cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ބިލިމަގު
ބޭނުން
ޤިސްމު:ކާތަކެތި ޤިސްމު:މޭވާ ޤިސްމު:ގަސްގަހާގެހި ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގަސްގަހާގެހި
އަޒަރުބައިޖާން
އަޒަރުބައިޖާނަކީ ހުޅަނގު އޭޝިޔާގެ ކޯކަސް ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
ނަން
އަޒަރުބައިޖާންގެ ރަސްމީ ނަމަކީ ރިޕަބްލިކް އޮފް އަޒަރުބައިޖާންއެވެ. “އަޒަރުބައިޖާން” މި ނަން ނެގިފައިވަނީ “އާދުރުބާދަގާން” މި ބަހުން ކަމަށް ބެލެވިފައިވެއެވެ. މި ބަހުގެ އަނެއް ގޮތަކީ އައްތްރޮޕަތޭން އެވެ. މި ބަހުގެ މާނައަކީ “މާތްވެގެންވާ އަލިފާނުގެ ރައްކައުތެރިކަން ލިބިގެންވާ” ތަނެވެ. ޖުޣުރާފީ އަޒަރުބައިޖާން އޮތީ ހުޅަނގު އޭޝިޔާ އާއި އިރުމަތީ ޔޫރަޕު ބައްދަލުވާ އަނގޮޅީގައެވެ. އަޒަރުބައިޖާންގެ އިރުމަތީގައި އޮތީ ކަސްބީ ކަނޑެވެ. އުތުރުގައި އޮތީ ރަޝިޔާއެވެ. ހުޅަނގު އުތުރުގައި އޮތީ ޖޯޖިޔާއެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ އަރްމީނިޔާއެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ އީރާނެވެ. ތުރުކީއާ ވެސް ބޯޑަރުގެ ގޮތުން ގުޅިފައިވެއެވެ. ތާރީޚު އަޒަރުބައިޖާންގެ ގޯބުސްތާނުގައި ހުރި ކުރެހުންތަކަކީ މީލާދުގެ 10 ސާސްކަފު ކުރީގެ އެއްޗެހި ކަމަށް ވަނީ ބެލެވިފައެވެ. އެހެންކަމުން އަޒަރުބައިޖާނުގައި އިންސާނުން އާބާދުވެފައިވަނީ ވަރަށް ކުރީންކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އަޒަރުބައިޖާނަށް ޒަރްދަޝްތީން ގޮސްފައިވާކަމަށް ބެލެވިފައިވަނީ މީލާދުގެ 550 އަހަރު ކުރީންކަމަށް ތާރީޚު ޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވެއެވެ. މި ސަރަޙައްދުގެ އަޞްލު ވަޒަންވެރީން ކަމުގައިވާ ކޯކާސީ އަލްބާނީންވަނީ ޢީސާއީ މީލާދުގެ ހަތަރު ޤަރުނު ކުރީން މި ސަރަޙައްދުގައި ރަސްކަމެއް ޤާއިމުކޮށްފައެވެ. މި ސަރަޙައްދުގައި އީރާނީންގެ މީހުން ވަޒަންވެރިވެފައިވުމުގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރުގައި، ޢީސާއީ މީލާދުގެ 9 ޤަރުނު ކުރީގައި ވެސް އީރާނީންގެ އާބާދީތައް މި ހިސާބުގައި ޤާއިމުވެފައި ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ޒަރްދަޝްތީން ނުވަތަ އަލިފާނަށް އަޅުކަން ކުރާ ފާރިސީން މި ހިސާބަށް އައިސްފައިވަނީ އީރާނުންނެވެ. ޤަދީމީ ޒަމާނުގައި މި ތަނުގައި އުޅުނު އަޒޭރީން ވާހަކަ ދައްކާ ބަހަކީ ޤަދީމީ އަޒޭރީ ބަހެވެ. މިބަހަކީ ވިލާތު-ހިންދުސްތާނީ ދަރިކޮޅުގެ އީރާނީ ގޮތްޕަށް ނިސްބަތްވާ ބަހެކެވެ. މީލާދީން 8 ވަނަ ޤަރުނުން ފެށިގެން 17 ވަނަ ޤަރުނާ ހަމަޔަށް އަޒަރުބައިޖާންގައި ވެރިކަންކޮށްފައިވަނީ ޝިރްވާންޝާހް ދަރިކޮޅުންނެވެ. މިއަދުގެ އަޒަރުބައިޖާން ވުޖޫދަށް އައިސްފައިވަނީ 28 މެއި 1918 ގައެވެ. މި ޖުމްހޫރިއްޔާއަކީ ސޯވިއެޓް ސޯޝަލިސްޓް ޖުމްހޫރިއްޔާއަކަށްވީ 28 އެޕްރީލް 1920 ގައެވެ. ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަން އިން ވަކިވެ މިނިވަންކަން އިޢުލާންކޮށްފައިވަނީ، 30 އޯގަސްޓު 1990 ގައެވެ. ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމެއް ލިބިފައިވަނީ 18 އޮކްޓޯބަރު 1991 ގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އަޒަރުބައިޖާާންގެ އާބާދީގެ ބޮޑު ބަޔަކީ ތުރުކީ ދަރިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާ ޝީޢީ މަޒުހަބުގެ ބައެކެވެ. 1999 ވަނަ އަހަރަށް ބަލާއިރުގައި އަޒަރުބައިޖާންގެ އާބާދީގެ 90.6% މީހުންނަކީ އަޒޭރީންނެވެ. 1.8% މީހުންނަކީ ރަޝިޔަނުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން އަރްމީނިޔަނުންނާއި ޖޯޖިއަނުންނާއި އަދި އެހެން ބައެއް މީހުން ވެސް ހިމެނެއެވެ.
ސަގާފަތު
ސަގާފަތަށް ބަލާއިރުގައި އަޒަރުބައިޖާނާ އެންމެ ގާތް އެއް ޤައުމަކީ އީރާނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިއަދު އަޒަރުބައިޖާނުގެ ސަގާފަތުގެ ތެރެއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ހުޅަނގުގެ ނުފޫޒުތައް ވަންނަމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އިސްލާމީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރަތަމައަށް ޑިމޮކްރެޓިކް އަދި ސެކިޔުލަރ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުމުގައި އެކަން ކުރަން އުޅުނު މީހުންނަށް ކާމިޔާބު ލިބުނު ފުރަތަމަ ޤައުމަކީ ވެސް އަޒަރުބައިޖާން ކަމަށް އިނގިރޭސި ވިކިޕީޑިޔާގައި ލިޔެފައިވެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އަޒަރުބައިޖާނަކީ ތެލުގެ ގޮތުން މުއްސަނދިކަން ލިބިފައިވާ ޤައުމެކެވެ. އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ރަނގަޅު ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަމުން އަންނަ އަޒަރުބައިޖާނަކީ އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ހަލުވިކަމާއެކު ކުރިއަރަމުން އަންނަ ޤައުމެކެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 8634 ޑޮލަރެވެ.
ތޭންގަދީބު
left|150px left|200px ، ނުވަތަ ސެސެލަކީ ވެސް އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ސުލްޠާން އަބޫބަކުރު (އެއްވަނަ)
އަކީ މީލާދީން 1442 ން 1443 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 846 ވަނަ އަހަރުއެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތި ހިޖުރައިން 846 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
އައްސުލްޠާން އަބޫބަކުރު (އެއްވަނަ) ސިރީ ބަވަނަ ސޫޖަ މަހާ ރަދުންނަކީ ހިލާލީ ކަލޯގެ ޙަސަން ރަސްގެފާނު (ސުލްޠާން ޙަސަން އަލްހިލާލީ) ގެ ބޭފުޅެކެވެ. ރަސްކަން ކުރެއްވީ 7 މަސް ދުވަހު އެވެ. އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 846 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
މޯންސްޓަރ ހައުސް (ފިލްމް)
އަކީ 21 ޖުލައި، 2006 ގައި ރިލީޒް ކުރެވި އެކަޑަމީ އެވޯރޑްސް އަށް ނަން ހޮވިފައިވާ ކޮމްޕިއުޓަރ އެނިމޭޓެޑް ކާރޓޫން ފިލްމެކެވެ.
ކާމަރަނގަ
ކާމަރަނގަ ފުރަތަމަ ހައްދާފައިވަނީ ދެކުނު އޭޝިޔާ އަދި އިރުމަތީ އޭޝިޔާގެ ގައުމު ތަކުގައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އޮޅުދޫ ކަރަ، ހިންދުސްތާން، އަދި މެލޭޝިޔާ އާއި އިންޑޮނޭޝިޔާ ފަދަ ގައުމު ތަކުގައެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ޕެރޫ، ބްރެޒިލް، ގާނާ، ގުޔާނާ، ފްރެންޗް ޕޮލީނީޝިއާ، އަދި ޓޯންގާ ގައި ވެސް ހައްދައެވެ. ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން އެމެރިކާގެ ފްލޮރިޑާ އަދި ހަވާއީ ގައި ވެސް ހައްދައެވެ. ކާމަރަނގަ އަކީ ބިލިމަގާއި ސިފައިގައި ވައްތަރު ގޮތެއް ހުންނަ ކާނާގެ ބާވަތެކެވެ.
thumb|200px|Carambolas still on the tree
ނަން
ކާމަރަނގައިގެ ޢިލްމީ ނަމަކީ 'އެވްރިއާ ކަރަމްބޯލާ' އެވެ. ކާމަރަނގަ މިނަން ދިވެހި ބަހަށް އައިސްފައިވަނީ ސިންހަޅަ ބަހުންނެވެ.
ގަހުގެ ސިފަ
ދިގު ފަތްތަކެއް ހުންނަ ކާމަރަނގަހުގެ މަލަކީ ފިޔާތޮށި ކުލައިގައި އިންނަ މަލެެކެވެ. ޢާއްމުކޮށް މާ އަޅައިފައި އިންނަނީ ކޯނީގެ ކުރީގައި ނުވަތަ ފަތުގެ ބުނޑުގައެވެ. ބޯކޮށް އިފިތައް އެލިފައި އޮންނަ މިގަހުގެ އުސްމިން ބައެއް ފަަހަރު 5 މީޓަރު އުހަށް އަރައެވެ. ގަސްތައް ބެހިފައިވާ ޢާއިލާ ތަކުގެ ތެރެއިން އޮކްސަލިޑަސީ އޭ ކިޔޭ ޢާއިލާގައި ހިމެނޭ މިގަހަކީ ޢާއްމުކޮށް އިރުގެ އަލިކަން މާބޮޑަށް ބޭނުންވާ ގަހެއް ނޫނެވެ.
މޭވާގެ ސިފަ
ކާމަރަނގަ އަކީ ތަރި މޭވާ ނުވަތަ 'ސްޓާރ ފުރުޓް ގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރު ވެފައިވާ މޭވާ އެކެވެ. މިމޭވާ އަށް ކާމަރަނގަ، ކަރަމްބޯލާ، ކޮރޯމޮންޑެލް ގޫސްބެރީ އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. ތަރި މޭވާ އޭ ކިޔެނީ މެދުން ހުރަކަށް ބުރިކޮށްލުމުން މޭވާގެ ސިފަ ތަރިއެއްގެ ބައްޓަމަށް ފެންނަށް ހުންނާތީ އެވެ. ކާމަރަނގަ އަކީ ފޮނި ހުތް ތޫނު ރަހައެއް ހުންނަ މޭވާ އެކެވެ. މުށި ކުލައިގެ ކުދި އޮށްތަކެއް ހުންނަ މިމޭވާ އަކީ ވިޓަމިންސީ ލިއްބައިދޭ ރަގަޅު މަޞްދަރެކެވެ. ކާމަރަނގަ ދޮންނުވާއިރު ހުންނަނީ ފެހި ކުލައިގައެވެ. ދޮންވުމުން ރީދޫ ކުލައަށް ބަދަލުވެއެވެ. މިދެމަރުހަލާގައި ވެސް ކާނާގެ ގޮތުގައި ކާމަރަނގަ ކައި އުޅެއެވެ. ތަފާތު 17 ވައްތަރެއްގެ ކާމަރަނގަ ހުންނަކަން މިހާތަނަށް ހޯދިފައި ވެއެވެ.
ބޭނުންކުރުން
ކާމަރަނގަ އިން ޖޫސް ހަދައެވެ. އަދި ރަލުގެ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ ވައިން ހަދައެވެ. ބަރުމާގައި ޓީ ޕިކްލް ހެދުމަށް ވެސް ކާމަރަނގަ ބޭނުން ކުރެއެވެ.
ޞިއްޙީ ނުރައްކާ
އޮކްސަލިކް އެސިކް ކާމަރަނގައިގައި ހުންނާތީ ގުރުދާގެ މައްސަލަތައް ހުންނަ މީހުން ކާމަރަނގަ ކެއުން އެދެވިގެން ނުވެއެވެ. އަދި ކާމަރަނގަ އިން ހަދާފައި ހުންނަ ޖޫސް ބޭނުންކުރުމަކީ މާ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. އެއީ އޭގައި އެސިޑް ގިނަ ޢަދަދަކަށް އެކުލެވޭތީ އެވެ.
ކަށި ފީވުން
ކަށި ފީވުން އަކީ ކަށިތަކުގައި އެކުލެވޭ ކެލްސިއަމް އަދި މިނޫނަސް މައުދަންތައް މަދުވަމުންދާ ދިއުމުގެ ސަބަބުން ކަށިތައް ނިކަމެތިވެ، ބަލިކަށިވުމުންޖެހޭ ދާއިމީ ބައްޔެކެވެ. ކައްޓަކީ އޭގެ ޒާތުގައި އުފެދި ބޮޑުވަމުން އަންނަ ޓިޝޫ އެކެވެ. ކަށި އުފެދެނީ ކޮލަޖަން ކިޔާ ޕްރޮޓީން އަކާއި ކެލްސިއަމް ފޮސްފޭޓް އެއްވެގެންނެވެ. ކަށިތަކުގެ ބާރު ގަދަވެ ހަރުކޮށް ހުރުމުގެ ސިއްރަކީ ކެލްސިއަމް އެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ހިމެނޭ 90 އިންސައްތަ ކެލްސިއަމް ހިމެނެނީ ދަތާއި ކަށިތަކުގައެވެ.
ކައްޓަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ބިނާކުރުން އަދި ހަލާކު ކުރުން ގެ މަސައްކަތްތަކެއް އޭގެ ތެރޭގައި ހިންގާ ޓިޝޫއެކެވެ. މައްސަރު ކަންތައް ހުއްޓުމުގެ ކުރިން ކަށީގެ ތެރޭގައި ހަލާކު ކުރުމުގެ ބަޔަށްވުރެ ބޮޑަށް ބިނާކުރުމުގެ ބައި މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. މާނައަކީ ދުވަސްވެފައިވާ ކަށިތައް ހަލާކުވެ ނެތިދާ މިންވަރަށްވުރެ ބޮޑަށް އާކަށިތައް އުފެދި ބޮޑުވުން އިތުރުވެއެވެ. ނަމަވެސް މައްސަރު ކަންތައް ހުއްޓި ހަށިގަނޑުގައި ކުރިން ބުނި ހޯރމޯންތައް ތަކުގެ މިންވަރު ދަށްވުމުން، ކަށީގެ ތެރޭގައި ހަލާކު ކުރުމުގެ ބައި ބިނާކުރުމުގެ ބަޔަށްވުރެ ބޮޑަށް އިތުރުވެގެން ދެއެވެ. ކަށި ފީވުމުގެ އަސްލަކީ މިއީއެވެ.
ކަށި ފީވުން ކުރިމަތިވުން
ކަށި ފީވުން އާންމުކޮށް ކުރިމަތިވަނީ އުމުރުން ދުވަސްވެފައި ތިބޭ އަންހެނުންނަށެވެ. ނަމަވެސް އުމުރުން 50އަށްވުރެ މައްޗަށް ދިއުމަށް ފަހު ބައެއް ފިރިހެނުންނަށް ވެސް ކަށި ފީވުން ކުރިމަތިވާ ގޮތް ވެއެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވުމުން ކަށި ފީވުން މެދުވެރިވަނީ މިއުމުރުގައި ކަށިތަކުގެ ބާރުދެރަވެ، ނިކަމެތިވާތީއެވެ.
މިބަލީގެ އަސަރުކުރަން ފަށަނީ އުމުރުން ދުވަސްވެ ކަށިތައް ނިކަމެތިވާން ފެށުމުންނެވެ. މިބަލި ހުންނަނަމަ ކަށިތައް ބަލިކަށި ވުމުން ކަށިތައް ފިތޭގޮތްވެ، އިސްކޮޅުން ކުރުވެ، ގުދުލައެވެ. މިބަލީގެ އަސަރު ބޮޑަށް ހުންނަ މީހުންނަށް ކުއްލިއަކަށް ކަށިތަކުގައި ރެނދުލުން، އަދި ކިރިޔާ ވެއްޓޭ ކަހަލަ ގޮތެއް ދިމާވިޔަސް ފަސޭހައިން ކަށިތައް ބިނދޭގޮތްވެއެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވަމުން ދާ ވަރަކަށް ކޮންމެ މީހެއްގެ ވެސް ކަށި ބަލިވެ، ކަށީގެ ބަރުދަން ލުއިވަމުންދާނެއެވެ. މިބަލީގައި ބޮޑުވަރުވާ މީހުންނަކީ ފިރިހެނުންނަށްވުރެ އަންހެނުންނެވެ.
ގިނައިން ވިހާފައި ތިބޭ މީހުންނަށް ކަށި ފީވުން ކުރިމަތިވާލެން އިތުރުވެފައި އަވަސް ވެސް މެއެވެ. މާބަނޑު ދުވަސްވަރާއި، ހައިޟުގެ ދުވަސްވަރު އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑު ގިނައަދަދަކަށް ކެލްސިއަމް، ފޮސްފަރަސް އަދި އެހެނިހެން މައުދަންތައް ގެއްލި އުނިކުރެއެވެ. މިގޮތަށް އުނިވެ ގެއްލިގެންދާ ބައި އަނބުރާ ހަށިގަނޑަށް ނުލިބިއްޖެނަމަ ކަށި ފީވުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވުމަކީ ގާތް ކަމެކެވެ. ކާނާގައި ކެލްސިއަމް އަދި ވިޓަމިން ޑީ ގެ މިންވަރު ދަށްވުމަކީ ވެސް ކަށި ފީވުމަށް މަގު ފަހިކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ.
މަސީހީދީން
މަސީހީދީނަކީ ނުވަތަ (ނަސޯރާދީނަކީ)
ބައިބަލް އީސާގެފާނު ދަސްކޮށްދެއްވި ނަމޫނާ ދުޢާ
ކަށި ފީވުން
ކަށި ފީވުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތައް
ކަށި ފީވުން ކުރިމަތިވި ނަމަވެސް ގިނަފަހަރު އޭގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަލެން ލަހެވެ. މިބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފާހަގަވަނީ ކަށިތައް ނިކަމެތިވެ، ވެއްޓި، އުކުޅު ކަށިތައް ބިނދުން، ނުވަތަ މައިބަދައިގެ ކަށިތައް ފިތުން ފަދަ ކަމެއް ކުރިމަތި ވެއްޖެނަމައެވެ. ކަށި ފީވުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ އެންމެ އާންމު ކަމަކީ ކަށިތައް ނިކަމެތިވެ، ދެރަވެ ބިދޭގޮތް ވުމެވެ. އެންމެ އާންމުކޮށް ކަށި ފީވުން މެދުވެރިވަނީ މައިބަދަ، އަތުގެ ކުޑަ ހުޅު، އުކުޅުވަޅުގެ ކަށިތަކަށެވެ. ބުރަކަށީގައި ރިހުން، ގުދުލުން، ހިގަން އުދަގޫވުމަކީ ކަށި ފީވުމުން ކުރިމަތިވެދާނެ ކަންކަމެވެ.
ފަރުވާ
ކަށި ފީވުން ކުރިމަތިވުމުން ދެވޭ ބައެއް ފަރުވާ ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.
ކަށި ފީވުމުން ރައްކާތެރިވުން
ކަށި ފީވުމުގެ މައްސަލައިން ރައްކާތެރިވުމަށް ދުރާލާ މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެއެވެ. ބޭސް ބޭނުންކުރުމާއި، ކެލްސިއަމް އާއި ވިޓަމިންޑީ އެކުލެވޭ ކާނާ ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. ކިރާއި ކިރު ބޭނުންކޮށްގެން ހަދާފައި ހުންނަ ބާވަތްތައް އަދި ދޮންކޭލަކީ ކެލްސިއަމް ވަރަށް މަތީ މިންވަރަކަށް އެކުލެވޭ ބާވަތްތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން ކަސްރަތު ކުރުމަކީ ވެސް ވަރަށް ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ. ކަށި ފީވުން އަކީ އާންމު ބައްޔެއް ނަމަވެސް ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި އުމުރުގެ ކުރީކޮޅުން ފެށިގެން ވިސްނައިގެން ރަގަޅު ޞިއްޙީ އާދަތަކެއް ގެންގުޅެވިއްޖެނަމަ ވަރަށް ފަސޭހައިން ރައްކާތެރިވެވިދާނެ ބައްޔެކެވެ.
ބަލީގެ ނުރައްކާ
ކަށި ފީވުން މެދުވެރިވުމުން ފަރުވާ ނުކޮށްފިނަމަ ވަރަށް ނުރައްކާ ސީރިއަސް މައްސަލަތައް ނިކުންނަށް ފަށާނެއެވެ. އެގޮތުން އުގަނޑު އަދި މައިބަދައިގައި ބޮޑެތި ރެނދުލުން ހިމެނެއެވެ. އަދި މީގެ ސަބަބުން އުމުރުދުވަހަށް ނުކުޅެދޭ މީހަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
މަކާއޫ
، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ބުދުދީން
ބުދުދީން ނުވަތަ ބުޑިޒަމް އަކީ އެދީނެއްގެ ފަލްސަފާއާއި ދީނީކަންކަން އެދީނަށް އުޅޭ މީހުންގެ ސަޤާފަތާއި އާދަކާދަތަކުގެ މައްޗަށް ބަރޯސާވާ އަދި ދީނީ އަޅުކަމާއި އުޅޭގޮތް "ސިއްދަރުތާ ގޯތަމާ" އާންމުކޮށް ކިޔާގޮތުންނަމަ ލޯޑު ބުއްދާގެ އުޅުމާއި އެއްގޮތައް ބައްޓަން ކުރުމަށް ބާރުއަޅާ ދީނެކެވެ. މިދީނަކީ އިންޑިޔާގެ ދީނެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ. މިދީން އުފެއްދި ސިއްދަރުތާ ގޯތަމާ ދިރިއުޅެފައިވަނީ އިންޑިޔަން ސަބްކޮންޓިނެންޓުގެ އިރު އުތުރު ސަރަހައްދުގައި މީލީދީން  6 ވަނަ ބީސީއީ ގަރުނާއި 4 ބީސީއީ ގަރުނާއި ދެމެދުއެވެ.
ބުއްދާ މަސްހޫރުވެގެން ދިޔައީ މީސްތަކުންގެ ކިބައިން އުދަގުލާ ދަތިކަން ގެންދަވާ އުފާވެރިކަމާއި ހަމަޖެހުން ގެނެސްދޭ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ބުދުދީނުގެ މީހުން ގަބޫލުކުރާގޮތުނަންނަމަ ބުއްދާ އަލުން ދިރިގެން އައީ ނިރުވާނާއިންނެވެ. ނިރުވާނާއަކީ ކޮބައިކަން ބުއްދާ ބުނެދީފައިވަނީ އެއީ ފުރިހަމަ ހަމަޖެހުމުގެ ވިސްނުން ސިކުޑިއަށް ގެނެސްދޭ ވަރަށް އަޑިން ވިސްނާ ވިސްނުމެއްކަމާއި އެވަގުގައި ސިކުޑީގައިވާ ރުޅިއާއި ދެކޮޅުވެރިކަމާއި އެހެނިހެން އެދުންތަކުގެ މަތިން ހަދާންނައްތާލާ ހިދުކޮޅެއްކަމަށެވެ.
ފައިލް:buddha11.jpg
udeylia 07:33, 23 މެއި 2010 (UTC)
އަޙުމަދު ޝާފިޢު
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޔަމަން
ރިޕަބްލިކް އޮފް ޔަމަނަކީ ހުޅަނގު ދެކުނު އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ޔަމަނުގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ޢަރަބި ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން ޔަމަނުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ޔެމެނީސްއެވެ. ޔެމެނައިޓްސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ޞަންޢާއެވެ. ޔަމަނުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް ޞަންޢާއެވެ. ޔަމަނަކީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 23 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 49 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.5 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ ye. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +967 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ޔެމެނީ ރިޔާލެވެ.
ނަން
“ޔަމަން” ގެ މާނައަކީ އުފާވެރިކަމެވެ. އަދި ކަނާތްފަރާތެވެ. ނުވަތަ ހެޔޮ ބިމެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަނީ “ބާރިކްލަނާ ފީ ޔަމަނިނާ!” (މާނައީ: އަހަރެމެންނަށް ޓަކައި އަހަރެމެންގެ ޔަމަނުގައި ބަރަކާތް ލައްވާނދޭވެ!” މި ފަދައިން ޔަމަނަށް ހެޔޮ އެދިވަޑައިގެން ދުޢާފުޅު ވެސް ކުރައްވާފައެވެ. އަދި އީމާންކަން ވަނީ ޔަމަނުންނޭ ވެސް އެއް ބަސްފުޅެއްގައި އޮވެއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ޔަމަނުގެ އުތުރުގައި އޮތީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާއެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ ރަތް ކަނޑެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ ޚަލީޖު ޢަދަނެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ޢައްމާނެވެ. ޔަމަނުގެ ސަރަޙައްދުގައިި 200 ރަށް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. މި ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު ރަށަކީ ސުއްކަތުރާއެވެ. މިރަށް އޮންނަނީ ޔަމަނުގެ ދެކުނުން 415 ކިލޯމީޓަރު ފޭގައެވެ. ސޯމާލިއާގެ އައްސޭރިއާ ދިމާލުގައެވެ.
ތާރީޚު
ޢީސާއީ މީލާދުގެ 2200 އަހަރު ކުރި އާއި މީލާދުގެ 6 ވަނަ ޤަރުނާ ދެމެދުގައި ޔަމަނުގެ ބިން އޮތީ ސަބާއީންނާއި، އައުސާނީންނާއި، މަޢީނީންނާއި، ޤަތަބާނީންނާއި، ޙަޟްރަމައުތާއި، ޙިމްޔަރީންގެ ރަސްކަމަށް ބެހިފައެވެ. މީލާދީން ތިންވަނަ ޤަރުނާއި ހަތްވަނަ ޤަރުނާ ދެމެދުގައި ސަބާއީންނާއި ޙިމްޔަރީންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ޔަމަން ދޫކޮށް އުތުރު އެފްރިކާއަށާއި ޢަރަބިއަން ޕެނިންސޫލާގެ އުތުރަށް ހިޖުރަކޮށްފައެވެ. މީލާދީން ހަތްވަނަ ޤަރުނުން ފެށިގެން ޔަމަނު އޮތީ އިސްލާމީ ޚިލާފަތުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޚުލަފާއުއްރާޝިދޫންގެ ޚިލާފަތު ނިމުމަށް ފަހުގައި ޔަމަނުގެ އުތުރު ބައިގައި ވެރިކަން ކުރަމުން އައިސްފައިވަނީ ޒައިދީ އިމާމުންނެވެ. 16 ވަނަ ޤަރުނާއި އަދި 19 ވަނަ ޤަރުނުގައި އުތުރު ޔަމަން އޮތީ އުސްމާނީ ދައުލަތުގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައެވެ. އުތުރު ޔަމަނުގެ އިމާމުން ވަނީ ދެކުނަށް ވެސް އެބޭފުޅުންގެ ވެރިކަމުގެ ބާރު ހިންގަވާފައެވެ. މީލާދީން 1839 ވަނަ އަހަރުގައި އިނގިރޭސީން ޢަދަން ހިފިއެވެ. އަދި އެ އަހަރުގެ ސެޕްޓެންބަރު މަހުގައި އެތަނުގައި އެމީހުންގެ ކޮލޮނީއެއް ޤާއިމުކުރިއެވެ. އުސްމާނީ ދައުލަތުގެ ކިބައިން 1918 ވަނަ އަހަރު މިނިވަންވެ 1962 ވަނަ އަހަރުގައި އުތުރު ޔަމަން ޖުމްހޫރިއްޔާއަކަށްވިއެވެ. 1967 ގައި އިނގިރޭސީން ޢަދަނުން ފޭބިއެވެ. އިނގިރޭސީން ފޭބުމަށް ފަހު މި ސަރަޙައްދު އޮތީ ދެކުނު ޔަމަނުގެ ގޮތުގައެވެ. އުތުރު ޔަމަނާއި ދެކުނު ޔަމަން ރަސްމީ ގޮތުން އެއް ޤައުމަކަށްވެ އިއްތިޙާދުވެފައިވަނީ 22 މެއި 1990 ގައެވެ. މިއަދު ވެސް ޒައިދީ އިމާމުންނަކީ ދީނީ ހަމަތަކުގެ މަތީން ވެރިކަމުގެ އޮނިގަނޑު ބައްޓަން ކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތްކުރައްވާ ބޭފުޅުންނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިއަދު ފެންނަމުން ދަނީ އިސްލާމުންގެ އެންމެ މުޤައްދަސް ބިންތައް ނިސްބަތްވާ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާއިން އުތުރު ޔަމަނުގެ ޒައިދީ އިމާމުންނަށް ޙަމަލާ ދެމުން ގެންދާތަނެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެބޭފުޅުން ދަނީ އެއް ދުވަހުން އަނެއް ދުވަހަށް ޣަރީބުވަމުންނެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ޔަމަނަކީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ވިހެއުމުގެ ރޭޓް އެންމެ ރަނގަޅު އެއް ޤައުމެވެ. ޔަމަނުގެ އަންހެނަކު އެވަރެޖު ގޮތެއްގައި ހަ ކުދީން ވިހައެވެ. ދުނިޔޭގެ ވަރަށް ގިނަ ހިސާބުތަކުގައި ޚާއްޞަކޮށް އިންޑިޔާ އާއި މެލޭޝިޔާ އާއި އިންޑޮނޭޝިޔާ ފަދަ ޤައުމުތަކުގައި ޔަމަނުގެ ދަރިކޮޅުތައް ވަރަށް ގިނައެވެ. މި ގޮތުން އިންޑިޔާގެ ގުޖަރާތުގެ ސޫރަތާއި ހައިދަރުއާބާދާއި މުންބާއީ (ބޮންބޭ) އާއި ކެރެލާގެ މަލައްޕޫރަމާއި ކަންނަންނޫރާއި ކާލީކޯޓު ހިސާބުގައި ޔަމަނުގެ ޚާއްޞަކޮށް ޙަޟްރަމައުތުގެ ނަސްލުން އައިސްފައިވާ މީހުން ވަރަށް ގިނައެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވެސް ޙަޟްރަމައުތާއި ސުއްކަތުރާ ދަރިކޮޅު އެބައޮތެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސީދީންނާއި ސިއްތީންނަކީ ޔަމަނުގެ ބަޢަލަވީ ދަރިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާ ބޭފުޅުންނެވެ. މިއީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ދަރިކަނބަލުން ފާޠިމަތުގެފާނުގެ ދަރިކޮޅުގެ ބޭފުޅުންނެވެ.
ސަގާފަތު
ޔަމަނަކީ ވަރަށް ގިނަ ޙަޟާރަތްތަކެއްގެ އަސަރުން މުއްސަނދިކަން ލިބިފައިވާ ސަގާފަތެއް އޮތް ތަނެކެވެ. މީގެ ތެރެއިން ވެސް ސަބާގެ ޙަޟާރަތް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޔަމަނަކީ ޤުދުރަތީ ވަސީީލަތްތަކުން މުއްސަނދިކަން ލިބިފައިވާ ޤައުމެކެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 2410 ޑޮލަރެވެ.
ރޯޑެޒްގެ ކޮލޯސަސް ބުދު
ކޮލޯސަސް ބުދު ހުރިތަން
ރޯޑެޒް އަކީ ގްރީސް ގައި އީޖަން ކަނޑުގެ އިރު ދެކުނަށް މެދުތެރޭ ކަނޑުގެ އައްސޭރި ފަށުގައި އޮންނަ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ހޮވާލެވޭ ބޮޑު ރަށެކެވެ. މިރަށާއި ތުރުކީގެ އައްސޭރި ފަށާއި ދެމެދު ހުންނަނީ 12 މޭލުގެ ދުރުމިނެވެ. މިހިސާބުގެ އެހެން ރަށްތަކާ އަޅާ ބަލާއިރު ރޯޑެޒް އަކީ ތާރީޚީ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ރަށެކެވެ. މިރަށް އާރާސްތު ކުރެވިފައިވަނީ މީލާދީގެ ކުރިން 408 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އަދި މިރަށަކީ އެޒަމާނުގައި ވިޔަފާރީގެ މަރުކަޒެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ ރަށެކެވެ.
ރޯޑެޒް އަކީ ގްރީކުން، ރޯމަނުން، އިޓަލީން، ފާރިސީން، އަދި އަރަބިންގެ އަތްދަށުގައި އޮވެފައިވާ ރަށެކެވެ. ކޮލޯސަސް އޭ ކިޔުނު ބުދު ހުރީ މިރަށަށް ވަންނަ ބަނދަރުގެ ނެރުމަތީގައެވެ. ބުދުގެ ދެފައި ހަރު ކުރެވިފައިވަނީ ނެރުގެ ދެފަރާތުގައި ބުދު ހަރުކުރުމަށް ތައްޔާރު ކުރެވުނު ދުވާރުގެ މަތީގައެވެ. އެހެން ކަމުން ރޯޑެޒްގެ ބަނދަރަށް ވަންނަ ބޯޓް ފަހަރުތައް ބަނދަރަށް ވަދެގެންދާނީ ކޮލޯސަސް ބުދުގެ ދަށުންނެވެ. thumb|left|200px|ރޯޑެޒްގެ ކޮލޯސަސް ބުދު.
ކޮލޯސަސް ބުދު ބިނާކުރުން
ކޮލޯސަސް ބުދު ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތަށް 12 އަހަރު ނެގިއެވެ. ބުދު ހަދަން ފެށިފައިވަނީ މީލާދީގެ ކުރިން 292 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ބުދު ހަދައި ނިމިފައިވަނީ މީލާދީގެ ކުރިން 280 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ބައެއް ލިޔުން ތަކުގައި ބުދު ހަދައި ނިމިފައިވަނީ މީލާދީގެ ކުރިން 282 ވަނަ އަހަރު ކަމުގައި ލިޔެފައި ވެއެވެ. 56 އަހަރު ވަންދެން ރޯޑެޒްގެ ބަދަރު މަތީގައި މިބުދު ދެމިހުރި އެވެ. އެހެންކަމުން މިބުދު ވެފައިވަނީ ދުނިޔޭގެ ޒަމާންވީ އަޖައިބުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުރު މުއްދަތަކަށް ފެންނަށް ހުރި ނިޝާނަށެވެ. މީލާދީގެ ކުރިން 224 ނުވަތަ 226 ވަނަ އަހަރު އައި ބިން ހެލުމެއްގައި ރޯޑެޒް އަށް ލިބުނު ގެއްލުންތަކުގެ ތެރޭގައި ކޮލޯސަސް ބުދުގެ ކަކުލު ހުޅު ބިއްދައިގެން ދިއުން ހިމެނެއެވެ. އެދުވަސްވަރު މިޞްރުގެ ވެރިކަން ހިންގަމުންދިޔަ ޕީޓޮލޮމީ-3ގެ ފަރާތުން ރޯޑެޒްގެ ކޮލޯސަސް ބުދު މަރާމާތު ކުރުމަށް ބޭނުންވާ އެހީވެ ދިނުމަށް އެދި ހުށަހެޅި އެވެ. ނަމަވެސް މިހުށަހެޅުން ރޯޑެޒްގެ އަހުލުވެރިން ގަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. ބިންހެލުމުގައި ބުދު ވެއްޓިފައި އޮތީ ބަދަރުގެ ފަޅު ތެރޭގައި ހުރި ހިލަތަކުގެ މަތީގައެވެ. އެހެން ކަމުން ރޯޑެޒްގެ ބަދަރަށް ވަނުމަށް ހަދައިފައި އޮތް ނެރު ބެދިގެން ދިޔަކަމަށް ވެއެވެ.
ގާތްގަނޑަކަށް ސާސްކަފެއް ވަންދެން ބުދު ބިދިފައި ރަގަޅު ނުކޮށް އެގޮތަށް އޮތެވެ. މީލާދީން 654 ވަނަ އަހަރު ޢަރަބީން ރޯޑެޒް އަށް ވަނުމަށްފަހު ހަލާކުވެފައިވާ ބުދުގެ ބައިތައް ނަގައި ސީރިޔާގެ ޔަހޫދީ ވިޔަފާރިވެރިއަކަށް ވިއްކާލި އެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި ބުދުގެ ބައިތައް ސީރިޔާއަށް ގެންދެވުނީ 900 ޖަމަލުގެ ބުރިކަށި މަތީގައެވެ. އެހެން ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި ވަނީ ރޯޑެޒް އިން ސީރިޔާއަށް 9 ދަތުރު ބުދުގެ ބައިތައް އުފުލުމަށް ކުރިކަމަށެވެ. އަދި މިއިން ކޮންމެ ދަތުރެއްގައި އެތަކެތި އުފުލުމަށް 100 ޖަމަލު ބޭނުންކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.
ކޮލޯސަސް ބުދުގެ އޮނިގަނޑު
ކޮލޯސަސް ބުދުހެދުމުގެ އިސްވެރިއަކަށް ހުރީ ރޯޑެޒްގެ ބުދުހެދުމަށް މަޝްހޫރު މީހެއްކަމުގައިވާ ކަރޭޒް އޭ ކިޔުނު މީހެކެވެ. ބުދުގެ ބޭރު ފަށަލަ ނުވަތަ ހަންގަނޑުގެ ގޮތުގައި އިންނަ ބައި ހެދިފައިވަނީ ރަން ވަށް ލޯ ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. އެތެރެބައި ހެދިފައިވަނީ ދަގަނޑު ފްރޭމަކުންނެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި ބުދުހެދުމަށް 15 ޓަނުގެ ރަން ވަން ލޯ އަދި 9 ޓަންގެ ދަނގަޑު ބޭނުން ކުރެވުނެވެ.
ބުދުކޮޅަށް އޭގެ މަތީގައި ބެހެއްޓިފައިވާ އަސާސް ނުވަތަ ތަޅުންގަނޑު ހެދިފައިވަނީ ހުދު ކުލައިގެ ސަންގު މަރުމަރު ހިލައިންނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ތަޅުންގަނޑުގައި ހަރުކުރެވުނީ ފައިތިލައާއި ފައިގެ ކުޑަހުޅު ހިމެނޭ ބައެވެ. ބުދު ކޮޅަށް ޖެހި އޭގެ ސިފަ ގެނެވިފައިވަނީ މަޑު މަޑުން ބައެއް އިތުރުކުރަމުން ގޮހެވެ. ބުދުގެ މަތީ ބައިތައް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި ބުދުގެ ވަށައިގެން ހަރުގަނޑެއް ފަދަ އެއްޗެއް ބެހެއްޓުނެވެ. ފަހުން އެވަނީ ނަގައިފައެވެ. މިބުދު ތައްޔާރު ކުރެވުނީ ރޯޑެޒްގެ އަހުލުވެރިން މެސެޑޯނިއަންގެ މައްޗަށް ހޯދި ނަޞްރުގެ ހަދާން ދެމެހެއްޓުމުގެ ގޮތުންނެވެ. ނުވަތަ އެކަމުގެ ޛިކްރާ އާކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
ރޯޑެޒް ކޮލޯސަސް ބުދުގެ އަދުގެ ޙާލަތު
ރޯޑެޒްގައި މިއަދު ކޮލޯސަސް ބުދުގެ ހަދާނަކަށް ހުރީ ބަނދަރުގެ ދުވާރުމަތީގައި ފެންނަށްހުރި ދެ ތަބެވެ. ބައެއް މީހުން ގަބޫލު ކުރާގޮތުގައި މިބުދު ހުރި ސިފަޔާއި، ބެހެއްޓިފައިހުރީ ކިހިނެއް ކަމެއް އަދި އަދަންދާންވެސް އެގިފައެއް ނުވެއެވެ.
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ޓުރާންސްނިސްޓުރިއާ
left|150px left|200px ، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
އެކުވެރި ދައުލަތްތައް
އިދާރީ ހިންގުމުގެ ފަސޭހައަކަށް އދ. ގެ މައި އޮނިގަނޑު ވަނީ އަންނަނިވި ބައިތަކަށް ބަހާލެވިފައެވެ.
އެކުވެރި ދައުލަތްތައް ނުވަތަ އދ. ގެ މިހާރު ސެކެޓްރީ ޖެނެރަލް އަކީ ދެކުނު ކޮރެޔާގެ ބަންކީ މޫން އެވެ. އދ.ން ވަނީ އެޖަމްއިއްޔާގެ ރަސްމީ ބަސްތަކުގެ ގޮތުގައި 6 ބަހެއް ކަނޑައަޅާފައެވެ. އެއީ ޢަރަބި، ސީނީ، އިނގިރޭސި، ފަރަންސޭސި، ރޫސީ، އަދި އިސްޕެނިޝް މި ހަބަހެވެ.
ސުލްޠާން ސައްޔިދު މުޙައްމަދު
އަކީ މީލާދީން 1466 ން 1468 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 871 ން 872 އަށެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތި ހިޖުރައިން 871 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
ސުލްޠާން ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ނަސަބެއް ދިވެހި ތާރީޚުން އެނގޭކަން ނެތެވެ. މިރަދުން ރަސްކަން ކުރެއްވީ އެއް އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
މައުސޯލަސް ގެ ޒިޔާރަތް
މައުސޯލިއަމްގެ މާނައަކީ މީހުން ވަޅުލުމަށް ބިމުން މައްޗަށް އުސްކޮށް ހަދައިފައި ހުންނަ މަޤްބަރާ ނުވަތަ ޒިޔާރަތެވެ. އިގިރޭސި ބަހަށް މިބަސް ނެގިފައިވަނީ މިމައުސޯލިއަމް އަށް ނިސްބަތް ކޮށެވެ. މައުސޯލިއަމްގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރު ވެފައިވަނީ ތުރުކީގެ ހަލިކަރްނަސަސް ގައިވާ މައުސޯލަސް ރަސްގެފާނުގެ ޒިޔާރަތެވެ. މިމަގްބަރާ މަޝްހޫރު ވެފައިވަނީ ހަލިކަރްނަސަސްގެ މައުސޯލިއަމްގެ ގޮތުގައެވެ. މިއަދު ހަލިކަރްނަސަސް އަށް ކިޔަނީ ބޮޑްރަމް އެވެ. މިރަށް އޮންނަނީ ތުރުކީގެ ހުޅަގު ދެކުނުގައިވާ އީގަން ކޯރުގެ އައްސޭރީގައެވެ.
މައުސޯލަސް އަކީ މީލާދީގެ ކުރިން 377ން 353 ވަނަ އަހަރާއި ހަމައަށް ތުރުކީގެ ބައެއް ކަމުގައިވާ ކާރިޔާގައި ވެރިކަން ކުރެެއްވި ރަސްކަލެކެވެ. އޭނާގެ ވެރިކަމުގައި ކާރިޔާއިން ހަލިކަރްނަސަސްއަށް ވެރިކަން ބަދަލު ކުރެވުނެވެ. މައުސޯލަސް އަށް ވެރިކަން ލިބުނީ ބައްޕާފުޅު ހީކަޓޮމްނަސް އަވަހާރަވުމުންނެވެ.
thumb|left|200px|މައުސޯލަސް ގެ ޒިޔާރަތް. މީލާދީގެ ކުރިން 353 ވަނަ އަހަރު މައުސޯލަސް ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވުމުން އޭނާގެ އަބިކަނބަލުން ރާނީ އާޓިމީސިއާ މައުސޯލަސް ނިޔާވުމުގެ ހިތާމައިގައި ޒިޔާރަތެއް އެޅުމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. މިގޮތުން ޒިޔާރަތް ހަދައި ނިމުނީ މައުސޯލަސް ނިޔާވިތާ 3 އަހަރު ފަހުންނެވެ. އެއީ މީލާދީގެ ކުރިން 350 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ޒިޔާރަތް ހަދައި ނިމުމުގެ ކުރިން ރާނީ އާޓިމީސިއާ ވަނީ އަވަހާރަވެފައެވެ.
މިޒިޔާރަތް ހެދުމަށްޓަކައި އާޓިމީސިއާ ގްރީސް އަށް މީހުން ފޮނުވައިގެން އެތަނުން މަޝްހޫރު ފަންނުވެރިން ގެނައެވެ. އެގޮތުން ޒިޔާރަތް ހެދުމުގައި އިސްރޯލެއް އަދާކުރީ ސްކޯޕަސް އެވެ. އެހީތެރިންގެ ގޮތުގައި އުޅުނު އެކަމުގެ ފަންނާނުންގެ ތެރޭގައި ބްރެކްސިސް، ލިއޯކަރޭޒް، އަދި ޓިމޯތިއަސް ފަދަ ފަންނުވެރިން ހިމެނެއެވެ.
16 ގަރުނުގެ މުއްދަތަށް ޒިޔާރަތަށް ގެއްލުމެއް ނުލިބި ސަލާމަތުން ހުރިއެވެ. 14 ވަނަ ގަރުނުގެ ކުރީކޮޅު އައި ބިންހެލުމަށްފަހު ޒިޔާރަތް މަޑުމަޑުން ހަލާކުވަމުން ދިޔައެވެ. 15 ވަނަ ގަރުނުގެ ކުރީކޮޅު މޯލްޓާގެ އެސްޓީ ޖޯންގެ އަސްވާރުން ހަލިކަރްނަސަސް އަށް ވަދެގަނެ، އެތާގައި ބިޔަ ކޯއްޓޭއެއް ބިނާކުރިއެވެ. މީލާދީން 1494 ވަނަ އަހަރު އެކޯއްޓޭ އިތުރަށް ވަރުގަދަ ކުރުމަށް ބޭނުންވުމުން މައުސޯލިއަމް އިން ހިލަތައް ނައްޓައިގެން ބޭނުން ކުރެވުނެވެ. މީލާދީން 1522 ވަނަ އަހަރާއި ހަމައަށް އައިއިރު މިޒިޔާރަތުގައި ހުރި ހުރިހާ ހިލައެއް ވަނީ ނަގައިގެން މިބުނި ކޯއްޓޭ ވަރުގަދަ ކުރުމަށް ބޭނުން ކުރެވިފައެވެ.
މުޅި ޒިޔާރަތުގެ އުސްމިނުގައި 45 މީޓަރު ހުރެއެވެ. އެބައި ބެހިފައިވަނީ އަންނަނިވި ގޮތަށެވެ. އެންމެ ތިރީގައިވާ ޕޯޑިއަމްގެ އުސްމިނުގައި 20 މީޓަރު ވެއެވެ. އަދި އެއާ ވިދިގެން އިންނަ ތަބުތައް ލާފައިވާ ބައިގެ އުސްމިނުގައި 12 މީޓަރު ހުރެއެވެ. އޭގެ މައްޗަށް އިންނަ ޕިރަމިޑްގެ އުސްމިނަކީ 7 މީޓަރު އެވެ. އަދި ޕިރަމިޑްގެ މަތީގައި ބެހެއްޓިފައި ހުންނަ ބުދުގެ އުސްމިނުގައި 6 މީޓަރު ހުރެއެވެ. ޕޯޑިއަމްގެ ތިރިން ބިންމަތިން މިން ނަގާއިރު ފުޅާމިނުގައި 30 މީޓަރު އަދި ދިގުމިނުގައި 40 މީޓަރު ހުރެއެވެ.
ތަނބުތައް ހިމެނޭ ބައިގައި މުޅި ޖުމްލަ 36 ތަބު ހުރެއެވެ. ޕިރަމިޑް އިންނަނީ ސިނޑި ބަރިއެއް ހެން ހަދާފައެވެ. ޕޯޑިއަމްގެ އަރިމަތި ހުންނަނީ ބުދުކުރަހައިގެން ޒީނަތް ކުރެވިފައެވެ. ސަންދޯން ބެހެއްޓިފައި ހުންނަނީ ޕޯޑިއަމް ގެ އެތެރޭގައެވެ. ހުދު އަލަބަސްޓާ އިން ތައްޔާރު ކުރެވިފައިވާ ސަންދޯން ހުންނަނީ ރަނުން ޖަޒީކުރެވިފައެވެ. މިއަދު މައުސޯލަސް ހުރި ތާގައި ފެންނަން ހުރީ ހަމައެކަނި އޭގެ ބިންގަލެވެ.
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
އިންސާނާގެ ބާރަކާ ނުލައި އޭގެ ޒާތުގައި މަސައްކަތްކުރާ ނިޒާމްތައް
ނޭވާލާ ނިޒާމް (Respiratory System)
'''މިމައުޟޫއަށް ލިޔެވިފައިވާ އެހެންމަޒުމޫނެއް ބައްލަވާ ލައްވާ!!! '''
ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް (Circulatory System)
'''މިމައުޟޫއަށް ލިޔެވިފައިވާ އެހެންމަޒުމޫނެއް ބައްލަވާ ލައްވާ!!! ''' ހިތް ހިމެހޭ ސެލްތަކަށް އާއޮކްސިޖަން ހޯދައިދިނުމެވެ.ހިތުން ފުއްޕާމެޔަށް ފޮނުވިލޭ އަނބުރާއަނެއްކާ އަންނަނީ ހިތަށެވެ.މިކަންތަކުރާރުވެހުރެއެވެ. ބަރާބަރަށް ލޭފޮނުވާންޖެހެއެވެ.ހަށިގަނޑުގެ އެހެނިހެން ގުނަވަންތަކައް ލޭފޮނުވުމަށްޓަކައި ހިތުގެ އެންމެބޮޑު ނާރު އައޯޓާ އިން ގޮފިގޮފީގެ މިސާލުގައި ނާރުތައް ހަށިގަނޑުގެ އެކިދިމަދިމާލަށް ފެތުރިފައިވެއެވެ.މިނާރުތަކުގެ ގޮފިތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ އާޓެރީސް،ވެއިން،އަދި ކެޕިލަރީސްއެވެ.މިނާރުތަކުގެ ވަޒީފާއަކީ ތާޒާލޭ މަސްގަނޑުގެ ޓިސޫތަކައް ފޮނުވާދިނުމާއި ޓިސޫތަކަށްބޭނުންވާ ނިއުޓްރިޝަންގެ މާއްދާތައް ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ.އަބަދުވެސް ސާފު ވައި (އޮކްސިޖަން) އެކުލެވޭ ލޭ އައޯޓާ ތެރޭންލާފައި ހަށިގަނޑުގެ އެކިދިމަދިމާލަށް ދަތުރުކުރެއެވެ.
ލޭ
'''މިމައުޟޫއަށް ލިޔެވިފައިވާ އެހެންމަޒުމޫނެއް ބައްލަވާ ލައްވާ!!!
ރަތްސެލް (ރެޑް ބުލަޑްސެލް)
'''މިމައުޟޫއަށް ލިޔެވިފައިވާ އެހެންމަޒުމޫނެއް ބައްލަވާ ލައްވާ!!!
އިންސާނުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ މާހައުލުގެ ތަފާތު ވުމުގެ ސަބަބުން މިދެންނެވި ސެލްތަކުގެ މަދުމިނާއި،ގިނަމިނަށް ބަދަލުއާދެއެވެ.މިގޮތުން ވައިމަދު ހިސާބުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންގެ ލޭގައި ވާ ރަތްސެލް(އެރިތުރޯސައިޓް)ވައި ގިނަ ހިސާބުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ވުރެންގިނައެވެ.
ހުދުސެލް (ވައިޓް ބުލަޑްސެލް)
'''މިމައުޟޫއަށް ލިޔެވިފައިވާ އެހެންމަޒުމޫނެއް ބައްލަވާ ލައްވާ!!!
ނިއުޓްރޯފިލްސް
އެސިނޯފިލްސް ބެސިނޯފިލްސް
ކާތަކެތި ހަޖަމުކުރުމާއިބެހޭ ނިޒާމް (Digestive System)
'''މިމައުލޫއަށް ލިޔެވިފައިވާ އެހެންމަޒުމޫނެއް ބައްލަވާ ލައްވާ!!! ''' 25 ސެންޓިމީޓަރ ހުރެއެވެ.ކަރުނުޅީގެ ތެރެއިން ކާތަކެތި ބަނޑާއިހަމައަށް އައުމަށް ނަގަނީ 2 ނުވަތަ 3 ސިކުންތުގެ ކުޑަވަގުތުކޮޅެކެވެ.ކާތަކެތި އަވަހަށް ކެއުމުން އެތަކެތި ބައެއްފަހަރަށް ކަރުގެ ނޭވާހިގާ ހޮޅި (ވިންޑް ޕައިޕް)ގެ ތެރެއަށް އެޅެއެވެ.މިމައްސަލަ ދިމާވުމުން އެތަކެތި ބޭރުކޮށްލުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ޢިޚްތިޔާރުން ބޭރުގައި ކެއްސުމަކާއި އުކުނޑި ކޮއްޓުމެއް އާދެއެވެ.
ބަނޑު
ވާނަމަ ކުޑަގޮހޮރައް ދިއުމުގެ ކުރިން އެސިޑްގެ އެހީގައި އެތަކެތި މަރާލެވެއެވެ.
ކުޑަގޮހޮރު
އިންސާނާގެ ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ވަށަމިނުގައި 2/1 އިންޗި ނުވަތަ 2 އިންޗިހުރެއެވެ. ދިގުމިނުގައި ހުންނަނީ 22 ފޫޓްއެވެ.ގާތްގަޑަކަށް 6.7 މީޓަރ އެވެ.
ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް (Urinary System)
'''މިމައުޟޫއަށް ލިޔެވިފައިވާ އެހެންމަޒުމޫނެއް ބައްލަވާ ލައްވާ!!! ''' ހަށިގަނޑުގައި ދައުރުކުރާ ލޭގެ ތެރޭގައިހުން ހަށިގަނޑާއިނުގުޅޭ ވިހަމާއްދާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބޭނުނެއްނެތް ފެނާއި،ނުރައްކާތެރި ގޭހުގެ ބާވަތެއްކަމުގައިވާ ޔޫރިޔާ (ނައިޓްރޮޖަން ރިޗް މޮލިކިއުލްސް)ގެ ބާވަތްތަށް،ބަލިވެގެން ކާބޭހުގައި ހިމެނޭ މާއްދާތައް،މިނޫންވެސް ހަށިގަނޑާއި ނުގުޅޭ ވިހަމާއްދާތައް ގުރުދާ (ކިޑްނީ)އިން ފުރާނާލާފައި މިތަކެތި އެޅެން ޙާއްސަކުރެވިފައިވާ ބަޔަށް (ކޮތަޅަށް)ފޮނުވާލެވެއެވެ. ސައުވީސްގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި 1.5 ލިޓަރގެ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ގުރުދާ (ކިޑްނީ)އިން ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އެޅޭ ކޮތަޅަށްބޭރުކުރެއެވެ.މިތަކެތި ކޮތަޅައް އެޅިފުރި ބާރުވުމުން ކޮތަޅުގެ މަސްތަކަޢްވާންވީމާ މިތަކެތި ހަށިގަޑުން ބޭރުކޮށްލުމުގެ މެސެޖް ސިކުޑިންދެވެއެވެ.
ގުރުދާ (ކިޑްނީ)އަށް މައްސަލަޖެހުން
ލޭގެހިގާބާރުމިން (ޕުރެސަރ)މަތިވެ ސިކުނޑިއަށް ބާރުބޮޑުވެ ފިޓްޖެހޭގޮތް މެދުވެރިވެ މީހާގެ ޚަބަރު ހުސްވުމެވެ.
ޑޭންޓް ބެސްކޯ
ޑޭންޓް ބެސްކޯ އަކީ އެމެރިކާގެ މަޝްހޫރު ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. ޑޭންޓް އުފަންވެފައިވަނީ އޯގަސްޓް 29 1975 ގައެވެ. މީނާ އަކީ ޑެރިއޯން ބެސްކޯ، ޑެރެކް ބެސްކޯ، އަދި ޑަޔޯން ބެސްކޯ ގެ ބޭބެ އެކެވެ.
މޮންޓެނީގުރޯ
، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ސިފިލިސް
ސިފިލިސް ޖެހެނީ ސްޕައިރޫކީޓްގެ ވައްތަރެއްކަމަށްވާ ޓްރެޕޮނީމާ ޕެލީޑަމް (Treponema Pallidum)ކިޔާ ކުޑަކުޑަ ޖަރާސީމެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. ސިފިލިސް އޭ ކިޔަނީ މިކުޑަކުޑަ ޖަރާސީމްގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑު ގައި އިންފެކްޝަން އަށަގަތުމަށެވެ.
thumb|200px|ސިފިލިސް ޖައްސާ ޖަރާސީމް
ސިފިލިސް ޖައްސާ ޖަރާސީމް ހަށިގަނޑަށް ވަންނަގޮތް
ސިިފިލިސް ޖައްސާ ޖަރާސީމް ހަށިގަނޑަށް ވަންނަނީ ސަލާމަތުން ހުރި ހަންގަނޑު އަދި ހަށިގަނޑުގައިވާ ތެތް ދުލިފަށްތައް ހުރަސްކޮށެވެ. ހަށިގަނޑަށް މިޖަރާސީމް ވަނުމާއެކު ލިމްފް ހޮޅިތަކަށް ވަދެ އިތުރުވެގެން ދެއެވެ. އެއަށްފަހު ލިމްފް ގޮށްތަކަށް ވާޞިލްވެ، ލޭގެ އާރުގެ ތެރެއަށް އެންމެ ފަހުން ވާޞިލް ވެއެވެ. މިޖަރާސީމް ހަށިގަނޑަށް ވަތް ހިސާބުގައި ފުރަތަމަ ފާރުކޮޅެއް އުފެދުމުގެ ކުރިން ލޭގެ ޒަރީއާއިން މުޅި ހަށިގަނޑުގައި މި ޖަރާސީމް ދައުރުވެ ފެތުރިގެން ދެއެވެ.
ސިފިލިސް ޖެހޭގޮތް
ސިފިލިސް ވައްތަރުތައް ސިފިލިސްގެ ދެވައްތަރެއްވެއެވެ. އެއީ އަމިއްލަ އަށް ކުރާކަމަކުން ސިފިލިސް ޖެހުން ނުވަތަ އަމިއްލައަށް ލިބިގަންނަ ސިފިލިސް އާއި، އަދި އުފެދުމުގައި މައިމީހާގެ ފަރާތުން ކުޑަ ދަރިފުޅަށް ސިފިލިސް ޖެހިފައިވުމެވެ.
އަމިއްލައަށް ލިބިގަންނަ ސިފިލިސް (Acquired syphilis)
މިއީ މަތީގައި ބަޔާންކުރެވުނު ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ތިން ގޮތުން ކުރެ ގޮތަކުން ސިފިލިސް ޖެހުމެވެ. މިވައްތަރު ހަތަރު މަރުޙަލާ އަކަށް ބަހާލެވިފައި ވެއެވެ.
ފުރަތަމަ މަރުޙަލާ
މިމަރުޙަލާގައި ތަދު އިހްސާސްނުވާ، ވަށްކޮށް ހުންނަ ރަތްކުލައިގެ ފާރުކޮޅުތަކެއް ޖިންސީ ގުނަވަން ހިމެނޭ ހިސާބުގައިވާ ބައިތަކުގައި (ފަރުޖު، އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަން، ރަހިމުގެ ދޮރު، ފިރިހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަން) އުފެދެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ފުރަގަސް ފަރާތް، އިގިލިތައް، ވަށްގަނޑު، ދޫ، ތުންފަތް، އަދި ކަރުތެރޭގައި ވެސް މިފަދަ ފާރުކޮޅެއް އުފެދިދާނެއެވެ. މިފާރުކޮޅު ތަކަށް ކިޔަނީ ޝެންކަރ(Chancre) އެވެ. ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ ތެރެއިން ނުވަތަ އެހެންވެސް ގޮތަކުން ކުރިން ބުނި ޖަރާސީމް ހަށިގަނޑަށް ވަންނަތާ 6-2 ހަފްތާއާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މިފާރުކޮޅުތައް އާންމުވާން ފަށައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި 8-2 ހަފްތާއާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މިފާރުކޮޅުތައް ލަކުނު އުފެދުމާއެކު ރަގަޅުވެގެން ދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މިމަރުހަލާގައި އުކުޅުވަޅު، އަދި ކަރުފަދަ ތަންތާގައި ގޮށްލުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. ދެތިން ހަފްތާގެ ފަހުން ނުވަތަ ދެމަސްވަރު ފަހުން ދެވަނަ މަރުޙަލާގެ ޢަލާމާތްތައް ފެންނަށް ފަށައެވެ.
thumb|200px|ސިފިލިސް އާއި ގުޅިގެން އަތުގައި އުފެދިފައިވާ ޝެންކަރ އެއް
ދެވަނަ މަރުޙަލާ
މިމަރުހަލާގައި ހުންއައުން، ބޮލުގައި ރިހުން، ހިތް ނުތަނަވަސްވުން، ހުޅުތަކުގައި ރިހުން އަދި ގައިގައި ރިހުން ފަދަ ކަންތައްތައް މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. އަތްތިލަ އަދި ފައިތިލައިގައި މަޑު ރަތްކުލައަކަށް ފޮޅުތަކެއްގެ ސިފަޔަށް ހުންނަ އެކިވަރުވަރުގެ ބިހިތަކެއް ނަގައެެވެ. ބައެއް ފަހަރު މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ވެސް މިބިތައް ނެގުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ހަމަ މިހެން ތެތް ހަން އެކުލެވޭ ހިސާބުތަކުގައި މިސާލަކަށް ފަރުޖު، ކިހިލި ފަތްދޮށް، އަދި އުރަމަތީގެ ދަށްފުށް(އުރަމަތީގެ ތިރިން ހަންގަނޑާއި ބީހިފައި ހުންނަބައި)، ގައި ވެސް ކަންޑްލޯމާ ލޭޓަމް އޭ ކިޔާ ބިހި ނުވަތަ ފޮޅުތަކެއް ފާޅުވެއެވެ.
ބައެއް ފަހަރު މިބުނި ޕެޗްތައް ފެޅި ފާރުކޮޅަކަށް ބަދަލުވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިބުނި ޕެޗްތަކާއި ފާރުކޮޅުތައް އުފެދެނީ އަނގަ، ނޭފަތް ،އަދި ޖިންސީ ގުނަވަން އެކުލެވޭ ހިސާބުގައިވާ ތެތް ދުލިފަށްތަކުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގައިވާ ލިމްފް ގޮށްތައް ދުޅަވުމަކީ ނުވަތަ ގޮށްލުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ފުރަމޭ ދުޅަވުން، ސިކުނޑި ދުޅަވުން، ގުރުދާ ދުޅަވުން، އަދި އަޑު ކުރަކިވުން ، ފަދަ ކަންކަމަކީ ވެސް މިމަރުހަލާގައި ކުރިމަތިވެދާނެ ކަންކަމެވެ. ހަމަ މިހެން ހުންކޮށި ބޮޑުވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.
ހިމޭން މަރުޙަލާ
މިމުއްދަތުގައި އެއްވެސް ޢަލާމާތެއް ނުފެނި ހުރެއެވެ. ކުރިން ފެނިދިޔަ އަލާމާތްތައް ފިލައި ދިއުމަށް ފަހުވެސް ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް ހަށިގަނޑުގައި ހިމޭންވެފައި ނުވަތަ ހަރަކާތެއް ނެތް އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިތިބެއެވެ.
ފަހު މަރުޙަލާ
މިއީ ބަލީގެ ޢަލާމާތްތައް ފިލައި ނެތިދިއުމަށްފަހު އަހަރުތަކެއް ފަހުން ބަލީގެ ޢަލާމާތްތައް އަނެއްކާވެސް ފެންނަށް ފެށުމެވެ. މިކަން ދިމާވަނީ ކުރިން ބުނި ހިމޭންކަންމަތީ ދެމިތިބި ޖަރާސީމްތައް އަލުން އާރޯކަމާއެކު ހަރަކާތްތެރިވާން ފެށުމުންނެވެ. 10-2 އަހަރާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދާ މިމަރުޙަލާ ދެވައްތަރަކަށް ބެހިގެން ވެއެވެ.
ޑިފިއޫޒް ސިފިލިޓިކް އިންފްލެމޭޝަން
މިއީ ދެވަނަ ވައްތަރު ގަމާއަށްވުރެ ޢާންމުކޮށް ކުރިމަތިވާ ވައްތަރެކެވެ. މިވައްތަރުގައި ކޭސިއޭޝަން އުފެދޭ މިންވަރު މަދުވެފައި ލަސްވެސް ވެއެވެ. މިވައްތަރު ކުރިމަތިވަނީ އަޑުފޮށި، އުރަވަޅި، ކަށިތައް، އަދި ސިކުނޑީގެ ވަށައިގެންވާ ދުލިފަށް ތަކަށެވެ.
ގަމާ
މިއީ ވަކިތަންތާގައި ސިފިލިސް އާ ގުޅިގެން ގްރެނިއުލޭޝަން ޓިޝޫ އުފެދުމަށްފަހު ލަސްލަހުން އެތާގައި ކޭސިއޭޝަން އުފެދުމާއެކު، ޓިޝޫ ނުވަތަ ސެލްތައް މަރުވުމާއެކު ފާރުގަނޑެއްގެ ސިފަޔަށް ބޮޑުވުމެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެ ގުނަވަނެއްގައި ވެސް ގަމާ(Gumma) އުފެދުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އެންމެ ޢާންމުކޮށް އުފެދެނީ ފުރަމޭ، ސިކުނޑީގެ ވަށައިގެންވާ ދުލިފަށްތައް، ކަށިތައް، ދޫ ، އުރަވަޅި، ހިތް، އަދި ފުއްޕާމޭ ގައެވެ.
ނޯޓް: ކޭސިއޭޝަން:(Caseation)މިއީ ސެލްތައް މަރުވުމުގެ ސަބަބުން ޗީޒް ގަނޑެއް ފަދަ އެއްޗަކަށް އެހިސާބުގެ ޓިޝޫތައް ބަދަލުވުމެވެ. މިބަސް ނެގިފައިވަނީ ކޭސީން(Casein) އިންނެވެ. ކޭސީން އަކީ ކިރު،ޗީޒް، ޔޯގަޓް ފަދަ ތަކެތީގައި ހިމެނޭ މައިގަނޑު ޕްރޮޓީން އެވެ.
ސިފިލިސްގެ އަސަރު ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކަށް ފޯރުން
ސިފިލިސްގެ އަމިއްލަ އަށް ލިބިގަންނަ ވައްތަރުގެ ފަހު މަރުޙަލާގައި ސިފިލިސްގެ އަސަރު މުޅި ހަށިގަނޑުގެ ތަފާތު ބައިތަކަށް ފޯރައެވެ. މިގޮތުން ހަށިގަނޑުގެ ބައެއް ބައިތަކަށް ސިފިލިސްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ ކަންތައްތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި މިވަނީއެވެ.
ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ ނިޒާމް
ސިފިލިސްގެ ސަބަބުން ހިތުގެ އެއްބައި އަނެއްބަޔާއި ވަކިކޮށްދޭ ހުރަސް ނުވަތަ ފާރު ގައި ގަމާ އުފެދުމަކީ ވަރަށް ޢާންމު ކަމެކެވެ. އަދި ހިތުގެ ބޭރުން ލެވިފައިވާ ދުލިފަށަލަ، އަދި ހިތުގެ އެތެރޭގައިވާ މަސް ފަށަލަ ދުޅަވުން ފަދަ ކަންތައް މެދުވެރިވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އަދި ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެ ހިސާބެއްގައިވާ ލޭހޮޅިއެއް ވެސް ސިފިލިސްގެ ސަބަބުން ހަލާކުވުމަކީ ވަރަށް ގާތްކަމެކެވެ.
ހިތުން ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކަށް ލޭފޮނުވައިދޭ މައި ލޭހޮޅި ހަލާކުވުމަކީ ވެސް ދިމާވާ ގޮތެކެވެ. މިކަން ކުރިމަތިވަނީ ސިފިލިސްގެ އަސަރު ފުރަތަމަ ފެންނަތާ 20-5 އަހަރާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ސިފިލިސްގެ ސަބަބުން އެންމެ އާންމުކޮށް އަސަރު ފޯރަނީ މިބުނި ލޭހޮޅީގެ މޭމަތި ހިމެނޭ ހިސާބުގައިވާ ބަޔަށެވެ.
ސިކުނޑިއާއި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް
މިބަޔަށް ސިފިލިސްގެ އަސަރު ފޯރަނީ އެންމެ ފުރަތަމަ ސިފިލިސްގެ އަސަރު ފެންނަތާ 10 އަހަރު ފަހުން ސިފިލިސް ޖެހޭމީހުންގެ އެންމެ 2 އިންސައްތަ މީހުންނަށެވެ. ސިކުނޑިއާއި، ސްޕައިނަލް ކޯޑަށް ލޭފޮނުވައިދޭ ލޭހޮޅިތައް ދުޅަވުން، އަދި ސިކުނޑިއާއި ސްޕައިނަލް ކޯޑް ވަށައިގެން ލެވިފައިވާ ދުލިފަށްތައް ދުޅަވެ، އެއިން ކުރިފަޅައި ނިކުމެފައިވާ ނާރުތަކަށް ފިތުމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު އައްސިވުމާއި ވާގިނެތުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ.
ޓޭބީޒް ޑޯސަލިސް
މިއީ ސިފިލިސްގެ ސަބަބުން ސްޕައިނަލް ކޯޑްގެ ފަހަތު ކޮލަމްގެ ނާރު ފައިބަރުތައް، އަދި އެހިސާބުން ނިކުމެފައިވާ ނާރުގެ ބުޑުތައް، އަދި ކްރެނިއަލް ނާރުތައް ހަލާކުވުމެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ކަރާއި އުނަގަނޑު ހިމެނޭ ހިސާބުގެ ސްޕައިނަލް ކޯޑްގެ ފަހަތު ކޮލަމް، އަދި އެހިސާބުން ނިކުމެފައިވާ ނާރުގެ ބުޑުތަކުގައި ނާރު އުފެދިފައި ހުންނައިރު ވަށައިގެން ލެވިފައި ހުންނަ ފަށަލަMyelin))ނެތިގޮސް އެބައިތައް ބައިބައިވާގޮތް ވެއެވެ. މިހެންވުމުން އެހިސާބުގައި އެސްޓްރަސައިޓް އޭކިޔޭ ސެލްތައް ގިނަ ޢަދަދަކަށް ޖަމާވާގޮތް ވެއެވެ.
ވާވުން، ވާގިނެތުން، ބާރު ދެރަވުން
މިއީ ސިކުނޑީގެ ބޭރަށް ފެންނަ ހުންނަ ބައި(Cortex) ސިފިލިސް ގެ ސަބަބުން ހަލާކުވުމުން މެދުވެރިވާ ކަމެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ކުރިމަތި، އަދި ދެއަރިމަތީގައިވާ ސިކުނޑީގެ ލޯބްތަކުގެ ޓިޝޫތައް މަރުވެ، އެބައިތަކަށް ލޭހިލުން، އަދި އެސްޓްރަސައިޓްތައް ގިނަ އަދަދަކަށް އެހިސާބުގައި ޖަމާވާގޮތް ވެއެވެ. ސިކުނޑީގެ ބޭރަށް ފެންނަން ހުންނަ ބައިގައިވާ އޮޅުންތައް ނުވަތަ އޮޅި އުފުލިފައި ހުންނަތަންތަން(Gyrus) ފަތިވެ، އަދި އެއޮޅުންތަކުގެ މެދުގައިވާ ހުސްތަން ނުވަތަ އަޑިގަނޑުތައް(Sulcus) ފުޅާވާގޮތް ވެއެވެ.
ނޭވާލުމުގެ ނިޒާމް
ސިފިލިސްގެ ސަބަބުން އަޑުފޮށީގައި ގަމާ ނުވަތަ ސިފިލިޓިކް އިންފްލެމޭޝަން ވެސް އުފެދިދާނެއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން އަޑުފޮށީގައި ފައިބަރަސް ޓިޝޫ އުފެދި، އަޑު ފޮށި ހަނިވެ، ބެދޭގޮތް ވެއެވެ. ވައިނޮޅި އަދި ވައިނޮޅީގެ ކަފީގައި ވެސް ކުރިން ބުނި ދެކަންތައް މެދުވެރިވެ، އެދެތަންވެސް ހަނިވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ފުއްޕާމެޔަށް ވެސް ބަޔާންކުރެވުނު އުސޫލުން ސިފިލިސްގެ އަސަރު ފޯރައެވެ.
ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމް
ދުލުގައި ފައިބަރަސް ޓިޝޫ އުފެދޭލެން ގިނަވެ، ދުލުގައި ހުދު ޕެޗެއް ނުވަތަ ފަށަލައެއް ލައެވެ. ދުލުގެ ދަށްފަށުގައި ގަމާ އުފެދުމުން ގޮށްގަނޑެއް ފަދަ އެއްޗެއް އުފެދެއެވެ. މިބުނި ގޮށްގަނޑު ފަހުން ފެޅި ފާރުކޮޅަކަށް ވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ދުލުގައި ސިފިލިސް އާއި ގުޅިގެން އުފެދޭ މިބުނި ދެކަމަކީ ވެސް ކެންސަރަށް ބަދަލުވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ދެކަންތަކެވެ. ފުރަމޭގައި ވެސް އެކެއް ނުވަތަ ބައިވަރު ގަމާތައް ސިފިލިސްގެ ސަބަބުން އުފެދޭގޮތް ވުމަކީ ގާތް ކަމެކެވެ.
އުރަވަޅި
ވަރަށް މަދުން ދިމާވާ މިޙާލަތުގައި އުރަވަޅި އާއި އޮށް ބޮޑުވެ، ރިއްސާގޮތް ވެއެވެ. އަދި އޮށުގެ އިހްސާސް ގެއްލިގެންދާގޮތް ވެއެވެ. ގަމާ ޢާންމުކޮށް އުފެދެނީ އުރަވަޅީގެ ކުރިމަތި ފަރާތުގައެވެ.
ކަށިތައް
އެންމެ ކަށިގަނޑަކަށް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ކަށިތަކަށް އެއްފަހަރާ ވެސް ސިިފިލިސްގެ އަސަރު ފޯރައިފާނެއެވެ. އެންމެ އާންމުކޮށް އަސަރު ފޯރަނީ ބޮލުގެ ނާށިގަނޑު، މޭމަތީގެ ކަށިތައް ކުރިމަތިން ގުޅިފައިވާ ފަތި ކަށިގަނޑު، ފައިގެ ކަކުލު ހުޅާއި ތަބިކައްޓާއި ދެމެދުގައިވާ ޓިބިއާ، އަދި ފިބިއުލާ އޭކިޔޭ ދެކަށިގަނޑު، ފައިގެ ފަލަމަސްގަނޑާވީ ހިސާބުގައިވާ ދިގު ކަށިގަނޑު، އަދި އަތުގެ މުލައްދަނޑީގެ ކަށިގަނޑަށެވެ.
ކަށިތަކުގެ ބޭރު ފަށަލަ ދުޅަވުން، ކަށިތަކުގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދި ހަލާކުވުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. ކަށިތައް އޭގެ ސައިޒުން ބޯވެއެވެ. މިއީ ކަށީގެ އާ ޓިޝޫތައް އުފެދޭތީ ވާގޮތެކެވެ. ސިފިލިސްގެ އަސަރު ބޮޑަށް ފޯރަނީ ކަށިގަނޑުގެ ދެކޮޅުގައިވާ ބަޔަށްވުރެ ބޮޑަށް ކަށިގަނޑުގެ މެދުގައިވާ ބައި(Diaphysis) އަށެވެ.
ކަށިތަކުގައި ގަމާ އުފެދެނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. އެންމެ އާންމުކޮށް އުފެދެނީ ބޮލުގެ ނާށިގަނޑު އަދި މޭމަތީގެ ކަށިތައް ގުޅިފައިވާ ފަތިކަށިގަނޑު ގައެވެ. ގަމާ އުފެދި ކަށިގަނޑުގެ ސަތަޙަ ހަލާކުވުމުން ހުންނަނީ އެއްޗެއް ފަނިކައިފައި ހުންނަ ސިފަޔަށެވެ. ނޭފަތުގެ ދެހިނދުރި ވަކިކުރާބައިގައި ގަމާ އުފެދުމުން ނޭފަތުގެ ބްރިޖް އަޑިއަށް ގޮސް އަސްދާނު ގޮނޑިއެއްގެ ސިފަޔަށް(Saddle nose) ނޭފަތުގެ ބައްޓަން ބަދަލުވެއެވެ.
ހުޅުތައް
ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ދިމާނުވާ މިހާލަތުގައި އެންމެ އާންމުކޮށް އަސަރު ފޯރަނީ ކަކުލު ހުޅާއި ކޮނޑު ހުޅަށެވެ. ހުޅުތައް ދުޅަވެ، ރިއްސައި، ހުޅުތަކުގެ ތެރެއަށް ފެން ފޭދުން(Hydroarthrosis) ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ.
އުމުރުގެ ކުރީކޮޅު ފެންނަ ޢަލާމާތްތައް
މިއަލާމާތްތައް ފެންނަނީ ވިހެއުމަށްފަހު ދުވަސް ކޮޅެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ނުވަަތަ ފުރަތަމަ ދެއަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. ކުރީކޮޅު ފެންނަށް ޢަލާމާތްތައް ކުރިން ބަޔާންކުރެވުނު ދެވަނަ މަރުހަލާގެ ޢަލާމާތްތަކާ ވަރަށް އެއްގޮތެވެ. އެގޮތުން ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ބިހިނެގުން، އަތްތިލަ އަދި ފައިތިލައިގެ ހުދު ހަންގަނޑު ފޮޅޭގޮތްވުން، އަދި ތެތްހަން އެކުލެވޭ ހިސާބު ތަކުގައި ވެސް ބިހި ނަގައެވެ.
އަނގައިގެ ކަން އަދި ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ ވަށައިގެން ފެތުރެމުންދާ ލަކުނެއް އުފެދެއެވެ. މިއީ މިބުނި ހިސާބުތައް ފާރުވެ، ފެޅި ރަގަޅުވާއިރު، ފައިބަރަސް ޓިޝޫ އުފެދުމުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. މިބުނި އުސޫލުން ފެތުރެމުންދާ ލަކުނަށް ކިޔަނީ ރަގާދީޒް(Rhagades) އެވެ.
އަނގަ، ދޫ ، ނޭފަތް، ކަރުތެރެ، އަޑުފޮށި، ފަދަ ގުނަވަންތަކުގެ ތެތް ދުލިފަށްތަކުގައި ޕެޗް އުފެދޭގޮތް ވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ނޭފަތުގެ ހިދުރި ބެދޭގޮތް ވެއެވެ. ނޭފަތް ކުރިން ބަޔާން ކުރިހެން އަސްދާނު ގޮނޑިއެއްގެ ސިފަޔަށް ބަދަލުވުމާއި، އަދި ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ގޮށްލުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ.
ކަށި އަދި ހުޅުތަކާ އޭގެ ވަށައިގެންވާ މަޑު ކަށިތަކަށް ސިފިލިސްގެ އަސަރު ފޯރުމުން އަތްފައި ހަރަކާތް ކުރުމަށް އުދަގޫވެ، ކަށިތައް ބޮޑުވުން ލަސްވުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. މީގެ އިތުރުން އެތެރެ ހަށީގެ ވަރަށް ގިނަ ގުނަވަންތަކަށް ސިފިލިސްގެ އަސަރު ފޯރައި ގެއްލުންތަކާ ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ.
އުމުރުގެ ފަހުކޮޅު ފެންނަ ޢަލާމާތްތައް
މިއަލާމާތްތައް ފެންނަނީ އުމުރުން 30-2 އަހަރާއި ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެއްގައެވެ. ފަހުކޮޅު ފެންނަ އަލާމާތްތައްކުރިން ބަޔާންކުރެވުނު 4 ވަނަ މަރުހަލާގެ ޢަލާމާތްތަކާ ވަރަށް އެއްގޮތެވެ. ބޮލުގެ ނާށިގަނޑު، ނޭފަތުގެ ދެހިނދުރި ވަކިކޮށްދޭ ބައި، އަދި ދިގުކަށިތައް ފަދަ ބައިތަކުގައި ގަމާ އުފެދޭގޮތް ވެއެވެ. ފައިގެ ތިރީގައި ކަކުލު ހުޅާއި ތަބިކައްޓާއި ދެމެދުގައިވާ ދެކަށިގަނޑުގެ ތެރެއިން ޓިބިއާ އޭ ކިޔޭ ކަށިގަނޑުގެ އެންމެ ބޭރުން ލެވިފައިވާ ފަށަލައިގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދި،އެކަށިގަނޑުގެ ކުރިމަތީބައިގައި އާޓިޝޫތައް ޖަމާވުމުން ''ކަނޑިއެއްގެ ސިފަޔަށް(Saber tibia) ޓިބިއާގެ ބައްޓަން ބަދަލުވެގެން ދެއެވެ.
މަތީ މެދު ދެދަތްކުރުވެ، ފޭރާ ދަތް ހުންނަހެން އެދެދަތް ހުރުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިގޮތަށް ހުރުމަށް ކިޔަނީ ހަޓްކިންސަން ދަތް(Hutchinson’s teeth) އެވެ.
ސިފިލިސް އިން ރައްކާތެރިވުން
ސިފިލިސް އިން ރައްކާތެރިވުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރެވިދާނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
އެލެގްސެންޑްރިޔާގެ ލައިޓް ހައުސް
thumb|left|200px|ލައިޓް ހައުސް ހުރިގޮތް ދައްކައިދޭ ޚިޔާލީ ކުރެހުމެއް އެލެގްސެންޑްރިޔާގެ ލައިޓް ހައުސް އަކީ މީލާގެ ކުރިން 3 ވަނަ ގަރުނުގައި ބިނާކުރެވުނު ތަނެކެވެ. އިސްކަންދަރިއްޔާގެ އަލިގެ ، ނުވަތަ އިސްކަންދަރިއްޔާގެ ބައްތި' ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ މިތަނަކީ ދުނިޔޭގެ ގަދީމީ ޒަމާނުގެ 7 އަޖައިބު ތަކުގެ ތެރޭގައި ގުނާލެވޭ ތަނެކެވެ. މިތަން ހުންނަނީ މިޞްރުގެ އުތުރުން މެދުތެރޭ ކަނޑުގެ އައްސޭރި ފަށުގައި އޮންނަ އިސްކަންދަރިއްޔާގެ އައްސޭރީގައެވެ. ފުރަތަމަ މިތަން ބޭނުންކުރެވުނީ އިސްކަންދަރިއްޔާގެ ބަދަރު ފާހަގަ ކުރާ ނިޝާނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނުވަތަ ލޭންޑް މާރކެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
އިސްކަންދަރިއްޔާ
މެސެޑޯނިއަން ދަރިކޮޅު ރަސްކަލުން އެލެގްޒެންޑަރ ޛި ގްރޭޓް މީލާދީގެ 332 އަހަރު ކުރިން މިޞްރަށް ވަޑައިގެން މިޞްރުގެ އުތުރުގައި މެދުތެރޭ ކަނޑުގެ އައްސޭރި ފަށަށް ވާގޮތަށް އޮންނަ އިސްކަންދަރިއްޔާ ބިނާކުރެއްވި އެވެ. އިސްކަންދަރިއްޔާ މިނަންދެވުނީ އެލެގްޒެންޑަރ ޛި ގްރޭޓްގެ ނަމާއި ގުޅުވައިގެންނެވެ. އިސްކަންދަރިއްޔާއަކީ މިޞްރުގައި މެދުތެރޭ ކަނޑަށް ވާގޮތަށް އޮންނަ މައި ބަދަރު ކަމުގައި އޭރު ބެލެވުނެވެ. އަދި އިސްކަންދަރިއްޔާ ވެފައިވަނީ ގްރީކުންގެ ޙަޟާރަތުގައި ވެސް ވަރަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ މުހިއްމު ޝަހަރަކަށެވެ. މެސެޑޯނިއަން ދަރިކޮޅު ރަސްކަލުން އެލެގްޒެންޑަރ ޛި ގްރޭޓް މީލާދީގެ 332 އަހަރު ކުރިން މިޞްރަށް ވަޑައިގެން މިޞްރުގެ އުތުރުގައި މެދުތެރޭ ކަނޑުގެ އައްސޭރި ފަށަށް ވާގޮތަށް އޮންނަ އިސްކަންދަރިއްޔާ ބިނާކުރެއްވި އެވެ. އިސްކަންދަރިއްޔާ މިނަންދެވުނީ އެލެގްޒެންޑަރ ޛި ގްރޭޓްގެ ނަމާއި ގުޅުވައިގެންނެވެ. އިސްކަންދަރިއްޔާއަކީ މިޞްރުގައި މެދުތެރޭ ކަނޑަށް ވާގޮތަށް އޮންނަ މައި ބަދަރު ކަމުގައި އޭރު ބެލެވުނެވެ. އަދި އިސްކަންދަރިއްޔާ ވެފައިވަނީ ގްރީކުންގެ ޙަޟާރަތުގައި ވެސް ވަރަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ މުހިއްމު ޝަހަރަކަށެވެ.
ލައިޓް ހައުސް ބިނާކުރުން
މީލާދީގެ 323 ގެ ކުރިން އެލެގްޒެންޑަރ ޛި ގްރޭޓް އަވަހާރަވުމުން މިޞްރުގެ ވެރިކަމަށް އިސްވީ އެލެގްޒެންޑަރގެ ދުވަސްވަރު ކޮމާންޑަރަކަށް ހުންނެވި ޕީޓޮލޮމީ ސޯޓަރ އެވެ. އިސްކަންދަރިއްޔާގެ ލައިޓް ހައުސް ( އަލި ކުރާގެ / އަލިކުރާ ބައްތި ) ބިނާކުރަން ފެށުނީ މިޞްރުގެ ވެރިކަމުގައި ޕީޓޮލޮމީ ސޯޓަރ ހުންނެވި ދުވަސްވަރު އެވެ. އެއީ މީލާދީގެ 290 އަހަރު ކުރިންނެވެ. ލައިޓް ހައުސް ބިނާކޮށް ނިމުނީ ކުރިން ބުނި ރަސްކަލުން އަވަހާރަވި ފަހުންނެވެ. އެއީ ލައިޓް ހައުސް ބިނާކުރަން ފެށިތާ 20 އަހަރު ފަހުންނެވެ. އާދެ މީލާގެ 270 އަހަރު ކުރިންނެވެ. އަދި މިއީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ބިނާކުރެވުނު ލައިޓް ހައުސް ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. އެދުވަސްވަރު މިޞްރުގައި ހުރި ޕިރަމިޑް ނެގުމަށްފަހު ދުނިޔޭގައި ހުރި އެންމެ އުސްތަނެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިފައިވަނީ ވެސް ލައިޓް ހައުސް އެވެ.
ލައިޓް ހައުސް ފަރުމާކުރުން
ލައިޓް ހައުސް ބިނާކުރެވުނީ ހުދު ކުލައިގެ ސަންގުމަރުމަރު ހިލައިންނެވެ. މިތަން މަޝްހޫރު ވެފައިވަނީ ފާރޫސް މުންނާރުގެ ނަމުންނެވެ. ފާރޫސް އަކީ ލައިޓް ހައުސް ހުރި އަވަށް ނުވަތަ ހިސާބު ގަނޑަށް ކިޔައި އުޅުނު ނަމެވެ. ލައިޓް ހައުސް ފަރުމާ ކޮށްފައިވަނީ ސޮސް ޓްރޭޓީސް އޭ ކިޔޭ ފަންނު ވެރިއެކެވެ. އޭނާ އެތަން ފަރުމާކޮށް ހެދި އިރު ބިންގާ އެޅުމަށް ހެދި ފަށަލައިގައި އޭނާގެ ނަން ބިންވަޅު ކަނޑައި ލިޔުމަށް އެދުނެވެ. ނަމަވެސް އޭރު ވެރިއަކަށް ހުންނެވި ޕީޓޮލޮމީ 2  އެކަމާއި އިދިކޮޅު ހެއްދެވި އެވެ. ފަހުން ސޮސް ޓްރޭޓީސް އޭނާގެ ނަންލިޔެ، އޭގެ މަތިން ޕްލާސްޓަރު އަޅައި، ޕްލާސްޓަރުގެ މަތީގައި ޕީޓޮލޮމީގެ ނަން ލިޔުނެވެ. ޒަމާންތަކެއް ފަހުން ޕްލާސްޓަރު ގަނޑު ނެއްޓިގެން ދިއުމުން ދެން ފެންނަށް ހުރީ ސޮސް ޓްރޭޓީސް ގެ ނަމެވެ.
ލައިޓް ހައުސްގެ އޮނިގަނޑު
ލައިޓް ހައުސްގެ އުސްމިނުގައި 440 ފޫޓް ހުރެއެވެ. އޭގެ ތިރި ނުވަތަ ފެށޭ ހިސާބު އިންނަނީ ހަތަރެސްކަން ހަމަކޮށެވެ. ދެން ޖެހިގެން އޭގެ މައްޗަށް އިންނަ ބައި ހުރީ އޮކްޓަގަން( އަށް ކަނަށްވާގޮތަށް ) އެއްގެ ސިފަޔަށް ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އެންމެ މަތި ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. ތާރީޚީ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާގޮތުން ލައިޓް ހައުސް ބިނާކޮށްފައިހުރީ މަތިމައްޗަށް ގުޅައިފައި ހުރި ބުރުޒު ތަކެއްގެ ސިފަޔަށެވެ. އަދި އެގޮތަށް 4 ބުރުޒު ހުރިކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އަދި މިގޮތަށް ބިނާކޮށްފައި އިންނަ ކޮންމެ ބުރެޒެއް ވެސް އޭގެ ދަށަށް އިންނަ ބުރުޒަށްވުރެ ކުޑަކަމަށް ވެއެވެ. ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ދުނިޔޭގެ އެންމެ އުސް ތަނުގެ ގޮތުގައި މިތަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ.
ބުރުޒުގެ އެންމެ މަތީގައި ލޯތައްޓެއް ފަދަ އެއްޗެއްގައި އަބަދުވެސް އަލިފާން ރޯކޮށް ދިއްލާފައި ހުރެއެވެ. މެދުތެރޭ ކަނޑުން 35 މޭލު ދުރުން ދަތުރުކުރަމުންދާ ބޯޓް ފަހަރަށް ވެސް މިތާގެ އަލިކަން ފެންނަ ކަމަށް ވެއެވެ. ބައެއް ލިޔުން ތަކުގައި 100 މޭލު ދުރަށް އަލި ފެންނަ ކަމުގައި ލިޔެފައި ވެއެވެ. ހަމަމިހެން އެންމެ މަތީގައި ބޮޑު ލޯގަނޑެއް ބެހެއްޓިފައި ހުންނަ ކަމަށް ވެއެވެ. ބައެއް ތާރީޚީ ޢިލްމުވެރިން ދެކެލައްވާގޮތުގައި އެލޯގަނޑުގެ އެހީގައި ޤަސްޠަންޠީނިއްޔާ، ކުޑަ އޭޝިޔާ އޭ ކިޔޭ ސަރަހައްދާއި، އަދި މެދުތެރޭ ކަނޑުގެ އިރުމަތީގައިވާ ހިސާބުގައި ހިގާ ކަންތައްތައް ބަލާލެވިދާނެ އެވެ.
ޢަރަބިންގެ އަތްދަށަށް މިޞްރު ދިއުމަށްފަހު މިޞްރުގެ ވެރިކަން އިސްކަންދަރިއްޔާ އިން ގާހިރާ(ކައިރޯ) އަށް ބަދަލު ކުރެވުނެވެ. އެދުވަސްވަރު ލައިޓް ހައުސް މަތީގައި ބަހައްޓާފައި ހުރި ލޯގަނޑު ތަޅައިގެން ދިއުމުން އޭގެފަހުން އެފަދަ ލޯގަނޑެއް ބަހައްޓާފައެއް ނުވެއެވެ.
މީލާދީން 1166 ވަނަ އަހަރު އަބުލް ޙައްޖާޖު އަލް އަންދަލުސީ އޭ ކިޔޭ ޢަރަބި ދަތުރުވެރިޔަކު ލައިޓް ހައުސް އަށް ޒިޔާރަތް ކުރި އެވެ. އޭނާ ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުން ލައިޓް ހައުސް ވަނީ ބިންގާގެ ގޮތުގައި އެޅި ފަށަލަ ނުވަތަ ބައި ނުލައި މައްޗަށް 3 ބައި އިންނަ ގޮތަށް ބިނާކުރެވިފައެވެެ.
މައްޗަށް އިންނަ 3 ބައިން ފުރަތަމަ ބައި އިންނަނީ ހަތަރެސް ކަނަށް ވާގޮތަށެވެ. މިބައިގެ އުސްމިނުގައި 55.9 ފޫޓް ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ބައި އިންނަނީ އަށްކަނަށް ވާގޮތަށެވެ. މާނައަކީ އަށްކަނާއި އަށް ފަރާތް އިންނަ ގޮތަށެވެ. މިއިން ކޮންމެ ފަރާތެއްގެ ދިގުމިނުގައި 18.30 މީޓަރު ހުރެއެވެ. އަދި މިބައިގެ އުސްމިނުގައި 27.45 ފޫޓް ހުރެއެވެ. ބިންގާގެ ގޮތުގައި އަޅާފައިވާ ބަޔާއެކު މުޅި ލައިޓް ހައުސްގެ އުސްމިނުގައި 117 މީޓަރު ހުރެއެވެ.
މީލާދީން 956 ވަނަ އަހަރު އިސްކަންދަރިއްޔާ އަށް އައި ބިންހެލުމެއްގައި ކޮންމެ ވެސް ވަރަކަށް ލައިޓް ހައުސް އަށް ގެއްލުން ލިބިފައި ވެއެވެ. އެއަށްފަހު މީލާދީން 1303، އަދި 1323 ގައި އައި ދެބިން ހެލުމެއްގައި ލައިޓް ހައުސް ވަރަށް ބޮޑަށް ހަލާކުވެގެން ދިޔައެވެ. އެއްކޮށް ލައިޓް ހައުސް ހަލާކުވެގެން ދިޔައީ 1326 ވަަނަ އަހަރުގައި ކަމަށް ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި ވެއެވެ.
ލައިޓް ހައުސް ހުރިތަން މިއަދު އޮތްގޮތް
thumb|left|200px|ލައިޓް ހައުސް ހުރި ތާގައިބިނާކޮށްފައިވާ ގައިތުބޭ ކޯއްޓޭ މީލާދީން 1480 ވަނަ އަހަރު މަމާލިކުންގެ ރަސްކަލެއް ކަމުގައިވާ ޤައިޠުބޭ މިޞްރުގެ ވެރިކަމުގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރު އިސްކަންދަރިއްޔާގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި އެތާގެ ބާރު ގަދަ ކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން ލައިޓް ހައުސް ހުރިތާގައި ބޮޑު ކޯއްޓޭއެއް ބިނާކުރެއްވި އެވެ. މިކޯއްޓޭ ބިނާކުރެއްވީ ލައިޓް ހައުސް ހަލާކުވުމުން އެތާގައި ހުރި ގާތަކާއި ސަންގުމަރުމަރު ހިލަތައް ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. މިއަދު މިބުނި ކޯއްޓޭ މަޝްހޫރު ވެފައިވަނީ ޤައިޠުބޭ ކޯއްޓޭގެ ނަމުންނެވެ. އިސްކަންދަރިއްޔާ އަށްދާ ގިނަ ފަތުރުވެރިންގެ މަންޒިލަކަށް މިކޯއްޓޭ ވަނީ ވެފައެވެ.
އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ރިޔާޒް ޝަރީފް
ޑރ ރިޔާޒް ޝަރީފް އަކީ އެޕްލައިޑް ޓޫރިޒަމް އެކްނޯމެޓްރިކްސްގެ ދާއިރާ އިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ރިޔާޒް ޝަރީފް މިހާރު މަސައްކަތްކުރައްވަނީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ އެޑިތް ކޮވާން ޔުނިވަސިޓީގެ ފެކަލްޓީ އޮފް ބިޒިނަސް އެންޑް ލޯ ގައި ކިޔަވާ ދެއްވާ ޕްރޮފެސަރެއްގެ ގޮތުންނެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޢަދާލަތު ޕާޓީ
ޢަދާލަތު ޕާޓީގެ ވެބްސައިޓުގައިވާ ގޮތުން، "ޢަދާލަތު ޕާޓީ" އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފަނޑުވަމުންދާ އިސްލާމީ ޘަޤާފަތާއި، ޙަޟާރަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ދީނީ ރޫޙް އާލާކުރުމުގެގޮތުން ޢަމަލީ ސިފައެއްގައި މަސައްކަތްކޮށް، ފިތުނަފަސާދައާއި، ލާދީނީ އޮއިވަރުތަކުން ދިވެހި މުޖްތަމަޢު ސަލާމަތްކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަށާއި، އިޤްތިޞާދީ ފުދުންތެރިކަން ޢަދުލުވެރިގޮތުގައި ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަސައްކަތްކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި އުފައްދާފައިވާ ޕާޓީއެކެވެ. މި ޕާޓީގައި އިސްނަންގަވައިގެން އުޅުއްވަނީ ރާއްޖޭގައި ތިއްބެވި ވަރަށް ގިނަ ދީނީ ޢިލްމުވެރިންނެވެ. ރަސްމީގޮތުން މިޕާޓީ ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވުނީ 2005ވަނަ އަހަރުގެ އޯގަސްޓް މަހުގެ ތެރޭގައެވެ.
ޤިސްމު:ސިޔާސީ ޕާޓީ
ބަޙްރައިން
، ބަޙްރައިނަކީ ޖަޒީރާ ޤައުމެކެވެ. މިއީ ޢަރަބި ޤައުމު ތަކުގެތެރެއިން އެންމެ ކުޑަ ޤައުމެވެ.ކިންގ ފަހުދް ކޯޒްވޭ މެދުވެރިކޮށް ބަޙްރައިން ވަނީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ އާއި ގުޅާލެވިފައެވެ.