cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް
ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް
ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ނުވަތަ އަކީ އިންސާނާގެ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ބައެކެވެ. މިބައިގައި ހިމެނެނީ ސިކުނޑި އާއި ސްޕައިނަލް ކޯޑް އިން ބޭރުގައިވާ ނާރުތަކާއި ނިއުރޯން ތަކެވެ. އަތް ފަޔާއި، ހަށިގަނޑުގެ ގުނަންތަކުގެ ހަރަކާތް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައި މި ނިޒާމްގެ ނާރުތައް ބައިވެރި ވެއެވެ. ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އާއި ޚިލާފަށް ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ވަނީ ކަށިތަކަކުން ހިމާޔަތް ކުރެވިފައެއް ނޫނެވެ. މާނައަކީ ފަސޭހަކަމާއެކު ވިހަތަކަށް ހުށަހެޅި ގެއްލުން ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އަށް ބޮޑެވެ. ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ވަނީ ދެބަޔަކަށް ބެހިފައެވެ. އެއީ ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް(Somatic nervous system) އަދި އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް(Autonomic nervous system) އެވެ.
ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް
ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ނުވަތަ އަކީ ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގެ ބައެކެވެ. ހަށިގަނޑު ހަރަކާތްތައް ކޯޑިނޭޓް ކުރަނީ ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އިންނެވެ. އަހަރެމެންގެ އިޚްތިޔާރާއި ބާރުގެ ދަށުން ހިންގޭ ހަރަކާތްތައް ހިންގައި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައި ޒިންވާ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަކީ ވެސް މިއީއެވެ. ބޭރު މާހައުލުން ކުރިމަތިވާ ކަންތައްތަކަށް ހުށަހެޅޭ ހިނދު އިޖާބަދޭ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަކީވެސް މިއީއެވެ. މިސާލަކަށް އެއްޗެއް ފެނުމުން، އަޑެއް އިވުމުން، އެއްޗެއް ގައިގައި ބީހުން ފަދަ ކަންތައްތަކުން ކުރިމަތިވާ ބަދަލުތަކާއި ހަށިގަނޑު ގުޅުވާލަދޭ ނިޒާމަކީ ވެސް މިއީއެވެ.
ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ގެ ތެރޭގައި މަސްތަކާއި، ހަންގަނޑާއި، އަދި އިހްސާސް ގެނެސްދޭ ގުނަވަންތަކާއި ގުޅިފައިވާ ހުރިހާ ނިއުރޯންތައް ހިމެނެއެވެ. ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އެކުލެވިގެންވަނީ އޭފެރަންޓް ނާރވްސް އަދި އީފެރަންޓް ނާރވްސް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އޭފެރަންޓް ނާރވްސް(Afferent nerves) ތަކުން ބޭރުގެ މަސްދަރުތަކުން ލިބޭ ސެންސަރީ އިންފޮމޭޝަންތައް ބަލައި ގަނެއެވެ. އީފެރަންޓް ނާރވްސް(Efferent nerves) އިން މަސްތައް ކޮންޓްރެކްޓުވުމުގައި ޒިންމާވެއެވެ.
އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް
އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އިން ބާރުފޯރުވާ ހަރަކާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިތުގެ ވިންދު ޖެހުން، ކާތަކެތި ހަޖަމުކުރުން، ނޭވާލާ މިންވަރު، ކުޅު އުފެއްދުން، ދާހިއްލުން، ކުޑަކަމުދިއުން، ކަޅި ބޮޑުވުން، އަދި ފިރިހެން ހަށި ވާންވެ ވަރުޖެހުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް 3ބަޔަކަށް ބެހިފައި ވެއެވެ.އެއީ
ސިމްޕަތެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް
ސިމްޕަތެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ނުވަތަ އަކީ އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގެ ބައެކެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި ވެސް މިނިޒާމަކީ ހަރަކާތްތެރި އެއްޗެކެވެ. ސްޓްރެސް ފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި މި ނިޒާމް މުރާލިވެ، ހީވާގިކަމާއެކު އިތުރަށް ހަރަކާތްތެރިވާން ފަށައެވެ. ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ އެހެނިހެން ބައިތަކެކޭ އެއްގޮތަށް ސިމްޕަތެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ވެސް މަސައްކަތްކުރަނީ ގުޅިލާމެހިފައިވާ ނިއުރޯންތަކެއްގެ އެހީގައެވެ. ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ސިމްޕަތެޓިކް ނިއުރޯންތަކާ މެދު ބެލެވެނީ އެއީ ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ސްޕައިނަލް ކޯޑް ގައި ހިމެނޭ ސިމްޕަތެޓިކް ނިއުރޯންތައް ޕެރިފެރަލް ސިމްޕަތެޓިކް ނިއުރޯންތަކާ ގުޅެނީ ސިމްޕަތެޓިކް ގެންގްލިއާ(Sympathetic ganglia) ތަކުގެ އެހީގައެވެ.
ޕެރަސިމްޕަތެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް
ޕެރަސިމްޕަތެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ނުވަތަ އަކީ އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގެ ބައެކެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި ސިމްޕަތެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އަދި ޕެރަސިމްޕަތެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް މަސައްކަތްކުރަނީ އެކަތި އަނެކައްޗާއި އިދިކޮޅު މަސައްކަތްތަކެވެ. ނަމަވެސް މިގޮތަށް މަސައްކަތްކުރަނީ ގުޅިފައިވާ ދެބައިގެ ގޮތުގައެވެ. މާނައަކީ އެއްބައިން ވަކިކަމެއް މަތިކުރާއިރު އަނެއްބައިން އެކަމެއް ދަށްކޮށްދެއެވެ. މިސާލަކަށް އެއްނިޒާމަކުން ލޭހޮޅިތައް ފުޅާކޮށްލާއިރު އަނެއް ނިޒާމަކުން ލޭހޮޅިތައް ހަނިކޮށް ފިއްތާލައި ދިނުން ފަދަ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަކޮށްދެއެވެ.
އެންޓީރިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް
އެންޓީރިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ނުވަތަ އަކީ ސީދާ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް ކޮންޓްރޯލްކޮށްދޭ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ބައެކެވެ. އެންޓީރިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ގެ ނިއުރޯންތައް ޖަމާވެފައި ހުންނަނީ ދެވައްތަރެއްގެ ގެންގްލިއާ ގައެވެ. އެއީ އޯބެކްސް ޕްލެކްސަސް(Auerbach’s plexus)އަދި މައިސްނާރސް ޕްލެކްސަސް(Meissner’s plexus) އެވެ. މައިސްނާރސް ޕްލެކްސަސް ހުންނަނީ މަޢިދާގެ އެތެރެއިން ބޭރަށް ހުންނަ ފަށަލަ ތަކުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ އިންނަ ތެތް ދުލިފަށް ދޫކޮށް އޭގެ ދަށުގައިވާ ފަށަލައިގެ ތެރޭގައެވެ. އަދި އޯބެކްސް ޕްލެކްސަސް އިންނަނީ ކުރިން ބުނި ފަށަލައިގެ ބޭރުންއިންނަ ބޭރު މަޑުމަހުގެ ފަށަލައިގެ ތެރޭގައެވެ.
ސެންސަރީ ސިސްޓަމް
ސެންސަރީ ސިސްޓަމް ނުވަތަ އަކީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް ގައި ސެންސަރީ އިންފޮމޭޝަން ޕްރޮސެސް ކުރުމުގައި ޒިންމާވާ ބައެވެ. ސެންސަރީ ސިސްޓަމް އެކުލެވިގެންވަނީ ސެންސަރީ ރިސެޕްޓާރސް(Sensory receptors) ، ނިއުރަލް ޕާތުވޭސް(Neural pathways) އަދި ސިކުނޑީގައިވާ އިހްސާސްތައް ބަލައިގަތުމަށް ޚާއްޞަ ބައި ގެ މައްޗަށެވެ. ސެންސަރީ ސިސްޓަމް ގައި ހިމެނޭ އެންމެ އާންމު ބައިތަކަކީ ފެނުން، އަޑުއިވުން، ވަސް ބެލުން، ރަހަބެލުން، އަދި ބީހުން މި 5 ހިއްސުއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް
ލޫޠުގެފާނު
ލޫޠުގެފާނަކީ ﷲ ގެ ރަސޫލުންގެ ތެރެއިން ރަސޫލެކެވެ. މި ކަލޭގެފާނު ފޮނުއްވުނީ ޞަދޫމް ބާގައިގެ މީހުންގެ ގާތަށެވެ. ލޫޠުގެފާނަކީ، އިބްރާހީމްގެފާނަށް ބޮޑުބޭބެވިދާޅުވާ ބޭކަލެކެވެ. ﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަން ޤަބޫލުފުޅުކުރައްވަވާ، ބޮޑުބޭބޭފުޅު އިބްރާހީމްގެފާނާއިއެކު، ﷲގެ މަގަށް ދަޢުވަތު ދެއްވެވުމުގައި ސާބިތުކަމާއިއެކު މަސައްކަތްޕުޅުކުރެއްވިއެވެ. އިބްރާހީމްގެފާނުގެ އިޒްނަފުޅާއިއެކު، ލޫޠުގެފާނު ވަޒަންވެރިވެވަޑައިގަތީ ސަދޫމްގައެވެ. ﷲގެ ހަޟްރަތުން ނަބީކަމާއި ރަސޫލުކަމުގެ މަތިވެރި ނިޢުމަތް ލޫޠުގެފާނަށް މިންވަރުކޮށްދެއްވުމަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނަށް ﷲގެ އަމުރުފުޅުއައީ، ސަދޫމްގެ މީހުންނަށް ﷲގެ މަގަށް ގޮވައިލެއްވުމަށެވެ. މަގުފޭރުމާ، ހެއްދެވިހާ ނުބައިކަމަކަށް އަރައިގަތުމާ، ފާޙިޝްޢަމަލުތަކަށް ތަރުޙީބުދިނުމުގެ ނުބައި އާދަ ދޫކޮށްލުމަށް ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ނަޞޭހަތްތެރިވެވަޑައިގަތުމަށެވެ.
ކީރިތިޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތަކުން ސާބިތުވާގޮތުގައި، އޭރު ސަދޫމްސަހަރުގެ މީހުންނަކީ، އެމީހުންގެކުރީން އިސްވެގޮސްފައިވާ އެއްވެސްބަޔަކު، ނުކުރާ، މުޅީން އައުވައްތަރެއްގެ ފާޙިޝްޢަމަލެއް ގެނެސްގަނެގެން އުޅުނު ބަޔެކެވެ. އެއީ ފިރިހެނުން އެއްޖިންސުން ގުޅުން ހިންގުމެވެ.
މި ހަޑިހުތުރު އަދި މުޑުދާރު ޢަމަލުދޫކޮށްލައި، ތާހިރު ދިރިއުޅުމެއް ޚިޔާރުކުރުމަށް ތަކުރާރުކޮށް ލޫޠުގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެމީހުންނަށް ގޮވައިލައްވައެވެ. ﷲގެ ޢަޛާބަށް ބިރުވެތިވުމަށް އިންޒާރުކުރައްވައެވެ. ނަމަވެސް ފާޙިޝްޢަމަލުތަކާއި، މަގުފޭރުންފަދަ ކަންކަމުގައި ޙައްދުފަހަނައަޅާފައިތިބި ސަދޫމްގެ އަހުލުވެރީންކުރެ ގިނަބަޔަކު ވަރަށް ބޮޑާކަމާއިއެކު އެމީހުން ލޫޠުގެފާނަށް ދަންނަވަނީ، ތިޔަ ދައްކަވަނީ ތެދުވާހަކަފުޅުތަކެއްނަމަ، ތިޔަ އިންޒާރުކުރައްވާ ވައްތަރުގެ ޢަޛާބެއް ނިކަން އަހަރެމެންގެމައްޗަށް ގެނަސްބަލާށޭއެވެ.
ސަދޫމްގެ އަހުލުވެރީންގެ ޢަމަލާއިބަސް މި ދަރަޖައަށް ނޭއްގާނީވުމުން، ﷲގެ އަމުރުފުޅަށް ތިން މަލާއިކަތްބޭކަލަކު ބިމަށް ފައިބާވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަދި ބުރުސޫރަރީތި، އިންސާނުންތަކެއްގެ ސިފައިގާ ލޫޠުގެފާނުގެ އަރިހަށް އެބޭކަލުންވަޑައިގެން، އެރޭގެ މެންދަމުން އަލިވެ، ފަތިހާއި ކައިރިވުމުން، ލޫޠުގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނަށް އީމާންވީ މީސްކޮޅާއިގެން ސަދޫމްސަހަރުން ފައިބާވަޑައިގަތުމަށް އަންގަވައެވެ. އަދި ފަސްއެނބުރި ނުބެއްލެވުމަށް ދަންނަވައެވެ.
