cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ދިވެހިންނާއި ޕީއެޗްޑީ
ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް
ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް އަކީ އދ. އަށް ދިވެހިރާއްޖެ އިން ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަ ދާއިމީ މަންދޫބު އެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް ގެ ސަފީރު ކަމުގެ ފަތްކޮޅު އދ. ގެ ސެކެޓްރީ އަށް ޖެނެރަލް އަށް އަރުވާފައިވަނީ 11 ނޮވެމްބަރު 2002 ގައެވެ. އދ އަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ދާއިމީ މަންދޫބަކަށް އިސްކުރެއްވުމުގެ ކުރިން ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖެ އިން އެމެރިކާއަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައި ހުންނަ ސަފީރުގެ ގޮތުގައެވެ.
ޑރ ޢަބުދުލް މުޙުސިން މުޙައްމަދު
ޑރ ޢަބުދުލް މުޙުސިން މުޙައްމަދަކީ ތައުލީމީ ދާއިރާ އިން ޕީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ޢަބުދުލް މުޙުސިން މުޙައްމަދު ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވި އިރު ޚާއްޞަވެ ލެއްވީ ފިޒިކްސްގެ ދާއިރާ އިންނެވެ. ޑރ ޢަބުދުލް މުޙުސިން މުޙައްމަދު ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލްކުރެއްވީ ސަޢޫދީ އަރަބިއްޔާ އިންނެވެ. މާސްޓާރސް އަދި ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރެއްވީ އޮސްޓްރޭލިޔާ އިންނެވެ.
ޑރ ޙަސަން ޙަމީދު
ޑރ ޙަސަން ޙަމީދަކީ ނިއުޒީލެންޑުގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ވައިކަޓޯގައި، ކްރިޓިކަލް ތިންކިންގގެ ރޮނގުން، އްދަވާފައިވާތީ.ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސޮފީ (ޕީ.އެޗް.ޑީ) ޙާޞިލުކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ޙަސަން ޙަމީދު މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރުގެ މަޤާމުގައެވެ.
ޑރ ޙަސަން ޢުގައިލް
ޑރ ޙަސަން ޢުގައިލް އަކީ ހިސާބު ޢިލްމުގެ ދާއިރާ އިން ޕީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާ އަކީ އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ބްރެޑްފޯރޑް ޔުނިވަސިޓީގެ ސްކޫލް އޮފް އިންފޯމެޓިކްސް ގައި މަސައްކަތްކުރައްވާ ހިސާބު ޢިލްމު ވެރިއެއްގެ އިތުރުން ކޮމްޕިއުޓަރ ސައިންޓިސްޓެކެވެ.
ޑރ ޝީމާ ސަޢީދު
ޑރ ޝީމާ ސަޢީދު އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ހައްދަވާފައިވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. ޑރ ޝީމާ ސަޢީދު ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ހެއްދެވީ އިގިރޭސި ވިލާތުގެ އޮކްސްފޯރޑް ބްރޫކްސް ޔުނިވަސިޓީގައެވެ. މާސްޓާރސް ޑިގްރީ ހެއްދެވީ ނިއުޒިލޭންޑްގެ ވައިކަޓޯ ޔުނިވަސިޓީގައެވެ. ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހެއްދެވީ ކެނެޑާގެ ބްރިޓިޝް ކޮލަމްބިއާ ޔުނިވަސިޓީގައެވެ.
ޑރ ނާޝިއާ މުޙައްމަދު
ޑރ ނާޝިއާ މުޙައްމަދު އަކީ ނިއުޒިލޭންޑްގެ އޫކްލޭންޑް ޔުނިވަސިޓީގައި ލޭންގް ޓީޗިންގް އެންޑް ލާނިންގ ގެ ރޮނގުން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ޑރ ނާޝިއާ މުޙައްމަދު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމު ކުރިއަރުވާ މަރުކަޒުގެ އެސިސްޓެންޓް ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަގާމްގައެވެ. ޑރ ނާޝިއާ މުޙައްމަދު އަކީ މަޝްހޫރު މެޑިކަލް ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު އަޙުމަދުގެ ދަރިކަނބަލެކެވެ.
ޑރ ޢަލީ ފަވާޒް ޝަރީފް
ޑރ އަލީ ފަވާޒް ޝަރީފް އަކީ ނިއުޒިލޭންޑްގެ މާސޭ ޔުނިވަސިޓީގައި ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ މޯލްޑީވްސް ކޮލެޖް ފޯރ ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން ގައެވެ.
ގޮން މަސް
ގޮން މަސްނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅާއި ރަށް ރަށުގެ ބޭރުމަތީގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. ގޮނުގެ މިބާވަތަކީ އޭގެ ޅައުމުރުގައި ރީނދޫ ކުލައިގައި ކަޅު ތިކިތަކެއް ޖަހާފައި ހުންނަ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ޅަމަސް ފަރުފަރުގެ ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި ދިރިއުޅުމަށްފަހު ބޮޑުވުމުން ރަށްރަށާއި ފަރުފަރުގެ ބޭރަށް ނުކުމެ އުޅެއެވެ. ގޮނު ނުވަތަ ގޮން މަސް އަކީ ހަތަރު އަރިގޮތަށް ފޮށިގަނޑެއް ހެން ހުންނަ މަހެއް ކަމުން މިމަހުގެ ބަނޑު ތެރޭގައި ހުންނަ ބައިބައި ނަގައި ސާފުކޮށް ހިއްކުމަށް ފަހު ގޭތެރެ ޒީނަތްތެރިކުރުމަށް ފާރުގައި ހަރުކޮށް އުޅެއެވެ.
ދިވެހިންނާއި ޕީއެޗްޑީ
ޑރ ޚަދީޖާ އިބްރާހީމް ދީދީ
ޑރޚަދީޖާ އިބްރާހީމް ދީދީ އަކީ ކެނެޑާގެ އަލްބާޓާ ޔުނިވަސިޓީގައި ސާނަވީ ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ ފެކަލްޓީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ސީނިއަރ ލެކްޗަރަރ ގެ މަގާމް ގައެވެ.
ގޮން މަސް
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދިވެހިންނާއި ޕީއެޗްޑީ
ޑރ އަހުމަދު ޢަލީ ދީދީ
ޑރ އަހުމަދު ޢަލީ ދީދީ އަކީ ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ނުވަތަ ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާ ޕީއެޗްޑި ޙާޞިލްކުރެއްވީ ނިއުޒިލޭންޑް ގެ މާސޭ ޔުނިވަސިޓީގައި 2008 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އަހުމަދު ޢަލީ ދީދީ އަކީ ތައުލީމީ ދާއިރާގެ ތަފާތު މަގާމްތައް ފުރުއްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ޑރ އަޙުމަދު ޢަލީ މަނިކު
ޑރ އަހުމަދު ޢަލީ މަނިކު އަކީ ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ނުވަތަ ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާ ޕީއެޗްޑި ޙާޞިލްކުރެއްވީ ނިއުޒިލޭންޑް ގެ މާސޭ ޔުނިވަސިޓީގައި 2008 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އަހުމަދު ޢަލީ މަނިކު އަކީ ތައުލީމީ ދާއިރާގެ ތަފާތު މަގާމްތައް ފުރުއްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ޑރ އިބްރާހީމް ޙަސަން
ޑރ އިބްރާހީމް ޙަސަން އަކީ އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ލެއިސެސްޓަރ ޔުނިވަސިޓީގައި ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ތަފާތު މަގާމްތައް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. މިނިސްޓަރ އޮފް ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން އެމްޕްލޮއިމަންޓް އެންޑް ސޯޝަލް ސެކިއުރިޓީގެ މަގާމަށް ޑރ އިބްރާހީމް ޙަސަން ރައީސުލް ޖުމުހޫރިއްޔާ އިސްކުރެއްވީ 14 އޮގަސްޓް 2008 ގައެވެ.
ޑރ އަޙުމަދު އަންވަރު
ޑރ އަޙުމަދު އަންވަރު (މ.ބްލޫސްޓޯން ) އަކީ އިގިރޭސި ވިލާތުގައި ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ތަފާތު މަގާމްތައް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ.
ޑރ އަޙުމަދު ޝަހީދު
ޑރ. އަހްމަދު ޝަހީދު ސްޓްރެޓެޖިކް ސްޓަޑީޒްއިން ޑިގްރީ (ބީ.އެސް.ސީ.އިކޯން) ޙާޞިލް ކުރެއްވީ 1989 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް އެބްރިސްޓްވިދް އިންނެވެ. އެއަށްފަހު 1995 ވަނަ އަހަރު އޮސްޓްރޭލިއާގެ ބްރިސްބަންގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ކުއިންސްލޭންޑުން ޕީ.އެޗް.ޑީ ޙާޞިލްކުރެއްވިއެވެ.
ޑރ ޢަލީ ޝަމީމް
ޑރ ޢަލީ ޝަމީމް އަކީ ނިއުޒިލޭންޑްގެ އިންޓަނޭޝަނަލް ގްލޯބަލް ޗޭންޖް އިންސްޓިޓިއުޓް ގައި އިންޓަނޭޝަނަލް އެންވައިރޮމަންޓް އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ރިލޭޝަންގެ ދާއިރާ އިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ޑރ ޢަލީ ޝަމީމް މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ ރައްޔިތުން މަޖްލީހުގެ އިދާރާގައެވެ. އޭނާގެ ވަޒީފާ އަކީ ރައްޔިތުން މަޖްލީހުގެ ޑެޕިއުޓީ ސެކެޓްރީ ޖެނެރަލް ކަމެވެ.
ޑރ މުޙައްމަދު އާސިމް
ޑރ މުޙައްމަދު އާސިމް އަކީ ޕޮލިޓިކަލް ސައިންސް ގެ ރޮގުން ޕީއެޗްޑީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު އާސިމް ކުރިން ހުންނެވީ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އޮފީހުގެ ޕަބްލިކް ސާރވިސް ޑިވިޝަންގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަގާމްގައެވެ. މިހާރު ޑރ މުޙައްމަދު އާސިމް ދިވެހިރާއްޖެއިން ސްރީލަންކާ އަދި ބަގްލަދޭޝް އަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައި ހުންނަ ދިވެހި ދައުލަތުގެ ސަފީރެވެ. ސަފީރުކަމުގެ މަގާމް ޑރ މުޙައްމަދު އާސިމް އަށް ދެއްވީ 2 ނޮވެމްބަރު 2004 ގައެވެ.
ޑރ ފަރަޙަ ނާޒް ފައިޞަލް
ޑރ ފަރަހަނާޒް ފައިޞަލް އަކީ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕޮލިޓިކްސް އިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. ޑރ ފަރަހަނާޒް ފައިޞަލް އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ފުރަތަމަ ރައީސް މުޙައްމަދު އަމީން ދީދީގެ ކާފަ ދަރި ކަނބަލެކެވެ. މަންމައަކީ އަމީނާ މުޙައްމަދު އަމީނެވެ.
ޑރ ޢިޞާމް މުޙައްމަދު
ޑރ ޢިޞާމް މުޙައްމަދު އަކީ ކެނެޑާގެ ޑެލްހުސީ ޔުނިވަސިޓީގެ ފޮލިޓިކަލް ސައިންސްގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އޮފީހުގެ މިނިސްޓަރުގެ ނާއިބުގެ މަގާމްގައެވެ.
