cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ގުރުދާ
ގުރުދާ ޕިރަމިޑް
ގުރުދާ ޕިރަމިޑް އަކީ ގުރުދާގެ ތެރޭގައި ކޯން-ބައްޓަމަށް ހުންނަ ޓިޝޫ އެކެވެ. ރީނަލް މިޑުލާ ގައި 18-8 އަކާއި ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ގުރުދާ ޕިރަމިޑް ތައް ހުރެއެވެ. ރީނަލް ޕިރަމިޑް ތަކުގެ ބުޑު ނުވަތަ ބޭސް ހުންނަނީ ގުރުދާގެ ބޭރުބައި ނުވަތަ ރީނަލް ކޯޓެކްސް އާއި ދިމާލަށް ވާގޮތަށެވެ. އަދި ރީނަލް ޕިރަމިޑް ތަކުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ގުރުދާގެ އެތެރެ ފަރާތަށް ދިމާވާ ގޮތަށެވެ. ރީނަލް ޕިރަމިޑްތަކުގެ އެތެރެ ފެންނަ ފެނުމަށް ހީވާނީ ރޮނގު ތަކެއް ދަމާފައި ހުންނަ ހެންނެވެ. މިގޮތަށް ފެންނަން ހުންނަނީ އޭގެ ތެރޭގައި ޖެހިޖެހިގެން އެތުރިފައި ހުންނަ ނެފްރޯން ތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.
ގުރުދާ ޅިނދު
ގުރުދާ ޅިނދު ނުވަތަ ރީނަލް ޕެލްވިސް އަކީ ގުރުދާގެ ތެރޭގައި ފައްކާ-ބައްޓަމަށް ފުޅާވެފައި އިންނަ ގުރުތާ ގެ ފެށޭ ބައެވެ. އެހެން ކަމުން ގުރުދާ އިން ގުރުތާ ކުރިފަޅައި ނިކުންނަނީ ރީނަލް ޕެލްވިސް އިންނެވެ. ރީނަލް ޕެލްވިސް އަކީ ގުރުދާގައި އުފެދޭ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ފުރާނަލަދޭ ފުރޭންޏެއް ފަދަ ޓިޝޫ އެކެވެ.
ކުދި ކެލިކްސް
ކުދި ކެލިކްސް ތައް ހުންނަނީ ގުރުދާ ޕިރަމިޑް ތަކުގެ ކޮޅު ވަށާލާފާއެވެ. ގުރުދާގައި އުފެދޭ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ގުރުދާ ޕެޕިލާ ހުރަސްކޮށް، ކުދި ކެލިކްސް ތަކަށް ވާޞިލްވެ، އެއަށްފަހު މައި ކެލިކްސް ތަކަށް ވާޞިލް ވެއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު ގުރުދާ ޅިނދުއަށް ވާޞިލްވެ، އެތަނުން ގުރުތާ އަށް ގޮސް އެންމެ ފަހުން މަސާނާ އަށް ފޯރަނީ އެވެ.
މައި ކެލިކްސް
މައި ކެލިކްސް ތައް ހުންނަނީ ގުރުދާ ޕިރަމިޑް ތަކުގެ ކޮޅު ވަށާލާފާއެވެ. ގުރުދާގައި އުފެދޭ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ގުރުދާ ޕެޕިލާ ހުރަސްކޮށް، ކުދި ކެލިކްސް ތަކަށް ވާޞިލްވެ، އެއަށްފަހު މައި ކެލިކްސް ތަކަށް ވާޞިލް ވެއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު ގުރުދާ ޅިނދުއަށް ވާޞިލްވެ، އެތަނުން ގުރުތާ އަށް ގޮސް އެންމެ ފަހުން މަސާނާ އަށް ފޯރަނީ އެވެ.
ގުރުދާ ޕެޕިލާ
ގުރުދާ ޕެޕިލާ އަކީ ރީނަލް މިޑުލާގައި ހުންނަ ގުރުދާ ޕިރަމިޑްތައް ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި، ގުރުދާ ޅިނދުގެ ތެރެއަށް ހުސްކޮށްލާ ތަނެވެ. މިހިސާބުގައި ހުންނަނީ ޓްރާންސިޝަނަލް އެޕިތީލިއަމް އެވެ.
ގުރުދާ ކޮލަމް
ގުރުދާ ކޮލަމް އަކީ ރީނަލް ކޯޓެކްސް އިން ރީނަލް މިޑުލާގެ ތެރެއަށް ގޮސްފައި ހުންނަ ރީނަލް ކޯޓެކްސް ގެ ބައެކެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ ގުރުދާ ޕިރަމިޑް ތަކުގެ ދެމެދުގައި ހުންނަ ރީނަލް ކޯޓެކްސް ގެ ބައެކެވެ. ކޮންމެ ކޮލަމެއްގެ ތެރޭގައި ކުދި ލޭހޮޅިތައް، ކުދިކުދި ހޮޅިތައް އަދި ފައިބަރަސް މެޓީރިއަލް ތައް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.
ލޭގެ ޕްރެޝަރުގެ ހަމަ ހިފެހެއްޓުން
ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވުމުން ގުރުދާ އިން ރީނިން ބޭރުކުރަން ފަށައެވެ. ރީނިން އަކީ އެންޖީއޯޓެންސިނަޖަން އެންޖީއޯޓެންސިން1 އަށް ބަދަލުކުރުމުގައި އެހީވެދޭ ހޯރމޯން އެކެވެ. އަދި އެއަށްފަހު އެންޖީއޯޓެންސިން1 އެންޖީއޯޓެންސިން2 އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ފަހުން މިބުނި ބަދަލުވުން ހިގާހިނދު އެންޖީއޯޓެންސިން ކޮންވާރޓިންގ އެންޒައިމް ކިޔާ އެންޒައިމެއްގެ އެހީހޯދައެވެ. އެންޖީއޯޓެންސިން2 އެޑްރީނަލް ކޯޓެކްސް އިން އަލްޑަސްޓަރޯން ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅައެވެ.
ރީނިން
ރީނިން ނުވަތަ  އަކީ ގުރުދާގައިވާ ޖަކްސްޓަގްލޯމެރީޔުލަރ އެޕަރޭޓަސް ގައި ހުންނަ ޖަކްސްޓަގްލޯމެރީޔުލަރ ސެލް(Juxtaglomerular cell) ތަކުން އުފައްދައި ބޭރުކުރާ އެންޒައިމް އެކެވެ. މިއެންޒައިމް ބޭރުކުރަން ފަށަނީ ލޭގެ ވޮލިއުމް ދަށްވުން ނުވަތަ ސޯޑިއަމް ކްލޮރައިޑް ލޭގައި ދަށްވާ ޙާލަތްތަކުގައެވެ. މިއެންޒައިމް އަށް އެންޖީއޯ ޓެންސިނަޖިނޭސް(Angiotensinogenase) އޭ ވެސް ކިޔައެވެ.
އިރިތްރޯ ޕޮއިއިޓިން
އިރިތްރޯ ޕޮއިއިޓިން ނުވަތަ  އަކީ ގްލައިކޯޕްރޮޓީން ހޯރމޯން އެކެވެ. މިއީ ކަށީގެ މަދުގައި ހުންނަ ލޭގެ ރަތް ސެލްތަކުގެ ޕްރިކޯސަރ ތަކަށް ހުންނަ ސައިޓޯކީން(Cytokine) އެކެވެ. އިރިތްރޯ ޕޮއިއިޓިން އަށް ހީމަޓަޕޮއިއިޓިން(Haematopoietin) އަދި ހީމަޕޮއިއިޓިން(Hemapoietin) އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. އިރިތްރޯ ޕޮއިއިޓިން އުފެދެނީ ގުރުދާ ގައި ހުންނަ އެކްސްޓްރާ ގްލޯމެރީޔުލަރ މިސަންޖިއަލް ސެލް (Extarglomerular mesangial cell) ތަކުންނެވެ. މިއީ ލޭގެ ރަތް ސެލްތައް އުފެއްދުން ތަންޒީމް ކޮށްދޭ މައި ހޯރމޯން އެވެ.
ކެލްސިޓްރިއޯލް
ކެލްސިޓްރިއޯލް ނުވަތަ އަކީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ވިޓަމިންޑީ ގެ ހަރަކާތްތެރި ވައްތަރު އެވެ. މިހޯރމޯން އަށް ވަން-ޓްވެންޓީ ފައިވް ޑައިހައިޑްރޯކޯލިކެލްސިފެރޯލް(1-25 Dihydrocholecalciferol) އަދި ވިޓަމިންޑީ3''(Vitamin D3) އޭވެސް ކިޔައެވެ. މިހޯރމޯން ހަށިގަނޑުގައި އުފެދެނީ ގުރުދާ ގެ ތެރޭގައެވެ. އެގޮތުން ގުރުދާ ގެ ތެރޭގައި ކެލްސިޑިއޯލް(Calcidiol) ކެލްސިޓްރިއޯލް އަށް ބަދަލުވަނީ ޚާއްޞަ އެންޒައިމެއްގެ އެހީގައެވެ. ބޭސް އުފައްދާ ކާރުޚާނާ ތަކުން މިހޯރމޯން ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި އުފައްދައި ބާޒާރުގައި ވިއްކަން ހުރެއެވެ.
ތްރޮމްބޯ ޕޮއިއިޓިން
ތްރޮމްބޯ ޕޮއިއިޓިން ނުވަތަ އަކީ ފުރަމޭ އަދި ގުރުދާ އިން އުފައްދާ ގްލައިކޯ ޕްރޮޓީން ހޯރމޯން އެކެވެ. މިހޯރމޯން އަކީ ކަށީގެ މަދުގައި ޕްލޭޓްލެޓްތައް އުފެއްދުން ތަންޒީމްކުރާ ހޯރމޯން އެކެވެ. ކަށީގެ މަދުގައި ހިމެނޭ މެގަކެރީއޯސައިޓް(Megakaryocyte) ތައް އުފެދި ބައިބައިވެގެން ދިއުމަށް ބާރު އަޅައެވެ. ޕްލޭޓްލެޓްތައް އުފެދިގެން އަންނަނީ މިބުނި ސެލްތައް ބައިބައިވެގެން އައުމުގެ ތެރޭގައެވެ.
ލޭސާފުކުރުމާއި، ބޭކާރުބައި ބޭރުކުރުން
އަހަރެމެން ކާނާއެއް ކެއުމުން އޭގައި ހުންނަ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންހުރި ބައި ހަށިގަނޑަށް ނެގުމަށްފަހު ބޭކާރު ބައި ލޭގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލައެވެ. މިގޮތުން ލޭގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލެވޭ ބޭކާރުބައި ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ޒަރީޢާއިން ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރެއެެވެ. ގުރުދާ ގެ އެހީގައި ލޭގައި އެކުލެވޭ މިބުނި ބޭކާރު މާއްދާތައް ސާފުނުކުރެވޭނަމަ މައްސަލަތަކާ ކުރިމަތިވެ ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުންވާގޮތް މެދުވެރި ވެއެވެ.
ތަފާތު މަޢުދަންތަކުގެ ނިސްބަތް ކޮންޓްރޯލްކުރުން
މިގޮތުން ލޭގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ބޭކާރު ބައިތައް ގުރުދާގެ ތެރެއަށް އަންނަ އައުމުގައި ހަށިގަނޑަށް އަލުން ބޭނުންކުރެވިދާނެ ކެމިކަލްތައް ވެސް އާދެއެވެ. މިސާލަކަށް މެގްނީޒިއަމް، ސޯޑިއަމް، ފޮސްފަރަސް، ޕޮޓޭސިއަމް ގުރުދާގެ ތެރެއަށް އައުމުން އެތަކެތި ލޭގައިހުރި މިންވަރު ވަޒަންކޮށް މަދުކަމުގައިވާ ނަމަ އެކެމިކަލްތައް އަބުރާ ހަށިގަނޑަށް ދަމައެވެ. ހަށިގަނޑުގައި މިބުނި މަޢުދަންތަކުގެ ނިސްބަތް ކޮންޓްރޯލްކޮށް ހަމަހިފަހައްޓަނީ މިއުސޫލުގެ ދަށުންނެވެ.
ގުރުދާ އުފެދިގެން އަންނަގޮތް
ގުރުދާ އުފެދިގެން އަންނައިރު މައިގަނޑު 3 މަރުޙަލާއެއް ކަނޑަތުކުރެއެވެ. ގުރުދާ އުފެދިގެން އަންނަނީ ބަނޑުގައި ކުޑަ ދަރިފުޅު އުފެދެން ފަށާއިރު ހެދޭ ފުރަތަމަ 3 ފަށަލައިގެ ތެރެއިން މެދު ފަށަލަ ނުވަތަ މެޒަޑާރމް އިންނެވެ.
ޕްރޯނެފްރަސް
ބަނޑުގައި ދަރިފުޅު އަށަގަންނަން ފަށާތާ 22 ވަނަ ދުވަހު އިންޓަމީޑިއޭޓް މެޒަޑާރމްގެ ބޯލާކޮޅުން ޕްރޯނެފްރަސް ޖޯޑެއް ދައްކާލައެވެ. މިހިސާބުގައި އެޕިތީލިއަލް ސެލްތައް އެތުރިފައި ހުންނަނީ ނެފްރޮޓޯމް އޭ ކިޔާ ކުދިކުދި ހޮޅިތަކެއްގެ ސިފަޔަށެވެ. އަދި އެއްހޮޅި އަނެއް ހޮޅި އާ ދެމެދުވާ ބަޔަށް ނުވަތަ ހޮޅިތައް ގުޅުވައިދޭ މަގަށް ޕްރޯނެފްރިކް ޑަކްޓް އޭ ކިޔައެވެ.
މެޒަނެފްރަސް
ކޮންމެ ޕްރޯނެފްރިކް ޑަކްޓް އެއް ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ފައިލާ ކޮޅަށް ބޮޑުވަމުން ދެއެވެ. އަދި ތޮރަކޯ ލަމްބާ އޭރިއާގައި ހުރި އިންޓަމީޑިއޭޓް މެޒަޑާރމް އެޕިތީލިއަލް ހޮޅިތަކަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. ކުދިކުދި މިހޮޅިތަކަށް މެޒަނެފްރިކް ޓިބިއުލްސް އޭ ކިޔައެވެ. ކޮންމެ މެޒަނެފްރިކް ޓިބިއުލް އަކަށް އަޔޯޓާ އިން ލޭ ފޮނުވައިދެއެވެ. އަދި މިލޭތައް ގޮސް ނިމެނީ އޭގައި އިންނަ ކެޕިލަރީ ޓަފްޓް އަކަށެވެ. މެޒަނެފްރިކް ޓިބިއުލް ކެޕިލަރީ ޓަފްޓް ގެ ވަށައިގެން ތުނި ދުލިފަށަލަ އެއް ލައްވައެވެ. އެއީ ލޭ ފުރާނާ ލުމަށްޓަކައެވެ. މިގޮތުން މެޒަނެފްރިކް ޓިބިއުލް ތަކުގައި ފުރާނާލޭ އެޅެނީ މެޒަނެފްރިކް ޑަކްޓް ތަކަށެވެ. އެއީ ކުރިން ޕްރޯނެފްރިކް ޑަކްޓް ތަކެވެ.
މެޓަނެފްރަސް
ބަނޑުގައި ދަރިފުޅު އަށަގަންނަތާ 5 ވަނަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައި މެޓަނެފްރިކް ޑަކްޓް އުފެދި އަދި ފަހުން ގުރުތާ އުފެދިގެން ދެއެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ގުރުދާގެ އެތެރޭގެ ހޮޅިތަކުގެ ނިޒާމް އުފެދިގެން ދެއެވެ.
އުފެދުމުގައި ހުންނަ ބަލިތައް
މިއީ އުފެދުމުގައި ދެގުރުދާ ގުޅި އަސްފައިގެ ބައްޓަމަށް ދެގުރުދާ ހުރުމެވެ. މިއީ ދެގުރުދާ ގުޅިގެން އުފެދުމުގެ ތެރޭގައި ކުރިމަތިވާ އެންމެ އާންމު ޢައިބެކެވެ. އާބާދީގެ ކޮންމެ 600ން 1 މީހަކަށް މިބަލި ޖެހޭ ކަމަށް ދިރާސާ ތަކުން ދައްކައެވެ. ޓާރނަރ ސިންޑްރޯމް ހުންނަ މީހުންގެ 15 އިންސައްތަ މީހުންނަށް މިބަލި ކުރިމަތިވާ ކަމަށް ދިރާސާ ތަކުން ދައްކައެވެ.
މިއީ އުފެދުމުގައި އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގުރުދާގައި ވައިކޮތަޅު ހެދިފައި ހުރުމެވެ. އެގޮތުން ދެ ގުރުދާގައި އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގިނައިން ވައިކޮތަޅު ނުވަތަ ސިސްޓް އުފެދެއެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ފުރަމޭ،ޗިސްމޭ، ސިކުނޑި، އަދި ހިތް އަށް އަސަރު ފޯރައެވެ. ގުރުދާ ވައިކޮތަޅު ހެދުން މިބަލީގެ މައިގަނޑު ދެވައްތަރެއް ހުރެއެވެ.
300px|thumb|left|ވައިކޮތަޅު ހެދިފައިވާ ދެގުރުދާ ދައްކައިދޭ މަންޒަރެއް
އެކިގޮތްގޮތުން ޖެހޭބަލިތައް
މިއީ ހަކުރު ބަލީގެ ސަބަބުން ގުރުދާ ހަލާކުވެ ދިއުމެވެ. މިބައްޔަށް ކިމެލްސްޓީލް-ވިލްސަން ސިންޑްރޯމް، އަދި އިންޓަކެޕިލަރީ ގްލޯމެރިޔުލޯ ނެފްރައިޓިސް އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. މިބަލީގެ ސަބަބުން ގުރުދާގެ ގްލޯމެރިޔޫލަސް ތަކުގައި ހުންނަ ކުދިކުދި ލޭހޮޅި ނުވަތަ ކެޕިލަރީ ތައް ހަލާކު ކޮށްލައެވެ. ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް މިބަލީގެ ސަބަބުން ޑައަލަސިސް ހަދަން ޖެހެއެވެ.
މިއީ ގުރުދާގައި ހިމެނޭ ކުދިކުދި ގްލޯމެރިޔޫލަސް ނުވަތަ ކުދިކުދި ލޭހޮޅި ތަކުގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދުމެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގައި ލޭހުރުން، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގައި ޕްރޮޓީން ހުރުން، ފަދަ ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. ނެފްރެޓިކް ސިންޑްރޯމް، ނެފްރިޓިކް ސިންޑްރޯމް، ވަގުތީ ސިފައެއްގައި ގުރުދާ ފޭލްވުން، ދާއިމީ ސިފައެއްގައި ގުރުދާ ފޭލްވުން މިއިން ކޮންމެ ކަމަކީ މިބައްޔާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވެދާނެ މައިގަނޑު ބައެއް ކަންތައްތަކެވެ. މިބަލީގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް ހިމެނޭ އިރު މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މިބަލީގެ ވައްތަރުތައް ވަނީ ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވިފައެވެ.
މިއީ ގުރުދާ އިން ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުވުމަށް ހުރަސްތަކާ ކުރިމަތިވެ، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ޖަމާވުމުން ގުރުދާގެ ޕެލްވިސް ފުޅާވެ ފުފޭ ގޮތް ވުމެވެ. އެންމެ ސާދާ ބަހުން ބުނާނަމަ މިއީ ގުރުދާ އިން ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުނުވެ، އޭގައި ޖަމާވެފައި ހުރުމެވެ. ލަފްޒީ މާނައަށް ބަލާއިރު މީގެ މާނައަކީ ގުރުދާގައި ފެންޖަމާވުމެވެ.
ގުރުދާގެ ކެންސަރުގެ ތަފާތު ވައްތަރު ތައް ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ފާހަގަ ކުރެވޭ އެއް ވައްތަރަކީ ވިލްމްސް ޓިއުމަރު އެވެ. އަނެއް ވައްތަރަކީ ގުރުދާ ސެލް ކެންސަރު ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ވެފައިވާ ވައްތަރެވެ. ވިލްމްސްޓިއުމަރު އަށް ނެފްރޯބްލާސްޓޯމާ އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. މިޓިއުމަރު އެންމެ ފުރަތަމަ ހޯދީ ޖަރުމަނުގެ ސާޖަރީ ޑޮކްޓަރެއް ކަމުގައި ޑރ ވިލްމްސް އެވެ. އެހެންކަމުން މިޓިއުމަރަށް މިބުނި ޑޮކްޓަރުގެ ނަމުން ނަންދެވުނެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ވިލްމްސް ޓިއުމަރު ކުރިމަތިވަނީ ކުޑަކުދިންނަށް ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
މިއީ ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމްގެ އިންފެކްޝަން މައްޗަށް ގޮސް ގުރުދާގެ ޕެލްވިސް އަށް އޭގެ އަސަރު ނުވަތަ އިންފެކްޝަންގެ އަސަރު ފޯރުމެވެ. ޕައިއެލޯ ނެފްރައިޓިސް މިބަހުގައިވާ ޕައިއެލޯ ނިސްބަތްވަނީ ޕައިއެލަމް އަށެވެ. މާނައަކީ ގުރުދާ ގެ ޕެލްވިސް އެވެ. 'ނެފްރޯސް މިބަހުގެ މާނައަކީ ގުރުދާ އެވެ. ނެފްރޯސް އަކީ ގްރީކް ބަހުން ގުރުދާއަށް ކިޔާ ނަމެވެ.
މިއީ ދިފާޢީ ނިޒާމް އަށް ޖެހޭ ބައްޔެއް ކަމުގައިވާ '''ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އިރިތްމަޓޯސަސް(އެސްއެލްއީ) ކިޔާ ބައްޔެއްގެ ޖެހުމުން އޭގެ ސަބަބުން ގުރުދާ އަށް އަސަރުކޮށް ގުރުދާގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދުމެވެ. މިބުނި ބަލީގެ ސަބަބުން ގުރުދާގެ އިތުރުން ހަންގަނޑު، ހުޅުތައް، އަދި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްއަށް އަސަރު ފޯރުވައެވެ.
އާބާދީގެ ކޮންމެ 20 މީހަކުން 1 އަށް އުމުރުގެ ކޮންމެ ވެސް ދުވަސްވަރެއްގައި ގުރުދާގައި ހިލައުފެދުން ކުރިމަތިވާ ކަމަށް ތަފާސް ހިސާބު ތަކުން ދައްކައެވެ. ގުރުދާގައި އުފެދޭ ހިލައަކީ ތަފާތު މަޢުދަން ތަކާއި، ކްރިސްޓަލް ތައް އެއްވެގެން އުފެދޭ ހަރު މާއްދާ އެކެވެ. ކުޑަކަމުދާއިރު ލޭއައުން، ދަށްބަނޑުން އެއްފަޅިއެއްގައި ރިހުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ގުރުދާގައި ހިލައުފެދުމުން ފެނިދާނެ ބައެއް އަލާމާތްތަކެވެ.
ގުރުދާ ފޭލްވުން އަކީ ހަށިގަނޑުގައިވާ ދެގުރުދާގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުމަކަށް އައުމެވެ. ބައޯކެމިކަލް ގޮތުން ގުރުދާ ފޭލްވިކަން އަންގައިދެނީ ލޭގައި ކްރިއެޓިނިން ހިމެނޭ މިންވަރު އާދަޔާ ޚިލާފަށް އިތުރުވެފައި ވާނަމަ އެވެ. ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ގޮތުން ބަލާއިރު ގުރުދާ ފޭލްވުން ކަމުގައި ބެލެވެނީ ގްލޯމެރިޔުލަރ ފިލްޓްރޭޝަން ރޭޓް ދަށްވުމަށެވެ. ގުރުދާ ފޭލްވުން ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވެއެވެ. އެއީ ވަގުތީ ސިފައެއް ގައި ގުރުދާ ފޭލްވުން އަދި ދާއިމީ ސިފައެއްގައި ގުރުދާ ފޭލްވުން މިދެވައްތަރެވެ.
ދުނިޔޭގެ ގުރުދާގެ ދުވަސް
ދުނިޔޭގެ ގުރުދާ ދުވަހުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރަނީ ކޮންމެ އަހަރެއްގެ މާރޗް މަހުގެ ދެވަނަ އަންނަ ބުރާސްފަތި ދުވަސް އެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދުނިޔޭގެ ގުރުދާ ދުވަސް ފާހަގަކޮށްފައި ވަނީ 2006 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ދުނިޔޭގެ ގުރުދާ ދުވަސް ފާހަގަކުރަނީ ޢާންމުން ގުރުދާ ބަލިތަކާމެދު ހޭލުންތެރިކޮށް ބަލީގައި މީހުން ދުނިޔެ ދޫކޮށް ދިއުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަކޮށް ގުރުދާގެ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރި މުޖުތަމަޢެއްގެ ބިނާކުރުމުގެ މަގްޞަދު ގައެވެ. ދުނިޔޭގެ ގުރުދާ ދުވަސް ފާހަގަކުރަން ނިންމީ އިންޓަނޭޝަނަލް ސޮސައިޓީ އޮފް ނެފްރޮލޮޖީ އަދި އިންޓަނޭޝަނަލް ފެޑެރޭޝަން އޮފް ކިޑްނީ ފައުންޑޭޝަން ގުޅިގެންނެވެ.
ގުރުދާ ބަލީގެ އިންޒާރު ދެނިވި ޢަލާމާތްތައް
200px|thumb|left|ގުރުދާގެ އޮނިގަނޑު ދައްކައިދޭ ނަމޫނާއެއް
ގުރުދާ ބަދަލުކުރުން
ވަރަށް ގިނަ ބަލިތަކުގެ ސަބަބުން ގުރުދާ އަށް މައްސަލަތައް ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. ގުރުދާ އަށް މައްސަލަތަކާއި ކުރިމަތިވެއްޖެ ނަމަ އޭގެ ވަޒީފާތައް އަދާކުރުމަށް ބުރޫ އަރައެވެ. މިގޮތުން އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑަށް ގުރުދާގެ ވަޒީފާތަކަށް ބުރޫ އަރައިފިނަމަ ގުރުދާގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުމަކަށް އައިސް، ގުރުދާ ބަދަލު ކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދި ގުރުދާ ބަދަލުކުރުމުން ހަށިގަނޑަށް ލެވުނު ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގައި އިންދުނު އާގުނަވަނުގެ އެހީގައި ބަލިމީހާ އަށް ދިރިއުޅެވިދާނެ އެވެ.
ތާރީޚް ހެކިދޭގޮތުން އެންމެ ފުރަތަމަ ގުރުދާ ބަދަލު ކޮށްފައިވަނީ ގުރުދާ ގައި ވައިކޮތަޅު ހެދުން ކުރިމަތިވެފައިވާ އުމުރުން 44 އަހަރުގެ ރުތު ޓަކަރ ކިޔާ އެމެރިކާ އަންހެނެއްގެ އެވެ. އެއީ 17 ޖޫން 1950 ގައެވެ. މިއޮޕަރޭޝަން ކުރެވުނީ ޗިކާގޯގެ އިލިނޮއިސް ގެ އެވަރގްރީން ޕާރކް ގައި ހުންނަ މޭރީ ހޮސްޕިޓަލް ގައެވެ.
ގުރުދާ ބަދަލު ކުރަން ޖެހެނީ ގުރުދާ ބަލީގެ ފަހު މަރުހަލާ ނުވަތަ އަށް ބަލިމީހާގެ ޙާލަތު ވާޞިލްވެއްޖެ ނަމައެވެ. މާނައަކީ ގްލޯމެރިޔޫލަރ ފިލްޓްރޭޝަން ރޭޓް ނުވަތަ ގުރުދާ ގްލޯމެރިޔޫލަސް ތަކުން ލޭ ސާފުކުރާ މިންވަރު 20-25 އިންސައްތަ އަށްވުރެ ދަށަށް ހިގައްޖެ ނަމައެވެ. ގުރުދާ ބަލީގެ ފަހު މަރުހަލާ އަށް ބަލިމީހާގެ ޙާލަތު ގެންގޮސްފާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ހަކުރުބަލި، އިންފެކްޝަންތައް، ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުން، އަދި ގްލޯމެރިޔޫލޯ ނެފްރައިޓިސް ފަދަ ބަލިތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ގުރުދާ ގައި ވައިކޮތަޅު ހެދުން އަދި މިނޫނަސް އުފެދުމުގައި ގުރުދާ އަށް ޖެހޭ ތަފާތު ބަލިތައް ހިމެނެއެވެ.
ގުރުދާ ބަދަލުކުރުމުގެ ކުރިން ހަށިގަނޑުގެ ޙާލަތު ދެނެގަތުން
ގުރުދާ ބަދަލުކުރުމުގެ ކުރިން ހަށިގަނޑުގެ ޙާލަތު ހުރިނެތް ގޮތް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ތަފާތު ޓެސްޓްތައް ކުރެވެއެވެ. މިޓެސްޓް ތަކުގެ ބޭނުމަކީ އެމީހަކީގެ ހަށިގަނޑުގެ ޙާލަތު ހުރިނެތް ގޮތް ދެނެގަތުމާއި، އަދި މުސްތަގުބަލްގައި ނުވަތަ ގުރުދާ ބަދަލު ކުރުމުގެ ސަބަބުން ދިމާވެދާނެ، ކުރިމަތިވެދާނެ މައްސަލައެއް ހުރިތޯ ކުރިން ހޯދައި ދެނެގަތުމެވެ. މިގޮތުން ކުރެވޭ ޓެސްޓްތަކާއި ބެލޭނެ ކަންތައްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް ޤިސްމު:އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތައް ޤިސްމު:Abdomen
އަލްޒައިމާ ބަލި
އަލްޒައިމާ ބަލި އަކީ ސިކުނޑިގެ ހަދާނާއި ބެހޭ ބަޔަށް ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ސިކުނޑީގައިވާ ހަދާނާއި ބެހޭ މަރުކަޒަށް އަސަރުކޮށް، ހަދާން ހުރުމަށް ބަދަލު އައިސް ވިސްނުމަށް ބަދަލު ގެނުވައެވެ. ގިނަ ޢިލްމުވެރިން އެއްބަސްވާ ގޮތުގައި އެޕޯލިޕޯޕްރޮޓީން-އީ އުފެއްދުން އިތުރުވުން، ނުވަތަ އެޕްރޮޓީން ސިކުނޑީގައި ޖަމާވުމަކީ އަލްޒައިމާ ބަލި ޖެހުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ. މިބުނި ޕްރޮޓީންގެ ބޭނުމަކީ ލޭގެ ކޮލެސްޓްރޯލް ދައުރުވުމަށް އެހީތެރިވުމެވެ. މިޕްރޮޓީން ކޮންމެ މީހެއްގެ ހަށިގަނޑު ގައި ވެސް ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް މިޕްރޮޓީންގެ އަލްޒައިމާ ބަލި ޖައްސާ ވައްތަރުގެ ޕްރޮޓީން ހުންނަނީ އާބާދީގެ 15 އިންސައްތަ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގައެވެ. މިޕްރޮޓީންތައް ޖަމާވުމުން ސިކުނޑީގައި ހުންނަ ސެލްތައް ހަލާކުކޮށްލައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
އަލްއަމީރު ޢަލީ މާފަތް ކިލެގެފާނު
އަލްއަމީރު ޢަލީ މާފަތް ކިލެގެފާނު (ކަޅުހުރާގޭ ތުއްތު ސީދީ) އަކީ އައްސައްޔިދު މުޙައްމަދު ސައްޤާފުލް ޙަޟްރަމީގެ ދަރިކޮޅުން ވަަޑައިގަތް އައްސައްޔިދު މުޙައްމަދުގެ އައްސައްޔިދު ޢަލީގެ އައްސައްޔިދު ކަޅުހުރާގޭ ޢަބުދުﷲ ދޮށީ ސީދީ ގެ ދަރިކަލެކެވެ. މަންމަ އަކީ ދަނޑިކޮށީގޭ ފާމުލަދޭރި ތަކުރުފާނުގެ ދޮންދީދީ (ޒުލައިޚާ) އެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 1309 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. ކަޅުހުރާގޭ ތުއްތު ސީދީ އަކީ ސުލްހައަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވި ސިޔާސީ މުދައްބިރެކެވެ. ޢަރަބި އަދި ދީނީ އިލްމު އުގެނިވަޑައިގަތީ ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީންގެ އަރިއަހުންނެވެ. އަދި މާލޭގެ ބައެއް އެދުރުންގެ އަރިހުން އެކި ޢިލްމާއި ފަންނު ދަސްކުރެއްވި އެވެ. ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ އަދާކުރައްވަން ފައްޓަވާފައިވަނީ މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން(3) ގެ ފަހުކޮޅުގައެވެ.
ބޭފުޅުން
ކަޅުހުރާގޭ ތުއްތު ސީދީ އަވަހާރަވީ 14 ފެބުރުއަރީ 1949 ގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ކައިވެނީގެ ރަން
ކައިވެނީގެ ރަން ނުވަތަ مهر އަކީ އަންހެނަކަށް ކައިވެނީގެ އަޤުދު ކުރެވުމުން ނުވަތަ وطء އެއްވުމުން ޙައްޤުވެގެންދާ މުދަލެކެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީހުރައްވާފައިވާ އާޔަތެއްގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. “ ތިޔަބައިމީހުން ކައިވެނިކުރާ އަންހެނުންނަށް ޙައްޤު ރަން އެކަނބަލުންނަށް ހިތްހެޔޮކަމާއެކު ދޭށެވެ.”
ރަނުގެ މަދު މިންވަރާއިމެދު مذهب ތަކުގައި ހިލާފުއުފެދިފައިވެއެވެ. حنفي مذهب ގައި އެންމެ މަދުވެގެން مهر އެއްކަމުގައި ކަމުދާނީ ދިހަ ދިރުހަމެވެ. مالكي مذهب ގައި އެންމެ މަދުވެގެން مهر އެއްކަމުގައި ކަމުދާނީ ދީނާރެއްގެ ހަތަރު ބައިކުޅަ އެއްބަޔެވެ. ނުވަތަ ތިން ދިރުހަމެވެ. شافعي مذهب އަދި حنبلي مذهب ގައި مهرގެ މަދު މިންވަރެއް ކަނޑައެޅިފައެއް ނުވެއެވެ. ވީމާ މުދަލެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ ކޮންމެ އެއްޗަކީ އެއެއްޗެއް ކިތަންމެ ގިނަވިޔަސް ނުވަތަ މަދުވިޔަސް ރަނަކަށް ފުދޭނެ އެއްޗެކެވެ. ރަނުގެ ގިނަ މިންވަރުގައި އެއްވެސް ހައްދެއްނެތް ކަމަށް ހުރިހާ ދަންނަ ބޭކަލުން އެއްބަސްވެލައްވައެވެ.
ރަނުގެ ނުވަތަ مهر ގެ ޝަރުތުތައް ތިނެކެވެ. އެއީ މިލްކުކުރެވޭ ފަދަ އަދި ގަނެ ވިއްކޭ ފަދަ އެއްޗަކަށްވުން، ކަޑައެޅި އެނގޭ އެއްޗަކަށްވުން، غرر (uncertainty, risk) ނުހިމެނޭ އެއްޗަކަށްވުމެވެ. ކަނޑައެޅިފައިވާ ރަން އެއްކޮށް އަންހެންކުއްޖާއަށް ދިނުން ފިރިމީހާގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވާ ޙާލަތްތަކަކީ ރޭކުރުމުގެ ކުރީގައި ފިރިމީހާ ނުވަތަ އަނބިމީހާ މަރުވުން، އަބިމީހާ އާއި ފިރިމީހާ ރޭކުރުން، وطء ވުން މަނާކުރާ އެއްވެސް مانع އެއްނެތް ގޮތެއްގައި އަބިމީހާއާއި ފިރިމީހާ خلوة އެއްގައި އެކަނިވުމެވެ. މިއީ حنفي مذهب އަށް ޚާއްޞަ رأى އެކެވެ.
مهر ކަނޑައެޅުމަކާ ނުލައި ކައިވެނީގެ عقد ކުރުމާއި އެކި مذهب ތަކުގެ رأى ތަފާތެވެ. مالكي مذهب އަދި ابن حزم ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި مهر ކަޑަނޭޅި ކުރާ ކައިވެންޏަކީ ޞައްޙަ ކައިވެންޏެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު جمهورންގެ އަރިހުގައި مهر ކަޑަނޭޅި ކުރާ ކައިވެންޏަކީ ޞައްޙަ ކައިވެންޏެކެވެ. އަދި މިޙާލަތުގައި އަންހެންކުއްޖާއަށް مهر مثل ޙައްޤު ވާނެއެވެ. مهر مثل ކަނޑައެޅުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ކަންތައްތަކެއް ހުރެއެވެ. އެއީ ދީންވެރިކަން، ބިކުރުވެރިއެއްތޯ ނުވަތަ ޘައްޔިބެއްތޯ، ބުއްދިވެރިކަން، ރީތިކަން، ރަށަށް، މުއްސަނދިކަމަށް މިއެވެ. الإمام أحمد ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި مهر مثل ކަނޑައެޅުމުގައި ބަލަންޖެހޭނީ އަންހެންކުއްޖާގެ ބައްޕަ ފަރާތުން ތިމާގެ އަންހެނުން ޢާއްމުކޮށް ރަންކިޔާ އުޅޭ މިންވަރަށެވެ.
مهر ކަނޑަނާޅާ ކައިވެނީގެ އަޤުދު ކުރުމަށްފަހު مهر ދައްކާއިރު އޭގެ މިންވަރު ކަނޑައަޅާނަމަ މިފަދަ ޙާލަތުގައި ދައްކަންޖެހޭނީ مهر مثل އެވެ. ފިރިމީހާ މަރުވެއްޖެނަމަވެސް ދައްކަންޖެހޭނީ مهر مثل އެވެ. مهر ކަނޑަނާޅާ ކައިވެނީގެ އަޤުދު ކުރުމަށްފަހު ރޭކުރުމުގެ ކުރީގައި ވަރިވެއްޖެނަމަ ދެން އޮންނާނީ مُتْعَة އެވެ. مُتْعَة އަކީ ވަކިމިންވަރަކަށް ކަނޑައެޅިފައި ނެތްނަމަވެސް ފިރިމީހާގެ މާލީ ޙާލަތަށް ބަލާ ފިރިމީހާގެ މާލީ ޙާލަތު ހުރި މިންވަރަށް ކަނޑައެޅޭ އެއްޗެކެވެ.
مهر ކެނޑިގެންދާ ޙާލަތްތަކެއްވެސް ވެއެވެ. الطلاق އަކާއިނުލާ ރޭކުރުމުގެ ކުރީގައި ނުވަތަ خلوة އެއްގައި އެއްތަން ވުމުގެ ކުރީގައި ކައިވެނި ރޫޅާލުމުން އަންހެން މީހާއަށް ރަން ޙައްޤެއް ނުވާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ކައިވެނިކުރިތަނުން އަންހެން މީހާ މުރުތައްދުވުން، ފިރިހެންމީހާގެ ހުރި އައިބެއްގެ ސަބަބުން އަންހެންމީހާ ކައިވެނި ބާޠިލްކުރުމަށް އިޚްތިޔާރުކުރުމެވެ. مهر އަނބުރާ ފިރިހެން މީހާއަށް ދައްކާގޮތަށް خلع ކުރުމުންވެސް ރަން އަންހެނާގެ ކިބައިން ކެޑިގެން ދާނެއެވެ. އަދި ކައިވެނިކުރުމަށްފަހު ފިރިހެންމީހާގެ ކިބައިން އަންހެންމީހާ ރަން ކަނޑާލަދިނުމާއި ރަނަށްވާ އެއްޗެއް ފިރިހެން މީހާއަށް ހިބައިން ދިނުމުންވެސް އަންހެނާގެ ކިބައިން ރަން ކެނޑިގެންދާނެއެވެ. مهر ގެ ½ ކެނޑިގެންދާ ޙާލަތަކީ ކައިވެނިކުރުމަށްފަހު ރޭކުރުމުގެ ކުރީގައި ވަރިކުރުމުމެވެ.
ޙުސައިން އަފީފް (ބަގީޗާގެ)
ބަގީޗާގޭ ޙުސައިން އަފީފް އަކީ އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ސަޢީދު އިބްނި ޙުސައިން ޞަލާހުއްދީންގެ ދަރިކަލެކެވެ. ޙުސައިން ޢަފީފް ތައުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ ރާއްޖެއިންނާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުންނެވެ. މިއީ މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލްގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. ޢަރަބި، އުރުދޫ، އިގިރޭސި ރަގަޅަށް ދެނެލައްވައެވެ. ގުރުއާން، މައުލޫދު، ޚުޠުބާ ވަރަށް ރީތިކޮށް ވިދާޅުވެއެވެ. ދަރަވަންދޫގޭ ޕާޓީގައި ލަވަ ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.
ބޭފުޅުން
ޙުސައިން އަފީފް އަވަހާރަވީ 18 އޮގަސްޓް 1946 ގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ހުއިފަތު ބޮއްމަސް
ހުއިފަތު ބޮއްމަސްނުވަތަ އަކީ ބޮއްމަހުގެ އެހެނިހެން މަސްމަހާ ޚިލާފަށް މޫދުގައި މަތީބައިގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ކުޑަ އިސްކޮޅެއްގެ މަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 19 ސމ އަށެވެ. ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަހަށް ރާއްޖޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއްކިޔާ ނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފަޔަށާއި އިގިރޭސި ނަމަށް ވިސްނާ ހުއިފަތު ބޮއްމަސް ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. މިމަސް ގިނައިން ފެންނަނީ އިރުވައި މޫސުމުގެ މަޑު ދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގެ އިރުމަތީ ފަރާތަށް ގޮނޑުވާ ހުއިފަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެހުއިފަތާ އެއްކުލައަށް ހަށިގަނޑުގެ ކުލަ ބަދަލުކޮށްގެން މަޑުމަޑުން އޮޔާ ދަތުރުކުރާ ތަނެވެ. ފުރަތަމަ ކަށި އެހެނިހެން މަސްމަހާ ޚިލާފަށް ވަދެއްގެ ގޮތަށް އުފެދިފައި ހުރެއެވެ. މިވަދުން އެހެން ކުދި މަސްމަހާމެހި އޭގެ ކައިރިއަށް ގެނުވާފަދަ ކުދި ލުއްކިތަކެއް ޖަހާ މަސް ގާތްވުމުން މަހުގެ މައްޗަށް ވާގޮތަށް ހުންނަ ބޮޑު އަނގައިން ކާނާއެކުގައި ޝިކާރަކޮށްލައެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ވަކިވަކިން ހުންނަ 3 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ހަންގަނޑު އޮމާނެވެ. މަހުގައި ހުންނަނީ ހުއިފަތު ފެހިކުލައެވެ. މުޅި މަހުގައި ފަނޑު މުށި ކުލައަކުން ކުރެހުންތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށުގެ ކުލަ ފަނޑުވާނެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފާތިމަތު ރަމީޒާ
ފާތިމަތު ރަމީޒާ އަކީ މަޝްހޫރު ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. ވާހަކަ ލިޔުންތެރި އެކެވެ. ރަމީޒާ ވަނީ ދިވެހި ތަފާތު އެތައް ފިލްމްތަކެއްގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ތަފާތު ވީޑިއޯ ލަވަތަކާއި، ޓީވީ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުން ވެސް ރަމީޒާގެ ހުނަރު ބެލުންތެރިންނަށް ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ.
ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތުން
ފާތިމަތު ރަމީޒާ ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތީ މީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 25 އަހަރު ކުރިންނެވެ. ރަމީޒާ ފުރަތަމަ ކުޅުނު ފިލްމަކީ ބޮޑު ތަކުރުފާނު ފިލްމެވެ. މިފިލްމްގައި ރަމީޒާއާއި އެކު ލީޑްރޯލް ކުޅުނީ މަޝްހޫރު އަދީބު ކަށިމާ އަހުމަދު ޝާކިރު އެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ފާތިމަތު ރަމީޒާ ވަނީ ތަފާތު އެތަކެއް ގިނަ ދިވެހި ފިލްމް ތަކެއް ކުޅެފައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ކުރީގެ ވަރަށް ގިނަ ފިލްމްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ. ކުޅެފައިވާ ބައެއް ފިލްމްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ލިބިފައިވާ އެވޯޑްތައް
ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ އިނާމް
އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ބިލް ކްލިންޓަން
މިއީ އެމެރިކާގެ 42 ވަނަ ރައީސެވެ.
މޭޖަރ ޖެނެރަލް މޫސާ ޢަލީ ޖަލީލް
މޭޖަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) މޫސާ ޢަލީ ޖަލީލަކީ އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ ކުރީގެ ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް އެވެ. މޫސާ ޢަލީ ޖަލީލް ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދިފާޢީ ވަޒީރުކަން މީގެ ކުރިން ކުރައްވާފައެވެ.
ސަޒާ (ފިލްމް)
ވާހަކަ
ކިޔަވަން ދުރު އަތޮޅެއްގައި ހުރެފައި ރަށުގައި ޗުއްޓީ ހޭދަކުރާ ރީމާ (ނިއުމާ މުޙައްމަދު) އާއި އެރަށަށް ލޭންޑް ސާރވޭކުރަން މާލެއިން އަންނަ ޒައިދު (ލުފުޝާން ޝަކީބު) އާއި ދިމާވެއެވެ. ނަމަވެސް މި ދެ ޒުވާނުން ދިމާވާ ފުރަތަމަ ދުވަހުވެސް ދެމީހުން ދެމީހުންނަށް ދެކޮޅުވެރިކަން ފާޅުކުރަންފަށައެވެ. އަދި އިސާހިތަކު އެކަކު އަނެކަކަށް ލަނޑުދޭން ފަށައެވެ. ތަފާތު މަޖާ ހާދިސާ ތަކަކަށްފަހު، މި ދެ ޒުވާނުން ލޯބީގެ ގޮތުން ގުޅޭތަނުން، ޒައިދު މާލެއަށް ފުރަންޖެހެއެވެ. އަދި ދެތިން ދުވަހެއްގެތެރޭގައި އެނބުރި އައިސް ރީމާއާއި ކައިވެނީގެ ގޮތުން ގުޅުމަށް ރީމާގެ ގާތުގައި ޒައިދު ވައުދުވެއެވެ.
ނަމަވެސް ޒައިރު އެރަށުން ފުރުމާއެކު، ރީމާއަށް ޒައިދުގެ އެއްވެސް ހަބަރެއްނުވެ ގުޅުން ކެނޑެއެވެ. ޒައިދުއަށް ދެތިންދުވަހަށް ރީމާ ކުރި އިންތިޒާރު، ދެތިން ހަފްތާއަށް ބަދަލުވެ ދެތިން މަހަށް ދެމިގެންދެއެވެ. ޒައިދުއަށް ރީމާ ކުރާ އިންތިޒާރުގައި ރީމާގެ ދިރިއުޅުން ހީވެސް ނުކުރާކަހަލަ ގޮތަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. ރީމާގެ ދިރިއުޅުން އެފުއްމިފުށަށް ޖެހެއެވެ. އަދި ލޯތްބައްޓަކައި ރީމާ ކުރި އިންތިޒާރު ކެތްކުރަންދަތި ސަޒާއަކަށް ބަދަލުވެގެން ދެއެވެ.
ސްކްރީންޕްލޭ
މިފިލްމް އުފެއްދުމަށްޓަކައި ފަރިވާ ފިލްމްސް އާއި ކިޑް ޕްރޮޑަކްޝަންގެ ފަރާތުން ގަނެފައިވަނީ ގާނިއަރ މިއަދު ކްރިސްޓަލް އެވޯޑް 2008 ގެ ޓީވީ ޑްރާމާ ސިލްސިލާތަކުގެ ބައިން އެންމެ މޮޅު ވާހަކަ ހާސިލްކޮށްފައިވާ މަރިޔަމް މޫސާ ލިޔެފައިވާ ސްކްރީންޕްލޭއެކެވެ. ފިލްމުގެ ޝޫޓިންގއަށް ބ. މާޅޮހަށް ފުރަން ވަރަށް ގާތްވެފައިވަނިކޮށް، ފިލްމްގެ ޑައިރެކްޓަރު ހުސެއިން މުނައްވަރު މިސްކްރީންޕްލޭ އިތުރަށް ފުރިހަމަކުރުމަށްޓަކައި ތިންވަނަ އަދި ފަސްވަނަ ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް ގައި އެންމެ މޮޅޫ ސްކްރީންޕްލޭ ހާސިލްކޮށްފައިވާ މަހުދީ އަހުމަދު އާއި ހަވާލުކުރެއެވެ.
މަރިޔަމް މޫސަ ލިޔެފައިވާ ސްކްރީންޕްލޭގެ ބޭސިކް ޕްލޮޓް ބޭންދުމަށްފަހު، މުޅި ސްކްރީންޕްލޭއަށް ބޮޑެތި ބަދަލުގެނެސް، އައު ބައިތަކެއް އިތުރުކުރުމަށްފަހު، ކެރެކްޓަރތައް އަލުން ޑިވެލޮޕްކޮށް އަދި ކްލައިމެކްސްއަށް ބޮޑު ޓްވިސްޓެއް ގެނައެމަށްފަހު، ޝޫޓިންގއަށް ފުރޭވަރަށް ސްކްރީންޕްލޭގެ ފުރަތަމަ އަދި ދެވަނަ އެކްޓް ހަފްތާއެއްގެތެރޭގައި މަހުދީ ލިޔެ ނިންމުމަށްފަހު މުނައްވަރާއި ހަވާލުކުރެއެވެ.
ފުރަން 2 ދުވަހަށް ވެފައި އޮއްވާ ކާސްޓިންގ ގެ މައްސަލައެއް މުނައްވަރާ ކުރިމަތިވެއެވެ. ފިލްމުގެ މުހިންމު އެއް ރޯލު ކުޅެން ހަމަޖައްސާފައިވާ އެކްޓަރެއްގެ ފަރާތުން ފިއްތުންތަކެއް ކުރިމަތިވާން ފެށުމުން، ލަފާހޯދުމަށް ފުންނާބު އުސް ފިލްމް އުފެއްދުންތެރިޔާ މުޙައްމަދު ނިޔާޒް ޓެޑްރީ އާއި މުނައްވަރު ބައްދަލުކުރެއެވެ. އަދި ޓެޑްރީގެ ލަފާގެމަތިން، މިއެކްޓަރު ފިލްމުން ވަކި ކުރުމަށްފަހު ލީޑް ރޯލްކުޅެން ހަމަޖައްސާފައިވާ އިސްމާޢީލް ރަޝީދު އަށް އެބައި ދެއެވެ. އަދި ލީޑް ރޯލަށް، ދުވަހަކުވެސް ފީޗަރ ފިލްމެއްގައި ލީޑްރޯލް އަދާކޮށްފައިނުވާ ލުފްޝާން ޝަކީބް ހަމަޖައްސައެވެ.
ކާސްޓިންގގެ މިބޮޑު ބަދަލާއެކު، ސްކްރީންޕްލޭއަށްވެސް މިބަދަލުތައް މަހުދީ ގެނައުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ، ސްކްރީންޕްލޭ އިތުރަށް މުއްސަނދިވެ، ސްކްރީންޕްލޭއަށް ލިބިފައިނުވާ ތަފާތުބޮޑު ރަހައެއް އިތުރުވުމެވެ. މި ބަދަލުތަކާއެކު ލިޔެ ނިމިފައިވާ ފުރަތަމަ އަދި ދެވަނަ އެކްޓް ހިފައިގެން ޝޫޓީންގ އަށް ބ. މާޅޮހަށް މުނައްވަރާއި އެނާގެ ކާސްޓް އަދި ކްރޫ ފުރައެވެ. އަދި ޝޫޓިންގ ނިމުމުގެ ކުރިން، ސްކްރީންޕްލޭގެ ތިން ވަނަ އެކްޓް މަހުދީ ލިޔެ ނިންމުމަށްފަހު ބ. މާޅޮހަށް ފޮނުވައެވެ.
ޕްރޮޑަކްޝަން
ޕްރޮޑަކްޝަން ފެށުމައްޓަކާ ފިލްމުގެ ކާސްޓާއި ކްރޫ ބ. މާޅޮހަށް ފުރާފައިވަނީ 22 އޭޕްރިލް 2010 ގައެވެ. އަދި ޕްރިންސިޕަލް ފޮޓޮގްރަފީ ނިންމައިގެން އެނބުރި މާލެ އައިސްފައިވަނީ 26 މެއި 2010 ގައެވެ.
ޕޯސްޓް ޕްރޮޑަކްޝަން
ޕޯސްޓް ޕްރޮޑަކްޝަންގެ މަސައްކަތަކަށް އެޑިޓިން އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރަންފެށީ ޑިރެކްޓަރ ހުސައިން މުނައްވަރެވެ. ޕޯސްޓް ޕްރޮޑަކްޝަންގެ މަސައްކަތް އަވަސްކޮށް އަދި ހަލުވި ކުރުމަށްޓަކައި، ފިލްމުގެ އެޑިޓިންވަނީ 7 ޕްރޮޖެކްޓް ފައިލަށް ބަހާލާފައެވެ. މިގޮތުން ފުރަތަމަ ޕްރޮޖެކްޓް ނިންމުމަށްފަހު، ބާކީ އޮތް 6 ޕްރޮޖެކްޓް އެޑިޓްކުރުމަށްޓަކައި ފަސްވަނަ ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް ގައި ވާލޯބި އެނގޭނަމަ (ފިލްމް) އިން އެންމެ މޮޅު އެޑިޓަރުގެ ރަން ވަނަ ހާސިލްކޮށްފައިވާ އަލީ މުސްތަފާ ސެމީ އާއި ހަވާލުކުރެވުނެވެ.
ފިލްމުގެ 5 ވަނަ ޕްރޮޖެކްޓް އެޑިޓްކޮށް ނިންމި ތަނުން، ޕްރޮޖެކްޓް ފައިލްގައި ޓެކްނިކަލް މައްސަލައެއް ދިމާވެގެން އެފައިލް ހަލާކުވިއެވެ. ނަމަވެސް ޑިރެކްޓަރ މުނައްވަރު ބޭނުންވީ އެޕްރޮޖެކްޓް އަލުން އެޑިޓްނުކޮށް ބާކީ އޮތް 6 އަދި 7 ވަނަ ޕްރެޖެކްޓް ނިންމުމަށްފަހު 1 ވަނަ އަދި 5 ވަނަ ޕްރޮޖެކްޓް އަލުން އެޑިޓްކުރުމަށެވެ. ފަސްވަނަ ޕްރޮޖެކްޓްގެ އެޑިޓިންކުރެވުނުއިރު އެޕްރޮޖެކްޓްގެ ދިގުމިނަކީ 20 މިނެޓެވެ.
22 އޯގަސްޓް 2010 ގައި ސެމީ ވަނީ 7 ވަނަ ޕްރޮޖެކްޓް އެޑިޓްކޮށް ނިންމާފައެވެ. އަދި 1 ވަނަ އަދި 5 ވަނަ ޕްރޮޖެކްޓް އަލުން އެޑިޓްކޮށް ނިންމަން ހަފްތާއެއްވަރު ނަގާނެކަމަށް ސެމީ ލަފާކުރެއެވެ.
އެޑިޓްކުރެވުނު 2 ވަނަ އާއި 3 ވަނަ އަދި 4 ވަނަ ޕްރޮޖެކްޓްގެ ކަލަރ ގްރޭޑިންގ ވަނީ އިޓާނަލް ސްޓޫޑިއޯގައި ހަދަން ފަށާފައެވެ. މިމަސައްކަތް ކުރާ ފަރާތަކީ ރާއްޖޭގެ ފުންނާބު އުސް ޑައިރެކްޓަރ މުޙައްމަދު ނިޔާޒް ޓެޑްރީ އެވެ
10 ސެޕްޓެމްބަރު 2010 ގައި މިފިލްމުގެ އެޑިޓިންގއާއި ޑަބިންވަނީ ނިމިފައި. މިހާރު މިފިލްމުގެ ކުރެވެނީ ކަލަރގްރޭޑިންގގެ މަސައްކަތެވެ.
ފިލްމުގެ މިއުޒިކާއި ސައުންޑްގެ ހުރިހާ މަސައްކަތެއްކޮށްފައިވަނީ ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް ހާސިލްކޮށްފައިވާ ކާމިޔާބު މިއުޒިކް ކޮމްޕޯޒަރ މުހަންމަދު އިކްރާމް އެވެ.
ރިލީޒްކުރުން
މިފިލްމު ވަރަށް ކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތެއްގައި ޕްރިމިއަރކޮށްފައިވަނީ 29 މާރޗ 2011 ދުވަހުގެ ރޭ އޮލިމްޕަހުގައެވެ. ފިލްމު ރިލީޒްކޮށްދެއްވީ މާލޭ ސިޓީގެ ފުރަތަމަ މޭޔަރ ސަރަނގު އާދަމް މަނިކެވެ.
ތަރުހީބު
ފިލްމުގެ ޑިރެކްޓަރު އެމްއެންބީސީ ވަން ގެ ފިލްމީ އުދަރެހަށް 8 އޭޕްރިލް 2011 ގައި ދިން ބަސްދީގަތުމެއްގައި އިއުތިރާފްވެފައިވަނީ މިފިލްމު ރިލީޒްކުރުމާއި ހަމައަށް ޓިކެޓް ސޭލްސް އެސްޓިމޭޓްކުރިވަރަށްވުރެ ދަށްކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޕްރިމިއަރ ނައިޓަށްފަހު ޖެހިގެން ފިލްމު ދެއްކި ރޭ، ފިލްމުގެ ހުރިހާ ޓިކެޓެއް ގާތްގަނޑަކަށް ވިކި ހުސްވެ ދެން އައި ރޭތަކުގައި ޓިކެޓް ސޭލްސް ރަނގަޅުވެ ފިލްމުގެ މަގުބޫލުކަން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަ ފަރާތްތަކެއްގެ ކޮމެންޓްތަކުން މިއީ ބަލައިލަން ކަމުދާ ހުރިހާ ރަހަތަކެއް ވަރަށް ހަމައަށް ހުރި ފިލްމެއްކަމަށެވެ. އަދި މިފިލްމު އުފެއްދި ފަރާތްތަކުން ބޭނުންވި ގޮތަށް މިފިލްމު ބެލި އެންމެންވެސް ފިލްމު ބަލައިގެން ނުކުތީ އެންޓަޓެއިންވެގެން ކަމަށެވެ.
އަލަށް ލީޑް ރޯލަކުން ފެނުނު ލުފްޝާން ޝަކީބްގެ މަގުބޫލުކަން މިފިލްމުން އިތުރުވެ އަދި އަންހެނުންނަށް އަނިޔާކުރާ އަހަންމާގެ ރޯލު އަދާކޮށްފައިވާ ކޮޕީ އިސްމާއިލް ރަޝީދު އެރޯލް ހުށަހަޅާދީފައިވާލެއް މޮޅުކަމުން ގިނަ ބެލުންތެރިން އަހަންމާ ދެކެ ބިރުގަނެ، ޖެހިލުންވެ އަދި ފޫހިވީކަމަށްވެސްވެއެވެ. އަދި އޭނާގެ 'އޭ ފޯރ އެޕަލް' ޑައިލޮގްކޮޅުވަނީ ދިވެހި ފިލްމީ ތާރީހުގެތެރެއަށް ވަދެފައެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން، ހިތާމަވެރި ރޯލުތަކުން މިހާތަނަށް މަގުބޫލުކަން ހޯދާފައިވާ ނިއުމާ މުހަންމަދު މިފިލްމުގެ އިންޓަވަލްކުރި ބިނާކޮށްފައިވާ ރޮމޭންޓިކް ކޮމެޑީގައި އޭނާގެ ކޮމިކް ޓައިމިންގ މަޖާކަމުން، މިއީ ނިއުމާގެ މުޅީން ތަފާތު އެކްޓިންގެއް ބެލުންތެރިންނަށް އަލަށް ފެނުނު ފުރުސަތެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށް އެކަމަށް ތައުރީފްކޮށްފައިވެއެވެ.
ވިޔަފާރި
މިފިލްމަކީ 2011 ވަނަ އަހަރު ނުކުތް އެންމެ ވިޔަފާރި ރަނގަޅު ފިލްމެވެ. މިފިލްމަށްވަނީ ސުޕަރހިޓްގެ ދަރަޖަ ލިބިފައެވެ.
ލިބުނު އެވޯޑްތައް
އެންޝޯންޓަރ މޯލްޑިވްސް ފިލްމް އެވޯޑްސް 2012 ގެ އޮރިޖިނަލް ސްކްރީންޕްލޭ ވަނީ މިފިލްމްއިން މަހުދީ އަހުމަދު ހާސިލްކޮށްފައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި ފިލްމް ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
މާ ބޮއްމަސް
މާބޮއްމަސްނުވަތަ އަކީ ބޮއްމަހުގެ އާއިލާގެ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް ބިޔަވާ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 38 ސމ އަށެވެ. މިއީ އެތެރެވަރީގެ ކަނޑުތަކާއި ފަރުތަކުގެ ބޭރުގައި 100 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި އަޑީގައި އުޅޭ ބަރުހެލި މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަހަށް ރާއްޖޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއްކިޔާ ނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފަޔަށާއި އިގިރޭސި ނަމަށް ވިސްނާ މާބޮއްމަސް ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.މިއީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް މޮޅަށް އެސޮރު އުޅެމުންދާ މާހައުލާ އެއްގޮތަށް މަހުގެ ކުލަ ބަދަލުކުރާ މަހެއްކަމުން އަޑިއަށް ފީނާއުޅޭ މީހުންނަށް ވެސް މިބާވަތުގެ މަސް އަޑީގައި އުޅެނިކޮށް ދެނެގަތުމަކީ އުދަގޫ ކަމެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ފުރަތަމަ ކަށި އެހެނިހެން މަސްމަހާ ޚިލާފަށް ވަދެއްގެ ގޮތަށް އުފެދިފައި ހުރެއެވެ. މިވަދުން އެހެން ކުދި މަސްމަހާމެހި އޭގެ ކައިރިއަށް ގެނުވާފަދަ ކުދި ލުއްކިތަކެއް ޖަހާ މަސް ގާތްވުމުން މަހުގެ މައްޗަށް ވާގޮތަށް ހުންނަ ބޮޑު އަނގައިން ކާނާއެކުގައި ޝިކާރަކޮށްލައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދަންބޮޑު
ދަންބޮޑުނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުމަތީގައްޔާއި ފަޅުތެރޭގައި ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ލޯބޮޑު ވެސް ކިޔައެވެ. ދަންބޮޑު މިނަމުން ނަންދެވިފައިވާ ގިނައަދަދެއްގެ މަސް ރާއްޖޭގައި އުޅެއެވެ. ވުމާއެކު މިދަރިކޮޅުގެ ކޮންމެވެސް އެއްވައްތަރަކަށް ދަންބޮޑު މިނަންކިޔާފައި ބޭއްވުމަކީ ރަގަޅުގޮތެއް ކަމަށްދެކި މިމަހަށް ދަންބޮޑު ކިޔާފައިވަނީ އެވެ. ދަންބޮޑު އަކީ ދިވެހި މަސްވެރިން ދަންނަ ރޭގަނޑުގެ ކެޔޮޅުކަމުގައި ބޭނޭ މަހެކެވެ. މިއީ އާންމު ގޮތެއްގައި ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. އެއީ މަހުގެ ކުޑަކަމުންނާއި ކަށިތައް ގިނަވެފައި ކަށިތަކުގެ ވަރުގަދަ ކަމުންނެވެ. މިއީ އާންމު ގޮތެއްގައި 10 މީޓަރަށްވުރެ ފުން ހިސާބުތަކުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. ނަމަވެސް ހަނދުވަރުގެ އައްޔާއި ބޮކި އައްޔަށް ބައިބަޔަށް ތިލަވެ އުޅެއެވެ. މިގޮތުން ތިލަވެ އުޅޭއިރު ކުދިބުޅީގައި ވަރަށް ފަސޭހައިން ބޭނެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ނޮން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރ
ނޮން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރ ( އެންސީއޯ) އިންނަކީ އަސްކަރިއްޔާގައި ކޮމިޝަން ނުކޮށް ތިބޭ ސިފައިންނެވެ. ނޮން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންނަށް މަޤާމުގެ ކުރިއެރުން ދެމުންދަނީ އެންލިސްޓެޑް ރޭންކްތަކުން، އެރޭންކްތަކުގެ އިޚްތިޔާރުތަކާ އެކުގައެވެ.
ހަރަކާތްތެރިވާގޮތް
ނޮން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ސިފައިންނަކީ އަސްކަރިއްޔާގެ "މައިބަދަ" އެވެ. އެއީ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އަސާސީ އަދި ފެންނަފަށުގައި ތިބޭ ގިނަ އަދަދެއްގެ ސިފައިންގެ ލީޑަރުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން މިއީ އަސްކަރިއްޔާގެ މިޝަން ހާސިލުކޮށް، ތަމްރީނުތައް ހިންގާ، މިޝަން ފުރިހަމަކުރުމަށް ވާންޖެހޭ ތައްޔާރީތައްވުމަށް އެންމެ އަސާސީ ލީޑަރުން ހިމެނެއެވެ. އެންސީއޯއިންނަށް ބޭނުންވާ ތަމްރީނާއި ތަޢުލީމް އަދި ބޭނުންވާ ލީޑަރޝިޕް އާއި މެނޭޖްމަންޓް އަދި ޚިދުމަތަށް ޚާއްޞަ، އަސްކަރީ ތަމްރީނުތައް ލިބިފައިވާ ބައެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެ
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަސްކަރިއްޔާ "މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސް" ގައި ނޮން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުންގެ ވަކި ކޯރ އެއް އުފެދުނީ 2010 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އޭގެ ކުރިންވެސް އެންސީއޯ އިން ސިފައިންގޭގައި ތިބެއެވެ. އެންސީއޯ ކޯރ ވަކިވެގެން ދިޔައީ އޮފިސަރ ކޯރ އާއި ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ކޯރ އަދި އެންލިސްޓެޑް ކޯރ އުފެދުމާހަމައިންނެވެ.
ނަޞްރުގެ ދުވަސް
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނަޞްރުގެ ދުވަހަކީ ނޮވެމްބަރުމަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހެވެ. އެދުވަސް ނަޞްރުގެ ދުވަހުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރަނީ 1988 ނޮވެމްބަރ 3 ވަނަދުވަހު ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ޢުދުވާނުން ދިވެހިން ސަލާމަތްވެ ނަޞްރު ލިބުމާގުޅިގެންނެވެ.
ނޮން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރ
ދިވެހިރާއްޖެ
އެންސީއޯ ކޯރގެ ރޭންކް ތަކަކީ ޕްރައިވެޓް، ލާންސް ކޯޕްރަލް، ކޯޕްރަލް، ސާރޖަންޓް، ސްޓާފް ސާރޖެންޓް، ސާރޖަންޓް ފަސްޓް ކްލާސް، ފަސްޓް ސާރޖަންޓް، ސާރޖެންޓް މޭޖަރ، ކޮމާންޑް ސާރޖަންޓް މޭޖަރ އެވެ. ސިފައިންގޭގައި އެންމެ ސީނިއަރ އެންލިސްޓެޑް ރޭންކަކީ ކޮމާންޑް ސާރޖަންޓް މޭޖަރ އެވެ. އެރޭންކްގެ ތެރެއިން އެންމެ ސީނިއަރ އެޕޮއިންޓްމަންޓް ކަމުގައިވާ ކޮމާންޑް ސާރޖަންޓް މޭޖަރ އޮފް އެމްއެންޑީއެފް އަށް މީހަކު އެޕޮއިންޓް ކުރެވޭނެއެވެ. އެންސީއޯ އިން ބެހެނީ ތިން ބަޔަކަށެވެ. އެއީ ޖޫނިއަރ އެންސީއޯ އިންނާއި ސީނިއަރ އެންސީއޯ އިންނާއި އެންލިސްޓެޑް ލީޑަރުންނެވެ. ޖޫނިއަރ އެންސީއޯ އިންނަކީ ލާންސް ކޯޕްރަލް އަދި ކޯޕްރަލް ރޭންކެވެ. ސީނިއަރ އެންސީއޯ އިންނަކީ ސާރޖަންޓް ، ސްޓާފް ސާރޖެންޓް އަދި ސާރޖެންޓް ފަސްޓް ކްލާހުގެ ސިފައިންނެވެ. ސީނިއަރ އެންލިސްޓެޑް ލީޑަރުންނަކީ ފަސްޓް ސާރޖެންޓުންނާއި ސާރޖެންޓް މޭޖަރުންނާއި ކޮމާންޑް ސާރޖެންޓް މޭޖަރުންނެވެ. އޭރިއާ ކޮމާންޑް ތަކަށާއި ސިފައިންގެ ބޮޑެތި ކޮމްޕޯނަންޓްތަކަށް 2010 ގައި ކޮމާންޑް ސާރޖެންޓް މޭޖަރުން އެޕޮއިންޓް ކުރިއެވެ. ފަހުން އެ މަޤާމު އުވާލާ ސީނިއަރ އެންލިސްޓެޑް ލީޑަރުންގެ ގޮތުގައި އެޕޮއިންޓްމަންޓެއް އުފައްދާ 2011 ގައި މަޤާމު ހަވާލުކުރިއެވެ. ސިފައިންގެ ތަމްރީނު މަރުކަޒެއް ކަމަށްވާ ގިރިފުށީގައި އެންސީއޯ އެކެޑެމީއެއް 2009 ފެބްރުއަރީ 1 ވަނަ ދުވަހުވަނީ ހުޅުވާފައެވެ.
ނަޞްރުގެ ދުވަސް
--Allosaeed 15:29, 26 ޖެނުއަރީ 2012 (UTC)
ނޮން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރ
އޮސްޓްރޭލިއާ
އޮސްޓްރޭލިއާގެ އަސްކަރިއްޔާގައި އެންސީއޯ އިން މަސައްކަތްކުރަނީ ފިޒިކަލް ޑިއުޓީތައް އަދާކުރުމުގަޔާއި މެނޭޖްމަންޓްގައެވެ. ލާންސް ކޯޕްރަލުންނާއި ކޯޕްރަލުންނަށް ކިޔަނީ ޖޫނިއަރ އެންސީއޯއިންނެވެ. ސާރޖަންޓުން، ސްޓާފް ސާރޖަންޓުން، ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ކްލާސް 2، ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ކްލާސް 1 ހިމެނެނީ ސީނިއަރ އެންސީއޯ އިންގެ ތެރޭގައެވެ. އޮސްޓްރޭރިއާ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އޮފިސަރުން މަސައްކަތްކުރަނީ އިދާރީ މަސައްކަތް ހިމެނޭ ޑިއުޓީތަކުގައި އެންސީއޯއިންގެ އަޚްލާޤް ދެމެހެއްޓުމަށް ޔަޤީން ކުރުމަށެވެ. ސީނިއަރ އެންސީއޯއިން އެމީހުންގެ ދަށުގައި މަސައްކަތްކުރާ ސިފައިންގެ މަސައްކަތް ބަލާ ޔަޤީންކުރަމުންދާނެއެވެ. އޮފިސަރުން ބަލަމުންދާނީ އޭގެ ފުޅާ ތަސްވީރެވެ.
ނިއު ސައުތު ވޭލް ޕޮލިސް ފޯސްގައި އެންސީއޯއިން މަސައްކަތްކުރަނީ ސުޕަވައިޒްކުރުމާއި ވިލަރެސް ކުރުމުގެ ދައުރެކެވެ. އެންއެސްޑައިބްލިއު ޕޮލިސް އޮފިސަރުންނަކީ ކޮމިޝަނަރގެ އަތުން ސިއްކަ ޖަހާ ހަވާލުކުރެވޭ ވޮރަންޓް އެޕޮއިންޓްމަންޓެކެވެ.
ކެނެޑާ
ރާނީގެ އަމުރުތަކާއި ޤާނޫނުތަކުގައިވާ ކެނެޑާގެ ލަޝްކަރުގައި ނޮން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުން ކަމަށްބުނަނީ "ކޯޕްރަލް ނުވަތަ ސާރޖަންޓް ރޭންކްއަކީ ކެނެޑާގެ ލަޝްކަރުގެ މެންބަރުންގެ ރޭންކްތަކުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ ބައެއް" ކަމަށެވެ. 1990 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ނޮން ކޮމިޝަންޑް މެންބަރު (އެންސީއެމް) ވަނީ ތަޢާރަފުކޮށްފައެވެ. އެއީ ރެކްރޫޓު ކުރެވޭ ސިފައިންގެ މީހާއިން ފެށިގެން ޗީފް ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގެ މަޤާމާހަމައަށް ތިބޭ މީހުންނެވެ.
ފިންލެންޑް
ލިނިޝް ޑިފެންސް ފޯސް ގައި އެންސީއޯ ހިމެނެނީ ސާރޖަންޓް މޭޖަރ އިން ފެށިގެން ކޯޕްރަލް ރޭންކާ ހަމައަށެވެ. ލާންސް ކޯޕްރަލުންނާއި ލީޑިންގ ސީމަނުން ހިމެނެނީ އެންސީއޯ ރޭންކްތަކުގެ ތެރެއަކު ނޫނެވެ.
ޖާރމަނީ
ޖާރމަނީގައި އެންސީއޯ އިންނަށް ކިޔަނީ "އަންޓެރޮފިޒިއަރ" އެވެ. މާނައަކީ "ދަށް އޮފިސަރ" ނުވަތަ "ސަބް އޮފިސަރ" އެވެ.
ނިއުޒިލޭންޑް
ނިއުޒިލޭންޑް ޑިފެންސް ފޯސްގައި ނޮން ކޮމިޝަންޑް އޮފިސަރުން ކަމަށްބުނަނީ: (ހ) ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ ވޮރަންޓް އޮފިސަރ، ޗީފް ޕެޓީ އޮފިސަރ، ޕެޓީ އޮފިސަރ، ނުވަތަ ލީޑިންގ ރޭންކްތައް ތަކެވެ. 1- ކަނޑުގެ ސިފައިންނާ އެޓޭޗްކުރެވޭ އެއްގަމު ސިފައިންނާއި ވައިގެ ސިފައިންގެ ތެރެއިން އެންލިސްޓެޑް ސިފައިން (ށ) އެއްގަމުގެ ސިފައިންގެ ޕްރައިވެޓުން ފެށިގެން މަތީގެ ސިފައިން. އެކަމަކު އެއީ އޮފިސަރ ކެޑޭޓް ރޭންކްގެ ދަށުގެ ސިފައިން (ނ) ވައިގެ ސިފައިންގެ އެއަރމެން އިން ފެށިގެން މަތީގެ ސިފައިން. އެކަމަކު އެއީ އޮފިސަރ ކެޑޭޓް އަދި ވޮރަންޓް އޮފިސަރުން ހިމެނޭގޮތަށް
އިނގިރޭސިވިލާތް
ބްރިޓިސް އާރމަޑް ފޯސަސް ގައި އެންސީއޯ އިން ދެބަޔަކަށް ބެހިގެންވެއެވެ. އެއ ލާންސް ކޯޕްރަލުން (ލާންސް ބޮމްބާޑިއަރ، ބަރޯސާވަނީ ޔުނިޓަށް)، ކޯޕްރަލުން (ލާންސް ސާރޖެންޓް، ބޮމްބާޑިއަރ، ހޯސް އޮފް ލާންސް ކޯޕްރަލް) އަކީ ޖޫނިއަރ އެންސީއޯ (ޖޭއެންސީއޯ) އިންނެވެ. ސާރޖެންޓުން (ހޯސް އޮފް ކޯޕްރަލް، ސާރޖެންޓް) އަދި ސްޓާފް ސާރޖެންޓުން (ކަލަ ސާރޖެންޓް އަދި ސްޓާފް ކޯޕްރަލް) ( އަދި އާރުއޭއެފްގެ ޗީފް ޓެކްނީޝަނުންނާއި ފްލައިޓް ސާރޖެންޓުން) އެއީ ސީނިއަރ އެންސީއޯ (އެސްއެންސީއޯ) އިންނެވެ.
ވޮރަންޓް އޮފިސަރުން ހިމެނެނީ ސީނިއަރ އެންސީއޯ ބައިގެ ތެރޭގައެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ވަކި ބައެކެވެ. އެންސީއޯއިންނާ ގިނަ ކަންތައްތަކެއްގައި އެއްގޮތް ކަމެއްހުރި ނަމަވެސް ވޮރަންޓް އޮފިސަރުންނަށް ރޯޔަލް ވޮރަންޓް ލިބިފައިވެއެވެ. ސީނިއަރ އެންސީއޯ އިންނާއި ވޮރަންޓް އޮފިސަރުން ބޭނުންކުރަނީ އޮފިސަރުންނެކޭ އެއްގޮތަށް އެމީހުންގެ އަމިއްލަ މެސްއެވެ. އެއީ ސާރޖެންޓް މެސް އެވެ.
ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް
ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އާމީ، ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އެއަރ ފޯސް، އަދި ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް މެރިން ކޯރ ގެ ހުރިހާ ސާރޖަންޓް ރޭންކްތަކެއް އަދި އާމީ އާއި މެރިން ކޯރ ގެ ކޯޕްރަލުން ނަކީ އެންސީއޯ އިންނެވެ.
--Allosaeed 05:23, 25 ޑިސެމްބަރު 2011 (UTC)
ތަފާސް ހިސާބު
ތަފާސް ހިސާބަކީ (Statistics) މައުލޫމާތުތައް އެއްކުރުމާއި އެނަލައިޒްކުރުމާއި ތަރުޖަމާކުރުމާއި ޑޭޓާ ހުށަހެޅުމާ ބެހޭ އިލްމެވެ.
ޞިއްފީން ހަނގުރާމަ
މީލާދިން 657 ވަނަ އަހަރު ޢަލީގެފާނު ޖަމަލު ހަގުރާމައިން މޮޅުވުމާއި އެކު ސާމުކަރައާއި ދިމާލަށް މިސްރާބުޖެހިއެވެ. އެއީ އަމީރު މުޢާވިޔަތުގެ ލަސްކަރާއި ހަގުރާމަ ކުރައްވާ ސާމްކަރަ ޢަލީގެފާނުގެ ބާރުގެ ދަށައް ގެނައުމަށެވެ. މިގޮތުން ސީރިޔާގެ ދެކުނުގެ ރަށެއްކަމުގައިވާ ޔުފްރާދާއި ހަމައިން އަމީރު މުޢާވިޔަތުގެ ލަސްކަރާއި ބައްދަލުވެ މަޝްހޫރު ސިއްފިން ހަގުރާމަ ފެށުނެވެ. މިހަގުރާމައިގައި ދެލަސްކަރުގެ މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން ހަތްދިހަ ހާސް މުސްލިމުން ޤަތުލުވެގެން ދިޔައެވެ. އަދި ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަޞްޙާބީންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ޤަތުލުވެގެން ދިޔައެވެ. އޭގެތެރޭގައި ރަސޫލާގެ އަރިސް ޞަޙާބީއެއް ކަމުގައިވާ އުމުރުން 95 އަހަރުވެފައިވާ ޢަމްރު ބިން ޔާސިރު ހިމެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. ޢަމްރު ބުނު ޔާސިރު ޤަތުލުކުރީ އަމީރު މުޢާވިޔަތުގެ ލަސްކަރުގެ ހަގުރާމަ ވެރިއެކެވެ. މިހަގުރާމާގައި ލޭއޮހޮރުވުން ގިނަވެ ހަގުރާމަ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ކާމިޔާބު ނުލިބި ދިގުލަމުންދާތީ އަމީރު މުޢާވިޔަތުގެފާނުގެ ފަރާތުން މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ވަކީލަކު ހަމަޖެއްސުމަށް އެދުނެވެ. އަދި އެއީ އިސްލާމުން އިސްލާމުންނާ ކުރާ ހަގުރާމައެއް ކަމަށް ވުމާއިއެކު އޭރު އިސްލާމުން ހަގުރާމަކުރަމުން އައި ބޭޒަންޓައިނުން ބަލިކުރުމަށް މިހަގުރާމައިގެ ސަބަބުން އަސަރުކުރާނެކަމަށް ބުނެއެވެ. މުޢާވިޔަތު ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް އިޢުލާނު ކުރުމުން ޢަލީގެފާނު އެކަން ޤަބޫލުފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ސުލްޙައިގައި ވާހަކަ ދައްކައިގެން މައްސަލަ ޙައްލުކުރުމަށް ޢަލީގެފާނު އެއްބަސްވެލެއްވިއެވެ. އަދި މިއެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ޢަލީގެފާނަށް ތަފާތު ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިވެ ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. މިއެއް ބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ޢަލީގެފާނުގެ ބައިވެރިންގެ ގޮތުގައި ތިބި ހަވާރިޖުން ޢަލީގެފާނާއި ދެބަސްވެ ޢަލީގެފާނު ދޫކޮށް ދިޔައެވެ. އެމީހުން ދެކުނު ގޮތުގަައި ޢަލީގެފާނު އެކުރެއްވިކަމަކީ އެމީހުންނަށް ކުރެވުނު މަލާމާތެކެވެ. ޢަލީގެފާނުގެ ގާތް މީހުންގެ ބަހަށް ނުބަލާ ޢަލީގެފާނު އަމީރު މުޢާވިޔަތުގެ ސުލްޙައިގެ ހުށައެޅުންތަކަށް ޢަލީގެފާނު އެއްބަސް ވެލެއްވިއެވެ. އެއީ އެވަގުގެ ޙާލަތާއި އިސްލާމުންގެ ގިނަބަޔަކު ޝަހީދުވެ ލަސްކަރަށް އިތުރު ގެއްލުންވެ އިސްލާމީ އުންމަތް ހަލާކުގެ ތެރެއަށްހިގައިދާނެކަމަށް ބައްލަވާފައެވެ.
ހަމަ މިދުވަސްކޮޅާ ދިމާކޮށް މިސްރުގައި ހަމަނުޖެހުން ހިގާތީ އެތަނުގެ ޤަވަރުނަރު ގައިސް، އަނބުރާ ޢަލީގެފާނު ގެންނެވިއެވެ. އަދި ޤަވަރުނަރު ބަދަލުގައި އައުބޭފުޅަކު މިސްރަށް ފޮނުއްވެވިއެވެ. މިގޮތުން އަބޫބަކުރުގެފާނުގެ ހުންނެވި ފިރިހެން ދަރިކަލުން މުޙައްމަދު ބިން އަބީބަކުރު މިމަޤާމަށް އިސްކުރެއްވިއެވެ. މުޙައްމަދުގެ ޤަވަރުނަރުކަން ފެށުމާއި އެކު މިސްރުގައި މުޙައްމަދާއި ދެކޮޅުވެރިވުމުގެ އޮއިވަރެއް ހިގައިގަތެވެ. ޖެއްސުން ކުރުމާއި ޖަދަލުކުރުމާއި އަނިޔާއާއި ރަށުތެރެ ލޫޓުވުން ފެށިގެން ދިޔައެވެ. އެއްވެސް ހަމައެއް ލަމައެއްނެތި އެމީހަކަށް ފެނުނު ގޮތަކަށް ކަންކަން ކުރުން އާންމު ވެއްޖެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އިހުނަށްވުރެ މިސްރު ހަލަބޮލިވެ ހަމަނުޖެހުން އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ. މިވަގުތާއި ދިމާކޮށް ސީރިޔާގެ ޤަވަރުނަރުކަމުގައި ހުންނެވި އަމީރު މުޢާވިޔަތު، ޢަމްރުބުނުލް އާސްއަށް ލަސްކަރާއި އެކު މިސްރަށް އަރާ މިސްރު ހިފުމަށް އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ. ޢަމްރުބުނުލް އާސް އިސްލާމީ ލަސްކަރާއި އެކު މިސްރަށް ވަޑައިގެން ފަސޭހަކަމާއި އެކު މިސްރު ހިފައިފިއެވެ. އޭރު މިސްރުގެ ޤަވަރުނަރުކަމުގައި ޢަލީގެފާނު އިސްކުރައްވައިގެން ހުންނެވީ އަބޫބަކުރުގެފާނުގެ ދަރިކަލުން މުޙައްމަދު ބިން އަބޫބަކުރެވެ. ޢަމްރުބުނު އާސްގެ ލަސްކަރު މިސްރުހިފާ މިސްރުގެ ޤަވަރުނަރު ހޯއްދަވާ ޤަތުލުކުރެއްވިއެވެ. އަދި ހިމާރެއްގައި ދެފައި ބަދެ މުޅި މިސްރުގައި ދުއްވި ކަމަށް ތާރީޚީ ފޮތްތަކު ގައިވެއެވެ. މިޙާދިސާގެ ޚަބަރު ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަބިކަބަލުންގެ ގޮތުގައި ހިމެނެވަޑައިގެންނެވި ޢައިޝަތުގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެން ދުވަހުން ފެށިގެން އަވަހާރަވުމާއި ހަމައަށް އެކަމަނާ އެއްގަމު މަހުގެ އެއްވެސް ބާވަތެއް ފަރިއްނުކުޅުއްވާ ކަމުގައި ތާރީޚު ގައިވެއެވެ. އެއީ ޢައިޝަތުގެފާނު އެއްބަޑުއެއްބަފާ ބޭބެ މުޙައްމަދު ބިން އަބީބަކުރު އެފަދަ ގޮތަކަށް އިސްލާމީ ލަސްކަރުން މަރާލުން އެކަމަނާއަށް ޤަބޫލުފުޅު ނުކުރެއްވިގެން ކަމުގައިވެއެވެ. މީލާދީން 661 ވަނަ އަހަރު ޢަލީގެފާނު ޝަހީދުކޮށް ލެވުނެވެ. ޢަލީގެފާނު ޝަހީދު ވުމާއި ގުޅިގެން މުސްލިމުންގެ ޚަލީފާކަން ނެތިގެން ދިޔައެވެ. އެވަގު އިސްލާމީ އެންމެ ބޮޑު ފައުޖް އޮތީ ސީރިޔާގައި އަމީރު މުޢާވިޔަތުގެ ކޮމާންޑުގެ ދަށުގައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އަމީރު މުޢާވިޔަތު ޚަލީފާކަމަށް ދައުވާ ކުރަންފެށިއެވެ. ޚަލީގެފާނުގެ ދޮށީދަރިކަލުންނަކީ އިމާމް ޙަސަންއެވެ.
ރަސޫލާގެ ކާފަދަރިކަލުންނަށް ޚަލީފާކަށް ދިނުމަށް ރަސޫލާގެ ޞަހާބީން އެދެމުން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް އަމީރު މުޢާވިޔަތު ގޮތްދޫނުކުރައްވާ ޚަލީފާކަން ބޭނުންފުޅު ވުމުން އިމާމް ޙަސަން ބިން ޢަލީ، މުޢާވިޔަތައް ޚަލީފާކަން ދިނުމަށް އެއްބަސްވިއެވެ. ޙަސަންގެފާނު މިނިންމުން ނިންމީ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢު ނިކަމެތިވެ ބައިބައިވެގެން ދިޔަނުދިނުމަށެވެ. އެއެއްބަސްވުމުގައި މުޢާވިޔަތައް ފަހު ޚަލީފާކަން ޙަސަންގެފާނަށް ދިނުމަށް އަމީރު މުޢާވިޔަތު އެއްބަސްވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި މުޢާވިޔަތުގެ ޚަލީފާކަމުގައި ޙަސަންގެފާނު އާންމު ދިރިއުޅުއްވުމެއްގައި މަދީނާގައި އުޅުއްވުމަށް އެއްބަސްވެލެއްވިއެވެ. އިސްލާމީ ތާރީޚް ފާހަގަ ކުރާގޮތުގައި ޙަސަންގެފާނުގެ އެއްބަސްވުމާއި ހަމައިން އުމަވިއްޔަ ދައުލަތް އުފެދުނީއެވެ.
މަދަރާސީ މަސް
މަދަރާސީ މަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުން ވަރަށް މަދުން ހިފޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މިހާތަނަށް ރިކޯޑް ކުރެވިފައިވަނީ އެންމެ މަހެކެވެ. މިމަސް ހިފިފައިވަނީ ކޮށިފައްތައިގެން ކ.ފޭދޫފިނޮޅު ކައިރިން 40 މީޓަރު ފުނުންނެވެ. މިއީ ކެއުމަށް އެންމެ ރަގަޅު މަހެކެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 10 ކައްޓާއި، 13 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއެކު 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު ހުދުކުލަ އެކެވެ. ބޮލުގެ ކުލައަކީ ފިޔާތޮށި ކުލައެވެ. މަތީ ކޮތަރިބަޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބަޔާއި، ކަންފަތާއި ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ދިގަށް ކޮންމެ ހުޅުބު ބަރިއެއްގެ ދޭތެރޭ ރީނދޫ ކުލައިގެ ހިމަ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ.
މިމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި ދުނިޔޭގެ ތަފާތު ހިސާބުތަކުގައި ހިފާފައި ހުންނަނީ މަސް ކޮށިންނާއި ނަނުފައްތައިގެންކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 90-20 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުންނެވެ. މިމަހަށް މަދަރާސީ މަސް ކިޔާފައިވަނީ މިމަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާއި ގުޅޭގޮތުންނެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މުޢާވިޔަތު ބިން އަބީ ސުފުޔާން ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު
ފުރިހަމަ ނަންފުޅަކީ މުޢާވިޔަތު ބިން އަބީ ސުފްޔާން ޞަޚްރު ބިން ޙަރުބު ބިން އުމައްޔާ ބިން ޢަބުދު ޝަމުސު ބިން ޢަބުދު މަނާފް އެވެ. އާއިލާ ނިސްބަތްވަނީ ގުރައިޝު ވަންހަ އަށެވެ. އުމަވީ ދައުލަތުގެ އުފެއްދެވި ބާނީ އަކީ މިއީއެވެ. އުފަންވެ ވަޑައިގެންނެވީ ހިޖުރައިގެ 20އަހަރު ކުރިންނެވެ.އިސްލާމްވެވަޑައިގެންނެވީ ހިޖުރައިން 8ވަނަ އަހަރުގައި ކީރިތި ރަސޫލާ މައްކާ ފަތަޙަ ކުރެއްވި ދުވަހުގައެވެ. ހިސާބުގެ އިލްމާއި ލިޔަން ދަސްކުރެއްވިއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހުގައި ލިޔުއްވަން އުޅުއްވިއެވެ. ރަސޫލާގެ އަރިހުން 130 ހަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
އަލީގެ ފާނު ޚަލީފާކަމަށް އިސްވުމާއި އެކު މުޢާވިޔަތުގެ ފާނު އެކަމާއި ތަޢާރަޟުކޮށް އިދިކޮޅުހެއްދެވިއެވެ. އަދި ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ފިތުނަވެރިކަން އުފެދިގެން ދިޔައެވެ. މިގޮތުން އުފެދުނު ފިތުނަވެރިކަން ނިމުމަކަށްއައީ ޚަވާރިޖުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ހިޖުރައިން 40 ވަނައަހަރުގެ ރަމަޟާން މަހުގެ 17ވަނަދުވަހު ޢަލީގެ ފާނު ގަތުލުކުރުމުންނެވެ. އެއަށް ފަހު ޢަލީގެ ފާނުގެ ދަރިކަލުން ހިޖުރައިން 41ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި މުޢާވިޔަތު ބިން އަބީ ސުފްޔާން އަށް ބައިޢަތު ހިއްޕެވިއެވެ.
ޚަލީފާކަމުގައި މުސްކުޅިވަންދެން ދެމިހުންނެވިއެވެ. އެއަށް ފަހު ޚަލީފާ ކަމަށް އިސްވީ މުޢާވިޔަތުގެ ފާނުގެ ދަރިކަލުން ޔަޒީދު ބިން މުޢާވިޔަތު އެވެ.އެންމެ ފުރަތަމަ ހަގުރާމަ އަށްޓަކައި މެދުތެރޭ ކަނޑު ހުރަސްކުރެއްވީ ވެސް އަބީސުފްޔާން އެވެ. ގްރީކްއާއި ޔޫރަޕުގެ ބައެއް ރަށްތައް ފަހަތަ ކުރެއްވިއެވެ. ހިޖުރައިން 48ވަނަ އަހަރު ގަސްޠަންޠީނިއްޔާ އެއްގަމާއި ކަނޑުގެ މަގުން ޙިޞާރު ކުރެއްވިއެވެ.
ދިމިޝްގު އެންމެ ފުރަތަމަ އިސްލާމުންގެ ވެރި ރަށެއްގެ ގޮތުގައި އިޚްތިޔާރު ކުރެއްވީ ވެސް މުޢާވިޔަތު ބިން އަބީ ސުފްޔާން އެވެ. މިސްކިތްތަކުގައި ފުރަތަމަ މިޙްރާބު ބެހެއްޓެވި ބޭފުޅަކީ ވެސް މުޢާވިޔަތު ބިން އަބީ ސުފްޔާން އެވެ. މުއާވިޔަތު ބިން އަބީ ސުފްޔާނަށް ފަހު ޚަލީފާކަމަށް ދަރިކަލުން ޔަޒީދު ބިން މުޢާވިޔަތު އިސްކުރެއްވުމުން ޚަލީފާ ކަމަށް އިސްކުރެއްވުމަށް އޭގެ ކުރިން ބޭނުންކުރެވުނު މަޝްވަރާ ކުރުމުގެ ގަވާޢިދުއާއި ފުރަތަމަ ޚިލާފުވެ ވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅަކަށް ވިއެވެ. އަވަހާރަވެ ވަޑައިގެންނެވީ ހިޖުރައިން 60ވަނަ އަހަރުގައި ދިމިޝްގު ގައެވެ.
ކުލަ ބޮއްމަސް
ކުލަ ބޮއްމަސްނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކުގެ ބޭރުގަޔާއި އެތެރެވަރީގެ ކަނޑުތަކުގެ އަޑީގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ކަނޑުގެ އަޑީބައިގައި އުޅޭ ވަރަށް ހަރަކާތްމަދު ފޮއްމަހެކެވެ. ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއްނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ މަހަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފައަށާއި ކިޔާއުޅޭ އާންމު އިގިރޭސި ނަމަށްބަލާ މިމަހަށް ކުލަ ބޮއްމަސް ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. މިއީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް މޮޅަށް އެސޮރު އުޅެމުންދާ މާހައުލާ އެއްގޮތަށް މަހުގެ ކުލަ ބަދަލުކުރާ މަހެއްކަމުން އަޑިއަށް ފީނާއުޅޭ މީހުންނަށް ވެސް މިބާވަތުގެ މަސް އަޑީގައި އުޅެނިކޮށް ދެނެގަތުމަކީ އުދަގޫ ކަމެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ވަކިވަކިން ހުންނަ 3 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ފުރަތަމަ ކަށި އެހެނިހެން މަސްމަހާ ޚިލާފަށް ވަދެއްގެ ގޮތަށް އުފެދިފައި ހުރެއެވެ. މިވަދުން އެހެން ކުދި މަސްމަހާމެހި އޭގެ ކައިރިއަށް ގެނުވާފަދަ ކުދި ލުއްކިތަކެއް ޖަހާ މަސް ގާތްވުމުން މަހުގެ މައްޗަށް ވާގޮތަށް ހުންނަ ބޮޑު އަނގައިން ކާނާއެކުގައި ޝިކާރަކޮށްލައެވެ.
މަހުގެ ލޯ ކުޑަވާނެއެވެ. އަދި ލޯ ހުންނަނީ މަހުގެ ބޮލުގައި ހުންނަ ވަދުގެ ތިރިން ބޮލުގެ މަތީބައިގައެވެ. މިއީ އަޑީަގއި އުޅޭއިރު ތަފާތު ކުލަތަކެއް ގެންނަ މަހެކެވެ. ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ ރަތްމުށި ކުލައިގައެވެ. އަދި މުށިކުލައިގެ ތަފާތު ކުލަތަކުން ލައްތަކެއް ޖަހާފައި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 13 ސމ އަށެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މަރިޔަމް ޒުހުރާ
މަރިޔަމް ޒުހުރާ އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ދިވެހި ތަފާތު އެތައް ފިލްމްތަކެއްގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ތަފާތު ވީޑިއޯ ލަވަތަކާއި، ޓީވީ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުން ވެސް ޒުހުރާގެ ހުނަރު ބެލުންތެރިންނަށް ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
ޒުހުރާ ވަނީ 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ދިވެހި ފިލްމް ތަކުގެ ގްރެފިކްސް ހެދުމަށް މަޝްހޫރު ސިރުހާން އާއި ކައިވެނި ކޮށްފައެވެ. 2007 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހު ޒުހުރާ އާއި ސިރުހާން އަށް ވަނީ ދަރިޔަކު ލިބިފައެވެ.
ޢަބުދުލް ޤައްޔޫމް އިބްރާހީމް
ޢަބުދުލް ޤައްޔޫމް އިބްރާހީމް (މާފަތްގޭ ދޮންސީދީ) އަކީ އަލްވަޒީރު އިބްރާހީމް މާފަތް ތަކުރުފާނު (ކަޅު އަލިމަނިކުގެ ދޮންމަނިކުގެ ދޮންތުއްތު) އެވެ. މަންމައަކީ ދޮށީ ކަލޭގެފާނުގެ ދޮށީ ސީދީގެ އައްސައްޔިދާ ފާތިމަތު މުނީރާ (ގަލޮޅު ސީދީގެ ސިއްތި) އެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 18 އޮކްޓޯބަރު 1897 ގައެވެ. އައްޝައިޚް ޢަބުދުލް ޤައްޔޫމް އިބްރާހީމް އަކީ ދީނީ ޢިލްމާއި، ހުކުމް ކަނޑައެޅުމާއި، ތަހްގީގު ކުރުމުގެ ޝަރުޢީ މަޢުލޫމާތު ވަރަށް ރަގަޅަށް ދަސްފުޅު ކުރައްވައިގެން ހުރި ބޭފުޅެކެވެ. ޢަރަބި އުރުދޫ ރަގަޅަށް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. ރަތީބާއި މައުލޫދާއި ގުރުއާން ރީތިކޮށް ވިދާޅުވާ ބޭފުޅެކެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ އަދީބެކެވެ. ވާހަކަ ދެއްކުންތެރި ބޭފުޅެކެވެ. ވާއިޒެކެވެ. ޅެންވެރި އެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ޕެންޝަނަރެކެވެ. ލިޔުންތެރި އެކެވެ. ދިވެހި އަދި އަރަބި ބަހުން ވަރަށް ފަސޭހައިން ޅެންހަދާ އުޅުއްވި އެވެ. ސަރުކާރުގެ މުހިއްމު ތަހްގީގުތައް ކުރެއްވި މުގައްރިރެކެވެ. ފުރަތަމަ ޖުމުހޫރިއްޔާ ނިމުމާއި ގުޅިގެން ހިނގި ތަހްގީގާއި، ރާއްޖޭގެ ރަށްވެހި ކަމުގެ ތަހްގީގާއި، އައްޑު އަތޮޅުގެ ގަމު މީހުންނަށް ބަދަލު ދިނުމަށް އައްޑޫގައި ހިނގި ތަހްގީގަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަންތައްތަކެވެ.
މަރިޔަމް ޒުހުރާ
ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތުން
ޒުހުރާ ފިމްލީ ދާއިރާއަށް ނިކުތީ ވީޑިއޯ ލަވަޔަކުންނެވެ.
ޢަބުދުލް ޤައްޔޫމް އިބްރާހީމް
ބޭފުޅުން
ޢަބުދުލް ޤައްޔޫމް އިބްރާހީމް އަވަހާރަވީ 30 އެޕްރީލް 1982 ގައެވެ.
މަރިޔަމް ޒުހުރާ
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ޒުހުރާ ކުޅެފައިވާ ފިލްމް ތަކުގެ ތެރޭގައި އަދި ހިމެނެނީ ފީޗަރ އެންމެ ފިލްމެކެވެ. އެއީ ޢަބުދުލް ފައްތާހު ޑައިރެކްޓްކޮށް އެޕޯލޯ އެންޓަޓެއިންމެންޓް އިން ޕްރޮޑިއުސްކުރި ފިލްމް ހުރީމޭ އިންތިޒާރުގާ އެވެ. ހަމަ އެދުވަސްވަރު ކުޅުމަށް ސޮއިކުރި ވިރެމުންދާ ހިތް މަގޭ ރިލީޒް ވެފައެއް ނުވެއެވެ.
ޢަބުދުލް ޤައްޔޫމް އިބްރާހީމް
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
މަރިޔަމް ޒުހުރާ
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ޒުހުރާވަނީ ޓީވީ ބައެއް ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުގައި ވެސް ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. އެގޮތުން ޑައިރެކްޓަރ އަބުދުލް ފައްތާހްގެ ކުރަމޭ ވަދާޢީ ސަލާމް ،އަދި އާރިފާ އިބްރާހީމްގެ ވަގުތު ފާއިތު ނުވަނީސް ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން ތަފާތު ވީޑިއޯ ލަވަތަކުގައި ޒުހުރާ ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ
އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ރަތްކިރުޅި ރައިވެރިމަސް
ރަތްކިރުޅި ރައިވެރިމަސްނުވަތަ އަކީ ފަަރުފަޅުތަކުގެ މުރަކައާއި ގާތަކުގެ ތެރޭގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިން ރޭގަނޑުކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި ތިބެނީ ގާތަކުގެ ނިވަލުގައެވެ. އަދި ރޭވެ އަނދިރިވުމުން ބައިބަޔަށް ފަރުބޭރަށް ނުކުމެއުޅެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 25 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.