ﷲގެ މަލާއިކަތުންގެ އަމުރުފުޅާއި އެއްގޮތަށް ލޫޠުގެފާނު ކަންތައްކުރެއްވުމާއިއެކު، އެރޭގެފަތިހުގެވަގުތުގައި، ސަދޫމްސަހަރުގެ ކާފިރުންތަކުގެމައްޗަށް ގިނިހިލައިގެ ވާރޭއެއް ﷲ ވެއްސެވިއެވެ. އަދި ﷲގެ އަމުރުފުޅަށް އެސަހަރު ބަންޑުންޖެހިގެންދެއެވެ. ސަދޫމްސަހަރުގެ ފާޙިޝްއަހުލުވެރީން ބަންޑުންޖެއްސެވިތަނުގައި މިއަދު އެއޮތީ ޑެޑްސީއެވެ. ކަނޑުގެ އެސަރަޙައްދުގައި ލޮނުގެ ނިސްބަތްމަތިކަމާއިއެކު، އަދިއަދަށްވެސް ދިރޭތަކެތި އާލާނުވާކަމުގައި ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުންބުނެއެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:Islamic prophets
އަދަބިއްޔާތު
މައްޝޫރު އުސްތާޒުލް ޖީލް އަދި ބަހަށް އަރައިހުންނެވި އަދީބު، ބަހުގެ އެދުރުންނާ ހަވާލާ ދެއްވައި ބަޔާން ކުރައްވާ ގޮތުގައި އަދަބިއްޔާތަކީ، މީހާ ކުރާ ކުށްތަކާއި ބުނާ ބަސްތައް ކުށުން ސަލާމަތްކުރާނެ މަގު އުނގެނި ގަތުމެވެ. އަދި އެފަދަ ކުށުން މީހާ ސަލާމަތްކޮށް ލެހެއްޓުމަށް މެދުވެރި ކުރާ ކަންތަކެވެ.
އިލްމަކަށް ކިޔޭ ނަމެއްގެ ގޮތުގައި މިބަހުގެ މާނަކުރައްވަނީ، ބަހުގެ ތެރެއިން ފޭރާން ހެޔޮކޮށް އަމުނައިލެވިފައި ހުންނަ ޅެން ބަހުރުވައާއި އަމުނައިލުމެއް ނެތި އުކައިލެވިފައި ހުންނަ ލިޔާ ބަހުރުވައިގެ ބަސްތަކަށެވެ. އަދި އެތަކެތި ޝަރަހަކޮށް ބަޔާން ކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުން ކުރެވޭ މައުލޫމާތު ތަކަށެވެ. އަދި އެތަކެއްޗާމެދު ފާޑު ކިޔުމުގެ ގޮތުން ބުނެވޭ ބުނުންތަކާއި ލިޔުންތަކަށެވެ. އެފަދަ ތަކެއްޗަކީ، ކިޔާ މީހާއާއި އަހާމީހާގެ ހިތަށް އުފަލެއް ނުވަތަ ހިތާމައެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް ފުން ޝޫރެއް ވައްދައިދޭފަދަ ޅެން ބަހުރުވައާއި ލިޔާ ބަހުރުވަ ތަކެވެ. ބަސް މޮށުންތެރީންގެ އަގުހުރި ހުތުބާ ތަކާއި ތަގުރީރު ތަކެވެ. މަޒުމޫނު ތަކާއި ލިޔުންތަކެވެ. ރީތި ވާހަކަ ތަކެވެ. މިއިން ކޮންމެ އެއްޗަކީ ވެސް އަދަބެވެ.
އަދަބުގެ އިލްމު ލިބިގަތުމަށް ޓަކައި ފިކުރު ކުރަން އެނގޭ ހިތަކާއި، ފައުޅުކޮށް ބަޔާން ކުރަން އެނގޭ ދުލަކާއި، ސިފަކޮށް ދެއްކޭފަދަ ބަސްމަގެއް ބޭނުން ވެއެވެ. އަދަބުގެ އިލްމުގެ ތެރެއަށް ވަންނަ މީހުން މިކަން ހަނދާން ކުރާން ޖެހެއެވެ.
ދިވެހި އަދަބިއްޔާތު ބެހިގެންވާ ބައިތައް
ދިވެހި އަދަބިއްޔާތު ބެހިގެންވަނީ މައިގަނޑު ދެ ބަޔަށެވެ. އެއީ ލިޔުންތެރިކަމާއި ޅެންވެރިކަމެވެ.
ޅެންވެރިކަން
ޅެންވެރިކަމުގައި ހިމެނެނީ 7 ބައެވެ. ބަނދި، ކާ، ފަރިހި، ރައިވަރު، ޅެން، އަންބާ އަދި ލަވަ އެވެ. ނުވަތަ "ބޮކި ފުރާޅު އަލި" އެވެ.
ދިއްދޫ
Dhiddhoo as a place name may refer to:
އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް
އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ނުވަތަ އަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު އެތެރޭގެ ގުނަވަންތައް ކޮންޓްރޯލްކޮށް އެގުނަވަންތަކުގެ މަސައްކަތް ހަމަހަމަ ކަމާއެކު ސާބިތުކަންމަތީ ހިފަހައްޓައިދީ، ބެލެހެއްޓުމުގައި ޒިންމާވާ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގެ ބައެކެވެ. މިއީ ފެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގެ ބައެކެވެ. މިނިޒާމްގެ މަސައްކަތްތައް ހިންގަނީ އަހަރެމެންގެ އިޚްތިޔާރަކާ ނުލައި، ނުވަތަ އަހަރެމެންނަށް އެގުމަކާ ނުލައެވެ.
އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އިން ބާރުފޯރުވާ ހަރަކާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިތުގެ ވިންދު ޖެހުން، ކާތަކެތި ހަޖަމުކުރުން، ނޭވާލާ މިންވަރު، ކުޅު އުފެއްދުން، ދާހިއްލުން، ކުޑަކަމުދިއުން، ކަޅި ބޮޑުވުން، އަދި ފިރިހެން ހަށި ވާންވެ ވަރުޖެހުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް 3ބަޔަކަށް ބެހިފައި ވެއެވެ.އެއީ
އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
.== އިތުރު ފާލަންތައް ==
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް
ކާނާގައި ހިމެނޭ މަޢުދަންތައް
ކާނާގައި ހިމެނޭ މަޢުދަން ތައް އަދި ޓްރޭސް އެލިމެންޓް ތަކަކީ ހަށިގަނޑުގެ ތަފާތު މަސައްކަތްތަކަށް ބޭނުންތެރި މާއްދާ ތަކެކެވެ. މަޢުދަންތަކާއި ޓްރޭސް އެލިމެންޓް ތައް އަދާކުރާ ބައެއް ވަޒީފާތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
Bioelement
ތ.ކިނބިދޫ ވޭރު
ތ. ކިނބިދޫ ވޭރު އަކީ ތ.ކިނބިދޫ ހުޅަގު ދެކުނު ފަރާތުން ގޮޑުދޮށާއި ކައިރިން ވިއްސަކަށް ފޫޓް އެއްގަމަށްހުރި އުސް ވެލިފުންޏެކެވެ. މިވޭރުގައި ވަރަށް ގިނައަދަދަކަށް ރުއްގަސް ކުރިން ހެދިފައި ހުއްޓެވެ. އެރަށު މީހުން ބުނާގޮތުގައި ގޮނޑުދޮށުގައި ވެސް ގަލާއި ވެލިން ރާނާފައިހުރި އާސާރީ ތަނެއް ކުރިން ހުއްޓެވެ. އަދި މިހާރު މޫދު އޮތް ހިސާބުގައިވެސް އެފަދަ ތަނެއް ހުރިކަމަށް ބުނެވެއެވެ.
ތ.ކިނބިދޫ ވޭރު ކޮނުމަށްޓަކައި ވަޑައިގެން ޓީމްގެ އިސްވެރިއަކަށް ހުންނެވީ އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު އިސްމާއިލް ދީދީއެވެ. އެކުގައި ވަޑައިގެންނެވި އެހެނިހެން ބޭފުޅުންނަކީ ބާބާގޭ ތުއްތުމަނިކު، ޢަބުދުއް ލަތީފް، އަދި ޙަސަން ފުޅެވެ. މިބޭފުޅުން ވަޑައިގަތީ ފޮޓޯ ގްރާފަރެއްގެ ގޮތުންނާއި ކާތިބުންގެ ގޮތުންނެވެ. މިޓީމް ތ.ކިނބިދޫ އަށް ދިޔައީ 23 ޞަފަރު 1378 ހ ގައެވެ.
ތ.ކިނބިދޫ ވޭރު ކޮނުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުނީ 24 ޞަފަރު 1378ހ ގައެވެ. މަސައްކަތުގެ ފަސޭހައަށް ކޮނުމުގެ މަސައްކަތް 4 ބަޔަކަށް ބަހާލެވުނެވެ. އެއީ 4 ފަރާތުން ކޮންނަ ގޮތަށެވެ. އެގޮތަށް 4 ބައިކުރުމަށްފަހު ކޮންމެ ބަޔެއްވެސް އިތުރު 4 ބަޔަށް ބައިކޮށް ކޮންނަމުން ގެންދިޔައީ އެވެ. ބަޔާން ކުރެވުނު ގޮތަށް ކޮންނަމުން ދަނިކޮށް އުތުރާއި ދެކުނުން ފަސްފޫޓް އަޑިން ވަށްކޮށް ރާނާފައި ހުރި އިމާރާތަކާއި އަދި އޭގެ ބޭރުން، ރާނާފައި ހުރި ތަނެއް ފެނުނެވެ. އިމާރާތް ހުރީ މިބުރުގެ ތެރޭގައެވެ. މީގައި ދެތިން ބަރަފޯސް އަދި ތޫނު ދެތިން ދާރަ ހުއްޓެވެ. އިތުރަށް 7 ފޫޓު އަޑިއަށް ކޮނުނީމާ ދެން ފެންނަށް ފެށީ ހުސް އަކިރިއެވެ.
އުތުރާއި އިރުމަތީ ފަރާތުން ވޭރުގެ ބޭރު ކޮނުނީމާ ފެނުނީ ހަމައެކަނި ކޮންމެވެސް ޒަމާނެއްގައި ހުރި ޢިމާރާތެއްގެ ހަލާކުވެފައިވާ ނިޝާންތަކެވެ. ހުޅަނގާއި ދެކުނު ފަރާތުން ވޭރުގެ އަޑިޔަށް 2 ބައި ފޫޓް ކޮނުމުން، ހަތަރެސްކަން ފާރެއްގެ ކަން ފެނުނެވެ. ފާރުގެ އުސްމިނަކީ 2 ފޫޓް 8 އިންޗި އެވެ. އުތުރާއި ދެކުނަށް ދިޔަ ދެކޮޅުވަނީ ވޭރުގެ ދަށަށް ވަދެފައެވެ. ދެކުނު ހުޅަނގު ފަރާތުން ވެސް ފެނުނީ ފާރު ބުރިތަކެކެވެ. މިތަނުން އެއްފަރާތެއްގެ ދެކުނު އިރުމައްޗަށް ދިޔަކޮޅު ސިޑިއެއްގެ ގޮތަށް ގޮސް ނިމިފައިވަނީ ހަނދުފަޅި ބުރަށް ރާނާ އުވަޖަހާފައި އޮތް ތަޅުންގަނޑަކަށެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 3 ފޫޓްގެ ދިގުމިން އެތަނުގައި ހުރެއެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި ތާރީޚް
ހުއިފަތު މަސް
ހުއިފަތު މަސް ނުވަތަ އަކީ އެތެރެވަރީގެ ކަނޑުތަކާއި، އަތޮޅުން ބޭރު މާކަނޑުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ވަރަށް ބުރަހެލި މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ބޮޑެތި މަސް މާކަނޑުތަކުގައި އުޅޭކަމުގައި ވިޔަސް ކުދިމަސް ރަށްރަށުގެ ފަޅުތެރޭގެ ތިލަ ހިސާބުން ބައެއް މޫސުމްގައި ފެނެއެވެ. މިގޮތުން ފަޅުތެރެއަށް ވަދެއުޅޭ ކުދިމަސް ދުވެއުޅެނީ އަރިއަރިއަށް ތިބެގެން ވަރަށް މަޑުމަޑުންނެވެ. މިގޮތަށްދުވާއިރު އެއީ މަހެއްކަން ދެނެގަތުމަކީ ދަތިކަމެކެވެ. ބޮޑަށް ހީވަނީ މަރުވެފައިވާ ހުއިފަތްކޮޅެއް މޫދުގައި އޮޔާދަނީ ހެންނެެވ. މިމަހަށް ހުއިފަތު މަސް ކިޔާއުޅެނީ މަހުގެ މިސިފަޔަށް ވިސްނާފައެވެ. މިގޮތުން ތިލަ ފަޅުތަކުގައިއުޅޭ ކުދިމަސް މޫދަށްއެރިއުޅޭ ކުޑަކުދިން މަޖަލަކަށް ހިފައި އުޅެއެވެ.
ހުއިފަތުމަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 އާއި 13 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. އަދި 13 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބަޔާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ މަޑުކަށިތައް ހުންނަ ބައި ހުންނަނީ ކޮޅަށް ވަށްކޮށެވެ. ނިގޫފަތް ވެސް ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަމުށި ކުލައެވެ. މިމަސް ގިނައިން ކައިއުޅެނީ ކަނޑުފަޅުގެ އަޑީގައި އުޅޭ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި، ކުދިމަހެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 100 ސމ އަށެވެ. ނަމަވެސް ގިނައިން ފެންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނީ 50 ސމ އެވެ. މިއީ މިއާއިލާގެ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން އިންޑިޔާ ކަނޑުގެ މިސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ ހަމައެކަނި ބާވަތެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އަޝްބީލިޔާ ( ސްޕޭން )
އަޝްބީލިޔާ އޮންނަނީ އަންދަލުސް ނުވަތަ ސްޕޭން ގައެވެ. ކަނޑުގެ ސަތަހައަށް ވުރެ 45ފޫޓް މަތީގައި އޮންނަ މިރަށުގެ ޖައްވަކީ ހޫނު ޖައްވެކެވެ.
- މުސްލިމުން އަޝްބީލިޔާ ފަތަހަކުރީ ހިޖުރައިން 94ވަނަ އަހަރުގެ ޝަޢުބާން މަހުގެ ތެރޭގައި މޫސާ ބިން ނަސީރު ވެރިއަކަށް ހުންނަވައިގެންނެވެ. އެއީ މީލާދީން 713ވަނަ އަހަރުގައެވެ. ފަތަހަކުރިތާ އެއް މަސް ފަހުން އެރަށުގެ ފުރަތަމަ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ޢީސާ ބިން ޢަބުދުﷲ އައްޠަވީލް ކަނޑައެޅުއްވިއެވެ.
- ހިޖުރައިން 95ވަނަ އަހަރު ޢަބުދުލް ޢަޒީޒު ބިން މޫސާ ބިން ނަޞީރު ސްޕޭންގެ ވެރިއަކަށް އިސް ކުރެއްވުމާއި އެކު އަޝްބީލިޔާ ސްޕޭންގެ ވެރިރަށުގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެއްސެވިއެވެ.
- ހިޖުރައިން 97ވަނަ އަހަރު އަޝްބީލިޔާ ގައި ޢަބުދުލް އަޒީޒު ބިން މޫސާ ބިން ނަޞީރު ޤަތުލުކުރެއްވުމާއި ގުޅިގެން ސްޕޭންގެ ވެރިކަމަށް އައްޔޫބު ބިން ޙަބީބު ބިން އައްލަޚުމީ އިސްކުރެވުނެވެ. އެއަށް ފަހު ސްޕޭންގެ ވެރިކަން ޤުރުޠުބާއަށް ބަދަލުކުރެއްވިއެވެ.
- ހިޖުރައިން 214ވަނަ އަހަރު އަޝްބީލިޔާ ގައި ޢަބުދުއް ރަޙުމާނު އަލްއައުސަތު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މިސްކިތެއް ބިނާކުރެއްވިއެވެ. މިމިސްކިތުގެ ނަމަކީ މަސްޖިދު މުޙައްމަދު ބިން ޢުމަރު ބިން ޢައްދީސް އެވެ.
- ހިޖުރައިން 226ވަނަ އަހަރު ނޫރުމާންއިން އަޝްބީލިޔާ އަށް އަރައި އެރަށުގެ މިސްކިތް އަންދާލިއެވެ. ނަމަވެސް އަންދަލުސްގެ ލަޝްކަރުން ނޫރުމާންއިންނާއި ހަގުރާމަ ކުރައްވައި ބަލިކުރެއްވިއެވެ. މިހާދިސާ ހިގީ އަޝްބީލިޔާގެ އުތުރުގައި އޮންނަ ޠަލްޔާޠާ ކިޔޭ ހިސާބެއްގައެވެ.
- ހިޖުރައިން 231ވަނަ އަހަރުގައި އަޝްބީލިޔާގެ ފުރަތަމަ ފާރު ބިނާކުރެވުނުއެވެ. ހަމަ އެއަހަރު ދާރު އައްޞިނާޢާ ވެސް ބިނާކުރެވުނެވެ.
- ހިޖުރައިން 300ވަނަ އަހަރުގައި ބަނީ ހުއްޖާޖުން އަދި ބަނީ ޚުލްދޫންއިން ގެންނަށް އުޅުނު އިންގިލާބު ޢަބުދުއް ރަޙުމާން ބިން ނާޞިރު ވެރިއަކަށް ހުންނަވައިގެން ނިމުމަކަށް ގެންނެވިއެވެ.
- ހިޖުރައިން 301ވަނަ އަހަރު އަޝްބީލިޔާގެ ފާރު ތަޅާލެވުނެވެ. އަދި އިމާރާއޭ ކިޔުނު ގަނޑުވަރު ބިނާ ކުރެއްވިއެވެ.
- ހިޖުރައިން 414ވަނަ އަހަރު މުޙައްމަދު ބިން ޢައްބާދު އަޝްބީލިޔާގެ ވެރިކަމަށް އެރުން ވެގެން ދިޔައީ ބަނީ ޢައްބާދުއޭ ކިޔުނު ދައުލަތުގެ ފެށުންކަމުގައެވެ.
- ހިޖުރައިން 448 ވަނަ އަހަރު އަޝްބީލިޔާއާއި ޤުރުޠުބާ މުރާބިޠީންގެ އަތްދަށަށް ދިޔައެވެ. އެއަށް ފަހު އަޝްބީލިޔާގެ ވެރިކަމަށް މުރާބިޠީންގެ ކޮމާންޑަރ ސައިރު ބިން އަބީ ބަކުރު އިސްވެވަޑައިގަތެވެ. އެއަށް ފަހު ބަނީ ޢައްބާދުގެ ގަނޑުވަރު ސުންނާފަތިކޮށް ނައްތާލެވުނެވެ.
- ހިޖުރައިން 549ވަނަ އަހަރު މުރާބިޠީންގެ ވެރިކަން ނިމުމަށްއައެވެ. އެއީ މުވައްޙިދުންގެ ކޮމާންޑަރ ބުއްރާޒު ބިން މުޙައްމަދު ބިން އަލްމަސޫފީ އަޝްބީލިޔާގެ ވެރިކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތުމުންނެވެ.
- ހިޖުރައިން 580ވަނަ އަހަރުގައި އަބޫ ޔަޢުޤޫބު ޔޫސުފް އަޝްބީލިޔާގައި ޕޯޗުގީޒުންނާއި ދެކޮޅަށް ހަގުރާމަކުރުމަށް ތައްޔާރުވެވަޑައިގަތެވެ. ޕޯޗުގީޒުގައި ކުރެވުނު ޝަފްތަރައިން ހަގުރާމައިގައި އަބޫ ޔަޢުޤޫބު ޔޫސުފް ޝަހީދުވެވަޑައިގަތެވެ. އެއަށްފަހު ވެރިކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ދަރިކަލުން ޔަޢުޤޫބު އެވެ.
- ހިޖުރައިން 646ވަނަ އަހަރުގެ ޝައުބާންމަހުގެ ތެރޭގައި ފަރުޑިނާންޑް 3 އަޝްބީލިޔާ ހިޞާރުކޮށް އޭގެ 1އަހަރާއި 5މަސް ފަހުން އަޝްބީލިޔާއަށް ވެރިވިއެވެ.މުސްލިމުންގެ އަތުން އެއްކޮށް އަޝްބީލިޔާ ބީވެގެން ދިޔައީ ހިޖުރައިން 647 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.
އަޝްބީލިޔާގެ ބައެއް އާޘާރުތައް:
3- ރަނުގެ ބުރުޖު: މިތަން ބިނާކުރެއްވީ އަޝްބީލިޔާގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އެއްދުވަސްވަރެއްގައި ހުރި އަބުލް ޢަލާއު އިދްރީސް އެވެ.
4- ބުޙައިރާ ގަނޑުވަރާއި ބަގީޗާ" މިތަން ބިނާކުރެއްވީ އަބީ ޔޫސުފް ޔައުޤޫބު އެވެ.
ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް
ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ނުވަތަ އަކީ ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގެ ބައެކެވެ. ހަށިގަނޑު ހަރަކާތްތައް ކޯޑިނޭޓް ކުރަނީ ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އިންނެވެ. އަހަރެމެންގެ އިޚްތިޔާރާއި ބާރުގެ ދަށުން ހިންގޭ ހަރަކާތްތައް ހިންގައި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައި ޒިންވާ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަކީ ވެސް މިއީއެވެ. ބޭރު މާހައުލުން ކުރިމަތިވާ ކަންތައްތަކަށް ހުށަހެޅޭ ހިނދު އިޖާބަދޭ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަކީވެސް މިއީއެވެ. މިސާލަކަށް އެއްޗެއް ފެނުމުން، އަޑެއް އިވުމުން، އެއްޗެއް ގައިގައި ބީހުން ފަދަ ކަންތައްތަކުން ކުރިމަތިވާ ބަދަލުތަކާއި ހަށިގަނޑު ގުޅުވާލަދޭ ނިޒާމަކީ ވެސް މިއީއެވެ.
ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ގެ ތެރޭގައި މަސްތަކާއި، ހަންގަނޑާއި، އަދި އިހްސާސް ގެނެސްދޭ ގުނަވަންތަކާއި ގުޅިފައިވާ ހުރިހާ ނިއުރޯންތައް ހިމެނެއެވެ. ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އެކުލެވިގެންވަނީ އޭފެރަންޓް ނާރވްސް އަދި އީފެރަންޓް ނާރވްސް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އޭފެރަންޓް ނާރވްސް(Afferent nerves) ތަކުން ބޭރުގެ މަސްދަރުތަކުން ލިބޭ ސެންސަރީ އިންފޮމޭޝަންތައް ބަލައި ގަނެއެވެ. އީފެރަންޓް ނާރވްސް(Efferent nerves) އިން މަސްތައް ކޮންޓްރެކްޓުވުމުގައި ޒިންމާވެއެވެ.
ސާރކް
ސާކަކީ، ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ސަރަހައްދީ އެއްބާރުލުމާއި ބެހޭ ޖަމުއިއްޔާއެކެވެ. ސާކްގައި އަށްގައުމު ބައިވެރިވެއެވެ. އެއީ، ބަންގްލަދޭޝް، ބޫޓާން، އިންޑިޔާ، ދިވެހިރާއްޖެ، ނޭޕާލް، ޕާކިސްތާން، ސްރީލަންކާ އަދި އަފްގާނިސްތާނެވެ.
ސާކް ދައްކައިދެނީ ދެކުނު އޭޝިޔާގައި ދިރިއުޅޭ އެންމެންގެ އަޒުމެވެ. އެ އަޒުމަކީ ސަރަހައްދީ ފެންވަރުގައި އެންމެން ގުޅިގެން މަސަތްކަތް ކުރުމެވެ. އަދި ރަހްމަތްތެރިކަމާއި، އިތުބާރާއި ވިސްނުން ބޭނުންކޮށްގެން މިސަރަހައްދުގެ އާންމު މައްސަލަތަކަށް ހައްލު ހޯދުމެވެ. އަދި އެއް ގައުމު އަނެއް ގައުމަށް އިހްތިރާމް ކުރުމާއި، ހުރިހާ ގައުމުތަކެއް ހަމަހަމަވުމާއި އެއް ގައުމަކަށް ލިބޭ ނަފާގައި އެހެން ގައުމުތައްވެސް ހިއްސާ ވާފަދަ ނިޒާމެއް ގާއިމްކުރުމެވެ.
އަތާއި،ފައި، އަދި އަނގައިގެ ބަލި
އަތާއި،ފައި، އަދި އަނގައިގެ ބަލި އަކީ ވައިރަސް އަކުން ޖެހޭ ގައިން ގަޔަށް އަރާ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ކުޑަކުދިންނަށް ފަސޭހައިން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން އަނގައިގެ ތެރޭގައި ފޮޅުނަގާ ފާރުވެ، އަތްތިލަ އަދި ފައިތިލައިގައި ކުދިކުދި ފެން ބިހި ތަކެއް ނަގާނެއެވެ.
ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް
އަތާއި، ފައި، އަދި އަނގައިގެ ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމަކީ ކޮކްސަކީ އޭ ވައިރަސް، ކޮކްސަކީ ބީ ވައިރަސް، އަދި އެންޓީރޯވައިރަސް 71 އެވެ. މި 3 ވައިރަސް އަކީ ވެސް އެންޓީރޯވައިރަސްގެ ގުރޫޕްގައި ހިމެނޭ ވައިރަސް ތަކެކެވެ. މީގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގައި އުޅޭކަމަށް ލަފާކުރެވެނީ ކޮކްސަކީ ވައިރަސް އޭ 16 ވައިރަސް އެވެ.
ބަލި ފެތުރުން
އަތާއި،ފައި، އަދި އަނގައިގެ ބަލި ޖެހިފައިވާ ކުއްޖެއްގެ އަރިދަފުސް، ކުޅު، އަދި ފޮޅުން ނިކުންނަ ދިޔައިގައި މިޖަރާސީމް ހުންނާނެއެވެ. ބަލީގެ ފުރަތަމަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައި ގިނަ އަދަދަކަށް ކުއްޖާގެ ނަޖިހުގައި މިޖަރާސީމް ހުންނާނެއެވެ. މިހެންކަމުން ސާފުތާހިރުކަން ކުޑަވެއްޖެނަމަ ހެޔޮ ހާލުގައި ތިބި ކުދިންގެ އެތެރެހައްޓަށް ކާބޯތަކެތީގެ ޒަރީޢާއިން މިޖަރާސީމް ފަސޭހަ ކަމާއެކު ވާޞިލް ވެއެވެ. ކެއްސާ ކިބިހި އަޅާއިރު ވައިގެ ތެރެއަށް ނިކުންނަ ތަކެތީގައި ވެސް މިޖަރާސީމް ހުރެއެވެ.
ބަލި ފެތުރެނީ ބަލިޖެހިފައިވާ ކުއްޖެއްގެ ކުޅު، ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި، އަރިދަފުސް، އަދި ގައިގާ ނަގައިފައިވާ ބިހިފަދަ ތަކެތިން ބޭރުވާ ދިޔައިގެ ޒަރީޢާއިންނެވެ. މިހެން ދިމާވާ ސަބަބަކީ އެތަކެތި ވައިގެ ތެރެއަށް ފެތުރުމުން ވައިގެ ޒަރީޢާއިން އަނެކާގެ ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވެ ބަލިޖެހުމެވެ. ބަލީގެ ޖަރާސީމް ހޭކިފައި ހުންނަ ތަންތަނުގައި އަތްލެވިގެން ނުވަތަ ގެންގުޅޭ ތުވާލި، ބާލީސް، ރަޖާ ، މޭޒު، ގޮނޑި، ފަދަ ތަކެތީގައި ހޭކިފައި ހުންނަ ޖަރާސީމުން ބަލި ފެތުރެއެވެ.
ބަލިޖެހުމުން ވާގޮތް އަދި ބަލީގެ އަލާމާތްތައް
ޖަރާސީމު ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވުމާއި ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެނުމާއި ދެމެދު 3-7 ދުވަހާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތެއް ނަގައެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ފެންނަ އަލާމާތަކީ ހުންއައުން އެވެ. އެއަށްފަހު ކަރު އަދި އަދި އަނގައިގައި ރަތްކޮށް ހުންނަ ކުދި ބިހިތަކެއް ނަގާ ފާރުކޮޅު ތަކަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. މިފޮޅުތައް ދުލުގައި ކޮލުގައި އަދި ތުންފަތު އެތެރޭގެ ދުލިފަށުގައި ، ހިރުގަނޑުގައި އަދި މަތީ ތަލީގައި ފެންނަށް ހުންނާނެއެވެ.
ދެދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި އަތްތިލައިގައި އަދި ފައިތިލައިގައި ކުދިކޮށް ހުންނަ ރަތްބިހިތަކެއް ނަގާ ކުދިކުދި ފެން ބިހިތަކަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. މިބިހިތައް ފޫކޮޅުގެ މަސްގަނޑުގަޔާއި، އުޅަބޮށީގައި ވެސް ނަގާފާނެއެވެ.
އުތީމު ގަނޑުވަރު
އުތީމު ގަނޑުވަރު ކަމުގައި ބެލެވޭ ގެއަކީ އުތީމު 4 ބެއިންގެ ބައްޕަ ޙުސައިން ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުގެ ގެއެވެ. މިގެއަކީ މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި އެންމެ ދުވަސްވީ ގެއެވެ. މިގެ ޢިމާރާތް ކުރެވުނު ފަހުން ގާތްގަނޑަކަށް 500 އަހަރަށްވުރެ ގިނަވެދާނެއެވެ.
އަތާއި،ފައި، އަދި އަނގައިގެ ބަލި
ބަލިޖެހުމުން ވާގޮތް އަދި ބަލީގެ އަލާމާތްތައް
އާންމު ގޮތެއްގައި ބަލި ޖެހެނީ 5 އަހަރުން ދަށުގެ ތުއްތު ކުދިންނަށެވެ.
އުތީމު ގަނޑުވަރު
އުތީމު ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުގެ ޢާއިލީ ގެއަށް ތާރީޚީ ގޮތުންނާއި، ގައުމީގޮތުން ޚާއްޞަ އަހައްމިއްޔަތުކަމެއް ދެވުނީ އެތަކުރުފާނުގެ 3 ކަލުން ޕޯޗުގީޒުންގެ އަތްދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ މިނިވަންކުރުމަށް ކުރެއްވި ކާމިޔާބު ޖިހާދުގެ ސަބަބުންނެވެ. އާދެ އުތީމް އަލްޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލް އަޢުޡަމް(ސުލްޠާން ޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު) އާއި، ޙަސަން ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު އާއި އުތީމު ޢަލީ ތަކުރުފާނު ގެ ސަބަބުންނެވެ.
އަތާއި،ފައި، އަދި އަނގައިގެ ބަލި
ބަލީގެ ނުރައްކާ
އަތާއި،ފައި، އަދި އަނގައިގެ ބައްޔަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ނުރައްކާތެރި ބައްޔެއްނޫނެވެ. ހުމާއި ބިހިތައް ދެތިން ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފިލައެވެ. އަނގައިގެ ފާރުތައް ރަގަޅުވުމަށް ހަފްތާއެއްހާ ދުވަސް ނަގައެވެ. ނަމަވެސް ނުރައްކާވެދާނެ ސަބަބުތަކަކީ :- މިބައްޔަކީ އިތުރު މައްސަލަތަކާއި ކުރިމަތިނުވާނަމަ ދެތިން ހަފްތާގެ ތެރޭގައި ރަގަޅުވާ ބައްޔެކެވެ.
ކަރު އަދި އަނގައިގެ ތެރެއަށް ތަދުވާތީ ތުއްތު ކުދިން ކެއުމާ ދުރުވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ބައެއް ފަހަރު ހަށިގަނޑުން ފެންމަދުވެ، ވަރުދެރަވާގޮތް ދިމާވެއެވެ. ދެތިން ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކެއިން ބުއިން ރަގަޅުވާން ފަށައެވެ. ހަފްތާއެއްގެ ތެރޭގައި ގައިގައި ހުރި ބިހިތައް، ފިލައިދެއެވެ. ފައިތިލަ އާއި އަތްތިލައިގައި ނަގާފައި ހުރި ބިހިތައް 10 ވަރަކަށް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފިލައިގެން ދެއެވެ.
އުތީމު ގަނޑުވަރު
ތިލަދުންމަތީ ރަށެއްގައި މިގަނޑުވަރު ހުރުމުން އެއަތޮޅު އެންމެން އެކަމާއި ފަޚުރުވެރި ވެއެވެ. އުތީމު ގަނޑުވަރު ބިނާކުރެއްވި ތާރީޚެއް ކަނޑައެޅިގެން އެނގޭކަން ނެތެވެ. މިގެ ޢިމާރާތް ކުރެވުނީ ސުލްޠާން ކަޅު މުޙައްމަދު ސިރީ ދަންމަރު ބަވަނަ މަހާރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.
ޙުސައިން ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުގެ ބައްޕަ ކަޅު ޢަލީ ޚަޠީބު ތަކުރުފާނު ދިރިއުޅުއްވި ގެ ހުންނަވަނީ މިހާރު އުތީމު ގަނޑުވަރުގެ ހުޅަގުން އޮތް ގޯތީގައެވެ. އެގޭގެ ގާފޮޅާއި ގޭގެ ވަޅު ކަމުގައި ބެލެވޭ ވަޅު މިހާރުވެސް އެބަހުރިމެއެވެ. ޙުސައިން ޚަޠީބު ތަކުރުފާނު އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމެއް ފެއްޓެވުމުން އޭނާގެ ބައްޕަ ހުންނެވި ގޭގެ އިރު އެހެން ގެއެއް އަޅުއްވައި، އެގޭގައި ދިރިއުޅުން ގާއިމް ކުރެއްވީ ކަމަށް ފެނެއެވެ. އެއީ އިހުޒަމާނުގައި އެފަދަ ކަންކަމުގެ އާދަ އޮތް ގޮތެވެ. ޙުސައިން ޚަޠީބު ތަކުރުފާނު އެޅުއްވި ގެއަކީ ދެބުރި ގެއެކެވެ. އާދެ! އެތެރެ ގެޔާއި ބޭރުގެ އެކުލެވޭ ގެއެވެ. ނަމަވެސް ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުގެ ބޭފުޅުން ބޮޑުފުޅުވެ ދިރިއުޅުއްވުމެއް ފައްޓަވަން ޖެހުމުން މިދެންނެވި ގޭގެ އިރުން އިތުރު ބުރިއެއް ނެރެ މިބަޔަކީ ގޭގެ ބޭރުގެ ކަމުގައި ހަމަޖައްސަވައި، ބައުގޭގެ ބޭރު ގެއަކީ މެދު އެތެރެގެ ކަމުގައި ހަމަޖައްސަވައި، ދަރިކަނބަލުން ފާތުމާ ފާނު ހުންނެވުމަށް އުތުރު ފަރާތުގައި ވަކިގެއެއް އެޅުއްވި އެވެ. މިއީ އުތީމު ގަނޑުވަރުގެ މަރިޔާދު ގެއެވެ. މަރިޔާދު ގެއާއި، މައިގޭގެ އިރުން އަލަށް އިތުރުކުރެވުނު ބައި ހެއްދެވީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު (ސުލްޠާން ޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު) އާއި، ޙަސަން ތަކުރުފާނު ، އަދި ޢަލީ ތަކުރުފާނު ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.
އަތާއި،ފައި، އަދި އަނގައިގެ ބަލި
ބަލީގެ ނުރައްކާ
މަދު ފަހަރަކު އަތާއި،ފައި، އަދި އަނގައިގެ ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް ތުއްތު ކުދިންގެ ސިކުނޑި، ހިތް، އަދި ފުއްޕާމޭ، ގައި އިންފެކްޝަން އުފައްދާނެއެވެ. ބަލިވެ އިންތާ ފުރަތަމަ 3 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މާބަނޑު މީހާގެ ހަށިގަނޑަށް މިޖަރާސީމް ވާޞިލްވެއްޖެނަމަ، ދަރިފުޅު ބޮޑުވާވަރަށް ބޮޑު ނުވާކަމަށާއި، ބައެއް ފަހަރު ބައިގެން ދިއުން ވެސް އެއީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއްކަމަށް ފަހުގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.