ޑރ ހައުލަތު މުޙައްމަދުދީދީ
ޑރ ހައުލަތު މުޙައްމަދުދީދީ (ޏ.ފުވައްމުލައް )އަކީ އިގިރޭސި ވިލާތުގެ މެންޗެސްޓަރ ޔުނިވަސިޓީގައި ފޮލިޓިކަލް ސައިންސްގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. މިހާރު ވެސް ދިރިއުޅުއްވަނީ އިގިރޭސި ވިލާތުގެ މެންޗެސްޓަރ ސިޓީގައެވެ. ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވަނީ 2003 ން 2007 އަށެވެ.
ޑރ ޢަބުދުﷲ މަޢުޞޫމް
ޑރ ޢަބުދުﷲ މަޢުސޫމް އަކީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ އިން ޕީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާ ޕީއެޗްޑީ ހައްދަވާފައިވަނީ ސަސްޓެއިނަބަލް ޓުއަރިޒަމް މެނޭޖްމަންޓްގެ ދާއިރާއިން އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ބާރމިންގހާރމް ޔުނިވަސިޓީގައެވެ.
ޑރ މުޙައްމަދު ޢަލީ (ކޮލި)
ޑރ މުޙައްމަދު ޢަލީ ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ޢަލީ ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކުރެއްވީ އިގިރޭސި ވިލާތުންނެވެ. އޭނާ ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވަނީ ޓޫރިޒަމްގެ ދާއިރާއިންނެވެ.
ޑރ ފާތިން ޙަމީދު
ޑރ ފާތިން ޙަމީދު އަކީ މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާ އިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ ނާއިބުގެ މަގާމް ގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޑރ ފާތިން ޙަމީދު އަކީ ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖްލީހުގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އައްޔަންކުރައްވާފައިވާ މެންބަރެއް ވެސް މެއެވެ.
ޑރ ޢަބުދުﷲ ނަޞީރު
ޑރ ޢަބުދުﷲ ނަޞީރު އަކީ މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ޢަބުދުﷲ ނަޞީރު މިހާރު ހުންނެވީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެގްރިކަލްޗަރ އެންޑް މެރިން ރިސޯސަސް ގެ އެގްޒެކްޓިވް ޑިރެކްޓަރުގެ މަގާމްގައެވެ.
ޑރ ޙުސައިން ރަޝީދު ޙަސަން
ޑރ ޙުސައިން ރަޝީދު ޙަސަން އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާ އިން ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އިގިރޭސި ވިލާތުގައި ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވި ޑރ ޙުސައިން ރަޝީދު ޙަސަން ކުރިން މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް، އެގްރިކަލްޗަރ އެންޑް މެރިން ރިސޯސަސްގައި ޑިރެކްޓަރެއްގެ ވަޒީފާ އަދާކުރައްވާފައިވެއެވެ. ޑރ ޙުސައިން ރަޝީދު ޙަސަން މިހާރު ހުންނެވީ މިނިސްޓަރ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރިން ރިސޯސަސް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރގެ މަޤާމުގައެވެ.
ޑރ މުޙައްމަދު ޝިހާމް އާދަމް
ޑރ މުޙައްމަދު ޝިހާމް އާދަމް ޕީއެޗްޑީ ހައްދެވިއިރު ތީސެސިސް ލިޔުއްވި މައުޟޫއަކީ ޕޮޕިއުލޭޝަން ޑައިނަމިކްސް އެންޑް އެސެސްމަންޓް އޮފް ސްކިޕްޖެކް ޓޫނާ އިން ދަ މޯލްޑިވްސް މިއެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ޝިހާމް އާދަމް ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވަނީ ސެޕްޓެމްބަރު 1996ން ޑިސެމްބަރު 1999 އަށް އިގިރޭސި ވިލާތުގެ އިމްޕީރަލް ކޮލެޖް އޮފް ސައިންސް، ޓެކްނޮލޮޖީ އެންޑް މެޑިސިން ގައެވެ. އެއްކޮށް ފޮތް ލިޔުއްވައި ނިމި ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކުރެއްވީ ސެޕްޓެމްބަރު 2003 ގައެވެ.
ޑރ މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް
ޑރ މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމަކީ ފިޤްހާއި އުޞޫލުލް ފިޤުހުން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީން 2021 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
ޑރ ޢަބްދުއް ސައްތާރު ޢަބްދުއް ރަޙްމާން
ޑރ ޢަބްދުއް ސައްތާރު ޢަބްދުއް ރަޙްމާނަކީ ޕާކިސްތާނުގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގައި އިސްލާމިކް ސްޓަޑީޒުގެ ރޮނގުން 2003 ވަނަ އަހަރު ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސޮފީ (ޕީ.އެޗް.ޑީ.) ހާސިލު ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ޢަބްދުއް ސައްތާރު ޢަބްދުއް ރަޙްމާން މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ފެކަލްޓީ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯގެ ޑީންގެ މަޤާމުގައެވެ.
ޑރ އަފްރާޝީމް ޢަލީ
ޑރ އަފްރާޝީމް ޢަލީ ރ. އަތޮޅު ކަނދޮޅުދޫ އަށް އުފަން ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ އަފްރާޝީމް ޢަލީ އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ނުވަތަ ޕީއެޗްޑީ 2007 ވަނަ އަހަރު މެލޭޝިޔާގެ އިންޓަނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަސިޓީގައި ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ އަފްރާޝީމް ޢަލީ ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވީ ފިޤްހު އަދި އުޞޫލުލް ފިޤްހުގެ ރޮނގުންނެވެ.
ޑރ ޢަބްދުއް ރަޝީދު ޢަބްދުލް ވައްހާބު
ޑރ. ޢަބްދުއް ރަޝީދު ޢަބްދުލް ވައްހާބު އަކީ ޕީ އެޗްޑީ ބޭފުޅެއްގެ އިތުރުން މެޑިކަލް ޑޮކްޓަރެއް ވެސް މެއެވެ.
ޑރ ޢަބުދުއް ސައްތާރު ޔޫސުފް
ޑރ ޢަބުދުއް ސައްތާރު ޔޫސުފް އަކީ ޕީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ކުރިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީގެ ނާއިބުކަން ޑރ ޢަބުދުއް ސައްތާރު ޔޫސުފް އަދާކުރައްވާފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕްލޭނިންގ އެންވަޔަރމަންޓް އެންޑް ހިއުމަން ރިސޯސަސްގެ ނާއިބުކަން ވެސް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. މިހާރު މަސައްކަތްކުރައްވަނީ ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާގެ ދެކުނު އޭޝިޔާ ސަރަޙައްދަށް ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަ މަންދޫބެއްގެ ގޮތުން އިންޑިޔާގެ ނިއުދިއްލީގައެވެ. ޑރ ޢަބުދުއް ސައްތާރު ޔޫސުފް އަކީ ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާގެ ދެކުނު އޭޝިޔާ ސަރަޙައްދުގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ސަސްޓެއިނަބަލް ޑިވޮލޮޕްމަންޓް އެންޑް ހެލްތީ އެންވައިރޮމަންޓް ގެ ޑިރެކްޓަރެވެ.
ޑރ ޙުސްނާ ރާޒީ
ޑރ ޙުސްނާ ރާޒީ އަކީ 2006 ވަނަ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ނިއު ސައުތު ވޭލްސް ޔުނިވަސިޓީގައި އާންމު ޞިއްޙަތުގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ކުރިން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޞިއްޙީ ދާއިރާގެ ތަފާތު މަގާމްތަކުގައި އުޅުއްވި ޑރ ޙުސްނާ ރާޒީ މިހާރު މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ނިއު ސައުތު ވޭލްސް ޔުނިވަސިޓީގެ ފެކަލްޓީ އޮފް މެޑިސިންގެ ދަށުން ހިންގާ ސުކޫލް އޮފް ޕަބްލިކް ހެލްތު އެންޑް ކޮމިއުނިޓީ މެޑިސިންގެ އެސޯސިއޭޓް ލެކްޗަރަރ އެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ޑރ އާމިނަތު ޖަމީލް
ޑރ އާމިނަތު ޖަމީލް އަކީ ހެލްތު ސައިންސްގެ ދާއިރާއިން އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ލާ ޓްރޯބް ޔުނިވަސިޓީގައި ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ އާމިނަތު ޖަމީލް އަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީގެ ހިޔަނި ހެލްތު މިނިސްޓަރެވެ. ޑރ އާމިނަތު ޖަމީލް ވަނީ މުސްކުޅިންނަށް ޚާއްޞަ ފަރުވާ ދެއްވުމަށްޓަކައި މަންފާގެ ނަމުގައި ޖަމްޢިއްޔާ އެއް ރަޖިސްޓްރީ ކުރައްވާފައެވެ.
ޑރ އަޙުމަދު އަޝްރަފް ޢަލީ
ޑރ އަޙުމަދު އަޝްރަފް ޢަލީ (ހ.އަލިނަރުމާގެ ) އަކީ މެޑިކަލް ސައިންސްގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ރަޝިޔާގެ އެސްޓީ ޕީޓަސްބާރގް ފާރމަލޯފް ސްޓޭޓް މެޑިކަލް ޔުނިވަސިތީގައި ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމް ލިބިވަޑައިގަތީ 2005 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ އިންދިރާގާންދީ މެމޯރިއަލް ހޮސްޕިޓަލްގެ ޔޫރޮލޮޖިސްޓެއްގެ މަގާމް ގައެވެ. އެހެން ކަމުން ޑރ އަޙުމަދު އަޝްރަފް ޢަލީ އަކީ މެޑިކަލް ޑޮކްޓަރެކެވެ. އަދި ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ޑޮކްޓަރެއް ވެސް މެއެވެ.
ޑރ ޙަސަން ޝަފީޢު
ޑރ ޙަސަން ޝަފީޢު އަކީ އިންޖިނޭރިންގެ ދާއިރާއިން އިގިރޭސިވިލާތުގެ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ލަންޑަން ގެ ޔުނިވަސިޓީ ކޮލެޖް ލަންޑަން ގައި ޕީއެޗްޑީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ޑރ އަޙުމަދު ޝާފިޢު
ޑރ އަޙުމަދު ޝާފިޢު އަކީ އިގިރޭސި ވިލާތުގެ މެންޗެސްޓަރ ޔުނިވަސިޓީގެ ފެކަލްޓީ އޮފް އިންޖިނިއަރިންގ އެންޑް ފިޒިކަލް ސައިންސަސް ގައި 2005 ވަނަ އަހަރު ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ނުވަތަ ޕީއެޗްޑީ ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ އަޙުމަދު ޝާފިއު އިލެކްޓްރިކަލް އެންޑް އިލެކްޓްރޯނިކްސް އިންޖިނިއަރިންގ އިން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލް ކުރެއްވީ 2001 ވަނަ އަހަރު އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ބާރމިނގްހާރމް ޔުނިވަސިޓީގައެވެ. 2001 ވަނަ އަހަރު ޕަވަރ ސިސްޓަމް އިންޖިނިއަރިންގ އިން މާސްޓާރސް ޑިގްރީވެސް ޑރ އަޙުމަދު ޝާފިޢު ޙާޞިލްކޮށްފައި ވެއެވެ.
ޑރ ޒައިދު މުޙައްމަދު
ޑރ ޒައިދު މުޙައްމަދު އަކީ ނިއުޒިލޭންޑް ގެ ކެންޓަބަރީ ޔުނިވަސިޓީގައި އިލެކްޓްރިކަލް އެންޑް އިލެކްޓްރޯނިކް އިންޖިނޭރިންގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ޑރ ޒައިދު މުޙައްމަދު ހުންނެވީ ސްޓޭޓް އިލެކްޓްރިކް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑްގެ ޑިރެކްޓަރުގެ މަގާމް ގައެވެ. ޑރ ޒައިދު މުޙައްމަދު އަކީ އދ. ފެންފުށީ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ޒައިދު މުޙައްމަދުގެ އަނބިކަނބަލުން ޝާމިލާ އަކީ އިންދިރާ ގާންދީ މެމޯރިއަލް ހޮސްޕިޓަލްގެ ސްޓާފް ނާރސް އެވެ. އެދެމަފިރިންނަށް ދެކުދިން ލިބިފައި ވެއެވެ.
ޑރ މުޙައްމަދު ޝަރީފް
ޑރ މުޙައްމަދު ޝަރީފް އަކީ ޑޮކްޓަރ އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ލިވަރ ޕޫލް ޔުނިވަސިޓީ ގައި އިންސިވިލް އިންޖިނޭރިން/ ކޯސްޓަލް އިންޖިނޭރިންގެ ގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ޝަރީފް މިހާރު ހުންނެވީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕްލޭނިންގ އެންޑް ނޭޝަނަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ އެގްޒެކްޓިވް ޑިރެކްޓަރުގެ މަގާމްގައެވެ. ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމް ލިބިވަޑައިގަތީ 2005 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
ޑރ ޢަލީ ރިފާޢު
ޑރ ޢަލީ ރިފާޢު އަކީ މެލޭޝިޔާގެ ސުކޫލް އޮފް މެކޭނިކަލް އިންޖިނޭރިންގ ގައި މެކޭނިކަލް އިންޖިނޭރިންގ ގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ދިވެހި ރާއްޖޭގައި އެލްކެން ގެ އުފެއްދުންތައް ބާޒާރަށް ތަޢާރަފްކުރާ ބޮޗް ވިއުގަ އިގެ ޑައަމަންޑް މެނޭޖަރަކީ ވެސް ޑރ ޢަލީ ރިފާޢު އެވެ.
ޑރ ޙުސައިން ޝަރީފް
ޑރ ޙުސައިން ޝަރީފް (ހ.ޖަނަވަރީ ވިލާ) އަކީ މެލޭޝިޔާގެ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ޓެކްނޮލޮޖީ އިން އިލެކްޓްރިކަލް އިންޖިނޭރިންގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ ފެކަލްޓީ އޮފް އިންޖިނިއަރިންގ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ސީނިއަރ ލެކްޗަރަރ ގްރޭޑް 1 ގެ މަގާމް ގައެވެ.
ޑރ ޢަލީ ހައިދަރު އަޙުމަދު
ޑރ ޢަލީ ހައިދަރު އަޙުމަދު އަކީ އިގިރޭސި ވިލާތުގައި އިންޖިނޭރިންގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިނިސްޓަރ އޮފް ހައުސިން އެންޑް އާރބަން ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ މިނިސްޓަރުކަމުގެ މަގާމް ޢަލީ ހައިދަރު އަށް ދެއްވީ 14 އޮގަސްޓް 2008 ގައެވެ.
ޑރ މަޙުމޫދު ޝައުގީ
ޑރ މަޙުމޫދު ޝައުގީ އަކީ ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރެވެ. ކެނެޑާގައި ޕީއެޗްޑީ ހައްދަވާފައިވާ ޝައުގީ ވަނީ ކުރިން ބައެއް އެހެން މިނިސްޓްރީތަކުގެ މިނިސްޓަރުކަން ވެސް ކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން، އަދި މިނިސްޓަރ އޮފް ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން ގެ މަގާމް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ.
ޑރ ޢަލީ ރަފީގު
ޑރ ޢަލީ ރަފީގު އަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ނުވަތަ ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ޢަލީ ރަފީގު ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރެއްވުމަށްފަހު ނިއުޒިލޭންޑް އިން އެބުރި ދިވެހިރާއްޖެ އަށް ވަޑައިގަތީ 30 ޑިސެމްބަރު 2007 ގައެވެ. އޭނާއަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކުރެއްވި ފުރަތަމަ ދިވެހި ބޭފުޅާ ވެސް މެއެވެ.
ޑރ ހުސައިން ނިޔާޒް
ޑރ ޙުސައިން ނިޔާޒް އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ޙުސައިން ނިޔާޒް މިހާރު ހުންނެވީ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އެކްސްޓާރނަލް ރިސޯސް ގެ އެގްޒެކްޓިވް ޑިރެކްޓަރެއްގެ މަގާމްގައެވެ.
ޑރ ހާލާ ޙަމީދު
ޑރ ހާލާ ޙަމީދު އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ އިގިރޭސިވިލާތުގެ އެންގްލިއާ ޔުނިވަސިޓީގައި ޖެންޑަރ އެންޑް ޑިވެލޮޕްމެންޓްގެ ދާއިރާއިން ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައިވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. މިހާރު ޑރ ހާލާ ހަމީދު ހުންނެވީ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އޮފީހުގެ މިނިސްޓަރުގެ ނާއިބުގެ މަގާމް ގައެވެ. ޑރ ހާލާ ހަމީދު އަކީ ކުރީގެ މިނިސްޓަރ އޮފް އެޓޯލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން އަލްއުސްތާޛު ޢަބުދުﷲ ޙަމީދުގެ ދަރި ކަނބަލެކެވެ.
ޑރ މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން
ޑރ މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން އަކީ ދިވެހި ސަރުކާރުގައި ވަރަށް ދިގުމުއްދަތަކަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރުގެ މަޤާމުގައެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލް ކުރެއްވީ މިޞްރުގެ ޖާމިޢަތުލް އަޒްހަރު އިންނެވެ. ޕީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލް ކުރެއްވީ މެލޭޝިޔާގެ ޔުނިވަރސިޓީ ކެބަންގްސާ މެލޭޝިޔާގައި، ތިއޯލޮޖީ އެންޑް ފިލޯސޮފީގެ ރޮނގުން 2001 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
ޑރ ޢަބުދުއް ޝަހީދު
ޑރ ޢަބުދުއް ޝަހީދު އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ މޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކަމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ގެ ސީނިއަރ ސްޕްރިންޓެންޑެންޓްގެ މަގާމްގައެވެ. ޑރ ޢަބުދުއް ޝަހީދު އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ޑރ އަޙުމަދު ޝަހީދު ގެ ބޭބެ އެކެވެ.
ޑރ މުސްޠަފާ ލުޠުފީ
ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ ވަނީ ކުރިން ދިވެހި ސަރުކާރު ކެބިނެޓްގައި ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓަރުކަން ކުރައްވާފައެވެ. މިހާރު ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ މިހާރު ހުންނެވީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ ސްޕެޝަލް އެޑްވައިޒަރ އޮން ސޯޝަލް ޕޮލިސީގެ މަޤާމުގައެވެ.
ޑރ ފާތިމަތު މޫސާ ދީދީ
ޑރ ފާތިމަތު މޫސާ ދީދީ އަކީ އިގިރޭސި ވިލާތުގައި ޕަބްލިކް ސާރވިސްގެ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. ޑރ ފާތިމަތު މޫސާ ދީދީ އަކީ ކުރިން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ނަރުހުންގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުން މަސައްކަތް ކުރެއްވި ފަރާތެކެވެ. އަދި ނަރުހެއްގެ ގޮތުގައި ވަރަށް ގިނަ ދުވަހު މަސައްކަތް ކުރެވި ފަރާތެކެވެ. ޑރ ފާތިމަތު މޫސާ ދީދީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ފަތުހުﷲ ޖަމީލްގެ އަނބިކަނބަލުންނެވެ.
ޑރ އަޙުމަދު ޝަރީފް
ޑރ އަހުމަދު ޝަރީފް އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ އަޙުމަދު ޝަރީފް އަކީ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ އެގްޒެކްޓިވް ސެކެޓްރީ ގެ އިތުރުން ވަޒީރުން މަޖްލިހުގެ އެސިސްޓެންޓް ސެކެޓްރީ ވެސް މެއެވެ. އަދި ޑރ އަޙުމަދު ޝަރީފް އަކީ ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖްލީހަށް ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަން ކުރައްވާފައިވާ މެންބަރެއް ވެސް މެއެވެ.
ޑރ މޫސާ ފަތުޙީ
ޑރ މޫސާ ފަތުޙީ އަކީ މެލޭޝިޔާގެ ޕުޓްރާ ޔުނިވަސިޓީގައި ޕްރައިވަޓައިޒޭޝަން ގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ޑރ ސިމާދު ސަޢީދު
ޑރ ސިމާދު ސަޢީދު އަކީ އޮސްޓްރޭލިއަން ނޭޝަނަލް ޔުނިވަސިޓީގައި ރިސޯސް މެނޭޖްމަންޓް އެންޑް އެންވައިރޮމަންޓަލް ސައިންސްގެ ދާއިރާ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ޑރ ޙުސައިން ޙަލީމް
ޑރ ޙުސައިން ޙަލީމް އަކީ ނިއުޒިލޭންޑްގެ އޮޓާގޯ ޔުނިވަސިޓީގައި 2005 ވަނަ އަހަރު ސްޕޯޓްސް ކޯޗިންގ ގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ޙުސައިން ޙަލީމް އަކީ މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގައި މީގެކުރިން ޚިދުމަތް ކުރައްވި ބޭފުޅެކެވެ.
ޑރ މަރިޔަމް ޒުލްފާ
ޑރ މަރިޔަމް ޒުލްފާ އަކީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ޕާތުގައި ހުންނަ ވެސްޓަން އޮސްޓްރޭލިއަން ޔުނިވަސިޓީ އިން ބިިޒިނަސް ގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ މަރިޔަމް ޒުލްފާ އަކީ ރާއްޖޭގައި އިގިރޭސި ބަހުން މަހަކު އެއްފަހަރު ނެރޭ މަޖައްލާ އެކްސްޕްލޯރ މޯލްޑިވްސް ގެ އެޑިޓަރުކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. 1997 ވަނަ އަހަރު ޑރ މަރިޔަމް ޒުލްފާ ވަނީ ނިއުޒިލޭންޑްގެ ހެމިލްޓަންގައި ހުންނަ ވައިކަޓޯ ޔުނިވަސިޓީ އިން މާސްޓާރސް ޙާޞިލް ކުރައްވާފައެވެ. ޑރ މަރިޔަމް ޒުލްފާގެ ފިރިކަލުންނަކީ ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަރާތެއްކަމުގައިވާ ސިމް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު އެވެ.
ޑރ ޢާއިޝަތު ޝިހާމް
ޑރ ޢާއިޝަތު ޝިހާމް އަކީ ޕީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ސައިކޮލޮޖީ އިން ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. މިވަގުތު ޑރ ޢާއިޝަތު ޝިހާމް ހުންނެވީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޔޫތް އެންޑް ސްޕޯޓްސް ގެ ނާއިބު ކަމުގެ މަގާމް ގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޑރ ޢާއިޝަތު ޝިހާމް އަކީ ސޮސައިޓީ ފޯރ ހެލްތު އެޑިޔުކޭޝަން (ޝީ) ގެ އެގްޒެކްޓިވް ކޮމިޓީގެ ޗެއަރޕާރސަން ވެސް މެއެވެ. ޑރ ޢާއިޝަތު ޝިހާމް ވަނީ މީގެ ކުރިން މިނިސްޓްރީ އޮފް ވިމެންސް އެފެއާރޒް އެންޑް ސޯޝަލް ސެކިއުރިޓީގެ އެސިސްޓެންޓް ޑިރެކްޓަރުކަން ވެސް ކުރައްވާފައެވެ. އަދި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖެންޑަރ ފެމިލީ ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެންޑް ސޯޝަލް ސެކިއުރިޓީގެ ޑިރެކްޓަރުކަން ވެސް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ޑރ ރިޔާޒް ޝަރީފް
ޑރ ރިޔާޒް ޝަރީފް އަކީ އެޕްލައިޑް ޓޫރިޒަމް އެކްނޯމެޓްރިކްސްގެ ދާއިރާ އިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ރިޔާޒް ޝަރީފް މިހާރު މަސައްކަތްކުރައްވަނީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ އެޑިތް ކޮވާން ޔުނިވަސިޓީގެ ފެކަލްޓީ އޮފް ބިޒިނަސް އެންޑް ލޯ ގައި ކިޔަވާ ދެއްވާ ޕްރޮފެސަރެއްގެ ގޮތުންނެވެ.
ޑރ ޢަލީ ޝަރީފް
ޑރ ޢަލީ ޝަރީފް އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ ދަރުމަވަންތަ ސުކޫލްގެ ޕްރިންސިޕަލް ކަމުގެ މަގާމް ގައެވެ.
ޑރ ޢަލީ ޝަރީފް އަކީ އެންވައިރަމެންޓަލް ކެމިސްޓްރީ އިން އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ލާ ޓްރޯބް ޔުނިވަސިޓީގައި ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ޑރ ޢަބުދުއް ޞަމަދު ޢަބުދުﷲ
ޑރ ޢަބުދުއް ޞަމަދު ޢަބުދުﷲ އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ބަގްލަދޭޝް އަށް ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަ ސަފީރެއްގެ މަގާމަށް ޑރ ޢަބުދުއް ޞަމަދު ޢަބުދުﷲ އިސްކުރެއްވީ 3 ޖޫން 2008 ގައެވެ.
ޑރ މުޙައްމަދު ޢަލީ
ޑރ މުޙައްމަދު ޢަލީ ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ޢަލީ ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކުރެއްވީ އިގިރޭސި ވިލާތުންނެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ މޯލްޑިވްސް ވޯޓަރ އެންޑް ސެވަރޭޖް ކަމްޕެނީގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަގާމް ގައެވެ.
ޑރ އަހުމަދު ޢަލި ސަވާދު
ޑރ އަހުމަދު ޢަލީ ސަވާދު އަކީ ނިއުޒިލޭންޑް ގައި ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
މުހިއްމު ބައެއް މައުލޫމާތުތައް
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
ހިމިން އޮށްޓަރު
ހިމިން އޮއްޓަރު އަކީ ވަޒުނުގެ ނިސްބަތް މަދު ކާނާގެ ބާވަތްތަކެވެ. އެއީ މިމާއްދާތައް ވަޒަނުގެ ނިސްބަތުން ބޭނުންވާ މިންވަރު މަދުކަމުންނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ އޭގެ މުހިއްމުކަން ވަރަށް ބޮޑު މާއްދާތަކެކެވެ.މިމާއްދާތަކުން ހަށިގަނޑަށް ހަކަތަ ބޭނުންކުރެވޭގޮތް ހެދުމާއި، ސެލޯށިތަކުގެ މަސައްކަތް ބަރާބަރަށް ދެމެހެއްޓުމުގައި އެހީތެރިވުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ :-
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ސިމްޕަތެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް
އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް
ޤުރުޠުބާ ( ސްޕޭން )
ޤުރުޠުބާ އޮންނަނީ ސްޕޭންގައި ނުވަތަ އަންދަލުސް ގައެވެ. ކުރިން ސްޕޭންގެ ވެރިރަށަކީ މިއީ އެވެ.
- މުސްލިމުން ސްޕޭން ފަތަހަ ކުރީ އުމަވީ ދައުލަތުގެ ޚަލީފާ ވަލީދު ބިން ޢަބުދުލް މަލިކް ބިން މަރުވާންގެ ޚިލާފަތުގައި ހިޖުރައިން 92ވަނަ އަހަރު ޠާރިޤު ބިން ޒިޔާދު މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރުގެ ވެރިއަކަށް ހުންނަވައިގެންނެވެ.
- ޤުރުޠުބާގެ ވެރިކަން އެކިފަހަރުމަތިން އެކިދައުލަތްތަކުގެ މީހުން ކޮށްފައިވެއެވެ. މިގޮތުން ހިޖުރައިން 138ވަނަ އަހަރު ޢަބުދުއް ރަޙުމާން ބިން އައްދާޚިލް ވެރިކަމަށް އިސްވިއެވެ. އެއަށްފަހުން އޭނާގެ ދަރިކަލުން ހިޝާމް ބިން ޢަބުދުއް ރަހުމާން ބިން އައްދާޚިލްއާއި، ކާފަ ދަރިކަލުން ޢަބުދުއް ރަހުމާން ބިން ހިޝާމް ވެސް ޤުރުޠުބާގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނަވާފައި ވެއެވެ.
- ޢަބުދުއް ރަހުމާން ބިން ހިޝާމްގެ ދުވަސްވަރު އޭރު ޤުރުޠުބާގައި ތިބި ނަޞާރާއިންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު އިސްލާމްދީނަށް ވަނެވެ.
- ޢަބުދުއް ރަހުމާން އައްނާޞިރު އަވަހާރަ ވުމަށް ފަހު ދެން ވެރިކަމަށް އިސްވީ އަލްމަންޞޫރު ބިން އަބީ ޢާމިރު އެވެ. އެއަށްފަހު އަލްމަންޞޫރުގެ ދަރިކަލުން ވެރިކަމަށް އެރުމާއި އެކު ބައިބަޔަށް ޤުރުޠުބާގެ އަހުލު ވެރިން ބެހިގެންދިޔައެވެ. މިގޮތުން އުފެދުނު ބައިބައިވުމާއި ފިތުނަވެރިކަން ވެގެން ދިޔައީ މުސްލިމުންގެ އަތުން އަންދަލުސް ގެއްލިގެން ދިއުމުގެ ސަބަބު ކަމުގައެވެ.
- މިގޮތުން އުފެދުނު ޖަމާއަތްތަކުގެ ތެރެއިން އަލްމުޢުތަމިދު އިބްނި ޢައްބާދު'ގެ ވެރިކަމުގައި ނަޞާރާއިންގެ ފިއްތުންތައް ބޮޑުވުމުން ޔޫސުފު ބިން ތާޝްފީން''ގެ ކިބައިން އެހީއަށް އެދިވަޑައިގަތެވެ. ޔޫސުފު ބިން ތާޝްފީން ޒަލާޤާއޭ ކިޔުނު ހަގުރާމައިގައި ނަޞާރާއިންގެ މައްޗަށް ކާމިޔާބު ހޯއްދަވައި އަންދަލުސް ދެވަނަ ފަހަރަށް ތައުޙީދު ކުރެއްވިއެވެ.
- މުވައްޙިދީންގެ ދައުލަތް މަޣުރިބުގައި ފާޅުވެ، މުރާބިޠީންއާއި ދެމެދު ޚިލާފު އުފެދި، މުރާބިޠީން ބަލިވެގެން ދިއުމުން ދެވަނަ ފަހަރަށް އަންދަލުސް އެކިއެކި ޖަމާއަތް ނުވަތަ ބައިތަކަށް ބެހިގެންދިޔައެވެ.
- މުސްލިމުންގެ އަތުން އެއްކޮށް ބީވެގެން ދިޔައީ ހިޖުރައިން 897ވަނަ އަހަރު އަބޫ ޢަބުދުﷲ އަލް އަޙުމަރުގެ ވެރިކަން ވެއްޓުމާއި ގުޅިގެންނެވެ.
- ޤުރުޠުބާގައިވާ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އާޘާރުތަކުގެ ތެރޭގައި ބައެއް މިސްކިތްތަކާއި، ގަނޑުވަރުތަކާއި، ބަގީޗާތަކާއި އަދި ޤުރުޠުބާ ކޯރު ހިމެނެއެވެ.
އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައި އޮށުގެ ވަށައިގެން ފެންއުފެދި ދުޅަވުން
އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައި އޮށުގެ ވަށައިގެން ފެންއުފެދި އޮށް ދުޅަވުން އަކީ ބައެއް މީހުންނަށް ކުރިމަތިވާ ޞިއްޙީ ޙާލަތެކެވެ. ބައެއް ކުދިންނަށް އުފަންވާއިރު ވެސް މިމައްސަލަ ދިމާވެފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ފިރިހެން ކުދިންގެ އޮށް އުފެދެނީ ކުއްޖާގެ ބަނޑުގެ ތެރޭގައެވެ. އުރަވަޅި ގެ ތެރެއަށް އޮށް ފައިބަނީ ކުއްޖާ އުފަންވާތާ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިންނެވެ. އޮށުގެ ވަށައިގެންވާ ދުލިފަށް ތަކަކީ ބަނޑުގެ އެތެރެއާއި ގުޅިފައިވާ ދުލިފަށްތަކަކަށް ވުމާއެކު، ބަނޑުގެ އެތެރޭގައި ވާ ފެން އުރަވަޅީގެ ތެރެއަށް އެއްވުމަކީ ނަމަވެސް އޮށް އުރަވަޅީގެ ތެރެއަށް ފޭބުމާއެކު، އޭގެ ވަށައިގެންވާ ދުލިފަށްތައް ބަންދުވުމުގެ މަސައްކަތް ފެށެއެވެ. މިމަސައްކަތް ނިމުމަކަށް އަންނަނީ އުމުރުން 18 މަސްވާ ފަހުންނެވެ. މިދުލިފަށްތައް ބަންދުވުމަށްފަހު ބަނޑުގެތެރެއާއި، އޮށް އޮންނަ އުރަވަޅި އާއި ދެމެދުގައިވާ ހަމައެކަނި ގުޅުމަކީ އޮށަށް ބޭނުންވާ ލޭ ފޯރުކޮށްދޭ ލޭހޮޅިތަކާއި، މަނީގެ ފަނި ދަތުރުކުރާ ނާރުފަދަ ހޮޅިތައް އެކުލެވޭ ސްޕަމެޓިކް ކޯޑް އެކަންޏެވެ. ވުމާއެކު އޮށުގެ ވަށައިގެންވާ ދުލިފަށްތަކުގައި ފެން އުފެދުމުގެ ޖާގަ ތަބީޢީގޮތުން ހަނިވެ ބަންދުވެއެވެ.
ބައެއް ފިރިހެންކުދިން އުފަންވާއިރު ކުރިން މިބުނި ދުލިފަށްތައް ބަންދުނުވުމުގެ ސަބަބުން އުފަންވާއިރު އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައި އޮށުގެ ވަށައިގެން ފެންއުފެދި އޮށް ދުޅަވުން ކުރިމަތި ވެއެވެ. މިއީ ކޮންމެ 100 ކުދިންގެ ތެރެއިން އެއްކުއްޖަކަށް ނުވަތަ 2 ކުއްޖަކަށް ދިމާވެދާނެ ކަމެއްކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.
އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައި އޮށުގެ ވަށައިގެން ފެންއުފެދި އޮށް ދުޅަވުން ގެ ދެވައްތަރެއް ވެއެވެ.
