cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ލޭގެ ޕްލާޒްމާ
ޕްލާޒްމާގައި ހިމެނޭ މާއްދާތައް
ޕްލާޒްމާގެ 90 އިންސައްތަ އަކީ ފެނެވެ. 10 އިންސައްތަ އަކީ އެހެނިހެން މާއްދާތަކެވެ. އެހެނިހެން މާއްދާތަކުގެ ތެރެއިން 7.1 އިންސައްތަ އަކީ ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން(Plasma protein) އެވެ. 2 އިންސައްތަ އަކީ ލިޕިޑް، ހޯރމޯން،ހަށި ދަމަނަތަކާއި، އެންޒައިމް، އަދި ތަފާތު ކާނާގެ މާއްދާތަކާއި، ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރަންޖެހޭ ބޭކާރު މާއްދާތަކެވެ. 0.9 އިންސައްތަ އަކީ ތަފާތު މައުދަންތަކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ސޯޑިއަމް، ކެލްސިއަމް، ޕޮޓޭސިއަމް، ފޮސްފަރަސް،އަދި މެގްނީޒިއަމް އަދި މިނޫންަ މާއްދާތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ލޭގަނޑުވުމަށް އެހީވެދޭ ޕްރޮޓީން ( Clotting factors/ Clotting protein ) އާއި، އަލްބިއުމިން ވެސް ޕްލާޒްމާގެ ތެރޭގައި ހުރެއެވެ.
ލޭގައި ލިޕިޑްސް ( Lipids)އެކުލެވޭ މިންވަރު އިތުރުވާ ހާލަތްތަކުގަޔާއި، ގިނައަދަދަކަށް ފެޓް ހިމެނޭ ކާނާ ބޭނުންކުރާ ފަހަރުތަކުގައި ޕްލާޒްމާގެ ކުލަ ކިރުކުލައަށް ބަދަލުވެއެވެ.
ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މާއްދާތައް ލޭގެތެރޭގައި ދައުރުވަމުންދާއިރު އެކިއެކި ޓިޝޫތަކާއި، ސެލްތަކަށް ވާސިލްކޮށްދެއެވެ. ނުވަތަ ފަތުރާދެއެވެ. މިގޮތަށް ވާސިލްކޮށްދޭ ދިނުމުގައި އަބަދުވެސް އެމާއްދާތައް މަތީދަރަޖަ އަކަށް ހުރި ހިސާބުތަކުން މަދު އަދަދަކަށް އެކުލެވޭ ހިސާބުތަކަށް ގެންގޮސްދެއެވެ. ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންނުވާ މާއްދާތައް ބޭރުކުރަނީ މިއާޚިލާފަށެވެ. މިފަދަ ބޭކާރު މާއްދާތައް އެއުފައްދާ ސެލްތަކުން ލޭގެތެރެއަށް އާދެއެވެ. އެއަށްފަހު ހަށިގަނޑުން އެމާއްދާތައް ބޭރުވަނީ ގުރުދާ ( Kidney)އާއި، ފުއްޕާމޭ( Lung ) ގެ ޒަރީޢާއިންނެވެ.
ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން
ލޭގެ ކޮންމެ ޑެސިލިޓަރެއްގައި 8-6ގްރާމާ ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން ހުރެއެވެ. އެވްރެޖްގޮތެއްގައި ހުންނަނީ ކޮންމެ ޑެސިލިޓަރެއްގައި 7ގްރާމެވެ.މީގެތެރެއިން 4ގްރާމް އަކީ އަލްބިއުމިންއެވެ. 2.7ގްރާމަކީ ގްލޯބިއުލިން ގެ ބާވަތްތަކެވެ. 0.3ގްރާމަކީ ފައިބްރިނަޖަން އެވެ. މިބަޔާންކުރެވުނު ޕްރޮޓީން ތަކަކީ އެކިއެކި ކަންކަމުގައި އޭގެ ދައުރު އަދާކުރާ މާއްދާތަކެވެ. މިސާލަކަށް އަލްބިއުމިން ޕްލާޒްމާގެ އޮންކޮޓިކް ޕްރެޝަރ ( Oncotic pressure ) ވަކި ވަރެއްގައި ހިފަހައްޓައެވެ. ގްލޯބިއުލިންތައް އޭގެ ދައުރު ހަށިގަނޑު ބަލިތަކުން ދިފާޢުކުރުމުގައި އަދާކުރެއެވެ. ފައިބްރިނަޖަން ލޭމަނާކުރުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވެއެވެ. އެންޒައިމްތައް އެތެރޭގައި ހިގާ ކެމިކަލް ރިއެކްޝަންތަކުގައި ބައިވެރިވެއެވެ.
ޓިއުބަކަށް ލޭއެޅުމަށްފަހު ''ސެންޓްރިފިއުޖް ( Centrifuge )ކުރުމުން އޭގެ އެންމެ ތިރީގައި ހުންނާނީ ލޭގެ ރަތް ސެލް ތަކެވެ. މެދުގައި ހުންނާނީ ލޭގެ ހުދު ސެލް ތަކާއި، ޕްލޭޓްލިޓްތަކެވެ.އެންމެ މަތީގައި ރީދޫ ކުލައިގައި ހުންނާނީ ޕްލާޒްމާ އެވެ.
ޕްލާޒްމާ އަދި ސީރަމްގެ ތަފާތު
ލޭގަނޑުވުމުގައި ޕްލާޒްމާގެ ތެރޭގައި ގަނޑުނުވެ ހުންނަ ދިޔާބަޔަށް ކިޔަނީ ސީރަމް ( Serum)އެވެ.ސީރަމްގައި ފައިބްރިނަޖަންއެއް ނުހުރެއެވެ. ފައިބްރިނަޖަން އަކީ ލޭގަނޑުވުމަށް އެހީވެދޭ އަސާސީ ޕްރޮޓީންއެވެ. ހަމަ މިހެން ފެކްޓާރ5، ފެކްޓާރ8 އެއް ވެސް ނުހުރެއެވެ. އެއީ މިމާއްދާތައް ލޭގަނޑުވުމުގެ ތެރޭގައި ބޭނުން ކުރެވިގެންދާތީއެވެ. އެހެންކަމުން ޕްލާޒްމާ ގަނޑުވިޔަސް ސީރަމް ގަނޑެއް ނުވާނެއެވެ. ސީރަމްގައި ސެރަޓޮނިން މަތީ ދަރަޖައަކަށް ހުރެއެވެ. ލޭގައި އެކިއެކި މާއްދާތައް ހުރި މިންވަރު ބެލުމަށް ސީރަމް ތަޙުލީލު ކުރެވެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
އަޙުމަދު ޔޫސުފް (ހައިވަކަރު އަހުމަދު ފުޅު)
އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ޔޫސުފް (ހައިވަކަރު އަޙުމަދު ފުޅު) ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 1 ސެޕްޓެމްބަރު 1932 ގައެވެ. ބައްޕަ އަކީ ޔޫސުފް އާދަމް އެވެ. މަންމަ އަކީ ޢާއިޝަތު އަބޫބަކުރު އެވެ.
އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ޔޫސުފް (ހައިވަކަރު އަޙުމަދު ފުޅު) ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް އިންނެވެ. އަޙުމަދު ފުޅަކީ ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ އަދާކުރެއްވުމުގައި ގަވާޢިދާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެ މަތީން، އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު، މުއައްޒިފުންނާއި ގުޅިވަޑައިގެން، ސަރުކާރުގެ ކަންތައްތައް ރަގަޅުކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތްކުރައްވާފައިވާ ޚިދުމަތްތެރި އެކެވެ. މިކަން އޭނާ ވަޒީފާ އަދާކުރެއްވި ދާއިރާތަކުން ދެއްވާފައިވާ ލިޔުންތަކުން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަހުމަދު ފުޅު ހޮބީ އެއްގެ ގޮތުން ކުރައްވާ ކަމަކީ ޓީވީ ބެލުމާއި، ރޭޑިޔޯ އަޑުއެހުން، އަދި ނޫސް މަޖައްލާ ވިދާޅުވުމެވެ. އަދި ކުރީގެ ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިއެއްކަމުން ފުޓްބޯޅަ އަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ލޯބިކުރައްވައެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ސެން މެރީނޯ
މިއީ ޔޫރަޕްގެ ގައުމެކެވެ.
ޝަހީދު ޙުސައިން މުޙައްމަދު
އަކީ ދިވެހި ޤައުމަށްޓަކައި 3 ނޮވެމްބަރ، 1988 ގައި ދިވެހި ޤައުމުގެ ދިފާއުގައި ހަނގުރާމަކޮށް ޝަހީދުވި ދިވެހި ދަރިއެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހި ޝަހީދުން
ޕޮންޑިޗެރީ
thumb| ' އަކީ އިންޑިޔާގެ ޔުނިއަން ޓެރިޓަރީ ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނެކެވެ.
ޢަބުދުއް ޞަމަދު ޢަބުދުﷲ
ޑރ ޢަބުދުއް ޞަމަދު ޢަބުދުﷲ(ހ.ހުވަދޫ ) އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ވާޒީރުކަން މީގެ ކުރިން ވަނީ އަދާކުރައްވާފައެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
G
G އަކީ އިނގިރޭސި އަކުރުގެ ހަތްވަނަ އަކުރެވެ.
ގޫގުލް ޓްރާންސްލޭޓް
ގޫގުލް ޓްރާންސްލޭޓް އަކީ އެއް ބަހަކުން އަނެއް ބަހަކަށް ޓެކްސްޓް، ޑޮކިއުމެންޓްސް އަދި ވެބްސައިޓްތައް ތަރުޖަމާ ކުރުމަށް ގޫގުލް އިން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ މަލްޓިލިންގުއަލް ނިއުރަލް މެޝިން ޓްރާންސްލޭޝަން ހިދުމަތެކެވެ. އެއީ ވެބްސައިޓް އިންޓަފޭސްއަކާއި އެންޑްރޮއިޑް އަދި އައިއޯއެސް އަށް ހާއްސަ މޯބައިލް އެޕެއްގެ އިތުރުން ޑިވެލޮޕަރުންނަށް ބްރައުޒާ އެކްސްޓެންޝަން ތަކާއި ސޮފްޓްވެއާ އެޕްލިކޭޝަންތައް ބިނާކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އޭޕީއައި އެކެވެ. 2022 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހުގެ ނިޔަލަށް، ގޫ، އަދި 2016 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހާ ހަމައަށް 500 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ޔޫޒަރުން ގެ ދަޢުވާ އުފުލާފައިވާއިރު، ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 100 ބިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ބަސް ތަރުޖަމާކުރެވިފައިވެއެވެ، އެ ކުންފުނިން 2013 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހު ބުނެފައި ވަނީ ދުވާލަކު 200 މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ހިދުމަތް ދޭ ކަމަށެވެ.
ހިތަދޫ (އައްޑުއަތޮޅު)
ހިތަދު އަކީ އައްޑުއަތޮޅު ގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށެވެ.
ކޮމަންޑޫ (ށ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ށ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
އޮކްޓޫބަރު 3
އޮކްޓޫބަރު 3 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 276 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 277 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮކްޓޫބަރު
ޝަހީދު މުޙައްމަދު އިބްރާހިމް
އަކީ ދިވެހި ޤައުމަށްޓަކައި 3 ނޮވެމްބަރ، 1988 ގައި ދިވެހި ޤައުމުގެ ދިފާއުގައި ހަނގުރާމަކޮށް ޝަހީދުވި ދިވެހި ދަރިއެކެވެ.
އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓު
މި ޞަފްޙާގައި މިވަނީ އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓެކެވެ. މި ލިސްޓު ހެދިފައިވަނީ އެއްމެ ފަހުގެ ރަސްމީ ހިސާބުތަކަށް ބަލައިގެންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެކި ޤައުމުތަކުގެ ޢަދަދު ނެގިފައިވަނީ އެކި ދުވަސްވަރު ކަމަށްވާތީ ތަފާތެއް ހުރުމަކީ އެކަށީގންވާ ކަމެކެވެ.
މި ލިސްޓުގައި ހިމެނިފައިވަނީ އ.ދ. އިން ޤަބޫލު ކުރާ ޤައުމުތަކާއި ޓެރިޓަރީގެ އިތުރުން ޤަބޫލުނުކޮށް އަދި އޮތް 7 ތަނެކެވެ.
External links
Population of Countries, list by ޤިސްމު:އާބާދީ ޤިސްމު:Demography
އޭ. ޕީ. ޖޭ. ޢަބްދުލްކަލާމް
ޤިސްމު:ހިންދުސްތާން
ބުރެޒިލް
ނަން
ބުރެޒިލްއަށް ބުރެޒިލްއޭ ކިޔުނީ ކީއްވެގެން ކަމާމެދު ވަކިގޮތެއް މުޅީން ނިމި ކަނޑައެޅިފައެއް ނުވެއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުން އެ ޤައުމުގެ ނަން ނެގިފައިވަނީ ބުރެޒިލްވުޑު ނަމަކަށް ކިޔާ ގަހަކަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. ނުވަތަ ބްރާސާ-އިލް މި ގޮތަށް އުފެދުނު ނަމެއް ކަމަށް ވެސް ބުނެވެއެވެ. ބްރާސާއަކީ ފާޑެއްގެ ރަތްކުލައެކެވެ.
ތާރީޚު
މިއަދުގެ ބުރެޒިލްގެ ރަށްވެހިން އެ ޤައުމަށް އައިސްފައިވަނީ ޢީސާއީ މީލާދުގެ 9000 އަހަރު ކުރީން އުތުރު އޭޝިޔާ (ސައިބީރިޔާ) އިން ބެރިން ލޭންޑް ބްރިޖު ހުރަސްކުރުމަށް ފަހުގައެވެ. މީލާދީ ގޮތުން 1500 ވަނަ އަހަރު ޔޫރަޕުގެ (ފުށެތިކާލުން) ޕޯޗުގީޒުން ބުރެޒިލްއަށް އައި އިރު 3 މިލިޔަން އެމެރިންޑިޔަނުންނެވެ. ބުރެޒިލްއަށް ޔޫރަޕުގެ މީހުން އައި އިރު އެތަނުގައި މިނިކާ މީހުން ތިބިކަމަށް އެމީހުން ބުނެއެވެ. 7 ސެޕްޓެންބަރު 1822 ގައި ބުރެޒިލް ވަނީ ޕޯޗުގަލްގެ އަތް ދަށުުން މިނިވަންވެ ދުސްތޫރީ ރަސްކަމެއް ޤާއިމުކޮށްފައެވެ. އެއީ ބުރެޒިލްގެ އަމްބަރާޠޫރިއްޔަތުގެ ނަމުގައެވެ. 1889 ގައި ގެނެވުނު ޢަސްކަރީ އިންޤިލާބަކަށް ފަހުގައި ބުރެޒިލްވަނީ ޖުމްހޫރިއްޔަތަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ބުރެޒިލްގައި މިއަދު ބޭނުންކުރާ ދިދައަކީ 1889 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 19 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ބޭނުންކުރަމުންދާ ދިދައެކެވެ. ބުރެޒިލްގައި މިހާރު ހިނގަމުންދަނީ 5 އޮކްޓޯބަރު 1988 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ހިނގަމުންދާ ޤާނޫނު އަސާސީއެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ބުރެޒިލް އަކީ ލެޓިން އެމެރިކާ ސަރަޙައްދުގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު އިޤްތިޞާދެވެ. މުޅި ދުނިޔެއަށް ބަލާއިރު 9 ވަނަ ނުވަތަ 10 ވަނަ އެންމެ ބޮޑު އިޤްތިޞާދެވެ. ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރ ކެޕިޓާ 10465 ޑޮލަރުގައި އޮތް ބުރެޒިލްއަކީ ޖީ 20 ގައި ވެސް ހިމެނޭ ޤައުމެކެވެ. ބުރެޒިލްގައި އުފައްދައި ބޭރުކުރާ މައިގަނޑު ތަކެއްޗަކީ މަތިންދާ ބޯޓާއި، ކޮފީއާއި، އޮޓޯމޯބައިލާއި، ސޯޔިބީނާއި، ދަގަނޑު އޯރާއި، އޯރެންޖު ޖޫހާއި، އިސްޓީލާއި، އިތަނޯލާއި، ޓެކްސްޓައިލާއި، ބޫޓުފައިވާނާއި، ކޯންޑް ބީފްގެ އިތުރުން ކަރަންޓުގެ ސާމާނެވެ. 2007 ވަނަ އަހަރުގައި ބުރެޒިލް އިން ވަނީ 300 މިލިޔަން ޑޮލަރުގެ މަޝްރޫޢެއް އެ ޤައުމުގެ މަގުތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ބުރެޒިލްގެ އާބާދީގެ 49.4% އަކީ ދޮން މީހުންނެވެ. 42.3% މީހުންނަކީ ބުރައުން ޕަރްދޯއިންނެވެ. 7.4% މީހުންނަކީ ކަޅުމީހުންނެވެ. 0.5% މީހުންނަކީ އޭޝިޔާ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 0.4% މީހުންނަކީ ރެޑް އިންޑިޔަނުން ނުވަތަ އެމެރިންޑިޔަނުންނެވެ.
ސަގާފަތު
ބުރެޒިލްގައި ތަފާތު އެތައް ނަސްލެއްގެ މީހުން އުޅެމުންދާއިރު އެ ޤައުމުގެ ސަގާފަތަށް އެކިއެކި ނަސްލުތަކުގެ މީހުންގެ ސަގާފަތްތަކުގެ އަސަރު ފޯރާފައިވެއެވެ. 2000 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުގައިވާ ގޮތުން 73.89% މީހުންނަކީ ކެތަލިކް މަޒުހަބުގެ ނަޞާރާއިންނެވެ. 15.41% މީހުންނަކީ ޕްރޮޓެސްޓެންޓް މަޒުހަބުގެ ނަޞާރާއިންނެވެ. ބުދުދީނުގެ މީހުންގެ އިންސައްތައަކީ 0.051% އެވެ. ޔަހޫދީންގެ އިންސައްތައަކީ 0.016% އެވެ. މުސްލިމުންގެ އިންސައްތައަކީ 0.01% އެވެ. ކުޅިވަރުގެ ދުނިޔެއަށް ބަލާއިރު ބުރެޒިލްއަކީ ދުނިޔޭގެ ފުޓުބޯޅައިގެ ރަސްގެފާނުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވެމުންދާ ޤައުމެވެ. ބުރެޒިިލްގެ އެންމެ ބޮޑު ފުޓުބޯޅަ ޢީދަކީ ޕެލަޑާއޯ އެވެ.
ބައެއް އެހެން މަޢުލޫމާތު
ބުރެޒިލްގެ ރަސްމީ ބަހަކީ “ޕޯޗުގީޒު” ބަހެވެ. ބުރެޒިލްގެ ވެރިރަށަކީ ބްރަސީލިޔާއެވެ. އަދި އެންމެ ބޮޑު ސިޓީއަކީ ސައުޕައުލޯއެވެ. ބުރެޒިލްގެ އާބާދީއަކީ 191 މިލިޔަނެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 8.51 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯދަކީ br. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +55 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ބްރެޒީލިޔަން ރިޔާލެވެ.
އޮކްޓޫބަރު 4
އޮކްޓޫބަރު 4 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 277 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 278 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ދޮންފައްޓާ ކަނޑުއުނިޔަ
ދޮންފައްޓާ ކަނޑުއުނިޔަނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކާއި ފަރުމަތީގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ގިނައިން އުޅޭކަމަށް ފާހަގަކުރެވެނީ އަޑީގައި ވެލި ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިއި ދިވެހިން މަދުމަދުން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހުގެ އާޢްމު ކާނާއަކީ އަޑީގައި އުޅޭ ކުދިކުދި ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރިހިކުލައެވެ. މަހުގެ މަތީބައި ހުންނަނީ ނޫކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ލޮލުން ފެށިގެން ނިގޫފަތާ ހަމައަށް ދިގަށް ފުޅާ ދޮންކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުންކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ރަން ރީނދޫ ކުލައެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 9މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑާއި ދިމާލުން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކޮތަރި ދިގެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކަފިވެފައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 21 ސމ. އަށެވެ. މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތުން މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ ދޮންފައްޓާ ކަނޑުއުނިޔަ ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފޫޅުމާގޭ ދޮންމަނިކު
އަލްފާޟިލް ފޫޅުމާގޭ ދޮންމަނިކު ( ޒައިނަބުފުޅު ދޮންމަނިކު ) އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެޒަމާނުގެ ފެންވަރަށް ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރައްވައިގެން ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާ އަކީ ސަރުކާރަށް ވަފާތެރި ޚާދިމެކެވެ. އަދި ޕެންޝަނަރެއްވެސް މެއެވެ. އޭނާ އަކީ ވަރަށް ބޮޑު ވިޔަފާރި ވެރިއެކެވެ. ވިޔަފާރި ފެއްޓެވީ ގޭގައި ކުޑަ ފިހާރައެއް ހުޅުވައިގެންނެވެ. ފޫޅުމާގޭ ދޮންމަނިކު އަކީ މާލޭގައި ނަންހުރި، ދީލަތި، އަބުރުވެރި އިޚްލާޞްތެރި އިއްޒަތްތެރި އެކެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޕަންޖާބު (ޕާކިސްތާން)
ޕަންޖާބަކީ ޕާކިސްތާނުގެ 5 އިލާކާ ތަކުގެ ތެރެއިން އެއް އިލާކާއެވެ. ޕަންޖާބު މި ބަސް އުފެދިފައިވަނީ ފާރިސީ ބަހުގެ ދެ ލަފްޒު ގުޅިގެންނެވެ. އެއީ ޕަންޖު (ފަހެއް) މި ލަފްޒާއި އާބު (ފެން) މި ލަފްޒު ގުޅިގެންނެވެ. މީގެ މަތުލަބަކީ ފަސް ކޯރު އެބިމެއްގެ ތެރެއިން ހިނގާފައިވާ ބިމެވެ. އެ ފަސްކޯރަކީ،
ޕަންޖާބުގެ ބިން މިއަދު ވަނީ ދެ ބަޔަކަށް ބެހިފައެވެ. އިރުމަތީ ޕަންޖާބަކީ ހިންދުސްތާނުގެ ޕަންޖާބު ސްޓޭޓެވެ. ހުޅަނގު ޕަންޖާބަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ޕަންޖާބު ޕްރޮވިންސެވެ. ޕަންޖާބަކީ ޕާކިސްތާނުގެ އެންމެ ބޮޑު ޕްރޮވިންސް (ޞޫބާ) އެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އާބާދީގެ 48% މީހުން ޕަންޖާބީ ބަހުން ވާހަކަ ދައްކައެވެ.
