cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
އައްނަބީލާ އާމިނަތު ދީދީ
އާއިލާ
އާމިނަތު ޙުސައިން ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިރަށް ފުރަމާލޭގެ މަރުޖާނުގޭގައި 3 އޮކްޓޯބަރ 1917 ގައެވެ. އެއީ ހިޖުރީގޮތުން 16 ޛުލްޙައްޖާ 1335 ވީ ހޯމަ ދުވަހުގައެވެ. ބައްޕައަކީ އައްސަޔިދު ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ސީދީ އެވެ. މަންމައަކީ އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް ނޫރައްދީން ބަންޑާރައިންގެ މާވާ ކިލެގެފާނު ގަނޑުވަރު ގޮމާ ނުވަތަ އަލްއަމީރާ ހަލީމާ ނޫރައްދީން އެވެ. ބޮޑުފުޅުވީ މާވާގޭގައެވެ. ފަހުން ދިރިއުޅުއްވީ މަންމާ ފުޅާއެކު ހ. އެއްގަމުގޭގައެވެ. ފުރާ ފުރިހަމަވެ ޒުވާން ދައުރުގެ ބޮޑުބައެއް ހޭދަކުރެއްވީ ވެސް ތިމާގެބޭފުޅުންގެ އަރިހުގައި އެއްގަމު ގޭގައެވެ. އަދި ދީނީ އިބްތިދާއީ ތައުލީމާއި، އެޒަމާނުގައި ގޭގައި ކިޔަވައިދޭ ހިސާބުގެ ފިލާވަޅުތައް ގޭގައި އުނގެނިވަޑައިގަތެވެ. އަދި ކިޔަވާ ވިދާޅުވުމަށް ވަރަށް ގިނަގުނަ މަސައްކަތްޕުޅު ކުރެއްވިއެވެ.
ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވުން
އައްނަބީލާ އާމިނަތު ހުސައިން އިބްތިދާއީ ތަޢުލީމް އުގެނުނީ އޭނާގެ މަންމަ އަލްއަމީރާ ޙަލީމާ ނޫރައްދީންގެ އަރިހުންނެވެ. އެއަށްފަހު މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާއިންނެވެ. މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާގެ އިސް ޠާލިބާއިންގެ ތެރޭގައި އާމިނަތު ޙުސައިންގެ ނަން ގުނާލެވެއެވެ. ސަނިއްޔާ ބަންދުވުމަށްފަހު، މާލޭގައި ތިބި އުސްތާޛުންގެ ކިބައިން، އުރުދޫ، އިގިރޭސި އަދި ހިސާބުގެ ތަޢުލީމް އުނގެނި ވަޑައިގަތެވެ.
އެއަށްފަހު އެދުވަސްވަރު މާލޭގައި ހުޅުވުނު މަދުރަސަތުއް ސަނިއްޔާގެ އަންހެން ގޮފީގެ ދަރިވަރަކަށް ވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި އެމަދުރަސާގެ އެންމެ ކުރީސަފުގެ ދަރިވަރުންގެ ލިސްޓްގައި ހިމެނިވަޑައިގަތެވެ. މަދުރަސަތުއް ސަނިއްޔާ ބަންދުކުރަން ޖެހުމުން ސަނިއްޔާއިން ހާސިލްކުރެއްވި ތައުލީމުގެ އިތުރަށް އެޒަމާނުގައި ތިއްބެވި މަދު އިލްމުވެރިންގެ އަރިހުން، އުރުދޫ ބަހާއި އިނގިރޭސިބަހާއި އަދި ހިސާބު ޢިލްމު ދަސްފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. އައްނަބީލާ އާމިނަތު ޙުސައިން އަކީ ދިރިއުޅުއްވުމުގައި އަމިއްލަވަންތަކަމަށް ލޯބި ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އައްނަބީލާ އާމިނަތު ޙުސައިން ވަޒީފާއެއްގައި ސްރީލަންކާގައި ހުންނަވަން ދިމާވި މަދު އަހަރުތަކުގައި ގެއަށް ޓީޗަރުން ގެންނަވައި ފުދޭވަރަކަށް އިނގިރޭސި ބަހާއި މިޔުޒިކް ދަސްފުޅު ކުރެއްވިއެވެ.
މީސްތަކުންގެ މެދުގައި އައްނަބީލާ އާމިނަތު ޙުސައިންގެ ނަންފުޅު ވިދާލީ ދިވެހިންގެ މެދުގައި މިޒަމާނުގެ ހޭލުންތެރިކަން އުފެއްދެވުމަށާއި މީސްތަކުންގެ ހިތުގައި ޤައުމިއްޔަތުގެ ރޫޙު އުފެއްދެވުމަށް 1940ގެ އަހަރުތަކުގައި ސުމުއްވުލް ޢަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން މަސައްކަތް ކުރެއްވި ދައުރުގައެވެ. ޤައުމު ބިނާކުރެއްވުމުގައްޔާއި މުޖުތަމައު ކުރިއެރުއްވުމުގައި ފިރިހެނުންނެކޭ އެއްފައްދައިން އަންހެނުންވެސް ކުރިއަރަންވެއްޖެކަމަށް އެމަނިކުފާނު ގޮވާލެއްވި ގޮވާލެއްވުމަށް އަމަލީގޮތުން ފުރިހަމަ އަށް އެކަމަނާ އިޖާބަ ދެއްވީތީވިއެވެ. އައްނަބީލާ އާމިނަތު ޙުސައިންހެ އަދަބީ ޚިދުމަތުގެ ލިސްޓަށް ބަލައިލާއިރު ދިވެހި އަންހެނުން ފަޚުރުވެރިވުން ހައްޤު ބައެއް ކަމަށް އެކަމަނާ ކުޅުއްވާފައިވެއެވެ.
އައްނަބީލާ އާމިނަތު ޙުސައިން މަދުރަސަތުއް ސަނިއްޔާގެ އަންހެން ގޮފީގެ ނާޟިރާގެ މަޤާމް ފުރުއްވި ދައުރުގައި "ޤައުމުގެ އަންހެންދަރިޔާ" މިނަމުގައި މަޖައްލާ އެއް ނެރެވުނެވެ. މިމަޖައްލާގެ މުޙައްރިރާގެ މަޤާމުގައި ހުންނެވީ އާމިނަތު ޙުސައިން އެވެ. އަދަބީ ކޮމިޓީއަކުން ޝާއިއުވި މަޖައްލާ "އައްރަފީޤާ" އަށް މަޒްމޫނު ލިޔުއްވާ ހެއްދެވިއެވެ. އަދި މި މަޖައްލާގެ މުޙައްރިރާ އަކީ ވެސް އައްނަބީލާ އާމިނަތު ޙުސައިން އެވެ. ހަމައެހެންމެ 1940 ގެ އަހަރުތަކުގައި ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ނެރުއްވި "ސަރުކާރުގެ ޚަބަރު" ގެ މުޙައްރިރާކަން ވެސް އެކަމަނާ ކުރެއްވިއެވެ. ދައުރުވަމުން އައި ޒަމާންތަކުގައި ދިވެހި އަދަބީ ޖައްވު ދުށް ތަފާތު ނަންކިޔުނު މަޖައްލާތަކުގައި އޭނާގެ މަޒުމޫނާއި ޅެންތަކުގައި "އ.ޙ."، "ސަމަން" އަދި "ވައިލެޓް" ފަދައިން ޚުދު އޭނާގެ ނަންފުޅުގައިވެސް ޝާއިޢުކުރައްވާފައިވެއެވެ. ދިގުވާހަކައާއި ކުރުވާހަކަ ފޮތްފޮތުގެ ސފައިގައި ނެރުއްވާފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި "ހިތުގެ ލޯބިން ޤުރުބާންވުން" މިވާހަކައާއި "ރަބީޢީ ފިނިފެންމާ" ހޮވައިލެވެއެވެ. ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުން މަހަކު އެއްފަހަރު ނެރުއްވަމުން ގެންދަވާ މަޖައްލާ ފަތްތޫރައިގެ ސަފްޙާތަކުންވެސް އެކަމަނާގެ ކުރުވާހަކައާއި ޢިބްރަތްތެރި މަޒްމޫނާއި ޅެން މަދު ކެނޑުމެއްނެތި ފެންނަމުންދިޔައެވެ. އައްނަބީލާ އާމިނަތު ޙުސައިންގެ ޚިދުމަތްތަކަށް ބަލާއިރު ސްރީލަންކާގައި ހުރި ރާއްޖޭގެ ދަނާލުގައި ތިބި އަންހެންކުދިންގެ ތައުލީމާއިބެހޭ ވެރިޔާގެ މަޤާމްވެސް ފުރުއްވިއެވެ.
މަދްރަސަތުއް ސަނިއްޔާގެ ނަން އަމީނިއްޔާ ސްކޫލަށް ބަދަލުވިފަހުންވެސް އައްނަބީލާ އާމިނަތު ޙުސައިން މިއިސްކޫލުގެ ނާޟިރާގެ މަޤާމުގައި ހުންނެވިއެވެ. އަދި އެއްވެސް މުސާރައަކާ ނުލައްވައި މިއިސްކޫލުގެ މަތީ ގްރޭޑްގެ ކުދިންނަށް ދިވެހިބަސް ކިޔަވައިދެއްވެވިއެވެ. މަދްރުސަތުއް ސަނިއްޔާގެ ކުރީގެ ދަރިވަރުން، ފަހުން އަމީނިއްޔާ ސްކޫލުގެ ދަރިވަރުން ޝާމިލްވެތިބެ އުފެއްދި އ.މ.ދ. ޖަމްޢިއްޔާގެ ރައީސާގެ މަޤާމުގައި ހުންނަވައިގެން އެތައް އަހަރަކު މިޖަމްއިއްޔާ ކުރިއެރުވުމަށް އެކިއެކި ހަރަކާތްތައް ރާއްވަވައި މިކަންކަން ޢަމަލީގޮތުން ހިންގެވިއެވެ. މީގައި ތަމްޘީލު ކުޅުއްވުން ފަދަ ކަންތައް ހިމަނުއްވައި އަމިއްލަފުޅަށް ތަމްޘީލެއް ލިޔުއްވައި ލިޔުއްވައި "ހަޔާތުގެ ތަޖުރިބާ" ގެ ނަމުގައި މި ތަމްޘީލު އޭރު އޮތް ހީނާމާގޭ ތިއޭޓަރުގައި ދެއްކެވުމުގެ ބުރަ މަސްޢޫލިއްޔަތު އުފުއްލެވިއެވެ.
ދިވެހި އަދަބާއި ޅެންވެރިކަމަށް ޚިދުމަތްކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން މަޝްހޫރުވި މިއަދަބީ ޚާދިމާގެ ބައެއް ޅެން "ދިވެހި ޅެންވެރިކަމުގެ ގުލްޒާރުގެ ވައިލެޓްމާ" މި ފޮތުގައި ޝާއިޢުވެފައިވެއެވެ. މިނޫނަސް ތަފާތު އެތައް މައުޟޫއަކަށް ހެއްދެވި ޅެން، ދައުރުވަމުން ދިޔަ ޒަމާނުގައި ފެންނަންފެށި މަޖައްލާތަކުގައި ޝާއިޢުވަމުން ދިޔައެވެ. އައްނަބީލާ އާމިނަތު ޙުސައިންގެ ޅެންތަކުގެ ތެރެއިން ޚާއްސަ ގޮތެއްގައި ހޮވާލެވިފައިވަނީ ޤައުމީ ޅެމާއި ޤުދުރަތީ ރީތިކަމުގެ މައްޗަށް ހައްދަވާފައިވާ ޅެންތަކެވެ. ޤައުމީ ލޯބީގެ އަގުމާތް ރޫޙް އުފައްދަވައިދެއްވި ބައެއް ޅެން އޭނާގެ އަދަބީ ނަންފުޅަށް ނިސްބަތްވާ "ވައިލެޓްމާ" މިފޮތުގައި ޝާޢިއުކުރައްވާފައި ނެތުމުން އެޅެންތައް އެއްތަނަކުން ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ފެންނަންހުރި ބައެއް ޅެންތަކުގެ ސުރުޚީ އެކަނި ކިޔައި ލުމުންވެސް ޅެންވެރިކަމުގެ ގުލްޒާރުން ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ބައިތުތަކަކީ އަދި، ހޮވާލެވިފައިވާ ބައެއް ސުރުޚީތަކަކީ މިކަމުގެ މިޘާލެކެވެ.
