cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ކުރިމަތިވާ ސަބަބުތަކާ، މަގުފަހިކުރާ ކަންތައްތައް
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ކުރިމަތިވާ ހަގީގީ ސަބަބު އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނުވަތަ ކުރިމަތިވާ ހުރިހާ ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ބައެއް ޞިއްޙީ މާހިރުން ވިދާޅުވަނީ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ކުރިމަތިވުމުގެ މައި ދައުރެއް އަދާކުރާ ދޭއްޗަކީ ވިރާސީގޮތުން ވާރުތަވާ ބަހާތަކާއި، ތިމާވެށީގެ ތެރެއިން ހުށަހެޅޭ މާއްދާ ތައް ކަމުގައެވެ. މިސާލަކަށް ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުރި ކުއްޖެއް ލިބިފައިވާ ދެމަފިރިންނަށް އެފަދަ ދެވަނަ ކުއްޖެއް ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ. ހަކުރު ބަލި އަދި އާދަޔާ ޚިލާފަށް ފަލަވުން ފަދަ ކަމެއް ހުރިނަމަ، ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުރި ކުއްޖަކު ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ. ވިރާސީ ގޮތުން އަންނަ ބަދަލުތަކާއި، ތިމާވެށީގެ ސަބަބުން އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ކުރިމަތިވުން އަދިވެސް އިތުރަށް ދިރާސާކުރަން ޖެހެއެވެ.
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ފަދަ ނިއުރަލް ޓިއުބު ޑިފެކްޓެއް ހުރި ކުއްޖެއް ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑު (މަގުފަހިކުރާ) ހާލަތްތައް
·        ފޯލިކް އެސިޑް މަދުވުން
o       ފޯލިކް އެސިޑް ސަޕްލިމަންޓުބޭނުން ނުކުރާ މީހުން
·        ފިޓްޖެހުމަށްބޭސްކުރަމުން އަންނަ މީހުން : ފިޓުޖެހޭތީ ދޭ ބޭސްތަކުގެ ތެރެއިން ވެލްޕޯރިކް އެސިޑް ބޭނުންކުރާ މީހުން
·        ހަކުރު ބަލި ހުންނަ މީހުން
·        އެއްވެސް ސަބަބަކާ ހުރެ މެޓްފޯމިން ބޭނުންކުރާ މީހުން
·        އާދަޔާ ޚިލާފަށް ފަލަ މީހުން : މާބަނޑުވުމުގެ ކުރިން އާދަޔާ ޚިލާފަށް ފަލަނަމަ، ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުންނަ ކުއްޖަކު ލިބުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.
·        ހަޖަމުކުރުމުގެ މައްސަލަތައް (ގޮހޮރުގެ މައްސަލަތައް) ހުރުމުގެ ސަބަބުން އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ހަށިގަނޑަށް ފޯލިކް އެސިޑް ނުލިބޭ މީހުން
·        ބައެއް ކަހަލަ ބޭސްތައް ބޭނުންކުރާ މީހުން : މިފަދަ ބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި ފޯލިކް އެސިޑްގެ މިންވަރު މަދުކުރެއެވެ. މިފަދަ ބޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި ފިޓުޖެހޭތީދޭ ބޭސް، މެޓްފޯމިން، ސަލްފަސަލަޒިން، ޓްރައިއެމްޓަރިން، މެތޮޓްރެކްސޭޓް، އަދި ބާބިޓޫރޭޓްސް ފަދަ ބޭސް ތައް ހިމެނެއެވެ.
·        އާއިލާ ތެރޭގައި ނިއުރަލް ޓިއުބު ޑިފެކްޓްތައް ދައުރުވަމުން އައުން
o       ކުރިން ބަލިވެއިން ފަހަރު ނިއުރަލް ޓިއުބު ޑިފެކްޓެއް ހުރި ކުއްޖަކު ލިބިފައިވުން
o       އާއިލާގައި ނިއުރަލް ޓިއުބު ޑިފެކްޓް ހުރި ކުއްޖަކު ހުރުން
·        ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން މަތިވުން : މާބަނޑުވާތާ ކުރީކޮޅު ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން އާދަޔާ ޚިލާފަށް މަތިވުމަކީ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުންނަ ކުދިންގެ ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކުރާ ކަމެއްކަމަށް ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާފައި ވެއެވެ. ހޫނު ޓަބަށް، ނުވަތަ ސައުނާގައި ހޫނު ފެނުގައި ފެންވެރުމާއި، އަދި ހުންއައުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނު މިން މަތިވުމަކީ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުންނަ ކުދިން ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކުރާ ކަމެކެވެ.
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުންނަ ކުދިންގެ ފުށުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތައް
ސްޕައިނާ ބިފިޑާގެ އަލާމާތްތައް ބަރޯސާވަނީ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ކުރިމަތިވެފައިވާ ކުޑަ ބޮޑުމިނެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެންމެ އާދައިގެ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ (ސްޕައިނާ ބިފިޑާ އޮކަލްޓާ) ހުންނަ ކުދިންނަށް އޭގެ ސަބަބުން ގިނަ ފަހަރު އެއްވެސް އުދަނގުލެއް ކުރިމައްޗެއް ނުވާނެއެވެ. ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު މެނިންގޯސީލް ހުންނަ ކުދިންގެ ފުށުން ވެސް ހަމައެކަނި މައިބަދައިން ކޮތަޅެއްގެ ސިފައިގައި ބޭރަށް ނިކުމެފައި އިނުން ފިޔަވައި އިތުރު އެއްވެސް އުދަނގުލެއް ކުރިމައްޗެއް ނުވާނެ އެވެ.
ސްޕައިނާ ބިފިޑާގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ވައްތަރު (މެނިންގޯމައިލޯސީލް) ގައި ސިކުނޑިއާއި، މައިބަދައިގެ ވަށައިގެންވާ ފަށަލަ ބޭރަށް ނިކުމެފައި ހުރުމުގެ އިތުރުން، މައިބަދައިގެ ނާރުތައް އެއްކޮށް، ނުވަތަ އެއިން ބައެއް ބޭރަށް ނިކުމެފައި ހުންނާނެ އެވެ. މިވައްތަރުގެ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ބައެއް ފަހަރު ބޭރަށް ހުޅުވި، އެތެރޭގައިވާ ނާރުތައް ފެންނަން ހުރުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ނިސްބަތް ކުރެވެނީ ވެސް މިވައްތަރަށެވެ. މިވައްތަރުގެ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުންނަ ކުދިންގެ ފުށުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި:-
·        ފައި، ނުވަތަ ފައިތިލައިގައި ވަރަށް ކުޑަކޮށް އިހުސާސްހުރުން، ނުވަތަ އެއްވެސް ވަރަކަށް އިހުސާސް ނުހުރުން : އެހެންކަމުން މިފަދަ ކުދިންނަށް ފައި ހަރަކާތްކޮށް ނުހެދިދާނެ އެވެ. ފައިގެ މަސްތަކުގެ ބާރު ދޫވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.
·        ސިކުނޑީގައި (ބޮލުގައި) ފެންހަރުލުން : މިކަމަށް ފަރުވާ ކުރިނަމަވެސް އޭގެ ސަބަބުން ފިޓުޖެހުން، އުގެނުމުގައި މައްސަލަތައް ދިމާވުން، އަދި ފެނުމުގައި ހީނަރުކަމެއް ހުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް މެދުވެރިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
ސްޕައިނާ ބިފިޑާގެ ސަބަބުން ދިމާވެދާނެ ނުރައްކާތައް
·        ބޮޑުކަމުދިއުން ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވުން
·        ފައިގެ ވާގިނެތުން
·        ބޮލުގައި (ސިކުނޑީގައި) ފެންހަރުލުން
·        ސިކުނޑިއާއި، މައިބަދައިގެ ތެރޭގައިވާ ނާރުފަށުގެ ވަށައިގެންވާ ދުލިފަށަލަ ދުޅަވުން
·        ފިޓުޖެހުން
·        އުގެނުމުގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ދިމާވުން
o       ވާހަކަ ދައްކަން އުދަނގޫވުން
o       ސަމާލުކަން ދޭން ދަތިވުން
o       ރަގަޅަށް ކިޔަން އުދަނގޫވުން
o       ހިސާބު ގެ ނަންބަރުތައް ހަދަން ނޭގުން
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުރިކަން ދެނެގަތުން
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ އަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ނުވަތަ ވިހެއުމަށްފަހު ވެސް ދެނެގަނެވިދާނެ ހާލަތެކެވެ. ނަމަވެސް ސްޕައިނާ ބިފިޑާގެ ވައްތަރުތަކުގެ ތެރެއިން ސްޕައިނާ ބިފިޑާ އޮކަލްޓާ ދެނެގަނެވޭނީ ގިނަ ފަހަރު ފުރާވަރުގައި ނުވަތަ ޒުވާން އުމުރު ފުރައަށް އެޅުމަށްފަހުގައެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ސްޕައިނާ ބިފިޑާއާއި، އެހެނިހެން އުފެދުމުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ޢައިބުތައް ހުރިތޯ ބެލުމަށް ސްކްރީން ޓެސްޓުތައް ހެދެއެވެ. އެގޮތުން ލޭގެ ޓެސްޓު (ޓްރިޕަލް ސްކްރީން ޓެސްޓު ނުވަތަ ކްއެޑްރަޕަލް ސްކްރީން ޓެސްޓު) ތަކާއި، ސްކޭން ކުރެވެއެވެ.
(ހ) - މައިމީހާގެ ލޭގައި އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން ހުރިތޯބެލުން : އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން އަކީ ބަނޑުގައި އޮންނަ ތުއްތު ދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުން އުފައްދާ ޕްރޮޓީން އެކެވެ. ލޭގެ ޓެސްޓެއްގެ އެހީގައި، ތުއްތު ދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުން މައިމީހާގެ ލޭގެ ތެރެއަށް ގޮސްފައިވަނީ ކިހާ އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން އެއްތޯ ދެނެގަނެވިދާނެ އެވެ. މައިމީހާގެ ލޭގައި އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން މަތީ މިންވަރަކަށް ހުރިނަމަ، އެއީ ފަހަރުގައި ތުއްތު ދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުރުން ކަމުގައި ވެސް ވެދާނެ އެވެ. ނިއުރަލް ޓިއުބު ޑިފެކްޓް ތައް ހުރިތޯ ބެލުމަށް ހެދޭ "ޓްރިޕްލް ސްކްރީން" ޓެސްޓުގެ ތެރޭގައި އާންމު ގޮތެއްގައި އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން ހުރިތޯ ބަލާނެ އެވެ.
ސްކްރީން ޓެސްޓުތަކުގެ ގޮތުގައި ހެދޭ ޓެސްޓުތަކުން އުފެދުމުގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް ނުވަތަ ޢައިބެއް ހުރިކަމަށް ފާހަގަވާނަމަ، ފެންދުލިން ފެންނަގައިގެން ޓެސްޓުކުރެވިދާނެ އެވެ.
(ނ) - ފެންދުލިން ފެންނަގައިގެން ޓެސްޓުކުރުން : މިޓެސްޓު ހެދުމަށްޓަކައި ތުއްތު ދަރިފުޅު އޮންނަ ފެން ދުއްޔަށް ސިރިންޖެއް ފޯރުކޮށްގެން ފެންކޮޅެއް ނެގޭނެ އެވެ. ފެންދުލީގައި ހުންނަ ފެނުގައި އާންމުކޮށް ހުންނަ މިންވަރަށްވުރެ ގިނައިން، އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން ހުރިނަމަ އެއީ ބަނޑުގައިވާ ދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުރުން ކަމުގައި ބެލެވޭނެ އެވެ. ފެންދުލިން ފެންނަގައިގެން ޓެސްޓުކުރުމަކީ ބަނޑުގައިވާ ދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުރިކަން ޔަގީންކޮށްދޭ ޓެސްޓެކެވެ.
ތުއްތު ދަރިފުޅު އުފަންވުމަށްފަހު ކުރެވޭ ޓެސްޓުތައް
ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ކުއްޖާއަށް އުފަންވުމަށްފަހު ނޫނީ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުރިކަން ދެނެނުގަނެވޭ ހާލަތްތައް އާދެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކުއްޖާ އުފަންވުމަށްފަހު ބުރަކަށީގެ ތިރިން އުނަގަނޑު މައްޗާއި ހިސާބުގައި، އިސްތަށި ފަޅާފައި ހުންނަ ކަޅުލަފެއް ފަދަ ތަނެއް ހުރެދާނެ އެވެ. މިހާލަތުގައި ބުރަކަށްޓާއި، މައިބަދައިގެ ކަށިތައް ހުރިނެތްގޮތް ބެލުމަށް، އެކްސްރޭ، އެމްއާރުއައި، އަދި ސީޓީ ސްކޭން ފަދަ ޓެސްޓުތައް ހެދިދާނެ އެވެ.
ފަރުވާ
އެންމެ އާދައިގެ ވައްތަރުގެ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ (ސްޕައިނާ ބިފިޑާ އޮކަލްޓާ) ހުންނަ ކުދިންނަށް ގިނަ ފަހަރު އެއްވެސް ފަރުވާއެއް ދޭކަން ނުޖެހޭނެ އެވެ. އަދި މެނިންގޯސީލް ހުންނަ ކުދިންނަށް ވެސް ފަހަރުގައި ފަރުވާއެއް ބޭނުން ނުވެދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ނުރައްކާތެރި ވައްތަރުގެ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ (މައިލޯމެނިންގޯސީލް) ހުންނަ ކުދިން، މައިބަދައިން ބޭރަށް ނިކުމެފައިވާ ބައި ރަގަޅުކުރުމަށް އާންމުކޮށް އޮޕަރޭޝަން ކުރަންޖެހެއެވެ. ބައެއްފަހަރު ތުއްތު ދަރިފުޅު އުފަން ނުވަނީސް ވެސް މިއޮޕަރޭޝަން ކުރެވިދާނެ އެވެ.
ބޮލުގައި ފެންހަރުލާފައި ހުންނަ ކުދިންނަށް ސިކުނޑީގައި ހަރުލާފައިވާ ފެން ބޭރުކުރުމަށްޓަކައި ހޮޅި ލެއްވުމަށް އޮޕަރޭޝަން ކުރަންޖެހެއެވެ. އެންމެ އާންމުކޮށް ލެއްވެނީ ސިކުނޑީގެ ވެންޓްރިކަލް އިން މައިދާއަށް(Ventriculo-peritoneal shunt) ގުޅާލެވޭ ހޮޅިއެކެވެ. މިހޮޅީގެ އެހީގައި ސިކުނޑީގެ ތެރޭގައި ޖަމާވާ ފެންތައް ބަނޑަށް ގެންގޮސްދޭނެ އެވެ. އަދި ފެންހަރުލުމުގެ ސިކުނޑީގައި އިތުރުވެގެންދާ ޕްރެޝަރު ދަށްކޮށްދީ، ފެންހަރުލައި، ސިކުނޑި އިތުރަށް ދުޅަވެ، ސިކުނޑިއަށް ގެއްލުން ލިބުން ކުޑަކޮށްދޭނެ އެވެ.
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުންނަ ކުދިންނަށް ފިޒިކަލް ތެރަޕީ، އަދި އޮކިޔުޕޭޝަނަލް ތެރަޕީ ދިނުމަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. މިކަންކަމުގެ މާހިރުންގެ ކިބައިން، ކުދިންގެ މައިންބަފައިންނާއި، ބެލެނެވެރިންނާއި، ނުވަތަ ބަލަދުވެރިން، ކުދިންނަށް ތަފާތު ކަސްރަތު ތައް ކޮށްދެވޭނެ ގޮތްތަކާއި، ކުދިންނަށް އެކިއެކި ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވެވޭނެ ގޮތްތައް ދަސްކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
ސްޕައިނާ ބިފިޑާގެ ނުރައްކާތެރި ވައްތަރު ހުންނަ ބައެއް ކުދިންނަށް، ފަޔަށް ލައްވާ ބްރޭސް، ހިނގުމަށް ބޭނުންކުރާ އަތްގަނޑު، ފުރޮޅުލީ ގޮނޑި ފަދަ ތަކެތި ބޭނުންވެދާނެ އެވެ. ފަހަރުވާ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައި އުދަނގޫ ހުންނަ ކުދިންނަށް ، ކުޑަކަމުދިއުމަށް ކެތީޓަރު ލައްވާފައި ބަހައްޓަން ޖެހިދާނެ އެވެ.
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުންނަ ކުދިންނަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަމާ، އެއްބާރުލުން މައިންބަފައިންނާއި، ބެލެނެވެރިންނާއި، ބަލަދުވެރިންނާއި، އަދި އާއިލާގެ މެންބަރުން ފުށުން ލިބުމަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އެގޮތުން ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި:-
·        ގަވާއިދުން ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަމުން ގެންދިއުން
·        ގިނައިން ދިޔާތަކެތި ބުއިމަށާއި، ފައިބަރުން މުއްސަދި ކާނާގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރުމަށް ބާރުއެޅުން
·        ކުދިންގެ ހަށިގަނޑުގައި ތަނެއް ކަނޑައިގެންގޮސް، ނޫފައިގެންފައި، ނުވަތަ ތަންފާރުވެފައި ހުރިތޯ ބަލަމުންގެންދިއުން
·        ލޮލުގެ ފެނުން ހުރިނެތްގޮތް ގަވާއިދުން ބަލަމުންގެންދިއުން
·        އުގެނުމުގައި މައްސަލައެއް ހުރިތޯ ބަލަމުންގެންދިއުން
·        ސުކޫލަށް ދާން ފެށުމުން ކުދިންގެ ކަންތަކުގައި، މުދައްރިސުންނާއި، ސުކޫލާއި، މަޝްވަރާކޮށް އުގެނުމުގައި ޚާއްޞަ އެހީ ބޭނުންވާނަމަ، އެކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބާރުއެޅުން
ސްޕައިނާ ބިފިޑާއިން ރައްކާތެރިވުން
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ އިން ރައްކާތެރިވުމާއި، އެފަދަ ކަމެއް ހުރި ކުއްޖަކު ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަކުރުމަށް، މާބަނޑުވުމުގެ ކުރިންނާއި، މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ކަންކުރަންޖެހޭ ގޮތްތަކެއް ވެއެވެ. ބަލިވެއިންނަން ޚިޔާލުކުރާނަމަ، ނުވަތަ ބަލިވެއިނުމުން ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުންނަ ކުއްޖަކު ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަކުރުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރެވިދާނެ އެވެ.
ފޯލިކް އެސިޑް ގަވާއިދުން ބޭނުންކުރެއްވުން
ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ފަދަ ނިއުރަލް ޓިއުބު ޑިފެކްޓް ތަކުން މިންޖުވުމަށް އެންމެ ރަގަޅު އެއް ގޮތަކީ ގަވާޢިދުން ފޯލިކް އެސިޑް ސަޕްލިމެންޓް ބޭނުންކުރެއްވުމެވެ. އެގޮތުން މާބަނޑުވުމުގެ ކުރިން ފޯލިކް އެސިޑް ބޭނުންކުރައްވަން ފައްޓަވަން ޖެހޭނެ އެވެ. ރާއްޖޭގައި މާބަނޑު މީހުންނަށް އާންމުކޮށް ދެވެނީ ދަގަނޑާއި، ފޯލިކް އެސިޑް އެއްކޮށްގެން ތައްޔާރުކޮށްފައި ހުންނަ ގުޅަ ބޭހެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަމައެކަނި ފޯލިކް އެސިޑް އެކުލެވޭ ގުޅަ ބޭސް ވެސް ލިބެންހުރެއެވެ. މިގުޅަ ބޭސްތައް ބޭނުންކުރާއިރު އެއްވެސް ކަހަލަ އުދަނގުލެއް ކުރިމަތިވާނަމަ ޑޮކްޓަރަކާ މަޝްވަރާކުރުން ބުއްދިވެރި އެވެ. މާބަނޑުވުމުގެ ކުރިން ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާގެ މަތިން ސަޕްލިމެންޓް ބޭނުންކުރައްވަން ފެއްޓެވުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ކޮންމެ ދުވަހަކު 400 މައިކްރޯގްރާމްގެ ފޯލިކް އެސިޑް ބޭނުންކުރެއްވުމަކީ ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. ކުރިން ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ހުރި ކުއްޖަކު ލިބިފައިވާނަމަ، މާބަނޑުވުމުގެ ކުރިންނާއި، މާބަނޑުވުމަށްފަހު، ފުރަތަމަ 3 މަހުގެ ތެރޭގައި (މާބަނޑުވާތާ ކުރީކޮޅު) ފޯލިކް އެސިޑް ބޭނުންކުރަންޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވާނެ އެވެ.
ސަމާލުކަންދޭންޖެހޭ އެހެން ބައެއް ކަންތައްތައް
·        މާބަނޑު ދުވަސްވަރު އެއްވެސް ބޭހެއް ބޭނުންކުރައްވާނަމަ، ޑޮކްޓަރަކާ މަޝްވަރާކުރުން މުހިއްމެވެ.
·        ހަކުރު ބަލި ފަދަ ކަމެއް ހުންނަނަމަ، މާބަނޑުވުމުގެ ކުރިން ހަކުރު ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭތޯ ބެލުން މުހިއްމެވެ.
·        ހަށިގަނޑު މާބޮޑަށް ހޫނުވިޔަ ނުދޭށެވެ. ހޫނު ފެން ޓަބު، ސައުނާ ފަދަ އެއްޗިއްސަށް އެރިގެން ފެންނުވަރާށެވެ.
·        މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހުން އަތުވެއްޖެނަމަ، ޕެނަޑޯލް ފަދަ ބޭހެއް ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެވެ.
ހަދާން ބަހައްޓަންވީ ކަންތައް
ހަދާން ބަހައްޓަންވީ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ބަނޑުގައިވާ ކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑުގައި ކުރިމަތިވަނީ މާބަނޑުވާތާ ކުރީކޮޅު ގައެވެ. ގިނަ ފަހަރު އޭރު ބަލިވެ އިންކަން ވެސް ނޭގިދާނެ އެވެ. ފޯލިކް އެސިޑަކީ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ އިން ޔަގީންކަމާއެކު ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ނުވިޔަސް، ގަވާޢިދުން ފޯލިކް އެސިޑް ބޭނުންކުރުމަކީ ސްޕައިނާ ބިފިޑާ ފަދަ އައިބުތައް ހަށިގަނޑުގައި އުފެދުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން މާބަނޑުވާ ކޮންމެ މީހަކު މާބަނޑުވާތާ ކުރީކޮޅު ކޮންމެ ދުވާލަކު 400 މައިގްރޯމްގެ ފޯލިކް އެސިޑް ބޭނުންކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
މައުލޫމާތު
CDC. (2015, 04 28).  http://www.cdc.gov/ncbddd/spinabifida/facts.html . Retrieved 04 30, 2015, from CDC.gov: http://www.cdc.gov/ncbddd/spinabifida/facts.html
Mayoclinic. (2014, 08 27).  http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/spina-bifida . Retrieved 04 02, 2015, from Mayoclinic.org: http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/spina-bifida/basics/definition/con-20035356
ޙަސަން, ޑ. ނ. (2015, 01 03). ފޮލިކް އެސިޑް : ތުއްތު ދަރިފުޅުގެ ދުޅަހެޔޮކަމަށްޓަކައި. Retrieved 04 20, 2015, from ސަންއޮންލައިން - ސަން.އެމްވީ: http://www.sun.mv/51226
ކަށި ދަދު
ކަށިދަދު އަކީ ދަދު ގެ ބާވަތެކެވެ. މިދަދުގައި ހުންނާނީ ތޫނުކޮށް ހުންނަ ހަރުބިހި ތަކެއް ނަގާފައެވެ.
އަހުމަދު ޝިހާމް(ނިޔާ)
އަހުމަދު ޝިހާމް ނުވަތަ ނިޔާ (މއ.އަންދާސީގެ) އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ.
ނިޔާ އަކީ ޕްރޮޑިއުސަރެކެވެ. ޑައިރެކްޓަރެކެވެ. އަދި އެކްޓަރެކެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ކަންނެލި ބަލި
ކަންނެލި ބަލި އަކީ ކަންނެޔޮ ބަލިކަން އެވެ. ކަންނެޔޮ ބަލިކަން އަކީ ލޭނުބައިވުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ބައެއް ތަންތަނުގައި ނަގާ މުލިހި ފާނޑުގެ ގަނޑެކެވެ. ގިނައިން މިގަނޑު ނަގަނީ އަތް ފައި އަދި އުކުޅުވަޅު ފަދަ ތަންތަނުގައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ގަނދަކޯޅި
ގަނދަކޯޅި އަކީ ކުޅިތުޅާގަހާ ވައްތަރުގޮތަކަށް ހުންނަ ގަހެކެވެ. މިގަހުގެމާ ހުންނާނީ އެއްތަނޑެއްގައި ކުދިކުދި ފިޔަތަކެއް ފޮޅިފައެވެ. މީގެ ދެވައްތަރެއް ހުރެއެވެ. އެއީރަތް ގަނދަކޯޅިއާއި، ހުވަނދު ގަނދަކޯޅިއެވެ. މިއީ ވަރަށް ގަދަ ޒަވިވަހެއް ހުންނަ އެއްޗެކެވެ. މީގެ ފަތާއި އޮށް ބޭހަށް ބޭނުންކުރެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު މީގެ ފަތް ކެއުމަށް ވެސް ބޭނުން ކުރެއެވެ.
ގަނދަކޯޅި ގަސް އާންމުކޮށް ހެދެނީ 60-30 ސެންޓި މީޓަރާއި ދެމެދުގެ އުސްމިނަށެވެ. ފަތުގެ ދިގުމިނުގައި 5-3 ސެންޓި މީޓަރުގެ ދިގުމިން ހުރެއެވެ. އަދި 3-1 ސެންޓި މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުޅާމިން ހުރެއެވެ.
ކޮޕީ ފަތް
ކޮޕީ ފަތުގައި ޞިއްޙަތަށް ފައިދާހުރި އެތަކެއް މާއްދާތަކެއް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި ބީޓާ ކެރަޓީން، ލިއޫޓިން، ވިޓަމިން ބީގެ ބައެއް ވައްތަރުތައް، ވިޓަމިން ސީ، އަދި ޕްރޮޓީން، ފެޓް، ކާބޯހައިޑްރޭޓް ފަދަ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ.
ކަރު ވިޔާއްދަ
ކަރުވިޔާއްދަ އަކީ ކަރުގެ އެތެރޭގައި މުލިހި ފާނޑަށް ދުޅަވާ ބައްޔެކެވެ. މިބަލީގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަށް ދިޔައިމާ ބޭރުން ރަތްވެ، ދުޅަވެ ބޭރަށް ދައްކައެވެ. ފަޅައިގެން ދާނީ އެތެރެއަށެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ލޮލުގެ ހުދުކަޅީގެ މަތީގައިވާ ތުނި ދުލި
ލޮލުގެ ހުދުކަޅީގެ މަތީގައިވާ ތުނި ދުލި އަކީ ލޮލުގެ ހުދުކަޅި އާއި ލޮލުގެ ރަވައިގެ ތެރެއިން ލެވިފައިވާ ތުނި ދުލި ފަށަލަ އެކެވެ. މިދުލިފަށް އެކުލެވިގެންވަނީ ސެލް ތަކާއި، އޭގެ ދަށުގައިވާ ބޭސްމެންޓް މެންބްރޭން ގެ މައްޗަށެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މިތާގައި ހުންނަނީ އެޕިތީލިއަލް ޓިޝޫ އެވެ.
ދަވަ، އަދި ކަރުނަ އުފައްދައިގެން ލޯ ތެތްކަން މަތީ ބެހެއްޓުމަށް މިފަށަލަ އެހީތެރި ވެދެއެވެ. ކުދިކުދި ލޮލަށް ނުފެންނަ ޖަރާސީމްތައް ހަށިގަނޑަށް ވަނުން މިފަށަލައިގެ ސަބަބުން މަނާޚޮށްދެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
އަނީސާ ޢީސާ
އަނީސާ ޢީސާ އަކީ ކުރީގެ ވަރަށް މަޝްހޫރު ނެށުންތެރި އެކެވެ.
ނަށަން ފެށުން
އަނީސާ ޢީސާ ނެށުމުގެ ތެރެއަށް ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ބައިސްކޯފް ފަރީދީ ސިނަމާ ގައި ހިންދީ ފިލްމްތައް ދައްކަން ފެށި ދުވަސްވަރު އެވެ. އޭރު އޭނާގެ އުމުރަކީ އެންމެ 13 އަހަރު އެވެ. އޭނާ ނަށަންދަސްކުރީ ސިނަމާ އަށް ގޮސް ފިލްމް ބެލުމަށްފަހު، އެނެށުން ހިތަށް ނަގައިގެން ގެއަށް އައިސް އެގޮތަށް ފަރިތަކޮށްގެންނެވެ. އޭރުގެ މަޝްހޫރު ހިންދީ ނެށުންތެރިން ކަމަށްވާ ކުކޫ، ކުމްކުމް މެންގެ ނެށުންތައް ބަލައިގެން އަނީސާ ނަށަން ދަސްކުރިއެވެ.
އަނީސާގެ ނެށުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ތަޢާރަފްކޮށްދިނީ މަރުހޫމް ބެއްޔަ ހުއްތު ހިންގެވި ނަށާ ގުރޫޕަކަށް ވައްދައިގެންނެވެ. އޭރު އޭނާވަނީ ހިންދީ ނެށުންތެރިޔާ ހެލަންގެ ނެށުންތައްވެސް ދަސްކޮށްފައެވެ. ބެއްޔަ ހުއްތުގެ ނަށާ ގުރޫޕްގައި އަނީސާގެ އިތުރުން އުޅުއްވީ ދިއްގާމާގެ ތުއްތު މަނިކު އާއި ދަނޑިގޭ މަރިޔަމް ހަލީލާ، އުލިގަމު ސައީދާ އެވެ. ބެއްޔަ ހުއްތު ގުރޫޕްގައި އުޅުނު ދުވަސްވަރު ޓިކެޓް ވިއްކައިގެން އެކިތަންތަނުގައި ޝޯދީފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކޯޒީގެ ކަންމަތި، ލިބަޓީ ތިއޭޓަރު އަދި މެޓްރޯ ތިއޭޓަރު ހިމެނެއެވެ. ބެއްޔަ ހުއްތު ގުރޫޕްގައި 5 އަހަރު އުޅުމަށްފަހު ދެން އަނީސާ ގުޅުނީ މަސްއޮޑި އިބްރާހީމް ފުޅު އުފެއްދި ގުރޫޕް އަކާއެވެ.
ނެށުމާއި އަނީސާ ދުރަށްޖެހިލީ 3 ކުދިން ލިބި އެކުދިންނަށް ވަގުތު ދިނުމަށްޓަކައެވެ. ނަމަވެސް 1990 ވަނަ އަހަރު އެނބުރި މުޖުރާ ޝޯ ތަކުން ނަށަން ފެށިއެވެ. އެއީ ސައިކުރާ ޅަތުއްތު ގެ އެދުމަކަށެވެ. 2 ފިލްމެއްގައި އެކްޓްވެސް ކޮށްފައި ވެއެވެ. މުޖުރާގެ ފަހުން އެސްޓީއޯގެ އަހަރީ ޝޯތަކަށް ވެސް ނަށަން ދަސްކޮށްދީފައި ވެއެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
އަނީސާގެ ހަޔާތުގެ ފުރަތަމަ ބައިވެރިޔަކީ ހެންވޭރުގެ ފުޓްބޯޅަ ޓީމް ރޭޑިއަންޓް ކްލަބްގެ ފުޓްބޯޅަ ތަރި ކޮޕީ ހަނީފް އެވެ. އެދެމަފިރިންގެ ދަރިފުޅަކީ މިހާރުގެ މަޝްހޫރު ފިލްމީ ޑައިރެކްޓަރު އަހުމަދު ނިމާލް އެވެ. ދެވަނަ ކައިވެނީގެ ބައިވެރިޔަކީ މަޝްހޫރު ލަވަކިޔުންތެރިޔާ މަސްޢޫދު މޫސާދީދީ އެވެ. ދަރިފުޅު ލިލީތާ އަކީ ވެސް ލަވަކިޔުންތެރި އެކެވެ.
ސީ-ރިއެކްޓިވް ޕްރޮޓީން
ސީ-ރިއެކްޓިވް ޕްރޮޓީން އަކީ އިންފްލެމޭޝަން އާއި ގުޅިގެން ލޭއިން ފެންނަ ޕްރޮޓީން އެކެވެ. ސީ -ރިއެކްޓިވް ޕްރޮޓީން އުފައްދަނީ ފުރަމޭ އަދި ފެޓް ސެލް ތަކުންނެވެ. މިއީ ޕެންޓްރެކްސިން އާއިލާގެ ޕްރޮޓީން އެކެވެ. މިއީ ޕްރޮޓީން-ސީ އަދި ސީ-ޕެޕްޓައިޑް އާއި ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީން އެއް ނޫނެވެ.
ސީ-ރިއެކްޓިވް ޕްރޮޓީން ފުރަތަމަ ހޯދާފައިވަނީ 1903 ވަނަ hu ޓިލެޓް އެންޑް ފްރެންސިސް އެވެ. ވަރަށް ގިނަ ބަލިތަކާއި ގުޅިގެން މި ޕްރޮޓީން މަތިވާގޮތް ވެއެވެ.
މުޙައްމަދު ޙިލްމީ
މުޙައްމަދު ޙިލްމީ (ގ.ޑޭޒީފެހި ) އަކީ ހުނަރުވެރި ފަންނާނެކެވެ. ދިވެހި ފިލްމީ މަސައްކަތްތައް ކުރެއްވި އާޓިސްޓެކެވެ. މުޙައްމަދު ޙިލްމީ ފުރަތަމަ ކިޔަވާ ވިދާޅުވީ ވަރަށް ތުއްޕުޅު އިރު މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ސްރީލަންކާގެ ކޮލްޕެޓީގައި ހުންނަ މާރޝަލް ޕްރެޕަރޭޓަރީ ސްކޫލުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ޒާހިރާ ކޮލެޖުންނެވެ.
ބޯޓްދަތުރުކުރުން
ޒާހިރާ ކޮލެޖުން ގްރޭޑް 10 ނިންމުމަށްފަހު ދެން ގުޅިވަޑައިގަތީ ސްރީލަންކާގެ ސޯސަންވިލާގައި ހުންނަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝިޕިންގ ކުންފުނީގެ މަސައްކަތާއެވެ. އެއީ 1971 ވަނަ އަހަރު ހިސާބުގައެވެ. ފުރަތަމަ އުޅުއްވީ ލޭތުގެ މަސައްކަތް ދަސްކުރެއްވުމަށެވެ. އޭގެ ފަހުން ތަފާތު ބޯޓްފަހަރުގެ އިންޖީނުގެ މަސައްކަތްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވިއެވެ. އެގޮތުން ތަފާތު 3 ބޯޓެއްގައި 4 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ހަރަކާތްތެރި ވެލެއްވި އެވެ. އެދުވަސްވަރު ބަރުމާ، ސިންގަޕޫރު އަދި އެހިސާބުގެ އެތެރެވަރީގެ ގައުމުތަކާއި ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކަށް ދަތުރު ކުރެއްވި އެވެ.
ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ އާއި ގުޅިވަޑައިގަތީ 1973 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެންމެ ޝައުގުވެރިވަނީ ފިލްމް، ޑްރާމާ، ޑޮކިޔުމެންޓްރީ ހެދުން، އަދި އެތަކެތި ޕްރޮޑިއުސްކުރުމާއި ޑައިރެކްޓްކުރުމާއި، ވާހަކަ ލިޔުމެވެ. އޭގެ އިތުރުން ޢާންމުންނަށް ޚިދުމަތް ދިނުމަށާއި، ފޮޓޯގްރަފީގެ މަސައްކަތްކުރުން، ޑިމޮކްރަސީ، ރިލޭޝަންޝިޕް، ހިޔުމަން ރައިޓްސް އާއި ބެހޭގޮތުން ލިޔެ ހެއްދެވުމަށް ވެސް ސަމާލުކަން ދެއްވާފައި ވެއެވެ.
މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
އިގިރޭސި، ސިންގަޅަ، ތަމަޅަ، އަދި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހިންދީ ދެނެލައްވާ ޙިލްމީ ވަނީ މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ދާއިރާ އާއި ގުޅުންހުރި ކޯސްތައް ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައެވެ. އެގޮތުން ފުރިހަމަކުރެއްވި ކޯސްތަކުގެ ތެރޭގައި:-
ފިލްމީ ދާއިރާގައި ވެސް ތަފާތު ރޮނގުރޮނގުން މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ. އެގޮތުން:-
މުޙައްމަދު ޙިލްމީގެ މަންމައަކީ މަޝްހޫރު ޅެންވެރިޔާ ޑޭޒީމާގޭ ފާއިޒާ އެވެ. 1990 ވަނަ އަހަރު ސަންގު މަޖައްލާ ޙިލްމީ މަސްއޫލު ވެރިކަމުގެ ދަށުން ނެރެފައި ވެއެވެ.
ޓޮންސިލް ނެގުން
ޓޮންސިލް ނެގުން އަކީ އޮޕަރޭޝަން ކޮށްގެން ދުޅަވެ ހަލާކުވެފައިވާ ޓޮންސިލް ނެގުމެވެ.
ފުރަތަމަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ
thumb|World War I: Mobilized forces per total population (in %)
އޫރު ރޯގާ
thumb|200px|އޫރު ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަސް އޫރު ރޯގާ އަކީ އޫރުގެ ނޭވާލާ ނިޒާމަށް ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ބަލި ޖައްސާ ވައިރަސްގެ ނަމަކީ އިންފުލުއެންޒާ ވައިރަސް އޭ އެވެ. އިންސާނުންނާއި ޖަނަވާރުންނަށް ބަލި ޖައްސާ ތަފާތު ވައިރަސް ތަކުގެ ސަބަބުން އޫރަށް ވެސް ރޯގާ ޖެހެއެވެ. ނަތީޖާއަކަށްވަނީ ވައިރަސް އޭގެ ވިރާސީ ބަހާ ނުވަތަ ޖީން ބަދަލުކޮށް އާސިފައެއްގައި ނިކުތުމެވެ. އަދި އަލަށް ނިކުމެގެން އަންނަ ނުވަތަ އުފެދިގެން އަންނަ ވައިރަސް އަކީ އިންސާނުންނާއި އޫރަށް ވެސް ބަލި ޖައްސާ އެއްޗަކަށް ވުމެވެ. އޫރު ރޯގާ އަކީ އިންފުލުއެންޒާ ވައިރަސް އޭ ގެ ޖީން ބަދަލުވެފައިވާ ވައިރަސް އެއް ކަމުގައިވާ ސްވައިން އެޗް1 އެން1 ގެ ސަބަބުން ފެތުރިގެން އުޅޭ ރޯގާ އެކެވެ. މިއީ އޫރުތަކަށް ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަސް، ދޫނިތަކަށް ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަސް އަދި އިންސާނުންނަށް ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަސް އާއި މަސްހުނިވެގެން އުފެދިފައިވާ ވައިރަހެކެވެ.
އިންފުލުއެންޒާ ވައިރަސް އޭ
އިންފުލުއެންޒާ ވައިރަސް އޭ ގެ ތަފާތު ވައްތަރު(ސްޓްރެއިން) ތައް ހުރެއެވެ. މިވައްތަރުތައް ކަނޑައަޅަނީ ވައިރަހުގެ ބޭރު ސަތަހައިގައި ހުންނަ ދެއެންޓިޖެން ނުވަތަ ދެ ޕްރޮޓީން އިންނެވެ. މިގޮތުން ހިމެނޭ ދެ އެންޓިޖެން އަކީ ހީމްއެގުލޫޓިނިން(H) އަދި ނިއުރަމިނިޑޭސް(N) އެވެ. މިގޮތުން އޫރު ރޯގާ ޖައްސާ ސްޓްރެއިން އަކީ ''H1N1އެވެ. އަދި މިވައިރަސްގެ އެހެން ސްޓްރެއިން އެއް ކަމުގައިވާ H5N1 އަކީ ދޫނި ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަސް އެވެ. އިންފުލުއެންޒާ އޭ ވައިރަސްގެ ސަތަހައިގައި ހިމެނޭ މިދެންނެވި ދެ ޕްރޮޓީން އަށް ބަލާއިރު ތަފާތު 16 ވައްތަރެއްގެ ހީމްއެގުލޫޓިނިން ހުންނަ ކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. އަދި 9 ވައްތަރެއްގެ ނިއުރަމިނިޑޭސް ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. އެހެން ކަމުން ސްޓްރެއިން އަށް ނަންދެވިފައިވަނީ މި ހީމްއެގުލޫޓިނިން އަދި ނިއުރަމިނިޑޭސްގެ ނަންބަރާއި ގުޅުވައިގެންނެވެ.
ތާރީޚް
އިންފުލުއެންޒާ އެޗް 1 އެން 1 ގެ ތާރީޚް ފެށިގެން އަންނަނީ 1918 ވަނަ އަހަރު ސްޕޭން އިން ފެންމަތިވެގެން އައި ސްޕޭން ރޯގާ އާ ހިސާބުންނެވެ. ދުނިޔޭގެ އާބާދީގެ 500 މިލިޔަން މީހުންނަށް މިބަލިޖެހި، 50 މިލިޔަން މީހުން ދުނިޔެ ދޫކުރި މިރޯގާ ގެ އަސްލަކީ އިންފުލުއެންޒާ ވައިރަސް އޭގެ އެޗް1 އެން1 ސްޓްރެއިންކަން ހޯދުނީ އޭގެ 12 އަހަރު ފަހުން 1930 ވަނަ އަހަރު ގައެވެ. 1976 ގެ ފެބުރުއަރީގައި އެމެރިކާގެ ފޯޓްޑިކްސް ގައި ސިފައިންގެ 240 މީހުންނަށް ސްވައިން ފުލޫ ޖެހިފައިވެއެވެ. ފުރަތަމަ ބަލިޖެހުނު މީހާއަށް ވަރުބަލިވުމާއި، ގައިން ބާރުދޫވުން ކުރިމަތިވެ، ޖެހިގެން އައިދުވަހު އޭނާ ދުނިޔެ ދޫކުރިއެވެ. ބަލި ފެތުރިދާނެ ކަމުގެ ބިރަށް ސްވައިންފުލޫ ވެކްސިންގެ ނަމުގައި ވެކްސިނެއް އުފައްދައި، ވެކްސިން ދޭން ފެށުނެވެ. 1976 ގެ އޮކްޓޯބަރު މަހާއި ހަމައަށް 40 މިލިޔަން މީހުންނަށް ވެކްސިން ދެވުނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 500 ވަރަކަށް މީހުންނަށް ވާގިނެތުމުގެ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ ގިލައިން ބެރީ ސިންޑްރޯމް ޖެހުނުކަން ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. އަދި 25 މީހުންނަށް ނިއުމޯނިޔާ ޖެހިގެން މަރުވެދިޔައެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި މިވެކްސިނާއި ގުޅިގެން މީހުން މަރުވާންދިމާވީ ވެކްސިން އުފެއްދުމުގެ ބޭނުންކުރި ފޯމަލީން ގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. މިފަހަރު ކުރިމަތިވެގެން މިއުޅޭ ސްވައިން ފުލޫ ފެށިގެން އައީ 18 މާރޗް 2009 ގައި މެކްސިކޯ އިންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ދުނިޔޭގެ އެކި ގައުމުތަކުން މަދުމަދުން ފެންނަށް ފަށާފައި ވެއެވެ. މިހާރު 15 މެއި 2009 ގެ ނިޔަލަށް ދުނިޔޭގެ ތަފާތު ގައުމުތަކުން 7520 މީހުންނަށް މިބަލިޖެހި، 71 މީހުން ދުނިޔެ ދޫކޮށްފައިވެއެވެ.
ފެތުރޭގޮތް
ސްވައިން ފުލޫ ޖެހިފައިވާ މީހެއްގެ ކިބައިން އެހެން މީހުންގެ ގަޔަށް ބަލި ފަތުރަނީ ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެނުމުގެ އެއްދުވަސް ކުރިން ފެށިގެން ގޮސް އަލާމާތްތައް ފެނުމަށްފަހު އަންނަ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް މިމުއްދަތު 10 ދުވަހަށް ދިގުލައި ދިއުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އޫރު ރޯގާ އަކީ އާންމުކޮށް އިންސާނުންނަށް ޖެހޭ ބައްޔެއްނޫނެވެ. ފާއިތުވި ދުވަސްތަކުގައި މިބަލި ޖެހިފައިވަނީ ކައިރިން އޫރާ މުޢާމަލާތްކުރާ މީހުންނަށެވެ. މިސާލަކަށް އޫރުގެންގުޅެ ބޮޑުކުރާ ތަންތަނުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށެވެ. އަދި އެފަދަ މީހުންގެ ކިބައިން އެހެން މީހުންނަށް މިރޯގާ ވާޞިލްވެފައިވަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ކުރިމަތިވެގެން މިއުޅޭ ރޯގާ އަކީ އިންސާނުންގެ އެކަކުގައިން އަނެކަކުގެ ގަޔަށް އަރާ ބައްޔެއްކަން ވަނީ ކަށަވަރުވެފައެވެ. އޫރު ރޯގާ ފެތުރިގެންދިއުމަކީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ މިފަދަ ވައިރަސް އަށް ކުރިން ހުށަހެޅިފައިނެތް މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ނިޒާމްގައި މިފަދަ ރޯގާއަކުން ސަލާމަތްވުމުގެ ބާރު ނުހުންނާނެތީ އެވެ.
thumb|300px|އޫރު ރޯގާ ޖެހުމުން ހަށިގަނޑަށްކުރާ އަސަރު ދައްކައިދޭ ފޮޓޯއެއް
އިންސާނުންނާއި އޫރު ރޯގާ
އޫރު ރޯގާއަކީ، ޢާއްމު ގޮތެއްގައި އިންސާނުންނަށް ޖެހޭ ބައްޔެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ޙާލަތްތަކުގައި އެ ރޯގާ އިންސާނުންނަށް ޖެހިދާނެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، ކާރިން އޫރާ މުޢާމަލާތްކުރާ މީހުންނަށެވެ. އިންސާނުންނަށް އެ ރޯގާ ޖެހުމަށްފަހު، އެކެއްގެ ގައިން އަނެކެއްގެ ގަޔަށް އަރަމުންދާކަން ކަށަވަރުވެފައި ވެއެވެ.
އިންސާނުންނަށް ޖެހޭ އާދައިގެ ރޯގާ ފަދައިން ކެއްސުމާއި ކިނބިހި އެޅުމުގެ ޒަރީއާއިން އޫރު ރޯގާ ވެސް ފެތުރެއެވެ. (ކެއްސާއިރުގައްޔާއި ކިނބިހި އަޅާއިރު، ރުމާލަކުން ނުވަތަ ޓިޝޫއަކުން އަނގަމައްޗާއި ނޭފަތް ނިވާކުރުމަކީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ގޮތުން އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅެކެވެ.)
އިންސާނުންގެ މެދުގައި އޫރު ރޯގާ މިހާރު ދަނީ ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންނެވެ.
ރޯގާގެ ވައްތަރު
ޑަބުލިއު އެޗް އޯ އިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި، އޫރު ރޯގާ ޖެހިފައިވާ ބައެއް މީހުންނަށް ބަލިޖައްސާފައިވަނީ، ކުރިން އެނގިފައިވާ އޫރު ރޯގާގެ ވައިރަހުގެ ނަކަލެއް ނޫނެވެ.
ޢާއްމު ގޮތެއްގައި އިންސާނުންނަށް ރޯގާ ޖައްސަނީ، H1N1 ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ ވައްތަރުގެ ވައިރަހެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރު އޫރު ރޯގާ ޖައްސައިގެން މިއުޅޭ ވައިރަހުގެ ނަކަލަކީ، އިންސާނުންނާއި ދޫންޏާއި އޫރަށް ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަހުގެ ޖީންތައް އެކުވެފައިވާ ނަކަލެކެވެ.
ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަސްތަކަކީ، އޭގައިވާ ޖީންތައް އެއް ވައްތަރުގެ ވައިރަހުން އަނެއް ވައްތަރުގެ ވައިރަހަށް ފޮނުވުމުގެ ޤާބިލިއްޔަތު ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ލަފާކުރެވޭ ގޮތުގައި، އަލަށް މި އުފެދުނު ނަކަލު އުފެދިފައިވަނީ، ރޯގާގެ އެތައް ވައްތަރެއްގެ ވައިރަސް އެކައްޗަށް ޖެހުމުން އޭގެ ކިބައިންނެވެ.
އަލާމާތްތައް
އޫރު ރޯގާ ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ގަދަޔަށް ބޮލުގައި ރިހުން، ބޯއެނބުރުން، ނޭވާލާން އުދަގޫވުން، ކާހިތް ކެނޑުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. އޫރު ރޯގާއަކީ، އޫރުގެ ނޭވާލުމުގެ ނިޒާމަށް ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. އޫރުތަކަކަށް މި ބަލި ޖެހުމުން، އެތަކެތީގެ ބަލި ޙާލު ވަރަށް ބޮޑުވެއެވެ. ނަމަވެސް ވަރަށް ނާދިރު ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ މަރެއް ނުވެއެވެ. ޢާއްމު ގޮތެއްގައި މި ބަލި ފެތުރެނީ ޚަރީފު މޫސުމާއި ފިނި މޫސުމުގައެވެ. ނަމަވެސް، އެ ދެ މޫސުމް ނޫން ދުވަސްތަކެއްގައި ވެސް މި ބަލި ފެތުރުމަކީ ވެދާނެ ކަމެކެވެ.
ކަރުވިހަ
ކަރުވިހަ އަކީ ކަރުގެ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ކަރުތެރެ ދުޅަވެ ކާން އުދަގޫވާނެ އެވެ. ކަރުގައި ރިއްސައި ކަރުތެރެއިން ދަވަ އާދެއެވެ. އަޑަށްވެސް ބަދަލު އާދެއެވެ.
އޫރު ރޯގާ
އަލާމާތްތައް
އޫރު ރޯގާގެ އެތައް ވައްތަރެއް ވެއެވެ. އިންސާނުންނަށް ޖެހޭ ރޯގާގެ ވައިރަހެކޭ އެއްފަދައިން، އޫރު ރޯގާގެ ވައިރަހަކީ ވެސް ދާއިމީ ގޮތެއްގައި އޭގެ ޖެނެޓިކް ޗާޓު ބަދަލުކުރަމުން ގެންދާ އެއްޗެކެވެ.
އޫރު ރޯގާއާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ އުދަގޫތަކަކީ އާންމުކޮށް ކުރިމަތިވާ އަރިދަފުސް ރޯގާ އާއި ވަރަށް އެއްގޮތް އުދަގޫތަކެކެވެ.
ބައްޔާއި މެދު ކަންބޮޑުވުން
thumb|300px|އޫރު ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަސް އުފެދިގެން އައިސްފައިވާގޮތް
ގައިންގަޔަށް އަރާ ބައްޔެއް ޖައްސާ ވައިރަހެއް މިޒަމާނުގައި ހަމަ ފާޅުވުމާއެކު، އެއަށް ފާރަލައި ބެލުމަކީ ކުރާ ކަމެކެވެ. މިކަން މިހެންކުރަނީ، އެވައިރަހުގެ ސަބަބުން ބޮޑު ވަބާއެއް ފެތުރިދާނެކަމުގެ ބިރު އޮންނާތީއެވެ.
މެކްސިކޯ އާއި އެމެރިކާގައި އޫރު ރޯގާ ޖެހުނު މީހުންގެ ސަބަބުން، މުޅި ދުނިޔެއަށް އެ ނުރައްކާތެރި ވަބާ ފެތުރިގެން ހިނގައިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު، ޑަބުލިއު އެޗް އޯ އިންވަނީ ދީފައެވެ. އެ ފަރާތުން ބުނާ ގޮތުގައި، ބަލި ފެތުރެމުން ދާގޮތާއި ޙާލަތު ވަނީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ފައްތަރެއްގައެވެ.
ނަމަވެސް އޫރު ރޯގާ ފެތުރެމުންދާ ގޮތް، ބަލައި ވަކި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް އަދި މާ އަވަސް ކަމަށް ޑަބުލިއު އެޗް އޯ އިން އިޝާރަތްކުރެއެވެ.
އޫރު ރޯގާ ފަދަ ވަބާއެއް ފެތުރުމުން ނުކުންނާނެ ހިތި ނަތީޖާ ބަޔާންކުރާކަށް ނޭގެއެވެ. ނަމަވެސް، ކަމާބެހޭ މާހިރުން ބުނާ ގޮތުގައި އޫރު ރޯގާ ފެތުރިއްޖެނަމަ، ދުނިޔޭގެ އާބާދީން އެތައް މިލިޔަން މީހުން މަރުވާނެއެވެ.
1918 ވަނަ އަހަރު، ސްޕެއިންގައި ފެތުރުނު ރޯގާއަކީ، H1N1 ގެ ވައިރަހަކުން ފެތުރުނު ރޯގާއެކެވެ. އެ ރޯގާ ޖެހިގެން އެތައް މިލިޔަން މީހުން މަރުވެފައި ވެއެވެ.
މެކްސިކޯއިން ފެނުނު އޫރު ރޯގާ ޖެހުނު މީހުންނާ ޚިލާފަށް، އެމެރިކާއިން ފެނުނު، އޫރު ރޯގާގެ ޙާލަތްތަކުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ކުޑައެވެ. މިކަމަކީ، ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބޭ ކަމެކެވެ. މެކްސިކޯގައި އޫރު ރޯގާ ޖެހުނު މީހުންގެ ޙާލަތު ނުރައްކާތެރިވެގެން ދިޔައީ، ޖޯގުރަފީ ގޮތުން ކުރިމަތިވި ސަބަބުތަކަކާ ހެދި ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. ނުވަތަ، އޫރު ރޯގާގެ ވައިރަހާއެކު ބަލި މީހުންނަށް ޖެހުނު އެހެން ވައިރަހެއްގެ ސަބުން ކަމަށް ވެސް ބެލެވެއެވެ.
މެކްސިކޯގައި އޫރު ރޯގާ ޖެހުނު މީހުން ފަރުވާ ހޯދާފައިވަނީ، ބަލި ޙާލަތު މާ ބޮޑުވި ފަހުންނެވެ. ދުނިޔޭގެ އެހެން ޤައުމުތަކުގައި ވަނީ، ބަލި ޖެހުމާއެކު ފަރުވާ ދެވިފައެވެ. މިއީ ވެސް މިކަމުގައި، މެކްސިކޯއާ އެހެން ޤައުތަކާ ދެމެދުގައި ހުރި ތަފާތެކެވެ.
ދެނެގަތުން
ސްވައިން ފްލޫ ދެނެގަތުމަށް ފުރަތަމަ ކުރެވޭ ކަމަކީ އަރިދަފުސް ނުވަތަ އަނގަޔާއި ނޭފަތުން ބޭރުވާ ދިޔަ ނަގައިގެން ، ނުވަތަ އަނގަ ނުވަތަ ނޭފަތުން ސްވެބެއް(އަރިދަފުސްކޮޅެއް) ފަދަ އެއްޗެއްނަގައިގެން އޭގައި ހުރީ ކޮންކަހަލަ ވައިރަހެއްތޯ ބަލަނީ އެވެ. އެއީ އިންފުލުއެންޒާ ވައިރަސް އޭ ނޫނީ ބީ ނޫނީ ސީ ތޯ ދެނެގަންނަނީ އެވެ. މިސްވެބްގެ އެހީގައި ވައިރަސްގެ ވައްތަރު ދެނެގަންނަނީ ވައިރަސް ކަލްޗަރ ކޮށްގެންނެވެ. އިންފުލުއެންޒާ ވައިރަސް އޭކަން ޔަގީންވުމުން ދެން ބަލަނީ އޭގެ ސްޓްރެއިން ދެނެގަނެވޭތޯ އެވެ. އެގޮތުން އޭގެ ސްޓްރެއިން ދެނެގަތުމަށް ހެދޭ ޓެސްޓަކީ ރިއަލް ޓައިމް ނުވަތަ ރިވާސް ޓްރާންކްރިޕްޝަން ޕޮލިމަރޭސް ޗެއިން ރިއެކްޝަން ކިޔާ ޓެސްޓެކެވެ. މިއީ ރޯގާޖެހިފައިވާކަން ޔަގީންކޮށްދޭނެ ޓެސްޓެކެވެ. މީގެ އިތުރުން މޭގެ އެކްސްރޭ ނަގައިގެން ނިއުމޯނިޔާގެ އަލާމާތްތައް ހުރިތޯ ބަލައެވެ. ކުރިން ބުނެވުނު ރިވާސް ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން ޕޮލިމަރޭސް ޗެއިން ރިއެކްޝަން ޓެސްޓް ޕޮޒިޓިވް ވުމުގެ މާނައަކީ ސްވައިން ފުލޫ ޖެހިފައިވުމެވެ. ނަމަވެސް ބަލީގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއި އެހުރި ދަރަޖަ މިޓެސްޓަކުން އަންގައެއް ނުދެއެވެ.
ފަރުވާ
އެމެރިކާގެ ކަމާ ބެހޭ ފަރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ރޯގާއަށް ފަރުވާދޭ ދެ ބޭހެއް ވެއެވެ. އެއީ، ޓެމީފްލޫ އާއި ރެލެންޒާ އެވެ. މި ދެ ބޭހުން، އޫރު ރޯގާއަށް ފަރުވާ ލިއްބައިދޭކަން މިހާރު ވަނީ އެނގިފައެވެ.
އަދި މި ދެ ބޭހަކީ، އޫރު ރޯގާ ގައިން ގަޔަށް އެރުމުގެ މިންވަރު ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެއް ކަން ވެސް ވަނީ އެނގިފައެވެ. އަރިދަފުސް ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަސް އަކީ އޭގެ ޒާތުގައި އަވަސް އަވަހަށް ބަދަލުވާ އެއްޗަކަށްވުމުން ކުރިން އުފައްދާފައި ހުންނަ ވެކްސިންތަކުން (އިންފުލުއެންޒާ ވެކްސިން) މިހާރު ފެށިގެން މިއުޅޭ އޫރު ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަސް އަށް އަސަރު ނުކުރުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިވައިރަސް އަށް ވެކްސިނެއް ތައްޔާރުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ދެވެނީ އުދަގޫތައް ކުޑަކުރުމަށް ދެވޭ ފަރުވާ އެކެވެ. އެއީ ޕެނަޑޯލް ފަދަ ބޭސް ތަކެވެ. އެމެރިކާގެ ކަމާ ބެހޭ ފަރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ރޯގާއަށް ފަރުވާދޭ ދެ ބޭހެއް ވެއެވެ. އެއީ، ޓެމީފްލޫ އާއި ރެލެންޒާ އެވެ. މި ދެ ބޭހުން، އޫރު ރޯގާއަށް ފަރުވާ ލިއްބައިދޭކަން މިހާރު ވަނީ އެނގިފައެވެ.އަދި މި ދެ ބޭހަކީ، އޫރު ރޯގާ ގައިން ގަޔަށް އެރުމުގެ މިންވަރު ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެއް ކަން ވެސް ވަނީ އެނގިފައެވެ. ބަޔާންކުރެވުނު ދެބޭހުގެ ސަބަބުން ރޯގާގެ ވައިރަސް ހަށިގަނޑުގެ ހިސާބުތަކަށް ފެތުރިގެންދިއުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. ފާހަގަކުރެވިފައިވާ ގޮތުގައި މިދެބޭހުގެ އަސަރު އެންމެ ބޮޑަށް ކުރަނީ ރޯގާގެ އުދަގޫތައް ކުރިމަތިވާތާ 48 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ބޭނުންކޮށްފިނަމަ އެވެ. އަދި މިބޭހުގެ ސަބަބުން ރޯގާ ނުރައްކާތެރި ހާލަތަކަށް ބަދަލުވުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. ކުރިން ބޭނުންކުރެވެމުން އައި ބައެއް ބޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެމެންޓެޑިން އަދި ރިމެންޓެޑިން ފަދަ ބޭސްތަކަށް މިވައިރަހަކީ ނުގުޑާ އެއްޗަކަށްވަނީ ވެފައެވެ. މާނައަކީ އެފަދަ ބޭހުން ފަރުވާކުރިއަސް ބައްޔަށް މާބޮޑު ޝިފާއެއް ނުލިބެއެވެ.
ބަލި ކޮންޓްރޯލްކުރުން
މިހާރުވަނީ، އޫރު ރޯގާ ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުތަކަށް ފެތުރެން ފަށާފައެވެ. ކަމާބެހޭ ގިނަ ތަޖުރިބާކާރުން ދެކޭ ގޮތުގައި، އެ ރޯގާ ކޮންޓްރޯލް ކުރުން މިހާރު ވާނީ، ދަތި އުނދަގޫ ކަމަކަށެވެ. އެހެނީ، މިހާރު ދުނިޔޭގެ ވަށައިގެން ކޮންމެ ދުވަހަކު އެތައް ހާސް ބަޔަކު ދަތުރުފަތުރު ކުރެއެވެ. (އެމީހުންނާއެކު ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުތަކަށް ބަލި ފެތުރެމުން ދާނެއެވެ.)
ރައްކާތެރިވުން
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ކުއްޅަފިލާ
250px|thumb|left|ކުއްޅަފިލާ ކުއްޅަފިލާއަކީ ބިމުން ފަޅައިގެން ބޮނޑިބޮނޑިއަށް ހެދޭ ވިނައެކެވެ. މީގެ ފަތްތައް ހުންނާނީ ކޮޅަށެވެ. މިއީ ކާންބޭނުން ކުރާ ފަތެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިފަތް ބޭނުންކުރަނީ ބަތްފަދަ ތަކެތި ކާއިރު ބޭނުންކުރާ ފަތެއްގެ ގޮތަށާއި، އަދި ސަޓަނި ހަދައިގެން ކެއުމަށެވެ. ކުއްޅަފިލާ ފަތް އާންމުކޮށް ހެދިފައިވަނީ ޖަންގަލީގެ ތެރޭގައި އައްސޭރި ފަށާއި ކައިރި ހިސާބުތަކުގައެވެ. އެހެންކަމުން ކުއްޅަފިލާ އަކީ ދޮންވެލީގައި ވެސް އަދި ކަޅުވެލީގައި ފަސޭހަ ކަމާއެކު ހެއްދޭނެ ފަތެކެވެ. ކުއްޅަފިލާ އާންމު ގޮތެއްގައި ހެދިފައި ހުންނަނީ ބިންމަތީގައި ވިނަ ފެތުރިފައި ހުންނަހެން ފެތުރިފައެވެ.
ހިތް ރޮއްވާނުލާ (ފިލްމް)
ޤިސްމު:ދިވެހި ފިލްމް ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)
ހެޕީ ބާތުޑޭ އަކީ އެންޝޯންޓާ މޯލްޑިވްސް ފިލްމް އެވޯޑްގެ އެންމެ މޮޅު ފިލްމެވެ. ލިބިފައިވާ އެވޯޑްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ކަރުކުރަނޑި
ކަރުކުރަނޑި އަކީ ކަރުގެ ބައްޔެކެވެ. މިބަލީގައި ކަރުތެރޭގައި އެއްޗެއް ދަތިވެފައި ހުންނަހެން ހީވުމާއެކު، އެއްޗެއް ނުދިރޭނެއެވެ.
ލޮލުގެ ހުދުކަޅި
ލޮލުގެ ހުދުކަޅި އަކީ ލޮލުތެރޭގައި ހުދުކޮށް ފެންނަން އިންނަ ބައެވެ. މިއީ ލޮލުގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި ލޮލުގެ އެންމެ ބޭރުން ލެވިފައިވާ ފަށަލަ އެކެވެ. މިފަށަލައިގައި ކޮލަޖަން އެންޑް ފައިބަރު ޓިޝޫ ހިމެނެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ކަސް މުލިހި
ކަސް މުލިހި އަކީ ލޭނުބައިވެގެންޖަހާ ކުދި މުލިހި އެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ފެތުރި
ފެތުރި އަކީ ހަމުގެ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ކަހާ ހިރުވާގޮތް ހުންނަ ދޫމި އަށްވުރެ ބޯކޮށްހެދޭ ، އަވަހަށް ފެތުރޭ ބައްޔެކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
01 ޖެނުއަރީ (ފިލްމް)
ޤިސްމު:ދިވެހި ފިލްމް ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ކިނދު ފާރު
ކިނދު ފާރު އަކީ ޅަކުއްޖާގެ ކަންފަތު ބުޑު އާއި އުކުޅުވަޅު ފަދަ ތަންތާގައި ހެދޭ ފާރު އެވެ. މިފާރު ހެދެނީ ރަގަޅަށް ކިނދު ނުފިލުވުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބުނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ލޮލުގެ ކަޅުކަޅި
ލޮލުގެ ކަޅުކަޅި އަކީ ލޮލުގެ ތެރޭގައި ލޮލަށް ވަންނަ އަލި ލޮލުގެ ހާމަދުލި އަށް ވާޞިލްވުން ކޮންޓްރޯލްކޮށްދޭ ފަށަލައެކެވެ. ލޯގެ މެދުގައި ކަޅު ކުލައަށް ފެންނަން އިންނަ ބަޔަކީ ކަޅުކަޅި އެވެ. މިބައި އެކުލެވިފައިވަނީ ޕިގްމެންޓެޑް ފައިބްރޯވެސްކިއުލަރ ޓިޝޫ އިންނެވެ. ލޮލުން އެންމެ ބޮޑަށް ނިކުމެފައި އިންނަ ބަޔަކީ ވެސް މިއީ އެވެ. ކަޅުކަޅި އަކީ ލޮލުގެ ކޮއި ވަށައިގެން ހުންނަ ބާރުގަދަ މަސްކޮޅެކެވެ. ކަޅުކަޅީގެ ބޭނުމަކީ ލޮލުގެ ކޮއިގެ ސައިޒު ބަދަލުކޮށްދީގެން ލޮލަށް ވަންނަ އަލީގެ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމެވެ.
ކާޅު ދަދު
ކާޅު ދަދު އަކީ ހަމުގެ ބައްޔެކެވެ.މިއީ ކުޑަކުދިންގެ ބޮލުގައި ނަގާ ހަމުގެ ބައްޔެކެވެ. މިހުންނަނީ ލައްލައްކޮށް ރާޅުކޮށް ކައިރިފަށް ބޯކޮށެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ހަށިދަމަނަ
ހަށިދަމަނަ އަކީ ހަށިގަނޑާ ބީރައްޓެހި މާއްދާއެއް (އެންޓިޖަން) ހަށިގަނޑަށް ވަނުމުން ދިފާޢީ ނިޒާމް އިން އުފައްދައިދޭ ރައްކާތެރިކުރުވަނިވި ޕްރޮޓީން އެކެވެ. ހަށިދަމަނަ ތަކަށް އިގިރޭސި ބަހުން އިމިޔުނޯގްލޯބުލިން އޭ ކިޔައެވެ. އެންޓިޖަން އެއް ހަށިގަނޑަށް އެހަށިގަނޑުން ބޭރުކޮށްލުމަށްޓަކައި ހަށިދަމަނަ އޭގައި ތަތްވެ އެނައްތާލުމުގެ މަސައްކަތް ފަށައެވެ. ތަފާތު ބަލިތައް ޖައްސާ އެކިވައްތަރުގެ ޖަރާސީމް ތަކާއި، އެކިފާނޑުފާނޑުގެ ވިހަތަކާމެދު ހަށިގަނޑު ދެކޭނީ ހަށިގަނޑާއި ބީރައްޓެހި މާއްދާ ނުވަތަ އެންޓިޖަންއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ހަށިދަމަނަ ތައް އުފެދެނީ ލޭގެ ހުދު ސެލް ގެ ޚާއްޞަ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ ބީ ލިމްފަސައިޓް އިންނެވެ.
އެޕެންޑިކްސް ނެގުން
އެޕެންޑިކްސް ނެގުން އަކީ އޮޕަރޭޝަން ކޮށްގެން އެޕެންޑިކްސް ނެގުމެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިއޮޕަރޭޝަން ކުރެވެނީ ކުއްލިއަކަށް އެޕެންޑިކްސް ދުޅަވުން ކުރިމަތިވެ އުދަގޫތައް ތަހައްމަލުކުރުމުން ދެވޭ އިމަޖެންސީ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
މިފަހަކަށް އައިސް ތޮރުފައިގެން ވެސް އެޕެންޑިކްސް ނެގުމުގެ އޮޕަރޭޝަން ކުރެވެއެވެ. ރަގަޅަށް އެޕެންޑިކްސް ދުޅަވުން ކަން ދެނެނުގަނެވޭ ޙާލަތްތަކާއި، އަދި އޮޕަރޭޝަން ކުރުމުން އުފެދޭ ލަކުނު ފެންނަށް ބަލިމީހާ ބޭނުންނުވާ ހާލަތުގައި ވެސް ތޮރުފައިގެން އެންޑޮސްކަޕީ ގެ އެހީގައި މިއޮޕަރޭޝަން ކުރެއެވެ.
ކަޅުކައްޅަ
ކަޅުކައްޅަނުވަތައަކީ ޅަނދޮޅުކޮށް ހެދޭ ދުރުދުރުގައި ފަތް ހުންނަ ގަހެކެވެ. މިގަހުގެ ފަތް އެތުރިފައި ހުންނަނީ ގޮފީގެ ދެފަރާތުގައި އެއްފަތް އަނެއްފަތާ ދިމާވާގޮތަށެވެ. މިއީ ބޯކޮށް ހުންނަ އާވިރަހަލާ ފަތެކެވެ. ފަތުގައި ހުންނަނީ ގަދަ ފެހިކުލައެވެ. މިގަހުގެ ގަސްގަނޑުގެ ކުލައަކީވެސް ގަދަފެހިކުލައެވެ. މިއީ ވަރަށް ކިރު ގިނަ ގަހެކެވެ. ކަޅުކައްޅަ ފަތަކީ ކެއުމުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ފަތެކެވެ. އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރެވެނީ ސަޓަނި ހަދައިގެން ކެއުމަށެވެ.
ނޭވާހިއްލުން
ނޭވާހިއްލުން އަކީ ނޭވާލާން ދަތިވުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް ކެކުޅުން ލިބޭ ބައްޔެކެވެ. މިބައްޔަށް ހިއްލުން '"ދެއްމުން"' '"ނޭވާޔަށް އުދަގޫވުން'" މި ނަންނަމުންވެސް ކިޔައެވެ.ނޭވާހިއްލުމަކީ ދާއިމީ ބައްޔެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. މާނައަކީ ބަލިޖެހުމަށްފަހު ގިނަ ރަގަޅުނުވެ ގިނަ ދުވަހަށް ދެމިގެންދާ ބައްޔެއްކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކިލާފަނިކެއުން
ކިލާފަނިކެއުން އަކީ ފައިގެ އިގިލިތަކުގެ ބަނޑުފުށް ހިރުވައި، ކަހައި ފޮޅުނެގުން އެވެ. މިއީ ކިލާ ފެނުގައި ހިނގައި އުޅުމުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. މިބަލީގައި ނަގާފޮޅު އަށް ކިޔަނީ ކިލާފަނި ފޮޅު އެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ފުލޫ ވެކްސިން
ފުލޫ ވެކްސިން އަކީ އާންމު ގޮތެއްގައި ޖެހޭ ރޯގާއިން ރައްކާތެރިވުމަށް ދެވޭ ވެކްސިނެކެވެ. މީގެ ދެވައްތަރެއްގެ ވެކްސިން ހިމެނެއެވެ. މިއިން ކޮންމެ ވެކްސިނެއް އުފެއްދުމަށް އިންފުލުއެންޒާ ވައިރަސްގެ ތަފާތު 3 ވައިރަހެއް ބޭނުންކޮށްފައިވޭ! ވެކްސިން އާއި ގުޅިގެން ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ނިޒާމް ގައި ރޯގާ އާއި ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރާނެ ހަށިދަމަނަ އުފައްދަނީ ވެކްސިންދޭތާ 10 ދުވަސް ފަހުން!
ފުލޫޝޮޓް
•	މިއީ އަތުގެ މުލައްދަނޑިއަށް އިންޖެކްޝަން ޖަހައިގެންދެވޭ އިންއެކްޓިވޭޓެޑް ނުވަތަ މަރާލެވިފައިވާ ވައިރަސް އެކުލެވޭ (މަސައްކަތްނުކުރާގޮތް ހެދިފައިވާ) ވެކްސިނެއް! •	އުމުރުން 6 މަހުން މަތީގެ ކުދިންނާއި، ދުޅަޙެޔޮ ޞިއްޙަތެއްގައި ހުރި ކޮންމެ މީހަކާއި، ބޮޑެތި ބަލިތައް ތަޙައްމަލު ކުރަމުންގެންދާ މީހުންނާއި މާބަނޑު މީހުންނަށް ވެސް މިވެކްސިން ދެވިދާނެ! •	ފުލޫ ޝޮޓް ވެކްސިން ދިނުމުން ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރަގަޅު އަސަރު ތަކުގެ ތެރޭގައި ކަރުތެރެ ރަތްވެ ފާރުވުން، ހުންއައުން، އިންޖެކްޝަން ޖެހިތަން ދުޅަވުން ފަދަ ކަންތައް ހިމެނޭ
== ނޭޒަލް ސްޕްރޭ ފުލޫ ވެކްސިން ==
•	މިއީ ބާރުދެރަކޮށްލާފައިވާ ވައިރަސް ބޭނުންކޮށްގެން ހަދާފައިވާ ވެކްސިނެއް! •	އުމުރުން 2-49 އަހަރާއި ދެމެދުގެ ޞިއްޙަތު ސަލާމަތުން ހުރި ކޮންމެ މީހަކަށް މިވެކްސިން ދެވިދާނެ! މާބަނޑު މީހުންނަށް ދިނުން އެދެވިގެންނުވޭ! •	ނޭޒަލް ސްޕްރޭ ފުލޫ ވެކްސިން ދިނުމުން ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރަގަޅު އަސަރު ތަކުގެ ތެރޭގައި ، ނޭފަތުން ފެންއައުން، ކަރުތެރެ ރަތްވެ ފާރުވުން، ހުންއައުން، ކެއްސުން، ބޮލުގައި ރިހުން ފަދަ އުދަގޫތައް ހިމެނޭ
ފުލޫ ވެކްސިން ދިނުން އެދެވިގެންވާ މީހުން
•	6 މަހުން މަތި 18 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިން •	އުމުރުން 50 އަހަރުން މަތީ މީހުން •	މާބަނޑު މީހުން •	ބޮޑެތި ބަލިތައް ތަހައްމަލު ކުރަމުންގެންދާ މީހުން •	ޞިއްޙީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާމީހުން •	ބަލިޖެހިފައިވާ މީހުންނާއި ގައިގޯޅިވެއުޅޭ މީހުން
ފުލޫ ވެކްސިން ދިނުން އެދެވިގެންނުވާ މީހުން
•	ކުކުޅު ބިހާ ނުގުޅޭ ނުވަތަ އެލާރޖިކް މީހުން •	ފުލޫ ވެކްސިން އާއި ނުގުޅޭ މީހުން •	ފުލޫ ވެކްސިން ދިންތާ 6 ހަފްތާ ތެރޭގައި ވާގިނެތުމުގެ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ ގިލައިންބެރީ ސިންޑްރޯމް ޖެހިފައިވުން •	6 މަހުން ދަށުގެ ކުދިން •	ވެކްސިންދޭ ދުވަސްވަރު ބަލިކުދިން
ވެލުޕިއްލައި ޕްރަބާކަރަން
ވެލުޕިއްލައި ޕްރަބާކަރަން އަކީ ސްރީލަންކާގެ އުތުރުގައި އުފެދިފައިވާ ލިބަރޭޝަން ޓައިގާރސް އޮފް ޓެމިލް އީލާމް (އެލްޓީޓީއީ) ގެ ބާނީ އެވެ. މިއީ ޓެޓަރިސްޓް ޖަމާޢަތެކެވެ. ޕްރަބާކަރަން އަކީ މިޖަމާޢާތުގެ ވެރިޔާއެވެ. ޕްރަބާކަރަންގެ ސަޕޯޓަރުން އޭނާ ސިފަކުރަނީ އިރު ކަލާންގެ ގެ ގޮތުގައެވެ. އެލްޓީޓީ އަކީ މިހާތަނަށް އުފެދުނު އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް ޓެރަރިސްޓް ޖަމާޢަތެވެ.\
ކުދިންގެ ބިރު
ކުދިންގެ ބިރު އަކީ ކުޑަކުދިންނަށްޖެހޭ ހޭނެތޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ގިނައިން ޖެހެނީ ހުން އައިސްފައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޢަބުދުލް މުޙުސިން ޙަމީދު
ޢަލްފާޟިލް ޢަބުދުލް މުޙުސިން ޙަމީދު އަކީ ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ކުރިއަށް އޮތް 5 އަހަރު ދުވަހަށް ފ.އަތޮޅު ދަރަބޫދޫ އަދި ނިލަންދޫ ހިމެނޭ ނިލަންދޫ ދާއިރާއިން ރައްޔިތުންގެ މަޖުލީހަށް އިންތިޚާބު ކުރެވިފައިވާ ދިވެހިރައްޔިތުންގެ ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ ކެންޑިޑޭޓެކެވެ. އޭނާ އަކީ ފ.ނިލަންދޫ އަށް އުފަން ފަރާތެކެވެ.
އާއިލާ
ޢަބުދުލް މުޙުސިން ޙަމީދު އަކީ ފ.ނިލަންދޫ ފިނިފެންމާގޭ ޙަސަން ޙަމީދު އަހުމަދު އާއި އެރަށު ފިޔަނޫމާގޭ މަރިޔަމް ޙުސައިންގެ 4 ވަނަ ދަރިފުޅެވެ. އުފަންވެފައިވަނީ 26 އެޕްރީލް 1974 ގައި ފ.ނިލަންދޫ ފިނިފެންމާގޭގައެވެ. ޢަބުދުލް މުޙުސިން ޙަމީދު ގެ ޅަދުވަސް ހޭދަކުރެއްވީ ފ.ނިލަންދޫގައެވެ. ޒަވީޖީ ޙަޔާތެއް ފެއްޓެވީ 1997 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ޙަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާ އަކީ މއ. ދަގަނޑުކެނޑިގޭ އާމިނަތު ޝާޒިޔާ އެވެ. މުހުސިން އާއި އާމިނަތު އަށް 2 ފިރިހެން ކުދިން ލިބިފައި ވެއެވެ. މުޙުސިން އާއިލާ އަކީ މުޅި ފ.އަތޮޅު ދަންނަ މަޝްހޫރު އާއިލާ އެކެވެ. ބައްޕަ ޙަސަން ހަމީދު އަކީ ވެރިކަމުގެ ދާއިރާގަޔާއި، ސަރުކާރުގެ އެހެނިހެން ފެންވަރުގެ ވަޒީފާތަކުގައި މެދުކެނޑުމެއްނެތި 42 އަހަރު މަސައްކަތް ކުރައްވައި މިހާރު ރިޓަޔަރ ކުރައްވާފައިވާ ފަރާތެކެވެ. އޭނާގެ އާއިލާގެ ގިނަ މީހުންނަކީ ސަރުކާރުގެ އެކަށޭނަ ވަޒީފާތައް ފުރަމުންގެންދާ ފަރާތްތަކެކެވެ.
ތަޢުލީމް
ކޮންމެ މީހެއްގެ ވެސް ފުރަތަމަ އެދުރުންނަކީ އެމީހެއްގެ މައިންބަފައިން ކަން ގައިމެވެ. އެގޮތުން މުޙުސިންގެ ތައުލީމީ ބިންގާވެސް އެޅިގެން އައީ ގޭތެރެއިންނެވެ. އާދެ މައިންބަފައިންގެ ކިބައިންނެވެ. އެއަށްފަހު ކީރިތި ގުރުއާން ކިޔަވަން ދަސްކޮށް، ނަމާދުކުރަން ދަސްކޮށް ހަދާފައިވަނީ ނިލަންދޫގެ އެތައް ދަރިންނަކަށް ގުރުއާން ކިޔަވައި ނަމާދުކުރަން ދަސްކޮށްދީފައިވާ އެދުރުދައިތަ ހައްވާ ފިކްރީ ގެ އަރިހުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ފ.ނިލަންދޫ ސްކޫލުން މުޙުސިން ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކޮށްފައި ވެއެވެ. މުޙުސިން އަކީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންނާއި، ފ.އަތޮޅު އެތައުލީމީ މުއައްސަސާ އަށް ފަޚުރުވެރިވާ ފ.އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒުން ތައުލީމު ޙާޞިލް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުނު ފަރާތެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ ސުކޫލް ހުޅުވުނު އަހަރު އާދެ 1986 ވަނަ އަހަރު މާލޭގައި މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލްގައި ތަޢުލީމު ޙާޞިލްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު މުހުސިން އަށް ލިބިގެން ދިއުމެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި މުޙުސިނަށް އެފުރުޞަތު ލިބުނު ޚަބަރު ދިންއިރު މުޙުސިން އިނީ ރަހުމަތްތެރި ކުދިންނާއި އެކު ސުކޫލް ހުޅުވޭތީ ބޯޅަ ދަނޑު ދިލާ ސާފުކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައެވެ. މިދެންނެވި ފުރުޞަތު މުހުސިނަށް ލިބިގެންދިޔައީ ކޮންމެ އަހަރަކު ފ.އަތޮޅުގެ ދަރިވަރުންނަށް ހުޅުވާލައިގެން ބާއްވާ ޢަބުދުﷲ އިސްމާޢީލް އެވޯޑް ގައި މުޅި އަތޮޅުން 1 ވަނަ ދަރިވަރަކަށް މުޙުސިން ހޮވިގެންނެވެ. ޢަބުދުލް މުޙުސިން ޙަމީދު މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލް އިން ތައުލީމް ޙާޞިލްކޮށް ނިންމީ 1996 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
ކުޅިވަރު
ޢަބުދުލް މުޙުސިން ޙަމީދު ގިނަބަޔަކަށް ފާހަގަ ކުރެވޭނީ ކުޅިވަރުގެ ދާއިރާގައިކަން ޔަގީނެވެ. އެގޮތުން އޭނާއަކީ މިހާރުވެސް ރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ކްލަބު މެކާނޯ ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސްސަފުގައި ހުންނެވި ބޭފުޅާއެވެ. އެކުލަބުގެ ކޮންމެ ކާމިޔާބީއެއްގެ ފަހަތުގައި އޭނާ ހުންނަކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން އެފްއޭއެމުންނާއި ބައެއް އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން ބާއްވާ ފުޓްސެލްއާއި ފުޓުބޯޅަ މުބާރާތްތައް އިންތިޒާމްކުރުމަކީ އޭނާއަށް ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ މެނޭޖްމަންޓް ހުނަރު ތަމްސީލް ކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. މުހުސިންގެ މޭސްތިރި ކަމުގެ ދަށުގައި ސްޕޯޓްސް ކްލަބް މެކާނޯ ވަނީ ތަފާތު އެތައް މުބާރާތެއް ކާމިޔާބުކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުގައި 3 ވަނަ ޑިވިޝަންގެ އަދި 2 ވަނަ ޑިވިޝަންގެ ޗެމްޕިއަންކަމާއި ރަނައަޕް ކަން ތަފާތު ފަހަރު ތަކުގައި ހޯދާފައި ވެއެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ޑިވިޝަން ގައި ވެސް އެއް އަހަރު މެކާނޯ ކުޅެފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން 2006 ވަނަ އަހަރު ފ.ނިލަންދޫ ޒުވާނުންތަކެއް އިސްނަގައިގެން އުފައްދާފައިވާ ޖަމްޢިއްޔަތުއް ޝަބާބު ގެ އެއް މުއައްސިސަކީ ވެސް ޢަބުދުލް މުހުސިން ހަމީދު އެވެ.
ގަޑީގެ މަސައްކަތް
ކުޅިވަރުގެ އިތުރުން ދިރިއުޅުމުގެ މައިދާނުގައި މުހުސިން ހަރަކާތްތެރިވީ ޓެކްނިކަލް ރޮނގެއްގައެވެ. އާދެ ގަނޑި ހެދުމުގެ މަސައްކަތުގައެވެ. އަތުކުރީ ގަޑި މަރާމާތުކުރުމުގައި ދެވަނައެއް ނެތް ބޭފުޅެއްކަމަށް ރީފުސައިޑުގައި އޭނާއާއިއެކު މަސައްކަތްކުރައްވާ އެކުވެރިން ހާމަކުރެއެވެ. އެދާއިރާއިން ތަފާތު ކުރުކޯސްތައް ރާއްޖެއިން ބޭރުން ހައްދަވާ ޓައިޓަން ގަޑި އުފައްދާ ސްވިސް ކުންފުނީގެ އިތުބާރު ހޯއްދަވާފައިވެއެވެ. ނަތީޖާއަކީ ޓައިޓަންގަޑި މަރާމާރުކުރުމުގެ ލައިސަންއޮތް ހަމައެކަނި ދިވެހި މީހާ ގެ ފަޚުރު މުހުސިނަށް ލިބުމެވެ. ރީފްސައިޑް ކޮމްޕެނީގައި މެދު ކެނޑުމެއްނެތި ގާތްގަނޑަކަށް 12 އަހަރު މަސައްކަތް ކުރައްވައި، ރީފްސައިޑް އާއި، އެތަނުން ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ކަސްޓަމަރުންގެ އިތުބާރު މިދާއިރާގައި މުޙުސިންވަނީ ހޯދާފައެވެ. ގަޑި ހެދުމުގެ މަސައްކަތުގައި ތަމްރީނު ހޯއްދެއްވުމުގެ ގޮތުން އިންޑިޔާ، ޖަޕާން، ތައިލޭންޑް ފަދަ ގައުމު ތަކުގައި ތަފާތު ކުރުކޯސްތައް މުޙުސިން ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ސިޔާސީ ދާއިރާ
ސިޔާސީ ދާއިރާ އަކީ މުޙުސިން އަށް މުޅިން އާދާއިރާ އަކަސް އެއީ އޭނާގެ އާއިލާއަށް އާ ދާއިރާއެކޭ ބުނެވޭކަންނެތެވެ. ސަބަބަކީ ބައްޕަ ޙަސަން ޙަމީދު އަތޮޅުވެރިކަމުން، ފެށިގެން ގޮސް، ރަށުވެރިކަމާއި އެނޫންވެސް ވަޒީފާތައް ފުރުއްވާފައިވުމެވެ. ތެދެއްމެ! ސިޔާސީ ދާއިރާއަށް ނިކުންނަ އެންމެންނަކީ ދޫހެލޭ މާމޮޅު ތަޢުލީމެއް ލިބިފައިތިބޭ ބަޔަކަށް ނުވެ ހިގައިދާނެއެވެ. ޢިލްމު ނެތް މީހާގެ ވެސް ރަގަޅު ޙިލްމެއް ހުރެއްޖެނަމަ އެމީހަކަށް ކުރިއަށް ދިއުމުގެ މަގުފަހިވެއެވެ. އެބީދައިން ސިޔާސީ ދާއިރާގައި މުޙުސިން އަށް ކުރިމަގު އޮތް ކަމުގައި އޭނާގެ އެކުވެރިން ބުނެއެވެ. މިފަހަރުގެ އިންތިޚާބުގައި ނިލަންދޫ ދާއިރާގެ ގޮނޑި ކާމިޔާބުކޮށް، މަޖުލީހުގެ ތަޅުމުގައި ފ.އަތޮޅު ތަމްސީލްކުރާ އެއް ކެންޑިޑޭޓަކަށް މުޙުސިން ވުމަކީ ސިޔާސީ ދާއިރާގައި އޭނާ ގިރާކުރި ފުރަތަމަ ހަރުފަތެވެ. 17 ވަނަ ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ އިންތިޚާބުގައި 2009 މެއި 9 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ އިންތިޚާބުގެ ފ.ނިލަންދޫ ދާއިރާގެ ގޮނޑި އޭނާ ކާމިޔާބުކުރެއްވީ ބައިވެރިވި އަނެއް 4 ކެންޑިޑޭޓުންނާއި ވާދަކުރައްވައި، ވަރަށް ފުރިހަމަ އަޣްލަބިއްޔަތަކުންނެވެ. އިންތިޚާބުގެ ވަގުތީ ނަތީޖާގައި މުހުސިނަށް 503 ވޯޓް ލިބިފައިވެއެވެ. މުހުސިން އާއި އެންމެ ކައިރިން ވާދަކުރެއްވި އިބްރާހީމް އަޙުމަދު އަށް ލިބިފައިވަނީ 326 ވޯޓެވެ. 18 ވަނަ ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ އިންތިޚާބުގައި އަބުދުލް މުހުސިން ހަމީދު އިންތިޚާބުން ބަލިވީ އެންމެ ވޯޓެއްގެ ތަފާތުންނެވެ. އެފަހަރު ވާދަކުރެއްވީ ބޮޑުބޭބެ ކިޔާ ބޭފުޅެއް ކަމުގައިވާ ޑރޢަބުދުﷲ ޚަލީލް އާއެވެ.
19 ވަނަ މަޖުލިސް އިންތިޚާބުަގައި އަނެއްކާވެސް ނިލަންދޫ ދާއިރާއަށް އިންތިޚާބުކުރެވުނެވެ. އެފަހަރު ކާމިޔާބު ކުރެއްވީ އެންމެ ކައިރިން ވާދަކުރެއްވި ޢަބުދުﷲ ޚަލީލް އާއި ދެމެދުގައި 29 ވޯޓުގެ ތަފާތެއް އޮވެގެންވެ.
އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް
ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
2009
2009 ވަނަ އަހަރު އަކީ 21 ވަނަ ގަރުނުގެ 09 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
ކުޑަގެފިލި ނުހިފުން
ކުޑަގެފިލި ނުހިފުން އަކީ ކުޑަކަމުދިއުން ނުހިފެހެއްޓޭ ބަލި އެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޓޯކިޔޯ
ޓޯކިޔޯއަކީ ޖަޕާނުގެ މައި ސިޓީއެވެ.
ކްރޯންސް ބަލި
ކްރޯންސް ބަލި އަކީ ކުޑަ ގޮހޮރުގެ އެތެރޭ ބަތާނަ ފަށުގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދޭގޮތްވާ ބައްޔެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބަނޑުގައި ރިހުން އަދި ބޭރަށްހިންގުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. މިބަލީގެ އަސަރު އާންމުކޮށްކުރަނީ ކުޑަގޮހޮރުގެ ބައިތަކަށް ކަމަށްވިޔަސް ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ކޮންމެ ހިސާބަކަށް ވެސް މިބަލީގެ އަސަރު ކުރުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ނުކުރާ މީހުންނަށްވުރެ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާ މީހުންނަށް މިބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ. މިގޮތުން ބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑީ ކީއްވެގެންކަން އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ނަޒަރިއްޔާތައް ބުނާގޮތުން ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމުން ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ދިފާޢީ ބާރު ދަށްވެ، ލޭހިގުން ދަށްވުމުން އިންފްލެމޭޝަން އުފެދުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
މަރު
މަރަ ކީ ދިރިއުޅުން ދަމަހައްޓައިދޭ މުހިންމު ހުރިހާ މަސައްކަތެއްގެ ނިމުމެވެ
ބާރައިގެ ފަސް (ފިލްމް)
ޤިސްމު:ދިވެހި ފިލްމް ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ކެޔޮބުޑު ބަވާޒީ
ކެޔޮބުޑު ބަވާޒީ އަކީ ފުރަގަސް ފަރާތު ބަލީގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ފަރުވާ ނުކުރެވި ގިނަ ދުވަސްވީމާ އަޑިޔަށް މޫލައި، ބޭރަށް ނާރުފުއްޕާފައި ހުންނަހެން ވަށައިގެން ފުއްޕައިފައި ހުންނަ ބައްޔެކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
2002
2002 ވަނަ އަހަރު އަކީ 21 ވަނަ ގަރުނުގެ 02 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
އަނގަ ފިޔަރި
އަނގަ ފިޔަރި އަކީ ހިރުތައް ފާރުވެ، ނުބައިވާ ބައްޔެކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
އަނގަ ފާރު
ޤިސްމު:ބަލިތައް
2005
2005 ވަނަ އަހަރު އަކީ 21 ވަނަ ގަރުނުގެ 05 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
2010
2010 ވަނަ އަހަރު އަކީ 21 ވަނަ ގަރުނުގެ 10 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
2008
2008 ވަނަ އަހަރު އަކީ 21 ވަނަ ގަރުނުގެ 08 ވަނަ އަހަރެވެ.
ނޮވެމްބަރު
11 ނޮވެމްބަރު -ދިވެހިރާއްޖެ:- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހުރިއްޔާ ކަމުގެ މަގާމުގެ ހުވާ ރައީސުލްޖުމްހުރިއްޔާ އަލްފާޞިލް މުހައްމަދު ނަޝީދު ކުރެއްވިއެވެ.