cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ދަނބިދޫ ލޯމާފާނު
މާނަ:
ރަތުރަންފަދަ އުޖާލާ އެންމެންގެ މެދުގައި މަޤްބޫލް ކަލަމިންޖާއެވެ. ފުރިހަ،ަ އެއްލައްކަ ޖަޒީރާ ރައްކައުތެރިކުރައްވައި، އެއްގޮތެއްގައި ސާބިތުވެ ހުންނަވާ މާތް ސާހިބާ އެވެ. ވަގުތުން ޖެހޭ ކަންތައް ވަގުތުން ކޮށްދެއްވާ 15 ވިލޭރޭގެ ހަނދެވެ. އެންމެންގެ ރުހުން ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ފަދަ ސިފައާ ގޮތް ލިބިވަޑައިގެންވާ ކަލަމިންޖާ އެވެ. ހުސްވުމެއްނެތް ޖަވާހިރުގެ ޚަޒާނާއެއްފަދަ މަނިކުފާނު ވަނީ އެސްތަކުން ޖަރީވެފައިވާ ތާޖަކުން ޒީނަތްތެރ ވަޑައިގެންފައެވެ. ދިހަ ދަރިކޮޅުގެ ބާރު ލިބިވަޑައިގެންވާ ކަލަމިންޖާގެ ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވުން މޮޅު މީހުންނާއި ދެރަ މީހުން ހަމަހަމައެވެ. ރަންމުތްތަކެއް ކަހަލަ ރީތި ބަސްފުޅު ތަކުންނެވެ. ތަޢާރަފްކޮށް މިދެންނެވި ކަލަމިންޖާގެ ރަސްކަމަށް ފެށުނީއެވެ. އެއީ މާތްވެގެންވާ ގަޑަނާދީއްތަ މަހާރަދުންނެވެ. މުޅި ރާއްޖޭގެ ރަސްކަލަކަށްވީ ދުވަހުން ފެށިގެން ހަތަރުވަނަ އަހަރު ތެރޭގައި ކުރީގެ ކާފަރު ރަސްކަލުން އެޅުއްވި ދަނބިދޫވޭރުގައި ހުރި މީހާ މަޤާމުން ވަކިކޮށް، ބުދު އުފުރާލާ ދަނބިދޫގައި ތިބި ކާފަރުންނަށް ޝަހާދަތް ކިޔަވައިދީ، ޚިޠާނު ކޮށް، ގ ޝަރީޢަތުގައި ހުރރިގޮތަށް ރޯދަ ހިފައިފައި ނަމާދުކޮށް ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރަން އެންގެވިއެވެ. މާތްވެގެންވާ މުޙައްމަދު رَسُوْلُﷲ ދުނިޔެ ވީއްލަވައި
މައުލޫމާތު ހޯދީ
ޤިސްމު:ދިވެހި ތާރީޚް
ޖުލައި 2
ޖުލައި 2 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 183 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 184 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ކަރަން ކަޕޫރު
ފިލްމާއި މޮޑެލް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓާލިޔަސް މިހާރު ފޮޓޯ ގްރާފަރެއްގެ ގޮތުން ކަރަން ކަޕޫރު ހަރަކާތްތެރި ވެއެވެ. އިސްކޮޅުގައި 6ފޫޓް ހުންނަ ކަރަން މިހާރު ދިރިއުޅެނީ އަންހެނުން އަދި ދަރިފުޅާއެކު އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ވެރިރަށް ލަންޑަން ގައެވެ.
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
އަލިފުބާ
thumb|250px އަލިފުބާ، ބަހެއްގެ ތަފާތު އަޑުތައް ތަމްސީލުކޮށް ދިނުމަށް ޓަކައި ބޭނުން ކުރެވޭ ރަމްޒުތަކުގެ ގުރޫޕެކެވެ. މި ރަމްޒުތައް ނުވަތަ އަކުރުތައް ބޭނުންކޮށްގެން ބަހެއްގެ ހުރިހާ ލަފުޒެއް ވެސް ލިޔެވިދާނެއެވެ. އަލިފުބާގެ އަކުރުތަކަށް ދެވިފައިވާ ނަމަކާއި އެތުރިގެންވާ ތަރުތީބެއް އޮވެއެވެ. ދުނިޔޭގައި މިއަދު ބޭނުން ކުރެވޭ ލިޔެކިއުމުގެ އެންމެ އާންމު ވައްތަރަކީ އަލިފުބާއެވެ. އަލިފުބާ ބޭނުން ނުކުރަނީ ޖާފާނުބަހާއި ސީނީބަސް ފަދަ މަދު ބަހެއްގައެވެ.
ތާރީޚު
ފުރަތަމަ އަލިފުބާއެއް ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ މީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 3500 އަހަރު ކުރީން މެދުތެރޭކަނޑުގެ އައްސޭރީގައި ދިރިއުޅުނު ބައެކެވެ. މިބައި މީހުންގެ ބަހަކީ ސާމީ އާއިލާއަށް ނިސްބަތްވާ ބަހެކެވެ. ކުރީގެ އަލިފުބާއަކަށް ސަލާމަތުން އޮތް އެންމެ ދުވަސްވީ އަލިފުބާއަކީ ފިއްނީސުން ބޭނުންކުރި އަލިފުބާއެވެ. މީގެ 3000 އަހަރު ކުރީން ފިއްނީސުންގެ އަލިފުބާ އިރުމަތީން ސާމީންގެ ތެރެއަށް ހުޅަނގުން ޔޫނާނީންގެ ތެރެއަށް ފެތުރުނެވެ. އަލިފުބާ މިބަސް އުފެދިފައިވަނީ ފިއްނީސުންގެ އަލިފުބާގެ ފުރަތަމަ ދެ އަކުރު ކަމުގައިވާ އަލިފު އަދި ބާ އަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. ރޫމާނީންނާއި އަދަރުކާނީންގެ ތެރެއަށް އަލިފުބާ ގެންގޮސްދިނީ ޔޫނާނީންނެވެ. މިއަދު ދުނިޔޭގައި މުފްރަދު 50 ވަރަކަށް އަލިފުބާ ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. އިނގިރޭސި ބަސް ލިޔުމަށް ޓަކައި ބޭނުން ކުރެވޭ ރޫމާނީ އަލިފުބާ ފަދައިން ގިނަ އަލިފުބާ ތަކުގައި އަކުރު އޮންނަނީ 20 އަކުރާއި 30 އަކުރާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށެވެ. މަދު އަޑުތައް ބޭނުންވާ ބަސްބަހުގެ އަލިފުބާގައި އޮންނާނީ މަދު އަކުރުތަކެވެ. މިސާލަކަށް ހަވާއީ ބަހުގެ އަޑުތައް ލިޔަނީ ރޫމާނީ އަލިފުބާގެ ތެރެއިން އެންމެ 12 އަކުރު ބޭނުންކޮށް ގެންނެވެ. މިއީ އެންމެ މަދު އަކުރުން ލިޔާ ބަހެވެ. ސިރީލަންކާގެ ސިންހަޅަ ބަހާއި ހިންދުސްތާނުގެ މަލަޔާޅަމް ބަސް ފަދަ ބަސްބަހުގައި 50 ނުވަތަ އެއަށް ވުރެ ގިނަ އަކުރު ބޭނުން ކުރެއެވެ.
ޖުލައި 3
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖުލައި
އަޒްމިރަލްޑާ ޒާހިރު
ޑރ އަޒްމިރަލްޑާ ޒާހިރު އަކީ ގާނޫނީ ދާއިރާ އިން އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް އެކްސެޓަރ ގެ ސުކޫލް އޮފް ލޯ ގައި ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަޒްމިރަލްޑާ ޒާހިރު އަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން މަޖްލީހުގެ ރައީސް މ. ސީނާ އަހުމަދު ޒާހިރު ގެ ދަރި ކަނބަލެކެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ލޯ ކޮމިޝަންގެ ލީގަލް އޮފިސަރެއްގެ މަގާމް ގައެވެ. މީގެ އިތުރުން އަޒްމިރަލްޑާ ޒާހިރު އަކީ ޕްރައިވެޓް ބްރޯޑް ކާސްޓް ކުރައްވާ ފަރާތްތައް މޮނީޓަރ ކުރައްވާ ކޮންޓެންޓް ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއް ވެސް މެއެވެ. ޑރ އެޒްމިރަލްޑާ ޒާހިރު ކުރިންވަނީ އެޓާނީ ޖެނެރަލް އޮފީހުގެ ލީގަލް އޮފިސަރު ކަން ވެސް ކުރައްވާފައެވެ.
ތައުލީމީ ކާމިޔާބީތައް
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ނައްނުގަތި
ނައްނުގަތި އަކީ ދެކުނު އޭޝިއާ އަދި އިރުމަތީ އޭޝިއާގެ ސަރަޙައްދު ތަކުގައި އުޅޭ ހަރުފައެކެވެ. މިއީ ވިހަލާ ހަރުފައެއްނޫނެވެ.
ސުލްޠާން ޖަލާލުއްދީނު ޢުމަރުވީރު
ސުލްޠާން ޖަލާލުއްދީނު ޢުމަރުވީރު އަކީ މީލާދީން 1306 ން 1335 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 706 ން 735 އަށެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 706 ވަނަ އަހަރު އެވެ.ވީރު ޢުމަރު ރަސްގެފާނު ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ތީމުގޭ ދަރިކޮޅުން އެންމެ ފަހުން ރަސްކަންކުރެއްވި ސުލްޠާން ދާއޫދު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ) އަވަހާރަ ވުމުންނެވެ. މިރަދުންގެ ކޮލީ ނަންފުޅަކީ ސިރީ ލޯކަ އަބާރަނަ މަހާރަދުންނެވެ.
ނަސަބު
އުމަރު ވީރު ރަސްގެފާނުގެ ބައްޕައަކީ ޞަލާޙުއްދީނު ޞާލިޙު އެވެ، ނަމަކަށް ކިޔުނު ބަންގާޅުގެ މާތް މީހެކެވެ. ޢުމަރު ވީރު ރަސްގެފާނަކީ ސުލްޠާން ޔޫސުފު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ)ގެ ދޮންދަރިކަލެކެވެ. އަދި ސުލްޠާން ދާއޫދު ކަލަމިންޖާ (އެއްވަނަ)ގެ ކޮއްކޯފުޅެކެވެ. ޢުމަރު ވީރު ރަސްގެފާނުގެ ބައްޕަ ޞަލާޙުއްދީނު ޞާލިޙު ވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަސްކަން ކުރެއްވި ކަމުގައި އިބްނިބަޠޫޠާ ލިއުއްވާފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ސާބިތުވާން އޮތްކަމެއް ނޫން ކަމުގައި މުޙައްމަދު އަމީނު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ.
ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު
ފުރަމާލޭ ދެދޮރޯށި ދޭތެރޭ ހުންނަ، ގަސްދޮށުމިސްކިތެވެ، ނަމަކަށް ކިޔުނު މިސްކިތް ފުރަތަމަ ބިނާކުރެއްވީ މިރަދުންނެވެ. އަދި އެމިސްކިތުގެ ކުރިމަތީ ގައި އިހަށް އޮތް މައްޝޫރު އަށްކަން ވެޔޮ ބޭއްވެވީ ވެސް މިރަދުންނެވެ. މިރަދުން 29 އަހަރު ވާންދެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވިއެވެ.
އަވަހާރަވުން
ސުލްޠާން ޖަލާލުއްދީނު ޢުމަރުވީރު އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 735 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ކުނާލް ކަޕޫރު
ކުނާލް ކަޕޫރު އަންހެނުންނަކީ މަޝްހޫރު ހިންދީ ފިލްމް ޑައިރެކްޓަރު ރާމޭޝް ޝިއްޕީ ގެ ދަރިއެއް ކަމަށްވާ ޝީނާ ޝިއްޕީ އެވެ. މިދެމީހުންގެ ކައިވެނިން ދެކުދިން ލިބިފައިވެއެވެ. އެއީ ޒަހާން ކަޕޫރު އަދި ޝާއިރާ ކަޕޫރު އެވެ.
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
މިލަދުންމަޑުލު އުތުރުބުރި
މިލަދުންމަޑުލު އުތުރުބުރި އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުތުރަށް ނިސްބަތްވާ އަތޮޅެކެވެ. މި އަތޮޅަކީ އުތުރުން ފެށިގެން 3 ވަނަ އަތޮޅެވެ.
ޖިއޮގްރަފީ
މިލަދުންމަޑުލު އުތުރުބުރިއަކީ މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރިއާއި ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރިއާއި ދެމދު އޮންނަ އަތޮޅެކެވެ. މިއަތޮޅުގެ ނަން ނިސްބަތްވަނީ ނ. އަތޮޅު މިލަދުއަށެވެ. އުތުރުން މިއަތޮޅާއި ގުޅެނީ ހދ. އަތޮޅާއިއެވެ. ދެކުނުން ގުޅެނީ ނ. އަތޮޅާއި އެވެ. އަތޮޅުގެ އެންމެ ދިގު ގޮތުގައި ހުރީ 37މޭލެވެ. މިއަތޮޅަށް ދެވިފައިވާ އިނގިރޭސި އަކުރަކީ ސީ. އެވެ. އަތޮޅުގެ ރަށްތަކުގެ ޢަދަދަކީ 51އެވެ. އޭގެތެރޭން މީހުން އުޅެނީ 14 އަށުގައެވެ.
މިއަތޮޅުގެ ވެރިކުރަނީ ފުނަދޫގައެވެ. ފުނަދުއަށް އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ބަދަލުކުރެވުނީ 1968 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އޭގެކުރިން މިއަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރީ ޅައިމަގުގައެވެ.
މިއަތޮޅުގެ ގިނަ ރަށްތަކަކީ ވަރށް ކުދި ރަށްތަކެކެކެވެ. އަތޮޅުގައި އެންމެ ހެޓަރެއްވެސް ހަމަނުވާ 9ރަށް އެބައޮތެވެ. އެއީ އަތޮޅު ރަށްރށުގެ 18 އިންސައްތައެވެ. މިއަތޮޅުގެ މީހުން އުޅޭ ރައްތަކުގެތެރެއިން ބިމުގެ ގޮތުން އެންމެ ބޮޑުރަށަކީ މިލަންދޫއެވެ. އެރަށުގެ ބޮޑުމިނަކީ 125.50 ހެކްޓަރެވެ. އަތޮޅުގައި މީހުން އުޅޭ އެންމެ ކުޑަރަށަކީ ކޮމަންޑުއެވެ. އެރަށުގެ ބޮޑުމިނަކީ 5.96 ހެކްޓަރެވެ.
އާބާދީ
2008ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރ މަހުގެ ނިޔަލަށް މިއަތޮޅގެ އާބާދީއަކީ 16,542 އެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ށ،އަތޮޅުގެ އާމްދަނީ ހޯދުމަށް އެންމެ ގިނަބަޔަކު ކުރާ މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ކަނޑުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި، ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި، އަދި ބޮޑުކަންނެލީގެ މަސްވެރިކަން ކުރެއެވެ. މަސްވެރިކަމުގައި އެންމެ ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ރަށަކީ ކޮމަންޑުއެވެ. ދަނޑުވެރިކަން އެންމެ ރަނގަޅި ފީވަކާއި ގޮއިދޫގައެވެ. މިއަތޮޅުގެ ބިލަތްފައްސަކީ އިލޮށްޓާއި ރުކުފަތިން ތަކެތިހެދުމގައި މުޅިރާއްޖެއިންވެސް މަޝްހޫރު ރަށެކެވެ.
އިތުރުފާލަންތައް
ށ.އަތޮޅު އޮފީހުގެ ވެބްސައިޓް
ޤިސްމު:Atolls of the Maldives ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
އޭ
އޭ، މިއީ އިނގިރޭސި އަލިފުބާގެ ފުރަތަމަ އަކުރެވެ. އަދި ހުޅަނގު-ހިންދުސްތާނީ އާއިލާގެ ގިނަ ބަސްބަހުގެ އަލިފުބާގެ ވެސް ފުރަތަމަ އަކުރުމެއެވެ. މި އަކުރު ގެ ބައްޓަން ނެގިފައިވަނީ އަކުރުތައް ގުޅުވައިގެން ލިޔެފައިވާ މިސްރުގެ ގަދީމީ ދީނީ ލިޔުންތަކުގައި ވާ ބާޒު (އަހޮމް) އިންނެވެ. ފިއްނީސުން (Phoenicians) މި އަކުރަށް "އަލިފު" (އޮކްސް) ކިޔައި ނަންދިނެވެ. އެއީ އެ ޖަނަވާރުގެ ދަޅާއި ބޮލާ މި އަކުރުގެ ސިފަ ވައްތަރު ވާ ކަމަށް އެމީހުން ދެކޭތީއެވެ. ގަދީމީ ޔޫނާނުގައި މި އަކުރަށް އަލްފާ ގެ ނަންދެވުނެވެ. އަދި ރޫމާނީންގެ އޭ އަށް މިއަކުރު ވިއެވެ. މިއަދު މި އަކުރު ބޭނުން ކުރެވެމުން ދަނީ ރޫމާނީން ބޭނުން ކުރި ގޮތަށެވެ.
މަނަދޫ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު
ވަނަވަރު
މަނަދޫ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ މަނަދޫ އަށް އުފަން ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާއަކީ ހުވަދޫ ކެޔޮޅުގެ، ހާރޫނު ހާޖީ ( ހާޖީބެ ) ގެ ޤާސިމް ހާރޫނު ( މަނަދޫ ކާސިންހާޖީ ) ގެ ސަޢީދު ޤާސިމް ( ދޮންތުއްތު ) ގެ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދެވެ. މީނާގެ މަންމައަކީ މަނަދޫ ކެޔޮޅު އިބްރާހިމް ( އިބްރާހިމް ޙަސަން ) ގެ ޛުލައިޚާ އިބްރާހިމް ( ކަނބުލޮ ) އެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ ސަޢީދު ޤާސިމް އާއި ޛުލައިޚާ އިބްރާހިމަށް ލިބިވަޑައިގެން ތިންވަނަ ދަރިކަލުންނެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އުފަންވެފައިވަނީ މަނަދޫ ކުދިލުބޯމާގެ ( ބޮޑުކާށިގެ ) ގައެވެ. އެގެ ހުރީ މަނަދޫ އިރުމަތީ އަވަށުގައި އިރުއުތުރު އެންމެ ކޮޅުގައެވެ. މިހާރު އެގެ ހުރިތަނަކީ ހުސްބިމެކެވެ. އެގެއާ ޖެހިގެން ހުންނަނީ މަނަދޫ ރައިމާގެއެވެ. ޢަބްދުﷲ ސައީދު އުފަންވީ މީލާދީ ސަނަތުން 1973 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރުމަހުގެ 29 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދުގެ އަނބިކަނބަލުންނަކީ މަނަދޫ ކަރަންކާވިލާ ފާތިމަތު އަންވަރީއެވެ. މި ދެމަފިރިންނަށް ދެދަރިކަލުން ލިބިވައިގެންފައިވެއެވެ. އެއީ އީމާ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އާއި އީހާ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދުއެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދުގެ ހޯމްޕޭޖް އެޑްރެހަކީ http://www.hafthaa.com އެވެ.
ތުއްތުއިރުގެ ދިރިއުޅުން
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އުފަންވެފައިވަނީ ނ. މަނަދޫއަށެވެ. އެންމެ ތުއްތު އިރު ދިރިއުޅެފައިވަނީ މަނަދޫ ބޮޑުކާށިގޭގައެވެ. އޭގެފަހުން ދިރިއުޅެމުން އައީ މަނަދޫ މާލްރޯޑްގައެވެ. ކިޔަވާފައިވަނީ މަނަދޫގައި ހުންނަ ނ. އަތޮޅު މަދަރުސާގައެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ ނ. އަތޮޅު މަދަރުސާގެ ފުރަތަމަ ސްކޫލް ކެޕްޓަނެވެ. މީނާވަނީ ރާއްޖޭގައި ބޭއްވި ފުރަތަމަ ސްކައުޓް ޖަމްބޮރީގައި ބައިވެރިވެފައެވެ. މީނާއަކީ ސްކައުޓް ލީޑަރެކެވެ.
2014
މިއީ 21ވަނަ ޤަރުނުގެ 14ވަނަ އަހަރެވެ.
ސަލަފީ މަޛްހަބު
ސަލަފީ މަޛްހަބަކީ އުއްމަތުގެ ސަލަފުއްޞާލިހުންނަށް ތަބާވުމުގެ އުޞޫލަށް ބިނާ ކުރެވިފައިވާ އިސްލާމީ މަޒުހަބެކެވެ.
މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރި
މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރި އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުތުރުން ފެށިގެން 4 ވަނަ އަށް އޮތް އަތޮޅެވެ. މިއީ ބޮޑު ތިލަދުންމައްޗަށް ނިސްބަތްވާ އެންމެ ފަހު އަތޮޅެވެ. އަތޮޅަކީ ތާރީޚީގޮތުން ބަލާއިރު ރާއްޖޭގެ މުހިންމު އަތޮޅެކެވެ. ވެރިކަން ކުރަނީ މަނަދޫގައެވެ. ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، މިލަދުންމަޑުލު އަތޮޅަކީ މަނަދު އޮތް އަތޮޅެވެ. މާނައަކީ މަނަދުންއަތޮޅުގެ ނަމުން ކުރިން މި އަތޮޅަށް ނަން މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ އަދަދަކީ 13 އެވެ. އެއީ ހެނބަދޫ، ކެނދިކުޅުދޫ، މާޅެންދޫ، ލަންދޫ، މާފަރު، ކުޑަފަރި، ޅޮހި، މިލަދޫ، މަގޫދޫ، މަނަދޫ، ވެލިދޫ، ހޮޅުދޫ، އަދި ފޮއްދޫއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބޮމަސްދޫ އަދި ތޮޅެންދުއަކީވެސް ކުރިން މީހުން އުޅެފައިވާ ރަށްތަކެވެ. 2016 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީގެ ނިޔަލަށް އަތޮޅުގެ އާބާދީއަކީ 320، 16 މީހުންނެވެ. އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ރަށަކީ ވެލިދޫއެވެ.
ދަނބާ
ދަނބާ ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި ގިނަ އަދަަދަކަށް އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހުގެ ޅަދުވަސްވަރު މަސް ހުންނަގޮތް ބޮޑެތިވީވީހެން ބަދަލުވަމުން ދެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިން ހިފައިއުޅޭ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. ކުޑަކުދިން މަސްހިފަން މޫދަށްއެރި އުޅޭއިރު ވަރަށް ގިނައިން ދަނބާ ހިފާ އުޅެއެވެ.
މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރި
ޤިސްމު:Atolls of the Maldives ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
ދަނބާ
މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިކުލަ އެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަނީ ތަންކޮޅެއް ފަނޑު މުށިކުލައެވެ. މަހުގެ ތުނބުން ފެށިގެން ލޮލުގެ މަތީބަޔަށް ދެމިފައި ހުންނަ ނޫކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ މަޑުކަށިތަކުގެ ބުނޑުގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައި ނޫކުލައިގެ ކުދި ތިކިތަކެއް ފަނޑުކޮށް ހުރެއެވެ. ކަންފަތް ގަނޑާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ފަނޑު ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ މުށި ކުލައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޖެނިފަރ ކެންޑަލް
ޖެނިފަރ ކެންޑަލް އަކީ ޝަޝީ ކަޕޫރުގެ އަންހެނުންނެވެ. މިއީ ޖަރުމަނު ވިލާތުގެ މީހެކެވެ.
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
އަލްފާޟިލް ޢަބުދުﷲ ޢަބުދުލްކަރީމް
އަލްފާޟިލް ޢަބުދުﷲ ޢަބުދުލްކަރީމަކީ ނ.ކުރެދިވަރު ހޮޅުދޫގޭ ޢަބުދުލްކަރީމް އާދަމާއި، ޙައްވާ އިބުރާހީމްގެ ދަރިކަލެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 02 ފެބުރުއަރީ 1932ގައި ނ. ކުރެދިވަރު ހޮޅުދޫ ގެއަށެވެ.
އެދުވަސްވަރަކީ ރާއްޖެތެރޭގައި މަދަރުސާތަކުން ކިޔެވުމުގެ ފުރުޞަތު އެއްގޮތަކަށްވެސް ލިބިނެތް ދުވަސްވަރަކަށްވުމުން އަބުދުﷲ ޢަބުދުލްކަރީމް ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ މަންމައާއި ބައްޕަގެ އަރިހުންނާއި، މަންމައާއި އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ބޮޑުދައިތާފުޅުގެ އަރިހުންނާއި، ބައްޕަގޯތި ކާފާފުޅު ( އާދަމް މުހައްމަދުފުޅު) ގެ އަރިހުންނެވެ. މިގޮތުން އެދުވަސްވަރު އެއަތޮޅުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ ތަޢުލީމީ ބޭފުޅަކަށް ވެވަޑައިގަތެވެ.މިގޮތުން ހޯއްދަވާފައިވާ ސަނަދުތަކުގެ ތެރޭގައި، ރާއްޖެތެރޭގެ ރަށްރަށުގެ ވެރިކަމުގެ ސަނަދާއި، މާލޫދު ކިޔުމުގެ ސަނަދާއި، ޖަމާޢަތްތެރިކަމުގެ ސަނަދާއި، ކިޔަވައިދިނުމުގެ ސަނަދު ހިމެނެއެވެ.
އަލްފާޟިލް ޢަބުދުﷲ ޢަބުދުލްކަރީމް އަދާކުރެއްވި ސަރުކާރުގެވަޒިފާތަކުގެ ތެރޭގައި މުދިންކަމާއި( 2ފަހަރެއްގެ މަތިން ) ކުޑަކަތީބުކަމާއި، ބޮޑުކަތީބުކަމާއި، ނައިބުކަން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތުގެ ރޮނގުން ވަރަށްގިނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރެއްވިއެވެ.މިގޮތުން 1948ގައި ނ. ބޮމަސްދޫގައި އަމިއްލަގޮތުން ސުކޫލެއް ހުޅުއްވައިގެން ކިޔަވައިދެއްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. އަދި 1954 ގައި މަކުތަބުއްޞަބާޙުގެ ނަމުގައި މަކުތަބެއްގެ ޚިދުމަތް ދެއްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. އަދި ށ.ފުނަދޫއަށް ހިޖުރަ ކުރެއްވުމާއި ގުޅިގެން މަކުތަބުއްމުނީރުގެ ނަމުގައި މަކުތަބެއްގެ ޚިދުމަތް ފުނަދޫގެ ދަރިންނަށް ދެއްވަން ފެއްޓެވިއެވެ.މި ތިން މަކުތަބުގައިވެސް އިސްވެރިއެއްގެ ގޮތުންނާއި މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުން ޙަރަކާތްތެރިވެލެއްވީ ޢަބުދުﷲ އަބުދުލްކަރީމެވެ.
އަލްފާޟިލް އަބުދުﷲ އަބުދުލްކަރީމް 2 ކައިވެންޏެއް ކުރެއްވިއެވެ. މި ދެކައިވެންޏަށް ލިބިލެއްވި 9 ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން 4 ދަރިކަލންނާއި 2 ދަރިކަނބަލުން ދުނިޔޭގައި އެބަތިއްބެވެ.
އަލްފާޟިލް އަބުދުﷲ ޢަބުދުލްކަރީމަކީ ވަރަށްގިނަރޮނގުތަކުން ފަންނުވެރިއެކެވެ. ޢުމުރުފުޅުން 12 އަހަރުންފެށިގެން މައުލޫދު ވިދާވާން ފެއްޓެވިއެވެ. 14 އަހަރުން ފެށިގެން ބޮޑުބެރު ގުރޫޕާއި ގުޅިވަޑައިގެން އެފަންނުގައި މަޝްހޫރު ބޭފުޅަކަށް ވެވަޑައިގަތެވެ. މިހާރުވެސް ފުނަދޫގައި މިރޮނގުން އެންމެ ތަޖުރިބާކާރު ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވީ ޢަބުދުﷲ ޢަބުދުލް ކަރީމެވެ. ހަމައެފަދައިން ވަޑާންކުރެއްވުމާއި ބޮޑުއަކުރު ކުރެއްވުމުގައިވެސް އޭނާއަކީ ވަރަށްކުޅަދާނަ ފަންނުވެރި އެކެވެ. އޭނާއަކީ ލިޔުންތެރިއެކެވެ. ޅެންވެރިއެކެވެ.
ޅެންވެރިކަމުގެ ތެރެއަށް ވެދެވަޑައިގަތީ އެކަމަށް ހިތްޕުޅުގައި އޮންނަ ޝަވްޤެއްގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ. އޭނާ ވަރަށްގިނަ ޅެމާއި، ރައިވަރު،ހައްދަވާފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މަދަހައާއި ކުރުވާހަކަ އަދި މަޒުމޫނުވެސް ލިޔުއްވިއެވެ. އަދި ތަމްސިލާއި ފަރިހިވެސް ހައްދަވާފައި އެބަހުއްޓެވެ.
އަލްފާޟިލް ޢަބުދުﷲ ޢަބުދުލްކަރީމުގެ ލިޔުއްވުންތަކަކީ ޗާޕުވެ ޗާޢިއުވެފައިވާ ލިޔުންތަކެއްނޫނެވެ. އެލިޔުންތައްހުރީ އޭނާގެ ފޮތް އަލަމަރީގައި ރައްކާކުރެވިފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް ފުނަދޫ ސުކޫލުގެ ދަރިވަރުންގެ އަދަބީޖަމިއްޔާއިން 1997ން ފެށިގެން ޝާޢިޢު ކުރަމުންއަން މަޖައްލާ " ހުވާސް" އިން އޭނާގެ ލިޔުއްވުންތައް ފެނިފައިވެއެވެ. ހެއްދެވި ބައެއްޅެންތައް ޤުދުރަތި އާފާޤު، އަލުންދިރޭ ޚިޔާލު، ތެދުވެރި ޚިޔާލު، އުއްމިދި ޙަޔާތް، ސިދާމަގުވިސްނީ،
ހައްދަވާފައިވާ ބައެއް ރައިވަރުތައް ޖާހިލުކަން ، ދެބައޮދުވުމާ ނެތިމޮށުމުގެ ނުބައިކަން ، ޒަމާނުގެ ތަހުޒީބު، އަދުގައި ވައްކަމަކީ ޝަރަފެއްކަމުގައި ދެކޭ، ހިނީގެ ހަރަކާތުން ޢިބުރަތްހޯދާ، ޢިބުރަތްތެރި ބަސްކޮޅެއް، ކުރީގެ މަސްވެރިކަން، ފުރަތަމަރޭ އާއޮޑިޔާފުރަނީ، މިލަދުންމަޑުލު އަތޮޅުވެށި ހެއްދެވި ބައެއް މަދަހަ އައްސަލާމުޢަލައިކަ ރަސޫލުﷲ، ޞަލަވާތާ ސަލާމް، ނަސަބުލް ކިރާމް، ނަބިއްޔާފާޅު ކުރެއްވުމުގެ ބައެއް މުޢުޖިޒާތް، ނަބިއްޔާ ވަޑައިގަތުމުގެ އުފާ ލިޔުއްވި ބައެއް ތަމްސީލުތައް ފުރުޞަތު ނަގާލުމުގެ ހިތާމަ، އިލާއަންކޮއި
މިހާހިސާބުން އަލްފާޟިލް އަބުދުﷲ އަބުދުލްކަރީމް އެންމެފުރަތަމަ ހެއްދެވި ފަރިހިން ތަންކޮޅެއް ހިމަނާލަމެވެ. " މިހެންހުރެ ޢުމުރު ހުސްވިޔަކަސް އެހެންއަތަކަށް ނުއެނބުރޭނީ މިހެންހުރެ ހައްޤުގާ މިތުރާގެ ނިމިދާށޭ މަހުންނާނީ މަށަށްވާ ނޭނގެނީ ކަލާގެ ގޮތޭ ކަލާގެ ހިތޭ ވަރަށްތެދުވެރި ޔަޤީންކަމުގާ ނަޒަރަށޭ އަދު ގޮވާލާނީ ވަމުންދިޔަ ނޯޓުތައް އެކިރޭ ރެޔަށް މިއަޅާގެ ޑައިރީގައި ކަމުންވާލޯބި ތިޔަމިތުރާ ހަނދާންތައް ހިތުގަ ދިރުވާނީ ޒުވާން ތިޔަ ޗާލު ޅަފުރާނަލަ މިހާ އެދެވޭ އަޅާހިތްހެވޭ ނުވާޝައްކެތް ހިތުގެ މިޔަޤީނަށޭ އެދިދަންނަވާލާނީ "
ހެއްދެވި ބައެއް ޅެންތަކުން ބައެއްބައިތު ސީދާމަގުވިސްނާ މަގުދެންގެއްލިގެންދާ މިންވަރާ ތަދުހިތްތައް ވެދާކަން ދަތިމިހާ ކަމުގައި ހިތް ޚުޝީގާ ފުދެވިދާ ބަދުނާމުވެދާކަން ނުއިނގޭ
ތެދުވެރި ޚިޔާލު ތެދުވެރި ޚިޔާލު ކުރާދަރިން ހެނދުނާހަވީރު ދިރޭށެވީ މެދުވެރިވެދާ މިކަންކަމަށް ވިސްނާ ފިކުރު ކުރާށެވީ ޢިލްމިއްޔަފަންނުގާ މިވާ ބިލްބާލު ނުމެ ހިނގާގޮތުން ޙިލްމުން އެނގޭ އެނގުންތަކާ ޢިލްމާ މިކްސްކުރާށެވީ
ހައްދަވާފައިވާ ބައެއްރައިވަރު ދެބައޮޑުވުމާ ނެތިމޮށުމުގެ ނުބައިކަން ބެހުންގަނޑުލަކުޑިހެން         ޖެހުން ނުވިތާ ކަނޑުމިދެން މެހުންގިނަޖެހިރިނދަމިހެން      ކެނޑުދޭތެރެ އެކުވިދެން ދެމުންއެބުދާއި ގޭވާލި         ދެހުން އަބީދަ ކަނޑުވާލި
ތޯމިއަދު ބަލާދެން           ލޯބިވާވަރު ކަތުންގެން ހޯދިޔަސްރަށުތެރޭންދެން         ގޯނި އުފުލާ ދެބަމިހެން ދޯމިހެންކަން މަކަރުވާނީ        ތޯ މިޚަރާބު ތަންވާނީ
ޒަމާނުގެ ތަހުޒީބު އެނބުރެމުން ސެނބުރެމުން    އެނބުރެމުން އައި އޮއިވަރުން ކެނބުގެ ހުރި ބަލިކަށިކަމުން   ދެބުމަ ހިއްލާދާ ސަފުން ކެނބުކަނޑާހަމަ ނުލައްވައްޗޭ   މެދުފަރު ދޫ ނުކުރައްޗޭ
ކުރީގެ މަސްވެރިކަން ގަނޑުދަށުން ނަރުހޮވާ       އަދުބޮނބިން ކިފުޅިމިނަގާ ފަޅުވެރިއެއަންހެނުންނާ       ގަޅުރަކޮށްވެށި ހަޅަނގުމާ ހަނދުމަވެވިގޮސްފަށާލަންތާ    އަދުމިކޮޅާ އޮޑިލަންތާ
ހިތަ މިޔަރު
ހިތަ މިޔަރުނުވަތަ އަކީ ކަޅު ކުލައިގެ ތިކި ތަކެއް ގައިގައި ޖަހައިފައި ހުންނަ ރީދޫ ކުލައިގެ މިޔަރެކެވެ. މިމިޔަރު ފާހަގަވެގެންދަނީ މިޔަރުގެ ހަށިގަނޑުގައި ޖަހާފައި ހުންނަ ކަޅު ތިކި ނުވަތަ ފިތް ނުވަތަ ލައް ތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. އިންޑޯ ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ހިސާބު ތަކުގައި މިވައްތަރުގެ މިޔަރު ގިނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އާއްމު ގޮތެއްގައި މިވައްތަރުގެ މިޔަރު އުޅޭކަމަށް ފާހަގަވަނީ 30-5 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ.
އަލްފާޟިލް ޢަބުދުﷲ ޢަބުދުލްކަރީމް
މިލަދުންމަޑުލު އަތޮޅުވެށި
ހިތަ މިޔަރު
މިވައްތަރުގެ މިޔަރު ޅައިރު ގައިގައި ހުންނަ ފިތްތައް ހުންނަނީ ޒެބްރާގައިގައި ހުންނަ ރޮގުތަކުގެ ސިފަޔަށެވެ. އިގިރޭސި ބަހުން ކިޔާ މިމިޔަރަށް ކިޔަނީ މިސަބަބަށްޓަކައެވެ. އެއަށްފަހު ތިކިތައް މިނިކާ ވަގުގެ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ ލެޕަރޑް ގެ ގައިގައި ހުންނަގޮތަށް ފިތްތައް ބަދަލުވެއެވެ. އެހެންވެ މި ވައްތަރުގެ މިޔަރަށް އޭ ވެސް ކިޔައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އަލްފާޟިލް ޢަބުދުﷲ ޢަބުދުލްކަރީމް
ޢުމުރުފުޅުން 74 އަހަރުފުޅުގައި މިހާރުވެސް ޢަބުދުﷲ ޢަބުދުލްކަރީމަކީ ޙަރަކާތްތެރި ދިރިއުޅުއްވުމެއް އުޅުއްވަމުންގެންދަވާ ބޭފުޅެކެވެ. ރަށުގައި އިޖުތިމާޢީ ރޫޙު އަށަގެންނެވުމަށް ވަރަށް އަގުހުރި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވައެވެ. މިގޮތުން ބޮޑުބެރު ދަސްކޮށްދެއްވުމާއި، ޘަޤާފީކުޅިވަރުތައް އާލާކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރައްވައެވެ. އޭނާއަކީ ފުނަދޫ ފަޚުރުވެރިވާ ފުނަދޫގެ އަގުހުރި ދަރިއެކެވެ. މެދުކެނޑުމެއްނެތި 20 އަހަރު ދުވަހު ހިލޭސާބަހަށް ތަޢުލީމީދާއިރާގައި ނާޒިރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ކުރެއްވި އަގުހުރި މަސައްކަތް ފާހަގަ ކުރުމުގެ ގޮތުން 1994 ވަނަ އަހަރު ފުނަދޫ ރކ.ކޮމެޓިން ވަނީ އޭނާއަށް ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަން ކުރުމުގެ ހަނދާނީ ލިޔުމެއް އަރުވާފަ އެވެ.
ތައްޔާރު ކުރީ : އާދަމް ޝަރީފު / ރޯޒީ، ށ. ފުނަދޫ
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޖުލައި 4
ޖުލައި 4 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 185 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 186 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖުލައި
ހެދުނުގެ ބަލި
ބުނެވޭގޮތުގައި މިއީ ބަލިވެ އިނުމާއިގުޅިގެން ހަށިގަނޑުގައި އެކުލެވޭ ހޯރމޯންތަކަށް އަންނަ ބަދަލަކާއިގުޅިގެން ކުރިމަތިވާކަމެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މޭނުބައިކުރުމާއި، ހޮޑުލެވުން ނުވަތަ ހެދުނުގެ ބަލި ފުރަތަމަ 3މަސް ފާއިތުވެ ދިއުމުން ( ބަލިވެއިނުމާއެކު އިތުރުވާ ހޯރމޯންތަކުގެ މިންވަރު ދަށްވުމުން ) ރަގަޅުވެއެވެ. މޭނުބައިކުރުމާއި ހޮޑުލެވުން ކުޑަކުރުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް އެހީއަކަށް ވާނެއެވެ.
މާގިނައިން ހޮޑުލެވޭނަމަ ހަށިގަނޑުން ފެން ހުސްވާގޮތް (ފެންމަދުވުން) މެދުވެރިވުމަކީ އެކަށީގެންވާކަމެކެވެ. މިފަދަ ހާލަތުގައި ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަކާއި، މަޝްވަރާކޮށް އެކަމުގެ އިރުޝާދު ހޯދިދާނެއެވެ. ހަމަމިހެން ބަރުދަން ލުއިވުން، ކުޑަކަމުދާތަކެތި ކުލަގަދަވެފައި ހުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ.މޭނުބައިކުރުމާއި، ހޮޑުލެވުން ކުޑަވެ، އެކަމުގެ އަސަރު ފިލަން ފެށުމުން ގަވާއިދުން ކާތަކެތި ބޭނުންކުރަން ފެށިދާނެއެވެ. އަދި ބަލިވެއިންނަ ދުވަސްވަރު ނަގަންޖެހޭ ވިޓަމިންސް(Prenatal vitamins)ވެސް ނެގިދާނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)
ނ. މަނަދޫ ( މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ވެރިކަންކުރާރަށް )
މަނަދޫއަކީ ނ.އަތޮޅުގެ މެދުތެރޭގައި އިތުމަތީ ދުނީގައި އޮންނަރަށެކެވެ. ނ. އަތޮޅުގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށަކީވެސް މަނަދޫއެވެ. މަނަދޫގެ އާބާދީގައި 2001 މީހުން ދިރިއުޅެމުންދާއިރު ތަރައްޤީގެގޮތުން މަސްވެރިކަންކުރުމާއި، ދަނޑުވެރިކަމާއި، ފަންގިވިނުން، ރޯނުވެށުމާއި، ގެދޮރު ޢިމާރާތްކުރުމާއި، އަދި ފަތުރުވެރިކަމުގެދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ޢުމުރުގެ ގިނަ ބަޔަކު ހަރަކާތްތެރިވަމުންދެއެވެ. މަނަދޫގައިހުރި އަތޮޅުހޮސްޕިޓަލުން ދެވޭޚިދުމަތްތަކުގެތެރޭގައި ލޭއަޅައިދިނުމުގެ ޚިދުމަތް، އީ.ސީ.ޖީ. ހަދައިދިނުމުގެ ޚިދުމަތް، ލެބޯޓްރީގެ އެކިއެކި ޓެސްޓްތައް ހަދައިދިނުން، އެކިކަހަލަ ކުދިއޮޕަރޭޝަންތައް ކޮށްދިނުމުގެ ޚިދުމަތް، އަދި ތަފާތު ބަލިބައްޔަށް ފަރުވާދިނުން ހިމެނެއެވެ. މަނަދޫގައިހުންނަ ނ. އަތޮޅުމަދަރުސާއަކީ ގްރޭޑް 1 އިންފެށިގެން ގްރޭޑް 10 އަށް ތަޢްލީމްދެވެމުންދާ މަދަރުސާއެކެވެ. މިމަދަރުސާގައި ބޭރުރަށްރަށުގެ ކުދިންވެސް ތަޢްލީމް ޙާޞިލްކުރަމުންދެއެވެ. މަނަދޫއަކީ ސަރުކާރުން ފަޅުކޮނެ ބަނދަރު ހައްދަވައިދެއްވާފައިވާ ރަށެކެވެ. މަނަދޫއާ އެންމެކައިރިއަށް އޮންނަނީ މާފަރާއި މިލަދޫއެވެ.
މަނަދޫ ނިސްބަތްވަނީ މަނަދޫ ދާއިރާއަށެވެ.
ނ. މަނަދޫގައި ހުންނަ ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތައް
މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ކައުންސިލް އިދާރާ - ފޯނު ނަންބަރު: 6560012 /  6560028
މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ މަނަދޫ ކައުންސިލް އިދާރާ - ފޯނު ނަންބަރު: 6560029
ނ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލް - ފޯނު ނަންބަރު: 6560037
ނ. އަތޮޅު އަތޮޅުމަދަރުސާ - ފޯނު ނަންބަރު: 6560003
ނ. މަނަދޫ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަން - ފޯނު ނަންބަރު: 9792039
ނ. އަތޮޅު ފެމެލީ އެންޑް ޗިލްރަން ސާވިސް ސެންޓަރ
ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ނ. މަނަދޫ ބްރާންޗް
މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު - ފޯނު ނަންބަރު: 6560097
މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ) އޮފީސް
ފެނަކަ މަނަދޫ ބްރާންޗް
ރަށުގެ ބޮޑުމިން: 116.92 ހެކްޓަރ
ދިގުމިން:1650މީޓަރ
ފުޅާމިން: 950މިޓަރ
މާލެއާ ދެމެދުގައި ހުރި ދުރުމިން: 175.72ކިލޯމީޓަރ
ލޮންޖިޓިއުޑް:73?24'38"E
ލެޓިޓިއުޑް: 05?45' 46"N
ރަށުގެ ފޯނު، ފެކްސް ނަމްބަރ: 6560029
ޕޯސްޓަލް ކޯޑު ނަންބަރު: 04110
ތާރީޚު
މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ މަނަދޫއަކީ ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު އާސާރީ ތަރިކަތަކެއް ހުރި ރަށެއްކެވެ. ތާރީޚީ އާސަރުތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާތެރިކަން ނުދިނުމުގެ ސަބަބުން އެތަންތަން ނެތިދަނީއެވެ. ގިނަ މީހުންނަކަށް މަނަދޫގައި ތާރީޚީ ތަރިކަތަކެއް ހުރިކަމެއްވެސް ނޭނގެއެވެ. ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުން ނެރުއްވާފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާސާރީ ތަންތަނާބެހޭ މައުލޫމާތު ފޮތުގައި މަނަދޫގެ ބައެއް ތަންތަނުގެ ވާހަކަ ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް މާބޮޑު ތަފްސީލެއް ނެތެވެ. މި މަޒުމޫނުގައި މަނަދޫގެ ތާރީޚާއި ތާރީޚީ ތަރިކަތަކާމެދު ފުން ނަޒަރެއް ދެވޭނެއެވެ. މަނަދޫގައި އެންމެ ފަހުން ކަތީބުކަން ކުރެއްވީ މަނަދޫ މާލްރޯޑް އަލްފާޟިލް ސަޢީދު ޤާސިމެވެ. މަނަދޫއަީ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދެމުންދިޔަ ރަށެކެވެ. ފެނެކައާ އިންޖީނުގެ ހަވާލުވިއިރު އެ އިންޖީނުގެއަކީ 24 ގަޑިއިރު ޚިދުމަތްދޭ އިންޖީނު ގެއެކެވެ. އެ އިންޖީނުގޭގައި ހުރި ޖަނަރޭޓަރގެ ކެޕޭސިޓީއަކީ އޭރުގައި 68 ، 85 ، 40 ، 85 އެވެ. ފަހުން ފެނަކައިން ވަނީ ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ވަރަށް ބޮޑަށް ތަރައްޤީ ކޮށްފައެވެ.
އާބާދީ
ރަޖިސްޓްރީވެފައިވާ އާބާދީ 2017: 927 އަންހެން، 1013 ފިރިހެން (ޖުމުލަ: 1940)
ދިރިއުޅޭ އާބާދީ 2019: 957 އަންހެން، 1044 ފިރިހެން (ޖުމުލަ: 2001)
މަނަދޫގައި އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް
މަސްވެރިކަން
އިމާރާތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް
ވަޑާން ކުރުން
ދަނޑުވެރިކަން
ދަތް
ދަތް އަކީ އަނގައިގެ ތެރޭގައި ކާތަކެތި ހެފުމަށް، ހުންނަ ހަރު ޓިޝޫތަކެކެވެ. ކޮންމެ އިންސާނެއްގެ އަނގައިގެ ތެރޭގައި 32 ދަތް ހުރެއެވެ. 32 ދަތް ހުންނާނީ ދަތްތައް ރަގަޅަށް އުފެދި ފުރިހަމަވެފައިވާ މީހުންގެ އެވެ. ކިރުބޯ ދަތްތައް ފަޅާ ނިމޭއިރު ހުންނާނީ 20 ދަތެވެ. ނަމަވެސް ކިރުބޯ ދަތްތައް ވެރި ހުސްވުމަށް ފަހު ދެން އުފެދޭ ދާއިމީ ދަތްތައް ފަޅާނިމޭއިރު 32 ހުންނާނެއެވެ. އެންމެ ފަހުން ފަޅާ ދަތަކީ އެންމެ އެތެރެ ކޮލުދަތެވެ.
މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)
މަނަދޫގައި އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް
ރޯނުވެށުން
ދަތް
ދަތުގެ ވައްތަރުތައް
ދަތުގެ 4 ވައްތަރެއް ހުރެއެވެ.
މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)
މަނަދޫގެ ސިއްޙީ ޙިދުމަތްދޭ ތަންތަން
ނ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލް ހުންނަނީ މަނދޫ ގައެވެ. ނ. އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލަކަށް ބަދަލުވީ ( ތާރީޚް ) ގައެވެ. ނ. އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ހުޅުވައި ދެއްވީ 18 ޑިސެމްބަރ 1990 ގައި އޭރުގެ މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު އޮނަރަބުލް އަލްފާޟިލް ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާ ދީދީއެވެ. ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގެ ކުރިން ހުރީ ހެލްތު ސެންޓަރެކެވެ. އެތަން ހުރީ ނ. އަތޮޅުގޭގެ ކުރިންމަތީގައެވެ. އޭރު އެތަނުގައި ހުންނަވަނީ ޖަމާޢަތުގެ ޞިއްޙީ އެހީތެރިއެކެވެ. ނ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލްގައި މިހާރު އެކްސްރޭގެ ޚިދުމަތާއި ލެބޯޓްރީ ޓެސްޓްތައް ކުރެވެއެވެ.
ދަތް
މެދު ދަތްތައް
މެދު ދަތްތައް އަކީ ދެދަތް ޕިލައިގެ ވެސް މެދުން ހުންނަ ދަތްތަކެވެ. މިދަތްތަކުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ސީދަލަށް ތޫނުކޮށެވެ. އަދި ދަތްތައް ހުންނަނީ ވަޑާންކަށި ހުންނަ ބައްޓަމަށެވެ. އަދި ދަތުގެ މޫ އިންނަނީ އެންމެ ބަޔަކަށެވެ. ނުވަތަ އެންމެ މުލެއްގެ ސިފަޔަށް ކޯކަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ފެތިފައެވެ. މެދުދަތްތަކުގެ އަދަދަކީ 8 އެކެވެ. އެއީ މަތީ ދަތްޕިލައިގައިވާ 4 ދަތާއި، ތިރީ ދަތްޕިލައިގައިވާ 4 ދަތެވެ. ކާތަކެތި ބައިބައިކޮށް ކޮށައި ހެދުމަކީ މިދަތްތަކުގެ މަސައްކަތެވެ.
މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)
މަނަދޫގެ ބިމާބެހޭ މަޢުލޫމާތު
ގެވަޅުގެ ގޮތުގައި ދެވިފައިވާ ބިންބިމުގެ އަދަދު 319 ގެދޮރު އިމާރާތްކޮށްފައިވާ ތަންތަން 237 ގެދޮރު އިމާރާތް ނުކުރެވިހުރި ތަންތަން 1 މަނަދޫގައި ގެވަޅު ލިބެންހުރި އަދަދު 784 މިސްކިތް (އަންހެނުންގެ) 2 މިސްކިތް (ފިރިހެނުންގެ) 2
ބޮޑެތި ހާދިސާތައް
ސުނާމީ ކާރިސާ
ދަތް
ބޭރު ކޮލުދަތްތައް
ބޭރު ކޮލުދަތްތައް އަކީ އަރިމަތީ ދަތް ޖެހިގެން ކޮންމެ ދަތްޕިލައެއްގެ ކޮލުތެރޭގައި ހުންނަ ދަތްތަކެކެވެ. މިއީ ފުޅާކޮށް ބޮޑުކޮށް ހުންނަ ދަތްތަކެވެ. މިދަތްތަކުގެ މޫ ލާފައި އިންނަނީ އެކެއް ނުވަތަ ދެމުލަށް ވާގޮތަށެވެ. މިދަތްތަކުގެ އަދަދަކީ 8 އެކެވެ. އެއީ މަތީ ދަތްޕިލައިގައިވާ 4 ދަތާއި، ތިރީ ދަތްޕިލައިގައިވާ 4 ދަތެވެ. މިއީ ބައިބައިކޮށް ކޮށުނު ކާތަކެތި އިތުރަށް ކުދިކުދި ކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދޭ ދަތްތަކެކެވެ. ބޭރު ކޮލުދަތްތައް ހުންނާނީ ހަމައެކަނި ދާއިމީ ދަތްތައް ފަޅައި ނިމޭއިރު އެވެ. ކިރުބޯ ދަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ބޭރު ކޮލުދަތްތަކެއް ނުހުންނާނެއެވެ.
މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)
ބޮޑެތި ހާދިސާތައް
2004 ޑިސެމްބަރ 26 ގައި ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ސުނާމީ ކާރިސާގައި މަނަދޫއަށްވެސް ރާޅު އަރާފައިވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެއްވެސް މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ގެއްލުންވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި ސުނާމީއާ ގުޅިގެން މީހަކަށް ސީރިއަސް އަނިޔާއެއް ލިބުނުކަމަކަށްވެސް ރެކޯޑް ކުރެވިފައެއްނުވެއެވެ. ތިރީގައިވާ ފޮޓޯތަކަކީ ސުނާމީ ކާރިސާގައި މަނަދޫއަށް ސުނާމީ ރާޅު އެރިވަގުތުގެ ފޮޓޯތަކެކެވެ.
ދަތް
އެތެރޭ ކޮލުދަތްތައް
އެތެރޭ ކޮލުދަތްތައް އަކީ ކޮލުގެ އެންމެ އެތެރޭގައި ހުންނަ ދަތްތަކެވެ. މިދަތްތައް ކޮލުގެ އެތެރެއަށް ދާވަރަކަށް ސައިޒުން ބޮޑުވާނެއެވެ. މިދަތްތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް ދަތްތައް ހުންނަނީ ދެމޫލައިގެން ކަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ފެތިފައެވެ. އަނެއްބައި ދަތްތައް ހުންނަނީ ތިންމޫ ލައިގެން ކަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ފެތިފައެވެ.
މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)
މަނަދުއާ ގުޅޭ ފާލަންތައް
ނ. މަނަދޫގައި ތާރީޚީ ތަރިކަތަކެއް އަބްދުﷲ ސަޢީދުގެ ހޯމްޕޭޖް
ދަތް
އެތެރޭ ކޮލުދަތްތައް
ކިރުބޯ ދަތްތައް ފަޅައި ނިމޭއިރު އެތެރޭ ކޮލުދަތްތަކުގެ 8 ދަތް ހުރެއެވެ. އެއީ މަތީ ދަތްޕިލައިގައިވާ 4 ދަތާއި، ތިރީ ދަތްޕިލައިގައިވާ 4 ދަތެވެ. ނަމަވެސް ދާއިމީ ދަތްތައް ފަޅައި ނިމޭއިރު އެތެރޭ ކޮލުދަތްތަކުގެ 12 ދަތް ހުރެއެވެ. އެއީ މަތީ ދަތްޕިލައިގައިވާ 6 ދަތާއި، ތިރީ ދަތްޕިލައިގައިވާ 6 ދަތެވެ.
މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)
މަނަދުއާ ގުޅޭ ފާލަންތައް
ޤިސްމު:މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)
ސަންޖަނާ ކަޕޫރު
ސަންޖަނާ ކަޕޫރު އަކީ ޝަޝީ ކަޕޫރު ގެ ހަމައެކަނި އަންހެން ދަރިއެވެ. ޝަޝީ ކަޕޫރު އުފެއްދި ފިލްމީ ތިއޭޓަރު މިއަދު ހިންގަނީ ސަންޖަނާ ކަޕޫރު އެވެ. ސަންޖަނާ ކަޕޫރު ވަނީ އަމުލް އިންޑިޔާ ޝޯވް ކިޔާ ޓީވީ ޝޯއެއް ޖެހިޖެހިގެން 3 އަހަރު ވަންދެން ހުށަހަޅާދީފައެވެ. ކަޕޫރު އާއިލާގެ ރާނީގެ ގޮތުގައި އެއް ދުވަސްވަރެއްގައި ސަންޖަނާ ކަޕޫރު އަށް މުޚާތަބު ކުރެވިފައި ވެއެވެ.
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
ފައި
ފައި އަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި އުކުޅު ވަޅުން ފެށިގެން ނުވަތަ އުނަގަނޑުން ފެށިގެން ތިރިއަށް ގޮސް ފައިތިލަ އާއި ހަމައަށްވާ ބައެވެ.މާކަޅުވާ،އަދި މާކަޅުވާގެ މަސްގަނޑުކަމުގައި ބެލެވޭ ފަލަމަސްގަނޑު، ކަކޫ، އަދި ކުޑަ ކަޅުވާ ،ހިމެނެނީ ފައިގައެވެ. ފައިގައި ހިމެނެނީ މައިގަނޑު 3 ކަށިގަނޑެކެވެ. އެއީ ހަށިގަނޑުގައި ހިމެނޭ އެންމެ ބޮޑު ކަށިގަނޑު ކަމުގައި ބެލެވޭ ފަލަމަސް ކަށިގަނޑު، އާއި ފައިދަނޑީގެ މައި ދެކަށިގަނޑު ކަމުގައިވާ ކުޑަކަޅުވާ ކަށިގަނޑުއަދި ކަށިމަތި ކަށިގަނޑުއެވެ. މީގެ އިތުރުން ފިޔަން ކަށިގަނޑު ހިމެނެއެވެ. ފިޔަން ކަށިގަނޑު އަކީ ކަކޫމަތީގައި އޮންނަ ދުވާ ކަށިގަނޑެކެވެ.
ފައިގެ ކަށިތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ދަތް
ކިރުބޯ ދަތްތައް
ކިރުބޯ ދަތްތައް އަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ ފަޅާ ދަތްތަކެވެ. ކިރުބޯ ދަތްތަކުގެ ޢަދަދަކީ 20 އެވެ. އެއީ ކޮންމެ ދަތްޕިލައެއްގައި، މެދު 4 ދަތް، އަރިމަތީ 2 ދަތް، އަދި އެތެރޭ 4 ކޮލުދަތް އެވެ. ކިރުބޯ ދަތްތައް ދާއިމީ ދަތްތަކަށްވުރެ ސައިޒުން ކުޑަވާނެއެވެ. ކިރުބޯ ދަތްތައް ފަޅަން ފަށަނީ 6 ވަނަ މަހުން ފެށިގެންނެވެ. އަދި ކިރުބޯދަތްތައް ފަޅައި ނިމެނީ އުމުރުން 2 އަހަރުގައެވެ. ކިރުބޯ ދަތްތައް ވެރެން ފަށަނީ އުމުރުން 6 ގައެވެ. އެއީ ދާއިމީ ދަތްތައް ފަޅަން ފަށާ އުމުރު ވެސް މެއެވެ.
ދާއިމީ ދަތްތައް
ދާއިމީ ދަތްތައް އަކީ ކިރުބޯ ދަތްތައް ވެރެން ފެށުމުން ފަޅަން ފަށާ ދަތްތަކެވެ. ދާއިމީ ދަތްތަކުގެ އަދަދަކީ 32 އެވެ. އެއީ ކޮންމެ ދަތްޕިލައެއްގައި، މެދު 4 ދަތް، އަރިމަތީ 2 ދަތް، ބޭރު 4 ކޮލުދަތް، އަދި އެތެރޭ 6 ކޮލުދަތް އެވެ. ދާއިމީ ދަތްތައް ފަޅަން ފަށަނީ އުމުރުން 6 އަހަރު ގައެވެ. އަދި ފަޅައި ނިމެނީ އުމުރުން 12 އަހަރު ގައެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ އެތެރެ ކޮލުދަތް ފަޅައި ނިމެނީ މީހާގެ އުމުރުން 21-18 އަހަރާއި ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެއްގައެވެ. އެންމެ އެތެރެ ކޮލުދަތް އަށް ވިސްޑަމް ޓޫތު އޭ ކިޔައެވެ. ވިސްޑަމްގެ މާނައަކީ ވިސްނުން ނުވަތަ ބުއްދި އެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިދަތް އެއްގޮތަކަށް ނުފަޅައިވެސް ހުރެދާނެއެވެ.
ދަތުގެ އެހީގައި ދެނެގަނެވިދާނެ ކަންތައްތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
މުންބާއީ
މުންބާއީ އަކީ ހިންދުސްތާންގެ އެއްމެ ބޮޑު ޝަހަރެވެ.
ނިއުދިއްލީ
ނިއުދިއްލީ އަކީ ހިންދުސްތާން ގެ ވެރިރަށެވެ. ނިއު ދިއްލީ އޮންނަނީ އިންޑިޔާގެ އުތުރު ސަރަހައްދުގައެވެ.
ފަލަމަސްގަނޑު
ފަލަމަސްގަނޑު އަކީ އުނަގަނޑާއި، ކަކޫ އާއި ދެމެދުގައިވާ ފައިގެ ބައެވެ. ފަލަމަސްގަނޑުގައިވާ ކަށިގަނޑަށް ކިޔަނީ ފަލަމަސް ކަށިގަނޑު(femur) އެވެ. މިއީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ އެންމެ ބޮޑު އަދި އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް ކަށިގަނޑު ވެސް މެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ބިލެތް
ބިލެތަލކީ ފަތްޕިލާވެލީގެ ޕައިޕްރޭސީ އާއިލާއަށް ނިސްބަތްވާ ވެލެއްގެ ފަތެކެވެ. މިއީ އޭގައި އެކުލެވޭ ސިކުނޑި ހަރަކާތްތެރި ކުރުވާ މާއްދާތަކާއި ބޭސްވެރިކަމުގެ ތަފާތު ބޭނުންތަކުގެ ސަބަބުންވެސް އަގުހުރިކަމަށް ބެލިފައިވާ ފަތެކެވެ. ބިލެތް އެންމެ ގިނައިން ކަނީ އޭޝިޔާ ބައްރު ހިސާބުގަނޑުގައެވެ.ބައެއްފަހަރުފަހަރަށް ދުންފަތާއެކުގަ ބިލެތްގަނޑު ހަދައިގެން ކައިއުޅޭ އުޅުމުގައި ދެވިހިފާގޮތް ދިމާވާކަމަށާ، ތަފާތު ސިއްޙީ މައްސަލަތަށް ދިމާވެއެވެ
ޖުލައި 5
ޖުލައި 5 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 186 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 187 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ޙާދިސާތައް
1934 -ދިވެހިރާއްޖެ:- ފުރަތަމަ ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެނައި އިޞްލާހުތައް އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ) ތަޞްދީގު ކުރެއްވުން
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖުލައި
ޖުލައި 6
ޖުލައި 6 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 187 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 188 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖުލައި
ފަރެސްމާތޮޑާ (ގދ. އަތޮޅު)
މިއީ ގދ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ބިލެއްފަހި (ށ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ށ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
މިރަށުގެ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ކިއްސަރު ވަޑާން ކުރެއެވެ. އަދި ރުކުފަތީން ތަކެތި ވިޔުމުގެ މަސައްކަތަށް މިވެރިން ވަރަށް މޮޅެވެ. މީގެ އިތުރުން މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަން ވެސް ކޮށް އުޅެއެވެ.
ސަންސްކްރިއްތް
ސަންސްކްރިއްތް ބަހަކީ ހިންދު-އާރީ ޢާއިލާގެ ބަސްތަކުގެ މައި ބަހެވެ. thumb|left|śިވޮ ރަކްޞަތު ގީރްވާṇަބްހާޞާރަސާސްވާދަތަތްޕަރާން
ޖުލައި 7
ޖުލައި 7 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 188 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 189 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖުލައި
ކަކޫ
ކަކޫ އަކީ ކަކޫ ހުޅު  އެކުލެވިގެންވާ ތަނެވެ. މިއީ ފައިގެ ފަލަމަސްގަނޑާއި، ފައި ދަނޑި ގުޅުވާދޭ ހުޅުވެސް މެއެވެ. ކަކޫ ހުޅު އުފެދިފައިވަނީ ފައިދަނޑީގެ މައި ދެކަށިގަނޑު ކަމުގައިވާ ކުޑަކަޅުވާ ކަށިގަނޑު އަދި ކަށިމަތި ކަށިގަނޑު އާއި ފަލަމަސް ކަށިގަނޑު ގުޅިގެންނެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ ބޮޑުބައެއް ބަރޯސާވަނީ މިހުޅުގެ މައްޗަށެވެ. ކަކޫ މަތީގައި ކުރިން ބުނި 3 ކަށިގަނޑު ގުޅިގެން އުފެދިފައިވާ ހުޅުގެ މަތީގައި ހަރަކާތްކުރާ ސާބޯންޏެއްގެ ސިފަޔަށް އޮންނަ ކަށިގަނޑެއް ވެއެވެ. މިއަށް ކިޔަނީ ފިޔަން ކަށިގަނޑު އެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ކަށިތަކުގެ ނިޒާމް
ކުޑަ ކަޅުވާ
ކުޑަ ކަޅުވާ އަކީ އިންސާނުންގެ ފައިގައި ތިރީގައި ބައި ނުވަތަ ފައި ދަނޑީގެ ފަހަތުގައި ކުޑަކޮށް ބޭރަށް ނިކުމެފައި އިންނަ ގޮތަށްވާ ދެމަސް ގަނޑަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ.ނުވަތަ މިއީ ފައިގެ ފުންނާބު އާއި ދޯތްގާއި ދޭތެރޭގައި އޮންނަ މަސްގަނޑުއެވެ. ކުޑަ ކަޅުވާ ގައި ހިމެނޭ ދެމަސްގަނޑަކީ ގަސްޓްރަކްނިމިއަސް (Gastrocnemeus)އަދި ސޯލިއަސް(Soleus) އެވެ. މިދެމަސްގަނޑު ފައިތިލަ އާއި ގުޅިފައިވަނީ އަކިލީސް ޓެންޑަން(Achilles tendon) ގެ އެހީގައެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ކިއުބާ
ކިޔުބާއަކީ ކެރީބިޔަން ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ ޖަޒީރާ ޤައުމެކެވެ. މި ޖަޒީރާގައި ހިމެނެނީ ކިޔުބާ ދީބުގެ އިތުރުން އިސްލާ ދެ ލާ ހުވެންތޫދުގެ އިތުރުން އެހެނިހެން ބައެއް ރަށްރަށެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ކިޔުބާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އިސްޕެނިޝް ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ކިޔުބަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ހަވާނާއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރި ރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. މި ޤައުމަކީ ވަންޕާޓީ ސޯޝަލިސްޓް ރިޕަބްލިކެކެވެ. ކޮމިއުނިސްޓް ދައުލަތެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 11 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 75 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.1 މިލިޔަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ cu. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +53 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ކިޔުބަން ޕެސޯއެވެ.
ނަން
ކިޔުބާގެ ރަސްމީ ނަމަކީ ރިޕަބްލިކް އޮފް ކިޔުބާއެވެ. ކިޔުބާގެ ނަން ނެގިފައިވަނީ ޓައިނޯ ބަހުންނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މި ބަހުގެ މާނައާ މެދުގައި ޚިޔާލު ތަފާތުވެފައިވެއެވެ. އަނެއްް ބަޔަކު ބުނާ ގޮތުގައި އެ ރަށަށް ނަން ދެވިފައިވަނީ ޕޯޗުގަލްގައި އޮންނަ ކިޔުބާ ނަމަކަށް ކިޔާ ރަށަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. ބައެއް މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި ކިޔުބާގެ މާނައަކީ “ރަނގަޅު ނުވަތަ މަތިވެރި ރަށެވެ.”
ޝަޝީ ކަޕޫރު
ޕްރިތްވީ ރާޖު ކަޕޫރު އާއި ރާމާ ކަޕޫރުގެ ތިންވަނަ ދަރިފުޅު ބަލްބީރު ރާޖު ކަޕޫރު ނުވަތަ ޝަޝީ ކަޕޫރު (ހިންދީ ބަހުން: शशि कपूर, އުރުދޫ ބަހުން: ششِ کپُور) އުފަންވެފައިވަނީ 18 މާރޗް 1938 ގައި އިންޑިޔާގެ ކަލްކަތާ ގައެވެ. ހުނަރުވެރި ރޮމެންޓީކް ބަތަލެއްގެ ގޮތުން ފާހަގަ ވެގެންދިޔަ ޝަޝީ ކަޕޫރު ރީތި އެތައް ފިލްމް ތަކެއް ކުޅެފައެވެ.
ކިއުބާ
ތާރީޚު
ކިޔުބާގެ ފުރަތަމަ ވަޒަންވެރީންނަކީ އަރަވާކުންނާއި ޓައިނޯ އަދި ޗިބޮނީއިންނެވެ. ޓައިނޯއިންނަކީ ދަނޑުވެރިކަން ކޮށް އުޅުނު ބައެކެވެ. ޗިބޮނީންނަކީ ދަނޑުވެރިކަމާއި ޝިކާރަވެރިކަމާ ކޮށް އުޅުނު ބައެކެވެ. ލޮއިގެ ވިޔަފާރިއަކީ ކިޔުބާގެ ތާރީޚުގައި ވަރަށް މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކޮށްފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މީލާދީން 1492 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހު ކްރިސްޓަފަރ ކޮލަންބަސް މިހާރުގެ ބަރަކޯއާ ކައިރިއަށް ފޭބިއެވެ. އަދި މިތަނަކީ ސްޕޭނުގެ ރަސްކަމުގެ ބާރު ހިނގާނޭ ތަނެއް ކަމުގައި ހަމަޖެހިގެން ދިޔައެވެ. މި ތަނުގެ ނަމަކަށް ކޮލަންބަސް ހަމަޖެއްސެވީ ހުވާނާއެވެ. އެއީ ސްޕެއިނުގެ ޕްރިންސް ހުވާންގެ ނަންފުޅަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. މިއާއެކު އިތުރު ޓައުންތައް ދިޔައީ ޤާއިމުވަމުންނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ކިޔުބާގެ ވެރިރަށް ކަމުގައިވާ ހަވާނާ ނުވަތަ އޭރުގެ ނަމުން ނަމަ ސެން ކްރިސްޓޯބަލް ދެ ލަ ހަބާނާ ހިމެނުނެވެ.
ޝަޝީ ކަޕޫރު
ކެރިއަރ
ޝަޝީ ކަޕޫރު އާއި ޖެނިފަރ ކެންޑަލްގެ މަސައްކަތުން 1978 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 5 ވަނަ ދުވަހު އިންޑިޔާގެ ބޮމްބޭގައި ޕްރިތްވީ ތިއޭޓަރު ހުޅުވުނެވެ. ފުރަތަމަ ބޭއްވުނު ތަމްސީލުގައި އޯމްޕޫރީ އަދި ނަޞީރުއްދީން ޝާހް ބައިވެރި ވެފައި ވެއެވެ. ތިއޭޓަރު ހުޅުވިތާ ކުރީކޮޅު ފައިސާގެ ދަތިކަމާހުރެ ތިއޭޓަރު ރަގަޅަށް ހިގާފައި ނުވިޔަސް ފަހުން އެތިއޭޓަރު ވެފައިވަނީ ބޮމްބޭގައި އަދި އިންޑިޔާގައި ވެސް ހުރި އެންމެ ފެންވަރު އެއް ތިއޭޓަރުގެ ގޮތުގައެވެ. މިހާރު މިތިއޭޓަރުން މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ދާއިރާ އާއި ގުޅޭ ތަފާތު މަސައްކަތްތައް ކުރެއެވެ.
ކިއުބާ
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ކިޔުބާގެ އާބާދީގެ 65.05% މީހުންނަކީ ވިލާތުގެ ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. 10.08% މީހުންނަކީ އެފްރިކަން ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. 23.84% މީހުންނަކީ މުލައްޓޯ އިންނާއި މެސްޓިޒޯއިންނެވެ. މިއީ އެފްރިކާ މީހުންނާއި ނޭޓިވް އެމެރިކަނުންގެ މަސްހުނި ވެފައިވާ ނަސްލުތަކާއި ޔޫރަޕު މީހުންނާއި ނޭޓިވް އެމެރިކަނުންގެ މަސްހުނި ވެފައިވާ ނަސްލުތަކުގެ މީހުންނެވެ.
ޝަޝީ ކަޕޫރު
ކެރިއަރ
މިތިއޭޓަރުން މިހާރު ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އެކްޓްކުރަން ދަސްކޮށްދިނުން، ފިލްމް އުފެއްދުން، ކުޑަކުދިންނަށް ސްޓޭޖް އެކްޓް ދަސްކޮށްދިނުން، އަދި ޕްރިތްވީ ގެލެރީގެ ނަމުގައި ފޮޓޯ ގެލެރީއެއް ހިންގުން ވެސް ހިމެނެއެވެ. މިއަދު ޕްރިތްވީ ތިއޭޓަރު ހިންގުމުގެ މަސައްކަތުގައި ހަރަކާތްތެރިވަނީ ޝަޝީ ކަޕޫރު ގެ ހަމައެކަނި އަންހެން ދަރިފުޅު ސަންޖަނާ ކަޕޫރު އެވެ. އޭގެ ކުރިން ފިރިހެން ދަރިއެއް ކަމުގައިވާ ކުނާލް ކަޕޫރު ވެސް މިތިއޭޓަރު ހިންގާފައި ވެއެވެ.
ކިއުބާ
ސަގާފަތު
ކިޔުބާގެ ސަގާފަތަށް އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ފޯރުވާފައިވަނީ ސްޕޭނު މީހުންގެ ސަގާފަތުންނާއި އެފްރިކާގެ ޤައުމުތަކުގެ މީހުންގެ ސަގާފަތްތަކުންނެވެ.
ޝަޝީ ކަޕޫރު
ކެރިއަރ
ޝަޝީ ކަޕޫރު ސްޓޭޖް ޑްރާމާ އެއްގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ހަރަކާތްތެރިވީ އުމުރުން އެންމެ 6 އަހަރުގައެވެ. ހިންދީ ފިލްމަކުން ފުރަތަމަ ފެނިފައިވަނީ އުމުރުން 10 އަހަރުގައި 1948 ގައި ނިކުތް އާގް އިންނެވެ. އެއަށްފަހު އުމުރުން 12 އަހަރުގައި 1951 ގައި ނިކުތް އާވާރާ އިންނެވެ. ބަތަލެއްގެ ގޮތުން ޝަޝީ ކަޕޫރު ފެންނަށް ފެށީ 1960ގެ އަހަރު ތަކުގެ ކުރީކޮޅު އެވެ. އެދުވަސްވަރު ކުޅުނު ފިލްމް ތަކުގެ ތެރޭގައި 1961 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް ޔާޝް ޗޮޕްޅާގެ ދަރަމް ޕުތުރާ،1962 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް ބިމާލް ރޯއީގެ ޗާރު ދިވާރު، ޕްރޭމް ޕްތުރާ، ފަދަ ފިލްމްތައް ހިމެނެއެވެ. ބޮކްސް އޮފީހުން މިފިލްމްތަކަށް މާބޮޑު ކާމިޔާބީ އެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ޝަޝީ ކަޕޫރުގެ މަގުބޫލުކަން އިތުރުކޮށްދިން ފުރަތަމަ ދެފިލްމަކީ 1965 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް މަގްބޫލް އަދި ޖަބްޖަބް ޕޫލްކިލޭ އެވެ.
ޝަޝީ ކަޕޫރު ގެ ފިލްމީ ހަޔާތުގައި އެންމެ ކާމިޔާބު ފިލްމްތަކެއް ކުޅެފައިވަނީ ސްޕަރސްޓަރ އަމިތާބް ބައްޗަން އާއެކުގައެވެ. މިގޮތުން ކުޅުނު ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ފިލްމްތަކުގެ ތެރޭގައި ދީވާރު ،ކަބީކަބީ، ތްރިޝޫލް، ސިލްސިލާ، އަދި ދޯއައުރު ދޯޕާންޗް ފަދަ ފިލްމްތައް ހިމެނެއެވެ. 1975 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްވި ޑައިރެކްޓަރ ޔާޝް ޗޮޕްޅާގެ ދީވާރު އިން ޝަޝީ ކަޕޫރު އަށް ފިލްމް ފެއަރ އެވޯޑްގެ ބެސްޓް ސަޕޯޓިންގ އެކްޓަރުގެ މަގާމް ލިބިފައި ވެއެވެ.
1980 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް ޑައިރެކްޓަރު ގޯވިންދު ނިހަލާނީގެ ފިލްމް ވިޖޭތާ އަކީ ވެސް ޝަޝީ ކަޕޫރު ޕްރޮޑިއުސް ކޮށްފައިވާ ފިލްމެކެވެ. މިއީ އޭނާގެ ފިރިހެން ދަރިއެއްކަމަށްވާ ކުނާލް ކަޕޫރު ހިންދީ ފިލްމީ ގޮޅިގަނޑު ގިރާކުރި ފިލްމް ވެސް މެއެވެ. މިފިލްމްގައި ޝަޝީ ކަޕޫރު ވެސް ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ. ޝަޝީ ކަޕޫރު ފުރަތަމަ ޑައިރެކްޓް ކޮށްފައިވާ ފިލްމަކީ 1991 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްވި އަޖޫބާ އެވެ.
ހިންދީ ފިލްމްތަކުގެ އިތުރުން ޝަޝީ ކަޕޫރު ވަނީ ބައެއް އިންޑޯ-އިންގްލިޝް ފިލްމްތައް ކުޅެ ބައިނަލް އަގްވާމީ މަސްރަހުންވެސް މަގުބޫލުކަން ހޯދާފައެވެ. މިގޮތުން ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތަކުގެ ތެރޭގައި 1962ގައި ނިކުމެފައިވާ ޛަ ހައުސް ހޯލްޑަރ، 1965ގައި ނިކުމެފައިވާ ސެކްސްޕެއަރ ވައްލާ، 1968ގައި ނިކުމެފައިވާ އަ މެޓާ އޮފް އިނޮސެންސް، 1970ގައި ނިކުމެފައިވާ ބޮމްބޭ ޓޯކީ، 1972ގައި ނިކުމެފައިވާ ސިދާރްތާ، 1982ގައި ނިކުމެފައިވާ ހީޓް އެންޑް ޑަސްޓް، 1987ގައި ނިކުމެފައިވާ ސައްމީ އެންޑް ރޯޒީ ގެޓް ލެއިޑް، 1994ގައި ނިކުމެފައިވާ އިން ކަސްޓަޑީ، އަދި 1998 ވަނަ އަހަރު ނިކުމެފައިވާ ސައިޑް ސްޓްރީޓްސް އަދި ޖިއްނާހް ފަދަ ފިލްމްތައް ހިމެނެއެވެ.
މިއަދު ޝަޝީ ކަޕޫރު ހަރަކާތްތެރިވަނީ ކެންސަރު ބަލީގެ އަހުލުވެރިންނަށް އެހީތެރިވެ ދިނުމުގައެވެ. ތަފާތު 3 ޖަމްޢިއްޔާ އަކަށް ޝަޝީ ކަޕޫރު ގެ ޚިދުމަތް މިގޮތުން ފޯރުކޮށްދެއެވެެ. އެއީ އިމްޕީރަލް ކެންސަރ ސޮސައިޓީ އޮފް ލަންޑަން، ކެންސަރ ޕޭޝެންޓްސް އެއިޑް ސޮސައިޓީ، އަދި ކެއަރ އިންޑިޔާ ޕޫނާ މި 3 ޖަމްޢިއްޔާ އެވެ.
އަމިއްލަ ހަޔާތް
ފިލްމީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރުމުގެ ކުރިން ޝަޝީ ކަޕޫރު ވަނީ ތިއޭޓަރު ތަކުގައި ބޭއްވޭ ސްޓޭޖް ޑްރާމާ ތަކުގައި ވެސް ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. އެދުވަސްވަރު ތިއޭޓަރު ޑްރާމާ ތަކުގައި ބައިވެރިވި ޖަރުމަނަން އުފަން ޖިއޯފްރީ އަދި ލައުރާ ކެންޑަލްގެ އަންހެން ދަރިފުޅު ޖެނިފަރ ކެންޑަލް އާއި ޝަޝީ ކަޕޫރު ގެ ކައިވެނި ކުރެވުނެވެ. އެއީ 1958 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ޖެނިފަރ ކެންޑަލް އާއި ޝަޝީ ކަޕޫރު ކައިވެނިކޮށްގެން 3 ކުދިން ލިބިފައި ވެއެވެ. އެއީ ކުނާލް ކަޕޫރު، ކަރަން ކަޕޫރު، އަދި ސަންޖަނާ ކަޕޫރު އެވެ. ޖެނިފަރ ކެންޑަލް މިދުނިޔެ ދޫކުރީ 7 ސެޕްޓެމްބަރު 1984 ގައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
Abdulla saeed
ފައިލު:Abdulla Saeed Noon manadhoo Maldives.jpg
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު ނުވަތަ މަނަދޫ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ ލިޔުންތެރިއެކެވެ. ވާހަކަ ދެއްކުން ތެރިއެކެވެ. އޭނާ ލިޔުންތައް ރާއްޖޭގައި ނެރެވޭ ބައެއް މަޖައްލާތަކުގައިވަނީ ޝާއިޢު ކުރައްވާފައެވެ. އުދަރެސް މަޖައްލާ އާއި މަނަސް މަޖައްލާއަށް ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ފިޝަރީޒު މިނިސްޓްރީން ނެރުއްވާ " ރަސްއައިން" މަޖައްލާއަށާއި އެމްއެންޑީއެފް އިން އަހަރަކު ދެފަހަރު ނެރުއްވާ " އައްޑަނަ" މަޖައްލާއަށްވެސް ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.
ވަނަވަރު
މަނަދޫ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ މަނަދޫ އަށް އުފަން ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާއަކީ ހުވަދޫ ކެޔޮޅުގެ، ހާރޫނު ހާޖީ ( ހާޖީބެ ) ގެ ޤާސިމް ހާރޫނު ( މަނަދޫ ކާސިންހާޖީ ) ގެ ސަޢީދު ޤާސިމް ( ދޮންތުއްތު ) ގެ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދެވެ. މީނާގެ މަންމައަކީ މަނަދޫ ކެޔޮޅު އިބްރާހިމް ( އިބްރާހިމް ޙަސަން ) ގެ ޛުލައިޚާ އިބްރާހިމް ( ކަނބުލޮ ) އެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ ސަޢީދު ޤާސިމް އާއި ޛުލައިޚާ އިބްރާހިމަށް ލިބިވަޑައިގެން ތިންވަނަ ދަރިކަލުންނެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އުފަންވެފައިވަނީ މަނަދޫ ކުދިލުބޯމާގެ ( ބޮޑުކާށިގެ ) ގައެވެ. އެގެ ހުރީ މަނަދޫ އިރުމަތީ އަވަށުގައި އިރުއުތުރު އެންމެ ކޮޅުގައެވެ. މިހާރު އެގެ ހުރިތަނަކީ ހުސްބިމެކެވެ. އެގެއާ ޖެހިގެން ހުންނަނީ މަނަދޫ ރައިމާގެއެވެ. ޢަބްދުﷲ ސައީދު އުފަންވީ މީލާދީ ސަނަތުން 1973 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރުމަހުގެ 29 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދުގެ އަނބިކަނބަލުންނަކީ މަނަދޫ ކަރަންކާވިލާ ފާތިމަތު އަންވަރީއެވެ. މި ދެމަފިރިންނަށް ދެދަރިކަލުން ލިބިވައިގެންފައިވެއެވެ. އެއީ އީމާ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އާއި އީހާ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދުއެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދުގެ ހޯމްޕޭޖް އެޑްރެހަކީ http://www.hafthaa.com އެވެ.
ތުއްތުއިރުގެ ދިރިއުޅުން
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އުފަންވެފައިވަނީ ނ. މަނަދޫއަށެވެ. އެންމެ ތުއްތު އިރު ދިރިއުޅެފައިވަނީ މަނަދޫ ބޮޑުކާށިގޭގައެވެ. އޭގެފަހުން ދިރިއުޅެމުން އައީ މަނަދޫ މާލްރޯޑްގައެވެ. ކިޔަވާފައިވަނީ މަނަދޫގައި ހުންނަ ނ. އަތޮޅު މަދަރުސާގައެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ ނ. އަތޮޅު މަދަރުސާގެ ފުރަތަމަ ސްކޫލް ކެޕްޓަނެވެ. މީނާވަނީ ރާއްޖޭގައި ބޭއްވި ފުރަތަމަ ސްކައުޓް ޖަމްބޮރީގައި ބައިވެރިވެފައެވެ. މީނާއަކީ ސްކައުޓް ލީޑަރެކެވެ.
ޖުލައި 8
ޖުލައި 8 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 189 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 190 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޖުލައި
ފުންނާބު
ފުންނާބު އަކީ ފައިގެ ތިރިން ފަހަތު ބައިގައި ނިކުމެފައި އިންނަ ބަޔަކަށް ކިޔާނަމެކެވެ. މިގޮތުން ނިކުމެފައި އިންނަ ބަޔަކީ ފުންނާބު ކަށިގަނޑު ނުވަތަ ގެ ބައެކެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
އާތަމާލަ
އާތަމާލަ ނުވަތަ ސަމްސާރަ މި ބަހުގެ ލަފްޒީ މާނައަކީ އަލުން މަހަށް ބަދަލުކުރުމެވެ. މިއީ ހިންދޫދީނާއި ސިކުންގެދީނާއި ޖައިންދީނާއި ސޫރަތު ޝަބްދަ ޔޯގާ އާއި ސްޕިރިޓިޒަމް ގެ އަގީދާއެކެވެ.
ފަލަސްޠީނުގެ ދައުލަތް
ފަލަސްޠީނަކީ މެދުތެރޭ ކަނޑާއި އުރުދުން ކޯރާ ދެމެދުގައި އޮތް ބިމެވެ. މިއަދު މި ބިން ވަނީ އެތައް ބަޔަކަށް ބައި ކުރެވިފައެވެ. އިސްރާއީލާއި ހުޅަނގު އައްސޭރި އާއި ޣައްޒާ އޮތީ ފަލަސްޠީނުގެ ބިމުގައެވެ. ހަމަ އެފަދައިން މިއަދުގެ އުރުދުން އާއި ލުބުނާނާއި ސޫރިޔާގެ އިމުގެ ތެރޭގައި ވެސް ޤަދީމީ ފަލަސްޠީނަށް ނިސްބަތްވާ ބިންތައް އެބަހުއްޓެވެ. ވަކި ވެރިކަމެއްގެ ގޮތުގައި 1921 ވަނަ އަހަރު އުރުދުންގެ ރަސްކަން ޤާއިމުވުމުގެ ކުރީގައި އުރުދުން ނުވަތަ އެއިރުގެ ނަމުން ނަމަ "އިމާރަތު ޝަރްޤުލް އުރްދުން" އަކީ ވެސް ފަލަސްޠީނަށް ނިސްބަތްވާ ބިމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތްތަނެކެވެ. މިހާރުގެ ފަލަސްޠީނު މީހުން ޤަބޫލު ކުރާ ގޮތުގައި ފަލަސްޠީނަކީ "އިމާރަތު ޝަރްޤުލް އުރުދުން" )ޓްރާންސްޖޯރޑާން( ނުހިމެނޭ ގޮތަށް "ފަލަސްޠީނުގެ ޤައުމީ ޤަރާރު" ގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ފަދައިން 1920 ވަނަ އަހަރުން 1948 ވަނަ އަހަރަށް "ބްރިޓިޝް މޭންޑޭޓް ޕަލެސްޓައިން" ގެ ގޮތުގައި އޮތް ސަރަޙައްދެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ޢާއްމު ގޮތެއްގައި މިއަދު ފަލަސްޠީނުގެ ނަމުން އިޝާރާތް ކުރެވެނީ ހުޅަނގު އައްސޭރި އާއި ޣައްޒާގައި ފަލަސްޠީނުގެ ޢަރަބިންގެ ވެރިކަން ހިނގާ ސަރަޙައްދަށް އެކަންޏެވެ. ފަލަސްޠީނުގެ ޝަހަރުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިއްމު ޝަހަރަކީ ޤުދުސްއެވެ. ޤުދުސް ނުވަތަ އޫރު ޝަލީމަކީ ފަލަސްޠީނުގެ ހިތެވެ.
ސަމާވީ ދީންތަކާއި ފަލަޞްޠީން
ފަލަސްޠީނާއި ޤުދުސް އަށް ދުނިޔޭގެ އެތައް ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ލިބިފައިވަނީ ޖުޣުރާފީގޮތުން ފަލަސްޠީނު އޮތް ސަރަޙައްދުގެ ސަބަބުންނެއް ނޫނެވެ. ފަލަސްޠީނާއި ޤުދުސްގެ ދިގު ތާރީޚުގައި ހިނގާފައިވާ މުހިއްމު ޙާދިޘާތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ސަމާވީ ދީންތަކުގެ އަހުލުވެރިން ކަމުގައިވާ ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިންނާއި މުސްލިމުންގެ ގާތުގައި ފަލަސްޠީނަށް، އަދި ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ޤުދުސަށް ދެވިފައިވާ ޤަދަރުގެ ސަބަބުން ކޮންމެ ބަޔަކު ވެސް ދަނީ ޤުދުސުގެ ނުވަތަ ޔަހޫދީން ކިޔާ ގޮތަށް ނަމަ ޔަރޫޝަލަޔިމް (ޖެރޫސަލަމް) ގެ މިލްކުވެރިކަމަށް ދަޢުވާ ކުރަމުންނެވެ.
ޔަހޫދީ ދައުލަތް އުފެދިގެން ދިޔައިރު ޤުދުސް ދެބަޔަކަށް ބައިކުރެވުނެވެ. އެއީ ހުޅަނގު ޤުދުސަށާއި އިރުމަތީ ޤުދުސަށެވެ. ޔަހޫދީ އިސްރާއީލުގެ ވެރިރަށެއްގެ ގޮތުގައި ފުރަތަމަ ކަނޑައަޅާފައި އޮތީ ހަމަ އެކަނި ހުޅަނގު ޤުދުސް ކަމުގައި ވިޔަސް، މިހާރު އިސްރާއީލުން ވަނީ އެ ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ޤުދުސް ކަމަށާއި ޤުދުސަކީ ބައިބައި ކުރެވޭނޭ ތަނެއް ނޫން ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައެވެ. ފަލަސްޠީނު މީހުން ޤަބޫލު ކުރާ ގޮތުގައި ޤުދުސްގެ ހުޅަނގު ފަޅި އިސްރާއީލުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ކަމުގައި ވިޔަސް އިރުމަތީ ޤުދުސް ލިބެން ޖެހޭނީ ޢަރަބިންނަށެވެ. އަދި މިނިވަން ޢަރަބި ފަލަސްޠީނުގެ ވެރިރަށަކަށް ވާންޖެހޭނީ ވެސް އިރުމަތީ ޤުދުސްއެވެ. ޤުދުސުގެ އޯލްޑް ސިޓީ ނުވަތަ ޤަދީމީ ޝަހަރު އޮތީ އިރުމަތީ ޤުދުސުގައެވެ. ޤަދީމީ ޝަހަރަކީ ސަމާވީ ދީންތަކުގެ މުޤައްދަސް ތަންތަން ހުރި ޝަހަރު ކަމަށް ވާތީ ޔަހޫދީން ވެސް އިރުމަތީ ޤުދުސް ދޫކޮށްލާކަށް އެއް ބަހެއް ނުވެއެވެ. ޔަހޫދީން ބުނާ ގޮތުގައި ފަލަސްޠީނާއި ޤުދުސަކީ އެމީހުންނަށް ﷲ ދެއްވާފައިވާ ބިމެކެވެ. އެ ތަނުގެ މިލްކުވެރިންނަކީ އެމީހުންނެވެ.
ތާރީޚް
ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު ޔަހޫދީން ފަލަސްޠީނަށް ވަނީ ފަލަސްޠީނުގެ ޙަޤީޤީ ރަށްވެހިން ކަމުގައިވާ ޢަރަބީންގެ ކަންޢާނީ ދަރިކޮޅުގެ މީހުން އެ ކަރައިގައި ވަޒަންވެރިވިތާ 2850 އަހަރު ފަހުންނެވެ. އެހެނީ ފަލަސްޠީނުގައި ޢަރަބީންގެ ކަންޢާނީ ދަރިކޮޅުގެ މީހުން އުޅެން ފެށީ ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމުގެ މީލާދުގެ 4000 އަހަރު ކުރިންނެވެ. އަލްޤުދުސުއްޝަރީފު ބިނާ ކުރީ ވެސް މި ދެންނެވި ދަރިކޮޅުގެ މީހުންނެވެ. ފީނީޤީންގެ ބަހުން ފަލަސްޠީނަށް "ކަންޢާން" މި ނަން ދީފައިވަނީ ވެސް މި ސަބަބަށް ޓަކައެވެ.
ފަލަސްޠީނު އާބާދުވި ފަހުން ވަޑައިގަތް ހުރިހާ ރަސޫލުންނާ ވެސް އެތަނާ ވަނީ ވަރަށް ބޮޑު ގުޅުމެއް އުފެދިފައެވެ. މި ގޮތުން ފަލަސްޠީނު ވެފައި ވަނީ ސަމާވީ ދީންތަކުގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން ހުރިހާ މީހުންގެ ގާތުގައި ވެސް ވަރަށް މުޤައްދަސް މަރުކަޒެއް ކަމުގައެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ފަލަސްޠީނުގައި ތައުޙީދުގެ ދިދަ އުފުލިފައިވަނީ ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމުގެ 2500 އަހަރު ކުރިން ޔަބޫސީ ޚާންދާނުގެ ވެރިކަމުގައެވެ.
ޔަހޫދީން ފަލަސްޠީނަށް ވަދެފައިވަނީ ﷲ، މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމަށާއި އެކަލޭގެފާނުންގެ ޤައުމުން އީމާންވީ މީހުންނަށް، މިޞްރުން ނުކުމެ ފަލަސްޠީނަށް ވަނުމަށް އަމުރު ކުރެއްވުމުން، އެ އަމުރުފުޅަށް ޔަހޫދީން ބީރު ކަންފަތެއް ދިނުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވި މުޞީބާތުގައި 40 އަހަރު ވަންދެން ސަޙަރާ ތެރޭގައި މަގު އޮޅިފައިވުމަށް ފަހުގައެވެ. ޔަހޫދީން މާތް ވެގެންވާ ޤުދުސަށް ވަނީ ޢަރަބީން ފަލަސްޠީނާއި ޤުދުސް ބިނާ ކުރިތާ 3000 އަހަރު ފަހުންނެވެ. އެއީ އެ މީހުން ފަލަސްޠީނަށް ވަންތާ 150 އަހަރު ފަހުންނެވެ. މީލާދުގެ ކުރީގެ ސަނަތުން 720 ވަނަ އަހަރާއި 722 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު އާޝޫރީން، އިސްރާއީލީންނަށް ޙަމަލާދީ އެމީހުން ދިރިއުޅެމުން ދިޔަ ތަންތަން ހަލާކުކޮށް ފަލަސްޠީނުގެ އުތުރުން އެ މީހުން ނެރެލިއެވެ. ބަނީ އިސްރާއީލު ޤަބީލާ ތަކަށް "ގެއްލުނު ޤަބީލާ" ތަކުގެ ނަން ކިޔާފައިވަނީ މި ދުވަސްވަރު ފަލަސްޠީނުގައި "މަމްލަކަތު އިސްރާއީލް" ނުވަތަ އިސްރާއީލީ ރަސްކަން ޤާއިމުކޮށްގެން އެމީހުން ތިބި ތަނުން ބޭރުކޮށްލެވުނު ހިސާބުން ފެށިގެންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ޢީސާއީ މީލާދުގެ 586 އަހަރު ކުރިން ބާބިލުގެ މީހުން ފަލަސްޠީނަށް ވަދެ ޤުދުސާއި ހައިކަލް ސުލައިމާން (ފަސްޓް ޓެމްޕަލް) ހަލާކުކޮށްލިއެވެ. މި ހިސާބުގައި ދިރިއުޅެމުން ގެންދިޔަ ޔަހޫދީންގެ ތެރެއިން މަރުނުވެ ބާކީ ތިބި މީހުން ފޮނުވާލެވުނީ ބާބިލަށެވެ.