cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ހިތުގެ ތެޅުން ހުންނަ ގޮތް ބެލުން
ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހިތުގެ ތެޅުން އާދައިގެ ގޮތެއްގައި ނުހުރުމުގެ މާނައަކީ ކޮބާ؟
އާންމުގޮތެއްގައި ބަނޑުގައިވާ ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހިތުގެ ތެޅުން ހުންނާނީ މިނިޓަކު 110އާއި، 160އާއި ދެމެދުގައެވެ. މިއީ އާދައިގެ ގޮތެއްގައި އިންސާނުންގެ ހިތުގެ ތެޅުން ހުންނަވަރަށް ވުރެ މަތީ މިންވަރެކެވެ. ( އާންމުގޮތެއްގައި މިނިޓަކު 60އާއި 100އާއި ދެމެދުގެ މިންވަރަަކަށް ވިންދުޖަހައެވެ.) ކުއްޖާގެ ހިތުގެ ތެޅުން ތަބީޢީ ނޫންކަމުގައި ވާނަމަ އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރުމަށް އިރުޝާދުދެވެއެވެ. (ހ) އޮށޯވެ އޮންނަގޮތް ބަދަލުކުރުން (ށ) އޮކްސިޖަން ގުޅުން (ނ) އައިވީ ގުޅުން (ރ) ރަހިމުގެ ކޮންޓްރެކްޝަންގެ ބާރުދަށްކޮށް ރަހިމު ހަމައަކަށް އެޅުމަށްޓަކައި ބޭސްދިނުން (ބ) ރަހިމުގެ ތެރެއަށް ފެންވެއްދުން
ނުރައްކާ
އެކްސްޓާރނަލް މޮނީޓަރިން ބޭނުންކޮށްގެން ކުއްޖާގެ ހިތުގެ ތެޅުން ބެލުމުން ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަކަށް އެގިފައެއް ނުވެއެވެ. އިންޓާރނަލް މޮނީޓަރިންގ ގެ އެހީގައި ކުއްޖާގެ ހިތުގެތެޅުން ބަލާ ފަހަރުތަކުގައި އިންފެކްޝަން އަށަގަތުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ. ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ބޮޑަށް ލަފާކުރެވޭ އަންހެނުން ރަގަޅީ އިލެކްޓްރޯނިކް ފީޓަލް މޮނީޓަރިންގ ހެދުމެވެ. މިގޮތަށް ބަލާބެލުމުގައި ކުއްޖާގެ ހިތުގެ ތެޅުން ތަބީޢީނޫން ގޮތެއްގައި ހުރިކަމުގައިވާނަމަ އެމީހަކު ވިހެއުމަށް ސިޒޭރިއަން(Cesarean) ހެދުން، ނުވަތަ ފޯސެޕްސް(Forceps) އިޚްތިޔާރުކުރަން ޖެހެއެވެ.
ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހިތުގެ މަސައްކަތް ހުރިނެތްގޮތް ބެލުމަކީ ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި ކުއްޖާގެ ހާލު ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްގޮތެވެ. ވިހަންކައިރިވުމުން އެމީހަކަށް އެކަށީގެންވަނީ ކޮންގޮތެއްތޯ ބެލުމަށް ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ބަލައެވެ. ވިހެއުމުގެ ވަގުތު ގާތްވުމުން މިކަމާމެދު ޑޮކްޓަރާއި މަޝްވަރާކުރުމަކީ މުހިއްމުކަމެކެވެ.
ވެންފުންނަ އާއިލާ (މަސް)
ވެންފުންނަ އާއިލާ ނުވަތަ އަކީ މޫދުގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެހީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އާއިލާ އެކެވެ.
ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފަޅުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފައިވާ  ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ 7 ވައްތަރެއްގެ ވެންފުންނަ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޑިސެމްބަރު 3
ޑިސެމްބަރު 3 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 337 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 338 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޑިސެމްބަރު
މުސްޠަފާ ލުޠުފީ
ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ އަކީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ލަ ޓްރޯބް ޔުނިވަރސިޓީގައި 2004 ވަނަ އަހަރު ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސޮފީ (ޕީ.އެޗް.ޑީ.) ހާސިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ ވަނީ 15 ސެޕްޓެންބަރު 2004 ކުން 13 ޖުލައި 2005 ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓަރުކަން ކުރައްވާފައެވެ. ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ މިހާރު ހުންނެވީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ ސްޕެޝަލް އެޑްވައިޒަރ އޮން ސޯޝަލް ޕޮލިސީގެ މަޤާމުގައެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ ގެ ބައްޕާފުޅަކީ އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ލުތުފީ އެވެ. ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ ގެ ބައްޕާ ފުޅަކީ އަޒުހަރުން ކިޔަވާ ވިދާޅުވުމަށްފަހު ރާއްޖޭގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ ގެ މަންމާ ފުޅަކީ ސ.ހުޅުދޫ ޢާއިޝަތު ސުފޭރާ އެވެ. ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ އާއި އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ދެން ހުންނަނީ އެންމެ ފިރިހެން ބޭފުޅެކެވެ. އެއީ އަހުމަދު ލުތުފީ އެވެ.
ތައުލީމީ ކާމިޔާބުތައް
ސ.ހުޅުދޫ އަށް އުފަން ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ ތައުލީމް ޙާޞިލް ކުރުމަށް ފުރަތަމަ މާލެއައީ 1965 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ފުރަތަމަ އުޅުނީ ޢާލިޔާ ސުކޫލް ގައެވެ. އެއަށްފަހު އީޕީއެސް ގައެވެ. އެއަށްފަހު މަޖީދިއްޔާ ގައެވެ. އޯލެވެލް ހެދީ 1975 ވަނަ އަހަރު އެވެ، ޖުމްލަ 6 މާއްދާއިން އޯލެވެލްގައި ފާސްވި އެވެ. އަދި އެއަހަރު ރާއްޖެއިން ފާސްވި 5 ކުދިންގެ ތެރޭގައި ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ ހިމެނެއެވެ. ދިވެހި މުދައްރިސް ކަމުގެ ސަނަދު ވެސް ޙާޞިލް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ޑރ. މުޞްޠަފާ ލުޠްފީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލުން 1975 ގައި ނިމިގެން މަސައްކަތް ފެއްޓެވީ ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން މަތީ ތަޢުލީމު ހޯއްދެވުމަށެވެ. އިންޑިޔާގެ މައިސޯރުގެ މޮރޭހައުސް ކޮލެޖް އޮފް އޑިޔުކޭޝަނުން ޓީޗަރ ޓްރެއިނިން ހެއްދެވުމަށްފަހު ޔޫކޭގެ މޮރޭހައުސް ކޮލެޖް އޮފް އެޑިޔުކޭޝަނުން ޑިޕްލޮމާ ހެއްދެވިއެވެ. އޭގެ ފަހުން ޔޫކޭގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ބަރމިންހަން އިން މާށްޓަރސް ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށްފަހު ޕީ. އެޗެޑީ ހެއްދެވީ 2004 ވަނަ އަހަރު އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ލަޓްރޯބް ޔުނިވަރސިޓީގައެވެ. މުސްޠަފާގެ ޚާއްޞަ އޭރިޔާއަކީ ގްލޯބަލއިޒޭޝަންގެ ދުވަސްވަރެއްގައި ދިވެހިރާޢްޖެ ފަދަ ކުދި ޤއުމުތަކަން ބޭނުންވާނެ ސްކޫލް މަންހަޖެވެ.
ސަރުކާރުގައި އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް
ޑރ. މުސްޠަފާ 1975 އިން 2005 އާ ދެމެދު އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާ ތަކުގެ ތެރޭގައި ސްކޫލް ޓީޗަރުކަން، ހެޑްމާސްޓަރުކަން، ޓީޗަރ އެޑިޔުކޭޓަރުކަން، މުދައްރިސުންގެ ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުގެ ޑިރެކްޓަރުކަން، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ޑެޕިއުޓީ އެގްޒެކަޓިވް ޑިރެކްޓަރުކަން، އަދި ފުވައްމުލަކުގެ އަތޮޅުވެރިކަން ހިމެނެއެވެ. އެންމެ ފަހުން މުސްޠަފާ އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާއަކީ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރުކަމެވެ. މުސްޠަފާ އަމިއްލައަށް ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ ދޫކޮށްލެއްވީ 2005 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
ލިޔުންތެރިކަން
ސަރުކާރުގައި 32 އަހަރު ދުވަހު މސައްކަތްކުރެއްވުމަށްފަހު މިހާރު މުޞްޠަފާ މަސައްކަތްކުރައްވަނީ އޭނާގެ ކޮއްކޮއާއެކު އަމިއްލަ ކުންފުންޏެއްގައެވެ. މުޞްޠަފާއަކީ ލިއުންތެރިއެކެވެ. އޭނާގެ ލިއުއްވަނީ އިޖުތިމާޢީ ސިޔާސީ ކަންކަމުގެ މައްޗަށެވެ. އެންމެ ފަހުން އޭނާ ޝާއިޢުކުރެއްވި ވާހަކަތަކަށް މީހުންގެ ޝައުޤުވެރިކަން ދެވުނެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ އަކީ ލިޔުންތެރިއެކެވެ. މިގޮތުން ޖަޒީރާ ދުވަހު ނޫހަށާއި، ދަރުމަ މަހު މަޖައްލާ އަށް ޑރ މުޙައްމަދު މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ ގެންދަނީ ލިޔުއްވަމުންނެވެ.ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ އަކީ ވާހަކަ ލިޔުންތެރިއެކެވެ. އޭނާ މިހާތަނަށް ލިޔެފައިވާ ވާހަކަތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ވާހަކަތައް ހިމެނެއެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ކުލަ ފާނަ
ކުލަ ފާނަ ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައްޔާއި، ހާހަލާއި ތިލަތިލައިގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހިން ދުވާލާއި ރޭގަނޑު ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ވެސް މިމަސް ގިނައިން ބޭނެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު މަހެކެވެ. މަހުގެ އަމިއްލަ މާހައުލުގައި އުޅޭއިރު މިމަހަކީ ވަރަށް ރީތި ތަފާތު ކުލައަކަށް ހަށިގަނޑުގެ ކުލަ ބަދަލުކުރާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ބޮލުގެ މަތިން ދެލޮލުގެ ދެމެދު ހުންނަނީ އެއްވަރަކަށް ފަތާކޮށެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. ކަންފަތްގަނޑު ބޮލުގެ ދިގުމިނަށްވުރެ ކުރުވާނެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަށިކޮށެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 15 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަަދަކަށް މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 16 ނުވަތަ 17 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކުލައަކީ މުށި ކުލައެވެ. މުޅި މަހުގައިހެން ކަޅުކުލައިގެ ކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިތިކިތަކުގެ މަތިން ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކެއް އެކިގޮތްގޮތަށް މަހުގެ ދެއަރިމަތިން ފާޅުވެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށުގެ ނިގޫފަތުގެ މަތީގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ ފަދަ ގޮތަކަށް ކަޅުކުލައަކަށްދާ ގަދަމުށި ކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދޮން މިޔަރު
ދޮން މިޔަރު ނުވަތަ އަކީ މިޔަރުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ މެދު އިސްކޮޅެއްގެ މިޔަރެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުމަތީގައި އުޅޭ މިޔަރުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މިޔަރެކެވެ. މިމިޔަރު އަތޮޅުން ބޭރު މާކަނޑުތަކުގައި ވެސް އުޅޭކަމަށް ވެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު ވަރަށް ތިލަ ހިސާބު ތަކުން ވެސް ފެންނަކަމަށް ވެއެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު ގާތްގަނޑަކަށް 140 މީޓަރުގެ އަޑިން ވެސް ހިފާފައިވާ ކަމަށްވެއެވެ. ދޮން މިޔަރު ވިހާ ފަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 3އާއި 6 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ޅަމިޔަރު ވިހައެވެ. ވިހާ ޅަމިޔަރުގެ އިސްކޮޅަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 45 ސެންޓި މީޓަރާއި، 60 ސެންޓި މީޓަރާއި ދެމެދު އެވެ. މިމިޔަރު އެންމެ ބޮޑުވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 1.6 މީޓަރަށެވެ.
ދޮން މިޔަރަކީ އާދައިގެ ވަރަކަށް ފަލަ އަދި ތުންކޮޅު ދިގު މިޔަރެކެވެ. މަތީބައިގެ ކުލައަކީ އަޅި ނުވަތަ އަޅިމުށި ކުލައެވެ. ބަނޑު ދަށްފަރާތް ހުންނަނީ ހުދު ކުލައިގައެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރުގެ ކަންފަތާއި، ބުރަކަށިމަތީގެ ދެވަނަ އުރަަހައާއި، ނިގޫފަތުގެ ތިރީބައިގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ. އަދި މިޔަރުގެ ބުރަކަށި މަތީގެ ފުރަތަމަ އުރަހައާއި، ނިގޫފަތުގެ މަތީބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެއްގައެވެ. ދޮން މިޔަރުގެ އާއްމު ކާނާއަކީ ކުދި މަހާއި ބޯވައެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށްއުޅޭ އަދި ވިޔަފާރިއަށް އުރަހަ ބޭނުން ކުރެވިދާނެ މިޔަރެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޕައިއެލޯނެފްރައިޓިސް
މިއީ ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމްގެ އިންފެކްޝަން މައްޗަށް ގޮސް ގުރުދާގެ ޕެލްވިސް އަށް އޭގެ އަސަރު ނުވަތަ އިންފެކްޝަންގެ އަސަރު ފޯރުމެވެ. ޕައިއެލޯ ނެފްރައިޓިސް މިބަހުގައިވާ ޕައިއެލޯ ނިސްބަތްވަނީ ޕައިއެލަމް އަށެވެ. މާނައަކީ ގުރުދާ ގެ ޕެލްވިސް އެވެ. 'ނެފްރޯސް މިބަހުގެ މާނައަކީ ގުރުދާ އެވެ. ނެފްރޯސް އަކީ ގްރީކް ބަހުން ގުރުދާއަށް ކިޔާ ނަމެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް ޤިސްމު:ބަލިތައް
دسبكبل مي 2
نزنز العربية 2 عو غصلاف الكسمول السغتس العياساثي
ސ.ފޭދޫ ސުކޫލް
ސ.ފޭދޫ ސުކޫލް އަކީ ސ.އަތޮޅުގައި ހުރި ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާ އެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
މާމިގިލި (އދ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ އދ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އަލަތަނޑު އާއިލާ (މަސް)
އަލަތަނޑު އާއިލާ ނުވަތަ އަކީ މޫދުގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެހީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އާއިލާ އެކެވެ.
ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފަޅުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފައިވާ  ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ 4 ވައްތަރެއްގެ އަލަތަނޑެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޑިސެމްބަރު 4
ޑިސެމްބަރު 4 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 338 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 339 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޑިސެމްބަރު
ޖިމާއުވާއިރު ތަދުވުން
ޖިމާޢުވާއިރު ތަދުވުން(Dyspareunia) (ޖިންސީގުޅުން ހިންގާއިރު ތަދުވުން / ރޭކުރާއިރު ތަދުވުން) ނިސްބަތްކުރެވެނީ ޖިންސީގުޅުން ހިންގަން ފަށައިގަތުމުގެ ކުރިން، ނުވަތަ ޖިންސީގުޅުން ހިންގުމުގެ ތެރޭގައި، ނުވަތަ ޖިންސީގުޅުން ހިންގުމަށްފަހު، ކުރިމަތި ފަރާތުގައި އުފެދޭ ތަދާއި، ރިހުމަށެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިރިހުން ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ކުރިމަތިވާއިރު އަނެއްބައި ފަހަރު ދާއިމީ ރިހުމެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ހުރެދާނެ އެވެ. ޖިންސީގުޅުން ހިންގާއިރު އުފެދޭ ތަދު އާންމު ގޮތެއްގައި ހުންނަނީ ، ޖިންސީގުނަވާއި، ކުޅަނދިލި އަދި ފަރުޖުގެ ތުންފަތް ހިމެނޭ ހިސާބުގައެވެ.
މަހިބަދޫ (އދ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ އދ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ. 2010 ނިމުނު އިރު ރަށުގެ އާބާދީއަކީ 2104 މީހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ކަށިގަނޑު ބިނާވެގެންވަނީ ގުޅިފައިވާ ކަށިތަކާއި، ވަކިވަކި ކަށިތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މިކަށިތައް އެކަތި އަނެކައްޗާއި ގުޅުވައިދީ، ހިފަހައްޓައިދީ، ބާރުގަދަ ކޮށްދެނީ ލިގަމެންޓް ތަކާއި، ޓެންޑަންތައް، އަދި މަސްތަކާއި، މަޑު ކަށިތަކުގެ އެހީގައެވެ.
ލިގަމެންޓް ނުވަތަ އަކީ  އެއްކަށިގަނޑާއި އަނެއް ކަށިގަނޑު ގުޅުވައިދީ، ހުޅުތައް ދުރުވިޔަ ނުދީ ބާރުގަދަ ކުރުމަށް ހުންނަ އެއްސުން ތަކެކެވެ. ޓެންޑަން ނުވަތަ އަކީ މަސްތަކާއި ކަށިތައް ގުޅުވައިދޭ ބައެެވެ. ހުދު ކުލައަކަށް ހުންނަ މިބަޔަކީ ފައިބަރަސް ކަނެކްޓިވް ޓިޝޫ އިން އުފެދިފައި ހުންނަ އެއްޗެކެވެ. އުސޫލަކުން ބަލާއިރު ޓެންޑަން އަދި ލިގަމެެންޓްތަކަކީ ވަރަށް އެއްގޮތް އެއްޗެކެވެ. މަސްތަކާއި ޓެންޑަންތައް ގުޅިގެން މަަސައްކަތް ކުރާއިރު ލިގަމެންޓްތަކާއި ހުޅުތައް އަދި ކަށިތައް ވެސް މަސައްކަތްކުރަނީ ގުޅިގެންނެވެ. ކާޓިލޭޖް ނުވަތަ އަކީ މަޑު ކައްޓެވެ. މަޑު ކަށި ހިމެނޭ ހިސާބު ތަކުގެ ތެރޭގައި ދެހުޅު ދޭތެރެ، މައިބަދައިގެ ދެކަށިކޮޅު ދޭތެރެ، ކަންފަތް، ނޭފަތް އަދި ވައި ނޮޅި ފަދަ ތަންތަން ހިމެނެއެވެ.
ގުޅިފައިވާ ކަށިތަކުގެ ތެރޭގައި ބޮލުގެ ނާށިގަނޑު އަދި ޅިނދު ކަށިގަނޑު ހިމެނެއެވެ. ބޮޑެތި ކަށިތަކުގެ ތެރޭގައި ކަށީ މަދު ހުރެއެވެ. ލޭގެ ސެލްތައް އުފެދެނީ ކަށީގެ މަދުގެ ތެރޭގައެވެ. ކަށިތައް ފުރަތަމަ ހުންނަނީ މަޑުކަށި ނުވަތަ ކާރޓިލޭޖްގެ ގޮތުގައެވެ. އެއަށްފަހު ދުވަސްވަމުންދާ ވަރަކަށް މަޑުމަޑުން ކަށީގެ ތެރެއަށް ކެލްސިއަމް ފޭދެމުން ފޭދެމުން ގޮސް ކައްޓަށް ބަދަލުވެގެން ދެއެވެ.
ތުއްތު ދަރިފުޅު އުފަންވާއިރު ގާތްގަނޑަކަށް 300 ކަށިކޮޅު ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑުވަމުން އަންނަވަރަކަށް އެއް ކަށިކޮޅު އަނެއް ކަށިކޮޅާއި ގުޅެމުން ގޮސް ބޮޑުވެ ފުރިހަމަވާއިރު ހުންނަނީ 206 ކަށި ކޮޅެވެ. މިގޮތުން ކަށިކޮޅު ހުންނަވަރު ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް އެކަކު އަނެކަކާއި ތަފާތު ވެދާނެއެވެ. ބައެއް މީހުންގެ 208 ކަށިކޮޅު ހުންނަކަމަށް ވެސް ވެއެވެ.
މައިބަދައިގެ އެންމެ ތިރީގައި އިންނަ މައި ކަށިގަނޑަށް ކިޔަނީ ސެކްރަމް ނުވަތަ އެވެ. މިކަށިގަނޑުގެ ނިމޭކޮޅު އިންނަ ކުޑަކަށިކޮޅަށް ކިޔަނީ ޅިނދު ކަށިކޮޅު ނުވަތަ އެވެ. އާއްމު ގޮތެއްގައި ގިނަކަށިތައް ގުޅި ލާމެހިދަނީ އުމުރުން 13 އަހަރާއި 18 އަހަރާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައެވެ.
ހަށިގަނޑުގައިވާ އެންމެ ދިގު އަދި އެންމެ ބަރު ކަށިގަނޑަކީ ފަލަމަސް ކަށިގަނޑު ނުވަތަ އެވެ. އެންމެ ކުޑަ ކަށިގަނޑަކީ ސްޓިރަޕް(Stirrup) އެވެ. މިއީ މެދުތެރޭ ކަންފަތުގައިވާ ކަށިކޮޅެކެވެ.
ބައްޓަމާއި ބާރު ގެނެސްދިނުން
އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ބައްޓަށް ގެނެސްދެނީ ހަށިގަނޑުގެ ކަށިތަކުންނެވެ. ކަށިތައް ގުޅިގެން އުފެދިފައިވާ ފްރޭމް ވޯރކްގެ ސަބަބުން އިންސާނާ އަށް ސާބިތުވެ ހުރުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ލިއްބައިދެއެވެ.
އެމެރިކާ
{{Infobox County <font face="Times New Roman">United States of America ނާއިބް ރައީސް މަޖިލީހުގެ ރައީސް އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ޖޯ ބައިޑެން ޖޯން ބޮއެނަރ ޖޯން ރޮބަރޓްސް ޖުލައި 4، 1776 ==
ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
ހިފެހެއްޓުން
މަސްތަކާއި، ޓެންޑަންތައް ގުޅި، ތަތްވެ، ހިފެހެއްޓިފައި ހުންނަނީ ކަށިތަކުގައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އިންސާނާ ހަރަކާތްތެރިވެ އުޅުމަށް އެހީއަކަށް މިކަން ވެއެވެ. ދެހުޅު ދޭތެރެ ގުޅުވާދެނީ އެހިސާބުތަކުގައި ހުންނަ ލިގަމެންޓް ތަކުގެ އެހީގައެވެ. ނަތީޖާއަކީ ކޮންމެ ހުޅެއްމެ ސާބިތުކަންމަތީ ހުރުމަށް ލިގަމެންޓްތައް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެވެ.
ވަށްބޯ ހަނދި
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އެމެރިކާ
ސުރުހީގެ އިބާރާތް
Hallo ==
ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
ހަރަކާތްކުރުން
[[މައިބަދަ ހުންނަ ދިރޭ ސޫފާ ސޫފީގެ ހަރަކާތްކުރުން ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ މަސް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މިބުނި މަސްތައް ހުންނަނީ ޓެންޑަން ތަކުގެ އެހީގައި ކަށިގަނޑާއި ތަތްވެ ހަރުލާފައެވެ.
ރައްކާތެރިކަން ހޯދައި ދިނުން އިންސާނާގެ ކަށިގަނޑަކީ ހަށިގަނޑުގައިވާ ވަރަށް ގިނަ ގުނަވަންތައް ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އައްޑަނަ އެއް ފަދަ އެއްޗެކެވެ.
އެމެރިކާ
ސުރުހީގެ އިބާރާތް
}}
ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
ލޭގެ ސެލްތައް އުފެއްދުން
ބައެއް ވައްތަރުގެ ކަށިތައް ޚާއްޞަކޮށް ބޮޑެތި ކަށިތަކުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ކަށީގެ ރަތްމަދުގެ ތެރޭގައި ލޭގެ ސެލްތައް އުފެދެއެވެ.
އެމެރިކާ
ސުރުހީގެ އިބާރާތް
އެމެރިކާ ނުވަތަ ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އޮފް އެމެރިކާ (އިނގިރޭސި: United States of America) އަކީ 50 އަށް ވުރެ ގިނަ ދައުލަތް ނުވަތަ ރާއްޖެ އެކުވެގެން އުފެދިފައިވާ ފެޑެރަލް ދުސްތޫރީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ.އެމެރިކާގެ ގުޅިފައިވާ 48 ސިޓީ އުތުރު އެމެރިކާ ބައްރު ގައި ވެއެވެ. މިބައި ބޯޑަރު ކުރެވިފައިވަނީ އުތުރުން ކެނެޑާ އާއެވެ. އަދި ދެކުނުން މެކްސިކޯ އާއެވެ. މީގެ އިތުރުން އެމެރިކާގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސްޓޭޓް އެލަސްކާ އޮންނަނީ ކެނެޑާގެ ހުޅަގު އިރުން ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ އައްސޭރި އަށް ވާގޮތަށެވެ. އަދި ހަވާއީ އޮންނަނީ ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ މެދުތެރޭގައެވެ. މީގެ އިތުރުން އެމެރިކާގެ އެތައް ޓެރިޓަރީތައް ޕެސިފިކް އަދި ކެރީބިއަން ސަރަޙައްދު ގައި ވެއެވެ. 3.7 މިލިއަން އަކަމޭލުގެ ބޮޑުމިނާއި އަދި 310 މިލިއަންގެ އާބާދީ އަކާއެކު އެމެރިކާ ވެފައިވަނީ ދުނިޔޭގެ 3 ވަނަ ނުވަތަ 4 ވަނަ އަށް އެންމެ ބިންބޮޑު އަދި ބިމުގެ ނިސްބަތަށް ބަލާއިރު 3 ވަނަ އަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ގައުމުގެ ގޮތުގައެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ހިޖުރަ ކުރާ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ އެމެރިކާގެ އިގްތިޞާދަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް އިގްތިޞާދެވެ. 2005ގެ ހިސާބުތައް ދައްކާގެ ގޮތުން އެމެރިކާ ގްރޮސް ޑޮމެސްޓިކް ޕްރޮޑަކްޓް އުޅެނީ 13 ޓްރިލިއަން އަށްވުރެ މަތީގައެވެ.
ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
ރައްކާކުރުން
ބައެއް ކަހަލަ މައުދަންތައް ކަށީގެ ތެރޭގައި ރައްކާކުރެވިފައި ހުރެއެވެ. އަދި ހަށިގަނޑަށް ބޭނުން ޖެހިއްޖެ ހިނދެއްގައި އެފަދަ މާއްދާތައް ކަށިން ބޭރުކުރެއެވެ. މިސާލަކަށް ކެލްސިއަމް ހަށިގަނޑަށް ކާނާއިން އެކަށޭނަ ވަރަށް ނުލިބިއްޖެނަމަ ކަށީގެ ތެރޭގައި ރައްކާކުރެވިފައި ހުންނަ ކެލްސިއަމް ބައެއް ފަހަރު ބޭރުކުރާގޮތްވެއެވެ.
އެމެރިކާ
ނަން
އެމެރިކާގެ ރަސްމީ ނަމަކީ ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އޮފް އެމެރިކާ އ ރެވޭ ކުރު ނަންތަކުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ޢާންމުކޮށް ކިޔައިއުޅޭ އެމެރިކާ، ޔޫއެސް، ޔޫއެސްއޭ އަދި ދިސްޓޭޓްސް ފަދަ ނަންތައް ހިމެނެއެވެ. އެމެރިކާ އަށް މިނަން ދެވިފައިވަނީ 16 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާ އޮތް ހިސާބަށް ދިޔަ އިޓަލީގެ މުސާފިރު، އަދި ޗާޓް ކުރެހުންތެރިޔާ އެމެރިގޯ ވެސްޕުޗީ އާއި ގުޅުވައިގެންނެވެ. ފުރަތަމަ ފުރިހަމަ ނަމެއް އެމެރިކާ އަށް ދެވިފައިވަނީ ޑެކްލަރޭޝަން އޮފް އިންޑިޕެންޑެންސް ގައެވެ. އެފަހަރު ދެވިފައިވާ ނަމަކީ ޔޫނަނަމަސް ޑެކްލަރޭޝަން އޮފް ތާރޓީން ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އޮފް އެމެރިކާ މިއެވެ. އެއަށްފަހު މިނަން 4 ޖުލައި 1776 ގައި  ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވްސް އޮފް ދި ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އޮފް އެމެރިކާ އަށް ބަދަލުކުރެވުނެވެ. މިހާރު ގެ ނަން ފައިނަލް ކުރެވި އެނަން ކިޔަން ކަނޑައެޅުނީ 15 ނޮވެންބަރު 1777 ގައި އޮތް ދެވަނަ ކޮންޓިނެންޓަލް ކޮންގްރެސް ގައެވެ. އެއްދުވަސްވަރެއްގައި އެމެރިކާ އަށް ކިޔުނު ކޮލަމްބިޔާ މިނަން ގުޅިފައިވަނީ އެމެރިކާ ހޯދިކަމަށްބުނާ ކްރިސްޓޮފާރ ކޮލަމްބަސް އާއެވެ.
ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
ބެހިފައިވާ ގޮތް
އިންސާނާގެ ކަށިގަނޑު މައިގަނޑު ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވިދާނެއެވެ. އެއީ އެކްސިއަލް ސްކެލިޓަން އަދި އެޕެންޑިކިއުލާ ސްކެލިޓަން އެވެ. އެކްސިއަލް ސްކެލިޓަން ގައި 5 ބަޔަކުން 80 ކަށިގަނޑު އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. އެއީ
އެމެރިކާ
ޖިއޮގްރަފީ
ބިމުގެ ބޮޑު މިނަށް ބަލާއިރު ދުނިޔޭގެ3 ނުވަތަ 4 ވަނަ އަށް އެންމެ ބޮޑު ގައުމު ކަމުގައި ބެލެވެނީ އެމެރިކާ އެވެ. ހަމައެކަނި ބިމުގެ ސަރަހައްދުގެ ބޮޑު މިނަށް ބަލާއިރު އެމެރިކާ އަކީ ދުނިޔޭގެ 3 ވަނަ އަށް އެންމެ ބޮޑު ގައުމެވެ. އެމެރިކާގެ އަވަށްތައް އައްސޭރީގައި ވެސް ވެއެވެ. އެމެރިކާގެ އެހެނިހެން އަވަށްތަކާއި ވަކިން އޮންނަ އެލަސްކާ އަކީ މިސަރަހައްދުގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު ސިޓީ ނުވަތަ ސްޓޭޓް އެވެ. ކެނެޑާގެ އެއް ފަރާތެއްގައި އެޓްލާންޓިކް ކަނޑާއި އާރކްޓިކް ކަނޑުގެ އައްސޭރި އަށް އޮންނަ މިސްޓޭޓަކީ އެމެރިކާގެ ސިޓީ ތަކުގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެންމެ ބޮޑު ސިޓީ ވެސް މެއެވެ. އެމެރިކާގެ ސިޓީ ތަކަށް ވަކިން އޮންނަ އެމެރިކާގެ ޓެރިޓަރީ ތަކުގެ ގޮތުގެ ބެލެވޭ ބައެއް ތަންތަން ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޕެސިފިކް ކަނޑުގައި އުތުރު އެމެރިކާ ބައްރުގެ ހުޅަގު ދެކުނަށް އޮންނަ ހަވާއީ އަދި ކެރީބިއަންގެ އިރު އުތުރު ހިސާބުގައި އޮންނަ ޕުއެޓްރިކޯ ހިމެނެއެވެ. އެމެރިކާގެ އިރުމަތީ ބިތުގެ ސިޓީ ތަކުގައި ފެހި ބިންތައް އެކުލެވިގެންވާއިރު، ހުޅަގު ބިތުގެ ސިޓީ ތަކުގައި ފަރުބަދަ ތަކާއި ޖަންގަލި ތައް ވެއެވެ. އަދި ހުޅަގު ދެކުނުގެ ސިޓީ ތަކުގައި ހަނަފަސް ސަހަރާތައް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. އެމެރިކާގެ އާބާދީގެ ބޮޑު ބަޔެއް ދިރިއުޅެނީ އިރު އުތުރު ބިތުގައިވާ ބޮޑު ކުޅި އަދި އެޓްލާންޓިކް ކަނޑުގެ އައްސޭރިއަށްވާ ސިޓީ ތަކުގައެވެ. Aިޔޭގެ 4 ވަނަ އެންމެ ބޮޑު ކޯރު ކަމުގައި ބެލެވޭ މިސިސިޕީ ކޯރު އޮންނަނީ އެމެރިކާގެ މެދުތެރޭގައެވެ. ކޮންމެ ވެސް ވަރަކަށް ގޮވާ ނުވަތަ ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ދުންއަރައި ހަދާ އަލިފާން ފަރުބަދަތައް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އެމެރިކާގައި ވެއެވެ. އެމެރިކާ ބައްރުގައިވާ އެންމެ ބޮޑު މިފަދަ އަލިފާން ފަރުބަދަ ވަނީ ޔެލޯ ސްޓޯން ނޭޝަނަލް ޕާރކް ހުރި ހިސާބުގައެވެ.
އެމެރިކާގެ ބޮޑު ކަމާއި ހެދި ޖިއޮގްރަފިކަލް ގޮތުން ބަލާއިރު އެމެރިކާގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް މޫސުމްގެ ޙާލަތު ވަރަށް ބޮޑަށް ތަފާތު ވެއެވެ. އެގޮތުން ބައެއް ހިސާބުތަކަށް މެދުމިނުގެ ފިނިހޫނު މިން ހުންނަ އިރު އަނެއް ބައި ހިސާބުތަކުގައި ހޫނު ނުވަތަ ފިނި ކަން އިހްސާސް ކުރެވެއެވެ. އެންމެ ގިނަ ތޫފާންތައް އަންނަ އެއް ހިސާބަކީ އެމެރިކާގެ މެކްސިކޯ ކަނޑުއޮޅީގެ އައްސޭރީގައިވާ ހިސާބެވެ.
ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
ޢާންމު ތަފާތުތައް
އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ ކަށިގަނޑުގައި ވަރަށް ބައިވަރު ތަފާތު ތައް ހުރެއެވެ. މިސާލަކަށް ޅިނދު ކަށިގަނޑު ނަގަމާ ހިގާށެވެ. އަންހެނުންގެ ޅިނދު ކަށިގަނޑަކީ ފަތި ބޮޑު އަދި ފިރިހެނުންނަށް ވުރެ ވަށްކޮށް އިންނަން ކަށިގަނޑެކެވެ. މިއީ ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ބޯ ފަސޭހަ ކަމާއެކު ޅިނދު ކަށިގަނޑު ހުރަސްކޮށް ދިއުމަށްޓަކައި އުފެދުމުގައި އަންހެނުންގެ ޅިނދު ކަށިގަނޑަށް ލިބިފައިވާ ސިފައެކެވެ. ފިރިހެނުންގެ އަތްފައި ދިގުވެފައި އިގިލިތައް ވެސް އަންހެނުންނަށްވުރެ ދިގުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަންހެނުންގެ މޭމަތީ ކަށިތައް ހިމަވެފައި، ދަތްތައް ކުދިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަދި މިނޫން ބައެއް ތަފާތު ތައް ވެސް އެކިއެކި ކަށިތަކުގައި ހުރެއެވެ.
އެމެރިކާ
ތިމާވެށި
ތަފާތު މޫސުމްތަކެއް އޮތުމުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގައި ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ގަސްތައް ހެދޭކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އެގޮތުން ތަފާތު ބާވަތްބާވަތުގެ 17000 ވައްތަރުގެ ގަސް މިހާތަނަށް އެމެރިކާގައި ހެދޭ ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވެއެވެ. އޭގެތެރެއިން 5000 ވައްތަރު ފެނިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ކެލިފޯނިޔާ އިންނެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ދިގު، އެންމެ ބިޔަ، އަދި އެންމެ ދުވަސްވީ ގަސްތައް ހެދިފައިވަނީ އެމެރިކާގެ ކެލިފޯނިޔާ ގައެވެ. 400 ވައްތަރުގެ ގާތުންދޭ ޖަނަވާރާއި، 700 ވައްތަރުގެ ދޫންޏާއި، 500 ވައްތަރުގެ ފިރުކޭ ޖަނަވާރު ( ހޯނު ބޮޑު ފަދަ ތަކެތި ) އަދި 90000 ވައްތަރުގެ ފަނިފަކުސަ އުޅޭކަން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ.
ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
ބަލިތައް
ކަށިތަކަށް ޖެހޭ ތަފާތު ބަލިތައް ވެއެވެ. އެންމެ އާދައިގެ ކުދިކުދި ބިދުމުން ފެށިގެން ގޮސް ކެންސަރު ފަދަ ބަލިތައް ވެސް ކައްޓަށް ޖެހޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ކަށީގެ ބައެއް ބަލިތަކަކީ އުފެދުމުގައި ހުންނަ ބަލިތަކަށް ވާއިރު އަނެއް ބައި ބަލިތަކަކީ ކޮންމެވެސް ސަބަބަކާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ ބަލިތަކެވެ.
އެމެރިކާ
ތިމާވެށި
1872ގައި ދުނިޔޭގައި ހެދުނު ފުރަތަމަ ގައުމީ ޕާރކް އެމެރިކާގެ ޔެލޯ ސްޓޯން ގައި ހެދުނެވެ. އޭގެ އިތުރުން ތަފާތު 57 ނޭޝަނަލް ޕާރކް އެމެރިކާގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައިވާ އިރު، އެތައް ސަތޭކަ ވަކި ޕާރކްތަކެއް ބަލަހައްޓަމުން ގެންދެއެވެ. 2004 ވަނަ އަހަރު މާރޗް މަހުގެ ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުން އެމެރިކާގެ ބިމުގެ 16 އިންސައްތަ، ތެލާއި، ގޭސް އަދި މައިނިންގ ގެ ވިޔަފާރީގައި ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. ދުނިޔޭގެ ޖައްވަށް ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ވިހަ ގޭސް އެންމެ ބޮޑަށް ބޭރުކުރާ ގައުމަކީ ވެސް އެމެރިކާ ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.
ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
ބަލިތައް
ކަށީގެ ކެންސަރަކީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ބައްޔެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު މީގެ ސަބަބުން ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ އަތް ނުވަތަ ފައި ބުރިކޮށްލަން ޖެހުމަކީ ވެސް ވެދާނެގޮތެކެވެ. ހުޅުތަކަށް ޖެހޭ ރާއްޖެ ބަލި ފަދަ ބަލިތަކާއި ހުޅުހުޅު ދުޅަވުން ފަދަ ބަލިތަކުގެ ސަބަބުން، ހުޅުގައި ރިއްސުން، ހުޅު ދުޅަވުން، ހުޅު ހަރުއެރުން، ހުޅު ހަރަކާތް ނުކުރެވުން ފަދަ އުދަގޫތަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކަށި ގަނޑު ބިއްދައިގެން ދިއުން، ހުޅު ނެއްޓުން އަދި ކަށި ފީވުން ފަދަ ބަލިތަކަކީ ވެސް ކައްޓަށް ޖެހޭ ބަލިތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޢާންމު ބަލިތަކެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
އެމެރިކާ
ސަރުކާރު އަދި ސިޔާސަތު
ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އޮފް އެމެރިކާއަކީ ދުނިޔޭގައިވާ އެންމެ ދުވަސްވީ ފެޑެރަލް ނިޒާމެއްގެ ދަށުން ޑިމޮކްރަސީގެ ހިޔާވަހިކަމުގައި ދުސްތޫރެއްގެ ދަށުން ވެރިކަން ހިނގަމުންދާ ޤައުމެވެ. ގިނަބަޔަކަށް ފެންނަ ގޮތަށް (މެޖޯރިޓީ) ތަބާވާ މަދުމީސްކޮޅުގެ ޚިޔާލަށް (މައިނޯރިޓީ) ޤާނޫނީ ހިމާޔަތް ލިބިދޭ މި ޤައުމުގައިވަނީ ދައުލަތުގެ ތިންބާރު ވަކިކުރެވިފައިވާ "ޗެކް އެންޑް ބެލެންސް" ސިސްޓަމެކެވެ.
ކިލަނބު ގުރުވަ
ކިލަނބު ގުރުވަ އަކީ ރާއްޖޭގައި އަދި ހިފާއުޅޭ ކަނޑުގުރުވައެއް ނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ ގުރުވަ ބޭނުމަކަށް ވަކި ޚާއްޞަ ގޮތްތަކެއް ދިވެހިން ނުގެންގުޅެއެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް އަޑި ކިލަނބު އަދި ނުސާފު ސަރަހައްދު ތަކުގައި އުޅޭ ކަނޑު ގުރުވައެކެވެ. މިއީ އަޅައިގަންނަ ކުލައެއްގައި ހުންނަ މަހެއް ވެސް ނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ ކަނޑު ގުރުވައަށް ދިވެހިން ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފައަށާއި އެސޮރު އުޅޭ ސަރަހައްދަށް ވިސްނާ ކިލަނބު ގުރުވަ ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 9 ނުވަތަ 10 ހަރުކައްޓާއެކު 17 އާއި 20 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ ފުރަތަމަ ހަރުކަށި ކުރުވެފައި އެއާއި ޖެހިގެން ހުންނަ ހަރުކަށިތައް މާބޮޑުތަން ދިގުކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މަހުގެ ހުޅުނބުތައް ކުއްޖެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 90 ސމ އަށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު އަޅި ކުލައެކެވެ. މިބާވަތުގެ ކަނޑުގުރުވައިގެ ޅަމަހުގައި އެކިގޮތްގޮތަށް ދެމިފައި ހުންނަ ކަޅާއި ހުދުގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މިރޮނގުތައް މަސް ބޮޑުވީވީހެން ކެނޑެމުން ގޮސް ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކެކެވެ. މިބާވަތުގެ ގުރުވަ 80 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި އުޅެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ އަޑީގައި އުޅޭ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ކަކުނި ޑިނގާ ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ކުދި މަހެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ސިކުނޑި
thumb މިއީ ހަށިގަނޑުގައިވާ ވަރަށް މުހިއްމު ގުނަވަނެކެވެ. ސިކުނޑި ނުވަތަ އަކީ ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ކޮންޓްރޯލް ކުރާ މަރުކަޒެވެ. އަދި އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ އެންމެ މުހިއްމު އެއްގުނަވަން ވެސް މެއެވެ. މީހާގެ އުޅުމާއި މިޒާޖު، މީހާގެ ސުލޫކާއި، އަޚްލާގު، ފަދަ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަކޮށް، އެކަންކަން ހުންނަ ނުހުންނަގޮތް ކަނޑައެޅުމުގައި ޒިންމާވަނީ ސިކުނޑި އެވެ. ބޮލުގެ ނާށިގަނޑަކީ ތަފާތު ގެއްލުންތަކުން ސިކުނޑި ހިމާޔަތްކޮށް ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި ލެވިފައިވާ ގުދުރަތީ އައްޑަނަ އެކެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް ޤިސްމު:އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތައް
ރީސަސް ލޭގެ ގުރޫޕްގެ ނިޒާމް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
Bloedgroep
އޭބީއޯ ލޭގެ ގުރޫޕްގެ ނިޒާމް
thumb|300px|ލޭގެ ރަތް ސެލްގެ ސަތަހައިގައި ހުރި އެންޓިޖަން އަދި ޕްލާޒްމާގައި ހުންނަ ހަށިދަމަނަ ތަފާތުތައް ދައްކައިދޭ ޑައިގްރަމެއް އޭބީއޯ ލޭގެ ގުރޫޕްގެ ނިޒާމް ނުވަތަ ބިނާވެފައިވަނީ ލޭގެ ރަތް ސެލްގެ ސަތަހައިގައިވާ ޕްރޮޓީންތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. މިޕްރޮޓީންތަކަށް އެންޓިޖަން ނުވަތަ އަގުލޫޓިނަޖަން(Agglutinogen) އޭ ކިޔައެވެ. ދެބާވަތެއްގެ އެންޓިޖަން ހުރެއެވެ. އެއީ އޭ އަދި ބީ އެންޓިޖެން އެވެ. އަގުލޫޓިނަޖަން އޭ ކިޔަނީ މިފަދަ އެންޓިޖަން އެއް ހުރުމުން ސެލްތައް އެއްވެ އެކަތިގަނޑަކަށް ވުމަށް (Aggulutination) ވުމަށް ނުވަތަ އަގުލުޓިނޭޓްވުމަށް އެހީތެރިވެދޭތީއެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި މިއިން އެއް އެންޓިޖަން ނުވަތަ ދެއެންޓިޖަން ވެސް ހުރެދާނެއެވެ. ހަމަ މިހެން އެއްވެސް އެންޓިޖަންއެއް ނުހުރެވެސް ހިގައިދާނެއެވެ.
ލޭގެ ގުރޫޕްގެ ވައްތަރުތައް
މިއެންޓިންޖަންތައް ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ހުރުމަށް ނިސްބަތްކޮށް ލޭ މައިގަނޑު 4ގްރޫޕަކަށް ބެހިފައިވެއެވެ.
ލޭގެ ގުރޫޕް ކަނޑައެޅުން
މިގްރޫޕްތައް ކަނޑައަޅަނީ ޖެހިޖެހިގެން އިންނަ ދެ ކްރޯމަސޯމް(Chromosome)ގައި ހުންނަ ބަހާ(Gene)ތަކަކުންނެވެ. މިބަހާތަކުގެ ތަފާތު 3ވައްތަރެއް ވެއެވެ. އެއީ އޭ، ބީ، އޯ އެވެ. ކޮންމެ މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި މިފަދަ ދެބަހާވެއެވެ. އެއް ބަހާ ލިބެނީ މަންމަގެ ފަރާތުންނެވެ. އަނެއް ބަހާ ލިބެނީ ބައްޕަގެ ފަރާތުންނެވެ. މިބަހާތަކަށް ޖިނަޓައިޕް(Genotype)އޭ ކިޔައެވެ. މިއިން އެއްވެސް ބަހާއަކީ އަނެއް ބަހާގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވޭ ނުވަތަ އަނެއް ބަހާއަށްވުރެ ބޮޑަށް ހަރަކާތްތެރިވެވޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
ލޭގެ ގުރޫޕް ދެނެގަތުން
ސާފު ސްލައިޑެއްގެ މައްޗަށް ދެ ލޭތިކި ޖައްސާށެވެ. އެއަށްފަހު ފުރަތަމަ ލޭތިއްކަށް އެންޓި އޭ ސީރަމް އަޅާށެވެ. ދެވަނަ ލޭތިއްކަށް އެންޓި ބީ ސީރަމް އަޅާށެވެ. 2ނުވަތަ 3މިނިޓްފަހުން ލޭގެ ރަތް ސެލް ތައް އެއްވެ، އެކަތިގަނޑަކަށްވެފައި ނުވަތަ އަގުލުޓިނޭޓް ވެފައި(Agglutination) ހުރިތޯ ބަލާށެވެ. އަންނަނިވި ނަތީޖާތަކުން ނަތީޖާއެއް ލިބޭނެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
ހިކަނދިތުން މިޔަރު
ހިކަނދިތުން މިޔަރުގެ ހިމަވާނެއެވެ. މިޔަރުގެ ބުރަކަށިމަތީގެ ފުރަތަމަ އުރަހަ ކުޑަވެފައި އުރަހައިގެ ކޮޅު ވަށްވާނެއެވެ. މިޔަރުގެ ނިސްބަތުން ކަންފަތް ކުޑަވާނެއެވެ. މިޔަރުގެ ބުރަކަށިމަތީގެ ކުލައަކީ ކަޅުއަޅި ކުލައެވެ. ބަނޑުދަށްފަރާތް ހުންނަނީ ފަނޑު ހުދުކުލައަށެވެ. އުރަހަތަކުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ފަނޑު ހުދުކުލައަށެވެ.
ހިކަނދިތުން މިޔަރުގެ ކާނާއަކީ ކުދިމަހާއި، ކަކުނިފާޑުގެ ސޫތްޕެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 95 ސެންޓި މީޓަރަށް ބޮޑުވާ މިޔަރެކެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު ޖިންސީ ގޮތުން ބޮޑުވާ ކަމަށްވަނީ 91-62 ސެންޓި މީޓަރާއި ދެމެދަށެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު ވިހާ ކޮންމެ ފަހަރަކު 4-2 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ޅަމިޔަރު ވިހައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އަހުމަދު މޫސާ
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމުގައި އޭނާވަނީ އަހަރުތަކެއް ހޭދަކޮށްފައެވެ. ނިލަންދޫ ކަތީބު ކަމާއި، އެހެނިހެން ބައެއް މަޤާމްތައް އޭނާވަނީ ފުރުއްވާފައެވެ. އެއީ އަގުހުރި ޢިލްމީ އެތައް ދަރިންތަކެއްގެ ބައްޕައެކެވެ. އޭނާގެ ކިބައިން އަބަދު ވެސް ފެންނާނީ މަޑުމައިތިރި ކަމާއި، ހިތް ހެޔޮ ކަމެވެ.
ދަނޑުވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި
ނިލަންދޫގެ ރައްޔިތުން ދަނޑުވެރިކަމުގެ ތެރެއަށް ވަދެގެން ދިޔައީ އޭނާގެ ސަބަބުންނޭ ބުނުން އެއީ ނިލަންދޫގައި އުޅޭ އެހެން ދަނޑުވެރިންނަށް ކުރެވޭ ބޭއިންސާފަކަށް ނުވާނެއެވެ. 1990 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޢިރާޤުން ކުވައިތަށް އެރުމާއި ގުޅިގެން ކުވައިތަށް މިނިވަންކަން ހޯދައިދިނުމަށްޓަކައި އެމެރިކާ އާއި އިރާޤާއި ދެމެދު ކުރެވުނު ހަގުރާމަ ހިނގި ދުވަސްވަރު ހަގުރާމައިގެ ސަބަބުން ކާބޯތަކެތީގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވެދާނޭ ކަމުގެ ބިރުހީވެ، އަމިއްލައަށް އިސްނަންގަވައިގެން ސަރުކާރުގައި ދަންނަވަައިގެން ޖަންގަލިން ބިމެއް ސާފުކޮށް އެތާގައި ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ފެއްޓެވި އެވެ.
އަދި ޢާންމު ރައްޔިތުންގެ ސަމާލުކަން ހޯއްދައި މިކަމުގެ ބޭނުންތެރިކަމާ މެދު މީހުން ހޭލުންތެރި ކުރުވި އެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ނިލަންދޫ މާލިއްޔަ ވައު ރައްޔިތުންގެ ދަނޑުބިންތަކަށް ބަދަލު ވެގެން ދިޔައެވެ. އޭގެ ނަތިޖާ ފޮނިވެފައި ރަހަ މީރު ވެސް މެއެވެ. ނަތީޖާއަކީ ކޮބައިކަން އެގިލައްވާތޯ އެވެ. މުޅި ދުނިޔޭގައި އަހަރަކު އެއްފަހަރު ފާހަގަކުރާ ދުނިޔޭގެ ކާބޯތަކެތީގެ ދުވަސް ގައުމީ ފެންވަރެއްގައި 1991 ވަނަ އަހަރު ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ އަހަރެމެންގެ އުފަންރަށް ފ. ނިލަންދޫ ގައެެވެ. މިހާރު ތިޔަ ބޭފުޅުންނަށް އަޅުގަނޑު މިއިޝާރާތް ކުރައްވަނީ ކާކުކަން އެގިވަޑައިގެންފި ދޯ އެވެ. އާދެ! ނިލަންދޫ އަތިރީގޭ އަޙުމަދު މޫސާ އެވެ. ނިލަންދޫ ކުދިބޮޑު އެންމެހާ ރައްޔިތުންގެ ކަތީބު ދޮންބެ އެވެ.
ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތް ކުރުން
އަޅުގަނޑަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވި ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކަތީބު ދޮންބެ ވަނީ 3 ފަހަރެއްގެ މަތިން ގާތްގަނޑަކަށް 5ވަަރަކަށް އަަހަރު ނިލަންދޫގެ ކަތީބުކަން ކުރައްވާފައެވެ. ފުރަތަމަ ކަތީބުކަން ލިބިލައްވާފައިވަނީ 1959 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއަށްފަހު 1968ން 1971 އާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތުގައި ވެސް ނިލަންދޫ ކަތީބުކަން ކޮށްފައި ވެއެވެ. އަދި 1997ން 1998 އަށް ވެސް ކަތީބުކަން ކޮށްފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ދުވަސްކޮޅެއް ވަންދެން ކުރިން އޮންނަ މަގާމެއްކަމުގައިވާ އަތޮޅުގެ ނާއިބުކަން ވެސް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
އުފަން ދަރިން
ކަތީބު ދޮންބެ އަކީ ތަޢުލީމީ އެތައް ދަރިންތަކެއްގެ ބައްޕައެކެވެ. އަދި ގައުމަށް ބޭނުންތެރި، ގައުމަށް ޚިދުމަތްކުރާ ވަފާތެރި އެތައް ދަރިންތަކެއްގެ ކާފައެކެވެ. މިކަމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިއަދު ފ.އަތޮޅާއި، އަދި ޚާއްޞަކޮށް ނިލަންދޫގެ އެކި ފެންވަރުގެ ވަޒީފާތަކުގައި ތިއްބެވި ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަކީ ކަތީބު ދޮންބެއަށް ބައްޕަ، ނުވަތަ ކާފަކިޔާ ދަރީންނެވެ.
ނިލަންދޫގެ ފަސްގަނޑުން ޢިލްމީ ގޮތުން މަތީ ފާސް ނަންގަވައިގެން ތިއްބެވި އެންމެ ގިނަ ދަރިންގެ ބައްޕައަކީ ވެސް ކަތީބު ދޮންބެ އެވެ. ކަތީބު ދޮންބެ 4 ދަރިއަކު ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލް ކޮށްފައިވާ އިރު، އޭގެ ތެރެއިން އެކަކު ދަނީ ޕީއެޗްޑީ އަށް ކިޔަވަމުންނެވެ.އަނެކަކު ދަނީ އިންޑިޔާގައި މާސްޓާރޒް އަށް ކިޔަވަމުންނެވެ. ހަމަމިހެން ކަތީބު ދޮންބެ އަށް ބައްޕަ ކިޔުއްވާ 5 މީހަކު ޓީޗަރުންގެ ގޮތުގައި ފ.އ.ތ،މ ގައި މަސައްކަތް ކުރައްވައެވެ. ސްކޫލާއި، އަތޮޅު އޮފީހުގެ އިސް މަގާމްތަކުގައި ތިއްބެވީ ވެސް ކަތީބު ދޮންބެގެ ދަރިންނެވެ.
ނިންމުން
ކަތީބު ދޮންބެގެ ކައިރިއަށް ކަމަކު ޖެހިގެން މީހަކު ގޮސްފިނަމަ އެމީހަކަށް ވެވުނު ވަރަކުން އެހީތެރިވެ ދެއްވައެވެ. ފަހަރެއްގައި ވެސް އެއިން މީހަކު މާޔޫސްކޮށް ދެރަކޮށްލައްވާފައެއް ނުވެއެވެ. ކަތީބު ދޮންބެ ނިލަންދޫ އަށް ކޮށްދެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގު ވަޒަންކޮށް މިފުރުޞަތުގައި ޝުކުރުގެ ޖިޒީތައް ފޮނުވަމެވެ. އަދި ކަތީބު ދޮންބެގެ ދަރިންނާއި ކާފަދަރިންގެ ފަރާތުން ނިލަންދުއަށް ލިބިފައިވާ، އަދި ލިބެމުންދާ ޚިދުމަތްތައް ފާހަގަކޮށް ފަށްފަށުން ޝުކުރު އަދާކުރަމެވެ.
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ހިތުގައި ކަތީބު ދޮންބެ ފަދަ ކަމުވޮށިގެންވާ ކޮންމެ ޝަޚްޞިއްޔަތަކަށް އަބަދު ވެސް އިޙްތިރާމާއި، ލޯތްބާއި، ޤަދަރު އޮންނާނޭކަން ޔަގީނެވެ. ޓީވީ މޯލްޑިވްސް އިން އިޢުލާން ކޮށްފައިވާ ލާމަސީލު ކާފަ، މާމަ އެވޯޑަށް ނިލަންދޫ ފަސްގަނޑުން ނަމެއް ފޮނުވާނަމަ އެކަމަށް އެންމެ އައުލާކަން ބޮޑު ބަޔަކަށް ވާނީ ކަތީބު ދޮންބެގެ ދެމަފިރިންކަން ޔަގީނެވެ. ތިޔަފަދަ ޝަޚުޞިއްޔަތު ތަކަށް ދިގުއުމުރަކަށް އަބަދު ވެސް އަހަރެމެ
Patel, Saif Yusuf + Steifel, Tatiana Maria
ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ނަތުރާމް ގޯޑްސް
އިނގިރޭސިންގެ ކިބައިން އިންޑިއާ މިނިވަންކުރުމަށް އެންމެ ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރެއްވި އެއް ބޭފުޅަކީ މަހާތުމާ ގާންދީއެވެ. މަހާތުމާ ގާންދީ، އިންޑިޔާގެ ރައްޔިތުންގެ ހިތްތައް ފަތަޚަކުރީ އޭނާ އިސްވެހުރެ، ކަންތައް ކުރަންވީ ގޮތުގެ ނަމޫނާ ދައްކުވައި ދެއްވައިގެންނެވެ. މިނިވަންކަމުގެ އައްސޭރިއަށް ދާންވީ މަގު، މަހާތުމާ ގާންދީ ދައްކުވައިދެއްވީ ސުލްޙަވެރިކަމާއިއެކު ހިންގެވި ހަރަކާތްތަކުންނެވެ. އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައި އިންޑިއާގެ މިނިވަންކަމަށް މަގުފަހިވެގެންދިޔަ އެންމެ ބޮޑު ޙަޤީޤަތަކީ ގާންދީ ދައްކުވައިދިން ނަމޫނާ ކޮންސެޕްޓެވެ. އަދި މަދަނީ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަމަށް ގޮވާލި ހަރަކާތްތަކަކީ ދުނިޔޭގެ ޤައުމުތަކަށް ގާންދީ ދައްކުވައިދެއްވި ނަމޫނާތަކެކެވެ. އެހެންކަމުން ދުނިޔޭގެ ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި ގާންދީއަށް “ގްރޭޓް ޝޯލް” ގެ ލަޤަބު ދީފައިވާއިރު، އިންޑިއާގެ ރައްޔިތުން ދެކޭގޮތުގައި އޭނާ އަކީ “އިންޑިއާގެ ބައްޕަ” އެވެ.
އިންޑިއާގެ މިނިވަންކަމުގެ ބައްޕަ، މަހާތުމާ ގާންދީ އަވަހާރަކޮށްލީ، 1948 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ، 30 ވަނަ ދުވަހު ހިންދޫ ނޭޝަނަލިސްޓެއް ކަމުގައިވާ ނަތުރާމް ގޯޑްސް ނަމަކަށް ކިޔާ މީހެކެވެ. މަހާތުމާ ގާންދީގެ ޤާތިލް، ނަތުރާމް ގޯޑްސް އުފަންވީ އިންޑިއާގެ ޕޫނާ ޑިސްޓްރިކްޓަށެވެ. މައިންބަފައިންގެ ކައިރީ ބޮޑުވަމުން އައި ނަތުރާމް ފުރަތަމަ ކިޔަވަން ދިޔަ ސްކޫލަކީ، ގުރޭޑް 5 އާ ހަމައަށް ކިޔަވައިދެމުންދިޔަ ސްކޫލެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ފަހުން، އޭނާގެ ބޮޑުދައިތައެއްގެ ކައިރިއަށް ބަދަލުވެ އިނގިރޭސި ބަސް ކިޔަވައިދޭ ސްކޫލަކުން ކިޔަވަން ފެށިއެވެ. ނަތުރާމްގެ ކިޔެވުމުގެ ދުވަސްވަރު، އޭނާ އެންމެ ގަޔާވި ސަޙުސިއްޔަތަކީ ގާންދީއެވެ. ގާންދީ އަކީ އޭނާގެ “ހީރޯ” އެއްގެ ގޮތުގައި ދިޔައީ ބަލަމުންނެވެ. މަތީ ސާނަވީ ސްކޫލުގެ ކިޔެވުން ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު، ނަތުރާމް ފެނިގެން ދިޔައީ “ހިންދޫ މަހާސަބާ ޕާޓީ” ގެ އެކްޓިވިސްޓެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އޭނާ މަސައްކަތްކުރަމުން ދިޔައީ އެޕާޓީގެ އާރުއެސްއެސް (ރަޝްތުރިޔާ ސްވަޔަމްސެވަކް ސަންގް) ގޮފީގައެވެ. މިގޮފީގެ މީހުންނަކީ ހިންދޫންގެ ހައްދުފަހަނަ އަޅާފައިވާ ބައެކެވެ. އިންޑިއާގެ މުސްލިމުންނާއި ދެކޮޅަށް އެތައް ގޯނާތަކެއް އެމީހުން ކުރަމުން ދިޔައެވެ. ގާންދީގެ ސުލްހަވެރި ހަރަކާތްތައް އިނގިރޭސިންނާއި ދެކޮޅަށް ހިންގަމުންދިޔައިރު، “ހިންދޫ މަހާސަބާ” ޕާޓީއަކީ ގާންދީގެ ފަހަތުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔަ ޕާޓީއެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ގާންދީ އިސްވެހުރެ ކުރިއަށްގެންދިޔަ ހަރަކާތްތަކުން ހިންދޫ މަހާސަބާ ޕާޓީ ވަކިވީ، މުސްލިމުންގެ ތާއީދު ހޯދުމަށްޓަކައި ހިންދޫން ޤުރުބާން ކުރަމުންދާކަމަށް ބުނެއެވެ. އިންޑިއާގައި އުދެފުނު ދީނީ ބައިބައިވުމުގެ އަސްލަކީ ގާންދީކަމަށް އެމީހުން ތުހުމަތު ކުރިއެވެ.
ގާންދީ އަވަހާރަކޮށްލުން މަހާތުމާ ގާންދީ އަވަހާރަކޮށްލީ ސިއްރަކު ނޫނެވެ. ގާންދީ އަވަހާރަކޮށްލުމަށް ނަތުރާމް ބަޑިޖެހީ ގާންދީގެ ކުރިމަތީ ހުއްޓިހުރެ އެންމެންގެ ކުރިމަތީގައެވެ. މިކަންތައް ހިނގައިދިޔަ ގޮތަކީ މިއެވެ. 1948 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ 30 ވަނަ ދުވަހު ހަވީރުގެ ވަގުތެއްގައި ގާންދީ ވަޑައިގެންނެވީ ފައްޅިއަށް އަޅުކަން ކުރެއްވުމަށެވެ. އޭރުވެސް ވަރަށް ގިނަ މީހުން ގާންދީގެ އަރިހުގައި ޖަމާވެފައި ތިއްބެވެ. ގާންދީގެ އެންމެ އަރިހުގައި ހުރީ އަންހެން ކުއްޖެކެވެ. އެ ހިސާބަށް ޖަމާވެފައިތިބި މީހުންގެ ތެރޭގައި ގާންދީގެ ގާތިލް ނަތުރާމްވެސް ހުއްޓެވެ. ގާންދީ، ނަތުރާމްއާ އަރައި ހަމަވިތަނުން ގާންދީގެ ކުރިމައްޗަށް އޭނާ އެރުމަށް މަސައްކަތްކުރިއެވެ. އެވަގުތު ގާންދީގެ ކައިރީ ހުރި އަންހެންކުއްޖާ ނަތުރާމްގެ މޭގައި އަތްއަޅައި ދުރުކޮށްލަމުން ބުނިކަމަށްވެއެވެ. “ބާޕޫ މިހާރުވެސް އެއުޅެނީ ލަސްވެގެންނެވެ!” އެވަގުތު އަންހެންކުއްޖާ ކޮށްޕާލުމަށްފަހު، ގާންދީގެ ކުރިމައްޗަށް ނިކުމެ، ސެމީ އޮޓަމެޓިކް ޕިސްޓަލްއަކުން ތިން ފަހަރު ގާންދީގެ މެޔަށް ވަޒަން ފޮނުވާލިއެވެ. ގާންދީ އަވަހާރަކޮށްލުމަށްފަހު، މިމައްސަލަ ބަލަން ފަށާފައިވަނީ 1948 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި 17 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މި މައްސަލާގައި ނަތުރާމްއާ ދެކޮޅަށް އުފުލި އެއްވެސް ދައުވާއަކަށް އޭނާ އިންކާރެއް ނުކުރެއެވެ. އޭނާ ބުނަމުން ދިޔައީ ގާންދީ އަވަހާރަކޮށްލުމަށްޓަކައި ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވާންދެން މަސައްކަތްކުރި ކަމަށާއި، ގާންދީ މަރާލީ ސަބަބުތަކެއްވެސް ހުރެގެން ކަމަށެވެ. ގާންދީ އަވަހާރަކޮށްލި މައްސަލަ ބަލަމުން ދިޔައިރު، ނަތުރާމަކީ ބުއްދި ހަމަނުޖެހޭ މީހެއްކަމުގެ އެއްވެސް ހެއްކެއް އޭނާގެ ޤާނޫނީ ޓީމަށް ދެއްކިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން މައްސަލައިގެ ހުރިހާ މަރުހަލާތަކެއް ނިމި، 1949 ނޮވެމްބަރ 8 ވަނަ ދުވަހު ނަތުރާމްއަށް މަރުގެ ހުކުމް ކޯޓުން އިއްވިއެވެ. ނަތުރާމްގެ މައްޗަށް މަރުގެ ހުކުމް އިއްވިތާ ހަފުތާއެއް ފަހުން އޭނާ ދަންޖައްސާ މަރާލީ 1949 ނޮވެމްބަރ 15 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ދަންޖައްސާ މަރާލުމުގެ ކުރިން އިންޑިއާގެ ރައްޔިތުންނަށް އޭނާ ވަސިއްޔަތެއް ކުރިއެވެ. އޭނާގެ ފަހުގެ ވަސިއްޔަތަކީ، އިންޑިއާ އާއި ޕާކިސްތާނު އެއް ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި ބޭއްވުމެވެ. އަދި އޭނާ އަންދާލުމަށްފަހު އަޅިތައް އިންޑޫސް ކޯރުގެ ތެރެއަށް އަޅާލުމަށެވެ. އިންޑޫސް ކޯރަކީ މިހާރު ޕާކިސްތާނުގެ ސަރަޙައްދުގައިވާ ކޯރެކެވެ. ނަތުރާމްގެ އެންމެފަހުގެ ވަސިއްޔަތް މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އޮތީ ފުރިހަމަކޮށް ނުދެވިފައެވެ.
ގާބޯ އާއިލާ (މަސް)
ގާބޯ އާއިލާ އަކީ މޫދުގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެހީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އާއިލާ އެކެވެ.
ފޮޓޯ ގެލެރީ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މަންދޫ (އދ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ އދ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ޑިސެމްބަރު 5
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޑިސެމްބަރު
ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް
ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް ދިވެހިރާއްޖެގައި އެނގިފައިވާގޮތުން ޝަވި، ދިވެހި ބަސް ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ދަސްކުރެއްވިއެވެ. އަދި ދިވެހި ބަސް ދަސް ކުރެއްވުމަށް ފަހު އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ އާއި ބެހޭ އެންތުރޮޕޮލޮޖީ އާއި، އެތުނަގުރަފީ، އަދި ދިވެހިރާއްޖެ އާއި މަލިކު އަތޮޅުގެ ބސްތަކާއި މެދު ހޯއްދެވުންތައް ހޯއްދަވައި ހެއްދެވިއެވެ. ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް، އަކީ ދިވެހި ބަހާއި މެދު ހޯއްދެވުންތައް ހޯއްދަވާފައިވާ ރާއްޖެއިން ބޭރު މީހުންގެ ތެރެއިން، ދިވެހި ބަސް އެންމެ ރަނގަޅަށް ދަންނަ ދިވެހި ބަހުގެ ތަޖުރިބާކާރު މަަހިރުވެސް މެއެވެ.
1999 ވަނަ އަހަރު ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި އަނގަބަހުން ކިޔެމުން އައި ވާހަކަތައް އެއްކޮށް އެ ވާހަކަތައް ތަފްސީލާއިއެކު ބަޔާންކޮށް ވަނީ ފޮތެއް ވެސް ނެރުއްވާފައެވެ. އޭނާ އެ ވާހަކަތައް ހޯދައި ރިކޫޑުކުރީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބު އަތޮޅުތަކުގެ ރަށްރަށުންނެވެ. ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް މިއިން ކޮންމެ ރަށެއްގައިވެސް މުސްކުޅިންނާއިއެކު ވަގުތު ހޭދަކޮށް ރަށްޓެހިކަން ގާއިމު ކުރެއްވިއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެ މީހުން އެތައް ޒަމާނަކުއްސުރެ އަނގަބަހުން ކިޔަމުން އައި ވާހަކަތައް އެމީހުން އޭނާއަށް ކިޔައިދިނެވެ، އަދި އޭނާ މިވާހަކަތައް ރިކޫޑު ކުރެއްވިއެވެ. ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް މިކަން ކުރެއްވުމުގެ ކުރިން މިފަދަ ވާހަކަތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް މަދު ވާހަކައެއް ފިޔަވައި ލިޔެވި ޗާޕު ކުރެވިފަކައި ނުވެއެވެ. މި ވާހަކަތައް ރައްކައު ކުރެވިފަވީ ހަމައެކަނި ރާއްޖެތެރޭގެ ދުވަސްވީ މީހުންގެ ހިތުގައެވެ. ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް ކުރެއްވި މި މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން މިހާރު އެވާހަކަތައް އެވަނީ ދިވެހި ޤައުމުގެ މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި ރައްކައުކުރެވިފައެވެ. ދިވެހިންގެ މެދުގައި މި ވާހަކަތަކަކީ ހަމައެކަނި މުނިފޫހި ފިލުވުމަށް މުސްކުޅިން ކިޔާ އުޅޭ ވާހަކަތަކެއް ކަމުގައި ދެކެވުނުނަމަވެސް، ހަޤީގަތަކީ ދިވެހި ސަޤާފަތާއި މިވާހަކަތަކާއި ވަރަށް ބޮޑު ގުޅުމެއް ވާކަމެވެ. އެހެންކަމުން ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް އެކުރެއްވި މަސައްކަތަކީ ދިވެހި ސަޤާފަތަށްޓަކައި ވަރަށް އަގުހުރި މަންފާހުރި މަސައްކަރެކެވެ.
ސުރިލަންކާގެ އާކިޔޮލޮޖީ ޑިޕާޓްމެންޓުގެ ޑިރެކްޓަރު (1992 - 1983) ޑރ. ރޯލަންޑު ސިލްވާ، ބުނުއްވާފައިވާގޮތުން ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް، ދިވެހިބަހާއި ސަޤާފަތަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތަކީ، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މަޝްހޫރު އެންތުރޮޕޮލޮޖިސްޓު އެޗް. ޕާކަރު ކުރެއްވި މަސައްކަތަކާއި އެއްފަދް ކަމެއް ކަމުގައެވެ. އެޗް. ޕާކަރު ވަނީ 1910 ވަނަ އަހަރު ސުރީލަންކާގެ ކުދިކުދި އަވަށްތަކުގައި ކިޔެމުން ދިޔަ ވާހަކަތައް އެއްކޮށް ޗާޕުކޮށްފައެވެ.
އަދި ސުރީލަންކާގެ ތަޖުރިބާކާރު ސަގާފީ އިލްމުގެ މާހިރެއް ކަމުގައިވާ ރޫހަން ގުނަރަތުނާ ވަނީ ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް އާއި އިގިރޭސިވިލާތުގެ މަޝްހޫރު ތަޖުރިބާކާރު މާހިރެއް ކަމުގައިވާ އެޗް. ސީ. ޕީ. ބެލް އާއި އެއްގޮތް ކުރައްވާފައެވެ.
ޢުމަރު ޒާހިރު
އަލްފާޟިލް ޢުމަރު ޒާހިރު އަކީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލްގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. އިބްތިދާއީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރައްވައި، އިގިރޭސި ބަސް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އިގިރޭސި ބަހުގެ ކޯހެއް ރާއްޖެއިން ބޭރުން ހެއްދެވި އެވެ. އަލްފާޟިލް ޢުމަރު ޒާހިރު ހީވާގި، މުރާލި ހަރަކާތްތެރި ބޭފުޅެކެވެ. ސަރުކާރުގެ މަސައްކަތްތައް ހިންގެވުމުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބޭފުޅެކެވެ. މިގޮތުން ޞިނާޢީ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ހިންގަމުން ގެންދާ ކ.ތިލަފުށި އަކީ އެމަނިކުފާނުގެ ޙިއްޞާ އޮވެގެން ކުރެވުނު ބުރަ މަސައްކަތެއްގެ ނަތީޖާއެވެ. އެއީ މިހާރު ސަރުކާރަށް ބޮޑު އާންމުދަނީއެއް ލިބޭ ދޮރެކެވެ. މާލޭ އާއި މާލޭގައި ކައިރީގައިވާ ރަށްރަށުގައި އުފެދޭ ކުނި ނައްތައިލެވެނީ ކ.ތިލަފުށީގައެވެ. މިނިސްޓަރ އޮފް ކޮންސްޓްރަކްޝަންގެ މަގާމްގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރު ހުޅުމާލޭ ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢު ފެށި ހިގަމުންދިޔައިރު ވަރަށް ކައިރިން އެމަސައްކަތް ބައްލަވަމުން ގެންދެވިއެވެ. މާލެ އާއި ވިލިގިލީގެ މަގުތައް ރަގަޅު ފެންވަރަކަށް ހެއްދެވުމަށް މަގުތަކުގައި ގާއެތުރުމުގެ މަސައްކަތް ހިންގެވީ ވެސް އެމަނިކުފާނުގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުންނެވެ. އަދި ޔޫތު މިނިސްޓަރަކަށް ހުންނެވި ދުވަސްވަރު ގަލޮޅު ބޯޅަ ދަނޑު ޒަމާނީ ފެންވަރަކަށް ހެދިގެން އައުން ވެސް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް އަދި ދަރުބާރުގެ ބިނާކުރުމުގައި ވެސް އެމަނިކުފާނުގެ ޙިއްޞާ ވަރަށް ބޮޑެވެ. އަލްފާޟިލް ޢުމަރު ޒާހިރު އަކީ ކެބިނެޓްގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބޭފުޅެކެވެ. ސަރުކާރުން ޙަވާލުކުރައްވާ މަސައްކަތް ވަރަށް ގާތުން ބައްލަވާ އުޅުއްވި ބޭފުޅެކެވެ. މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލްގެ ނާޒިރުގެ ނާއިބު ކަމުގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރު ކުދިންގެ އަޚްލާޤް ރަގަޅުކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތްކުރެއްވި ޚިދުމަތްތެރި އެކެވެ. ސަރުކާރުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރެއްވި 50 އަހަރުގެ ދިގުމުއްދަތުގައި ދުވަހަކުވެސް ގަޑިޖެހިފައިނުވާ ނަމޫނާ ބޭފުޅެކެވެ. އަލްފާޟިލް ޢުމަރު ޒާހިރު އަކީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފުރިހަމަ މިނިވަން ހޯއްދެވުމަށް ސަރުކާރުން ކުރެއްވި މަސައްކަތުގައި އިސްރޯލެއް އަދާކުރެއްވި ފަރާތެކެވެ. 1959 ވަނަ އަހަރު ދެކުުނު ގަޑުބަޑު ހިނގިއިރު ޢުމަރު ޒާހިރު ހުންނެވީ އައްޑުއަތޮޅު ލޭޒަން އޮފީހުގައި ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމުގައެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުން އިގިރޭސިން ގަމުން ފޭބިއިރު ވެސް އެމަނިކުފާނު ސ.ގަމުގައި ހުންނެވި އެވެ. ދެކުނު ގަޑުބަޑު ހަމަޖެއްސެވުމަށް އޭރުގެ ބޮޑު ވަޒީރު އިބްރާހީމް ނާޞިރު މޯލްޑިވްސް ސްޓަރ ގައި ވަޑައިގެންނެވި ދަތުރުފުޅުގައި އަލްފާޟިލް ޢުމަރު ޒާހިރު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ނީލަ ކޯރު
ނީލަ ކޯރު (النيل) ގެ ބޮޑު ބައެއް އޮންނަނީ މިޞްރުގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ދިގު ކޯރުގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ކޯރަކީ ވެސް ނީލަ ކޯރެވެ. އެފްރިކާގެ އުތުރު ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކުން ފެށިގެން ދެކުނަށް ގޮސް ދެކުނު ބައެއް ގައުމުތަކަށް ވެސް ނީލަ ކޯރުގެ ފެން ކޯރުތައް ބެހިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. ނީލަ ކޯރުގެ މައިގަނޑު އޮންނަނީ މިޞްރުގައެވެ. އަދި ބެހިފައިވާ ގޮފިތައް އޮންނަނީ މިޞްރުގެ ދެކުނަށް އެފްރިކާ ބައްރުގައިވާ ތަފާތު ގައުމުތަކުގައެވެ.
މީޑިއާ
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ކުރެހި ފާނަ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދަބަރު ހަނދި
ދަބަރު ހަނދީގެ ކުލައަކީ ރިހިކުލަ އެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑުގެ މަތީން މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ރަންކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ވަރަށް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ދަބަރު ހަނދި ކިޔަނީ މިދެންނެވި ލައްތައް މަހުގައި ޖަހާފައި ހުންނައިރު ދަބަރު ލައްތަކެއްހެން ހުންނާތީ އެވެ. މިބާވަތުގެ ބޮޑެތި މަސް މޫދުގައި އުޅޭއިރު 5 ނުވަތަ 6 ގަޅިރޮނގު ފަނޑުކޮށް މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މާގުރުވަ
މާގުރުވަ އަކީ ކަނޑުގުރުވަ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިއީ ރާއްޖެއިން ފެންނަ ކަނޑުގުރުވައިގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބިޔަވާ ބާވަތެވެ. މިއީ ދިވެހި މަސްވެރިކަމުގައި އާންމުކޮށް ބޭނޭ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. އަދި މޫދަށްއެރި ފީނާއުޅޭ މީހުންނަށް ވެސް މިބާވަތް ފެންނަލެން މަދެވެ. މިއީ މަސްކެއުމަށް ރަގަޅު ހަރު ހަންގަނޑެއް އެކުލެވޭ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ އާންމު ސިފަޔަށް ވިސްނާ މާގުރުވަ ކިޔާފައިވަނީ އެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކައްޓާއެކު 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުންފަތް ހުންނަނީ ވަރަށް ބޯކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ އަޅިކުލައެވެ. މަހުގައި ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކަކާއި އެކި ގޮތްގޮތަށް ދެމިފައި ހުންނަ ކުރު ރޮނގުބުރިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑުގެ ފަހަތުގައި މަހުގެ ހުރަހަށް ވަރަށް ފުޅާ ބޭންޑެއްގެ ސިފައިގައި ފަނޑު ރޮނގެއް ބަނޑާއި ހަމައަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅު ކުލައިގައެވެ. އެހެނިހެން ކޮތަރިތަކުން ބޮޑުބައެއް ވެސް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 1 މީޓަރަށެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޙަސަން ޙަމީދު އަޙުމަދު
ޙަސަން ހަމީދު އަޙުމަދު އަކީ ސަރުކާރަށް ވަރަށް ގިނަ ދުވަހު ޚިދުމަތް ކޮށްދެއްވައި. ދެޕެންޝަން ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ފަރާތެކެވެ. ޙަސަން ހަމީދު 40 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ މުއްދަތެއް ވަންދެން ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވި އިރު އޭނާގެ ޚިދުމަތް މުޅިންވެސް ލިބިފައިވާ އޭނާ އުފަން ފ. އަތޮޅު އަދި ފ.ނިލަންދޫ އަށެވެ. އެންމެ އާދައިގެ ވަޒީފާތަކުން ފެށިގެން ރާއްޖެ ތެރޭގެ އަތޮޅެއްގައި ސަރުކާރުގައި މީހަކަށް އަދާކުރެވޭނެ އެންމެ މަތީ ވަޒީފާތައް ވެސް އޭނާވަނީ އަދާކޮށްފައެވެ.
ސީނުކަރަ
ސީނުކަރައިގެ މީހުންގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ ނުވަތަ ޢާއްމު ނަމުން ކިޔާ ގޮތަށް ނަމަ ސީނުކަރަ އަކީ އިރުމަތީ އޭޝިޔާ ގައި އޮތް އެއްމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. 1.31 ބިލިއަން މީހުންގެ އާބާދީއެއް އޮތް މިޤައުމަކީ ދުނިޔޭގެ އެއްމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު 9.5 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރުގެ އަކަމިނެއް ލިބިފައިވާ ސީނުކަރަ އަކީ ބިމުގެ ނިސްބަތުން ދުނިޔޭގެ 3 ވަނަ އަށް އެއްމެ ބިޔަ ޤައުމެވެ. ސީނުކަރައިގެ ވެރިރަށަކީ ބީޖިންގ އެވެ.
ޙަސަން ޙަމީދު އަޙުމަދު
ޙަސަން ޙަމީދު އަޙުމަދު އަކީ ހުރިހާ އެންމެންގެ ރަހުމަތް ތެރިއެކެވެ. ހުރިހާ ޢުމުރު ފުރައެއްގެ މީހުންނާއި ގުޅޭ އެކުވެރި އެކެވެ. ފ.އަތޮޅުގެ ކޮންމެ ރަށެއްގެ މީހެއްގެ ކައިރީގައި އޭނާގެ ނަން ބުންޏަސް އެމީހަކަށް އެއީ ކާކުކަން އެގޭނެ އެވެ. އަދި އެހެން ވާހަކަ އެކެވެ. އޭނާ އަކީ ރަހުމަތްތެރިންނާއި ރައްޓަހިން ގިނަ ފަރާތެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ހިސާބެއްގައި ވެސް އޭނާގެ ރައްޓަހިން ތިބޭނެ ކަމުގައި އޭނާ ރަގަޅަށް ދަންނަ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. ޙަސަން ޙަމީދު އަހުމަދު އަކީ ފ.ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ބަހުންނަމަ ހަމީދޮންބެ އެވެ. ބޭރު ރަށްރަށުންގެ ރަހުމަތްތެރިންގެ ބަހުންނަމަ ހަމީދުބެ އެވެ.
ސީނުކަރަ
1949 ވަނަ އަހަރު އެ ޤައުމު ޤާއިމު ވީއްސުރެ ސީނުކަރައިގެ ޤިޔާދަތު ބަލަހައްޓަމުން އައީ އެއްޕާޓީ އޮންނަ ނިޒާމުގެ ދަށުން ސީނުކަރައިގެ ކޮމިއުނިސްޓު ޕާޓީއެވެ. ޕީޕަލްސް ރިޕަބްލިކް އޮފް ޗައިނާ ނުވަތަ ސީނުކަރައަކީ އިރުމަތީ އޭޝިޔާގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. އަދި މިވަގުތު މުލި ދުނިޔޭގައި ވެސް އޮތް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމު ވެސް މެއެވެ. އާބާދީގައި 1.3 ބިލިޔަން މީހުން ތިބި ޗައިނާއަކީ ދުނިޔޭގެ މުޅި އާބާދީގެ ގާތްގަނޑަކަށް ފަސް ބައިކުޅަ އެއް ބައި ޙިއްޞާކުރާ ޤައުމެވެ. އެންމެ ޕާޓީއެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެއް އޮތް ޗައިނާގައި ވެރިކަން ކުރަނީ “ކޮމިއުނިސްޓް ޕާޓީ އޮފް ޗައިިނާ” އިންނެވެ. ޗައިނާގައި އެ ޤައުމުގެ އާދައިގެ މަތީން ހިނގާ 22 ޕްރޮވިންސު އޮވެއެވެ. ޒާތީވެރިކަމެއް އޮންނަ ފަސް ސަރަޙައްދު އޮވެއެވެ. މި ފަސް ސަރަޙައްދަކީ؛ ޚިންޖިއާން، އިނަރ މޮންގޯލިޔާ، ޓިބެޓް، ނިންޚިޔާ، އަދި ގުއާންޚީއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަތަރު މުނިސިޕަލްޓީ އާއި ވަރަށް ބޮޑު ޒާތީ މިނިވަންކަމެއް އޮންނަ ދެ ސަރަޙައްދު އޮވެއެވެ. ހަތަރު މުނިސިޕަލްޓީއަކީ؛ ބެއިޖިން، ތިއާންޖިން، ޝަންހާއީ އަދި ޗޮންކިން އެވެ. ވަރަށް ބޮޑު ޒާތީ މިނިވަންކަމެއް ދެވިފައި އޮންނަ ޚާއްޞަ އިދާރީ ސަރަޙައްދުތަކަކީ ހޮންކޮންގާއި މަކާއޯއެވެ. ޗައިިނާގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށަކީ ބެއިޖިންގެވެ. އަކަމިނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 9.6 މިލިޔަން އަކަކިލޯމީޓަރު ހުރި ޗައިނާއަކީ އަކަމިނަށް ބިލާއިރު ދުނިޔޭގައި އޮތް ތިންވަނައަށް ނުވަތަ ހަތަރުވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ޤަދީމީ ޙަޟާރަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޗައިނާގެ ޤަދީމީ ޙަޟާރަތު އުފަންވެފައިވާ ރީނދޫކޯރުގެ އައްސޭރީގައެވެ. މިއަދު ދުނިޔޭގައި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ތިންވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމުގެ ގޮތުގައި އޮތް ޗައިނާއަކީ އ.ދ ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުގެ ދާއިމީ ފަސް މެންބަރުންގެ ތެރެއިން މެންބަރެކެވެ. ނިއުކްލިޔަރ ހަތިޔާރު ހުރި ޗައިނާއަކީ ސިފައިންގެ ލަޝްކަރު އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ ތިންވަނައަށް ދިފާޢީ ބަޖެޓު ވެސް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމުމެއެވެ. “މާކެޓް ބޭސްޑް އިކޮނޮމިކް ރިފޯމް” ތަކެއް 1978 ވަނަ އަހަރުގައި ތަޢާރަފުކުރި ފަހުން ޗައިނާ ވެފައިވަނީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ހަލުވިކޮށް ކުރިއަރަމުން އަންނަ އެއް އިޤްތިޞާދު ކަމުގައެވެ. ދުނިޔޭގައި ދެވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން އަމިއްލަ އުފެއްދުންތައް ބޭރުކުރާ ޗައިނާއަކީ ތިންވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން ބޭރު އުފެއްދުންތައް އެތެރެކުރާ ޤައުމު ވެސް މެއެވެ. ޗައިނާގެ ޞިނާޢީކުރިއެރުމުގެ ސަބަބުން އެ ޤައުމުގެ ފަޤީރުކަމުގެ ނިސްބަތްވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. މި ގޮތުން 1981 ވަނަ އަހަރުގައި ޗައިނާގެ ފަޤީރުކަން 53% ގައި އޮތް ނަމަވެސް 2001 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް އައިއިރު މި ޢަދަދުވަނީ 8% އަށް ތިރިވެފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިއަދު ޗައިނާއަށް ވަނީ އެހެން މައްސަލައަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. “އެއް ކުއްޖަކު ހޯދުމުގެ ސިޔާސަތު” ގެ ސަބަބުން ޗައިނާގެ ޒުވާންފުރައިގެ އާބާދީ ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައެވެ. ހަމަ އެއާއެކު މުސްކުޅީންގެ އާބާދީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެގެން ގޮސްފައެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ވަރަށް ބޮޑު އިޖްތިމާޢީ ހަމަނުޖެހުމަކާ އެ ޤައުމަށްވަނީ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ މައްސަލައިގައި ދުނިޔޭގެ ގިނަ ބައެއްގެ ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވެފައިވާ ޗައިިނާއަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމެއް ވެސް ނެތް ޤައުމެކެވެ.
ތާރީޚު
ޗައިނާގެ ލިޔެވިފައިވާ ތާރީޚު ފެށެނީ ޢީސާއީ ސަނަތުގެ 1550 އަހަރު ކުރީންނެވެ. ޝާން ޚާންދާނުގެ ވެރިކަމުގައި ޤަދީމީ ސީނުކަރައިގެ ލިޔުންތައް ލިޔެފައިވާ ކަހަނބު ފަތްތަކަކީ 1500 ބީ.ސީ އާ ހިސާބުގެ އެއްޗެހިކަމަށް ކާބަން ޑޭޓިން އިން ދައްކައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ޗައިނާގައި މީހުން އާބާދުވެ ދިރިއުޅެން ފަށާފައިވަނީ މީގެ ވެސް އެތައް ޤަރުނެއް ކުރީންކަމަށް އެ ޤައުމުގެ އާސާރު ހެކިދެއެވެ.
ޙަސަން ޙަމީދު އަޙުމަދު
ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތްކުރުން
ސަރުކާރުގައި ޙަސަން ޙަމީދު ތަފާތު އެކި ފަންތީގެ ވަޒީފާތައް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. މިގޮތުން ފުރުއްވާފައި ވަޒީފާ ތަކުގެ ތެރޭގައި ފ.ނިލަންދޫ މިސްކިތުގެ މުދިމްކަން، ފ.ނިލަންދޫ ކުޑަކަތީބުކަން، ކަތީބުކަން، ފ.އަތޮޅު އޮފީހުގެ ސެކެޓްރީކަން، ފ.އަތޮޅު ވެރިޔާކަން، ފ.އަތޮޅު އޮފީހުގެ އެހީތެރިޔާކަން، އަދި މިހާރު އަދާކުރައްވާ ރާއްޖެތެރޭގެ ޚާއްޞަ އެހީތެރިކަން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އަތޮޅުގެ ނިސްބަތުގައި ސަރުކާރު ނޫނަސް ތަފާތު މަގާމްތައް އެކި ދުވަސްވަރު ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން ފ.އަތޮޅު ކޮމެޓީގެ މެންބަރު ކަމާއި، އަދި ފ.އަތޮޅު ފިހާރައިގެ މެނޭޖަރުކަން ފަދަ މަގާމްތައް ފާހަގަ ކޮށްެލެވެއެވެ.
ސީނުކަރަ
ޚާރިޖީ ގުޅުންތައް
ދުނިޔޭގައި މިވަގުތު އޮތް ކޮމިއުނިސްޓް މަދު ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޗައިނާއަކީ ދުނިޔޭގެ ވަރަށް ގިނަ ޤައުމުތަކާއެކު ޚާރިޖީ ގުޅުންތައް ބާއްވަމުން އަންނަ ޤައުމެކެވެ. ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިިން ޗައިނާއާއެކު އެންމެ ފުރަތަމަ ސިޔާސީ ގުޅުން ޤާއިމުކުރީ ސުވިޑެންއިންނެވެ. އެއީ 9 މެއި 1950 ގައެވެ.