག་རྒྱལ་ཐང་པའི་དགོན་ཡུལ་སྤྱིའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མགོན་དུ་སུམ་རྩེན་གླིང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ། ཉིན་གྲངས་ཉི་ཤུའི་སྐོར་དགྱེས་བཞིན་སྤྲོ་བཞུགས་དང་། དགེ་འདུན་ཉིས་སྟོང་སྐོར་ལ་ཟབ་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་སྒོ་སྐལ་དབང་ཆེན་དང་ལམ་རིམ་སོགས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཟབ་ཆོས་མང་པོས་སྨིན་གྲོལ་གྱི་ལམ་ལ་འགོད་པ་དང་། ཆོས་སྡེའི་སྒྲིག་ཁོངས་སུ་བཞུགས་བདེང་རྒྱག་(?) གནང་མཛད་ཅིང་ཁང་ཚན་སོ་སོར་ཡང་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་ཆོས་འབྲེལ་རེ་དང་བསྙེན་བཀུར་རེ་བཅས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པ་རླབས་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟར་མཛད་ཚུལ་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ཆེན་མོར་ལམ་ཙམ་གསལ།
རང་བྱུང་གི་གཏེར་ཁ་སོགས་ཡུལ་འདིའི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་སྐོར།
རྒྱུན་དུ་བརྐོ་འདོན་བྱེད་བཞིན་པའི་གསེར་གྱི་གཏེར་ཁ་ཁག་བཅུ་གཉིས་དང་། དངུལ་གྱི་གཏེར་ཁ་ཁག་གཉིས། ཟངས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་ཁག་གཉིས། ལྕགས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་ཁག་གསུམ། ཞ་ཉེ་དང་མུ་ཟིའི་ཐོན་ཁུངས་མང་པོ་ཡོད། ཡང་གསེར་དངུལ་སོགས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་ཁག་མང་བཀོ་འདོན་མི་ཆོག་པ་དང་། འདོན་སྲོལ་མེད་པ་ཡང་མང་པོ་ཡོད། ཡང་ཡུལ་གྱི་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་ཆེད་གཉེར་བཀོ་འདོན་མ་དགོས་པར་རང་བྱུང་ཟངས་དང་། དངུལ་ཆུ།གཡུ་བཟང་དང་གཟིའི་རིགས་སོགས་རྙེད་མི་མང་པོ་ཡོད། དེ་ལྟར་ཟངས་སོགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་གཞན་འགྲན་བྲལ་བ་ཡོད་པར་བརྟེན་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པ་ཆེན་པོས་རྒྱལ་ཐང་ཁུལ་ལ་ལོ་ལྟར་ཟངས་སྒྲུབ་སྡེ་པ་རེ་གཏོང་སྲོལ་ཡོད།
བོད་ཚོན
བོད་ཚོན་སྤུས་ལེགས་མཐིང་དམར་ལྗང་གསུམ་དང་། བ་བླ། བཙག་དམར། ས་དཀར། ས་སེར། རྫ་ས། ཨརྒའི་ས་སོགས་དང་།
རྡོ་སྨན
རྡོ་སྨན་ཅོང་ཞི་རིགས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དང་། གཡང་ཊི་ལྟ་བུའི་རྡོ་ཆེན་ཐོག་སྟག་སེང་ཁྱུང་འབྲུག་དང་། རྫས་རྟགས་སོགས་ཀྱི་རི་མོ་བརྐོས་དཀྲོལ་བྱས་ཏེ་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་སྒོ་འཆོར་གྱི་འགྲམ་སྐྱོར་དང་། སྒེར་ཁག་གི་རྒྱལ་སྒོའི་འགྲམ་རྒྱན་དང་། རྒྱལ་སྐས་ཀྱི་སྟེགས་བུའི་རྒྱན་སོགས་བཟོ་བྱེད་རྡོའི་རིགས་སྤུས་ལེགས་ཤིག་དང་། རྒྱ་སྒོ་སྲ་བརྟན་ཅན་དང་། རྡོ་གཡམ་དང་བརྡར་རྡོ། རྡོ་ཞུན། མེ་རྡོ་དཀར་ནག ཉི་མ་ཁ་ཆུ་སོགས་རྡོའི་རིགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་དང་།
ཤིང་རིགས
ཤིང་གི་རིགས་སྤྱིར་ཡུལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་ནགས་ཚལ་སྟུག་པོས་ནམ་མཁའ་མི་མངོན་པ་དང་བགྲོད་ལམ་མི་རྙེད་པའི་ནགས་ཀླུང་མཛད་མཐའ་མེད་པ་ལྟ་བུས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་ཡོད། ནགས་ཚལ་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་དུ། མདོང་ཤིང་དང་མདོང་དཀར། འདི་གཉིས་ལ་གསོམ་ཤིང་ཟེར། ཐང་ཤིང་དཀར་ནག་གཉིས། འདི་ལ་སྒྲོན་མེ་ཤིང་ཟེར། འཚག་ཤིང་། འཁྲིགས་ཤིང་། སྟག་མ་དང་སྟག་ཆུང་ཤིང་། བེ་རྡོ་ཤིང་། ལ་ལྦ་དང་། པན་ཙན་ཤིང་། འོ་སེ་ཤིང་། ཤུག་པ་རིགས་མི་འདྲ་བ་གསུམ། ཤུག་པ་ཤུག་ལེབ། འདི་ལ་ཡུལ་མིས་ཙན་དན་ཟེར། ཨ་ག་རུའི་ཤིང་། འཛོ་མོ་ཤིང་། ཇ་ཤིང་། རེ་ལྕགས་ཤིང་། རླན་རྒྱུག་ཤིང་། སྤོས་དཀར་དང་གུལ་གུལ་ནག་པོའི་ཤིང་། གྲོ་བ་ཤིང་། སེང་ལྡེང་། སྦྱར་པ་དང་སྦྱར་སྐྱ་ཤིང་། བླང་མ། ལྕང་མ་མི་འདྲ་བ་གསུམ། སྤ་མ། སུ་ལུ་དཀར་ནག སྐྱེར་པ། བྲག་ཆེར་དཀར་ནག སེ་བ། སྨྱུག་མ། སྦ་སྨྱུག སྨྱུག་ཤེད། ལུང་ཐང་། འབོ་དེ་རྩེ། ཚེར་རུའི་ཤིང་། རྒྱ་རྩིའི་ཤིང་སོགས་ཤིང་གི་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་ཡོད།
འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ཤིང་
ཁམ་སྐྱ། ཁབ་སེར། ཤ་ཁམ། ལོ་གསུམ་ཁམ་བུ། མངར་ཁམ་སོགས་བུའི་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་དང་། སྟར་ཁ་མི་འདྲ་བ་ཁག་བཞི། ཚ་ལུ་མ། ཀུ་ཤུ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ། ལི་(ཆང་བ་ལི)་མི་འདྲ་བ་མང་པོ། སེའུ། སེ་འབྲུ་མངར་སྐྱུར་ཁག་མང་། རྒུན་འབྲུམ་དཀར་ནག་གཉིས། ཡང་རྒུན་འབྲུམ་ཆུང་བ། རོང་ས་ཁག་ཏུ་ཤིང་ནགས་ཀྱི་གསེབ་ཏུ་རང་གར་སྐྱེས་ཤིང་སྨིན་པ་མདོག་ནག་པོ་དང་རོ་ཤིན་ཏུ་མངར་བ་ཞིག་ཡོད། ཨ་སྨྲའི་འབྲས་བུ་ཆེ་ཆུང་གཉིས། ཆུང་བ་ལ་སོས་ནག་ཟེར། འབྲུག་སོས་ཟེར་བ་ཚེར་བ་ཚེར་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་རོ་མངར་ཅན་ཞིག ར་རྒྱུག་སོས་ཟེར་བ་ཚེར་ཤིང་སྡོང་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་འབྲས་བུ་ཆུང་ཆུང་རོ་བཅུད་གསེར་ལི་དང་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད། འདི་ལ་ལུང་ཚན་འགར་ཁྱོ་སོས་ཕག་སོས་ཟེར། བུ་རམ་ཤིང་དང་། ཀེ་ལའི་སྡོང་པོ། སྟག་ཚེར་དཀར་ནག་གཉིས་སོགས་མང་དུ་ཡོད། སྟག་ཚེར་དཀར་པོའི་འབྲས་བུ་མདོག་སེར་པོ་རོ་བཅུད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད། འདི་ལ་ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱི་རང་སྐད་ལ་ཁྲུ་མ་ཞེས་གྲགས་ཤིང་ཐོན་ཁུངས་ཀྱང་ཆེ་བའི་གྲས་ཡིན།
ཤ་མོང་གི་རིགས་
ཤོ་མོང་གསེར་ཤ། བེ་རྡོའི་ཤ་མོང་འདི་གཉིས་སྐམ་པོ་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་སོགས་ལ་རྒྱ་ཆེར་བཙོང་སྲོལ་ཡོད། དཀར་ཤ། མདོང་ཤ་མོང་། ཤ་མོང་བྱི་བ་རྐང་ལག ཤ་མོང་ལུ་ཟེར་བ་སོགས་ཤ་མོང་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད།
གཡེར་མ་དང་གཡེར་ཅན། གོ་སྙོད། ས་ཚོད། རི་སྒོག སྒ་སྨུག པུད་སྣ་སོགས་ཤ་སྨན་གྱི་རིགས་དུ་མ་ཡོད།
སྔོ་ཚོད་
མོག་རོ། དབྲ་ཤག གོ་བོ་ཚོད་མ། དབུར་བོང་སོགས་རི་ཀླུང་ཐང་གསུམ་དུ་རང་གར་སྐྱེས་པའི་སྔོ་ཚོད་ཀྱི་རིགས་དུ་མ་ཡོད། དབུར་བོང་ཞེས་པ་དེ་རི་མཐོ་སར་མདོང་ཤིང་གི་གསེབ་ཏུ་སྐྱེས་ཤིང་སྐམ་པོ་བྱས་ནས་རྒྱ་ཡུལ་སོགས་ལ་འགྲོ་བའི་ཚལ་རིགས་ཤིག་ཡིན། ཆེད་གཉེར་བཏབ་པའི་སྔོ་ཚོད་གྲས་པད་ཚལ་དང་། ཆིན་ཚལ། ལོ་གོར་པད་ཚལ། འཕུལ་ཀོ་ཕེ། ཇིན་ཚལ། ཅུམ་ཚལ། ཊོ་མ་ཊོ། བཙོང་། བཙོང་ལེབ། འུ་སི་འདི་ལ་བོད་དབུས་པས་བསོད་ནམས་པད་འཛོམས་ཟེར། ཞོ་གོག་དཀར་མར་གཉིས། གོང་ལ་ཕུག རྒྱ་ལ་ཕུག ཉུང་མ་རིགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ། དབུར་སིན། ཕག་ཤེ་མི་འདྲ་བཞི་སྐོར། གཞན་ཡང་སྔོ་ཚོད་ཀྱི་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་དང་ཐོན་ཁུངས་བཟང་ངེས་ཡོད། དེ་བཞིན་རི་ཀླུང་ཐང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པའི་མེ་ཏོག་གི་རིགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་རེ་རེ་བཞིན་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་ངོ་།