cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު)
ރަށްގިރުން
ނިލަންދުއަކީ ރަށްގިރުމުގެ މައްސަލަ ވަރަށްބޮޑަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ރަށެކެވެ. ރަށުގެ އިރު އުތުރުފަރާތުން ވަރަށްބޮޑަށް ގިރައި އެސަރަޙައްދުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ދިރިއުޅުމަށް ދަތިވާތީ އެ ސަރަހައްދު ޙިމާޔަތް ކުރުމުގެ ގޮތުން ރައްޔިތުންގެ 06 ދުވަހުގެ މަސައްކަތުން 1998 ވަނައަހަރު، ދިގުމިނުގައި 1200 ފޫޓު ފުޅާމިނުގައި 25 ފޫޓުގެ ތޮއްޓެއް ލެވިފައި ވެއެވެ. އެތަން ހިއްކުމުގެ ގޮތުން އެތަނުގައި ކުނިކޮށި ހަދައިގެން ކުނިއަޅަމުން ގެންދިއުމުގެ ސަބަބުން މިހާރު އެތަން ވަނީ ވަރަށްބޮޑަށް ހިކިފައެވެ.
އިންޓަރނޭޝަނަލް ފެޑަރޭޝަން އޮފް ރެޑްކްރޮސެންޓް ސޮސައިޓީގެ ހިލޭ އެހީގެ ދަށުން ލޮނުފެން މީރުފެނަށް ހަދައިދޭ ނިޒާމެއް ނިލަންދޫގައި ޤާއިމުކޮށް އެ ޚިދުމަތް މިހާރު ލިބެމުން ދެއެވެ.
އާބާދީ
2006 ވަނަ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް ނިލަންދޫގެ އާބާދީ އަކީ 1633 އެވެ. މިބުނި އަދަދު ދިރިއުޅެނީ ގާތްގަނޑަކަށް 190 ވަރަކަށް ގޭގައެވެ. ނިލަންދޫގައި ބޭރު މީހުންނާއި އެކިއެކި ބޭނުންތަކުގައި ގޮސް އުޅޭ މީހުންނާއި އެކު ގާތްގަނޑަކަށް 2000 ވަރަކަށް މީހުން ދިރިއުޅޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.
ފަޅު ފުންކުރުމާއި، ބަނދަރު ހެދުން
ނިލަންދޫގައި 2000 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބުރުއަރީ މަހުގެ ތެރޭގައި 250 × 800 ފޫޓުގެ ބަނދަރެއް ސަރުކާރުން ހައްދަވާ ދެއްވާފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މިރަށުގެ އިރު އުތުރު ފަރާތުގައި މަސްވެރިންގެ ލުއި ފަސޭހައަކަށް ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި 150 × 400 ފޫޓުގެ ބަނދަރަކާއި،  ނިލަންދޫގައި މުދާ އަރުވާ ބޭލުމަށް ވަކި ސަރަހައްދެއް ކަނޑައަޅާ އެތަނުގައި މުދާ އަރުވާ ބޭލުމަށް 400 ފޫޓުގެ ޖެޓީއެއް މިރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ހަދާފައި ވެއެވެ.
ނިލަންދޫ ހުޅަގު ބަނދަރު
ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ވަނީ މިރަށުގެ ބަދަރު ކޮނެ ބިންހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢެއް ހިންގައިފައެެވެ. މިގޮތުން ރަށުގެ ހުޅަގު ފަރާތުން 800ފޫޓް ދިގު، 280 ފޫޓް ފުޅާ ބަދަރެއް ހަދައި، ތޮށިލައި، އަދި ކުރީގެ ފާލަން ހުރި ހިސާބުން ބަދަރު ތޮއްޓާއި ދޭތެރޭ 315ފޫޓްގެ ދިގު ފާލަމެއް ހެދިފައި ވެއެވެ. މިތަން ބޭނުން ކުރެވެނީ މުދާ ބާލައި އެރުވުމަށެވެ.
ނިލަންދޫ އިރުމަތީ ބަނދަރު
މީގެ އިތުރުން 400 ފޫޓް ދިގު، 200 ފޫޓް ފުޅާ ބަދަރެއް ކުޑަ ގަނޑުވަރުމަގާ ދިމާލުން ރަށުގެ އުތުރު ފަރާތު ފަޅުގައި ކޮނެފައި ވެއެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި މިބަނދަރު ބޭނުންކުރެވެނީ ބޭރު ރަށްރަށުގެ މީހުން ބަދަރުކުރާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ކުޑަ ނިލަންދޫ
ބަދަރު ކޮނެގެން ނެގުނު ވެލިން ދެބަދަރުގެ ދޭތެރެއިން ފަޅުތެރޭގައި ގާތް ގަނޑަކަށް 800 ފޫޓް ދިގު، 400 ފޫޓް ފުޅާ މިން ހުރި ރަށެއް ހިއްކައިގެން ތައްޔާރު ކުރެވިފައި ވެއެވެ. ނިލަންދޫ ފަޅުތެރޭގައި އޮތް ޞިނާޢީ މިރަށަށް މިއަދު މުޚާޠަބު ކުރެވެނީ ކުޑަ ނިލަންދޫ ގެ ނަމުންނެވެ.
އިގްތިޞާދު
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުން ދިރިއުޅުމަށްކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމާ، ދަނޑުވެރިކަމާއި، ކޮންސްޓްރަކްޝަން މަސައްކަތާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރުމެވެ. ނިލަންދުއަކީ ކުރިންވެސް ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ރަށެކެވެ. ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތުން އެކަށީގެންވާ ނަތީޖާއެއް ޙާޞިލް ނުކުރެވޭތީ ނިލަންދޫ ރ.ކ ކޮމެޓީން އިސްނަގައިގެން ތޮއްޑޫ ދަނޑުވެރިޔަކު ގެނެސް ގިނަ ބަޔަކަށް ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ދިނުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިއަދު ނިލަންދުއަކީ ރާއްޖޭގެ ނިސްބަތުގައި ދަނޑުވެރި ކަމުގެ މަސައްކަތަށް ޚާއްޞަކޮށް ކަރަލާއި، ކިއު ކަންބާ ފަދަ ތަކެތި ހެއްދުމަށް ފާހަގަ ކުރެވޭ ރަށެކެވެ. މިހާރު ދަނޑުވެރި ކަމުން ރަނގަޅު އާމްދަނީއެއް ލިބެމުން ދެއެވެ.
މަސްވެރިކަން
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުން ދިރިއުޅުމަށް ކުރާ މައިގަނޑު އެއް މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމެވެ. މިގޮތުން ޢާންމުކޮށް މަހަށްފުރާ 3-4 ދޯނި ރަށުގައި އޮވެއެވެ. އަދި ބައެއް ދޯނި ފަހަރު ބޮޑު ކަންނެލީގެ މަސްވެރިކަމުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެއެވެ.މަދު ބަޔަކު ނަމަވެސް އިހީގެ މަސައްކަތުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބޭރު ރަށްރަށުން ނިލަންދޫގެ ބައެއް ވިޔަފާރި ވެރިންނަށް މަސްކިރާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިގޮތުން ކިރާ މަސް ނިލަންދޫގައި ކައްކައި، ހިއްކައިގެން މާލެ ގެންގޮސްގެން ވިއްކައި ހަދައެވެ. ހަމަމިހެން ރިހާކުރު ވެސް އެކަށޭނަ ވަރަކަށް ތައްޔާރުކޮށްގެން ވިއްކައި ހަދާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ދަނޑުވެރިކަން
ދަނޑުވެރިއަކީ ނިލަންދޫގައި ކުރިއަރަމުން އަންނަ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ހަރަކާތްތެރިވާ މަސައްކަތެކެވެ. ދަނޑުވެރިން ޢާންމުކޮށް ހައްދާ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ކަރާ، ކޮޕީފަތް، ކިއުކަމްބާ، ބަރަބޯ، ފަޅޯ، އަދި ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ފަތާއި، ދޮންކެޔޮ ފަދަ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ. ދަނޑުވެރިކަމުން ވެސް އެމަސައްކަތުގައި އުޅޭ މީހުން އެކަށޭނަ އާއްމުދަނީ އެއް ހޯދާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ އަދާކުރުން
ނިލަންދޫގެ ވަރަށްގިނަ ބަޔަކު މާލޭގެ ސްކޫލްތަކާއި، ފުލުހުން، ސިފައިން، އަދި އެހެނިހެން އޮފީސްތަކުގެ ވަޒީފާތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެއެވެ. އެންމެ ގިނައީ އޮފީސް ވަޒީފާތަކުގައި އުޅޭ މީހުންނެވެ. އެންމެ ފަހުގެ ހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން ނިލަންދޫގެ 60 އަށްވުރެ ގިނަ ފަރާތްތައް ފުލުހުންނާއި ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރި ވެއެވެ. ދެން އެންމެ ގިނައީ ޓީޗަރުންކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް
ނިލަންދޫގެ ރައްޔިތުން ދިރިއުޅުމަށްކުރާ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ވަޑާންކުރުން، ފަންގިވިނުން،ރޯނުވެށުން، ފަދަ މަސައްކަތްތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ރަށުގައި ވަރަށް ގިނަ މީހުން ގުރޫޕް ހަދައިގެން ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މަދުން ނަމަވެސް ރިސޯޓް ތަކުގައި ވެސް ނިލަންދޫގެ މީހުން މަސައްކަތްކުރެއެވެ.
ތެޔޮ ސެންޓަރު
މިރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން ހިންގާ ތެއު ސެންޓަރެއް ޖެޓީ ސަރަހައްދުގައި ހުރެއެވެ. މި ސެންޓަރުން ނިލަންދޫގެ ރައްޔިތުންނަށާއި ދަތުރުވެރިންނަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ ތެލެއް ލިބެން ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޑީސަލް، ޕެޓްރޯލް، ކަރާސީނު، ރޮޓެއްލާ، ކާސްޓްރޯލް ހިމެނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ތެއު ސެންޓަރަކީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ހިންގަމުން ގެންދާ ތަނަކަށްވާތީ، ތެލުގެ ޚިދުމަތް ދިނުމަށްޓަކައި ތެއު ސެންޓަރުގެ ގޯތީގައި ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ހަދާފައިވާ ޢިމާރާތެއް ހުރެއެވެ.
ނިލަންދޫގެ އޮޑިދޯނި ފަހަރަށާއި، އެކިއެކި ބޭނުންތަކުގައި ނިލަންދުއަށް އަންނަ ބޭރު ރަށްރަށުގެ އުޅަނދުފަހަރަށް ލުއި ފަސޭހަ ގޮތެއްގައި ފެނުގެ ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ ގޮތުން 01 ނޮވެމްބަރ 2002 ން ފެށިގެން މިރަށުގެ ޖެޓީ ސަރަހައްދުގައި ފެނުގެ ޚިދުމަތް ދޭން ފެށިފައި ވެއެވެ. ވާރޭ ފެނާއި، ފެންވެރުމަށް ބޭނުންވާ ވަޅުފެން ދޫކުރަމުން ގެންދަނީ އެއްވެސް އަގެއް ނެތި ހިލޭ ސާބަހަށެވެ.
ތަޢުލީމް
މިރަށުގައި 1986 ގެ ކުރިން ތަޢުލީމު ދެމުން ގޮސްފައިވަނީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ. ކުރިން މިރަށުގައި ތަޢުލީމުދެމުން ދިޔައީ ނިލަންދޫސްކޫލް ގެ ނަމުގައި މިހާރު އަތޮޅުސްޓޯރު ހިންގާ ޢިމާރާތުގައެވެ. އެއްދުވަސް ވަރެއްގައި މަކުތަބުލް މުނީރުގެ ނަމުގައިވެސް އެ ޢިމާރާތުގައި ކިޔަވައި ދެމުން ގޮސްފައި ވެއެވެ.