ފެން
ފެނަކީ ކޮންމެ ދިރޭއެއްޗެއް ދިރިހުރުމަށް އެންމެ މުހިއްމު އެއް މާއްދާ އެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ފެން ވަރަށް ގިނަ އަދަދަކަށް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.މިގޮތުން 50 ކިލޯގެ ބަރުދަން ހުންނަމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 31 ލީޓަރުގެ ފެން ހުންނަކަމަށް ވެއެވެ. އަދި 10 ކިލޯގްރާމްގެ ބަރުދަން ހުންނަ ކުޑަކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 8 ލީޓަރުގެ ފެން ހުރެއެވެ. ކާނާ އާއި ނުލާ ދެތިން ހަފްތާ ވަންދެން މީހުންނަށް ދިރިތިބެވިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ފެނާއި ނުލާ ދެތިން ދުވަސްވަންދެން ވެސް ދިރިއެއް ނުތިބެވޭނެ އެވެ. ހަށިގަނޑުން ފެންމަދުވުމުން ދިޔާއެއްޗެތި ދޭންޖެހޭ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ މިއީ އެވެ. މިސާލަކަށް ބޭރަށްހިންގުން ފަދަ ބައްޔެއް ޖެހިއްޖެނަމަ ގިނަ އަދަދަކަށް ދިޔާއެއްޗެތި ދޭންޖެހެއެވެ. އެއީ ހަށިގަނޑުން ގެއްލިގެންދާ ފެން ވަގުތުން ހަމަކޮށްދިނުމަށްޓަކައެވެ. އިންސާނުންނަށް ފެން ބޭނުންވަނީ ތިރީގައި މިވާ ބޭނުންތަކަށް ޓަކައެވެ.
އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައި އޮށުގެ ވަށައިގެން ފެންއުފެދި ދުޅަވުން
ފިރިހެންކުދިންގެ އޮށް ދުޅަވެފައިވާނަމަ އެކަން އާންމުގޮތެއްގައި އުފަންވުމަށްފަހު ފާހަގަކުރެވޭނެ އެވެ. އަދި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަނެއްގައި އުފަންވާ ކުދިންގެ މިފަދަ މައްސަލައެއް ހުރިތޯ ކުޑަކުދިންގެ ޑޮކްޓަރު ބަލާނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ކަމެއް ފާހަގަ ކުރެވޭނަމަ އެކަން މައިންބަފައިންގެ ސަމާލުކަމަށް ޑޮކްޓަރުން ގެންނާނެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައި އޮށުގެ ވަށައިގެން ފެންއުފެދި ދުޅަވުން ކުރިމަތި ވުމަކީ ތަދު އިހްސާސްވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ވުމާއެކު ތުއްތު ދަރިފުޅު އެކަމުގައި އެއްވެސް އުދަގުލެއް އިހްސާސެއް ނުކުރާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ރޯން ފެށުމުން، ނުވަތަ ބަނޑަށް ބާރުލައި ހެދުމުން އެދުޅައިގެ ސައިޒު ބޮޑުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އަދި އޮށޯވެ އޮންނައިރު އޭގެ ( އުރަވަޅީގެ ) ސައިޒު ކުޑަވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ތުއްތު ކުދިންގެ އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައި އޮށުގެ ވަށައިގެން ފެންއުފެދި ދުޅަވުން އަކީ ވަގުތުން އޮޕަރޭޝަން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކުރިންވެސް ބުނެވުނުހެން އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައި އޮށުގެ ވަށައިގެން ފެންއުފެދި ދުޅަވުން އަކީ ބަނޑު ތެރޭގައިވާ ފެން އޮށުގެ ވަށައިގެންވާ ދުލިފަށަލައިގެ ތެރެއަށް ޖަމާވުން ކަމަށްވުމާއެކު އެދުލިފަށް ބެނދި އޮށް އޮންނަ އުރަވަޅި އާއި، ބަނޑުތެރެއާއި ދެމެދުގައިވާ ގުޅުން ކެނޑުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންޖެހޭނެއެވެ. ކުއްޖާގެ އުމުރުން 18 މަސް ވަންދެން އޮޕަރޭޝަން ނުކޮށް މަޑުކުރަން ޖެހެނީ އޮޕަރޭޝަން އަކާއި ނުލައި މިމައްސަލަ ހައްލުވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވީމައެވެ.
މަހަލްކޯޓު
މަހަލްކޯޓަކީ އިންޑިޔާގެ ކާލީކޯޓު ޑިސްޓްރިކްޓުގައި އޮންނަ ކުޑަކުޑަ ގަރިޔާއެކެވެ.
ފެން
އެވްރެޖް މީހަކު ދުވާލަކު 2 ނުވަތަ 3 ލީޓަރުގެ ފެން ބޯންޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ތިރީގައި މިވާ ޙާލަތްތަކުގައި އިތުރަށް ފެންބޯންޖެހެއެވެ. އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ކާނާގައި ގިނަ މިންވަރަކަށް ފެން އެކުލެވެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް މޭވާ އާއި ތަރުކާރީގައި ވަރަށް ގިނަ މިންވަރަކަށް ފެން އެކުލެވެއެވެ. ނަމަވެސް ތެޔޮ، ފެޓް، އަދި ހަކުރު އަކީ ފެނުގެ ބައި ވަރަށް މަދު 3 ބާވަތެވެ. މައިމީހާގެ ކިރުގައި ގިނައަދަދަކަށް ފެން އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. މިހެން ވުމުން ގާތުން ކިރުދޭ ކުދިންނަށް 6 މަސް ވުމުގެ ކުރިން ފެން ނުވަތަ އެހެންވެސް ދިޔާއެއްޗެއް ބޭނުމެއް ނުވާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގެ ކަރައިވަރު ހަމަހަމަކަންމަތީ ބެހެއްޓުމަށް ފެނަކީ ވަރަށް މުހިއްމު އެއްޗެކެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައި އޮށުގެ ވަށައިގެން ފެންއުފެދި ދުޅަވުން
އިރުޝާދުތައް
ދަރިފުޅު އެންމެ ކުޑައިރު އޮށް ދުޅަވެފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވޭނަމަ ތިރީގައި މިވާގޮތަށް ޢަމަލުކުރާށެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
އިދްރީސްގެފާނު
ސަލާމްލެއްވި ޝީޘުގެފާނު އަވާހަރަވުމަށްފަހު މީސްތަކުން މާތްﷲގެ ދީންމަތީގައި ސާބިވެ ދުވަސްތަކެއް ވޭތުކުރިއެވެ.ނަމަވެސް،ޝައިތާނާވަނީ އިންސާނުނަށް މަގުއޮޅުވާލުމާއި މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކުގައި ވަހުމާއި ޝައްކުއުފެއްދުމުގައި އަވަދިނެތިއެވެ.ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކުގައި ތަފާތު ޝައްކުތަށް އުފެދި މީސްތަކުން ޝަރީޢަތުގައި އަންގަވާފައިވާ ޙުކުމްތަކަށް ދެމުންގެންދިޔަ ސަމާލުކަން ކުޑަވަމުންދިޔައެވެ.މީސްތަކުން މާތްﷲ ގެ އެއްކައުވަންތަކަން ޤަބޫލުކޮށްގެން ތިބެމެ ދީނުގައި މަނާ ކުރަވާފައިވާ ބައެއް ފާފަތަށް ކުރަމުންގެންދިޔައެވެ.އެހިނދު އެންމެ އޯގާވަންތަ މާތްﷲ އިރާދަކުރެއްވީ އެބައިމީހުންނަށް ރަނގަޅުގޮތް އުނގަންނަވައިދެއްވާ ހަނދާންކޮށްދެއްވުމަށް އެބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ނަބީބޭކަލެއް ފޮނުއްވުމަށްށެވެ.އެ ނަބީއަކީ ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސުގެފާނެވެ.
ބަންގާޅު
ޕީޕަލްސް ރިޕަބްލިކް އޮފް ބަންގްލަދޭޝް (ބެންގާލީ: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ) ނުވަތަ ދެކުނު އޭޝިޔާ ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ. ބަންގްލާދޭޝަކީ ޤުދުރަތީ ކާރިސާތަކާ އަބަދުމެ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައި އޮންނަ ޤައުމެކެވެ. އާބާދީއަށް ބަލާއިރު މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ހަތް ވަނަ އެންމެ ބޮޑު އާބާދީއެއް އޮތް ޤައުމަކީ ބަންގާޅެވެ.
އިދްރީސްގެފާނު
ނަންފުޅާއި ނަސަބުފުޅު
ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސުގެފާނުގެ ނަސަބުފުޅު، އިސްލާމީ މަޞްދަރަކުން ސާފުކޮށް އެނގޭކަށެއް ނެތެވެ. އަހުލުކިތާބީންގެ މަޞްދަރުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނަކީ، އާދަމުގެފާނުގެ ދަރިކަލުން ޝީޘު ގެފާނުގެ އަނޫޝް  ގެ ޤީނާނު ގެ މަހްލަލްއީލު ގެ ޔަރުދު ގެ އަޚްނޫޚު (أَخْنُوخُ) ގެފާނެވެ. އަހުލުކިތާބުންގެ ފޮތްތަކުގައި ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސުގެފާނުގެ ނަންފުޅަކީ އަޚްނޫޚުއެވެ.މި ނަސަބުފުޅުން،އިދުރީސުގެފާނަކީ އާދަމުގެފާނުގެ ދަރިފަސްކޮޅުގެ 6 ވަނަ ޖީލުގެ ބޭކަލެއްކަން ދޭހަވެއެވެ.ނަސަބުގެ އިލްމުވެރިންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ ބޭކަލުން ވިދާޅުވާގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ނަސަބުފުޅާއި އިދުރީސުގެފާނުގެ ނަސަބުފުޅު ގުޅިގެންވެއެވެ.
ބަންގާޅު
ޖުގުރާފީ
ބަންގާޅުގެ ކުޑަތަންކޮޅެއް ފިޔަވައި ހުރިހާ ފަރާތަކުން ސީމާވެފައިވަނީ އިންޑިޔާއާއެވެ. ބަންގާޅުގެ ދެކުނުގައި އޮތީ ޚަލީޖު ބަންގާޅެވެ. އިންޑިޔާގެ ވެސްޓް ބެންގާލް ސްޓޭޓާއެކު ބަންގްލާދޭޝަކީ ތާރީޚީ ބަންގާޅެވެ.
އިދްރީސްގެފާނު
ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސުގެފާނު ދުނިޔެއަށް ވަޑައިގަތް އަހަރަކާއި ބޮޑުފުޅުވި ތަނަކާއިމެދު ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި އިޚްތިލާފު އުފެދިފައިވެއެވެ.އެއް ރިވާޔަތެއްގައި ވަނީ  އިދުރީސްއަލައިހިއްސަލާމް ރައްކައުވެވަޑައިގެންނެވީ ބާބިލުގައިކަމުގައެވެ.އެއީ، އިރާޤުގެ ރަށެކެވެ. އަނެއް ރިވާޔަތެއްގައިވަނީ އިދުރީސްގެފާނު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ މިޞްރުގައި ކަމުގައެވެ. އަލް ހާފިޘު އިބްނު ކަޘީރު ވިދާވާގޮތުގައި މިދެ ރިވާޔަތުގެ ތެރެއިން އެންމެ ޞައްހަ ރިވާޔަތަކީ އިދުރީސްގެފާނު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގެންނެވީ ބާބަލިގައި ކަމުގައި ބުނާ ރިވާޔަތެވެ.
ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސްގެފާނު ދުނިޔޭގެއަލިކަން ދެކެވަޑައިގެންނެވިއިރު އާދަމުގެފާނުގެ ދުނިޔޭގައި ހުންނެވިއެވެ.އިބްނު އިސްޙާޤު ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި އިދުރީސްގެފާނު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ އާދަމުގެފާނު އަވަހާރަވުމުގެ 308 އަހަރުކުރިންނެވެ.
ބަންގާޅު
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:SAARC
އިދްރީސްގެފާނު
އިދުރީސްގެފާނު ބޮޑުފުޅުވަމުން އައި ދުވަސްވަރު ސަލާމްލެއްވި ޝީޘުގެފާނު އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު،ޢިލްމު ހާސިލްކުރެއްވިއެވެ.ދީނުގެ ޙުކުމްތަކާއި ޝަރީޢަތުގެ އިލްމު ހާސިލްކުރެއްވިއެވެ.އެގޮތުން އެކަލޭގެފާނުގެ ގައިކޮޅުގައި ތަޤްވާވެރިމަކާއި،އިސްލާމީ އަޚްލާޤުގެ ރިވެތި ސުލޫކު ވަނީ ހަރުލާފައެވެ.
އިދުރީސުގެފާނަކީ ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ބައްލަވާ ދިރާސާކުރެއްވި ބޭކަލެކެވެ. އާދަމުގެފާނަށާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިކަލުންނަށް މާތްﷲ ބާވައިލެއްވި ފަތްފުތްތަށް ވަރަށް ގިނައިން ދިރާސާކުރައްވާ އެކަލޭގެފާނު އުޅުއްވައެވެ. އައްޒަމަޚުޝަރީ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، އެކަލޭގެފާނަށް އިދުރީސްގެ ނަމުން ނަންފުޅު ދެއްވިފައިވަނީ، ދިރާސާކުރުމުގެ ރޮނގުން އެކަލޭގެފާނު ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ ގިނަގުނަކަމުންނެވެ.
ސަލާމަލެއްވި އިދުރީސްގެފާނު ބޮޑުފުޅުވުމުން އެކަލޭގެފާނު ނަބީކަމުގެ މަތިވެރި މަސްއޫލިއްޔަތާއިގެން މާތްﷲ   ފޮނުއްވެވިއެވެ. ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސުގެފާނަކީ، އެކަލޭގެފާނުގެ ޒަމާނުގައި ހުންނެވި، އެންމެ މާތް ނަބިއްޔާއެވެ. އެޒަމާނުގައި، ތެދުވެރިކަމާއި އިޚުލާޞްތެރިކަމުގެ ގޮތުން އެކަލޭގެފާނު ފަދަ ދެވަނައެއް ނެތެވެ. ދީނުގެ ކަންކަމުގައި އެކަލޭގެފާނު ނުހަނު ތެދުވެރިއެވެ. އީމާންކަމުގައި އެކަލޭގެފާނު ނުހަނު އިޚުލާޞްތެރިއެވެ. މާތް ﷲ ބާވައިލެއްވި ޝަރީޢަތުގައިވާ އަމުރުފުޅުތައް ތަންފީޒުކުރައްވައި، ޚުޟޫޢަތްތެރިކަމާއެކު އެކަލާނގެ ޙަޟުރަތަށް އަޅުކަންކުރެއްވި އެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ބާވައިލެއްވި ރިސާލަތު، މީސްތަކުންނަށް ތަބްލީޣުކުރެއްވި އެވެ.
އަބޫޛައްރުގެފާނުގެ އަރިހުން ވާރިދުވެފައިވާ ޙަދީޘްފުޅެއްގައިވެއެވެ.
قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَمْ كِتَابًا أَنْزَلَهُ اللَّهُ؟ قَالَ: مِائَةُ كِتَابٍ وَأَرْبَعَةُ كُتُبٍ، أُنْزِلَ عَلَى شِيثٍ خَمْسُونَ صَحِيفَةً، وَأُنْزِلَ عَلَى أَخْنُوخَ ثَلَاثُونَ صَحِيفَةً، وَأُنْزِلَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ عَشَرُ صَحَائِفَ، وَأُنْزِلَ عَلَى مُوسَى قَبْلَ التَّوْرَاةِ عَشَرُ صَحَائِفَ، وَأُنْزِلَ التَّوْرَاةُ وَالْإِنْجِيلُ وَالزَّبُورُ وَالْقُرْآنُ { އިބްނު ޙައްބާން}
މާނައީ، "ތިމަންކަލޭގެފާނު (އެބަހީ: އަބޫޛައްރުގެފާނު) ދެންނެވީމެވެ. ﷲ ގެ ރަސޫލާ އެވެ! ﷲ ބާވައިލެއްވީ ކިތައް ފޮތްތޯ އެވެ؟ އިތުރުއެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވި އެވެ. ސަތޭކަ ހަތަރު ފޮތެވެ. ޝީޘުގެފާނަށް ފަންސާސް ފޮތް ބާވައިލެއްވުނެވެ. އަޚްނޫޚުގެފާނަށް (އެބަހީ: އިދުރީސުގެފާނަށް) ތިރީސް ފޮތް ބާވައިލެއްވުނެވެ. އިބްރާހީމުގެފާނަށް ދިހަ ފޮތް ބާވައިލެއްވުނެވެ. މޫސާގެފާނަށް ތައުރާތު ބާވައިލެއްވުމުގެ ކުރިން ދިހަ ފޮތް ބާވައިލެއްވުނެވެ. އަދި ތައުރާތާއި އިންޖީލާއި ޒަބޫރާއި ޤުރުއާން ބާވައިލެއްވުނެވެ."
މި ޙަދީޘްފުޅުން އެނގޭ ގޮތުގައި، އެންމެ ގިނަ ފޮތްތައް ބާވައިލައްވާފައިވަނީ، ޝީޘުގެފާނަށެވެ. އެއީ ފަންސާސް ފޮތެވެ. އެއަށްފަހު، އެންމެ ގިނަ ފޮތްތައް ބާވައިލައްވާފައިވަނީ، އިދުރީސުގެފާނަށެވެ. އެއީ، ތިރީސް ފޮތެވެ. އިދުރީސުގެފާނު، މީސްތަކުންނަށް ތެދުމަގު ދެއްކެވުމަށްޓަކައި، އެކަލޭގެފާނަށްވުރެ ކުރިން ބާވައިލައްވާފައިވާ ފޮތްތައް ބޭނުންފުޅު ކުރެއްވި އެވެ. އެހެންކަމުން، އެކަލޭގެފާނުގެ އަތްޕުޅުގައި މާތް ﷲ ބާވައިލައްވާފައިވާ ޖުމުލަ، އަށްޑިހަ ފޮތް އޮތެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް، އެ ފޮތްތަކުން ގިނަގުނަ ޢިލްމާއި، ދީނުގެ ޙުކުމްތައް އެނގިވަޑައިގެންފައިވާނެ ކަމާމެދަކު ޝައްކެއް ނެތެވެ. އެ ފޮތްތަކުގެ ޢަދަދު، އެކިއެކި ރިވާޔަތްތަކުގައި ތަފާތުކަން ފާހަގަކޮށްލަންޖެހެ އެވެ. އެހެނަސް އެއީ، ގިނަ ފޮތްތަކެއްކަން ހުރިހައި ރިވާޔަތްތަކުން ވެސް އެނގެ އެވެ.
ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސުގެފާނަކީ، ސަލާމްލެއްވި އިލްޔާސުގެފާނު ކަމަށް ބުނެވޭ ރައުޔެއްވެއެވެ. ނަމަވެސް، އެއީ، ޞައްޙަ ރައުޔެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ، އިދުރީސުގެފާނާއި، އިލްޔާސުގެފާނާ ދެ ބޭކަލުން ދިރިއުޅުއްވީ ދެ ޒަމާނެއްގައެވެ.ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސުގެފާނު ދިރިއުޅުއްވީ އިންސާނީ ޙަޔާތުގެ ނިސްބަތުން މާ އިހުޒަމާނެއްގަ އެވެ. ސަލާމްލެއްވި އިލްޔާސްގެފާނު ދިރިއުޅުއްވީ އިންސާނީ ޙަޔާތުގެ ނިސްބަތުން މާ ފަހު ޒަމާނެއްގައެވެ.ސަލާމުލެއްވި އިދުރީސުގެފާނު، ދީނަށް ގޮވައިލެއްވުމުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ދެމިހުންނެވީ، ޢިރާޤާއި މިޞްރުގައެވެ. ނަމަވެސް،އިލްޔާސްގެފާނު ފޮނުއްވުނީ ބަނީ އިސްރާޢީލުންގެ ގާތަށް ޝާމުކަރައަށްށެވެ.އިދުރީސްގެފާނުގެ ހަޔާތްޕުޅުގައި މާތްﷲ ފިޔަވައިހެން ފަރާތަތަކަށް އަޅުކަން ކުރުން ފެށިފައެއްނުވެއެވެ.ނަމަވެސް، އިލްޔާސްގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނަކީ ބައުލޭ ކިޔުނު ބުދަކަށް އަޅުކަންކޮށް އުޅުނު ބައެއްކަން ކީރިތި ޤުރުއާނުން ސާބިތުވެއެވެ.
އިބްނު ޢައްބާސްގެ ރިވާޔަތުގައިވާ ގޮތުން، އާދަމް ޢަލައިހިއްސަލާމްއިން ފެށިގެން ދިހަ ޤަރުނު ވަންދެން މިބިންމަތީގައި ޚާލިޞް ތައުޙީދު އޮތެވެ. އޭގެފަހުގައި ޝިރުކުގެ އަނދިރިކަން މިދުނިޔެއަށް ވެރިވާންފެށިއެވެ. ނޫޙު ޢަލައިހިއްސަލާމް ފޮނުއްވުނީ މި ޝިރުކުގެ އަނދިރިކަމުން ތައުޙީދުގެ އަލިކަމުގެ ތެރެއަށް މީސްތަކުން ނެރުމަށްޓަކައެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ ފޮނުއްވުނު ރަސޫލެވެ.
އިބްނު އައްބާސްގެ މި ބަސްފުޅުން އިދުރީސްގެފާނުގެ ޒަމާނުގައި މީސްތަކުން މާތްﷲ ގެ އެއްކައުވަންތަކަމަށް އީމާންވެ ﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަން ޤަބޫލުކުރާކަން ދޭހަވެއެވެ.ނަމަވެސް އެބައިމީންގެ ތެރޭގައި އެކި ފާފަތަށް އާންމުވެފައިވެއެވެ.އެކި އެކި އުރެދުންތަށް ވަނީ އާންމުވެފައެވެ.
ފޭރާން ވިޔުމާއި، ހެދުން ފަރުމާކުރުމާއި، ފެހުމުގެ ފަންނުގެ ބާނީ އަކީ، ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސުގެފާނު ކަމަށް  ތާރީޚީ ރިޔާވަތްތަކުގައި ރިވާވެފައިވެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ފޮތި ވިޔުއްވައި ފޭރާން އުފެއްދެވީ އެކަލޭގެފާނެވެ.ފޭރާން އުފެއްދުމުގެ ކުރިން، މީސްތަކުން އުނުއޮރިޔާން ނިވާކޮށް އުޅުނީ، ޖަނަވާރުގެ ހަމުންނެވެ.
ابْنِ عَبَّاس رضى الله عنه ވިދާޅުވިކަމަށް އަލް ހާކިމް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ."ދާޢޫދުގެފާނަކީ ހަނގުރާމައިގައި ބޭނުން ކުރާ ދަގަނޑު ދަހަދާ ހައްދަވާ ބޭކަލެކެވެ.އާދަމުގެފާނަކީ ދަނޑުވެރިކަން ކޮށް އުޅުއްވި ބޭކަލަކެވެ.ނޫހުގެފާނަކީ ވަޑާކުރައްވާ އުޅުއްވި ބޭކަލެކެވެ.އިދުރީސްގެފާނަކީ ފޭރާން ފެއްސެވުމުގެ މަސައްކަތްޕުޅު ކުރެއްވި ބޭކަލެކެވެ. އަދި މޫސާގެފާނަކީ، ބަކަރި ހުއިހެއްޕެވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރައްވާ އުޅުއްވި ބޭކަލެކެވެ.
ތާރީޚުގެ ފޮތްތަކުގައި ރިވާވެފައިވެއެވެ.އިދުރީސްގެފާނު ހެދުން ފައްސަވާއިރު، ތިނޯސް ޖައްސަވާ ކޮންމެ ފަހަރަކުމެ، (سبحان الله) ނުވަތަ (سبحان الله و بحمده سبحان الله العظيم) މިފަދައިން ތަސްބީޙަ ވިދާޅުވެ އެވެ. ތަސްބީޙަ ވިދާޅުވުމަށް ހަނދުމަފުޅު ނެތި ފެއްސެވިއްޖެނަމަ، އެތަން މޮއްސަވައި، އަލުން ތަސްބީޙަވިދާޅުވަމުން ފައްސަވައެވެ.
މި ރިވާޔަތްތަކުން ދޭހަވަނީ އިދުރީސްގެފާނު ދިރިއުޅުއްވުމަށްޓަކައި އަމިއްލަފުޅަށް މަސައްކަތްޕުޅުކުރެއްވިކަމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ފަރިއްކުޅުއްވީ ޙަލާލު އެއްޗެހިކަމެވެ.އެހެނީ މީހާ އޭނާގެ އަނގައަސް ލާ އެންމެ ރަނގަޅު ކާ އެއްޗަކީ އެމީހާ އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ހޯދާ ހަލާލު ކާނާއެވެ.
ދިރިއުޅުއްވުމަށް ބުރަކޮށް މަސައްކަތްޕުޅު ކުރެއްވި ނަމަވެސް، އިދުރީސްގެފާނު ކޮންމެ ދުވަހަކު އެތައް ހެޔޮ ޢަމަލުތަކެއް ކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ކޮންމެ ދުވަހަކު ކުރައްވާ ހެޔޮ ޢަމަލުފުޅުތައް، އޭރު ދުނިޔޭގައިވާ އެންމެން ކުރާ ހެޔޮ ޢަމަލުތަކާ ނުބައްދަލެވެ.އެހާވެސް ގިނައިން މާތްﷲ ރުއްސެވުން އެދިވަޑައިގެން ހޮޔޮ އަމަލުފުޅުތަށް ކުރެއްވުމަށް ލޯބިފުޅު ކުރެއްވިއެވެ.
އިބްނު އިސްޙާޤު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އަތުލިޔުމުގެ ފަންނު އެންމެ ފުރަތަމަ އީޖާދުކުރެއްވީ އިދުރީސްގެފާނެވެ. ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސްގެފާނު ޤަލަމުން ލިޔުއްވަން ފެށްޓެވުމުގެ ކުރިން، ހިލައިންނާއި، ކަށިންނާއި، ވެލިން ލިޔުއްވާފައިވާ ކަމަށް ތާރީޚު ޢިލްމުވެރިން ލިޔުއްވައެވެ.އިބްނު އިސްޙާޤުގެ މިރިވާޔަތަށް ދަލީލުލިބޭ ހަދީޘެއް އިބްނު ޙިއްބާންގައި ރިވާވެގެންވެއެވެ.
ކީރިތި މާތް ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم  ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ.
يَا أَبَا ذَرٍّ أَرْبَعَةٌ سُرْيَانِيُّونَ: آدَمُ، وَشِيثُ، وَأَخْنُوخُ وَهُوَ إِدْرِيسُ، وَهُوَ أَوَّلُ مَنْ خَطَّ بِالْقَلَمِ، وَنُوحٌ { އިބްނު ޙިއްބާން}
މާނައީ، "އޭ އަބޫ ޛައްރުގެފާނެވެ! ސުރިޔާނީންގެ ތެރެއިންވާ ހަތަރު ނަބީބޭކަލަކު ވެ އެވެ. އެއީ، އާދަމުގެފާނާއި، ޝީޘުގެފާނާއި، އަޚްނޫޚުގެފާނާއި، ނޫޙުގެފާނެވެ. އަޚްނޫޚުގެފާނަކީ، އިދުރީސުގެފާނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ޤަލަމުން ލިޔުއްވީ އެކަލޭގެފާނެވެ."
މުޢާވިޔަތު ބްނު އަލްޙަކަމުއް ސުލަމީ ގެ އަރިހުން ވާރިދުވެފައިވާ ޙަދީޘްފުޅެއްގައިވެއެވެ
قُلْتُ: وَمِنَّا رِجَالٌ يَخُطُّونَ، قَالَ: كَانَ نَبِيٌّ مِنَ الأَنْبِيَاءِ يَخُطُّ، فَمَنْ وَافَقَ خَطَّهُ، فَذَاكَ {މުސްލިމު.}
މާނައީ، "ތިމަން ދެންނެވީމެވެ. އަދި ތިމަންމެންގެ ތެރޭގައި ރަމަލުޖަހާ މީހުން ވެސް ވެ އެވެ. އިތުރުއެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވި އެވެ. ނަބީބޭކަލުންގެ ތެރެއިން ނަބީބޭކަލަކު (އެބަހީ: އިދުރީސުގެފާނު) ރަމަލުޖެއްސެވި އެވެ. ފަހެ، އެމީހެއްގެ ރަމަލުޖެހުން، އެކަލޭގެފާނުގެ ރަމަލު ޖެއްސެވުމާ އިއްތިފާޤުވެޖެނަމަ، އެއީ ޞައްޙަ ރަމަލުޖެހުމެކެވެ."
މި ޙަދީޘްފުޅާމެދު ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، މި ޙަދީޘްފުޅަކީ، ރަމަލުޖެހުން ހުއްދަކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘްފުޅެއް ނޫން ކަމަށެވެ. މި ޙަދީޘްފުޅުން ދަލީލު ލިބެނީ، ރަމަލުޖެހުން ޙަރާމްކުރައްވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެނީ، ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސުގެފާނުގެ ރަމަލުޖެއްސެވުމާ، އެހެން މީހުންގެ ރަމަލުޖެހުން އިއްތިފާޤެއް ނުވާނެ އެވެ. އަދި އިއްތިފާޤުވާނެކަން ޔަޤީން ކުރެވޭނެ ގޮތެއް ވެސް ނޯންނާނެ އެވެ.
ސަމާވީ އެހެން ދީންތަކުގައި އަންގަވާފައިވާ ކަންތައްތައް އިދުރީސުގެފާނުގެ ދީނުގައި ވެ އެވެ. އެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، ނަމާދުކުރުމާއި، ޒަކާތްދިނުމާއި، ރޯދަހިފުމާއި، ޠާހިރުވުމާއި، ވުޟޫކުރުމާއި، މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރުމާއި، ދީނަށް ގޮވައިލުމާއި، ޖިހާދުކުރުމާއި، ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމާއި، ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެ އެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ދީނުގައި ވަނީ، ބަނގުރާ ފަދަ މަސްތުވާ އެންމެހައި އެއްޗެއް ޙަރާމްކުރައްވާފަ އެވެ. އަދި ފާސިޤުކަމާއި، ފާފަކުރުމާއި، މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ފަސާދަކުރުން ވެސް ވަނީ ނަހީކުރައްވާފަ އެވެ. ހަމައެފަދައިން، ޚިޔާނާތްތެރިވުމާއި، ކަންދެއްކުމާއި، މުނާފިޤުކަން ފަދަ ކަންތައްތައް ވެސް ވަނީ މަނާކުރައްވާފަ އެވެ.
ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސުގެފާނުގެ ޖިސްމާނީ ސިފަފުޅުތައް ވެސް ބަޔާންވެފައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ސިފަފުޅުތަކުގެ ތެރޭގައި، ހަށިކޮޅު ބިޔަކަމާއި، އިސްކޮޅުފުޅު ދިގުކަމާއި، ބާމަތިފުޅު ފުޅާކަމާއި، ބަނޑުފުޅު ބޮޑުކަމާއި، ހަށިކޮޅުގެ ކުލަ ދޮންކަން ހިމެނެ އެވެ. ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާއިރު، ޝަހާދަތް އިނގިލިފުޅުން އިޝާރާތްކުރައްވާ ކަމަށާއި، ކަންކަމާމެދު ފިކުރުފުޅުކުރެއްވުމުގައި ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރައްވާ ކަމަށް ވެސް ރިވާވެފައިވެއެވެ.
އިދްރީސް ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ޒަމާނުގައި މީސްތަކުން 72 ބަހަކުން ވާހަކަ ދައްކާ އުޅުނުކަން ޢިލްމުވެރިން ފާހަގަ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ﷲ ސުބްޙާނަހޫވަތަޢާލާ ވަނީ އެއިން ކޮންމެ ޖަމާޢަތެއްގެ މީހުން ވާހަކަދައްކާ ބަސް އިދްރީސްގެފާނަށް ދަސްކޮށް ދެއްވާފައެވެ. އެއީ އެބައިމީހުން އެދައްކާ ވާހަކަ އެކަލޭގެފާނަށް އެގިވަޑައި ގަތުމަށެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އެންމެ ފުރަތަމަ މަދަނީ ސިޔާސަތު އުގަންނަވައިދެއްވި ފަރާތަކީވެސް  އެކަލޭގެފާނެވެ. އެޒަމާނުގައި ދުނިޔޭގައި 188  ރަށް އޮތްކަމަށްވެސް ޢިލްމުވެރިން ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ. އިދްރީސްގެފާނު މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ ޙިކްމަތްތެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
އޭގެ އެއްބަހަކީ " ދުނިޔޭގެ އެންމެ ހެއުކަމަމީ ކުރެވޭ ކުށްތަކާމެދު ނިކަމެތިވުމެވެ.  އަދި އެންމެ ނުބައިކަމަކީ  ހިތާމަ ކުރުމެވެ. ބާއްޖަވެރިޔަކީ އެމީހެއްގެ ނަފްސަކާމެދު ބަލައި ޞާލިޙް ޢަމަލުތަކާމެދު އެއިން ޝަފާޢަތް ލިބިގަންނަ މީހެކެވެ. އަދި " އީމާންކަމާއެކު ކެތްތެރިވާ ފަރާތްތަކަށް މުއްސަދިކަމެއް ވާރުތަވާނެއެވެ."
ސިފަފުޅުތަށް
ކީރިތި ޤުރުޢާނުގައި މާތްﷲ އިދުރީސްގެފާނު ސިފަކުރައްވާފައިވަނީ ވަރަށް ތެދުވެރި ނަބީބޭކަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ.ކީރިތި ޤުރުޢާނުގެ މަރިޔަމް ސޫރަތުގެ 56ވަނަ އާޔަތާއި 57ވަނަ އާޔަތުގައި މާތްﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ.
وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِدْرِيسَ ۚ إِنَّهُ كَانَ صِدِّيقًا نَّبِيًّا ﴿٥٦﴾ وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا ﴿٥٧﴾
މާނައީ:ކަލޭގެފާނު މިފޮތުން إدريس ގެފާނުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދެއްވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އެކަލޭގެފާނަކީ، ތެދުވެރިކަން ބޮޑު ނަބިއްޔަކު ކަމުގައިވިއެވެ.އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ، އެކަލޭގެފާނު މަތިވެރިވެގެންވާ مقام އަކަށް އުފުއްލެވީމެވެ.
ތެދުވެރިކަމުގެ އިތުރުން، ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސްގެފާނަކީ އިސްލާމްދީނުގައި އެސިފައަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވާ،ކެތްތެރިކަމުގެ ސިފައިން ޒީނަތްތެރިވެވަޑައިގެންފައިވާ ބޭކަލެކެވެ. އިދުރީސްގެފާނުގެ ކެތްތެރިކަމުގެ ސިފައަށް ތައުރީފްކުރައްވާ ކީރިތި ޤުރުޢާނުގެ އަލް އަންބިޔާއު ސޫރަތުގެ 85ވަނަ އާޔަތުގައި މާތްﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ.
وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ ۖ كُلٌّ مِّنَ الصَّابِرِينَ ﴿٨٥﴾
މާނައީ:އަދި إسماعيل ގެފާނާއި، إدريس ގެފާނާއި، ذوالكفل ގެފާނު ހަނދުމަކުރާށެވެ! އެއިން ކޮންމެ ބޭކަލަކުވަނީ، ކެތްތެރިންގެ ތެރެއިންނެވެ.
އަވަހާރަވުން
ސަލާމަލެއްވި އިދުރީސްގެފާނު ވަރަށް ގިނަ މުއްދަތެއްގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންގެ އަރިހުގައި ދީނަށް ގޮވައިލެއްވުމުގައި ދެމި ހުންނެވިއެވެ. އެ ގޮތުގައި ދެމިހުންނެވުމަށް ފަހު އެކަލޭގެފާނު އަވަހާރަވީ 82 އަހަރު ފުޅުގައިކަމަށް މުއައްރިޚުން ލިޔުއްވައެވެ.ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސްގެފާނު އަވަހާރަވުމާ ގުޅޭގޮތުން ތަފާތު ރައްޔުތަކެއް ތާރީޚުގައި ރިވާވެގެންވެއެވެ.
ސަލާމްލެއްވި އިދުރީސްގެފާނު އަވަހާރަވުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ރިވާވެގެންވާ ރިވާޔަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ރައުޔެއް ޞައްޙަ ރިވާޔަތަކުން ވާރިދުވެފައެއްނުވެއެވެ. ފޮތުގެ އިލްމުވެރިންގެ އަރިހުން ރިވާވެގެވާ ރިވާޔަތްތަކުގެ  ޞައްޙަކަން ސާބިތުކުރެވޭނެ އެއްވެސް ގޮތެއް ނެތީމައެވެ.އެހެނީ، އެބައިމީހުންވަނީ ކުރީގެ ސަމާވީ އެންމެހައި ފޮތްތަކަށް ބަދަލުގެނެސްފައެވެ.އެކަން ކީރިތި ޤުރުޢާނުގެ މޫރިތި އާޔަތްތަކުން ޞަރީޙުކޮށް ދޭހަވެއެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:Islamic prophets
އެންޓިބަޔޮޓިކް
އެންޓިބަޔޮޓިކް ދުނިޔެ އަށް ފާޅުވީ 1928 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ ސްކޮޓްލޭންޑް ގެ ސައިންސްޓިސްޓެއް ކަމުގައިވާ އެލެގްޒެންޑާ ފްލެމިން ގެ ފުށުންނެވެ. އޭނާގެ ތަހުލީލެއްގެ ތެރެއިން އިއްތިފާގުން ހޯދުނު ޕެނިސިލިން އަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ އުފެއްދުނު އެންޓިބަޔޮޓިކް އެވެ. މިޒަމާނުގައި ޑޮކްޓަރުން އެންމެ އާންމުކޮށްދޭ އެއްބޭހުގެ ގޮތުގައި އެންޓިބަޔޮޓިކްސް ހިމެނެއެވެ. އެންޓިބަޔޮޓިކްސްގެ ބޭނުމަކީ ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް ތަކުގެ ތެރެއިން ބެކްޓީރިޔާ އަށް ޙަމަލާދީ ނައްތާލުމެވެ. ނުވަތަ ބެކްޓީރިޔާގެ ބާރު ކަނޑުވައިލުމެވެ. ކުދިކުދި އުދަގޫތަކުން ފެށިގެން ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާފަދަ ބޮޑެތި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި ވެސް އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ.
ކޮންމެ އެންޓިބަޔޮޓިކް އަކަށް ވެސް ހަމަލާ ދިނުމުގެ ގާބިލްކަން ލިބިފައިވަނީ ވަކި ވައްތަރެއްގެ ބެކްޓީރިޔާއަކަށެވެ. އެހެން ކަމުން އެއްބައްޔަށް ފަރުވާއެއް ލިބޭ އެންޓިބަޔޮޓީކުން އަނެއް ބައްޔަށް ރާހަތެއް ނުކޮށްފާނެ އެވެ. އެންޓިބަޔޮޓިކް މައިގަނޑު ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވިފައި ވެއެވެ. އެއީ ނެރޯ ސްޕެކްޓްރަމް އެންޓިބަޔޮޓިކް އަދި ބްރޯޑް ސްޕެކްޓްރަމް އެންޓި ބަޔޮޓިކް އެވެ. ނެރޯ ސްޕެކްޓްރަމް އެންޓިބަޔޮޓިކް އަކީ މަދު ބާވަތްތަކުގެ ބެކްޓީރިޔާއަށް ހަމަލާދިނުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިފައިވާ ބޭހެކެވެ. ބްރޯޑް ސްޕެކްޓްރަމް އެންޓިބަޔޮޓީކް އަކީ ގިނަ ބާވަތްތަކުގެ ބެކްޓީރިޔާގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބަލިތަކަށް ފަރުވާއެއް ކަމުގައި ވެއެވެ.
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް
ރައްއްޔިތުންގެ މަޖިލީހަކީ ދައުލަތް ހިންގުމުގެ ތިންބާރުގެ ތެރެއިން ޤާނޫނުއަސާސީފިޔަވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ޤާނޫނެއް ހެދުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވާ ފަރާތެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އެކުލެވިގެންވަނީ 50 މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ ރައްޔިތުން އިންތިޙާބު ކުރައްވާފައިވާ 42 މެންބަރުންނާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އައްޔަން ކުރައްވާފައިވާ 8 މެންބަރުންނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިދާރާ އުފެއްދެވީ 1971 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.
އަދި އިތުރަށް ބައްލަވާލައްވާ
ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލިސް
ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް
thumb|upright=1.3|އިންސާނާގެ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް
އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް މަސްތަކުގެ ތަކުގެ ހަރަކާތްތައް ހިންގައިދީ، ގުނަވަންތަކުގެ މަސައްކަތް ބަލަހައްޓައިދީ، ތަފާތު އިޙްސާސްތައް ގެނެސްދީ، އަދި ތަފާތު ހަރަކާތްތައް ކުރުމުގައި އިންސާނާ އަށް އެހީތެރި ވެދެއެވެ. ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ދެބައިވެރިންނަކީ ނާރުތައް(Nerves) އަދި ނިއުރޯންތައް(Neurons) އެވެ.
އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް ބެހިގެންވަނީ މައިގަނޑު ދެބަޔަކަށެވެ. އެއީ ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް(CNS)އަދި ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް(PNS)އެވެ. ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގައި ހިމެނެނީ ސިކުނޑި(Brain) އަދި ސްޕައިނަލް ކޯޑް (Spinal cord) އެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި ނާރުތައް ހިމެނެނީ ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގެ ތެރޭގައެވެ. ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އިތުރު ދެބަޔަކަށް ބެހިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. އެއީ ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް(Somatic nervous system) އަދި އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް (Autonomic nervous system)އެވެ.
ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް
ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ނުވަތަ އަކީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގެ އެންމެ ބޮޑު ބައެއް ޙިއްޞާކުރާ ބައެވެ. ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ގައި ހިމެނޭ ސިކުނޑި އޮންނަނީ ބޮލުގެ ނާށިގަނޑުގެ ތެރޭގައެވެ. ސްޕައިނަލް ކޯޑް އިންނަނީ މައިބަދައިގެ މަތިން ފެށިގެން ތިރިއަށް ކަށިތަކުގެ މެދުން އުފެދިފައިވާ މަގުގެ ތެރޭގައެވެ. މާނައަކީ ސްޕައިނަލް ކޯޑް ފެށިފައި އިންނާނީ ސިކުނޑީގެ ތިރިންނެވެ.
ކުޑަ ދަރިފުޅު ބަނޑުގައި އުފެދެމުން އަންނައިރު ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އުފެދިގެން އަންނަނީ ނިއުރަލް ޕްލޭޓް(Neural plate) އިންނެވެ. ނިއުރަލް ޕްލޭޓް އަކީ ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގެ ބައިތައް އުފެދިގެން އަންނަ މައި ތިން ފަށަލައިގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޭރަށް އިންނަ އިކްޓޮޑާރމް(Ectoderm) ގެ ބައެކެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ކުޑަ ދަރިފުޅު ބޮޑުވެގެން އަންނަ އައުމުގެ ތެރޭގައި ނިއުރަލް ޕްލޭޓް ނިއުރަލް ޓިއުބު(Neural tube) އަށް ބަދަލު ވެއެވެ. ނިއުރަލް ޓިއުބުގެ އެތެރޭ ބައިން ސިކުނޑީގެ ތެރޭގައިވާ ''ވެންޓްރިކަލްތަކުގެ ނިޒާމް އުފެދޭއިރު، ނިއުރަލް ޓިއުބުގެ އެހެން ބައިތަކުން ސިކުނޑި އަދި ސްޕައިނަލް ކޯޑް އުފެދިގެން ދެއެވެ. އަދި ސިކުނޑިން ބްރެއިން ސްޓެމް އާއި އެހެނިހެން ބައިތައް އުފެދިގެން ދެއެވެ.
ސްޕައިނަލް ކޯޑް
ނާރު ރޮނދި، ނުވަތަ ނާރު ވާފަށް ނުވަތަ  އިންނަނީ މައިބަދައިގެ މަތިން ފެށިގެން ތިރިއަށް ކަށިތަކުގެ މެދުން އުފެދިފައިވާ މަގުގެ ތެރޭގައެވެ. މާނައަކީ ސްޕައިނަލް ކޯޑް ފެށިފައި އިންނާނީ ސިކުނޑީގެ ތިރިންނެވެ. އެހެންކަމުން ބޮލުގެ ނާށިގަނޑު ސިކުނޑި ހިމާޔަތްކޮށްދޭ އައްޑަނަ އަކަށް ވާފަދައިން މައިބަދައިގެ ކަށިތަކަކީ ސްޕައިނަލް ކޯޑް ހިމާޔަތްކޮށް ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ލެވިފައިވާ ގުދުރަތީ އައްޑަނަ އެކެވެ. ސްޕައިނަލް ކޯޑްގެ މައި ވަޒީފާ އަކީ ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ސިކުނޑިއަށް ފޮނުވާ ސިގްނަލްތައް ސިކުނޑިއާއި ހަމައަށް ގެންދިއުމުގައި މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރުމެވެ.