cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ހަލުވި ތާކިހާ ކޮލި
ހަލުވި ތާކިހާ ކޮލި ނުވަތަ  އަކީ ކޮލީގެ ވައްތަރެކެވެ. މިއީ ތިލަ ފަރުމަތީގައްޔާއި ފަރުމައްޗަށް ރާޅުބިންދާ ހިސާބުގައި އުޅޭ ތާކިހާ ކޮއްޔެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 15 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މ މިބާވަތުގެ ތާކިހާ ކޮއްޔަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ކިޔުމަށް ވަކި ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ ސިފޔަށް ވިސްނާ މަހުގެ ހަލުވި ހަރަކާތަށް ރިއާޔަތްކޮށް މިމަހަށް ހަލުވި ތާކިހާ ކޮލި ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. މިމަސް މޫދުގެ އަޑީގައި ހުންނަ ފެއްސާއި އެކި ދިރުންތައް ކައި އުޅޭ ކަމަށް ވެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައި ގައި 11 ނުވަތަ 12 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ވެސް 10 ނުވަތަ 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތް ގަނޑުގައި 16 އާއި 17 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ތންގަނޑު ހުންނަނީ އޫކޮށެވެ. ނިގޫފަތްގަނޑޫ ހުންނަނީ ކުޑަކޮށް ވަށްކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށި ކުލައެވެ. މިކުލަ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަނީ ވަރަށް ފަނޑުކޮށެވެ.މހުގައި ފަނޑުނޫކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. އަދި މިކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ލޮލުގެ ވަށައިގެން ކައްޗަކަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކޯތާފަތް މަތީގައި ކެނޑީކެނޑިފައި ހުންނަ ނޫކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ.
ލޭއެޅުން
ލޭހަދިޔާކުރުން މެދުކަނޑާލުން
ބައެއްމީހުން ވަގުތީ ގޮތުން ނުވަތަ ދާއިމީގޮތެއްގައި ލޭހަދިޔާކުރުމުން މަނާވެގަންނަށް ޖެހެއެވެ.
ކަޢުބާ
މައްކާގައި ވާ ގެފުފުޅަށް އަރަބި ބަހުގައި ކިޔާ ނަމަކީ  "لكعبة‎" ކަޢުބާ، އެވެ.މުސްކުޅި ޢަރަބި ބަހުގައި ކަޢުބާގެ މާނައަކީ ކޮޑިބައްޓަމެވެ. ގެފުޅަށް މިނަން ކިޔުނީ، މި ބައްޓަމަށް ހެދިފައިވާ ބިނާއެއް ކަމުންނެވެ. ގެފުޅަށް"البيت العتيق" އަލްބައެތުލް ޢަތީޤް އާއި، "البيت الحرام" އަލްބައިތުލް ޙަރާމް، ވެސް ކިޔައެވެ.
ތަޅުން އަޅާފައިވަނީ މާބުލުންނެވެ. އެތެރެފާރުގެ މެދާ ހިސާބަށް ހުރީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ މޫރިތި އާޔަތް ތަކުން ޖަރީ ކޮށްފައިވާ މާބުލްގެ ފަށަލައެކެވެ.ފާރުގެ މަތީބައިގާ ހުރީ ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތަށް ރަންއަކުރުން ޖަރީކޮށްފައިވާ ފެހިކުލައިގެ ފަރުދާއެކެވެ.
އައްސައްޔިދު މެދުސީދީގެ ސީދީ
އައްސައްޔިދު މެދުސީދީގެ ސީދީ އަކީ އައްސައްޔިދު ދޮށީ ކަލޭފާނުގެ މެދު ސީދީ އެވެ. މިއީ ތަޢުލީމީ ބޭފުޅެކެވެ. ބޭހާއި ފަންޑިތައިގެ ހުނަރުވެރި އެކެވެ. މޮޓަރު ބޯޓް ގަޑުބަޑުގެ ފަހުން ސިޔާސީ ދާއިރާއިން ނިކުމެ ވަޑައިގެން މުޅިން ވެސް އުޅުއްވީ ރާއްޖެތެރޭގެ ކޮންމެވެސް ހިސާބެއްގައި މަސްވެރިކަމަށް ކިޔެވުމާއި، ފަންޑިތަ ބޭސް ހައްދަވާ ދެއްވުމުގައެވެ. އެސީދީގެ ދަނބި ދަރިކަލުން ޖަލާލަތުލް މަލިކު މުޙައްމަދު ފަރީދުލް އައްވަލްގެ ރަސްކަމުގައި ވެސް އަވަހާރަ ވަންދެން އުޅުއްވީ އެގޮތުގައެވެ.
އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ބޭފުޅުން
މެދުސީދީގެ ސިއްތި (ރާވީގެ) މެދުސީދީގެ ތުއްތު ސިއްތި (ކުއްޅަވައްގެ)
ރެހެނދި ޚަދީޖާ
ފުރަތަމަ ރަސްކަން
އިބްނު ބަޠޫޠާ ސިފަކުރައްވާ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގައި އަންހެނުން ބުރުގާ އަޅައިގެން ނުތިބެ، އެހެން މުސްލިމް އަންހެނުންފަދައިން، ރާނީ ޚަދީޖާވެސް ނުހައްދަވާ ކަމަށާއި، އެކަންކަން ކުރުމަށް އޭނާ ކުރި މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބުވީއެވެ.
ޝަޚްޞިއްޔަތު
ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް އަމިއްލަ ފިރިމީހާ ގެއިން ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން އެކަމަނާ ޑިސްކޮލިފައި ކޮށް، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ތެދުވުމަށް މަޖުބޫރު ކުރުވައި، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ރޭވުންތައް ރޭވި އަމިއްލަ ކޯޓްތައް ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ހަލަބޮލިކޮށްލި އެވެ. އެކަމަނާ ކާމިޔާބު ކަމާއެކު ތިން ރަސްކަލުން ގެ އެކަމަނާގެ ކޮއްކޯފުޅު އަދި ދެ ފިރިކަލުންނެވެ. ތިން ރަސްކަލުން އަވަހާރަކޮށްލުމަށް ކާމިޔާބު ކަމާއެކު މެނޭޖު ކުރި ނަމަވެސް، ހަމަ އެ ނަސީބުން އެކަމަނާ ސަލާމަތްވެވަޑައިގެންނެވި އެވެ.
އޮކްޓޫބަރު 28
މަރުވި މީހުން
hhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh
އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް
އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް(Ulcerative colitis) އަކީ ދާއިމީ ސިފައެއްގައި ދިގުދެމިގެންދާ ގޮތަށް ބޮޑުގޮހޮރުގެ ބަތާނަ ދުޅަވެ، ފާރު އުފެދޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ބޮޑުގޮހޮރު ދުޅަވާ ބައްޔެކެވެ. ނުވަތަ ބޮޑު ގޮހޮރ ދުޅަވާ ބަލިތަކުގެ ގޮތުގައި ގުނާލެވޭ "އިންފްލެމޭޓަރީ ބަވަލް ޑިޒީޒް"(Inflammatory bowel disease) އެކެވެ. ލަފްޒީ ގޮތުން ބަލާއިރު "އަލްސަރޭޓިވް" ގެ މާނައަކީ "ފާރު އުފައްދަނިވި/ ފާރުއުފައްދާ" މިއެވެ. "ކޮލައިޓިސް"ގެ މާނައަކީ "ބޮޑުގޮހޮރު ދުޅަވުން" މިއެވެ. މިއީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމުގައި ޚާއްޞަކޮށް ބޮޑުގޮހޮރާއި ފުރަގަސްފަރާތުގައި ދިގުމުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދާ ގޮތަށް ދުޅަވުމާއި، ފާރުއުފެދުން ކުރިމަތިވާ ބައްޔެކެވެ. މިބަލީގެ އަސަރު ބޮޑަށް ފޯރަނީ ބޮޑު ގޮހޮރާއި، ފުރަގަސްފަރާތުގެ ބަތާނައިގެ އެންމެ އެތެރޭ ފަށަލަ އަށެވެ. ކުއްލިއަކަށް ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެނުމުގެ ބަދަލުގައި މިބަލީގެ އަލާމާތްތައް މަޑުމަޑުން ގިނަ ދުވަހުންނެވެ. މިބައްޔަށް ހަގީގީ ފަރުވާ އެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. މިއީ ބައެއް ފަހަރު ފުރާނަ އަށް ނުރައްކާވެދާނެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިކުރުވާފާނެ ބައްޔެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ފެށިގެން އަންނަނީ އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ. އަދި މަޑުމަޑުން ހާލަތު ގޯސްވަމުން ދަނީ އެވެ. އާދައިގެ މިންވަރަކުން ފެށިގެން ނުރައްކާތެރި ދަރަޖައަކަށް ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ބަލީގެ ހާލަތު ތަހައްމަލުކުރާ މީހުންނަށް ވެސް ދޭތެރެއިން ބަލީގެ އުދަނގޫތައް ލުއިވެ، ގޯސްވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިގޮތަށް އުދަނގޫތައް ލުއިވެފައި ހުންނަ މުއްދަތު ދެތިން ހަފްތާއިން ފެށިގެން އަހަރުތަކަށް ދެމިގެންދިއުމަކީ ވެސް ގާތް ކަމެކެވެ.
ދެނެގަތުން
އަލްސެރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ހުރިކަން ދެނެގަންނަނީ ބަލިމީހާގެ ފުށުން ފެންނަ އަލާމާތްތަކާއި، ދޭ މައުލޫމާތުތަކާއި، އަދި ޑޮކްޓަރުން ބަލާ ބެލުންތަކާއި، ހަދާ އެކި ކަހަލަ ޓެސްޓުތަކުގެ އެހީގައެވެ. އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ދެނެގަތުން ބަރޯސާވަނީ މައިގަނޑު 4 ކަމަކަށެވެ. އެއީ:- •	ބަލިމީހާއާއި އާއިލާގެ ޞިއްޙީ މައުލޫމާތުތައް •	ބަލިމީހާގެ ހަށިގަނޑު ބަލާބެލުމުން ފާހަގަވާ ކަންތައްތައް : އާންމުކޮށް ބަލާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި o	އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބަނޑުފުއްޕާހުރިތޯ ބެލުން / ބަނޑުގައި ދުޅައެއް ހުރިތޯ ބެލުން o	ބަނޑުގައި ކަށިގަނޑު އަޅައިގެން ގޮހޮރުގެ އަޑުތައް ހުރިތޯބެލުން o	ބަނޑުގައި ރިހުން ހުރިތޯ ބެލުމަށް ބަނޑުގައި އިގިލިން ވަކި އުސޫލަކުން ޖަހައި ޗެކުކުރުން •	ލެބޯޓްރީ ޓެސްޓުތައް : މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ލޭގެ ޓެސްޓާއި ބޮޑުކަމުނަޖިހުގެ ޓެސްޓެވެ. •	ބޮޑޮގޮހޮރުގެ އެންޑޮސްކަޕީތައް އާންމުކޮށް ހަދައިފާނެ ޓެސްޓުތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ޓެސްޓުތައް ހިމެނެއެވެ. (ހ) ލޭ ޓެސްޓުކުރުން (blood tests): ލޭޓެސްޓުކުރަނީ ލޭމަދުވުން ނުވަތަ އިންފެކްޝަނެއް ފަދަ ކަމެއް ހުރިތޯ ބެލުމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން އިންފްލެމޭޝަން އާއި ގުޅިގެން އިތުރުވާ ބައެއް ކަހަލަ މާއްދާތައް (މާރކަރސް) އިތުރުވެފައި ހުރިތޯ އާއި، ލޭގައި ޕްރޮޓީންގެ މިންވަރު (ޚާއްޞަކޮށް އަލްބުމިންގެ މިންވަރު) ހުރިތޯ ބަލައެވެ. (ށ) ބޮޑުކަމު ނަޖިސް ޓެސްޓުކުރުން (stool sample): ލޭގެ ހުދު ސެލްތައް ބޮޑުކަމު ނަޖިހުގައި ހުރެއްޖެނަމަ އެއީ އަލްސެރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ހުރުން ކަމުގައި ވެދާނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ޕެރެސައިޓް، ބެކްޓީރިޔާ، އަދި ވައިރަސް ފަދަ ޖަރާސީމުތަކުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ އިންފެކްޝަނެއް ހުރިތޯ ވެސް ބޮޑުކަމުނަޖިހުގެ ޓެސްޓުން ހޯދިދާނެ އެވެ. (ނ) ކޮލޮނޮސްކަޕީ (Colonoscopy): މިއީ ކެމެރާއެއް ލައްވައިގެން ބޮޑުގޮހޮރު ތެރެ ބަލާލުމެވެ. މިޓެސްޓު ހަދާއިރު ބޮޑުގޮހޮރުން ބަޔޮޕްސީ ހެދުމަށް ސާމްޕަލް ނަގާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިގޮތަށް ނެގޭ ޓިޝޫ ސާމްޕަލް އިން ވެސް ބަލިހުރިކަން ޔަގީންކުރެވިދާނެ އެވެ. (ރ) ފްލަކްސިބަލް ސިގްމޮއިޑޮސްކަޕީ(Flexible sigmoidoscopy) : މިއީ ކެމެރާއެއް ލައްވައިގެން ބޮޑުގޮހޮރުގެ ނިމޭ ހިސާބު ނުވަތަ ފަހުބައި (ސިގްމޮއިޑް ކޮލޮން) ބަލާލުމެވެ. ވަރަށް ބޮޑަށް އިންފްލެމޭޝަން ހުރިކަމަށް ލަފާކުރެވޭނަމަ ކޮލޮނޮސްކަޕީގެ ބަދަލުގައި ސިގްމޮއިޑޮސްކަޕީ ހަދައިފާނެއެވެ. (ބ) އެކްސްރޭ ނެގުން (X-ray): ބަނޑުގެ އެކްސްރޭ އެއް ނަގައި ގޮހޮރު ފޫގޮސްފައި ހުރިތޯ އެކްސްރޭ އެހީގައި ބަލައިފާނެއެވެ. (ޅ) ސީޓީ ސްކޭން ހެދުން (CT scan): އަލްސެރޭޓިވް ކޮލައިޓިސްގެ ސަބަބުން އެއްވެސް ކަހަލަ އިތުރު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެފައިވާކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭނަމަ، ބަނޑުގެ ސީޓީ ސްކޭނެއް ހަދައިފާނެއެވެ. ސީޓީ ސްކޭންގެ އެހީގައި ބޮޑުގޮހޮރުގައި ފާރުހެދިފައި ހުރި މިންވަރު ވެސް ދެނެގަނެވޭނެ އެވެ.
އޮޕަރޭޝަންކުރުން
އާންމު ގޮތެއްގައި އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން މިބަލި ރަނގަޅު ކުރެވިދާނެއެވެ. އޮޕަރޭޝަން ކުރުމުގެ މާނައަކީ އޮޕަރޭޝަން ކޮށްގެން މުޅި ބޮޑުގޮހޮރާ، ފުރަގަސްފަރާތް އެއްކޮށް ނެގުމެވެ(Procotocolectomy). ގިނަ ފަހަރު މިގޮތަށް ކުރާ އޮޕަރޭޝަންގައި ކުޑަގޮހޮރުގެ ތިރިން "ޕައުޗެއް" ހަދައި، އެޕައުޗް ތިރިން ފުރަގަސްފަރާތު ދޮރާހަމައަށް ގެންދަނީ އެވެ. މިއިޖުރާއާތަށް ކިޔަނީ "އިލިއަލް ޕައުޗް އެނަސްޓޮމޯސިސް"(ileal pouch anastomosis) އެވެ. މިގޮތަށް ހެދުމުން ނިސްބަތުން ފަސޭހަކަމާއެކު ބޮޑުކަމު ނަޖިސް ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރެވެއެވެ. ބައެއް ހާލަތުގައި މިގޮތަށް ޕައުޗެއް ނުލެއްވެއެވެ. ނުވަތަ ނުހެދެއެވެ. މިހާލަތްތަކުގައި ބަނޑުން ލޯވަޅެއްހަދައި ބޭރުގައި ހަރުކުރެވޭ ކޮތަޅަކަށް ބޮޑުކަމުނަޖިސް ދާގޮތަށް ހެދެއެވެ. މިއިޖުރާއާތަށް ކިޔަނީ "އިލިއަލް ސްޓޯމާ"(ileal stoma) އެވެ.
ހަވާލާ
•	https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ulcerative-colitis/symptoms-causes/syc-20353326 •	https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/ulcerative-colitis
އެތެރޭ ކޮލުދަތްތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ތާރީޚުގެ ތެރެއިން ފަލަސްތީނާއި އިސްރާއީލު މައްސަލަ
ހުޅަނގު އައްސޭރިއާ ޣައްޒާއާއި މިސްރުގެ ސީނާއާއި ސޫރިޔާގެ ގޯލާން އާއި އުރުދުންގެ ވާދީގެ ބިންތަކުން އިސްރާއީލު ސިފައިން ފޭބުމަށް ގޮވާލައި ހަމަ އެ އަހަރު އދ.ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުން ގަރާރެއް ފާސްކުރި އެވެ. ނަމަވެސް މިހާތަނަށް ވެސް މި ގަރާރަށް އަމަލުކޮށް ހިފާފައިވާ ބިންތަކުން ފޭބުމަށް އިސްރާއީލު ގެންދަނީ ދެކޮޅު ހަދަމުންނެވެ. އަދި ފާޅުގައި ގެންދަނީ އދ.ގެ ގަރާރުތަކަށް ގޮންޖަހައި ނުކިޔަމަންތެރިކަން ދައްކައި ހުޅަނގު އައްސޭރިއާއި ސޫރިޔާގެ ގޯލާންގެ ބިމުގައި ޔަހޫދީން ވަޒަންވެރި ކުރުވަމުންނެވެ.
ނަމަވެސް ފަލަސްތީނުގެ މިނިވަންކަމުގެ ޖިހާދު ހުއްޓުވައި ލުބްނާނުން ޕީއެލްއޯގެ މުޖާހިދުން ބޭރުކޮށްލުމަށްޓަކައި 1982 ވަނަ އަހަރު އިސްރާއީލުން ލުބުނާނަށް އަރައި ގަތުލުއާންމުތައް ހިންގަންފެށި އެވެ. މި ހަނގުރާމަ ނިމިގެންދިޔައީ ޕީއެލްއޯގެ މުޖާހިދުންގެ އަތުން ހަތިޔާރު ނިގުޅައިގަނެ އެމީހުން ލުބްނާނުން ބޭރުކޮށް އަރަބި ގައުމުތަކަށް އެމީހުން ބަހާލުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް ގައި ސޮއިކުރުމަށް ޔާސިރު އަރަފާތަށް މަޖްބޫރުވެގެންނެވެ.
Charles W. Fairbanks
އަކީ އެމެރިކާ ގެ ނާއިބް ރައީސް ކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ހެނބަދޫ (ނ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ނ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ. ހެނބަދޫއަކީ އަތޮޅުގެ އެންމެ ހުޅަނގު އުތުރުގައިއޮންނަ ރަށެވެ. އަތޮޅުވެރިކަންކުރާ ރަށާ އިރުބިތުން އެންމެ ދުރީވެސް ހެނބަދޫއެވެ. ހެނބަދޫއަކީ ވަރަށް ރީތި ކުޑަކުޑަރަށެކެވެ. ހެނބަދޫއާއި އެންމެ ކައިރިން އޮންނަނީ މިއަތޮޅު ކެނދިކުޅުދޫއެވެ.
ރޮނޑު އާއިލާ (މަސް)
ގެލެރީ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މުހައްމަދު ކިނާނަތު
އަދާކޮށްފައިވާ ވަޒީފާތައް
·        2012- 2013 : ޑިރެކްޓަރ، އައިސީޓީ، ވިލާކޮލެޖް
ރަޚުޝް
thumb ރަޚުޝް (ފާރިސީ: رخش މާނައަކީ ވިދުން ގަދަ) އަކީ ފާރިސްކަރައިގެ މަޝްހޫރު ޅެންވެރިޔާ، ފިރުދޯސީ ލިޔުއްވި ޝާހްނާމާގެ ބަތަލް، ރުސްތުމްގެ އަހެވެ.
ޖޭމްސް މެޑިސަން
އެމެރިކާގެ ބޭންކް
އެމެރިކާގެ ފުރަތަމަ ބޭންކް ގެ 20 އަހަރުގެ ޗާޓަރުގެ މުއްދަތު ހަމަވީ 1811 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ ޖޭމްސް މެޑިސަންގެ ރައީސް ކަމުގެ ދެވަނަ އަހަރު އެވެ. 1791 ވަނަ އަހަރު ޖޭމްސް މެޑިސަން ބޭންކް ބްލޮކް ކުރެއްވުމަށް ކުރި މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބު ވުމުން ބޭންކްގެ ޗާޓަރުގެ މުއްދަތު ހަމަވަންދެން މަޑު ކުރެއްވި އެވެ. 1812 ވަނަ އަހަރުގެ ހަގުރާމަ އިން ބަލިވެ، ހަގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ބޭންކެއް ނެތި ފައިސާ މެނޭޖްކުރަން އުދަގޫވުމުން ބޭންކް އަލުން ޗާޓަރު ކުރުމަށް ސެކެޓްރީ އޮފް ޓްރެޜަރީ ގަލަޓިން ބޭނުންވި އެވެ. 1815 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު އާ ބޭންކެއް ހުޅުވުމަށް ކޮންގްރެސް ގައި ޖޭމްސް މެޑިސަން އެދިފައި ވެއެވެ.
ޏ. އަތޮޅު
ފުވައްމުލަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮތް އެންމެ ކުޑައަތޮޅެވެ. މި އަތޮޅުގައި އޮންނަނީ އެންމެ ރަށެކެވެ. މިއަތޮޅު އެކުލެވިގެންވަނީ އެންމެ ރަށެއްގެ މައްޗަށެވެ. ފުވައްމުލަކަކީ ރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްތަކާއި ވަރަށް ތަފާތުރަށެކެވެ. މާކަނޑުގެ މެދުގައި ވަކިން އުފެދިފައިވާ ރަށަކަށްވާތީ މުޅިރަޑުގެ ވަށައިގެން ފުއްޓަރު އޮވެއެވެ. އަދި މާކަނޑުން ބިޔަރާޅުތައްނަގާ ބިންދައެވެ. ފުވައްމުލަކުގައި ޒަމާނީ ބަނދަރެއް ހެދި 2003 ވަނަ އަހަރު އެބަނދަރު ހުޅުވި ބޭނުން ކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ފުވައްމުލަކަށް އަރާ ފޭބުމަކީ ވަރަށް ބިރުވެރިކަމެކެވެ. އަރާފޭބުމުގެ ތެރޭގައި ހިނގި ހާދިސާ ތަކުގައި އެތައްފުރާނައެއްވަނީ ނެތި ގޮސްފައެވެ.
އަލްއަމީރު އިބްރާހީމް ޢަލީ ދީދީ
ނަސަބު
ސުމުއްވުލް އަމީރު އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނު 5 ކާވެނިފުޅު ބައްލަވައިގަތެވެ. ފުރަތަމަ ކާވެނި ބައްލަވައިގަތީ އައްސުލްޠާން ޙާޖީ ޢިމާދުއްދީންގެ ދަރިކަނބަލަކާ އެވެ. ލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން މިހާރު ދުނިޔޭގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނަކީ
އަފެރިސިސް
ކްރިޔޯ ޕްރެސިޕިޓޭޓް އެންޓި ހީމަފިލިކް ފެކްޓަރ
މީގައި ކްލޮޓިން ފެކްޓަރތައް ހިމެނޭލެއް މަދެވެ. މިއުފައްދަނީ ގަނޑުކޮށްފައި ހުރި ތާޒާ ޕްލާޒްމާ އިންނެވެ.
ފެކްޓަރ9 ކޮންސެންޓްރޭޓް
ހީމަފީލިއާ-ބީ ނުވަތަ ކްރިސްމަސް ބަލި(Christmas disease)އަށް ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވެއެވެ. ހީމަފީލިއާ-ބީ ޖެހެނޭ ކްލޮޓިންގ ފެކްޓަރ-9މަދުވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.
ޢައިޝަތު ރިޝްމީ
ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތުން
ވަރަށް ކުރިއްސުރެ ތަފާތު ރޯލްތަކުން ރިޝްމީ ވަނީ ފެނިފައެވެ. އެއީ ކުޑަކުއްޖެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް ފިލްމީ ތަރިއެއްގެ ގޮތުގައި ފުރަތަމަ ފެނުނީ ރަވީ ފާރޫގު އާއެކު ކުޅުނު ރަނިކަނބާ ނުވަތަ އޭ ޔާރާ އޭ ޔާރާ ކިޔާ ވީޑިއޯ ލަވަޔަކުންނެވެ.
ބާރތޮލިން ގްލޭންޑް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް
މުޙައްމަދު ޖަމީލުދީދީ
ދީނީ ރޮނގުން ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތައް
މަރުހޫމް ޖަމީލަށް ދިވެހި މުޖުތަމައުގައި އެންމެ ބޮޑު ޤަދަރަކާއި އިއްޒަތެއް ލިބިފައިވަނީ އެމަނިކުފާނު ދީނީ ރޮނގުން ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކާއި ގުޅިގެންނެވެ. އެމަނިކުފާނު ތަފާތު އެތައް ދީނީ މަޖައްލާ އެއްގެ އެޑިޓަރު ކަމާއި މިނޫން މަޤާމްތައް ވެސް ފުރުއްވާފައިވެއެވެ. ދީނީ ރޮނގުން ގިނަގުނަ ފޮތްތަކެއް އެކުލަވާލެއްވި މުސައްނިފެކެވެ. މިފޮތްފޮތަކީ މިއަދުވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ދީނީ ރޮނގުން އެންމެ ބޮޑެތި ބޭނުންތައް ހިފެމުންދާ ފޮތްތަކެވެ. މިގޮތުން އެމަނިކުފާނުގެ ފޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި:
John Nance Garner
އަކީ އެމެރިކާ ގެ ނާއިބް ރައީސް ކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
މަނަދޫ ހާރޫނުބޭ
" ދާދި އަވަހަށް ނެތިފަނާ ވިޔަކަސް އަގެއްނެތް ޖިސްމުތައް، ތާއަބަދު ދެމިހުންނަނިވި ޒިކުރާ އަކަށް ނިމުމެއްނެތޭ"
ހޮންކޮންގު
ނަން
ހޮންކޮން އަކީ ކެންޓަނީސް ބަހުން ކިޔާ ނަމެކެވެ. މި ނަމުގެ އިނގިރޭސި މާނައަކީ ތާޒާ ހާބަރެވެ. 1842 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީން ހޮންކޮންގު މި ނަން ދެވިފައިވަނީ މިހާރުގެ އަބެރްދީން ހާބަރަށެވެ. 1842 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މުޅި މި ރަށަށް ކިޔާ ނަމެއްގެ ގޮތުގައި ހޮންކޮންގު ބޭނުން ކުރެވެން ފެށިއެވެ.
ކެނދިކުޅުދޫ (ނ. އަތޮޅު)
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
ފަރުޖުގެ ތުންފަތް
މިއީ އަންހެނާގެ ކުރިމަތި ފަރާތުގައި ޖިންސީ ގުނަވަން އަދި ފަރުޖު ހިމެނޭ ހިސާބުގައިވާ ދެތުންފަތެވެ. ބޭރު ބޮޑު ތުންފަތް ވާއިރު އެއަށްވުރެ އެތެރެއިން ވަނީ ކުޑަ ތުންފަތެވެ. ބޮޑު ތުންފަތް އެކުލެވިގެންވަނީ ހަން އަދި ފެޓް އެކުލެވޭ ޓިޝޫ އިންނެވެ. ބާލިޣުވުމަށްފަހު ބޮޑު ތުންފަތުގެ ހަންގަނޑުގައި އާންމުކޮށް އިސްތަށި ފަޅައެވެ. އަންހެނަކު ކޮޅަށް ހުންނައިރު ފަރުޖުގެ ބޮޑު ބައެއް ބޮޑު ތުންފަތުން ނިވާކޮށްދެއެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި ބޮޑު ތުންފަތުގެ ހަމުގެ ކުލަ އާދައިގެ ހަމުކުލަ އާއި އެއްގޮތެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް މީހުންގެ މިބައިގެ ހަމުގެ ކުލަ ފިޔާތޮށި ނުވަތަ މުށި ކުލައަކަށްވެސް ހުރެދާނެއެވެ.
ޙަސަން ޢުގައިލް
ތަޢުލީމީ ދައުރު
އިގިރޭސި ވިލާތަށް ވަޑައިގަތީ 1992 ވަނަ އަހަރު ބްރިޓިޝް ކައުންސިލް އިން ދެއްވި ސްކޮލަރޝިޕެއްގައެވެ. އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ކިންގްސް ކޮލެޖްގައި ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލްކުރުމަށްފަހު ހެއްދެވި ޕޯސްޓް ގްރެޖުއޭޓް ސެޓްފިކެޓް ކޯހުން ހޯދި ފުރިހަމަ ނަތީޖާގެ ސަބަބުން އަނެއްކާވެސް އިތުރު ސްކޮލަރޝިޕެއް ލިބިވަޑައިގަތެވެ. އެއީ އިގިރޭސި ވިލާތުގައި ބޭރުކުދިންގެ ތެރެއިން އެންމެ މޮޅު 40 ކުދިންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިގެންނެވެ. އެއަށްފަހު ލީޑްސް ޔުނިވަސިޓީގައި ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވިއރު ވެސް އުގައިލް ވިދާލި އެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ޕީއެޗްޑީ ނިމުމާއެކު ލީޑްސް ޔުނިވަސިޓީ އިން އޭނާގެ ޕީއެޗްޑީ ސްޕަވައިޒަރު މެދުވެރިވެގެން ވަޒީފާލިބުނެވެ. އޭނާއާއެކު 3 އަހަރު މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ.
ފަރުޖުގެ ތުންފަތް
ކުޑަ ދެތުންފަތަކީ ބޮޑު ދެތުންފަތުގެ އެތެރެއިން ޖިންސީ ގުނަވަނުގެ ދޮރުގެ ވަށައިގެން ލެވިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ކުޑަ ދެތުންފަތް ދެފަރާތުން މައްޗަށް އައިސް ގުޅޭ ހިސާބުގެ މަތީގައި ވަނީ ކުޅަދިއްޔެވެ. ކުޅަދިނލީގެ ބޯކޮޅު ހިމާޔަތް ކުރުމަށް ވަށައިގެން ހަންކޮޅެއް ލެވިފައި ވެއެވެ.
ނޮވެމްބަރު 3
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ނޮވެމްބަރު
ހަސީނާގެޑައިރީ
މިއީ ދިވެހިބަހުން ފުރަތަމަ ރެކޯޑުކުރެވު އާންމުންނާ ހަމައަށް ނެރެވެނު ފުރެއްދެ ވާހަކައެވެ
ކޮވެލި ފާނަ
ކޮވެލި ފާނަނުވަތަ ބުޅަލަ ފާނަ އަކީ ދިވެހިން ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ގިނައިން ބޭނޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ ގަލާއި މުރަކަތަކުގެ ނިވަލުގައެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މީރު މަހެކެވެ.
ނޫމަރާ (ށ. އަތޮޅު)
ދަތުރުފަތުރު
ދަތުރު ފަތުރު ކުރުމަށްޓަކައި މިރަށުގައި 8 އިންޖީނުލީ ދޯނި އޮވެއެވެ. އަދި 1 ސްޕީޑް ލޯންޗްވެސް މިރަށުގައި ބޭނުންކުރެއެވެ. މިރަށަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ މުދަލެއް ކަހަލަގޮތަކަށް މިރަށަށް ގެންނަނީ ހދ. ކުޅުދުއްފުށިންނެވެ. މިރަށަށް ރަށުކައުންސިލްގެ ފަރާތުން ކޮންމެ ހަފްތާއެއްގެ ހޮނިހިރު ދުވަހު ހިލޭ ދަތުރު ކޮށްދެއެވެ. މީ މިރަށުގެ މީހުންނަށް ވަރަށް ބޮޑު ފަސޭހައަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން އަތޮޅު ފެރީ މިރަށަށް ކޮންމެ އަންގާރަ، ބުދަ އަދި ހޮނިހިރު ދުވަހެއްގަ އޮވެއެވެ. ހެނދުނު 7:00 ގައި މިރަށުން ފުރާއިރު ހަވީރު 4:30 ށް މިރަށަށް މިފެރީ އަންނާނެއެވެ. މިފެރީންވެސް މިރަށުގެ ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ރައްޔަތުން ދަތުރުކުރެއެވެ.
ތާރީޚީ ގޮތުން ނޫމަރާ
ބެލެވޭ ގޮތުގައި ނޫމަރާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގެ ތެރެއިން ދުވަސްވީ ރަށެކެވެ. މިގޮތަށް ބެލެވެނީ މިރަށުގެ ނަމަށް ބަލައިގެންނެވެ. މިއީ ސާންސްކުރިތު ބަހުން އައިސްފައިވާ ނަމެއްކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ( ސާންސްކުރިތަކީ، އީސާގެފާނުގެ މީލާދުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 1000-1500 އަހަރު ކުރިން އިންޑިއާއަށް ޑްރެވީޑިއަނުން އައުމަށްފަހު އެތަނަށް މެދު އިރުމަތީންނާއި ޔޫރަޕުން އައި މީހުންނެވެ. ) ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރަށްރަށަށް ނަންދެވިފައިވަނީ ސާންސްކްރިތުބަހުގެ ލަފުޒުތަކުންނެވެ. ސާންސްކުރިތުބަސްތައް އައިސްފައިވަނީ އިންޑޯއިރާނިއަން ބަހުންނާއި އިންޑޯ ޔޫރަޕިއަންބަހުންނެވެ. ނޫމަރާ މިނަމާއި އެންމެ އެއްގޮތް ސާންސްކުރިތުބަސް ތަކަކީ "ނަމްރާ"، "ނަމުރާ" މިބަސްތަކެވެ. މިބަސްތަކުގެ މާނައަކީ ކައިރި ނުވަތަ ކައިރީގައިވާއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި ނޫމަރާ އަކީ ތިން ފަހަރަށް މީހުން ޚިޖުރަކޮށްފައިވާ ނުވަތަ އާބާދުވެފައިވާ ރަށެކެވެ. މިރަށުން އެޒަމާނުގައި ފޭބިމީހުން ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް ފައިބާފައިވަނީ މިއަތޮޅު ނެޔޮ (މިހާރު ފަޅުރަށެއް) ކިޔާ ރަށަކަށެވެ. މިރަށުގައި މިހާރުވެސް މީހުން ދިރިއުޅެފައިވާ ކަމުގެ ނިސާންތައް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ. ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް ނޫމަރާގައި އުޅެން އުނދަގޫ ވުމުގެ ސަބަބުން ނޫމަރާ ދޫކޮށް ދަނީއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި ނޫމަރާގައި އޭރު މިނި އާލާ ނުވަނީއެވެ.
ކުޅިވަރު
މީގެ އިތުރުން ބޮޑުމަސް ނެރުމާ އެއްކޮށް ނާބޭލުމަކީވެސް މިރަށުގައި ޒަމާނުއްސުރެ ކުޅެމުން އަންނަކުޅިވަރެކެވެ. ފިރިހެން ވެރިން ނާހަދާފައި ބެރުޖަހަމުން ނަށަމުން ނާ ގެންގޮސް މޫދުގައި އަޅާނެއެވެ. ދެން އަންހެންވެރިން ނާ ކަނޑަށް މޫދަށް އެރޭނެއެވެ. ނާ ކަނޑާ އަންހެން މީހާ ފާހަގަ ކުރުމަށްފަހު ފެންވަރުވާ ރީތިކުރާނީ ފިރިހެނުންނެވެ.
ވެނެޒުއޭލާ
ބޮލިވޭރިއަން ރިޕަބްލިކް އޮފް ވެނެޒުއޭލާއަކީ ދެކުނު އެމެރިކާ ބައްރުގެ އުތުރު އައްސޭރީގައި އޮންނަ ޓްރޮޕިކަލް ޤައުމެކެވެ. ދެކުނު އެމެރިކާގެ މައި ބައްރާ ގުޅިފައިވާ ވެނެޒުއޭލާއަށް ނިސްބަތްވާ އެތައް ރަށެއް ކެރީބިއަން ކަނޑުގައިވެއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ވެނެޒުއޭލާގެ އިރުމަތީގައި އޮތީ ގުޔާނާއެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ ބްރެޒިލްގެ ކޯރެކެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ ކޮލަންބިޔާއެވެ. ޓްރިނިޑާޑް އެންޑް ޓޮބޭގޯ އާއި ގްރެނާޑާ އާއި ސަންތި ލޫޫސިޔާ އާއި ބާާބަޑޮޮސް ފަދަ ރަށްރަށް އޮތީ ވެނެޒުއޭލާގެ އުތުރުގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ދެކުނު އެމެރިކާ ބައްރަށް ބަލާއިރު ވިހާ ރޭޓް އެންމެ ރަނގަޅު އެއް ޤައުމަކީ ވެނެޒުއޭލާއެވެ. 1930 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ވެނެޒުއޭލާގެ ބޯހިމެނުމުން އެ ޤައުމުގެ ތަފާތު ނަސްލުތަކުގެ މީހުން އެނގޭކަށެއް ނޯވެއެވެ. އެހެން ކަމުން އެ ޤައުމުގެ މީހުންގެ ނަސްލުތަކުގެ ހިސާބުގައި ގެންގުޅެވެމުން އަންނަނީ އަންދާސީ ޢަދަދެކެވެ. އާބާދީގެ 67% މީހުންނަކީ މެސްޓިޒޯއިންނެވެ. ނުވަތަ ޔޫރަޕު މީހުންނާއި އެމެރިންޑިޔަނުންގެ މަސްހުނި ނަސްލެވެ. 21% މީހުންނަކީ ދޮން މީހުންނެވެ. 1% އަކީ އެމެރިންޑިޔަނުންނެވެ. 9% އަކީ އެފްރިކާ، އޭޝިޔާ، އަދި ޢަރަބި ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. ވެނެޒުއޭލާގެ އާބާދީގެ 97% އަކީ ކްރިސްޓިޔަނުންނެވެ. ސަގާފަތު ވެނެޒުއޭލާގެ ހެރިޓޭޖަށާއި އާޓަށާއި ސަގާފަތަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ކެރީބިއަން އަސަރު ފޯރާފައިވެއެވެ. ހަމަ އެހެންމެ އިސްޕޭނާއި އެފްރިކާ އަދި ޢަރަބިންނާއި އެމެރިންޑިޔަނުންގެ ސަގާފަތުގެ އަސަރު ވެސް ވެނެޒުއޭލާގެ ސަގާފަތުން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
Mind Your Language
ހަނދާން ނައްތާ ނުލެވޭނެ ބަސްތައް
ތިރީގައި މިވަނީ މައިންޑް ޔުއަރ ލެންގުއޭޖް ގައި ތަރިން ގިނަގިނައިން ބޭނުންކުރާ ބަސްތަކެވެ.
ކާތަކެތި ދިރުވުން
މަޑު ޕަލޭޓް އުފުލުން
މަޑު ޕަލޭޓް އުފުލެނީ ނޭފަތުން އަރުތެރެއަށް ހުޅުވިފައިވާ ހޮއި ނުވަތަ ހުޅުވުން ބައްދާލުމަށް ޓަކައެވެ. އެއީ ދިރުވުމުގެ ތެރޭގައި ކާތަކެތި ނޭފަތުގެ މަގުގެ ތެރެއަށް ވަނަނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައެވެ.
ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅީގެ ތެރޭގައި ހިނގާ މަރުޙަލާ
ކާތަކެތި ދިރުވުމުގައި ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅީގައި ހިގާ މަރުޙަލާ އަކީ އަހަރެމެންގެ ބާރަކާއި ނުލައި އޭގެ ޒާތުގައި ހިގާ މަރުހަލާއެކެވެ. އެހެންކަމުން ކުރިންބުނި ޕެރީސްޓަލްސިސް އޭ ކިޔޭ ހަރަކާތުގެ އެހީގައި ކާތަކެތި މައިދާއަށް ފޯރުކޮށްދެއެވެ.
ނޮޅިވަރަމު (ހދ. އަތޮޅު)
ނޮޅިވަރަމަކީ ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީގެ އިރުމަތީ ބިތުގައި އަތޮޅުވެރިކަން ކުރާރަށް ކުޅުދުއްފުއްޓާއި، ކުރިން އަތޮޅުވެރިކަން ކުރި ނޮޅިވަރަންފަރާ ދެމެދުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިރަށް މާލެއާ 277.80 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ. މިރަށަކީ އަތޮޅުގެ ނިސްބަތުން ބިން ބޮޑު، އާބާދީގެ ގޮތުން ދެވަނައަށް އެންމެ ގިނަ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެވެ. މިރަށަށް ދީފައިވާ ނަންބަރަކީ B9 އެވެ. މިރަށުގެ ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 221.10 ހެކްޓަރެވެ. ދިގުމިނުގައި 2170 މީޓަރު، ފުޅާމިނުގައި 1150 މީޓަރު ހުރެއެވެ. މިރަށަކީ ރާއްޖޭގެ ގިނަރަށްތަކެކޭ އެއްފަދައިން ލަފާފުރުމުގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވެފައިވާ ރަށެކެވެ. ގުދުރަތީ ފަޅެއް ނެތް، މާކަނޑުގެ ބޮޑެތި ރާޅުތަކަށް ހުޅުވިފައިވާ ގާމަތި ރަށެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އަހަރުގެ ގިނަ ދުވަސްތަކުގައި ރަށުން ފުރުމަކީ ދަތި އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. ރަށުން ފުރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ރާޅުދަށުލައިގެން ހިތާމަވެރި ހާދިސާތައް ހިނގައި މީސްމީހުންނަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބިފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް 2006 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުން ފެއްޓެވި ބަނދަރު ހެދުމުގެ މަސައްކަތް، 2007 އެޕްރީލްގައި ވަނީ ނިމިފައެވެ. މި ބަނދަރަކީ ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ބަޖެޓުން ޚަރަދުކޮށްގެން، އެއްގަމު ތޮށި ޝީޓްޕައިލްކޮށް، ބޭރު ތޮށި ބޮޑުހިލަ އަތުރައިގެން ހަދައިފައިވާ ބަނދަރެކެވެ. މިރަށް މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ އެންމެ ގިނައިން ބިލެތް ހައްދާ، މާލެ ގެނެސް ވިއްކާ ރަށުގެ ގޮތުގައެވެ. މާލޭގައި ހުންނަ ރާއްޖޭގެ ތަކެތި ވިއްކާ މާރުކޭޓުގައި ވިއްކަން ހުންނަ ބިލެތުގެ ބޮޑުބައެއް ހިއްސާކުރަނީ މިރަށުގެ ބިލެތެވެ.
ސިއްހަތު
ބޭސް ފިހާރައިގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން އަމިއްލަ މީހަކު ހިންގާ ބޭސްފިހާރައެއް ހުރެއެވެ.
ތާރީޚީ ގޮތުން ނޮޅިވަރަމު
ބޯދާ ގަބޫލުކުރުންތަކުގެ ޒަމާނުގައި މިތަންތަނަކީ ވަރަށް ހުރުމަތްތެރި ތަންތަނެވެ. ރަށު ފަޅުތެރެއަށް މުށިމަސް ވެއްދުމަށްޓަކައި މުށިމަސް ޒިޔާރަތުގައި ވޮށް ދިއްލައި، ހުކުރު ހޯމަ ވިލޭރޭ ޞަލަވާތް ކިޔަވާ އުޅުނެވެ. މަގާންފުޅަކީ ބޮޑެތި ނަދުރުތައް ފުއްދުމަށް ކުދިން ކިރަން ގެންދާ ތަނެކެވެ.
މިޔުޒިކު
ތަމްސީލުގެ އިތުރުން ޒަމާނީ މިޔުޒިކު ކުޅުންވެސް އޮވެއެވެ. މިކަން ފެށުނީ 1990 ގެ އަހަރުތަކުގައެވެ. މިހާރު ރަށުގައި މިޔުޒިކް ހަތަރު ބޭންޑް އޮވެއެވެ. ކޮންމެ ބޮޑު ޢީދެއްގައި އަމިއްލައަށް، ފިލަޔާ ތެޔޮ ހުސްކުރި ތާނގީ ބޭނުންކޮށްގެން ސްޓޭޖް އަޅައިގެން ޝޯކުޅެއެވެ. މިކަން ކުރަނީ ރަށުގެ ދެ ބޭންޑް ކަމަށްވާ ފުރޭފު މިޔުޒިކްގްރޫޕާއި ފްލޭޝް ބޭންޑުންނެވެ. އަދި މިޔުޒިކަށް ޒުވާނުން ވެއްދުމުގެ ގޮތުން ފްލޭޝް ބޭންޑުން ލަވަމުބާރާތްތައް އިންޒާމުކޮށް ހިންގައެވެ. ޢީދުގައި ނޫނަސް ޚިތާނުކުރާ ގޭގޭގައާއި ތަފާތު މުނާސަބާތަކުގައި މިޔުޒިކް ކުޅެއެވެ. އަތޮޅުގެ ރަށްރަށް ގޮސް ޝޯކުޅެއުޅެއެވެ.
ރިފަރެންސް
ތަމްސީލުގެ އިތުރުން ޒަމާނީ މިޔުޒިކު ކުޅުންވެސް އޮވެއެވެ. މިކަން ފެށުނީ 1990 ގެ އަހަރުތަކުގައެވެ. މިހާރު ރަށުގައި މިޔުޒިކް ހަތަރު ބޭންޑް އޮވެއެވެ. ކޮންމެ ބޮޑު ޢީދެއްގައި އަމިއްލައަށް، ފިލަޔާ ތެޔޮ ހުސްކުރި ތާނގީ ބޭނުންކޮށްގެން ސްޓޭޖް އަޅައިގެން ޝޯކުޅެއެވެ. މިކަން ކުރަނީ ރަށުގެ ދެ ބޭންޑް ކަމަށްވާ ފުރޭފު މިޔުޒިކް ގްރޫޕާ، "ރޯޝަންގުރޫޕް ލައިވް" މިއުޒިކް ބޭންޑުންނެވެ. ޢީދުގައި ނޫނަސް ޚިތާނުކުރާ ގޭގޭގައާއި ތަފާތު މުނާސަބާތަކުގައި މިޔުޒިކް ކުޅެއެވެ. އަދި އަތޮޅުގެ ރަށްރަށަށާއި އެހެނިހެން އަތޮޅުތަކުގެ ރަށްރަށަށްވެސް ގޮސް ޝޯކުޅެއުޅެއެވެ. ފުޓުބޯޅައާއި ވޮލީބޯޅައަކީ އެންމެ ގިނަ މީހުން ތަރުހީބުދޭ ކުޅިވަރެވެ.
މާޅެންދޫ (ނ. އަތޮޅު)
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
ވައި ނޮޅީގެ ކަފި
ވައި ނޮޅީގެ ކަފި ނުވަތަ އަކީ ވައި ނޮޅި އިން ފުއްޕާމޭ އަށް ވައި ފޮނުވައިދިނުމަށް ވައި ނޮޅީގެ ނިމޭ ހިސާބުން ކަފިވެގެން ދެފަރާތުގެ ފުއްޕާމޭގެ ތެރެއަށް ވަދެފައިވާ ވައިދައުރުވާ ކަފި ތަކެކެވެ. މިގޮތުން ވައި ނޮޅިން ކޮންމެ ފަރާތެއްގެ ފުއްޕާމޭ އަށް ކަތްޕެއް ވަދެފައިވެއެވެ.
ހުޅުމާލެ
ބިން ހިއްކުމުގެ ސަބަބުން އެރަށުގެ ސަރަހައްދު 4 ކިލޯމީޓަރު 2 (1.5 އަކަ މީޓަރަށް) އިތުރުވެ، މިއީ ރާއްޖޭގެ ހަތަރުވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ރަށެވެ. 2019 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް އެރަށުގެ އާބާދީ 50،000 އަށްވުރެ ގިނައެވެ. އެއީ 2020 ވަނަ އަހަރުގެ މެދުތެރޭގައި 240،000 މީހުން ބޭތިއްބުމަށް ރާވާފައިވާ ތީއެވެ.
ތަރައްޤީ
2950 ހައުސިންގ ޔުނިޓް
މިޔަރު
500px|thumb|left|މިޔަރުގެ ބައިތައް ދައްކައިދޭ ކުރެހުމެއް
ހެކްސަންކިފޯރމްސް
ހެކްސަންކިފޯރމްސްއަކީ މިޔަރު ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ އޯޑަރެކެވެ.
ޕްރިސްޓިއޯފޯރިފޯރމްސް
ޕްރިސްޓިއޯފޯރިފޯރމްސްއަކީ މިޔަރު ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ އޯޑަރެކެވެ.
ހެޓިރޮޑޮންޓިނިފޯރމްސް
ހެޓިރޮޑޮންޓިނިފޯރމްސްއަކީ މިޔަރު ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ އޯޑަރެކެވެ.
ލެމްނިފޯރމްސް
ލެމްނިފޯރމްސްއަކީ މިޔަރު ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ އޯޑަރެކެވެ. މިއޯޑަރުގެ މިޔަރުތަކަށް އާންމު ނަމެއްގެ ގޮތުގައި މެކަރެލް މިޔަރު އޭ ކިޔައެވެ. ވަރަށް މަޝްހޫރު ބައެއް ބާވަތުގެ މިޔަރު މިއޯޑަރުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ. މިސާލަކަށް ފެމުނު މިޔަރު ފަދަ މިޔަރު ހިމެނެއެވެ. އަދި ވަރަށް މަދުން ފެންނަ ވައްތަރެއް ކަމަށްވާ ދަތްބިޔަ މިޔަރު ހިމެނެނީ ވެސް މި އޯޑަރުގެ ތެރޭގައެވެ. މި އޯޑަރުގެ މިޔަރުގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިހާތަނަށް ފާހަގަވެފައިވާ މިޔަރުތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ނިދަން މިޔަރު
200px|thumb|left|ނިދަން މިޔަރު ނިދަން މިޔަރު އަކީ މިޔަރުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅު ތަކާއި، ވިލުވިލުގައި ގިނައިން އުޅޭ މިޔަރެކެވެ. އެހެން ކަމުން މިއީ ކަނޑު ފަޅު ފީނައި އުޅޭ މީހުންނަށް ގިނައިން ފެންނަ މިޔަރެކެވެ. މިއީ ވަރުގަދަ ބޯ ހަންގަނޑެއް އޮންނަ ބަރުހެލި މިޔަރެކެވެ. މިމިޔަރު ނިދައިފައި އޮންނައިރު އޮންނާނީ އެސޮރުގެ ބޯ ހަރުހަރަށް ވައްދައިގެންނެވެ. މިހެން ތިބޭއިރުވެސް ގޯނާކޮށްފިނަމަ ހަމަލާދޭކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. ނިދަން މިޔަރުގެ މަހަކީ ކެއުމަށް ރަގަޅު މަހެކެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 3މީޓަރަށް ބޮޑުވާ މިޔަރެކެވެ. ނަމަވެސް އާންމު ގޮތެއްގައި ފެނިފައި ހުންނަ މިބާވަތުގެ މިޔަރުގެ ބޮޑު މިނަކީ 2.5 މީޓަރެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު ވިހާ ޅަމިޔަރުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 40 ސެންޓިމީޓަރު ހުރެއެވެ.
ވަށްބޯ މިޔަރު
250px|thumb|left|ވަށްބޯ މިޔަރު ވަށްބޯ މިޔަރު އަކީ މިޔަރުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ގިނައިން އުޅޭ މިޔަރެކެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު އެކަހެރިކޮށްނާއި، ބައިބަޔަށް އުޅޭތަން ފެނެއެވެ. މިއީ މެދު އިސްކޮޅެއްގެ މިޔަރެކެވެ. މިޔަރުގެ ބޮލުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ވަރަށް ވަށްކޮށެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު އެންމެ ބޮޑުވާކަމަށް ވަނީ 1.9 މީޓަރަށެވެ.
އުރަހަކަޅު މިޔަރު
250px|thumb|left|އުރަހަކަޅު މިޔަރު އުރަހަކަޅު މިޔަރު އަކީ މިޔަރުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުމަތިންނާއި، ފަރުފަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ގިނައިން ފެންނަ މިޔަރެކެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު އަތޮޅުން ބޭރު މާކަނޑުތަކުގައި ވެސް މަދުމަދުން އުޅޭކަމަށް ވެއެވެ. މިއީ މެދު އިސްކޮޅެއްގެ މިޔަރެކެވެ. މިމިޔަރު އެންމެ ބޮޑުވަނީ 1.8 މީޓަރަށެވެ. މިޔަރުގެ ތުން ކުރުވެފައި ބޮލު ކޮޅު ހުންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވައްކޮށެވެ.
އޮޅުފަތި މިޔަރު
200px|thumb|left|އޮޅުފަތި މިޔަރު އޮޅުފަތި މިޔަރު އަކީ މިޔަރުގެ ބާވަތެެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކާއި، ކަނޑުތަކުގައި އެންމެ ގިނައިން އުޅޭ އެއްބާވަތުގެ މިޔަރެވެ. މިއީ ފަރުފަޅުތަކަށް މޫދަށް އެރި އުޅޭމީހުންނަށް ގިނައިން ފެންނަ މެދު އިސްކޮޅެއްގެ މިޔަރެކެވެ. މިޔަރުގެ ތުންކުރުވެފައި ކޮޅު ހުންނާނީ ވަރަށް ވަށްކޮށެވެ. މިމިޔަރުގެ ދަތްތައް ހުންނާނީ ކޮޅަށް އޫކޮށް ކައިރިފަށް އޮމާން ކޮށެވެ. 2.1މީޓަރަށް މިމިޔަރު ބޮޑުވާކަމަށް ވެއެވެ. ނަމަވެސް ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ 1.6 މީޓަރަށްވުރެ ކުދި މިޔަރެވެ. މިއީ ވަރަށް ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި އުޅޭ މިޔަރެއް ކަމަށް ވިޔަސް ގާތްގަނޑަކަށް 330 މީޓަރުގެ ފުންމިނުގައި ވެސް މިމިޔަރު އުޅޭކަމަށް ވެއެވެ. މިމިޔަރު ވިހާ ކޮންމެ ފަހަރަކު 5-1އާއި ދެމެދުގެ ޢަދަދަކަށް ޅަމިޔަރު ވިހައެވެ. ވިހާ ޅަމިޔަރުގެ ދިގުމިނުގައި 62-50 ސެންޓިމީޓަރާއި ދެމެދުގެ ދިގުމިން ހުރެއެވެ.
ލޯބޮޑު ކަނޑި މިޔަރު
ލޯބޮޑު ކަނޑި މިޔަރު އަކީ ކަނޑި މިޔަރުގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރުގެ ބޮލުގެ ސިފައިން އެހެން ކަނޑި މިޔަރުގެ ބާވަތްތަކާއި ހުންނަ ތަފާތު ދެނެގަންނަން ފަސޭހަވާނެއެވެ. ލޯބޮޑު ކަނޑި މިޔަރު ރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް ރިކޯޑް ކުރެވިފައިވަނީ 1978 ވަނަ އަހަރު ރަޝިޔާގެ ތަހްލީލުކުރާ ބޯޓްފަހަރުން ދީފައިވާ މައުލޫމާތު ތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ. މިއީ އަތޮޅުން ބޭރު މާކަނޑުގައި އުޅޭ ހަލުވި މިޔަރެކެވެ.
އައްނަޥަޥީ
"އަލްއިމާމުއްނަޥަޥީ رحمه الله އަކީ ދީނީ އެތަކެއް ޢިލްމެއްގައި ތަޚައްޞުޞްވެވަޑައިގެން ހުންނެވި މަތިވެރި އިމާމެކެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ، ޙަދީޘާއި، ފިޤުހާއި، ޢަރަބި ބަހާއި މި ފަންނުތަކުގެ މުތަޚައްޞިޞެކެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ފޮތްތަކަށް ވަނީ މުސްލިމުންގެ މެދުގައި މަޤްބޫލުކަން ލިބިފައެވެ. އެއީ — والله أعلم — އެކަލޭގެފާނުގެ ހެޔޮ ނިޔަތާއި ﷲ عز وجل އަށް ވީ އިޚްލާޞް­ތެރިކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ފަހެ މިގޮތުން އެކަލޭގެފާނުގެ ފޮތްތަކުގެ އަޘަރު ދެމިގެން ދިޔައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޝަރަޙަކުރެވޭ މިފޮތް 'އަލްއަރްބަޢޫން' އާއި 'ރިޔާޟުއްޞާލިޙީން' އަދި އަލްއިމާމް މުސްލިމްގެ 'ޞަޙީޙު' ގެ ޝަރަޙަ ހިމެނެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރަށް ފިޤްހު ޢިލްމުގައި، އަލްއިމާމް އައްޝާފިޢީ - رحمه الله - ގެ މަޛްހަބުގައި އެއަށް އިޢުތިމާދުވެވޭ ފޮތްތަކެއް އެކަލޭގެފާނުގެ ފޮތްތަކުގެ ތެރޭ ހިމެނެއެވެ. ފަހެ އެކަލޭގެފާނު ވަނީ މަތިވެރި އިމާމެއް ކަމުގައެވެ. އަދި ﷲ ވަނީ އެ ފޮތްތަކަށް މަޤްބޫލުކަން ލައްވާފެއެވެ. އަދި މުސްލިމުން ވަނީ އެއިން މަންފާ ހޯދާފައެވެ. އެ ފޮތްތަކުގައިވާ އަގުހުރި ޢިލްމާއި، މަތިވެރި ހެޔޮކަމާއި، އޭގެ ފުރިހަމަކަމުން، އަދި އަދަށް ދާންދެން ވެސް މުސްލިމުން ދަނީ އެ ފޮތްތަކަށް ރުޖޫޢަވެ އެއަށް އިޢްތިމާދު­ވަމުންނެވެ. ފަހެ ﷲ އެ މާތް އިމާމަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށިއެވެ."
އިންސާނުންގެ މަހާއިކަށި ހުންނަގޮތް
ހަށިގަނޑުގެގުނަވަންތައް
ޢިޚްތިޔާރުގެ ދަށުގައިވާ ގުނަވަންތައް
އިބްނު ރަޖަބް
އަލްއިމާމުލް ޙާފިޡް ޒައިނުއްދީން އަބުލް ފަރަޖް ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަޙްމަދު އިބްނު ރަޖަބް އިބްނުލް ޙަސަން އައްސަލާމީ އަލްޙަންބަލީ އަކީ ހިޖުރައިން 8 ވަނަ ޤަރުނުގައި ދިމިޝްޤުގައި އުޅުއްވި ބޮޑު ދަންނަބޭކަލެކެވެ. މުޙައްދިޘެއް އަދި ފަޤީހެއް މެއެވެ. އުފަންވެވަޑައިގަތީ 736ހ. ގައެވެ. އަވަހާރަވީ 795ހ. ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވަނީ އަގުހުރި އެތައް ފޮތެއް އުންމަތަށް ދޫކުރައްވާފައެވެ.
ކުދި ވައިކޮތަޅު
ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި 300 މިލިއަން ކުދި ވައިކޮތަޅު ހުރެއެވެ. މިވައިކޮތަޅު ތަކުގެ ބޯމިނުގައި 0.2 މައިކްރޯމީޓަރު ހުރެއެވެ. ކުދި ވައިކޮތަޅުގެ ފާރުގައި މައިގަނޑު 3 ވައްތަރެއްގެ ސެލް ހުރެއެވެ.
ޙަބުޝްކަރަ
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
އިތިޔޯޕިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އަމްހަރީ ބަހެވެ. އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ އެޑިސްއަބާބާއެވެ. ވެރިކަން ކުރަނީ ވެސް އެޑިސްއަބާބާގައެވެ. އިތިޔޯޕިޔާއަކީ ފެޑެރަލް ބަރުލަމާނީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. އިތިޔޯޕިޔާގެ އާބާދީއަކީ 79 މިލިއަނެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 1.1 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ et. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +251 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ އިތިޔޯޕިޔަން ބިރްއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
އިތިޔޯޕިޔާގެ އުތުރުގައި އޮތީ އެރިއްތްރިޔާއެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ ސޫދާނެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ ކެންޔާއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ސޯމާލިޔާއެވެ. އިރުއުތުރުގައި އޮތީ ޖިބުތީއެވެ.
ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ
އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އަކީ ޢަބްދުލްމަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު ގެ ދަރިކަލެކެވެ.
ގައުމީ ޚިދުމަތް
އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ ދިވެހި ދައުލަތާއި ގައުމަށް ކުރެއްވި ޚިދުމަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ، ތަނުގެ އަމަން ހިފެހެއްޓުމުގެ ގަވާޢިދުތައް ހަރުދަނާ ކުރެއްވުން، ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުތައް ލިބިގަތުމުގައި އެމީހެއްގެ ލިޔާގަތާއި، ގާބިލިއްޔަތުގެ މަތިން، އެންމެން ހަމަހަމަކުރެއްވުމަށް ބާރު އެޅުއްވުން، ދީނުގެ ނަމުގައި ރާއްޖޭގައި ކުރެވެމުންދިޔަ އެކަށީގެންނުވާ ކަންތައްތައް ހުއްޓުވަމުން ގެންދިއުން، އަދި ދިވެހި ޘަޤާފަތް ދިރުވުމުގެ ޚިދުމަތް ހިމެނިގެން ދެއެވެ.
ޔޫސުފް ނަޖީބުލް ޙަބްޝީ
އާދަޔާ ޚިލާފު
ޙަބްޝީގެފާނާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިއުޅޭ ވާހަކަތަކުގައި ބުނަނީ، އެކަލޭގެފާނަކީ ނާފަހަރުން މުދާ ބާލުއްވައި އުޅުއްވި އާދައިގެ ބޭކަލެއް ކަމުގަ އެވެ. ނަމަވެސް މި ބޭކަލެއްގެ އަރިއަހުގައި މަސައްކަތްކޮށް އުޅުނު މީހުންނަށް ފާހަގަކުރެވުނު ގޮތުގައި، މީނާއަކީ އާދަޔާ ޚިލާފު ބޭކަލެކެވެ. އެހެނީ، މީނާ މުދާ ބާލުއްވާއިރު، އުފުއްލަވާ ބަސްތާ ކޮނޑުފުޅަކު ނުޖެހެ އެވެ. މި ބޭކަލަކީ ވަރަށް ދީންވެރި ބޭކަލެއްކަމަށް ވެފައި، މީނާގެ ފަރާތްޕުޅުން ފެނިފައިވާ ބައެއް ޢަޖާއިބުވާ ފަދަ ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން، މިއީ ވަލީވެރިއެއް ކަމަށް ދިވެހީން އެއިރު ޤަބޫލުކޮށް އުޅުނެވެ.
ލަނޑާ ފާނަ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފ.ނިލަންދޫ އާސާރީ ސަރަހައްދު
ފޯމަތި
ބބބބ ނިލަންދޫ އާސާރީ މިސްކިތުގެ ގޯތީގެ ތެރޭގަވވވވވވވވވވވއި ހުންނަ ބޮޑު ފެންވަޅަކީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުން މިހާރު ވެސް ބުއިމަށް ބޭނުންކުރާ ފެން ގެންދާ ވަޅެކެވެ. އެންމެ ކުރީ ޒަމާނުދގައި ރައްޔިތުންވ މުޅިންވެސް ބޭނުންކުރަނީ މިވަޅު ކަމަށް ވެއެވެ.
ނޮވެމްބަރު 10
ނޮވެމްބަރު 10 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 314 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 315 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ދަތްފުކު ރޮނޑު
ދަތްފުކު ރޮނޑު އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ ރޮނޑެކެވެ. ދުވާލު ކުދިބުޅިލައިގެން ފަރުމަތިން ވަރަށް ފަސޭހައިން ބޭނޭ މަހެކެވެ. ދަތްފުކު ރޮނޑަކީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. އަދި މިއީ ދިރޭ ކުދިމަހުގެ ވިޔަފާރީގައި ރާއްޖެއިން ގިނަ އަދަދަކަށް ބޭރުކުރެވޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ރޮނޑު 30 ސެންޓިމީޓަރަށް ބޮޑުވެއެވެ. ވަރަށް ގިނަ ތަފާތު އެއްޗެތި މިމަސް ކައިއުޅޭކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި މޫދު އަޑީގައި ހުންނަ ގަލުފެއްސާއި، ތަފާތު ވައްތަރުގެ ހިޔަމައާއި، ކަކުންޏާއި، ކުދިމަސްމަހާއި، ބޮލީގެ ބާވަތްތަކާއި ކަށިބޯ ހިމެނެއެވެ.
ލޭގެ ކެންސަރު
ކްރޮނިކް ލިޔުކީމިޔާ
ކްރޮނިކް ލިޔުކީމިޔާގައި ފުރާނަޔަށް ގެއްލުންވާ ހިސާބަށް ނުގޮސް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ހޭދަވެގެން ހިގައިދާނެއެވެ. ކްރޮނިކް ލިޔުކީމިޔާ ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވެއެވެ. އެއީ ކްރޮނިކް ލިމްފޮސައިޓް ލިޔުކީމިޔާ އަދި ކްރޮނިކް މައިލޮއިޑް ލިޔުކީމިޔާ އެވެ.
ކަށިނެތް މިޔަރު
ކަށިމިޔަރު ކަނީ އާންމުކޮށް ކުދި މަސް، ބޯވާ ދިލަމަސް ފަދަ އެއްޗިއްސެވެ. އަދި ކަށިމިޔަރު އާންމުކޮށް ބޮޑުމަސް ، މިޔަރުގެ ވައްތަރުތަކުގެ ސިކާރައަކަށް ވެއެވެ. އަދި ބޯވާ ވެސް ކަށިމިޔަރު ހަމަލާ ދީ މަރާލުމަށް ފަހު ކައެވެ. ކަށިމިޔަރުގެ އުމުރަކީ ލަފާކުރެވޭގޮތުގައި 25 އަހަރާއި 100 އަހަރާއި ދެމެދެވެ. އަދި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުން 25 އަހަރާއި 80 އަހާރާ ދެމެދުކަމަށް ބުނެއެވެ. ނިޔާޒް ޅޮހި، www.heyobas.com
އޮށް
ވަޒީފާ
މަނި ބޭރުކުރުމާއި، ޖިންސީ ހޯރމޯން އުފެއްދުން ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ސިކުނޑީގެ ދަށުގައިވާ ޕިޓޫޓަރީ ގްލޭންޑް އިން ބޭރުކުރާ ގޮނާޑޯޓްރޮޕިކް ހޯރމޯން ތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.
ޑަކްޓް ސިސްޓަމް
އޮށުގެ ވަށައިގެން ލެވިފައިވާ ޓޫނިކާ އަލްބުޖިނީއާ(Tunica albuginea) ގެ އެތެރެއިން އޮޅިފައިވާ ތުނިތުނި ހޮޅިތަކެއް ވެއެވެ. މިއީ މަނި އުފައްދާ ހޮޅި(Seminiferous tubules) ތަކެވެ. މިހޮޅިތަކުގެ ކައިރިފަށުގައި ވަށައިގެން ލެވިފައިވާ ސާރޓޯލީ ސެލް(Sertoli cell) ތަކުން ބާލިޣުވުމުން ފެށިގެން ގޮސް މުސްކުޅި ވަންދެން މަނި ސެލްތައް އުފައްދައެވެ. މިހޮޅިތަކުގައި އުފެދޭ މަނި ރީޓީ ޓެސްޓިސް އަށް ވާޞިލްވެ، އެއަށްފަހު އިފެރެންޓް ޑަކްޓްތައް ހުރަސްކޮށް މަނި ގުދަނަށް ވާޞިލްވެއެވެ. އަދި މަނިގުދަނުގައި މަނިތައް އިތުރަށް ފުރިހަމަވެއެވެ. އެއަށް ފަހު މަނިހޮޅި އަށް ވާޞިލްވެއެވެ. އަނި މަނިބޭރުވުމުގެ ތެރޭގައި ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ތެރެއިން ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ދޮރުން ލާފައި މަނިތައް ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެގެން ދެއެވެ.
ލޭ އަދި ލިމްފްގެ ދައުރުކުރުން
އޮށަށް ލޭ ފޮނުވާ ގޮތާއި ލިމްފް އައިސްފައިވާގޮތް އުރަވަޅި އާއި ތަފާތެވެ.
މަގޭ ރިޕޯޓް 150
އަދި ވެސް ވިސްނަވާ! އެކުވެރިވެ، އެއްބާރުލާންވީ ވަގުތު މިއޮތީ އައިސްޖެހިފާ! ތަރައްޤީގެ ދުވެލީގައި ގައުމުގެ ނާ އާ މިސްރާބަކަށް ދަތުރުކުރަމުންދާ ދުވަސް ވަރެއްގައި ގައުމު މިދަނީ ތަރައްގީގެ އާ ހަރުފަތްތަކެއް ގިރާކުރަން ތައްޔާރު ވަމުން! އާރިސޯޓްތައް ހުޅުވި، ސިޓީ ހޮޓަލާއި، ޔޮޓު މެރީނާގެ ސިފައިގައި ފަތުރުވެރިކަން ފުޅާވެ، ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ރާއްޖޭގައި ހުޅުވޭ ޔުނިވަސިޓީ އިފްތިތާހު ކުރުމުގެ ވަގުތު މިވަނީ ކުޑަތަންވެފައި! އަމިއްލަ ރަށުގައި ތިބެ ރާއްޖޭގެ ދަރިންނަށް މަތީ ތަޢުލީމުގެ ތަޢުލީމު އުގެނުމުގެ މަގު މިދަނީ ފަހިވަމުން! އަންނަ އަހަރު ޔުނިވަސިޓީ ހުޅުވި އޭގެ ދެތިން އަހަރު ފަހުން މެޑިކަލް ކޮލެޖެއް ގާއިމް ކުރެވި، އަމިއްލަ ބިމުގައި ތިބެ، މާސްޓާރޒް، ޕީއެޗްޑީ ފަދަ ފާސްތައް ހޯދޭނެ މަގު ފަހިވެގެން ދިއުމަކީ ވެސް ކުރެވޭ އުއްމީދެއް! މިއަދު ކުރެވޭ އުއްމީދުތަކާއި، ކުލަ ނުޖެހޭނެ ކަމަށް ހީކުރެވޭ ހުވަފެންތައް މާދަމާ ކުލަޖެހި ފުރިހަމަ ވުމުން އުފާނުވާނީ ތިޔައިގެ ތެރެއިން ކާކުބާ؟ ޝައްކެތް ނެތް. އެދުވަސް އައުމުން ހިތާމައިގެ ބަދަލުގައި ލޯތައް ތެތްމާލާނީ އުފަލުގެ ކަރުނައިންކަން ޔަގީން! އެއީ ތިބާގެ އުފަން ދަރި ތިބާ ލޮލުގެ ކުރިމަތީގައި ބަލަބަލައި ހުއްޓައި މޮޅުވެ، ޢިލްމީ މީހަކަށްވެ، ޕީއެޗްޑީ ހާޞިލްކޮށް ނަމުގެ ކުރިއަށް ޑރ.ގެ ލަގަބު ގެނައީތީ! އެފަދަ ދުވަހެއް އައުމުން ތިބާއަށް އިހްސާސް ކުރެވޭނީ ތިބާ ހައްދައި ބޮޑު ކުރި ގަހަކުން މޭވާ އެޅުމުން ކުރެވޭ ފަދަ އިހްސާސެއް ކަން ޔަގީން.
މިއަދު ގައުމުގެ ތަރައްޤީއަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަ ކުރުމުގައި ތިޔަ ލޮބުވެތި ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހެއްގެ ޙިއްޞާ އޮންނާނެކަން ހަދާން ބަހައްޓަވާ! މަށަށް ކީއްހޭ ބުނެ، ތަރައްގީއަށްޓަކައި ރައްޔިތުން ކުރާ މަސައްކަތަށް ފުރަގަސްދީ، ބީރު ކަންފަތެއް ދިނުމަކީ އަހަރެެމެންނާއި ޙަވާލުވެފައިވާ ދަރިންގެ މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި ކުރެވޭ ބޭއިންސާފެއް ކަން ހަނދުމަ ކުރައްވާ! އަދި އެއީ އަހަރެމެންގެ އަންނަށް އޮތް ޖީލްތަކަށް ވެވޭ ޚިޔާނާތެއްކަން ވިސްނަވާ! ވެރިކަމުގައި ވަކި ބަޔަކު ތިބީތީ އެބަޔަކަށް ތިބާގެ ހިތުގަައި ހަސަދަ އޮތްނަމަ އެހަސަދަ ހިތުން ފުހެލައްވާ! ސާފު ހިތަކާއިގެން، އެމީހުންނާއި ކުރިމަތިލައި، ރުހުމުގެ ލޮލަކުން ބަލައި، ރީތި ބަސް މަގުން މުޚާތަބު ކުރައްވާ! އޭރުން ތިބާއަށް ވެސް އެމީހުން ފެންނާނީ އެކުވެރިންގެ ގޮތުގައި! ރައްޓަހިންގެ ގޮތުގައި! ހެޔޮ މަދަދުވެރި، ހަރުދަނާ ހިންގުންތެރިންގެ ގޮތުގައި! އެކަމަކު މިތަދުބީރުން އެއްކިބާވެ، ނުރަގަޅު ލޮލުން ބަލަން ބޭނުންވާ މީހަކަށް ކިތައްމެ ސާފު މަންޒަރެއް ވެސް ފެންނާނީ ކަޅު އަދިރި ގަނޑެއްގެ ސިފައިގައި ކަން ޔަގީން. މިއީ ދެބަސްވުމެއްނެތި ގަބޫލު ކުރަންޖެހޭ ޙަގީގަތެއް އެހެން ނޫންތޯ.
ނޮވެމްބަރު 11
ނޮވެމްބަރު 11 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 315 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 316 ވަނަ ދުވަހެވެ.
މުޙައްމަދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު
ނަސަބު
ސުމުއްވުލް އަމީރު މުޙައްމަދު ރަންނަ ބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު އަކީ އަލްވަޒީރު އިބްރާހީމް ރަންނަ ބަނޑޭރި މަނިކުފާނުގެ ސުމުއްވުލް އަމީރު ޢަލީ ރަންނަ ބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ ދެވަނަ ދަރިކަލުން ކަކާގޭ ކުޑަ މުޙައްމަދު ދީދީ އެވެ. މަންމަ އަކީ ފަސްމަންދޫ ޙަސަން ހަކުރާ މަނިކުފާނުގެ އަލްވަޒީރު އިބްރާހީމް ޝާޙް ބަންދަރުގެ އަލްވަޒީރު ޢަލިމަނިކު ފާނުންގެ އަލްވަޒީރު މުޙައްމަދު ދަހަރަދަ މަނިކުފާނުގެ ޙުސައިން ދީދީގެ ޢާއިޝާ ދީދީ އެވެ. މުޙައްމަދު ރަންނަ ބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ ބައްޕަ ޢަލީ ރަންނަ ބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ މަންމާ ފުޅަކީ އައްސުލްޠާނުލް ޣާޒީ ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީންގެ އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީން ގެ އަލްއަމީރާ ޢާއިޝަތު ކަނބާރަނި ކިލެގެފާނު ނުވަތަ ކަކާގޭ ގޮމާ އެވެ.
މުޙައްމަދު ރަންނަ ބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު ގެ ބޭފުޅުންނަކީ އަލްއަމީރާ ތުއްތު ގޮމާ، އައްނަބީލާ ފާޠިމަތު ދީދީ ނުވަތަ ވެލިދޫގެ ދޮންދީދީ، އާއި، އައްނަބީލް މުޙައްމަދު ދީދީ މ.ދާންނާގެ އެވެ. މިއިންވެސް އެއްވެސް ބޭފުޅަކު މިހާރު ދުނިޔޭގައި ނެތެވެ. ނަމަވެސް އެބޭފުޅުންގެ ޢާއިލާ އެބައޮތެވެ.
ގައުމީ ޚިދުމަތް
މުޙައްމަދު ރަންނަ ބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ އާއިލާގެ ގިނަ ބޭފުޅުންނާއި، އެކިލެގެފާނަކީ އަގުހުރި ޚިދުމަތްތެރީންނެވެ. މިކިލެގެފާނަކީ މިޒަމާނުގެ ދިވެހި ދައުލަތަށް ޚިދުމަތްކުރެއްވި މަތީ ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ، އަލްފާޟިލް ޙުސައިން ޙިލްމީ ދީދީ، އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ޙިލްމީ ދީދީ، އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ޙިލްމީ ދީދީ، މިބޭބޭފުޅުންގެ ބައްޕަ ފަރާތުގެ ބޮޑުބޭބޭ ފުޅެވެ. މިގޮތުން މިދެންނެވި ބޭފުޅުންނާއި، އެބޭފުޅުންގެ ޢާއިލާ އަކީ މިޒަމާނުގެ ތަޢުލީމް ލިބިވަޑައިގެން ތިއްބެވި ގިނަ ބޭފުޅުންކޮޅެއް ހިމެނިގެންވާ ޚާންދާނަކަށް ވެއެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ވެލި ފާނަ
ވެލި ފާނަ ނުވަތަ އަކީ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި އުޅޭ ގިނަ ފާނަ ތަކަށްވުރެ ތަންކޮޅެއް ފުނުގައި އުޅޭ ފާނަ އެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ 30 މީޓަރަށްވުރެ ފުނުގައެވެ. ވުމާއެކު ފީނުންތެރިންނަށް ވެސް މިމަސް ފެންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ނަމަވެސް ނަނު ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި މަދުމަދުން މިމަސް ބޭނެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުން ލޮލާއި ދިމާލުން ވަރަށް ބޮޑަށް އަޑިވެފައި ހުރެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު މަހެކެވެ.
މުލައްދަނޑި
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ނޭފަތާގުޅޭ އަރުތެރެ
ނޭފަތާގުޅޭ އަރުގެ އެތެރެ
ނޭފަތާގުޅޭ އަރުގެ އެތެރޭގައި އަންނަނިވި ޓިޝޫތައް ހުރެއެވެ.
މަޑު މިޔަރު
މަޑު މިޔަރު ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިން ދަންނަ މަޝްހޫރު މިޔަރެކެވެ. މިއީ އަތޮޅުން ބޭރުން އަޑިން ބާނާ މިޔަރެކެވެ. އާއްމުކޮށް އުޅެނީ 91 މީޓަރަށްވުރެ ފުނުގައެވެ. ނަމަވެސް 1875 މީޓަރު ފުނުގައި މަޑު މިޔަރު އުޅެދާނެއެވެ. މިބާވަތުގެ ޅަމިޔަރު އަތޮޅާއި ގާތުގައި އުޅެއެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރުގެ މޭގަނޑުގެ ތެލަކީ ދިވެހިން އޮޑި ދޯނި ފަހަރަށް އެޅުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ވުމާއެކު މިއީ ދިވެހިން އޭގެ މައްޗަށް ޚާއްޞަ މަސްވެރިކަމެއް ކޮށްގެން އާދެ! މަޑު މިޔަރު ކެޔޮޅުކަން ކޮށްގެން ބާނާ ބާވަތެކެވެ.
އިފެރެންޓް ޑަކްޓް
މިއީ އޮށުގެ ތެރޭގައިވާ ރީޓީ ޓެސްޓިސް އާއި މަނި ގުދަން ގުޅުވައިދޭ ކުދިކުދި މަގު ތަކެކެވެ. ނުވަތަ ކުދިކުދި ހޮޅިތަކެކެވެ. މާނައަކީ މަނިގުދަނަށް އޮށުގައި އުފެދޭ މަނި ދަނީ މިއިފެރެންޓް ޑަކްޓް ތަކުގެ އެހީގައެވެ.
މައްކާ
ދަތުރުފަތުރު
މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ލިބޭ ޚިދުމަތަކީ ޙައްޖާ ގުޅޭ ގޮތުން ފޯރުކޮށްދެވޭ ދަތުރުފަތުރުގެ ޚިދުމަތެވެ. މައްކާގައި ވައިގެ ބަނދަރެއް ނުވަތަ ރޭލުމަގެއް ނޯވެއެވެ. ތާރު އެޅި މަގުތަކާއި އެކްސްޕްރެސް މަގު ތަކުން މައްކާ ވަނީ ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ އެހެން ޝަހަރުތަކާ ގުޅާލެވިފައެވެ. މި ޝަހަރުގައި ހުރި މަގުތައް ރަނގަޅެވެ. ގިނަ ހައްޖާޖީން ނުވަތަ ހައްޖުވެރިން މައްކާއަށް ވަންނަނީ ޖިއްދާގެ ހައްޖު ގިމަތައިންނެވެ.
ޣައިރު މުސްލިމުންނާއި މައްކާ
ޣައިރު މުސްލިމުންނަކަށް މައްކާއަކަށް ނުވަދެވޭނެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ނޫސްވެރިން ނާއި ރަޙިމުގެ ގުޅުމުން މުސްލިމުންނާ ގުޅިފައިވާ ޣައިރު މުސްލިމުންނަށް ހުއްދައެއް ދެވިފައިވެއެވެ. ޝަހަރަށް ދެވޭ މަގުތަކުގައި ފާސްކޮށް ހަދާ އޮފިޝަލުން ތިއްބަވައެވެ. އެހެން ކަމުން ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ޙައްޖާޖީން ނޫން ބަޔަކަށް ޝަހަރަށް އެތެރެ ނުވެވޭނެއެވެ.
ޚުލަފާއުއްރާޝިދޫން ގެ ޒަމާނުން ފެށިގެން ވެސް މައްކާ އަށް ޣައިރު މުސްލިމުން ވަނީ މަނާ ކުރެވިފައެވެ. މިއަދުވެސް މިކަން އޮތީ މިގޮތަށެވެ. ސަޢޫދީ ސަރުކާރުން ވަރަށް ޚާއްޞަ އަހައްމިއްޔަތެއް ދީގެން މައްކާއަށް ވަންނަ މީހުން ދެނެގަތުމުގެ ކަންތައް ކުރެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަ ޖައްސާފައިވެއެވެ. ދުނިޔޭގެ ބައެއް ޤައުމުތަކުގެ ވެރިން ވެސް މައްކާއަށް ދިއުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްފައިވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެބޭފުޅުންނަކީ ޣައިރު މުސްލިމުން ކަމުގައިވާތީ ސަޢޫދީ ސަރުކާރުން މިކަމަށް އިންކާރު ކޮށްފައިވެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މައްކާގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާވެގެންވަނީ ވިޔަފާރީގެ މައްޗަށެވެ.
ތައުރާތު/ބައިބަލް
މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ޤަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މައްކާގެ ވާހަކަ ޔަހޫދީންގެ ތައުރާތު/ނަޞާރާއިންގެ ބައިބަލް ގައި ލިޔެވިފައިވެއެވެ.
އެވަރެސްޓް ފަރުބަދަ
1996 ވަނަ އަހަރު ފަރުބަދައިގެ އެންމެ މައްޗަށް އެރުމަށް މަސައްކަތްކުރި 19 މީހަކު މަރުވެފައި ވެއެވެ. އަދި އެއަހަރުވެފައިވަނީ އެވަރެސްޓް ފަރުބަދައިގެ ތާރީޚްގައި ފަރުބަދައަށް އަރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ގިނަބަޔަކު މަރުވެ ދިޔަ އަހަރަށެވެ. އެއަހަރު މެއި މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު ފަރުބަދައިގެ އެންމެ މައްޗާއި ހަަމައަށް ކައިރިވެފައިވަނިކޮށް 8 މީހަކު މަރުވެފައި ވެއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ތިއްޖެހި ފާނަ
ތިއްޖެހި ފާނަ ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި މުރަކަތަކާއި ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދުވާލު ނަނު ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ގިނައިން ބޭނޭ މަހެކެެވެ. ދިވެހިން މިމަސް ކައި އުޅެއެވެ. މިމަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަށިކޮށެވެ. އަދި ކަރުތާ ފަތުގައި 3 ކަށި ހުރެއެވެ.
އުތުރު ކޮރެއާ
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އުތުރު ކޮރެއާއަކީ މުޅި ދުނިޔެއަށް ބަލާއިރު ވެސް އެ^ްނިކް ގޮތުންނާއި ބަހަވީ ގޮތުން އެންމެ ހޯމޯޖީނަސް އެއް ޤައުމެވެ. ވަރަށް މަދުން ނޫނީ އެހެން ނަސްލެއްގެ މީހުން ނޫޅޭ އުތުރުކޮރެއާގެ މުޅި އާބާދީގައިހެން ގާތް ގަނޑަކަށް ހިމެނެނީ ކޮރެއާ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ.
ފާރޫޤް އިސްމާޢީލް
އަލްފާޟިލް ފާރޫޤް އިސްމާޢީލް ގެ ބައްޕަ އަކީ އައްނަބީލް އިސްމާޢީލް ޙަބީބު (ކާށިދޫގޭ މަނިއްޕުޅު) އެވެ. މަންމައަކީ ވެލިދޫގޭ ތުއްތު ދީދީ އެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 14 ޖޫން 1927 ގައެވެ. އަލްފާޟިލް ފާރޫޤް އިސްމާޢީލް ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ ސިލޯނުންނެވެ. އިގިރޭސި، އުރުދޫ އަދި ޖަރުމަން ބަސް ދެނެވަޑައި ގަންނަވައެވެ. އަދި ސިންގަޅަ އާއި ތަމަޅަ ވެސް ދެނެވަޑައިގަނެއެވެ. އަލްފާޟިލް ފާރޫޤް އިސްމާޢީލް ގެ އުމުރުގެ ފަހުކޮޅުގައި އަދާކުރެއްވީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަވާ އިގިރޭސި ކައުންސެލަރެއްގެ މަގާމް އެވެ. އަދި ޖަރުމަނު ކައުންސެލަރު ކަންވެސް އަދާކުރެއްވިއެވެ. އިބްރާހީމް ނާޞިރުގެ ވެރިކަމުގައި އައި ބޮޑު ބުރާސްފަތީގެ އެންމެ ހަރަކާތްތެރި ވިސްނުންތެރިއަކީ ފާރޫޤް އިސްމާޢީލް އެވެ.
ޢަލީ ޝަމީމް އިބްރާހީމް
އުފަން ދަރިން
ސަރުކާރުގައި އިބްރާހީމް ޚަލީލް އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާ ތަކުގެ ވާހަކަ އެކަނި ބަޔާންކޮށްފައި ނިންމާލުމަކީ އިންސާފެއް ނޫނެވެ. އިބްރާހީމް ޚަލީލް އަކީ ނިލަންދޫ އަށް އެތައް ގޮތަކުން ޚިދުމަތްކޮށްދީފައިވާ ފަރާތެކެވެ. ކުރިން ނިލަންދޫގައި އޮތް ޖަމްޢިއްޔާއެއް ކަމުގައިވާ ނިލަންދޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމްޢިއްޔާ އިސްވެ ހުންނަވައިގެން ހިންގުމުގެ ބުރަ ޒިންމާ އުފުލާފައިވަނީ ވެސް އިބްރާހީމް ޚަލީލް އެވެ. އެޖަމްޢިއްޔާ އޭގެ އާރޯކަމާއި، ތާޒާކަންމަތީ ދެމިއޮތް ދުވަސްވަރު ނިލަންދޫގެ ތަރައްޤީ އަށްޓަކައި ހިންގިފައިވާ ތަފާތު ޙަރަކާތްތަކުގައި ޢަމަލީގެ ގޮތުން ބައިވެރި ވެފައި ވެއެވެ. ޖައްޢިއްޔާ އުފެދިގެން ގޮސް އުވި ދިއުމާއި ހަމައަށް ވެސް އެޖަމްޢިއްޔާ ހިންގުމުގައި އާރްކާޓީއެއްގެ ދައުރު އަދާކޮށްފައިވަނީ ހަމަ އިބްރާހީމް ޚަލީލު އޭ ބުނުމަކީ އެހެން ފަރާތްތަކަށް ކުރެވޭ ބޭއިންސާފެއް ނޫންކަން ޔަގީނެވެ.
ގްރޭންޑް ކެންޔަން
thumb|left|200px|ގްރޭންޑް ކެންޔަން. ގްރޭންޑް ކެންޔަންގެ ދިގުމިނުގައި 446 ކިލޯ މީޓަރު ހުރެއެވެ. ފުން މިނުގައި 1620 މީޓަރު ހުރެއެވެ. މިކެންޔަން ހިމެނޭ ހިސާބުގައި ވަށައިގެންވާ ފަރުބަދަ ތަކާއި، އުސްގަނޑުތަކުގައިވާ އާއްމު ކުލައަކީ ރަތް ކުލައެވެ. ނަމަވެސް އަޅި ބަނަފްސާ، ފެހި އަދި ޗޮކްލެޓް ކުލައިގެ ހިލަތައް ވެސް މަދުން ނަމަވެސް ހުންނަ ކަމަށްވެއެވެ. އިރުގެ އަލި އެޅިފައި ހުންނަ ގޮތަކުން ހިލަތަކުގެ ކުލަ ބަދަލުވެފައި ހުންނަހެން ހީވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
އިބްރާހީމް ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު
ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވުން
ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ މާލޭގެ އެޒަމާނުގެ ބައެއް އެދުރުބޭކަލުންގެ އަރިހުންނާއި، އަދި އިންޑިޔާގެ ކަލްކަތާ އިންނެވެ. ބޮޑުފުޅުވީ އޭނާގެ ބައްޕަ އަލްއަމީރު ޢަލި ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނުގެ ފުރިހަމަ ތަރުބިއްޔަތާއި އެކުގައެވެ. އެކިލެގެފާނު ދައުލަތުގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުން ޚިދުމަތް ކުރެއްވި ދުވަސްވަރު އެވެ. އިބްރާހީމް ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު އުރުދޫ ބަސް، އިގިރޭސި ބަސް، އަދި ޢަރަބި ބަސް ފުދޭވަރަކަށް ދެނެވަޑައިގަނެއެވެ. އަދި ދިވެހިންގެ މެދުގައި އެޒަމާނުގައި އޮތް ހެވިކަމުގެ ފަންނުގައި ކުޅަދާނަ ބޭފުޅެއްވެސް މެއެވެ.
ފެރިދޫ (އއ. އަތޮޅު)
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ. މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ އެފްރިކާ ބަބުރު އަޅެއް ކަމުގައިވާ ސަންގޯރުގެ ދަރިން ކަމަށްވެއެވެ.
ހާރޫނު މޫސާ
ކާފަދަރިން
އަލިމަނިކުގެ ދަރިން،
ވެރިކަމުގައި ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އުސްއަލިތައް
މަނަދޫގެ މުދިންކަމާއި ކުޑަކަތީބުކަމާއި ބޮޑުކަތީބު ކަމުގައި ހާރޫނު މޫސާ މަނަދޫއަށް ވަރަށް އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވާފައިވެއެވެ. އެ ޚިދުމަތްތަކުގެ ލިސްޓަކީ ދިގު ލިސްޓެކެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އުސްއަލިތައް މިތަނުގައި ކުރުގޮތަކަށް ނަމަވެސް ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ.
04- ފެންތާނގީތައް ބިނާކުރުން
ނަބިއްޔާގެ ނަމާދު (އަލްބާނީ)
ތަޢާރަފް
ﷲ އަށް ޙަމްދު ކުރަމެވެ. އެއިލާހަކީ، ނަމާދު އެއީ އެއިލާހުގެ އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށް ފަރުޟެއް ކަމުގައި ލެއްވި އިލާހެވެ. އަދި ނަމާދަކީ އީމާން ކަމާއި ކާފަރުކަމާ ދެމެދު ވަކިކޮށްދޭ އިމެއް ކަމުގައި ލެއްވި އިލާހެވެ. އަދި އެ ނަމާދަކީ ފާޙިޝް ކަންތައް ތަކުން މީހާ ދުރުކޮށްދޭ އަޅުކަމެއް ކަމުގައި ލެއްވި އިލާހެވެ. އަދި ޞަލަވާތާއި ސަލާމް ލެއްވުން އެދި ދުޢާ ކުރަނީ އަންނަނިވި ކީރިތި އާޔަތްތަކުގައި މުޚާޠަބު ކުރެވިފައިވާ މާތް ނަބިއްޔާ އަށެވެ.
ހުންއައުން
ފިނިހޫނުމިން ބަދަލުވުން
އަހަރުމެންގެ ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން އާއްމުގޮތެއްގައި އެންމެ މަތިވަނީ ހަވީރުގެ ވަގުތުގައެވެ. އަދި ހަރަކާތްތެރިވެ އުޅުމުގެ ސަބަބުން އެ އުފުލިދާނެއެވެ. ނުވަތަ ވަރުގަދަ އިހުސާސްތަކުގެ ސަބަބުން ވެސް ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން މަތިވެދާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކެއުމާއި، ހެދުން އަޅާ ގޮތުންނާއި، ބޭނުން ކުރާ ބޭހެއްގެ ސަބުންނާއި، މާހައުލުގެ ފިނިހޫނުމިނުގެ ސަބަބުންނާއި، ވައިގެ ތެއްކަމުގެ މިންވަރު މަތިވުމުގެ ސަބަބުން ވެސް ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން އުފުލިދާނެއެވެ. މިބުނެވިދިޔަ ކަންތައްތަކުން އާއްމުކޮށް އަސަރުކުރަނީ ކުޑަކުދިންނަށެވެ.
ހީޓް ސްޓްރޯކް
”ހީޓް ސްޓްރޯކް“ (ހޫނުގަދަވުމުގެ ސަބަބުން ހޭނެތުން) އަކީ ވެސް ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން މައްޗަށް ދިއުމުގެ ނުރައްކާތެރި ވައްތަރެކެވެ. އެއީ އެ ޙާލަތުގައި ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ބާރު ނުވަތަ ކުޅަދާނަކަން ހަށިގަނޑަށް ނުލިބޭތީއެވެ. ދޮން ބޮޑުވެފައިވާ ކާރެއްގެ ތެރޭގައި ކުޑަކުއްޖަކު ބައިންދާއިފި ނަމަ މިހެން ވެދާނެއެވެ. ނުވަތަ ބޯނެ އެއްވެސް ބުއިމެއް ނެތި މާބޮޑަށް ނުވަތަ މާގިނަ އިރު ކަސްރަތު ކުރުމުން ވެސް މިހެން ވެދާނެ އެވެ.
ހިމަންދޫ (އއ. އަތޮޅު)
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
މަނި ގޮށް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް
ބެލްގޮރޯޑްގެ ދިދަ
ސިފަކުރުން
ބެލްގޮރޯޑް ސިޓީގެ ދިދަ (ތިރީގައި ހުދު ރޮނގެއް ޖަހާފައިވާ ބްލޫ ކެންވަސް) ގައި ރީނދޫ ސިންގާއެއް ފަހަތު ފައިގައި ހުއްޓިފައި ހުރިއިރު އޭގެ މަތީގައި ހުދު ކަނބުލޮއެއް އުދުހިފައި ހުރެއެވެ. މި ސިޓީގެ ރަމްޒުތަކަކީ 300 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވީ އަދި ޕީޓަރ އަލްމަރުޙޫމްގެ ވެރިކަމުގައި ފެނިގެންދިޔަ ސިޓީގެ ރަމްޒުތަކެއް ކަމަށާއި، ޕޮލްޓާވާ (1709) ހަނގުރާމައިގައި ސްވިޑެންގެ މައްޗަށް ހޯދި ކާމިޔާބީގެ ޝަރަފުގައި ރަޝިޔާގެ ސާރ ބެލްގޮރޯޑްގެ ރައްޔިތުންނަށް ކޯޓް އޮފް އާމްސް ހަދިޔާކޮށްފައެވެ. 1712 ވަނަ އަހަރު ދުޝްމަނުން ބަލިކުރި ބެލްގޮރޯޑް ރެޖިމެންޓްގެ ބެނާގައި ކޯޓް އޮފް އާމްސް ދައްކުވައިދީ، 1727 ވަނަ އަހަރު އެ ކޯޓް ވެގެން ދިޔައީ އަލަށް އުފެދުނު ޕްރޮވިންސްގެ ރަމްޒަކަށް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.
ހުސައިން ނިޔާޒް
ޑރ ޙުސައިން ނިޔާޒް(ހ.ނިޔާސާ ) އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ޙުސައިން ނިޔާޒް މިހާރު ހުންނެވީ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އެކްސްޓާރނަލް ރިސޯސް ގެ އެގްޒެކްޓިވް ޑިރެކްޓަރެއްގެ މަގާމްގައެވެ.
މާޅޮސް (އއ. އަތޮޅު)
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ކުޑަ ގޮހޮރު
ކުޑަ ގޮހޮރު އަކީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ގުނަވަނެކެވެ. މިގުނަވަން އޮންނަނީ އެތެރެހަށީގައި މައިދާ އާއި ބޮޑު ގޮހޮރު އާއި ދެމެދުގައެވެ. އެހެންކަމުން ކުޑަ ގޮހޮރު ފެށިފައި އިންނާނީ މައިދާ ނިމޭ ހިސާބުންނެވެ. އަދި ނިމިފައި އިންނާނީ ބޮޑު ގޮހޮރު ފެށޭ ހިސާބަށެވެ. އިންސާނުންގެ ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ދިގުމިނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 7 މީޓަރު ނުވަތަ 21 ފޫޓް ހުރެއެވެ. ބައެއް އިލްމު ވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުން ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ދިގުމިނުގައި އެވްރެޖްގޮތެއްގައި ހުންނަނީ 7-4 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ މިންވަރެކެވެ.
ކުޑަ ގޮހޮރުގެ އެތެރޭގެ ތެތް ދުލިފަށް
ކުޑަ ގޮހޮރުގެ އެތެރޭގެ ތެތް ދުލިފަށުގެ ކޮންމެ އަކަ މިލިމީޓަރެއްގައި 40-20 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ވިލަސް ހުރެއެވެ. އަދި ކޮންމެ ވިލަސް އެއްގެ އުސްމިނުގައި 1-0.5 މިލިމީޓަރު ވަރު ހުރެއެވެ.
ކުޑަ ގޮހޮރުގެ އެންޒައިމްތައް
ކުޑަ ގޮހޮރުގެ އެންޒައިމް ތައް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހުންނަނީ މިޔޫކޯސަލް ސެލް ތަކުގެ ބޭރު ފަށަލައިގައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ވިލަސް ތަކުގެ ކޮޅު ނިވާކޮށްދޭ ކުދިކުދި ވިލަސް ތަކުގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ތެރޭގައި ހަޖަމުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ހިންގަނީ މިބުނި ކުދިކުދި ވިލަސް ތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. ކުޑަ ގޮހޮރު އެންޒައިމް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ އަންނަނިވި އެންޒައިމް ތަކެވެ.
ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ބަލިތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް ޤިސްމު:އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތައް
ނޮވެމްބަރު 21
ނޮވެމްބަރު 21 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 325 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 326 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ނޮވެމްބަރު