cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ހުސެއިން ފިކުރީ
ދުނިޔެދޫކުރެއްވުން
އުމުރުން 70 އަހަރުގައި ހުސެއިން ފިކުރީ ދުނިޔެ ދޫކުރެއްވީ 30 މެއި 2008 ގައެވެ. އެއީ އާލާސްކަންފުޅާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް އުޅުއްވުމަށްފަހު ގައެވެ. ދުނިޔެ ދޫކުރެއްވީ މ.ދަނާރު ގައެވެ.
ސުއްނަތް
ސުއްނަތަކީ މުޙައްމަދުގެފާނު އުޅުއްވި ގޮތްކޮޅެވެ. ބަހުގެ ގޮތުން ސުންނަތުގެ މާނައަކީ ގޮތް ނުވަތަ ސިޔަރަތެވެ. (ރަނގަޅު ނުވަތަ ނުރަނގަޅު ވިޔަސްމެއެވެ.) ޤުރުއާނާއި ޙަދީޘުގައި މި މާނައިގައި ސުންނަތް ވާރިދުވެފައި ވެއެވެ.
އުޞޫލުލް ފިޤުހު ޢިލްމުވެރިންގެ އަރިހުގައި
އެއީ ޤުރުއާން ފިޔަވައި ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ އަރިހުން ވާރިދުވެފައިވާ ބަސްފުޅުތަކާއި ޢަމަލުފުޅުތަކާއި އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ކުރިމަތިފުޅުގައި އެކަމެއް ހިނގިއިރު، ނުވަތަ އެކަމެއްގެ ޚަބަރު ލިބިވަޑައިގަތުމުން ވެސް މަނާނުކުރައްވާ ކަންކަމެވެ. އަދި ބައެއް ދަންނަބޭކަލުންގެ ނަޒަރުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ޚުލުޤީ (އަޚުލާޤީ) ސިފަފުޅުތައްވެސް ހިމެނިގެން ވެއެވެ.
ބެލްގޮރޯޑް
ސަބާބަން ބެލްގޮރޯޑް ޑިސްޓްރިކްޓްތަކުގެ ތެރޭގައި ސިޓީގެ ކައިރި ސަރަހައްދުތަކުގައި ހުންނަ ގިނަ އަދަދެއްގެ އާބާދީތައް ހިމެނޭއިރު، ޚާއްޞަކޮށް - ސެވަރނީ، މައިސްކީ، ޓަވްރޯވޯ އަދި އެހެނިހެން އާބާދީތައް ހިމެނެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ބެލްގޮރޯޑް އާއި އޭގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުގެ އާބާދީއަކީ ގާތްގަނޑަކަށް ފަސްލައްކަ މީހުންނެވެ.
ބެލްގޮރޯޑް ސިޓީގައި ހުޅަނގާއި އިރުމަތީގެ ނަންތައް ކިޔާ ދެ ޑިސްޓްރިކްޓެއް ހިމެނޭއިރު، މީގެ ކުރިން (1993 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް) އެތަންތަނަށް ކިޔަނީ އޮކްޓިއަބްރސްކީ އަދި ސްވަރޑްލޮވްސްކީ ޑިސްޓްރިކްޓެވެ. މާލެއަކީ ފުދޭވަރަކަށް ބޮޑު ސިޓީއެއް ކަމުން، އޭގެ މަގުތަކުގެ ޖުމްލަ ދިގުމިނަކީ 4.5 ސަތޭކަ ކިލޯމީޓަރަށް ވުރެ ދިގުމިނެކެވެ.
މުހައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު
ހަޔާތުގެ ކުރީކޮޅު
މުހައްމަދު އަމީން އާއެކު ތުއްޕުޅު އިރު ކުޅެން އުޅުނު ކުދިންގެ ތެރޭގައި ކަނޑިގޭ ދޮންމަނިކެ، މާބަނޑޭރި އަހުމަދު މަނިކުގެ މަންމަ ނޫރުއް ނަހާރު، މަލިން ކަލޭގެފާނުގެ މުޙައްމަދު ފުޅު، އަދި ދޮން ޙުސައިން ތުއްތުގެ ތިއްތި ކަމަނަ، އަދި ކަނޑިގޭ ޒަކަރިއްޔާގެ އަންހެން ކުއްޖެކެވެ.
ސެންޓް ޖޯންސް ކޮލެޖްގައި
ސެންޓް ޖޯސެފްސް ކޮލެޖް އިން ވަކިވީ 15 މާރޗް 1926 ވީ ހޯމަ ދުވަހުއެވެ. އެއަށްފަހު ވެދެވަޑައިގަތީ ސިލޯނުގެ ޕާނަދުރާގައި ހުންނަ ސެންޓް ޖޯންސް ކޮލެޖް އަށެވެ. ސެންޓް ޖޯންސް ކޮލެޖަކީ ޢީސާއީ ދީނުގެ ޕްރޮޓެސްޓެންޓް މަޛުހަބުގެ ފަރާތުން ހުޅުވި ސުކޫލެކެވެ. ފުރަތަމަ ވަކި 3 ބައެއް ހިގަމުން ދިޔަ މިކޮލެޖް ފަހުން ވެފައިވަނީ ސިލޯނުގައި އަންހެންކުދިންނާއި ފިރިހެންކުދިން އެއްކޮށްގެން ކިޔަވައިދޭން ފެށި ފުރަތަމަ ކޮލެޖް ކަމުގައެވެ. ސެންޓް ޖޯންސް ކޮލެޖްގައި މުޙައްމަދު އަމީން 3 އަހަރު ވަރު ހޭދަކުރެއްވި އެވެ.
އަލީގަޅު ޔުނިވަސިޓީގައި
މުޙައްމަދު އަމީން ދީދީ އަލީގަޅު ޔުނިވަސިޓީއަށް ވަނީ އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ކާމިލްދީދީގެ އެހީތެރިކަމާ އެކުގައެވެ. އަލީގަޅު ޔުނިވަސިޓީގައި އަހަރަކާ އެތަކެއް މަހެން ވަންދެން މުހައްމަދު އަމީން އުޅުއްވި އެވެ. އެއުޅުމުގެ ތެރޭގައި ލަންޑަން މެޓްރިކިޔުލޭޝަން ޓެސްޓުން ފާސްވުމުގެ އިތުރުން، އިންޓަރ ސައިންކްލާހުގެ އިމްތިހާނުންވެސް ފާސްވިއެވެ.
ސިޔާސީ ޙަޔާތް
އެއަށްފަހު ކުރެވުނު ތަފާތު މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމްހޫރިއްޔާ 1 ޖެނުއަރީ 1953 ގައި އިޢުލާން ކުރެވުނެވެ. އަދި އެޖުމުހޫރިއްޔާގެ ފުރަތަމަ ރައީސެއްގެ ގޮތުގައި މުޙައްމަދު އަމީން އިސްކުރެވުނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރައީސެއްގެ ގޮތުން ރައީސްކަން 7 މަހާއި 26 ދުވަސް ވަންދެން މުޙައްމަދު އަމީން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. މުޙައްމަދު އަމީންގެ ދައުރުގައި ނާއިބު ރައީސެއްގެ ގޮތުން ހުންނެވީ ވެލާނާގެ އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ދީދީ އެވެ.
ހަދާންތަކާއި ބިނާތައް
މުޙައްމަދު އަމީންގެ ނަމާއި ގުޅުވައިގެން މާލޭގެ ބޮޑުމަގަކަށް ނަންދެވިފައިވެއެވެ. އެއީ މާލޭގެ ދެކުނު ފަރާތުގައި އިރުން ހުޅަގަށް އޮންނަ ބޮޑުމަގެއް ކަމުގައިވާ އަމީނީ މަގު އެވެ.
ލައްޖެހި ކާޅު
ލައްޖެހި ކާޅު ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ އުރަފަށުގައްޔާއި ފަރުމަތީގައި އުޅޭ ކަނޑުކާޅުގެ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިއާއިލާގެ ބައެއް މަހުގައި ރީތި ކުރެހުންތަކާއި ކުލަތައް ހުރެއެވެ. އަނެއްބައި މަސް ފެންނަނީ ފާޅުކަމެއް ނުހުންނަ ކުލައެއްގައެވެ. މިއާއިލާގެ ހުރިހާ މަހެއްގެ ނިގޫކޮޅުގެ ދެފަރާތުގައި ވަރަށް ތޫނުކޮށް ހުންނަ ކުރަގަނޑެއް ނުވަތަ ކަށިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިއީ ދާއަޅައިގެން ފަރުމަތިން ހިފާއުޅޭ މަސްތަކުގެ ތެރޭގައި ބައެއް ފަހަރު ފެނިފައި ހުންނަ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 22 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިމަހުގެ ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސާއި ގަލު ފެއްސެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 8 ހަރުކައްޓާއެކު 24 އާއި 27 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 22 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ހަނދުފަޅި ބުރަށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިކުލަ އެވެ. ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ ހަށިގަނޑަށްވުރެ ފަނޑުކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ފަނޑުރޮނގުތަކެއް މަހުގެ ދިގަށްވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. ބޮލުގައި ވެސް ފަނޑު ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު (ހަތަރުވަނަ)
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު (ހަތަރުވަނަ) އަކީ މީލާދީން 1692 ން 1701 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 1104 ން 1112 އަށެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތި ހިޖުރައިން 1104 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
އައްޝައިޚް އަލްއަލްބާނީ
ނަސަބު
ޝައިޚް އަލްއަލްބާނީ އަވަހާރަވީ 22 ޖުމާދަލް އާޚިރާ 1420 (2 އޮކްޓޯބަރު 1999) ގައި ޢުމުރުފުޅުން 87 އަހަރުފުޅުގައެވެ.
އޮގަސްޓު 24
އޮގަސްޓު 24 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 236 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 237 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ޝީރީން އަބުދުލް ވާހިދު
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ)
އައްސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ) އަކީ 1935 އިން 1943 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަސްކަންކުރެއްވި ރަދުންނެވެ.
ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު
މަޝްހޫރު ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ ފެށުނީ މިރަދުންގެ ރަސްކަމުގައެވެ. އޭރު ރާއްޖެއަށްވަނީ މިހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ދަތިކަން ފޯރާން ފަށާފައެވެ. ރަސްކަމުން އިސްތިއުފާދެއްވުމަށްފަހު އަވަހާރަ ވަންދެން ހުންނެވީ ވަލީ ކޮމެޓީ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ހިނގި މުހިއްމު ކަންތައްތައް
އައްސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ) އަކީ އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ރާޖާގެ ފަރާތުން ދިވެހި ރަސްކަލަކަށް ފުރަތަމަ ކޭސީއެމްޖީ ލިބިވަޑައިގެންފައިނެވި ރަދުންނެވެ. އަދި މިރަދުންނަކީ ރަސްކަމުގެ އިއްޒަތް ފުރިހަމަ ކުރުމުގެ ގޮތުން އެންމެ ފަހުން ކޮލިލެވުނު ރަދުންނެވެ.މިރަދުން ރަސްކަމަށް ކޮލިލީ 20 އޮގަސްޓް 1938 ގައެވެ. ކޮލީ ނަންފުޅަކީ ކުލަ ސުންދުރަ ކަންތިރި ބަވަނަ މަހާރަދުންނެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި ކޮލި ނަންފުޅަކީ ސިރީ ބަވަނާއްދީއްތަ މަހާރަދުން ކަމުގައި ލިޔެފައި ވެއެވެ.
ރީނދޫ އުރަހަ ކަންނެލި
ރީނދޫ އުރަހަ ކަންނެލި ގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހުޅުނބު ހުރެއެވެ. މިމަހުގެ ބުރަކަށިމައްޗާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ދެވަނަ ކޮތަރިބައި ވަރަށް ދިގުކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު މަހުގެ މަތީބައިގެ ދެވަނަ ކޮތަރިބައި ފެށިފައިވާ ހިސާބަށްވުރެ ފަހަތަށް ދިގުވެފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ގަދަ ނޫކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތާއި، އަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ރިހިކުލަ އެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ހުރަހަށް ގާތްގަނޑަށް 20 ރޮނގު ފަނޑުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކޮތަރި ތަކުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލަ އެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 2 މީޓަރަށެވެ.
ސުލްޠާން ޢަލީ (ހަތްވަނަ)
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ވިޔަފާރި މަގު
ވިޔަފާރި މަގަކީ ކާގޯ އާއި ތަފާތު މުދާ އެ މަގަކުން އުފުލަން ބޭނުން ކުރެވޭ މަގުތަކާއި ޕާތުވޭ ތަކެވެ.
ވިކްޓްރީ ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
ތާރީޚް
ވިކްޓްރީ އުފެދުނު އަހަރު އާދެ! 1971 ވަނަ އަހަރު ވިކްޓްރީ ވަނީ ގައުމީ ޓޭބަލް ޓެނިސް ޗެމްޕިއަންޝިޕް ކާމިޔާބު ކޮށްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ބެޑްމިންޓަން، ހޮކީ ، އަދި ވޮލީ ފަދަ ކުޅިވަރު ތަކުގައި ވެސް އެދުވަސްވަރު ވިކްޓްރީވަނީ އޭރުގެ ވަރުގަދަ ޓީމްތަކާއި ވާދަކޮށްފައެވެ.
މޭޖަރ އަޙްމަދު ޖިހާދު
ފައިލް:Ahmed_jihad.jpg
އަޙްމަދު ޖިހާދު އުފަންވީ 1963 ޑިސެމްބަރ 12 ވަނަދުވަހު ގދ. ތިނަދޫގައެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވީ 1982 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އޭރުއެއީ ނޭޝަނަލް ސެކިޔުރިޓީ ސާރވިސް (އެންއެސްއެސް) އެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވުމަށްފަހު ސްޕެސިއަލިޒޭޝަން ކްއާޓާރ އާމަރޑް ކޯސް 1، 2، އަދި 3 އައިއެންއެސް ޑޮނަޗަރޔާ އިން ފުރިހަމަ ކުރެއްވިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ތިން ހަފްތާގައި އައިއެންއެސް ތީރުގައި އޮންދަ ޖޮބް ޓްރޭނިންގ ފުރިހަމަ ކުރެއްވިއެވެ. އަޙްމަދު ޖިހާދުވަނީ ޑްރިލް އިންސްޓްރެކްޓަރ ކޯސް ރާއްޖެއިން ފުރިހަމަކޮށްފައެވެ. މިކޯހަކީ ރޯޔަލް ބްރިޓިސް ގްރެނާޑިއަރ ގާޑުންގެ އެހީގައި ކުރިއަށްގެންދިޔަ ކޯހެކެވެ.
.mv
ދެވަނަ ލެވެލްގެ ޑޮމެއިންތައް
com.mv. – ވިޔަފާރި
edu.mv. – ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާތައް
int.mv. – ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާ
ސުލްޠާން ޙަސަން (ދިހަވަނަ)
ސުލްޠާން ޙަސަން (ދިހަވަނަ) އަކީ ސުލްޠާން ޢަލީ (ހަތްވަނަ)ގެ ދަރިކަލެކެވެ. ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގެންނެވިއިރު އޭނާގެ އުމުރުފުޅުން އޮތީ 13 ނުވަތަ 14 އަހަރު ފުޅަށެވެ. ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތުމަށްފަހު ރަސްކަމުގެ ކަންތައްތައް ހިންގަން ހަވާލުކުރެއްވީ އޭނާގެ ދެބެންދެދަރި އިބްރާހީމް ޝާހް ބަންދަރު އެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޞޫފީން
އިލާހިއްޔަތާއިމެދު ނުވަތަ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއި މެދު ޞޫފީންގެ ޢަޤީދާ:
އެހެން ނަމަވެސް، ﷲއާއިމެދު ޞޫފީންގެ ތަފާތު ޢަޤީދާތައް ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަލްޙުލޫލުގެ ޢަޤީދާއާއި ވަޙުދަތުލް ވުޖޫދުގެ ޢަޤީދާ ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ﷲގެ ޛާތުފުޅާއި އިސްމުފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތަކާއިމެދު އަޝާޢިރާއިންގެ ޢަޤީދާއާއި، މާތުރީދީންގެ ޢަޤީދާ ޤަބޫލުކުރާ މީހުންވެސް ޞޫފީންގެ ތެރޭގައި ވެއެވެ.
ވަޙުދަތުލް ވުޖޫދު ގަބޫލުކުރާ މީހުންނަކީ، މުރުތައްދުވެ، ކާފިރު ވެފައިވާ މީހުން ކަމާމެދު، އެއްވެސް މުސްލިމަކު ޝައްކެއް ނުކުރާނެއެވެ. ހައްދުފަހަނައަޅާފައިވާ ޞޫފީންގެތެރެއިން ވަޙުދަތުލްވުޖޫދާއި އަލްޙުލޫލާއި އަދި އަލްއިއްތިޙާދު ޤަބޫލުކުރާ މީހުންނަކީ ކުފުރުވާނޭ ބައެއް ކަމަށް އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރިން ޙުކުމް ކުރައްވާފައިވާހިނދު، މިދެންނެވިފަދަ ޞޫފީން ކާފިރުވާނޭ ކަމަށް ނުދެކޭމީހުންވެސް، ކާފިރުވާނޭކަމަށް އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.
ﷲސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މަޚުލޫޤުންގެ ސިފައިގައި ތަޖައްލީވެ ވޮޑިގަންނަވާކަމުގައި ޤަބޫލުކުރުން
ޙަޤީޤަތުގައި މިއާޔަތުން އިބްލީހުގެ ބޮޑާކަމާއި، ކިބުރުވެރިކަން އަދި ﷲ އަށް ނުކިޔަމަންތެރިވުން ދޭހަވެއެވެ. މާތްﷲ އޭނާއާއި މުޚާތަބުކޮށް އަންގަވާފައިވެއެވެ. "" (ޞާދު 85) މާނައީ: ހަމަކަށަވަރުން ކަލެއާއި ކަލެއަށް ތަބަޢަވީ ހުރިހާ އެންމެން ނަރަކައަށް ވައްދާ އެތަންފުރާހުށީމެވެ." މިއީ މާތްﷲގެ ބަސްފުޅެވެ. މާތްﷲ އަށްވުރެ ތެދުބަސް ވަޙީކުރައްވާނޭ އެހެންއެއްވެސް ފަރާތެއްނުވެއެވެ.
ޞޫފީން ޤަބޫލުކުރާގޮތުގައި ފިރުއައުނަކީ ހަމަ ރަނގަޅު އަދި މާތްﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަން ޤަބޫލުކުރާ މީހެކެވެ. އޭނާ ބުނެފައިވާބަސް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އައިސްފައިވަނީ މިފަދައިންނެވެ. (ނާޒިޔާތު 24) މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުން ހެއްދެވި އެންމެ މަތިވެރިކަލާނގެއަކީ ތިމަންނައެވެ."
ޙިޖާޒީ ޢަރަބި
ޙިޖާޒީ ބަސްމަގު ނުވަތަ ޙިޖާޒީ ޢަރަބި މިއީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ހުޅަނގު ބިތުގައި ވާހަދައްކައި އުޅޭ ބަހުރުވަ އެވެ.
ވޯޓާރ ޓްރައިބް
thumb|250px|right|Water Tribe Avatar Temple. thumb|250px|right|Northern Water Tribe capital city
ރަގަޅު ކާނާ
ކާނާ ބެހިގެންވާ މައިގަނޑު ބައިތަކަކީ:
ޕްރޮޓީން
ޕްރޮޓީން އަކީ ހަށިގަނޑު ހެދިބޮޑުވުމުގައި ވަރަށް ބޭނުންތެރި މާއްދާއެކެވެ. ހަށިގަނޑުގައިވާ އެކިއެކި ގުނަވަންތައް، މަސްތައް، އެންޒައިމް ތަކާއި، ހޯރމޯންތައް އުފެދުމުގައި ޕްރޮޓީން ބައިވެރިވެއެވެ. ޕްރޮޓީން އެކުލެވޭ ކާނާގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އެއްގަމު މަހާއި، ކަނޑުމަސް، ކިރު، ހިކި ތޮޅި، ޕީނަޓް ބަޓަރު، ބިސް، އަދި ބަދަން ފަދަ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ.
ވިޓަމިން
ވިޓަމިން-ސީ އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ބާރު ވަރުގަދަކޮށްދީ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދޭ މާއްދާއެކެވެ. ހަންގަނޑާއި، ކަށިތައް، ދަތްތަކާއި ހިރުގަނޑު ސަލާމަތް ކަންމަތީ ބެހެއްޓުމުގައި ވިޓަމިން-ސީ ބައިވެރިވެއެވެ. ވިޓަމިން-ސީ އެކުލެވޭ ކާނާގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އޮރެންޖް، ފަޅޯ، ސްޓޯބެރީ، ކަރާ، ޓޮމާޓޯ، މިރުސް، ކައްޓަލަ، ބޮޑި ކޮޕީ، އަދި ބްރޮކޮލީ ފަދަ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ.
މަދަރުސަތުލް އަހުމަދިއްޔާ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަށްޖެހޭ ކެންސަރު
އަލާމާތްތައް
މިބަޔާންކުރެވުނު ގިނަ ކަންތައްތަކަކީ ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަށް ޖެހޭ އެހެން ބަލި ބައްޔާއި ގުޅިގެންވެސް ފެންނާނެ އަލާމާތްތަކަކަށް ވާތީ މިފަދަ އަލާމާތެއް ފެނުނު ކަމުގައި ވިޔަސް އެކަމާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނީ ބަލަންޖެހޭ އެހެން ބެލުންތައް ބެލުމަށްފަހު ގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
އޮގަސްޓު 31
އޮގަސްޓު 31 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 243 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 244 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮގަސްޓު
ކޮޅުމަޑުލު
އާބާދީ
އާބާދީއާއި ދިރިއުޅޭ ތަންތަނުގެ ބޯހިމެނުމުގެ 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ނަތީޖާއަށް ބަލާއިރު، 28 މާރޗް 2006 ގައި ކޮޅުމަޑުލުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންގެ ޖުމުލަ އާބާދީއަކީ، 8493 އެވެ. އެއީ 4216 ފިރިހެނުންނާއި، 4277 އަންހެނުންނެވެ. މުޅި ރާއްޖޭގެ އާބާދީގައި ތ އަތޮޅު ހިއްސާކުރަނީ 2.84 އިންސައްތައެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 2
ސެޕްޓެމްބަރު 2 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 245 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 246 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
ލޭ
ލިމްފޯސައިޓްގެ 2 ވައްތަރެއް ހުރެއެވެ.
ހިތް
ހިތް ނުވަތަ މިއި އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ އެންމެ ނާޒުކު ގުނަވަނެވެ. ހިތަކީ ހިތަށް ޚާއްޞަ މަސްތަކަކުން އުފެދިފައި އޮންނަ ގުނަވަނެކެވެ. ހަށިގަނޑު އެކި ހިސާބުތަކަށް ބޭނުންވާ ލޭ ފޮނުވައިދެނީ ހިތުން ކުރިފަޅައި ނިކުމެފައިވާ ބޮޑު ލޭނާރަކުންނެވެ. ބޭސްވެރިކަމުގެ ދުނިޔޭގައި ބޭނުންކުރާ ކާޑިއެކް (Cardiac)މިބަހުން ދޭހަވަނީ ހިތާއި ގުޅުންހުރި މިހެންނެވެ. ހިތް އުފެދިފައިވަނީ ކުރިންވެސް ބުނިހެން ހިތަށް ޚާއްޞަ މަހުގެ ވައްތަރަކުންނެވެ. އެއީ ހިތު މަސް(Cardiac muscle) އެވެ.
ޢަރަބި
ޢަރަބި ބަސް ލިޔުމުގެ ނިޒާމް
ޤިސްމު:Languages
މަލާވީ
ޑެމޮގްރަފިކްސް
މަލާވީގެ އާބާދީގެ 85% މީހުންނަކީ ރަށްފުށުގެ ސަރަޙައްދުގައި ދިރިއުޅެމުންދާ މީހުންނެވެ. މަލާވީގެ އާބާދީގައި ހިމެނޭ ނަސްލުތަކަކީ، ޗެވާ، ނިޔަންޖާ، ތުންބުކާ، ޔާއޯ، ލޮމްވޭ، ސޭނާ، ތޮންގާ، އެންގޯނީ، އަދި އެންގޮންޑޭ، މި ނަސްލުތަކެވެ. 2007 ވަނަ އަހަރުގެ އަންދާސީ ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މަލާވީގެ 80% މީހުންނަކީ ކްރިސްޓިޔަނުންނެވެ. 13% މީހުންނަކީ މުސްލިމުންނެވެ.
ހަސަން އަފީފް(ޖަންބު)
ޙަސަން އަފީފް (ޖަންބު) އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ދިވެހި ފިލްމްތައް ކުޅެފައެވެ.
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
އާބާދީގެ ޖުމްލަ
އެންމެ ފަހުގެ ބޯހިމެނުން ދައްކާގޮތުން މުޅިއަތޮޅުގެ  އާބާދީއަކީ 4790 މީހުންނެވެ.އެއީ 2435 ފިރިހެނުންނާއި،2355 އަންހެނުންނެވެ. އަތޮޅުގެ އެންމެ މަދުން މީހުން ދިރިއުޅޭ ދަރަބޫދޫގައި 398 މީހުން ދިރިއުޅޭއިރު އެންމެ އާބާދީ ބޮޑުރަށް ނިލަންދޫގައި 1670 މީހުން ދިރިއުޅޭމުން ގެންދެއެވެ.
އެންމެ ގިނަމީހުން ހަރަކާތްތެރިވާ ދާއިރާތައް
2006 ވަނަ އަހަރުގެ  ބޯހިމެނުމުގެ  ނަތީޖާތައް ދައްކާގޮތުން  ނިލަންދެ  އަތޮޅު އުތުރު ބުރީގައި އެންމެ ގިނަ މީހުން އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ ދާއިރާ އަކީ ތަކެތި އުފެއްދުމުގެ ދާއިރާ އެވެ. ދެވަނަ އަށް މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާއެވެ. އަދި ތިންވަނަ އަށް  ތަޢުލީމީ  ދާއިރާ އެވެ. ފިރިހެނުން އެންމެ ގިނައިން ހަރަކާތްތެރިވަނީ މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ކަމަށްވާއިރު، ޢިމާރާތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި ވެސް ގިނަ އަދަދެއްގެ ފިރިހެނުން ހަރަކާތްތެރިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަންހެނުން އެންމެ ގިނައިން ހަރަކާތްތެރިވަނީ ތަކެތި އުފެއްދުމުގެ ދާއިރާއާއި ތައުލީމީ ދާއިރާގައެވެ.
އިގްތިޞާދީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ ނިސްބަތް
ފ.އަތޮޅަކީ ވެސް އިގްތިޞާދީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ ފިރިހެނުން އަދި އަންހެނުންގެ ނިސްބަތް މުޅި ރާއްޖޭގެ އެވްރެޖަށްވުރެ މަތިކަން ފާހަގަ ކުރެވޭ އަތޮޅެކެވެ. އެގޮތުން ފ.އަތޮޅުގައި އިގްތިޞާދީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ ފިރިހެނުންގެ ނިސްބަތަކީ 73 އިންސައްތަ އެވެ. އަންހެނުންގެ ނިސްބަތަކީ 63 އިންސައްތަ އެވެ. މިއީ މުޅި ރާއްޖެ އަށް ބަލާއިރު މަތީ އަދަދެއްކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ޓީޗަރސް ރިސޯސް ސެންޓަރ
ޔުނިސެފުގެ އެހީގައި ރާއްޖޭގެ ހުރިހައި އަތޮޅެއްގައި ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ޓީޗަރސް ރިސޯސް ސެންޓަރު ހުންނަނީ މިއަތޮޅު އަތޮޅުތަޢުލީމީ މަރުކަޒުގައެވެ. މިރިސޯސް ސެންޓަރުގައި ޒަމާނީ ވަސީލަތްތަކާއެކު ޤާއިމު ކޮށްފައިވާ ޓީޗަރުން ތަމްރީނުކުރާ ބަޔަކާއި ކޮމްޕިއުޓަރު ލެބެއް ހުރެއެވެ. މިކޮމްޕިއުޓަރ ލެބުގައި 20 ސިސްޓަމް ހުރެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޤާއިމުކުރި ޓީޗަރސް ރިސޯސް ސެންޓަރެވެ. މިސެންޓަރުގެ ޚިދުމަތް 31 އޮކްޓޯބަރ 2006 ން ފެށިގެން ލިބެމުން ދިޔަ ކަމުގައި ވިޔަސް މިސެންޓަރު ރަސްމީ ގޮތުން ހުޅުވާފައިވަނީ 26 ނޮވެމްބަރ 2007 ގައެވެ. މިކޮމްޕިއުޓަރ ލެބުގައި 24 ގަޑިއިރު އިންޓަރނެޓުގެ ޚިދުމަތް ލިބެން ހުރެއެވެ.
އެން.އެސް.އެސް ނިލަންދޫ
01 ސެޕްޓެމްބަރ 2004 ގައި ފުލުހުން އުފެއްދެވުމާ ގުޅިގެން 21 އޭޕްރިލް 2003 ގައި މިއަތޮޅު ނިލަންދޫގައި ޤާއިމު ކޮށްފައިވާ އެން.އެސް.އެސް ނިލަންދޫ މަރުކަޒުގެނަން އެތާރީޚުން ފެށިގެން މިއަތޮޅު ޕޮލިސްޓޭޝަނުގެ ނަމަށް ބަދަލު ކުރިއެވެ. މިއަތޮޅުގައި 24 ފެބުރުއަރީ 2007 ން ފެށިގެން ޓީ.ވީ.އެމް ބިއުރޯގެ ޚިދުމަތް ލިބެމުން ދެއެވެ. ބިއުރޯ ޤާއިމުކޮށްފައިވަނީ މިއަތޮޅު ނިލަންދޫއޮފީހުގައެވެ.
ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢީލް
ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢީލްގެ ހަނދާން ދިރުވާ އާލާކުރުމުގެ ގޮތުން 1983 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މުޅިއަތޮޅަށް އެވޯޑް އިމްތިޙާނެއް ބާއްވައި އިމްތިޙާނުން އެއްވަނަ ހޯދާ ކުއްޖަކަށް ގްރޭޑް 12 ނިމެންދެން ސަރުކާރު ޚަރަދުގައި ކިޔަވައި ދެމުން ދެއެވެ. ކިޔެވުމަށް ބޭނުންވާ ފޮތް ފަންސުރުފަދަ ތަކެތީގެ އިތުރުން ޔުނީފޯމާއި ހުރުމުގެ ޚަރަދުވެސް ސަރުކާރުން ދެއްވައެވެ. މިގޮތުން 1995 ވަނައަހަރުގެ ނިޔަލަށް ކިޔަވައިދެމުން ގެންގޮސްފައިވަނީ އަހަރަކު އެއްކުއްޖަކަށެވެ. 1996 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އަހަރަކު 02 ކުދިންނަށް ކިޔަވައި ދެމުން ގެންދެއެވެ.
ހިމިތީ
ހިމިއްޗަކީ 14 މެއި 1970 އާ ހަމައަށް މީހުން ދިރިއުޅެމުން އައި ރަށެކެވެ. އެރަށުގައި ދިރިއުޅެމުންދިޔަ މީހުން އެކި ރަށްރަށަށް ހިޖުރަކޮށް އެރަށުގައި އެންމެފަހުން ތިބި 23 މީހުން އެރަށުން ފައިބާ އެރަށް ފަޅުވެފައިވަނީ މިދެންނެވި ތާރީޚުގައެވެ. އެރަށުގެ ގިނަމީހުން ހިޖުރަކޮށްފައިވަނީ މާލެ އަތޮޅު މާފުއްޓަށާއި މިއަތޮޅު ފީއަލި، ނިލަންދޫ އަށެވެ. މިނޫން ބައެއް ރަށްރަށަށްވެސް އެރަށުގެ ބައެއް މީސްމީހުން ހިޖުރަކޮށްފައި ވެއެވެ. ހިމިތީން މީހުން ފޭބި ސަބަބެއް ކަމުގައިވަނީ އެރަށުގައި މީހުން މަދުވެ ދިރިއުޅުމަށް ދަތިވެގެންނެވެ.
އެމްޕައަރ ސްޓޭޓް ބިލްޑިންގ
11 ސެޕްޓެމްބަރު 2001 ގައި އެމެރިކާގެ ނިއުޔޯކް ސިޓީގައި ހުރި ދުނިޔޭގެ ވިޔަފާރީގެ މަރުކަޒަށް ހަމަލާދީ އެއިމާރާތުގެ ދެޓަވަރު ބިމާއި ހަމަކޮށްލުމަށްފަހު މިއަދު ވެސް ނިއުޔޯކް ސިޓީގައި ހުރި އެންމެ އުސް އިމާރާތުގެ ގޮތުގައި އެމްޕައަރ ސްޓޭޓް ބިންޑިންގ ވަނީ ވެފަައެވެ. އަދި މިހާރު ވެސް މުޅި އެމެރިކާގައި ހުރި ދެވަނަ އަށް އެންމެ އުސް ޢިމާރާތަކީ ވެސް އެމްޕައަރ ސްޓޭޓް ބިންޑިންގ އެވެ.
އެމްޕައަރ ސްޓޭޓް ބިންޑިންގ ގެ ބަރުދަނުގައި 330 ހާސް މެޓްރިކް ޓަން ހުންނާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. މިއިމާރާތުގައި 6500 ކުޑަދޮރު، 73 އިލެވޭޓަރު ހުރެއެވެ. އަދި އިމާރާތުގެ ހުރިހާ ފަންގި ފިލާގެ ބައިތަކުގެ ބޮޑުމިނުގައި 2200 ހާސް އަކަފޫޓް ހުރެއެވެ. ޢިމާރާތުގެ މަތީގައިވާ ބްރޯޑް ކާސްޓިންގ އެންޓަނާ ބެހެއްޓުނީ 1952 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މިހާރު ވެސް ތަފާތު އެތައް ޓީވީ އަދި ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންތައް މިޢިމާރާތުގައި ހެދިފައި ވެއެވެ.
ޑެންގީ ހުން
ތުއްތު ކުދިންނާއި ކުޑަކުދިންނަށް މިހުން ޖެހުމާއެކު ހިމަބިހި ކަހަލަ ބިހިތަކެއް ގައިން ނަގާފާނެއެވެ. މިއީ ހިމަބިހި ނޫންކަމެއް، ރޯގާހުން ނޫންކަމެއް، ނުވަތަ މެލޭރިޔާ ނޫންކަމެއް ވެސް ޔަގީންކުރުން ދަތިވެއެވެ. އަދި މިއީ ގައިން ގަޔަށް އަރާ ޒާތުގެ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ކަން ނުވަތަ ހުމާއެކު ޖެހޭ އެފަދަ އެހެން ބައްޔެއްކަން ދެނެގަތުން އުދަގޫވެއެވެ. ކުޑަކުދިންނާއި ބޮޑެތި މީހުންނަށް ވެސް މިބަލި ޖެހުމުން ދާދި އެއްވައްތަރުގެ ޢަލާމާތްތަކެއް ފެންނަށް ފަށައެވެ. މިގޮތުން އާދައިގެ އަލާމާތްތަކުން ފެށޭ މިބަލި ނުރައްކާތެރި ބައްޔަކަށް ވެސް ބަދަލުވެދާނެ އެވެ.
ޑެންގީގެ ވައްތަރުތައް
ޑެންގީ ގެ ނުރައްކާތެރި ވައްތަރަކީ ޑެންގީ ހެމޮރޭޖިކް ހުން ނުވަތަ ޑެންގީ ހުން ޖެހުމުން ލޭނާރު ފަޅައިގެންދާ ވައްތަރު ނުވަތަ ޑެންގީ ހުން ޖެހުމުން ލޭފާއްދާ ވައްތަރު އެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ ޑެންގީ ހުން ޖެހުމުން ލޭނާރުތައް ފަޅައިގެން ގޮސް ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކުން ލޭއަންނަ ވައްތަރެވެ. މިބަލީގައި ލޭއައުމާއި، ޝޮކްޖެހުން މެދުވެރިވާނެ އެވެ. މިއީ ފުރާނަ އަށް ނުރައްކާތެރި ބައްޔެކެވެ. އެންމެ ނުރައްކާތެރީ ކުޑަކުދިންނަށެވެ.
ބިހިނެގުން
މޫނުގައި، ކަރުގައި އަދި މޭމަތީގައި އާދަޔާ ޚިލާފު ރަތްކަމެއް، ނޫނީ ކުދި ތިކިތަކެއް ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވިދާނެއެވެ. ހުމުގެ ފަހުކޮޅުގައި ރާޅުކޮށް ހުންނަ ބިހިތަކެއް ފެނިދާނެއެވެ. ހުން މަޑުވާން ފައްޓާއިރު، މިބިހިތައް އޮބި، އަތްފަޔާއި، ފައިތިލަ މަތީގައި ކުދިކޮށް ހުންނަ ރަތް ނޫނީ ދަނބުކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ޖަހާނެއެވެ. ގައިކަހާ ހިރުވާނެއެވެ. ހިތުގެ ވިންދު ލަސްވުން، ނޭފަތުންނާއި އަނގައިން ލޭއައުން، ބޮޑު ކަމުދާ ތަކެތި ނޫނީ ކުޑަކަމު ނަޖިހުން ލޭފެނިދާނެއެވެ. ހުން މަޑުވެ ރަގަޅުވުމަށް ފަހުވެސް ވަރުބަލިކަން ފިލައި ނުގޮސް ދެތިން ހަފްތާވަންދެން ހުރެދާނެއެވެ.
ޓޯނިކޭ ޓެސްޓު
ދެން ލޭގެ ސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އާއި ، ޑަޔަސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އާއި ދެމެދުގައި ލޭބަލާ ކަފްގެ ޕްރެޝަރު ބަރާބަރު 5 މިނިޓް ވަންދެން ހިފަހައްޓާލާނީ އެވެ. އަދި 5 މިނިޓް ފަހުން ކަފްގެ ޕްރެޝަރު ދޫކޮށްލާނީ އެވެ. އެއަށްފަހު ކަފްގެ ތިރިއަށް ހުރި ހިސާބުގައި ކުދިކުދިކޮށް ހުންނަ ރަތް ނޫނީ ދަނބުކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރިތޯ ބަލާނީ އެވެ. މިތިތަކަށް ކިޔަނީ ޕެޓީކިޔޭ އެވެ.
ޑެންގީ ހުމުން ރައްކާތެރިވުން
ޑެންގީ ހުމުން ރައްކާތެރިވުމަށް މިހާތަނަށް އަދި ވެކްސިނެއް އުފެއްދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެެސް މަދިރި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި މަދިރިން ތިމާގެ ހަށިގަނޑު ހިމާޔަތްކޮށް ރައްކާތެރި ކުރުމަކީ ޑެންގީ ހުމުން ރައްކާތެރިވުމަށް އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅު ތަކެވެ. މިގޮތުން ހެދުން އަޅާއިރު އަތްފައި ނިވައިވާނެހެން ހެދުން އެޅުން، މަދިރި ކައިރިވިޔަނުދޭ ލޯޝަނެއް ނުވަތަ ކްރީމެއް ހަށިގަނޑުގައި އުގުޅުން ފަދަ ކަންތައް ހިމެނެއެވެ.
މަދިރި ކޮންޓްރޯލް ކުރުން
މަދިރި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ޓަކައި ކުރެވިދާނެ ބައެއް ކަންތައްތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.
ހުންއައުން
ކުއްލިއަކަށް ގަދަ ހުމެއް އައުން، ބައެއް ފަހަރު ހުން ވިހެލާފައި އަނެއްފަހަރު ހުންއައުން، ޕެރަސިޓަމޯލް ނޫނީ ޕެނަޑޯލް ދިނުމުން ވެސް ހުން މުޅިން ފިލައި ނުދިއުން
އެހެން ޢަލާމާތްތައް
ޑެންގީ ހުން ހުރިކަމަށް ޝައްކު ކުރެވިއްޖެނަމަ ދެން ކުރަން ޖެހޭ ކަމަކީ ބަލިބޮޑުވާން ދިމާވެދާނެ ފަދަ އެހެން ކަންތައްތަކެއް ހުރިތޯ ބެލުމާއި، ޑެންގީ ހެމޮރޭޖިކް ހުން ގެ ޢަލާމާތްތައް ހުރިތޯ ހޯދާބެލުމެވެ.
ބަލި ގޯސްވާކަން ދެނެގަންނާނޭގޮތް
•	ހުން މަޑުވުމަށްފަހު ވެސް ބަލިމީހާގެ ޙާލަތު ރަގަޅުނުވުން •	ލޮޑުހެލިވެ، ނިދިބުރަކައިފައި ހުރުން •	ވިންދު އަވަސްވުން އަދި ޕަލްސް ޕްރެޝަރު 20 މިލިމީޓަރު މާކަރީއަށްވުރެ ދަށްވުން •	ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވުން •	ލޭގެ ޓެސްޓުން ޕެކްޑް ސެލް ވޮލިއުމް މައްޗަށް ގޮސްފައި ހުރުމާއެކު، ޕްލޭޓްލެޓް ކައުންޓް 100،000 އަށްވުރެ ދަށްވެފައި ހުރުން
ބަލީގެ ނުރައްކާ މަރުޙަލާއަށް ވާޞިލްވާ ނިޝާންތަކަކީ:-
•	ދިޔާތަކެތި ބޯން ބޭނުންނުވުން •	ނިދިފައި ނޫނީ ވަރުދެރަވެފައި އޮތުން: ނޫނީ މާބޮޑަށް ރުޅިގަދަވުން، ކުޑަކުދިން ހުއްޓުމެއްނެތި ރޮއިހަދައިފާނެއެވެ. •	އެއްވެސް ތަނަކުން ލޭއައުން •	ބަނޑުގައި ރިއްސާތީ އުޅުން •	ހަމުގެ ކުލައަށް ބަދަލުއައުން، ދާހިއްލާ ގައިފިނިވެފައި އޮތުން، ނޫނީ އަތްތިލައާއި، ފައިތިލަ ތެތްކޮށް ފިނިވެފައި ހުރުން •	ކުޑަކަމު ނުދެވި 6 ގަޑިއިރަށްވުރެ ގިނައިރުވުން
ބަލިވެ ބޮޑުވެ ނުރައްކާތެރިވަމުން އާދޭތޯ ބަލާނެގޮތާއި އެފަދަ ނިޝާންތައް
މިއަލާމާތްތައް ހުރެއްޖެނަމަ އައިވީ ފެންދޭ މިންވަރު އިތުރުކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. އެހެނީ މިއަލާމާތްތަކަކީ ބަލިމީހާގެ ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށަށް ގޮސްފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން ނޫނީ އައިވީ ދެވޭވަރު މަދުވުމުން ފެންނަ ޝޮކުގެ އަލާމާތްތަކެވެ.
07 ފެބްރުއަރީ 2012
އިސްތިޢުފާ ދެއްވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވި ސަބަބުތައް
ސުލްޠާން އިބްރާހީމް މުޡުހިރުއްދީނު
ޙައްޖަށް ވަޑައިގަތުން
ޙައްޖަށް ދިއުމަށްޓަކައި މާލެއިން ފުރާވަޑައިގަތީ 10 ރަމަޟާން 1115ހ ގައެވެ. އަރިހުގައި ގެންދެވި މީހުންގެ ތެރޭގައި އެންމެ ފަހުން ހުންނެވި، ޙަސަން ރަސްގެފާނު، ރަދުންގެ ކޮއްކޯފުޅު، އަދި ޢަބުދުލް ޙަކީމް ފަނޑިޔާރު ކަލޭގެފާނު ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. ދަތުރުކުރައްވަމުން ވަޑައިގަތީ ޖިއްދާ އަށެވެ. އެތަނުން މައްކާއަށް ވަޑައިގެން ޙައްޖުވެ ވަޑައިގަތުމަށްފަހު، ޢަބުދުލް ޙަކީމް އާއި ރަދުންގެ ބައެއް ތިމާގެ ބޭފުޅުން ކަށިވިދުރީގެ ވަބާއެއްގައި ނިޔާވެއްޖެއެވެ. އެއާލާސްކަންފުޅު ރަދުންނަށް ވެސް ހިސާބަކަށް ޖެހިވަޑައިގަތެވެ.
ސޫރަތުއަށް ދެވުން
ޙައްޖު ދަތުރު ނިންމަވާލެއްވުމަށްފަހު ސަލާމަތުން ތިބި މީހުންނާއިގެން މާލެ ވަޑައިގަތުމަށްޓަކައި ރަދުން ޖިއްދާއިން ފުރާވަޑައިގަތީ 23 ޞަފަރު 1116 ހ ގައެވެ. ދަތުރުމަތީގައި އެއުޅަދުތަކާއި ދިމާވީ، ވަރަށް ގަދަ ވިއްސާރަ ގަޑަކާއި ދިމާވި އެވެ. 4 އޮޑީގެ ތެރެއިން 3 އޮޑި ކޮޅިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ހަލާކުވެގެން ހިގައްޖެއެވެ. ސަލާމަތްވި އޮޑީގެ މީހުން މާލެއައިސް ޚަބަރު ދިނީ ރަދުންނާއި، އެހެނިހެން އެންމެން، ވިއްސާރަ ގަނޑުގެ ތެރޭގައި ނެތި ހިގައްޖެ ކަމުގައެވެ. ނަމަވެސް ހަގީގަތަކީ ސުލްޠާން އިބްރާހީމް މުޡުހިރުއްދީނު އާއި، ސުލްޠާން ހަސަން ތިއްބެވި ނަވަށް ވަރަށް ދަތި ހާލު ޖެހުމަށްފަހު ސޫރަތު ކައރީ ރަށަކަށް ދެވުމެވެ. އެތަން ތަނެއްގައި ފައިންޕުޅާ ހިންގެވުމަށްފަހު، އެދެބޭފުޅުންނަށް ސޫރަތަށް ވަޑައިގެންނެވުނެވެ.
މާލެ ގަޑުބަޑުވުން
ސުލްޠާން އިބްރާހީމް މުޡުހިރުއްދީނު ރަދުން ގެއްލުނު ޚަބަރު ލިބުމުން ވަރަށް ބޮޑު ގަޑުބަޑެއް މެދުވެރި ވިއެވެ. އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ތަޚްތަށްޓަކައި، ދަޢުވާ ކުރިއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ރަސްކަމަށް އެރުމަށް އުޅުއްވީ އިބްރާހީމް ރަދުންގެ ކޮއްކޯފުޅު، ޙުސައިން ޝާހް ބަންދަރު އެވެ. އެއެދުން ފުޅުގައި ސުލްޠާން އިބްރާހީމް މުޡުހިރުއްދީނު އަބިކަބަލުން ގަނޑުވަރުން ބޭރަށް ލައްވާން އުޅުއްވަނިކޮށް ބޭޒާރުވީ އެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޝާހް ބަންދަރު އާއި އޭނާގެ އަނބި ދަރިން ނައިފަރު އަށް އަރުވާލެއްވިއެވެ.
ރަހިމުގެ ކެންސަރު
ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.
ބައިބަލް
ދެން މޫސާގެފާނު މާތްރަސްކަލާނގެ ވަޙީ ބަސްފުޅުތައް ވަރަށް ފަރުވާތެރި ކަމާއެކު ލިޔުއްވިއެވެ. އަނެއް ދުވަހު ވަރަށް ހެދުނާ މޫސާގެފާނު ތެދުވެ ވަޑައިގެން ފަރުބަދައިގެ ބުޑުގައި ޤުރުބާނީ އައްޓެއް ހައްދަވައިފިއެވެ. އަދި އެތަނުގައި ބާރަ ތަނބުވެސް ޖެއްސެވިއެވެ. އެއީ އިސްރާއީލުގެ ކޮންމެ ދަރިކޮޅަކަށް ތަނބެއް މަގުންނެވެ. ނެރުއްވުން 4:24
ކޮން ބައިބަލް ބުނި ޕއިލއިބއަނޑއަ މަސީހު?
އެމީހުން އީސާގެފާނުގެ ފައިންޕުޅު ބިންދާލުމަށް އައިއިރު އެކަލޭގެފާނުގެ ފުރާނަފުޅު ހިނގައްޖެކަން އެނގުމުން އެކަލޭގެފާނުގެ ފައިންޕުޅު ބިންދައެއް ނުލައެވެ. 34ނަމަވެސް އެތަނުން ސިފައިންގެ މީހަކު އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިކަށިފުޅަށް ލޮންސިއެއް ހަރާލިއެވެ. އެއާއެކު އެކަލޭގެފާނުގެ ހަށިކޮޅުން ލެއާއި ފެން ފައިބައިގަތެވެ. ޔޫޙަންނާ 19:33,34
ނަތާނިއެލް ކުއްލިއަކަށް ބުންޏެވެ. ”އެދުރުކަލޭގެފާނު ކަލޭގެފާނު ތިޔައީ މާތްރަސްކަލާނގެ ދަރިކަލުން ބަނީއިސްރާއީލުގެ ރަސްގެފާނު. ޔޫޙަންނާ 49:1
ތިމޮތީއެވެ. މިކަންތައް ތިބާއަށް ވެސް އެނގެންޖެހެއެވެ. އެންމެ ފަހު ދުވަސްތައް ގުނެމުން ދާއިރު އެއީ އުނދަގޫ ވަގުތުތަކެއް ކަމުގައިވާނެއެވެ. އިންސާނުން ހަމައެކަނި ލޯބި ކުރާނީ އެބައިމީހުންގެ އަމިއްލަ ނަފުސާއި އެމީހުންގެ މުއްސަނދި ކަމަށެވެ. އެމީހުންނަކީ ފޮނި ކަނޑައި ބޮޑާކަންމަތީގައި ތިބެ މާތްކަލާނގެއަށް މަލާމާތްކޮށް ހަދައެވެ. އަދި މައިންބަފައިންނަށް ނުކިޔަމަންތެރިވެއެވެ. އެމީހުންނަކީ ޝުކުރު ކުރުމެއް އަދި ދީނެއް ވެސް ނެތް ބައެކެވެ. އަދި ހިތުގައި ލޯތްބާއި މަޢާފު ދިނިމެއް ނުވާ ޙާލުގައެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސުގެ މައްޗަށް ބާރު ފޯރުވުމެއް ނެތި މީހުންގެ އަނބުރާ ބެހުމުގައެވެ. އަނިޔާވެރިވެ ހެޔޮ ކަންތަކަށް ނަފުރަތު ކުރުމުގައެވެ. ރަޙުމަތްތެރިންނަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެ، ކަންކަމަށް ފަރުވާކުޑަކޮށް، ފަޚުރުވެރިކަން އިންތިހާގައެވެ. މާތްރަސްކަލާނގެދެކެ ލޯބި ވުމުގެ ބަދަލުގައި މަޖަލަށް ލޯބި ކުރާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ދީންވެރިން ކަމުގައި ހެދިގެން އުޅޭނެއެވެ. އެހެނަސް މާތްރަސްކަލާނގެ މާތްރޫޙުފުޅުގެ އެމީހުންގެ ކިބައިގައި ނެތިގެންވެއެވެ. މިފަދަ މީހުންނާއި ތިބާ އެކަހެރިވެގެން ހުންނާށެވެ. ތިމޮތީއަށް ދެވަނަ ސިޓީ3:1-5
އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްތަޤުބަލުގެ އުފާވެރި ޚަބަރު ހިމެނޭ ބައިބަލްގައި 66 ފޮތް (ސަލްމް 37:29) ހިމެނެއެވެ. "ހެޔޮލަފާ މީހުން ބިން މިލްކުވެ، އެ ބިމުގައި އަބަދަށް ދެމިތިބެނިވި ގޮތުގައެވެ”. އެބައި ލިޔެފައި ވަނީ 40 ފިރިހެނުންނެވެ. ފުރަތަމަ ފަސް ފޮތަކީ މީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 3500 އަހަރު ކުރިން މޯސެސް ލިޔުއްވާފައިވާ ފަސް ފޮތެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުން އެ ފަސް ފޮތަކީ މީގެ 1900 އަހަރު ކުރިން ރަސޫލު ޖޯން ލިޔުއްވި ފޮތެވެ. ބައިބްލް ލިޔުއްވުން ކިހިނެއްވީ؟ الله އެކަލާނގެ މަތިވެރި ރޫޙު ބޭނުންކުރެއްވީ އެކަލާނގެ ޚިޔާލުފުޅުތައް ބައިބްލް ލިޔުންތެރިންނާ މުޢާމަލާތު ކުރެއްވުމަށް (2 ސެމިއުލް 23:2) ”މާތްރަސްކަލާނގެ ރޫޙުފުޅު އަހަރެން މެދުވެރިކޮށް މި ލަފުޒުތައް އިއްވެވިއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެ ޚިޔާލުލިޔެ، الله ގެ އާޔަތްތައް ލިޔެވި، އެ ޚިޔާލުތައް އެޚިޔާލުތަކުގެ މައްޗަށް ނަޒަރު ނުލިޔެވެއެވެ. ފަހެ ބައިބަލްގެ މުސައްނިފަކީ ޔަހޫދީ ކަލާނގެއެވެ. 2 ޓިމޮތީ 2 ޓިމޮތީ 3:16 - 2 ޓިމޮތީ 3:16 - 2 ޓިމޮތީ 3:16 – 2 މި ހުރިހާ ފަތްފުށްތަކަކަކީ މާތްރަސްކަލާނގެ ދެއްވި ހިދާޔަތުގެ މަތިން ލިޔެވިފައިވީ ބަސްފުޅު ތަކެވެ. މިހުރިހާ ފަތްފުށްތަކެއް އަންގައިދިނުން މުހިންމު ވެގެންވަނީ މީސްތަކުންނަށް ތެދުމަގު ދައްކައި ދިނުމާއި މީސްތަކުން ނޭދެވޭ އަމަލުތަކުން އެއްކިބާ ކުރުވުމަށް 2 ޕީޓަރ 1:20,21 ކިޔާ 2 ޕީޓަރ 1:20,21 މި ބަޔާންވެދިޔަ އެންމެހާ ތަކެއްޗަށް ބަލައި ބުނަމެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ދޭހަވެ ދަސްކުރަންވީ ނަބީބޭކަލުން ގެނެސްދެއްވި ފަތްފުށްތަކުގައި ވާ އިލާހީ ވަޙީބަސްފުޅުތަކަކީ އެބޭކަލުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުން ހާމަކޮށްދެއްވި ތަކެއްޗެއް ނޫންކަމެވެ. 21އެހެނީ އެއްވެސް ރިސާލަތެއް އިންސާނާގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރަކުން ނުގެނެވެއެވެ. އެކަމަކު މީސްތަކުން މާތްރޫޙުފުޅުގެ ބާރު ދަށަށް އައުމުން އެމީހުން ބުނާބަސްތައް މާތްކަލާނގެ ރިސާލަތުކަމުގައި ވެދެއެވެ
2- ބައިބްލް އަކީ الله ގެ ޙަޟްރަތުން އައިސްފައިވާ އެއްޗެއްކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޔަޤީންކޮށްދޭ އެއްޗަކީ ކޮބާ؟ الله ގެ ޙަޟްރަތުން ބައިބްލް އަންނަކަން ޔަޤީންވަނީ މުސްތަޤްބަލުގައި ވާނެ ގޮތް ސީދާ އަންދާޒާ ކޮށްދިނުމުންނެވެ. އެއްވެސް ފިރިހެނަކަށް އެކަމެއް ނުކުރެވޭނެ. (ޖޯޝުއާ 23:14) "އަހަރެން މަރުވާން ކައިރިވެފައި މިހުރީ، އެކަމަކު ކަލެއަށް ރަނގަޅަށް އެނގޭ، ކަލޭގެ ހިތާއި ފުރާނައިން، ކަލޭގެ ކަލާނގެ، ޔަހޫދީ ކަލޭގެ މައްޗަށް ކުރި ހުރިހާ ހެޔޮ ވަޢުދުތަކުގެ އެންމެ ބަހެއްވެސް ނާކާމިޔާބުވެއްޖެކަން. އެ އެންމެން ވެސް ތިބީ ތެމިގެން ނެވެ. އެއިން އެންމެ މީހަކުވެސް ފެއިލްއެއް ނުވޭ." އިންސާނިއްޔަތުގެ މުސީބާތް ކަނޑައެޅިގެން އަންދާޒާ ކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވަނީ ހަމައެކަނި މާތް الله އަށް. (އައިޝާޔާ 42:9 ބައްލަވާ! އަޅުގަނޑު އެއްއިރެއްގައި އިޢުލާނުކުރި ކަންތައް ޙަޤީޤަތަކަށްވެއްޖެ. މިހާރު އަޅުގަނޑު މި އިޢުލާނު ކުރަނީ އާ ކަމެއް. އެކަން ހިނގުމުގެ ކުރިން އަހަރެން އެކަން އަންގަން."
މާމެންދޫ (ލ. އަތޮޅު)
މާމެންދުއާބެހެ ޙަބަރު ހޯއްދެވެވުމަށް
އުރުދޫ
ޤިސްމު:Languages
ފަންގަނޑު ހިބަރު
ފަންގަނޑު ހިބަރަކީ ކަނޑުގެ ތެރެއިން ގެނބުރަށްދުވެ ދަތުކުރާ ހިބަރެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ އެއް އިސްކޮޅަކުން މަދުއަދަދަކުން އައިން ހަދައިގެންނާއި އެކަހެރިކޮށެވެ. މިއީ 3.2 މީޓަރަށް ބޮޑުވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ބޯވަ، ބޯވަ ދިލަމަހާއި، ޑިނގާ ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި މަސްމަހާ މެއްސެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގެ ކުލައަކީ ކަޅުނޫކުލަ އެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތް ހުންނަނީ ހުދު ކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ފަނޑުނޫކުލައިގެ ލައްތަކެއް ރޮނގަކަށް ވާގޮތަށް، މަހުގެ ހުރަހަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތައް ހުންނަނީ ނޫކުލައެއްގައެވެ. މިއީ ލޭނު އަޅައިގެންނާއި، ވަދު އަޅައިގެން، އަދި މަޑަޖަހައިގެން ހިފައިއުޅޭ ހިބަރެކެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ)
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ) ދެ ފަހަރެއްގެ މަތީން ދިވެހި ތަޚުތުގައި ރެދަލި ކުރެއްވިއެވެ.ހުރާގޭ ދަރިކޮޅުން، މުލީގޭ ޢާއިލާއިން ރަސްކަން ކުރެއްވި އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ) އިސްކަންދަރު ސިރީކުލަސުންދުރަ، ކައްތިރި ބަވަނަ މަހާރަދުންނަކީ ދިވެހި ސިންގާ ސަނާގައި ރެދަލި ކުރެއްވި 81 ވަނަ ރަދުންނެވެ. ރަސްކަން ދައުރު ކުރުމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު 91 ވަނަ ރަދުންނެވެ.
ފާހަގަކުރެވޭ ސިފަތައް
އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ) އަކީ އިސްކޮޅުން މެދުމިނުގެ ކުލަ އޮޅަލި ބޭފުޅެކެވެ. އާދަޔާ ޚިލާފު ޝަޚްޞިއްޔަތެއްގެ ވެރި ބޭފުޅެކެވެ. ކެތްތެރި ވިސްނުންތެރި އެކެވެ. ދިވެހި ފާނޑުވެރިކަމާއި މިއުޒިކްގައި ޚާއްޞަ އުސްތާޛެކެވެ. ރަސްކަމުގެ އާއިލާގެ ބޭފުޅުންގެ މައްޗަށް އޯގާތެރި އަދި އެބޭފުޅުންނަށް ޙިމާޔަތް ދެއްވުމުގައި ދެމިހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ.
ޢުމަރު ނަސީރު
ކުޅިވަރު
ރާއްޖޭގައި އުފެދުނު އެންމެ މޮޅު ބާސްކެޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިންގެ ތެރޭގައި ޢުމަރު ނަޞީރު ހިމެނިލައްވައެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ބާސްކެޓްބޯޅަ ޓީމް ގެ ކެޕްޓަންކަން ކުރައްވާ ފައިވާ ޢުމަރު ނަޞީރު ވަނީ ބާސްކެޓް ބޯޅައިގެ މުބާރާތްތަކުގައި ތަފާތު ވަނަތަށް ހާސިލް ކުރައްވާފައެވެ. 1987 އިން 1997 އާއި ދޭތެރޭ ބޭއްވުނު ހުރިހާ ބާސްކެޓްބޯޅަ މުބާރާތެއްގައިހެން މަތީވަނަ ހާސިލް ކުރައްވާފައިވެއެވެ.
އާއިލާ
ޢުމަރު ނަޞީރު ކުރައްވާފައިވަނީ އެންމެ ކައިވެންޏެކެވެ. ޢުމަރު ނަޞީރު ގެ ހަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާ އާއިއެކު އުފާވެރި ދިރިއުޅުމެއް ވޭތި ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވަނީ ދެ އަންހެން ބޭފުޅުންނެވެ.
ހުތް އަލީ ދީދީ
ހުތް ޢަލީ ދީދީ އަކީ އިންޑިޔާ އިން އަރަބި، ފާރިސީ، އުރުދޫ، އަދި ދީނީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރައްވައިގެން ހުންނެވި މައުލަވީ އެކެވެ. ޢާލިމެކެވެ. ދައުލަތުން އެކަމުން ހުއްދަ ދެއްވުމާއެކު، މާލޭގެ މައިޒާން ތަކާއި، މިސްކިތް ތަކުގައި ދީނީ އިރުޝާދު ދެއްވާ އުޅުއްވި މުރުޝިދެކެވެ. ދައުލަތުގެ ހުއްދައާއެކު އާންމުންނަށް ދީނީ ނަޞޭހަތް ދެއްވުމަށް ފުރަތަމަ ވަޢުޒު ވިދާޅުވި ބޭފުޅަކީ ވެސް ހުތް ޢަލިދީދީ އެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 9
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ސެޕްޓެމްބަރު
ސެޕްޓެމްބަރު 10
ސެޕްޓެމްބަރު 10 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 253 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 254 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ކަޅުމަސް ހިބަރު
ކަޅުމަސް ހިބަރު ނުވަތަ އަކީ އާންމުކޮށް މާކަނޑުތަކުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހި މަސްވެރިން ވަދުގައި މަދުމަދުން ބާނާ އުޅޭ މަހެކެވެ. މަހުގެ މަތީ ތުނބުގެ ކޮޅު ވަކިން ދިގުވެފައި ހިމައެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގައި ދެކޮތަރިބައި ހުރެއެވެ. ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 38 އާއި 45އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިކޮތަރިބައި ހުންނަނީ ކުރީކޮޅު އުސްކޮށް ފަހަތުބައި ވަރަށް ތިރިކޮށެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 6 ނުވަތަ 7 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގެ ދެފަރާތުގައި ދެކުރަގަނޑު ހުރެއެވެ. މިއީ ދެފެން ދޭތެރޭގައި އުޅޭ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު މަހެކެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނު (ފަސްވަނަ)
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނު (ފަސްވަނަ) އަކީ ދީނީ ތަޢުލީމް އުގެނިވަޑައިގަތުމަށް ޚާއްޞަ ފަރުވާތެރިކަމެއް ބެހެއްޓެވި ބޭފުޅެކެވެ. ކުޅި ޖެއްސެވުމާއި ބޭރު ބަސް ދަސްކުރެއްވުމަށް ގަދައަޅައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ. ފަންނާނީ މަސައްކަތްޕުޅުތައް ދަސްކުރެއްވި އެވެ.
ބޭސަފިލް
ދިރިހުންނަ މުއްދަތު
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
އީއަސިނަފިލް
އީއަސިނަފިލް ނުވަތަ އަކީ ދިފާޢީ ނިޒާމްގައި ބައިވެރިވާ ލޭގެ ހުދު ސެލް ގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވައްތަރެކެވެ. ޕަރަސައިޓްގެ ސަަބަބުން ޖެހޭ އިންފެކްޝަން އިން ހަށިގަނޑު ދިފާއުކޮށް ހިމާޔަތްކުރުމުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް މިސެލް އަދާކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ލޭގެ ހުދު ސެލްތަކުގެ 5-1 އިންސައްތަ ހިއްޞާކުރާ މިސެލްގެ ސައިޒުގައި 12-10 މައިކްރޯމީޓަރު ހުރެއެވެ. ލޭގެ ތެރޭގައި ނޫޓްރަފިލް 12-6 ގަޑިއިރާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ދެމިހުރެއެވެ. thumb|left|ލޭގެ ހުދު ސެލްގެ ވައްތަރެއްކަމަށްވާ އީއަސިނަފިލް
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
ފޭދޫ (ށ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ށ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
ރަށާބެހޭ މަޢުލޫމާތު:
މިރަށަކީ 81.73 ހެކްޓަރގެ ބޮޑުރަށެކެވެ. މިރަށާއި ރާއްޖޭގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށް މާލެއާއި ދެމެދުގައި ހުންނަނީ 245.90 km އެވެ. މިރަށުގެ އާބާދީ 2008 އޮކްޓޯބަރގެ ނިޔަލަށް 535 އަންހެނުންނާއި، 591 ފިރިހެނުންނާއި، އެކު ޖުމްލަ 1126 އެވެ.
ތަޢުލީމީ ދާއިރާ:
މިރަށަކީ ތަޢުލީމީގޮތުން  ބަލާއިރު ވަރަށް ދަށުގައި  އުޅޭ ރަށެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް 2007 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މިރަށު ސްކޫލަކީވެސް ކޭމްބުރިޖް އިމްތިހާން ހަދަމުން އަންނަ ސްކޫލެކެވެ. މިސްކޫލްގައި 37 މުވައްޒަފުން އުޅެއެވެ. މިސްކޫލްގައި 125 ފިރިހެން ކުދިންނާއި، 101 އަންހެން ކުދިންނާއިއެކު ޖުމްލަ 226 ކިޔަވާ ދަރިވަރުން އުޅެއެވެ.
ލޯތްބަށްޓަކައި (ފިލްމް)
ލޯތްބަށްޓަކައި އަކީ 2009 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް ދިވެހި ފިލްމެކެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނު (ހަވަނަ)
އަވަހާރަވުން
އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން (ހަވަނަ) ރާއްޖެ ދޫކުރައްވައި މިޞްރަށް ވަޑައިގެން ހުންނަވަނިކޮށް 13ޛުލްޙައްޖާ 1320ހ ، 12 މާރޗް 1903 (11މާރޗް 1903 ގައި ) ގައި ރަސްކަމުން ޢަޒުލު ކުރެވުނެވެ. އަދި 29 ޖުމާދިލް އޫލާ 1351ހ، 30 ސެޕްޓެމްބަރ 1932 ގައި އަވަހާރަވެ، ގާހިރާގައި ފަސްދާނު ލެވުނެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ސެޕްޓެމްބަރު 14
ސެޕްޓެމްބަރު 14 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 257 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 258 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ކުންނާރު ގަސް
ކުންނާރު ގަހަކީ ރާއްޖޭގައި ވަރަށް އާއްމު ގަހެކެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 5 މީޓަރާއި 7 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ އުސްމިނެއްގައި ހެދޭ ހާވިޔާކޮށް ފެތުރިފައި ހުންނަ ފަތް ކުދި އަދި ކަށި ހުންނަ ގަހެކެވެ.
ޒިމްބާބުވޭ
ތާރީޚު
މެދު ޒަމާނުގައި މި ސަރަޙައްދު އޮތީ ބަންޓޫ ދަރިކޮޅުގެ މީހުން އާބާދުވެފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ގްރޭޓް ޒިންބާބްވޭ އާއި މިއަދުގެ ޒިންބާބްވޭގައި ވެސް ފެންނަން ހުރި އާސާރީ ތަންތަނުން މިކަމަށް ހެކި ލިބެއެވެ. މީލާދީން 10 ވަނަ ޤަރުނާ ހިސާބުގައި ޢަރަބި މުސްލިމް ވިޔަފާރިވެރީންނާއި ޒިންބާބްވޭއާ ދެމެދު ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތްތައް ހިނގަން ފެށިއެވެ. އިސްތިޢުމާރުގެ ކުރިޔަށް ބަލާއިރު މީލާދީން 1000 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މީލާދީން 1887 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް ޒިންބާބްވޭގެ ސަރަޙައްދުގައި ވެރިކަން ކޮށްފައިވަނީ އެތަނުގެ މީހުންނެވެ. އިސްތިޢުމާރުގެ ދަށުގައި ނެތް ދުވަސްވަރު ވެސް ޒިންބާބްވޭ އާއި ޔޫރަޕުގެ ޤައުމުތަކާ ދެމެދު، ޚާއްޞަކޮށް ޕޯޗުގީޒުންނާ ދެމެދު ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންތައް ހިނގާފައިވެއެވެ. މި ގޮތުން ރަނާއި އެތް ދަތާއި ލޮޔާއި ފޮއްޗާއި ބިއްލޫރީގެ ވިޔަފާރި ވަރަށް ފުޅާކޮށް ކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މީލާދީން 1250 އިން 1450 އާ ދެމެދު ކުރީގައި ބާރުގަދަކޮށް އޮތް މަޕުންގުބްވޭ ރަސްކަމުގެ މައްޗަށް ޒިންބާބްވޭގެ ރަސްކަމުގެ ހިޔަނި ވަނީ އެޅިފައެވެ. މީލާދީން 1450 އިން 1760 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު އޮތީ މުތަޕާގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރެވެ. މީލާދީން 1880 ވަނަ އަހަރު ސިސިލް ރޯޑީސްގެ ބްރިޓިޝް ސައު^ް އެފްރިކާ ކޮންޕެނީ މީހުން ޒިންބާބްވޭއަށް ފޭބިއެވެ. 1898 ވަނަ އަހަރުގައި މިތަނުގެ ނަމަކީ ސައު^ް ރޮޮޑީޝިޔާ ކަމުގައި ހަމަޖެހިގެން ދިޔައެވެ. ނޮދަން ރޮޑީޝިޔާ އަކީ މިހާރުގެ ޒެންބިޔާއެވެ. 1923 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ދެކުނު ރޮޑީޝިޔާއަކީ އަމިއްލައަށް ވެރިކަން ހިންގާ، އެހެނަސް އިނގިރޭސި ކޮލޮނީއެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިގެން ދިޔައެވެ. އިނގިރޭސީންގެ ކިބައިން ޒިންބާބްވޭ އަށް ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމެއް ލިބިފައިވަނީ 18 އެޕްރީލް 1980 ގައެވެ. 1980 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގައި ބޭއްވި އިންތިޚާބުގައި ރޮބަޓް މުގާބޭ ކާމިޔާބު ހޯއްދެވިއެވެ. އޭރުއްސުރެ މިހާތަނަށް ވެސް ޒިންބާބްވޭގެ ވެރިކަމުގައި ހުރީ ރޮބަޓް މުގާބޭއެވެ. މުގާބޭއަކީ މުޅި ދުނިޔެ ވެސް ނުދެކޭ ފަދަ ޚުދުމުޚްތާރު، އަނިޔާވެރި ވެރިއެކެވެ.
ލިމްފަސައިޓް
ދިރިހުންނަ މުއްދަތު
blimifocoliose
ޖަޕާނު
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ބަލާއިރުގައި ޖަޕާނަކީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު އިޤްތިޞާދެވެ. ޖަޕާނުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 38457 ޑޮލަރެވެ. އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ޖަޕާނަށް ލިބިފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ކުރިއެރުމަކީ އެ ޤައުމުގައި ސައިންސާއި ޓެކްނޮލޮޖީ ކުރިއަރައިގެން ގޮސްފައި އޮތް މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރިޔަށް ގޮސްފައިވާތީއެވެ. މީގެ އިތުރުން މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމަކީ ވެސް ޖަޕާނުގެ އިޤްތިޞާދުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރަމުންދާ ދެ ޞިނާޢަތެވެ.
ހަމުގެ ކެންސަރު
ސަބަބު
ވަކި ޚާއްޞަ ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް އަވީގައި ގިނައިން އުޅުމަކީ ހަމުގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ސަބަބެއްކަމަށްވަނީ ބެލެވިފައެވެ. އަދި ހަމުގެ ކުލަ ދޮން މީހުންނަށް ހަމުގެ ކެންސަރު ޖެހުން އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ސީ.އެން. ޓަވަރު
ސީ.އެން. ޓަވަރު އެއްކޮށް ބިނާކޮށް ނިމުނީ 2 އޭޕްރީލް 1975 ގައެވެ. ޢާންމުކޮށް ޓަވަރު ހުޅުވާލެވުނީ 26 ޖޫން 1976 ގައެވެ. ރަސްމީކޮށް ޓަވަރު ހުޅުވުނީ 1 އޮކްޓޯބަރު 1976 ގައެވެ. ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތަށް 57 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު ހޭދަވެފައި ވެއެވެ. ސީ.އެން. ޓަވަރު ބިނާކޮށްފައިވަނީ ގަޑިއަކު 260 މޭލު ބާރު މިނުގައި ވައި ޖެހުނު ކަމުގައި ވިޔަސް އެއަށް ޓަވަރު ތަޙައްމަލު ކުރެވޭގޮތަށެވެ. ބާރުގަދަ ވައިގެ ތެރޭގައި މަތީގައިވާ އެންޓަނާގެ ހަމަ ހިފެހެއްޓޭ ގޮތަށް ވަނީ ތައްޔާރު ކުރެވިފައެވެ. މިޓަވަރު ބޭނުންކުރެވެނީ ޓީވީ އަދި ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންތަކުގެ ޓްރާންސްމިޝަން ޓަވަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިޓަވަރު ފަރުމާ ކޮށްފައިވަނީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ޖޯން އެންޑްރޫވް އެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނު (ހަތަރުވަނަ)
އަލިފާނުގެ ހާދިސާތައް
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނު (ހަތަރުވަނަ) ގެ ރަސްކަމުގައި ހިޖުރައިން 1263 ވަނަ އަހަރު ގިރާވަރު އެދިކަމަށް ވެސް ލިޔެފައި ވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެއަހަރު ރަޖަބު މަހުގެ 15ވީ އަންގާރަވިލޭރޭ ރަދުންނާއި އެއްބަނޑު އެއްބަފާ އިބްރާހީމް އޭ ކިޔުނު ބޭފުޅަކު އަވަހާރަވި ކަމަށްވެސް ލިޔެފައި ވެއެވެ. އަދި 1264 ވަނަ އަހަރު ރަދުންގެ ބޮޑުބޭބެ ދޮން އަހުމަދު ދީދީގެ 3 އޮޑިޔާއި އަދިވެސް ބައެއް އެހެން އޮޑިފަހަރު އަދައިގެން ދިޔަކަމަށް ވެސް ލިޔެފައި ވެއެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 18
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ސެޕްޓެމްބަރު
ޢަބުދުﷲ އިސްމާޢިލް ލައިބްރަރީ
ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު)
ކޮމޯރޯސް
މިއީ އެފްރިކާގެ ގައުމެކެވެ.
ހުވަދުއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ޤިސްމު:Atolls of the Maldives ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
ގުއަޓެމާލާ
ނަން
ގުއަޓެމާލާގެ ނަމުގެ އަޞްލަކީ ކޮބައިކަމެއް ނޭނގޭ ކަމުގައި ވަރަށް ގިނަ ލިޔުންތަކުގައިވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ބައެއް މީހުން ޤަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ގުއަޓެމާލާގެ ނަމުގެ މާނައަކީ “ލޭންޑް އޮފް ޓްރީސް” އެވެ. އަނެއް މާނައަކީ “ބިޓްވީން ދަ ޓްރީސް” އެވެ.
ހައްދުންމަތި
ހައްދުންމައްޗަށް [ހައްދުންމަތި] ކިޔަނީ ކީއްވެ؟
އިސްދޫ ލޯމާފާނުގައި ހައްދުންމަތީގެ ނަމަކަށް ދީފައިވަނީ "ސަތު ދުވު" (SATU DUVU) އެވެ. އިސްދޫ ލޯމާފާނުގައިވަނީ ހައްދުއްމަތީ އިސްދޫ ގެ ވާހަކަ އެވެ. އެރަށުގެ ވޭރާއި އެވޭރާ ގުޅޭ ތަންތަން މުގުރައި ބުދުތައް އުފުރައި، ވޭރު ހުރި ތަނުގައި ހުކުރު މިސްކިތް ބިނާކުރެވުނު ވާހަކަ އާއި، ވޭރަށް ހުރި ދަރުމަތައް ހުކުރު މިސްކިތަށް ބޯގަކުރެވުނު ވާހަކަ އާއި، ރުހުމުގައި އިސްލާމްވި މީހުންނާއި، އިސްލާމް ނުވި މީހުންނާއި، އިސް ހާމުދުރުއާއި އޭނާގެ އެހީތެރިންނާއި މެދު، ކަންތައް ކުރެވުނު ގޮތާއި، އިސްދޫގެ ރައްޔިތުން، އަލުން ބައިބަޔަށް ނުވަތަ ޢާއިލާތަކަށް ބެހި ވާހަކަ އެވެ. ދަނބިދޫ ލޯމާފާނުގެ 10 ވަނަ ލޯފޮތީގެ ދެވަނަ ފުށުގެ 5 ވަނަ ފޮޅުވަތުގައިވަނީ " ސަތުދުވުމައްތެ ކަލައިދުވު ތިބި ދަބުދުވެން މާރުއްދަ" އެވެ. މި ޖުމްލައިގެ މާނައަކީ "ހައްދުންމަތީ ކަލައިދޫގައި އޮންނަ ދަނބިދޫ ރައްޔިތުންގެ މާރުއްދަނޑު" އެވެ. އަޅުގަނޑަށް ފެނިފައިވާ ލިޔުންތަކުގެ ތެރެއިން ލ.އަތޮޅުގެ ނަން ލިޔެވިފައިވާ އެންމެ ކުރީގެ ލިޔުމަކީ މިއެވެ. ދަނބިދޫ ލޯމާފާނު ލިޔެފައިވަނީ ހިޖުރީ ސަނަތުން ބަލާނަމަ 593 ގައެވެ. މީލާދީ ސަނަތުން ބަލާނަމަ މި އަހަރު ދިމާވާ ދުވަސްވަރަކީ 1196 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރ 24 އިން 1197 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރ 12 ވަނަ ދުވަހާއި ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެކެވެ. މި ލޯމާފާނުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވަނީ ސްރީ ގަޑަނާދީއްތަ ރަދުންގެ ރަސްކަމުގެ ހަތަރުވަނަ އަހަރުތެރޭގައި އެރަދުންގެ އަމުރުފުޅަށް ދަނބިދޫގައި ހުރި ބުދު ދީނުގެ ވޭރު ނައްތާލައްވައި، ބުދުތައް މުގުރުއްވައި، އެރަށުގައި ތިބި ކާފަރުން އިސްލާމްކުރައްވައި އެ ރަށުގައި މިސްކިތެއް ބިނާކުރައްވައި އެ މިސްކިތުގެ އިންތިޒާމްތައް ހަމަޖެއްސެވުމަށް ކުރެއްވި ކަންތައްތަކުގެ ވާހަކަތަކެވެ.
ހައްދުންމަތި މިނަން އައިސްފައިވަނީ "ޚައްތުންމަތި" މިނަން ބަދަލުވެގެން ކަމަށް ބުނާތީ އަހަމެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގެ ދެބައިހަމަ ކުރާ ޚިޔާލީ ރޮނގޭކިޔޭ ޚައްޠުއިސްތިވާ ނުވަތަ އީކުއޭޓަރގެ މަތީގައި މިއަތޮޅު އޮންނާތީއެވެ. މިހާރުގެ ޗާރޓްތަކުގައި ޚައްޠުއިސްތިވާ ނުވަތަ އީކުއޭޓަރ ފާހަގަކުރެވިފައިވަނީ ހުވަދު އަތޮޅާއި ފުވައްމުލަކާއި ދެމެދުގައި ނަމަވެސް 1750މ. ވަނަ އަހަރުގައި ޕޯޗްގީޒްމީހުން ބޭނުންކުރި ޗާރޓެއްގައި ހައްދުންމައްޗާއި ހުވަދުއަތޮޅާއި ދެމެދުގައި އީކްއޭޓަރ ފާހަގަކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރަމެވެ. މިދެންނެވި ޗާޓްގައި ހައްދުންމަތި ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ "އަދައޮމަޓިސް" (Adoumatis) ކަމުގައެވެ. ދުނިޔޭގެ ދެބައިހަމަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ހުރަސްކުރަނީ ހުވަދުއަތޮޅާއި ފުވައްމުލަކާއި ދެމެދުން ހުވަދު އަތޮޅުން 10.5 މޭލު ދެކުނުންނެވެ. 1602 ޖުލައި 02 ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ ބ.އަތޮޅު ގޮއިދޫ ފަރަށް އުރުނު ފަރަންސޭސި ނަވެއްކަމަށްވާ "ކޯބިން" އިން ރާއްޖެ ދުރުވި މަޝްހޫރު ލިޔުންތެރިޔާ ފްރޭންކޯއި ޕިރާޑް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކުގެ ނަންތައް ޕޯޗްގީޒްގެ ލިޔުންތެރިއަކު ލިޔެފައިވާ ގޮތްކަމަށް ބަޔާންކުރައްވާ ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުމުގައި ހައްދުންމަތީގެ ނަމަކަށް އޮތީ "ހަދައޮމަޓީ" އެވެ. ތާރީޚީ ލިޔުންތައް ލިޔުއްވި މުއައްރިޚް އަލްމަރްޙޫމް އަލްއުސްތާޒް މުޙައްމަދު އިބްރާހިމް ލުޠުފީ ލިޔުއްވަނީ "ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކުގެ ނަން ނެގިފައި އޮތީ އެއަތޮޅެއްގައި އޮންނަ ފާހަގަކުރެވޭ ރަށެއްގެ ނަމާއި ގުޅުވައިގެންނެވެ." އެގޮތުން ލ.އަތޮޅަށް "އިހައްދުންމަތި"ކިޔާފައިވަނީ ލުޠުފީ ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، އިސްދޫގެ އިރުމަތީ ތޮށީގައި އޮތް "އިހައްދޫ" ކިޔާ ރަށަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. ގިރައިގެން ގޮސްފައިވާ މިދެންނެވި ރަށުގެ އާނުގަނޑު އަދިވެސް އެބައޮތެވެ.
އެނަމާބޯޓު ކާރިސާ
ކާރިސާ ހިނގާދިޔަގޮތް
މިކާރިސާހިނގި ދަތުރަކީ ގއ.ވިލިނގިލީގައި އޮތް ފުޓުބޯޅަ މެޗެއްބެލުމަށް ގދ.ތިނަދޫއިން އެރަށަށް ދިޔަ މީހުން އެނބުރި ތިނަދޫއަށް ކުރިދަތުރެވެ.އެމެޗަކީ ދިވެހި ލީގަށް ކޮލިފައިވާން ޒޯންހަތެއްގެ ގދ.ތިނަދޫ މަސްވެރިންގެ ރޫހާއި، ގއ ވިލިނގިލީ މަސްވެރިންގެ ކްލަބް ވިލިނގިލާބައްދަލުކުރިމެޗެވެ.މިމެޗުން ބަލިވި ޓީމުކަމަށްވާ ތިނަދޫ ޓީމުގެ ސަޕޯޓަރުން ބޯޓަށް އެރީ އިރު އޮއްސި 6:50 ހާއިރުއެވެ. ދަތުރު ކުރަމުން ގޮސް ބައިގަޑި އެއްހާއިރު ވީތަނާ އިންޖީނިހުއްޓިގެން އޭގެ ފިލްޓަރެއް ބަދަލުކޮށް އަލުން ދަތުރުފެށިއެވެ.ދެން އޭގެފަހުން ހުރިހާކަމެއްވެސް އާދައިގެމަތިންގޮސް މިކާރިސާއާކުރިމަތިވީ ބޯޓުގައި ގިނައަދަދެއްގެ ބަޔަކު މަޖާކޮށް ސަކަރާތްޖަހަމުންދަނިކޮށް ވަރަށްކުއްލިގޮތަކަށް އެރޭ 8:30ކަންހާއިރުއެވެ.މިކާރިސާ ހިނގާފައިވާގޮތެއްކަމަށްވަނީ އެނަމާބޯޓާ 40 ފޫޓު ދުރުން ދަތުރު ކުރަމުންދިޔަ 'އަރުތަ'ނަމަކަށް ކިޔޭ ތިނަދޫ މަސްދޯންޏެއްގެ މޯހިރުން އުފެދުނު ރާޅެއްގައިޖެހި އެނަމާ ބޯޓު ތަޅުވާ ބަންޑުންޖަހާލައިގެންނެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 22
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ސެޕްޓެމްބަރު
ބީ ލިމްފަސައިޓް
thumb|left|ލޭގެ ހުދު ސެލްގެ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ ބީ ލިމްފަސައިޓް ބީ ލިމްފަސައިޓް ނުވަތަ އަކީ ދިފާޢީ ނިޒާމްގައި ޝާމިލްވާ ލޭގެ ހުދު ސެލްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ސެލް އެކެވެ. ބީ ލިމްފަސައިޓް އިން ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ޖަރާސީމަށް ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާނެ ހަށިދަމަނަ(Antibodies) އުފައްދައެވެ. އެހެންކަމުން ހަށިދަމަނަ އުފައްދައިގެން ހަށިގަނޑު ދިފާޢުކުރުން(Humoral immunity) ފުރިހަމަ ކުރުމުގައި ހިއްޞާވަނީ ބީ ލިމްފަސައިޓް ތަކެވެ. މިސެލްތަކަށް ބީސެލް އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. ހެލްޕަރ ޓީ-ސެލްތައް ބީ-ސެލްތައް ހީވާގިކުރުވުމުން، ނުވަތަ ހަށިގަނޑަށް ބެކްޓީރިއާއެއް ވަދެ އެއާ ކުރިމަތިލާހިނދު ބީސެލްތައް ޕްލާޒްމާ ސެލް( Plasma cells ) އޭ ކިޔޭ ސެލްތަކަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. ޕްލާޒްމާ ސެލްތަކުން ވަރަށް މަތީ ދަރަޖައަކަށް ހަށިދަމަނަ އުފައްދައެވެ. މިހަށިދަމަނަ ތަކަށްއިމިއުނޯގްލޯބިއުލިންް(Immunoglobulin)އޭ ކިޔައެވެ. 5 ބާވަތެއްގެ އިމިއުނޯގްލޯބިއުލިން ހުރެއެވެ. އެއީ IgG,IgM,IgE,IgA,IgD މި5ބާވަތެވެ.
ނޭވާލާ ނިޒާމް
އެތެރެއަށް ނޭވާލުން
ގަދަ ކަމުން އެތެރެއަށް ނޭވާލާއިރު މިސާލަކަށް އަހަރެމެން ފުން ނޭވާއެއް އެތެރެއަށްލާއިރު، އެކްސްޓާރނަލް އިންޓަކޯސްޓަލް މަސަލް އަދި އެކްސަސަރީ ރެސްޕިރޭޓަރީ މަސަލް(Accesory respiratory muscle) ތައް ގުޅިގެން ތޮރަސިކް ކެވިޓީ އިތުރަށް ފުޅާ ކުރުވައެވެ.
ލޭދައުރުކުރުން
ހިތުގެ ކަނާތު ފަޅީގައިވާ ކަނާތު ވެންޓްރިކްލް އިން ސެމިލޫނަރ ޕަލްމޮނަރީ ވޭލް ހުރަސްކޮށް ޕަލްމޮނަރީ ޓްރަންކް އަށް ލޭފޮނުވައެވެ. ޕަލްމޮނަރީ ޓްރަންކް ދެފަޅި އަށް ބައިވެފައިވެއެވެ. ނުވަތަ ދެ ލޭހޮޅިއަށް ކަފި ވެފައިވެއެވެ. އެއީ ކަނާތު ޕަލްމޮނަރީ އާޓަރީ އާއި ވާތު ޕަލްމޮނަރީ އާޓަރީ އެވެ. ވައި ދައުރުކުރާ މަގުގެ އެކި ހިސާބު ތަކުގައި މިލޭހޮޅިތައް ކަފިވެގެން އިތުރު ކުދި ގޮފިތައް އުފެދިފައި ވެއެވެ. ޕަލްމޮނަރީ ކެޕިލަރީ ތަކުގެ ތެރޭގައި ގޭސް ބަދަލު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް(ލޭގައި ހިމެނޭ ވިހަ ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުމަށްޓަކައި ފުއްޕާމޭގެ ތެރެއަށް، އަދި ފުއްޕާމޭގައި ހިމެނޭ ސާފުވައި ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ލޭގެ ތެރެއަށް ދޫކުރުން) ފުރިހަމަކޮށް ނިމުމުން ފުއްޕާމެޔަށް ވާޞިލްވި ލޭ އަނބުރާ ޕަލްމޮނަރީ ވެއިން ތައް ހުރަސްކޮށް ހިތުގެ ވާތް ފަރާތުގައިވާ ވާތު އެޓްރިއަމް އަށް ވާޞިލްވެއެވެ.
ނޭފަތް
ނޭފަތް ނުވަތަ  އަކީ ނޭވާލާ ނިޒާމް ގެ ބައިތަކުގެ ތެރެއިން ހަށިގަނޑުން ބޭރަށް ފެންނަ އިންނަ ގުނަވަނެކެވެ. ނޭފަތުގެ ބައްޓަން ކަނޑައަޅައިދެނީ ނޭފަތުގެ ދަށުގައިވާ އެޘްމޮއިޑް ކަށިކޮޅު(Ethmoid bone) އަދި ނޭފަތުގެ ހިނދުރި ވަކިކުރުމަށް އިންނަ މަޑުކަށީގެ ފާރު(Nasal septum)  އިންނެވެ. ނޭފަތް ހިމެނޭ ހިސާބު އެތެރޭގެ ލޭހޮޅިތައް ސިކުނޑީގައިވާ ލޭނާރު ފުންޏަކާއި ގުޅިފައި ވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ނޭފަތުގެ އެތެރޭގެ ހިސާބުތަކުގައި އަށަގަންނަ އިންފެކްޝަން ބައެއް ފަހަރު ސިކުނޑިއަށް ފޯރާގޮތްވެއެވެ. މިބުނި ހިސާބަކީ ނޭފަތުގެ މަތިން ފެށިގެން ތިރިއަށް އަނގައިގެ ކަނަށެވެ. މިގޮތުން ކަނޑައެޅޭ ހިސާބަށް ޑޮކްޓަރުން މޫނުގެ ނުރައްކާތެރި ތިނެސްކަން(Danger triangle of the face) އޭ ކިޔައެވެ.
މަނަދޫ ޔޫސުފް އިބްރާހިމް
ނ. މަނަދޫ ދޮންވެލި ޔޫސުފް އިބްރާހިމް (ޔޫސުންބެ) ގިނަ މީހުންނަށް އެނގޭނީ ކުޅިވަރުގެ ތެރެއިންނެވެ. އެއީ އަވަށު ކުޅިވަރުގެ އެންމެ ފޯރިގަދަ ދުވަސްވަރު އިރުމަތީ އަވަށުގެ ކުޅިވަރުގައި ވަރުގަދަ ތަނބެކެވެ. ފަހުން ފެނުނީ ހުޅަނގު އަވަށުގައި ކުޅިވަރު ދިރުވަން މަސައްކަތް ކުރައްވާތީއެވެ. މިއަދުވެސް ކުޅިވަރާއި މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ދާއިރާއިން ބަޔަކު ކަމެއް ކުރާނަމަ އެކަމަކަށް ހިތްވަރުދީ ބައިވެރިވުމަށް ޔޫސުމްބެ ހުންނާނީ ތައްޔާރަށެވެ.
ބޮނޑި ކޮޕީ
ބޮނޑި ކޮޕީ ނުވަތަ އަކީ  ފަތްޕިލާވެލީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ފަތެކެވެ. ބޮނޑި ކޮޕީ ފަތް ކައްކައިގެންނާއި، ރޯކޮށް ހުއްޓައި އަދި އެނޫން ގޮތްގޮތަށް ވެސް ބޭނުންކުރެއެވެ.
އަލްޤާޒީ އައްސައްޔިދު ޙުސައިން ޢަފީފުއްދީން
ނަސަބު
އައްސައްޔިދު ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ސީދީގެ ބައްޕާފުޅަކީ ޢަރަބި ކަރައިގެ ބަޢުލަވީ ދަރިކޮޅުން ވަޑައިގަތް އައްސައްޔިދު މޫސާގެ އައްސައްޔިދު މުޙައްމަދު، ޢައްޝައިޚުލް ފަޤީހު މުޙައްމަދުލް މަރަދުވިއްޔުގެ ދަރިކަނބަލުން އާމިނާފާނާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގެންނެވި އައްސައްޔިދު އިބްރާހީމް ދޮށީ ކަލޭގެފާނަށް، މާވާ ގަނޑުވަރު ޙުސައިން ދީދީގެ ޅަދީދީގެ ބަނޑުން ލިބިވަޑައިގެންނެވި އައްސައްޔިދު މުޙައްމަދު ކުޑަ ސީދީ އެވެ. މަންމާ ފުޅަކީ ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ދޮންމަނިކެ(ޛުލޭޚާ އިބްރާހީމް މަޖްދުއްދީން) އެވެ. އެއީ ޢަރަބިކަރައިން ރާއްޖެ ވަޑައިގެންފައިިވާ އައްސައްޔިދު މުޙައްމަދު ކ.ގުރައިދޫ ބޭކަނބަލަކާ ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް އައްސައްޔިދު އަހުމަދު ބޮޑު ބަނޑޭރި މަނިކުފާނުގެ އައްސައްޔިދު ޢަލިމަނިކުފާނުގެ އައްސައްޔިދު މޫސާ ކުޑައެދުރުގެ ޙަސަން ފާމުދޭރި ތަކުރުފާނުގެ އަލްއަމީރާ އާމިނަތު ކަބައިދި ކިލެގެފާނާއި، އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުލް ކަބީރު އައްޑޫ ބޮޑު ތަކުރުފާނުގެ ދަރިކޮޅުން ވަޑައިގެންފައިވާ އަލްގާޟީ އިބްރާހީމް މަޖުދުއްދީން ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން ލިބިވަޑައިގެންނެވި އައްނަބީލާ ޛުލޭޚާ މަޖުދުއްދީން އެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:Qazis of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީނު (އެއްވަނަ)
ބިންހެލުމެއް އައުން
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީނު (އެއްވަނަ)،ގެ ރަސްކަމުގައި ހިނގި މަޝްހޫރު އެއްކަމަކީ 27 ރަމަޟާން 1230 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހު މެންދުރު ވަގުތު، ތިލަދުންމައްޗާއި، މިލަދުން މަޑުލުގެ ބައެއް ރަށްރަށަށް ބިންހެލުން އައުމެވެ. ހަމަ އެދުވަހު އިރުއޮއްސުނުއިރު ވެސް އެހިސާބުގަނޑަށް ކުރިއަށްވުރެ ބޮޑަށް ބިންހެލުން އައެވެ.
ފިތް
ބައިލް ރައްކާކުރުން
އިންސާނުން އެއްފަހަރު ކެއުމާއި އަނެއް ފަހަރު ކެއުމާއި ދޭތެރޭގައި ސްފިންކްޓަރ އޮފް އޯޑި ހުންނަނީ އާދައިގެ ވަރެއްގައި ކޮންޓްރެކްޓް ވެވިވެވި އެވެ. އެހެން ކަމުން ބައިލް ފަހަތަށްގޮސް މައްޗަށްގޮސް ސިސްޓިކް ޑަކްޓް ހުރަސްކޮށް ފިތް އަށް ވާޞިލްވެ، އޭގެތެރޭގައި ގުދަން ކުރެވެއެވެ.
ބައިލް އެސިޑިފިކޭޓް ކުރުން
ބައިލް އެސިޑިފިކޭޓްވަނީ ބައިލް ކޮންސެންޓްރޭޓް ކުރުމުގެ ތެރޭގައި ބައިކާބޮނޭޓް އަލުން ހަށިގަނޑަށް ދެމުމުންނެވެ. މިގޮތަށް ބައިކާބޮނޭޓް ހަށިގަނޑަށް ދެމުމުން، ފިތުގައި ހުރި ބައިލްގެ ޕީއެޗް 7.4-7 އާއި ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ދަށްވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކެލްސިއަމް ޖަމާވެ، ފިތު ހިލަ ހެދުން މަނާކޮށްދެއެވެ.
ހިކި ފުޅަނގި
ހިކި ފުޅަނގީގެ ބުރަކަށި މަތީ ކޮތަރިބައިގައި 15-13 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑު ދަށްފަރާތު ކޮތަރި ބައިގައި 13 ނުވަތަ 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިދެކޮތަރި ވެސް ހުންނަނީ މަހުގެ ދެފަރާތުން އެއް ދިމާއެއްގައެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑު ފިޔަގަނޑެއްހެން ދިގުކޮށް ހުރެއެވެ. އަދި ކަނޑުމަތީގެ އުދުހުމަށް މިކަންފަތްގަނޑު ބޭނުން ކުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީގެ ކުލައަކީ ގަދަ ނޫކުލައެވެ. ބަނޑު ދަށްފަރާތް ހުންނަނީ ރިހި ހުދުކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކުދި ފަނިފަކުސަ އެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 18 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.
ޗެނަލް ޓަނެލް
މިއީ ދުނިޔޭގެ ދެވަނަ އަށް އެންމެ ދިގު ބިމުގެ އަޑިން ރޭލު ދަތުރުކުރާ މަގެވެ. ނަމަވެސް ކަނޑުގެ އަޑީން އޮންނަ އެންމެ ދިގު ރޭލު ދަތުރުކުރާ މަގެވެ. މިމަގު އޮޕަރޭޓްކޮށް ހިންގަނީ ޔޫރޯ ޓަނެލްގެ ފަރާތުންނެވެ.
ޗެނަލް ޓަނެލް ރަސްމީކޮށް ހުޅުވައިދެއްވީ ފަރަންސޭސި ވިލާތުގެ ކަލާއިސްގައި އޮތް ރަސްމިއްޔާތެއްގައި އިގިރޭސި ރާނީ ކްއީން އެލިޒަބަތު-2 ކާއި، އޭރު ފަރަންސޭސި ވިލާތުގެ ރައީސް ކަމުގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި، ފްރެންކޮއިސް މިޓަރެންޑް 6 މެއި 1994 ގައެވެ.
ދަޅުނެތް ތުނބި
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް