cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
އަރިދަފުސް ރޯގާ
އަލާމާތްތައް
އަރިދަފުސް ރޯގާ ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ކަރުތެރެ ހަލާކުވުން ނުވަތަ ހިރުވައި ފާރުވުން، އަޑުކުރަކިވުން ނުވަތަ އަޑުބެދުން، ނޭފަތް ބެދުން، ނޭފަތުން ފެން ނުވަތަ އަރިދަފުސް އައުން، ކިނބިހިއެޅުން، އަދި ކެއްސުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ލޯރަތްވުން، ބޮލުގައި ރިހުން، ގައިގައި ރިހުން، ކާހިތްނުވުން ނުވަތަ ކާހިތް ކެނޑުން، އަދި ނުތަނަވަސްވުން ފަދަ ކަންތައް ވެސް ކުރިމަތި ވެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު އަދި ބައެއް މީހުންނަށް ހުންއައުން ކުރިމަތިވެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިއުދަގޫތައް ދެމިހުންނަނީ 10-5 ދުވަހާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށެވެ. އަރިދަފުސް ރޯގާ ފެތުރެނީ ނޭވާލުމުގެ ޒަރީޢާއިން ބަލި ޖައްސާ ވައިރަހެއް ސަލާމަތުން ހުރި މީހާގެ ހަށިގަނޑަށް ވަނުމުންނެވެ. މިސާލަކަށް ބަލިޖެހިފައިވާ މީހާ ކެއްސައި، ކިނބިހި އެޅުމުގެ ތެރޭގައި ޖައްވުގެ ތެރެއަށް ބޭރުވެގެންދާ ވައިރަސް ވަރަށް ފަސޭހައިން ކައިރީގައި ތިބޭ މީހުންގެ ނޭވާލުމުގެ ނިޒާމަށް ވާޞިލްވާގޮތް ވެއެވެ.
އަރިދަފުސް ރޯގާ އަދި އިންފުލުއެންޒާ
ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް ނޭވާލާ ނިޒާމަށް ޖެހޭ ބައްޔެއް ކަމުގައިވާ އިންފުލުއެންޒާ އާއި އަރިދަފުސް ރޯގާ އޮޅޭގޮތް ވެއެވެ. މިދެބައްޔަށް ބަލާއިރު އަރިދަފުސް ރޯގާ އަކީ ތަފާތު އެތަކެއް ވައިރަސް ތަކެއް ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ނަމަވެސް އިންފުލުއެންޒާ ޖެހެނީ އިންފުލުއެންޒާ ވައިރަސްގެ ސަބަބުންނެވެ. އަރިދަފުސް ރޯގާގެ ސަބަބުން ވަރަށް އާދައިގެ ކުދިކުދި އުދަގޫތައް ކުރިމަތިވާއިރު، އިންފުލުއެންޒާގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ އުދަގޫތައް ތަހައްމަލު ކުރަން ދަތިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އިންފުލުއެންޒާގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ އުދަގޫތަކުގެ ތެރޭގައި ހުންއައުން، ހީކެރުވުން، ބޮލުގައި ރިހުން، ގައިގައި ރިހުން، ގައިގެ ވަރުދެރަވެ ވަރުދޫވުން، އަދި ހިކި ކެއްސުން ފަދަ އުދަގޫތައް ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް ދެބަލީގެ އުދަގޫތަކާއި އަލާމާތްތައް އެއްގޮތްކަމުން ބޭރުފުށުން ބަލާ ބެލުންތަކުން މިދެބަލި ދެނެގަތުން ވަރަށް ގިނަފަހަރު އޮންނަނީ އުދަގޫކަމަކަށް ވެފައެވެ.
ފަރުވާ
ރޯގާ ޖައްސާ ޖަރާސީމަށް އަސަރުކޮށްގެން ރޯގާރަނގަޅުކުރުވާ އެއްވެސް ބޭހެއް އަދި ހޯދިފައެއްނުވެއެވެ. އަދި އެއްވެސް ހާލެއްގައި ހަމައެކަނި ރޯގާ ޖެހިފައިވާ މީހަކަށް އެންޓިބައޮޓިކްސް ބޭނުން ކުރުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ. "ވަރަށް ބޮޑަށް" ރޯގާ ޖެހިފައިވިޔަސް އެއަކުން އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނުކުރާނެއެވެ. ގިނަފަހަރު އެއްވެސް ބޭހެއް ނުކުރިއަސް ރޯގާ ރަނގަޅުވެގެން އާދެއެވެ. ރޯގާ ގެ ބޭސް ކަމުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާބޭސް ތަކަކީ އޭގައި އެކުލެވޭ އުނދަގޫތައް (މިސާލަކަށް ކިނބިހި އެޅުން، ނޭފަތުން ފެން އައުމާއި ބެދުން ) މަޑުކޮށް ލުއިކޮށްދޭ ބޭހެވެ. އަދި މިފަދަ ބޭސް ބޭނުންކުރުމުން ފުދޭނެއެވެ. އަދި ބެކްޓީރިއާއެއްގެ އަސަރު ހަށިގަނޑުންފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި ބޭސް ކުރާފަރާތުން އެންޓިބައޮޓިކްސް ވެސް ދީފާނެއެވެ. އަދި ގައިގަ ރިހުމާއި، ބޮލުގަ ރިހުން ނުވަތަ ހުން ހުރިނަމަ އެކަމަށް ބޭސް ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ.
އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކުރުން
އަރިދަފުސް ރޯގާ އަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ވައިރަސް ތަކުން ޖެހޭ ބައްޔަކަށް ވުމުން މިބައްޔަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި އެންޓިބަޔޮޓިކް އާންމު ގޮތެއްގައި ބޭނުމެއް ނުކުރެއެވެ. މިބައްޔަށް އެންޓިބަޔޮޓިކް ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ނުކުރުމުގެ އިތުރުން އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކޮށްފިނަމަ ބައެއް ފަހަރު ނުގުޅޭ އަސަރެއް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެސް އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކުރުމަކީ ބޭހަށް ނުގުޑާ ޖަރާސީމް އަށަގަތުމަށް ވެސް މަގުފަހިވާ ކަމެއްކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. އެހެން ކަމުން އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކުރުން ރަގަޅީ ކޮންމެހެން ބޭނުން ކުރަން ޖެހިއްޖެ ހާލަތެއްގައެވެ. މިސާލަކަށް ސައިނަސް ޖެހުން، އަދި މެދުތެރޭ ކަންފަތް ދުޅަވުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ބެކްޓީރިޔާ ފަދަ ޖަރާސީމުން ކުރިމަތިވާ ބަލިތަކަށްވެފައި، އަދި މިފަދަ ބަލިތަކަކީ އަރިދަފުސް ރޯގާގައި ގިނަ ދުވަސްވުމުން ވަރަށް ފަސޭހައިން ޖެހޭ ބަލިތަކަކަށް ވާތީ އެފަދަ ހާލަތެއްގައި އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކުރުން އެދެވިގެން ވެއެވެ.
ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަންދާނީ ކޮންއިރަކުން؟
މިއިން ހާލަތެއް ކުރިމަތިވެއްޖެ ނަމަ ޑޮކްޓަރެއްގެ އިރުޝާދު ހޯދުން މުހިންމެވެ
ރައްކާތެރިވުން
އަރިދަފުސް ރޯގާއިން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ގިނަގިނައިން ދެއަތްދޮވެ ސާފުކުރުން، ކެއްސައި ކިނބިއަޅާ ހަދާއިރު އަނގަޔާއި ނޭފަތް ރުމާލަކުން ނިވާކުރުން، އަދި މިނޫނަސް ޞިއްޙީ ރަގަޅު އާދަތައް ހިފެއްޓުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމާއި ދުރުހެލިވުން އަދި ސްޓްރެސް އާއި ދުރުހެލިވުމަކީ ވެސް މިބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތަކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ހިކަނދިފަތް
250px|thumb|left|ހިކަނދިފަތް ހިކަނދިފަތް ނުވަތަ އަކީ ރިހައާއި އަސާރައާއި ސަޓަނިފަދަ ތަކެތި މީރުކުރާން އަޅާފަތެކެވެ. ހިކަނދިފަތް ގަސް އާންމުކޮށް ބޮޑުވަނީ 6-4 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ އުސްމިނަކަށެވެ. ހިކަނދި ފަތް ގަހުގެ ގަސްގަނޑުގެ ވަށަމިނުގައި 40 ސެންޓި މީޓަރު ހުރެއެވެ.ހިކަނދި ފަތް ކޯންޏެއްގައި އާންމުކޮށް 21-11 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ފަތް ހުރެއެވެ. ހިކަނދި ފަތުގެ ވަކި ފަތެއްގެ ދިގުމިނުގައި 4-2 ސމ ވަރު ހުރެއެވެ. އަދި ފުޅަމިނުގައި 2-1 ސމ ވަރުހުރެއެވެ. ހިކަނދިފަތް ގަހުގައި ހުންނަ މާ ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. ހިކަނދިފަތް ގަހުގައި ކުޑަ ވަތްކެއް އަޅައެވެ. މިވަކި ހުންނަނީ ފެހި ކުލައިގައެވެ. ދޮންވުމުން ހުންނަނީ ދަނބު ނުވަތަ ރަތް ކުލައެއްގައެވެ.
ގިނި ފާރު
ގިނި ފާރު އަކީ ދިލަ ހޫނެއް ހުންނަ އަވަހަށް ފެތުރޭ ފާރެކެވެ.
އުމަގު
އުމަގު އަކީ އެތެރެއިން ހެދިފައި ހުންނަ ފާރު އެވެ. އަދި އަނގަކުޑަކޮށް އެތެރެބޮޑުކޮށް ހެދިފައި ހުންނަ ފާރަށް ވެސް މިހެން ކިޔައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ގިނި ފޮޅު
ގިނި ފޮޅު އަކީ ހަށިގަނޑުން ނަގާ ފޮޅެކެވެ. މިއީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދިލަނަގާ ފޮޅެކެވެ.
ރާނބާފަތް
ރާނބާފަތް(Pandanus amaryllifolius) އަކީ ރިހަ ކައްކާއިރާއި އަދި ބައެއް ކަހަލަ ކާތަކެތި ހަދާއިރު ރަހަ ޖެއްސުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރެވޭ ފަތެކެވެ. ރާނބާ އަކީ ރާނބާފަތް އަޅާ ގަހެވެ. މިގަހުގެ ސިފަވައްތަރުވާނީ ކަށިނެތް ކަށިމާ ގަހަކާއެވެ. މިގަހުގެ ފަތުގައި މީރުވަހެއް ދުވައެވެ. އަދި މިގަހުގެ ފަތް ތަކެތީގައި މީރުވަސް ދުއްވުމަށާއި ކާތަކެތީގައި މީރު ރަހަލެއްވުމަށް ބޭނުންކުރެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކަނދި ފަދަ ތަކެތި ތައްޔާރު ކުރާއިރު ވެސް ރަހަ ޖެއްސުމަށް ރާނބާ ފަތް ބޭނުންކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ކޮޅުނބު
ކޮޅުނބު (ކޮލަންބޯ) އަކީ އޮޅުދޫކަރައިގެ އެންމެ ބޮޑު އަވަށެވެ. އަދި އެއީ އޮޅުދޫކަރައިގެ ކުރީގެ އިދާރީ ވެރިރަށެވެ. މި އަވަށް އޮންނަނީ މިހާރު ވެރިކަންކުރާ ސިރީޖަޔަވަރުދަނަޕޫރާ ކޮއްޓޭ އާ އިންވެގެންނެވެ. އިސްތިއުމާރުގެ ކުލަތައް ދައިކައިދޭ އިމާރާތްތަކާއި ވީރާނާ ތަންތަނާއި ޒަމާނުގެ ތަރައްގީ މަސްހުނިވެފައިވާ މިތާނގައި 2001 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުމުގެ ނަތީޖާގައި ވާ ގޮތުން 647،100 މީހުން ދިރިއުޅެއެވެ.
ކޮޅުނބު ނުވަތަ ކޮލަންބޯ މިނަން ދިނީ 1505 ގައި ޕޯޗްގީޒުންނެވެ.
ތާރީޚް
ކޮޅުބަކީ ގުދުރަތީ ބަނދަރެކެވެ. މީގެ 2،000 އަހަހރު ކުރިންސުރެ ރޯމަނުންނާއި، އަރަބި އަދި ޗައިނާމީހުން މިތަން ރަނގަޅަށް ދަނެއެވެ. 14 ވަނަ ގަރުނުގައި މި ގައުމަށް އައި ސައްޔާހު އިބުނި ބަތޫތާ މިތަނަށް ކިޔާފައިވަނީ "ކަލަންޕޫ' އެވެ. މީލާދުގެ 8 ވަނަ ގަރުނުގައި އަރަބި މުސްލިމް ވިޔަފާރިވެރިން ކޮޅުބުގައި ވަޒަންވެރިވާންފެށި މައިގަނޑު ސަބަބަކީ މިތާނގެ ބަނދަރުގެ ސަބަބުން އެހެން ގައުމުތަކާއި ސިންގަޅައިންނާ ދެމެދު ވިޔަފާރި ހިންގަން ފަސޭހަވުމެވެ.
ޕޯޗުގީޒުންގެ ދުވަސްވަރު
ޑޮމް ލޯރެންކޯ ޑި އަލްމީޑާ ގެ ވެރިކަމުގައި ދަތުރުކުރަމުން އައި ޕޯޗުގީޒުން އޮޅުދޫކަރައަށް އެރީ 1505 ގައެވެ. އެމީހުންގެ މި ދަތުރުގައި ކޮއްޓޭ ޕަރަކަމަބަހު ގެ ރަސްގެފާނާ އެމީހުނާ ދެމެދު، އެކަރައިގެ އައްސޭރީގައި ހެދޭ ފޮނިތޮށީގެ ވިޔަފާރި ކުރުމާމެދު އެއްބަސްވުމެއް ވެވުނެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގައި ވާގޮތުން، އައްސޭރި ސަރަހައްދު ދުޝްމަނުންގެ ކިބައިން ހިމާޔަތްކޮށްދިނުމުގެ ބަދަލެއްގެ ގޮތުން ޕޯޗްގީޒުންނަށް އެތަނުގެ އައްސޭރިފަށުގެ ހުރިހައި ބާރެއް ލިބިދީފައި ވެއެވެ. އަދި ވިޔަފާރި މަރުކަޒެއް ބިނާކުރުމުގެ ހުއްދަވެސް ލިބިދިނެވެ. އެއަށްފަހު ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އެތާގައި ވަޒަންވެރިވެ ތިބި މުސްލިމް ވިޔަފާރިވެރިން ފައްސާލައި އެތާގައި ކޯއްޓޭއެއް ބިނާކުރިއެވެ.
އިންޑިޔާގެ އައްސޭރީގައި ޕޯޗްގީޒުން ގާއިމްވެތިބި ސަރަހައްދުގެ ހިމާޔަތަށްޓަކައި އޮޅުދޫކަރަ އަކީ ކޮންމެހެން މުހިއްމު ތަނެއްކަމުގައި ދެނެގައްނާކަށް އެމީހުންނަކަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުނެގިއެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން އެދޭ ބާރުތައް ހޯދުމަށްޓަކައި ކޮއްޓޭގެ ރަސްގެފާނު ލަންބުވަން ފެށިއެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ރަސްމަތިފުށުގެ ވާދަވެރިން ހައްލައި އެމީހުންގެ ތެރޭ ހައިޖާނު އުފައްދައި، ތަނުގެ ވެރިކަމުގެ ބައެއް ބާރުތައް އަތުލައިގަތެވެ. މި ބާރުތައް ލިބުމުން އިންޑިޔާގެ ގޯވާގައި ޕޯޗުގީޒުން ތިބި ތިބުން ކޮޅުބަށް ބަދަލުކުރަން ފެށުނެވެ. މިކަމާ ކޮޅުނބުގެ ރަސްކަލުން ތަކުރާރުކޮށް ދެކޮޅުހެއްދެވި ނަމަވެސް 1593 ވަނަ އަހަރު މުޅި އައްސޭރި ސަރަހައްދު އެކީގައި ޕޯޗުގީޒުންގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގެނެސް ކޮޅުނބަކީ އެމީހުންގެ ވެރިރަށް ކަމުގައި ހަމަޖެއްސިއެވެ.
ޑަޗް ދުވަސްވަރު
1638 ގައި ޑަޗްމީހުންނާއި ކޭންޑީގެ ރަސްގެފާނު ރާޖަސިންހަ 2 އާ ދެމެދު އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއި ކުރިއެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންވެގެންވާގޮތުން ކޭންޑީގެ ރަސްގެފާނު ޕޯޗުގީޒުންނާ ކުރާ ހަމަގުރާމައިގައި ޑަޗުންނަށް އެހިތެރިވާން ވާނެއެވެ. އަދި މީގެ ބަދަލެއްގެ ގޮތުން އެތާގެ މައިގަނޑު ވިޔަފާރި ޑަޗުންގެ އައްމައްޗަށް ދޫކޮށްލެވޭނެއެވެ. ކޭންޑީ ރައްޔިތުންނާއި ޑަޗުންގެ ކުރިމަތިލުމަށް ޕޯޗުގީޒުން ގަދަދެއްކި ނަމަވެސް އެންމެ ފަހުން ޕޯޗުގީޒުން ބަލިވެ ފަހަތަށް ޖެހެން ޖެހުނެވެ. ޑަޗުންގެ ވަރުގަދަ ހަމަލާއަކަށް ފަހު ކޮޅުނބު އަތުލީ 1656 ގައެވެ.
އިނގިރޭސީންގެ ދުވަސްވަރު
އިނގިރޭސިން ކޮޅުނބު ހިފީ 1796 ގައެވެ. ނަމަވެސް 1815 ގައި ކޭންޑީގެ ރަސްކަން އިނގިރޭސިންނަށް އަމާން ދިނުމާ ހަމަޔަށް އެ ތަނަކީ އިނގިރޭސިންގެ ސިފައިންގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓާ މަރުކަޒެކެވެ. އެކަމަކު އޭގެ ފަހުން އެއީ ސިލޯނުގެ ވެރި ރަށް ކަމުގައި ހަމަޖެއްސިއެވެ. ޕޯޗތުގީޒުންނާއި ޑަޗުންނާ ޚިލާފަށް އިނގިރޭސިން އެތަން ބޭނުންކުރީ ހަމަ އެކަނި ސިފައިންގެ މަރުކަޒަކަށް ނޫނެވެ. އެތާގައި އެމީހުން ގެދޮރު އިމާރާތްކޮށް މީހުން އާބާދުކޮށް ކޮޅުނބު ތަރައްޤީ ކުރިއެވެ.
މިނިވަންވުމަށް ފަހު
އިނގިރޭސިންގެ ފުށުން ސިލޯނު މިނިވަންވީ 1948 ގައެވެ. އަޅުވެތިކަމުގައި ވީ ދުސްތައް ދިގުކަމާ ހުރެ، މިނިވަންކަން ލިބުމާ ހަމައަށް މިތަނގެ މީހުންނާއި ތަންތަނާއި ކަންކަމަށް އައި ބަދަލުތައް ގިނައެވެ. އޭރު ވަނީ މުޅިން އާ ސަގާފަތެއްގެ މޫ ލާން ފަށާފައެވެ. އެތަނުގެ ސަގާފަތާއި، ހެދުންއެޅުމާއި ދީނަށް އައި ބަދަލުތައް އެއީ އިސްތިއުމާރުގެ އަސަރުތަކެވެ. މިހާރުވެސް ކޮޅުނބުގެ ބިނާތަކާއި، މީހުންގެ ވައްޓަފާޅިއާއި، ވާހަކަދައްކާ ބަހުގައި ޕޯޗުގީޒް، ޑަޗް އަދި އިނގިރޭސި އަސަރުތައް ނުފިލާ ވެއެވެ. ކޮޅުނބު ފާހަގަކުރެވެނީ އަވައްޓެރި އެހެން ގައުމުތަކަށް ވުރެ ޒަމާނީ ތަހުޒީބީ އަވަށެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
1980 ގެ އަހަރުތަކކުގައި ކޮޅުނބަށް ވެރިރަށުގެ ޝަރަފް ގެއްލުނަސް، މިހާރުވެސް އެ ތަނަކީ ސިލޯނުގެ ވިޔަފާރި މައި މަރުކަޒެވެ. ވެރިރަށް ޖެހިގެން އޮތް ސިރީ ޖަޔަވަރުދަނަޕޫރާ ކޮއްޓޭ އަށް ބަދަލުވި ކަމުގައި ވިޔަސް، ގިނަ ގައުމުތަކުގެ ހާރިޖީ ކަންކަން އަދިވެސް ނިންމަނީ ކޮޅުނބުންނެވެ.
ޖޯގްރަފީއާއި މޫސުން
މިތާގައި ފެނުގެ ކުޅިއާއި ކޯރު ވެއެވެ. އަވަށުގެ މެދުގައި ވާ 65 ހެކްޓަރ ގެ ބޭރާ ލޭކް އެއީ ކޮޅުބުގެ އެންމެ ފާހަގަކުރެވޭ އެއް ތަނެވެ. ކޮޅުނބުގެ އުތުރު އަދި އިރު އުތުރު ސަރަހައްދު ވަކިކުރެވިފައި ވަނީ ކެލަނި ކޯރުންނެވެ.
މިތަނުގެ ފިނިހޫނުމިން ދެވަރުނުވެ މުޅި އަހަރުގައި އެއްވަރެއްގައި ހިފަހައްޓައެވެ. މާޗުން އެޕްރީލަށް ފިނިހޫނު މިނަކީ 31 ޑިގްރީ އެވެ. މޫސުމަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އަންނަނީ މޮންސޫން ދުވަސްވަރުއެވެ. އެއީ މެއި އިން އޮގަސްޓަށް އަދި އޮކްޓޫބަރުން ޖެނުއަރީ އަށެވެ. މި ދުވަސްތަކުގައި ބޯކޮށް ވާރޭ ވެހުން އެކަށީގެން ވެއެވެ. އަހަރަކަށް އެވްރެޖްކޮށް ވެހެނީ 2400 މިލިލީޓަރުގެ ވާރޭ އެވެ.
ޑިމޯގްރެފީ
thumb|ސީމަ މަލަކާޔަ މިއީ އެކި ދަރިކޮޅުގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދެކެވެ. މިތަނުގެ އާބާދީގައި އެކުލެވިގެންވަނީ ސިންގަޅައިންނާއި ތަމަޅައިންނާއި މޫސް ދަރިކޮލުގެ މީހުންނެވެ. މީގެ އިތުރަށްވެސް ޗައިނާ، ޕޯޗްގީޒް، ޑަޗް، މެލޭ އަދި އިންޑިޔާ ދަރިކޮޅު ހިމެނެއެވެ. ކޮޅުނބުގައި ދިރިއުޅޭ 642163 މީހުންގެ އާބާދީ އަކީ އޮޅުދޫކަރައިގެ އަވަށެއްގެ އެންމެ ބޮޑު އާބާދީއެވެ. 2001 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުން ދައްކާގޮތުން ކޮޅުނބުގެ އާބާދީ ބެހިފައިވާ ގޮތް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ލޯކަލް ގަވަރްމެންޓް
މިތާގައި އޮންނަނީ މޭޔަރ ކައުންސިލް އެއް އޮވެފައި ޗާޓާ ސިޓީ ނިޒާމެކެވެ. މޭޔަރ އަދި ކައުންސިލް މެންބަރުން އިންތިހާބު ކުރަނީ ކޮންމެ 5 އަހަރަކުން އޮންނަ އާއްމު އިންތިހާބަކުންނެވެ. ފާއިތުވި 50 އަހަރު ވެރިކަން ކުރީ ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަނަލް ޕާޓީން ނެވެ.
ސަރަހައްދީ ސަރަކުކާރުން ނަރުދަމާއާއި، މަގުހެދުމާއި، ކުނި ނައްތާލުން ފަދަ ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އޮޅުދޫކަރައިގެ އެކި އެކި މަސައްކަތްތައްތައް ކުރާ ވަރަށް ގިނަ ކުންފުނިތަކުގެ މައި އޮފީސް ހިންގަނީ ކޮޅުނބުގައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގޭސް، ސިމެންތި، ފޮތި،ގަހަނާ ފަދަ ދާއިރާތަކުގެ ކުންފުނިތައް ހިމެނެއެވެ. ކޮޅުނބުގެ މެދެއްހާ ހިސާބުގައި ހުންނަ ވިޔަފާރި މަރުކަޒު، ވޯލްޑް ޓްރޭޑް ސެންޓަރ އިމާރާތް މިއީ ވިޔަފާރީގެ މުހިއްމު މުއާމަލާތްތައް ކުރެވޭ މައި މަރުކަޒެވެ. ކޮޅުބުގެ މެދުގައި، ފޯޓް ޑިސްޓްރިކްޓް ގައި ހުންނަ 40 ބުރީގެ މި ވިޔަފާރި އެކުވެންޏަކީ ހުރިހައި ވިޔަފާރިތަކގެ މައި މަރުކަޒެވެ. ފޯޓް ޑިސްޓްރިކްޓް އާއި ޖެހިގެން ބޭރަށް އޮންނަނީ ޕެޓާ އެވެ.
ޕެޓާ އަކީ ފޯޓް ސަރަހައްދަށް ވުރެ މާ މީސްގިނަ އަވަށެކެވެ. ޕެޓާގެ މަގުތަކުގެ ދުވާރުތައް އަބަދުވެސް އޮންނާނީ ސަރުބަތުން ފެށިގެން އަންނައުނަށް، އެކި ވައްތަރުގެ އެއްޗެހި ވިއްކާ މަގުމަތީފިހާރަތަކުން ފުރިފައެވެ. އެތާގެ މައި މަގުގައި ފޮތި ފިހާރަތައް ހުންނައިރު ހުރަހަށް ހުންނަ ގޯޅިތައް ވަނީ އެކި ވިޔަފާރިތަކަށް ހާއްސަކުރެވިފައެވެ. މިސާލަކަށް އެއްވަނަ ގޯޅީގައި ވިއްކާނީ ކަރަންޓު ސާމާނެވެ. މި ހިސާބުގެ ގިނަ ވިޔަފާރި ހިފަހައްޓަނީ މުސްލިމު ވިޔަފާރިވެރިން ނެވެ. މި މައިމަގު ނިމޭ ހިސާބުގައި ދެން އޮންނަނީ ސީ ސްޓްރީޓް (ކަނޑު މަގު) އެވެ. އެއީ ގަހަނާ ބާޒާރެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މި ވިޔަފާރީގައި ހަރަކާތްތެރިވަނީ ތަމަޅައިންނެވެ. މޭލެއްހައި ދިގު މި މަގުގައި ފުނިޖެހިފައި އޮންނާނީ އެކިވައްތަރުގެ ގަހަނާ އެވެ.
ކުށްކުރުން އަދި ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރުން
ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމުގެ މުހިއްމު ދައުރު އަދާކުރާ ފުލުހުން މަސައްކަތް ކުރަނީ ސަރަހައްދުތަކުގެ މުނިސިޕަލް ކައުންސިލްތަކާ ގުޅިގެން އެކަމަކު މަރުކަޒީ ސިފައިންގެ ދަށުންނެވެ. ފުލުހުންގެ ފަރާތުން އެކިއެކި ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް އިސްކޮށް ހަރަކާތްތެރިވަނީ ޑެޕިއުޓީ އިނިސްޕެކްޓަރ ޖެނެރަލް އެވެ. ޖިނާއީ ކުށާއި މަދަނީ މައްސަލަތައް ވަކިން ބެލުމަށް ކޯޓު ހެދިފައި ހުންނަނީ ވަކިންނެވެ.
އެހެންވެސް ބޮޑެތި އަވައްތަކެކޭ އެއްގޮތަށް ކޮޅުނބުގައިވެސް މަގުމަތީގެ ކުށްކުށާއި ވައްކަންކުރުން ހިނގައެވެ. މީގެ އިތުރުން 1980 އިންސުރެ ޓެރަރިޒަމްގެ ބޮޑެތި ޖަރީމާ ހިނގަމުން އައިސްފައި ވެއެވެ. ޓެރެރިޒަމްގެ މި އަމަލުތައް ގުޅިފައިވަނީ އެލް ޓީ ޓީ އީ އާއެވެ. ވެލިކަޑަ ޖަލު ހުންނަނީ ކޮޅުބުގައެވެ. އަދި މިއީ ގައުމުގެ އެންމެ ބެލެހެއްޓުން ވަރުގަދަ ޖަލެވެ.
އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ
ތަރައްގީވެފައިވާ ސިޓީއެއްގައި ހުންނަ ގިނަ ފަސޭހަތައް ކޮޅުނބުގައި ލިބެން ހުރެއެވެ. އޮޅުދޫކަރައިގެ މައިގަނޑު ހުރިހައި ވިޔަފާރިއެއް ހެންމެ މިތަނުގައި ހިންގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ވައި-ފައި ހިދުމަތް މި ސަރަހައްދުން ލިބޭނެއެވެ. ދާދި ފަހަކުން، ބިމުގެ އަގު ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން އެއްމެދުއިމާރާތް ބޭނުންވާ މީހުންގެ އަދަދު ވަނީ ބަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ.
ބަނދަރު
ގައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ބަނދަރު އޮންނަނީ މި އަވަށުގައެވެ. އިސްތިއުމާރީންގެ ދުވަސްވަރުން ފެށިގެން ހެދިފައިވާ، އަދި އެކި ފަހަރުމަތިން ބޮޑުކުރެވިފައިވާ ކޮޅުނބު ބަނދަރު، އެއީ ގުދުރަތީ ބަދަރެއް ނޫނެވެ.
ދަތުރުފަތުރު
ބަހުގއި ދަތުރު ކުރެވޭ ފުރިހަމަ ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމެއް ކޮޅުބުގައި ގާއިމްވެފައި ވެއެވެ. ސަރުކާރާއި އަމިއްލަ ބަސް ހިމެނޭގޮތަށް ގުޅާލެވިފައިވާ ނިޒާމު ކުރިއަށް ގެންދަނީ ޓްރާންސްޕޯޓް ބޯޑުންނެވެ. ރޭލު ދަތުރު ކުރަނީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ސިޓީން ސިޓީ އަށެވެ. އެހެންކަމުން ސިޓީ ތެރޭގައި ރޭލުގައި ދަތުރު ކުރުން އުނދަގޫ ވާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ރޭލުތައް އޮންނަނީ މީހުންނައިގެން ފުރިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ރިކްޝޯ (ދިވެހިން އާއްމުކޮށް ކިޔާނީ ކޮރޮޅި)އާއި ޓެކްސީ ގއި ދަތުރު ކުރެވޭނެ އިންތިޒާމު ވެއެވެ.
ތައުލީމް
ތައުލީމު ފެތުރުމުގެ މުއައްސަސާތައް ކޮޅުބުގައި ގާއިމްވިތާ ވަރަށް ޒަމާން ވެއްޖެއެވެ. ގައުމުގެ އެންމެ އިތުބާރުހިފޭ ތައުލީމުދޭ އިދާރާތައް ގާއިމްވެފައި ހުރީ ކޮޅުނބުގައެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ތަންތަނަކީ ސަރުކާރު ގެ ތަންތަނެވެ. އަނެއްބައި ތަންތަނަކީ އަމިއްލަ ތަންތަނެވެ. މަޝްހޫރު މަދަރުސާތައް ގާއިމްވެފައި ވަނީ 1800 ގެ ތެރޭގައެވެ. މިފަދަ އެއް ތަން ކަމުގައިވާ ރޯޔަލް ކޮލެޖް ކޮލޮމްބޯ އުފެދުނީ 1835 ގައެވެ. ރަށްފުށުގެ މަދަރުސާތައް ވަނީ ދީންތަކާ ގުޅިފައެވެ. އެއީ އިނގިރޭސީންގެ އިސްތިއުމާރުގެ ދުވަސްވަރު އީސާއީ ދީން ފެތުރުމަށް ބާރުއެޅުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އިނގިރޭސި އިސާއީ ދީނުގެ ބިޝޮޕް ކޮލެޖް، ބުދުދީނުގެ އާނަންދަ ކޮލެޖް، މުސްލިމުންގެ ޒާހިރާ ކޮލެޖް އަދި ކެތޮލިކްގެ ސެއިންޓް ޖޯސެފް ކޮލެޖް ހިމެނެއެވެ.
ކޮޅުބުގައި މަތީ ތައުލީމު ދިނުމުގެ ދިގު ތާރިހެއް ވެއެވެ. ކޮޅުނބު މެޑިކަލް ކޮލެޖް (1870)، ކޮޅުނބު ލޯ ކޮލެޖް (1875)، ސްކޫލް އޮފް އެގްރިކަލްޗަރ (1884) އަދި ގަވަމެންޓް ޓެކްނިކަލް ކޮލެޖް (1893) އުފެދުމާ ހަމައިން މި ތާރީހު ދެމިގެން އައިސްފައި ވެއެވެ. ޔުނިވާސިޓީގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން 1913 ގައި ޔުނިވާސިޓީ ކޮލެޖް ކޮލޮމްބޯ އުފެދި އެތަނުގެ ދަރިވަރުން ލަންޑަން ޔުނިވާސިޓީގެ އިމްތިހަނުގައި ބައިވެރިވާން ފެށުނެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ސިލޯން އުފެދުނެވެ. މިހާރު ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ކޮލަމްބޯ އަދި ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ވިޒުއަލް އެންޑް ޕާފޯމިން އާޓްސް އަކީ ސަރުކާރުގެ ޔުނިވަސިޓީ ތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން އެތައް ބައިވަރު އަމިއްލަ ތައުލީމީ އިދާރާތައް ކޮޅުނބުގައި ދަނީ ހިނގަމުންނެވެ.
ފިތް ދުޅަވުން
ފިތް ދުޅަވުން އަކީ ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް ދިމާވާ ޞިއްޙީ މައްސަލަ އެކެވެ. ގިނަ ފަހަރު ފިތް ދުޅަވާން މެދުވެރިވަނީ ފިތުގައި ހިލައުފެދުން ކުރިމަތިވެފައިވާނަމަ އެވެ.
ހަކުރު ބަލި
ހަކުރު ބަލި އަކީ ލޭގައި ހަކުރު އެކުލެވޭ މިންވަރު މަތިވުމުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ލޭގައި ހަކުރުގެ މިންވަރު އިންތިޒާމްކޮށްދޭ އިންސޫލިން އުފެއްދުމަށް ހަށިގަނޑު ނުކުޅެދުމުން، ނުވަތަ އިންސޫލިން އަށް ހަށިގަނޑު އިޖާބަ ނުދިނުމުން ކާބޯހައިޑްރޭޓް މެޓަބޮލިޒަމްގައި އުފެދޭ އުނިކަމެކެވެ. މާނަ އަކީ މިދެންނެވި ގޮތަށް އިންސޫލިން އުފައްދައި ނުދިނުމުން، ލޭގައި ހަކުރުގެ މިންވަރު ނުވަތަ ގުލުކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިވެގެން ގޮސް ހަކުރު ބަލި ކުރިމަތި ކުރުވަނީ އެވެ. ސަބަބަކީ އިންސޫލިން އަކީ ލޭގައި ހަކުރުގެ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލްކޮށް އެއްހަމައެއްގައި ބަހައްޓައިދޭ ހޯރމޯން އެވެ.
ހަކުރު ބަލި ހުރިކަމަށް ބެލެވެނީ މީހެއްގެ ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަންވީ ވަރަށްވުރެ މައްޗަށް ގޮސްފައި ހުރުމެވެ. މިބަލި ޖެހެނީ ހަކުރު ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް ހަށިގަނޑުގައި އުފައްދާ މާއްދާއެއް ކަމަށްވާ އިންސޫލިން މަދުވުން، ނުވަތަ އޭގެ މަސައްކަތް ނުކުރާގޮތް ވުމުންނެވެ. ހަކުރު ބައްޔަކީ ގައިން ގަޔަށް އަރާ ބައްޔެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅިން ރަގަޅު ކުރެވިދާނެ ބައްޔެއް ނޫން ނަމަވެސް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިދާނެ ބައްޔެކެވެ.
ހަކުރު ބަލީގެ ދެވައްތަރެއް ހުރެއެވެ. ފުރަތަމަ ވައްތަރަކީ އިންސޫލިން އަށް ބަރޯސާވާ ވައްތަރު ނުވަތަ ޓައިޕް 1 އެވެ. މިވައްތަރު އާންމުކޮށް ޖެހެނީ ކުޑަކުދިންނަށެވެ. ނުވަތަ އުމުރުގެ ކުރީކޮޅު އެވެ. ދެވަނަ ވައްތަރަކީ އިންސޫލިން އަށް ބަރޯސާނުވާ ވައްތަރު ނުވަތަ ޓައިޕް 2 އެވެ. މިއީ އުމުރުން 40 އަހަރު ވުމަށްފަހުން ކުރިމަތިވާ ވައްތަރެކެވެ.
ހަކުރުބައްޔަކީ ހަށިގަނޑުގައި ހަކަތަ އުފެއްދުމަށް ޓަކައި ހަކުރު ބޭނުން ކުރުމުގައި ދިމާވާ މައްސަލަތަކަކާއި ގުޅިގެން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިގޮތުން ހަކުރު އުފެއްދުމުގައި ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގެ ހަކަތަ ބޭނުންވާ ގުނަވަންތަކަށް އެފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ނުވަތަ އެގުނަން ތަކުގައި ހަކުރު ހަކަތައަށް ބަދަލު ކުރުމުގައި ނޫންނަމަ މިފަދަ އެހެންވެސް މަރުޙަލާ އެއް ފުރިހަމަ ނުކުރެވުމަކީ ހަކުރުބަލީގައި ފެންނަ ކަންކަމެވެ. ނަތީޖާ އަކަށްވަނީ ލޭގައި ދަރުރު ކުރަމުންދާ ހަކުރުގެ މިންވަރު މައްޗަށް ދިއުމެވެ. އަދި ލޭގައި ހަކުރު ގިނައިން ހުރުމާއި އެކުވެސް ހަށިގަނޑުގައި ހަކަތަ ނެތްކަން އިހުސާސް ކުރެވެއެވެ. އަދި ހަށިގަނޑަށް އެތަކެއްބަދަލު ތަކެއް އާދެއެވެ. މީގެތެރޭގައި މުހިންމު އެއް ކަމަކީ ލޭގައި މިދައުރުވާ ހަކުރާއި އަދި އޭގެން އުފެދޭ ބައެއް މާއްދާތަކުން ހަށިގަނޑުގެ މުހިންމު އެތައްގުނަވަނަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުން ދެމުން ދިއުމެވެ. ހަކުރުބައްޔަށް ފަރުވާތެރިވެ ފަރުވާހޯދުމަށް އަވަސްވެ ގަންނަންވީ މި ސަބަބާއި ހުރެއެވެ
ހަށިގަނޑުން ހަކަތަ ލިބިގަތުން
އަހަރުމެން ކާއެއްޗެތީގައި ހިމެނެނީ މައިގަނޑު ތިން ބައެކެވެ. އެއީ:
ފިތް ދުޅަވުން
ފިތް ދުޅަވުން ބައެއް ފަހަރު ފިތުގައި ހިލައުފެދުމާއެކު ކުރިމަތިވާއިރު، އަނެއްބައި ފަހަރު ކުރިމަތިވަނީ ފިތުގައި ހިލައުފެދުމަކާ ނުލައެވެ. ފިތުގައި ހިލައުފެދުމަކާ ނުލައި ފިތް ދުޅަވުން ކުރިމަތި ކުރުވާ ބައެއް ބެކްޓީރިޔާ ތަކުގެ ތެރޭގައި ، ސަލްމޮނެއްލާ، ސްޓްރެޕްޓޮކޮކަސް، ސްޓެފައިލޮކޮކަސް'، އަދި ލެޕްޓޯސްޕައިރޯސިސް ޖައްސާ ބެކްޓީރިޔާ ހިމެނެއެވެ. ފިތުގައި ހިލައުފެދުމާއެކު ފިތް ދުޅަވުން ކުރިމަތިވަނީ ފިތުގައި ހިލައުފެދުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް މީހުންނަށެވެ. މިސާލަކަށް މާބޮޑަށް ފަލަމީހުން އަދި ހިމޮލިސިސް ( ލޭގެ ރަތް ސެލްތައް ބައިވެ ހަލާކުވުން) ކުރިމަތިވެފައިވާ މީހުންނަށް މިކަމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ.
ފިތް ދުޅަވުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ހުންއައުން، ބަނޑުގެ ކަނާތް ފަރާތުން މަތީގައި ރިހުން، ހޮނޑުލުން، މޭނުބައިކުރުން، ރީނދޫވުން ، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ކުލަ ގަދަވުން، އަދި ހީކެރުވުން ފަދަ އުދަގޫތައް ހިމެނެއެވެ.
ފިތް ދުޅަވުން ކުރިމަތިވެފައިވާ މީހުން ތެޔޮ އެއްޗެތި ކެއުމުން އުދަގޫތައް އިހްސާސް ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ތެޔޮ ތަކެތި ހަޖަމުކުރުމަށް ވެސް އުދަގޫވާނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ތަކެތި ބޭނުންކޮށްފިނަމަ އެއާއި ވިދިގެން، ބަނޑުގައި ރިހި، މޭނުބައިކޮށް ހޮނޑުލެވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ފިތް ދުޅަވުން ކުރިމަތިވެފައިވާކަން ދެނެގަނެވޭނީ:-
ހަކުރު ބަލި
ހަށިގަނޑުން ހަކަތަ ލިބިގަތުން
2. ޕްރޮޓީންސް (މަހާއި އެކި ޓިޝިއޫ އަދި މާއްދާތައް އުފައްދާ)
ފިތް ދުޅަވުން
ފިތް ދުޅަވުމުން ބެލޭ ބެލުންތަކުގައި ފިތުގައި ހިލައުފެދުން ކުރިމަތި ވެފައިވާނަމަ އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ފިތް ނަގަން ޖެހެއެވެ. މިއޮޕަރޭޝަނަށް ކިޔަނީ ފިތް ނެގުން އެވެ.
ހަކުރު ބަލި
ހަށިގަނޑުން ހަކަތަ ލިބިގަތުން
3. ފެޓްސް (ސަރުބީ ގެ ބާވަތްތައް)
ފިތް ދުޅަވުން
ފިތް ދުޅަވުމަށް ފަރުވާ ގޮތުގައި ކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، އިންފެކްޝަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެންޓިބަޔޮޓިކް ދިނުން، ފިތް ފިތި ހިނދުނަ ނުދިނުމަށްޓަކައި ބޭސް ބޭނުންކުރުން، ތަދުކަނޑުވާ ބޭސް ބޭނުންކުރުން، އަދި އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ފިތް ނެގުން ހިމެނެއެވެ. ޤިސްމު:ބަލިތައް
ހަކުރު ބަލި
ހަށިގަނޑުން ހަކަތަ ލިބިގަތުން
އަހަރުމެން ކާއެއްޗެތީގެ ތެރެއިން ކާރބޯހައިޑްރޭޓްސް އެކުގައިހެން އަދި ޕްރޮޓީންސް އާއި ފެޓްސްގެ ބައެއް ހަށިގަނޑުން ބަދަލުކުރަނީ "ގްލޫކޯސް" ނަމަކަށް ކިޔޭ ހަކުރަކަށެވެ. "ގްލޫކޯސް" އަކީ ހަށިގަނޑުން ހަކަތަ އުފެއްދުމަށް ބޭނުން ކުރާ މާއްދާއެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ދަންނަވަނީނަމަ ހަށިގަނޑުގެ މެޝިނަރީ ހިންގާ 'ތެލެވެ'. މި ހަކުރު ("ގްލޫކޯސް") ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ލޭގައި ދައުރު ކުރަމުންދެއެވެ. އަދި ހަކަތަ ބޭނުންވާމިންވަރަކުން އެކި ގުނަވަންތަކުން (މިސާލަކަށް ސިކުނޑި، ކިޑްނީ ...) ގްލޫކޯސް އެތެރެކޮށް އެހަކަތަ އަށް ބަދަލުކޮށް ބޭނުން ކުރަމުންދެއެވެ. މިގޮތުން ހަށިގަނޑުގެ ގުނަވަންތަކަށް ގްލޫކޯސް އެތެރެކޮށް ހެދުމުގައި އެހީވަނީ 'އިންސިއުލިން' އޭ ކިޔޭ މާއްދާއެކެވެ. 'އިންސިއުލިން' އަކީ ހަށިގަނޑުގެ 'ޕެންކްރިއާސް' ގެ ބައެއް 'ސެލް' ތަކުން އުފައްދާ ވަރަށް މުހިންމު މާއްދާއެކެވެ. މި މާއްދާ އިން ހަށިގަނޑު އުފެދުމުގައާއި، ހެދި ބޮޑުވުމުގައާއި، ހަށިގަނޑުގައި ހިނގާ 'މެޓާބޮލިސްމް' ނުވަތަ އުފެއްދުމާއި އާކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ފުރިހަމައަށް ހިންގުމުގައާއި އަދި ކުރީވެސް އިޝާރާތް ކުރިފަދައިން ހަކަތަ ބޭނުންކުރުމުގައި ވަރަށް އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ.
ހަކުރު ބަލީގެ ވައްތަރުތައް
ހަކުރުބަލީގެ ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނައިން ފެންނަ ދެ ވައްތަރަކީ "ޓައިޕް ވަން" އަދި "ޓައިޕް ޓޫ" އޭކިޔޭ ދެ ބާވަތެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ދަންނަވަނީނަމަ 'ފުރަތަމަ ވައްތަރާއި' (ޓައިޕް ވަން) ދެވަނަ ވައްތަރެވެ. (ޓައިޕް ޓޫ). މީގެ އިތުރުން 3 ވަނަ ވައްތަރެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެނީ ބަލިވެ އިނުމާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ ހަކުރު ބަލި އެވެ.
ހަކުރު ބަލީގެ ފުރަތަމަ ވައްތަރު (ޓައިޕް 1 ޑައިބިޓީސް)
މި ވައްތަރުގައި ހަށިގަނޑުން އިންސިއުލިން އުފެއްދުން ދަށްވެގެންދަނީއެވެ. ނުވަތަ ނު އުފައްދަނީއެވެ..ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހަށިގަނޑުގެ ގުނަވަންތަކުގެ ތެރެއަށް ގްލޫކޯސް އަކަށް ނުވަދެވެއެވެ. އަދި ލޭގައި މީގެ މިންވަރު ވަރަށް މައްޗަށް ދެއެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުން ކޮންމެސް ސަބަބަކާއި ހުރެ ޕެންކްރިއާސް އަށް ކުރާ ގޯނާއެއްގެ ސަބަބުން ފެށިގެން އަންން ކަމެކެވެ. ގިނައިން މި ވައްތަރު ފެށިގެން އަންނަނީ ޅަ އުމުރުގައެވެ. މާނައަކީ ކުޑަކުދިންނާއި ޒުވާނުންގެ ތެރެއިންނެވެ.
ހަކުރު ބަލީގެ ފުރަތަމަ ވައްތަރު ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގައި އިންސުލިން އުފައްދައިދެނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ނުވަތަ އެއްގޮތަކަށް ވެސް އުފައްދައެއް ނުދެއެވެ.އެހެން ކަމުން ހަކުރު ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ޖެހެނީ އިންސުލިން އިންޖެކްޝަން ޖަހައިގެންނެވެ.މިވައްތަރު އާންމުކޮށް ފެންނަނީ ޒުވާނުންނާއި ކުޑަކުދިންގެކިބައިންނެވެ.
ހަކުރު ބަލީގެ ދެވަނަ ވައްތަރު(ޓައިޕް 2 ޑައިބިޓީސް)
ހަކުރު ބަލީގެ ދެވަނަ ވައްތަރުގައި އިންސުލިން ޗިސްމޭ އިން އުފެއްދި ނަމަވެސް ކޮންމެވެސް ސަބަބުތަކާއި ހުރެ އިންސުލިންގެ މަސައްކަތް ނުކުރަނީއެވެ. އެހެން ކަމުން ކަސްރަތުކޮށްގެންނާއި ކެއުމަށް ބަދަލުގެނެސްގެން ނުވަތަ ބޭހުން ހަކުރު ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިދާނެއެވެ. މިވައްތަރު އާންމުކޮށް ފެންނަނީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނެގެ ތެރެއިންނެވެ. ޓައިޕް ޓޫ ޑައިބިޓީސް ޖެހުން ގާތީ:
ހަކުރު ބަލިޖެހެން ދިމާވާ ސަބަބު
ހަކުރު ބަލި ޖެހެން ދިމާވާ ސަބަބެއް ގިނަ ފަހަރަށް ނޯވެއެވެ. ނަމަވެސް ހަކުރު ބަލި ޖެހުމާއި ބައެއް ކަންތައްތަކާއި ގުޅިފައި ހުންނަކަން ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. އެއީ:-
ހަކުރުބަލީގެ އަލާމާތް
ހަކުރުބަލީގެ އަލާމާތް ތަކަކީ:
ހަކުރުބަލި ޖެހިފައިވާކަން ދެނެގަންނެގޮތް
ހަކުރުބަލި ޖެހިފައިވާކަން ޔަޤީން ކުރެވޭނެ ގޮތަކީ ލޭގައި ހަކުރު ހުރިމިންވަރު ބެލުމެވެ. އާއްމު ގޮތެއްގައި ހައިބަނޑާއި ހުންނަމީހެއްގެ ލޭގައި ހަކުރު ހުންނާނީ 70 އާއި 99 މިލިގްރާމް ޕަރ ޑެސިލީޓަރ އާއި ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށެވެ. ކެއުމަށްފަހު މީހާގެ ހަކުރުމައްޗަށް ދެއެވެ. ނަމަވެސް 200 މިލިގްރާމް ޕަރ ޑެސިލީޓަރ އަށްވުރެ މައްޗަށް ދިއުމަކީ ވަރަށް ނާދިރު ކަމެކެވެ. ހަކުރުބަލި ކަމުގައި ނިންމުމަށްޓަކައި (ޑަޔަގްނޯސް ކުރުމަށް) އެމެރިކަން ޑައަބިޓީސް އެސޯސިއޭޝަން (އޭ.ޑީ.އޭ) އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ދެ މިންގަނޑަކީ:
1.    ހަކުރުބަލީގެ އަލާމާތްތަށް (ކުރިންދެންނެވުނު) ހުރުމާއި އެކު ލޭގެ ހަކުރު ބަލާއިރު 200 މިލިގްރާމް ޕަރ ޑެސިލީޓަރ އަށްވުރު މަތީގައި ހުރުން
2.    ހައިބަނޑާއި ހުރެ ހަދާ ޓެސްޓުގައި (ފާސްޓިންގް ބްލަޑް ގްލޫކޯސް) ލޭގައި ހަކުރުގެ މިންވަރު 126 މިލިގްރާމް ޕަރ ޑެސިލީޓަރ އަށްވުރެ މަތީގައި ދެ ދުވަހެއްގެ މަތީން ހުރުން
ހަކުރުބަލި ޖެހުމު ކުރީން
ބައެއްމީހުނަކީ ހަކުރުބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުމީހުނެވެ. އެންމެގިނައީ ޓައިޕް 2 ޑަައަބިޓީސް އާއިލާގެތެރޭގައި ހުޅޭތީ މިބަލި ޖެހުމަށް ހުރަހޮޅިފައިތިބޭ މީހުނެވެ. މިބައިމީހުންނަށް ރައްކާތެރިކަން ލިބޭނީ ކިހިނެއް ހެދީމާބާއެވެ؟ ނޫނީ ދުވަސް ދުވަސް ކޮޅުން ހަކުރު ބަލައިލަ ބަލައިލަ ތިބެންވީ ބާއެވެ؟ ނޫނެކެވެ. ކުރެވިދާނެ ކަންތައް އެބަހުއްޓެވެ. އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމެވެ. ހިކުމެވެ. ދެން ކެއުމުގައި މެދުމިންވަރެއް ގެންގުޅެ ގަވާއިދުން ކަސްރަތުކޮށް ހަށިގަނޑު ފަލަވެގެން ދިޔަނުދީ ހިފެހެއްޓުމެވެ. މީގެއިތުރުން ހަކުރު ހުރިމިންވަރު ބަލާ ޓެސްޓު ކުރުމާއި ދުޅަހެޔޮ ސިއްޙަތަކަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ އެހެނިހެން ކަންކަމަށް ބަލައިގެން އުޅުން ބުއްދިވެރިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ނުކުރުމާއި، މޭވާއާއި ތަރުކާރީ ގިނައިން ކެއުމާއި ހަރަކާތްތެރި ދިރިއުޅުމެއް ބައްޓަންކުރުމެވެ. ބަލިން ރައްކާތެރިވުން ހަމަ ޔަގީނުންވެސް ފަރުވާލިބުމަށްވުރެ ރަނގަޅެވެ. ނޫންތޯއެވެ؟
ހަކުރު ބައްޔާއި ރޯދަހިފުން
ރޯދައިގެ ސަބަބުން ހަކުރު ބަލީގެ މީހުންނަށް ކުރިމަތިވާ އަސަރުތައް ދެނެގަތުމަށް ދުނިޔޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ދިރާސާ ކޮށްފައި ވެއެވެ. މިގޮތުން ރޯދައިގެ ސަބަބުން ހަކުރު ބަލީގެ މީހުންނަށް ދިމާވެދާނެ ކަމަށް ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި:-
ލޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ހަކުރުގެ މިންވަރު އެކަށީގެންނުވާ މިންވަރަށް ދަށަށްދިއުން
ރޯދައަށް ހުންނަ ވަގުތު ކެއިން ބުއިމުން ދުރުހެލިވެ ހުރުމުގެ ސަބަބުން ލޭގައި ހިމެނޭ ހަކުރުގެ ބައި މަދުވެ ސިކުނޑިއަށް ބޭނުންވާ ގުލްކޯޒް ލޭގައި ނެތިއްޖެ ނަމަ އެއީ ބަލިމީހާ އަށް ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ރޯދައަށް ހުންނަ ބަލި މީޙާ އަށް މިމައްސަލަ ދިމާވުމުގެ ފުރުޞަތު އެހެން މީހުންނާއި އަޅާ ބަލާއިރު 3 ގުނަ އިތުރެވެ. މީގެ ސަބަބަކަށް ވަނީ ހަކުރު ދަށްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ބޭހާއި، އިންސުލިން ޑޯޒްތަކަށް ބަދަލު ނުގެނެސް ކެއުމާއި، ބުއިމަށް ބަދަލުތަކެއް ގެންނާތީ އެވެ.
ލޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ހަކުރުގެ މިންވަރު އެކަށީގެންނުވާ މިންވަރަށް މައްޗަށްދިއުން
ރޯދައަށް ހުންނަ ހަކުރު ބަލީގެ މީހުންގެ ލޭގައި ހަކުރުގެ ބައި މަތިވުމުގެ ސަބަބުން ކޮންމެ 100 މީހުން ކުރެ 3 މީހަކު ހޮސްޕިޓަލްގައި އެދުމަތި ކުރަން ޖެހޭކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ. މީގެ ސަބަބެއް ކަމުގައިވަނީ ރޯދައަށް ހުންނާތީވެ، ހަކުރު ދަށްކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރާ ބޭސް، ނުވަތަ އިންޖެކްޝަން މިންވަރު ދަށްކޮށްލުމެވެ.
ހަށިގަނޑުގައި ފެންމަދުވުން ލޭއޮލަވުން
ރޯދައަށް ހުންނަ ވަގުތު ފެން ބުއިމާއި، ދިޔާތަކެތި ހަށިގަނޑުގައި އެކުލެވުން މަދުވުމާއި، ޖައްވު ހޫނުވުމުގެ ސަބަބުން ދާހިއްލައި ހަށިގަނޑުން ފެނާއި އެކު ލޮނުގެ ބައިވެސް މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ހަކުރުބަލީގެ މީހުންގެ މޫނު މައްޗަށް އަދިރިވެ، ވެއްޓުމުގެ އިތުރުން ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވެ ތެދުވަން ނުކެރޭ ހިސާބަށް ވެސް ދެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިގޮތަށް ލިބޭ އަނިޔާގައި ވެއްޓި ކަށިގަނޑެއް ބިއްދައިގެން ދިއުން ވެސް އެކަށީގެންވެއެވެ. ލޭގައި ހިމެނޭ ފެނުގެ ބައި މަދުވެ ލޭގެ އޮލަމިން މައްޗަށް ދިއުމުގެ ސަބަބުން ލޭހޮޅި ތެރޭގައި ގަނޑުކޮޅެއް ނުވަތަ ގަނޑުލޭކޮޅެއް އުފެދި ލޭހޮޅި ބެދުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.
ބަޔާންކުރެވުން މައްސަލަތައް ދިމާވުމާއެކު ހަކުރުބަލީގެ މީހުން ރޯދައަށް ތިބުމުގައި ޚާއްޞަ އިރުޝާދު ތަކެއް ވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ރޯދައަށް ނުހުރެވޭނެ މީހުންނާއި، ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއި އެކު ރޯދަ ހިފިދާނެ މީހުން ހިމެނެއެވެ.
މަތީގައި އިޝާރާތްކުރި މައްސަލަ ނުހުންނަ ހަކުރު ބަލި ހުންނަ މީހުން ރޯދަހިފުމަކީ ނުރައްކާ އެކުލެވޭ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ރޯދަ މަސް އައުމުގެ ކުރިން ޑޮކްޓަރާއި މަޝްވަރާކޮށް ނަޞޭހަތް ލިބިގަތުން މުހިއްމެވެ. މިގޮތުން ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި :-
ހަކުރު ބަލީގައި ލޯހަލާކުވުން
ހަކުރު ބަލީގައި ލޯހަލާކުވުން މާނަ ކުރެވެނީ ހަކުރު ބަލި ޖެހުމާއި ވިދިގެން ގިނަ ދުވަސްވެ ލޮލުގެ މައްސަލަތައް ފެންމަތިވުމަށެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި ހަކުރު ބައްޔާއި ގުޅިގެން ލޮލުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވާ ލޮލުގެ އަސާސީ ގުނަން އަކީ ލޮލުގެ ފަހަތުގައިވާ އައްޔަށް ނާޒުކު ބައެއް ކަމުގައިވާ ރެޓިނާ އޭ ކިޔޭ ނާރު ފަށަލަ އެކެވެ. މާނަ އަކީ ހަކުރު ބައްޔާއި ގުޅިގެން ރެޓިނާ ހަލާކުވެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވުމެވެ.
ލަފްޒީ ގޮތުން ބަލާއިރު ޑައެބިޓިކް ރެޓިނޮޕަތީ ގެ މާނަ ބަލާލަމާ ހިނގާށެވެ. އެހެންކަމުން ޖުމުލަ މާނަ އަކީ  ހަކުރު ބައްޔާއި ގުޅިގެން ދިމާވާ ރެޓިނާގެ ބަލިތައް މިއެވެ.
ރެޓިނާ އަކީ ތަނެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް ފެންނަހިނދު އެއެއްޗެއްގެ ސޫރަ ނަގައިގަނެ، އެ މަންޒަރެއް ނުވަތަ އެސޫރައެއް ސިކުނޑިއަށް ފޮނުވައިދޭ ފަރާތެވެ.
ހަކުރު ބައްޔާއި ގުޅިގެން ލޮލަށް ކުރިމަތިވާ މައްސަލަ ތަކުގެ ތެރޭގައި ލޮލުގެ ފެނުން ދަށްވުން، އަދި ލޯއަދިރިވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. ހަކުރު ބަލީގައި ގިނަ ދުވަސްވާވަރަކަށް ލޮލަށް ދިމާވާ މިފަދަ އުދަގޫތައް އިތުރަށް ގޯސްވެގެން ދެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ވާގޮތަކީ ލޭހޮޅިތައް ނިކަމެތިވަނީ އެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބުން ލޭހޮޅިތަކުން ލެޔާއި، ދިޔަ ރެޓިނާގެ ތެރެއަށް ފޭދޭގޮތް ވަނީއެވެ. އެހެންކަމުން ހަކުރު ބައްޔާއި ގުޅިގެން ރެޓިނާ އަށް ކުރިމަތިވާ އެންމެ އާންމު މައްސަލަ އަކީ މިއީއެވެ.
ހަކުރު ބަލީގައި ގުރުދާ ފޭލްވުން
ހަކުރު ބަލީގައި ގުރުދާ ފޭލްވުން އަކީ  ހަކުރު ބަލީގެ ސަބަބުން ގުރުދާ ހަލާކުވެ ދިއުމެވެ. މިބައްޔަށް ކިމެލްސްޓީލް-ވިލްސަން ސިންޑްރޯމް، އަދި އިންޓަކެޕިލަރީ ގްލޯމެރިޔުލޯ ނެފްރައިޓިސް އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. މިބަލީގެ ސަބަބުން ގުރުދާގެ ގްލޯމެރިޔޫލަސް ތަކުގައި ހުންނަ ކުދިކުދި ލޭހޮޅި ނުވަތަ ކެޕިލަރީ ތައް ހަލާކު ކޮށްލައެވެ. ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް މިބަލީގެ ސަބަބުން ޑައަލަސިސް ހަދަން ޖެހެއެވެ.ހަކުރު ބަލިޖެހޭ ކޮންމެ މީހަކަށް ގުރުދާ ފޭލްވުން ކުރިމައްޗެއް ނުވެއެވެ. ގުރުދާ ގެ ބަލިތައް ވެސް އެންމެންނަކަށް ކުރިމައްޗެއް ނުވެއެވެ.
ހަކުރު ބަލީގައި ފައި ހަލާކުވުން
ހަކުރު ބަލީގައި ފައި ހަލާކުވުން ނިސްބަތް ކުރެވެނީ ހަކުރު ބަލި އާއި ގުޅިގެން ފަޔަށް ކުރިމަތިވާ މައްސަލަތަކަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. މިމައްސަލަތައް ދިމާވާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ހަކުރު ބަލީގައި ނާރުތައް ހަލާކުވުން އަދި ފައިގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް ރަގަޅަށް ލޭފޯރުކޮށް ނުދިނުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ހަކުރު ބަލި ޖެހުމުން ފަޔަށް ކުރިމަތިވާ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ އާންމު ކަމަކީ ފައިގައި އިންފެކްޝަން އަށަގަނެ، ހަލާކުވެ މަރުވުން، އަދި ފައިގައި ޖަހާ ފާރުކޮޅު ފަދަ ތަކެތި ފަސޭހަވުން ލަސްވުން ފަދަ ކަންތައްތަކެވެ. ހަކުރު ބައްޔާއި ގުޅިގެން ފަޔަށް ދިމާވާ މައްސަލަތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް އެންމެ ރަގަޅު އެއްގޮތަކީ ދުރާލާ އެކަމަށް ވިސްނައި ތައްޔާރުވެ ހުރެ އެކަމުން ރައްކާތެރިވުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. އެގޮތުން ދެފައި ދޮވެ ރަގަޅަށް ސާފުކޮށް ފައިގެ ޞިއްޙަތަށް ރަގަޅަށް އަޅާލުން މުހިއްމެވެ. ފައިގައި އުފެދޭ ފާރުގަނޑަށް ރަގަޅަށް އަޅާލައި އެޔަށް ފުރިހަމަ އަށް ފަރުވާ ކުރުމަކީ ވެސް އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ.
ހަކުރު ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރުން
ހަކުރު ބައްޔަކީ އެއްކޮށް ފަސޭހަކުރެވޭ ބައްޔެއް ނޫންކަމުން ބަލަން ޖެހެނީ ބަލި ކޮންޓްރޯލްކުރެވޭތޯ އެވެ. ހަކުރު ބަލީގެ ކޮންމެ ވައްތަރެއް ވިޔަސް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށްޓަކައި ދިރިއުޅުމުގެ ބައެއް އާދަތަކަށް ބަދަލު ގެންނަނށްޖެހެއެވެ. ހަކުރު ބައްޔަކީ އެއްކޮށް ފަސޭހަ ކުރެވޭ ބައްޔަކަށް ނުވާތީ ވިސްނަންޖެހެނީ ހަކުރު ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭތޯ އެވެ. ހަކުރު ބަލީގެ ކޮންމެ ބާވަތެއް ވިޔަސް، ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށްޓަކައި ދިރިއުޅުމުގެ ބައެއް އާދަތަކަށް ބަދަލު ގެންނަން ޖެހެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:-
ކަސްރަތު ކުރުން
ކަސްރަތު ކުރުމުން ލޭގައި ހުންނަ ހަކުރު ދަށަށް ދެއެވެ. އަދި ހަށިގަނޑަށް ލުއިކަން ލިބިދެއެވެ. ބަރުދަން ލުއިކޮށްދެއެވެ. މިގޮތުން ދާހިއްލާ ވަރަށް އަވަސް އަވަހަށް ހިނގުން، ދުވުން، އަދި ފެތުން ފަދަ ކަސްރަތުތައް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ކަސްރަތު ކުރުމުން ލޭގައި ހުންނަ ހަކުރު ދަށަށް ދެއެވެ. އަދި މީހާގެ ބަރުދަން ލުއިކޮށްދީ ހަށިގަނޑުގައި ލޭ ރަގަޅަށް ދައުރުކޮށްދެއެވެ. މިގޮތުން ކުރަން އެންމެ ރަގަޅު ކަސްރަތެއްކަމަށް ބެލެވެނީ ދާހިއްލާ ވަރަށް އަވަސް އަވަހަށް ބާރަށް ހިނގުން، ދުވުން، އަދި ފެތުން މި 3 ކަންތަކެވެ. އޮފީހަށާއި އެހެން ތަންތަނަށް ދާއިރު ފައިމަގުގައި އުޅުން ބުއްދިވެރިއެވެ.
ފިކުރުބޮޑުވުމާއި ހާސްކަމުން ދުރުހެލިވުން
ފިކުރުބޮޑުވުމާއި ހާސްކަމުން ދުރުހެލިވެ ހުރުމަކީ ހަކުރު ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅެކެވެ. ހަކުރު ބަލި ޖެހުމުން އެބައްޔާއި މެދު ފިކުރު ބޮޑޫކުރުން ރަގަޅެއް ނޫނެވެ. ދިރިއުޅުމުގައި ދިމާވާ ކަންތައްތަކުގައި ފިކުރު ބޮޑުނުކުރުމަކީ ހަކުރު ބަލި އަވަހަށް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅެކެވެ. މަސައްކަތާއި ކުޑަކޮށް ދުރަށް ދިއުމަށް އަހަރީ ޗުއްޓީއެއް ނެގުމާއި، އާއިލާއާއި ރަހުމަތްތެރިންނާއި އެކު ވަގުތުހޭދަކުރުން މިއީ މިކަމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަމެވެ. ހަކުރު ބަލިޖެހުމުން އެބައްޔާއި މެދު ފިކުރުބޮޑުކުރުން ރަގަޅެއް ނޫނެވެ. މިއީ ބައްޔެއް ނޫންކަމަށް ހިތުލައިގެން އުފާވެރި ދިރިއުޅުމެއް އުޅެން ދަސްކުރުން ބުއްދިވެރިއެވެ.
ކެއުމަށް އެދެވޭ ބަދަލެއް ގެނައުން
ހަކުރު ބައްޔަށް ބޭސް ކުރުމުގެ އިތުރުން ކެއުމަށް ބަދަލުތަކެއް ގެންނަން ޖެހެއެވެ. މިކަމުގައި ބަލަން ޖެހެނީ ހަކުރުގެ ބައި އެކުލެވޭ ބާވަތެއް ކަމަށްވާ ކާބޯ ހައިޑްރޭޓްސް މަދުކޮށް، ޕްރޮޓީން އަދި ވިޓަމިންގެ ބައިތައް ގިނަކުރެވޭތޯ އެވެ. ކެއުން ރަގަޅު ނޫން ބައެއް ތަކެތީގެ ތެރޭގައި ތެލާއި، ސަރުބީ އެކުލެވޭ ބާވަތްތައް، އައިސްކްރީމް، ކޭކް، ޕުޑީން، ޗޮކްލެޓް، ބޮނޑިބަތް ފަދަ ފޮނިކާތަކެތި ހިމެނެއެވެ. ޑޮކްޓަރުގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން ކޮންމެހެން ކާންޖެހިގެން ނޫނީ ހަކުރު އެކުލެވޭ ތަކެތި ބޭނުން ނުކުރާށެވެ.
ސާފުތާހިރު ކަމަށް ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއް ދިނުން
ހަކުރު ބަލި ޖެހޭމީހުންނަށް ވަރަށް ފަސޭހައި ޖަރާސީމުން ޖެހޭ ބަލިތައް ޖެހެއެވެ. އެހެން ކަމުން ސާފުތާހިރުކަމަށް ލޯބިކޮށް އެކަން ދަމަހައްޓަން ޖެހެއެވެ. ސަމާލުކަން ދެވިދާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި :-
ހަކުރުބަލީގެ ފުރަތަމަ ވައްތަރުގެ ފަރުވާ
ހަކުރު ބަލީގެ ފުރަތަމަ ވައްތަރުގެ ފަރުވާގައި ހަކުރު ބަލި ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް ކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގެ އިތުރުން އިންސިއުލިން އިންޖެކްޝަން ގަވާޢިދުން ޖަހަން ޖެހޭނެއެވެ.
ހަކުރުބަލީގެ ދެވަނަ ވައްތަރުގެ ފަރުވާ
މިވައްތަރުގައި ހަކުރު ބަލި ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް ކުރެވޭ އަމަލުތަކަށް ރަގަޅަށް ސަމާލުކަންދީ އެކަންތައްތައް ކުރުމުން ހަކުރު ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރެވެއެވެ. އެގޮތުން ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވިއްޖެނަމަ ގުޅަ ބޭސް ބޭނުން ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. އަދި ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި އިންސިއުލިން ވެސް ޖަހަން ޖެހިދާނެއެވެ. އެއީ ބޭހުން ހަކުރު ބަލި ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވުން، ނުވަތަ ނުރައްކާތެރި ޖަރާސީމެއް ހަށިގަނޑުގައި އަށަގަތުން ފަދަކަމެއް ދިމާވުމުންނެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ލަވަނު
ލަވަނު އަކީ އުކުޅުވަޅު، ފޫކޮޅު އަދި ދެފައިދެގޯޅީގައި އުފެދޭ ހަމުގެ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުސްކުލައެއް ހުންނަ ބައްޔެކެވެ. އަދި ކެހުން ހުންނާނެ އެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) އަޙްމަދު ޝާހިދު
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔރަޑް) އަޙްމަދު ޝާހިދު، ސާރވިސް ނަންބަރު 873، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވީ 1984 ވަނަ އަހަރު މޭ މަހުގެ 09 ވަނަ ދުވަހު، ލާންސް ކޯޕްރަލް ރޭންކުގައެވެ. އެ ދުވަހުން ފެށިގެން 34 އަހަރާއި 07 މަހާއި 03 ދުވަހުގެ ދިގުމުއްދަތެއްގައި ވަނީ ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއިއެކު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރަށާއި ދިވެހި ޤައުމަށް ވަރަށް އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވާފައެވެ. ސިފައިންގެ ތަފާތު ގިނަ އިސް މަޤާމުތައް ފުރުއްވާފައިވާ ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) އަޙްމަދު ޝާހިދު ވަނީ 2015 ފެބުރުވަރީ 9 އަކުން، 2018 ޑިސެންބަރު 11 ވަނަ ދުވަހަށް ވައިސް ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މަޤާމު އަދާކުރައްވާފައިވާފައެވެ.
ފާއިތުވި ދިގު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔރަޑް) އަޙްމަދު ޝާހިދު ވަނީ ރާއްޖެއާއި ރާއްޖެއިންބޭރުން ތަފާތު ގިނަ ކޯސްތައް ފުރިހަމަ ކުރައްވައި، ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނާއި ތަޖުރިބާ ހޯއްދަވާފައެވެ. މިގޮތުން ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައިވާ ކޯސްތަކުގެ ތެރޭގައި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ރޯޔަލް މިލިޓަރީ އެކަޑެމީ ސޭންޑްހާސްޓުން ފުރިހަމަކުރެއްވި އޮފިސަރ ކެޑޭޓް ކޯހާއި، އިނގިރޭސިވިލާތުން ފުރިހަމަކުރެއްވި އެއެރޯ ޓެކްނިކަލް އިންޖިނިއަރިންގ ކޯހާއި، އެމެރިކާއިން ފުރިހަމަކުރެއްވި އިނގްލިޝް ލޭންގްއޭޖް އިންސްޓްރެކްޓަރ ކޯހާއި، އިންފެންޓްރީ އޮފިސަރސް އެޑްވާންސް ކޯހާއި، ޕާކިސްތާނުން ފުރިހަމަކުރެއްވި ކޮމާންޑް އެންޑް ސްޓާފް ކޮލެޖް ކޯހާއި، އެމެރިކާ އިން ފުރިހަމަކުރެއްވި އޭޝިއާ ޕެސިފިކް ސެންޓަރ ފޮރ ސެކިއުރިޓީ ސްޓަޑީޒް އެގްޒެކެޓިވް ކޯހާއި، އެމެރިކާގެ ދަ ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ޔުނިވަރސިޓީން ފުރިހަމަކުރެއްވި އިންޓަނޭޝަނަލް ކައުންޓަރ ޓެރަރިޒަމް ފެލޯސް ޕްރޮގްރާމް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. މީގެއިތުރުން ވަރަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ސެމިނަރ ތަކާއި ކޮންފަރެންސް ތަކުގައި ވެސް ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔރަޑް) އަޙްމަދު ޝާހިދު ވަނީ ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ.
ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގައި ހުންނަވައި، ހޯއްދަވާފައިވާ ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނުގެ ބޭނުން ހިއްޕަވައިގެން ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔރަޑް) އަޙްމަދު ޝާހިދު ވަނީ ކޮމާންޑް އަދި ސްޓާފް މުހިންމު މަޤާމްތަކެއް ފުރުއްވާފައެވެ. މިގޮތުން ސްޕެޝަލް އެސެސްމެންޓް ޔުނިޓްގެ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރގެ މަޤާމާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ސީ. ސެކްޝަނުގެ އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަޤާމާއި، ރީޖަނަލް ހެޑްކްއޯޓާރޒް ހުޅުލޭގެ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރުގެ މަޤާމާއި، އޯޑްނަންސް ސާރވިސްގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރުގެ މަޤާމާއި، ސަޕޯޓް ބެޓޭލިއަން 2ގެ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރުގެ މަޤާމާއި، އެމްއެންޑީއެފް ސެންޓްރަލް އޭރިއާގެ ކޮމާންޑަރުގެ މަޤާމާއި، އެމްއެންޑީއެފް މާލޭ އޭރިއާގެ ކޮމާންޑަރުގެ މަޤާމާއި، އެމްއެންޑީއެފް މެރިން ކޯރގެ ކޮމަޑާންޓް މަޤާމާއި، އެމްއެންޑީއެފް ސަދަން އޭރިއާ ކޮމާންޑަރުގެ މަޤާމާއި، އިންޓެލިޖެންސްގެ ޑައިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމާއި، އެމްއެންޑީއެފް ކޯސްޓްގާޑްގެ ކޮމަޑާންޓްގެ މަޤާމާއި، ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އިންޓަނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ކޯޕަރޭޝަންގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމާއި، އޯޑްނަންސް ސާރވިސްގެ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރުގެ މަޤާމާއި، ސްޕޯޓްސް އެންޑް ރެކްރިއޭޝަން ކުލަބުގެ ރައީސް ކަމުގެ މަޤާމު ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ސިފައިންގޭގެ ވަރަށް ގިނަ ބޯޑުތަކާއި ކޮމެޓީތަކުގައި ވަނީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވާފައެވެ. އޭގެތެރެއިން ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އެމްއެންޑީއެފް ލަފާދޭ މަޖިލިސްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކާއި، އެމްއެންޑީއެފް ލަފާދޭ މަޖިލިހާއި ޕްރޮމޯޝަން ބޯޑުގެ ވައިސް ޗެއަރމަންގެ ހައިސިއްޔަތުން ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކާއި، ސިފައިންގެ ވެލްފެއަރ ފަންޑުގެ ގަވަރނިންގ ބޯޑުގައި މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައާއި، ވައިސް ޗެއަރމަނެއްގެ ގޮތުން އަދި ޗެއަރމަނެއްގެ ގޮތުން ކުރެއްވި އަގުހުރި ޚިދުމަތްތައް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔރަޑް) އަޙްމަދު ޝާހިދު މަސައްކަތް ކުރައްވާފައިވާ ރޭންކުތަކުގެ ތެރޭގައި ލާންސްކޯޕްރަލް، ކޯޕްރަލް، ސާރޖަންޓް، ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2، ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 1 ހިމެނެއެވެ. އަދި ކަމިޝަންޑް އޮފިސަރެއްގެ ގޮތުގައި ލެފްޓިނަންޓް، ފަސްޓް ލެފްޓިނަންޓް، ކެޕްޓަން، މޭޖަރ، ލެފްޓިނަންޓް ކާނަލް، ކާނަލް، ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލްގެ ރޭންކު ހިމެނޭއިރު ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ކުރައްވާފައިވަނީ ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ރޭންކުގައެވެ.
އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއިއެކު ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން ޝަރަފުގެ ނިޝާންގެ ގޮތުގައި ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) އަޙްމަދު ޝާހިދަށް 09 މެޑެއްޔާއި 11 ކުލައެއް ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ މެޑެލި ތަކަކީ ތިނެއް ނޮވެންބަރުގެ މެޑެލި، ދިގުމުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ މެޑެލި، ސައްތައިގެ މެޑެލި، މަތިވެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑެލި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މެޑެލި، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑެލި، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑެލި، އަޚްލާޤީ މެޑެލި އަދި 17 ވަނަ ސާކު ސަމިޓް މެޑެއްޔެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ކުލަ ތަކަކީ ޚާއްޞަ ޚިދުމަތުގެ ކުލަ އެއްވަނަ ފަހަރަށް، ޚާއްޞަ ޚިދުމަތުގެ ކުލަ ދެވަނަ ފަހަރަށް، ހުނަރުވެރިކަމުގެ ކުލަ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުލަ، ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރުމުގެ ކުލަ، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ ކުލަ، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ ކުލަ، އަޚްލާޤީ ކުލަ 1 ވަނަ ފަހަރަށް، އަޚްލާޤީ ކުލަ 2 ވަނަ ފަހަރަށް، ހިތްވަރު ގަދަކަމުގެ ކުލަ އެއްވަނަ ފަހަރަށް އަދި ކާމިޔާބުގެ ކުލަ އެއްވަނަ ފަހަރަށެވެ.
އެމްއެންޑީއެފްގެ ވައިސް ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މަޤާމުގައި ހުންނަވައިގެން ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔރަޑް) އަޙްމަދު ޝާހިދު ކުރައްވާފައިވަނީ ވަރަށް އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކެކެވެ. އޭގެތެރެއިން އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވެނީ ސިފައިންގެ އިދާރީ ހިންގުން ހަރުދަނާކުރެއްވުމަށާއި، ސިފައިންގެ ޤަވާޢިދުތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރެއްވުމަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކުގެ އިތުރުން، ސިފައިން ކޮށްފައިވާ ބޮޑެތި ޚާއްޞަ މަސައްކަތްތަކުގައި ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްގެ އިރުޝާދާއެކު ކުރައްވާފައިވާ މުހިންމު މަސައްކަތްތަކެވެ. މިގޮތުން ރަސްރަނި ބަގީޗާގެ މަސައްކަތާއި، ކަޅުތުއްކަލާކޮށީ ފެހި މައިދާން ތައްޔާރުކުރުމުގެ މަސައްކަތާއި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަދި ސިފައިންގެ އެންމެމަތީ ވެރިޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް ރައީސްކަމުގެ ހުވާ ކުރެއްވި ދަރުބާރު ތައްޔާރުކުރުމަށް ވަރަށް ކުރު މުއްދަތެއްގައި ސިފައިން ކުރި ބުރަ މަސައްކަތް ވަރަށް ގާތުން ބައްލަވައި ކާމިޔާބުކަމާއެކު ނިންމާލުމުގައި އަދާކުރެއްވި މުހިންމު ދައުރު ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔރަޑް) އަޙްމަދު ޝާހިދުގެ ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ 34 އަހަރުގެ ޙަޔާތުގައި ކުރައްވާފައިވާ ހުރިހާ ޚިދުމަތްތަކަކަށް މިފަދަ ރިޕޯޓެއްގައި ބަލާލުމަކީ ވެވޭނެ ކަމެއްނޫނެވެ. ވުމާއެކު އެކަމަށް މަޢާފަށް އެދެމުން، ވޭތުވެދިޔަ ދިގު މުއްދަތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުގައި ކޮށްދެއްވާފައިވާ މަތިވެރި ޚިދުމަތްތައް އައްސަރިބަހާއި ސާބަސް ދަންނަވަމެވެ. ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔރަޑް) އަޙްމަދު ޝާހިދު، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ކުރައްވާފައިވަނީ 2018 ޑިސެންބަރު 11 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.
ދިވެހިން
ދިވެހިން އެއީ އިންޑޯއާރިޔަން ޢާއިލާގެ ނަސްލަކަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. މި މީހުން ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ. މި ނަސްލުގެ އެއް ބަޔަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މީހުންނެވެ. އަނެއް ބަޔަކީ މަލިކުންނެވެ. އެއީ އިންޑިޔާގެ ރަށެއް ކަމުގައިވާ މަލިކުގެ އަހުލުވެރީންނެވެ. މަލިކުގެ އަހުލުވެރީންނަށް މަހަލުންނޭކިޔޭ މުޚާތަބުުކުރެވޭ ފަހަރުވެސް އާދެއެވެ. ދިރާސާތަކަކަށްފަހު ޢިލްމުވެރިންވަނީ މިނަސްލުގެ މީހުން 3 ބަޔަކަށް ބައްސަވާފައެވެ. އެތިން ބަޔަކީ:
އޮށް ދުޅަވުން
އޮށް ދުޅަވުން އަކީ އުރަވަޅި ތެރޭގައި އޮންނަ އޮށް ގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދި، ދުޅަވުމެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިހާލަތުގައި އޮށުގައި އިންފެކްޝަން އަށަގަންނަ ގޮތްވެއެވެ. އޮށް ދުޅަވުން އަކީ ތަދު ވަރަށް ބޮޑަށް އިހްސާސް ކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ. މިފަދަ ކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ ވީއެންމެ އަވަހަކަށް ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން ވާނެއެވެ.
އޮށްދުޅަވުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި، މަންޏާއެކު ލޭއައުން، ކުޑަކަމުދާތަކެތީގައި ލޭހުރުން، އާދަޔާޚިލާފަށް ގަދަޔަށް އޮށުގައި ރިހުން، އަދި އޮށް ދުޅަވެފައިވާ ފަރާތުގެ ފައިވަޅުގައި ގޮށްލުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު އޮށް ދުޅަވުން ކުރިމަތިވަނީ މަނި ގުދަން ގައި އުފެދޭ އިންފެކްޝަން ގެ އަސަރު އޮށް އަށް ފޯރުމުންނެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިމައްސަލަ ކުރިމަތިވާން ދިމާވަނީ ޖިންސީ ގުޅުމުން ޒަރީޢާއިން ފެތުރޭ ބަލިތައް ކަމުގައިވާ ކިހުނުވުން އަދި ކްލަމީޑިއާ އިންފެކްޝަން ގެ ސަބަބުންކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކޯފުއްޕި ޖެހުމުން ބައެއް ޒުވާނުންނަށް މިމައްސަލަ ދިމާވާކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ރަންގުމޫ
ރަންގުމޫ ނުވަތަ އަކީ  އަޑިއަށް ނުވަތަ ބިމުގެ ތެރެއަށް ގޮނޑިލައިގެން ހެދޭ ތަރުކާރީގެ ބާވަތެކެވެ. މިހާރު ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ރަންގުމޫ މަޝްހޫރު ވެފައި އޮންނަނީ ބީޓް ރޫޓް ގެ ނަމުންނެވެ. ރަންގުމޫ ގަސް ބޮޑުވަނީ އާންމު ގޮތެއްގައި 2-1 މީޓަރުގެ އުސްމިނަށެވެ. ހިތުގެ ބައްޓަމަން ހުންނަ ރަންގުމޫ ފަތުގެ ފުޅާމިނުގައި 20-2 ސެންޓި މީޓަރުވަރު ހުރެއެވެ. ރަންގުމޫ ގަހުގައި އަޅަނީ ވަރަށް ކުދި މަލެވެ. މިމަލުގެ ވަށަމިނުގައި ހުންނާނީ 5-3 މިލިމީޓަރު ވަރެވެ.
ލޯޅަވުން
ލޯޅަވުން ނުވަތަ ލޯޅައިވުން އަކީ ލޯ ކުޑަކޮށް ދުޅަވެ، ރަތްވެ، މަޑުލައި ފެންނަ އަންނަގޮތް ވުމެވެ.
" ވަޠަން އެދޭގޮތަށް " މިގުޅުން އުފެދުނު ގޮތް އަދި މިގުޅުމަށް އައި ބަދަލު
ފައިލް:Wathan.jpg
ލޯޅަވުން
ޤިސްމު:ބަލިތައް
" ވަޠަން އެދޭގޮތަށް " މިގުޅުން އުފެދުނު ގޮތް އަދި މިގުޅުމަށް އައި ބަދަލު
ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ވެރިކަން ކުރައްވަމުން އައި 3 ވަނަ ރައީސް އަލްއުސްތާޛް މައުމޫނު އަބުދުލް ޤައްޔޫމުގެ ވެރިކަމަށް 30 އަހަރުފުރި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން ބަދަލަކަށް ބޭނުންވެގެން ފެށި މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ގިނަޕާޓީ ވާދަކުރާ އިންތިޚާބެއް ރާއްޖޭގައި 2008 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވުމަށް މަގުފަހިވެގެން ދިޔައެވެ. ރިޔާސީ އިންތިޚާބަކަށް ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން ފިސާރި ރަގަޅަށް ތައްޔާރުވަމުން ދިޔައެވެ. އެކި އެކި ސިޔާސީ ޕާޓީތައް ހަދައިގެން ސިޔާސީ މައިދާނުގައި މުޅި ދިވެހިރާއްޖެ ނުދެކޭފަދަ ބޮޑެތި ކަންތައްތަކެއް ކުރިމަތިވިއެވެ. މަޒުމޫނުގެ މައުޟުން ބޭރުވެދާނެތީ އެބަޔަށް އަލި އަޅުވާލުމުގެ ބަދަލުގައި އަސްލު މައުޟޫއާއިގެން ކުރިއަށް ދާނަމެވެ. ރިޔާސީ އިންތިޚާބު އޮތީ ދެބުރަކަށެވެ. ފުރަތަމަ ބުރާއި ދެވަނަ ބުރެވެ. ފުރަތަމަ ބުރުގައި ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތި ލެއްވީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޕާޓީން ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި އަލް އުސްތާޛް މައުމޫނު އަބުދުލް ޤައްޔޫމެވެ. ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީން އަލްފާޟިލް މުހައްމަދު ނަޝީދު (އަންނި) ގ.ކެނެރީގެ / މާލެއެވެ. ޖުމްހޫރީޕާޓީގެ ފަރާތުން ކުރިމަތި ލެއްވީ މަޝްހޫރު ވިޔަފާރިވެރިޔާ އަލްފާޟިލް ޤާސިމް އިބްރާހިމްއެވެ. ދިވެހި ޤައުމީޕާޓިން ރައީސްކަމަށް ކުރިމަތިލެއްވީ ޑޮކްޓަރ ހަސަން ސައީދެވެ.ޝޯސަލް ލިބަރަލް ޕާޓީން ކުރިމަތި ލެއްވީ އަލްފާޟިލް އިބްރާހިމް އިސްމާއިލް މއ.ބޯގަންވިލާ / މާލެއެވެ. އިސްލާމިކް ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓިން ކުރިމަތިލެއްވީ އަލްފާޟިލް އުމަރު ނަސީރު / ހ.ދޮންޖޭމުގަސްދޮށުގެއެވެ. ބާކީ ހުރި ސިޔާސީޕާޓީތައް ތާއިދުކުރައްވަމުން ގެންދިޔަ ގޮތް ދަނަނަވަލާނަމެވެ.
__________________________________________________________________________________________________________________________________
2008 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ރިޔާސީ އިންތިހާބްގެ ބައިވެރިން
ފައިލް:Maumoon.jpg
1. ޑީ.އާރު.ޕީ ( ދިވެހިރައްޔިތުންގެ ޕާޓީ) އާއި ގުޅިފައި ހުރި ޕާޓީތައް
ފައިލް:Anni.jpg
ފައިލް:Qasim.jpg
3.ޖުމްހޫރީޕާޓީ
ފައިލް:Hassan.jpg
4.ޑޮކްޓަރ ހަސަން ސައީދު
ލޮލުފުސް
ލޮލުފުސް އަކީ ލޮލުގެ ކޮއިމަތި ފުސްވެގެން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ.
" ވަޠަން އެދޭގޮތަށް " މިގުޅުން އުފެދުނު ގޮތް އަދި މިގުޅުމަށް އައި ބަދަލު
2008 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ރިޔާސީ އިންތިހާބްގެ ބައިވެރިން
ފައިލް:Ibra.jpg
ލޮލުފުސް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
" ވަޠަން އެދޭގޮތަށް " މިގުޅުން އުފެދުނު ގޮތް އަދި މިގުޅުމަށް އައި ބަދަލު
2008 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ރިޔާސީ އިންތިހާބްގެ ބައިވެރިން
5.އިބްރާހިމް އިސްމާއިލް (އިބްރާ)
ފައިލް:Umar101.jpg
6. އުމަރު ނަސީރު (އުމަރު)
___________________________________________________________________________________________________________________________________
ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ފުރަތަމަ ބުރު ނިމުން
ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގައި ވާދަކުރި ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން 1 ވަނަ އަށް ދިޔައީ ރައީސް މައުމޫނެވެ. ދެވަނަ ބޭފުޅަކީ އެމް.ޑީ.ޕީގެ ކެންޑިޑޭޓް މުހައްމަދު ނަޝީދު (އަންނި)އެވެ. ހަސަން ސައީދު ތިންވަނައެވެ.ޤާސިމް ދިޔައީ ހަތަރުވަނަ އަށެވެ.ފަސްވަނަ އިބްރާއެވެ.ހަވަނަ އުމަރެވެ. ނަތީޖާއިން އެންމެ ބޮޑު ހައިރާންކަމެއް ލިބުނީ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއަށެވެ. ސަބަބަކީ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއަކީ ސިޔާސީގޮތުން އެންމެ ބާރުގަދަ ޕާޓީގެ ގޮތުގައި އެޕާޓީ އޮތީމައެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ބޮޑުބައެއް ޖުމްހޫރީޕާޓީއާއި ގުޅިފައިވާތީ އެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން އެންމެ ބާރުގަދަ ޕާޓީ އަކީ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީކަމުގައި މިދެންނެވީ އޮޅުމަކުން ނޫނެވެ.ޑީއާރުޕީގެ އިންތިހާބުގެ ބަލިވުމުގެ ހަޤީޤީ ސަބަބަކީ ޖުމްހޫރީޕާޓީއެވެ. އަދި އެމްޑީޕީގެ ވެރިކަމުގެ ދުވަސްތައް ގުނަން ފެށުމުގެ ސަބަބަކީ ވެސް ޖުމްހޫރީޕާޓީއެވެ. އެވަގުތު ޖުމްހޫރީޕާޓީ އޮތީ ޖުމްހޫރީ ގުޅުން ކިޔާ ހާއްސަ ކޯލިޝަނެއް ހަދައިގެންކަމުން އެކޯލިޝަންގެ ބައިވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އަދާލަތު ޕާޓީ އޮތުން ވެގެން ދިޔައީ މިދެންނެވި ސިޔާސީ ބާރުގަދަވުން ލިބުނު ސަބަބުކަމުގައެވެ. ނަމަވެސް ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ކެޑިޑޭޓ އިންތިހާބުގައި ހަތަރުވަނައަށް ދިޔަކަން އެއީ ސިހުން ލިބިގެން ދިޔަކަމެކެވެ. ހަސަން ސައީދަށް ވުރެ ޤާސިމް މަޤުބޫލުވާނެ ކަމަށް ގިނަބަޔަކު ބުނިނަމަވެސް ރައްޔިތުންގެ ވޯޓު ނިކުތީ ހައރާން ކުރުވަނިވި ގޮތަކަށެވެ. ޤާސިމަށް ނާކާމިޔާބު ވުމުގެ ސަބަބުތައް ކޮންމެހެން މިތާދަންނަވާކަށް ބޭނުމެއްނުވެއެވެ. " އަދި ނުނިމޭ... ކުރިއަށް ދަނީ....."
މޭޖަރ ޖެނެރަލް ޢަބްދުﷲ ޝަމާލް
ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް މޭޖަރ ޖެނެރަލް ޢަބްދުﷲ ޝަމާލް، ސާރވިސް ނަންބަރު: 1089، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވީ  1988 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރިލްމަހުގެ 04 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ވޭތުވެ ދިޔަ 30 އަހަރު މޭޖަރ ޖެނެރަލް ޢަބްދުﷲ ޝަމާލް ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރަށް ގިނަގުނަ އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވާފައެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަދި ސިފައިންގެ އެންމެމަތީވެރިޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް، ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މަޤާމަށް މޭޖަރ ޖެނެރަލް ޢަބްދުﷲ ޝަމާލް އައްޔަންކުރެއްވީ 2018 ޑިސެންބަރު މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.