cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
މާވަށް
އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރާމަސައްކަތް: އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ގޮތުން ކޮށްއުޅޭ އެންމެ އާއްމު މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމެވެ. ( މީގެ ތެރޭގައި ބޮޑުކަންނެލީގެ މަސްވެރިކަމާއި ދޮށީގެ މަސްވެރިކަމާއި ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި މަސް ކައްކާ ހިއްކުމާއި ލޮނުމަސް އެޅުން ފަދަމަސައްކަތްތައް ކުރެއެވެ.) މީގެ އިތުރުންވެސް އިމާރާތްކުރުމާއި ވިޔަފާރިކުރުމާއި ރޯނުވެށުންފަދަ މަސައްކަތްތަށް ކުރެއެވެ.
ރަށު އޮފީހުގެ ފޯނު ނަމްބަރަކީ6800718 960 +އެވެ.
ގްރޯވަރ ކްލީވްލޭންޑް
މިއީ އެމެރިކާގެ 22 ވަނަ އަދި 24 ވަނަ ރައީސެވެ.
ދޮން ރީނދޫ މަސް
ދޮން ރީނދޫމަސްނުވަތަ އަކީ ތިލަވިލުތަކާއި ފަރުފަރުގައި ބޭރުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ކުދިމަސް ވަރަށް ތިލައިގައި ހުންނަ މުރަކަތަކުގެ ތެރޭގައި މުރަކަ މަހާއި އެކީގައި ކުދިއައިން ހަދައިގެން އުޅެއެވެ. މިއީ ބޮޑެތި ބައިގަނޑު ހަދައިގެން އެއް ސަރަހައްދެއްގައި އުޅެމުންދާ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ގިނައިން ބާނާއުޅޭ ކެއުމަށް މީރު މަހެކެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 10 ކައްޓާއި، 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގައި ހައެއްކަ ހުޅުބުބައި ހުރެއެވެ. މަތީ ބައިގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. އަރިމަތީގައި ނޫކުލައިގެ 4 ރޮނގު ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. ބައެއް މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ފެންނަން ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހައިޕޯތައިރޮއިޑިޒަމް
ހައިޕޯތައިރޮއިޑިޒަމް ކުޑަމިންވަރަކަށް ހުންނަ މީހަކު އެކަމުގެ އުދަގޫ މާބޮޑަށް ނުހުރެވެސް ހިގައިދާނެއެވެ. ބައެއްފަހަރު މިކަމުގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ނެތިވެސް ހިގައިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މިކަންތައް ބޮޑުވެގެން ދާނަމަ އެކަމުގެ އުދަގުލާއި އަލާމާތްތައް ފެންނާނެއެވެ.
ތައިރޮއިޑް ހޯމޯން ރަގަޅަށް ނުއުފައްދާ މީހަކަށް ދިމާވާ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި ވަރުބަލިކަމާއި ކަންތައް ކުރާހިތްނުވުން ހިމެނެއެވެ. މިބައިމީހުން ބޮޑަށް ފަލަވާނެއެވެ. އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ކަސްރަތެއްކޮށް މަދުން ކައިހެދިއަސް މިހެންވެދާނެއެވެ. ޒުވާން އުމުރުގައި މިފަދަކުދިން ބޮޑުވުމާއި އިސްކޮޅުން ދިގުވުން ލަސްވެދާނެއެވެ. ވަރުބަލިކަމާއި ހަންހިކުމާއި އިސްތަށި ފޭބުމާއި ހަދާން ބަލިވުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.
ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އަކީ ދަތްދޮޅިއަށްވުރެ ތިރިން ކަރުގެ ކުރިމަތި ފަރާތުގައި އިންނަ ގްލޭންޑް އެކެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ހިނގާ ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކަށް އެހީތެރިވެދީ އަދި އެމަސައްކަތްތަކުގައި ބައިވެރިވާ ހޯރމޯންތައް މިގްލޭންޑް އިން އުފައްދައެވެ. ވުމާއެކު މިގްލޭންޑްގެ މަސައްކަތަށް ބުރޫއަރާ ކޮންމެ ކަމަކީ އޭގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ގިނަ މަސައްކަތްތަކަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރާނެ ކަމެކެވެ. ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އަށް ޖެހޭ ވަރަށް ގިނަ ބަލިތަކެއް ވެއެވެ.
ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އަށް ޖެހޭ ބަލިތަކުގެ ތެރޭގައި ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ދުޅަވެ ފުއްޕާލުން، ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގެ ކެންސަރު، ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން އެކަށޭނަވަރަށް ނުއުފުއްދުން، އަދި ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން އެކަށޭނަވަރަށް ވުރެ ގިނައިން އުފެއްދުން ވެސް ހިމެނެއެވެ. ރާއްޖޭގައި އެންމެ އާންމު އެއްބައްޔަކީ ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގެ މަސައްކަތް ދަށަށްދިއުން ނުވަތަ ދަށްވުން ނުވަތަ ހައިޕޯތައިރޮއިޑިޒަމް އެވެ. ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގެ މަސައްކަތް ދަށްވުން ގެ މާނައަކީ އެގްލޭންޑް އިން އުފައްދާ ހޯރމޯން އުފެއްދުން ދަށްވުމާއި، ނުވަތަ އެއިން އުފައްދާ ހޯރމޯންގެ ބޭނުން ހަށިގަނޑަށް އެކަށޭނަ ގޮތުގައި ނުކުރެވުމެވެ. ބޭސްވެރިކަމުގައި މިއަށްކިޔަނީ ހައިޕޯތައިރޮއިޑިޒަމް އެވެ.
ޝަކުވާތައް
ތައިރޮއިޑް ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން ބަލިމީހާ އަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ ލަސްލަހުން އަންނަ ބަދަލުތައް ކަމަށްވުމާއެކު ބައެއްފަހަރު މިކަން ފާހަގަ ނުވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ސަބަބަކީ މިހޯމޯން ތަކަކީ ހަށިގަނޑުގެ ތަފާތު މަސައްކަތްތައް ކުރުމުގައި ބައިވެރިވާ އެއްޗެހިތަކަށް ވުމާއެކު އެއީ ތައިރޮއިޑް ހޯމޯންގެ މިންވަރު ދަށްވެގެން އަންނަ ބަދަލުތަކެއްކަން ދެނެގަންނަން ދަތިވާތީ އެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ތައިރޮއިޑް ދަށްވުމުން ބަލިމީހާ ކުރާނެ ޝަކުވާތަކަކީ:-
މާބަނޑުވުމާއި ތައިރޮއިޑް ދަށްވުން
މާބަނޑުވުމަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ އާއި ހޭދަވާ ހަކަތަ އިތުރުވާނެ ކަމެކެވެ. ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އަކީ މިމަސައްކަތުގައި ވަރަށް މުހިއްމު ރޯލެއް އަދާކުރާ ގްލޭންޑް އަކަށްވުމާއެކު، އެއިން ކުރަމުން އަންނަ މަސައްކަތްތައް އިތުރުވާން ޖެހެއެވެ. ވުމާއެކު ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން އުފެއްދުމަށް ބޭނުންވާ އަޔޮޑީން ފަދަ މާއްދާތައް ނުލިބޭ ހިސާބުތަކުގެ އަންހެނުންގެ ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް މާބަނޑުވުމާއެކު ދުޅަވާކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ކާތަކެއްޗަށް އަޅާ ލޮނުގައި އަޔޮޑީން އެކުލެވޭތީ މިމައްސަލަ ދިމާވުން ކުޑައެވެ.
ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އިން ދޫކުރާ ހޯމޯންތަކުގެ މަސައްކަތަށް ވެސް މާބަނޑުވުމުން ބަދަލުތަކެއް އާދެއެވެ. ބަލިވެ އިނުމުގެ ފުރަތަމަ 3 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބައެއް ހޯރމޯންތައް މަދުވުމަށްފަހު، މަޑުމަޑުން އޭގެ މިންވަރު އާދައިގެ ޙާލަތަކަށް އަންނަކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބަކީ ބަލިވެއިނުމާއި ގުޅިގެން ބިސްރަވަ އިން ދޫކުރާ ނުވަތަ ނެރޭ އަންހެންވަންތަ ހޯރމޯންތައް ކަމަށް ވެސް ބެލެވިފައި ވެއެވެ. މާބަނޑުވުމަށްފަހު ރަހިމުގެ ތެރޭގައި ދަރިފުޅު އުފެދުމުގެ މަރުހަލާކަމަށްވާ ފުރަތަމަ 10-12 ހަފްތާގައި ދަރިފުޅު ބޭނުންކުރަމުންދާނީ މަންމަގެ ލޭގެ ތެރެއިން ދައުރުވާ ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން އެވެ. ނަމަވެސް ފުރަތަމަ 3 މަސް ނިމޭއިރު ރަހިމުގައިވާ ދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އުފެދި އަމިއްލައަށް މަސައްކަތް ކުރަން ފަށައެވެ.
ތައިރޮއިޑް ދަށްވުމުން ދަރިފުޅަށް ކުރާނެ އަސަރުތައް
ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން އަކީ ރަހިމުގެ ތެރޭގައި އުފެދޭ ދަރިފުޅުގެ ސިކުނޑި އުފެދުމުގައި މުހިއްމު ރޯލެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. 1999 ވަނަ އަހަރު ކޮށްފައިވާ ދިރާސާއަކުން އެނގޭގޮތުގައި މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ތައިރޮއިޑް ދަށްވެ، އަދި އެކަމަށް އެކަށޭނަ ފަރުވާކޮށްފައިނުވާ އަންހެނުންނަށް ލިބުނު ކުދިންގެ އައިކިޔޫ ނުވަތަ ސިކުނޑީގެ ފެންވަރު ނުވަތަ ވިސްނުމުގެ ފެންވަރު އެހެންކުދިންނާއި އަޅާބަލާއިރު ވަރަށް ދަށެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މަދަރުސާގައި އެކުދިންނަށް އެދެވޭ ނަތީޖާއެއް ނުނެރެވުމާއި، ކްލާސްތައް ރިޕީޓް ކުރަންޖެހޭ ނިސްބަތް މަތިކަމަށް މިދިރާސާއިން ވަނީ ދައްކާފައެވެ. އެހެން ދިރާސާއަކުން ހާމަވެފައިވާގޮތުގައި މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ތައިރޮއިޑް ދަށްވެފައިވާކަން ނޭނގި، ނުވަތަ އެކަން އެނގިހުރެ ނަމަވެސް ބަލިވެއިނުމުގެ ފުރަތަމަ 12 ހަފްތާގައި ތައިރޮއިޑް ހޯމޯންގެ މިންވަރު ލޭގެ ތެރޭގައި ދަށްވެފައިވާ މީހުންނަށް ލިބޭ ކުދިންގެ ހަށިގަނޑުގެ މަސްތަކާއި ކަށިތައް އުފެދި ބޮޑުވުމުގައި މައްސަލަތައް ދިމާވެއެވެ.
ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތައް
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ތައިރޮއިޑް ދަށްވުން ފަދަ ކަންތައްތަކުން ދުރުވެ ރައްކާތެރިވުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރުން މުހިއްމެވެ.
ބަލިދެނެގަތުމަށް ހެދޭ ޓެސްޓްތައް
ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައިވާ ލޭގައި ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯންދައުރުވާ މިންވަރާއި، އަދި ސިކުނޑިން ނެރޭ ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން އުފެއްދުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ހޯރމޯން ތައް ހަށިގަނޑުގައި ދައުރުކުރާ މިންވަރު ބެލުމަކީ ތައިރޮއިޑް ދަށްވެފައިވޭތޯ ބެލުމަށް ހަދާ އެންމެ ރަގަޅު ޓެސްޓެވެ. މިއަށްކިޔަނީ ތައިރޮއިޑް ފަންކްޝަން ޓެސްޓް އެވެ. ތައިރޮއިޑް ދަށްވެފައިވާ މީހުންގެ މިހޯރމޯންތައް މަދުވެފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވޭނެ އެވެ.
