cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ދަށްވުން (ފިރިހެނުން)
ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން އެކި މީހުންނަށް ހުންނާނީ އެކިވަރަށެވެ. ބައެއް މީހުންގެ ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން އާދައިގެ ވަރެއްގައި ހުންނައިރު އަނެއް ބައި މީހުންގެ ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން އާދަޔާ ޚިލާފަށް މަތިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ޖިންސީ އެދުންވެރިކަމާއި، ޝައުގުވެރިކަން ވަރަށްކުޑަ މީހުން ވެސް ތިބެއެވެ. މިފަދަ މީހުންނަކީ "ހައިޕޯއެކްޓިވް ސެކްސުއަލް ޑިޒަޔަރ ޑިސްއޯޑަރ" ނުވަތަ " ޖިންސީއެދުންވެރިކަމާއި ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަވާ ބަލި" ހުންނަ މީހުންނެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވާރަކަށް ނިސްބަތުން ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ކުޑަވަމުން ދިއުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ޖިންސީ އެދުންވެރިކަމާއި ޝައުގުވެރިކަން ނުހުރުމަކީ އަންހެނުންނާއި އަޅާކިޔާއިރު، ފިރިހެނުންނަށް އެހާ އާންމު ކަމެއް ނޫނެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން % 16- 15 މީހުންނަކީ ޖިންސީ އެދުންވެރިކަމާއި ޝައުގުވެރިކަން ދަށް މީހުންނެވެ. ބައެއް ދިރާސާތައް ބުނާގޮތުން ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ 5 މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކަށް ހަޔާތުގެ ކޮންމެވެސް ދުވަސްވަރެއްގައި ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ދަށްވުން ކުރިމަތި ވެއެވެ. ފިރިހެނުންނަށްވުރެ އަންހެނުންނަށް ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ކުޑަވުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވާ މިންވަރު މަތިވި ނަމަވެސް، ފިރިހެނުންނަށް ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ދަށްވުން ކުރިމަތިވުމަކީ މާބޮޑަށް ކަންބޮޑުވެ ފިކުރުބޮޑުވާ ކަމަކަށް އޮންނަނީ ވެފައެވެ. މިހެންވަނީ ގިނަ ފަހަރު ފިރިހެނުންގެ ފިރިހެންވަންތަކަން ދައްކައިދޭ މަސްދަރަކަށް ޖިންސީބާރާއި، ޖިންސީ ފޯރުންތެރިކަން ވެފައި ވުމެވެ. އެހެންކަމުން ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ކުޑަވުމަކީ އެމީހުންނަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން ނަފްސާނީ ގޮތުން ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާކަމަކަށް އޮންނަނީ ވެފައެވެ. ފިރިހެނާގެ ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ދަށްވުމަށް ކަނޑައެޅިގެން ވަކި އުމުރެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުމުރުން ދުވަސްވުމުން މީހާގެ ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ކުޑަވާގޮތް ވެއެވެ. އެއީ އުމުރުން ދުވަސްވުމުން ހަށިގަނޑުގައި އެކުލެވޭ ފިރިހެން ޖިންސީ ހޯރމޯންގެ މިންވަރު ދަށްވާތީ އެވެ. ހަމަމިހެން އުމުރުން ދުވަސްވުމުން ކުރިމަތިވާ ބައެއް ބަލިތަކުގެ ސަބަބުން ވެސް މިހޯރމޯންގެ މިންވަރު ހަށިގަނޑުގައި ދަށްވާގޮތް ވެއެވެ. މިސާލަކަށް ލޭމައްޗަށް ދިއުން، ހަކުރުބަލި އަދި ލޭހޮޅިތައް ގަނޑުވުން ފަދަ ބަލިތަކެވެ. މިޒަމާނުގައި އުފައްދާފައިވާ އަދަވާތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން އުމުރުން ދުވަސްވެފައިވީ ނަމަވެސް ފިރިހެނާއަށް އޭނާގެ ޖިންސީ ކުޅަދާނަކަން ރައްކާތެރި ކަންމަތީ ދެމެހެއްޓިދާނެއެވެ. ދަރިން ލިބުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ވެސް ވަރަށް ދިގުމުއްދަތެއް ވަންދެން ބައެއްމީހުންނަށް ލިބިފައި ހުރެއެވެ. 80ވުރެ މައްޗަށް ދިޔަނަމަވެސް ބައެއް މީހުންނަށް ދަރިން ލިބުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ލިބިފައި ހުރެއެވެ.
ބުރެޒިލްގެ ނިޝާން
150px|left ބުރެޒިލްގެ ނިޝާން ވުޖޫދަށް އައީ ނޮވެމްބަރު 19، 1889 ގައެވެ. ބުރެޒިލް ޖުމްހޫރިއްޔަތަކަށް ބަދަލުވުމުގެ 4 ދުވަސް ފަހުންނެވެ.
ބުރެޒިލްގެ ޤައުމީ ސަލާމް
ބުރެޒިލްގެ ޤައުމީ ސަލާމް ވުޖޫދަށް އައީ 1822 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
ކަމަދޫ (ބ. އަތޮޅު)
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ހާޕޫރު
ހާޕޫރު ނުވަތަ ހާޕޫޅަކީ އުއްތަރު ޕްރަދޭޝްއަށް ނިސްބަތް ވާ ރަށެކެވެ.
ސަތަލްޖު ކޯރު
ސަތަލްޖު ކޯރަކީ ޕަންޖާބުގައިވާ ކޯރުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ކޯރެވެ.
ސައޮ ޕައުލޯ
ސައޮ ޕައުލޯ އަކީ ސައޮ ޕައުލޯ ސްޓޭޓުގެ ވެރިރަށެވެ.
އަޙުމަދު ޙަމީދު ފަހުމީ
އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ޙަމީދު ފަހުމީ އަކީ ދިވެހި ސަރުކާރަށް ވަރަށް ގިނަ ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ބައްޕައަކީ ފަޟީލަތުއް ޝައިޚުލް އިސްލާމް ޢަބުދުﷲ ޖަލާލުއްދީން އަލްއަޒްހަރީ އެވެ. މަންމައަކީ ރުޤިއްޔާ ޙުސައިން އެވެ. އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ 24 ނޮވެމްބަރު 1941 ގައެވެ. އަހުމަދު ފަހުމީ ފުރަތަމަ ކިޔަވާ ވިދާޅުވީ ބައްޕަ ޢަބުދުﷲ ޖަލާލުއްދީންގެ އަރިހުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް އިން ކިޔަވާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ސާނަވީ ތަޢުލީމް ނިމުނުކަމުގެ ސެޓްފިކެޓް ހާޞިލްކޮށްފައި ވެއެވެ. އޭނާ އަކީ ޤާޟީކަމުގެ ކޯސް ފުރިހަމަ ކުރެއްވުމަށްފަހު، ނިޔާ ކަނޑައެޅުމުގެ ސަނަދު ޙާޞިލްކުރައްވައިގެން، ޤާޟީކަމާއި ހައިކޯޓްގެ ފަނޑިޔާރުކަން ވެސް ކުރެއްވި ޢިލްމުވެރި ބޭފުޅެކެވެ. ޢަރަބި، އުރުދޫ ބަސް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. ގާނޫނީ ގޮތުންނާއި ފިގުހު ޢިލްމުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބޭފުޅެކެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
މަބުސްތާން
މަބުސްތާންނުވަތަ އަކީ މޭވާގެ ވައްތަރެކެވެ.،މަބުސްތާން ގަސް 25-5 މީޓަރުގެ އުހަށް ހެދޭކަމަށްވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. ތަފާތު މައުދަން ތަކުން މުއްސަދި ވެފައިވާ މޭވާއެއްގެ ގޮތުގައި މަބުސްތާން ބެލެވެއެވެ. މަބުސްތާން އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ ހުހަށް ކެއުމަށާއި، ފޮނި ކާތަކެތި ހެދުމަށެވެ. ދަޅުގައި ބަންދުކޮށްގެން ވެސް މަބުސްތާން ވިއްކަން ބާޒާރު ތަކުގައި ހުންނަކަން ފާހަގަ ވެއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި މަބުސްތާން ގައި އެކުލެވޭ ތަފާތު އެންޓި އޮކްސިޑެންޓް ތަކުގެ ސަބަބުން ބަލިތަކުން މިންޖުވެ، ރައްކާތެރިވެ ހުރުމަށް މަގުފަހި ވެގެން ދެއެވެ.
ރަންބުސްތާން
ރަންބުސްތާން ގަސް އާއްމު ގޮތެއްގައި 20-10 މީޓަރުގެ އުސްމިނަށް ހެދެއެވެ. ރަންބުސްތާން ފަތުގެ ދިގުމިނުގައި 30-10 ސެންޓި މީޓަރު ވަރު ހުރެއެވެ. އަދި މަލުގެ ބޮޑު މިނުގައި ހުންނަނީ 5-2.5 މިލިމީޓަރު އެވެ.
ޗިނާބު ކޯރު
ޗިނާބު ކޯރު (އިނގިރޭސި: CHENAB) ގެ ނަން ނެގިފައިވަނީ ޗިން އަދި އާބު މި ދެ ލަފްޒު އެކުވެގެން ނެވެ. ޗިންގެ މާނައަކީ ހަނދެވެ. އާބަކީ ފެނެވެ. މިއީ ޕަންޖާބުގެ ފަސް ކޯރުގެ ތެރެއިން އެއް ކޯރެވެ.
ބުރެޒިލްގެ ޑެމޮގްރަފީ
މި މަޒުމޫނަކީ ބުރެޒިލްގެ ޑެމޮގްރަފީ އާ ބެހޭ މަޒުމޫނެކެވެ.
ރާވީ ކޯރު
ރާވީ ކޯރަކީ ޕަންޖާބުގައިވާ ފަސްކޯރުގެ ތެރެއިން އެއް ކޯރެވެ.
ރިޔާސީ ނިޒާމު
ރިޔާސީ ނިޒާމަކީ ރައީސަކު އިސްވެ ހުންނަވައިގެން ސަރުކާރު ހިންގަވާ ނިޒާމެވެ.
ކިރު ދޫނި
ކިރު ދޫނި އަކީ އައިނާ އަޅާ ދޫންޏެކެވެ. މިއީ ހުދުކުލައިގެ ދޫންޏެކެވެ. އަދި މިދޫނި ވައްލަ އާއި ވައްތަރު ވާނެއެވެ.
ދިވެހި ކޮވެލި
އކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިމާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން ދޫންޏެކެވެ.
ސިންދު ކޯރު
ސިންދު ކޯރަކީ ޕާކިސްތާނުގައިވާ އެއްމެ ދިގު އަދި އެއްމެ މުހިއްމު ކޯރެވެ. މިއީ ބައްރެ ސަޣީރުގައިވާ މުހިއްމު ކޯރުތަކުގެ ތެރޭގައި ވެސް ހިމެނޭ ކޯރެކެވެ.
ފިރިހެނުންގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް
ފިރިހެނުންގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ބައިތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
އުރަވަޅި
ފިރިހެނާގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގެ ބައިތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އުރަވަޅި ނުވަތައަކީ އޮށް އެއެއްޗެއްގެ ތެރޭގައި އޮންނަ ކޮތަޅެވެ. ފިރިހެނާ ބާލިޣުވުމުން އުރަވަޅީގެ ހަންގަނޑުގައި އިސްތަށި ފަޅައެވެ. އުރަވަޅީގެ ވަޒީފާ އަކީ އޮށުގެ ފިނިހޫނުމިން ވަކި މިންވަރެއްގައި ބެހެއްޓުމެވެ. އާއްމު ގޮތެއްގައި އޮށުގެ ފިނިހޫނުމިން ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ހިސާބު ތަކަށްވުރެ ދަށްވާނެއެވެ. އޮށުގައި ހުންނަން ޖެހޭ ނަމޫނާ ފިނިހޫނުމިނެއް ކަމަށް ބެލެވެނީ 34.4 ޑިގްރީ ސެލްޒިއަސް އެވެ. ހަށިގަނޑު ޢާންމު ފިނިހޫނުމިން
ސާރޓޮލި ސެލް
ސާރޓޯލީ ސެލް ނުވަތަތަކަކީ މަނި އުފައްދައިދޭ ކުދިކުދި ހޮޅިތަކުގެ ކައިރިފަށުގައިވާ އެޕިތީލިއަމް ގައި ހުންނަ ސެލްތަކެކެވެ. މިސެލްގެ ބޭރު ފަށަލައިގައި ފޮލިކިއުލާރ ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ހޯރމޯން(FSH) އަށް ރިސެޕްޓަރ ތަކެއް ވެއެވެ. އަދި މިބުނި ހޯރމޯންގެ ސަބަބުން މި ސެލްތައް ހީވާގިވެ، މުރާލި ކުރުވައެވެ. ބޮޑުވަމުން އަންނަ ސްޕާރމް ސެލްތަކަށް ކާންދީ ބޮޑުކުރުމުގައި ސާރޓޮލި ސެލްތައް ބައިވެރިވެއެވެ.
މަނި އުފެދޭ ހޮޅިތައް
މަނި އުފެދޭ ހޮޅިތައް ނުވަތަމިއީ އޮށުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ މަނި އުފައްދައިދޭ ކުދިކުދި ހޮޅިތަކެކެވެ. މިހޮޅިތަކުގެ ކައިރިފަށުގައިވާ އެޕިތީލިއަމް ގައިވާ ސާރޓޯލީ ސެލް(Sertoli cell) ހުރެއެވެ. ސާރޓޯލީ ސެލްގެ ދެމެދުގައި ސްޕަމަޓޯޖެނިކް ސެލް(Spermatogenic cell) ތައް ވެއެވެ. އަދި މިސެލްތައް ބައިބައިވަމުން ގޮސް ސްޕާރމް ސެލް ތައް އުފެދެއެވެ. މިހޮޅިތައް ހުންނަނީ އޮށުގެ އަރިމަތިން ފެށިގެން ގޮސް ހުރިހާ ދިމާލަކުން ރީޓީ ޓެސްޓިސް އާއި ގުޅިފައެވެ. ދެވައްތަރެއްގެ މިފަދަ ހޮޅިތައް ވެއެވެ. އެއީ އޮޅިފައިވާ ހޮޅިތަކާއި އަދި ސީދާ ހޮޅިތަކެވެ.
ރީޓީ ޓެސްޓިސް
ރީޓީ ޓެސްޓިސް ނުވަތަ އަކީ އޮށުގެ އެތެރެއިން މެދުގައި ކުދިކުދި ހޮޅިތަކެއް ގުޅިގެން އުފެދިފައިވާ ވިއުގަ އެކެވެ. ރީޓީ ޓެސްޓިސް ހުރަސްކޮށް މަނި އުފެދޭ ހޮޅިތަކުން މަނި އިފެރެންޓް ޑަކްޓްތަކަށް ގެންގޮސް ދެއެވެ. ރީޓީ ޓެސްޓިސްގެ ތެރޭގައި މަނީގެ ކޮންސެންޓްރޭޝަން މަތިވެގެން ދެއެވެ. މަނި ކޮންސެންޓްރޭޓްނުވެ، މަނި ގުދަނަށް ވާޞިލްވެއްޖެނަމަ ދަރިން ލިބުމުގައި މައްސަލަ ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.
އިފެރެންޓް ޑަކްޓް
އިފެރެންޓް ޑަކްޓް ނުވަތަމިއީ އޮށުގެ ތެރޭގައިވާ ރީޓީ ޓެސްޓިސް އާއި މަނި ގުދަން ގުޅުވައިދޭ ކުދިކުދި މަގު ތަކެކެވެ. ނުވަތަ ކުދިކުދި ހޮޅިތަކެކެވެ. މާނައަކީ މަނިގުދަނަށް އޮށުގައި އުފެދޭ މަނި ދަނީ މިއިފެރެންޓް ޑަކްޓް ތަކުގެ އެހީގައެވެ.
މަނި ގުދަން
މަނި ގުދަން ނުވަތަމިއީ އޮށުގެ ފަހަތުގައި ތަތްވެފައި އިންނަ އޮޅިފައިވާ ހޮޅިއެކެވެ. މަނި ގުދަންއިފެރެންޓް ޑަކްޓްތަކާއި މަނި ހޮޅި ގުޅުވާދެއެވެ. ފިރިހެނާގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ މަނި ގުދަން މައިގަނޑު 3 ބަޔަކަށް ބެހިގެން ވެއެވެ. އެއީ އަންނަނިވި ބައިތަކެވެ.
އޮށުގެ ތެރޭގައި އުފެދޭ މަނި އެންމެ ފުރަތަމަ ވަންނަނީ މަނި ގުދަނުގެ ބޮލަށެވެ. އެއަށްފަހު އޭގެ ޖިސްމަށް ވާޞިލްވެ، އެންމެ ފަހުން އޭގެ ނިގުލާ ހަމައަށް ދެއެވެ. މަނި ޚަޒާނާ ކުރެވިފައި ހުންނަނީ މަނި ގުދަނުގެ ނިގުލުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން މަނި ގުދަނުގެ ތެރޭގައި މަނި އިތުރަށް ފުރިހަމަވެގެން ދެއެވެ.
މަނި ހޮޅި
މަނި ހޮޅި ނުވަތަ އަކީ ފިރިހެނާގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގައި މަނި ދައުރުކޮށްދޭ މަގެކެވެ. ކޮންމެ ފިރިހެނެއްގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގައި މިފަދަ ދެ މަނިހޮޅި ވެއެވެ. ވަށައިގެން މަޑުމަހުގެ ފަށަލައެއް ލެވިފައިވާ މިހޮޅި އަކީ ކަނާތް ފަރާތު އަދި ވާތް ފަރާތުގައިވާ މަނި ހޮޅީގެ ފެށޭބައި(Epididymis) އިޖެކިއުލޭޓަރީ ޑަކްޓް އާއި ގުޅުވައިދޭ މަގެވެ. މާނައަކީ މަނި ހޮޅީގެ ފެށޭ ހިސާބުން ފެށިގެން ގޮސް އިޖެކިއުލޭޓަރީ ޑަކްޓް އާއި ހަމައަށް މަނި ގެންގޮސްދޭ ހޮޅިއެވެ. މަނިހޮޅީގެ ދިގުމިނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 30 ސެންޓިމީޓަރު ހުރެއެވެ.
މަނި ގޮށް
މަނި ގޮށް ނުވަތަމިއީ ފިރިހެނާގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގައި މަސާނާގެ ފުރަގަހުން ތިރީގައި ފުރަގަސް ފަރާތާއި މަސާނާއި ދެމެދު އިންނަ ދެގްލޭންޑް އެވެ. 5ސެންޓިމީޓަރުގެ ދިގުމިން ހުންނަ މިގްލޭންޑް އިން މަނި ދިޔައިގެ 70 އިންސައްތަ ދޫކުރެއެވެ. މިގޮތުން ދޫކުރާ ނުވަތަ ބޭރުކުރާ ދިޔައިގެ ތެރޭގައި ޕްރޮޓީންތައް، އެންޒައިމްތައް، ފްރަކްޓޯޒް، ދަވަ، ވިޓަމިންސީ، ފްލެވިން، އަދި ޕްރޮސްޓަގްލަންޑިން ފަދަ މާއްދާތައް ހިމެނެއެވެ.
އިޖެކިއުލޭޓަރީ ޑަކްޓް
އިޖެކިއުލޭޓަރީ ޑަކްޓް ނުވަތަ އަކީ މަނިބޭރުވެގެން ދިއުން(Ejaculation) ކުރިމަތިވާ ހިނދު މަނި ހޮޅި(Vas deferens) ގައި ހުރި މަނި ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި އަށް ގެންގޮސްދޭ ޑަކްޓް ނުވަތަ މަގެވެ. ފިރިހެނާގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގައި މީގެ ދެޑަކްޓް ހުރެއެވެ. އިޖެކިއުލޭޓަރީ ޑަކްޓް އުފެދިފައިވަނީ މަނިހޮޅި އާއި، މަނި ގޮށުން ނިކުމެފައި އިންނަ ޑަކްޓް ގުޅިގެންނެވެ. މިގޮތުން ދެބައި ގުޅިގެން އުފެދޭ ޑަކްޓް ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑްގެ ތެރެއިން ގޮސް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅިއަށް ނިމެއެވެ. އަދި ކުޑަކަމުދާ ހޮޅިން ލާފައި ގޮސް ހަށިގަނޑުން މަނި ބޭރުވެއެވެ.
ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް އަށް ކުރިމަތިވާ ބިނައިން ޕްރޮސްޓެޓިކް ހައިޕަޕްލޭސިއާ ރަގަޅު ކުރުމަށް ކުރެވޭ އޮޕަރޭޝަންގެ ތެރޭގައި ބައެއް ފަހަރު މިޑަކްޓަށް ގެއްލުން ލިބޭގޮތް ވެއެވެ. މިގޮތަށް ގެއްލުން ލިބިއްޖެނަމަ، އެތެރެއަށް ވެރުން ނުވަތަ ފަހަތަށް ވެރުން(Retrograde ejaculation) ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ.
ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް
ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް ނުވަތައަކީ ފިރިހެނާގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ގްލޭންޑް އެކެވެ. މިގްލޭންޑް އިންނަނީ މަސާނާގެ ތިރިން، ފުރަގަސް ފަރާތު ގެ ކުރިމައްޗަށް ވާގޮތަށެވެ. މިގްލޭންޑް އިން މަނި ދިޔަ (Seminal fluid) 30 އިންސައްތަ ބޭރުކުރެއެވެ.
ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑްގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް މަޑު މަސް(Smooth muscle) ހުރެެއެވެ. މަނި ބޭރުވެގެންދިއުން ކުރިމަތިވާ ހިނދު މަނިތައް ބޭރަށް ފޮނުވުމުގައި މިމަސްކޮޅުތައް އެހީތެރިވެއެވެ. މިގްލޭންޑް އިންނަނީ ކުރިން ވެސް ބުނިހެން މަސާނާގެ ތިރިން ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ވަށާލާފައެވެ. މާނައަކީ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ގޮސްފައި އިންނާނީ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް ހުރަސް ކޮށެވެ.
ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި
ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ނުވަތަ ހީސް ހޮޅި ނުވަތައަކީ ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމްގެ އެންމެ ފަހު ބައެވެ. ނުވަތަ ހަށިގަނޑުން ބޭރަށް ހުޅުވިފައި އިންނަ ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމްގެ ބަޔަކީ ވެސް މިއީ އެވެ. މިބައި އިންނަނީ މަސާނާ އިން ފެށިގެން ގޮސް ހަށިގަނޑުގެ ބޭރަށް ހުޅުވިފައެވެ. ފިރިހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި އިންނަނީ ފިރިހެން ހަށީގެ ތެރެއިން ގޮސް ބޭރަށް ހުޅުވިފައެވެ. އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި މަސާނާ އިން ފެށިގެން ގޮސް ސީދާ ބޭރަށް ހުޅުވިފައެވެ. މިހޮޅިން ކުޑަ ކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުކޮށްދެއެވެ. ފިރިހެނުންނަށް ބަލާއިރު ފިރިހެނާގެ ދަރިފަނި ނުވަތަ މަނި ހަށިގަނޑުން ބޭރުވަނީ ވެސް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ހުރަސް ކޮށެވެ.
ބަލްބޯ ޔުރެތުރަލް ގްލޭންޑް
ބަލްބޯ ޔުރެތުރަލް ގްލޭންޑް ނުވަތަތައް ނުވަތަ ކައުޕާރސް ގްލޭންޑް ތަކަކީ ފިރިހެނާގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ކުދިކުދި ގްލޭންޑް ތަކެކެވެ. ނުވަތަ މިނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ދެގްލޭންޑް އެވެ. ފިރިހެނުންގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގައިވާ ކައުޕާރސް ގްލޭންޑް އާ އެއްގޮތްކަމެއް ހުންނަ ގްލޭންޑެއް ކަމަށް އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި އިންނަނީ ބާރތޮލިން ގްލޭންޑް އެވެ.
ބަލްބޯ ޔުރެތުރަލް ގްލޭންޑްތައް ހުންނަނީ ފިރިހެންހަށީގެ ބުނޑުގައި(ފެށޭ ހިސާބުގައި)، ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ފުރަގަހުން އެއް އަރިމައްޗެއްގައެވެ. މިގްލޭންޑްތަކާ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ގުޅައިދެނީ ކުޑަ މަގަކުންނެވެ. މިމަގު ދިގުމިނުގައި 2.5 ސެންޓިމީޓަރު ހުރެއެވެ. ކުޑަކުޑަ އޮށެއްގެ ސައިޒަށް ގުޅިފައި އިންނަ މިދެގްލޭންޑް އުމުރުން ދުވަސްވާ ވަރަކަށް އޭގެ ސައިޒުން ކުޑަވެއެވެ.
ފިރިހެން ހަށި
ފިރިހެން ހަށި ނުވަތަމިއީ ފިރިހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނެވެ. ފިރިހެނުން ކުޑަކަމުދާއިރު ކުޑަކަމުދާ ތަކެއްޗާއި، ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގާއިރު މަނި ބޭރުވެގެންދަނީ ޖިންސީ ގުނަވަންގެ މެދުން ބޭރަށް ހުޅުވިފައިވާ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ދޮރުންނެވެ. ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ ތެރޭގައި އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަށް ފިރިހެނާގެ ހަށިގަނޑުން ވާޞިލްވާ ގުނަވަނަކީ މިއީއެވެ.
ފިރިހެން ކުއްޖަކު ބާލިޣުވާ އުމުރަށް އެޅުމުން އޮށާއި، ފިރިހެން ހަށި އަދި ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގެ އެހެން ބައިތައް ވެސް ހެދިބޮޑުވާން ފަށައެވެ. އެގޮތުން އުމުރުން 18 އަހަރުން ވަންދެން ފިރިހެން ހަށި ދިގުވަމުން ދެއެވެ. ފިރިހެން ހަށި ފުޅާވެ ފަލަވަން ފަށަނީ އުމުރުން 11 އަހަރުން ފެށިގެންނެވެ.
ފިރިހެން ހަށީގެ ބޯ
ފިރިހެން ހަށީގެ ބޯ ނުވަތަމިއީ ފިރިހެން ހަށީގެ ކޮޅެވެ. މިތަނަށް ފިރިހެން ހަށީގެ ހެލްމެޓް އޭ ވެސް ކިޔައެވެ.ފިރިހެން ހަށީގެ ބޯ ނިވައިކޮށްދޭ ހަންކޮޅުގެ ސަބަބުން ޚިތާނު ނުކުރާ މީހުންގެ މިބައި އިންނަނީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ނޫނީ އެއްކޮށް ފޮރުވިފައެވެ. ޚިތާނު ކޮށްފައި ތިބޭ މީހުންގެ ފިރިހެން ހަށީގެ ބޯ އަބަދުވެސް ފެންނަށް އިންނާނެއެވެ.
ޚިތާނު ނުކޮށް ތިބޭ މީހުން ވެސް ، އަމިއްލައަށް ޖިންސީ އެދުން ފުއްދުން، ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުން، ނުވަތަ ފިރިހެން ހަށި ވަރުޖެހި ސީދާވުން، ފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި ފިރިހެން ހަށީގެ ބޯ ރީތިކޮށް ފެންނަން އިންނާނެއެވެ. އެއީ މިފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި ބޯ ނިވައިކޮށްދޭ ހަންކޮޅަށް ވާންވެ، ފަހަތަށް ޖެހިގެންދާތީއެވެ.
ފިރިހެން ހަށީގެ ބޯ ނިވައިކޮށްދޭ ހަންކޮޅު
ފިރިހެން ހަށީގެ ބޯ ނިވައިކޮށްދޭ ހަންކޮޅު ނުވަތަމިއީ ހަމާއި، ތެތްދުލިފަށް އެކުލެވިގެން އުފެދިފައިވާ ފަށަލައެވެ. ފިރިހެން ހައްޓަށް ވަރުޖެހި ސީދާ ނުވެ ހުންނަ ހިނދު ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ދޮރު މިހަންކޮޅުގެ ސަބަބުން ނިވައިކޮށްދެއެވެ. ޚިތާނު ކުރުމުގެ ތެރޭގައި މިހަންކޮޅު ވަކިކޮށް ނަގައެވެ. މިހަންކޮޅުގެ ބޭރުން އިންނަނީ ހަމަ ފިރިހެންހަށީގައިވާ ހަމެކޭ އެއްފަދަ ހަންކޮޅެކެވެ. އެކަމަކު އެތެރެ ފުށުން ލެވިފައި އިންނަނީ ތެތް ދުލިފަށެވެ.
ސްޕަމެޓިކް ކޯޑް
ސްޕަމެޓިކް ކޯޑް ނުވަތަމިއީ ބަނޑުގެ ތިރިން ފެށިގެން އުރަވަޅި އަށް ފައިބައިފައިވާ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގެ ބައިތައް ހިމެނޭ ކޯޓެއް ފަދަ އެއްޗެކެވެ. ސްޕަމެޓިކް ކޯޑްގެ ތެރެއިން ތިރިއަށް އުރަވަޅިއާއި ދިމާލަށް ގޮސްފައިވާ ބައިތަކުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ނާރުތައް، ލޭހޮޅިތައް، ލިމްފް ހޮޅިތައް، އަދި މަނި ހޮޅި ހިމެނެއެވެ. ސްޕަމެޓިކް ކޯޑް އުފެދިފައިވާ އިރު އޭގެ ބޭރުން 3 ފަށަލަ ލެވިފައިވެއެވެ. އެއީ އެކްސްޓާރނަލް ސްޕަމެޓިކް ފެޝިއާ، ކްރިމަސްޓެރިކް މަސަލް އަދި ފެޝިއާ، އަދި އިންޓާރނަލް ސްޕަމެޓިކް ފެޝިއާ ހިމެނެއެވެ.
ފެޑެރަލް ޖުމްހޫރިއްޔާ
ފެޑެރަލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އަކީ ޖުމްހޫރީ ނިޒާމަށް ވެރިކަން ހިނގާ ގޮތުގެ މަތިން އެކުލަވާލެވިވައިވާ ދައުލަތްތަކުގެ ނުވަތަ ރާއްޖެތަކުގެ ފެޑެރޭޝަނެކެވެ.
އަލްޓްރާ ސައުންޑް
އަލްޓްރާ ސައުންޑް އަކީ ކޮބާ؟
އަލްޓްރާ ސައުންޑް އަކީ އަޑުގެ ރާޅުބާނި(Sound waves)ތަކެއްގެ ސިފައިގައި ބޭނުންކުރެވޭ ބާރު ނުވަތަ ހަރަކާތެކެވެ. މިބުނި އަޑުގެ ރާޅުބާނިތައް ދައުރުވަނީ އިންސާނުންގެ ކަންފަތަށް އިވޭވަރަށް ވުރެ މާބާރު ފްރެކްއެންސީއެއްގައެވެ. މިއަޑުގެ ރާޅުބާނިތައް އެތެރޭގެ ގުނަވަންތަކުގައި ޖެހިފައި އައުމުން ސްކޭނަރއިން ރީޑްކޮށްދެއެވެ. މިއާއެކު އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތަކުގެ ސޫރައެއް ސްކޭނަރގައި އުފައްދައިދެއެވެ. މާބަނޑު ދުވަސްވަރު އެކްސް-ރޭ(X-ray)ގެ ބަދަލުގައި އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. އެއީ އަލްޓްރާ ސައުންޑް އެކްސްރޭ އަށްވުރެ މައިމީހާއާއި، ކުޑަދަރިފުޅަށް ރައްކާތެރި އެއްޗަކަށް ވާތީއެވެ.
އަލްޓްރާ ސައުންޑް މަސައްކަތްކުރަނީ ކިހިނެއް؟
ރިއަލްޓައިމް އަލްޓްރާ ސައުންޑް(Real time ultrasound) އަކީ އެންމެ އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރެވޭ އަލްޓްރާ ސައުންޑްގެ ވައްތަރެވެ. މިވައްތަރުގެ އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުންކުރުމުން ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހިތުގެ ތެޅުމާއި، އަތްފައިގެ ހަރަކާތްތަކާއި، އަދި ހަށިގަނޑުގެ އެހެނިހެން ހަރަކާތްތައް ދައްކައިދެއެވެ. އަލްޓްރާ ސައުންޑް އިން އުފައްދައިދޭ މިސޫރަތަކުން ކުއްޖާ ބޮޑުވަމުން އަންނަގޮތާއި، ރަހިމުގައި އޮތްކުދިންގެ އަދަދާއި، ޕްލެސެންޓާގެ ތެރޭގައި ކުއްޖާ އޮތް ހިސާބު ދައްކައިދެއެވެ. ޑޮޕްލާރ އަލްޓްރާ ސައުންޑް(Doppler ultrasound)އަކީ ވެސް ބޭނުންކޮށްއުޅޭ ވައްތަރެކެވެ. މިވައްތަރުގެ އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުންކުރުމުން އަޑުއިވޭ ސިގްނަލްތަކެއް ގެނެސްދެއެވެ. އަޑުގެ ރާޅުބާނިތައް ރެފްލެކްޓްވުމުން މި ސިގްނަލްތައް ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހިތުގެ ވިންދުގައި ހުންނަ ކަރަންޓް ސިގްނަލްތަކަކަށް ބަދަލުކޮށްލައެެވެ. މި ސިގްނަލްތައްް އެމްޕްލިފައިޑް ކުރުމުން މައިމީހާއަށް ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހިތުގެ ވިންދުޖަހާ އަޑު އެހިދާނެއެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތް
ބަލިވެއިންނަ ކޮންމެ އަންހެނަކަށް އަލްޓްރާ ސައުންޑް އަކ ީއެހާ މުހިއްމު އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އަލްޓްރާ ސައުންޑް ގެ ބޭނުން ކުރަން ޖެހޭ ނަމަ އެކަން ޑޮކްޓަރުން ބުނެދެއްވާނެއެވެ. އެހެން ބައެއް ޓެސްޓްތަކުން ހޯދައިނުދޭ މައުލޫމާތު ތަކާއި ކަންތައްތައް އަލްޓްރާ ސައުންޑްގެ އެހީގައި ދެނެގަނެވެއެވެ. ގިނަ ހާލަތްތަކުގައި އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުން ކުރެވެނީ ކަމެއް ދެނެގަތުމަށާއި، ކަމަކަށްދެވޭ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުންނެވެ. ބަލިވެއިނުމުގެ ތަފާތު މަރުހަލާތަކުގައި ހަށިގަނޑު ރަގަޅަށް ބަލައި ޗެކްކުރުމަށްޓަކައި މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ތަކުރާރުކޮށް އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުންކުރެވެއެވެ. ރަހިމުގެ ތެރޭގައި ކުޑަދަރިފުޅު ބޮޑުވަމުން އަންނަ ގޮތް އަލްޓްރާ ސަައުންޑްގެ އެހީގައި ބެލެވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި އުނިކަމެއް ހުރިނަމަ އެކަން ދައްކައިދެއެވެ. އަލްޓްރާ ސައުންޑްގެ އެހީގައި ކުޑަދަރިފުޅާއި ބެހޭގޮތުން އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ދެނެގަނެދިވިދާނެއެވެ. (ހ) ކުއްޖާގެ އުމުރު (ށ) ކުއްޖާގެ އުމުރާ އަޅާބަލާއިރު ބަރުދަން ހުރިގޮތް (ނ) ބޮޑުވަމުން އަންނަ ނިސްބަތް (ރ) މަސް އޮތްތަން (ބ) ކުއްޖާގެ ހިތުގެތެޅުން، ނޭވާލުން، ހަރަކާތްތައް (ޅ) ރަހިމުގައި އެމްނިއޯން ދިޔަ ހުރި މިންވަރު (ކ) ކުދިންގެ އަދަދު (އ) ކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ އުނިސިފަތައް
ހިތާއި، އަތްފަޔާއި،މޭމަތި،ބަދަތަކާއި، ބޮލުގައި އުފެދޭ އުނި ސިފަތައް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރެވެނީ މާ ފުރިހަމަ އަލްޓްރާ ސައުންޑް ޓެސްޓްތަކެވެ. ޑޮޕްލަރ އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުންކުރެވެނީ ވިހެއުމުގެ ކުރިންނާއި، ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި ކުއްޖާގެ ހިތުގެތެޅުން ހުރިނެތްގޮތް ދެނެގަތުމަށެވެ. ކުއްޖާގެ ހިތުގެ ތެޅުން ނުވަތަ ވިންދުން އެކުއްޖާގެ ދުޅަހެޔޮކަން އަންގައިދެއެވެ. ރަހިމުގެ ލޭހޮޅިތަކާއި، ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑާއި، އަމްބްލައިކަލް ކޯޑްގައި ލޭހިގުން ހުރިމިންވަރު ދެނެގަތުމަށް ވެސް މިވައްތަރުގެ އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުންކުރެވެއެވެ. ވެޖައިނަލް އަލްޓްރާ ސައުންޑް މާބަނޑު ދުވަސްވަރު އުފެދޭ ރިހުމާއި، ބޭރުވާ ލޭގެ އަސްލު ދެނެގަތުމަށް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. ހަމަމިހެން ރަހިމުން ބޭރުގައި ކުއްޖާ އަށަގަތުން(Ectopic pregnancy) ފަދަ ކަންތައްތައް ދެނެގަތުމަށް ވެސް މިވައްތަރުގެ އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުންކުރެވެއެވެ. ބަލިވެއިންނަތާ ކުރީކޮޅު ކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ އުނިސިފަތައް ދެނެގަތުމަށް ވެސް މިއީ މުހިއްމު ޓެސްޓެކެވެ.
އަލްޓްރާސައުންޑް ޓެސްޓް
އަލްޓްރާ ސައުންޑް ސްކޭން ޓެސްޓް ހެދުމަށްޓަކައި ގަޔަށް ފަސޭހަ ހެދުމެއްލާށެވެ. ޓްރާންސް ވެޖައިނަލް އަލްޓްރާ ސައުންޑް ސްކޭން ހަދާނަމަ އުނަގަނޑުން ތިރި ހެދުން ބޭލުމަށްފަހު ހަމައެކަނި ފޮތިގަނޑަކުން ފޮރުވާލުމަކީ ރަގަޅު ކަމެކެވެ. ބައެއް ޓެސްޓްތަކުގައި ފުރިފައިވާ މަސާނާ ޓެސްޓްކުރަން ބޭނުންވެއެވެ. މިފަދަ ހާލަތުގައި ޓެސްޓްހެދުމުގެ އެއްގަޑި އިރު ކުރިން ދެތިން ތަށި ފެންބުއިމަށް އިރުޝާދު ދެވެއެވެ. އަދި ޓެސްޓްހެދުމުގެ ކުރިން ކުޑަކަމުނުދިއުމަށް ވެސް ލަފާދެއެވެ. މަސާނާ ފުރިފައި ހުރިނަމަ ޕެލްވިސްގައިވާ ގުނަވަންތައް ސްކޭނަރުން ދައްކައިދިނުމުގައި އެހީއަކަށް ވެއެވެ. މިގޮތަށް ޓެސްޓް ހެދުމުގެ ތެރޭގައި ދިމާވާ ހަމައެކަނި އުދަގުލަކީ މަސާނާ ފުރިފައި ހުރިކަމުގެ އިހްސާސްވުމެވެ. އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުންކޮށްގެން ހެދޭ ގިނަ ޓެސްޓްތަކުގައި ބަލިމީހާ އުއްޑުން މޭޒެއްގެ މަތީގައި ބާއްވައެވެ. އެއަށްފަހު މޭމަތިން ފެށިގެން ފިދުމަސްގަނޑާއި ހަމައަށް ހާމަކުރެވެއެވެ. އެއަށްފަހު ދިޔާ ޖެލްއެއް ބަނޑުމަތީގައި އުގުޅެއެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ ޓްރާންސްޑިއުސަރ(Transducer)އާއި، ހަމުގެ ގުޅުން ރަގަޅުކުރުމެވެ. އެއަށްފަހު ޓްރާންސްޑިއުސަރ ބަނޑުމަތީގައި ހަރަކާތްކުރެވެއެވެ. ޓްރާންސްޑިއުސަރ އިން ފޮނުވާ އަޑުގެ ރާޅުބާނިތައް ހަށިގަނޑަށް ވަނުމަށް ފަހު އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަނެއްގައި ޖެހުމުން ރިފްލެކްޓްވެއެވެ. މިގޮތަށް ރިފްލެކްޓްވުމުން ކުއްޖާގެ ނުވަތަ އެގުނަވަނެއްގެ ސޫރަ ސްކޭނަރަށް ނަގައިދެއެވެ.
އަލްޓްރާ ސައުންޑްގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ފައިދާ
އަލްޓްރާސައުންޑް އިން ހަށިގަނޑަށް ކުރާ އަސަރު މިހާރު ވެސް ދަނީ ދިރާސާ ކުރެވެމުންނެވެ. ބޭނުންކުރާތާ 20ވެފައި ވާއިރު މައިމީހާއާއި ކުޑަދަރިފުޅަށް އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ގެއްލުމެއް ލިބޭކަމަކަށް މިހާތަނަށް ފާހަގަވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުންކޮށްގެން ހެދޭ ޓެސްޓްތަކުގައި ހަށިގަނޑަށް ނުރައްކާތެރި ރޭޑިއޭޝަންތަކާއި، ބޭސްތަކާއި، ކެމިކަލްތަކެއް ބޭނުމެއް ނުކުރެވެއެވެ. ބަައެއް ބަލިތައް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ވެސް އަލްޓްރާ ސައުންޑް ބޭނުންކުރެވެއެވެ. މާބަނޑު ދުވަސްވަރު އެކިބާވަތުގެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވާ އަންހެނުންނަށް އެމައްސަލަތައް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އަލްޓްރާ ސައުންޑްގެ ބޭނުންކުރަން ޖެހެއެވެ. މައިމީހާއާއި ދަރިފުޅުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި މާބަނޑު ދުވަސްވަރު އަަބަދުވެސް އަލްޓްރާ ސައުންޑް އެހީގައި ހަށިގަނޑު ޗެކްކޮށް ހެދުމަކީ ރަގަޅު ކަމެކެވެ.
ޖަބުރޯލް
ޖަބުރޯލްނުވަތަ އަކީ މޭވާގެ ވައްތަރެކެވެ. ޖަބުރޯލް އަށް އިގިރޭސި ބަހުން ކިޔާ ތަފާތު ނަންތައް ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި, , ,  ފަދަ ނަންތައް ހިމެނެއެވެ. އާއްމު ގޮތެއްގައި ޖަބުރޯލް ކަނީ ހުހަށެވެ.
ޖަބުރޯލް ގަސް ގާތްގަނޑަކަށް 12 މީޓަރުގެ އުހަށް ހެދިފައި ހުންނަކަން ފާހަގަ ވެއެވެ. 25-10 ސެންޓި މީޓަރުގެ ދިގުމިން ހުރެއެވެ. ފަތުގެ ފުޅާ މިނުގައި 10-5 ސެންޓި މީޓަރު ހުރެއެވެ. މަލުގެ ވަށަމިނުގައި 2.5 ސެންޓިމީޓަރު ހުރެއެވެ.
ދިވެހި ހޯގުޅާ
އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިމާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން ދޫންޏެކެވެ. މިދޫނި އާންމުގޮތެއްގައި މަސްއައިންތަކުގެމަތީގައި އުޅޭކަމަށް ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. thumb|200px|left
އޮއިމަސް
އޮއިމަހުގެ ހަށިގަނޑު ހުންނަނީ ފަތިކޮށް ފުޅާކޮށެވެ. ތުނބާއި ބޯ ހުންނަނީ ކޮޅަށް ވައްކޮށެވެ. މަހުގެ ލޯ ކުޑައެވެ. އަނގައިގައި ހުންނަނީ އެއްބަރިއަށް ހުންނަ ކުދި ދަތްތަކެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 9 އާއި 11 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 23 އާއި 28 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮަތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 23 އާއި 28 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިކުލައެވެ. މަހުގެ ކަންފަތާއި ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ފަނޑު ރީނދޫ ކުލައެއްގައެވެ. މުޅި މަހުގައި ރިހި ވިދުން ކުލައެއް ހުރެއެވެ.
ދިވެހި މަސްވެރިން މިމަހަށް ކިޔާ އުޅޭ ވަކި ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިމަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭ ގޮތުން މަހުގެ އުޅުމަށް ވިސްނާ އޮއިމަސް ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. މިމަހަށް މަލިކު މީހުން ކިޔާއުޅެނީ ފިޔަލަ ދަރި އެވެ. އެމީހުން މިނަން ކިޔަނީ މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ އެމަހުގެ ބޯ ފިޔަލައިގެ ބޮލާ ވައްތަރު ކަމެއް ހުންނާތީ ކަމަށް ފެނެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޢަލީ އަޝްފާގް
ޢަލީ އަޝްފާގް ( އުފަންވީ ސެޕްޓެމްބަރު 6، 1985 ) އަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ޓީމްގެ ކުޅުންތެރި އެކެވެ. 2007 ވަނަ އަހަރުގެ ފުޓް ބޯޅަ ސީޒަންގައި ޢަލީ އަޝްފާގް ކުޅެފައިވަނީ ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް އަށެވެ. ޢަލީ އަޝްފާގް ކުޅެފައިވަނީ ފޯވާޑް އެއްގެ މަގާމަށެވެ. ފުޓްބޯޅަ ދަނޑުމަތީގައި ޢަލީ އަޝްފާގް މަޝްހޫރު ވެގެން ގޮސްފައިވަނީ ދަނގަޑޭ ގެ ނަމުންނެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ ޤިސްމު:ދިވެހި ކުޅިވަރު
ކަޅު ރާބޮނދި
އކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިމާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން ދޫންޏެކެވެ.
ރާބޮނދި
އކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިމާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން ދޫންޏެކެވެ.
ފުރަމޭގެ ކެންސަރު
ފުރަމޭގެ ކެންސަރު އަކީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ އާންމު ކެންސަރުގެ ވައްތަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވައްތަރެކެވެ. ފުރަމޭ ގެ ކެންސަރު ޖެހެނީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން، އަދި ފުރަމޭ ހަލާކުވުން ފަދަ ކަމެއް މެދުވެރިވެގެންނެވެ. ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ޖެހޭމީހުންގެ 20-10 އިންސައްތަ އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ރަގަޅު ކުރެވެއެވެ.
ފުރަމޭ ދުޅަވުން ފަދަ ބަލިތައް އާންމު ނޫން ގައުމުތަކުގައި ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ޖެހިފައި ގިނައިން ހުންނަނީ ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެވެސް އެހެން ބަޔަކަށް ކެންސަރު ޖެހި އޭގެ އަސަރު ފުރަމޭއަށް ކުރުން ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ފުރަމޭގެ ކެންސަރަށް ކުރެވޭ ފަރުވާ ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ކެންސަރާއި ގުޅިގެން އުފެދޭ ޓިއުމަރު ނުވަތަ ގޮށްގަނޑު ގެ ސައިޒާއި، ޓިއުމަރު ހުރި ހާލަތެއްގެ މައްޗަށެވެ.
ފުރަމޭ އަކީ ނޭވާލުމަށް އެހީވުމަށް ބަނޑުގެތެރޭގައިވާ ޑައިފްރަމް އޭ ކިޔާ މަސްގަނޑުގެ ދަށުގައި ބަނޑޭކިިޔާ ބައިގެ މަތީ ބައިގެ ކަނާތްފަރާތުގައިވާ ގުނަވަނެކެވެ. ފުރަމޭގައިވާ ސެލްތަކަކީ ވަރަށް ޚާއްޞަ ސެލްތަކެކެވެ. އެސެލްތައް ބާވުމުން އެސެލްތައް އަލުން އާކުރުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ފުރަމެޔަށް ލިބިފައި ވެއެވެ. މިބަލި އޭޝިޔާގައި އާންމުވެފައިވަނީ ހެޕަޓައިޓިސްގެ ސަބަބުންނެވެ. ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ދެގޮތަކަށް ޖެހިދާނެ އެވެ. އެއްގޮތަކީ ފުރަމޭ ގައި ކެންސަރު އުފެދުމެވެ. އަނެއް ގޮތަކީ ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ކޮންމެެވެސް ތަނެއްގައި އުފެދޭ ކެންސަރުގެ ސެލްތައް ފުރަމޭގެ ތެރެއަށް ދަތުރުކޮށް އެތާގައި ހާލި ހެދުމެވެ. ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ގިނައިން ޖެހެނީ ފިރިހެނުންނަށެވެ.
ފަރުވާ
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
އިބްރާހީމް ޚަލީލް
އިބްރާހީމް ޚަލީލް އަކީ ފ.ނިލަންދޫގެ ތައުލީމީ ދާއިރާއަށް ގިނަ ޚިދުމަތް ތަކެއް ކޮށްދެއްވި ޢަލީ ޝަމީމް އިބްރާހީމް ގެ ދަރިއެކެވެ.
އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް
ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ފުރަމޭގެ ކެންސަރު
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޢަބުދުﷲ ފާށަނާކިލެގެފާނު
ޢަބުދުﷲ ފާށަނާ ކިލެގެފާނު (ކަކާގޭ ޙާޖީ ޢަބުދުﷲ ދީދީ) އަކީ ރަގަޅު ފެންވަރަކަށް ދީނީ ޢިލްމާއި ފަންނީ ޢިލްމް ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެެހެން ކަމުން 20 ވަނަ ގަރުނުގެ ކުރީކޮޅު ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި އެންމެ ކުރީ ސަފުގައި ފާހަގަކޮށްލެވުނެވެ. ބައްޕައަކީ އަލްއަމީރު އެދުރު އިބްރާހީމް ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ ފުތް ކަކާގޭ އަލްއަމީރު ޢަލީ ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު (ކަކާގޭ ޢަލިކިލެގެފާނު) އެވެ. މަންމައަކީ މާގަނޑުވަރު ޙުސައިންދީދީގެ ޢާއިޝާ (ކަކާގޭ ދޮންދީދީ) އެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 1854މ ގައެވެ. ހެވިކަމުގެ ޢިލްމާއި ހުނަރަށް ކުޅަދާނަ ކަމުން ބަންޑާރަ ކޮށީގެ އެދުރުކަން ދެއްވި އެވެ. މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު ހަތްދަށު ކޮލިލެއްވި އެވެ. އަތިރީގޭ ޢަބުދުލް މަޖީދުގެ ބޮޑު ބަނޑޭރި ކަމުގައި އެމަނިކުފާނު ރަށުގައިނެތިދާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ބޮޑު ބަނޑޭރިކަން ޢަބުދުﷲ ފާށަނާ ކިލެގެފާނުއާއި ޙަވާލު ކުރައްވައެވެ. އޭގެ މާނައަކީ ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ ގާއިމް މަގާމްކަން ރަދުން ހަވާލުކުރައްވާފައި ވުމެވެ.
ބޭފުޅުން
ޢަބުދުﷲ ފާށަނާކިލެގެފާނު އަވަހާރަވީ 19 ޖެނުއަރީ 1931މ (3 ރަބީއުލް އައްވަލް 1350ހ) ގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޖަޔާ ބަދޫރީ
ޖަޔާ ބަދޫރީ ބައްޗަން ( އުފަންވެފައިވަނީ 9 އެޕްރީލް 1948 ގައި އިންޑިޔާގެ ޖަބަލްޕޫރު ގައި ) އަކީ ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާ އަކީ ފިލްމް އަދި ޓެލެވިޒަން އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް އިންޑިޔާއިން ތައުލީމް ޙާޞިލްކުރި ދަރިވަރެކެވެ. ޖަޔާ އަކީ ފިލްމީ ތަރި އަމީތާބް ބައްޗަން ގެ އަނބިމީހާ އެވެ. އަދި އެކްޓަރ އަބީޝެކް ބައްޗަން ގެ މަންމަ އެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
ޖަޔާ ބައްޗަން ގެ އަންހެނުންނަކީ އަމީތާބް ބައްޗަން އެވެ.އަމީތާބް ބައްޗަން އާއި ޖަޔާ ބަދޫރީގެ ކައިވެނީ 3 ޖޫން 1973 ގައެވެ. މި ދެމަފިރިންނަށް ދެކުދިން ލިބިފައިވެއެވެ. އެއީ ސްވޭތާ ބައްޗަން އަދި ފިލްމީ ތަރި އަބީޝެކް ބައްޗަން އެވެ. ސްވޭތާ އިނދެގެން އުޅެނީ އިންޑިޔާ އެސްކޮޓް ގުރޫޕްގެ ވެރިފަރާތް ރާޖަން ނަންދާ އަދި ރާޖު ކަޕޫރުގެ ދަރި ނީޓޫ ކަޕޫރުގެ ދަރި ނިޚިލް ނަންދާ އާއެވެ. އަބީޝެކް ބައްޗަން ގެ އަންހެނުންނަކީ މަޝްހޫރު ފިލްމީ ތަރި ރީތީގެ ރާނީ އައިޝްވާރިޔާ ރާއީ އެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
ސެރެލިއޯން
ސެރެލިޔޯން އަކީ ނުވަތަ ސިއެރަލިޔޯންއަކީ އެފްރިިކާގެ ހުޅަނގު ބިތަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
ނަން
މި ޤައުމުގެ ރަސްމީ ނަމަކީ ރިޕަބްލިކް އޮފް ސިއެރަލިޔޯންއެވެ. ސިއެރަލިޔޯންގެ މާނައަކީ ލިއޯން ފަރުބަދައެވެ. މިއީ ލިއޯން ފަރުބަދައަށް ނިސްބަތްކޮށް ކިޔާފައިވާ ކަމެކެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ސެރެލިޔޯންގެ އުތުރުގައި އޮތީ ގިނީއެވެ. އިރުދެކުނުގައި އޮތީ ލައިބީރިޔާއެވެ. ހުޅަނގު ދެކުނުގައި އޮތީ އެޓްލާންޓިކް މާ ކަނޑެވެ.
ތާރީޚު
އާސާރީ ހެކިތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި ސެރެލިޔޯންގައި މީހުން އާބާދުވެ ދިރިއުޅެމުން ގެންދާތާ 2500 ވަރަކަށް އަހަރުވަނީ ވެފައެވެ. ސެރެލިޔޯންގައި ދަގަނޑު ބޭނުން ކުރަން ފަށާފައިވަނީ މީލާދީން 9 ވަނަ ޤަރުނާ ހަމައިގައި ކަމަށް ތާރީޚު ދިރާސާ ކުރައްވާ ބޭފުޅުން ވިދާޅުވެއެވެ. އައްސޭރި ފަށުގައި ދިރިއުޅޭ ޤަބީލާތަކުގެ މީހުން ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ މީލާދީން 1000 ހާ ތާނގައެވެ. ހުޅަނގު އެފްރިކާގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން ޔޫރަޕުގެ މީހުންނާ އެންމެ ފުރަތަމަ ގުޅުން އުފެދުނު ޤައުމަކީ ވެސް ސެރެލިޔޯންއެވެ. މީލާދީން 1462 ވަނަ އަހަރުގައި ޕޯޗުގީޒުން ސިއެރަލިޔޯނަށް އައެވެ. ޕޯޗުގީޒުން ވަނީ 1495 ވަނަ އަހަރުގައި ސެރެލިޔޯންގެ ކިއްލާ ބިނާކޮށްފައެވެ. މިއީ ފަހުން ވެގެން ދިޔައީ ވިޔަފާރި އާއި އިޤްތިޞާދުގެ މައި މަރުކަޒަކަށެވެ. ޕޯޗުގީޒުންގެ ފަހުން ޑަޗުންނާއި ފަރަންސޭސީން ސެރެލިޔޯނަށް އައެވެ. މި ހުރިހާ އެންމެން ވެސް ސެރެލިޔޯން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބޭނުންކޮށްފައި ވަނީ އަޅުންގެ ވިޔަފާރީގެ ނުގުތާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މީލާދީން 1562 ގައި އިނގިރޭސީން ސެރެލިޔޯންގެ އަޅުންގެ ވިޔަފާރީގެ ތެރެއަށް ވަނެވެ. ސެރެލިޔޯނަށް އިނގިރޭސީންގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ލިބިފައިވަނީ 27 އެޕްރީލް 1961 ގައެވެ. ސެރެލިޔޯނުން ޖުމްހޫރިއްޔަތެއް އިޢުލާންކޮށްފައި ވަނީ 19 އެޕްރީލް 1971 ގައެވެ. ސެރެލިޔޯންގައި ހިނގަމުން ދިޔަ ހަމަ ނުޖެހުންތައް ނިމުމަކަށް އައުމަށް ފަހުގައި، ސެރެލިޔޯނުން ވަނީ ތަރައްޤީގެ މަގުގައި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ފަށާފައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ސެރެލިޔޯންގެ އާބާދީގައި ހިމެނޭ ގާތްގަނޑަކަށް 6 މިލިޔަނެއް ހައި މީހުންގެ ތެރެއިން އެއް މިލިޔަނެއް ހައި މީހުން ދިރިއުޅެމުން ގެންދަނީ ވެރިރަށް ފްރީޓައުންގައެވެ. ސެރެލިޔޯންގެ އާބާދީގެ 60% މީހުންގެ ދީނަކީ އިސްލާމްދީނެވެ. 10% މީހުންގެ ދީނަކީ ކްރިސްޓިޔަން ދީނެވެ. 30% މީހުންނަކީ އަދިވާސީ ދީންތަކަށް ތަބާވާ މީހުންނެވެ.
ސަގާފަތު
އާދަކާދަ އާއި ސަގާފަތަށް ބަލާއިރުގައި ސެރެލިޔޯން އަކީ އަވަށްޓެރި އެހެން ޤައުމުތަކާ ތަފާތު ޤައުމެއް ނޫނެވެ. ބޯދާ އާދަތަކާއި ޤަދީމީ ވައްތަރަށް ކުޅޭ މިއުޒިކަކީ ހުޅަނގު އެފްރިކާގެ އެހެން ޤައުމުތަކެކޭ އެއްފަދައިން ސެރެލިޔޯނުގައި ވެސް ޚާއްޞަ ޤަދަރެއް ދެވިފައިވާ އެއްޗެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އެތައް ދުވަހެއް ވަންދެން ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި އޮތުމަށް ފަހުގައި މިއަދު ސެރެލިޔޯންގެ އިޤްތިޞާދަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް އަންނާން ފަށާފައިވާ ކަމަށް މި ދާއިރާގެ ތަޖްރިބާކާރުން ވިދާޅުވެއެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 725 ޑޮލަރެވެ.
ފުރަމޭ ދުޅަވުން
ފުރަމޭ ދުޅަވުން އަކީ އެއްވެސް ސަބަބަކާ ހެދި ފުރަމޭ ގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދުމެވެ. ފުރަމޭ ދުޅަވުން މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ އިންފްލެމޭޓަރީ ސެލްތައް ފުރަމޭގައި އިތުރުވެގެން ދެއެވެ. އެންމެ އާންމު ގޮތެއްގައި ފުރަމޭ ދުޅަވަނީ ވައިރަސް އެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. ފުރަމޭ ދުޅަވުމުގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ވައިރަސްގެ އިތުރުން ތަފާތު ވައްތަރުގެ ވިހަތައް، ބައެއް ކަހަލަ އިންފެކްޝަންތައް، އަދި ބައެއް ކަހަލަ ބޭސްތަކާއި މިނޫން ކަންތައް ތަކުގެ ސަބަބުން ވެސް ފުރަމޭ ދުޅަވުން މެދުވެރި ކުރުވައެވެ.
ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް
ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް އަކީ ވައިރަސް އިން ޖެހޭ ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ފުރަމޭ ދުޅަވުން އެވެ. ވައިރަސްއިން ޖެހޭ ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކަށް ފުރަމޭ ދުޅަވުން ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ. އަދި ހަމަމިހެން ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ދިގުމުއްދަތަކަށް ވެސް ފުރަމޭ ދުޅަވުން ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ. ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް ކުރިމަތިވަނީ ހެޕަޓައިޓިސް ވައިރަސް ގެ ތަފާތު ވައްތަރުތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހެޕަޓައިޓިސް އޭ ވައިރަސް، ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ވައިރަސް، ހެޕަޓައިޓިސް ސީ ވައިރަސް، ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ ވައިރަސް، ހެޕަޓައިޓިސް އީ ވައިރަސް، އަދި ހެޕަޓައިޓިސް އެފް ވައިރަސް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް ކުރިމަތިކުރުވާ އެހެން ވައިރަސް ތަކުގެ ތެރޭގައި ސައިޓޯމެގަލޮވައިރަސް، އެޕްސްޓެންބަރ ވައިރަސް، އަދި ރީނދޫ ހުން ޖައްސާ ވައިރަސް ހިމެނެއެވެ.
ހެޕަޓައިޓިސް ބީ
ހެޕަޓައިޓިސް ބީ އަކީ ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކަށް ވެސް ޖެހިދާނެ އެވެ. އަދި ބަލީގައި ދިގުލައި ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަލި ދެމިގެން ވެސް ހިގައިދާނެ އެވެ. ދާއިމީ ބައްޔެއްގެ ގޮތުގައި މުޅި އުމުރަށް ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ދެމިހުންނަނީ ބަލިޖެހޭމީހުންގެ ތެރެއިން 15 އިންސައްތަ މީހުންގެއެވެ. މިއީ ބަލިޖެހުމަށްފަހު ބަލީގެ ވައިރަސް ހަށިގަނޑުން ބޭރުކޮށް ނެތިކޮށްލުމަށް އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑު ނުކުޅެދިފައިވާ މީހުންނެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ޖެހުމަށް މެދުވެރިވެދާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ވައިރަސްއާއި ތަޣައްޔަރު ހުރި ލޭއެޅުން، ވައިރަސް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައި ހުރި ސިރިންޖު، ތިނޯސް ކަށިފަދަ އެއްޗެއް ޓެޓޫ ޖެހުމަށް ބޭނުންކުރުން، ބަލިޖެހިފައިވާ މީހަކާއި އެކު ޖިންސީގުޅުން ހިންގުން، ވައިރަސް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައިހުރި ލޭ، ހަށިގަނޑުން ބޭރުވިދިޔައެއް ސަލާމަތުން ހުރިމީހާގެ ހަށިގަނޑަށް އަނގައިގެ ޒަރީޢާއިން، ނުވަތަ ކެނޑިފައިވާ ފާރުކޮޅެއް ފަދަ ތަނަކުން ވާޞިލްވުން، އަދި ބަލިޖެހިފައިވާ މައިމީހާގެ ފުށުން ގާތުންދިނުމުގެ ތެރޭގައި ކުޑަދަރިފުޅަށް ބަލި ފޯރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ހެޕަޓައިޓިސް ސީ
ހެޕަޓައިޓިސް ސީ އަކީ ހެޕަޓައިޓިސް ސީ ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ސީ ޖެހެނީ ވައިރަސް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ލޭ ކޮންމެވެސް ސިފައެއްގައި ސަލާމަތުން ހުރިމީހާގެ ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވުމުންނެވެ. މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ބަނޑުގައިވާ ކުޑަ ދަރިފުޅަށް ބަލިޖެހިފައިވާ މައިމީހާގެ ފުށުން މަސް ހުރަސްކޮށް ބަލި ވާޞިލްވެދާނެ އެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ސީ އަކީ ވެސް ދިގުލައި ގޮސް ދާއިމީ ބައްޔަކަށް ވެދާނެ ކަމެކެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ސީ ޖެހުމަށްފަހު އެތައް އަހަރުތަކެއް ވަންދެން އޭގެ އުދަގުލެއްނުފެނި ވެސް ހިގައިދާނެ އެވެ. ބަލީގެ އުދަގޫތައް ކުޑަކުރުމަށް ދެވޭ އިންޓެފީރަން އަދި ރިބެވެރިން ގެ ބޭނުންކުރުމުން ލެއިން ވައިރަސްގެ މިންވަރު ދެނެނުގަނެވޭ މިންވަރަށް މަދުކޮށްލައެވެ.
ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ
ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ އަކީ ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ ޖެހެނީ ގިނަފަހަރު ހެޕަޓައިޓިސް ބީ އާ އެކުގައެވެ. އަދި އަނެއް ބައިފަހަރު ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ޖެހުމަށްފަހު ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ ވެސް ޖެހޭގޮތް ވެއެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ބީ އާއެކު ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ ޖެހިއްޖެނަމަ ފުރަމޭ ފޭލްވުން ފަދަކަމެއް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އިންޖެކްޝަންގެ ޒަރީޢާއިން މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ މެދުގައި ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ އާންމުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ހެޕަޓައިޓިސް އީ
ހެޕަޓައިޓިސް އީ އަކީ ހެޕަޓައިޓިސް އީ ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް އީ ޖެހުމުން ފެންނަ އަލާމާތްތަކާއި ހެޕަޓައިޓިސް އޭ ޖެހުމުން ފެންނަ އަލާމާތްތަކަކީ ދާދި އެއްގޮތް އަލާމާތްތަކެކެވެ. މާބަނޑުމީހުންނަށް ހެޕަޓައިޓިސް އީ ޖެހިފައިވާ ކަން އެނގެނީ ކުއްލިއަކަށެވެ. އަދި އޭގެ އުދަގޫތައް ވަރަށް އަވަހަށް ފެނިގެންދެއެވެ. އިންޑިޔާއާއި ދެކުނު އޭޝިޔާ ސަރަހައްދުން ހެޕަޓައިޓިސް އީ ޖެހިފައިވާ މީހުން ފެންނަ މިންވަރު އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ހެޕަޓައިޓިސް އެފް
ހެޕަޓައިޓިސް އެފް އަކީ ހެޕަޓައިޓިސް އެފް ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. 1990 ގެ އަހަރުތަކުގައި ހެޕަޓައިޓިސް އެފް ފެތުރިގެން ދިޔަނަމަވެސް އޭގެ ފަހުން މިވައްތަރުގެ ފުރަމޭ ދުޅަވުމުގެ އަޑެއް އިވިފައެއް ނުވެއެވެ. ފަހުން މިވައިރަސް ހޯދިފައިވާ ކަމާމެދު ވަނީ ޝައްކު އުފެދިފައެވެ. 1994 ވަނަ އަހަރު ހެޕަޓައިޓިސް ޖައްސާ އާވައިރަސް އެއް ފެނި އެއީ ހެޕަޓައިޓިސް ވައިރަސް އެފް ކަމުގައި ބެލެވުނެވެ. އެފަހަރު ފެނުނު ވައިރަސްތައް ރާމާމަކުނުގެ ގަޔަށް އިންޖެކްޝަންގެ ޒަރީޢާއިން ފޮނުވުމުން އެތަކެއްޗަށް ހެޕަޓައިޓިސް ޖެހުނެވެ. ނަމަވެސް އިތުރު ހޯދުންތަކުން މި ވައިރަސް ވުޖޫދުވާކަމާމެދު ޔަގީންކަމެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ.
ދިދަ މަސް
ދިދަ މަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަޅުފަޅު ގައްޔާއި، ފަރުފަރުގެ ބޭރުމަތީގެ މުރަކަތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 22 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިއީ ދިވެހިން އާންމުކޮށް ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މޫދުމަސް ދިރުވައިގެން ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ބޭނުންވާ ރީތި މަހެކެވެ. މިއީ ދިރޭ ކުދިމަހުގެ ވިޔަފާރީގައި ވެސް ރާއްޖެއިން ގިނަ އަދަދަކަށް ބޭރުކުރާ މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި ދަތުރުކޮށް އުޅެނީ ޖޯޑްޖޯޑަށެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު އެކަހެރިކޮށްނާއި ކުދި އައިން ހަދައިގެން ވެސް ދަތުރުކޮށް އުޅެއެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 7ހަރުކައްޓާއެކު 40 އާއި 43 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮަތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 33 އާއި 35 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ދިދަ މަހަކީ ވަރަށް ފަތިކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. ދިދަމަހުގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަނީ ވަރަށް ކުދިކުދި ހުޅުނބު ތަކެކެވެ. މަހުގެ އަނގައިގެ މިޔަކަނާ ދިމާލުން ކުރުކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ދެކަށި ކުރުވެފައި ތިންވަނަ ކަށީގެ ކޮޅުގައި ހުންނަނީ ވަރަށް ދިގު ނަރުވައެކެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައާއި ހުދުކުލައެވެ. މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ވަރަށްފުޅާ ކަޅުކުލައިގެ ބޭންޑެއް މަހުގެ ހުރަހަށް ވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުންކޮޅުގެ ކުލައަކީ ކަޅު ކުލައެވެ. ނިގޫފަތުގައި ހަނދުފަޅި ބުރަށް ހުންނަ ކަޅުކުލައިގެ ފާހަގައެއް ވަރަށް ފާޅުކޮށް ހުރެއެވެ.
އިސްމާޢީލް ދީދީ(މީރުބަހުރުގެ)
އިސްމާޢީލް ދީދީ (މީރުބަހުރުގޭ އިސްމާޢީލް ދީދީ) އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚްގައި ފާހަގަކުރެވިގެން ދިޔަ ޝަޚްޞިއްޔަތެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 30 ނޮވެމްބަރު 1853 (15 ޖުމާދިލް އޫލާ 1276ހ) ގައެވެ. ބައްޕަ އަކީ ހޮޅުދޫ ނެވިންގޭ ދޮއްކޮއްކޯގެ ޙަސަން މަނިކު (ދޮންމަނިކު) އެވެ. މަންމައަކީ އަތިރީގޭ އަޙުމަދުދީދީ ޚަދީޖާ އެވެ.
މީރުބަހުރުގޭ އިސްމާޢީލް ދީދީ އަކީ އިގިރޭސި، އުރުދޫ، ތަމަޅަ، ސިންގަޅަ ރަގަޅަށް ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ހިސާބު ޢިލްމާއި ނިޔަމި ކަމުގެ މަސައްކަތް މީހުންނަށް ކިޔަވައިދެއްވި އެވެ. އެޗްސީޕީބެލް ރާއްޖެއަށް ދުރުވެ އުޅުއްވި އިރު މުޅި ރާއްޖޭގައި ދަތުރުކޮށް ހެއްދެވުމުގައި ދައުލަތުން ތަރުޖަމާނަކަށް އިސްކުރައްވާފައި ފޮނުއްވީ މީރުބަހުރުގޭ އިސްމާޢީލް ދީދީ އެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ދިވެހި ބަހުން ކޮމާންޑްކޮށްދެއްވި ބޭފުޅަކީ މީރު ބަހުރުގޭ އިސްމާޢީލް ދީދީ އެވެ. އެއީ ނޫރައްދީން ރަސްކަމުގައި 1308 ން 1309 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. ފުރަތަމަ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ތިއްބެވީ 8 ބޭފުޅުންނެވެ. ޕިޗޯރީން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އައި ބަޣާވާތުގައި ދައުލަތް ދިފާޢުކުރުމުގެ ހުރިހާ ޢަމަލީ ޙަރަކާތުގެ އިސްވެރިއަކީ އޭނާ އެވެ. އޭނާއަކީ ދަތުރު ފަތުރުކުރުމާއި، ދިރިއުޅުއްވުމުގެ ހިއްޗާއި ފޮނި، ތަޖުރިބާ ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. 1341ހ ވަނަ އަހަރު ރަބީޢުލް އައްވަލް މަހުގެ ތެރޭގައި މާލޭގައި ފެތުރިގެން ދިޔަ ނުރައްކާތެރި ބަލިމަޑުކަމުގައި 400 މީހުން މަރުވެދިޔަ ކާރިސާގައި އިސްމާޢީލް ދީދީ އަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ފުރުއްވި މަގާމްތައް
މީރުބަހުރުގޭ އިސްމާޢީލް ދީދީ އަށް ލިބިވަޑައިގަތީ މީރުބަހުރުގޭ މުޙައްމަދު ދީދީ އެވެ. މީރުބަހުރުގޭ އިސްމާޢީލް ދީދީ އަވަހާރަވީ 10 މެއި 1943 (5 ޖުމާދިލް އޫލާ 1362ހ ) ގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އިސްމާޢީލް ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު
އިސްމާޢީލް ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު (ކަކާގޭ އިސްމާޢީލް ދީދީ) އަކީ އެދުރު އިބްރާހީމް ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ ފުތް ކަކާގޭ ޢަލީ ރަންނަ ބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ ދަރިކަލެކެވެ. މަންމައަކީ މާވާ ކިލެގެފާނުގެ ގަނޑުވަރު ޙުސައިންދީދީގެ ދަރިކަނބަލުން ޢާއިޝާދީދީ (ކަކާގޭ ދޮންދީދީ) އެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 30 އެޕްރީލް 1866މ (14 ޛުލްޙައްޖާ 1228ހ) ގައެވެ.
ބޭފުޅުން
ކަކާގޭ އިސްމާޢީލް ދީދީ އަވަހާރަވީ 5 އޮކްޓޯބަރު 1928މ (20 ރަބީޢުލް އާޚިރު 1347ހ) ވީ ހުކުރު ދުވަހު މާލޭގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
މިލާރޑް ފިލްމޯރ
މިއީ އެމެރިކާގެ 13 ވަނަ ރައީސެވެ.
ލައްޖެހި ބިބީ
ލައްޖެހި ބިބީ ނުވަތަ  އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ ޖޯޑުޖޯޑަށެވެ. ނަމަވެސް މަދުމަދުން ކުދިއައިން ހަދައިގެން ދުވެއުޅޭތަން ފެނެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވާކަމަށްވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 5 އިންޗި އެވެ. ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި މިމަހަށް ވަކިނަމެއް ކިޔައި ނޫޅޭތީ މަހުގެ ޢިލްމީ ނަމާއި، އިގިރޭސި ނަމާއި، ގުޅޭގޮތުން މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ މިމަހަށް ލައްޖެހި ބިބީ ކިޔާފައިވަނީ އެވެ.
މިމަހުގެ ކާނާ އަކީ ކުދިކުދި ފަންޏާއި، ފެއްސާ، މުރަކައާއި، ގާތަކުގެ ކުދި ލޯވަޅުތަކުގައި ތިބޭ ކުދިކުދި ފަނިފަކުސައެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮަތަރިބައިގައި 13 ހަރުކައްޓާއެކު 22 ނުވަތަ 23 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއެކު 16 އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގައި 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.
މަހުގެ ކުލައަކީ ފެހި ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަހުގެ ލޮލާއި ނިގޫފަތް ހުރަސްކޮށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ބުޑުދަށުގައި ވެސް ފަނޑުކޮށް ހުންނަ ރޮނގެއް ހުރަހަށް ހުރެއެވެ. ދެއަރިމަތީ ގައްޔާއި ބުރަކަށި މައްޗާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. މިލައްތައް ހުންނަނީ ރޮނގާއި ދިމާވާ ގޮތަށް ތަރުތީބަކުންނެވެ. ބުރަކަށި މަތީ ކޮތަރިބަޔާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޕާކިސްތާނީ ރުޕީ
ޕާކިސްތާނީ ރުޕީ އަކީ ޕާކިސްތާން ގެ ފައިސާއެވެ.
މޮޅަދޫ ސައްޔިދު ޠޯހާގެ ވާހަކަ
ހއ. މޮޅަދޫ ސައްޔިދު ތޯހާގެ ވާހަކަ ދައްކާ މީހުން މިހާރު މިރަށުގައި ވަރަށް މަދެވެ. އެ ވާހަކަތައް ކުރިން ޤަބޫލުކުރަމުން އައި ގޮތަށް ޤަބޫލުކުރާ މީހަކު އަމުދުންނެތެވެ. ހއ. މޮޅަދޫ ސައްޔިދު ތޯހާގެ ނަމުގައި ހަދާފައި ހުންނަ ޒިއާރަތެއް އަދިވެސް އެބަހުއްޓެވެ. ޒިއާރަތުގެ ދިދަ ދަނޑިވެސް ކޮޅަށް އެބަހުއްޓެވެ. އެއީ ވަރަށް ދިގު ދިދަ ދަނޑިއެކެވެ. ޒިއާރަތުގެ ފުރާޅުގައި ޖަހާފައިވަނީ އީޓެވެ. ގެގަޑަކީ އެހެނިހެން ގިނަ ޒިއާރަތްތަކެކޭ އެއްފަދައިން ލަކުޑިން ހަދާފައިވާ ގެގަޑެކެވެ. ޒިއާރަތުގެ ދޮރު ހުރީ އަތުން ކަހާލެވޭ ގޮތަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެއީ މީހުންނަށް އެތެރެއަށް ވަދެ ނިކުމެވޭ ވަރަށް ވުރެ ކުޑަ ދޮރެކެވެ. ޒިއާރަތަކީވެސް ތިރިކޮށް ހިޔާކޮށްފައިވާ ޒިއާރަތެކެވެ. ޒިއާރަތުގެ އެތެރޭގައި ފިރިހެނެއްގެ މަހާނަ ދެގާ ޖަހާފައިވާ ހުއްޓެވެ. އެކަމަކު މަހާނައެއްހެން ފަސްގަނޑު ހަދާފައެއްނެތެވެ. މަހާނަ ގަލުން އެއްވެސް ލިޔުމެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. އަދި އެހެން ތަނެއްގައިވެސް ލިޔުމެއް ލިޔެފައިވާތީއެއް ނުފެނުނެވެ. ޒިއާރަތުގެ އެތެރެ މީން ދުވަހަކުވެސް ސާފުކޮށް ހަދާފައެއް ނުވެއެވެ.
މޮޅަދޫގައި ހުންނަ ސައްޔިދު ތޯހާގެ ޒިއާރަތަށް މީހުން ނަދުރުބުނެ ހެދި ޒަމާން ފަސްދީ ހިގައްޖެއެވެ. އެ ޒިއާރަތަށް ނަދުރު ބުނެގެން މީހުން ކަންޖާއި ބޮޑިބަތާ އަޅާ މީހުން ކިރާހެދިއެވެ. ޒިއާރަތަށް ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ތަކެތި ހަދިޔާ ކުރަމުންދިޔައެވެ. މިގޮތުން އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ޒިއާރަތަށް ހަދިޔާ ކުރަނީ ކާއްޓެވެ. " މީހުން ނަދުރުބުނެގެން ހަދިޔާކުރާ ކާށި ކޯދު ފެޅީމާ ގެންގޮސް ރުއްގަނޑުގައި އޭރުގެ ވެރިން އިންދުވަމުން ގެންދަނީ. އެތަނަށް ކިޔަނީ ޒިއާރަތް ރުއްގަނޑު" ހއ. މޮޅަދޫ ނައިޓްރޯސް އާދަމް އިބްރާހިމް ބުންޏެވެ. މިހާރުވެސް ޒިއާރަތް ރުއްގަނޑު މިރަށުގައި އެބައޮތެވެ. އެރުއްގަނޑު މިހާރު އޮތީ މީހަކަށް ވަރުވާއަށް ލިޔެދީފައެވެ. " ފުދޭ ވަރަކަށް ގިނަ ރުއް ހުންނާނެ"
މޮޅަދޫ ސައްޔިދު ތޯހާއަކީ ބުނެވޭ ގޮތުގައި މަތީރަށްފުޅުގައި އޮންނެވި ވަލީވެރި ކަލޭގެފާނުގެ އާއިލާ ބޭފުޅެކެވެ. މޮޅަދޫއަށް ސައްޔިދު ތޯހާގެ ސަންދޯއް ލެއްގީއެވެ. އެސަންދޯއް ފެނުނު މީހުން އެރަށު މިސްކިތްދޮށުގައި ވަޅުލައި ޒިއާރަތް އެރުވީއެވެ. ޒިއާރަތް ހެދިތަނާ އެދުވަހަކު ވަރަށް ދިގު ދިދަ ދަނޑިއެއް އެރަށަށް ލައްގައިފިއެވެ. އެދިދަ ދަނޑި ލެއްގުމުން އެރަށުގެ މީހުން އެދިދަ ދަނޑި ޒިއާރަތުގައި ޖަހަން އުޅެފިއެވެ. އެކަން އެގިގެން އަތޮޅުވެރިން އެދިދަ ދަނޑި އަތޮޅު އޮފީހަށް ފޮނުވުމަށް އަންގައިފިއެވެ. " އަތޮޅުވެރިން ވިދާޅުވީ ދިދަ ދަނޑި ޖަހަން ޖެހޭވަރުގެ ބޭކަލެއް ވިއްޔާ އަދި ދިދަ ދަނޑިއެއް ލައްގާނެޔޭ. ހޮވާފައިއޮތް ދިދަ ދަނޑި އަތޮޅު އޮފީހަށް ފޮނުވާށޭ. އެހެން ބުނެފައި އޮއްވާ އެހެން ދިދަ ދަނޑިއެއް ލެއްގީ. ދެން އެންގެވީ އެދިދަދަނޑި ޖަހާށޭ. އެގޮތަށް ޖެހި ދިދަދަނޑި އަދިއަދަށް ދާންދެންވެސް އެހެރީ" 14 އަހަރު މޮޅަދޫގެ ނައިބުކަންކޮށް ކުޑަކަތީބުކަންވެސް ކޮށްފައިވާ އާދަމް އިބްރާހިމް ބުންޏެވެ.
--Allosaeed 07:00, 25 ޑިސެމްބަރު 2011 (UTC)
ތައްމަސް
ތައްމަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ދެކުނުގެ އަތޮޅުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ އޮރީގެ ބާވަތެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 43 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިބާވަތް އާންމުކޮށް އުޅެނީ ތިލަފަޅު ގައްޔާއި މޫދުވިނަ ހެދިފައި ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައި އައިން ހަދައިގެންނެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ދެކުނުގެ ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު މަހެކެވެ. ތައްމަހަކީ ކުކުޅު ބިސް ބުރަށް ފަތިކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ މައްޗާއެކު މުޅިމަހުގައި ކުދި ހުޅުނބު ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިބައިގެ ކަށިތައް ވަރަށް ތޫނެވެ. އަދި މިކަށިތަކުގެ ސަބަބުން މިމަސް ހިފާ ގެންގުޅޭއިރު ރައްކާތެރިވެ މިކަމަށް ވިސްނަން ޖެހެއެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ނޫކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލައަކީ ރިހިކުލައެވެ. މަހުގެ ދިގަށް ކެނޑިކެނޑިފައި ހުންނަ ރަން ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. އަދި މަހުގެ މަތީބައިގެ މަޑުކަށިތައް ނިމޭތާގެ ތިރީގައި ރަންކުލައިގެ ބޮޑު ލަފެއް ހުރެއެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13ހަރުކައްޓާއެކު 10 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮަތަރިބައިގައި 7ހަރުކައްޓާއެކު 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކުޑަކޮށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަޒިރަންގާ ގައުމީ ޕާރކް
thumb|left|200px|ކަޒިރަންގާ ގައުމީ ޕާރކް/އާސާމް/ އިންޑިޔާ ކަޒިރަންގާ ގައުމީ ޕާރކް އަކީ އިންޑިޔާގެ އާސާމް ގައި އޮންނަ ގައުމީ ޕާރކެކެވެ. މިއީ ދުނިޔޭ ޘަގާފީ ތަރިކައެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިގެން ރައްކާކޮށް ހިމާޔަތްކުރެވިފައިވާ ތަނެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ގިނައިން ރައިނޯސް ތައް ހުރީ މިޕާރކްގައި ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ހަމަ މިހެން އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް މިނިކާވަގު ހިމާޔަތް ކުރެވިފައި ހުރީ ވެސް މިޕާރކް ގައި ކަމަށް ވެއެއެވެ. އެހެންކަމުން 2006 ވަނަ އަހަރު މިއީ ޓައިގަރ ރިޒާރވް އެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅިފައި ވެއެވެ. މިޕާރކްގައި ތަފާތު ވައްތަރުގެ ދޫނިތަކާއި އަދި ތަފާތު ވައްތަރު ވައްތަރުގެ ޖަނަވާރުތައް ވެއެވެ.
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ޝައުކަތު ޢަޒީޒު
thumb|left|ޝައުކަތު ޢަޒީޒު ޝައުކަތު ޢަޒީޒު އަކީ ޕާކިސްތާންގެ ބޮޑުވަޒީރު އަދި މާލީ ވަޒީރެވެ.
ޢަލީ ޙުސައިން ދީދީ
ޢަލީ ޙުސައިން ދީދީ ކިޔަވާ ވިދާޅުވީ ސިލޯނުންނެވެ. އިގިރޭސި، އުރުދޫ، ސިންގަޅަ، ތަމަޅަ، އަދި ޖަޕާން ބަސް ދެނެލައްވައެވެ. ވަރަށް ހީވާގި މުރާލި ޚާދިމެކެވެ.
ޕާކިސްތާން ޙަރަކާތް
ޕާކިސްތާން ޙަރަކާތަކީ އިނގިރޭސި ހިންދުސްތާނުގެ މުސްލިމުން އަމިއްލަ ވަކި ޤައުމެއް ލިބި ގަތުމަށް ކުރި މަސައްކަތެވެ.
ޢަލީ ޙުސައިން ދީދީ
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ބޯކަޅު ގޮހޮރުކޭ
thumb thumb|Larus ridibundus އކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިމާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން ދޫންޏެކެވެ.
އެށުންގަ އިލޮޅި
އކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިމާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން ދޫންޏެކެވެ.
ތޭރަވާ އިލޮޅި
އކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިމާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން ދޫންޏެކެވެ.
ޕަރުވޭޒް މުޝައްރަފު
thumb|left|ޕަރުވޭޒް މުޝައްރަފު ޕަރުވޭޒް މުޝައްރަފު އަކީ ޕާކިސްތާން ގެ ރައީސެވެ.
އަޙުމަދު ޙިލްމީ ދީދީ
އަޙުމަދު ޙިލްމީ ދީދީ ކަކާގޭ ސުމުއްވުލް އަމީރު ޢަލީ ރަންނަ ބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ އައްނަބީލް އިސްމާޢީލް ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު (ކަކާގޭ އިސްމާޢީލްދީދީ) ގެ ދަރިކަލެކެވެ. މަންމައަކީ މަލިކު ސެރިއްކަލް(ރާގޯތި) މުޙައްމަދު މާލިމީގެ އާމިނާ މަނިކެ (ކަކާގޭ މަލިކު އާމިނާދީދީ) އެވެ. އަޙުމަދު ޙިލްމީ ދީދީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ ރާއްޖެއިންނާއި ސިލޯންގައި ހުރި އިގިރޭސި ކޮލެޖަކުންނެވެ. އިގިރޭސި، ސިންގަޅަ ދެނެލައްވައެވެ. ގަސް ހެއްދެވުމާއި ކުޅިވަރު ކުޅުއްވުމަށް ޚާއްޞަކަންދެއްވި އެވެ. ޘަޤާފީ އާދަކާދަތައް ދިރުއްވާ ބޮޑުބެރު ޖެހުމުގައި އަރާހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. ޒުވާން އުމުރުފުޅުގައި ހެންވޭރު ރައްޔިތުން ބައިބައިވިޔަނުދީ ހިފެހެއްޓެވި ނުފޫޒުގަދަ ބޭފުޅެކެވެ. އާއިލާގެ ވިޔަފާރި ހިންގުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވި ހިންގުންތެރި ބޭފުޅެކެވެ. އަޙުމަދު ޙިލްމީ ދީދީ ހުންނެވީ އެންމެ ބޭފުޅެކެވެ. އެއީ އިސްމާޢީލް ޙިލްމީއެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އަލަނާސި ބިބީ
އަލަނާސި ބިބީ ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މަސް ދިރުވައިގެން ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން މިމަސް ގެންގުޅެން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުރެއެވެ. މިމަހަކީ ހިފާ ގެންގުޅުމުން ވަރަށް އަވަހަށް މަރުވާ މަހެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ފެންގަނޑު ނުވަތަ ޓޭންކަށް ރަގަޅަށް ހޭނިލުމުން ވަރަށް ގަދަކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހަށް އަލަނާސި ބިބީ ކިޔަނީ މަހުގެ ހަށިގަނޑުގައި ފާޅުކޮށް އެގެން ހުންނަ ތިކިތައް، މަށާލާފައި އޮންނަ އަލަނާސި އެއްގައި ހުންނަ ތިކިތަކާއި އެއްގޮތްކަން ބޮޑުކަމުންނާއި، އަލަނާސީގައި ހުންނަ އޮރެންޖް ކުލަ މަހުގައި ހުންނާތީ އެވެ.
އަލަނާސި ބިބީ އަކީ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި ހުންނަ މުރަކަތަކުގައްޔާއި، މާޑުމަތީގައި ވެސް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ކުޑައިސްކޮޅެއްގެ ބިބީ އެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 5 އިންޗި އަށެވެ. އަލަނާސި ބިބީ ގިނައިން ފެންނަނީ ޖޯޑްޖޯޑަށެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު ކުދި އައިން ހަދައިގެން ދުވެއުޅެއެވެ. މަދުމަދުން ހިކަޔާއި، ކުދި ރޮނޑާއި އެކުގައި އުޅެނިކޮށް ވެސް ފެނިދާނެއެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކައްޓާއެކު 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގައި 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކުލައަކީ އޮރެންޖް ކުލައެވެ. މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ފަނޑުކޮށް ހުންނަ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. އަދި މަހުގެ ލޯ ހުރަސްކޮށް ފުޅާ ރޮނގެއް ވެސް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާ ފަތާ ދިމާ ތިރިން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކުޑަ ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ކަޅު ކުލައެވެ. އަދި މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ކުދި ތިކިތަކެއް ވަރަށް ފާޅުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފުރަމޭ
މިއީ މޭގަނޑެވެ.ފުރަމޭ ނުވަތަ އަކީ  އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ އެންމެ ބޮޑު ގުނަވަނެވެ.މިއީ ހަށިގަނޑުގައި ހިންގާ މެޓަބޮލިޒަމް  ގެ މަސައްކަތުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ގުނަވަނެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގައި ތަފާތު އެތައް ވަޒީފާތަކެއް މިގުނަވަނުން އަދާކުރެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގްލައިކަޖަންރައްކާކުރުން، ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން އުފެއްދުން، އަދި ލޭގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ވިހަސާފުކުރުން ހިމެނެއެވެ. ފުރަމޭގެ ބޮޑުބައި އޮންނަނީ ކަނާތް ފަރާތުގައެވެ. މިގުނަވަން އޮންނަނީ ފުއްޕާމޭއާއި ޑައަފްރަމްގެ ތިރިން ބަނޑާއި މޭ ގުޅޭ ހިސާބުގައެވެ. ފުރަމޭ އިން ބައިލް ކިޔާ ދިޔައެއް އުފައްދައެވެ. މިއީ ހަޖަމުކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދޭ ދިޔައެވެ. ބޭސްވެރިކަމުގެ ދުނިޔޭގައި ބޭނުންކުރެވޭ ހެޕަޓިކް، ހެޕަޓޯ ފަދަ ބަސްތަކުން ދޭހަކޮށްދެނީ ފުރަމޭ އާގުޅުންހުރި މިހެންނެވެ.
ފުރަމޭގެ ވަޒީފީ ޔުނިޓް
ފުރަމޭ ގެ ބަރުދަނުގައި އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި 1.5 ކިލޯ ގްރާމް ހުރެއެވެ. ފުރަމޭގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ކުދިކުދި ވަޒީފީ ޔުނިޓް ތަކަށް ކިޔަނީ ލޮބިޔޫލްނުވަތަ  އެވެ. ފުރަމޭ ގެ ތެރޭގައި މިފަދަ ޔުނިޓްތައް 50 ހާހާއި 100 ހާހާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ހުރެއެވެ. މިއިން ކޮންމެ ލޮބިޔޫލް އެއް އުފެދިފައިވަނީ ހެޕަޓަސައިޓް ތައް އެތުރިގެން ހެދިފައިވާ ކޮލަމް ތަކަކުންނެވެ. ކޮންމެ ކޮލަމެއް އަނެއް ކޮލަމަކާ ވަކިކޮށްދެނީ ކުދިކުދި ލޭހޮޅިތަކުންނެވެ. 200px|thumb|left|އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތައް ދައްކައިދޭ ކުރެހުމެއް
ފުރަމޭ އޮންނަތަން
ފުރަމޭގެ ބޮޑުބައެއް އޮންނަނީ އެތެރެހަށީގައި ހަށިގަނޑުގެ ކަނާތް ފަރާތުގައެވެ. އަދި އެތެރެހަށިން ހަށިގަނޑުގެ މެދާއި، އަދި ވާތް ފަރާތުގައި ވެސް ފުރަމޭގެ ބައެއް އޮވެއެވެ. މިގުނަވަން އޮންނަނީ ފުއްޕާމޭ އާއި ޑައަފްރަމްގެ ބަނޑާއި، މޭ ގުޅޭ ހިސާބުގައެވެ.