cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ހަކުރު ބަލީގެ ފުރަތަމަ ވައްތަރު
ހަކުރު ބަލީގެ ފުރަތަމަ ވައްތަރު ގައި ހަށިގަނޑުން އިންސޫލިން އުފެއްދުން ދަށްވެގެންދަނީއެވެ. ނުވަތަ ނު އުފައްދަނީއެވެ..ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހަށިގަނޑުގެ ގުނަވަންތަކުގެ ތެރެއަށް ގްލޫކޯސް އަކަށް ނުވަދެވެއެވެ. އަދި ލޭގައި މީގެ މިންވަރު ވަރަށް މައްޗަށް ދެއެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުން ކޮންމެސް ސަބަބަކާއި ހުރެ ޕެންކްރިއާސް އަށް ކުރާ ގޯނާއެއްގެ ސަބަބުން ފެށިގެން އަންން ކަމެކެވެ. ގިނައިން މި ވައްތަރު ފެށިގެން އަންނަނީ ޅަ އުމުރުގައެވެ. މާނައަކީ ކުޑަކުދިންނާއި ޒުވާނުންގެ ތެރެއިންނެވެ.
ފަރުވާ
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ގޮހޮރުގެ ކެންސަރު
ސަބަބު
އަލާމާތްތައް
ފަރުވާ
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
އަސްއަދު ޝަރީފް
އަސްއަދު ޝަރީފްއަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ދިވެހި ފިލްމްތައް ކުޅެފައެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
އިސަބޭލް ޑި ޗެރިއޭރ
އިސަބޭލް ޑި ޗެރިއޭރ އާއްމު ނަމުން ނަމަ ބެލެ ވޮން ޒުއިލަން އަކީ އޭޖް އޮފް އެންލައިޓްމެން''' މި ފޮތް ލިޔުއްވި ލިޔުންތެރިޔާއެވެ.
މަރިޔަމް ޝިޒްލާ
މަރިޔަމް ޝިޒްލާ އަކީ ކުރީގެ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ބައެއް ވީޑިޔޯ ލަވަތަކާއި ފިލްމްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ.
ބަރަބޯ
ބަރަބޯއަކީ ތަރުކާރީގެ ބާވަތެކެވެ. ބަރަބޮލަކީ ސިފަޔާއި ބޮޑުމިނާއި ކުލަ ތަފާތުކޮށް ހުންނަ ތަރުކާރީއެކެވެ. ވަށްކޮށް ފަތާކޮށާއި އަދި ވަށްކޮށް ދިގުކޮށްވެސް ހުރެއެވެ. ބަރަބޯ ހުންނަނީ އެކި ބޮޑުމިނުގައެވެ. ބަރަބޮލުގެ ތެރޭގައި ފެހިކުލައިގެ ބަރަބޮލާއި މުށިކުލައިގެ ބަރަބޯހުރެއެވެ. ލައްލައް ޖަހައިފައި ފެހިކުލައިގައި ހުންނަ ބަރަބޮލާއި މަޑުމުށި ކުލައެއްގައި ހުންނަ ބަރަބޯވެސް ހުރެއެވެ. ބަރަބޯވެލަކީ، ވަރުގަދަކޮށް ފެތުރިހެދޭ ފަތް ބޮޑެތިކޮށް ވެޔޮގަނޑުގައި ހަރުކެހެރިއެއް ހުންނަ، އަދި އިސްފިރޭނުތަކެއްހެން އޮޅިފައި ހުންނަ ނަރުވާތަކެއް ހުންނަ ވެލެކެވެ. ބަރަބޮލުގެ ތަފާތު އެތައް ވައްތަރެއް ހުރެއެވެ.
ގޯނބިލި
ގޯނބިލިނުވަތަ އަކީ ބިލަމަގު ގަހާ ވައްތަރު، އެއަށްވުރެ މައްޗަށް ހެދޭ ގަހެއްގައި އަޅާ، ވަށްކޮށް، ފަތިކޮށް ފިތްފިތް ހުންނަ މޭވާއެކެވެ. މީގައި ދޭނީ ހުތް ރަހައެކެވެ. ގޯނބިލި ގަސް އާންމުކޮށް ހެދެނީ 9-2 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ އުސްމިނަށެވެ. ގޯނބިލި ގިނައިން އަޅަނީ ކޯނި ކޯންޏަށް ވާގޮތަށެވެ. އަދި ގިނަފަހަރު ގޯނބިލި ނިކުމެފައި ހުންނަނީ ގަސް ގަނޑުންނެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ގޯނބިލި ހުހައި ވެސް ކައި އުޅެއެވެ. އަދި ހުތުގެ ގޮތުގައި ވެސް ގޯނބިލި ބައެއް ފަހަރު ސަލަޑް ހަދާއިރު ބޭނުން ކުރެއެވެ.
ޕޯލިޔޯ ވައިރަސް
ޕޯލިޔޯ ވައިރަސް އަކީ ވާބަލި ޖައްރާސީމް އެވެ. މިއީ ޕައިކޮނަވިރިޑޭ ވައިރަސް އާއިލާގައި ހިމެނޭ އެންޓީރޯ ވައިރަސް ގެ ވައްތަރެކެވެ. މިވައިރަސް އެކުލެވިގެންވަނީ އާރްއެންއޭ ޖީނޯމް އަދި ޕްރޮޓީން ކެޕްސިޑް ގެ މައްޗަށެވެ. މިޖީނޯމް އަކީ އެއް ސްޓްރޭންޑް އެއް އެކުލެވޭ 750 ނިއުކްލިއޮޓިޑްސް ގެ ދިގުމިން ހުރި ޖީނޯމް އެކެވެ. މިވައިރަސް ގެ ވަށަމިން ގައި 30 ނެނޯމީޓަރު ހުރެއެވެ. ޕޯލިޔޯ ވައިރަސް ފުރަތަމަ ހޯދާފައިވަނީ 1909 ވަނަ އަހަރު ކާރލް ލޭންޑްސްޓީނަރ އަދި އާރވިން ޕޮޕަރ އެވެ.
މުޙައްމަދު ގާސިމް
މުޙައްމަދު ގާސިމް އަކީ ވާހަކަ ލިޔުންތެރިއެކެވެ. އޭނާ ލިޔެފައިވާ ބައެއް ވާހަކަތަކަށް ފިލްމް ތައްޔާރުކުރެވިފައި ވެއެވެ. 21 ދިގު ވާހަކަ އަދި 27 ކުރު ވާހަކަ މިހާތަނަށް ( ނޮވެމްބަރު 2009 ) ލިޔެފައި ވެއެވެ. މިހާރު އޭނާ ގެންދަވަނީ ދިވެހި ބަހުން ޑިގްރީ ހައްދަވަމުންނެވެ.
ލިބިފައިވާ އެވޯޑްތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ތޫތު
250px|thumb|left|ތޫތު ތޫތުނުވަތަ އަކީ ތޫތު ގަހުގައި އަޅާމޭވާ އެވެ.ތޫތު ގަހަކީ ތުނޑުލީ ފަތްތަކެއް ހުންނަ ވާކޮށް ހެދޭގަހެކެވެ. މިގަހުގައި އަޅާނީ ހިމަދިގުކޮށް ހުންނަ އިންޗިއެއް ނުވަތަ ދޮޅުއިންޗީގެ ބޮޑުމިނުގެ ހުތްފޮނިރަހަލާ މޭވާއެކެވެ. މިދޮންވީމާ ހުންނާނީ ކަޅުރަތް ކުލައިގައެވެ. ދޮންނުވާއިރު ފެހި ނުވަތަ ހުދުކުލައިގައި ތޫތު ހުރެއެވެ. ތޫތު ގަސް އާންމުކޮށް ހެދެނީ 20-10 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ އުސްމިނަކަށެވެ.
ސީނީ ބޭސްވެރިކަމުގައި ހަކުރު ބަލި އަދި ބަނޑުހިކުން ފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ތޫތު ބޭނުން ކުރެއެވެ.
ޗިޅިޔާ މޫސާ މަނިކު
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާއިން ފުރަތަމަ ޗިޅިޔާ މޫސާމަނިކު ފެނިގެންދިޔައީ 1981 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ޓީވީ އިން ތައްޔާރުކުރި މުޙައްމަދު ތަކުރުގެފާނު - ޣާޒީ ބަންޑާރައިން މިފިލްމުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން މިއަދާއި ހަމައަށް (2009) 50 އަށްވުރެ ގިނަ ދިވެހި ފިލްމާއި، 30 އަށްވުރެ ގިނަ ޑްރާމާ، ޓީވީ ސިލްސިލާ ތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ.
ލިބިފައިވާ އެވޯޑްތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ބަށި
250px|thumb|left|ބަށި ބަށިނުވަތަ އަކީ ތަރުކާރީގެ ބާވަތެކެވެ.ބަށީގެ ވަރަށް ގިނަ ބާވަތްތައް ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ދަނބުބަށި، ހުދުބަށި، ދިގުބަށި، އަދި ވަށްބަށި،ރަންގު ބަށި،ކަޅުބަށި، ރީނދޫ ބަށި ފަދަ ވައްތަރުތައް ހިމެނެއެވެ. ބައްޓަކީ އެއިން ތަފާތު ބޭނުންތައް ދިވެހިން ކޮށްއުޅޭއެއްޗެކެވެ. އެގޮތުން ރިހަކައްކައިންނާއި، މަސްމޮޑެގެންނާއި، ތެލުލައިގެން ބަށި ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ.
ލޭގައި ކޮލެސްޓިރޯލްގެ މިންވަރު މަތިވެފައިވާނަމަ ބަށި ބޭނުންކުރުމުން އެކަމުގެ އުދަގޫ ކުޑަކޮށްދޭ ކަމަށް ބައެއް ދިރާސާތަކުން ސާބިތު ވެފައި ވެއެވެ. ބަށީގައި ޕޮޓޭސިއަމް އަދި ފޮލިކް އެސިޑް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކޮލެސްޓިރޯލްގެ މިންވަރު ހަމަހަމަކަންމަތީ ބެހެއްޓުމަށް ބަށި އެހީތެރި ވެދެއެވެ.
ލޮލުގެ ކޮއި
ލޮލުގެ ކޮއި އަކީ ލޮލުގެ ކަޅުކަޅީގެ މެދުގައި ވަށްކޮށް ހުންނަ ލޯވަޅު އެއް ނުވަތަ ތަންކޮޅު އެކެވެ. ލޮލަށް އަލިވަންނަނީ މިތަނުގެ ތެރެއިންނެވެ. މިބައި އަލިގަދަވާ ވަރަކަށް ކުޑަވެ އަނދިރިވާ ވަރަކަށް ބޮޑުވެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ރާއްޖެ ބަލި
ރާއްޖެ ބަލި އަކީ ގައިގާރިހި ގޮށްލައި ހުޅުހުޅު ދުޅަވެ ހިކޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލީގައި ގުދުވެސް ނިކުމެދެއެވެ. ރާއްޖެ ބަލި ޖެހިގެން ނާރުތައް ކުރުގެޅުމަށް ކިޔަނީ ނާރުގޮށްޖެހުން މިހެންނެވެ. ރާއްޖެ ބަލި ނުވަތަ ރޫމަޓޮއިޑް އާތުރައިޓިސް (Rheumatoid Arthritis) އަކީ އެއްހުޅަށްވުރެ ގިނަ ހުޅަށް އެއްފަހަރާ ދާއިމީ ސިފައެއްގައި ދުޅަވުން ކުރިމަތިކުރުވާ ބައްޔެކެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ރާއްޖެ ބައްޔާއެކު ފުއްޕާމޭ، ހަން، ހިތް، ލޯ، ލޭހޮޅިތައް ފަދަ ހަށިގަނޑުގެ ބައެއް އެހެން ގުނަވަންތަކަށް ގެއްލުން ލިބުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ރާއްޖެ ބައްޔަކީ އާންމު ގޮތެއްގައި "އޮޓޯއިމިޔޫން ޑިސްއޯޑަރ " ނުވަތަ "އޮޓޯ އިމިޔޫން ޑިޒީޒް"(Autoimmune disease) އެކެވެ. އޮޓޯ އިމިޔޫން ޑިޒީޒް އަކީ އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ދިފާޢީ ނިޒާމުން އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ގުނަވަންތަކާ ސިލޯށި (Tissue) ތަކަށް ހަމަލާ ދިނުމުން ކުރިމަތިވާ މައްސަލަ އެކެވެ. އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް އާއި ޚިލާފަށް ރާއްޖެ ބަލީގައި އަސަރުކުރަނީ ހުޅުގެ ބަތާނަފަށު ގެ ބައިތަކަށެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން ހުޅު ދުޅަވެ، ހުޅުގައި ރިއްސައި، އާޚިރު ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހުޅުގެ ކަށިތައް ގިރި، ހުޅުގައި އައިބު އުފެދެނީ އެވެ.
ސަބަބު
ރާއްޖެ ބައްޔަކީ ކުރިން ވެސް ބުނެވިދިޔަ ފަދައިން އޮޓޯއިމިޔޫން ޑިޒީޒް އެކެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވަނީ ދިފާޢީ ނިޒާމުން ހުޅުގެ ވަށައިގެންވާ ތުނި ދުލިފަށަލަ(Synovium) އަށް ހަމަލާ ދިނުމުންނެވެ. މިގޮތަށް ދިފާޢީ ނިޒާމުން ހުޅުގެ ތުނި ދުލިފަށަލައަށް ހަމަލާ ދިނުމުން އުފެދޭ ދުޅައިގެ ސަބަބުން، ތުނި ދުލިފަށަލަ ބޯވެ، އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހުޅުގައިވާ މަޑުކަށި(Cartilage)، އަދި ހުޅުގައި ހިމެނޭ ކަށިތަކަށް ގެއްލުންދީ ހަލާކުކޮށްލައެވެ. ހުޅު އޭގެ މަގާމުގައި ހިފަހައްޓައިދޭ އެއްސުންތައް(ligaments)، އަދި ޓެންޑަންތައް(tendons)ދެރަވެ، ދޫވެ، ދެމެންޖެހޭ މިންވަރަށްވުރެ ބޮޑަށް ދެމިގެންދެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހުޅަށް ލިބިފައިވާ ބައްޓަން މަޑުމަޑުން ގޮސް ގެއްލިގެން ދެއެވެ.
މަގުފަހިކުރާ ކަންތައްތައް
ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކުރާ ކަންތައްތައް ހުރެއެވެ. އެގޮތުން ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކޮށްފާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. (ހ) ޖިންސް : ދެޖިންސުގެ މީހުންގެ ތެރެއިން އަންހެނުންނަށް ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް ފިރިހެނުންނަށްވުރެ 3-2 ގުނަ އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. (ށ) އުމުރު : ކޮންމެ އުމުރެއްގައި ވެސް ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ އާންމު ގޮތެއްގައި ބަލި ފެށިގެން އަންނަނީ މެދު އުމުރުގައެވެ. އަދި އުމުރުން ދުވަސްވާ ވަރަކަށް ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުވެއެވެ. ބަލިކުރިމަތިވެފައި ހުރިކަން އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަވަނީ އުމުރުން 60 ގެ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. (ނ) އާއިލާގެ ތެރޭގައި ދައުރުވުން : އާއިލާގެ މެންބަރަކަށް ކުރިން ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވެފައިވާ ނަމަ އެމީހަކަށް ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. (ރ) ވާރުތަވުން : ވަކި ކަހަލަ ވިރާސީ ބަހާއެއް އުފެދުމުގައި އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުރުމަކީ ރާއްޖެ ބަލި ޖެހުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކުރާ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން އުފެދުމުގައި ވިރާސީ ބަހާއެއް ކަމުގައިވާ "ހިޔުމަން ލިއުކޮސައިޓިކް އެންޓިޖަން ކްލާސް 2 ޖީނަޓައިޕް"(Human Leucocytic Antigens, class 2 genotype / HLA) ހުންނަ މީހުންނަށް ރާއްޖެ ބަލި ޖެހުމުގެ ހިރާސް އިތުރުވެ. އަދި މިވިރާސީ ބަހާގެ ސަބަބުން ރާއްޖެ ބަލީގެ އުދަނގޫތައް އިތުރަށް ގޯސްވެގެން ވެސް ދެއެވެ. މިފަދަ ވިރާސީ ބަހާއެއް ހުންނަ މީހަކު ކުރާކަމަކުން ނޫނީ ދިރިއުޅޭ މާހައުލުން ހުށަހެޅޭ ކަމަކުން މިސާލަކަށް މާބޮޑަށް ހަށިގަނޑު ބަރުހެލިވެ ފަލަވުން ނޫނީ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން ފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުވެގެން ދެއެވެ. (ބ) ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން : ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމަކީ ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކުރާ ކަމެކެވެ. ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ވިރާސީ ގޮތުން ބަލިކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އޮވެފައި، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާނަމަ މިފުރުޞަތު އިތުރަށް ބޮޑުވެގެން ދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމަކީ ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވުމަށްފަހު އެބަލީގެ އުނދަގޫތައް އިތުރަށް ގޯސްކުރާ ކަމެކެވެ. (ޅ) ދިރިއުޅޭ މާހައުލުން ހުށަހެޅޭ ކަންތައްތައް : މުޅިން ޔަގީން ކުރެވިފައި ނުވި ނަމަވެސް ދިރިއުޅޭ މާހައުލުގެ ތެރެއިން އެސްބެސްޓޯސް، ސިލިކާ ފަދަ މާއްދާތަކަށް ހުށަހެޅުމަކީ ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކޮށްފާނެ ކަމެއްކަމަށް ބެލެވިފައި ވެއެވެ. (ކ) އާދަޔާ ޚިލާފަށް ހަށިގަނޑު ބަރުހެލިވެ ފަލަވުން : އާދަޔާ ޚިލާފަށް ހަށިގަނޑު ބަރުހެލިވެ، ފަލަވުމަކީ ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކުރާ ކަމެކެވެ. (އ) އެއްވެސް ވަރަކަށް ވިހާފައިނުވުން : އެއްވެސް ވަރަކަށް ދަރިމައިވެ، ވިހާފައިނުވުމަކީ ފަހަރުގައި ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކޮށްފާނެ ކަމެކެވެ.
އަލާމާތްތައް
ރާއްޖެ ބަލީގެ އަލާމާތްތަކާ މެދު ވިސްނާއިރު ހަދާނުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ އެއްކަމަކީ ބައެއް ދުވަސްވަރު އަލާމާތްތައް އިތުރުވެ، ގޯސްވެފައި(flares)، އަނެއްބައި ދުވަސްވަރު އަލާމާތްތައް ކުޑަވެ، ލުއި(remissions)ވެދާނެ ކަމެވެ. ރާއްޖެ ބަލީގެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. •	އެއްހުޅަށްވުރެ ގިނަ ހުޅުގައި ރިއްސުން •	އެއްހުޅަށްވުރެ ގިނަ ހުޅުގައި ބީހިލުމުން ރިހުން ހުރުމާއެކު، ހޫނުކަމަކާ ދުޅައެއް ހުރުން •	 އެއްހުޅަށްވުރެ ގިނަ ހުޅު ހަރުއެރުން : އާންމު ގޮތެއްގައި މިކަން ބޮޑަށް ފާހަގަވާނީ ހެދުނުގެ ވަގުތާއި،ހަރަކާތެއްނުކޮށް ގިނައިރު ވުމުންނެވެ. •	މަތީގައި ބަޔާންކުރެވުނު އަލާމާތްތައް ހަށިގަނޑުގެ ދެފަރާތުގެ ހުޅުތަކުގައި ވެސް ހުރުން : މިސާލަކަށް ދެއަތްތިލައިގެ ހުޅުތަކުގައި ނޫނީ ދެކަކުލުހުޅަށް މަތީގައި ބަޔާންކުރެވުނު އުދަނގޫތައް ކުރިމަތިވުން •	ވާޅުވުން / ވަރުބަލިވުން •	ބަރުދަން ލުއިވުން •	ހުންއައުން •	ކާހިތްނުވުން •	ވަރުދެރަވުން ރާއްޖެ ބަލީގެ ކުރީކޮޅުގައި ނޫނީ ފެށިގެން އަންނައިރު ބަލީގެ އަސަރު ފުރަތަމަ ފެންނަނީ ހަށިގަނޑުގައިވާ ކުދި ހުޅުތަކުންނެވެ. މިސާލަކަށް އަތްތިލައާއި، ފައިތިލައިގެ ހުޅުތަކުގެ ތެރެއިން އިގިލިތަކާ، އަތްތިލަ، އަދި އިގިލިތަކާ ފައިތިލަ ގުޅުވާދޭ ހުޅުތަކުންނެވެ. ނަމަވެސް ބަލީގައި ގިނަ ދުވަސްވާވަރަކަށް ބަލީގެ އަސަރު ކަކުލުހުޅު، އަތުގެ ކުޑަހުޅު(އަތުކުރި)، ފައިގެ ކުޑަހުޅު (ތަބިކަށި)، އުޅަބޮށި، ކޮނޑުހުޅު، އަދި ޅިނދުހުޅުން ފެންނަށް ފަށައެވެ. ގިނަ ފަހަރު ބަލީގެ އަސަރު ފެންނަނީ ހަށިގަނޑުގެ ދެފަރާތުން އެއް ހުޅަކުންނެވެ. މިސާލަކަށް ކަކުލު ހުޅުންނަމަ، ދެފަރާތުގެ ކަކުލު ހުޅުން ވެސް ބަލީގެ އަސަރު ފެންނަށް ފަށައެވެ. ރާއްޖެ ބަލި ކުރިމަތިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން %40 މީހުންނަށް ހުޅުތަކާ ގުޅުމެއް ނެތް އަލާމާތްތައް ކުރިމަތިވެ، އެމީހުންގެ ފުށުން ބަލީގެ ނިޝާންތައް ފާހަގަވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ރާއްޖެ ބަލީގެ އަސަރު ފެނިދާނެ ހަށިގަނޑުގެ އެހެނިހެން ގުނަވަންތަކާ ސިލޯށިތަކުގެ ތެރޭގައި •	ހަން •	ލޯ •	ފުއްޕާމޭ •	ހިތް •	ގުރުދާ •	ފަތިނާރު ސެލޯށިތައް (ނާރވް ޓިޝޫތައް) •	ކުޅުއުފައްދާ ގޮށްތައް •	ކަށީގެ މަދު •	ލޭހޮޅިތައް ރާއްޖެ ބަލީގެ އަލާމާތްތަކާ ނިޝާންތައް ކުރިމަތިވާ މިންވަރު ތަފާތުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު އަލާމާތްތަކާ ނިޝާންތައް ފެނިފައި، އޭގެ ޒާތުގައި ރަނގަޅުވެ، ނޫނީ ލުއިވެ ދިއުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
ދިގުލައިދިއުމުން ދިމާވެދާނެ އިތުރު މައްސަލަތައް (ނުރައްކާތައް)
ރާއްޖެ ބަލި ހުރުމަކީ އެކަމުގެ ސަބަބުން އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކުރާނެ ކަމެކެވެ. (ހ) ކަށިފީވުން (osteoporosis): ރާއްޖެ ބައްޔާއި، އަދި އެބަލީގެ ފަރުވާގައި ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ކަށިފީވުން ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކުރެއެވެ. ކަށިފީވުމަކީ ކަށިތައް ދެރަވެ، ބަލިކަށިވެ، ރެދުލައި، ބިދުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކުރާ ބައްޔެކެވެ. (ށ) ރޫމަޓޮއިޑް ނޮޑިޔޫލް (Rheumatoid nodule): މިއީ ރާއްޖެ ބައްޔާއި ގުޅިގެން ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ޚާއްޞަކޮށް ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ޕްރެޝަރ ޕޮއިންޓް ތަކުގައި (މިސާލަކަށް އުޅަބޮށި ފަދަ ތަންތަން) އުފެދޭ ގޮށްގަނޑެއް ކަހަލަ އުފުލުމެއް ނޫނީ ފުއްޕުމެކެވެ. (ނ) އަނގަޔާއި، ލޯ ހިކުން : ރާއްޖެ ބަލީގެ ސަބަބުން އަނގަތެރެ އާއި، ލޮލުތެރޭގެ ތެތްކަން ދަށްވެ، އަނގަޔާއި ލޯ ހިކޭގޮތް ވެއެވެ. މިހާލަތަށް ކިޔަނީ "ޝޯގްރެން ސިންޑްރޯމް"(Sjogren’s syndrome) އެވެ. (ރ) އިންފެކްޝަން އުފެދުން (infections): ރާއްޖެ ބައްޔާއި، އެބަލީގައި ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ބަލި މީހާގެ ދިފާޢީ ބާރު ދަށްވެ، ތަފާތު އިންފެކްޝަންތަކަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުވެގެންދެއެވެ. (ބ) ކާޕަލް ޓަނެލް ސިންޑްރޯމް (Carpal tunnel syndrome): ރާއްޖެ ބަލީގެ އަސަރު އަތުގެ ކުޑަހުޅަށް ކޮށްފިނަމަ، އެކަމުގެ ސަބަބުން އަތްތިލައާއި، އިގިލިތަކަށް އިހުސާސްތައް ގެންގޮސްދޭ ފަތިނާރަށް ނޫނީ ފަތިނާރު ތަކަށް ފިތޭގޮތް ވެއެވެ. މިގޮތަށް ފަތިނާރު ފިތިއްޖެނަމަ، އަތްތިލައާއި އިގިލިތަކަށް ތަދުވެ، އައްސިވާގޮތް ވާނެއެވެ. (ޅ) ހިތުގެ މައްސަލަތައް (heart problems): ރާއްޖެ ބަލީގެ ސަބަބުން ލޭހޮޅިތައް ހަރުވެ، ލޭހޮޅިތައް ބެދޭގޮތް ވެއެވެ. މިއީ ހިތުގެ މައްސަލަތަކަށް މަގުފަހިކުރާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ހިތުގެ ވަށައިގެންވާ ތުނި ދުލިފަށަލަ(pericardium) ދުޅަވާގޮތް ވެއެވެ. (ކ) ފުއްޕާމޭގެ ބަލިތައް (Lung disease): ރާއްޖެ ބަލި ހުންނަ މީހުންނަށް ފުއްޕާމޭ ދުޅަވެ، ފުއްޕާމޭގައި ލަކުނު ހެދުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ. މިގޮތަށް ދިމާވެއްޖެނަމަ، ނޭވާކުރުވެ، ނޭވާލާން އުދަނގޫވާގޮތް ވެއެވެ. (އ) ލިމްފޯމާ ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވުން : ރާއްޖެ ބަލި ހުންނަ މީހުންނަށް ލިމްފެޓިމް ޓިޝޫތަކަށް ޖެހޭ ކެންސަރުގެ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ "ލިމްފޯމާ"(Lymphoma) ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ.
ދެނެގަތުން
ރާއްޖެ ބަލީގެ ކުރީކޮޅު ދެނެގަތުމަކީ އެހާ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ ބަލީގެ ކުރީކޮޅުގައި ކުރިމަތިވާ އަލާމާތްތަކާ ނިޝާންތައް އެހެން ބަލިތަކާ ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ އަލާމާތްތަކާ ނިޝާންތަކާ އެއްގޮތްކަމެއް ހުންނާތީ އެވެ. ރާއްޖެ ބަލި ހުރިކަން ޔަގީންކަމާއެކު ދެނެގަނެވޭނެ، ފިޒިކަލް ޓެސްޓެއް ނުވަތަ ލޭގެ ޓެސްޓެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ރާއްޖެ ބަލި ހުރިކަން ދެނެގަންނަނީ ހަށިގަނޑު ބަލާބެލުމުން ފާހަގަވާ ކަންކަމާއި، ލޭގެ ޓެސްޓުތަކާ، އެކްސްރޭ ފަދަ އިމޭޖިންގ ޓެސްޓުތަކުގެ އެހީގައެވެ. ޑޮކްޓަރުން ބަލިމީހުން ބަލާ ބެލުމުގެ ތެރޭގައި ހުޅުތަކުގައި ދުޅައެއް، ރަތްކަމެއް ، ނޫނީ ހޫނުކަމެއް ހުރިތޯ ނުވަތަ ނެތްތޯ ބަލާނެއެވެ. މަސްތަކުގެ ބާރާއި، މަސްތަކުގައި ހުންނަންޖެހޭ ރިފްލެކްސް ތައް ހުރިތޯ ބަލައި ޗެކުކުރާނެ އެވެ.
ލޭގެ ޓެސްޓުތައް
އާންމު ގޮތެއްގައި ރާއްޖެ ބަލި ހުންނަ މީހުންގެ ލޭގެ ޓެސްޓު ހަދާއިރު "އެރިތްރޯސައިޓް ސެޑިމެންޓޭޝަން ރޭޓް" އަދި "ސީ ރިއެކްޓިވް ޕްރޮޓީން" މަތިވެފައި ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑުގައި އިންފްލެމޭޝަން އެއް އުފެދޭ ކަމުގެ ނިޝާނަކަށް ފަހަރުގައި ވެދާނެ އެވެ. މީގެ ލޭގެ ޓެސްޓުގެ އެހީގައި "ރޫމަޓޮއިޑް ފެކްޓަރ" އަދި "އެންޓި ސައިކްލިކް ސިޓްރުލިނޭޓަޑް އެންޓި ބޮޑީޒް" ހުރި ނެތްގޮތް ވެސް ޗެކުކުރާނެ އެވެ.
އިމޭޖިންގ ޓެސްޓުތައް
ރާއްޖެ ބަލި ހުންނަ މީހުންނަށް އާންމު ގޮތެއްގައި ހެދޭ އިމޭޖިންގ ޓެސްޓުތަކަކީ އެކްސްރޭނެގުން، އެމްއާރުއައި ހެދުން، އަދި ސްކޭން ކުރުމެވެ.
ފަރުވާ
ރާއްޖެ ބައްޔަށް ވަކި ޚާއްޞަ ފަރުވާއެއް ނޯވެއެވެ. ނަމަވެސް ކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޑިޒީޒް މޮޑިފައިންގ އެންޓި ރޫމެޓިކް އެޖެންޓް ގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭ ބޭސްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ދުރާލާ ނޫނީ ބަލީގެ ކުރީކޮޅު ފަރުވާ ފެށިއްޖެނަމަ، ބަލީގެ އުދަނގޫތައް ލުއިވުން އަވަސްވެގެން ދެއެވެ.
ބޭހުގެ ފަރުވާ
ރާއްޖެ ބައްޔާއި ގުޅުވައިގެން ދޭ ބޭސްތައް ބަރޯސާވަނީ ބަލީގެ އުދަނގޫތައް ކުރިމަތިވެފައިވާ މިންވަރާއި، ކުރިމަތިވިތާ ހޭދަވި މުއްދަތެއްގެ މައްޗަށެވެ. (ހ) ތަދުކަނޑުވާ ބޭސްތައް (NSAIDs): ބުރޫފަން، ޕޮންސްޓަން، ނެޕްރޮކްސިކަމް، ޕައިރޮކްސިކަމް، ވޮލްޓްރަން ފަދަ ތަދުކަނޑުވާ ބޭސްތައް ރާއްޖެ ބައްޔާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ ހުޅުގެ ރިހުން، އަދި ހުޅު ދުޅަވުން ކުޑަކުރުމަށް ދީއުޅެއެވެ. މިފަދަ ބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ދިމާވެދާނެ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި ބަނޑަށް އުދަނގޫވުން، ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ މައްސަލަތައް، ލޭހިލުން، ގުރުދާ އަދި ފުރަމޭގެ މައްސަލަތައް ހިމެނެއެވެ. މިބޭސްތައް އުގުޅާ ބޭހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުން ކުރިމަތިވާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުޑަވެފައި، މަދުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. (ށ) ކޯޓިކޯސްޓީރޮއިޑް (Corticosteroids): މިއީ ދިފާޢީ ނިޒާމުން ހުޅުތަކަށް ހަމަލާދިނުން ކޮންޓްރޯލްކޮށްދީ، ދުޅަތިރިކޮށްދޭ ބޭސްތަކެކެވެ. ގުޅަ ބޭހުގެ ގޮތުގައި އަދި ހުޅުތަކަށް ޖަހާ އިންޖެކްޝަންގެ ގޮތުގައި ވެސް ކޯޓިކޯސްޓީރޮއިޑް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. މިފަދަ ބޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި ކޯޓިޒޯން އަދި ޕްރެޑްނިސޯން ފަދަ ބޭސްތައް ހިމެނެއެވެ. މިބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ހުޅުގައި ހުންނަ ދުޅައާއި، ރިހުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. އަދި ހުޅަށް ގެއްލުންވުން ލަސްކޮށްދެއެވެ. މިފަދަ ބޭސްތައް ބޭނުންކުރުމުން ދިމާވެދާނެ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި ކަށިތައް ތުނިވުން، ބަރުދަން އިތުރުވުން އަދި ހަކުރުބަލި ކުރިމަތިވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. (ނ) ޑިޒީޒް މޮޑިފައިންގ އެންޓިރޫމެޓިކް ޑްރަގްސް (DMARDS): މިއީ އާންމު ގޮތެއްގައި ރޫމަޓޮއިޑް އާތުރައިޓިސް އަށް ނުވަތަ ރާއްޖެ ބައްޔަށް ފަރުވާކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކެކެވެ. މިފަދަ ބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ބަލީގެ އުދަނގޫތައް އިތުރަށް ގޯސްވެގެން ދިއުން ލަސްކޮށްދީ، ދާއިމީކޮށް ހުޅުތަކަށް ގެއްލުންވުމުން ސަލާމަތްކޮށްދެއެވެ. މިބޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި މިތޮޓްރެކްސޭޓް، ސަލްފަރސެލެޒިން، ލެފްލުނޮމައިޑް، އަދި ހައިޑްރޮކްސީކްލޮރޮކީން ފަދަ ބޭސްތައް ހިމެނެއެވެ. މިއީ ދިފާޢީ ނިޒާމުން ހުޅުތަކަށް ގެއްލުންދިނުން ކުޑަކޮށްދޭ ބޭސްތަކެކެވެ. މިފަދަ ބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ދިމާވެދާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ފުރަމޭ ހަލާކުވުން، ފުއްޕާމޭގައި އިންފެކްޝަން ހެދުން އަދި ކަށީގެ މަދުގެ މަސައްކަތްތައް ދަށްވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. (ރ) ބަޔޮލޮޖިކް އެޖެންޓްސް(Biologic agents) : ބަޔޮލޮޖިކް އެޖެންޓްސް ނުވަތަ " ބަޔޮލޮޖިކް ރެސްޕޮންސް މޮޑިފަޔަރސް" (biologic response modifiers)އަކީ ޑިޒީޒް މޮޑިފައިންގ އެންޓިރޫމެޓިކް ޑްރަގްސް(DMARDS) ގެ އާ ފަޞްލެކެވެ. މިފަދަ ބޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި "އެބެޓެސެޕްޓް"(Abatacept) ، "އެޑެލިމިޔުމެބް"(adalimumab) ، "އެނަކިންރާ" (Anakira)، "ބެރިސިޓިނިބް" (Baricitinib)، "ސާރޓޯލިޒިޔުމެބް"(certoliziumab)، " އެޓަނަސެޕްޓް"(eternacept) ، "ގޮލިމިޔުމެބް"(golimumab)، އިންފްލިކްސިމެބް" (infliximab)، ރިޓުކްސިމެބް"(rituximab)، "ސެރިލިޔުމެބް"(Sarilumab)، "ޓޮސިލިޒިޔުމެބް"(tocilizumab)، އަދި "ޓޮފަޓިސިނިބް "(tofaticinib) ފަދަ ބޭސްތައް ހިމެނެއެވެ.
އޮޕަރޭޝަންކުރުން
ބޭހުގެ ފަރުވާ އިން އެކަށޭނަ ނަތީޖާއެއް ނުލިބިއްޖެނަމަ، ހަލާކުވެފައިވާ ހުޅު މަރާމާތުކުރުމަށް ބައެއް ފަހަރު އޮޕަރޭޝަން ކުރަންޖެހިދާނެ އެވެ. އޮޕަރޭޝަން ކުރުމުން ހުޅުގެ ރިހުން ކުޑަވެ، ހުޅުގެ މަސައްކަތްތައް ހަލުވިކޮށް ފަސޭހަކޮށްދެއެވެ. ރާއްޖެ ބައްޔާއި ގުޅިގެން ކުރެވޭ އޮޕަރޭޝަން ތަކުގެ ތެރޭގައި ތިރީގައިވާ އިޖުރާއާތްތަކުގެ އެކެއް ނޫނީ އެއަށްވުރެ ގިނަ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަކުރުމަށް ޑޮކްޓަރުން ލަފާދީފާނެ އެވެ. (ހ) ސައިނޮވެކްޓަމީ (Synovectomy): މީގެ މާނައަކީ ހުޅުގެވަށައިގެންވާ ތުނި ދުލިފަށަލަ ނޫނީ ހުޅުގެ ބަތާނަފަށް ވަކިކޮށް ނެގުމެވެ. މިއިޖުރާއާތު ފުރިހަމަކުރެވެނީ ކަކުލުހުޅު، އުޅަބޮށިހުޅު، ޅިނދުހުޅު، އަތުގެކުޑަހުޅު، އަދި އިގިލިތަކުގެ ހުޅުތަކަށެވެ. (ށ) ޓެންޑަން މަރާމާތުކުރުން (tendon repair): ހުޅުގައި އުފެދޭ ދުޅަޔާއި، ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން، ހުޅުގެ ވަށައިގެންވާ ޓެންޑަން ތައް ދޫވެ، ނޫނީ ފަޅައިގެން ދިއުމަކީ ވެދާނެ ކަމެކެވެ. މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ޓެންޑަން މަރާމާތުކޮށްފާނެ އެވެ. (ނ) ހުޅުއެއްކޮށްލުން (joint fusion): މިއީ އާންމުކޮށް އަތްފައިގެ އިގިލިތަކުގެ ކުދި ހުޅުތަކަށް ކޮށްއުޅޭ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން ހުޅު އުފެދިފައިވާ ދެކަށިގަނޑުގެ ކޮޅު ބުރިކޮށްލުމަށްފަހު ދެކަށިގަނޑު ގެ ކޮޅު ގުޅި އެއްކޮށް (އެއްކަށިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި) ރަނގަޅުވަންދެން ގުޅުވާލާފައި ނޫނީ އައްސާލާފައި ނޫނީ ތަތްކޮށްލާފައި ބަހައްޓަނީ އެވެ. (ބ) ހުޅު ބަދަލުކުރުން (joint replacement): މިއީ ހަލާކުވެފައިވާ ހުޅުގެ ބަދަލުގައި މަސްނޫޢީ ހުޅެއް ލެއްވުމެވެ. އެގޮތުން އެންމެ އާންމު ގޮތެއްގައި ބަދަލުކުރަނީ ޅިނދު ހުޅާއި، ކަކުލުހުޅެވެ. އެގޮތުން ހުޅުގެ ހަލާކުވެފައިވާ ބައި ނެގުމަށްފަހު އެބައިގެ ބަދަލުގައި ޕްލާސްޓިކް އަދި މެޓަލް އިން ހަދާފައިވާ "ޕްރޮސްތީސިސް"(prosthesis) އެއް ލައްވަނީ އެވެ.
އެހެނިހެން ފަރުވާތައް
(ހ) ފިޒިއޮތެރަޕީ (physiotherapy): އާންމު ގޮތެއްގައި ފިޒިއޮތެރަޕީގައި މައްސަލަ ދިމާވެފައިވާ ހުޅުގެ ވަށައިގެންވާ މަސްތައް ވަރުގަދަކޮށް، ތަދުކުޑަކޮށްދީ، މައްސަލަ ދިމާވެފައިވާ ހުޅުގެ އެކިފަރާތަށް ލަންބައި، ދަމައި ހެދުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު އިތުރުކުރުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަސްރަތުތައް ކޮށްދީ ހަދާނެއެވެ. އަދި މިކަސްރަތުތައް ބަލިމީހާއަށް ވެސް ދަސްކޮށްދޭނެއެވެ. ފެތުމާއި، ހިނގުން ފަދަ ގަވާޢިދުން ކުރެވިދާނެ ބައެއް ކަންކަންކުރުމުން ވެސް މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ލުއިކަން ހޯދިދާނެއެވެ. (ށ) އޮކިޔުޕޭޝަނަލް ތެރަޕީ (occupational therapy): އޮކިޔުޕޭޝަނަލް ތެރަޕީގެ އެހީގައި އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ އެކި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމުގައި ފަސޭހަކަމާއި، ލުއިކަން ޚިޔާރުކުރެވޭނެ ގޮތްތައް އޮކިޔުޕޭޝަނަލް ތެރަޕިސްޓް ކިޔައިދޭނެ އެވެ. މިސާލަކަށް ކަކުލު ހުޅަށް އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް ކުރިމަތިވެފައިވާނަމަ، ކޮށްޅަންހުރެ ފެންވަރަށް ދަތިވާނަމަ، ފެންވަރާގަޑީގައި ފާޚާނާގައި ގޮޑިއެއް ފަދަ އެއްޗެއް ބަހައްޓައިގެން ފެންވެރިދާނެއެވެ. މިހެން ހެދުމުން ކަކުލުހުޅަށް ކުރާ ބާރު ކުޑަވެ، ތަދާއި ރިހުން ގޯސްވިޔަނުދީ ހިފަހައްޓައިދޭނެ އެވެ.
ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތައް
•	ގަވާއިދުން ކަސްރަތުކުރުން / ހެލިފެލިވެއުޅުން އިތުރުކުރުން •	ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުން •	ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުނުކުރުން
ހަވާލާ
•	https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/rheumatoid-arthritis/symptoms-causes/syc-20353648 •	https://www.cdc.gov/arthritis/basics/rheumatoid-arthritis.html
ޢަލީ ވަހީދު ޢަބުދުއްރަހުމާން
ޢަލީ ވަހީދު ޢަބުދުއްރަހުމާން ( ވެނީލާގެ ، ފ.ނިލަންދޫ ) އަކީ 2009 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުން ދެއްވި ގައުމީ އިނާމް ލިބިފައިވާ ފަރާތެކެވެ. އޭނާ އަކީ ރީތިކޮށް ގުރުއާން ކިޔަވާ ވިދާޅުވާ ގާރީ އެކެވެ. މިސްކިތްތަކުގައި އިމާމުވެ ނަމާދުކޮށް ބަންގިގޮވާ ހަދާ އިމާމެކެވެ. އަދި ސުކޫލްތަކުގައި ކީރިތި ގުރުއާން އުގަންނައި ދެއްވާ މުދައްރިސެކެވެ.
ރާއްޖެ ބަލި
ހަވާލާ
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޢަލީ ވަހީދު ޢަބުދުއްރަހުމާން
ޢަލީ ވަހީދު ވަނީ ބޭރުގެ ތަފާތު ގުރުއާން މުބާރާތްތަކުގެ ރާއްޖެ ތަމްސީލްކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން ސަޢޫދީ އަރަބިއްޔާ، މެލޭޝިޔާ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ދިވެހިރާއްޖެ ތަމްސީލްކޮށްފައި ވެއެވެ.
ލިބިފައިވާ އެވޯޑްތައް
ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު)
ޢަލީ ނަޖީބު
ޢަލީ ނަޖީބު އަކީ ފ.ނިލަންދޫ އަށް އުފަން ގުރުއާން ހިތުދަސް ބޭފުޅެކެވެ. ޢަލީ ނަޖީބު ވަނީ ރުވާކިރާއި، އިސްތަށި އަދި އެހެންވެސް ބައެއް އެއްޗިހި ބޭނުން ކޮށްގެން ބޮޑުބޭބެ ފަރީދުއާއި އެކު ޕްލާސްޓިކާއި ގާތްކުރާ ޒާތެއްގެ އެއްޗެއް އީޖާދުކޮށްފައިވެއެވެ. އެންމެ ފާހަގަކުރެވޭ އެއްޗަކަށް އިޖާދުކޮށްފައިވަނީ ފައިން އަނބުރައިގެން ބޮއްކުރަލެއް ދުއްވުމަށް ހެދި މެޝިނެކެވެ .އަދި މީގެ އިތުރުން ބަނބުކެޔޮ ފިލާ އިން ފުރޮޅު ތައްޔާރުކޮށް ބަރޮލެއް ވެސް އުފެއްދެވި އެވެ.
ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރުން
އެންމެ ފުރަތަމަ ރަށުން އޭނާގެ އޭރުގެ މުދައްރިސް، އަހްމަދު ޢަލީ ގެ އެހީއާއިއެކު ޤުރުއާނުގެ ބޮޑު ބައެއް ހިތުދަސްކުރުމަށްފަހު މާލެއައިސް މަޢުހަދުގެ ޙާފިޒް ކުލާހުގައި ބައިވެރިވިއެވެ. އޭގެ ގާތްގަނޑަކަށް ދޮޅު އަހަރެއްހާ ދުވަސްފަހުން ޤުރުއާން އެއްކޮށް ހިތުދަސްކޮށް ރަށަށް ރީތިނަން ހޯދައިދިނެވެ. އޭގެ ފަހުން ޕާކސްތާންގެ ފައިޞަލް އާބާދުގައި މަތީތައުލީމު އުގެނި ޝަރުޢީ ދާއިރާޢިން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ހޯއްދެވިއެވެ.
ޚާއްޞަ ސިފަ
ނަޖީބުގެ ފުށުން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ އޭނާގެ ކިބައިގާވާ ޚުލްޤު ހެޔޮކަމާއި މަޑުމައިތިރި ކަމުގެ ސިފަ އެވެ. އަޑުވީއްލާ ދުވަހަކުވެސް މީހަކާ ދިމާލަށް އެއްޗެއް ބުނާ އަޑު ނީވެއެވެ. ޢާއްމުކޮށް މީހުން އެއްވާ 'ހޮޅުއަށި' ފަދަ ތަންތަނަށް ގޮސް 'ހުސް އަނގަ' ތެޅުމުގައި ވަޤުތު ބޭކާރު ކުރައްވާތަނެއް ނުފެނެ އެވެ. ހިނިތުންވުމާއި އޯގާތެރިކަމާއެކުގައި މެނުވީ އެހެން މީހަކާއި މުޚާތަބުކުރާތަނެއް ނުފެނެ އެވެ. ކަމެއް ބޭނުންވެގެން ނަޖީބުގެ ގާތަށް ގޮސްފިނަމަ 'ނޫން' ބަހާއިގެން އެނބުރި އަންނަން ދުވަހަކުވެސް ނުޖެހޭ ކަމުގައި ނަޖީބު ދަންނަ މީހުން ބުނާތީ އަހަމެވެ. ނަޖީބުގެ ގާތް އެކުވެރިން ފާހަގަކުރާ ގޮތުންނަމަ އެމީހުންނާއި އޭނާއާއި ދެމެދުގައިވަނީ ރަޙުމަތްތެރިކަމަށްވުރެ ބޮޑަށް 'އަޚުވަންތަ' ކަމެވެ.
މުރަނގަ ތޮޅި
250px|thumb|left|މުރަނގަ ތޮޅި މުރަނގަ ތޮޅިއަކީ މުރަނގަ ގަހުގެ ތޮޅި އެވެ. މުރަނގަ ގަސް ހިމަދިގު ތޮޅިއެއް އަޅާ، ފަތް ދިގު ގަހެކެވެ. މިތޮޅި އަކީ މުރަނގަ ތޮޅި އެވެ މިގަހުގެ ތޮޅިއާއި ފަތަކީ ވަރަށް ފައިދާހުރި ކާއެއްޗެކެވެ. މިގަހުގެ ފަންސަނގަކީ ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. މުރަނގަ ތޮޅިން ރިހަ ކައްކާއިރު ފަތް ތެތުލައިގެންނާއި ހުހަށް ވެސް ކެއުމުގައި ބޭނުން ކުރެއެވެ.
ޢަލީ ނަޖީބު
ޚާއްޞަ ސިފަ
ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
މުރަނގަ ތޮޅި
މުރަނގަ ތޮޅި އަކީ އޭގައި ތަފާތު ވައްތަރުގެ ވިޓަމިންތައް އެކުލެވޭ ތޮޅި އެކެވެ. މިއީ ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމު ތަކުގައި ކެއުމުގައި ވަރަށް ގިނައިން ބޭނުންކުރާ ތޮޅި އެކެވެ. މުރަނގަ ގަހުގެ މާ، ފަތް، ތޮޅި، ތޮށި ފަދަ ތަކެއްޗަކީ ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމާއި ހަކީމީ ބޭސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ ބާވަތްތަކެކެވެ.
ބަނޑު ބަލި
ބަނޑު ބަލި އަކީ ބަނޑުގައި އުފެދޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލިޖެހުމުން ބައެއް ފަހަރު ނޭވާހިނގުން ދަތިވުން، އަދި ކުޑަކަމުދިއުމާއި، ބޮޑުކަމު ދިއުމުގެ ނިޒާމަށް ބަދަލު އާދެއެވެ. ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ބަނޑު ބަލި ކިޔާ އުޅެނީ ބަނޑުގައި ސަރުބީއުފެދި ބަނޑުގެ އެތެރޭގެ ބައެއް ގުނަވަން ދުޅަވުމަށެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ރަހިމުގެ ދޮރުގެ ކެންސަރު
ރަހިމުގެ ދޮރުގެ ކެންސަރު އަކީ ރަހިމުގެ ކަރު އަށް ޖެހޭ ކެންސަރެވެ. އަންހެނުންގެ ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމް ނުވަތަ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް އަށް ޖެހޭ ކެންސަރު ގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ކެންސަރު ޖެހެނީ މިގުނަވަނަށެވެ. މިއީ މުޅި ދުނިޔެއަށް ބަލާއިރު އަންހެނުންނަށް ޖެހޭ ކެންސަރުގެ ވައްތަރުގެ ތެރެއިން ދެވަނަ އަށް އެންމެ އާންމު ވައްތަރެވެ. މިއީ ތަރައްގީ ވަމުން އަންނަ ގައުމުތަކުގައި ކެންސަރު ޖެހިގެން އަންހެނުން މަރުވުމަށް ދިމާވާ އެންމެ އާންމު ސަބަބުވެސް މެއެވެ.
ރަހިމުގެ ދޮރުގެ ކެންސަރު ޖެހެނީ އެހިސާބުގައި ހުންނަ ސެލްތަކަށް ބަދަލުތަކެއް އައިސް ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ހުރުމަށް ފަހުގައެވެ. މިވައްތަރުގެ ކެންސަރު ޖެހޭ މީހުންނަށް އޭގެ އަސަރު ފެންނަނީ ބަލި ޖެހުމަށްފަހު ގިނަ ދުވަސްވެ، ރަހިމުގެ ބޮޑު ބަޔަކަށާއި އަދި އެހެނިހެން ގުނަވަންތަކަށް ބަލީގެ އަސަރު ފޯރާ ފަހުންނެވެ.
ރަހިމު އަކީ މަންމަގެ ބަނޑުގައި ދަރިފުޅަ ގަރުބަގަނެ ބޮޑުވާ ގުނަވަނެވެ. މިގުނަވަން އޮންނަނީ އަންހެނާގެ ބަނޑުތެރޭގައި ދަށްބަނޑާއި ކައިރީގައެވެ. ރަހިމުގެ ދޮރުގެ ކެންސަރު ގިނައިން ޖެހެނީ އުމުރުން 30 އަހަރުން މަތީގެ އަންހެނުންނަށެވެ. މިއީ އަންހެނުންނަށް އެންމެގިނައިން ޖެހޭ ކެންސަރެވެ. އެހެންކަމުން ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުތަކުގައި އުމުރުން 30 އަހަރުން މަތީގެ އަންހެނުންނަށް ގަވާއިދުން ޕެޕްސްމިއަރ ޓެސްޓްހެދުމަށް އިސްކަން ދެއެވެ.މިކަމުގެ ސަބަބުން ބަލީގެ ކުރީކޮޅު ފަރުވާ ފެށި ބަލި ފަސޭހަވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވެއެވެ. ޕެޕްސްމިއަރ ޓެސްޓް އަކީ ރަހިމުގެ ދޮރާއި ކައިރި ހިސާބެއްގައި ކަފަބުރެއް ހާކާލައިގެން ނަގާ ދިޔައިން ހަދާ ޓެސްޓެކެވެ.
އަލާމާތްތައް
ގިނަ ފަހަރަށް މިބަލީގެ އަލާމާތެއް ނުފެނިވެސް ހުރެދާނެއެވެ. އާންމުކޮށް ފެންނަ އަލާމާތްތަކަކީ: -
ރަހިމުގެ ދޮރުގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ކުރިން ސްކްރީންކޮށް ބެލުން
ރަހިމުގެ ދޮރުގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ކުރިން މިކަމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ފަދަ އަލާމާތެއް ހުރިތޯ ބަލާ ސްކްރީން ކުރުން މުހިއްމެވެ. މިގޮތުން ސްކްރީން ކުރުމަށް ކުރެވޭ ތަހްލީލަކީ ޕެޕްސްމިއަރ ހެދުން އެވެ. ޕެޕްސްމިއަރ އިން ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ކުރިން އެކަން ދެނެގަނެވި މިކަމަށް ދުރާލާ އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށާއި، ކުރަން ޖެހޭ ފަރުވާ ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެއެވެ.
ދެނެގަންނަގޮތް
ބަލި ދެނެގަތުމަށް ތަފާތު ތަހްލީލުތައް ކުރެވެއެވެ.
ފަރުވާ
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ގަހަޑު ބަލި
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ފެހި އޮށް
ފެހި އޮށްނުވަތަ އަކީ ފެހިއޮށް ތަރުކާރީގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ އޮށެއްގެ ވައްތަރެކެވެ. ފެހި އޮށް ހުންނަނީ މިއީ ފެހި ކުލައިގައ ި ވަށްކޮށް ހުންނަ އޮށެކެވެ. ދިގު ތޮޅި އަދި މުގު ތޮޅި ފަދަ ތޮޅި ތަކުގެ އޮށް ވެސް ފެހި އޮށުގެ ގޮތުގައި ގުނެއެވެ. ނުވަތަ ފެހި އޮށުގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ. ފެހި ތޮޅީގެ ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރު ތައް ހުރެއެވެ. ފެހި ތޮޅީގެ ހުރިހާ ވައްތަރެއް ވެސް ބޭނުންކުރަނީ ރިހަ ކެއްކުން ފަދަ ކަންކަމުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ފެހި ތޮޅީގެ އެކި ވައްތަރުތައް ދަޅުގައި ބަންދުކޮށްގެން ވެސް ބާޒާރުގައި ވިއްކަން ހުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ފެހިތޮޅީގެ ވައްތަރުތައް ފެނު ކައްކައިގެން ވެސް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ.
ބިންދަދު
ބިންދަދު އަކީ ދަދު ގެ ވައްތަރެކެވެ. މިއީ ފައިގައި ނުވަތަ ކަށިމަތީގައި ނަގާ ދަދެކެވެ. މިފުރަތަމަ ހުންނާނީ ބިހި ބޮނޑިއެއް ހެނެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ބިމުސޫފި
ބިމުސޫފި އަކީ ކުޑަކުދިންނަށްޖެހޭ ހަމުގެ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ގިނައިން ބިންމަތީގައި ބައިންދާފައި ތިބޭ ކުޑަކުދިންގެ ފައިން ނަގާ ބައްޔެކެވެ. މިހުންނާނީ ރުއް ތޮށިގަނޑެއްހެން ބޯކުރަގަނޑެއް ގޮތަށެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ލޭދަށަށްދިއުން
ލޭދަށަށްދިއުން އަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވުމެވެ. މިއީ ބައްޔަކަށްވުރެ ބޮޑަށް އެހެން ބައްޔަކާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ ޙާލަތެކޭ ބުނެވިދާނެއެވެ. ލޭމާބޮޑަށް ދަށަށް ހިގައްޖެނަމަ ޝޮކުޖެހުން މެދުވެރިވުމަކީ ވަރަށް ގާތް ކަމެކެވެ. މާބޮޑަށް ލޭދަށަށްދިއުމަކީ އޭގެ ސަބަބުން ފުރާނަ އަށް ނުރައްކާ ވެދާނެ ކަމެކެވެ.
ލޭދަށަށްދިއުން ކުރިމަތިވާ އެންމެ މައިގަނޑު އެއް ސަބަަބަކީ ހަށިގަނޑުގައި އެކުލެވޭ ލޭގެ ވޮލިއުމް ދަށްވުމެވެ. ލޭގެ ވޮލިއުމް ދަށްވުން މެދުވެރިކޮށްފާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ހަށިގަނޑުގެ ބަޔަކުން ލޭފޭއްދުން، ހަށިގަނޑުން ގިނަ އަދަދަކަށް ލޭބޭރުވުން، އެކަށޭނަ ވަރަށް ދިޔާތަކެތި ނުބުއިން، އަދި ހޮނޑުލުން ނުވަތަ ބޭރަށް ހިންގުން ފަދަ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުން ފެން ގިނަ އަދަދަކަށް ބޭރުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
މަޑަގަސްކަރަ (ފިލްމެ)
މަޑަގަސްކަރަ (Madagascar) އަކީ ޑްރީމްވޯކްސް އެނިމޭޝަން އިން އެނިމޭޓް ކޮށް ތައްޔާރު ކޮށްފައިވާ ކުޑަކުދިންގެ ކާރޓޫނު ފިލްމެކެވެ. މިކާރޓޫނުގެ ވާހަކަ ލިޔެ ތައްޔާރު ކުރީ އެރިކް ޑާރނެލް އަދި ޓޮމް މެކްގްރާތު އެވެ. މިކާރޓޫނު އެމެރިކާގައި ރިލީޒް ކުރެވިފައިވަނީ 27 މެއި 2005 ގައެވެ.
ވާހަކަ
ނިއުޔޯކްގެ ޒޫއެއްގައި މުޅި އުމުރު ހޭދަކުރި ޖަނަވާރުންގެ ގްރޫޕެއް މަޑަގަސްކަރައިގެ ޖަންގަލިތަކުގައި ނިމުމަކަށް އައިސް، ޖަންގަލީގައި ދިރިއުޅެން ހޭނެން ޖެހެ އެވެ.
ބިމުކަން
ބިމުކަން އަކީ ކުޑަކުދިންނަށް ޖެހޭ ހަމުގެ ބަައްޔެކެވެ. މިބަލިޖެހުނީމާ މުޅިގައިން ބިހިތަކެއް ނަގާނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޗިން ޝީ ހުއަންގ
ޗިން ޝީ ހުއަންގ އަކީ މީލާދީގެ ކުރިން 221-246 ވަނަ އަހަރާއި ދެމެދު ޗައިނާގެ (ޗިން ސްޓޭޓްގެ) ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަސް ކަލެކެވެ. އުމުރުން 50 އަހަރުގައި އަވަހާރަފުޅު ވަންދެން ރަސްކަން ކުރެއްވި އެވެ. މިއީ ޗައިނާގެ ތާރީޚްގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ރަސްކަލެކެވެ. އޭނާ ވަނީ ޗައިނާއަށް އިސްލާހީ ތަފާތު ބަދަލުތައް ގެންނެވުމަށް މަސައްކަތް ކުރައްވާފައެވެ.
ޢަބުދުﷲ ޖިހާދު
ޢަބުދުﷲ ޖިހާދު އަކީ ގދ. ތިނަދޫ ދާއިރާ އަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖްލިސް އިންތިޚާބު 2009 ގައި ކުރިމަތި ލެއްވި ކެންޑިޑޭޓެކެވެ. އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ 3 ޖެނުއަރީ 1963 ގައެވެ.
ކުރު ކޯސްތައް
ކޮމަންވެލްތްއާއި އޭޝިއަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ބޭންކް، ވޯލްޑް ބޭންކާއި އައި.އެމް.އެފް އަދި އިންޓަރނޭޝަނަލް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ފަދަ ބައިނަލް އަޤްވާމީ ޖަމްއިއްޔާތަކުން ޚަރަދުދީ އިންތިޒާމްކުރި ވަރަށް ގިނަ ކުރުމުއްދަތުގެ ތަމްރީންކޯސް ތަކުގައި ބައިވެރިވެފައިވެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް ޓެކްސް ނެގުމާއި ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސައްކަތާއި ޤައުމުގެ އިގްތިޞާދު އަދި މާލީ ދާއިރާއާއިބެހޭ 25 ކޯހެއް ނުވަތަ ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމެއް 1990 އިން 2008 އާދެމެދު ފުރިހަމަކޮށްފައިވެއެވެ.
ފުރާފައިވާ ސަރުކާރުގެ މުހިންމު މަޤާމްތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ވިލާތު ބަށި
250px|thumb|left|ވިލާތު ބަށި ވިލާތު ބަށިނުވަތަ އަކީ ވިލާތު އަލުވި ނުވަތަ އަލުވި ގަހުގެ ފަތާއި ގާތްގޮތަކަށް ފަތް ހުންނަ، ވާކޮށް ހެދޭ ގަހެއްގެ މޭވާއެކެވެ. މިދޮންވީމާ ހުންނަނީ، ރަތްކުލަ ނުވަތަ ރީދޫ ކުލައިގައެވެ. ދިވެހި ބަހުން ވިލާތު ބައްޓަށް މިހާރު ޓޮމާޓޯ ވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ. ވިލާތު ބަށީގެ ތަފާތު އެތަކެއް ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ. އެންމެ އާންމުކޮށް ހުންނަނީ ރަތް ކުލަ، އަދި ރީނދޫ ކުލައިގެ ވިލާތު ބައްޓެވެ.
ބުރީވައި
ބުރީވައި އަކީ ފުރަގަސް ފަރާތު ބަލީގެ ބާވަތެކެވެ. މިބަލިޖެހުނީމާ އުނަގަނޑާއި ފުރަގަސް ފަރާތުގައި ރިއްސާނެއެވެ. އަދި ވައިބޭރުވުން ގިނަވާނެއެވެ. ދުރަވައި މިހެންވެސް ދިވެހި ބަހުން މިބައްޔަށް ކިޔައި އުޅެއެވެ.
ވިލާތު ބަށި
ވިލާތު ބަށި ބޭނުންކުރަނީ ރިހަ ކެއްކުމާއި، ސަލަޑް ފަދަ ތަކެތި ހެދުމާއި، އެހެނިހެން ކުޅި ފާނޑުގެ ތަކެތި ތައްޔާރު ކުރުމުގެ ތެރޭގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ވިލާތު ބަށި ބޭނުންކޮށްގެން ޓޮމާޓޯ ޕޭސްޓް އުފައްދައި ބޭނުން ކުރެއެވެ.
ބުރީވައި
ޤިސްމު:ބަލިތައް
އަސްލަމް ރަޝީދު
އަސްލަމް ރަޝީދު އަކީ ކުރީގެ ފިލްމީ ޕްރޮޑިއުސަރެކެވެ. ޑައިރެކްޓަރެކެވެ. ލަވަ ލިޔުންތެރި އެކެވެ.
ސްލޭމް ސްޓޫޑިއޯ
އަސްލަމްގެ ފިލްމް ކުންފުނީގެ ފަރާތުން އަސްލަމް ރަޝީދު އުފައްދާފައިވާ 26 ފިލްމް ނިކުމެފައި ވެއެވެ. އަސްލަމް ގެ ސްލޭމް ސްޓޫޑިއޯ އިން ތައްޔާރުކުރި 26 ފިލްމްގެ ތެރެއިން 2 ފިލްމް ޑައިރެކްޓްކޮށްފައިވަނީ އަސްލަމް ރަޝީދު އަމިއްލައަށެވެ. އަނެއް 24 ފިލްމް ޑައިރެކްޓްކުރުމުގައި ތަފާތު 14 ޑައިރެކްޓަރުން ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި :-
ސްލޭމްގެ ފިލްމްތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ބޯށިމައުފުސް
ބޯށިމައުފުސް އަކީ ލޮލުގެ ބައްޔެކެވެ. މިބައްޔަކީ ލޮލުގެ ކަޅުކަޅީގައި ބޯށިމާގަނޑުގެ މަލެއްހެން ބޯކޮށް ހުންނަގޮތަށް ނުކުންނަ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހުނީމާ ލޯއަދިރިވާނެ އެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ބޯވަޖެހުން
ބޯވަޖެހުން އަކީ އަތްތިލަ އާއި ފައިތިލަ އިގެ ބަނޑުފުށް، ގަނޑުލައިފައި ދުޅަވުން އެވެ. މިގޮތަށް އަޑީގައި ގަނޑުލާފައި އޮންނައިރު އޮންނާނީ ބޯވައެއްގެ ސިފައަށެވެ. މިބައްޔަށް ބޯވާބަލިކަން ކިޔައެވެ. ރަދީފްގައިވާ ގޮތުން އެއީ ހުދުހަމުގައި ދުޅަވާ ބައްޔެކެވެ. އަދި ބޯވަ ވެސް ކިޔައެވެ. ރަދީފްގައިވާ ގޮތުން އެއީ ވެސް ހުދު ހަމުގައި ދުޅަވާ ބައްޔެކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ފީރު މުރަނގަ ތޮޅި
250px|thumb|left|ފީރު މުރަނގަ ފީރު މުރަނގަ ނުވަތަ އަކީ ހުދުކުލައިގެ މަލެއް އަންނަ ހިމަދިގު ތޮޅިތަކެއް އަޅާ ފަތްކުދި މެދުމިނުގެ ގަހެކެވެ. ފީރު މުރަނގަ ތޮޅި އަކީ ތަރުކާރީގެ ބާވަތެކެވެ. ފީރު މުރަނގަ އާންމުކޮށް ހެދެނީ ހޫނު ހިސާބު ތަކުގައެވެ. ޚާއްޞަ ކޮށް ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމުތަކުގައެވެ. ފީރު މުރަނގަ ހެއްދުމުގައި އެންމެ މަޝްހޫރު އެއްގައުމަކީ އިންޑިޔާ އެވެ.
ފީރު މުރަނގަ ގަހުގެ މާ ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ތަރުކާރީގެ ގޮތުގައި ކައިއުޅެއެވެ. ފީރު މުރަނގަ ތޮޅި، އަދި ފީރު މުރަނގަ ގަހުގެ ފަތަކީ ވެސް ތެލުލައިގެން ކެއުމުގެ ތެރޭގައި ބޭނުންކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. ފީރު މުރަނގަ ތޮޅި ގިނައިން ބޭނުންކުރެވެނީ މުރަނގަ ތޮޅި ބޭނުންކުރާ އުސޫލުން ރިހަ ކެއްކުމަށެވެ.
ކަރުފަތު ވިހަ
ކަރުފަތުވިހަ އަކީ ކަރުގެ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ކަރާއި ކަތުރުކަށިގަނޑާއި ވީ ހިސާބު ދުޅަވާ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ވަރަށް ގަދަޔަށް ކަރުގައި ރިއްސާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކަރުތެރެ ބެދޭގޮތް ވެއެވެ. މިބައްޔަށް ތާފަތުވިހަ، ކަރުތާފަތުވިހަ،ދޮޅިވިހަ،ކަރުދޮށް ދުޅަވާ ބަލި އަދި ކަށުފަތުވިހަ ކިޔައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޢައިޝަތު ޢަލީ މަނިކު
މޭކަޕްކޮށްދިނުން
މޭކަޕްކޮށްދިނުމުގެ މަސައްކަތް އައިސްތު ފަށާފައިވަނީ 1977 ގައެވެ. އެއީ އޮލިމްޕިއަންސް އަށް އައިސްތު ލަވަކީ ދުވަސްވަރު އެވެ. މޭކަޕްގެ އައިސްތުގެ އުސްތާޛަކީ ސްރީލަންކާގެ ޕްރޮފެޝަނަލް މޭކަޕް އާޓިސްޓެއްކަމަށްވާ ޝެރީން ކިޔާ ބޭކަނބަލެކެވެ. އޭގެ އިތުރުން މޭކަޕްކޮށްދިނުމަށް ދަސްކުރުމުގައި ތަފާތު ފޮތްތަކާއި، ވީޑިޔޯގެ އެހީ އައިސްތު ހޯއްދެވިއެވެ. މޭކަޕްކޮށް ހެދުމުގައި އެންމެ ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ލިބެނީ އައިސްތުގެ ފިރިމީހާ ހަންނާނު އަދި ދަރިންގެ ކިބައިންނެވެ.
މިހާތަނަށް 40 ދިވެހި ފިލްމަށް އައިސްތު މޭކަޕްކޮށްދީފައިވެއެވެ. ފިލްމް ތަކުގެ އިތުރުން ، ވީޑިޔޯ ލަވަ، ވެޑިންގ ، އިސްތިހާރު، ސްޓޭޖް ޝޯ ތަކަށް ވެސް އައިސްތު މޭކަޕްކޮށްދެއެވެ. އެންމެ އުދަގޫ ފިލްމީ މޭކަޕަކީ އަހުމަދު ނިމާލް ޑައިރެކްޓްކުރި ހަނދުކޭތަ ފިލްމްގެ މޭކަޕް ތަކެވެ. 1996 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ދިވެހި ފިލްމް ފެސްޓިވަލް 2 ގައި ފިލްމް އެދުވަސް ހިނގައްޖެ އިން އެންމެ މޮޅު މޭކަޕްގެ މަގާމް އައިސްތު އަށް ލިބފައި ވެއެވެ.
މޭކަޕްކޮށްދޭން ފެށުމުގެ ކުރިން އައިސްތު ކުރި މަސައްކަތަކީ ފެހުމާއި، ލަވަކިޔުމެވެ. އެގޮތުން 2 އަހަރު ދުވަހު އޮލިމްޕިއަންސް ބޭންޑްގައި ލަވަކިޔާފައި ވެއެވެ. ލަވަ ހެދުމުގައި ވެސް އައިސްތު ހަރަކާތް ތެރިވެއެވެ. އެގޮތުން ބައެއް އަލްބަމްތަކަށް ލަވަހަދާދީފައި ވެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ލަވައެއް ހަދާފައިވަނީ ދިވެހި ފިލްމް ޒަލްޒަލާ އަށެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
އުމުރުން 14 އަހަރުގައި އައިސްތު ވަނީ ޒަވާޖީ ހަޔާތެއް ފަށާފައެވެ. ދެވަނަ ކައިވެނީގެ ފިރިމީހާ އަކީ ލަވަކިޔުންތެރިޔާ ޢަބުދުލް ޙަންނާނު މޫސާދީދީ އެވެ. އެދެފަރިންނަށް 5 ކުދިން ލިބިފައި ވެއެވެ. 5 ކުދިން ހަރަކާތްތެރިވަނީ 5 ދާއިރާގައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ޢައިޝަތު ނިޝްއަތު
ޢައިޝަތު ނިޝްއަތު އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާއަކީ ފިލްމީ ތަރި އަހުމަދު އިޝާރު ގެ އަނބިމީހާ އެވެ. ނިޝްއަތު ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ވަނީ 2007 ވަނަ އަހަރުގެ މޭމަހުގެ ތެރޭގައެވެ. އެއީ އިޝާރު އާއި ކައިވެނި ކުރުމަށްފަހު ގައެވެ. 2009 ގެ އެޕްރީލްގެ ނިޔަލަށް ނިޝްއަތު ވަނީ 2 ކުރު ފިލްމް އަދި 3 ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. އަދި ފައްތާހު ޑައިރެކްޓްކުރާ ރާނިޔާ ކިޔާ ފިލްމަކުން ވެސް ފުރުޞަތު ލިބުނެވެ. ނަމަވެސް އަދިވެސް ރާނިޔާ ނިކުމެފައެއް ނުވެއެވެ. ނިޝްއަތުއަށް އެންމެ ކަމުދާ ތަރިންނަކީ ނިއުމާ، ނާއްކޮ އަދި އައިމިނަތު ޝަރީފް އެވެ.
ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
މ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު
މ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު އަކީ މ.މުލީގައި ހުންނަ ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާ އެކެވެ. މި ސުކޫލް ހުޅުވިފައިވަނީ 1984 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މިހާރުވެސް މިސުކޫލްގައި 200 އަށްވުރެ ގިނަ ކުދިން ކިޔަވަމުން ގެންދެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ކަދުރު
ކަދުރުއަކީ އެތެރޭގައި ހަރުއޮށެއް އޮންނަ ފޮނިމޭވާއެކެވެ. ކަދުރު އަޅަނީ ރުކެއްގައެވެ. މި ރުއް ގިނައިން ހެދެނީ ހިކިހޫނު ބިންބިމުގައެވެ. ކަދުރު އެންމެ ގިނައިން ހެދޭކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ މެދުއިރުމަތީގެ ޚާއްޞަކޮށް ޢަރަބި ގައުމުތަކުގައެވެ. ކަދުރު ރުއް އާންމު ގޮތެއްގައި 25-15 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ އުސްމިނަކަށް ހެދެއެވެ.
ކަދުރުގެ ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ. ކަދުރަކީ ތަފާތު ކެއުން ތަކުގައި ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ކަދުރުން ރޯލަ ވީއްލުމަކީ މުސްލިމުންގެ މެދުގައި ސުންނަތެއް ދިރުވުމުގެ ގޮތުން ކުރެވޭ ކަމެކެވެ. ކަދުރާ ބެހޭގޮތުން މި ސަފްހާގައި ވާ ލިޔުން އިތުރަށް ފުރިހަމަ ކުރުމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑު www.heyobas.com ގައި ކުރިން ލިޔެފައިވާ ލިޔުން ހިއްސާކޮށްލަމެވެ. ކަދުރަކީ ކީރިތި ޤުރުޢާނާއި މާތް ރަސޫލާ ސުންނަތުންވެސް އެނގޭގޮތުގައި އިންސާނުންނަށް ނުހަނު ފައިދާހުރި މެވާއެކެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ކަދުރަކީ ރަސޫލާ އާންމުކޮށް ފަރިއްކުޅުވާ އުޅުއްވި ކާނާއެވެ. އިސްލާމްދީން ފާޅުވެގެންއައި ދުވަސްވަރުގައި މުސްލިމުންގެ ކެއުމުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެއްވީވެސް ކަދުރެވެ.ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި އަދި އެ ނޫން މައިދާންތަކުގައިވެސް މުސްލިމުންގެ މެދުގައި މަޤުބޫލް މި މޭވާއަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ފައިދާހުރި އެތަކެއް މާއްދާތަކެއް ހިމެނޭ މޭވާއެކެވެ. އަދި ރަސޫލާ ދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވުމުގެ ކުރިންވެސް ކަދުރަކީ އަރަބި ކަރައިގައި ބޭނުންކުރެވުނު މެވާއެކެވެ. ތާރީޙްގެ ފަތްފުއްތަކުން އެނގޭގޮތުގައި ކަދުރު އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނިފައިވަނީ މެސޮޕޮޓޯމިއަން ސިވިލައިޒޭޝަންގެ ދުވަސްވަރު އެސަރަހައްދުންނެވެ. އެއީ މިހާރު ސައުދީއާއި އިރާގް ގުޅޭ ހިސާބެވެ. ދުނިޔޭގައި ސިލްކް އުފެއްދުމާއި ވިޔަފާރީގައި މީގެ އެތައް އަހރުތަކެއްކުރިން ފާހަގަކުރެވޭ ޗައިނާމީހުން ވިޔަފާރިކޮށް ދަތުރު ނިންމާލާފައި އަންނީ ކަދުރު ހިފައިގެންނެވެ. ޒަމާނަކީ ބާޓާ ސިސްޓަމަށް ވިޔަފާރި ހިންގަމުން އައި ޒަމާންކަމުން ސިލްކަށް ކަދުރު ބަދަލުކޮށް ޗައިނާއަށް ގެނެސް އުޅުނެވެ. އަދި މެދުއިރުމައްޗައް ދުނިޔޭގެ އެކިކަންކޮޅުތަކުންދާ ގިނަ ބަޔަކު އެންމެ ކުރިން ފަށައިގެންވެސް ރަމްޒީ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ކަދުރުގެންނަކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. ދަތުރުގެ ހަދިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި ގައުމުގައި ތިބޭ އާއިލާއަށް ގިނަ ބަޔަކު ކަދުރުގެނެއެވެ.
ކަދުރު އާންމުކޮށް ހައްދަނީ އަރަބިދުނިޔޭގައެވެ. ދުނިޔޭގައި ކަދުރު ހައްދާ ގައުމުތަކަކީ ސައުދީ އަރަބިއްޔާ، އީރާން، އިރާގް، މިސްރެވެ. އަދި މީގެ އިތުރަށް ޔޫރަޕްގައި އިސްލާމީ ދައުލަތްފެތުރިފައި ކުރިން އޮތް ދެ ގައުމުކަމަށްވާ އިޓަލީ، ސްޕެއިން އަދި އެމެރިކާގައެވެ. އެމެރިކާގެ ކޮންޓިނެންޓްގައި އެމެރިކާގެ އިތުރަށް މެކްސިކޯފަދަ ގައުމުތަކުގައިވެސް ކަދުރު ހައްދާއުޅެއެވެ. މެކްސިކޯއަށް ކަދުރު ތައާރަފްކޮށްފައިވަނީ ޕޯރޗުގީޒުންނެވެ. ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކަށް ކަދުރުގެ މުޑުވަތް ގެންގޮސްފައިވަނީ ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިންނެވެ.އަދި ސްޕެއިންގެ އަންދަލްސް އަށް ކަދުރު ތައާރްފްކޮށްފައިވަނީ ހަލީފާ އަބްދުއްރަޙްމާންއެވެ. ޕާކިސްތާނަށް ކަދުރު ގެނެސްފައިވަނީ އެލެކްސެންޑާރ ދަ ގްރޭޓް އޭސިއާގައި މަސައްކަތްކުރެއްވި ދުވަސްވަރުއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކެއްގައި ކަދުރު ހެދޭކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. ހަމަ އެހެންމެ އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ގައުމުގައިވެސް ކަދުރު ހެދި ކަދުރު އަޅާ ދޮންވެއެވެ. މިގޮތުން ދާދިފަހުން ނ.މާފަރުގައި ކަދުރު އަޅާ ދޮންވެފައިވެއެވެ. އަދި ސ.ކޮމަންޑޫ، ބ.ކުޑަރިކިލި އަދި ކުރިން މާލޭގައިވެސް ކަދުރު ރުއްހެދި ކަދުރު އަޅާފައިވެއެވެ.
ކަދުރަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ހާއްސަކޮށް ކުޑަކުދިންނަށް ފައިދާހުރި ކާނާއެކެވެ. ކުޑަކުދިންގެ ބަނޑު އަދި ގޮހޮރުގެ މައްސަލަތައް ރަނގަޅުކޮށްދީ ފަސޭހަކަމާއި އެކު ކާތަކެތި ހަޖަމްކުރުމަށް އެހީއަކަށްވެދެއެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް ދިމާވާ ބޭރަށް ހިންގުމާއި ބަނޑު ހަރުވުންފަދަ ބަލިތަކަށް ހާއްސަ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައިވެސް ކަދުރު ބޭނުންކުރެވެއެވެ. މިގޮތުން ކަދުރު ޖޫސް ކިރާ އެއްކޮށްގެން ނުވަތަ މާމުޔާއި އެއްކޮށްގެން ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތަށް ދުވާލަކު 3 ފަހަރު ދިނުމުން ﷲގެ އިޒުނަފުޅާއެކު އިންޝާﷲ ސިފާދެއްވާނެއެވެ.
ކަދުރަކީ ފަލަބަލި ނުވަތަ އޮބޭސިޓީއަށްވެސް ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ފައިދާހުރި މެވާއެކެވެ. އާންމުކޮށް އޮބޭސިޓީ ބަލި މީހުން އިތުރަށް ބަލި ބޮޑުވެގެން ދަނީ މި ބަލީގެ ސަބަބުން އާދަޔާ ހިލާފަށް ކާހިތްވުމާއި ބަނޑުހައިކަން އިހްސާސްވުމުމުގެ ސަބަބުން ކެއުމުގައި ކޮންޓްރޯލުން ނެޓި އަދި މީހާ ކަންނެތްވެ ހަރަކާތްތެރިވުން ކުޑަވުމުންނެވެ. އެހެނީ ކަދުރުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި ހަކުރުގެ ބައި ކޮންޓްރޯލްވެ އަދި ބަނޑުހައިކަން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. އަދި ހަށިގަނޑުގައި ބާރުޖެހި ލޭ ހިނގުން އަވަސްވެދެއެވެ. މި ބަލި ހުންނަ ފަރާތްތަކުން ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއްދީގެން ކަދުރު ކެއުމުން ހަށިގަނޑުގައި ސަރުބީ ވިރުވައިދީ ހީވާގިކަންގެނެސްދީ މި ބައްޔަށް ލުއިކަންލިބެއެވެ.
ކަދުރަކީ ހަށިގަނޑު ވިހަ މާއްދާތަކުން ސަލާމަތްކޮށް ރަށްކާތެރިކޮށްދޭ މޭވާއެކެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ކަދުރު ޖޫހަކީ އެކި ވައްތަރުގެ ހުމުގެ ބަލިތަކާއި ރޯގާތަކަށްވެސް ރަނގަޅު ފަރުވާއެކެވެ. ކަދުރަކީ ޖިންސީ ދުޅަހެޔޮކަންވެސް އިތުރުކޮށްދޭ މޭވާއެކެވެ. އަދި ކަދުރު ކެއެއުމުން ނުވަތަ މާމުޔާ ކިރު ކަދުރު ޖޫހާއި އެއްކޮށްގެން ބުއިމުން ހަށިގަނޑު ބާރުގަދަކޮށްދެއެވެ.
ސަހީހުލް ބުހާރީގައި އަދި މުސްލިމްގައި ބަޔާންވެފައިވާ ރަސޫލާގެ ހަދީޡް ބަސްފުޅެއްގައިވާ ގޮތުން ހެނދުނު އަޖުވާ ކަދުރުގެ 7 ކަދުރު ކައިފި މީހަކަށް އެދުވަހު ވިހައިގެ އަސަރެއް އަދި ސިހުރުގެ އަސަރެއް ނުކުރާނެއެވެ. މި ހަދީޡްގެ ނަމްބަރަކީ ބުހާރީގެ ހަދީޡް ނަމްބަރ 5327 އަދި މުސްލިމްގެ ހަދީޡް ނަމްބަރ 3814 އެވެ. އަދި މީގެ އިތުރަށް އަޖުވާ ކަދުރާ ބެހޭގޮތުން މުސްނަދު އަޙްމަދުގެ ހަދީޡް ނަމްބަރ 23592 އަދި މުސައްނަފް އިބުނު އަބީ ޝައިބާ ހަދީޡް ނަމްބަރ 2394 ގައިވެއެވެ. ހަދީޡް ނަމްބަރު ނަގާފައިވަނީ (http://www.letmeturnthetables.com/2011/07/hadith-ajwa-dates-and-science.html)އިންނެވެ. މީ 1400 އަހަރުކުރިން ރަސޫލާ ވިދާޅުވެފައިވާ ބަސްފުޅަކަށްވާއިރު މިއަދުގެ ސައިންސްވަނީ މިކަން އިތުރަށް ސާބޮތުކޮށްދީފައެވެ. 7 ކަދުރަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 70 ގުރާމެވެ. އޭގެން 70 މިލިގްރާމަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ނާރުތަކާއި ހުޅުތަކާއި ކަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ކެލްސިއަމްއެވެ. އަދި 35 މިލިގްރާމް އަކީ ސިކުނޑިއަށް ބޭނުންވާ ކާނާގެ ތެރޭގައިހިމެނޭ ޕޮސްޕަރަސްއެވެ. އަދި7 މިލިގްރާމް ހިމެނެނީ ހަށިގަނޑުގައި ބާރު ޖައްސާ ހަށިގަނޑު ވަރުގަދަކޮށްދޭ، ހިތުގެ ހިނގުން ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންވާ ބާވަތެއްކަމަށްވާ ދަނގަނޑުގެ ބައެވެ. އަދި މީގެ އިތުރަށް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ވިޓަމިންސް، ލޮނު، މިނަރަލްސްގެ ބައި ލިބެއެވެ. ކަދުރުގައި ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ބައެއް ހިމެނޭއިރު އޭގެތެރޭގައި އެންމެ މަތީ މިންވަރަކަށް ހިމެނެނީ ކާބޯހައިޑްރޭޓްސް އެވެ. އެއީ ހަށިގަނޑު ވަރުގަދަވެ ބާރު ޖެހުމަށް ބޭނުންވާ ބާވަތެވެ. ކަދުރުން ލިބޭ ކާބޯހައިޑްރޭޓްސްގެ މިންވަރަކީ 88ޕަސެންޓެވެ. އަދި %5.6-2.3 ޕުރޮޓީންސް ހިމެނެއެވެ. ޕްރޮޓީންސް އަކީ ހަށިގަނޑު ހެދިބޮޑުވުމަށް ބޭނުންވާބައެވެ. އަދި ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ޑައިޓްރީ ފައިބަރޔާއި ވިޓަމިންސް %11.5-6.4 ހިމެނެއެވެ. އަދި %5-5.2 ގެ ފެޓް ހިމެނެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރަށް %5-0.2 ތެޔޮހިމެނެއެވެ.
ކަދުރަކީ ވިޓަމިން އޭ، ބީ ވަން، އަދި ފުލުއޮރިން ހިމެނޭ މޭވާއެކެވެ. އަދި މީގެ އިތުރަށް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މިނަރަލްސްގެ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކެލްސިއަމް، ކޯބަލްޓް، ދަގަނޑު، މެގްނީޒިއަމް، ޕޮޓޭސިއަމް، ޕޯސްފަރަސް، ސޯޑިއަމް، ޒިންކްއެވެ. އަދި އެލްމީނިއަމް، ކްލޯރައިޑް، ލެޑް އާއި ސަލްފަރ، ސެލީނިއަމްވެސް ހިމެނެއެވެ. މި މާއްދަތަކީ ދިފާއީ ނިޒާމް ވަރުގަދަކޮށްދީ ކެންސަރުން ސަލާމަތްވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ބައިތަކެކެވެ.
ކަދުރަކީ ހަށިގަނޑަށް އެންމެ ފައިދާހުރި މެވާއެވެ. އެހެންކަމުން ކަދުރާއި ބެހޭގޮތުން ލިޔެވުނު ކުޑަ މައުލޫމާތު ކޮޅާއި އެކު އައްޑޫ އޮންލައިންގެ ލިޔުންތެރިޔާ ޒާރާ ކަދުރާ ބެހޭގޮތުން ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުމެއްވެސް ހިއްސާކޮށްލަމެވެ. ޒަރާ ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި “  ރޯދަމަސް އައުމާއެކު މުޅި ދުނިޔޭގެ އެތަންމިތަނުގައި ކަދުރުގެ ވިޔަފާރި ޢާއްމުވެއެވެ. ކަދުރުން ރޯދަ ވީއްލުމަކީ ސުންނަތެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ކަދުރަކީ އޭގައި އިންސާނާއަށް އެތަކެއް ފައިދާ ލައްވާފައިވާ މޭވާއެކެވެ.
ކަދުރަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ޑައެޓަރީ ފައިބަރ ހިމެނޭ މޭވާއެކެވެ. ކަދުރުގައި ފެނަށްގިރޭ ވައްތަރުގެ ފައިބަރާއި، ފެނަށް ނުގިރޭ ވައްތަރުގެ ފައިބަރު ވެސް ހިމެނެއެވެ. އަދި ކަދުރަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ އަވަސްކަމާއެކު ލިއްބައިދެނިވި އެންމެ ރަނގަޅު ކާނާގެ ބާވަތެވެ. ޕޮޓޭސިއަމްވެސް އެންމެ ގިނައިން އެކުލެވިގެންވާ އެއްބާވަތަކީ ކަދުރެވެ. ކަދުރަކީ ބަނޑުހަރުވުމުން ދުރުކޮށްދޭ ކާނާގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ބާވަތެކެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ފައިދާ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތުގައި ލިބިގަތުމަށްޓަކައި ބަނޑުހަރުވެފައިވާ މީހާ ކަދުރު ބޭނުންކުރަން ޖެހޭނީ އެއްރޭ ވަންދެން ފެނުގައި ލުމަށްފަހު އެފެނާ އެކުގައެވެ..
ގަވާޢިދުން ކަދުރު ބޭނުންކުރާނަމަ، ގޮހޮރުގެ މައްސަލަތައް މެދުވެރިން ކުޑަކޮށް ދެއެވެ. ކަދުރަކީ ބޭރަށް ހިންގުމަށް ވެސް ހުރި ފަރުވާއެކެވެ. ސަބަބަކީ ކަދުރުގައި ހުންނަ ޕޮޓޭސިއަމްއަކީ ބޭރަށްހިންގުން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދޭ މާއްދާއަކަށްވާތީއެވެ.
ކަދުރަކީ ބައެއް ވައްތަރުގެ ކެންސަރުން އިންސާނާ ސަލާމަތްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ކަދުރުގައި އެންޓި އޮކްސިޑެންޓް އެކުލެވިގެން ވުމަކީ ފްރީ ރެޑިކަލްތަކުން ހަށިގަނޑުގެ ސެލްތައް މިންޖުކޮށްދީ، ކެންސަރުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ކަދުރުގައި ވިޓަމިން އޭ ގިނަ މިންވަރަކަށް ހުރެއެވެ. ވިޓަމިން އޭ ގިނައިން ހުންނަ ކާނާ ބޭނުންކުރުމަކީ އަނގަޔާއި، ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ.
ކަދުރަކީ ހިތުގެ ބަލިތަކުން ވެސް މީހާ ސަލާމަތްކޮށްދޭ މޭވާއެކެވެ. އެހެނީ އެއީ ސޯޑިއަމް މަދު ޕޮޓޭސިއަމް ގިނަ މޭވާ އެކެވެ. އެހެންކަމުން، މިއީ ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ ނިޒާމްގެ މަސައްކަތް ރަގަޅުކޮށްދީ، އަދި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގެ މަސައްކަތް ރަގަޅުކޮށްދޭ މޭވާއެކެވެ. ކަދުރުގައި އަޔަން އެކުލެވިފައިވުމުން ހަށިގަނޑުގެ ލޭ އިތުރުވެއެވެ. ކަދުރަކީ އެއްވެސް މިންވަރަކަށް ކޮލެސްޓްރޯލް ހިމެނޭ މޭވާއެއްނޫނެވެ.
މާބަނޑު އަންހެނުން ކަދުރު ބޭނުންކުރުމަކީ ރަހިމުގެ މަސްތަކުގެ ބާރުގަދަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ކަދުރަކީ މާބަނޑު އަންހެނުންނަށް ދިމާވާ ވިހެއުމުގެ ވޭންތައް ކުޑަކޮށްދޭ މޭވާއެއް ވެސް މެއެވެ.
ކަދުރުގައި ވިޓަމިން އޭ އެކުލެވުމަކީ ލޮލުގެ ފެނުމުގެ މައްސަލަ ހުންނަން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ނައިޓް ބްލައިންޑްނެސްގެ މައްސަލަ ހުންނަ މީހުންނަށް ކަދުރު ބޭނުންކުރުމުން އެކަމުގެ އުދަގޫ ކުޑަވެއެވެ.
މިހުރިހާ ފައިދާތައް އެކުލެވިގެންވާ ކަދުރަކީ ހަމައެކަނި ރޯދަމަހު ބޭނުންކުރަންޖެހޭ މޭވާއެއްކަމަށް ބައެއް މީހުން ދެކެއެވެ. ނަމަވެސް ކަދުރަކީ ރޯދަމަސް ނޫނަސް ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް ބޭނުންކުރުމަށް އެންމެ ރަގަޅު މޭވާއެވެ. ހުސައިން ނިޔާޒް/ޅޮހި
ފިޔާ
250px|thumb|left|ފިޔާ ފިޔާނުވަތަ  އަކީ ކާ ތަކެތީގެ ރަހަމީރު ކުރުމަށާއި ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ ތަރުކާރީއެކެވެ. މިއީ ބިމުގެ އަޑިއަށް ފައިބާ އެއްޗެކެވެ. މީގެ ބޮޑެތި ބާވަތާއި ކުދި ބާވަތް ހުރެއެވެ. ފިޔާގެ އެތައް ގިނަ ވައްތަރު ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ރަތްފިޔާ، ހުދު ފިޔާ، ކުދި ފިޔާ އަދި ބޮޑެތި ފިޔާ އާއި މިނޫން ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ. ފިޔާ އަކީ ދިވެހިންގެ ކެއުމުގައި ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ބޭނުން ކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ.
ކަށި ނަހަނާ
ކަށި ނަހަނާ އަކީ ކަށިދަދު އާއި ވައްތަރު ގޮތަކަށް ހަމުގައި ނަގާ ބައްޔެކެވެ. މިބައްޔަށް ކަށިނާހި ވެސް ކިޔައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކުދީނާ
250px|thumb|left|ކުދީނާ ކުދީނާ ނުވަތަ އިނގިރޭސި ބަހުން މިންޓް ލީވްސް އަކީ ބިމުންމައްޗަށް ވަރަށް ކުޑަކޮށް ހެދޭ ގަހެކެވެ. މިގަހުގެ ފަތަކީ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ފަތެކެވެ. މިއީ ޒަވިވަހެއްދުވާ އާވި ކުޅިރަހައެއްދޭ ފެހިކުލަގަދަ ފަތެކެވެ. މިފަތް ހުންނަނީ ދެކޮޅު ވަށްކޮށް މެދަށް ފުޅާކޮށްނެވެ. ހަވާދާއި ޝަރުބަތާއި، ސަޓަނި ހެދުމަށާއި ބޭހަށްވެސް މިފަތް ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ.
ކުދީނާ ފަތުގެ ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ. މިހުރިހާ ވައްތަރެއް ވެސް ކުރިން ބުނި ގޮތަށް ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. ގަނދަކޯޅި އަކީ ވެސް ހަމަ މިއާއިލާގެ ފަތެކެވެ.
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ (Spina Bifida  ) އަކީ މައިބަދަ ބެދިފައި ނުވުމެވެ. މިއީ ނިއުރަލް ޓިއުބު ޑިފެކްޓްގެ ވައްތަރެކެވެ. މިމައްސަލަ ހުންނަ ބައެއް ކުދިންގެ ބޮލު(ސިކުނޑީ)ގައި ފެން އުފެދުން(hydrocephalus) އެކަށީގެން ވެއެވެ. މިއީ އުފަންވާއިރު މައިބަދައިގައި ހުންނަ އުނިކަމެކެވެ. ނިއުރަލް ޓިއުބު ރަގަޅަށް ނުބެދިއްޖެނަމަ، މައިބަދައިގެ ކޮންމެ ހިސާބެއްގައި ވެސް ސްޕައިނާ ބިފިޑާ(ނުބެދި) ހުރެދާނެ އެވެ. މިހެންވުމުން ސްޕައިނަލް ކޯޑު ރަގަޅަށް އުފެދި، ބެދިފައެއް ނުހުންނާނެ އެވެ. މިގޮތަށްވުމުން ސްޕައިނަލް ކޯޑު، އަދި ނާރުތަކަށް ގެއްލުން ލިބޭގޮތް ވެއެވެ.
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ (މައިބަދަ ބެދިފައިނުވުން) ގެ ސަބަބުން ޖިސްމާނީ، އަދި ފިކުރީގޮތުން ގެއްލުން ލިބުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ލިބޭ ގެއްލުން ބަރޯސާވަނީ:-
·        މައިބަދަނުބެދި ހުރި ހިސާބު، އަދި މައިބަދަ ނުބެދި ހުރި މިންވަރު
·        ސްޕައިނަލް ކޯޑު އަދި ނާރުތަކަށް ގެއްލުންވެފައިވާ މިންވަރު
ސްޕައިނާ ބިފިޑާގެ ވައްތަރުތައް
ސްޕައިނާ ބިފިޑާގެ އެންމެ އާންމު 3 ވައްތަރު ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
މެނިންގޯސީލް
މެނިންގޯސީލް ( Meningocele) : މެނިންގޯސީލް އަކީ ސިކުނޑިއާއި، މައިބަދައިގެ ވަށައިގެންވާ ފަށަލަ ބޭރަށް ނިކުމެފައި ހުރުމެވެ. މިވައްތަރުގައި ބުރަކަށިން މައިބަދައިން ބޭރަށް ނިކުމެފައި އިންނަ ކޮތަޅުގައި މައިބަދައިގެ ނާރުތައް ނިކުމެފައެއް ނުހުންނާނެ އެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިވައްތަރުގައި ނާރުތަކަށް ގެއްލުންވާނީ ވަރަށް ކުޑަކޮށެވެ. ނުވަތަ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ނާރުތަކަށް ގެއްލުން ނުލިބިދާނެ އެވެ. މިވައްތަރުގެ ސްޕައިނާ ބިފިޑާގެ ސަބަބުން ނުކުޅެދުންތެރިކަން ކުރިމަތި ކުރުވަނީ ވަރަށް ކުޑަ މިންވަރަކަށެވެ. މިވައްތަރުގެ ސްޕައިނާ ބިފިޑާގައި އިންނާނީ ބުރަކަށިމަތިން ބޭރަށް ނިކުމެފައި އިންނަ ކޮތަޅެއް ހެންނެވެ.
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ އޮކަލްޓާ
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ އޮކަލްޓާ ( Spina bifida occulta ) : މިއީ ސްޕައިނާ ބިފިޑާގެ އެންމެ އާދައިގެ ވައްތަރެވެ. މިވައްތަރުގައި މައިބަދަ ހުންނާނީ ބެދިފައެވެ. އެހެންކަމުން ބައެއް ފަހަރު މިވައްތަރު "ފޮރުވިފައިވާ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ" އޭ ކިޔައި އުޅެއެވެ. މިވައްތަރުގައި މައިބަދައިގައި ބަދަތަކުގެ ދެމެދުގައި ހުސްކަމެއް ހުއްޓަސް، މައިބަދަ ހުޅުވި، (މައިބަދަ ނުބެދި) ބޭރަށް ނިކުމެފައެއް ނުހުންނާނެ އެވެ. މިވައްތަރުގައި އާންމު ގޮތެއްގައި ސްޕައިނަލް ކޯޑު އަދި ނާރުތަކަށް އަސަރެއް ނުކުރާނެ އެވެ. ގިނަ ފަހަރު ސްޕައިނާ ބިފިޑާ އޮކަލްޓާ ދެނެގަނެވޭނީ ފުރާވަރުގައި، ނުވަތަ ޒުވާން ފުރައަށް އަޅާ ފަހުންނެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިވައްތަރުގެ ސްޕައިނާ ބިފިޑާގެ ސަބަބުން، ޖިސްމާނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް ކުރިމައްޗެއް ނުވާނެ އެވެ.
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ އޮކަލްޓާ ހުންނަ ކުދިންގެ ބުރަކަށިން ތިރި އުނަގަނޑުމަތީގައި އުފަން ލަފެއް، އިސްތަށިފަޅާފަޅާފައިވާ ލަފެއް ފަދަ އެއްޗެއް، ނުވަތަ ޑިމްޕަލް އެއް ފަދަ ކުޑަ އަޑިކޮޅެއް ހުރެދާނެ އެވެ. ގިނަ ފަހަރު މިވައްތަރުގެ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުންނަކަން އެނގެނީ ކޮންމެ ވެސް މައްސަލައެއް ދިމާވުމުން އެކްސްރޭ ނެގޭ ހިނދުގައެވެ.