ހުންގަދަވުމުން ބައެއް ކުދިން ފިޓްޖެހުން ކުރިމަތި ވެއެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ފަހަރު މިބައްޔަކީ ކުރުމުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެހެން މައްސަލަތަކެއް ކުރިމަތި ނުވެ މުޅިން ފަސޭހަވާ ބައްޔެކެވެ. ދެވަނަ ފަހަރު މިބަލި ޖެހުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
އުތީމު ގަނޑުވަރު
ހއ. ދިއްދޫ ދެކުނު ކޮޅުގައި އޮންނަ ރުއްގަނޑަކީ އުތީމު ޙުސައިން ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުގެ އާއިލީ ރުއްގަނޑެކެވެ. އެހެން ކަމުން އެބޭފުޅުން ގެހައްދަވައި، މަރާމާތު ކުރައްވަމުން ގެންދެވީ އެރުއްގަނޑުން ރުއްކަނޑައިގެންނާއި، އެރުއްތަކުގެ ފަނުންނެވެ. ފަހުން މިރުއްގަނޑަކީ އުތީމު ގަނޑުވަރުގެ ވަގުފެކެވެ. ނަމަވެސް ޢަބްދުލްމަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ ބަނޑޭރި ކަމުގައި މިރުއްގަނޑު ދިއްދޫ ރައްޔިތުންނަށް ދެއްވާފައި އުތީމު ގަނޑުވަރަށް ދެއްވީ ހއ. އުތީމުގެ ހުޅަގުން އޮންނަ މުލިދޫ އެވެ. މިހާރު އެރަށްވަނީ ބަންޑާރަ ކުރެވި އެހެން ފަރާތަކަށް ދޫކުރެވިފައެވެ.
އުތީމު ގަނޑުވަރު ކުރިން އަޅާފައި ހުރީ އިހުޒަމާނުގައި ދިވެހިން ގެދޮރު ބިނާކުރާ ގޮތާއި ކުޑަކޮށް ތަފާތުކޮށް، ބިމަށް ކާށި މުޑި ޖަހައި، ދެމުޑި ދޭތެރޭގައި ގާފޮޅު ބަނދެ، ގާފޮޅު މަތީގައި ފަތިވަކަރާއި އަރިވަކަރު އަޅައި، އެވަކަރު މަތީގައި މެއްލަ ޖަހައި، ލާދުނބުރި ބިތް ގަތައި، ބިތުގެ ބޭރުން ސަޓާ ޖަހައި، އޭގެ މަތިން ބިންފަށް ދަމައި އޮނބިއަޅާފައެވެ. ފިލާޖަހާފައި ހުރީ ހަމައެކަނި ބޭރުގޭގެ އުތުރު ފަރާތުގައެވެ. މިއީ ދަމާ ދޮރު ލުމަށްޓަކައި އެޒަމާނުގައި ހަދާގޮތެވެ. ގެ ހިޔާކޮށްފައި ހުރީ ބިތް ފަނުންނެވެ.
އަތާއި،ފައި، އަދި އަނގައިގެ ބަލި
ފަރުވާ
އަތާއި، ފައި، އަދި އަނގައިގެ ބައްޔަށް ވަކި ޚާއްޞަ ފަރުވާއެއް ނޯވެއެވެ. ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބަލިބައްޔަކީ ރަގަޅުވާން ނަގާ މުއްދަތު ހަމަވުމުން އަމިއްލައަށް ރަގަޅުވާނެ ބަލިބައްޔެވެ. ވީމާ މިބައްޔަށް އިތުރު ބޭހެއް ދިނުން ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ބަލިވެއްޖެނަމަ ސަމާލުކަންދޭންޖެހޭ ކަންތައްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
އުތީމު ގަނޑުވަރު
އިހުޒަމާނުގައި ވަކިފެންވަރެއްގެ ގޭގެ އުތުރު ފަރާތުގައި އަށިގެ ކިޔާ ގެއެއް ހުރެއެވެ. އުތީމު ގަނޑުވަރު ގައި ވެސް މިފަދަ ގެއެއް ހުރެއެވެ. މިގެ ކުރިން ހުރީ ބިމުން މައްޗަށް އެކެއް ބައި ރިޔަންވަރު އުސްކޮށްފައި، އޭގެ މަތީ ހުރަސް ބެރި އަޅާފައި، އޭގެ މަތީގައި މަޅުއަޅާފައެވެ. މިކަމުގެ ބޭނުމަކީ ތިރީގައި އޮންނަބައިގައި ބޮލިފަދަ ހަރުމުދާ ރައްކާކުރުމެވެ. މިއަށިގޭގެ ބިތްތައް ހަދާފައިހުރީ މައިގޭގެ ބިތްތައް ވެސް ހަދާފައި ހުރިގޮތަށެވެ. މިއަށިގެ ބޭނުންކުރެވެމުން ދިޔައީ ގޭގެވެރިން ރައްޔިތުންނަށް ގޮވައިލާ ގޮވައިލުންތަކާއި، އެކި މުނާސަބަތުގައި ކޭން ކެއުމަށާއި ރަށްރަށުން އަންނަ މެހުމާނުން ތިބުމަށެވެ. އަދި މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު(ސުލްޠާން ޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު) ގެ ޒަމާނުގައި ދަންޑެހެލު ފަދަ އެހީތެރިން ތިބުމަށެވެ.
ޙުސައިން ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުގެ ހެޔޮ ހަޔާތްޕުޅުގައި ޝަހީދުވި ޢަލީ ތަކުރުފާނު (އުތީމު ޢަލީ ތަކުރުފާނު)ފިޔަވައި، އެހެން ބޭފުޅުން އުޅުއްވީ ކުރިން ހުރި ބައުގެޔާއި އަލަށް އިތުރުކުރެވުނު ބައިގައެވެ. މިގޭގެ ހިންގުންތެރިންނަކީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުގެ ދޮށީ އަނބިކަނބަލުން ބާރަށު ފާތިމާ ދިޔޯ އާއި، ފާތުމާ ފާނު އެވެ. ފާތިމާ ދިޔޯ ކަލާފާނު ރަސްގެފާނު އާއިގެން ރައްކާވެ ވަޑައިގަތީ ވެސް ބައު ގެއަށެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި ތާރީޚް
ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު
ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތަކީ 1997 ވަނަ އަހަރު މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ ދަށުން ހިންގާ މެރިން ރިސާރޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފަައިވާ ފޮތެކެވެ. މިފޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުފަޅުތަކުގައި އުޅޭ ހުރިހާ މަސްމަހާ މެއްސެއްގެ މަޢުލޫމާތު ހިމެނިފައި ވެއެވެ. ތިރީގައި މިވަނީ އެގޮތުން އެފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބައެއް މަސްތަކުގެ މަޢުލޫމާތެވެ.
ހިކާ އާއިލާ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޤައިރަވާން ( ޓިއުނީޝިއާ )
ޤައިރަވާން އޮންނަނީ ޓިއުނީޝިއާގެ ސަހަރާގެ ތެރޭގައެވެ. މިއީ ކުރިން ޓިއުނީޝިއާގެ ވެރިރަށެވެ.
- ޤައިރަވާން ފަތަހަ ކުރެއްވީ ޢުޤުބާ ބިން ނާފިޢު ހިޖުރައިން 49ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. މަޣުރިބުގެ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ އިސްލާމްދީން ޚިޔާރު ކުރީ ޤައިރަވާންގެ އަހުލުވެރިންނެވެ.
- ހިޖުރައިން 148ން 296އަށް އަޣާލިބާއޭ ކިޔުނު ދައުލަތުގެ ދުވަސްވަރުގައި ވެރިރަށެއްގެ ގޮތުގައި ޤައިރަވާން ބޭނުންކުރެވުނެވެ.
ކާލީކޯޓު
ކޯޅިކޯޑުކީ ދެކުނު އިންޑިޔާގެ ރާއްޖެއެއް ކަމުގައިވާ ދިގުކަރަ ނުވަތަ ކެރެލާގައި އޮންނަ ޝަހަރެކެވެ. މިއީ މި ރާއްޖޭގައި ތިންވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރެވެ. އަދި ކޯލިއްކޯރު ޑިސްޓްރިކްޓުގެ އިދާރީ ވެރިރަށް ވެސް މެއެވެ. މެދު ޒަމާނުގައި މި ޝަހަރު މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ "ހަވާދުގެ ޝަހަރު" ގެ ނަމުންނެވެ. މިއީ އިރުމަތީގެ ހަވާދުގެ ވިޔަފާރީގައި މި ޝަހަރު އަދާކުރަމުން ދިޔަ މުހިއްމު ދައުރާ ގުޅިގެން ދީފައިވާ ނަމެކެވެ. ކާލީކޯޓަކީ އެއް އިރެއްގައި މިނިވަން ރަސްކަމެއްގެ ވެރި ރަށެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ކުރިގެ މަލާބާރު ޑިސްޓްރިކްޓުގެ ވެރިރަށް ވެސް މެއެވެ. 2001 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުމަށް ބަލާއިރުގައި ކޯޅިކޯޑޫގެ އާބާދީއަކީ 436،556 މީހުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން އެ ޝަހަރުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަޙައްދުތަކުގައި އުޅޭ މީހުންނާ އެކު 0.9 މިލިޔަން މީހުންގެ އާބާދީއެއް ދިރިއުޅެމުން ގެންދެއެވެ. އެހެންކަމުން ކޯޅިކޯޑު ސަރަޙައްދުވެފައިވަނީ ތިންވަނަ އަށް އެންމެ ބޮޑު އާބަން ސަަޙައްދަށެވެ. އަދި ދިގުކަރައިގައި އޮތް ތިންވަނައަށް އެންމެ ބޑު ޝަހަރަށް ވެސް މެއެވެ. ދިރާސާތައް ކުރައްވާ ފަރާތްތަކުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ހިންދުސްތާނުގެ ޝަހަރުތަކުގެ ތެރެއިން ދިރިއުޅުމަށް އެންމެ ރަނގަޅު ޝަހަރުތަކުގެ ލިސްޓެއް އެކުލަވާލަިފި ނަމަ ވަރަށް ފުރިހަމަ ދެވަނައެއް ހޯދާނީ ކާލީކޯޓު ޝަހަރެވެ.
ޤައިރަވާން ( ޓިއުނީޝިއާ )
- ހިޖުރައިން 308ވަނަ އަހަރު ފާތިމީންގެ ދުވަސްވަރު ވެރިކަން ޤައިރަވާން އިން މަހުދިޔާ އޭ ކިޔުނު ރަށަކަށް ބަދަލުކުރެވުނެވެ.
- ފްރާންސްގެ އަޅުވެތިކަމުގެ ދަށުގައި 75 އަހަރު ޤައިރަވާން ދެމިއޮތެވެ.
- ޓިއުނީޝިއާ މިނިވަންވުމާއި ގުޅިގެން އާވެރިރަށުގެ ގޮތުގައި ތޫނިސް އޭ ކިޔުނު ރަށް ހަމަޖެއްސުމުން ޤައިރަވާން އިން ވެރިކަން ތޫނިސް އަށް އެއްކޮށް ބަދަލުކުރެވުނެވެ.
- ޤައިރަވާން ހުރި މުހިއްމު އާޘާރުތަކުގެ ތެރޭގައި ޢުޤުބާ ބިން ނާފިޢު މީލާދީން 670ވަނަ އަހަރު ބިނާކުރެއްވި މަސްޖިދުލް ޤައިރަވާންއާއި، ބުރޫޠާއޭ ކިޔޭ ވަޅާއި، އަދި ބައެއް މިސްކިތްތައް ހިމެނެއެވެ.
ނީލާ ނަޖީބު
ނީލާ ނަޖީބު އަކީ ދިވެހި ބެޑްމިންޓަން ކުޅުންތެރި އެކެވެ. ބައިނަލް އަގުވާމީ ފެންވަރުގެ ބެޑް މިންޓަން މުބާރާތްތަކުގައި ބައިވެރިވެ ނީލާވަނީ ރާއްޖެ އަށް ރީތި ނަން ހޯދާދީފައެވެ.ނީލާ އަކީ 2015 ވަނަ އަހަރު އޮތް އައިއޯއައިޖީގައި ލޯ މެޑަލް ހޯދި އަންހެން ޓީމުގައި ހިމެނޭ ކުޅުންތެރިޔެކެވެ.
ދޮން ބުރެކި
ދޮން ބުރެކި އަކީ ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށާއި ފަރުފަރުގެ ބޭރު މަތީގެ މުރަކަގާތަކުގެ ކައިރީގައި ކުދިއައިން ހަދައިގެން ބައިބަޔަށް އުޅޭ މަހެކެވެ. ދޮންބުރެކި އެއާއިލާގެ އެހެނިހެން މަސްތަކާއެކު އައިންހަދައިގެން އެކުވެގެން އުޅެއެވެ. މިއީ ދިވެހި މަސްވެރިން ދަންނަ އެންވެރިކަމުގެ މަސްވެރި ކަމުގައި މުގުރާން ހިފާއިރު ދަލަށް އަރާ މަހެކެވެ. މިމަސް ދިރޭ އެމުގެ ގޮތުގައި ދިވެހިން ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ.
