cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
އޮޅުދޫކަރަ
ސިޔާސަތު
މިއަދު އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ މިހާރުގެ ރައީސް މަހިންދާ ރަޖާޕަކްސާ ރައީސަކަށް ހުންނަވާ ލެފްޓް ވިންގ ސްރީލަންކާ ފްރީޑަމް ޕާޓީ އިންނާއި، އަދި ކުރީގެ ބޮޑު ވަޒީރު ރަނިލް ވިކްރަމް ސިންހާ ވެރިއަކަށް ހުންނަވާ ރައިޓް ވިންގ ސްރީލަންކާ ފްރީޑަމް ޕާޓީ އިންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ބުޑިސްޓް، ސޯޝަލިސްޓް އަދި ޓަމިލް ނޭޝަނަލިސްޓް ފަދަ ޕޮލިޓިކަސް ކުދިކުދި ޕާޓީތައް އޮޅުދޫ ކަރައިގައި އޮވެއެވެ.
1948ން ފެށިގެން އޮޅުދޫ ކަރައަކީ ކޮމަން ވެލްތުގެ މެންބަރު ގައުމެކެވެ. އަދި އދ.ގެ މެންބަރު ގައުމެއްވެސް މެއެވެ. ހަމަ މިހެން އޮޅުދޫ ކަރައަކީ އޭޕެކް އަދި ސާރކްގެ މެންބަރު ގައުމެއް ވެސް މެއެވެ. ފިނި ހަގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު އޮޅުދޫ ކަރަ ތަބާވެފައިވަނީ ނޮން-އެލިމެންޓް މޫވްމެންޓްގެ ބޭރުގެ ސިޔާސަތަށެވެ. އަދި އޭރު ޔޫރަޕާއި އެމެރިކާއާއި ގާތްގުޅުމެއް ބާއްވައިފައި ވެއެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އަސްކަރިއްޔާގައި ޝާމިލްވަނީ ސްރީލަންކަން އާރމީ، ސްރީލަންކަން ނޭވީ އަދި ސްރީލަންކަން އެއަރފޯސް މިތިން ބައެވެ. މިތިން ބައިމެ އިދާރީގޮތުން ބަލަހައްޓަނީ ދިފާޢީ ވުޒާރާގެ ފަރާތުންނެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައަށް އަސްކަރީ ގޮތުން އެހީތައް ޕާކިސްތާން، ސީނު ކަރަމ އެމެރިކާ އަދި އިގިރޭސި ވިލާތުން އަބަދުވެސް ދެމުން ގެންދެއެވެ.
ޖޫރާފީ
އޮޅުދޫ ކަރަ އޮންނަނީ އިންޑިޔާ ކަނޑުގައި ބޭއޮފް ބެންގަލްގެ ހުޅަގު ދެކުނުން އަދި އަރަބި ކަނޑުގެ އިރު ދެކުނުގައެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައާއި، ހިންދުސްތާން ވަކިކޮށްދެނީ އެދެމެދުގައިވާ މަންނާރު ކަނޑުއޮޅި އެވެ. ހިންދީން ގަބޫލު ކުރާ ގޮތުގައި އޮޅުދޫ ކަރަ އާއި، ހިންދުސްތާން ގުޅާލުމަށް ރާމާގެ ދުވަސްވަރު ނާލާ ކިޔާ އާކިޓެކްޓަކު ރާމާ ބްރިޖް ކިޔާ ބްރިޖެއް ބިނާކޮށްފައި ވެއެވެ. މިހާރު މިބުނާތަން ފެންނަށްހުރި ފެނުން މައްޗަށް ހުރި ގާތަކެއްގެ ސިފައިގައެވެ. ޓެމްޕަލް ރިކޯޑްތައް ބުނާގޮތުން މިތަބީޢީ ކޯޒްވޭ ކުރިން އޮތީ ރަގަޅަށެވެ. ނަމަވެސް 1480 ވަނަ އަހަރު ކުރިމަތިވި ނުރައްކާތެރި ތޫފާން ތަކެއްގައި މިކޯޒްވޭ ވަނީ ހަލާކުވެ ގޮސްފައެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ޖައްވަކީ ހޫނު އަދި ތެތްކަމެއް އެކުލެވޭ މާހައުލެކެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ފިނިހޫނު މިނަށް ބަލާއިރު ނޫރަލިޔާގައި ފިނިހޫނު މިން އުޅެނީ 16 ޑިގްރީ ސެލްޒިއަސް ގައެވެ. ހޫނުުމަތި އިރު އުތުރު އައްސޭރީގައި އޮންނަ ޓްރިންކޮމާލީ ގައި ފިނި ހޫނު މިން 38 ޑިގްރީ ސެލްޒިއަސް އަށް ދެއެވެ. މުޅި އަަހަރަށް ބަލާއިރު ފިނިހޫނު މިން އުޅެނީ 30-28 ޑިގްރީ ސެލްޒިއަސް އާއި ދެމެދުގައެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައަށް އެންމެ ފިނިވަނީ ޖެނުއަރީ މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. އެދުވަސްވަރު އުސް ހިސާބުތަކުގައި އުޅޭމީހުން ކޯޓް، ޖެކެޓް ފަދަ ތަކެތި ލާން ޖެހެއެވެ. ޖައްވުގެ ތެތްކަން އާއްމު ގޮތެއްގައި ހުޅަގު ދެކުނާއި އަދި ފަރުބަދަތައް ހިމެނޭ ހިސާބުގައި މަތިކަމަށް ފާހަގަ ވެއެވެ. އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި ކޮޅުބުގައި ޖައްވުގެ ތެތްކަން ހުންނަނީ 70 އިންސައްތައިގައެވެ.
އެކޮލޮޖީ
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ހުޅަގު ދެކުނާއި، ފަރުބަދަ ތައް އެކުލެވޭ ހިސާބަށް  ތެތް ހިސާބު ނުވަތަ ވެޓް ޒޯންގެ ނަމުން މުޚާތަބު ކުރެވެއެވެ. މިހިސާބަށް އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 2500 މިލިމީޓަރުގެ ވާރޭ ވެހޭ ކަމަށް ރިކޯޑްތަކުން ދައްކައެވެ. އިރުދެކުނާއި، އިރުމަތި އަދި އުތުރުގެ ހިސާބުތަކަށް ހަނަފަސް ހިސާބު ނުވަތަ ޑްރައި ޒޯންގެ ނަމުން މުޚާތަބު ކުރެވެއެވެ. މިހިސާބަށް ގާތްގަނޑަކަށް އަހަރަކު 1900-1200 އާއި ދެމެދުގެ މިލިމީޓަރުގެ ވާރޭ ވެހޭކަމަށް ރިކޯޑްތަކުން ދައްކައެވެ. މިހިސާބުތަކަށް ޢާއްމުކޮށް ވާރޭ ވެހެނީ އޮކްޓޯބަރުން ފެށިގެން ޖެނުއަރީ މަހާއި ދެމެދުގައެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ބިމުގެ ބޮޑު ބަޔަކީ އެއްދުވަސްވަރެއްގައި ޖަންގަލީގެ ގޮތުގައި ބެލެވުނު ތަންތަނެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު ޖަންގަލީގެ ގޮތުގައި އޮތީ އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ބިމުގެ 5 އިންސައްތައެވެ. އިރު ދެކުނުގައިވާ ރުހުނު ގައުމީ ޕާރކްގައި އެތް، ފުއްލާ، ސާމަރާދޫނި ފަދަ ތަކެތި ހިމާޔަތްކޮށްގެން ގެންގުޅެއެވެ. އަދި ހުޅަގު އުތުރުގައިވާ ވިލްޕައްޓޫ ގައުމީ ޕާކްގައި ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ފެނު ދޫނިތަކަށް ހިމާޔަތްކަން ދީފައި ވެއެވެ.
އިގްތިޞާދު
އޮޅުދޫ ކަރައަކީ ނަވާރަ އަދި ވިހިވަނަ ގަރުނު ތެރޭގައި ޕްލާންޓޭޝަން އިކޮނޮމީ އެއް އުފެދިގެން އައިތަނެކެވެ. އެގޮތުން އޮޅުދޫ ކަރަ މަޝްހޫރު ވެގެންދިޔައީ ރަބަރު، ފޮނިތޮށި، އަދި ސައިފަތް ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނަ ޢަދަދަކަށް އުފައްދައި ބޭރުކުރާ ގައުމަކަށް އޮޅުދޫ ކަރަ ވެގެން ދިއުމުންނެވެ.
އޭޕްރީލް 2004 ގައި ސްރީލަންކާ ފްރީޑަމް ޕާޓީ، އަދި ޔުނައިޓެޑް ޕީޕަލްސް ފްރީޑަމް އެލިއެންސް ގުޅިގެން ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަނަލް ޕާޓީގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވި ރަނިލް ވިކްރަމް ސިންހާ ބަލިކުރެއްވުމާއެކު އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އިގްތިޞާދުތައް ބޮޑެތި ބަދަލު ތައް އައެވެ. އާ ސަރުކާރުން ސްޓޭޓް އެންޓަރޕްރައިސަސް ޕްރައިވަޓައިޒް ކުރުން ހުއްޓާލިއެވެ. އެދުވަސްވަރު ރަޓާ ޕެރާޓާ ކިޔާ އިގްތިޞާދީ ޕްރޮގްރާމެއް އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އިގްތިޞާދަށް ހެޔޮބަދަލުތައް ގެނައުމަށް ހިންގުނެވެ. މިޕްރޮގްރާމުގެ ބޭނުމަކަށް ވެފައި އޮތީ ބޭރުގެ މީހުންގެ އަތްމައްޗަށް އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އިގްތިޞާދު ދޫވެގެން ދިޔަ ނުދިނުމެވެ. 2004 ވަނަ އަހަރު އެކަނިވެސް ހަމައެކަނި ތެލަށް އޮޅުދޫ ކަރައިން 180 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު ހޭދަކޮށްފައި ވެއެވެ.
ދަތުރު ފަތުރު
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ގިނަ ޝަހަރު ތަކާއި ރަށްތަކަށް ރޭލުގެ އެހީގައި ދަތުރު ކުރެވޭނެ މަގުވަނީ ފަހިކޮށްފައެވެ. ސްރީލަންކަން ރެއިލްވޭސް ހިންގަނީ ގައުމީ ރެއިލްވޭ އޮޕަރޭޓަރ ގެ ފަރާތުންނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ހުޅުވުނު ރޭލް ދަތުރު ކުރާ މަގު ހުޅުވިގެންދިޔައީ 26 އޭޕްރީލް 1867 ގައެވެ. މިއީ ކޮޅުބާއި ކެންޑީ ގުޅާލުމަށް ހެދުނު ރޭލު ދަތުރު ކުރާ މަގެކެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައިގައި ދަތުރު ފަތުރުކުރުމަށް ހެދިފައިވާ މަގުތަކުގެ ޖުމްލަ ބޮޑުމިން ގާތްގަނޑަކަށް 11 ހާސް ކިލޯ މީޓަރު ހުންނާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ގިނަ މަގުތައް އޮންނަނީ ތާރު އަޅާފައެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގައި ދަތުރު ފަތުރު ކުރުމުގެ ފަސޭހަ އަށް ތަފާތު ހައިވޭ ތައް ނުވަތަ ފާލަން ތައް ބިނާކުރެވިފައި ވެއެވެ. މިގޮތުން ފާހަގަ ކުރެވޭ މަޝްހޫރު ހައިވޭ ތަކުގެ ތެރޭގައި ކޮލަމްބޯ-ކަޓްނަޔަކަ އެކްސްޕްރެސްވޭ، ކޮލަމްބޯ-ކެންޑީ އެކްސްޕްރެސްވޭ، ކޮލަމްބޯ-ޕެޑަނިޔާ އެކްސްޕްރެސްވޭ، ފަދަ ހައިވޭ ތައް ހިމެނެއެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ޖަފްނާ ސިޓީ އާއި، ހިންދުސްތާނުގެ ޗެއްނާއީ ގުޅާލުމަށް ހެދޭ ބްރިޖް ގެ މަޝްރޫޢުގެ ޕްލޭން މިހާރު ދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގައި ޢާއްމު ބަސްތަކުގެ ޚިދުމަތްދެނީ ސިލޯން ޓްރާންސްޕޯޓް ބޯޑް ގެ ފަރާތުންނެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އެތެރޭގައި 430 ކިލޯ މީޓަރުގެ ފެނުގެ މަގުތައް ވެސް ވެއެވެ. ފެން ފުން ތިން ބަދަރު އޮޅުދޫ ކަރައިގައި އޮވެއެވެ. މިތަންތަން އޮންނަނީ ކޮޅުބު، ގެއްލީ ، އަދި ޓްރިންކޮމާލީ ގައެވެ. ތާރު އަޅާފައިވާ 12 ވައިގެ ބަނދަރާއި، އަދި ތާރު ނާޅައި ބޭނުންކުރެވޭ ދެ ވައިގެ ބަދަރު އޮޅުދޫ ކަރައިގައި އޮވެއެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ގައުމީ އެއަރލައިނަކީ ސްރީލަންކަން އެއަރވޭސް އެވެ. މިއެއަރލައިން މިހާރު ހިންގަނީ އެމިރޭޓްސް އެއަރލައިންގެ ފަރާތުންނެވެ. ދާދި ފަހުން ސްކައި ޓްރެކްސް ގެ ފަރާތުން ސްރީލަންކަން އެއަރވޭސް ވަނީ ދެކުނު އޭޝިޔާގެ އެންމެ ފެންވަރު ރަގަޅު އެއަރލައިންގެ ގޮތުގައި ހޮވާފައެވެ. ސްރީލަންކަން އެއަރ ޓެކްސީ އަކީ އެތެރޭގެ އުދުން ތަކުގައި ބައިވެރިވާ އެއަރ ލައިނެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ލަންކް އެއަރ، އަދި އެކްސްޕޯ އޭވިއޭޝަން އަކީ ވެސް މިފަދަ ދެއެއަރލައިން އެވެ. ބަންޑާރަ ނަޔަކަ ބައިނަލް އަގުވާމީ ވައިގެ ބަނދަރަކީ އޮޅުދޫ ކަރައިގައި އޮތް ހަމައެކަނި ބައިނަލް އަގްވާމީ ވައިގެ ބަނދަރެވެ. މިބަދަރު އޮންނަނީ ކޮޅުބުގެ 22 ކިލޯ މީޓަރު އުތުރުގައި ކަޓްނަޔަކާ ގައެވެ.
އަސްކަރިއްޔާ
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ސިފައިން ވަނީ އެގައުމުގެ ތާރީޚްގައި ގިނަ ހަގުރާމަ ތަކެއްގައި ބައިވެރި ވެފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބޮއީ ހަގުރާމަ އަދި އެއްވަނަ އަދި ދެވަނަ ބޮޑު ހަގުރާމަ ހިމެނެއެވެ. 2004ން ފެށިގެން ހެއިޓީގައި އޮންނަ އ.ދ ގެ ސުލްޙަ ބަލަހައްޓާ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ސިފައިން އަންނަނީ ޝާމިލް ވަމުންނެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އަސްކަރިއްޔާ ބަހާލެވިފައިވަނީ މައިގަނޑު ތިން ބަޔަކަށެވެ. އެއީ ސްރީލަންކަން އާރމީ، ސްރީލަންކަން ނޭވީ އަދި ސްރީލަންކަން އެއަރ ފޯސް މި ތިން ބައެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އެތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ތަމަޅައިންނާއި ސަރުކާރު ސިފައިންނާއި ހަގުރާމަ ކުރާތާ މިހާރުވަނީ 25 އަހަރު ވެފައެވެ. މިބުނި ތަމަޅައިންގެ ޖަމާޢަތަކީ ތަފާތު 32 ގައުމަކުން ނިރުމަޅަވެރިން ނުވަތަ ޓެރަރިސްޓުންގެ ގޮތުގައި ސިއްކަ ޖަހާފައިވާ ޖަމާޢަތެކެވެ.
ޑެމޮގްރާފިކްސް
އޮޅުދޫ ކަރައަކީ ދުނިޔޭގެ 53 ވަނަ އަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ގައުމެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައިގައި އަހަރަކު އާބާދީ އިތުރުވާ ނިސްބަތަކީ 0.79 އިންސައްތަ އެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައިގައި ކޮންމެ 1000 މީހަކަށް އުފަންވާ ރޭޓް 15.63 ގައި އުޅޭއިރު މަރުވާ ރޭޓް އުޅެނީ 6.49 ގައެވެ. އާބާދީ އެންމެ ގިނައީ އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ހުޅަގު ގައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ވެރިރަށް ކޮޅުބާއި އެޝަހަރުގެ ވަށައިގެންވާ ހިސާބުތަކުގައެވެ. ވައްނިޔަލަ އެއްޓޯ އޭ ކިޔޭ ރަށުގައި ކުޑަ އާބާދީ އެއް އޮވެއެވެ. މިރަށުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ވެއްދާހްސް އެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އާބާދީގެ 81.9 އިންސައްތަ ޙިއްޞާ ކުރަނީ ސިންހަޅަ އިންނެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި ތަމަޅައިން އެންމެ ގިނައީ އުތުރާއި އިރުމަތީގެ ހިސާބުތަކުގައެވެ. ނަމަވެސް މެދުތެރެއާއި ހުޅަގުގެ ޝަހަރުތަކުގައި ވެސް ތަމަޅައިން އުޅެއެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި ތަމަޅައިންނަކީ އިންޑިޔާއިން އިގިރޭސިންގެ އަތްދަށުގައި އޮޅުދޫ ކަރަ އޮތް ދުވަސްވަރު މަސައްކަތު މީހުންގެ ގޮތުގައި އޮޅުދޫ ކަރައަށް ގެނައި މީހުންނެވެ. ނަމަވެސް ތަމަޅައިންގެ ތެރޭގައި އޮޅުދޫ ކަރައަށް އެމީހުންގެ ނަސްލު ނިސްބަތްވާ ތަމައިންވެސް އުޅެއެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގައި ވާހަކަ ދެެކެވޭ ރަސްމީ ދެބަހަކީ ސިންހަޅަ އަދި ތަމަޅަ ބަހެވެ. އިގިރޭސި ބަހުން ވާހަކަ ދައްކަނީ އާބާދީގެ އެންމެ 10 އިންސައްތަ އެވެ. އާއްމު ގޮތެއްގައި އިގިރޭސި ބަސް ބޭނުންކުރަނީ ކިޔަވައިދިނުމާއި، ވިޔަފާރިއާއި އަދި ސައިންޓިފިކް ކަންކަމާއި ގުޅޭ ބޭނުންތަކުގައެވެ.
ތަފާތު ދީންތަކުގެ މީހުން އޮޅުދޫ ކަރައިގައި އުޅެއެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 76.7 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ ބުދު ދީނުގެ އަހުލު ވެރިންނެވެ. ސްރީ ޑަލާޑާ މަލިގާވާ ނުވަތަ ދަތުގެ ބުދު ފައްޅި އަކީ އޮޅުދޫ ކަރައިގައި ހުރި ބުދު ދީނުގެ އެންމެ ބޮޑު ނުވަތަ މައި ބުދު ފައްޅި އެވެ. އާބާދީގެ 7.9 އިންސައްތަ ހިންދީ ދީން އިޚްތިޔާރު ކޮށްފައިވާއިރު 7 އިންސައްތަ ޙިއްޞާ ކުރަނީ މަޞީޙީންނެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އާބާދީގެ 8.5 އިންސައްތަ އަކީ މުސްލިމުންނެވެ.
ސަގާފަތު
އޮޅުދޫ ކަރައަކީ ތަފާތު ދެ ސަގާފަތެއް އޮންނަ ތަނެކެވެ. އެއީ ތަމަޅަ އާއި ސިންހަޅައިންގެ ސަގާފަތެވެ. ސިންހަޅައިންގެ މައި ހިސާބަކީ ކެންޑީ އަދި އަނޫރާދަޕޫރާ އެވެ. ތަމަޅައިންގެ މައި ހިސާބަކީ އުތުރުގައިވާ ޖަފްނާ އެވެ. ވަރަށް ފަހަކާއި ޖެހެންދެން އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އަހުލުވެރިން ކައި އުޅުނީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ނުވަތަ ޓްރެޑިޝަނަލް ކާނާގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ބާވަތްތަކެވެ. އަދި ކޮށް އުޅުނު މަސައްކަތްތަކަކީ ވެސް ގިނަފަހަރު އެމީހުންގެ ތެރޭގައި ޒަމާނުއްސުރެ ކުރަމުން އައިސްފައިވާ މަސައްކަތްތަކެެވެ.
އިސާލާ ޕެރަހްރާ އަކީ ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޖުލައި ނުވަތަ އޮގަސްޓް މަހުގެ ތެރޭގައި އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ކެންޑީގައި ބޭއްވޭ ބޮޑު ކާނިވަލެކެވެ. އެކާނިވަލަށްޓަކައި މީހުން ވަކި ޚާއްޞަ ހެދުމެއް ތުރުކުރެއެވެ. ބުޑިސްޓުން ފާހަގަ ކުރާ މިކާނިވަލުގައި އެތް ފަދަ ޖަނަވާރުތައް ޒީނަތްކޮށް ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ނެށުންތައް ހުށަހެޅުން އޮވެއެވެ. އެގޮތުން އަލިފާން ބޭނުން ކޮށްގެން ފުރިހަމަ ކުރާ ނެށުމާއި، ޗާބޫކް ބޭނުންކޮށްގެން ފުރިހަމަކުރާ ނެށުމާއި އަދި ކެންޑީ މީހުންގެ ޚާއްޞަ ނެށުން އޮވެއެވެ.
ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން ސައިފަތް އުފައްދައި ބޭރުކުރާ ގައުމަށް ވުމާއެކު އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އަހުލުވެރިން ވަރަށް ގިނައިން ސައިބޮއި ހަދައެވެ.
ދީން
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އާބާދީ 70 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ ބުދު ދީނުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ތާރީޚް ބުނާގޮތުން އޮޅުދޫ ކަރަޔަށް ބުދު ދީން ތަޢާރަފްވެގެން އައީ ޢީސާގެ ފާނުގެ 2 ގަރުނުގެ ކުރިންނެވެ. ބުދު ދީން ތަޢާރަފް ކުރީ އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އޭރުގެ ރަސްކަލުން ދިވަނަ ޕިޔަތިއްސާގެ ދުވަސްވަރު އެމްޕަރަރ އަކަށްހުރި އަޝޯކާގެ ދަރިކަލުން މަހިންދާ ކަމަށް ބުނެއެވެ. ފުރަތަމަ ބުދު ކިއްލާ ބިނާކުރެވުނީ އޭރު ވެރިއަކަށް ހުންނެވި ރަސްގެފާނުގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގައި ބުދުފައްޅި ތަކާއި، މިސްކިތްތައް، ހިންދީންގެ ފައްޅި ތަކާއި، މަސީޙީންގެ ފައްޅިތައް ގިނަ އަދަދަކަށް ހުރެއެވެ. އުތުރު ނޫން ހުރިހާ ހިސާބެއްގައި ވެސް ބުދު ދީނުގެ އަހުލުވެރިން އުޅެއެވެ. އުތުރު، އިރުމަތި އަދި މެދުތެރޭގެ އުސް ހިސާބުތަކުގައި ހިންދީ ދީނުގެ އަހުލުވެރިން އުޅެއެވެ. މަޞީޙީން ގިނައިން އުޅެނީ ހުޅަގުގެ އައްސޭރި ފަށުގައެވެ. އައްސޭރި ފަށާއި އަދި އެތެރޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި މުސްލިމުން އުޅެއެވެ.
ބަނޑުގައި ރިހުން
ބަނޑުގައި ރިހުން އަކީ ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް ދިމާވާ މައްސަލަ އެކެވެ. މިއީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް ނުވަތަ ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް ނުވަތަ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް ފަދަ ބައިތަކަށް އަސަރުކުރުމުން ކުރިމަތިވެދާނެ އުދަގުލެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު ބަނޑުގައި ރިހުމަކީ ވަގުތީ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ އުދަގުލަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. އަދި އަނެއް ބައި ފަހަރު މިއީ ނުރައްކާތެރި ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ އުދަގުލެއް ކަމަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ..
މޯލްޑިވްސް ސްކްރީން އެވޯޑް
މޯލްޑިވްސް ސްކްރީން އެވޯޑް އަކީ ފިލްމީ ދާއިރާގެ މަސައްކަތްތަކަށް ޚާއްޞަކޮށް 2010 ވަނަ އަހަރު ވިލާ ޓީވީގެ ފަރާތުން ތަޢާރަފްކޮށް ދޭން ފެށުނު އެވޯޑް އެކެވެ.
އޮޅުދޫކަރަ
އާސާރީ ތަރިކަ
ސިގިރިޔާ އަކީ މެދުތެރޭ އޮޅުދޫ ކަރައިގައި އޮންނަ އާކިއޮލޮޖިކަލް ސައިޓެކެވެ. މިތާގައިވަނީ މީލާދީން 495-477ން ރަސްކަން ކުރެއްވި ކަސަޔާޕާ ރަސްގެފާނުގެ ގަނޑުވަރުގެ ބައިތަކެވެ. މިއީ ބަޔާންކުރެވުނު 7 ތަނުގެ ތެރެއިން ފަތުރުވެރިން އެންމެ ގިނައިން ޒިޔާރަތްކުރާ އެއްތަންވެސް މެއެވެ. ބައެއް މީހުން ދުނިޔޭގެ 8 ވަނަ އަޖައިބުގެ ގޮތުގައި ސިގިރިޔާ ސިފަ ކުރެއެވެ.
ބަނޑުގައި ރިހުން
ބަލިވެ އިނުމާއި ބަނޑުގައި ރިހުން
ބަލިވެއިނުމާއި ވިދެގެން ރަހިމުބޮޑުވަމުން އަންނައިރު ރަހިމު ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އޭގެ ވަށައިގެންލެވިފައިވާ ލިގަމެންޓް(Ligament)ތައް ދެމި،ވާންވެ،ބާރުވާގޮތް ވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މައިމީހާއަށް ދަށްބަނޑުގައި ރިހުން އިހްސާސް ކުރެވެއެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި ރިހުން ހުންނަނީ ބަނޑުގެ އެއްފަރާތެއްގައެވެ. ގިނަމީހުންނަށް މިމައްސަލަ ކުރިމަތިވަނީ 24-18ވަނަ ހަފްތާއާއި ދޭތެރޭގެ މުއްދަތެއްގައެވެ.
މޯލްޑިވްސް ސްކްރީން އެވޯޑް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ބަނޑުގައި ރިހުން
ބަލިވެ އިނުމާއި ބަނޑުގައި ރިހުން
ތިރީގައި މިބަޔާންކޮށްލަނީ މިކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް ކުރެވިދާނެ ބައެއް ކަންތައްތަކެވެ.
ކެލްވިން ކޫލިޖް
ކެލްވިން ކޫލިޖް އަކީ އެމެރިކާގެ 30 ވަނަ ރައީސެވެ.
އޮޅުދޫކަރަ
މީޑިއާ
1980 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ތަފާތު އަމިއްލަ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންތައް އަންނަނީ އުފެދެމުންނެވެ. މިހާރު އުފެދިފައިވާ މިފަދަ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަން ތަކުގެ ތެރޭގައި ޝްރީ އެފްއެމް، ގޯލްޑް އެފްއެމް، ވައި އެފްއެމް، އެން އެފްއެމް، ޝާ އެފްއެމް، ނެތު އެފްއެމް، ސަން އެފްއެމް، އަދި ޔޭސް އެފްއެމް، ފަދަ ރޭޑިޔޯތައް ހިމެނެއެވެ.
މަޝްހޫރު ދުވަހު ނޫސް ތަކުގެ ތެރޭގައި އިގިރޭސި ބަހުން ނެރެވޭ ޑެއިލީ މިރަރ، ސަންޑޭ ޓައިމްސް، ސަންޑޭ އޮބްޒާވަރ، ސިންހަޅަ ބަހުން ނެރޭ ލަކްބިމާ، ލަންކާޑީޕާ، ދިވަނިޔާ، އަދި ތަމަޅަ ބަހުން ނެރޭ ދިނަކަރާ، އަދި އުތާޔަން ފަދަ ނޫސްތައް ހިމެނެއެވެ.
ތަޢުލީމް
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ލިޔަން ކިޔަން ދަންނަ މީހުންގެ ނިސްބަތަކީ 96 އިންސައްތަ އެވެ. މީގެ ތެރެއިން 66 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ ސާނަވީ ތަޢުލީމު ފުރިހަމަކޮށްފައިވާ މީހުންނެވެ. ދެކުނު އޭޝިޔާގައި ލިޔަންކިޔަން ދަންނަ މީހުންގެ ނިސްބަތް އެންމެ މަތީ އޮޅުދޫ ކަރައިގައެވެ. ސުކޫލަށް ވަންނަ 90 އިންސައްތަ ކުދިން ސުކޫލް ތައުލީމީ މަރުޙަލާގައި ހިމެނޭ 9 އަހަރުގެ ކިޔެވުން ފުރިހަމަ ކުރާކަމަށް ތަފާތު ހިސާބުތައް ދައްކައެވެ. މިއީ 1938 ވަނަ އަހަރު އޭރުގެ ތަޢުލީމާ ބެހޭ ވަޒީރު ޑރ. ސީސީ ޑަބްލިޔޫ ކަންނަގާރާ ފައްޓަވައިދެއްވި މިނިވަން ތަޢުލީމީ ނިޒާމްގެ ނަތީޖާ ކަމަށް ގިނަބަޔަކު ދެކެއެވެ.
މރ ކަންނަގާރާ ވަނީ އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އެކި ހިސާބު ތަކުގެ ރަށްފުށުގައި ގްރޭޓް ސެންޓްރަލް ސުކޫލްގެ ނަމުގައި ސުކޫލްތައް އުފައްދައި ކިޔަވައި ދިނުމުގެ މަސައްކަތް ފަށައިފައެވެ. ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި އަމިއްލަ އަދި އިންޓަނޭޝަނަލް މަދަރުސާތައް ވަނީ ގާއިމްކޮށްފައެވެ. އެންމެ ޢާއްމު ތަޢުލީމީ ޕްރޮގްރާމް ތަކުގެ ތެރޭގައި ޖީސީއެސްއީ އަދި އިންޓަނޭޝަނަލް ބެކްލޮރޭޓް ފަދަ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިމެނެއެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ސާނަވީ ހުރިހާ ސުކޫލް ތަކެއްގައި ވެސް ގްރޭޑް 13-1 އަށް ކިޔަވައި ދެއެވެ. ގްރޭޑް 11 ގެ އަހަރު ޖީސީއީ އޯލެވެލް އިމްތިޙާން ހަދާއިރު، ގްރޭޑް 13ގެ އަހަރު ޖީސީއީ އޭލެވެލް އިމްތިޙާނުގައި އިށީދެއެވެ. ބޮޑެތި ޝަހަރު ތަކުގައި ހުންނަ ވަރަށް ގިނަ ސުކޫލް ތަކުގައި ކިޔަވައިދެނީ ދެ ޖިންސްގެ ކުދީންނަށް ވަކީންނެވެ. ނުވަތަ ދެޖިންސްގެ ކުދިންނަށް ވަކި މަދަރުސާ ތަކުގައެވެ.
އޮޅުދޫ ކަރައިގައި ގިނަ އަދަދަކަށް ޔުނިވަސިޓީތައް ހުރެއެވެ. މަޝްހޫރު ޔުނިވަސިޓީ ތަކުގެ ތެރޭގައި ކޮލަމްބޯ ޔުނިވަސިޓީ، ޖަފްނާ ޔުނިވަސިޓީ، ކެލަނިޔާ ޔުނިވަސިޓީ، މޮރަޓުވާ ޔުނިވަސިޓީ، ޕެރަޑެނިޔާ ޔުނިވަސިޓީ، ރުހުނާ ޔުނިވަސިޓީ، ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ސްރީ ޖަޔަވަރުދަނާޕޫރާ، އީސްޓަން ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ސްރީލަންކާ، ސަބަރަގަމްވާ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ސްރީލަންކާ، ރަޖާރަތު ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ސްރީލަންކާ، އަދި މިނޫން ބައެއް ޔުނިވަސިޓީތައް ހިމެނެއެވެ.
ކުޅިވަރު
އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ރަސްމީ ކުޅިވަރަކީ ވޮލީ ބޯޅައެވެ. ނަމަވެސް އޮޅުދޫ ކަރައިގައި އެންމެ މަޝްހޫރު ކުޅިވަރަކީ ކްރިކެޓް އެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ގިނައަދަދެއްގެ މީހުން ފެނުގެ ކުޅިވަރު ތަކާއި، އެތުލެޓިކްސް، ރަގަބީ، ފުޓްބޯޅަ، އަދި ޓެނިސް ފަދަ ކުޅިވަރު ތަކުގައި ޝާމިލް ވާކަން ފާހަގަ ވެއެވެ. ކޮޅުބުގައި ތަފާތު ކުޅިވަރުތަކަށް ޚާއްޞަ ކްލަބުތައް ހުރެއެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައިގެ ސުކޫލް ތަކާއި ކޮލެޖް ތަކުގެ މެދުގައި ގައުމީ އަދި ރަށްރަށުގެ ފެންވަރުގައި ތަފާތު ކުޅިވަރުތައް ރާވައި ހިންގުން އޮވެއެވެ.
މޫދު ކުޅިވަރުގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ބޯޓް ދުއްވުން، ރާޅާ އެޅުން، ފީނުން، ފެތުން ފަދަ ކުޅިވަރުތަކަކީ އޮޅުދޫ ކަރައިގެ އަހުލުވެރިންގެ އިތުރުން ގައުމަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރިންގެ ތަރުޙީބު ވަރަށް ބޮޑަށް ލިބިފައިވާ ކުޅިވަރު ތަކެވެ. ވަރަށްގިނަ ޢަދަދެއްގެ ކުޅިވަރު ސްޓޭޑިއަމް ތައް އޮޅުދޫ ކަރައިގައި ހުރެއެވެ. ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ސްޓޭޑިއަމް ތަކުގެ ތެރޭގައި ސިންހަޅީޒް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް ގްރައުންޑް، އާރް ޕްރެމަދާސާ ސްޓޭޑިއަމް، ރަންގިރީ ޑަމްބައްލާ ސްޓޭޑިއަމް، އަދި ގައްލޭ އިންޓަނޭޝަނަލް ސްޓޭޑިއަމް ފަދަ ތަންތަން ހިމެނެއެވެ.
ފަތުރުވެރިކަން
ޤިސްމު:SAARC ޤިސްމު:Island nations ޤިސްމު:Islands ޤިސްމު:SAARC members
ކޮކާކޯލާ މޯލްޑިވްސް ވީޑިއޯ މިއުޒިކް އެވޯޑް 2010
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
މޯލްޑިވްސް މިއުޒިކް އެވޯޑް
މޯލްޑިވްސް މިއުޒިކް އެވޯޑް އަކީ ދިވެހި މިއުޒިކަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން 2010 ވަނަ އަހަރު ޓީވީ މޯލްޑިވްސް ފަރާތުން ތަޢާރަފްކޮށް ދޭން ފެށުނު އެވޯޑް އެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހަރބަޓް ހޫވަރ
މިއީ އެމެރިކާގެ 31 ވަނަ ރައީސެވެ.
މަސް މުގުރާން
މަސް މުގުރާންނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ދޮށީގެ މަސްވެރިންގެ ތެރޭގަައި ވަރަށް މަޝްހޫރު އެމުގެ ބާވަތެކެވެ. ދިވެހި އެންވެރިކަމުގައި ވަރަށް ގިނައިން އެމަށް މިމަސް ހިފައެވެ. ގިނަ މަސްވެރިން ދެކޭގޮތުގައި މިއީ ކަނޑުމަސްވެރިކަމަށް ވަރަށް ރަގަޅު އެމެކެވެ. މަސް މުގުރާން އުޅެނީ އެހެނިހެން މުގުރާން ތެރޭގައި އައިން ހަދައިގެން ފަރުން ބޭރުގައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފްރެންކްލިން ޑިލާނޯ ރޫޒަވެލްޓް
މިއީ އެމެރިކާގެ 32 ވަނަ ރައީސެވެ.
ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ފާހަގަކުރާ ދުވަސްތައް
International observance (also known as international dedication or international anniversary) denotes a period of time to observe some issue of international interest or concern. This is used to commemorate, promote and mobilize for action. Many of these periods have been established by the United Nations General Assembly, Economic and Social Council or by UNESCO. In this case, the lead agency for a particular international observance uses the symbolism of the United Nations (UN) or UNESCO, a specially designed logo for the year, and their infrastructure to coordinate events worldwide. It also presents a written report about the event. This summarizes the activities that took place around the world under the auspices of the international observance, and makes recommendations for the future.
List of international observances
Below follows a list of consecutively days, years and decades that have been denoted as international observances by the United Nations. There are also other organizations that declare international observances, although these are not as widely recognized.
ބޯރީނދޫ ބިބީ
thumb|250x250px|ބޯރީނދޫ ބިބީ ބޯރީނދޫ ބިބީނުވަތަ  އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ގިނައިން އުޅޭ ބިބީ އެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ ކުލަވަރު ރީތިކަމުންނާއި އުޅުމުގެ ސާދާ ކަމުން ކަނޑުފީނައި އުޅޭ މީހުން މިމަސް ދުށުމަށް އެދެއެވެ. އާންމުކޮށް މިވައްތަރުގެ ބިބީ ފަރުފަޅުގެ ބޭރުގައި އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށެވެ. ބައެއް ފަހަރު ޖޯޑްޖޯޑަށް ވެސް އުޅެއެވެ.
މިމަހަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާފައި ނެތުމާއެކު، ބޯރީނދޫ ބިބީ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ ސައިންޓިފިކް ނަމާއި ޢިލްމީ ނަމާއި ގުޅޭގޮތުން، އަދި މަހުގައި އެސިފައެއް ވަރަށް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރުމާއެކުގައެވެ. މިބިބީ ގިނައިން އުޅެނީ 25-5 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިއީ ޓޭންކްތަކުގައްޔާއި، ފެންގަނޑުގައި ގެންގުޅެވިދާނެ މަހެކެވެ. ނަމަވެސް ޓޭންކް ނުވަތަ ފެންގަނޑަށް ހޭނުމުގެ ކުރިން ބައެއް އުދަގޫތަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހުމަކީ ވެދާނެ ކަމެކެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 14 ހަރުކަށި ބައެއް ފަހަރު 13 ހަރުކަށި އަދި 21 އާއި 23 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި މަޑުކަށީގެ 15 ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ހުދު އަޅި ކުލައެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ލެބިފައި ހުންނަ 5 ވަރަކަށް ރޮނގު ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެެވެ. މަހުގެ ތުންކޮޅާއި ބޮލުގެ ތިރީބައި، ކަރުތާފަތާ ދިމާ ތިރީގައި ހުންނަ ކޮތަރިބައި އަދި މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޤުދުސް ( ފަލަސްތީނު )
ޤުދުސް އޮންނަނީ ފަލަސްތީނުގައެވެ. ވަށައިގެން ވާދީތައް ވާ ޤުދުސްގެ ބޮޑުމިނުގައި 19.331 އަކަކިލޯމީޓަރު ހުރެއެވެ.
- ޤުދުސް އަށް އައުރު ޝަލީމް އޭ ވެސް ކިޔެއެވެ. މީލާދީގެ 1000އަހަރު ކުރިން ދާއޫދުގެ ފާނު ޤުދުސްއަށް ވެދެވަޑައިގަތެވެ. މީލާދީގެ 975 އަހަރު ކުރިން ސުލައިމާނުގެ ފާނުގެ ހައިކަލް ޤުދުސްގައި ބިނާކުރެއްވިއެވެ. އެއާގުޅިގެން މަދީނަތުލް މުޤައްދަސާ އޭ ކިޔުނެވެ.
- ޤުދުސް ފަތަހަ ކުރެއްވީ ހިޖުރައިން 16ވަނަ އަހަރުގައި ޢުމަރުގެ ފާނުއެވެ.
- އުމަވީންނާއި، ޢައްބާސީންނާއި، އަދި ފާޠިމީންގެ ދުވަސްވަރު ޤުދުސްއަށް ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއް ދެއްވައި މިސްކިތްތައް ބިނާކުރެއްވިއެވެ.
- މީލާދީން 1099 ވަނަ އަހަރުގައި ޤުދުސް ޞަލީބީންގެ އަތްދަށަށް ދިޔައެވެ. އެއަށްފަހު މީލާދީން 1187ވަނަ އަހަރު ޞަލާހުއްދީނުލް އައްޔޫބީ ޤުދުސް ޙިއްޠީން ހަގުރާމައިގައި މިނިވަންކުރަންދެން ޤުދުސް އޮތީ ޞަލީބީންގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ.
- މީލާދީން 1262ވަނަ އަހަރު މިސްރުގެ ވެރިކަމުގައި ހުންނެވި ބައިބަރަސް ޤުދުސްއަށް ވަޑައިގެންނެވި އެވެ.
- ޝާމްކަރައިގައި ކުރެވުނު މަރަޖު ދާބިޤު އޭ ކިޔުނު ހަގުރާމައަށް ފަހު ޤުދުސް ޢުޘްމާނީންގެ އަތްދަށަށް ދިޔައެވެ. ޢުޘްމާނީންގެ ދުވަސްވަރު ޤުދުސްއަކީ މުހިއްމު ރަށެއްކަމުގައި ބެލެވުނެވެ.
- ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކުން ޔަހޫދީންނަށް ޤުދުސްއަށް ހިޖުރަކުރުމަށް އެހީތެރިވެދިނެވެ. ނަމަވެސް ޢުޘްމާނީން އެކަމާއި ދެކޮޅުހައްދަވައި، ޤުދުސްއަށް ޔަހޫދީން ހިޖުރަކުރުން މަނާކުރެއްވިއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އޭރު ގުދުސްގައި ތިބި ޔަހޫދީންތައް ޤުދުސް އިން ފައްސާ ބޭރުކޮށްލެވުނެވެ.
- މީލާދީން 1918ގައި ފުރަތަމަ ބޮޑުހަގުރާމަ ނިމުމަށްފަހު ޤުދުސްއާއި، ފަލަސްތީނުގެ އެހެން ރަށްތައް ދިޔައީ އިގިރޭސީންގެ އަތްދަށަށެވެ. އެއާއި ގުޅިގެން ޤުދުސްއާއި ފަލަސްތީނުގެ ރަށްތަކަށް ޔަހޫދީން ހިޖުރަ ކުރާ މިންވަރު އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ.
- 1948ގައި ފަލަސްތީނުގައި ޔަހޫދީ ދައުލަތެއް ގާއިމުކުރިއެވެ. އެއާއި ވިދިގެން ޤުދުސް ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވުނެވެ.
- 1967ގައި މުޅި ޤުދުސް އެއްކޮށް ޔަހޫދީންގެ ބާރުގެ ދަށަށް ދިޔައެވެ.
- ޤުދުސްގައިވާ މުހިއްމު އާޘާރުތަކުގެ ތެރޭގައި މުސްލިމުންގެ ފުރަތަމަ ޤިބުލާކަމުގައިވާ މަސްޖިދުލް އަޤްޞާއާއި، އުމަވީ ދައުލަތުގެ ޚަލީފާ ޢަބުދުލް މަލިކް ބިން މަރުވާން ބިނާކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވި  މަސްޖިދު ޤުއްބަތިއް ޞަޚްރާއުއާއި، މީލާދީން 1517ވަނަ އަހަރު ބިނާކުރެވުނު މަސްޖިދު އައްޠޫރު އާއި، އަލް އަފުޟުލް ބިން ޞަލާޙުއްދީނުލް އައްޔޫބީ ބިނާކުރެއްވި މަސްޖިދުލް ޢުމްރީ ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބައެއް ޞަޙާބީންނާއި ތާބިޢީން އަދި ކުރީގެ ބައެއް ޢިލްމު ވެރިން ފަސްދާނު ލެވިފައި ވަނީ ޤުދުސްގެ ބިމުގައެވެ.
ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ
thumb|ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ
އަފްޣާނިސްތާން
thumb|right|ކާބުލް އަފްޣާނިސްތާން ގެ ފުރިހަމަ ނަމަކީ އިސްލާމިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް އަފްޣާނިސްތާން އެވެ. އަފްޣާނިސްތާން އޮންނަނީ އޭޝިޔާގެ މެދުތެރޭ ގައެވެ. އަފްޣާނިސްތާން އޮންނަ ހިސާބުގެ ގޮތުން ބައެއް ފަހަރު މެދުތެރޭ އޭޝިޔާ ގެ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ. އަނެއް ބައި ފަހަރު ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ. އަދި އަނެއްބައި ފަހަރު މެދުއިރުމަތީގެ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ. މިހާރު އަފްޣާނިސްތާނަށް ވަނީ ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ސަރަޙައްދީ އެއްބާރުލުމުގެ ޖަމްޢިއްޔާ (ސާކް) ގެ މެންބަރަކަށްވެފައެވެ.
ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ
ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ ޖޫން 21, 1953 އިން ޑިސެމްބަރު 27, 2007 އަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ އަކީ މުސްލިމް ޤައުމެއްގެ ޒަޢާމަތަށް ވަޑައިގެންނެވި އެންމެ ފުރަތަމަ އަންހެން ބޭފުޅާއެވެ. އެކަމަނާ ވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑުވަޒީރުކަން ދެފަހަރެއްގެ މަތިން ކުރައްވާފައެވެ. 1988 ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑުވަޒީރުކަމުގެ މަޤާމަށް ހޮވިވަޑައިގަތް އިރު އެކަމަނާގެ ޢުމުރުފުޅަކީ 35 އަހަރެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ރައީސް ޣުލާމް އިސްޙާޤު ޚާން ގެ އޯޑަރަކަށް ޚިޔާނާތުގެ ތުހުމަތުތަކެއް ކުރިމަތިވެފައިވާތީ 20 މަސް ވީތަނާ އެކަމަނާ ބޮޑުވަޒީރުކަމުން ދުރުކުރެވުނެވެ. 1993 ވަނަ އަހރު ދެވަނަ ފަހަރަށް ބޮޑުވަޒީރުކަމަށް ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ އިންތިޚަބު ވެވަޑައިގަތެވެ. މިދައުރު ނިންމަވާލައްވަން އެކަމަނާއަށް ޖެހިވަޑައިގަތީ 1996 ވަނަ އަހރުގައެވެ. މިފަހަރުވެސް ކުރިއެކޭ އެއްގޮތަށް ޚިޔާނާތުގެ ތުހުމަތުތަކެއް ކުރިމަތިވެގެން ރައީސް ފާރޫޤު ލެގާރީގެ އޯޑަރަކަށެވެ.
އަފްޣާނިސްތާން
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ދާރީ (ފާރިސީ) ބަހާއި ޕޮޝްތޫ ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން އަފްޣާނިސްތާނު މީހުންނަށް ކިޔަނީ އަފްގާންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ކާބުލްއެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް ކާބުލްއެވެ. އަފްޣާނިސްތާނަކީ އިސްލާމީ ޖުމްހޫރީ ތިއޮކްރަސީއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 28 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 44 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.6 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ af. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +93 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ އަފްޣާނީއެވެ.
ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ
ތަޢުލީމާއި ޙަޔާތްޕުޅު
ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ އުފަންވެވަޑައިގަތީ 21 ޖޫން 1953 ގައި ޕާކިސްތާނުގެ ކަރާޗީގައެވެ.
އަފްޣާނިސްތާން
ނަން
އަފްޣާނިސްތާން ގެ މާނައަކީ އަފްޣާނުންގެ ބިން މިއެވެ. “އަފްޣާން” މިނަން ވަރަށް ކުރީގެ ލިޔުންތަކުގައި ވެސް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވެއެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ މީހުން އެއްބައިވަންތަ ކުރުވުމުގެ ގޮތުން “އަފްޣާން” އައިޑެންޓިޓީ އެންމެ ފުރަތަމަ ބޭނުންކުރެއްވި ބޭފުޅަކީ އަޙްމަދު ޝާހް ދުއްރާނީއެވެ. އަފްޣާނިސްތާނު، މި ނަން 16 ވަނަ ޤަރުނުގައި، މުޣަލް އެމްޕެރަރ ބާބަރު ވަނީ ބޭނުންކުރައްވާފައެވެ.
ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ
އަވަހާރަކޮށްލުން
ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ އަވަހާރަކޮށްލެވުނީ އިންތިޚާބަށް ކެންޕޭން ކުރައްވަން އުޅުއްވުމުގެ ތެރޭގައި ރާވަލްޕިންޑީގައި އޮތް ބައްދަލުވުމެއް ނިންމެވުމަށްފަހު ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށެވެ.
އަފްޣާނިސްތާން
ޖުޣުރާފީ
އަފްޣާނިސްތާން އަކީ އެގައުމުގެ ވަށައިގެންވާ ގައުމުތަކާއި، ދީނީ ގޮތުންނާއި، ބަހުގެ ގޮތުންނާއި، ގައުމު އޮތް ތަނުގެ ގޮތުން ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅިފައިވާ ގައުމެކެވެ. އަފްޣާނިސްތާން ގެ ދެކުނާއި އިރުން އިންވެގެން އޮންނަނީ ޕާކިސްތާން އެވެ. ހުޅަގުން އޮންނަނީ އީރާން، ތުރުކީ، އަދި އުޒްބަކިސްތާން އެވެ. އުތުރުން އޮންނަނީ ތަޖިކިސްތާން އެވެ. އަދި އިރު އުތުރުން އޮންނަނީ ސީނުކަރަ އެވެ.
ތާރީޚު
މިހާރުގެ އަފްޣާނިސްތާނު ވުޖޫދަށް އައިސްފައިވަނީ މީީލާދީން 1747 ގައި އަޙްމަދު ޝާހް ދުއްރާނީގެ ޤިޔާދަތުގައެވެ. އާސާރީ ހޯދުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އަފްޣާނިސްތާނުގައި މީހުން ދިރިއުޅެން ފަށާފައިވާތާ މިހާރު އެތައް ހާސް އަހަރެއް ވެއްޖެއެވެ. އަފްޣާނިސްތާނު އޮތް މަޤާމުވެފައިވަނީ ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު ވަރަށް މުހިއްމު ސަރަޙައްދަކަށެވެ. އެއީ ހިންދު-ވިލާތީ ޙަޟާރަތުގެ ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް މިބިމާ ގުޅިފައިވާ ކަމަށް ޓަކައި ވެސްމެއެވެ. ޢީސާއީ މީލާދުގެ 2000 އަހަރު ކުރީން ހިންދު-ވިލާތީ ބަހުން މޮށިއުޅުނު އާރިޔާއިން މި ސަރަޙައްދުގައި އުޅުނުކަމަށް ބެލެވިފައިވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އާރިޔާއިންނަކީ އަޞްލު އަފްޣާނިސްތާނުގެ ބައެއް ކަމަކަށް ބެލެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އާރިޔާއިންގެ އަޞްލާމެދު ބެލެވިފައިވަނީ އެއީ، އަނަތޯލިޔާ ނުވަތަ ކުރުދިސްތާން ނުވަތަ މެދުތެރޭ އޭޝިޔާ ނުވަތަ އީރާން ނުވަތަ އުތުރު އިންޑިޔާ ކަމުގައެވެ. މީގެ ތެރެއިން ވެސް ބޮޑަށް ބެލެވިފައިވަނީ އާރިޔާއިންގެ އަޞްލަކީ އީރާން ކަމުގައެވެ. މެދު ޒަމާނުން ފެށިގެން 19 ވަނަ ޤަރުނާ ހަމަޔަށް އަފްޣާނިސްތާނަކީ ގްރޭޓަރ ޚުރާސާނުގެ ބައެކެވެ. މީލާދީން 18 ވަނަ ޤަރުނުގައި އަފްޣާނުން ކަންދަހާރަށް އެއްވެ، އަޙްމަދު ޝާހް ދުއްރާނީއަކީ އެމީހުންގެ ލީޑަރުކަމުގައި އިޚްތިޔާރު ކުރިއެވެ. އޮކްޓޯބަރު 1747 ގައި ރަސްކަމުގެ ތާޖު އަޙްމަދު ޝާހް ދުއްރާނީގެ އިސްތަށިފުޅުގައި އެޅުވުނެވެ. މީލާދީން 1751 ގައި އަޙްމަދު ޝާހް ދުއްރާނީ އާއި އޭނާގެ ލަޝްކަރު މިހާރުގެ މުޅި އަފްޣާނިސްތާނާއި ޕާކިސްތާނާއިި އީރާނުގެ ބައެއް ޝަހަރުތަކާއި ދިއްލީ ވެސް ފަތަޙަކުރިއެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އަފްޣާނިސްތާނުގެ އާބާދީއަކީ މިހާރު 28 މިލިއަން މީހުން ކަމުގައި ވިޔަސް، 2050 ވަނަ އަހަރާ ހަމައިގައި އެ ޤައުމުގެ އާބާދީގައި 82 މިލިޔަން މީހުން ތިބޭނެކަމަށް ބެލެވިފައިވެއެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ އާބާދީގެ 42% އަކީ ޕަޝްތޫނީންނެވެ. 27% އަކީ ތަޖިކުންނެވެ. 9% އަކީ ހަޒާރާއިންނެވެ. 9% އަކީ އުޒްބެކުންނެވެ. 4% އަކީ އައިމަކުންނެވެ. 3% އަކީ ތުރުކުމަނުންނެވެ. 1% އަކީ ނޫރިސްތާނީީންނެވެ. 1% އަކީ ބަލޫޗީންނެވެ. 4% އަކީ އެހެން ނަސްލުތަކުގެ މީހުންނެވެ.
ސަގާފަތު
އަފްޣާނިސްތާނަކީ ވަރަށް މުއްސަނދި ސަގާފަތެއް އޮތް ޤައުމެކެވެ. އަފްޣާން ރޮށްޓަކީ މުޅި މެދުތެރޭ އޭޝިޔާގައި ޚާއްޞަ ޤަދަރެއް ދެވިފައިިވާ މީރު ކާ އެއްޗެކެވެ.
އިތުރު ގުޅުންތައް
ޤިސްމު:Central Asian countries ޤިސްމު:Landlocked countries ޤިސްމު:Middle Eastern countries ޤިސްމު:Near Eastern countries ޤިސްމު:SAARC members
ހެރީ އެސް ޓްރޫމަން
މިއީ އެމެރިކާގެ 33 ވަނަ ރައީސެވެ.
ތުން ބިބީ
ތުން ބިބީނުވަތަ އަކީ ބިބީ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. ބިބީ އާއިލާގައި ތުން ބިބީ، ދޮންބިބީ ކިޔާ ވަރަށް ގިނަ މަސްތައް ހިމެނެއެވެ. އެހެންކަމުން މިއާއިލާގެ މަސްމަހަށް ދޭނެ ނަންނަމެއް ހަމަޖެއްސުން ވަނީ ދަތިކަމަށް ވެފައެވެ. މިހެން ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ ދާދި ފަހަކާ ޖެހެންދެން މިއާއިލާގެ މަސްތަކަކީ ދިވެހިން އެއްވެސް ބޭނުމަކަށް ހިފައި، ބާނާ ހަދާ އުޅޭ މަސްމަހަށް ނުވުމެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު މިއީ ރާއްޖެއިން ދިރޭމަސް އެކްސްޕޯޓް ކުރާ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު ހިފައިގެން ބޭރުކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ނަންދެވިފައިވަނީ މިއާއި އެއްވައްތަރު އެކުގައި އުޅޭ އެހެން މަހެއްގެ މައްޗަށް ވިސްނާ މިމަހަށް ތުން ބިބީ ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައި ވަނީ އެވެ.
ތުން ބިބީ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަރުގެ މުރަކަ ސަރަހައްދުގައި ގިނައިން އުޅޭ ބާވަތެކެވެ. މިމަހާ އެކުގައި މިޔާ ވަރަށް ވައްތަރު ތުންގަނޑުގެ ދިގުމިނުން މެނުވީ ވަކިކުރަން ދަތިމަހެއް އުޅެއެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި މީގެ މަސް އުޅެނީ ޖޯޑް ޖޯޑަށެވެ. މަހުގެ ތުންގަނޑު ދިގުކޮށް ހިމަހޮޅިއެއް ހުރެއެވެ. މިތުނބުން ގާގަލާއި މުރަކަތަކުގައި ހުންނަ ލޯވަޅުތަކުގައި ތިބޭ ކުދި ފަނިފަކުސަ ކައިހަދައެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 12 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ ރީނދޫ ކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ވަށްކޮށް ހުރެއެވެ. ބޮލުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ވެސް ކަޅުކުލައެވެ. ތިރީބައިގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލަ އެވެ. މިއީ އިންޑިޔާ ކަނޑުގެ ހުރިހާ ހިސާބެއްގައި ހެން އުޅޭ މަހެކެވެ.
އިދިފުށަށްދަމާ ބަލި
އިދިފުށަށްދަމާ ބަލި އަކީ ކްލޮސްޓްރިޑިއަމް ޓެޓަނި ކިޔާ ބެކްޓީރިޔާ އަކުން އުފައްދާ ނާރު ވިހަ އެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް ވެކްސިނެއް ތައްޔާރު ކުރެވި ދެވެމުން ގެންދެއެވެ. ކުރިން ބުނި ޓޮކްސިން ނުވަތަ ވިހަޔަށް ކިޔަނީ ޓެޓަނޯސްޕާސްމިން އެވެ. މިބަލި އާންމުކޮށް ޖެހެނީ ކަނޑައިގެން ގޮސްފައިވާ ތަނެއް ނުވަތަ ތަނެއްގެ ތެރެއިން ހަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް މިބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް ވަނުމުންނެވެ.
މިބަލި ޖެހުމުން ކޯކަށިގަނޑު އަދި ދަތްދޮޅި ހިމެނޭ ހިސާބުގައިވާ މަސްތައް ހަރު އަރާގޮތް ވެއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ކާތަކެތި ހަފައި ދިރުވަން އުދަގޫވެއެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ބައިތަކުގައި ހިމެނޭ މަސްތައް ވެސް ހަރުއަރާ ގޮތް ވެއެވެ. އަދި މުޅި މީހާ އިދިފުށަށް ދަމާގޮތް ވެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކޮލަންބިއާ
ކޮލަންބިޔާއަކީ ނުވަތަ ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮލަންބިޔާއަކީ ދެކުނުއެމެރިކާ ބައްރުގެ ހުޅަނގުއުތުރުގައި އޮތް ދުސްތޫރީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ.
އާފަތިސް އެވޯޑް
އާފަތިސް އެވޯޑް އަކީ 1990 ގެ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން އާފަތިސް ނޫސް ގެ ފަރާތުން ދީފައިވާ އެވޯޑް އެކެވެ.
ކޮލަންބިއާ
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ކޮލަންބިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އެސްޕަންޏޯލް ނުވަތަ އިސްޕެނިޝްއެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން ކޮލަންބިޔާގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ކޮލޮންބިއަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ބޮގޯޓާއެވެ. ކޮލަންބިޔާގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް ބޮގޯޓާއެވެ. ކޮލަންބިޔާއަކީ ދުސްތޫރީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 45 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 29 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 1.1 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ co. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +57 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ޕެސޯއެވެ.
ނަން
ކޮލަންބިޔާގެ ނަން އައިސްފައިވަނީ ކްރިސްޓޮފަރ ކޮލަންބަސްގެ ނަމުންނެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ކޮލަންބިޔާގެ އިރުމަތީގައި އޮތީ ވެނެޒުއޭލާ އާއި ބްރެޒިލެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ އިކުއެޑޯ އާއި ޕެރޫއެވެ. އުތުރުގައި އޮތީ ކެރީބިއަން ކަނޑެވެ. ހުޅަނގުއުތުރުގައި އޮތީ ޕެނަމާއެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ ޕެސިފިކް މަހާސާގަރެވެ. މީގެ އިތުރުން ބައެއް ޤައުމުތަކުން މެރިޓައިމް ބޯޑަރު ކޮލަންބިޔާއާ ޙިއްޞާކުރެއެވެ. އެ ޤައުމުތަކަކީ ޖެމެއިކާ، ހައިޓީ، ޑޮމިނިކަން ރިޕަބްލިކް، ހޮންޑިއުރަސް، ނިކަރާގުއާ، އަދި ކޮސްޓަރީކާއެވެ.
ތާރީޚު
މިއަދު ކޮލަންބިޔާގެ ގޮތުގައި އޮތް ސަރަޙައްދުގައި އެންމެ ފުރަތަމައަށް އާބާދުވެފައިިވީ އަދިވާސީންނެވެ. މުއިސްކާ އާއި ކުއިންބާޔާ އާއި ޓައިރޯނާ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. އިސްޕޭނު މީހުން ކޮލަންބިޔާގެ ސަރަޙައްދަށް އައިސްފައިވަނީ 1499 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އިސްޕޭނު މީހުން ވަނީ ކޮލަންބިޔާ ސަރަޙައްދުގެ އަޞްލު ރަށްވެހިންގެ ތެރެއިން 90% މީހުންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން މަރާލައި، އަނެއްބައި މީހުން އަޅުވެތިކޮށްފައެވެ. އޭގެ ފަހުން އެމީހުން އުފެއްދީ ވައިސްރޯޔަލްޓީ އޮފް ނިއު ގްރެނާޑާއެވެ. ވައިސްރޯޔަލްޓީ އޮފް ނިއު ގްރެނާޑާގައި ހިމެނެނީ މިއަދުގެ ކޮލަންބިޔާ އާއި ވެނެޒުއޭލާ އާއި އިކުއެޑޯ އާއި ޕެނަމާއެވެ. ވައިސްރޯޔަލްޓީ އޮފް ނިއު ގްރެނާާޑާގެ ވެރިރަށެއްގެ ގޮތުގައި އޮތީ ބޮގޯޓާއެވެ. 16 ވަނަ ޤަރުނުގައި ޔޫރަޕުގެ މީހުން އެފްރިކާއިން އަޅުން ގެންނަން ފެށިއެވެ. މި ސަރަޙައްދަށް އިސްޕޭނުގެ ދަށުން މިނިވަންކަން ލިބުނީ 1819 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް 1830 ވަނަ އަހަރުގައި “ގްރޭން ކޮލޮންބިޔާ” ވަނީ ރޫޅިގެން ގޮސްފައެވެ. އެއީ ވެނެޒުއާލާ އާއި އިކުއެޑޯ ވަކިވެ، ވަކި ދައުލަތްތަކަކަށްވީ ހިސާބުންނެވެ. ދެން ފެނިގެން ދިޔައީ މިއަދު ކޮލަންބިޔާ އާއި ޕެނަމާގެ ގޮތުގައި އޮތް ދެ ޤައުމު، ރިޕަބްލިކް އޮފް ނިއުގްރެނާޑާގެ ގޮތުގައި އުފަންވިތަނެވެ. މި ދައުލަތުން ޕެނަމާ ވަކިވީ 1903 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. ކޮލަންބިޔާގެ އައު ޤާނޫނުއަސާސީ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވަނީ 1991 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އާބާދީގައި 45 މިލިޔަން މީހުން ތިބި ކޮލަންބިޔާއަކީ އާބާދީގެ ގޮތުން ދުނިޔޭގެ 29 ވަނަ ޤައުމެވެ. އަދި ދެކުނުއެމެރިކާ ބައްރުގައި ދެވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. މެކްސިކޯ ފިޔަވައި ސްޕެނިޝް ބަހުން ވާހަކަދައްކާ އެންމެ ބޮޑު އާބާދީއަކީ ކޮލަންބިޔާއެވެ. އެހެންކަމުން ލެޓިން އެމެރިކާގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން ތިންވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމަކީ ކޮލަންބިޔާއެވެ. ކޮލަންބިޔާގައި 2015 ވަނަ އަހަރު 50 މިލިޔަން މީހުން ތިބޭނެކަމަށް ވަނީ ބެލެވިފައެވެ. ކޮލަންބިޔާގެ އާބާދީގެ 58% މީހުންނަކީ މެސްޓިޒޯއިންނެވެ. މިއީ ޔޫރަޕުގެ މީހުންނާއި އެމެރިންޑިއަނުންގެ މަސްހުނި ނަސްލެކެވެ. 20% މީހުންނަކީ ޔޫރަޕިއަން ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 14% މީހުންނަކީ މުއްލަތޯއިންނެވެ. މިއީ ޔޫރަޕާއި އެފްރިކާ މީހުންގެ މަސްހުނި ނަސްލެވެ. 4% މީހުންނަކީ އެފްރިކާގެ ކަޅު ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 3% މީހުންނަކީ ޒަންބޯއިންނެވެ. އެމީހުންނަކީ އެމެރިންޑިޔަނުންނާއި އެފްރިކާ ނަސްލުގެ މީހުންގެ މަސްހުނި ނަސްލެކެވެ. 1% މީހުންނަކީ އަޞްލު ރަށްވެހިން ކަމުގައިވާ ސާފު އެމެރިންޑިޔަނުން ނުވަތަ އަދިވާސީންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ކޮލަންބިޔާގެ އިޤްތިޞާދަކީ އެހާ ރަނގަޅު އިޤްތިޞާދެއް ނޫނެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 4989 ޑޮލަރެވެ.
ދަ ލަޔަން ކިންގ
ދަ ލަޔަން ކިންގްއަކީ ޑިޒްނީ ގެ ފަރާތުން ނެރުނު 32ވަނަ ކާރޓޫނު ފިލްމެވެ. އަދި މުޅި ޔޫ.އެސްގައި ނެރެވުނު ކާރޓޫން ފިލްމުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މޮޅު 3 ވަނައެވެ. މިފިލްމު ބިނާކޮއްފައި ވަނީ އެފުރިކާގައި އުޅޭ ސިމްބާ ނަމަކަށް ކިޔާ ޅަ ސިންގާއެއްގެ މައްޗަށެވެ. މިވާހަކަ ބިނާކޮށްފައި ވަނީ މީނާ ހަޔާތުގައި ދިމާވި ދަތިތަކާ އޭނާއަށް ހަޔާތުގެ ގަދަފަދަ ރާޅުތަކާ ޒަލްޒަލާތައް ކަޑައްތުކޮށް އޭނާއްށް ހައްޤު ވެރިކަމުގެ ތަޙްތު އޭނާ ހޯދާގޮތުގެ މައްޗަށެވެ. ށައްކެއް ނެއްގޮތުގައި މިފިލްމު ވަނީ 1960ގައި ނެރެވުނު ސިލްސިލާ ފިލްމު ކިމްބާރ: ދަ ވައިޓް ލަޔަން އާގުޅުވާފައެވެ. ނަމަވެސް ޑައިރެކްޓަރުން ވަނީ މި ހަޤީގަތާ ގެކޮޅުހަދާފައެވެ.
ެމްބަރު:Nickispeaki
Hi! Welcome to my Wiki info! I love Wikipedia. I read it from 2005 and write it from 2006. My native languages are Ukrainian and Russian.
Привіт! Вітаю на моїй сторінці Вікі! Приєднуйтеся до такого чудового проекту, як Вікіпедія! Про вікіпедію чув давно, але тільки останні роки почав активно редагувати. В основному, ясна річ, — український та російський розділ. Також цікавлюся, що відбувається в англійській основній вікіпедії. Ну й іноді в інші заглядую розділи, тому що дуже люблю дізнаватися щось нове — нові мови, нові країни, люди. ;-)
މަރިޔަމް ސިޔާދާ
މަރިޔަމް ސިޔާދާ އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ދިވެހި ތަފާތު އެތައް ފިލްމްތަކެއްގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ތަފާތު ވީޑިއޯ ލަވަތަކާއި، ޓީވީ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުން ވެސް ސިޔާދާގެ ހުނަރު ބެލުންތެރިންނަށް ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
ސިޔާދާ އަކީ މަޖާ މިޒާޖެއްގެ ރައްޓަހިންނާ ގުޅޭ ޝަޚްޞިއްޔަތެއްގެ ވެރިއެކެވެ. ސިޔާދާ ވަނީ ދާދި ފަހުން ޒަވާޖީ ޙަޔާތެއް ފަށާފައެވެ.
ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތުން
މަރިޔަމް ސިޔާދާ އަކީ ނަށާ ގުރޫޕަކުން މަޝްހޫރު ވެގެން އައި ފަންނާނެކެވެ. މަރިޔަމް ސިޔާދާ އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނިގެން ދިޔައީ ވީޑިއޯ ލަވަޔަކުންނެނެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
މަރިޔަމް ސިޔާދާ މިހާތަނަށް ކުޅުނު ހަމައެކަނި ފީޗަރ ފިލްމަކީ ދެކެދެކެ ޕްރޮޑަކްޝަން އިން އުފެއްދި ހިޔަނި އެވެ. ހިޔަނީގައި ސިޔާދާ ކުޅެފައިވަނީ މައި ރޯލެއް ނޫނަސް ފިލްމަށް ބަލާއިރު މުހިއްމު ރޯލެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ތަފާތު ކުރުކުރު ފިލްމްތަކުގައި މަރިޔަމް ސިޔާދާ ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ދޮން ހިކާ
ދޮން ހިކާ ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ މޫދުވިނަ ހެދިފައި ހުންނަ ތިލަ ހިސާބުތަކާއި ތިލަ ފަޅު ތަކުގެ ތެރޭގައި ހެދިފައި ހުންނަ ކުދި ފުންކޮޅުކޮޅުގައެވެ. މިގޮތަށް އުޅޭއިރު ކުދި އައިން ހަދައިގެން އުޅެއެވެ. ހިކައަކީ ދިވެހިން އާންމުކޮށް ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ބާވަތެއް ނޫން ކަމުން މިބާވަތުގެ މަހަކަށް އާންމު މަސްވެރިކަމެއް ނޯވެއެވެ.
މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑު ކުރެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ތިރީބައިގައި ހުންނަ ކޮތަރިބައިގެ ފުރަތަމަ މަޑުކަށި އެހެން ކަށިތަކަށްވުރެ ދިގުކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ލޮލުގެ ތިރީބައި ހުންނަނީ ނޫކުލައިގައެވެ. ފިޔާތޮށި ކުލައެއްގެ ލައްތަކެއް މަހުގެ ބޮލުގައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބަޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލޭނާރު ފުއްޕުން
ލޭނާރު ފުއްޕުން އާންމުކޮށް ނިސްބަތް ކުރެވެނީ ފައިގެ ލޭނާރުތައް ފުއްޕުމަށެވެ.
ބަލިވެ އިނުމާއި ލޭނާރުތައް ފުއްޕުން
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު މައިމީހާގެ ރަހިމުގެ ފަހަތުގައިވާ ބޮޑެތި ވެއިން(Veins) ،(ހަށިގަނޑުގެ އެކިއެކި ޓިޝޫތަކުން ހިތަށް ލޭގެންގޮސްދޭ ލޭހޮޅިތައް ނުވަތަ ލޭނާރުތައް ) ތަކުގައި ޕްރެޝަރ އިތުރުވުމުން އެލޭނާރުތަކުން ހިތަށް ލޭގެންގޮސްދިނުން ކުޑަވާގޮތްވެއެވެ. މިހެން ދިމާވަނީ ބޮޑުވަމުން އަންނަ ރަހިމުން މިލޭނާރުތަކަށް ފިއްތާތީއެވެ. މިއާއި ގުޅިގެން ފައިގެ ހަމުގެ ދަށުގަޔާއި، ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ ވަށައިގެންވާ ލޭނާރުތައް ފުޅާވެ، ފުއްޕާގޮތްވެއެވެ. މިގޮތަށް ދުޅަވެ،ފުއްޕާފައި ހުންނަ ލޭނާރުތައް ހަންގަނޑުން ބޭރަށް ފާހަގަވެ، އެގެން ހުރެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިފަދަ ލޭނާރުތައް ހުންނަނީ ބޮޑިވަރެއްހެން އޮޅިފައެވެ. މިފަދަ ލޭނާރުތައް ހުންނަނީ ގަދަ ދަނބު ނުވަތަ ނޫކުލައަށެވެ. ލޭނާރުތައް އާންމުކޮށް ފުއްޕަނީ ކުޑަކަޅުވާ ހިމެނޭ ހިސާބުގައެވެ. ނަމަވެސް އުކުޅުވަޅުން ފެށިގެން ތަބިކައްޓާއި، ދޭތެރޭގެ ކޮންމެ ހިސާބެއްގައި ވެސް މިގޮތަށް ލޭނާރުތައް ފުއްޕާފައި ހުރެދާނެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިއީ އެހާ ސީރިއަސް މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ކެހުމާއިއެކު ފާރު އުފެދޭގޮތް ބައެއް ފަހަރު ދިމާވެއެވެ.
ބަލިވެއިންނަ ދުވަސްވަރު ކުރިމަތިވާ މިމައްސަލައިން ސަލާމަތްވުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރެވިދާނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކޮކާ ބިބީ
ކޮކާ ބިބީނުވަތަ  އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުގެ ބޭރުގައި މުރަކަތަކާއި ގާތަކުގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ދިރޭ މަސް އެކްސްޕޯޓް ކުރާ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު ހިފައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ވަކި ނަމެއް ދިވެހިންތެރޭގައި ކިޔާފައި ނެތުމާއެކު، މަހަށް އިގިރޭސިން ކިޔާފައިވާ ނަމާ ގުޅުވައިގެން، މަހުގެ ސިފަޔަށް އަދި އުޅުމަށް ބަލާ މިމަހަށް ކޮކާ ބިބީ ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކައްޓާއެކު، 23އާއި 25އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކަށި، 15 ނުވަތަ 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލަ އެވެ. ފަހަތުކޮޅުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަހުގެ ލޯ ހުރަސްކޮށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް މަހުގެ މަތީ މަޑުކޮތަރިބައިގެ ބުޑުން ފެށިގެން ނިގޫފަތުގެ ބުޑު ހުރަސްކޮށް ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ މަޑު ކޮތަރިތަކުގެ ބުޑަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ދެކަތްޕަށް ހުންނަ އަޅިކުލައިގެ ފަނޑު ރޮނގުތަކެއް ވެސް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ނޫހުގެފާނު
ނޫހުގެފާނަކީ މުސްލިމުންގެ ގާތުގައި އެއްމެ ފުރަތަމަ ރަސޫލާއެވެ. އަދި އެއީ އިންސާނީ ނައުޢުގެ ދެވަނަ ބައްޕާފުޅެވެ. ބިންމަތިން ފަސާދަ ނައްތާލައްވާ، މީސްތަކުންނަށް އިޞްލާޙުގެމަގަށް ގޮވައިލެއްވުމަށް ﷲ ފޮނުއްވެވި ރަސޫލުންނާއި ނަބިއްޔުންކުރެ، ނޫޙް ޢަލައިހިއްސަލާމް ހިމެނެނީ، އެންމެ ކެތްތެރި، އެންމެ ޢަޒުމްވަރުގަދަ 5 ރަސޫލުންގެ ތެރެއިންނެވެ. ނޫޙްގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާަތާއިގެން ނުކުމެވަޑައިގެން، ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނަށް ﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަމަށް ގޮވާލައްވައި، ބުދަށް އަޅުކަންކުރުން ނަހީކުރައްވަން ފެށްޓެވުމުން އޭގެ ރައްދުގައި ޤައުމުގެ މީހުން އެކަލޭގެފާނަށް ކެނޑިނޭޅި މަލާމާތާއި ދުއްތުރާ ކުރަމުން ދިޔައީއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ދައްކަވާ ވާހަކަތައް އަޑުނާހަންވެގެން އެމީހުން ތިބެނީ ފޭރާންތައް ބޮލުގައިއަޅާ، މޫނާއި ކަންފަތް ނިވައިކޮށްގެންނެވެ.
ފޫހިފުޅުވުމެއްނެތި، ﷲގެ ރިސާލަތަށް މީސްތަކުންނަށް ދަޢުވަތުދެއްވުމުގައި 950 އަހަރުގެ ދިގު ޢުމުރުފުޅެއް ނޫޙުގެފާނު ހޭދަކުރެއްވިއިރުވެސް ޤައުމުގެ މީހުންގެތެރެއިން އީމާންވީ މަދުބަޔެކެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުންނާއި ދަރިކަލުންވެސް ހިމެނުނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ދަޢުވަތަށް ފުރަގަސްދީ، ﷲއަށް އުރެދުނު ޖަމާޢަތުގެ ތެރެއިންނެވެ. މިހިސާބުން، ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި ނަޞްރަށް އެދިވަޑައިގެން ނޫޙްގެފާނު ދުޢާކުރައްވައެވެ. ނޫޙްގެފާނުގެ ދުޢާ ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި މަޤްބޫލުވެގެންވިއެވެ. ﷲގެ އަމުރުފުޅަށް ނޫޙްގެފާނު ނަވެއް ބެންނެވިއެވެ. އެނަވަށް އެކަލޭގެފާނާއި އަދި ﷲއަށް އީމާންވީ މީސްތަކުންނާއިގެން އަރާވަޑައިގަތެވެ. އެއްގަމުގައި ބޮޑު ނަވެއް ބަންނަވައިގެން، އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާވީ ނިކަމެތީންކޮޅާއިގެން، އެނަވަށް އަރާވަޑައިގަތީތީ ޤައުމުގެ މީހުން މަލާމާތްކޮށްކޮށް ތިއްބާ، އަޑިންނާއި މަތީން ސައިލުދެމިގެންއައި ފެނުގެ ޠޫފާން އެއެންމެން ވަށާލިއެވެ. އަދި ސަލާމަތްވެވޭނެމަގެއްނެތި ފެނުގެތެރެއަށް އެންމެން ޣަރަޤުވެގެން ދިޔައެވެ.
ނޫޙްގެފާނުގެ ނައުކޮޅު ނިޔާމަކަމާއިއެކު ފެނުގެ ތެރޭގައި ދުރުރާސްތާއަކަށް ދަތުރުކުރުމަށްފަހު، ޠޫފާންގެ އަސަރުތައް މަޑުވުމާއިއެކު، ޖޫދީ ފަރުބަދައިގެ މަތީގައި ބީހުނެވެ. މަތީގައިއެވާ ފޮޓޯއިން އެ ފެނިވަޑައިގަންނަވަނީ ޖޫދީ ފަރުބަދައިގެމަތީ، ނޫޙްގެފާނުގެ ނައުކޮޅު ބީހުނުކަމަށް ބުނާ ނިޝާނެވެ.
މި ބިރުވެރި ޠޫފާނުގެ ނުރައްކަލުން ނައުކޮޅުގައިތިބި މީސްތަކުން ނަޖާކުރައްވާ، އެމީހުންގެ ދަރިފަސްކޮޅު ދަންމަވައި، ﷲއަށް އަޅުކަންކުރާނެ ތަޤްވާވެރި ޖީލުތަކެއް އެކަލާނގެ އުފަންކުރެއްވިއެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:Islamic prophets
އުތީމު ޢަލީ ތަކުރުފާނު
އުތީމު ޢަލީ ތަކުރުފާނު އަކީ ޕޯޗުގީޒުންގެ އަތްދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ސަލާމަތްކުރެއްވުމުގައި ބޮޑު ތަކުރުފާނު (ސުލްޠާން ޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު) އާއި އެކުގައި ޖިހާދު ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.
ނަސަބު
އުތީމު ޢަލީ ތަކުރުފާނު އަކީ ހިލާލީ ދަރިކޮޅުން އައިސްހުރި ބާރަށު، ކަޅު ޙަސަން ކަލޭގެ ފުތް، އުތީމު ކަޅު ޢަލީ ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުގެ ޙުސައިން ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުގެ ދޮށީ ދަރިކަލުންނެވެ. މަންމާފުޅަކީ މާޅޮސް މަޑުލު ހޮރުބަދޫ ބޭކަނބަލެކެވެ. ޙުސައިން ޚަޠީބު ތަކުރުފާނު ފުރަތަމަ ކައިވެނި ކުރެއްވީ މާރަންދޫ މުދިންކަލޭގެ ދަރިއަކާއެވެ. އެއަށްފަހު އިހަވަންދޫ ފަގީރު ދައިތާގެ ދަރިއަކާ ވެސް ކައިވެނި ކުރެއްވި އެވެ. ނަމަވެސް އެނގޭގޮތުގައި އިހަވަންދޫ އަނބިކަބަލުން އުތީމަކަށް ނުގެންނަވައެވެ. މާރަންދޫ ކަމަނާ އުތީމްގައި އިންނަވާ ފުރަތަމަ ރައްކާވީ އަންހެން ބޭފުޅެކެވެ. އެއީ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި މަޝްހޫރު އެއްބަފާ ދައިތާ ކަމަނާ އެވެ. އެއީ ފާތުމާ ކަމަނާފާނު އެވެ. އަލިތަކުރުފާނު ރައްކާވީ އޭގެ އަހަރެއްވަރު ފަހުންނެވެ.
ޢަލީ ތަކުރުފާނު އުފަންވެ ވަޑައިގަތްއިރު އޭނާގެ ބައްޕާފުޅު ޙުސައިން ތަކުރުފާނު އަކީ އުތީމުގެ ކަތީބެވެ. ޙުސައިން ޚަޠީބު ތަކުރުފާނު އަށް އުތީމު ކަތީބު ފަތްދެއްވީ ސުލްޠާން ޢަލީ (ފަސްވަނަ)ގެ ރަސްކަމުގައެވެ. ޙުސައިން ތަކުރުފާނުގެ ކުރިން އުތީމު ކަތީބަކީ އެތަކުރުފާނުގެ ބައްޕާފުޅު ކަޅު ޢަލީ ޚަޠީބު ތަކުރުފާނު އެވެ.
ޒަވާޖީ ޙަޔާތް ފެއްޓެވުން
ޢަލީ ތަކުރުފާނު ގެ އުމުރުން މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް އެތަކުރުފާނު އަކީ މާރަންދޫ ކަތީބު ކަމުގައި ވެއްޖެއެވެ. އެހެންކަމުން ދިރިއުޅުން އެރަށުގައި ހަމަޖެހި ތަކަންދޫ މީހަކާއި ކައިވެނި ކުރައްވައިގެން މާރަންދޫ އަށް ގެންނަވައިފިއެވެ. މިކަމަނާގެ ބަނޑުފުޅުން އަލީ ތަކުރުފާނު އަށް ލިބިވަޑައިގަތީ މަރިޔަމް ކަނބައިދި ކިލެގެއެވެ.
ޕޯޗުގީޒުންގެ އަތްދަށުން ރާއްޖެ ސަލާމަތްކުރުމުގައި ބައިވެރިވުން
އުތީމުގެ ފަހުލަވާނުން ޕޯޗުގީޒުންގެ އަތްދަށުން ރާއްޖެ ސަލާމަތްކުރެއްވުމަށް ފެއްޓެވި ޖިހާދުގައި އަލީ ތަކުރުފާނު އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ހުރިހާ މުހިއްމު ކަންތައްތަކެއްގައި އެތަކުރުފާނުގެ މަޝްވަރާ ހޯއްދެވިއެވެ. ޕޯޗުގީޒުންގެ އުދަގޫ ބޮޑުވެ، އުތީމު އަބްޠާލުން ތިލަދުންމަތި ދޫކުރައްވާ މަލިކަށް ވަޑައިގެންނެވިއިރު ޢަލީ ތަކުރުފާނު ވަޑައެއް ނުގަންނަވައެވެ. ސަބަބަކީ ރާއްޖޭގައި ކަންހިގާ ނުހިގާ ގޮތް ބަލާނޭ ލޭޒަން އޮފިސަރެއްގެ ގޮތުގައި ޢަލީ ތަކުރުފާނު ހުންނެވުމެވެ.
ޢަލީ ތަކުރުފާނު މަލިކުއަށް ވަޑައިގަތީ އުތީމު އާއިލާ މަލިކުގައި ދިވެހި ގަނޑުވަރު ހައްދަވައި އެތާގައި ވަޒަންވެރިވި ފަހުންނެވެ. އޭރު ޢަލިތަކުރުފާނުގެ ބޮޑުވެފައި ހުންނެވި އަންހެން ބޭފުޅަކު ވެސް އިންނެވިއެވެ. ހަމަ މިދަތުރުގައި ސިއްތިމާވާ ރަނި ކިލެގެފާނު ވެސް ގެންދެވިއެވެ. އުތީމު ޢާއިލާގެ އެންމެ ބޭފުޅުން މަލިކަށް ފުރާވަޑައިގަތީ 25 ޝައްވާލު 975ހ ގައެވެ. އެއީ 24 އެޕްރީލް 1568މ ގައެވެ. އެހެންކަމުން ޢަލީ ތަކުރުފާނު އަށް މަލިކަށް ވަޑައިގެންނެވޭނީ މިތާރީޚްގެ 6 އެއްކަ މަސް ފަހުންކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
މަލިކުގައި ތިއްބަވައިގެން އުތީމް އަބްޠާލުން ކުރެއްވި ހަނގުރާމަތަކުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ އަދި ދެވަނަ ހަނގުރާމައިގައި ޢަލީ ތަކުރުފާނު ބައިވެރި ވަޑައެއް ނުގަންނަވައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެތަކުރުފާނު ހުންނެވީ މަލިކުގައި އާއިލާ ބެލެހެއްޓުމަށެވެ. 3 ވަނަ ދަތުރުގައި ޢަލީ ތަކުރުފާނު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތީ އަމިއްލައަށް އެދިވަޑައިގެންނެވެ. އެދަތުރުގައި ތަކަންދޫގައި މަޑުކޮށްފައި ހުންނަވަނިކޮށް ދެކުނު އިންޑިޔާގެ މަލާބާރީން ތަކަންދޫ އަށް އަރައި އުތީމު ޢަލީ ތަކުރުފާނު ޝަހީދުކޮށްލީ އެވެ. އެއަށްފަހު އެތަކުރުފާނުގެ އިސްތަށިކޮޅު މާލެ ގެންދެވުނެވެ.
އަވަހާރަވުން
ޢަލީ ތަކުރުފާނު އަވަހާރަކޮށްލީ ޕޯޗުގީޒުންގެ އަތްދަށުން ރާއްޖެ ސަލާމަތްކުރެއްވުމަށް އުތީމު ތިންބެއިން އިސްވެ ތިބެގެން ފެއްޓި ޖިހާދުގައި ތަކަންދޫގައި ހުންނަވަނިކޮށެވެ. އެތަކުރުފާނު ޝަހީދު ކޮށްލީ ކުރިންވެސް ބުނިހެން މަލާބާރީން ނުވަތަ ހޮޅިންނެވެ.
ޢަލީ ތަކުރުފާނުގެ ހަށިކޮޅު ފަސްދާނު ލެވިފައިވަނީ ހއ. ތަކަންދޫގައެވެ. އިސްތަށިފުޅު ފަސްދާނު ލެވިފައިވަނީ ކ.ފުނަދޫ ގައެވެ. ތަކަންދޫގައި ހުރި އަލި ތަކުރުފާނުގެ ބިސްތާނުގައިވާ ގަލުގައި އެއްވެސް ލިޔުމެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ފުނަދޫގައިވާ ޒިޔާރަތުގައި ދެގައު އެބަހުއްޓެވެ. އެދެގަލުގައިވެސް ލިޔުން އެބަހުއްޓެވެ. އެގޮތުން ބޯލާކޮޅުގައި ހުރި ގަލުގައި ވަނީ ޢަރަބި ލިޔުމެކެވެ. އެލިޔުމުގައިވާ ގޮތުން އެތަކުރުފާނު އަވަހާރަކޮށްލީ ހިޖުރައިން 980 ވަނަ އަހަރު ގައެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ ޤިސްމު:ދިވެހި ތާރީޚް
ރީނދޫ ހުން
ރީނދޫ ހުން އަކީ ފްލެވިވިރިޑޭ ގުރޫޕް ގައި ހިމެނޭ ފްލެވިވައިރަސް އެއްކަމުގައިވާ ރީނދޫ ހުން ޖައްސާ ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކުން ލޭފޭއްދުން ކުރިމަތިކުރުވާ ބަލިތަކުގެ ތެރޭގައި ރީނދޫ ހުން ހިމެނެއެވެ. ރީނދޫ ހުން މިނަން ނިސްބަތްކުރެވެނީ ރީނދޫ ހުން ޖެހުމާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ ރީނދޫވުން އަށެވެ. ރީނދޫ ހުން ޖައްސާ ވައިރަސް އަކީ އާރްއެންއޭ ވައިރަސް އެކެވެ.
ވާދޫ ދަންނަ ކަލޭގެފާނު
އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޖަމާލުއްދީން ނުވަތަ ވާދޫ ދަންނަ ކަލޭގެފާނު އަކީ ޝަރުޢީ ޢިލްމު އުނގެންނެވުމުގެ މަގްޞަދުގައި ހިލާލީ ދަރިކޮޅުގެ މުޙައްމަދު ރަސްގެފާނުންގެ ދަރިކަލުން ޙަސަން ރަސްގެފާނުންގެ ރަސްކަމުގައި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދަތުރުކުރެއްވި ދިވެހި ދަރިއެކެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޢިލްމު ޙާޞިލް ކުރެއްވީ ޔަމަނުކަރައިގެ ޙަޟްރަމޫތުގެ އެދުރު އެދުރު ބޭކަލުންގެ އަރިހުންނެވެ.
ރީނދޫ ހުން
ރީނދޫ ހުން ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހުންއައުން، ރީނދޫވުން، އަދި ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކުން ލޭފޭއްދުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ގުރުދާ ފޭލްވުން ކުރިމަތިވުމުން ފެންނަ އަލާމާތްތައް ވެސް ފެނިގެން ހިގައިދާނެއެވެ.
ވާދޫ ދަންނަ ކަލޭގެފާނު
އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޖަމާލުއްދީން އަށް ބޮޑު ތަކުރުފާނު ދެއްވީ ވަރަށް ހޫނު ތަރުހީބެކެވެ. މާލޭގައި ރަދުންގެ އަރިހުގައި އިސްލާމްދީންގެ ކަންތައްތައް ހިންގަވައިދެއްވުމަށް ހުންނެވުމަށް އެދިލެއްވި އެވެ. ނަމަވެސް އެކަލޭގެ ފާނަކީ ވަރަށްވެސް ތަޤްވާވެރި ވަރަޢަވެރި ބޭކަލެކެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ އެދިލެއްވީ އެކަހެށިން ފުށި ރަށެއްގައި ހުރުމުގެ އަމުރުފުޅު ދެއްވުމަށެވެ. ރަސްގެފާނުގެ އަމުރުފުޅާއެކު އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޖަމާލުއްދީން ދުރުވެ ވަޒަންވެރިވެ ލެއްވީ ހުވަދޫ އަތޮޅު ވާދޫ ގައެވެ. އެރަށުގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވި މުޙައްމަދު ފަޑިއްތަކުރުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އެކަލޭގެފާނު ހުންނަވާނޭ ގެއެއް އަޅުއްވައި ވަރަށް އަވަހަށް ދީނީ ޢިލްމު ކިޔަވައިދޭން ފައްޓަވައިފި އެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ކިޔަވާދޭން ފެއްޓެވީ މުޙައްމަދު ފަޑިއްތަކުރުގެ ދަރިކަލުން ޢަލީ ނާއިބު ތަކުރުފާނު އަށެވެ.
ރީނދޫ ހުން
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ވާދޫ ދަންނަ ކަލޭގެފާނު
މިގޮތުގެ މަތީން ކިޔަވައި ދެއްވާތާ އެތަކެއް އަހަރެއް ވޭތިވުމަށްފަހު، ވާދޫ ދަންނަ ކަލޭގެފާނު ނުވަތަ އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޖަމާލުއްދީން ނިޔާވެއްޖެއެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި މުޙައްމަދު ޖަމާލުއްދީން ނިޔާވީ ހިޖުރައިން 990 ވަނަ އަހަރު ބޮޑު ތަކުރުފާނުގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރުގައެވެ. ނިޔާވި ސަބަބެއްކަމުގައި ބުނެވެނީ ވާދޫ ހުކުރު މިސްކިތް ދޮށަށް ފެންބަލައި ދިޔަ އަންހެނުންގެ ތެރެއިން އަންހެނަކަށް ބޭއިޚްތިޔާރުގައި ހަތަރުކަޅި ހަމަކޮށްލެވުމުގެ ހިތާމައިގައެވެ. ޖަމާލުއްދީން އަވަހާރަވުމުން ފަސްދާނު ލެވުނީ އަޅުކަން ކުރައްވަން އިންނެވި ދާލަ އާއި 15 ފޫޓް ވަރު އިރު އުތުރު ގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ ޤިސްމު:ދިވެހި ތާރީޚް
ތިނެސްކަން ބިބީ
ތިނެސްކަން ބިބީނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުގެ މުރަކަތަކުގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ފަރުފަރާ ފަޅުފަޅުގެ ބޭރުގައި ޖޯޑްޖޯޑަށް އުޅެއެވެ. އޮއިރޮނގު ބިބީ އަކީ ދިވެހިން އާންމުކޮށް ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނަސް، ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު ހިފާއުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ގިނަ ބިބީ އާއި ޚިލާފަށް މޫދުތެރޭގައި އުޅޭއިރު ކޮތަރިބައި ރަގަޅަށް ހުޅުވާލައިގެން، ތިނެސްކަން ގޮތަކަށް ހުންނަ މަހެއް ކަމުން މިމަހަށް ތިނެސްކަން ބިބީ ކިޔާފައިވަނީ އެވެ. މިމަސް ދިރިއުޅެނީ 3-15 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. ތިނެސްކަން ބިބީ 15 ސމ އަށް ދިގުވެއެވެ.
މަހުގެ ކުލައަކީ މަޑު މުށިކުލަ އެވެ. ނަމަވެސް މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ގަދަމުށި ކުލައިގެ ކުރެހުމެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުނބާއި ލޮލުގެ ހުރަހަށް ދެމިފައި ހުންނަ ރޮނގާއި އަދި ކަރުތާފަތުގެ މަތިން މަހުގެ ހުރަހަށް ހުންނަ ރޮނގުގެ ކުލައަކީ ރަތް ކުލައެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގައި ފުޅާކޮށް ތުތިމަސް ގޮތަށް ހުންނަ ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މިރޮގުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައެއް ގައެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ބުޑުދަށުގައި ހުރަހަށް ރީނދޫ ކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް