cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ކޮޅުމަޑުލު
ކޮޅުމަޑުލަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަތޮޅެކެވެ. މި އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށަކީ ވޭމަންޑޫއެވެ. ހިންދުކަނޑުގެ ޖަޒީރާ ޤައުމު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިރަށް މާލެއިން ދެކުނަށް100 ވަރަކަށް މޭލުގެ ރާސްތާއަކަށް ގޮނޑުކޮށްލެވޭ ” ކޮޅުމަޑުލު“ މިއަތޮޅަށް ލިބިފައިވާ ޚާއްޞަ ސިފައަކީ ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތައް ދެދުންޏަށް ބެހިފައިވާއިރު ދެދުނީގެކޮޅު ބެދޭގޮތައް މިއަތޮޅު އޮތުމެވެ. މިއަތޮޅަކީ ރާއްޖޭގައި މިވަގުއޮތް އެންމެބޮޑެތި އަތޮޅުތަކުގެތެރެއިން އެއްއަތޮޅެވެ. ދިގުމިނުގައި 29 މޭލު ފުޅާމިނުގައި 23 މޭލުހުރި މިއަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ 13 ރަށާއި 51 ފަޅުރަށްއޮވެއެވެ.
ޖިއޮގްރަފީ
އަތޮޅު ޖިއޮގުރަފީގޮތުން ( 73.08.13.94 E / 2.21.43.86 N ) އޮތްއޮތުން އަތޮޅުގެ ނަމާއިވަނީ ގުޅިލާމެހިފައެވެ.
ތާރީޚް
މުސްކުޅިބަހުގައި އަތޮޅަށް ”މަޑުލު“ ކިޔާ ކަމަށް ތާރީޚް ޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވެއެވެ. ތާރީޚުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ ބަހަކީ މި އަތޮޅަކީ ރާއްޖޭގެ ދޮށި އަތޮޅުތަކުގެ ތެރެއިން އަތޮޅެއް ކަމަށެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގެ އަސްލު ވަޒަންވެރިން މީލާދީން 9 ވަނަ ޤަރުނުގައި އުޅުނުކަމުގެ ހެކި ލިބިފައި ވާތީއެވެ. މި ގޮތުން ކަނިމީދޫއާއި އެލާއާއި ކިނބިދޫ، ވޭމަންޑޫ، ހިރިލަންދޫ، ވަންދޫއާއި ކަނޑޫދޫގެ ނަން އެ މީހުން ހިމަނައެވެ. ކަނިމީދޫއާއި އެލަޔަކީ މިހާރު ފަޅުދެރަށެވެ.
އަތޮޅަކީ ރަސްމަތިފުށު އަތޮޅެކޭ ބުނެވިދާނެއެވެ. މަޝްހޫރު ދިޔަމިގިލީ ރަދުން ނިސްބަތް ވަނީ މި އަތޮޅު ދިޔަމިގިއްޔަށެވެ. އެ ދަރިކޮޅުން ވަނީ ރާއްޖޭގައި ހަތަރު ރަސްކަލުން ރަސްކަން ކޮށްފައެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ ބޮޑުރަސްގެފާނާއި، އެރަދުންގެ ދަރިކަލުން އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނަކީ މި އަތޮޅު މަޑިފުއްޓަށް ނިސްބަތްވާ ދެ ރަދުންނެވެ.
ބޮޑުތަކުރުފާނާއެކުގައި ޕޯޗްގީޒުންގެ އަތުން ރާއްޖެ މިނިވަން ކުރެއްވުމަށް މަތިވެރި ޖިހާދުގައި މަތިވެރި ގުރުބާނީތަކެއް އުފުއްލެވި ދެ ހާޖީންނަކީ ތިމަރަފުއްޓަށް ނިސްބަތްވާ ދެ ބޭކަލުންނެވެ.
މިނޫނަސް ދޮންހިޔަލަ އަލިފުޅުގެ، ވަންދޫ ނެވިމުހައްމަދު ފަދަ ތާރީޚީ ބޭބޭފުޅުން މިއަތޮޅުގެ މާޒީ އާއި އެކުވެ ގޮސްފައި ވެއެވެ.
އާބާދީ
2006 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުމުގެ ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން ކޮޅުމަޑުލުގައި އިޤުތިޞާދީގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ ނިސްބަތް މުޅިރާއްޖޭގެ އެވްރެޖަށްވުރެ މަތިކަމުގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕްލޭނިންގ އެންޑް ނޭޝަނަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓުން ހާމަކުރެއްވިއެވެ. އާބާދީއާއި ދިރިއުޅޭތަންތަނުގެ ބޯހިމެނުމުގެ 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ނަތީޖާއަށް ބަލާއިރު، 28 މާރޗް 2006ގައި ކޮޅުމަޑުލުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންގެ ޖުމުލަ އާބާދީއަކީ، 8493 އެވެ.
ކޮޅުމަޑުލުގެ އާބާދީގެ 15 އިންސައްތަ މީހުން ދިރިއުޅެނީ ތިމަރަފުށީގައެވެ. 13 އިންސައްތަ މީހުން ދިރިއުޅެނީ ގުރައިދޫއާއި ބުރުނީގަ. ބުރުނީގެ އާބާދީ އިތުރުވެފައިވަނީ ސުނާމީއާއި ގުޅިގެން ވިލުފުށީގެ ބޮޑުއާބާދީއެއް އެރަށުގައި ދިރިއުޅޭތީއެވެ.. ތ އަތޮޅުން އެންމެބޮޑަށް އާބާދީ މަދުވަމުންދާ ރަށަކީ ގާދިއްފުއްޓެވެ. އަދި ތ އަތޮޅުގެ ޖުމުލަ އާބާދީ އިތުރުވާރޭޓް އަންނަނީ މަދުވަމުންނެވެ. 2006 ގެ ބޯހިމެނުމުގެ ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން މުޅިރާއްޖޭގެ އާބާދީގައި ނިސްބަތުން ގިނައީ ފިރިހެނުން ނަމަވެސް ތ އަތޮޅުގައި އާބާދީގެ ނިސްބަތުން ގިނައީ އަންހެނުންނެވެ. އެއީ ކޮންމެ ސަތޭކަ އަންހެނަކަށް ނުވަދިހަނުވަ ފިރިހެނުންނެވެ. މިގޮތުން ޖިންސްގެ ތަފާތު ބޮޑުކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ ހިރިލަންދޫގައެވެ. އެއީ ކޮންމެ ސަތޭކަ އަންހެނަކަށް (113) ސަތޭކަ ތޭރަ ފިރިހެނުންނެވެ. ޖިންސުގެ ނިސްބަތް އެންމެ ކުޑައީ ކަނޑޫދޫގައެވެ. އެއީ ކޮންމެ ސަތޭކަ އަންހެނަކަށް އަށްޑިހަ ފަސް ފިރިހެނުންނެވެ.
އިގްތިޞާދު
ތ އަތޮޅުގައި އިޤުތިޞާދީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ ނިސްބަތް މުޅިރާއްޖޭގެ އެވްރެޖަށް ވުރެ މަތި. ތ އަތޮޅުގައި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ ފިރިހެނުންގެ ނިސްބަތަކީ 76 އިންސައްތަ އެވެ. އަންހެނުންގެ ނިސްބަތަކީ، 63 އިންސައްތައެވެ. މިއީ މުޅިރާއްޖެއަށް ބަލާއިރު މަތީ ޢަދަދެކެވެް. ތ އަތޮޅުގެ ރަށްރަށަށް ބަލާއިރު އިޤުތިޞާދީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުން ނިސްބަތުން އެންމެ ގިނައީ ގާދިއްފުށީގައެވެ. އެއީ 78 އިންސައްތަ އަންހެނުންނާއި، 98 އިންސައްތަ ފިރިހެނުންނެވެ. ގާދިއްފުށީގައި އިޤުތިޞާދީގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ ނިސްބަތް އެންމެ މަތިކަމަށް ދައްކަނީ،އެރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ވަރަށް ކުޑައާބާދީއެއް ކަމަށްވެފައި، ރަށުގައިތިބޭ މަސައްކަތްކުރާ އުމުރުގެ މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނަބަޔަކު ވަޒީފާ އަދާ ކުރާތީއެވެ. 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުމުގައި ތ އަތޮޅުގައި މަސައްކަތެއް ހޯދަން އުޅެ މަސައްކަތެއް ލިބިފައިނުވާ މީހުންގެ ނިސްބަތަކީ 22 އިންސައްތައެވެ. އަދި މަސައްކަތެއް ހޯދަން އުޅެ މަސައްކަތެއް ލިބިފައި ނުވާމީހުން އެންމެ ގިނައީ، އެއަތޮޅު ކިނބިދޫއާއި ދިޔަމިގިލީގަައެވެ. އަދި އަތޮޅުގެ ނިސްބަތުން މަސައްކަތެއް ހޯދަންއުޅެ މަސައްކަތެއް ލިބިފައިނުވާ އަންހެނުން އެންމެ ގިނައީވެސް މިދެރަށުގައެވެ. މިގޮތުން މަސައްކަތެއް ހޯދަން އުޅެ މަސައްކަތެއް ލިބިފައިނުވާ އަންހެނުންގެ ނިސްބަތް ފިރިހެނުންގެ ނިސްބަތަށްވުރެ އިތުރެވެ. އެއީ 10 އިންސައްތަ ފިރިހެނުންނާއި، 36 އިންސައްތަ އަންހެނުންނެވެ
ޤިސްމު:Atolls of the Maldives ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
އަޙްމަދު ޒަކީ
އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ޒަކީ އަކީ މީހުންނަށް ވަރަށް ހެޔޮ ސަކަ މިޒާޖެއްގެ ބޭފުޅެކެވެ. ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ ސިލޯނުންނެވެ. އިގިރޭސި، އުރުދޫ، ސިންގަޅަ ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ ލިޔުންތެރި އެކެވެ. ކުޅަދާނަ ވާހަކަ ދެއްކުންތެރި އެކެވެ.
ނަސަބު
އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ޒަކީ ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 16 އެޕްރީލް 1931 ގައެވެ. ބައްޕައަކީ އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ޒަކީ (ފާމުދޭރިގޭ ތުއްތު ދީދީ) އެވެ. މަންމައަކީ ވެލާނާ މަނިކުފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ޛުލައިޚާ މުޙައްމަދު ދީދީ ( އަބުގަސްދޮށުގޭ މެދުދީދީ )އެވެ. އަހުމަދު ޒަކީގެ މިހާރު ދުނިޔޭގައި ހުންނެވީ އެންމެ ބޭފުޅެކެވެ. އެއީ އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުގެ ތުއްތު ގޮމާގެ ބަނޑުފުޅުން ލިބިވަޑައިގެންނެވި އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު އެވެ.
ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ މާލެއިންނާއި، ސްރީލަންކާ އިންނެވެ. އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ޒަކީ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން މަޖުލިސް ގެ ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ވެސް ތަފާތު ފެންވަރުގެ ވަޒީފާތައް ދިވެހި ސަރުކާރުގައި އޭނާ އަދާކުރައްވާފައިވެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ ސަރުކާރުގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރ އަލްފާޟިލް އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު އަކީ އަހުމަދު ޒަކީގެ ދޮށީ ފިރިހެން ބޭފުޅާ އެވެ.
ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ރައީސްކަން ދެފަހަރަކު ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ފުރަތަމަ ކުރެއްވީ 3އޮގަސްޓް 1959 ފެށިގެން 1 އޮގަސްޓް 1972 ގެ ނިޔަލަށެވެ. ދެވަނަ ފަހަރު ކުރެއްވީ 22 ފެބުރުއަރީ 1990 އިން ފެށިގެން 11 ނޮވެމްބަރ 1993 ގެ ނިޔަލަށެވެ.
ބޮޑު ވަޒީރު ކަމުގައި
އަޙުމަދު ޒަކީގެ ބޮޑު ވަޒީރު ކަމުގައި މާލޭގައި ހިނގި ބޮޑު ބުރާސްފަތި ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވި ސިޔާސީކޯޅުމުގެ ސަބަބުން 8 މާރޗް 1975 ގައި އޭރު ރައީސް އިބްރާހީމް ނާޞިރު އަހުމަދު ޒަކީ ބޮޑު ވަޒީރުކަމުން ވަކިކުރައްވައި ދޫނިދޫ ގައި ބަންދު ކުރެއްވި އެވެ. އެއަށްފަހު ފުވައްމުލަކަށް ފޮނުވާލެއްވި އެވެ. އެފަހަރު ބަންދުން ސަލާމަތްވުމަށް ފަހު ވެސް ސަރުކާރުގެ މަތީ ފަންތީގެ ވަޒީފާތައް އަދާކުރެއްވި އެވެ. އަހުމަދު ޒަކީގެ ބޮޑު ވަޒީރު ކަމުގައި އަދި އިބްރާހީމް ނާޞިރުގެ ރައީސް ކަމުގައި އިގިރޭސި ރާނީ ކްއީން އެލިޒަބަތު 2 13 މާރޗް 1972 ގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ވަޑައިގަތެވެ. އިންޑިޔާގެ ބޮޑު ވަޒީރު އިންދިރާ ގާންދީ އަދި ސްރީލަންކާގެ ބޮޑު ވަޒީރު ސްރީމާވޯ ބަންޑާރަ ނައިކާ ރާއްޖެ ވަޑައިގަތުމުން ވެސް އެންމެ އިސްރޯލެއް އަދާކުރި އެއްބޭފުޅަކީ އަހުމަދު ޒަކީ އެވެ.
ދުނިޔެދޫކުރެއްވުން
އަލްފާޟިލް އަހުމަދު ޒަކީ އަވަހާރަވީ 15 ނޮވެންބަރު 1996 ގައި ސިންގަޕޫރުގައެވެ. އަވަހާރަވިއިރު ދުނިޔޭގައި އަތްބަކާއި ދެކުދިން ތިއްބެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ގަން (ލ. އަތޮޅު)
މިއީ ލ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ލ. ގަމަކީ ރާއްޖޭގައި އެންމެ ކުރީ ޒަމާނުގައި މީހުން ދިރިއުޅުނު ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. މިރަށުގައި ތާރީޚީ އަދި އާސާރީ ވަރަށް ގިނަ ތަންތަން އެބަހުއްޓެވެ.
ޤިސްމު:ގަން (ލ. އަތޮޅު)
ސެޕްޓެމްބަރު 1
ސެޕްޓެމްބަރު 1 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 244 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 245 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ސެޕްޓެމްބަރު
ހިތަދޫ (ލ. އަތޮޅު)
މިއީ ލ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 2
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ސެޕްޓެމްބަރު
މިނިވަންކަން ލިބުނު ސޮއިކުރި ގަލަން
ދިވެހިރާއްޖެ އަށް މިނިވަންކަން ލިބުނު އެގުރިމެންޓުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އޭރުގެ ބޮޑުވަޒީރު އިބްރާހީމް ނާޞިރު ސޮއިކުރެއްވީ ރަން ޕުލޭޓުކުރި ޕާކަރު ގަލަމަކުންނެވެ. ޖުލައި 26، 1965 ގައި ދިވެހިރާއްޖެ މިނިވަންވުމުގެ އެގުރިމެންޓުގައި ސޮއިކުރެއްވި ގަލަންކޮޅު ލިބިވަޑައިގަތީ އިނގިރޭސިވިލާތާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ބޭއްވުނު ވާހަކަތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތް އެއްބޭފުޅަކު ކަމުގައިވާ ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ އަށެވެ.
އިސްދޫ (ލ. އަތޮޅު)
މިއީ ލ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
މިނިވަންކަން ލިބުނު ސޮއިކުރި ގަލަން
އެދުވަހު އިބްރާހީމް ނާޞިރު އެގަލަންކޮޅު ޢަބްދުއްސައްތާރަށް ވެދުންކުރައްވަމުން ވިދާޅުވީ "މިއީ ޢަބްދުއްސައްތާރަށް" މިހެންނެވެ. އޭގެ ފަހުން އެތަކެއް އަހަރު ފާއިތުވެގެން ދިޔަ އިރުވެސް އެގަލަންކޮޅު އަދިވެސް އޮތީ ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީގެ އަތްޕުޅުގައެވެ.
ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
thumb|left|އިންސާނާގެ ހިތުގެ ބައިތައް ދައްކުވައިދޭ ކުރެހުމެއް ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް ނުވަތަ ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ ނިޒާމަކީ ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުގައިވާ ސެލްތަކާއި ޓިޝޫތަކަށް ލޭ ފޮނުވައި ދިނުމާއި، އަދި އެޓިޝޫ ތަކުން އަނބުރައި ލޭ ހިތާއި ދިމާލަށް ފޮނުވައި ދިނުމުގައި ޒިންމާވާ ނިޒާމެވެ. ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންހުރި ކާނާގެ ބައިތައް ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް ފޯރުކޮށްދެނީ ވެސް ލޭގެ ޒަރީޢާއިންނެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ސާބިތުކަންމަތީ ހިފަހައްޓައިދީ، އަދި ހަށިގަނޑުގައި ހިމެނޭ އެސިޑް-ބޭސްގެ މިންވަރު ވެސް ހަމަހަމަކަންމަތީ ބަހައްޓައި ދިނުމުގައި ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް އެހީތެރި ވެދެއެވެ.
ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމްގެ ބައިތައް
ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ މައިގަނޑު ބައިތަކަކީ ލޭ، ހިތް އަދި ލޭހޮޅި ތަކެވެ.
ލޭ
ލޭ ނުވަތަ ގައި ހިމެނެނީ ދިޔާ މާއްދާއެއްކަމަށްވާ ޕްލާޒްމާ(Plasma) އާއި ލޭގެ ސެލްތަކެވެ. ލޭގެ ސެލްތައް ހުންނަނީ ޕްލާޒްމާގެ ތެރޭގައެވެ. ލޭގައި ހިމެނޭ ސެލްތަކަކީ ލޭގެ ރަތް ސެލް(Red blood cell)، ލޭގެ ހުދު ސެލްތައް(White blood cells) އަދި ޕްލޭޓްލިޓް(Platelet) އެވެ. ރަތް ސެލް އަށް ރަތް ކުލަ ލިބިފައިވަނީ އޭގައި ހިމެނޭ ހިމަގްލޯބިން(Hemoglobin) ގެ ސަބަބުންނެވެ. ރަތް ސެލްތައް އޮކްސިޖަން އާއި ކާނާގެ ހަށިގަނޑު ސެލްތައް ފޯރުކޮށްދެއެވެ. ލޭގެ ހުދުސެލްތައް ހަށިގަނޑު ދިފާޢީ ނިޒާމްގެ މަސައްކަތުގައި ބައިވެރިވާއިރު، ޕްލޭޓްލިޓްތައް ބައިވެރިވަނީ ހަށިގަނޑު ތެރޭގައި ހިންގާ ލޭމަނާކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައެވެ. thumb|left|ލޭގެ ރަތްސެލް
ލޭގެ ރަތް ސެލްތަކަށް އިރިތްރަސައިޓް(Erythrocyte)، އަދި ހުދު ސެލްތަކަށް ލޫކަސައިޓް(Leukocyte) އަދި ޕްލޭޓްލިޓް ތަކަށް ތްރޮމްބަސައިޓް(Thrombocyte) އޭ ކިޔައެވެ.
ލޭގެ ހުދު ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި މައިގަނޑު 5 ބާވަތެއްގެ ސެލް ހިމެނެއެވެ.
ހިތް
- ހިތުގެ މުހިއްމު ބައިތައް
ލޭހޮޅިތައް
ލޭހޮޅި ތަކަކީ ހިތާއި ލޭހޮޅިތައް ހިއްސާވާ ނިޒާމް ނުވަތަ ލޭދައުރުވާ ނިޒާމްގެ މުހިއްމު ބައިތަކެކެވެ. ލޭނާރު ނުވަތަ ލޭހޮޅިތަކުގެ ވަޒީފާ އަކީ ހިތުން ހަށިގަނޑު އެކި ހިސާބުތަކަށް ލޭ ފޯރުކޮށް ދިނުމާއި، އަދި ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުން ލޭ އަނބުރައި ހިތަށް ފޮނުވުމެވެ. ލޭހޮޅިތަކުގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް ވެއެވެ.
thumb|left|ލޭހޮޅިތައް ދައްކައިދޭ ކުރެހުމެއް
އެއޯޓާ
އެއޯޓާ ނުވަތަ އަކީ  ހިތުން ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކަށް ލޭފޮނުވައިދޭ އެންމެ ބޮޑު ލޭހޮޅި އެވެ. މިލޭހޮޅި ކުރިފަޅައި ނިކުމެފައި އިންނަނީ ހިތުގެ ވާތު ވެންޓްރިކަލް އިންނެވެ. މިގޮތުން މިލޭހޮޅީގެ ޒަރީޢާއިން ހަށިގަނޑަށް ފެތުރިގެންދާ ލެޔަކީ އޮކްސިޖަން އިން މުއްސަދި ލެޔެކެވެ.
އެއޯޓާ ކުރިފަޅައި ބެހިގެން ގޮސްފައިވާއިރު މައިގަނޑު 5 ބަޔަކަށް ބެހިފައި ވެއެވެ.
ލޭދައުރުވާ ގޮތް
ހަށިގަނޑުގެ އެކި ޓިޝޫތަކުން އޮކްސިޖަން އެކުނުލެވޭ ލޭ ވާޞިލްވަނީ ހިތުގެ ކަނާތް ފަރާތުން މަތީގައި އިންނަބައެއް ކަމުގައިވާ ކަނާތު އެޓްރީއަމް(Right atrium) އަށެވެ. އެއަށްފަހު ދެން ވާޞިލްވަނީ ކަނާތް ފަރާތު ތިރީގައިވާ ބައެއް ކަމުގައިވާ ކަނާތު ވެންޓްރިކަލް(Right ventricle) އަށެވެ. ކަނާތު ވެންޓްރިކްލް އިން ހިތުން ފުއްޕާމެޔަށް ލޭފޮނުވާ ލޭހޮޅި(Pulmonary artery) ގެ އެހީގައި ދެން ލޭ ވާޞިލްވަނީ ފުއްޕާމޭ އަށެވެ. ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި ފުއްޕާމެޔަށް ވާޞިލްވި ލޭގެ ސެލްތަކަށް އާ އޮކްސިޖަން ހޯދައިދެއެވެ. މާނައަކީ ލެޔަކީ އޮކްސިޖަން އާއި އެކުވެފައިވާ އެއްޗަކަށް ހަދައިދެއެވެ. ނުވަތަ އޮކްސިޖަން-މުއްސަދި ލެޔަކަށް ބަދަލު ކޮށްލައެވެ. އެއަށްފަހު މިލޭ ފުއްޕާމެއިން އަނބުރާ ހިތަށް ފޮނުވައެވެ. މިހާލަތުގައި ފުއްޕާމެއިން ހިތަށް ލޭ ވާޞިލްވަނީ ފުއްޕާމެއިން ހިތަށް ލޭފޮނުވައިދޭ ލޭހޮޅީ(Pulmonary vein) ގެ އެހީގައެވެ.
ބަޔާންކުރެވުނު ގޮތަށް ފުއްޕާމެއިން ހިތަށް ފޮނުވުނު ލޭ ވާޞިލްވަނީ ހިތުގެ ވާތް ފަރާތު މަތީގައި އިންނަ ބައެއް ކަމުގައިވާ ވާތު އެޓްރީއަމް(Left atrium)އަށެވެ. އެއަށްފަހު ހިތުގެ ވާތް ފަރާތުގެ ތިރީގައި އިންނަ ބައެއް ކަމުގައިވާ ވާތު ވެންޓްރިކަލް(Left ventricle) އަށް ވާޞިލްވެ، އެތަނުން ނިކުމެފައިވާ ހިތުގެ ބައިތަކަށް ލޭފޮނުވައިދޭ ބޮޑު ލޭހޮޅި(Aorta) ކަނޑަތުކޮށް ހަށިގަނޑުގެ އެކި ބައިތަކަށް އޮކްސިޖަން-މުއްސަދި ލޭ ފޯރުކޮށްދެއެވެ.
ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ލޭދައުރުވަމުންދާއިރު ލޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އޮކްސިޖަން އަދި ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ކާނާގެ ބައިތައް ހަށިގަނޑުގެ އެކިއެކި ސެލްތަކަށް ފޯރުކޮށްދެއެވެ. އަދި ހަށިގަނޑުގެ ސެލްތަކުން ކާބަންޑައިއޮކްސައިޑް އަދި ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންނުވާ މާއްދާތައް ލޭގެ ތެރެއަށް އާދެއެވެ. ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުގައިވާ ލޭހޮޅިތަކުން ހިތާ ދިމާލަށް ފޮނުވާ ލޭ ހިތަށް ވާޞިލްވަނީ މައި ދެ ލޭހޮޅި އަކުންނެވެ. އެއީ ހިތުން މަތީގައިވާ ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކުން ހިތަށް ލޭ ގެނެސްދޭ މައި ލޭހޮޅި(Superior vena cava) އަދި ހިތުން ތިރީގައިވާ ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކުން ހިތަށް ލޭ ގެނެސްދޭ މައި ލޭހޮޅި(Inferior vena cava) އިންނެވެ. މިދެލޭހޮޅިވެސް ގުޅިފައިވަނީ ހިތުގެ ކަނާތް ފަރާތު މަތީގައިވާ ކަނާތު އެޓްރިއަމް އަށެވެ.
ހިތުގެ ދެފަޅީގައިވާ ދެ އެޓްރިއަމް އަށް ބަލާއިރު ޖާގައިގެ ގޮތުން ބޮޑީ ކަނާތު އެޓްރީއަމް އެވެ. ނަމަވެސް ދެއެޓްރިއަމް ވެސް ލޭ ވާޞިލްވަނީ އެއްވަރަކަށެވެ. ކަނާތު އެޓްރިއަމް އިން ދެން ލޭ ޓްރައިކަސްޕިޑް ވޭލް ހުރަސްކޮށް ކަނާތު ވެންޓްރިކްލް އަށް ވާޞިލްވެއެވެ. އަދި ކަނާތު ވެންޓްރިކްލް އިން ސެމިލޫނަރ ޕަލްމޮނަރީ ވޭލް ހުރަސްކޮށް ޕަލްމޮނަރީ އާޓަރީ އަށް ދެއެވެ. މިގޮތުން ފުއްޕާމެޔަށް ގޮސް އޮކްސިޖަންއާ އެއްވުމަށްފަހު ޕަލްމޮނަރީ ވެއިން ގެތެރެއިން އަނެއްކާ ވެސް އަނބުރާ އައިސް ހިތުގެ ވާތް ފަރާތު މަތީގައިވާ ވާތު އެޓްރިއަމް އަށް ވަދެއެވެ. އެއަށްފަހު ވާތު އެޓްރިއަމް އިން ބައިކަސްޕިޑް ވޭލް ހުރަސްކޮށް ވާތު ވެންޓްރިކްލް އަށް ލޭ ވާޞިލްވެއެވެ. އެއަށްފަހު ސެމިލޫނަރ އައޮޓިކް ވޭލް ހުރަސްކޮށް ހިތުން ނިކުމެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ލޭހޮޅި ނުވަތަ އައޯޓާ އިން ލާފައި ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކަށް އޮކްސިޖަން-މުއްސަދި ލޭ ދައުރުވާން ފަށައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
ޢީސާއީދީން
ޢީސާއީދީނަކީ ޢީސާގެފާނު އެއީ އެމީހުންގެ އިމާމު ކަމުގައި ޤަބޫލުކުރާ މީހުންގެ ދީނެވެ.
އައްލާތު
އައްލާތު ނުވަތަ ލާތަ އަކީ ޤަދީމީ މައްކާގެ ތިން ކަލާނގެ ތެރެއިން ކަލާނގއެކެވެ.
ކަޅައިދޫ (ލ. އަތޮޅު)
މިއީ ލ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ބަޣާވާތް
ބަޣާވާތަކީ، ގާނޫނާ ހިލާފަށް ސަރުކާރު ބަދަލުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ ދައުލަތުގެ އެންމެ އިސްފަރާތް މަގާމުން ދުރުކޮށް އެހެން މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ވެރިކަމަށް އައުމަށް ނުވަތަ ގެނައުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. ނުވަތަ މި ބޭނުމަށް ހިންގޭ ހަރަކާތްތަކެވެ. މި ކަމުގައި ކާމިޔާބު ވިޔަސް ނުވަތަ ނުވިޔަސް އެއީ ބަޣާވާތެކެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ބަޣާވާތް ހިންގާފައި ހުންނަނީ ސިފައިންގެ ނުވަތަ ކުލީ ސިފައިންގެ ބައިވެރި ވުމާ އެކުގައި ކަމަށް ވިޔަސް ފުލުހުން ނުވަތަ އާއްމު ރައްޔިތުން ބެ ބަޔަކު ވެސް ބަޣާވާތް ހިންގާފާނެއެވެ. އެއިރެއްގައި އޮތް ސަރުކާރަށް ބަޣާވާތުގެ ހަރަކަތްތައް މައިތިރި ނުކުރެވި ބާޣީން ގެ ބާރު ގައުމުގައި ވަރުގަދަވެއްޖެ ނަމަ ބަޣާވާތް ކާމިޔާބުވީ ކަމަށް ބަލައެވެ. އަދި ބަޣާވާތާ ގުޅިގެން އޭގެ ފަހުން ގައުމުގައި ހަމަނުޖެހުން އުފެދި، ހާލަތު ގޯސްވެ، މަދަނީ ހަނގުރާމަ ފެށެވެއެވެ.
ތާރީހް
ރާއްޖޭގެ ތާރީހުން އެނގޭ ގޮތުގައި ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު އެކި ފަހަރުމަތިން ބަޣާވާތް ކުރެވި ވެރިކަން ބަދަލުކުރެވިފައި އެބަހުއްޓެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެ ޖުމުހޫރިއްޔަތަކަށް ބަދަލުވުމަށް ފަހު ފުރަތަމަ ރައީސް މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމެނާ ކިލެގެފާނު ގެ ވެރިކަން 7 މަހާއި 26 ދުވަސްތެރޭ ބަޣާވާތަކުން ބަދަލުކޮށް އެ ކިލެގެފާނުގެ ނައިބު ރައީސްއަކަށް ހުންނެވި ވެލާނާގޭ އަލްފާޟިލް އިބްރާހިމް މުޙައްމަދު ދީދީ ވެރިކަމުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ހިންގުމާ ހަވާލުވެލެއްވި އެވެ.
1988 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރ މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހު ދިވެހިންގެ ބަޔަކު ސްރީލަންކާގެ ތަމަޅަ ކުލީ ސިފައިން ގެނެސް ހަތިޔާރުގެ ބޭނުން ކޮށްގެން އޭރުގެ ރައީސް އަލްއުސްތާޒް މައުމޫން އަބްދުލް ގައްޔޫމް ގެ ވެރިކަން އިންގިލާބުކޮށްލުމަށް ނާކާމިޔާބު ބަޣާވާތެއް ހިންގިއެވެ. މި ބަޣާވާތް މަޝްހޫރުވެފައި ވަނީ ބަޑި ބުރާސްފަތި މި ނަމުންނެވެ. މި ބަޣާވާތުގައި އިސްކޮށް ހަރަކާތްތެރިވެފައި ވަނީ އަބްދުﷲ ލުތުފީ އާއި ސަގަރު ނާސިރެވެ. މި ބަޣާވާތުގައި ބައިވެރިވި މީހުން އިންޑިޔާ ސިފައިންގެ އެހީއާ އެކު ހައްޔަރުކޮށް ބައެއް މީހުން ޖަލުގައި ބަންދުކުރެވުނެވެ. އަނެއްބައި މީހުން އަރުވާލެވެނުވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 3
ސެޕްޓެމްބަރު 3 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 246 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 247 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ސެޕްޓެމްބަރު
ނިގޫދިގު ކަންނެލި
ނިގޫދިގު ކަންނެލި ނުވަތަ އަކީ އިންޑިޔާ ކަނޑާއި، ހުޅަގު ޕެސިފިކްގެ ކަނޑުތަކުގައި އައިން ހަދައިގެން އުޅޭ ކަނޑުމަހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ރާއްޖެއިން ވަރަށް މަދުން ފެންނަ މަހެކެވެ. ނަމަވެސް މިބާވަތުގެ މަސް އިންޑިޔާގެ އައްސޭރި ކައިރި ކަނޑުތަކުގައި ގިނަ އަދަދަކަށް އުޅެއެވެ. މިބާވަތުގެ ކަންނެލި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ރާއްޖޭގައި ރިކޯޑް ކުރެވުނީ 1994 ވަނަ އަހަރު ހުވަދޫ ކަނޑުގެ ތެރޭގައި، މެރިން ރިސާރޗް ސެންޓަރުން ހިންގި މަހުގައި ފާހަގަ ޖެހުމުގެ ހަރަކާތުގެ ތެރެއިންނެވެ. މިއީ ރީނދޫ އުރަހަ ކަންނެލި އާއި ވައްތަރު މަހެކެވެ. މިކަންނެލި އެހެނިހެން ކަންނެއްޔާ ތަފާތު ވެފައި ހުންނަނީ މަހުގެ ނިގޫކޮޅަށް ހިމަކަމުންނެވެ. މިސިފަޔަށް ބަލާ އާއްމުކޮށް ފެންނަ ކަންނެއްޔާ، މިބާވަތުގެ ކަންނެލި ވަކިކުރަން ދައްޗެއް ނުވާނެއެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގެ ކުލައަކީ ކަޅުނޫކުލައެކެވެ. މަހުގެ އަރިމައްޗާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތް ހުންނަނީ ރިހި ކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ދިގަށް ބަނޑުދަށް ފަރާތާއި އަރިއަރިމަތީގައި ކެނޑިކެނޑިފައި ހުންނަ ހުދު ކުލައިގެ ބައިބަޔަށް ހުންނަ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 1.3 މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ އެންމެ އާންމު ކާނާއަކީ ބޯވަ، ބޯވަ ދިލަމަހާއި، ޑިނގާ ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި މަސްމަހާ މެއްސެވެ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޢަރަބި
ޢަރަބި ބަހަކީ ސާމީ ގޮތްޕަށް ނިސްބަތްވާ ބަސް ތަކުންގެ ތެރެއިން ވާހަކަދައްކާ މީހުންގެ ޢަދަދަށް ބަލާއިރު އެންމެ މައި ބަހެވެ. މި ބަސް ފަޞްލުކުރެވިފައިވަނީ މެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ މެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެކެވެ. ޢަރަބި ބަހުގެ ތަފާތު ބަހުރުވަ ތަކުން ޢަރަބި ދުނިޔޭގައި ވާހަކަ ދައްކާ އުޅެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ އިސްލާމީ ދުނިޔޭގައި ޢަރަބި ފުޞްޙާ ނުވަތަ ސާފު ޢަރަބި ބަސް ކިޔަވައިދެވެއެވެ.
ހުޅަނގު ޔޫރަޕުގެ ބަސްބަހުގެ ތެރެއަށް ގިނަ ޢަދަދަކަށް ލެޓިން ބަސް ވަދެފައިމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެމެދުތެރޭ ސާމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢަރަބި ބަހަކީ ޢިބްރާނީ ބަހާއި އާރާމީ ބަހާ ވަރަށް ގުޅުން ހުރި ބަހެކެވެ. ޒަމާނީ ޢަރަބި ބަހަކީ 27 ބަހުރުވަ އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވާ މާ ބަހެvCHJCHUJCHUJCHCJHCJCHUCHCHUCHUCHCUHCH 2137ވާ ފަދައިން އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ގިނަ ޤައުމުތަކުގެ ބަސްބަހަށް ވަނީ ޢަރަބި ބަހުގެ ލަފްޒުތައް ގިނަ ޢަދަދަކަށް ވަދެފައެވެ.
އަދަބީ ޢަރަބި އަދި ޒަމާނީ ޢަރަބި
ޢަރބި ބަހޭ ބުނުމުން އެ ބަހުން އަދަބީ ޢަރަބި ކަމުގައިވާ ފުޞްޙާ އަށް ވެސް އިޝާރާތް ކުރެވެއެވެ.
އަޑުތައް
ފިލިތައް އަކުރުތައް ސިލެބްލް ސްޓްރަކްޗަރ ސްޓްރެސް ބަހުރުވައިގެ ތަފާތުތައް
ކުޅުދުއްފުށި (ހދ. އަތޮޅު)
ކުޅުދުއްފުށްޓަކީ '''ހދ. އަތޮޅުގެ''' ވެރިކަންކުރާ ރަށެވެ. އަދި ކުޅުދުއްފުއްޓަކީ ރާއްޖޭގެ އުތުރުގައި އޮތް އެންމެ މީހުން ގިނަ ރަށެވެ. މާކެޔޮޅުކަމުދިޔުމާއި ބޯޓުދަތުރުކުރުން މިއީ މިރަށުގެ މީހުން އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ދެމަސައްކަތެވެ. މީގެއިތުރުން މިރަށަކީ ރޯނުވެށުމަށް އެންމެ މަޝްހޫރު މީހުން ތިބި ރަށްކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ރަށެވެ. މިރަށުގެ މީހުން ދިރިއުޅުމަށް ކުރާ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ވަޑާންކުރުމާއި، ރޭނުމާއި، ސިމެންސީގެ މަސައްކަތާއި، ކަނބުރުވެރިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ސިކުދީން
ސިކުދިނަކީ ޕަންޖާބު ސަރަޙައްދުގައި އުފަންވީ ދީނެކެވެ.
ކުޅުދުއްފުށި (ހދ. އަތޮޅު)
ޤުދުރަތީ ޙާދިސާތަކުގެ ތެރެއިން 1812 ، 1819 އަދި 1821 މިއަހަރުތަކުގައި އައި ގަދަ ވަޔާއި ވިއްސާރައިގެ ތޫފާން ތަކުގައި މިރަށަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ގެއްލުން ލިބުނުކަމަށްވެއެވެ. ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރައިގައި ވެސް ބޮޑެތި ގެއްލުން ތަކެއް ލިބުނު ކަމަށް ތާރީޚް ބުނެއެވެ.
ޖައިނިޒަމް
ޖައިނިޒަމް އަކީ އިންޑިޔާގައި އުފަންވީ ދީނެކެވެ.
ކުޅުދުއްފުށި (ހދ. އަތޮޅު)
މިރަށަށް ޚާއްޞަ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި މިރަށުގައި ކުޅެވޭ ޘަޤާފީ ކުޅިވަރު ތަކުގެ ތެރެއިން ދަމުހިނގުން (ނުވަތަ މާލިކުޅިވަރު) ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ. މިކުޅިވަރު މިހާރު ކުޅެ އުޅެނީ ބޮޑުޢީދު ކަހަލަ މުނާސަބަތު ތަކުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން، މިރަށުގައި ތައްޔާރުކުރާ ހާލުފޮޅިއާއި މަސްބޮނޑިއަކީ މިރަށަށް ޚާއްޞަ ކެއުމުގެ ދެބާވަތެކެވެ.
ކުނަހަންދޫ (ލ. އަތޮޅު)
މިއީ ލ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
މަލާވީ
ރިޕަބްލިކް އޮފް މަލާވީއަކީ އިރުދެކުނު އެފްރިކާއަށް ނިސްބަތްވާ ބިންބަންދު ޤައުމެކެވެ. ކުރިން މި ޤައުމަށް ކިޔަނީ ނިޔާސާލޭންޑެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
މަލާވީގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހެވެ. ސަރަޙައްދީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައި ޗިޗެވާ ބަސް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މަލާވީގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ މަލާވިޔަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ބްލަންތައިރޭއެވެ. މަލާވީގެ ވެރި ރަށަކީ ލިލޮންގްވޭ އެވެ. މަލާވީއަކީ މަލްޓި ޕާޓީ ޑިމޮކްރަސީއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 15 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 65 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.1 މިލިޔަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ވާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ mw. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +265 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ކްވާޗާއެވެ.
ނަން
މަލާވީގެ ނަން ނިސްބަތްވަނީ ލޭކް މަލާވީ ނަމަކަށް ކިޔާ ފެންގަނޑަށެވެ. ލޭކް މަލާވީއަށް ލޭކް ނިޔާސާއޭ ވެސް ކިޔައެވެ. މަލާވީގެ ކުރީގެ ނަން ކަމުގައިވާ ނިޔާސާލޭންޑް ނިސްބަތް ކުރެވިފައިވަނީ މި ގޮތުންނެވެ. އަދި މަލާވީ މި ނަމަކީ ބަންޓޫ ނަސްލުގެ މަރާވީ މީހުންނަށް ނިސްބަތްވާ ނަމެއް ކަމަށް ބުނެއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
މަލާވީގެ ހުޅަނގުއުތުރުގައި އޮތީ ޒެންބިޔާއެވެ. އިރު އުތުރުގައި އޮތީ ޓެންޒޭނިޔާއެވެ. އިރުމައްޗާއި ދެކުނާއި ހުޅަނގުގައި ވެސް އޮތީ މުސިންބީ (މޮޒަންބީކް) އެވެ. މަލާވީގެ އެންމެ މުހިއްމު ފެންގަނޑު ކަމުގައިވާ ލޭކް މަލާވީއަށް ކަލަންޑަރު ލޭކްއޭ ވެސް ކިޔައެވެ. އެއީ މި ކޯރުގެ ދިގު މިނުގައި 365 މޭލު ހުރުމާައި ފުޅާ މިނުގައި 52 މޭލު ހުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެއީ އަހަރެއްގައި ހުންނަނީ 365 ދުވަހާއި 52 ހަފްތާ ކަމުންނެވެ. މަލާވީއަކީ ބިމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރުގައި ދުނިޔޭގެ 99 ވަނަ އަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ.
ތާރީޚު
މީލާދީން 10 ވަނަ ޤަރުނާ ހަމަޔަށް އައި އިރު މަލާވީގައި އޮތީ ވަރަށް ކުޑަކުޑަ އާބާދީއެކެވެ. އެއީ ޝިކާރަވެރިންގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައި އޮތް އާބާދީއެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މީލާދީން 10 ވަނަ ޤަރުނާ ހަމައިގައި ބަންޓޫ މީހުން އެކި ހިސާބުތަކަށް ބެހި ގަތުމުގެ އޮއިވަރުގައި މަލާވީއަށް ވެސް ބަންޓޫ ދަރިކޮޅުގެ މީހުން އައެވެ. އޭގެ ސަބަބުން މަލާވީގެ އާބާދީގެ ރޫ ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ. މީލާދީން 1500 ގެ ތެރޭގައި މަލާވީގެ ޤަބީލާތަކުުގެ ރަސްކަމެއް ޤާއިމުކުރިއެވެ. މީލާދީން 1700 ގެ ތެރޭގައި މި ރަސްކަން ގާތްގަނޑަކަށް ރޫޅިގެން ދިޔައެވެ. މީލާދީން 1859 ގައި ޑޭވިޑް ލިވިންގްސްޓޯން މަލާވީއަށް ދިޔައެވެ. އިނގިރޭސީންގެ ވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި މަލާވީއަށް ކިޔަމުން އައީ ނިޔާސާލޭންޑް މި ނަމެވެ. ނިޔާސާލޭންޑްގެ ކޮލޯނިޔަލް ސަރުކާރު ޤާއިމުވީ 1891 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މަލާވީއަށް އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ލިބިފައިވަނީ 6 ޖުލައި 1964 ގައެވެ.
ސަގާފަތު
މަލާވީގެ އާބާދީގެ 85% މީހުންނަކީ ރަށްފުށުގެ ސަރަޙައްދުގައި ދިރިއުޅެމުންދާ މީހުންނެވެ. މަލާވީގެ ސަގާފަތުގެ އެންމެ ވަރުގަދަ އެކައްޗަކީ މަލާވީގެ ޑާންސެވެ.
އިޤްތިޞާދު
މަލާވީ އަކީ ދުނިޔޭގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އަކަބުރަ އެންމެ ބޮޑު ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އަދި އެންމެ ތަރައްޤީ ނުވާ ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޤައުމެކެވެ. މަލާވީގެ މުޅި އިޤްތިޞާދުހެން ބިނާވެފައިވަނީ ދަނޑުވެރި ކަމުގެ މައްޗަށެވެ. މަލާވީގެ ޖީ.ޑީ.ޕީީގެ ތިން ބައި ކުޅަ އެއްބައި ލިބެނީ ދަނޑުވެރިކަމުންނެވެ. އެކްސްޕޯޓްގެ 90% އަކީ ދަނޑުވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތަކެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 835 ޑޮލަރެވެ.
ހަސަން އަފީފް(ޖަންބު)
ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ވިޔަފާރި
right|thumb|Gdańsk ވިޔަފާރި އަކީ މުދާ ނުވަތަ ޚިދުމަތް، ލިބިގަންނަ މީހާގެ ކިބައިވާ އެއްޗެއް ލިބިދޭ މީހާއަށް ބަދަލަކަށް އެހެން އެއްޗެއް ދިނުމަށް ފަހު، އެ މުދާ ނުވަތަ ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ގަތުމެވެ.
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަތޮޅެކެވެ. މި އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށަކީ ނިލަންދޫ އެވެ. މިއަތޮޅަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަންކުރާރަށް މާލެއާއި 70 މޭލު ދުރުގައި އަރިއަތޮޅުގެ ދެކުނުން ރާއްޖޭގެ ދެކުނުދުނީގައި އޮންނަ އަތޮޅެކެވެ.
ވިޔަފާރި
ޢަރަބި ބަހުގައި ވިޔަވާރިއަށް ކިޔަނީ " އަލްބައިޢު" އެވެ. ޢަރަބި ބަހުގައި "އަލްބައިޢު"ގެ މާނައަކީ އެއްޗެއްގެ ބަދަލުގައި އެއްޗެއްދިނުމެވެ. ދިވެހި ބަސްފޮތުގައި ވިޔަފާރި މާނަކޮށްފައިވަނީ "ތަކެތި ގަނެގެން ނަފާލައިފައި ވިއްކުން" ކަމުގައެވެ. ފިޤުހު ޢިލްމުވެރިންގެ ގާތުގައި "އަލްބައިޢު"އަކީ ދެފަރާތުގެ ރުހުމާއި އެކު، (އަގެއްހުރި) މުދަލެއް އެހެންމުދަލަކާއި ބަދަލުކުރުމެވެ.
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ޖޯގްރަފީ
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަންކުރާރަށް މާލޭގެ ދެކުނުން ގާތްގަނޑަކަށް 113.40 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައިވާ ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރު ބުރިއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮތް އެންމެ ކުޑައަތޮޅެވެ. އަދި ފުވައްމުލަކު ފިޔަވައި މީހުން ދިރިއުޅޭ އެންމެ މަދު ރަށްތަކެއް ހިމެނޭ 3 އަތޮޅުގެ ތެރެއިން އެއްއަތޮޅުވެސް މެއެވެ. ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރިއާއި އެއްވަރަށް މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކެއް ދެން ހިމެނިފައިވަނީ އަތޮޅު ތަކަކީ ފެލިދެ އަތޮޅު، އަދި ފާދިއްޕޮޅު އެވެ. މިއިން ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައިވެސް ޖުމްލަ މީހުން ދިރިއުޅޭ 5 ރަށް އެކުލެވެއެވެ. މިއަތޮޅުގައި އޮންނަނީ ޖުމްލަ 23 ރަށެވެ. މީގެތެރެއިން މީހުން ދިރިއުޅެނީ 5 ރަށުގައެވެ. އެރަށްތަކަކީ ފީއަލީ، ބިލެއްދޫ، މަގޫދޫ، ދަރަބޫދޫ އަދި ނިލަންދޫއެވެ. މިއަތޮޅުގައި އޮންނަނީ އެންމެ ރިސޯޓެކެވެ. އެއީ ފިލިތެޔޮ އައިލެންޑް ރިސޯޓެވެ. މިއަތޮޅު މާފުއްޓަކީ ޕިކްނިކް އައިލެންޑެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަމުންދާ ރަށެކެވެ. މިއަތޮޅުގައި ކުރިން މީހުން ދިރިއުޅެމުން ދިޔަ މިހާރު ފަޅުރަށެއް ކަމުގައިވާ ހިމިއްޗަކީ އަމިއްލަ ފަރާތަކަށް ދިގު މުއްދަތަކަށް ސަރުކާރުން ކުއްޔަށް ދެއްވާފައިވާ ރަށެކެވެ.
ވިޔަފާރި
ޙުކުމް
ފިޔަވާރި އަކީ ހުއްދަ ކަމެއްކަމުގައި މީސްތަކުންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވައި ވަޙީކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ( سورة البقرة 275) މާނައަކީ " ވިޔަފާރިކުރުން ވަނީ ﷲ ހުއްދަ ކުރައްވާފައެވެ. އަދި ރިބާ ވަނީ ޙަރާމް ކުރައްވާފައެވެ." އަދިވެސް އެކަލާނގެ ވަޙީ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. " " (النساء 29) " އޭ އީމަންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން، ދެފަރާތުގެ ރުހުމުގެ މައްޗަށް އޮންނަ، ވިޔަފާރިއަކަށް ވުން ފިޔަވައި، އެހެން ބާޠިލު ގޮތްގޮތުން ތިޔަބައިމީހުންގެ މުދާތައް ތިޔަބައިމީހުން ކައި ނޫޅޭށެވެ. " މިކަމަކީ ކީރިތި ރަސޫލާ ޞ ގެ ސުންނަތުން ސާބިތުވާ އަދި ދީނުގެ ހުރިހާ ދައްނަބޭކަލުން އެއްބަސްވެ ލައްވާ ކަމެއްމެއެވެ.
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
އޮންނަ ތަން
މިއަތޮޅު އޮންނަނީ އަރިއަތޮޅު ދެކުނު ބުރިއާއި، ނިލަންދެ އަތޮޅު ދެކުނު ބުރިއާއި ދެމެދު ގައެވެ. މިއަތޮޅުގެ ދިގުމިނުގައި 30 ކިލޯމީޓަރު ހުންނަ އިރު ފުޅާ މިނުގައި 27 ކިލޯ މީޓަރު ހުރެއެވެ. ސަރުކާރުގެ ހިންގުމުގެ އިދާރީ ގޮތުން ބޭނުންކުރެއްވުމަށް މިއަތޮޅަށް ދެވިފައިވާ އިގިރޭސި އަކުރަކީ L އެވެ. މިއަތޮޅުގައި މީހުން އުޅޭ 5 ރަށާއި، ފަޅު 18 ރަށް އޮވެއެވެ. މިއަތޮޅުގެ ބޮޑުމިނަކީ އުތުރުން ދެކުނަށް ގާތްގަނޑަކަށް ¾16 މޭލު، އަދި އިރުން ހުޅަގަށް ގާތްގަނޑަކަށް ½14 މޭލެވެ. އަތޮޅުއޮތީ އުތުރުޢަރުޟުން °03-'03 އާއި °03-'20 ދެމެދުއެވެ.
ކަނޑުފަޅު
މިއަތޮޅުގައި ވަރަށްގިނަ ކަނޑުއޮޅިތައް ހުރެއެވެ. މިއަތޮޅުގެ ވަށައިގެންވާ ފަރަކީ މާލެއަތޮޅުގެ ދެކުނުބުރިއަށްވުރެވެސް ރީތިކޮށް ފާހަގަކުރެވިފައިވާ ފަރެކެވެ. މިއަތޮޅުގެ އެތެރެވަރިއަކީ، ވަރަށް ބޮޑަށް ހުޅުވިފައިވާ އެތެރެވަރިއެކެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑެތިފަރު މަދުމަދުން ނަމަވެސް އަތޮޅުތެރޭގައި ހުރެއެވެ. އަތޮޅުގައި އޮންނަ އެންމެ ބޮޑުފަޅަކީ ނިލަންދުއާއި ހިމިއްޗާއި ދޭތެރޭގައި އޮންނަ މާވަރު ފަޅުނަމަކަށް ކިޔާ ފަޅެކެވެ. ލަފާކުރެވޭގޮތުން މިފަޅުގައި ނިލަންދޫ ފަޅުގެ ދެގުނަ ހުންނާނެއެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިޔަފާރި ހުއްދަކުރެއްވުމުގެ ޙިކުމަތް
އިސްލާމުދީނުގައި ކަމެއް ހުއްދަކުރައްވާނީ ނުވަތަ ޙާރާމް ކުރައްވާފައިވާނީ މަތިވެރި މަޤުޞަދުތަކަކަށްޓަކައެވެ. ވިޔަފާރި އަކީ އޭގެ ސަބަބުން އަނިޔާވެރިކަމާއި ޚިޔާނާތާއި ވައްކަށްކުރުމާއި މަގުފޭރުމާއި ތަޅާފޮޅުމާއި ކަންބޮޑުވުމާއި ބައިބައިވުމުން ސަލާމަތްކޮށްދެއެވެ. އެހެނީ އިންސާނުން ލައްވާފައިވަނީ އެކަކު އެކަނި ހުރިހާ ބޭނުމެއް ފުއްދޭފަދަ ގޮތެއްގައެއްނޫނެވެ. އެއްވެސްމީހަކީ އެހެންމީހުންގެ އެހީތެރިކަމާ ނުލާ ދިރިއުޅެވޭނެ މީހެއްނޫނެވެ. މިގޮތުން ގަނެވިއްކުމުގެ މަގު ނުވާނަމަ އެމީހެއްގެ ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށްޓަކައި އޮތީ ދެގޮތެކެވެ. ފުރަތަމަ ގޮތަކީ އަނެކުންގެ އެހީއަށް އެދުމެވެ. މިގޮތަށް ހުރިހާ ކަމެއް ފުއްދުމަކީ ހަމަޖެގޭ އުޞޫލެއް ނޫނެވެ. ދެވަނަގޮތަކީ ނުބައި މަގުތަކުން މުދާ ހޯދަން މަޖުބޫރުވުމެވެ. އެއީ ވައްކަން ކުރުން ނުވަތަ މަގުފޭރުން ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. މިހެންވެއްޖެނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ޞުލްޙަމަސަލަސްކަން ގެއްލި އިންސާނީ ދަރިފަސްކޮޅު ހަލާކެއްގެ ތެރޭގައި ވެއްޖައީހެވެ.
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ވެރިކަންކުރާ ރަށް
1999ވަނަ އަހަރުންފެށިގެން މިއަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރަމުން އަންނަނީ އަތޮޅުގެ އެންމެ ދެކުނަށް އޮންނަ ނިލަންދޫ ގައެވެ އެއިގެކުރިން  ވެރިކަން  ކުރަމުން  ގެންދިޔައީ މަގޫދޫ ގައެވެ. މަގޫދޫ އިން ނިލަންދޫ އަށް ރަސްމީގޮތުން ވެރިކަން ބަދަލު ކުރެވުނީ 24 ޖެނުއަރީ 1999 ގައެވެ. 18 ޖެނުއަރީ 1999 ން ފެށިގެން މިއަތޮޅުގެ އަތޮޅުވެރިކަން ކުރަމުންދަނީ ނިލަންދޫގައެވެ. އޭގެ ކުރީގައި އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކޮށްފައިވަނީ މިއަތޮޅު މަގޫދޫގައެވެ. ގިނަ ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން މަގޫދޫގައި އަތޮޅުވެރިކަން ކުރުމަށްފަހު އަތޮޅުވެރިކަން ނިލަންދޫއަށް ބަދަލު ކުރެއްވީ ނިލަންދޫއަކީ އަތޮޅުގައި އޮތް އެންމެ އާބާދީބޮޑު، ބިންބޮޑު އަދި ފަޅުވެސް އެންމެބޮޑު ރަށްކަމަށްވެފައި ދުރުމުސްތަޤްބަލަކަށް ބަލާއިރު އެންމެ ގިނަބަޔަކަށް ލުއިފަސޭހަ ގޮތެއްގައި އަތޮޅުގައި ދިރިއުޅެވޭނެރަށަކީ ނިލަންދޫކަމަށް ވާތީއެވެ. ނިލަންދޫއަށް އަތޮޅުވެރިކަން ބަދަލުކުރެއްވުމުން އަތޮޅު އޮފީހުގެ ގޮތުގައި މިހާރު ބޭނުންކުރަމުން ދަނީ ނިލަންދޫ އޮފީހެވެ. އަތޮޅު ގެއެއްގެ ގޮތުގައި ފުރަތަމަ ބޭނުންކުރީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ރަށްވެހިގެއެވެ. ނަމަވެސް 03 ނޮވެމްބަރ 2002 ން ފެށިގެން އަތޮޅު ގެއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަމުން ދަނީ ސަރުކާރުން އަލަށް ޢިމާރާތް ކޮށްދެއްވި އަތޮޅުގޭ ޢިމާރާތުގައެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިޔަފާރީގެ ރުކުންތައް
1-	ވިޔަވާރި ކުރާ ދެމީޙުން ( ވިއްކާ މީހާއާއި ގަންނަމީހާ)
2-	ބަދަލުކުރެވޭ ދޭތި ( ވިއްކާލެވޭ އެއްޗާއި އޭގެ އަގު)
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
އާބާދީ ވަޒަންވެރިވެފައިވާގޮތް
މުޅި ފ.އަތޮޅުގެ އާބާދީ އަށް ބަލާއިރު އާބާދީގެ 35 އިންސައްތަ ދިރިއުޅެނީ ވެރިރަށް ނިލަންދޫ ގައެވެ. 22 އިންސައްތަ ދިރިއުޅެނީ ބިލެއްދޫ ގައެވެ. އަތޮޅުގައި އާބާދީ އެންމެ ބޮޑަށް މަދުވަމުންދާ ރަށެއްކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ ދަރަނބޫދޫ  އެވެ. 2000 ވަނަ އަހަރުން ފެށީގެން 2005 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް އަތޮޅުގެ އާބާދީ އިތުރުވެފައިވާ ނިސްބަތަކީ 1.8 އެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިޔަފާރީގެ ރުކުންތައް
3-	އިޖާބާއި ޤަބޫލު ( ހުށައެޅުމާއި ޤަބޫލުކުރުން)
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ޖިންސްގެ ތަފާތު
2006ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުގައި  ފާހަގަ  ކުރެވިގެންދިޔަ  އެއްކަމަކީ ފ.އަތޮޅުގެ ޖުމްލަ އާބާދީ އިތުރުވަމުންދާ މިންވަރަށް ބަލާއިރު އާބާދީ މަދުވަމުންދާ ކަމެވެ. 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުމުގެ ނަތީޖާތައް ދައްކާ ގޮތުން މުޅި ރާއްޖޭގެ އާބާދީގައި ނިސްބަތުން ގިނައީ ފިރިހެނުންނެވެ. ނަމަވެސް ފ.އަތޮޅުގެ އާބާދީގައި ގިނައީ އަންހެނުންނެވެ. އެއީ ކޮންމެ 100 އަންހެނަކަށް 94 ފިރިހެނުންނެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިއްކާމީހާއާއި ގަންނަމީހާގެ ޝަރުޠުތައް
1-	ބާލިޣުވުން
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ޖިންސްގެ ތަފާތު
2006 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުގެ ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު ޖިންސްގެ ތަފާތު އެންމެ ބޮޑީ  ފ. ދަރަނބޫދޫ ގައެވެ. އެއީ ކޮންމެ 100 އަންހެނަކަށް 107 ފިރިހެނުންނެވެ. އަދި ޖިންސްގެ ނިސްބަތް އެންމެ  ކުޑައީ ފ. ފީއަލީ ގައެވެ. އެއީ ކޮންމެ 100 އަންހެނަކަށް 76 ފިރިހެނުންނެވެ.
އިގްތިޞާދު
ފ.އަތޮޅުގައި ކުރެވެމުންދާ އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތަށް  ބަލާއިރު، ފަތުރުވެރިކަމާއި، މަސްވެރިކަން އަދި ދަނޑުވެރިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ގެދޮރު ޢިމާރާތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ގުރޫޕް ހަދައިގެން ކުރުމާއި، ވަޑާންކުރުން، ފަންގިވިނުމާއި، ރޯނު ވެށުމަކީ ވެސް މިއަތޮޅުގެ ރައްޔިތުން ކޮންއުޅޭ މަސައްކަތްތަކެވެ. އަތޮޅުގެ ވަރަށްގިނަ ބަޔަކު މާލޭގެ އެކިއެކި ވަޒީފާތަކުގައި އުޅޭކަން ވެސް ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ.މިއަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅުމަށް ކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރުމާއި، ކޮންސްޓްރަކްޝަން މަސައްކަތެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިއްކާމީހާއާއި ގަންނަމީހާގެ ޝަރުޠުތައް
2-	ބުއްދިސަލާމަތުން ހުރުން
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
މަސްވެރިކަން
ފ.އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުން އާއްމުދަނީ ހޯދުމަށްކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމާއި، ދަނޑުވެރިކަމެވެ. ވަރަށް ގިނަ މީހުން ފާނައިގެ މަސައްކަތުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެއެވެ. އިހިނެގުމާއި، ފަރުކެޔޮޅުކަން، އަދި ވަދު މަސްވެރިކަން ވެސް ކޮންމެސް މިންވަރަކަށް ކޮށް އުޅެއެވެ. ހަމަ މިހެން ވަރަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު މާލެ އާއި، ރިސޯޓްތަކުގެ ވަޒީފާތަކުގައި ވެސް އުޅެއެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިއްކާމީހާއާއި ގަންނަމީހާގެ ޝަރުޠުތައް
3-	މުދާ ރަނގަޅައް ޚަރަދުކުރަން ދަންނަމީހަކު ކަމުގައިވުން
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ދަނޑުވެރިކަން
ދަނޑުވެރިކަމަކީ ވަރަށް ކުރިއްސުރެ މިއަތޮޅުގެ މީހުން ކުރަމުން އަންނަ މަސައްކަތެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ނިލަންދޫއަކީ ދަނޑުވެރިން ގިނަ ރަށެކެވެ. މިގޮތުން ފަތްކެޔޮ، ކަރާ، ކިއުކަމްބާ، ބަރަބޯ، ކައްޓަލަ، މިރުސް، ކޮޕީފަތް، ހިކަނދިފަތް. ކުއްޅަފިލާ ފަތް، ބަނބުކެޔޮ، އަތަ، ފޭރު، އަންނާރު، އަނބު، އަދި މިނޫނަސް ތަފާތު ބާވަތްތައް ހައްދައި އުޅެއެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިއްކާމީހާއާއި ގަންނަމީހާގެ ޝަރުޠުތައް
4-	މަޖުބޫރުކަމެއް ނެތި އަމިއްލަ އިޚުތިޔާރުއޮތުން
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
އަމިއްލަ ވިޔަފާރި ހިންގުން
އަމިއްލަ ވިޔަފާރި ހިންގާ ފަރާތްތައް އަންނަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. މިގޮތުން ކޮންމެ ރަށެއްގައިވެސް އަމިއްލަ ވިޔަފާރި ހިންގުން ދަނީ ފުޅާވަމުންނެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިއްކާމީހާއާއި ގަންނަމީހާގެ ޝަރުޠުތައް
5-	މުދާ މިލްކުވެގެންވުން، ނުވަތަ އެމުދަލެއް ގަނެ ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ލިބިފައިވުން
ވިއްކާއެއްޗާއި އޭގެ އަގުގައިހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް
1-	ޝަރުޢީގޮތުން ވިއްކުން ހުއްދައެއްޗެއް ކަމުގައިވުން
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
އިގްތިޞާދީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ ނިސްބަތް
ފ.އަތޮޅުގެ ރަށްތަކަށް ބަލާއިރު އިގްތިޞާދީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ އަންހެނުން އެންމެ ގިނައީ ފީއަލީގައެވެ. އެއީ 72 އިންސައްތަ އެވެ. އިގްތިޞާދީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ ފިރިހެނުން އެންމެ ގިނައީ ނިލަންދޫ ގައެވެ. އެއީ 81 އިންސައްތަ އެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިއްކާއެއްޗާއި އޭގެ އަގުގައިހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް
2-	ފައިދާއެއެ ލިބިގަނެވޭ އެއްޗަކަށްވުން
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
މަސައްކަތެއް ހޯދަންއުޅެ މަސައްކަތެއް ލިބިފައިނުވާ ނިސްބަތް
2006 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުމުގައި ފ.އަތޮޅުގައި މަސައްކަތެއް ހޯދަން އުޅެ މަސައްކަތެއް ލިބިފައިނުވާ މީހުންގެ ނިސްބަތަކީ 18 އިންސައްތަ އެވެ. މަސައްކަތެއް ހޯދަން އުޅެ މަސައްކަތެއް ލިބިފައިނުވާ މީހުން އެންމެ ގިނައީ ފ. ދަރަނބޫދޫ ގައެވެ. އަދި މަސައްކަތެއް ހޯދަން އުޅެ މަސައްކަތެއް ލިބިފައިނުވާ އަންހެނުން ވެސް އަތޮޅު ގެ ނިސްބަތުން އެންމެ ގިނައީ ދަރަނބޫދޫ ގައެވެ. މިގޮތުން މަސައްކަތެއް ހޯދަން އުޅެ މަސައްކަތެއް ލިބިފައިނުވާ އަންހެނުންގެ ނިސްބަތް ފިރިހެނުންގެ ނިސްބަތަށްވުރެ އިތުރެވެ. އެއީ 6.7 އިންސައްތަ ފިރިހެނުންނާއި، 29.2 އިންސައްތަ އަންހެނުންނެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިއްކާއެއްޗާއި އޭގެ އަގުގައިހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް
3-	ވިއްކާމީހާގެ މިލްކުގައިވާ އެއްޗެއް ކަމުގައިވުން ނުވަތަ އޭގެ ވެރިފަރާތުން ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދެވިފައިވާ އެއްޗެއްކަމުގައިވުން
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
މިހާރުގެ ތަޢުލީމީ ޙާލަތު
ފ. އަތޮޅު ތަޢުލިމީ ހާލަތަށް ބަލާއިރު ހުރިހާ ރަށެއްގައި ވެސް ގްރޭޑް 10 ގެ ފެންވަރަށް ކިޔަވައި ދެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ގްރޭޑް 8 އުފައްދާފައިވަނީ ނިލަންދޫގައި ހުންނަ ފ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު ގައެވެ. އެއީ 1996 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އެންމެ ފަހުން ސާނަވީ ތަޢުލީމް ތަޢާރަފް ކޮށްފައިވަނީ ދަރަނބޫދޫ ގައެވެ. އެއީ 2005 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ބެލެވޭ ގޮތުގައި މިއަހަރުގެ ޖީސީއީ އޯލެވެލްގައި ފ.ދަރަނބޫދޫ ސުކޫލްގެ ފަރާތުން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ބައިވެރިވާނެއެވެ.
ލިޔަންކިޔަން ދަންނަ ނިސްބަތް
ލިޔަން ކިޔަން ދަންނަ ނިސްބަތަށް ބަލާއިރު ފ.އަތޮޅުގެ 96 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ ލިޔަން ކިޔަން ދަންނަ މީހުންނެވެ. ޚާއްޞަކޮށް މަގޫދޫގެ 98 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ ލިޔަންކިޔަން ދަންނަ މީހުން ކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުގެ ނަތީޖާ ދައްކާ ގޮތުން ފ.އަތޮޅުގައި ލިޔަން ކިޔަން ދަންނަ މީހުންގެ ނިސްބަތް އެންމެ ދަށީ ދަރަނބޫދޫ ގައެވެ. އެރަށުގައި ލިޔަން ކިޔަން ދަންނަ މީހުންގެ ނިސްބަތަކީ 93 އިންސައްތަ އެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިއްކާއެއްޗާއި އޭގެ އަގުގައިހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް
4-	ގަންނަމީހާއާއި ޙަވާލުކުރެވޭ ފަދަ އެއްޗެއްކަމުގައިވުން
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ތަޢުލީމީ ފެންވަރު
ފ.އަތޮޅުގެ ތައުލީމީ ފެންވަރަށް ބަލާއިރު 6 އަހަރުން މަތީގެ އާބާދީގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނަމީހުން ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ އެންމެ މަތީ ތައުލީމީ ފެންވަރަކީ ގްރޭޑް 7 ގެ ފެންވަރެވެ. އަދި ހަމަމިހެން ފ.އަތޮޅުގައި ޖީސީއީ އޯލެވެލް ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ މީހުންގެ އަދަދު ގިނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ގްރޭޑް ތައުލީމް ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ އަންހެނުންގެ ނިސްބަތް ފިރިހެނުންނަށް ވުރެ އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިއްކާއެއްޗާއި އޭގެ އަގުގައިހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް
5-	ވިއްކާމީހާގެ އަތުގައި އޮތް އެއްޗެއް ކަމުގައިވުން
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
މަތީ ތައުލީމް އުގެނިގެން ތިބި ފަރާތްތައް
ފ.އަތޮޅަކީ އާބާދީގެ ގޮތުން ކުޑަ އަތޮޅެއް ނަމަވެސް މަތީ ތަޢުލީމު އުގެނިގެން ތިބި ގިނަ ބަޔަކު ނިސްބަތުން ތިބި ރަށެކެވެ. އަދި މިހާރު ވެސް މަތީ ތައުލީމު އުގެނުމަށް އެތައް ބަޔަކު ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ކިޔަވަމުން ދެއެވެ. މިގޮތުން ހަމައެކަނި ވެރިރަށް ނިލަންދޫ އިން ވެސް މިހާތަނަށް 13 ފަރާތެއްވަނީ ފުރަތަމަ ޑިގްރީ އަށްވުރެ މައްޗަށް ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކޮށްފައެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ދެފަރާތެއް މާސްޓާރސް ޙާޞިލް ކުރި އިރު އިތުރު ދެފަރާތެއް މާސްޓާރސް އަށް ކިޔަވަމުން ދެއެވެ. އަދި އިތުރު 14 ކުއްޖަކު ފުރަތަމަ ޑިގްރީ އަށް ރާއްޖެއިންނާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުން ކިޔަވަމުން އެބަދެއެވެ. ފީއަލިން ވެސް 3 ފަރާތެއް ފުރަތަމަ ޑިގްރީ އަށްވުރެ މައްޗަށް ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކޮށްފައެވެ.އަދި ދެފަރާތެއް މިހާރު ވެސް ކިޔަވަމުން ދެއެވެ. ދަރަނބޫދޫ އިން ވެސް އެކަކު ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލްކުރި އިރު ދެމީހަކު ދަނީ ކިޔަވަމުންނެވެ.
ވިޔަފާރި
ވިއްކާއެއްޗާއި އޭގެ އަގުގައިހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް
6-	ވިއްކާލެވޭ އެތީގެ ސިފަ ނުވަތަ އެއިން ކުރާ ބޭނުމާއި އޭގެ އަގު އެނގުން.
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ޞިއްޙަތު
ފ.އަތޮޅުގެ ޞިއްޙީ ޙާލަތަށް ބަލާއިރު ދަރަނބޫދޫ ފިޔަވައި އެހެން ކޮންމެ ރަށެއް ގައި ވެސް ޞިއްޙީ މަރުކަޒެއް ހުރެއެވެ. ފ.އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލް ހުންނަނީ ފ.ނިލަންދޫ ގައެވެ. މިހޮސްޕިޓަލް ރަސްމީ ގޮތެއްގައި ހުޅުވުނީ 16 ޑިސެމްބަރު 2006 ގައެވެ. ދަރަނބޫދޫގައި ހުންނަނީ ޖަމާއަތުގެ ޞިއްޙީ އެހީތެރި އެކެވެ.. ދަރަނބޫދޫ އޮންނަނީ ވެރިރަށް ނިލަންދޫ އާއި ދާދި ކައިރީގައި ކަމަށްވުމާއެކު ދަރަނބޫދޫގެ ގިނަ ބަޔަކު ޞިއްޙީ ފަރުވާ ލިބިގަތުމަށް ނިލަންދޫ އަށް ދެއެވެ. ދަރަނބޫދޫގައި ހެލްތު ޕޯސްޓެއް ގާއިމް ކުރުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް ދާދި ފަހުންވަނީ ފެށިފައެވެ.
ވިޔަފާރި
ސީޣާގެ ހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް
1-	އީޖާބާއި ޤަބޫޅު އެއްގޮތްވުން
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ފަޅު ފުންކުރުމާއި ބަނދަރުހެދުން
މިއަތޮޅުގެ މަގޫދޫ ނޫން އެހެން ހުރިހާ ރަށެއްގެ ފަޅުކޮނެ ބަނދަރުވަނީ ހަދައި ދެއްވާފައެވެ. ސަރުކާރުން ހިންގަވާ ފަޅު ފުންކުރުމާއި ބަނދަރު ހެދުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ފ.އަތޮޅުގެ ގިނަ ރަށްތަކުގައި މިހާރު ވަނީ ފަޅުފުންކޮށް ބަނދަރު ހަދައިދީ ނިންމާފައެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ފަޅު ފުންކޮނެ ބަނދަރު ހަދައި ދިނުމުގެ މަޝްރޫޢު ހިންގާފައިވަނީ ވެރިރަށް ފ.ނިލަންދޫގައެވެ. އެންމެ ފަހުން މިމަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ފަޅު ފުންކޮނެ ބަނދަރު ހަދައި ދީފައިވަނީ ފ. ދަރަނބޫދޫ ގައެވެ. މިމަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ފަޅު ފުންކޮނެ ބަނދަރު ހެދުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ކުރިއަށްދަނީ ފ.ފީއަލީގައެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ހަދާފައިވާ ނިލަންދޫ ބަނދަރާއި، ދެވަނަ އަށް ހަދާފައިވާ ބިލެއްދޫގެ ބަނދަރު ސުނާމީ، އަދި ދާދި ފަހުން ކުރިމަތިވި އުދައިގެ ތެރޭގައި ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހަލާކުވެގެން ގޮސްފައެވެ.
ވިޔަފާރި
ސީޣާގެ ހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް
2-	އިޖާބާއި ޤަބޫލު މެދު ނުކެނޑުން
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ފަތުރުވެރިކަން
އަތޮޅުގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު ފަޅުރަށް، ފިލިތެޔޮ އަކީ ވާލީ ބްރަދާސް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން ހިންގަމުން ގެންދާ ރިޒޯޓެކެވެ. އަދި ވިބީ ބްރަދާސްގެ ފަރާތުން މާފުށީގައި ޔޮޓް މެރީނާއެއް ހަދައި ހިންގަމުން ގެންދެއެވެ. ފ.އަތޮޅުގައި ކުރިން މީހުން އުޅުނު ހިމިތި އަދި ހިމިތި ކައިރީގައިވާ މިނިމަސްގަލި، އަދި ފިލިތެޔޮ ކައިރީގައި އޮންނަ ޖިންނަތު ގައު ފަދަ ރަށްތައް ފަތުރުވެރި ރަށްތަކެއްގެ ސިފައިގައި ތަރައްގީ ކުރެވިއްޖެނަމަ ފ.އަތޮޅުގެ އިގްތިޞާދަށް އިތުރު ހަލުއިކަމެއް އަންނާނޭ ކަމަށް ފެނެއެވެ. އަދި މިބުނި 3 ރަށް ޓޫރިސްޓް ރިސޯޓް ތަކުގެ ގޮތުގައި ތަރައްގީ ވެގެން ދިއުމަކީ މިއަދު ފ.އަތޮޅު ކޮންމެ ރައްޔިތަކުމެ ދެކެމުންދާ ހުވަފެނެކެވެ.
ވިޔަފާރި
ސީޣާގެ ހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް
3-	ވަކިވަގުތެއް ( މުއްދަތެއް) ނުވަތަ ވަކި ޝަރުޠެއް ކަނޑަ ނޭޅުން.
ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި
ހިޖުރަކުރުން
2006 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުން ހިގަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރު ފ.އަތޮޅު ގެ ރަށްތަކުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވިފައިވާ 732 މީހުން މާލޭގައި ތިބިކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި  ވެއެވެ މީގެ ތެރޭގައި އެންމެ ގިނައީ ފ.ނިލަންދޫ މީހުންނެވެ. އެއީ 327 މީހުންނެވެ. ބޯހިމެނި ދުވަސްވަރު ފ.އަތޮޅުގައި ރަޖިސްޓްރީ ވެފައިވާ މީހުން މާލޭގައި އެންމެ މަދުން ތިބިކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ ފ. ދަރަނބޫދޫ އިންނެވެ. އެއީ 76 މީހުންނެވެ.
ކައިވެންޏާއި ދަރިމައިވުން
ފ.އަތޮޅުގައި އެވްރެޖްކޮށް ފިރިހެނުން ކައިވެނިކުރާ އަލަތު އުމުރަކީ 22 އަހަރެވެ. އަންހެނުން އަލަތު ކައިވެނި ކުރާ އުމުރަކީ 17 އަހަރެވެ. 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުމުގެ ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުން ފ.އަތޮޅުގައި އެވްރެޖްކޮށް އަންހެނަކަށް ލިބެނީ 4 ކުދިންނެވެ. އަދި ގިނަމީހުން ވިހަނީ 15 އަަހަރާއި 19 އަހަރާއި ދެމެދުގެ އުމުރު ފުރާގައި ކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ.
ތާރީޚު
މިއަތޮޅުގައިހުރި ތާރީޚީ ރަށްރަށަކީ ނިލަންދޫއާއި ހިމިއްޗެވެ. ނިލަންދޫގައި "ފޯއްމަތި" ނަމަކަށް ކިޔާ އާޘާރީ ސަރަޙައްދެއް އޮވެއެވެ. ނިލަންދޫގައިވާ އާޘާރީ ތަނަކީ މީލާދީ ސަނަތުގެ 06 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތަނެއްކަން ސައިންޓިފިކް ހޯދުންތަކުން އެނގިފައިވެއެވެ. އެތަނުން ފެނިފައިވާ ބައެއް ތަކެއްޗަކީ އެދުވަސްވަރު އިންޑިޔާއާއި ސިލޯނުގެ މިފަދަ ތަންތަނުން ފެނިފައިވާ ތަކެއްޗާއި އެއްފެންވަރުގެ ދާދި އެއްވައްތަރެއްގެ ތަކެއްޗެވެ. މީލާދީގެ 06 ވަނަ ޤަރުނަކީ ދުނިޔެއަށް އިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރީގެ ތާރީޚެކެވެ. މީލާދީ ސަނަތުން 1153 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ރާއްޖެ އިސްލާމް ވުމަށް ފަހުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މިސްކިތްތައް ބިނާކުރި ރަށްރަށުގެ ތެރޭގައިވެސް މިއަތޮޅު ނިލަންދޫ ހިމެނެއެވެ. ނިލަންދޫގައިހުރި އާޘަރީ މިސްކިތަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ރަސްކަލުން ކަމުގައިވާ ދަރުމަވަންތަ މަހާރަދުން ބިނާކުރެއްވި މިސްކިތެއްކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.
އަތޮޅުސްޓޯރ
މިއަތޮޅު އަތޮޅު އޮފީސް ނިލަންދުއަށް ސަރުކާރުން ބަދަލު ކުރެއްވުމާއި ގުޅިގެން މަގޫދޫގައިހުރި އަތޮޅު ރައްޔިތުންގެ ވިޔަފާރިވެސް 05 މެއި 1999 ގައި ނިލަންދުއަށް ބަދަލުކުރިއެވެ. އޭރު އަތޮޅުސްޓޯރުގެ ވިޔަފާރި ކުރަމުން ދިޔައީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު އަތޮޅު ސްޓޯރަކީ ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ވިޔަފާރި ކުރަކުރަމުން ދާ ތަނެކެވެ. ގެދޮރު ޢިމާރާތް ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ތަކެއްޗާއި، ކާބޯ ތަކެތީގެ އިތުރުން ޢާއްމު ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ ހުރިހައި ތަކެއްޗެއް އަތޮޅުސްޓޯރުން މިހާރު ލިބެން ހުރެއެވެ.
ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢީލް
ޢަބްދުﷲ އިސްމާޢީލްގެ ހަނދާނުގައި ސަރުކާރުން މިއަތޮޅުގައި ލައިބުރަރީއެއް ބިނާކޮށް ދެއްވާފައި ވެއެވެ. އެތަންބަލަހައްޓަވަމުން ދަނީ ސަރުކާރުންނެވެ. މިއަތޮޅު މަގޫދޫގައި އަތޮޅުވެރިކަން ކުރިއިރު ލައިބްރަރީ ހުރީ މަގޫދޫގައެވެ. ލައިބުރަރީ މަގޫދޫން ނިލަންދުއަށް ބަދަލުކޮށްފައިވަނީ 07 ޖޫން 2000 ގައެވެ.
ހިމިތީ
ހިމިއްޗަކީ މީހުން ދިރިއުޅުނުއިރު އެރަށުގައި ދުއްވި އޮޑިފަހަރު ސިލޯނަށާއި، އިންޑިޔާއަށް އަދި ބަންގާޅަށް ދަތުރުކޮށްގެން މުދާގެނެސްފައިވާ ރަށެއް ކަމަށް ބުނެވޭ ރަށެކެވެ. ހިސާބު ޢިލްމާއި ނިޔަމިކަމުގެ ޢިލްމަށް ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި މަޝްހޫރު ޢަބުދުﷲ އިސްމާޢީލް ނުވަތަ އިސްމާޢީލްކަލޭފާނުގެ ތުއްތަކީވެސް ހިމިތީ ބޭފުޅެކެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:Atolls of the Maldives ޤިސްމު:Indian Ocean atolls ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު)
އޮށުގެ ކެންސަރު
އޮށް އޮންނަނީ ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި ގުޅިގެން ތިރިއަށް އޮންނަ އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައެވެ. ކޮންމެ މީހެއްގެ ވެސް ދެއޮށް އޮވެއެވެ. އޮށުން ކޮށްދޭ މަސައްކަތަކީ ފިރިހެނުންގެ ދަރިފަނި އުފެއްދުމާއި، ބައެއް ހޯރމޯންތައް އުފެއްދުމެވެ. އޮށުން އުފައްދާ އެންމެ ޚާއްޞަ ހޯރމޯން އަކީ ޓެސްޓެސްޓިރޯން އެވެ. އޮށުގެ ކެންސަރު ޖެހި ޓިއުމަރު އުފެދޭގޮތް ދިމާވަނީ އުމުރުން 40-15 އަހަރާއި ދެމެދުގެ މީހުންނަށެވެ. މިކަމުގެ އަލާމާތަކީ އޮށް ދުޅަވުން ކަމުގައި ވިޔަސް ހަދާން ބަހައްޓަންޖެހޭ ކަމަކީ ކެންސަރު ޖެހުން ފިޔަވައި އެހެން ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ވެސް އޮށް ދުޅަވާގޮތް ދިމާވެދާނެ ކަމެވެ. ދެވައްތަރެއްގެ ކެންސަރު އޮށަށް ޖެހެއެވެ. އެއީ ޓެރެޓޯމާ އަދި ސެމިނޯމާ އެވެ.
ސަބަބު
ޓެރެޓޯމާ ކެންސަރު ޖެހެނީ ލިމްފް އަދި ލޭގެ މަގުން ކެންސަރު ސެލްތައް ދަތުރުކޮށް އޮށަށް ވާޞިލްވުމުންނެވެ. ސެމިނޯމާ ޖެހޭ ވަކިސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނެތެވެ. ފިރިހެން ކުދިން އުފަންވާއިރު އާންމުކޮށް ހުންނަވަރަށް އެކުދިންގެ އޮށް ތިރިއަށް ނުޖެހޭނަމަ އެކަމުގެ ސަބަބުން އޮށުގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކަން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. އަލާމާތް: ގިނަފަހަރަށް ތަދުވުމެއްނެތި، އަނެއްބައި ފަހަރަށް ތަދުވުމާއެކު އޮށް ދުޅަވުން ( އާންމުކޮށް 40-30 އަހަރާއި ދެމެދުގެ މީހުންނަށް)
ފަރުވާ
އޮށަށްޖެހޭ ކެންސަރަށް ފަރުވާކުރަނީ ކެންސަރު ފެތުރިފައިވާ މަރުހަލާތަކަށް ބަލައިގެންނެވެ.
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޔަހޫދީދީން
ޔަހޫދީ ދީނަކީ ޚަޒްރަތް މޫސާ އަލައިހިއްސަލާމުގެ މައްޗަށް މާތްﷲ ބާވާލެއްވި ދީނެވެ. ޔަހޫދީ ދީނަށް އެންމެ ފުރަތަމަ އުޅެން ފެށި ބަޔަކީ މޫސާގެ ފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުންނެވެ. އެއީ ބަނީ އިސްރާއީލު ބާގާގެ މީހުންނެވެ. ޔަހޫދީ މިބަސް އައިސްފައިވާ ގޮތައް ބަލާއިރު ފާހަގަ ކުރެވެނީ ޔައުގޫބްގެ ފާނުންގެ ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޔަހޫޒާގެ އާއިލާގެ ބޭފުޅުންނަށް ނިސްބަތްކޮށް ކިޔާ ބަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އިމްރާނުގެ ދަރިކޮޅަކީ ވެސް މިއެވެ. ޔަހޫދީ ދީނަކީ މިސްރުގައި އުޅުނު އަޅުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބަނީ އިސްރާއިލުން ތަބާވާ ދީނެވެ. ޔަހޫދީ ދީނުގެ ފޮތަކީ ތައުރާތެވެ. ތައުރާތަކީ މާތްﷲ ބާވާލެއްވި ފޮތްތަކުގެތެރެއިން ޤުރުއާނުގައި އޭގެ ވާހަކަ ބަޔާން ވެގެންވާ ފޮތެކެވެ. ޔަހޫދީ ދީނުގެ މައި ރަށަކީ އިސްރާއިލްގެ ޖެރޫސަލަމެވެ. ދުނިޔޭގައި އާބާދީގެ %0.2 މީހުން މިދީން ޤަބޫލުކުރެއެވެ. ޔަހޫދީ ދީނުގެ މީހުން ވެސް އެއްކައުވަންތަ ކަލާންގެ ޤަބޫލުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް އެމީހުންގެ ރަސޫލެއް އަދި އިމާމް ކަމުގައި ބަލަނީ އިބްރާހިމް އަލައިހިއްސަލާމެވެ. ޔަހޫދީ ދީނަށް އުޅޭ ކޮންމެ މީހަކީ މާތްﷲ މާތްކުރައްވާ މީހެއް ކަމުގައި އެމީހުން ގަބޫލުކުރެއެވެ. އެހެން އިންސާނުންނަށް ވުރެ މާތްކަން ޔަހޫދިންނަށް ލިބިގެން ވާކަމަށް އެމީހުން ދައުވާކުރެއެވެ. ޔަހޫދީ ދީނަށް އިގިރޭސިބަހުން ކިޔަނީ ޖުޑައިޒަމް އެވެ. އެދީނަށް އުޅޭ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ޖޫ (ޖުވިޝް) އެވެ.
ފިރުއަނުގެ ކިބައިން ޔަހޫދީން ސަލާމަތްވުން
މޫސާގެފާނު ޔަހޫދީންނާއި އެކު މިސުރުދޫކޮށް ފިރުއައުނާއި ހާމާނުގެ ކިބައިން ސަލާމަތްވުމަށް ނިކުމެވަޑައިގަތެވެ. އެހިނދު މޫސާގެފާނަށް މާތްﷲ ބޮޑުވެގެންވާ މުއުޖިޒާތެއް ދެއްވެވިއެވެ. މޫސާގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުން ފިރުއައުނުގެ ލަޝްކަރުގެ ކިބައިން ސަލާމަތްކޮށް ދެއްވުން އެދި މާތްﷲގެ ހަޒްރަތުގައި ދުޢާ ދެންނެވުމުން ކުރިމަތީގައި އޮތް ބޮޑު ކޯރުގެ ފެންގަޑު ދެފަރާތައް ކެހިގެންގޮސް މޫސާގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ރައްކާތެރިކަން މިންވަރުކުރެއްވިއެވެ.
އެމްޕައަރ ސްޓޭޓް ބިލްޑިންގ
އެމްޕައަރ ސްޓޭޓް ބިންޑިންގ ޢިމާރާތް ކުރުމަށް ބިންކޮނުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުނީ 22 ޖެނުއަރީ 1930 ގައެވެ. ޢިމާރާތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުނީ 17 މާރިޗް 1930 ގައެވެ. ޢިމާރާތް ކޮށް ނިމުނީ އޭގެ 14 މަސް ފަހުން 1931 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ހަތަރެއް ބައި ފަންގި ފިލާގެ މަސައްކަތް ކޮންމެ ހަފްތާއަކު ނިންމާފައި ވެއެވެ. މިތަން ބިނާކުރެވިފައިވަނީ ކުރިން އެމެރިކާގެ ނިއުޔޯކް ސިޓީގައި ވަލްޑޯފް އެސްޓޯރިއާ ހޮޓެލް ހުރި ތަނުގައެވެ.
thumb|left|200px|އެމްޕައަރ ސްޓޭޓް ބިލްޑިންގ.
އެމްޕައަރ ސްޓޭޓް ބިންޑިންގ ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ ޝްރީވް، ލޭމްބް އެންޑް ހަރްމަން އެސޯޝިއޭޓް ކިޔާ ކުންފުންޏަކުންނެވެ. ޢިމާރާތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކޮށްފައިވަނީ ސްޓާރެޓް ބްރަދާރސް އެންޑް އެކީން އިންކޯޕަރޭޝަން ގެ ފަރާތުންނެވެ. 1972 ވަނަ އަހަރު މަންހަޓާންގައި ދުނިޔޭގެ ވިޔަފާރީގެ މަރުކަޒުގެ ފުރަތަމަ ޓަވަރު ބިނާކުރުމާއި ހަމައަށް ދުނިޔޭގެ އެންމެ އުސް އިމާރާތުގެ ގޮތުގައި 102 ފަންގިފިލާ އަށް ހެދިފައިވާ އެމްޕައަރ ސްޓޭޓް ބިންޑިންގ ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. އެހެންކަމުން 41 އަހަރު ވަންދެން ދުނިޔޭގެ އެންމެ އުސް އިމާރާތުގެ ގޮތުގައި އެމްޕައަރ ސްޓޭޓް ބިންޑިންގ ދެމިހުރިއެވެ.
އެމްޕައަރ ސްޓޭޓް ބިންޑިންގ ގެ މަތީގައި ބެހެއްޓިފައިވާ އެންޓަނާގެ ކޮޅާއި ހަމައަށް އިމާރާތުގެ އުސްމިނުގައި 448 މީޓަރު ހުރެއެވެ. 102 ވަނަ ފަންގިފިލާ އާއި ހަމައަށް ހުންނަނީ 381 މީޓަރު އެވެ. މުޅި އިމާރާތުގެ ބޮޑު މިނުގައި 37 މިލިއަން ކޮޑި ފޫޓް ހުރެއެވެ. ޢިމާރާތް ކޮށްފައިވާ ބިމުގައި 83،860 އަކަ ފޫޓް ހުރެއެވެ. މިއީ 100 އަށްވުރެ ގިނަ ފަންގި ފިލާ ހިިމެނޭ ގޮތަށް ޢިމާރާތް ކުރެވުނު ފުރަތަމަ ބިލްޑިންގ އެވެ.