cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ކުންނާރު
ކުންނާރު ނުވަތަ އަކީ ދުނިޔޭގެ ވަރަށް ގިނަ ގައުމު ތަކުގައި ހެދޭ މޭވާ އެކެވެ. ކުންނާރުން ތަފާތު ބޭނުންތައް ކުރެއެވެ. އާންމުކޮށް ކުންނާރު ބޭނުންކުރަނީ ހުހަށް ކެއުމަށް ކަމުގައި ވިޔަސް ސީނުކަރަ އަދި ކޮރެއާ ފަދަ ގައުމު ތަކުގައި ފަތްޕިލާ ވެލީގެ ބޭސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ކުންނާރުގެ ބައިތައް ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ.
އޮކްޓޫބަރު 9
އޮކްޓޫބަރު 9 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 282 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 283 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮކްޓޫބަރު
މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމެންޓް އެންޑް ޓްރޭޑް
މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމެންޓް އެންޑް ޓްރޭޑް
ޢީރާޤާއި ޝާމްކަރައިގެ އިސްލާމީ ދައުލަތް
އިންޝާﷲ ވަރަށް އަވަހަށް އަންނަނީ ރާއްޖެއަށްވެސް... ބާޤިއްޔާ ވަ ތަތަމައްދަދް - ބި އިޛްނިﷲ
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން
ލޭގެ ކޮންމެ ޑެސިލިޓަރެއްގައި 8-6ގްރާމާ ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން ހުރެއެވެ. އެވްރެޖްގޮތެއްގައި ހުންނަނީ ކޮންމެ ޑެސިލިޓަރެއްގައި 7ގްރާމެވެ.މީގެތެރެއިން 4ގްރާމް އަކީ އަލްބިއުމިންއެވެ. 2.7ގްރާމަކީ ގްލޯބިއުލިން ގެ ބާވަތްތަކެވެ. 0.3ގްރާމަކީ ފައިބްރިނަޖަން އެވެ. މިބަޔާންކުރެވުނު ޕްރޮޓީން ތަކަކީ އެކިއެކި ކަންކަމުގައި އޭގެ ދައުރު އަދާކުރާ މާއްދާތަކެވެ. މިސާލަކަށް އަލްބިއުމިން ޕްލާޒްމާގެ އޮންކޮޓިކް ޕްރެޝަރ  ވަކި ވަރެއްގައި ހިފަހައްޓައެވެ. ގްލޯބިއުލިންތައް އޭގެ ދައުރު ހަށިގަނޑު ބަލިތަކުން ދިފާޢުކުރުމުގައި އަދާކުރެއެވެ. ފައިބްރިނަޖަން ލޭމަނާކުރުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވެއެވެ. އެންޒައިމްތައް އެތެރޭގައި ހިގާ ކެމިކަލް ރިއެކްޝަންތަކުގައި ބައިވެރިވެއެވެ.
ޕްލާޒްމާގައި އެކުލެވޭ ފެން ފިޔަވައި ބާކީ %10 ބެހިފައިވާ އިރު %7 އަކީ ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީންއެވެ. މިގޮތުން މައިގަނޑު 3 ޕްރޮޓީންއެއް ޕްލާޒްމާގައި ހުރެއެވެ. އެއީ އަލްބިއުމިން ، ގްލޯބިއުލިން ތައް، އަދި ފައިބްރިނަޖަން އެވެ. މީގެ އިތުރުން އެހެން ބައެއް ޕްރޮޓީންތަކުގެ ކުޑަމިންވަރެއް ޕްލާޒްމާ ގައި ހިމެނެއެވެ. މީގެތެރޭގައި ހިމެނެނީ ބައެއް ހޯރމޯންތަކާއި،ޕްރޯތްރޮމްބިން(Prothrombin)އަދި ލޭގަނޑުވުމަށް ބޭނުންވާ ބައެއް އެހެން މާއްދާ ތަކެވެ. ލޭގެ ކޮންމެ ޑެސިލިޓަރެއްގައި 8-6ގްރާމާ ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން ހުރެއެވެ. އެވްރެޖްގޮތެއްގައި ހުންނަނީ ކޮންމެ ޑެސިލިޓަރެއްގައި 7ގްރާމެވެ.
އަލްބިއުމިން
ޕްލާޒްމާގައި އެންމެ ގިނައިން ހުންނަނީ އަލްބިއުމިން އެވެ. އެވްރެޖްގޮތެއްގައި ކޮންމެ ޑެސިލިޓަރެއްގައި 4ގްރާމްގެ އަލްބިއުމިން ހުރެއެވެ. އެހެންކަމުން ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީންގެ 60އިންސައްތަ އަކީ އަލްބިއުމިން އެވެ. އަލްބިއުމިންގެ މޮލިކިއުލާ ބަރުދަން(M.w)އަކީ 6900އެވެ.
ގްލޯބިއުލިން
ގްލޯބިއުލިންތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ އަލްފާ 1،2، ބީޓާ1،2، އަދި ގާމާ ގްލޯބިއުލިން އެވެ. އެވްރެޖްގޮތެއްގައި ކޮންމެ ޑެސިލިޓަރެއްގައި 2.7ގްރާމްގެ ގްލޯބިއުލިން ހުރެއެވެ. ގްލޯބިއުލިންގެ މޮލިކިއުލާ ބަރުދަން އުޅެނީ 15600-90000އާއި ދެމެދުގައެވެ.
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން އުފެދުން
ގާމާ ގްލޯބިއުލިން(gamma globulin) ފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާ ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީންތަކެއް އުފެދެނީ ފުރަމޭގެ ތެރޭގައެވެ. ގާމާ ގްލޯބިއުލިން އުފެދެނީ ލިމްފޮއިޑް ޓިޝޫ(Lymphoid tissue)ތަކުގެ ތެރޭގައި  ޕްލާޒްމާ ސެލް(Plasma cells) އޭ ކިޔޭ ސެލްތަކަކުންނެވެ. ގާމާ ގްލޯބިއުލިން އުފެދެނީ ބެކްޓީރިއާ ނުވަތަ އެހެންވެސް ހަށިގަނޑާއި ނުރައްޓަހި އެއްޗެއް ބީ ލިމްފަސައިޓް ހީވާގިކުރުމުންނެވެ. ގާމާ ގްލޯބިއުލިންތަކަށް އިމިއުނޯ ގްލޯބިއުލިންސް(Ig)، ނުވަތަ ހަށިދަމަނަ(Antibodies)އޭ ވެސް ކިޔައި އުޅެއެެވެ. ހަށިގަނޑުން ލޭބޭރުވުން ފަދަ ކަމެއްގެ ތެރޭގައި ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީންތައް ބީވެގެން ދިއުމުން އަލުން އެޕްރޮޓީންތައް އުފައްދައެވެ. ބައެއް އިންފެކްޝަންތައް ނުވަތަ ބަލިތައް މިބުނި ގޮތަށް އަލުން ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން އުފެދުމަށް ހުރަސްއަޅައެެވެ.
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތުމަޓޯސަސް
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް (Systemic lupus erythmatosis) އަކީ "އޮޓޯ އިމިޔޫން ޑިޒީޒް" އެކެވެ. އޮޓޯ އިމިޔޫން ޑިޒީޒް އަކީ އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ދިފާޢީ ނިޒާމުން އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ގުނަވަންތަކާ ސިލޯށި (Tissue) ތަކަށް ހަމަލާ ދިނުމުން ކުރިމަތިވާ މައްސަލަ އެކެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް އަކީ ހަށިގަނޑުގައިވާ ލޭހޮޅީގެ ބަތާނަފަށް، މަޑުކަށިތައް ފަދަ (ހަށިގަނޑުގެ އޮނިގަނޑަށް ބާރާއި، އެކިފަރާތްފަރާތަށް ދެމިލެނބިހެދުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ލިއްބައިދޭ) ސެލޯށިތަކުގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފައްދާ ބައްޔެކެވެ. މިބަލީގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ވަރަށް ގިނަ ގުނަވަންތަކަށް އަސަރު ކުރެއެވެ. އެގޮތުން އަސަރުކުރާ ގުނަވަންތަކުގެ ތެރޭގައި ހުޅުތައް، ހަން، ގުރުދާ، ލޭގެ ސެލްތައް، ސިކުނޑި، ހިތް އަދި ފުއްޕާމޭ ހިމެނެއެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ދެނަގަތުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ މިބަލީގެ އަލާމާތްތަކާ ނިޝާންތައް އެހެން ބައެއް ބަލީގެ އަލާމާތްތަކާ އެއްގޮތް ކަމެއް ހުންނާތީ އެވެ. ބައެއް މީހުންނަކީ އުފެދުމުގައި ވެސް ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑު މީހުންކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިފަދަ މީހުންނަށް ބަލީގެ އުދަނގޫތައް ދިމާވާން ފަށަނީ ކުރިމަތިވާ އިންފެކްޝަނެއް، ކެވޭ ބޭހެއް ނުވަތަ އިރުގެ އައްޔަށް ހުށަހެޅުން ފަދަ ކަމެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން އުފެދުން
އެއްއަހަރު ފުރިހަމަނުވާ ތުއްތު ކުދިންގެ ހަށިގަނޑުގައި ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން އެކުލެވޭ މިންވަރު ދަށެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މިނިސްބަތް ދަށީ އަލްބިއުމިން އެކުލެވޭ މިންވަރު ދަށްވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. މާބަނޑުވުމަށް ފަހު ފުރަތަމަ 6 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަލްބިއުމިން އަދި ގްލޯބިއުލިންގެ މިންވަރު ޕްލާޒްމާގައި ދަށްވެއެވެ. ނަމަވެސް ފައިބްރިނަޖަންގެ މިންވަރު މިމުއްދަތުގެ ތެރޭގައި މަތިވެއެވެ.
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތުމަޓޯސަސް
ސަބަބުތައް
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ކުރިމަތިވަނީ އަމިއްލަ ދިފާޢީ ނިޒާމުން އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ދުޅަހެޔޮ ގުނަވަންތަކާ ސިލޯށި (ޓިޝޫ) ތަކަށް ހަމަލާ ދިނުމުންނެވެ. ގިނަ ފަހަރު މިބަލި ކުރިމަތިވަނީ އުފެދުމުގައި ވިރާސީ ގޮތުން މީހާގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ކަންތައްތަކާއި، ދިރިއުޅޭ މާހައުލުގައި ހުންނަ ބައެއް ކަންތައްތައް ގުޅި ލާމެހިގެންނެވެ. އުފެދުމުގައި ވެސް ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑު މީހުންނަށް ދިރިއުޅުމުގެ މާހައުލުގައި ކުރިމަތިވާ ނޫނީ ދިމާވާ ކަމެއްގެ ސަބަބުން މިބަލީގެ އުދަނގޫތައް ކުރިމަތިވާން ފެށުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ކުރިމަތިވާ ހަގީގީ ސަބަބެއް ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް އަންނަނިވި ކަންކަމަކީ ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ އުދަނގޫތައް ކުރިމަތިވުމަށް (ފެށުމަށް) ބާރުއަޅާ ކަންތައްތައް ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. (ހ) އިރުގެ އަލި : ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު އުފެދުމުގައި ވެސް ބޮޑު މީހުން އިރު އައްޔަށް ހުށަހެޅުމުން އެބަލީގެ އުދަނގޫތައް މިސާލަކަށް ހަމުގެ މައްސަލަތައް ފެންނަށް ފެށުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. (ށ) އިންފެކްޝަން : ބައެއް ކަހަލަ އިންފެކްޝަންތައް ޖެހުމުން ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ އުދަނގޫތައް ފެންނަށް ފެށުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ނޫނީ ބަލީގެ އުނދަގޫތައް ލުއިވެފައިވާ މީހަކަށް އަނެއްކާ ވެސް އެ އުދަނގޫތައް ތަހައްމަލުކުރަން ޖެހުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. (ނ) ބޭސްތައް : ބައެއް ކަހަލަ ބޭސްތަކަކީ ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ އުދަނގޫތައް ކުރިމަތިވުމަށް ބާރުއަޅާ އެއްޗެއްކަން ހޯދިފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން މިބަލީގެ އުދަނގޫތައް ކުރިމަތިވުމަށް ބާރުއަޅާ ބޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި ލޭމައްޗަށްދާތީ ދޭ ބޭސްތައް، އެންޓިބަޔޮޓިކްސް، އަދި ފިޓްޖެހޭތީ ދީއުޅޭ ބޭސްތައް ހިމެނެއެވެ. ބޭހެއް ބޭނުންކުރުމުން ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ އުދަނގޫތައް ކުރިމަތިވާ މީހުންނަށް އެކަމުގެ އުދަނގޫ އެބޭނުންކުރަމުން ގެންދާ ބޭހެއް ހުއްޓާލުމުން ލުއިވެގެންދެއެވެ. ވަރަށް މަދު ފަހަރަކު މިފަދަ ހާލަތުގައި ބޭސް ހުއްޓާލި ނަމަވެސް ބަލީގެ އުދަނގޫތައް ނުފިލާ ހުރުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީންގެ މަސްދަރު
އާންމުގޮތެއްގައި ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން އުފެދެނީ ކާނާގައި ހިމެނޭ ޕްރޮޓީން(Food protien)ތަކުންނެވެ. ނަމަވެސް ހައިކަންމަތީ ގިނައިރު ހުރެއްޖެނަމަ ނުވަތަ ބަނޑުހައިހޫނުކަން ދިގުމުއްދަތަކަށް އިހްސާސްކުރަންޖެހިފައިވާ ހާލުގައި ޓިޝޫތަކުގައި ހިމެނޭ ޕްރޮޓީން(Tissue protein)ތަކުން ވެސް ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން އުފެދެއެވެ. މިބުނި ދެއުސްލޫބުގެ ދަށުން ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން އުފެދޭގޮތް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ކާނާގައި ހިމެނޭ ޕްރޮޓީން
ކާނާގައި ހިމެނޭ ޕްރޮޓީން ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން އުފެއްދުމަށް އެންމެ އެކަށީގެންވަނީ ކާނާގައި ހިމެނޭ ޕްރޮޓީން އަންނަނިވި ގޮތްތަކަށް ހުރި ނަމައެވެ.
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތުމަޓޯސަސް
އަލާމާތްތައް
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ އަލާމާތްތައް ދެމީހަކަށް ސީދާ ސީދާ އެއްގޮތަކަށް ނުހުރެދާނެ އެވެ. ނޫނީ މުޅިން އެއްގޮތް އަލާމާތްތައް ދެމީހެއްގެ ފުށުން (އެއްގޮތަކަށް) ނުފެނިދާނެއެވެ. ބަލީގެ އަލާމާތްތަކާ ނިޝާންތައް ކުއްލިއަކަށް ވެސް ފެނިދާނެއެވެ. ނޫނީ މަޑުމަޑުން ލަސްލަހުން ފެންނަމުން އައިސްފާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކުރު މުއްދަތަކަށް އަލާމާތްތައް ފެނިދާނެ އެވެ. އަނެއް ބައިފަހަރު ދާއިމީ ގޮތެއްގައި އަލާމާތްތައް ނުގޮސް ފެންނަން ހުރެދާނެއެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ އަލާމާތްތައް ބަރޯސާވަނީ ބައްޔާއި ގުޅިގެން ނޫނީ ބަލީގެ އަސަރު ފޯރާފައިވާ ގުނަވަންތައް ނޫނީ ހަށިގަނޑުގެ ނިޒާމު ތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް އެންމެ ފާހަގަކުރެވޭނެ ކަމަކީ ނުވަތަ ނިޝާނަކީ "ކޮކާ ފިޔަގަނޑެއްގެ ބައްޓަމަށް" (butterfly-shaped)މޫނުމަތީގައި ނޭފަތް ހުރަސްކޮށް ނަގާ ރަތް ކުލައިގެ ބިހިގަނޑެވެ. މިބިހިގަނޑު ނަގާފައި ހުންނާނީ ދެފަރާތުގެ ލޮލުގެ ތިރިން ނޭފަތްހުރަސްކޮށް، ކޯތާފަތް މަތީގައެވެ. މިބިހިތަކުގައި ތަދެއް، ރިހުމެއް، ނޫނީ ހިރުވުމެއް ނުހުންނާނެ އެވެ. އިރު އައްޔަށް އެޅުމުން ބިހިތަކުގެ ފާޅުކަން ބޮޑުވާނެ އެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ހުންނަ ވަރަށް ގިނަ މީހުންގެ ފުށުން މިބިހިނގަނޑުގެ ނިޝާން ފެންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިބަލި ހުންނަ މީހުންނަށް ދިމާވެދާނެ ހަމުގެ އެހެނިހެން މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި ހަމުގެ ދަށުގައި ކެލްސިއަމް ޖަމާވުން ، ހަމުގެ ލޭހޮޅިތައް ހަލާކުވުން ، އަދި ނޫފައިގެންފައި ހުރުން ފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ. ބޮލުން އިސްތަށި ފޭބުމާއި، ނޭފަތާއި، އަނގައިގެ ތެތް ދުލިފަށަލަތަކުގައި ކުދި ފާރުކޮޅު އުފެދުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ވެސް ދިމާވެދާނެ ކަންކަމެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ފެށިގެން އަންނައިރު އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ވަރުބަލިވެ ވާޅުވުން، ހުޅުތަކުގައި ރިހުން، ހުންއައުން، ކާހިތްނުވުން، ބަރުދަން ލުއިވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. ގިނަ މީހުންނަށް ހުޅުތަކުގައި ރިހުން ކުރިމަތިވެއެވެ. އެގޮތުން ގިނަ ފަހަރު ހަށިގަނޑުގެ ދެފަރާތުންވެސް އެއްހުޅެއްގައި ރިއްސުން ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަށީގަނޑުގައި ވަރުނުހުރުން، އަދި މަސްތަކުގައި ރިހުމަކީ ވެސް އާންމު ކަމެކެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ ސަބަބުން އެންމެ އާންމުކޮށް ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. •	ހުޅުތައް ދުޅަވުން، އަދި ހަރުއެރުން •	އާދަޔާ ޚިލާފަށް ވަރުބަލިވުން / ވާޅުވުން •	ހުންއައުން •	ކޮކާފިޔަލުގެ ބައްޓަމަން ނޭފަތުގެ ވަސްދަނޑި ހުރަސްކޮށް މޫނުމަތީގައި ބިހިގަނޑެއް ނެގުން ނޫނީ ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ހިސާބެއްގައި އެފަދަ ބިހިގަނޑެއް ނެގުން •	އިރުއައްޔަށް ނިކުތުމުން ފެންނަ/ ގޯސްވެގެންދާ ހަމުގެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވުން •	ސްޓްރެސްވުމުން ނޫނީ މާބޮޑަށް ފިނިވުމުން އަތްފައިގެ އިގިލިތައް ނޫވުން •	ނޭވާލާން އުދަނގޫވުން •	މޭގައި ރިހުން (ޚާއްޞަކޮށް ނޭވާލާއިރު) •	ލޯހިކިފައިހުރުން •	ބޮލުގައި ރިހުން ، ހަދާންނުހުރުން، ވާނުވާ ނޭނގުން •	ބޮލުން އިސްތަށި ފޭބުން •	އަތްފައިގެ އިގިލިތައް (ލޭނުލިބުމުގެ ސަބަބުން) ނޫވުން •	ފައި ނުވަތަ ލޯކައިރި ދުޅަވުން •	ގަނޑުލުން ނޫނީ ގޮށްލުން •	އަނގައިގައި ފާރުހެދުން މީގެ އިތުރުން ބައެއް މީހުންނަށް ބޮލުގައި ރިހުން، ބޯއެނބުރުން، މާޔޫސްވުމުގެ ބަލި ކުރިމަތިވުން، ފިޓުޖެހުން ފަދަ ކަންކަން ދިމާވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ހަމައެކަނި ބަލީގެ އަސަރު ހުޅުތަކާ ހަމުން ފެންނައިރު، އަނެއްބައި މީހުންނަށް ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް ނޫނީ ގިނަ ހިސާބުތަކުން ބަލީގެ އަސަރު ފެނުމަކީ ގާތް ކަމެކެވެ.
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން
ޓިޝޫގައި ހިމެނޭ ޕްރޮޓީން
މިޕްރޮޓީންތައް ދެބަޔަކަށް ބެހިގެންވެއެވެ.
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތުމަޓޯސަސް
ދިމާވެދާނެ ނުރައްކާތައް
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް އާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ އިންފްލެމޭޝަންގެ އަސަރު ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް ފޯރައެވެ. އެގޮތުން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ ސަބަބުން އަސަރު ފޯރައިފާނެ ހިސާބުތަކާ، ދިމާވެދާނެ ނުރައްކާތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. (ހ) ގުރުދާ : ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ ސަބަބުން ގުރުދާއަށް ގެއްލުންވެ، ގުރުދާގެ މަސައްކަތްތައް ފޭލްވެގެން ދިއުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ގުރުދާ ފޭލްވުމަކީ ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތުމަޓޯސަސް ގެ ސަބަބުން މީހުން މަރުވާ މައިގަނޑު އެއް ސަބަބެވެ. ބަލިޖެހޭ 3/1 މީހުންނަށް ގުރުދާގެ މައްސަލަތައް ދިމާވެއެވެ. (ށ) ސިކުނޑިއާއި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް : ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ އަސަރު ސިކުނޑިއަށް ފޯރައިފިނަމަ، ބަލިމީހާއަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ބޮލުގައި ރިހުން، ބޯއެނބުރުން، އުޅުމަށް ބަދަލުއައުން، ލޮލުގެ މައްސަލަތައް ދިމާވުން، ހަދާންބަލިވުން، ފިޓުޖެހުން، އަދި ސްޓްރޯކްޖެހި ވާގިނެތުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތުމަޓޯސަސް ހުންނަ ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް ހަދާނުގެ މައްސަލަތަކާއި، އެމީހުން ބޭނުންވާ ޝުޢޫރުތަކާ ޚިޔާލުތައް ފާޅުކުރަން ދަތިވުން ފަދަ ކަންތައްތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. (ނ) ލެޔާއި ލޭހޮޅިތައް : ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ ސަބަބުން ލޭމަދުވުން، ލޭގަނޑުވުން، ނޫނީ ލޭހިލުން ފަދަ ލެޔާއި ގުޅުންހުރި މައްސަލަތައް ދިމާވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ލޭހޮޅިތައް ދުޅަވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ލެޔަށް އަސަރުކުރުމުން ލޭމަދުވުން، ލޭގެހުދުސެލްތައް މަދުވުން، އަދި ލޭގަނޑުކުރާ މާއްދާ (ޕްލެލިޓް) މަދުވުން،ފަދަ ކަންކަން ފާހަގަވެގެންދެއެވެ. (ރ) ފުއްޕާމޭ : ފުއްޕާމޭ އޮންނަ ހިސާބު ގެ ވަށައިގެންވާ ބަތާނަ ފަށުގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދުމުގެ ފުރުޞަތު ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ ސަބަބުން ބޮޑުވެގެންދާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިގޮތަށް ދިމާވެއްޖެނަމަ ނޭވާލާއިރު ތަދު އިހުސާސް ކުރެވޭނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ފުއްޕާމެޔަށް ލޭއެޅި، ފުއްޕާމޭގައި އިންފެކްޝަންހެދި ނިއުމޯނިޔާ ކުރިމަތިވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. (ބ) ހިތް : ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ ސަބަބުން ހިތުގެ މަސްގަނޑާއި، ލޭހޮޅިތަކާއި، ބޭރު ދުލިފަށަލައިގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ ބަލިތަކާއި، ހާޓް އެޓޭކް ފަދަ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ވެސް އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. (ޅ) އެހެނިހެން ކަންތައްތައް : ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ ސަބަބުން އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުގެ ހިރާސް އިތުރުކުރުވައެވެ. 	ތަފާތު އިންފެކްޝަންތައް ޖެހުން : މިގޮތަށް ދިމާވަނީ ބައްޔާއި، ބައްޔާއި ގުޅިގެންދޭ ބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ބަލިމީހާގެ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ބާރު ދަށްކުރާތީ އެވެ 	ކެންސަރު : މިބަލީގެ ސަބަބުން ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކުރަނީ ވަރަށް ކުޑަކޮށެވެ. 	ކަށީގެ ސެލޯށިތައް މަރުވުން : މިގޮތަށް ދިމާވަނީ ކަށިތައް ލޭފޮނުވުން ދަށްވެ، ކަށިތައް ހަލާކުވާތީ އެވެ. 	މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ދިމާވާ އުނދަގޫތައް : ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ހުރުމަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ބައިގެން ދިއުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކުރާ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ލޭމައްޗަށް ދިއުމާއި، ދުވަސްނުފުރާ ވިހެއުން ފަދަ ކަންކަމަކީ މިބަލީގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑު ކަންކަމެވެ.
ދެނެގަތުން
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ދެނެގަތުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ ބައްޔާއި ގުޅިގެން ދިމާވާ އަލާމާތްތަކާ އުނދަގޫތައް އެކިމީހުންނަށް ތަފާތުވާތީ އެވެ. ބައްޔާއި ގުޅިގެން ދިމާވާ އަލާމާތްތަކާ އުނދަގޫތައް އެކި ދުވަސްވަރު ތަފާތުވެފައި، ބަހެން އެހެން ބަލިތަކުގެ އަލާމާތްތަކާ އެކު މިބަލީގެ އަލާމާތްތައް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެސް ބަލި ދެނެގަތުން އުނދަގޫވާ ކަމަކަށް އޮންނަނީ ވެފައެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ދެނެގަނެވޭ ވަކި ޚާއްޞަ އެއް ޓެސްޓެއް ނެތެވެ. ބަލި ދެނެގަނެވެނީ ޑޮކްޓަރުން ބަލިމީހާގެ ހަށިގަނޑުގައި ބަލައި ފާހަގަވާ ކަންތައްތަކާ، ބަލިމީހާއަށް ކުރިމަތިވާ އުނދަގޫތަކާ، ލޭގެ ޓެސްޓުތަކާ، ކުޑަކަމުނަޖިހުގެ ޓެސްޓުތައް ފަދަ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެންނެވެ.
އާންމުކޮށް ހަދައިއުޅޭ ލެބޯޓަރީ ޓެސްޓުތައް
(ހ) ލޭގެ ޓެސްޓު(Complete blood count) : މިޓެސްޓުގެ އެހީގައި ލޭގެ ރަތްސެލްތައް، ލޭގެ ހުދުސެލްތައް، ޕްލެޓްލިޓްގެ މިންވަރު، އަދި ހީމޮގްލޯބިންގެ މިންވަރު ދެނެގަނެވޭނެ އެވެ. ލޭމަދުވެފައި ހުރިނަމަ މިޓެސްޓުގެ އެހީގައި ދެނެގަނެވޭނެ އެވެ. ލޭމަދުވުމަކީ ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ހުންނަ މީހުންނަށް ވަރަށް ގިނައިން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން މިފަދަ ބަލިމީހުންގެ ލޭގެ ހުދުސެލްތައް، އަދި ލޭގައި ހުންނަ ޕްލޭޓްލިޓްގެ މިންވަރު ވެސް ދަށްވާނެ އެވެ. (ށ) އެރިތުރޯސައިޓް ސެޑިމެންޓޭޝަން ރޭޓް (Erythrocyte sedimentation rate): މިއީ ލޭ ޓެސްޓުކުރާ ޓިއުބްގެ އެންމެ ތިރިއަށް ލޭގެ ރަތްސެލްތައް ދާ ރޭޓް ކަނޑައަޅައިދޭ ޓެސްޓެކެވެ. އާންމުކޮށްދާ ރޭޓަށްވުރެ އަވަހަށް ނޫނީ ބާރަށް ލޭގެ ރަތްސެލްތައް ތިރިއަށްދާނަމަ އޭގެ މާނައަކީ ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ފަދަ ސިސްޓެމިކް ޑިޒީޒް އެއް ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުރުމެވެ. އެރިތުރޯސައިޓް ސެޑިމެންޓޭޝަން ރޭޓަކީ ވަކި ބައްޔެއް ކަނޑައަޅައި ދެނެގަނެވޭ ޓެސްޓެއް ނޫނެވެ. އިންފެކްޝަންތަކާ، އިންފްލެމޭޝަންތައް، އަދި ކެންސަރު ފަދަ ބަލިތަކުގައި ވެސް އެރިތުރޯސައިޓް ސެޑިމެންޓޭޝަން ރޭޓް މަތިވެ، އަވަސްވެގެންދިއުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. (ނ) ގުރުދާ، އަދި ފުރަމޭގެ ޓެސްޓުތައް (kidney and liver assessment): ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް އަކީ ގުރުދާ އަދި ފުރަމެޔަށް އަސަރުކުރުވާ ބައްޔަކަށްވުމުން ލޭގެ ޓެސްޓުތަކުގެ އެހީގައި މިގުނަވަންތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ހުރިނެތްގޮތް ދެނެގަނެވިދާނެ އެވެ. (ބ) ކުޑަކަމު ނަޖިސް ޓެސްޓުކުރުން (Urine analysis): ކުޑަކަމުނަޖިސް ޓެސްޓުކުރާއިރު ކުޑަކަމު ނަޖިހުގައި ޕްރޮޓީން ގިނަވެފައި ހުރެދާނެއެވެ. ނޫނީ ލޭގެ ރަތްސެލްތައް ގިނަވެފައި ހުރެދާނެއެވެ. މިއީ ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ ސަބަބުން ގުރުދާއަށް ގެއްލުންވެފައިވާނަމަ ދިމާވެދާނެ ކަމެކެވެ. (ޅ) އެންޓިނިއުކްލިއަރ އެންޓިބޮޑީ ޓެސްޓް (Antinuclear Antibody test /ANA test): އެންޓިނިއުކްލިއަރ އެންޓިބޮޑީ އަކީ ދިފާޢީ ނިޒާމުން އުފައްދާ އެންޓިބޮޑީ އެކެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ހުންނަ ގިނަ މީހުންގެ މިޓެސްޓު ޕޮޒިޓިވް ވިޔަސް، ގިނަ މީހުންގެ ފުށުން ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ނުފެންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީންގެ ވަޒީފާ
ލެކްޓިކް އެސިޑް + ސޯޑިއަމް ޕްރޮޓިނޭޓް ސޯޑިއަމް ލެކްޓޭޓް + ޕްރޮޓިނިކް އެސިޑް
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތުމަޓޯސަސް
އިމޭޖިންގ ޓެސްޓުތައް
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ ސަބަބުން ފުއްޕާމޭ، ނޫނީ ހިތަށް އެބަލީގެ އަސަރު ފޯރާފައިވާކަމަށް ޑޮކްޓަރަށް ލަފާކުރެވޭނަމަ، އަންނަނިވި ޓެސްޓުތައް ހަދަން ލަފާދެއެވެ. (ހ) މޭގެ އެކްސްރޭ ނެގުން : އެކްސްރޭގެ އެހީގައި ފުއްޕާމޭގައި އިންފްލެމޭޝަން ނޫނީ ފެން އުފެދިފައި ހުރިތޯ ދެނެގަނެވޭނެ އެވެ. (ށ) އީކޮކާޑިއޯގްރާމް : އީކޯގެ އެހީގައި ހިތުގެ މަސައްކަތްހުރިނެތްގޮތް ރީތިކޮށް ބަލާލެވި ދެނެގަނެވޭނެ އެވެ.
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީންގެ ވަޒީފާ
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތުމަޓޯސަސް
ފަރުވާ
ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސިސްގެ ފަރުވާ ބަރޯސާވަނީ ބަލީމީހާއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ބަލީގެ އުދަނގޫތަކާ، ބަލީގެ ނިޝާން ތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެންކަމުން ބަލީގެ ފަރުވާ ކަނޑައެޅޭނީ ޑޮކްޓަރުންގެ މެދުގައި މަޝްވަރާކޮށް، ބަލިމީހާއަށް އެންމެ އެކަށޭނަ ފައިދާހުރި ގޮތަކީ ކޮބައިތޯ ބެލުމަށްފަހު ގައެވެ. ބަލީގެ އަލާމާތްތަކާ ނިޝާން ތަކަކީ ދޭތެރެއަކުން ލުއިވެ، ދޭތެރެއަކުން އިތުރުވެ ގޯސްވާ ކަންކަމަށްވުމުން، ބައްޔާއި ގުޅިގެން ދީފައި ހުންނަ ބޭސްތަކާ އެބޭސްތައް ބޭނުންކުރާ ގޮތަށް ވެސް ބައެއް ފަހަރު ބަދަލު ގެންނަށް ޖެހެއެވެ. ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް އެންމެ އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ބޭސްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. (ހ) ތަދުކަނޑުވާ ބޭސްތައް (NSAIDs): ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް އާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ، ހުމާއި، ތަދާއި، ދުޅަ ތިރިކުރުމަށް ތަދުކަނޑުވާ ބޭސްތައް ބައެއް ފަހަރު ބޭނުންކޮށްފާނެ އެވެ. ތަދުކަނޑުވާ ބޭސްތައް ބޭނުންކުރުމުން ދިމާވެދާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުގެ ތެރޭގައި އެތެރެހައްޓަށް ލޭއެޅުން، ހިތުގެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުވުން، އަދި ގުރުދާގެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވުން ހިމެނއެވެ. (ށ) މެލޭރިޔާ ބޭސް (Antimalarials): އާންމުކޮށް މެލޭރިޔާއަށް ފަރުވާކުރުމަށް ދީއުޅޭ "ހައިޑްރޮކްސީކްލޯރޯކީން" ފަދަ ބޭސްތައް ދިފާއީ ނިޒާމަށް ބާރުފޯރުވައި، ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ގެ ހާލަތު ގޯސްވުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަކުރުވައެވެ. މިބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ބަނޑުގައި ރިހުން، ވަރަށް މަދުން ނަމަވެސް ލޮލުގެ އަލިދުލި ހަލާކުވުން ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވެދާނެ އެވެ. މިބޭސް ދިގު މުއްދަތަކަށް ބޭނުންކުރާނަމަ ލޮލުގެ ޗެކަޕް ގަވާޢިދުން ހަދަމުން ގެންދިއުމަކީ އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ. (ނ) ކޯޓިކޯސްޓީރޮއިޑް (Corticosteroids): ކޯޓިކޯސްޓީރޮއިޑް ގުރޫޕްގެ ބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް އާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ އިންފްލެމޭޝަންގެ އަސަރު ކުޑަކޮށްދެއެވެ. ސްޓީރޮއިޑްގެ ސަބަބުން ދިމާވެދާނެ ނޭދެވޭ އަސަރު ތަކުގެ ތެރޭގައި ބަރުދަން އިތުރުވުން، އިންފެކްޝަން ހެދުން، ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުން، ލޭގެ ހަކުރު މަތިވުން، ހަށިގަނޑުން ފަސޭހައިން ލޭހިލުން، އަދި ކަށިތައް ތުނިވެ ފީވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. (ރ) އިމިޔުނޯސަޕްރެސެންޓް (Immunosuppressants): މިއީ ވެސް އިންފްލެމޭޝަން ތިރިކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި ދޭ ބޭސްތަކެކެވެ. މިފަދަ ބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ވެސް ފަހަރުގައި ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް ހުންނަ މީހުންނަށް ކުރިމަތިވާ އުދަނގޫތަކަށް ލުއިކަން ލިބިދާނެއެވެ. މިގުރޫޕްގައި ހިމެނޭ ބޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި އެޒެތިއޮޕްރިން، މައިކޯފިނޮލޭޓް މޮފްޓިލް، އަދި މިތޮޓްރެކްސޭޓް ފަދަ ބޭސްތައް ހިމެނެއެވެ. ކުރިމަތިވެދާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ފުރަމެޔަށް ގެއްލުންވުން، އިންފެކްޝަން ހެދުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވުން، ދަރިމައިވުމަށް ހުރަސްއެޅުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ހަވާލާ
•	https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/lupus/symptoms-causes/syc-20365789 •	https://ghr.nlm.nih.gov/condition/systemic-lupus-erythematosus#genes •	https://www.webmd.com/lupus/systemic-lupus-erythematosus?print=true
ޒާލް
ޒާލް އަކީ ފާރިސްކަރައިގެ "ރާދަވަޅި" ނުވަތަ ޝާހްނާމާ ގައި ތަސްވީރުކޮށްދީފައިވާ މަޝްހޫރު ހަނގުރާމަވެރިއެވެ.
ފަސްމަންޒަރު
ޒާލް އުފަންވީއިރު ބޮލުގެ އިސްތަށިތައް ހުދެވެ. އޭނާއަށް "ޒާލް" މި ނަން ދެވުނީ އޭނާ އުފަންވީ އިރު އަލްބީނޯ (ހުދު) ވީމައެވެ. ފާރިސީ ބަހުން ޒާލް ނިސްބަތް ކުރެވެނީ ހުދު މީހުންނަށެވެ. ޒާލްގެ ބައްޕަ އަކީ ސާމް އެވެ ކާފަ އަކީ ނަރިމާން އެވެ. މި ދެމީހުންނަކީ ވެސް އީރާންޝަހަރްގެ ދިފާއުގައި ވަރުގަދަ ހަނގުރާމަވެރިންނެވެ. ޒާލްގެ ކިބައިގައި އެ ބަލި ހުރުމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް އަހަރެއް ވެސް ނުވަނީސް އޭނާގެ ބައްޕަ އޭނާ ދަމާވަންދު ފަރުބަދަ މައްޗަށް ދޫކޮށްލީއެވެ. މިއީ މުޅި އީރާނުގައި ވެސް އެންމެ އުސް ފަރުބަދަ އެވެ. އަދި ސިމާގު (ވަރަށް ބޮޑު ދޫންޏެއް) އަށް އޭނާ ފެނިގެން ނަގައިގެން ގެންގޮސް އެސޮރުގެ ހާލީގައި ބެލެހެއްޓިއެވެ. އޭގެ ދުވަސްތަކެއް ފަހުން ކޮންމެވެސް އިއްޒަތްތެރިއަކު އަސްގާޑިޔަލެއްގައި ދަތުރުކުރަމުން ދަނިކޮށް ވަރުގަދަ ޒުވާނަކު ދޫނީގެ ހާލީގައި ހުއްޓާ ފެނިއްޖެ އެވެ. އަދި މި ހަބަރު ޝަހަރުގައި ފެތުރި ސާމާ ހިސާބަށް ފޯރުމުން އެކަމާ ބޮޑެތި މީހުންނާ މަޝްވަރާ ކުރުމަށް ފަހު އެތަނަށް ދިޔައެވެ. އެ ހާލިން އޭނާއަށް ފެނުނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ދަރި އެވެ. އެކަމަކު އެ ހާއްޔާ ހިސާބަށް މައްޗަށް އެރޭނެ ގޮތެއް ނުފެނުނެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާގެ ކުށަށް އަފޫ ކުރެއްވުމަށާއި އެހީތެރިކަށް އެދި ކަލާނގެ ކިބަފުޅުން އެދުނެވެ. އެ މަންޒަރު ސިމާގަށް ފެނުމުން އޭނާ އައިސް އެހުރީ ޒާލް ބަލައި ކަން އެނގުނެވެ. އަދި އެ އިހްސާންތެރި ދޫނި ގައިން ފަތެއް އުފުރާލާފައި ޒާލް އަށް ދީފައި ބުންޏެވެ. "އަހަރެންގެ އެހީއަކަށް ބޭނުންވެއްޖެ ނަމަ މި ފަތް އަންދާލާ. އަދި އަހަރެން ދިން ލޯތްބާއި އެހީތެރިކަން ހަނދާން ނައްތާނުލާތި."
ޒާލް އަށް އިހްސާންތެރިވި އެ ބިޔަ ދޫނި އޭނާއަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެއް މެދުވެރި ވެއްޖެ ނަމަ އަންދާލުމަށް މީގެ ތިން ފަތް ދިނެވެ. އެއިން ފަތެއްގައި ރޯކޮށްލާ އިރަށް އެތަނަކަށް ސިމާގް ހާޒިރުވާނެއެވެ.
ޒާލްއާއި ރުދަބާ
ޒާލް ގޮވައިގެން އެނބުރި ގެއަށް އައުމަށް ފަހު އޭނާގެ ބައްޕަ ސާމް ކުރީގައި ޒާލްއާ ދޭތެރޭ ކަން ކުރެވުނު ދެރަ ގޮތްތަކުގެ މައްޗަށް ހިތާމަކޮށް ދެން އެފަދަ ދެރަ ގޮތެއް މެދުވެރިވިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި ވަރަށް ފުރިހަމަ އެހީތެރިކަމާ އެކު އޭނާ ބެލެހެއްޓިއެވެ. މަނޫޝެހެރް ވެސް މި ޒުވާން ކުއްޖާއަށް ހެޔޮކޮށް ހިތިއެވެ. ސާމް، އުސްތަމާން މާޒަންދަރާން އަށް ހަނގުރާމައަށް ނުކުތުމުން، ސާމްގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތް ސަރަހައްދުގެ ރަސްކަން ޒާލް އާ ހަވާލުކުރެވުނެވެ.
ރަސްކަމުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގައި ގިނަގިނައިން ވަޒީރުން އެއްކުރައްވައެވެ. މިފަދަ އެއްވުންތަކުގައި ޝަރާބާއި މިއުޒިކުގެ ކުޅިވަރު އޮވެއެވެ. އަދި ކާބުލްގެ ކުރީގެ ޖައްބާރު ރަސްގެފާނު ޒަހާގު ގެ ދަރިކޮޅުން ރަސްކަލެއް ކަމުގައިވާ މިހްރާބަށް ހެޔޮކޮށް ހިއްތަވައި ގިނަ އަދަދަކަށް އަހާއި އަޅުން ހަދިޔާ ކުރެއްވިއެވެ.
މިހްރާބް ގެ ރީތި އަންހެން ދަރި ރުދަބާ ފެނިފައި ޒާލްގެ ހިތް އޭނާއަށް ލެނބުނެވެ. އޭނާ ދެކެ ލޯބި ވެވުނެވެ. އެހެންނަމަވެސް މި ގުޅުން ކުރިއަށް ގެންދަން ޖެހުނީ ދަތިތަކާ އެކުއެވެ. އެއް ފަހަރެއްގައި ޒާލް ރުދަބާގެ ގަނޑުވަރު ކައިރިއަށް ދިއުމުން ރުދަބާ އޭނާގެ ދިގު އިސްތަށިގަނޑު ޒާލް މައްޗަށް އަރަން ވަލެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރިއެވެ. ޒާލް ގަނޑުވަރުގެ މައްޗަށް އެރި އިސްތަށިގަނޑުގައި އެލިގެންނެވެ.
ޒާލް ރުދަބާ އާ ގުޅުމަށް ޒާލް ގެ ބައްޕަ އާއި މަނޫޝަހަރް ހިތްނުރިދާނެ ކަމުގައި އޭނާ ދުއްޓެވެ. އެއީ ރުދަބާ ގުޅެނީ ޒަހަގް ގެ ދަރިކޮޅާ ކަމަށް ވާތީ އެވެ. މިހްރާބް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހިތްހަމަނުޖެހުމަކާ އެކު ނަމަވެސް މި ގުޅުމަށް ރުހުނެވެ. އެެހެންކަމުން ޒާލް އޭނާގެ ބައްޕަ މި ކައިވެންޏާ މެދު ހިތްހަލާލު ކޮށް އެއްބަސް ވުމަށް އެދުނެވެ. އަދި ޒާލްގެ ބައްޕަ ޒާލްގެ އެދުންތައް ފުރިހަމަ ކޮށްދިނުމަށް ވެފައިވާ ވައުދުގެ މަތިން ހަނދާންކޮށްދިނެވެ.
ނަމަވެސް ސާމަށް ރުދަބާގެ ބައްޕަ އަދި ކާބުލް ގެ ރަސްގެފާނަކީ ޒަހަގު ގެ ދަރިކޮޅުން އައި ބާބިލެއް ކަން އެނގި އެކައިވެންޏާ ދެކޮޅު ހެދިއެވެ.
އެންމެ ފަހުން ސާމް، ޒާލާއި ރުދަބާ ކައިވެނި ވުމުން އެ ދެމީހުންގެ ދިރިއުޅުން އުފާވެރި ވެ އުޖަލާ ވާނެތޯ ނުޖޫމީއިލްމުވެރިން ގާތު އެއްސެވެ. އެމީހުންގެ ޖަވާބަކަށް އައީ އެ ކައިވެނިން އަންނަ ދަރިކޮޅަކީ މުޅި ދުނިޔެ ފަތަހަކުރާނެ ފާތިހުން ކަމެވެ. އެހެންކަމުން ޒާލް މަނޫޝެހެރް ގެ މަޖިލީހަށް ގެނެސް ހެޔޮކޮށް ހިތައި ސާމްގެ ރުހުން ދިންކަން އިއްވައި ރަސްގެފާނުވެސް އެކަމާ ގަބޫލު ވެއްޖެއެވެ.
ކައިވެނީހެ ހަފްލާ އޮތީ ޒަލް އާއި ރުދަބާ ފުރަތަމަ ބައްދަލް ވި ތަނުގައެވެ. އަދި ކައިވެންޏަށް ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ފާރިސްކަރަ ފަހުރުވެރިވާ ވަރުގަދަ ފާތިހް ރުސްތުމް އުފަންވިއެވެ.
ރުސްތުމް ވިހެއުމުގެތެރޭގައި އޭނާގެ މަންމަ ރުދަބާ އަށް އުނދަގޫތަކެއް ކުރިމަތިވެ ދިގުދެމިގެން ދިޔައެވެ. އަދި ވިހެއުމުގެ އުނދަގޫތަކަށް ކެތް ނުކުރެވިގެން ރުދަބާ މަރުވެދާނެކަމަށް އޭނާގެ ފިރި ޒާލް ދުއްޓެވެ. އެހައި ހިސާބުން ޒާލް ސިމާގު ގެ އެހީއަށް އެދުނެވެ. ދެން ސިމާގް ހާޒިރުވެ "ރުސްތުމްޒާދު" (ކަފާލައިގެން ދަރިފުޅު ނެގުން) ކުރާނެ ގޮތް ކިޔައިދީ ދެމައިންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކޮށްދިނެވެ.
އިތުރަށް ބެލުމަށް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ކަރްނާޓަކާ
ކަރްނާޓަކާ (ކައްނަޑާއިން: ಕನಾ೯ಟಕ) އަކީ ދެކުނު ހިންދުސްތާން އަށް ނިސްބަތްވާ 4 ރާއްޖޭގެ ތެރެއިން އެއް ރާއްޖެއެވެ.
ސައިޓަޓޮކްސިކް ޓީ ސެލް
thumb|left|ޓީ ލިމްފަސައިޓްގެ ވައްތަރުތައް ސައިޓަޓޮކްސިކް ޓީ ސެލް ނުވަތަ ތަކުން ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ބެކްޓީރިއާ މަރާލުމަށް އެހީވެދޭ ކެމިކަލްއެއް ބޭރުކުރެއެވެ. ސައިޓަޓޮކްސިކް ޓީ ސެލް ހަށިގަނޑުގައި ކެންސަރުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ޓިއުމަރު ސެލް، އަދި ވައިރަސްއާއި ތަޣައްޔަރު ވެފައިވާ ސެލްތައް ހަލާކުކޮށްލުމުގައި އެހީތެރި ވެއެވެ. ސައިޓަޓޮކްސިކް ޓީ ސެލް ތަކުގެ ބޭރު ފަށަލައިގައި ސީޑީ8 ކިޔާ ގްލައިކޯ ޕްރޮޓީން އެއް ހުރެއެވެ. އެހެންކަމުން މިސެލްތަކަށް ސީޑީ8 ޓީ ސެލް އޭ ވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ.
ޑޭވިޑް ވުޑާޑް
180px|thumb|ވުޑާޑް 2020 ވަނަ އަހަރު ޑޭވިޑް ވުޑާޑް (ސެންޓާ ބާބަރާ ކެލިފޯނިއާއަށް 6 އޭޕްރިލް 1964 ގައި އުފަންވި) އަކީ އެމެރިކާ ޕޯސްޓްމޮޑާން ލިޔުންތެރި އެކެވެ. މީގެ އިތުރުން އޯކެސްޓްރާތައް ވެސް ކޮންޑަކްޓު ކުރައްވާ ވުޑާޑް އަކީ އެމެރިކާ ގައުމެއް ގޮތުގައި އުފަންވީރު އެންމެ ފުރަތަމަ ތިބި އާއިލާތަކުން އާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވެލައްވާ ބޭފުޅެއްވެސް މެއެވެ.
ކިވީ
ކިވީ އަކީ ވަރަށް މީރު މޭވާ އެކެވެ. ކިވީ އެންމެ ގިނައިން ހެދޭ އެއް ގައުމަކީ ސީނުކަރަ އެވެ. ކިވީ އާންމުކޮށް ހުންނަނީ ކުކުޅު ބިސް ބައްޓަމަށެވެ. ދިގުމިނުގައި 8-5 ސމ އަދި ވަށަމިނުގައި 5.5-4.5 ސމ ވަރުހުރެއެވެ. މަޑު މުށިކުލައިގެ ތޮށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ ކިވީގެ ބޭރުގައި ނުރަ ނުވަތަ ކެހެރިކޮށް ހުރެއެވެ. އެތެރޭގެ މޭވާގެ ގޮތުގައި ކާ ބައި ހުންނަނީ މަޑު ފެހި ކުލަ އަކަށެވެ.
ޑޭވިޑް ވުޑާޑް
އަދި ޕެރަގުއޭގައި އޮތް ފެމިނިސްޓް/ވެޖިޓޭރިއަން ސަރަހައްދެއްކަމަށްވާ ނޫވާ ޖާމޭނިއާ އާއި އެކު ވުޑާޑް ކުރައްވާފައިވާ މަސައްކަތްތަކަކީ ވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ މަސައްކަތްތަކެކެވެ. އޭނާ ޖަރުމަނު ބަހުން ލިޔުއްވާފައިވާ ކަރެސްޕޮންޑެންސް އާއި ބެހޭ ފޮތް، ފައިވް އިއާސް ގައި އޭނާގެ އިތުރުން ދެވަނަ ލިޔުންތެރިއެއްގެ ގޮތަށް މަސައްކަތް ކުރައްވާފައިވާ ސްވިޓްޒަލެންޑުގެ ލިޔުންތެރިޔާ ކްރިސްޓިއަން.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
މިލަންދޫ (ށ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ށ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ. މިރަށުމީހުން ކުރިން ދިރިއުޅުނީ ށ.މާކަނޑޫދޫގައެވެ. މާކަނޑޫދޫއަކީ ޗަކަބިން ރަށަކަށްވާތީއާއި ބިންތިރިވުމުގެސަބަބުން ދިރިއުޅެން އުނދަގޫވުމުން މިރަށު މީހުން ށ.މިލަންދޫއަށް ބަދަލުވީއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތްތަކަކީ އިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމެވެ. އަދި ކޮންމެވެސްވަރަކަށް ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ގޮނު އާއިލާ (މަސް)
ގޮނު އާއިލާ ނުވަތަ އަކީ މޫދުގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެހީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އާއިލާ އެކެވެ. މިއީ ކޮލި އާއިލާ (މަސް) ގެ މަސްތަކާއި ވަރަށް އެއްގޮތް މަހުގެ ބާވަތެކެވެ. ގޮނުގެ އެންމެ ޚާޢްޞަ އެއް ސިފަޔަކީ އޭގެ ހަންގަނޑުގައި މާމުއި ހަތާ ގެ ސިފަޔަށް ލެވިފައިހުންނަ ލައްގަނޑު ތަކެވެ. ގޮނުގެ އާޢިލާ ގެ މަސްތަކުގެ ތެރޭގައި ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި މަޝްހޫރު ގޮނު އަދި ކަށި ގޮނު ހިމެނެއެވެ. ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފަޅުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފައިވާ  ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮނުގެ ވައްތަރުތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ގޮނު އާއިލާގެ މަސްތައް ނުވަތަ ވައްތަރުތައް ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ހިސާބެއްގެ ކަނޑުތަކުގައި ވެސް އުޅެއެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މަރިޔަމް އަފީފާ
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
މަރިޔަމް އަފީފާ އަކީ ޏ. ފުވައް މުލަކަށް އުފަން ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. ޒަވާޖީ ޙަޔާތެއް އަދި ފަށާފައެއް ނުވެއެވެ. މާލޭ އިންގްލިޝް ސުކޫލުން ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ މަރިޔަމް އަފީފާ ނުވަތަ އަފީ އަކީ މިއަދު ގިނަބަޔެއްގެ ތަރުހީބު ހޯދާފައިވާ ކުޅަދާނަ ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. ޏ. ފުވައްމުލަކަށް އުފަން އަފީއަކީ ސުކޫލް ދައުރުގައި ވެސް މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ދާއިރާގައި ހަރަކާތްތެރި ފަރާތެކެވެ. އެމް އީ އެސް އިން ކުރިން ބާއްވަމުން ދިޔަ ކްރެސެންޑޯ ޝޯ ތަކުގައި އަފީވަނީ ބައިވެރި ވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން އަފީއަކީ ސުކޫލްގައި އުޅުނުއިރު ލަވަ ކިޔުންތެރިއެކެވެ. އިންޓަރ ސުކޫލް ލަވަ މުބާރާތުގައި އެމްއީއެސްގެ ފަރާތުން ލަވަ މުބާރާތުގައި އަފީ ބައިވެރި ވެފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް ލަވަ މުބާރާތުގައި އަފީ ފާހަގަވެގެން ގޮސްފައެއް ނުވެއެވެ.
ފިލްމީ ދާއިރާ އަށް ނިކުތުން
މަރިޔަމް ޢަފީފާ ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތީ 2006 ވަނަ އަހަރު ފިލްމީ ތަރި ލުފުޝާން ޝަކީބް އާއި އެކުކުޅުނު ކީއްވެހޭ ކަލާ ކިޔާ ވީޑިއޯ ލަވަޔަކުންންވެ. އެއަށް ފަހު ތަފާތު ފިލްމް ޑުރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ. ސުކޫލް ދައުރު ނިންމާލުމަށްފަހު ދެން އަފީ ނިކުތީ އަމިއްލަ ތަނެއްގެ ވަޒީފާ އަށެވެ. އެގޮތުން ކޮންސްޓްރަކްޝަން ދާއިރާގެ މަސައްކަތްކުރާ އަމިއްލަ އޮފީހެއްގައި އަފީ މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. އެއަށްފަހު ދެން އޭނާ ނުކުތީ ފިލްމީ ދާއިރާއަށެވެ. އަފީ ބުނި ގޮތުގައި ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތުމުގައި އޭނާއަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ފުރުޞަތު ހޯދައިދިނީ އޭނާގެ މިއުޒިކް ޓީޗަރެއް ކަމަށްވާ ރަޝީދު ސަރ އެވެ.
މަރިޔަމް އަފީފާ ފުރަތަމަ ކުޅުނީ ވީޑިޔޯ ލަވައެކެވެ. އެއަށްފަހު ފިލްމް ނުކުޅެން ޚިޔާލުކޮށްގެން އަހަރެއް ހާ ދުވަހު ހުރިއެވެ. ނަމަވެސް އަލުން ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތީ ސުނާމީ އާއި ގުޅިގެން އެހީހޯދަން ބޭއްވި ޝޯތަކުންނެވެ. އަފީ ފުރަތަމަ ފެންނަމުން ދިޔައީ ހަމައެކަނި ވީޑިޔޯ ލަވަތަކުން ކަމަށް ވިޔަސް މިހާރު ފިލްމާއި ޑްރާމާ ތަކުން ވެސް އަފީ ފެންނަމުން ދެއެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
އަފީ މިހާތަނަށް ކުޅެފައިވާ ބޮޑެތި ފިލްމް ތަކުގެ ތެރެއިން ރިލީޒް ވެފައިވަނީ އެންމެ ފިލްމެކެވެ. އެއީ ޑައިރެކްޓަރ އަބުދުލް ފައްތާހްގެ ކުންފުނި ރެޑްވޭވް ޕްރޮޑަކްޝައިން ޕްރޮޑިއުސް އަހުމަދު ނިމާލު ޑައިރެކްޓްކޮށްފައިވާ ވާލޯބި އެގޭނަމަ އެވެ. މިފިލްމް ވެފައިވަނީ އަފީގެ ހުނަރު ވަރަށް ފުރިހަމަޔަށް ދައްކުވައިދިން ފިލްމަކަށެވެ. މީގެ އިތުރުން އަފީވަނީ ކުރު ދެފިލްމެއް ކުޅެފައެވެ. އެއީ ޕްރޮޑިއުސަރ އަހުމަދު އަޝްރަފްގެ އިރު އޮއްސުމުން، އަދި ނުދާށޭ ދޫކޮށްފާ ލޯބިވާ ކިޔާ ކުރުފިލްމެކެވެ.
އަފީ ކުޅެފައިވާ މަޝްހޫރު ޑްރާމާ ތަކުގެ ތެރޭގައި ޑައިރެކްޓަރު ޢަބުދުލް ފައްތާހުގެ 4 ޑްރާމާ އެއް ހިމެނެއެވެ. އެއީ ކުރަމޭ ވަދާޢީ ސަލާމް، ހިނިތުން ވެލާށޭ ކަލާ، ވަމޭ ކައިރީގާ ކަލާ، އަދި އަހަރެންގެ ޅަ ޑެޑީ ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މޫވީ ޕީޕަލް އިން ސަމާޢީލް ޕްރޮޑިއުސްކޮށް ޑައިރެކްޓްކޮށްފައިވާ ސާރާ، އަދި އުމުރަށްއެކީ އުޅެން ބުނެފާ ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ. އަފީ ކުޅެފައިވާ އެހެން ޑްރާމާ ތަކުގެ ތެރޭގައި އިޚްތިޔާރު، އަދި މަންޒިލަކީ ތީޔޭ މަގޭ ހިމެނެއެވެ.
މަރިޔަމް ޢަފީފާ ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ވީސްޓްރީމުން ހަދަން މަސައްކަތްކުރި ވަންހަނާގައި ވެސް އަފީފާ ހަރަކާތްތެރި ވިއެވެ. ނަމަވެސް މިފިލްމް ނިކުމެފައެއް ނުވެއެވެ.
މޮޅު ބަތަލާގެ މަގާމް ހޯދުމަށް ކުރާ އުއްމީދު
ޖީސީއީ އޯލެވެލް ފެންވަރަށް ތަޢުލީމް ޙާޞިކޮށްފައިވާ އަފީ ބުނާގޮތުން ފިލްމީ ދާއިރާގެ އެންމެ މޮޅު ބަތަލާ މަގާމް ހޯދަން ބޭނުންނަމަ އަފީ ވާދަކުރަންޖެހޭ ދެމީހަކު ވެއެވެ. އެއީ ނިޢުމާ އަދި ޝީލާ އެވެ. އަފީ ބުނާގޮތުގައި އެދެމީހުންނާއި ވާދަކޮށްގެން ފިލްމީ ދާއިރާގެ އެންމެ މޮޅު ބަތަލާގެ މަގާމް ހޯދުމަކީ އޭނާ ކުރާ އުއްމީދެކެވެ. ދެކޭ ހުވަފެނެކެވެ.
ދޮންކޮތަރި ފިލޮޅު
ދޮންކޮތަރި ފިލޮޅުނުވަތަ އަކީ އާއްމުކޮށް ދިވެހިން ބާނާ އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ ފިލޮޅު އާންމުކޮށް އުޅެނީ އަތޮޅުގެ ބޭރުފަރާތުގެ ފުން ސަރަހައްދު ތަކުގައެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 100 މީޓަރާއި 180 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ރަގަޅު މަހެކެވެ. މިއީ ތަދު ފިލޮޅެއްކަމުން ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކިނަމެއް ކިޔާނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފަޔާއި ކުލަވަރަށް ވިސްނާ ދޮންކޮތަރި ފިލޮޅުކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.
ނިއުޒިލޭންޑު
ނިއުޒިލޭންޑަކީ (އިނގިރޭސި: Aotearoa :Māori ،New Zealand) ޕެސިފިިކް ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
ދޮންކޮތަރި ފިލޮޅު
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 10 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 10 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ދެކައިރިފަށުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 55 ސމ އަށެވެ. މިއީ އެހެނިހެން ފިލޮޅުގެ ބާވަތްތަކަށްވުރެ ފުޅާ ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ އަޅިރިހި ކުލައެކެވެ. އަދި ފަނޑު ދޮންކުލައެއް މަހުގައި އެކުލެވެއެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތައް ހުންނަނީ ދޮން ރީނދޫ ކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތަކުގަޔާއި ނިގޫފަތުގައި ފަނޑު މުށިކުލައިގެ ލައްތަކެއް ބައެއް ފަހަރު ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކަނޑުއަޑީގައި އުޅޭ ތަފާތު ކުދިމަސް މަހެވެ.
ނިއުޒިލޭންޑު
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ނިއުޒިލޭންޑުގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހާއި މާއޮރީ ބަހާއި ނިއުޒިލޭންޑް ސައިން ލޭންގުއޭޖެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ނިއުޒިލޭންޑަރސްއެވެ. ނުރަސްމީ ނަމެއްގެ ގޮތުގައި ކިވީސް ވެސް ކިޔައެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ އޯކްލޭންޑެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ވެލިންޓަންއެވެ. ނިއުޒިލޭންޑަކީ ބަރުލަމާނީ ޑިމޮކްރަސީއެކެވެ. ދުސްތޫރީ ރަސްކަމެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 4 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، މިއީ ދުނިޔޭގައި 123 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 268021 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ވާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ nz. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +64 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ނިއުޒިލޭންޑް ޑޮލަރެވެ.
ދޮންކޮތަރި ފިލޮޅު
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ނިއުޒިލޭންޑު
ނަން
ޔޫރަޕުގެ މީހުން ނިއުޒިލޭންޑަށް އައުމުގެ ކުރީގައި މާއޮރީ ބަހުން މުޅި މި ޤައުމަށް އެއްކޮށް ކިޔާ ނަމެއް އޮންނަ ކަމެއް އެނގިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރަށްތަކަށް ވަކީން އެމީހުން ކިޔާ ނަންތަކެއް އޮތެވެ. މި ގޮތުން ނޯތު އައިލެންޑަށް، އެ ބަހުން ކިޔާ ނަމަކީ “ތެ އިކަ އަ މާއުއި” އެވެ. މީގެ މާނައަކީ (މާއުއީގެ މަހެވެ). އަދި ސައުތު އައިލެންޑަށް ކިޔާ ނަމަކީ “ތެ ވައި ޕައުނަމު” އެވެ. މީގެ ނަމަކީ ގްރީންސްޓޯންގެ ފެނެވެ. މީގެ އިތުރުން ވެސް ސައުތު އައިލެންޑަށް “ތެ ވަކަ އޮ އައޮރަކީ” އެވެ. 20 ވަނަ ޤަރުނާ ހަމަޔަށް ނޯތު އައިލެންޑަށް ކިޔަމުން އައި ނަމަކީ އައޮތެއަރޮއަ” އެވެ. މީގެ މާނައަކީ “ލޭންޑް އޮފް ލޯންގް ވައިޓް ކްލައުޑް” އެވެ. މިހާރު މާއޮރީ ބަހުން މުޅި ޤައުމަށް ވެސް ކިޔާ ނަމަކީ މިއީއެވެ. ކުރީން ޔޫރަޕު މީހުން މި ޤައުމަށް ކީ ނަމަކީ ނޮވާ ޒީލޭންޑިޔާއެވެ. ފަހުން މި ނަން އިނގިރޭސި ކުރުމަށް ފަހު ނިއުޒިލެންޑް މި ނަމަށް ބަދަލުކުރެވުނީއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ނިއުޒިލޭންޑަކީ ޕެސިފިކްގެ ހުޅަނގު ދެކުނުގައި އޮތް ޖަޒީރާ ޤައުމެކެވެ. މި ޤައުމު އެކުލެވިގެންވަނީ ބޮޑު ދެ ބިމަކާއި ބައިވަރު ކުދި ރަށްތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. ބޮޑު ދެ ބިމަކީ ނޯތު އައިލެންޑާއި ސައުތު އައިލެންޑެވެ. ކުޑަރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވެނީ ސްޓެވަރޓް އައިލެންޑް/ރަކިއުރާ އާއި ޗަތަމް އައިލެންޑްސްއެވެ. ރިއަލްމް އޮފް ނިއުޒިލޭންޑްގެ ތެރޭގައި ކުކް އައިލެންޑްސް އާއި ނީއު ވެސް ހިމެނެއެވެ. މިއީ ޒާތީ ވެރިކަމެއް ކުރާ ތަންތަނެވެ. މީގެ އިތުރުން ތޮކެލާއު އާއި ރޮސް ޑިޕެންޑެންސީ ވެސް ހިމެނެއެވެ. ރޮސް ޑިޕެންޑެންސީއަކީ އެންޓާޓިކާ ބައްރުގައި ނިއުޒިލޭންޑުން އެ ޤައުމުގެ ބައެއް ކަމުގައި ކްލެއިމްކުރާ ސަރަޙައްދެވެ.
ތާރީޚު
ނިއުޒިލޭންޑަކީ ދުނިޔޭގެ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހުން މީހުން ދިރިއުޅެން ފެށި ރަށްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޖަޒީރާއެކެވެ. މިތަނުގައި މީހުން ވަޒަންވެރިވެފައިވާ ކަމަށް ބެލެވިފައިވަނީ މީލާދީން 13 ވަނަ ޤަރުނުގައެވެ. ނިއުުޒިލެންޑަށް އިނގިރޭސިންގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ލިބުނީ 25 މެއި 1854 ގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ނިއުޒިލޭންޑުގެ އާބާދީގެ 78% މީހުންނަކީ ޔޫރަޕުގެ ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ޔޫރަޕު ދަރިކޮޅުގެ ނިއުޒިލެންޑް މީހުންނަށް ކިޔާ ނަމަކީ “ޕާކޭހާ” އެވެ. މިއީ މާއޮރީ ބަހުން، މާއޮރީ މީހުން ނޫން މީހުންނަށް ކިޔާ އާއްމު ނަމެކެވެ. ޔޫރަޕު ދަރިކޮޅަށް ބަލާއިރުގައި ނިއުޒިލޭންޑުގައި ގިނަވާނީ ބްރިޓިޝް އަދި އައިރިޝް ދަރިކޮޅުގެ މީހުންނެވެ. 1987 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް ނިއުޒިލޭންޑުގެ ހަމައެކަނި ރަސްމީ ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހެވެ. އެހެން ނަމަވެސް 1987 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ނިއުޒިލޭންޑުގެ އަސްލު ރަށްވެހީންގެ ބަސްކަމުގައިވާ މާއޮރީ ބަހަކީ ނިއުޒިލޭންޑުގެ ރަސްމީ ބަހެއް ކަމުގައި ވަނީ ހަމަޖައްސާފައެވެ. ހަމަ އެހެންމެ 2006 ވަނަ އަހަރު ނިއުޒިލޭންޑުގެ އިޝާރީ ބަހަކީ ވެސް ރަސްމީ ބަހެއް ކަމުގައިވަނީ ހަމަޖައްސާފައެވެ. ރަސްމީ ދަރަޖަ ލިބިފައިނުވާ ބަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ އާއްމު ބަހަކީ ސަމޯއަން ބަހެވެ. މީގެ އިތުރުން ފަރަންސޭސި ބަހާއި ހިންދީ ބަހާއި ޔޫ ބަހާއި އުތުރު ޗައިނާ ބަސްވެސް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ނިއުޒިލޭންޑުގައި ދިވެހި އާއިލާތައް ވެސް ދިރިއުޅެމުން ގެންދެއެވެ.
ސަގާފަތު
މިއަދުގެ ނިއުޒިލެންޑްގެ ސަގާފަތަށް ބަލާއިރުގައި، އެންމެ ބޮޑު ނުފޫޒެއް އައިސްފައިވަނީ އިނގިރޭސި ސަގާފަތުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން އެމެރިކަން އަދި އެ ޤައުމުގެ އަޞްލު ރަށްވެހީން ކަމުގައިވާ މާއޮރީ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންގެ ސަގާފަތުގެ އަސަރު ވެސް މިއަދުގެ ނިއުޒިލޭންޑުގެ ސަގާފަތުގެ ތެރެއިން ފެނެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ނިއުޒިލެންޑުގެ އިޤްތިޞާދަކީ މި ޒަމާނާ އެކަށޭނަ ގޮތުން ތަރައްޤީކުރެވިފައިވާ އިޤްތިޞާދެކެވެ. ނިއުޒިލޭންޑުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ކުރެވޭ ގިނަ ސަރވޭތަކުގައި އެ ޤައުމުގެ ރައްޔިތުން ބުނަނީ އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމާ މެދު ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތްހަމަ ޖެހޭކަމުގައެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 27083 ޑޮލަރެވެ.
އޮކްޓޫބަރު 10
އޮކްޓޫބަރު 10 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 283 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 284 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮކްޓޫބަރު
ކާމަސްތުރަ
ކާމަސުތުރާއަކީ އިންސާނުންގެ ޖިންސީ ގުޅުމާ ބެހޭ ހުރިހާ ދިމާއަކަށް ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތާ ބެހޭ ޢިލްމެވެ. ކާމަސުތުރާ ނުވަތަ ކާމަސްތުރަ މި ބަސް ނެގިފައިވަނީ އިންސާނީ ތާރީޚަށް ބަލާއިރުގައި، މި ޢިލްމާމެދު ލިޔެވިފައިވާ އެންމެ ފުރަތަމަ އަދަބިއްޔާތުންނެވެ. ސެންސިކިރުތު ބަހުން ލިޔެފައިވާ، މި މުހިއްމު ލިޔުން ލިޔުއްވާފައިވަނީ، ހިންދުސްތާނުގެ ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ، މައްލަނާގަ ވާއްތްސްޔާޔަނައެވެ.
ކައްނަޑާ
ކައްނަޑާ ބަހަކީ ދްރެވިދިޔަން ޢާއިލާގެ ބަހެކެވެ.
ޤިސްމު:Languages
އއ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު
ޤިސްމު: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލްތައް
ޒޫން
ޒޫން އަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ކޮމްޕިއުޓަރ ޕްރޮގްރާމް އުފައްދާ ކުންފުނި ކަމަށްވާ މައިކްރޯސޮފްޓްގެ އުފެއްދުމެކެވެ.
ނަރުދޫ (ށ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ށ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
އޮކްޓޫބަރު 11
އޮކްޓޫބަރު 11 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 284 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 285 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮކްޓޫބަރު
މެމަރީ ޓީ ސެލް
މެމަރީ ޓީ ސެލް ނުވަތަ  ތައް ހަށިގަނޑަށް ބެކްޓީރިއާއެއް ނުވަތަ ވައިރަސްއެއް ފަދަ އެއްޗެއް ވަނުމާއެކު، އޭގެ ނަމޫނާތައް ރައްކާކުރެއެވެ. އަދި އެފަދަ އެއްޗަކާއި، އިދިކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާނެ ހަށިދަމަނަ ހަށިގަނޑުގައި އުފައްދައެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ ދެވަނަފަހަރަށް އެފަދަ އެއްޗެއް ހަށިގަނޑަށް ވަދެފިނަމަ، ދިފާޢީ ނިޒާމު އެއާއި އިދިކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ މިންވަރު އަވަސްކުރުމެވެ.
މެމަރީ ޓީ ސެލްގެ ދެވައްތަރެއް ހުރެއެވެ. އެއީ ސެންޓްރަލް މެމަރީ ޓީ ސެލް އަދި އިފެކްޓަރ މެމަރީ ޓީ ސެލް އެވެ. މެމަރީ ޓީ ސެލް ގެ ބޭރު ފަށަލައިގައި ސީޑީ4 ނުވަތަ ސީޑީ8 މިއިން ކޮންމެ ވެސް އެއް ޕްރޮޓީންއެއް އިނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
އެވިންގްސް ސާރކޯމާ
އަލާމާތްތައް
އޮސްޓިއޯޖެނިކް ސާރކޯމާ އާއި އެވިންގްސް ސާރކޯމާގެ އަލާމާތްތައް ތަފާތެއް ނެތެވެ. ބަލިޖެހިފައިވާ ހިސާބުގެ ކަށިގަނޑުގައި ރިހުމާއި، އެއްދުވަހުން އަނެއްދުވަހަށް ރިހުން ބޮޑުވަމުންދިއުމާއި، ބަލިޖެހިފައިވާ ހިސާބުގެ ކަށިގަނޑު ދުޅަވުން ހިމެނެއެވެ.
ފަރުވާ
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ. މިކެންސަރަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި އޮޕަރޭޝަންގެ ނަތީޖާ މާރަގަޅު ނޫންކަންވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ސުލްޠާން މުކައްރަމް މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނު (ތިންވަނަ)
ސުލްޠާން މުކައްރަމް މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނު (ތިންވަނަ) އަކީ މީލާދީން 1750 ން 1757 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. މިރަދުން މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ ކޮރު ބަންޑާރައިން ގެ ނަމުންނެވެ.
ނަސަބު
ކޮރު ބަންޑާރައިންގެ ފުރިހަމަ ނަންފުޅަކީ އައްސުލްޠާން މުކައްރަމް މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން 3 ވަނަ ސިރީ ނަވަރަންނަ ކީރިތި މަހާރަދުންނެވެ. ބައްޕާފުޅަކީ އައްސުލްޠާން މުޒައްފަރު މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން އެވެ. ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރީ ގޮތުން 1163 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތުމުގެކުރިން ނަންފުޅަކީ ޢަލީ ފާށަނާ ކިލެގެފާނު އެވެ. މިރަދުންނަކީ ގެ ކޮއްކޯފުޅެވެ. ރާއްޖޭގެ ތާރީޚްގައި މިރަދުންގެ މަޝްހޫރު ނަންފުޅަކީ ކޮރު ބަންޑާރައިންނެވެ.
ހޮޅިން ދިވެހިރާއްޖެ ހިފުން
މިދެންނެވި ފަހަރު މާލެ ހިފުމަށްޓަކައި ހޮޅިން އައި ސަބަބު ކަމުގައި ހިމެނުނީ ދިވެހިންގެ ޚިޔާނާތްތެރި ބައެކެވެ. މިމީހުންގެ ވެރީން ކަމުގައި ތިއްބެވީ އަލްޤާޟީ ޙަސަން ތާޖުއްދީނުގެ އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ޝަމުސުއްދީން އަދި އަލްޚަޠީބު އަޙުމަދު މުޙްޔިއްދީން އާއި ދެބެންނެވެ. އާޚިރުގައި އެދެބެންވަނީ މަލާބާރީންގެ އަތުން ކަނޑުފައްތައިފައެވެ.
ހޮޅިން ރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ކުރާތާ 4 މަސް ދުވަސް ވީފަހުން، ދިވެހިރާއްޖެ ހޮޅިންގެ އަތްދަށުން ސަލާމަތްކުރެއްވީ ހުރާ އަލްވަޒީރު މުޙައްމަދު ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުންގެ މާތްދަރިކަލުން ޙަސަން މަނިކުފާނު އެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚްގައި ފަޚްރުވެރިކަމާއި މަތިވެރި ދަރަޖަ ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ސުލްޠާން ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީން ނުވަތަ ދޮންބަންޑާރައިން ނެވެ.
އަވަހާރަވުން
ކޮރު ބަންޑާރައިން އަވަހާރަވީ 7 ޝައްވާލް 1170 ގައި މަލިކު ގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ރެގިއުލޭޓަރީ ޓީ ސެލް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމް
thumbnail|left|އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމްގެ ލޯގޯ
އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމް އަކީ ދިވެހި ބަހުން ނެރެވޭ އޮންލައިން ނޫހެކެވެ. އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމްގެ އެޑްރެހަކީ ihavandhoo.com އެވެ. އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމް ހާއްސަ ކޮށްފައިވަނީ އިހަވަންދޫ އާއި ރާއްޖޭގެ ހަބަރާއި މައުލޫމާތު ގެނެސް ދިނުމަށެވެ. އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމް ގެނަމުގައި އެމަޖައްލާ ހިންގަން ފަށާފައިވަނީ 2008 ވަނަ އަހަރުގެ އޯގަސްޓް މަހުގެ 19 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.
މުސްއޫލު ވެރިޔާ އަބުދުﷲ ހަމީދު/ ހަސްތީ ހއ.އިހަވަންދޫ އެޑިޓަރ ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން/ އަންބަރީގެ ހއ.އިހަވަންދޫ އޮފީސް ރެޑްސްޓަރ ހއ.އިހަވަންދޫ
މަޖައްލާ ވުޖޫދުވި ގޮތް
އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމް ވުޖޫދަށް އައިސްފައި ވަނީ ވަރަށް ގިނަ މަރުޙަލާތަކެއް ކަޑައްތު ކުރުމަށްފަހު އެވެ. ރަށުންބޭރުގައިތިބޭ ރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ރަށުގައި ހިނގާ ޙާއްސަ ކަންތައްތަކާއި، ރަށުގެ މުޙިއްމު ޚަބަރުތައް އަންގާދެވޭނެފަދަ ގޮތެއް ހަމަޖެހުމަކީ ވަރަށް މުޙިއްމުކަމެއްކަމުގައި އިހަވަންދޫގެ ޒުވާނުންތަކަކަށް ވިސްނުމުގެ ނަތީޖާ އަކަށްވީ 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭ އައި އެންޖީގެ ނަމުގައި މޯބައިލް ގުރޫޕެއް އުފެއްދުމެވެ. ޖުމުލަ 3 މީހުން ހިމެނޭ ގުރޫޕަކުން މިމަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައިރު، އައިއެންޖީއިން ކުރަމުން ދިޔަ މަސައްކަތަކީ، އެކިއެކިކަންކަމުގައި ރަށުން ބޭރުގައި ތިބެންޖެހިފައިވާ ރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން އައިއެންޖީގެ މެންމްބަރުންނަށް ވާފަރާތްތަކަށް ރަށުގެ މުޙިއްމު ޚަބަރުތައް އަގަކާއި ނުލާ ވަގުތުން ވަގުތައް ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. މިގޮތުން ޚަބަރުތައް ފޮނުވަމުން ގެންދިޔައީ އެސް އެމް އެސްގެ ޒަރިއްޔާއިން ނެވެ. 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ނިމުމާއި ހަމަށް އާއިރު އައިއެންޖީގެ ޙިދުމަތް ހޯދަމުންދިޔަ މެމްބަރުންގެ ޢަދަދު 40 އަށްވުރެ މަތިވެގެންދިޔަ އެވެ.
އަދި 2008 ވަނަ އަހަރު އީއެމްޓީގެ ނަމުގައި އަނެއްކާ ސައިޓް ހިންގަންފެށުނެވެ. މިފަހަރު ސައިޓް ހިންގަންފެށިއިރު ޚަބަރުގެ އިތުރުން ތަފާތު އެކި އެކި ލިޔުންތައް ވެސް ހިމަނަމުން ގޮސްފައި ވާނެ އެވެ. އަދި ފޮޓޯގެލެރީއެއް ސައިޓްގައި ހަދައި، ފޮޓޯ ޝާއިޢުކުރަމުން ގެންދެވުނެވެ. އަދި ސުކޫލު ދަރިވަރުންނަށް އެހީތެރިވުމުގެ ދޮރު ހުޅުވާލުމުގެ ގޮތުން ސައިޓްގައި ދަރިވަރުންނަށް ޙާއްސަ ސަފްޙާއެއް ތައްޔާރުކުރުމާއި އެކު ޅެން، ބަނދި، ވާހަކަ، އާއި މަޢުލޫމާތުގެ ސަފްޙާތައް އިތުރުކޮށް ވެބުސައިޓް ކުރިއަށްގެންދިޔަ އެވެ.
އީއެމްޓި ހިންގަމުން ދިޔަ ސާވާއަށް ކުރިމަތިވަމުންދިޔަ ބައެއް މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން، ސާވާ ބިޒީވެ ސައިޓަށް ވަންނަމީހުންނަށް ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވަމުންދިޔުމުގެ ނަތީޖާއަކަށް ވެގެންދިޔައީ، އީ އެމް ޓިގެ ނަމުގައި ކުރިއަށް ދިޔަ ވެބްސައިޓްގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށް ރަށުގެ ނަމާ ގުޅުވައިގެން، އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމް ނަމުގައި އަމިއްލަ ވެބުސައިޓެއް ގަތުމަށް އީއެމްޓީގެ ޓީމުން ނިންމުމެވެ. އަދި އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމް ނަމުގައި ޑޮމައިން ނަން ގަނެ ރަޖިސްޓްރީ ކުރިއެވެ. މިގޮތުން މިހާރު އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމް ނަމުގައި ފެންނަމުން މިދާ ވެބުސައިޓްގައި އައިއެންޖީ އަދި އީއެމްޓީގެ ލިޔުންތަކާއި އެނަމުގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ޚަބަރުތައްވެސް އެބަހުއްޓެވެ. މިހާރު މިފެންނަ ވެބުސައިޓު ވަނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓުއަރިޒަމް އާރޓްސް އެންޑް ކަލްޗާގައި، 2011 މާރޗް 17 އިން ފެށިގެން ރެޖިސްޓްރީން ކުރެވިފައެވެ. މިހާހިސާބުން ވެބުސައިޓް ރަނގަޅުގޮތެއްގައި ހިންގުމަށްޓަކައި މެމްބަރުން އިތުރުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފަށައި ކިޔުންތެރިންނާއި ރަހުމަތްތެރި ގޮތްތަކަށް، ކުރިއަރަމުންދާ ޓެކުނޮލޮޖީ އާއި އެކު ސައިޓުގެ މަލަމަތި ބަދަލުކުރަމުން ގެންދެވުނެވެ.
ޕްލެޓްފޯރމް
އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމް މިހާރު ހިންގަމުން ދަނީ ފެހި ހިޔަނީ 3.0 ސީއެމްއެސް ގައެވެ. އެއީ އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމް އިން އަމިއްލަޔަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ކޮންޓެންޓް މެނޭޖްމެންޓް ސިސްޓަމެކެވެ.
މޯބައިލް ވާޝަން
3 ޑިސެމްބަރު 2013 ވަނަދުވަހު އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމްގެ މޯބައިލް ވާޝަން ނެރެވުނެވެ. އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމްގެ ފެހިހިޔަނީގެ މޯބައިލް ވާޝަނަކީ ފޯނާއި، ފެބްލެޓާއި، ޓެބްލެޓްތައް ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކަށް ހާއްސަކޮށްފައިވާ ވާޝަނެކެވެ. މޮބައިލް ވާޝަނުގެ އެޑްރެހަކީ m.ihavandhoo.com އެވެ.
ލެޓިން ވާޝަން
އިހަވަންދޫ ޑޮޓްކޮމްގެ ލަޓިން ވާޝަނަކީ ދިވެހި ފޮންޓް ސަޕޯޓް ނުކުރާ ބްރައުސާތަކަށް ހާއްސަކޮށްފައިވާ ވާޝަނެކެވެ. ލެޓިން ވާޝަނުގެ އެޑްރެހަކީ latin.ihavandhoo.com އެވެ.
ގަލަން
frame|ބޯލް ޕޮއިންޓް ގަލަމެއް ގަލަމަކީ ލިޔެކިއުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ އާލާތެކެވެ. ގަލަން ތަގްސީމު ކުރެވިފައިވަނީ އޭގެ ތުނޑު ހުންނަ ބީދައަށް ބަލައިގެންނެވެ. މިވޭލާ ގައި ބޭނުން ކުރެވޭ މައިގަނޑު ވައްތަރުތަކަކީ:-
ނެޗުރަލް ކިލަރ ޓީ ސެލް
ނެޗުރަލް ކިލަރ ޓީ ސެލް ނުވަތަ  އަކީ ދިފާޢީ ނިޒާމްގެ ބައިތައް ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ސެލް އެކެވެ. ނެޗުރަލް ކިލަރ ޓީ ސެލް ހީވާގި ކުރުވުމުން ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ބެކްޓީރިއާ މަރާލުމަށް އެހީވެދޭ ކެމިކަލްއެއް ބޭރުކުރެއެވެ. އަދި މިސެލްތަކުން ސައިޓަކައިން(Cytokine) ކިޔާ މާއްދާއެއް ބޭރުކުރެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
ޔޫސުފް މުޙައްމަދުފުޅު
ޔޫސުފް މުޙައްމަދުފުޅު އަކީ ޅެންވެރި އެކެވެ. ދިވެހި އަދަބިއްޔާތަށް ޚިދުމަތްކުރެއްވި އަދީބެކެވެ. މަޑުމައިތިރި މިޒާޖެއްގެ ވެރިއެކެވެ. ރީތި އަޚްލާޤުގެ ނަމޫނާ އެކެވެ. ޒުވާނުން އިހްތިރާމު ކުރާ މުދައްރިސެކެވެ. އަގުހުރި ލިޔުންތެރި އެކެވެ.
އާއިލާ
ޔޫސުފް މުޙައްމަދު ފުޅު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 12 ޖޫން 1932 ގައި ރ.އިގުރައިދޫގައެވެ. ބައްޕަ އަކީ ރ.އިގުރައިދޫ މުޙައްމަދު ޙަސަން ފުޅު އެވެ. މަންމަ އަކީ ހަމަ އެރަށު ފާތިމާ މަނިކެ އެވެ.
ތައުލީމީ ދާއިރާ
ޔޫސުފް މުޙައްމަދުފުޅު އެންމެ ފުރަތަމަ ޚިދުމަތްކުރެއްވީ އުގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާގައި މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުންނެވެ. މަޖީދިއްޔާގައި އޭރު އޮތް އެންމެ މަތީ ކްލާހުން ފާސްވެ ވަޑައިގެން މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލްގެ މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވިއެވެ. މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލްގެ މުދައްރިސްކަން ޔޫސުފް މުޙައްމަދުފުޅަށް ފުރަތަމަ ލިބިވަޑައިގަތީ 29 ނޮވެމްބަރ 1955 ގައެވެ. އޭރު އޭނާގެ އުމުރަކީ 22 އަހަރެވެ. އަރަބި ބަސް ކިޔަވައިގެން ހުރުމާއެކު، މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރެއްވި ދުވަސްވަރު އިތުރުގަޑީގައި ޢަރަބި ބަސް އެބަސް އުގެނެން ބޭނުންވާ ދަރިވަރުންނަށް އުގަންނަވައި ދެއްވި އެވެ. މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލްގައި ދެތިން އަހަރު ކިޔަވައި ދިނުމަށްފަހު ސިލޯނުގައި ތިބޭ ދިވެހި ކިޔަވާކުދިންނަށް ދިވެހި، އިސްލާމް ކިޔަވައި ދިނުމަށްޓަކައި ސްރީލަންކާއަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
ސްރީލަންކާގައި ޔޫސުފް މުޙައްމަދުފުޅު ފުރަތަމަ ކިޔަވާ ދެއްވީ ކޮޅުނބުގެ ސޯސަންވިލާ ގައި ތިބި ދިވެހި ކިޔަވާ ކުދިންނަށެވެ. އޭގެ ފަހުން އެހެން ސުކޫލްތަކުގައި ތިބި ދިވެހި ކިޔަވާކުދިންނަށް އެސްކޫލްތަކަށް ވަޑައިގެން ކިޔަވައި ދެއްވި އެވެ. އެގޮތުން ސީއެމްއެސް ލޭޑީޒް ކޮލެޖް އަށް ގޮސް ކިޔަވައިދިންކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. މެދުނުކެނޑި 11 އަހަރު ސްރީލަންކާގައި ކިޔަވަންތިބޭ ދިވެހި ކުދިންނަށް ކިޔަވައިދޭން ހުންނެވުމަށްފަހު، 1968 ވަނަ އަހަރު އެބުރި ރާއްޖެ ވަޑައިގަތެވެ. އެއަށްފަހު އަނެއްކާވެސް މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލްގެ މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. 1980 ވަނަ އަހަރު ޔޫސުފް މުޙައްމަދުފުޅުގެ ޚިދުމަތުގެ ދާއިރާ ބަދަލުވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމު ކުރިއަރުވާ މަރުކަޒަށެވެ. އެތަނުގައި މަސައްކަތްކުރެއްވި ދުވަސްވަރު ދަސްކުރާ މުދައްރިސުންނަށް ދިވެހިބަހުގެ ގަޑިތައް ނަގައިދެމުން ގެންދިޔައެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމު ކުރިއަރުވާ މަރުކަޒުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި ދުވަސްވަރު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަށާ ތަޢުލީމުގެ ދިވެހި މުގައްރަރު އެކުލަވާލުމުގައި ޢަމަލީ ގޮތުން ބައިވެރިވެ ލެއްވިއެވެ. ހަމަމިހެން މެދު މަދަރުސީ، ސާނަވީ، އަދި އެސްއެސްސީ ދިވެހި މުގައްރަރު އެކުލަވާލުމުގައި ވެސް ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި އެވެ. މީގެ އިތުރުން އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތުގެ ފޮތްތައް އެކުލަވާލުމުގައި ވެސް ޔޫސުފް މުޙައްމަދުފުޅު ގެ ޚިދުމަތް ދެއްވާފައި ވެއެވެ.
ޅެންވެރިކަން
ޅެންހެއްދެވުމުގެ މަސައްކަތް ފައްޓަވާފައިވަނީ މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލްގެ ގްރޭޑް 5 ގައި އުޅުނު ދުވަސްވަރު އެވެ. ޔޫސުފް މުޙައްމަދު ފުޅަކީ މަޖީދިއްޔާގެ ދެވަނަ ފޯރމުން ނިމިވަޑައިގެންފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޅެން ހެއްދެވުމުގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވެނީ ދީނީ އަދި ޤައުމީ ރޮނގުންނެވެ. އަދި މިނޫނަސް ކޮންމެ މުނާސަބަތެއްގައި ކޮންމެ ރޮނގަކުން ވެސް ފަސޭހަ ކަމާއެކު ޅެން ހެއްދެވުމަކީ އޭނާގެ ޚާއްޞަ ސިފައެކެވެ. ޔޫސުފް މުޙައްމަދު ފުޅުގެ ޅެންވެރިކަމުގެ އުސްތާޛަކީ އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު ޖަމީލު ދީދީ އެވެ. މެދުކެނޑުމެއްނެތި އޭނާގެ ޅެންތަކާއި ލަވަތައް ދިވެހި ފަޒާގެ ތެރެއަށް އިތުރުވަމުން ގޮސްފައި ވެއެވެ.