ކަށީގެ ކެންސަރު
ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.
މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް
ކުރީގެ ހަޔާތްފުޅު
މައުމޫން އަބްދުލް ޤައްޔޫމްގެ ބައްޕާ ފުޅަކީ އަބްދުލް ޤައްޔޫމް އިބްރާހިމް (މާފަތްގޭ ދޮންސީދި) އެވެ. އަދި މަންމާ ފުޅަކީ ޚަދީޖާ މޫސާ އެވެ. އަބްދުލް ޤައްޔޫމު އިބްރާހިމްގެ މުޅި ޖުމްލަ 8 އަނބިން ތިއްބެވެ. މިގޮތުން މައުމޫނު އާއި އެއްބަފާ 25 ބޭފުޅުން ތިބެއެވެ. މައުމޫނު އަކީ އާއިލާގެ 10 ވަނަ ބޭފުޅާއެވެ. މިސްރު ގެ ކެއިރޯ ގައި ތަޢުލީމު ހާސިލް ކުރައްވަން އުޅުއްވި ދުވަސްވަރު މައުމޫނުގެ މަންމާ ފުޅު ދެމިއޮތުމުގެ ޢާލަމަށް ދަތުރު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ބައްޕާފުޅު އަވަހާރަ ވީ 1982 ގައި އުމުރުފުޅުން 87 އަހަރުގައެވެ. އަބްދުލް ޤައްޔޫމް އިބްރާހިމަށް އޭނާގެ ދަރިފުޅު މައުމޫނު ވެރިކަމާއި ހަވާލުވުމާއި، އޭނާގެ ފުރަތަމަ ދައުރުގެ މަންޒަރުތައް ފެނިލުމުގެ އުފާވަނީ ލިބިފައެވެ.
1965 ގައި މައުމޫނު އާއި ނަސްރީނާ ފުރަތަމަ ބައްދަލުވިއެވެ. އޭރު ނަސްރީނާ އެއީ ދިވެހިރާއްޖެ އިން ކެއިރޯ އަށް ތައުލީމު ހާސިލް ކުރަން އައި ދަރިވަރެކެވެ. އެކަމަނާގެ އުމުރަކީ އޭރު 15 އަހަރެވެ. އަދި މައުމޫނުގެ އުމުރުން 27 އަހަރުފުޅެވެ. އޭގެ 4 އަހަރުފަހުން 14 ޖުލއި 1969 ގައި މި ދެމީހުން ކެއިރޯގައި ކައިވެނިކުރިއެވެ. ކައިވެންޏަށް މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވެ ނައިޖީރިޔާ ގެ ކާނޯ ގައި ހުންނަ އަހުމަދު ބެލޯ ޔުނިވާރސިޓީ އާއި ގުޅި އެތާނގައި އިސްލާމިކް ސްޓަޑީސް ލެކްޗަރަރ އެއްގެ މަޤާމް ފުރުއްވިއެވެ. 20 މާރޗް 1970 ވަނަ އަހަރު އުމުރުފުޅުން އެންމެ 20 އަހަރުގައި މިދެމަފިރިންނަށް އެއްލިނބުލެއްގެ ދެ ކުދިން ލިބުނެވެ. އެއީ ދުންޔާ މައުމޫން އާއި ޔުމްނާ މައުމޫން އެވެ. ދެވަނަ ފަހަރަށް ނަސްރީނާ ބަލިވެ އިނުމުން މައުމޫން ނަސްރީނާ މާލެ ފޮނުވާލުމަށް ގަސްތު ކުރިއެވެ. އަދި މިދެމަފިރިންގެ ފުރަތަމަ ފިރިހެން ދަރިފުޅު ފާރިޝް އުފަންވީ 31 މާރޗް 1971 ގައި މާލޭގައެވެ. އޭގެ 9 އަހަރުފަހުން މައުމޫނު ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމާއި ހަވާލުވުމަށް ފަހު ޤައްސާން އަބްދުލް ޤައްޔޫމް އުފަން ވީ 12 ޖޫން 1980 ގައެވެ. މައުމޫންގެ ބައްޕާފުޅަކީ އިބްރާހީމް މާފަތް ތަކުރުފާނުގެ އައްޝައިޚު ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ސީދީ އެވެ. މަންމާފުޅަކީ، ބޮއިގަސްދޮށުގޭ މޫސާ ކަލޭފާނުގެ ކަތްދައިދީ (ޚަދީޖާ މޫސާ) އެވެ. (މުޙައްމަދު ނަޞީރު، 2009)
ޢަބްދުﷲ މައުމޫން ޚައިރީ ގެ ނަންފުޅު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމަށް ބަދަލުވި ކަމަށް މަޢުލޫމާތު ލިބިފައިވަނީ އެ މަނިކުފާނު ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށް ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ވަޑައިގަތުމަށް ޕާސްޕޯޓް ހެއްދެވުމުގައި އިސްވެ އުޅުއްވި ބޭފުޅަކަށް އެރި އޮޅުމެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. ޢާއްމުކޮށް ކިޔައި އުޅުނީ [މައުމޫން] ކަމަށް ވުމުން ފުރިހަމަ ނަންފުޅު ފޯމުގައި ލިޔުނު މީހަކު [މައުމޫން] މި ނަންފުޅާ ގުޅުވައިގެން ބައްޕާފުޅުގެ ނަންފުޅު އިތުރުކުރައްވައި [މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް]ގެ ގޮތުގައި ޕާސްޕޯޓް ހެއްދެވީއެވެ.
އާއިލާ
ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލް ޤައްޔޫމް އަކީ ޚަދީޖާ ދީދީ (ޚަދީޖާ މޫސާ) ގެ ފިރިހެން ދަރިއެވެ. ޚަދީޖާ އަކީ މަރިޔަމް ދީދީ ގެ އަހެން ދަރިއެކެވެ. ބައްޕަ  އަކީ ޢަބުދުލް ގައްޔޫމް އިބްރާހީމް އެވެ. މަންމައަކީ ޚަދީޖާ މޫސާ ކައްދައިދީ އެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 29 ޑިސެމްބަރު 1937 ގައެވެ.
ތަޢުލީމީ ދާއިރާ
މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް ވަނީ އަޒްހަރު ޔުނިވަސިޓީގައި ޝަރީޢަތާއި ގާނޫނުން ޑިގްރީ ނަންގަވާފައެވެ. ޢަރަބި، އަދި އިގިރޭސި ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ.
ރައީސް މައުމޫންގެ ތަޢުލީމުގެ ބިންގާ އަޅުއްވައި ޅަފަތުގެ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވީ އެ މަނިކުފާނުގެ ޢިލްމުވެރި ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުންނެވެ. އެޔަށްފަހު މަދްރަސަތުމް މަޖީދިއްޔާއިން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވަން އުޅުއްވުމަށްފަހު ސިލޯނަށް ވަޑައިގެން ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކު ކިޔަވައި ވިދާޅުވިއެވެ. އެޔަށްފަހު މިޞްރަށް ވަޑައިގެން އަލްޖާމިޢުލްއަޒްހަރުން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ [ކުއްލިއްޔަތުއްޝަރީޢާ ވަލްޤާނޫން] ގައި އިސްލާމީ ޝަރީޢާ އާއި ޤާނޫންގެ ރޮނގުން ފުރަތަމަ ޑިގްރީއާއި މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ފުރިހަމަ ކުރެއްވި އެވެ. އަދި އެ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށްޓަކައި ތީސިސް ލިޔުއްވާނެ ދާއިރާ ކަނޑައަޅުއްވައި ޕްލޭން ހައްދަވައި އެޕްލޭން ޔުނިވަރސިޓީއަށް ހުށަހެޅުއްވިއެވެ. މި ޕްލޭން އަޒުހަރުން ޤަބޫލުކުރައްވައި ޕީއެޗްޑީ ދަރިވަރެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓްރީކުރެއްވި އެވެ. މިހާތަނުން ކޮންމެވެސް ސިޔާސީ ނުވަތަ ޑިޕްލޮމެޓިކް މައްސަލައަކާހުރެ އެކަން ކުރިޔަށް ގެންދެވޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ.
މިޞްރުގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރު [އެމެރިކަން ކޮލެޖް] ގައި އިނގިރޭސިބަސް ކިޔަވައި ވިދާޅުވުމުގެ ސަބަބުން އެހެނިހެން ދީނީ ޢިލްމުވެރިންނާ ޚިލާފަށް، މައުމޫނަކީ އިނގިރޭސިބަހުންވެސް ފަސޭހަފުޅުކަމާއެކު މުޢާމަލާތުކުރައްވަން ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ސިޔާސީ ދާއިރާ އާއި ހަޔާތްޕުޅު
މައުމޫނު އަބްދުލް ގައްޔޫމް ވެރިކަމާ ހަވާލުވެ ވަޑައިގަތީ 11 ނޮވެމްބަރު 1978 ގައެވެ.ރާއްޖޭގެ ދެވަނަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ރައީސްކަން ދޫކޮށްލުމާއި ގުޅިގެން މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް އަށް ސިޔާސީ ދާއިރާއިން ޖާގަ ލިބިވަޑައިގަތީ 1978 ވަނަ އަހަރު ރައްޔިތުންމަޖުލީހުގެ 92.9 އިންސައްތަ އިންނެވެ. އެއަށްފަހު ރައްޔިތުންގެ ވޯޓް ކާމިޔާބުކުރައްވައި 11 ނޮވެމްބަރު 1978 ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސް ކަމުގެ ހުވާކުރެއްވި އެވެ. ރައީސްކަމާއި ހަވާލުވެ ވަޑައިގަތުމަށްފަހު އެންމެ އިސްކަމެއް ދެއްވީ ތައުލީމް ކުރިއެރުވުމަށެވެ.
އަދަބީ ޚިދުމަތްތައް
ތަޢުލީމީ ދައުރު ނިންމަވައިލެއްވުމަށްފަހު މާލެވަޑައިގެންވެސް އަދަބީ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތީ ވަރަށް މުރާލިފުޅުކަމާއެކީގައެވެ. 70 ގެ އަހަރުތަކުގައި މަޝްހޫރުވި އަމާޒު މަޖައްލާއަށާއި ހަފުތާ ނޫހަށް ވަރަށް "ދީލަތި"ގޮތެއްގައި ލިޔުއްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އެ މަނިކުފާނުގެ ގިނަ ލިޔުއްވުންތައް ހުރީ ބަހާއި ބަހުގެ އަދަބިއްޔާތާއި އިޖްތިމާޢީ ދާއިރާގެ ތެރޭގައެވެ. އަދި ދީނީ ރޮނުންވެސް ތަފާތު ލިޔުއްވުންތައް ލިޔުއްވައިފައިވެއެވެ. މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމަކީ ވާހަކަދެއްކުންތެރިކަމުގެ އުސްލޫބަށް ބޮޑު އިންޤިލާބެއް ގެންނެވި މުޤައްރިރެކެވެ. މިހާރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ފާހަގަކުރެވޭ ގޮތަށް ސަލާމާއި ޙަމްދު ޞަލަވާތާއި މުޚާޠަބުކުރެއްވުމުގެ ފޯމެޓް ވާހަކަދެއްކުންތެރިކަމުގެތެރޭގައި ވައިގައި ހިއްޕުވައިލެއްވީ އެމަނިކުފާނެވެ.
އެ މަނިކުފާނަށް 11 ނޮވެމްބަރ 1978 ގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ލިބިވަޑައިގަތުމާއެކު [ދިވެހިބަހާއި އަދަބަށް ޚިދުމަތްކުރާ މަޖްލިސް]ގެ ނަމުގައި ވަކި މުއައްސަސާއެއް އުފައްދަވައި އެއީ ދައުލަތުން ކުރައްވާ ޚާއްޞަ މަސައްކަތްޕުޅެއް ކަމުގައި ހަމަޖެއްސެވިއެވެ. އަދި [ދިވެހި ތާރީޚާއި ސަގާފަތަށް ޚިދުމަތްކުރާ މަޖްލިސް] ގެ ނަމުގައި އެހެން މުއައްސަސާއެއް އުފެއްދެވިއެވެ. ފަހުން މި ދެ މުއައްސަސާ އެއްކޮށްލައްވައި [ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒު]ގެ ނަމަށް ބަދަލުކުރެއްވިއެވެ. މިދެންނެވި މަރުކަޒުން ނެރުއްވަން ފައްޓަވައިގެން ކުރިޔަށް ގެންދަވާ [ފަތްތޫރަ] މަޖައްލާއަށް [ފަހުބަސް] ގެ ނަމުގައި ލިޔުއްވި އަދަބީ ލިޔުންތަކަކީ މިއަދުގެ ދަރިވަރުން އަދަބީ މުތްތަކެއްކަމުގައި ބަލަމުން ގެންދާ މަޒުމޫނުތަކެކެވެ.
ޝަހީދު މުޙައްމަދު ޙަސަން
އަކީ ދިވެހި ޤައުމަށްޓަކައި 3 ނޮވެމްބަރ، 1988 ގައި ދިވެހި ޤައުމުގެ ދިފާއުގައި ހަނގުރާމަކޮށް ޝަހީދުވި ދިވެހި ދަރިއެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހި ޝަހީދުން
މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް
އަސާސީ ތައުލީމް
މައުމޫންގެ ސަރުކާރުގެ ވަރަށް ކުރީކޮޅު ރާއްޖޭގެ މީހުންގެ ލިޔަންކިޔަން ދަތުމުގެ ނިސްބަސް ހޯއްދެވުމަށް ދިރާސާއެއް ކުރެއްވިއެވެ. މި ދިރާސާގެ ނަތީޖާއިން އެނގުނީ 1979 ގައި ރާއްޖޭގެ އޭރުގެ އާބާދީގެ %24.77 މީހުންނަށް ލިޔަންކިޔަން ނޭނގޭކަމެވެ. (ފުރަދާނަ، އޮކްޓޯބަރ 2003). އެހެންކަމުން ދިވެހި ޤައުމުން ލިޔަންކިޔަން ނުދަތުން މުޅިން ފޮހެލެއްވުމުގެ މަޤްޞަދުގައި 1 ޖެނުއަރީ 1980 ގައި [އަސާސީ ތަޢުލީމުގެ މަޝްރޫޢު] ސަރުކާރުން އިޢުލާންކުރެއްވިއެވެ. މި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ޢަމަލީ މަސައްކަތް ފަށައިގަނެވުނީ 24 ފެބްރުއަރީ 1980 ގައި ޚުދު މައުމޫން އަސާސީ ތަޢުލީމުގެ ކްލާސްތަކަށް ކިޔަވައިދެއްވަން ފެއްޓެވުމުންނެވެ. މި ގޮތުގެ މަތީން ވަރަށް ފޯރިޔާއެކު މި މަޝްރޫޢު ދިޔައީ ކުރިޔަށެވެ. މި މަޝްރޫޢުގެ ސަބަބުން 1999 ގެ ނިޔަލަށް ރާއްޖޭގެ ލިޔަންކިޔަން ނުދަތުމުގެ ނިސްބަތް %1.06 އަށް ތިރިކުރެވުނެވެ.
ކަށީގެ ކެންސަރު
އޮސްޓިއޯޖެނިކް ސާރކޯމާ
އޮސްޓިއޯ ޖެނިކް ސާރކޯމާ އަކީ އުމުރުން 25-10 އަހަރާ ދެމެދުގެ ފިރިހެނުންނާއި ފިރިހެން ކުދިންނަށް ޖެހޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ. ގިނައިން ޖެހެނީ އަތާއި ފައިގެ ކަށިތަކަށެވެ.
އަލާމާތްތައް
މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ބައެއް ފަހަރު ފުއްޕާމެޔަށާއި، އަދި އެހެން ހިސާބުތަކުގެ ކަށިތަކަށް ވެސް ފެތުރޭގޮތް ވެއެވެ.
ފަރުވާ
==* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
އެވިންގްސް ސާރކޯމާ
އެވިންގްސް ސާރކޯމާ އަކީ ކަށީގައި ކެންސަރުގެ ގަނޑު އުފެދުމެވެ. އުމުރުން 15-5 އަހަރާއި ދެމެދުގެ ކުދިންނަށް އާންމުކޮށްޖެހޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ.
އަލާމާތްތައް
އޮސްޓިއޯޖެނިކް ސާރކޯމާ އާއި އެވިންގްސް ސާރކޯމާގެ އަލާމާތްތައް ތަފާތެއް ނެތެވެ. ބަލިޖެހިފައިވާ ހިސާބުގެ ކަށިގަނޑުގައި ރިހުމާއި، އެއްދުވަހުން އަނެއްދުވަހަށް ރިހުން ބޮޑުވަމުންދިއުމާއި، ބަލިޖެހިފައިވާ ހިސާބުގެ ކަށިގަނޑު ދުޅަވުން ހިމެނެއެވެ.
ފަރުވާ
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ. މިކެންސަރަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި އޮޕަރޭޝަންގެ ނަތީޖާ މާރަގަޅު ނޫންކަންވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ.
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ. އޮޕަރޭޝަންކުރުމުގެ ނަތީޖާ މާރަގަޅެއް ނޫނެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޅައިމަގު (ށ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ށ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް
ރަސްމީ ތަޢުލީމް ފުޅާކުރެއްވުން
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަޤާމާ މައުމޫން ޙަވާލުވެވަޑައިގަތްއިރުވެސް ރާއްޖޭގައި ނިޒާމީ ތަޢުލީމުވަނީ ތަޢާރުފުކުރެވިފައެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ތަޢުލީމު ދެވެނީ މާލޭގައި އެކަންޏެވެ. ފަށާ ތަޢުލީމުދޭ މޮންޓެސޫރީ ސްކޫލުން ޖާގަލިބެނީ ނަސީބުގަދަ ކުއްޖަކަށެވެ. އޭރު މުޅި ރާއްޖޭގައިވެސް ސަރުކާރުގެ ޚަރަދުގައި ހިންގާ ހުރީ އެންމެ 4 ސްކޫލެވެ.
މައުމޫންގެ ވެރިކަމުގައި ފުރަތަމަ އެޅުއްވި ފިޔަވަޅަކީ ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި ވަރަށް ކުއްލި ގޮތެއްގައި [ޕްރައިމަރީ ސްކޫލެއް] އުފައްދަވައި ހިންގަވާން ފެއްޓެވުމެވެ. ކޮންމެ ސްކޫލަކަށް އަތޮޅުން ހޯދާ 2 މުދައްރިސަކާއި ސަރުކާރުން ފޮނުވާ ޓީޗަރަކާއި ނާޒިރެއް ހަމަޖައްސަވައިގެންނެވެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕްރޮވިންޝަލް އެފެއަރޒްގެ ދަށުން ހިންގަވަން ފެއްޓެވި މި ސްކޫލްތައް ވަގުތީ ގޮތުން ހިންގަވަންފެއްޓެވީ ވަގުތީ ޢިމާރާތްތަކުގައެވެ. (ފަހުން ޖަޕާނު ސަރުކާރުގެ އެހީގައި ޢިމާރާތްކުރެވުނު [އަތޮޅު މަދަރުސާ]ގެ އާޢިމާރާތްތަކަށް މިތަންތަން ބަދަލުކުރެވުނެވެ.) ދެން އެޅުއްވި މުހިއްމު އަނެއް ފިޔަވަޅަކީ 10 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތުގައި މެދު ނުކެނޑި ހިނގަމުން އައި އަމިއްލަ މަދްރަސާ މަކްތަބުފަދަ ތަންތަނަށް ސަރުކާރުން ދާއިމީ އެހީ ދެއްވަން ފެއްޓެވުމާއެކު، ޢުމުރު ހަމަވާ ހުރިހާ ކުދީންނަށް މޮންޓެސޫރީ ސްކޫލުން (މިހާރުގެ އިސްކަންދަރު ސްކޫލުން) ޖާގަ ހުޅުވައިލެއްވުމެވެ. (ފުރަދާނަ، ޖެނުއަރީ 2003). އަދި 2000 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް މުޅިރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށަކަށް ފަށާތަޢުލީމާއި މެދުމަދުރަސީ ތަޢުލީމު ޢާއްމު ކުރެއްވިއެވެ. (އެޑިޔުކޭޝަން، 2008). 2008 ވަނަ އަހަރު ނިމުނު އިރު ރާއްޖޭގައި ސީދާ ސަރުކާރުން ހިންގަވާ 221 ސްކޫލް ހުއްޓެވެ. (Statistical year book 2009).
ސާނަވީ ތަޢުލީމް މަތީ ސާނަވީ ތަޢުލީމް ފުޅާކުރެއްވުން
މައުމޫން ރައީސްކަމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގެންނެވިއިރު ސާނަވީއަށް ކިޔަވައިދެނީ ހަމައެކަނި އަމީނިއްޔާ އާއި މަޖީދިއްޔާގައި ކަމަށް ވިޔަސް އެ މަނިކުފާނު ވެރިކަމުން ވަޑައިގެންނެވިއިރު، ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ އަތޮޅަކަށް ވަނީ ސާނަވީ ތަޢުލީމު ތަޢާރަފުކުރައްވައިފައެވެ.
މަތީތަޢުލީމަށް މަގުފަހިކުރެއްވުމަށްޓަކައި 3 ޖުލައި 1979 ގައި ސައެންސް އެޑިޔުކޭޝަން ސެންޓަރ (މިހާރުގެ ސެންޓަރ ފޮރ ހަޔަރ ސެކަންޑަރީ އެޑިޔުކޭޝަން) އުފެއްދެވިއެވެ. އަދި އައްޑުއަތޮޅު ހިތަދޫގައި [މުޙިއްބުއްދީން ސްކޫލް] ގެނަމުގައި، ހދ. ކުޅުދުއްފުށީގައި [ޖަލާލުއްދީން ސްކޫލް] ގެ ނަމުގައި ފެންވަރު ރަނގަޅު ދެ ސާނަވީ ސްކޫލް ބިނާކުރައްވައި މި ދެ ސްކޫލްގައިވެސް ސާނަވީއާއި މަތީ ސާނަވީ ތަޢުލީމު ދޭން ފެއްޓެވިއެވެ.
އަރަބި އިސްލާމީ ތަޢުލީމް
ރާއްޖޭގައި ދީނި ތަޢުލީމު ފުޅާކުރެއްވުމުގެ މަޤްޞަދުގައި [މަޢުހަދުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާ]ގެ ނަމުގައި 9 ފެބްރުއަރީ 1980 ގައި ޢިލްމީ މަރުކަޒެއް ބިނާކުރައްވައި ޤުރްއާނުގެ ޢިލްމާއި ދީނީ ޢިލްމު ފަތުރުއްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. މިއަދު މިތަން ވަނީ ކޮލެޖެއްގެ ފެންވަރަށް ތަރައްޤީކުރައްވައި [ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާ]ގެ ނަމަށް ބަދަލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި މައުހަދަށް ބޭނުވާ ކުދީން ހޯއްދެވުމަށްޓަކައި ފީޑަރ ސްކޫލެއްގެ ގޮތުން 8 ފެބްރުއަރީ 1987 ގައި [އަލްމަދްރަސަތުލްޢަރަބިއްޔަތުލްއިސްލާމިއްޔާ] ގެ ނަމުގައި ޢަރަބި ބަހުން ކިޔަވައިދޭ ފަށާތަޢުލީމުގެ މަދްރަސާއެއް ޤާއިމުކުރެއްވިއެވެ.
މަތީ ތައުލީމް
1978 ގައި ރައީސްކަމާ މައުމޫން ޙަވާލުވެވަޑައިގަތް އިރު، ޔުނިވަރސިޓީ ގުރެޖުއޭޓުންގެ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގައި ތިއްބެވީ އެންމެ 65 ބޭފުޅުންނެވެ. އެހެންކަމުން މައުމޫންގެ ސަރުކާރުން ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ އެހީ ހޯއްދަވައިގެންނާއި ދިވެހި ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ޚަރަދުކުރައްވައިގެން ރާއްޖެއިން ބޭރުން މަތީ ތައުލީމް ޙާޞިލުކުރެއްވުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވައިލެއްވިއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޔުނިވަރސިޓީ ގުރެޖުއޭޓުންގެ ޢަދަދު 2008 ނިމުނު އިރު 3000 އަށްވުރެ މައްޗަށް ވަނީ އަރައިފައެވެ. (ޑީ.އާރ.ޕީ. ގެ މެނި ފެސްޓޯ- 2008). މީގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގައި ތިބެގެން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެވޭނެ މަގު ފަހިކުރުމަށްޓަކައި 1998 ވަނަ އަހަރު މޯލްޑިވްސް ކޮލެޖް އޮފް ހަޔަރއެޑިޔުކޭޝަން ސަރުކާރުން އުފެއްދެވިއެވެ.
ޞިއްހީ ޚިދުމަތް
މައުމޫން ރައީސް ކަމާ ޙަވާލުވެ ވަޑައިގަތް އިރު މުޅި ރާއްޖޭގައި ހުރީ އެންމެ ހޮސްޕިޓަލެކެވެ. މުޅި ރާއްޖޭގައި ޚިދުމަތްކުރައްވަނީ އެންމެ 7 ޑޮކްޓަރުންނެވެ. އޭރު ބައެއް އަތޮޅުތަކުގައި ހެލްތު ސެންޓަރ ޤާއިމުކުރެވިފައި ވިޔަސް އެއިން ކޮންމެ ތަނެއްގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ އެންމެ ހެލްތު އެސިސްޓެންޓެކެވެ. މިއަދު ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި ހޮސްޕިޓަލެއް އެބަހުއްޓެވެ. ކޮންމެ ރަށެއްގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭނެ ހޮސްޕޓަލެއް ނުވަތަ ޞިއްޙީ މަރުކަޒެއް ނުވަތަ ހެލްތު ޕޯސްޓެއް އެބަހުއްޓެވެ. 2008 ނިމުނުއިރު ޞިއްޙީ ޚިދުމަތުގައި 550 ޑޮކްޓަރުންނާއި 1200 ނަރުހުންނާއި 800 ކޮމިޔުނިޓީ ހެލްތުވަރކަރުން ރާއްޖޭގެ ކަންކޮޅުތަކުގައި ޙަރަކާތްތެރިވެއެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނު
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނު އަކީ މީލާދީން 1766 ން 1773 އަށް ދިވެހިރާއްޖެގައި ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނު ސިރީ ކުލަ ރަންމަނި، ކީރިތި މަހާރަދުންނަކީ އިބްރާހީމް ރަސްގެފާނު ގެ ދަރިކަލުން މުޙައްމަދު މަނިކުފާނު އެވެ. ފުރިހަމަ ނަންފުޅަކީ އައްސުލްޠާނު މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީން ސިރީ ކުލަ ރަންމަނި ކީރިތި މަހާރަދުންނެވެ. މިރަދުންނަށް ޝަހީދުކުޅަ ބަންޑާރައިން، އަދި ޙާޖީ ބަންޑާރައިން މިދެނަމުންވެސް މުޚާޠަބުކުރެވެއެވެ.
ޣިޔާޘުއްދީން ސުކޫލް ގެ ނަން ނިސްބަތްކުރެވެނީ ދިޔަމިގިލީ ދަރިކޮޅުން ރާއްޖޭގައި ރަސްކަންކުރެއްވި ރަސްކަލެއް ކަމުގައިވާ ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނުނުވަތަ ހާޖީ ބަންޑާރައިން ނުވަތަ ޝަހީދު ކުޅަ ބަންޑާރައިންނަށެވެ. މިރަދުން ދިވެހި ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ މީލާދީން 1766 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މިރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި ދިވެހި ބަހުން ތައްޔާރު ކުރެވުނު ފުރަތަމަ ދިވެހި ރަދީފް ތައްޔާރު ކުރެއްވި އެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 8 އަހަރުގެ ރަސްކަމަށްފަހު މިރަދުން ރަސްކަމުން ފައިބާވަޑައިގަތީ މީލާދީން 1773 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މިރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމާ ބެހޭ ތަފާތު ލިޔުންތައް ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި ބަނބުކެޔޮ ދިވެހި ގައުމަށް ތަޢާރަފްކޮށްދެއްވީ ވެސް ޣިޔާޘުއްދީން ރަދުންނެވެ.
ހިނގި ހަމަނުޖެހުންތައް
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނު ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 1180 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މިރަދުންގެ މަޝްހޫރު ނަންފުޅަކީ ޝަހީދުކުޅަ ބަންޑާރައިން އެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތްތާ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ފިތުނަވެރިކަމުގެ ވާހަކަތަކެއް މާލޭގައި ދެކެވެން ފަށައިފި އެވެ. ވާހަކައިގެ ޚުލާޞާ އަކީ ރަދުން ގަތުލުކޮށްފައި، ދޮންބަންޑާރައިން(ސުލްޠާން ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީން)ގެ މުޙައްމަދު ފާށަނާކިލެގެފާނު (ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީނު) ނަމަކަށްކިޔާ ދޮށީ ދަރިކަލުން ރަސްކަމަށް ބަޔަކު އިސްކުރާން އުޅޭވާހަކައެވެ.
މަތީގައި ދެންނެވުނު ވާހަކައިގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ ދޮންބަންޑާރައިން(ސުލްޠާން ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީން) އާއި ގާތްތިމާގެ ބޭފުޅުން ކުރެ، ޢަލީ ރަންނަ ބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު އާއި، އަލްވަޒީރު އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ތަކުރުފާނު އާއި، މުޙައްމަދު މުރީދު ތަކުރުފާނު އާއި، ޙުސައިން ކަކާ ތަކުރުފާނު އާއި، ޢަލީ ހަކުރާ ތަކުރުފާނު އާއި، ޢުމަރު ހަނދޭގިރި ތަކުރުފާނު އެކިއެކި ރަށްރަށަށް އަރުވާލެއްވުމެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުންވެސް ވަރަށްގިނަ ބޭފުޅުންނަށް މިކަމުގެ އަދަބު ދެއްވި ކަމަށް ވެއެވެ.
ދޮންބަންޑާރައިން(ސުލްޠާން ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީން)ގެ 3 ދަރިކަލުންނާއި، އެބޭފުޅުންގެ މަންމާފުޅު، ފެންފުށީ ކަކާ ތަކުރުފާނުގެ އާމިނާ ކަނބާ އާއި، 4 މައިކަނބަލުން ވެސް ފެންފުއްޓަށް ފޮނުވާލެއްވި އެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނު ގެ ރަސްކަމުގެ 5 ވަނަ އަހަރު އަނެއްކާވެސް މާލޭގައި ފިތުނަވެރި ގަޑުބަޑެއް އުފެދުނެވެ. މިގަޑުބަޑުގެ ތެރޭގައި ޣާޒީ ބަންޑާރައިން އަށް ބޮޑުބޭބެ ވިދާޅުވާ މުޙައްމަދު މަނިކުފާނު އާއި އަދިވެސް ބައެއް މީހުން އަރުވާލެއްވިއެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނު ރަސްކަމުގެ 7 ވަނަ އަހަރު ޙައްޖަށް ވަޑައިގަތުމަށްޓަކައި މާލެއިން ފުރާ ވަޑައިގަތެވެ. އެއީ 3 ޝައްވާލު 1178ހ ގައެވެ. ވަޑައިގަތީ އަނބިކަބަލުންނާއި، ބޭފުޅުންވެސް ގޮވައިގެންނެވެ. ރަސްކަން ބެލެހެއްޓުން ޙަވާލުކުރެއްވީ އޭނާގެ ޅިޔަނެއް ކަމުގައިވާ ޢަލީ ޝާހް ބަންދަރު އާއެވެ.
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނު ރަދުން މާލެއިން ޙައްޖަށް ފުރާވަޑައިގަތްތާ ފަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި މާލޭގައި ވަރަށް ބޮޑު ގަޑުބަޑެއް ވެއްޖެއެވެ. މިގަޑުބަޑުގެ ސަބަބެއް ކަމުގައިވީ ޢަލީ ޝާހް ބަންދަރު ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަންނަވާން އުޅުއްވާކަމަށް ދެކެވުނު ވާހަކައެވެ. މިގަޑުބަޑުގެ ތެރޭގައި ޢަލީ ޝާހް ބަންދަރު އާއި އޭނާގެ އަނބިކަބަލުން ދިޔަމިގިއްޔަށް އަރުވާލެވުނެވެ. މިގަޑުބަޑު ހިންގައި އެފަދަ ދަނޑިވަޅަކަށް ބަލަބަލައި ތިބި ހުރާގޭ ދަރިކޮޅުގެ ބޭފުޅުން ބަޣާވާތްކޮށް ރަސްކަން ފޭރިގެންފި އެވެ. ގަޑުބަޑުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ އައްސުލްޠާނުލް ޣާޒީ ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީނު ނުވަތަ ދޮންބަންޑާރައިން ގެ އަޚް ޙުސައިން ބޮޑު ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނުގެ މުޙައްމަދު މަނިކުފާނު(ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ދެވަނަ)) ރަސްކަމަށް އިސްކުޅައުމެވެ. ފަހުން ރަސްކަން ޙަވާލުކުރެވުނީ ދޮންބަންޑާރައިންގެ ދޮށީ ދަރިކަލުން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީން(ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީނު) އާއެވެ.
ހަނގުރާމައެއް
ރަސްކަމުގެ 2 ވަނަ އަހަރު ކަންނަންނޫރު ޢަލީ ރާޖާގެ ލަޝްކަރެއް 6 ނަވާއި، 9 އޮޑީގައި މާލެއަށް ޙަމަލާދީ މާލެއަށް އަރައިގަތެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެމީހުން ބަލިކުރައްވައި ގައުމު ދިފާޢުކުރެއްވި އެވެ. މިއީ އެދުވަސްވަރު ރާއްޖެ ދުށް ވަރަށް ވަރުގަދަ ހަނގުރާމަ އެކެވެ.
ކަނޑުފެއްތުން
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީނު ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތްތަނާ ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނު މައްކާއިން އެބުރި ރާއްޖެ ވަޑައިގަތެވެ. މާލެ އަތޮޅު ގުރައިދޫ ބޭރުގައި އޮންނަވާފައި،ކަންތައްވެފައި އޮތްގޮތް އެނގިވަޑައިގަތުމުން ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ދެވަނަ)، ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީނު އަށް ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނު ސިޓީފުޅެއް ފޮނުއްވެވިއެވެ. އެސިޓީފުޅުގައި އަންގަވާފައިވަނީ މާތް ރަސްކަލާންގެ މިންވަރު ފުޅު ކުރެއްވި ގޮތަށް އޭނާ ރުހިވަޑައިގެން، ހުންނެވި ކަމަށެވެ. އަދި އެބޭފުޅުންގެ ކިބައިން އަމާންކަމަށް އެދިވަޑައިގަންނަވާކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ބުނެވެނީ މާލެއިން އޮޑިއެއް ފޮނުއްވަވައި ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނު އަތުލައި ގެންނެވީ ކަމަށެވެ. ރަސްކަމުގެ މައްޗަށް ގަދަވެގެން ތިއްބެވި ދެބޭފުޅުންގެ ޢަމަލުފުޅެއްކަމުގައި ހެއްދެވީ ޣިޔާޘުއްދީން ރަދުންގެ އަތްފައިންޕުޅު ބަނދެ ކަނޑުފެއްތުމެވެ. އެއީ 1 ޝަޢުބާން 1188 ގައެވެ. މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީން ރަސްކަމަށް އިސްކުރެވުނީ 2 ރަމަޟާން 1180 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
ހަދާންތައް
މާލޭގައި ސަރުކާރުން ހައްދަވާފައިވާ ޕްރައިމަރީ ސުކޫލް ތަކުގެ ތެރެއިން ޣިޔާޘުއްދީން ސުކޫލް ނިސްބަތްވަނީ ވެސް އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީން އަށެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އޮކްޓޫބަރު 5
އޮކްޓޫބަރު 5 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 278 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 279 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮކްޓޫބަރު
މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް
ޞިއްހީ ޚިދުމަތް
މީހަކު ދިރިހުންނާނެ އެވްރެޖް ޢުމުރު 48 އަހަރުން 73 އަހަރަށް މަތިކުރެއްވުން
މަސްވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތު
މައުމޫން ރައީސްކަމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގަތް އިރު ލަންކާ ސަރުކާރުނަ ވަނީ ރާއްޖޭގެ ހިކިކަނޑުމަސް ގަތުން މުޅިން ހުއްޓައިލައިފައެވެ. މިކަމަށް ޙައްލެއް ހޯއްދެވުމުގެ ގޮތުން 22 އޭޕްރިލް 1979 ގައި ލަންކާ ސަރުކާރާ ވާހަކަދައްކަވައިގެން 27 އޭޕްރިލް 1979 ން ފެށިގެން އަލުން ހިކިކަނޑުމަސް ލަންކާ އަށް ގަންނަ ގޮތަށް ހަމަޖެހި އަދި އަދަށް ދާންދެންވެސް އެކަން ކުރިޔަށް އެބަދެއެވެ.
މަސވެރިންނަށް ލުއި ފަސޭހަކަން ހޯއްދަވައިދެއްވުމުގެ ގޮތުން 1980 ގައި ފެއްޓެވި އޮއިވާލި ކަނދުފަތި ހަރުކުރުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަޙައްދުގައި 272 ށްވުރެ ގިނަ ކަނދުފަތި ވަނީ ހަރުކޮށްދެއްވައިފައެވެ.
ޖޮއިންޓް ވެންޗަރ އުޞޫލުން ފެލިވަރުގައި ހިނގަމުންއައި ކޭނިންފެކްޓްރީ އަކީ ސައްތައިން ސައްތަ ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއް ކަމުގައި ހަމަޖެއްސެވިއެވެ. 1982 ން ފެށިގެން 2 ވަނަ ޖީލުގެ މަސްދޯނި ފަހަރު ސަރުކާރުގެ ޚަރަދުގައި ބަނދެ، ދިގުމުއްދަތުން އަގު އަދާކުރާ ގޮތަށް މަސްވެރީންނަށް ލިބޭ ގޮތް ހަމަޖެއްސެވިއެވެ.
މަސްވެރީންނަށް މުޖްތަމަޢުގައި ދެވޭ ޤަދަރު އިތުރުކޮށްދެއްވުމަށްޓަކައި 10 ޑިސެމްބަރ އަކީ މަސްވެރިންގެ ދުވަސް ކަމުގައި ކަނޑައަޅުއްވައި 1981 ންފެށިގެން މިދުވަސް ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ފާހަގަކުރައްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތު ވާދަވެރި ވިޔަފާރީގެ އުޞޫލުން ހުޅުވައިލައްވައި ބޮޑެތި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ފަހިކޮށްދެއްވިއެވެ. (މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެގްރިކަލްޗަރ އެންޑް މެރިން ރިސޯސަސް 2008)
ފަތުރުވެރިކަން
1972 ގައި ރާއްޖެއަށް ފަތުރުވެރިކަން ތަޢާރުފު ވީނަމަވެސް 1978 ގެ ނިޔަލަށް ފަތުރުވެރިކަމުން ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީއެއް ނެތެވެ. އެއީ ވަކި ބަޔެއްގެ ޖީބަށް ވަންނަ ފައިސާއެއް ކަމުގައި އޮތީވެފައެވެ. ފަންނީ އެއްވެސް ބަޔެއް މުޅި ދާއިރާގައިވެސް ނެތި، ކުރެވެމުން އައި މަސައްކަތް އެއީ ޤައުމީ އިޤްތިޞާތުގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ތަނބުކަމުގައި ހެއްދެވިއެވެ. 1987 ގައި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއަށް މީހުން ތަމްރީނު ކުރުމަށްޓަކައި [ސްކޫލް އޮފް ހޮޓެލް އެންޑް ކޭޓަރިންގ] ގެނަމުގައި މަރުކަޒެއް ޤައިމުކުރެއްވި އެވެ. ވިސްނުންތެރިކަމާއި ރޭއްވެވުމާއެކު ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި މިމަސައްކަތް ތަރައްޤީ ކުރައްވައި މުޅި ދުނިޔޭގެ ރަންވަނަތައް ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް 2008)
ރާއްޖެތެރެ ތަރައްގީ ކުރުމުގެ މަޝްރޫޢު
މައުމޫން ރައީސްކަމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގަތްއިރު، ރަށްރަށުގެ މިސްކިތްތަކާއި ރަށު އޮފީސްތަކަކީ ސަރުކާރުން ޢިމާރާތް ކުރައްވާ ތަންތަނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރައްޔިތުން އަމިއްލަޔަށް އެމީހުންގެ ޚަރަދުގައި ބިނާކޮށްފައި ހުރި ދެރަވަރުގެ ތަންތަނެވެ. ފުރާޅުގައި ފަންލައި ބިތުގައި ގޯނިދަމައިފައި ނުވަތަ ރާނައި ސިމެންތި ނުޖަހައި ހުންނަނ އޮފީސްތައް ބައިވަރެވެ. މިސްކިތުގައި ބައްތިދިއްލައި ކުނާ އަޅައި ހެދުމަކީ ސަރުކާރަކާ ބެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ރަށު އޮފީސްތަކަކީ ސަރުކާރުގެ ތަނަތަނަށް ނުވާތީ އެތަންތާނގައި ޤައުމީ ދިދަ ނެގުމެއްވެސް ނޯވެއެވެ. ރަށު އޮފީހުގައި ތިއްބަވަނީ ކަތީބަކާއި ކުޑަކަތީބަކު އެކަންޏެވެ.
މިކަން މިހެން އޮއްވައި މިއަދު މިފެންނަ މިންވަރަށް ރަށު އޮފީސްތަކާއި މިސްކިތްތައް ރާއްޖެތެރެ ތަރައްޤީކުރުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ތަރައްޤީކުރެއްވިއެވެ. މުވައްޒިފުން ލައްވައި ޤައުމީ ދިދަ ނަގައި ޒަމާނީކުރެއްވިއެވެ.
އެހެނިހެން ބައެއް ކަންކަން
ރައީސް މައުމޫންގެ ޒަޢާމަތުގައި ދިވެހި ޤައުމަށް ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތައް ބަޔާންކުރުމަށް މަދު ޞަފުޙާތަކެއް ނުފުދެއެވެ. ބޭނުންވަނީ އެއްތަ ބައިވަރު ފޮތްތަކެކެވެ. އެހެންކަމުން އެ އުނދަގޫ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޢުޛުރުވެރިވުމާއެކު އެ މަނިކުފާނުގެ މުހިއްމު އެހެން ބައެއް ޚިދުމަތްތައް ލިސްޓުކޮށްލުމުން ފުއްދައިލާނަމެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
Gayoom, Maumoon Abdul Gayoom, Maumoon Abdul Gayoom, Maumoon Abdul Gayoom, Maumoon Abdul ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީނު
ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީނު އިސްކަންދަރު އަކީ ދޮންބަންޑާރައިން(ސުލްޠާން ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީން)ގެ ދޮށީ ދަރިކަލުންނެވެ. މިރަދުންނަކީ މީލާދީން 1774 އިން 1779 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަސްކަންކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 1178 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
މުޙައްމަދު ފާށަނާ ކިލެގެފާނު (ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ދެވަނަ)) އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 1193 ވަނައަހަރުގެ ރަބީޢުލް އައްވަލް މަހު 12 ވަނަ ދުވަހު އެވެ. މުޢިއްޒުއްދީން ރަދުން (ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީނު) އަވާހަރަވީ ހިޖުރައިން 1193 ވަނަ އަހަރުގެ ރަމަޟާން މަހުގެ 2 ވަނަ ދުވަހު އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އޮސްޓިއޯޖެނިކް ސާރކޯމާ
އަލާމާތްތައް
މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ބައެއް ފަހަރު ފުއްޕާމެޔަށާއި، އަދި އެހެން ހިސާބުތަކުގެ ކަށިތަކަށް ވެސް ފެތުރޭގޮތް ވެއެވެ.
ފަރުވާ
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ވިކިޕީޑިޔާ:އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރުންގެ ލިސްޓް
ތިރީގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ކަމަކާއި ގުޅޭގޮތުން އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރެއްގެ އެހީއެއް ބޭނުންފުޅު ނަމަ މި ޞަފްޙާ ބައްލަވާ ލައްވާ: އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރުންގެ ސަމާލުކަމަށް!!
ސީދާ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރަކާއި ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ތިރީގައިވާ މެމްބަރުންގެ ޞަފްޙާ ތަކުން ޞަފްޙާއެއް ބައްލަވާލައްވާށެވެ. ނުވަތަ އެ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރަކަށް އީމެއިލް ކޮށްލައްވާށެވެ.
ދިވެހި ވިކިޕީޑިޔާގައި މިހާރު ހަރަކާތްތެރިވާ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރުން
މި ވަގުތު ދިވެހި ވިކިޕީޑިޔާގައި ހަރަކާތްތެރިވަނީ 3 އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރުންނެވެ. އެއީ :
އެޑްމިން ލިސްޓް
އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރެއް ނަމަ މެމްބަރުންގެ ލިސްޓުގައި އެބޭފުޅެއްގެ މެމްބަރުގެ ނަމުގެ ކައިރީ (Admin)ނުވަތަ (Sysop) މިހެން ލިޔެވިފައިވާނެއެވެ.
ދެކުނު ސޫދާނުގެ ރަސްމީ ބަންދު ދުވަސްތައް
މިއީ ދެކުނު ސޫދާނުގައި އޮންނަ ބަންދު ދުވަސްތަކުގެ ލިސްޓެވެ.
ރެފަރެންސް
ޤިސްމު:ޤައުމުގެ ރަސްމީ ބަންދު ދުވަސްތަކުގެ ލިސްޓްތައް ޤިސްމު:ދެކުނު ސޫދާނުގެ ޘަޤާފަތް
ޖަންބު ކަނޑުއުނިޔަ
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 9މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑާއި ކަންފަތްގަނޑުގެ ތިރިން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކޮތަރި ކުރެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަފިކޮށެވެ. ނިގޫފަތުގެ މަތީބައިގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ނަރުވައެއް ގޮތަށް މަހުގެ ފަހަތަށް ދިގުވެފައެވެ. މަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނުވާތީ މަހުގެ ކުލަވަރަށް ބަލާ މިމަހަށް ޖަންބު ކަނޑުއުނިޔަ ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.
ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު
ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު ( އުފަންވީ 22 އެޕްރީލް 1917މ، 24 ޖުމާދިލް އާޚިރު 1355ހ ) އަކީ މަޖީދިއްޔާގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. ބައްޕައަކީ ކުޑަ ޢަލީ މަނިކުގެ ދޮންމަނިކުގެ ދޮންތުއްތު ( އިބްރާހީމް މާފަތް ތަކުރުފާނުގެ ޙުސައިން މަނިކު) އެވެ. މަންމަ އަކީ ޢަލިފުޅު ކޮއި މޫސާ މަނިކުގެ ދޮން މަނިކެ އެވެ.
ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު އަކީ ތަންދޮރު ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ޢިލްމް ވެރިއެކެވެ. އުރުދޫ ބަސް، ތަމަޅަ، އަދި ސިންހަޅަ ބަސް ދެނެލައްވައެވެ. އިގިރޭސި ބަހުން ވެސް ވާހަކަ ދައްކަވައެވެ. އޭނާ އަކީ ރައްޔިތުންގެ ޙައްގުތައް ވެރިންގެ ކިބައިން ހޯއްދެވުމަށް މަސައްކަތްކުރެއްވި ބޭކަލެކެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ވިޔަފާރި ކުރެއްވުމެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ވިޔަފާރި ކުރެއްވުމަށް ފިހާރައެއްގައި އޮފީހެއް ހިންގެވީ ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު އެވެ. ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު އަކީ ސާފު ތާހިރު، މީހުންނާއި ގުޅުންހުރި ބޭކަލެކެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ ލިޔުންތެރި އެކެވެ. ލިޔުންތެރިކަމުގެ ރަންގަލަން ލިބިލައްވާފައި ވެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޗާޕުވެގެން އެންމެ ފުރަތަމަ ނެރުނު މަޖައްލާއިން ފެށިގެން ނޫސް މަޖައްލާ ތަކަށް ލިޔެދީފައި ވެއެވެ.
ފުރުއްވި މަގާމްތައް
ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު ދެމިއޮތުމުގެ ޢާލަމަށް ދަތުރުކުރެއްވީ 31 މާރޗް 2006 ގެ ހެދުނުގެ ވަގުތެއްގައެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޖެހެލަމް ކޯރު
framepx|thumb|left|ޖެހެލަމް ކޯރު ޖެހެލަމް ކޯރަކީ އިންޑިއާ ބައްރުގެ އުތުރުގައި އޮންނަ ކޯރެކެވެ. އެއީ ވެރީނާގުން އުފެދި، އިންޑިއާގެ ވެރިކަންކުރާ ޖައްމޫ އެންޑް ކަޝްމީރުގެ ސަރަހައްދު ތެރެއިން، ޕާކިސްތާނުގެ ވެރިކަންކުރާ އަޒާދު ކަޝްމީރަށް، އޭގެ ފަހުން ޕާކިސްތާނުގެ ޕަންޖާބު ޕްރޮވިންސުން މި ކޯރު ދަތުރުކުރެއެވެ. މިއީ ޕަންޖާބު ސަރަހައްދުގެ ފަސް ކޯރުގެ ތެރެއިން އެންމެ ހުޅަނގުގައި އޮންނަ ކޯރު ކަމަށާއި، ކަޝްމީރު ވާދީ ތެރެއިން ދަތުރުކުރާ ކޯރެވެ. އެއީ ޗެނަބް ކޯރުގެ ކޯރެއް ކަމަށާއި، ޖުމްލަ ދިގުމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 725 ކިލޯމީޓަރު (450 މޭލު) އެވެ.
ޝަހީދު އަބްދުﷲ ޒުހައިރު
އަކީ ދިވެހި ޤައުމަށްޓަކައި 3 ނޮވެމްބަރ، 1988 ގައި ދިވެހި ޤައުމުގެ ދިފާއުގައި ހަނގުރާމަކޮށް ޝަހީދުވި ދިވެހި ދަރިއެކެވެ.
މާކަނޑޫދޫ (ށ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ށ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ޗަންދީގަޅު
އަކީ އިންޑިޔާގެ ޔުނިއަން ޓެރިޓަރީ ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނެކެވެ.
ބުރުގާ
ޙިޖާބު
ޙިޖާބު މިބަހަކީ ޢަރަބި ބަހުން އައިސްފައިވާ ބަހެކެވެ. މި ނަން ޢާއްމު ގޮތެއްގައި ބޭނުން ކުރެވެނީ ބޮލުގައި އަޅާ ނުވަތަ އައްސާ ރުމާލާއި ސްކާފަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. މިސްކާފަކީ މުސްލިމް އަންހެނުން އެކަނބަލުންގެ ދީނުގައި އަންގަވާފައިވާތީ އާއި އަންހެން ބަންތަ ކަމުގެ ނިޝާނެއްގެ ގޮތުން ބޭުނުން ކުރާ އެއްޗެކެވެ. މީގެތެރެއިން އެންމެ މަޝްހޫރު ވައްތަރަކީ ބޮލާއި ކަރު ނިވާކޮށް އަދި މޫނު ހާމަޔަށް ހުންނަ ގޮތަށް އަޅާ ތިނެސްކަން ބުރުގާއެވެ. މި ބުރުގާ އަޅާފައި ހުންނައިރު ފަހަތް ހުންނާނީ ތިނެސްކަނަށެވެ. މިއިން ބޮލާއި ކަރު ނިވާވެފައި މޫނު ހުންނާނީ ހާމައަށެވެ. ޙިޖާބުގެ ތަފާތު 4 ވައްތަރެއް މަޝްހޫރުވެފައި ވެއެވެ.
އަލް-އަމީރާ
އަލްއަމީރާ އަކީ ބޮލުގައި ފޮތިކޮޅެއް އައްސާފައި އެ ފޮތިކޮޅުގެ އެއްބައި ފެންނަގޮތަށް ބޮލުގެ މެދާ ހަމައިން އަޅާފައި ހުންނަ ބުރުގާއެވެ.
ޝައިލާ
ޝައިލާއަކީ ހަތަރެސްކަނަށް ހުންނަ ބުރުގާފޮތިން ބޮލުގެ ވަށައިގެން އެއްފަހަރަށް ވުރެ ގިނަފަހަރު އޮޅާފައި ކޮނޑާ ހަމައިން ކޮނޑުގައި ހަރުކޮށްފައި ހުންނަ ބުރުގާއެވެ. ބައެއް މީހުން ޝައިލާ އަޅާއިރު އެންމެ ފަހުބައި ހަރުކުރަނީ އިސްތަށިގަނޑުގައި ޖަހާފައިވާ ހުޅީގެ މައްޗަށް ވާގޮތަށެވެ. ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި މަޝްހޫރުވަމުން އަންނަ ޝޯލްއަކީ ވެސް ޝައިލާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ. ޝައިލާ އެންމެ ގިނައިން ބޭނުން ކުރަނީ ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުގެ އަންހެނުންނާއި މުސްލިމް ނަރުހުންނެވެ.
ޚިމާރު
ޚިމާރަކީ ހުރިހާ ފަރާތަކުން އެއްވަރަށް އުނަގަނޑާއި ހަމަޔަށް އަޅާ ބޮޑު ބުރުގާއެވެ. މިވައްތަރުގެ ބުރުގާއިން އިސްތަށިގަނޑާއި ކަރާއި ކޮނޑާއި މޭމަތި ރީތިކޮށް ނިވާކުރެވެއެވެ.
ޖިލްބާބު
ޖިލްބާބު(ޗާދަރު) މިއީ ބޮލުގެ މަތިން ވައްޓާލެވޭ ބުރުގާއެކެވެ. ފަޔާ ހަމަޔަށް އަންނަ ވަރަށް ދިގުކޮށް ހުންނަ މިބުރުގާގެ ދަށުން ކުޑަފޮތިކޮޅެއް ބޮލުގައި އައްސަން ބޭނުން ކުރެއެވެ. އަދި އިތުރު ފޮތިކޮޅަކުން މޫނު ނިވާ ކުރެއެވެ. ބައެއް މީހުން މޫނު ނިވާނުކޮސް ވެސް ތިބޭމެއެވެ.
ނިޤާބު
ނިޤާބަކީ ދެލޯފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާ ތަނެއް ނިވާ ވާގޮތަށް އަޅާ ބޮޑު ބުރުގާއެކެވެ. ނިޤާބު އެޅުމަށްޓަކައި ގިނަ ފަހަރަށް ބޮޑު ޙިޖާބެއް ބޭނުން ކުރުމަށް ފަހު މޫނު މަތީގައި ލޮލުގެ ތިރިން އަޅާލެވޭ ފޮތިކޮޅަކުން ނޭފަތާއި އަނގަ ނިވާކުރެއެވެ.
އަޞްލު ބުރުޤާ
އަޞްލު ބުރުޤާއަކީ ހުރިހާ ގުނަވަންތަކެއް ނިވާކޮށްދޭ ބުރުގާއެކެވެ. ލޮލާއި ދިމާލަށްވާ ގޮތަށް ދާޖެހި ފޮތިކޮޅެއް ނުވަތަ ތުނި ފޮތިކޮޅެއް ބޭނުން ކުރެވޭއިރު މުޅި ހަށިގަނޑު ހުންނާނީ ފޮރުވިފައެވެ.
އޮކްޓޫބަރު 6
އޮކްޓޫބަރު 6 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 279 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 280 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮކްޓޫބަރު
އައިސްލަންޑަން
އައިސްލަންޑަން ނުވަތަ އައިސްލޭންޑަކީ ޔޯރަޕަށް ނިސްބަތްވާ ގައުމެކެވެ.
ޢަބުދުލް މުޙުސިން މުޙައްމަދު
ޑރ ޢަބުދުލް މުޙުސިން މުޙައްމަދަކީ ތައުލީމީ ދާއިރާ އިން ޕީއެޗްޑީ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ ޢަބުދުލް މުޙުސިން މުޙައްމަދު ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވި އިރު ޚާއްޞަވެ ލެއްވީ ފިޒިކްސްގެ ދާއިރާ އިންނެވެ. ޑރ ޢަބުދުލް މުޙުސިން މުޙައްމަދު ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލްކުރެއްވީ ސަޢޫދީ އަރަބިއްޔާ އިންނެވެ. މާސްޓާރސް އަދި ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރެއްވީ އޮސްޓްރޭލިޔާ އިންނެވެ.
މިހާރު ޑރ ޢަބުދުލް މުޙުސިން މުޙައްމަދު ހުންނެވީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ނާއިބުގެ މަގާމްގައެވެ. މީގެ ކުރިންވެސް ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ތަފާތު މަގާމްތައް ޑރ ޢަބުދުލް މުޙުސިން މުޙައްމަދު ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމް ކުރިއަރުވާ މަރުކަޒުގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްކަން، ޑިޕާޓްމަންޓް ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަންގެ އެކްޒެކްޓިވް ޑިރެކްޓަރކަން، އަދި މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގައި އަދާކުރެއްވި ތަފާތު މަގާމްތައް ހިމެނެއެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ފަންގަނޑު ތޮޅި
ފަންގަނޑު ތޮޅި ނުވަތަ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކުގެ އަތޮޅުން ބޭރު މާކަނޑުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިންނަށް މިމަސް ފެނިފައި ހުންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ސަބަބަކީ ދިވެހިންގެ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނޭ ބާވަތަކަށް ނުވާކަމެވެ. އަދި މިއީ ފުން ހިސާބުތަކުގައި އުޅޭ މަހަކަށްވާތީ އެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ވަރަށް މަދުމަދުން އަތޮޅުން ބޭރުގައި ކުރާ ލޭނުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ހިފައިފައި ހުރެއެވެ.
މިމަހަށް ކިޔާ ވަކިން ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު، މަހުގައި ހުންނަ އެންމެ ޚާއްޞަ އެއް ސިފަކަމުގައިވާ ފަންގަނޑު އާއި ގުޅުވައިގެން ފަންގަނޑު ތޮޅި ކިޔައި މިމަހަށް ނަންދެވިފައިވަނީ އެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް ޤިސްމު:Alepisauridae ޤިސްމު:Fish ޤިސްމު:Fishes in the Maldives
2007
2007 ވަނަ އަހަރަކީ މިހާރު ހިނގަމުން ދާ އަހަރެވެ. މިއީ ހޯމަ ދުވަހުން ފެށޭ އަހަރުތަކުގެ ތެރެއިން އަހަރެކެވެ. މިއީ 21ވަނަ ޤަރުނުގެ 07ވަނަ އަހަރެވެ.
ޕްރޮފެސަރ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު
އަކީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މެލްބަންއަށް އޮމާންގެ ރަސްގެފާނު ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ޕްރޮފެސަރއެކެވެ.
ނަސަބު
ޕްރޮފެސަރ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އަކީ އައްސުލްޠާން މުޡައްފަރު މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނު ގެ ފުތް އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު ގެ ފުތް އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީނު ގެ ފުތް އަލްއަމީރު އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނު ގެ ދި އައްނަބީލާ ޢާއިޝަތުދީދީ (ދޮށީދީދީ)ގެ ފުތް މީދޫ ގަނޑުވަރު އަޙްމަދުދީދީ ގެ ދި ޛުލައިޚާދީދީ ގެ ދި މަރްޔަމްދީދީ ގެ ފުތް މުޙައްމަދު ސަޢީދު ގެ ފުތް ޕްރޮފެސަރ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އެވެ.
ތަލި
ދިވެހި ބަހުން ތަލި މިބަސް ބޭނުންކުރާއިރު މަތީ ތަލި އަދި ތިރީ ތަލި ކިޔައި އުޅެއެވެ. މަތީ ތަލި އަކީ މަތީ ދަތްޕިލައިގެ ދެމެދުން އަނގައިގެ ފުރާޅު ގެ ގޮތުގައި އަނގަ ތެރެއިން މަތީގައި އިންނަ ބައެކެވެ.އަދި މިއީ އަނގަ އާއި، ނޭފަތުގެ މަގު ވަކިކޮށްދޭ ހުރަހެވެ. ތިރީ ތަލި އަކީ ދޫގެ ދަށުން އިންނަ ބައެވެ. ނުވަތަ ތިރީ ތަލި އަކީ އަނގައިގެ އެތެރޭގެ ތިރީ ފަރާތް އެވެ.
މަތީ ތަލި އަކީ އިގިރޭސި ބަހުން ބުނާނަމަ ޕަލޭޓް އެވެ. މަތީ ތަލީގެ ކުރިމަތީ ތިންބައިކުޅަ ދެބަޔަށް ކިޔަނީ ހާރޑް ޕަލޭޓް އެވެ. އެހެން ކަމުން މިބަޔަށް ހަރު ތަލި ކިޔަމާ ހިގާށެވެ. އަދި މަތީ ތަލީގެ ފަހަތު ތިންބައިކުޅަ އެއްބަޔަށް ކިޔަނީ ސޮފްޓް ޕަލޭޓް އެވެ. އެހެންކަމުން މިބަޔަށް މަޑު ތަލި ކިޔަމާ ހިގާށެވެ.
ހަރު ތަލި
ހަރު ތަލި އަކީ މަތީ ތަލީގެ ކުރިމަތީ ގައި އިންނަ ހަރު ބަޔެކެވެ. މިއީ އަނގައިގެ ފުރާޅު ކަމުގައި ބެލެވިދާނެއެވެ. އަދި ދިވެހިން އާންމުކޮށް މަތީ ތަލި ކިޔަނީ ވެސް މިބަޔަށެވެ. އަދި ހަރު ތަލި އަކީ މަތީ ތަލީގެ ކުރިމަތީ ތިންބައިކުޅަ ދެބަޔެވެ.
ހަރު ތައްޔަކީ ކަށިން އުފެދިފައިވާ ބައެކެވެ. ހަރުތަލި އުފެދިފައިވަނީ ތަފާތު ދެކަށިގަނޑެއް ގުޅިގެންނެވެ. އެއީ މެކްސިލާ ކަށިގަނޑުގެ ޕަލަޓައިން ޕްރޮސެސް، އަދި ތަލި ކަށިގަނޑުގެ ހުރަސް ޕްލޭޓް އެވެ.
މަޑު ތަލި
މަޑު ތަލި އަކީ މަތީ ތަލީގެ ފަހަތުގައި އިންނަ މަޑު ބައެކެވެ. ނުވަތަ ހަރު ތަލި ގެ ފަހުބައެވެ. ފައިބަރު އަދި މަހުން އުފެދިފައިވާ މަޑު މިބައި އިންނަނީ ހަރު ތަލީގެ ފަހަތު ބައިގައި ތަތްވެފައެެވެ. މާނައަކީ ހަރު ތަލީގެ ފަހު ބަޔާއި ގުޅިފައެވެ. އަދި މަޑު ތަލި އަކީ މަތީ ތަލީގެ ފަހަތު ތިންބައިކުޅަ އެއްބަޔެވެ. އެހެންކަމުން މަޑު ތަލި އިންނާނީ އަނގައިގެ އެތެރެއިން ފަހަތުން މަތީގައެވެ.
މަތީ ތައްޔަށް ލޭފޯރުކޮށްދިނުން
މަތީ ތައްޔަށް ލޭފޯރުކޮށްދެނީ އަންނަނިވި ލޭހޮޅި ތަކުންނެވެ. މަތީ ތަލީގެ ހަރަކާތްތައް ކޮންޓްރޯލްކުރާ ނާރުތައް މަތީ ތަލީގެ ހަރަކާތްތައް ކޮންޓްރޯލްކުރާ ނާރުތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
އަދި އިތުރަށް ބައްލަވާލައްވާ
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
އާމިނަތު ރަޝީދާ
އާމިނަތު ރަޝީދާ އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާ އަކީ ދިވެހި ފިލްމާއި ލަވަ އުފައްދާ ސްޓޫޑިއޯ ޔާރާ ޕްރޮޑަކްޝަން ގެ ވެރި ފަރާތެވެ. އާމިނަތު ރަޝީދާ އަކީ ފިލްމީ ތަރި ޢައިޝަތު ރިޝްމީ، އަދި ފިލްމީ ބަތަލާ މަރިޔަމް އައްޒާ ގެ މަންމައެވެ. ޔާރާ ޕްރޮޑަކްޝަން އަކީ އައިންތު އާއި އޭނާގެ އާއިލާގެ މެންބަރުން އިސްވެ ތިބެގެން ހިންގަމުން އަންނަ ފިލްމާއި މިއުޒިކު، އަލްބަމް ނެރޭ ކުންފުންޏެކެވެ.
ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތުން
ދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާއަށް އައިމިނަތު ރަޝީދާ ނިކުތީ ގާތްގަނޑަކަށް 1991 ހިސާބުގައެވެ. އެދުވަސްވަރު ނިކުތް ދިވެހި ފުރަތަމަ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ހިތި ތަޖުރިބާ ގައި އައިންތު މުހިއްމު ރޯލެއް ކުޅެފައި ވެއެވެ. އޭގެ ފަހުން އެތަކެއް ޓީވީ ޑްރާމާ، ޑްރާމާ ސިލްސިލާ، ކުރު ފިލްމް އަދި ދިގު ފިލްމް ތަކުން ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. އައިންތުގެ އާއިލާގެ ފިލްމް ކުންފުނިން ޔާރާ އިން ދަނީ ޔާރާގެ ނަމުގައި ވީޑިއޯ ސީޑީ ނެރުމުގެ މަސައްކަތް ހިންގަމުންނެވެ. އެގޮތުން މިހާތަނަށް ޔާރާ ސިލްސިލާގެ ދަށުން 4 ވީސީޑީ ނެރެފައި ވެއެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ދާދްރާ އާއި ނަގަރު ހަވޭލީ
thumb| އަކީ އިންޑިޔާގެ ޔުނިއަން ޓެރިޓަރީ ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނެކެވެ.
މާއުނގޫދޫ (ށ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ށ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.