cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ފަޔަރ ނޭޝަން
ސިފައިން
މީގެތެރޭގައި ކޮމޯޑޯ ރައިނޯއޭ ކިޔާ ބާވަތުގެ ޖަނަވާރައް ސަވާރުވެ ހަމަލާދޭ ބަޔަކުވެސް ހިމެނެއެވެ. މިޖަނަވާރަކީ ކޮމޯޑޯ ޑްރެގަން އަކަށާއި ރައިނޯސޯރަސް އަކަށް ލިބިފައިވާ ދަރި ގަނަވާރެވެ. މީގައި ތިން ދަޅާއި ދިގު ނަގުލެއް އިނދެއެވެ. މި ލަޝްކަރުގައިވާ މިބާވަތުގެ ހުރިހާ ޖަނަވާރެއްގައި ވެސް ވަނީ އަސްކަރީ ހެދުމާއި ސަލާމަތީ އައްޑަނަތައް އެޅުވިފައެވެ. މިޖަނަވާރު އާންމުގޮތެއްގައި ބޭނުން ކުރެވެނީ މީހުން އުފުލަންށާއި ގާޑިޔާ ދެމުމަށެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ ދުޝްމަނުން ބިރުގެންނެވުމަށް ވެސް ބޭނުންކުރެއެވެ.
ފަޔާރ ނޭޝަންގެ ލަޝްކަރުގައި ދަގަނޑު ޓޭންކަރުވެސް އެކުލެވެއެވެ. މިޓޭންކަރުތަކުގައި ބާގަނޑު ތަކެއް ކަނޑާފައި ވެއެވެ. މީގެބޭނުމަކީ އަލިފާން ބޯޅަ އުކުމެވެ، އަދި ތަންތާ ވަރުގަދަޔައް ވަކި ހިއްޕާލެވޭ ބުޅިތަކެއް ދޫކުރުމެވެ. މި ޓޭންކަރުތައް އުފައްދާފައި ވަނީ ފުރޮޅު ބަރިޔާ މައިގަނޑަ ދުރުދުރުގައެވެ. މީގެބޭނުމަކީ ދުޝްމަނުން މި އުޅަނދު ނުފުށަށް ޖެހިޔަސް އަމިއްލަޔަށް ރަނގަރު ފުށަށް ޖެހުމެވެ. ނަމަވެސް މި ޓޭންކަރުތައްވަނީ ފެނާދެކޮޅަށް ގަދަފަދަކަން ދައްކަން ނުކުޅެދިފައެވެ.
ޔޫ ޔަން ރުމާލުން
ޔޫ ޔަން ރުމާލުންނަކީ ކާނަލް ޝިނޫގެ ހަވާލުގެދަށުގައިވާ ވަރަށް ކުޅަދާނަ އަދި ހަމައެހާމެ އަމާޒު ޒުވާން ކުދިންކޮޅެކެވެ. ޒާއޯ ބުނާގޮތުންނަމަ މެއްސެއް މަރާނުލާ ގަހަކަށް މެއްސާއެކު 100ޔާޑު ދުރުން ތީރުޖަހާލުމުގެ ޤާބިލިއްޔަތުކަން ލިބިފައިވާ ބަޔެކެވެ. މިމީހުންގެ ހުނަރުވެރިކަމުގެ ހެކިދައްކީދޭ ދަލީލަކީ މިމީހުން އެވެޓާރ ހިފާ ހައްޔަރުކުރިކަމެވެ. ނަމަވެސް އެވެޓާރގެ ކުޅަދާނަކަމުން ކޮންމެފަހަރަކުވެސް ފިލައިގެއްދަނީއެވެ.
ލެޓުވިއާ
، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
ފަޔަރ ނޭޝަން
ޔޫ ޔަން ރުމާލުން
ޖަޕާނުބަހުން ޝިނޫގެ މާނައަކީ "މަރުވާން" މިއެވެ.
ލެޓުވިއާ
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ފަޔަރ ނޭޝަން
ކަނޑުމަތީގެ ލަޝްކަރު
thumb|right|ފަޔާރ ނޭޝަންގެ ކަނޑުމަތީ ލަޝްކަރުގެ ބައެއް އުޅަނދު.
ފަޔާރ ނޭޝަންގެ ކަނޑުމަތީ ލަޝްކަރުގެ އުޅަނދުތައް ހަދައިފައިވަނީ ދެލިން ހަކަތަ ދޭގޮތަށެވެ. އަދި އުޅަނދު ބަނދެފައިވަނީ ދަގަނޑުންނެވެ. މީގެ ފޮރުވިފައިވާ ސިއްރަކީ އާރތް ކިންގްޑޮމް ގެ ސިފައިންނަށް އެބައިމީހުންގެ ބާރުބޭނުންކޮށްގެން މިމަނަވަރުތައް ހަލާކުނުކުރެވޭގޮތް ހެދުމެވެ. މިއުޅަނދުތައް ބޭނުންކުރަނީ ސިފައިން އުފުލުމަށާއި އެއްތަނުން އަނެއްތަނައް ބޮން އުފުލުމެވެ.
މި ކާޓޫނުގެ އެއް ބައިގައި އާރތް ކިންގްޑޮމް ގެ ސިފައިންގެ ބަޔަކު ހައްޔަރުކޮށް، ގަދަކަމުން މިމަނަވަރުތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރުވިއެވެ. އަދި މިއުޅަނދުތައް ހަދާފައިވަނީ ދަގަނޑުން ކަމަށްވާތީ އެމީހުން ހިތްވަރުގެއްލީ ކަރުއެލުވާލިއެވެ.
ސުލްޠާން ޢަލީ ކަލަމިންޖާ
ސުލްޠާން ޢަލީ ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ) އަކީ މީލާދީން 1184 ން 1193 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. މިރަދުންގެ ކޮލީ ނަންފުޅަކީ، ސިރީ ދަންމަރުނާޖަ މަހާރަދުންނެވެ. ސުލްޠާން ޢަލީ ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ) ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ސުލްޠާން މުތެއި ކަލަމިންޖާ އަވަހާރަވުމުންނެވެ. މިރަދުންގެ ބައްޕާފުޅުގެ ނަމެއް ތާރީޚަކުން އެނގޭކަށެއް ނެތެވެ. މައިކަނބަލަކީ ރެކިހިރިޔާ މާވާކިލެގެ އެވެ. މި ރަދުން 9 އަހަރުވާންދެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަސްކަން ކުރެއްވިއެވެ. އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 588ހ ވަނަ އަހަރު އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޗިސްމޭގެ އެންޒައިމްތައް
ޕްރޮޓީން ބައިކުރާ އެންޒައިމްތައް
ޕްރޮޓީން ބައިކުރާ އެންޒައިމްތައް އާންމު ގޮތެއްގައި ދޫކުރަނީ ހީވާގިކަމެއްނެތް ޕްރޯއެންޒައިމް ތަކެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި މިއެންޒައިމްތައް މުރާލިވެ، ހަރަކާތްތެރިވަނީ ހަމައެކަނި ކުޑަ ގޮހޮރު ގެ ތެރޭގައެވެ. މިގޮތުން ޕްރޮޓީން ބައިކުރާ ނުވަތަ ވަކިކުރާ އެންޒައިމް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ އަންނަނިވި އެންޒައިމް ތަކެވެ.
ކީމަޓްރީޕްސިނަޖަން
ކީމަޓްރީޕްސިނަޖަން ޓްރީޕްސިން ގެ އެހީގައި ހީވާގިވެ، ކީމަޓްރީޕްސިން އަށް ބަދަލުވެއެވެ.
ޕްރޯއިލަސްޓޭސް
ޕްރޯއިލަސްޓޭސް ޓްރީޕްސިންގެ އެހީގައި ހީވާގިވެ، އިލަސްޓޭސް އަށް ބަދަލުވެއެވެ.
ޕެންކްރީއެޓިކް ލައިޕޭސް
ޕެންކްރީއެޓިކް ލައިޕޭސް އަކީ ޓްރައިގްލައިސަރައިޑް މޮނަގްލައިސަރައިޑް އަދި ފެޓީ އެސިޑް އަށް ބަދަލުކުރުވާ މުރާލި ހީވާގި އެންޒައިމް އެކެވެ. ބައިލް ސޯލްޓް ހުރުމަކީ މިއެންޒައިމްގެ މަސައްކަތް ހަލުވިކުރުވާ ކަމެކެވެ.
ޕްރޯފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2
ޕްރޯފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2 ޓްރީޕްސިން ގެ އެހީގައި ހީވާގިވެ، ފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2 އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2 ފޮސްފަލިލިޕިޑް ތައް ފެޓީ އެސިޑް އަދި ލައިސޯފޮސްފަލިޕިޑް ތަކަށް ބަދަލު ކުރުވުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
ކޮލެސްޓަރައިލް އެސްޓަރ ހައިޑްރަލޭސް
ކޮލެސްޓަރައިލް އެސްޓަރ ހައިޑްރަލޭސް އަކީ ކުޑަ ގޮހޮރުގައި ކޮލެސްޓީރޯލް އިން އެސްޓަރ ތައް ވަކިކޮށް ކޮލެސްޓިރޯލް މިނިވަންކޮށްދޭ އެންޒައިމް އެކެވެ.
ޕެންކްރީއެޓިކް އަލްފާ އަމިލޭސް
ޕެންކްރީއެޓިކް އަލްފާ އަމިލޭސް އަކީ ހީވާގި، އަދި ހަރަކާތްތެރި އެންޒައިމް އެކެވެ. މިއެންޒައިމްގެ މަސައްކަތަށް ކްލޮރައިޑްގެ އެހީ ބޭނުންވެއެވެ. އެގޮތުން ކްލޮރައިޑްގެ އެހީގައި ސްޓާރޗް މޮލްޓޯސް، މޮލްޓޯޓްރިއޯސް އަދި އަލްފާ-ލިމިޓް ޑެކްސްޓްރިން އަށް ބަދަލުކުރުވައެވެ.
ޕެންކްރީއެޓިކް ނޫކްލީއޭސް ތައް
ޕެންކްރީއެޓިކް ނޫކްލީއޭސް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ރައިބަނޫކްލީއޭސް، ޑިއޮކްސީ ރައިބަނޫކްލީއޭސް އެންޒައިމް އެވެ. މިއެންޒައިމް ތަކަކީ ނޫކްލީއަޓައިޑް ތައް އުފެއްދުމަށް މުހިއްމު އެންޒައިމް ތަކެކެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ހަނިމާދޫ(ހދ. އަތޮޅު)
މިއީ ހދ.އަތޮޅުގައި މީހުން އާބާދުވެފައިވާ ރަށް ތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ހިރިމަރަދޫ (ހދ. އަތޮޅު)
މިއީ ހދ.އަތޮޅުގައި މީހުން އާބާދުވެފައިވާ ރަށް ތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ނާޞިރީ ލެޓިން
ނާޞިރީ ލެޓިނަކީ ލެޓިން އަކުރުން ދިވެހި ބަސް ލިޔުމަށް އެކުލަވާލެވުނު ޤަވާޢިދެއްގެ ދަށުން ލިޔެވޭ ލެޓިނެވެ.
ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު
ފިލްމީ ޙަޔާތް
ކަޕޫރު ޢާއިލާ އިން އެންމެ ފުރަތަމަ ފިލްމީ ހަރުފަތް ގިރާކުރި ހަގީގީ ބަތަލަކީ ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. އަދި ކަޕޫރު ޚާންދާންގެ ބާނީ އަކީ ވެސް ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. އުފަންވެފައިވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ ޕަންޖާބުގެ ލިލަޕޫރުގެ ސަމަންދުރު އޭ ކިޔުނު އަވަށަކަށް 1906 ގައެވެ. ޅަދުވަހު ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު ބަލަހައްޓައި ތަރުބިއްޔަތުކުރީ ކާފަ ދޭވަން ކެޝަވްމަލް އެވެ. ލިލަޕޫރު އިން ސާނަވީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރުމަށްފަހު ޕިޝާވަރުގެ އެޑްވަޑް ކޮލެޖްގައި ވެސް އުޅުނެވެ. ގާނޫނު ކިޔެވުމުގައި ކޮލެޖްގައި އެއް އަހަރު ހޭދަކުރުމަށްފަހު އެކްޓުކުރުމަށް ހުންނަ ޝައުގެއްގެ ބޮޑުކަމުން ކޮލެޖުން ވަކިވި އެވެ. ބޮޑު ދައިތައެއްގެ އަތުން ލޯނެއް ހޯދައިގެން 1928 ވަނަ އަހަރުގެ ފިނި މޫސުމްގައި ޕިޝާވަރު ދޫކޮށް ބޮމްބޭ އަށް ދިޔައެވެ. 1929ގައި އާއިލާ އެއްކޮށް ބޮމްބޭ އަށް ބަދަލު ވިއެވެ.
ބޮމްބޭގައި އިމްޕީރަލް ފިލްމް ކަމްޕަނީ ކިޔާ ކުންފުންޏަކާއި ގުޅުނެވެ. ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު ފުރަތަމަ ފެނިގެން ދިޔައީ 1930ގައި ނިކުތް ސިނަމާ ގާރލް އިންނެވެ. އެއަށްފަހު 1931ގައި ނިކުތް އާލަމް އާރާ ކިޔާ ފިލްމަކުންނެވެ. ދެން ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު ގުޅުނީ ގްރޭންޑް އެންޑަރސަން ތިއޭޓަރ ކަމްޕެނީ އާއެވެ. އެއަށްފަހު 1935 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްވި އިންގިލާބު ވެފައިވަނީ ބަތަލެއްގެ ގޮތުން ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު ފެނިގެންދިޔަ ފުރަތަމަ ފިލްމް ކަމުގައެވެ. އިންގިލާބުގެ ކުރިން ސީތާ އަދި ރާޖް ރާނީ މީރާ ކިޔާ 2 ފިލްމުގައި ވެސް ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ. 1936 ގައި ނިކުތް މަންޒިލް، 1937ގައި ނިކުތް ޕްރެޒިޑެންޓް، 1939ގައި ނިކުތް ސެޕޭރާ،އަދޫރީ ކަހާނީ، 1940 ގައި ނިކުތް އިންޑިޔާ ޓްޑޭ، ޕާގަލް، 1941ގައި ނިކުތް ކޯޓް ޑާންސަރ، ސިކަންދަރު، 1944ގައި ނިކުތް ޕޫލް، 1950 ގައި ނިކުތް ދަހެޖް، 1951 ގައި ނިކުތް އާވާރާ، 1957ގައި ނިކުތް ޕައިސާ،ޕަރުދޭސީ، 1964 ގައި ނިކުތް ރާޖު ކުމާރު، 1965 ގައި ނިކުތް އާސްމާން މަހަލް، ސިކަންދަރު އޭ އަޒަމް، ޖާންވަރު، އަދި 1968 ގައި ނިކުތް 'ތީން ބަހްރާނިޔާން ގައި ވެސް ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ. އެންމެ ފަހުން ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު ކުޅެފައިވަނީ 1971 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްވި ކަލް އާޖް އައުރު ކަލް އެވެ. 40 އަހަރުވީ ފިލްމީ ޙަޔާތުގައި ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު ވަނީ 30 އަށްވުރެ ގިނަ ފިލްމު ކުޅެފައެވެ.
އަހަރެންނަށް އިންޑިޔާގެ ފިލްމީ މަސްރަހުގައި ޖާގަ ނެތްނަމަ ހަތްކަނޑު ހުރަސްކޮށް ހޮލީވުޑަށް ގޮސް އެތަނުގައި ފިލްމު ތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވެ އެކްޓަރަކަށްވާނަން 1940އަދި 1950 ގެ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ނެރެވުނު ޓޮޕް ސިނަމާ ކިޔާ މަޖައްލާ އަކަށް ދިން އިންޓަވިއުއެއްގައި ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު ބުނެފައި ވެއެވެ. ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު ކުޅެފައިވާ ބައިތަކުގެ ތެރެއިން 1960 ވަނަ އަހަރު 'ޣުލާމް އޭ އަޒަމް ގައި ކުޅެފައިވާ ބައްޕައެއްގެ ރޯލަށް ބެލުންތެރިންގެ ތަރުޙީބު ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ލިބިފައި ވެއެވެ. އިންޑިޔާގެ ފިލްމީ މައިދާނުގައި ކޮށްފައިވާ ޚިދުމަތްތައް އަގުވަޒަންކޮށް އެކަން ފާހަގަ ކުރުމުގެ ގޮތުން އިންޑިޔާ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުންދޭ ދާދާ ސާހެބް ޕަލްކޭ އެވޯޑް ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު އަށް ދެވިފައި ވެއެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
1960 ވަނަ އަހަރު ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރުގެ އަޑު ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރަން ޖެހުނެވެ. ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު އުމުރުން 18 އަހަރުގައި ރާމާ ކަޕޫރު އާއި ކުރިކައިވެނިން 3 ދަރިން ލިބިފައި ވެއެވެ. އެއީ ރާޖު ކަޕޫރު،ޝައްމީ ކަޕޫރު،ޝަޝީ ކަޕޫރު އެވެ. ރާމާ ކަޕޫރު އުފަންވެފައިވަނީ 25 ޑިސެމްބަރު 1908ގައި ޕާކިސްތާނު ގައެވެ. ދުނިޔެ ދޫކޮށްފައިވަނީ 14 ޖޫން 1972 ގައެވެ. ރާމާ ކަޕޫރު ވަނީ ޢާއިލާގެ ފިލްމީ ތިއޭޓަރު ހިންގުމުގައި އެކިގޮތްގޮތުން އެހީތެރިވެ ދީފައެވެ.ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު މިދުނިޔެ ދޫކޮށްފައިވަނީ 29މެއި 1972 ގައެވެ. ދުނިޔެ ދޫކުރީ ހޮގޮކިން ލިމްފޯމާ ކިޔާ ކެންސަރުގެ ބައްޔެއްގައި ބަލިވެ އުޅުމަށްފަހު ގައެވެ.
ކުމުންދޫ (ހދ. އަތޮޅު)
މިއީ ހދ.އަތޮޅުގައި މީހުން އާބާދުވެފައިވާ ރަށް ތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
އަބޫބަކުރުގެފާނު
އަބޫބަކުރުގެފާނު (އަރަބިބަހުން: أبو بكر الصديق أبو بكر بن أبي قحاف) އަކީ މުސްލިމުންގެ ފުރަތަމަ ޚަލީފާއެވެ.
ނަސަބު ފުޅު
ފުރިހަމަ ނަންފުޅަކީ ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުޘްމާން ބިން ޢާމިރު ބިން ޢަމްރު ބިން ކަޢުބު ބިން ތައިމް ބިން މުއްރާ ބިން ކަޢުބު ބިން ލުއައްޔު (އަލް ޤުރަޝީ އައްތަމީމީ) އެވެ. ލަގަބަކީ އައްޞިއްދީޤު އެވެ. ބައްޕާފުޅަށް ޢާއްމުކޮށް ކިޔަނީ އަބޫ ޤުޙާފާ އެވެ. މަންމާފުޅަކީ (އުއްމުލް ޚައިރު) ސަލްމާ ބިންތި ޞަޚްރު ބިން ކަޢުބު ބިން ސަޢުދު (އައްތަމީމިއްޔާ) އެވެ. އެއީ ބައްޕާފުޅު އަބީ ޤުޙާފާގެ ބޮޑުބޭބެގެ ދަރިކަނބަލުންނެވެ. އުފަންވެވަޑައިގަތީ ކީރިތި ރަސޫލާ އުފަންވެ ވަޑައިގަތްތާ ދެ އަހަރާއި މަސްތަކެއް ފަހުންނެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ ޢާމުލް ފީލް(އެތު އަހަރު) ގެ ދެ އަހަރާއި މަސްތަކެއް ފަހުންނެވެ. ވީމާ ބެލެވޭ ގޮތުގައި އެއީ މީލާދީން 573 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.
އަބޫބަކުރުގެފާނަށް ޢަތީޤު އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. މިބަހުގެ މާނައަކީ މުއްތި ވެފައިވާ މީހާ އެވެ. މިހެން އަބޫބަކުރުގެފާނަށް ކިޔުނީ ކީރިތި ރަސޫލާ އަބޫބަކުރުގެފާނާއި މުޚާޠަބު ކުރައްވައި ކަލޭގެފާނަކީ ނަރަކައިން މުއްތިވެގެންވާ މީހެކޭ މިފަދައިން ހަދީޘް ކުރައްވާފައި ވާތީ އެވެ. އަދި ޢަތީޤު އޭ ކިޔުނީ އަބޫބަކުރުގެފާނުގެ މޫނުގެ ބުރު ސޫރަ ރީތި ކަމާއި، ހަށިގަނޑުގެ ރީތިކަމަށް ނިސްބަތް ކޮށް ކަމަށް ވެސް ބުނެވެއެވެ.
ކުރިން ވެސް ބުނިހެން އައްޞިއްދީޤު މިއީ އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ ލަގަބެވެ. މި ބަހުގެ މާނައަކީ ތެދުކުރާ މީހާ އެވެ. މިހެން އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަށް ކިޔުނީ ކީރިތި ރަސޫލާ ގެންނެވި ހިދާޔަތާއި ބަސްފުޅުތައް ތެދުކޮށް އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު އެންމެ ފުރަތަމަ އެކަންކަން ގަބޫލުފުޅު ކުރެއްވީތީ އެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އިސްރާއުގެ ހާދިސާ ގަބޫލުފުޅު ކުރައްވާފައި ވާތީ ކަމަށް ބުނެވެއެވެ.
އެދުވަސްވަރު ގުރައިޝުންގެ ނުރުހުން އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަށް ލިބިފައި ވެއެވެ. އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަކީ ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ފަހު އިސްލާމް ދީން ދުން އެންމެ މާތް މަތިވެރި އިމާމެވެ. އެއީ ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ އިސްލާމް ދީން ގަބޫލު ފުޅު ކުރެއްވި ބޭފުޅާއެވެ. އެއީ ހިޖުރައިގެ ދަތުރުގައި ކީރިތި ރަސޫލާގެ ރަފީޤު ނުވަތަ ބައިވެރިޔާ އެވެ.
އިސްލާމްވެ ވަޑައިގަތުން
އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަކީ ގުރައިޝުންގެ ބޮޑުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވިސްނުން ތޫނު ބޭފުޅެކެވެ. ވަރަޤަތު ބިން ނައުފަލްއާއި އަދި ކުރިން ބާވައި ލެއްވުނު ފޮތްތައް ދަންނަ ޢިލްމުވެރިންގެ ކިބައިން ޢަރަބިންގެ ރަށްތަކަށް ރަސޫލަކު ފޮނުއްވާނޭ ކަމުގެ ޚަބަރު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަށް ވެސް އޮތީ އަޑުއިވިފައެވެ. އަދި މިބުނި ރަސޫލަކު ފޮނުއްވާނޭ ކަން ޔަމަނަށް ކުރެއްވި ދަތުރެއްގައި ބައްދަލުވި ޝޭޚެއްގެ ކިބައިން ވެސް އޮތީ ޔަގީން ވެފައެވެ. މިބުނި ޝޭޚް އަންނަން އުޅޭ ނަބިއްޔާއާއި، އެ ނަބިއްޔާގެ ކިބައިގައި ހުންނާނޭ ސިފަތަކާއި ބެހޭގޮތުން އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ އަރިހުގައި ވާހަކަ ދައްކަވާފައި ވެއެވެ.
މިބުނި ދަތުރުން އަބުރައި މައްކާ އަށް ވަޑައިގެންނެވި ހިނދު ގުރައިޝުންގެ ބޮޑުންގެ ބަޔަކު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ އަރިހަށް ގޮސް އަބޫ ޠާލިބުގެ ދަރިކޮޅުން ޔަތީމަކު ރަސޫލު ކަމުގައި ފޮނުއްވައިފި ކަމުގެ ވާހަކަ އެބަ ދެކެވޭ ކަމުގައި ދެންނެވި އެވެ. އެހިނދު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެން އެޚަބަރާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރެއްވި އެވެ. އަދި ކީރިތި ރަސޫލާ އެކަން ހިގައި ދިޔަގޮތް އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަށް ދަންނަވައި އިސްލާމް ދީނަށް ވަނުމަށް ދަޢުވަތު ދެއްވި އެވެ. އެހިނދު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު އިސްލާމް ދީން ގަބޫލު ކުރެއްވި އެވެ. އެހެން ކަމުން ކުރިން ވެސް ބުނިހެން މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ އިސްލާމް ދީން ގަބޫލު ކުރެއްވި ބޭފުޅަކީ އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނެވެ.
ހިޖުރަ ކުރެއްވުން
މާތް ﷲ އެކަލާންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަށް މައްކާ ދޫކުރައްވައި މަދީނާއަށް ހިޖުރަ ކުރެއްވުމަށް އިޛުނަ ދެއްވި ހިނދު ކީރިތި ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބުންނަށް މަދީނާ އަށް ހިޖުރަ ކުރެއްވުމަށް އަމުރު ކުރެއްވި އެވެ. އަދި އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު ވެސް ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހުން މައްކާއަށް ހިޖުރަ ކުރެއްވުމަށް އެދި އިޛުނައަށް އެދި ވަޑައިގަތެވެ. އެހިނދު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނާއި މުޚާޠަބު ކުރައްވައި ކީރިތި ރަސޫލާ ހަދީޘް ކުރައްވާފައިވަނީ އެކަލާންގެ ތިބާއާއެކު ވަޑައިގަންނަވާނޭ ބައިވެރިއަކު ކަނޑައަޅުއްވަންދެން އަވަސްވެ ވަޑައި ނުގެން މަޑު ކުރައްވާށެވެ މިފަދައިންނެވެ.
އެއަށްފަހު ޖިބްރީލްގެ ފާނު ވަޑައިގެން ގުރައިޝުންގެ ބަޔަކު ކީރިތި ރަސޫލާ ގަތުލު ކުރައްވަން އުޅޭ ކަމުގެ ޚަބަރު ދެއްވި އެވެ. އަދި އެރޭ މައްކާގައި ރޭ ނުކުރައްވައި ހިޖުރައަށް ނިކުމެ ވަޑައިގަތުމަށް އަމުރު ކުރެއްވި އެވެ. އަދި ކީރިތި ރަސޫލާގެ ގެކޮޅުން ހިޖުރައަށް ނިކުމެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. އޭރު ގުރައިޝުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ކީރިތި ރަސޫލާގެ ގެކޮޅު ވަށައިގެން ހިގަހިނގާ ތިއްބެވި އެވެ. ނަމަވެސް މާތް ﷲގެ ކުޅަދުން ވަންތަ ކަމުން އެމީހުންގެ ލޯތަކަށް ކީރިތި ރަސޫލާ ފަރުދާ ކުރެއްވި އެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ވެލިމުށެއް ނަންގަވައި އެމީހުންގެ ބޮލަށް ބުރުއްސަވާ ލެއްވި އެވެ. ނަމަވެސް އެމީހުންނަކަށް އެކަމެއް ނޭގެއެވެ.
އެއަށްފަހު ކީރިތި ރަސޫލާ އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ ގެކޮޅަށް ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު އަވަހާރަ ލައްޕަވާފައި ވަނިކޮށް ހޭލައްވައި، ހިޖުރައަށް ނިކުމެ ވަޑައިގަތުމަށް މާތްﷲ އަމުރު ކުރައްވައިފި ކަމުގެ ޚަބަރު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަށް ދެއްވި އެވެ. ޢާއިޝަތުގެ ފާނު ވިދާޅުވަނީ އެހިނދު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު އުފަލުން ގޮސް ލޮލުން ކަރުނަ ފޭދުނު ތަން ތިމަން ދުށީމެވެ.
ކީރިތި ރަސޫލާއާއި އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު ހިޖުރައަށް ނިކުމެ ވަޑައިގެން ޘައުރު ފަރުބަދައިގެ ހޮހަޅައިގައި ފިލާ ވަޑައިގެން ތިއްބެވި އެވެ. 3 ދުވަސް ވަންދެން ހޮހަޅައިގައި ތިއްބެވުމަށްފަހު ނިކުމެ ވަޑައިގެން ހިޖުރައިގެ ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ފެއްޓެވި އެވެ. މަދީނާއަށް ވަޑައިގެންނެވޭނޭ މަގު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަށް އެގިވަޑައި ގަންނަވައެވެ. މަދީނާއަށް ވަޑައިގެންނެވި މަގުމަތީގައި ތަފާތު މީހުންނާއި ބައްދަލުވެ ލެއްވި އެވެ. އަދި ބައެއް މީހުން އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ އެކުވެރިއަކަށް ހުންނެވި ބޭފުޅާ އާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރިއެވެ. އެހިނދު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެއީ ހިދާޔަތުގެ މަގަށް ގޮވާލާ މީހާ އެވެ.
ކީރިތި ރަސޫލާއާއި އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު މަދީނާއަށް ވަޑައިގަތް ހިނދު މަދީނާގެ ރައްޔިތުން އެކަމާ އުފާފާޅުކޮށް ހެދިއެވެ. މުހާޖިރީންނާއި، އަންޞާރީން މަދީނާގެ ބިމުން ކީރިތި ރަސޫލާއާއި، އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަށް ވަރަށް ހޫނު މަރުޙަބާއެއް ކިޔާފައި ވެއެވެ. އުފާވެރިކަމުގެ މަދަޙައާއި ޅެންތަކާއި ލަވަތައް އެދުވަހު މަދީނާގެ އަހުލުވެރިން ކިޔާފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން މަޝްހޫރު އެއް ޅެމަކީ ޠަލަޢަލް ބަދުރު ޢަލައިނާ... މިޢިބާރާތުން ފަށާފައިވާ ޅެމެވެ.
މުޝްރިކުންގެ ދުއްތުރާއާއި، އަނިޔާވެރިކަމާ ކުރިމަތި ލެއްވުން
އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަކީ ގުރައިޝުންގެ ތެރޭގައި ހައިބަތާއި މަތިވެރި މަގާމް ލިބިފައިވާ ބޭފުޅަކަށް ވުމުން އާދައިގެ މުސްލިމުންނަށް މުޝްރިކުންގެ ފަރާތުން ކުރިމަތިވި، އުދަގުލާއި، ދުއްތުރާތައް އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަށް ލިބި ވަޑައިގެންފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް މުޅިން އެމީހުންގެ އުދަގޫތަކުން މިންޖު ވެފައެއް ވެސް ނުވެއެވެ. އެއްދުވަހަކު ކީރިތި ރަސޫލާ ގެފުޅަށް ވަޑައިގެންނެވި ހިނދު މުޝްރިކުން ކީރިތި ރަސޫލާ ވަށާލި އެވެ. އަދި ކީރިތި ރަސޫލާގެ އިހާލާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރެއްވި އެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ތެދުބަހުން ޖަވާބު ދެއްވުމުން މުޝްރިކުން ކީރިތި ރަސޫލާގެ ވަށައިގެން ތަޅާ އަނިޔާ ކުރަން ފެށިއެވެ. މިޚަބަރު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަށް ލިބުމުން ގެފުޅަށް ވަޑައިގެން ވިދާޅު ވިއެވެ. ''ކަލޭމެންނަށް ހަލާކު ހުއްޓެވެ. ﷲ އީ ތިމަންގެ ކަލާންގެ ކަމުގައި ބުނާ މީހަކު ތިޔަބައިމީހުން ތިޔަ ގަތުލު ކުރަނީ ހެއްޔެވެ؟''. އެހިނދު މުޝްރިކުން ކީރިތި ރަސޫލާ ދޫކޮށް އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނަށް އަނިޔާ ކުރަން ފެށިއެވެ. އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ އަހުލު ބައިތުން އައިސް އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު ގެންދަވަންދެން މުޝްރިކުން އަނިޔާ ކުރިއެވެ. އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ ހަގީގީ ސޫރަ އެއަނިޔާގެ ސަބަބުން ގެއްލިގެން ދިޔަކަމަށް ވެއެވެ.
ޖިހާދު ކުރެއްވުން
ކީރިތި ރަސޫލާގެ ޙަޔާތުގައި ކުރިމަތި ލެއްވި ޖިހާދު ތަކާއި، އެކި ކަންކަމުގައި ޞާހިބެއްގެ ގޮތުން އެންމެ އަރިހުގައި ހުންނެވި އެއް ބޭފުޅަކީ އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނެވެ. ބަދުރު ހަގުރާމައިގައި ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. ހަގުރާމަ ހިގަމުންދާނޭ ގޮތް ބެއްލެވުމަށް ފޭލިގެއެއް ފަދަ ތަނެއް ބިނާކުރެއްވުމަށް ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ލަފާ ދެއްވި އެވެ. އުޙުދު ހަގުރާމަ އާއި ޚަންދަޤު ހަގުރާމައިގައި ވެސް ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. ޞުލްޙުލް ހުދައިބިއްޔާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ވެސް ބައިވެރި ވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. ތަބޫކު ހަގުރާމަައިގައި މުސްލިމުންގެ ސަފުގައި އިސްލާމީ ދިދަ އުފުއްލެވީ ވެސް އަބޫބަކުރުގެ ފާނެވެ. އަދި ޙުނައިނު ހަގުރާމައިގައި ވެސް ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ.
ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކާއި، ކުރިމަތި ލެއްވި ހާދިޘާތައް
ވަރަށްގިނަ މަސައްކަތްތަކާއި ކަންތައްތައް އިސްލާމް ދީނުގެ މަގުގައި އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ.
ﷲ ގެ މަގުގައި ވަރަށް ގިނަ މުދަލާއި ފައިސާ ހޭދަ ކުރެއްވި އެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ހަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ މުދަލާއި ފައިސާއިން މަންފާކުރި ވަރަށް އެހެން މީހެއްގެ މުދަލާއި ފައިސާއިން ތިމަން ކަލޭގެ ފާނަށް މަންފާއެއް ނުވެއެވެ. އެހިނދު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފޭދި ވިދާޅު ވިއެވެ. ''އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ. އަޅާއާއި، އަޅާގެ މުދާ އެއީ ތިބާ ނޫން އެހެން މީހެއްގެ އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟''. އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ ފައިސާއިން 7 އަޅުން މިނިވަންކޮށް އިސްލާމް ކުރެއްވި އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބިލާލް ބިން ރިބާޙް އަދި ޢާމިރު ބިން ފުހައިރާ ފަދަ ބޭފުޅުން ހިމެނެއެވެ.
ކީރިތި ރަސޫލާ ސުވަރުގެ ވަޑައިގަތުމުން މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ފިތުނައާއި ޚިޔާލު ތަފާތު ވުންތައް އުފެދިގެން ދިޔައެވެ. އެހިނދު ޢުމަރުގެ ފާނު ވިދާޅު ވިއެވެ. ''ހަމަ ކަށަވަރުން ﷲގެ ރަސޫލާ ސުވަރުގެ ވަޑައެއް ނުގަންނަވައެވެ. އަދި އެހެން ކިޔައިގެން ވާހަކަ ދަައްކާ މީހެއް ނަމަ އެމީހެއްގެ ގައިގައި ތިމަން މިކަނޑިން ޖަހާ ހުށީމެވެ''. އެހިނދު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. '' އޭ މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން މުޙައްމަދުގެ ފާނަށް ތަބާވީ މީހުންނޭވެ. ހަމަކަށަވަރުން މުޙައްމަދުގެ ފާނު ސުވަރުގެ ވަޑައިގެންފި އެވެ. އަދި މާތްﷲ އަށް ތަބާވެ އެކަލާންގެ އަށް އަޅުކަންކުރާ އަހުލުވެރީންނޭވެ. ހަމަކަށަވަރުން މާތްﷲއީ ދާއިމަށް ދިރި ދެމިވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާންގެ އެވެ''.
ޚަލީފާ ކަމުގެ ކުރީކޮޅު އިސްލާމްދީނާއި ދެކޮޅުވެ، ބައެއް ގަބީލާތަކުގެ މީހުން މުރުތައްދުވެގެން ދިޔަ މައްސަލަ ފެންމަތިވެގެން އައެވެ. ބައެއް ގަބީލާ ތަކުގެ މީހުން ޒަކާތުގެ ފައިސާ ދެއްކުމަށް އިދިކޮޅު ހަދަމުން ގެންދިޔައެވެ. އެހިނދު އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު އެމީހުންނާއި ހަގުރާމަ ކުރެއްވުމަށް ލަޝްކަރެއް ތައްޔާރު ކުރައްވައި އިސްވެ ހުންނަވައިގެން ނިކުމެ ވަޑައިގަތުމަށް ނިންމެވި އެވެ. ނަމަވެސް ޢަލީގެ ފާނުގެ އެދި ލެއްވުމަށް އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ ބަދަލުގައި ޚާލިދު ބިން ވަލީދު ވެރިއަކަށް އިސްކުރެއްވި އެވެ. އަދި ޚާލިދު ބިން ވަލީދު އިސްވެ ހުންނަވައިގެން އަސަދު އަދި ފިޒާރާ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންގެ ތެރެއިން މުރުތައްދުވި މީހުންނާއި ހަގުރާމަ ކުރެއްވި އެވެ. އެއަަށްފަހު ޔަމާމާ އަށް ވަޑައިގެން މުސައިލިމާ ބިން ޚަޞްރު އާއި ހަގުރާމަ ކޮށް ޙަނީފާ ދަރިކޮޅު ގެ މައްޗަށް ނަޞްރު ހޯއްދެވި އެވެ. އަދި މުސައިލިމާ ގަތުލު ކުރެއްވި އެވެ. އެއަށްފަހު ރޫމީންނާއި ކުރި ޔަރުމޫކް ހަގުރާމައިގައި ވެސް ނަޞްރު ހޯއްދެވިއެވެ.
ޚަލީފާ ކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 11 ވަނަ އަހަރު ކީރިތި ރަސޫލާ ސުވަރުގެ ވަޑައިގަތުމަށް ފަހު ގައެވެ. އަޖަލު ޖެހެން ކައިރިވެއްޖެކަން އިހްސާސް ވުމުން ޢުމަރުގެ ފާނު ޚަލީފާ ކަމަށް އިސްކުރެއްވުމަށް ސިއްރިޔާތުގައި ޞަހާބީންނާއި މަޝްވަރާ ކުރެއްވި އެވެ. އަދި ގިނަ ބަޔަކު އެކަމާ އެއްބަސްވެ ވަޑައިގަތެވެ.
ވިދާޅުވެފައިވާ ވިދާޅުވުންތައް
އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ދުނިޔޭގެ ޒީނަތްތެރި ކަމުގެ ތެރެއިން ކަމަކަށް އިންސާނާ ބޮޑާވެ ގަނެއްޖެ ނަމަ އެބޮޑާކަން ދޫކޮށްލަންދެން އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ﷲ ގެ ރުހިވޮޑި ގަތުން ނުވެއެވެ.
ދުނިޔެ ދޫކުރެއްވުމުގެ ކުރިން ޢުމަރުގެ ފާނާއި މުޚާތަބުކޮށް ވިދާޅު ވިއެވެ. ''އޭ ޢުމަރު އެވެ. ރަސޫލާގެ އަޞްޙާބީންގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އަހަރެން ކަލޭގެ ފާނު ކަނޑައަޅައިފީމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މާތް ﷲ ރޭގަނޑު ކުރައްވަން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ކަމެއް ދުވާލު ގަބޫލު ނުކުރައްވަތެވެ. އަދި ދުވާލު ކުރަންވަން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ކަމެއް ރޭގަނޑު ގަބޫލު ނުކުރައްވަތެވެ. ފަހެ ގިޔާމަތް ދުވަހުން އެމީހެއްގެ ތިލަފަތް ބަރުވާހުށީ ޙައްގަށް ތަބާވެ، ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ގިނަ ކުރުމުންނެވެ. އަދި ބާޠިލް ކަންކަމާއި ނުބައި ކަންކަމަށް ތަބާވީ މީހުންގެ ތިލަފަތް އެދުވަހުން ލުއިވާ ހުއްޓެވެ...''.
އަވަހާރަވުން
އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 13 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުމާދިލް އާޚިރާ މަހުގައެވެ. އަވަހާރަވީ ހުކުރު ދުވަހެއްގައި ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި ބުނެވެނީ އަންގާރަ ދުވަހެއްގައި ކަމަށެވެ. އަބޫ ބަކުރުގެ ފާނުގެ މައްޗަށް އިސްވެ ކަށު ނަމާދު ކުރެއްވީ ޢުމަރުގެފާނެވެ. އަބޫބަކުރުގެފާނުގެ އަވަހާރަވީ ރަސޫލާއަށްވުރެ 2 އަހަރާއި ދެތިން މަސް ފަހުންނެވެ. އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ ވެސް 2 އަހަރާއި ދެތިން މަސް ފަހުންނެވެ.
އަވަހާރަވީ އިރު އުމުރުފުޅަކީ 63 އަހަރެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ އަވަހާރަވީ އިރުވެސް އުމުރުފުޅަކީ ވެސް 63 އަހަރެވެ. ޚަލީފާކަން 2 އަހަރާއި 3 މަހާއި ދުވަސްކޮޅެއް ވަންދެން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ނާޞިރު އިބްރާހީމް
ނާޞިރު އިބްރާހީމް އަކީ މަލިކުގެ ލަވަކިޔުންތެރިއެކެވެ.
ސުލްޠާން ދިނެއި ކަލަމިންޖާ
ސުލްޠާން ދިނެއި ކަލަމިންޖާ އަކީ މީލާދީން 1193 ން 1199 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 588 ން 595 އަށެވެ. ސުލްޠާން ދިނެއި ކަލަމިންޖާ ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައި ގަތީ ސުލްޠާން ޢަލީ ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ) އަވަހާރަވުމުންނެވެ. މިރަދުންގެ ކޮލީ ނަންފުޅަކީ ސިރީ ފެންނާދީއްތަ މަހާރަދުންނެވެ. މި ރަދުންގެ ބައްޕާފުޅުގެ ނަމެއް ތާރީޚަކުން އެނގޭކަށެއްނެތެވެ. މައިކަނބަލަކީ ފަތަހިރިޔާ މާވާކިލެގެއެވެ. މި ރަދުން 7 އަހަރުވާންދެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަސްކަން ކުރެއްވިއެވެ. އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 595 ވަނަ އަހަރު ގައެވެ.
މާޝަލް ޖަޒީރާ
، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
ބޭރުގެ ލިންކްތަކެވެ
ޤިސްމު:Freely associated states ޤިސްމު:Island countries ޤިސްމު:Micronesia ޤިސްމު:Archipelagoes ޤިސްމު:English-speaking countries and territories
އިންޑިޔާގެ މިނިވަންކަން
މި މަޒުމުނަކީ އިންޑިޔާގެ މިނިވަންކަމާ ބެހޭ މަޒުމޫނެކެވެ.
ފީޑިންގ ފްރެންޒީ (ގޭމް)
left|298px|thumb|ފީޑިންގ ފްރެންޒީ ގޭމްގެ މަންޒަރެއް ފީޑިންގ ފްރެންޒީ އަކީ ސްޕްރޮއުޓް ގޭމްސް އިން ލިޔެ ޕޮޕް ކެޕް ގޭމްސް އިން ކުޑަކުދިންނަށް ހާއްސަ ކޮށް އުފައްދައި ތައްޔާރު ކޮށްފައިވާ ގޭމެކެވެ.
ގޭމްގެ ތަޢާރަފެއް
މިގޭމުގައި ގޭމް ކުޅޭ މީހާ ޖެހޭނީ ބަނޑުހައި ވެފައިވާ މޫދުގައި ދިރިއުޅޭ މަހެއް ކޮންޓްރޯލް ކުރާށެވެ. ތިމާއަށް ވުރެ އެހެނިހެން ކުޑަ މަސްތައް ކައިގެން ބޮޑުވުމަށެވެ. ކުޑަ މަސްތައް ކެވޭ ވަރަކުން ކުޅެމުންގެންދާ މަސް ބޮޑުވާނެއެވެ. ބޮޑުވުމުން މީގެ ކުރިން ނުކެވި ހުރި ބޮޑެތި މަސްތައް ކެވޭނެއެވެ. މިގޮތުން މި ގޭމުގެ 40 ލެވެލްގައި ޖެހޭނީ މިގޮތައް ފުޑް ޗެއިންގެ އެންމެ ކުރިއަށް އަރަންށެވެ. ކޮންމެ ލެވެލް އެއްވެސް ފެށޭނީ އެންމެ ކުޑަ މަހުންނެވެ. މިގޮތަށް މަސް އެންމެ ބޮޑުވުމުން ލެވެލް ނިމި ޖެހިގެން އޮންނަ ލެވެލް އަށް ދެވެއެވެ.
ހާއްސަ ބާރުތައް
ގޭމުގައި ކޫޅުންތެރިޔާ ކުޅޭ ކޮންމެ މަހަކަށްވެސް ހާއްސަ ބާރުތަކެއް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން މަހުގެ އަވަސް މިން އިތުރު ކުރެވޭ ބޯނަހެއް ހިމެނިފައިވާ ފަދައިން އެއް ހިސާބެއްގައި އުޅޭ މަސްތައް އެއްފަހަރާ ކުޅުންތެރިޔާގެ މަހަށް ދަމައި ގަތުމުގެ ބާރު ލިބުން ހިމެނެއެވެ.
ގޭމް ލިބިގަންނާނެގޮތް
ފީޑިންގ ފްރެންޒީގެ މެކްރޯ މީޑިޔާ ވާރޝަން އެމް.އެސް.އެން ގޭމިންގ ޒޯން އިން އޮނލައިންކޮށް ހިލޭ ކުޅެވޭގޮތަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިގޮތަށް ކުޅޭ އިރު ކުޅުންތެރިޔާ އަށް ކުޅެން ލިބޭ ލެވެލްތަކުގެ އަދަދު މަދުވާނެއެވެ. ފީޑިންގ ފްރެންޒީގެ ޑިލަކްސް ވާރޝަން ޓްރަޔަލް އެއްގެ ގޮތުގައި، އަދި ފީޑިންގ ފްރެންޒީ އިންޓަރނެޓުން ހިލޭ ޑައުންލޯޑް ކޮށްގެން ލިބޭގޮތަށް ހަމަޖެހިފައިވެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރަށް މިގޭމުގެ އެކްސް ބޮކްސް (Xbox) އަދި އެކްސް ބޮކްސް 360 (Xbox 360) ގެ ވާރޝަން ވެސް ލިބެން ހުރެއެވެ.
ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން
މިއީ ކްލަމީޑިއާ ޓްރެކޮމެޓިސް އޭ ކިޔާ ޖަރާސީމެއްގެ ސަބަބުން ޖިންސީ ގުނަވަނަން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބައްޔާމެދު ބެލެވިފައިވަނީ ހިމޭން ނުވަތަ މައިތިރި ބައްޔެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެއީ ބަލިޖެހޭ އަންހެނުންގެ ¾ އަދި ފިރިހެނުންގެ ½ މީހުންނަށް މިބަލީގެ އަލާމާތްތައް ނުފެނިދާތީ އެވެ. އަލާމާތްތައް ފެންނަނަމަ 3-1 ހަފްތާއާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ފެންނަށް ފަށާނެއެވެ.
ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން ޖެހުން
އާންމުގޮތެއްގައި މިބަލީގެ ޖަރާސީމް ހަށިގަނޑަށް ވަންނަނީ ހަންގަނޑާއި އަދި ތެތް ދުލިފަށްތައް ހުރަސްކޮށެވެ.
ފިރިހެނުންނަށް ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން ޖެހުން
ފިރިހެނުންނަށް ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން ޖެހުމުން ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ކުރީބައި ހަލާކުވެ، އެހޮޅި ފިތޭގޮތް މެދުވެރި ވެއެވެ. އަދި ކުރިމަތި ފަރާތުން ދޮސް އެކުލެވޭ ފެން ނުވަތަ ދިޔަ އަންނަގޮތް ވެއެވެ. ކުޑަކަމުދާއިރު ރިއްސުން، އަދި ކުޑަކަމުދާ ދޮރުގެ ވަށައިގެންވާ ހިސާބުގައި ހިރުވައި ދިލަނެގުން ވެސް ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. އުރަވަޅި ދުޅަވެ، ތަދު އިހްސާސްވުން މަދުން ނަމަވެސް ދިމާވެއެވެ.
ޖޫން 5
ޖޫން 5 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 156 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 157 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން
އަންހެނުންނަށް ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން ޖެހުން
އަންހެނުންނަށް ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން ޖެހުމުން ރަހިމުގެ ކަރު ހަލާކުވުން، ބިސް ދަތުރުކުރާ ހޮޅި ހަލާކުވުން، ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ހަލާކުވުން، އަދި ކުޑަކަމުދާއިރު ދިލަނެގުން ފަދަ ކަންތައްތައް މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. ބިސް ދަތުރުކުރާ ހޮޅި އަށް އިންފެކްޝަން ވާޞިލްވުމުން ބައެއް މީހުންނަށް އެއްވެސް އަލާމާތެއް ނުވަތަ ނިޝާނެއް ނުފެނި ހިގައިދާނެއެވެ. އަނެއްބައި މީހުންނަށް ދަށްބަނޑުގައި ރިހުން، އުނަގަނޑާއި ހިސާބުން ބުރަކަށީގައި ރިހުން، ހުންއައުން، މޭނުބައިކުރުން، އަދި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގާއިރު ތަދުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް މެދުވެރި ކުރުވައެވެ.
ޖޫން 5
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖޫން
ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން
ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން އާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވެދާނެ އެހެނިހެން އުދަގޫތައް
ފަރުވާ ނުކޮށް ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ބަލި ކިޔާ ބައްޔެއް ޖެހެއެވެ. މިބަލި ޖެހެނީ އިންފެކްޝަން ރަހިމު އަދި ބިސްދަތުރުކުރާ ހޮޅި އަށް ވާޞިލްވުމުންނެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިބުނި ބައިތަކާއި އޭގެ ވަށައިގެންވާ ޓިޝޫތަކަށް ގެއްލުންދީ ހަލާކު ކޮށްލައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ދިގު މުއްދަތަކަށް އުނަގަނޑު ހިމެނޭ ހިސާބުގައި ރިއްސުން، ރަހިމުން ބޭރުގައި ކުއްޖާ އަށަގަތުން، އަދި ދަރިން ނުލިބޭގޮތް މެދުވެރި ކުރުވައެވެ.
ފިރިހެނުންނަށް މިފަދަ އުދަގޫތައް ކުރިމަތިވާލެއް މަދެވެ. ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް ދުޅަވުމުގެ އިތުރުން ބައެއް ފަަހަރު އެޕިޑިޑިމިސް އަށް ބަލީގެ އަސަރު ފޯރުމުން ހުންއައުން ފަދަ ކަންތައްތައް މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. މަދުން ނަމަވެސް އެކަމުގެ ސަބަބުން ދަރިން ނުލިބޭގޮތް ވެއެވެ.
ބިރިޓިޝް ވާޖިން ޖަޒީރާ
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން
ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން އިން ރައްކާތެރިވުން
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
އައިވަރީ ކޯސްޓު
ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮޓް ޑިވަރ ނުވަތަ އައިވަރީ ކޯސްޓަކީ ހުޅަނގު އެފްރިކާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ. ޢާއްމު ގޮތެއްގައި މި ޤައުމަށް އައިވަރީ ކޯސްޓޭ ކީ ކަމުގައި ވިޔަސް އައިވޯރީ ސަރުކާރުން މި ނަމާމެދު އެހާ ހިތެއް ހަމައެއް ނުޖެހެއެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ފަރަންސޭސި ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ އައިވޯރިއަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ޔަމޫސޫކްރޯއެވެ. ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް ޔަމޫސޫކްރޯއެވެ. އައިވަރީ ކޯސްޓަކީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 21 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 55 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.3 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ ci. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +225 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ވެސްޓް އެފްރިކަން ސީ.އެފް.އޭ ފްރޭންކެވެ.
ނަން
އައިވަރީ ކޯސްޓަށް އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ ނަން ދެވިފައިވަނީ އެ އައްސޭރިއަކީ އެތްދަތުގެ ވިޔަފާރި އެންމެ ގަދައަށް ކޮށްފައިވާ ސަރަޙައްދު ކަމުގައިވާތީއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ ހުޅަނގުގައި އޮތީ ލައިބީރިއާ އާއި ގީނިއާއެވެ. އުތުރުގައި އޮތީ މާލީ އާއި ބުރުކީނާ ފާސޯއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ގާނާއެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ ޚަލީޖު ގީނިއާއެވެ.
ތާރީޚު
އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ ސަރަޙައްދުން ދުވަސްވެފައިވާ އިންސާނުންގެ ބާކީ ލިބެން ނުހުންނާތީ އިންސާނުންގެ ބާކީ ދިރާސާކޮށްގެން ތާރީޚީ ހޯދުންތައް ހޯދުންވަނީ ނާމުމްކިން ކަމަކަށް ވެފައެވެ. މީގެ ސަބަބެއް ކަމުގައިވަނީ އެ ޤައުމުގެ ވައިގެ ތެތްކަން މަތިވުމުގެ ސަބަބުން ގިނަ ދުވަސްވަންދެން އިންސާނުންގެ ކަށި ފަދަ ތަކެތި ނުހުންނާތީއެވެ. އެހެން ކަމުން މިފަދަ ތަންތަނުގައިި ތާރީޚީ ދިރާސާތަކަށް ބޭނުންކުރަނީ ބޯދާ ޒަމާނުގައި މީހުން ބޭނުންކޮށްފައިވާ ތަފާތު ތަކެއްޗެވެ. މި ގޮތުން ބަދިގޭގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ތަކެއްޗާއި ކެޔޮޅުކަމުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ތަކެތި ދިރާސާކޮށް ބަލާއިރުގައި އައިވަރީ ކޯސްޓުގައި ޢީސާއީ މީލާދުގެ 15000 އަހަރު ކުރީއްސުރެ މީހުން ދިރިއުޅެން ފަށާފައިވާކަމަށް ހެކިލިބެއެވެ. އައިވަރީ ކޯސްޓާ އަވަށްޓެރި ޤައުމުތަކުގެ މީހުން އަޅުންގެ ވިޔަފާރީގައި ވިކެވުނު ގޮތަށް، ނުވަތަ އެ މިންވަރަށް އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ މީހުން ވިކެވިފައިނުވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މީގެ އެންމެ ބޮޑު ސަަބަބަކަށް ވެފައިވަނީ އަވަށްޓެރި ޤައުމުތަކުގެ ބަނދަރުތައް އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ ބަނދަރަށް ވުރެ ރަނގަޅުވެފައި، ފަސޭހަވުމެވެ. ހުޅަނގު އެފްރިކާގެ އައްސޭރިއަށް ފަރަންސޭސީން އެންމެ ފުރަތަމައަށް އައިސްފައިވަނީ 1483 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. ހުޅަނގު އެފްރިކާގައި އެންމެ ފުރަތަމައަށް ފަރަންސޭސި އާބާދީއެއް ޤާއިމުވީ 17 ވަނަ ޤަރުނުގެ މެދުތެރޭގައެވެ. އެއީ ސެނެގާލުގައި ޤާއިމްވި ސެއިންޓް ލުއީއެވެ. އައިވަރީ ކޯސްޓުގައި ފަރަންސޭސީން އެމީހުންގެ ފައިތިލަތައް ވަރުގަދަކުރީ 19 ވަނަ ޤަރުނުގެ މެދުތެރޭގައެވެ. އައިވަރީ ކޯސްޓަށް ފަރަންސޭސީންގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ލިބިފައިވަނީ 7 އޯގަސްޓް 1960 ގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ އާބާދީގެ 77% މީހުންނަކީ އައިވޯރިއަންސްއެވެ. އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ ވަޒަންވެރިންގެ ތެރޭގައި ތަފާތު 65 ބަހަކުން މޮށިއުޅެއެވެ. މި ގޮތުން އެންމެ ޢާއްމު އެއް ބަހަކީ ދިޔުލާ ބަހެވެ. މި ބަހަކީ ވިޔަފާރީގައި އެންމެ ބޮޑަށް ބޭނުންކުރެވޭ ބަހެވެ. އަދި ހަމަ އެފަދައިން އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބައެއްގެ ބަހަކީ ވެސް ދިޔުލާ ބަހެވެ. ފަރަންސޭސި ބަހަކީ އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ ރަސްމީ ބަހެވެ. އެހެން ކަމުން ސްކޫލުތަކުގައި މި ބަސް ކިޔަވައިދެވެއެވެ. ފަރަންސޭސި ބަސް މިހާރުވެފައިވަނީ އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ ލިންގުއާ ފްރާންކާއަށެވެ.
ސަގާފަތު
އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ އާބާދީގައި ލިޔަން ކިޔަން ނުދަތުމުގެ މައްސަލަ ވަރަށް ބޮޑެވެ. 6 އަހަރާއި 10 އަހަރާ ދެމެދުގެ ކުދީންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ ކުދީންނަކީ ސްކޫލަށް ނުދާ ކުދީންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އައިވަރީ ކޯސްޓުގެ އިޤްތިޞާދަކީ، އެހާ ރަނގަޅު އިޤްތިޞާދެއް ނޫނެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 1642 ޑޮލަރެވެ.
ސަން މަރީނޯ
، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
މުޙައްމަދު ނިޔާޒް ޓެޑްރީ
މުޙައްމަދު ނިޔާޒް (ޓެޑްރީ) އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާގެ ފުންނާބު އުސް ފަރާތެކެވެ. ޑައިރެކްޓަރެއް ޕްރޮޑިއުސަރެއްގެ އިތުރުން އަމިއްލަ ސްޓޫޑިއޯ އެއް ހިންގައެވެ.
ފިލްމު އުފައްދަން ފެށުން
1987 ވަނަ އަހަރު މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލްއިން ކިޔަވައި ނިމުނުގޮތަށް ޓީވީއެމްގެ ޕްރޮޑިއުސަރ ޓްރެއިނީއެއްގެ ވަޒީފާ ޓެޑްރީ އަދާކުރަންފެށިއެވެ. މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލްގެ އެންމެފަހު އަހަރުތަކުގައި ޓެޑްރީއަށް ހަދިޔާއަކަށް ވީޑިއޯކެމެރާއެއް ލިބުނެވެ. ޓެޑްރީގެ ޢާއިލާގެ ވަރަށް ގާތް މެންބަރެއްކަމުގައިވާ، އަބްދުލް ޣަފޫރު ދިން މިހަދިޔާއަކީ ދިވެހި ފިލްމީ މައިދޮރާއްޓާ ދިމާލަށް ޓެޑްރީ މިސްރާބް ފެށި ސަބަބެވެ. ސްކޫލްގައި ކިޔަވަމުންދިޔައިރު، ބައެއްކުލާސް ކުދިންނާއި ގާތް ރައްޓެހިންނާއި އެކުފެށި ޑިޓެކްޓިވް ފިލްމް "މރ.ހޫ" އަކީ ޓެޑްރީ މިދާއިރާއަށް އިތުރަށް ޝަޢުޤުވެރި ކުރުވިކަމެކެވެ. އަހަރެއްހާދުވަހު ޓީވީއެމްގެ ވަޒީފާގައި އުޅުމަށްފަހު އިތުރަށް ކިޔެވުމަށް ސްރީލަންކާ އަށްދިޔައެވެ. ދެއަހަރެއްހާދުވަހު ސްރީލަންކާގައި ކިޔަވަން ހުރިއިރުވެސް ރައްޓެހިންނާއިއެކު މިމަސައްކަތާއި ގުޅުންހުރި ތަފާތު ތަޖުރިބާތަށް ކުރަމުންދިޔައެވެ.
1989 ވަނަ އަހަރު ފަހުކޮޅު ޓެޑްރީ ދެވަނަފަހަރަށް ޓީވީއެމް އާއިގުޅުނެވެ. އެދުވަސްވަރު ރޯދަ މަހު ޓީވިން ދެއްކި ޑްރާމާ ސިލްސިލާ "ސަޅިބައިސާ" އަކީ ޓެޑް ޑައިރެކްޓްކޮށް އުފައްދާފައިވާ ސިލްސިލާ ބައި ތަކެވެ. ސަޅިބައިސާ އަކީ ދިވެހި ޓީވީގެ ދިގު ތާރީޚްގައި ބެލުންތެރިންގެ "އާދަޔާ ޚިލާފު" ޝައުވެރިކަމަކާއި ތަރުހީބެއް ހޯދި އުފެއްދުމެކެވެ. ސަޅިބައިސާ މަސައްކަތް ބިނާކޮށް ފެށިގެން އައީ ޓެޑްރީގެ ކޮންސެޕްޓަކަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެދުވަސްވަރު ޓެޑްރީއަކީ ސްކްރިޕްޓް ލިޔާމީހަކަށް ނުވާތީ، އަޙުމަދު ނިމާލް ފަދަ ބައެއް ތަޖުރިބާކާރުންގެ އެހީއާއިއެކު ސަލިބައިސާގެ ފުރަތަމަ އަހަރުގެ އެޕިސޯޑްތަށް ލިޔުނެވެ. ސްކުރިޕްޓް ލިޔުމުގެތެރޭގައި ސަޅިބައިސާ ކަނޑާ މަންޒަރުތަކުގެ ޑައެލޮގްތަށް އެކުލަވާލާ ތައްޔާރުކުރީ ޓެޑްރީއެވެ. ސަޅިބައިސާގެ ދެވަނަ އަހަރު ހުރިހާ އެޕިސޯޑެއް އެކުލަވާލައި ލިޔެތައްޔާރުކުރީ ޓެޑްރީ އަމިއްލިޔަށެވެ. މޮޅަށް ޑައިރެކްޓް ކުރުމުގެ އިތުރުން މޮޅުސްކްރީން ރައިޓަރަކަށް ޓެޑްރީ ވެގެންދިޔައީ ސަލިބައިސާގެ އެންމެފަހުން 1992 ވަނަ އަހަރު ނެރުނު އެޕިސޯޑް ތަކާއިއެކުގައެވެ.
ފުރަތަމަ ފިލްމް ދެރިޔާ
މުޙައްމަދު ނިޔާޒް ޓެޑްރީ ގެ އަމިއްލަ ސްޓޫޑިއޯ އިޓާނަލް ފިކްޗަރސް އާއި ކްލަބް ސްކޯޕް ގުޅިގެން، އަބްދުލް މުޙައިމިން ޕްރޮޑިއުސްކޮށް 1994 ވަނަ އަހަރު އުފެއްދި ފިލްމު ދެރިޔާ އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ މަސްރަހު ބަދަލު ކޮށްލި ފިލްމެކެވެ. ގިނަބަޔަކު ގަބޫލު ކުރިގޮތުގައި ފިލްމު ހަދާ ސްޓައިލް ނުވަތަ ގޮތްގަނޑު ދެރިޔާގެ ސަބަބުން ބަދަލު ކުރަން މަޖުބޫރު ވެގެން ދިޔައެވެ. ފުރަތަމަ ފިލްމީ އެވޯޑްގައި ތަފާތު އެތައް އިނާމްތަކެއް ޙާޞިލްކުރި މިފިލްމަށްވަނީ ފައިސާގެ ގޮތުން ވެސް ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއް ލިބިފައެވެ.
ދެވަނަ ފިލްމް އަމާނާތް
ދެރިޔާ އަށްފަހު ޓެޑް ޕޮރޮޑިއުސްކޮށް މަހުދީ އަހުމަދު ޑައިރެކްޓްކުރި އަމާނާތް ވެސް ވަނީ ބޮޑެތި ކާމިޔާބުތައް ހޯދާފައެވެ. ހިންދީ ފިލްމު މައުސޫމް އަސްލަކަށް ބަލައިގެން ހެދި ފިލްމްގެ ބަތަލް ބައިވެސް ކުޅުނީ އަލީ ޚާލިދު އެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖަމްޝީދާ އަދި ފާތިމަތު ރަމީޒާ ބޮޑު ބަޔެއް މިފިލްމްގައި އަދާކޮށްފައި ވެއެވެ. ކުޑަކުދިންތަކެއް މުހިއްމު ރޯލްތަކެއް ހިމެނޭ މިފިލްމު ވަނީ އެންމެ ފަހުގެ ފިލްމީ އެވޯޑްގައި 12 އެވޯޑް ހާޞިލްކޮށް ރިކޯޑް މުގުރާލައިފައެވެ.
ޓެޑްރީގެ ފިލްމު ކުންފުނިން ހަދަން ގަސްތުކޮށް ނުހެދި ވާ ފިލްމުތަކުގެ ތެރޭގައި ދުންތަރި، މަންމަ ފަދަ ފިލްމްތައް ހިމެނެއެވެ. މިއަދު ޓެޑްރީގެ ސްޓޫޑިއޯ އިން އިޝްތިހާރާއި ލަވަތައް އުފައްދައިގެން ނެރެއެވެ.
ދެރިޔާ އިން ލިބުނު އެވޯޑްތައް
1994 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ފުރަތަމަ ގައުމީ ފިލްމް ފެސްޓިވަލްގައި މުޙައްމަދު ނިޔާޒް ޓެޑްރީގެ ފިލްމް ދެރިޔާ އަށް 8 އެވޯޑް ލިބިފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް އެވޯޑްތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އިންޑިޔާގެ ރައީސް
މި މަޒުމޫނު އަމާޒު ކުރެވިފައިވަނީ އިންޑިޔާގެ ރައީސް މި ނަމުގެ މައްޗަށެވެ.
އިންޑިޔާގެ ބޮޑުވަޒީރު
މި މަޒުމޫނު އަމާޒު ކުރެވިފައިވަނީ އިންޑިޔާގެ ބޮޑުވަޒީރު މިނަމަށެވެ.
މަހާތުމާ ގާނދީ
މަހާތުމާ ގާނދީ އަކީ އިންޑިޔާގެ މިނިވަންކަމުގެ ޙަރަކާތުގެ ބައްޕައެވެ.
ސަންތި ކިޓަސް އަދި ނޭވީސް
، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ޖޫން 6
ޖޫން 6 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 157 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 158 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖޫން
ސުލްޠާން ދިހެއި ކަލަމިންޖާ
ސުލްޠާން ދިހެއި ކަލަމިންޖާ އަކީ މީލާދީން 1198 ން 1214 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 595 ން 610 އަށެވެ. ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައި ގަތީ ސުލްޠާން ދިނެއި ކަލަމިންޖާ އަވަހާރަވުމުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 595 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މިރަދުންގެ ކޮލީ ނަންފުޅަކީ ސިރީ ދަގަތާ އަބާރަނަ މަހާރަދުންނެވެ. މިރަދުންނަކީ ފަތަހިރިޔާ މާވާކިލެގެގެ ހަގު ދަރިކަލެކެވެ. އެހެންކަމުން މިރަދުންނަކީ ސުލްޠާން ދިނެއި ކަލަމިންޖާގެ ކޮއްކޯފުޅެކެވެ. މި ރަދުން 15 އަހަރުވާންދެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަސްކަން ކުރެއްވިއެވެ. އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 610 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އިންޑަސް
އިންޑަސް ކޯރަކީ ދެކުނު އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ކޯރެކެވެ.
އެމެރިކަން ސަމޯއާ
، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ބޯދާ ފާރިސީ
ބޯދާ ފާރިސީ ބަހަކީ ހިންދު-އީރާނީ ޢާއިލާގެ ބަހެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުންގެ ލިސްޓު
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމްހޫރިއްޔާ'''
1 ޖެނުއަރީ 1953 ން 21 އޮގަސްޓް 1953 : މުހައްމަދު އަމީނު ދޮށިމޭނާ ކިލެގެ ފާނު
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާ
ސިންދު
ސިންދަކީ ޕާކިސްތާނުގެ މަންޠިޤާ އެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުންގެ ލިސްޓު
11 ނޮވެމްބަރ 1978 ން 11 ނޮވެމްބަރ 2008 : މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް
ޢުޘްމާނުގެފާނު
އުޘްމާންގެފާނު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑަގަތީ މީލާދީން 576 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އުޘްމާންގެފާނަކީ ޤުރައިޝްވަންހައިގެ ދަރިކޮޅެއް ކަމުގައިވާ އުމަވީ ދަރިކޮޅުގެ ބޭފުޅެކެވެ. އުޘްމާންގެފާނަކީ އެބޭފުޅަކަށް އުމަވީ ދަރިކޮޅު ނިސްބަތްވާ، އުމައްޔާ ގެ ދަރިކަލުން އަބުލް އާޘްގެ ދަރިކަލުން ޢައްފާންގެ ދަރިކަލުންނެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ މައިކަނބަލުންނަކީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ބޮޑުދައިތާފުޅެއް ކަމުގައިވާ އަލްބައިޟާގެ ދަރިކަނބަލުން އުރުވާ ބިންތި ކުރައިޛް އެވެ. އުޘްމާންގެފާނަކީ އެކަލޭގެފާނުގެ މަންމާފުޅުގެ ފަރާތްޕުޅުންނާއި ބައްޕާފުޅުގެ ފަރާތްޕުޅުން ކީރިތި ރަސޫލާ އާއި ވަރަށް ތިމާގެ ބޭފުޅެކެވެ.
އިސްލާމްވެ ވަޑައިގަތުން
ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ނަބީކަން ލިބިވަޑައިގަތުމުގެ ކުރީގައި ވެސް އަބޫބަކުރުގެފާނާއި އުޘްމާންގެފާނަކީ ވަރަށް ގާތް ދެރަޙްމަތްތެރިންނެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ އަށް ނަބީކަން ލިބިވަޑައިގެން ދީނަށް ގޮވައިލެއްވުމުން އެންމެ ފުރަތަމަ އިސްލާމް ދީން ޤަބޫލުކުރެއްވީ އަބޫބަކުރުގެފާނެވެ. އެއަށްފަހު އަބޫބަކުރުގެފާނު، އެކަލޭގެފާނުގެ ގާތް ރަހްމަތްތެރިންނަށް އިސްލާމްދީން ތަޢާރަފްކޮށްދެއްވައި ދީނަށް ގޮވައިލެއްވިއެވެ. އުޘްމާންގެފާނު ހިމެނިވަޑައިގަންނަވަނީ އަބޫބަކުރުގެފާނުގެ މަސައްކަތްޕުޅުން އިސްލާމީ ހިޔާވަހިކަމުގެ ދަށަށް ވަޑައިގެންނެވި އެތަކެއް ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން އެއްބޭކަލެއް ކަމުގައެވެ. ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާގޮތުގައި 05ވަނަ އަށް އިސްލާމްދީން ޤަބޫލުފުޅު ކުރެއްވި ބޭކަލަކީ އުޘްމާންގެފާނެވެ.
ސިފަފުޅުތައް
އުޘްމާނުގެފާނަކީއެކަލޭގެފާނުގެ ހަށިކޮޅުގެ ސިފަފުޅާއި، އަޚްލާޤީ ސިފަފުލުތައް ނުހަނު ފުރިހަމަ ބޭކަލެކެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ރީތިކަމުގެ ގޮތުން ލާމަސީލް މިސާލެއް ކަމަށް ބުނެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ފިޔަވައި އުޘްމާންގެފާނު ފަދަ ރީތި އެހެން ބޭފުޅަކު ނުވާކަމުގައި އަސްޙާބް ބޭކަލުން ވިދާޅުވެއެވެ. އިސްލާމީ ރިވެތި އަޚްލާޤުގެ ރިވެތި މިސާލެއް ކަމުގައި އުޘްމާނުގެފާނު ބެލެވެއެވެ. ލަދުވެތިކަމާއި އިއްފަތްތެރިކަން، މަޑުމައިތިރިކަމާއި ދީލަތި ކަން، މިހިރީ ފާހަނގަ ކުރެވޭ ކަންތައްތަކެވެ. އުޘްމާނުގެފާނުގެ ދީލަތިފުޅުކަން މުސްލިމުންނަށް އެކި ފަހަރު ފަހަރަށް ފޯރާފައިވެއެވެ. މިގޮތުން ފާހަނގަ ކުރެވޭ ބައެއްކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި މުސްލިމުން މަދީނާ އަށް ހިޖުރަ ކުރުމަށްފަހު ފެން ބޯނެ ވަޅެއް ނެތުމާއި އެކު ޔަހޫދީން ފެންވިއްކާ ވަޅެއް އެކަލޭގެފާނު އަމިއްލަފުޅަށް ބައްލަވައިގެން މުސްލިމުންނަށް ވަޤްފު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ތަބޫކު ހަނގުރާމަ އަށް މުސްލިމުން ނިކުތް ހިނދު 30،000 މީހުން ހިމެނޭ ބޮޑު ލަޝްކަރުގެ 3/1 ޚަރަދު އުޘްމާނުގެފާނު އަމިއްލަ ފުޅު ތަކެތިން ފުރިހަމަ ކޮށްދެއްވިއެވެ. އުޘްމާނުގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެންވާ ވަރަށް މުހިންމު ޝަރަފެއް ކަމެއް ކަމުގައި ހިމެނޭ އެއް ކަމަކީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ލޮބުވެތި ދެ ދަރިކަނބަލުންނާއި އެއްބޭކަނބަލަކަށް ފަހު އަނެއް ބޭކަނބަލަކާއި ކައިވެނި ކުރެއްވުގެ ޝަރަފެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ރުޤިއްޔާ އާއި ކައިވެނި ކުރެއްވުމަށްފަހު ހިޖުރައިން 02 ވަނަ އަހަރު އެކަމަނާ އަވަހާރަވުމުން ކީރިތި ރަސޫލާގެ ދެވަނަ ދަރިކަނބަލެއް ކަމުގައިވާ އުއްމުކުލްޘޫމް އާއި ކައިވެނި ފުޅު ހިޖުރައިން 03 ވަނަ އަހަރު އުޘްމާނުގެފާނާއި ކޮށްދެއްވިއެވެ. ހަމައެހެންމެ އިސްލާމްދީނުގެ ހިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި ދެފަހަރަށް ހިޖުރަ ކުރެއްވުމުގެ ޝަރަފުވެސް އުޘްމާނުގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެން ފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރަށް އުޘްމާނުގެފާނަކީ އެބޭކަލުން ދުނިޔޭގައި ތިއްބަވަނިކޮށް ސުވަރުގެ ވަންތަ ވެރީން ކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރު ލިބުނު 10 ބޭކަލުންގެ ތެރެއިން އެއްބޭކަލެކެވެ.
ގުރީންލޭންޑު
، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ޢުޘްމާނުގެފާނު
އަވަހާރަވުން
އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިކަމުގެ ފަހު އަހަރުތަކުގައި މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން މުގުތަމަޢު ތެރޭގަ ފިތުނަ ފަސާދަ އުފައްދަން ފެށިއެވެ. މިކަން ފުޅާވެގެން ގޮސް އެކަލޭގެފަނާއި ދެކޮޅައް ދޮގު މައުލޫމާތު ފަތުރައި އެކަލޭގެފަނާއި ދެ ކޮޅައް ބަޔަކު ތެދުވިއެވެ.
އެކަލޭގެފާނައި ދެކޮޅައް ތެދުވި މީހުން އެކަލޭގެފާނު ޤަތުލުކޮއްލުމައްޓަކައި އެކަލޭގެފާނު ގަނޑުވަރު ކޮޅަށް ޖަމާވިއެވެ. އެހިނދު ސަޙާބިބެކކަލލުން އެކަލޭގެފާނުގެ ދިފައުގައި ނުކުންނެވި އެވެ. އެކަމަކު އެކަލޭގެފާނު ބޭނުންފުޅުވީ އެކަލޭގެފާނައި ހެދި މުސްލިމުންގެ ތެރެގައި ލޭ އޮހޮރިގެން ނުދިއުމަށެވެ.
މުޙައްމަދު ސަޢުދު
ޑރ މުހައްމަދު ސަޢުދު އަކީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުލެކެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ފަރޮއޭ ޖަޒީރާ
، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
އިންޑިޔަން ރުޕީ
އިންޑިޔަން ރުޕީ އަކީ އިންޑިޔާގެ ފައިސާއެވެ.
ކުނބުރުދޫ (ހދ. އަތޮޅު)
މިއީ ހދ.އަތޮޅުގައި މީހުން އާބާދުވެފައިވާ ރަށް ތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. މިރަށް އޮންނަނީ ވަށް ކުނބުރެއް ހެންނެވެ.
ސުލްޠާން ޔޫސުފު (ތިންވަނަ)
އަކީ މީލާދީން 1491 ން 1493 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 897 ން 898 އަށެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތި ހިޖުރައިން 897 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
އައްސުލްޠާން ޔޫސުފު (ތިންވަނަ) ސިރީ ވީރު އާނަންދަ މަހާ ރަދުންނަކީ ޢުމަރު ރަސްގެފާނު ނުވަތަ ސުލްޠާން ޢުމަރު (ދެވަނަ) ގެ ދަރިކަލެކެވެ. މިރަދުން 2 މަހާއި 15 ދުވަސް ވަންދެން ރަސްކަން ކުރެއްވިތަނާ އަވަހާރަވެއްޖެ އެވެ. މިކަން ހިނގީ ހިޖުރައިން 898 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޖޫން 7
ޖޫން 7 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރު ގެ 158 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 159 ވަނަ ދުވަހެވެ. ޖޫން 7 ވަނަ ދުވަހުގެ ފަހުން އަހަރުގައި ބާކީ އޮންނާނީ 207 ދުވަހެވެ.
ޢާއްމު ގޮތެއްގައި މިދުވަސް އަންނާނީ އަހަރުގެ 23 ވަނަ ހަފްތާގައެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖޫން
ޑިމޮކްރަސީ
thumb|400px| ޑިމޮކްރަސީއަކީ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމެކެވެ. މި ނިޒާމުގައި ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރުވެރި ފަރާތަކީ ރައްޔިތުން ނުވަތަ ރައްޔިތުން އިންސާފުވެރި ކަމާއެކު އިންތިހާބުކުރާ މަންދޫބުންނެވެ.
ކޭމަން ޖަޒީރާ
، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ލެކްސް ލޫތަރ
ލެކްސް ލޫތަރ އަކީ ޑި.ސީ ކޮމިކްސް ގެ ފަރާތުން އުފައްދާފައިވާ ޚިޔާލީ ޝަހްސިއްޔަތެކެވެ. މީނާ އަކީ ސުޕަރމޭންގައި ނުބައިބައި ރޯލް އަދާ ކުރާ މީހާ އެވެ. ޖެރީ ސީގަލް އާއި ޖޯ ޝަސްޓަރ އުފައްދާފައިވާ މި ޚިޔާލީ ޝަހްސިއްޔަތު ދުނިޔޭގެ ތެރެއަށް ފާޅުވެގެން އައީ އެކްޝަން ކޮމިކްސްގެ 32 އަދަދުންނެވެ. އެއީ 1940 ގައެވެ. ލެކްސް ލޫތާރ އަކީ ސުޕަރމޭންގައި އުޅޭ ޝަހްސިއްޔަތު ތަކުގެ ތެރެއިން ނަން ދެ ލާމުން ފެށޭ ޝަހްސިއްޔަތު ތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ޝަހްސިއްޔަތެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ލޮއިސް ލޭން، ލާނާ ލޭންގ އަދި ލޮރީ ލެމެރިސް ހިމެނެއެވެ. ސުޕަރމޭން އުޅޭ ކޮންމެ ކާރޓޫނެއް،ފިލްމެއް ނުވަތަ ވާހަކައެއްގައި ވިޔަސް ލޫތަރ އުޅޭ ކަން ފާހަނގަ ކުރެވެއެވެ. ލެކްސްގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނިލުމުން މީނާ ފެނުނު އިރު މީނާގެ ބޮލުގައި ފަޅާފައި ހުރީ ރަތް ކުލައިގެ އިސްތަށްޓެވެ. ނަމަވެސް 1941ގައި ލެކްސް ފެނުނު އިރު މީނާގެ ހުރީ ތަލަ ބޮލެކެވެ. މީގެ އަސްލު ސަބަބެއްކަމުގައި ވަނީ ލެކްސް ލޫތަރ ކުރެހި ކުރެހުންތެރިޔާ މީނާ ކުރެހި އިރު އޮޅިގެން އޭނާގެ އިސްތަށިގަނޑު ނުކެރެހި ހުރުމެވެ. ޝަސްޓަރ އަށް މިކަން ކަމުގޮސް ލެކްސް ލޫތާރގެ އާ ސިފައާއި މެދު ވަރަށް ހިތްހަމަ ޖެހުމެވެ. އެހެން ކަމުން އޭނާ ޚިޔާރު ކުރީ އޭގެ ފަހުން ލެކްސް ލޫތާރގެ ސިފަ މިގޮތަށް ބަދަލު ކުރުމެވެ. އަދި އިސާހިތަކު ލެކްސް ލޫތާރގެ އަމިއްލަ ވަންތަ ސްޓައިލެއްގެ ގޮތުގައި އެކަން ބެލެވެން ފެށިއެވެ.
އައްޑުއަތޮޅު
އައްޑުއަތޮޅަކީ ދިވެހިރާއްޖެ އެންމެ ދެކުނަށް އޮތް އަތޮޅެވެ. މިއަތޮޅުގައި އޮތް 23 ރަށުގެ ތެރެއިން މީހުން ދިރިއުޅެނީ ހަ ރަށުގައެވެ. އެއީ މީދޫ، ހިތަދޫ، މަރަދޫ، މަރަދޫފޭދޫ، ފޭދޫ އަދި ހުޅުދޫ މި ހަރަށެވެ. އައްޑުއަތޮޅަކީ މާލެ ފިޔަވައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮތް އެންމެ އާބަދީ ބޮޑު އަތޮޅެވެ. ޮ އައްޑުއަތޮޅުގައި ރަށުގެ އަދަދު މަދު ކަމުގައިވިއަސް، ރާއްޖޭގެ އެހެނިހެން އަތޮޅު ތަކާއި އަޅާ ބަލާއިރު ރަށްތައް ބޮޑެވެ. ގިނަ ރަށްތައް ވަނީ ހުޅަނގު ފަރާތު ފަރުތަކާއި ގުޅިފައެވެ. މިރަށްތައް ވަނީ ކޯސްވޭ ނުވަތަ މަގުތަކުގެ އެހީގައި ގުޅުވާލެވިފައެވެ. ހުދޫ އާއި މީދޫ އަކީ ވަކިން އޮތް އެކަހެރި އެހެނަސް ވަރަށް ބޮޑު އަދި މުހިންމު ތާރީޚެއް ހިއްސާ ކުރާ ދެރަށެވެ. މިދެރަށް އިދާރީ ގޮތުން އެއްކޮށްލުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތް މިހާތަނަށް ނާކާމިޔާބު ވެފައި ވިއަސް، ބައެއް ފަހަރު މިދެރަށަށް ނިސްބަތް ކުރުމުގައި 'ހުޅުމީދޫ' މިނަން ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. މީދޫގެ އާއިލާތަށް ދިރާސާ ކުރަށްވާ ސޭފުގޭ އިބްރާހިމްދީދީ ވިދާޅު ވަނީ އައްޑޫގެ ހުރިހާ ރައްތަކެއްވެސް ފަޅު ވުމަށް ފަހު އަލުން އާބާދު ކުރުމުގައި މީދޫގެ ހިއްސާ ބޮޑު ކަމުގައެވެ.
ބަސް
އައްޑުއަތޮޅު މީހުންގެ ބަހުރުވައަކީ އައްޑޫބަހެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ދިވެހި ބަހާއި މި ބަހުރުވައިގެ ގުޅުން ވަރަށް ކުޑައެވެ. ދެކުނުގެ ރަށްތަކުގެ މީހުން ވާހަކަ ދައްކައި އުޅޭ ބަހުރުވައާއި ގާތް ކަން ހުރި މިބަހުރުވައަކީ ތާރީހީ ގޮތުން މުހިންމު ބަހުރުވައެކެވެ. އެހެނީ ވަރަށްގިނަ ދުވަސް ތަކެއް ވަންދެން އައްޑޫ ބަހަކީ ދެކުނުގެ ރަށްތަކުގެ މީހުން މައުލޫމާތު ބަދަލު ކުރުމުގައި ލިންގުއެ ފްރޭންކާ ނުވަތަ 'ގުޅުވައިދޭ' ބަހުރުވައިގެ ގޮތުން ބޭނުން ކުރި ބަހެވެ. މިގޮތުން މުލަކާއި ހުވަދޫ މީހުން މިބަސް ބޭނުން ކުރިކަން ވަނީ އެނގިފައެވެ. މިސާލަކަށް ހުވަދޫ މީހަކާއި މުލަކު މީހަކު ދިމާ ވެއްޖެ ނަމަ އެމީހުން ވާހަކަ ދައްކާ އުޅެނީ އައްޑޫ ބަހުންނެވެ. ކަން މިހެން އޮތަސް ވަކިވެގަތް ސުވާދީވް ސަރުކާރުން ރަސްމީ ލިޔެކިޔުން ތަކުގައި ބޭނުން ކުރީ ރަސްމީ ދިވެހި ބަހެވެ. -
އިނގިރޭސިންގެ ކަނޑުގެ މަރުކަޒު ގަމުގައި
އިނގިރޭސިންގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ މަރުކަޒެއް 1941 ވަނަ އަހަރު އައްޑުއަތޮޅު ގަމުގައި ގާއިމު ކުރިއެވެ. މިއީ ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއެވެ. މިތަނަށް ކިޔާފައިވަނީ port T އެވެ. ނަމަވެސް 1957 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މިތަނުގެ ނަންވަނީ އާރު.އޭ.އެފް މިނަމަށް ބަދަލު ކޮށްފައެވެ. ފިނި ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު މިތަން ބޭނުން ކޮށްފައިވަނީ ދުޝްމިނުންނަށް ފާރަލާ 'ލޮލެއްގެ' ގޮތުގައެވެ. ހަޤީޤީ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ މަރުކަޒު ގާއިމް ކުރެވުނީ British Eastern Fleet އަށް އެހީތެރި ވުމަށްޓަކައެވެ. 5 ޖެނުއަރީ 1946 ގައި ބްރިޓިޝް ލޯޔަލިޓީ ވަނީ ހިތަދޫގެ އިރުދެކުނު ފަރާތަށް ފައްތާލެވިފައެވެ. ދުވަސްތަކަކަށްފަހު އެއިން ކަނޑަށް ތެޔޮތަކެއްބޭރުވިކަމުގައިވިއަސް، މިހާރު އެއީ ފީނާ މީހުންގެ މަޤްބޫލު މަންޒިލެކެވެ. 1957ގައި އެތަން ރޯޔަލް އެއާރ ފޯސްގެ ނަމަށް ބަދަލު ވުމަށްފަހުވެސް 1971 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސިން ގަމުން ފޭބުމާއި ހަމައަށް މިތަން ބޭނުން ކުރެވުނެވެ. ގަމުގައި އިނގިރޭސިން ތިބުމަށްޓަކައި ގަމުގެ ހަޤީޤީ އަހުލުވެރިން ކަމުގައިވާ މިހާރުގެ ފޭދޫގެ ރައްޔިތުން ވަނީ ހިތަދުއަށާއި މީދޫގެ 'ގަންބުރިއެ މަގު' ކިޔާ ސަރަހައްދަށް ބަދަލު ކޮށްފައެވެ. ފަހުން މީދޫގައި ތިބި ގަމުގެ މީހުން ހިތަދުއަށް ބަދަލުވީ އާއިލާ މީހުންނާއި އެކު ވުމަށާއި ހިތަދޫގެ ބިން ގޮވާން ކުރުމަށް ރަގަޅުކަމުން ކަމުގައި މީދޫ ބަނޑިހިގޭ އަބްދުލް ޤަނީ ވިދާޅުވިއެވެ. ކަންމިހެން އޮތަސް އެމީހުން ވަނީ ހިތަދޫން ބަދަލުކުރެވި މިހާރުގެ ފޭދޫއަށް ރައްވެހި ކުރެވިފައެވެ. ފޭދޫގައި އޭރު ތިބި މީހުން މަރަދޫން ބައަކަށް ފޮނުވާލެވުމުން 'މަރަދޫ ފޭދޫ' އިދާރީ ގޮތުން އުފެދުނީ ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. (އަބްދުލް ޤަނީ، 2008) އެއިގެ ކުރިން މަރަދޫ ފޭދޫ އެއް ނޯންނަކަމުގައިވެސް ޤަނީ ވިދާޅުވިއެވެ. އިނގިރޭސިން އައްޑޫގައި ތިބުމުގެ ސަބަބުން އަތޮޅަށްވަނީ ތައުލީމީގޮތުންނާއި އުމްރާނީގޮތުން އެތަކެއް ކުރިއެރުން ލިބިފައެވެ. އެމީހުންގެ އިނގިރޭސި ބަހުގެ ފެންވަރު ވަރަށް ކުރިއަރައި ދިޔަމެއެވެ.
އިނގިރޭސިން މީދޫގައި
ހުޅުމީދޫގައި ތިބީ އިނގިރޭސިންގެ ކުލީ ސިފައިންނެވެ. އެއީ އިންޑިއާ ހިސާބުގެ މީހުންނެވެ. އެމީހުން ތިބީ މާއެޅެ ސަރަހައްދުގައެވެ. އެތާގައި ހަސްފަތާލޭ ކިޔުނު ތަނަކާއި އެތަނުގެ ޑަކުތަރާއި އަދި އުސް ދަގަނޑުގޭ ކިޔާ ވޮޗް ހައުސް އެއްވާކަމުގައި މީހުން ބުނެތެވެ. ރަށުގެ މީހުން އެމީހުންދެކެ ވަރަށް ބިރުގަނެއެވެ. އެހެނަސް އެމީހުން ވަރަށް ހެޔޮކަމުގައިވެސް ކިޔާއުޅެއެވެ. އެގޮތުން ކާތަކެތި ބަހާ އުޅުނެވެ. ރަށުގައި އެމީހުންގެ ބީރައްޓެހިކަން ބޮޑު ކަމުން ރަށައް އަރާ އުޅެނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ފެން ނަގަނީ މޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތުންނެވެ. އެތަނަށް އައިސް އުޅުނީ ރަށްވަށާ އެމީހުން ކޮށި 'ލޮރި' މަގުން ލާފައެވެ. މީދޫގައި މިހާރުވެސް ބަޑި ބުރުޒުގެ ދެބުރުޒު އެބަހުއަޓެވެ. އަދި ބިންގަރާހެއްވެސް އެބަހުރިމެއެވެ. އެތަން ތަން ވަނީ ވަރަށް އަނިޔާ ލިބި ހައިބަތު ކުޑަވާން ކައިރި ވެފައެވެ. އެއިން އެއް ބުރުޒު ރަށް ގިރުމުގެ ސަބަބުން ވަނީ މޫދުތެރޭގައޭ ދެންނެވުން ދޮގަކާށް ނުވާނެއެވެ.
އައްޑޫ ކަނޑު
ހުވަދު އަތޮޅާއި އައްޑޫ އަތޮޅު ދެމެދުގައި ވަނީ އައްޑޫ ކަނޑެވެ. މުސްކުޅި ފަރަންސޭސި ޗާރޓުގައި މިކަނޑަށް ނަންދެވިފައިވަނީ 'Courant d'Addoue' މިނަމުންނެވެ. އަދި އިނގިރޭސި ކަނޑުގެ ޗާރޓުތަކުގައި މި ކަނޑަށް އީކުއޭޓަރަލް ޗެނަލް އޭ ވެސް ކިޔެއެވެ. އެއީ ދެބައި ހަމަ ނުވަތަ އީކުއޭޓަރ، އައްޑޫކަނޑުގެ މެދުތޭރޭން ދަތުރު ކުރާތީއެވެ.
ސުލްޠާން ކަޅު މުޙައްމަދު
އަކީ 3 ފަހަރެއްގެ މަތީން ދިވެހި ރަސްކަމުގެ ތަޚްތުގައި ރެދަލި ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ސުލްޠާން ކަޅު މުޙައްމަދު ސިރީ ދަންމަރު ބަވަނަ މަހާ ރަދުންނަކީ ޢުމަރު ރަސްގެފާނު ނުވަތަ ސުލްޠާން ޢުމަރު (ދެވަނަ) ގެ ދަރިކަލެކެވެ.
ރަސްކަންކުރެއްވި މުއްދަތު
ސުލްޠާން ކަޅު މުޙައްމަދު ފުރަތަމަ ފަހަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވީ މީލާދީން 1491 ން 1492 އަށެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 897 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ފުރަތަމަ ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 897 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެފަހަރު ރަސްކަން ކުރެއްވީ 9 މަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތަށެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރު ރަސްކަން ކުރައްވާތާ 9 މަސް ދުވަސް ވީތަނާ މިރަދުންގެ ކޮއްކޯފުޅު ސުލްޠާން ޔޫސުފު (ތިންވަނަ) ރަސްކަމަށް ވެރިވެ ވަޑައިގެންފި އެވެ. މިކަން ހިނގީ ހިޖުރައިން 897 ވަނަ އަހަރު ގައެވެ.
ސުލްޠާން ކަޅު މުޙައްމަދު ދެވަނަ ފަހަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވީ މީލާދީން 1495 ން 1510 އަށެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 900 ން 915 އަށެވެ. ދެވަނަ ފަހަރު ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 900 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެފަހަރު ރަސްކަން ކުރެއްވީ 15 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށެވެ. ދެވަނަ ފަހަރު ރަސްކަން ކުރައްވާތާ 15 އަހަރުވީތަނާ މީނާއަށް ބޮޑުބޭބެ ވިދާޅުވާ ކޮއްކޯފުޅު ޙަސަން ރަސްގެފާނު ނުވަތަ ސުލްޠާން ޙަސަން (ހަތްވަނަ) ރަސްކަމަށް ވެރިވެ ވަޑައިގެންފި އެވެ. މިކަން ހިނގީ ހިޖުރައިން 915 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.