މިއަތޮޅު އަތޮޅު ތަޢުލީމީމަރުކަޒު ހުންނަނީ މިރަށުގައެވެ. ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު ޢިމާރާތްކޮށް އެތަނުގައި ރަސްމީ ގޮތުން ކިޔަވައިދޭން ފެށިފައިވަނީ 20 ފެބްރުއަރީ 1986 ން ފެށިގެންނެވެ. އޭރު އެ މަރުކަޒުގައިތިބީ މުޅިއެކު 03 މުދައްރިސުންނެވެ. ކިޔަވައިދެނީ ގްރޭޑް 5 ގެ ފެންވަރަށެވެ. މި މަރުކަޒުގައި ގްރޭޑް 7 ގެ ފެންވަރަށް ކިޔަވައިދޭން ފަށާފައިވަނީ 1992 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.
ނިލަންދޫގައި އެރަށު އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމެޓީގެ ފަރާތުން ޕްރީސްކޫލެއް ހިންގަމުން ގެންދެއެވެ. ނިލަންދޫގެ ރކ. ކޮމިޓީންވެސް މި ޕްރީސްކޫލް ހިންގުމަށް ބޮޑެތި ޚަރަދުތައް ކުރަމުން ދެއެވެ. ޕްރީސްކޫލް މިހާރު ހިންގަނީ ރައްޔަތުންގެ ޢިމާރާތެއްގައެވެ. ނިލަންދޫ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއާއި ނިލަންދޫ ރ.ކ ކޮމިޓީން ޚަރަދުކޮށްގެން ނިލަންދޫގައި އަލަށް ޢިމާރާތްކުރި ޕްރީސްކޫލުގެ މަސައްކަތްނިމި 2008 ވަނަ އަހަރު އެ ސްކޫލުގައި ކިޔަވައިދިނުމުގެ މަސައްކަތް ފެށޭނެއެވެ.
ފ.އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒު
ނިލަންދޫގައި ހުންނަ ފ.އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒަކީ 1986 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ތެރޭގައި ހުޅުވުނު ތަނެކެވެ. މިތަން ހުޅުވައިދެއްވީ އޭރުގެ އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓަރ ޑރ މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން އެވެ. ސާނަވީ ތަޢުލީމް މިމަރުކަޒުގައި ތަޢާރަފް ކުރެވުނީ 1996 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ޖީސީ އޯލެވެލް އިމްތިޙާނުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މިމަރުކަޒުގެ ފަރާތުން ބައިވެރިވެފައިވަނީ 1998 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އެފަހަރު 7 ދަރިވަރަކު އެއިމްތިހާނުގައި އިށީދެފައި ވެއެވެ.
ސާނަވީ ތަޢުލީމް ފެށިގެން އައީ ކޮމާރސް ސްޓްރީމުން ކަމަށް ވިޔަސް އޭގެ ފަހުން ސައިންސް ސްޓްރީމް 2000 ވަނަ އަހަރުގައި ތަޢާރަފް ކުރެވިފައި ވެއެވެ. މިމަރުކަޒުން މިހާރު ލިބެން ހުރި ޚިދުމަތްތަތަކަށް ބަލާއިރު، ލައިބްރަރީ، ޓީޗިންގ ރިސޯސް ސެންޓަރު، ސައިންސް ލެބް، އަދި ކޮމްޕިއުޓަރު ލެބްގެ ޚިދުމަތް ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ.
ޢަބުދުﷲ އިސްމާޢީލްގެ ހަދާނީ ލައިބްރަރީ
ޢަބުދުﷲ އިސްމާޢީލްގެ ހަދާނީ ލައިބްރަރީ އަކީ ދިވެހިރާއްޖެ ދުށް މަޝްހޫރު ހިސާބު ޢިލްމުވެރިޔާ ޢަބުދުﷲ އިސްމާޢީލް ނުވަތަ ތުއްތު ގެ ހަދާނުގައި ބިނާކުރެވިފައިވާ ތަނެކެވެ. މިތަންކުރިން ހުރީ ފ. މަގޫދޫގައެވެ. ނިލަންދޫ އަށް މިތަން ބަދަލުކުރެވުނީ 1999 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީމަހުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން ފ.އަތޮޅުގެ ވެރިކަން މަގޫދޫ އިން ނިލަންދޫ އަށް ބަދަލުކުރުމާއި ގުޅިގެންނެވެ. ތަފާތު ދާއިރާގެ ފޮތްތައް މިލައިބްރަރީ އިން ލިބެން ހުރެއެވެ. ރަށުގެ ޢާންމުންނާއި ސުކޫލް ކުދިންނަށް މިތަނުން ފޮތް ގެންގޮސްގެން ކިޔުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވާލެވިފައި ވެއެވެ.
ފ.ނިލަންދޫ ޕްރީސުކޫލް
ފ.ނިލަންދޫ ޕްރީ ސުކޫލް އަކީ މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިންސުރެ ހިންގަމުން އަންނަ ތަނެކެވެ. މިއީ ނިލަންދޫ އަންހެނުނގެ ކުރިއަރުވާ ކޮމިޓީ އިން އިސްނަގައިގެން ހިންގަމުން އަންނަ ތަނެކެވެ. ޕްރީ ސުކޫލްގެ ޢާއިމާރާތް މިހާރު ހުރީ ނިމެން ކައިރިވެފައެވެ. އަންނަ އަހަރު ކުރީކޮޅު މިތަނުގައި ކިޔަވާން ދޭން ފަށާނެ އެވެ. މިހާރު ޕްރީ ސުކޫލްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަނީ ކުރިން އަންހެނުންގެ މިސްކިތުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރި ތަނެވެ. މިތަނުގައި ކިޔަވައި ދިނުމަށް 4 ޕްރީ ސުކޫލް ޓީޗަރުން މަސައްކަތް ކުރައްވައެވެ.
ޓީޗިންގ ރިސޯސް ސެންޓަރު
ފ.އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒުގައި ޓީޗިންގ ރިސޯސް ސެންޓަރެއް ގާއިމް ކުރެވުނީ 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. މިއީ ރާއްޖެ ތެރޭގެ ސުކޫލެއްގައި ހެދުނު ފުރަތަމަ ޓީޗިންގ ރިސޯސް ސެންޓަރު އެވެ. ޔުނިސެފުން ހަދައިދިން މިސެންޓަރުގައި އިންޓަރނެޓްގެ ޚިދުމަތް 24 ގަޑީއިރު ޓީޗަރުންނާއި ދަރިވަރުންނަށް ލިބެން ހުރެއެވެ. އަދި ސްމާޓް ބޯޑާޢި އެހެނިހެން ކިޔަވާ ދިނުމުގެ ވަޞީލަތްތައް ބޭނުން ކުރެވެން ހުރެއެވެ.
ޓިއުޝަން ކްލާސްތައް
ތަފާތު 5 ޓިއުޝަން ކްލާހާއި، ގުރުއާން ކްލާސްތައް ނިލަންދޫގައި ހިންގައެވެ. ގްރޭޑް 9 އަކާއި ހަމައަށް ޓިއުޝަން ކްލާސްތަކުން ޓިއުޝަން ދެއެވެ. ގުރުއާން ކްލާސްތަކުގައި އަކުރު ދަސްކޮށްދޭ ހިސާބުން ފެށިގެން ގޮސް ޚަތިމްކޮށް ނިމެންދެން ގުރުއާން ކިޔަވައިދިނުމުގެ ޚިދުމަތް ދެއެވެ.
ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް
ނިލަންދޫގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދެމުން ގޮސްފައިވަނީ ދިވެހިބޭސްކުރާ އަމިއްލަ ފަރާތް ތަކުންނެވެ. ޢާއިލާގެ އެހީތެރިއެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ލިބެންފެށީ 1980 ވަނައަހަރުއެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންވާ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް ރަށުން ލިބެން ނެތުމުން ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ހޯދުމަށް ރަށުން ބޭރަށް ދާންޖެހުމުން އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ރަށުން ލިބޭނޭގޮތް ހެދުމުގެ ގޮތުން ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި 1992 ވަނަ އަހަރު ޞިއްޙީ މަރުކަޒެއް ބިނާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުނެވެ.
ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްނިމި 30 އޭޕްރީލް 1996 ގައި ޚިދުމަތްދޭންފެށި މިމަރުކަޒު ހުޅުއްވައިދެއްވީ އެ ތާރީޚުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސުލް ޖުމުހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމެވެ. މިމަރުކަޒު ހުޅުވުމާއިއެކު ލަސްތަކެއްނުވެ ޑޮކްޓަރެއްގެ ޚިދުމަތް ލިބެން ފެށިއެވެ. އެހެން ކަމުން ކުރިން ޞިއްޙީޚިދުމަތް ލިބެމުން އައިވަރަށްވުރެ ރަނގަޅަށް ޚިދުމަތް ލިބެމުން ދިޔައެވެ. ޞިއްޙީމަރުކަޒު ބިނާކޮށްފައިވަނީ ކުރިން ރައްޔިތުންގެ ކާޑުގެ ހުރިތަނުގައެވެ. މިދެންނެވި ތަނުގައި ރައްޔިތުން ޢިމާރާތްކުރި ޞިއްޙީމަރުކަޒަކީ މިހާރު ނިލަންދޫ އޮފީސް ހިންގާ ނިލަންދޫ އަންހެނުންގެ މަރުކަޒު ޢިމާރާތެވެ.
މިހާރު އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލުން ޒަމާނީ ވަސީލަތްތަކާއިއެކު ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ލިބެން ހުރެއެވެ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލުގައި ލެބޯރޓްރީގެ ޚިދުމަތާއި، ލޭއަޅާދިނުމާއި، އެކްސްރޭގެ ޚިދުމަތާއި، ސްކޭނިންގެ ޚިދުމަތް އަދި ކުދި ބައެއް އޮޕަރޭޝަންތައް ކުރެވެން މިހާރު ހުރެއެވެ.
ނިލަންދޫ ޞިއްޙީ މަރުކަޒު
ނިލަންދޫގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ފުރަތަމަ ތަޢާރަފްކުރެވުނީ ނިލަންދޫ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގެ ނަމުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 1996 ހިސާބު ރައްޔިތުންގެ ޚަރަދުގައި ޑޮކްޓަރެއް ގެނެސް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދޭން ފެށުމުންނެވެ. އޭގެ ކުރިން ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދެމުން ގެންދިޔައީ ރަށުގައި ތިބޭ ޢާއިލާގެ 2 ޞިއްޙީ އެހީތެރިންނެވެ. ފުރަތަމަ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ މިހާރުގެ ނިލަންދޫ އޮފީސްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ޢިމާރާތެވެ.
ފ.އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު
ރައްޔިތުން ހިންގަމުން ދިޔަ ނިލަންދޫ ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ސަރުކާރުގެ ތަނަކަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ 1999 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ފ.އަތޮޅުގެ ވެރިކަން މަގޫދޫ އިން ނިލަންދޫ އަށް ބަދަލުކުރުމާއި ގުޅިގެންނެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިމަރުކަޒުގެ ނަން ފ.އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ. އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒަށް ބަދަލު ވުމަށްފަހު އަބަދުވެސް އެއް ޑަކްޓަރަކު މަސައްކަތްކުރައްވާ ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ފ.އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ފުރަތަމަ ހިންގާފައިވަނީ ވެސް މިހާރު ހުރި ހޮސްޕިޓަލް ހިންގަމުންދާ ޢިމާރާތުގައެވެ.
ފ.އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލް
ފ.އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލަކަށް ބަދަލުކޮށް ރަސްމީ ގޮތުން ހުޅުވާފައިވަނީ 16 ޑިސެމްބަރު 2006 ގައި މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު އޮނަރަބަލް އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހީމް އެވެ. މިހާރު ފ.އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލުން ދެވޭ  ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ބަލިމީހުން ބެލުން، ބޭސް އަޅައިދިނުން، އެދުމަތިކޮށްގެން ފަރުވާ ދިނުން، ބައެއް ކަހަލަ ލެބޯޓަރީ ޓެސްޓްތައް ކުރުން، އެކްސްރޭ ނަގައިދިނުން ކުދިކުދި އޮޕަރޭޝަންތައް ކުރުން، މާބަނޑު މީހުން ގަވާޢިދުން ބަލައި  ޗެކްކުރުން، ވެކްސިން ޕްރޮގްރާމް ހިންގުން،ޞިއްޙީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް  ޕްރޮގްރާމްތައް ރާވައި ހިންގުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. އަމިއްލަ 2 ބޭސް ފިހާރަ ނިލަންދޫގައި ހިންގައެވެ. 2007ވަނަ އަހަރު އޮގަސްޓްމަހުގެ މައުލޫމާތު ތަކަށް ބަލާއިރު ފ.އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލްގައި 2 ހައުސް އޮފިސަރުން، އަންހެނުންގެ ބަލިތަކުގެ ޑަކްޓަރެއް އަދި ހޭނައްތާ ބަލިތަކުގެ ޑަކްޓަރެއް، މަސައްކަތް ކުރެއްވަމުން ދިޔައެވެ.
ބޭސް ފިހާރަ
ފ.ނިލަންދޫގައި ހުންނަ އަމިއްލަ ބޭސް ފިހާރަ މެޑިސިން ޒޯން4 ފުރަތަމަ ހިންގާފައިވަނީ ނިލަންދޫ ޞިއްހީ މަރުކަޒު ހުރި އިމާރާތުގައެވެ. އެއަށްފަހު ފ.އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ހެދުމާއި ގުޅިގެން ބޭސް ފިހާރަ ވެސް ވަކި އިމާރާތަކަށް ބަދަލު ކުރެވުނެވެ. އެގޮތުން މެޑިސިން ޒޯން4 ހިންގަނީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އިމާރާތެއް ކުއްޔަށް ހިފައިގެންނެވެ. މެޑިސިން ޒޯން4 ހިންގަމުންދަނިކޮށް ބަގީޗާ ފާރމަސީގެ ނަމުގައި ފާރމަސީއެއް ހުޅުވާފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް މިތަން ވަނީ 2007 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ބަންދުކޮށްފައެވެ.
ދިވެހި ބޭސްވެރިން
ނިލަންދޫގައި ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ ޚިދުމަތް ދެއްވާ ފަރާތެއް މިހާރު ވެސް ހުރެއެވެ. އެއީ ފ.ނިލަންދޫ އޯކިޑްވިލާ އަހުމަދު ޢަލީ އެވެ. ތަފާތު ވައްތަރުގެ ދިވެހި ބޭހުގެ ފަރުވާ އަހުމަދު ޢަލީ ދެއްވައެވެ.
ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް
ނިލަންދޫގެ ރައްޔިތުންނަށް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް އެންމެ ފުރަތަމަ ދޭން ފަށާފައިވަނީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށް ނިލަންދޫގެ އަމިއްލަ 02 ފަރާތަކުންނެވެ. އޭރު ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ލިބެމުން ދިޔައީ ހަވީރު 6:00 ން ރޭގަނޑު 11:00 އަށެވެ. ފަހުން ހަވީރު 6:00 ން ހެދުނު 6:00 އަށްވެސް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ލިބެމުން ދިޔައެވެ. ރަށުގެ ޢާއްމު ޙާލަތު އެއްދުވަހުން އަނެއްދުވަހަށް ރަނގަޅުވެ ކަރަންޓު ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ޢަދަދާއި ތަކެތީގެ ޢަދަދު އިތުރުވުމުން ކަރަންޓް ދޫކުރަމުން ގެންދިޔަ 02 ފަރާތަށް އެކަށިގެންވާ ގޮތަކަށް ރައްޔިތުންނަށް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްނުދެވޭތީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ޤާއިމު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިއެވެ.
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ޤާއިމު ކުރުމަށްޓަކައި ރައްޔިތުން ރޮދަށް ގޮސްގެންނާއި، އުފަންބޮލުން މީސްމީހުންގެ އަތުން ފައިސާ ނަގައިގެންނާއި،އެނޫންވެސް ގޮތްގޮތުން ރައްޔިތުން މަސައްކަތްކޮށްގެން 23.5 ކިލޯވޯޓުގެ 02 ޖަނަރޭޓަރު ގެނެސް 13 ޖޫން 1995 ގައި ރައްޔިތުންނަށް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ދޭން ފެށުނެވެ. ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ދޭންފެށީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުން ޢިމާރާތްކުރި ޖަނަރޭޓަރު ގެއިން ހަވީރު 6:00 ން ހެނދުނު 6:00 އަށެވެ. މި އިންޖީނުގެ ހުޅުވައިދެއްވީ 30 އޭޕްރީލް 1996 ގައި ރާއްޖޭގެ ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސުލް ޖުމުހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމެވެ.
އަމިއްލަ މީހުންގެ އިންޖީނުގެ
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އިންޖީނުގެ ހެދުމުގެ ކުރިން ނިލަންދޫ އަށް ކަރަންޓް ފޯރުކޮށްދިނީ އަމިއްލަ ދެފަރާތަކުންނެވެ. އެއީ ސޯސަންވިލާ ޢަބުދުއްރައްޒާގު މުޙައްމަދު ސޯސަންވިލާގައި ހިންގި އިންޖީނުގެ އިންނާއި، ބަގީޗާގެ މޫސާ އަހުމަދު ބަގީޗާގޭގައި ހިންގެވި އިންޖީނުގެ އިންނެވެ. އޭރު ރަށުގެ މަގުތަކުގައި ހޮޅިބުރި ޖަހައިގެން އަލިކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ބާ އިންޖީނުގެ
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންނަށް 24 ގަޑިއިރު ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ފެށިގެން އަންނަނީ ލިބެމުންނެވެ. ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ހިންގާ އިންޖީނުގެ އިން މުޅި ރަށަށް ބޭނުންވާ ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދިޔައީ ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ. ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ބާއިންޖީނުގެ ހުންނަނީ ފ.އަތޮޅު އޮފީސް އިމާރާތާއި ވިދިގެން ވެޔޮދޮށު މައިޒާން ގައެވެ. މިއިންޖީނުގެއިން ދެވޭ ކަރަންޓްގެ އެހީގައި މުޅި ރަށުގެ ހުރިހާ މަގެއްގައި 100 ފޫޓް ދުރުމިނުގައި ހޮޅި ޖަހައި މަގުތައް އަލިކުރެވިފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މީހުން އުޅޭ ހިސާބު ވަށައިގެންވާ ހޭޅިފަށުގައިވެސް ހޮޅިދަނޑި ހަރުކުރެވިފައި ވެއެވެ.
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އާ އިންޖީނުގެ
ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އާ އިންޖީނުގެ ވަނީ ދާދި ފަހުން ހުޅުވިފައެވެ. އަދި 200 ކިލޯ ވޯޓްގެ ބޮޑު އިންޖީނެއް ދާދި ފަހުން ވަނީ ބެހެއްޓިފައެވެ. މިއިންޖީނުގެ ހުންނަނީ ނިލަންދޫ ހުޅަގުކޮޅު ބަދަރުގައެވެ. މުދާ ބާލާ ޖެޓީ ކައިރީގައި ބިނާކުރެވިފައިވާ މިއިންޖީނުގޭގެ ކަންތައްތައް ބަލަހައްޓައި ހަދަނީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އޮފީހުންނެވެ. އާއިންޖީނުގެ އަށް ކަރަންޓް ބަދަލުކޮށް އަލަށް ފޮށީތައް ބަހައްޓައި ކޭބަލްތައް ވަޅުލުމާއި އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ ޚަރަދުގައި ކޮށްދީފައިވަނީ އެސްޓިމޭޓް އުސޫލުން ނަމީރާ ކުންފުނިންނެވެ.
ނިލަންދޫ އާޘާރީ ސަރަޙައްދު
ނިލަންދޫ ގައި އޮންނަ އާސާރީ ސަރަހައްދަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު ވަރަށް ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ތަނެކެވެ. އެސަރަހައްދުގައި ހުރި ނިލަންދޫ އާސާރީ މިސްކިތަކީ ދިވެހި ރާއްޖެ އިސްލާމްވުމަށްފަހު އެންމެ ފުރަތަމަ ބިނާކުރެވުނު މިސްކިތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނެކެވެ. މިސަރަހައްދުގައިވާ އާސާރީ ތަންތަނަކީ މީލާދީ ސަނަތުގެ 6 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައި ބިނާކޮށްފައިވާ ތަންތަންކަން ސައިންޓިފިކް ހޯދުންތަކުން އެގެއެވެ.
އާސާރީ މިސްކިތް
ނިލަންދޫ އާސާރީ ސަރަހައްދުގައި ހުންނަ އާސާރީ މިސްކިތަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ތާރީކްގައި ވަރަށް ފާހަގަ ކޮށްލެވޭނެ މިސްކިތެކެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި މިިމިސްކިތަކީ ދިވެހި ރާއްޖެ އިސްލާމް ކުރެއްވި އިރު ހުންނެވި ރަދުން އައްސުލްތާން މުޙައްމަދު ބިން ޢަބުދުﷲ ބިނާކުރެއްވި 3 މިސްކިތުގެ ތެރެއިން އެއް މިސްކިތެވެ. އަނެއް ދެމިސްކިތަކީ މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތާއި، ދަރުމަވަންތަ މިސްކިތެވެ. ކުރިން ނިލަންދޫ އާސާރީ މިސްކިތުގައި ކުރިން ހުކުރު ކޮށްފައި ވެއެވެ.
ފޯމަތި
ފޯމަތި މިނަން ކިޔަނީ ނިލަންދޫ އާސާރީ ސަރަހައްދުގައި އޮންނަ އުސް ފަސް ގަނޑަކަށެވެ. ކުރިން އުސްމިނުގައި 30 ފޫޓް ހުރި މިފަސް ގަނޑުން ފަސް ނެގުމުގެ ސަބަބުން މިހާރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ތިރިވެފައެވެ. މިހާރު މިފަސްގަނޑުގެ އުސްމިނުގައި ހުރީ ގާތްގަނޑަށް 10 ފޫޓް ވަރުކަމަށް ބުނެއެވެ.
ފެންވަޅު
ނިލަންދޫ އާސާރީ މިސްކިތުގެ ގޯތީގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ބޮޑު ފެންވަޅަކީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުން މިހާރު ވެސް ބުއިމަށް ބޭނުންކުރާ ފެން ގެންދާ ވަޅެކެވެ. އެންމެ ކުރީ ޒަމާނުގައި ރައްޔިތުން މުޅިންވެސް ބޭނުންކުރަނީ މިވަޅު ކަމަށް ވެއެވެ.
އިސްލާމްއާބާދު
އިސްލާމްއާބާދަކީ ޕާކިސްތާންގެ ވެރިރަށެވެ.
ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު)
ވެޔޮ
ނިލަންދޫ އާސާރީ ސަރަހައްދުގައިވާ އާސާރީ މިސްކިތުގެ ކުރިމަތިން ބިމުގެ އަޑީގައި މިވެޔޮ ވެއެވެ. މިވެޔޮ ވަނީ ފަސް އަޅައި ބައްދައި ލައިފައެވެ. 1984 ގައި ނޯރވޭގެ އާކިއޮލޮޖިސްޓް ތޯހާ ދާލް ވަނ މިވެޔޮ ކޮނެ ދިރާސާތަކެއް ކޮށްފައެވެ. މުސްތަގުބަލްގައި މިވެޔޮކޮނެ ފެންނަގޮތަށް ހަދައިފިނަމަ ފަތުރުވެރިންނަށް ޚާއްޞަ މަންޒިލަކަށް ނުވަތަ ސައިޓަކަށް މިތަން ހެދިދާނެ ކަމަށް ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ.
ޑޭލައިޓް ކްލަބް
ޑޭލައިޓް ކްލަބަކީ ނިލަންދޫގައި އެންމެ ދުވަސްވީ ކްލަބް ނުވަތަ ޖަމްޢިއްޔާ އެވެ. މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން އުފެދުނު މިޖަމްއިއްޔާގެ އިދާރާ ހުންނަނީ ފ.ނިލަންދޫ ދަނބުގޭގައެވެ. މިޖަމްޢިއްޔާއިން ރަށުގެ ތަރައްގީ އަށް ތަފާތު ޚިދުމަތްތައް ކޮށްދީ އަދި އެފަދަ ކަންކަމުގައި އަމަލީ ގޮތުން ބައިވެރި ވެފައި ވެއެވެ. ނިލަންދޫގައި ބިނާކުރެވިފައިވާ މަސްޖިދުއް ސަލާމް އަކީ ޑޭލައިޓް ކްލަބްގެ ވަރަށް ބޮޑު އެހީއާއެކު ބިނާކުރެވިފައިވާ ތަނެއްކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ފ.އ.ތ.މ އިސްދަރިވަރުންގެ ޖަމްއިއްޔާ
ފ.އ.ތ.މ އިސްދަރިވަރުންގެ ޖަމްއިއްޔާ އަކީ ފ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު ނިންމާ ދަރިވަރުންގެ ތެރެއިން ޖަމްއިއްޔާގައި ބައިވެރިވާން ބޭނުން މީހުންނަށް ވަނުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނަ ޖަމްޢިއްޔާ އެކެވެ. މިޖަމްޢިއްޔާ އުފެދިފައިވަނީ 1990 ގެ އަހަރު ތަކުގެ ކުރީކޮޅުގައެވެ. މިއީވެސް ތަފާތު ތަރައްގީގެ ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވާ ޖަމްއިއްޔާއެއްކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ޖަމްޢިއްޔަތުއް ޝަބާބު ނިލަންދޫ
ޖަމްޢިއްޔަތުއް ޝަބާބު ނިލަންދޫ އަކީ 2006 ވަނަ އަހަރުގައި އުފެދިފައިވާ ޖަމްއިއްޔާ އެކެވެ. އުމުރުން ހަގު މިޖަމްއިއްޔާއަކީ އިލްމީ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަރާތްތަކެއް ހިމެނޭ ޖަމްއިއްޔާ އެކެވެ. ތަފާތު ކުޅިވަރު މުބާރާތްތައް ރާވައި ހިންގުމުގެ މިޖަމްޢިއްޔާ ދަނީ ހަރަކާތްތެރި ވަމުންނެވެ.
ޑޯން
ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެންޑް ވެލްފެއަރ އެސޯސިއޭޝަން އޮފް ނިލަންދޫ 'ޑޯން ގެ ނަމުގައި މާލޭގައި އުޅޭ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުން ޖަމްޢިއްޔާއެއް ރަޖިސްޓްރީ 23 އޮގަސްޓް 2007 ގައެވެ. މިޖަމްޢިއްޔާގައި މިހާރު 100 އަށްވުރެ ގިނަ މެންބަރުން ތިބިކަމަށް ވެއެވެ. މިއީ ރަށުގެ ތަރައްގީއަށްޓަކައި ތަފާތު ހަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް މާލޭގައި އުޅޭ ނިލަންދޫގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ރައްޔިތުން ބައިވެރިވެގެން އުފެއްދި ޖަމްޢިއްޔާއެކެވެ.
ކަރާޗީ
ކަރާޗީ ނުވަތަ (كراچى) އަކީ ޕާކިސްތާނުގެ އެއްމެ ބޮޑު ޝަހަރެވެ. އަދި އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތްތަކުގެ މައި ރަށެވެ.
މުހިންމު ތަންތަން
thumb|ޑީ.އެޗް.އޭ މެރީނާ ކްލަބް, ކަރާޗީ thumb|ތޫބާ މިސްކިތް thumb|[[Empress Market|އެމްޕްރެސް މަރކެޓް, ސައްދާރް, ކަރާޗީ]] thumb|ކަރާޗީ ފްލައި އޯވަރ އެއް thumb|އާގާ ޚާން ޔުނިވަރސިޓީ ހޮސްޕިޓަލް thumb|ޑައުންޓައުން thumb|ކަރާޗީ ބީޗް ގެ ކައިރީގައި ހުންނަ ފެން އަރުވާ ތަން
Clifton Beach recently suffered a recent oil spill disaster, the beach has been cleaned and has floodlights installed for night time visitors. The government has embarked on the beautification of Karachi's coastline by building a Beach park in Clifton that will eventually be connected to the Jehangir Kothari parade and Bagh Ibn- Qasim.
އޮއިމަތީ ބިބީ
thumb|250px|Hemitaurichthys zoster އޮއިމަތީ ބިބީނުވަތަ އަކީ ބިބީ އާއިލާ ގެމަހެކެވެ. މިމަހަށް މިނަން ކިޔާފައި ވަނީ ފަޅުގެ ބޭރުގައި އޮއިމައްޗަށް ބޮޑެތި އައިން ހަދައިގެން ބައިބަޔަށް ނުކުމެ އުޅޭތީ އެވެ. އޮއިމަތީ ބިބީ ކާނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަނީ ކަނޑުމަތީއުޅޭ އޮއިގެ ތެރޭގައި ދަތުރުކުރާ ކުދިކުދި ފަނިފަކުސަ އެވެ. މިބާވަތް ފަރުގެ ބޭރަށް އޮއިމައްޗަށް ނިކުމެ އުޅޭ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ މިއީ ކަމަށްވުމީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އޮއިމަތީ ބިބީ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަރުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރު 12 ކައްޓާއި 24 އާއި 26 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު، 21 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.
މަހުގެ ހުރަހަށް ކަޅުކުލައަކަށްދާ ގަދަ މުށި ކުލައާއި، ހުދުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީ ކޮތަރިބައިގެ މެދުގައި ހުންނަ ކަށިތައް ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު)
ފ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު
ފ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒަކީ 1986 ވަނަ އަހަރު ހުޅުވުނު ސުކޫލް އެކެވެ.ފ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު ޢިމާރާތްކޮށް އެތަނުގައި ރަސްމީ ގޮތުން ކިޔަވައިދޭން ފެށިފައިވަނީ 20 ފެބްރުއަރީ 1986 ން ފެށިގެންނެވެ.ފ.އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒު ހުޅުވައިދެއްވީ އޭރުގެ އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓަރ ޑރ މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން އެވެ. އޭރު އެ މަރުކަޒުގައިތިބީ މުޅިއެކު 03 މުދައްރިސުންނެވެ. ކިޔަވައިދެނީ ގްރޭޑް 5 ގެ ފެންވަރަށެވެ. މި މަރުކަޒުގައި ގްރޭޑް 7 ގެ ފެންވަރަށް ކިޔަވައިދޭން ފަށާފައިވަނީ 1992 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.
ތަޢުލީމީ ޙާލަތު އެއްދުވަހުން އަނެއްދުވަހަށް ރަނގަޅުވަމުން ދިއުމާއިއެކު 1996 ވަނަ އަހަރު މިމަރުކަޒުގައި ގްރޭޑް 8 އުފައްދައި ކޮމާރސް ސްޓްރީމަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށުނެވެ. 1998 ވަނަ އަހަރު ގްރޭޑް 10 ށް ކިޔަވައިދޭން ފެށި މިމަރުކަޒުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޖީ.ސީ.އީ އޯލެވެލް ހަދާފައިވަނީ 1999 ވަނަ އަހަރު 07 ކުދިންނެވެ. 2000 ވަނައަހަރުން ފެށިގެން ސައިންސް ސްޓްރީމަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށި މިމަރުކަޒުގައި މިހާރު 02 ސްޓްރީމަށް ކިޔަވައިދެމުން ދެއެވެ. މިމަރުކަޒުގައި ކިޔަވަމުން ގެންދާ ދަރިވަރުންނަށް ކޮމްޕިއުޓަރުގެ ތަޢުލީމު ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި 11 ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމް ހޯދައި ތަޢުލީމީ މަރުކަޒަށް ހަދިޔާ ކޮށްފައި ވެއެވެ. ސާނަވީ ތަޢުލީމް ފެށިގެން އައީ ކޮމާރސް ސްޓްރީމުން ކަމަށް ވިޔަސް އޭގެ ފަހުން ސައިންސް ސްޓްރީމް 2000 ވަނަ އަހަރުގައި ތަޢާރަފް ކުރެވިފައި ވެއެވެ. މިމަރުކަޒުން މިހާރު ލިބެން ހުރި ޚިދުމަތްތަތަކަށް ބަލާއިރު، ލައިބްރަރީ، ޓީޗިންގ ރިސޯސް ސެންޓަރު، ސައިންސް ލެބް، އަދި ކޮމްޕިއުޓަރު ލެބްގެ ޚިދުމަތް ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ. ސާނަވީ ތައުލީމު ފެށުނުތާ 11 އަހަރު ފަހުން 2008 ވަނަ އަހަރު މިމަރުކަޒުގައި މަތީ ސާނަވީ އަށް ކިޔަވައިދޭން ވަނީ ފަށާފައެވެ.
ފ.ނިލަންދޫ އޮފީސް
މިއަތޮޅު އަތޮޅު އޮފީސް 18 ޖެނުއަރީ 1999 ގައި ނިލަންދުއަށް ބަދަލުކުރެއްވުމާއި ގުޅިގެން ނިލަންދޫ އޮފީސް ހިނގަމުން ދިޔަ ޢިމާރާތަށް އަތޮޅު އޮފީސް ބަދަލުކުރުމުން އެ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 ނޮވެމްބަރ 2000 އަށް ނިލަންދޫ އޮފީސް ހިންގާފައިވަނީ ނިލަންދޫ ބީޗްހައުސް ގައެވެ. ނިލަންދޫގައި އަލަށް ޢިމާރާތްކުރި ނިލަންދޫ ކޯޓުގެ މަސައްކަތްނިމި އެ ޢިމާރާތަށް ކޯޓުގެ މަސައްކަތް ބަދަލުކުރުމާ ހަމައަށް ނިލަންދޫ ކޯޓުވެސް ހިންގާފައިވަނީ ބީޗްހައުސް ގައެވެ. 01 ޑިސެމްބަރ 2000 ން ފެށިގެން ނިލަންދޫ އޮފީސް ހިންގަމުންދަނީ ނިލަންދޫ އަންހެނުންގެ މަރުކަޒުގައެވެ ނިލަންދޫ އަންހެނުންގެ މަރުކަޒަކީ ނިލަންދޫ ރައްޔިތުން ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދިނުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުގެ އެހީއާއި އެކު ނިލަންދޫ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ހަދާފައިވާ ޢިމާރާތެކެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު)
ޖީޒާގެ ޕިރަމިޑް
ޕިރަމިޑް ހުންނަ ތަން
މިޞްރުގެ ވެރިރަށް ގާހިރާގެ ހުޅަގު ދެކުނަށް އޮންނަ ޖީޒާގައިވާ ބޮޑު 3 ޕިރަމިޑްގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު ޕިރަމިޑަކީ ގަދީމީ ޒަމާނުގެ ދުނިޔޭގެ 7 އަޖައިބުގެ ތެރެއިން މިހާތަނަށް މުޅިން ސަލާމަތުން ފެންނަން ހުރި ހަމައެކަނި އަޖައިބު ކަމުގައިވަނީ ބެލެވިފައެވެ. މިޕިރަމިޑަށް ދެވިފައިވާ ނަމަކީ ޚޫފޫ ޕިރަމިޑް އެވެ. މިޕިރަމިޑް ފިޔަވައި ދެން ހުރި ޕިރަމިޑްތަކަކީ ޚަފްރީ އަދި މެންކޫރީގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ ޕިރަމިޑް ތަކެވެ.
ޕިރަމިޑްތައް ހުރި ހިސާބަކީ ގަދީމީ ޖީޒާގެ ރަށްފުށުން 8 ކިލޯ މީޓަރު ބޭރު އެވެ. ގާހިރާ ގެ ސިޓީ ސެންޓަރ ނުވަތަ ވުސްތުލް ބަލަދު އޭ ކިޔޭ ހިސާބުން ޕިރަމިޑް ތައް ހުންނަ ހިސާބާއި ދެމެދު 25 ކިލޯ މީޓަރު ހުރެއެވެ.
ޚަފްރީ ޕިރަމިޑް
ޚަފްރީ ޕިރަމިޑް ހުންނަނީ ޚޫފޫ ޕިރަމިޑްގެ ދެކުނުން 100 އެއްހާ މީޓަރު ދުރުގައެވެ. އުސްމިނުގައި 460 ފޫޓް ހުންނަ މިޕިރަމިޑްގެ ތިރިން ކޮންމެ ފަރާތެއްގެ ފުޅާ ނުވަތަ ދިގުމިނުގައި 709 ފޫޓް ހުރެއެވެ. ކޮންމެ ޕިރަމިޑެއްގެ ހިލަތަކުގެ ބޭރުން އޮމާން ކުރުމަށްޓަކައި ފަށަލައެއް ލެވިފައި ވެއެވެ. މިޕިރަމިޑްގައި ލެވިފައިވާ މިބުނި ފަށަލައިގެ ނުފައިބައި ހުރި ބައިތައް ޕިރަމިޑްގެ އެންމެ އުސްހިސާބު ނުވަތަ މަތިން ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ.
ޚޫފޫ ޕިރަމިޑް
ޚޫފޫ ޕިރަމިޑް ބިނާކުރެއްވީ މިޞްރުގައި ރަސްކަން ކުރެއްވި 4 ވަނަ ދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަލެއް ކަމުގައިވާ ޚޫފޫ ރަސްގެފާނު އެވެ. އެއީ އޭނާ އަވަހާރަވުމުން ފަސްދާނުލާނެ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިޕިރަމިޑް ބިނާކުރަން ފެށުނީ ޢީސާގެ ފާނުގެ 2560 އަހަރު ކުރިން ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. އެއްކޮށް ބިނާކޮށް ނިމުނީ ޢީސާގެ ފާނުގެ 2580 އަހަރު ކުރިން ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. ބައެއް ލިޔުން ތަކުގައި ޢީސާގެ ފާނުގެ ކުރިން 2600-2500 އަހަރާއި ދެމެދުގައި ކަމަށް ބުނެފައި ވެއެވެ.
ފުރަތަމަ ޕިރަމިޑް ބިނާކުރުމުގެ ޚިޔާލު ކުރެވުނީ އައްޓެއް ނުވަތަ ސްޓޭޖެއް ބިނާކޮށް އޭގެ މަތި ނިވާކުރެވޭގޮތަށް ހެދުމަށެވެ. އެއީ މިބުނި އަށި ނުވަތަ ސްޓޭޖްގެ މަތީގައި ރަސްގެފާނުގެ މަހާނަ ބެހެއްޓުމަށްފަހު އޭގެ މަތި ނިވާކޮށް ރައްކާކުރެވޭ ގޮތަށެވެ.
ޚޫފޫ ޕިރަމިޑް ބިނާކުރުމަށް 20 އަހަރު ހޭދަވި ކަމުގައި ވެއެވެ. އަދި ބިނާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ގާތައް އެހިސާބަށް ގެންދިއުމުގައި 10 ހާސް އަޅުން އުޅުނު ކަމުގައި ވެއެވެ. އަދި މަސައްކަތް ކުރާ ސަރަޙައްދުގައި 4 ހާސް މީހުން ހަރަކާތްތެރިވި ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.
ޕިރަމިޑް ހެދުމަށްޓަކައި ފުރަތަމަ ހަތަރެސްކަން ހިލަގާތައް ޖަމާކޮށް ބެހެއްޓުނެވެ. އެއަށްފަހު މިގާތަކުގެ ވަށައިގެން އުވަ ފާނޑުގެ ވެލީގެ ފަށަލައެއް ދުއްވުނެވެ. ނަމަވެސް މިފަށަލަވަނީ ޒަމާންތަކާއި އެކު ނެއްޓި މުޅިން ވަކިވެގެން ގޮސްފައެވެ. ޕިރަމިޑް ހެދުމަށް އޭގައި ފެންނަށް ހުރި ގާތައް އެކަތި އަނެކައްޗާއި ގުޅި ހިފެހެއްޓޭގޮތަށް ބެހެއްޓިފައިވަނީ ކިހިނެއްކަން އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. މިހާރު ވެސް މިކަމާއި ބެހޭ އިތުރު ދިރާސާތައް ތާރީޚީ އަދި ބިމުގެ ޢިލްމާއި ބެހޭ އަހުލުވެރިން ދަނީ ހަދަމުންނެވެ. ތާރީޚީ ބައެއް ބޮޑެތި ފޮތްތަކުގައި ޚޫފޫ ޕިރަމިޑްއަށް ފިރުޢައުނުގެ ފަރުބަދަ މިނަމުން މުޚާތަބު ކޮށްފައި ވެއެވެ.
ސްފިންކްސް ބުދު
މިއަދު މިޞްރުގެ ޖީޒާގައި ހުރި ބޮޑު 3 ޕިރަމިޑާއި، އެހިސާބުގައިވާ ސްފިންކްސްގެ ނަންދީފައިވާ ބުދުވެފައިވަނީ ފަތުރުވެރިންގެ އެންމެ މުހިއްމު އެއް މަންޒިލް ކަމުގައެވެ.
ބޮޑު ޕިރަމިޑްގެ އޮނިގަނޑު
thumb|left|300px|މި ޕިރަމިޑްގެ މެޕް ބޮޑު ޕިރަމިޑް ފުރަތަމަ ބިނާކުރެވުނު އިރު އޭގެ އުސްމިނުގައި 481 ފޫޓް ހުރިއެވެ. ނަމަވެސް ޒަމާންތަކާއި އެކު އޭގެ ކުރީކޮޅުން ވަނީ 30 ފޫޓް ވަރު ގިރި ފައިބައި ނުވަތަ ނެއްޓިގެން ގޮސްފައެވެ. 19 ވަނަ ގަރުނާއި ޖެހެންދެން ދުނިޔޭގެ އެންމެ އުސްތަނެއްގެ ގޮތުގައި ގައިވެސް މި ޕިރަމިޑް ބެލެވިފައި ވެއެވެ. ބައެއް ލިޔުން ތަކުގައި 1889 ވަނަ އަހަރު ފްރާންސްގެ އެއިފެލް ޓަވަރު ބިނާކުރުމާއި ހަމައަށް ދުނިޔޭގައިހުރި އެންމެ އުސްތަނަކީ މިޕިރަމިޑް ކަމުގައި ލިޔެފައި ވެއެވެ. އެހެންކަމުން 4400 އަހަރު ވަންދެން ދުނިޔޭގައި ހުރި އެންމެ އުސްތަނުގެ ގޮތުގައި މިޕިރަމިޑްވަނީ ވެފައެވެ. މިޕިރަމިޑްގެ ތިރިން ކޮންމެ ފަރާތެއްގެ ފުޅާ ނުވަތަ ދިގުމިނުގައި 756 ފޫޓް ހުރެއެވެ.
ބޮޑު ޕިރަމިޑް ބިނާކުރުމަށް ގާތްގަނޑަކަށް 2300000 ހަތަރެސްކަން ހިލަގާ ނުވަތަ ބްލޮކް ބޭނުންކުރެވިފައި ވެއެވެ. އަދި މިއިން ކޮންމެ ގަލެއްގެ ބަރުދަނުގައި ދޭއް ބައި ޓަން ހުންނަ ކަމަށް ވެއެވެ. އަދި ކޮންމެ ގަލެއް އުފުލުމަށް 112 މީހުން ބޭނުންވާ ކަމަށް ވެއެވެ. ޖީޒާގައިވާ ބޮޑު 3 ޕިރަމިޑް ބިނާކުރުމަށް 5 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ހިލަގާ ބޭނުންކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި ވެއެވެ. ޕިރަމިޑް ބިނާކުރުމަށް ހިލަތައް މިޞްރުގެ މުގައްތަމް ފަރުބަދައާއި މިނޫން ބައެއް ހިސާބުތަކުން ގެންދެވުނު ކަމަށް ވެއެވެ.
ބޮޑު ޕިރަމިޑްގެ އުތުރު ފަރާތުގައި ޕިރަމިޑްގެ މެދަށްވުރެ ތިރިން ދޮރެއް ލެވިފައި ވެއެވެ. މިދޮރުގެ ތެރެއިން ވަދެގެން ޕިރަމިޑްގެ އެތެރޭގައި ހޮހަޅަތަކެއްގެ ސިފަޔަށް ހެދިފައިވާ މަގުތައް ހުރަސްކޮށް ކޫފޫ ރަސްގެފާނުގެ ހަށިކޮޅު ބޭއްވިފައި އޮންނަ ހިސާބަށް ވާޞިލް ވެވެއެވެ. ޚޫފޫ ރަސްގެފާނުގެ ހަށިކޮޅު ފަސްދާނު ލެވިފައި އޮންނަނީ ޕިރަމިޑްގެ އެތެރެއިން އޭގެ މެދުގައެވެ. ރަސްގެފާނުގެ ހަށިކޮޅު ބޭއްވިފައި އޮންނަ ތަނަށްކިޔަނީ ރަސްގެފާނުގެ ދާންކޮޅު މިހެންނެވެ. މިއީ 34 ފޫޓް ދިގު،17 ފޫޓް ފުޅާ 19 ފޫޓްގެ އުސްމިން ހުންނަ ތަނެކެވެ. މީގެ އިތުރުން މިޕިރަމިޑްގެ އެތެރޭގައި ރާނީގެ ދާންކޮޅު އަދި ގްރޭންޑް ގެލަރީއޭ ކިޔޭ ތަންތަން ހުރެއެވެ. ގްރޭންޑް ގެލަރީގެ ދިގުމިނުގައި 47 މީޓަރު އަދި އުސްމިނުގައި 8.5 މީޓަރު ހުރެއެވެ.
ޚޫފޫ ރަސްގެފާނު ފަސްދާނު ލެވިފައިވަނީ ރަތް ގްރެނައިޓް އިން ތައްޔާރު ކުރެވިފައިވާ ސަންދޯކެއްގައެވެ. އަދި ސަންދޯން ބޭއްވިފައި އޮންނަ ތަނުގެ އެތެރޭގެ ފާރުތައް ވެސް ހުންނަނީ ރަތް ގްރެނައިޓްއިން ޖަރީކުރެވިފައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ޢަބުދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ
ޢަބުދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ އަކީ ދިވެހި ދައުލަތަށް ގިނަ ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރެއްވި ޢިއްޒަތްތެރި އެކެވެ. ބައްޕަ އަކީ ހެންވޭރުގޭ އަލްވަޒީރު ޙަސަން ހަކުރާމަނިކުފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ އައްނަބީލް މޫސާ މުޙައްމަދު ދީދީ (އަލިރަސްގެފާނު ގަނޑުވަރު ދޮށީ މަނިއްޕުޅު) އެވެ. މަންމަ އަކީ ޒުލައިޚާ ޢަލީ (މާރަންދޫ ގަނޑުވަރު ދޮށީ މަނިއްޕުޅުގެ ދޮށީ ގޮމާ) އެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 18 ޖޫން 1936މ (12 ރަބީޢުލް އައްވަލް 1355ހ) ގައެވެ. ޢަބުދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ ފުރަތަމަ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން އިގިރޭސި ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ ސިލޯންގެ ސޯސަންވިލާގައި ހުންނަވައިގެން ސެއިންޓް ޕީޓަންސް ކޮލެޖުންނެވެ. ޢަބުދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ އިގިރޭސި، އުރުދޫ، ސިންގަޅަ ދެނެލައްވައެވެ. އިގިރޭސިންގެ އަތްދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ސަލާމަތް ކުރެއްވުމުގައި ހަރުދަނާ ރޯލެއް ކުޅުއްވެވި އެވެ. މަޑުމައިތިރި މިޒާޖެއްގެ ވެރިއެކެވެ. އިބްރާހީމް ނާޞިރު ރައީސް ކަމުގެ ދައުރުގައި 1972 ވަނަ އަހަރު ބޮޑުވަޒީރަކަށް ޢަބުދުއްސައްތާރު މޫސާ ދީދީ ފެންނަށް ހުންނަކަމަށް ރައްޔިތުން މަޖުލީހުން ނިންމެވުމުން އެކަން ގަބޫލު ނުކުރައްވައި ދޫކޮށްލެއްވި އެވެ.
5 ފެބުރުއަރީ 1992 ން ފެށިގެން ޢަބުދުއްސައްތާރު މޫސާދީދީ ހުންނަވަނީ ދައުލަތަށް ގިނަ ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރެއްވި ޢިއްޒަތް ތެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ފުރުއްވި މަގާމްތައް
11 ސެޕްޓެމްބަރު 1967 – 26 ޖުލައި 1970 : އ.ދ ގައި ހުންނަވާ ދިވެހި ދައުލަތުގެ ވަކީލުކަން
ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާ ދީދީ ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގު ވަޒަން ކުރައްވައި 2011 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ދަޢުލަތުން ވަނީ ދިވެހި ދަޢުލަތުގެ މަތިވެރި ޢިއްޒަތް "ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީންގެ ޢިއްޒަތް" އަރުވާފައެވެ.
އަވަހާރަވުން
ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާ ދީދީ އަވަހާރަވީ 27 ނޮވެންބަރު 2015 ވީ ހުކުރު ދުވަހުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. އަވަހާރަވީ އިރު ޢުމުރުފުޅަކީ 78 އަހަރެވެ. އަވަހާރަވީ ތައިލެންޑްގެ ބެންގކޮކްގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
މުއުމިނާ ޙަލީމް
އަލްފާޟިލާ މުއިމިނާ ޙަލީމް އަކީ އައްސައްޔިދު އިބްރާހީމް ޙަލީމް(ބަނޑިއަލިބޭގެ މެދުސީދީ)ގެ ދަރިކަނބަލެކެވެ. މަންމައަކީ ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ސީދީގެ އައްނަބީލާ އަމީނާ ޙުސައިން އެވެ. މުއުމިނާ ޙަލީމް ރާއްޖެއިން ބޭރުން ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވި އެވެ. ޞިއްޙީ ގޮތުން ފާސް ހޯއްދަވާފައި ވެއެވެ. ދިވެހި އަންހެނުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ މިނިސްޓަރުކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅަކީ މުއުމިނާ ޙަލީމް އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޤައުމީ ތަރާނާ
ޕާކް ސަރްޒަމީން ޝާދް ބާދް މިއީ ޕާކިސްތާންގެ ޤައުމީ ސަލާމެވެ. ނުވަތަ ޤައުމީ ތަރާނާއެވެ.
ކޮތަރި ރީނދޫ ދަންބޮޑު
ކޮތަރި ރީނދޫ ދަންބޮޑުގެ ލޯ ބޮޑެވެ. މަހުގެ އަނގަ ލައްޕާފައި ހުންނައިރު ތިރީތުން މަތީ ތުނބަށްވުރެ ދިގެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ހަރުކައްޓާއެކު 13 އާއި 15 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 4 ހަރުކައްޓާއެކު 11 އާއި 13 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މަޑު ރަތްކުލަ އެވެ. ހުޅުނބުތަކުގެ ކައިިރިފަށް ހުންނަނީ ގަދަ ރަތްކުލައެއްގައެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ ހަރުކަށިތައް ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައެއްގައެވެ. ކަރުތާފަތުގެ މަތީ ކައިރިފަށުގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގެ ބުޑުދަށް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެއްގައެވެ. މިމަހަށްކިޔާ ދިވެހި ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގައި އެންމެ ފާޅުކޮށް ހުރި ސިފަކަމުގައިވާ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ރީނދޫ ކުލައަށް ނިސްބަތްކޮށް ކޮތަރި ރީނދޫ ދަންބޮޑު ކިޔާ މިމަހަށް ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހައިޕަރތައިރޮއިޑިޒަމް
ހައިޕަރތައިރޮއިޑިޒަމް އަކީ ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގެ މަސައްކަތް ހަލުވިވެ، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތައިރޮކްސިން، އަދި ޓްރައި އަޔޯޑޯ ތައިރޮނީން، އުފައްދައި، ލޭގެ ތެރެއަށް ދޫކުރަން ފެށުމުން ކުރިމަތިވާ ހާލަތެކެވެ.
ސަބަބުތައް
ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އިން ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން (ތައިރޮކްސިން، އަދި ޓްރައި އަޔޯޑޯ ތައިރޮނީން،) އުފެއްދުން އިތުރުކުރުވާ ވަރަށް ގިނަ ސަބަބުތައް ހުރެއެވެ. އޭގެތެރެއިން ބައެއް ސަބަބުތައް ތިރިގައި މިވަނީ އެވެ.
ލޭގައި ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން (ތައިރޮކްސިން، އަދި ޓްރައި އަޔޯޑޯ ތައިރޮނީން،)ތައް އިތުރުކުރުވާ އެހެން ސަބަބުތައްވެސް ވެއެވެ.
ފެނިދާނެ އަލާމާތްތައް
ހައިޕަރތައިރޮއިޑިޒަމް ހުންނަމީހަކު އަވަހަށް ނާވަރސްވުން، ކަންތައް ކުރުމުގައި ދެކޮޅަށް ކިރިކިރިހުރުން، ދާހިއްލުން، ހޫނަށް ކެއްކުރަން އުދަގޫވުން، އަވަހަށް ވަރުބަލިވުން، ނިދަން އުދަގޫވުން، ހިތުގެ ވިންދު އަވަސްވުން، އަންހެންކުދިންނަށް ޕީރިއަޑް އިންތިޒާމު ނުވުމާއި މާއަވަސް އަވަހަށް ޕީރިއަޑްވުން، މަސަލްތަކުގައި ވާގިނެތުން ހިމެނެއެވެ. މިމައްސަލަ ހުންނަމީހުން އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް ކާނާބޭނުންކުރިއަސް ބަރުދަން ލުއިވެގެން ދާތަން ފެންނާނެއެވެ. ހަމައެއާއެކު ލޯހިރުވުމާއެކު ލޮލަށްބަލާލީމާ ހީވާނީ ކަޅިއަޅައިގެން ހުންނަހެންނެވެ. ބައެއްފަހަރު ލޮލުގެ ކައިރިފަށުގައި ހުންނަ ޓިޝޫތައް ހުންނާނީ ހަލާކުވެ ދުޅަވާގޮތް ވެފައެވެ.
ބަލި ދެނެގަތުން
ބަލި ދެނެގަންނަނީ ހަށިގަނޑު ބަލައި ޗެކް ކޮށްގެންނާއި ލޭގެ ޓެސްޓްތައް ހަދައިގެންނެވެ.
ފަރުވާ
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ކާނަލް ރިޓަޔަރޑް ހަސަން ނަޞީރު
ކާނަލް ރިޓަޔަރޑް ޙަސަން ނަޞީރަކީ 1964 ވަނައަހަރު ޖެނުއަރީމަހުގެ 14 ވަނަ ދުވަހު ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅެކެވެ ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ކުރެއްވިއިރު 45 އަހަރާއި 6 މަހާއި 17 ދުވަހު ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރުވަނީ ކުރައްވާފައެވެ. މިދިގު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު ސިފައިންގޭގައި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން ޝަރަފުގެ ނިޝާނުގެ ގޮތުގައި 9 ކުލަޔާ 8 މެޑަލް ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ މެޑަލް ތަކުގެ ތެރޭގައި އަޚްލާޤީމެޑަލް، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މެޑަލް، ދިގުމުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ މެޑަލް، މަތިވެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، ސައްތައިގެ މެޑަލް، އަދި 3 ނޮވެމްބަރުގެ މެޑަލް ހިމެނެއެވެ. ލިބިވަޑާއިގެންފައިވާ ކުލަ ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިތްވަރު ގަދަކަމުގެ ކުލަ، ހުނަރުވެރިކަމުގެ ކުލަ އަދި ޚާއްޞަ ޚިދުމަތުގެ ކުލަ ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު މަސައްކަތް ކުރެއްވި ދާއިރާ ތަނުގެ ތެރޭގައި ސިފައިންގެ ކޯސްޓްގާޑާއި އަލިފާން ނިއްވުމުގެ ދާއިރާ ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ކޯސްޓްގާރޑްގެ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރގެ އެހީތެރިޔާކަމާއި، ސިފައިންގެ ޑިސިޕްލިނަރީ ކޮމެޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ޕްރޮމޯޝަން ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމާއި، ޓްރާންސްޕޯރޓް ސަރވިސްގެ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރ ކަމާއި، ކަޅުތުއްކަލާކޮށީގެ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރގެ މަޤާމު ވެސް ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު ވަނީ އަދާކުރައްވާފައެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ކުރައްވާއިރު ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު ހުންނެވީ ފަޔަރ އެންޑް ރެސްކިޔު ސަރވިސްގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރ ގެމަޤާމުގެ އިތުރުން، ރިޓަޔަމަންޓް ސާރވީސް އޮފީސް ހިންގެވުމުގެ އެންމެ އިސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރުގެ އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި 3 ނޮވެމްބަރުގެ ޢުދުވާނީ ޙަމަލާގެ ވަގުތުގައި ސިފައިންގެ މައިމަރުކަޒު ދިފާޢު ކުރުމުގެ ގޮތުން ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އިސްނަންގަވައިގެން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭފަދަ މަތިވެރި ޖިހާދެއް ކުރެއްވިކަން ފާހަގަކުރެެވެއެވެ. ސިފައިންގޭގައި ޕެރޭޑުގެ ހަރަކާތްތައް ތަރައްޤީ ކުރެއްވުމަށް ޕެރޭޑް އިންސްޓްރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުން ދިގު މުއްދަތަކަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމުގެ އިތުރުން، ޕެރޭޑް ކޯޑިނޭޓިންގ ކޮމެޓީގެ ވައިސް ޗެއަރމަންގެ މަޤާމުވެސް  ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު ފުރުއްވިއެވެ.
ކާނަލް ޙަސަންނަޞީރު ވަނީ ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގައި އުޅުއްވަމުން ސްރީލަންކާއިން ބޭސިކް ފަޔަރ ފައިޓިންގކޯހަކާއި، ސިންގަޕޫރުން އެއަރޕޯރޓް ފަޔަރ ފައިޓިންގ ކޯހަކާއި، އިނގިރޭސި ވިލާތުން އޯލްއާމްސް ޑްރިލްކޯހަކާއި، ޕާކިސްތާނުން ރެސްކިޔު އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ކޯހަކާއި، ސީނިއަރ އޮފިސަސް މެނޭޖްމަންޓް ކޯހެއް ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައެވެ. ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރަކީ ސިފައިންގެއިން ޕައިލެޓްކަން ދަސްކުރުމަށް ހޮވާލެވުނު ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. ތާރީޚުގައި ރާއްޖޭގެ އެއަރޕޯޓަކަށް ފުރަތަމަ މަތިންދާބޯޓެއް ލޭންޑް ކުރި ދިވެއްސަކީވެސް ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު ރިޓަޔަރ ކުރެއްވީ ޢުމުރުފުޅުން 64 އަހަރު ފުޅުގައެވެ.
މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ ވަޒީފާއިން 2009 އޮގަސްޓްމަހުގެ 3 ވަނަދުވަހު ޝަރަފްވެރިކަމާއެކު ވަކިވެވަޑައިގެންނެވި ކާނަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޙަސަން ނަޞީރު ދެމިއޮތުމުގެ ޢާލަމަށް ދަތުރު ކުރެއްވީ 20 ޖެނުއަރީ 2010 ވީ ބުދަ ދުވަހުއެވެ. ކާނަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޙަސަން ނަޞީރު ދެމިއޮތުމުގެ އާލަމަށް ދަތުރުކުރެއްވީ ތައިލެންޑުގެ ބުންމުންގްރާޑް ހޮސްޕިޓަލްގައި ހިތުގެ ބައްޔަށް ފަރުވާދެމުންދަނިކޮށް އެދުވަހުގެ 18:15 ހާއިރުއެވެ.
--Allosaeed 08:45, 6 ޖެނުއަރީ 2012 (UTC)
ޕާކިސްތާނުގެ ނިޝާން
150px|left ބުރެޒިލްގެ ނިޝާން ވުޖޫދަށް އައީ، 1954 ގައެވެ.
ތަރި
އޭގެ އަމިއްލަ ޒާތުގައި އަލި ހުންނަ ޖުރުމެއް. ތަރީގައި އަލި އުފެދެނީ، އޭގައި ހިނގަމުންދާ ނިއުކުލިއަރ ތަފާޢުލުތަކެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. މިސާލު: އިރު. އިރަކީ، ތަރިއެކެވެ. އެހެން ތަރިތަކަށްވުރެ ބިޔަކޮށް، އަދި މާ އަލިގަދަކޮށް، އިރު ފެންނަނީ، ދުނިޔެއާ އިރާ ދެމެދުގައިވާ ދުރުމިން ކުޑަކަމުންނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ދިރިއުޅޭ މި ދުނިޔެއަކީ، އިރުގެ ވަށައިގެން ދައުރުކުރާ ޕްލެނެޓެކެވެ. މަޤުބޫލު ދާއިރާއަކުން ކުރިއަރާފައިވާ މީހާއަށް، މަޖާޒީ މާނައިގައި ތަރިއެކޭ ކިޔެއެވެ.
ކަންފަތްކުޑަ ފަންހާމަސް
ކަންފަތްކުޑަ ފަންހާމަސްނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ތިލަ ހިސާބުން ފެންނަ 20 ސމ އަށް ބޮޑުވާ ފަންހާ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ފަންހާ މަސް އަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފައަށް ވިސްނާ މަހުގެ ކަންފަތް ކުޑަކަން ފާހަގަކޮށް މިމަހަށް ކަންފަތްކުޑަ ފަންހާމަސް ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫނެވެ. ދިރޭ ކުދިމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިބާވަތުގެ ފަންހާމަސް އަށް ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަން ދެއެވެ. މިމަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގައި ހުންނަނީ ވަރަށް ތޫނު އަދި އިންސާނުންނަށް ނުރައްކާތެރި ވިހައެއް އެކުލެވޭ ކަށިތަކެކެވެ. ވުމާއެކު މިމަސް ހިފާގެންގުޅޭއިރު މިކަމަށް ސަމާލުވާން ޖެހެއެވެ. މަހުގެ ކައްޓެއް ހެރިއްޖެނަމަ އެތަނެއް އަވަހަށް ހޫނު ފެނުގައި 30 މިނިޓްވަރު ބޭއްވުމުން މިވިހައިގެ އަސަރު ކެނޑިގެންދާކަމަށް ވެއެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި13 ހަރުކައްޓާއެކު 10 ނުވަތަ 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 6 ނުވަތަ 7 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު ބޮލުގެ ދިގުމިނަށްވުރެ ކުޑަތަންކޮޅެއް ދިގުވާނެއެވެ.މަހުގެ ދެއަރިމައްޗާއި ބޮލުގައި ހުރަހަށް ފުޅާކޮށް ހުންނަ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑުގެ މަޑުކަށިތަކުގެ ދޭތެރޭގައި ދުލިފަށެއް އެއްކަށި އަނެއް ކައްޓާއި ގުޅިފައި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ތިރީ ކަނުގައި ކަޅު ނުވަތަ ގަދަ މުށިކުލައިގެ ލަފެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތަކުގައި ކެނޑިފައި ހުންނަ ހުދާއި ގަދަ މުށިކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރަހަށް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފިޓްޖެހުން
ފިޓްޖެހުން އަކީ ކުޑަ ހިނދުކޮޅަކަށް ސިކުނޑިއަށް އަންނަ ކުއްލި ބަދަލުތަކަކާއި ގުޅިގެން މީހާގެ ހަށިގަނޑަށް ގެނެވޭ އާދަޔާ ޚިލާފު ކުއްލި ހަރަކާތެކެވެ. ފިޓްޖެހިގެން އުޅޭ ވަގުތުގައި އާންމު ގޮތެއްގައި ސިކުނޑިއާއި ހަށިގަނޑާއި ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން ނެތިގެން ދެއެވެ. ނުވަތަ ސިކުނޑިއާއި ހަށިގަނޑާއި ދެމެދު އޮންނަ މުއާމަލާތް ކުރުން ހުއްޓިގެން ދެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަކީ ދިވެހި ދައުލަތުގެ އަދި ދިވެހި ސަރުކާރުގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާއެވެ. އަދި ސިފައިންގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާއަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ރައްޔިތަކީ ވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސް މިނަމުން އިޝާރާތް ކުރެވެނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށެވެ.
ފިޓްޖެހުން
ފިޓް ޖެހުމުގެ ތަފާތު ގިނަ ވައްތަރު ތަކެއް ވެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ފިޓްޖެހުމުގެ ނުރައްކާތެރި ހާލަތެއް ތަޖުރިބާ ކުރެވެމުންދާއިރު މީހާ ވެއްޓި އަތާއި ފަޔަށް ކުއްލި ހަރަކާތްތަކެއް އާދެއެވެ. މިފަދަ ވަގުތެއްގައި މީހާ ހޭނެތިފައި އޮތުމުގެ ސަބަބުން ވާނުވާނޭގި، އަދި ކަންތައްތައް އިހްސާސެއް ނުކުރެވެއެވެ. މަދު ހާލަތެއްގައި ހަށިގަނޑުނޫވުން އަދި ކުޑަކަމުދެވުން ނުވަތަ ބޮޑު ކަމުދެވުން ފަދަ ކަމެއް މެދުވެރިވާގޮތް ވެއެވެ. މާ ނުރައްކާ ނޫން ފިޓް ޖެހުމުގެ ވައްތަރުތައް ދެމިގެންދަނީ ކުޑަ ހިނދުކޮޅަކަށެވެ. ނުވަތަ މިނިޓެއް ދޮޅު މިނިޓެއް ވަންދެނެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އަސާސީގެ ހަތަރުވަނަ ބާބުގެ 106 ގެ (ނ) ގައި ވަނީ ޤާނޫނު އަސާސީގައިވާގޮތުގެ މަތިން ޤާނޫނުތައް ހިންގުމުގެ ބާރު ލިބިގެން ވަނީ ރައީސް އަށެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އަސާސީ ދިފާއުކޮށް ދެމެހެއްޓުމުގެ އެންމެ މުހިންމު ޒިންމާ އެޅޭ ފަރާތަކީވެސް ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
ފިޓްޖެހުން
މިގޮތުން އާންމުކޮށް ފިޓް ޖެހުމުގެ ކުރީގައި މީހާ ކުރަމުން ދިޔަ ކަންތައް ހުއްޓާލައި، އެކަމާ ނުގުޅޭ އާދަޔާ ޚިލާފު ހަރަކާތްތަކެއް އަތާއި ފައިން ކުރެވެން ފެށެއެވެ. ކުދި ފިޓްތައް ތަޖުރިބާ ކުރެވޭއިރު މީހާ ކުރިން ކުރަމުން ގެންދިޔަ ކަންތައް ހުއްޓާލައި ދުރުބަލަން އިނދެވެއެވެ. މިފަދަ ހާލަތް ތަކުގައި މީހާ އަށް ވާނުވާ ނޭގިދެއެވެ. އަދި ފިޓް ޖެހި ނިމުމުން ފިޓް ޖެހުނުކަން ވެސް ނޭގިދެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ
މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސަކު ނުހުންނަވައެވެ.. ވެރިކަން ކުރަނީ ކުރަމުން ދާނީ ރައްޔިތުންނެވެ.
ފިޓްޖެހުން
ބައެއް މީހުންނަށް މިދެވައްތަރު ( ނުރައްކާތެރި، އަދި ނުރައްކާތެރި ނޫން ) ގެ ފިޓްޖެހުން ވެސް ތަޖުރިބާ ކުރެވެއެވެ. އަދި ބައެއް މީހުންނަށް ފިޓްޖެހުމުގެ ނުރައްކާތެރި ނޫން ވައްތަރު ގިނަ ދުވަސްވާވަރަކަށް ނުރައްކާތެރި ވައްތަރަށް ބަދަލުވެގެންދާ ގޮތް ވެސް ވެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ
ރައީސްކަމުގެ ދައުރު
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރައީސްކަމުގައި ހުރެވޭނީ ގިނަ ވެގެން 5 އަހަރުގެ ދެދައުރުގައެވެ. ކޮންމެ ފަސް އަހަރަކުން ރައީސްކަމަށް މީހަކު ހޮވުމަށް އިންތިހާބު ބޭއްވޭނެއެވެ. ރައީސަކު އިންތިހާބުކުރަނީ ސީދާ ރައްޔިތުންގެ ވޯޓަކުންނެވެ. ރައީސްކަމަށް މީހަކު ކުރިމަތިލާނަމަ ވަކި ހާއްސަ ސަރުތުތަކެއް އެމީހެއްގެ ގައިގާ ހަމަވާންޖެހެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި 1- ދިވެހި މަންމައަކާއި ބައްޕައަކަށް ލިބިފައިވާ ދިވެއްސަކަށްވުން.
ފިޓްޖެހުން
ހުރިހާ އުމުރެއްގެ މީހުންނަށް ވެސް ފިޓް ޖެހެއެވެ. ބައެއް ކުދިންނަށް ކުޑައިރު ފިޓް ޖެހުނު ނަމަވެސް ބޮޑުވުމުން މިފަދަ ކަމެއް ތަޖުރިބާއެއް ނުކުރެވއެވެ. މިއާއި ޚިލާފަށް ނުރައްކާތެރި ނޫން ފިޓް ކުޑައިރު ޖެހި، އަދި އުމުރުން ދުވަސްވާ ވަރަކަށް ނުރައްކާތެރި ނޫން ފިޓް ޖެހެމުން ދެއެވެ. އެކިމީޙުންނަށް ފިޓް ޖެހޭ ވަގުތާއި އަދަދު ތަފާތުވެދެއެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް ފިޓް ޖެހިދާނެއެވެ. އަނެއް ބައި މީޙުންނަށް ކޮންމެ މަހަކު 2 ނުވަތަ 3 ފަހަރު ފިޓް ޖެހެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ
ރައީސްކަމުގެ ދައުރު
2- މުސްލިމަކު ކަމުގައިވުމާއި އޭނާ އަކީ ސުންނީއަކަށްވުން.
ފިޓްޖެހުން
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ
ރައީސްކަމުގެ ދައުރު
3-އުމުރުން 35 އަހަރު ފުރުން.
ހެއިޓީ
ރިޕަބްލިކް އޮފް ހެއިޓީއަކީ ކެރީބިޔަން ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ
ރައީސްކަމުގެ ދައުރު
6- ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގެ ހުކުމެއްގައި 1 އަހަރަށް ވުރެ ދިގު ހުކުމެއް ކޮށްފައިވާނަމަ ހުކުން ތަންފީޒުކުރިތާ 5 އަހަރު ހަމަވެފައިވާ މީހަކުކަމުގައިވުން.
ހެއިޓީ
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ހެއިޓީގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ހެއިޓިއަން ކްރިޔޯލް އާއި ފަރަންސޭސި ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ހެއިޓިއަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ޕޯރޓް-އައު-ޕްރިންސްއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރި ރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. މި ޤައުމަކީ ޕާލަމެންޓަރީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 10 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 82 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 27751 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ ht. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +509 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ގޮއިޑޭ (Gourde) އެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ
ރައީސްކަމުގެ ދައުރު
7-އިސްލާމް ދީނުގެ ހައްދު ކަޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކުރިމީހަކުކަމުގައި ނުވުން.
ހެއިޓީ
ނަން
ހެއިޓީ މިނަން ނެގިފައިވަނީ “އަޔިތީ” މި ނަމުންނެވެ. މިއީ އައިލެންޑް އޮފް އިސްޕެނިޔޯލާގެ ހުޅަނގު ފަޅި ނުވަތަ ފަރުބަދަތައް ހުންނަ ފަޅިއަށް، އަދިވާސީ ޓައިނޯ ބަހުން ކިޔަމުން އައި ނަމެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ
ރައީސަކަށް ޤާނޫނު އަސާސީން ލިބިދޭ ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް
1- ޤާނޫނު އަސާސީ އާއި ޤާނޫނު ހިންގުމުގެ ބާރު 2- ސަރުކާރު ހިންގުން 3- ޤާނޫނުގެ ވެރިކަން ކުރިއަރުވާ ހައްގުތަކާއި މިނިވަންކަން ރައްކާތެރިކުރުން 4- ބައިނަލް އަޤުވާމީ ދުނިޔޭގައި ރާއްޖޭގެ ސިޔާދަތު ރައްކާތެރިކޮށް ދައުލަތާއި ރައްޔިތުން ހިމާޔަތްކުރުން 5- ދައުލަތުގެ މައިގަޑު ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުން 6- ރައީސަށްބޭނުންވާނެ މަގާމުތައް އުފެއްދުން މީގެތެރޭގައި ވަޒީރުން ހަމަޖެއްސުން 7- ވަޒީރުންގެ މަޖިލީސްގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުން 8- ހަގުރާމަ އިއުލާނުކުރުން އަދި ސުލްހަ އިއުލާނުކުރުން 9- ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އިއުލާނުކުރުން 10- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހާރިޖީ ސިޔާސަތު އެކުލަވާލާ ހިންގުން 11- ބޭރުގެ ގައުމުތަކާއި ނުވަތަ ބޭރުގެ ޖަމާއަތްތަކާއި އެކު ސިޔާސީ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ސޮއިކުރުން 12- ބޭރުގެ ގައުމުތަކަށް ސަފިރުން ކަޑައެޅުމާއި އަބުރާ ގެނައުން 13- އެކިއެކި ތަހުގީގުތައްކުރުމަށް ކޮމެޓީ ހެދުން 14- ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަށް އެހުން 15- ޤައުމީ ބައްދާ ސަރުކާރު ބަންދު ދުވަސްތައް ކަޑައެޅުން 16- އެކިއެކި ފަރާތްތަކަށް ޤާނޫނުގައި ވާގޮތަށް ޝަރަފާ، އިއްޒަތާއި މެޑެލް ދިނުން 17- ކުށް މާފުކުރުމާއި އަދަބު ލުއިކޮށް ދިނުން 18- ސަލާމަތީބާރު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ބާރު 19- ރައީސަކު އިތުރަށް ހަވާލުވެ އުފުލަންޖެހޭ އެހެނިހެން ޒިންމާތައް
ރައީސްކަމުގެ މަޤާމް ހުސްވުން
ރައީސްކަމުގެ މަގާމު ހުސްވާނީ ދައުރު ހަމަވުމުން، ނުވަތަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިތުބާރުނެތްކަމުގެ ވޯޓަކުން ވަކިކުރުން، ނުވަތަ އިސްތިއުފާ ދިނުން، ނުވަތަ ރައީސްކަމުގެ ވާޖިބު ދާއިމީ ގޮތތަކަށް ނުއުފުލޭފަދަ ހާލަތެއް މެދުވެރިވުން، ނުވަތަ މަރުވުމުންނެވެ.
ހެއިޓީ
ތާރީޚު
ހެއިޓީއަކީ އަވަށްޓެރި ޑޮމިނިކަން ރިޕަބްލިކް އެކޭ އެއް ގޮތަށް ދަ އައިލެންޑް އޮފް އިސްޕެނިޔޯލާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެއްކަމުން މި ޤައުމަށް ވެސް ޔޫރަޕު މީހުން އައުމުގެ ކުރީގައި ވަޒަންވެރިވެގެން ތިބީ އަރަވާކަން ބަހަކުން ވާހަކަ ދައްކަމުން އައި ޓައިނޯއިންނެވެ. ޓައިނޯއިންގެ ބަހުން މުޅި މި ރަށަށް ކިޔާ ނަމަކީ ކިސްކޭޔާއެވެ. އައިލެންޑް އޮފް އިސްޕެނިޔޯލާގެ ތިންބައިކުޅަ ދެ ބައި ޙިއްޞާ ކުރަމުންދަނީ އަވަށްޓެރި ޑޮމިނިކަން ރިޕަބްލިކުންނެވެ. އަނެއްބައި ޙިއްޞާ ކުރަމުންދަނީ ހެއިޓީންްނެވެ. ހެއިޓީގެ އަޞްލު ރަށްވެހީން ކަމުގައިވާ ޓައިނޯއިންގެ ހުނަރުވެރި ކަމުގެ ތެރެއިން މިއަދު ފެންނަން ހުރި ކަންތައްތަކަކީ “ކޭވް ޕެއިންޓިން” ފަދަ ކަންތައްތަކެވެ. މިފަދަ ޕެއިންޓިންތައް މިއަދު ވެފައިވަނީ ހެއިޓީގެ ޤައުމީ ސިންބަލްތަކެއް ކަމުގައެވެ. އަދި މި ޕެއިންޓިންތައް ހުރި ތަންތަން ވެފައިވަނީ ފަތުރުވެރީންގެ މެދުގައި މަޤްބޫލު މަންޒިލްތަކަށެވެ. ކްރިސްޓަފަރ ކޮލަންބަސް މި ފަސްގަނޑުގައި ފައިބީއްސާލައިފައިވަނީ 5 ޑިސެންބަރު 1492 ގައެވެ. ޔޫރަޕުގެ މީހުން ވަނީ މި ރަށުން ވަރަށް ބައިވަރު ރަން ނަގާފައެވެ. މި ރަށުގެ އަޞްލު ރަށްވެހީން ކަމުގައިވާ ޓައިނޯ ނަސްލުގެ މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު މަރުވެގެން ދިޔަ ސަބަބަކީ ކެރީބިޔަން ސަރަޙައްދަށް މުޅީން އައު އިންފެކްޝަސް ބަލިތައް ޔޫރަޕުގެ މީހުންގެ ފުށުން މި ސަރަޙައްދަށް ފާވުމެވެ. މި ސަރަޙައްދުގައި ތިބި ޔޫރަޕުގެ ގަވަރުނަރުން ވަނީ މީލާދީން 16 ވަނަ ޤަރުނުގެ ކުރީކޮޅުން ފެށިގެން އެފްރިކާއިން އަޅުން ގެނެސް މިތަނުގެ މަސައްކަތްތަކަށް ބޭނުން ކުރަމުންނެވެ. ހެއިޓީގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ހަކުރު އުފެއްދުމަށް ވިންޑްމިލްއެއް ޤާއިމުކުރެވުނީ 1685 ގައެވެ. ހެއިޓީ ވަކި ޤައުުމެއްގެ ގޮތުގައި ޤާއިމުވެފައިވަނީ 30 އޮކްޓޯބަރު 1697 ގައި ސެއިންޓް ޑޮމިންގޫގެ ގޮތުގައެވެ. ހެއިޓީގެ މިނިވަންކަން އިޢުލާން ކުރެވިފައިވަނީ 1 ޖަނަވަރީ 1804 ގައެވެ. މިނިވަން ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައިި ހެއިޓީ ބަލައިގެންފައިވަނީ 17 އެޕްރީލް 1825 ގައެވެ. 2010 ވަނަ އަހަރުގައި ހެއިޓީއަށް ވަނީ ވަރަށް ބާރުގަދަ ބިންހެލުމެއް އައިސްފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެ ޤައުމަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވެފައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ހެއިޓީގެ އާބާދީގެ 95% އަކީ ކަޅު މީހުންނެވެ. 5% މީހުންނަކީ މަސްހުނި ނަސްލުތަކުގެ މީހުންނާއި ދޮން މީހުންނެވެ.
ސަގާފަތު
ހެއިޓީ އަކީ ވަރަށް ދިގު ތާރީޚެއް އޮތް ޤައުމެއް ކަމުން މި ޤައުމުގެ ސަގާފަތަކީ ވަރަށް މުއްސަނދި ސަގާފަތެއް ކަމުގައި ބެލެވިފައިވެއެވެ. ފަރަންސޭސި ސަގާފަތާއި، އެފްރިކާ މީހުންގެ ސަގާފަތާއި ޓައިނޯއިންގެ ސަގާފަތުގެ އިތުރުން އިސްޕޭނު މީހުންގެ ސަގާފަތް މަސްހުނި ވެގެން އުފެދިފައިވާ ސަގާފަތަކީ މިއަދު ހެއިޓީގެ ސަގާފަތެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ބަލާއިރު އެމެރިކާ އަދި ކެރީބިޔަން ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ އެންމެ ފަޤީރު ޤައުމަކީ ހެއިޓީއެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 1317 ޑޮލަރެވެ.