ލޭގެ މިޓެސްޓްގެ އިތުރުން ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ދުޅަވެފައިވޭތޯ ބެލުމަށްޓަކައި ކަރުގެ އަލްޓްރާ ސައުންޑް ސްކޭނެއް ހެދުމަކީވެސް ކުރާ ޓެސްޓެކެވެ. ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ދުޅަވެފައިވާނަމަ ވަރަށް ހިމަކައްޓެއް ބޭނުންކޮށްގެން އެއިން ނަގާ ސެލްތައް މައިކްރޮސްކޯޕް ބޭނުންކޮށްގެން ބަލައި ޓެސްޓް ކުރުމަށް ކިޔަނީ  ފައިން ނީޑްލް އެސްޕިރޭޝަން ސައިޓޮލޮޖީ އެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ ދުޅަވެފައިވާ ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގައިވަނީ ކޮންކަހަލަ ސެލްތަކެއްތޯއާއި، އޭގައި ކެންސަރުގެ އަސަރެއ ހުރިތޯ ބެލުމެވެ.
ފަރުވާ
ލޭގެ ތެރޭގައި ދައުރުކުރާ ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯންގެ މިންވަރު މަދުވެ، ހައިޕޯތައިރޮއިޑިޒަމް ކަން ޔަގީންވުމުން އެކަމަށް ފަރުވާ ކުރުމަކީ ޞިއްޙަތު ސަލާމަތުން ހުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ. މިކަމަށް ދޭންޖެހޭނެ ފަރުވާ އަކީ ލޭގެ ތެރޭގައި މިހޯރމޯންގެ މިންވަރު އާދައިގެ މިންވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ބޭސް ކެއުމެވެ. މިބޭހަކީ ތައިރޮކްސިން އެވެ. ބޭސްކާންޖެހޭ މިންވަރު ކަނޑައަޅާނީ ލޭގެ ރިޕޯޓްތަކަށް ބެލުމަށްފަހު ފަރުވާ ކުރާ ޑޮކްޓަރެކެވެ. ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދަންޖެހޭ މިންވަރު ބިނާވެފައި އޮންނާނީ ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އަށް ދިމާވެފައިވާ މައްސަލައިގެ މައްޗަށެވެ. މިސާލަކަށް އޮޕަރޭޝަނަށްފަހު ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އެކީގައި ނަގާފައިވާނަމަ، މިބޭސް މުޅި އުމުރަށް ކާންޖެހެއެވެ. ހަމަމިހެން ތައިރޮއިޑް ގެ އެހެނިހެން މައްސަލަތަކާހެދި ބޭސް ބޭނުންކުރާއިރު، މަދުވެގެން އަހަރަކު އެއްފަހަރު ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯންގެ މިންވަރު ބެލުމަށްޓަކައި ޓެސްޓް ހެދުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އަދި އެޓެސްޓްގެ ނަތިޖާއާއި އެއްގޮތަށް ބޭސް ކާންޖެހޭ ގޮތަށް ބަދަލުގެންނަން ޖެހެއެވެ.
ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގެ މަސައްކަތް ދަށަށް ދިއުމާއެކު، ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ދުޅަވެ، ކަރުގައިވާ ވައިނޮޅި (ނޭވާހިނގާ ހޮޅި) އަދި ކާތަކެތި ހިނގާ ހޮޅި ( ކާއެއްޗެތިދާ ހޮޅި) ފިތި ބަންދުވުން އަދި ކަރުގެ ދުޅައަކީ ކެންސަރު ފަދަ ކަމަކަށް ޝައްކުކުރެވޭ ފަދަ ދުޅައަކަށް ވާނަމަ، އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ނެގުމަކީ ވެސް ފަރުވާ އެކެވެ. ނަމަވެސް ހަމައެކަނި އެގްލޭންޑްގެ މަސައްކަތް ދަށްވުމާއި، ދުޅައިގެ ސަބަބުން އިތުރު އުދަގޫތަކެއް ކުރިމަތިނުވާނަމަ، ތައިރޮއިޑްގެ މަސައްކަތް ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން އޮޕަރޭޝަން ކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު
ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު އަކީ ވެރިކަން ކުރުމުގައި ބޮޑުވަޒީރަކު ސަރުކާރު ހިންގުމުގައި އިސްވެ ހުންނަވާ ނިޒާމެވެ.
g78o4l:Parlamentarismo no7o4
އިއާޖުއްދީން އަޙްމަދު
އިއާޖުއްދީން އަޙްމަދު އަކީ ބަންގާޅުގެ ރައީސެވެ.
އިކޮލޮޖީ
thumb|200px| އިކޮލޮޖީ ނުވަތަ އިކޮލޮޖިކަލް ސައެންސަކީ ދިރޭތަކެތި ބެހިގެންދިއުމާއި އިތުރުވުމާ އަދި މިކަންކަމަށް އެތަކެތި ދިރިއުޅޭ މާހައުލާއި އެހެނިހެން އޯރގަނިޒަމްތަކުން ކުރާ އަސަރާބެހޭ އިލްމީ ދިރާސާއެވެ.
ބަންގާޅުގެ ރައީސުންގެ ލިސްޓް
މިއީ ބަންގާޅުގެ ރައީސުންގެ ލިސްޓް އެކެވެ.
އެންޓޮމޮލޮޖީ
އެންޓޮމޮލޮޖީ އަކީ ސޫތްޕާ ބެހޭ އިލްމީ ދިރާސާއެވެ.
އަލްވަޒީރު އަޙުމަދު ފާމުލަދޭރި ތަކުރުފާނު
އަލްވަޒީރު އަޙުމަދު ފާމުލަދޭރި ތަކުރުފާނު އަކީ ރާއްޖެއިން ދީނީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވި ފަރާތެކެވެ. އަލްވަޒީރު އަޙުމަދު ފާމުލަދޭރި ތަކުރުފާނު ފާމުލަދޭރިކަމަށް ކޮލިލެވުނީ 23 ޖުމާދިލް އައްވަލް 1367ހ ގައެވެ.
ފްރެންކް ގެހްރީ
thumb|left|ފްރެންކް ގެހްރީ ފްރެންކް އޯވަން ގެހްރީ އަކީ ޕްރިޒްކާ އިނާމް ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ އާކިޓެކްޓެކެވެ. އޭނާ ފަރުމާކޮށްފައިވާ ބިނާތަކާއި އިމާރާތްތަކަކީ މީހުންގެ މަގުބޫލުކަމާއި މަޝްހޫރުކަން ލިބިފައިވާ ތަންތަނެވެ. ފްރެންކް ގެހްރީ ފަރުމާކޮށްފައިވާ މަޝްހޫރު ބިނާތަކުގެ ތެރޭގައި ލޮސްއެންޖަލްސްގައި ހުންނަ ވޯލް ޑިޒްނީގެ ކޮންސެޓް ހޯލް، ސްޕޭންގެ ބިލްބާއޯގައި ހުންނަ ޓައިޓޭނިއަމް ނިވާކޮށްފައިވާ ގަގަންހީމް ދާރުލް އާޘާރު، މިނެޕޮލިސް ގައި ހުންނަ ވެއިޒްމަން އާޓް މިއުޒިއަމް، ޗެކް ރިޕަބްލިކްގެ ޕްރާގް ގައި ހުންނަ ނަށާގެ، އަދި ކެލިޕޯނިޔާގެ ސަންޓާ މޮނީކާ ގައި ހުންނަ ޕްރައިވެޓް ރެސިޑެންސް ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ.
އަލްވަޒީރު އަޙުމަދު ފާމުލަދޭރި ތަކުރުފާނު
ބޭފުޅުން
ދެމިއޮތުމުގެ ޢަލަމަށް ދަތުރުކުރެއްވީ 13 ނޮވެމްބަރު 1966 ވީ ހުކުރު ވިލޭރޭ 7.45ގައެވެ. އުމުރުފުޅަކީ 97 އަހަރު އެވެ.
ފްރެންކް ގެހްރީ
ފްރެންކް ގެހްރީ އުފަންވެފައިވަނީ ކެނެޑާގެ ޓޮރޮންޓޯގެ އޮންޓާރިއޯގައި ގާއިމްވެ ތިބި ޔަހޫދީ އާއިލާ އަކަށެވެ. އުޅެބޮޑުވީ މާމަ ކެޕްލާންގެ ގާތުގައެވެ. ކުޑައިރުވެސް ކަރުދާހުންނާއި ލަކުޑިން ގެ ފަދަ ތަކެތި ހަދައި އުޅުނު ކަމަށް ބުނެވެއެވެ.
އަލްވަޒީރު އަޙުމަދު ފާމުލަދޭރި ތަކުރުފާނު
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ވެނުބަނޑޭރި
ވެނު ބަނޑޭރި ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކުން ވަރަށް ގިނައިން ފެންނަ މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް އުޅެނީ މޫދު ވިނަ ފަޅާފައި ހުންނަ ހިސާބުތަކާއި އަދި ފަޅުމަތީގެ މުރަކަ ގާތަކުގެ ކައިރީގައެވެ. ކުޑަކުދިން މޫދަށްއެރި މަސްހިފަން އުޅޭ އުޅުމުގައި ފަސޭހައިން ހިފޭމަހަކަށްވާތީ މިމަސް ހިފާއުޅެއެވެ. އަދި ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ މީހުން ވެނު ބަނޑޭރި ހިފާ ބޭރުކުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 20 ސމ އަށެވެ.
ވެނު ބަނޑޭރި އަކީ ހިމަކޮށް ދިގުކޮށް ހުންނަ ހަރުތޮށިގަނޑެއް ކަހަލަ ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ތުން ދިގު ދޯރިއެއްހެން ދިގުވެފައި ހުރެއެވެ. މަހަކީ ހަރުކަށި ވައްތަރެއްގެ މަހަކަށްވުމާއެކު ބޮޑަށް ލަބާލުމުން މިމަސް ވަރަށް ފަސޭހައިން ބިއްދައިގެން ދެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑު ވަރަށް ކުރެވެ. އަދި ކަންފަތް ގަނޑުގައި 32 އާއި 37 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. އަދި މަހުގެ ދިގަށް ވާގޮތަށް ވެސް ހިމަ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ފަނޑު ރަތްކުލައެއްގައެވެ. މިމަސް އުޅޭ މާހައުލާ އެއްގޮތަށް މަހުގެ ހަށިގަނޑުގެ ކުލަ ބަދަލުކޮށްލައެވެ. އަދި މިއީ މާބަރަށް މޫދުތެރޭގައި ދުވެއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ވިލިއަމް މެކްކިންލޭ
މިއީ އެމެރިކާގެ 25 ވަނަ ރައީސެވެ.
ޓައިފޮއިޑް ހުން
ޓައިފޮއިޑް ހުން އަކީ ސަލްމޮނެއްލާ ޓައިފި ކިޔާ ބެކްޓީރިޔާއެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ފެތުރޭ ބައްޔެކެވެ. ސަލްމޮނެއްލާ ޓައިފި ބެކްޓީރިޔާގައި ތަފާތު 3 އެންޓިޖެން އެއް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. ޓައިފޮއިޑް ހުން ފަތުރާ މަޞްދަރަކީ ޓައިފޮއިޑް ހުން ޖެހިފައިވާ ތިބޭމީހުންނާއި، އަދި ޓައިފޮއިޑް ހުން ޖައްސާ ބެކްޓީރިޔާ ހަށިގަނޑުގައި ހުރި މީހުންނެވެ.
