cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་དང་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དབུ་བརྙེས་པའི་ཉིནམ།
སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལས་ རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ མི་སེར་གྱི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་བཟོ་ནི་འགོ་བཙུགས་བཅུག་སྟེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༤ ནང་འཁོད་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་སྡེའི་འཐུས་མི་ ༢༥ དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུའི་འཐུས་མི་ ༤༧ ཚུ་ ག་ར་ རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་རྒྱན་གྱི་ཐོག་ལས་བཙག་འཐུ་གྲུབ་སྟེ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༨ ལུ་ དམངས་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཐེངས་དང་པའི་ཚོགས་ཐེངས་དང་པ་འགོ་བཙུགས་གནང་ཡི།
སྤྱི་ཚོགས་ཐེངས་དང་པའི་ནང་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པ་མངའ་བདག་འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ ཚོགས་འདུ་འགོ་འབྱེད་ཀྱི་གསུང་བཤད་ནང་ ཧེ་མ་འབྲུག་པའི་མི་མང་གིས་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་འབྲུག་རྒྱལ་དང་པ་གོང་ས་ཨྱོན་དབང་ཕྱུག་ལུ་ཕུལ་མི་དེ་ ད་རེས་ལོ་ངོ་ ༡༠༠ གི་ཤུལ་མར་ འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་ཡབ་སྲས་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་ལས་ ལོག་སྟེ་ར་མི་སེར་ལུ་རྩིས་སྤྲོད་གནངམ་་ཨིན་ཟེར་བའི་ བཀའ་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཡི། དེ་ལུ་མི་སེར་གྱིས་བཙག་འཐུ་ལས་གྲུབ་པའི་འཐུས་མི་ཚུ་གིས་ འཐུས་མ་ཤོར་བར་ བདག་འཛིན་འཐབ་དགོ་པའི་བཀའ་རྒྱ་ཟབ་མོ་དང་བཅས་ཏེ་ རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་མི་སེར་ལུ་ལོག་སྟེ་གནང་མི་འདི་ རྒྱལ་པོ་ཡབ་སྲས་གཉིས་ཀྱི་གཏོང་ཕོད་ཅན་གྱི་ལྷག་བསམ་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བའི་ སྲིད་དོན་གྱི་མཛད་བྱ་སྔོན་ཆད་འཛམ་གླིང་ནང་ བྱུང་མ་མྱོང་བའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་བཟང་ཁྱད་པར་ཅན་ཅིག་མཛད་གནང་ཡི།
དེ་ལས་སྤྱི་ཚོགས་དང་པའི་ ཚོགས་ཐེངས་དང་པ་དེའི་རིང་ལུ་ར་ གནམ་ལོ་ས་བྱི་ཟླ་ ༥ པ་ཤུལ་མམ་གི་ཚེས་ ༡༥ དང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༨ ལུ་ ཐིམ་ཕུག་བཀྲིས་ཆོས་རྫོང་གི་ཀུན་ར་ཆེན་མོའི་ནང་ལུ་ སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་ ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྐུ་བརྙན་བྱིན་ལྡན་དང་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པའི་སྐུ་མདུན་ལུ་ འབྲུག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་ རྩ་ཚན་ ༣༥ ཅན་མ་ གསེར་བྲིས་མ་དེ་ལུ་མི་དབང་མངའ་བདག་ འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པ་མཆོག་གིས་ ཆ་འཇོག་གི་ཕྱག་རྟགས་བཀོད་གནངམ་ད་ རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་འདི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་དབང་རང་བཙན་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ སྔར་བ་ལྷག་སྟེ་སྒྲིང་སྒྲིང་འགྱོ་ནི། མི་སེར་གྱི་གཅིག་མཐུན་དང་དགའ་སྐྱིད་ ཞི་བདེ་དང་དྲང་ཁྲིམས་ཚུ་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་གནས་ཏེ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉི་མ་ཤར། མི་སེར་གྱི་རེ་འདོད་ མ་བཏུབ་བཏུབ་འགྲུབ་ཚུགས་པའི་ཐུགས་སྨོན་གྱི་གསུང་བཤད་གནང་ཐོག་ལས་ ཕྱག་རྟགས་བཀོད་གནང་ཡི།
དེ་ལས་གཞུང་སྐྱོང་ཚོགས་པའི་ཁྲི༌འཛིན༌བློན་ཆེན་དང་ ལྡོག་ཕྱོགས་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིདཔ་ ཚོགས་དཔོན་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་སྡེའི་ཁྲི་འཛིན་དང་བཅས་པའི་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ ༧༢ དང་ མཇུག་ང་འབྲུག་གི་ཁྲིམས་སྤྱི་བློན་པོ་གིས་ ཕྱག༌རྟགས༌བཀོད༌ཐོག༌ལས༌ འབྲུག༌གི༌རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་ཆ་འཇོག་གྲུབ་ཚར་ཡི། ཉིནམ་དེ་ལས་ཚུར་ འབྲུག་རྒྱལ་བརྒྱུད་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ རྩ་ཁྲིམས་ཅན་གྱི་དམངས་གཙོའི་གཞུང་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་བརྒྱུད་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལུ་དབུ་བརྙེས་གྲུབ་ཨིན།
འབྲུག་གི་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༣ ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ མི་ལོ་ ༥༥ གི་རིང་ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་པོ་སྐུ་ཐོག་ ༣ བརྒྱུད་དེ་ གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་གོམ་འགྲོས་ཀྱི་ཐོག་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དངོས་ལུ་དབུ་བརྙེས་གྲུབ་མི་འདི་ གཙོ་བོ་རང་མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པའི་ལྷག་བསམ་དང་གཏོང་ཕོད་ མ་འོངས་མངོན་གཟིགས་ཀྱི་མཁྱེན་རྒྱ་དང་ བརྩོན་ཤུགས་ཁོ་ན་ལུ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་ཡོདཔ་ལས་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་འཇིགས་མེད་སཻངྒ་དབང་ཕྱུག་འདི་ འབྲུག་གི་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་སྲོལ་གཏོད་ཀྱི་མེས་པོ་དམ་པར་བརྩི་བཀུར་ཞུ་བའི་ཆེད་དུ་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་ སྐུ་འཁྲུངསམ་དང་གཅིག་ཁར་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་འདི་ཡང་ དབུ་བརྙེསཔ་བཟུམ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་བརྟེན་ འབྲུག་གི་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དབུ་བརྙེས་པའི་ཉིནམ་འདི་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་དང་ གཅིག་འབྲེལ་ཐོག་ལས་ ལོ་བསྟར་སྤྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ཚེས་ ༡༡ ལུ་ བརྩི་སྲུང་ཞུཝ་ཨིན།
དུས་སྟོན་དེ་གི་དྲན་གསོ་ཞུ་དོན་ལུ་ གཞུང་ལས་ངལ་གསོའི་ཉིནམ་གཅིག་གནང་སྟེ་ཡོད་མི་འདི་ནང་ ང་བཅས་འབྲུག་མི་ཡོངས་ཀྱིས་འབྲུག་གི་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་སྲོལ་བཙུགས་གནང་མི་ རྒྱལ་སྲིད་ལུ་ཕངས་སེམས་མེད་པའི་ གཏོང་ཕོད་ཅན་གྱི་མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་ལུ་ བཀྲིན་དགའ་ཚོར་ཞུ་ནི་དང་གཅིག་ཁར་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་པ་གིས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་མི་སེར་དམངས་ལུ་རྩིས་སྤྲོད་གནངམ་ད་གི༌ཐུགས་སྨོན་དང་ བཀའ་ཁྱབ་གནང་མི་ཚུ་ ང་བཅས་འབྲུག་མི་ཡོངས་ཀྱིས་ ནམ་ཡང་མ་བརྗེད་སེམས་ཁར་དྲན་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱག་ཕྱིད་འབྱོར་ཚུགསཔ་འབད་ནི་གི་ ཁས་བླང་དམ་བཅའ་བསྐྱར་གསོ་ཞུ་ཐོག་ལས་ དུས་སྟོན་བརྩི་སྲུང་ཞུ་དགོཔ་ཨིན་ནོ།།
རྡོ་རྗེ་རྣམ་འཇོམས་ཀྱི་གཟུངས།
༄༅། །རྡོ་རྗེ་རྣམ་པར་འཇོམས་པའི་གཟུངས་བཞུགས་སོ།།
བྱ་རྒྱུ་བཟོ་ཐངས།
དང་པ་ར་ བྱ་རྒྱུ་ཟེར་མི་འདི་ རྫས་སྦྱོར་ཉུང་སུ་སྦེ་བླུགས་ཏེ་ ཁུ་བ་མངམ་ཡོད་མིའི་ཚོདམ་གྱི་རིགས་ལུ་སླབ་ཨིན། འདི་ཡང་ བཞེས་སྒོ་དང་ཚོདམ་ལྷམ་པ་མ་འདྲཝ་ཚུ་གི་བར་ན་ ཟུར་ཐེབས་ཀྱི་ཚོདམ་བཟུམ་ཅིག་ཨིནམ་སྦེ་ ཆ་བཞག་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
རྫས་སྦྱོར་ཚང་དགོཔ། ཧོན་ཚོད་/ལོམ། དར་ཚི། བླམ་བན་ད། ཨོམ། མར། ས་སྒ་དང་ སྐྱ་སྒོགཔ། ཨེ་ཕྱེ་ཚུ་ཚང་དགོ།
བཟོ་ཐངས། ཧེ་མ་ར་ ཧོན་ཚོད་/ལོམ་འདི་ ཆུ་འཁྱུ་སྦེ་གཏུབ་དགོ། གཏུབ་ཚར་ཞིནམ་ལས་ ཀ་ལ་རྫམ་ནང་ལུ་བླུགས་ཏེ་ འདི་གུ་ལུ་ ཆུ། མར་ཁུ། ཚྭ། ས་སྒ་དང་ཨེ་ཕྱེ་ཚུ་བླུག་དགོ། དེ་ལས་ བཟའ་མི་རང་སོའི་དགའ་ཧིང་དང་བསྟུན་ཏེ་ ཨོམ་བླུག་རུང་བཏུབ་ཨིན། འདི་གུར་ དར་ཚི་དཀྲུམས་ཏེ་བླུགས་ཞིནམ་ལས་ རྫས་སྦྱོར་གཞན་དང་གཅིག་ཁར་སླ་བསྲེ་དགོ། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ར་ ཚྭ་གི་བྲོཝ་བལྟ་སྟེ་ བཏུབ་པ་ཅིན་ཐབ་གུ་ལས་མར་ཕབ་ཞིནམ་ལས་ བྱ་རྒྱུ་འདི་ཟ་ཆོགཔ་སྦེ་འགྱོཝ་ཨིན།
དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས། བྱ་རྒྱུ་འདི་ ཁུ་བ་མེད་པའི་ཚོདམ་བཟོ་ཡོད་པའི་སྐབས་བཟོཝ་ཨིན། ཨིན་རུང་ ད་རེས་ནངས་པ་ ཕྱི་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ནང་འདྲེན་འབད་མི་ དཱལ་ཟེར་མི་སྲནམ་ཅུང་ཆུང་ཀུའི་རིགས་ཅིག་ཨིན་མི་དེ་གིས་ བྱ་རྒྱུ་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་མི་མང་སུ་འཐོནམ་ལས་བརྟེན་ ང་བཅས་རའི་སྔོན་ལས་བཟ་སྲོལ་ཡོད་མི་ ཧོན་ཚོད་དང་སྐྱུ་རུ་ལ་སོགས་པ་ཚུ་གིས་བྱ་རྒྱུ་བཟོ་སྟེ་ ལོངས་སྤྱོད་མི་འདི་ཚད་ཅིག་ལས་མེདཔ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
https://worldfood.guide/dish/jaju/
དྭགས་པོའི་ཆོས་བཞི།
༄༅། །དྭགས་པོའི་ཆོས་བཞི་ནི། ༈ བདག་སོགས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློ་ཆོས་སུ་འགྲོ་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །ཆོས་ལམ་དུ་ལོངས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །ལམ་འཁྲུལ་པ་སེལ་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །འཁྲུལ་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་འཆར་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །རྩ་བའི་བླ་མ་བརྒྱུད་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །མཆེད་གྲོགས་ཆོས་མཛད་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དཔལ་ལྡན་བླ་མའི་ཚོགས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ།། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལྷ་དང་ལྷ་མོའི་ཚོགས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །སྣང་སྲིད་དཔལ་ལྡན་བླ་མའི་ཚོགས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །རྟོགས་པས་བདག་གྲོལ་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ།།ཐུགས་རྗེས་གཞན་གྲོལ་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །རྟེན་འབྲེལ་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །འབྲེལ་ཚད་དོན་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཐོབ་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབཏུ་གསོལ། །ཆོས་རྗེ་དྭགས་པོའི་ཁྱད་ཆོས་སོ།
ཟླ་བ་ ༡༢ པའི་ལོ་གསར་ངལ་གསོ།
ཟླཝ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་གཅིག་ལུ་ ད་རེས་ནངས་པར་ ཤར་ཕྱོགས་པའི་ལོ་གསར་དང་ ཟླཝ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚེས་གཅིག་ལུ་ ཧཱ་དང་སྤ་རོ་པའི་ལོ་འབག་ཟེར་ སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཟླ་བ་དང་པའི་ལོ་གསར་འདི་ དུས་རབས་ ༡༣ པའི་ནང་ ཧོར་སོག་གི་དབང་ཤུགས་ལས་བརྟེན་ཏེ་ བརྩི་སྲོལ་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་ ལོ་གསར་ངོ་མ་འདི་ ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པ་དང་ཡང་ན་ ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པ་ལུ་ཕོགཔ་ཨིན་མས།
དེ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ཟླ་ ༡༢ པའི་ཚེས་ ༡ གི་ཉི་མ་ཡང་གཞུང་གི་ངལ་གསོ་སྦེ་བཞག་དོ་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ དང་ཕུ་ང་བཅས་རའི་ཕམ་ཚུ་གིས་ཡང་ དུས་ཚོད་དེ་ལུ་ལོ་གསར་བརྩིས་ཏེ་ རྒྱལ་ས་སྤུངས་ཐང་ཁ་ལུ་ སྤྱི་བླ་ཚུ་གིས་འབུལ་བ་ཕུལ་ནིའི་དུས་ཚོད་དེ་ཁར་ཨིནམ་མ་ཚད་ ད་ལྟོ་ཡང་དགེ་འདུན་གྲྭ་ཚང་ནང་གི་ ཆོས་ཁྲིམས་པ་དང་གཉེར་ལས་འཛིན་ཚུ་ག་ར་ དེ་ཁ་ལས་གསར་རྙིང་སོར་མཚམས་ཨིནམ་ལས་ སྔར་སྲོལ་འབུལ་བའི་ལོ་གསར་ཟེར་ཆ་བཞག་སྟེ་ གཞུང་འབྲེལ་ངལ་གསོ་བཞགཔ་ཨིན།
ཨ་ཅོ་གདོང་དཀར།
༉ ཨ་ཅོ་གདོང་དཀར་འདི་ ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཤར་ཕྱོགས་དང་ རྒྱ་ནག་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ཁ་ཐུག་གི་ས་གནས་ཚུ་ནང་གནས་པའི་ གཅན་གཟན་གྱི་རིགས་ཅིག་ཨིན། གཅན་གཟན་འདི་ སྤུ་ཁ་དམར་སྨུག་ མཇུག་མ་རིངམ་སྦེ་ཡོདཔ་དང་ བཟོ་རྣམས་བྱི་ལི་བཟུམ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། སེམས་ཅན་འདི་ ཨོ་འཐུང་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ནང་ཚུད་དོ་ཡོདཔ་དང་ འཛམ་གླིང་རི་དྭགས་སྲུང་སྐྱོབ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ལས་ཡལ་འགྱོ་ནིའི་ཉེན་ཁ་སྦོམ་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཐོ་ནང་ མཚན་རྟགས་དམརཔོ་བཀོད་དེ་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ཅིག་ཨིན། ད་རེས་སེམས་ཅན་འདི་ ཧི་མ་ལ་ཡ་ལུང་ཕྱོགས་རྒྱ་ནག་ བལ་བུ་ འབྲུག་དང་རྒྱ་གར་ལ་སོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་གནས་ བསིལ་དྲོད་དང་ལྡན་མི་ཚུ་ནང་མཐོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨ་ཅོ་གདོང་དཀར་འདི་ ཤིང་གུ་འཛེགས་ནི་ལུ་ རྩལ་དྲགས་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ཤིང་གི་འདབ་མ་དང་མེ་ཏོག་ དེ་ལས་ ཤིང་འབྲས་ཚུ་ཟ་དོ་ཡོདཔ་དང་ གཙོ་བོ་སྦ་གི་ལྕུག་གུ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་མ་ཚད་སྒོང་རྡོག་དང་ཤིང་གི་སྤགས་ཀོ་ འཕྲལ་འཕྲལ་བྱ་དང་སེམས་ཅན་ཆུང་ཀུའི་རིགས་དང་ ཉའི་རིགས་ཚུ་ཡང་བསད་དེ་ཟ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། གཞན་ཡང་ ཤ་མུ་དང་ཤིང་གི་ར་ཏོ་ ལྷོན་ལྡུམ་དང་རྩའི་རིགས་ཚུ་ཡང་ཟ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨ་ཅོ་གདོང་དཀར་ཚུ་ ཤིང་གི་ཞལ་ལག་དང་ཤིང་སྡོང་ཚུ་ནང་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་དང་ ཉིན་མ་བ་ནུབ་མོ་བྱེལ་བྱ་ཆེ་བའི་སེམས་ཅན་ཅིག་ཨིན། འདི་འབདཝ་ལས་ ཉིམ་ནུབ་ལུ་འཛུལ་ཁམས་ཅིག་ལས་ ལྟོ་འཚེལ་ནི་དང་རང་གི་སྡོད་གནས་ཚུ་སྐོར་སྲུང་འབད་ནི་ཚུ་འགོ་བཙུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། སྐོར་སྲུང་འབད་ཐངས་ཡང་ རོ་ཁྱི་བཟུམ་སྦེ་ ཆབ་གསང་བསྡུསཔ་བཏང་སྟེ་རྟགས་བཀལ་བཞག་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨ་ཅོ་གདོང་དཀར་གྱི་ཚེ་ཚད་ ལོ་ ༨ དང་ ༡༠ གི་བར་ནང་ཨིནམ་དང་ ལ་ལུ་གིས་ལོ་ ༡༥ དེ་ཅིག་སྡོད་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ སེམས་ཅན་འདི་གིས་ཕྱུག་གུ་འཚའ་ནི་ལུ་ དུས་ཡུན་ཟླཝ་ ༡༨ འགོར་དོ་ཡོདཔ་དང་ ཕྱུག་གུ་འཚའ་ཞིནམ་ལས་ ལོ་གཉིས་དེ་ཅིག་གི་རྒྱབ་ལས་ དྲནམ་ཁུག་སྟེ་ རང་གིས་ལྟོ་འཚོལ་ཏེ་ཟ་ཚུགསཔ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འཛམ་གླིང་རི་དྭགས་སྲུང་སྐྱོབས་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཁྲིལཝ་ད་ ཨ་ཅོ་གདོང་དཀར་གྱི་གྱངས་ཁ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་ སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ཐམ་ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ལོ་གཅིག་བ་ལོ་གཅིག་ གྱངས་ཁ་མར་ཉམས་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་ཡང་ འཛམ་གླིང་ས་གཤིས་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ ཁོང་འཁྱམས་སའི་ས་ཁོངས་ཚུ་ལུ་གནོད་རྐྱེན་བྱུང་སྟེ་ གནམ་གཤིས་འཕྲོད་བསྟེན་དང་མ་མཐུན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ ཉམས་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་དང་ རྒྱུ་མཚན་གཅིགཔོ་འདི་ སེམས་ཅན་འདི་གི་སྤུ་ཁ་འཇའ་ཆི་ཆི་ཡོདཔ་ལས་ མི་ཚུ་གིས་ལྤགས་ཀོ་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་ བསད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་འབདཝ་ལས་ སེམས་ཅན་འདི་གི་རིགས་འདི་ མ་འོངས་པའི་ནང་མེདཔ་འགྱོ་ནིའི་ ཉེན་ཁ་སྦོམ་ཕོག་འདི་ཡོདཔ་ཨིན།
ཁུངས་གཏུག།
Wikipedia contributors. (2021).Red Panda. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/Red_panda
གོ།
ང་བཅས་རའི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྱོན་ཆས་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་གྱོན་ཆས་དང་མ་འདྲཝ་སྦེ་ མཛེས་ཆ་དང་ལྡན་པའི་ཁར་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གྱོན་ཆས་ཅིག་ཨིན། འབྲུག་པའི་ཕོ་སྐྱེས་ཚུ་གིས་གྱོན་མི་འདི་ལུ་གོ་དང་ ཨམ་སྲུ་ཚུ་གིསདཀྱི་མི་ལུ་དཀྱི་ར་ཟེར་སླབ་ཨིན། འབྲུག་གི་དངོས་མེད་ལམ་སྲོལ། (ཤིང་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༡༥ ཤོག་གྲངས་ ༡༤༨) ལས་འབད་བ་ཅིན་ “ཕོ་སྐྱེས་ཀྱི་གོ་འདི་ རིང་ཐུང་རྐང་པའི་རྟིངམ་ཚུན་ཚོད་ཡོད་རུང་ གཟུགས་ཁར་གྱོནམ་ད་ གོ་གི་མཐའམ་གཉིས་ གཡས་དང་གཡོན་ལུ་འདྲན་འདྲ་སྦེ་སྒྲིག་ཞིན་ན་ ཡར་འཐུ་སྟེ་གོ་གི་གཤམ་འདི་ པུས་མོ་ཚུན་ཚོད་བཀལ། དེ་ལས་ མཐའམ་གཉིས་རྒྱབ་ལུ་བཀལ་ཏེ་ སྐེ་རགས་ཀྱིས་བཅིངས་བཞགཔ་ཨིན། དེ་ལས་ཕུ་དུང་གཉིས་ཡར་བསྒྲིལ་ཞིན་ན་ ལག་རྒྱན་དཀརཔོ་ཕྱི་ཁར་སྟོན་སྟེ་བཞགཔ་ཨིན།”
འབྲུག་པའི་གྱོན་ཆས་གོ་གི་གོ་དོན་བརྡ་བཤད།
ཆོས་སྐྱོང་སྤྱིའི་བཤགས་པ།
༈ །ཆོས་སྲུང་སྤྱིའི་བཤགས་པ་བཞུགས་སོ།།
གོ།
སྒྲིག་ལམ་རྣམ་གཞག་གི་དེབ་ཐེར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ་ (ས་མོ་ཡོས་ལོ་ ༡༩༩༩) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ གོ་ལུ་མ་གསུམ་དང་ ཡང་ན་གསུམ་ཚན་གསུམ་ཡོད་མི་འདི་ གཞི་འཇིག་རྟེན་ ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་བླ་མར་བརྩི་ཤིང་ ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པར་བལྟ་བ་ ལམ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ལུ་དད་མོས་ཡོད་པ་ འབྲས་བུ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་ཕན་བདེའི་བརྡ་དོན་ཨིན། གོ་ལུ་ཟུར་ཚིགས་དྲུག་ཡོད་མི་འདི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བརྡ་དང་ མི་བོ་གདུང་དྲུག་གི་བུ་རྒྱུད་དར་ཞིང་རྒྱས་པའི་རྟགས་ཨིན། གོ་ལུ་ལགཔ་གཉིས་ཡོད་མི་འདི་ ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་ག་ར་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྒྲུབ་པའི་བརྡ་ཨིན། གོ་ལུ་ཕྱི་ཤབས་དང་ནང་ཤབས་ཡོད་མི་འདི་ ཕྱི་དགྲ་ཐབས་ཀྱིས་བཏུལ་ཤིང་ ནང་གཉེན་བྱམས་ཀྱིས་སྐྱོང་བའི་བརྡ་ཨིན། གོ་གི་འཇའ་གཅིག་གིས་སྐོར་མི་འདི་ མཐུན་ལམ་དམ་ཚིག་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་ཁྱབ་པའི་དོན་དང་ འབྲུག་མི་ག་ར་གི་རྒྱུད་ལུ་ཚད་མེད་བཞིའི་ལྟ་བ་གཅིག་གིས་ཁྱབ་པའི་དོན་ཨིན། གོ་གི་སྒྲོག་ཐག་གཉིས་ཀྱིས་བསྡམས་མི་འདི་ དམ་ཚིག་ དར་གྱི་མདུད་ཕོད་བཟུམ་ དམ་པོར་གནས་པའི་བརྡ་ཨིན། གོང་སློག་དགོ་མི་འདི་ ཕོའི་དཔའ་རྩལ་ཕྱི་ཁར་ངོམས་པའི་བརྡ་དང་ གོ་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྟོནམ་ཨིན། ལག་རྒྱན་སློག་དགོ་མི་འདི་ ནང་གི་ལྷག་བསམ་དཀརཔོ་ཕྱི་ཁར་ངོམས་པའི་བརྡ་དང་ གོ་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྟོནམ་ཨིན། རྒྱབ་ལུ་སྡེ་བྱ་གཉིས་ཡོད་མི་འདི་ ཆོས་དང་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་ག་ཅི་ར་ཨིན་རུང་ ཉེ་རིང་མེད་པར་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་བརྡ་ཨིན། སྐེ་རགས་བཅིངས་མི་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་ཚུ་ དམ་ཚིག་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་ དམ་པོར་གནས་པའི་བརྡཨིན།
ཆོས་སྐྱོང་སྤྱིའི་བཤགས་པ།
༈ ཀ་ཡེ་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས་རྣམས་དགོངས། །ཁ་ན་མ་ཐོའི་ལས་ཀྱིས་དབང་སོང་ནས། །ག་ནའང་བག་མེད་སྤྱོད་པའི་དུས་འདའ་བས། །ང་ཚོའི་གསང་སྔགས་དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ཀུན། །ཅ་རེ་ཆོས་ཉིད་ཀློང་དུ་བཤགས་པར་བགྱི། །ཆ་མེད་དབྱིངས་ལ་རྣམ་རྟོག་མི་མངའ་ཡང་། །ཇ་ཆང་རྨད་རག་ལ་དགྱེས་འཁོར་ཚོགས་ལ། །ཉ་སྟོང་དུ་དྲུག་མཆོད་གཏོར་ཆག་པ་དང་། །ཏ་ན་གཱ་ནའི་སྦྱོར་སྒྲོལ་ལས་མཐའ་ལོག། །ཐ་མལ་པ་ལ་གསང་སྒོ་འཆོལ་ལ་སོགས། །ད་དུང་ཁྱེད་རྣམས་ཐུགས་དང་འགལ་བའི་ལས། །ན་རག་རྒྱུ་བསགས་ཐམས་ཅད་མཐོལ་ལོ་བཤགས། །པཱ་ལ་འདུ་བའི་རྟེན་རྫས་མ་ཚོགས་ཤིང་། །ཕ་རོལ་དམ་ཉམས་རྣམས་དང་ཚོགས་བསྐང་བསྲེས། །བ་གླང་བཞིན་དུ་གྲིབ་ལ་འཛེམས་མ་ཤེས། །མ་རིག་རྨོངས་པས་ཏིང་འཛིན་མི་གསལ་ཞིང་། །ཙ་ཀྲའི་ཚོགས་འབྱོར་ཆུང་ཞིང་ཕུད་ཉམས་ལ། །ཚ་བས་གཟིར་བའི་ཆོ་ག་ལྷག་ཆད་གྱུར། །ཛ་ཡའི་བསྟན་བསྲུང་རྒྱ་མཚོ་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱི། །ཝ་ལེར་ཐུགས་དང་འགལ་བའི་ལས་རྣམས་ལ། །ཞྭ་ལྟར་སྤྱོད་པས་བཀའ་ལས་འདས་གྱུར་པས། །ཟ་བྱེད་འཁོར་ཚོགས་རྒྱ་མཚོ་ཆེར་ཁྲོས་ཏེ། །འ་ཅག་ཆད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་ལགས་ན། །ཡ་མཚན་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ལ་བཟོད་པར་གསོལ། །རྭ་བཞིན་གྱོང་པོའི་ལས་ཅན་སྡིག་ལྟུང་རྣམས། །ལ་འུར་དག་པར་མཛོད་ཅིག་ཐུགས་དམ་ཅན། །ཤ་ཟ་ཁྲག་འཐུང་དྲེགས་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཀྱང་། །ས་ལམ་མཐར་ཕྱིན་གདོད་ནས་བྱང་ཆུབ་པས། །ཧ་ཅང་གདུང་བའི་དད་ཅན་བདག་ཅག་ལ། །ཨ་ལ་ལ་ཧོ་སྒྲིབ་མེད་ཚངས་པ་སྩོལ། །ཅེས་པའང་དགེ་རིན་པས་སོ།། །།ཨོཾ་ཤྲཱི་ཧེ་རུ་ཀ་སཏཱ་ས་མ་ཡ་སོགས་ཧེ་རུ་ཀའི་ཡིག་བརྒྱ་དང་། །བདག་གཞན་ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ།། སོགས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །
གོ།
མ་དང་ཟུར་ཚིགས་འདི་ཚུ་གོང་གཅིག་གི་འོག་ལུ་བསྡུ་མི་འདི་ འབྲུག་མི་ཡོངས་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་གཅིག་གི་འོག་ལུ་ གནས་པའི་བརྡ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འབངས་གཞུང་ག་ར་ ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ་གཅིག་གི་འོག་ལུ་བསྡུ་བའི་བརྡ་ཨིན། མདུན་ཕྱོགས་གཉིས་བརྩེགས་ཡོད་མི་འདི་ གཟུགས་ཀྱི་རྒྱབ་ཕྱོགས་ལས་མདུན་ཕྱོགས་འདི་ དུམ་དྲག་ཅིག་ཉེན་ཁ་ཆེ་སུ་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ཨིན། གོ་གི་མཐའམ་ཡར་འཐུ་སུ་ཅིག་སྦེ་གྱོན་མི་འདི་ བྱ་དཀའ་བའི་ལཱ་ཚུ་མང་ཆེ་བ་ ཕོ་རྒྱས་ཀྱིས་འབད་བའི་བརྡ་ཨིནམ་ལས་ ལཱ་འབད་བའི་སྐབས་སུ་ བདེ་ཏོག་ཏོ་འོང་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན།
༡ འཇའ་འགྲིགསམ་ཟེར་མི་འདི་ མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་ ༢༢༨) ཀྱིས་འབད་བ་ཅིན “ཨའི་ཀ་སྤུར་འཇའ་འགྲིགས་མ་ལུ་ མ་སྐུད་ཀྱི་ཧོར་དམརཔོ་དང་ལྗང་ནག་གཉིས་རེས་མོ་སྦེ་འཇའ་སྤང་གི་སྐུདཔ་ཚུ་དཀར་སེར་དམར་ལྗང་ཐམས་ཅད་འཇའ་འགྲིགས་སྟེ་ཐགས་མི་ལུ་ འཇའ་འགྲིགས་མ་ཟེར་སླབ་ཨིན།
༢ སྨན་རྩེ་དམར་ཁྲ་ཟེར་མི་འདི་ མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་ ༡༩༥) ཀྱིས་འབད་བ་ཅིན “མ་སྐུད་ཀྱི་ཧོར་ཆ་མཉམ་སེརཔོ་དང་ འཇའ་སྤང་ཚུ་དམརཔོ་བཏང་སྟེ་ཐགས་མི་ལུ་སླབ་ཨིན།
༣ སྒྲོམ་ཅུང་ཅནམ་ཟེར་མི་འདི་ འབྲུག་ཐགས་བཟོ་ (ཤིང་ཕོ་རྟ་ལོ་ ༢༠༡༤ ཤོག་གྲངས་ ༤༨) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ ཧོར་གྱི་སྐུདཔ་དཀརཔོ་དང་ ཚོས་གཞི་གཞན་ཡང་དམརཔོ་ ལི་ཝང་དང་ལྗང་ཁུ་ཚུ་སླ་བསྲེ་རྐྱབ་སྟེ་ཐགས་མི་ལུ་སླབ་ཨིན།  ད་རུང་དེ་བཟུམ་སྦེ་ར་ གོ་གི་མིང་གཞན་ཡང་ སྤང་རྩེ་། དམར་ཁྲ། སེར་ཁྲ། ཨ་ཐང་དམར་ཁྲ། ལུང་སེརམ། བུམ་ཐང་དམར་ཁྲ། སྨན་ཙེ་དམར་ཁྲ། མོན་དར་གོ་ཟེར་ ང་བཅས་རའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ དེ་བཟུམ་མའི་གོ་གི་དབྱེ་བ་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན།
༡ དྲག་ཤོས་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ། ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ། ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས། (ཤིང་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༡༥) འབྲུག་གི་དངོས་མེད་ལམ་སྲོལ།  འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། yoez Graphics
༣ མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ ༢༠༠༣) འབྲུག་གི་བཟོ་རིགས་བཅུ་གསུམ་གྱི་བཤད་པ་མཁས་པའི་འགའ་སྟོན། འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། སྐལ་བཟང་གཞན་ཕན།
འབྲུག་གི་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ།
འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་ཟེར་མི་འདི་ གཞུང་གི་ཡན་ལག་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དེ་ཡང་ ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་སྡེ་གི་བརྩམས་བཞག་མི་ཁྲིམས་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ གསལ་བརྗོད་འབད་མི་འདི་ལུ་སླབ་ཨིན་མས།
འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་ལུ་དབྱེ་བ་གཉིས་ཡོད་མི་དེ་ཡང་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་དང་། སྲིད་དོན་ཡང་ན་གནས་སྐབས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་ཟེར་གཉིས་འདུག། བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་ཟེར་མི་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་འདི་རྒྱལཔོ་ཡང་ན་རྒྱལམོ་གིས་སྐྱོང་མི་འདི་ ཤུལ་ལས་ཡང་ ཁོང་ཚུ་གི་སྲས་ཡང་ན་སྲསམོ་ཚུ་ ཁྲི་མངའ་གསོལ་འབད་མི་འདི་ལུ་སླབ་ཨིན།
སྲིད་དོན་ཡང་ན་གནས་སྐབས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་ཟེར་མི་འདི་ མི་ངོམ་སྲིད་འཛིན། བློན་ཆེན། ཡང་ན་བློན་པོ་གང་རུང་ཅིག་ མི་སེར་གྱི་བཙག་འཐུ་འབད་དེ་ གནས་ཡུན་གང་རུང་ཅིག་གི་དོན་ལུ་གཞུང་སྐྱོང་སྦེ་བཀོད་མི་འདི་ལུ་སླབ་ཨིན་མས། (civic, 2009)
འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་གཉིས་ཡོད་ས་ལས་ ང་བཅས་རའི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ གཉིས་ཆ་ར་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་གི་འོག་ལུ་ ག་ག་ར་ཚུདཔ་སྨོ་ཟེར་བ་ཅིན་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ མི་དབང་མངའ་ཞབས་མཆོག་དང་། འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་གི་དབང་ཚད་ལག་ལེན་འཐབ་མི་འདི་ བློན་ཆེན་གྱིས་གཙོ་པའི་ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་ཚུ་ཨིན་མས། ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་ཟེར་མི་འདི་ བློན་པོ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལྷན་ཁག་བཅུ་ཐམ་གྱི་ ངོ་ཚབ་འབད་མི་གི་ཚོགས་སྡེ་ཅིག་ལུ་ སླབ་ཨིན་མས།
འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་འདི་གི་སྲིད་བྱུས་དང་ ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་སྡེ་གི་ཁྲིམས་བཞེངས་མི་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་ནི་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ གཞན་མི་ཁག་ཆེ་བའི་ལཱ་འགན་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། བདག་སྐྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་ལཱ་འགན་འདི་ཡང་ ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་ཀྱིས་ མི་སེར་བདག་སྐྱོང་གི་ལཱ་ཡར་སེང་རྐྱབ་ནི་ཡང་རྩ་ཁྲིམས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་འབད་ནི། དེ་ལས་ སྲིད་བྱུས་ཀྱི་བཟོ་བཀོད་འདི་ཡང་ ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་ཀྱི་འཆར་གཞི་དང་ གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ཚུ་ངེས་བརྟན་བཟོ་སྟེ་ལག་ལེན་འཐབ་ནི། དེ་ལས་ དངུལ་འབྲེལ་གྱི་འཆར་དངུལ་ཚུ་གྲ་སྒྲིག་འབད་དགོཔ་ཨིན་མས། (Civic, 2009)
རང་སྐྱོང་འདུས་ཚོགས་ཟེར་མི་འདི་ འགོ་འདྲེན་ག་ཅི་ར་འཐབ་རུང་ ལཱ་འདི་རང་དབང་གི་ཐོག་ལས་ གཞན་མི་དང་འཁྲིལ་མ་དགོ་པར་འབད་མི་ཅིག་ལུ་བཤདཔ་ཨིན། དེ་ནང་ རྩོད་དཔོན་ཡོངས་ཁྱབ་ཡིག་ཚང་། རྒྱལ་གཞུང་ཞི་གཡོག་ལྷན་ཚོགས། རྒྱལ་ཡོངས་མཐའ་འཁོར་ལྷན་ཚོགས། རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་ཚུ་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ རྩོད་དཔོན་ཡོངས་ཁྱབ་ཡིག་ཚང་འདི་ ཁྲིམས་དོན་གྲོས་སྟོན་དང་ཁྲིམས་དོན་ངོ་ཚབ་སྦེ་འབདཝ་ཨིན་མས། འདི་ལུ་ ཁྲིམས་དོན་གཞི་བཙུགས་འབད་ནི། འགོ་བརྩམ་ནི། རྩོན་བཤེར་ཕྱིར་བཏོན་འབད་ནིའི་དབང་ཆ་ཚུ་ཡོདཔ་དང་། འདི་གི་ལོ་བསྟར་སྙན་ཞུ་ཚུ་ཡང་ མི་དབང་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་ཆེན་ལུ་ཕུལཝ་ཨིན་མས། (Civic, 2009 ཤོག་གྲངས་ ༥༠)
རྒྱལ་གཞུང་ཞི་གཡོག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་གཏད་དང་ལཱ་འགན་གཙོ་བོ་ར་ ཞི་གཡོག་འདི་ཕན་ཐོག་ཅན་དང་ནུས་ཤུགས་ཅན་ཅིག་སྦེ་ངེས་བརྟན་བཟོ་ནི། ཞི་གཡོག་ཚུ་གི་བར་ན་ ཐ་དམ་ཚིག་དང་ དྲང་བདེན་ཚུ་ཡང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ཐོག་ལས་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་ནི། ཞི་གཡོག་ཚུ་ཚད་འཛིན་འབད་ནི་དང་ ཞི་གཡོག་གི་ལཱ་འབད་ཐངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཚུ་ལུ་བལྟ་སྟེ་ ལཱ་བཀོད་རྐྱབ་ནི། དེ་ལས་ གོ་གནས་ཡར་སེང་འབད་ནི་དང་ མི་མང་ཞབས་ཏོག་ཡར་སེང་འབད་ནི་ཚུ་ཨིན་མས། Civil Service Commission
རྒྱབ་རྟེན།
The Royal Education Council. (2009). Bhutan Civics. Paro, Bhutan: The Royal Education Council.
Civil Service Commission. (n.d). Retrieved from
https://en.wikipedia.org/wiki/Civil_service_commission
བློ་གྲོས་ཚེ་རིང་།
བློ་གྲོས་ཚེ་རིང་།
༉ སྲིད་དོན་མཁས་པ་དང་དྲུང་འཚོ་ཅིགཨིན་མི་ བློ་གློས་ཚེ་རིང་མཆོག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ སྤྱི་ཟླ་ ༥ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༠ ལུ་འཁྲུངས་ནུག། ཁོ་གིས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ སྤྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༧ ལས་འབྲུག་གི་བློན་ཆེན་གྱི་གོ་གནས་བཞེས་ཡོདཔ་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ སྤྱི་ཟླ་ ༥ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༤ ལས་ འབྲུག་མཉམ་རུབ་ཚོགས་པའི་སྲིད་འཛིན་འབད་ཡང་ཕྱག་ཞུ་ཡོདཔ་ཨིན།
སྐུ་ན་ཆུང་ཀུའི་བསྒང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྐོར།
བློ་གྲོས་ཚེ་རིང་མཆོག་ ཐིམ་ཕུག་རྫོང་ཁག་ སྨད་ཝང་རྒེད་འོག་ གཡུས་དར་ལུང་ཁ་ལུ་སྐུ་འཁྲུངས་ནུག། ཁོ་གིས་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་ཡོན་འདི་ སྤུ་ན་ཁ་སློབ་གྲྭ་ཆེ་བ་ལས་ལྷབ་ཡོདཔ་དང་ སློབ་རིམ་ ༡༢ པ་འདི་ ཤེས་རབ་རྩེ་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ལས་ མཇུག་བསྡུ་ནུག། མཐོ་རིམ་ཤེས་ཡོན་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལུ་ བྷང་ལ་དེཤ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཌ་ཀ་གཙུགལག་སློབ་གྲྭ་གི་མའེ་མེན་སིང་གསོ་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ནང་ལས་ སྨན་དང་བཤག་བཅོས་གཙུག་ལག་ཞི་རིམ་ཤེས་ཡོན་སྦྱང་གནང་ནུག། ཁོ་གིས་གཙུག་ལག་འོག་མའི་ཤེས་ཡོན་འདི་ བྷལ་ལ་དེཤ་གི་རྒྱལ་ས་ཌ་ཀ་ལུ་ཡོད་པའི་བང་ག་བཱན་དུ་ཤིཀ་མུ་ཇིབ་གསོ་རིག་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ལས་ བཤག་བཅོས་ཀྱི་ནང་ལུ་སྦྱང་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལུ་ འཛམ་གླིང་གསོ་བའི་ལས་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་གྲོགས་རམ་ཐོག་ ཨ་མི་རི་ཀའི་ཝིསི་ཀཱོན་སིན་གསོ་རིག་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ལས་ ཆུ་བརྟག་རིག་པའི་ནང་མཁས་པ་སྦྱང་གནང་ནུག། ཁོ་གིས་གཙུག་ལག་གོང་མའི་ཤེས་ཡོན་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལུ་ ཨསི་ཊ་ལི་ཡ་གི་ཀེན་བི་ར་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ནང་ལས་ ཚོང་འབྲེལ་བདག་སྐྱོང་གི་ནང་ལུ་སྦྱང་གནང་ཡོདཔ་ཨིན།
སྒེར་གྱི་མི་ཚེ།
བློ་གྲོས་ཚེ་རིང་མཆོག་ དྲུང་འཚོ་ཨོ་རྒྱན་སྒྲོམ་མ་དང་གཉེན་བསྡོམས་ཏེ་ཡོདཔ་དང་ ཁོང་གིས་ལུ་ཨ་ལུ་བུམོ་གཉིས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁོ་གིས་ མོང་སྒར་ལུང་ཕྱོགས་སྨན་ཁང་ནང་ཕྱག་ཞུ་བའི་སྐབས་ བུ་གཅིག་དང་བུམོ་གཅིག་བུ་ཚབ་སྦེ་གསོ་ཡོདཔ་དང་ ཁོ་གིས་ རྫོང་ཁ་དང་ ལྷོ་མཚམས་ཁ་ ཨིང་སྐད་དང་བྷེང་ག་ལི་གི་ཁ་སྐད་ཚུ་བརྩིས་ཏེ་ ཁ་སྐད་ལེ་ཤ་སླབ་ཚུགསཔ་ཨིན།
ཁྱད་རིག་གི་གཡོག་གི་མདུན་ལམ།
བློ་གྲོས་ཚེ་རིང་མཆོག་གིས་ འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གཙོ་བསྟེན་སྨན་ཁང་དང་ མོང་སྒར་ལུང་ཕྱོགས་གཙོ་བསྟེན་སྨན་ཁང་ནང་ལུ་ བཤག་བཅོས་གློས་སྟོན་པ་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་ཡོདཔ་དང་ ལོ་ངོ་ ༡༡ གི་རིང་ལུ་ འཇིག་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གཙོ་བསྟེན་སྨན་ཁང་ནང་ ཆུ་བརྟག་རིག་པའི་མཁས་མཆོག་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་ནུག། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལུ་ རྒྱལ་གཞུང་ཞི་གཡོག་ལྷན་ཚོགས་ལུ་ དངུལ་ཀྲམ་ས་ཡ་ ༦.༢ སྤྲོད་དེ་སྲིད་དོན་ནང་ལུ་ བཅའ་མར་གཏོགས་ནུག།
སྲིད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་གཡོག་གི་མདུན་ལམ།
བློ་གྲོས་ཚེ་རིང་མཆོག་གིས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་སྡེ་གི་བཙག་འཐུ་ནང་བཅའ་མར་གཏོགས་ཡོད་རུང་ འགོ་ཐོག་བཙག་འཐུ་ནང་ལས་ར་ཐོན་ཡར་སོ་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལུ་ བློ་གྲོས་ཚེ་རིང་མཆོག་གིས་ ཚོགས་རྒྱན་ ༡༡༥༥ ཐོབ་སྟེ་ འབྲུག་མཉམ་རུབ་ཚོགས་པའི་སྲིད་འཛིན་སྦེ་བཙག་འཐུ་གྲུབ་ནུག། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཀྱི་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་གི་བཙག་འཐུ་ནང་ འབྲུག་མཉམ་རུབ་ཚོགས་པའི་ལྷོ་ཐིམ་ཕུག་འདེམས་ཁོངས་ནང་ལས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ནུག། ཁོ་གིས་ ཚོགས་རྒྱན་ ༣༦༦༢ ཐོབ་སྟེ་ འབྲུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འདེམས་ངོ་ ཀུན་ལེགས་ཚེ་རིང་ཕམ་བཏང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཀྱི་བཙག་འཐུ་ནང་ ཁོ་གི་སྲིད་ཚོགས་ཀྱིས་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་ནང་ འདེམས་ཁྲི་མང་ཤོས་ཐོབ་སྟེ་ ཁོ་བློན་ཆེན་གྱི་གོ་གནས་ཁར་འཕེབས་ཡོདཔ་ཨིན།
བློན་ཆེན་གྱི་གོ་གནས་བཞེས་ཡོད་པའི་སྐོར།
ཁོ་གིས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ སྤྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༧ ལུ་ བཙག་འཐུ་ལས་གྲུབ་པའི་བློན་ཆེན་གསུམ་པའི་ཁྲི་ཐོག་ལུ་བྱོན་ནུག། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ སྤྱི་ཟླ་ ༡༨ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༢༧ ལུ་ རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཉིན་གྲངས་གསུམ་གྱི་ལྟ་སྐོར་ལུ་བྱོན་ཡོདཔ་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ སྤྱི་ཟླ་ ༤ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༣ ལུ་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ སྤྱི་ཟླ་ ༣ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༢༤ ལུ་ བྷང་ལ་དེཤ་ལུ་གཞུང་འབྲེལ་གཟིགས་སྐོར་དང་ བྷང་ལ་དེཤ་གིརྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་ཐོབ་སྟེ་མི་ལོ་ ༥༠ འཁོར་བའི་དུས་སྟོན་ནང་ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་གི་སྐུ་ཚབས་སྦེ་བྱོན་ཡོདཔ་ཨིན།
གུ་རུའི་ཚིག་བདུན་གསོལ་འདེབས།
༄༅། །གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཚིག་བདུན་གསོལ་འདེབས་བཞུགས་སོ།།
༈ ཧཱུྃ༔ ཨོ་རྒྱན་ཡུལ་གྱི་ནུབ་བྱང་མཚམས༔ པདྨ་གེ་སར་སྡོང་པོ་ལ༔ ཡ་མཚན་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་བརྙེས༔ པདྨ་འབྱུང་གནས་ཞེས་སུ་གྲགས༔ འཁོར་དུ་མཁའ་འགྲོ་མང་པོས་བསྐོར༔ ཁྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བདག་བསྒྲུབ་ཀྱི༔ བྱིན་གྱིས་རློབ་ཕྱིར་གཤེགས་སུ་གསོལ༔ གུ་རུ་པདྨ་སིདྡྷི་ཧཱུྃ༔
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དགའ་བའི་ཞིང་ཁམས་ནང་། ༼རྫོང་ཁའི་ཞབས་ཁྲ།༽
༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དགའ་བའི་ཞིང་ཁམས་ནང་།། མགོན་བླ་མེད་ཨོ་རྒྱན་པདྨ་བྱོན།། ཆོས་གསང་སྔགས་བསྟན་པ་ཕྱོགས་མཐར་སྤེལ།། དཔལ་ཟངས་མདོག་དཔལ་རིར་བྱིན་གྱིས་རློབས།། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་སྦས་ཡུལ་སྐྱིད་པའི་ཞིང་།། ཕ་དྲིན་ཅན་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་བྱོན།། དཔལ་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་རྒྱལ་མཚན་བཙུགས།། རང་དབང་གི་རྒྱལ་དར་ཕྱོགས་བརྒྱར་བསྒྲེངས།། འབྲུག་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ་རིན་པོ་ཆེ།། སྐུ་འགྱུར་མེད་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན།། མཐུན་ལམ་གྱི་དར་དཀར་བརྐྱང་བཞིན་དུ།། ཆབ་སྲིད་དང་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་སྤེལ།། འབྲུག་མི་སེར་ཡོངས་ཀྱི་ཁ་རྗེ་བཟང་།། བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གོང་ལས་འཕེལ།། ལྷག་བསམ་གྱི་མེ་ཏོག་འདབ་བརྒྱ་བཞད།། དཔལ་འབྲུག་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་ཤོག། །།
བྲག་སྐྱེས་ཕང་མཚོ།
བྲག་སྐྱེས་ཕང་མཚོ།
མཚོ་འདི་ དོསསྟེང་རྒེད་འོག་ནང་ཡོད་པའི་ནོར་བུ་གླིང་རིག་གཏེར་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་གི་ལྟག་ལས་ཡར་ ཤ་ལ་བྲག་མགོ་བརྒྱུད་དེ་འགྱོཝ་ད་ དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་ ༥ དེ་ཅིག་ལུ་ལྷོད་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། མཚོ་འདི་མཇལ་བ་འགྱོ་སའི་ལམ་ཁར་ལུ་ སྒོ་ར་མཚོ་དང་ཟིམ་དཔོན་མཚོ་ཟེར་མཚོ་ཆུང་ཀུ་གཉིས་དང་ ཤ་ལ་བྲག་མགོའི་ཆོས་རྗེ་ཀརྨ་དཔལ་འབར་སྒྲུབ་པ་གནང་སའི་བྱག་ཕུག་ཅིག་ཡང་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ས་གནས་ ལབ་རྩ་ཁ་ཟེར་ས་ལྷོདཔ་ད་ ཡུམ་མཚོ་ཡང་མཇལ་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། བྲག་སྐྱེས་ཕང་མཚོ་ལུ་ བྱ་ནག་དགོན་པ་ལས་ཡང་འགྱོ་ས་ཡོདཔ་དང་དགོན་པ་དེ་ཁ་ལས་འགྱོ་བ་ཅིན་ ལམ་མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་འགྱོ་ཚུགས་མི་ཚུ་གིས་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་ ༤-༥ ནང་འཁོད་ལུ་ལྷོད་ཚུགས་ནི་དང་ ལམ་འགྲོས་ཀྱིས་སྦེ་འགྱོ་མི་ཨིན་པ་ཅིན་ཆུ་ཚོད་ 6-7 དེ་ཅིག་ནང་ལྷོད་ཚུགསཔ་ཨིན་པས།
མཚོ་འདི་དུས་རབས་ ༨ པ་ནང་ཨཔ་ཇོ་བོ་བྲག་སྐྱེས་ཀྱིས་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་ལུ་གཏེར་རྩ་ཅན་ཚུ་བཞག་ས་སྦེ་ཕུལཝ་ལས་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་མཚོ་ཨིནམ་ལས་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ མཚོ་དེ་ནང་གཏེར་ལེ་ཤ་སྦ་བཞག་ཡོད་པའི་གཏེར་མཚོ་ངོ་མཚར་ཅན་ཅིག་ཨིན་མས། ཤ་ལ་བྲག་མགོའི་ཆོས་རྗེ་ལྔ་པ་ཡོངས་གྲགས་རྒྱ་མཚོ་གྱིས་ཧེ་མ་ གཏེར་སྟོན་པད་མ་གླིང་པ་གིས་མེ་འབར་མཚོ་ནང་ལས་གཏེར་བཞེས་དོ་བཟུམ་སྦེ་ ཆོས་རྗེ་ཁོ་རའི་དབུ་ལུ་མར་མེ་བཞག་སྟེ་ནང་ན་འཛུལ་ཞིནམ་ལས་ ཞག་བདུན་མཚོའི་ནང་ལུ་བཞུགས་ཡོདཔ་དང་། ཞག་བདུན་གྱི་ཤུལ་ལས་ལོག་མཚོའི་ཕྱི་ཁར་བྱོན་པའི་སྐབས་ན་བཟའ་ལུ་རློན་གཤེར་ག་ནི་ཡང་མེད་པར་སྐམ་སྦེ་དང་མར་མེ་ལུ་ཡང་སྐྱོན་ག་ནི་ཡང་མེད་པར་ གཏེར་བཞེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཚུ་ལྷོ་འབྲུག་ཆོས་འབྱུང་ནང་འཐོན་ནི་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༠༨ )
གཞན་ཡང་ ཤ་ལ་བྲག་མགོའི་ཆོས་རྗེ་ཅིག་གི་ས་ཐག་རིང་ས་ལས་ཕར་དབང་དང་ཆོས་གནང་པར་བྱོན་པའི་སྐབས་ལུ་ འབུལ་བ་འཕུལ་འཕུལཝ་ཚུ་འབུལ་བ་ག་ཏེ་ལས་བཞེསཔ་ཨིན་ན་དེའི་སྦོ་ལོག་ཁར་ཡོད་པའི་ཆུ་ནང་བསྐྱལ་བཏང་ཞིནམ་ལས་ ལོག་སྟེ་བྲག་སྐྱེས་ཕང་མཚོའི་ནང་ལས་བཏོན་ཏེ་བཞེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡང་བཤད་ནི་འདུག། ད་རེས་ནངས་པ་མི་རང་རང་ར་སོ་སོའི་ཡིད་མོས་དང་བསོད་ནམས་དང་འཁྲིལ་གཏེར་མ་འདྲཝ་དང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྲ་དབྱངས་ཚུ་ཡང་ལེ་ཤ་ར་གོ་ནི་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཚུ་བཤད་ནི་འདུག།
མཚོ་འདི་གནས་སྐོར་དང་ལ་བཤལ་གྱི་དོན་ལུ་ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ལས་མི་མང་ཤོས་ཀྱིས་ར་མཇལ་བར་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མཚོ་འདི་མཇལ་བ་འགྱོ་ནི་གི་དུས་ཚོད་དགའ་ཤོས་འདི་སྤྱི་ཟླ་ ༣-༡༠ པ་ཚུན་ཨིནམ་དང་ མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ངན་ཚུ་མི་འབྱུང་ནི་གི་དོན་ལུ་ མཚོའི་ཉེ་འདབས་ལུ་ལྷོདཔ་ད་ འུར་སྐད་རྐྱབ་ནི་དང་གཏམ་ཁུ་འཐུང་ནི་ཚུ་ལས་འཛེམ་དགོཔ་ཨིན་མས།
རྒྱབ་རྟེན།
ཀུན་བཟང་འཕྲིན་ལས། (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༠༨) དད་པའི་ས་བོན། ཐིམ་ཕུག། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི་དཔེ་སྐྲུན།
Bhutantraveladventures.com (n.d) A newly discovered beyond the Jomolhari Trek. Bhutan
Travel adventure. Retrieved from: https://www.bhutantraveladventures.com/jumolhari-trek-new/
Tourism.gov.bt. (n.d). Drakey Pangtsho Trek, Paro-Adventure  . Retrieved from:
https://www.tourism.gov.bt/drukkora/package/drakey-pangtsho-trek-paro
Tenzin’s vlog. (2020) Drakey Pangtsho: The mountain are calling. Retrieved from:             https://www.facebook.com/TenzinsVlog/posts/drakey-pangtsho-the-mountains-are-
Yuzie’s Diary (2020) Drakey Pangtsho. Retrieved from:        https://yugziediary.blogspot.com/2020/11/drakgay-phangtsho.html
ཚེས་བཟང་དུས་བཟང་གཞན་གྱི་སྐོར།
དེ་ཡང་ཟླཝ་ཤར་ཚད་ཀྱི་ཚེས་བརྒྱད་ལུ་ སངས་རྒྱས་སྨན་བླའི་དུས་ཆེན་ཨིན། འདི་སྐབས་སངས་རྒྱས་དེ་ལུ་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ་ སྨན་ལྷ་ཆོ་ག་དང་ སྨན་གཟུངས་འདོན་པ་ཅིན་ ནད་རིགས་བཞི་བརྒྱ་རྩ་བཞི་ཐམས་ཅད་ཞི་བ་དང་། རྐྱེན་ཉིས་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཚུ་ཡང་བཟློག་ནི་ཨིན།
ཟླཝ་ཐོན་ཚད་ཀྱི་ཚེས་བཅུ་ ཡོངས་རྫོགས་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་དུས་ཆེན་ཨིན། འདི་སྐབས་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེར་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ་ཚོགས་འཁོར་ཕུལ་ བཛྲ་གུ་རུ་བགྱང་པ་ཅིན་ ཚེ་འདིའི་འགལ་རྐྱེན་བར་ཆད་ག་ར་ཞི་བ་དང་ ཕྱི་མ་པདྨ་འོད་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དུ་སྐྱེ་ནི་ཨིན།
ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཡོངས་རྫོགས་ སངས་རྒྱས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་དུས་ཆེན་ཨིན། འདི་སྐབས་ལུ༌སངས་རྒྱས་དེ་ལུ་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ་ འོད་ཆོག་དང་བསྙུང་གནས་སྲུང་ ཨ་མི་དྷེ་བ་བགྱངས་པ་ཅིན་ ཚེ་འདི་ལུ་ནད་གདོན་སྡིག་སྒྲིབ་ག༌ར༌བྱང་སྟེ་ ཕྱི་མ་ནུབ་ཕྱོགས་བདེ་བ་ཅན་ལུ་སྐྱེ་ནི་ཨིན།
ཉེར་ལྔ་བྱུང་ཚད་ མར་ངོའི་ཚེས་བཅུ་ཟེར་མཁའ་འགྲོའི་དུས་ཆེན་ཨིན། དེ་སྐབས་ཚོགས་འཁོར་བསྐོར་ཏེ་ ཚོགས་གསོག་སྒྲིབ་སྦྱོང་འབད་བ་ཅིན་ དངོས་གྲུབ་སྣ་ཚོགས་ཐོབ་ཅིང་ ཕྲིན་ལས་མ་ལུས་འགྲུབ་པ་དང་ ཕྱི་མར་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ་སྐྱེ་ནི་ཨིན།
གནམ་སྒང་ཐོན་ཚད་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་ཆེན་ཨིན། དེ་སྐབས་སངས་རྒྱས་ལུ་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ་ ཚོགས་གསོག་སྒྲིབ་སྦྱོང་འབད་བ་ཅིན་ ལས་སྒྲིབ་དག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་ནི་ཨིན།
དེ་བཟུམ་མའི་ཚེས་བཟང་ དུས་བཟང་ཚུ་ནང་ རྟེན་བཟང་པོ་ལུ་ཕྱག་དང་བསྐོར་བ་ མཆོད་པ་ཕུལ་ནི་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ལཱ་ག་ཅི་ར་འབད་རུང་ དུས་ཚོད་གཞན་ཁར་འབད་མི་ལས་ ཕན་ཡོན་བརྒྱ་འགྱུར་གྱི་ལྷག་པར་ཡོདཔ་སྦེ་གསུངས༌ཏེ༌ཡོད། དེ༌བཟུམ༌སྦེ༌ སྡིག༌པའི༌ལཱ༌འབད༌རུང༌ སྡིག༌པའི༌ཉེས༌དམིགས༌ཡང༌བརྒྱ༌འགྱུར༌གྱིས༌ལྷགཔ༌སྦེ༌འགྱོ༌ནི༌ཨིནམ༌ལས༌ ག་ར་སྡིག་པའི་ལཱ་སྤངས་ཏེ་ དགེ༌བའི་ལཱ་ལུ་བརྩོན༌གནང་ཟེར་ཞུ་ནི་ཨིན་ནོ།།    །།
བྱོན་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། ༼རྫོང་ཁའི་ཞབས་ཁྲ།༽
༉ བྱོན་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།། ཤར་ཕྱོགས་རི་བོའི་རྩེ་ནས།། དཀར་གསལ་ཉི་ཟླ་གཉིས་ཀྱིས།། གླིང་བཞི་སྐྱོང་བ་ལེགས་སོ།། བྱོན་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།། སུམ་རྩེན་ལྷ་ཡི་གླིང་ནས།། བརྒྱ་བྱིན་ལྷ་ཡི་སྲས་པོས།། རྣམ་ཀུན་གཟིགས་པ་ལེགས་སོ།། བྱོན་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།། བྱང་ཕྱོགས་ལྕང་ལོ་ཅན་ནས།། རྣམ་སྲས་ནོར་ལྷའི་རྒྱལ་པོས།། དངོས་གྲུབ་གནང་བ་ལེགས་སོ།། བྱོན་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་གླིང་ནས།། དེད་དཔོན་ནོར་བུ་བཟང་པོས།། འདོད་དགུ་རྙེད་པ་ལེགས་སོ།། བྱོན་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།། འོག་མིན་ཆོས་སྐུའི་ཞིང་ནས།། ཕ་གཅིག་དྲིན་ཅན་བླ་མས།། དུས་རྒྱུན་བརྩེ་བ་ལེགས་སོ།། བྱོན་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།། འབྲུག་ཡུལ་སྐྱིད་པའི་ལྗོངས་སུ།། མི་དབང་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོས།། ཆོས་སྲིད་སྐྱོང་བ་ལེགས་སོ།། བྱོན་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།། སྐུ་མགྲོན་ལྷན་རྒྱས་ཚོགས་རྣམས།། ཐུགས་དགོངས་སྤྲོ་བའི་ངང་ནས།། ལྟད་མོ་གཟིགས་པ་ལེགས་སོ།། །།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུལ་ཕོངས།
དབུལ་ཕོངས་འདི་ འཛམ་གྲིང་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་ཁག་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཅིག་སྦེ་ཐོན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། དབུལ་ཕོངས་ཟེར་མི་འདི་ (Klugman, 1997) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ཐབས་ལམ་དང་པ་འབྲེལ་བའི་ཐབས་ལམ་དང་གཉིས་པ་ ཐབས་ལམ་ཆ་ཚང་གི་སྒོ་ལས་བཤདཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ དང་པ་ འབྲེལ་བའི་ཐབས་ལམ་ཟེར་མི་འདི་ མིི་ཚུ་གི་འོང་འབབ་འདི་ དཔྱ་སྙོམས་འོང་འབབ་ལས་ མར་བབས་ཡར་སོ་པ་ཅིན་ འདི་ལུ་སྐྱོ་དྲགས་སྦེ་རྩིཝ་ཨིན་མས། གཉིས་པ་ཐབས་ལམ་ཆ་ཚང་འདི་ དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཡོདཔ་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབད་མི་ལས་འགོ་རྒྱུ་ཨིན་མི་ལུ་གོཝ་ཨིན་མས། དབུལ་ཕོངས་ཟེར་མི་འདི་ འོང་འབབ་མེད་མི་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་གཞན་ དཔེར་ན་ ཟ་ནི་འཐུང་ནི་མ་ལངས་མི། ཟས་བཅུད་ཉུང་བའི་ན་ཚ་ཡོད་མི། ཤེས་ཡོན་སྦྱང་ནིའི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་མི། འཆར་གཞི་གི་ལཱ་ཚུ་ནང་བཅའ་མར་གཏོགས་མ་ཚུགས་མི། མི་སྡེ་ནང་ལུ་ གཞན་གྱི་ཉེ་རིང་ཕྱེས་ཏེ་ལུས་མི་ཚུ་ལུ་ དབུལ་ཕོངས་ཟེར་སླབ་ཨིན་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། དབུལ་ཕོངས་འདི་ ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡ་ལུང་ཕྱོགས་ཚུ་ནང་ཡང་ གདོང་ལེན་ཅན་གྱི་གནད་དོན་ཅིག་སྦེ་སྡོད་ནུག། ཨིན་རུང་ (SAARC, 2014) གིས་བཀོད་མི་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ༡༩༨༥ ལུ་ ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡ་ལུང་ཕྱོགས་མཐུན་འབྲེལ་ཚོགས་པ་གཞི་བཙུགས་འབད་དགོ་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཅིག་འདི་ དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་བསལ་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཡང་ ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡ་གི་འཐུས་མི་སྦེ་འཛུལ་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་བསལ་ནིའི་དོན་ལུ་ཕན་ཐོགས་སྦོམ་བྱུང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། (Bhutan, 2017) གི་སྙན་ཞུ་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་མགྱོགས་ཚད་འདི་ ཁྲོམ་ཁར་ (༠.༨) དང་ཕྱདཔ་ད་ གྲོང་གསེབ་ནང་ལུ་ (༡༡.༩) ལོག་ལྟབ་ཀྱིས་མཐོ་བས་ཟེར་ཨིན་མས།
དེ་འབད་ད་ དེ་སྦེ་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་སྟབས་མ་བདེཝ་འབྱུང་མི་དང་ དམིགས་བསལ་གྱི་གྲོང་གསེབ་ནང་མཐོ་ཤོས་སྦེ་ཡོད་མི་འདི་ ཚ་གྱང་ལང་དགོཔ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ག་ཅི་སྦེ་ཟེར་བ་ཅིན་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ མི་སེར་མང་ཆེ་བ་ཅིག་ འཚོ་བ་སོ་ནམ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་སྡོདཔ་ལས་ཨིན་མས།  (ཚེ་རིང་རྣམ་རྒྱལ, ༢༠༡༩) གིས་ གསར་ཤོག་ནང་བཀོད་ཡོད་མི་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལུ་ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་གི་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་བཞེས་ལྟར་དུ་ རྒྱལ་པོའི་གཟིམ་དཔོན་ཡིག་ཚང་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ས་ཆ་ཧན་ཚོགས་ དེ་ལས་རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ལྷན་ཚོགས་གསུམ་ མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ རྒྱལ་ཡོངས་གཞིས་ས་ལས་འགུལ་འགོ་བཙུགས་ནུག་ཟེར་ཨིན་མས། ལས་འགུལ་འགོ་བཙུགས་དགོ་མི་འདི་ དཔལ་འབྱོར་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐྱོ་དྲགས་ནང་སྡོད་མི་ཚུ་ དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་བསལ་ནིའི་ཐབས་ལམ་ཅིག་ཨིན་མས། ཁྱིམ་ཚང་རྒྱལ་ཁབ་ རྒྱ་གར་དང་བལ་པོ་ཚུ་ནང་ དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་བསལ་ནིའི་དོན་ལུ་ མི་ཚུ་གི་རིག་རྩལ་ཡར་རྒྱས་གཏང་ནིའི་ལས་རིམ་དང་གྲོང་གསེབ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ལས་རིམ་ཚུ་སྒྲིགཔ་ཨིན་མས། (Comission, 2016) གི་སྙན་ཞུ་དང་འཁྲིལཝ་ད་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་ ༡༡ པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཅིག་ དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ དང་ཕྱདཔ་ད་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལུ་མར་ཕབ་གཏང་ནི་ལུ་གཙོ་རིམ་བཟུང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དབུལ་ཕོངས་མར་ཕབ་གཏང་ནིའི་དོན་ལུ་ གཞུང་གིས་ལས་རིམ་ལེ་ཤ་ར་འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་ཨིན། (SAARC, 2014)  ནང་བཀོད་དོ་བཟུམ་འབད་བ་ཅིན་ གཞུང་གི་ལས་རིམ་དཔེར་ན་ གྲོང་གསེབ་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་ལས་རིམ་ (Rural Economy Advancement Programme(REAP)), གསར་གཏོད་ཆུང་བའི་མ་དངུལ་(Micro-Initiate Fund(MIF))  མི་སྡེ་གོང་འཕེལ་ཆ་ཚང་ (Comprehensive Community Development(CCD)) ཚུ་འགོ་བཙུགས་ནུག། འདི་བཟུམ་གི་ལས་རིམ་གཞི་བཙུགས་འབད་དགོ་མི་འདི་གཙོ་བོ་ར་ འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་སྐྱོ་དྲགས་ཡོད་པའི་ས་གོ་ཚུ་ནང་ལས་ཕར་ ཤེས་རིག་དང་གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག། ཟས་བཅུད་ཡར་རྒྱས་གཏང་ཐབས། སྡོད་ཁྱིམ། རང་རྐྱང་ལཱ་གཡོག་ (selfemployment) ལ་སོགས་པ་ འོང་འབབ་ཡར་སེང་འབད་ཚུགས་པའི་ལས་སྣ་གོང་འཕེལ་གཏང་ནི་ལུ་ཨིན་ཟེར་བཤད་དེ་འདུག།
Bhutan, N. S. (2017). BHUTAN POVERTY ANALYSIS REPORT 2017. Thimphu: Nationa Statistics Bureau of Bhutan.
Comission, G. N. (2016). MID TERM REVIEW REPORT ELEVENTH FIVE YEAR PLAN (2013-2018).
Klugman, J. (1997). poverty in Russia public policy and Private Response. Washington1: 1818 H Street, N.W.
Nations, U. (n.d.). Poverty Eradication.
SAARC. (2014). Best Practice in Poverty Alleviation and SDGs in South Asia:A Compendium. Kathmendu: SAARC  Secretariat.
ཚེ་རིང་རྣམ་རྒྱལ. (༢༠༡༩). གཞིས་གསར་ལས་འགུལ་གྱིས་ དབུལ་ཕོངས་མར་ཕབ་ལུ་ བན་ཁྱད་བྱུང་ཡོདཔ།.
ལྷོ་ལྗོངས་ཡངས་པའི་གླིང་ལ། ༼རྫོང་ཁའི་ཞབས་ཁྲ།༽
༉ ལྷོ་ལྗོངས་ཡངས་པའི་གླིང་ལ།། དམ་ཆོས་བསྟན་པ་དར་སོང་།། བླ་མའི་གདན་ས་ལ།། གཡུ་ཆུང་འབྲུ་དཀར་ལ།། བཀྲ་ཤིས་སྐྱིད་པའི་རྩེ་ནས།། བདེ་སྐྱིད་ཉི་མ་ཤར་སོང་།། བླ་མའི་གདན་ས་ལ།། གཡུ་ཆུང་འབྲུ་དཀར་ལ།། མི་དབང་འཇིགས་མེད་ཆོས་རྒྱལ།། སྐུ་ཚེ་ཡུན་དུ་གནས་སོང་།། བླ་མའི་གདན་ས་ལ།། གཡུ་ཆུང་འབྲུ་དཀར་ལ།། བུ་དང་བུ་མོའི་ཚོགས་རྣམས།། དགའ་བའི་བྲོ་གླུ་འཁྲབ་ཡོད།། བླ་མའི་གདན་ས་ལ།། གཡུ་ཆུང་འབྲུ་དཀར་ལ།། །།
གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་ལ་བསྟོད་པ།
༄༅། །སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་དང་གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་ལ་བསྟོད་པ་བཞུགས་སོ།།
༄༅། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་སམྦྷ་ཝའི་ཞབས་ཀྱི་པདྨོ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་གཏུགས་ཏེ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ༈ ཀུན་བཟང་ནམ་མཁའི་སྐྱེད་ཚལ་དུ། །ངོ་མཚར་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་པའི། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་གར་མཛད་མཁན། །གཏན་གྱི་སྐྱབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཁྱོད་ཞབས་པདྨ་ལ་བཏུད་པ། །གང་ལས་བསོད་ནམས་ཀུན་འབྱུང་བཞིན། །ཡེ་ཤེས་ཚོགས་ཀྱིའང་གནས་མཐོང་ནས།། རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཨོ་རྒྱན་མཚོ་སྐྱེས་ཀེ་ས་རའི། །རྡོ་རྗེའི་གདན་དུ་བྱོན་པ་གང་། །རྩ་མཆོག་གྲོང་ནས་གཤེགས་དེ་ཁར། །སོམ་ཉི་མེད་པར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏི་དབང་ཕྱུག་ཆེའི། །གོ་སར་དབང་སྐུར་ཁྱེད་མདུན་དུ། །ཕུན་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་ཚུལ། །བསམ་མི་ཁྱབ་ལ༴ རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བགྲང་འོས་པའི། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་པ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུབ་གྱུར་པས། །མཁས་པའི་མཁས་པར༴ །ཁ་ན་མ་ཐོའི་དྲི་བྲལ་བའི། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཚོགས་ལ་མངའ་བསྒྱུར་བ། །བཙུན་པའི་དཔལ་གྱུར་ཁྱོད་ཁོ་ནར། །དད་པ་རྒྱ་མཚོས༴ །མནྡ་ར་བའི་རེག་བྱ་ཡིས། །ལྷ་ཡི་ལྷར་བསྒྲུབས་ཡོན་ཏན་མཐའ། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་མི་རྟོགས་པས། །བཟང་པོའི་མཚན་གཞིར༴ །སེམས་ཅན་མོས་པ་བཞིན་བསྒྱུར་བའི། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བའི་དཔྱིད། །མི་བཟད་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོ་བའི། །གན་མཛོད་མཆོག་ལ༴ །གང་གིས་འཕགས་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་སུ། །མུ་སྟེགས་ནག་པོ་ཚར་བཅད་པ། །དེ་ལྟར་བོད་ཀྱི་མ་རུངས་པ། །ཀུན་ལའང་མཛད་ལ༴ །མཁར་ཆེན་བཟས་བསྐུལ་ཆོས་ཀྱི་སྡེ། །རྣམ་མང་གདུལ་བྱའི་ཕྱིར་སྦས་པས། །ལྔ་བརྒྱ་པ་ལ་ལན་བློན་དཀའི། །སྐུ་དྲིན་ཅན་ལ༴ །འཆི་བདག་མཆེ་བ་ལྟར་གཏུམ་པའི། །མི་བོ་ཟ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྡེ། །ཁྲིམས་ཀྱིས་འགེགས་པའི་རཀྟའི་རྒྱལ། །འཇིགས་བྱེད་ཆེན་པོར༴ །རྩེ་གཅིག་ཁྱོད་ལ་བློ་གཏད་ནས། །གསོལ་བ་བཏབ་པའི་མདུན་བྱོན་ཏེ། །བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་མཛད་པར། །བསླུ་བ་མེད་ལ༴ །ཁྱོད་ཀྱི་མཚན་ཙམ་གཟུང་བ་ལའང་། །སྡེ་བརྒྱད་ཀུན་གྱིས་མི་འཚེ་ཞིང་། །བསྙེན་ཞིང་སྒོམ་བཟླས་ལ་ཞུགས་ན། །བཀའ་ཉན་བགྱིད་ལ༴ །རིག་འཛིན་ཡོངས་དངོས་ཁྱེད་ཁོ་ན།། ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་ཀུན་ཏུ་ཤར། །བར་ཆད་སེལ་ལ་མཁའ་འགྲོ་དང་། །ཆོས་སྐྱོང་རྣམས་དེར༴ །གང་སྐུ་དགེ་འདུན་གསུང་ཉིད་ཆོས། །གང་ཐུགས་སངས་རྒྱས་ངོ་བོ་སྟེ། །གང་ལ་སྐྱབས་ན་འཁོར་བའི་འཇིགས། །ཐམས་ཅད་སེལ་ལ༴ །གཞན་དོན་མི་གཡེལ་ཁྱེད་ལ་དེང་། །བདག་སོགས་བདེ་ནས་བདེར་འགོད་པའི། །ནུས་པའི་དཔུང་ཆེན་རྫོགས་རན་ཅེས། །ཉམ་ཐག་འོ་དོད་འབོད་ལགས་སོ། །ཡོན་གནས་སྲི་ཞུར་བགྱི་བ་ལ། །གཞན་གྱིས་མ་བགེགས་དང་བྲལ་བར་མཛོད། །སྔོན་ཚེ་ཁྱེད་ཀྱིས་གང་སྨོན་པ།། དེ་ཀ་བདག་གིའང་སྨོན་ལམ་སྟེ། །གང་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསླབས་དེ་ཀུན། །བདག་གི་སྤྱོད་པའང་དེ་ལྟར་ཤོག །བདག་ལ་བཀྲ་ཤིས་ཀུན་བྱིན་ནས། །ཁྱོད་བསྟན་ནམ་མཁའ་མཉམ་བྱས་པའི། །དགེ་བའི་བཤེས་སུ་གྱུར་ནས་སུ། །ཀུན་གྱི་རེ་བ་སྒྲུབ་གྱུར་ཅིག། །གཞན་ཡང་ཀ་དག་དབྱིངས་ཉིད་དུ། །རིག་བྱ་རིག་བྱེད་ཀུན་བསྟིམ་པའི། །ཁྲེགས་གཅོད་གཞུང་ལམ་ཆེན་མོ་ནས། །ཀུན་ཡང་ཁྱོད་སར་འགོད་པར་ཤོག །ཐོད་བརྒལ་རྡོ་རྗེའི་གསེབ་ལམ་ནས། །འདོད་པའི་གོ་འཕང་ལ་འགོད་དང་། །བར་དོ་བཞི་རུ་དབུགས་ཕྱིན་པ། །གང་ལ་གང་འདུལ་བྱེད་པར་ཤོག། །།
༈ གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་ལ་བསྟོད་པ། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། ༈ རབ་དཀར་ཀུན་བཟང་ཐུགས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་མཚོར།། རྣམ་རོལ་རྒྱལ་རྣམས་ཐུགས་རྗེའི་པད་སྡོང་གི །བསྐྲུན་པས་བགྲང་ཡས་འགྲོ་བའི་སྐྱབས་གཅིག་པུ། །མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེའི་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།། ཁེངས་ལྡན་ཡིད་སྲུབས་དཔུང་ལས་རྣམ་རྒྱལ་བའི། །མཆོག་གི་ས་ལ་དབང་བསྐུར་བརྙེས་གྱུར་ནས། །ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཐབས་ཅི་ཡང་སྒྱུར་བ་ཡི། །པདྨ་རྒྱལ་པོའི་ཞབས་ལ༴ །རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་གང་གི་མཛད་པའི་ཕུལ། །སྟོན་པ་ཉིད་དང་རྣམ་པར་མི་ཕྱེད་པའི། །གྲགས་པའི་བ་དན་སྲིད་པའི་མཐར་སྐྱོང་བ། །ཤཱཀྱ་སེངྒེའི་ཞབས་ལ༴ །ཤེས་བྱའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེ།།རྣམ་དཔྱོད་ཁྱོར་བ་གཅིག་གིས་འཐུངས་པ་སླར། །འགྲོ་བའི་ཡིད་བཞིན་འཕེལ་མཁས་དྲང་སྲོང་དབང་། །བློ་ལྡན་མཆོག་སྲེད་ཞབས་ལ༴ །གྲུབ་དང་རིག་འཛིན་ཀུན་གྱི་ཟུར་ཕུད་རིར། །ཞབས་སེན་ཟླ་ཚེས་གསར་པ་ལེགས་བཀོད་ནས། །སྐྱེ་དགུའི་ནད་ཀྱི་གདུང་བ་འཇོམས་མཛད་པའི། །པདྨ་སམྦྷའི་ཞབས་ལ༴ །གང་གིས་རྟག་པར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་འདིའི། །མི་བཟད་རྨོངས་པའི་རབ་རིབ་ཀུན་འཕྲོག་ནས། །སྣང་བ་མཆོག་གིས་སྐལ་བ་དགེར་མཛད་པའི། །ཉི་མ་འོད་ཟེར་ཞབས་ལ༴ །ཕས་རྒོལ་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཝ་སྐྱེས་ཀྱི། །སྙིང་ཁྲག་ཅིག་ཅར་མགྲིན་པར་འབྱིན་བྱེད་པ། །ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཆོས་སྡེ་ཇི་སྙེད་ཀྱི། །སེང་གེ་སྒྲ་སྒྲོག་ཞབས་ལ༴ །སྟོབས་ལྡན་བགེགས་དང་ལོག་འདྲེན་རྣམས་ཀྱི་གཡུལ། །མཚན་ཙམ་བསྒྲགས་པས་རྨེག་མེད་འཇོམས་ནུས་པའི། །མཐུ་སྟོབས་དབང་ཕྱུག་ཀུན་གྱི་བདག་པོ་ནི། །རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ཞབས་ལ་༴ །བདག་ནི་སྐྱབས་གཞན་སྤངས་ནས་ཁྱེད་ཁོ་ནའི། །ཞབས་པད་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་གར་སྐྱེས་སར།།མཆོད་དོ་མགོན་ཉིད་གང་དུ་གཤེགས་པའི་སར། །མྱུར་བར་ཁྲིད་ཅིག་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ། །ཞེས་པ་པདྨ་དཀར་པོས་སྦྱར་བའོ།།
མོ་མོ་བཟོ་ཐངས།
༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྔར་སློལ་གྱི་བཞེས་སྒོ་དང་རྫས་སྦྱོར་ལུ་ ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་དང་ཕུ་ལུང་ཕྱོགས་སོ་སོ་ལས་ཕར་ལམ་འགྲུལ་འབད་ནིའི་རྒྱུ་ཆ་ ད་རེས་ནངས་པ་བཟུམ་སྦེ་སྣུམ་འཁོར་གྱི་ལམ་མེདཔ་ལས་ ལུང་ཕྱོགས་རེ་ལུ་བརྡ་དོན་སྤྲོད་ལེན་འབད་ནིའི་ཁ་སྐད་སོ་སོ་འབྱུང་ཡོད་དོ་བཟུམ། བཞེས་སྒོ་གི་རིགས་ལུ་ཡང་ ལུང་ཕྱོགས་ཁག་གི་བར་ན་མ་འདྲཝ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ འདི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་པས།
དང་པ་ མོ་མོ་ཟེར་མི་འདི་ ཕྱེ་གང་རུང་གཅིག་གི་བཟོ་བཏུབ་པའི་བཞེས་སྒོ་ ཤ་གི་རིགས་ཀྱི་བཟོ་མི་གཅིག་དང་ ཚོད་བསྲེ་འདབ་མ་ཀོ་པི་གི་བཟོ་རུང་བཏུབ་སྦེ་གཉིས་ཡོདཔ་ཨིན། བཟོ་རྣམ་འདི་ཧོན་སྟོད་དང་འདྲ་རུང་ བཟོ་ཐངས་ཀྱི་ནང་ལུ་ཁྱད་པར་ཡོདཔ་ཨིན།
རྫས་སྦྱོར་ཚང་དགོཔ། གཡག་ཤ/ནོར་ཤ། སྒོགཔ། སྐྱ་སྒོགཔ། ཕྱེ། ཧོ་སྒྱེས་པད་ཚོད། མར་ཁུ།
ཤབ་བཟོ་ཐངས། དང་པ་རང་འདབ་མ་ཀོ་པི/ཧོ་སྒྱེས་པད་ཚོད་འདི་བཏོག་དགོ། དེ་ལས་གཡག་ཤ/ནོར་ཤ་འདི་ཉ་བརྫམ་རྐྱབ་དགོ། འདི་གི་ཤུལ་ལས་སྒོགཔ་ལེབ་ནི་དང་སྐྱ་སྒོགཔ་གཏུབ་ནི། ས་སྒ་བཏོག་ནི་དང་དར་ཚུལ་བརྡར་ཏེ་སྣོད་གཅིག་ནང་ལུ་བླུགས་ཏེ་ ག་ར་སླ་བསྲེ་རྐྱབ་ཞིནམ་ལས་ཚྭ་བླུག་དགོ།
བཟོ་ཐངས། མོ་མོ་བཟོཝ་ད་ལུ་ དང་པ་ར་ཆུ་དང་མར་ཁུ་ དེ་ལས་ ཕྱེ་ཚུ་བླུགས་ཏེ་ལགཔ་གིས་བསྣད་དགོ། ཕྱེ་དེ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་བསྣད་ཚརཝ་ད་ ཆུ་ཤོག་ཅིག་གིས་སྐར་མ་སུམ་ཅུ་གི་རིང་ལུ་ སྤུར་ཏེ་བཞག་དགོ། ཕྱེ་བསྣད་བསྣདཝ་ཚུ་ གོང་ཏོ་རིལ་རི་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ སྒྲིལ་ཤིང་གུར་སྒྲིལཝ་ད་སྲབ་ཤོག་ཤོ་སྦེ་འཐོན་དགོ། དེ་ལས་རྫས་སྦྱོར་སླ་བསྲེས་ཏེ་བཞག་མི་ཚུ་ ཕྱེ་སྒོར་དབྱིབས་སྦེ་སྒྲིལ་ཏེ་ཡོད་མི་ནང་ལུ་བླུག་དགོ། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ཕྱེ་གི་ཁ་བསྡམ་པའི་སྐབས་སུ་ མཛུབ་མོ་དང་ཨམ་ཐེ་བོང་གིས་ ཕྱེ་སྒྲིལ་མི་གི་མཐངམ་བརྡ་སྟེ་ ལྟབ་མཚམས་ཆུང་ཀུ་རེ་བཟོ་སྟེ་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ནང་ན་བསྡམ་དགོ། དེ་ལས་སྦ་གི་འཐག་སྟེ་ཡོད་པའི་ རླངས་ཟིལ་གྱི་སྣོད་གཅིག་གི་འོག་ལུ་ ཆུ་བཀང་། མགོ་དང་བར་བཅད་ཀྱི་ནང་ལུ་ མོ་མོ་འདི་བཀང་དགོ། མོ་མོ་ཚུ་འཚོ་བཅུག་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཤ་གི་རིགས་ཤབ་རྫས་སྦེ་མ་བཙུགས་པ་ཅིན་ དུས་ཡིན་སྐར་མ་བཅུ་ཐམ་དེ་ཅི་བཞག་དགོཔ་དང་ འདི་མེན་པ་ཅིན་དུས་ཡིན་རིངམོ་བཞག་དགོ།
དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས། མོ་མོ་འདི་ Asian ལུང་ཕྱོགས་ནང་ལུ་ཡོངས་གྲགས་ཨིན་པའི་ཁར་ འབྲུག་རྒྱབ་ཁབ་ནང་ལུ་ཡང་ དར་ཁྱབ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་འགྱོ་སྟེ་ཡོད་པའི་བཞེས་སྒོ་ ཚེས་བཅུ་ཚུ་གི་སྐབས་ལུ་ ཚོང་འབྲེལ་ཡང་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འགྱོ་ཚུགས་པའི་རིགས་གཅིག་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན།
Bhutanese momo dumplings. (2020). Retrieved from https://www.andbeyond.com/wp-content/uploads/sites/5/andBeyon_Recipes_Asia_Bhutanese-Momo-Dumplings.pdf
ཕཱརན་ཀོའིསི་པོ་མ་རེཊ།
༉ ཕཱརན་ཀོའིསི་པོ་མ་རེཊ་འདི་ ༼གནམ་ལོ་ ༡༩༥༤ ལུ་སྐྱེ་ནུག༽ ཕེརནཇ་ མི་རིགས་རྒྱལ་རབས་མཁས་མཆོག་དང་བོད་རིག་པ་ཨིན། མོ་ ཕརནསི་རྒྱལ་ཡོངས་མཚན་རིག་ཞིབ་འཚོལ་ལྟེ་བའི (CNRS) མདོ་ཆེན་ཨིནམ་དང་ མོ་གི་ལཱ་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐོར་ལས་འབདཝ་ཨིན་མས། ཕཱརན་ཀོའིསི་པོ་མ་རེཊ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀོང་གོ་ལུ་སྦོམ་ཡོདཔ་དང་ མོ་གི་གཙུག་ལག་གོང་མའི་ཤེས་ཚད་ཡང་ སོར་བོན་ལས་རྒྱལ་རབས་དང་གནའ་ཤུལ་བརྟག་ཞིབ་རིག་པ་ནང་འཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ མོ་རའི་ཤེས་ཡོན་ཡང་བོད་ལུ་ཡོད་པའི INALCO ལས་མཇུག་སྡུག་ནུག། སྤྱི་ལོ་༡༩༨༡ ལས་འགོ་བཙུགས་འབྲུག་ལུ་ལཱ་འབད་ཡོདཔ་དང་ སྤྱི་ལོ་༡༩༨༡ ལས་༡༩༨༦ གི་བར་ན་ འབྲུག་བལྟ་བཤལ་ལས་འཛིན་དང་ཅིག་ཁར་ལཱ་འབད་ནུག། དེའི་ཤུལ་ལས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཤེས་རིག་དང་ལམ་སྲོལ་གྱི་ལས་འགུལ་ཚུ་ནང་གྲལ་གཏོགས་འབད་ནུག། མོ་གིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཤེས་རིག་དང་ཚན་རིག་ལམ་སྲོལ་ལས་སྡེ་གི་གྲོས་བསླབ་སྟོན་པ་དང་ འགྲེམས་སྟོན་གྱི་དོན་ལུ་འགྲེམས་སྟོན་ཅ་གཉེར་སྦེ་ལཱ་འབད་ནུག། མོ་གིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་རབས་དང་ལམ་སྲོལ་གྱོ་སྐོར་སླབ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན་མས། ཀོའིསི་པོ་མ་རེཊ་འདི་ རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་འོག་ཡོད་པའི་ རིག་གཞུང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་གི་གྲོས་བསྟུན་པ་སྦེ་ལཱ་འབདཝ་ཨིན་མས། ཕཱརན་ཀོའིསི་པོ་མ་རེཊ་འདི་ པེ་རིསི་ཆེ་མཐོང་དོན་གཅོད་གཞུང་ཚབ་ཡང་ཨིནམ་དང་ སྤྱི་ལོ་༡༩༨༧ ལུ་གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོད་པའི་ association of Amis du Bhoutan ཟེར་མིའི་གཞི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲི་འཛིན་ཨིན།
སྔགས་དྲུག་ཕྱག་རྒྱ།
༄༅། །སྔགས་དྲུག་ཕྱག་དྲུག་བཞུགས་སོ།།
༈ ཨོཾ་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཤུདྡྷཿ སོགས་ནས། ཚོགས་རྫས་སམ་གཡང་རྫས་་་གླུད་རྫས་བདུད་རྫས་སོགས་་་རྣམས་ཤིན་ཏུ་དག་པར་གྱུར། ན་མཿསརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷྱོ་བི་ཤྭ་མུ་ཁེ་བྷྱཿསརྦ་ཐཱ་ཁཾ་ཨུཏྒ་ཏེ་སྥ་ར་ཎ་ཨི་མཾ་ག་ག་ན་ཁཾ་སྭཱཧཱ། ལན་གསུམ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་མི་ཟད་པ་འབྱུང་བ་ནམ་མཁའི་མཛོད་དུ་གྱུར། ཨོཾ་བཛྲ་ཨ་མྲྀ་ཏ་ཀུཎྜ་ལི་ཧ་ན་ཧ་ན་ཧཱུྃ་ཕཊ། ལན་གསུམ། ནམ་མཁའི་མཛོད་ལས་སོ་སོའི་ཐུགས་བཞེད་ཇི་ལྟ་བ་མོད་ལ་དབང་པོ་ལྔའི་བདུད་རྩི་དུག་ལྔའི་གསོས་སུ་གྱུར་པ་ཅི་ཡང་འབྱུང་བར་གྱུར། ན་མསརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨ་ཝ་ལོ་ཀི་ཏེ། ཨོཾ་སམྦྷ་ར་སམྦྷ་ར་ཧཱུཾ། ལན་གསུམ། མགྲོན་རྣམས་རང་རང་གི་མདུན་དུ་ཚོགས་རྫས་སོགས་་་་ཅི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་གང་བར་གྱུར། ཨོཾ་ཛྙཱ་ན་ཨ་ཝ་ལོ་ཀི་ཏེ། ན་མཿས་མནྟ་སྥ་ར་ཎ་རསྨི་ཤམྦྷ་བ་ས་མ་ཡ། མ་ཧཱ་མ་ཎི། དུ་རུ་དུ་རུ། ཧྲི་ད་ཡ་ཛྭ་ལ་ནི་ཧཱུཾ། ལན་གསུམ། བདག་གི་ལུས་ཞིང་རྡུལ་གྱི་གྲངས་སུ་སོང་བས་ཡར་མཆོད་འོས། མར་སྙིང་རྗེའི་མགྲོན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕམ་རྒྱལ་མེད་པ་བློ་ཁ་རྫོགས་པ་ཕུལ་བར་གྱུར། ན་མས་མནྟ་བུདྡྷ་ནཱཾ་གྲ་ཧེ་ཤཱ་རི་པྲ་བྷཉྫ་ཏི་མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སྭཱཧཱ། མགྲོན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདག་གི་སྡོང་གྲོགས་ཅི་དགོས་པ་བྱེད་པར་གྱུར། །ལན་གསུམ།
སྤྱི་འགྲོ་སྐྱབས་སེམས།
༈ སྤྱི་འགྲོ་སྐྱབས་སེམས་ནི། ། ༄༅། །སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ཚོགས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ལ། །བྱང་ཆུབ་བར་དུ་བདག་ནི་སྐྱབས་སུ་མཆི། །བདག་གིས་སྦྱིན་སོགས་བགྱིས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག །ལན་གསུམ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་བདེ་བའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་མི་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་སྡུག་གི་རྒྱུ་ཆགས་སྡང་ཉེ་རིང་དང་བྲལ་བའི་བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག མ་ལུས་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མགོན་གྱུར་ཅིང་། །བདུད་སྡེ་དཔུང་བཅས་མི་བཟད་འཇོམས་མཛད་ལྷ། །དངོས་རྣམས་མ་ལུས་ཇི་བཞིན་མཁྱེན་གྱུར་པའི།།བཅོམ་ལྡན་འཁོར་བཅས་གནས་འདིར་གཤེགས་སུ་གསོལ། །མགོན་པོ་འདིར་ནི་བྱོན་པ་ལེགས། །བདག་ཅག་བསོད་ནམས་སྐལ་བར་ལྡན།།བདག་གི་མཆོད་ཡོན་བཞེས་ནས་ཀྱང་། །འདི་ཉིད་དུ་ནི་བཞུགས་སུ་གསོལ།། ཨོ་གུ་རུ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྲ་ཝ་སད་ཀ་ར་མཧཱ་སད་ཀ་ར་མཧཱ་ཨརྒྷཾ་པྲ་ཏི་ཙྪ་ སཱཧཱ། ཇི་ལྟར་བལྟམས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། །ལྷ་རྣམས་ཀུན་གྱིས་ཁྲུས་གསོལ་ལྟར། །དེ་བཞིན་དག་པ་ལྷ་ཡི་ཆུ། །དག་པ་ཡིས་ནི་སྐུ་ཁྲུས་གསོལ། །ཨོཾ་གུ་རུ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་མཧཱ་པཱ་ཏྱཾ་པྲ་ཏི་ཙྪ་སྭཱཧཱ། །བདག་དང་འགྲོ་ལ་ཐུགས་བརྩེ་ཆེར། །ཉིད་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་མཐུ་ཡིས་ནི། །ཇི་སྲིད་མཆོད་པ་བདག་བགྱིས་ན།དེ་སྲིད་བཅོམ་ལྡན་བཞུགས་སུ་གསོལ། །ཨོ་གུ་རུ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པདྨ་ཀཱ་མ་ལ་ཡེ་སྟྭཾ།།
བཀབ་ནེ།
བཀབ་ནེ་ཟེར་མི་འདི་ སྔོན་དང་ཕུ་ལས་ར་ གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ རང་ལུགས་སྒྲིག་ལམ་དང་མཐུནམ་སྦེ་ འབྲུག་མི་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་གྱིས་ རང་སོའི་གོ་གནས་དང་འཁྲིལ་བཀབ་མི་ལུ་སླབ་ཨིན། སྤྱིར་འཛམ་གླིང་ནང་བཀབ་ནེ་དར་ཚུལ།
འཛམ་གླིང་ནང་བཀབ་ནེ་འགོ་ཐོག་དར་ཚུལ་དེ་ཡང་ ཧེ་མ་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞལ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ འཁོར་རྣམ་པ་བཞི་ལུ་འདུལ་ཁྲིམས་བཅའ་སྟེ་གནངམ་ད་ ཆོས་གོས་རྣམ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཚུ་མཛད་དེ་ བཀབ་ནེ་འདི་གཙོ་བོ་ར་གུས་ཞབས་ཀྱི་དོན་ལུ་དང་ བསྙེན་རྗོགས་དང་བསྙེན་རྗོགས་མིན་པའི་དགེ་སློང་ཚུ་གི་བར་ན་ ཁྱད་པར་ཕྱེ་ནིའི་དོན་ལུ་བཀབ་དགོཔ་སྦེ་གསུངས་ཞིནམ་ལས་ཚུར་བཀབ་སྲོལ་བྱུང་ནུག།
རྒྱལ་གཟིམ་དྲགོས་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༡༩༩༩ ཤོག་གྲངས་ ༥༥) གྱིས “འབྲུག་ཡུལ་ལུ་ཡང་ ཧེ་མ་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་བྱོན་ཏེ་ མོན་པ་འདི་ཚུ་ག་ར་ ཐེག་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་གདུལ་ཞིང་ལུ་གཟིགས་ཏེ་ སྲོག་མི་གཅད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་གནང་སྟེ་ སྐྲ་བཅད་སྔགས་ལམ་ལུ་ཞུགས་པའི་རྟགས་སུ་ མི་སྐྱ་ག་ར་ལུ་ བཀབ་ནེའི་ཚོས་གཞི་དཀརཔོ་དང་དགེ་སློང་གི་རིགས་ལུ་ འདུལ་བ་ལས་གསུངས་པའི་ཆོས་གོས་རང་འཇགས་མཛད་དེ་གནང་འདུག་པ་འདི་ལས་བཟུང་སྟེ་ གཙོ་བོར་ཆོས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐབས་ གུས་ཞབས་ཀྱི་དོན་ལུ་བཀབ་སྲོལ་བཙུགས་བཙུགསཔ་ཨིན་མས།”
བཀབ་ནེའི་ལག་ལེན།
བཀབ་ནེ་འདི་ང་བཅས་རའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ རྗོང་གཞི་ཁག་དང་ལྷ་ཁང་དགོན་སྡེ། གཞུང་གི་ཡིག་ཚང་ཚུ་ནང་འགྱོ་བའི་སྐབས་དང་ དེ་ལས་ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་དང་ རང་ལས་མཐོ་བའི་གོངམ་དེ་ཚུ་དང་ མཇལ་ཕྲད་འབད་བའི་སྐབས་ བཀབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན།
བཀབ་ནེ་འདི་ སྤྱིར་བཏང་མི་སྐྱ་ལས་འགོ་བཟུང་སྟེ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་མཛད་མི་ མི་དབང་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ་ཚུན་ཚོད་ཀྱི་བར་ན་ རང་ར་སོ་སོའི་གོ་ས་དང་གོ་གནས་ཀྱི་ཐོབ་ལམ་དང་འཁྲིལ་ བཀབ་དགོཔ་ཨིན།
ཞབས་ཁྲ་རྐྱབ་མི་དང་ཆིབས་གྲལ་གྱི་སྐབས་སུ་ བཀབ་ནེ་འདི་བཀབ་སྲོལ་ཡོདཔ་དང་ ཧེ་མའི་དུས་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ ཕར་ཚུར་འགྲོ་འགྲུལ་འབད་བའི་སྐབས་ ཅ་ལ་འདི་ཚུ་འབག་ནིའི་དོན་ལས་ཡང་ ལག་ལེན་འཐབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
གོ་གནས་དང་བསྟུན་ཏེ་བཀབ་ནེའི་དབྱེ་བ།
༡ མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེའི་ན་བཟའ།ན་བཟའི་ཚོས་གཞི་འདི་སེརཔོ་ཨིན། ན་བཟའ་གི་རྒྱ་ཚད་འདི་མཐོ་དྲུག་དང་ལག་གང་ དཀྱུས་ཚད་འདི་མཐོ་ཉེར་གཅིག་རལཔ་མེདཔ་སྦེ་ཨིན།
༢ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་ཀྱི་ན་བཟའ། ན་བཟའི་ཚོས་གཞི་འདི་ལུང་སེར་ཨིན། ན་བཟའི་རྒྱ་ཚད་མཐོ་དྲུག་དང་ལག་གང་ དཀྱུས་ཚད་འདི་མཐོ་ཉེར་གཅིག་ རལཔ་མེདཔ་སྦེ་ཨིན།
༣ སྐུ་འཁོར་གྱི་ན་བཟའ། ན་བཟའི་ཚོས་གཞི་འདི་ལི་ཝང་ཁ་གནག་སུ་ཅིག་ཨིན། ན་བཟའི་རྒྱ་ཚད་མཐོ་དྲུག་དང་ལག་གང་ དཀྱུས་ཚད་མཐོ་ཉེར་གཅིག་རལཔ་མེདཔ་སྦེ་ཨིན།
༤ བློན་པོའི་ན་བཟའ། ན་བཟའི་ཚོས་གཞི་འདི་ལི་ཝང་ཨིན། རྒྱ་ཚད་མཐོ་དྲུག་དང་ལག་གང་ དཀྱུས་ཚད་མཐོ་ཉེར་གཅིག་རལཔ་མེདཔ་སྦེ་ཨིན།
༥ ལྷན་རྒྱས་འོག་མའི་ན་བཟའ། ན་བཟའི་ཚོས་གཞི་ལུང་དམར་ཨིན། རྒྱ་ཚད་མཐོ་ལྔ་དང་ལག་གང་ དཀྱུས་ཚད་མཐོ་ཉེར་གཅིག་རལཔ་མེདཔ་སྦེ་ཨིན།
༧ ཆེད་བསྟོད་ཅན་གྱི་འཐུས་མི། བཀབ་ནེའི་ཚོས་གཞི་ཧོནམ་ཨིན། རྒྱ་ཚད་མཐོ་ལྔ་དང་ལག་གང་ དཀྱུས་ཚད་མཐོ་ཉེར་གཅིག་རལཔ་མེདཔ་སྦེ་ཨིན།
༨ རྫོང་བདག། བཀབ་ནེའི་ཚོས་གཞི་དམར་པོའི་སྦུག་ལས་དཀརཔོ་ལག་གང་དང་ རྒྱ་ཚད་མཐོ་ལྔ་དང་ལག་གང་ དཀྱུས་ཚད་མཐོ་ཉེར་གཅིག་རལཔ་མེད་པ་ཨིན།
༡༠ རྫོང་རབ། བཀབ་ནེའི་ཚོས་གཞི་འདི་དཀརཔོ་ཨིནམ་དང་ དཀར་པོའི་སྦུག་ལས་དམརཔོ་ལག་གང་ཡོདཔ་ཨིན། དཀྱུས་ཚད་རལཔ་དང་བཅས་མཐོ་ཉེར་གཅིག་ཨིན།
༡༡ ཁྲོམ་དཔོན། བཀབ་ནེའི་ཚོས་གཞི་དཀརཔོ་དང་ མཐའ་འཇའ་གཉིས་ལས་ཧོ་ཐིག་ཅན་ཨིནཅ་གཉིས་རེ་སྦེ་མི་གསུམ་ཡོདཔ་ཨིན། བཀབ་ནེའི་རྒྱ་ཚད་འདི་མཐོ་གསུམ་དང་ལག་གང་ཨིནམ་དང་ དཀྱུས་ཚད་རལཔ་དང་བཅས་མཐོ་ཉེར་གཅིག་ཨིན།
༡༢ དྲང་རབ། བཀབ་ནེའི་ཚོས་གཞི་འདི་དཀརཔོ་དང་ དཀར་པོའི་སྦུག་ལས་ལྕང་ཁ་ལག་གང་ཡོདཔ་ཨིན། བཀབ་ནེའི་རྒྱ་ཚད་འདི་མཐོ་གསུམ་དང་ལག་གང་ཨིནམ་དང་ དཀྱུས་ཚད་རལཔ་དང་བཅས་མཐོ་ཉེར་གཅིག་ཨིན།
༡༣ རྒཔོ། བཀབ་ནེའི་ ཚོས་གཞི་ཁ་དམར་ཨིནམ་དང་ རྒྱ་ཚད་མཐོ་བཞི་དང་ དཀྱུས་ཚད་རལཔ་དང་བཅས་མཐོ་ཉེར་གཅིག་ཨིན།
༡༤ སྤྱིར་བཏང་གི་བཀབ་ནེ། སྤྱིར་བཏང་གི་བཀབ་ནེ་འདི་ཚོས་གཞི་དཀརཔོ། རྒྱ་ཚད་མཐོ་གསུམ་དང་ལག་གང་ དཀྱུས་ཚད་འདི་རལཔ་དང་བཅས་མཐོ་ཉེར་གཅིག་ཨིན།
རྒྱབ་རྟེན།
༡ རྒྱལ་གཟིམ་དྲགོས་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། (གནམ་ལོ་མེད་ ༡༩༩༩ ) ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། ཀུན་གསལ་རང་སྐྱོང་ལས་འཛིན།
རྡོག་མ་པ་ནེ་དང་ཤིང་འབྲས་ཀྱི་ཁུངས་དང་གོ་རིམ།
ང་བཅས་རའི་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན་པའི་ཁར་ ལམ་སྲོལ་བཟང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་ བཟང་པོའི་བྱ་བ་ཆེ་ཆུང་ ག་ཅི་བཟུམ་ཅིག་ར་བརྩམས་རུང་ དང་པ་ར གཟའ་སྐར་འཕྲོད་སྦྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་བརྩིས་བ་ཅིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ བརྩམས་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ བར་ཆད་མེད་པར་ལེགས༌ཤོམ༌སྦེ༌འགྲུབ༌ཚུགསཔ༌ལས༌ དང་པ་སྒོ་འབྱེད་རྟེན་འབྲེལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བཞུགས་གྲལ་གྱིས་མདུན་བསུ༌དགོ༌པའི་ཁུངས༌ཡང༌དེ༌སྦེ༌ཨིན༌མས། བཞུགས་གྲལ་ལུ་ཡང་ རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། བཞུགས་གྲལ་རྒྱས་པ་ལུ་ འགོ་གྲོ་མ་དྲི་བཟང་གིས་བཙུགས་ཏེ་ འཇུག་སྟར་གོ་བརྩིས་ཏེ་ ལྷམ་པ་ཉེར་གཅིག་དགོ་ནི་དང་། འབྲིང་འབད་བ་ཅིན་ གྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྷམ་པ་བཅོ་ལྔ་དང་། བསྡུས་པ་ལུ་ལྷམ་པ་བཅུ་གཅིག་དགོཔ་ཨིན། རྡོག་མ་པ་ནེ་འདི་ངོ་མ་ར་ ཧེ་མ་མོན་བུམ་ཐང་པའི་ཡུལ་འདི་ནང་མི་མ་ཡིན་པའི་འདྲེ་སྲིན་གདུག་ཅན་ཚུ་གིས་ མི་གི་ཤ་དངོས་སུ་སྦེ་ཟ་བའི་སྐབས་ སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་བུམ་ཐང་ལུ་འབྱོནམ་ད་ འདྲེ་སྲིན་གྱི་ཚོགས་བཏུལ་ཏེ་དམ་ལུ་བཏགས་གནང་ནུག། ཤ་དང་པགས་ཀོ་གི་ཚབ་རྡོག་མ་པ་ནི་ཟ་བཅུག་སྟེ་འདྲེ་སྲིན་ག་ར་དམ་ལུ་བཏགས་གནང་ནུག། དེ་མ་ཚད་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་རྒྱ་གྷ་ཊི་ཁའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་ སྤུངས་ཐང་རྫོང་གསར་བཞེངས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྐབས་ རྡོག་མ་པ་ནེའི་འབུལ་བ་ཕུལ་ཏེ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆེ་བ་ལུ་དགོངས་ཏེ་ བཞུགས་གྲལ་ཟེར་ཤིང་འབྲས་ཀྱི་ཧེ་མ་ར་རྡོག་མ་འདི་དྲངམ་ཨིན། དེ་ཡང་ བཀའ་བརྒྱུད་བླ་མ་རྣམས་དང་སྐུ་མགྲོན་ཚུ་ལུ་མཆོད་པ་མཚོན་བྱེད་བཞུགས་གྲལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཟས་ཕུལ་ཏེ་ བདག་གཞན་སེམས་ཅན་ག་ར་ཚོགས་བསགས་ཏེ་ གནས་སྐབས་ལྷ་དང་མིའི་འབྱོར་པ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ནི་དང་ མཐར་ཐུག་ངེས་པར་ལེགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆེ་བ་ལུ་བཟའ་འཐུང་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དྲངམ་ཨིན། ཤིང་འབྲས་ཀྱི་ཐད་ཁར་ལྷོདཔ་ད་ མི་དབང་མངའ་ཞབས་མཆོག་ཁྲི་མངའ་སྲོལ་བའི་སྐབས། རྗེ་མཁན་མཆོག་དང་གཞུང་གཡོགཔ་ཚུ་ལུ་གོ་གནས་གནང་བའི་སྐབས། གསོལ་ཐབས་དང་ཚོགས་འཛོམས་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྐབས་ལུ་ བྱ་བ་ཆེ་ཆུང་ག་ཅི་བཟུམ་བརྩམས་རུང་ ཐ་དམ་ཚིག་གི་སྒོ་ལས་དང་པ་ར་ངང་ལག་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་དྲངམ་ཨིན། ལོ་གསར་གྱི་སྐབས་ ཤིང་འབྲས་ཧུམ་པ་དྲངམ་ཨིན། དེ་ཡང་ འབྲས་བུ་ཤིང་གི་རྩེ་ལས་བཏགསཔ་མ་ཚད་ལོ་འདབ་དེ་ཚུ་ གནམ་གཤིས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ག་དེ་ཅིག་གྱུར་འགྱོ་རུང་དུས་ཨ་རྟག་ར་ཧོནམ་སྦེ་སྡོད་པའི་ཁར། དྲི་ཞིམ་པ་ རོ་མངར་བ་ ཞལ་ལག་གིས་འབག་མ་ཚུགས་པའི་ཤིང་འབྲས་ཅིག་འབདཝ་ལས་ ལོ་གསརཔ་ཚེས་པའི་ཉིནམ་འདི་ནང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་བྱ་བ་ག་ཅི་ར་བརྩམས་རུང་འབྲས་བུ་ཧུམ་པ་བཟུམ་སྨིན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུ་བརྟེན་ དང་པ་ཧུམ་པ་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་དྲངམ་ཨིན། གཉེན་སྦྱོར་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལུ་ཤིང་འབྲས་འགོ་དང་པ་ ཚལ་ལུ་དྲངམ་ཨིན། ཚལ་ལུ་འདི་ ཕྱི་པགས་ཀོ་ག་ནི་བ་མཛེས་པའི་ཁར་ མིག་ཁར་མཛེས་པའི་པགས་ཀོ་གཅིག་གི་ནང་ན་ཤག་མ་ལེ་ཤ་གཅིག་ཁར་སྤུངས་ཏེ་ཡོདཔ་ལས་ བཟའ་ཚང་ནང་ལུ་ཕ་དང་བུ་གཞི་བདེ་སྐྱིད་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཏེ་ ཐ་དམ་ཚིག་སྤང་ལུ་བཙུགས་ བློ་གཏད་དང་ཡིད་ཆེས་སེམས་ལུ་ངེག་སྟེ་གཅིག་ཁར་འཛོམས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་ཨིན། དེ་ལས་ཤིང་འབྲས་གཞན་མི་ཚུ་ གནམ་བྱཱར་དགུན་མེད་པར་འདབ་མ་ཧོ་རུ་རུ་སྦེ་བཏག་མི་ རྡོག་མ་ཤིང་གི་རྩེ་ལུ་བཏགས་མི་ཚུ་ཧེ་མ་དྲང་ནི་དང། རྡོག་མ་ཤིང་གི་སྐེད་པར་བཏགས་མི་ཚུ་ཤུལ་ལས་སྦེ་དྲང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ མཇུག་ར་ སྟར་གོ་དང་ཕྱུར་གོ་དྲངས་ཏེ་བཀྲ་ཤིས་ཕབ་ནི་དང་འདྲན་འདྲ་བཞུགས་གྲལ་དྲང་ནི་ཡང་མཇུག་བསྡུཝ་ཨིན་ནོ།
པ་སངས
གཟའཔ་སངས ༺རྟགས༔ ༻
འབྲུག་དབང་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན།
འབྲུག་དབང་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན།
འབྲུག་དབང་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་འདི་ སྤུ་ན་ཁ་དང་ཐིམ་ཕུག་གི་ས་མཚམས་ཁར་ཡོད་པའི་གཞུང་ལམ་ཁར་ ཐོག་ཚད་མི་ཊར་ ༣༢༠༠ གི་ས་ཁར་ ས་གནས་རྡོ་ཀྱོང་ལ་ཟེར་སར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་གནས་འདིའི་མཐའ་འཁོར་ལུ་དར་ཤིང་ཚུ་གི་བསྐོར་ཏེ་ ག་ནི་ཉམས་དགའ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཡོདཔ་པའི་ཁ་ལུ་ མཆོད་རྟེན་ ༡༠༨ འདི་ཡང་རིམ་པ་གསུམ་སྦེ་བཞེངས་ཏེ་ཡོད། དེ་ཡང་ མཆོད་རྟེན་གཙོ་བོ་སྦོམ་ཅིག་ཡོད་མི་གི་མཐའ་འཁོར་ལུ་ རིམ་པ་དང་པའི་ནང་ལུ་ མཆོད་རྟེན་ ༤༥ དང་ རིམ་པ་གཉིས་པའི་ནང་ ༣༦ དེ་ལས་ རིམ་པ་གསུམ་པའི་ནང་ལུ༌ ༢༧ སྦེ་ ག་ནི་བ་མཛེས་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ བཞེངས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་གནས་འདི་ ཧེ་མ་ཆོས་རྗེ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱིས་ རྡོ་ཀྱོང་ལའི་བདུདམོ་དང་ ཧིང་རི་ལའི་བདུད་མོ་ སྲིན་ཅུ་ལའི་བདུདམོ་བཅས་བདུདམོ་སྤུན་གསུམ་བཏུལ་ཏེ་ མི་མཐུན་པའི་དགྲའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ས་གནས་ཅིག་ཡང་ཨིནདང་། ཤུལ་ལས་ མཐུ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བླམ་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ མི་ཕར་དང་ཚུར་འགྲོ་འགྲུལ་འབད་མི་ཚུ་གི་དད་པའི་རྟེན་ལུ་རྡོ་གུ་ལུ་ཞབས་རྗེས་བཞག་ཡོད་རུང་ ད་རེས་ནངས་པར་ ས་གནས་འདི་ཁར་ཡོད་ཟེར་གསལ་རི་རི་སྦེ་ངོ་སྦྲགས་ཚུགས་མི་ག་ཡང་མིན་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས། (དད་པའི་ས་བོན། ༢༠༠༨ །) ལ་འདི་ཁར་ ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་ཞིང་ཁམས་ལུ་བྱོན་ཡོདཔ་མ་ཚད་ གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པ་རྒྱལ་མཚན་ཡང་ འདི་ཁ་ལས་བྱོནམ་ད་སྐུ་བསྙུང་ཡོདཔ་ལས་ གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་གིས་ ས་གནས་འདི་ཁར་ངེ་གི་ཡབ་མེས་དམ་པ་ཞིང་ཁམས་ལུ་བྱོན་ཡོདཔ་ལས་ ང་ཡང་ནཱ་ལས་ཞིང་ཁམས་ལུ་འགྱོ་ནི་ཟེར་གསུངས་ཞིན་ན་ ཞིང་ཁམས་གཞན་ནང་གཤེགས་པའི་ཡོད་པའི་ས་གནས་རྩ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཡང་ཨིན་པས།