އަދި ޤައުމީ ޖަޒުބާތުގެ އިތުރަށް ހަމްދަރުދީގެ ޖަޒުބާތު އެކަމަނާގެ ބައެއް ޅެމުން ވަރަށް ސަރީޙަކޮށް ހާމަކޮށްދެއްވައެވެ. އައްނަބީލާ އާމިނަތު ޙުސައިން ހެއްދެވި ޅެންތަކުގެ ތެރެއިން "މަގޭ އިވުމުގެ އުފާ...އާހް!، އާއި ލޯފަންކުއްޖެއްގެ ހިތުގެ ސާބިތުކަން" މިއީ މިބާވަތުގެ ޅެންވެރިކަމުގެ މިސާލެވެ.
އަވަހާރަވުން
އައްނަބީލާ އާމިނަތު ޙުސައިންގެ އުމުރުފުޅުގެ އެންމެފަހު އަހަރުތައް ހޭދަ ކުރެއްވީވެސް އަދަބީ ޚިދުމަތުގައެވެ. ދިވެހިބަހާއި އަދަބިއްޔާތު ކުރިއެރުއްވުމުގައެވެ. އެކަމަނާ އެންމެފަހުން އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާއަކީ ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުގެ އިސް އެހީތެރިޔާގެ މަޤާމެވެ.
ވާލަން މަސް
ވާލަން މަސްނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ  ބޭރުމަތީގައި ބައިބަޔަށް ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހި މަސްވެރިން ދަންނަ މަޝްހޫރު މަހެކެވެ. ދުވާލު ނަނުފައްތައިގެންކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ވާލަން މަސް ބޭނެއެވެ. އަދި މިގޮތުން ފައްތައިގެން އުޅޭއިރު ބޭނުމުގެ އިތުރުން ގައިގެ ކޮންމެވެސް ތަނެއްގައި ބުޅިއަޅައިގަނެގެން ވެސް ނެގިފައި ހުރެއެވެ. މިއީ ބުޅީގައި މޫދުފެހި އަޅައިގެން ވިއްދައިގެން ކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ވެސް ގިނައިން ބޭނޭ މަހެކެވެ. ދިވެހިން މިބާވަތުގެ މަސްކެއުމަށް މާބޮޑު ޝައުގުވެރިކަމެއް ނުހުރެއެވެ. މަހުގެ އަނގަ ވަރަށް ކުޑައެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ދެކޮޅު ހުންނަނީ މަހުގެ ފަހަތަށް ނަރުވާއެއްގޮތަށް ދިގުކޮށެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 60ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ އޮޔާދާ ފަނިފަކުސައެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 6 ހަރުކައްޓާއެކު 26 ނުވަތަ 27 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 26 އާއި 29 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެކޮތަރިބައި ހުޅުވާލާފައި ހުންނައިރު ވަރަށް އުސްކޮށް ހުރެއެެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތިން ނިގޫކޮޅުގައި ތޫނު 4 ކަށި ހުރެއެވެ.
މަހުގެ ކުލައަކީ ވައިލެޓް ކުލައަކަށްދާ މުށިކުލައެކެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ނޫކުލައިގެ ރޮނގުތަކެެއް މަހުގެ ހުރަހަށްވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. އަދި މަހުގެ މަތީބައި ގައްޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ނޫކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލޭގެ ރަތް ސެލް
ލޭގެ ރަތް ސެލް ނުވަތަ އަކީ ލޭގައި ހިމެނޭ ނިއުކްލިއަސް އެއް ނުވާ ވަށްކޮށް ހުންނަ ސެލް އެކެވެ. އެވްރެޖްކޮށް ލޭގެ ރަތް ސެލް ގެ ދިގު ހުރަސް މިނުގައި 7.5 މައިކްރޯން ހުރެއެވެ. އަދި ބޯމިނުގައި 2 މައިކްރޯން ހުންނައިރު ވޮލިއުމް ގައި 87 ކިއުބިކް މައިކްރޯން ހުރެއެވެ. ލޭގެ ރަތް ސެލް އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި ދިރިހުންނަ މުއްދަތަކީ 120 ދުވަސް އެވެ. އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި ލޭގެ ކޮންމެ މައިކްރޯ ލިޓަރެއްގައި 5 މިލިއަން ލޭގެ ރަތް ސެލް ހުރެއެވެ. ލޭގެ ރަތް ސެލް ތަކަށް އިރިތްރަސައިޓް(Erythrocyte) އޭ ވެސް ކިޔައެވެ.ލޭގައި އެންމެ ގިނައަދަދަކަށް ހިމެނެނީ ރަތްކުލައިގެ ސެލްތަކެވެ. ލޭ ރަތްކުލައިގައި ހުރުމުގެ އަސްލަކީ މިއީއެވެ.
ލޭގެ ރަތް ސެލް އެކުލެވިގެންވާ މިންވަރު
ފިރިހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި އެވްރެޖްގޮތެއްގައި ކޮންމެ މައިކްރޯލިޓަރ ( ކޮންމެ ކިއުބިކް މިލިމީޓަރ ) އެއްގައި 5,400,000 ( 5.4މިލިއަން ) ލޭގެ ރަތް ސެލް ހުރެއެވެ. އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި އެވްރެޖްގޮތެއްގައި ހުންނަނީ ކޮންމެ މައިކްރޯލިޓަރ އެއްގައި 4،600،000(4.6މިލިއަން) ލޭގެ ރަތް ސެލް އެވެ. ދުވަސްފުރާ ވިހާ މައިންނަށް ލިބޭ ކުޑަކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑުގައި މިއަދަދު 4.8މިލިއަން ގައި އުޅޭއިރު އެއް އަހަރަށްދާ ކުޑަކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑުގައި މިއަދަދު އުޅެނީ 4.3މިލިއަންގައެވެ. 10އަހަރަށްދާ ކުޑަކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑުގައި އުޅެނީ 4.7މިލިއަންގައެވެ. ލޭގެ ކޮންމެ 100މައިކްރޯލިޓަރއެއްގައި ލޭގެ ރަތް ސެލް ހުންނަ މިންވަރަށް ކިޔަނީ ހިމާޓަކްރިޓް އެވެ. ނުވަތަ ހިމާޓަކްރިޓް ވޮލިއުމް(Hematocrit volume) އެވެ. ލޭ ތަތްކޮށް ނުވަތަ އޮލަކޮށް ހުރުން ( Viscosity ) މައިގަނޑުގޮތެއްގައި ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ލޭގެ ރަތް ސެލްތައް ލޭގައި އެކުލެވިގެންވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށެވެ.
ލޭގެ ރަތް ސެލްގެ ވަޒީފާ
thumb|left|ލޭގެ ރަތްސެލް
- ގުރުދާ ގެ ތެރޭގައި ހިމަގްލޯބިން ފުރޭނިގެން ކުޑަކަމުދާތަކެއްޗާއި އެކު ބޭރުވުން
- ގުރުދާގެ ހޮޅި ( Renal tubules)ތަކުގައި ހިމަގްލޯބިން ހަރުލާގޮތްވުން : މިއާވިދިގެން ގުރުދާ ފެއިލްވާގޮތް މެދުވެރިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
- ޕްލާޒްމާގެ އޮންކޮޓިކް ޕްރެޝަރ ( Oncotic pressure ) މަތިވުން: މިއާ ވިދިގެން ޓިޝޫތަކުގައި ދިޔާތަކެތި އުފެދުމަށް ހުރަސްއަޅައެވެ.
- ހީމޯގްލޯބިން ޕްލާޒްމާގެ ތެރޭގައި ފެނާ އެއްވެ، އޭގެ ތާސީރު ދަށްވުން ( Dilution ) : މިފަދަ ހާލަތުގައި ހިމަގްލޯބިންގައި އޮކްސިޖަންއަށް ހުންނަ އެފިނިޓީ ( ވަކި އެއްޗަކާއި ގުޅުން ނުވަތަ އެއްވުމުގެ ބާރު / އެކަތި އަނެކައްޗަކާއި އޮންނަ ގުޅުން ނުވަތަ ގާތްކަން ) އިތުރުވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އޮކްސިޖަން ޓިޝޫތަކަށް ފޮނުވައިދޭ މިންވަރު ދަށްވެއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
ބޮޑުގެ
މަރަދޫ ބޮޑުގެއަކީ ވެންބޮޅަފުށީ އަވަށުގައި ހުންނަ އިނގިރޭސީން ބިނާ ކުރި ޢިމާރާތެކެވެ. ދެވަނަ ބޮޑުހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެން ކުރިން އެމީހުން މިތަން ބިނާކުރިއެވެ. މިތަން ބިނާކުރުމަށްފަހު ރޯޔަލް އެއަރފޯސްގެ ގުދަނެއްގެ ގޮތުގައިވެސް މިތަން ބޭނުންކުރެވުނުކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އަދި އޭގެފަހުން ޖަލެއްގެ ގޮތުގައިވެސް ދެވަނަ ބޮޑުހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ބޮޑުގެ ބޭނުންކުރެވުނުކަމުގައ ބުނެވެއެވެ. ކޮންމެ އަކަސް މަރަދޫގެ ބޮޑުމަގުގައި ހުރި މިޢިމާރާތަކީ މަރަދޫއަށް ބަލާއިރު ނިޞްބަތުން ބޮޑު ޢިމާރާތެކެވެ. މިތަންކުރީގައި ބޭނުންކުރަމުން އައީ "ވެންބޮޅަފުށި ސިނަމާ" ގެ ނަމުގައި ހިންދީ ފިލްމު ދައްކާ ސިނަމާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. 1994 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް މިތަނުގައި ފިލްމު ދައްކަމުން ދިޔައެވެ. އޭގެފަހުން މިތަން ވަނީ ބޭނުން ނުކޮށް ދިންދުވަސް ވުމުގެ ސަބަބުން ވީރާނާ ވެފައެވެ. "ބޮޑަގެ" ގައި ދާރުލްއާސާރެއް ގާއިމު ކުރން ނިންމާފައިވާ ކަމަށް އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލުން ވަނީ ދާދި ފަހުން ބުނެފައެވެ.އަދި ދާރުލްއާސާރު ގާއިމު ކުރަން ބޭނުންވާ ފައިސާ ވެސް ކައުންސިލްގެ މި އަހަރުގެ ބަޖެޓްގައި ހިމަނާފައި ވެއެވެ. މީގެ ކުރިން މަރަދޫ ބޮޑަގޭގައި ގައުމީ ކުތުބުހާނާގެ ގޮތްޕެއް ހުޅުވަން ވެސް މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައިވެ އެވެ.
އުތުރު ކަނޑުން ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް
ނެދަލޭންޑުގެ އުތުރު ކަނޑުން ނެދަލޭންޑް ހިމާޔަތް ކުރުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތް ވެފައިވަނީ ޖޫގްރަފީގެ ތާރީޚުގައި ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ކާމިޔާބީ އަކަށެވެ. ނެދަލޭންޑްގެ ބޮޑު ބައެއް އޮންނަނީ ކަނޑުގެ ސަތަހައަށްވުރެ ތިރީގައި ކަމަށްވުމާއެކު ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު އުތުރު ކަނޑާއި އެއާއި ގުޅިފައިވާ ކޯރުތަކުގެ ސަބަބުން ފެންބޮޑުވުން ނެދަލޭންޑް އަށް ކުރިމަތި ވެފައި ވެއެވެ.
ސައިޕްރަސް
މިއީ ޔޫރަޕްގެ ގައުމެކެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 28
ސެޕްޓެމްބަރު 28 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 271 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 272 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ސެޕްޓެމްބަރު
އުތުރު ކަނޑުން ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް
މިފަދަ ހާދިސާ ތަކުގެ ސަބަބުން ފެންބޮޑުވުން ކުރިމަތިވަނީ ދެތަނެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އެއީ ނެދަލޭންޑްގެ އުތުރު ކަނޑުން ކޯރަށް ގުޅިފައިވާ މަގު ނުވަތަ ހުޅުވިފައިވާ ދޮރު ޒައިޑަޒީއާއި، މިއޫޒް ކޯރާއި ރައިން ކޯރު ގުޅިގެން އުފެދިފައިވާ ޑެލްޓާ އެވެ.
1923-1932 އާއި ދެމެދު އުތުރު ކަނޑުން ކޯރަށް ގުޅިފައިވާ ތަން ޒައިޑަޒީ ހުރަސްކޮށް ޑޭމެއް ހެދުނެވެ. މިޑޭމްގެ މަސައްކަތް ފެށިފައިވަނީ 1923 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މިގޮތުން ގަލާއި، ހިލަ އަދި ވެލި އަޅައި، ގޮދަނޑީގެ ސިފަޔަށް ހިލަޔާއި ޗޭނުގެ ގަނޑު ބޭނުންކޮށްގެން ހަދާފައި ހުރި ބައިތަކެއް އަޑިއަށް ފެއްތުނެވެ. މައިޑޭމް މައްޗަށް ނެގުމަށް ކްރޭން، ޓަގް ބޯޓް، އަދި ބާޖްތައް ބޭނުން ކުރެވިފައި ވެއެވެ. ޒައިޑަޒީ ހުރަސްކޮށް ހެދުނު ޑޭމްގެ ދިގުމިނުގައި 300 ފޫޓް އަދި އުސްމިނުގައި 25 ފޫޓް ހުރެއެވެ.
1953 ވަނަ އަހަރު ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވި ގަރުނުގެ ތޫފާންގައި އުތުރު ކަނޑު ހުރަސްކޮށް ނެދަލޭންޑްގެ އެތެރެއަށް ރާޅުބާނި ވަދެގެން ދިޔައެވެ. އަދި ނެދަލޭންޑްގެ ހުޅަގު ދެކުނުގެ ރަށްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބިގެން ދިޔައެވެ. އެތޫފާންގައި 1800 މީހުން ދުނިޔެ ދޫކޮށް އެތައް ހާސް ބައެއްގެ މުދަލާއި ގެދޮރު ގެއްލިގެން ދިޔައެވެ. އެހިސާބުން ނެދަލޭންޑްގެ އަހުލުވެރިންނަށް ހުޅަގު ދެކުނު ޑެލްޓާ ނުވަތަ ޑެލްޓާގެ މަޝްރޫޢު ތަންފީޒު ކުރަން ޖެހިއްޖެ ކަމަށް ވިސްނުނެވެ.
ޑެލްޓާގެ މަޝްރޫއު އޭ ކިޔެނީ ފެންބޮޑުވުމުން ހިމާޔަތް ކުރުމަށްޓަކައި ނެދަލޭންޑްގެ ކޯރުތައް ހުރަސްކޮށް ބިނާކުރެވުނު ޑޭމް، ޑައިކް، ބެރިއަރ، އަދި ފާލަން ފަދަ ތަންތަން ހަދައި ބިންހިއްކުމަށް ހިންގުނު މަޝްރޫއަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. މިގޮތުން ކުރިން ބުނެވުނު ޒާތުގެ ތަފާތު 13 ތަނެއް ކޯރުތައް ހުރަސްކޮށް ހެދުނެވެ. ޑެލްޓާގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން 1957ން 1981 ގެ ނިޔަލަށް ބިނާކުރެވުނު ތަންތަނުގެ ތެރޭގައި 40 މީޓަރުގެ އުސްމިނުގައި ރައިން ކޯރާއި އުތުރު ކަނޑު ގުޅޭ ހިސާބުގައި ބިނާކުރެވުނު 4 ޑައިކްއާއި، އަދި އިޖްސެލް ކޯރު ހުރަސްކޮށް 11.5 އުސްމިނުގައި ބިނާކުރެވުނު 3 ޑޭމް އާއި އަދި މިނޫން ބައެއް ތަންތަން ވެސް ހިމެނެއެވެ.
ޑެލްޓާ މަޝްރޫއުގައި އެންމެ ފާހަގަ ކޮށްލެވެނީ ޝޫވެން ޑީވްލޭންޑް އަދި ނޫޑް ބިވަލޭންޑް އާއި ދެމެދު ހަދާފައިވާ 9 ކިލޯ މީޓަރުގެ ދިގުމިން ހުރި އޫސްޓަރޝީލްޑް ޑޭމް އެވެ. ފުރަތަމަ މިތަން ބިނާކުރުމަށް ނިންމުނީ މުޅިން ބަންދުކޮށްލެވިފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތަށެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން ބިނާކުރެވުނީ ތިރިން ފެން ދައުރުވާ ތަނެއްގެ ގޮތަށެވެ. އެގޮތުން ތަފާތު އެތައް ފަހަރެއްގެ މަތިން މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލާއި ގުޅިގެން މިޑޭމްގެ ދަށުން ފެން ދައުރުވުން ބަންދު ކޮށްލެވިފައި ވެއެވެ.
މިތަން ބިނާކުރުމަށް 65 ކޮންކްރީޓް ޕިއަރ ގަނޑު ބޭނުން ކުރެވިފައި ވެއެވެ. އަދި މިއިން ކޮންމެ ޕިއަރ އެއްގައި 18 ހާސް ޓަނުގެ ބަރުދަން ހުރެއެވެ. މިޑޭމް ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިފައިވަނީ 1976 ގައެވެ. އަދި ބިނާކޮށް ނިމިފައިވަނީ 1986 ގައެވެ. ރަސްމީ ކޮށް ހުޅުއްވައި ދެއްވީ 4 އޮކްޓޯބަރ 1986ގައި ރާނީ ބީޓްރިކްސް އެވެ.
މިއަދު އުތުރު ކަނޑުން ކޯރާއި ގުޅިފައިވާ ތަން ޒައިޑަޒީ ހުރަސްކޮށް ލެވިފައިވާ ޑޭމްއާއި، އަދި އޫސްޓަރ ޝީލްޑް ޑޭމް ވެފައިވަނީ ނެދަލޭންޑްއަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރިންގެ މަންޒިލްތައް ކަމުގައެވެ.
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
އަރުގެ ޓޮންސިލް
އަރުގެ ޓޮންސިލްއަކީ ނޭފަތްގެ ފަހަތުން ނޭފަތާގުޅޭ އަރުތެރެގެ ފުރާޅުގައި އިންނަ ލިމްފޮއިޑް ޓިޝޫ ބޮޑިއެކެވެ.
އަރުގެ ޓޮންސިލް އަކީ ވެސް ދިފާޢީ ނިޒާމްގައި ބައިވެރިވާ ޓިޝޫ އެކެވެ. ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ބެކްޓީރިޔާ، ވައިރަސް ފަދަ ތަކެތި އަތުލައިގަތުމުގެ އިތުރުން އަރުގެ ޓޮންސިލް އިން ހަށިދަމަނަ ވެސް އުފައްދައެވެ. އަރުގެ ޓޮންސިލް އިންނަނީ ނޭފަތުގެ ފަހަތުން ކަމަށްވާތީ ނޭވަޔާއެކު ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ނުރައްކާތެރި މާއްދާތަކުން އަރުގެ ޓޮންސިލް ހަށިގަނޑު ރައްކާތެރި ކޮށްދެއެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވާރަކަށް މިމަސައްކަތް އަރުގެ ޓޮންސިލް އިން ކުރާލެއް މަދުވެއެވެ. ސަބަބަކީ ބާލިޣުވާ ތަނާހެން ކަހަލަ ގޮތަކަށް އާންމު ގޮތެއްގައި އަރުގެ ޓޮންސިލް ހިދޭތީއެވެ. އެހެންކަމުން އަރުގެ ޓޮންސިލް ދުޅަވެ ބޮޑުވުން އުމުރުން ދުވަސްވީ ނުވަތަ ފުރާފުރިހަމަވެފައިވާ މީހުންނަށް ކުރިމައްޗެއް ނުވާނެއެވެ.
އަރުގެ ޓޮންސިލް ދުޅަވެއްޖެނަމަ ޕިންޕިން ބޯޅައެއް ވަރަށް ބޮޑުވެގެންދެއެވެ. އަދި ވައި ދައުރުކުރާމަގު އެއްކޮށް ބެދިގެން ދެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ނޭވާލުމުގައި ހުރަސްތަކާއި ކުރިމަތި ލާންޖެހެއެވެ.
އަރުގެ ޓޮންސިލްގެ އެޕިތީލިއަމް ގައި ހުންނަނީ ސޫޑޯސްޓްރެޓިފައިޑް ކޮލަމްނާރ އެޕިތީލިއަމް އެވެ. މީގެ އިތުރުން ޓޮންސިލްގެ އެހެން ވައްތަރުތަކާއި ޚިލާފަށް އަރުގެ ޓޮންސިލް ގައި ކްރިޕްޓް އެއް ނުހުންނާނެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ޑެންމާރކް
މިއީ ޔޫރަޕްގެ ގައުމެކެވެ.
ދުންފަތް މަސް
ދުންފަތް މަސްނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ ރީތި މަހެކެވެ. ގިނައިން އުޅެނީ 20 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. ދުންފަތް މަހަކީ ފަތިހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ތުންކޮޅު ހުންނަނީ އޫކޮށެވެ. އަނގަ ވަރަށް ކުޑައެވެ. މިއީ ދިވެހިން އާންމުކޮށް ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މިމަސް 40 ސެންޓި މީޓަރަށް ބޮޑުވާ ކަމަށް ވެއެވެ. މިމަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސެވެ. މިއީ ދިރޭމަސް ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ގެންގުޅޭ ހިތްވާ ގިނަ ދުވަހު މަސްޓޭންކުތަކުގައި ގެންގުޅެވޭ މަހެކެވެ. އަދި ރާއްޖެއިން ދިރޭމަހުގެ ގޮތުގައި ގިނައަދަދަަކަށް މިމަސް ބޭރުކުރެއެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮަތަރިބަޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ ވަރަށް އުސްކޮށެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 4 ހަރުކައްޓާއެކު 27 އާއި 31 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 22 އާއި 24 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަމުށި ކުލައެވެ. މަހުގެ ހުރަހަށް އޮރެންޖް ކުލައެއްގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މިރޮނގުތައް ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަނީ ކެނޑިކެނޑިފައެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައި ދޮން ފެހިކުލައަކަށްދާ ކުލައެއްގެ ތިކިތަކެއް ފަނޑުކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިބައިގައި ރީނދޫ ކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ޅައިރު ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. އަދި ހުދުކުލައިގެ ގަޅިތަކެއް ދެއަރިމަތީގައި ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އޭޝިއާ
thumb|އޭޝިއާ އޭޝިއާ އަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު އަދި އެންމެ މީހުންގިނަ ކޮންޓިނެންޓެވެ. މި ކޮންޓިނެންޓު ބޮޑަށް އޮންނަނީ ދުނިޔޭގެ އުތުރުގައާއި އިރުމަތީ ފަރާތްތަކުގައެވެ. އޭޝިއާގެ ބިން 44،579،000 އަކަ ކިލޯމީޓަރު ވެއެވެ. މިއީ ގަތްގަނޑަކަށް ދުނިޔޭގެ ބިމުގެ ތިރީސް އިންސައްތައެވެ. އަދި މުޅި ދުނިޔޭގެ 8.7 އިންސައްތައެވެ. މި ކޮންޓިނެންޓުގައި މަދުވެގެން 4.5 ބިލިއަން މީހުން އުޅެއެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އާބާދީގެ 60% އެވެ.
އޭޝިއާގެ އިރުމަތީފަރާތުގައިވަނީ ޕެސިފިކު ކަނޑެވެ. ދެކުނުގައި ވަނީ އިންޑިއާ ކަނޑެވެ، އަދި އުތުރުގައި އާޓިކު ކަނޑެވެ. އޭޝިއާއާއި ޔޫރަޕާއި އަދި އޭޝިއާއާއި އެފުރިކާއާއި ދެމެދުވާ ބޯޑާ އަކީ ޢާންމުކޮށް ދެކޭގޮތުގައި ، ސުއޭޒް ކެނޭލްހެ އިރުމައްޗާއި، ޓާކިޝް ސްޓްރޭޓްސް، އޫރަލް ފަރުބަދަތައް، އަދި އޫރަލް ކޯރރުގެ އިރުމައްޗާއި، ކައުކަސަސް ފަރުބަދަތަކާއި ކެސްޕިއަން ކަނޑާއި ބްލެކް ސީ ގެ ދެކުނުގައިކަމަށެވެ. thumb|އެކި ޒަމާންތަކުގައި ޔޫރަޕާއި ދެމެދުގައިވާ ބޯޑާތައް ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތެވެ. މިހާރު އޮންން ގޮތް ވަނީ ރަތް ކުލައިގައެވެ.
ދާއިމީ ދަތް
ދާއިމީ ދަތްތައް އަކީ ކިރުބޯ ދަތްތައް ވެރެން ފެށުމުން ފަޅަން ފަށާ ދަތްތަކެވެ. ދާއިމީ ދަތްތަކުގެ އަދަދަކީ 32 އެވެ. އެއީ ކޮންމެ ދަތްޕިލައެއްގައި، މެދު 4 ދަތް، އަރިމަތީ 2 ދަތް، ބޭރު 4 ކޮލުދަތް، އަދި އެތެރޭ 6 ކޮލުދަތް އެވެ. ދާއިމީ ދަތްތައް ފަޅަން ފަށަނީ އުމުރުން 6 އަހަރު ގައެވެ. އަދި ފަޅައި ނިމެނީ އުމުރުން 12 އަހަރު ގައެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ އެތެރެ ކޮލުދަތް ފަޅައި ނިމެނީ މީހާގެ އުމުރުން 21-18 އަހަރާއި ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެއްގައެވެ. އެންމެ އެތެރެ ކޮލުދަތް އަށް ވިސްޑަމް ޓޫތު އޭ ކިޔައެވެ. ވިސްޑަމްގެ މާނައަކީ ވިސްނުން ނުވަތަ ބުއްދި އެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިދަތް އެއްގޮތަކަށް ނުފަޅައިވެސް ހުރެދާނެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ފިންލޭންޑް
މިއީ ޔޫރަޕްގެ ގައުމެކެވެ.
ސްލޮވޭކިއާ
މިއީ ޔޫރަޕްގެ ގައުމެކެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 29
ސެޕްޓެމްބަރު 29 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 272 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 273 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ސެޕްޓެމްބަރު
ތޫނިސް
ޓިއުނީޝިޔާ ނުވަތަ ތޫނިސްއަކީ އެފްރިކާގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ އުތުރަށް އޮތް ޤައުމެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ތޫނިސްގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ޢަރަބި ބަހެވެ. ދެވަނަ ބަހެއްގެ ގޮތުގައި ގެންގުޅެނީ ފަރަންސޭސި ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ޓިއުނީޝިޔަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ތޫނިސްއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރި ރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. މި ޤައުމަކީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 10 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 79 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.1 މިލިޔަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ tn. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +216 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ޔޫރޯއެވެ.
ނަން
ތޫނިސްއަށް ކިޔާ ނަން ކަމުގައިވާ ތޫނިސް ނެގިފައިވަނީ، މި ޒަމާނުގެ ތޫނިސްގެ ވެރިރަށް ކަމުގަައިވާ ރަށަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. އިނގިރޭސީން މި ޤައުމަށް ކިޔަނީ ޓިއުނީޝިޔާއެވެ. އެއީ ފަރަންސޭސި ބަހުން ކިޔާޤ ނަމުގެ ފަހަތަށް އައި.އޭ އިތުރުކޮށްގެން ކިޔާފައިވާ ނަމެކެވެ. މިއީ ފީނީޤީންގެ ކަލާނގެއެއް ކަމުގައިވާ ތާނިސް ނުވަތަ ތޫނިސްއަށް ނިސްބަތްކޮށް ކިޔާފައިވާ ނަމެއް ކަމަށް ވެސް ބައެއް މީހުން ބުނެއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ޓިއުނީޝިޔާ ނުވަތަ ތޫނިސް އޮންނަނީ އެފްރިކާ ބައްރުގެ އުތުރު ބިތުގައި މެދުތެރޭ ކަނޑުގެ އައްސޭރީގައެވެ. އެޓްލާންޓިކް ކަނޑާއި ނީލުގެ ވާދީއާ ގާތްގަނޑަކަށް މެދުގައެވެ. ތޫނިސްގެ ހުޅަނގުގައި އޮތީ ޖަޒާއިރެވެ. އިރުދެކުނުގައި އޮތީ ލީބިޔާއެވެ. ތޫނިސްއަކީ ދުނިޔޭގެ އެހެން ޤައުމުތަކާ އަޅާބަލާއިރު ކިތަންމެ ކުޑަ ޤައުމެއް ނަމަވެސް އެ ޤައުމަކީ ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ވަރަށް ވެސް މުއްސަނދި ޤައުމެކެވެ.
ތާރީޚު
ފެންނަން ހުރި ތާރީޚަށް ބަލާއިރުގައި ތޫނިސްގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ވަ×ަންވެރިވެފައިވަނީ ބަރްބަރީ ޤަބީލާތަކަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ޢީސާއީ މީލާދުގެ 10 ޤަރުނު ކުރީގައި ފީނީޤީން ވަނީ އައްސޭރި ފަށުގައި ދިރިއުޅެން ފަށާފައެވެ. ޤަރްޠާޖް ޝަހަރަކީ މީލާދުގެ ކުރީގެ 9 ވަނަ ޤަރުނުގައި މިއަދުގެ ލުބުނާން ހިސާބުން އައި ވަޒަންވެރީން ބިނާ ކުރި ޝަހަރެކެވެ. ފީނީޤީންގެ އިތުރުން އެހެން ކަންޢާނީން ވެސް ވަނީ މި ސަރަޙައްދަށް އައިސް ވަޒަންވެރިވެފައެވެ. ޔޫނާނީންގެ ސިސިލީ އާ އެކު ކުރެވުނު ގިނަ ހަނގުރާމަތަކަކަށް ފަހުގައި ޤަރްޠާޖްގެ ބާރު ގަދަވެގެން ދިޔައެވެ. އަދި މިއީ ހުޅަނގު މެޑިޓެރޭނިޔަން ސަރަޙައްދުގައި އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ ބާރަށް ވެސް ވެގެން ދިޔަމެއެވެ. މީލާދީން 8 ވަނަ ޤަރުނާ ހަމައަށް އައި އިރު މި ސަރަޙައްދު އޮތީ މުސްލިމުންނަަށް ފަތަޙަވެފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ތޫނިސްގެ މަޝްހޫރު ޝަހަރެއް ކަމުގައިވާ ޤައިރްވާން ބިނާ ކުރީ މުސްލިމް ޢަރަބީންނެވެ. މިއީ މުޅި އުތުރު އެފްރިކާގައި ވެސް އުފެދުނު އެންމެ ފުރަތަމަ އިސްލާމީ ޝަހަރެވެ.ތޫނިސްއަށް ފަރަންސޭސީންގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ލިބިފައިވަނީ 20 މާރިޗް 1956 ގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
މިއަދުގެ ޓިއުނީޝިޔާގެ އާބާދީގެ 98% މީހުންނަކީ ޢަރަބީންނެވެ. ނުވަތަ މުސްތަޢުރިބު ޢަރަބީން ކަމުގައިވާ ބަރްބަރީންނެވެ. އެމީހުން ވާހަކަ ދައްކަނީ ޢަރަބި ބަހުގެ ލަހެޖާތަކުގެ ތެރެއިން ތޫނިސްގެ ލަހެޖާއިން ނުވަތަ ޑައިލެކްޓުންނެވެ. މިއަދު މި ސަރަޙައްދުގައި ބަރްބަރީންގެ ގޮތުގައި ތިބީ އެންމެ 1% މީހުންނެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 1% ގެ މީހުންނަކީ އިޓަލީ އަދި ފަރަންސޭސިވިލާތުން އައިސްތިބި މީހުންނެވެ.
ސަގާފަތު
ތޫނިސްގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު އެ ޤައުމާ ގުޅިފައިވާ ހާދިސާތަކުގެ ސަބަބުން އެ ޤައުމުގެ ސަގާފަތަށް ވަރަށް ބޮޑު އަސަރުތަކެއް ފޯރުވާފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ފީނީޤީންނާއި، ރޯމަނުންނާއި ވެންޑަލްއިންނާއި. ބައިޒަންޓީނުންނާއި، ޢަރަބީންނާއި ތުރުކީންގެ އިތުރުން ސްޕެނިޔަރޑުންނާއި ފަރަންސޭސީންގެ ސަގާފަތްތަކުގެ އަސަރު ވެސް ތޫނިސްގެ ސަގާފަތަށް ފޯރާފައިވެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޓިއުނީޝިޔާގެ އިޤްތިޞާދުގައި ދަނޑުވެރިކަން ކުރުމުގެ އިތުރުން މައިންކުރުމާއި ތަކެއތި އުފެއްދުމުން ހިމެނެއެވެ. ތެލާއި ފަތުރުވެރިކަމަކީ ވެސް މި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދުގައި މުހިއްމު ދައުރުތަކެއް ކުޅެމުން އަންނަ ކަންކަމެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 8002 ޑޮލަރެވެ.
އަޙުމަދު އަޝްރަފް ޢަލީ
ޑރ އަޙުމަދު އަޝްރަފް ޢަލީ އަކީ މެޑިކަލް ސައިންސްގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ރަޝިޔާގެ ސެއިންޓް ޕީޓަސްބާރގް ފާވްލޯވް ސްޓޭޓް މެޑިކަލް ޔުނިވަސިޓީގައި ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމް ލިބިވަޑައިގަތީ 2005 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ އިންދިރާގާންދީ މެމޯރިއަލް ހޮސްޕިޓަލްގެ ޔޫރޮލޮޖިސްޓެއްގެ މަގާމް ގައެވެ. އެހެން ކަމުން ޑރ އަޙުމަދު އަޝްރަފް ޢަލީ އަކީ މެޑިކަލް ޑޮކްޓަރެކެވެ. އަދި ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ޑޮކްޓަރެއް ވެސް މެއެވެ. މިހާރު ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން އުޅުއްވަނީ އަލްއުސްތާޒާ މާޖިދާ މަޖުދީ އާއި އެވެ. ޑރ.އަޙުމަދު އަޝްރަފް އަލީގެ 2 ފިރިހެން ބޭފުޅުން އެބަތިއްބެވިއެވެ. އެއީ އަލީ އިޥާން އަޝްރަފާއި އަބްދުﷲ އާޔަން އަޝްރަފެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޝަހީދު ކުޑަ އާދަމް ކުޑަ ތުއްތު
އަކީ ދިވެހި ޤައުމަށްޓަކައި 3 ނޮވެމްބަރ، 1988 ގައި ދިވެހި ޤައުމުގެ ދިފާއުގައި ހަނގުރާމަކޮށް ޝަހީދުވި ދިވެހި ދަރިއެކެވެ. ލާންސް ކޯޕްރަލް ކުޑަ އާދަމް ކުޑަތުއްތު ޒޯން ޑިއުޓީގައި މެދު ޒިޔާރަތްމަގުގައި އުޅުއްވަމުން ގެންދަވަނިކޮށް ދިން ބަޑީގެ ހަމަލާއިން ވަޒަން އަރައި ޝަހީދުވީ އެވެ. ލާންސް ކޯޕްރަލް ކުޑަ އާދަމް ކުޑަތުއްތު ޝަހީދުވެގެން ވެއްޓިފައިވަނީ އިސްލާމީ މަރުކަޒުގެ ކައިރިން މެދުޒިޔާރަތް މަގަށެވެ. ލާންސް ކޯޕްރަލް ކުޑަ އާދަމް ކުޑަ ތުއްތު ޝަހީދުވެފައިވަނީ ސިފައިންގެ ޑިއުޓީގައި ހުންނަވަނިކޮށް ކަމަށްވާތީ ދިވެހި ދަތުލަތުން އެކަމުގެ އަގު ވަޒަންކުރައްވާ ލާންސް ކޯޕްރަލްއެއްގެ މަގާމުން ސާޖެންޓެއްގެ މަގާމުގެ ކުރިއެރުން ދެއްވައި ހުރަވީ ރިހި މެޑަލް އައި ތިނެއް ނޮވެމްބަރުގެ މެޑަލް އާއި ޖިހާދުގެ ރަތް މެޑަލްދެއްވި އެވެ. ޝަހީދުވީ އުމުރުފުޅުން 49 އަހަރާއި 10 މަހާއި 1 ދުވަހުންނެވެ. ދާއިމީ އެޑްރެހަކީ ހ.އަންހީޓު އެވެ. ބައްޕައަކީ ކުޑަ އާދަމް، މުލަކު އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހި ޝަހީދުން
ސްލޮވޭނިއާ
މިއީ ޔޫރަޕްގެ ގައުމެކެވެ.
ރަން ދޮރާށި ފާލަން
ރަން ދޮރާށި ފާލަމަކީ އެމެރިކާގެ ސެންފްރެންސިސްކޯ އަދި މެރިން ކައުންޓީ ގުޅުވުމަށް ލެވިފައިވާ ފާލަމެކެވެ. މިއީ 20 ވަނަ ގަރުނުގެ އިމާރާތް ކުރުމުގެ ފަންނުގައި ހޯދާފައިވާ ޢަޖައިބެއް ފަދަ ކުރިއެރުމެކެވެ. މިފާލަން ބިނާކުރެވުނީ ދުނިޔެއަށް މަޝްހޫރު ބޮޑު ތަދު ކުރިމަތިވި ދުވަސްވަރު އެވެ. އަހަރު ތަކެއް ވަންދެން ދުނިޔޭގައިވާ އެންމެ ދިގު އެލުވާލެވިފައިވާ ފާލަން ނުވަތަ ސަސްޕެންޝަން ބްރިޖްގެ ގޮތުގައި މިފާލަން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. އެމެރިކާގެ ނިއުޔޯކް ސިޓީގައި 1964 ވަނަ އަހަރު ވެރަޒޯނާ ނެރޯވްސް ފާލަން ބިނާކުރުމަށްފަހު މިފާލަން މިހާރު ބެލެވެނީ ދުނިޔޭގައި އޮތް ދެވަނައަށް އެންމެ ދިގު އެލުވާލެވިފައިވާ ފާލަންގެ ގޮތުގައެވެ.
thumb|left|200px|ރަން ދޮރާށި ފާލަން.
ފާލަން ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިފައިވަނީ 1928 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ނަމަވެސް ޢަމަލީ ސިފައެއްގައި މަސައްކަތް ފެށިފައިވަނީ 5 ޖެނުއަރީ 1933 ގައެވެ. 1937 ގައި ފާލަން ބިނާކޮށް ނިމުމުގެ ކުރިން އެތަން ނުހެދޭނެ ކަމަށްބުނެ ވާހަކަތައް ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ. އެއީ ދުންފިނީގެ ސަބަބުން ޖައްވު ނުސާފުވުމާއި، ގަޑިއަކު 60 މޭލުގެ ބާރުމިނުގައި މޫސުން ގޯސްވުމުގެ ސަބަބުން ވައިޖެހުމުންނާއި، ކަނޑުގެ ރާޅުބާނި ގަދަވެ، ފާލަން ހެދުމުގެ މަސައްކަތަށް ހުރަސްތަކާއި ކުރިމަތި ވުމުންނެވެ. އެހެން ކަމުން މިފާލަން ވަނީ ނުހެދޭނެ ފާލަންގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރު ވެފައެވެ.
ފާލަން ހަދައި ނިންމުމަށް 4 އަހަރާއި ދުވަސްކޮޅެއް ވެފައި ވެއެވެ. މުޅި ފާލަން ހެދުމުގެ މަސައްކަތަށް 35 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު ހޭދަވެފައި ވެއެވެ. ފާލަންގެ ދިގުމިނުގައި 1.2 މޭލު ހުރެއެވެ. ފާލަން ހެދުމުގެ މަސައްކަތުގެ ތެރޭގައި 11 މީހަކު މިދުނިޔެ ދޫކޮށް ގޮސްފައި ވެއެވެ. މިފާލަން ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ ޖޯސެފް ސްޓްރައުސް އެވެ.
ގަޑިއަކު 100 މޭލު ބާރު މިނުގައި ވައިޖެހޭނަމަ ފާލަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އޭގެ ޒާތުގައި 27 ފޫޓް ދުރަށް ހަރަކާތް ކުރެއެވެ. ނުވަތަ ހެއްލިގެން ދެއެވެ. ފާލަމުގެ ރަސްމީ ކުލައެއްގެ ގޮތުގައި ހޮވިފައިވަނީ އިންޓަނޭޝަނަލް އޮރެންޖް އެވެ. ފާލަމުގެ ދެފަޅީގައިވާ ކޭބަލްގައި 80 ހާސް މޭލުގެ ސްޓީލް ނަރު އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. ފާލަން ހުޅުވުމަށް ފަހު މިހާތަނަށް ވައިގަދަވެގެން ފާލަން ބަންދު ކޮށްފައިވަނީ 3 ފަހަރު އެވެ. އެއީ 1951،1981،އަދި 1983 ގައެވެ.
ފާލަން ބިނާކޮށް ނިމުނު ދުވަސް ވެފައިވަނީ ސެންފްރެންސިސްކޯގެ ތާރީޚުގައި ކާމިޔާބު ދުވަހަކަށެވެ. އެއީ 27 މެއި 1937 އެކެވެ. ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި 200 ހާސް މީހުން ފާލަން ހުރަސްކޮށް ހިގާފައި ވެއެވެ. ދުއްވާތަކެތި ފާލަން ހުރަސްކޮށް ދުއްވަން ފެށީ އޭގެ 1 ދުވަސް ފަހުންނެވެ.
ފާލަން ހިފެހެއްޓުމަށް ދެކޮޅު ގައި ހެދިފައިވާ ޓަވަރުތަކުގެ އުސްމިނުގައި 746 ފޫޓް ހުރެއެވެ. އައްސޭރި ފަށުން ފެށިގެން ހިފެހެއްޓުމަށް ލެވިފައިވާ ޓަވަރާއި ދެމެދު 1215 ފޫޓް ހުރެއެވެ. ފާލަން ހިފެހެއްޓުމަށް މަތިން ދެމިފައިވާ ކޭބަލްގެ ވަށަމިނުގައި 3.61 ފޫޓް ހުރެއެވެ. ފާލަން ހުރަސްކޮށް ދަތުރުކުރާ ކޮންމެ ދުއްވާ އެއްޗަކުން 5 އެމެރިކާ ޑޮލަރު ނަގައެވެ.
ތަފާތު އެތައް ޓީވީ ޕްރޮގްރާމްތައް، ޑޮކިއުމެންޓްރީ އަދި ފިލްމުތަކުގައި ފާލަން ބޭނުންކޮށްފައި ވެއެވެ. އަދި ފާލަމާ ބެހޭ އެތައް ފޮތްތަކެއް ޝާއިޢު ކުރެވިފައި ވެއެވެ. އަދި ތަފާތު ވީޑިއޯ ގޭމްސްތަކުގައި ވެސް ފާލަން ހިމަނާފައި ވެއެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ފާލަން މަތިން ފުއްމާލައިގެން އަމިއްލައަށް މަރުވެފައި ވެސް ވެއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ޝަހީދު އާދަމް ނަސީރު
ޤިސްމު:ދިވެހި ޝަހީދުން
ޝަހީދު ޙުސައިން އާދަމް
އަކީ ދިވެހި ޤައުމަށްޓަކައި 3 ނޮވެމްބަރ، 1988 ގައި ދިވެހި ޤައުމުގެ ދިފާއުގައި ހަނގުރާމަކޮށް ޝަހީދުވި ދިވެހި ދަރިއެކެވެ.
ކޯޕްރަލް ޙުސައިން ޢާދަމް އުފަންވީ 1968 ވަނަ އަހަރު ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މާވާގޭގައެވެ. މިހާރުވެސް ހދ. ކުޅުދުއްފުށި އޭނާއަށް ފަޚްރުވެރިވެއެވެ. އޭނާ އަކީ އުޅުމާއި އަޚްލާޤު ރަނގަޅު ސާދާ މިޒާޖެއްގެ ވެރި ސޯލްޖަރެކެވެ. އޯޑަރަށް ފުރިހަމަ އަށް ކިޔަމަންވުމާއި ގަޑިއަށް ފަރުވާތެރި ވުމަކީ މަތިވެރި ގައުމީ ހިދުމަތެއްކަމަށް ދެކިގެން އުޅުނު ސޯލްޖަރެއްވެސް މެއެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅުނީ 9 މެއި 1984 ގައެވެ. 1986 ވަނަ އަހަރު ސިފައިންގޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޓާސްކްފޯސް ކޯހުގައި ބައިވެރިވެ އެތަމްރީން ފުރިހަމަ ކުރިއެވެ. ފުރަތަމަ މަސައްކަތް ކުރީ ޑިއުޓީ ސެކްޝަނުގެ ފޯރިމަރާ ބައިގައެވެ. އެއަށްފަހު 6 ޖޫން 1987 ން ފެށިގެން މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދިޔައީ ޓާސްކްފޯސް ގައެވެ. ސިފައިންގެ ޙިދުމަތުގައި 4 އަހަރާއި 5 މަސް ހޭދަކުރިއެވެ. ޝަހީދުވިއިރު އުމުރަކީ 20 އަހަރެވެ. ކޯޕްރަލް ޙުސައިން ޢާދަމް އަށް ނިސްބަތްވާ ގޮތަށް ސަރުކާރުންވަނީ “ޝަހީދު ޙުސައިން ޢާދަމް ބިލްޑިންގް” ގެ ނަމުގައި އިމާރާތެއް ބިނާކުރައްވާފައެވެ. އަދި ސަރުކާރުން ޙުސައިން ޢާދަމްގެ މަތިވެރި ޚިދުމަތް ފާހަގަ ކުރައްވާ ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީންނާއި ސިފައިންގެއިން އޭނާގެ މައިންބަފައިންނާއި މެދު ޙާއްސަގޮތަކަށް ބައްލަވައި މިހާރުވެސް އެހީތައް ވެދެއްވައެވެ.
3 ނޮވެމްބަރ 1988 ގެ ޢުދުވާނީ ހަމަލާގައި ދުޝްމަނުންގެ ފަރާތުން ފުރަތަމަ ހަމަލާ ދޭއިރަށް ކުޅަދާނަ ޙުސައިން ޢާދަމް އޭގެ ރައްދު އެވަޒަން އައި ދިމާލަށް ދިނެވެ. އޭރު އޭނާ ހުރީ ސިފައިންގެ މައި ގޭޓް ހުޅަނގުފަރާތުގައި ފޯރިއަށެވެ. ކަވަރު ނެގުމަށްޓަކައި އޭނާ ވަނީ ހުޅަނގުފަރާތުގައި ހުރި ސެނގަރު ތެރެއަށެވެ. ނަމަވެސް ޙުސައިން ޢާދަމް ދުޝްމަނުންނަށް ކެނޑިނޭޅި ހަމަލާތައް ދެމުންދިޔައެވެ. ނިކަން ހުޝިޔާރު ކަމާއި ޖެހިލުންކުޑަ ކަމާ އެކުގައެވެ. އޭރު ސިފައިންގެ ތެރޭގެ ދިފާއީ ޑިއުޓީ ޕޮއިންޓްތަކަށް މީހުން ބަހާލައި ކަންތައްތައް ހަމަޖައްސާލަން ފުރުޞަތު ލިބުނީ ކުޅަދާނަ ޙުސައިން ޢާދަމް ގެ ސަބަބުންނެވެ. މާލަސްތަކެއް ނުވެ ޙުސައިން ޢާދަމް ގެ އަތުން ވަޒަން ހުސްވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނާ ގޮވަމުންދިޔައީ އިތުރު މެގަޒިނެއް ދިނުމަށެވެ. އޭރުވެސް ހުރީ އެވަރުގަދަ އަޒުމަށް ބަދަލެއް ނައިސް މަތިވެރި އަޒުމުގައެވެ. ނަމަވެސް ދުޝްމަނުންގެ ހަމަލާތަކުން އެރި ވަޒަން ތަކުން ޙުސައިން ޢާދަމްގެ މެޔާއި ހަށިގަނޑު ދިމަދިމާއިން ފޫއަޅުވައިލިއެވެ. އެހިނދު މިފަސްގަނޑު ދޫކޮށް ސިފައިންގެ މައި މަރުކަޒުގެ ފާރު އޭނާގެ ޝަހީދީ ލެއިން ތެންމާލައި، ޝަހީދުވީ އަބަދުގެ އަބަދަށް ދިވެހި ސިފައިންނަށް ފަޚްރުވެރި ނަމެއް ހޯދައިދީފައެވެ. މިލޮބުވެތި ވަޠަން މިނިވަންކަމަށްޓަކައި ކުރަމުންދިޔަ މަތިވެރި ޖިހާދަށް އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދީފައެވެ. އެ އުދުވާނީ ހަމަލާގައި ގައުމުގެ ބަޠަލެއްގެ ޝަރަފުވެރިކަމާއިގެންނެވެ. ކޮންމެ ސިފައިންގެ މީހަކަށް ވެސް ނަމޫނާއެއް ދައްކައިދީ، ފަޚްރުވެރި ތިން މެޑަލް ކާމިޔާބު ކޮށްފައެވެ. މާތް ރަސްކަލާނގެ ޝަހީދު ޙުސައިން ޢާދަމްގެ ފުރާނައަށް ބަރަކާތް ލައްވައި އޭނާއަށް ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތް މިންވަރު ކުރައްވާށިއެވެ. އާމީން.
ލިބިލައްވާފައިވާ މެޑަލްތައް
މެޑަލް ފޯރ އެކްސެޕްޝަނަލް ބްރޭވަރީ (3 ނޮވެމްބަރ 1988)
ޖިހާދުގެ ރަތްމެޑަލް (3 ނޮވެމްބަރ 1988)
3 ނޮވެމްބަރުގެ މެޑަލް (3 ނޮވެމްބަރ 1988)
ޤިސްމު:ދިވެހި ޝަހީދުން
ކިރުބޯ ދަތް
ކިރުބޯ ދަތްތައް އަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ ފަޅާ ދަތްތަކެވެ. ކިރުބޯ ދަތްތަކުގެ ޢަދަދަކީ 20 އެވެ. އެއީ ކޮންމެ ދަތްޕިލައެއްގައި، މެދު 4 ދަތް، އަރިމަތީ 2 ދަތް، އަދި އެތެރޭ 4 ކޮލުދަތް އެވެ. ކިރުބޯ ދަތްތައް ދާއިމީ ދަތްތަކަށްވުރެ ސައިޒުން ކުޑަވާނެއެވެ. ކިރުބޯ ދަތްތައް ފަޅަން ފަށަނީ 6 ވަނަ މަހުން ފެށިގެންނެވެ. އަދި ކިރުބޯދަތްތައް ފަޅައި ނިމެނީ އުމުރުން 2 އަހަރުގައެވެ. ކިރުބޯ ދަތްތައް ވެރެން ފަށަނީ އުމުރުން 6 ގައެވެ. އެއީ ދާއިމީ ދަތްތައް ފަޅަން ފަށާ އުމުރު ވެސް މެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ސެޕްޓެމްބަރު 30
ސެޕްޓެމްބަރު 30 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 273 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 274 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ސެޕްޓެމްބަރު
ޑޮލީ (ކަންބަޅި)
ޑޮލީ (5 ޖުލައި 1996 އިން 14 ފެބްރުއަރީ 2000 އަށް) އަކީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އަށް ކްލޯން ކުރެވުނު ޖަނަވާރެވެ.
left|150px|thumb|ޑޮލީ
މޯލްޑޯވާ
މިއީ ޔޫރަޕްގެ ގައުމެކެވެ.
ޢަބުދުﷲ މަޢުޞޫމް
ޑރ ޢަބުދުﷲ މަޢުސޫމް އަކީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ އިން ޕީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާ ޕީއެޗްޑީ ހައްދަވާފައިވަނީ ސަސްޓެއިނަބަލް ޓުއަރިޒަމް މެނޭޖްމަންޓްގެ ދާއިރާއިން އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ބާރމިންގހާރމް ޔުނިވަސިޓީގައެވެ.
ތަފާތު މުނާސަބާތު ތަކާއި ގުޅިގެން ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ ކެލާ އަށް އުފަން ޑރ ޢަބުދުﷲ މަޢުސޫމް ވަނީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ ގުޅޭ ލެކްޗަރތައް ދުނިޔޭގެ އެކިއެކި ޔުނިވަސިޓީ ތަކުގައި ދެއްވާފައެވެ. މިގޮތުން 18 ނޮވެމްބަރު 2005 ގައި އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ސުރޭ ގައި ދިވެހި ފަތުރުވެރިކަން ސުނާމީ އަށްފަހު ބަދަލުވެ، ކުރިއަރަމުން އައިގޮތާއި ބެހޭގޮތުން ދެއްވި ތަގްރީރު ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ޑރ ޢަބުދުﷲ މަޢުޞޫމް އަކީ މޯލްޑިވްސް ޓުއަރިޒަމް ޕްރޮމޯޝަން ބޯޑްގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އެވެ. އަދި ހަމަމިހެން ޑރ ޢަބުދުﷲ މަޢުޞޫމް އަކީ މޯލްޑިވްސް ކޮލެޖް ފޯރ ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަންގެ ކޮލެޖް ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއް ވެސް މެއެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ކަޅު ދުންފަތް މަސް
ކަޅު ދުންފަތް މަސްނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި އުޅޭ ދުންފަތް މަހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ގިނައިން ފެންނަނީ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުމަތީންނާއި ފަރުމަތީގައި ނިވާލާ މަޑުކޮށް އޮންނަ ހިސާބުތަކުންނެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ ތުންކޮޅު ހުންނަނީ ކޮޅަށް އޫކޮށެވެ. މަހުގެ އަނގަ ކުޑައެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބަޔާ ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައި ހުޅުވާލާފައި ހުންނައިރު ވަރަށް ފުޅާކޮށް އުސްކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. މިއީ ފަތި ފުޅާ ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ 20 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 4 ނުވަތަ 5 ހަރުކައްޓާއެކު 23 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3ހަރުކައްޓާއެކު 19 އާއި 21 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތިން ނިގޫކޮޅުގައި ހުންނަ ތޫނު ކަށީގެ ކައިރިން މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ކުކުޅު ބިސް ބުރަށް ހުންނަ ކެހެރި ލަފެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަމުށި ކުލައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ހިމަ ރޮނގުތަކަކާއި ކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސެވެ.
މިއީ ދުންފަތް މަހުގެ ބާވަތަކަށް ވެފައި މިބާވަތުގެ މަހަށް ކިޔާ ވަކި ނަމެއް ނެތުމުން މިމަހުގެ ކުލައަށް ބަލާ ކަޅު ދުންފަތް މަސް ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 18.5 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޢަބުދުﷲ ޞާދިޤް
އާއިލާ
އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ޞާދިޤް ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 11 ޖެނުއަރީ 1935(10 ޛުލްޙައްޖާ 1353 )ގައި މ.އަތޮޅު މުލީގައެވެ. ބައްޕައަކީ މުލީ ޢަލީ ޙުސައިން ފުޅެވެ. މަންމަ އަކީ ހަމަ އެރަށު ޙައްވާ ފުޅެވެ. އާންމުކޮށް އަބްދުﷲ ސާދިޤުއަށް މިހުން ކިޔާ އުޅެނީ ސޯދުބެއެވެ.
އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ޞާދިޤް އަކީ މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. ދިވެހިބަހުގެ އުސްތާޛެކެވެ. ޅެންވެރި އެކެވެ. މުޞައްނިފެކެވެ. ތަފާތު ވާހަކަ ތައް ވެސް ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ. އެތައްކުދީންނެއްގެ ދިވެހި މުދައްރިސެކެވެ. ކިޔާ ހިތްވާ އެތަކެއް މަޒުމޫނު ތަކެއް ދިވެހިންގެ ތެރެއަށް ލިޔެ ދޫކުރައްވާފައި ވެއެވެ. މިހާރުވެސް ސަރުކާރުން ހިންގަވާ ބައެއް ކޯސްތަކުގައި ދިވެހި ބަސް ކިޔަވައި ދެއްވާ އެދުރެކެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ ރަންގަލަމާއި ޝަރަފްވެރިކަމުގެ އިނާމް ވެސް ޙާޞިލްކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އުރުދޫ ބަސް ދެނެލައްވައެވެ. ބައެއް ވާހަކަތައް އުރުދޫ ބަހުން ދިވެހި ބަހަށް ތަރުޖަމާ ކޮށްފައި ވެއެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރުތައް
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރުތައް އުފެދިފައިވަނީ މުރަކަތަކުންނެވެ. ފަރުތަކަކީ މަސްމަހާމެހީގެ ގެތަކެވެ.
ސްވިޒަލޭންޑް
މިއީ ޔޫރަޕްގެ ގައުމެކެވެ.
ޢަބުދުﷲ ސަޢީދު
ޑރ ޢަބުދުﷲ ސަޢީދު އަކީ އިސްލާމިކް ސްޓަޑީޒް ނުވަތަ ދިރާސާ އިސްލާމިއްޔާ އިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ މެލްބަން ޔުނިވަސިޓީގައި ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ބަންޑާރަ ނާއިބެއް ކަމުގައިވާ ޑރ ޙަސަން ސަޢީދުގެ ބޭބެ ޑރ ޢަބުދުﷲ ސަޢީދު އަކީ ދިވެހި އަދި އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ދޭސީކަން ލިބިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
1962-63 ލިގަ ލެއުމިޓް
1962-63 ވަނަ އަހަރުގެ ލީގާ ލިއުމިޓް ސީޒަނުގައި ހަޕޯއެލް ޕެތާހް ޓިކްވާ ވަނީ ޖެހިޖެހިގެން ފަސް ވަނަ ސީޒަނުގެ ޗެމްޕިއަނުންގެ ގޮތުގައި ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދާފައެވެ. ހަޕޯއެލްގެ ޒެޗާރިއާ ރަޓްޒާބީ އަކީ 12 ލަނޑާއެކު ލީގުގެ އެންމެ ގިނަ ލަނޑު ޖެހި ކުޅުންތެރިޔާއެވެ.
ޖެހިގެން އައި ސީޒަނުގައި 15 ކްލަބަކަށް ލީގު ފުޅާކުރިއިރު، ސީޒަން ނިމުނުއިރު އެއްވެސް ކްލަބެއް ރެލިގޭޓްނުވެއެވެ.
މެޗު ރަގަޅުކުރުމުގެ ތުހުމަތުތަކާއި ސާރިގް ކޮމިޓީ
ސީޒަނުގައި މެޗު ފިކްސިންގެ ގިނަ މައްސަލަތަކެއް ފެންމަތިވެގެން ދިޔަ ކަމުގެ ވާހަކަތައް ދެކެވެމުން ދިޔަ އެވެ. އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވެނީ 16 މާޗް 1963 ގައި މަކާބީ ޖައްފާ އާއި މަކާބީ ޕެޓާ ހް ޓިކްވާ (އޭގައި މަކާބީ ޕެޓާ ހް ޓިކްވާ 3-1 އިން މޮޅުވި މެޗު) ކުޅުނު މެޗަކަށް ފަހު، އޭގެ ކުރިން ޖައްފާގެ ގޯލްކީޕަރު ޒިއޮން ޑިގްމީ އަށް ރިޝްވަތު ދީ ޕެޓާ ޓިކްވާ އަށް ސްކޯ ކުރަން އުޅުމުގެ ކުރިން ނެވެ. [1] މެޗަށް ފަހު އައިފާގެ ރައީސް އަރީ ސާރިގް ވަނީ، ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފިކްސްޑް މެޗުތައް ބެލުމަށް، އެ އިދާރާގެ ޗެއާމަންގެ ހައިސިއްޔަތުން، އަމިއްލަ ފުޅަށް ކޮމިޓީއެއް އުފައްދަވައި، މެކާބީ ޓެލް އަވީވް އާއި މަކާބީ ޕެޓާ ހްޓިކާއާ ދެކޮޅަށް އެ ޓީމު ކުޅުނު މެޗުތަކުގައި މަކާބީ ހައިފާގެ ފަރާތުން ދެއްކި ދަށް ކުޅުމުގެ އިތުރުން، ހަޕޯއެލް ފެކްޝަންގެ އައިފާ ބޯޑު މެމްބަރު މެނަޗިމް ހެލަރގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ތުހުމަތާއި، ހަމަ އެ މެޗުގައި މަކާބީ ޕެޓާ ހްޓިކާ އާއި ހަޕޯއެލް ހައިފާ ބައްދަލުކުރި މެޗުގެ ރެފްރީކަން ކުރަން އޭނާ މަސައްކަތް ކުރި ކަމަށް ބުނެ، ހަޕޯއެލް ހައިފާގެ ކުޅުންތެރިޔާ ޒިގްޖީ ބިލޫމް އާ ދެކޮޅަށް ރިޝްވަތުގެ ތުހުމަތުތަކެއް ވެސް ކުރި އެވެ.
ސީޒަން ނިމުމަށްފަހު ދިން ސާރިގް ކޮމިޓީގެ ހުކުމްގައި ބުނެފައިވަނީ، މެކާބީ ޖައްފާ އާއި މަކާބީ ޕެޓާ ހް ޓިކްވާ ބައްދަލުކުރި މެޗު ފިކްސްކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، އެއްވެސް ޕޮއިންޓެއް ނުލިބި 0-0 ގެ ނަތީޖާއަކުން މެޗު އެއްވަރުވާން ޖެހޭ ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން ކޮމިޓީން ވަނީ ރިޝްވަތު ދޭން އުޅުނު ކަމުގެ ކުށުގައި މަކާބީ ޕެޓާ ހް ޓިކްވާ ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ ޔަޝާޔާހޫ އަލޮން އުމުރު ދުވަހަށް މަނާކޮށް، އެ އަށް ހުށަހެޅި އެހެން ހުރިހާ ޝަކުވާއެއް ވެސް ބަލައިނުގަނެ ބޭރުކޮށްލާފަ އެވެ. އެ ހުކުމުގައި މަކާބީ ޕެޓާ ހް ޓިކްވާ އަތުން ދެ ޕޮއިންޓް އުނިކޮށް، އެ ކްލަބު ވަނީ 12 ވަނައަށް ވެއްޓި، ރެލިގޭޝަންއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. އެ ކްލަބުން ސިވިލް ޓެލްއަވީވް ޑިސްޓްރިކްޓް ކޯޓާ ދިމާއަށް މިސްރާބު ޖެހީ، ހަމައެކަނި ކޮމިޓީގެ ހުކުމަކީ ގޯސް ހުކުމެއް ނޫން ކަމަށް ބުނެ، އެ ކޮމިޓީ އުފެއްދުމުގައި ސާރިގް އޭނާގެ އިހްތިސޯސްގެ ތެރެއިން މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް ބުނެ އެވެ.
14 ޖުލައި 1963 ގައި ފަނޑިޔާރު ޔޫސެފް-މައިކަލް ލާމް ނިންމެވީ ސާރިގް ކޮމިޓީ އަކީ އިހްތިސޯސް ނެތް ކޮމިޓީއެއް ކަމަށާއި އެ ކޮމިޓީގެ ހުކުމަކީ ބާތިލު ހުކުމެއް ކަމަށެވެ. މި ހުކުމުގެ ސަބަބުން މަކާބީ ޖައްފާގެ މައްޗަށް މަކާބީ ޕެޓާ ޓިކްވާ ކުރި ހޯދައި، އެ ކްލަބް ވަނީ 10 ވަނައަށް އުފުލައިލައި، ހަޕޯއެލް ހައިފާ ލީގާ އަލެފް އަށް ރެލިގޭޓްވެފައެވެ. އެ ހުކުމާ ގުޅިގެން އައިފާއިން ވަނީ އޭނާގެ އެކްޓިންއަށް ވިސްނާ، އެންމެ ފަހުން އެއްވެސް ޓީމެއް ރެލިގޭޓް ނުކުރުމަށާއި 15 ކްލަބާއެކު ކުރިއަށް އޮތް ސީޒަން ކުޅުމަށް އިހްތިޔާރުކޮށްފައެވެ. 1964 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބުރުއަރީ މަހުގެ ތެރޭގައި ޔަޝާޔާހޫ އަލޮންއަށް ދީފައިވާ އުމުރު ދުވަހުގެ މަނާކުރުން ވަނީ އުވާލާފައެވެ.
އޮކްޓޫބަރު 2
އޮކްޓޫބަރު 2 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 275 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 276 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮކްޓޫބަރު
މުޙައްމަދު މުނައްވަރު
ނަސަބު
ޑރ. މުޙައްމަދު މުނައްވަރަކީ، އާއިލީ ގޮތުން ބަލާއިރު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރީން ރަސްކަން ކުރެއްވި މަޝްހޫރު އިސްދޫ ދަރިކޮޅާއި ދިޔަމިގިލީ ދަރިކޮޅާ ގުޅިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެއީ، އިސްދޫ ދަރިކޮޅުގެ ސުލްޠާން ޢަލީ 7 ގެ ދަރިކަލުން ސުލްޠާން ޙަސަން 10 ގެ ދަރިކަލުން އިބްރާހީމް މަނިކުފާނުގެ ޙުސައިން މަނިކުފާނުގެ މުޙައްމަދު މަނިކުފާނު (މީދޫރަހާ)ގެ އިބްރާހީމް މަނިކުފާނުގެ ދޮންދީދީގެ މަރްޔަމްދީދީގެ ތުއްތުދޮންދީދީގެ އިބްރާހީމް ޙަލީމްގެ ދަރިކަލުން ޑރ. މުޙައްމަދު މުނައްވަރެވެ. ދިޔަމިގިލީ ދަރިކޮޅުގެ ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނުގެ ދަރިކަލުން އަލްއަމީރު އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނު ގެ ދަރިކަނބަލުން އައްނަބީލާ ޢާއިޝަތުދީދީ ގެ ދަރިކަލުން އައްނާއިބު ޙަސަންދީދީ (މީދޫ ގަނޑުވަރު ޙަސަންދީދީ) ގެ ދަރިކަލުން ކަޅިހާރު އަޙުމަދުދީދީގެ ދަރިކަލުން ހަސަންކާރު ޢަލީދީދީގެ ދަރިކަލުން އިބްރާހީމް ޙަލީމްގެ ދަރިކަލުން ޑރ. މުޙައްމަދު މުނައްވަރެވެ. މައިކަނބަލަކީ އައްސުލްޠަނު މުހައްމަދު ޣިޔާޘއްދީނުގެ އިބްރާހިމް ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނުގެ އަލްއަމީރާ ޢާއިޝަތުދީދީ އާއި ގަނޑުވަރު އަލްޚަޠީބު މުހައްމަދު ތަކުރުފާނުގެ ދަރިކަލުން އައްނާއިބު ޙަސަންދީދީގެ ދަރިކަލުންއަލްޚަޠީބު ޢަބްދުﷲ ދީދީ އާއި ޚަދީޖާ ބިންތިލްޤާޟީ އިބްރާހިމް މަޖްދުއްދީނުގެ ދަރިކަލުން ހުސައިން ދީދީ، އެޅެގޭ އައްނާއިބުއަލްޚަޠީބު އިބްރާހިމްދީދީގެ އައްނާއިބު އަލްޚަޠީބު ޢަބްދުﷲ ދީދީ ގެ ދަރިކަނބަލުން މަރިޔަމްދީދީއާއި ކާވެނިބައްލަވައިގެން ލިބިވަޑަގަތް ދަރިކަނބަލުން ފާޠިމަތު ޒާހިރާއެވެ. ފާޠިމަތު ޒާހިރާގެ މަންމާފުޅުމަރިޔަމްދީދީ ގެ މައިކަނބަލަކީ ކަޅިހާރު އަހްމަދުދީދީއާއި އިބްރާހިމް މަޖްދުއްދީނުގެ ހައްވާދޮންމަނިކެގެ ދަރިކަނބަލުން ހަސަންކާރު އާމިނަތުދީދީއެވެ.
ތަޢުލީމީ ދައުރު
ސާނަވީ ތަޢުލީމު ޑރ މުޙައްމަދު މުނައްވަރު ޙާޞިލްކުރެއްވީ މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލުންނެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު މުނައްވަރު ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ސެޓްފިކެޓްތަކާއި ޝަރަފްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ސިޔާސީ ޙަޔާތް
ޑރ މުޙައްމަދު މުނައްވަރު އުފަން އަތޮޅުގެ މެންބަރުކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބަރުލަމާނުގައި ކުރިން ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބަންޑާރަ ނައިބުކަން 1993ން 2003 އަށް ޑރ މުޙައްމަދު މުނައްވަރު ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ޖޫން 2007 ގައި ޑރ މުޙައްމަދު މުނައްވަރު ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ ރައީސް ކަމަށް އެޕާޓީގެ މެންބަރުން ހޮވާފައެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު މުނައްވަރު ރައީސްކަމަށް އިސްވުމަށްފަހު އެކުލަވާލި އެޕާޓީގެ ހިޔަނި ކެބިނެޓްގައި 10 މިނިސްޓަރުން ކަނޑައަޅުއްވާފައި ވެއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީން
ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީނަކީ އެއްވެސް އޮޅުމެއް ނެތް ގޮތުގައި ދިވެހިން މިހައިތަނަށް ދުށް އެންމެ ބޮޑު، އެންމެ ޚިދުމަތްތެރި އަދީބެވެ. ފަޟީލަތުއްޝައިޚް ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީން އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ 14 އެޕްރީލް 1881 (15 ޖުމާދަލްއޫލާ 1298) ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ފުރަމާލޭގައެވެ. މި މަނިކުފާނު ދިވެހި އަދަބަށް ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތައް ހިމަނައި ގުނައިލެވޭ ވަރަށް ވުރެން ގިނައެވެ. ޅެންތަކާއި ރައިވަރުތަކެވެ. މަޒުމޫނުތަކާއި ޚުޠުބާތަކެވެ. ވާހަކަތަކެވެ. ދީނީ ފޮތްތަކެވެ. ނުލިޔުއްވާ މައުޟޫޢެއް ނެތެވެ. ޅެން ވިދާޅުނުވާ ބާބެއް ނެތެވެ. ޞަލާހުއްދީންގެ އެންމެ ބޮޑު އުސްތާޛަކީ އަލްޢައްލާމާ އައްޝައިޚް އަލްޙާފިޡް އިބްރާހިމް ތަކުރުފާނު (ސ. މީދޫ އައިސާބީގެދަރު ދޮންބެއްޔާ) މިކަލޭގެ ފާނެވެ. ދެން އޭގެ ފަހުގައި ޞަލާޙުއްދީން ދަރިވަރުވެ ވަޑައިގަތީ އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޖަމާލުއްދީންއަށެވެ. އެންމެ އަށާރަ އަހަރުގައި އެމަނިކުފާނަށް ފަނޑިޔާރުގެ އިސް އެހީތެރިޔާގެ މަޤާމު ލިބުނެވެ.
ނަސަބު
ބައްޕާފުޅަކީ ރަނަހަމާދި ތަކުރުފާނުގެ ފުތް އައްޝައިޚް އަލްފަޤީހް އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން ބޮޑުފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން އަލްޙާފިޡާ ބޮޑު ފާޠިމާފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން ޒުލައިޚާބީގެ ދަރިކަނބަލުން އަތިރީ ޙައްވާބީގެ ދަރިކަނބަލުން އަތިރީ ކަމަނާއާ، އައްސައްޔިދު މުޙައްމަދު ނަހާ އަލްމަލާބާރީ (ހޮޅިނަހާ) ގެ ފުތް ފަސްމަންދޫ އަލްވަޒީރު ޙަސަން ބޮޑު ހަކުރާ ތަކު ރުފާނު ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން، މި ދެކަނބަލުންނަށް ލިއްބެވި ފާޠިމާ މާވާކިލެގެފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން ޢާއިޝާ ކަނބާފާނުއާ، އައްސުލްޠާން މުޡައްފަރު މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނުގެ ދަރިކަލުން އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު (2 ވަނަ) ކައިވެނިފުޅު ބައްލަވައިގެން، މި ދެކަނބަލުންނަށް ފުރަސޫތާވި ދަރިކަނބަލުން ޢާއިޝާ ރަންދިކަނބާފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން މާވާ މަރްޔަމްދީދީގެ މާވާ ޙުސައިންދީދީގެ އާމިނާ މެދު ދީދީގެ ބޮޑުގަލު މޫސާ ދީދީއެވެ.
ޞަލާހުއްދީންގެ މަންމާފުޅަކީ ދަރަވަންދޫ ޙުސައިން އެދުރުކަލޭފާނުގެ ޒަކަރިއްޔާކަލޭފާނުގެ މުސާކަލޭފާނުގެ، ދަރަވަންދޫގޭ ތުއްތު މަނިކެ އެވެ. ޞަލާހުއްދީނު ކިޔަވައިވިދާޅުވީ ދިވެހިރާއްޖެއިންނެވެ. އޭރު ރާއްޖޭގައި ތިއްބެވި އެންމެ ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިންގެ އަރިހުންނެވެ. ޞަލާހުއްދީންގެ ފުރަތަމަ އުސްތާޒަކީ އަލްފަޤީހު އިބްރާހީމް ބިން ޙުސައިން ތަކުރުފާނު (އައްޑު މީދޫ އައިސާބީ ގެދަރު ދޮންބެއްޔާ) އެވެ. އޭގެ ފަހުން ކިޔަވައި ވިދާޅުވީ އައްޝައިޚު މުޙައްމަދު ޖަމާލުއްދީން (ނައިބު ތުއްތު) ގެ އަރިހުންނެވެ.
އަވަހާރަވުން
ހުސެއިން ސަލާހުއްދީން އަވަހާރަވީ 1948 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބާރް މަހުގެ 20 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ފަސްދާނުލެވިފައިވަނީ ސިލޯނުގައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
]
ޤިސްމު:1881 births ޤިސްމު:1948 deaths ޤިސްމު:Maldivian people ޤިސްމު:Qazis of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ދެވަނަ)
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ދެވަނަ) އަކީ މީލާދީން 1773 ން 1774 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަސްކަންކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރީގޮތުން ބަލާއިރު 1178 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ދެވަނަ) އަކީ ޙުސައިން ބޮޑުދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނުންގެ ބޭފުޅެކެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 1178 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ދެވަނަ) ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތުމާއެކު އެންމެ އިސް އަމަލުފުޅެއް ކަމަށްވީ ދެބެއިންގެ ދެދަރި، ކޮއްކޯފުޅުން ކަމުގައިވާ 3 ބޭފުޅުން ( އާދެ! ދޮންބަންޑާރައިން(ސުލްޠާން ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީން)ގެ 3 ދަރިކަލުން ) ނާއި، އެބޭފުޅުންގެ ބޮޑުބޭބެ ޢަލީ ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު މާލެ ގެންނެވުމެވެ. އެބޭފުޅުން މާލެ ވަޑައިގަތުމާއެކު 3 ބޭފުޅުން ކުރެ ދޮށްޓަށް ހުންނެވި، މުޙައްމަދު ނަމަކަށްކިޔާ މަނިކުފާނު ރަސްކަމަށް އިސްކުރެއްވި އެވެ. އެއީ ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީނު އެވެ. ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ދެވަނަ) އަމިއްލަ ފުޅަށް އޭނާގެ ނަންފުޅެއް ކަމުގައި ހެއްދެވީ މުޙައްމަދު ފާށަނާ ކިލެގެފާނު އެވެ. ކަޅުވަކަރު މިސްކިތް ޢިމާރާތް ކުރައްވަން ފެއްޓެވީ މިރަދުންނެވެ.
މުޙައްމަދު ފާށަނާ ކިލެގެފާނު (ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ދެވަނަ)) އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 1193 ވަނައަހަރުގެ ރަބީޢުލް އައްވަލް މަހު 12 ވަނަ ދުވަހު އެވެ. މުޢިއްޒުއްދީން ރަދުން (ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީނު) އަވާހަރަވީ ހިޖުރައިން 1193 ވަނަ އަހަރުގެ ރަމަޟާން މަހުގެ 2 ވަނަ ދުވަހު އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޙަސަން ސަޢީދު
'''ޑރ. ޙަސަން ސަޢީދު''' ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ އައްޑުއަތޮޅު ފޭދޫ ގައެވެ. ޑރ. ހަސަން ސަޢީދު ޤާނޫނީ ދާއިރާއިން "ބެޗެލަރ އޮފް ލޯސް" ޙާޞިލް ކުރެއްވީ 1995 ވަނަ އަހަރު މެލޭޝިއާގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ އިންނެވެ. އެއަށްފަހު ހަމަ އެޔުނިވަރސިޓީއިން 1997 ވަނަ އަހަރު ކޮމްޕެރެޓިވް ލޯސްއިން މާސްޓަރސް ނެންގެވިއެވެ. ޕީ.އެޗް.ޑީ ޙާޞިލްކުރެއްވީ 2003 ވަނައަހަރު، ފްރީޑަމް އޮފް ސްޕީޗްގެ މައްޗަށް އޮސްޓރޭލިއާގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ކުއީންސްލެންޑްއިންނެވެ.
1999 ވަނަ އަހަރު ކުއިންސްލެންޑް ޔުނިވަރސިޓީގެ ލޯ ސްކޫލްގައި ކޯޕަރޭޝަން ލޯސްގެ ކިލާސް ތަކަކަށް ކިޔަވާ ދެއްވިއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު 2001 ވަނަ އަހަރު ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީގައި އިސްލާމިކް ލޯގެ ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޑރ. ޙަސަން ސަޢީދަކީ 2001 ވަނަ އަހަރު ކުއިންސްލަންޑް ޔުނިވަރސިޓީގެ ސްކޫލް އޮފް ލޯއަށް "އިންޓްރޮޑަކްޝަން ޓު އިސްލާމިކް ލޯ" ގެ ނަމުގައި ކޯހެއް ތަޢާރަފް ކޮށްދެއްވި އެންމެ އިސް މޭސްތެރިއާއެވެ. އަދި އަންޑަރގްރެޖުއޭޓް އާއި ޕޯސްޓްގްރެޖުއޭޓް ފެންވަރަށް އެކޯހުގެ ކޯސް އައުޓްލައިން އެކުލަވާލެއްވިއެވެ. 2002 ވަނަ އަހަރު ޑރ. ޙަސަން ސަޢީދު ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މެލްބަރންގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އަރަބިކް އެންޑް އިސްލާމިކް ސްޓަޑީސް އަށް މެތަޑޮލޮޖީ އޮފް އިސްލާމިކް ލޯ (ޕޯސްޓްގްރެޖުއެޓް ފެންވަރު)ގެ ކޯސް އައުޓްލައިން އެކުލަވާލެއްވިއެވެ.
ޑރ. ޙަސަން ސަޢީދު އެންމެ ފުރަތަމަ ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފެއްޓެވީ 1997 ވަނަ އަހަރު އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގައި ސްޓޭޓް އެޓާރނީއެއްގެ މަޤާމުގައެވެ. 2003 ވަނަ އަހަރު ޕީ އެޗް ޑީ ނެންގެވުމަށްފަހު ރާއްޖެ އެނބުރި ވަޑައިގެން ޖިނާއީ ކޯޓުގެ އިސް ޤާޟީކަމުގެ މަޤާމް އަދާކުރެއްވިއެވެ. އަދި 11 ނޮވެމްބަރ 2003 އިން ފެށިގެން އޯގަސްޓު 2007 އަށް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ބަންޑާރާ ނައިބުކަން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުކަމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލޯ ކޮމިޝަނުގެ ޗެއަރ ޕަރސަންކަމުގެ މަޤާމުގެ އިތުރުން ޑރ. ޙަސަން ސަޢީދަކީ ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރެކެވެ. އަދި ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޕާޓީގެ ފައުންޑަރ މެމްބަރެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖުޑީޝަލް ސަރވިސަސް ކޮމިޝަނާއި، މަތީ ތަޢުލީމާ ބެހޭ މަޖިލީހުގެވެސް މެމްބަރެކެވެ. އަދި މެލޭޝިއާގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ނިސްބަތްވާ އެލުމްނައި އެސޯސިއޭޝަންގެ ރައީސްވެސް މެއެވެ. ޑރ. ހަސަން ސަޢީދަކީ އޯޕަން ސޮސައިޓީ އެސޯސިއޭޝަންގެ ފައުންޑަރ މެމްބަރެކެވެ.
ޑރ.ޙަސަން ސަޢީދަކީ ކުއީންސްލަންޑްގެ ސުޕްރީމް ކޯޓާއި އޮސްޓްރޭލިއާގެ ހައި ކޯޓުގެ ބެރިސްޓަރ- އެޓް- ލޯ އެކެވެ. މީގެއިތުރުން ބައިނަލްއަޤުވާމީ ތަފާތު ފޯރަމްތަކަށް ޑރ. ސައީދުވަނީ އިންސާނީ އަސާސީ ޙައްޤުތަކާ ބެހޭގޮތުން، ޚާއްޞަކޮށް ވާހަކަދެއްކުމަށް ލިބިގެންވާ މިނިވަންކަމުގެ މައްޗަށް ގިނަ ގުނަ ކަރުދާސްތަކެއް ހުށަހަޅުއްވާފައެވެ.
ލޭގެ ޕްލާޒްމާ
ޕްލާޒްމާ ނުވަތަ އަކީ ލޭގެ ސެލްތައް އެއެއްޗެއްގެ ތެރޭގައި ގެބިފައި ހުންނަ ދިޔަ ވަރެވެ. ނުވަތަ މިއީ ލޭގެ ދިޔާ ބައެވެ. އެހެންގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ ލޭގެ ސެލްތައް އޭގެ ތެރޭގައި ދައުރުވެ ދައުރުވެ ހުންނަ ކޯރެވެ. މުޅި ލޭގެ ވޮލިއުމްގެ 60-55 އިންސައްތަ އަކީ ޕްލާޒްމާ އެވެ. ޕްލާޒްމާ އަކީ ސާފު ރީނދޫ ކުލައަކަށް ހުންނަ ދިޔައެކެވެ.