cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ޢަލީ އަޙުމަދު
ތަޢުލީމީ ދާއިރާ
މާލޭގައި ހިންގަމުންދާ އެންމެ ދުވަސްވީ އަމިއްލަ މަދަރުސާ މަދަރުސަތުލް ޢާލިޔާ ނުވަތަ ޢާލިޔާ ސްކޫލްގެ ބާނީ އަކީ ވެސް ޢަލީ އަހުމަދު އެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމަށް އޭނާކޮށްފައިވާ ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން އޭނާއަށް ވަނީ ތަޢުލީމަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ ޝަރަފްވެރިކަމުގެ އިނާމް 1979 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުން ދެއްވާފައެވެ. ތައުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތުގެ ރޮނގުންވެސް ދިވެހި ގައުމަށް ޢަލީ އަހުމަދުގެ ޚިދުމަތް ވަނީ ލިބިފައެވެ. މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާގެ ފިރިހެންކުދިންގެ ގޮފީގެ ދިވެހި މުދައްރިސް ކަމާއި، ހެލެބެލި ބައި ގެ މުރުޝިދުކަން ކުރެއްވި އެވެ. ފަހުން މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް އަށް ނަން ބަދަލުވިއިރު ވެސް މިދެވަޒީފާގައި ހުންނެވި އެވެ. ފަހުން މަދަރުސަތުލް ޢާލިޔާ، (މިހާރުގެ ޢާލިޔާ ސްކޫލް ) ގެ ނަމުގައި އޭނާގެ ގޭގައި (ހ.މާދޫގެ ) ސުކޫލެއް އުފައްދަވައި އެސުކޫލްގެ ނާޒިރުކަން ކުރައްވަމުން ކިޔަވައިދެއްވަމުން ގެންގޮސްފައި ވެއެވެ.
ދިވެހި އަދަބު
އަލްމަރުހޫމް ޢަލީ އަޙުމަދު އަކީ ދިވެހި ބަހަށް ވަރަށް ގިނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވި ފަރާތެކެވެ. އޭނާ ވަނީ ދިވެހި ބަހާއި ބެހޭ ވަރަށް ގިނަ ފޮތްތަކާއި ލިޔުންތައް ލިޔުއްވާފައެވެ. ދިވެހި ބަހަށް ކޮށްފައިވާ ޚިދުމަތުގެ އަގު ވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން ދިވެހި ބަހަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމުގެ ރޮނގުން އާންމު ޚިދުމަތުގެ ޝަރަފްވެރިކަމުގެ އިނާމް 1997 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުން އޭނާއަށް ދެއްވާފައި ވެއެވެ.
ނޫސްވެރިކަން
އަލްމަރުހޫމް ޢަލީ އަޙުމަދު ވަނީ ދިވެހި ނޫސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާއަށް ވެސް ވަރަށް ދިގުމުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކޮށްފައެވެ. އޭނާއަކީ ދިވެހިބަހުގެ ލިޔުންތެރިންގެ ތެރޭގައި އަދި ނޫސްވެރިންގެ ތެރޭގައި އިސް ސަފުގައި ހިމެނި ވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. އަމިއްލަފުޅަށް ވަރަށް ގިނަ ނޫސް އޭނާވަނީ ނެރުއްވާފައެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމަށް 50 އަހަރު ފުރުނު މުނާސަބަތުގައި ބޭއްވި ހަފްލާގައި ދިވެހި ނޫސްވެރިކަމުގެ މުއައްސިސް ކަމުގެ ހަދާނީ ލިޔުން، އަދި ނޫސްވެރިކަމުގެ ރަންގަލަން އޭނާއަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި އެވެ.
އަވަހާރަވުން
އަލްމަރުހޫމް ޢަލީ އަޙުމަދު މިދުނިޔެ ދޫކުރެއްވީ 28 ޑިސެމްބަރު 2002 ގައެވެ. އޭރު އުމުރު ފުޅަކީ 85 އަހަރެވެ. އޭނާގެ ބައްޕަ އަކީ ސަރުކާރަށް އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވި، އަދި އާންމުންގެ އިހްތިރާމާއި ގަދަރު ލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅެއްކަމުގައިވާ މާދޫގޭ އަލްމަރުހޫމް އަޙުމަދު ކަލޭފާނު އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ކަރައްޔެ ކަޅުތުއްތުދީދީ
ޏ. ފުވައްމުލަކު ކަރައްޔެ ކަޅުތުއްތުދީދީ އަކީ އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީން ( ޝަހީދުކުޅަ ބަންޑާރައިން ) ގެ އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުގެ ފުވައްމުލަކު ކަރައްޔެ ގަނޑުވަރު މުޙައްމަދުދީދީ ގެ އިބްރާހީމް ދީދީގެ މުހައްމަދުދީދީގެ ކަރައްޔެ ކަޅުތުއްތުދީދީ ( އިބްރާހީމް ދީދީ ނުވަތަ އިބްރާހީމް ފިކްރީ ) އެވެ. ކަޅުތުއްތުދީދީގެ މައިފުށުން ވެސް ގުޅެނީ މިދަރިކޮޅާއެވެ. އޭނާގެ މަންމައަކީ ފުވައްމުލަކު ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުގެ ކަރައްޔެ ގަނޑުވަރު މުޙައްމަދުދީދީގެ ހައްވާދީދީގެ ޚަދީޖާދީދީ ( ކޭހިގޭ ދޮންދީދީ ) އެވެ.
ކަޅުތުއްތުދީދީ ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 1909 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. ފުވައްމުލަކު މާދަނޑު އަވަށުގައި ހުރި ކަރައްޔެ ގަނޑުވަރު ގައެވެ.
ކަޅުތުއްތުދީދީގެ ފުރަތަމަ އުސްތާޛަކީ އޭނާގެ ބައްޕަ ކަރައްޔެ ގަނޑުވަރު މުޙައްމަދުދީދީ އެވެ. އަކުރު އުގަންނަވައި ދެއްވައި ތަޖުވީދު މަގަށް ގުރުއާން ކިޔަވައިދެއްވީ އޭނާގެ ބައްޕަ އެވެ. އުމުރުން 9 އަހަރުވީއިރު 3 ފަހަރު ޚަތިމް ކުރައްވައިފި އެވެ. ޢަރަބި ބަހާއި ހިސާބު ޢިލްމާއި، ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމާއި، ފަންޑިތަވެރިކަން ވެސް އުގެނިވަޑައިގަތީ އޭނާގެ ބައްޕަގެ އަރިހުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން އެދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގައި ތިއްބެވި ދަންނަ ބޭކަލުން އަރިހުންވެސް އޭނާ ދީނީ ތަޢުލީމް ހޯއްދެވިއެވެ.
ޖެނުއަރީ 1
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
ރޭކާ
ރޭކާ ( އުފަންވެފައިވަނީ އޮކްޓޯބަރ 10، 1954 ) އަކީ މަޝްހޫރު ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. ދީވާ އޮފް ދަ ބޮލީވުޑް ގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ ރޭކާ އަކީ އިންޑިޔާގެ މީޑިޔާގައި ސެކްސް ސިމްބަލް އެއްގެ ގޮތުގައި ގުނާލެވޭ އެކްޓްރެސް އެއްވެސް މެއެވެ. 180 އަށްވުރެ ގިނަ ފިލްމްގައި ފިލްމީ ދާއިރާގައި ހޭދަކުރި 40 އަހަރަށްވުރެ ދިގުމުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ރޭކާ ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ. އަދި ތަފާތު އެތައް އެވޯޑްތަކެއް ޙާޞިލް ކޮށްފައި ވެއެވެ.
އެހނިހެން އެވޯޑް
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
ދޮން ކޮކާމަސް
ދޮން ކޮކާމަސްނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުން ފެންނަ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން ބަލާލުމަށް ވަރަށް ރީތި ކުލައެއްގައި ހުންނަ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުންނާއި، މަސްގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު ގެންގުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ ފަރުފަރުތަކުގެ ބޭރުން 15 މީޓަރުގެ ފުންމިން ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިއީ ގިނައިން އެކަހެރިކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. ނަމަވެސް މަދުމަދުން ދެތިންމަހުން ބައިހަދައިގެން އުޅޭތަން ވެސް ފެނެއެވެ. މިއީ ކޮކާ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 21 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޖެނުއަރީ 2
ޖެނުއަރީ 2 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ ދެވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
މޮރޮކޯ
، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ޖެނުއަރީ 3
ޖެނުއަރީ 3 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ ތިންވަނަ ދުވަހެވެ.
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
ޖެނުއަރީ 4
ޖެނުއަރީ 4 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ ހަތަރުވަނަ ދުވަހެވެ.
ޖެނުއަރީ 5
ޖެނުއަރީ 5 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ ފަސްވަނަ ދުވަހެވެ.
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
ފްރެންކޮއިސް ޕިރާޑް ޑީ ލާވާލް
ފްރެންކޮއިސް ޕިރާޑް ޑީ ލާވާލް އަކީ ފަރަންސޭސި ވިލާތުގެ ލާވާލް އޭ ކިޔުނު ރަށުގެ އަހުލުވެރި އެކެވެ. އޭނާ އަކީ ވަރަށް ޢިލްމުވެރި ސައްޔާޙެކެވެ. އޭނާއަށް ދިވެހިރާއްޖެ އާދެވުނީ އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް ކަލާފާނު ގެ ރަސްކަމުގައެވެ. އެއީ މީލާދީން 1602 ވަނަ އަހަރު ޖުލައި މަހުގެ 2 ވަނަ ދުވަހު ބ.ގޮއިދޫ އަށް އުރުނު ފަރަންސޭސި ނަވަކުންނެވެ. މިނަވުގެ ނަމަކީ ކޯބިން އެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 5 އަހަރު ދުވަސްވަންދެން ހައްޔަރުވެފައި ޕިރާޑް ރާއްޖޭގައި ހުންނެވި އެވެ. އޭނާ ސަލާމަތްވެގެން އެބުރި ފަރަންސޭސި ވިލާތަށް ދިޔައީ ކަލާފާނު ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވީ ފަހުންނެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހި ތާރީޚް
ވިޓަމިން ކޭ
ވިޓަމިން ކޭ ބެހިގެންވަނީ ސަރުބީއަށްގިރޭ 3 ވިޓަމިނެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ:-
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ނިގޫހުދު ކޮކާމަސް
ނިގޫހުދު ކޮކާމަސް ނުވަތަ އަކީ ކޮކާ އާއިލާގެ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުޑަކަމަށް ބެލެވޭ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްމަހެވެ. މިމަސް ބޮޑުވާކަމަށްވަނީ 7 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިމަސްއުޅެނީ މިބާވަތުގެ ގިނަމަސްއުޅޭ ފުންމިނަށްވުރެ ފުނުގައެވެ. މިއީ ވަރަށް ފުން ހިސާބުތަކުގައި އުޅޭ މަހަކަށްވުމާއެކު މޫދަށްއެރި އުޅޭ މީހުންނާއި ފީނާ މީހުންނަށް މިމަސް ފެނިފައި ހުންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް އުޅެނީ 20 މީޓަރުގެ އަޑީގައެވެ. އަދި 50 މީޓަރުގެ އަޑިންވެސް މިމަސް ފެނިފައި ހުރެއެވެ.
މިބާވަތުގެ މަސް އުޅުމަށް ލޯބިކުރަނީ އަޑީގައި މުގުރިފައި ހުންނަ ގަލާއި މުރަކަ ހުންނަ ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއްނޫނެވެ. ދިރޭމަސް ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން މިބާވަތުގެ މަސް ގެންގުޅުމަށް ޝައުގުވެރިވެއެވެ. ރާއްޖެއިން ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިބާވަތުގެ މަސް ހިފައިގެން ބޭރުކޮށް ހަދައެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 14 ހަރުކައްޓާއެކު 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަރުތާފަތުގެ ތިރީބައިގައި ތޫނު ކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިނޫކުލަ އެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ވަރަށް ރީތި ނޫކުލައެކެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ދޮންކޮށެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިމަހަށްކިޔާ ޢިލްމީ ނަމާ އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތަށް މިމަހަށް ނިގޫހުދު ކޮކާމަސް ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޓެންޒޭނިއާ
ޔުނައިޓެޑް ރިޕަބްލިކް އޮފް ޓެންޒޭނިޔާ ނުވަތަ ޓެންޒޭނިޔާއަކީ މެދުތެރޭ އެފްރިކާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ޓެންޒޭނިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ސަވާހިލީ ބަހާއި އިނގިރޭސި ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން ޓެންޒޭނިޔާގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ޓެންޒޭނިޔަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ދާރުއްސަލާމެވެ. ޓެންޒޭނިޔާގެ ވެރިރަށަކީ ދޮދޯމާއެވެ. ޓެންޒޭނިޔާއަކީ ޖުމްހޫރީ ދައުލަތެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 43 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 30 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.9 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ވާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ tz. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +255 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ޓެންޒޭނިޔަން ޝިލިންގެވެ.
ނަން
ޓެންޒޭނިޔާގެ ނަން ނިސްބަތްކުރެވިފައިވަނީ އެ ޤައުމުގެ ދެ ސަރަޙައްދުގެ ނަމަށެވެ. ޓެންގަންޔިކާ އާއި ޒޭންޒިބާރެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ޓެންޒޭނިޔާގެ އުތުރުގައި އޮތީ ކެންޔާ އާއި ޔޫގެންޑާއެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ ރުވާންޑާ އާއި ބުރުންޑީ އާއި ޑެމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ދަ ކޮންގޯއެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ ޒެންބިޔާ އާއި މަލާވީ އާއި މުސިންބީއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ އިންޑިޔާ ކަނޑެވެ.
ތާރީޚު
މީގެ 10 ވަރަކަށް ހާސް އަހަރުކުރީން ޓެންޒޭނިޔާގައި އާބާދުވީ ޝިކާރަކުރާ މީހުންކަމުގައި ބެލެވިފައިވެއެވެ. މީގެ 2000 ވަރަކަށް އަހަރުކުރީން ހުލަނގު އެފްރިކާއިން ބަންޓޫ މީހުން އައިސް މި ސަރަޙައްދުގައި ވަނީ ވަޒަންވެރިވެފައެވެ. ޚަލީޖު އީރާނާއި ހުޅަނގު އިންޑިޔާގެ ވިޔަފާރިވެރިންނާއި ދަތުރުވެރިންވަނީ މީލާދީން ފުރަތަމަ ސާސްކަފުގެ ތެރޭގައި އިރުމަތީ އެފްރިކާގެ އައްސޭރިއަށް ޒިޔާރަތްކުރަން ފަށާފައެވެ. މީލާދީން 8 ވަނަ ޤަރުނާއި 9 ވަނަ ޤަރުނާ ދެމެދު ސަވާހިލީ އައްސޭރިއަށް ވަނީ އިސްލާމްދީން ފޯރާފައެވެ. އައްސޭރީގެ ޤިޠާޢަށް ކްލެއިމްކުރައްވައި ޢުމާންގެ ރަސްގެފާނު ސައްޔިދު ސަޢީދު ވަނީީ އޭނާގެ ދާރުލްޙުކޫމާ ޒޭންޒިބާރު ޝަހަރަށް 1840 ގައި ބަދަލުކުރައްވާފައެވެ. މި ދުވަސްވަރު ޒޭންޒިބާރުވެފައިވަނީ ޢަރަބި އަޅުންގެ ވިޔަފާރީގެ މަރުކަޒަކަށެވެ. ޢަރަބި ސަވާހިލީ ޒޭންޒިބާރުގެ އާބާދީގެ 65% އާއި 90% އާ ދެމެދުގެ ޢަދަދެއްގެ މީހުންވަނީ އަޅުވެތިކުރެވިފައެވެ. އިރުމަތީ އެފްރިކާގެ އައްސޭރީގައި އަޅުންގެ ވިޔަފާރިކުރި މީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ މަޝްހޫރު އެކަކީ ޓިއްޕޫ ޓިޕްއެވެ. ޚުދު އޭނާއަކީ ވެސް އަޅުވެތިކުރެވިފައިވާ މީހެއްގެ ކާފަ ދަރިއެކެވެ. ޓެންޒޭނިޔާގެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ތެރެއިން ޓެންގަންކިޔާ އިނގިރޭސީންގެ އަތްދަށުން މިނިވަންވެފައިވަނީ 9 ޑިސެންބަރު 1961 ގައެވެ. ޒޭންޒިބާރު އިނގިރޭސީންގެ އަތްދަށުން މިނިވަންވެފައިވަނީ 12 ޖަނަވަރީ 1964 ގައެވެ. މަރުޖަރު މިނިވަންވެފައިވަނީ 26 އެޕްރީލް 1964 ގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އާބާދީގައި 43 މިލިޔަން މީހުން ތިބި ޓެންޒޭނިޔާއަކީ އާބާދީގެ ގޮތުން ދުނިޔޭގެ 30 ވަނަ ޤައުމެވެ. ޓެންޒޭނިޔާގެ އާބާދީއަށް ބަލާއިރު ތިން ބައިކުޅަ އެއްބައިމީހުންނަކީ މުސްލިމުންނެވެ. ތިންބައިކުޅަ އެއްބައިމީހުންނަކީ ނަޞާރާއިންނެވެ. ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުންނަކީ އަދިވާސީ ދީންތަކަށް ތަބަޢަވާ މީހުންނެވެ. ޒޭންޒިބާރަށް ބަލާއިރު، ޒޭންޒިބާރުގެ އާބާދީގެ 99% މީހުންނަކީ މުސްލިމުންނެވެ. ޓެންޒޭނިޔާގެ މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން 80% އާއި 90% އާ ދެމެދުގެ މީހުންނަކީ ސުންނީންނެވެ. ޓެންޒެނިޔާގެ މައިކަރައަށް ބަލާއިރުގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އެހެން ދީންތަކުގެ މީހުންވެސް އުޅެއެވެ. މި ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވެނީ ބުދުދީނުގެ މީހުންނާއި ހިންދޫންނާއި ބަހާއީންނެވެ.
ސަގާފަތު
ޓެންޒޭނިޔާއަކީ އެފްރިކާގެ އެހެން ޤައުމުތަކެކޭ އެއްފަދައިން މުއްސަނދި ސަގާފަތެއް އޮތް ތަނެކެވެ. ޓެންޒޭނިޔާގެ މިއުޒިކާއި ޓެންޒޭނިޔާގެ ސަގާފީ ނެށުންތަކަކީ މުޅި އެފްރިކާ ބައްރުން ވެސް ހޮވާލެވޭފަދަ ކަންކަމެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޓެންޒޭނިޔާގެ އިޤްތިޞާދު އެންމެ ބޮޑަށް ބިނާވެފައިވަނީ އެ ޤައުމުގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 1353 ޑޮލަރެވެ.
ކަށި ކޮކާމަސް
ކަށި ކޮކާމަސް ނުވަތަ އަކީ ކޮކާ މަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި އެންމެ ގިނައިން އުޅޭ އެއް ބާވަތެވެ. މިއީ އިސްކޮޅުން ކުޑަމަހެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 12 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. އަދި މަހުގެ ކުލައަކީ ވެސް އެހާ އަޅައިގަންނަ ކަހަލަ ކުލައެއް ނޫންކަމުން ގިނަމީހުން މިއީ ކޮކާމަހުގެ ބާވަތެއް ނޫންކަމުގައި ދުށުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިއީ އެކްއޭރިއަމް ތަކުގައި ގެންގުޅެން ފަސޭހަ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އެކަހެރިކޮށްނާއި ޖޯޑްޖޯޑަށް ވެސް ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ފަރުމަތީގައި އުޅެއެވެ. މިމަހުގެ ކާނާއަކީ ގަލު ފެއްސެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 14 ހަރުކައްޓާއެކު 15 އާއި 17 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 16 ނުވަތަ 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަރުތާފަތުގެ ތިރީބައިގައި ކަޅުކުލައިގެ ތޫނު ކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ކަޅުކުލައަކަށްދާ ގަދަ މުށިކުލަ އެކެވެ. މަހުގެ ހުރަހަށް ހިމަކޮށް ހުންނަ ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ މަތީބައިގެ ފަހަތުގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ބަލާލަން ވަރަށް ރީތި ނޫކުލައެއްގައެވެ. މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިމަހަށްކިޔާ ޢިލްމީ ނަމާ، އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތަށް ކަށި ކޮކާމަސް  ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އަލްޔަސަޢުގެފާނު
އަލްޔަސަޢުގެފާނަކީ ﷲ ގެ ނަބީއެކެވެ.
ޖެނުއަރީ 7
ޖެނުއަރީ 7 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ ހަތްވަނަ ދުވަހެވެ.
ޒަކަރިއްޔާގެފާނު
ޒަކަރިއްޔާގެފާނަކީ ﷲ ގެ ނަބީ އެކެވެ. މިކަން ކީރިތި ޤުރުޢާނުގައި ވެސް ބަޔާން ވެވިގެންވެއެވެ. އިބްރާހީމްގެފާނުގެ، އިސްޙާޤްގެފާނުގެ، ޔަޢްޤޫބްގެފާނުގެ ދަރިކޮޅުން ﷲ ފޮނުއްވެވި ޠާހިރު، އަޅުވެރި ނަބީބޭބޭކަލުންކުރެ، އެއްބޭކަލަކީ، ޒަކަރިއްޔާ ޢަލައިހިއްސަލާމްއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ކުރެއްވެވި މަސައްކަތްޕުޅަކީ ވަޑާންކުރެއްވުމެވެ.
ޖެނުއަރީ 7
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
ޒަކަރިއްޔާގެފާނު
ޒަކަރިއްޔާ ޢަލައިހިއްސަލާމް މުސްކުޅިފުޅުވެވަޑައިގެން، އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުންވެސް މުސްކުޅިފުޅުވެވަޑައިގަތުމާއި ހަމައަށްވެސް، ދަރިކަލެއްގެ ނިޢްމަތް ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ދެއްވަވާނޭ ވަގުތަކަށް ކެތްތެރިކަމާއިއެކު އިންތިޒާރުކުރެއްވިއެވެ.
ދަރިކަލެއްގެ އިންތިޒާރުގައި ޒަކަރިއްޔާގެފާނު ހުންނަވަނިކޮށް، ޒަކަރިއްޔާގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނާއިއެކު ﷲގެ ދަޢްވަތުފަތުރުއްވަވާ ޢިލްމުވެރި ދަންނަބޭކަލުންގެ ކުރިފުޅުމައްޗަށް، ތުއްޕުޅު އަންހެން ބޭކަނބަލަކު، ތަރުބިއްޔަތުކުރެއްވުމާއި، ބެލެހެއްޓެވުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހުށަހެޅުނެވެ. އެ އަންހެން ބޭކަނބަލަކީ، މަރްޔަމްގެފާނެވެ.
މަރްޔަމްގެފާނު ބަލަހައްޓަވާ، ތަރުބިއްޔަތުކުރެއްވުމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގަންނަވާނީ، ކޮން ބޭކަލެއްތޯ ބެއްލެވުމަށް މިހުރިހާ ދަންނަބޭކަލުންގެ މެދުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ލެވުނު ޤުރުޢަތުން އެއީ ޒަކަރިއްޔާގެފާނުކަމުގައިވިއެވެ. އަދި ދެވަނަ ޤުރުޢަތުގައި، ހުރިހާ ދަންނަބޭކަލުންގެ ގަލަންކޮޅުތައް ކޯރެއްގެ ތެރެއަށް އެއްލާލައްވާ، ކޯރުގެ އޮޔާއި އިދިކޮޅަށްދަތުރުކުރާ ޤަލަމުގެ ވެރިއަކީ، މަރްޔަމްގެފާނު ތަރުބިއްޔަތުކުރެެއްވުމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގަންނަވަން ޖެހޭ ފަރާތްކަމުގައި ކަނޑައެޅުނު ހިނދު އެ ޤުރުޢަތުންވެސް އިޚްތިޔާރުކުރެއްވުނީ ޒަކަރިއްޔާގެފާނެވެ. އަދި ތިންވަނަ ޤުރުޢަތެއްގައިވެސް އިޚްތިޔާރުކުރެއްވުނީ ހަމަ އެކަލޭގެފާނެވެ.
މަރްޔަމްގެފާނު ބެލެހެއްޓެވުމާއި ތަރުބިއްޔަތުކުރެއްވުމާއި ޒަކަރިއްޔާގެފާނު ޙަވާލުވެވަޑައިގެން ހުންނެވިއިރު، ފެނިވަޑައިގަތް އެންމެ ޙައިރާންފުޅުވަނިވި މަންޒަރަކީ، މަރްޔަމްގެފާނު ހުންނަވާ މިޙްރާބަށް ޒަކަރިއްޔާގެފާނު ޒިޔާރަތްކުރައްވާ ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް، އެކަމަނާއަށްޓަކައި ރިޒްޤު ( ކާބޯތަކެތީގެ ) އެކި ބާވަތްތައް ޙާޒިރުކުރެވިފައި ހުންނާތީ ފެނިވަޑައިގަތުމެވެ. މިއީ ކޮންތަނަކުން ކިހިނެއް ލިބިވަޑައިގަންނަވާ އެއްޗެއްތޯ، ޒަކަރިއްޔާގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިހިނދު މަރްޔަމްގެފާނުގެ ޖަވާބަކަށްވީ، އެއީ ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ދެއްވަވާ ރިޒްޤެއްކަމުގައި ވިދާޅުވުމެވެ.
މަރްޔަމްގެފާނަށް، އެކަމަނާގެ އެއްވެސް ބާރަކާއި އިޚްތިޔާރެއް މެދުވެރިވުމަކާނުލައި ރިޒްޤުދެއްވާފަދައިން، ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ދަރިކަލަކުދެއްވުމަށްވެސް ﷲ ކުޅަދުންވަންތައޭ، އެހިނދު ޒަކަރިއްޔާގެފާނު ހިތްޕުޅަށް އަރާވަޑައިގަނެއެވެ. އަދި އެހިނދުންފެށިގެން ދަރިކަލަކަށް އެދިވަޑައިގެން ދުޢާދެންނެވުން އެކަލޭގެފާނު ގިނަކުރެއްވިއެވެ.
ޒަކަރިއްޔާގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ މިޙްރާބުގައި އަޅުކަމުގައި ޤާއިމްވެވަޑައިގެން ހުންވަނިކޮށް ދަރިކަލެއްގެ އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރުގެ ނިދާ، މަލާއިކަތްބޭކަލުން، ޒަކަރިއްޔާގެފާނަށް އިއްވަވައެވެ. މި އުފާވެރި ޚަބަރާއިއެކު، ކުރިމަތިވެވަޑައިގަތް ޙައިރާންކަމުގައި، ތިމަންކަލޭގެފާނާއި، ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން މުސްކުޅިކަމުގެ ޙާލަތުގައިވަނިކޮށް، ދަރިކަލަކުދެއްވަނީ ކޮންފަދައަކުންތޯއޭ، އެކަލޭގެފާނު ސުވާލު ދެންނެވިއެވެ. އެހިނދު މަލާއިކަތްބޭކަލުން ނިދާއިއްވެވީ، ކަލޭގެފާނު ނެތުމުގެތެރެއިން ވުޖޫދުކުރެއްވިފަދައިން، ކަލޭގެފާނަށް ދަރިކަލަކު ރޯދިކޮށްދެއްވުން ﷲގެ ޙަޟްރަތަށް ނުހަނު ފަސޭހަވެވޮޑިގެންވާކަމަށެވެ. އަދި އެދަރިކަލަކީ ޞާލިޙް ދަރިކަލެއްކަމަށާއި، ނަންފުޅަކީ ޔަޙްޔާ ކަމަށްވެސް ﷲގެ ޙަޟްރަތުން އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރުދެއްވިއެވެ.
ޒަކަރިއްޔާގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން އާލާސްވެއިންނަވާ، ޔަޙްޔާގެފާނާއިގެން ރައްކާވެވަޑައިގެންފިއެވެ. ޔަހްޔާގެފާނު ތުއްޕުޅު އިރުގައި އެކަލޭގެފާނަށް ޙިކްމަތްތެރިކަމާއި ޢިލްމު ﷲ ދެއްވެވިއެވެ. އަދި ނަބިއްޔަކުކަމުގަޔާއި ޞާލިޙްއަލަކުކަމުގައި ލެއްވިއެވެ.
ޒަކަރިއްޔާގެފާނުގެ ބެލެހެއްޓެވުމުގެދަށުން ތަރުބިއްޔަތު ލިބިވަޑައިގަތް މަރްޔަމްގެފާނަކީ، ﷲ ޚަލްޤުކުރެއްވި އެންމެހާ އަންހެންތަކުންކުރެ، އެންމެ ޠާހިރު، އެންމެ މާތް އަންހެން ކަމަނާއެވެ. މިކަން ކީރިތިޤުރުއާނުގައި ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. ކީރިތިރަސޫލާގެ ހަދީސްފުޅުތަކުން ސާބތިވާގޮތުގައި ﷲ ޚަލްޤުކުރެއްވި އެންމެ ޠާހިރު، އެންމެ މާތް 4 އަންހެން ބޭކަނބަލުންނަކީ، މަރްޔަމްގެފާނާއި، ފިރްޢައުނުގެ އަނބިކަނބަލުން އާސިޔަތުގެފާނާއި، އުއްމުލް މުއުމިނީން ޚަދީޖަތުގެފާނާއި، ކީރިތިރަސޫލާގެ ދަރިކަނބަލުން ފާޠިމަތުގެފާނެވެ.
ޖެނުއަރީ 6
ޖެނުއަރީ 6 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ ހަވަނަ ދުވަހެވެ.
ފާހަގަކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
ޖެނުއަރީ 8
ޖެނުއަރީ 8 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ އަށްވަނަ ދުވަހެވެ.
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
ރަސް ކޮކާމަސް
ރަސް ކޮކާ މަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގައި އުޅޭ ކޮކާ މަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ރީތި މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫންކަމުގައި ވިޔަސް ދިރޭމަސް ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކަށް ވަރަށް މަގުބޫލު މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ބޮޑެތި މަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށެވެ. އަދި ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ގޮތުގައި މިބާވަތުގެ މަސް އެސޮރުމެން އުޅެމުންދާ ސަރަހައްދުތަކަށް އެހެނިހެން މަސް އައުމުން ފަހާ ހަދައެވެ. މިއާއިލާގެ އެހެނިހެން ގިނަ ބާވަތްތަކެކޭ އެއްފަދައިން ރަސްކޮކާ މަހުގެ ޅަމަހާއި ބޮޑެތި މަހުގެ ކުލަ ވަރަށް ތަފާތެވެ. ޅަމަހުގެ ކުލައަކީ ނޫކުލައެވެ. އަދި މަހުގައި ހުދުކުލައިގެ ބުރުތަކެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މިގޮތަށް ތަފާތު ކުލައެއްގައި ޅަމަސް އުޅޭކަމުގައި ވިޔަސް މައިމަސް އޭގެ އާދައިގެ މަތީން އެބާވަތުގެ އެހެނިހެން މަސްފަހާ ނޫޅޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ނުވަތަ 14 ހަރުކައްޓާއެކު 18 އާއި 21 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 18 އާއި 21 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަރުތާފަތުގެ ތިރީބައިގައި ތޫނު ކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ނުލާއި ރީނދޫ ކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. ނިގުލުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.
މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިމަހަށްކިޔާ ޢިލްމީ ނަމާ، އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތަށް  ރަސް ކޮކާމަސް  ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 40 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ މޫދު މަޑު އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އިލްޔާސްގެފާނު
އިލްޔާސްގެފާނަކީ ﷲ ގެ ނަބީއެކެވެ. ސަލާމްލެއްވި އިލްޔާސްގެފާނަކީ، ސަލާމްލެއްވި ހާރޫންގެފާނުގެ ދަރިފަސްކޮޅުން ވަޑައިގެންނެވި ބޭކަލެއްކަމުގައި ތާރީޚްޢިލްމުވެރީން ބުރަވެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އިލްޔާސްގެފާނަކީ، ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ފޮނުއްވުނު ޙައްޤުވެގެންވާ ނަބީބޭކަލެއްކަމުގައި ކީރިތިޤުރުއާނުގެ ޞާއްފާތު ސޫރަތުގެ 123 ވަނަ އާޔަތުން 132 ވަނަ އާޔަތަށް ބަޔާންވެގެން ވެއެވެ. އަދި މި އާޔަތްތަކުގައި އިލްޔާސް ޢަލައިހިއްސަލާމް އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުންނަށްދެއްވި ދަޢުވަތާއި ކަން ހިނގައިދިޔަގޮތުގެ ބައެއް ޚަބަރު ބަޔާންވެގެންވެއެވެ.
އިލްޔާސް ޢަލަހިއްސަލާމް ރަސޫލުކަމާއިގެން ފޮނުއްވުނީ، ދިމިޝްޤުގެ ހުޅަނގުން އޮންނަ ބަޢްލަބަކް އޭ ނަންކިޔޭ ސަހަރެއްގެ މީސްތަކުންގެ ގާތަށެވެ. އެ ޒަމާނުގައި އެމީހުންނަކީ ބުދަށް އަޅުކަންކޮށް އުޅުނު ބައެކެވެ. އެއުރެންގެ ބޮޑުކަލާނގެކަމުގައި ބަލައިއުޅުނީ އަންހެނެއްގެސޫރައަށް ހަދައި ބަޢުލު ގެ ނަން ދީފައިވާ ބޮޑު ސިންގާ ބުދެކެވެ.
އިލްޔާސްގެފާނު ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނަށް ޙައްޤުމަގަށް ގޮވައިލެއްވިއެވެ. އަދި ﷲފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ނުވާކަމުގެ ޙުއްޖަތް ޤާއިމްކުރެއްވިއެވެ. ޝިރުކުކުރުމުން ދުރުހެލިވުމަށް ނަޞޭޙަތްތެރިވެވަޑައިގަތެވެ.
ނަމަވެސް އެހިނދު އެޤައުމުގެ ބޮޑުންނާއި، އެއުރެންނަށް ތަބާވެތިބި ގިނަބަޔަކީ، ބޮޑުވެގެންވާ މަގުފުރެދުމެއްގެ ތެރޭގައި ތިބި ބަޔެކެވެ. ޤައުމުގެ ރަސްކަމުގައި ހުރި މީހާ އަމުރުނެރުނީ، އިލްޔާސްގެފާނު ޤަތުލުކުޅައުމަށެވެ. އިލްޔާސްގެފާނު ޤަތުލުކުޅައުމަށް މީސްތަކުން ނުކުމެ އެކަލޭގެފާނު ހޯދިއިރު، އެކަލޭގެފާނު ވަޑައިގެން ހުންނެވީ ބަޢްލަބަކުގެ ރަށް ބޭރުގައެވެ. ރަށުތެރޭ އެކަލޭގެފާނު ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރި މީސްތަކުންނަކަށް އެކަލޭގެފާނެއް ނުފެނުނެވެ. މިގޮތުގައި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ވަންހަނާވެވަޑައިގެން 20 ދުވަހާއި 40 ދުވަހާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތެއް ނުވަތަ އެއަށްވުރެވެސް ގިނަދުވަސް އެކަލޭގެފާނު ހޭދަކުރެއްވިކަމަށް ބުނެވެއެވެ.
އަދި އެއަށްފަހު ކުއްލި ގޮތަކަށް، އޭރު އެސަހަރުގައިހުރި އަނިޔާވެރި ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވެ، ރަސްކަމުގެ ބާރުތައް ފުރޮޅިގެން ހިނގައްޖެއެވެ. އައު ރަސްކަމެއް ފެށުމުން ޞާލިޙްގެފާނު ޤައުމަށް އަރާވަޑައިގަންނަވާ، ރަސްގެފާނާއި ބައްދަލުވެ، ތެދުމަގަށް ގޮވައިލެއްވުމުން ގިނަބަޔަކު އީމާންގެ ﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަން ޤަބޫލުކޮށްފިއެވެ. ބައެއް ރިވާޔަތްތައް ބުނާގޮތުގައި އިލްޔާސްގެފާނާއި ޚިޟްރުގެފާނު އަވަހާރަނުވެ، ބިންމަތީގައި އަދިވެސް އެބައުޅުއްވައެވެ. އެދެބޭކަލުން ކޮންމެ ޙައްޖުމޫސުމަކު މައްކާގެބިމުން ބައްދަލުވެވަޑައިގަންނަވައެވެ. ނަމަވެސް މިގޮތަށް ބަޔާންވެގެންވާ އެއްވެސް ރިވާޔަތަކީ، އޭގެ ޞައްޙަކަން ސާބިތުވާންއޮތް ރިވާޔަތެއްނޫނެވެ. އަދި އިތުބާރުހުރި މަޞްދަރަކާއި ހަވާލާދެވޭ ރިވާޔަތެއްވެސް ނޫނެވެ.
ރިފަރެންސް
Elija Elijah
ޖެނުއަރީ 9
ޖެނުއަރީ 9 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ ނުވަވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ
އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ އަކީ ޕާކިސްތާނުގެ މިހާރުގެ ރައީސެވެ. ރައީސް ކަމަށް އިސްކުރެވުނީ 6 ސެޕްޓެމްބަރ 2008 ގައެވެ. އޭނާ އަކީ ޕާކިސްތާންގެ މިހާރުގެ ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީ ޕާކިސްތާން ޕީޕަލްސް ޕާޓީގެ ކޯ ޗެއާރމަން ވެސް މެއެވެ. އޭނާ އަކީ ކުރިން ޕާކިސްތާން ގައި ދެފަހަރެއްގެ މަތީން ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރެއްވި ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫގެ ހުވަފަތް ފިރިކަލުންނެވެ.
އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ އަކީ ކުރިން ނޭޝަނަލް އެސެމްބްލީގެ މެންބަރެކެވެ. ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ ދެވަނަ ފަހަރަށް ބޮޑުވަޒީރު ކަމަށް އިސްވުމަށްފަހު އެކުލަވާލި ކެބިނެޓްގައި މިނިސްޓަރ އޮފް އެންވައިރޮމަންޓްގެ މަގާމް ލިބިވަޑައިގަތީ ވެސް އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ އަށެބެ. 1999 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހާއި ޖެހެންދެން ސެނެޓަރ އެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ މަސައްކަތް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
1990 ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާންގެ ވިޔަފާރިވެރިއެއް ކަމުގައިވާ މުރުތަޒާ ބުޚާރީ ބްލެކްމޭލްކޮށް އޭނާގެ ގައިގައި ބޮން ހަރުކުރި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ ހައްޔަރުކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް 1993 ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާން ޕީޕަލްސް ޕާޓީއަށް ވެރިކަން ލިބި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ ބޮޑުވަޒީރު ކަމަށް އިސްވުމާއެކު އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ މިނިވަންކޮށް ދޫކޮށް ލެވުނެވެ. 1997 ން 2004 އަށް އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ ބަންދުގައި ބެހެއްޓިފައި ވެއެވެ. އެއީ ކޮރަޕްޝަން ގެ މައްސަލަތަކާއި އަދި މީހުން މެރުމުގެ ތުހުމަތުގައެވެ. ނަމަވެސް 2004 ގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ޕްރެޝަރުތަކުގެ ސަބަބުން ބެއިލް ބެހެއްޓުމަށްފަހު އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ މިނިވަން ކުރެވުނެވެ. އަދި 21 ނޮވެމްބަރު 2004ގައި އަނެއްކާވެސް އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ ބަންދުކުރެވުނެވެ.
އިބްރާހީމް ޙަސަން
އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޖެނުއަރީ 10
ޖެނުއަރީ 10 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ ދިހަވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
ޔަޙްޔާގެފާނު
ފަހެ، ޔަޙްޔާ ޢަލައިހިއްސަލާމް ވެވަޑައިގަތީ އެންމެ ތުއްޕުޅު އިރުއްސުރެ ވެސް ތޫނުފިލި ވިސްނުންތެރި ދަރިކަލަކަށެވެ. ފޮތުގެ ޢިލްމަށް ލޯބިކުރައްވަވާ، އަޅުވެރި ތަޤްވާވެރި ދަރިކަލަކަށެވެ. މާތްﷲ ނަބިއްޔެއްކަމުގައި އެކަލޭގެފާނު އިޚްތިޔާރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި މީސްތަކުންނަށް ޢިލްމާއި ޙިކްމަތް އުނގަންވައިދެއްވާ ތަޤްވާވެރިއަކު ކަމުގައި އެކަލޭގެފާނުވިއެވެ.
ޔަޙްޔާ ޢަލައިހިއްސަލާމްއަށް މާތްﷲ 5 ކަމަކަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެ 5 ކަންތަކުގައި ހިފެހެއްޓުމަށް ބަނީ އިސްރާއީލުންނަށް އަމުރުކުރުމަށް އެންގެވިއެވެ. މި ދެންނެވި 5 ކަންތަކަކީ، ﷲ ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އަޅުކަން ނުކުރުމާއި، ނަމާދު ޤާއިމްކުރުމާއި، ރޯދަ ހިފުމާއި، ޒަކާތް ދިނުމާއި، ގިނަގިނައިން ﷲ ހަނދުމަކޮށް ޒިކުރުކުޅައުމެވެ. ޤައުމުގެ މީހުންނަށް، މި 5 ކަންތަކުގައި ހިފެހެއްޓުމުގެމައްޗަށް ޔަޙްޔާގެފާނު ވަޞިއްޔަތްކުރެއްވިއެވެ. އަދި ރެޔާއި ދުވާލު އަޅުކަމާއި ހެޔޮ ކަންތައްތައް ކުރެއްވުމުގައި ދެމިހުންނަވާ، ﷲ ހަނދުމަކުރެއްވުމާއި، ޤިޔާމަތްދުވަސް ހަނދުމަކުރައްވަވާ ކީރިތިކުރެއްވުން ގިނަ ބޭކަލަކުކަމުގައި ޔަޙްޔާގެފާނު ވިއެވެ.
ބަނީ އިސްރާއީލުންގެ މީހުންގެ ނުބައިނުލަފާކަން ޙައްދު ފަހަނައަޅާގޮސް، އެއްވެސް ޙައްޤަކާނުލައި، އެއުރެންގެ އަތްތަކުން ޤަތުލުކަޅަ ނަބީ ބޭބޭކަލުންކުރެ އެއްބޭކަލަކީ ޔަޙްޔާގެފާނެވެ.
ﷲގެ ނަބިއްޔާ، ޔަޙްޔާ ޢަލައިހިއްސަލާމް ޤަތުލުކުޅަ ޙާދިސާއާއިމެދު ތަފާތު ރިވާޔަތްތަކެއް ވެއެވެ. މި ހުރިހާ ރިވާޔަތްތަކަކަށް ނަޒަރު ހިންގާއިރުވެސް މި ނުބައި ޢަމަލު ރާވާހިންގީ، ދިމިޝްޤުގެ ރަސްކަލަކަށް އޭރު ހުރި މީހާއާއި، އޭނާގެ އަޢުވާނުން ގުޅިގެންކަން ޔަޤީންކުރެވެއެވެ.
ބައެއް ރިވާޔަތްތައް ބުނާގޮތުގައި ޔަޙްޔާގެފާނަކީ، ނުހަނު މޫނުފުޅު އުޖާލާ، ބުރުސޫރަ ރިވެތި ބޭކަލަކަށްވާތީ، އެކަލޭގެފާނާއި ކައިވެނިކުރުމަށް ގަނޑުވަރުތެރޭގެ އަންހެން ސާހިބަކު ހިތުއަޅައިގެން އުޅުނީއެވެ. އަދި އެކަން ނުވެދާނެހެން ހީވުމުން އެކަމުގެ ރުޅީގައި ޔަޙްޔާގެފާނު ޤަތުލުކުޅައުމަށް އަމުރުކުރީއެވެ. އަނެއްބައި ރިވާޔަތްތައް ބުނާގޮތުގައި ރަސްގެފާނަށް ކާވަނި ޙަލާލުނުވާނެ އަންހެންބޭކަނބަލަކާއި ކާވަނި ބައްލަވައިގަންވަން ރަސްގެފާނު އުޅުއްވާކަން ޔަޙްޔާގެފާނަށް އެނގިވަޑައިގެން، އެކަން މަނާކުރެއްވުމުން، ގަނޑުވަރުތެރެއިން ނުކުތް އަމުރަކަށް ޔަޙްޔާގެފާނު ޤަތުލުކުޅައީއެވެ. އަދި މިކަންކުޅައީ އެއުރެންގެ ޢީދުދުވަހެއްގައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:Islamic prophets
ޢަލީ ހައިދަރު އަޙުމަދު
އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޖެނުއަރީ 11
ޖެނުއަރީ 11 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 11ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބައިބުރު ކޮކާމަސް
ބައިބުރު ކޮކާމަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގައި އުޅޭ ކޮކާމަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް ތަދު ބާވަތެކެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން ހޯދަން ވަރަށް ބޭނުންވާ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމުކޮށް އުޅޭކަމަށް ރާއްޖެއިން މިހާތަނަށް ރެކޯޑްކުރެވިފައިވަނީ ކ.ހުޅުލޭ ފަރުކައިރިއަށް ފެތިފައިވާ މޯލްޑިވް ވިކްޓްރީ ގެ ތެރެއިންނާއި، ޅ. ހިންނަވަރުގެ ފަރުބޭރުންނެވެ. މަހުގެ މައިގަނޑު ކާނާއަކީ މޫދު މަޑުގެ ބާވަތްތަކާއި ފެއްސެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 38 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކައްޓާއެކު 20 އާއި 23 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 18 އާއި 21 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަރުތާފަތުގެ ތިރީބައިގައި ތޫނު ކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ފެހިކުލަ އެވެ. އަދި މަހުގައި ފާޅުކަންބޮޑު ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ މަތީގައި ނޫކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. ތުންފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. ގިނަ ކޮކާމަހުގެ ބާވަތްތަކެކޭ އެއްބީދައިން މިބާވަތުގެ މަހުގެ ޅަމަސް ބޮޑެތި މަހާއި ވަރަށް ތަފާތެވެ. ޅަމަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ ނޫކުލައެވެ. އަދި މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ހުދާއި ފަނޑު ނޫކުލައިގެ ހަނދުފަޅި ބުރަށް ހުންނަ ކުރެހުންތަކެއް ހުރެއެވެ.
މިމަހަށް ކިޔާއުޅޭ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ ސިފަޔަށާއި މަހަށްކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާއި ޢިލްމީ ނަމާއި ގުޅޭގޮތަށް މިމަހަށް ބައިބުރު ކޮކާމަސް ކިޔާފައިވަނީ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މޫސާގެފާނު
މިޞްރުގެ ބިމުގައި ދިރިއުޅެމުންދިޔަ ބަނީއިސްރާއީލު ދަރިކޮޅުގެ މީހުން ނިކަމެތިކޮށް، ނެތިކޮށްލުމުގެ މަޤްޞަދުގައި، ފިރްޢައުނުނެރުނު އެއްއަމުރަކީ، އެދަރިކޮޅުން އުފަންވާ ހުރިހާ ފިރިހެންކުދީން ޤަތުލުކުޅައުމެވެ. މިފަދަ އަނިޔާވެރި ޒަމާނުގައި ސިއްރިޔާތުގައި މޫސާގެފާނާއިގެން އާލާސްވެ އިންނަވާ، ސިއްރިޔާތުގައިމޫސާގެފާނާއިގެން ރައްކާވުމުގެ މަގު ﷲގެ ހެޔޮ ރަޙްމަތްޕުޅުން މޫސާގެފާނުގެ މައިކަނަބަލުންނަށް ތަނަވަސްކޮށްދެއްވައެވެ. ތުއްޕުޅު މޫސާގެފާނު ދުނިޔޭގެއަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، މައިކަމަނާގެ ހިތްޕުޅުގައިވާ އެންމެބޮޑު ނުތަނަވަސްކަމަކަށްވީ، އަބަދާއަބަދު ތަންތަން ބަލާ ފާރަލަމުންދާ ފިރްޢައުނުގެ ސިފައިންނަށް ފެނި، އެދަރިކަލުން ޤަތުލުކޮށްފާނެތީއެވެ. މި ބިރުވެރިކަން އޭގެ އިންތިހާއަށް ދިޔަހިނދު، މޫސާގެފާނު ފޮށްޓެއްގެތެރެއަށްލައްވާ ނީލަކޯރަށް ދޫކޮށްލެއްވުމަށް މައިކަމަނާއަށް ﷲ އިލްހާމުކުރައްވައެވެ.
ފަހެ، މޫސާގެފާނުގެ މައިކަމަނާ މިގޮތުގެމަތީން ކަންތައްކުރެއްވިއެވެ. ކޯރުގެތެރޭ، ތުއްޕުޅު މޫސާގެފާނާއިއެކު އޮޔާ ދެމެމުންދިޔަ ފޮށި ހޮވައިގެން ފިރްޢައުނާއި ހަމަޔަށް ގެންދެވުނުހިނދު، ފޮށީތެރޭގައިވާ ކުޑަކުއްޖާ، ދަރިއެއްގެގޮތުގައި ބޮޑުކުރުމުގެ ކުލުނު ފިރްޢައްނުގެ އަނބިކަމަނާ އާސިޔަތުގެ ހިތްޕުޅުގައި އުފެދުނެވެ.
މިގޮތުގައި މޫސާގެފާނު ބޮޑުފުޅުވެ، ފުރާފުޅު ފުރިހަމަވެގެން އައިއިރު، އެކަލޭގެފާނަކީ ބާރުގަދަ ބޭކަލެއްކަމުގައިވިއެވެ. ޒުވާން ޢުމުރުފުޅުގައި، އެއްދުވަހު ބަނީއިސްރާއީލުގެ ދަރިކޮޅު މީހަކާއި ޤިބްޠީ ދަރިކޮޅުގެ މީހަކު ތަޅާފޮޅަމުންދިޔަ މަންޒަރު ފެނިވަޑައިގަތެވެ. މޫސާގެފާނުގެ ދަރިކޮޅުމީހާ އޭނާއަށް މަދަދުދިނުމަށް އެދި ގޮވާލުމުން މޫސާގެފާނުގެ ލޭފޮދު ހޫނުވެ، ޤިބްޠީމީހާ ބަލިކުރުމަށް ކުރިމަތިލެއްވިއެވެ. މިވާދައިގެ ތެރޭގައި އިޚްތިޔާރަކާނުލައި ޖެއްސެވުނު ބާރުގަދަ އެތިފަހަރެއްގެ ސަބަބުން، ޤިބްޠީމީހާ ޤަތުލުވިއެވެ.
މަދްޔަނުގައި، ދިރިއުޅުމެއްފަށްޓަވައިގެން 20 އަހަރުދުވަސް ހޭދަކުރެއްވުމަށްފަހު، އަމިއްލަފުޅުވަޒަނާއި ޢާއިލާއަށް ޒިޔާރަތްކުރެއްވުމުގެ ނިޔަތުގައި، ސިއްރިޔާތުގައި މިޞްރަށް މޫސާޢަލައިހިއްސަލާމް ފެށްޓެވި ދަތުރުފުޅުގެމަތީގައި، މާތްﷲ އެކަލޭގެފާނަށް ބަސްވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އެކަލާނގެ ރަސޫލަކުކަމުގައި މޫސާ އިޚްތިޔާރުކުރައްވާ، ފިރްޢައުނުގެ ދަރުބާރަށް ވަޑައިގެން، ﷲގެ ރިސާލަތު އިއްވެވުމަށް އަމުރުފުޅުކުރެއްވިއެވެ. އެހިނދު މޫސާގެފާނުގެ ހިތްޕުޅަށް ފިރްޢައުނުގެ އަނިޔާވެރިކަމާއި ނުބައިނުލަފާކަން ތަޞައްވުރުކުރެއްވުނެވެ. މޫސާގެފާނަށް، ޢާލަމްތަކުގެވެރި ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ވަޙީ ބަސްފުޅުއައީ ބިރުފުޅުގެންވަޑައިނުގަތުމަށެވެ. ފިރްޢައުނުގެ ކުރިމަތީ ޤާއިމްކުރައްވާނެ ޙުއްޖަތެއްގެގޮތުގައި އަދި އިލާހީ މުޢުޖިޒާތެއްގެގޮތުގައި، މޫސާގެފާނުގެ ޢަޞާކޮޅު އެއްލެވުމުން ހަރުފައަކަށް ބަދަލުވެގެންދާނޭގޮތް ﷲ މިންވަރުކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އަތްޕުޅު ޖީބަށްލެއްވެވުމަށްފަހު ނަންގަވާއިރު، އަލިކަންގަދަ ބެބުޅުމެއް އަތްޕުޅުން ފާޅުވާނޭގޮތް މެދުވެރިކުރެއްވިއެވެ. އަދި ފިރްޢައުނުގެ ދަރުބާރުގައި ވަކާލާތުކުރައްވާއިރު، މޫސާގެފާނުގެ އެހީތެރިއެއްގެގޮތުގައި ހާރޫންގެފާނު އިޚްތިޔާރުކޮށްދެއްވިއެވެ.
ދެންފަހެ، މިޞްރަށް އަރާވަޑައިގެން، ފިރްޢައުނުގެ ދަރުބާރަށް ވަޑައިގެން، އޭނާގެކުރިމަތީ، ﷲގެ ރިސާލަތު މޫސާގެފާނު އިއްވަވައިފިއެވެ. އެކަމުގެ ޖަވާބުގައި ފިރްޢައުނު ދެއްކި ވާހަކަތަކުގައި އޭނާގެ ގަނޑުވަރުގައި ތުއްޕުޅުއިރު މޫސާގެފާނު އުޅުއްވީއްސުރެ، ޤިބްޠީމީހާ ޤަތުލުކުރައްވާ ރަށުން ފައިބާވަޑައިގެންނެވި ހިސާބަށް ކަންހިނގާދިޔަގޮތުގެ ހަނދާން އައުކުރިއެވެ. އަދި އިލާހަކީ ފިރްޢައުނުކަމުގައި އަމިއްލައަށް ބުނެ ބޮޑާވެގަތެވެ. މޫސާގެފާނުގެ އަސާކޮޅު ހަރުފައަކަށް ބަދަލުވުމާ، އަތްޕުޅުން އަލިކަންގަދަ ބެބުޅުމެއް ފާޅުކުރެއްވުމަކީ ސިޙްރެއްކަމުގައިދެކި، އެކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ފިރްޢައުނުގެ ބާރުހިނގާ ސަރަޙައްދުތަކުގައިތިބި އެންމެހާ ވަރުގަދަ ސިޙްރުވެރީން އޭނާ އެއްކުރިއެވެ. މީސްތަކުންގެކުރިމަތީ، ސިޙުރުވެރީންނާ މޫސާގެފާނުގެ ކުރިމަތިލުން އިންތިޒާމުކުރެއެވެ.
މީސްތަކުންގެ ލޯމައްޗަށް ފެނުނީ، މޫސާގެފާނު ގެންނެވި އިލާހީ މުޢުޖިޒާތުގެކުރިމަތީ ސިޙުރުވެރީންގެ މަންތަރުތައް ބާޠިލްވެ އުވި ދިޔަތަނެވެ. އެހިނދު ﷲއަށް އީމާންވެ ސިޙުރުވެރީން ސަޖިދަކޮށްފޫއެވެ. މިކަމާ އަރައިގަތް ރުޅީގައި ހުރިހާ ސިޙްރުވެރީން ޤަތުލުކޮށްފިއެވެ. މޫސާގެފާނަށް ތަބަޢަވެ އީމާންވާމީހުންނަށް ދުއްތުރާކުރަން ފިރްޢައުނު ފަށައިގެންފިއެވެ. ފިރްޢައުނުގެ ވަޒީރު ހާމާނުގެ ނުބައި ރޭވުންތަކާއި، ޤާރޫންއަށް ލިބިފައިވާ އިންތިހާދަރަޖައިގެ ތަނަވަސްކަމުގެ ބޭނުން ހިފައިގެން، މޫސާގެފާނާ، އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާވެތިބި އެންމެން ނިކަމެތިކޮށްލުމުގެ ޙަމަލަތައް ކެނޑިނޭޅިދޭން ފަށައިފިއެވެ. އަދި އުސްބިނާއެއްކޮށް، މޫސާގެފާނުގެ ކަލާނގެއާއި ފިރްޢައުނު ޙަމަލާދެނީކަމުގައިވެސް ދައްކައިފިއެވެ.
ހައްދު ފަހަނައަޅާފައިވާ މި ނުބައި ޢަމަލުތައް ހުއްޓާލާ، ހެޔޮމަގަށް ރުޖޫޢަވޭތޯ، އެތައް މުޢުޖިޒާތެއް މާތްﷲ ފިރްޢައުނަށް ދެއްކެވިއެވެ. އޭގެތެރޭގައި މުދާތަކާއެކު ޤާރޫން ގަންބަވައިގަތުމާ، އެކިޒާތުގެ ތޫފާންތަކާ، ތަދުމަޑުކަމާ، ސާފުބޯފެން ލެޔަށް ބަދަލުކުރެއްވުމާ، ގޮށްފުޅަނތްގާއި ބޮކުގެ ބައިގަނޑުތައް ފޮނުއްވައި ފިރްޢައުނު ނިކަމެތިކުރެއްވުން ހިމެނެއެވެ. މިއިން އެއްވެސްކަމަކުން ޢިބްރަތްލިބިނުގަނެ، ފިރްޢައުނަކީ ކަލާނގެކަމުގައި ދެއްކިގެން، މޫސާގެފާނު ޤަތުލުކުޅައުމަށް އޭނާގެ ސިފައިންނާއިއެކު ނުކުތުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ، ފިރްޢައުނު ޣަރަޤުވެ ނެތިދިއުމެވެ. އަދި އޭނާގެ މަސްގަނޑު މީސްތަކުންނަށް ޢިބްރަތެއްގެގޮތުގައި އަދި އަދަށްވެސް ދެމެހެއްޓެވުމެވެ. މޫސާގެފާނުގެ ޙަޔާތްޕުޅާއި ގުޅިފައިވާ ޢިބްރަތްތެރި އެތައް ވާހަކަތަކެއް މިނޫނަކަސް ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގައި ވާރިދުވެގެންވެއެވެ.
އޭގެތެރޭގައި ބަނީއިސްރާއީލުންގެ ނުކިޔަމަންތެރިކަމުގެސަބަބުން، ﷲފާޅުކުރެއްވި ބޮޑެތި މުޢުޖިޒާތްތަކާ، ﷲގެ ދީދާރުފުޅު ހަމަލޮލުން ދެކެވަޑައިގަތުމަށް މޫސާގެފާނު އެދިވަޑައިގަތްހިނދު ކަންވެގެންދިޔަގޮތް، އަދި ޚިޟްރުގެފާނާއި މޫސާގެފާނު ބައްދަލުވެވަޑައިގެން ހިނގައިދިޔަ ޢިބްރަތްތެރި ޙާދިސާތަކާއި އިލާހީ ދަރުސްތައް ހިމެނެއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:Islamic prophets
ބޯރީނދޫ ކޮކާމަސް
ބޯރީނދޫ ކޮކާމަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުމަތީގައި އުޅޭ ކޮކާމަހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ވަރަށް ރީތި ކުލަތަކަކުން ކުރެހުން އެޅިފައި ހުންނަ އެކުއޭރިއަމް ތަކުގައި ގެންގުޅުމަށް މީހުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ އެތެރެވަރީގެ ފަރުތަކުގެ ގުންޑޮޅިތަކުގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި 5 މީޓަރާއި 25 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 45 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިބާވަތުގެ ޅަމަސް ހުންނަނީ ބޮޑެތިމަހާއި މުޅިން ތަފާތު ކުލައެއްގައެވެ. ކަޅުކުލައިގެ މަހެއްގައި ހުދާއި މަޑުނޫކުލައިގެ ކުރެހުންތަކެއް މަހުގެ ހުރަހަށް ވާގޮތަށް އަޅާފައެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށެވެ.
މަހުގެ ލޮލާއި ނިއްމަތި ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ތުނބާއެކު ކޯމަތި ހުންނަނީ ނޫކުލައިގެ ކަޅާއި ރީނދޫ ކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ޖަހާފައެވެ. މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ފަހަތުގައި ކަޅުކުލައަކަށްދާ ގަދަ ނޫކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތާއި މަތީ ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ ރީނދޫކުލައިގައެވެ. އަދި ކޮތަރިތަކާއި ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ވަރަށް ރީތި ނޫކުލައެއްގައެވެ. މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ އިގިރޭސި ނަމާއި އަދި ޢިލްމީ ނަމާއި ގުޅޭގޮތަށް މަހުގެ ސިފައަށް ވިސްނާ ބޯރީނދޫ ކޮކާމަސް ކިޔާފައި ވަނީއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޖެނުއަރީ 12
ޖެނުއަރީ 12 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 12ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
ވިޓަމިން ބީ12
ވިޓަމިން ބީ12 ނުވަތަ ކޯބަލަމިން އަކީ އެންމެ ފަހުން ހޯދުނު ވިޓަމިން އެވެ. 1948 ވަނަ އަހަރު ހޯދުނު މިވިޓަމިނަކީ ފެނަށްގިރޭ ގަދަ ރަތްކުލައިގައި ހުންނަ ވިޓަމިނެކެވެ. ކޯބަލަމިން އަކީ ލޭގެ ރަތް ދިރު އުފައްދައި ދިނުމަށާއި، އެމިނޯ އެސިޑް ތަކާއި ސަރުބީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންހިފޭގޮތް ހަދައިދޭ އެއްޗެކެވެ. ހަށިގަނޑުގެ އެކިބައިތަކުގައި ހިމެނޭ ތަފާތު ދިރުތަކުގައިވާ ޑީއެންއޭ އުފެދުމަށްވެސް އެހީވެދޭ އެއްޗެކެވެ. ކޯބަލަމިން މަދުވުމުން ޖެހޭ ބަލިތައް ވަރަށް ގިނައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ހަނދާން ބަލިވުން، ބޮލުގައި ރިހުން، ކަންބޮޑުވެ އަނބުރައިގަންނަގޮތްވުން، ރުންކުރުވާގޮތްވުން ހިމެނެއެވެ. ކާހިތްނުވުމާއި ހޮނޑުލަވާގޮތް ވުމަކީ ވެސް މިވިޓަމިން މަދުވުމުން ދިމާވާ ގޮތެކެވެ. މިވިޓަމިން ހަށިގަނޑުން މަދުވުމުން ލޭގެ ހުދު ދިރު ތައް މަދުވެ، ދިފާޢީ ނިޒާމް ހީނަރުވެދެއެވެ. އަދި ލޭގެ ރަތް ދިރު ތަކުގެ ސައިޒުން ބޮޑުވެ، ލޭނާރުތަކުގެ ތެރެއިން ދަތުރުކޮށް އުޅުން ދަތިވުމުން، އަތްފައި އައްސިވެ، ހީލިކަރުވާގޮތްވުން ދިމާވެއެވެ. ގިނަ ފަހަރު މިބައި ހަށިގަނޑުން މަދުވަނީ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރެއިން މިބައި ހަށިގަނޑަށް ނުލިބިގެނެއް ނޫނެވެ. މިބައި ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންކުރެވެނީ އިންޓްރިންސިކް ފެކްޓަރ ކިޔާ މާއްދާއެއް ލިބިގެންކަމަށްވާތީ އެބައި ހަށިގަނޑުގައި ނުއުފެދިގެންނެވެ. މިކަން ދުވަސްވީ މީހުންގެ %20 މީހުންނަށް ދިމާވެއެވެ. ކޯބަލަމިން އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރޭގައި، ޖަނަވާރުގެ ކިރު، ކިރު އުފައްދާ ތަކެތި، މޭގަނޑު، ކަނޑުމަސް، ކުކުޅު ބިސް، ހިމެނެއެވެ. ކޯބަލަމިން ގެ ކެލަމިން ( ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި ލަފާދޭ މިންވަރު ) ކަމަށް ބަލަނީ މީހަކަށް 2 މައިކްރޯގްރާމް އެވެ. ކޯބަލަމިން އެކުލެވޭ ބޭހަކީ ކެއުމުގެ ކުރިން ބޭނުންކުރަންޖެހޭނެ އެއްޗެކެވެ. މިވިޓަމިން ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ބުއްދި ހަމަ ނުޖެހުމަށާއި، ލޭމަދުވުމަށް، އަދި ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ބާރު ގަދަ ކުރުމަށް ދެވެއެވެ. މިބައި އިތުރުވުމަކުން އެއްވެސް އިތުރު އުދަގުލެއް ދިމާވާކަން އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ޕޮޓޭސިއަމް ހަށިގަނޑުގައި މަދުމީހުން މިބޭސް ބޭނުންކުރުން ރަގަޅެއް ނޫނެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
އެރިތުރިއާ
300px|right|thumb| އެރިތުރިއާއަކީ އިރުމަތީ އެފްރިކާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
އެރިތުރިއާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހާއި އަރަބި ބަހާއި ތިގްރިންޔާ ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ އެރި^ްރިޔަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ އަސްމާރާއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. މިއީ ޕްރޮވިޝަނަލް ސަރުކާރެއް އޮންނަ ތަނެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 5 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، މިއީ ދުނިޔޭގައި 114 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 117600 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ er. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +291 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ނަކްފާއެވެ.
ނަން
އެރިތުރިއާގެ ރަސްމީ ނަމަކީ ސްޓޭޓް އޮފް އެރި^ްރިޔާއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
އެރިތުރިޔާގެ ހުޅަނގުގައި އޮތީ ސޫދާނެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ އިތިޔޯޕިޔާއެވެ. އިރު ދެކުނުގައި އޮތީ ޖިބުތީއެވެ. މި ޤައުމުގެ އިރުމައްޗާއި އުތުރުގައި ދިގު އައްސޭރި ފަށެއް އެެބައޮތެވެ. ރަތްކަނޑުގެ އަނެއް ފަރާތުން އޮތީ ސަޢުދީ ޢަރަބިއްޔާ އާއި ޔަމަނެވެ.
ތާރީޚު
އެރިތުރިއާގެ ތާރީޚުގައި އެންމެ މުހިއްމު ދައުރެއް ކުޅެފައިވަނީ އެ ޤައުމުގެ އައްސޭރިއެވެ. ރަތް ކަނޑަށް ހުޅުވިފައިވާ އެރިތުރިއާގެ އައްސޭރިއަކީ 1000 ކިލޯމީޓަރުގެ ދިގުމިން ހުރި އައްސޭރިއެކެވެ. މި ގޮތުން އަރަބި ކަރައިން ރަތްކަނޑު ހުރަސްކޮށް ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު އެރިތުރިއާއަށް އައިސްފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޔަމަނު ކަރައިން އައި މީސް މީހުން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ތުރުކީގެ އުސްމާނީންނާއި އިންޑިޔާގެ ގޯވާގައި ތިބި ޕޯޗުގީޒުންގެ އިތުރުން މިޞްރު މީހުންނާއި އިނގިރޭސީން އަދި އިޓަލީ ވިލާތުގެ މީހުން ވެސް އެރިތުރިއާއަށް އައިސްފައިވަނީ ރަތްކަނޑުގެ މަގުންނެވެ. 1 ޖަނަވަރީ 1890 ވަނަ އަހަރު އެރިތުރިއާއަކީ އިޓަލީގެ ކޮލޮނީއެއް ކަމުގައި ހަމަޖެހިގެން ދިޔައެވެ. 1936 ގައި އެރިތުރިއާ ވެގެން ދިޔައީ އިޓާލިޔަން އީސްޓް އެފްރިކާގެ ޕްރޮވިންސަކަށެވެ. އެއީ އިތިޔޯޕިޔާ އާއި އިޓާލިޔަން ސޯމާލީލޭންޑާއެކުގައެވެ. އެރިތުރިއާއަށް އިޓަލީގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ލިބިފައިވަނީ 1941 ވަނަ އަހަރު ނޮވެންބަރު މަހުގައެވެ. އިނގިރޭސި ވިލާތާއި އ.ދ ގެ އެހެން މޭންޑޭޓްތަކުން މިންޖުވީ 1951 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އިތިޔޯޕިޔާއިން މިނިވަންވީ 24 މޭ 1991 ގައެވެ. މުޅީން މިނިވަންވެފައިވަނީ 24 މޭ 1993 ގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އެރިތުރިއާގެ އާބާދީއަށް ބަލާއިރު، އެ އާބާދީ އެކުލެވިފައިވަނީ ވަރަށް ގިނަ ނަސްލުތަކެއް މީހުންގެ މައްޗަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ބޯހިމެނުމުގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކުން މި ޢަދަދުތައް ކަށަވަރުކަމާއެކު ލިބުމަކީ ވަރަށް ދަތިކަމެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ކަށަވަރުކޮށް އެނގެނީ ތިގްރިންޔާ މީހުންނާއި ތިގްރޭ މީހުން އެކުވުމުން އެއީ ޤައުމުގެ އާބާދީގެ 80% ކަމެވެ. އެރިތުރިއާގެ ކޮންމެ ނަސްލެއްގެ މީހުން ވެސް ވާހަކަ ދައްކަނީ އެބައެއްގެ މާދަރީ ބަހުންނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އަޣުލަބިއްޔަތެއް ނެތް ޤިއްލީ ޖަމާޢަތްތަކުން އެއް ބަހަށް ވުރެ ގިނަ ބަހުން މޮށިއުޅޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އެރިތުރިއާގައި ދިރިއުޅޭ ނަސްލުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހުން އެ ޤައުމަށް އިތުރުވި ބަޔަކީ ރަޝައިދާ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. މިއީ ޢަރަބި ބައްރުގެ އައްސޭރީން 19 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައި އެރިތުރިއާއަށް އައި ބައެކެވެ.
ސަގާފަތު
އެރިތުރިއާގެ ވެރިރަށް އަސްމާރާ ފިޔަވައި އެހެން ތަންތަނުން ފެނިގެން ދަނީ އެފްރިކާގެ އެހެން ހިސާބުތަކުން ވެސް ފެންނަ ފަދަ ސަގާފަތެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ވެރިރަށް އަސްމާރާގައި ވަރަށް ބޮޑަށް އިޓަލީގެ އަސަރުތައް ފެންނަމުންދާ ކަމަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މި ގޮތުން އަސްމާރާގެ ކެފޭތަކާއި ރެސްޓޯރަންޓްތަކުން އިޓަލީގެ ބުއިންތަކާއި ކާނާ ލިބޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އެފްރިކާގެ އެހެން ޤައުމުތަކެކޭ އެއްފަދައިން އެރިތުރިއާގެ ވެސް އިޤްތިޞާދު އެންމެ ބޮޑަށް ބިނާވެފައި އޮންނަނީ އެ ޤައުމުގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. ދަނޑުވެރިކަމުގެ ސަރަޙައްދުތަކަށް އެންމެ ގެއްލުން ފޯރާ އެއް ކަމަކީ ހަނަފަސްކަމެވެ. އެރިތުރިއާ އާއި އިތިޔޯޕިޔާއާ ދެމެދު ކުރެވުނު ހަނގުރާމައަކީ، އެރިތުރިއާގެ އިޤްތިޞާދު މުޅީންހެން ފުނޑުފުނޑުވެގެން ދިޔަ ހަނގުރާމައެކެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 747 ޑޮލަރެވެ.
ޖެނުއަރީ 13
ޖެނުއަރީ 13 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 13ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
އިމާމު އަލްބުޚާރީ
އަލްއިމާމް އަބޫ ޢަބްދިﷲ މުޙައްމަދު ބިން އިސްމާޢީލު ބިން އިބުރާހީމް ބިން އަލްމުޣީރާ ބިން ބަރްދިޒްބަހް އަލްބުޚާރީ އަލްޖުޢުފީ އަކީ ޙަދީޘް ޢިލްމުގައި އެންމެ ފުންނާބު އުސް އިމާމެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނަށް ފަހު އެންމެ ޞައްޙަކަން ބޮޑު ފޮތަކީ އިމާމު ބުޚާރީ އެއްކޮށް ލިއުއްވާފައިވާ ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީ ކަމުގައި އިސްލާމީ އުއްމަތް އިއްތިފާޤުވެ އިޖުމާޢުވެއެވެ. އުފަންވެވަޑައިގަތީ 194ހ. ގައި ޝައްވާލު މަހުގެ 13ވަނަ ދުވަހުއެވެ. (4 އޯގަސްޓް 810މ.)
ތުއްޕުޅު ދުވަސްވަރު
އެކަލޭގެފާނުގެ ވަރަށް ތުއްޕުޅު އިރުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ލޮލުގެ ފެނުން ގެއްލިވަޑައިގަތެވެ. ނަަމަވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ މަންމާފުޅު އެކަމާ ހިތާމަކޮށް މާތްﷲ ގެ ޙަޟުރަތަށް ކުރެއްވި ގިނަގުނަ ދުޢާގެ ސަބަބުން މާތްﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ ލޮލުގެ ފެނުން އަނބުރާ ދެއްވެވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ އުމުރުފުޅުން އެހާމެ ތުއްޕުޅު އުމުރުފުޅުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު ވަނީ އަވަހާރަވެފައެވެ.
އެކަލޭގެފާނުގެ ޢިލްމުފުޅު
އެކަލޭގެފާނުގެ ވަރަށް ތުއްޕުޅު އިރުގައި ކީރިތި ޤުރުއާން ވަނީ ހިތުދަސްކުރައްވާފައެވެ.
އެއްދުވަހެއްގައި އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ އުސްތާޛެއް ކަމުގައިވާ އައްދާޚިލީގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތް އިރު އެކަލޭގެފާނު އިންނެވީ ޙަދީޘު ޢިލްމު ކިޔަވައި ދެއްވާށެވެ. އެކަލޭގެފަނު ސަނަދެއް ކިއުއްވަދެއްވަމުން ވިދާޅުވިއެވެ. سفيان عن ابي الزبير عن إبراهيم ރިވާކުރެއްވި ކަމަށެވެ. ދެން ބުޚާރީ ވިދާޅުވިއެވެ. ތިޔައީ ގޯހެކެވެ. ދެން (އަލްބުޚާރީ ހައި ތުއްޕުޅު ބޭފުޅަކު އެހެން ވިދާޅުވީމާ) އައްދާޚިލީ އެކަމާ ހިއްޕުޅު ހަމަޖެހިވަޑައި ނުގަތުމުން ވިދާޅުވިއެވެ. ކަލޭގެފާނު ބައްލަވާ ބައްލަވާށެވެ. ދެން ދާޚިލީ ގޭތެރެއަށް ވެދެވަޑައިގެން ބެއްލެވުމަށް ފަހު ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެން ކަމަށްވާނަމަ އޭގެ ރަނގަޅުގޮތް ވިދާޅުވެ ދެއްވާށެވެ. ދެން ބުޚާރީ ވިދާޅުވިއެވެ. އެއީ أبي الزبير އެއްނޫނެވެ. الزبير بن عديّ އެވެ.
ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީ
ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީ އަކީ ޞައްޙަ ޙަދީޘުގެ މައްޗަށް އެކުލަވާލެވުނު ފުރަތަމަ ފޮތެވެ. އެއީ އެކަލޭގެފާނުގެ އުސްތާޛެއް ކަމުގައިވާ إسحاق بن راهويه ގެ ޚިޔާލުފުޅަކަށް ލިޔުއްވި ފޮތެކެވެ. އިމާމު ބުޚާރީ މިފޮތަށް ދެއްވާފައިނަމަކީ "الجامع المسند الصحيح المختصر من أمور رسول الله صلى الله عليه وسلم وسننه وايامه" އެވެ. މިފަދަ ދިގު ނަމެއް އެކަލޭގެފާނު ދެއްވީ އޭގައި މުހިންމު މާނައެއް އެކުލެވޭ ގޮތަށެވެ. އޭގައިވާ ކޮންމެ ކަލިމައެއް ވެސް އެއީ ވަކި މާނައެއް އެއިން ދޭހަ ކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރެއްވި ލަފުޡެކެވެ. އެއީ އެފޮތުގައި އެކުލެވިގެންވާ ސިފަތައް އެނަމުން ދޭހަކޮށް ދިނުމަށްޓަކައެވެ.
الجامع: މިފޮތުގައި ހުރިހާ މައުޟޫޢަކާ ގުޅޭ ޙަދީޘްތައް ހިމެނިފައިވާނެއެވެ.
المسند: މިފޮތުގައިވާ ހުރިހާ ޙަދިޘުތަކަކީވެސް ސަނަދުގުޅިފައިވަ ޙަދީޘުތަކެވެ.
الصحيح: މިފޮތުގައިވާ ކޮންމެ ޙަދީޘަކީވެސް ޞައްޙަ ޙަދީޘެކެވެ.
المختصر: މިއީ ހުރިހާ ޞައްޙަ ޙަދިޘެއްނޫނެވެ. (މިފޮތުގައި ނުހިމަނާ ޞައްޙަ ޙަދީޘުތައް ހުންނާނައެވެ.) من أمور رسول الله صلى الله عليه وسلم: ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ހުރިހާ ކަމަކާ ގުޅޭ ޙަދިޘުތައް މިފޮތުގައި ހިމެނޭނެއެވެ. وسننه: މިފޮތުގައިވާ ކޮންމެ ޙަދީޘަކީވެސް އެއިން ޙުކުމެއް ނެގޭ ހަދީޘެކެވެ. وايامه: ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ މުޅި ޙަޔާތްޕުޅު، މި ފޮތުގައިވާ ޙަދީޘު ތަކުގައި ވާނެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނު އެއްވެސް ޙަދީޘެއް ފެންވަރައި، ވުޟޫކޮށް، ދެރަކުޢަތް ނަމާދެއް ކޮށްގެންމެނުވީ ނުލިއުއްވަމެވެ. ޞަޙީޙުއް ބުޚާރީ އެއްކޮށް ލިއުއްވާ ނިންމެވީ 16 އަހަރުންނެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަވަހާރަވީ ޚަރުތަންކުގައި ހުންނަވަނިކޮށް 30 ރަމަޟާން 256ހ ގައެވެ.އެއިރު އެކަލޭގެފާނުގެ އުމުރުފުޅަކީ 63 އަހަރެވެ.
ޖެނުއަރީ 14
ޖެނުއަރީ 14 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 14ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
ވިލާ ޓީވީ
ވިލާ ޓީވީ އަކީ ވިލާ ގުރޫޕްގެ ސަބްކުންފުންޏެއް ކަމުގައިވާ އައިލެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޮމްޕެނީގެ ފަރާތުން ހިންގާ ޕްރައިވެޓް ޓީވީ ޗެނަލް އެކެވެ. ވިލާ ޓީވީ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި 3 ވަނަ އަށް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަންފެށި ޓީވީ ޗެނަލް އެވެ. ވިލާ ޓީވީ އިފްތިތާޙްކޮށްފައިވަނީ 5 ސެޕްޓެމްބަރު 2008 ވީ ހުކުރު ދުވަހުގެ ރޭ 8.00 ގައެވެ. ވިލާ ޓީވީ އިފްތިތާޙްކޮށްދެއްވީ އޭރުގެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިސްޓަރ އޮފް އިންފޮމޭޝަން އެންޑް ލީގަލް ރިފޯމް އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު ނަޝީދު އެވެ. ވިލާ ޓީވީ ފަށައިގަތް އިރު ބްރޯޑްކާސްޓް ކޮށްފައިވަނީ ރޭގަނޑު 8-12 އަށެވެ.
ވިލާ ޓީވީގެ މައި ސްޓޭޝަން ގާއިމްކޮށްފައިވަނީ ކ.ތިލަފުށީގައެވެ. އަދި ވިލާ ޓީވީގެ ދެ ސްޓޫޑިއޯ އެއް ވެރިރަށް މާލޭގައި ތައްޔާރުކޮށްފައި ވެއެވެ. ވިލާ ޓީވީ އިން ފަށައިގަތް އިރު ފޮނުވަމުންދިޔަ ޕްރޮގްރާމް ތަކުގެ ތެރޭގައި، ޚަބަރު، މަޢުލޫމާތު، ސިޔާސީ، ދީނީ، އަދި މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިމެނެއެވެ.
ކުލަ ކޮކާމަސް
ކުލަ ކޮކާމަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި އުޅޭ ވަރަށް ރީތި މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުމަތީގައްޔާއި، ގުންޑޮޅިތަކުގެ ދަށާއި، ފަރުގައި ހުންނަ ހޮހަޅަތަކުގައެވެ. ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ އެކަހެރިކޮށް ކަމަށް ވިޔަސް ޖޯޑްޖޯޑަށް ވެސް ދުވެއުޅެއެވެ. މިއީ އެކުއޭރިއަމް ތަކުގައި ގިނަ ދުވަހު ގެންގުޅެން ދަތި މަހެކެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު އަގުބޮޑު މަހެކެވެ. އަދި ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ރާއްޖޭގައި އުޅޭ މިބާވަތުގެ މަހުގެ ކުލަތައް ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި އުޅޭ މިބާވަތުގެ މަހާއަޅާ ބަލާއިރު މާފުރިހަމަވެފައި ރީތިކަމުގައި ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް 1 މީޓަރާއި 20 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައި އުޅޭކަމަށް ވެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 25 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ނުވަތަ 14 ހަރުކައްޓާއެކު 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަރުތާފަތުގެ ތިރީބައިގައި ތޫނު ކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މުޅިމަހުގައި ހުރަހަށް ވާގޮތަށް ދޮން ނާރިނގު ކުލައާއި ހުދުކުލައިގެ އަދި ނޫކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތާއި ކަރުތާފަތާ ދިމާލުން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކުޑަ ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޔޫނުސުގެފާނު
ޔޫނުސުގެފާނަކީ ﷲ ގެ ރަސޫލެކެވެ. ޔޫނުސް ޢަލައިހިއްސަލާމް ރަސޫލުކަމާއިގެން ފޮނުއްވުނީ ނައިނަވާގެ އަހުލުވެރީންގެ ގާތަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ﷲގެ މަގަށް އެބައިމީހުންނަށް ދަޢުވަތުދެއްވަން ފެށްޓެވުމާއިއެކު، އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާލަތާއި އެބައިމީހުން ދެކޮޅުވެރިވެގެންފޫއެވެ. މި ދެކޮޅުވެރިކަމުގައި އެބައިމީހުން ދެމިތިބެ، ޤައުމުގެ މީހުންކުރެ ހަމަ އެކަކުވެސް އެކަލޭގެފާނާއި ތަބާވިޔަ ނުދިނުމަށް ގަދައަޅައިފޫއެވެ. ޔޫނުސްގެފާނު އެކަލޭގެފާނަށް ﷲ އަމުރުކުރައްވާފައިވާމަގުން، ކެތްތެރިކަމާއިއެކު މަސައްކަތްޕުޅުކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ.
ޔޫނުސްގެފާނު ޤައުމު ދޫކުރައްވާ ނުކުމެވަޑައިގަތީ، ޤައުމު ދޫކޮށްލެއްވުމަށް ސީދާސީދާ ﷲގެ އަމުރުފުޅު އައުމުގެ ކުރީންނެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެއްގަމުގެމަގުން ދަތުުކުރައްވަމުން ވަޑައިގެން ކަނޑުގެ އައްސޭރިފަށަށް ނުކުންނަވާ، ނަވަކަށް އަރާވަޑައިގަތެވެ. ނަވުގައި ފެށްޓެވި ދަތުރުފުޅުވީ އެހާ ނިޔާމަ ދަތުރުފުޅަކަށްނޫނެވެ. އާދަޔާ ޚިލާފަށް ކަނޑުގަދަވެ، ކަނޑުގެ ތެރެއަށް ނައު ޣަރަޤުވެގެން ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު، އެނަވުގެ އަހުލުވެރީންގެ ހިތުގައި ހިނގައިގަތްހިނދު، ނައު ލުއިކުރުމަށްޓަކައި، ނަވުން ބަޔެއް މީހުން ބޭލުމަށް ޤަސްދުކޮށްފޫއެވެ.
ނަވުގައި ތިބި އެންމެން އެއްބަސްވީ ގުރުއަތުލައިގެން، ގުރުއަތުން ދިމާވާމީހަކު ކަނޑަށް އެއްލާލާގޮތަށެވެ. ދެންފަހެ، ފުރަތަމަ ލީ ޤުރުޢަތު ޔޫނުސްގެފާނުގެމައްޗަށް ނުކުމެއްޖެއެވެ. އެނޫން ގޮތެއްވޭތޯ، ތިންފަހަރަށް ގުރުއަތުލައިގެންވެސް، ކަނޑަށް އެއްލާލުމަށް ގުރުއަތުން ދެއްކީ، ޔޫނުސްގެފާނެވެ.
އެކަލޭގެފާނުގެ ޙާލަތު ﷲ މޮޅަށް ބައްލަވާވޮޑިގެންވިއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުގައި، އަނދިރީގެމައްޗަށް ހުރި އަނދިރިކަމާއި ބިރުވެރިކަމުގައި އެކަލޭގެފާނު ހޭދަކުރެއްވި މުއްދަތާއިމެދު ޢިލްމުވެރީންގެ މެދުގައި ބޮޑެތި ޚިލާފުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެއީ، އެއްދުވަސްކަމުގައި، 3 ދުވަސްކަމުގައި، 7 ދުވަސްކަމުގައި، 40 ދުވަސްކަމުގައިވެސް ޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވެއެވެ. ދެންފަހެ ﷲ ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ވަގުތު ޖެހުމާއިއެކު، ހިކިފަސްތަނަކަށް މަސް ބީއްސާލާ، އޭގެ ގޮހުރުގެތެރެއިން އެކަލޭގެފާނަށް ނުކުމެވަޑައިގެންނެވޭނެގޮތް ﷲ މެދުވެރިކުރައްވައިފިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނަށްޓަކައި، ބަރަބޮލުގެ ޢާއިލާގެ ބާވަތަކުން، ފަރީއްކޮޅު ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެގޮތް މެދުވެރިކުރައްވާ، ﷲގެ ނިޢްމަތްތައް އެކަލޭގެފާނަށް އިތުރުކޮށްދެއްވައިފިއެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:Islamic prophets
Jonah Jonas Giona (profeta)
ޖެނުއަރީ 15
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖެނުއަރީ
ވިޓަމިން ބީ9
ވިޓަމިން ބީ9 ނުވަތަ ފޯލިކް އެސިޑް އަކީ ވިޓަމިން ބީ ކޮމްޕްލެކްސްގައި ހިމެނޭ ވިޓަމިން އެކެވެ. ފޯލިކް މިނަން ނަގާފައިވަނީ ލެޓިން ބަހެއް ކަމުގައިވާ ފޮލިއޭޖް އިންނެވެ. އެއީ މިމާއްދާ އެންމެ ގިނައީ ފެހިކުލަ ގަދަ ފަތުގައި ކަމަށްވާތީ އެވެ. ފޯލިކް އެސިޑް އަކީ ލޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެ މުހިއްމު ދިރުކަމުގައިވާ ލޭގެ ރަތް ދިރު އުފައްދައިދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ބަލިވެ އިންނަ ދުވަސްވަރު ގައްޔާއި، ހަށިގަނޑު ހެދި ބޮޑުވަމުން އަންނަ ދުވަސްވަރުގައި ފޯލިކް އެސިޑްގެ ބޭނުން އިތުރަށް މުހިއްމު ވެގެންދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގެ އެކި ބައިތަކުގައި ހިމެނޭ ތަފާތު ސެލިތަކުގެ އަސްލު ބިންގާ ކަމުގައިވާ ޑީއެންއޭ އުފެދުމަށް ވެސް ފޯލިކް އެސިޑް ގެ ބޭނުންތެރިކަން ބޮޑެވެ. ބަލިވެ އިންނަ ދުވަސްވަރު އެކަށޭނަ ވަރަކަށް ފޯލިކް އެސިޑް ނުލިބިއްޖެނަމަ، ދަރިފުޅުގެ ސެލިތައް ރަގަޅަށް އުފެދުމަށް ދަތިވެއެވެ. އެހެން ކަމުން ކުއްޖާ އުފަންވާއިރު ޢައިބު ހުންނަގޮތް ދިމާވެއެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ނާރުތަކުގެ ޢައިބު ތަކަކީ ފޯލިކް އެސިޑް މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު ދިމާވާ މައްސަލަ އެކެވެ. ފޯލިކް އެސިޑް އަކީ މައިބަދަ އާއި ސިކުނޑި އުފެދުމުގައި އެންމެ އިސްރޯލެއްކުޅޭ އެއް ވިޓަމިނެވެ. ފޯލިކް އެސިޑް 4 މަސް ދުވަސް ވަންދެން، މޭގަނޑު އަދި އެހެން ސެލޯށި ތަކުގައި ކޮށާރުކުރެވިފައި ހުރެއެވެ. އަދި މަދުމަދުން ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ވަރަށް ހަށިގަނޑުގެ އެކި ބައިތަކަށް ފޯރުވައިދެއެވެ. އެކަމަކު ކާބޯތަކެތީގައި ހުންނަ ފޯލިކް އެސިޑް ގެ ތެރެއިން ހަށިގަނޑަށް ނެގެނީ ހަމައެކަނި ½ ހާ އެތިކޮޅެކެވެ. ފޯލިކް އެސިޑް މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ބޭރަށްހިންގުން، ބަރުދަން ލުއިވުން، ވަރުދެރަވުން، ބޮލުގައި ރިހުން، އަނގަފާރުވުން ފަދަ ގޮތްތައް ދިމާވެއެވެ. ފޯލިކް އެސިޑް ހިމެނޭ ކާބޯތަކެއްޗަކީ ބޯވެލި ފަދަ ފެހިކުލަ ގަދަ ފަތް، ގެރިމަސް އަދި ކަމީރު އެވެ. ގޮވާމުގެ ބާވަތްތަކުގައި ވެސް މިބައި ހިމެނެއެވެ. ފޯލިކް އެސިޑް އަކީ ފެނުކެއްކުމުންނާއި، ކެއްކުމަށްފަހު މަތިނުޖަހާ ގިނައިރު ބެހެއްޓުމުން ހަލާކުވެދާ އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން ކައްކާ މީހުން މިކަމަށް ފަރުވާތެރި ވާންޖެހޭނެއެވެ. ފޯލިކް އެސިޑް ގެ ކެލަމިން ( ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި ލަފާދޭ މިންވަރު ) ކަމަށް ބަލަނީ ފިރިހެނަކަށް 200 މައިކްރޯގްރާމް އެވެ. އަދި އަންހެނަކަށް ނަމަ 180 މައިކްރޯގްރާމް އެވެ. މާބަނޑު ދުވަސްވަރު 300 އާއި 400 މައިކްރޯގްރާމް އާއި ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ފޯލިކް އެސިޑް ބޭނުންވެއެވެ. ފޯލިކް އެސިޑް އަކީ ދަރިން އުފެދުމުގައި ދިމާވާ ޢައިބުތަކުން ދުރުހެލިވުމަށާއި، ލޭމަދުވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމަށާއި، ހިތުގެ ބަލިތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ބޭނުންކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ.