cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ރާދަފުސް
ރާދަފުސް އަކީ ލޮލުގައި އުފެދޭ ފުސް އެކެވެ. މިފުސް އުފެދި ހަމަވީމާ ލޯފަޅަށް ޖެހެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ގަސް
ގަސްގަހާގެހި (Plantae)
ޢަލީ ރަޝީދު ޢުމަރު
ޢަލީ ރަޝީދު ޢުމަރު އަކީ އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ބޯޑްގެ ރައީސެވެ. މިމަގާމަށް އިސްކުރެވުނީ 18 އޮކްޓޯބަރު 2008 ގައެވެ. 14 ޑިސެމްބަރު 1974 ގައި އުފަންވެ ވަޑައިގަތް ޢަލީ ރަޝީދު އުމަރު އެންމެ ފުރަތަމަ ތައުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލުންނެވެ. އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ލިވަރޕޫލް ޔުނިވަސިޓީ އިން ބެޗްލާރސް އޮފް އާޓްސް އިން އެކައުންޓްސް ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި އޭނާ ވަނީ އިގިރޭސި ވިލާތުގައި ސަޓިފައިޑް ޗާޓަޑް އެކައުންޓެންޓް ކަން ކޮށްފައެވެ.
ފުރަތަމަ ވަޒީފާ އަދާކުރެއްވީ މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ގައެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ބޯޑްގެ އެކި ލެވެލްގެ ވަޒީފާތައް އަދާކޮށްފައި ވެއެވެ.
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުން
މާނަ
ހިތް ހުއްޓުން ނުވަތަ ހާރޓް އެޓޭކް އަކީ ހިތަށް ލޭގެންގޮސްދޭ ލޭހޮޅީގެ ތެރޭގައި އެތިކޮޅެއް ތާށިވެ، ހިތުގެ ވަކި ހިސާބަކަށް ގެންގޮސްދޭންޖެހޭ ލޭ ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން ހިތުގެ ވިންދު ހުއްޓުމެވެ. ލޭނުލިބި ގިނައިރުވެގެންދާނަމަ ހިތުގެ މަސްތަކުގެ ވަކި ސަރަހައްދެއް ހަލާކުވުމަކީ ދިމާވެދާނެ މައްސަލަ އެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ސާބިތުވާ ގޮތުގައި ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ ސަބަބުން ކޮންމެ އަހަރަކު 12 މިލިޔަން މީހުން މަރުވެއެވެ. ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުތަކުގައި މަރުވާ މީހުންގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުން މަރުވަނީ ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.
ހިތް ހުއްޓިގެން މަރުވުމަކީ ވަކި އުމުރެއްގައި އަންހެނުންނަށްވުރެ ގިނައިން ފިރިހެނުންނަށް ދިމާވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އުމުރުން ދުވަސްވަމުންދާ ވަރަކަށް ދެޖިންސްގެ މެދުގައިވާ މިފަރަގު ނެތެމުންދާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
އަލާމާތްތަކާއި ނިޝާންތައް
ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ އުދަގޫތައް ޢާންމުކޮށް ފެށިގެން އަންނަނީ މަޑުމަޑުން އިތުރުވަމުން އަންނަ އުދަގޫތަކެއްގެ ސިފައިގައެވެ. މަދުން ނަމަވެސް ކުއްލިއަކަށް ނުވަތަ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އުދަގޫތައް ކުރިމަތިވެ ނުރައްކާތެރި ދަރަޖައަކަށް މީހާގެ ޙާލަތު ގެންދެއެވެ.
ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުމުން ފެންނަ އެންމެ އާންމު އެއް ޝަކުވާ އަކީ މޭގައި ރިހުން އެވެ. މިގޮތުން އުފެދޭ މޭގައި ރިހުމަކީ މެޔަށް އޮއްބައި، ވާންވެ، ފިއްތައި، ބާރުވާ ކަހަލަ ގޮތަކަށް ހުންނަ ތަދެކެވެ. ހިތުގެ މަސްތަކަށް އެކަށޭނަ ވަރަށް ލޭ އަދި އޮކްސިޖަން ފޯރުކޮށް ނުދެވުމުން ކުރިމަތިވާ ނުރައްކާތެރި މޭގައި ރިހުމަށް ކިޔަނީ އެންޖައިނާ ޕެކްޓޮރިސް އެވެ. ހާރޓް އެޓޭކް އާއި ގުޅިގެން އުފެދޭ މޭގައި ރިހުން ޢާންމު ގޮތެއްގައި ވާތު މުލައްދަނޑި އަށް ދަތުރުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު މިރިހުން ނުވަތަ ތަދު ދަތްދޮޅި، ކަރުދަށް، ކަނާތު މުލައްދަނޑި، ބުރަކަށި، އަދި މޭދަށަށް ފޯރުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މޭދަށަށް ތަދު ވާޞިލްވެއްޖެނަމަ މޭ އެންދުން އިހްސާސް ކުރެވޭނެ އެވެ.
ހިތަށް ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން ވާތު ވެންޓްރިކަލް އިން ލޭ ޕަމްޕްކުރުން ވަކި ހައްދެއްގައި ހިފެހެއްޓިއްޖެނަމަ (އެކަށޭނަ ވަރަށް ލޭޕަމްޕުނުކުރާނަމަ ނުވަތަ ހިތުން ބޭރަށް ލޭފޮނުވައި ނުދޭނަމަ) ނޭވާ ކުރުވުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ވާތު ވެންޓްރިކަލް ގެ މަސައްކަތް ފޭލްވެ، ފުއްޕާމޭ ގައި ދިޔާތަކެތި ޖަމާވެ ފުއްޕާމޭ ފޮއްސިވުން ކުރިމަތި ވެއެވެ.
ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުމުން ކުރިމަތިވާ އެހެން އުދަގޫތަކުގެ ތެރޭގައި:-
މިއުދަގޫތައް ކުރިމަތިވަނީ ސިމްޕަތެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އިން ގިނަ އަދަދަކަށް ކެޓިކޮލަމީން ދޫކުރުމުންނެވެ. މިގޮތަށް ސިމްޕަތެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އިން ކެޓިކޮލަމީން ދޫކުރަނީ މޭގައި ރިހުން އަދި ހިތުގެ މަސައްކަތަށް އަންނަ ބުރޫއެރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އާޚިރު ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހޭނެތުން ( ސިކުނޑިއަށް އެކަށޭނަ ވަރަށް ލޭ އަދި އޮކްސިޖަން ފޯރުކޮށް ްނުދެވުމުން ) އަދި ކުއްލިއަކަށް މަރުވުން ( އެންމެ އާންމު ސަބަބަކީ ވެންޓްރިކިޔުލަރ ފިބްރިލޭޝަން ކިޔާ ހިތަށް މެދުވެރިވާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވުން ) ފަދަ ކަމެއް މެދުވެރިވުމަކީ ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުމާއި ވިދިގެން ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.
ފިރިހެނުންނާއި ޒުވާނުންނާއި އަޅާބަލާއިރު، އުމުރުން ދުވަސްވީ މުސްކުޅިންނާއި އަންހެނުންނަށް ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުމުން ފެންނަ އުދަގޫތައް ތަންކޮޅެއް ތަފާތެވެ. ނުވަތަ ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުމާއި ގުޅިގެން ފެންނަ ހަގީގީ ސިފަތައް މުޅިން ނުފެނި ( އަންހެނުންނާއި ދުވަސްވީ މީހުންގެ ކިބައިން ) މުޅިން ނުފެނި ހިގައިދާނެއެވެ.
ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުމުން އަންހެނުންގެ ކިބައިން ފެންނަ އެންމެ އާންމު ޢަލާމާތްތަކަކީ ނޭވާ ކުރުވުން، ވަރުބަލިވުން، އަދި ވަރުދެރަވުން އެވެ. ބައެއް ދިރާސާތަކުން އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ މަސް ދުވަސްކުރިން، ނޭވާ ކުރުވުން، ވަރުބަލިވުން، އަދި ނިދިނައުން ފަދަ އުދަގޫތައް އަންހެނުންނަށް ތަހައްމަލު ކުރަންޖެހެއެވެ.
ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހޭ މީހުންގެ ތެރެއިން ½ މީހުންނަށް ހިތުގެ ބައެއް މަރުވެ ހަލާކުވުމުގެ ކުރިން އޭގެ ނުރައްކާތެރި ނިޝާންތައް (މޭގައި ރިހުން، މޭތެޅުން، ނޭވާކުރުވުން، ވަރުބަލިވުން ) ފެނިދެއެވެ. ހަމަމިހެން ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހޭމީހުންގެ ¼ މީހުންނަށް އެކަން ކުރިމަތިވަނީ ހިމޭން ( އުދަގޫތައް މެދުވެރިވުމެއްނެތި) ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މާނައަކީ އަލާމާތްތައް ފެނުމެއްނެތި ފުރަތަމަވެސް ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުމެވެ.
ދޮންކެޔޮ
250px|thumb|left|ދޮންކެޔޮ ދޮންކެޔޮއަކީ ދޮންނުވާއިރު ފަލަމަޑީގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ، ދޮންވުމުން މޭވާއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ދޮންކޭލުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ބޮންތިރަތްކެޔޮ،ސަންޕާކެޔޮ، ފުސްކެޔޮ، މާޅޮސްކެޔޮ، ބޮޑުކެޔޮ، އޮށިކެޔޮ، ރަތްކެޔޮ، ކަނދިލިކެޔޮ، ސުވާސާކެޔޮ، ފުސްމާޅޮސްކެޔޮ، ފަދަ ވައްތަރުތައް ހިމެނެއެވެ. މިހުރިހާ ވައްތަރެއްގެ ދޮންކެޔޮ ވެސް ރާއްޖޭގައި ހުރެއެވެ.
ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުން
އަލާމާތްތަކާއި ނިޝާންތައް
ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ކުރިން އޭގެ އުދަގޫތައް ފެނުމެއްނެތި ހާރޓް އެޓޭކްޖެހުން އާންމުކޮށް މެދުވެރިވަނީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނާއި، ހަކުރު ބަލިގެ މީހުން، އަދި ހިތް ބަދަލުކުރުން ފަދަ އޮޕަރޭޝަންތައް ކޮށްފައިވާ މީހުންނަށެވެ. ހިތް ބަދަލުކޮށްފައި ތިބޭމީހުންނަށް މިގޮތަށް ( އުދަގޫތައް ފެނުމެއްނެތި ހާރޓް އެޓޭކްޖެހުން) ދިމާވަނީ ހަދިޔާ ކުރެވުނު ހިތް ގެ ފަތިނާރު ތައް ހިތް އިންދުނު މީހާގެ ހަށިގަނޑާއި ގުޅިފައިނުވާތީ އެވެ.
ދޮންކެޔޮ
ދޮންކެޔޮ އަކީ ހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި އަނގަޔަށް މީރު މޭވާއެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ އެއްޗެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ލޭމަދުވުން ފަދަ ބަލިތައް ހުންނަ މީހުންނަށް ދޮންކެޔޮ ބޭނުންކުރުމަށް އިރުޝާދު ދެވެއެވެ.
ޤިސްމު:ކާތަކެތި ޤިސްމު:މޭވާ
ހާރޓް އެޓޭކް ޖެހުން
އަލާމާތްތަކާއި ނިޝާންތައް
ހިތްހުއްޓުން ނުވަތަ ހާރޓް އެޓޭކްގެ އަލާމާތްތައް ގިނައެވެ. އަދި ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް މިމައްސަލަ ދިމާވާކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. އެއްފަހަރު ހާޓް އެޓޭކް ޖެހިފައިވާ މީހާއަށް ދެވަނަ ފަހަރަށް އެކަން ދިމާވުން ވެސް އެއީ ހާޓް އެޓޭކް އެއްކަން ފާހަގަ ނުކުރެވިދާނެ އެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި ފެންނަ އަލާމާތްތަކަކީ:-
ސަބަބު އަދި ފުރުޞަތު އިތުރުކުރާ ކަންތައްތައް
ހިތަށް ލޭގެންގޮސްދޭ ހޮޅިތައް ބަންދުވުމުގެ ސަބަބުން ހިތްހުއްޓިގެން މަރުވުން ސަބަބުވެރިކުރުވާ އެތައް ކަމެއް ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އެކަންކަމުން ދުރުވުމުގައި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރު ނެތްކަންކަމާއި، އަދި އެކަން ކަމުން ދުރުވުމުގައި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރު އޮންނަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ.
އިޚްތިޔާރު ނެތް ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި :-
އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި :-
ހިތްހުއްޓިގެން މަރުވުމުގެ ރިސްކު އިތުރުކޮށްދޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި :-
ރައްކާތެރިވުން
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ރަވީ ފާރޫޤް
ރަވީ ފާރޫޤް އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. ކުޅަދާނަ ނެށުންތެރި އެކެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
تاندلیانوالہ
تاندلیانوالہ ضلع فیصل آباد صوبہ پنجاب پاکستان،Tandlianwala disst Faisal abad Province Punjab Pakistan.
އައްބާސީ ދައުލަތް
އައްބާސީ ދައުލަތަކީ އިސްލާމީ 3 ވަނަ ދައުލަތެވެ. އައްބާސީ ދައުލަތް ނިސްބަތްވެގެން ވަނީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ބޮޑުބޭބޭފުޅު އައްބާސްގެ ފާނަށެވެ. އައްބާސީ ދައުލަތް އުފެދުނު އިރު ފުރަތަމަ ހަލީފާއަކަށް ވެވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅަކީ އައްބާސްގެ ފާނުގެ ދަރިކަލުން އަބްދުއްލާގެ ފުތް އަލީގެ ފުތް މުހައްމަދުގެ އަބޫ އަލްއައްބާސްއެވެ. އަންދަލުސްގައި އޮތް އުމަވީ ދައުލަތް ބަލިކުރުމަށް ފަހު އައްބާސީ ދައުލަތް އުފެދުނި މީލާދީން 750 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އައްބާސީ ދައުލަތުގެ ވެރިރަށަކަށް ހަދާފައިވަނީ އިރާގުގެ ބަގްދާދެވެ. މީލާދީން 750 ވަނަ އަހަރު އައްބާސީ ދައުލަތް އުފެދުނު އިރު ވެރިރަށަކީ ހަރާނެވެ. ހަރާނުން ބަގުދާދަށް ވެރިކަން ބަދަލުކޮށް ފައިވަނީ މީލާދީން 762 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
އައްބާސީ ދައުލަތް އުފަދުން
ޝިއައީންނާއި ހިލާފު އުފެދުން
އައްބާސީ ދައުލަތުގެ ރަންޒަމާން
ސައިންސް ގެ ހޯދުންތައް
ލިޓްރޭޗަރ
ފިލޯސަފީ
ޓެކްނޮލޮޖީއާއި އާހޯދުން
އައްބާސީ ދައުލަތުގެ ހަލީފާއިން
އައްބާސީ ދައުލަތުގެ ނިމުން
ރަތްދުވަނި
ރަތްދުވަނި އަކީ ދުވަނީގެ ރަތް ބާވަތެވެ. މިބަލި ގިނައިން ޖެހެނީ ޅަކުދިންނަށެވެ.
ގޮށްދުވަނި
ގޮށްދުވަނި އަކީ ދުވަނިގެ ވައްތަރެކެވެ. ގޮށް ދުވަނި ނަގާނީ ތަންތަން ކޮޅުގައި ގޮށްގޮށަށެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ރަސްދުވަނި
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤައުމު
ޤައުމަކީ ޖިއޮގްރަފީ ގޮތުން ބެހިފައި އޮންނަ ބައިތަކެކެވެ. މިގޮތުން ޖިއޮގްރަފީގޮތުން ބެހިފައި ހުންނަ ބައިބަޔަކީ ރީޖަނެއް ކަމަށް އަދި ސަރަހައްދެއް ކަމަށް ވެސްވެއެވެ. މިއިން ކޮންމެ ބަޔަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން ވަކިވެ ، މިނިވަންކަމާއި އެކު އެސަރަހައްދެއްގެ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރާއި އެތަނެއްގެ ކަންކަން އެތަނަކުން ހަމަޖެއްސޭނެ ގޮތްތަކަށް ފަހިވެފައި ހުންނަ ތަންތަނެވެ. އެތަންތަނުގައި ވަކި ސަރުކާރެއް އުފެއްދި ވަކި އެކޮނޮމީއެއް އުފައްދާ ފައި ހުރެއެވެ މިއިން ކޮންމެ ތަނަކަށް ކިޔަނީ ޤައުމެވެ.
udeylia 18:36, 30 މެއި 2010 (UTC)
ފަންޑިތަ
ފަންޑިތަ މިބަހަކީ ބޯދާ ޒަމާނުން ސުރެ ދިވެހިން ބޭނުން ކުރަމުން އައިސްފާވާ ބަހެކެވެ. ފަންޑިތަ މިބަހުގެ މާނައަކީ ރޫހާނީ ބާރެއް ބޭނުންކޮށްގެން ހާޖަތްތައް ފުއްދުމެވެ. ފަންޑިތައަށް ކަންވެހިކަން ވެސް ކިޔާއުޅެއެވެ. ފަންޑިތަ ހަދާ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ފަންޑިތަވެރިންނެވެ. އަދި ކަން ވެރިންނޭވެސް ކިޔާ އުޅެއެވެ. ފަންޑިތައިގެ ނުބައި ވައްތަރަކީ ސިހުރެވެ.
ފަންޑިތައާއި ސިހުރާއި ހުރި ތަފާތު
ފަންޑިތަވެރި ކަމަކީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ވައްތަރެކެވެ. ކުރީޒަމާނުގައި މީހަކަށް ބައްޔެއްޖެހިއްޖެ ނަމަ ދާނީ ފަންޑިތަވެރިންގެ ކައިރިއަށެވެ. ފަންޑިތަވެރިން އެމީހަކަށް ބޭސްކުރުމުގައި ފަންޑިތަތައް ހަދައެވެ. ނަމަވެސް ސިހުރަކީ ފަންޑިތައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ނުބައި ވައްތަރެވެ. ސިހުރު ހަދަނީ މީހަކަށް ގެއްލުން ދިނުމަށް ނުވަތަ ބަދަލު ހިފުމަށެވެ. ނުވަތަ ގަދަކަމުން ކަމެއް ހާސިލް ކުރުމަށެވެ. ސިހުރު ހަދާ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ސިހުރުވެރިންނެވެ. ފަންޑިތަވެރިންނެއް ނޫނެވެ.
ފަންޑިތައިގެ ބާވަތްތައް
ފަންޑިތައިގެ ތަފާތު ބައިތަކެއް ހުރެއެވެ. ބޭސްވެރިކަމުގެ ފަންޑިތައިގައި ފަންޑިތަ ހެދުމަށް ބޭނުން ކުރާ ބައިތަކަކީ
1- ކިޔެވެލި ކިޔެވުން
3- ތަށިލިޔުން
4- ފެންމެތުރުން
6- ފާލުބެލުން
ކިޔެވެލި ކިޔެވުން
ކިޔެވެލި ކިޔެވުމަކީ ގުރުއާނުގެ ވަކި އާޔަތްތަކެއް ނުވަތަ ސޫރަތްތަކެއް އަދި ވަކި އިސްމުތަކަކާއި ދުވާތަކެއް ވަކި އަދަދަކަށް ފަންޑިތަހަދާމީހާ ނުވަތަ ވަކި ބަޔަކުލައްވާ ކިޔާ ކިޔުމެވެ. ކިޔެވެލި ކިޔަވަނީ ވަރަށް ބޮޑުވަރުވެފައިވާ ކަމަކުން ސަލާމްކުރުމަށެވެ. މީގެތެރޭގައި ސިހުރުން ސަލާމަތްކުރުން، ވަކި ވައްތަރެއްގެ ޖިންނި ސައިތޯނައިގެ ކިބައިން ސަލާމަތް ކުރުން، ނުވަތަ ރޯދިބަރަކާތާއި ރިޒުގު ހޯދުމަށް ކިޔެވެލި ކިޔެވުން ހިމެނެއެވެ.
ތަވީދު
ތަވީދަކީ ފަންޑިތަވެރިކަމުގައި އެންމެ ގިނައިން ބޭނުންކުރާ ވަސީލަތެވެ. ބޭސްވެރިކަމުގެ ތަވީދާއި ހަށިރައްކާތެރި ކުރުމުގެ ތަވީދާއި ކަންކަން ހާސިލްކުރުމަށް އަޅާތަވީދުތައް ހުރެއެވެ. ތަވީދަކީ ކަރުދާސް ކޮޅެއްގައި ނުވަތަ ފަންޑިތަހެދުމަށް ބޭނުންކުރާ ތިމަރަ ފަތުގައި ގުރުއާނުގެ އާޔަތެއް ނުވަތަ އަކުރުތަކެއް ނުވަތަ އިސްމެއް ލިޔެ އަކަކޮށް ބާރުކޮށް އޮޅާ އައްސާފައި އޮންނަ ނުވަތަ ލޯ ބެރަކަށް ލާފައި އޮންނަ އެއްޗެކެވެ. މީހުންގެ އަތުގެ މުލައްދަޑީގަޔާއި އޮނަގަޑުގައި މިތަވިދު އަޅައެވެ. ބައެއްފަހަރު ގެދޮރުގައިވެސް ތަވީދު އަކަކޮށްފައި ޖަހައެވެ. އެއީ ތަވިދު އޮޅާ ފުޅިއަކަށްލާ ކުކުޅުއަހިކޮޅުގައި އެލުވާފައި ބެހެއްޓުން ނުވަތަ ވަންނަ ދޮރުގެ މަތީގައި އަކަކުރި ތަވީދު ހަރުކުރުމެވެ.
ތަށިލިޔުން
ތަށިލިޔުމަކީ ފަންޑިތަވެރިކަމުގެ އެންމެ ލުއި ވައްތަރެވެ. ތަށިލިޔަނީ ގިނައިން ރޭކަނުވާ ކުދިންނަށާއި ހިތްބިރުގަންނަ މީހުންނަށާއި ތަފާތު ބަލިތަކަށް ބޭސް ކުރަން އަންނަ މީހުންނަށެވެ. ތަށިލިޔާ ގޮތަކީ ތަށިލިޔުމަށް ބޭނުންނުރާ ހާއްސަ މުށިތައްޓެއްގައި ގުރުއާނުގެ އާޔަތްތަކެއް ނުވަތަ އަކައެއް ކުރެހުމަށްފަހު ޒަމްޒަމްފެނުން އެތަށީގެ ލިޔުންކޮޅު ގިރުވުމަށް ފަހު ބަލިމީހާއަށް ބޯންދެނީ އެވެ. މިތަށިލިޔުމަށް ބޭނުންކުރަނީ ވެސް ހާއްސަ ދެއްޔެކެވެ.
ފެންމެތުރުން
ފެންމެތުރުމަކީ ފަންޑިތަވެރިން ވަރަށް އާންމުކޮށް ކުރާކަމެކެވެ. މާބަޑު އަންހެނުން ވިހެވުން ފަސޭހަކުރުމަށް ފެންމަތުރައެވެ. ޖިންނިބަލި ޖެހިފައިވާ މީހާ މައިތިރި ކުރުމަށް ފެން މަތުރައެވެ. ސިހުރު ޖެހިފައިވާ މީހުންނާއި ގެދޮރަށް ސިހުރުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ފެން މަތުރައެވެ. ފެންމަތުރާ ގޮތްތައް އެކި އެކި ފަންޑިތަވެރިން ތަފާތެވެ. އެގޮތުން އެއްގޮތަކީ ދުން މުޖުމަރާގައި ދުން އެޅުމަށްފަހު ހެންތައްޓެއް ބަހައްޓައިގެން ހާއްސަ އެއްޗެހިތަކެއް ކިޔުމަށް ފަހު އެކިޔެވި ފެންކޮޅު ބަލިމީހާގައިގާ އުގުޅާ މުޅިތަނަށް ބުރުވާ ބާކީ ފެންފޮދު ބޯންދެނީއެވެ.
ވަހުތާންޖެހުން
ވަހުތާންޖަހަނީ ރަށްރަށަށެވެ. ކުރީ ޒަމާނުގައި ރަށްރަށުގައި މަސްވެރިކަން ދައްވުމުން ނުވަތަ ޖިންނި ސައިތޯނުންގެ އުދަގޫ ބޮޑުވެގެން ފަންޑިތަވެރިން ގެނެސްގެން ފަންޑިތަ ހަދައެވެ. މިހަދާ ފަންޑިތަތަކުގެ ތެރޭގައި ރަށުގައި ވަހުތާން ޖަހައެވެ. ވަހުތާނަކީ ހުދުފޮތީގައި އިސްމުފުޅުތައްލިޔެ ނުވަތަ ހާއްސަ އާޔަތްތަކެއްލިޔެ ރަށުގެ ވަރުވާކަނުގައި ހުންނަ އެންމެ ދިގު ރުކުގެ ކުރީގައި ދުރަށް ފެންނަ ގޮތައް ހުންނަ ހުދު ދިދައެކެވެ.
ފާލުބެލުން
ފާލުބެލުމަކީ ވަކި ހާއްސަ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކޮށްގެން ވާން ހުރިކަންކަމާއި ވެފައިވާ ކަންކަން ފަންޑިތަވެރިޔާ ބުނެދޭ ދިނުމެވެ. ފާލުމެބުމަށް ފަންޑިތަވެރިން ބޭނުންކުރާ ވަސިލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ޖިންނިޔާ ވަހަކަ ދެއްކުން ރަމަލު ޖެހުން އަތްބެލުން ހިމެނެއެވެ.
ފަންޑިތަހެދުމަށް ބޭނުންކުރާ ފޮތް
ދިވެހި ފަންޑިތަވެރިން ފަންޑިތަހެދުމަށް ބޭނުންކުރާ އާންމު ފޮތަކީ ރަތްތަގައްލާ ކިޔާ ފޮތެވެ. މިފޮތުގައި ފަންޑިތައާއި ސިހުރު ހުންނަ ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.
udeylia 06:20, 27 މެއި 2010 (UTC)
ދުވަނި
ދުވަނި އަކީ ޢާންމުކޮށް ކުޑަކުދިން ގައިން ނަގާ ބައްޔެކެވެ. މީގެ ދެތިން ވައްތަރު ހުރެއެވެ. އެއީ ގޮށްދުވަނި، ރަސްދުވަނި އަދި ރަތްދުވަނި އެވެ. އެންމެ ނުރައްކާތެރި ވައްތަރަކީ ރަސްދުވަނި އެވެ. ރަސްދުވަނި ނަގާނީ ކަދުރާ އިން މަތިންނެވެ. ތިރިޔަށް ފައިބަމުން ގޮސް މެޔަށްވުރެ ތިރިއަށް ހިގައްޖެނަމަ ވަރަށް ނުރައްކާވާނެއެވެ. ބޮޑެތި މީހުން ގައިން މިދުވަނި ނަގައިފިނަމަ ކިޔާނީ މާވިހަ އެވެ. ދުވަނި ވެއްޖެނަމަ ހުންނާނީ ނޫކޮށް ނުވަތަ ރަތްކޮށެވެ. ގޮށް ދުވަނި ނަގާނީ ތަންތަން ކޮޅުގައި ގޮށްގޮށަށެވެ. ގަނޑު ދުވަނި އަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑެތިކޮށް ނަގާ ދުވަނި އެވެ.
ބަރޮސް ބަލި
އަލާމާތްތައް
ކުއްލިއަކަށް ނުވަތަ ދޭތެރެއަކުން ހަމުގެ ތަންކޮޅެއް ހުދުވެފައި ހުއްޓައި ފެނިދާނެ އެވެ. ހުދުވެފައިވާ ހަމުގެ ވަށައިގެން އަދިރި ބޯޑަރެއް ލެވިފައި އިންނާނެ އެވެ. ރީތިކޮށް ބޭރުކައިރި ފާހަގަވާން ހުރެއެވެ. ހުދުބަލީގެ އަސަރު ބޮޑަށް ކުރަނީ، މޫނު، އުޅަބޮށި، ކަކޫ، އަތްތިލަ، ފައިތިލަ، އަދި ޖިންސީ ގުނަވަން ހިމެނޭ ހިސާބަށެވެ. ކަނާތް ނުވަތަ ވާތް ފަރާތަށް ވެސް ބަލީގެ އަސަރުކުރަނީ އެއް ވަރަކަށެވެ. ހަން ހުދުވުން ފިޔަވައި އިތުރު ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. އާންމުކޮށް ކަޅުމީހުންގެ ފުށުން ހުދުބަލި ވަރަށް ފަސޭހައިން ފާހަގަ ކުރެވޭނެ އެވެ.
ފަރުވާ
ހުދު ބައްޔަކީ ފަރުވާ ކުރަން އުނދަގޫ ބައްޔެކެވެ. ހަމުގެ ރަގަޅަށް ހުރި ހިސާބުން ހަން ނަގައިގެން ހުދުވެފައިވަ ހިސާބުގައި ހަން އިންދައި ހެދުމަކީ ވެސް ކުރެވޭ ކަމެކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ރޯނާ
ރޯނާ ނުވަތަ ރޯނާވުން ނުވަތަ ރޭއަނދިރިވުން އަކީ އިރުއޮއްސޭވަގުތު ލޮލަށް ތަންތަން ރަގަޅަށް ނުފެންނަގޮތްވާ ބަލި އެވެ. މިބައްޔަށް ރޯނާވުން މިހެންވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ. ރޯނާވުން ނުވަތަ ރޭއަނދިރިވުން އަކީ ވަރަށް ކުރިއްސުރެ ފާހަގަކުރެވިފައިވާ ލޮލުގެ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ވަރަށް ގިނަފަހަރު އެއްއާއިލާއެއްގެ ތެރޭގައި ވާރުތަވާގޮތް ވެއެވެ. ނަމަވެސް 40 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ ވާރުތަނުވެ ބަލިޖެހޭ މީހުންނެވެ. މިއީ ގިނަ ފަހަރަށް މަޑުމަޑުން ލޯއަނދިރިކޮށްލާ ބައްޔެކެވެ.
ފާހަގަކުރެވޭނެ ކަންތައްތައް
ރޭއަނދިރިވުމަކީ ލޮލުގެ ޑޮކްޓަރުންނަށް ފަސޭހައިން ދެނެގަނެވޭނެ ބައްޔެކެވެ. ލޮލުގެ އެތެރެ ބަލާލުމުން ލޮލުގެ އަލިދުލީގައި ލައްތަކެއް ހުރުމުގެ އިތުރުން، ލޭހޮޅިތަކަށް ވެސް ބަދަލުތަކެއް އަންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވޭނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ލޮލުގެ ލެންސް ފުސްވެ، ލޮލުގެ މައިނާރުގެ ކުލައަށް ބަދަލުއައުން ހިމެނެއެވެ. މިބަލި ބޮޑަށް ޖެހިފައި ތިބޭމީހުންނަށް ދެއަރިމަތީން ނުވަތަ މަތިން ތިރިއަށް ފެންނަވަރު ކުޑަވާނެ އެވެ. އަދި ލޮލަށް އަލިއެޅުމުން އަންނަ ގުދުރަތީ ބަދަލުތައް އައުން ލަސްވާނެ އެވެ. މިހެންވުމުން ސިކުނޑިއަށް މިމައުލޫމާތު ބޭނުންވާ އަވަސްމިނުގައި ފޯރުކޮށް ނުދެވޭގޮތް ވެއެވެ. ނަތިޖާއަކީ މިބަލިޖެހިފައިވާ މީހުން އަލިތަނަކުން އަދިރިތަނަކަށް ބަދަލުވެއްޖެނަމަ ވަރަށް ގިނައިރުން ނޫނީ ހިޔަނިވެސް ނުވެ ހިގައިދާނެ އެވެ. އަދި އަނދިރި ތަނަކުން އަލި ތަނަކަށް ނިކުތުމުން ލޮލަށް ވަރަށް އުނދަގޫވާގޮތް ވާނެއެވެ. ބަލިޖެހޭ ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް ކުދިކުދި އަލިކޮޅުތަކެއް ލޯކުރިމަތިން މެދުނުކެނޑި ދަތުރުކުރާތަން ވެސް ފެނިދާނެ އެވެ.
ދެނެގަތުން
މިބަލި ދެނެގަތުމަށް ހެދޭ ޓެސްޓްތަކެއް ހުރެއެވެ.
ފަރުވާ
ރޭއަނދިރިވުމަކީ ވަކި ފަރުވާއެއްކޮށްގެން ލޮލަށް ލިބޭ ގެއްލުންތައް އަދި ކުޑަކުރެވޭ ބައްޔެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި: ރޭއަނދިރިވާމީހުން އަހަރަކު އެއްފަހަރު ލޮލުގެ ޑޮކްޓަރަކަށް ދެއްކުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. މިގޮތުން ދައްކާއިރު އައިނުގެ ނަންބަރު ބަދަލުކުރުން، ލޮލުގެ ހާމަދުލި ނުސާފުވޭތޯ ބެލުން، ލޮލުގެ ދެއަރިމަތީން ނުވަތަ މަތިން ތިރިއަށް ފެންނަވަރު ބެލުން، ލޮލަށް ފެންނަވަރުގެ ސާފުކަމަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ދެނެގަތުން ހިމެނެއެވެ. މިބައްޔަށް ފަރުވާކުރުމަށް މިހާރު ކުރެވެމުންދާ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި:-
ހަވާލާ
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޑރ.ޒާކިރު ނައިކް
ބަޔޮގްރަފީ
ނައިކް އުފަންވީ މުންބާއީ އިންޑިޔާއަށެވެ. އައި ސީ އެސް ސީ އާއި ހަމައަށް ކިޔެވީ ބޮންބޭގައި ހުންނަ ސެންޓް ޕީޓާސް ހައިސުކޫލުގައެވެ. އޭގެ ފަހުން ކުރިސްޗަންދު ޗެއްލާރާމް ކޮލެޖްގައި ތައުލީމު ހާސިލްކުރިއެވެ. އޭގެ ފަހުން ޓިޕިވާލާ ނެޝަނަލް މެޑިލކަލް ކޮލެޖްގައި މެޑިކަލް ކިޔަވާ ނައިރި ހޮސްޕިޓަލް ގައި ޕްރެކްޓިލް ބައި ހެދުމަށް ފަހު ބޮންބޭ ޔުނިވާސިޓީން އެމްބީބީއެސް ފާސްދިނެވެ. 1991 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އިސްލާމީ ދައުވާގެ ކެމްޕޭނު ފަށައިގަތެވެ. ޒާކިރު ނައިކް ބަޔާންކުރާގޮތުން އިސްލާމީ ދައުވާ ފެށުނީ މަރުހޫމް އަހުމަދު ދީދާތުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދިދާތަކީ އިސްލާމް ދީން ފެތުރުމާއި ދީނަށް ގޮވާލުމުގައި 40 އަހަރު ހޭދަކޮށޤފައިވާ އިސްލާމުންގެ މަތީގަދަރެއް ލިބިފައިވާ ފަރާތެކެވެ. ޒާކިރު ނައިން ބަޔާން ކުރާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ދައުވާގެ މައިގަޑު މަޤްސަދަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ޒުވާނުންނަށް ދީންކީ ކޮބައިކަން އަންގާދިނުމާއި އިސްލާމްދީނަކީ ބޯދާ އައުޓް ޑޭޓެޑް ދީނެއްކަން ދެކޭދެކުން ބަދަލުކޮށްލުމެވެ. އޭނާ ދެކޭގޮތުގައި ކޮންމެ މުސްލަމަކަށް ވެސް އިސްލަމްދީނާއި ގުޅޭގޮތުން ދައްކަ ބާތިލު ދޮގުވާހަކަތަކަށް ޖަވާބުދީ ދީނަކީ ކޮބައިކަން ބުނެދިނުމަކީ ވާޖިބެކެވެ.އަދި 2001 ވަނަ އަހަރު ސެޕްޓމްބަރ 11 ގައި އެމެރިކާއަށް ދިން ޓެރެރިސްޓް ހަމަލާއަށް ފަހު ހުޅަގުގެ މީޑިޔާ ތަކުން އިސްލާމް ދީނާއި ދެކޮޅަށް ޖައްސާ ފައިވާ މީޑިޔާ ކެމްޕޭނަށް އިސްލާމުން ތެދުވަން ވެއްޖެއެވެ. ޒާކިރު ނައިކް މަޝަހޫރުވުމުގައި ގުރުއާނާއި ހަދީސް ހިތުދަސްކޮށްފައި ހުންނަ ވަރާއި އެހެންދީން ތަކުގެ ފޮތްތަކުގެ ބައިތައް ހިތުދަސްކޮށްފައި ހުންނަ ހުރުން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.
udeylia 07:39, 28 މެއި 2010 (UTC)
ޒާކިރު ނަޔަކު
ޑރ. ޒާކިރު ނައިކް އަކީ ޒާކިރު އަބްދުލް ކަރީމް ނައިކް އެވެ. އުފަންވީ މީލާދީން 1965 އަހަރުގެ 18 އޮކްޓޫބަރގައި އިންޑިޔާގެ މުންބާއީއަށެވެ. ޒާކިރު ނައިކް މަސްހޫރުވެފައިވަނީ އިސްލާމް ދީނާއި ގުޅޭ ގޮތުން އާންމު ތަންތާގައި ތަގްރީރުކުރާ މީހެއްގެ ގޮތުގައޔާއި އިސްލާމް ދީނާއި އެހެންދީންތަކާއި އަޅާކިޔާ ފޮތްތައް ލިޔާމީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޒާކިރު ނައިކަކީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ބޮންބޭގެ ބެޗްލަރ އޮފް މެޑިސިން އެންޑް ސާޖަރީގެ ރޮގުން ފާސް ނަންގަވައިގެން ހުރި މެޑިކަލް ޑޮކްޓަރެކެވެ. އޭނާއަކީ އިންޑިޔާގައި އިސްލާމިކް ރިސާޗް ފައުންޑޭޝަންގެ ނަމުގައި ޖަމުއްޔާއެއް ހަދާ އުފެއްދި ފައުންޑަރެވެ. އަދި އެފައުންޑޭޝަންގެ ރައީސް އަކީވެސް ޒާކިރު ނައިކްއެވެ. އަދި އިންޑިޔާގެ ބޮންބޭއިން ހިލޭ ޓެލެކާސްޓުކުރާ ޓީވީ ޗެނަލެއްކަމުގައިވާ ޕީސް ޓީވީ އުފައްދާ ހިންގާ ހަދާ އަދި ޕީސްޓީވީގެ ވެރިއަކީ ވެސް ޒާކުރު ނައިކްއެވެ.
ބަޔޮގްރަފީ
ނައިކް އުފަންވީ މުންބާއީ އިންޑިޔާއަށެވެ. އައި ސީ އެސް ސީ އާއި ހަމައަށް ކިޔެވީ ބޮންބޭގައި ހުންނަ ސެންޓް ޕީޓާސް ހައިސުކޫލުގައެވެ. އޭގެ ފަހުން ކުރިސްޗަންދު ޗެއްލާރާމް ކޮލެޖްގައި ތައުލީމު ހާސިލްކުރިއެވެ. އޭގެ ފަހުން ޓިޕިވާލާ ނެޝަނަލް މެޑިލކަލް ކޮލެޖްގައި މެޑިކަލް ކިޔަވާ ނައިރި ހޮސްޕިޓަލް ގައި ޕްރެކްޓިލް ބައި ހެދުމަށް ފަހު ބޮންބޭ ޔުނިވާސިޓީން އެމްބީބީއެސް ފާސްދިނެވެ. 1991 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އިސްލާމީ ދައުވާގެ ކެމްޕޭނު ފަށައިގަތެވެ. ޒާކިރު ނައިކް ބަޔާންކުރާގޮތުން އިސްލާމީ ދައުވާ ފެށުނީ މަރުހޫމް އަހުމަދު ދީދާތުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދިދާތަކީ އިސްލާމް ދީން ފެތުރުމާއި ދީނަށް ގޮވާލުމުގައި 40 އަހަރު ހޭދަކޮށޤފައިވާ އިސްލާމުންގެ މަތީގަދަރެއް ލިބިފައިވާ ފަރާތެކެވެ. ޒާކިރު ނައިން ބަޔާން ކުރާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ދައުވާގެ މައިގަޑު މަޤްސަދަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ޒުވާނުންނަށް ދީންކީ ކޮބައިކަން އަންގާދިނުމާއި އިސްލާމްދީނަކީ ބޯދާ އައުޓް ޑޭޓެޑް ދީނެއްކަން ދެކޭދެކުން ބަދަލުކޮށްލުމެވެ. އޭނާ ދެކޭގޮތުގައި ކޮންމެ މުސްލަމަކަށް ވެސް އިސްލަމްދީނާއި ގުޅޭގޮތުން ދައްކަ ބާތިލު ދޮގުވާހަކަތަކަށް ޖަވާބުދީ ދީނަކީ ކޮބައިކަން ބުނެދިނުމަކީ ވާޖިބެކެވެ.އަދި 2001 ވަނަ އަހަރު ސެޕްޓމްބަރ 11 ގައި އެމެރިކާއަށް ދިން ޓެރެރިސްޓް ހަމަލާއަށް ފަހު ހުޅަގުގެ މީޑިޔާ ތަކުން އިސްލާމް ދީނާއި ދެކޮޅަށް ޖައްސާ ފައިވާ މީޑިޔާ ކެމްޕޭނަށް އިސްލާމުން ތެދުވަން ވެއްޖެއެވެ. ޒާކިރު ނައިކް މަޝަހޫރުވުމުގައި ގުރުއާނާއި ހަދީސް ހިތުދަސްކޮށްފައި ހުންނަ ވަރާއި އެހެންދީން ތަކުގެ ފޮތްތަކުގެ ބައިތައް ހިތުދަސްކޮށްފައި ހުންނަ ހުރުން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.
udeylia 07:40, 28 މެއި 2010 (UTC)
ރަސްދޯނގި
ރަސްދޯނގި އަކީ ދޯނގީގައި ނަގާ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ނަގަނީ ގަނޑެއް ގޮތަށެވެ. މިގަނޑު ނެގުމަށްފަހު ކުޑަކަޅުވާ މަސް އަދި ފަލަމަސް ގަނޑު އާއި ހަމައަށްވެސް އެބަލީގެ އަސަރު ފެތުރިގެންދެއެވެ. ދޮސްގަނެ އުމަގު ވެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
މުސްލިމާ ޢަބުދުﷲ
މުސްލިމާ ޢަބުދުﷲ އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ފިލްމް ޑްރާމާތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ފައުޒިއްޔާ ޙަސަން
ފައުޒިއްޔާ ޙަސަން އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ޑްރާމާ ތަކާއި ފިލްމްތައް ކުޅެފައެވެ.
ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
މުރާކި
250px|thumb|left|މުރާކި މުރާކިނުވަތަ އަކީ ތިރިތިރިކޮށް ހެދޭ ގަހެއްގައި އަޅާ ހުތް ފޮނި ރަހައެއްލާ މޭވާ އެކެވެ. މުރާކި ދޮންނުވާއިރު ހުންނަނީ ފެހި ކުލައިގައެވެ. ދޮންވުމުން ހުންނަނީ މަޑު އޮރެންޖް ކުލައަކަށެވެ. ދިވެހިން މުރާކި ކައިއުޅޭނީ ހުހަށެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު ބޭރު ގައުމުތަކުގައި ސަލަޑް ހަދާއިރު މުރާކި ބޭނުންކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ. ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގައި މުރާކި ފަތް ބޭނުން ކުރާކަމަށް ވެއެވެ. މުރާކި އޮންނަނީ ފަތްހެން ހުންނަ މަޑު ތޮށިގަނޑެއްގެ ތެރޭގައެވެ. މުރާކި ފަތުގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ކެހެރި ފާނޑުގެ ގޮތެއް ހުރެއެވެ.
މުރާކީގެ ވެސް ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރުތައް ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އާންމުކޮށް ރާއްޖޭގައި ހުންނަނީ އެންމެ ވައްތަރެއްގެ މުރާއްކެވެ.
މުރާކިން ލިބޭ ސިއްހީ ފައިދާތައް
މުރާކި ނުވަތަ ކެޕް ގޫސްބެރީއަކީ ޕެރޫން އައިސްފައިވާ މޭވާއެކެވެ. ސައުތު އެފްރިކާ، އިނގިރޭސިވީލަތް، އެމެރިކާ، ހަވާއީ، ކެރީބިއަން މިސްރު، ދެކުނު އެމެރިކާ، އިންޑިއާ، އޭޝިޔާ ޗައިނާ އަދި ނިއުޒިލެންޑުގައި ވެސް ހެދޭ މި މޭވާއަކީ ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ވެސް އުފެދޭ މޭވާއެކެވެ. ބޭސްވެރިކަމުގެ ތާފަތު ބަލިތަކުގެ ޝިފާއަކަށް ވެސް މުރާކިވާ ކަމަށް ކަމުގެ މާހިރުން ބުނެއެވެ. ކްރޭންބެރީ ފަދަ މޭވާގާ ލާފަދަ ހުތްފޮނި ރަހައެއްލާ އެމޭވާއަކީ ސިއްހީ ގޮަތުން ގިނަ ބަލިތަކެއްގެ ފަރުވާއެކެވެ.
ބާރުގަދަ ވިހަ މާއްދާތައް ނައްތާލުން
މުރާތްކަކީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ވިހަ މާއްދާތައް ނައްތާލާ މޭވާ އެކެވެ. އަންނާރާއި ބެރީއާއި ބޮރޮކޮލީ އަދި އާފަލަށް ވުރެ ރަނގަޅު ކަމަށް ކަމާ ބެހޭ މާހިރުން ވިދާޅުވެއެވެ. ކާޑިއޯވަސްކިއުލާ ބަލިތަކާއި، ސްޓްރޯކް އަދި ކެންސަރު ފަދަ ބަލިތަކުން ދުރުވުމަށް މުރާކި މުހިއްމު ކަމަށް ދިވެހި ބޭސް ތައްޔާރު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ވެސް ބުނެއެވެ.
ވިޓަމިންސް
ވިޓަމިން އޭ އަދި ވިޓަމިން ބީ މުރާކިން ލިބޭއިރު އޭގެ ސަބަބުން ތިމާގެ މޫޑު ރަނގަޅުވެ ލޮލުގެ ފެނުމާއި ދިފާއީ ނިޒާމު ރަނގަޅަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށް އެހީވެދެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގައި ހަލާކުވެފައި ހުންނަ ޑީއެންއޭގެ ބައިތައް ވެސް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ.
އެންޓި އިންފުލެމޭޓަރީ
ތަންތާ ރިއްސުމާއި ދުޅުވުމާއި ތަންތަން ރަތްވުން ފަދަ ކަންކަމުން ދުރުވުމަށް މުރާކި އެހީވެއެވެ.
އެކުލެވޭ ބައިތައް
މުރާކީގައި ޕޮޓޭސިއަމް އެކުލެވޭއިރު، ޕޮޓޭސިއަމްއަކީ ހަށިގަނޑުގައި ފެން ދައުރުކޮށްދިނުމަށް އެހީވާ މޭވާއެކެވެ. މުރާކީގައި ހިމެނޭ ޒިންކުއަކީ ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރުގަދަ ކޮށްދޭ އެއްޗެއް ވެސްމެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން ފޮސްފަރަސްއާއި ކެލްސިއަމުގެ ސަބަބުން ކަށިތަކަށް ކެލްސިއަމް ލިއްބައިދެއެވެ. އަދި ދަގަނޑުގެ ސަބަބުން އެނިމިއާއިން ދުރުކޮށް މެގްނީޒިއަމްގެ ސަބަބުން އެންޒައިމްސް އުފައްދައިދިނުމަށް ވެސް މުރާކި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާ ކުރެއެވެ.
ކެންސާ
ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މޭގެ ކެންސަރުން ދުރުކޮށްދިނުމަށް ވެސް މުރާކި އެހީވެދެއެވެ. ބެރީ ބޭނުން ކުރުމުން ކެންސަރުގެ އަސްލު ކަމުގައި ބައެއް ފަހަރު ފެންނަ ލަމްޕްސް ނުވަތަ ގޮށް ހެދުން ދަށްކޮށްދެއެވެ.
ލަންގް ޑިސީސް
ހާއްސަކޮށް ނޭވާ ހިއްލުން ފަދަ ކަން ކަމަށް އެހީވެއެވެ. އަދި ހިއްކާފައި ހުންނަ މުރާކި ހޫނު ފެނަށް އަޅައިގެން ހަދާ ސަޔަކީ ވެސް ރަނގަޅު ފަރުވާއެއް ކަމަށް ވެއެވެ. ދުވާލަކު ތިން ފަހަރު އެސައި ބުއިމުން މެޔަށް ޖެހޭ ބަލިތަކުންނާއި އަރިދަފުސް ރޯގާ އަދި ހުމުން ވެސް ދުރުވުމަށް އެހީވެދޭ ކަމަށް ކަމުގެ މާހިރުން ބުނެއެވެ.
ކޮލެސްޓްރޯލް އަދި ޑައިބެޓިކްސް
މުރާތްކަކީ ސޮލިއުބަލް ޕެކްޓިން ފައިބާ އެކުލެވޭ މާއްދާއެއް ހުންނަ އެއްޗަކަށް ވުމުން ކޮލެސްޓްރޯލު ދަށް ކުރުމަށް އެހީވެދެއެވެ. އަދި ހަކުރު ބަލި ހުންނަ މީހުންނަށް ވެސް އެމާއްދާގެ ސަބަބުން ލޭގައި ހަކުރުގެ ލެވެލް ދަށްކޮށްދިނުމަށް އެހީވެދެއެވެ.
ބަރުދަން ލުއިކުރުން
މުރާތްކަކީ ސަރުބީއާއި ކެލްރީޒް މަދުން ހުންނަ މޭވާއަކަށް ވުމުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީވެއެވެ. 11 ގްރާމްގެ މުރާކީގައި ހުންނަނީ އެއްމެ 50 ކެލްރީޒްއެވެ. އޭގެ އިތުރުން މުރާތްކަކީ މީހާ ހާސްވުމުން ދުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި މުރާކި ފަތް ތަންތަން ދުޅަވުމާއި ރިހުމާއި ހަންފާރު ރަނގަޅު ކުރުމަށް ބޭނުން ކުރެއެވެ. އަދި ހަކަތައާއި ބުންވަރު އިތުރު ކޮށްދެއެވެ. މުރާކި ބޭނުން ކުރާއިރު ވިސްނާލަންވީ އެއްމެ މުހިއްމު ނުކުތާއަކީ ދޮންނުވާ މުރާކި ނުކެއުމެވެ. ނުވަތަ ބޭނުން ނުކުރުމަށެވެ. އެއީ ދޮންނުވާ މުރާކީގައި ބާރުގަދަ ވިހަ މާއްދާއެއް ހުންނާތީއެވެ.
ޤިސްމު:ކާތަކެތި ޤިސްމު:މޭވާ
ރަތްފިތަލި
ރަތްފިތަލި އަކީ ހަމުގެ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ހުންނަނީ ރަތްކޮށް ބޯކޮށް ނަގައިފައި ހުންނަ ބިހިގަނޑު ގަނޑަށެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޝިހާބު
އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޝިހާބަކީ 12 އޯގަސްޓް 2008 ކުން 28 މެއި 2009 ކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖްލީހުގެ ރައީސްކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އެމަނިކުފާނު މިހާރު ހުންނެވީ އެޑްވައިޒަރ ޓު ދަ ޕްރެޒިޑެންޓްގެ މަޤާމުގައެވެ.
ރަތްފަށަލަ
ރަތްފަށަލަ އަކީ ލޮލުގެ ބައްޔެކެވެ. މިބަލިޖެހެނީ ފުރަތަމަ ބޮލުގެ މެދުގައި ވަރަށް ގަދަޔަށް ރިއްސާފައެވެ. މިބަލި ޖެހުނީމާ ލޮލުގެ ކޮއި ބޮޑުވެ މުޅި ލޯ ވަރަށް ބޮޑަށް ރަތްވާނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ރަތްކުރަ
ޤިސްމު:ބަލިތައް
މާވިހަ
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ވެއްޓޭ ބަލި
ވެއްޓޭ ބަލި އަކީ ބޮލުގެ ބައްޔެކެވެ. މިބަލީގައި ވާގޮތަކީ ކުއްލިއަކަށް މީހާ ހޭނެތިގެން ވެއްޓި، އަތްފައިން ވައްތަރު ޖެއްސި، އަނގައިން ފޮނު ނުކުންނަނީ އެވެ. މިބައްޔަށް ބިންމަތި ފަސޭހަވާ ބަލި، އަދި ބޮޑު ތުރައު މިހެންވެސް ކިޔައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ވޮރަންޓް އޮފިސަރ
ވޮރަންޓް އޮފިސަރ (ވއ) އަކީ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި (މިލިޓަރީ އޯގަނައިޒޭޝަންތަކުގައި) ހިމެނޭ ވަކި ގްރޫޕަކަށް ނިސްބަތްވާ ރޭންކެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި ވޮރަންޓް އޮފިސަރުން އުފެދުނިއްސުރެ ވޮރަންޓް އޮފިސަރުން ވެފައިވަނީ ނަންކޮމިޝަން އޮފިސަރުންގެ އެންމެ އިސް ރޭންކްގެ ގޮތުގައެވެ. ރާއްޖޭގެ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އެންސީއޯ ކޯރ އާއި އޮފިސަރ ކޯރ އެއްވެފައި އޮތްއިރު ވޮރަންޓް އޮފިސަރުން ހިމެނިފައިވަނީ ސީނިއަރ އެން.ސީ.އޯއިންގެ ތެރޭގައެވެ. ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންނަށް ސާރމޭޖަރ (ސާރޖެންޓް މޭޖަރ) އޭ ކިޔާ ވަރަށް ކުރިންސުރެ މުޚާތަބު ކުރެވެއެވެ.
ދުނިޔޭގެ އެކިއެކި ޤައުމުތަކުގެ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންނާ ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ޒިންމާތަކާއި ވާޖިބުތައް ތަފާތެވެ. ފްރާންސްގައި އެޖްޓަންޓް ޖެނެރަލުންނާއި މޭޖަރ ރޭންކުގެ އޮފިސަރުންނާ ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ޒިންމާތަކާ އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންނާ ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ޒިންމާތައް އެއްވަރެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންނަކީ އަސްކަރިއްޔާގެ މައިބަދައެވެ.
ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންގެ ތާރީޚު
ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންގެ ރޭންކް ފުރަތަމަ އުފެއްދީ އިނގިރޭސި ސިފައިންގެ ތެރޭގައި މީލާދީން 13 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންގެ ރޭންކް އުފެދުނީ 1988 ޑިސެމްބަރ 21 ގައެވެ.
ވޮރަންޓް އޮފިސަރުން ބެހިފައިވާ ގޮތް
ރާއްޖޭގައި ތިބެނީ ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 އާއި ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 ކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެމެރިކާގައި ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 އިން 5 އަށް އޮވެއެވެ. ދިވެހި ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 އަށްވުރެ ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 ސީނިއަރ އެވެ.
ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންގެ ޒިންމާތައް
ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންނަކީ ކަމިޝަންޑް އޮފިސަރުންނާއި އެންސީއޯ އިންނާ ދެމެދުގައި ޚިދުމަތްތައް ގުޅުވައިދޭން ތިބޭ ބައެކެވެ. އެންސީއޯއިންގެ މޮރާލް މަތިކޮށް، ހަވާލުކުރެވޭ ޓާސްކް ފުރިހަމަ ކުރުމުގައި އެންމެ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރާނީ ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންނެވެ. ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންނަކީ ފީލްޑްގައި ޢަމަލީ ގޮތުން މަސައްކަތް ކުރާ ބައެކެވެ. ދަށުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނާއެކު މަސައްކަތް ކުރަމުން ސްޕަވައިޒް ކުރުމަކީ ވޮރަންޓް އޮފިސަރުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާއެކެވެ. އަދި މަތިން ތިރިއަށް އަންނަ ކޮމާންޑްތައް ތަންފީޒުކޮށް ދަށުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންގެ އަޚްލާޤީ އަސްކަރީ ސްކޫލު ހިފެހެއްޓުމަކީ ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންގެ ޒިންމާއެކެވެ.
ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންގެ ފުރަތަމަ ލީޑަރޝިޕް ސިމްޕޯސިއަމް
ފައިލް:08.jpg
އެމް.އެން.ޑީ.އެފްގެ ވޮރަންޓް އޮފިސަރުން ލީޑަރޝިޕްގެ ފަންޑަމެންޓަލްސްތަކަށް އިތުރަށް އަހުލުވެރިކޮށް ފަސޭހަކަމާއެކު އެކަންކަން އަމަލީގޮތުން ތަންފީޒްކުރުމަށް ދަސްކޮށްދިނުމަށް އެމް.އެން.ޑީ.އެފްގެ ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންނަށް ބޭއްވި ފުރަތަމަ ލީޑަރޝިޕް ސިމްޕޯޒިއަމް އޮތީ 3 ޖެނުއަރީ 2010 އިން 7 ޖެނުއަރީ 2010 އަށް ކ.އާރަށުގައެވެ.
މި ސިމްޕޯޒިއަމް ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތު ޝަރަފުވެރިކޮށް ދެއްވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ރައީސް އަލްފާޟިލް އަބްދުﷲ ޝާހިދުއެވެ. މި ސިމްޕޯސިއަމްގައި ތަފާތު މައުލޫތަކަށް ކަމުގެ ފަންނީ ތަޖުރިބާކާރުން ލެކްޗަރ ނަންގަވައިދެއްވިއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ސިފައިންގެ އިސްވެރިންނާއި އާންމު ފަރާތްތައްވެސް ހިމެނެއެވެ.
އެން.ސީ.އޯ ކޯރ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ސަބް ކޮމެޓީ
ފައިލް:20.jpg
މި ކޮމެޓީގެ ޗެއަރމަންއަކަށް ހަމަޖެއްސެވީ ވޮރަންޓް އޮފިސަރ2 ނަޞްރުﷲ ވަސީމްއެވެ. ވައިސް ޗެއަރމަންއަކަށް ހަމަޖަވާފައިވަނީ ވޮރަންޓް އޮފިސަރ2 ޢަބްދުﷲ ސަޢީދެވެ.
ޝަރަފުވެރި ވޮރަންޓް އޮފިސަރުން
އަސްކަރީ ޤާނޫނު( ސިފައިންގެ ޤާނޫނު 1/2008 )ގެ ދަށުން ފުރަތަމަ ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ރިޓަޔަރ ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި 3 ވޮރަންޓް އޮފިސަރުން ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެއީ ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 ގެ މަޤާމުގައި ހުންނެވި އެއް ބޭފުޅަކާއި ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 ގެ މަޤާމުގައި ހުންނެވި ދެ ބޭފުޅެކެވެ. އެބޭފުޅުންނަކީ ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 ޚާލިދު ޢަބްދުﷲ ، ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 ޙަސަން އަބޫބަކުރު އަދި ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 ޢަލީ ޙުސައިން އެވެ.
ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 ޚާލިދު ޢަބްދުﷲ
ދިގު މުއްދަތެއްގައި ސިފައިންގޭގައި ޚިދުމަތްކުރެއްވުމަށްފަހު ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 ޢަބްދުލް ޣަފޫރު އާދަމް (ފަލްކަން) ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ކުރެއްވީ 2009 ޑިސެމްބަރ 31ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުއެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން 2009 ޑިސެމްބަރ 31ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެރޭ 20:30 ގައި ކަޅުތުއްކަލާކޮށީ މަލްޓިޕާރޕަސް ހޯލުގައި ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 ޢަބްދުލް ޣަފޫރު އާދަމްގެ ޝަރަފުގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތު ޝަރަފްވެރިކޮށްދެއްވީ އެމް.އެން.ޑީ.އެފް. މެރިންކޯގެ ކޮމަޑާންޓް ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް އަޙުމަދު ޝިޔާމްއެވެ. މި ރަސްމިއްޔާތުގައި ޢަބްދުލް ޣަފޫރު އާދަމް ކޮށްދެއްވާފައިވާ އަގުހުރި ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަން ކުރުމުގެ ގޮތުން ހަނދާނީ ލިޔުމަކާއި، ހަނދާނީ ފިލައެއް ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 އަބުދުލް ޣަފޫރު އާދަމްއަށް އެރުވުނެވެ. މިރަސްމިއްޔާތުގައި ޢަބްދުލް ޣަފޫރު އާދަމްގެ ލޮބުވެތި ޢާއިލާގެ ބައެއް ބޭފުޅުންވެސް ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 ޢަބްދުލް ޣަފޫރު އާދަމްއަކީ އިޚްލާސްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުގައި ދިވެހި ޤައުމަށް އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރެއްވި ނަމޫނާ ބޭފުޅެއްކަމަށެވެ. ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 ޢަބްދުލް ޣަފޫރު އާދަމް ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގައި ހުންނެވިއިރު މަސައްކަތްކުރެއްވި ޔުނިޓް، ސެކްޝަންތަކުގެ ތެރޭގައި ޑިއުޓީ ސެކްޝަން، ފުލުސް އޮފީސް، ޓާސްކްފޯސް ޑިއުޓީ، ކިޔު.އާރު.އެފް ދޭއް (ގާމާދޫ) ހިމެނެއެވެ. 38 އަހަރާއި 5 މަހާއި 16 ދުވަހުގެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ސިފައިންގެތެރޭ ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 އަބުދުލް ޣަފޫރު އާދަމް ޚިދުމަތްކުރެއްވުމަށްފަހު ރިޓަޔަރ ކުރެއްވީ އުމުރުފުޅުން 60 އަހަރުގައި ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުންނެވެ.
މަޢުލޫމާތުގެ މަސްދަރުތައް
[މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސް ގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް]
--Allosaeed 05:23, 25 ޑިސެމްބަރު 2011 (UTC)
އާމިނަތު ޝަރީފް
ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ސިކުނޑީގެ ކެންސަރު
ސިކުނޑީ ކެންސަރު ނުވަތަ ސިކުނޑިއަށް ޖެހޭ ކެންސަރަށް އާންމު ގޮތެއްގައި ކިޔާ އުޅެނީ ބްރޭން ޓިއުމަރު ނުވަތަ ސިކުނޑީގައި ގަނޑު(ޓިއުމަރު) އުފެދުން އެވެ. ސިކުނޑީގެ ސެލްތައް ނުވަތަ ނިއުރޯން އަކީ އެއިން ސެލްއަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިއްޖެނަމަ، އޭގެ ބަދަލުގައި އިތުރު ސެލްއެއް އުފެއްދުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައިވާ ސެލްތަކެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިސެލްތަކަށް ސަޕޯޓްދޭ ގްލައިއަލް ފައިބްރޯ ސައިޓް ފަދަ ސެލްތަކަކީ އޭގެތެރެއިން ހަލާކުވާ ސެލްތަކުގެ ބަދަލުގައި އެހެން ސެލްތައް އުފެދެމުންދާ ސެލްތަކެކެވެ. އެހެންކަމުން ސިކުނޑީގެ ކެންސަރު ޖެހެނީ މިބާވަތުގެ ސެލްތަކަށެވެ. ސިކުނޑީގެ ކެންސަރު އުފެދެން ގިނަފަހަރު ދިމާވަނީ ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ކޮންމެވެސް ތަނެއްގައި ޓިއުމަރު އުފެދި، އެތަނުން ބޭރުވެގެންދާ ކެންސަރު ސެލްތައް ސިކުނޑިއަށް ދަތުރުކުރުމުންނެވެ.
ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ރަތް ބަރޮސް
ރަތް ބަރޮސް އަކީ ބަރޮސް ބަލި ގެ ބާވަތެކެވެ. މިބަލީގައި ހަމުގައި ރަތްކުލައިގެ ލައް ޖަހާފައި ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކަރުބަލާ ހަނގުރާމަ
<DIV style="font-family: MV Typewriter; color: black; font-size: 12pt; line-height: 20pt">
<DIV style="font-family: Faruma; color: black; font-size: 12pt; line-height: 20pt">
ކަރުބަލާ ހަނގުރާމަ ހިނގީ ހިޖުރައިން 61 ވަނަ އަހަރުގެ މުހައްރަމް މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު (10 އޮކްޓޯބަރ 680 މ.) ކަރުބަލާ (މިހާރުގެ އިރާގް) ގައެވެ. ހަނގުރާމަ ކުރެވުނީ މުސްލިމުންގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ކާފަ ދަރިކަލުން ޙުސައިން އިބްނު ޢަލީ (ޙުސައިންގެފާނު)ގެ ތިމާގެ މީހުން އަދި ތަބާވީ މީހުންނާ ދެކޮޅަށެވެ. ހަނގުރާމައިގެ އަނެއް ކޮޅަކީ އުމަވީ ދައުލަތުގެ ޔަޒީދުގެ ލަޝްކަރެވެ. ޙުސައިންގެފާނާއި އާއިލާގެ އަދި ތަބާވީ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު މި ހަނގުރާމައިގައި ޝަހީދު ވިއެވެ. ޙުސައިންގެފާނުގެ 6 މަހުގެ ދަރިކަލުން ޢަލީ އަލް އަޝްގަރް އިބްން ޙުސައިން ވެސް މި ހަނގުރާމައިގައި ޝަހީދުވިއެވެ. ހަނގުރާމައިގައި ޝަހީދުވީ އެންމެންނަކީ ވެސް ޝަހީދުން ކަމުގައި މުސްލިމުންގެ އެންމެ ބޮޑު ދެ ޖަމާއަތް ކަމުގައި ވާ ސުންނީ އަދި ޝީޢީން ގަބޫލުކުރެއެވެ. އަދި މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާ އަކީ ޝީޢީންގެ ތާރީހާއި ސަގާފަތުގެ ތެރޭގައި ވަކިން ހާއްސަ މަގާމެއް ދެވިފައިވާ ކަމެކެވެ. އަދި ޝީޢިންގެ މުހިއްމު ލިޔުންތަކުގައި މި ހާދިސާ ތަކުރާރުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި ވެއެވެ.
ސިޔާސީ ފަސްމަންޒަރު
މުސްލިމުންގެ 3 ވަނަ ޚަލީފާ އުޘްމާނުގެފާނުގެ ޚިލާފަތު ނިމުނީ ވަރުގަދަ ދެކޮޅުވެރިކަމަކުންނެވެ. މި ހަމަނުޖެހުމުގައި އުޘްމާނުގެފާނު ޝަހީދުކޮށްލެވުނެވެ. އަދި ދެކޮޅުވެރިވީ ފަރާތްތަކުން މަދީނާ ހިސާރުކޮށްގެން އެތައް ދުވަހަކު ތިއްބެވެ. މި ހާދިސާތަކާ ގުޅިގެން މުސްލިމު އުއްމަތުގެ ވަރަށް ބޮޑު ތާއިދާއެކު ޢަލީގެފާނު ޚަލީފާކަމަށް އިސްކުރެވުނެވެ. އަދި ޢަލިގެފާނަށް ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ތާއީދުކޮށް ބައިއަތު ހިފިއެވެ. ޢަލީގެފާނުގެ ފުރަތަމަ މަސައްކަތަކަށް ހެއްދެވީ މުސްލިމު އުއްމަތް އެކުވެރި ކުރެއްވުމެވެ. އަދި ކަންތައްތައް ހަމައަކަށް ނޭޅެނީސް ދެކޮޅުވެރިންނާ ހަމަލާ ނުދިނުމަށް ޢަލީ އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ. އޭރު ސީރިޔާގެ ގަވަރުނަރަކަށް ހުންނެވީ މުއާވިޔަތެވެ. އޭނާ އަކީ ޝަހީދުކޮށްލެވުނު އުޘްމާންގެފާނުގެ ތިމާގެ ބޭފުޅެކެވެ. މީނާ ޢަލިގެފާނަށް ބައިއަތުހިފަން ދެކޮޅުހެދިއެވެ. އަދި ޢަލީގެފާނާއި މުއާވިޔަތު އާ ދެމެދު ދެކޮޅުވެރިކަން އުފެދި ހަމަނުޖެހުން ހިނގަން ފެށިއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަނުން މުސްލިމުން ބައިބައިވެގެން ދިޔައެވެ. ޢަލީގެފާނު ޝަހީދުވުމަށް ފަހު، ޙަސަންގެފާނު ވެރިކަމާ ހަވާލުވެ ލެއްވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދާދި އަވަހަށް ހަސަންގެފާނު ވެރިކަމުން ދުރަށް ވަޑައިގެން މުއާވިޔަތާ ހަވާލުކުރެއްވިއެވެ. ބޭނުމަކީ މުސްލިމުންގެ މެދުގައި އިތުރު ގަތުލު ހިނގިޔަ ނުދިނުމެވެ.
މުއާވިޔަތާމެދު އެންމެ ބޮޑަށް ފާޑުކިޔުނު އެއް ކަމަކީ އޭނާގެ ދަރި ޔަޒީދު ވެރިކަމަށް ގެނައުމަށް ނިންމި ނިންމުމެވެ.
ޔަޒީދު ވެރިކަމަށް އައްޔަން ކުރި ކުރުމަކީ މަދީނާގައި ތާއިދު އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ.
ސަހީހުލް ބުހާރީގެ ވޮލިއުމް 6 ގެ 60 ވަނަ ފޮތުގައި ޔޫސުފް ބިން މަހަކް ކިބައިން ރިވާ ކުރައވާފައި ވެއެވެ.
އިބްން ތަޘީރު އޭނާގެ ފޮތް އަލް ބިދާޔާ ވައް ނިހާޔާ ގައި ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ. ހިޖުރައިން 56 ވަނަ އަހަރު މުއާވިޔަތު، އޭނާއަށް ފަހު ޚަލީފާކަމަށް ޔަޒީދު އައްޔަން ކުރުމަށް ބައިއަތު ހިފުމަށް، މީސްތަކުން ކިބައިން އެދުނެވެ. ގިނަ މީހުން އެކަމާ އެއްބަސް ވިއެވެ. ނަމަވެސް އަބްދުއްރަހްމާން އިބްން އަބޫބަކުރު (އަބޫބަކުރުގެފާނުގެ ދަރިކަލުން)، އަބްދުﷲ އިބްން އުމަރު (އުމަރުގެފާނުގެ ދަރިކަލުން)، ޙުސައިންގެފާނު (ޢަލީގެފާނުގެ ދަރިކަލުން)، އަބްދުﷲ ބިން ޒުބައިރު (އަބޫބަކުރުގެފާނުގެ ކާފަ ދަރިކަލުން) އަދި އަބްދުﷲ އިބްން އައްބާސް (ޢަލީގެފާނުގެ ދެބެންގެދެދަރި) ދެކޮޅު ހެއްދެވި އެވެ. އަދި މައްކާގައި އުމުރާ ވުމަށް ފަހު، މުއާވިޔަތު މި ފަސް ބޭކަލުންގެ ގާތަށް ގޮސް ސުވާލު ކުރައްވާ ބިރު ދެއްކެވިއެވެ. މިކަމާ މުއާވިޔަތާ އެންމެ ހަރުކަށިކޮށް ރަށްދު ދެއްވީ އަބްދުއްރަހްމާން ބިން އަބު ބަކުރެވެ. އަދި އެންމެ މަޑުމައިތިރިކޮށް ޖަވާބު ދެއްވީ އަބްދުﷲ ބިން އުމަރެވެ.
އެއަށް ފަހު މުއާވިޔަތު މުސްލިމުންނަ ތަގްރީރު ކުރެއްވިއެވެ. ތަގްރީރަށް ފަހު މީސްތަކުންގެ ޔަޒީދަށް ބައިއަތު ހިފި އެވެ. މި މަންޒަރު ފެނި ނި ފަސް ބޭފުޅުން ހިމޭނުން ތިއްބެވިއެވެ. އުޘްމާނުގެފާނުގެ ދަރިކަލުން ސައީދު ވެސް މުއާވިޔަތުގެ ދަރި ޔަޒީދަށް ވެރިކަން ހަވާލުކުރުމާ ދެކޮޅު ހެއްދެވިއެވެ. އެބޭކަލުން މުއާވިޔަތު ބަލައިގަތަސް ޔަޒީދުއަށް ތާއިދެއް ނުކުރެއެވެ.
މުއާވިޔަތު ވަނީ މި ފަސް ބޭފުޅުންނާމެދު އަމަލުކުރާނެ ގޮތް ލިޔުމުން ޔަޒީދަށް އަންގާފައެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް ޙުސައިންގެފާނު އާ މެދު ސަމާލުވުމަށް ބުނެފައި ވެއެވެ. ސަބަބަކީ އެކަލޭގެފާނަކީ ރަސޫލުﷲގެ ފާނާ ލޭގެގުޅުން އޮތް ހަމައެކަނި ފަރާތް ކަމަށް ވުމެވެ. އަބްދުﷲ އިބްން އައްބާސް އަދި އަބްދުﷲ އިބްން އުމަރު އިތުރު ހަމަނުޖެހުމެއް ހިނގުމަށް ނޭދޭތީ ހިމޭނުން ތިއްބެވީއެވެ. އަބްދުﷲ އިބްން ޒުބައިރު ފާޅުގައި ދެކޮޅު ހައްދަވައި ޙުސައިންގެފާނާ އެކު މައްކާއަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ކުރީގެ ހާދިސާތައް
thumb|281x281px|ހަނގުރާމަ ހިނގުމުގެ ކުރި މުއާވިޔަތް 1 އަވަހާރަވީ ހ. 60 ވަނަ އަހަރުގެ ރަޖަބް 22 ގައެވެ. އަދި މުސްލިމުންގެ ޚަލީފާކަން ނަގުލުވާ ސަގާފަތާއި، މުއާވިޔަތު އާއި ޙަސަންގެފާނާއި ވެފާވާ އެއްބަސްވުމާ ވެސް ހިލާފަށް އޭނާގެ ދަރި ޔަޒީދު ވެރިކަމަށް އައްޔަން ކުރިއެވެ. އެހެންކަމުން ޚަލީފާކަން ވިރާސީ ވެރިކަމަކަށް ބަދަލުވީއެވެ. މި ބަދަލަށް މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި ނުރުހުން އުފެދުނެވެ. މި އުފެދުނު ވިރާސީ ވެރިކަމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ހުރަހަކީ ޙުސައިންގެފާނު ކަމުގައި އެމީހުން ދެކުނެވެ. ސަބަބަކީ އޭނާ އަކީ މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ހަމައެކަނި ދިރިހުރި ކާފަދަރިކަލުންނަށް ވުމެވެ. އެހެންކަމުން ޔަޒީދުގެ ގަވަރުނަރު ވަލީދު މަދީނާއަށް ފޮނުވައިގެން ޙުސައިންގެފާނުގެ ބައިއަތު ޔަޒީދަށް ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. މިކަމާ ޙުސައިންގެފާނު ދެކޮޅު ހެއްދެވިއެވެ. އަދި ޙުސައިންގެފާނުގެ އާއިލާގެ އެއްވެސް މީހަކު، ޔަޒިދުގެ އާއިލާގެ އެއްވެސް މީހަކީ ވެރިއެއް ކަމުގައި ގަބޫލު ނުކުރާނެ ކަމުގައި ދެންނެވިއެވެ. އޭގެ 2 ދުވަސް ފަހުން ޙުސައިންގެފާނު މަދީނާއިން މައްކާއަށް ދަތުރުކުރެއްވި އެވެ. އަދި ޝައުބާން މަހުން ފެށިގެން ޒުލްގައިދާ މަހާ ހަމައަށް މައްކާގައި ހުންނެވިއެވެ.
މައްކާގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރު ކޫފާއިން އެމީހުންގެ ތާއީދު އެކަލޭގެފާނަށް އޮތްކަން އަންގައި ސިޓީ ފޮނުވިއެވެ. އަދި ވެރިކަން ގަބޫލުކޮށްދެއްވުމަށް އެދިފައި ވެއެވެ. އެހެންކަމުން އެތަނުގެ ހާލަތު ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އަދި ރައްޔިތުންގެ ހިޔާލު ހޯއްދެވުމުގެ ބޭނުމުގައި އެކަލޭގެފަނުގެ ދެބެންގެދެދަރި މުސްލިމް ބުނު އަގީލް ފޮނުވިއެވެ.
ޙުސައިންގެފާނު ކޫފާއަށް ފޮނުވި މުސްލިމް އިބްން އަގީލް އަށް ކޫފާއިން ހޫނު މަރުހަބާއެއް ކިއެވެ. އަދި އެތާގެ ގިނަ މީހުން އޭނާއަށް ބައިއަތު ހިފިއެވެ. އަގީލަށް ފުރަތަމަ ފެނުނު މަންޒަރަށް ބަރޯސާވެ އޭނާ ޢަލީގެފާނަށް ފުރިހަމަ ތާއީދު އޮތް ކަމަށް ސިޓީ ލިޔެ އެންގިއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، އާ ގަވަރުނަރު އުބައްޔަދުﷲ ބިން ޒިޔާދު ހަވާލުވުމާ ހަމައިން މަންޒަރު ބަދަލުވިއެވެ. މުސްލިމް އިބްން އަގީލާއި އޭނާގެ ހަވާލުދާރު ޙާނީ އިބްން އުރުވާ، 9 ޛުލްހައްޖު 60ހ. ގައި ގަތުލު ކުރެވުނެވެ. އަދި މި ކަމާ މާބޮޑު ނުރުހުންތެރިކަމެއް ކޫފާއިން ފާޅެއް ނުވެއެވެ. މި ހާދިސާއަށް ފަހު މީހުންގެ މެދުގައި ޔަޒީދަށް ތައިދު އިތުރުވެ ޙުސައިންގެފާނާ ދެކޮޅުވުން ފެށުނެވެ. އޭގެ ފަހުން އަމްރު ބުނު ސާދު ބުނު އާސް އިސްކޮށް ހަނގުރާމަ ގާފިލާއެއް ތައްޔާރުކޮށް، ހައްޖު މޫސުމުގައި ޙުސައިންގެފާނު ޝަހީދުކޮށްލުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމުގެ މައުލޫމާތު އެކަލޭގެފާނަށް ލިބިލެއްވި އެވެ. އެހެންކަމުން ހައްޖުދުވަހުގެ ކުރީ ދުވަހު، ޛުލްހައްޖު މަހުގެ 8 ގައި، އުމުރާވެވަޑައިގެން، މައްކާ ދޫކުރައްވާ ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެއީ ރޭވެމުން މިދާ ހަދިސާގެ ސަބަބުން ކައުބާގެ ހުރުމަތް ކުޑަވެގެން ހިނގައިދާނެ ކަމަށްޓަކައެވެ.
މައްކާ ދޫކުރައްވާ ވަޑައިގެންނެވުމުގެ ކުރިން ޙުސައިންގެފާނު ކައުބާގައި ތަގްރީރު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ކައުބާގެ ހުރުމަތް ކެނޑޭފަދަ އެއްވެސް ކަމެއް ހިނގިޔަދޭން ނޭދޭކަމަށާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އަދުއްވުން އެވަނީ ދީނުގެ ހައްދުތައް ފަހަނަގޮސް ކަމުގައި ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
ޙުސައިންގެފާނު ކޫފާއަށް ދަތުރު ކުރެއްވުމަށް ނިންމެވުމާ ގުޅިގެން އަބްދުﷲ ބުން އައްބާސް އާއި އަބްދުﷲ ބުން ޒުބައިރު ޙުސައިންގެފާނާއި ބައްދަލްކޮށް އެ ދަތުރު ނުކުރެއްވުމަށް ހިޔާލުދެއްވި އެވެ. އަދި ދަތުރު ކުރައްވާ ނަމަވެސް، ދަތުރުގައި އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިން ނުގެންދިއުމަށް ލަފާދެއްވި އެވެ. ނަމަވެސް ޙުސައިންގެފާނު ނިންމެވީ ކުރިންވެސް ނިންމާފައިވާ ގޮތަށް ދަތުރުކުރެއްވުމަށެވެ. އަދި ދަތުރު ކުރެއްވުމުގެ އެއް ދުވަސް ކުރިން މުސްލިމުންނަށް ޚުތުބާއެއް ދެއްވިއެވެ. އެ ޚުތުބާގައި ފާހަގަ ކުރެއްވީ:
ގާފިލާ ކޫފާއަށް ދަތުރުކުރުމުގެ މަގުމަތީގައި މުސްލިމް ބުން އަގީލް ޝަހީދުކޮށްލެވުނު ހަބަރު ލިބުނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޙުސައިންގެފާނު ނިންމެވީ ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންދުމަށެވެ. އަދި ގައިސް ބުނު މުސާހިރު އައް ސައިދަވީ ކޫފާގެ ވެރިންނާ ބައްދަލުކުރުމަށް ފޮނުވިއެވެ. ނަމަވެސް ގައިސް ހައްޔަރުކޮށް ޝަހީދުކޮށްލެވުނެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ހާދިސާތައް
thumb|19 ވަނަ ގަރުނުގައި ކުރަހާފައިވާ، ކަރުބަލާ ހަނގުރާމަ ދައްކައިދޭ ކުރެހުމެއް ޙުސައިންގެފާނުގެ ގާފިލާ ކޫފާއާ ދެދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ކައިރި ވެފައި ވަނިކޮށް ޔަޒީދުގެ ލަޝްކަރާ ބައްދަލް ވިއެވެ. ލަޝްކަރުގެ ވެރިއަކީ ހޫރް ބުން ރައިހީ އެވެ. އެމީހުން ތިބީ ޙުސައިންގެފާނާ އެއް ކޮޅަށްތޯ ނުވަތަ ދެކޮޅަށްތޯ ސުވާލުކުރިއެވެ. އެމީހުންގެ ޖަވާބަކީ ޙުސައިންގެފާނާ ދެކޮޅުކަމެވެ. އަދި އެހިސާބުން އެނބުރި ދިއުމަށް ޙުސައިންގެފާނު ހިޔާލު ކުރެއްވި އެވެ. ނަމަވެސް ޙުސައިންގެފާނު އެނބުރި މަދީނާއަށް ދިއުމަށް ހޫރް ހުރަސް އެޅިއެވެ. މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އާއިލާގެ ބޭފުޅުންނަށް ކަރުބަލާ އަށް އާދެވުނީ 2 މުހައްރަމް 61ހ. ގައެވެ. އެމީހުން އެބިމުގައި މަޑުކޮށްގެން ތިބުމަށް ހޫރު އަމުރުކުރިއެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ލީޑަރަކަށް އައްޔަން ކުރެވުނީ އުމަރު ބުން ސައާދެވެ. ފުރަތަމަ އޭނާ އިންކާރުކުރިއެވެ. ނަމަވެސް އިންކާރު ކޮށްފިނަމަ އޭނާއަށް ހަވާލުކޮށްފައި އޮތް ގަވަރުނަރުކަން އަތުލާނެ ކަމުގެ ބިރު ދެއްކުމުން އެންމެ ފަހުން އެއްބަސް ވީއެވެ. އޭނާއަށް އަމުރު ކުރެވުނީ މުހައްރަމް 6 ވަނަ ދުވަހު ހަނގުރާމަ ފެށުމަށެވެ. އޭނާގެ ލަޝްކަރު ކަރުބަލާގެ މައިދާނަށް ދިޔައީ 3 މުހައްރަމް 61ހ. ގައެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ކަން ކުރަންވީ ގޮތް އަނގާ ޒިޔާދް، އުމަރު ބުން ސައުދަށް ފޮނުވި ސިޓީގައި ވަނީ ޙުސައިންގެ ފާނުގެ ގާފިލާ ބޯފެން ލިބޭނެ މަގުތައް ބަންދުކުރުމަށް އަންގާފައެވެ. އެހެންކަމުން 5،000 އަސްވާރުން ފޮނުވައިގެން ފުރާތު ކޯރު ސަރަހައްދު ބަންދު ކުރިއެވެ. ޙުސައިންގެފާނުގެ ގާފިލާއިން މިކަމާ މަޝްވަރާ ކުރުމުންވެސް ފެނުގެ ފެން ލިބޭނެ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. މުހައްރަމް މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު، ހަނގުރާމަ ފެށުމާ ހަމައަށް ވެސް ފެން ލިބުން ވަނީ ބަންދުވެފައެވެ.
ލަސްނުކޮށް ހަނގުރާމަ ފެށުމަށް ޒިޔާދު ސައާދަށް އަމުރު ކުރިއެވެ. އެހެންކަމުން މުހައްރަމް 9 ވަނަ ދުވަހު މެންދުރު ފަހު ޙުސައިންގެފާނުގެ ގާފިލާއާ ކައިރި ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް ޙުސައިންގެފާނުގެ ފަރާތުން އައްބާސް ބުން ޢަލީ ފޮނުވައި ސައާދުއާ ވާހަކަ ދައްކައިގެން ހަނގުރާމަ ފެށުން ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހުގެ ހެނދުނާ ހަމައަށް ފަސްކުރުމަށް އެދުނެވެ. އެއީ ރޭގަނނޑު އަޅުކަމުގައި ދެމިތިބުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. މިކަމާ ސައާދު އެއްބަސްވިއެވެ.
އެރޭގައި، ޙުސައިންގެފާނު މީސްތަކުން އެއްކުރައްވައި، ބޭނުން މީހަކު މިރޭގެ އަނދިރި ކަމުގައި ފިލައިގެން ދިއުމަށް އިޒުނަ ދެއްވި އެވެ. އަދި ޙުސައިންގެފާނާ އެކު މައިދާނުގައި މަޑުކޮށްފި ނަމަ ހަނގުރާމައިގައި މަރުވެދިއުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުކަމުގައި އެންގެވިއެވެ. ނަމަވެސް އެއްވެސް މީހަކު އެރޭގައި ޙުސައިންގެފާނު ދޫކޮށް ދާކަށް ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. ދެން އެންމެން މުޅި ރޭގައި ނަމާދުކޮށް ދުއާ ކުރުމުގައި ދެމިތިބީ އެވެ.
ހަނގުރާމަ ހިނގި ދުވަސް
މުޙައްރަމް 10 ވަނަ ދުވަހު، ނުވަތަ އާޝޫރާ ދުވަހު ޙުސައިންގެފާނުގެ އަސްހާބުންނާ އެކު ފަތިސް ނަމާދު ކުރައްވައި ހަނގުރާމައިގެ ލަޝްކަރު ރުކުރުވާލެއްވިއެވެ. ލަޝްކަރުގެ ކަނާތްފަރާތު ލީޑަރަކަށް ހަމަޖެއްސެވީ ޒުހައިރު ބުން ގައިން އެވެ. އަދި ވާތް ފަރާތަށް ހަބީބް ބުން މުޒާހިރެވެ. ލަޝްކަރުގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވީ އައްބާސް ބުން ޢަލީ އެވެ. ޙުސައިންގެފާނުގެ ލަޝްކަރުގެ އަދަދަކީ 32 އަސްވާރުންނާއި، 40 ހަނގުރާމަވެރިންނެވެ. ޙުސައިންގެފާނު ސަވާރުވެގެން އިންނެވީ ޒުލްޖަނާ އެވެ ކިޔުނު އަސްކޮޅަށެވެ.
ޙުސައިންގެފާނު މީސްތަކުންގެ ކިބައިން އެދުނީ މާތް ﷲ ގެ ރަސްކަންފުޅަށްޓަކައި އެކަލޭގެފާނާ ބައިވެރި ވުމަށެވެ. އަދި މުހައްމަދުގެފާނުގެ އާއިލާ ރައްކާތެރި ކޮށްދިނުމަށެވެ. ޙުސައިންގެފާނުގެ މި ޚުތުބާގެ ސަބަބުން، ތަމީމް އަދި ހަމްދާން ވަންހައިގެ ކޮމާންޑަރު ހޫރް އަށް ފުން އަސަރު ކޮށް، އޭނާ ސައާދުގެ ލަޝަކަރު ދޫކޮށް ޙުސައިންގެފާނާ ގުޅިވަޑައިގަތެވެ.
އަދި ޔަޒީދު، އޭނާގެ އެންމެ އިސް ކޮމާންޑަރު، ޝިމްރް ބުން ތިލްޖައުޝާން ފޮނުވައި، އުމަރު ބުން ސައާދުގެ ބަދަލުގައި ހަމަޖެއްސި އެވެ.
ޙުސައިންގެފާނުގެ ޚުތުބާ
ހަނގުރާމަ ފެށުމުގެ ކުރިން ޙުސައިންގެފާނު އަހަށް ސަވާރުވެވަޑައިގެން، ހަތިމް އަތަށް ނަންގަވައި، މީސްތަކުން ކުރިމައްޗަށް ވަޑައިގެން، ހުތުބާ ދެއްވި އެވެ. ދީނުގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުންމަތީ ދެމި ތިބުމަށް ގޮވާލައްވައި ވިދާޅުވިއެވެ."ޔާ ﷲ! އިބަ ކަލާނގެއީ، ދަތި އުނދަގޫ ހާލަތްތައް ކުރިމަތިވާ ހިނދު، ތިމަންގެ ނަފްސުގެ އިތުބާރާއި އުއްމީދު އާކޮށްދޭ އިލާހެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބަ އިލާހަކީ މި ދުނިޔެ އުފައްދަވައި، މިތަނަކީ ފަނާވުމާއި ނެތިދިއުމުގެ ގޮވަތި ކަމުގައި ލެއްވި ކަލާނގެއެވެ. މިދުނިޔޭގައި މީސްތަކުން އެއްހާލަތުން އަނެއް ހާލަތަށް ބަދަލް ކުރަައްވައެވެ. ކާމިޔާބު ލިބިގެންވާ މީހާއަކީ، މިދުނިޔެއަށް ހެއްލިގެން ނުދާ މީހާއެވެ. އަދި ގެއްލެނިވެގެންވާ މީހަކީ، ދުނިޔޭގެ އަރާމަށް ހެއްލިފައިވާ މީހާއެވެ. އެހެންކަމުން ދުނިޔެ ތިބާ ހެއްލުންތެރި ކުރިޔަ ނުދޭށެވެ. އެނގިފާޅުވެގެންވާ ގޮތުގައި ތިޔަބައިމީހުން ތިތިބީ މާތްﷲ ނުރުއްސަވާ ކަމަކައިގެން އެއްބަސްވެގެންނެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ވަނި ޝައިތާނާގެ ހެއްލުންތެރިކަމުގައި، ﷲ ހަނދުމަކުރުން ހަނދާން ނައްތާލާފައެވެ. އެހެންކަމުން، ތިޔަބައިމީހުންނަށާއި، ތިޔަބައިމީހުން ކުރަން ތިއުޅޭ ކަންތަކަށް ހަލާކު ހުއްޓެވެ. އަހަރެމެން މިލްކުވެގެންވަނީ މާތްﷲގެ ހަޒްރަތަށެވެ. އަދި އަހަރެމެން އެނބުރިދާހުށީ އެކަލާނގެ ހަޒްރަތަށެވެ. މިއީ އީމާންވުމަށް ފަހު ކާފަރުވެގަތް މީހުންނެވެ". އެއަށްފަހު ޙުސައިންގެފާނުގެ ހުތުބާގައި، އެކަލޭގެފާނުގެ އާއިލާގެ މަތިވެރިކަން ހަނދާންކޮށްދީ ވިދާޅުވިއެވެ. "ތިމަންކަލޭގެފާނަކީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ރަސޫލާގެ ދަރިކަލުންގެ ދަރިކަލުން ނޫންހެއްޔެވެ؟ އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނަކީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ރަސޫލާގެ ދެބެންގެ ދެދަރި އަހާގެ ދަރި ނޫންހެއްޔެވެ؟  ހަމްޒާގެފާނު (ސައްޔިދުއް ޝުހުދާ) އަކީ ތިމަންގެ ބޮޑުބޭބެ ނޫން ހެއްޔެވެ؟ ސުވަރުގޭގައި އުދުހިވަޑައިގަންނަވާނޭ، ޖައުފަރު އަކީ ތިމަންގެ ބޮޑުބޭބެ ނޫންހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އާއިލާއަށް ހެއު ރަހުމަތް ލެއްވުމަށް ތިޔަބައިމީހުންގެ ރަސޫލާ ހަދީސްކުރެއްވި އަޑު ނާހަމުހެއްޔެވެ؟ ތިމަންކަލޭގެފާނު ބަސް ތިޔަބައިމީހުން ގަބޫލު ކުރަމު ހެއްޔެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން ކަލޭގެފާނު ދުވަހަކުވެސް ދޮގެއް ނަހަދެމެވެ. އެހެނީ ދޮގަކީ މާތްﷲ ރުހިވޮޑިގެން ނުވާ އަމަލެކެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ބަސް ތެދުކަމުގައި ގަބޫލުނުކުރާނަމަ، ރަސޫލުﷲގެފާނުގެ އަސްހާބުން ކުރެން އަހާށެވެ. އެބޭކަލުން ހަމަ މިބަސްތައް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ބުނެދޭނެއެވެ.
ހަނގުރާމަ ފެށުން
thumb|ކަރުބަލާ ހަނގުރާމަ ހަނގުރާމައިގެ ފުރަތަމަ ދުނި އެއެްލީ އުމަރު ބުން ސައާދެއެވެ. އެއަށް ފަހު ސައާދުގެ ލަޝްކަރުން ދުނި ޖަހަން ފެށިއެވެ. މި ހަމަލާތަކުން ޙުސައިންގެފާނުގެ ލަޝްކަރުގެ މަދު މީހަކު މެނުވީ ސަލާމަތެއް ނުވިއެވެ. ދެ ފަރާތުންވެސް ހަމަލާ ބަދަލު ކުރެވި އެންމެ ފަހުން ޙުސައިންގެފާނުގެ ސަހާބީން ޝަހީދުވިއެވެ.
ފުރަތަމަ ހަމަލާ ބަދަލު ކުރެވުނީ ޙުސައިންގެފާނުގެ ލަޝްކަރުގެ ކަނާތްފަޅިން އަދި އިދިކޮޅު ލަޝްކަރުގެ ވާތްފަޅިން ސީރިޔާ ހަނގުރާމަވެރިންނާ ދެމެދުއެވެ. ހަމަލާ ފެށުމާ އެކު، ޒުހައިރު ބުން ގައިންގެ ސަފުތަކުން ބައެއް މީހުން ފަހަތަށް ޖެހުނެވެ. އަދި ސީރިޔާ ލަޝްކަރަށް ދިން ހަމަލާއާ އެކު އެމީހުންގެ ތަރުތީބު ގެއްލި މެދު ސަފުތަކާ ފުށުއެރި އެވެ. އެއަށް ފަހު ސީރިޔާގެ ލަޝްކަރުން ކުރިން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފަށް ލޮންސިއާއި ދުނިދަނޑިން ހަމަލާ ދޭން ފެށިއެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން، ޙުސައިންގެފާނުގެ ބައެއް ސަހާބީންނާ އެކު، ހަނގުރާމައިގައި ދުނިދަނޑިއާއި ލޮންސި ބޭނުން ނުކުރުމަށް ވަނީ އެއްބަސް ވެފައެވެ. އުމަރު ބުން ސައާދު، އޭނާއަށް އަމްރު ބުން ހައްޖާޖު އަންގާފައިވާ ފަދައިން، އެއްވެސް މީހަކު މައިދާން ދޫކޮށްފައި ނުދިއުމަށާއި، ޙުސައިންގެފާނުގެ ލަޝްކަރަށް އެކީގައި ހަމަލާ ދިނުމަށް އަމުރު ކުރިއެވެ.
ޙުސައިންގެފާނުގެ ލަޝްކަރުގެ ކަނާތްފަރާތު ސަފުތަކަށް ހަމަލާ ދިނީ އަމްރު ބުން ހައްޖާޖެވެ. ޙުސައިންގެފާނުގެ ލަޝްކަރު މައިދާނުގައި ސާބިތިވެ ތިއްބެވެ. މިކަމުން ހައްޖާޖުގެ ލަޝްކަރުގެ އަސްތައް ޖެހިލުން ކުރުވިއެވެ. އަދި އަސްވާރުން ކުރިއަށް ޖެހިލުމުން، ޙުސއިންގެފާނުގެ ލަޝްކަރުން ދުނިދަނޑިން ހަމަލާ ދީ، ބައެއް މީހުން ޝަހީދު ކުރިއެވެ. އަދި ބައެއް މީހުން ޒަހަމް ކުރިއެވެ. އަމްރު ބުނު ހައްޖާޖު އޭނާގެ ލަޝްކަރަށް ބުނަމުން ދިޔައީ، "ދީނަށް ފުރަގަސް ދިން މީހުންނާއި، ޖަމާއަތުން ވަކިވި މީހުންނާ ހަނގުރާމަ ކުރާށެވެ". މި އަޑު އިވި، ޙުސައިންގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. "އޭ އަމްރެވެ. ކަލެއަށް ހަލާކު ހުއްޓެވެ. ކަލޭ ތިގޮވަނީ މީސްތަކުން މަށާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރުމަށް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެމެންނަކީ ދީނަށް ފުރަގަސްދިން މީހުން ހެއްޔެވެ؟ ކަލޭމެންނަކީ ދީނަށް ނަސްރުދޭ މީހުން ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެމެންގެ ފުރާނަ ހަށިގަނޑުން ވަކިވުމުން، އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން، ނަރަކައަށް ވަންނާނީ ކާކުކަން ކަލެއަށް އެނގޭނެއެވެ".