cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
މުހައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު
އަލީގަޅު ޔުނިވަސިޓީގައި
ސިލޯނުން އިންޑިޔާގެ އަލީގަޅު ޔުނިވަސިޓީ އަށް ކިޔަވަން ދިއުމަށް ފުރީ ރޭލުގައެވެ. އެއީ 27 ރަބީޢުލް އާޚިރު 1347 ގައެވެ. އިންޑިޔާ އަށް ދިޔައީ ބަންގާޅު މަގުންނެވެ. އޭރުގެ ބަންގާޅުގެ ބައެއްގޮތުގައި އޮތް ކަލްކަތާ އަށް މުޙައްމަދު އަމީން މެން ދަތުރުކުރި ރޭލު ދިޔައީ ހެދުނުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. ބަންގާޅުން ދެން ދިޔައީ އިންޑިޔާގެ ލަކަނޫ އަށެވެ.
އަލީގަޅު ޔުނިވަސިޓީގައި މުޙައްމަދު އަމީން ވަނީ ތަފާތު ހަރަކާތްތަކުގައި ވެސް ބައިވެރި ވެފައެވެ. އެގޮތުން އިންޑިޔާގެ ޔުނިވަސިޓީ ތަކުގެ މެދުގައި ބޭއްވި ބަހުސް ކުރުމުގެ މުބާރާތުގައި އަލީގަޅު ޔުނިވަސިޓީގެ ފަރާތުން ބައިވެރިވުމުގެ ފަޚްރު ހޯއްދެވިއެވެ. އަދި އެއަހަރު ބަހުސް މުބާރާތުން 1 ވަނަ އެކޮލެޖް ހޯދިއެވެ. ޔުނިވަސިޓީ ތަކުގެ ތަމްސީލް މުބާރާތުގެ 1 ވަނަ މުމައްސިލުގެ މަގާމް ވެސް މުޙައްމަދު އަމީން ހޯއްދެވިއެވެ. އެކަމުގެ މުނާސަބާގައި ރަންމެޑެލްގެ 6 މެޑެއްޔާއި، ރިހި މެޑެލްގެ 2 މެޑެލް ލިބިލެއްވި އެވެ. އަލީގަޅު ޔުނިވަސިޓީގައި މުޙައްމަދު އަމީން ހުންނެވި ދުވަސްވަރު ދިރިއުޅުއްވީ މިންޓޯގެ ކިޔާ ބޯޑިންގ ގައެވެ.
ކޮޅުނބުގައި
މަތީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރުމަށް މުޙައްމަދު އަމީން ސިލޯނަށް ދިއުމަށް ފުރާވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 1338 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުމާދިލް އޫލާ މަހުގެ 27 ވަނަ ދުވަހުގެ ހަވީރުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. ސިލޯނަށް ވަޑައިގަތީ ލޭޑީ މެކްކޮލަމް ކިޔާ މަނަވަރެއްގައެވެ. ލޭޑީ މެކްކޮލަމް ކޮޅުނބުގެ ބަދަރަށްވަނީ 1 ޖުމާދިލް އާޚިރު 1338 ގެ ވީ ހޮނިހިރުވިލޭރޭ މެންދަމެއް ހާއިރު އެވެ. އެއީ 21 ފެބުރުއަރީ 1920 އެވެ. މުޙައްމަދު އަމީން ސިލޯން ގައި ފުރަތަމަ ހުންނެވި ގެޔަށް ކިޔަނީ އައިވަންހޯ އެވެ.
ކޮޅުނބުގެ މަގުތައް ބަލާލުމުގެ ފުރުޞަތު މުޙައްމަދު އަމީން އަށް ލިބިވަޑައިގަތީ ކޮޅުނބަށް ދިޔަ ދުވަހުގެ ފަހު ދުވަހު އެވެ. އެދުވަހު މުޙައްމަދު އަމީންގެ ތުއްތުބޭބެ އާއެކު ކާރު ދުއްވާލުމަށް ނިކުމެ ވަޑައިގަތެވެ. އެދުވަހުގެ ވަޑައިގަތީ ސިލޯނުގެ ނުގޭ ގޮޑާ ކިޔާ އަވަށެއްގައި ހުންނަ މިރިހާނާ ވަލައްވާ ކިޔާ ގެއަކަށެވެ. އެދުވަހު އެގެއިން އުމުރުން 19 ދުވަސްވީ ކުއްޖަކު އުރާލެއްވި އެވެ. މިބުނި ކުއްޖަކީ ސުމުއްވުލް އަމީރު އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން އައްނަބީލާ ފާތިމަތު އިބްރާހީމް ދީދީ އެވެ.
ކޮޅުނބުގައި ފުރަތަމަ މުޙައްމަދު އަމީނަށް ކިޔަވާދިނުމަށް އޭނާގެ ތުއްތުބޭބެ ގެނެސްދެއްވި މާސްޓަރ އަކީ ސެންޓް ޖޯސެފްސް ކޮލެޖްގައި ކިޔަވާ ދެއްވާ ބޭފުޅެއްކަމުގައިވާ ސިސިލް އޭ ސްޕްލެޓްސް ވިންޑް އެވެ. ގޭގައި ކިޔަވައި ދޭތާ އަހަރެއްވީތަނާ ސެންޓް ޖޯސެފްސް ކޮލެޖަށް ވަނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެން ދިޔައެވެ.
ސިޔާސީ ޙަޔާތް
މުޙައްމަދު އަމީންގެ ޙަޔާތުގެ ކުރީކޮޅަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ގާނޫނު އަސާސީ އެކުލަވާލުމަށް މަސައްކަތް ކުރެވެމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރެކެވެ. 1932 ވަނަ އަހަރު އެކުލަވާލި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ގާނޫނު އަސާސީ ޑްރާފްޓް ކުރެއްވި ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން މުޙައްމަދު އަމީން މަސައްކަތް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. 1943 ވަނަ އަހަރު އޭރު ރަސްކަލަކަށް ހުންނެވި ރަސްކަލުން ރަސްކަމުން ދުރުވެވަޑައިގަތުމާއި، އަދި ދެވަނަ ބޮޑު ހަގުރާމަ ދުނިޔޭގައި ފެށުމާއެކު ދިވެހި ފަސްގަނޑުގައި ވެސް ސިޔާސީ އަރާރުންތަކާއި ކޯޅުންތައް އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ. އެހެންކަމުން ދިވެހި ގައުމު އޮތީ ގައުމު ހިންގާނޭ ސިޔާސީ ލީޑަރަކަށް ބޭނުންވެފައެވެ. އޭރު ކޮޅުބުގައި ހުންނެވި އަބުދުލް މަޖީދު ރަންނަބަޑޭރި ކިލެގެފާނު އަށް ވެސް ވެރިކަމާއި ހަވާލުވުމަށް މާލެ ވަޑައިގަތުމަށް ދައުވަތު އެރުވުނެވެ.
ނާދީ ތަމައްދުން ގައި ބޭއްވުނު އެތަކެއް ބައްދަލުވުން ތަކަށްފަހު ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ސިޔާސީ ޕާޓީ ރައްޔިތުންގެ މުތަގައްދިމު ޕާޓީ އުފައްދެވި އެވެ. އަދި އެޕާޓީގެ އިސްކޮށް ތިއްބެވި މެންބަރުންނަށް ފެނިވަޑައިގަތީ މުޙައްމަދު އަމީން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތުމަށެވެ.
ސިޔާސީ ގޮތުން މުޙައްމަދު އަމީން ކުރެއްވި މުހިއްމު ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި އިގިރޭސި ދައުލަތާއި ދިވެހި ދައުލަތާއި ދެމެދުގައިވާ އެއްބަސްވުން އާކުރެއްވުން، އުތުރުގައި އުފެދުނު ވަރަށް ވަރުގަދަ ހަމަނުޖެހުމެއް ހަމަޖެއްސެވުން، އައްޑު އަތޮޅުގައި އުފެދުނު ފިތުނަވެރިކަމެއް ހަމަޖައްސަވާ ޞުލްޙަ ކުރެއްވުން ހިމެނެއެވެ.
އިގިރޭސި ދައުލަތާއި ދިވެހި ދައުލަތާއި ވެވިފައިވާ އެއްބަސްވުން (23 އެޕްރީލް 1948 ގައި ވެވިފައިވާ ) އާކުރުމަށް އއިގިރޭސި ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ސޮއި ކުރެއްވީ އިގިރޭސި ހައިކޮމިޝަނަރ ސަރ ސިސިލް ސާރޔެސް އެވެ. މިއެގްރީމެންޓަށް ބަދަލުގެންވައި އިސްލާހުގެންނަވައި މިއެއްބަސްވުން އެއްބަސްވީ 1 ޖެނުއަރީ 1953 ގައެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ޖުމުހޫރިއްޔަތު އިއުލާން ކުރެވުނެވެ. އެކަން އޮތީ ދާރުލް އުލޫމްގައި އެދުވަހު މެންދުރު ފަހުގެ ވަގުތެއްގައެވެ.
ވެރިކަމުގެ ފެށުމާއި ނިމުން
ލިޔެވިފައިވާ ތާރީކުތަކުން ފެންނަގޮތުގައި މުޙައްމަދު އަމީން ދައުލަތް ހިންގެވުމާއި ޙަވާލުވެ ވަޑައިގަތީ އޭރު އޮތް ވަޒީރުންގެ މަޖުލީހުން ޙަސަން ފަރީދު ދީދީއަށް ޗުއްޓީއެއް އެރުއްވުމަށް ފާސްކުރެއްވި ފާސްކުރެއްވުމާއި ގުޅިގެން، ވަޒީރުއް ދާޚިލިއްޔާގެ ގާއިމް މަގާމް ގެ ނަމުގައެވެ. އެއަށްފަހު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ ހުންނެވި ކޮޅުބުގައެވެ. ޢަބުދުލް މަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު ހުންނެވީ މިޞްރު ގައެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި މުޙައްމަދު އަމީން ވެރިކަން ހިންގަވަން އުޅުއްވީ އެދެބޭފުޅުންގެ ލަފާ ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ގޮތެއްގައެވެ.
ކޮންމެ އަކަސް ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ އަށް އެވީގޮތެއްވަންދެން ( ދިވެހި ދައުލަތުން ރަސްމީކޮށް ގަބޫލުކޮށްފައިވަނީ ޙަސަން ފަރީދު ދީދީ ދަތުރުކުރެއްވި އެޗްއެމްއެސް މާލޮއީ ޖަޕާނުގެ ސަބްމެރީނަކުން ޓްރޮޕިޓޯ ޖަހައި ހަލާކުކޮށްލީ ކަމަށެވެ. އެހާދިސާގެ ތެރޭގައި ޚަބަރެއް ނެތި އަވަހާރަވީ ކަމުގައެވެ.) މުޙައްމަދު އަމީން ހުންނެވީ އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީގެ އަމުރުގެ ދަށުގައެވެ. އެއަށްފަހު އަލްއަމީރު ޢަބުދުލް މަޖީދު ދީދީގެ ނަޞޭހަތާއި ލަފާފުޅު ގަބޫލު ކުރައްވަން ޖެހޭ ގޮތެއްގައެވެ.
ރާއްޖޭގެ ރަސްކަމަށް ޢަބުދުލް މަޖީދު ރަންނަ ބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު އިސްވެ ވަޑައިގަތްތާ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އެކިލެގެފާނު އަވަހާރަވުމުން ދައުލަތް ހިންގުމުގެ ހަގީގީ ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތު މުހައްމަދު އަމީންގެ ކޮނޑުފުޅުގައި އެޅިއްޖެއެވެ. ޢަބުދުލް މަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު އަވަހާރަވީ 21 ފެބުރުއަރީ 1952 ގައި ސިލޯނުގެ ކޮޅުބުގައެވެ. ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމްހޫރިއްޔާ 1 ޖެނުއަރީ 1953 ގައި އިޢުލާން ކުރެވުނެވެ. އަދި އެޖުމުހޫރިއްޔާގެ ފުރަތަމަ ރައީސެއްގެ ގޮތުގައި މުޙައްމަދު އަމީން އިސްކުރެވުނެވެ.
މުޙައްމަދު އަމީންގެ ވެރިކަމުގެ ނިމުމުގެ ސަބަބެއް ކަމުގައި މަޝްހޫރު ލިޔުންތެރިޔާ އަދި އަދީބު އިބްރާހީމް ޝިހާބު ދެކިލައްވަނީ އަންނަނިވި ކަންތައްތަކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ވެރިކަމުގެ އެންމެ އެތެރޭގައި އުފެދުނު ނޭއްގާނީ ކަމާއި، ހިތް ނުބައިކަން، އަދި ވެރިކަމުގެ ފަހުކޮޅު މުޙައްމަދު އަމީނަށް ޖެހިވަޑައިގަތް ދެއާލާސްކަންފުޅެއްގެ ތެރޭގައި ދިވެހި ދައުލަތް ހިންގަން ނުކުޅެދުން ހިމެނެއެވެ.
އިބްރާހީމް ޝިހާބު ދެކިލައްވާގޮތުގައި މުޙައްމަދު އަމީންގެ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް އައުމަށް ޢާންމު ބައެއް ސަބަބުތަކާއި ، ޚާއްޞަ ސަބަބުތަކެއް ހިމެނެއެވެ. ޢާންމު ބައެއް ސަބަބަކީ އޭރު ފާސްކުރެއްވި ހިންގާލެވުނު ބައެއް ގާނޫނު ތަކެވެ. އެގާނޫނު ތަކާއި ގުޅިގެން ކަންހިގަމުންދިޔަ ޢަމަލީ ގޮތެވެ. އެކަމަށް ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން ތަރުޙީބު ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި ހިތް ނުބައިވަމުން ދިޔަ ދިޔުމެވެ. ދުނިޔޭގެ ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ އާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވި ބޮޑު ތަދާއި ދަތިކަމެވެ. އިގްތިޞާދީ މަސްއަލަ ތަކެވެ. ޚާއްޞަ ބައެއް ސަބަބުތަކަކީ ވެރިކަމުގެ އެތެރޭގައި އެކަކު އަނެކަކާ ދެމެދު ހިތް ނުބައިވުމެވެ. ދެވަނަ ސަބަބަކީ ވަކި ދަރިކޮޅަކަށް ނިސްބަތްވެވޭގޮތަށްތިބި، ޒުވާނުންގެ ބަޔަކާއި، އެވެރިކަމާ ދެމެދު އޮތް ވިސްނުން ނުބައިވުމަކާއި، ނަފްރަތް ތެރި ކަމެކެވެ.
ކޮންމެ އަކަސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމުހޫރިއްޔާ ނިމިގެންދިޔައީ ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ޙަޔާތުން އެފަދަ ކުލަތަކެއް ފެނުމަށް ނޭދޭ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. އެކަން ހިނގީ 21 އޮގަސްޓް 1953 ވީ ހުކުރު ދުވަހު ގުޅަކުޅޭ ފަސްގަނޑަށް މާލޭގެ ރައްޔިތުން އެއްވި އެއްވުމަކާއި ގުޅިގެންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 1372 ވަނަ އަހަރުގެ ޛުލްޙައްޖާ މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހު އެވެ. ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި އެކަން ހިނގީ 31 ޑިސެމްބަރ 1953 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެރޭގައި ކަމަށް ވެސް ލިޔެފައި ވެއެވެ.
ތަކުރާރުކޮށް ދަންނަވާނަމަ މުޙައްމަދު އަމީންގެ ވެރިކަމަށް ނިމުން ގެނައީ އެތައް ސަބަބުތަކެއް އެއްވެގެންނެވެ. ކުރިމަތިވީ ބޮޑު ތަދުގެ ދަތިކަމެވެ. ވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށް އެއްބާރުލާންޖެހޭ ބައެއްގެ އެއްބާރުލުން ކެނޑުމެވެ. އަދި މުހައްމަދު އަމީންގެ އާލާސް ކަންފުޅާއި ދިވެހިންގެ ރުހުން ގެއްލޭފަދަ ގޮތެއްގައި ހިނގި ބައެއް ކަންތައްތައް އެސަބަބު ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ.
ގައުމީ ޚިދުމަތް
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ގާނޫނު އަސާސީ ހެދި މަޖުލިސްގައި ގާނޫނު އަސާސީ ޑްރާފްޓްކުރި ކޮމެޓީގެ މެންބަރުކަން 1932 ވަނަ އަހަރު މުޙައްމަދު އަމީން އަށް ލިބިލައްވާފައި ވެއެވެ.އެއީ މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީންގެ ރަސްކަމުގައެވެ. ތާރީޚަކީ 11 ޝައްވާލް 1350ހ އެވެ. މިކަމުގެ އިތުރަށް އޭނާ އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާ އަކީ ރަދުންގެ ކާތިބުއްސިއްރުގެ ނާއިބު ކަމާއި، ކަސްޓަމާއި ޕޯސްޓް އޮފީހުގެ ނާއިބުކަމެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ އުފެދުނު ގާނޫނީ ސަރުކާރުގައި މުޙައްމަދު އަމީން ހިމެނިވަޑައިގަތީ އެސަރުކާރުގެ ވަޒީރުއްތިޖާރާ ކަމުގައެވެ. މިދެންނެވި މަގާމްގެ އިތުރަށް އޭނާ ފުރުއްވި ވަޒީފާތަކުގެ ތެރޭގައި ވަޒީރުލް މަޢާރިފްކަން، މަޙްކަމަތުލް އަޝްޣާލްގެ ވެރިކަން، ކާތިބުއްސިއްރުކަން، ކަސްޓަމާއި ޕޯސްޓްގެ ވެރިކަން، ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަމާއި ޒަޢީމްކަން، ވަޒީރުލް ޚާރިޖިއްޔާކަމާއި، ވަޒީރުއް ދާޚިލިއްޔާކަން، މަޙްކަމަތުލް އަމަން ޢާންމުގެ ވެރިކަން، ސިފައިންގެ ވެރިޔާކަމާއި، ވަޒީރުލް އަޢުޒަމްކަން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ރައީސުލް ޖުމުހޫރިއްޔާގެ މަޤާމްގައި ވެސް ހުންނެވީ އެކަލޭގެފާނު އެވެ. ކިލެގެކަން ލިބިވަޑައިގަތީ 19 ޖުމާދިލް އާޚިރު 1367 ގައެވެ.
ދައުލަތުގެ ވަޒީފާތައް އަދާކުރެއްވުމުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ބޮޑެތި ގައުމީ ޚިދުމަތްތައް އޭނާ އަދާކުރައްވާ، އޭގެ ކުރީގައި ދުވަހަކުވެސް ރާއްޖެ ނުދެކޭ އިޞްލާޙުތައް ގެންނަވާފައި ވެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު އޭނާ ރާއްޖެއަށް އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކާއި، ތަޢުލީމަށާއި، ދިވެހި ތާރީޚަށާއި، ބަހަށް އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކަކީ ދިވެހި ތާރީޚްގައި ވަރަށް ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ފާޅުވެގެންވާ ކަންތައްތަކެވެ. މިސާލެއްގެ ގޮތުން ދަންނަވާނަމަ ގާނޫނީ ހުކޫމަތެއްގެ ދަށުން ދިވެހި ސަރުކާރު ހިންގަވަން ފެއްޓެވުން، ތަޢުލީމް މުޅިރާއްޖެއަށް ޢާންމު ކުރެއްވުން، ދުނިޔޭގެ މިޒަމާނުގެ ތަހުޒީބުގެ ތެރެއަށް ދިވެހިރާއްޖެ ނެރުއްވުން، ދިވެހި ބަހާއި އަދަބަށް އައު ދިރުމެއް ގެންނެވުން، ބައިނަލް އަޤުވާމީ ދުނިޔެއަށް ދިވެހިރާއްޖެ ނެރެދެއްވުން، ގައުމީ ވިޔަފާރި ދިވެހިންގެ އަތްމައްޗަށް ގެންނެވުން ފަދަ މުހިއްމު ކަންތައްތައް ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ.
ސިޔާސީ ގޮތުން މުޙައްމަދު އަމީން ކުރެއްވި މުހިއްމު ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި އިގިރޭސި ދައުލަތާއި ދިވެހި ދައުލަތާއި ދެމެދުގައިވާ އެއްބަސްވުން އާކުރެއްވުން، އުތުރުގައި އުފެދުނު ވަރަށް ވަރުގަދަ ހަމަނުޖެހުމެއް ހަމަޖެއްސެވުން، އައްޑު އަތޮޅުގައި އުފެދުނު ފިތުނަވެރިކަމެއް ހަމަޖައްސަވާ ޞުލްޙަ ކުރެއްވުން ހިމެނެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ރީތީގެ މުބާރާތެއް ވެސް ބޭއްވީ މުޙައްމަދު އަމީން އެވެ.
އަންހެނުންނަށް ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ ދެއްވާގޮތަށް ހަމަޖައްސަވައި އަންހެނުން ކުރީ ސަފުގައި ހަރަކާތްތެރި ވުމަށް ބާރު އެޅުއްވި އެވެ. ރައީސް ކަމުގެ ހުވާ ކުރެއްވުމަށްފަހު ރާއްޖެތޭގެ ރަށްރަށަށް ވަޑައިގެން ތަގުރީރު ކުރައްވައި އެކި ކުޅިވަރުތައް ކުޅުއްވައި، އުޅުއްވި އެވެ. އިމްރާނިއްޔަތު ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ. 1951 ވަނަ އަހަރު މުހައްމަދު އަމީންގެ ވެރިކަމުގައި ރާއްޖޭގައި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން މަނާކުރިއެވެ. ދުންފަތް އެތެރެކުރުމާއި ބޭރުކުރުން ހުއްދަވީ 20ޛުލްގައިދާ 1373 ގައެވެ. އެއީ މުޙައްމަދު ފަރީދުގެ ރަސްކަމުގައި އޭރު އޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖުލީހުން އިއްތިފާގުން ފާސްވެގެންނެވެ.
އަދަބީ ޚިދުމަތް
މުޙައްމަދު އަމީން އަކީ ވަރަށް މަތިވެރި ދަރަޖައަކަށް ފަރުވާ ބެހެއްޓެވި، ޢިލްމުވެރި ޢިލްމަށް ލޯބި ކުރެއްވި ޝަޚްޞިއްޔަތެކެވެ. ވާހަކަ ދެއްކެވުމާއި، ލިޔުއްވުމުގައި އެފަދަ ކުޅަދާނަ ދިވެއްސަކު ނުފެންނަ ފަދަ މުގައްރިރެކެވެ. ލިޔުންތެރި އެކެވެ. ކުޅަދާނަ ޝާޢިރެކެވެ. މުޙައްމަދު އަމީން އަކީ ދިވެހި އަދަބިއްޔާތު ގެ ހިގައިގަނެވުނު ދައުރުގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވުނު އަދީބުންގެ ސަފުގައި ގުނާލެވޭނެ ޚިދުމަތްތެރި އަދީބެކެވެ.
މުހައްމަދު އަމީން އަކީ އެންމެ ހިނގާ އެއް ދުލުގެ ވެރިޔާ އެކެވެ.ކުޅަދާނަ ދިވެހި އަދީބެކެވެ. ލިޔުންތެރި އެކެވެ. ވަރަށް ގިނަ ތާރީޚީ ލިޔުންތަކާއި، ދިވެހި ބަހުގެ ގަވާޢިދު ފޮތްތަކާއި، މަޒުމޫނުތައް ލިޔުއްވައި، ނޫސްތައް އުފައްދަވައި، ލިޔުންތައް ޗާޕުކޮށް ނެރެފައި ވެއެވެ.
ހަދާންތަކާއި ބިނާތައް
މުޙައްމަދު އަމީނުގެ ހަދާނީ ބިނާތަކާއި ތަންތަނުގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ދެތަނެއް ވެއެވެ. ފުރަތަމަ ތަނަކީ މާލޭގައި ހުރި އަންހެންކުދިންގެ އެންމެ ދުވަސްވީ ސާނަވީ މަދަރުސާ އަމީނިއްޔާ ސުކޫލް އެވެ. 1944 ގައި މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާގެ ނަމުގައި ފުރަތަމަ ހުޅުވި އަމީނިއްޔާ ސުކޫލްގެ ނަން ނިސްބަތްވަނީ މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު އަށެވެ. މީގެ އިތުރުން އަމީނިއްޔާ ސުކޫލްގެ ފަރާތުން ކޮންމެ އަހަރަކު އެސުކޫލްގެ ޚަރަދުގައި އެސުކޫލްގައި ތަޢުލީމު އުގެނުމުގެ ފުރުޞަތު ރާއްޖެތެރޭގެ ކޮންމެވެސް ދަރިވަރަކަށް 'އަމީން ދީދީ އެވޯޑް ގެ ނަމުގައި ދެވެއެވެ.
ބަންދުކުރުން
އަލްއަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދޫނިދޫގައި ބަންދުކުރެއްވީ އޭނާ ވެރިކަމުން ވަކިކުރުމަށް ރައްޔިތުން ގެނައި އިންގިލާބަކަށްފަހު ސްރީލަންކާގެ ކޮޅުބުގައި ހުންނަވާފައި މާލެ ވަޑައިގަތުމުންނެވެ. އެބަންދުގައި ކ.ދޫނިދޫގައި ހުންނަވަނިކޮށް ރޭއްވުނު ސިއްރު ރޭވުން ތަކެއްގެ މަތިން 31 ޑިސެމްބަރ 1953 ވީ ބުރާސްފަތި ވިލޭރޭގެ މެންދަމު މުޙައްމަދު އަމީން މާލެ ވަޑައިގަތުމުން އޭނާ އަށް ބައެއް ފަރާތުން ހާނިއްކަ އާއި އަނިޔާ ލިބުނީ އެވެ.
އަވަހާރަކޮށްލުން
މުޙައްމަދު އަމީން އަކީ ދިވެހިންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ނިކުމެ އަވަހާރަކޮށްލި ރައީސެކެވެ. އެމަނިކުފާނު މިދުނިޔެ ދޫކުރެއްވީ މިޒަމާނަށް އައިސް ދިވެހިންނަށް ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު ތަދުމަޑުކަމުގެ ތެރޭގައި ސިޔާސީ މަސްރަޙްގައި ތިބި އަމިއްލަ އެދުމުން ފުރިގެންވާ ބައެއްގެ ކެހިވެރި ރޭވުމެއްގައި ހިންގި ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ނާމާން ހަރަކާތް ގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި އެމަނިކުފާނުންގެ ހަށިކޮޅަށް ދެވުނު ވަރަށް ބޮޑެތި އަނިޔާތަކެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.
ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވި ގޮތުގައި ފާމުދޭރިގޭ އިބްރާހީމް ޙިލްމީ ދީދީގެ ރޭއްވެވުމުގެ މަތިން މުޙައްމަދު އަމީން މާލެ ގެންނަވައި ގުޅަކުޅޭ ފަސްގަނޑުގައި ހިނގި ހަމަ ނުޖެހުމުގައި (21 އޮގަސްޓް 1953 ގައި) އަލްއަމީރު މުޙައްމަދު އަމީންގެ ހަށިކޮޅަށް ވަރަށް ބޮޑު އަނިޔާ އާއި ގެއްލުން ލިބުނެވެ. މުޙައްމަދު އަމީން އަވަހާރަވީ އެރޭ ހިނގި ކަންތައްތަކަށްފަހު ކ.ގާފަރަށް އަރުވާލައްވާފައި ހުންނަވަނިކޮށް، އޭނާގެ ޙާލު ބޮޑުވެގެން ކ.ވިހަމަނާ ފުއްޓަށް ގެންނެވުމަށްފަހު ގައެވެ.
އަވަހާރަވީ ލިބުނު އަނިޔާއަށް އެކަށޭނަ އެއްވެސް ޝިފާއެއް ލިބިވަޑައި ނުގެން، އޮންނަވާން ޖެހިވަޑައިގަތުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުންނެވެ. މުޙައްމަދު އަމީން އަވަހާރަވީ 19 ޖެނުއަރީ 1954 ގައެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 13 ޖުމާދިލް އޫލާ 1373 ގައެވެ. މުޙައްމަދު އަމީން ފަސްދާނު ލެވިފައިވަނީ ކ. ވިހަމަނާފުށީގައެވެ. އެއީ މިހާރުގެ ކުރުނބާ ވިލެޖް ޓޫރިސްޓް ރިސޯޓެވެ.
ހަދާނީ ފޮޓޯ ގެލެރީ
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޖައްމޫ ކަޝްމީރު
، އަކީ އިންޑިޔާގެ އިސްޓޭޓުތަކުގެ ތެރެއިން އިސްޓޭޓެކެވެ.
ތުރާކުނު (ހއ. އަތޮޅު)
ތުރާކުނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގެ ތެރެއިން އެންމެ އުތުރަށް އޮތް ރަށެވެ.
މަދަރުސަތުލް އިފްތިތާޙް
މަދަރުސަތުލް އިފްތިތާޙު އަކީ ޅ. ނައިފަރުގައި ހުންނަ ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާ އެކެވެ. މިއީ 50 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވީ މަދަރުސާ އެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ހަވީރު ސްޕޯޓްސް އެވޯޑް
ހަވީރު ސްޕޯޓްސް އެވޯޑް އަކީ ތަފާތު ކުޅިވަރުތަކަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ނެރޭ އެންމެ ދުވަސްވީ ދުވަހު ނޫސް ހަވީރު ގެ ފަރާތުން ކޮންމެ އަހަރަކު ދެމުންގެންދާ އެވޯޑެކެވެ. ތާރީޚް
ޙައިޟުނުވުން
ޙައިޟުނުވުން ނުވަތަ އަކީ  ތަބީއީ ގޮތެއްގައި މައްސަރު ކަންތައް މެދުވެރި ނުވުމެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ އެއީ މައްސަރު ކަންތައް ނުޖެހުން ނުވަތަ މައްސަރު ކަންތައް ލައި ނުގަތުމެވެ.
ސަބަބު ނޭގޭ ޙައިޟުނުވުން
މިއީ ޙައިޟުނުވުން ކުރިމަތިވީ ވަކި ސަބަބެއްކަން ބުނެދޭން ނޭގުމެވެ.
ހޯރމޯން ބޭނުންކޮށްގެން ފަރުވާކުރުން
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
އޮގަސްޓު 23
އޮގަސްޓު 23 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 235 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 236 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮގަސްޓު
ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު
ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު އަކީ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް އަށް ކެންސަރު ޖެހުމެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ފިރިހެނުންގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް ގައި ހިމެނޭ ގުނަވަނެއް ކަމުން މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހޭނީ ހަމައެކަނި ފިރިހެނުންނަށެވެ. ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހެން ދިމާވަނީ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް ގައި ހިމެނޭ ސެލްތައް މިއުޓޭޓްވެ، ކޮންޓްރޯލް ނުވާ މިންވަރަށް އިތުރުވާން ފެށުމުންނެވެ. އަދި މިސެލްތައް ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ބައިތަކަށް ދެއެވެ.
ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް އަކީ ފިރިހެނުންގެ ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމް ނުވަތަ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް ގެ ބައެކެވެ. ދަރިފަނި ރަހިމާއި ހަމައަށް ގެންދިއުމާއި، ދަރިފަނި ދުޅަހެޔޮ ކަންމަތީ ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް އިން އުފައްދާ ދިޔަވަރު މުހިއްމު ބައެއް ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު އާންމުކޮށް ފެތުރެނީ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑްގެ ބޭރު ފަށަލައިންނެވެ. އެއަށްފަހު ދުރަށްފެތުރި އެހެނިހެން ގުނަންތަކާއި، މައިބަދަ އާއި ކަށިތަކަށް މިކެންސަރު ފެތުރިދާނެއެވެ. ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް އަކީ ފިރިހެނުންގެ ދަރިއުފެދުމާއި ބެހޭ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ގްލޭންޑް އެކެވެ. މިއީ ކުޑަ ކުޑަ ދޫނި ބިހެއްގެ ބޮޑުމިނުގައި ދޫނި ބިހެއްގެ ސިފައިވާ ގްލޭންޑް އެކެވެ. މިގްލޭންޑް އިންނަނީ މަސާނާގެ ތިރިން މަސާނާ އާއި ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި އާއި ގުޅޭ ހިސާބުގައި އެހޮޅީގެ ވަށައި ލެވިގެންނެވެ. މިގްލޭންޑްގެ މަސައްކަތަކީ މަނީގައި ހިމެނޭ ދިޔަ އުފެއްދުމެވެ. ފިރިހެނުންނަށް ޖެހޭ ކެންސަރު %16 އަކީ ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު އެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި އުމުރުން 40 އަހަރަށްވުރެ ހަނގުމީހުންނަކަށް މިބާވަތުގެ ކެންސަރެއް ނުޖެހެއެވެ.
ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު އަކީ ފިރިހެނުންގެ ތެރޭގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ ޢާންމު ކަމެކެވެ.
ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހޭ ސަބަބު
ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހޭ ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑީ ކޮން ބަޔަކަށް ކަން ދެނެގަނެވިދާނެ އެވެ. މިގޮތުން ފާހަގަ ކުރެވޭ ކަންކަމަކީ :-
އަލާމާތްތައް
ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް ދުޅަވުމުން ފެންނަ އަލާމާތްތަކާއި ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް އަށް ކެންސަރު ޖެހުމުން ފެންނަ އަލާމާތްތައް ދާދި އެއްގޮތެވެ.
މިއިން އަލާމާތެއް ފާހަގަ ކުރެވޭނަމަ ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަކާ މަޝްވަރާކުރާށެވެ.
ފަހުން މިލިޔުނު 3 އަލާމާތް ފެންނަނީ ކެންސަރުގެ އަސަރު ބޮޑުވުމާއި ގުޅިގެންނެވެ. ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް އަށް ކެންސަރު ޖެހި އޭގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ނުފެނި ދިގުމުއްދަތެއް ވޭތިވެހިގައިދާނެ އެވެ. މިގްލޭންޑަށް ކެންސަރުޖެހޭ މީހުންގެ ތެރެއިން %90 މީހުންނަށް މިކަން އެނގެނީ މިގްލޭންޑްގައި އުފެދޭ ކެންސަރު ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ހިސާބުތަކަށް ފެތުރުމާއި ގުޅިގެންނެވެ.
ސްކްރީންކުރުން
ސްކްރީން ކުރުމަކީ ބަލީގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ނުފެންނަނީސް ބަލިހުރިތޯ ބެލުމަށް ތަހުލީލު ކުރުމެވެ. މިބަލީގެ ކުރީކޮޅު ބަލި ހުރިކަން ދެނެގަނެ ފަރުވާ ކުރަން ފެށުމުން ވަރަށް ބޮޑެތި ފައިދާތަކެއް ލިބެއެވެ. މިގޮތުން އެހެން ގުނަންތަކަށް ބަލި ފެތުރުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަވުމާއި، ޕްރޮސްޓޭޓް އަށް ބަލި ޖެހުމުގެ ސަބަބުން އަސަރުކުރާ މިންވަރު ކުޑަކުރެވެއެވެ. ފާއިތުވި 20 އަހަރުގެ ތެރޭގައި ބައްޔަށް ސްކްރީން ކުރުމުގެ ސަބަބުން ބަލިޖެހޭ މީހުންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރެވޭ މިންވަރު %67 އިން %97 އަށް ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ.
ސްކްރީން ކުރަންޖެހޭ މީހުން
ބައްޔަށް ސްކްރީން ކުރަންޖެހެނީ ކުރިން ވެސް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑު މީހުންނެވެ. އެމެރިކާގެ ކެންސަރ ސޮސައިޓީން ލަފާދެނީ އުމުރުން 50 އަހަރުންމަތީގެ ހުރިހާ ފިރިހެނުންވެސް ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު އަށް ސްކްރީން ކުރުމަށެވެ.
ފަރުވާ
ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރަށް ދެވޭ ފަރުވާ ތަކުގެ ތެރޭގައި :-
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
ކުރީކޮޅުގައި ބަލި ހޯދިއްޖެނަމަ މިފަރުވާތަކުން ބަލި މުޅިން ފަސޭހަ ކުރެވިދާނެ އެވެ. މިބައްޔަށް ސްކްރީންކުރުން މުހިއްމު ވަނީ މިސަބަބާހުރެއެވެ. ނަމަވެސް ބަލި ދެނެގަނެވޭލެން ލަސްވެއްޖެނަމަ މިފަދަ ފަރުވާ ތަކުން ވެސް ކޮށްދެވޭނެ ކަމަކީ ބަލިމީހާގެ އުދަގޫތައް ލުއިކޮށް ދިނުމާއި، ބަލި އިތުރަށް ގޯސްވަމުންދާ މިންވަރު ކުޑަ ކުރުމެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ދިޔަމިގިލި (ތ. އަތޮޅު)
މިއީ ތ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ހިމާޗަލް ޕްރަދޭޝް
، އަކީ އިންޑިޔާގެ އިސްޓޭޓުތަކުގެ ތެރެއިން އިސްޓޭޓެކެވެ.
ލައްޖެހި ކާޅު
މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގައްޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ އެންމެ ފަހަތުން ބުޑުދޮށުގައި ކަޅުކުލައިގެ ދެލައް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. ކަނޑުކާޅުގެ މިބާވަތަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިމަހަަށް ކިޔާ ޢިލްމީ ނަމާ، އިގިރޭސިނަމާ އަދި މަހުގައި ހުރި ޚާއްޞަ ސިފަޔަށް ވިސްނާ ލައްޖެހި ކާޅު ކިޔާފައި ވަނީ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކޮކާ ކޯލާ
ކޮކާ ކޯލާ، (ކޯކްގެ ނަމުގައި ވެސް މަޝްހޫރު ވެފައިވާ) މި ބުއިމަކީ ކޮކާ ކޯލާ ކުންފުނީގެ އުފެއްދުމެކެވެ. ކޮކާ ކޯލާއަކީ 200 ޤައުމަށް ވުރެ ގިނަ ގައުމުގައި ރެސްޓޯރެންޓް ތަކުގަޔާއި ކޯލާ (ކާރބޮނޭޓަޑް ބުއިން) މެކެވެ.
އިބްނި ޚަލްދޫން
އިބްނި ޚަލްދޫން ابو زيد عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي އަކީ ވަރަށް މަޝްހޫރު ޢަރަބި އިސްލާމީ ތާރީޚު ޢިލްމުވެރިއެކެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު (ހަތަރުވަނަ)
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު (ހަތަރުވަނަ) ސިރީ ކުލަ ރަންމަނި މަހާ ރަދުންނަކީ އައްޑޫ މުޙައްމަދު ބޮޑު ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ އައްޙާއްޖު ޢަލީ ތުއްތުކަލާގެ ދަރިކަލެކެވެ. ސުލްޠާން ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު އަވަހާރަވުމަށްފަހު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރިއަށް ތިބި މީހުންނާއި، ރައްޔިތުން ތަޚްތަށް އިސްކުރުމަށް އެދުނީ، ޤާޟީ މަޙުމޫދުގެ ދަރިކަލުން ޚަތީބު މުޙައްމަދު ސިރާޖުއްދީނު އެވެ.
މުޙައްމަދު ސިރާޖުއްދީނު އަކީ ވަރަށް ޢިލްމުވެރި ދީންވެރި ބޭކަލެކެވެ. އޭނާ ކައިވެނި ކުރައްވައިގެން އުޅުއްވަނީ އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު އަށް ބޮޑުބޭބެ ވިދާޅުވާ އާމިނާ ކަނބާދި ކިލެގެ އާއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ރަސްކަމަށް އިސްކުޅައުމަށްޓަކައި، ރައްޔިތުން އުޅޭކަން އެނގިވަޑައިގެން، އެރޭމެ އޭނާ މާލެ ދޫކުރައްވައި، ހައްދުއްމައްޗަށް ވަޑައިގެން ފުނަދޫ ގައި ވަޒަންވެރިވެ ވަޑައިގަތެވެ.
ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތުން
ދެން މާލޭގައި ތިބި މީހުންގެ ތެރެއިން ތަޚްތަށް އިސްކުޅައުމަށް، އެންމެ އެކަށީގެންވާ މީހެއްކަމަށް ފެނުނީ ޢަލީ ތުއްތު ކަލާގެ މުޙައްމަދު އެވެ. ލަސްތަކެއް ނުވެ އެމަގާމަށް އޭނާ އިސްކޮށްފި އެވެ. ބުނެވެނީ އޭނާ އެމަގާމަށް އިސްކުރެވުނީ ނުސާފު ކަމާއި، ރިޝްވަތުގެ ބާރާއި ލައިގެން ކަމަށެވެ. ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތުމާއެކު، އޭނާ ކައިވެނި ބައްލަވައިގަތީ އޭނާގެ ކުރިން ރަސްކަމުގައި ތިއްބެވި ދެރަސްކަލުން ކައިވެނި ބައްލަވައި ގެންނެވި މަރިޔަމް ކަނބާފާނު އާއެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްކުރެއްވުމާއެކު އޭނާ ކުރިން ހުންނެވި ފަނޑިޔާރު ކަމުގެ މަގާމަށް ޙަސަން ތާޖުއްދީނު އިސްކުރައްވައިފި އެވެ. ބޮޑު ބަނޑޭރިކަން ދެއްވީ މުލީ އަލްވަޒީރު މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު އަށެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު (ހަތަރުވަނަ) ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ފަނޑިޔާރުކަމުގައި 14 އަހަރު ހޭދަކުރެއްވުމަށް ފަހުގައެވެ. އޭނާއާއި ޙަސަން ތާޖުއްދީނު އާއި ދެކަލުންނަކީ ވެސް އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުގެ ދަރިވަރުންނެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު (ހަތަރުވަނަ) އަކީ ބުއްދިވެރި ޢިލްމު ވެރި ރަސްކަލެކެވެ. ފަގީރުންނާއި ނިކަމެތިންނަށް އެހީތެރިވުމުގައި ދެމިހުންނެވި ބޭކަލެކެވެ. ދައުލަތުގެ ޚަޒާނާއިން ޢިލްމުވެރިންނަށާއި ނިކަމެތިންނަށް އެހީތެރިވެ ވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެތަކެއް މިސްކިތެއް ބިނާކުރައްވާ އާރާސްތު ކުރެއްވި އެވެ. ވީރާނާވެފައިވާ މިސްކިތްތައް އާކުރެއްވި އެވެ. މާތް މަގުޞަދު ތަކަށް ވަގުފު ކުރެވިފައިވާ ބިންތަކުގެ މައްޗަށް ހުރުމަތްތެރިކަން ބެހެއްޓެވިއެވެ. ސުލްޠާން މުޙައްމަދު (ހަތަރުވަނަ) އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 1112 ވަނަ އަހަރުގެ ޝަޢުބާން މަހުގެ 6 ވަނަ ދުވަހުގައެވެ. ރަސްކަން ކުރެއްވީ 7 އަހަރާއި 5 މަހާއި 10 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އައްޝައިޚް އަލްއަލްބާނީ
އައްޝައިޚް އަލްއަލްބާނީ އަކީ އިސްލާމީ ދުނިޔެ ދުށް ވަރަށް މޮޅު ޢިލްމު ވެރިއެކެވެ.
ނަސަބު
އައްޝައިޚް އަލްއަލްބާނީ ގެ ފުރިހަމަ ނަންފުޅަކީ މުޙައްމަދު ނާޞިރުއްދީން ބިން އަލްޙާއްޖު ނޫޙް އަލްއަލްބާނީ އެވެ. މަޝްހޫރު ނަންފުޅަކީ އަލްއަލްބާނީ އެވެ. އުފަންވެވަޑައިގަތީ 1914 ވަނަ އަހަރު އަލްބޭނިޔާގެ އޭރުގެ ވެރިރަށް އަޝްޤޫދްރާ އޭ ކިޔުނު ރަށެއްގައެވެ. އޭނާގެ އާއިލާ އަކީ މާއްދީ ގޮތުން ފަގީރު، އިލްމީ ގޮތުން މުއްސަދި ދީންވެރި އާއިލާ އެކެވެ. އަލްއަލްބާނީގެ ބައްޕާފުޅަކީ އެރަށުގެ މީހުން ދީނީ ކަންތައް އޮޅުން ފިލުވުމަށްދާ މަރުޖިޢެކެވެ. ވަރަށް ތުއްޕުޅު އިރު ބައްޕާފުޅާ އެކު އަލްބޭނިޔާ ދޫކުރައްވައި ސޫރިޔާ އަށް ވަޑައިގެން ދިމިޝްޤުގައި ވަޒަންވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. ދިމިޝްޤަށް ވަޑައިގެން އެތާގެ މަދަރުސަތުލް އިސްޢާފުލް ޚައިރީ އިން އިބްތިދާއީ ތަޢުލީމު އުގެނިވަޑައިގެންނެވި އެވެ.
ގާދިއްފުށި (ތ. އަތޮޅު)
މިއީ ތ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު
ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު އަކީ ފަލަ ގޮހޮރުގައި ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ނިމިގެން ތިރިއަށް ގޮސް، ސިގްމޮއިޑް ގޮހޮރުގެ ފެށުމާއި، ހަމައަށްވާ ބައެވެ. ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު އޮންނަނީ ހަށިގަނޑުގެ ވާތް ފަރާތުގައެވެ. ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަން އަށް ކިޔަނީ ސްޕްލީނިކް ފްލެކްޝަރ އެވެ.
ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު ކުރިމަތިންނާއި އަރިމަތިން އިންނަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. އަދި ކުރިމަތިންނާއި އަރިމަތިން ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު އިންނަނީ އެންޓިރީއާ އެބްޑަމިނަލް ވޯލްގެ މަސްތަކުގައި ޖެހިފައެވެ. ނަމަވެސް އެންޓިރީއާ އެބްޑަމިނަލް ވޯލް އާއި ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު ވަކިކޮށްދޭ ހުރަހެއް ލެވިފައި ވެއެވެ. އެއީ ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ކޮއިލް ތަކާއި، ގްރޭޓަރ އޯމެންޓަމް އެވެ.
ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރުގެ ފުރަގަސް ނުވަތަ ފަހަތް ޕެރިޓޯނިއަމް އިން ނިވާކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު އޮންނަނީ މަތިން ތިރިއަށް ވާގޮތަށް އަންނަނިވި ބައިތަކުގެ މަތީގައި ޖައްސާލައިގެން އޮންނަ ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. އެބައިތަކަކީ ވާތު ގުރުދާގެ ތިރީބައި، ކޯޑްރޭޓަސް ލަމްބޯރަމް،އިލިއެކް ކްރެސްޓް، އިލިއަކަސް މަސްގަނޑު، އަދި ސޯސް މޭޖަރ މަސްގަނޑު އެވެ. މިބުނި ބައިތަކާއި ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު ވަކިކުރުމަށް އެދެމެދުން އަންނަނިވި ބައިތައް ގޮސްފައި ވެއެވެ. އެއީ ސަބްކޯސްޓަލް ލޭހޮޅިތައް، ސަބްކޯސްޓަލް ނާރު، އިލިއޯ ހައިޕޯގެސްޓްރިކް ނާރު، އިލިއޯއިންގްއައިނަލް ނާރު، ފަލަސްމަސްގަނޑުއަށް ގޮސްފައި ލެޗުރަލް ކިޔޫޓެނިއަސް ނާރު، ފެމޯރަލް ނާރު، ޖެނިޓޯ ފެމޯރަލް ނާރު، އަންހެނުންގެ ނަމަ ބިސްރަވަ އަށް ގޮސްފައިވާ ލޭހޮޅިތައް، ފިރިހެނުންގެ ނަމަ އޮށް އަށް ގޮސްފައިވާ ލޭހޮޅިތައް، އަދި އެކްސްޓަރނަލް އިލިއެކް އާޓަރީ އެވެ.
ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު އަށް ލޭފޯރުކޮށްދެނީ ވާތު ކޮލިކް އާޓަރީ އިންނެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް ޤިސްމު:އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތައް
ހަވީރު ނޫސް
ހަވީރު ނޫހަކީ ދިވެހި ބަހުން ނެރެވޭ އެންމެ މަގުބޫލު އެއް ނޫހެވެ.
ހަރިޔާނާ
، އަކީ އިންޑިޔާގެ އިސްޓޭޓުތަކުގެ ތެރެއިން އިސްޓޭޓެކެވެ.
އޮގަސްޓު 24
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮގަސްޓު
ގޫގްލް
thumb
ގޫގުލް (އިނގިރޭސި: Google) އަކީ އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް، ސަރޗް އިންޖީން ޓެކްނޮލޮޖީ، އޮންލައިން އިޝްތިހާރު، ކްލައުޑް ކޮމްޕިއުޓިން، ކޮމްޕިއުޓަރ ސޮފްޓްވެއާ، ކުއަންޓަމް ކޮމްޕިއުޓިން، އީ-ކޮމާސް، އަދި ކޮންސިއުމަރ އިލެކްޓްރޯނިކްސް އަށް ފޯކަސްކުރާ އެމެރިކާގެ މަލްޓިނޭޝަނަލް ޓެކްނޮލޮޖީ ކުންފުންޏެކެވެ.
ގުޖުރާތު
، އަކީ އިންޑިޔާގެ އިސްޓޭޓުތަކުގެ ތެރެއިން އިސްޓޭޓެކެވެ.
ގުރައިދޫ (ތ. އަތޮޅު)
މިއީ ތ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
އޮގަސްޓު 25
އޮގަސްޓު 25 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 237 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 238 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮގަސްޓު
ހިރިލަންދޫ (ތ. އަތޮޅު)
މިއީ ތ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ 13 ރަށުގެ ތެރެއިން ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން 8 ވަނަ ރަށެކެވެ.މިރަށް އޮންނަނީ އަތޮޅުގެ ހުޅަނގު ބިތުގައި ކަނޑޫދޫ އާ ހިރިލަންދޫ އާ ދެމެދުގައި އޮންނަ ކަނޑު އޮޅީގެ ދެކުނު ފައިކަށްޓާ އިންވެގެންނެވެ.
ޝީރީން އަބުދުލް ވާހިދު
ޝީރީން ޢަބުދުލް ވާހިދު އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ދިވެހި ފިލްމްތައް ކުޅެފައެވެ.
ކަނޑޫދޫ (ތ. އަތޮޅު)
މިއީ ތ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
މަހަލް އެޑިޓަރ
މަހަލް އެޑިޓަރ އަކީ ލޯކަލް ކައުންސިލް ފޮރ މަހަލް ލެންގުއޭޖު (LCML) ގެ އެދުމަކަށް އަލްފާޟިލް މާއިދު މުޖުތަބާ ހެއްދެވި ޕްރޮގްރާމެކެވެ. މި ޕްރޮގްރާމްގެ ނުސްޚާ ނަންބަރު 1.0 ނުކުމެފައިވަނީ 2006 ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ.
ގޯވާ
، އަކީ އިންޑިޔާގެ އިސްޓޭޓުތަކުގެ ތެރެއިން އިސްޓޭޓެކެވެ.
އެސޯސިއޭޓެޑް ޕްރެސް
އެސޯސިއޭޓެޑް ޕްރެސް ނުވަތަ އޭ.ޕީ އަކީ އެމެރިކާގެ ނޫސް އޭޖެންސީ އެކެވެ.
އޮގަސްޓު 26
އޮގަސްޓު 26 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 238 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 239 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮގަސްޓު
ޤުދުސް
އޫރުޝަލީމް ނުވަތަ ޤުދުސް އަކީ ފަލަޞްޠީނުގެ ޝަހަރެކެވެ.
ސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ)
ނަސަބު
އައްސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ) އަކީ އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީން (ދެވަނަ)، ނުވަތަ ކުޑަ ބަންޑާރަ އިންގެ ދަރިކަލުންނެވެ. ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން އެމަނިއްޕުޅުގެ ޢާންމު ނަންފުޅަކީ އެއްގަމުގޭ މަނިއްޕުޅު އެވެ. ނުވަތަ މާޖެހިގަނޑުވަރު މަނިއްޕުޅު އެވެ.އާއިލީ ގޮތުން ބަލާއިރު އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމުސުއްދީނާއި ވަރަށް ތިމާގެ ބޭފުޅެކެވެ. އެއީ މުޙައްމަދު ޝަމުސުއްދީންގެ ބޮޑުބޭބެ ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީން އަށް ކާފަ ވިދާޅުވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިރަދުންގެ މަންމާފުޅަކީ ދަނޑިކޮށީގެ ދީދީ ނުވަތަ ޒުލައިޚާ އެވެ.
އައްސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ) ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 27 ރަޖަބު 1304ހ، 21 އެޕްރީލް 1887މ ގައެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ 17 ޛުލްޤައިދާ 1353ހ، 21 ފެބުރުއަރީ 1935މ ގައެވެ. މިރަދުންނަކީ ރަސްކަމުގެ އާދަކާދަތައް ހިފެހެއްޓެވި، އަދި ޝާހީ ޢާއިލާއަށް ކަމޭހިއްތެވި، މަޑުމައިތިރި އަޚްލާޤެއްގެ ބޭފުޅެކެވެ. ޞުލްޙައަށް ލޯބިކުރެއްވި ރަސްކަލެކެވެ.
ރަސްކަން ލިބިވަޑައިގަތުން
މި ރަދުންނަށް ވާރުތައިން ރަސްކަން ލިބިވަޑައިގަތްކަމުގައި ވިޔަސް، މި ރަދުންނަށް ރަސްކަން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ސަބަބުތަކާމެދު، ސިޔާސީ ނަޒަރަކުން ބަލައިލަން ޖެހެ އެވެ.
މީލާދީން 19ވަނަ ޤަރުނާ ހަމަޔަށް އައި އިރު، ރާއްޖޭގައި ރަސްކަމުގެ ނުފޫޒާއި ބާރުތައް ބެހެމުން ދިޔައީ ޚާންދާނީ ބާރެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. އެ ދުވަސްވަރު އާއިލީ ބާރާއި ނުފޫޒު އެންމެ ގަދަ ދެ ޕާޓީގެ ގޮތުގައި އޮތީ އަތިރީގޭ ޕާޓީއާއި ކަކާގޭ ޕާޓީ އެވެ. މި ދެ އާއިލާ އަކީ ވެސް ރަސްކަމުގެ ޚާންދާނު ކަމުގައިވާ ހުރަވީ ދަރިކޮޅާއި ގުޅިފައިވާ ދެ އާއިލާ އެވެ. ނޫރައްދީނު ރަދުންގެ ބައްޕާފުޅު، ކުޑަބަންޑާރައިންނަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން ވަރަށް ބޮޑެތި މައްސަލަތަކާ ކުރިމަތިލައްވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވި ރަސްކަލެކެވެ. މި ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެ އިނގިރޭސީންގެ ޙިމާޔަތުގެ އަޅުވެތިކަމުގެ ދަށަށް ދިޔުމުގެ ޒިންމާ އުފުއްލަވަން ޖެހިވަޑައިގަންނަވަނީ މި ރަދުންނަށެވެ. 1887ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖެ އާއި އިނގިރޭސި ސަރުކާރާއި ދެމެދުގައި ވެވުނު ޙިމާޔަތުގެ ސޮއި ކުރެއްވީ ކުޑަ ބަންޑާރައިންނެވެ. މީގެ އިތުރުން އޭރު ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ އެންމެ ނުފޫޒު ގަދަ ޕާޓީ ކަމުގައިވާ އަތިރީގޭ އާއިލާގެ އެންމެ އިސް ތަނބު ކަމުގައިވާ އިބްރާހީމް ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނާ ދެމެދު އުފެދުނު ޚިޔާލު ތަފާތުވުންތަކުގެ ސަބަބުން ޖެހިވަޑައިގަތީ ރަސްކަމުން އިސްތިޢުފާ ދެއްވާށެވެ. ކުޑަބަންޑާރައިންގެ ދަރިކަލުން ޙަސަން ނޫރައްދީނަށް ރަސްކަން ލިބިވަޑައިގަތުމުގައި އެ ދުވަސްވަރުގެ ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ޙާލަތު އެހީތެރިވެދީފައި ވެ އެވެ. މި ގޮތުން ބޮޑުންގެ އާރާއި ބާރާއި އެހީތެރިކަމުގެ ސަބަބުން ދިގު މުއްދަތެއްގައި ރަސްކަން ކުރެއްވި އައްސުލްޠާނު މުޙަންމަދު ޝަމްދުއްދީނުގެ ސިޔާސީ ތަރި އޮއްސުމާއި ގުޅިގެން ހުސްވި ޖާގަ ފުރާނޭ ފަރާތެއްކަމުގައި ވެވަޑައިގަތީ ޙަސަން ނޫރައްދީނެވެ.
ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު
އައްސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ) ރަސްކަމަށް އިސްކުރެވުނީ އޭގެ ކުރިން ރަސްކަމުގައި ހުންނެވި ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ) ރަސްކަމުން ދުރުކުރުމާއި ގުޅިގެން 21 ފެބުރުއަރީ 1935 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގައެވެ. ރަސްކަމަށް ކޮލިލެވުނީ 21 ޖުލައި 1938 ގައެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 22 ޖުމާދިލް އޫލާ 1357 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހެވެ. އަދި ރަސްކަމަށް ކޮލިލުމާއި ގުޅިގެން އެރަދުންގެ ކޮލި ނަންފުޅަކީ ކުލަ ސުންދުރަ ކަންތިރި ބަވަނަ މަހާރަދުންނެވެ. ރާއްޖޭގައި ރަސްކަމުގެ އިއްޒަތް ފުރިހަމަ ކުރުމުގެ ގޮތުން އެންމެ ފަހުން ކޮލިލާފައިވަނީ މިރަދުންނަށެވެ.
އައްސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ) ރަސްކަމުގައި ހުންނެވީ ހަމައެކަނި ފަތްފަތްކޮޅުގައި ސޮއިކުރައްވާ ރަސްކަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ހަގީގީ ބާރު އޮތީ ޢަބުދުލް މަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު އާއި، އޭނާގެ ދަރިކަލުން އަލްއަމީރު ޙަސަން ފަރީދު ދީދީގެ އަތްޕުޅުގައެވެ.
ދުނިޔޭގެ ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ ފެށުނީ މިރަދުންގެ ރަސްކަމުގައެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި މިރަދުން ރަސްކަމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވި އެވެ. އެއީ 2 ރަބީޢުލް އާޚިރު 1362ހ، 8 އެޕްރީލް 1943 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހު (2 ރަބީޢުލް އައްވަލް 1363) ގައެވެ. ރަސްކަމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވީ 8 އަހަރު ދުވަހު ރަސްކަން ކުރެއްވުމަށްފަހު ގައެވެ. މިރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި ބޮޑު ވަޒީރަކަށް ހުންނެވީ އަލްއަމީރު މުޙައްމަދު ފަރީދު، ފަހުން ޖަލާލަތުލް މަލިކު މުޙައްމަދު ފަރީދުލް އައްވަލް އެވެ.
އިސްތިއުފާ ދެއްވުން
އައްސުލްޠާނު ޙަސަން ނޫރައްދީނު ރަދުންގެ ރަސްކަމުގެ ފަހުކޮޅުގައި ދިމާވި ސިޔާސީ މައްސަލަތަކެއްގެ ސަބަބުން ރަދުންގެ އިސްތިޢުފާ ހުށަހެޅުއްވުން ވަރަށް މުހިންމުކަމަށް ވެގެން ދިޔަ އެވެ. ވުމާއެކު މި ރަދުން ރަސްކަމުން އިސްތިޢުފާ ދެއްވީ 2 ރަބީޢުލްއާޚިރު 1362 (8އޭޕްރީލު 1943)ގަ އެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ފަހުން ދައުލަތް ހިންގުމަށް އުފެދުނު ވަލީ ކޮމިޓީގެ ރައީސްކަމުގައި ވެސް ހުންނެވީ އެ މަނިކުފާނެވެ. ޙަސަން ނޫރައްދީނު ދެމި އޮތުމުގެ ޢާލަމަށް ދަތުރުކުރެއްވީ 15 އޭޕްރީލް 1967، 5 މުޙައްރަމް 1387ގަ އެވެ.
އުތުރުގެ ގަޑުބަޑު
ނޫރައްދީނު ބަންޑާރައިންގެ ރަސްކަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ސިޔާސީ ގަޑުބަޑެއް ހިނގި އެވެ. 4 މާޗު 1943ގައި ހިނގި މަޝްހޫރު އުތުރުގަޑުބަޑު ގެ ނަންދެވޭ މި ގަޑުބަޑަށް ވަރަށް ގިނަ ނަންތައް ތާރީޚު ޢިލްމުވެރިން ދެ އެވެ. މި ގަޑުބަޑަކީ މާލެއިން އެންމެ އުތުރު ތިލަދުންމަތީގެ ރައްޔިތުން، އިސްވެ ޙަރަކާތްތެރިވެފައިވާ ޙަރަކާތަކަށްވާތީ ތިލަދުންމަތީ އައުން މި ފަދައިން ވެސް ކިޔަ އެވެ. ހައިހޫނުކަމާއި ފަގީރުކަމުގެ ސަބަބުން ދައުލަތާ ނުރުހިގެން އުފެދުނު މި ފިތުނަ ބެލެވިފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ ފަހުގެ ތާރީޚުގައި ހިނގައިދިޔަ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ފިތުނަ ކަމުގަ އެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް ހަތަރު ހާހަށްވުރެ ގިނަ މީހުން އެތައް ސަތޭކަ އުޅަނދެއްގައި މާލެ އައެވެ. މި ކަން ނިމުނު ގޮތް ދައްކައިދެނީ މިއީ އޭގެ ޒާތަށް ބަލާއިރު، ކިތަންމެ ބޮޑުކަމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އޭރު ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ނަވުގައި ތިއްބެވި އިސް މާލިމީންގެ ވިސްނުންތެރިކަމާއި ޙިކުމަތްތެރިކަމުން މި ކަން މައިތިރިކުރެއްވި ކަމީ ދައުލަތުގެ އޭރުގެ ދާޚިލީ ސިޔާސަތުގެ ހަރުދަނާކަން ހުރި ވަރެވެ.
ހިނގި މުހިއްމު ކަންތައްތައް
އައްސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ) އިގެ ރަސްކަމުގައި ހިނގި ބޮޑެތި ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ރައްޔިތުންގެ ވާރު ކެނޑުން، ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި އިގިރޭސި އައްޑުއަތޮޅު ގަމަށް ފޭބުން، ރައްޔިތުންގެ ބޮޑު އިސްޓޯރު ހުޅުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. އެންމެ ފަހުން ބޮޑު ތިލަދުންމަތި އައީ ވެސް މިރަދުންގެ ރަސްކަމުގައެވެ.
ފާހަގަކުރެވޭ ސިފަތައް
އައްސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ) އަކީ އިސްކޮޅުން މެދުމިނުގެ ގައިގެ ކުލަކޮޅު ވަރަށް ދޮން ބޭފުޅެކެވެ. އެރަދުންގެ ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހުން ދުނިޔޭގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނަކީ އަލްއަމީރު މުޙައްމަދު ނޫރައްދީން، އަލްއަމީރާ އަނީސާ ނޫރައްދީން، އަލްއަމީރާ ޒަރީނާ ނޫރައްދީން، މިތިން ބޭފުޅުންނެވެ.
އަވަހާރަވުން
އައްސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ) ރަސްކަމުން ވަކިވެ ވަޑައިގެން ހުންނަވަނިކޮށް، މިމަނިއްޕުޅު އަވަހާރަވީ 5 މުޙައްރަމް 1387ހ، 15 އެޕްރީލް 1967 ގައެވެ. ފަސްދާނު ލެވިފައިވަނީ މާލޭ ގަލޮޅު ގަބުރުސްތާން ގައެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ސިއްތިފުޅު
ސިއްތިފުޅު އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ދިވެހި ފިލްމްތައް ކުޅެފައެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ކުއްލިއްޔަތުއް ދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާ
ކުއްލިއްޔަތުއް ދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާ އަކީ މާލޭގައި ހުރި ކޮލެޖެކެވެ. މިކޮލެޖްގައި ހިމެނޭ ނިޒާމީ ބަޔަށް ކިޔަނީ މަޢުހަދެވެ. މިކުއްލިއްޔާގައި މެދުމަދަރުސީ ތަޢުލީމުން ފެށިގެން ޑިގްރީ ފެންވަރަށް ކިޔަވައިދެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ރީނދޫ އުރަހަ ކަންނެލި
ރީނދޫ އުރަހަ ކަންނެލި ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ދޮށީގެ މަސްވެރިކަމުގައި ދެވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން ބޭނޭ ބާވަތެވެ. މިމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި ކަޅުބިލަ މަސް އަދި އެހެނިހެން ކަނޑުމަހުގެ ބާވަތްތަކާއެކު އައިން ހަދައިގެން ދަތުރުކޮށް އުޅެއެވެ. މިއީ ވަރަށް ބޮޑެތިވާ ކަންނެއްޔެކެވެ. މިކަންނެލި ބޮޑެތިވީވީހެން ކަނޑުގެ އަޑިއަށް ފިނިހިސާބުތަކަށް ދަތުރުކުރެއެވެ. ވުމާއެކު ބޮޑެތި ކަންނެލި ލޭނުއަޅައިގެންނާއި، ދިރޭ އެންޖަހައިގެން ރާއްޖެއާއި ބޭރުގައުމު ތަކުގައިވެސް ބާނައި އުޅެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ މަސްމަހާ މެއްސާއި، ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި، ބޯވަ ދިލަ މަހެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް ޤިސްމު:Fish ޤިސްމު:Fishes in the Maldives
ރޮނގުދެމި ކާޅު
ރޮނގުދެމި ކާޅު އަކީ ފުޅާ އަދި ފަތި ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ އަނގަ ވެސް އެހެނިހެން ކަނޑުކާޅެކޭ އެއްގޮތަށް ކުޑައެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި އެންމެ ގިނައިން އުޅޭ އެއްބާވަތުގެ މަސްކަމުގައި ބެލިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މަހުގައި ފާޅުކަން ބޮޑު ކުލައަކާއި ކުރެހުމެއް ނުހުރުމުގެ ސަބަބުން ގިނަ ފަރާތްތަކަށް މިމަހަށް ސަމާލުކަން ނުދެވޭކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 26 ސ.މ އަށެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ 30 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 8 ހަރުކައްޓާއެކު 27 އާއި 30 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 24 އާއި 28 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ހަނދުފަޅިބުރަށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށި ކުލައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި އަޅި ނޫކުލައިގެ ހިމަ ރޮނގުތަކެއް މަހުގެ ދިގަށްވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައި އޮރެންޖް ކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައްޔާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ގަދަ ނޫކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. ކަނޑުކާޅުގެ މިބާވަތަށް ވެސް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ ސިފަތަކުގެ މައްޗަށް ބަލާ މަހުގައި ހުންނަ ރޮނގުތަކަށް ނިސްބަތްވާގޮތަށް މަހަށްކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާ ޢިލްމީ ނަމާ ގުޅޭގޮތުން ރޮނގުދެމި ކާޅު ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކިނބިދޫ (ތ. އަތޮޅު)
މިއީ ތ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ފާރިސީދީން
ފާރިސީދީނަކީ އަލިފާނަށް އަޅުކަން ކުރާ މީހުންގެ ދީނެވެ.
އޮގަސްޓު 27
އޮގަސްޓު 27 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 239 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 240 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮގަސްޓު
ސުލްޠާން ޢަލީ (ހަތްވަނަ)
އަކީ މީލާދީން 1700 ން 1701 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 1112 ން 1113 އަށެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތި ހިޖުރައިން 1112 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
ސުލްޠާން ޢަލީ (ހަތްވަނަ) ސިރީ ކުލަ ރަންމުތް މަހާ ރަދުންނަކީ ރަސްކަމަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ކުރީގައި އަލްވަޒީރު ޢަލީ ޝާހް ބަންދަރު އެވެ. އޭނާގެ ބައްޕާފުޅަކީ އަލްވަޒީރު އިބްރާހީމް ޝާހް ބަންދަރުއެވެ.
ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތުން
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު (ހަތަރުވަނަ) އާލާސްކަންފުޅު ބޮޑުވާން ފެށުމުން، ރަދުންގެ އަނބިކަބަލުންގެ ބޮޑު ބޭބެއެއް ކަމުގައިވާ ޢަލީ ޝާހް ބަންދަރު އާއި، ކުރެންދޫ ޢަލީ ޚަޠީބު ތަކުރުފާނު އާއި، ދެކަލުން އެއްބަސްވުމުން، ރަދުންގެ ގާތްތިމާގެ ބޭފުޅުން ރަދުންނާއި ބައްދަލުވެ ވަޑައިގަތުމަށް، އޭނާ އޮންނެވިތަނަށް ވެދެވަޑައިގެންނެވުން މަނާކޮށްލެއްވި އެވެ. ބޭނުމެއް ކަމަށް ބުނެވެނީ ރަދުންގެ ދައިތާފުޅުގެ ދަރިކަލުން ރަސްކަމަށް އިސްކުރެއްވުމަށް އައްޔަން ކުރައްވާން ރަދުން ގަސްދުކުރައްވާކަން އެގިގެން އެކަން ވިޔަނުދިނުމެވެ. ރަދުން އަވަހާރަވުމަށްފަހު ރަދުންގެ އަމުރުފުޅަކީ އެއީ ކަމުގައި ހަދައިގެން ރަދުންގެ ދައިތާފުޅާއި، އޭނާގެ ބޭފުޅުން ހުވަދު އަތޮޅު ދެއްވަދޫ އަށް އަރުވާލެއްވި އެވެ.
ރަދުން އަވަހާރަވިތާ ދެތިން ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި ޙަސަން ތާޖުއްދީން މާލެ ދޫކުރައްވައި މައްކާ އަށް ވަޑައިގަތުމަށް ދަތުރު ފައްޓަވައިފި އެވެ. ދެން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ޢަލީ ޝާހް ބަންދަރު އެވެ. އެއަށްފަހު ޝާހް ބަންދަރުކަން ދެއްވީ އޭނާއަށް ބޮޑުބޭބެ ކިޔާ އިބްރާހީމް އަށެވެ. ބެރުވެރިޔަކަށް ހުރި މީހާއަށް ދެއްވީ ފާމުދޭރި ކަމެވެ. ފަނޑިޔާރުކަމަށް އިސްކުރެއްވީ ވަރަށް ވެސް ޖާހިލު މީހެއްކަމަށްވާ ޢަލީ ޚަޠީބު އެވެ.
އައްސުލްޠާން ޢަލީ އަކީ އިސްކޮޅުން ކުރު ކަޅު ބޭފުޅެކެވެ. ރައްޔިތުންނާއި މެދު ކަންތައް ކުރައްވަމުން ގެންދެވީ ނުހަނު އަނިޔާވެރި ބޭއިންޞާފު ގޮތެއްގެ މަތީންނެވެ. ލަސްތަކެއްނުވެ އައްސުލްޠާން ޢަލީ އަވަހާރަވެއްޖެއެވެ. އޭނާ އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 1113 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުމާދިލް އޫލާ މަހުގެ 24 ވަނަ ދުވަހުގައެވެ. ރަސްކަން ކުރެއްވީ 9 މަހާއި 9 ދުވަސް ވަންދެނެވެ.
ފާރިސީން
ފާރިސީންނަކީ އަލިފާނަށް އަޅުކަން ކުރާ މީހުންނެވެ.
ބަޢަޘް ޕާޓީ
ޢަރަބި އިޝްތިރާކީ ބަޢަޘް ޕާޓީ (ޢަރަބިން: حزب البعث العربي الاشتراكي) އުފެދިފައިވަނީ 1945 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މިޕާޓީ އަކީ އިލްމާނީ، އަރަބި ގައުމިއްޔަތީ، އަދި ސިޔާސީ ޕާޓީއެކެވެ. މި ޕާޓީގެ ގޮފިތައް އަރަބި ބައްރުގެ ތަފާތު ގައުމުތަކުގައި އުފެދިފައިވި ނަމަވެސް، މި ޕާޓީ އެންމެ ވަރުގަދަ އަށް ޙަރަކާތްތެރިވަނީ ޢިރާޤާއި ސޫރިޔާގައެވެ. މިދެ ގައުމުގެ ވެރިކަން ބަޢަޘް ޕާޓީ އަށް ލިބިފައިވަނީ 1963 ގައެވެ. 1966 ގައި ބަޢަޘް ޕާޓީ ދެ ޖަމާއަތަކަށް ބެހުނެވެ. އަދި މުޅިންވަކި ދެ ބައިގެގޮތުގައި ހަރަކާތްރެރި ވާންފެށިއެވެ. މި ދެ ޕާޓީވެސް ބޭނުން ކުރަނީ ހަމަ އެއްނަމެކެވެ. ބަޢަޘް ޕާޓީ މިނަމެވެ.
ބަޢަޘް ޕާޓީ ސޫރިޔާގެ ވެރިކަމާ ހަވާލުވެފައިވަނީ 8 މާރޗް 1963 ގައެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ޢިރާޤުގައި 1963 ގައި ވެރިކަން ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް އަލުން ވެރިކަމަށް އައީ 1968ގައެވެ. އަދި ބާރުދިޔައީ 2003 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާއިން އެގައުމުގެ މައްޗަށް ހަންފެތުރުމުންނެވެ. އަދި މިގައުމުގެ މައްޗަށް ދެންވެރިވި ސަރުކާރު ބަޢަޘް ޕާޓީ އުވާލެއްވިއެވެ.
މަޑިފުށި (ތ. އަތޮޅު)
މިއީ ތ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
އޮގަސްޓު 28
އޮގަސްޓު 28 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 240 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 241 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮގަސްޓު
އޮމަދޫ (ތ. އަތޮޅު)
މިއީ ތ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ނޮދަން އޭރިއާ
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރު ( މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސް ) ގެ ނޮދަން އޭރިއާއަކީ ދިވެހި ސިފައިންގެ ޚިދުމަތް ރާއްޖޭގައި ދިނުމަށް ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ހަތަރު އޭރިއާ ކޮމާންޑްގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގެ އުތުރުގައި އޮންނަ އޭރިއާ ކޮމާންޑެވެ. މި އޭރިއާ ކޮމާންޑް އުފެދުނީ 3 ޑިސެމްބަރ 2009 އެވެ. ނޮދަން އޭރިއާ ރަސްމީކޮށް އިފްތިތާޙް ކުރެއްވީ ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަދި ކޮމާންޑަރ އިން ޗީފް އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ނަޝީދެވެ.
ނޮދަން އޭރިއާގެ ހެޑްކްއޯޓާޒްއަކީ ހދ. ހަނިމާދޫއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ވަގުތީ ގޮތުން އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ނޮދަން އޭރިއާ ހެޑްކްއޯޓާޒް ޤާއިމުކޮށް ހިންގަމުންދަނީ ޅ. މާފިލާފުށީގައެވެ. ނޮދަން އޭރިއާގައި 5 ޕޯސް ޤާއިމުކޮށްފައިވެއެވެ. އެއީ ހެޑްކްއޯޓާޒް ވަގުތީ ގޮތުން ހިންގަމުންދާ ޅ. މަޑިވަރު ޕޯސްޓާއި، ޅ. މާފިލާފުށީ ޕޯސްޓާއި، ހދ. ހަނިމާދޫ ޕޯސްޓާއި، ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ ޕޯސްޓާއި، ހއ. އުލިގަމް ޕޯސްޓެވެ. ރ. މީދޫގައި ނޮދަން އޭރިއާގެ ޕޯސްޓެއް ޤާއިމު ކުރުމަށް ސަރުކާރުންވަނީ އެކަމަށް ޚާއްޞަ ބިމެއް ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވާފައެވެ.
ނޮދަން އޭރިއާގައި ޖުމުލަ 7 އަތޮޅު ހިމެނެއެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ އުތުރުގައިވާ 7 އަތޮޅު ކަމަށްވާ ހއ (ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި)، ހދ (ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރި)، ށ(މިލަދުންމަޑުލު އުތުރުބުރި)، ނ(މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރި)، ރ(މާޅޮސްމަޑުލު އުތުރުބުރި)، ބ (މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި) އަދި ޅ.(ފާދިއްޕޮޅު) އަތޮޅެވެ. އެމްއެންޑީއެފް ނޮދަން އޭރިއާ ނިސްބަތްވާ 7 އަތޮޅުގެ އެންމެ އުތުރުގައިވާ ތިން އަތޮޅު ހިމެނެނީ މަތިއުތުރު ސަރަޙައްދުގައެވެ. އަނެއް 4 އަތޮޅު ހިމެނެނީ ރާއްޖޭގެ އުތުރު ސަރަޙައްދުގައެވެ.
ނޮދަން އޭރިއާގެ ކޮމާންޑަރަކީ ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް އަޙްމަދު މުހައްމަދެވެ. ނޮދަން އޭރިއާގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމާންޑަރަކީ މޭޖަރ އަޙްމަދު ޖިހާދެވެ. ކޮމާންޑް ސާރޖަންޓް މޭޖަރ އަކީ ވއ.2 ޢަބްދުﷲ ސަޢީދެވެ.
ނޮދަން އޭރިއާ އޮޕަރޭޝަން ހާލަތްތަކުގައި މަސައްކަތްކުރުމަށް ތިން ކޮމްޕޯނަންޓް ވަނީ ޤާއިމުވެފައެވެ. އެއީ މެރިންކޯ ކޮމްޕޯނަންޓް އާއި ކޯސްޓްގާޑް ސްކޮޑްރަން އަދި ސާރވިސް ސަޕޯޓް ކޮމްޕޯނަންޓެވެ. މި ތިން ކޮމްޕޯނަންޓްގެ އިދާރީ ހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓަމުން ގެންދަނީ ނޮދަން އޭރިއާގެ ހެޑްކްއޯޓާޒް އިންނެވެ. މެރިންކޯ ކޮމްޕޯނަންޓްގެ ގޮތުގައި ނޮދަން އޭރިއާއާ އެޓޭޗްކުރެވިފައިވަނީ މެރީންސް ޑިޕްލޮއިމަންޓް ޔުނިޓް 6 އެވެ. އެމްޑީޔޫ 6 ގެ ޕީއެލް އަކީ ލެފްޓަނަންޓް އަޙްމަދު ޝަފީޤެވެ. ކޯސްޓްގާޑް ސްކޮޑްރަންގެ ކޮމާންޑަރަކީ ނޮދަން އޭރިއާގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމާންޑަރ މޭޖަރ އަޙްމަދު ޖިހާދެވެ. ނޮދަން އޭރިއާގެ ސާވިސް ސަޕޯޓް ކޮމްޕޯނަންޓަށް ހަމަޖެއްސެވި ކޮމާންޑަރ ފަސްޓްލެފްޓިނަންޓް ޢަބްދުﷲ މުނާޒް ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ޝަރަފުވެރިކަމާއެކުވަނީ ރިޓަޔަރ ކުރައްވާފައެވެ.
ނޮދަން އޭރިއާގެ ހެޑްކްއޯޓަރޒްގައި ސްޓާފް އޮފިސަރުންގެ ގޮތުގައި މިވަގުތު 3 އޮފިސަރަކު މަސައްކަތް ކުރައްވައެވެ. އެއީ ލެފްޓިނަންޓް މުޙައްމަދު ފަރީމް އާއި ލެފްޓިނަންޓް އިސްމާޢީލް ޝަފީޤް އާއި ލެފްޓިނަންޓް މުޙައްމަދު ނަޒީމެވެ. ލެފްޓިނަންޓް މުޙައްމަދު ފަރީމަކީ ހދ. ކުޅުދުއްފުށި، ހދ. ހަނިމާދޫ އަދި ހއ. އުލިގަމް ޕޯސްޓްގެ އޮފިސަރ އިންޗާޖެވެ. ލެފްޓިނަންޓް އިސްމާޢީލް ޝަފީޤް އަކީ އޮޕަރޭޝަން އޮފިސަރެވެ. ލެފްޓިނަންޓް މުޙައްމަދު ނަޒީމަކީ އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން އޮފިސަރެވެ.
--Allosaeed 05:25, 25 ޑިސެމްބަރު 2011 (UTC)
ވިކްޓްރީ ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
ވިކްޓްރީ ސްޕޯޓްސް ކްލަބް އަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ކުޅިވަރު ކްލަބެކެވެ. މިކްލަބް މަޝްހޫރު އެންމެ ބޮޑަށް މަޝްހޫރު ވެފައިވަނީ ފުޓްބޯޅައިގައެވެ.
ތާރީޚް
1971 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު އަހަރެންނާއި އަހަރެންގެ ރަހުމަތްތެރިންތަކެއް އުޅުނީ ޒަމާނީ މިއުޒިކް ކްލަބް ކިޔާ ރިކްރިއޭޝަން ކްލަބެއްގައި! އަހަރެމެން އެންމެންނަކީ ވެސް މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލްގައި އުޅުނު އިރު ރެޑް ހައުސް ގައި އުޅުނު މީހުން. އަހަރެމެންގެ މިއުޒިކް ކްލަބް ހިންގުމުގައި އިބްރާހީމް އަހުމަދު ( ގިނި ދޮންބެ ) އާއި މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލްގެ ބޭންޑް މާސްޓަރަކަށް ހުރި މރ ސެމިޑޯން ވަރަށް އެހީތެރިވެދިން. ފުޓުބޯޅަ ކުޅޭ ތަންތަނަށް ދައްކަންޖެހޭ އަހަރީ ފީ 120 ރުފިޔާ އިން 240 ރުފިޔާ އަށް ބޮޑުކުރުމުން އަހަރެމެން ކަންބޮޑުވި. ސަބަބަކީ އޭރު އެވްރެޖް މުސާރަ އަކީ ވެސް 95 ރުފިޔާ ކަމަށްވާތީ މައިނާ އިބްރާހީމް ރަޝީދު، ވިކްޓްރީގެ ކުރީގެ ޖެނެރަލް މެނޭޖަރ އަދި ވިކްޓްރީގެ އެއްބާނީ.
އިބްރާހީމް އިސްމާޢީލް، ރިނބުދޫ މުހައްމަދު ނާޞިރު އަދި މުޙައްމަދު ފަރީދު އާއި އެހެން ބައެއް ރަހުމަތްތެރިން ގުޅިގެން، ގިނި ދޮންބެ، އަދި މރ ސެމިޑޯންގެ އެހީގައި ކުޅިވަރު ކްލަބެއް އުފެއްދުމަށް ކަނޑައެޅި އެވެ. އެއީ މާލޭގައި ކުޅިވަރު ކުޅޭނެ ތަންތަނަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށް ފައިސާ ހޯދާނެ ގޮތެއް ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. ކުޅިވަރު ކްލަބެއް އުފަންދަން ނިންމުމުން ދެން ކުރިމަތިވި މައްސަލަ އަކީ އާ ކްލަބެއް ރަޖިސްޓްރީ ކުރާނަމަ 1100 ރުފިޔާ ދައްކަންޖެހޭ ޖެހުމެވެ. އެގޮތުން އިބްރާހީމް އިސްމާއީލް، ހީނާ މޮހެދޭ، ދޮންތު، އަދި ދޮންބެ ގުޅިގެން ލާރި ހޯދާނެ ކެމްޕޭނެއް ހިންގުމަށް ނިންމި އެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ އެހީވެދެއްވި މީހެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އޭރު އޮތް އޯކިޑް ކްލަބް ގެ ވެރިޔާ އިބްރާހީމް މަނިކު ދޮންބެ އަހަރެމެން ކުޅެ މޮޅުވާ ކޮންމެ މެޗަކުން 100 ރުފިޔާ ދޭނެ ކަމަށް އެއްބަސް ވިއެވެ. ހަމަ އެގޮތަށް އިލްޔާސް އިބްރާހީމް ( މިހާރުގެ ހެލްތު މިނިސްޓަރ ) ވެސް 100 ރުފިޔާ ކެމްޕޭން ފެށި ދުވަހު އެހީއެއްގެ ގޮތުގައި ދެއްވި އެވެ.
އަހަރެމެން ބެޑްމިންޓަން ޓީމަކާއި ކްރިކެޓް ޓީމަކާއި އަދި އަންހެނުންގެ ހޮކީ ޓީމެއް އުފެއްދީމެވެ. އަދި އެގޮތުން އުފެއްދި ޓީމްތަކުގެ ތެރެއިން ބެޑްމިންޓަން މުބާރާތުގައި ފައިނަލް ގައި ކުޅެ، ބެޑްމިންޓަން އިން ބަލިވި ނަމަވެސް ކްރިކެޓް މުބާރާތުގެ ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދުނެވެ. އަދި އަންހެނުންގެ ހޮކީ ފައިނަލަށް ދިޔަ ނަމަވެސް ކޮންމެވެސް ސަބަބު ތަކާއި ހެދި އެ މުބާރާތުގެ ފައިނަލް ކެންސަލް ކުރިއެވެ. މިމުބާރާތްތަކުގެ މެޗްތައް ނިމިގެން ބެލިއިރު ގާތްގަނޑަކަށް 600 ރުފިޔާ ވަނީ ޖަމާ ކުރެވިފައެވެ. އެއީ ކްލަބެއް ރަޖިސްޓްރީ ކުރަން ބޭނުންވާ އަދަދުގެ ދެބައިކުޅަ އެއް ބަޔެވެ.
ޖުލައި 1971 ހާ ތާގައި އަހަރެމެންނަށް ފައިސާގެ އެހީގެ ގޮތުގައި ބައެއް ފަރާތްތަކުން އެހީވެ ދިނެވެ. އެގޮތުން އިބްރާހީމް ވަހީދު އަހުމަދު ( ވައިޖެހޭ ޅަހުއްތު )، މރ ސެމިޑޯން، ކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހީމް ނާޞިރު އަދި ރެޑިއަމް ވަހީދު އާއި މިއިން ކޮންމެ ބޭފުޅަކުމެ 200 ރުފިޔާގެ އެހީއެއް ވެދެއްވި އެވެ. ކްލަބެއް ރަޖިސްޓްރީ ކުރާނެ ވަރަށް ފައިސާ ޖަމާވުމުން ކްލަބެއް ރަޖިސްޓްރީ ކުރަން ފެންނަ ރަގަޅު ދުވަހެއް ބެލުމެއް ދީނީ އިލްމުވެރިއެއް ކަމަށްވާ މެދުސީދީގެ އަރިހުން އެދުނީމެވެ. އަދި މެދު ސީދީ ބުނުއްވީ ޖުލައި 3 ވަނަ ދުވަހުގެ ހެދުނުގެ 10 ޖަހާއިރަކީ ރަގަޅު ސާއަތެއް ކަމަށެވެ. ކްލަބް ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ލިޔުމެއް ތައްޔާރުކޮށްދީ ހެދީ އިބްރާހީމް ވަހީދު އަހުމަދު ( ވައިޖެހޭ ޅަހުއްތު ) އެވެ.
އަހަރެމެންގެ ތެރޭގައި 25 އަހަރުވެފައި ހުރި މީހަކު ނެތުމުން ކޮކާ އުމަރޭ ކައިރީގައި 25 އަހަރު ވެފައިވާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ސޮއިކުރުމަށް އެދުނީ އެވެ. ކްލަބުގެ ނަމާމެދު ތަފާތު ނަންތައް ކިޔައި ވާހަކަ ދެކެވި އެންމެ ފަހުން ކްލަބް ރަޖިސްޓްރީ ކުރީ ވިކްޓްރީ ސްޕޯޓްސް ކްލަބް ގެ ނަމުގައެވެ.
މޭޖަރ އަޙްމަދު ޖިހާދު
އަޙްމަދު ޖިހާދު ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރަކަށްވީ 1997 އޭޕްރީލް 21 ގައެވެ. މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ކޯސްޓްގާޑް 115 ބްރެވި ލޯންޗްގެ އިންޖީން/ ރޭޑިއޯމަން ކަމުގެ މަޤާމާއި، 133 ކާނިލޯންޗްގެ އިންޖީންމަން ކަމާއި، ރީޖަނަލް ހެޑްކްއޯޓާރޒް ކައްދޫގެ ބޭސްކޮމާންޑަރުކަމާއި ގިރިފުށީ ޓްރޭނިންގ ސެންޓަރުގެ އެޖްޓަންޓް ކަމާއި ކޯސްޓްގާޑް އޮޕަރޭޝަންސްގެ ސީނިއަރ އެންސީއޯ އިންޗާޖްގެ މަޤާމު ހިމެނެއެވެ. އެންލިސްޓެޑް ރޭންކްތަކުގެ ތެރެއިން ލާންސް ކޯޕްރަލް ، ކޯޕްރަލް، ސާރޖަންޓް، ސްޓާފް ސާރޖަންޓް، އަދި ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ރޭންކް އަޙްމަދު ޖިހާދު އަދާކޮށްފައިވެއެވެ.
ކޮމިޝަން އޮފިސަރަކަށްވުމަށްފަހު އަޙްމަދު ޖިހާދުވަނީ ވާޖީނިއަރ، ޔޯކްޓައުން އާރުޓީސީ ޔޫއެސް ކޯސްޓްގާޑް އިން އިންޑޮކްޓްރިނޭޝަން ކޯހެއްވަނީ ފުރިހަމަކޮށްފައެވެ. އޭނާވަނީ އިންޓަރނޭޝަނަލް މެރިޓައިމް އޮފިސަރ (އައިއެމްއޯސީ) ކޯސް ފުރިހަމަކުރައްވާފައެވެ. މެރިޓައިމް ސާރޗް އެންޑް ރެސްކިޔު ޕްލޭނިންގ ކޯސް އާއި ބިލްޑިންގ ޓީމް މެންބަރ ކޯސް ވެސް ޔޫއެސް އިންވަނީ ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯސްޓްގާޑުގެ އޮޕަރޭޝަން ސެންޓަރުގައި މެރިޓައިމް ސާރޗް އެންޑް ރެސްކިޔު ތަފާތު ގިނަ އޮޕަރޭޝަންތައް ތަޖުރިބާއާއި ފަންނީ ހުނަރުވެރިކަމާއެކު އަޙްމަދު ޖިހާދުވަނީ އޮޕަރޭޝަންސް އޮފިސަރެއްގެ ގޮތުންވަނީ އިސްވެހުންނަވައިގެން ކުރިއަށް ގެންދަވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޕޯޓް އެންޑް ހާބަރ ސެކިއުރިޓީ ޔުނިޓްގެ އޮފިސަރ އިންޗާޖްކަމާއި ރީޖަނަލް ހެޑްކްއޯޓާރޒް ޅ. މަޑިވަރުގެ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް އޮފިސަރުކަމާއި މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސް (އެމްއެންޑީއެފް) ގެ ދިވެހި ސިފައިންގެ ކްލަބު (ޑީއެސްސީ) ގެ ސްޕޯޓްސް އޮފިސަރުކަންވެސް އަޙްމަދު ޖިހާދުވަނީ ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައެވެ.
އަޙްމަދު ޖިހާދުގެ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އެމްއެންޑީއެފް ގެ ސްކޯލަރޝިޕް ބޯޑްގެ މެންބަރުކަމާއި، ޑިސިޕްލިން ކޮމެޓީގެ މެންބަރުކަމާއި އެމްއެންޑީއެފް ނޮދަން އޭރިއާގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމާންޑަރުކަމާއި ނޮދަން އޭރިއާގެ ކޯސްޓްގާޑް ސްކޮޑްރަން ކޮމާންޑަރުކަން ހިމެނެއެވެ. މިހާރު ލެފްޓިނަންޓް ކާނަލް އަޙްމަދު ޖިހާދު ހުންނެވީ މާލޭ އޭރިއާގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމާންޑަރުގެ މަޤާމުގައެވެ.