cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ކަޅުކޮތަރި ރައިވެރިމަސް
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ހަރުކައްޓާއެކު 12 އާއި 14 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 4 ހަރުކައްޓާއެކު 8 އާއި 9 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބަޔާއި ފަހަތުބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ވަރަށް ރާޅުކޮށެވެ. ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގެ ތިރީގައި ވަރަށް ހަރުކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތިރީ ތުން މަތީ ތުނބަށްވުރެ ދިގުވާނެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރިހި ފިޔާތޮށި ކުލައެވެ. މަހުގެ ހުޅުނބުތަކުގެ މެދު ހުންނަނީ ފަނޑު ރަތްކުލައަކަށެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ ހަރުކަށިތަކުގެ މަތީބަޔާ ތިރީބައި ފިޔަވައި މުޅި ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެއްގައެވެ. ރައިވެރިމަހުގެ ގިނަބާވަތްތަކަށް ވަކި ނަމެއް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ކިޔާ ނޫޅޭތީ މިމަހުގެ އިގިރޭސިނަމާ ގުޅޭގޮތުން މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ ކަޅުކޮތަރި ރައިވެރިމަސް ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 32 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޝީޢާ އިސްލާމް
ޝީޢާ އަކީ އިސްލާމުންގެ ތެރޭގައި އުފެދިފައި އޮތް ފިރުޤާ އެކެވެ.
ކިރުޅިޔަ ބިބީ
ކިރުޅިޔަ ބިބީނުވަތަ  އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުން ފުން ހިސާބުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި މަދުމަހެއް ނޫންކަމަށް ވިޔަސް ފީނުންތެރިންނާއި މޫދަށް އެރިއުޅޭމީހުންނަށް މިމަސް ފެނިފައި ހުންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ސަބަބަކީ މިމަސް ދިރިއުޅޭލެން ފުންކަމެވެ. މިމަސް ފެނިފައި ހުންނަނީ 30 މީޓަރަށްވުރެ ފުނުގައެވެ. އެންމެ ފުނުގައި އުޅެނިކޮށް ފެނިފައިވަނީ 68 މީޓަރުގެ އަޑިންނެވެ. މިއީ ކުޑަ އިސްކޮޅެއްގެ މަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 5 ½ އިންޗި އަށެވެ. މިއީ ވަރަށް ރީތި ކުރެހުންތަކެއް ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތަކަށް ހުންނަ މަހެކެވެ. ދިރޭމަސް އެކްސްޕޯޓް ކުރާ ފަރާތްތަކުން މަދުމަދުން މިމަސް ހިފައި އުޅެއެވެ.
ދުނިޔޭގެ ދިރޭ މަސް މާރުކޭޓް ތަކުގައި މިއީ ތަދު މަހެކެވެ. ސަބަބަކީ މިއީ ފުނުގައި އުޅޭ މަހެއް ކަމަށް ވެފައި ހިފައި ގެންގުޅުން ދަތިކަމަކަށްވާތީ އެވެ. މިމަހަށް ކިރުޅިޔަ ބިބީ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ ކުލަވަރަށް އަދި ބައްޓަމަށް ބަލާ މިނަން އެންމެ އެކަށީގެންވާ ކަމަށް ފެންނާތީ އެވެ.
މަހުގެ މައިގަނޑު ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަތީ ކޮތަރިބައިގެ މަޑު ކޮތަރިތަކާއި ލޮލުގެ ތިރިން ބައެއް ހުންނަނީ އޮރެންޖް ކުލައިގައެވެ. މަހުގެ މަތީ ފަރާތަށް ވާގޮތަށް ކަޅުކުލައިގެ ވަރަށް ފުޅާ ދެ ރޮނގު މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ހުރެއެވެ. އަދި ބޮލުގެ މަތީން ފެށިގެން ލޮލަށް ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގުތަކުގެ ވަށައިގެން ބޭރުން މަޑުނޫކުލައިގެ ރޮނގެއް ވަރަށް ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތަކަށް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އެރަޓޮސްތަނީޒް
އޭނާ އަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ ޔޫނާނީބަހުން (Geography) މިބަސް ބޭނުންކުރި ފަރާތެވެ. އަދި އެންމެ ފުރަތަމަ ދުނިޔޭގެ ވަށަމިން ހިސާބުކުރި ފަރާތެވެ. އަދި ދުނިޔެ އަރިވެފައިވާ ދަރަޖަވެސް ހިސާބު ކުރިއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ދުނިޔޭގެ ޗާޓެއް ކުރެހީވެސް އެރަޓޮސްތަނީޒް އެވެ.
ޙަޔާތް
އެރަޓޮސްތަނީޒް އުފަންވީ ސައިރީން ގައެވެ. އެއީ މިހާރުގެ ލީބިޔާގެ ޝަހަރެކެވެ. އަވަހާރަވީ އިސްކަންދަރިއްޔާ ގައެވެ. އަދި ޢިލްމު އުނގެނިވަޑައިގަތީ ވެސް އިސްކަންދަރިއްޔާއިންނެވެ. މީލާދުގެ 195 އަހަރުކުރިން އެރަޓޮސްތަނީޒް ލޯފަންވިއެވެ. އަދި އަވަހާރަވީ އުމުރުން 82 އަހަރުގައި މީލާދުގެ 195 އަހަރުކުރިންނެވެ.
އެރަޓޮސްތަނީޒްގެ ނަމުން ނަން ދެވިފައިވާ ތަކެތި
ޤިސްމު:ޖުޣުރާފީ ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
މައްކާގެ ޝަރީފު
މައްކާގެ ޝަރީފަކީ މައްކާއާއި މަދީނާގެ އިސްވެރިޔާ ކަމުގައި އިހުއްސުރެ ބެލެވެމުން އައި ފަރާތެވެ.
ތިރޫރަންގާޑީ (މަހަލްކޯޓު)
ތިރޫރަންގާޑީ ނުވަތަ މަހަލްކޯޓު ސަރަޙައްދަކީ އިންޑިޔާގެ މާލާޕޫރު (މަލައްޕުރަމް) ޑިސްޓްރިކްޓުގައި ހިމެނޭ ތާލޫކެކެވެ.
ކޭއެފްސީ
ކޭއެފްސީ އަކީ ކެންޓަކީ ފްރައިޑް ޗިކަން އަށް ކުރުކޮށް ކިޔާ ނަމެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ މަޝްހޫރު ފާސްޓް ފުޑް ރެސްޓޯރެންޓް އެކެވެ. ކޭއެފްސީ ފުރަތަމަ އުފެދުނީ 1952 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ކެންޓަކީގެ ލުއިސްވިލީ އޭ ކިޔުނު އަވަށުގައެވެ.
ކޭއެފްސީ ހިންގާ ކުންފުނި އުފައްދާފައިވަނީ 1952 ވަނަ އަހަރު ކާނަލް ހާރލޭންޑް ސެންޑާރސް އެވެ.
ޕްރަނާބް މުކަރްޖީ
ޕްރަނާބް ކުމާރު މުކަރްޖީ އަކީ އިންޑިޔާގެ 13 ވަނަ ރައީސްއެވެ. މަޤާމާ ހަވާލުވެލެއްވީ 25 ޖުލައި 2012 ގައެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 1935 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ކިޔަވާ ވިދާޅުވީ ކަލްކަޓާގެ ޔުނިވަރުސިޓީ އިންނެވެ.
މުކަރްޖީ ވަނީ އިންޑިޔާގެ ދިފާޢީ ވަޒީރުކަމާއި މާލީ ވަޒީރުކަން އަދި ޚާރިޖީ ވަޒީރުކަން ކުރައްވާފައެވެ.
ޤިސްމު:ހިންދުސްތާން
އަތޮޅުކުރިއަރުވާ ކޮމިޓީ
އަތޮޅު ކުރިއަރުވާ ކޮމިޓީއަކީ އަތޮޅުގެ ތަރައްޤީއަށްޓަކައި ކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގައި އަތޮޅުވެރިޔާއަށް މަޝްވަރާދީ އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންގެ ފައިދާއާއި މަންފާއަށްޓަކައި މަސައްކަތް ކުރުމަށް އެކުލަވާލެވިފައިވާ މުޢައްސަސާއެކެވެ. މިކޮމިޓީގައި ހިމެނިވަޑައިގަންވާނީ ރަށްރަށުގެ ވެރިންފެންވަރުގެ ބޭފުޅުންނެވެ. މިއަތޮޅުގައި އަތޮޅުކޮމިޓީގެ ފަރާތުން އަތޮޅުތަރައްޤީގެ ޕްރޮގްރާމް ހިންގައެވެ. މިޕްރޮގްރާމަކީ އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކާ ލުއިލޯނު ދޫކުރުމުގެ އިތުރަށް އުމްރާނީ ތަރައްޤީއާއި ގުޅުންހުރި ތަފާތު ހަރަކާތްތަކެއް ހިނގަމުންދާ ޕްރޮގްރާމެކެވެ
ރަތް މަސް
ރަތް މަސް ނުވަތަ އަކީ އާންމުކޮށް ރޭގަނޑު ނަނުފައްތައިގެން ކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތަށް ގިނައަދަދަކަށް ބޭނޭ މަހުގެ ބާވަތެވެ. ދިވެހިންގެ ކެއުމުގައި ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ތައްޔާރުކުރެވިގެން ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މީރު މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް ދިރިއުޅެނީ ތިލަ ފަރުފަރުގެ ބޭރުގައެވެ. ނަމަވެސް ވަރަށް މަދުން 70 މީޓަރު ފުނުން ވެސް މިމަސް ބޭނެއެވެ. މިއީ ފަލަ ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ ތިލަ ކަނޑުތަކާއި ފަޅު ފަޅުގެ އަޑީގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ.
ރަތްމަހުގެ ކުލައަކީ ރަތްކުލަ އެވެ. މިރަތްކުލަ މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީގައި ގަދަވެގެން ގޮސް ހުންނަނީ ގަދަ ރަތްކުލަ އަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ޅަމަހުގައްޔާއި އަދި ބައެއް ބޮޑެތި މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ރިހިކުލައިގެ ދެލައް ހުރެއެވެ. މިފާހަގަ ބޮޑަށް ފެންނަނީ މަސް އޭގެ އަމިއްލަ މާހައުލުގައި ދިރިއުޅޭއިރު އެވެ. ރަތް މަހުގައި ހުޅުބު ހުރެއެވެ. އެއިން ކޮންމެ ހުޅުބެއްގެ މެދު ހުންނަނީ ރިހި ކުލައިގައެވެ.
ދުނިޔޭގެ ތާޒާ ރޯމަހުގެ މާރުކޭޓް ތަކުގައި ރަތް މަހަކީ ވަރަށް މަތީ އަގުލިބޭ އަދި މީހުން ގަންނަން ބޭނުންވާ މަހެކެވެ. ވުމާއެކު ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކުން މިބާވަތް ވިއްކަނީ ރޯމަހުގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ރަތްމަސް ލޮނުއަޅައިގެން ހިއްކައިގެން ވިއްކައި އަދި ކެއުމަށް ވެސް ބޭނުންކުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ
މިއީ ރަށްރަށުގެ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށްޓާކައި ކުރެވޭ ކަންކަމުގައި ރަށްރަށުގެ އޮފީހާގުޅިގެން ޙަރަކާތްތެރިވުމަށްޓަކައި އުފެދިފައިވާ ކޮމިޓީއެކެވެ. މިކޮމިޓީތަކުން ރަށްރަށުގެ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއާއި ކުރިއެރުމަށް ހިންގާތަފާތު ޙަރަކާތްތަކުގެ އިތުރަށް ރަށްރަށުގެ ޕްރީސުކޫލް ހިންގުމާ މިފަދަ އިޖުތިމާއީ ތަފާތު ހަރާތްތަށް ހިންގަމުން ދެއެވެ.
ބަރުމާ
ބަރުމާ ނުވަތަ ޔޫނިއަން އޮފް މިޔަންމާއަކީ ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިޔާގައި ބިމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު އޮތް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ބަރުމާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ބަރމީޒް ބަހެވެ. ޤައުމުގެ މީހުންނަށް އިނގިރޭސިބަހުން ކިޔަނީ ވެސް ބަރމީޒްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ރަންގޫނެވެ. ވެރިކަން ކުރަނީ ނައިޕިޔިދާވްގައެވެ. މި ޤައުމަކީ ޢަސްކަރީ ޚުދުމުޚްތާރު ވެރިކަމެއް ހިނގަމުން އަންނަ ޤައުމެކެވެ. އާބާދީއަކީ 50 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 24 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.67 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ mm. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +95 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ކިޔާތެވެ.
ނަން
ބަރުމާ މި ނަމަކީ ބަރްމީޒް ބަހުގެ ‘ބަމަރު’ މި ބަހުން ނެގިފައިވާ ނަމެކެވެ. ނުވަތަ އޭގެ ކުރީގެ ގޮތަށް ބަލާއިރު ‘މްރަންމާ’ މި ނަމުންނެވެ. އިނގިރޭސީންގެ އިސްތިޢުމާރީ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ބަރުމާ އޮތީއްސުރެ ވެސް އެ ޤައުމަށް އިނގިރޭސީން ކިޔަމުން އައީ ބަރުމާ މިނަމެވެ. އެހެން ނަމަވެސް 1989 ގައި ޢަސްކަރީ ސަރުކާރުންވަނީ އެ ޤައުމުގެ ރަސްމީ ނަމަކީ މިޔަންމާ ކަމުގައި ހަމަޖައްސާފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ބަރުމާގެ ބައިމަދު ނަސްލުތަކުގެ މީހުން މިކަން ޤަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. އެއީ މިޔަންމާއަކީ އެ ޤައުމުގެ ވަކި ނަސްލެއްގެ މީހުންނަށް ޚާއްޞަކޮށް ބޭނުންކުރެވުނު ނަމަކަށްވާތީއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ބަރުމާގެ އިރު އުތުރުން އޮތީ ޗައިނާއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ލާއޯސްއެވެ. އިރު ދެކުނުގައި އޮތީ ތައިލޭންޑެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ ބަންގާޅެވެ. ހުޅަނގުއުތުރުގައި އޮތީ އިންޑިޔާއެވެ. ހުޅަނގު ދެކުނުގައި އޮތީ ބޭ އޮފް ބެންގާލެވެ. ބަރުމާއަކީ އަކަމިނަށް ބަލާއިރު 40 ވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ.
ސަގާފަތު
ބަރުމާގެ ސަގާފަތަށް އަވަށްޓެރި ޤައުމުތަކުގެ ނުފޫޒު ވަރަށް ބޮޑަށް ފޯރާފައިވެއެވެ. މި ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވެނީ އިންޑިޔާ އާއި ޗައިނާގެ ނުފޫޒެވެ. ބަރުމާގައި އޮންނަނީ ތޭރަވަދާ ބުދިޒަމްއެވެ. މީގެ ތެރެއަށްވަނީ އެ ޤައުމަށް ޚާއްޞަ އެތައް ކަމެއް ވެސް އެކުވެފައެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ބަރުމާއަކީ ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިޔާގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ނިކަމެތި އިޤްތިޞާދެއް އޮތް ޤައުމެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 1156 ޑޮލަރެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ASEAN member states A ޤިސްމު:Southeast Asian countries ޤިސްމު:Former British colonies ޤިސްމު:Military dictatorship
ކ.ހުރާ ސުކޫލް
ކ.ހުރާ ސުކޫލް އަކީ ކ.ހުރާގައި ހުންނަ ތައުލީމީ މުއައްސަސާ އެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ގިނި މަސް
ގިނި މަސްނުވަތަ އަކީ ރަތްމަހާއި ވަރަށް އެއް ސިފަޔަކަށް ހުންނަ ރަތްމަހަށްވުރެ ކުޑަ ސައިޒެއްގެ މަހެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަރުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް ގިނަ އަދަދަކަށް އުޅޭ މަހެކެވެ. އަދި ރޭގަނޑު ކެޔޮޅު ކަމުގައި ބާނާ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ގިނިމަސް ބޭނިފައި ހުންނަލެއް ގިނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ގިނިމަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަމުށި ކުލައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިބާވަތް ގިނައިން އުޅެނީ އިންޑިޔާ ކަނޑާއި، ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ހޫނު ހިސާބުތަކުގައެވެ. ބައެއް ފަހަރަށް ވަރަށް ތިލަ ބޭރުމަތީގައި އައިންހަދައިގެން އުޅޭތަން ވެސް ފެނެއެވެ. މަހުގެ ކާނާ އަކީ ކުދިމަހާއި، އެހެނިހެން ކުދިކުދި ފަނިފަކުސަ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރަންރޮނގު ރައިވެރިމަސް
ރަންރޮނގު ރައިވެރިމަސް ނުވަތަ އަކީ ގިނަ ރައިވެރިމަހާ ޚިލާފަށް މާފުނުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. އާއްމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ 40 މީޓަރަށްވުރެ ފުން ފަރުތަކުގައެވެ. ވުމާއެކު ދިވެހި މަސްވެރިންނަށާއި ފަރުފަރަށްއެރި ފީނާއުޅޭ މީހުންނަށް މިއީ ގިނައިން ފެންނަ މަހެއްނޫނެވެ. މިއީ އިންޑިޔާ ކަނޑުގެ ބޮޑު ސަރަހައްދަށް ބެހިފައިވާ މަހެއް ކަމުގައި ވިޔަސް މިބާވަތް ރިކޯޑް ކުރެވިފައިވަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ދިވެހިން ރޭގަނޑު ނަނުފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި މިބާވަތް ވަރަށް މަދުން ބޭނިފައި ހުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ހަރުކައްޓާއެކު 12 އާއި 14 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 4 ހަރުކައްޓާއެކު 8 އާއި 9 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ވިދާ ފިޔާތޮށި ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ދެފަރާތުގައި މަހުގެ ދިގަށްވާގޮތަށް ރަންކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. ކަރުތާފަތްމަތީ ރަތްކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ބޮލުގެ ހުރަހަށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ ދެކަށިދޭތެރޭ ދުލިފަށް ހުންނަނީ ރަތް ކުލައިގައެވެ. މިއީ 22 ސެންޓިމީޓަރަށް ބޮޑުވާ މަހެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ސިންގަޅަ ދަރިކޮޅު
ސިންގަޅައިން ނަކީ އޮޅުދޫރައިގެ މައި ވަޒަންވެރިން ނެވެ. އެތާގެ މުޅި އާބާދީގެ 74% އަކީ ސިންގަޅައިންނެވެ. އެމީހުން ވާހަކަދައްކަނީ ސިންގަޅަބަހުން ނެވެ. 14 މިލިޔަން މީހުން ވާހަކަދައްކާ، ސިންގަޅަބަހަކީ އިންޑޯ އާރިޔަން އާއިލާގެ ބަހެކެވެ.
ނަމުގެ އަސްލު
ސިންގަޅަ މިއީ ސިންގާ ދަރިކޮޅު މީހުންނެވެ. ސިންގަޅަ ދަރިކޮޅު ފެށުނު ކަމަށް ބުނަނީ ވަލީއަހުދު ވިޖަޔާ އާ ހިސާބުންނެވެ. އޮޅުދޫކަރައިގެ ގަދީމީ ތާރީހު ބުނާގޮތުން އެތާގައި ވެރިކަން ކުރަނީ ސިންގާ ދަރިކޮޅުންނެވެ. ސިންގަޅަ މި ބަހުގެ ފެށުން ގުޅެނީ މި ދެންނެވި ސިންގާ ދަރިކޮޅާ އެވެ.
ޖޯގުރަފީ ގޮތުން ބެހިފައިވާ ގޮތް
އޮޅުދޫ ކަރައިގައި ގިނަ ސިންގަޅައިން އާއްމުކޮށް ދިރިއުޅެނީ އެތާގެ ދެކުނާއި މެދުތެރެއާއި ހުޅަނގު ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ.
މީގެ އިތުރުން ސިންގަޅައިން އެތައް ގައުމަކަށް ހިގުރަ ކޮށް އެތަންތާގައި ދިރި އުޅެއެވެ. އިނގިރޭސި ވިލާތާއި އޮސްޓްރޭލިޔާ، އެމެރިކާ އަދި ކެނެޑާގައި މަދުމަދުން ސިންގަޅައިން އާބާދުވެ އުޅެއެވެ. އަދި އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި އެމީހުން އެކި އެކި ގައުމުތަކަށް ހިޖުރަކޮށްފައި ވެއެވެ.
އެންމެ ކުރި
އިންޑިޔާގެ ތާރީހީ އެކި އެކި ވާހަކަތައް ލިޔެވިފައިވާ ސަންސްކުރިތް ލިޔުންތަކުގައި ލަންކާގެ ރަސްކަލުންނާއި މީހުންގެ ވާހަކަތައް އަދި ހަނގުރާމައިގެ ވާހަކަ ލިޔެވިފައި ވެއެވެ. ލަންކާ އިޝާރާތްކުރަނީ މިހާރުގެ އޮޅުދޫކަރަ (ސްރޯ ލަންކާ) އަށެވެ.
ގަދީމީ
ކިޔެމުން އަންނަ ވާހަކަތަކުގައި ބަޔާންވެފައި ވާ ގޮތުން އޮޅުދޫކައިގެ ވަޒަންވެރިންނަކީ މީލާދުގެ ކުރީގެ 543 އާއި 483 އާއި ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެއްގައި އަރުވާލެވުނު ވަލީއަހުދު ވިޖަޔާގެ ފުށުން އައި މީހުންނެވެ. ވިޖަޔާ އަރުވާލީ އިންޑިޔާގެ ހުޅަނގު އުތުރުގައި އޭރު އޮތް ސިންހަޕޫރާ ރަސްކަމުގެ ފަރާތުންނެވެ. ބުޑިސްޓް ސިންގަޅައިންގެ ރަސްމީ ތާރީހު ފަތްފުށްތައް ކަމަށްވާ، ޕާލީ ބަހުން ލިޔެވިފައިވާ މަހަވަމްސާގައި ވާގޮތުން ވިޖަޔާ އެތާގައި ވަޒަންވެރިވީ މީލާދުގެ 400 އަހަރު ކުރިންނެވެ. މި ލިޔުންތަކުގައި އެތާގެ ވަރުގަދަ އަނުރާދަޕޫރާ ގެ ވެރިކަމާއި ޕޮލޮނަރުވާގެ ވާހަކަތައް ލިޔެފައި ވެއެވެ. ހަނޑޫދަނޑުތަކާއި ހަނޑޫކޮށަރުތަކުގެ ވާހަކަ މަހަވަމްސާގައި ވުމުން އަންގައިދެނީ އޭރުގެ ސިންގަޅައިންގެ ކުރިއަރާފައިވާ ރަށްވެހި ކަމެވެ. ދޫދޫމަތިން ކިޔެމުން އަންނަ ވާހަކަތަކުގައި ސިންގާ ދަރިކޮޅަށް ވުރެ ކުރިޔަށް އެމީހުންގެ ރަސްކަން ހިނގާފައިވާ ކަމަށް ކިޔައެވެ. އޭގެތެރޭގައި މަނު، ތަރަކަ، މަހަބަލި އަދި ރާވަނަ ފަދަ ރަސްކަލުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ސިންގަޅައިން ވަނީ ދިވެހިރާއްޖެ އާއި މޮރިޝަސް ފަދަ ގައުމުތަކަށް ފެތުރިފައެވެ.
ފަހުގެ ތާރީހު
ސިންގަޅައިން ފާހަގަކުރެވިފައިވަނީ ސިންގަޅަ ބަހުން ވާހަކަ ދައްކާ ބުދު ދީނުގެ އަހުލުވެރި ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މި ތަފާތުތަކާ ހުރެ އެ ގައުމުގެ "މަދު ރައްޔިރުން" ކަމަށްވާ ތަމަޅައިންނާއި ގުޅުން ކުޑަވެ، ދުރުވެފައި ވެއެވެ.
ސިއްހީ ކަންކަން ރަނގަޅުކުރެވިފައި ވާތީ މިހާރު މީހުންގެ އެވްރެޖް އުމުރަކީ 72 އެވެ. އަންހެނުންނަށް މިނިވަންކަން ދެވިފައިވާތީ އެކި ކަންކަމުގައި އެމީހުންގެ ބައިވެރިވުން ބޮޑެވެ. އަންހެނުންގެ ތެރެއިން ސިޔާސީ އިސްސަފުގައި، ކުރީގެ ބޮޑު ވަޒީރު ސްރިމާވޯ ބަންޏާރަނައިކެ އަދި ރައީސް ޗަންދުރިކާ ކުމާރަތޫންގަ ހިމެނެއެވެ. މި ސަރަހައްދުގެ އެހެން ގައުމުތަކާ އަޅާ ބަލާއިރު އާބާދީ ކުރިޔަށް ދާ ނިސްބަތް ވަނީ މަޑުޖެހިފައެވެ.
ސަގާފަތް
ސިންގަޅައިންގެ ސަގާފަތުގެ ތެރޭގައި ބޯދާ ގަބޫލުކުރުންތަކާއި އުޅުންތައް އެކުލެވިފައި ވެއެވެ. އެމީހުންގެ ތެރެއިން އެކިއެކި މަސައްކަތްތެރިން މަސައްކަތް ކުރާއިރު ފޯރީގެ ލަވަ ކިޔާ އުޅެއެވެ. ބުދު ދީނުގެ އެކިއެކި ހަފްލާތައް ފާހަގަކުރެވެނީ އެމީހުގެ އަމިއްލަ މިއުޒިކާ އެކުއެވެ. ކުރީ ޒަމާނުގެ މިކަހަލަ ބައެއް ހަރަކާތްތައް މިހާރު ކުޅިބަލާމީހުންގެ ހާޒިރުގައި ކޮށްވެސް އުޅެއެވެ.
ބަސް
ސިންގަޅަ ދަރިކޮޅު މީހުން ވާހަކަދައްކަނީ ސިންގަޅަ ބަހުންނެވެ. މިއީ މީލާދީން 5 ވަނަ ގަރުނުގައި އިރު އުތުރު އިންޑިޔާ އިން އައިސް ވަޒަންވެރިވި ދަރިކޮޅު ވާހަކަދައްކާ، އިނޑޯ އާރިޔަން އާއިލާއަށް ނިސްބަތްވާ ބަހެކެވެ. އޭގެ ފަހުން ސިންގަޅަ ބަސް ތަރައްގީ ވަމުން އައީ އިންޑޯ އާރިޔަން އާއިލާގެ އެހެން ބަސް ބަހާ ތަފާތުކޮށެވެ. ސަބަބަކީ އެ އާއިލާގެ އެހެން ބަސްބަހާ އޮތް ގުޅުން ކުޑަވުމެވެ. މީގެ އިތުރުން ސިންގަޅަ ބަހަށް އެހެނިހެން ބަސްބަހުގެ ނުފޫޒު ވަނީ ފޯރާފައެވެ. އޭގެތެރޭގައި ބުދުދީނުގެ މީހުންގެ މެދުގައި ހާއްސަ އިހުތިރާމެއް ދެވިފައިވާ ޕާލީބަހާއި ސަންސްކްރިތް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ދެކުނު އިންޑިޔާގެ ދުރެވިދިޔަން ބަސްތަކުގެ އަސަރާއި އިސްތިއުމާރީ ބާރުތަކުގެ ބަސްތައް ކަމުގައިވާ ޕޯޗްގީޒު، ޑަޗް އަދި އިނގިރޭސި ބަހުގެ އަސަރު މިބަހުން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. 2009 ވަނަ އަހަރު އެންމެ އުފެއްދުންތެރި ބަހެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވުނީ ސިންގަޅަ ބަހެވެ.
އަދަބިއްޔާތު
މިހާރުވެސް ސިންގަޅައިންގެ ފުލޯކު ވާހަކަ ކުޑަކުދިންނަށް ކިޔައިދީ އުޅެއެވެ.
އައްޝައިޚް ޢުމަރު ޢީސާ
އައްޝައިޚް ޢުމަރު ޢީސާ އަކީ ދިވެހި ބަހުގެ އަދީބެވެ. އޭނާއަކީ ކުޅަދާނަ ޅެންވެރި އެކެވެ. ޢަރަބި ބަސް ރަގަޅަށް ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ޢިލްމުވެރިއެކެވެ. މުދައްރިސެކެވެ. ލިޔުންތެރިއެކެވެ. ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތްކުރެއްވި މުވައްޒަފެކެވެ. ޢުމަރު ޢީސާ ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 9 ޖުމާދަލްއާޚިރާ 1333 ވީ ހުކުރު ދުވަހު (1915 ވަނަ އަހަރުގެ އެޕްރީލު މަހުގެ 23 ވަނަ ދުވަހު) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަމާލޭގައެވެ. އަވަހާރަވީ 1988 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 10 ވީ ހޯމަ ދުވަހުއެވެ.
ސިންގަޅަ ދަރިކޮޅު
އަންނައުނު
ސިގަޅައިންގެ ސަގާފީ ހެދުމަކީ މުންޑެވެ. ފިރިހެނުން މުންޑާ އެކު ގަމީސް ލައި އުޅެއެވެ. އަންހެނުން ލަނީ ގަޔަށް ބާރު އަތްކުރު ހެދުމެކެވެ. ބޮޑެތި އާބާދީތައް އޮންނަ ހިސާބުތަކުގެ މީހުން މިހާރު ލައި އުޅެނީ ހުޅަނގުގެ އަންނައުނެވެ.
އައްޝައިޚް ޢުމަރު ޢީސާ
އަމިއްލަދިރިއުޅުން
ބައްޕައަކީ ގުޅީ ޢަލިކަލޭފާނުގެ ގުޅީ ޢީސާ ކަލޭފާނެވެ. އައްޝައިޚް ޢުމަރު ޢީސާއަށް ދެ ބަނޑަށް 7 ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. ފުރަތަމަ ބަނޑުން ލިބިވަޑައިގަތީ މުޙައްމަދު މަނިކުއެވެ. ދެވަނަ ބަނޑުން ލިބި ވަޑައިގަތީ ނިސްރީނާ މުބާރަކް، އަޙްމަދު މުބާރަކް، ޢަލީ މުބާރަކް، އިސްމާޢީލު މުބާރަކު، ޢަލީލާ މުބާރަކް، އިބްރާހީމް މުބާރަކް މި 6 ބޭފުޅުންނެވެ. ޢުމަރު ޢީސާއަކީ ވަރަށް ސާދާ ދިރިއުޅުއްވުމެއް އުޅުއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ގާތްމީހުން އޭނާ ދަންނަނީ ގުޅީ ޢީސާ ކަލޭގެފާނުގެ ދޮންމަނިކުގެ ނަމުންނެވެ.
ސިންގަޅަ ދަރިކޮޅު
ދީން
މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ސިންގަޅައިންގެ ދީނަކީ ބުދު ދީނެވެ. ގިނަ ސިންގަޅައިންނަކީ އެދީނުގެ ތެރަވަދަ މަޒުހަބުގެ މީހުންނެވެ. 1988 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް ސިންގަޅަބަހުން ވާހަކަދައްކާ %93 މީހުންނަކީ ބުދު ދީނުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ. ބުދު ދީނުގައި ހިންދީ ދީނުގެ ބައެއް ސިފަތަކާއި، އެއި އެކި ކަލާނގެ އާއި ދެވިތައް ގަބޫލުކުރުން އޮވެއެވެ. ސިންގަޅައިން ހިނދީންގެ ވިސްނޫ ކަލާނގެއަށް ވެސް އަޅުކަން ކުރެއެވެ. އެއީ އެ ކަލާނގެ ބުދުދީނާއި އެމީހުންގެ ރަށް ރައްކާތެރިކޮށްދިނީތީއެވެ.
އައްޝައިޚް ޢުމަރު ޢީސާ
ސަރުކާރު ޚިދުމަތުގައި
ސަރުކާރުގެ ތަފާތު ވަޒީފާތަކުގައި އައްޝައިޚް ޢުމަރު ޢީސާ އުޅުއްވާފައިވެއެވެ. އެގޮތުން އަދާކުރައްވާފައިވާ ބައެއް ވަޒީފާތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި މިވަނީއެވެ.
ސިންގަޅަ ދަރިކޮޅު
ދީން
މީގެ އިތުރުން އޮޅުދޫކަރައިގެ އައްސޭރިފަށުގައި ސަލީބީންގެ ޖަމާއަތްތައް ފެށިފައި ވެއެވެ. ސަލީބީ ދީން އޮޅުދޫ ކަރައަށް ގެނައީ ޕޯޗުގީޒުން، ޑަޗުން އަދި އިނގިރޭސިންނެވެ.
އައްޝައިޚް ޢުމަރު ޢީސާ
ޅެންވެރިކަން
އައްޝައިޚް ޢުމަރު ޢީސާ އަކީ ދިމާވި ކޮންމެ މައިގަނޑު ނަމަކަށް ޅެންހެދުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އައްޝައިޚް ޢުމަރު ޢީސާ އަކީ ދިވެހި ޅެންވެރިކަމުގެ ދުނިޔޭގައި މަޝްހޫރު ސީނި އަސުރުމާ އެވެ. އޭނާގެ ޅެންތައް ބޮޑަށް އަމާޒުކުރެވިފައި ހުރީ ނުވަތަ ޅެން ހެއްދެވުމުގައި ޚާއްޞަ ރޮނގެއްގެ ގޮތުން ގެންގުޅުއްވީ ލޯބީ ޅެންތައް ހެއްދެވުމެވެ.
ސިންގަޅަ ދަރިކޮޅު
ދީން
ސިންގަޅައިންގެ މެދުގައި ދީނަށް ހާއްސަކަމެއް ދީފައި ވެއެވެ. 2008 ވަނަ އަހަރު ނެގުނު ހިޔާލުހޯދުމުގެ ސާވޭ އަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި %99 ސިންގަޅައިން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ދީނަކީ އެމީހުންގެ ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ދިރިއުޅުމާ އެކުލެވިފައިވާ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
އައްޝައިޚް ޢުމަރު ޢީސާ
އަވަހާރަވުން
އަވަހާރަވީ 1988 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 10 ވީ ހޯމަ ދުވަހުއެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ސިންގަޅަ ދަރިކޮޅު
ތައުލީމު
ލިޔަން ކިޔަން ދަތުމާއި އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދިގު ތާރީހެއް ސިންގަޅައިންގެ މެދުގައި ވެއެވެ. އެމީހުންގެ ލިޔެ ކިޔުމުގެ އިރުޝާދުތަކުގެ ހެކި އިސާގެފާނު އުފަންވުމުގެ ކުރިއަށް ފެންނަން އެބަ ހުއްޓެވެ. އެންމެ ކުރީގައި އުނގަންނައިދީފައި ވަނީ ދީން ކުރިއެރުވުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން އެކިއެކި ހުނަރުތަކާއި މުދަލުގެ ހިސާބު ބެލެހެއްޓުން އުނގަންނައިދީފާ ވާކަމުގެ ރެކޯޑްތައް ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ.
އަދި އިމާރާތްކުރުން ފަދަ ހުނަރުތައް ގޭތެރޭގެ ކިޔަވައިދިނުމުން، އެއް ޖީލުން އަނެއް ޖީލަށް ވާސިލްވެފައި ވެއެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތައް
އެޕްރީމް މަހުގެ 14 ވަނަ ދުވަސް އެއީ އައު އަހަރުގެ ގޮތުގައި ޒަމާނުއްސުރެ ފާގަކުރާ ދުވަހެވެ.
ޝަން ހިން ސްކޮޔަރ
ޗައިނާގެ ދެކުނުގެ ގުއާންޑޮން ޕްރޮވިންސްގެ ވެރިރަށް ޝެން ޒެންގައި ހުންނަ ޝަން ހިން ސްކޮޔަރ އަކީ ދުނިޔޭގެ 9 ވަނަ އަށް އެންމެ އުސްޢިމާރާތުގެ އިތުރުން ޗައިނާގެ 5 ވަނަ އަށް އެންމެ އުސް ޢިމާރާތެވެ. އެތަން ބިނާކޮށް ނިމުނު އިރު އެތަނަކީ ޗައިނާގެ އެންމެ އުސް ޢިމާރަތްކަމުގައި ވިއެވެ. ނަމަވެސް 1996 ވަނަ އަހަރު ސީ.އައި.ޓީ.ސީ ޕްލާޒާ ބިނާކޮށް ނިމުމުން ޗައިނާގެ އެންމެ އުސް ޢމާރާތުގެ ޝަރަފް ޝަން ހިން ސްކޮޔަރ އަށް ގެއްލުނެވެ.
ކޮންކްރީޓުން ބިނާކޮށްފައިވާ ޝަން ހިން ސްކޮޔަރ ބިނާކުރަން ފުރަތަމަ ފެށި އިރު އެތަނުގެ މަސައްކަތް ދިޔައީ ވަރަށް ހަލިުވިކަމާއެކުގައެވެ. އެގޮތުން ފުރަތަމަ 9 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދުވާލަކަށް 4 ފަންގިފިލާގެ ކޮންކްރީޓް މަސައްކަތް ނިންމަމުން ދިޔައެެވެ. އުސްމިނުގައި 1260 ފޫޓު ( 325 މީޓަރު ) ހުންނަ ޝިންހަން ސްކޮޔަރގައި ހުންނަނީ 69 ފަންގިފިލައެވެ.
ޢިމާރާތުގެ ބޭރު ޒީނަތްތެރިކުރުމަށް މުޅިންވެސް ބިއްލޫރި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ޝަން ހިން ސްކޮޔަރގެ މައި ޓަވަރުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ ފަންގިފިލައެއް ބޭނުންކުރަމުންދަނީ އޮފީސްތައް ހިންގުމަށެވެ. ނަމަވެސް އެޢިމާރާތުގައިވާ 35 ފަންގިފިލާގެ މައްޗަށް އެކުލެބޭ އެނެކްސްގައި ހުންނަނީ އެޕާޓްމަންޓްތަކާއި 5 ފަންގިފިލާގެ މައްޗަށް އެެކުލެވޭ ޝޮޕިން އާކޭޑެއްގެ އިތުރުން ޕާކިންގ ލޮޓެކެވެ.
ޝަން ހިން ސްކޮޔަރގައި ހުންނަ ޝޮޕިންގ އާކޭޑަށް ޒިޔާރަތްކުރާމީހުންގެ ފަސޭހައަށްޓަކައި އެތަނުގައި 4 އެސްކަލޭޓަރ ސެޓް ހުރެއެވެ. އަދި އޭގެ ިތުރުން 5 ޕެސެންޖަރ ލިފްޓާއި 2 ސަރވިސް ލިފްޓް ހުރެއެވެ. 4900 އަކަމީޓަރުގެ ފްލޯ އޭރިއާއެއް އޮންނަ މި ޢިމާރާތުގެ އެންމެ މަތީބައިގައި ވަނީ މެރީޑިއަން ވިއު ސެންޓަރގެ ނަންދީފައިވާ އޮބްޒަރވޭޝަން ޑެކެކެވެ.
1993 ވަނަ އަހަރު ބިނާކުރަން ފަށައި 1996 ވަނަ އަހަރު މަސައްކަތް މުޅިން ނިންމާލި ޝަންހިން ސްކޮޔަރ ފަރުމާކުރީ ޢިމާރާތް ފަރުމާކުރުމުގެ ދާއިރާއިން ޗައިނާގައި މަޝްހޫރުކަން ހޯދާފައިވާ ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ކޭ. ވައި .ޗެއުން ޑިޒަައިން ކުންފުނިންނެވެ.
ޗައިނާގެ ޘަޤާފީ ކުލަތައް ވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހިމަނައިގެން ފަރުމާކޮށްފައިވާ ޝަންހިން ސްކޮޔަރ ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ ޒަމާނީ ތަރައްޤީވެސް ރަމްޒުކޮށްދޭ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. މިޢިމާރާތުގެ އުސްކަމާއި ރީތިކަމުން ޝެންޒެން ސިޓީ ފާހަގަކޮށްދޭ ނިޝާނެއްކަމުގައި މިހާރު ވެފައިވަނީވެސް މިތަނެވެ.
ޝެންޒެން ސިޓީއަކީ 1970ގެ އަހަރުތަކުގެ ކުރިން ކުޑަކުޑަ މަސްވެރި އަވަށް ގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވުނު ރަށެކެވެ. ނަމަވެސް ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް އެރަށް ހުޅުވާލުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިހާރު އެއީ ޗައިނާގެ ސިޓީތަކުގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބިފައިވާ ސިޓީއެކެވެ. އެރަށުގައި ފެކްޓްރީތަކާއި ޢިމާރާތްތައް ބިނާކުރުމަށް ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުން 30 ބިލިޔަން ޑޮލަރަށްވުރެ ގިނަ ފައިސާ އިންވެސްޓްކޮށްފައިވެއެވެ.
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ރަށްކުރިއަރުވާ ކޮމިޓީ
ރަށްރަށުގެ ރަށްކުރިއަރުވާ ކޮމިޓީ ތަކަކީ ރަށުގެ ތަރައްޤީއަށްޓަކައި ކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގައި ރަށުގެ ވެރިންނާ ރަށުއޮފީހާ ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމާއި، ރައްޔިތުންނާގުޅޭ ކަންކަމުގައި ރަށުގެ ވެރިންނަށް ލަފަޔާ މަޝްވަރާދީ ރަށުގެ ކުރިމަގު ބައްޓަންކުރުމުގައި ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރުމަށް އައްޔަންކުރެވިފަވާ ކޮމިޓީއެކެވެ. މިކޮމިޓީގައި ހިމެނޭ މެމްބަރުން ހޮވަނީ އެރަށެއްގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ނެގޭ ސިއްރުވޯޓަކުންނެވެ. މިކޮމިޓީގައި ހިމެނޭ މެމްބަރުންގެ ޢަދަދު ކަނޑައެޅިފައިއޮންނަނީ އެރަށެއްގެ އާބާދީގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށްބަލައިގެންނެވެ. މިކޮމިޓީގެ ރައީސަކަށް ހުންނަވާނީ އެވަގުތަކު ރަށުއޮފީސް ހިންގެވުމާ ޙަވާލުވެހުންނަވާ ވެރިއެކެވެ.? މީގެއިތުރުން ކޮމިޓީގައި ހިމެނޭ މަޤާމްތަކަކީ ނައިބްރައީސް، ސެކްރެޓްރީ މިމަޤާމްތަކެވެ. މިކޮމިޓީގެ ޢުމުރަކީ މީލާދީ ފުރިހަމަ ދެއަހަރުދުވަހެވެ.
އިސްޕެއިން
ކިންގްޑަމް އޮފް ސްޕެއިން ނުވަތަ އިސްޕެއިންއަކީ ހުޅަނގު ދެކުނު ޔޫރަޕަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ. އިސްޕެއިން އޮންނަނީ އިބޭރިއަން ޕެނިންސޫލާގައެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
އިސްޕެއިނުގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އެސްޕަންޏޯލް ނުވަތަ އިސްޕެނިޝްއެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން އިސްޕެއިނު މީހުންނަށް ކިޔަނީ ސްޕެނިޝް ނުވަތަ ސްޕެނިޔާރޑްސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ މެޑްރިޑެވެ. އިސްޕެއިނުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް މެޑްރިޑެވެ. އިސްޕެއިނަކީ ޕާލަމެންޓަރީ ޑިމޮކްރަސީއެކެވެ. އަދި ދުސްތޫރީ ރަސްކަމެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 46 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 27 ނުވަތަ 28 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.5 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ es. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +34 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ޔޫރޯއެވެ.
ނަން
އިސްޕެއިނުގެ ނަން “ސްޕެއިން” ނުވަތަ “އެސްޕާޏާ” ގެ ނަން އައިސްފައިވާ ގޮތާ މެދު ވަނީ ޚިޔާލު ތަފާތުވެފައެވެ. ޤަދީމީ ރޫމާނީން އިބޭރިއާއަށް ކިޔާފައިވާ ނަން ކަމުގައިވާ ހިސްޕޭނިޔާއަކީ ހިސްޕޭރިޔާ މި ބަހުން ނެގިފައިވާ ނަމެއްކަމަށް ބެލެވިފައިވެއެވެ. “ހިސްޕޭރިޔާ” ގެ މާނައަކީ “ލޭންޑް އޮފް ދަ ސެޓިން ސަން” އެވެ. ބައެއް މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި އިސްޕެއިނުގެ ނަން ނެގިފައިވަނީ އިސްޕަނިހާދުންނެވެ. މީގެ މާނައަކީ “ލޭންޑް އޮފް ރެބިޓްސް”އެވެ. ނުވަތަ އެޒްޕަންޏާ މިބަހުންނެވެ. މީގެ މާނައަކީ ކަން ނުވަތަ ކޮޅެވެ.މި ނޫން އެތައް ގޮތަކަށް ވެސް އިސްޕެއިނުގެ ނަމުގެ އަޞްލާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދެކެވެއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ސްޕެއިނުގެ އިރުމައްޗާއި ދެކުނުގައި އޮންނަނީ މެދުތެރޭ ކަނޑެވެ. ދެކުނު ފަރާތުން ޖިބްރޯލްޓަރާ ވެސް ގުޅިފައިވާ ސްޕެއިނުގެ ދެ ޝަހަރު އުތުރު އެފްރިކާގައި ވެސް އޮވެއެވެ. މި ދެ ޝަހަރުން ސްޕެއިނާ ބޯޑަރު ޙިއްޞާކުރާ ޤައުމަކީ މޮރޮކޯއެވެ. ސްޕެއިނުގެ އުތުރުގައި އޮތީ ފަރަންސޭސިވިލާތާއި އެންޑޯރާ އާއި ބޭއި އޮފް ބިސްކޭއެވެ. ހުޅަނގުއުތުރާއި ހުޅަނގުގައި އޮތީ އެޓްލާންޓިކް ކަނޑާއި ޕޯޗުގަލްއެވެ. މެދުތެރޭ ކަނޑުގައި އޮންނަ ބަލެއަރިކް ޖަޒީރާ އާއި އެޓްލާންޓިކް ކަނޑުގައި އެފްރިކާގެ އައްސޭރިޔާ ދިމާއަށް އޮންނަ ކެނަރީ ޖަޒީރާއަކީ ސްޕެއިނުގެ ދަށުން ހިނގާ ސްޕެއިނުގެ ރަށްރަށެވެ.
ތާރީޚު
ޖުޣުރާފީ ގޮތުން އިސްޕެއިނު އޮތް ތަނުގެ ސަބަބުން ބޭރުގެ ވަރަށް ގިނަ ނުފޫޒުތަކުން ބާރު ފޯރުވަން މަސައްކަތްކުރި ތަނަކަށް އިސްޕެއިނުވަނީ ވެފައެވެ. މީލާދީން 8 ވަނަ ޤަރުނުގައި އުތުރު އެފްރިކާއިން އައި މުސްލިމުންވަނީ އިބޭރިއަން ޕެނިންސޫލާ ފަތަޙަކޮށްފައެވެ. މިއީ އުމަވީ ޚިލާފަތުގެ ދުވަސްވަރުގައެވެ. މުސްލިމުންގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި އިސްޕޭނު ނުވަތަ “އަންދަލުސް” އޮތް އިރުގައި ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިންނަށް އެމީހުންގެ ދީން މަތީގައި ތިބުމުގެ ހުއްދަ ދިނެވެ. އަދި އެމީހުންގެ އަޅުކަމުގެ އެއްވެސް ކަމަކަށް މުސްލިމުން ހުރަސް އަޅާފައެއް ނުވެއެވެ. އިސްޕެއިނުގެ އިސްލާމީ ވެރިކަމުގައި އެތަނުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް މުސްލިމުން އިތުރުވެގެންދިޔައެވެ. އިސްލާމުންގެ ވެރިކަމުގައި ވެރިރަށެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ޤުރުޠުބާއަކީ މުޅި ޔޫރަޕުގައި ވެސް އޮތް އެންމެ ފުރިހަމަ ޝަހަރެވެ. އިހުޒަމާނުގެ ޔޫނާނީންގެ ޢިލްމު ޔޫރަޕުގައި ފެތުރުމުގައި އެންމެ ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރީ އިސްޕެއިނުގައި އޮތް މުސްލިމު ވެރިކަމުގެ ފަރާތުންނެވެ. މީލާދީން 16 ވަނަ ޤަރުނާއި 17 ވަނަ ޤަރުނުގައި އިސްޕެއިނުން ވަނީ އެ ޤައުމަށްވުރެ ބޮޑު އެތައް ޤައުމެއް، އެ ޤައުމުގެ އިސްތިޢުމާރުގެ ދަށަށް ގެނެސްފައެވެ. މި ގޮތުން ދެކުނު އެމެރިކާ ބައްރުގެ ވަރަށް ގިނަ ޤައުމުތަކަކީ ސްޕެއިނުގެ ދަށުގައި އޮތް ޤައުމުތަކެވެ. އެހެންކަމުން އެމެރިކާ ބައްރުގައި ކެނެޑާ އާއި އެމެރިކާ އާއި ބްރެޒީލް ފިޔަވައި ދެން ހުރި ހުރިހާ ޤައުމެއްގައިހެން މިއަދުވެސް އެންމެ ގިނަ މީހުން ވާހަކަދައްކަނީ އިސްޕެއިނު ބަހުންނެވެ. އަދި މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ޤައުމުތަކުގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ވެސް އިސްޕެއިނު ބަހެވެ.
ސަގާފަތު
އިސްޕެއިނުގެ ސަގާފަތަށް ޔޫރަޕު އަދި އުތުރު އެފްރިކާގެ ސަގާފަތުގެ އަސަރާއި ނުފޫޒު ވަރަށް ބޮޑަށް ފޯރާފައިވެއެވެ. އިޓަލީ ފިޔަވައި ޔުނެސްކޯގެ ވޯލްޑް ހެރިޓޭޖް ސައިޓުތައް އެންމެ ގިނަ ޤައުމަކީ ވެސް އިސްޕެއިނެވެ. އެއީ 40 ތަނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިސްޕެއިނުގެ އިޤްތިޞާދަކީ ދުނިޔޭގެ 9 ވަނަ އިޤްތިޞާދެވެ. މުޅި ޔޫރަޕަށް ބަލާއިރު ފަސްވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު އިޤްތިޞާދަކީ ވެސް އިސްޕެއިނެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 35116 ޑޮލަރެވެ.
މާސްކު ބިބީ
250px|thumb|left|މާސްކު ބިބީ މާސްކު ބިބީނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރު ގުންޑޮޅި، ކެނޑިފައި ހުންނަ ހިސާބުތަކުންނެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ ތަލައިގައި ކޮޅަށް އޫކޮށް، އުސްކޮށް އުސްވެފައި ހުންނަ އުފުލުމެއް ހުރެއެވެ. މިމަހަކީ ޓޭންކްގައި މަސްގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި މަޝްހޫރު މަހެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ މިމަސް ޓޭންކްގައި އާދަކޮށް ގެންގުޅޭ މަސްމަހަށްވުރެ ބޮޑެތިވާތީކަމަށް ވުން އެކަށީގެން ވެއެވެ. މިމަސް 9 އިންޗި އަށް ބޮޑުވެއެވެ.
މިމަހަށް މާސްކު ބިބީ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތުން، މަހުގެ މޫނުމަތީގެ ސިފަޔަށް ބަލާ އެގޮތުގެ މަތީންނެވެ. މަހުގެ ކުރީކޮޅުން ބަލާލާއިރު، މަހުގެ މޫނުމަތި ހުންނަނީ މާސްކެއް އަޅާފައި ހުންނައިރު ހުންނަ ސިފަޔަށެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 12 ކައްޓާއި، 24 އާއި 27 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި، މަޑުކަށީގެ 18 ނުވަތަ 19 ކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގައި މަޑުކަށީގެ 16 ނުވަތަ 17 ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ގަދަ މުށިކުލައިގެ ފުޅާ 3 ރޮނގު މަހުގެ ހުރަހަށް ވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން މެދުގައި ހުންނަ ރޮނގުގެ މަތީކޮޅު ހިމަވެފައި ހުރެއެވެ. މިރޮނގު ތަކުގެ ދެމެދު ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ބޮޑު ބަޔަކާއި، ނިގޫފަތާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކޮތަރިބައިގެ ފަހަތުކޮޅު ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފ.އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލް
ފ.އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލް އަކީ ފ.ނިލަންދޫ ގައި ހުންނަ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ މަރުކަޒެކެވެ.
ތާރީޚް
ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްނިމި 30 އޭޕްރީލް 1996 ގައި ޚިދުމަތްދޭންފެށި މިމަރުކަޒު ހުޅުއްވައިދެއްވީ އެ ތާރީޚުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސުލް ޖުމުހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމެވެ. މިމަރުކަޒު ހުޅުވުމާއިއެކު ލަސްތަކެއްނުވެ ޑޮކްޓަރެއްގެ ޚިދުމަތް ލިބެން ފެށިއެވެ. އެހެން ކަމުން ކުރިން ޞިއްޙީޚިދުމަތް ލިބެމުން އައިވަރަށްވުރެ ރަނގަޅަށް ޚިދުމަތް ލިބެމުން ދިޔައެވެ. ޞިއްޙީމަރުކަޒު ބިނާކޮށްފައިވަނީ ކުރިން ރައްޔިތުންގެ ކާޑުގެ ހުރިތަނުގައެވެ. މިދެންނެވި ތަނުގައި ރައްޔިތުން ޢިމާރާތްކުރި ޞިއްޙީމަރުކަޒަކީ މިހާރު ނިލަންދޫ އޮފީސް ހިންގާ ނިލަންދޫ އަންހެނުންގެ މަރުކަޒު ޢިމާރާތެވެ.
މިހާރު އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލުން ޒަމާނީ ވަސީލަތްތަކާއިއެކު ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ލިބެން ހުރެއެވެ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލުގައި ލެބޯރޓްރީގެ ޚިދުމަތާއި، ލޭއަޅާދިނުމާއި، އެކްސްރޭގެ ޚިދުމަތާއި، ސްކޭނިންގެ ޚިދުމަތް އަދި ކުދި ބައެއް އޮޕަރޭޝަންތައް ކުރެވެން މިހާރު ހުރެއެވެ.
ފޯރުކޮށްދެވޭ ޚިދުމަތްތައް
މިހާރު ފ.އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލުން ދެވޭ  ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ބަލިމީހުން ބެލުން، ބޭސް އަޅައިދިނުން، އެދުމަތިކޮށްގެން ފަރުވާ ދިނުން، ބައެއް ކަހަލަ ލެބޯޓަރީ ޓެސްޓްތައް ކުރުން، އެކްސްރޭ ނަގައިދިނުން ކުދިކުދި އޮޕަރޭޝަންތައް ކުރުން، މާބަނޑު މީހުން ގަވާޢިދުން ބަލައި  ޗެކްކުރުން، ވެކްސިން ޕްރޮގްރާމް ހިންގުން،ޞިއްޙީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް  ޕްރޮގްރާމްތައް ރާވައި ހިންގުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. އަމިއްލަ 2 ބޭސް ފިހާރަ ނިލަންދޫގައި ހިންގައެވެ. 2007ވަނަ އަހަރު އޮގަސްޓްމަހުގެ މައުލޫމާތު ތަކަށް ބަލާއިރު ފ.އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލްގައި 2 ހައުސް އޮފިސަރުން، އަންހެނުންގެ ބަލިތަކުގެ ޑަކްޓަރެއް އަދި ހޭނައްތާ ބަލިތަކުގެ ޑަކްޓަރެއް، މަސައްކަތް ކުރެއްވަމުން ދިޔައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު)
ހަރަކާތުގެ ބަލި
ހަރަކާތުގެ ބަލި އަކީ ދަތުރުފަތުރުކުރާ އިރު މޭނުބައިކޮށް ހޮނޑުލުން ކުރިމަތިވުމެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ ކަންފަތުގެ އެތެރޭގައި ހުންނަ ދިޔަވަރު ތެޅުމުން ހަށިގަނޑުގެ ހަމަ ހިފެއްހެޓުން ގެއްލި، ބޯއަނބުރާ މޭނުބައިކޮށް ހޮނޑުލެވޭގޮތް ވުމެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ހީވެފައި އޮންނަނީ ބޯ އަނބުރާ ހޮނޑުލެވެނީ ހަމައެކަނި ކަނޑުދަތުރުފަތުރު ކުރާއިރުކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މިއީ އޮޅުމެކެވެ. މަތިންދާ ބޯޓް، ކާރު، ލޮރީ، ޕިކަޕް، ރޭލް، ބަސް ފަދަ ތަކެތީގައި ދަތުރުކުރާ އިރުވެސް ބައެއް މީހުންނަށް މިމައްސަލަ ދިމާވެއެވެ. ދިވެހި ބަހުންމޭހެލުން މިހެންވެސް ކިޔައެވެ.
ހަރަކާތުގެ ބަލީގެ އުދަގޫ ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު
ހަރަކާތުގެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު އުމުރުން 12-5 އަހަރާއި ދެމެދުގެ ކުދިންނަށް އަދި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ބޮޑުކަމަށް ވެއެވެ. ހަމަމިހެން އުމުރުން 2 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނަށް ހަރަކާތުގެ ބަލީގެ އުދަގޫ ދިމާވުމަކީ ވަރަށް ނާދިރު ކަމެއްކަމަށް ޞިއްޙީ ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވެއެވެ.
ހަރަކާތުގެ ބަލީގެ އަލާމާތްތައް
ހަރަކާތުގެ ބަލީގެ އުދަގޫ ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިތް ނުތަނަވަސްވުން، ބޯއެނބުރުން، މޭނުބައިކުރުން، ހޮނޑުލުން، ބޮލުގައި ރިހުން އަދި ދާހިއްލުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. ހޫނު ނުވިނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު ދާހިއްލާގޮތް ވެދާނެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ބަލީގެ އުދަގޫތައް ދަތުރުނިމޭތަނާހެން ފިލައިދެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު ދަތުރު ނިމުމަށްފަހު ދެތިންގަޑިއިރަށް އުދަގޫތައް ދެމިގެންދިއުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.
ހަރަކާތުގެ ބަލި ކުރިމަތިވާގޮތް
ހަރަކާތުގެ ބަލީގެ އުދަގޫ ކުރިމަތިވަނީ އެތެރޭ ކަންފަތް، ލޯ، އަދި ހަށިގަނޑުގެ ހަމަހިފެހެއްޓުމުގައި ބައިވެރިވާ އެހެން ބައިތަކުން ސިކުނޑިއަށް ފޮނުވާ މެސެޖް އޮޅުންބޮޅުން އެރުމުންނެވެ. މިގޮތަށް ދިމާވަނީ ދަތުރު ފަތުރު ކުރާއިރު، އުޅަނދު ތަޅުވައި، ދެއަތަށް ހެލުވުމާއި ގުޅިގެން، އެތެރޭ ކަންފަތުގައި ހުންނަ ދިޔަވަރު ތެޅެން ފެށުމުން، ހަށިގަނޑު އެކި ފަރާތް ފަރާތަށްދާ ކަމުގެ މެސެޖް ނުވަތަ ސިގްނަލް ސިކުނޑިއަށް ލިބޭތީ އެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ހަމަހިފެހެއްޓުން ގެއްލި އެކިއަރިއަރިއަށް ހެލޭ ކަމުގެ މެސެޖް ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް އަށް ލިބުމަކީ ހޮނޑުލުން މެދުވެރިވާ ކަމެކެވެ.
ރައްކާތެރިވުން
ހަރަކާތުގެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ކުރިން ރަގަޅީ އެކަމަށް ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން އެޅެންހުރި ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމެވެ. މިގޮތުން ދަތުރަށް ފެށުމުގެ ކުރިންނާއި އަދި ދަތުރު މަތީގައިވެސް މިބަލީގެ އުދަގޫ ކުޑަކުރުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރެވިދާނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ދަންބޮޑު އާއިލާ (މަސް)
ދަންބޮޑު އާއިލާ ނުވަތަ އަކީ މޫދުގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެހީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އާއިލާ އެކެވެ.
ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފަޅުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފައިވާ  ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ 17 ވައްތަރެއްގެ މަހެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މައިކްރޯސޮފްޓް
މައިކްރޯސޮފްޓް ކުންފުންޏަކީ (އިނގިރޭސި: Microsoft) އެމެރިކާއަށް ނިސްބަތްވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކުންފުންޏެކެވެ. 1975 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް 4 ގައި އުފެދުނު މިކުންފުންޏަކީ ކޮމްޕިއުޓަރާއި ގުޅޭ އެއްޗެހި އުފައްދާ ކުންފުންޏެކެވެ. މި ކުންފުންޏަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމް އަގުބޮޑު ކުންފުނިތަކުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ ކުންފުންޏެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ސޮފްޓްވެއަރ އުފައްދާ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ކުންފުންޏަކީ މައިކްރޯސޮފްޓްއެވެ. މައިކްރޯސޮފްޓް އުފެއްދި ބާނީންނަކީ ބިލް ގޭޓްސް އާއި ޕޯލް އެލެންއެވެ.
ވާދީ ލަކަތު ހަނގުރާމަ
މިހަގުރާމަ ކުރެވުނީ އޭރު ސްޕޭންގެ ރަށްތަކަށް ވެރިވެގެން ތިބި ޤޫތުންނާއި ދެކޮޅަށެވެ. ހަގުރާމައިގެ ލަޝްކަރުގައި ޤޫޠުންގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވީ ލަޛުރީޤުއޭ ކިޔޭ މީހެކެވެ. 7000މީހުން އެކުލެވޭ މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރުގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވީ ޠާރިޤު ބިން ޒިޔާދު އެވެ. މިހަގުރާމަ ކުރެވުނު ސަބަބަކީ ސްޕޭންގައި ވެރިކަން ހިންގަމުން ދިޔަ ޤޫޠުންގެ އަނިޔާވެރި އަމަލުތައް ނިމުމަކަށް ގެނެސް ސްޕޭން ފަތަހަ ކުރެއްވުމެވެ.
މިހަގުރާމައަށް ޓަކައި 7000މީހުންނާއި އެކު ޠާރިޤު ބިން ޒިޔާދު ޠާރިޤު ފަރުބަދަ  ހުރަސް ކުރައްވައި ސްޕޭން އަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ޠާރިޤު ފަރުބަދައާއި ހިސާބުން މީސްތަކުންނާއި މުޚާޠަބުކޮށް ޠާރިޤު ބިން ޒިޔާދު ބުނެފައިވަނީ މިފަދައިންނެވެ. '' އެންމެހާ މީސްތަކުންނޭވެ. ފިލަންދާނީ ކޮންތާކަށް ހެއްޔެވެ.؟ފަހަތުންވަނީ ކަނޑެވެ. ކުރިމަތިން ވަނީ ތިޔަބައިމީހުންނާއި އަދާވާތްތެރި މީހުންނެވެ. ހަމަޔަގީނުންވެސް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތެދުވެރި ވުމާއި، ކެތްތެރިވުން ނޫން ގޮތެއް ނެތެވެ.''.
މުސްލިމުން ހަގުރާމައާއިގެން ޤޫޠުންނާއި ކުރިމަތިލުމަށް އައި ޚަބަރު ލިބުމާއި އެކު ޤޫޠުންގެ ރަސްކަލަކަށް ހުންނެވި ލަޛުރީޤު ބޮޑު ލަޝްކަރެއް ތައްޔާރުކުރައްވައި ހަގުރާމައަށް ނިކުތެވެ.
ބުނެވޭގޮތުގައި ލަޛުރީޤުގެ ލަޝްކަރުގައި 100 ހާހަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ތިއްބެވެ. އެހިނދު ޠާރިޤު ބިން ޒިޔާދު މޫސާ ބިން ނަޞީރުގެ ކިބައިން އެހީއަށް އެދި ވަޑައިގަތުމުން އިތުރު 5000 މީހުން ފޮނުއްވެވިއެވެ. މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރާއި ޤޫޠުންގެ ލަޝްކަރު ބައްދަލުވީ ވާދީ ލަކަތުއޭ ކިޔޭ ހިސާބުގައެވެ.
މުސްލިމުންނާއި ލަޝްކަރާއި އަޅާބަލާއިރު ޤޫޠުންގެ ލަޝްކަރު އެތައްގުނައެއް އިތުރެވެ. ނަމަވެސް ޤޫޠުންގެ ލަޝްކަރުގައި ގިނައިން ތިބީ މެހްމާނުންނާއި، އަޅުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ލަޛުރީޤުއާއި އިދިކޮޅު އެތައް ބަޔަކު ވެސް ތިބިކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. އެހެން ކަމުން މުސްލިމުންގެ ހަމަލަ ދިނުމާއި އެކު ޤޫޠުންގެ ސަފުތައް ރޫޅި ބައިބައިވެގެން ދިޔައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރު ފަސޭހަކަމާއި އެކު ޤޫޠުން ބަލި ކުރެއްވިއެވެ.
މިހަގުރާމައާއި ގުޅިގެން ސްޕޭންއާއި އެހިސާބު ކައިރީގައިވާ އެހެންރަށްތައް ފަތަހަ ކުރުމަށް ނިންމެވިއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޤުރުޠުބާ، ޣަރުނާޠާ ފަދަ ރަށްތައް ޠާރިޤު ބިން ޒިޔާދު ފަތަހަ ކުރެއްވިއެވެ.
ހިންދު ދިދަމަސް
ހިންދު ދިދަމަސްނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ އެކަހެރިކޮށްނާއި ޖޯޑްޖޯޑަށް އުޅެނިކޮށެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު ކުދި އައިން ހަދައިގެން އުޅޭތަން ވެސް ފެނެއެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ވައްތަރުގެ މަހެއްނޫނެވެ. އާންމުކޮށް އުޅެނީ 20-2 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިއީ މަދުމަދުން ދުނިޔޭގެ ދިރޭމަހުގެ މާރުކޭޓް ތަކަށް އެކްސްޕޯޓް ކުރެވޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 7 އިންޗި އަށެވެ. މިއީ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ މަހަކަށް ވެފައި މަހުގެ އިގިރޭސި ނަމާއި ގުޅޭގޮތުން މިމަހަށް ހިންދު ދިދަމަސް ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ހަރުކައްޓާއި، 23 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު، 17 ނުވަތަ 18 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތަލައިގައްޔާއި ލޮލުގެ މަތީ ފަރާތުން ކޮޅަށް އޫކޮށް، އުފުލިފައި ހުންނަ އުފުލުންތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގައި ހުންނަނީ ހުދުކުލަ އާއި މުށި ކުލައެވެ.
ހިމިތި
ހިމިއްޗަކީ 14 މެއި 1970 އާ ހަމައަށް މީހުން ދިރިއުޅެމުން އައި ރަށެކެވެ. އެރަށުގައި ދިރިއުޅެމުންދިޔަ މީހުން އެކި ރަށްރަށަށް ހިޖުރަކޮށް އެރަށުގައި އެންމެފަހުން ތިބި 23 މީހުން އެރަށުން ފައިބާ އެރަށް ފަޅުވެފައިވަނީ މިދެންނެވި ތާރީޚުގައެވެ. އެރަށުގެ ގިނަމީހުން ހިޖުރަކޮށްފައިވަނީ މާލެ އަތޮޅު މާފުއްޓަށާއި މިއަތޮޅު ފީއަލި، ނިލަންދޫ އަށެވެ. މިނޫން ބައެއް ރަށްރަށަށްވެސް އެރަށުގެ ބައެއް މީސްމީހުން ހިޖުރަކޮށްފައި ވެއެވެ. ހިމިތީން މީހުން ފޭބި ސަބަބެއް ކަމުގައިވަނީ އެރަށުގައި މީހުން މަދުވެ ދިރިއުޅުމަށް ދަތިވެގެންނެވެ.
ހިމިއްޗަކީ މީހުން ދިރިއުޅުނުއިރު އެރަށުގައި ދުއްވި އޮޑިފަހަރު ސިލޯނަށާއި، އިންޑިޔާއަށް އަދި ބަންގާޅަށް ދަތުރުކޮށްގެން މުދާގެނެސްފައިވާ ރަށެއް ކަމަށް ބުނެވޭ ރަށެކެވެ. ހިސާބު ޢިލްމާއި ނިޔަމިކަމުގެ ޢިލްމަށް ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި މަޝްހޫރު ޢަބުދުﷲ އިސްމާޢީލް ނުވަތަ އިސްމާޢީލްކަލޭފާނުގެ ތުއްތަކީވެސް ހިމިތީ ބޭފުޅެކެވެ.
ޤިސްމު:Atolls of the Maldives ޤިސްމު:Indian Ocean atolls ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު)
ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރ
thumb|left|200px|ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރ ޓައިވާންގެ ކައޯޝިން ސިޓީގެ ލިންގޔާ ޑިސްޓްރިކްޓްގައި ހުންނަ ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރަކީ އެޢިމާރާތް ބިނާކޮށް ނިމުނު އިރު ޓައިވާންގައި ހުރި އެންމެ އުސްޢިމާރާތްކަމުގައި ވިއެވެ. 1994 ވަނަ އަހަރު ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށި މިޢިމާރާތުގެ މަސައްކަތް ނިމި ބޭނުންކުރަންފަށާފައި ވަނީ 1997 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
ޢިމާރާތުގެ އޮނިގަނޑުގެ އުސްމިނުގައި 1140 ފޫޓު ( 347.5 މީޓަރު ) ހުންނައިރު އެޤޢިމާރާތުގެ އެންމެ މަތީގައި ހުންނަ އެންޓަނާއާއެކު ޖުމްލަ އުސްމިނަކީ 1240 ފޫޓް( 378 މީޓަރު) އެވެ. ޖުމްލަ 85 ފަންގިފިލާ ހުންނަ މިޢިމާރާތަކީ އޮފީސް ޢިމާރާތެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަމުންދާ ތަނެކެވެ. ނަމަވެސް މިޢިމާރާތުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ބައެއް އެޕާޓްމަންޓްތަކާއި ޑިޕާޓްމަންޓް ސްޓޯރެއްވެސް ހުރެއެވެ.
ޒަމާނީ އެތައް ފަސޭހަތަކަކާއެކު ބިނާކޮށްފައިވާ ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރުގައިވާ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ޚިދުމަތަކީ އެޢިމާރާތުގެ އެންމެ މަތީ ފަންގިފިލާގައިވާ އޮބްޒަވޭޝަން ޑެކަށް އެރުމަށްޓަކައި ބަހައްޓާފައި ހުންނަ އެލެވޭޓަރެވެ. މި އެލެވޭޓަރަކީ ސުކުންތަކު 33 ފޫޓަށް ދަތުރުކުރެވޭ އެލެވޭޓަރެކެވެ.
ޓައިވާންގެ މަޝްހޫރު ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ޓަންޓެކްސް ކުންފުނިން ޚަރަދުކޮށްގެން ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރު ފަރުމާކުރީ ސީ.ވައި. ލީ އެންޑް ޕާޓްނަރސްއާއި ހެލްމަތު، އޮބޭޓާ އަދި ކަސަބައުމް ނަމަކަށްކިޔާ ފަރުމާކުރާ ކުންފުނިތަކެއް ގުޅިގެންނެވެ.
ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރަކީ އާދަޔާ ޚިލާފުގޮތަކަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ ބިނާއެކެވެ. މިތަން ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ 39 ފަންގިފިލާ ހިމެނޭ ދެބަޔާއި އެދެބަޔާ ގުޅިގެން މެދުގައި ޓަވަރެއް ހުންނަ ގޮތަށެވެ. އެހެންކަމުން މިޢިމާރާތުގެ މެދުބައިގެ ދަށުގައި ވަރަށް ބޮޑު ހުސްތަނެއް އޮވެއެވެ.
މިޢިމާރާތް ފަރުމާކުރުމުގައި ސަމާލުކަން ދީފައިވާ ކަމަކީ ޗައިނާގެ ޘަޤާފަތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ " ކާއޯ" ޚިޔާލަށެވެ. ޗައިނާ ބަހުން ކާއޯ ނުވަތަ ގާއޯގެ މާނައަކީ ދިގުކަމެވެ. މިކާއޯއަކީ ޓައިވާންގެ މިސިޓީގެ ނަމާވެސް ގުޅިފައިވާ ބަހެކެވެ. އެހެންކަމުން ޓަންޓެކްސް ޓަވަރަކީ ޒަމާނީ ފަސޭޙަތަކާއި ޒަމާނީ ކުލަތަކުގެ އިތުރުން ޗައިނާގެ ޘަޤާފަތާވެސް ގުޅިފައިވާ ފުރިހަމަ ބިނާއެކެވެ.
ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރަކީވެސް އިނގިރޭސީންގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ޓައިވާން އޮތް ދުވަސްވަރު ބިނާކޮށްފައިވާ ތަނަކަށް ވުމުން އެތަން ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ކުރުވާފައިވަނީ އިނގިރޭސީންނާ އެންމެ ގާތްގުޅުމެއް އޮންނަ އެމެރިކާގެ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކުންފުންޏެއް ލައްވައެވެ. އެގޮތުން ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރ ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތްކުރީ އެމެރިކާގެ ނިއުޔޯކްގެ ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ޓަރނަރ އިންޓަރ ނޭޝަލްގެ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކުންފުނި ޓާނަރ ކޮންސްޓްރަކްޝަން އިންނެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
އޮށުގައި ރިހުން
އޮށުގައި ރިހުން ނުވަތަ ފިރިހެނުންގެ ކުރިމަތިފަރާތުގައިވާ ދެއޮށުގައި ނުވަތަ އޮށެއްގައި ރިއްސުމަކީވެސް ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމުގެ މައްސަލައެއް ހުންނަ ބަލިމީހުން ކުރާ ވަރަށް ޢާއްމު ޝަކުވާއެކެވެ.
ސަބަބުތައް
ބައެއްފަހަރު އޮށް ޓޯޝަންވުމަށްފަހު ބަނޑުގައި ރިއްސުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އުފަންވާއިރު ތިރިއަށް ނުފައިބާ އޮންނަ އޮށެއްނަމަ އަބަދުވެސް ބަނޑުގައި ރިއްސާނެއެވެ. ކުރިމަތިފަރާތް އިންފެކްޓްވުމުންވެސް އޮށުގައި ރިއްސަފާނެއެވެ. އަދި ގިނަފަހަރު ރިއްސާނީ އެޕިޑިޑައިމިސްއާއި އެކުގައެވެ. އެޕިޑިޑައިމިސް އަކީ މަނިދަތުރުކުރާ ހޮޅިއާއި އޮށާއި ގުޅުވަދޭ ހިސާބެވެ.
ފިލޮޅު
ފިލޮޅު ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުން ވަރަށް ގިނައިން ފެންނަ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު ފަރުމަހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތް ފުންވިލުތަކާއި ތިލަ ފަޅުތަކުގައި ކުދި އައިން ހަދައިގެން އުޅެއެވެ. ކުދިމަސް ރަށް ރަށުގެ ގޮނޑުދޮށުގައި ހުންނަ ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި އަދި ތޮށިގަނޑުގެ ނިވަލުގައި ދިރިއުޅެއެވެ. ރަށްރަށުގެ ފަޅުތެރޭގައި ދާއަޅައިގެން ވަރަށް ގިނައިން ފިލޮޅު ހިފާ އުޅެއެވެ. އަދި ލޮނުމަސް އެޅުމަށް ވެސް ފިލޮޅު ބޭނުންކުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް
ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް އަކީ ބަރުދަނާއި އިސްކޮޅަށް ބަލައިގެން ކާނާ ލިބުނު މިންވަރު ދެނެގަންނަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑެކެވެ. ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް 18.5 އަށްވުރެ ދަށްނަމަ، ދިގުމުއްދަތެއްގައި ކާނާ ނުލިބި ނުވަތަ ނުކައި ހުރިކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް ފުދޭވަރަށް ކާނާ ލިބުނުތޯ ބަލަނީ 3 މިންގަނޑަކުންނެވެ. އެއީ:-
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ބަލާޠުއްޝުހަދާއު ހަނގުރާމަ
މިހަގުރާމަ ހިގީ ޚަލީފާ ހިޝާމް ބިން ޢަބުދުލް މަލިކްގެ ވެރިކަމުގައި ހިޖުރައިން 114ވަނަ އަހަރުގައި ފްރާންސްގެ ދެކުނުގައި އޮންނަ ޕުއޭޓިޔޭ ކިޔާ ރަށެއްގައެވެ. ހަގުރާމައިގެ މުސްލިމުންގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވީ ޢަބުދުއް ރަޙުމާން އަލްޣާފިޤީ އެވެ. ފްރާންސަށް ވެރިވެގެން ތިބި ފަރަންޖާއިން ގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވީ ޝާލް މާރޓަލް އެވެ.
ޢަބުދުއް ރަޙުމާން އަލްޣާފިޤީ އަށް ފްރާންސްގައި ލިބެމުން ދިޔަ ނަޞްރުގެ ސަބަބުން ފްރާންސާއި ޔޫރަޕުގައި ތިބި ކްރިސްޓިއަނުންގެ ހިތުގައި ޔޫރަޕުން ކްރިސްޓިއަނިޓީ ފުހެވިގެން ހިގައިދާނެ ކަމުގެ ބިރު ހީވިއެވެ. އެހެން ކަމުން ޝާލް މާރޓަލްގެ ބެލެހެއްޓުމުގެ ދަށުން ފަރަންޖާއިން ލަޝްކަރެއް ތައްޔާރުކޮށް މުސްލިމުންނާއި ދެކޮޅަށް ހަގުރާމަ އަށް ނިކުތެވެ.
ހަގުރާމަ ފެށުމަށްފަހު ދެބައިމީހުންގެ ދެމެދުގައި ވަރަށް ވަރުގަދައަށް ހަގުރާމަ ހިނގިއެވެ. ހަގުރާމައިގެ މެދެއްހާ ހިސާބުން 70,000 ހާސް އެކުލެވޭ މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރު ވެރިއަކަށް ހުންނެވި ޢަބުދުއް ރަޙުމާން އަލްޣާފިޤީ ޝަހީދުވެގެން ވެއްޓިވަޑައިގަތެވެ. އެއަށްފަހު މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން އެތައް ބަޔަކު ޝަހީދުވެގެން ވެއްޓުނެވެ. މިހަގުރާމައަށް ބަލާޠު އައްޝުހަދާއު އޭ ކިޔެނީ އެތައްބަޔަކު ޝަހީދުވެ ދިއުމުންނެވެ.( ބަލާޠު: މިބަހުގެ މާނައަކީ ތަޅުންގަނޑުގައި އަޅާ ބާވަތެއްގެ ހިލަ ނުވަތަ މުއްޓެކެވެ. ބަލާޠު އައްޝުހަދާއު އޭ ކިޔެނީ އެތައް ބަޔަކު ޝަހީދުވެ ބިންމަތި އެމީހުންގެ ހަށިތަކުން ފޮރުވި ދިޔުމުންނެވެ. ) އެހެން ކަމުން މިހަގުރާމައިގައި ކާމިޔާބު ލިބުނީ ފަރަންޖާއިންނަށެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި މިހަގުރާމައިގައި މުސްލިމުން ބަލިވި ސަބަބަކީ ހަގުރާމައިގެ މައިދާން ދޫކޮށް ޣަނީމާ މުދާތައް ހޯދުމަށް މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ދިއުމުންނެވެ.
އަކަމޭލު
އަކަމޭލަކީ ތަންތަނުގެ އަކަމިން ބެލުމަށް ބޭނުން ކުރެވޭ މިންގަނޑެކެވެ.
ޕީރިއަޑިކް ތާވަލު
ޕީރިއަޑިކް ތާވަލު އަކީ ކެމިކަލް ޢުންޞުރުތައް އަތުރާލެވިފައިވާ ތާވަލެކެވެ.
ފޫޓު
ފޫޓަކީ މިން އެޅުމުގައި ބޭނުން ކުރެވޭ މިންގަނޑެކެވެ.
ޢަބްދުއް ރަޝީދު ޢަބްދުލް ވައްހާބު
ޢަބްދުއް ރަޝީދު ޢަބްދުލް ވައްހާބު އަކީ ޕީ އެޗްޑީ ބޭފުޅެއްގެ އިތުރުން މެޑިކަލް ޑޮކްޓަރެއް ވެސް މެއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ކުޑަކަމުދާހޮޅީގައި ރިހުން
ކުޑަކަމުދާހޮޅީގައި ރިހުން ހުރުމާއެކު ތަދު އިޙްސާސް ކުރަންޖެހުމަކީވެސް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅިއަށްބައްޔެއް ޖެހިފައިވާ ކަމުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ފެންނަ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރެއިން އަލާމާތެކެވެ. މިގޮތުން ކުޑަކަމުދާއިރު ދިލަނަގާތީއާއި ކުޑަކަމުދާއިރު ތަދުވާތީ ޝަކުވާ ކުރެއެވެ. ގިނަފަހަރު ތަދުގެ އިހްސާސް ކުރެވޭނީ ކުޑަކަމުދާހޮޅީގައި ނޭދެވޭ ޖަރާސީމް އަށަގަތުމުންނެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު އެތަދު މަސާނާ އިންފެކްޓްވުމާއި ގުޅުން ހުރެއެވެ. ކޮންމެ ފިރިހެނެއްގެ ކުޑަކަމުދާހޮޅި ވަށައިގެން ތަންކޮޅެއް ފުނުގައި އޮންނަ ގުނަވަނެއްކަމުގައިވާ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑްގެ ބައްޔެއްގެ ސަބަބުންވެސް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގައި ރިއްސަފާނެއެވެ. އެތަދު ވަކިވަރަކަށްވުރެ ބޮޑުވެއްޖެނަމަ ކުޑަކަމުނުދެވުމަކީވެސް ވަރަށް ގާތްކަމެކެވެ.
ކޫފާ ( އިރާގު )
- ކޫފާ އޮންނަނީ އިރާގުގައިވާ ފުރާތު ކޯރުގެ އައްސޭރީގައެވެ. ކޫފާގެ އުތުރުން އޮންނަނީ އިރާގުގެ ވެރިރަށް ބަޣުދާދު އެވެ. އިރުދެކުނުން އޮންނަނީ ބަޞަރާ އެވެ.
- ކޫފާ ބިނާކުރެވުނީ ހިޖުރައިން 17ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މިރަށް ބިނާކުރެއްވީ އުމަރުގެ ފާނުގެ އަމުރުފުޅަށް ސަޢުދު ބިން އަބީ ވައްޤާޞް އެވެ.
- ފާރިސްކަރައިގެ ރަށްތަކާއި. ޚަރާސާން ފަދަ ރަށްތައް ފަތަހަކުރެއްވުމަށް އިސްލާމީ ލަޝްކަރު ނިކުމެފައިވަނީ ކޫފާގެ ބިމުންނެވެ.
- ހިޖުރައިން 75ވަނަ އަހަރު ޙުއްޖާޖު ބިން ޔޫސުފު އައްޘަޤަފީ އިރާގުގެ ވެރިކަމަށް އިސްވުމަށް ފަހު ކޫފާއާއި، ބަޞަރާ ކައިރީގައި ހަގުރާމައިގައި ބޭނުންކުރެވޭ ބޭސްއެއްގެ ގޮތުގައި ވާސިޠު އޭ ކިޔޭ ރަށެއް ބިނާކުރެއްވި އެވެ.
- ކޫފާ ވަނީ ފިޤުހު އިލްމުގައި ކުރިއަރައިގެން ގޮސްފައެވެ. އަލް އިމާމް އަބޫ ޙަނީފާ އައްނުޢުމާން އަކީ ކޫފާގެ ފިޤުހު އިލްމުވެރިންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.
- ކޫފާގެ އާޘާރުތަކުގެ ތެރެއިން މިހާރު ފެންނަށް ހުރީ ހިޖުރައިން 17ވަނަ އަހަރު ބިނާކުރެވުނު އަލް މަސްޖިދުލް ޖާމިޢު އެވެ.
ހިންދުކޮކާ ބިބީ
ހިންދުކޮކާ ބިބީނުވަތަ އަކީ ކޮކާ ބިބީ އާއި ވަރަށް ވައްތަރު މަހެކެވެ. މިދެވައްތަރުގެ މަސް ވަކިކުރުމަކީ ބައެއް ފަހަރު އުދަގޫ ކަމެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުން ގިނައިން ފެންނަ މަހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ރާއްޖެއިން ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިމަސް ބޭރުގައުމުތަކަށް ބޭރުކޮށް ހަދައެވެ. މިމަހަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާފައި ނެތުމާއެކު، މަހަށް އިގިރޭސި ބަހުން ކިޔާ އުޅޭ ނަމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި، މިމަހާ ވައްތަރު ކޮކާ ބިބީ އާއި ގުޅުވައިގެން މިމަހަށް ހިންދުކޮކާ ބިބީ ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ.
ހިންދުކޮކާ ބިބީ އާންމުކޮށް އުޅެނީ 2-20 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިއީ މަސް ފެންގަނޑު ތަކާއި، ޓޭންކް ތަކުގައި ގެންގުޅެން ފަސޭހަ، ގިނަ ވަައްތަރުގެ ކާނާ ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގާތްގަނޑަކަށް 8 އިންޗިއަށް ބޮޑުވާ ކަމަށް ވެއެވެ.
މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކަށި އަދި 24 ނުވަތަ 25 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަޑުކަށި ތަކުގެ ތެރެއިން ދެމަޑުކަށި ނަރުވައެއްހެން ފަހަތަށް ދިގުވެފައި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު، 20 ނުވަތަ 21 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 14 ނުވަތަ 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.
މަހުގެ ދެއަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ. ބޮލުގައި ލޯހުރަސްކޮށް ކަޅުކުލައިގެ ވަރަށް ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެެވެ. މަހުގެ ފަހަތު ކޮޅުގެ ކުލަައަކީ ކަޅުކުލަ އެވެ. ނަމަވެސް ނިގޫފަތުގެ ބޮޑުބައެއް ގަޔާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކޮތަރިބައިގައި ރީނދޫ ކުލަ ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ދެކަތްޕަށް ހުންނަ އަޅިކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ފަނޑުކޮށް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފާތިމަތު މޫސާ ދީދީ
ޑރ ފާތިމަތު މޫސާ ދީދީ އަކީ އިގިރޭސި ވިލާތުގައި ޕަބްލިކް ސާރވިސްގެ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. ޑރ ފާތިމަތު މޫސާ ދީދީ އަކީ ކުރިން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ނަރުހުންގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުން މަސައްކަތް ކުރެއްވި ފަރާތެކެވެ. އަދި ނަރުހެއްގެ ގޮތުގައި ވަރަށް ގިނަ ދުވަހު މަސައްކަތް ކުރެވި ފަރާތެކެވެ. ޑރ ފާތިމަތު މޫސާ ދީދީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ފަތުހުﷲ ޖަމީލްގެ އަނބިކަނބަލުންނެވެ
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ތިޔޮޑޯރ ރޫޒަވެލްޓް
މިއީ އެމެރިކާގެ 26 ވަނަ ރައީސެވެ.
ވިލިއަމް ހޮވަރޑް ޓޭފްޓް
މިއީ އެމެރިކާގެ 27 ވަނަ ރައީސެވެ.
ޓޯއި ސްޓޯރީ
ޓޯއި ސްޓޯރީ އަކީ ކޮމްޕިޔުޓަރުގެ ޒަރިއްޔާ އިން ޕިކްސަރ އެނިމޭޝަން ސްޓޫޑިއޯސް އިން އުފައްދައި ވޯލްޓް ޑިޒްނީ ޕިކްޗާރސް އާއި ބުއޭނާ ވިސްޓާ ޑިސްޓްރިބިއުޝަންސް އިން ރިލީޒް ކޮށް ފައިވާ އެނިމޭޓެޑް ކާރޓޫނު ފިލްމެކެވެ. މިކާރޓޫނު އެމެރިކާގައި ރިލީޒް ކުރެވިފައިވަނީ 22 ނޮވެމްބަރ 1995 ގައެވެ. އަދި ޔޫކޭ ގައި މިފިލްމު ރިލީޒް ކުރެވިފައިވަނީ އޭގަ 3 މަސް ފަހުން 22 މާރޗް 1996 ގައެވެ. ޓޯއި ސްޓޯރީގެ ކުރިން ޕިކްސަރ އިން ނެރުމަށް ބުނެފައިވާ އެނިމޭޓެޑް ފިލްމަކީ ދަ ވޯރކްސް އެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިފިލްމުގެ ނިމުމަކާ ހަމަޔަށް ވަނި ނައިސް ފައެވެެ. އެހެންކަމުން ޓޯއި ސްޓޯރީ ވެގެންދިޔައީ ޕިކްސަރގެ ފުރަތަމަ ފީޗާރޑް ފިލްމެވެ. ހަމައެކަނި އެމެރިކާގައި ވެސް މިފިލްމު ވަނީ $191,773,049 އެމެރިކާ ޑޮލަރު ހޯދާފައެވެ. އެދި ދުނިޔޭގައި ޖުމްލަގޮތެއްގައި $358,100,000 އެމެރިކާ ޑޮލަރު މިފިލްމު ހޯދިއެވެ. މިފިލްމުގައި ފެނިގެންދާ މުހިންމު ޝަހްސިއްޔަތު ތަކަކީ އޭންޑީ ނަމަކަށް ކިޔާ 6 އަހަރުގެ ކުޑަ ކުއްޖެއްގެ ކޮޓަރީގައި އޭނާ ކުޅެންގެންގުޅޭ ކުޅޭ ތަކެއްޗެވެ. އޭންޑީގެ އަންހެން ކޮއްކޮ މޮލީ އާއި އޭންޑީގެ މަންމަ ކާރޓޫނުގެ ތެރެއިން ފެނިގެންދާނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ހަމައެހެންމެ އޭންޑީގެ އަވަށްޓެރި ސިޑް އާއި ސިޑްގެ ކުއްތާ ސްކަޑް އަދި ސިޑްގެ ކޮއްކޮ ހަނާ ގެ ރޯލަކީ ވެސް ކުޑަ ރޯލެކެވެ. ޓޯއި ސްޓޯރީ އާއި އެކު ފީޗާރ ފިލްމުގެ ވިޔަފާރީގެ ދާއިިރާ އަށް ޕިކްސަރ ވަނުމުގެ ކުރިން އެމީހުން މަޝަހޫރު ވެފައިވަނީ ޕިކްސަރ އިމޭޖް ކޮމްޕިޔުޓަރ ކުރިއެރުވުމުގައެވެ. މި ފިލްމުގެ 2 ވަނަ ބައި ކަމަށްވާ ޓޯއި ސްޓޯރީ 2 އެމެރިކާގައި ރިލީޒް ކުރެވުނީ 24 ނޮވެމްބަރ 1999 ގައެވެ.
ވާހަކަ
މިކާރޓޫނު ފެށިގެންދާނީ އޭންޑި ނަމަކަށް ކިޔާ 6 އަހަރުގެ ފިރިހެން ކުއްޖަކު އޭނާގެ ކުޅޭތަކެއްޗާއި ކުޅެން ހުންނަ މަންޒަރަކުންނެވެ. އޭންޑީ އޭނާ އެންމެ ލޯބިވާ ކުޅޭ އެތި ވުޑީ ހިފައިގެން ސިޓިންގ ރޫމަށް ފައިބަމުން އޭނާގެ މަންމަ ކުރެން އެދުވަހު ފަހުން ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ އޭންޑީގެ އުފަންދުވަހުގެ ޕާރޓީ އާއި ބެހޭގޮތުން އޭންޑީ އޭނާގެ މަންމަ އާއި ސުވާލު ކުރެއެވެ. ވުޑީީ އާއި އެއްކޮށް ކުޅެ ނިންމުމަށްފަހު އޭންޑީ އޭނާގެ އަންހެން ކޮއްކޮ ނަގައިގެން ދެއެވެ. އޭންޑީ ދިޔުމުން ހުރިހާ ކުޅޭ އެއްޗެހި ދިރުމަށް އާދެއެވެ. އަދި ވުޑީ އެހެން ކުޅޭ އެއްޗެހި ގާތު އޭންޑީގެ އުފަންދުވަހުގެ ޕާރޓީ އޮތީ އެދުވަހުގެ ހަވީރު ކަމަށް ބުނެއެވެ. ޕާރޓީގައި ހަދިޔާ އެއްގެ ގޮތުން އޭންޑީ އަށް ލިބެނީ ކޮން ކުޅޭ ތަކެއްޗެއްތޯ ބެލުމަށް ވުޑީ ކުދި ފެހި ކުލައިގެ ސިފައިންގެ ބުދުތަކެއް ޖާސޫސް ކުރުމަށް ފޮނުވައެވެ. މިގޮތުން އެދުވަހު އޭންޑީ އަށް ލިބޭ އެންމެ ހާއްސަ ހަދިޔާ އޭންޑީގެ މަންމަ އޭންޑީ އަށް ޕާރޓީ ނިމުމުން ދެއެވެ.
ބަހަވިއްޔާތު
ބަހަވިއްޔާތު ނުވަތަ ލިންގުއިސްޓިކްސްއަކީ އިންސާނުންގެ ބަސް ޢިލްމީ ހަމަތަކުގެ މަތީން ދިރާސާކުރުމުގެ ޢިލްމެވެ.
ޓޯއި ސްޓޯރީ
އެކެޑަމީ އެވޯރޑްސް
ކާމިޔާބު ކޮށްފައިވަނީ: ހޮވިފައިވަނީ:
އެހެނިހެން
2003ވަނަ އަހަރު އޮންލައިން ފިލްމް ކްރިޓިކްސް ސޮސައިޓީ އިން ވަނީ އޭރުގެ އެންމެ މޮޅު އެނިމޭޓެޑް ފިލްމު ކަމަށް މިފިލްމު ހޮވާފައެވެ.
އަދި 2005ވަނަ އަހަރު މިފިލްމް ވަނީ އެމެރިކާގެ ނެޝަނަލް ފިލްމު ރަޖިސްޓްރީގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވިފައެވެ.
ކަޅުފޮނިޔަ މަސް
ކަޅު ފޮނިޔަމަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައްޔާއި، އެތެރެވަރީގެ ކަނޑުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހިން މަސްވެރިން ރޭގަނޑުކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި މިބާވަތުގެ މަސް މަދުމަދުން ބޭނިފައި ހުރުން އެކަށީގެންވެއެވެ. މިރާއްޖޭގަައި ދެބާވަތެއްގެ ފޮނިޔަސް އުޅެއެވެ. ނަމަވެސް ދެބާވަތް އެއްގޮތް ކަމުން މަސްވެރިން ދެބާވަތަށް ވެސް ފޮނިޔަ މަސް ކިޔުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.