cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
މާކަޅުވާ ކަށިގަނޑު
thumb|250px|ފަލަމަސް ކަށިގަނޑު ފަލަމަސް ކަށިގަނޑު އަކީ މާކަޅުވާ ނުވަތަ ފަލަމަސްގަނޑު ހިމެނޭ ހިސާބުގައިވާ ހަމައެކަނި ކަށިގަނޑު އެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑުގައިވާ އެންމެ ދިގު އަދި އެންމެ ވަރުގަދަ އަދި އެންމެ ބޮޑު ކަށިގަނޑުވެސް މެއެވެ. ފަލަމަސް ކަށިގަނޑުގެ ދިގުމިނުގައި އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި 48 ސމ ހުރެއެވެ. އަދި ވަށަމިނުގައި 2.34ސމ ހުރެއެވެ. ފަލަމަސް ކަށިގަނޑު މަތިން ގުޅިފައި އިންނަނީ އުނަގަނޑު އާއެވެ. ތިރިން ގުޅިފައި އިންނަނީ ކަކޫ ހުޅާއެވެ.
ލ. މެންދޫ
ލ. އަތޮޅު މެންދޫ ފަޅުވި ގޮތް
ކުރީ ޒަމާނުގައި ބޮޑުމާލޫދު ކައްކައިގެން ކައިރި ރަށްރަށަށް ދަޢުވަތުދިނުމަކީ ވަރަށް ޢާއްމުކަމެކެވެ. އަހަރަކު އެއް ފަހަރު ކޮށް އުޅޭ ކަމެކެވެ. މި ގޮތުން އެއް ރެޔަކު މެންދޫ ބޮޑު މާލޫދަށް ދާންވެގެން ކުނަހަންދޫ ހުތް އާދަނު (އަޞްލު ނަމެއް ނޫން) އުޅުމުން އޭނާގެ އަންހެނުން ދިރި ދަލޭކަ (އަސްލު ނަމެއް ނޫން) އެ ކަމަށް އިޢުތިރާޟުކުރީ އެވެ. ސަބަބަކީ އޭނާ ހައްޔަރުގައި އިނދެ ބަނޑަށް ނުވަ މަސްފުރި ހިސާބަކަށް ބަނޑުގައި ވެސް ރިއްސާތީ އެ ޙާލުގައި އޭނާ އިންދައި، ދިޔުމަކީ އޭނާއަށް ގަބޫލުކުރެވޭކަމަކަށް ނުވުމެވެ. އަދި އޭނާ ދާނަމަ އޭނަޔާ އެކީ އެރަށަށް ގެންދިޔުމަށް ވެސް އެދުނެވެ.
ނޮވެމްބަރު 22
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ނޮވެމްބަރު
ވާލަން ރޮނޑު
އިތުރު ފޮޓޯތައް
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އިޖެކިއުލޭޓަރީ ޑަކްޓް
މަނިބޭރުވެގެން ދިއުން(Ejaculation) ކުރިމަތިވާ ހިނދު މަނި ހޮޅި(Vas deferens) ގައި ހުރި މަނި ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި އަށް ގެންގޮސްދެނީ މިޑަކްޓް ނުވަތަ މަގު ހުރަސް ކޮށެވެ. ފިރިހެނާގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގައި މީގެ ދެޑަކްޓް ހުރެއެވެ. އިޖެކިއުލޭޓަރީ ޑަކްޓް އުފެދިފައިވަނީ މަނިހޮޅި އާއި، މަނި ގޮށުން ނިކުމެފައި އިންނަ ޑަކްޓް ގުޅިގެންނެވެ. މިގޮތުން ދެބައި ގުޅިގެން އުފެދޭ ޑަކްޓް ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑްގެ ތެރެއިން ގޮސް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅިއަށް ނިމެއެވެ. އަދި ކުޑަކަމުދާ ހޮޅިން ލާފައި ގޮސް ހަށިގަނޑުން މަނި ބޭރުވެއެވެ.
ކަށިމަތި ކަށިގަނޑު
ކަށިމަތި ކަށިގަނޑު މަތިން ޖެހިފައިވަނީ އިންނަނީ ފަލަމަސް ކަށިގަނޑު އަދި ފިޔަން ކަށިގަނޑުގައެވެ. އަރިމަތިން ކުޑަކަޅުވާ ކަށިގަނޑު ގައި ޖެހިފައިވާ އިރު ތިރިން ޖެހިފައި އިންނަނީ ތަނބިކަށި އުފެދުމުގައި ބައިވެރިވާ ފައިތިލައިގެ ކަށިގަނޑެއް ކަމަށްވާ ޓޭލަސް އާއެވެ.
ވިކްޓޯރިއާ ފޯލް
ޒެމްބްޒީ ކޯރު ހުރަސްކޮށް ހަދާފައިވާ 5 ބްރިޖްގެ ތެރެއިން އެއް ބްރިޖް ހަދާފައިވަނީ މި ވޯޓަރ ފޯލް ހިމެނޭ ސަރަހައްދުގައެވެ. ރޭލު ދަތުރުކުރާނޭ މަގެއްގެ ގޮތުގައި މިބްރިޖް ހަދާ ނިންމާފައިވަނީ 1905 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. 250 މީޓަރުގެ ދިގު މިބްރިޖް ހަދާފައިވަނީ 125 މީޓަރު އުހުގައެވެ. މިއަދު މިބްރިޖް އެހީގައި ވިކްޓޯރިއާ ޓައުން، ލިވިންގ ސްޓޯން، ބްލަވާޔޯ އަދި ލަސްކާ އަށް ރޭލުގައި ވާޞިލް ވެވިދާނެ އެވެ.
އެއޯޓާ
އެއޯޓާ ނުވަތަ އަކީ  ހިތުން ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކަށް ލޭފޮނުވައިދޭ އެންމެ ބޮޑު ލޭހޮޅި އެވެ. މިލޭހޮޅި ކުރިފަޅައި ނިކުމެފައި އިންނަނީ ހިތުގެ ވާތު ވެންޓްރިކަލް އިންނެވެ. މިގޮތުން މިލޭހޮޅީގެ ޒަރީޢާއިން ހަށިގަނޑަށް ފެތުރިގެންދާ ލެޔަކީ އޮކްސިޖަން އިން މުއްސަދި ލެޔެކެވެ.
މައްޗަށްއަރާ އެއޯޓާ
މައްޗަށްއަރާ އެއޯޓާ ނުވަތަ އަކީ އެއޯޓާ ހިތުން ނިކުމެފައިވާ ހިސާބުން ފެށިގެން އެއޯޓާގެ އަރޗް އާއި ދެމެދުގައިވާ ބަޔެވެ. މިބައިގެ ދިގުމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 5 ސެންޓިމީޓަރު އެވެ. މިއީ އެއޯޓާ ބެހިފައިވާ މައިގަނޑު 3 ބައިން ފުރަތަމަ ބައޭ ވެސް ބުނެވިދާނެއެވެ. އެއޯޓާ ހިތުން ނިކުމެފައިވާ އިންނަނީ ހިތުގެ ވާތު ވެންޓްރިކަލް އިންނެވެ. މައްޗަށްއަރާ އެއޯޓާ އިން ކުރިފަޅައި ނިކުމެފައިވާ ދެ އާޓަރީ އަކީ ދެ ކޮރަނެރީ އާޓަރީ(Coronary artery) އެވެ. މިއީ ހިތުގެ ބައިތަކަށް ލޭ ފޯރުކޮށްދޭ މައިގަނޑު ދެ ލޭނާރެވެ.
ހުދުލައް ފާނަ
މަހުގެ ކުލައަކީ ކަޅުކުލައަކަށްދާ ގަދަ މުށި ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައްޔާއި ހަށިގަނޑުގައި ހުދުކުލައިގެ ލައްތަކެއް ވަރަށް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މިލައްތައް ބުރަކަށީ ކޮތަރިބައި ގައްޔާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ވެސް ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ބޮޑެތި މަހުގައި މިލައްތައް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގެ ކުރެހުން ބަޔަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ހުދުލައް ފާނަ ގާތްގަނޑަކަށް 55 ސމ ބޮޑުވާ ކަމަށްވެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް
ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު
ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު އަކީ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް އަށް ކެންސަރު ޖެހުމެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ފިރިހެނުންގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް ގައި ހިމެނޭ ގުނަވަނެއް ކަމުން މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހޭނީ ހަމައެކަނި ފިރިހެނުންނަށެވެ. ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހެން ދިމާވަނީ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް ގައި ހިމެނޭ ސެލްތައް މިއުޓޭޓްވެ، ކޮންޓްރޯލް ނުވާ މިންވަރަށް އިތުރުވާން ފެށުމުންނެވެ. އަދި މިސެލްތައް ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ބައިތަކަށް ދެއެވެ.
އެންޑޯމެޓްރީއޯސިސް
އެންޑޯމެޓްރީއޯސިސް އަކީ ރަހިމުގެ އެތެރެއިން ލެވިފައިވާ ބަތާނަފަށް "އެންޑޯމެޓްރީއަމް"ގެ ޓިޝޫތައް ނޫނީ ހަތާތައް، ރަހިމުން ބޭރުގައި ހުރުމެވެ. ނޫނީ އެންޑޯމެޓްރީއަމްގެ ޓިޝޫތައް ރަހިމުން ބޭރުގައި އުފެދި، އަށަގަތުމެވެ. މިގޮތުން އެންޑޯމެޓްރީއަމްގެ ޓިޝޫތައް އެންމެ ގިނައިން ހަރުލަނީ ބިސްއުފައްދާތަން، ބިސްދަތުރުކުރާހޮޅި، މަސާނާ، ހިމަގޮހޮރު ނޫނީ ޅިނދު ހިމެނޭ ހިސާބުގެ ކޮންމެވެސް ޓިޝޫއެއްގައެވެ. މައްސަރުގެ ތެރޭގައި އަންނަ ބަދަލުތައް ކުރިމަތިވަނީ އަންހެނާގެ ރަހިމުގެ އެންމެ އެތެރެއިން ލެވިފައިވާ ބަތާނަ ފަށް ނުވަތަ ދުލިފަށް "އެންޑޯމެޓްރީއަމް" އަށެވެ. އެހެންކަމުން އެންޑޯމެޓްރީއަމްގެ ހަތާތައް ނޫނީ ޓިޝޫތައް ރަހިމުން ބޭރުގެ ހިސާބެއްގައި އަށަގެންފައި ހުރިނަމަ، މައްސަރު ދުވަސްވަރު ރަހިމުގެ އެތެރޭގެ ބަތާނަފަށަށް އަންނަ ބަދަލުތައް، ރަހިމުން ބޭރުގައި އެންޑޯމެޓްރީއަމްގެ ޓިޝޫތަކަށް ވެސް އަންނާނެއެވެ. އެޓިޝޫތައް ބޯވެ، ފަޅައިގެންގޮސް، ލޭއަންނާނެއެވެ. މާނައަކީ އެންޑޯމެޓްރީއަމްގެ ޓިޝޫތައް ރަހިމުން ބޭރުގައި އަށަގެންފައި ހުރި ހިސާބަކުން ވެސް މައްސަރުގެ ތެރޭގައި ރަހިމުން ލޭ ފައިބާ އުސޫލުން ލޭފައިބާނެއެވެ. ރަހިމުން ބޭރުގައި ހުރި އެންޑޯމެޓްރީއަމްގެ ޓިޝޫތައް ހަށިގަނޑުން ބޭރުވާނެ ގޮތެއް ނެތުމުން އެޓިޝޫތައް ތާށިވެ، ހަރުލާގޮތްވެއެވެ. މާނައަކީ ރަހިމުން ފިޔަވައި އެހެން ގުނަވަންތަކުން ބޭރުވާ ލޭ ހަށިގަނޑުން ބޭރުކޮށެއް ނުދެއެވެ. އަދި މިގޮތަށް ލޭފައިބާ ގުނަވަންތަކުގައި ލޭބަޑި އުފެދުމާއި، ހަލާކުވެ، ލަކުނުލައި، ކައިރީގައިވާ ގުނަވަންތަކާ ތަތްވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިފަދަ ހާލަތުގައި ބައެއް އަންހެނުންނަށް އެއްވެސް އުނދަގުލެއް ދިމާނުވިޔަސް، އަނެއް ބައި އަންހެނުންނަށް މައްސަރުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ވޭންއެޅުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިކަން ބަރޯސާވެފައި އޮންނަނީ އެންޑޯމެޓްރީއަމްގެ ޓިޝޫތައް ރަހިމުން ބޭރުގައި ހުރި މިންވަރު، އެޓިޝޫތައް ހަރުލާފައި ހުރި ގުނަވަން، އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން ލޭފައިބާ މިންވަރާއި، ލިބޭ ގެއްލުމެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެންޑޯމެޓްރީއޯސިސް އަކީ ދަރިމައިވުމަށް ހުރަސްއަޅައިފާނެ ކަމެކެވެ.
ފައިންޑިންގ ނީމޯ
105px|framed|ފައިންޑިންގ ނީމޯ
ފިރިހެން ހަށި
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް
ގަބުޅިފައްޓާ ރޮނޑު
ގަބުޅިފައްޓާ ރޮނޑުނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަ ފަޅުތަކުގައި ގިނައިންއުޅޭ ގަބުޅި ރޮނޑާއި ވަރަށް ގުޅުންހުރި ރޮނޑެކެވެ. މިއީ ފަރުބޭރުން ދުވާލުކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނޭ ރޮނޑެކެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށްއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ދިރޭމަހުގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުކުރާ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 25 ސެންޓިމީޓަރަށެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި، ފެއްސާއި، މަހެވެ.
ތިރިއަށްފައިބާ އެއޯޓާ
ތިރިއަށްފައިބާ އެއޯޓާ ނުވަތަ އަކީ  މިއީ އެއޯޓާގެ އަރޗް ގެ ނިމޭ ހިސާބުން ފެށިގެން ގޮސް ކޮމަން އިލިއެކް އާޓަރީ ތަކަށް ކަފިވަންދެން އެއޯޓާގައި އިންނަ ބަޔެވެ. މިއީ އެއޯޓާ ބެހިފައިވާ މައިގަނޑު 3 ބައިން ފަހު ބަޔޭވެސް ބުނެވިދާނެއެވެ. މޭގެ ގުނަވަންތަކާއި، ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ގުނަވަންތައް ވަކިކޮށްދޭ ޑައަފްރަމްއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އެއޯޓާގެ މިބައި ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވެއެވެ. މިބައިގައި ޑައަފްރަމް އަށްވުރެ މަތީގައިވާ ބަޔަށް ކިޔަނީ ތޮރަސިކް އެއޯޓާ އެވެ. ޑައަފްރަމް އަށްވުރެ ތިރީގައިވާ ބަޔަށް ކިޔަނީ އެބްޑަމިނަލް އެއޯޓާ އެވެ.
ގަބުޅިފައްޓާ ރޮނޑު
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލަވަ
ދިވެހި ލަވަކިޔަންފެށުން
ނަމަވެސް ކުރިއަރާފައިވާ ދިވެހި ލަވަ ކިޔަން ފެށުނީ ހިޖުރައިން 1360 ވަނަ އަހަރު އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީގެ ވެރިކަމުގައި ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީދިވެހި ދައުލަތް ވަޒީރުއްދާޚިލިއްޔާގެ ގޮތުގައި ހުރެގެން ހިންގަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރު ކުރީގެ ލަވަތަކާއި މެދު ދެކޭގޮތް ބަދަލުކުރައްވައި އިސްލާހެއް ގެންނެވި އެވެ. ''ދިވެހި އުފަލާއި، ހިތްވަރާއި، ކުޅިވަރުގެ ލަވަ ދިވެހި ބަހުން ހެދުމަށް އަމުރުކުރައްވައިފިއެވެ. މިގޮތުން ހަދާ ލަވަތަކުގައި ގައުމާއި ބަހުގެ އަދަބު ކުރިއެރުވުމުގެ ޚިޔާލު ބެހެއްޓުމަށް'' ވެސް އަންގަވައިފި އެވެ.
އޮމާމަސް
ފިރިހެންހަށީގެ ބޯ އަކީ ފިރިހެން ހަށީގެ ކޮޅެވެ. މިތަނަށް ފިރިހެން ހަށީގެ ހެލްމެޓް އޭ ވެސް ކިޔައެވެ.ފިރިހެން ހަށީގެ ބޯ ނިވައިކޮށްދޭ ހަންކޮޅުގެ ސަބަބުން ޚިތާނު ނުކުރާ މީހުންގެ މިބައި އިންނަނީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ނޫނީ އެއްކޮށް ފޮރުވިފައެވެ. ޚިތާނު ކޮށްފައި ތިބޭ މީހުންގެ ފިރިހެން ހަށީގެ ބޯ އަބަދުވެސް ފެންނަށް އިންނާނެއެވެ. އޮމާމަސް މިހެން ވެސް މިތަނަށް ކިޔައެވެ.
ފަރަންސޭސި
ފަރަންސޭސި ބަހަކީ (français, la langue française) ފަރަންސޭސިވިލާތުގައި ތަރައްޤީ ވެގެން އައި ބަހެކެވެ.
އާފަލް
އާފަލުގެ ޞިއްޙީ ފައިދާ
ޢާންމުކޮށް އާފަލް ފަދަ މޭވާގެ ބާވަތްތައް ކާނަމަ ބަލިތަކާއި ދުރުކޮށްދެއެވެ. ބައެއް ވައްތަރުގެ އާފަލުގެ ވަހަކީ އެރޯމާ ތެރަޕީގެ ދުނިޔޭގައި އެވަހުގެ ސަބަބުން ހަމަޖެހުމާއި މަޑުމައިތިރިކަން ހޯދުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ.
މައްސަރުކަންތައް ނުޖެހުން
މައްސަރުކަންތައް ނުޖެހު(Amennorrhea)މަކީ ޙައިޟު ނުވުމެވެ. މާނައަކީ އެންމެ ފަހަރަކު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިން މައްސަރު ކަންތައް ނުޖެހުމެވެ. ބާލިޣުވުމަށްފަހު، ޖެހިޖެހިގެން 3 ފަހަރު މައްސަރު ކަންތައްތައް ނުޖެހުން ކުރިމަތިވުން، ނުވަތަ އުމުރުން 16-15 އަހަރުވުމަށްފަހު، މައްސަރު ކަންތައް އެއްގޮތަކަށް ވެސް ނުޖެހޭނަމަ (ބާލިޣުނުވާނަމަ) އެއީ މައްސަރު ކަންތައް ނުޖެހުން ނުވަތަ ޙައިޟުނުވުން ކަމުގައި ބެލެވިދާނެ އެވެ. މައްސަރު ކަންތައް ނުޖެހުން ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވިދާނެ އެވެ.
ޢަބުދުއް ޝަހީދު
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
2020
މިއީ 21ވަނަ ޤަރުނުގެ 20ވަނަ އަހަރެވެ.
މަތިވެރި (އއ. އަތޮޅު)
އާބާދީ
މަތިވެރީގެ ރަޖިސްޓްރީ އާބާދީއަކީ 2022 ވަނައަހަރުގެ މޭ މަހުގެ ނިޔަލަށް 1024 މީހުންނެވެ. ރަށުގައި ދިރިއުޅޭ އާބާދީއަކީ 823 އެވެ. އާބާދީގެ %50.5 އަކީ ފިރިހެނުންނެވެ. %49.5 އަކީ އަންހެނުންނެވެ. 2021 ވަނައަހަރު މަތިވެރީގެ އާބާދީއަށް އުފަންވެފައިވަނީ 16 ކުދިންނެވެ. މަތިވެރީގެ ބައިބޯމިނަކީ ހެކްޓަރަކަށް 40 މީހުންނެވެ.
ރާޒުވާ
ތާރީޚު
ރާޒުވާ އީޖާދުކުރި ކަމުގެ ޝަރަފު ޙާޞިލުކުރުމަށް، ކިތަންމެ ގައުމެއްގެ ބަޔަކު މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. ތަފާތު ވާހަކަތައް ހަދައިގެން އެއިން އެބައިމީހުންގެ ގައުމަށް ރާޒުވާ ނިސްބަތްކުރެއެވެ. އެފަދަ ވާހަކަތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މަޤުބޫލު ވާހަކައަކީ، އިންޑިޔާގެ ވާހަކައެވެ.
ކުޅިބައި
މިޒަމާނުގެ ރާޒުވާ ކުޅިބައި އެކުލެވިގެންވަނީ، 32 ކުޅިންނެވެ. ރާޒުވާ ކުޅޭ ދެ ކުޅުންތެރިންކުރެ ކޮންމެ ކުޅުންތެރިއަކަށް ލިބޭނީ 16 ކުޅިއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 8 ކުޅިއަކީ މަނާތަކެވެ. މަނާތަކުގެ އިތުރުން ލިބޭ ކުޅި ތަކަކީ، 2 ރިޔާ، 2 އަސް، 2 ބޮޑުބޯ، މަންތިރިއެއް، އަދި ބޮނދެއް މިއެވެ.
ހަރަކާތްތައް
ފުރަތަމަ އަބަދުވެސް ކުޅޭނީ ހުދެވެ. ފުރަތަމަ ކުޅުމަށްފަހު ދެން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނީ ފަހަރަކު ކުޅުންތެރިއެއް ކޮންމެވެސް އެއް ކުޅިއެވެ. ކުޅިތައް ގެންދެވޭނީ ހުސްގޮޅިއަކަށް ނުވަތަ ކުޅިންތެރިޔާއާއި ވާދަކުރާ އަނެއް ކުޅުންތެރިޔާގެ ކުޅިއެއް އިން ގޮޅިއަކަށެވެ. ކުޅުންތެރިޔަކަށް އޭނާގެ ބޮނދަށް ހަމަލާ އަންނަ އެއްވެސް ކުޅުމެއް ނުކުޅެވޭނެއެވެ. ކުޅުްންތެރިޔާއަށް ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާގޮތަށް ކުރެވޭނެ ހަރަކާތެއް ނެތިއްޖެނަމަ ކުޅުން ނިމުނީއެވެ. މިގޮތަށް ވާން ދިމާވީ ކުޅުންތެރިޔާގެ ބޮނދަށް ހަމަލާ ދީގެންނަމަ ސައިކިޔުނީއެވެ. ނޫންނަމަ ދެކުޅުންތެރިން އެއްވަރުވީއެވެ.
ޓޮމް އެންޑް ޖެރީ
1940 ން 1957 އަށް މިސިލްސިލާ އުފައްދާފައި ވަނީ ހޮލީވުޑްގެ މަޝްހޫރު މެޓްރޯ-ގޯލްޑްވެއިން-މޭޔަރ އިން، އެ ސްޓޫޑިއޯގެ އެނިމޭޝަން ބައި މެދު ކެނޑެން ދެންށެވެ. 1960 ވަނަ އަހަރު ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން އިރުމަތީ ޔޫރަޕްގައި މިކާރޓޫނު އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް އެމް.ޖީ.އެމް އިން ރެމްބްރޭމްޑްޓް ފިލްމްސް އާއި ހަވާލު ކުރިއެވެ. ރެމްބްރޭމްޑްޓް ފިލްމްސް އަކީ ޖީން ޑީޗް ހިންގަމުން އައި ތަނެކެވެ.
ޖުމްހޫރީ ޗައިނާ
ރިޕަބްލިކް އޮފް ޗައިނާ ނުވަތަ އަޅުގަނޑުމެން ޢާއްމުކޮށް ދަންނަ ގޮތުން ނަމަ ޓައިވާނަކީ އިރުމަތީ އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ދައުލަތެކެވެ. ޓައިވާނަކީ އަމިއްލަ ވެރިކަމެއް ހިންގަމުން އަންނަ ދައުލަތެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އަވަށްޓެރި ޗައިނާއިން ޓައިވާނުގެ މިނިވަންކަމެއް ޤަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. ޗައިނާއިން ދެކޭ ގޮތުގައި ޓައިވާނަކީ އަދިވެސް އެ ޤައުމުގެ ބައެކެވެ.
ކަލާނގެ ވޮޑިގެންވުން
މި ލިޔުމުގައި ކަލާނގެ ވޮޑީގެންވާ ކަމުގެ ބަހުސް ބިނާކޮށްފައިވަނީ ހުޅަނގުގެ ފިލޯސީފަގައި އެ ބަހުސް ކުރެވެމުންދާ ގޮތަށެވެ.
ކަލާނގެ ވޮޑީގެން ނުވާކަން
ނޮވެމްބަރު 26
ނޮވެމްބަރު 26 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 330 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 331 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ދޫ
އަނގަތެރޭގައިވާ ދުލުގެ ބައި
ދުލުގެ އަނގަ ތެރޭގައިވާ ބައި އާއި، ދުލުގެ އަރުތެރޭގައިވާ ބައި ވަކިކޮށްދެނީ ވީ އަކުރެއްގެ ބައްޓަމަށް އިންނަ އަޑި ކޮޅެކެވެ. މިއަޑިކޮޅަށް ކިޔަނީ ސަލްކަސް ޓާމިނާލިސް އެވެ.
ދުލަށް ލޭފޯރުކޮށްދިނުން
ދުލަށް ލޭފޯރުކޮށްދެނީ އެކްސްޓަރނަލް ކެރަޓިޑް އާޓަރީ އިން އައިސްފައިވާ ލިންގުއަލް އާޓަރީ އިންނެވެ. މިލޭހޮޅިން އުފެދިފައިވާ ތަފާތު ކުދި ގޮފިތަކުން ދުލުގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް ލޭފޯރުކޮށްދެއެވެ.
ޕަރިކްޓީން އަލިފާން ފަރުބަދަ
1943 ވަނަ އަހަރުގެ މާރޗް މަހުގެ ތެރޭގައި ފަރުބަދަ ގޮވަމުން އައި ދަރަޖަ މަތިވެ، ބާރުވެގެން ދިޔައެވެ. އެއަށްފަހު ދުވަސް ކޮޅަކު ހިމޭންކަންމަތީ އޮތުމަށްފަހު ޖޫން މަހު އިތުރަށް ގޮވަން ފެށިއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޕަރިކްޓީން އަވަށުން މީހުން އެހެން ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ބަދަލު ކުރެވުނެވެ. އޭގެ ދެތިން މަސްފަހުން ކައިރީގައި އޮންނަ ސަންޖްއާން އަވަށުން ވެސް މީހުން ހުސްކުރެވުނެވެ. 1944 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހާއި ހަމައަށް އައިއިރު ޕަރިކްޓީން އަދި ސަންޖްއާން ވަނީ ފަރުބަދަ ގޮވައިގެން ފޭބި އަޅިތަކުން ފޮރުވިފައެވެ.
2027
މިއީ 21ވަނަ ޤަރުނުގެ 27ވަނަ އަހަރެވެ.
2029
މިއީ 21ވަނަ ޤަރުނުގެ 29ވަނަ އަހަރެވެ.
ތުރުކީވިލާތް
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އާބާދީގައި 71 މިލިޔަން މީހުން ތިބި ތުރުކީގައި އެންމެ ގިނައީ ތުރުކީ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންނެވެ. ދެން ކުރުދީންނާއި ޢަރަބީންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ރެދިން (ޖިޕްސީން ނުވަތަ ރޮމް ނުވަތަ ރޯމާނީން)ނާއި އަލްބާނީންނާއި އަސީރީން ވެސް ތުރުކީގެ އާބާދީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ.
ފަޅޯ
ފަޅޮލުގައި ހިމެނޭ ޞިއްޙީ ފައިދާތައް
ފަޅޮލުގައި އެކުލެވޭ އެންޒައިމްތަކުގެ ސަބަބުން އާދައިގެ އިންފްލެމޭޝަން ތަކުން ހަށިގަނޑު ހިމާޔަތްކޮށްދީ އަދި ފިހިފައި ހުންނަ ތަންތަން ފަސޭހަވެ ރަގަޅުވުމަށް މަގުފަހި ވެއެވެ. ހުޅުތައް ދުޅަވުން، އަރިދަފުސް ރޯގާ އަދި މިނޫނަސް ތަފާތު ބަލިތަކުން މިންޖުވުމަށް ފަޅޮލުގައި އެކުލެވޭ މާއްދާތައް އެހީތެރި ވެދެއެވެ. މައިދާއަށް ކުރިމަތިވާ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ބަނޑުގައި ވައިހެދުން، ބަނޑު ހިކުން، ބަނޑުގައި އެސިޑް ޖަމާވުން، ފަދަ ކަންތަކަށް ފަރުވާއަކަށް ފަޅޯ ފުދެއެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ބޮލުގައި ރިހުން
ހަމަމިހެން އެސްޕިރިން ފަދަ ތަދުކެޑުވުމަށް އުފައްދާފައި ހުންނަ ބޭސްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. ބޮލުގައި ރިއްސަން ފެށުމުން ފޮތިގަނޑެއް ތެންމާލުމަށް ފަހު ނިއްކުރިމަތީގައި ބާއްވާށެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބޮލުގައި ރިހުމަށް ލުއިކަމެއް ގެނެސްދޭނެއެވެ. ތާފަނާ ފެނުން ފެންވެރުމާއި، ކަރާއި،ކަދުރާ،މޫނާއި،ބޯ މަސާޖުކުރުމަކީ ވެސް ބޮލުގައި ރިހުން ކުޑަކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ. ބޮލުގައި ރިހުން ހުރުމާއިއެކު، މޭނުބައިކުރުން، ލޮލުގެ ކުރިމަތީގައި އެތިކޮޅުތަކެއް އުޅޭހެން ހީވުން، ލޮލުގެ ފެނުންކޮށިވުން މިއިންކަމެއް މެދުވެރި ވެއްޖެނަމަ ޑޮކްޓަރަކާއި މަޝްވަރާކުރުމަކީ އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ. ބޮލުގައި ރިހުމަށް ބޭހެއް ނެގުމުގެ ކުރިން ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފަޔާ އިރުޝާދު ހޯދުމަކީ ވަރަށް ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
ހެދުނުގެ ބަލި ނުވަތަ މޭނުބައިކުރުމާއި،ހޮޑުލެވުން
މާގިނައިން ހޮޑުލެވޭނަމަ ހަށިގަނޑުން ފެން ހުސްވާގޮތް (ފެންމަދުވުން) މެދުވެރިވުމަކީ އެކަށީގެންވާކަމެކެވެ. މިފަދަ ހާލަތުގައި ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަކާއި، މަޝްވަރާކޮށް އެކަމުގެ އިރުޝާދު ހޯދިދާނެއެވެ. ހަމަމިހެން ބަރުދަން ލުއިވުން، ކުޑަކަމުދާތަކެތި ކުލަގަދަވެފައި ހުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ.މޭނުބައިކުރުމާއި، ހޮޑުލެވުން ކުޑަވެ، އެކަމުގެ އަސަރު ފިލަން ފެށުމުން ގަވާއިދުން ކާތަކެތި ބޭނުންކުރަން ފެށިދާނެއެވެ. އަދި ބަލިވެއިންނަ ދުވަސްވަރު ނަގަންޖެހޭ ވިޓަމިންސް(Prenatal vitamins)ވެސް ނެގިދާނެއެވެ.
މޫނާއި،ފަޔާއި،ފައިތިލަ ފޮއްސިވެ ދުޅަވުން
ތަނެއްގައި އޮށޯވެއޮންނަނަމަ ފައިދަށަށް ބާލީހެއް ފަދަ އެއްޗެއްލުމަށް ފަހު އޭގެ މަތީގައި ފައިބާއްވައިގެން އޮންނާށެވެ. އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ހިސާބެއްގައި ކުއްލިއަކަށް އާދަޔާޚިލާފަށް ދުޅައުފެދި ފޮއްސިވެފައި ހުރިނަމަ ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރެއްގެ މަޝްވަރާ ހޯދަން ހަދާންކުރާށެވެ. އެއީ ފަހަރެެއްގައި މިގޮތަށް ދުޅަވެފައިވަނީ ބަލިވެއިނުމާއި،ގުޅިގެން މައްޗަށްދާ ލޭގެ ޕްރެޝަރ(Pregnancy-induced hypertension) ގެ ސަބަބުން ކަމަށް ވެދާނެތީއެވެ. ދުޅަތިރިކުރުމަށް ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާ ހޯދުމަކާއި ނުލައި އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ބޭސް ބޭނުން ނުކުރާށެވެ.
ޗިސްމޭ
ޗިސްމޭ ނުވަތަ  އަކީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް ގައި ހިމެނޭ ގުނަވަނެކެވެ. އަދި އެންޑަކްރިން ނިޒާމް ގައި ހިމެނޭ ގޮށެއް ވެސް މެއެވެ. ޗިސްމޭ އަކީ އެންޑަކްރިން އަދި އެކްސަކްރިން ގްލޭންޑެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ގުނަވަނެކެވެ. އެންޑަކްރިން ގްލޭންޑް ނުވަތަ އެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެނީ ތަފާތު ހޯރމޯންތައް ޗިސްމޭގައި އުފައްދައި ދޫކުރާތީއެވެ. އެކްސަކްރިން ގްލޭންޑް ނުވަތަ އެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެނީ ހަޖަމުކުރާ އެންޒައިމް ތައް ހިމެނޭ ޗިސްމޭ ޖޫސް އުފައްދައި ދޫކުރާތީ އެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ނިދިނައުން
މިކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރެވިދާނެއެވެ.
ފީ މިޔަރު
ފީ މިޔަރު ވިހާ ކޮންމެ ފަހަރަކު 1އާއި 15 އާއި ދެމެދު އަދަދަަކަށް ޅަމިޔަރު ވިހައެވެ. ފީ މިޔަރުގެ އާންމު ކާނާ އަކީ މަހެވެ. ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ކަނޑުމަހުގެ ބާވަތްތަކާއި ހަނދީގެ ބާވަތްތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި، ވެލާ ކަހަނބުވެސް ކައިއުޅެއެވެ. މިއީ ކަނޑުމަހުގެ މަސްވެރިން ބާނާ މަހަށް ހަމަލާދީ ހަދާ ނުރައްކާތެރި އެއާމެދު ސަމާލު ވާންޖެހޭ މިޔަރެކެވެ.
ޗިސްމޭ
އެނަޓަމީ
ޗިސްމޭ އަކީ ދިގުކޮށް އޮންނަ ގްލޭންޑް އެކެވެ. ޗިސްމޭ އޮންނަނީ މައިދާ ގެ ފުރަގަހުން ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ހުރަހަށް ޑުއަޑީނަމް އިން ފެށިގެން ހުންކޮށި އާއި ދެމެދުގައެވެ. ޗިސްމޭ އެކުލެވިގެންވަނީ ޗިސްމޭގެ ބޯ، ޗިސްމޭގެ ކަރު، ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު، އަދި ޗިސްމޭގެ ނިގޫ މި 4 ބައިގެ މައްޗަށެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
އަންހެނާގެ ޖިންސީގުނަވަނުން ދިޔަ ބޭރުވުން
ވެޖައިނާ ހިމެނޭ ހިސާބުގައި ރިއްސުން، ކެހުން، ފާރުވުން، ވެޖައިނާއިން ބޭރުވާ ދިޔައިގައި ލޭހުރުން، ނުބައިވަސްދުވުން، މިއިން ކަމެއް ފާހަގަވެއްޖެނަމަ ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާހޯދުމަކީ އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ. މިގޮތަށް ދިޔަ ބޭރުވާ ދުވަސްވަރު ކަފަބޭނުންކޮށްގެން ހަދާފައި ހުންނަ ޖަގިޔާފަދަ ތަކެތި ބޭނުންކުރާށެވެ. ދިޔަތައް ސާފުކުރުމަށް ޕެޑް ނުވަތަ ޓެމްޕަންސް ބޭނުންކުރުން ރަގަޅެއް ނޫނެވެ.
ޗިސްމޭ
ސަތަޙަތައް
ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު ގެ ތިރީ ފަރާތް ވެސް ވަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް ނުވަތަ އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. އަދި މިބައި ޖެހިފައި ހުންނަނީ އަންނަނިވި ބައިތަކުގައި ކަނާތުން ފެށިގެން ވާތަށް ވާގޮތަށެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ޖެހިފައި އިންނަނީ ޑުއަޑީނަމް އާއި ޖެޖޫނަމް ގުޅޭކަން ނުވަތަ ގައެވެ. ދެން ޖެހިފައި އިންނަނީ ޖެޖޫނަމް ގެ ކޮއިލް ތަކުގައެވެ. އެންމެ ފަހުން ޖެހިފައި އިންނަނީ ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަން ނުވަތަ ގައެވެ.
ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު ގެ ފުރަގަހު ފަރާތް ނުވަތަ ފަހަތް ވެސް ވަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް ނުވަތަ އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. އަދި ފަހަތް ޖެހިފައި އޮންނަނީ ކަނާތުން ވާތަށް ވާގޮތަށް އަންނަނިވި ބައިތަކުގައެވެ. މާނައަކީ ޗިސްމޭ އޮންނާނީ މިދަންނަވާ ބައިތަކުގެ މަތީގައި ޖައްސާލައިގެން އޮންނަ ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ޖެހިފައި އިންނާނީ އެބްޑަމިނަލް އެއޯޓާ ގައެވެ. އެއަށްފަހު ޖެހިފައި އިންނާނީ ސްޕީރިއާ މެސެންޓިރިކް އާޓަރީ ނުވަތަ ފެށޭ ތާގައެވެ. ދެން ޖެހިފައި އިންނާނީ ވާތު ސޯސް މޭޖަރ މަސްގަނޑުނުވަތަ ގައެވެ. އަދި އެއަށްފަހު ޖެހިފައި އިންނަނީ ވާތު ސްޕްރަރީނަލް ގްލޭންޑް އަދި ވާތު ގުރުދާ ގައެވެ. މިދެންނެވި ބައިތަކާއި ޗިސްމޭގެ ޖިސްމުގެ ފަހަތާއި ދެމެދުގައި ހުރަހެއްގެ ގޮތުގައި މަތިން ސްޕްލެނިކް ވެއިން ނުވަތަ އަދި ތިރިން ރީނަލް ވެއިން ނުވަތަ ހުރަސްކޮށްފައި ވެއެވެ.
ނާރުތައް
ޗިސްމޭގެ ހަރަކާތްތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ސިލިއެކް ނާރު ފުނިއިން އުފެދިފައިވާ ޕެންކްރިއެޓިކް ނާރު ފުނި ގެ އެހީގައެވެ.
ވަޒީފާ
ފުރިހަމަ ސްޓެއިން އެއް ކޮށްގެން މައިކްރޮސްކޯޕުން ބެލުމުން ދެވައްތަރެއްގެ ޓިޝޫ ޗިސްމޭ އިން ފެންނާނެއެވެ. އެއީ
ޓްރީޕްސިނަޖަން
ޓްރީޕްސިނަޖަން ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ތެރޭގައި ހީވާގިވެ، ޓްރީޕްސިން އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ޓްރީޕްސިނަޖަން ހީވާގިވަނީ ޑުއަޑީނަމް ގެ އެތެރޭގެ ދުލިފަށް އިން ދޫކުރާ އެންޓިރަކައިނޭސް ކިޔާ އެންޒައިމެއްގެ އެހީގައެވެ. ޓްރިޕްސިން އަކީ ޓްރީޕްސިނަޖަން އާއި، އެހެނިހެން އެންޒައިމްތައް ވެސް ހީވާގީކޮށް މުރާލިކުރުވާ އެންޒައިމް އެކެވެ.
ޕެންކްރީއެޓިކް ނޫކްލީއޭސް ތައް
ޕެންކްރީއެޓިކް ނޫކްލީއޭސް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ރައިބަނޫކްލީއޭސް، ޑިއޮކްސީ ރައިބަނޫކްލީއޭސް އެންޒައިމް އެވެ. މިއެންޒައިމް ތަކަކީ ނޫކްލީއަޓައިޑް ތައް އުފެއްދުމަށް މުހިއްމު އެންޒައިމް ތަކެކެވެ.
އިންސޫލިން
އިންސޫލިން ނުވަތަ އަކީ  ޗިސްމޭ ގައި ހުންނަ ބީޓާ އައިލެޓް ސެލް(β islet cell) ތަކުން އުފައްދައި ދޫކުރާ، ކާބޯހައިޑްރޭޓް މެޓަބޮލިޒަމް ކޮންޓްރޯލްކުރާ އެނަބޮލިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް ހޯރމޯން އެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައިވެސް އިންސޫލިން ބައިވެރި ވެއެވެ. ފުރަމޭގައި ގުލްކޯޒް ރައްކާކޮށް ބޭރުކުރުމުގެ މަސައްކަތަށް ބަދަލު ގެނުވުމުގައި ވެސް މިހޯރމޯން ބައިވެރި ވެއެވެ. އޮނިގަނޑުގައި 51 އަމިނޯ އެސިޑް އެކުލެވޭ އިންސޫލިންގެ މޮލިކިއުލަރ ބަރުދަން ގައި 5808 ޑެލްޓޯން ހުރެއެވެ.
ސޯމަޓަސްޓެޓިން
މިހޯރމޯންގެ ހަރަކާތްތެރި ދެވައްތަރެއް ވެއެވެ. އެއީ 14 އަމިނޯ އެސިޑް އެކުލެވޭ ވައްތަރަކާއި، އަދި 28 އަމިނޯ އެސިޑް އެކުލެވޭ ވައްތަރެކެވެ. މިހޯރމޯން އަށް ކިޔައުޅޭ އެހެން ނަންތަކުގެ ތެރޭގައި ގްރޯޘް ހޯރމޯން އިންހިބިޓިންގ ހޯރމޯން(GHIH) ،ސޯމަޓަޓްރޮޕިން ރިލީސް އިންހިބިޓިންގ ހޯރމޯން(SRIF) ފަދަ ނަންތައް ހިމެނެއެވެ.
ހަކުރު ބަލި
ހަކުރު ބައްޔަކީ ޗިސްމޭގެ ބީޓާ ސެލްތަކުން އެކަށޭނަ ވަރަށް އިންސޫލިން އުފައްދައި ނުދިނުމުން މެދުވެރިވާ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ލޭގައި ހަކުރުގެ މިންވަރު މަތިވެގެން ދެއެވެ.
މުށި ރޮނޑު
މުށި ރޮނޑުނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކުގެ ތިލަފަށުން ބޭރުގައި އުޅޭ ރޮނޑެކެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ރޮނޑެއް ނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ ރޮނޑު ވަރަށް ފުނުން ވެސް ފެނެއެވެ. މިގޮތުން 25 މީޓަރު އަޑީގައި މަޑު މުރަކަ ހުންނަ ސަރަހައްދު ތަކުގައި މިބާވަތުގެ ރޮނޑު އުޅޭކަމަށް ވެއެވެ. މިބާވަތުގެ ރޮނޑު 38 ސެންޓިމީޓަރަށް ބޮޑުވާކަމަށް ވެއެވެ. ރާއްޖޭގައި މިބާވަތުގެ ރޮނޑު މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނިފައެއް ނުހުރެއެވެ. މުށި ރޮނޑުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 27 އާއި 31އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 24 އާއި 28 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިކުލަ އެވެ. މަހުގެ ތިރީ ތުންފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. އަނގައިގެ ތިރީކައިރިން ފެށިގެން ރީނދޫ ކުލައިގެ ރޮނގެއް ކައްޗަށް މަހުގެ ބޮލުގައި ހުރެއެވެ. އަދި އަނގައިގެ ދަށުން މަހުގެ ދަށް ފަރާތުގައި ވެސް މިފަދައަށް ހުންނަ ރީނދޫ ރޮނގެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. މަހުގައި ހުންނަ ރީނދޫކުލައިގެ ރޮނގުތައް ބައެއް ފަހަރު ފަނޑު ރަތްކުލައެއްގައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ގަދަ މުށި ކުލައެވެ.
ކޫރު ފާނަ
ކޫރު ފާނަ ނުވަތަ އަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައްޔާއި، ހާހަލާއި ތިލަތިލައިގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހި ކެޔޮޅުކަމުގައި މަދުމަދުން މިމަސް ބޭނެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ވެސް ބޭނުންކުރާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ވަށްކޮށެވެ. އަދި މިދެބައިގެ ތިރީ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަށިކޮށް ރާޅުކޮށެވެ.
ކުނބުރުދޫ (އދ. އަތޮޅު)
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް
ސްކޫލުގެ ލަވަ
ފުރާށޭ ދަރިން ހިތް ޢުޞޫމުން މިތާ ކުރާށޭ ފިދާ ޖާނު ވަތަނަށްޓަކައި މި މަތިވެރި އިލްމީ އިމާރާތްތަކަށް އެދެނީ ހަޔާތަށް އުޖާލާކަމަށް
ގުރުދާ ފޭލްވުން
ގުރުދާ ފޭލްވުމޭ ބުނެވެނީ ގުރުދާގެ މަސައްކަތްތައް ފުރިހަމަކުރުމަށް ހުރަސްތަކާއި ކުރިމަތިވެ، އުދަގޫތައް އިންސާނާ އަށް ކުރިމަތި ވުމަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. ގުރުދާ ފޭލްވުމުގެ މައިގަނޑު ދެވައްތަރެއް ވެއެވެ. އެއީ ވަގުތީ ސިފައެއްގައި ގުރުދާ ފޭލްވުން  އަދި ދާއިމީ ސިފައެއްގައި ގުރުދާ ފޭލްވުން  އެވެ. މީގެ އިތުރުން މިވައްތަރު ތައް އަދި ކުދިކުދި ބައެއް ވައްތަރުތަކަށް ބެހިގެން ދެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޕްރީ-ރީނަލް ފޭލްޔަރ، އިންޓްރިންސިކް-ރީނަލް ފޭލްޔަރ އަދި ޕޯސްޓް-ރީނަލް ފޭލްޔަރ ހިމެނެއެވެ.
ޕްރީ-ރީނަލް ފޭލްޔަރ ގެ މާނައަކީ ގުރުދާ އަށް ލޭ ފޮނުވައިދޭ ލޭހޮޅި ނުވަތަ ރީނަލް އާޓަރީ ހަނިވެ، ބެދޭގޮތް ވުމުން ގުރުދާ އަށް ލޭ ވާޞިލްވުމުގައި ނުވަތަ ފޯރުވައި ދިނުމުގައި ބުރޫ އެރުމެވެ. އިންޓްރިންސިކް ގުރުދާގެ ބަލިތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ބޭހުގެ ސަބަބުން ގުރުދާ ވިހަވުން، ނުވަތަ ބޭހާއި ނުގުޅިގެން މައްސަލަ ކުރިމަތިވުން އަދި ގުރުދާ ދުޅަވުން ފަދަ ކަންތައްތަކެވެ. ޕޯސްޓް-ރީނަލް ފޭލްޔަރ އަކީ ގުރުދާގައި ހިލަ އުފެދުން  ފަދަ ކަމެއް ކުރިމަތިވުމެވެ. ދިގު މުއްދަތަކަށް ގުރުދާ ފޭލްވެ ނުރައްކާތެރި ޙާލަތަކަށް މީހާގެ ހަށިގަނޑު ހިގައްޖެނަމަ ގުރުދާ ބަދަލު ކުރެވެންދެން މަދުވެގެން ހަފްތާ އަކު އެއްފަހަރު ލޭ ފުރާނާ ސާފުކޮށްލުން ހަދަންޖެހެއެވެ. ގުރުދާއަށް މަދުން ނަމަވެސް ގުރުދާގެ ކެންސަރުގެ ވައްތަރުތައް ޖެހެއެވެ.
މަނިބޭރުކޮށްލުން
މަނިބޭރުކޮށްލުން(ejaculation) ނުވަތަ މަނިބޭރުވުމަކީ ޖިންސީއެދުންވެރިކަން ފުއްދުމުގެ ތެރޭގައި ކުންނާއި ހަމައަށް ވާޞިލްވުމުން، ހަށިގަނޑުން މަނިބޭރުވުމެވެ. ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން އައިސް، ޖިންސީ ގޮތުން މީހާ ހިލިގަނެ، ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން އައުމުން، ޖިންސީ ޚިޔާލުތަކާއި ފިކުރުތައް ކުރުން، ޖިންސީ ގުނަވަނުގައި ބީހި ކުޅެހެދުމުން، ޒަކަރުގައި ހުންނަ ނާރުތަކުން ސްޕައިނަލް ކޯޑު އަދި ސިކުނޑިއަށް ކެމިކަލް މެސެޖުތައް ފޮނުވާނެ އެވެ. އަދި ސިކުނޑިން ވެސް ސްޕައިނަލް ކޯޑު މެދުވެރިކޮށް މިފަދަ މެސެޖުތައް އަނބުރާ ޒަކަރަށް ފޮނުވާނެއެވެ. މިހެން ވުމުން މަނިބޭރުވުން ކުރިމަތިވުމަށް މަގުފަހި ކުރުވައެވެ. ނުވަތަ މަނިބޭރުވުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. މަނިބޭރުވުން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ކޮންޓްރޯލްކުރަނީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ "މަރުކަޒީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް"(CNS) އިންނެވެ.
މާމިގިލި (އދ. އަތޮޅު)
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
ވަޒީފާ
ކަށިގަނޑުން މައިގަނޑު 6 ވަޒީފާއެއް އަދާކުރެއެވެ.
ވަށްބޯ ހަނދި
ވަށްބޯ ހަނދިނުވަތަ އަކީ ވަރަށް ފަތިކޮށް ކުކުޅު ބިސް ބުރަށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގެ ބޮލުގެ މަތީބައި ހުންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވަށްކޮށެވެ. އަނގައިގެ މަތީ ބައިގައްޔާއި، ތިރީބައިގައި ކުދިކުދި ދަތްތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުގެ ކުރީ ބުރުގައި 21 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ހަރު 8 ކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި ހަމަ އެކަހަލަ 1 ކައްޓާއެކު 20 އާއި 23 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ވަކިން ހުންނަ 2 ހަރުކައްޓަށްފަހު، އިތުރު 1 ހަރުކައްޓާއި، 16 އާއި 20 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 40 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިބާވަތުގެ ޅަމަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގެ ދެވަނަ ކޮަތަރިބައިގެ ކުރީކޮޅުގައި ނަރުވައެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑުގެ ބުޑުން ފެށިގެން ކަރުތާ ފަތާ ދެމެދުގެ ތިރިން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުޅުނބެއް ހުރެއެވެ. ވަށްބޯ ހަނދީގެ ކުލައަކީ ރިހި ކުލައެވެ. މަހުގެ މަތީބަޔަށްވުރެ ތިރީބައިގެ ކުލަ ފަނޑުވާނެއެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ކުދިކުދި ރީނދޫ ކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާ ފަތުގެ މަތީ ކޮޅުގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ހުންނަނީ ފަނޑު ރީނދޫ ކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ މަތީ ދެވަނަ ކޮތަރިބަޔާ ތިރީ ކޮތަރިބަޔާ، ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ގަދަ އަޅިކުލައެއްގައެވެ. ވަށްބޯ ހަނދި އާންމުކޮށް އުޅެނީ ފަރުތަކުގެ ބޭރުން ފުނުގައެވެ. ނަމަވެސް މަދުމަދުން ތިލަ ހިސާބުތަކުން ވެސް ފެނެއެވެ. މިއީ ފަރުކެޔޮޅުކަމުގައި ބޭނޭ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު މަހެކެވެ.
ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
ބެހިފައިވާ ގޮތް
އެޕެންޑިކިއުލާރ ސްކެލިޓަން ގައި 6 ބަޔަކުން 126 ކަށިގަނޑު އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. އެއީ
ރީސަސް ލޭގެ ގުރޫޕްގެ ނިޒާމް
ރީސަސް ލޭގެ ގުރޫޕްގެ ނިޒާމް ނުވަތަ އަކީ ވެސް ލޭގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ނިޒާމެކެވެ. ލޭގެ ރަތް ސެލްގެ ސަތަހައިގައި ބައިވަރު އާރްއެޗް އެންޓިޖަން(Rh antigen) ތައް ހުރެއެވެ. އެންމެ އާންމުކޮށް ހުންނަ އާރްއެޗް އެންޓިޖަން އަށް ކިޔަނީ ޑީ-އެންޓިޖަން(D-antigen) އެވެ. ޑީ-އެންޓިޖަން ހުރިނަމަ އެމީހަކީ އާރް އެޗް ޕޮޒިޓިވް(Rh+ve)މީހެކެވެ. އަދި ޑީ-އެންޓިޖަން ނެތްނަމަ އެމީހަކީ އާރްއެޗް ނެގެޓިވް(Rh-ve)މީހެކެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި 85އިންސައްތަ މީހުންނަކީ އާރްއެޗް ޕޮޒިޓިވް މީހުންނެވެ. ބާކީ 15އިންސައްތަ މީހުންނަކީ އާރްއެޗް ނެގެޓިވް މީހުންނެވެ. އޭބީއޯ ލޭގެ ގުރޫޕްގެ ނިޒާމްއާއި، ޚިލާފަށް އާރްއެޗް އެންޓިޖަން އަށް ނިސްބަތްވާ ހަށިދަމަނަތައް އޭގެ ޒާތުގައެއް ނުއުފެދެއެވެ. މިފަދަ ހަށިދަމަނަތައް އުފެދެނީ އާރްއެޗް ނެގެޓިވް މީހެއްގެ ގަޔަށް ލޭއެޅުން، ނުވަތަ ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި އާރްއެޗް އެންޓިޖަން އަށް ހުށަހެޅުމުންނެވެ. މާބަނޑުމީހާ އާރްއެޗް ނެގެޓިވް ވެފައި، ބަނޑުގައިވާ ކުޑަދަރިފުޅު އާރްއެޗް ޕޮޒިޓިވް ނަމަ، މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑުގައި މިފަދަ ހަށިދަމަނަތައް އުފެދި، މަހުގެތެރެއިން ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑަށް ވާސިލް ވެއެވެ. މިހާލަތުގައި ކުޑަދަރިފުޅަށް އިރިތްރޯބްލާސްޓޯސިސް ފީޓާލިސް(Erythroblastosis fetalis )އޭ ކިޔާ ބައްޔެއް ޖެހެއެވެ.
އޭބީއޯ ލޭގެ ގުރޫޕްގެ ނިޒާމް
ލޭގެ ގުރޫޕްގެ ވައްތަރުތައް
އޭ އަދި ބީ އެންޓިޖަން ހަށިގަނޑުގެ ބައެއް އެހެން ގުނަވަންތަކުގައި ވެސް ހުރެއެވެ. މިގޮތުން ގުރުދާ، ޗިސްމޭ، ފުރަމޭ، ފުއްޕާމޭ، އުރަވަޅި، ކުޅުބޭރުކުރާ ގޮށްތައް ފަދަ ޓިޝޫތަކުގައި ހުރެއެވެ. ލޭގެ ގްރޫޕްތަކަކީ އޯޓަސޯމް(Autosome)ގެ އެހީގައި މައިންބަފައިންގެ ފަރާތުން ދަރިންނަށް ވާރުތަވާ ސިފައެކެެވެ.
ހިކަނދިތުން މިޔަރު
300px|thumb|left|ހިކަނދިތުން މިޔަރު ހިކަނދިތުން މިޔަރު ނުވަތަ އަކީ މިޔަރު ބާވަތެކެވެ. މިއީ އިސްކޮޅުން ކުޑަ ހިމަތޮޅި މިޔަރެކެވެ. މިއީ ހޫނު ކަނޑުތަކުގައި އުޅޭ މިޔަރެއް ކަމުން ރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކުގައި މިބާވަތުގެ މިޔަރު ގިނަ އަދަދަކަށް އުޅެއެވެ. މިއީ ތިލަފަޅު މަތީގައްޔާއި، ފުނުގައި ވެސް އުޅޭ މިޔަރެެއްކަމުން ދިވެހިންގެ މަސްވެރިކަމުގައި މިބާވަތުގެ މިޔަރު ފެންނަލެއް މަދެއް ނޫނެވެ. މިއީ އިންސާނުންނަށް ނުރައްކާތެރި މިޔަރެއް ނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު އަތޮޅުން ބޭރު މާކަނޑުތަކުގައި ގައްޔާއި، އެތެރެ ވަރީގެ ކަނޑުތަކުގައި ވެސް އުޅެއެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި އުޅޭ ފުންމިނަކީ 80-7 މީޓަރާއި ދެމެދެވެ.
އަހުމަދު މޫސާ
ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ އިނާމް ލިބިލެއްވުން
އަމިއްލައަށް އިސްނަންގަވައިގެން 1990 ވަނަ އަހަރު ފެށި ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް އަދިވެސް މުޅިން ހުއްޓައެއް ނުލައްވައެވެ. މިއަދު ކަތީބު ދޮންބެ އެމަސައްކަތުގައި ޞިއްޙީ ޙާލު ހުރިގޮތުން ޙަރަކާތްތެރި ނުވި ނަމަވެސް އޭނާގެ ދޮށީ ދެ އަންހެން ދަރިންދަނީ ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތްކޮށް ފައިދާ ހޯދަމުންނެވެ. 1991 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ އިނާމް ކަތީބު ދޮންބެ އަށް ލިބިފައިވެއެވެ. މިއިނާމް ލިބިފައިވަނީ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ރޮގުން ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ކަތީބު ދޮންބެ އިސްނަންގަވައިގެން ނިލަންދޫގައި 1990 ވަނަ އަހަރު ފެއްޓެވި ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ފާއިތުވި 16 ވަރަަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ވަނީ ހީނުކުރާ ވަރަށް ފުޅާވެފައެވެ. ރަށުގެ އެތައް ރައްޔިތުންނެއް ދިރިއުޅުމަށްކުރާ މަސައްކަތަކަށް ދަނޑުވެރިކަން މިއަދުވަނީ ވެފައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިއަދު މެދުރާއްޖެ ތެރޭގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ދަނޑުވެރި ރަށަކަށް ނިލަންދޫވަނީ ވެފައެވެ.
ގާބޯ އާއިލާ (މަސް)
ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފަޅުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފައިވާ  ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ 3 ވައްތަރެއްގެ ގާބޮލެވެ.
ޑިސެމްބަރު 5
ޑިސެމްބަރު 5 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 339 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 340 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް
ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް (1954) އަކީ ސުޕޭނުގެ ރައްޔިތެކެވެ. މީނާއަކީ އެންތުރޮޕޮލޮޖިސްޓެކެވެ. އަދި މީނާއަކީ ލިންގުއިސްޓެއްވެސް މެއެވެ. މީނާ ވަނީ 13 އަހަރު ދުވަހު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅުން ހޭދަކުރައްވާފައެވެ. އެއީ 1979 އަކާއި 1991 ވަނަ އަހަރާއި ދެމެދުގައެވެ. ދެކުނު އޭޝިޔާގައި އޭނާ މުޅިއެކު 30 އަހަރު ދިރިއުޅުން ހޭދަކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖެ ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ނީލަ ކޯރު
ނީލަ ކޯރު އޮންނަނީ މައިގަނޑު ދެބަޔަކަށް ބެހިފައެވެ. އެއީ ހުދުނީލަ ކޯރު އަދި ނޫނީލަ ކޯރު އެވެ. ބޮޑަށް ދިގީ ހުދު ނީލަކޯރު ކަމަށް ވިޔަސް ދަނޑުވެރިކަމަށާއި އެހެނިހެން ބޭނުންތަކަށް ބޮޑަށް ބޭނުންކުރެވިފައިވަނީ ނޫނީލަކޯރުގެ ފެން ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. ނީލަކޯރުގެ މިބުނި ދެބައިހެން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ފެށިފައި އިންނަނީ ސޫދާންގެ ވެރިރަށް ޚުރްޠޫމް އިންނެވެ.
ކުރެހި ފާނަ
ކުރެހި ފާނަ ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް މަދުން އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހިންކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ވެސް ބޭނިފައި ހުއްޓާ ވަރަށް ނުފެންނަ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ކުރެހި ފާނަ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގައި ހުންނަ ކުރެހުމަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ރަގަޅު ފާނަ އެކެވެ. މިމަސް ފުރަތަމަ ރާއްޖެއިން ބޭނިފައިވަނީ މެރިން ރިސާރޗް ސެކްޝަނުން މާލެ އަތޮޅު ހުޅުލޭ ބޭރުގައި 200 މީޓަރ އަޑިޔަށް ލޭނު އަޅައިގެން ކުރެވުނު މަސްވެރިކަމެއްގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 45 ސމ އަށެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކޮޅަށް ވަށްކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތް މުށިކުލަ އެވެ. މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ހަރުކަށިތައް ހުންނަ ހިސާބުގައި މުށި ކުލައިގެ ކުދި ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. މިލައްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމަ ރޮނގު ތަކެއް ވެސް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ހުރަހަށް ފުޅާ ރޮނގުތަކެއް ފަނޑުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. ކޮތަރިތަކާއި، ކަންފަތާއި، ނިގޫފަތުގައި ފިތްތަކެއް ސިފައިގައި ހުންނަ ކަޅުކުލައިގެ ބޮޑެތި ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ.
ދަބަރު ހަނދި
ދަބަރު ހަނދިނުވަތަ އަކީ އާދަވެގެން ތިލަފަޅުތަކާއި، ވިލުވިލުގައި 5 މީޓަރާއި 60 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިން ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައި އެކަހެރިކޮށްނާއި، ކުދި އައިން ހަދައިގެންއުޅޭ ހަނދީގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑު ފަތިކޮށް ތުންކޮޅު ވަށްކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ހަރު 8 ކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި ހަމަ އެކަހަލަ 1 ކައްޓާއެކު 26 އާއި 34 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ވަކިން ހުންނަ 2 ހަރުކައްޓަށްފަހު، އިތުރު 1 ހަރުކައްޓާއި، 21 އާއި، 26 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 70 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑާއި ދިމާލުން ބަޑުދަށް ފަރާތު ގައްޔާއި، ކަންފަތް ގަނޑުގެ ބުޑުދަށުގައި ހުޅުނބެއް ނުހުރެއެވެ. ދަބަރު ހަނދި އާއްމުކޮށް ކައިއުޅެނީ ޑިނގާއާއި، ކަކުނި އަދި ކުދިމަހެވެ.
ޙަސަން ޙަމީދު އަޙުމަދު
ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތްކުރުން
މިހާރު ޢުމުރުން 70ގެ އަހަރުތައް ގުނަމުންދާ ޙަސަން ޙަމީދު ގެ ޚިދުމަތް ފެށިގެން އައިސްފައިވަނީ ވަރަށް ކުރިންނެވެ. އޭގެ ހެއްކަކީ ސަރުކާރުގައި މެދު ނުކެނޑި 30 އަށްވުރެ ގިނަ އަހަރު ވަންދެން ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައި ވާކަމެކެވެ. ދެވަނަ ޕެންޝަން ލިބިލެއްވުމަށް ކައިރިވެފައި ވަނިކޮށް އައި މެދުކެނޑުމަކަށް ފަހު ވެސް ޙަސަން ޙަމީދު ވަނީ ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތު ގައި ދެމިހުރެފައެވެ. އެންމެ ފަހުން އަދާކުރި ވަޒީފާއަކީ ރާއްޖެތެރޭގެ ޚާއްޞަ އެހީތެރިޔާގެ މަގާމެވެ. ޖުމްލަ އެއްކޮށް ގާތްގަނޑަކަށް 40 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ސަރުކާރުގައި ޙަސަން ޙަމީދު ވަނީ ޚިދުމަތް ކޮށްފައެވެ. ސަރުކާރުން މެދުކެނޑިފައި ތިބި މީހުންގެ މެދު ކެނޑުނު މުއްދަތު ގުޅުވައި ދިނުމަށް 2007 ވަނައަހަރު ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑަ އެޅުއްވުމުން ޙަސަން ހަމީދު އަށް ވަނީ ދެޕެންޝަން ވެސް ލިބިފައެވެ. އުމުރުން 65 އަހަރުވެފައިވާތީ ސިވިލް ސާވިސްގެ ގާނޫނަށް ޢަމަލު ކުރަން ފެށުމާއެކު ހަސަން ހަމީދުވަނީ 1 މެއި 2008 ން ފެށިގެން ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވި މުސްކުޅި ކުރެވިފައެވެ.
ފ.އަތޮޅު އޮފީހުގައި ޙަސަން ޙަމީދު ސެކެޓްރީއެއްގެ ގޮތުން މަސައްކަތް ކުރެއްވި ދުވަސްވަރު އެކި ފަހަރު މަތިން އަތޮޅު އޮފީސް ހިންގުމުގެ ބުރަ ޒިންމާ ވެސް އުފުއްލަވާފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަމަ އެމަގާމްގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރު އެކިއެކި ރަށްރަށުގެ ރަށު އޮފީސްތައް ހިންގުމުގައި ވެސް ބައެއް ފަހަރު ހަރަކާތްތެރި ވެފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ދާދި ފަހަކާއި ޖެހެންދެން އިމާމުވެ ހުކުރު ވެސް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ނިޔާވުން
އަލްފާޟިލް ޙަސަން ހަމީދު ނިޔާވެފައިވަނީ އުމުރުން 77 އަހަރުގައި 27 ޖެނުއަރީ 2014 ވީ ހޯމަ ދުވަހުގެ މެންދުރުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. ވަޅުލެވިފައިވަނީ މާލޭ އާސަހަރާގައެވެ.
ދިވެހި ބަހުގެ ގަވައިދު
ބަހުގެ ގަވައިދުގެ ތަރަހަ
ތަނާ ލިޔުމުގެ ގަވާއިދު ( ނައިބު ތުއްތު)
ޖޯން ކުއިންސީ އެޑަމްސް
މިއީ އެމެރިކާގެ 6 ވަނަ ރައީސެވެ. ޖޯން ކުއިންސީ އެޑަމްސް އަކީ އެމެރިކާގެ 6 ވަނަ ރައީސެވެ. ރައީސް ކަމުގައި ހުންނެވީ މާރޗް 4 1825 ން މާރޗް 4 1829 އަށެވެ. ޖޯން ކުއިންސީ އެޑަމްސް އަކީ އެމެރިކާގެ 2 ވަނަ ރައީސް ޖޯން އެޑަމްސް ގެ ދަރިކަލެކެވެ. ފެޑެރަލިސްޓް، ޑިމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކަން، ނޭޝަނަލް ރިޕަބްލިކަން އަދި ވިގެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި ޖޯން ކުއިންސީ އެޑަމްސް އަކީ އެމެރިކާގެ ތާރީޚްގައި ސިޔާސީ ދާއިރާއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭނެ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ޑިޕްލޮމެޓެއް ވެސް މެއެވެ. ބައިނަލް އަގްވާމީ ތަފާތު އެއްބަސްވުން ތަކާއި ބައްދަލުވުންތަކުގައި އެމެރިކާ ތަމްސީލް ކޮށްދިނުމުގެ ޝަރަފް ޖޯން ކުއިންސީ އެޑަމްސް އަށް ލިބިފައި ވެއެވެ. ޖޯން ކުއިންސީ އެޑަމްސް އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ ޖުލައި 11 1767 ގައެވެ. އަވަހާރަ ވެފައިވަނީ ފެބުރުއަރީ 23 1848 ގައެވެ.
ދިރިއުޅުމުގެ ކުރީކޮޅު
ބޭރުގައުމުތަކުގައި އުޅުއްވި ދުވަސްވަރު ފަރަންސޭސި އަދި ޖަރުމަނު ބަސް އުގެނިވަޑައިގެންނެވި އެވެ. ހަވާޑް ކޮލެޖުން ދަސްވެ ނިވިފައިވަނީ 1787 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއަށްފަހު ބޮސްޓަންގައި ގާނޫނީ ދާއިރާ ގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ.
ބަހުގެ ޤަވާޢިދު
މަސްދަރު
ލެޓިން ބަހުގައި ޖެރަންޑް ނުވަތަ މަސްދަރަކީ އޭގައި ނަމުގެ ސިފަ އެކުލެވޭ، އެހެންނަމަވެސް ކަމުގެ ލަފްޒުތަކުގެ ވައްތަރެކެވެ. އަރަބި ބަހުގައި މަސްދަރަކީ ކަމުގެ ނަމެވެ.
ދޮންތިކި ހަނދި
ދޮންތިކި ހަނދިނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި އުޅޭ ހަނދީގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ ހަނދި އާއްމުކޮށް ގިނައިން ފެނިފައި ނެތްކަމުގައި ވިޔަސް މަދުމަދުން ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިން ބާނާއުޅެއެވެ. މިބާވަތުގެ ހަނދި ފެނިފައި ހުންނަނީ އައިން ހަދައިގެން ފަރުފަޅުގެ ބޭރުމަތީގައި ބާރަށް ދަތުރުކޮށްކޮށް ތިއްބައެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 1 މީޓަރަށް ބޮޑުވާ ކެއުމަށް މީރު ހަންޖެކެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ނޫފެހި ކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތް ހުންނަނީ ރިހިކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ދޮންކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތިލަފުށި
ތިލަފުށީގެ ބިންބޮޑުވެ ބިން ކުއްޔަށްދެވި އާމްދަނީ ލިބެންފެށުމުން ސަރުކާރުން ތިލަފުށީގައި ފުރަތަމަ ދާއިމީ ބިނާއެއްކަމަށް ކަނޑަ އެޅުއްވީ މިސްކިތެކެވެ. 11 އޮކްޓޯބަރު 1998 ގައި ބިއްގާ އަޅުއްވާދެއްވާ 16 ޑިސެމްބަރު 1998 ގައި މަސްޖިދުލް އީޘާރު ހުޅުއްވާދެއްވީ ރައީސުލް ޖުމްޙޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މަޢްމޫން އަބްދުލް ޤައްޔޫމެވެ.
ފަޅު ފެމުނު މިޔަރު
thumb|ފަޅު ފެމުނު މިޔަރު ފަޅު ފެމުނު ނުވަތަ ފަޅު ފެމުނު މިޔަރު ނުވަތަ އަކީ މިޔަރުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ބަރު ބުރަހެލި މިޔަރެކެވެ. އަދި މިއީ ރާއްޖޭގައި މާގިނައިން އުޅޭ މިޔަރެއް ނޫނެވެ. މިއީ އޭގެ މަހާއި، އަނގަޔާއި، ބޮޑެތި އުރަހަ ތަކުގެ ބޭނުން ހިފޭ މިޔަރެކެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެން ބޭނުންވަނީ ފުންވިލު ގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ 30 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބު ތަކުގައެވެ. މިއީ އަޑީގައި އުޅޭއިރު ބިރުގަންނަ ފާނޑަކަށް ފެންނަ މިޔަރެއް ކަމުން މަސްވެރިން މިބާވަތުގެ މިޔަރަށް ފަޅު ފެމުނު އޭ ކިޔައި އުޅެނީ ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެއެވެ. މިއީ އަޑީގައި އުޅެނިކޮށް ގޯނާކޮށްފިނަމަ ޙަމަލާދީފާނެ މިޔަރެކެވެ. ފަޅު ފެމުނުގެ އުރަހަ އަކީ ރަަގަޅު އަގު ލިބޭ އުރަހަ އެކެވެ.
ގުރުދާގެ ކެންސަރު
ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.
ޑިސެމްބަރު 8
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޑިސެމްބަރު
ތެޔޮމަސް އާއިލާ (މަސް)
ތެޔޮމަސް އާއިލާ ނުވަތަ އަކީ މޫދުގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެހީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އާއިލާ އެކެވެ.
ޗލޔދެ ނަދ އިލލިސ
ތހިސ އަސ ތހެ ސެޗޮނދ އެބ ސެރިެސ ތޮ ބެ ޮނ Nickelodeon.com, ސުޗޗެދދިނގ އެލޗޮމެ ތޮ ތހެ އަޔނެ ތހަތ ޕރެމިެރެދ ޮނ 2014-11-24 - 2017-12-26 ިނ ތހެ ުނިތެދ ސތަތެސ ަނދ އޮރލދއިދެ. ިތ ހަސ ބެެނ ޕޮޕުލަރ ޮވެރ ތހެ ޔެަރސ.
އެއިޑްސް ބަލި
ފަހު މަރުހަލާ
މިމަރުހަލާގައި ދިފާޢީ ނިޒާމްގެ މަސައްކަތް ފޭލްވެ، އެކި ބަލިތަކާއި، ކެންސަރުގެ ބާވަތްތަކަށް މަގުފަހިވެ، ހަށިގަނޑު ހުށަހެޅިގެން ދެއެވެ. މިގޮތުން ކެއްސުން، ހުންއައުން، ދިގުމުއްދަތަކަށް ބޭރަށް ހިންގުން، އާދައިގެ ބަލިތައް ކުރިމަތިވެ، ރަގަޅުނުވެ ގިނަ ދުވަސްވުން، ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ފާރުކޮޅު ރަގަޅުނުވެ ގިނަ ދުވަސްވުން، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ލުއިވެ، އަނަރޫފަވުން، އަދި ހުން ކޮއްޓާއި، މޭގަނޑު ބޮޑުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ.
އޮޅުފަތި މިޔަރު
އޮޅުފަތި މިޔަރު ކާނާގެ ގޮތުގައި ގިނައިން ކައިއުޅެނީ އެކިބާވަތުގެ ފަރު މަހާއި، އިއްސާއި، ބޯވައާއި، ކަކުންޏެވެ. މިއީ މޫދަށް އެރި އުޅޭމީހުންނަށް ނުރައްކާތެރި ޙަމަލާދޭ މިޔަރެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެންމަހުގެ ފިލި ވަހަށް އައިސް ޙަމަލާދޭ ކަމަށް ވެއެވެ. މިމިޔަރުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ އަޅިމުށި ކުލައެވެ. ބައެއް މިޔަރުގައި ކަޅު ކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ދެއަރި މަތީގައި ހުރެދާނެއެވެ. މިޔަރުގެ ބުރަކަށި މަތީގެ ފުރަތަމަ އުރަހައިގެ ކޮޅު ގައްޔާއި، ނިގޫފަތުގެ މަތީބައިގެ ކޮޅުގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ ފަދަ ހުދުކުލައިގެ ދެލައް ހުރެއެވެ.
އިސްރާއީލު
އިސްރާއީލަކީ މެދު އިރުމައްޗަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ. އެހެން ޢިބާރާތަކުން ދަންނަވާ ކަމުގައިވާ ނަމަ ހުޅަނގު އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އިސްރާއީލަކީ ޤައުމު ތަކުގެ ތެރެއިން ޔަހޫދީންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު އޮތް އާބާދީއެއް އޮތް ހަމަ އެކަނި ޤައުމެވެ. އެ ޤައުމުގެ 7.5 މިލިއަން އާބާދީގެ ތެރޭގައި 5.7 މިލިޔަން ޔަހޫދީން އެބަތިއްބެވެ.
މުށިމަސް ހަނދި
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަނޑު ގުރުވަ އާއިލާ (މަސް)
ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފަޅުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފައިވާ  ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ 4 ވައްތަރެއްގެ ކަނޑުގުރުވައެވެ.
ޑިސެމްބަރު 9
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޑިސެމްބަރު
ފަޚްރުއްދީން ޢަލީ އަޙްމަދު
ޤިސްމު:ހިންދުސްތާން
ދިވެހިރާއްޖެ
ދިވެހިރާއްޖޭ ގެ އުފެދުން
ރާއްޖޭގެ އަތޮޅު ތަކާއި ރަށްތައް އުފެދިފައިވާ ގޮތާ މެދު މަހާއިލްމުވެރިއެއް ކަމަށްވާ ޑަރވިން ނަޒަރިއްޔާ ތަކެއް ފައުލޫކޮށްފައިވެއެވެ. އެކަމާ މެދު ޖިއޮލޮގިސްޓުންނާއި އިލްމުދާނުންގެ މެދުގައި ތަފާތު ހިޔާލުތައް އުފެދިފައިވެއެވެ. އެބައެއްގެ ނަޒަރުގައި އަތޮޅުތަކާއި ރަށްތައް އުފެދިފައި އޮތީ ވަރަށް ކުރީ ޒަމާނެއްގައި ހިންދު ކަނޑު އޮތް ބޮޑު އަތޮޅަކަށް މެދުވެރިވި ޖިއޮލޮޖިކަލް ހާދިސާ އަކަށް ފަހު ދެން އައި ޒަމާނެއްގައި އެ އަތޮޅު ގިރެމުން ގޮސް އަތޮޅުގެ ބައެއް ތަންތަން ކަނޑުގެ ސަތުހުން އަޑިއަށް ގެނބިފައިވަނިކޮށް އެ އަތޮޅުގެ ބެޑްރޮކުގައި އަލުން މުރަކަ ހެދި ދިރެމުން ބޮޑުވަމުން އައިސް އެކިއެކި ސިފައިގެ ގިރި ފަޅުތައް މައްޗަށް އުފުލި އެ ތަންތާގައި ރަށްތައް އުފެދި އަތޮޅުތަކަށް ވީއެވެ.
މަސްވެރިކަން
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާވެފައިވަނީ މަސްވެރިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. 1999 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބާނާފައިވަނީ 133547 މެޓްރިކް ޓަނެވެ. މަހުގެ ތެރެއިން އެންމެ އަގު ބޮޑު ވައްތަރަކީ ކަޅުބިލަމަހެވެ. މުރަކަތަކާއި ބޮލިތައް ވެސް ނެގެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ މައިގަނޑު ޤުދުރަތީ ވަޞީލަތަކީ ވަށައިގެންވާ ކަނޑުން ލިބޭ ކަނޑުރޯއްޖެވެ.
ފަތުރުވެރިކަން
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް ދާއިރާގައި އާންމުންނަށް ހިއްޞާ ވިއްކާގޮތަށް އުފެއްދި ފުރަތަމަ ކުންފުނި މޯލްޑިވްސް ޓޫރިޒަމް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެމް.ޓީ.ޑީ.ސީ) ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވަނީ 9 އެޕްރީލް 2006 ގައެވެ. ކުންފުނީގެ ފުރަތަމަ ޗެއަރމަން އަކީ އަލްފާޟިލް ޙުސައިން ޢަފީފް، މ. ޗަމްޕާ ސްޓަރ އެވެ. މެނެޖިންގ ޑިރެކްޓަރަކީ އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް، މ. ޝުއާޒް އެވެ. ކުންފުނީގެ ސެކެޓްރީއަކީ އަލްއުސްތާޛް އިސްމާޢީލް ޔާސިރު، ހ. ގޯބިލިގެއެވެ.
ދޯނި
ރާއްޖެތެރޭގެ އެއް ރަށުން އަނެއް ރަށަށް އަދި ރަށްފުށުން ވެރިރަށް މާލެއަށް އައުމަށް އަދިވެސް ބޭނުންކުރެވޭ އެންމެ އާންމު އެއް ވަޞީލަތަކީ ދޯންޏެވެ. ދޯނި ކުރިން ބަދެ މުޅިން ވެސް އުޅުނީ ރުކުގެ ލަކުޑިން ކަމަށް ވިޔަސް މިއަދު ދޯނި ބަނުމަށް ބޭރުން ގެނެސްފައި ހުންނަ ލަކުޑި ބޭނުންކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ދިވެހިން ބަންނަމުން ދިޔަ ދޯނިތަކުގެ ސިފަޔަށް ބަދަލު ނައިސް ހުއްޓަސް ޒަމާނާއެކު މިހާރު ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ބަދެފައި ހުންނަ ދޯނި ފަހަރު ފެނެއެވެ.
މާލޭ ވިޔަފާރި ބަނދަރު
މާލޭ ވިޔަފާރި ބަނދަރު ރަސްމީކޮށް ހުޅުވައިދެއްވީ 15ސެޕްޓެމްބަރު 1986 ގައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އަލް އުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބުދުލް ގައްޔޫމް އެވެ. މިހާރު މިބަނދަރުގައި މުދާ ބޭލުމަށް 101 މީޓަރުގެ ދިގު،10.84 މީޓަރުގެ ފުޅާ މަގަތު ފާލަމެއް އޮވެއެވެ. ވިޔަފާރި ބަނދަރަކުން ރައްޔިތުންނަށް ލިބެން ޖެހޭ ހުރިހާ ޚިދުމަތްތަކެއް މިބަނދަރުން ލިބެން ހުރެއެވެ.
ޑިސެމްބަރު 10
ޑިސެމްބަރު 10 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 344 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 345 ވަނަ ދުވަހެވެ.
އިބްރާހީމް ރުޝްދީ އަލްއަޒްހަރީ
ގައުމީ ޚިދުމަތުގައި
އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދީ ލިޔުއްވި ސުއްލަމުލް އަރީބު މިފޮތަކީ ދިވެހިބަހަށް އެމަނިކުފާނު ކުރެއްވި ވަރަށް ވެސް ބޮޑު ޚިދުމަތެކެވެ.
ތުނބަ ހަނދި
މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ހަރު 8 ކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި ހަމަ އެކަހަލަ 1 ކައްޓާއެކު 28 އާއި، 31 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ވަކިން ހުންނަ 2 ހަރުކައްޓަށްފަހު، އިތުރު 1 ހަރުކައްޓާއި، 24 އާއި 26 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 70ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.
އަނދުން މިޔަރު
އަނދުން މިޔަރު އެންމެ ބޮޑުވާ ކަމަށްވަނީ 3.8 މީޓަރަށެވެ. ނަމަވެސް ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ 3.3 މީޓަރަށްވުރެ ކުދި މިޔަރެވެ. މިއީ މާކަނޑުގައި ލޭނުއަޅައިގެންކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނޭ މިޔަރެކެވެ. މިމިޔަރުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ގަދަ ނޫކުލައެވެ. ބަނޑު ދަށްފަރާތް ހުންނާނީ ފަނޑު ހުދުކުލައިގައެވެ.
އޮޅު ފާނަ
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 8 ކައްޓާއި، 11 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގައި 15 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޯމަތިން ދެލޮލުގެ ދެމެދުގައި ކުދި ހުޅުނބު ތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތްކޮޅު ހުންނަނީ އެއްވަރަކަށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ އަޅި މުށި ކުލައެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ވަށައިގެން ގަދަކޮށް ހުންނަ ނޫކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅު ކުލައެއްގައެވެ.
އައްޝައިޚް އަޙްމަދު ޝާޠިރު
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ސެޓެލައިޓް
ސެޓަލައިޓް ބޭނުންކުރާ ސަބަބު
ވަރަށްގިނަ ބޮޑެތި ކަންތައްތައް ކުރުމަށް ސެޓެލައިޓް ބޭނުންކުރެއެވެ. މިގޮތުން ޓީވީ ރޭޑިއޯ އާއި ޓެލެފޯން ސިގްނަލް މުވާޞަލާތު ކުރުމަކީ ވަރަށްމުހިއްމު އެއްބޭނުމެވެ. ހަމައެގޮތަށް ނެވިގޭޝަންގައި އެހީތެރިވެދޭ ސެޓަލައިޓް ތަކުގެ ސަބަބުން އުޅަނދުފަހަރަށް އެއުޅަދުތައް ހުންނަ ތަންތަނާއި ދާންވީތަންތައް ވަކިކޮށް ދެނެގަންނަން އެގެއެވެ. މޫސުމާއި ބެހޭ ސެޓެލައިޓްތަކުން ޖައްވާއި ވިލާތަކުގެ ފޮޓޯނަގާ ތޫފާނުތަކާއި ގަދަވަޔާއި ވިއްސާރަވެދާނެ ކަމުގެ ލަފާކޮށް މޫސުން ބުނެދެއެވެ. ޖާސޫސްކުރާ ސެޓްލައިޓްތަކުން ބިމަށްލޯއަޅާ ބިމުގެ އެކިބިތުގައި ހިގާ ނުހިގާކަންތައް ބަލާހޯދާ ހަދައެވެ. އަނެއްބައި ސެޓެލައިޓްތަކުން ޢިލްމުވެރިން ބިހާއި އެހެންވެސް ޕްލަނެޓްތައް ދިރާސާކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.
ޖައްވުގައި ސެޓެލައިޓް މަސައްކަތް ކުރާގޮތް
ޖައްވަކީ އެތަނުގައި އެއްވެސް ކަމެއްކުރުމަށް އުދަގޫ ތަނެކެވެ. ބިމުގައި އަޅުގަޑުމެން ދިރިއުޅޭއިރު ކޮންމެވެސް ސޮކެޓަކަށް ޕްލަގެއް ޖަހާލައިގެން ކަރަންޓް ނަގާފަދައިން ޖައްވުގައި އެކަންއެހެން ކުރެވޭކަށް ނޯވެއެވެ. ވީމާ ސެޓެލައިޓްގެ މަސައްކަތައް ބޭނުންވާ ހަކަތަ އެއާއެކު އުފުލަންޖެހެއެވެ. ހަމައެގޮތަށް ބޭނުންވާ ދިމާލަށް ސެޓެލައިޓްގެ ދަތުރު ބެހެއްޓުމަކީވެސް އުދަގޫކަމެކެވެ. އެއީ ބިމުގައި ދުއްވާއެއްޗެއްގެ ހުންގާނު ހިފާއުޞޫލުން އެކަންކުރެވޭކަށް ނޯވެއެވެ.
ސެޓެލައިޓް ބޭނުންވާދިމާއަށް ދަތުރުކޮށް މިސްރާބު ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އޭގައި ކުދިކުދި ރޮކެޓްތަކެއް ހަރުކޮއްފައި ހުރެއެވެ. ހަމައެގޮތަށް ގައިރޮސްކޯޕް އޭކިޔާ އިންސްޓްރޫމަންޓެއްވެސް މިސްރާބު ހިފަހައްޓަން ބޭނުންކުރެއެވެ. އަދި ބައެއްފަހަރު ސެޓެލައިޓްގައި ހުންނަ މެގްނެޓިކް ފީލްޑަކުން، ބިމުގެ މެގްނެޓިކް ފީލްޑާއި ދުރުކޮށް ރަގަޅު މިސްރާބުގައި ހިފަހައްޓައެވެ.
ޖައްވުގައިވާ ސެޓެލައިޓް ތަކުގެ އަދަދު
ސްޕަޓްނިކް 1 ލޯންޖްކުރިފަހުން އެކިއެކި ޤައުމުތަކުން 5000000000000 އަށްވުރެ ގިނަ ސެޓެލައިޓް ޖައްވައް ފޮނުވާފައިވެއެވެ. އިންސާނުން ހަދާފައިވާ ސެޓެލައިޓް މިހާރު އިރާއި، މާސް، ވީނަސް، އަދި އެހެން ޕްލަނެޓްތަކާއި އެއެއްޗެތީގެ ހަނދުތަކުގެ ވަށައިގެން ދަތުރު ކުރެއެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ސެޓެލައިޓްތައް ދަތުރު ކުރަނީ ބިމުގެ ވަށައިގެންނެވެ.
ޑިސެމްބަރު 11
ޑިސެމްބަރު 11 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 345 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 346 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ފަސީ
ފަސީގެ ބޭންޑް (ފަސީ ލައިވް)
ފަސީގެ ބޭންޑް އުފެދިފައިވަނީ 2004 ގަ މެލޭޝިޔާ ގައެވެ. ފަސީ، ބެންޑުގެ އެންމެ މައި މީހާ ވަނީ މީގެ ކުރީގައި އެތަށް ބޭންޑަކަށް ކުޅެދީފައެވެ. އައްޑިހައިގެ އަހަރު ތަކު ގައި ފަސީ ސްކޫލުން ފަށައިގެންނެވެ. އޭރަށް ފަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެތަށް ބޭންޑަކާއި އެއްކޮށް އެކި ބާވަތުގެ މިއުޒިކު ވަނީ ކުޅެފައެވެ.
ހަކުރު ބަލީގައި ގުރުދާ ފޭލްވުން
ލަފްޒީމާނަ
ހަކުރު ބަލީގެ ދެވައްތަރު ކަމަށްވާ ޓައިޕް 1 އަދި ޓައިޕް2 އަށް ގުރުދާ ބަލި ޖެހުމުގައި ތަފާތު ތަކެއް ވެއެވެ. ޓައިޕް 1 ހަކުރު ބަލީގައި ގުރުދާ ބަލި ހަކުރު ބަލި ތަޖުރިބާ ކުރެވުމަށްފަހު އުމުރުގެ ކުރީކޮޅުގައި ނުވަތަ ޒުވާން އުމުރުގައިވެސް ތަޖުރިބާ ކުރެވިދާނެއެވެ. ޓައިޕް 2 ހަކުރު ބަލީގައި ބަލިޖެހުމުގެ ކުރީގައިވެސް ގިނަމީހުންނަށް ގުރުދާގެ ބަލި ޖެހިފައިވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. އެއީ ހަކުރު ބަލީގެ މިވައްތަރު ތަޖުރިބާކުރެވެނީ އާއްމުކޮށް މެދުއުމުރާއި މުސްކުޅި އުމުރުގެ މީހުންކަމަށްވުމުންނެވެ. އަދި މިބައިމީހުންނަކީ އިތުރު ސިއްހީ މައްސަލަތަކެއްވެސް ތަޖުރިބާކުރެވިދާނެ ބަޔަކަށްވެފައި މިފަދަ ސަބަބަކާއި ގުޅިގެން ގުރުދާ ބައްޔަށް މަގުފަހިވުން އެކަށީގެންވާތީއެވެ.
އަލިފުށި (ރ. އަތޮޅު)
މީހުން
ރަށުގެ އާބާދީ އަކީ 2317 އެވެ. 1170ފިރިހެނުންނާ 1147އަންހެނުން ހިމެނެއެވެ.
ދަގަނޑު
ހަށިގަނޑުގެ އެކިއެކި ބައިތަކަށް އޮކްސިޖަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންވާ މާއްދާއެއް ކަމުގައިވާ ހިމަގްލޯބިން(Hemoglobin) އުފައްދަނީ ދަގަނޑުންނެވެ. ކަށިތަކާއި، ދަތްތައް ހެދިބޮޑުވުމަށް ވެސް ދަނގަޑު އެހީތެރިވެދެއެވެ. ދަގަނޑު މަދުވެއްޖެނަމަ ލޭމަދުވުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ލޭމަދުވުމުގެ އަލާމާތްތައް ނުފެނިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އަނެއްބައިމީހުންނަށް ލޭމަދުވުމުގެ ސަބަބުން އާދަޔާޚިލާފަށް ވަރުބަލިކަން އިހްސާސްވާގޮތް ވެއެވެ. ލޭމަދުވުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވެއްޖެނަމަ ދުވާލަކު 1ނުވަތަ 2ފަހަރު އަޔަން ސަޕްލިމެންޓްސް(ދަގަނޑު) ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. ހަމަމިއާއެކު ދަގަނޑު ހިމެނޭ ބާވަތްތައް ކެއުމުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. ދުވާލަކު 30މިލިގްރާމްގެ ދަގަނޑު މާބަނޑު އަންހެނާގެ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވެއެވެ. ދަގަނޑު އެކުލެވޭ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އަލުވި، ހިކިމޭބިސްކަދުރު، ފެހިކަންގަދަ ތަރުކާރީ، އެއްގަމު މަހުގެ ބާވަތްތައް، އަޔަން ފޯޓިފައިޑް ސެރެލްސް ހިމެނެއެވެ.
އަތޮޅުތަކުގެ ނަން
މުލަކަތޮޅު
މިއަތޮޅަށް ކިޔޭނަން ނެގިފައިވަނީ އެއަތޮޅުގައިވާ މުލައް އާއި ގުޅުވައިގެންނެވެ. މިރަށަށް ބޮލި މުލަކު ވެސް ކިޔައެވެ.
ޖެނެޓިކް ސްކްރީނިންގ
ޖެނެޓިކް ސްކްރީނިންގ ހަދަން ޖެހެނީ ކޮންވަގުތަކު؟
މިސާލަކަށް ލޭގައި އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން(Alfa-fetoprotien) ތަބީއީނޫންގޮތެއްގައި ހުރުން، ކުއްޖާގެ ވަށައިގެން ލެވިފައިވާ އަމްނިއޮޓިކް ސެކްގެ ތެރޭގައި އަމްނިއޯން ދިޔަ ގިނަވުން، ނުވަތަ މަދުވުން ފަދަ ކަންކަމެވެ. އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން އަކީ ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުން އުފައްދާ ޕްރޮޓީންއެކެވެ. ސްޕައިނާ ބިފިޑާ(Spina bifida)ފަދަ ނިއުރަލް ޓިއުބު(Neural tube)ގައި އުފެދޭ އައިބުތަކާއި، ނާރުތަކާއި ބެހޭ ނިޒާމްގައި އުފެދޭ އައިބުތައް ދެނެގަތުމަށް އަމްނިއޯން ދިޔައިގެ ތެރޭގައި އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން ހުރި މިންވަރު ބަލައެވެ.
ޖެނެޓިކް ސްކްރީނިންގ ހެދުމަށް ފަހު ވަނީ ކިހިނެއް؟
ޓެސްޓް ހެދުމަށް ފަހު ނަތީޖާ ސިއްހީ ލަފަޔާއި އިރުޝާދު ދެއްވާ ބޭފުޅުން ނުވަތަ ޑޮކްޓަރުން ހާމަކޮށްދޭނެއެވެ. އެއްވެސް މައްސަލައެއް ހުރިކަމުގައި ވާނަމަ އޭގެ ފަރުވާ ބުނެދޭނެއެެވެ.
އެމްނިއޯ ސިންޓެސިސް އަދި ކޮރިއޮނިކް ވިލަސްގެ ސާމްޕަލް ހެދުން
އެމްނިއޯސެންޓެސިސް(Amniocentesis)
މިއީ އުފެދުމުގައި ޢައިބެއް ހުރިތޯބެލުމަށް ކުރެވޭ އެންމެ ޢާންމު އެއް ޓެސްޓެވެ. ޢާންމުކޮށް މިޓެސްޓް ހަދަނީ ބަލިވެއިނުމަށް ފަހު 18-15ވަނަ ހަފްތާއާއި ދޭތެރޭގައެވެ. މިޓެސްޓް ހެދެނީ ހޮސްޕިޓަލުގައި ނުވަތަ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގައެވެ.މިޓެސްޓް ހެދުމަށްޓަކައި ހޮސްޕިޓަލުގައި ނުވަތަ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގައި އެދުމަތި ކުރާކަން ނުޖެހެއެވެ.
ޓެސްޓް ހަދާގޮތް
ނެގިފައިވާ އަމްނިއޯން ދިޔައިގެ ސާމްޕަލް ލެބޯޓަރީއަށް ފޮނުވެއެވެ. އެއަށްފަހު ޚާއްޞަ ދިޔަ(Specific fluid)އެއް ގައި ދުވަސްކޮޅެއް ވަންދެން ބޮޑުކުުރުމަށް(Grow) ބަހައްޓައެވެ. ނާދިރު ހާލަތެއްގައި ނުވަތަ މަދު ފަހަރަކު މިގޮތަށް ބަހައްޓާ ސެލްތައް ބޮޑުނުވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ. މިހެން ދިމާވެއްޖެނަމަ އަލުން ޓެސްޓްހަދަން ޖެހެއެވެ.މީގެ މާނައަކީ ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި މައްސަލައެއް ހުރުމެއް ނޫނެވެ. އަމްނިއޯން ދިޔަ ބޭނުންކޮށްގެން ހަދާ މިޓެސްޓް ބިނާވެގެންވަނީ ޓެސްޓްކުރެވޭ މާބަނޑުއަންހެނާއާއި، އޭނާގެ ޢާއިލާގައި ވާރުތަކުރާ ބަލިތައް ހުރިނެތްގޮތެއްގެ މައްޗަށެވެ.
ކޮރިއޮނިކް ވިލަސްގެ ސާމްޕަލް ހެދުން(Chorionic villi sampling)
މިއީ ޢާންމުގޮތެއްގައި އެމްނިއޯސެންޓެސިސްއަށް ވުރެ އަވަހަށް ބަލިވެ އިންްނަތާ ކުރީކޮޅު ހަދާ ޓެސްޓެކެވެ. ޢާންމުގޮތެއްގައި މިޓެސްޓް ހަދަނީ ބަލިވެއިނުމަށްފަހު 12-10ވަނަ ހަަފްތާއާއި ދޭތެރޭގެ މުއްދަތެއްގައެވެ. މިޓެސްޓްގެ ސަބަބުން ބަލިވެއިންނަތާ ކުރީކޮޅު ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި ޢައިބެއް ހުރިނަމަ އެކަން ދެނެގަނެއެވެ. އަމްނިއޯސެންޓެސިސް އެކޭ އެއްގޮތަށް މިއީވެސް ހޮސްޕިޓަލުގައި ނުވަތަ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުތަކުގައި ހަދަންޖެހޭ ޓެސްޓެކެވެ. މިޓެސްޓް ތަޢާރަފުކުރެވުނީ މާފަހުން ކަމަށްވުމާއިއެކު ހުރިހާ ހޮސްޕިޓަލްތަކެއްގައި މިޓެސްޓް ހެދޭކަން ނުހުރެއެވެ.