ދޮން ބުރެކީގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދެކަފި ވެފައެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ އަރިމަތީގައި ދެތިންކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ އަނގަ ލައްޕާފައި ހުންނައިރު ހުންނަނީ ތުންކޮޅަށް ދިގުކޮށެވެ. ދޮން ބުރެއްކަކީ ވަރަށް ލޯމައްޗަށް ފާޅުކަންބޮޑު ކުލައެއްގެ މަހެކެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ފިޔާތޮށި ކުލައެވެ. އަދި މަހުގެ އަރިމައްޗާއި ބަނޑުދަށުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ހަރުކަށި ތަކާއި މަޑުކަށި ތަކުގެ ތެރެއިން ކުރީކޮޅުގެ ކަށިތަކުގެ ކުލައަކީ ފިޔާތޮށި ކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކޮތަރިއާއި ކަންފަތްގަނޑާއި ، ނިގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފާތިމަތު ނަބާހާ
ފާތިމަތު ނަބާހާ އަކީ ދިވެހި ބެޑްމިންޓަން ކުޅުންތެރި އެކެވެ. އޭނާވަނީ ބައިނަލް އަގުވާމީ މުބާރާތްތަކުގައި ދިވެހިރާޢްޖެއަށް ބެޑްމިންޓަން އިން ރީތި ނަން ހޯދާދީފައެވެ.ރާއްޖޭގެ އެންމެ މޮޅު އަންހެން އިންޑިވިޖުއަލް ކުޅިވަރު ކުޅުންތެރިޔާގެ މަގާމް ބެޑްމިންޓަންގެ ފާތިމަތު ނަބާހާ އަބްދުއްރައްޒާގް ވަނީ 2019 ވަނަ އަހަރު ހޯދާފައެވެ.
އެމެރިކާގެ ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުން
މިއީ އެމެރިކާގެ ތާރީކްގައި އެގައުމުގެ ރައީސްކަން މިހާތަނަށް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނެވެ. ޖެހިޖެހިގެން ދެފަހަރު ކުރި ނަމަ އެމީހެއްގެ ނަން ވަކިން ހިމެނިފައެއް ނުވާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ޖޯޖް ވޮޝިންގޓަން ޖެހިޖެހިގެން ދެ ދައުރުގައި ހުންނެވި އެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ފުރަތަމަ ރައީސެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންގެ ނަންތައް ތަރުތީބުން ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ހައިޑްރަޖަން
thumb|ހައިޑްރަޖަން ހައިޑްރަޖަން އަކީ ކެމިކަލް ޢުންޞުރެކެވެ. ހައިޑްރަޖަންގެ ރަމްޒަކީ H އެވެ. އަޓޮމިކް ނަމްބަރަކީ 1 އެވެ.
އައިމިނަތު ނަބީހާ
އައިމިނަތު ނަބީހާ އަކީ ދިވެހި ބެޑްމިންޓަން ކުޅުންތެރި އެކެވެ. އޭނާވަނީ ބައިނަލް އަގުވާމީ މުބާރާތްތަކުގައި ދިވެހިރާޢްޖެއަށް ބެޑްމިންޓަން އިން ރީތި ނަން ހޯދާދީފައެވެ.
އަލްވަޒީރު އެދުރު އުމަރު މާފަތްކަލޭގެފާނު
އަލްވަޒީރު އެދުރު އުމަރު މާފަތްކަލޭގެފާނަކީ ހިޖުރައިން 12 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައި އުޅުއްވި އިލްމުވެރި ޅެންވެރިއެކެވެ. މީނާގެ ހިދުމަތަކަށް ފެންނާން އޮތީ ބޮޑު ތާހީދޭ ކިޔާ ރައިވަރު ފޮތެކެވެ.
މިފޮތުގައި ވަނީ، އިސްލާންދީނުގެ އަގީދާތަކާއި ހެޔޮ ނަސޭހަތްތަކުގެ ވާހަކައެވެ. ނަބީންނާއި ސަހާބީންގެ ވާހަކައެވެ. އާހިރަތްދުވަހުގެ ވާހަކައާއި އަޒާބާއި ސަވާބުގެ ވާހަކައެވެ.
މިވާހަކަތައް އެކުލަވާލައްވާފައިވަނީ، އޭރު އާންމުކޮށް ބޭނުންކޮށް އުޅުނު ޅެމުގެ ބާވަތެއް ކަމުގައިވާ ރައިވަރުންނެވެ. މިފޮތުގައި 300 އެތައް ރައިވަރެއް އޮވެއެވެ. މިފޮތް ލިޔުއްވާފައިވަނީ 1150 ހ. ގައެވެ.
އިހުގެ ރައިވަރުތައް ހުންނަނީ، ބަސްތަކުގެ އަދަދަކަށް ކާފިޔާ ހަމަ ކުރުމަކަށް މާބޮޑު ބެލުމެއް ނެތިއެވެ. މިހެން މިކަން އޮއްވައި ވަކި ގަވައިދު ތަކެއް ހިފަހައްޓަވައިގެން ތިންބަސް ރައިވަރާ ހަބަސް ރައިވަރުގެ މައްޗަށް ރައިވަރުތައް އެންމެ ފުރަތަމަ ހަމަޖެއްސެވި ކަމަށް ބުނެވެނީ މީނާއެވެ.
އަށްބަސް ރައިވަރެއް
އިރިއިރިވެ އިރުންވާ |    ދިރިނުތިބެމަސްކަނޑު ދުވާ | ހިރިއުފުލި ކަނދުވަތަށްދާ | ނިރިގަހު ވަތަށް ކުރިފަޅާ | މިރިނުވެ ގޮބޮޅި ކާށިވާ |  ފިރި އަންހެނުން ވަރިކުރާ | ތިރިފަތި ކަނާވެގެންޔޭމި |  ދިރިއުޅެނީ ދުނިޔޭމި
ހަތަރުބަސް ރައިވަރެއް
ނޭފަ ގޮވަތޭ ކަބަހުސި |   އޭވަލަށާ ނުގެއްލަނި | ކޭ މަޑު ފަޅޯ ވިޔާ ޑާޑި |  ޔޭ ދުނިލާން ސުގަ ޑާޑި
ރައިވަރު ކޮޅެއް
އިއްތީ އަރައެ އަސްމަތީ   |    ދުންމީރުވަސް ގައިންފިލާ އޭވަޒީރާ މަގޭ ކުޑަ     |     ލާބަ ނިޔަތެއް ބައްޕަ މުއްމި
އަލްވަޒީރު އެދުރު އުމަރު މާފަތްކަލޭގެފާނުގެ ބޮޑުތާހީދު އަދި ޗާޕުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ.
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް
އަރިމަތީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް ނުވަތަ އަކީ އިންސާނާގެ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ބައެކެވެ. މިބައިގައި ހިމެނެނީ ސިކުނޑި އާއި ސްޕައިނަލް ކޯޑް އިން ބޭރުގައިވާ ނާރުތަކާއި ނިއުރޯން ތަކެވެ. އަތް ފަޔާއި، ހަށިގަނޑުގެ ގުނަންތަކުގެ ހަރަކާތް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައި މި ނިޒާމްގެ ނާރުތައް ބައިވެރި ވެއެވެ. ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އާއި ޚިލާފަށް ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ވަނީ ކަށިތަކަކުން ހިމާޔަތް ކުރެވިފައެއް ނޫނެވެ. މާނައަކީ ފަސޭހަކަމާއެކު ވިހަތަކަށް ހުށަހެޅި ގެއްލުން ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އަށް ބޮޑެވެ. ޕެރިފެރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް ވަނީ ދެބަޔަކަށް ބެހިފައެވެ. އެއީ ސޮމެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް(Somatic nervous system) އަދި އުޓޮނޮމިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް(Autonomic nervous system) އެވެ.
ބްރެކިއަލް ޕްލެކްސަސް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް
އިސްޙާޤުގެފާނު
އިސްޙާޤުގެފާނަކީ ﷲ ގެ ރަސޫލެކެވެ. މިއީ އިބްރާހީމްގެފާނުގެ ދަރިކަލެކެވެ. ކީރިތިޤުރުއާނުގައި، އެބޭކަލަކު ދުނިޔެއަށް އުފަންކުރައްވާނޭކަމުގެ އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރު ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ދެއްވިކަމުގެ ވާހަކަ އެންމެ ގިނައިން، ބަޔާންވެގެންވާ އެއްބޭކަލަކީ، އިސްޙާޤް ޢަލައިހިއްސަލާމްއެވެ. ކީރިތިޤުރުއާނުގެ ޞާއްފާތު، ހޫދް، ޙިޖްރު، ޛާރިޔާތު މިއިން ކޮންމެ ސޫރަތެއްގައިމެ، އިސްޙާޤް ޢަލައިހިއްސަލާމް ދުނިޔެއަށް އުފަންކުރައްވާނެކަމުގެ އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރު، އެކަލޭގެފާނުގެ ބަފައިކަލުން އިބްރާހީމް ޢަލައިހިއްސަލާމްއަށާއި، މައިކަމަނާ ސާރާއަށް އެންގެވި ޙާދިސާ ވަރަށް ޞަރީޙަ ޢިބާރާތުން ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ.
މި ސޫރަތްތަކުގެ ފަތްފުށްތަކުން އެނގި ކަށަވަރުވާގޮތުގައި، މި އުފާވެރި ޚަބަރާއިގެން އިބްރާހީމްގެފާނާއި ސާރާގެ އަރިހަށް ﷲ ފޮނުއްވެވި މަލާއިކަތްބޭކަލުންނަކީ، ވަރަށް މުހިއްމު ދެ ކަމަކާއިގެން ބިންމައްޗަށް ފޮނުއްވުނު މަލާއިކަތްބޭކަލުންނެވެ. އެއްކަމަކީ، އިބްރާހީމްގެފާނުގެ ދެކަނބަލުންނަށް، އިސްޙާޤުގެ އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރުދެއްވުމެވެ. އަނެއްކަމަކީ، ސަދޫމްގެ އަހުލުވެރީންކުރެ، ލޫޠުގެފާނުގެ ދަޢުވަތަށް ފުރަގަސްދީ، ފާޙިޝްޢަމަލުތަކުގައި ދެމިތިބި މީހުންނާއިއެކު އެ ޤައުމު ހަލާކުކުރެއްވުމެވެ. ތަފްސީރު ޢިލްމުވެރީން ބުރަވެވަޑައިގަންނަވާގޮތުގައި މި މުހިންމު ދެ ކަންތަކާއިގެން ﷲ ފޮނުއްވެވި މަލާއިކަތް ބޭކަލުންނީ، ޖިބްރީލް، މީކާއީލް، އިސްރާފީލްއެވެ.
އިސްޙާޤްގެފާނު ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެކަމުގެ އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރު ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ލިބިވަޑައިގަތް އިރު، އިބްރާހީމްގެފާނުގެ ޢުމުރުފުޅުން 100 އަހަރުފުޅެވެ. ސާރާގެ ޢުމުރުފުޅުން 90 އަހަރުފުޅެވެ. މިހާ ދުވަސްވީ ޢުމުރުފުޅެއްގައިވަނިކޮށް، ދަރިކަލަކު ދެއްވާނޭކަމުގައި ﷲގެ ޙަޟްރަތުން އައި ބަޝާރަތު، އެ ދެކަނބަލުންނަށްވީ ބޮޑު ޙައިރާންކަމަކަށެވެ. އިސްޙާޤްގެފާނަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނުގެ ފުށުން، ޔަޢްޤޫބުގެފާނު ( އިބްރާހީމްގެފާނުގެ ކާފަދަރިކަލެއްގެގޮތުގައި ) ދެއްވަވާނޭކަމުގެ ހެޔޮ ޚަބަރުވެސް ﷲގެޙަޟްރަތުން އެދުވަހު ދެއްވައެވެ.
ﷲ އެކަލާނގެ ވަޢުދުފުޅު ފުރިހަމަކުރައްވާވޮޑިގަންނަވައެވެ. އެދެކަނބަލުންގެފުށުން އިޞްޙާޤް އުފަންކުރައްވައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނީ މާތް ބަރަކާތްތެރި ނަބީބޭކަލަކުކަމުގައި ލައްވައެވެ. އިސްޙާޤުގެފާނު ބޮޑުފުޅުވެ، ކައިވެނި ބައްލަވައިގަތުމުން، އިސްޙާޤްގެފާނުގެ ދަރިކަލެއްގެގޮތުގައި ޔަޢްޤޫބުގެފާނު ދެއްވައެވެ.
އިސްޙާޤްގެފާނަކީ، ވަރަށް އަޅުވެރި މާތް ދިރިއުޅުމެއް ވޭތިކުރެއްވި ނަބީބޭކަލެކެވެ. އެކަލޭގެފާނާއިމެދު މަދަޙައާއި ތަޢްރީފުގެ ބަސްފުޅުތައް މާތްﷲވަނީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަޙީކުރައްވާފައެވެ. އިސްޙާޤްގެފާނަކީ ބަރަކާތްތެރި ބޭކަލަކުކަމުގައި ﷲލެއްވިފަދައިން، އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިފަސްކޮޅުގައިވެސް ﷲ ބަރަކާތްލެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިފަސްކޮޅުން އެތައް ނަބިއްޔުންނަކާ، ރަސޫލުންނަކާ، އަޅުވެރި ތަޤްވާވެރީން މާތްﷲ އުފަންކުރެއްވިއެވެ.
ނަޖީބު މަޙްފޫޒް
ނަޖީބު މަޙްފޫޒަކީ 1988 ވަނަ އަހަރު އަދަބީ ރޮގުން ނޮބެލްގެ އިނާމް ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ މިޞްރުގެ ލިޔުންތެރި އެކެވެ. ނަޖީބު މަޙްފޫޒަކީ މިރޮގުގައި ފަޚްރުވެރި ނޮބެލް އިނާމް ޙާޞިލްކުރި ފުރަތަމަ މުސްލިމް ލިޔުންތެރިޔާ އެވެ. 1988 ވަނަ އަހަރު ފަހުކޮޅު ނިކުމެފައިވާ އަރަބި ނޫސްތައް ބުނާގޮތުގައި ނަޖީބު މަޙްފޫޒް އަށް ނޮބެލްގެ އިނާމް ލިބުމަކީ ޢަރަބިންނާއި މުސްލިމުންނަށް ލިބުނު ނަޞްރެކެވެ. ނަޖީބު މަޙްފޫޒް އަކީ ނޮބެލް އިނާމް ޙާޞިލްކުރި މިޞްރަށް އުފަން ދެވަނަ ފަރާތެވެ. ފުރަތަމަ ފަރާތަކީ ނޮބެލް ޞުލްހައިގެ އިނާމް ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ މިޞްރުގެ ކުރީގެ ރައީސް މުޙައްމަދު އަންވަރު ސާދާތު އެވެ.
ނަޖީބު މަޙްފޫޒް ގެ ކަންޒަކީ މިޞްރުގެ ވެރިރަށް ގާހިރާ އެވެ. އޭނާ ގާހިރާގެ ދޮރޯށިތައް ހުޅުއްވާ އެރަށުގެ ގޯޅިތަކާ އަވަށްތައް ފަހަނައަޅުއްވާ ވަޑައިގެން، އެރަށުގެ ބިންގަރާސްތަކާއި މަގްބަރާ ތަކަށް ވަދެވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. ނަޖީބު މަޙްފޫޒްގެ އަރިހުގައި ޤާހިރާ އަކީ ޗާރލްސް ޑިކެންސް ގެ އަރިހުގައި ލަންޑަން އެވެ. ޓޮލްސްޓޮއިގެ އަރިހުގައި މޮސްކޯ އެވެ. އަލްބާރޓޯ މޮރާވިޔާގެ އަރިހުގައި ރޯމް އެވެ. ބަލްކަސްގެ އަރިހުގައި ޕެރިސް ފަދަ އެވެ.
ނަޖީބު މަޙްފޫޒް ގެ ވާހަކަ ފޮތްތަކުން 12 ފޮތް އިގިރޭސި ބަހަށް ތަރުޖަމާ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. އަދި އޭނާގެ ބައެއް ފޮތްތައް ފަރަންސޭސި ބަހަށްވެސް ތަރުޖަމާ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. ނަޖީބުގެ ބައެއް ފޮތްތަކުގެ ނަންތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
އައިމިނަތު ޝަހުރުނާޒް
އައިމިނަތު ޝަހުރުނާޒް އަކީ ދިވެހި ބެޑްމިންޓަން ކުޅުންތެރި އެކެވެ. އޭނާވަނީ ބައިނަލް އަގުވާމީ މުބާރާތްތަކުގައި ދިވެހިރާޢްޖެއަށް ބެޑްމިންޓަން އިން ރީތި ނަން ހޯދާދީފައެވެ.
އިޓަލީ
އިޓަލީ ބަހަކީ އިޓަލީވިލާތުގެ ރަސްމީ ބަހެވެ.
ޤިސްމު:Languages
ފުޅަނގި
ފުޅަނގިނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކުގައި ގިނައިން އުޅޭ ބާވަތެކެވެ. ވަދު މަސްވެރިންނަށް މަދުމަދުން ވަދުގައި މިމަސް ބޭނެއެވެ. އަދި ބައެއް މޫސުމަށް ރަށްރަށުގެ ފަރުބޭރަށާއި ފަޅުފަޅަށް ބައިބަޔަށް ކުދި ފުޅަނގި އަރާކަމަށްވެއެވެ.
ދުނިޔޭގެ ގުދުރަތީ 7 އަޖައިބު
ދުނިޔޭގެ ގުދުރަތީ 7 އަޖައިބު ގެ ގޮތުގައި ބެލެވެނީ ގުދުރަތީ ގޮތުން ދުނިޔޭގައި އުފެދިފައިވާ ތަންތަނުގެ ތެރެއިން ހޮވާލެވޭ ތަންތަނެވެ.
ފުޅަނގި
ފުޅަނތްގަކީ ކަނޑުގެ މަތީބައިގައި ކުދި ފަނިކުސަ ކައިގެން ދިރިއުޅޭ ވަރަށް ބޭރަށް ދަތުރުކުރާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑު ވަރަށް ދިގެވެ. އެދިގު ކަންފަތްގަނޑު ދެފިޔަ ފަތުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްގެން މަސް އޭގެ ދުޝްމިނުން ކިބައިން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުދުހިފައި ދިއުމަކީ ފުޅަނގީގެ ފާހަގަކުރެވޭ އެންމެ ބޮޑު އެއްސިފައެވެ. ފުޅަނގީގެ މިބާވަތުގެ އަނގައިގައި ކުރު ދެނަރުވާ ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ގަދަނޫކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތާއި މަހުގެ އަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ރިހި ހުދުކުލަ އެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތަކުގެ ކުލައަކީ އަޅިކުލަ އެވެ.
ދުނިޔޭގެ ގުދުރަތީ 7 އަޖައިބު
އެވަރެސްޓް ފަރުބަދަ
ބުނެވޭ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގައިވާ އެންމެ އުސް ހިސާބަކީ އެވަރެސްޓް ފަރުބަދަ ހިމެނޭ ހިސާބެވެ. އަދި މިއީ ދުނިޔޭގައިވާ އެންމެ އުސް ފަރުބަދަ ވެސް މެއެވެ. އޭގެ އުސްމިނުގައި 8848 މީޓަރު ހުރެއެވެ. މި ފަރުބަދަ އޮންނަނީ ނޭޕާލް އަދި ޗައިނާ ވަކިކޮށްދޭ ބޯޑަރު ގައެވެ. އެވަރެސްޓް ފަރުބަދަ އަށް ނޭޕާލްގައި ކިޔަނީ ސަގަރްމަތާ އެވެ. މާނައަކީ އުޑުގެ ނިއްކުރި އެވެ. މިނަން ކިޔުނީ 1960ގެ އަހަރު ތަކުގެ ތެރޭގައި ނޭޕާލް ބަހުން ފަރުބަދަ އަށް މުޚާޠަބު ކުރާނޭ ނަމެއް އުފެދިފައި ނެތުމުންނެވެ. އެންމެ ކުރީ ޒަމާނުގައި މިފަރުބަދައަށް ދޭވް ގިރީ އޭ ކިޔާފައި ވެއެވެ. މާނައަކީ  މުޤައްދަސް ފަރުބަދަ އެވެ.
ފުޅަނގި
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދުނިޔޭގެ ގުދުރަތީ 7 އަޖައިބު
ގްރޭޓް ބެރިއަރ ރީފް
ގްރޭޓް ބެރިއަރ ރީފް ޔޫރަޕްގެ މީހުންގެ މެދުގައި މަގުބޫލު ވެގެން އައީ 11 ޖޫން 1770 ގައި ކެޕްޓަން ޖޭމްސް ކޫކް މިފަރަށް ޒިޔާރަތްކޮށް ބެލުމަށް ފަހުގައެވެ. އޮސްޓްރޭލިޔާގެ އަސްލު ރަށްވެހިންނަށް މީގެ އެތަކެއް ހާސް އަހަރު ކުރިން ވެސް މިފަރު އެގިފައިވާކަމަށް ބުނެވެއެވެ. މިހާރު ފަރުން ފެންނަށް ހުރި މުރަކައިގެ ބައިތައް ހުރީ މީގެ 18000 އަހަރު ކުރިން އުފެދިފައި ހުރި ޕްލެޓް ފޯމެއްގެ މަތީގައި ކަމަށް ބުނެވެއެވެ.
ގްރޭޓް ބެރިއަރ ރީފް ގައި ތަފާތު 30 ބާވަތުގެ ބޮޑު މަސް، މިޔަރު ފަދަ ތަކެތި އުޅޭކަމަށް މިހާތަނަށް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޑްވާރފް މިންކީ ވޭލް، އިންޑޯ ޕެސިފިކް ހަމްޕެކް ޑޮލްފިން، އަދި ހަމްޕެކް ވޭލް ހިމެނެއެވެ. އަދި ގިނަ އަދަދަކަށް ޑޫގޮންގ ވެސް އުޅޭކަމަށްވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. ތަފާތު 6 ވައްތަރެއްގެ ވެލާ އުޅެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި ގްރީން ސީ ޓާޓްލް، ލެދަރ ބެކް ޓާޓްލް، ހޯކްސް ބިލް ޓާޓްލް، ލޮގަހެޑް ސީ ޓާޓްލް، ފްލެޓް ބެކް ޓާޓްލް، އަދި އޮލިވް ރިޑްލޭ ޓާޓްލް ހިމެނެއެވެ.
ގްރޭންޑް ކެންޔަން
ގްރޭންޑް ކެންޔަން އަކީ އެމެރިކާގެ އުތުރު އެރިޒޯނާގެ ކޮލޮރާޑޯ ކޯރުގައި ދެފަރާތުން ފަރުބަދަތައް ހުރެފައި މެދުން ހަނިކޮށް އޮންނަ ފުން ވާދީ އެކެވެ. ނުވަތަ އުސް ފަރުބަދަ ތަކުގެ މެދުން ތިރީގައި އުފެދިފައި އޮންނަ ކޯރުގެ ބައެކެވެ. ކެންޔަންގެ މާނައަކީ ފެން އޮންނަ ފުން ވަޅުގަނޑު އެވެ. މިވާދީގެ ބޮޑު ބައި އޮންނަނީ އެރިޒޯނާގެ ގްރޭންޑް ކެންޔަން ނޭޝަނަލް ޕާރކްގެ ތެރޭގައެވެ. މިއީ އެމެރިކާގައި އެންމެ ކުރިން ހެދުނު ޕާރކް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނެކެވެ. ގްރޭންޑް ކެންޔަން ހިމެނޭ ހިސާބުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އުޅުނު ކަމަށް ހެކިދެނީ ޕޫބްލޯ ދަރިކޮޅު ނުވަތަ ގަބީލާގެ މީހުންނެވެ. މިގަބީލާގެ މީހުން އެހިސާބުގައި އުޅުނު ކަމަށްވަނީ 13ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައެވެ. މިއަދު މިހިސާބުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 200 ވަރަކަށް ގަބީލާގެ މީހުން އުޅޭކަމަށް ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހަވާސް ޕާއީ، ހުވަލާ ޕާއީ، ޕައިޔުޓިސް، ޑިނޭހް، އަދި ސިނައުގާ އޭ ކިޔޭ ގަބީލާތަކުގެ މީހުން ހިމެނެއެވެ.
ވިކްޓޯރިއާ ފޯލް
ޒެމްބްޒީ ކޯރު ހުރަސްކޮށް ހަދާފައިވާ 5 ބްރިޖްގެ ތެރެއިން އެއް ބްރިޖް ހަދާފައިވަނީ މި ވޯޓަރ ފޯލް ހިމެނޭ ސަރަހައްދުގައެވެ. ރޭލު ދަތުރުކުރާނޭ މަގެއްގެ ގޮތުގައި މިބްރިޖް ހަދާ ނިންމާފައިވަނީ 1905 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. 250 މީޓަރުގެ ދިގު މިބްރިޖް ހަދާފައިވަނީ 125 މީޓަރު އުހުގައެވެ. މިއަދު މިބްރިޖް އެހީގައި ވިކްޓޯރިއާ ޓައުން، ލިވިންގ ސްޓޯން، ބްލަވާޔޯ އަދި ލަސްކާ އަށް ރޭލުގައި ވާޞިލް ވެވިދާނެ އެވެ.
ރިއޯޑީ ޖެނެއިރޯގެ ބަދަރު
މީލާދީން 16 ވަނަ ގަރުނު ފެށުނު ތަނާހެން ޕޯޗްގީޒުގެ ދަތުރުވެރިން ބްރެޒީލް އަށް ދަތުރުކޮށްފައި ވެއެވެ. މިގޮތުން 1 ޖެނުއަރީ 1502 ގައި ބްރެޒިލްގައި ފަރުބަދަތައް ވަށައިގެން ލެވިފައިވާ ހަނިމަގަކުން ވަދެވެން އޮންނަ އައްސޭރިއަކަށް ވާޞިލް ވިއެވެ. މިބުނި މަގުން ވަންނަ އިރު 20 މޭލުގެ ދިގުމިނަށް ދެމިފައިވާ ފެންގަނޑެއް ވެއެވެ. އަދި އެމީހުން މިހިސާބަށް ޖެނުއަރީ ފުރަތަމަ ދުވަހުގެ ކޯރު މިނަމުން ނަންދިނެވެ.
ޕަރިކްޓީން އަލިފާން ފަރުބަދަ
ޕަރިކްޓީން އަލިފާން ފަރުބަދަ އަކީ މެކްސިކޯގެ މީކޯކަން ސިޓީގައި އިންނަ އަލިފާން ފަރުބަދަ އެކެވެ. މިފަރުބަދަ އިންނަނީ ވެރިރަށް މެކްސިކޯ ސިޓީގެ ހުޅަގުން 200 މޭލުގެ ދުރުމިނުގައެވެ. މިފަރުބަދަ ހިމެނޭ ހިސާބު ގަނޑުގެ މީހުން ވާހަކަ ދައްކާ ޓެރަސްކަން ބަހުން ޕަރިކްޓީން ގެ މާނައަކީ އަނެއް ފަރާތުގައި އެވެ. މިފަރުބަދަ ހިމެނޭ އަވަށަށްވެސް ކިޔަނީ ހަމަ ޕަރިކްޓީން އެވެ. ފަރުބަދަ ފުރަތަމަ ގޮވާން ފަށައިފައިވަނީ 20 ފެބުރުއަރީ 1943 ގައެވެ. ފަރުބަދަ ގޮވާ މަންޒަރު ފުރަތަމަ ފެނިފައިވަނީ އެހިސާބު ގަނޑުގެ ދަނޑުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ ޑިއޮނިސޯ ޕްލީޑޯ އަށެވެ. ފަރުބަދަ ގޮވަން ފެށުމުގެ 3 ހަފްތާކުރިން އެހިސާބު ގަނޑުގެ މީހުންނަށް ގުގުރި ޖަހާ އަޑާއި ވައްތަރުގެ އަޑުތަކެއް އިވުނު ކަމަށް ބުނެވެއެވެ.
އުތުރުގެ އަލިތައް
މިއީ ދުނިޔޭގެ ދެކޮޅު (އުތުުރު ބިތް އަދި ދެކުނު ބިތް) ހިމެނޭ ހިސާބުން ރޭގަނޑު އުޑުމަތިން ފާހަގަވާ އަލިގަނޑެކެވެ. ނުވަތަ ޕޯލާރ ޒޯން އިން ބައެއް ފަހަރު ރޭގަނޑު ފެންނަ އަލިގަނޑެކެވެ. މިސަބަބަށްޓަކައި އަރޯރާ ޕޯލާރިސް މިއަލިތަކަށް ނިސްބަތްކޮށް ކިޔައި އުޅެއެވެ. ދުނިޔޭގެ އުތުރު ބިތުން ފެންނަ މިވައްތަރުގެ އަލިތަކަށް އަރޯރާ ބޮރެއާލިސް، އަދި ދެކުނު ބިތުން ފެންނަ އަލިތަކަށް އަރޯރާ އޮސްޓްރާލިސް އޭ ކިޔައި އުޅެއެވެ.
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ޒަޔާން ޒަކީ
ޒަޔާން ޒަކީ އަކީ ދިވެހި ބެޑްމިންޓަން ކުޅުންތެރި އެކެވެ. އޭނާވަނީ ބައިނަލް އަގުވާމީ މުބާރާތްތަކުގައި ދިވެހިރާޢްޖެއަށް ބެޑްމިންޓަން އިން ރީތި ނަން ހޯދާދީފައެވެ.
މުހައްމަދު ސާރިމް
މުހައްމަދު ސާރިމް އަކީ ދިވެހި ބެޑްމިންޓަން ކުޅުންތެރި އެކެވެ. އޭނާވަނީ ބައިނަލް އަގުވާމީ މުބާރާތްތަކުގައި ދިވެހިރާޢްޖެއަށް ބެޑްމިންޓަން އިން ރީތި ނަން ހޯދާދީފައެވެ.
ޖޫން 18
ޖޫން 18 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 169 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 170 ވަނަ ދުވަހެވެ. ޖޫން 18 ވަނަ ދުވަހުގެ ފަހުން އަހަރުގައި ބާކީ އޮންނާނީ 196 ދުވަހެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ޖޫން
ނިކަލް
ތަރުކާރީގައި ނިކަލް ހުންނަވަރު ގިނަކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ނިކަލް ގިނައިން ހުންނަ ތަކެތީގެ ތެރޭގައި ބުސްތާން (ކެއުމަށް ބޭނުންނުކުރާ ބޯތޮށިގަނޑެއް އޮންނަ ކާއޮށެއް. މިސާލަކަށް ރަންބުސްތާން، މަބުސްތާން) ކިރުކޮޕީފަތް (ލެޓިއުސް، އަދި އެކިވައްތަރުގެ މަދު ހިމެނެއެވެ. އަދި ކޮކޯ ޕައުޑަރު އާއި ބޭކިން ޕައުޑަރު ނުވަތަ ފޯޑަރުގައި ވެސް ނިކަލް ގިނައަދަދަކަށް ހުރެއެވެ. ނިކަލްގެ ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ކެލަމިން ( ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި ލަފާދޭ މިންވަރު ) އެއް ނޯވެއެވެ. ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި ނިކަލް ހިމަނަންޖެހޭ މިންވަރާއި މެދު ތަފާތު އަދަދުތައް ހުރެއެވެ. މިއަދަދުތައް ހިމެނެނީ 200 އާއި 700 މައިކްރޯގްރާމް އާއި ދެމެދުގައެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
މަރިޔަމް އައްޒާ
މަރިޔަމް ޢައްޒާ އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. މިއީ ޔާރާ ގުރޫޕް ނުވަތަ އާއިލާ އިން ފިލްމީ ދާއިރާއިން ނިކުމެފައިވާ އެންމެ ހަގުތަރިއެކެވެ. އައްޒާ އަކީ މަޝްހޫރު ފިލްމީ ތަރި އާމިނަތު ރަޝީދާގެ ދެވަނަ އަންހެން ދަރިފުޅެވެ. އަދި ފިލްމީ ބަތަލާ ޢައިޝަތު ރިޝްމީ ގެ ކޮއްކޮ އެވެ.
ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތުން
އުމުރުން 19 އަހަރުގެ މަރިޔަމް އައްޒާ ފުރަތަމަ ބޮޑު ރޯލަކުން ފެނިގެންދިޔައީ ޔާރާ ޕްރޮޑަކްޝަންގެ ފުރަތަމަ ފިލްމް ހުކުރު ވިލޭރޭ އިންނެވެ. ނަމަވެސް އެފިލްމްގެ ކުރިން އައްޒަ ވަނީ ތަފާތު ވީޑިއޯ ލަވަތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. ހުކުރު ވިލޭރޭގެ ކުރިން ސްލޭމް އިން އުފައްދާފައިވާ ފިލްމް ސާހިބާ ގެ މަންޒަރެއް އައްޒަ ކުޅެދީފައި ވެއެވެ. ހުކުރު ވިލޭރޭ އޮލިމްޕަހުގައި އެޅުވުމަށްފަހު ވަނީ 15 އެޕިސޯޑްގެ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ އަކަށް ބަދަލުކޮށްގެން ޓީވީއިން ދައްކާފައެވެ.
އައްޒަ ބުނާގޮތުގައި ފިލްމް ކުޅުމަށްވުރެ އޭނާ ބޮޑަށް އަހައްމިއްޔަތުކަން ދެނީ ލަވަ ކުޅުމަށެވެ. މިހާތަނަށް 25 ވީޑިއޯ ލަވަ އައްޒަ ކުޅެދީފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ ލަވަތަކަކީ ނަށާފައި ހުންނަ ލަވަތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން އައްޒަވަނީ މިއަދު ކްރިސްޓަލް އެވޯޑް ގެ ދެހަފްލާގައި ވެސް ނަށާދީފައެވެ. މިހާތަނަށް އެންމެ ހިތްހަމަޖެހިގެން އައްޒަ ކުޅެފައިވަނީ ސީޒަން އާއި އެކު ކުޅެފައިވާ ފެންނަ ހިނދު ކޮންމެ ތާކުން  މިލަވައެވެ.
އައްޒަ ބުނާގޮތުން ފިލްމީ ދާއިރާގެ ކޮންމެ ކަހަލަ ރޯލެއްވެސް ކުޅެވިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ކުޅެން އުދަގުލީ ރޯންޖެހޭ ފަދަ ރޯލްތައް ކަމަށެވެ. އަދި ފިލްމީ ދާއިރާއިން ކޮންމެވެސް ކަމަށް އައްޒަ ވަރަށް މޮޅޭ ބުނާ ދުވަސް އެއީ އެންމެ އުފާވާނެ ދުވަސް ކަމަށާއި، އަދި މިދާއިރާއިން ލިބުނު ކާމިޔާބީ އަކީ ބެލުން ތެރިންގެ ސަޕޯޓް ކަމަށެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ޕޯޗުގީޒު
ޕޯޗުގީޒު ބަހަކީ ޕޯޗުގީޒުގެ ރަސްމީ ބަހެވެ.
ޤިސްމު:Languages
މުހައްމަދު އަޖުފާން
މުހައްމަދު އަޖުފާން އަކީ ދިވެހި ބެޑްމިންޓަން ކުޅުންތެރި އެކެވެ. އޭނާވަނީ ބައިނަލް އަގުވާމީ މުބާރާތްތަކުގައި ދިވެހިރާޢްޖެއަށް ބެޑްމިންޓަން އިން ރީތި ނަން ހޯދާދީފައެވެ.ރާއްޖޭގެ އެންމެ މޮޅު ފިރިހެން އިންޑިވިޖުއަލް ކުޅިވަރު ކުޅުންތެރިޔާގެ މަގާމް ބެޑްމިންޓަންގެ މުހައްމަދު އަޖުފާން ރަޝީދު ވަނީ 2019 ވަނަ އަހަރު ހޯދާފައެވެ.
ދިވެސް އަކުރު
ދިވެސް އަކުރު އަކީ ދިވެހިންގެ ކާބަފައިންގެ ޒަމާނުގައި ލިޔެކިޔުމުގައި ބޭނުންކުރި އަކުރެކެވެ. މީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 280 އަހަރު ކުރީގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްމީ އަކުރުއްގެ ގޮތުގައި ދިވެސް އަކުރު ގެންގުޅެފައިވާ ކަމަށް ތާރީޚް ހެކިދެއެވެ. ދިވެހި ތާރީޚްގައި ވަރަށް މުހިއްމު ލިޔުންތަކާއި، ވަރަށް ގިނަ ރަސްމީ ފަތްކޮޅުތައް، ދިވެސް އަކުރުން ލިޔެފައި ވެއެވެ.