cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ރަތްކިރުޅި ރައިވެރިމަސް
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ހަރުކައްޓާއެކު 13 އާއި 14 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތް ގަނޑުގައި 13 ނުވަތަ 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ މަތީގައި 4 ބަރިޔަށް ހުންނަ ހުޅުނބުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ދަނބުކުލައަކަށްދާ ކިރުޅި ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ހުޅުނބުތަކުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގެ މަތީގައި ތިނެސްކަނަށް ހުންނަ ރަތްކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ.
ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ ހަރުކަށިތަކުގެ ދޭތެރޭ ދުލިފަށް ހުންނަނީ ފަނޑު ރަތްކުލައެއްގައެވެ. އެހެނިހެން ކޮތަރިތަކާ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ފަނޑު އަޅިކުލައެއްގައެވެ. މިއީ ވެސް އަނގަޔަށްމީރު ކާންރަގަޅު ފަރުމަހެކެވެ. ނަމަވެސް ރައިވެރިމަހުގެ ބާވަތްތަކަކީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ނުދޭ ބާވަތެއްކަމުން މިބާވަތަކީ ވެސް ދިވެހިން އާންމުކޮށް ކައިއުޅޭ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑްކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ ކުލައަށް ވިސްނާ މިމަހަށް ރަތްކިރުޅި ރައިވެރިމަސް ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އެންސީއޯއިންގެ ޢަޒުމު
އަހަރެންނަކީ ނަން ކޮމިޝަންޑްއޮފިސަރެއް. އަހަރެންނަކީ ސިފައިންގެލީޑަރެއް. އަހަރެންގެފަންނުގައި އެންމެ މޮޅުމީހަކަށްވުމަކީ އަހަރެންގެޢަޒުމް.
ނަން ކޮމިޝަންޑްއޮފިސަރުންނަކީ ސިފައިންގެމައިބަދަ. ނަން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރަކަށްވީތީ އަހަރެން ފަޚުރުވެރިވަން. އިސްލާމީ އަގުހުރި ސިފަތަކާއި، ސިފައިންގެ އަޚުލާޤީ ވާޖިބުތަކާއި އަދި ސިފަވަންތަ ހަރުދަނާއުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް އަހުރެންގެޢަމަލުތައް ބަހައްޓާނަން. ދީނީރުކުންތައް ފުރިހަމައަށް އަދާކުރާ، އަދި އެހެން މީހުންނަށްވެސް އެރުކުންތައް އަދާކުރުމަށް ބާރުއަޅާ މީހަކަށް އަހަރެންވާނަން.
އަހަރެންގެޢަމަލުތައް ބަހައްޓާނީ ނަން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންނަށާއި، އެމް.އެން.ޑީ.އެފްއަށް އަދި ދިވެހިޤައުމަށްފަޚުރާއި ރީތިނަން ލިބޭފަދަ ގޮތަކަށް. އަދިކޮންމެފަދަ ޙާލަތަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހުނަސް އަހަރެންގެޢަމަލުތައް ތެދުވެރިކަމާއި ސާބިތުކަންމަތީޤާއިމްކޮށް ބަހައްޓާނަން.
އަހަރެންގެ ޓްރޫޕްސްގެ ބޭނުންތައް އަހަރެންދަންނަން. އެމީހުންގެ ބޭނުންތައް އަމިއްލަ ކަންކަމުގެ ކުރިއަށް އަހަރެންނެރޭނަން. ޓްރޫޕްސް އާއިއެކުކުރެވޭ މުޢާމަލާތްތަކުގައި އަހަރެން ތެދުވެރިވާނަން. އަދި އެމީހުންނަށް ތެދު އަދި ފުރިހަމަ މައުލޫމާތު އަހަރެން ފޯރުކޮށްދޭނަން. އަހަރެންގެ ޓްރޫޕްސްގެ ރަނގަޅު އަދި ނުރަނގަޅުޢަމަލުތައް ފާހަގަކޮށް އިނާޔަތްތައް ދިނުމުގައްޔާއި އަދަބުދިނުމުގައި އަހަރެން އިންސާފު ވެރިވާނަން. އަދި ހަމަހަމަކަން ގެންގުޅޭނަން.
އަހަރެންގެ ޔުނިޓްގެ އޮފިސަރުންނަށް އަހަރެންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރާކަށް ނުޖެހޭނެ. އެއަށްވުރެ އަހަރެންގެ މަސައްކަތް ފުރިހަމަވެފައި ރަގަޅުވާނެ. އޮފިސަރުންނާއި ޓްރޫޕްސްގެ އިޙުތިރާމާއި އިތުބާރު އަހަރެންހޯދާނަން. އިސްފަރާތްތަކާއި، އެކީގައި މަސައްކަތްކުރާމީހުން އަދި ދަށުގައި މަސައްކަތްކުރާމީހުންނަށް އަހަރެން ތެދުވެރިވާނަން.
ފުރިހަމަ އިރުޝާދު ނުލިބޭ ދަނޑިވަޅު ތަކުގައިވެސް އަހަރެން އިސްނަގައިގެން މަސައްކަތްކުރާނަން.އަހަރެންގެ ތެދުވެރިކަމާއި އިޚުލާޞްތެރިކަމަށް ކުޑަނަމަވެސް ކިލަނބުކަމެއް އަޔަނުދިނުމަށް އަހަރެން މަސައްކަތްކުރާނަން. އަހަރެމެންނަކީޕްރޮފެޝަނަލް މީހުންކަމާއި ނަންކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންކަން އަދި ލީޑަރުންކަން އަހަރެން ހަނދާން ނައްތައެއްނުލާނަން. އަދި އެހެންމީހުންނަށްވެސް އަހަރެން އަބަދުވެސް މިކަން ހަނދާން ކޮށްދޭނަން.
އަހަރެންނަކީ ނަން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރެއް. އަހަރެންނަކީ ސިފައިންގެލީޑަރެއް. އަހަރެންގެ ފަންނުގައި އެންމެމޮޅު މީހަކަށްވުމަކީ އަހަރެންގެޢަޒުމް.
--Allosaeed 05:11, 22 ޖެނުއަރީ 2012 (UTC)
ޒުލޭޚާ އިބްރާހިމް
ޒުލޭޚާ އިބްރާހިމް ނުވަތަ ބޮޑުކާށި ކަނބުލޮއަކީ ދީނަށް ލޯބިކުރާ ހެޔޮލަފާ މީހެކެވެ.
އާއިލީ ނަސަބު
ބޮޑުކާށި ކަނބުލޮގެ ބައްޕާފުޅަކީ އިބްރާހިމް ހަސަން (ދޮންކަަަަމަނަ އިބުރަބޭ) އެވެ. މަންމާއަކީ ފާތުމަތު މޫސާ (ކަތީބު މޫސަބޭގެ ފާތުމަ ދައިތަ) އެވެ. ޒުލޭޚާ އިބްރާހިމަށް ބޮޑުކާށި ކަނބުލޮ ކިޔަސް ޒުލޭޚާ އިބްރާހިމަކީ މަނަދޫ ބޮޑުކާށި އާއިލާގެ ބޭކަނބަލެއްނޫނެވެ. ބޮޑުކާށި ކަނބުލޮ ކިޔަނީ ބޮޑުކާށި ޙަސަންމަނިކުގެ ހުވަފަތް އަނބިކަބަލުން ފާތުމަތު މޫސާ (ޒުލޭޚާ އިބްރާހިމްގެ މަންމަ) އާއި އިބްރާހިމް ޙަސަން (ޒުލޭޚާ އިބްރާހިމް ގެ ބައްޕަ) ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން ބޮޑުކާށިގޭގައި އުޅުއްވަނިކޮށް ލިބިވަޑައިގެން ދަރިކަނބަލަކަށް ޒުލޭޚާ އިބްރާހިމް ވީމައެވެ،
ތުއްތުއިރުގެ ހަޔާތް
ބޮޑުކާށި ކަނބުލޮ އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ މަނަދޫ ބޮޑުކާށިގެ ( ފަހުން މަނަދޫ ކުދިލިބޯމާގެ ) ގައެވެ. ބޮޑުފުޅުވީ އެގޭގައި އުޅުއްވަމުން ދަނިކޮށެވެ. ބޮޑުކާށި ކަނބުލޮއަކީ ދޮން ރީތި މީހެކެވެ. އިސްކޮޅުން މާދިގެން ނޫނެވެ. ކުރުވެގެން އައިބުވާވަރެއްވެސް ނޫނެވެ. ވަރަށް ވަރުގަދަ ރީތި ކަޅުކަންގަދަ އިސްތަށިގަނޑެއް އެންމެ ޒުވާން ދުވަސްވަރު އޮތެވެ. ވަރަށް ހުދުކަންގަދަ ރީތި ދަތްތަކެއް ލިބިފައިވެއެވެ.
ތަޢުލީމް ހާސިލުކުރެއްވުން
ޒުލޭހާ އިބްރާހިމް ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔަވާ ވިދާޅުވާން ދަސް ކުރެއްވީ މަންމާފުޅު ފާތުމަތު މޫސާ ގެ އަރިހުންނެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް އުމުރުފުޅުން 10 އަހަރުގައި ޚަތިމު ކުރެއްވިއެވެ. ލިޔަންކިޔަން ދަސްކޮށް ދެއްވީވެސް މަންމާފުޅު ފާތުމަތު މޫސާއެވެ. ސްކޫލަށް ވަޑައިގަންނަވަން ފެއްޓެވީ 13 އަހަރުގައެވެ. އޭރުވެސް ރަނގަޅަށް ލިޔަންކިޔަން ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. ސްކޫލުން ކިޔަވާ ވިދާޅުވީ ޤުރުއާނާއި ތަޢުލީމު ދިޔާނާއާއި ދުރޫސުލްއަޚްލާޤު އާއި ދުރޫސުލްތަޖުވީދު އާއި ދުވެއްސާއި ހިސާބު އެވެ. ސްކޫލުގައި ކިޔަވާ ވިދާޅުވެ ދެއްވީ ސަޢީދު ޤާސިމާއި ހާރޫނު މޫސާ އާއި ވެލިދޫ މުޙަންމަދު ފުޅާއި ޢަބްދުއްރަހީމް އަބޫބަކުރެވެ. ޒުލޭޚާ އިބްރާހިމް ކިޔަވާ ވިދާޅުވި މަދަރުސާއަކީ މަނަދޫ ބޮޑު މަދަރުސާއެވެ. ސްކޫލަށްދަނީ ހެނދުނު 08:30 ގައެވެ. ނިމެނީ 14:30 ގައެވެ.