ބަލިޖެހޭ ގޮތްތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޢަބުދުﷲ ޢަފީފް
ޢަބުދުﷲ ޢަފީފް (ފިނިފެންމާގެ، ސ.ހިތަދޫ) އަކީ އިގިރޭސިން އައްޑުއަށް ފޭބުމާއި ގުޅިގެން ހިނގައިދިޔަ ގަޑުބަޑުގެ ވެރިޔާ އެވެ. ޢަބުދުﷲ ޢަފީފް ގެ ބައްޕަ އަކީ އައްޑުއަތޮޅު ހިތަދޫ އެޅަދީދީގެ ޢަލިދީދީ އެވެ. މަންމައަކީ ބޮޑުގޭ ޙުސައިން ތައްޚާނުގެ ފާތިމަތު ދީދީ އެވެ. ޢަބުދުﷲ ޢަފީފް އަކީ މިޞްރުން ޢަރަބިބަހުގެ ޢިލްމު ޙާޞިލްކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އަދި އިގިރޭސި ބަސް ދެނެލައްވައެވެ. ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކޮށް މާލެ ވަޑައިގެން މާލޭގެ މަތީ ފަންތީގެ ބޭފުޅުންނާއި ގާތްގުޅުމެއް ބޭއްވި އެވެ. އައްޑު އަތޮޅު ގިނަމީހުންގެ ތާއީދު ހޯއްދެވިއެވެ. ފުރަތަމަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ރައީސް މުޙައްމަދު އަމީންގެ އަރިހަށް އައްޑުއަތޮޅުން އައި ވަފުދުގައި ޢަބުދުﷲ ޢަފީފް ހިމެނި ވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަދާކުރެއްވި ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާތަކުގެ ތެރޭގައި ސ.ހިތަދޫގެ ޚަޠީބުކަން، އަދި އައްޑުއަތޮޅު އަތޮޅުވެރިންގެ ވަކީލުކަން ހިމެނެއެވެ. ޢަބުދުﷲ ޢަފީފް އަކީ އިގިރޭސިން އައްޑުއަށް ފޭބުމާއި ގުޅިގެން ހިނގައިދިޔަ ގަޑުބަޑުގެ ވެރިޔާ އެވެ. 1939 ވަނަ ފެށިގެން ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގައި އައްޑު އަތޮޅަށް އިގިރޭސިން ފޭބުމުން، ބަޣާވާތެއް ހިންގަން އުޅުމުގެ ކުށުގައި އޭރުގެ ދައުލަތް ޢަމަލީ ގޮތުން ހިންގަން ހުންނެވި އަލްއަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން މާލެ ގެންނެވި މީހުންގެ ތެރޭގައި ޢަބުދުﷲ ޢަފީފް ހިމެނެއެވެ. އަދި އުގޫބާތް ދެވުނު މީހުންގެ ތެރޭގައި ވެސް ހިމެނެއެވެ. އަދި ދެވަނަ ފަހަރަށް އައްޑު އަތޮޅަށް އިގިރޭސީންގެ ވައިގެ ލަޝްކަރެއް ފޭބުމާއި ގުޅިގެން، ދިވެހި ދައުލަތާއި އިދިކޮޅު ކަޅުވިލާގަނޑެއް އައްޑު އަތޮޅުގައި ބޯމަތިވި އެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ދިމާވާ މައްސަލަ ހަމަޖެއްސުމަށް އައްޑުއަތޮޅަށް ފޮނުވާފައި ތިބި ދިވެހި ދައުލަތުގެ ވެރިންނާއި އައްޑު އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންނާއި ދެމެދު ހަމަނުޖެހުން ހިގަން ފެށިއެވެ. އެދުވަސްކޮޅުގެ ތެރޭގައި ފާޅުގައި ދެކޮޅުހަދާ ދިވެހި ރަސްކަމާއި އައްޑު އަތޮޅާއި ވަކިވެގެން ދިޔައެވެ. އަދި ނަތީޖާ އަކަށް ހުވަދު އަތޮޅު ،ފޯއްމުލައް އަދި އައްޑު އަތޮޅު ބައިވެރިވެގެން ވަކި ދައުލަތެއް ޔުނައިޓެޑް ސުވެޑީބް އައިލެންޑްސް ގެ ނަމުގައި 13 މާރޗް 1959 ގައި އިއުލާން ކުރުމެވެ. މިކަމުގައި އިސްކޮށް ހުންނެވީ ޢަބުދުﷲ އަފީފް އެވެ. ދެކުނު 3 އަތޮޅުގައި ވަކި ދައުލަތެއް އުފައްދައި ދިވެހި ސަރުކާރާއި ވަކިވުމުން އިބްރާހީމް ނާޞިރު މޯލްޑިވްސް ސްޓާރ ގައި 13 ޖުލައި 1959 ގައި ހުވަދު އަތޮޅަށް ވަޑައިގެން 20 ޖުލައި 1959 ގައި ހަވަރުތިނަދޫ ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގެންނަވައި، ދެކުނު ތިން އަތޮޅުގައި އޮތް ޔުނައިޓެޑް ސުވެޑީބް އައިލެންޑްސް ކިޔާ ސަރުކާރު ފުނޑުފުނޑުކޮށްލިއެވެ. އިގިރޭސީންގެ ބާރުދީގެން ދެކުނު ތިން އަތޮޅުގައި ވަކި ވެރިކަމެއް އުފެއްދި ޢަބުދުﷲ ޢަފީފް އާއި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން 30 ސެޕްޓެމްބަރު 1963 ގައި ޝީޝެލްސް އަށް ގެންދެވުނެވެ. ގެންދިޔައީ އިގިރޭސި މަނަވަރެއްގައެވެ. އޭގެ ފަހުން އައްޑު އަތޮޅުގައި ވެސް ދިވެހި ދިދަ ނަންގަވައި ދިވެހި ދައުލަތުގެ ދަށަށް އައްޑު އަތޮޅު ގެންނެވީ އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ބާބިލްގެ ބަގީޗާ
އެލިފައިވާ ބަގީޗާގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ މިބަގީޗާ އަކީ ވެސް ޒަމާންވީ އަޖައިބުތަކުގެ ތެރޭގައި ގުނޭ ތަނެކެވެ. މިބަގީޗާ އޮންނަނީ އިރާގުގެ ވެރިރަށް ބަޣުދާދު ގެ 50 ކިލޯ މީޓަރު ދެކުނުން ފުރާތު ކޯރުގެ އައްސޭރީގައެވެ.
މީގެ 4 ހާސް އަހަރު ކުރިން ދުނިޔޭގައި އޮތް އެންމެ ބާރު ގަދަ ނުވަތަ އެންމެ ބޮޑު ރަސްކަމުގެ ފުރަތަމަ ވެރިރަށް ކަމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ބާބިލް އެވެ. އާޝޫރީން އަތުން ބަލިވެ، ބާބިލް އާޝޫރިންގެ ދަށަށް ދިއުމުން، ބާބިލްގެ ދެކުނުގެ ވެރިޔާ ފާރިސީންގެ ވެރިޔާއާއި އެއްބައިވެ، ދެބައިމީޙުން ގުޅީގެން އާޝޫރިން ބަލި ކުރެއްވި އެވެ. އެއަށްފަހު ބާބިލްގެ ދެކުނުގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވި ނަބޯ ޕޮލަސާރު، ބާބިލްގެ ވެރިއަކަށް އިސްކުރެވުނެވެ.
އަލި ދަންބޮޑު
އަލި ދަންބޮޑުނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައްޔާއި މުރަކަތަކުގެ ނިވަލުގައި އާންމު ގޮތެއްގައި 10 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި މިމަސް އުޅެނީ އެހެނިހެން ދަންބޮޑެކޭ އެއްބީދައިން ހޮހަޅަ ތަކާއި ގާތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. ރޭވުމުން ކާނާ ހޯދުމަށް ބޭރަށް ނިކުމެއުޅެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކުރާ ރޭގަނޑުގެ ކެޔޮޅުކަމުގައި މަދުމަދުން ބޭނޭ މަހެކެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ދިވެހިން އާދަވެގެން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 20 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ހަރުކައްޓާއެކު 14 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 4 ހަރުކައްޓާއެކު 13 އާއި 15 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު ރަތްކުލައެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތާ ދިމާލުން ބަނޑުދަށުގައި ހުންނަ ކޮތަރި ފިޔަވައި އެހެން ކޮތަރިތައް ހުންނަނީ ރަތްކުލައިގައެވެ. އަދި ކޮޅުތައް ހުންނަނީ މާރަތްކޮށެވެ. ކަރުތާފަތުގެ މަތީކައިރިފަށުގައި މުށިކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު، މަހުގެ ސިފަޔަށާއި ކުލަޔަށް ބަލާފައި އަލި ދަންބޮޑު ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
Caretaker government
ކެއަރޓޭކަރ ސަރުކާރަކީ ތަނުގައި ޤާނޫނީ ސަރުކާރެއް ނެތް ވަގުތުތަކުގައި ޤައުމުގެ ވެރިކަން ހިންގުމަށް ޓަކައި ޙަވާލުވާ ފަރާތެވެ.
ހިންމަފުށި (ކ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ކ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ސޫފްރޫނިޔޫސް
ސޫފްރޫނިޔޫސް އަކީ މުސްލިމުންގެ ޚަލީފާ ޢުމަރު ބިން ޚައްޠާބު ފަލަސްޠީން ފަތަޙަ ކުރެއްވި އިރު ޤުދުސްގެ އޮތޮޑޮކްސް ޕެޓްރިއާކްގެ މަޤާމުގައި ހުންނެވި ބޭފުޅާއެވެ. އޭނާ އަވަހާރަވީ 11 މާރޗް 638 ގައެވެ.
ފަޚްރުއްދީން އަޙްމަދު
thumb|left|ފަޚްރުއްދީން އަޙްމަދު ފަޚްރުއްދީން އަޙްމަދު އަކީ ބަންގާޅުގެ ކެއަރޓޭކަރ ސަރުކާރު ހިންގެވުމުގައި އިސްވެ ހުންނެވި ފަރާތެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަގާފަތު
މިމަޒްމޫނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަގާފަތާއޮގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ މަޒްމޫނެކެވެ.
އައްނަބީލް އިސްމާޢީލް މުޙައްމަދު ދީދީ
އައްނަބީލް އިސްމާޢީލް މުޙައްމަދު ދީދީ (އަލިރަސްގެފާނު ގަނޑުވަރު ތުއްތު މަނިއްޕުޅު) ނުވަތަ އިރުމަތީގޭ އިސްމާޢީލް ދީދީ އަކީ ހެންވޭރުގޭ ޙަސަން ހަކުރާ މަނިކުފާނުގެ މުޙައްމަދު ޙަސަން ދީދީ (އިރުމަތީގޭ މުޙައްމަދުދީދީ) އެވެ. މަންމައަކީ ޙާޖީ އިމާދުއްދީން ރަދުންގެ ދޮށީ ގޮމާ އެވެ. އައްނަބީލް އިސްމާޢީލް މުޙައްމަދު ދީދީ އަކީ އިގިރޭސި ބަސް ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ. މެެދު މިންވަރެއްގެ ތަޢުލީމީ ބޭފުޅެކެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ހުރާ (ކ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ކ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އަތިރީގޭ ތާނަ
އަތިރީގޭ ތާނަ އަކީ ރާއްޖެތެރޭގެ މީހަކު އަތިރީގޭ ދޯނިކޮޅަކަށް ފޮނުއްވި ނުވަތަ ވެދުމަށް އެރުވި ފައެއްގައި އަތިރީގެ މިހެން ނަން އަޅާލި ދެތިން އަކުރުން އުފެދިގެން އައި އަކުރު ތަކެކެވެ. އަތިރީގޭ ތާނަ އަށް ވަޑާންކަށި ތާނަ އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. އަތިރީގޭ ތާނައޭ ކިޔަނީ ވަޑާން ކަށްޓަކުން އަތިރީގެ މިނަން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ލިޔެފައި ވާތީ އެވެ. ވަޑާން ކަށި ތާނައޭ ކިޔަނީ ވަޑާން ކައްޓަކުން ލިޔެފައި ވާތީއެވެ. އެއީ މިޒަމާނުގެ ކަލްކިޔުލޭޓަރުގައި ހިސާބު އަކުރު ޖެހޭ ކަހަލަ ހަމަޔަކުން ބުރިބުރިއަށް ހުރި އަކުރު ތަކެއް ކަމަށް ފެނެއެވެ. ތުއްތު ސާހިބު މިއަކުރުތައް އެންމެ 4 އަކުރުގެ ނަމޫނާއަކަށް ބައްލަވައިގެން މުޅި ހަށަނަރަ އެގޮތަށް ބަދަލުކުރައްވައި، އޭގެ އެކި ސައިޒު އުފައްދަވައި، އެއަކުރުތަކަށް ފިލިދެއްވައި، މިޒަމާނުގެ ލެޓަރ ޕްރެސް އާއި އެއްވަރަށް އަކުރު ތަކުން ތައްގަނޑު ހެއްދެވި އެވެ.
އެމް.އެން.ޑީ.އެފް މާލޭ އޭރިއާ
އެމް.އެން.ޑީ.އެފް މާލޭ އޭރިއާއަކީ ސިފައިންގެ ޚިދުމަތްތައް ބެހިފައިވާ ހަތަރު އޭރިއާ ކޮމާންޑްގެ ތެރެއިން މާލެ ހިމެނޭ ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ އޭރިއާ ކޮމާންޑެވެ. މާލޭ އޭރިއާގައި ހިމެނެނީ ކ. އަތޮޅާއި، މ. އަތޮޅާއި، އއ. އަތޮޅާއި، އދ. އަދި ވ. އަތޮޅެވެ.
އެމްއެންޑީއެފުގެ ހަތަރު ސަރަހައްދީ ކޮމާންޑުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހު ޤާއިމު ކުރެވުނީ އެމްއެންޑީއެފް މާލޭ އޭރިއާއެވެ.
އެންޑީއެފް މާލޭ އޭރިއާ އިފްތިތާޙް ކުރެވުނީ 2009 ޑިސެމްބަރު 30 ވީ ބުދަ ދުވަހު އެވެ. އެ ދުވަހު ހަވީރު ދަރުބާރު ގޭގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތެއްގައި މާލޭ އޭރިއާ އިފްތިތާހު ކޮށްދެއްވީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަދި ސިފައިންގެ ވެރިޔާ މުހައްމަދު ނަޝީދެވެ. އެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސް ނަޝީދު ސިފައިންގެ ދިދަ މާލޭ އޭރިއާގެ ކޮމާންޑަރު ބްރިގޭޑިއާ ޖެނެރަލް އަޙްމަދު ޝިޔާމް ހަވާލުކޮށްދެއްވި އެވެ. މާލެ އޭރިއާގެ ފުރަތަމަ ކޮމާންޑަރަކީ ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް އަޙްމަދު ޝިޔާ މެވެ. އެމަނިކުފާނަކީ މިހާރު އެމްއެންޑީއެފްގެ ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް އެވެ.
އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ސަދަން އޭރިއާ
އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ސަދަން އޭރިއާއަކީ ސިފައިންގެ ޚިދުމަތްތައް ބެހިފައިވާ ހަތަރު އޭރިއާ ކޮމާންޑްގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގެ އެންމެ ދެކުނުގެ ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ އޭރިއާ ކޮމާންޑެވެ. ސަދަން އޭރިއާގައި ހިމެނެނީ ގއ. އަތޮޅާއި ގދ. އަތޮޅާއި ޏ. އަތޮޅާއި، ސ. އަތޮޅެވެ.
އާމިނަތު އަމީލާ
އާމިނަތު އަމީލާ އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ދިވެހި ތަފާތު އެތައް ފިލްމްތަކެއްގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ތަފާތު ވީޑިއޯ ލަވަތަކާއި، ޓީވީ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުން ވެސް އަމީލާގެ ހުނަރު ބެލުންތެރިންނަށް ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
އަމީލާ އަކީ މަޖާ މިޒާޖެއްގެ ރައްޓަހިންނާ ގުޅޭ ޝަޚްޞިއްޔަތެއްގެ ވެރިއެކެވެ.
ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތުން
އާމިނަތު އަމީލާ ބެލުންތެރިންނަށް ފުރަތަމަ ފެނިގެން ގޮސްފައިވަނީ ސީޒަނަލް މޫވީޒް އިން އުފެއްދި ކިސް ޖަޒުބާތު މިކުރު ފިލްމް އިންނެވެ. މިފިލްމްގައި އަމީލާ އާއެކު ހަރަކާތްތެރިވަނީ ފިލްމީ ތަރި ޢަލީ ސީޒަން އެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ބޮޑު އެއްވެސް ފީޗަރ ފިލްމަކުން އަދި އާމިނަތު އަމީލާ އަކަށް ޖާގަ ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ކުރިން ބުނި ކިސް ޖަޒްބާތު ގެ އިތުރުން އެހެން ކުރު ފިލްމެއް ވެސް ކުޅެފައި ވެއެވެ. އެއީ ދެކެދެކެ ޕްރޮޑަކްޝަން އިން އުފެއްދި ހިތް އެކަނިވީމާ އެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުގައި އަމީލާގެ ހުނަރު ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން ކުޅެފައިވާ ބައެއް ޑްރާމާ ސިލްސިލާތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހިޕޯޕޮޓަމަސް
ހިޕޯޕޮޓަމަސް ނުވަތަ ހިޕޯއަކީ އެފްރިކާގައި ދިރިއުޅޭޖަނަވާރެކެވެ. އޫރާއި އެއްގޮތައް ހިޕޯއަކީވެސް ފަލަ، ޗަބީ، ބޮޑު ބޮލަކާއި ފަލަ ކަރެއް ލިބިފައިވާ ހައިވާނެކެވެ. ހަގީގަތުގައި ހިޕޯއަކީ އޫރުގެ އާއިލާއާއި ގުޅުންހުރި ހައިވާނެކެވެ. ދެވައްތަރެއްގެ ހިޕޯ ދިރިއުޅެއެވެ. އެއީ ޕިގްމީ ހިޕޯ އާއި ކޯރު ހިޕޯއެވެ. ޕިގްމީ ހިޕޯގެ ދިގުމިނުގައި 6ފޫޓް އަދި ބަރުދަނުގައި 270ކިލޯގްރާމް ހުރެއެވެ. މިވައްތަރުގެ ހިޕޯގެ ހަންގަނޑު ހުންނަނީ ކަޅު-ފެހި ކުލައެއްގައެވެ. މިވައްތަރުގެ ހިޕޯ ދިރިއުޅެނީ ޖަންގަލިތަކުގައްޔާއި ކޯރުތަކުގެ އައްސޭރީގައެވެ. ކޯރު ހިޕޯއަކީ މިއައްވުރެ ބޮޑު ޖަނަވާރެކެވެ. އަދި އޭގެ ކުލައަކީ ރަތް-އަޅި ކުލައެކެވެ. މިވައްތަރުގެ ހިޕޯ 16ފޫޓްގެ ދިގުމިނަށް ބޮޑުވެއެވެ.މިއީ އާދައިގެ ކާރުތަކަށްވުރެން ދިގު މިންވަރެކެވެ. ކޯރު ހިޕޯގެ ބަރުދަނުގައި 4000ކިލޯގްރާމް ހުރެއެވެ. މިއީ ބޮޑެތި 45ފަސްމީހުންގެ ބަރުދަނަށްވުރެންވެސް ބަރު މިންވަރެކެވެ.
ހިމަބިހި
ހިމަބިހި އަކީ މީސްލްސް ވައިރަސް  ގެ ސަބަބުންޖެހޭ ގައިން ގަޔަށް އަރާ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ފެތުރެނީ ނޭވާލުމުގެ ޒަރީޢާއިން ( ކެއްސާ ކިނބިހި އެޅުމުގެ ތެރޭގައި ) މިބަލި ޖައްސާ ވައިރަސް ސަލާމަތުން ހުރި މީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ވާސިލްވުމުންނެވެ.
ހިމަބިހި ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހުންއައުން، ނޭފަތުން އަރިދަފުސް އަދި ފެން ފޭބުން، ލޮލުރޯގާޖެހުން، އަދި އަނގައިގެތެރޭގައި ރަތް ކުލައަކަށް ހުންނަ ތިކިތަކެއް ނުވަތަ ފޮޅުތަކެއް ފާޅުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ހިމަބިހި ޖެހޭތާ 4 ވަނަ ދުވަސް ހިސާބުގައި ހަށިގަނޑުން ތުނި ބިހި، ނުވަތަ ފެންބިހި ތަކެއް ފާޅުވާން ފަށައެވެ. މިފެންބިހި ތައް ފުރަތަމަ ފާޅުވަނީ މޫނު މަތީގައެވެ. އެއަށްފަހު އަތް ފައި އަދި ބުރަކައްޓާއި މޭމަތީގައި މިބިހިތައް ނަގަން ފަށައެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 5 ދުވަސްވަންދެން މިބިހިތައް ދެމިހުރެއެވެ.
ހިމަބިހިން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުޑަކުދިންގެ އުމުރުން 9 މަހުގައި މީސްލްސް ވެކްސިން ދިނުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޖަރުމަނު ހިމަބިހި
ޖަރުމަނު ހިމަބިހި އަކީ ރުބެއްލާ ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ވެސް އާންމު ގޮތެއްގައި ޖެހެނީ ނޭވާލުމުގެ ޒަރީޢާއިން ބަލި ޖައްސާ ވައިރަސް ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވުމުންނެވެ. އަދި ބަލި ޖެހިފައިވާ މާބަނޑު އަންހެނާގެ ކިބައިން ބަނޑުގައިވާ ކުޑަ ދަރިފުޅަށް ވެސް މިބަލީގެ އަސަރު ކުރުވާގޮތް ވެއެވެ. ޖަރުމަނު ހިމަބިހިން ރައްކާތެރިވުމަށް ތުއްތު ކުދިންގެ އުމުރުން 18 މަހުގައި އެމްއެމްއާރް ވެކްސިން ދިނުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ޤިސްމު:ބަލިތައް
ތާވަޅަ
މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑުގައި 14 އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ތާވަޅަ އަކީ ހިމަކޮށް އޮންނަ ކުޑަމަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 11 ސމ ކަމަށް ވިޔަސް އާންމުކޮށް ފެންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނި 7 ސމ އެވެ. މަހުގެ ހުޅުނބުތައް ތުނިވެފައި ބޮޑެއްޗެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކަނޑުގައި އުޅޭ ކުދިފަނިފަކުސަ އެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ފެހިކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލައަކީ ރިހިކުލައެވެ. މަހުގެ ބޮލުން ފެށިގެން ނިގޫފަތާއި ހަމައަށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގައި އާންމުގޮތެއްގައި ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެވެ.
ތާވަޅަ ފަޅުތެރެއަށް ވަދެފައި އޮންނައިރު ތޮޅި އާއި ހަނދީގެ ބާވަތްތައް ކާނާ ޝިކާރަކުރުމަށް ތާވަޅަ އައިންތަކަށް ޙަމަލާދީ ހަދައެވެ. ތާވަޅަ ފަޅުތެރޭގައި ގުންބަޅަ، މުށި މަސް އަދި ހިތިބޯ އާއެކު އައިން ހަދައިގެން އުޅެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އެންސީއޯ އެކެޑަމީ
އެންސީއޯ އެކަޑަމީއަކީ އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ ނޮން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ޢިލްމީ ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށް ރޭންކް ޓްރޭނިންގތައް ދިނުމަށް 2010 ފެބްރުއަރީ 1 ވަނަ ދުވަހު ހުޅުވުނު އެކަޑަމީއެކެވެ. އެންސީއޯ އެކަޑަމީ ހުޅުވައިދެއްވީ އޭރުގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރ އޮނަރަބުލް އަލްފާޟިލް އަމީން ފައިޞަލް އެވެ. އެންސީއޯ އެކަޑަމީގައި ފުރަތަމަ ހިންގީ ކޯޕްރަލް ކޯހާއި، ސާރޖަންޓް ކޯހާއި ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ކޯހެވެ. އެންސީއޯ އެކަޑަމީގެ ފުރަތަމަ ޑައިރެކްޓަރަކީ ފަސްޓްލެފްޓިނަންޓް އަޙްމަދު ޝަރީފެވެ. އެސިސްޓެންޓް ޑައިރެކްޓަރަކީ ފަސްޓް ލެފްޓިނަންޓް އަމާނުﷲ އެވެ. އެންސީއޯ އެކަޑަމީ ހުންނަނީ ކ. ގިރިފުށީގައެވެ.
ވައިލެޓް ދަންބޮޑު
ވައިލެޓް ދަންބޮޑުނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ މުރަކަތަކުގެ ތެރޭގައްޔާއި، ފަޅުތެރޭގައި މުރަކަތަކާއި ގާގަލުގެ ނިވަލުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިން މިމަހަށް ވެސް ކިޔާއުޅެނީ ދަންބޮޑު އެވެ. މިއީ މުޅިން ތަފާތު މަހަކަށް ވެފައި މިބާވަތުގެ ތަފާތު ގިނައަދަދެއްގެ މަސް ރާއްޖޭގައި އުޅޭތީ މިމަހަށް ކިޔާ ޢިލްމީ ނަމާއި، އިގިރޭސި ނަމާއި، ގުޅޭގޮތުން މަހުގެ ކުލައަށް ވިސްނާ ވައިލެޓް ދަންބޮޑު ކިޔާ މިމަހަށް ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. މިއީ ދިވެހިން ރޭގަނޑުކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި މަދުމަދުން ބޭނޭ އައްޔަށް ތިލަވާ މަހެކެވެ. މިއީ މިއާއިލާގެ އެހެން މަސްތަކެކޭ އެއްފަދައިގެން ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި އުޅެފައި ރޭވުމުން ބޭރަށް ނިކުމެ އުޅޭ މަހެކެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ހަރުކައްޓާއެކު 13 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 4 ހަރުކައްޓާއެކު 12 އާއި 14 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 23 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. ނަމަވެސް ގިނައިން ފެންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނި 18 ސެންޓި މީޓަރެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރިހި ވައިލެޓް ކުލައެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ ހަރުކަށިތައް ހުންނަނި މަޑު ރަތްކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކޮޅާއި، ބުރަކަށިމަތީ މަޑު ކޮތަރިބައިގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ރަތްކުލަ އެއްގައެވެ. އަދިމިދެކޮތަރިބައިގެ ކުރީކޮޅު ހުންނަނީ ހުދުކޮށެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އިބްރާހީމް ޙަސަން ދީދީ (ބުރުނީގޭ އިބްރާހީމްދީދީ)
އިބްރާހީމް ޙަސަން ދީދީ އަކީ އެއްގަމުގޭ ޙަސަން ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުގެ ދަރިކަލެކެވެ. މަންމައަކީ އަލިފުށީ ޙާޖީގެ އާމިނަތު މަނިކެ އެވެ. އިބްރާހީމް ޙަސަން ދީދީ އަކީ ވަރަށް ބޮޑު ވިޔަފާރި ވެރިއެކެވެ. ތިންދީދީ ކުންފުނީގެ މަސްއޫލުވެރިޔާ އެވެ. އެކުންފުނީގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައިގެ ޙިއްޞާ ދާރެވެ. ތަންދޮރު ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ހިތްހެޔޮ ބޭފުޅެކެވެ. އަވަހާރަވީ 25 މެއި 1969 ގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ރިޔާޟިއްޔާތު
ރިޔާޟިއްޔާތަކީ (Mathematics) މިންވަރާއި (quantity) އިސްޓްރަކްޗަރއާއި އިސްޕޭސް އާއި ބަދަލާ ބެހޭ ދިރާސާ ތަކުގެ އިލްމެވެ. ޙިސާބު ޢިލްމަކީ ވެސް ރިޔާޟިއްޔާތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ.
ހިތިބޯ
ހިތިބޯނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަ ފަޅުތަކުގައި ބޮޑެތި އައިން ހަދައިގެން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމުކޮށް ގުންބަޅަ އަދި ތާވަޅަ އަދި މުށި މަސް އާއެކު އައިންހަދައިގެން އުޅެއެވެ. މިއީ ދޮށީގެ މަސްވެރިން އެން ތަދު ދުވަސްވަރު އެމުގެ ގޮތުގައި ދާޖަހައިގެން ހިފާއުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމުކޮށް ކައިއުޅެނީ ރޭގަނޑު އެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކުދި ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި އޮޔާދާ ދިރޭތަކެތީގެ ބިހާއި ކުދި މަހެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 15 ސމ އަށެވެ.
މިއީ ލޯބޮޑު މަހެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގައި ހުންނަނީ ފެހިއަޅިކުލައެކެވެ. ހުޅުނބުތަކުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަޅުވެފައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ރިހިކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މިއީ މަސްއައިނަށް އަރާ އުކުމުން ވަރަށް ދަހިކޮށް ކުރީކޮޅު މަސްބޭނޭ އެމެކެވެ. ނަމަވެސް މަހުގެ ހުޅުނބުތައް ވަރުގަދަ ކަމުންނާއި ކަށިގިނަކަމުން މިބާވަތުގެ އެން ކެއުން ވަރަށް އަވަހަށް މަސް ހުއްޓާލައެވެ. އެހެންކަމުން މިބާވަތް އެމުގެ ގޮތުގައި އާންމުކޮށް ދިވެހި މަސްވެރިން ބޭނުމެއް ނުކުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މުޙައްމަދު ވަހީދުއްދީން
އައް ނަބީލް މުޙައްމަދު ވަހީދުއްދީން އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގެ ރަޢިސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނާއިބުކަން ކުރިން ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ނާއިބު ރައީސަކަށް މުޙައްމަދު ވަހީދުއްދީން ހަމަޖެއްސެވީ ޑރ. މުޙައްމަދު ވަހީދު ހަސަންއެވެ. ބަނޑޮސް އައިލެންޑް ރިސޯޓުގެ ޗެއާރމަނަކީވެސް މުޙައްމަދު ވަހީދުއްދީންއެވެ. ކުރީގައި މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމްގެ ވެރިކަމުގައި މުޙައްމަދު ވަހީދުއްދީން އަތޮޅުތަކުގެ ވަޒީރަކަށް ހުންނެވިއެވެ.
މުޙައްމަދު ވަހީދުއްދީން ގެ ބައްޕާފުޅަކީ ޢަބްދުﷲ އިމާދުއްދީންއެވެ. ކާފާފުޅަކީ ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީންއެވެ.
ޢަބްދު ﷲ އިސްމާޢީލް (އިސްމާޢީލް ކަލޭގެފާނުގެ ތުއްތު)
އަލްފާޟިލް އަލްމަރްޙޫމް ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢީލް އަކީ މޮޅު ހިސާބު ޢިލްމުވެރިއެކެވެ. އަދި މޮޅު މާލިމީ އެކެވެ. ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢީލް މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ ކުޑއިސްމާއިލް ކަލޭފާނު ތުއްތުގެ ނަމުންނެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަ ބައެއްގެ ތުއްތު ސާހިބުގެ ގޮތުގައެވެ.
ނަސަބު
އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ އިސްމާއީލް ނުވަތަ އިސްމާއީލް ކަލޭގެފާނުގެ ތުއްތު އަކީ ހިމިތީ މާލިމީ އިސްމާއިލް ކަލޭގެފާނުގެ ދަރިކަލުންނެވެ. މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި މަންމައަކީ ފެލިދު އަތޮޅު ފެލިދޫ މަރިޔަމްފުޅެވެ. ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢީލް ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 1319 ޛުލްޤަޢިދާ 1 (10 ފެބްރުއަދީ 1902މ.) ވީ ހޯމަ ދުވަހު ފ. އަތޮޅު ހިމިތީގައެވެ.
މީނާއަކީ އެއް ގޮތަށްވުރެ ގިނަ ގޮތްގޮތުން ސަމާލުކަން ދެވޭ ދިވެހި ޝަޚްސިއްޔަތެކެވެ. ތުއްތު ސާހިބުގެ އާއިލާ މާލެއިން ވެސް ފެންނަން އެބައޮތެވެ. މ. ހުދު އަސުރުމާގެ، އަދި މ. އަސުރުމާގެ މި ދެ ގޭބިސީގެ އަހުލުވެރީންނަކީ ތުއްތު ސާހިބުގެ ދަރިފަސްކޮޅުން އައިސްފައިވާ މީހުން ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.
ބަހަށް ކުރެއްވި ޚިދުމަތް
އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ އިސްމާއީލް ނުވަތަ އިސްމާއީލް ކަލޭގެފާނުގެ ތުއްތުއަކީ ހިސާބު ޢިލްމުގެ މާހިރެކެވެ. މޮޅު މާލިމީ އެކެވެ. އަދި ކުއްލި ޖަވާބާއި، ބަހުގެ ސަމާސާ ތަކާއި، ދެމާނަ ހުންނަގޮތަށް ބަސް ބޭނުން ކުރެއްވުމުގައި އޭނާ އަކީ ލާމަސީލު ބޭކަލެކެވެ.
ބޭރުބަސް ދިވެހިކުރުން
އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ އިސްމާއީލް ނުވަތަ އިސްމާއީލް ކަލޭގެފާނުގެ ތުއްތުއަކީ ބޭރު ބަސް ދިވެހި ކުރެއްވުމުގައި ވެސް އަރާ ހުންނެވި ބޭކަލެކެވެ. މިސާލަކަށް ދަހަމަލަ ކަސްރު ، ބައި ހިމަނާ  ، ބައިކުރާ   އަދި ބ.ދ.ގ   އަދި ބ.މ.ބ  މިހިރީ ހައްތަހާ ވެސް އޭނާ ދިވެހި ބަހަށް ގެންނެވި ބަސްތަކެވެ. ތުއްތު ސާހިބަކީ ހިސާބު ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމުން އޭނާ އެންމެ ގިނަ ބަސް ދިވެހި ކުރައްވާފައިވަނީ ހިސާބު ޢިލްމާ ބެހޭ ގޮތުންނެވެ.
އިޓަލީވިލާތް
އިޓާލިޔަން ރިޕަބްލިކް ނުވަތަ އިޓަލީވިލާތަކީ ދެކުނު ޔޫރަޕުގެ އިޓާލިޔަން ޕެނިންސޫލާ އާއި މެޑިޓެރޭނިޔަން ކަނޑުގައި އޮންނަ ބޮޑު ދެރަށް ކަމުގައިވާ ސިސިލީ އާއި ސަރްދީނިޔާގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ޤައުމެކެވެ. މިނިވަން ދެ ދައުލަތް ކަމުގައިވާ ސެން މަރީނޯ އާއި ވެޓިކަން ސިޓީ އޮންނަނީ އެ ދެ ދައުލަތުގެ ވަށައިގެން އިޓަލީ އޮންނާނެހެންނެވެ. މި ދެ ދައުލަތުގެ ހުރިހާ ފަރާތެއްގެ ބޯޑަރުވެސް ޙިއްޞާކުރަނީ އިޓަލީއާއެކުގައެވެ. މިއަދު އިޓަލީގެ ގޮތުގައި އޮތް ސަރަޙައްދަކީ ޔޫރަޕުގެ އެތައް ސަގާފަތެއް އެތަނުގައި އުފަންވެގެން އައި ބިމެވެ. އިޓަލީވިލާތުގެ ވެރިރަށް ކަމުގައިވާ ރޫމަކީ ހުޅަނގުގެ މަދަނިއްޔަތާއި ޙަޟާރަތުގެ އުނގެވެ. މެދުޒަމާނާ ހަމަޔަށް އައިއިރު ވެސް އިޓަލީ އޮތީ ތަފާތު ވަކިވަކި ރަސްކަންތަކެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މި ގޮތުން ކިންގްޑަމް އޮފް ސަރްދީނިޔާ އާއި ކިންގްޑަމް އޮފް ދަ ޓޫ ސިސިލީސް އާއި ޑަޗީ އޮފް މިލާން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. އިޓަލީވިލާތް މިހާރު މި އޮތް ގޮތަށް އެކުވެގެން އައިސްފައިވަނީ 1861 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.
ޢަބްދު ﷲ އިސްމާޢީލް (އިސްމާޢީލް ކަލޭގެފާނުގެ ތުއްތު)
ކާތިބުކަން
އިސްމާއީލް ކަލޭގެފާނުގެ ތުއްތުއަކީ ދިވެހި ބަހަށް ދިވެހި ލިޔުމަށް ވެދެވަޑައިގެން ހުންނެވި ބޭކަލެކެވެ. ވަރަށް ރީތިކޮށް އަދި އެހާމެ އަވަހަށް ލިޔުއްވާ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާ ވަނީ ގާނޫނު ހަދާ މަޖުލީހުގެ އިސްކާތިބެއްގެ ދައުރު އަދާކޮށްފައެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ އަކީ ކުޅަދާނަ ކާތިބެއް ވެސް މެއެވެ. ވަރަށް ގިނަ ބޭފުޅުންގެ އަރިހުގައި އޭނާ ލިޔުއްވަން އުޅުއްވި އެވެ. އެގޮތުން ފަޟީލަތުއް ޝައިޚްއިބްރާހީމް ރުޝްދީ އަލްއަޒްހަރީގެ އަރިހުގައި ވެސް ލިޔުއްވަން އުޅުއްވި އެވެ.
އިޓަލީވިލާތް
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
އިޓަލީވިލާތުގެ ރަސްމި ބަހަކީ އިޓަލީ ބަހެވެ. ޤައުމުގެ މީހުންނަށް އިނގިރޭސިބަހުން ކިޔަނީ އިޓާލިޔަނުންނެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ރޫމެވެ. ވެރިކަން ކުރަނީ ވެސް ރޫމުގައެވެ. މި ޤައުމަކީ ޕާލަމެންޓަރީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. އާބާދީއަކީ 60 މިލިއަނެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.3 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ it. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +39 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ޔޫރޯއެވެ.
ޢަބްދު ﷲ އިސްމާޢީލް (އިސްމާޢީލް ކަލޭގެފާނުގެ ތުއްތު)
ތާނައިގެ އަކުރުތަކާމެދު ދެކިލައްވާ ގޮތް
ތުއްތު ސާހިބަކީ ތާނައިގެ އަކުރުތައް އުފެދިފައިވާ ގޮތާމެދު ވަރަށް ބޮޑަށް ޚިޔާލު ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ތުއްތު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ދިވެހި ބަހުގެ އަކުރުތައް ހެދިފައިވާ ގޮތާމެދު ޚިޔާލު ކުރެއްވި ބޭފުޅުން ދައްކަވާފައިވާ ވާހަކަ ފުޅުތަކާ މެދު، އެއްބަސްވެވޭ ތަންތަނާއި އެއްބަސް ނުވެވޭ ތަންތަން ހުރެއެވެ. އެގޮތުން ހ. އިން ވ އާއި ހަމައަށް އަކުރުތައް އުފެދިފައިވަނީ އަރަބި ހިސާބު އަކުރުގެ 1 ން 9 އަށް ކަމަށް ދައްކަވާފައިވާ ވާހަކައަށް މުޅިން އެއްބަހެވެ. އަދި މ އިން ފެށިގެން ޑ އަށް ހަމައަށް އެދައްކަވާ ވާހަކަތަކާ މެދު އެއްބަސް ނުވެވޭ ކަމުގައެވެ.
ތުއްތު ސާހިބު ބުނުއްވާފައި ވެއެވެ. ދިވެހިން ކުރިން ހިސާބު އަކުރަކަށް ބަލައި އުޅުނީ މ، ފ، ދ، ތ، ލ، ގ، <font face="times new roman" size="3">ޱ ، ސ، ޑ މިއަކުރުތަކެވެ. މ އެއީ 1 އެވެ. ފ. އެއީ 2 މިގޮތަށެވެ. 7 ން އުފައްދާފައިވާ <font face="times new roman" size="3">ޱ މިއީ ކުރީގެ ލިޔުންތަކުން ފެންނަން އޮތް އަކުރެކެވެ. މިއީ ނ އާއި ޏ އާއި ދޭތެރޭ މެދުން ކިޔޭ އަކުރެކެވެ. މިހާރުވެސް ދެކުނުގެ އަތޮޅު ތަކުގައި މިއަކުރު ބޭނުންކުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޒ، ޓ، ޔ، ޕ، ޖ، ޗ އުފެދުނު ގޮތާމެދު އިތުރު ހޯދުންތަކެއް ހޯދަން ނުޖެހޭކަމަށް ތުއްތު ބުނުއްވިއެވެ.
އިޓަލީވިލާތް
ނަން
އިޓަލީގެ ނަމަކީ ލެޓިން ބަހުން އައިސްފައިވާ ނަމެކެވެ. މި ނަމުގެ އިނގިރޭސި މާނައަކީ “ލޭންޑް އޮފް ޔަންގް ކެޓްލް” އެވެ. ޖުޣުރާފީ އިޓަލީއާއެކު ބޯޑަރު ޙިއްޞާކުރާ ޤައުމުތަކަކީ ފަރަންސޭސިވިލާތާއި، ސުވިޒަލޭންޑާއި، އޮސްޓްރިޔާ އާއި ސްލޮވީނިޔާއެވެ. މީގެ އިތުރުން އިޓަލީގެ ތެރޭގައިވާ ސެން މަރީނޯ އާއި ވެޓިކަން ސިޓީއެވެ.
ޢަބްދު ﷲ އިސްމާޢީލް (އިސްމާޢީލް ކަލޭގެފާނުގެ ތުއްތު)
ތާނަ އަކުރު މިހާރުގެ ސައިޒަށް ކުރުކޮށް ލިޔަންފެށުން
ކުރީ ޒަމާނުގައި ދިވެހިން ތާނަ ލިޔަމުން އައީ ވަރަށް ފައިކޮޅު ދިގު އަކުރުތަކަކުންނެވެ. ރާދަވަޅި، ސިޔަރަތު ފަދަ ލަވަފޮތްތަކުން މިކަން ފެންނަން އެބައޮތެވެ. މިހެން މިކަން އޮއްވައި މި ފައިކޮޅު ދިގު އަކުރުތައް އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރުކޮށްލައްވައި ލިޔުއްވި ލިޔުންތެރިއަކީ ތުއްތު ސާހިބެވެ. އޭނާގެ މި ބަދަލާއެކު މިހާރު މި ފެންނަ ސައިޒުގެ އަކުރުތަކަށް ތާނައިގެ އަކުރުތައް ވެގެން ހިގައްޖެއެވެ. ހަމަ މިއާއެކު އަތު ލިޔުމުގެ އަކުރުތައް ވެސް އޭނާ އުފެއްދެވިއެވެ. މިއަކުރުތަކުގެ ފ. އަކީ ހ (ހާ) އެއްގޮތަށް އެއަށްވުރެ ދިގުކޮށް ދަމާލެވިފައިވާ އަކުރެކެވެ. ދ. ވެސް އޮންނަނީ ނިންމާލާއިރު އޮންނަ ބޮޅުގެ ބަދަލުގައި ކުޑަ ތުޑެއް ލާފައެވެ. ސުކުންތައް ވެސް ހުންނަނީ ސުކުންކުރާ އަކުރާއި ގުޅިގެންނެވެ.
އިޓަލީވިލާތް
ތާރީޚު
އިޓަލީގެ އެތަން މިތަނުގައި ކުރެވިފައިވާ އާކިޔޮލޮޖިކަލް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މީގެ އެތައް ހާސް އަހަރެއް ކުރީއްސުރެ އިޓަލީގައި އިންސާނުންވަނީ ދިރިއުޅެން ފަށާފައެވެ. މީލާދުގެ ކުރީން 8 ވަނަ ޤަރުނާއި 7 ވަނަ ޤަރުނާ ދެމެދުގައި ޔޫނާނީންގެ މީހުން ވަނީ ސިސިލީގެ އައްސޭރިފަށުގައި ދިރިއުޅެން ފަށާފައެވެ. ޤަދީމީ ރޫމަކީ މީލާދުގެ ކުރީން 8 ވަނަ ޤަރުނާ ހިސާބުގައި ދަނޑުވެރިކަންކޮށް އުޅުނު ކުޑަކުޑަ އާބާދީއެކެވެ. ފަހުން މިތަން ދިރެމުން ގޮސް މުޅި ދުނިޔެއަށް ނަންވިދާލާ ފަދަ ޝަހަރަކަށް ވެގެންދިޔައީއެވެ. ރޫމާނީންގެ އަމްބަރާޠޫރިއްޔަތު ދިޔައީ މީލާދީން 2 ވަނަ ޤަރުނާ ހަމަޔަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރި އަރަމުންނެވެ. މީލާދީން ދެވަނަ ޤަރުނާ ހިސާބުގައި މި ބިޔަ ވެރިކަން ދެބައިވެގެންދިޔައެވެ. އެއްބަޔަކީ ވެސްޓަން ރޯމަން އެމްޕަޔަރ އެވެ. އަނެއް ބަޔަކީ އީސްޓަން ރޯމަން އެމްޕަޔަރ ނުވަތަ ބައިޒަންޓައިން އެމްޕަޔަރއެވެ. 19 ވަނަ ޤަރުނާ ހަމަޔަށް އައި އިރު އިޓަލީވިލާތަކީ ޔޫރަޕުގެ އެހެން ޤައުމުތަކެކޭ އެއްފަދައިން އިސްތިޢުމާރީ ބޮޑު ބާރެކެވެ. ލީބިޔާ އާއި އެރިތްރިޔާ އާއި ސޯމާލިޔާލޭންޑާއި އިތިޔޯޕިޔާ އާއި އަލްބޭނިޔާ އާއި ރޮޑީޝިޔާ އާއި ޗައިނާގެ ބައެއް ތަންތަން ވެސް އޮތީ އިޓަލީގެ ދަށުގައެވެ.
ޢަބްދު ﷲ އިސްމާޢީލް (އިސްމާޢީލް ކަލޭގެފާނުގެ ތުއްތު)
އަތިރީގޭ ތާނަ
އަތިރީގޭ ތާނަ އަކީ ރާއްޖެތެރޭގެ މީހަކު އަތިރީގޭ ދޯނިކޮޅަކަށް ފޮނުއްވި ނުވަތަ ވެދުމަށް އެރުވި ފައެއްގައި އަތިރީގެ މިހެން ނަން އަޅާލި ދެތިން އަކުރުން އުފެދިގެން އައި އަކުރު ތަކެކެވެ. އަތިރީގޭ ތާނަ އަށް ވަޑާންކަށި ތާނަ އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. އަތިރީގޭ ތާނައޭ ކިޔަނީ ވަޑާން ކަށްޓަކުން އަތިރީގެ މިނަން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ލިޔެފައި ވާތީ އެވެ. ވަޑާން ކަށި ތާނައޭ ކިޔަނީ ވަޑާން ކައްޓަކުން ލިޔެފައި ވާތީއެވެ. އެއީ މިޒަމާނުގެ ކަލްކިޔުލޭޓަރުގައި ހިސާބު އަކުރު ޖެހޭ ކަހަލަ ހަމަޔަކުން ބުރިބުރިއަށް ހުރި އަކުރު ތަކެއް ކަމަށް ފެނެއެވެ. ތުއްތު ސާހިބު މިއަކުރުތައް އެންމެ 4 އަކުރުގެ ނަމޫނާއަކަށް ބައްލަވައިގެން މުޅި ހަށަނަރަ އެގޮތަށް ބަދަލުކުރައްވައި، އޭގެ އެކި ސައިޒު އުފައްދަވައި، އެއަކުރުތަކަށް ފިލިދެއްވައި، މިޒަމާނުގެ ލެޓަރ ޕްރެސް އާއި އެއްވަރަށް އަކުރު ތަކުން ތައްގަނޑު ހެއްދެވި އެވެ.
ފީޒިޔާއީ އިލްމު
ފީޒިޔާއީ އިލްމަކީ (Physics) ތޮބީއީ އާލަމާބެހޭ އިލްމެވެ.
ޢަބްދު ﷲ އިސްމާޢީލް (އިސްމާޢީލް ކަލޭގެފާނުގެ ތުއްތު)
ލިޔުއްވި ފޮތްތައް
ތުއްތު ސާހިބު ލިޔުއްވި ފޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ފޮތްތައް ހިމެނެއެވެ.
އިޓަލީވިލާތް
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އާބާދީގައި 60 މިލިޔަން މީހުން ތިބި އިޓަލީ ވިލާތަކީ އާބާދީގެ ގޮތުން ދުނިޔޭގެ 23 ވަނަ ޤައުމެވެ. އަދި ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަންގައި އޮތް ހަތަރުވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު އާބާދީއެވެ. އިޓަލީގެ އާބާދީގެ 93.52% އަކީ އިޓާލިޔަނުންނެވެ. 1.32% އަކީ ރުމޭނިޔަނުންނެވެ. 1.01% އަކީ އުތުރު އެފްރިކާ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 0.73% އަކީ އަލްބޭނިޔާ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ.
ސަގާފަތު
މިއަދު މުޅި ދުނިޔެއަށް ބަލާއިރު ވެސް ޔުނެސްކޯގެ ވޯލްޑް ހެރިޓޭޖް ސައިޓުތައް އެންމެ ގިނަ އެއް ޤައުމުކަމުގައިވާ އިޓަލީއަކީ އާޓާއި ސަގާފަތުގެ ރޮނގުން އަދި ހަމަ އެހެންމެ އަދަބިއްޔާތުގެ ރޮނގުން ވަރަށް ބޮޑު މުއްސަނދިކަމެއް ލިބިފައިވާ ޤައުމެކެވެ. އިޓަލީވިލާތުގެ ރޯމަކީ މުޅި ޔޫރަޕަށް ބަލާއިރު ތިންވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން މީހުން ޒިޔާރަތްކުރާ ޝަހަރެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޓަލީއަކީ ދުނިޔޭގައި ހަތްވަނައަށް އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ އިޤްތިޞާދެވެ. ޔޫރަޕުގެ ހަތަރުވަނަ އިޤްތިޞާދެވެ. އިޓަލީގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 30631 ޑޮލަރެވެ.
ޢަބްދު ﷲ އިސްމާޢީލް (އިސްމާޢީލް ކަލޭގެފާނުގެ ތުއްތު)
ތަޢުލީމު ޙާޞިލު ކުރެއްވުން
އަބްދުﷲ އިސްމާއިލް ފުރަތަމަ ތަޢުލީމު ޙާޞިލު ކުރެއްވީ ފަޟީލަތުއްޝައިޚުލް މަރްހޫމް ޙުސެއިން ޞަލާހުއްދީންގެ އަރިހުންނެވެ. އެއަށްފަހު އަލްފާޟިލް ރަންފުޅު ޅަހުއްތުގެ އަރިހުންނެވެ. ހިސާބު ޢިލްމާއި ނެވިކަމުގެ ހިސާބު ދަސްކުރެއްވީ މީނާގެ އަރިހުންނެވެ. އަދި އިންޑިޔާއިން އުރުދޫ ބަސް ކިޔަވާ ވިދާޅުވިއެވެ.
އަލްމަރްޙޫމް ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢީލް ވަނީ ސަރުކާރުގެ ޗާޕްޚާނާގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާފައެވެ. އަދި މަޠުބަޢަތުއް ސަޢާދާގައި ވެސް މަސައްކަތް ކުރެއްވިއެވެ.
ޢަބުދުﷲ އިސްމާޢީލްގެ ހަނދާނީ އެވޯޑް
އަބްދުއްﷲ އިސްމާއިލް ދެމިއޮތުމުގެ ޢާލަމަށް ދަތުރުކުރެއްވިތާ އެތައް އަހަރެއް ފަހުން ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢީލްގެ ހަނދާނީ އެވޯޑް ގެ ނަމުގައި ފ. އަތޮޅުގެ ދަރިވަރުންނަށް ސަރުކާރުން އެވޯޑެއް ވަނީ ތަޢާރަފު ކޮށްފައެވެ. ތުއްތު ސާހިބުގެ ހަނދާނުގައި މި އެވޯޑް ތަޢާރަފު ކޮށްދެއްވީ 25 އެޕްރީލް 1981 ގައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް އެވެ. މި އެވޯޑުގެ ދަށުން 1983 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ފ. އަތޮޅުން ދެ ކުއްޖަކަށް (އަންހެން ކުއްޖަކާއި ފިރިހެން ކުއްޖަކަށް) ސަރުކާރުގެ ޚަރަދުގައި މާލޭގައި ތަޢުލީމް އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތު ދެމުން ގެންދެއެވެ.
ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢިލް ލައިބްރަރީ
ޢަބުދުﷲ އިސްމާޢިލް ލައިބްރަރީ މިނަމުގައި ލައިބްރަރީއެއް ވެސް 25 އެޕްރީލް 1981 ގައި ފ. އަތޮޅު މަގޫދޫގައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް ހުޅުއްވައިދެއްވިއެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖެ ދުށް މަޝްހޫރު ހިސާބު ޢިލްމުވެރިޔާ ޢަބުދުﷲ އިސްމާޢީލް ނުވަތަ ތުއްތުގެ ހަނދާނުގައި ބިނާކުރެވިފައިވާ ތަނެކެވެ. 1999 ވަނަ އަހަރު ފ.އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ފ. މަގޫދޫއިން ފ. ނިލަންދޫއަށް ބަދަލުވުމާއި ގުޅިގެން މި ލައިބްރަރީ ވެސް ވަނީ ނިލަންދޫއަށް ބަދަލު ކުރެވިފައެވެ. ތަފާތު ދާއިރާގެ ފޮތްތައް މިލައިބްރަރީ އިން ލިބެން ހުރެއެވެ. ރަށުގެ ޢާންމުންނާއި ސުކޫލް ކުދިންނަށް މި ތަނުން ފޮތް ގެންގޮސްގެން ކިޔުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވާލެވިފައި ވެއެވެ.
އަވަހާރަވުން
އަލްފާޟިލް އިސްމާޢީލް ކަލޭފާނު ތުއްތު ސާހިބު އަވަހާރަވީ އުމުރުފުޅުން 76 އަހަރުގައި 31 މާރޗް 1970މ ގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ބިމުގެ އިލްމު
ބިމުގެ އިލްމަކީ (geoscience) ބިމާ (Earth) ބެހޭ އިލްމުތަކެވެ.
ކޮލެރާ
ކޮލެރާ އަކީ ބޭރަށް ހިންގުމުގެ ވައްތަރެކެވެ. ކޮލެރާ ޖެހެނީ ވިބްރިއޯ ކޮލެރާ ކިޔާ ބެކްޓީރިޔާ އެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. ކޮލެރާ ފެތުރެނީ ކޮލެރާ ޖައްސާ ބެކްޓީރިޔާ އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ކާނާ ބޭނުންކުރުމުންނާއި، އަދި ބެކްޓީރިޔާ ތަޣައްޔަރުވެފައިވަނިކޮށް އަނގަޔަށް އަތްލުން ފަދަ ކަމެއް ކުރުމުންނެވެ. ކޮލެރާ ފެތުރުމުގައި މެހިފަދަ ދިރޭތަކެތި މެކޭނިކަލް ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ
ކޮލެރާ ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހޮނޑުލުން، ބޭރަށް ހިންގުން، ހުންއައުން، ހަށިގަނޑުން ފެންހުސްވުން، އަކުނިވަޔަށް ދެމުން، ކުޑަކަމުދާތަކެތީގެ މިންވަރު މަދުވުން، އެއްގޮތަކަށްވެސް ކުޑަކަމު ނުދެވުން، ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކާށިދޫ (ކ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ކ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
ދޮން މަސް
ދޮން މަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ދުވާލާއި ރޭގަނޑު ނަނުފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ގިނައިން ބޭނޭ، ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ ބައިބަޔަށް ބޮޑެތި އައިން ހަދައިގެންނެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގެ ކައިރިފަށުގައި ކެނޑުމެއް ހުރެއެވެ. ކުދި ދޮންމަސް ތިލަފަޅުތަކުގެ މުރަކަތަކުގެ ނިވާކަންމަތީ ދިރިއުޅެއެވެ.
ކާށިދޫ (ކ. އަތޮޅު)
އާސާރީތަންތަން
ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު ކާށިދުއަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ރަށެކެވެ. ކާށިދޫ ކުރުހިންނަ ތަރާގަނޑު އޮތީ މިރަށުގައެވެ.
ދޮން މަސް
ދޮން މަސް ދިރިއުޅެނީ 40-2 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 10 ކައްޓާއި، 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.
ދޮން މަސް ގެ ކުލައަކީ މުށިކުލައަކަށްދާ ރީނދޫ ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ރީނދޫ ކުލައިގެ ހިމަ ރޮނގުތަކެއް މަހުގެ ހުރަހަށް ހުރެއެވެ. މިރޮނގުތައް އެންމެ ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުންނަނީ މަހުގެ އަރިމަތީގައި ހުންނަ ހުޅުބު ބަރީގެ ތިރީގައެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެއްގައެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށުގައި ހުދުކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. މަތީ ކޮތަރި ބައި ހުންނަނީ ރަތް މުށި ކުލައިގައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޢާއިޝަތު ޢަލީ ނާޒް
އާއިލާ
ޑރ ޢާއިޝަތު ޢަލީ ނާޒު އަކީ މަޝްހޫރު ދިވެހި ބޭސްވެރިޔާ ޢަލީ ޙުސައިން ( ހ.ސީސައިޑް) ގެ ދަރިއެކެވެ. ޑރ ޢާއިޝަތު ޢަލީ ނާޒުގެ ޢާއިލާ ރާއްޖޭގެ އެންމެ އުތުރުން ފެށިގެން ދެކުނުގެ ރަށްތަކަށްވެސް ފެތުރިފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން ބައްޕަ ފަރާތު މާމަ އަކީ ހދ. ކުޅުދުއްފުށި އަދި ހއ. ތަކަންދޫ އަށް ނިސްބަތްވާ ފަރާތެކެވެ. ބައްޕަ ފަރާތު ކާފަ އަކީ ސ.ހުޅުދޫ މީހެކެވެ. މަންމަ ފަރާތު މާމަ އަކީ ޏ، ފުވައްމުލަކު މީހެކެވެ. އަދި މަންމަ ފަރާތު ކާފަ އަކީ މާލޭ މީހެކެވެ.
ޑރ ޢާއިޝަތު ޢަލީ ނާޒުގެ ބޭބެ އަކީ ޑރ އަހުމަދު ޢަލީ ސަވާދު އެވެ.
ލިބިލައްވާފައިވާ ބައެއް ކާމިޔާބީތައް
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ ދޫނީގެ މަޢުލޫމާތު
މިޞަފްޙާގައި ހިމެނެނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ ދޫނިސޫފާސޫފީގެ މަޢުލޫމާތެވެ.
ގުރުދާ
200px|thumb|right|ކަނާތު ގުރުދާ، ގުރުތާ، އަދި އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް ދައްކައިދޭ ކުރެހުމެއް
ގުރުދާ އަކީ ތަފާތު ވަޒީފާތައް ނުވަތަ މަސައްކަތްތައް ފުރިހަމަކުރާ ގުނަވަނެކެވެ. މިގޮތުން ގުރުދާ އަދާކުރާ ވާޖިބު ތަކުގެ ތެރޭގައި ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އުފެއްދުން، ހަށިގަނޑުގައި ބައެއް ކަހަލަ މަޢުދަންތައް ނުވަތަ ، ނުވަތަ އިލެކްޓްރޮލައިޓް ގެ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލް ކުރުން، އަދި ހަށިގަނޑުގައި އެސިޑް-ބޭސް ގެ ހަމަ ހިފެހެއްޓުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. ގުރުދާ އަދި ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ބައިތަކުން އުފައްދާ ބައެއް ހޯރމޯންތަކުގެ އެހީގައި ގުރުދާއިން ސޯޑިއަމް، ޕަޓޭސިއަމް، އަދި ކެލްސިއަމް ފަދަ އިލެކްޓްރޮލައިޓްތައް ބޭރުކޮށް އަލުން އަނބުރައި ހަށިގަނޑަށް އެނަގައެވެ. ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގެތެރެއަށް އެމާއްދާތައް ދަމައެވެ.
އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ކޮންމެ 24 ގަޑިއިރެއްގެ ތެރޭގައި 1.5 ލިޓަރުގެ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އުފައްދައެވެ. މިއަދަދު ނުވަތަ މިންވަރު ހަށިގަނޑުގެ ޙާލަތު ހުންނަ ނުހުންނަ ގޮތަކަށް ބަލައި ބަދަލުވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އެއީ ގުރުދާ އިން ލޭގައި ހިމެނޭ ވިހަ މާއްދާތައް ފުރާނާލައިގެން ވަކިކުރުން ގުޅިފައި އޮންނަނީ ގުރުދާ އަށް ވާޞިލްވާ ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދެވޭ ލޭ، ނުވަތަ ގުރުދާގައި ލޭދައުރުވުމާއި ކަމަށްވާތީ އެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ދިޔާތަކެތި އެކުލެވޭ މިންވަރަށް ބަދަލު އައުމަކީ ވެސް ގުރުދާގެ މަސައްކަތްތަކަށް އަސަރު ކުރާނެ ކަމެކެވެ. ގުރުދާގައިވާ ގްލޮމެރިއުލަސް ގައި ލޭދައުރުވާ މިންވަރަށް ގުރުދާގެ ތެރޭގައި އުފައްދާ ހޯރމޯންތަކާއި، އަދި ގުރުދާއިން ބޭރުން އުފައްދާ ބައެއް ހޯރމޯންތަކުގެ ސަބަބުން ބަދަލު ގެނުވައެވެ. ބައެއް ކަހަލަ ބޭސް ތަކުގެ ސަބަބުން ވެސް ސީދާކޮށްނާއި، ނުސީދާކޮށް ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އުފެއްދުމަށް ބުރޫ އަރުވައެވެ. thumb|300px|ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް ބައިތައް ދައްކައިދޭ ކުރެހުމެއް
އޯގަނައިޒޭޝަން
ކޮންމެ ގުރުދާއެއްގެ ދިގުމިނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 10-11 ސެންޓިމީޓަރު، ފުޅާމިނުގައި 5.5 ސެންޓިމީޓަރު، އަދި ބޯމިނުގައި 3 ސެންޓިމީޓަރު ހުރެއެވެ. އަދި ބަރުދަނުގައި 150 ގްރާމް ހުރެއެވެ. ދެ ގުރުދާއެއްކޮށް މުޅި ހަށިގަނޑޫގެ ބަރުދަނުގެ 0.5 އިންސައްތަ ހިއްޞާ ކުރެއެވެ. ކޮންމެ ގުރުދާއެއްގެ މެދުން ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެއާވީ ފަރާތުން އަޑިކޮޅެއް ނުވަތަ ހުޅުވުމެއް އިދެއެވެ. މިތަނަން ކިޔަނީ ހައިލަމް ނުވަތަ އެވެ. ގުރުދާ އާޓަރީ، ގުރުދާ ވެއިން، ނާރުތައް، އަދި ގުރުތާ ފަދަ ޓިޝޫތައް ގުރުދާއަށް ގުޅިފައިވަނީ މިބުނި ބައިގެ ތެރެއިންނެވެ.ގުރުދާގެ ބޭރުން އިންނަ ބަޔަށް ކިޔަނީ ރީނަލް ކޯޓެކްސް ނުވަތަ އެވެ. އޭގެ އެތެރެއިން އިންނަ ބަޔަށްކިޔަނީ ރީނަލް މިޑުލާނުވަތަ އެވެ. ރީނަލް މިޑުލާ ގައި 20-10 އާއި ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ގުރުދާ ޕިރަމިޑް ހުރެއެވެ. ކޮންމެ ގުރުދާ ޕިރަމިޑްއެއްގެ ކޮޅު ނިމިފައި އިންނަނީ ރީނަލް ކެލިކްސް ނުވަތަ އަށެވެ. އަދި ރީނަލް ކެލިކްސް ވަނީ ގުރުދާ ޅިނދުއާ ގުޅިފައެވެ. ގުރުތާ ނިކުމެފައިވަނީ ގުރުދާ ޅިނދު އިންނެވެ.
ގުރުދާއަށް ލޭ ފޯރުވައިދިނުން
ގުރުދާ އަށް މިނިޓެއްގެ ތެރޭގައި 1.25 ލިޓަރުގެ ލޭ ގުރުދާ އަށް ލޭގެނެސްދޭ ލޭހޮޅި ތެރެއިން ގެނެސް ދެއެވެ. މިއީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުއިވާ އެންމެ ބޮޑު ލޭހޮޅި، ނުވަތަ އެއޯޓާ ގެ ބަނޑާވީ ހިސާބުގައިވާ ބައި ނުވަތަ އެބްޑަމިނަލް އެއޯޓާ  އިން ކުރިފަޅައިގެން ގުރުދާއަށް އައިސްފައިވާ ލޭ ނާރެކެވެ. ގުރުދާގެ ތެރޭގައި ގުރުދާ އާޓަރީ، އިންޓަލޯބަރ އާޓަރީ ތަކަށް ކަފިވެގެން ދެއެވެ. އަދި ފަހުން މިބުނި އާޓަރީ ތަކުން އާކުއޭޓް އާޓަރީ ތައް އުފެދި އެއިން ކޯޓިކަލް އާޓަރީ އުފެދިގެން ދެއެވެ.
ނެފްރޯން
300px|thumb|left|ނެފްރޯންގެ އޮނިގަނޑު ދައްކައިދޭ ކުރެހުމެއް ނެފްރޯން އަކީ ގުރުދާ ގައިވާ އެންމެ ކުޑަ ފަންކްޝަނަލް ޔުނިޓް އެވެ. ކޮންމެ ގުރުދާއެއްގައި އެއް މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ނެފްރޯން ވެއެވެ. ފެނާއި މައުދަންތައް ގުރުދާގައި ހުރުން ތަންޒީމްކޮށް ބަލަހައްޓަނީ ނެފްރޯން ތަކުންނެވެ. މިބުނި މާއްދާތައް ތަންޒީމްކޮށް ހަމަހިފަހައްޓައިދީ ބަލަހައްޓަނީ ލޭފުރާނާލުން ކުރިމަތިކުރުވައިގެންނާއި، ބޭނުންވާ ބައެއް މާއްދާތައް ހަށިގަނޑަށް އަލުން ދަމައިގެންނާއި، އަދި ބޭނުން ނުވާ މާއްދާތައް ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ޒަރީޢާއިން ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަކޮށްގެންނެވެ.
ނެފްރޯން އެއްގައި ހިމެނޭ ބައިތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. ނެފްރޯންގެ އެއްކޮޅު އިންނަނީ ބެދިފައެވެ. އަނެއްކޮޅު އިންނަނީ ހުޅުވިފައެވެ.
300px|thumb|left|ގުރުދާގެ ބައިތައް: 1. [[ގުރުދާ ޕިރަމިޑް 2. އީފެރަންޓް ހޮޅި 3. ގުރުދާ އާޓަރީ 4. ގުރުދާ ވެއިން 5. ގުރުދާގެ ހައިލަމް 6. ގުރުދާ ޅިނދު 7. ގުރުތާ 8. ކުދި ކެލިކްސް 9. ގުރުދާގެ ކެޕްސޫލް 10. ގުރުދާގެ ތިރީ ކެޕްސޫލް 11. ގުރުދާގެ މަތީ ކެޕްސޫލް 12. އޭފެރަންޓް ހޮޅި 13. ނެފްރޯން 14. ކުދި ކެލިކްސް 15. މައި ކެލިކްސް 16. ގުރުދާ ޕެޕިލާ 17. ގުރުދާ ކޮލަމް]]
ރީނަލް ކޯޓެކްސް
ރީނަލް ކޯޓެކްސް އަކީ ގުރުދާގެ ބޭރަށް އިންނަ ބައެވެ. ނުވަތަ އޭގެ ތޮށި ގަނޑެވެ. ތޮށިގަނޑުގެ ބޭރު ތުނި ދުލިފަށެއް އިނދެއެވެ. އެއީ ރީނަލް ކެޕްސޫލް އެވެ. އެހެން ކަމުން ރީނަލް ކޯޓެކްސް އިންނަނީ މިބުނި ދުލިފަށް އަދި ރީނަލް ކޯޓެކްސް އަށް ވުރެ އެތެރެއިން އިންނަ ގުރުދާގެ ބައި ރީނަލް މިޑުލާ އާއި ދޭތެރޭގައެވެ. ރީނަލް މިޑުލާ އަކީ ގުރުދާ އެތެރޭގައިވާ މަދެވެ.
ރީނަލް މިޑުލާ
ރީނަލް މިޑުލާ އަކީ ގުރުދާ އެތެރޭގައިވާ ގުރުދާ ގެ މަދެވެ. ރީނަލް މިޑުލާ ގައި 18-8 އަކާއި ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ގުރުދާ ޕިރަމިޑް ތައް ހުރެއެވެ. ގުރުދާ ޕިރަމިޑްތަކުގެ ބުޑު ނުވަތަ ބޭސް ހުންނަނީ ގުރުދާގެ ތޮށިގަނޑު ނުވަތަ ގުރުދާގެ ބޭރުބައި ނުވަތަ ރީނަލް ކޯޓެކްސް އާއި ދިމާލަށް ވާގޮތަށެވެ. އަދި ގުރުދާ ޕިރަމިޑް ތަކުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ގުރުދާގެ އެތެރެ ފަރާތަށް ނުވަތަ ރީނަލް މިޑުލާ ނުވަތަ އޭގެ މަދުއާއި ދިމާވާ ގޮތަށެވެ.
ނެފްރޯން
ނެފްރޯން އަކީ ގުރުދާ ގައިވާ އެންމެ ކުޑަ ފަންކްޝަނަލް ޔުނިޓް އެވެ. ކޮންމެ ގުރުދާއެއްގައި އެއް މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ނެފްރޯން ވެއެވެ. ފެނާއި މައުދަންތައް ގުރުދާގައި ހުރުން ތަންޒީމްކޮށް ބަލަހައްޓަނީ ނެފްރޯން ތަކުންނެވެ. މިބުނި މާއްދާތައް ތަންޒީމްކޮށް ހަމަހިފަހައްޓައިދީ ބަލަހައްޓަނީ ލޭފުރާނާލުން ކުރިމަތިކުރުވައިގެންނާއި، ބޭނުންވާ ބައެއް މާއްދާތައް ހަށިގަނޑަށް އަލުން ދަމައިގެންނާއި، އަދި ބޭނުން ނުވާ މާއްދާތައް ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ޒަރީޢާއިން ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަކޮށްގެންނެވެ.