cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު އައުދަ ކަލަމިންޖާ
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ލޭ
left|thumb|[[އިނގިލި|އިނގިއްޔެއް ކަނޑައިގެން ލޭފައިބަނީ: ގަދަ ރަތްކުލައިގެ ތަންގަނޑު އެއީ ޕްލެޓްލެޓްސް]]
ލޭ ގައި ހިމެނެނީ ދިޔާ މާއްދާއެއްކަމަށްވާ އާއި ލޭގެ ސެލްތަކެވެ. ލޭގެ ސެލްތައް ހުންނަނީ ޕްލާޒްމާގެ ތެރޭގައެވެ. ލޭގައި ހިމެނޭ ސެލްތަކަކީ ލޭގެ ރަތް ސެލް(Red blood cell)، ލޭގެ ހުދު ސެލްތައް(White blood cells) އަދި ޕްލޭޓްލިޓް(Platelet) އެވެ. ރަތް ސެލް އަށް ރަތް ކުލަ ލިބިފައިވަނީ އޭގައި ހިމެނޭ ހިމަގްލޯބިން(Hemoglobin) ގެ ސަބަބުންނެވެ. ރަތް ސެލްތައް އޮކްސިޖަން އާއި ކާނާގެ ހަށިގަނޑު ސެލްތައް ފޯރުކޮށްދެއެވެ. ލޭގެ ހުދުސެލްތައް ހަށިގަނޑު ދިފާޢީ ނިޒާމްގެ މަސައްކަތުގައި ބައިވެރިވާއިރު، ޕްލެޓްލެޓްތައް ބައިވެރިވަނީ ހަށިގަނޑު ތެރޭގައި ހިންގާ ލޭމަނާކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައެވެ.
ލޭގެ ރަތް ސެލްތަކަށް އިރިތްރަސައިޓް(Erythrocyte)، އަދި ހުދު ސެލްތަކަށް ލޫކަސައިޓް(Leukocyte) އަދި ޕްލޭޓްލިޓް ތަކަށް ތްރޮމްބަސައިޓް(Thrombocyte) އޭ ކިޔައެވެ.
ޕްލާޒްމާ
ޕްލާޒްމާ ނުވަތަ އަކީ ލޭގެ ސެލްތައް އެއެއްޗެއްގެ ތެރޭގައި ގެބިފައި ހުންނަ ދިޔަ ވަރެވެ. ނުވަތަ މިއީ ލޭގެ ދިޔާ ބައެވެ. މުޅި ލޭގެ ވޮލިއުމްގެ 60-55 އިންސައްތަ އަކީ ޕްލާޒްމާ އެވެ. ޕްލާޒްމާ އަކީ ރީނދޫ ކުލައަކަށް ހުންނަ ދިޔައެކެވެ.
ޕްލާޒްމާގެ 90 އިންސައްތަ އަކީ ފެނެވެ. 10 އިންސައްތަ އަކީ އެހެނިހެން މާއްދާތަކެވެ. އެހެނިހެން މާއްދާތަކުގެ ތެރެއިން 7.1 އިންސައްތަ އަކީ ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން(Plasma protein) އެވެ. 2 އިންސައްތަ އަކީ ލިޕިޑް، ހޯރމޯން، އެންޒައިމް، އަދި ތަފާތު ކާނާގެ މާއްދާތަކާއި، ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރަންޖެހޭ ބޭކާރު މާއްދާތަކެވެ. 0.9 އިންސައްތަ އަކީ ތަފާތު މައުދަންތަކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ސޯޑިއަމް، ކެލްސިއަމް، ޕޮޓޭސިއަމް، ފޮސްފަރަސް، ފަދަ މާއްދާތައް ހިމެނެއެވެ.
ލޭގެ ރަތް ސެލް
thumb|150px|left|ލޭގެ ރަތްސެލް
ލޭގެ ރަތް ސެލް ނުވަތަ އަކީ ލޭގައި ހިމެނޭ ނިއުކްލިއަސް އެއް ނުވާ ވަށްކޮށް ހުންނަ ސެލް އެކެވެ. އެވްރެޖްކޮށް ލޭގެ ރަތް ސެލް ގެ ދިގު ހުރަސް މިނުގައި 7.5 މައިކްރޯން ހުރެއެވެ. އަދި ބޯމިނުގައި 2 މައިކްރޯން ހުންނައިރު ވޮލިއުމް ގައި 87 ކިއުބިކް މައިކްރޯން ހުރެއެވެ. ލޭގެ ރަތް ސެލް އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި ދިރިހުންނަ މުއްދަތަކީ 120 ދުވަސް އެވެ. އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި ލޭގެ ކޮންމެ މައިކްރޯ ލިޓަރެއްގައި 5 މިލިއަން ލޭގެ ރަތް ސެލް ހުރެއެވެ. ލޭގެ ރަތް ސެލް ތަކަށް އިރިތްރަސައިޓް(Erythrocyte) އޭ ވެސް ކިޔައެވެ.
ލޭގެ ހުދު ސެލް
ލޭގެ ހުދު ސެލް ނުވަތަ އަކީ ލޭގެ ތެރޭގައި ބޮޑު ނިއުކްލިއަސްއެއް ލާފައި ހުންނަ ސެލްއެވެ. މިސެލްތައް ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. މާނައަކީ ބަލިތަކާއި ދެކޮޅަށް ހަގުރާމަކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދެއެވެ. ލޭގެ ތެރޭގައި އަބަދުވެސް މިސެލްތައް ދައުރުވެ،ދައުރުވެ ހުރެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެ ހިސާބެއްގައި ބައްޔެއް އުފެދުނަސް އެހިސާބަކަށް ވާސިލްވެއެވެ. ލޭގެ ހުދު ސެލްތަކަށް ލޫކަސައިޓް(Leucocyte) އޭވެސް ކިޔައެވެ.ލޭގެ ކޮންމެ މައިކްރޯލިޓަރ އެއްގައި 10،000-4000 ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ލޭގެ ހުދު ސެލްތައް ހުރެއެވެ. އެވްރެޖްގޮތެއްގައި މިއަދަދު ހުންނަނީ 7000ގައެވެ.ލޭގެތަހުލީލު ތަކުން ލޭގެ ހުދު ސެލްތައް ލޭގައި ގިނަކަމަށް ދައްކައިފިނަމަ އޭގެ މާނައަކީ ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެވެސް ހިސާބެއްގައި ބައްޔެއް އަށަގަތުމެވެ.
ލޭގެ ހުދު ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި މައިގަނޑު 5 ބާވަތެއްގެ ސެލް ހިމެނެއެވެ.
ޕްލޭޓް ލިޓް
ޕްލޭޓްލިޓް ނުވަތަ އަކީ ކަށީގެ މަދުގައި ހުންނަ އާދަޔާޚިލާފަށް ބޮޑު ސެލްއެއް ކަމުގައިވާ  މެގަކަރީއޯސައިޓް(Megakaryocyte)  އިން އުފެދޭ ކުދިކުދިބައިތަކެކެވެ. މެގަކަރިއޯސައިޓްސްއަކީ ކަށީގެމަދުގެ ތެރޭގައި ސްޓެމް ސެލް(Stem cell) އިން އުފެދި ފުރިހަމަވުމަށްފަހު އޭގެތެރޭގައި ދެމިހުންނަ ސެލްތަކެކެވެ. ޕްލޭޓްލިޓް ތަކުގައި ނިއުކްލިއަސްއެއް ނުހުރެއެވެ. އަދި އޭގެ ޒާތުގައި އަލުންއުފެދުމުގެ ގާބިލިއްޔަތުކަން ވެސް ލިބިފައެއްނުވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ހަށިގަނޑަށް ޕްލޭޓްލިޓް ބޭނުންވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު މެގަކަރީއޯސައިޓްތަކުން ޕްލޭޓްލިޓް އުފައްދައެވެ.ވަށަމިނުގައި 3މައިކްރޯން ހުރެއެވެ. ޕްލޭޓްލިޓް އަށް ތްރޮމްބަސައިޓް(Thrombocyte) އޭ ވެސް ކިޔައެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
ބައިލް ޕިގްމެންޓް
ބައިލް ޕިގްމެންޓް ތަކަކީ ހިމަގްލޯބިން މެޓަބޮލިޒަމްގެ އެންމެ ފަހު މަރުޙަލާގައި އުފެދޭ އުފެދުންތަކެކެވެ. ލޭގެ ތެރޭގައި ގިނަދުވަސްވެފައިވާ ލޭގެ ރަތް ސެލް ފަޅައިގެން ދިއުމުން އެއިން ބޭރުވާ ހިމަގްލޯބިން ރެޓިކިޔުލޯއިންޑޯތީލިއަލް ސެލް ތަކުން(މެކްރަފޭޖް) ދިރުވާލައެވެ. މެކްރަފޭޖްގެ ތެރޭގައި ހިމަގްލޯބިން ހީމް އަދި ގްލޯބިން އަށް ބައިވެގެން ދެއެވެ. އެއަށްފަހު ހީމް ގައި ހިމެނޭ ދަގަނޑުގެ ބައި ވަކިކޮށް ފުރަމޭ، އަދި ކަށީގެ މަދު ގެ ތެރޭގައި ރައްކާކުރެއެވެ. ދަގަނޑު ފިޔަވައި، ހީމް ގައި ދެންހިމެނޭ ބައި ބިލިވާޑިން ކިޔާ ފެހި ޕިގްމެންޓް އަކަށް ބަދަލުވެއެވެ.
ދެން ބިލިވާޑިން ބަދަލުވަނީ ބިލިރޫބިން ކިޔާ ރީނދޫ ޕިގްމެންޓް އަކަށެވެ. ބިލިރޫބިން ލޭގެ ތެރެއަށް ގޮސް އަލްބިޔޫމިން އާއި އެކުވެ، ހީމަބިލިރޫބިން އުފެދެއެވެ. ލޭގައި ހިމެނޭ މައި ބިލިރޫބިން އަކީ މިއީއެވެ. މިވައްތަރުގެ ބިލިރޫބިން ގުރުދާގެ ގްލޯމެރޫލައި ތަކުން ފުރާނައެއް ނުދެއެވެ. އެހެންކަމުން މިވައްތަރުގެ ބިލިރޫބިން ކުޑަކަމުދާ ތަކެތިގެ ތެރޭގައެއް ނުހުންނާނެއެވެ.
ފުރަމޭގެ ތެރޭގައި ހީމަބިލިރޫބިން އިން އަލްބިޔޫމިން ވަކިކޮށް، ބިލިރޫބިން އެހެން މާއްދާތަކަކާއި އެކުވެއެވެ. މިގޮތުން ބިލިރޫބިން ގެ 80 އިންސައްތަ އެކުވަނީ ގުލޫކިޔުރޮނިކް އެސިޑް އާއެެވެ. 10 އިންސައްތަ ސަލްފޭޓް އާއި އެކުވާއިރު ބާކީ އިންނަ 10 އިންސައްތަ އެކުވަނީ އެހެނިހެން މާއްދާތަކާއެވެ. އަދި މިގޮތަށް ބިލިރޫބިން މިބުނި މާއްދާތަކާ އެކުވެގެން އުފެދެނީ ކޮލެބިލިރޫބިން އެވެ. އަދި މިވައްތަރުގެ ބިލިރޫބިން ބައިލް ކެނަލިކިޔުލައި ތަކަށް ގޮސް ބައިލް ގެ ތެރޭގައި ހިމެނިގެން ކުޑަ ގޮހޮރުއަށް ވާޞިލް ވެއެވެ. ބައިލް އަށް އޭގެ އެކުލެވޭ ރީނދޫ ކަން ގެނެސްދެނީ މިވައްތަރުގެ ބިލިރޫބިން ގެ ސަބަބުންނެވެ. ނަމަވެސް ކޮލެބިލިރޫބިން ގެ ކުޑަ މިންވަރެއް ލޭގެ ތެރެއަށް ގޮސް، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އާއެކު ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެގެން ދެއެވެ.
ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ ތެރޭގައި ކޮލެބިލިރޫބިން ގެ މިންވަރެއް ބެކްޓީރިޔާގެ ސަބަބުން ޔޫރޯބިލިނަޖަން ކިޔާ ކުލައެއް ނުހުންނަ މާއްދާއަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. ޔޫރޯބިލިނަޖަންގެ ބޮޑުބައި ބޮޑު ކަމުދާ ތަކެއްޗާއެކު ސްޓާކޯބިލިނަޖަންގެ ގޮތުގައި ބޭރުވެގެން ދެއެވެ. ސްޓާކޯބިލިނަޖަން ވައިގެ ތެރެއަށް ހުށަހެޅުމުން އޮކްސިޑައިޒްވެ، ސްޓާކޯބިލިން އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުވެ ގިނައިރުވުމުން އޭގައި ޖެހޭ މުށި ކުލައިގެ އަސްލަކީ ސްޓާކޯބިލިން އެވެ. ޔޫރޯބިލިނަޖަން 5 އިންސައްތަ ލޭގެ ތެރެއަށް ގޮސް ގުރުދާއަށް ވާޞިލްވެ، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތިއާއެކު ބޭރުވެގެން ދެއެވެ. ޔޫރޯބިލިނަޖަން ވައިގެ ތެރެއަށް ހުށަހެޅުމުން އޮކްސިޑައިޒްވެ، ޔޫރޯބިލިން އަށް ބަދަލުވެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ބިލިއަރީ ނިޒާމް ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ގީތާ ބާލީ
ގީތާ ބާލީ ނުވަތަ ގީތާ ކަޕޫރު އަކީ ހިންދީ ފިލްމީ އެކްޓްރެސް އެކެވެ. އަދި ހިންދީ ލަވަކިޔުންތެރިއެއް ވެސް މެއެވެ. އުފަންވެފައިވަނީ 1930 ވަނަ އަހަރު ޕަންޖާބުގެ އަމްރިތުސާރު ކިޔާ ހިސާބަކަށެވެ. އަސްލު ނަމަކީ ހަރީ ކިރްތާން ކޯރު އެވެ. ފުރަތަމަ ފެނިފައިވަނީ 1940 ވަނަ އަހަރު ކުޑަކުއްޖެއްގެ ރޯލުން އޫޝާ ކިރަން ކިޔާ ފިލްމެއްގައެވެ.
ފިލްމީ ދާއިރާގައި ހޭދަކުރި 25 ވަރަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި 70 އަށްވުރެ ގިނަ ފިލްމްގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ. ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ފިލްމްތަކުގެ ތެރޭގައި ބަޅީ ބެހެން، އަލްބޭލާ، ޖާލް،ބާޒީ، ވައްޗަން،ޖެއިލަރ،ސުހާގު ރާތު، މޯހަރު، ޒިންދަގީ،ސޭލާބު،ޖަވާބު،ފަރާރް،ސުހާގަން، ނެއިނާ، ގުނާހު އަދި ޒަލްޒަލާ ފަދަ ފިލްމްތައް ހިމެނެއެވެ.
ޝައްމީ ކަޕޫރު އާއި ފިލްމީ ބަތަލާ ގީތާ ބާލީ ގެ ކައިވެނި ކުރެވުނީ 1955 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ އަދިތްޔާ ރާޖު އަދި ކަންޗަން ކަޕޫރު އެވެ. 21 ޖެނުއަރީ 1965 ގައި ގީތާ ބާލީ ވަނީ މިދުނިޔެ ދޫކޮށްފައެވެ.
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
ބައިލް ސޯލްޓް
ބައިލް ސޯލްޓް އަކީ ބައިލް އެސިޑް ތަކުގައި ހިމެނޭ ލޮނު ގެ ބައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ސޯޑިއަމް އަދި ޕޮޓޭސިއަމް އެވެ. މިބުނި ލޮނުގެ ދެބާވަތް ގްލައިސީން އަދި ޓޯރީން އާއި އެއްވެއެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ބައިލް އެސިޑް ގެ 4 ވައްތަރު ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 2 ވައްތަރު އުފެދެނީ ފުރަމޭގެ ތެރޭގައި ކޮލެސްޓިރޯލް އިންނެވެ. އެއީ ކޯލިކް އެސިޑް އަދި ކީނަޑިއޮކްސީކޯލިކް އެސިޑް އެވެ. މިއެސިޑްތައް ފުރަމޭ ގެ ތެރޭގައި އުފެދޭތީ މިއެސިޑް ތަކަށް ޕްރައިމަރީ ބައިލް އެސިޑް އޭ ކިޔައެވެ.
އަނެއް ދެވައްތަރުގެ ބައިލް އެސިޑް އުފެދެނީ ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ ތެރޭގައެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ ތެރޭގައި މި ދެވައްތަރުގެ އެސިޑް އުފެދެނީ ބެކްޓީރިޔަލް އެކްޝަންގެ ސަބަބުން ޕްރައިމަރީ ބައިލް އެސިޑް އިންނެވެ. އެހެން ކަމުން ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ ތެރޭގައި އުފެދޭ ބައިލް އެސިޑް ތަކަށް ސެކަންޑަރީ ބައިލް އެސިޑް އޭ ކިޔައެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ ތެރޭގައި އުފެދޭ ދެއެސިޑަކީ ޑިއޮކްސީކޯލިކް އެސިޑް އަދި ލިތޯކޯލިކް އެސިޑް އެވެ. ޕްރައިމަރީ ބައިލް އެސިޑް ތައް ގްލައިސީން އަދި ޓޯރީން އާއި އެކުވަނީ ފުރަމޭ ގެ ތެރޭގައެވެ. މިއެއްވުމުގެ ސަބަބުން އުފެދެނީ ގްލައިކަކޯލިކް އެސިޑް އަދި ޓޯރަކޯލިކް އެސިޑް އެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ބައިލް ސޯލްޓް ތައް ކަމުގައި ވާ ސޯޑިއަމް ގްލައިކަކޮލޭޓް އަދި ސޯޑިއަމް ޓޯރަކޮލޭޓް އުފެދިގެންދެއެވެ.
ފުރަމޭ އާއި ކުޑަ ގޮހޮރު އާއި ދެމެދު ބައިލް ސޯލްޓް ދައުރުވުން
ބައިލްގެ ތެރެއަށް އަންނަ ލޮނުގެ 95-90 އިންސައްތަ އިލިއަމް ގެ ތެރެއިން އަނބުރާ ހަށިގަނޑަށް ދަމައެވެ. އަދި ހަށިގަނޑަށް ނެގުނު ލޮނު އަނެއްކާވެސް ބޭނުންކުރެއެވެ. މިލޮނު ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތަކީ އިލިއަމް އިން ލޭ ސީދާ ވާޞިލްވާނީ ޕޯޓަލް ވެއިން އަށެވެ. ޕޯޓަލް ވެއިން އިން ފުރަމޭއަށް ލޭ ވާޞިލްވުމުން ހެޕަޓަސައިޓް އިން އެލޮނުތައް ފުރަމޭއަށް ނަގައި، އަނެއްކާވެސް ބައިލްގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލައެވެ. ބާކީ 10-5 އިންސައްތަ ބޮޑު ގޮހޮރު އަށް ވާޞިލްވެ، ޑިއޮކްސީކޯލިކް އެސިޑް އަދި ލިތޯކޯލިކް އެސިޑް އުފެއްދުމުގައި ބޭނުން ކުރެވިގެން ދެއެވެ.
ހަށިގަނޑުގައި އާއްމު ގޮތެއްގައި 3.5 ގްރާމްގެ ބައިލް ސޯލްޓް ހުރެއެވެ. މިމިންވަރު ފުރަމޭ އާއި ކުޑަ ގޮހޮރު އާއި ދެމެދު ދުވާލަކު 8-6 ފަހަރު ދައުރުވެ ދައުރުވެ ހުރެއެވެ. ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތީގެ ތެރެއިން ހަށިގަނޑަށް ބޭރުވަނީ ދުވާލަކު 0.4-0.2 ގްރާމާއި ދެމެދުގެ މިންވަރެކެވެ. އަދި ގެއްލިގެންދާ ބައި ފުރަމޭގެ ތެރޭގައި އަލުން އުފައްދައެވެ.
ފުރަމޭ އާއި ކުޑަ ގޮހޮރު އާއި ދެމެދު ބައިލް ސޯލްޓް ދައުރުވާ ދައުރުވުމަށް ބުރުލެއް އަރައިފިނަމަ ބައިލް ސޯލްޓް ގެ ބޮޑު މިންވަރެއް ބޮޑުކަމުދާ ތަކެއްޗާއެކު ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެގެން ދެއެވެ. އަދި މިހާލަތުގައި ގެއްލިގެން ދިޔަބައި ފޫބެއްދޭނެ ވަރަށް ބައިލް ސޯލްޓް ފުރަމޭ އަކުން އުފައްދައެއް ނުދެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ބައިލް ސޯލްޓް މަދުވުމުން ފެންނަ އަލާމާތްތައް ފެންނަށް ފަށައެވެ.
ފެޓް ހަޖަމުކުރުމުގައި އެހީތެރިވުން
މިގޮތުން ފެޓްގެ ސާރފޭސް ޓެންޝަން ކުޑަކޮށް، ފޮސްޕަލިޕިޑް އަދި މޮނަގްލައިސަރައިޑް އާއި ގުޅިގެން ފެޓް އިމަލްސިފިކޭޝަން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. މީގެ އިތުރުން ކުޑަ ގޮހޮރު ގެ ތެރޭގައި ލައިޕޭސް ހީވާގިކޮށް މުރާލި ކުރުވައެވެ.
ފެޓް ހަށިގަނޑަށް ނެގުމުގައި ބައިވެރިވުން
ބައިލް ސޯލްޓް އަކީ ފެޓް ހަށިގަނޑަށް ނެގުމަށް ބޭނުންތެރި މާއްދާއެކެވެ. އެގޮތުން ބައިލް ސޯލްޓް ފެޓް އާއި ތަތްވެ ފެނަށް ގިރޭ އެކުވެނި އެއް އުފައްދައެވެ. މިއެކުވެނި އަށް ކިޔަނީ މިސެލް އެވެ. މިސެލް އިން ފެޓް ހަށިގަނޑަށް ފަސޭހަ ކަމާއެކު ނަގައެވެ.
ވިޓަމިން ހަށިގަނޑަށް ނެގުމުގައި ބައިވެރިވުން
ބައިލް ސޯލްޓް އަކީ ފެޓަށް ގިރޭ ވިޓަމިން ތައް ހަށިގަނޑަށް ނެގުމަށް ބޭނުންތެރި މާއްދާއެކެވެ. މިވިޓަމިން ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ވިޓަމިން އޭ، ވިޓަމިން ޑީ، ވިޓަމިން އީ އަދި ވިޓަމިން ކޭ އެވެ.
ބައިލް ދައުރުވުން އިތުރުކުރުން
ބައިލް ސޯލްޓް އަކީ ބައިލް ދައުރުވުން އިތުރުކޮށްދޭ ވަރުގަދަ މާއްދާއެކެވެ.
ކޮލެސްޓިރޯލް ބައިލްގެ ތެރޭގައި ހިފެހެއްޓުން
ބައިލް ސޯލްޓް އަކީ ކޮލެސްޓިރޯލް ބައިލް ގެތެރޭގައި ހިފަހައްޓައި ބެހެއްޓުމަށް ބޭނުންތެރި މާއްދާއެކެވެ. މިގޮތަށް ވުމުން ކޮލެސްޓިރޯލް ޖަމާވުން ކުޑަކޮށްދީ، ކޮލެސްޓިރޯލް ހިލަ އުފެދުން ހިމާޔަތްކޮށްދެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ބިލިއަރީ ނިޒާމް ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ޖޫން 25
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖޫން
ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރި
ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރި އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުތުރުން ފެށިގެން އޮތް 2 ވަނަ އަތޮޅެވެ. މިއަތޮޅުގައި ވެރިކަން ކުރަނީ އަތޮޅުގެ އެންމެ ބައިބޯ ރަށް، ކުޅުދުއްފުށީގައެވެ. މި އަތޮޅުގެ ހަނިމާދޫ ގައި ސަރަހައްދީ ވައިގެ ބަނދަރެއް އޮވެއެވެ. ހަނިމާދޫ އޮންނަނީ ވެރިކަން ކުރާރަށް ކުޅުދުއްފުއްޓާ 20 ކިލޯމިޓަރު ރާސްތާއެއް ގައެވެ. ކުރީން މި އަތޮޅުގައި ވެރިކަން ކުރަމުން އައީ ނޮޅިވަރަންފަރުގައެވެ. ވެރިކަންކުރާރަށުގެ ގޮތުގައި ކުޅުދުއްފުށި ސަރުކާރުން ހަމަޖެއްސެވީ 6 މެއި 1992 ގައެވެ. އަތޮޅުގައި އޮންނަނީ ޖުމްލަ 35 ރަށެވެ. އޭގެތެރެއިން މީހުން ދިރި އުޅެނީ 16 ރަށުގައެވެ. ހދ.އަތޮޅުވެރިޔާ އަކީ އަލްފާޟިލް މުޙަންމަދު ދީދީއެވެ.
އަތޮޅުގައި ރައްޔިތުން ދިރުއޅުމަށްޓަކައި ކޮށްއުޅޭ މައިގަނޑު މަސައްކަތް ތަކުގެތެރޭގައި މަސްވެރިކަން، ދަނޑުވެރިކަން، ރޯނުވެށުން، ފަންގެވިނުން، ވަޑާންކުރުން، ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ އަދާކުރުން، ވިޔަފާރިކުރުން، މާލެދަތުރުކުރުން، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރުން، ބޯޓުދަތުރުކުރުން، ރޭނުމާއި، ސިމެންތީގެ މަސައްކަތް އަދި ކަނބުރުވެރިކަން ހިމެނެއެވެ.
ކުޅުދުއްފުށީގައި ސަރުކާރުން ހިންގާ ދެ ޕްރައިމަރީ އިސްކޫލާއި އެއް ސެކަންޑަރީ އިސްކޫލުހުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ރައްޔިތުން ހިންގާ ދެ ޕްރީ ސްކޫލް ހުރެއެވެ. ރަށުގައި ސިއްޚީ ޚިދުމަތް ދެމުންގެންދަނީ ސަރުކާރު ހޮސްޕިޓަލަކުންނެވެ.
ޤިސްމު:Atolls of the Maldives ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
މުސްލިމް ނަބީން
މުސްލިމް ނަބީން ނަކީ ނަބީ ބޭކަލުންގެ ގޮތުގައި މުސްލިމުން ޤަބޫލުކުރާ އިންސާނުންނެވެ. އިސްލާމީ ޢަޤީދާގައިވާ ގޮތުގެ މަތީން ﷲ ކޮންމެ ޤައުމަކަށް ނަބީން ފޮނުއްވިއެވެ.
އިސްލާމީ ޢަޤީދާގައި ރަސޫލުންނަށް އީމާން ވުން
މާތް ރަސޫލުބޭކަލުންނަކީ އިންސާނުންގެ ތެރެއިން އެބޭބޭކަލުންގެ މައްޗަށް ވަޙީ ބާވައިލެއްވި އަދި އެވަޙީ ބަސްފުޅުތައް މީސްތަކުންނަށް ފޯރުކޮށްދެއްވުމަށް އަމްރުކުރެއްވިގެންވާ ބޭކަލުންނެވެ.
އެންމެ ފުރަތަމަ ރަސޫލަކީ ނޫޙު ގެފާނެވެ. އަދި، އެބޭކަލުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހުގެ ރަސޫލަކީ މުޙައްމަދު ގެފާނެވެ.
اللهُ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ."﴿إِنَّآ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ كَمَآ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ نُوحٖ وَٱلنَّبِيِّ‍ۧنَ مِنۢ بَعۡدِهِۦۚ﴾ سُورَةُ المَائ‍ِدَةِ: 48""މާނައީ: ނޫޙުގެފާނަށާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ފަހުން ތިއްބެވި ނަބީބޭކަލުންނަށް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ވަޙީ އިއްވެވި ފަދައިން، ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށްވެސް ވަޙީ އިއްވެވީމެވެ."އަދި މުޙައްމަދު ﷺ އާއި ބެހޭގޮތުން الله تعالى ވަޙީކުރެއްވިއެވެ."﴿مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَآ أَحَدٖ مِّن رِّجَالِكُمۡ وَلَٰكِن رَّسُولَ ٱللَّهِ وَخَاتَمَ ٱلنَّبِيِّ‍ۧنَۗ﴾ سُوْرَةُ النِّسَاءِ:163""މާނައީ: ތިޔަބައިމީހުންގެ ބޮޑެތި ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން އެކެއްގެވެސް ބަފައިކަލަކުކަމުގައި މުޙައްމަދުގެފާނު ނުވެތެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، (އެކަލޭގެފާނީ) اللهُ ގެ ރަސޫލާއެވެ. އަދި، ނަބީކަން ޚަތުމުކުރެއްވި ކަލޭގެފާނުވެސްމެއެވެ."ރަސޫލުބޭކަލުންނަކީ ހެއްދެވިފައިވާ އިންސާނުންނެވެ. އެ ބޭފުޅުންނަށް ރުބޫބިއްޔަތުންނާއި އަދި އުލޫހިއްޔަތުން އެއްވެސް މިންވަރެއް ލިބިގެން ނުވެއެވެ.
މުޙައްމަދުގެފާނަކީ ހުރިހައި ރަސޫލުބޭކަލުންގެ ސާހިބެވެ. އަދި اللهُ ގެ ޙަޟްރަތުގައި ޖާހުގެ ގޮތުން އެންމެ މަތިވެރި ސާހިބާއެވެ. އެކަލޭގެފާނާ ބެހޭގޮތުން اللهُ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ."﴿قُل لَّا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلَا ضَرًّا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ ۚ وَلَوْ كُنتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوءُ ۚإِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ﴾""މާނައީ: “ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! اللهُ تَعَالَىٰ އިރާދަކުރެއްވި ކަމެއް މެނުވީ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް މަންފާއެއް، ނުވަތަ ގެއްލުމެއް ލިބިގަތުމުގެ ބާރު، ތިމަންކަލޭގެފާނަށް މިލްކުވެގެނެއް ނުވެތެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ޣައިބު އެނގިވަޑައިގަންނަވާ ކަމުގައި ވީނަމަ، ތިމަންކަލޭގެފާނު ހެޔޮކަންތައް ގިނަކުރެއްވީމުހެވެ. އަދި ނުބައިކަމެއް ތިމަންކަލޭގެފާނުންގައި ނުބީހުނީހެވެ. ބިރުވެރިކަމުގެ ޚަބަރުދެއްވާ ބޭކަލަކު ކަމުގައްޔާއި، އީމާންވާ ބަޔަކަށް އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރުދެއްވާ ބޭކަލަކު ކަމުގައި މެނުވީ، ތިމަންކަލޭގެފާނު ނުވަމެވެ.”"ހަމަކަށަވަރުން އެންމެ މަތިވެރި މަޤާމުތަކުގައި اللهُ އެބޭކަލުން ޞިފަކުރައްވާފައި ވަނީ، އެކަލާނގެ އަޅުންގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި އެބޭކަލުންނަށް ޘަނާއާއި ތަޢްރީފު ކުރެއްވުމުގެގޮތުން اللهُ ވަޙީކުރެއްވި ބަސްފުޅުތަކުގައި ވެއެވެ.
ފަހެ، ނޫޙުގެފާނާ ބެހޭގޮތުން اللهُ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ."﴿إِنَّهُۥ كَانَ عَبۡدٗا شَكُورٗا﴾ މާނައީ:""“ހަމަކަށަވަރުން، ޝުކްރުވެރިވާ އަޅަކުކަމުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިއެވެ.”"އަދި މުޙައްމަދު ﷺ އާ ބެހޭގޮތުން اللهُ تَعَالَىٰ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ."﴿تَبَارَكَ ٱلَّذِي نَزَّلَ ٱلۡفُرۡقَانَ عَلَىٰ عَبۡدِهِۦ لِيَكُونَ لِلۡعَٰلَمِينَ نَذِيرًا﴾""މާނައީ: “ޢާލަމްތަކަށް އިންޛާރުކުރައްވާ ބޭކަލަކު ކަމުގައި ވުމަށް، އެކަލާނގެ އަޅާއަށް ޤުރްއާން ބާވައިލެއްވި ކަލާނގެ، މަތިވެރިވެވޮޑިގެންފިއެވެ.'"
ރަސޫލުބޭކަލުންނަށް އީމާންވުމުގައި އެކުލެވިގެންވަނީ 4 ކަމެކެވެ.
ފުރަތަމަ: ހަމަކަށަވަރުން އެބޭކަލުންގެ ރިސާލަތަކީ اللهُ ގެ ޙަޟްރަތުން އައިސްފައިވާ ޙައްޤުކަމުގައި އީމާންވުމެވެ. ފަހެ، އެބޭކަލުންގެ ރިސާލަތުން އެންމެ ރިސާލަތަކަށްވެސް ކާފަރުވެއްޖެނަމަ، ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން ހުރިހާ ރިސާލަތުތަކަށް އެމީހަކު ކާފަރުވީއެވެ. اللهُ ވަޙީކުރެއްވި ފަދައިންނެވެ."﴿كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوحٍ الْمُرْسَلِينَ﴾ މާނައީ:'ނޫޙުގެފާނުގެ ޤަޥްމުގެމީހުން ރަސޫލުން ދޮގުކުރޫއެވެ.'[سُوْرَةُ الشُّعَرَاءِ:105]."ދެވަނަ: އެބޭކަލުންގެ ތެރެއިން އަހަރުމެންނަށް އެބޭކަލެއްގެ ނަން އެނގޭ ބޭކަލުންނަށް އީމާންވުމެވެ. މިސާލަކަށް: މުޙައްމަދު، އިބްރާހީމް، މޫސާ، ޢީސާ، އަދި ނޫޙު -عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ- ފަދަ ބޭކަލުންނެވެ. އަދި މިހުރިހާ ބޭކަލުންނަކީ، ރަސޫލުބޭކަލުންގެތެރެއިންވާ އުލުލްޢަޒްމިގެ ފަސްބޭކަލުންނެވެ.
اللهُ تَعَالَىٰ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ."﴿وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنكَ وَمِن نُّوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ۖ وَأَخَذْنَا مِنْهُم مِّيثَاقًا غَلِيظًا﴾""މާނައީ: ނަބީބޭކަލުންގެ ކިބައިންނާއި، ކަލޭގެފާނާއި ނޫޙުގެފާނާއި، އިބްރާހީމްގެފާނާއި، މޫސާގެފާނާއި، މަރްޔަމްގެފާނުގެ ދަރިކަލުން ޢީސާގެފާނުގެ ކިބައިން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަށަވަރުވެގެންވާ ޢަހްދު ހިއްޕެވިހިނދު ހަނދުމަކުރާށެވެ! އަދި އެބޭކަލުންގެ ކިބައިން ގަދަވެ ކަށަވަރުވެގެންވާ ޢަހްދު، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހިއްޕެވީމެވެ.'"އަދި ދަންނާށެވެ! އެބޭކަލެއްގެ ނަން އަހަރުމެންނަށް ނޭނގޭ ބޭކަލުންނަށް ވެސް ޖުމްލަކޮށް އީމާން ވާން ޖެހޭނެއެވެ. اللهُ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ."﴿وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِّن قَبْلِكَ مِنْهُم مَّن قَصَصْنَا عَلَيْكَ وَمِنْهُم مَّن لَّمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ﴾""މާނައީ: ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުގެ ކުރިން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ރަސޫލުން ފޮނުއްވީމެވެ. އެ ރަސޫލުންގެ ވާހަކަ ތިމަންރަސްކަލާނގެ، ކަލޭގެފާނަށް ކިޔައިދެއްވާފައިވާ ރަސޫލުން، އޭގެތެރެއިން ވެއެވެ. އަދި އެ ރަސޫލުންގެ ވާހަކަ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް ކިޔައިދެއްވާފައި ނުވާ ރަސޫލުންވެސް އޭގެތެރެއިންވެއެވެ."ތިންވަނަ: އެބޭކަލުން ގެނެސްދެއްވި އެންމެހައި ޚަބަރުތަކެއް ތެދުކުރުމެވެ.
ޖޫން 26
ޖޫން 26 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 177 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 178 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖޫން
ޖޫން 27
ޖޫން 27 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 178 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 179 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖޫން
ހިރުގަނޑު
ހިރުގަނޑު ނުވަތަ އަކީ ދަތް ތައް އެއެއްޗެއްގެ ތެރޭގައި ހިފެހެއްޓިފައި ހުންނަ ޓިޝޫ އެވެ. ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތެއްގައި ހުންނަ ހިރުގަނޑެއް ނަމަ އޭގެ ކުލަ ހުންނާނީ ގަލުގައި ހުންނަ ފަދަ ފިޔާތޮށި ކުލަ އަކަށެވެ. ނަމަވެސް ތަފާތު އެއްޗެތި ބޭނުން ކުރުމުން ހިރުގަނޑުގެ ކުލަ އަށް ބަދަލު އަންނަ ގޮތް ވެއެވެ.
ހިރުގަނޑު އަކީ ދަތް ތައް އެއެއްޗެއްގެ ތެރޭގައި ހިފެހެއްޓިފައި ހުންނަ މަޑު ޓިޝޫއެވެ. ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތެއްގައި ހުންނަ ހިރުގަނޑެއް ނަމަ އޭގެ ކުލަ ހުންނާނީ ގަލުގައި ހުންނަ ފަދަ ފިޔާތޮށި ކުލައަކަށެވެ. ނަމަވެސް ތަފާތު އެއްޗެތި ބޭނުންކުރުމުން ހިރުގަނޑުގެ ކުލައަށް ބަދަލު އަންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ހިރުގަނޑު ރަތްވެ، ދުޅަވުން، ކޮބަޑި އިތުރުވުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ހިރުގަނޑު ދުޅަވުމުގެ އަލާމާތެއް ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. ހިރުގަނޑު އިންނަނީ ކޯކަށިގަނޑު ގައި ދަތްތައް ހަރުލާފައި ހުންނަ ބައިގެ ވަށައިގެން ތަތްވެފައެވެ.
ހިރުގަނޑުގެ ބައިތައް
ހިރުގަނޑު އިންނަނީ އެނަޓަމިކަލް ގޮތުން 3 ބަޔަކަށް ބެެހިފައެވެ. އެބައިތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ދުޅަހެޔޮ ހިރުގަނޑު
ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތެއްގައި ހުންނަ ހިރުގަނޑެއް ނަމަ އޭގެ ކުލަ ހުންނާނީ ގަލުގައި ހުންނަ ފަދަ ފިޔާތޮށި ކުލައަކަށެވެ. ނަމަވެސް ތަފާތު އެއްޗެތި ބޭނުންކުރުމުން ހިރުގަނޑުގެ ކުލައަށް ބަދަލު އަންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ނަސްލު ތަކުގެ މީހުންގެ މެދުގައި ހިރުގަނޑުގެ ކުލަ ތަފާތު ވުމަކީ ވެދާނެ ކަމެކެވެ. ހިރުގަނޑު ނޫވުން، ހިރުގަނޑު ރަތްވުން، ހިރުގަނޑު ހުދުވުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ހިރުގަނޑު ދުޅަވުން ފަދަ ބަލީގެ އަލާމާތެކެވެ.
ހަމަ މިހެން ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ ހުރި ހިރުގަނޑެއް ނަމަ އެހިރުގަނޑު ހުންނާނީ އޮމާންކޮށެވެ. އަދި ހިރުގަނޑުގައި ހަރުކަމެއް ހުންނާނެވެ. ދުޅަހެޔޮ ހިރުގަނޑެއް ނަމަ ދަތް އުގުޅުން ފަދަ ކަންކަމަކުން ހިރުގަނޑަކަށް ބަދަލެއް ނާންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހިރުގަނޑުގައި ބައްޔެއް ހުރެއްޖެނަމަ ދަތް އުގުޅުމުން ބައެއް ފަހަރު ހިރުގަނޑުން ލޭއައުން، ހިރުގަނޑުން ދޮސްއައުން ފަދަ ކަންތައް މެދުވެރި ކުރުުވައެވެ.
ހިރުގަނޑުގެ ބަލިތައް
ހިރުގަނޑުގެ ތެރެއަށް ކާތަކެތި ވަދެ ހަރުލުމަކީ ތަފާތު ވައްތަރުގެ ޖަރާސީމް ތައް އަށަގަތުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. މިގޮތަށް ކާތަކެތި ވަދެ ހަރުލުމާއި، އެކާތަކެތީގެ ތެރެއަށް ކުޅުވަދެ، ހަރުލުމަކީ ޖަރާސީމް ތަކުގެ ދިރުމަށް ބާރުލިބޭނެ ކަމެކެވެ. ހިރުގަނޑަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ބައެއް ބަލިތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ސުލްޠާން ޢަލީ ކަލަމިންޖާ (ތިންވަނަ)
ސުލްޠާން ޢަލީ ކަލަމިންޖާ (ތިންވަނަ) އަކީ މީލާދީން 1277 ން 1288 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 676 ން 686 އަށެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 676 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ސުލްޠާން ޢަލީ ކަލަމިންޖާ (ތިންވަނަ) ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ސުލްޠާން މުޙައްމަދު އައުދަ ކަލަމިންޖާ އަވަހާރަ ވުމުންނެވެ. މިރަދުންނަކީ ސުލްޠާން މުޙައްމަދު އައުދަ ކަލަމިންޖާގެ ދަރިކަލެކެވެ. މިރަދުންގެ ކޮލީ ނަންފުޅަކީ ސިރީ އަރީދީ ސުވަރަ މަހާރަދުންނެވެ. މިރަދުން 10 އަހަރު ވާންދެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވިއެވެ. އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 686 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޖޫން 28
ޖޫން 28 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 179 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 180 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖޫން
ޖޫން 29
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖޫން
ދިއްދޫ (ހއ. އަތޮޅު)
ދިއްދޫ އަކީ ހއ. އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށެވެ. ބޮޑުތިލަދުންމަތި ދެބައިވީއްސުރެ ހއ. އަތޮޅުގައި ވެރިކަން ކުރަމުން ގެންގޮސްފައިވަނީ ދިއްދޫގައެވެ. ނަމަވެސް 1977 ހިސާބުގައި ވަރަށްކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކު ހއ. ހޯރަފުށީގައި އަތޮޅުވެރިކަން ކުރެވުނެވެ. އޭގެފަހުން އަތޮޅުވެރިކަންކުރާ ރަށަކީ ދިއްދޫއެވެ. ދިއްދުއަކީ ލަފާފުރަންފަސޭހަ ބޮޑުފަޅެއް އޮންނަރަށެކެވެ. ރަށުގެ ހުޅަނގުފަރާތުގައި ފަޅުއޮންނާތީ އެފަޅަކީ ހުޅަނގުމޫސުމުގައި ވަރަށްގަދަވާ ފަޅެކެވެ. ސަރުކާރުން ރަށްރަށުގެ ބަނދަރު ހެދުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ދިއްދޫގައިވަނީ 1200 ފޫޓް ދިގުމިނުގެ ފަޅެއްހަދާ ބޮޑުހިލަ ޖަހާދީފައެވެ. ދިއްދޫގެ ތާރީޚަށް ބަލާލާއިރު ދިއްދުގެ ދެކުނުކޮޅުގައި ކުރީޒަމާނުގައި ރުއްގަނޑެއް އޮތެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި މި ރުއްގަޑަކީ އުތީމު މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު ބެލެހެއްޓެވި ރުއްގަޑެކެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި އެރަށުގައި މިހާރު ފެންނަން ހުންނަ ޢީދުމިސްކިތް ބިނާކޮށްފައިހުރީ އުތީމު މަހާރަދުން އައްސުލްތާން މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލް އައުޒަމް، ބިނާކުރައްވާފައިވާ މިސްކިތެއްހުރި ތާނގައެވެ. މިމިސްކިތް ބިނާކޮށްފައިވަނީ 15 ޝަޢުބާން 1359ހ. 18 ސެޕްޓެމްބަރ 1940މ. ގައެވެ.
ދިއްދޫއަކީ މާޒީވެދިޔަ ތާރީޚްގެ ތެރޭގައި ވަރަށް އާދަޔާޚިލާފު ގޮތަކަށް މުޅިރަށް ފެންވެފައިވާ ރަށެކެވެ. "ރަށްފެންވުން" މިބަސް ދިއްދޫމީހުން ބޭނުންކޮށްއުޅުނީ އެރަށުގައި ހުރި ދެ ގެއެއްފިޔަވައި ހުރިހާ ގެދޮރަކާއި ހަރުގެފަދަ ތަންތަން އަނދާ އަޅިއަށްވެ ދިޔަ ހާދިސާއާ ގުޅިގެންނެވެ. މިކަން ހިނގާފައިވާ ގޮތެއްކަމަށް އޭރުގެ މީހުން ބުނެއުޅޭގޮތަކީ " ދިއްދުއަކީ އެޒަމާނުގައި ( ފަންރިޔާނެގި ޒަމާނުގައި ) ރިޔާވިޔާ ރަށެއްކަމަށެވެ. ރަށުގެ ހުޅަނގުފަރާތަކީ އޮޑިދޯނިފަހަރު ގެންގުޅޭ ފަރާތްކަމަށްވާތީ ހުރިހާ ހަރުގެއެއް ހުންނަނީ އެފަރާތުގައެވެ. އަދި އެޒަމާނުގައި ގެދޮރު ހެދިފައިހުންނަނީ ފަނުންކަމަށްވާތީ މުޅިރަށުގައި އޮންނަނީ ފަންގިގެތަކާއި ފަންގިން ހަދާފައިވާ ފުޅަށްގަޑުތަކާއި ހަރުގަތެކެވެ. ކޮންމެއަކަސް ރަށުގެ ހުޅަނގުފަރާތު އުތުރުކޮޅުގައި ރިޔާވިޔަން މީހުންތިބެނީ ހަރުގެތަކާ ކައިރީގައެވެ. ދިއްދުއަކީ އެޒަމާނުގައި ބޭރުދަތުރުކުރާ ބައްތެލިފަހަރު ގެންގުޅުނު ރަށެކެވެ. އެއްފަހަރަކު މިގޮތަށް ބޭރުދަތުރު ދިޔަ ބައްތެއްޔަކުން މުދާ ބޭލުމުގެ ތެރޭގައި ބައެއްސާމާނު ތެމުނެވެ. ތެމުނު އެއްޗެހީގެރޭގައި އަލިފާން ފޮށިތަކެއްވެސް ތެމުނެވެ. މި އަލިފާންފޮށިތައް ހިއްކަންވެގެން ބަހައްޓާފައިހުއްޓާ އެހިސާބުގައި ކުޅެންއުޅުނު ނުވަތަ މޫދަށްއެރި އުޅުނު ކުދިބަޔަކު ތެރޭން ކުއްޖަކު އަލިފާންފޮށިން ދަނޑިއެއްނަގައި އަލިފާން ރޯކުރުމަށްފަހު އެކުއްޖާގެ އަތަށް ހޫނުވުމާއެކު އެދަނޑި އެއްލާލެވުނީ އެއްކަލަ ރިޔާވިޔަން އެއްކޮށްފައިވާ ފަންތަކުގެ ތެރެއަށެވެ. އެސާހިތަކުން އެ ފަންތަކުގައި ރޯވެއްޖެއެވެ. ދުވަހަކީ ރަގަޅަށް ވައިޖެހޭ އަވިގަދަ ދުވަހެކެވެ. އެހެންކަމުން ހިކފައިހުރި ފަންތަކުގައި ހިފުމާއެކު ލަހެއްނުވެ ޖެހިގެންހުރި ހަރުގޭގައި އަލިފާން ހިފައިފިއެވެ. އެދުވަހަކީ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ހުރިހާމީހުންވެސް މަހަށްދިޔަ ދުވަހަކަށްވާތީ ރަށުގައި މީހުން ވަރަށް މަދުކަމަށްވެއެވެ. އެހެންކަމުން އަލިފާން ނިއްވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާނެ ގިނައަދެއްގެ ބަޔަކު ނެތުމާއެކު ހަރުގެތަކުގައި ރޯވަމުން ރަށުތެރެއަށް އަލިފާން ފެތުރިގެންދިޔައީ ވަރަށް އަވަހަށެވެ. އަދި ގޭގޭގައި ހުރި ހިފާގެންގުޅޭ ސާމާނާއި މުދާތަށް އެވަގުތު ގޭގައިއުޅުނު މީހުންވެގެން އަތިރިމައްޗަށް ( ވައިމައްޗަށް ) ނެރުނުކަމަށް ބުނެއެވެ. އެދުވަހު ރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން މަހަށްދިޔަ މީހުން ރަށަށްއައީ ރަށުން ވަރަށްގަދަޔަށް ދުންއަރާތަން ފެނުމުން ރަށުގައި ކޮންމެވެސް ކަމެއްވެއްޖެކަން އެގިގެންނެވެ. އެމީހުން ރަށަށް އައިއިރު މުޅިރަށްވަނީ އަނދާ އަޅިއަށްވެފައެވެ. ދެން ހުރިހާ އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ މީހުންވެގެން ފެންޖަހާ އަލިފާން ނިއްވާލީއެވެ." މިއީ މިހާދިސާ ހިނގިގޮތްކަމަށް ކިޔާއުޅޭގޮތެވެ.
މިހާދިސާގައި އެރަށުގައި ނާދާހުރީ އެންމެ ދެގެއެއްކަމަށް ބުނެއުޅެއެވެ. އެއީ ދިއްދޫ އަލިހާޖީ ދެގެއެކެވެ. މި ދެގެ ހުންނަނީ ރަށުގެ ދެކުނުން އެންމެ އިރުމަތީގައި ކަމަށްވެފައި އޭރުވެސް މިދެގެ ހުރީ އީޓު ޖަހާފައިކަމަށްވާތީ މިހިސާބަށް އަލިފާނުގެ އަސަރު ކޮށްފައިވާލެއް ކުޑަކަމަށްވުމަކީ އެކަށިގެންވާ ކަމެކެވެ. މި ހާދިސާގައި ބިރުން ފިލަންވެގެން ގެއެއްގެ ބޮޑުއަށި ތަންދޮށަށް ވަން ދެކުއްޖަކު ފިހިގެން މަރުވިކަމަށް ވެއެވެ.
ޝައްމީ ކަޕޫރު
ޝަމްޝީރު ރާޖު ކަޕޫރު ނުވަތަ ޝައްމީ ކަޕޫރު (އުފަންވެފައިވަނީ އޮކްޓޫބަރު 21 1931) ގައި އިންޑިޔާގެ ބޮމްބޭގައެވެ. ޝައްމީ ކަޕޫރު އަކީ ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު އާއި ރާމާ ކަޕޫރު ގެ ދެވަނަ ދަރިފުޅެވެ. މިއީ މަޝްހޫރު ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. ޝައްމީ ކަޕޫރުގެ މަޝްހޫރު ފިލްމްތައް ނިކުމެފައިވަނީ 1950 އަދި 1960 ގެ އަހަރު ތަކުގެ ތެރޭގައެވެ.
ފިލްމީ ޙަޔާތް
ކިޔަވަމުންދިޔަ ރުއިއާ ކޮލެޖުން ވަކިވެ ބައްޕަގެ ސިނަމާ ތިއޭޓަރުގައި ޖޫނިއަރ ފަންނާނެއްގެ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާން ފެށީ 1948 ގައެވެ. އެއަށްފަހު 1952 އާއި ހަމައަށް އެތިއޭޓަރުގެ ތަފާތު އުފެއްދުން ތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ. ޝައްމީ ކަޕޫރުގެ ބަތަލެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ފުރަތަމަ ފެނިފައިވާ ފިލްމަކީ 1953 ގައި ނިކުތް ޑައިރެކްޓަރު މަހޭޝް ކައުލްގެ ޖީވަން ޖިޔޯތީ އެވެ. ޢުމުރުން 20 އަހަރުގައި ކުޅުނު މިފިލްމްގައި ޝައްމީ ކަޕޫރު އާއި އެކު ހަރަކާތްތެރި ވެފައިވަނީ ޗާންދު އުސްމާނީ އެވެ. 1952ން 1957 އާއި ހަމައަށް ޝައްމީ ކަޕޫރު ކުޅުނު 17 ފިލްމް ވެސް ވަނީ އިންޑިޔާގެ ބޮކްސް އޮފީހުގައި ފްލޮޕް ވެފައެވެ.
1957 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް ތުމްސާ ނެހީ ދޭކާ ވެފައިވަނީ ޝައްމީ ކަޕޫރު އަށް ވަރަށް ބޮޑު ކާމިޔާބީ އެއް ހޯދައިދިން ފިލްމަކަށެވެ. 1959 ގައި ނިކުތް ޝައްމީ ކަޕޫރު ގެ ފިލްމް ދިލްދެކެ ދޭކޯ ވެސް ބޮކްސް އޮފީހުގައި ހިޓް ލަގަބު ޙާޞިލް ކުރިއެވެ. ކަޅާއި ހުދުގެ ފިލްމްތަކަށް އަލްވަދާޢު ކިޔުމަށްފަހު ޝައްމީ ކަޕޫރު ކުޅުނު ފުރަތަމަ ކުލަ ފިލްމް ޖަންގްލީ ނިކުތީ 1961 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
1961ން 1968އަށް ޝައްމީ ކަޕޫރު ކުޅެފައިވާ މަޝްހޫރު ފިލްމްތަކުގެ ތެރޭގައި ޕްރޮފެސަރު ، ރާޖުކުމާރު، ޖާންވަރު،ކަޝްމީރީ ކާލީ،ބައްތަމީޒް،އަދި ތީސްރީ މަންޒިލް ފަދަ ފިލްމްތައް ހިމެނެއެވެ. 1968 ވަނަ ޝައްމީ ކަޕޫރު ބްރަހަމް ޗާރީ ގައި ކުޅެފައިވާ ބަޔަށް ފިލްމް ފެއަރ އެވޯޑްގެ ބެސްޓް އެކްޓަރުގެ މަގާމް ލިބިފައި ވެއެވެ.
1990ގެ ފަހުކޮޅު ނިކުތް ޝައްމީ ކަޕޫރު ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތަކުގެ ތެރޭގައި ސަރު އާންކޯ ޕަރު، ޕްރޭމް ގްރާންތު، ކަރީބް،ޖާނަމް ސަމްޖާކަރޯ، އައުރު ޕިޔާރު ކިޔާހޯގާ، އަދި ވާތޭރާ ކިޔާކެހެނާ ފަދަ ފިލްމްތައް ހިމެނެއެވެ. ޝައްމީ ކަޕޫރު ގެ ދިގު ފިލްމީ ހަޔާތުގައި 130 އަށްވުރެ ގިނަ ފިލްމްގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ.
ޝައްމީ ކަޕޫރު ކުޅެފައިވާ ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ބައެއް ފިލްމްތަކުގެ ތެރޭގައި އަންދާޒު،ޒަމީރު، ޕަރުވަރިޝް، ޕްރޭމް ރޯގް، ދިލްދެކޭ ދޭކޯ، ސިންގަޕޯރ، ތުމްސޭ އައްޗާ ކޯންހޭ، ތުމްސާ ނޭހީ ދޭކާ، ރާޖުކުމާރު، އަދި ޖާންވަރު ފަދަ ފިލްމްތައް ހިމެނެއެވެ.
ޝައްމީ ކަޕޫރު ފުރަތަމަ ޑައިރެކްޓް ކުރި ފިލްމަކީ ސަންޖީވް ކުމާރު އަދި ޒީނަތު އަމަން ލީޑްރޯލް އަދާކޮށްފައިވާ ފިލްމް މަނޯރަންޖަން އެވެ. 1982 ވަނަ އަހަރު ފިލްމް ފެއަރ އެވޯޑްގައި ބެސްޓް ސަޕޯޓިންގ އެކްޓަރު ގެ މަގާމް ވިދާތާ ގައި ކުޅެފައިވާ ބައިން ޝައްމީ ކަޕޫރު އަށް ލިބިފައި ވެއެވެ. 1995 ވަނަ އަހަރު ފިލްމް ފެއަރ ލައިފްޓައިމް އެޗީވްމަންޓް އެވޯޑް، އަދި 1998 ވަނަ ޒީސިނަމާ ލައިފްޓައިމް އެޗީވްމަންޓް އެވޯޑް ވެސް ޝައްމީ ކަޕޫރު އަށް ލިބިފައި ވެއެވެ. މިއަދު ޝައްމީ ކަޕޫރު އަކީ އިންޓަރނެޓް ޔޫޒާ ކްލަބް އޮފް އިންޑިޔާގެ ޗެއަރޕާސަން އެވެ.
ޝައްމީ ކަޕޫރު ވަނީ އަމިއްލަ މަޖައްލާ އެއްވެސް ކުރު މުއްދަތަކަށް ނެރެފައެވެ. ޖުމްލަ 6 އަދަދު ނިކުތް މިމަޖައްލާގެ ނަމަކީ ޝައްމީ ކަޕޫރު ޕްރެޒެންޓްސް މަނޯރަންޖަން އެވެ. ޗައްޓާން ކިޔާ ޓީވީ ސިލްސިލާ އެއް ވެސް ޝައްމީ ކަޕޫރު ހަދާފައި ވެއެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
ޝައްމީ ކަޕޫރު އާއި ފިލްމީ ބަތަލާ ގީތާ ބާލީ ގެ ކައިވެނި ކުރެވުނީ 1955 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ އަދިތްޔާ ރާޖު އަދި ކަންޗަން ކަޕޫރު އެވެ. 21 ޖެނުއަރީ 1965 ގައި ގީތާ ބާލީ ދުނިޔެ ދޫކޮށް ދިއުމަށްފަހު ޝައްމީ ކަޕޫރު އާއި ނީލާ ދޭވީ ގެ ކައިވެނި ކުރެވުނީ 1969 ވަނަ އަހަރު އެވެ. 20 އޮކްޓޫބަރު 2006 ގައި މީޑިއާ އަށް ދިން އިންޓަވިއުއެއްގައި ޝައްމީ ކަޕޫރު ބުނެފައިވަނީ ހަފްތާއަކު 3 ދުވަހު އޭނާ ޑައަލިސިސް ހަދާކަމުގައެވެ.
އެހެނިހެން އެވޯޑްތައް
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
އިތުރު ކުލަތައް..
=ކުލައިގެ ނަންތައް=
ޖޫން 30
ޖޫން 30 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 181 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 182 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖޫން
ސުލްޠާން ޔޫސުފު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ)
ސުލްޠާން ޔޫސުފު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ) އަކީ މީލާދީން 1287 ން 1294 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 686 ން 693 އަށެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 686 ވަނަ އަހަރު އެވެ.ސުލްޠާން ޔޫސުފު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ) ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ސުލްޠާން ޢަލީ ކަލަމިންޖާ (ތިންވަނަ) އަވަހާރަ ވުމުންނެވެ. މިރަދުންނަކީ ވެސް ސުލްޠާން މުޙައްމަދު އައުދަ ކަލަމިންޖާގެ ދަރިކަލެކެވެ. މިރަދުންގެ ކޮލީ ނަންފުޅަކީ ސިރީ ބަވަނާދީއްތަ މަހާރަދުންނެވެ. މިރަދުން 7 އަހަރު ވާންދެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވިއެވެ. އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 693 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޙައްޤު(ފިލްމް)
ޙައްޤު އަކީ 1994 ވަނަ އަހަރު ނިކުމެފައިވާ ދިވެހި ފިލްމެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހި ފިލްމް ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
އަދިތްޔާ ކަޕޫރު
އަދިތްޔާ ރާޖް ކަޕޫރު ނުވަތަ އަދިތްޔާ ކަޕޫރު އަކީ ޝައްމީ ކަޕޫރު ގެ ފިރިހެން ދަރިއެކެވެ. ދުވަސް ނުފުރާ ދުނިޔެއަށް އުފަންވި އަދިތްޔާ އަކީ ޝިމްލާގެ ލޯރެންސް ސްކޫލުން ތައުލީމް ޙާޞިލްކުރި ދަރިވަރެކެވެ. 1 ޖުލައި 1956 ގައި އުފަންވި އަދިޔްތާ އަށް އެކި ދުވަސްވަރު ތަފާތު ނަންތަކުން މުޚާތަބު ކުރެވިފައި ވެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި ލައްޑޫ، ކެލްވާ، އަދި މިކީ ފަދަ ނަންތައް ހިމެނެއެވެ.
އަދިތްޔާ ކަޕޫރު ސުކޫލްގައި ގްރޭޑް 11އިން ފޭލްވުމުން އާއިލީ މަސައްކަތުގައި ބައިވެރިވިއެވެ. އެގޮތުން ބޮޑުބޭބެ ރާޖް ކަޕޫރު އާއެކު އާއިލީ ފިލްމް ސްޓޫޑިއޯ އާރްކޭ ފިލްމްސް ހިންގުމުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައިވެއެވެ. އަދިތްޔާ ކަޕޫރު އާރްކޭ ފިލްމްސްގައި މަސައްކަތް ކުރި 5 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޑައިރެކްޓްކުރި ފިލްމްތަކުގެ ތެރޭގައި ބޮބީ، ކަރަމް ދަރަމް، އަދި ޝަތްޔަމް ޝިވަމް ސުންދަރަމް މިތިން ފިލްމް ހިމެނެއެވެ.
އޭގެ ފަހުން ބިޒިނަސް ދާއިރާ އިން މަތީ ތަޢުލީމް ހާޞިލް ކުރުމަށްފަހު އެސްކޮޓްސް ކިޔާ ކުންފުންޏަކާއި އަދިތްޔާ ކަޕޫރު ގުޅިފައި ވެއެވެ. މިބުނި ކުންފުންޏަކީ އަދިތްޔާ ކަޕޫރު ގެ ދެބެން ދެދަރި ދައްތަ އެއްކަމަށްވާ ރީޓޫ ކަޕޫރުގެ ފިރިމީހާ ރާޖަން ނަންދާ ހިންގާ ކުންފުންޏެކެވެ.
އަދިތްޔާ ކަޕޫރު އާއި ޕްރިތީ ކައިވެނި ކުރެވުނީ 1982 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެދެމީހުންނަށް ދެކުދިން ލިބިފައިވެއެވެ. އެއީ ތުލްސީ ކަޕޫރު އަދި ވިޝްވަޕްރަޓަޕް ރާޖް އެވެ.
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
ނަރުގިސް
ނަރުގިސްނުވަތަ އަކީ ދެކުނު އެމެރިކާގެ ބައްރުގައި ހިމެނޭ އާޖެންޓީނާ، އުރުގުއޭ، ޗިލީ އަދި ޕަރަގުއޭ ފަދަ ގައުމު ތަކުގައި ހެދޭ ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ މާގަހުގެ ވައްތަރެކެވެ. ތަފާތު އެތައް ނަންތަކެއް މިމަލަށްކިޔައި އުޅޭއެވެ. ނަރުގިސްމާ އުފެދިފައި އިންނަ ދަނޑިގަނޑޫ 10-6 އިންޗީގެ ދިގުމިނަށް ދިގުވެގެން ދެއެވެ. ނަރުގިސް ފަތުގެ ފުޅާމިނުގައި 3 މިލިމީޓަރު ހުރެއެވެ. ނަރުގިސްމާ އާންމުކޮށް ހުންނަނީ ހުދު ކުލައަށް ވިޔަސް ބައެއް ފަހަރު ފިޔާތޮށި ކުލަ އަށް ވެސް ހުރެއެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާން
left|thumb|150 px|ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ މުޞްޙަފެއްގެ ބަނޑޭރިގަނޑު ޤުރުއާނަކީ އިސްލާމީ ދުސްތޫރެވެ. މުސްލިމުން ގާތުގައި އެންމެ ޤަދަރު ދެވިގެންވާ ފޮތެވެ.
ޤުރުއާނުގެ ތަޢާރުފު
"އެއީ ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ މައްޗަށް ޖިބުރީލުގެފާނު މެދުވެރި ކުރައްވައި މީސްތަކުންނަށް ތެދުމަގު ދެއްކެވުމަށްޓަކައި ﷲ ބާވައިލެއްވި، ކިޔެވުން އަޅުކަމެއްކަމުގައި ލައްވާފައިވާ އެކަލާނގެ ކަލާމްފުޅެވެ. އެ ފޮތް އަހަރެމެންނާއި ހަމައަށް އައިސްފައިވަނީ ތަވާތުރުގެ މަގުންނެވެ." އަދި އެ ޤުރުއާން ވަނީ ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ރިސާލަތުގެ ތެދުކަން ހާމަކޮށްދޭ މުޢުޖިޒާތެއް ކަމުގައި ވެސްމެއެވެ.
އަލްޢައްލާމާ ނާޞިރް އައްސިޢުދީ ވިދާޅުވިއެވެ."އަހަރެމެން ބުނަނީ، ޤުރުއާނަކީ، ﷲ ބާވައިލެއްވި، އެކަލާނގެ ކަލާމްފުޅެވެ. އެއީ މަޚްލޫޤެއް ނޫނެވެ. ޤުރުއާން އައީ އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތުންނެވެ. އަދި ޤުރުއާން (ފަހުޒަމާނުގައި) އެނބުރި ދިއުން ވަނީ އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށެވެ. ޤުރްއާނުގެ ލަފްޡުތަކާއި އޭގެ މާނަޔާއެކު އެބަސްފުޅުތަކުން ޙައްޤުގޮތުގައި ބަސްވަޙީކުރެއްވީ ﷲ އެވެ. އެކަލާނގެ އެދިވޮޑިގެންފި ހިނދަކު އެދިވޮޑިގަތް ބަސްފުޅުތަކުން ބަސްވަޙީކުރެއްވުމުގައި އެކަލާނގެ ދެމިވޮޑިގެން ވެއެވެ. އަދި ވާނޭމެއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ބަސްފުޅުތަކަކީ އެ ހުސްވުމެއް ނުވާ އެއަށް ނިމުމެއް ނުވާ ބަސްފުޅުތަކެކެވެ."
ޤުރުއާނުގެ ޙުއްޖިއްޔަތު
(ޤުރުއާނުން ނެގޭ ދަލީލު ޙުއްޖަތަކަށް ނުވަތަ ދަލީލަކަށް ވާގޮތް) ޖިބުރީލު ގެފާނު މެދުވެރިކުރައްވައި އެ ޤުރުއާނު ބާވައިލެއްވީ ޢަރަބި ބަހުންނެވެ. އަދި މިފަދަ ޤުރުއާނެއް ގެނައުމަށް ވަނީ، ޢަރަބީންނަށް ގޮންޖައްސަވާފައެވެ. އެމީހުންނަކީ ބަޔާނާއި ބަލާޣަތާއި ފަޞާޙަތުގެ އަހުލުވެރީން ކަމުގައިވާ ޙާލުވެސް އެމީހުންވަނީ މިކަމަށް ނުކުޅޭދޭކަން ހާމަ ވެފައެވެ. ހަމަ އެއާއެކު މުޅި އިންސާނީ އުއްމަތަށާއި ޖިންނީންނަށް ވެސް ވަނީ ގޮންޖައްސަވާފައެވެ. އަދި މިއަދާއި ހަމަޔަށްވެސް (15 ޤަރުނު ވީއިރުވެސް) އެ ކަން އޮތީ ހަމަ އެހެނެވެ. މިހެން ކަމުން މިއީ ޤުރުއާނަކީ ދަލީލެއް ކަމުގެ ހުއްޖަތެކެވެ.
ޤަޠްޢީ ޙުކުމްތައް
ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި، ޙުކުމްތަކާ ގުޅޭ ބައެއް އާޔަތްތައް (ނަމާދާއި ޒަކާތާއި ރޯދަ ފަރުޟުކުރެއްވި އާޔަތްތަކާއި ވާރިޘުންނަށް ލިބޭ މިންވަރު ބަޔާންކޮށްދީފައިވާ އާޔަތްތަކާއި ތަރިކަމުދާ ބެހުމާ ގުޅޭ އާޔަތްތަކާއި، ޒިނޭއާއި ޤަޒުފާއި ޔަތީމުންގެ މުދާކެއުމާއި ޙައްޤަކާ ނުލައި މީހަކު މެރުން ޙަރާމުކުރެއްވި އާޔަތްތައް ފަދަ އާޔަތްތައް) އައިސްފައި ވަނީ އެއިން އިތުރު މާނައެއް ނުނެގޭ ފަދަ ޤަޠްޢީ (ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންވާ) ގޮތެއްގައެވެ.
ޡަންނީ ޙުކުމްތައް
ނަމަވެސް ޤުރުއާނުގެ ޙުކުމްތަކާ ގުޅޭ، ގިނަ އާޔަތްތަކުގައިވާ ޙުކުމްތަކަކީ އޭގެ މުރާދު ކަނޑައެޅިގެން ދޭހަނުވާ ޙުކުމްތަކެވެ. ނުވަތަ އެއްމާނަޔަށްވުރެ ގިނަ މާނަ ދޭހަވާ ޙުކުމްތަކެވެ. މުޖުތަހިދުން ބަޙުޘު ކޮށް ހޯދައިގެން ވަކި ގޮތެއް ނެރެންޖެހޭ ޙުކުމްތަކެވެ. މިސާލަކަށް ވުޟޫކުރާއިރު ބޮލުގައި ފެންފުހެންޖެހޭ ވަރު ކަނޑައެޅުމެވެ. އަދި އަންހެނާގެ ޢިއްދައްކީ ކޮބައިކަން ބަޔާންކުރުމެވެ.
ފުރަތަމަ ދެންނެވުނު ޤަޠްޢީ ހުކުމްތަކަކީ ކޮންމެ އިންސާނެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅިގެން ވާޖިބު، އެއަށް ތަބާވާން ޖެހޭ، އަދި އެއާއި ދެކޮޅު ހަދައިފިނަމަ މިއްލަތުން ބޭރުވާނެ ޙުކުމްތަކެވެ. ނަމަވެސް މިއާޚިލާފަށް ދެވަނަ ވައްތަރުކަމުގައި ވާ، ޡަންނީ ޙުކުމްތަކަކީ އޭގައި ދަންނަބޭކަލުންގެ ވިސްނުންފުޅު ތަފާތުވެފައިވާ ޙުކުމްތަކެވެ. އަދި ވަކިމީހެއްގެ ވިސްނުން އަނެކާއާއި ތަފާތުވުމަކީ އަނެކާގެ ޚިޔާލު ދޮގުކޮށް ބާޠިލްކުރެވޭނެ ކަމެއްނޫނެވެ. އެއްވެސްމީހަކަށް އަނެކެއްގެ ވިސްނުމަކީ ގޯސް ބާޠީލު ވިސްނުމެކޭ ނުބުނެވޭނެއެވެ. އެއީ ކޮންމެ ބޭފުޅަކުވެސް އެބޭފުޅެއްގެ ވިސްނުންފުޅު ބިނާކުރައްވަނީ ޝަރުޢީ ދަލީލު ތަކުގެ އަލީގައި ކަމަށްވާތީއެވެ.
ސުލްޠާން ސަލިސް ކަލަމިންޖާ
ސުލްޠާން ސަލިސް ކަލަމިންޖާ އަކީ މީލާދީން 1293 ން 1302 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 693 ން 701 އަށެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 693 ވަނަ އަހަރު އެވެ.ސުލްޠާން ސަލިސް ކަލަމިންޖާ ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ސުލްޠާން ޔޫސުފު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ) އަވަހާރަ ވުމުންނެވެ. ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި މިރަދުންގެ ނަންފުޅުގެ ގޮތުގައި ސުލްޠާން ސަލިސް ކަލަމިންޖާ ލިޔެފައިވީ ނަމަވެސް، އަނެއްބައި ލިޔުންތަކުގައި ވަނީ މިރަދުންގެ ނަންފުޅެއް ތާރީޚަކުން އެނގޭކަށް ނެތް ކަމަށެވެ. މިރަދުންގެ ކޮލީ ނަންފުޅަކީ ސިރީ މީސުވަރަ މަހާރަދުންނެވެ. މިރަދުންނަކީ ސުލްޠާން ޔޫސުފު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ)ގެ ދަރިކަލުންނެވެ. މިރަދުން 7 އަހަރު ވާންދެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވިއެވެ. އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 701 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޒެމްބިއާ
ޒެންބިޔާއަކީ އެފްރިކާގެ ދެކުނު ބިތުގައި އޮންނަ ބިންބަންދު ޤައުމެކެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ޒެންބިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހެވެ. މީގެ އިތުރުން ނިޔަންޖާ އާއި ބެންބާ އާއި ލުންޑާ އާއި ތޮންގާ އާއި ލޯޒީ އާއި ލުވާލޭ އާއި ކައޮންޑޭ ބަސް އެކި ފެންވަރުގައި ބޭނުން ކުރެވެމުންދެއެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ޒެންބިޔަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ލުސާކާއެވެ. ޒެންބިޔާގެ ވެރި ރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. މި ޤައުމަކީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 13 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 70 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.75 މިލިޔަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ވާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ zm. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +260 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ޒެންބިޔަން ކްވާޗާއެވެ.
ނަން
ޒެންބިޔާގެ ރަސްމީ ނަމަކީ ރިޕަބްލިކް އޮފް ޒެންބިޔާއެވެ. ޒެންބިޔާގެ ނަން ނިސްބަތް ވަނީ ޒެންބޭޒީ ބޭސިންއަށް ކަމަށް ބައެއް ލިޔުންތެރީން ލިޔުއްވާފައި ހުރެއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ޒެންބިޔާގެ އުތުރުގައި އޮތީ ޑިމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮންގޯއެވެ. އިރުއުތުރުގައި އޮތީ ޓެންޒޭނިޔާއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ މަލާވީއެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ މުސިންބީ އާއި ޒިންބާބުވޭ އާއި ބޮޓްސްވާނާ އާއި ނެމީބިޔާއެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ އެންގޯލާއެވެ. ޒެންބިޔާއަކީ މުޅި ދުނިޔެއަށް ބަލާއިރު 39 ވަނަ އަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ޒެންބިޔާގެ ބޮޑުމިން އެމެރިކާގެ ޓެކްސަސްއާ އަޅާ ކިޔާ ކަމުގައިވާ ނަމަ ޓެކްސަސްއަށް ވުރެ ކުޑަ ތަންކޮޅެއް ބޮޑެވެ.
ތާރީޚު
މިހާރުގެ ޒެންބިޔާ ސަރަޙައްދުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ދިރިއުޅެން ފަށާފައިވަނީ ޝިކާރަކުރާ މީހުންނެވެ. މީލާދީން 300 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް މި ސަރަޙައްދުގައި ވަޒަންވެރިވެގެން ތިބީ މި ދެންނެވި ޝިކާރަވެރީންނެވެ. މީލާދީން 12 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައި ބަންޓޫ ދަރިކޮޅުގެ މީހުން ވަނީ މި ސަރަޙައްދަށް ވަދެފައެވެ. މި މީހުންގެ ތެރެއިން ޒެންބިޔާ ސަރަޙައްދުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ވަޒަންވެރިވި ބަޔަކީ ތޮންގާއިންނެވެ. އެންކޯޔާ މީހުން ޒެންބިޔާއަށް އައިސްފައިވަނީ ވެސް ގާތްގަނޑަކަށް މި ދުވަސްވަރުއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޔޫރަޕުގެ މީހުން މި ސަރަޙައްދަށް ވަދެފައިވަނީ 18 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައެވެ. އޭގެ ފަހުން ގިނަ ބަޔަކު އައިސްފައިވަނީ 19 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެކަކީ ޑޭވިޑް ލިވިންގސްޓޯނެވެ. ޑޭވިޑް ލިވިންގސްޓޯނަކީ ތިން “ސީ” ގެ ބޭނުންކޮށްގެން އަޅުންގެ ވިޔަފާރި ހުއްޓުވުމުގެ ނަޒަރިއްޔާއެއް ގެންގުޅުއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާގެ ތިން ސީ އަކީ؛ “ކްރިސްޓިއަނިޓީ، ކޮމާސް، ސިވިލައިޒޭޝަން” މި ތިން މައިގަނޑެވެ. ޑޭވިޑް ލިވިންގސްޓޯނަކީ މުޅި އެފްރިކާ ބައްރަށް ވެސް ކްރިސްޓިޔަން ދީން ފެތުރުއްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. މި ގޮތުން ގަދަކަމުން ވެސް މީހުންގެ ދީން ބަދަލު ކުރުވާފައިވާ ކަން ފާހަގަކުރެވެެއެވެ. ލިވިންގސްޓޯން ވަނީ ޒަންބޭޒީ ކޯރާ ގުޅިފައިވާ ވޯޓަރ ފޯލްއަކަށް ވިކްޓޯރިޔާ ފޯލްސްއޭ ކިޔާފައި ނަން ވެސް ދެއްވާފައެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އެހެން ތަންތަނުގައި ހުންނަ ތަކެއްޗަށް ވެސް ވިލާތުގެ މީހުން ދަޢުވާކޮށް އަމިއްލަ ކުރަމުން ދިޔަކަން ދައްކައިދޭ ސާބިތު ހެތްކެކެވެ. ޒެންބިޔާއަށް އިނގިރޭސީންގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ލިބިފައިވަނީ 1964 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 24 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ޒެންބިޔާއަކީ ސަބް ސަހާރަން އެފްރިކާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑަށް އާބަންވެފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ޤައުމެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ވަޒީފާގައި ނޫޅޭ މީހުންނާއި ވަޒީފާ ނެތުން ވަނީ ޒެންބިޔާގައި ވަރަށް ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ވެފައެވެ. ޒެންބިޔާއަށް ބަލާއިރުގައި އެ ޤައުމުގެ ރަށްފުށުގެ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ދިރިއުޅެމުން ދަނީ ދަނޑުވެރިކަން ކުރާ މީހުންނެވެ.
ސަގާފަތު
ރަސްމީ ސިފައެއްގައި ބަލާއިރު ޒެންބިޔާއަކީ ކްރިސްޓިޔަން ޤައުމެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެހެން ދީން ތަކަށް ތަބަޢަވާ މީހުން ވެސް މަދެއް ނޫނެވެ. ޒެންބިޔާގެ އާބާދީގެ 5% މީހުންނަކީ މުސްލިމުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޒެންބިޔާގެ އާބާދީގެ 68% މީހުން ދިރިއުޅެމުން ދަނީ ފަޤީރުކަމުގެ ލައިނަށް ވުރެ ދަށުގައެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 1482 ޑޮލަރެވެ.
ހާއްސަ ނަމާއި އާއްމު ނަން
ދިވެހިބަހުގެ ހަމަތައް -1
ޚާއްޞަނަމާއި އާންމުނަމަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ އެއީ ނަން ބެހިފައިވާ ދެ ބައެވެ. އެހެންވެއްޖެއްޔާ ނަން ބެހިފައިވާ އެ ދެ ބައިގެ ތެރެއިން ޚާއްޞަނަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ކޮން ބާވަތެއްގެ ނަންނަމެއް ހެއްޔެވެ؟ އާންމުނަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ކޮން ބާވަތެއްގެ ނަންނަމެއް ހެއްޔެވެ؟
ބައެއް ބޭފުޅުން ވިދާޅުވާގޮތުގައި، އަނބުގަސް، ބަނބުކެޔޮގަސް ކަހަލަ ނަންނަމަކީ ވެސް ޚާއްޞަ ނަންނަމެވެ. އެއީ އެ ނަމެއް ބުނުމުން އެއީ މި ވެނި އެއްޗެއްކަން އެނގޭތީ އެވެ. އޭގެ އާންމުނަމަކީ ގަހެވެ. އަދި އަނބުގަސް، ބަނބުކެޔޮގަސް ޚާއްޞަނަމަށް ވަނީ މުޙަންމަދު، ޚަދީޖާ ކަހަލަ ނަންނަން ވެސް ޚާއްޞަނަމަށް ވާ ފަދައިންނެވެ. އެއީ މުޙަންމަދު ކިޔާ ވެސް އެކަކަށް ވުރެން ގިނަ މީހުން އުޅޭތީ އެވެ. އަނބުގަހަށް ވެސް އެހެން ވާތީއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެ ވިދާޅުވުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. އަނބުގަސް، ބަނބުކެޔޮގަސް، ކަޅުބިލަމަސް، މާނިޔާމަސް، އެއީ ޚާއްޞަ ނަންނަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އާންމު ނަންނަމެވެ. ޚާއްޞަނަމަކީ މީހަކަށް، ނުވަތަ ތަނަކަށް، ނުވަތަ އެއްޗަކަށް އެ މީހާގެ، ނުވަތަ އެ ތަނުގެ، ނުވަތަ އެ އެތީގެ އާންމު ނަމުގެ އިތުރަށް ދޭ ނަމެކެވެ. މިސާލަކަށް މުޙަންމަދު، ޚަދީޖާ، ހަނދުވަރުމަތީގެ، އޮލިމްޕަސް، ކަޅުވަކަރު މިސްކިތް، ކަޅުއޮށްފުންމި މިއީ ހައްތާ ވެސް ޚާއްޞަ ނަންނަމެވެ.
ޚާއްޞަނަމެއް، އެ ނަން ދެވިފައިވާ މީހާ، ނުވަތަ ތަން، ނުވަތަ އެތި ހިމެނޭ ބާވަތުގެ ހުރިހައި މީހުންނަކަށް، ނުވަތަ ތަންތަނަކަށް، ނުވަތަ އެއްޗެއްސަކަށް ނުކިޔާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ހުރިހައި ފިރިހެނުންނަކަށް މުޙަންމަދެއް، ހުރިހައި އަންހެނުންނަކަށް ޚަދީޖާއެއް ނުކިޔާނެއެވެ. ހުރިހައި ގެއަކަށް ހަނދުވަރުމަތީގެއެއް، ހުރިހައި ސިނަމާއަކަށް އޮލިމްޕަހެއް، ހުރިހައި މިސްކިތަކަށް ކަޅުވަކަރު މިސްކިތެއް ނުކިޔާނެއެވެ. އަދި ހުރިހައި އޮޑިއަކަށް ކަޅުއޮށްފުންމިއެކޭ ވެސް ނުމެ ކިޔާނެ މެއެވެ. މިޔާ ޚިލާފަށް އަނބުގަހަކަށް އަނބުގަސް ނޫން އެހެން ގަހެކޭ، ކަޅުބިލަމަހަކަށް ކަޅުބިލަމަސް ނޫން އެހެން މަހެކޭ ނުކިޔާނެއެވެ.
ޚާއްޞަނަމުގެ އަނެއް ސިފައަކީ، ޚާއްޞަނަމަކީ އެ ނަމުގެ ބަދަލުގައި އެހެން ނަމެއް ވެސް އެ މީހަކަށް، ނުވަތަ އެ ތަނަކަށް، ނުވަތަ އެ އެއެއްޗަކަށް ދެވިދާނެ ނަންނަމަށް ވުމެވެ. މިސާލަކަށް މުޙަންމަދު ކިޔާ މީހަކަށް ނަން ކިއި އިރު މުޙަންމަދުގެ ބަދަލުގައި އަޙްމަދު ވެސް ކިއުނީހެވެ. މޫސާ ވެސް ކިއުނީހެވެ. އަދި ބޭނުން ނަމަ މުޙަންމަދު ކިޔާ މީހެއްގެ ނަން މިހާރު ވެސް އެހެން ނަމަކަށް، މިސާލަކަށް ޙުސައިނަށް ބަދަލުކުރެވިދާނެއެވެ. މީހުންގެ ނަންނަން، ގޭގޭގެ ނަންނަން، މިސްކިތްމިސްކިތުގެ ނަންނަން، އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ ނަންނަން، ރަށްރަށުގެ ނަންނަން، އެއް ނަމުން އަނެއް ނަމަށް ބަދަލުކުރާ ކަން އަޅުގަނޑުމެން ދަންނަމުއެވެ. މި ގޮތަށް އެއް ނަމުން އަނެއް ނަމަށް ބަދަލުކުރެވޭނެ ނަންނަމަކީ ޚާއްޞަނަންނަމެވެ.
ނަމަވެސް އާންމުނަމަކީ އެއް ނަމުން އަނެއް ނަމަށް ބަދަލުކުރެވޭނެ ނަންނަމެއް ނޫނެވެ. މިސާލަކަށް އަނބުގަހަކަށް ބަނބުކެޔޮގަހެކޭ ނުވަތަ ހިރުނދުގަހެކޭ ނުކިޔޭނެއެވެ. ކަޅުބިލަމަހަކަށް ކަންނެއްޔެކޭ ނުވަތަ ގޮދައެކޭ ނުކިޔޭނެއެވެ. އަނބުގަސް، ބަނބުކެޔޮގަސް، ކަޅުބިލަމަސް، މާނިޔާމަސް މި ކަހަލަ އާންމު ނަންނަން ޚާއްޞަ ނަންނަމަށް ވާ ގޮތެއް ވެސް އޮވެއެވެ. މިސާލަކަށް ގެއެއްގެ ނަމަކަށް އަނބުގަސް މިހެން ކިޔައިފި ނަމަ އެ ހާލަތުގައި އަނބުގަސް އެއީ ޚާއްޞަނަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެ ހާލަތުގައި އަނބުގަހަކީ ގަހެއް ނޫނެވެ. ގެއެކެވެ. ހަމަ އެ ގޮތަށް ދޯންޏެއްގެ ނަމަކަށް މާނިޔާމަސް މިހެން ކިޔައިފި ނަމަ، އެ ހާލަތުގައި މާނިޔާމަސް އެއީ ޚާއްޞަނަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެ ހާލަތުގައި މާނިޔާމަހަކީ މަހެއް ނޫނެވެ. ދޯންޏެކެވެ. ޖަނަވާރު މިއީ އާންމު ނަމެކެވެ. ޖަނަވާރުގެ ބާވަތެއް ކަމުގައި ވާ އަސް މިއީ ވެސް އާންމު ނަމަކެވެ. ޖަނަވާރުގެ އެހެން ބާވަތެއް ކަމުގައި ވާ ބުޅާ މިއީ ވެސް އާންމު ނަމެކެވެ. ނަމަވެސް މީހަކު އޭނާ ގެންގުޅޭ އަހަށް ވިދުވަރު، ބުޅާތަކަށް ދޮންކަލޯ، ތުއްތުކަލޯ، ތިއްތި މި ގޮތަށް ނަން ދީފި ނަމަ، އެ ދިން ނަންނަމަކީ ޚާއްޞަ ނަންނަމެވެ. ހަމަ އެ ގޮތަށް މީހަކު އޭނާގެ ގޯތީގައި ހުރި ދެ އަނބުގަހަށް ބޮޑޭ އާއި ކުޑޭ ކިޔާ ނަން ދީފި ނަމަ އެ ދެ ނަން ވެސް ވާނީ ޚާއްޞަނަމަށެވެ.
އާންމުނަމާއި ޚާއްޞަނަމުގެ ބައެއް މިސާލު:
ބިނާ / އިމާރާތް (އާންމުނަމެއް) => ގެ (އާންމުނަމެއް) => ހަނދުވަރުމަތީގެ (ޚާއްޞަނަމެއް) ބިނާ / އިމާރާތް (އާންމުނަމެއް) => މިސްކިތް (އާންމުނަމެއް) => ކަޅުވަކަރުމިސްކިތް (ޚާއްޞަނަމެއް) ބިނާ / އިމާރާތް (އާންމުނަމެއް) => ސިނަމާ (އާންމުނަމެއް) => އޮލިމްޕަސް (ޚާއްޞަނަމެއް) ޖަނަވާރު (އާންމުނަމެއް) => އަސް (އާންމުނަމެއް) => ވިދުވަރު (ޚާއްޞަނަމެއް) ޖަނަވާރު (އާންމުނަމެއް) => ބުޅާ (އާންމުނަމެއް) => ދޮންކަލޯ (ޚާއްޞަނަމެއް) ޖަނަވާރު (އާންމުނަމެއް) => ބުޅާ (އާންމުނަމެއް) => ތުއްތުކަލޯ (ޚާއްޞަނަމެއް) ޖަނަވާރު (އާންމުނަމެއް) => ބުޅާ (އާންމުނަމެއް) => ތިއްތި (ޚާއްޞަނަމެއް)
= އަދި ނުނިމޭ ކުރިއަށް ދަނީ =
މައިދާގެ މަސައްކަތް ބެލުމަށް ކުރެވޭ ޓެސްޓްތައް
ހައިބަނޑާ ހުންނަތާ 12 ގަޑިއިރު ވުމަށްފަހު ބަލިމީހާގެ އަނގަ އިން މައިދާ އަށް ހިމަހޮޅި(ރައިލް ޓިއުބު) އެއް ލައްވައިގެން މައިދާ ޖޫސް ނަގާނީ އެވެ. އެއަށްފަހު އެޖޫސް ޓެސްޓް ކުރާނީ އެވެ. މިޓެސްޓްކުރާއިރު ބެލޭކަންތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. ހިސްޓަމީން އަކީ ސީދާ ގޮތެއްގައި ޕަރައިޓަލް ސެލްތައް ހީވާގިކޮށް މުރާލިކުރާ މާއްދާއެކެވެ. މިޓެސްޓް ހެދުމަށް ހައިބަނޑާހުރެ މައިދާ ޖޫސް ކުރިން ބުނިގޮތަށް މައިދާ އިން ނަގައެވެ. އެއަށްފަހު 0.5 މިލިގްރާމްގެ ހިސްޓަމީން ހަންގަނޑުގެ ދަށަށް އިންޖެކްޝަނަކުން ފޮނުވާލައެވެ. އަދި އެއަށްފަހު 1 ގަޑިއިރުވަންދެން ކޮންމެ 5 މިނިޓަކުން 1 ފަހަރު މައިދާ ޖޫސް ނަގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި 15-10 މިނިޓާއި ދެމެދުގެ ވަގުތެއްގެ ތެރޭގައި އެސިޑް ބޭރުކުރާ މިންވަރު އޭގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަށް ވާޞިލްވެއެވެ. އަދި އެގޮތުގައި 20 މިނިޓްވަންދެން އެސިޑް ބޭރުކޮށްކޮށް ހުރެއެވެ.
މިޓެސްޓަކީ މައިދާގެ އެތެރޭގެ ދުލިފަށްތަކުގެ ބާރު ދެނެގަންނަ ޓެސްޓެކެވެ. އަދި މިއީ ޓްރޫ އެނަސިޑިޓީ އާއި ފޯލްސް އެނަސިޑިޓީ ވަކިކޮށްދޭ ޓެސްޓެކެވެ. ޓްރޫ އެނަސިޑިޓީ ގައި މިޓެސްޓް ނެގެޓިވް ވާއިރު ފޯލްސް އެނަސިޑިޓީ ގައި މިޓެސްޓް ވާނީ ޕޮޒިޓިވް އެވެ. ނަމަވެސް ހިސްޓަމީން އަކީ ލޭހޮޅިތައް ފުޅާކޮށްދޭ މާއްދާ އެއްކަމުން ހިސްޓަމީން އިންޖެކްޝަން ޖެހުމުން ބޮލުގައި ރިހުން، ލޭގެ ޕްރެޝަރުދަށްވުން އަދި ޝޮކްޖެހުން ފަދަ ކަމެއް މެދުވެރިވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިސަބަބާހުރެ މިހާރު ހިސްޓަމީންގެ ބަދަލުގައި ބޭނުންކުރެވެނީ ޕެންޓަގެސްޓްރިން ކިޔާ މާއްދާއެކެވެ.
އިންސިޔުލިން އަކީ ނުސީދާކޮށް މައިދާ ޖޫސް ބޭރުކުރުން އިތުރުކޮށްދޭ މާއްދާއެކެވެ. މިޓެސްޓް ހެދުމަށް ހައިބަނޑާހުރެ މައިދާ ޖޫސް ކުރިން ބުނިގޮތަށް މައިދާ އިން ނަގައެވެ. އެއަށްފަހު އިންސިޔުލިންގެ ކުޑަ ޑޯޒެއް ލޭގެ ތެރެއަށް އިންޖެކްޝަނަކުން ފޮނުވާލައެވެ. އަދި އެއަށްފަހު 1 ގަޑިއިރުވަންދެން ކޮންމެ 5 މިނިޓަކުން 1 ފަހަރު މައިދާ ޖޫސް ނަގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި 30-15 މިނިޓާއި ދެމެދުގެ ވަގުތެއްގެ ތެރޭގައި އެސިޑް ބޭރުކުރާ މިންވަރު އޭގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަށް ވާޞިލްވެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ޖުލައި 1
ޖުލައި 1 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 182 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 183 ވަނަ ދުވަހެވެ. ޖުލައި އެވެ ވެސް އެ ޔ ޓީމު ޓީމަށް ކުޅުނު އޮތީ ވަނީ އެންމެ ކޮން ފަހުން އޭނާ ވަނީ މި އަހަރު މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހު އެންމެ ވެސް އެންމެ ވަނީ ވަރަށް އެ މި ދެ ދެ ވަނަ އަހަރު މީހުން ދިރިއުޅޭ ވަނީ ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ރަށެއްގައި ކޮންމެ ރަށެއްގައި ބޭސް ވެސް ފުލުހުން ބުނެއެވެ ވަނީ އެ އެ ވަރަށް ދެ ބޮޑަށް އޭނާގެ ގިނަ މައްޗަށް ހިތަށް އަރައެވެ އަރާ އެރި އުޅުނު އަންހެނަކު ބޭނުމެއް އޭނާގެ މައްޗަށް އަމިއްލަ މަންމަ އާއި އަށް ވަނަ ވުރެ ގިނަ މީހުން ދުވަސް ރުފިޔާ އާއި ގާތް ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ދެމެދުގެ ބާރުމިނުގައި އަދި އެހެން އަދި މި އެންމެ މި އެ އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ކުރާނެ ކަމަށް
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖުލައި
ސުލްޠާން ދާއޫދު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ)
ސުލްޠާން ދާއޫދު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ) އަކީ މީލާދީން 1301 ން 1307 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 701 ން 706 އަށެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 701 ވަނަ އަހަރު އެވެ.ސުލްޠާން ދާއޫދު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ) ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ސުލްޠާން ސަލިސް ކަލަމިންޖާ އަވަހާރަ ވުމުންނެވެ. މިރަދުންނަކީ ވެސް ސުލްޠާން ޔޫސުފު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ)ގެ ދަރިކަލެކެވެ. މިރަދުންނަކީ ތީމުގޭ ދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަމުގެ ސިލްސިލާގެ އެއްމެ ފަހު ބޮޅެވެ. މިރަދުންގެ ކޮލީ ނަންފުޅަކީ ސިރީ ސުންދުރަ ބަވަނަ މަހާރަދުންނެވެ. މިރަދުން 5 އަހަރު ވާންދެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވިއެވެ. އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 706 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
ތީމުގޭ ދަރިކޮޅުގެ ދަރުމަވަންތަ މަހާރަދުންގެ ދަރިފަސްކޮޅުން 16 ރަސްކަލުން ދިވެހި ރަސްކަމުގެ ތަޚްތަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތެވެ. މިއެންމެހާ ރަސްކަލުންނަކީ ޞުލްޙަވެރިކަމާ، އެކުވެރިކަންމަތީގައި ރަސްކަންކުރެއްވި ރަސްކަލުންނެވެ. އެކަމުގެ ހެއްކަކީ މިދަރިކޮޅުގެ އެއްވެސް ރަސްކަލަކު ރަސްކަމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް ރަސްކަމުން ދުރުކުރަން ޖެހިފައި ނުވުމެވެ.
ދަނބިދޫ ލޯމާފާނު
ދަނބިދޫ ލޯމާފާނަކީ ދިވެހި ލިޔުންތަކުގެ ތެރެއިން ފެންނަން އޮތް 3 ވަނައަށް އެންމެ ގިނަ ދުވަސްވީ އަދި އެންމެ އިތުބާރު ކުރެވޭ ލިޔުމެވެ. މިލޯމާފާނަކީ ލޯފޮތިތަކެއްގައި ރަދުންގެ ބަސްފުޅުތައް ލިޔެފައިވާ ލޯމާފާނެކެވެ. މިލޯމާފާނު ލިޔެފައިވަނީ ވަރަށް ކުރީގެ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
މާނަ:
ހަނދުވަންހައިގެ އެންމެ އިސް މަނިކުފާނަށް ހެޔޮ ނަސީބު ޢިއްޒަތާ ބާއްޖަވެރިކަން ހުއްޓެވެ. އެއީ މާތްވެގެންވާ ތީމުގޭ މާތްވެގެންވާ މަހާވަރްނަ ބޮޑުރަސްގެފާނެވެ. ފުރިހަމަ ދެހިޔ (192) އާބާދީގެ (މީހުންއުޅޭ ރަށް) ރަސްކަލަކަށް ވީދުވަހުން ފެށިގެން އެކާވީސް އަހަރުން އޭނާ އަވަހާރަވީ ހިނދު ރަދުން ފަސްދާނުވެޑުވި ހިނދުން މިރަދުންނާ އެއްކިހުނު އުފަން ދައިތާފުޅުގެ (ނުވަރަ އަންހެން ކޮއްކޯފުޅުގެ) ދަރިކަލުން ސުވަސްތީ ސްރީ ތްރީބުވަނަ އާދީއްތަ ބޮޑުރަސްގެފާނަށް ވެއްޖެއެވެ. ރަސްކަލަކަށްވީ ދުވަހުން ފެށިގެން ތިރީސް ފަސް އަހަރުން އޭނާ އަވަހާރަވި ހިނދު މިރަދުންނާ އެއްކިހުނު އުފަން ފިރިހެން ކޮއްކޯފުޅު ސުވަސްތީ ސްރީ ބުވަނާބަރަނަ ބޮޑުރަސްގެފާނަށް ވެއްޖެއެވެ. ރަސްކަލަކަށް ވީދުވަހުން 9 އަހަރަށްފަހު އޭނާ އަވަހާރަވީ ހިނދު މިރަދުންނާއި އެއްކިހުނު އުފަން ދައިތާފުޅު (ނުވަތަ އަންހެން ކޮއްކޯފުޅުގެ) ދަރިކަލުން ސުވަސްތީ ސްރީ ދަރްމަނަންދަ ބޮޑުރަސްގެފާނަށް ވެއްޖެއެވެ. ރަސްކަލަކަށް ވީ ދުވަހުން ފެށިގެން 9 އަހަރުން އޭނާ އަވަހާރަވިއެވެ. އެހިނދު އެރަދުންނާއި އެއްކިހުނު އުފަން ފިރިހެން ކޮއްކޯފުޅަކީ މާތް ހަނދުވަންހައިން ވަޑައިގަތް