ދަނބިދަރި ބޭފުޅުން
1-	މުޙަންމަދު ސަޢީދުގެ އަނބިކަބަލުން ނ. މަނަދޫ ޒޭވަރު އަލްފާޟިލާ ފާތުމަތު ޒުހުރާ
2-	ޢަބްދުﷲ ސަޢީދުގެ އަނބިކަބަލުން ނ. މަނަދޫ ކަރަންކާވިލާ އަލްފާޟިލާ ފާތުމަތު އަންވަރީ
3-	ޢަލީ ޒާހިރުގެ އަނބިކަބަލުން މާލޭ ހިތިމާގޭ އަލްފާޟިލާ މާޝާން މޫސާ ދީދީ
4-	ޢަބްދުއްރަޙްމާން މުބާރިކްގެ އަނބިކަބަލުން މާލޭ އާދިއްލީގޭ އަލްއުސްތާޛާ އަސްމާ ޢުމަރު
5-	އައިޝަތު ފަރަހަނާޒުގެ ފިރިކަލުން މާލޭ ލެވެންޑްލީއާގޭ އަލްފާޟިލް ޙުސައިން ޝާކިރު
6-	އައިމިނަތު ފަހަރަދީބާގެ ފިރިކަލުން ށ. ފޯކައިދޫ ކަރަންކާގޭ އައްޝައިޚް އަޙްމަދު ސަމީރު އިބްރާހިމް ހުސައިން
7-	މަރިޔަމް ފަރްހާނާގެ ފިރިކަލުން ނ. މަނަދޫ ރިވެލި އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ޝުޖާޢު
މާމަ ވިދާޅުވާ ބޭފުޅުން
މުޙަންމަދު ސަޢީދާއި ފާތުމަތު ޒުހުރާގެ ނަސްލުން 1- އަދުހަމް ސަޢީދު މުޙަންމަދު ( ނިޔާވެފައި ) 2- އިނާރާ މުޙަންމަދު ސަޢީދު 3- އިބާނާ މުޙަންމަދު ސަޢީދު
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދާއި ފާތުމަތު އަންވަރީގެ ނަސްލުން 1- އީމާ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު 2- އީހާ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު
ޢަލީ ޒާހިރާއި މާޝާން މޫސާދީދީގެ ނަސްލުން 1- ޢަލީފު ޢަލީ ޒާހިރު
ޢަބްދުއްރަޙްމާން މުބާރިކާއި އަސްމާ ޢުމަރުގެ ނަސްލުން 1- މުޙަންމަދު އާއިޒް މުބާރިކް
ޢައިޝަތު ފަރަހަނާޒާއި ޙުސައިން ޝާކިރުގެ ނަސްލުން 1- މުޙަންމަދު އަބާން ޙުސައިން
އައިމިނަތު ފަރަހަދީބާ އާއި އަޙްމަދު ސަމީރު އިބްރާހިމް ޙުސައިންގެ ނަސްލުން 1- ޢަބްދުއްރަޙުމާނު އަޙްމަދު ސަމީރު
ސަޢީދު ޤާސިމަށް ކާފަވިދާޅުވާ 9 ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން މިހާރު ދުނިޔޭގައި ތިއްބެވީ 8 ބޭފުޅުންނެވެ. ސަޢީދު ޤާސިމަށް ފުރަތަމަ ކާފަވިދާޅުވި އަދުހަމް ސަޢީދު މުޙަންމަދު ނިޔާވީ ޑެންގީ ހުމުގެ އާލާސްކަންފުޅުގައި ޢުމުރުފުޅުން 10 އަހަރުފުޅުގައި މާލޭ އައިޖީއެމްއެޗް ހޮސްޕިޓަލްގައެވެ.
ބޮޑުކާށިގެ ( ކުދިލުބޯމާގެ ) އުޅެބޮޑުވީ. ގުރުއާން ކިޔެވީ މަންމަ، ކިޔެވީ ބޮޑުމަދަރުސާ ، ސައީދު ޤާސިމް، ކައިވެނިކުރިއިރު އުމުރުން 15 އަހަރު، ފުރަތަމަ ކުއްޖަކު 1 އަހަރުފަހުން 16 އަހަރުގައި މުހައްމަދު، އޭގެފަހުން ވަރިކުރީ މުހައްމަދު އުމުރުން ދޮޅު އަހަރުގައި، ލިބުނީ ފާތުމަތު ސަޢީދާ، އޭނާ ނިޔާވީ 1 މަހާއި 15 ދުވަސް، އަލުން ކައިވެނިކުރީ، އަބްދުﷲ، އަލީ ، އަށް 4 މަހުގައި މާލްރޯޑަށް ބަދަލުވީ، އޭގެ ކުރިން އުޅުނީ ދެގޭގައި. ނިދަންދަނީ ފިނިވާގެއަށް. ދަރިން ލިބުނީމަ ބޮޑުކާށިގެއަށް ހެނދުނު އަންނަނީ. ނިދަން ދަނީ ފިނިވާގެއަށް، މާލްރޯޑްގައި މުބާރިކް ވިހެއީ، ޚަދީޖާ އަމަތުﷲ ލިބުނީ އޭނާ ނިޔާވީ 7 މަހުގައި. ލިބުނީ ފަރަހަނާޒު ، ދީބާ، ފަރުހާނާ، ފަސީހާ، ފަރުހާ ސަޢީދު ( ވިހެއުމުގައި ނިޔާވި )
މަނަދޫ ކެޔޮޅުބޭ
މަނަދޫ ކެޔޮޅުބޭ ނުވަތަ ކެޔޮޅު ޢަބްދުއްސަމަދު ޢަލީއަކީ އާދައިގެ އާއިލާއަކުން ވަޑައިގެންނެވި އާދައިގެ ބޭފުޅެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނާއަކީ މަނަދޫގެ އިޖްތިމާޢީ ކަންތައްތަކުގައި އާދަޔާއި ޚިލާފު ޖޯޝަކާއި ފޯރިއެއްގައި މަސައްކަތްކުރެއްވި ޝަހުސިއްޔަތެކެވެ. މަނަދޫއަށްޓަކައި ޚާއްޞަކޮށް ހުޅަނގު އަވަށަށްޓަކައި ކެޔޮޅުބޭ ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކުން އޭނާއަކީ މަނަދޫ ރައްޔިތުން ފަޚުރުވެރިވާ ދަރިއަކަށްވަނީ ވެފައެވެ. މަނަދޫގައި މަނަދޫ ރައްޔިތެއްގެ ހަނދާނުގައި ބޭއްވުނު ފުރަތަމަ މުބާރާތް ބޭއްވުނީ ކެޔޮޅު ޢަބްދުއްޞަމަދުގެ ހަނދާނުގައެވެ. އެއީ މަނަދޫ އެކުވެރިންގެ ގުޅުން ( މަނަދީ ޖަމުޢިއްޔާއެއް )ގެ ފަރާތުން ބޭއްވި ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތް " ކެޔޮޅު ކަޕް " އެވެ.
އުފަންވެވަޑައިގަތުން
އަލްމަރުޙޫމް ޢަބްދުއްޞަމަދު ޢަލީ ނުވަތަ ކެޔޮޅުބޭ ދުނިޔޭގެ އަލިކަންދުށީ 4 ރަބީޢުލް އާޚިރު 1337 ( 7 ޖެނުއަރީ 1919 ) ވީ އަންގާރަ ދުވަހު މަނަދޫގައެވެ.
ކައިވެނީގެ ހަޔާތް
ކެޔޮޅު ޢަބްދުއްޞަމަދު 4 ކައިވެނި ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ 1 - ކަތްދަ، 2- ބޮޑުގޭ ޢަލިފުޅުގެ މަރިޔަނބު، 3- ކަޅުބެގެ ޙަލީމަ އަދި 4- ކުޑަ ކާސިމާއި ބޮނގަރަ އައިސަގެ ދަރި ކަތްދައެވެ.
ދަރިން
2008 އޭޕްރީލް މަހާ ހަމައަށް ކެޔޮޅުބޭގެ 4 ދަރިން ދުނިޔޭގައި އެބަ ތިއްބެވިއެވެ.
1- އިބްރާހިމް ޢަބްދުއްޞަމަދު ( ސޭކުބޭ )
2- ޝުޢައިބު ޢަބްދުއްޞަމަދު
3- ޢަބްދުﷲ ޢަބްދުއްޞަމަދު
4- އައިމިނަތު ޢަބްދުއްޞަމަދު
ދިރިއުޅުމަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތް
ކެޔޮޅުބެއަކީ ކުޅަދާނަ މުރާލި ކެޔޮޅެކެވެ. ވަޑިއެއްވެސް މެއެވެ. ރަށުގެ މަސައްކަތްތަކުގައި އިސްވެ ހަރަކާތްތެރިވެލެއްވި ސަރުދާރެކެވެ. ކުޅިވަރުގެ މުރީދެކެވެ. ރަށުގެ އިޖްތިމާޢީ ކަންތައްތަކުގައި ރަށުގެ ވެރިންނަށް ލަފާދެއްވާ އެއްބާރުލުން ދެއްވި ބޭކަލެކެވެ.
ޒާތީ ޝަހުސިއްޔަތު
ކެޔޮޅު ޢަބްދުއްޞަމަދަކީ މަނަދޫގެ ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ހޯއްދަވާފައިވާ މީހެކެވެ. ޢިލުމެއްނެތަސް ޙިލުމުވެރިއެކެވެ. އަބަދުވެސްކަންތައްތައް ކުރެއްވުމުގައި އެހެން މީހުންގެ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާ ހޯއްދަވާ ބޭކަލެކެވެ. ކުޅިވަރުގެ ކަންތައްތަކުގައި އާދަޔާއި ޚިލާފު ރޫޙަކާއި ފޯރިއެއް އަދި ޖޯޝެއް ނެރުއްވި ބޭކަލެކެވެ. އޭނާގެ އިޚްލާޞްތެރި މަސައްކަތަށް އެހެން މީހުންގެ ލޯތްބާއި ސަމާލުކަން ހޯއްދެވިއެވެ.
އަވަހާރަވުން
ކެޔޮޅު ޢަބްދުއްޞަމަދު އަވަހާރަވީ 21 މާރޗް 1994 ގައެވެ. ވަޅުލެވިފައިވަނީ މަނަދޫ ޤަބުރުސްތާނުގައެވެ. އޭނާގެ ފާފަ ފުއްސަވާ ހެޔޮ ރަޙުމަތްލައްވާށިއެވެ.
ޢަލީ މުޞްޠަފާ
ޢަލީ މުޞްޠަފާ އަކީ ދިވެހިރާއްޖެ ދުށް މޮޅު ޅެންވެރިންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބޭފުޅެކެވެ. ކިޔަވާ ވިދާޅުވީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލުންނެވެ. ފަހުން އުޅުއްވީ މަޖީދިއްޔާ ގެ މުދައްރިސަކަށެވެ. މާލޭގައި ހުންނެވި އިރު ހުންނެވީ މ. ބަގީޗާ ގޭގައެވެ. ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީނު ގެ އަރިހުގައެވެ. ޢަލީ މުޞްޠަފާ އަކީ އިބްރާހީމް މަޖްދުއްދީނުގެ ދޮންމަނިކުގެ އަޙްމަދުދީދީގެ ޢަލީދީދީ ނުވަތަ ޢަލީ މުޞްޠަފާއެވެ.
ބާބިލްގެ އެލިފައިވާ ބަގީޗާ ( ހެންގިންގ ގާރޑްން )
މީގެ 4 ހާސް ވަރަކަށް އަހަރު ކުރިން ދުނިޔޭގައި އޮތް އެންމެ ބާރުގަދަ ރަސްކަމުގެ ވެރިރަށެއް ކަމުގައި ކަނޑައެޅިފައި ވަނީ އިރާގުގެ ބާބިލް އެވެ. އާޝޫރީން އަތުން ބަލިވެ، ބާބިލް އާޝޫރީންގެ ދަށަށް ދިއުމުން، ބާބިލްގެ ދެކުނުގެ ހިސާބުގެ ވެރިޔާ ފާރިސީންގެ ވެރިޔާއާއި އެއްބައިވެ، ދެބައިމީހުން ގުޅިގެން އާޝޫރީން ބަލި ކުރެއްވި އެވެ. އެއަށްފަހު ބާބިލްގެ ވެރިއަކަށް ބާބިލްގެ ދެކުނުގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވި ނަބޯޕޮލަސާރު އިސްކުރެވުނެވެ. އެއަށްފަހު ދެން ބާބިލްގެ ވެރިއަކަށް އިސްކުރެވުނީ އޭނާގެ ދަރިކަލުން ނަބޫޚަޛު ނަޞްރު2 އެކެވެ. އޭނާގެ ވެރިކަމުގައި ބާބިލްގެ ހިމާޔަތަށް އެރަށުގެ ވަށައިގެން ބޮޑު ފާރެއް ބިނާކުރެވުނެވެ. އަދި ފުރާތު ކޯރު ހުރަސް ކުރުމަށްޓަކައި ބޮޑު ފާލަމެއް ބިނާކުރެއްވި އެވެ. އަދި ރަސްކަން ހިންގުމަށް ބޮޑު ބިޔަ ވަރުގަދަ ގަނޑުވަރެއް ބިނާކުރެއްވި އެވެ. ނަބޫޚަޛު ނަޞްރުގެ ވެރިކަން ޢީސާގެ ފާނުގެ 605 އަހަރު ކުރިން ފެށިގެން 43 އަހަރަށް ދެމިއޮތެވެ.
ކުރިން ބުނެވުނު ގަނޑުވަރުގެ ކައިރީގައި ފުރާތު ކޯރުގެ އައްސޭރި ފަށުގައި ނަބޫޚަޛު ނަޞްރު2 ބާބިލްގެ މަޝްހޫރު ހެންގިންގ ގާރޑްން ބިނާކުރެއްވި އެވެ. ބަގީޗާއެއްގެ ނަން ދީފައިވީ ނަމަވެސް މިއީ ބަގީޗާއި ޢިމާރާތްތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ގަނޑުވަރެއްގެ ސިފަޔަށް ބިނާކުރެވުނު ތަނެކެވެ.
ބުނެވޭގޮތުގައި ހެންގިންގ ގާރޑްން ބިނާކުރެވުނީ ނަބޫޚަޛު ނަޞްރު2 އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން އެމީޓިސް ހިތްޕުޅު ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވުމަށް ދިިރިއުޅުއްވާނެ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެމީޓިސް ދިރިއުޅެ ބޮޑުވީ ގަސްތަކާއި ފަރުބަދަތައް ހިމެނޭ ހިސާބެއްގައި ކަމަށްވުމާއި އެކު ނަބޫޚަޛު އާއި ކައިވެނި ކުރެއްވުމަށްފަހު ވެސް އެފަދަ ދިރިއުޅުމަށް ލޯބި ކުރެއްވި އެވެ. ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި ހެންގިންގ ގާރޑްން ބިނާކުރެއްވީ އާޝޫރީންގެ ރާނީއެއްކަމުގައިވާ ސަމީރަމިސް  ކަމަށް ލިޔެފައި ވެއެވެ.
ހެންގިންޑް ގާރޑްންގެ އުސްމިނުގައި 80 ފޫޓް ހުރެއެވެ. ދިގުމިނާއި ފުޅާ މިނުގައި 400 ފޫޓް ހުރެއެވެ. އަދި ވަށައިގެން ރައްކަލަކަށް ބިނާކުރެވިފައިވާ ފާރުގެ ބޯމިނުގައި 23 ފޫޓް ހުރެއެވެ. އަދި މިބުނި ފާރުގެ އުސްމިނުގައި 320 ފޫޓް ހުރެއެވެ. ދިގުމިނުގައި 56 މޭލް ހުރެއެވެ. ޢިމާރާތްތަކުގެ އެއްބައި އަނެއްބަޔާއި ގުޅާލެވިފައިވަނީ ސަންގު މަރުމަރު ހިލައިން ހެދިފައިވާ ސިނޑިތަކަކުންނެވެ. އެތެރެއިން ތިމަރަ ޖަހައިގެން ހިލައިން ހަދާފައިވާ ފެންގަނޑުތައް މާގަސް ހެއްދުމަށް ތައްޔާރު ކުރެވިފައި ވެއެވެ.
ޢިމާރާތުގެ އެންމެ މަތީ ޓެރަސް ގައި ތިރިއަށް ފެން ފޮނުވުމަށް ތަނެއް ތައްޔާރުކޮށްފައި ހުރެއެވެ. މިތަނުން ފޮނުވާ ފެނުން ތިރީގައިވާ ހައްދައިފައިވާ ބަގީޗާތަކަށް ފެން ލިބޭނޭގޮތް ހަދާފައި ވެއެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި ޓެރަސް މައްޗަށް ފެން ގެންދެވެނީ ފުރާތު ކޯރުންނެވެ. އަދި ފެން މައްޗަށް ފޮނުވެނީ ޗޭނު ޕަމްޕުގެ އެހީގައި ކަމަށް ވެއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ޢަބުދުލް މަޖީދު ޙަމީދު
ޢަބުދުލް މަޖީދު ޙަމީދު އަކީ މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯރސް ގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާ ލާންސްކޯޕްރަލް އެކެވެ. މީނާ އަކީ ފ.ނިލަންދޫ ބޭފުޅެކެވެ.
ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ސޯމާލިއާ
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ސޯމާލިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ޢަރަބި ބަހާއި ސޯމާލީ ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ސޯމާލީސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ މޮގަދިޝޫއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. މި ޤައުމުގައި މި ވަގުތު އޮތީ ކޯލިޝަން ސަރުކާރެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 9 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، މިއީ ދުނިޔޭގައި 89 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 637661 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ so. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +252 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ސޯމާލީ ޝިލިންގެވެ.
ނަން
ސޯމާލިޔާއަށް އެ ޤައުމުގެ ރަސްމީ ދެބަހުގެ ތެރެއިން ސޯމާލީ ބަހުން ކިޔާ ނަމަކީ ސޫމާލިޔާއެވެ. ޢަރަބި ބަހުން ކިޔަނީ އައްޞޫމާލްއެވެ. ރަސްމީ ނަމެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވެނީ ރިޕަބްލިކް އޮފް ސޯމާލިޔާއެވެ. ކުރިން މި ޤައުމަށް ކިޔާފައިވާ ނަމަކީ ސޯމާލީ ޑިމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކެވެ.
ތާރީޚު
ޤަދީމީ ޒަމާނުގައި ސޯމާލިޔާ ވެފައިވަނީ ވިޔަފާރީގެ މުހިއްމު މަރުކަޒަކަށެވެ. ތާރީޚުގެ ޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ޕުންތު ރަސްކަން ޤާއިމުވެފައި އޮތީ ވެސް ސޯމާލިޔާ ސަރަޙައްދުގައެވެ. ޕުންތީތުންނަކީ މިޞްރުގެ ވެރިކަމުގައި ތިބި ފިރުޢައުނުންނާ ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް ބެހެއްޓި ބައެކެވެ. މި ގޮތުން ފިރުޢައުނު ސަހޫރާ އާއި ރާނީ ހަތްޝެޕްސޫތާ ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް މި މީހުން ބަހައްޓާފައިވާކަން ތާރީޚުން އެނގެއެވެ. ސޯމާލިޔާގެ ކުރިމަތީގައި އޮތް ރަތް ކަނޑުުގެ އަނެއް ފަރާތުގައި އިސްލާންދީން ފެތުރެން ފެށުން ވެގެން ދިޔައީ ސޯމާލީންގެ ދިރިއުޅުމަށް ވެސް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނައި ކަމެއް ކަމުގައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސޯމާލިޔާގެ ޤަދީމީ ޝަހަރުތައް ކަމުގައިވާ، މޮގަދިޝޫ އާއި ބަރްބަރާ އާއި ޒީލާ އާއި ބަރާވާ އާއި މަރްކާ ފަދަ ތަންތަނަށް އިސްލާމްދީން ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ. އަދި މި ޝަހަރުތަކަކީ މުސްލިމުންގެ ޝަހަރުތަކެއް ކަމުގައި ވެގެން ދިޔައެވެ. ޔޫރަޕުގެ ޤައުމުތަކުން އެފްރިކާގެ ޤައުމުތައް ކޮލޯނައިޒް ކުރަމުން ދިޔަ ކަމުގައި ވިޔަސް އެއް އިރެއްގައި ވެސް ރަސްމީ ގޮތުން ސޯމާލިޔާ ކޮލޯނައިޒް ކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ނުފޫޒެއް އިޓާލީން އަދި އިނގިރޭސީން ފޯރުވަމުން ދިޔައެވެ. ސޯމާލިޔާގައި މީހުން ވަޒަންވެރިވެ އުޅެންފެށި ޒަމާނަށް ބަލާލާއިރުގައި، ސޯމާލިޔާއަކީ ވަރަށް ކުރީއްސުރެ މީހުން ވަޒަންވެރިވެފައިވާ ޤައުމެއްކަން ސާބިތުވެއެވެ. ޢީސާއީ މީލާދުގެ 9000 އަހަރު ކުރީން ކޮށްފައިވާ ކޭވް ޕެއިންޓިންތަކެއް އުތުރު ސޯމާލިޔާއިން ފެނިފައިވެއެވެ. މިއީ ވެސް ސޯމާލިޔާގައި ވަރަށް ކުރީއްސުރެ މީހުން ވަޒަންވެރިވެފައިވާކަން ދައްކައިދޭ ހެތްކެކެވެ. ޢީސާއީ މީލާދުގެ 4000 އަހަރު ކުރީން ވެސް ސޯމާލިޔާގައި މީހުން ވަޅުލާފައިވާ ޤަބުރުސްތާންތައް ހުރިކަން ސާބިތުވެއެވެ. މިއަދު ސޯމާލިޔާ މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ އެތަނުގެ ކަނޑުފޭރޭ މީހުންގެ ސަބަބުންނެވެ. ސޯމާލިޔާގެ ކަނޑުފޭރޭ މީހުންގެ ސަބަބުން އެ ސަރަޙައްދުން ދަތުރު ކުރަމުންދާ ވަރަށް ގިނަ އުޅަނދުތަކަށް އެތައް ދައްޗަކާ ދަނީ ކުރިމަތިލާން ޖެހެމުންނެވެ. ކުރީ ޒަމާނަށް ބަލާއިރުގައި އިންޑިޔާގެ ސޫރަތުގެ ވިޔަފާރިވެރީންނާއި ދެކުނު އެފްރިކާގެ ވިޔަފާރިވެރީންވަނީ ޕޯޗުގީޒުންނާއި ޢުމާނީންގެ އުނދަގޫތަކުން ސަލާމަތްވެ ރައްކާާތެރި ކަމާއެކު ދަތުރުކުރުމުގެ ގޮތުން ސޯމާލީ ކަރައިގެ ބަރާވާގެ ބަނދަރު ބޭނުންކޮށްފައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ސޯމާލިޔާގެ އާބާދީގެ 85% މީހުންނަކީ ނަސްލުގެ ގޮތުން ބަލާއިރުގައި ސޯމާލީ ދަރިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީގެ 34% މީހުން ދިރިއުޅެމުން ގެންދަނީ ގަރިޔާތަކާއި ޝަހަރުތަކުގައެވެ.
ސަގާފަތު
ސަގާފަތުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު ސޯމާލިޔާ އަކީ ޢަރަބި ސަގާފަތާއި އެފްރިކާ ބައްރުގެ ސަގާފަތް ބައްދަލުވާ ނުގުތާގައި އޮތް ޤައުމެއްކަމުން ސޯމާލިޔާގެ ސަގާފަތުން އެކަމުގެ އަސަރު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ބަލާއިރު ސޯމާލިޔާގެ އިޤްތިޞާދަކީ އެހައި ރަނގަޅު އިޤްތިޞާދެކޭ ދެންނެވޭކަށް ނެތެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 795 ޑޮލަރެވެ.
އަދުނާން ޙުސައިން
އަލްއުސްތާޛު އަދުނާނު ޙުސައިން (ގުލްފާމުގޭ އަދުނާން) އަކީ ބޮޑުގަލު މޫސާ ދީދީގެ ފުތް އައްޝައިޚް ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީން ގެ ދަރިކަލެކެވެ. މަންމައަކީ މެދުގަނޑުވަރު ތުއްތު ގޮމާ އެވެ. އަދުނާން ޙުސައިން ކިޔަވާ ވިދާޅުވީ މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާ އިންނާއި، ސިލޯނުގެ އިގިރޭސި ކޮލެޖްތަކުންނެވެ. އިގިރޭސި، އުރުދޫ ސިންގަޅަ، ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ.ޤާޟީ ވަކީލުކަން އަދާކުރެއްވުމުގައި ގާނޫނީ ގޮތުން އިސްރޯލެއް އަދާކުރެއްވި އެވެ. ދެވަނަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ކުރިން ވަރަށް ގިނަ ފަަހަރު އަމްނު އާންމުގެ މަހްކަމާ ހިންގެވުމާއި ހަވާލުވެ ހުންނެވި އެވެ.
މަގާމްތައް
އަވަހާރަވީ 1 ނޮވެމްބަރު 1991 ގައެވެ.
އަޙުމަދު ޝުކުރީ ޙުސައިން
ޑރ އަޙުމަދު ޝުކުރީ ޙުސައިން އަކީ ނިއުޒިލޭންޑް ގައި ޑިވެލޮޕްމަންޓް ސްޓަޑީޒް ގެ ރޮނގުން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ބަދުރު ހަނގުރާމަ
ބަދުރު ހަނގުރާމަ ހިނގީ ހިޖުރައިން 2 ވަނަ އަހަރުގެ ރަމަޟާން މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހުގައެވެ. މިހަނގުރާމަ ކުރަން މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ކުރީ ފަހަރެއްގައި މުސްލިމުން ދިމާކުރި ޝާމަށް ދިޔަ ގުރަޝީ ގާފިލާއެއް، މުސްލިމުން އަތުނުޖެހި ފިލައިގެންދިއުމެވެ. ދެން އެނބުރި އަންނަ ވަގުތަކަށް ބަލަބަލާ ތިބުމަށް ކީރިތި ރަސޫލާ ޠަލްޙާ ބިން ޢުބައިދުﷲ އާއި، ސަޢީދު ބިން ޒައިދު ފޮނުއްވެވި އެވެ. މިދެބޭފުޅުން އަލްޙައުރާ ކިޔުނު ހިސާބުގައި ޚަބަރު ބައްލަވަން ތިއްބަވަނިކޮށް މިހިސާބުން އަބޫ ސުފްޔާން ގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ދަތުރުކުރަމުންދާ ގާފިލާއެއް އަންނަކަން އެނގިއްޖެ އެވެ.
މިގާފިލާގައި މުސްލިމުން ރަށުން ބޭރުކޮށް، މުދާކޮޅު ނިގުޅައިގަތް މައްކާގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބޮޑުންގެ މުދަލާއި ސާމާނު ހުއްޓެވެ. 50 ހާސް ދީނާރަށްވުރެ އަގުހުރި 1000 ޖަމަލުގެ މުދާ މިގާފިލާގައި ހުރިއެވެ. އަދި ގާފިލާގެ ފާރަވެރިންގެ ގޮތުގައި ތިބީ އެންމެ 40 ހަކަށް މީހުންނެވެ.
މުޢާވިޔަތު ބިން ޔަޒީދު
ފުރިހަމަ ނަންފުޅަކީ މުޢާވިޔަތު ބިން ޔަޒީދު ބިން މުޢާވިޔަތު ބިން އަބީ ސުފްޔާން އެވެ. ޚަލީފާކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 64ވަނަ އަހަރުގެ ރަބީޢުލް އައްވަލު މަހުގެ 15ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެއީ މީލާދީން 683ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ބައްޕާފުޅު އަވަހާރަވުމުން ޚަލީފާކަމަށް އިސްވުމަށް ފަހު 40ދުވަސްވަންދެން މީހުންގެ ތެރެއަށް ނިކުމެވަޑައެއް ނުގަންނަވައެވެ. އަވަހާރަވި އިރު އުމުރުފުޅަކީ އެންމެ 23އަހަރެވެ. ޚަލީފާކަން ކޮށްފައިވަނީ ވަރަށް ކުރުމުއްދަތަކަށެވެ. މިއީ ސުފްޔާންގެ ދަރިކޮޅުން ވެރިކަން ކުރެއްވި އެންމެ ފަހު ޚަލީފާއެވެ. ދެންވެރިކަން ކުރަމުން ދިޔައީ މަރުވާންގެ ދަރިކޮޅުގެ ބޭފުޅުންނެވެ.
ކަޅު ބުޅިތުންބި
އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ ދޫންޏެކެވެ.
އެއްރޮނގު ބޯދި
އެއްރޮނގު ބޯދިނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކުގެ ބޭރުގަޔާއި ވިލުވިލުގައި ހެދިފައި ހުންނަ މުރަކަތަކުގެ މާހައުލުގައި އުޅޭ ކުޑައިސްކޮޅެއްގެ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 10 ސމ އަށް ކަމަށްވިޔަސް ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނީ 7 ސމ އެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ދިވެހިން އެންވެރިކަމުގައި މިބާވަތުގެ މަސް ބޭނުންކުރެއެވެ. ބޯދި އާއިލާގެ މަސް ބިސްއެޅުމަށްފަހު ދަރިމައިކުރަނީ އަނގައިގެ ތެރޭގައި ބަހައްޓައިގެންނެވެ.
މަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު މުށިކުލައެކެވެ. މަހުގެ ތުނބުން ފެށިގެން ލޯހުރަސްކޮށް ނިގޫފަތާއި ހަމައަށް ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގެއް މަހުގެ ދިގަށް ދެމިފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައި ފެށޭ ހިސާބުގެ ކައިރިފަށާއި ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެއްގައެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 7 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 6 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ކުރީބައިގައި ރާޅުކަމެއް ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ނެތުމާއެކު މަހުގެ އާންމު ސިފައަށް ވިސްނާ އެއްރޮނގު ބޯދި ކިޔާފައި ވަނީއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އަދަބީ - (ބަނދި )
'ބަނދި'
އަދަބީ - ބަނދި، ކާ، އަންބާ
ދިވެހީން އިސްލާމްދީން ޤަބޫލްކުރުމުގެ ކުރީން ޅެންހަދައި އުޅުނުކަމެއް، ނޫންކަމެއް އެނގޭކަށް، އެއްވެސް ގޮތަކުން ނުފެނުނެވެ. އަދި ފަހުން ފެނިދާނެޔެކޭވެސް ހީއެއްނުވެއެވެ. ދެން މިއިން އެއްވެސް ކަމެއް އެނގޭނެ މަގެއް ނެތްކަމަށްވިޔަސް އެނގޭކަމަކީ ދިވެހީން، ދިވެހިބަހުން ހަތަރު ވައްތަރެއްގެ ޅެން ހަދާފައިހުރިކަމެވެ! އެއީ، ބަނދި، ކާ، ފަރިހި، ރައިވަރު މިހަތަރު ވައްތަރެވެ. ދެން އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ހަނދާނުގައި ހަދާންފެށުނު ޅެމެވެ، ކިޔާ ވައްތަރު މީގެތެރެއަށް ލީމާ ފަސްވައްތަރު ހަމަވީއެވެ.
މިއިން އެންމެ އިސްކަމަށް ފެންނަނީ ބަންޖެވެ. މީގެ ދެބާވަތެއް ހުރެއެވެ. އެއްބާވަތަކީ ޅަކުދީން ލޮއްސާން، ކުޅިވަރަށް، ފޫހިފިލުވާން ކިޔައިއުޅޭ ބާވަތެކެވެ. އަނެއް ބާވަތަކީ ސަޑިފަންޑިތަވެރީން، ފަންޑިތައަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ބާވަތެކެވެ." -އައްސައްޔިދު ބޮޑުފެންވަޅުގެ ސީދީ-
ނޯޓް: މަތީގައި ލިޔެފައިވާ ބަޔާނަކީ އައްސައްޔިދު ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ސީދީ 21 ރަބީޢުލްއައްވަލް 1382 (22 އޯގަސްޓް 1962) ގައި އޭނާ ލިޔުއްވާފައިވާ "ކަންޒުލް އަދަބް" މިފޮތުގެ މުޤައްދިމާގައި ދިވެހި ޅެންވެރިކަމާއި ބެހޭގޮތުން ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުމެވެ. އެނގިވަޑައިގަންނަވާނޭ ފަދައިން މިފޮތަކީ ދިވެހި އަދަބީ ގުލްޝަނުން ފަރިވެ ފޮޅުނު ވަސްމީރު، ކުލަރީތި މާތަކުގެތެރެއިން އަލްމަރުޙޫމް ބަނޑޭރި ޙަސަންމަނިކުފާނު ހެއްދެވި ދިޔޯގެ ރައިވަރާއި، ފަޟީލަތުއްޝައިޚް އަލްމަރްޙޫމް މުޙައްމަދު ޖަމާލުއްދީން ނައިބުތުއްތު ހައްދަވާފައިވާ ރައިވަރުފޮތްތައް ހިމަނައިގެން އެމަނިކުފާނު އެއްކޮށްލެއްވި މާބޮނޑިއެކެވެ. މިފޮތަކީ ދިވެހި އަދަބީ ޚަޒާނާއިން ހޮވާލެވުނު އަގުހުރި ރަންމުތުގެ ޢަބާރަނައެކެވެ.
މިސާލު:
1- ދިޔޯ އިތުރު ބޮޑުކަންނާ
ހެދިނަވަށް ވަޑައިގަންނާ
ފައިދޮންނަ ގަލެއްކަމުލީ
ފީރޯޒު ގަނޑެކެ ނަންކީ
2- ސަމަންދަރޯ  ސަމަންދަރޯ
ސަމަކުރަންދި ކަޅުބިލަމަސް
ދަހިވެވިގެން ކަޅިވެވިގެން
މިއޮޑިޔަށް  އަރާ  ބާނީ
މަރަޖަލް   ބަޙްރައިނީ
ދަނެއު، މިދެބަނދީން (ދިޔޯ އިތުރު ބޮޑުކަންނާ) މިއީ ވަރަށް ދިގު ބަންޖެކެވެ. ނަމަވެސް މިސާލުދެއްކުމަށްޓަކައި، މިހަތަރުބަސް ލިޔުނީއެވެ. ދެންމި (ސަމަންދަރޯ) ބަނދި މިއީ މާކުރު ބަންޖެކެވެ. އެހެނަސް މިން މިސާލުދެއްކުމަށްޓަކއި މިހަބަސް ލިޔުނީއެވެ. ދެންކުދީން ލޮއްސުމަށާއި ފޫހިފިލުވުމަށް ކިޔާ އުޅޭ ބާވަތުގެ ބަނދިން މިސާލު ހިމަނާލާނަމެވެ.
3- ބޯ    ބޯ       ބޮއްތަލޯ ދެފެނު  ކަޔޯ  ފެން  ބަތް   ކަޔޯ އޮޑިވަތު  ދިޔަ    ހިއްކަޔޯ ބޯ
ލަ ން     މާ ރަ މަ     ޔޯ
ފައި  ބަނދެގެން  ރިތް   ބިދެގެން
ކަނޑަށް   ބިމަށް    ޕޮއް
ހަކުރު ކޮޅު  މަސް  ކޮޅު ކާށި ކޮޅު
މިއެތިކޮޅު ކައިގެން ބޮއިގެން
ރާވެރިބޭ މިއޮތް ދިގު ރުކުކުރިން އަރާ
މިއޮތް ބޯބޯ ކަށިކެޔޮ ވާތެރޭން
ދަމާ   ނެރޭ     ދަމާ    ނެރޭ
4- އިލޯވަޅިއަ މިލޯ  ވަޅިއަ
ރަން ގޯތީ ރަން ދެވަޅިއަ
ކެލާކަތި ކުނބޯ ވަޅިއަށް އުކުނު ވެރޭ ގޮބޮޅި ވެރޭ
ސާން ސާން ތިންތި
ފަ ން ޏަ ގި ރީ ހަބީބޯ
ކާޅުކައްޕިއަށް ފަނި ފޮދުލާ
ފަނގަ މުގުރާ ތިނޯހު ލާ
ޕާސް  ކަމަށް    ޕީސް
5- މާކަނޔޯ    ޑިނގާރަޔޯ މަތިން ދަމުން ބަޑިޖެއްސޯ
ތަކަފަލަގޭ  ދޮރުމައްޗަށް
އަރާރުން ހަދައިލައިފައި
އެއްގަމު ތިންމަސް ދުވަހޭ
ކަނަޔަކަށް ހަމަސްދުވަހޭ
6- އޭސިލުނބޭ  މީސިލުނބޭ
އެސިލުނބު ބަން މާވަޑިޔާ
މިސިލުނބު ބަން މާވަޑިޔާ
ރަތު ރޭ ރޭ ރިހަ ކައްޔާ
ގޮދަން ހަނޑުލު ބަތްކައްޔާ
ރަންވެ ރަން އެނދެގައްޔާ
ރަން ކަންނެއު ލައިފައްޔާ
ބަނދި މިއީ ދިގުމިނަކަށް ބަހުގެ ޢަދަދަކަށް ކަޑައެޅިފައި ވަކިމިންވަރެއް އޮތްކަން އެނގޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ވަރަށް ދިގު ބަނދި ހުންނަ ފަދައިން ދާދި ކުރު ބަންދިވެސް އެބަހުއްޓެވެ. އަދި މަތީގައި މިސާލުގެ ގޮތުގައި ގެނެސްދީފައިވާ ހަބަނދި އޮތް ވަޒަން (ބާރަފިލި) ނޫން އެހެން ވަޒަނަކަށް ހަދާފައި އޮތް ބަންޖެއްވެސް ނުފެނެއެވެ. އަދި ރައިވަރު ފަދައިން ބަސްތައް ހުއްޓޭ ކާފިޔާތައް، ވައތަރުކޮށް އެއްގޮތް ކުރާން އުޅުމާއެކުވެސް މާބޮޑު ފަރުވާތެރިކަމެއް އެކަމަށް ނުބަހައްޓައެވެ. މިކަން މިތާ ލިޔެފައި އޮތް ހަބަނދިންވެސް ވިސްނޭނެކަމަށް ހީކުރަމެވެ.
ޔަޒީދު ބިން މުޢާވިޔަތު
ޔަޒީދު ބިން މުޢާވިޔަތު ވެރިކަމަށް އިސްވުމަށް ފަހު މުސްލިމް ބިން ޢަގަބާ ވެރިއަކަށް ބަހައްޓައިގެން ލަޝްކަރެއް ފޮނުައްވައި މަދީނާގެ އަހުލުވެރިންނާއި ޙުއްރާއޭ ކިޔުނު ހަގުރާމަކޮށް ނަޞްރު ހޯދިއެވެ. އެހިނދު ނުރުހުންވާ ހާލުގައި މަދީނާގެ އަހުލުވެރިން ޔަޒީދު އަށް ބައިއަތު ހިއްޕެވި އެވެ.
ޚަލީފާކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 60ވަނަ އަހަރުގެ ރަޖަބު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. އެއީ މީލާދީން 680ވަނަ އަހަރުގެ އެޕްރީލް މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ޚަލީފާކަން 3އަހަރު ދުވަހު ކޮށްފައިވެއެވެ. އަވަހާރަވި އިރު އުމުރުފުޅަކީ 39ވަނަ އަހަރެވެ.
ޢުމަރު ޢަބުދުލް ޢަޒީޒް ޙަމީދު
ޢުމަރު ޢަބުދުލް ޢަޒީޒް ޙަމީދު ( އުފަންވެފައިވަނީ އެޕްރީލް 12، 2008 ، ތައުފީޤިއްޔާ ހޮސްޕިޓަލް، އައްބާސް އަލްއައްގާދު، ގާހިރާ ، މިޞްރު) އަކީ މިޞްރަށް އުފަންވެފައިވާ ދިވެހި ދަރިއެކެވެ.
މާގިނި މަސް
މާގިނިމަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުން ވަރަށް މަދުން ބޭނޭ މަހެކެވެ. މިހާތަނަށް މެރިން ރިސާރޗް ސެކްޝަނަށް ރިކޯޑް ކުރެވިފައިވަނީ މިބާވަތުގެ އެންމެ މަހެކެވެ. މިއީ ފަތި އެހެނަސް ފުޅާ ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ އާންމު ބައްޓަން ހުންނަނީ ގިނި މަހާއި ވަރަށް އެއްގޮތަށެވެ. ނަމަވެސް ނިގޫފަތާއި މަހުގައި ހުންނަ ފުޅާ ރޮނގުތަކާއި ހުޅުބު ހުންނަ ގޮތް ގިނަ މަހާއި މުޅިން ތަފާތެވެ. މިއީ 1 މީޓަރަށް ބޮޑުވާ މަހެކެވެ. ކެއުމަށް ރަގަޅު މަހެކެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއެކު 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތް ފިޔާތޮށި ކުލައެވެ، ޅަމަހުގައި ވަރަށް ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތަކަށް ފުޅާކޮށް ހުންނަ 3 ރޮނގު ބޮލުގެ ހުރަހަށް ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ރޮނގު މަހުގެ މެދެއްހާ ހިސާބުން ހުރަހަށް ހުރެއެވެ. އަދި 3 ވަނަ ރޮނގު މަތީ ކޮތަރި ބައިން ފެށިގެން އައިސް ނިގޫފަތުގެ ބަނޑުދޮށަށް ހުރެއެވެ.
ބެރެބެދި ރައިވެރިމަސް
ބެރެބެދި ރައިވެރިމަސްނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ހުންނަ މުރަކަތަކުގެ ކައިރީގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހި މަސްވެރިން ކުރާ ރޭގަނޑުގެ ކެޔޮޅުކަމުގައި މަދުމަދުން ބޭނޭ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ރާއްޖެއިން މިހާތަނަށް ރިކޯޑްކުރެވިފައިވަނީ އެންމެ ފަހަރަކު އެވެ. ވީމާ މިއީ ރާއްޖޭގައި މަދުން އުޅޭ ބާވަތެއްކަމަށް ބެލިދާނެއެވެ.
މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތްކުލައާއި ރިހިކުލަ ގުޅިގެން ފެންނަ ރަތްކުލަ އެކެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ގަދަ ރަތްކުލައިގެ (ބެރެބެދި ކުލައިގެ) ރޮނގުތަކެއް މަހުގެ ދިގަށް ހުރެއެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ ހަރުކަށިތައް ހުންނަނީ ރަތްކުލައެއްގައެވެ. އަދި މިކޮތަރިބައިގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ހުދުކުލައެއްގައެވެ. މިބާވަތުގެ ރައިވެރިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ދިވެހިން ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގައި އެންމެ ފާޅުކޮށް ފެންނަ ކުލައަށް ވިސްނާ މިމަހަށް ބެރެބެދި ރައިވެރިމަސް ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ
ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ (ޅެން)
ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ މިޢީ ދިވެހި ޅެންވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ވަރަށަ އަގުބޮޑު ޖަވާހިރެކެވެ. ދިވެހިޅެންތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ ޅެމެކެވެ. މިޅެން ހައްދަވާފައިވަނީ އައްމަރުހޫމު ހުސައިން ސަލާހުއްދީނެވެ. މިޅެން ކިޔުއްވާ ފައިވަނީ ނައިފަރު ދޮހޮއްކޮއެވެ. މިތަނުގައި މިޅެން ނަކަލުކޮށްލާނަމެވެ.
ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން
ބާރަކާ މީހަކުގެ ނުމެލައި އާރަކަށް މާމުއި ފެތޭތީއޭ
(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ)
ޅަ ފިސާރި މަގޭ ރަންކޮޅާ މަ ފިސާރި ތެދެއް ބުނަންހޭ × 2
އަފިލާ ގަސްގަހުގެ ކުރިޔަށް ކަފިހި ބޮލި މަސްލާ ދުވާތީއޭ
މަރުވާން ބިން ޙަކަމް
ފުރިހަމަ ނަންފުޅަކީ މަރުވާން ބިން ޙަކަމް ބިން އަބީ ޢާސް ބިން އުމައްޔާ ބިން ޢަބުދު ޝަމްސު ބިން އަބުދު މަނާފް އެވެ. މަންމާފުޅަކީ އާމިނަތު ބިން ޢަލްގަމާ ބިން ޞަފްވާން ބިން އުމައްޔާ އެވެ. ވެރިކަމަށް އިސްކުރެވުނީ ހިޖުރައިން 64ވަނަ އަހަރު މުޢާވިޔަތު ބިން ޔަޒީދު އަވަހާރަވުމުން މީސްތަކުން މަރުވާން އަށް ވެރިކަމަށް އިސްވުމަށް ބައިއަތު ހިފުމުންނެވެ.
މަރުވާން ބިން ހަކަމް އަވަހާރަވެފައިވަނީ ހިޖުރައިން 65ވަނަ އަހަރު އުމުރުފުޅުން 63އަހަރު ގައެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި މަރުވާން އަވަހާރަވީ ވިހަވެގެންނެވެ. އަނެއްބަޔަކު ބުނާގޮތުން މަރުވާން އަހަވާރަވީ ޕްލޭގް ޖެހިގެންނެވެ. ޚަލީފާކަން 10މަސްދުވަހު ކޮށްފައި ވެއެވެ.
ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ
(ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން
ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ)
އަޚު މަގޭ ހެޔޮ ކަތުންނޭ ތަހުވާވެ އަނާ ބުނަންހޭ × 2
ބަޚުތު ޖަމާލު ހެދި ފަދަ ތަޚުތެއް މަތީގާ ނިދީތީއޭ
(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން)
މިލަކުން މަގޭ މިތުރާ ތިލަވާ ޅެން ބަހުން ބުނަންހޭ × 2
ކިލަނބުނާގައި މަތިން ދޮޅު ބިލަކަޅު ކަނޑުމަސް ފުމޭތީއޭ
(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން
ނަނާ ތެދެކޭ ކަތުންނޭ ވަނާޖިދުވާ ވަރެއްހޭ × 2
އާނުގެ އަޑިން ދިރޭ ރަހަ ބާނިލާ ކެކިގެން އަރާތީއޭ
ރޯދީނޭ އައްސަވާށޭ ދޯ ނުވާ މީ ބަހެކޭ × 2
ގޯތި ތެރެއިން ޖަވާހިރު ކޯދުލާ ފޮޅިގެން އަރާތީއޭ
އަސްތާ ތެދެކޭ ކަތުންނޭ ގަސްތުން އިނދެފާ ބުނަންހޭ × 2
އަސްތާ އަޅުގަނޑު ދުށީމޭ ރަސްދަނބުރުކަކު އެތް ފޮޅޭތީއޭ
އަފިލާއެއް ނެތި މިތާގައި ގަތިނުއޮޅިފައި ނަންނުދާތީއޭ
ތަފާތެއް ނުވެ ހުރެފައި ބަފާ ގާތުގަ ބުނަންތާ × 2
ލަފާކަމަކަށް ވެދާނޭ އޭ ޚަފާ މާރިނދަ ގޮވާތީއޭ
ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ) udeylia 16:07, 6 ޑިސެމްބަރު 2009 (UTC)
ބުޅާނިގޫ
250px|thumb|left|ބުޅާނިގޫ ގަހެއް ބުޅާނިގޫ ނުވަތަ   ގަހަކީ ބުޅަލެއްގެ ނަގޫހެން ހުންނަ ހިމަދިގު ރަތްމަލެއް އަޅާ ގަހެކެވެ.
ކޮންޕީޓަރުން ތާނަ ލިޔެކިޔުމަށް މަގެއް
<font face="Faruma, times new roman">
ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޞަފިއްޔުއް ރަޙުމާނު މުބާރަކު ޕޫރީ
ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޞަފިއްޔުއް ރަޙްމާނު މުބާރަކު ޕޫރީ އަކީ ހިންދުސްތާނުގެ މަޝްހޫރު ދަންނަބޭކަލެކެވެ. އެކަޑަމިކްސްކޯލަރެކެވެ. އެނަގެ އިލްމީ މަޝްހޫރުކަން އޮތީ ހަމަ އެކަނި ހިންދުސްތާނުގެ ތެރެއަކު ނޫނެވެ. ޢަރަބި ދުނިޔޭގައިވެސް މެއެވެ. އޭނަގެ ޙަޔާތްޕުޅުގެ ބޮޑުބައި ހޭދަކުރެއްވީ ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގެ ތަޢުލީމު ފެތުރުއްވުމުގައެވެ. ކިޔަވައިދެއްވުމާއި ޢިލްމީ މަސައްކަތުގައެވެ. ހިންދުސްތާނުގައި ހުންނަ މައިއަހުލު ޙަދީސް ޖަމްޢިއްޔާގެ އަމީރު (ރައީސ) ގެ މަޤާމުގައިވެސް ވެސް އޭނަ ހުންނެވިއެވެ.
ނަން
ފަޟީލަތުއް ޝައިޚު ޞަފިއްޔުއް ރަޙްމާނު މުބާރަކު ޕޫރީގެ ކުންޔާ ނުވަތަ ވަނަމުގެ ގޮތުގައި މީހުންގެ ތެރޭގައި އޭނަ ދަންނަނީ އަބޫ ހިޝާމްގެ ނަމުންނެވެ. ބައްޕަގެ ނަމަކީ ޢަބްދުﷲ އެވެ. މުބާރަކު ޕޫރީ“ މިބައިން އޭނަގެ ނަމުގެ ފަހަތަށް އިތުރު ކުރެވިފައިވަނީ ރަށަށް ނިސްބަތް ކޮށެވެ.
އުފަންވުން
ޝައިޚު މުބާރަކު ޕޫރީ އުފަންވެވަޑައިގަތީ 1942 (1360ހ.) ވަނަ އަހަރުގެ މެދުތެރޭގައި ހުސައިން އާބާދު ކިޔާ ވިލެޖެއްގައެވެ. މިރަށަކީ އުތުރު އިންޑިޔާގެ ޑިސްޓްރިކްޓެއް ކަމަށްވާ އައުޒަމް ގަޅުގެ ޓައުނެއް ކަމަށްވާ މުބާރަކު ޕޫލް އާ މޭލެއްހާ ދުރުގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ. އައުޒަމް ގަޅަކީ އެފަސްގަޑުން މަޝްހޫރު އެތަކެއް ދަންނަބޭކަލުން _ ޚާއްޞަކޮށް މުޙައްދިސުން ނެއް އުފަންވެވަޑައިގަތް ބިމެކެވެ. ފަޟީލަތުއް ޝައިޚު ޑރ. މުޙައްމަދު މުޞްޠަފަލް އައުޒަމީއާއި ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޑރ. ޟިޔާއުއްރަޙްމާނުލް އައުޒަމީ ފަދަ އެތަކެއް މުހައްދިސުންނެއްވަނީ މިފަސްގަނޑު އުފަންކޮށްފައެވެ.
ތަޢުލީމު
ތަޢުލީމުގެ ފެށުމެއްގެ ގޮތުން ޤުރުއާން ކިޔަވަން ދަސްކުރެއްވީ ކާފައާއި ބޮޑުބޭބެގެ އަރިހުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން މުބާރަކު ޕޫރުގައި ހުންނަ މަދްރަސާ އަރަބިއްޔާ ދާރުއްތަޢުލީމަށް ވަދެވަޑައިގެން ޢަރަބިބަހާއި ފާރިސީ ބަހުގެ އިބްތިދާއީ ތަޢުލީމް ހޯއްދެވިއެވެ. 1373 ވަނަ އަހަރު ޝައްވާލު މަހު (4391 ޖޫން) މުބާރަކު ޕޫރުގައި ހުންނަ މަދްރަސާ އިޚްޔާއުލް ޢުލޫމަށް ވަދެވަޑައިގެން ޢަރަބި ބަހާއި ދީނީ ތަޢުލީމުގެ ރޮގުން ޢަރަބި ސާނަވީ ތަޢުލީމް ހޯއްދަވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އޭގެ ދެއަހަރު ފަހުން އައުޒަމް ގަޅުގެ މައޫނަތު ބަންޖަންގައި ހުންނަ މަދަރުސާ ފައިޒް ޢާއްމު އަށް ވެދެވަޑައިގެން މަތީ ތަޢުލީމު ހޯއްދަވައި ފަޟީލަތުގެ ފާސްނެންގެވިއެވެ. އެއީ 1380 ވަނަ އަހަރުގެ ޝައުބާން މަހު (1691ގައި) އެވެ.
ދީނީ ތަޢުލީމު ހޯއްދަވަމުން ގެންދެވި އިރު ޔޫ.ޕީ ސަރުކާރުގެ އެޑިއުކޭޝަން ބޯޑުން ބާއްވާ އިންތިހާނުތަކެއް ކަމަށްވާ މައުލަވީ އިންތިހާނާއި ޢާލިމް އިންތިހާނު _ މިދެ އިންތިހާނު މަތީ ވައަކުން ފާސްކުރެއްވިއެވެ. މައުލަވީ އިންތިހާނު 1959 ގައެވެ. ޢާލިމް އިންތިހާނު 1960 ގައެވެ. އަދި ފަހުން ފާޒިލް ޑިގްރީ އިންތިހާނު އޭގެ ފަހުން ވެސް ހަމަ މިބޯޑުން ފާޒިލް އިންތިހާނު 1978 ގައިވެސް މަތީ ވަނަޔަކުން ފާސްކުރެއްވިއެވެ.
ޢަމަލީ ޙަޔާތް
1961 ގައި ތަޢުލީމު ފުރިހަމަ ކުރެއްވުމަށްފަހު ޢަމަލީ ހަޔާތަށް ފެއްޓެވީ ދީނީ އެކި މަދަރުސާގައި ކިޔަވާ ދެއްވުމަށާއި ހުކުރު ޚުޠުބާ ދެއްވުމާ ޢާއްމުންނަށް ދީނީ ތަޤްރީރުކުރެއްވުމުންނެވެ. މިގޮތުން 1963 ގައި މަދްރސާ ފައިޒް ޢާއްމުގައި މުދައްރިސަކަށް ހަމަޖެހުނެވެ. ފަހުން ހަމަ މައޫނަތު ބަންޖަންގައި ހުންނަ _ މަދަރުސާ ދާރުލް ޙަދީސްއަށް 1966 ގައި މުދައްރިސަކަށް ބަދަލުވެވަޑައިގަތެވެ. 1969 ޖަނަވަރީގައި ސިއޯނި (އެމް. ޕީސްޓޭޓް) ގައި ހުންނަ މަދްރަސާ ފައިޒުލް ޢުލޫމުގެ ޕްރިންސިޕަލް (މުޖްތަމިމު) އަކަށް އަދި އޭގެ ހަތަރު އަހަރުފަހުން _ 1972 _ ގައި _ އަމިއްލަ ރަށުގައި ހުރި މަދްރަސާ އަރަބިއްޔާ ދާރުއްތައުލީމުގެ ޕްރިންސިޕަލަކަށް _ މަދަރުސާގެ ފަރާތުން އެދިގެން _ ބަދަލުވެވަޑައިގަތެވެ. ދެއަހަރު ފަހުން ބަނާރަސް ގައި ހުންނަ މަޝްހޫރު ދީނީ އިންސްޓް ޓިއުޓެއް ކަމަށްވާ ޖާމިޢާ ސަލަފިއްޔާގެ އެދުމަކަށް އެތާނގެ އުސްތާޒަކަށް ބަދަލުވެވަޑައިގަތެވެ. އެއީ, 1394 ޝައްވާލް (4791 އޮކްޓޯބަރ) ގައެވެ.
1480ހ. ގައި މަދީނާ ގައި ހުންނަ އިސްލާމިކް ޔުނިވަސިޓީ ގައި ”ކީރިތި ރަސޫލާގެ ސިޔަރަތަށް ޚިދުމަތްކުރާ މަރުކަޒު“ ގެނަމުގައި ކީރިތި ރަސޫލާގެ ސިޔަރަތާ ބެހޭ ގޮތުން ރިސާޗް މަސައްކަތް ކުރާ އިންސްޓްޓިއުޓެއް އުފެދުނެވެ. މިސެންޓަރު އުފެދުމުން _ އެފަރާތުން އެދިގެން __ އެތާގެ ރިސާޗް ސްކޯލަރަކަށް ބަދަލުވެ ވަޑައިގަތެވެ. އެތާގައި އޭނައާ ހަވާލުކުރެވުނީ ސިޔަރަތުގެ މައްޗަށް އިންސައިކްލޯ ޕީ.ޑިޔާ އެއް ތައްޔާރު ކުރުމަށެވެ.
ތަސްނީފު
ފަޟީލަތުއް ޝައިޚު ޞަފިއްޔުއް ރަޙްމާނު މުބާރަކު ޕޫރީ އަކީ ޢަރަބި ބަހާއި އުރުދޫ ބަހުގެ ލިޔުންތެރިއެކެވެ. ތަޙްޤީޤުގެ ޝައުޤުހުރި ސްކޯލަރެކެވެ. ކިޔަވައިދެއްވަން އުޅުއްވި ދުވަސްވަރު އޭނަ ވަނީ ސަތާރަ ވަރަކަށް ފޮތް އަރަބި ބަހާއި އުރުދޫ ބަހުން ލިޔުއްވާފައެވެ.
ޖާމިޢާ ސަލަފިއްޔާ އިން މަހަކު އެއްފަހަރު ނެރޭ މަޖައްލާ ”މުޙައްދިސު“ 1980 ގައި ނެރެން ފެށުމުން އޭގެ ޗީފް އެޑިޓަރަކަށް އޭނަ ހަމަޖެއްސެވިއެވެ. މިވަޒީފާގައި 1988 ގެ ސެޕްޓެމްބަރާ ހަމަޔަށް ހުންނެވިއެވެ. އެ ވަޒީފާ ދޫކޮށްލެއްވީ މަދީނާގެ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ސިޔަރަތު ސެންޓަރާ ގުޅިވަޑައިގަތުމަށެވެ. މަޖައްލާޔާ ޙަވާލުވެ ވަޑައިގަން ހުންނެވިއިރު އިޖްތިމާޢީ ތާރީޚީ ސިޔާސީ ދީނީ - މިރޮނގުން އެތަކެއް މަޒްމޫނު ލިޔުއްވިއެވެ.
އޭނަގެ ބައެއް ފޮތްފޮތް ވަނީ އިގިރޭސި ބަހަށް ތަރުޖަމާ ކުރެވިފައެވެ. މިފޮތްތައް ޝާއިޢުކުރީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިޔާގެ ދާރުއްސަލާމް ޕަބްލިކޭޝަންސް އިންނެވެ.
ޝައިޚު މުބާރަކު ޕޫރީ އިސްލާމީ ދުނިޔޭގައި ނަން ހިގާފައިވަނީ ޙަދީސް ޢިލްމުވެރިއެއްގެ ގޮތުންނާއި މުއައްރިޚެއްގެ ގޮތުންނާއި ސިޔަރަތު ޢިލްމުވެރިއެއްގެ ގޮތުންނެވެ. އޭނައަކީ މިޒަމާނުގެ ގޮތަށްނަމަ އަހްލުޙަދީސް ނުވަތަ ސަލަފީ ދަންނަބޭކަލެކެވެ.
ފަޟިލަތުއް ޝައިޚު ޞަފިއްޔުއް ރަޙްމާނު މުބާރަކު ޕޫރީ އަވަހާރަވި 1 ޑިސެންބަރު 2006 ވީ ހުކުރު ދުވަހު ބަނާރަސްގައި ހުންނަ ޖާމިޢާ ސަލަފިއްޔާގައި އެދުވަހުގެ ހުކުރުނަމާދަށްފަހު އެތާގަޑިން 2:30 އާ ދެމެދުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. ފަސްދާނުލެވުނީ އަނެއްދުވަހު _ 2 ޑިސެމްބަރު ވީ ހޮނިހިރު ދުވަހު މެންދުރު ނަމާދަށްފަހު ޢާއިލާގެ ގަބުރުސްތާނުގައެވެ. ކަށުނަމާދު އިމާމުވެ ކުރެއްވީ މުފްތިޔާސިރު ޞަފިއްޔުއްރަޙްމާނެވެ. ކަށުނަމާދުގައި ލައްކައެއްހާ މީހުން ބައިވެރިވިއެވެ. ރަށުގެ ކޮމިޝަނުގެ އިތުރުން ސަރުކާރުގެ އިސްބައެއް ބޭފުޅުންވެސް ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތެވެ.
ފުޅާރޮނގު ބޯދި
ފުޅާރޮނގު ބޯދިނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކުގައި ގިނައިން އުޅޭ ބޯދީގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ ބޯދި އާންމުކޮށް އެމުގެ ގޮތުގައި ހިފާ ނޫޅުނަސް މަދުމަދުން ހިފިފައި ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ބޯދި އާންމުކޮށް އުޅެނީ 18 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިއީ ކުޑަ އިސްކޮޅެއްގެ މަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 9 ސމ އަށް ކަމަށްވިޔަސް އާންމުކޮށް ފެންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނީ 6 ސމ އެވެ. މަހުގެ ދިގަށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ 5 ރޮނގު ހުރެއެވެ. މަހުގެ އެހެން ބައިތަށް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައަކަށްދާ ހުދުކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ދިގަށް ހުންނަ ފުޅާ ރޮނގުތައް ހުންނަނީ ތުނބުން ފެށިގެން ލޯހުރަސްކޮށް މަހުގެ ދިގަށެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތުރުތުރުއަޅާ ބަލި
ތުރުތުރުއަޅާ ބަލި އަކީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް އަށް އަންނަ ބަދަލުތަކެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ތުރުތުރުއަޅާ ބަލީގެ އުދަގޫތައް އިތުރުވެ ކުރިއަރަމުން އަންނާނީ މަޑުމަޑުންނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ދެއަތުގެ އިގިލިތަކުގައި ތުރުތުރުއެޅުން އުފެދޭގޮތް ވެއެވެ. އަދި ހަރަކާތްތައް ލަސްވެ، ހަރަކާތްތައް ފުރިހަމަކުރުމަށް އުދަގޫ ވެއެވެ.
== kanker
ސަބަބުތައް
ތުރުތުރުއަޅާ ބަލި ޖެހޭ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ސިކުނޑީގައި ކެމިކަލް މެސެންޖަރ އެއް ކަމުގައިވާ ޑޮޕަމިން ނުހުރުމެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
މުޙައްމަދު ސަޢީދު (ބަގީޗާގެ)
އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ސަޢީދު ދީދީ އަލްއަޒްހަރީ އަކީ ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީންގެ ދަރިކަލެކެވެ. މަންމައަކީ ބޮއިގަސްދޮށުގޭ މޫސާ ކަލޭގެފާނުގެ ސަންޕާ މަނިކެ އެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ މީލާދީން 1900 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މުޙައްމަދު ސަޢީދު އިބްތިދާއީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ ބައްޕާފުޅު ޙުސައިން ޞަލާހުއްދީން ގެ އަރިހުންނެވެ. މަތީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ މައްކާ އާއި ޢިރާގުގެ ބަޣްދާދު އާއި، އަދި މިޞްރުގެ ޖާމިޢަތުލް އަޒްހަރުންނެވެ. އަޒުހަރުން ޢާލިމީ ފާސް ނެގިއެވެ. އަރަބި، އިގިރޭސި ދެނެލައްވައެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ އަދީބެކެވެ. ދިވެހިބަހާއި ޢަރަބި ބަހުން ޅެމާއި ނަޞްރުގެ ފޮތްތައް ލިޔެފައި ވެއެވެ.
މަގާމްތައް
އަވަހާރަވީ 30 އެޕްރީލް 1939 ގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ރެޑް ފޯރޓް
thumb|left|400px|ރެޑް ފޯރޓް ރެޑް ފޯރޓް އަކީ އިންޑިޔާގެ ދިއްލީގައި ހުންނަ އާޘާރީ ބިނާއެކެވެ. ޔުނެސްކޯގެ ދުނިޔޭގެ އާޘާރީ ތަރިކައިގެ ތެރޭގައި ބެލެވޭ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ރެޑް ފޯރޓް ހަމެޖެހިގެން ދިޔައީ 2007 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މިއީ ޝާހް ޖަހާންގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު ވެރިކަން ކުރާނެ ގަނޑުވަރުގެ ގޮތުގައި ބިނާކުރެވުނު ތަނެކެވެ.
ރެޑް ފޯރޓް އަދި ޝާހްޖަހާން އާބާދު އޭ ކިޔޭ ސިޓީ ބިނާކުރެވުނީ މީލާދީން 1639 ވަނަ އަހަރު ޝާހް ޖަހާންގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރުގައެވެ. ޝާހް ޖަހާންގެ ރަސްކަމުގައި މިތަން ބިނާކުރެއްވުމަށްފަހު އެކިފަހަރު މަތިން މިތަނަށް ބައިތައް އިތުރުކުރެވިފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ރެޑް ފޯރޓް ހުންނަ ޝާހްޖަހާން އާބާދު އަކީ ދިއްލީގައި މުސްލިމުން ދިރިއުޅުމަށް ބިނާކުރެވުނު 7 ވަނަ ޝަހަރު އެވެ.
ރެޑް ފޯރޓް އަށް މިނަން ދެވިފައިވަނީ އެތަނުގެ ވަށައިގެން ލެވިފައިވާ އިންފާރުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ރަތް ގަލުގެ ސަބަބުންނެވެ. ޝާހްޖަހާން އާބާދުގެ އިރުމަތީ ބިތުގައި ހުންނަ ރެޑް ފޯރޓްގެ ވަށާ ފާރުގެ ދިގުމިނުގައި 1.5 މޭލުގެ ދިގުމިން ހުންނަ ކަމަށް ވެއެވެ. އަދި މިވަށާ ފާރުގެ އުސްމިން ބައެއް ދިމާލުގައި 60 ފޫޓު ހުންނަ އިރު އަނެއް ބައި ދިމާލުގައި 110 ފޫޓް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ޢަބުދުލް މަލިކް ބިން މަރުވާން ބިން ހަކަމް
އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 26ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އުޅެބޮޑުފުޅުވީ މަދީނާގައެވެ. ދީންވެރި އަޅުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ފާގަކުރެވިފައިވެއެވެ. ޚަލީފާކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 65ވަނަ އަހަރުގެ ރަމަޟާން މަހުގެ 27ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެއީ މީލާދީން 685ވަނަ އަހަރުގެ މާރޗު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ޚަލީފާކަމަށް އިސްވެވެޑައިގަތީ ބައްޕާފުޅު މަރުވާން ބިން ޙަކަމް އަވަހާރަވުމަށް ފަހުގައެވެ. ހައިބަތު ހުރި ޖާނު ވަރުގަދަ މީހެއްކަމުގައި ވެސް ބެލެވިފައި ވެއެވެ.
ޢަބުދުލް މަލިކް ބިން މަރުވާންގެ ޚިލާފަތުގައި އުމަވީ ދައުލަތުގެ ވެރިކަން ރޫމީ، ފާރިސީ އަދި ޢަރަބި ރަށްތަކުގައި ހިންގާފައިވެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ލިޔާއިރު ފިލިޖެއްސެވުން، ދިރުހަމުގައި ކުރެއްސެވުން، ދީނާރުގެ ލޯލާރި ތަޢާރަފުކުރުން މިއީ ހައްތަހާ ވެސް ޢަބުދުލް މަލިކް ބިން މަރުވާންގެ ވެރިކަމުގައި ހިގާފައިވާ ކަންތައްތަކެވެ. މައްކާގައި ވާ ކައުބާ ނުވަތަ ގެފުޅު ތަޅާލެއްވުމަށް ފަހު މިހާރު ފެންނަށް އެހެރިގޮތަށް ބިނާ ކުރެއްވީ ވެސް އަބުދުލް މަލިކް ބިން މަރުވާންގެ ވެރިކަމުގައެވެ. ހަރުޤަލާއޭ ކިޔޭ ރަށް ފަތަހަކޮށް ވާސިޠު އޭ ކިޔޭ ރަށް ބިނާކުރެއްވިއެވެ.
އަބުދުލް މަލިކް ބިން މަރުވާން އާއި ބެހޭގޮތުން އަބޫ އައްޒަނާދު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. މަދީނާގެ ފިގުހު ޢިލްމު ވެރިންނަކީ ސަޢީދު ބިން މަސީބުއާއި، ޢަބުދުލް މަލިކް ބިން މަރުވާންއާއި، ޢުރުވަތު ބިން ޒުބައިރުއާއި، ޤުބައިޞާ ބިން ޛުއައިބު އެވެޢަބުދުލް މަލިކް ބިން މަރުވާން ދުނިޔެދޫކުރެއްވީ ދިމިޝްޤުގައި ހިޖުރައިން 86ވަނަ އަހަރުގެ ޝައްވާލު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ.
ބިން
thumb|ބިން
ބިމަކީ (ނިށާން: ) އިރުން ފެށިގެން ތިންވަނަ ގުރަހައެވެ. ބިމަކީ އިންސާނީ ނައުޢުގެ ގޮވައްޗެވެ. ބިމަށް ކިޔާ ތަފާތު ނަން ތަކުގެ ތެރޭގައި ދުނިޔެ އާއި ފުރަދޫ އާއި ޒަމީން ހިމެނެއެވެ.
ފޮނިޔަ މަސް
ފޮނިޔަ މަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިން ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައި މިމަސް ގިނައިން ބޭނިފައި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 60 ސމ އަށެވެ. ނަމަވެސް ގިނައިން ބޭނިފައި ހުންނަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 35 ސމ ބޮޑުމިނުގެ މަހެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް އުޅެނީ ތިލަ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައެވެ. ކައިއުޅެނީ ކުދިމަހާ އަޑީގައި ދިރިއުޅޭ ތަފާތު ކުދިކުދި ފަނިފަކުސައެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 10 ކައްޓާއި، 14މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއެކު 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 18މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ފޮނިޔަ މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދައަޅި ކުލައެވެ. މިމަސް ތާޒާކަންމަތީ އޮންނައިރު ބޮލުގެ ދެފަރާތުގައި ރީނދޫ ކުލައިގެ ކުރެހުން ބައެއް ފަނޑުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އާގްރާ ފޯރޓް
thumb|left|upright=1.4|އާގްރާ ފޯރޓް އާގްރާ ފޯރޓް އަކީ އިންޑިޔާގެ އާގްރާ ގައި ހުންނަ އާޘާރީ ބިނާއެކެވެ. ޔުނެސްކޯގެ ދުނިޔޭގެ އާޘާރީ ތަރިކައިގެ ތެރޭގައި ބެލެވޭ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި އާގްރާ ފޯރޓް ހަމެޖެހިގެން ދިޔައީ 1983ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އާގްރާ ފޯރޓް ހުންނަނީ ތާޖް މަޙަލްގެ ހުޅަގު އުތުރުން 2.5 ކިލޯ މީޓަރުގެ ދުރުމިނުގައެވެ. މިއީ ވެސް އިންޑިޔާގައި އޮތް ތަފާތު ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު ގަނޑުވަރެއްގެ ގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވުނު ތަނެކެވެ. ތަފާތު ދުވަސްވަރު އިންޑިޔާ އަށް ޒިޔާރަތްކޮށްފައިވާ ފަތުރުވެރިންނާއި، ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކުގެ ވެރިންގެ ފެންވަރުގެ ބޭފުޅުންނާއި މީހުން މިތަނަށް ޒިޔާރަތްކޮށްފައިވާ ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ކުޑަކުދިންގެ ކުދިވާހަކަ 1
އިތުރު މައުލޫމާތު
(24 ޖޫން 1999)
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އަސާސީ
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އަސާސީ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީ އަކި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނީ ބިންގަލާއި، ދިވެހިރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރުކާރުގެ ނިޒާމް ހިނގާނެ ގޮތް ހިމެނޭ ޤާނޫނުއަސާސީ އެވެ. މިހާރު އަމަލުކުރެވެމުންދާ ޤާނޫނު އަސާސީ އަކީ އޭރުގެ ރައީސް މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް 7 އޯގަސްޓް 2008 ގައި ސޮއި ކުރެއްވި ޤާނޫނު އަސާސީއެވެ.
ފުރަތަމަ ޖުމްހޫރިއްޔާ އަދި ދެވަނަ ރަސްކަން
މުޙައްމަދު އަމީން ދީދީގެ ވެރިކަމުގައި ހަތްވަނަ ޤާނޫނު އަސާސީ އަކަށް އަމަލުކުރެވެން ފެށުނެވެ. މި ޤާނޫނު އަސާސީ އަށް އަމަލުކުރެވުނީ އެންމެ 8 މަހަށެވެ. އެއީ ދެވަނަ ފަހަރަށް ރަސްކަމަކަށް ބަދަލުވުމުންނެވެ. މިއަށް ފަހު 1954، 1964 އަދި 1967 ގައި އާ ޤާނޫނު އަސާސީތަކަށް އަމަލު ކުރެވުނެވެ.
ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާ
11 ނޮވެމްބަރު 1968 ގައި އިބްރާހިމް ނާޞިރު އާ ޤާނޫނު އަސާސީއެއް ގައި ސޮއި ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ ދެވަނަ ފަހަރަށް ޖުމްހޫރިއްޔާ އަކަށް ވުމުންނެވެ. މި ޤާނޫނު އަސާސީ 1970، 1972 އަދި 1975 ގައި އިސްލާހު ކުރެވުނެވެ. މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމްގެ ވެރިކަމުގައި 1988ވަނަ އަހަރު ބާރަވަނަ ޤާނޫނު އަސާސީ އެއް ތަޢާރަފް ކުރެވުނެވެ.
2008 ގެ ޤާނޫނު އަސާސީ
2008 ގެ ޖޫންގައި ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލީހުން އާ ޤާނޫނު އަސާސީ އެއް ލިޔެ ފުރިހަމަކޮށް ނިންމިއެވެ. 7 އޯގަސްޓް 2008 ގައި މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް އެ ޤާނޫނު އަސާސީ ގައި ސޮއި ކުރެއްވިއެވެ. މި ޤާނޫނު އަސާސީ ފުރިހަމަކޮށް ނިމުނީ 3 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ. އެއީ 2003 ގައި މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް ދިމިޤްރާޠީ ނިޒާމެއް ޤައުމަށް ގެންނާނެ ކަމަށް ވަޢުދުވެ ވަޑައިގަތުމަށް ފަހުއެވެ. މި ޤާނޫނު އަސާސީ އުފެދުމަށް ދިމާވި މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް 2003 ވަނަ އަހަރު އަދި އެއަށް ފަހު އައި ހަމަނުޖެހުންތަކަށް ފަހުއެވެ. އާ ޤާނޫނު އަސާސީ ގައި ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ބައެއް ކަންކަމަކީ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރަށް ވުރެ ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރަށް ބާރު ދިނުމާއި ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމު ކުރުމުގެ ބާރު ހިންގުމަށް ކޮމިޝަނެއް އުފެދުމާއި ކޮރަޕްޝަން ނައްތާލުމަށް އަދި އިންތިޚާބުގެ ކޮމިޝަނެއް އުފެދުމާއި އެހެނިހެން މިނިވަން މުސްތަޤިއްލު ކޮމިޝަންތައް އުފެދުމެވެ.
އާ ޤާނޫނު އަސާސީގައި ހިމެނެނީ ސާދަ ބާބުއެވެ. އެއީ 301 މާއްދާއެވެ. އަދި ތިން ޖަދުވަލު އެވެ. އެއީ:
އާދަމް ފަޒީޙް (ފަދިއްކޮ)
އާދަމް ފަޒީޙް (ފަދިއްކޮ) އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރި އެކެވެ.
ނަމަށް އައި ބަދަލު
އާދަމް ފަޒީޙް ވަނަމެއްގެ ގޮތުގައި ދަނޑުގައި ބޭނުންކުރަމުން އައި ނަން ފަދިއްކޮ މިނަންވަނީ 2008 ވަނަ އަހަރު ވަން ކިލޯ އަށް ބަދަލުވެފައެވެ. އޭނާ އަށް މިނަންދިނީ ވީބީގެ ކޯޗް ހަންގޭރީގެ ލާސްލޯ ކިސް އެވެ.
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ ޤިސްމު:ދިވެހި ކުޅިވަރު
ޙަސަން ރަމީޒް (ޓިމޯ)
ޙަސަން ރަމީޒް (ޓިމޯ) އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ފުޓްބޯޅަ ގޯލް ކީޕަރެކެވެ.
ކުޅެފައިވާ ކްލަބްތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ ޤިސްމު:ދިވެހި ކުޅިވަރު
ޖޯޖް ހާރބަޓް ވޯކަރ ބުޝް
މިއީ އެމެރިކާގެ 41 ވަނަ ރައީސެވެ.
ލައްފަތާ
ލައްފަތާނުވަތަ އަކީ އާންމުކޮށް ވިލުވިލާއި ފަރުފަރުގެ ފުން ހިސާބުގެ ގާތަކުގެ ތެރޭގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތް ގިނައިން ފެންނަނީ ބައިގަނޑުގަނޑަށެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިން މަދުމަދުން ބޭނުންކުރާ އެމެކެވެ. އެހެނިހެން ގިނަ އެމުގެ ބާވަތްތަކަށްވުރެ އަޑިން ހިފާ އެމެކެވެ. މިއީ ބޯއްޖާއެކު އުޅޭ ބާވަތެއް ކަމުން ގިނައިން ހިފިފައި ހުންނަނީ ބޯއްޖާއެކުގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 9 ސމ އަށެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 6ނުވަތަ 7 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 7 ނުވަތަ 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 15އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު ބޮލުގެ ދިގުމިނަށްވުރެ ކުރެވެ. މަހުގެ އަނގަ ބޮޑެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތްކުލައަކަށްދާ ރީނދޫ ކުލައެކެވެ. އަދި މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ވަރަށް ފަނޑުކޮށް މަހުގެ ދިގަށް ވިއްސަކަށް ރޮނގު ދެމިފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގައި ވަރަށް ފާޅުކޮށް ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތަކުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތާނަ އަކުރުގެ ސިފަ (ފޮންޓު) ކޮންޕީޓަރަށް އެޅުން
<font face="Faruma, ,Arial" size="4">ތާނައިން ލިޔެފައިވާ މިލިޔުންކޮޅު ރަނގަޅަށް ވިދާޅުވެވެންޏާ، ތިޔަ ކޮންޕީޓަރަށް ތާނަ އަކުރުގެ ސިފަވަނީ އެޅިފައެވެ. ނުވަތަ ކުރިންވެސް ތިޔަ ކޮންޕީޓަރުގައި މިސިފަ ހުއްޓެވެ. މިއަކުރުގެ ސިފައާ މެދު ހިތްޕުޅު ހަމަޖެހިވަޑައިގަންނަވަންޏާ، ތިރީގައި މިވާ ކަންތައް ކުރައްވާކަށް ޖެހިވަޑައެއް ނުގަންނަވާނެއެވެ.
ސުލޮވާކިއާ
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ސްލޮވާކިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ސްލޮވެކް ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ސްލޮވެކްސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ބްރަތިސްލާވާއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. މިއީ ބަރުލަމާނީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 5 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، މިއީ ދުނިޔޭގައި 111 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 49035 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ sk. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +421 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ޔޫރޯއެވެ.
ލޯބޮޑު ބުރެކި
ލޯބޮޑު ބުރެކިނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކާއި ވިލުވިލުގައި ހުންނަ ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި ގިނައިން އުޅޭ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ކުޑަ ސައިޒެއްގެ މަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 10 ސމ އަށެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. އާންމުކޮށް ދުވާލު އުޅެނީ ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި ފިލައިގެންނެވެ. ނަމަވެސް ރޭގަނޑު ބައިބަޔަށް ނިކުމެއުޅެއެވެ. މިއީ ކުދި ދާޖަހައިގެން ވަރަށް ފަސޭހައިން ހިފޭމަހެކެވެ. ސަބަބަކީ މަސްއުޅޭ މާހައުލުން ދުރަށް ނުދާތީއާއި މަސް ދަތުރުކުރާލެއް މަޑުކަމުންނެވެ.
ސުލޮވާކިއާ
ނަން
ސްލޮވާކިޔާގެ މާނައަކީ ސްލާވް ދަރިކޮޅުގެ މީހުންގެ ވަޒަނެވެ. މި ޤައުމަށް ރަސްމީ ގޮތުން ކިޔާ ނަމަކީ ދަ ސްލޮވެކް ރިޕަބްލިކެވެ.
ލޯބޮޑު ބުރެކި
މިއީ އެކުއޭރިއަމް ތަކުގައި ގެންގުޅެން ރީތިމަހެކެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިކުލައެވެ. މަހުގެ ލޮލުގެ ފަހަތުކޮޅުން ކަރުތާފަތްގަނޑާއި ދިމާލުން އެއްކޮޅަށް ހިމަކޮށް ހުންނަ ގަދަ މުށިކުލައިގެ ފަލަ ރޮނގެއް ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގެ މަތީބައިގައި ގަދަ މުށިކުލައިގެ ލަފެއްވެސް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ މަތީ ކައިރިއާއި ތިރީކައިރި ނިގޫފަތުގެ އެހެން ބައިތަކަށްވުރެ ކުލަ ގަދަ އެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ހުރަހަށް ގަދަމުށިކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. އަދި މިރޮނގުތަކުގެ ދޭތެރޭގައި ރިހިކުލައިގެ ހިމަ ރޮނގުތަކެއް ވެސް ހުރެއެވެ.
ސުލޮވާކިއާ
ޖުޣުރާފީ
ސްލޮވާކިޔާގެ ހުޅަނގުގައި އޮތީ ޗެކް ރިޕަބްލިކާއި އޮސްޓްރިޔާއެވެ. އުތުރުގައި އޮތީ ޕޮލޭންޑެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ޔުކްރެއިނެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ ހަންގޭރީއެވެ.
ލޯބޮޑު ބުރެކި
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް