cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ދާބޭރުކުރާ ގޮށް
އެޕަކްރައިން ގްލޭންޑް ތައް
އެޕަކްރައިން ގްލޭންޑް ތައް ހުންނަނީ ހަންގަނޑާއި ހަށިގަނޑުގެ ވަކިން ޚާއްޞަ ހިސާބު ތަކުގައެވެ. މިސާލަކަށް ކިހިލިފަތް ދޮށް، ފައިވަޅު، ފަދަ ތަންތާގައި ހުންނާނީ މިވައްތަރުގެ ދާބޭރުކުރާ ގްލޭންޑް ތަކެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫމިން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި މިގްލޭންޑްތައް ބައިވެރިއެއް ނުވެއެވެ. މިގްލޭންޑް ތަކުން ދާބޭރުކުރަން ފަށަނީ ބާލިޣުވުމަށް ފަހުގައެވެ. މިވައްތަރުގެ ގްލޭންޑް ތަކުގެ މަސައްކަތް ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ސިމްޕަތެޓިކް އެޑްރީނާޖިކް ނާރު ފައިބަރު ތަކުންނެވެ. އޮކްސިޓޯސިން ހޯރމޯން އަކީ މިވައްތަރުގެ ގްލޭންޑް ތަކުން ދާބޭރުކުރުމަށް ބާރުއަޅައިދޭ ހޯރމޯން އެކެވެ.
އެޕަކްރައިން ގްލޭންޑް ތަކުން ދާބޭރުވުން އިތުރުވަނީ ރުޅިގަދަވުން، ޖިންސީގުޅުން ހިންގުން، ފަދަ ޖަޒުބާތާއި ގުޅުންހުރި ވަގުތު ތަކުގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އެޕަކްރައިން ގްލޭންޑް ތަކުން ބޭރުކުރާ ދަލުގައި ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ވަހެއް ހުންނާނެއެވެ. ދާހިއްލައި ހިކުމުން ދުވާވަހަކީ މިގްލޭންޑް ތަކުން ބޭރުވާ ދަލުން ދުވާވަހެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ނޭފަތުގެ ހިނދުރި
ނޭފަތުގެ ހިނދުރި އަކީ ނޭފަތުން ބޭރަށް ހުޅުވިފައި އިންނަ ހުޅުވުމެވެ. ނޭވާލުމުގެ ތެރޭގައި އޮކްސިޖަން ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވެ، އަދި ކާބަން ޑައިއޮކްސައިޑް ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެގެން ދަނީ ނޭފަތުގެ ހިނދުރި ހުރަސްކޮށެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނޭވާލާ ނިޒާމް
ނޮވެމްބަރު 9
ނޮވެމްބަރު 9 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 313 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 314 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ނޮވެމްބަރު
އާމާލް ޢަލީ
ޑރ އާމާލް ޢަލީ އަކީ ޕީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ތައުލީމީ ދާއިރާއިން ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ޑރ އާމާލް ޢަލީ ހުންނެވީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ އެކްޒެކްޓިވް ޑިރެކްޓަރ ކަމުގެ މަގާމްގައެވެ. 2007 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހުގެ ފަހުކޮޅު މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލްގެ މެނޭޖްމަންޓް ކަމުނުގޮސްގެން ބެލެނެވެރިން ޝަކުވާކުރުމުން މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލް ހިންގުން ވަގުތީ ގޮތުން ޑރ އާމާލް ޢަލީ އާ ޙަވާލު ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ޑރ އާމާލް ޢަލީ އަކީ ރާއްޖޭގެ މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު އޮނަރަބަލް އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހީމްގެ ކުރީގެ އަނބިކަނބަލުންނެވެ. އަދި ޑރ އާމާލް ޢަލީ އަކީ ކުރިން އަމީނިއްޔާ ސުކޫލްގެ ޑެޕިއުޓީ ޕްރިންސިޕަލް ކަމާއި، އަދި ޕްރިންސިޕަލް ކަން ވެސް ކުރައްވާފައިވާ ބޭކަނބަލެކެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އިބްނު ތައިމިއްޔާ
އިބްނު ތައިމިއްޔާގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެވަޑައިގެންފައި ވާ ޝައިޚުލް އިސްލާމް، ތަޤިއްޔުއްދީން، އަބުލް ޢައްބާސް އަޙްމަދު ބިން ޢަބްދިލް ޙަލީމް ބިން ޢަބްދިއްސަލާމް ބިން ޢަބްދިﷲ ބިން ޢަބިލް ޤާސިމް ބިން މުޙައްމަދު ބިން ތައިމިއްޔާ އަލްޙައްރާނީ، އަލްޙަންބަލީ، އައްދިމަޝްޤީ (661 – 728ހ.، 1263 – 1328މ.) އަކީ އިސްލާމް ދީނުގެ ބޮޑެތި ދަންނަބޭކަލުންގެ ތެރޭ ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ބޭކަލެކެވެ.
ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ
ނަސަބު
އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އަކީ އަތިރީގޭ ސުމުއްވުލް އަމީރު ޢަބްދުލްމަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުންގެ ދެވަނަ ދަރިކަލުންނެވެ. މަންމާ ފުޅަކީ އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް ނޫރައްދީން އިސްކަންދަރު ބަންޑާރައިންގެ ދަރިކަބަލުން އަލްއަމީރާ ދޮންގޮމާ އެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 28 ޖުމާދިލް އޫލާ 1322ހ، 10 އޮގަސްޓް 1904މ ގައެވެ. ޙަސަން ފަރީދު ދީދީގެ މައިފުށުގެ ބޮޑު ބޭބެ އަކީ އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން އިސްކަންދަރު އެވެ.ޙަސަން ފަރީދު ދީދީގެ ބަފައިފުށުގެ ބޮޑު ބޭބެ އަކީ ސުމުއްވުލް އަމީރު އަޙުމަދު ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު އެވެ. ކާފަ އަކީ ސުމުއްވުލް އަމީރުއިބްރާހީމް ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު އެވެ. ސުމުއްވުލް އަމީރު މުހައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު އަކީ ޙަސަން ފަރީދު ދީދީގެ ދެބެން ދެދަރި ކޮއްކޮ އެކެވެ.
އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ ފުރަތަމަ ކައިވެނި ބައްލަވައިގަތީ ފަރަންސޭސި އަންހެނަކާ އެވެ. އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމަށްޓަކައި ކޮޅުނބާއި ހަމައަށް ގެންނެވި އެވެ. އެއަށްފަހު މާލެ ވަޑައިގަތުމަށް މޮޓަރު ބޯޓްގައި ފުރާވަޑައިގަތްވެސް މެއެވެ. ނަމަވެސް އެބުރި ކޮޅުބަށް ވަޑައިގެން އެ އަބިކަބަލުން ވަރިކޮށްފައި ފަރަންސޭސި ވިލާތަށް ފޮނުއްވި އެވެ. އޭނާގެ ނަމަކީ ޝެރީން އެވެ. ދެވަނަ އަށް ކައިވެނި ބައްލަވައިގަތީ އަލްއަމީރު މާންދޫގެ ތުއްތު މަނިއްޕުޅުގެ ދަރިކަނބަލުން ބޮޑު ދަހަރާގޭ އައްނަބީލާ ރުގިއްޔާ ( ތުއްތު ދޮންގޮމާ ) އެވެ. ތިންވަނައަށް ކައިވެނި ބައްލަވައިގަތީ އެއްގަމުގޭ އަލްވަޒީރު ހަކުރާ މަނިކުފާނުގެ އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ދީދީގެ ދަރިކަބަލުން އައްނަބީލާ އާމިނަތު މުޙައްމަދު ދީދީ އާއެވެ. މިއިން ވެސް ބޭފުޅެއްގެ ފަރާތުން ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އަށް ދަރިއަކު ލިބިވަޑައިގެންފައެއް ނުވެއެވެ.
ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވުން
އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އިބްތިދާއީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ ޝާހީ އާއިލާގެ ތެރޭގައި ހިމެނިގެންވާ ގޮތުގެމަތީން ގަނޑުވަރުގެ ތެރޭގައެވެ. މަތީ ތަޢުލީމު ހޯއްދެވުމަށް ފުރަތަމަ ވެދެވަޑައިގަތީ ސިލޯނުގެ ރޮޔަލް ކޮލެޖަށެވެ. އޭގެ ފަހުން އިންޑިޔާގެ ލާހޫރު އާއި މިޞްރު އަށް ވަޑައިގަތެވެ. ތަޢުލީމް ނިންމެވީ އޮކްސްފޯރޑް ޔުނިވަސިޓީ އިންނާއި، ޕެރިހުގެ ސޯބޯން ޔުނިވަސިޓީ އިންނެވެ.
އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ ތައުލީމް ހޯއްދެވުމަށް ވަޑައިގަތް ތަންތަނާއި ކުރެއްވި ހިއްމަތުގެ ސަބަބުން، އިގިރޭސި، ޢަރަބި، އުރުދޫ، ފާރިސީ، ސިންގަޅަ، ތަމަޅަ، އަދި ފަރަންސޭސި ބަސް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ.އަދި ޖަރުމަނު ބަސްވެސް ހިސާބަކަށް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެމަނިކުފާނަކީ ދޫފުޅު ހިނގާ ވާހަކަ ދެއްކުން ތެރިއެކެވެ. މިއުޒިކްގެ ރޮނގުން ޚާއްޞަ ބޭފުޅެކެވެ. ހަރުދަނާ އަޚްލާޤެއްގެ ވެރި ޚާއްޞަ ޝަޚްޞިއްޔަތެކެވެ.
ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ ކިޔަވާ ވިދާޅުވެ ނިންމައިގެން މާލެ ވަޑައިގަތީ 8 ފެބުރުއަރީ 1932 ވީ ބުދަ ދުވަހުގައެވެ.
ގައުމީ ޚިދުމަތް
އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ގާނޫނު އަސާސީ ހެދި މަޖުލިސްގެ މެންބަރަކަށް ވެވަޑައިގަތުމުން ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފެއްޓެވީ ހިޖުރައިން 1350 ވަނަ އަހަރުގެ ޝައްވާލު މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި ޝައްވާލުމަހުގެ 8 ވަނަ ދުވަސް ކަމަށް ވެސް ލިޔެފައި ވެއެވެ. ހިޖުރައިން 1351 ވަނަ އަހަރުގެ ޝައުބާން މަހުގެ 23 ވަނަ ދުވަހު ގާނޫނު އަސާސީ ފާސްވެ އަލަށް އުފެދުނު ވަޒީރުންގެ މަޖުލިސްގައި ވަޒީރުލް މާލިއްޔާކަން ލިބިވަޑައިގަތީ އެމަނިކުފާނަށެވެ. ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި ފުރަތަމަ އުފެދުނު ގާނޫނީ ޙުކޫމާގައި ވަޒީރުލް ޚާރިޖިއްޔާ ކަމާއި، ވަޒީރުލް މާލިއްޔާކަން ލިބިވަޑައިގަތީ އެމަނިކުފާނަށް ކަމަށް ލިޔެފައި ވެއެވެ. މަހުކަމާ ތަކުގެ ގާނޫނު ލިޔުއްވި ކޮމިޓީގެ ރައީސް އަކީ ވެސް ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަމާއި، ވަޒީރުއް ދާޚިލިއްޔާކަން، ވަޒީރުލް އަޝްޣާލްކަން، ވަޒީރުއްޒިރާޢާކަން، މަޙްކަމަތުލް އަމަން އާންމުގެ ވެރިކަން، ވަޒީރުލް އަޢުޒަމްގެ ނާއިބުކަން، ކުރެއްވި އެވެ. ދުނިޔޭގެ ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ ފެށުމާއި ގުޅިގެން، ރައްޔިތުން މަޖުލީހުން ފާސްކުޅަ ފާސްކުރުމާއި ގުޅިގެން ދައުލަތް ހިންގުމުގެ އެންމެ މަތީ ބާރާއި އެމަނިކުފާނު ޙަވާލުވެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ.
ފުރުއްވި މަގާމްތައް
ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އަކީ ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގައި ތާރީކްގައި ފަވާލެވޭފަދަ ދިވެރި ދަރިއެކެވެ. އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީންގެ ރަސްކަމުގައި ޢަބުދުލް މަޖީދު ރަންނަބަޑޭރި ކިލެގެފާނު ބޮޑު ވަޒީރު ކަމުން އިސްތިއުފާދެއްވައި މިޞްރަށް ވަޑައިގަތީއްސުރެ 14 އޮކްޓޯބަރު 1932 ން (13 ޖުމާދިލް އާޚިރާ 1351ން ) ފެށިގެން ޙަސަން ފަރީދު ގެއްލި ވަޑައިގަތުމާއި ހަމައަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ އެންމެ ނުފޫޒް ގަދަ ވެރިއަކީ ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އެވެ.
ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ ފެށުމާއި ގުޅިގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖުލީހުން ފާސްކުޅަ ކުޅައުމާއި ގުޅިގެން، ދައުލަތް ހިންގެވުމުގެ އެންމެ މަތީބާރާއި ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ ހަވާލުވެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. އެދުވަސްވަރު ދިވެހިރާއްޖެ އޮތީ އިގްތިޞާދީ ގޮތުން ބޮޑެތި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވެފައެވެ. އެދުވަސްވަރު ދަނޑުވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަން ކުރުމަށް ރައްޔިތުންނަށް ބާރުއެޅުއްވި އެވެ. އަދި ރާއްޖޭގައި ކުރީގައި ޢަރަބި ބަހުން ކިޔަމުން އައި ޚުތުބާ ދިވެހި ބަހުން ކިޔަން އަމުރު ކުރެއްވި ވެސް ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ މާދަރީ ލަވަހެދުމާއި ކިޔައި އުޅުމަށް އަމުރުކުރެއްވި އެވެ. ހަތަރު އަވަށުގެ ލަވަތައް ހެދި ލަވަތައް އެއްކުރައްވައި ލަވަފޮތް ޗާޕުކުރެއްވެވީ ވެސް ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އެވެ.
ފާހަގަކުރެވޭ ސިފަތައް
އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އަކީ ވަރަށް ނާދިރު އާދެ ވަރަށް ކުލަގަދަ ޝަޚްޞިއްޔަތެއްގެ ވެރިއެކެވެ. އިސްކޮޅުން މެދުމިން، ވަރަށް ދޮން، އަދި ހަށިގަނޑާ ގުޅޭ ރޫފައެއް ހުރި، ރީތި ބޭފުޅެކެވެ. ހަށިކޮޅު ވަރުގަދަ އާލާސްކަންފުޅެއް ނެތް، ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތެއްގެ ވެރިއެކެވެ. ސަމާސާ ވެރިކަން އޭގެ ނިހާޔަތަށް ގެންދަވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިއުޒިކްގެ ފަންނުތައް ދެނެވަޑައިގަންނަވާ އަޑުފުޅާއި މަޚްރަޖު ރީތި ރާގުހުރި ބޭފުޅެކެވެ. އެއީ އެކިދަރަޖައިގެ މީހުންނާއި ވާހަކަދައްކަވައި އުޅުއްވުން ގިނަ، އެކި ދަރަޖައިގެ ގެތަކަށް ވަދެވަޑައިގެން އުޅުއްވި، ރޭގަނޑު އަވަހާރަފުޅު މަދު، ސަޔާއި ސިގިރޭޓް ހިއްޕެވުން ގިނަ، ތާސްބައިގެ ކުޅިވަރުތަކުގެ ތެރެއިން ނީލަން ކުޅުއްވުން ގިނަ ބޭފުޅެކެވެ. ސާފުތާހިރު ހެދުން ކޮޅު ތުރުކުރައްވާ ސާފު ތާހިރު ބޭފުޅެކެވެ. ލިބާސް ކޮޅުގެ ގިރުވާނު ފެޝަން އާގޮތެއްގައި ބެހެއްޓެވި، ބޭފުޅެކެވެ. އާންމުން އޭރު އަދެ އުޅޭވަރަށްވުރެ މަތީގައި މުންޑު އެދެވަޑައިގަތް ބޭފުޅެކެވެ. ފެންކުޅިއަށް ވަރަށް ލޯބިކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.
އަވަހާރަވުން
އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ ހަޔާތްޕުޅު ނިމިގެން ދިއުމުގައި އެމަނިކުފާނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިޒަމާނުގެ ތާރީޚްދުށް ލާމަސީލު ބަޠަލެކެވެ. ގައުމީ ޚިދުމަތުގައި ފުރާނައިން ގުރުބާންވި ދިވެހި ދަރިއެކެވެ. ތާރީޚް ހެކިދޭފަދައިން އެމަނިކުފާނު އަވަހާރަވީ ހަނގުރާމައިގެ ދަތިކަމުން ބަނޑަށް ޖެހިފައިވާ ދިވެހިންނަށް ކާބޯތަކެއްޗާއި ދައުލަތުގެ އެންމެހާ ޚާރިޖީ ކަންތައް ތަކާއިގެން އޮޅުދޫކަރައާއި މިރާއްޖެއާއި ދެމެދު މެދުކެނޑުމެއްނެތި ކުރަމުން ގެންދިޔަ ދަތުރުތަކުގައި ދުޝްމަނުން ދިން ހަމަލާއެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. އެމަނިކުފާނު ދަތުރުކުރެއްވި އުޅަނދު އެޗްއެމްއެސް މާލޮއީ ދުޝްމިނުން ފައްތާލި ޚަބަރު ލިބުނީ 1 އެޕްރީލް 1944 ގައެވެ. ބައެއް ލިޔުންވުން ތަކުގައި ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އަވަހާރަވީ 31 މާރޗް 1944 ގައި ކަމަށް ވެސް ބަޔާންކޮށްފައި ވެއެވެ. މިއީ ތަކުރާރުކޮށް މިފަދަ ބިރުވެރިކަން ފެނިވަޑައިގަތް އެތައް ދަތުރެއްގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހުން އެމަނިކުފާނު ނެތިގެން ހިގައްޖެކަމުގެ ޚަބަރު ލިބުނު ދަތުރެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި މިދަތުރުގައި ކޮޅުބަށް ދިއުމަށް ޙަސަން ފަރީދުދީދީ ފުރާވަޑައިގަތީ ތ.އަތޮޅުންނެވެ. އެއީ އިގިރޭސީންގެ ކުޑަ މަނަވަރެއްގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ތަރި ރޮނޑު
ތަރި ރޮނޑު އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅު ތަކުގެ ބޭރުގައި ރޮނޑުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް ބޮޑުވާ ރޮނޑެކެވެ. މިބާވަތުގެ ރޮނޑު އާއްމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ އެހެނިހެން ގިނަ ރޮނޑުތަކަށްވުރެ ފުނުގައެވެ. މިބާވަތުގެ ރޮނޑު 100 މީޓަރުގެ ފުނުގައި ވެސް އުޅޭކަމަށް ވެއެވެ. އެންމެ ބޮޑުވާ ކަމަށްވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 60 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ މޫދު އަޑީގައި އުޅޭ ކުދިކުދި ދިރުންތަކެވެ. މަހުގައި ވަރަށް ވަރުގަދަ ހުޅުނބު ތަކެއް ތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ލޮލުގެ ކުރިން ކުޑަކަޮށް އަޑިވެފައި އިންނަ ތަންކޮޅެއް ހުރެއެވެ. މިއަޑިވުމުގެ ދިގުމިން ގާތްގަނޑަކަށް ލޮލުގެ ފުޅާމިނާއި އެއްވަރު ވާނެއެވެ. މަހުގައި ހުންނަނީ އޫ ދަތްތަކެކެވެ. ދެދަތްޕިލައިގެ މެދުގައި ހުންނަ ދަތްޖޯޑް ބޮޑުވާނެއެވެ.
ތަރި ރޮނޑުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 25 އާއި 27 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 24 ނުވަތަ 25 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ފެހިކުލައަށްދާ މުށިކުލައެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގައި ހުދު ކުލައިގެ 3 ލައް ފާޅުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. މިލައްތައް މަސް ބޮޑުވުމުން ފިލައިދެއެވެ. މަހުގައި ފަނޑުނޫކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. މިމަހަށްކިޔާ ވަކިނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު، މަހަށް ކިޔާ ޢިލްމީ ނަމާ، އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތަށް މަހުގައި ހުންނަ ޚާއްޞަ ސިފަތަކަށް ބަލާ ތަރި ރޮނޑު ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޔޫސުފް ނަޖީބުލް ޙަބްޝީ
އައްޝައިޚު އަލްޙާފިޒު ޔޫސުފް ނަޖީބުލް ޙަބްޝީއަކީ ޙަބުޝް ކަރައިގެ (އެތިއޯޕިއާގެ) ބޭކަލެކެވެ. އެ ހިސާބުގެ ވިޔަފާރި ނަވަކުން މާލެ އަށް ދުރުވެ އުޅުއްވި ބޭކަލެކެވެ. މާލޭގައި އުޅުއްވި އިރު، އާދަވެގެން ރޭ އަޅުކަން ކުރެއްވުމުގައި ދުރުވެ އުޅުއްވީ މާލޭގެ އިރުމަތީ ކޮޅަށެވެ. ޙަބްޝީގެފާނުގެ މަޤާމު ބިނާކުރެވުނީ އެ ކަލޭގެފާނު ނަމާދުކުރައްވަން މުސައްލަކޮޅު ފެތުރުއްވި ތަނުގައި ކަމަށް ވެސް ބުނެވެ އެވެ.
މާލޭގެ އިރުމަތީ ކޮޅަށް "ލޮނު ޒިޔާރަތްކޮޅު" މިހެން ކިޔައި އުޅެން ފެށީ ޙަބްޝީގެ ފާނުގެ މަގާމު އެތާ ހުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.
މާލޭގެ ލޮނު ޒިޔާރަތްކޮޅުގައި ހުރި ޙަބްޝީގެފާނުގެ މަޤާމްފުޅު ފަހުން ހުރި ގޮތަށް އާރާސްތު ކުރެއްވީ، އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން 3 ގެ ރަސްކަމުގައެވެ. އޭގެ ކުރީގައި ހުރި ގޮތަށް ހައްދަވައި، އުނދޯއްޔެއް އެލުއްވައި، މަރަވަޅި ޖޯޑުކޮޅެއް ބަހައްޓަވައި ހެއްދެވީ، އައްސުލްޠާން މުކައްރަމް މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން 3 ( 1750 މ. - 1752 މ. ) ގެ ރަސްކަމުގަ އެވެ. މި ކަން ކުރެއްވީ، އެ ރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި މަލާބާރީންގެ ދުއްތުރާތަކުން މާލެ ސަލާމަތް ކޮށްދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގެން ވިދާޅުވި ނަދުރުފުޅަކާ ގުޅިގެންނެވެ. މި ޒިޔާރަތް ނައްތައިލެވުނީ 1966 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ.
ރާއްޖޭގައި އުޅުއްވި ދުވަސްވަރު
މިކަލޭގެފާނު ރާއްޖޭގައި އުޅުއްވި ތާރީޙާ މެދު ކުޑަ ޚިލާފެއް އުފެދިފައި ވެއެވެ. ބައެއް ވާހަކަތަކުގައި ބުނެފައި ވާ ގޮތުން މިކަލޭގެފާނަކީ އައްސުލްތާން އަޙްމަދު ޝަރީފުލް މައްކީ ސިރީ ސުއްދަ ބަވަނަ މަހާރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި މާލޭގައި އުޅުއްވި ޙަބުޝްކަރައިގެ ބޭކަލެއް ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އައްސުލްތާން އަޙްމަދު ޝަރީފުލް މައްކީ ރަސްކަން ކުރެއްވި ކަމަށް އެނގިފައިވަނީ، މީލާދީން ގާތްގަނޑަކަށް 1510 އިން 1513މ. ( 916 - 918ހ) ވަނަ އަހަރަށެވެ. ނަމަވެސް، މީލާދީން 1343ހ. ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖެ އަށް ޒިޔާރަތްކުރެއްވި މަޣުރިބު ކަރައިގެ ސައްޔާޙު އިބްނު ބަތޫތާ ރާއްޖެ ވަޑައިގެންނެވި އިރު، ޙަބުޝީގެފާނު އެޅުއްވި ކުޑަކުޑަގެ، ލޮނު ޒިޔާރަތްކޮޅުގައި ހުރި ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ. އޭނާ ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އޭނާ މާލެ އަށް ވަޑައިގަތް ދުވަހުގެ ފަހު ދުވަހު، އެއިރު މާލޭގައި ހުންނެވި ފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނު ޢީސާ އަލްޔަމަނީ އާއި ބޯޓުގެ ކައްޕިތާނާ އެކުގައި އެ ވަރަޢަވެރި ޝައިޚް ނަޖީބު ދިރިއުޅުއްވައި، އަޅުކަންކުރެއްވުމަށްޓަކައި މާލޭގެ އިރުމަތީ ކޮޅުގައި ބިނާކުރައްވާފައި ހުރި ގެ ބައްލަވާލައްވަން ވަޑައިގަތެވެ.
އިބްނު ބަޠޫތާ ބޭނުން ކުރައްވާފައިވާ ޢިބާރާތުން ލަފާކުރެވޭ ގޮތުގައި، އެކަލޭގެފާނު ނިޔާވުމަށް ފަހު އެއިރު އަދި މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ފާއިތުވެ ދިޔަހެނެއް ހިޔެއްނުވެ އެވެ. މި ބޭކަލަކު މާލޭގައި އުޅުއްވާނީ، 1153 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖެ އިސްލާމްވީ ސަނަތުން ފެށިގެން، މީލާދީން 1431 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދުގެ ކޮންމެވެސް ދުވަސްވަރެއްގަ އެވެ. ބޮޑަށް ލަފާކުރެވެނީ އެ ދުވަސްވަރަކީ މީލާދީން 14 ވަނަ ޤަރުނުގެ ކުރީކޮޅުގައި ކަމަށެވެ.
އެއީ ރެހެންދި ޚަދީޖާގެ ބައްޕާފުޅު އައްސުލްޠާން ޖަލާލުއްދީން އުމަރު ވީރުގެ ދުވަސްވަރު ކަމަށް ލަފާކުރެވެ އެވެ. އެޒަމާނުގައި ބޭރުގެ ވިޔަފާރި ނައުފަހަރު ތަންކޮޅެއް ގިނައިން ރާއްޖެ އައިސް ގޮސް އުޅުނެވެ.
އާދަޔާ ޚިލާފު
ޙަބްޝީގެފާނާ ބެހޭ ގޮތުން އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުތުފީ މިފަދަ އިން ލިޔުއްވާފައިވެ އެވެ. "ޝައިޚް ނަޖީބް އަކީ އަޑު މަޚުރަޖަ ރީތި ބޭކަލެކެވެ. ވަރަށް ރީއްޗަށް ޤުރުއާން ކިޔަވައި ހައްދަވަ އެވެ. މާލޭގެ ގިނަ ބަޔަކަށް ޤުރުއާން ކިޔަވަން ދަސްކޮށްދެއްވި ކަމަށްވެސް ބުނެވެ އެވެ. މި ދުވަސްވަރު އެތެރެކޯލުގެ ކިޔެވެނި ބޭކަލުންގެ އަށީގައި ޤުރުއާން ކިޔަވައި އުޅުއްވުމުގެ ތެރޭގައި، ސައްޔިދު އަޙްމަދު ޝަރީފުލް މައްކީގެ ރަސްކަމުގައި ( 916 - 918 ހ) އެ ރަދުންގެ އަނބިކަނބަލުންނަށް އޭނާގެ އަޑާއި ޤުރުއާން ކިޔަވާ ގޮތް ރީތިފުޅުވެގެން، އޭނާ އަށް އެކަމަނާގެ ހިތްޕުޅު ދެއްވައިފ ިއެވެ. އެ ކަމަނާގެ އުނދަގޫތައް ބޮޑުވެގެން، އެ ޝައިޚު މާލެ ދޫކުރައްވައި ރާއްޖެތެރޭގެ ރަށަކަށް ފުރުއްވީ އެވެ."
މި ކަލޭގެފާނަށް ދުރުވެވުނީ ޅ. ކުރެންދޫ އަށެވެ.
ނިޔާވުން
ތާރީހް އިލްމުވެރިޔާ އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުތުފީ ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި ޙަބްޝީގެފާނަށް ދުރުވެވުނީ ފާދިއްޕޮޅު ކުރެންދު އަށެވެ. އެ ރަށުގައި އޭނާ ދަންނަ މީހަކު ނެތުމާ އެކު، ދަތުރު ދޯނިން ފައިބައިގެން ދުރުވެ އެ ހިސާބުގައި ހުރި ވަޅަކުން ވުޟޫކުރައްވައިގެން އަތިރިމަތީގައި ހުރި ގަސްތަކެއްގެ ތެރޭގައި އޮތް "އަލި ތަނެއް" (ހުސް ތަނެއް) ގައި ނަމާދުކުރައްވަން އިންނަވަނިކޮށް ފެނުނީ ރުކެއްގައި އޮތް ރާވެރިޔަކަށެވެ. އޭނާ ރުކުން ފައިބައިގެން އެ ކަލޭގެފާނު އިންނެވި ތަނަށް ގޮސް ދެތަށި ދޯރާ އެރުވި އެވެ. އަދި ރާވެރިބެ އަށް އެކަލޭގެފާނުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދެއްވި ކަމަށްވެ އެވެ. އެފަހު އެ ރާވެރިބެ އޭނާގެ ގެއަށް ދުރުވުމަށް ދަޢުވަތު އެރުވި އެވެ. ނަމަވެސް އެ ދުވަހުގެ ރެއަކު އެ ގެ އަށް ނުދުރުވެގެން އޭނާ އެކަލޭގެފާނު އިންނެވި ތަނަށް ގޮސް ބެލިއިރު، އެކަލޭގެފާނު އޮތީ ނިޔައުވެފަ އެވެ. ދެން އެ ރާވެރިކަލޭގެ ރަށުގެ ވެރީންނަށް އަންގައިގެން، އެ ކަލޭގެފާނު ނިޔައުވެފައި އޮތް ތަނުގައި ވަޅުލީ އެވެ.
މި ދެންނެވި ވާހަކަ ނޫން އެހެން ވާހަކައެއްގައި ވެސް، ޙަބްޝީގެފާނު އެރަށަށް ވަޑައިގެންނެވި ދުވަހުގެ އަނެއް ދުވަހު އަވަހާރަވީ ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ. މި ކަން ހިނގީ ކޮން އަހަރެއްގައި ކަން އެނގެން ނެތް ނަމަވެސް، އަވަހާރަވީ ކަމަށް ބުނެ އުޅެނީ ރަމަޟާން މަހުގެ 15 ވަނަ ދުވަހު ޅ. ކުރެންދޫގަ އެވެ. ކުރެންދޫގައްޔާއި އަދި ފާދިއްޕޮޅުގެ އެހެނިހެން ރަށްރަށުގައި ޙަބްޝީގެފާނުގެ އަހަރުމަތިފުޅު (އަވަހާރަވީ ދުވަސް) ފާހަގަކުރަނީ އެ ދުވަހުއެވެ. މިއީ އެ ރަށްރަށުގައި ޚާއްޞަ ދުވަހެކެވެ.
ޙަބްޝިގެފާނުގެ ޒިޔާރަތް
މި ޒިޔާރަތް އިމާރާތް ކުރެވިފައި ވަނީ އެކަލޭގެފާނު ނިޔައުވީ އިރު އޮތް ތަނުގައެވެ. މި ޒިޔާރަތް މަޝްހޫރު ވެފައިވަނީ ލޯކުރެންދޫ ޒިޔާރަތުގެ ނަމުންނެވެ. މަރުޙޫމް ލުޠުފީ ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ކުރެންދޫ ޒިޔާރަތް ހެދުމަށް ބޮޑުބަނޑޭރިގެ އިން ތަކެތި ދެއްވައި އެރަށަށް ފޮނުއްވެވީ މާލޭގެ ކަންޒުދޮށުގޭ މަނިއްޕުޅާއި މ. ފަޑިދުއްވާ އިބްރާހީމް ފުޅެވެ. އަތްޕުޅުދަށުން އުޅުއްވީ ކުރެންދޫ ޚަޠީބު ޢަބްދުއްރަޙުމާނު ކަލޭގެފާނެވެ. ޒިޔާރަތް ހަދާ ނިމުނީ ހަތަރު އަހަރުންނެވެ.
ޒިޔާރަތުގެ ފެންވަޅު
ކުރެންދޫ ޒިޔާރަތު ވަޅު ފެނުނީ ޙަބްޝީގެފާނު ވަޅުލަން އުޅެނިކޮންނެވެ. އެއީ އޭގެ ކުރިން ފެނިފައިނުވާ ވަޅެއް ކަމުން އެއީ އެ ކަލޭގެފާނަށްޓަކައި "ބާވައިލެވުނު" ވަޅެއް ކަމަށް ބަލައިގެން، އެކަލޭގެފާނު ހިނަވައި ހެދީ އެވަޅުން ކަމަށް ބުނެވެ އެވެ. އެވަޅަކީ ބަރަކާތްތެރި ވަޅެއް ކަމުގައި ވަރަށް ގިނަ ޒަމާންވަންދެން ދިވެހީން ބަލައި އުޅުނެވެ. ކުރެންދޫ ޒިޔާރަތް އައުކޮށް މަރާމާތުކުރެވުނުއިރު، މި ވަޅުކޮޅުގެ ވަށައިގެން ކުޑަ ގެއެއް ރާނައި ހިޔާކޮށްފައިވެ އެވެ.
ފަހުން މި ވަޅަށް ކިޔައި އުޅެނީ "ހިޔާކުރި ވަޅުކޮޅެވެ" މި ވަޅަކީ އެއް ހިރިން ހަދާފައިވާ ވަޅެކެވެ. މިހެންކަމާ އެކު މިވަޅުގައި ހުންނަ ފެނަކީ ފިލްޓަރުވެ ސާފުވެގެން އަންނަ ފެނެވެ. ފަހަކާ ޖެހެންދެން، ގަނޑުވަރުތެރޭގެ ބޭފުޅުން، "ތެޔޮފެންފޮދު" ތުރުކުރައްވަން ވެގެން އެކަމަށް ފެން ގެންނަ އެއް ވަޅަކީ މިއީއެވެ. "ތެޔޮފެންފޮދު" ތުރުކުރައްވަން މަތީރަށުގެ ޒިޔާރަތުގެ ވަޅުންނާއި، އުތީމު ގަނޑުވަރުގެ އެއްހިރި ވަޅުންނާއި މާލޭ މެދު ޒިޔާރަތު ގޯތި ތެރޭގައި ހުންނަ މެދު މިސްކިތު ވަޅުންވެސް ފެން ގެނެއެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ފަރަޙަ ނާޒް ފައިޞަލް
ޑރ ފަރަހަނާޒް ފައިޞަލް އަކީ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕޮލިޓިކްސް އިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. ޑރ ފަރަހަނާޒް ފައިޞަލް އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ފުރަތަމަ ރައީސް މުޙައްމަދު އަމީން ދީދީގެ ކާފަ ދަރި ކަނބަލެކެވެ. މަންމައަކީ އަމީނާ މުޙައްމަދު އަމީނެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ލަނޑާ ފާނަ
ލަނޑާ ފާނަނުވަތަ  އަކީ ދުވާލު ފައްތައިގެން ކުރާ ފަރުމަހުގެ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ވަރަށް ގިނައިން ބޭނޭ ފާނަ އެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ދިރިއުޅެނީ 20 މީޓަރާއި 72 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. ކަނޑުގެ އަޑީގައި ހުންނަ ހޮހަޅަތަކުގެ އަޑީގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9ކައްޓާއި، 14 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަަދަކަށް މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 9 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 16 އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.
މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތް ނާރިނގު ކުލައެވެ. މަހުގައި ނޫކުލައިގެ ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް ޖަހާފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށި މަތިން ދެފަރާތުގައި ކަޅުކުލައިގެ 4 ލައްގަނޑު ވަރަށް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ބުޑުދަށުގައި ވެސް ކަޅުކުލައިގެ ދެ ލައްގަނޑު ހުރެއެވެ.
ޢަބުދުﷲ ކަމާލުއްދީން
އައްނަބީލް ޢަބުދުﷲ ކަމާލުއްދީން އަކީ އައްނަބީލް ޖަޢުފަރު ކަމާލުއްދީންގެ ދަރިކަލެކެވެ. މަންމާ ފުޅަކީ ވަޙީދާ ޙަސަން މަނިކު އެވެ. އައްނަބީލް ޢަބުދުﷲ ކަމާލުއްދީން ފުރަތަމަ އިގިރޭސި ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް އިންނެވެ. މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް ގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. އަބަދުވެސް މަޢުލޫމާތު ހޯއްދަވާ އާއްމުންނާ ގުޅުން ބަހައްޓަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އިގިރޭސި ބަސް ދެނެލައްވައެވެ. ގައުމީ ކަންތައްތަކުގައި އިސްނަގާ ހަރުދަނާ ދިވެހި ދަރިއެކެވެ. ސާފު ތާހިރުކަމަށް އަބަދުވެސް ލޯބިކުރައްވާ ފަރާތެކެވެ. އައްނަބީލް ޢަބުދުﷲ ކަމާލުއްދީން ފުރަތަމަ ވަޒީފާ އަދާކުރައްވަން ފެއްޓެވީ ދެވަނަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ތެރޭގައެވެ. އެވަޒީފާ ތަކުގައި ވެސް އަތްވާއި ވާރެޔަށް ބެލުމެއްނެތި އަމިއްލަފުޅަށް މަސައްކަތްތައް ލޯފުޅުން ދެކިވަޑައިގެން އެމަސައްކަތުގެ ފޮނިކަމާއި މީރުކަން ދިވެހިންނަށް ހޯއްދަވައި ދެއްވި އެވެ. 3 ވަނަ ޖުމުހޫރިއްޔާގައި މާލޭގެ ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢު ފަދަ ބޮޑެތި މަޝްރޫޢުތައް ހިންގެވުމުގައި ޢަބުދުﷲ ކަމާލުއްދީން ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާ ވަފާތެރިކަމާއެކު ޙިކުމަތު ޢަމަލީ ބޭނުންކުރެއްވި އެވެ. އަދި 3 ވަނަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ތެރޭގައި ތަފާތު މިނިސްޓްރީ ތަކުގެ މިނިސްޓަރު ކަމާއި، އަދި ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ފ.ނިލަންދޫ އާސާރީ ސަރަހައްދު
ދދދދދދދދދދދ | ފ.ނިލަންދޫ އާސާރީ މިސްކިތް]] ނިލަންދެ ދދދދދދދދދނަންދެވިފައިވަނީ އެއަތޮޅުގައިވާ ނިލަންދޫ ނަމަކަށް ކިޔާ މިރަށުގެ ނަމުންނެވެ. މިއިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެގެނީ ދިވެހި ރާއްޖޭގައި އެވޭލާ ޒަވސސދވދދދދދދދދދސދސދވމާސނުގައި ންވމންތާގައި ހުރި އާޘާރީ ބިނާމނހގޖކޖކހޘާރީ ތަކެތި ވެސް ރައްކާތެރި ކޮށްގެންނެވެ. ސދވސސދވވސދވށް ގިނ ފަތްފުށްތަކެއް މިހާރު ވަނީ މަޢުލޫމާތު ބޭނުން މީހުންނަށްޖފހޖހ ކިޔައިލެވޭގޮތް ހަމަޖެހިފައެވެ. އެތާރީޚް ދަސްކުރެވޭނޭ މަގުފަހި ވެފައެވެ. މސދވ
ނިލަންދޫގައި މިދދދދދދދދދދދދދދދދދދދދދދދދއޮތް އާޘާރީ ސަރަހައްދަކީ ޝައްކެއް ނެތް ގޮތުގައި މިރަށުގެ އަދި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ވެސް އަގުހުރި ތަރިކަ އެކެވެ. ފައިދދދދދދދދދދދދދސާއިން އަގުނުކުރެވޭ ފަދަ އަގުހުރި ދވދތަނެދކެވެ. ވީމާވދހައްދުގައިދދދހުންނަ އާސާރީ މިސްކިތަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ތާރީކްގައި ވަރަށް ފާހަގަ ކޮށްލެވޭނެ މިސްކިތެކެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި މިިމިސްކިތަކީ ދިވެހި ރާއްޖެ އިސްލާދވ ކުރެދވއްވި އިބފޗވވވވވވވވވވވވ
ވެޔޮ
ފފ ނިލަންދޫ އާސާރީ ސަރަހައްދުގައިވާ އާވ ފދ
ނޮވެމްބަރު 10
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ނޮވެމްބަރު
ހީޓް ސްޓްރޯކްޖެހުން
ހީޓް ސްޓްރޯކްޖެހުން މިއީ ހަށިގަނޑުން ހޫނު އުފައްދާ މިންވަރު، ހަށިގަނޑުން ހޫނު ބޭރުކުރާ މިންވަރު އަށްވުރެ މަތިވުމުން ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ގަދަ އަވީގައި ނުވަތަ ހޫނުގައި ގިނައިރު އުޅުން، އަދި އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގަދަޔަށް ހުންއައުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ހީޓް ސްޓްރޯކް ޖެހުން މެދުވެރިކުރުވާފާނެ ކަންކަމެވެ. ”ހީޓް ސްޓްރޯކް“ (ހޫނުގަދަވުމުގެ ސަބަބުން ހޭނެތުން) އަކީ ވެސް ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން މައްޗަށް ދިއުމުގެ ނުރައްކާތެރި ވައްތަރެކެވެ. އެއީ އެ ޙާލަތުގައި ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ބާރު ނުވަތަ ކުޅަދާނަކަން ހަށިގަނޑަށް ނުލިބޭތީއެވެ. ދޮން ބޮޑުވެފައިވާ ކާރެއްގެ ތެރޭގައި ކުޑަކުއްޖަކު ބައިންދާއިފި ނަމަ މިހެން ވެދާނެއެވެ. ނުވަތަ ބޯނެ އެއްވެސް ބުއިމެއް ނެތި މާބޮޑަށް ނުވަތަ މާގިނަ އިރު ކަސްރަތު ކުރުމުން ވެސް މިހެން ވެދާނެ އެވެ.
ހީޓް ސްޓްރޯކްޖެހުމުން ހަށިގަނޑުން ފެންހުސްވުން، ހަށިގަނޑުން ލޮނުމަދުވުން، އަދި ބައެއް ފަހަރު ސާކިޔުލޭޓަރީ ޝޮކް ޖެހޭގޮތް ވެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ފިނިހޫނުމިން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު ގެ މަސައްކަތް ދަށްކޮށްލައެވެ. ނުވަތަ ހުއްޓުވާލައެވެ. މިއީ ވަރަށް ނުރައްކާ ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ މިހެންވެއްޖެނަމަ ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން އަނެއްކާވެސް މަތިވެގެންދާނެތީ އެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުގައި އަނެއްކާވެސް ފިނިހޫނުމިން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒުގެ މަސައްކަތް ދަށްކޮށް، އެގޮތަށް ގޮސް ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ހުރިމިންވަރު މަތިކުރުވާތީއެވެ. ހީޓް ސްޓްރޯކްޖެހުމުގެ އާޚިރު ނަތީޖާއަކީ މުޅި ހަށިގަނޑުން ލޭހިލި، މީހާގެ މަރު ކުރިމަތި ވުމެވެ.
ހީޓް ސްޓްރޯކް ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ލޯފުސްވުން، ބަނޑުގައިރިހުން، ހޭވެރިކަން ގެއްލުން، ޝޮކްޖެހުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. ހީޓް ސްޓްރޯކްޖެހުމުން ފެނާއި، އައިސް ފަދަ ތަކެތި ބޭނުންކޮށްގެން ވީއެންމެ އަވަހަކަށް ހަށިގަނޑުގެ ހޫނުކަން ދަށްކުރަންޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އެސްޕިރިން ފަދަ ބޭހުން ވެސް ރަގަޅުކުރެވިދާނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ދަތްފުކު ރޮނޑު
ތަރި ރޮނޑުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 24 އާއި 28 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 20 އާއި 24 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ގިނަ ބާވަތްތަކުގެ ރޮނޑުތަކާ ޚިލާފަށް، މިބާވަތުގެ ލޮލުގެ ކުރިން އަޑިވެފައި އިންނަ ތަންކޮޅެއް ނުހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގައި ތިން ކަށިން އުފެދި ކުރިއަށް ލެބިފައި ހުންނަ ދެބަޔަށް ހުންނަ ކަށިތަކެއް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ކުޑަކޮށް ވައްކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ މުށިކުލައަކަށްދާ ގަދަ ފެހިކުލައެކެވެ. މަހުގައި ކައްޗަށް ހުންނަ ދޮން ނާރިނގު ކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ވަރަށް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މަހުގެ އަނގައިގެ މަތިންނާއި، ދަށުން ފެށިގެން ނުލާއި އޮރެންޖް ކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ކަންފަތުގެ ބުޑުދަށަށް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތާއި ކަންފަތުގެ ވެސް ކުލައަކީ ދޮންނާރިގު ކުލައެކެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ހަރު ކޮތަރިބައިގެ މަތީ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތުންދިގު މަޑު މިޔަރު
thumbnail ތުންދިގު މަޑު މިޔަރު ނުވަތަ އަކީ މިޔަރުގެ ވައްތަރެކެވެ.މިއީ މަޑު މިޔަރުގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރެއް ރާއްޖެއިން ހަމައެކަނި ރިކޯޑް ކުރެވިފައިވަނީ 1983 ވަނަ އަހަރު ނޯވޭގެ ރިސާޗް ވެސެލް ޑރ ފްރީޖޮފް ނެންސަންގައި ރާއްޖޭގައި ކުރި ސާވޭއެއްގައި 22 އޮގަސްޓް 1983 ދުވަހު އ.އ ތޮއްޑޫ ކައިރިން 240 މީޓަރު އަޑިން ދަމާދާ އަޅައިގެން ކުރި މަސްވެރި ކަމުގައެވެ. މިޔަރު އާއްމުކޮށް އުޅެނީ 27 މީޓަރާއި 720 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު 1000 މީޓަރުގެ އަޑީގައި ވެސް އުޅޭކަމަށްވެއެވެ. މިއީ އަތޮޅުން ބޭރު މާކަނޑުގެ އަޑީގެ ވަރަށް ފުނުގައި އުޅޭ މިޔަރެއް ކަމުން މިބާވަތުގެ މިޔަރު ދިވެހިން ކޮށްއުޅޭ މަޑު މިޔަރުގެ ކެޔޮޅު ކަމުގައްޔާއި، ކަށި މިޔަރުގެ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ބޭނިފައި ހުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
ތުންދިގު މަޑު މިޔަރުގެ ބޮލުގެ ދެއަރިމަތީގައި ކަރުގެ 7 ކެނޑުން ހުރެއެވެ. ބޮލާއި ތުންކޮޅު ހިމައެވެ. ތުންދިގު މަޑު މިޔަރު އަކީ ވަރަށް ބޮޑު ލޮލެއް އިންނަ މިޔަރެކެވެ. ބުރަކަށި މަތީގައި ހުންނާނީ އެންމެ އުރަހަ އެކެވެ. އަނގައިގައި ބޮޑެތި ފުނާ ދަތްތައް ކަހަލަ ދަތްތަކެއް ހުރެއެވެ. މިވައްތަރު މިޔަރުގެ އުރަހައިގެ ކޮޅާއި، ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނާނީ ކަޅު ކުލައިގައެވެ. ތުންދިގު މަޑު މިޔަރު 1.4 މީޓަރަށް ބޮޑުވާކަމަށް ވެއެވެ.
މިބާވަތުގެ މިޔަރަކީ ރާއްޖެއިން ވަރަށް ނުފެންނަ މިޔަރެއް ކަމުން މިމިޔަރަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު، މިއީ މަޑު މިޔަރުގެ ބާވަތަކަށް ވުމާއެކު މަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާއި ގުޅުވައިގެން ތުންދިގު މަޑު މިޔަރު ކިޔާފައި ވަނީ އެވެ. ތުންދިގު މަޑު މިޔަރުގެ ނިގޫފަތްގަނޑު އޭގެ ހަށިގަނޑުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބަޔާއި އެއްވަރެވެ. ތުންދިގު މަޑު މިޔަރު އެންމެ ދިގުވެގެން ވެސް ހުންނާނީ 137 ސެންޓިމީޓަރު އެވެ. އަންހެން މިޔަރުގެ ދިގު މިނުގައި 90 ސެންޓި މީޓަރު ހުންނަ އިރު ފިރިހެން މިޔަރުގެ ދިގުމިނުގައި 85 ސެންޓިމީޓަރު ހުރެއެވެ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ގަބުޅި ރޮނޑު
ގަބުޅި ރޮނޑުނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަ ފަޅުގައްޔާއި، ވިލުވިލުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 28 ސެންޓިމީޓަރަށެވެ. މިމަސް ހިފުމަށް ވަކި ޚާއްޞަ ގޮތްތަކެއް ނެތްކަމުގައި ވިޔަސް، ކުދިބުޅިލައިގެން އަޑިއަށް ނަނު ފައްތައިގެން ދުވާލުކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި މިރޮނޑު ބޭނެއެވެ. މިއީ ކެއުމަށް މީރު ހަރުމަސްގަނޑެއް އޮންނަ މަހެކެވެ. މިއީ ދިރޭ ކުދިމަހުގެ ވިޔަފާރީގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުކުރެވޭ މަހެއްވެސް މެއެވެ. ގަބުޅި ރޮނޑު އާންމުކޮށް އުޅެނީ ވަރަށް ހަމަ ހިމޭންކޮށެވެ. ނަމަވެސް ފަހައިގެންފިނަމަ، އަވަހަށް ދުވެގޮސް ހޮރެއްގެ ތެރެއަށް ވަދެ، މަހުގެ މަތީ ކޮަތަރިބައިގެ ހަރުކޮށް ހުންނަ ކަށި އަޅުވާލައިގެން ކިތަންމެ އިރަކުވެސް ތިބެދާނެއެވެ. މިގޮތަށް ތިބޭއިރު މަހުގެ ނިގޫފަތް ބޭރަށް ފެންނަށް ހުރި ކަމުގައި ވިޔަސް އަތުން ހިފާ މަސްނެރުމަކީ ވަރަށް އުދަގޫ ކަމެކެވެ. މިރޮނޑުގެ ކާނާއަކީ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ކަކުނިފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި، ފެއްސާއި، ކުދި މަހެވެ.
ގަބުޅި ރޮނޑުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 24 އާއި 26 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 21 އާއި 23 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ރޮނޑުގެ ނިގޫކޮޅުގައި ތިންބަރިއަށް ހުންނަ ކުދިކަށިތަކެއް މަހުގެ ދިގަށްވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ އަޅިކުލަ އެވެ. މަހުގެ ލޯ ކައިރީގައި ނޫކުލައިގެ ހުރަސް ރޮނގުތަކެއް ދެމިފައި ހުރެއެވެ. އަދި ކަޅުކުލައިގެ ހިމަ ރޮނގެއް ލޮލުގެ ތިރިން ފެށިގެން ތިރިއަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައި އެހެނިހެން ކޮތަރިތަކަށްވުރެ ކަޅުވާނެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޢާމިރާ އިސްމާޢީލް
ޢާމިރާ އިސްމާޢީލް އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ދިވެހި ތަފާތު އެތައް ފިލްމްތަކެއްގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ތަފާތު ވީޑިއޯ ލަވަތަކާއި، ޓީވީ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުން ވެސް ޢާމިރާގެ ހުނަރު ބެލުންތެރިންނަށް ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ..
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
ކެމެރާމަން އަޙުމަދު ޝާނީޒް އާއި ޢާމިރާ އިސްމާޢީލް ކައިވެނިކޮށްގެން ދަރިޔަކު ލިބިފައި ވެއެވެ.
ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތުން
ޢާމިރާ އިސްމާޢީލް ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތީ ވީޑިއޯ ލަވަޔަކުންނެވެ. އެއަށް ފަހު ތަފާތު ފިލްމް ޑުރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ޢާމިރާ އިސްމާޢީލް ވަނީ ތަފާތު ފިލްމާއި ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުގައި ހަރަކާތް ތެރިވެފައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ލޭގެ ކެންސަރު
ލިޔުކީމިޔާ އަކީ ކަށީގެ މަދަށްޖެހޭ ކެންސަރު އެވެ. ލޭގެ ހުދު ސެލް، ލޭގެ ރަތް ސެލް އަދި ޕްލޭޓްލެޓްސް އުފައްދަނީ ކަށީގެ މަދުންނެވެ. ލެޔަށްޖެހޭ ކެންސަރަށް ޢާންމުކޮށް ކިޔައި އުޅެނީ ލިޔުކީމިޔާ އެވެ. މިލަފުޒުގެ މާނައަކީ ހުދުކުލައިގެ ލެޔެވެ. ލޭގެ ކެންސަރު ޖެހިއްޖެނަމަ ކަށީގެ މަދުން އުފައްދާ ލޭގެ ސެލްތައް އުފެއްދުން މަދުވެގެން ދެއެވެ. ލިޔުކީމިޔާ ޖެހިއްޖެނަމަ ވަރަށް އަވަހަށް ބަލީގެ އަސަރުތައް ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ބޮޑުވެގެން ދެއެވެ. މިބަލީގައި މީހުން މަރުވެގެންދަނީ ލޭމަދުވެގެން ނުވަތަ ލޭއައުން ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވިގެންނެވެ. ނުވަތަ ތަކުރާރުކޮށް އެކިއެކި ބަލިބަލީގެ ޖަރާސީމް ހަށިގަނޑަށް ހަމަލާދީގެންނެވެ.
ލިޔުކީމިޔާ ޖެހިއްޖެނަމަ ބައެއް ފަހަރު ބަލީގެ މުއްދަތު ވަރަށް ކުރުވެ، މަރާ ކުރިމަތިލާން ޖެހެއެވެ. އަދި އަނެއްބައި ފަހަރު އެކަށީގެންވާ ދިގުމުއްދަތެއް ބަލީގައި ހޭދަކުރަން ޖެހެއެވެ. ބަލީގެ މުއްދަތުގެ ދިގުކުރުމިން ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ބަލީގެ ސީރިއަސްކަން ހުރި ނިސްބަތެއްގެ މައްޗަށާއި، ބަލިޖެހިފައިވާ ލޭގެ ހުދު ސެލްގެ ބާވަތުގެ މައްޗަށެވެ. ލޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ލޭގެ ހުދު ސެލް ހަރަކާތްތެރިވަނީ ބަލިބަލިން ހަށިގަނޑު ދިފާޢުކޮށް ދިނުމުގައެވެ. ލޭގެ ހުދު ސެލްގެ ވަރަށް ގިނަ ބާވަތްތައް ލޭގެތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ. ލެޔަށް ޖެހިފައިވާ ކެންސަރު ބަހާލެވިފައިވަނީ މައިގަނޑު 2 ބަޔަކަށެވެ. ފުރަތަމަ ބަޔަކީ އެކިއުޓް ލިޔުކީމިޔާ އެވެ. މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހިއްޖެނަމަ ބަލިޖެހޭތާ ވަރަށް ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ބަލީގެ އަސަރުތައް ބޮޑުވެ، މީހާގެ ހާލު ދެރަވެ، ފުރާނަޔަށް ނުރައްކާވާގޮތް ވެއެވެ. ދެވަނަ ބަޔަކީ ކްރޮނިކް ލިޔުކީމިޔާ އެވެ. މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހިއްޖެނަމަ ފުރާނަޔަށް ނުރައްކާވާގޮތް ވަނީ ވަރަށް ގިނަ ދުވަހުންނެވެ.
ކުޑަކުދިންނަށް ގިނައިން ޖެހޭ ލިޔުކީމިޔާއަށް ކިޔަނީ އެކިއުޓް ލިމްފޯބްލާސްޓިކް ލިޔުކީމިޔާ އެވެ. މިއީ ލޭގެ ހުދު ސެލްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ލިމްފޮސައިޓް އަށް ޖެހޭ ކެންސަރެކެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް ޖެހޭ ކެންސަރުގެ 3/1 އަކީ މިބާވަތުގެ ކެންސަރެވެ. މިއީ އުމުރުން 7-2 އަހަރާއި ދެމެދުގެ ކުދީންނަށްޖެހޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ. އުމުރުން 15 ވުމަށްފަހު މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހުމަކީ ވަރަށް ނާދިރު ކަމެކެވެ. ބޮޑެތި މީހުންނަށް ޖެހޭ ލޭގެ ކެންސަރުގެ އެންމެ އާންމު ވައްތަރަކީ ލޭގެ ހުދު ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މައިލޮއިޑް ސެލްއަށްޖެހޭ ކެންސަރުއެވެ. މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހުމަށް ކިޔަނީ އެކިއުޓް މައިލޯޖިނަސް ލިޔުކީމިޔާ އެވެ.
ކެނެޑާ
ކެނެޑާއަކީ އުތުރު އެމެރިކާގެ ބޮޑުބައި އެ ޤައުމުގެ އިމުގެ ތެރޭގައި ޙިއްޞާކުރާ ޤައުމެކެވެ. ބިމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމަކީ ކެނެޑާއެވެ.
ލޭގެ ކެންސަރު
ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ލިޔުކީމިޔާ އުފެދުމާއި ގުޅުންހުރިކަމަށް ބެލެވޭ ކަންތައްތަކެއްވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:-
ކެނެޑާ
ނަން
ކެނެޑާގެ ނަން އައިސްފައިވަނީ “ކަނަޓާ” މި ބަހުންނެވެ. މިބަހުގެ މާނައަކީ މީހުން ދިރިއުޅޭތަން ނުވަތަ ބަސްތީއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ކެނެޑާގެ އިރުމަތީގައި އެޓްލާންޓިކް ކަނޑު އޮތް އިރު، އެ ޤައުުމުގެ ހުޅަނގުގައި އޮތީ ޕެސިފިކް ކަނޑެވެ. އެ ޤައުމުގެ އުތުރުގައި އޮތީ އާކްޓިކް ކަނޑެވެ. ކެނެޑާއަކީ ދުނިޔޭގައި ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ކެނެޑާ އާއި އެމެރިކާ ދެކުނު އަދި ހުޅަނގު އުތުރުން ޙިއްޞާ ކުރާ ބޯޑަރަކީ ދެ ޤައުމެއްގެ ދެމެދުގައިވާ އެންމެ ދިގު ބޯޑަރެވެ.
ކަށިނެތް މިޔަރު
250px|thumb|left|ކަށިނެތް މިޔަރު ކަށިނެތް މިޔަރު ނުވަތަ  އަކީ މިޔަރުގެ ވައްތަރެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި ވަރަށް މަދުން އުޅޭ މިޔަރެކެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު އުޅެނީ އަތޮޅުން ބޭރު މާކަނޑުގެ ވަރަށް ފުނުގައެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް މޫދުގެ އަޑިން 1800-50 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. ބައެއް ލިޔުން ތަކުގައި 37 މީޓަރުގެ އަޑިން 1800 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައި ކަމަށް ލިޔެފައި ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް އާޢްމުގޮތެއްގައި އުޅެނީ 200 މީޓަރަށްވުރެ ފުނުގައެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު އެންމެ ބޮޑުވަނީ 1.6 މީޓަރަށެވެ. މިމިޔަރުގެ ރިކޯޑެއް ރާއްޖޭގައި ގާއިމް ކުރެވިފައި ވަނީ ހަމައެކަނި ލ.އަތޮޅު އިސްދޫ މަސްވެރިޔަކު ބާނަފައިވާ މިޔަރެއްގެ އަނގަ ތަހްގީގުކޮށް އޭގެ މައްޗަށް ބަލައިގެންނެވެ. އެމިޔަރު ބޭނި މީހާވެސް މީގެ ކުރިން ނުދެކޭ މިޔަރެއް ކަމުން މަހުގެ އަނގަ ރައްކާކޮށްފައި ވަނިކޮށް މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ހޯދައި މިއީ ކޮންކަހަލަ މިޔަރެއްކަން ދެނެގަތީއެވެ.
ކެނެޑާ
ތާރީޚު
ކެނެޑާގެ ފުރަތަމަ ވަޒަންވެރީން ނުވަތަ އަދިވާސީން އެ ޤައުމުގައި ދިރިއުޅެން ފަށާފައިވާތާ އެތައް ޒަމާނެއްވެއްޖެއެވެ. ފަރަންސޭސީންނާއި އިނގިރޭސީން ކެނެޑާއަށް ގޮސްފައިވަނީ މީލާދީން 15 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތުން ވަނީ ހަތް އަހަރުގެ ހަނގުރާމައަށް ފަހުގައި އުތުރު އެމެރިކާގައި ހުރި އެ ޤައުމުގެ ހުރިހާ ކޮލޮނީއެއްހެން 1763 ވަނަ އަހަރުގައި ދޫކޮށްލާފައެވެ. ކެނެޑާގެ ރަނިކަމުގައި އިނގިރޭސި ރާނީ އިންނެވި ނަމަވެސް ކެނެޑާއަކީ ޒާތީ މިނިވަންކަން ލިބިގެންވާ ޤައުމެކެވެ.
ލޭގެ ކެންސަރު
އެކިއުޓް ލިޔުކީމިޔާ
އެކިއުޓް ލިޔުކީމިޔާ އަކީ ބަލިޖެހޭތާ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބަލިމީހާގެ ހާލަތު ފުރާނަޔަށް ނުރައްކާވާ ހިސާބަށް ގެންގޮސްދޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ.
އަލާމާތްތައް
މިބާވަތުގެ ޓެސްޓް ދެނެގަތުމަށް ލޭގެ ޓެސްޓް، ކަށީގެ ޓެސްޓް، އަދި އެކްސްރޭ ނަގައިގެން ބަލައެވެ.
ކެނެޑާ
ޑެމޮގްރަފިކްސް
2006 ވަނަ އަހަރުގައިި ނެގި ބޯހިމެނުމުގެ ހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެއިރު ކެނެޑާގެ އާބާދީއަކީ 31.6 މިލިއަން މީހުންނެވެ. 2001 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ކެނެޑާގެ އާބާދީއަށް ވަނީ 5.4% ގެ ކުރިއެރުމެއް އައިސްފައެވެ. ކެނެޑާގެ އާބާދީ އިތުރުވަމުން ދިއުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އެ ޤައުމަށް ހިޖުރަކުރާ މީހުންގެ ޢަދަދު އިތުރުވުމެވެ. ކެނެޑާގެ އާބާދީގެ ތެރެއިން ހަތަރު ބައިކުޅަ ތިން ބައި މީހުން ދިރިއުޅެމުން ގެންދަނީ އެމެރިކާއާ ގުޅޭ ބޯޑަރުގެ އައްސޭރީގައެވެ. ކެނެޑާގެ އާބާދީގެ ތެރެއިން 100000 މީހުން ދަޢުވާކުރާ ގޮތުގައި އެމީހުން ނިސްބަތްވަނީ ތަފާތު 43 ނަސްލަކަށެވެ. ކެނެޑާގެ އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ނިސްބަތްވަނީ އިނގިރޭސި ނަސްލަށެވެ. އިނގިރޭސި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނަކީ އާބާދީގެ 21% އެވެ. ދެން ފަރަންސޭސީންނެވެ. އެއީ 15.8%އެވެ. ސްކޮޓިޝް މީހުންނަކީ 15.2%އެވެ. އައިރިޝް މީހުންނަކީ 13.9% މީހުންނެވެ. ޖަރުމަނު މީހުންނަކީ 10.2% މީހުންނެވެ. އިޓާލިޔަނުންނަކީ 5% މީހުންނެވެ. ޗައިިނާ މީހުންނަކީ 3.9% އެވެ. ޔުކްރޭނިޔަނުންނަކީ 3.6% މީހުންނެވެ. އަޞްލު ރަށްވެހީންނަކީ މިހާރުގެ އާބާދީގެ 3.5% މީހުންނެވެ. ދެކުނު އޭޝިޔާ މީހުންނަކީ 4% އެވެ. ކަޅުމީހުންނަކީ 2.5% އެވެ. ކެނެޑާގެ 77% މީހުންނަކީ ނަޞާރާއިންނެވެ. 16.2% މީހުން އެއްވެސް ދީނެއް ޤަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. މުސްލިމުންނަކީ 2% މީހުންނެވެ. ޔަހޫދީންނަކީ 1.1% މީހުންނެވެ. ބުދިޒަމްއާއި ހިންދޫންނަކީ ކޮންމެ ބަޔަކުމެ 1.0% މީހުންނެވެ. ސިކުންނަކީ 0.9% މީހުންނެވެ.
ސަގާފަތު
ކެނެޑާގެ ސަގާފަތު ބައްޓަންވެފައިވަނީ އިނގިރޭސި، ފަރަންސޭސި އަދި ކެނެޑާގެ އަޞްލު ރަށްވެހީންގެ ސަގާފަތުގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ކެނެޑާއަކީ ދުނިޔޭގައި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދަމުން އަންނަ ޤައުމެކެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 45085 ޑޮލަރެވެ.
ލޭގެ ކެންސަރު
ފަރުވާ
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ. ރޭޑިއޭޝަންގެ ފަރުވާދެނީ މައިބަދަ އަދި ސިކުނޑިއަށް އަސަރުކޮށްފައިވާނަމަ އެވެ
ކަށީގެ މަދު ބަދަލުކުރުން
ކަށީގެ މަދު ބަދަލުކުރުމަކީ ލިޔުކީމިޔާ ޖެހިފައިވާ ކުޑަކުދިންނަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައިކޮށްއުޅޭ ކަމެކެވެ. ކަށީގެ މަދުބަދަލުކުރަނީ ބަލިމީހާ އާއި ޢާއިލީ ގޮތުން ގުޅުންހުރި މީހެއްގެ ކަށީގެ މަދުން ދިޔަ ނަގައިގެން އެދިޔަ ނާރުގެ މަގުން ބަލިކުއްޖާގެ ލޭގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލައިގެންނެވެ. މިފަރުވާ ދިނުމުގެ ކުރިން ބަލިކުއްޖާ ޚާއްޞަ ގޮތްތަކަކަށް ތައްޔާރުކުރަން ޖެހެއެވެ. ޑޯނަރއެއްގެ ގޮތުގައި ޚިޔާރުކުރަން އެންމެ ރަގަޅީ ބަލިކުއްޖާގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފައި، އެއްބަފައި، ނުވަތަ އެއްބަނޑު ކުއްޖެކެވެ. ކަށީގެ މަދު ބަދަލުކުރުމުގައި ބަލިކުއްޖާގެ ލޭގެތެރެއަށް ފޮނުވާލެވޭ ދިޔައިގައި އެކުލެވޭ ސެލްތައް ގާތްގަނޑަކަށް ދެތިން ހަފްތާގެ ތެރޭގައި އެކުއްޖެއްގެ ކަށީގެ މަދާއި ހަމައަށް ދަތުރުކޮށް، އެކުއްޖަކަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ލޭގެ ރަތްސެލް، ލޭގެ ހުދުސެލް އަދި ޕްލޭޓްލެޓްސް އުފައްދަން ފަށައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކަށިނެތް މިޔަރު
މިއީ ކަށި މިޔަރު އުޅޭ ސަރަހައްދު ތަކުގައި އުޅޭ ކަށި މިޔަރާއި ވަރަށް އެއްގޮތް މިޔަރެވެ. ނަމަވެސް އުރަހަ ކައިރީގައި އެއްވެސް ކައްޓެއް ނުހުރެއެވެ. މިޔަރުގެ ބުރަކަށި މަތީގައި ދެވަނަ އަށް ހުންނަ އުރަހަ ފުރަތަމަ އުރަހައަށްވުރެ ތަންކޮޅެއް ބޮޑުވާނެއެވެ. މިޔަރުގެ ތުން ބޮލެވެ. މަތީ ތަލީގައި ހުންނަނީ ކުދި ހިމަ ތިނޯސް ޒާތުގެ ދަތްތަކެކެވެ. ދަށު ތަލީގައި ހުންނަނީ ފުޅާ ދަތްތަކެކެވެ. މިމިޔަރު ބޭނި މީހުން މިމިޔަރަށް ކިޔާފައިވަނީ ކަށިނެތް މިޔަރު އެވެ. މިމިޔަރުގެ ޢާއްމު ކާނާއަކީ ކަނޑު އަޑީގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެއްސާއި، ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި، ބޯވަ ދިލަ މަހެވެ. މިމިޔަރު އާއްމުކޮށް އުޅެނީ އެޓްލާންޓިކް ކަނޑާއި، މެދުތެރޭ ކަނޑުގެ ހުޅަގާއި، އިންޑިޔާ ކަނޑުގެ ހުޅަގު ސަރަހައްދު އަދި ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ހުޅަގު ސަރަހައްދުގައެވެ. ކަށިނެތް މިޔަރު ވިހާ ކޮންމެ ފަހަރަކު 20-10 މިޔަރު ވިހައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަށިމިޔަރު ކަށިމިޔަރަކީ އެހެނިހެން ވައްތަރުތަކުގެ މިޔަރާ ހިލާފަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި އެހާ އާންމު ވައްތަރެއްގެ މިޔަރެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިހާރަކަށް އައިސް ކަށިމިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން ކުރުން ވަނީ ހުއްޓިފައެވެ. މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން މަނާކުރުމާއި ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދެކެވޭއިރު އެ މަސައްކަތްކުރާ މަސްވެރިންގެ ހިތްނުތަނަވަސްވެ މާޔޫސްވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ކަންތައް ވެގެންވެސް އައީ އެގޮތަށެވެ. އަދި މިހާރުވެސް ބައެއް ފަރާތްތަކުން އެގޮތަށް އެކަން ކުރަން ނުޖެހޭނެކަމަށް އަންނަނީ ބުނަމުންނެވެ.
އެއެހެންނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެންނީ ﷲ ފުރިހަމަ ބުއްދިދެއްވި މަޙްލޫގަކަށްވާއިރު ވިސްނާލަމާ ތޯއެވެ. ﷲ މިދުނިޔެއާއި ކާއިނާތުގައި ލައްވާފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗެއްވެސް ލައްވަނީ ކަނޑައެޅިގެންވާ ވަކި މިންވަރަކަށެވެ. އަދި ބައެއް ބާވަތްތައް މުޅިން ނެތިގެން ދިއުމަކީ ދުނިޔޭގެ ވެއްޓަށް ނުހަނު ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވާނެކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރު ތަފްސީލް (ތިމާވެށި ޙިމާޔަތްކުރުން އިސްލާމްދީނުގައި ، ޕްލާސްޓިކާއި ރަބަރުގެ ބާވަތްތަކުގެ ކުނިބުނީގެ ނުރައްކަލުގެ ތެރޭގައި ދުނިޔެ ،) އިސްލާމްދީނުގެ އަލީގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ މި ލިންކަށް ވަޑައިގެންނެވުމުން ލިބިލައްވާނެއެވެ.
ރާއްޖޭގައި ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ މިޔަރު ހިފުމާއި ގޯނާކުރުން މަނާކުރުމަކީ ދުނިޔޭގައި މިޔަރު ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކުރެވެމުންދާ މަސައްކަތަށް ވެދެވުނު ވަރަށް ބޮޑު އެހީތެރިކަމެކެވެ. ނޭޝަނަލް ޖިއޮގުރަޕިކުން އިން ރާއްޖޭގައި 2010 ވަނަ އަހަރު ނިންމި މި ނިންމުމަށް މަރުހަބާ ކިޔާފައިވެއެވެ. އަދި އެފަރާތުން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގައި މިޔަރުގެ 30 ބާވަތެއް އުޅެއެވެ. އަދި މިގޮތަށް މިޔަރުގެ ބާވަތްތައް މަނާކުރެވުނު ދެވަނަ ގައުމަކީ ދިވެހިރާއްޖެއެވެ.
ރާއްޖޭން މި ނިންމުން ނިންމުމަކީ ރާއްޖޭން މިޔަރުގެ ބާވަތްތައް ނެތުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބުތައް އަދި މަދުވާ މިންވަރު ކުޑަކުރުމަށް އަޅާފައިވާ ވަރަށް މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. އެހެނީ މިޔަރަކީ ދަރިމައިވުން ލަސް އަދި ބޮޑުވުމަށް ދުވަސް ނަގާ މަދުން ވިހާ މަހެކެވެ. މިހެން ކަން އޮތް އިރު އުރަހައިގެ ބޭނުމުގައި އަހަރަކު 73 މިލިއަންވުރެ ގިނަ މިޔަރު ކޮންމެ އަހަރަކު ހިފަމުންގެންދާކަމަށް ޖިއޮގުރަފީން ހާމަކުރަށްވައެވެ.
އަޅުގަނޑުގެ މިލިޔުމަކީ ބޮޑަށް ކަށި މިޔަރާއި ބެހޭގޮތުން ލިޔެވޭ ލިޔުމެއްނަމަވެސް ފެށުމުގެ ގޮތުން ކޮންމެސްވަރަކަށް މިޔަރާއި ބެހޭގޮތުން އަދި މިޔަރު ހިފުން މަނާކުރެވުނު ސަބަބާއި ބެހޭގޮތުން ކުޑަ މައުލޫމާތުކޮޅެއް ހިއްސާކޮށްލުމަށްފަހު  ކަށިމިޔަރާއި ބެހޭގޮތުން ލިޔުން ކުރިޔަށްގެންދަމެވެ. ކަށިމިޔަރު ރާއްޖޭގައި ބޮޑަށް ބޭނުންކުރެވެމުން އައީ ކަށިމިޔަރު ތެޔޮ ނެގުމަށެވެ. އަދި މަސްގަނޑު ލޮނު އަޅާ ހިއްކައެވެ. ކަށިމިޔަރު ތެލަކީ ދިވެހި ބޭހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ގައިގެ ރިހުމާއި ވައިގެ ބަލިތަކަށް ކަށިމިޔަރުތެޔޮ ބޭނުންކުރެއެވެ. އަދި ކަށީގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ކަށި މިޔަރު ތެޔޮ ގައިގައި ލައެވެ. އަދި ކަށިމިޔަރު ތެލަކީ އެފަދަ ބަލިތަކުގެ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ބުއިމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ފަދަ ތެލެކެވެ. އަޅުގަނޑުވެސް ކަށި މިޔަރު ތެޔޮ ގައިގައި އުނގުޅުމަށް ބޭނުންކުރި މީހަކަށްވާތީ އެތަލަކީ ކަށީގެ ރިހުންތަކަށް، ވައިގެ ބައްޔަށް ވަރަށް ރަނގަޅުކަން ފާހަގަކުރަމެވެ. އަދި އެތެލަކީ ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ބޯންވެސް ފަސޭހަތެލެކެވެ.
ރާއްޖޭގައި ކަށިމިޔަރު ތެޔޮ ބޭނުންކުރާއިރު ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމުތަކުގައިވެސް ކަށިމިޔަރު ތެލަކީ މަޤުބޫލްއެއްޗެކެވެ. ކަށިމިޔަރަކީ ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ގައުމުތަކުގައިވެސް ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެކެވެ. މިގޮތުން ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކާއި އެމެރިކާ، ކެނެޑާ، ނިއުޒިލެންޑް އަދި ޗިލީގައި ކަށިމިޔަރު ބޭނުންކުރެއެވެ.
ކަށިމިޔަރަކީ މިޔަރުގެ ވައްތަރުތަކުގެ ތެރޭން މަދުވަމުން އަންނަ ވައްތަރެކެވެ. އަދި މި ބާވަތުގެ މިޔަރަކީ މިޔަރުގެ އެހެން ވައްތަރުތަކަށްވުރެ ކުޑަ ވައްތަރެކެވެ. މަޑު އަޅިކުލަޔަކަށް ދާ މި މިޔަރުގައި ހުދު ތިކިތަކެއް މަޑުކޮށް ހުރެއެވެ. ކަށިމިޔަރުގެ މަތީގައިވާ ދެ އުރަހައިގެ ކައިރީގައި ކަށްޓެއް އިނދެއެވެ. ކަށިމިޔަރުގެ ނަން މިބާވަތުގެ މިޔަރަށް ދީފައިވަނީ މިސަބަބަށްޓަކައެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ޑޯރސަލް ފިންގެ ކުރިމަތީގައި އުރަހަ ބުޑުގައި އަދި ސެކަންޑް ޑޯރސަލް ފިން ނުވަތަ ދެވަނައަށް އިންނަ އުރަހައިގެ ބުޑުން ފަޅާފައިވާ ކަށްޓަކީ ވިހަ ކަށްޓެކެވެ. އެހެން ވައްތަރުތަކުގެ މިޔަރަށްވުރެ ނިސްބަތުން ލޯ ބޮޑު މި މިޔަރުގައި އޭނަލް ފިން އެއް ނީނދެއެވެ.
ކަށިމިޔަރުގެ ތެޔޮ ހަދާ ގޮތާ ބެހޭގޮތުން އެމަސައްކަތްކުރެއްވި ފަރާތަކުން ބުނެފައިވަނީ މިޔަރުގެ މޭގަނޑު ނަގާފައި ވަޅި ޖަހާ އެކި ތަންތަނުން ފަޅާފައި ޓިނުގަނޑެއް މަތީގައި އަވީގައި ބާއްވައިގެން ޓިނުގަނޑަށް ފައިބާ ތެޔޮ އެހެން އެއްޗަކަށް ނަގާކަމަށެވެ. އަދި މޭގަނޑު ތެއްޔަކަށް ލައިގެން ކައްކައިގެންވެސް ތެޔޮނެގިދާނެކަމާއި، ކުދިކޮށް ކޮށާފައި އެއްޗަކަށް އަޅާ ބަންދުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމުންވެސް ތެލަށްވާނެކަމަށް އެފަރާތްތަކުން މައުލޫމާތު ދިނެވެ. މިގޮތަށް ބަންދުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމުން އެ ތެލަށް ވުމުން ތެޔޮ ފުރާނާ ކުނޑިއާއި ވަކިކުރުމުން ތެލަށްވީއެވެ. ކަށިމިޔަރު ތެޔޮވެސް ސާފްކޮށް ހުންނައިރު ކަހަނބުގެ ސަރުބީއާއި މޭ ކައްކައިގެން ހަދާފައި ހުންނަ ތެލާ މާ ބޮޑު ތަފާތެއް ނުހުރެއެވެ.
ކަށިމިޔަރުގެ ދަތްތަކަށް ބާލާއިރު ފާހަގަކުރެވޭ ކަމަކީ ދައްތައް އާދަޔާ ޙިލާފަށް ތޫނުކަމެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ދެބަރީގެ ދަތް ބޭނުންކުރަނީ ސިކާރަކުރުމަށެވެ. އަދި ދަތެއް ވެއްޓިއްޖެނަމަ ނުވަތަ ބިނދުންފަދަ ކަމެއް ވެއްޖެނަމަ ދައް ފަޅާ އާވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ކަށިމިޔަރުގެ ފިރެހެން މިޔަރުގެ 11 އަހަރާ ހިސާބުގައި 80 ސމ އާއި 100 ސމ އާ ދެމެދަށް ބޮޑުވެއެވެ .އަދި 48 ސމ އާއި 180 ސމ އާ ދެމެދަށް ކަށިމިޔަރު ބޮޑެތިވާކަމަށް ލަފާކުރެވިފައިވެއެވެ.
ކަށިމިޔަރުގެ ދިރިއުޅުމަށް ބަލާއިރު ކަށިމިޔަރަކީ ފުނުގައި އުޅޭ ވައްތަރެކެވެ. މިގޮތުން 2،400 ފޫޓު ފުނުގައި އުޅޭ މި މިޔަރަކީ 7 ޑިގްރީ އާއި 15 ޑިގްރީ އާ ދޭތެރޭގެ ފިނުހޫނުމިނުގައި ދިރިއުޅޭ މިޔަރެކެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ އެކި ފަރާތްތަކާއި ސުވާލުކޮށްލުމުން އެނގުނުގޮތުގައި ކަށިމިޔަރު ބާނަނީ ވަރަށް ފުން ހިސާބަކުންނެވެ. މިގޮތުން 5، 6 ވަރަކަށް ބޮޅު ކަންވާރު އެންމެ ކުރުވެގެންވެސް ކަށިމިޔަރު ބާނަން ބޭނުންވާކަމަށް ބުނެއެވެ. މި މިޔަރު އިންޑިއާ ކަނޑާއި ނޯރްތް ޕެސިފިކް ނޯރތް އެޓްލާންޓިކް، މެޑްޓްރޭނިއަން ސީ، ބްލެކް ސީގައި އުޅޭކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ.
މުޙައްމަދު ޢަލީ
ޑރ މުޙައްމަދު ޢަލީ (ހ.ޕެނަމާގެ)އަކީ ތިމާވެށީގެ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ޢަލީ ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކުރެއްވީ އިގިރޭސި ވިލާތުންނެވެ.
އަދާކޮށްފައިވާ ވަޒީފާތައް
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ކަނާތު އެޓްރީއަމް
ކަނާތު އެޓްރީއަމް ނުވަތަ އަކީ  ހިތް ބެހިފައިވާ 4 ބައިގެ ތެރެއިން ކަނާތް ފަރާތުން މަތީގައި އިންނަ ބައެވެ. ކަނާތު އެޓްރީއަމް އަށް އިންފިރިއާ ވީނާ ކޭވާ(Inferior vena cava) އަދި ސްޕީރިއާ ވީނާ ކޭވާ(Superior vena cava) އިން އޮކްސިޖަން އެކުނުލެވޭ ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުން ގެނެސްދެއެވެ. އެއަށްފަހު މިލޭ ޓްރައި ކަސްޕިޑް ވޭލް(Tricuspid valve) ހުރަސްކޮށް ކަނާތު ވެންޓްރިކަލް އަށް ފޮނުވާލައެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
心臟
އެސްޓްރޯފޮޓޯގްރަފީ
thumb|ޓްރައިއެންގްލަމް ގެލެކްސީ އެވެ. އެމް33. އޭމެޗަރ އެސްޓްރޯފޮޓޯގްރާފަރެއްގެ ފޮޓޯއެކެވެ އެސްޓްރޮނޮމިކަލް އިމޭޖިންގ ގެ ނަމުންވެސް ނަންދެވިފައިވާ އެސްޓްރޮނޮމިކަލް އިމޭޖިންގ އަކީ ފަލަކީ ތަކެތި، ސެލެސްޓިއަލް އިވެންޓް ނުވަތަ ރޭގަނޑުގެ އުޑުމަތީގެ ސަރަހައްދުތަކުގެ ފޮޓޯ ނުވަތަ ތަސްވީރު ކުރުމެވެ. ފަލަކީ އެއްޗެއް (ހަނދު) ގެ ފުރަތަމަ ފޮޓޯ ނަގާފައިވަނީ 1840 ވަނަ އަހަރު ނަމަވެސް ޓެކްނޮލޮޖީގެ ކުރިއެރުންތަކުގެ ސަބަބުން ތަފްސީލީ ސްޓެލާ ފޮޓޯގްރަފީގެ ފުރުސަތު ލިބުނީ 19 ވަނަ ގަރުނުގެ ފަހުކޮޅުގަ އެވެ. ހަނދު، އިރު، އަދި ޕްލެނެޓް ފަދަ ދިގުވެފައިވާ ތަކެތީގެ ތަފްސީލުތައް ރެކޯޑް ކުރުމުގެ އިތުރުން މިޒަމާނުގެ އެސްޓްރޯފޮޓޯގްރަފީގައި އިންސާނާގެ ލޮލަށް ނުފެންނަ ތަކެތި ކަމަށްވާ ފަނޑު ތަރިތަކާއި ނެބިއުލާތަކާއި ގެލެކްސީތައް ތަސްވީރު ކުރުމުގެ ގާބިލްކަން ލިބިގެންދެއެވެ. މިކަން ކުރެވެނީ ފިލްމާއި ޑިޖިޓަލް ކެމެރާތަކުން ވެސް މި ދިގު މުއްދަތުގައި ފޮޓޯން ޖަމާވެ އެއްކޮށްލެވޭތީ ދިގު މުއްދަތަކަށް އެކްސްޕޯޒްކޮށްގެންނެވެ. ދިގުދެމިގެންދާ އެކްސްޕޯޝަރ-ޓައިމް ބޭނުންކޮށްގެން ފޮޓޯގްރަފީ ކުރުމުން ޕްރޮފެޝަނަލް އެސްޓްރޮނޮމިކަލް ރިސާޗްގެ ދާއިރާއަށް އިންގިލާބެއް އައިސް، އެތައް ލައްކަ އާ ތަރިތަކާއި، އިންސާނާގެ ލޮލަށް ނުފެންނަ ނެބިއުލާތައް ރެކޯޑް ކުރިއެވެ. ފޮޓޯ ޕްލޭޓްތަކުގައި ތަސްވީރުތައް ރެކޯޑް ކުރުމަށްޓަކައި މުހިންމު އަދި އަބަދުވެސް ބޮޑެތި އޮޕްޓިކަލް ޓެލެސްކޯޕްތައް އުފެއްދީ މުހިންމު ގޮތެއްގައި ބޮޑެތި ކެމެރާތަކެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. އުޑުމަތީގެ ސާވޭތަކާއި ތަރި ގިންތިކުރުމުގައި އެސްޓްރޯފޮޓޯގްރަފީގެ ކުރީގެ ދައުރެއް އޮތް ނަމަވެސް ވަގުތު ފާއިތުވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް ސައިންޓިފިކް ރިސާޗްގެ ވަކި ދާއިރާތަކަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ އިތުރު ތަޖުރިބާކާރު ސާމާނާއި އުކުޅުތަކަށް ޖާގަ ދީފައިވާއިރު، އިމޭޖް ސެންސަރުތައް ވެގެން ގޮސްފައިވަނީ ސެންސަރުގެ އެތައް ވައްތަރެއްގެ ތެރެއިން އެންމެ ވައްތަރަކަށެވެ.[citation needed] މިއަދު، އެސްޓްރޯފޮޓޯގްރަފީ އަކީ ގިނައިން އޭމެޗަރ އެސްޓްރޮނޮމީގެ ސަބްޑިސިޕްލިންއެއް ކަމަށާއި، އާންމުކޮށް ހޯދަނީ ސައިންޓިފިކް ޑޭޓާއަށްވުރެ ރީތިކަމުގެ ގޮތުން ހިތްގައިމު ތަސްވީރުތަކެކެވެ. އޭމެޗަރުން ބޭނުންކުރަނީ ވަރަށް ގިނަ ޚާއްޞަ ސާމާނާއި އުކުޅުތަކެވެ.
އި ޑިޖިޓަލް އިމޭޖިންގ ޑިވައިސްތަކުން ވެސް ދިގު މުއްދަތަކަށް އަލި ފޮޓޯން ޖަމާކުރެވޭތީ ފަލަކީ ފޮޓޯގްރަފީގައި ދިގު އެކްސްޕޯޝަރ ބޭނުންކުރެއެވެ ބޭނުންކުރަމުންދާ ޕްރައިމަރީ އޮޕްޓިކްސް (މަޤްޞަދު) ގެ ދިގުމިން އިތުރުކޮށްގެން އާބަން ސަރަހައްދުތަކުން އަލި ތަޣައްޔަރުވުން އުފައްދާތީ ގިނަ ފަހަރަށް ފަލަކީ އިމޭޖިންގ ކުރާ އިކުއިޕްމަންޓްތަކާއި އޮބްޒަވޭޓަރީތައް ދުރު ތަންތަނުގައި ބަހައްޓައިގެން ފިލްމު ނުވަތަ ޑިޓެކްޓަރުތައް
ގޯތިތެރޭގައި އަލި ނުފޮޅިގެން ދިގުދެމިގެންދެއެވެ.
އެސްޓްރޯފޮޓޯގްރަފީ އިން ފުން އުޑުމަތީގެ ތަކެތި އިމޭޖް ކުރާނެ ގޮތް
ވޮށިމަސް މިޔަރު
ވޮށިމަސް މިޔަރުނުވަތަ އަކީ ވޮށިމަހާއި ގާތްކުރާ ސިފަޔަކަށް ހުންނަ ނުލަފާ މިޔަރެކެވެ. މިމިޔަރުގެ އަނގައިގެ ދަތްތައް ހުންނާނީ ދެބަރިއަކަށް އެތުރިފައެވެ. ވޮށިމަސް މިޔަރަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބާރުމިނެއްގައި ދަތުރުކުރާ ކޮޅަށް އޫކޮށް ހުންނަ ތުންގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މިޔަރެކެވެ.މިމިޔަރުގެ ބޮޑު މިނުގައި އާއްމުކޮށް ހުންނަނީ 2 މީޓަރެވެ. އެންމެ ބޮޑުވާނީ 4 މީޓަރަށެވެ. މިމިޔަރު ވިހާ ކޮންމެ ފަހަރަކު 16-2 އާއި ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ޅަމިޔަރު ވިހައެވެ.
ކާން ބޭނުންކުރާ މިޔަރު މަހުގެ ތެރެއިން އެންމެ މީރު މަހެއް ކަމުގައި ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ ވޮށިމަސް މިޔަރުގެ މަހެވެ. ވޮށިމަސް މިޔަރު ގިނައިން ހިފިފައި ހުންނަނީ ދަލުގައި ޖެހިގެންނާއި ލޭނު އަޅައިގެންނެވެ. ވޮށިމަސް މިޔަރުގެ ކާނާ އަކީ އައިން ހަދައިގެން އުޅޭ ލައްޓި ރާގޮނޑި ފަދަ މަސްމަހެވެ. އަދި ބައެއް ފަަހަރު ކަނޑު މަހުގެ ބާވަތްތަކާއި، ހިބަރުގެ ބާވަތްތަކަށް ހަމަލާދޭ ކަމަށް ވެއެވެ.
ވޮށިމަސް މިޔަރުގެ ބުރަކަށިމަތީގެ ކުލައަކީ ނޫއަޅި ކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ. ވޮށިމަސް މިޔަރުގެ އަނގަ ބޮޑުވެފައި ވަރަށް ވަރުގަދަ ދަތްތަކެއް އެގޮތް މިގޮތަށް ނުވަތަ ދެބަރިއަށް އެތުރިފައި ހުރެއެވެ. މިޔަރުގެ ބުރަކަށި މަތީގައިވާ ދެވަނަ އުރަހަ ފުރަތަމަ އުރަހައަށްވުރެ ވަރަށް ބޮޑު ތަން ކުޑައެވެ. މިމިޔަރުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ހަނދުފަޅި ބުރަށް ކަފިކޮށެވެ. ކަންފަތުގެ އުރަހައިގެ ދިގުމިން ބޮލުގެ ދިގުމިނަށްވުރެ ކުރެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އޮށް
އޮށް އަކީ އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައި އޮންނަ އެއްޗެކެވެ. ކޮންމެ އުރަވަޅި އެއްގެ ތެރޭގައި ދެ އޮށް އޮވެއެވެ. ދަރިފަނި ނުވަތަ މަނި އުފެދެނީ މިއޮށުގެ ތެރޭގައެވެ. ފިރިހެނެއްގެ އޮށްމަތީގައި ޖެހުމަކީ އެމީހަކަށް ވަރަށް ތަދު އިހްސާސް ވާނޭ ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ އޮށަކީ ވަރަށް ނާޒުކު އެއްޗަކަށް ވާތީއެވެ.
ބޮޑުވެ ފުރިހަމަވުން
އޮށުން ދަރިފަނި އުފައްދަން ފެށުމާއެކު އޮށްވެސް ބޮޑުވާން ފަށައެވެ. ބާލިޣު ވުމަށްފަހު އޮށުގެ ސައިޒު އޭގެ ކުރިން ހުންނަ ވަރަށްވުރެ 500 ގުނަ މަތިވެގެން ދެއެވެ. އެވްރެޖް މީހެއްގެ އޮށުގެ ދިގުމިނުގައި 2 އިންޗި، ފުޅާ މިނުގައި 0.8 އިންޗި، އަދި ވަށަމިނުގައި 1.2 އިންޗި ހުރެއެވެ.
އިންނަ ގޮތް
އެއް އޮށަށްވުރެ އަނެއް އޮށް ތިރީގައި އިނުމަކީ ޢާންމު ކަމެކެވެ. މިގޮތުން ކަނާތް ފަރާތު އޮށް ތިރިއަށް ގޮސްފައި ހުރުމާއި ވާތް ފަރާތު އޮށް ތިރިއަށް ގޮސްފައި ހުރި ނިސްބަތް ބަލާއިރު ދެބައި ހަމަހަމަކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ. މާނައަކީ 50 އިންސައްތަ މީހުންގެ ކަނާތު އޮށް ތިރީގައި އިންނައިރު އަނެއް 50 އިންސައްތަ މީހުންގެ ވާތު އޮށް ތިރީގައި އިނުމެވެ. thumb|ފިރިހެނާގެ އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައި ދެއޮށް
ސައިޒު
އޮށުގެ ސައިޒު ދެގޮތަކަށް ބެލެއެވެ.
ޑަކްޓް ސިސްޓަމް
ކުރިން ބުނި މަނި އުފައްދާ ހޮޅިތަކުގެ ދެމެދުގައި ލީޑިގް ސެލް(Leydig cell) ހުރެއެވެ. މިސެލްތަކުން ޓެސްޓޯސްޓަރޯން އަދި އެންޑްރޯޖަން އުފައްދައެވެ.
ބަލީގެ ޙާލަތްތައް
އޮށަށް ކުރިމަތިވާ ޢާންމު ޞިއްޙީ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް
ޝިރުކު
ޝިރުކަކީ ﷲ އާ އެހެން ފަރާތަކާ ބައިވެރިކުރުން ނުވަތަ އެއްފަދަކުރުމެވެ. ތައުޙީދާ ފުށުއަރާ ކޮންމެ ކަމަކީ ޝިރުކެކެވެ.
ޝިރުކު ބެހޭ ބައިތައް
އަލްޢައްލާމާ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ނާޞިރް އައްސިޢްދީ ވިދާޅުވިއެވެ. ޝިރުކުގެ ވަނީ ދެ ވައްތަރެކެވެ.
އެކިއުޓް ލިޔުކީމިޔާ
އެކިއުޓް ލިޔުކީމިޔާ އަކީ ބަލިޖެހޭތާ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބަލިމީހާގެ ހާލަތު ފުރާނަޔަށް ނުރައްކާވާ ހިސާބަށް ގެންގޮސްދޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ.
އަލާމާތްތައް
މިބާވަތުގެ ޓެސްޓް ދެނެގަތުމަށް ލޭގެ ޓެސްޓް، ކަށީގެ ޓެސްޓް، އަދި އެކްސްރޭ ނަގައިގެން ބަލައެވެ.
ފަރުވާ
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ. ރޭޑިއޭޝަންގެ ފަރުވާދެނީ މައިބަދަ އަދި ސިކުނޑިއަށް އަސަރުކޮށްފައިވާނަމަ އެވެ
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
މަގޭ ރިޕޯޓް 150
ޓީވީ މޯލްޑިވްސް އިން ކޮންމެ ރެޔަކު ފޮނުވާ ރާއްޖެ މިއަދު  ޕްރޮގްރާމްގެ ވަކި ހިސާބަކުން ގެނެސްދޭ މަގޭ ރިޕޯޓް ފެށުމުގެ ކުރިން އެޕްރޮގްރާމްގެ އިޝްތިހާރުގެ ގޮތުގައި އަންނަ ބައިގައި އަންނަނިވި ޢިބާރާތްތައް ކިޔާތީ އަޑުއިވޭ! '' ތިމާ ދިރިއުޅޭ ވެއްޓާ މެދު ފުންކޮށް ފިކުރު ކުރައްވާ! މިއަދުގެ މަންޒަރުތައް ހަމަލޮލަށް ފެންނާނެ! ނަމަވެސް މާދަމާގެ މަންޒަރުތަކާ ވާނޭގޮތް ފެންނާނީ ތިމާގެ އަމިއްލަ ސިކުނޑިން ވިސްނާ ފިކުރުކޮށްގެން''! ސުވާލަކީ ކޮންމެ ރެޔަކު ގަޔާވެގެން ޓީވީ ދޮށަށް އެއްވެ ތިބެ މި ޕްރޮގްރާމް ބަލާއިރު ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލާ މެދު ވިސްނާލީ ތިޔައިގެ ތެރެއިން ކިތައް ފަރާތްބާ؟