cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ދަތްބުޅި މިޔަރު
ދަތްބުޅި މިޔަރަކީ މެދު އިސްކޮޅެއްގެ މިޔަރެކެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު ގާތްގަނޑަކަށް 2.4 މީޓަރަށް ބޮޑުވާ ކަމަށް ވެއެވެ. މިޔަރުގެ ތުންކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. މިޔަރުގެ ކުލައަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އަޅިކުލައެވެ. މިޔަރުގެ ބަނޑުދަށްފަރާތް ހުންނަނީ ހުދު ކުލައެއްގައެވެ. މިޔަރުގެ އަނގައިގައި ހުންނަ ދަތްތައް ހުންނަނީ ބުޅިކޮށެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައިނެތީ މިއީ ރާއްޖެއިން މާގިނައިން ފެންނަ މިޔަރަކަށް ނުވާތީ އެވެ. ވީމާ މިމިޔަރުގައި ހުރި އެންމެ ޚާއްޞަ ސިފަކަމުގައިވާ ދަތްބުޅި ކަން ފާހަގަކޮށް ދަތްބުޅި މިޔަރު ކިޔާފައި ވަނީ އެވެ.
ދަތްބުޅި މިޔަރުގެ އާއްމު ކާނާއަކީ އެތެރެވަރީގެ ކަނޑުގެ މަތީބައިގައި އުޅޭ ކުދިމަހާއި، އަޑީގައި އުޅޭ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ މަހެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު އާއްމުކޮށް އުޅެނީ 30 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބު ތަކުގައެވެ. މިއީ ހެމިޕްރިސްޓިސް ޖީނަސް ގައި ހިމެނޭ ހަމައެކަނި މެންބަރެވެ. މިއީ އިންޑިޔާ ކަނޑު އަދި ޕެސިފިކް ކަނޑު ގައި އުޅޭ މިޔަރެކެވެ. އެގޮތުން ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ހުރިހާ ހިސާބެއްގައި އުޅޭކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައި ެވއެވެ. ރަތް ކަނޑާއި، ޖަޕާން ކަނޑު ފިލިޕީންސް ހިމެނޭ ހިސާބުގައި ވެސް މިމިޔަރު އުޅެއެވެ. މިމިޔަރުގެ ބަރުދަނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 250 ކިލޯ ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލޭއެޅުން
ލޭއެޅުން ނުވަތަ  އަކީ އެކެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ހިމެނޭ ލޭ ނުވަތަ ލޭގެ ވަކި ބަޔެއް އަނެކާގެ ހަށިގަނޑަށް އެޅުމެވެ. ބައެއް ކަހަލަ ޙާލަތްތަކުގައި އިންސާނާގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރުމަށްޓަކައި ލޭއަޅަން މަޖުބޫރު ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބައެއް ކަހަލަ ޙާލަތްތަކާއި ބައެއް ބަލިތަކުގެ ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ވެސް ލޭއަޅަންޖެހެއެވެ.
އަފެރިސިސް
އަފެރިސިސް ނުވަތަ  އަކީ  ހަދިޔާކުރެވުނު ލެއިން ވަކި ބައެއް ނެގުން ނުވަތަ ވަކިކުރުމެވެ. އަފެރިސިސް ހެދެނީ ކޮންމެ 4މަހުން 1ފަހަރުއެވެ. މިބީދައިން ލޭނެގުމަށް ނުވަތަ ހަދިޔާކުރުމަށް އެކެއް ނުވަތަ ދެގަޑިއިރު ހޭދަވެއެވެ. މިގޮތުން އެންމެ އާންމުކޮށް ވަކިކުރެވެނީ ލޭގެ ޕްލާޒްމާ، ޕްލޭޓްލިޓް، އަދި ލޭގެ ހުދު ސެލް ތަކެވެ. މިގޮތަށް ލޭ ނެގުމަށްފަހު ލޭގެ ކޮންމެ ޔުނިޓެއް ތަފާތު ބައިތަކަށް ވަކިކުރެވެއެވެ. އަދި މިއިން ކޮންމެ ބައެއްމެ، އެބައެއް ބޭނުންވެފައިވާ މީހުންނަށް ފޯރުކޮށް ދެވެއެވެ. އެހެން ކަމުން ލޭގެ އެންމެ ޔުނިޓަކުން ވެސް އެތައް ބަޔަކަށް މަންފާ ލިއްބައިދެއެވެ.
ލޭއެޅުމާއި ލޭގެ ގުރޫޕްތައް
ތަފާތު ލޭގެ ގުރޫޕުތަކަށް ނިސްބަތްކޮށް ލޭއެޅިދާނެ ގޮތާއި، ލޭހަދިޔާކުރެވިދާނެ ގޮތްތައް މިތާގައި ފާހަގަކޮށްލާ ނަމެވެ.
ލޭއަޅަންޖެހޭ ޙާލަތްތައް
އާންމުގޮތެއްގައި ލޭއަޅަންޖެހެނީ އަންނަނިވި ހާލަތްތައް ކުރިމަތިވެފައިވާ މީހުންގެ ހަށިގަނޑަށެވެ.
ލޭހަދިޔާކުރުން މެދުކަނޑާލުން
- ވަގުތީގޮތުން ލޭހަދިޔާކުރުމުން މަނާވެ ނުވަތަ ދުރުވަން ޖެހެނީ އަންނަނިވި ހާލަތްތައް ކުރިމަތިވެފައިވާނަމަ އެވެ.
- ދާއިމީގޮތެއްގައި ލޭހަދިޔާކުރުމުން މަނާވެ، ނުވަތަ ދުރުވަން ޖެހެނީ އަންނަނިވި ހާލަތްތަކުގައެވެ.
ލޭނުގުޅުން
ލޭނުގުޅުން ނުވަތަ  ކުރިމަތިވަނީ އޭ އެންޓިޖަން ހުރި ލޭގެ ރަތް ސެލް'' ތަކާއި، އެންޓި-އޭ އަގުލޫޓިނިން ތައް އެއްވުން، ނުވަތަ ބީ އެންޓިޖަން ހުރި [[ލޭގެ ރަތް ސެލް ތަކާއި، އެންޓި-ބީ އަގުލޫޓިނިން ތައް އެއްވާގޮތް ދިމާވެެއްޖެ ނަމަ އެވެ. އެހެންގޮތަކަށް ބުނާނަމަ އޭ ގުރޫޕުގެ ލޭ ހުރިމީހެއްގެ ގަޔަށް ބީގުރޫޕުގެ ލޭ ހުރި މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުން ލޭ އަޅާނަމަ އެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ލޭދައުރުކުރާ ނިޒާމް
Schuyler Colfax
އަކީ އެމެރިކާ ގެ ނާއިބް ރައީސް ކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
އޮކްޓޫބަރު 27
އޮކްޓޫބަރު 27 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 300 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 301 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮކްޓޫބަރު
ހީމަގްލޯބިން ސީ
ހީމަގްލޯބިން ސީ (އެޗް.ބީ.ސީ) އަކީ ލޭގައި ހުންނަ އާދަޔާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. ހީމަގްލޯބިން އަކީ ލެއަށް ރަތްކަން ގެނެސްދީ، ހަށިގަނޑުގެ ހުރިހާ ހިސާބަކަށް އޮކްސިޖަން ފޯރުކޮށްދޭ މާއްދާ އެވެ. ހީމަގްލޯބިން އުފެދިފައިވަނީ ދެބީޓާ އަދި ދެއަލްފާ ޗެއިން ގުޅިގެންނެވެ. ހީމަގްލޯބިން ސީ އަކީ މީގެތެރެއިން ބީޓާ ޗެއިން ގައިވާ އާދަޔާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. ތެލެސީމިޔާގެ އެހެން ބާވަތްތަކެކޭ އެއްފަދައިން މިއީ ވެސް މައިންބަފައިންގެ ފަރާތުން ދަރިންނަށް ވާރުތަވާ ކަމެކެވެ.
Hannibal Hamlin
thumb|right|Hannibal Hamlin އަކީ އެމެރިކާ ގެ ނާއިބް ރައީސް ކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ކުޅަނދިލި
thumb|އަންހެނާގެ ކުރިމަޓި ފަރާތް thumb|އަންހެނާގެ ކުރިމަތިފަރާތުގެ ތަޞްވީރު ކުނޅަދިއްޔަކީ މަންމަލީގެ އަންހެން ޖިންސުގެ ހަށިގަނޑުގައި ވާޖިންސީ ގުނަވަނެކެވެ. ކުޑަކުޑަ ގޮބެއްހެން އިންނަ މިގުނަވަން އިންނާނީ ފިނދުގެ އެތެރޭ ދެތުންފަތް ގުލޭދިމާލުން ތިރީގައި ލޯވަލުގެ މަތީގައެވެ.ފިރިހެން ޖިންސީ ގުނަވަނާ ހިލާފަށް ، ކުޑަކަމުދާއެއްޗެހި ދަތުރު ކުރާ ހޮލިއެއް ކުނޅަދިލީ ތެރެއަކު ނީންނާނެ އެވެ. ކުނޅަދިލީގެ ހަމައެކަނި ބޭނުމަކީ ޖިންސީ އަރާމު ލިއްބައިދިނުމެވެ.
ކުޅަދިއްޔަކީ ވެސް ފަރުޖު ހިމެނޭ ހިސާބުގައިވާ ބައެކެވެ. ކުޅަދިނލި އިންނަނީ ކުޑަ ދެތުންފަތް މަތިން ގުޅިފައިވާ ހިސާބާއި ކައިރީގައެވެ. ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ލޯވަޅަށްވުރެ މަތީގައެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި ފިރިހެނާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ފިރިހެން ހައްޓާއި އެންމެ އެއްގޮތް އެއްޗެއްކަމަށް އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑުން ފެންނަށް އިނީ ކުޅަދިނލި އެވެ. ކުޅަދިނލީގެ ބޯ ކޮޅުގައި 8000 ނާރވް ނުވަތަ ނާރު ފައިބަރު ތައް ވާކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކުޅަދިނލި ހީވާގިކޮށް މުރާލިކުރުމުން ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ހިލި، ޖިންސީ އުފާ އިތުރުވާކަމަށް ވެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް
ފޮއްދޫ (ނ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ނ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ. ފޮއްދޫއަކީ އަތޮޅުގެ އެންމެ ހުޅަނގުން އޮންނަރަށެވެ. ފޮއްދޫގެ އާބާދީއަކީ 488 އެވެ. ފޮއްދޫއާއި އެންމެކައިރިއަށް އޮންނަރަށަކީ ހޮޅުދޫއެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ. ފޮއްދޫގެ މީހުންނަކީ ވަރަށްކެރޭ ހީވާގިބައެކެވެ. ފޮއްދޫގެ ތަރައްޤީއަށްޓަކައި މަސްވެރިކަމާއި، ދަނޑުވެރިކަން، ވަޑާންކުރުމާއި، ގެދޮރު ޢިމާރާތްކުރުން، ރޯނުވެށުމާއި، ފަންގިވިނުން، އަދި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ޢުމުރުގެ މީހުންދަނީ ޙަރަކާތްތެރިވަމުންނެވެ.
ޕޯޗުގަލްގެ ޕެޑްރޯ ތިންވަނަ އެވެ
ޕޯޗުގަލްގެ ޕެޑްރޯ ތިންވަނަ އެވެ. ޕެޑްރޯ ތިންވަނަ (ލިސްބަން، 5 ޖުލައި 1717 – ކުއެލޫޒް، 25 މެއި 1786) އަށް ކެޕަސިޑޯނިއޯ، ސެކްރިސްޓައޯ އަދި އެޑިފިޑޯރ ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ ޕެޑްރޯ ތިންވަނަ (ލިސްބަން، 5 ޖުލައި 1717 – ކުއެލޫޒް، 25 މެއި 1786) އަކީ 1777 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އަވަހާރަވުމާ ހަމައަށް ޕޯޗުގަލް އަދި އަލްގާރވްސްގެ ރަސްގެފާނުގެ އަނބިމީހާއެވެ.
Henry Wilson
އަކީ އެމެރިކާ ގެ ނާއިބް ރައީސް ކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ޖޯސްޓް ގިޕަރޓް
12 މާޗް 1956 ގައި ޖަރުމަނުވިލާތުގެ ވިންޒް-ނީޑަވެނިގަން އަށް އުފަންވެ ވަޑައިގެންނެވި ޖޯސްޓް ގިޕަރޓް (އަލްމާނީބަހަކީ: Jost Gippert) އަކީ ކުޅަދާނަ ބަހުގެ އަދީބެކެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ އާދަކާދަތަކާއި މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅި މޮޅަށް އުގެނި އެރޮގުން ކުރިހޯދާފައިވާ ސައިންސްވެރިއެކެވެ. ލިއުންތެރިއެކެވެ. ފްރެންކްފާރޓްގައި ހުންނަ މަޝްހޫރު ގޮއިތް ޔުނިވަރސިޓީ ގައި ތަފާތު ބަހުރުވައިގެ ތާރީޚުގެ ތެރެއިން އެއްބަހުރުވަ އަނެއްބަހުރުވަޔާއި ހުރި ތަފާތާއި އެއްގޮތްކަން އުގަންނަވާދެއްވާ އުސްތާޒެކެވެ.
ދިރިއުޅުން
ޖަރުމަނުވިލާތުގެ އެސެން ގައި ހުންނަ ލީބްނިޒް-ޖިމްނޭޒިއަމުން ފުރަތަމަ ކިޔަވާވިދާޅުވެ 1972 ގައި ދަސްވެނި ނިންމިއެވެ. 1972 އިން 1977 އަށް ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ބާރލިން އާއި ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މާރުބާރގް އިން ތަފާތު ބަހުރުވައިގެ ތާރީޚާއި ދޭދޭބަސްބަހުގެ ތިމާގެކަން ހުރި މިންވަރު އުނގެނުމުގެ ޢިލްމާއި، އިންޑިއާ ބައްރުގެ ސަގާފަތާއި އަދަބީއްޔާތާއި ތާރީޚާއި މޮށެއުޅޭބަސްތައް އުނގެނުމުގެ ރޮނގުންނާއި، ޖަޕާނުގެ ސަޤާފަތާއި އާދަކާދައާއި ބަހާއި، ޗައިނާގެ ސަޤާފަތާއި އާދަކާދައާއި ބަސް ކިޔާވާވިދާޅުވިއެވެ. ޔޫރަޕާއި ދެކުނުއޭޝިއާގެ ގައުމުތަކުގައި މޮށެއުޅޭ ބަސްބަހުގެ ޖުމުލަތަކުގައި ބަސްތައް އެމުނި ގެތިފައި ހުންނަގޮތާއި ބަހުގެ ޤަވާއިދުގައި ކަންކަން ދޭހަވާ މައިގަނޑު ލަފްޒުތަކުގެ މަޢްލޫމާތުގެ ފަންނުން 1977 ގައި ޕީ.އެޗް.ޑީ ޙާޟިލުކުރެއްވިއެވެ. ދިރާސާކުރާމީހެއްގެ ގޮތުގައި 1977 އިން 1990 އަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވިދުވަސްވަރު ސަލްސްބާރގް ޔުނިވަރސިޓީއާއި ވިއެނާ ޔުނިވަރސިޓީ އާއި ބާރލިން ޔުނިވަރސިޓީ ގައި މުދައްރިސުކަންވެސް ކުރެއްވިއެވެ. ކޮމްޕިއުޓަރުގެ އެހީގައި އިރުމަތީ ގައުމުތަކުގެ މާދަރީބަހުރުވައިގެ ދިރާސާކުރާ އެހީތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރެއްވި ދުވަސްވަރު އާމީނިއާ ބަހަށާއި ޖޯޖިއާ ބަހަށް އީރާނުބަހުން ނަގާފައިވާ ލަފުޒުތަކުގެމައްޗަށް ލިއުއްވި އިލްމީ ދިރާސާ ކަރުދާހެއްގެ މޮޅުކަމުން ޔުނިވަރސިޓީތަކުގައި ކިޔަވާދިނުމުގެ ފެންވަރުހުރިކަމަށްދެކިޤަބޫލުކުރާކަމަށް ބޭމްބާރގް ޔުނިވަރސިޓީއިން 1991 ގައި ކަނޑައެޅިއެވެ.
ގިޕަރޓް 2007 ވަނައަހަރުންފެށިގެން ބާރލިން-ބްރެންޑެންބާރގް އެކެޑެމީގެ މާދަރީބަސް ބަހުގެ ޑިޕާޓްމެންޓްގައި މަސައްކަތް ކުރައްވައެވެ. އަދި އޭނާއަކީ 1996 ވަނައަހަރުން ފެށިގެން ޖޯޖިއާގެ ގެލާޓީ ސައެންސް އެކަޑެމީގެ މެމްބަރެއްވެސް މެއެވެ. ހަމައެފަދައިން 1994 ވަނައަހަރުން ފެށިގެން ގިޕަރޓް ގެންދަވަނީ ފްރެންކްފަރޓްގައި ހުންނަ ގޮއިތް ޔުނިވަރސިޓީގައި ދޭދޭބަސްތަކުގެ މެދުގައި ހުންނަ އެއްގޮތްކަމާއި ތަފާތު އުގެނުމުގެ ރޮގުން ކިޔަވާދެއްވަމުންނެވެ.
ޖޯޖިއާގެ ތިބިލީޒީ ގައި ހުންނަ ސުލްހަން ސަބާ އޮރުބެލިއާނީ ޔުނިވަރސިޓީ އިން 1997 ގައި ޝަރަފުވެރި އުސްތާޒުކަން އެރުވިއެވެ. އަދި 2009 ވަނައަހަރު ހަމަ ތިބިލީޒީ ގައި ހުންނަ އިވާން ޖަވަޚިޝްވިލީ ޔުނިވަރސިޓީ އިން ޝަރަފުވެރި ޑަކްޓަރެއްގެ ސަނަދު ލިބިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. 2013 ވަނަ އަހަރު ޖޯޖިއާގެ ބަތޫމީ ގައި ހުންނަ ޝޮޓާ ރުސްތަވެލި ޔުނިވަރސިޓީ އިންވެސް އޭނާއަށް ޝަރަފުވެރި ޑަކްޓަރެއްގެ ސަނަދު އެރުވިއެވެ.
ގިޕަރޓް ބަހުގެ ޕްރޮފެސަރަކަށްވެ ވަޑައިގަތީއްސުރެން އޭނާގެ ދިރާސާތަކުގެ އަމާޒަކީ ދެކުނު އޭޝިއާއާއި ޔޫރަޕްގެ މާދަރީބަސްތަކުގެ ތާރިޚާއި، ވަކިވަކި ލަފުޒުތަކުގެ އަޞްލާއި، ޚާއްޞަކޮށް ކޯކަސަސްގެ ގައުމުތައްކަމައްވާ ޖޯޖިއާ އާއި އަޒަރުބައިޖާން އާއި އާމީނިއާ ގެ މާދަރީ ބަސްތައް ދިރާސާކުރުމެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކޯކަސަސްގެ ބަސްތަކާއި ގުޅޭ ކޮންމެ ބައިނަލްއަގްވާމީ މަޝްރޫއެއްވެސް ކުރިޔަށްދިޔައީ އޭނާގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ.
އަދި، މީގެ އިތުރުން ގަދީމީ ދިވެހިބަހުގެ ވަރަށް ފުރިހަމަ ދިރާސާއެއްވެސް ޖޯސްޓް ގިޕަޓް ހެއްދެވިއެވެ. އެ ދިރާސާގައި ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވުމުގެ ކުރީގެ ތާރީޚަށް ފުންކޮށް ކަޅި ހިންގަވާފައިވެއެވެ.
ކަޢުބާ
ކަޢުބާ
"المسجد الحرام" އަލްމަސްޖިދުލް ޙަރާމް، ބިނާ ކުރެވިފައި ވަނީ ގެފުޅުގެ ވަށާގެންނެވެ.ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މުސްލިމުން  ނަމާދުކުރުމަށް ކުރިމަތިލާ މިސްރާބަކީ ކަޤުބާ އެވެ. ކަޢުބާ ނުވަތަ ގެފުޅަށް މިސްރާބު ކުރުމަށް ކިޔަނީ "قبلة" ޤިބްލަ، އެވެ.
މުސްލިމުންގެ ފަސްވަނަ ރުކުން ކަމުގައިވާ ޙައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަމާއި، ޢުމްމްރާގެ އަޅުކަން އަދާކުރުމުގައި އެތައް ބިލިއަން މުސްލިމުނެއް ކައުބާގެ ވަށައިގެން ޠަވާފް ކުރެއެވެ.
އުސްމިނުގައި 13.1 މީޓަރު އަދި ދޮރުކޮޅު ހުންނަ ބިތުގައި 12.84 މީޓަރު ހުރިއިރު އޭގެ އަނެއްފަރާތު ބިތުގެ މިނަކީ 13.16 މީޓަރެވެ. ހިޖްރު އިސްމާއިލް ހުރި ބިތުގައި 11.28 މީޓަރު ހުރިއިރު އޭގެ އަނެއްފަރާތު ބިތުގެ މިނަކީ 11.53 މީޓަރެވެ.
އައްސައްޔިދު މެދުސީދީގެ ސީދީ
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އެމެރިކާބައްރު
އެމެރިކާބައްރަކީ އުތުރު އެމެރިކާ އާއި ދެކުނު އެމެރިކާ އެކުވެގެން އުފެދިފައި އޮތް ބައްރެވެ.
ހީމަގްލޯބިން ޑީ
ހީމަގްލޯބިން ޑީ (އެޗް.ބީ.ޑީ) އަކީ ލޭގައި ހުންނަ އާދަޔާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. ހީމަގްލޯބިން އަކީ ލެއަށް ރަތްކަން ގެނެސްދީ، ހަށިގަނޑުގެ ހުރިހާ ހިސާބަކަށް އޮކްސިޖަން ފޯރުކޮށްދޭ މާއްދާ އެވެ. ހީމަގްލޯބިން އުފެދިފައިވަނީ ދެބީޓާ އަދި ދެއަލްފާ ޗެއިން ގުޅިގެންނެވެ. ހީމަގްލޯބިން ޑީ އަކީ މީގެތެރެއިން ބީޓާ ޗެއިން ގައިވާ އާދަޔާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. ހީމަގްލޯބިން ޑީ ގެ ތަފާތު 7 ބާވަތެއް ހުރެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ޢާންމު ވައްތަރަށް ކިޔަނީ އެޗް.ބީ.ޑީ ޕަންޖާބް އެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ އިން ވެސް މިހާތަނަށް ފެނިފައިވަނީ އެޗް.ބީ.ޑީ ޕަންޖާބް އެވެ. ތެލެސީމިޔާގެ އެހެން ބާވަތްތަކެކޭ އެއްފަދައިން މިއީ ވެސް މައިންބަފައިންގެ ފަރާތުން ދަރިންނަށް ވާރުތަވާ ކަމެކެވެ.
ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި
ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ނުވަތަ ހީސް ހޮޅި ނުވަތަ އަކީ އަކީ ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމްގެ އެންމެ ފަހު ބައެވެ. ނުވަތަ ހަށިގަނޑުން ބޭރަށް ހުޅުވިފައި އިންނަ ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމްގެ ބަޔަކީ ވެސް މިއީ އެވެ. މިބައި އިންނަނީ މަސާނާ އިން ފެށިގެން ގޮސް ހަށިގަނޑުގެ ބޭރަށް ހުޅުވިފައެވެ. ފިރިހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި އިންނަނީ ފިރިހެން ހަށީގެ ތެރެއިން ގޮސް ބޭރަށް ހުޅުވިފައެވެ. އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި މަސާނާ އިން ފެށިގެން ގޮސް ސީދާ ބޭރަށް ހުޅުވިފައެވެ. މިހޮޅިން ކުޑަ ކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުކޮށްދެއެވެ. ފިރިހެނުންނަށް ބަލާއިރު ފިރިހެނާގެ ދަރިފަނި ނުވަތަ މަނި ހަށިގަނޑުން ބޭރުވަނީ ވެސް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ހުރަސް ކޮށެވެ.
އަންހެނާގެ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި
އަންހެނާގެ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ދިގުމިނަކީ 2-1 އިންޗި އެވެ. ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ހުޅުވިފައި އިންނަނީ އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަން ގެ ދޮރާއި ކުޅަނދިލި އާ ދެމެދުގައެވެ. ފިރިހެނުންގެ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި މާ ދިގެވެ. އެހެންކަމުން ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް ގެ އިންފެކްޝަން އަންހެނުންނަށް ޖެހޭ މިންވަރު އިތުރެވެ.
ފިރިހެނުންގެ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި
ފިރިހެނުންގެ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ދިގުމިނުގައި 8 އިންޗި ހުރެއެވެ. ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ހުޅުވިފައި އިންނަނީ ފިރިހެން ހަށި ގެ ކޮޅުންނެވެ. ފިރިހެނުންގެ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި މައިގަނޑު 3 ބަޔަކަށް ބަހާލެވިފައި ވެއެވެ. އަދި އެބައިތަކަށް ނަންދެވިފައިވަނީ އެބަޔެއް ހުރި ހިސާބާއި ގުޅޭގޮތަށެވެ.
ޕްރޮސްޓެޓިކް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި
މިއީ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް ގެ ތެރެއިން ދައުރުވަމުން ގޮސްފައިވާ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ބައެކެވެ. ތަފާތު ލޮއި ނުވަތަ ހުޅުވުންތައް މިބައިގައި ވެއެވެ.
މެމްބްރޭނަސް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި
މިއީ އެކްސްޓާނަލް ސްފިންކްޓަރ މަސްގަނޑު ގެތެރެއިން ދައުރުވަމުން ގޮސްފައިވާ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ބައެކެވެ. މިބައިގެ ދިގުމިނުގައި 2-1 ސެންޓިމީޓަރު ހުރެއެވެ. މިއީ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ އެންމެ ހަނި ބައެވެ. ބަލްބޯ ޔުރެތުރަލް ގްލޭންޑް ގެ މަގުތައް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި އަށް ހުޅުވިފައި ހުންނަނީ މިހިސާބުގެ ތެރޭގައެވެ. ނުވަތަ މިބައިގެ ތެރޭގައެވެ.މިބައިގެ އެތެރޭ ތެތްދުލިފަށުގެ އެންމެ ބޭރު ފަށަލައިގައި ހުންނަނީ ޝޫޑޯ ސްޓްރެޓިފައިޑް އެޕިތީލިއަމް އެވެ.
ޕިނައިލް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި
މިއީ ފިރިހެންހަށީގެ ތެރެއިން ގޮސްފައިވާ ފިރިހެނާގެ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ބައެކެވެ. މިބައިގެ ދިގުމިނުގައި 16-15 ސެންޓިމީޓަރު ވަރު ހުރެއެވެ.މިބައި ގޮސްފައި އިންނަނީ ފިރިހެންހަށީގެ އޮނިގަނޑުގައިވާ ކޯރޕަސް ސްޕަންޖިއޯސަމް ގެތެރެއިންނެވެ. މިބައިގެ އެތެރޭ ތެތްދުލިފަށުގެ އެންމެ ބޭރު ފަށަލައިގައި ހުންނަނީ ޝޫޑޯ ސްޓްރެޓިފައިޑް އެޕިތީލިއަމް އެވެ.
އިތުރު ފޮޓޯތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް ޤިސްމު:އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތައް
ރެހެނދި ޚަދީޖާ
އައްސުލްޠާނާ ޚަދީޖާ ޝްރީ ރާދާ އަބާރަނަ މަހާ ރެހެންދި ނިޔާވީ 1380) ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަޝްހޫރު ނަމުން ނަމަ ރެހެންދި ޚަދީޖާ އަކީ 1337 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުލްތާނާ އެވެ. ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައި ވެސް އަންހެން ރަނިން ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއް އަންހެން ރަނިންނަކީ ވެސް އޭނާ އެވެ.
ޚަދީޖާއަކީ ރާއްޖޭގެ އުމަރު 1 ގެ އެންމެ ހަގު އަންހެން ދަރިފުޅެވެ. ބައްޕާފުޅު ސުލްޠާން ޢުމަރު 1341 ވަނަ އަހަރު އަވަހާރަވުމުން، ދަރިކަލުން އަޙްމަދު ޝިހާބުއްދީން ރާއްޖޭގެ އަޙްމަދު ޝިހާބުއްދީނުގެ ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތެވެ. ޚަދީޖާގެ ކޮއްކޯފުޅު ސުލްޠާން އަޙްމަދު ޝިހާބުއްދީން އަވަހާރަކޮށް، 1347 ވަނަ އަހަރު އަމިއްލަފުޅަށް ރަސްކަން ނަންގަވައި، ތީމުގޭ ދަރިކޮޅުގެ ފުރަތަމަ އަންހެން ވެރިޔަކަށް ވެވަޑައިގަތެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުލްޠާނާގެ ޢަސްކަރިއްޔާގައި ތިބީ، ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ އުފަންވި ހާހެއްހާ ފިރިހެނުންނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންނަކީ ރަށްވެހިންނެވެ. އެކަމަނާއާ ސަލާމް ކުރެއްވުމަށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް ބަޔަކު ގަނޑުވަރަށް އެއްވެ ތިބެއެވެ.
ފުރަތަމަ ރަސްކަން
ޚާދިޖާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުލްޠާން ޢުމަރު 1 ގެ އެންމެ ހަގު ދަރިކަނބަލުންނެވެ. އަދި އެކަމަނާގެ (ޚާދިޖާގެ) ފަހު ރަސްކަން ކުރެއްވުމަށްފަހު އެކަމަނާއަށް ކާމިޔާބު ހޯއްދަވައިދެއްވި ރާދަފާތީގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ކޮއްކޯފުޅުވެސް ހިމެނިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެކަމަނާ ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ 1347 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ 1363 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ދެމިގެން ދިޔަ އެކަމަނާގެ އަމިއްލަ ބޭބޭފުޅު ސުލްޠާން އަޙްމަދު ޝިހާބުއްދީން އެވެ.
އިބްނު ބަޠޫޠާ: "މިރަށްތަކުގެ ޢަޖައިބުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ޢަޖައިބު ކަމަކީ، އެރަށެއްގެ ވެރިޔާ (ސުލްޠާނާ) އަކީ ޚަދީޖާ ނަމަކަށް ކިޔާ އަންހެނެއް . ސިޔާދަތު އެންމެ ފުރަތަމަ ބޭނުންކުރެއްވީ އެކަމަނާގެ ބޮޑުބޭބެ، ދެން ބައްޕާފުޅު. ފަހުގެ ބޭކަލުން އަވަހާރަވުމުން އެކަމަނާގެ ބޭބޭފުޅު ޝިހާބުއްދީނު ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އޭނާ އަކީ އަދިވެސް ޒުވާން އުމުރުގައި އަދި މުޙައްމަދު އަލް-ހަޒްރާމީގެ ވެޒިރު އަބުދުالله ދަރިކަލުން ޝިހާބުއްދީނުގެ މަންމާފުޅާއި ކައިވެނި ބައްލަވައި، އޭނާގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަތެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ އެކަމަނާގެ ފިރިކަލުން ވެޒިރު ޖަމާލްއްދީން އަވަހާރަވުމަށްފަހު މި ސުލްޠާނާ ޚަދީޖާއާ ވެސް ކައިވެނި ބައްލަވައިގަތެވެ." ދެން އެކަލާނގެ ކަށަވަރު ކޮށްދެވަނީ، އެކަމަނާގެ ކޮއްކޯފުޅު އަވަހާރަވެ، އެކަމަނާގެ ރަސްކަމުގެ ތަޚުތަށް އިސްކުރެއްވުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކުރިމަތިވި ބާރުގަދަ ޖިހާދުތަކެވެ: "ވެރިކަން ކުރާ ގެއިން ސަލާމަތްވި ހަމައެކަނި ބޭފުޅަކީ އެކަލޭގެފާނުގެ ތިން ކޮއްކޯފުޅު . މޯލްޑިވް ޖަޒީރާތަކުގެ އަހުލުވެރިން އިސްކަންދިނީ އިސްތިޢުމާރީ ޚަދީޖާއަށް ކަމަށާއި އެކަމަނާއަކީ އެބޭކަލުންގެ ވާހަކަ (ޚަޠީބު) ޖަމާލްއުދެއިންގެ އަނބިކަނބަލުން ކަމުގައި ވެޒިރުވެވަޑައިގަތް ބޭކަނބަލެއް ކަމަށެވެ. ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް އޭނާ ނެންގެވިއެވެ . އެކަމަކު އަމުރުތައް ނެރުނީ ހަމައެކަނި ޚަދީޖާގެ ނަމުގައެވެ. ކަދުރު ފަތްތަކުގައި ވަޅިއެއް ފަދަ ދަގަނޑު ގެ ތަންކޮޅެއް ކުޑަކޮށް ލިޔެފައި ހުރިއިރު ޤުރްއާނާއި ޢިލްމުގެ ފޮތްތައް ލިޔުމަށް މެނުވީ ކަރުދާސް ބޭނުން ކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.
އިބްނު ބަޠޫޠާގެ ނަޒަރުގައި:
"ވާހަކަދައްކަވާ (ޚަޠީބު) ހުކުރު ނަމާދުގައި ވެސް އަދި އެހެން ބައެއް މުނާސަބަތުތަކުގައި ވެސް ރާނީ (ސުލްޠާނާ) ގެ ވާހަކަ ކިޔައިދެއްވި. އޭ އަހުރެންގެ إله އެވެ! އެކަލާނގެ وحى ކުރައްވާނެތެވެ. އިބަރަސްކަލާނގެ حكمة ފުޅުން އިބަރަސްކަލާނގެ ހުރިހާ މަޚްލޫޤުންގެ ތެރެއިން خيار ކުރައްވައި، އެންމެހާ މުސްލިމުންނަށްޓަކައި އިބަރަސްކަލާނގެ فضل ވަންތަކަމުގެ ތެރެއިން ވާ އަޅަކު ކަމުގައި ލެއްވި ކަމަނާއަށް نصر ދެއްވާނދޭވެ!
ދެވަނަ ރަސްކަން
1363 ވަނަ އަހަރު އެކަމަނާގެ ވިޒިއަރ އަދި ފިރިކަލުން މުޙައްމަދު އަލްޖަމީލު ގެ ސަބަބުން އެކަމަނާ ގެ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް ގެނެވުނެވެ. ނަމަވެސް 1364 ވަނަ އަހަރު އެކަމަނާ ރަސްކަމަށް ވަޑައިގެންނެވީ އެކަމަނާގެ ފުރަތަމަ ފިރިކަލުން ޑިސްޕޯސްކުރައްވައި، އެ ފިރިކަލުން ގެ ނަމުން ނަންދެއްވުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގެންނެވުމުންނެވެ. އެކަމަނާގެ ދެވަނަ ރަސްކަން 1364 އިން 1374 އަށް ދެމިގެން ދިޔައެވެ. 1364 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 1374 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އެކަމަނާގެ ދެވަނަ ފިރިކަލުން އަދި ވަޒީރުޢަބްދުالله 1، އެކަމަނާ ގެ ދެވަނަ ފިރިކަލުން އަދި ވަޒީރުލް އަޒީޒަމެވެ.
ތިންވަނަ ރަސްކަން
އެކަމަނާގެ ތަޤްދީރު ގެ ތިންވަނަ އަހަރު، 1376 ވަނަ އަހަރު އެކަމަނާ އަވަހާރަކޮށް، އެކަމަނާގެ ދެވަނަ ފިރިކަލުން ޢަބްދުالله 1، މަޤާމުން ވަކިކުރެއްވި އެވެ. އެހެންކަމުން އެކަމަނާގެ ތިންވަނަ އަދި އެންމެ ފަހު ރަސްކަން ފެށުނީ 1376 ވަނަ އަހަރުއެވެ. 1380 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ދެމިގެން ދިޔައެވެ. ގާތްގަޑަކަށް 30 އަހަރު ވަންދެން އެކަމަނާ ވެރިކަން ކުރެއްވި ފިރިކަލުން ދެފަހަރެއްގެ މަތިން ޑިސްކޮލިފައި ކުރެއްވި ނަމަވެސް، އެކަމަނާ ވަނީ އެ ގައުމުގައި ވެރިކަން ކުރައްވާފައެވެ. އެކަމަނާގެ ފަހަތްކަލާގައި ހުންނެވީ ރާދަފަތި އެވެ.
ޝަޚްޞިއްޔަތު
ރެހެނދި ޚަދީޖާއަކީ ރާއްޖޭގެ ތާރީޚީ ޝަޚުޞިއްޔަތުގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ޝަޚްސިއްޔަތަކަށްވާއިރު، މި ރަދުންގެ ޝަޚުޞިއްޔަތު ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް މަޝްހޫރުވެ، އެ ރަދުންގެ ޝަޚުޞިއްޔަތު ވެސް އެރަދުންގެ ނަންފުޅުގައި ވެއެވެ. މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނާއި ދޮން ބަންޑާރައިން ފަދަ ބަޠަލުންގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުން ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ. ނަމަވެސް ޖީލުތަކުގެ ތެރޭގައި ވާރުތަވަމުން އައިސްފައިވާ މަދު ރާނީންގެ ރިކޯޑްތަކަކީ އެބައިމީހުންގެ ލަޤަބާއި ޖީންސީ ރިކޯޑްކުރާ މަދު ލައިންތަކެއް ކަމުގައި ނޫނީ ނުވާނެއެވެ. މި އާންމު ޓްރެންޑަށް ބަލާއިރު މަދު އެކްސްޕެކްޓޭޝަންތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ވާހަކައަކީ ރާނީ ޚަދީޖާގެ ވާހަކަތަކެވެ.
އެކަމަނާގެ ކިބައިން ރަސްކަން ހޯއްދެވުމަށް ކެރިވަޑައިގަތް ފިރިކަލުން އަވަހާރަކޮށްލި ރާނީގެ ވާހަކަތައް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި އެތައް ޖީލުތަކެއް ވަންދެން ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ. ބައެއް ދިވެހިންނަށް އަންހެން ބާރުވެރިކަމުގެ ރަމްޒަކަށް އެކަމަނާ ވެވަޑައިގަތެވެ. ދެހާހާގެ އަހަރުތަކުގެ ކުރީކޮޅު ބިމު އަޑީގައި ފެމިނިސްޓް މޫވްމަންޓެއް ގެ ނަމުން ނަން ދެވިފައިވާ "ރެހެންދި" ގެ ނަމުން ނަން ދެވިފައިވާ މި މޫވްމަންޓަކީ ރާނީގެ ނަމުން ނަން ދެވިފައިވާ މޫވްމަންޓެކެވެ.
ސްކީންސް ގްލޭންޑް
ސްކީންސް ގްލޭންޑް އަކީ އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުގެ މަތީ ފާރުގައި ހުންނަ ގްލޭންޑް ތަކެކެވެ.އަދި އެ ގްލޭންޑްތައް ހުންނަނީ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ތިރިން ނިމޭ ހިސާބު ކައިރީގައެވެ. ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ ތެރޭގައި މިގްލޭންޑްތަކަށް ލޭއެޅި ފުރިބާރުވެއެވެ. އަންހެނާގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމްގައިވާ މިގްލޭންޑް އާއި އެއްގޮތްކަމެއް ހުންނަ ގްލޭންޑް އަކަށް ފިރިހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި އިންނަނީ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް އެވެ. މިގްލޭންޑް ތަކަށް ޕެރިޔުރެތުރަލް ގްލޭންޑް އަދި ޕެރަޔުރެތުރަލް ގްލޭންޑް އޭ ވެސް ކިޔައެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް
އޮކްޓޫބަރު 28
އޮކްޓޫބަރު 28 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 301 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 302 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮކްޓޫބަރު
ރޮށި
ރޮށި އަކީ ގޮދަން ފުށުން ފިހެގެން ތައްޔާރު ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ދިވެހިންގެ ކެއުމުގައި ޚާއްޞަކޮށް ހެދުނުގެ ނާސްތާގައި ވަރަށް ގިނައިން ރޮށި ބޭނުންކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް، ތަފާތު ވައްތަރުގެ ކާތަކެއްޗާއި އެކު ކެއުމަށް ރޮށި ބޭނުންކުރެއެވެ. ރޮށި ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ގޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ރިހަ، ގަރުދިޔަ ފަދަ ދިޔާ އެއްޗަކާއެކު މޮޑެގެން ކެއުން، ރިހާކުރު ފަދަ އެއްޗަކާއެކު ޖަހައިގެންކެއުން، އަދި މޮޑެފައި ހުންނަ މަސްގަނޑާއެކު ނުވަތަ ހިކިކޮށް ހަނާކޮށްފައި ހުންނަ މަސްފަދަ އެއްޗަކާއެކު ޖަހައިގެން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރުން ފަދަ ގޮތްތައް ހިމެނެއެވެ. ރާއްޖޭގެ އިތުރުން އިންޑިޔާ، އަދި ސްރީލަންކާ ފަދަ ގައުމުތަކުގެ ރައްޔިތުން ވެސް ކެއުމުގައި ރޮށި ފުދޭވަރަކަށް ބޭނުންކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ.
William A. Wheeler
thumb|William A. Wheeler އަކީ އެމެރިކާ ގެ ނާއިބް ރައީސް ކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
މަނަދޫ އަޙްމަދު ޝިޔާމް
ނ. މަނަދޫ، ނޫރީގޭ އަޙުމަދު ޝިޔާމް އަކީ އިންޑިއަން ނޭވަލް އެކަޑަމީ (ގޯއާ) އިން ދެވަނައަށް ބީ.އެސް.ސީ ޑީގްރީ ޙާސިލްކުރައްވައި މިހާރު އެމްއެންޑީއެފް ކޯސްޓްގާރޑުގައި ހުރި އެންމެ އުއްމީދީ އެކްޒެކްޓިވް އޮފިސަރެވެ. ޢުމުރުން ޒުވާނަސް ކަނޑުމަތީގެ ތަޖުރިބާހުރި ޤާބިލް ހުނަވެރި އޮފިސަރެކެވެ. މީގެއިތުރުންވެސް ޝިޔާމްއަކީ ކުޅިވަރުގެ މައިދާނުގައިވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ މޮޅު ގޯލްކީޕަރެކެވެ. އެގޮތުން މަނަދޫ ސައްތާރު ކަޕްގައި ޖެހިޖެހިގެން 3 އަހަރު ކުޅެ ތަށި މިލްކު ކުރިއިރު، ބީސްޓް ސްޕޯޓްސްގެ ގޯލް ބެލެހެއްޓީ އަޙުމަދު ޝިޔާމް އެވެ. މަނަދޫލައިވްގެ މީހުން ކޮލަމުގައި މިފަހަރު ޚާއްޞަކޮށްލެވިފައި މިވަނީ އެމްއެންޑީއެފް ގައި މަސައްކަތްކުރައްވާ ލެފްޓިނަންޓް އަޙުމަދު ޝިޔާމް އެވެ.
2002 ވަނަ އަހަރު ސީއެޗްސީ ނިންމެވުމަށްފަހު ޤައުމަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމުގެ މާތް މަޤްސަދުގައި ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާއި ގުޅިލެއްވި ހިތްވަރުގަދަ ކެރޭ ޒުވާން، އަޙުމަދު ޝިޔާމް ވަނީ އިންޑިއަން ނޭވަލް އެކަޑަމީ ނިންމެވުމަށްފަހު އިންޑިއަން ނޭވީއިން ލޯންގް ނެވިގޭޝަން ކޯހާއި ޔޫއެސް ނޭވީ އިން އިންޓަނޭޝަނަލް މެރިޓައިމް އޮފިސަރސް ކޯސް ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައެވެ.
ނޭވަލް އެކަޑަމީގައި ހޭދަކުރެއްވި މުއްދަތުގައި އެ އެކަޑަމީގެ ސްކޮޑްރަން ކެޑޭޓްކަން ކުރައްވައި، ލޯންގް ނެވިގޭޝަން ކޯހުން ތިން ވަނަ ޙާސިލް ކުރައްވައި އެމްއެންޑީއެފް އަށާއި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ރީތި ނަން ހޯއްދަވައިދެއްވި ލެފްޓިނަންޓް ޝިޔާމް ވަނީ ކޯސްޓްގާރޑްގެ ގިނަ އުޅަނދު ފަހަރުގައި މަސައްކަތްކޮށް ގިނަ ތަޖުރިބާތަކެއް ޙާސިލް ކުރައްވާފައެވެ.
މިހާރު ޑީކަމިޝަން ކުރައްވާ ޅ. މާފިލާފުށި ޓްރޭނިންގ ސެންޓަރުގައި އޮތް ކޯސްޓްގާރޑް ނިރޮޅު ލޯންޗްގެ ޓޫއައިސީ ކަމާއި ޝިޕް ޢާޒީގެ ނެވިގޭޝަން އޮފިސަރު ކަމާއި އެޝިޕްގެ އެގްޒެކްޓިވް އޮފިސަރުކަން ކުރެއްވުމަށްފަހު މިހާރު ހުންނެވީ ޝިޕް ޝަހީދު ޢަލީގެ އެގްޒެކްޓިވް އޮފިސަރުގެ ގޮތުގައެވެ.
ކޯސްޓްގާރޑްގެ ޝިޕް ޝަހީދު ޢަލީ ދާދިފަހުން އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކުގައި ހިންގި މެރިޓައިމް އެވެއަރނަސް ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި އާންމުންގެ ބޮޑު ތަރުހީބަކާއި ލޯތްބެއް ހޯއްދަވާފައިވާ އަޙުމަދު ޝިޔާމް އެންމެ ދެކެން ބޭނުންވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯސްޓްގާރޑަކީ ދުނިޔޭގެ އެހެން ޤައުމުތަކެކޭވެސް އެއްފަދައިން ނޭވަލް އުސޫލްތަކަށް ފުރިހަމައަށް ޢަމަލުކުރާ ނޭވީއެއްގެ ކުލަޖެހިފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި އޮންނަ ދުވަހެކެވެ. ލެފްޓިނަންޓް އަޙުމަދު ޝިޔާމްއަކީ ފަހަތަށް ބެލުމެއްނެތި ހަލުއިކަމާއެކު ކުރިއަރަމުން އަންނަ ނަމޫނާ އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރެކެވެ.
ވަނަވަރު •   ފުރިހަމަ ނަން: އަޙުމަދު ޝިޔާމް •   އުފަންދުވަސް: 13 އޮގަސްޓް •   މިވަގުތު އެންމެ އިސްކަމެއްދެނީ: އާއިލާއަށް •   ޚާއްޞަ ފަންނު: ނެވިގޭޝަން ދާއިރާ •   އެންމެ އުފާވި ދުވަސް: ދަރިފުޅު ލިބުނު ދުވަސް •   އެންމެ ދެރަވިދުވަސް: ފާހަގަކުރެވިފައެއް ނެތް •   އެންމެ ލަދުގަތްދުވަސް: ފާހަގަކުރެވިފައެއް ނެތް •     ތިޔައީ ކޮންކަހަލަ މިޒާޖެއްގެ މީހެއް: ސީރިއަސް އެއްވެސް ނޫން. އެހާ މަޖަލެއްވެސް ނޫން •   ލޯބީގެ ގޮތުން / ކައިވެނީގެ ގޮތުން މިހާރުގެ ސްޓޭޓަސް: ކައިވެނިކޮށްގެން •    އެންމެ ލޯބި ވަނީ: އަންހެނުން ދެކެ •    އަންހެން ކުއްޖެއް އެންމެ ރީތިވަނީ ކޮން ސިފައެއް ހުރީމަ: ހިތްހެޔޮވީމަ •   މިހާރު އިނދެގެން ތިޔަ އުޅެނީ އެކަހަލަ ކުއްޖަކާތަ؟ އާނއެކޭ •   ހެނދުނު ހޭލަނީ ކޮންއިރަކު: 07:30 ހާއިރު •   ނިދަން އޮށޮންނަނީ ކިހާއިރަކު: 1:00 އާއި 1:30 ހާއިރު •   އެންމެ ގާތް ރަޙުމަތްތެރިޔާ: ނ. މަނަދޫ ލިލީ މައުރޫފް (މާއްޓޭ) •    މުސްތަޤްބަލް އޮތް ގޮތެއް: ވަޒީފާގައި ދެމިހުރެ ރަނގަޅުކުރިއެރުން ލިބުން •   އެންމެ މީރުވަސް ދުވާ ސެންޓް: ހޫގޯ ބޮސް •    ހަދިޔާއަކަށް އެންމެ ކަމުދަނީ ކޮންއެއްޗެއް: އެމީހަކު ދޭން ބޭނުންވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް •   އެންމެ މީރު ކެއުން: ރޮއްޓާއި ރިހަ •   އެންމެ މީރު ބުއިން: ކުރުނބާ ފަނި •   އެންމެ ފަސޭހައިން ބުނެލެވެނީ ކީކޭ: ކިހިނެތްހޭ •   ބައްދަލުކުރަން ބޭނުންވާ ޝަހުސިއްޔަތު: ކިޔުބާގެ ރައީސް ފިޑެރަލް ކާސްޓްރޯ •   އެންމެ ރީތި ލަވަ: މެޓަލިކާގެ އަންފޮގިވަން •   އެންމެ މަޤްބޫލް ފިލްމީ ތަރި: ރާމްބޯ •   ރަށުގެ މުސްތަޤްބަލާމެދު ދެކެނީ ކިހިނެއް؟ ވިޔަފާރީގެ ބޮޑު ހަބަކަށް ވުން •   ނިންމާލަމުން ބުނެލާނީ: ހިތްވަރާއެކު އެންމެން އެކަތިގަނޑަކަށް ވެގެން މަސައްކަތްކުރާށޭ. އޭރުން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ހުރިހާކަމެއްވެސް ދާނީ ރަނގަޅަށޭ.
ޤިސްމު:Biography ޤިސްމު:މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)
އަބްރަހާ
އަބްރަހާ އަކީ ޙަބުޝްކަރައިގެ ޔަކްސޫމީ ވެރިއެކެވެ. މީނާއަކީ ގެފުޅު މުގުރައިލަން މައްކާއަށް ދިޔަ މީހުންގެ ވެރިޔަކަށް ހުރި މީހާއެވެ.
އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް
ސަބަބު
އަލްސެރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ކުރިމަތިވަނީ ކީއްވެގެންކަމެއް ޔަގީންކަމާއެކު އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު ދިފާޢީ ނިޒާމުން އޭގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ނުކުރުމަކީ މިބަލި ކުރިމަތިވެދާނެ ސަބަބެއްކަމަށް ބެލެވިފައި ވެއެވެ. މިސާލަކަށް ހަށިގަނޑަށް ޖަރާސީމެއް ވަނުމުން އެޖަރާސީމެއް ބޭރުކޮށްލުމަށް ދިފާޢީ ނިޒާމުން މަސައްކަތްކުރާއިރު، ދިފާޢީ ނިޒާމުން ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމުގެ ސެލްތަކަށް ހަމާލާދީ ދުޅަ އުފެއްދުމަކީ މިބަލި ޖެހުމަށް މެދުވެރިވެދާނެ ސަބަބެއްކަމުގައި ބެލެވިފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބައެއް ފަހަރު އާއިލާގެ ތެރެއިން ވާރުތަވުމަކީ ވެސް ބަލިޖެހުމުގައި ދައުރެއް އަދާކޮށްފާނެ ކަމެއްކަމަށް ބެލެވިފައި ވެއެވެ. ގޮހޮރުގެ ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ ހަރަކާތްތެރިކަން އިތުރުވުން : ބައެއް އިލްމުވެރިން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ފެށިގެން އަންނަނީ ގޮހޮރުގެ ދިފާއީ ނިޒާމަށް ބުރޫއެރުމުންނެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ދިފާޢީ ނިޒާމަކީ ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ބެކްޓީރިޔާ، ވައިރަސް ފަދަ ޖަރާސީމު ތަކާއި، އެހެނިހެން ނުރައްކާތެރި މާއްދާތަކުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި އިންފެކްޝަން އުފެދުނަ ނުދީ ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ނިޒާމެކެވެ. ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ކުރިމަތިވަނީ ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ވައިރަސް ނުވަތަ ބެކްޓީރިޔާ ފަދަ ތަކެތިން ގޮހޮރުގެ ބަތާނަ ފަށަށް ހަމަލާ ދިނުމަށް ދިފާޢީ ނިޒާމަށް ބާރުއެޅުމުންނެވެ. ދިފާޢީ ނިޒާމުން އުފައްދާ ރައްދުގެ ތަކުގެ ސަބަބުން ބޮޑޮ ގޮހޮރުގެ ބަތާނަފަށް ދުޅަވެ، ބަލީގެ އުދަނގޫތައް ކުރިމަތިކުރުވަނީ އެވެ. ވިރާސީ ބަހާއެއް ހުރުން : ބައެއް ފަހަރު އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް އާއިލާގެ ތެރޭގައި ދައުރުވަމުން އަންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އެހެންކަމުން އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ހުންނަ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުން ޣައިރު ތަބީޢީ ވިރާސީ ބަހާއެއް ފެނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއްކަމަށް ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ގަބޫލު ކުރެއެވެ. ނަމަވެސް މިގޮތަށް ހަށިގަނޑުގައި ހުރެދާނެ ވިރާސީ ބަހާއާއި، އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް އާއި ގުޅުމެއް ހުރިކަމެއް ޔަގީންކަމާއެކު އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ދިރިއުޅޭ މާޙައުލުން ކުރިމަތިވާ ކަންތައްތައް : ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅީގައި ގެންގުޅެވޭ ބައެއް އާދަތަކާ، އާންމު ދިރިއުޅުމުގައި ކުރެވޭ ބައެއް ކަހަލަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓީސް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވެދާނެ ކަމަށް ބައެއް ދިރާސާތަކުގައި ލަފާދީފައި ވެއެވެ. މިސާލަކަށް ތަދުކަނޑުވާ ބޭސްތައް، ދޭތެރެ ދުރުކުރާ ބޭސްތައް، އަދި ބައެއް ކަހަލަ އެންޓިބަޔޮޓިކްގެ ސަބަބުން އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ކޮންމެ ވެސް މިންވަރަކަށް އިތުރުވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވިފައި ވެއެވެ. ތެލާއި ސަރުބީ ގިނަ ކާނާ ކެއުމަކީ ވެސް އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވެދާނެ ކަމެކެވެ.
މަގުފަހިކުރާ ކަންތައްތައް / ހިރާސްތައް
(ހ) އުމުރު : އަލްސެރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް އާންމު ގޮތެއްގައި ކުރިމަތިވަނީ އުމުރުން 30 އަހަރުވުމުގެ ކުރިންނެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އުމުރުން 30-15 އަހަރާ ދެމެދުގެ އުމުރުގެ މީހުންނަށެވެ. ނަމަވެސް ކޮންމެ އުމުރެއްގައި ވެސް މިބަލި ޖެހިދާނެ އެވެ. މިސާލަކަށް ބައެއް މީހުންނަށް އުމުރުން 60 އަހަރުވުމަށްފަހު ވެސް ބަލިޖެހިދާނެ އެވެ. (ށ) ދަރިފަސްކޮޅު/ނަސްލު : ކޮންމެ ނަސްލެއްގެ މީހަކަށް ވެސް ޖެހިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ދޮން މީހުންނަށް ބަލިޖެހުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ޔަހޫދީ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންނަށް ވެސް ބަލިޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ. (ނ) އާއިލާ ތެރޭގައި ދައުރުވުން : ތިމާގެ މީހެއްގެ ގައިގައި މިސާލަކަށް މައިންބަފައިން، އެއްބަނޑު އެއްބަފާ މީހުން، ދަރިން ފަދަ މީހެއްގެ ކިބައިގައި އަލްސެރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ހުރިނަމަ، އެމީހަކަށް ބަލިޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ވައްތަރުތައް
އާންމު ގޮތެއްގައި އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ބަހާލެވިފައިވަނީ މައްސަލަ ކުރިމަތިވާ ހިސާބަކަށް ރިއާޔަތްކޮށްގެންނެވެ. އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސްގެ ތެރޭގައި އަންނިވި ހިސާބުތައް ދުޅަވެ، ފާރުވުން ހިމެނެއެވެ.
(ހ) އަލްސަރޭޓިވް ޕްރޮކްޓައިޓިސް (Ulcerative proctitis):
މީގެ މާނައަކީ ފުރަގަސްފަރާތު ދޮރުގެ ވަށައިގެންވީ ހިސާބު ދުޅަވެ ފާރުވުމެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އަލާމާތުގެ ގޮތުގައި ފެންނާނީ ބޮޑުކަމުދާއިރު ލޭއައުން އެކަންޏެވެ. މިއީ އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސްގެ އެންމެ އާދައިގެ ހާލަތެވެ.
(ށ) ޕްރޮކްޓޯސިގްމޮއިޑައިޓިސް(Proctosigmoiditis) : މީގެ މާނައަކީ ފުރަގަސްފަރާތާއި، ސިގްމޮއިޑް ކޮލޮން (ބޮޑުގޮހޮރުގެ ނިމޭ ހިސާބު) ދުޅަވުމެވެ. ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ލެޔާއެކު ބޭރަށްހިންގުން، ބަނޑުގައި ރިހުން، ބޮޑުކަމުދާއިރު ތަދުވުން ، އަދި ބޮޑުކަމުދާން ޖެހުނަސް ނުދެވި އުދަނގޫވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. (ނ) ލެފްޓް ސައިޑެޑް ކޮލައިޓިސް (Left-sided colitis): މީގެ މާނައަކީ ފުރަގަސް ފަރާތާއި، ސިގްމޮއިޑް ކޯލޮން، އަދި ޑިސެންޑިންގ ކޯލޮން (ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގައި ބަނޑުގެ ވާތް ފަރާތުގައި އޮންނަ ހިސާބު) ދުޅަވުމެވެ. އެހެންކަމުން މިހާލަތުގައި ދުޅަވާނީ ބޮޑު ގޮހޮރުން ބަނޑުގެ ވާތް ފަރާތުގައިވާ ހިސާބު ތަކެވެ. ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ލެޔާއެކު ބޭރަށްހިންގުން، ބަނޑު އަކުނިވަޔަށް ދެމުން، ބަނޑުގެ ވާތް ފަރާތުގައި ރިހުން، އަދި ބަރުދަން ލުއިވުން ހިމެނެއެވެ. (ރ) ޕޭން ކޮލައިޓިސް (Pancolitis): މީގެ މާނައަކީ މުޅި ބޮޑު ގޮހޮރު އެއްކޮށް ދުޅަވުމެވެ. ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގިނައިން ލެޔާއެކު ބޭރަށްހިންގުން، ބަނޑު އަކުނިވަޔަށް ދަމައި، ބަނޑަށް އުނދަގޫވެ، ރިހުން، ވާޅުވުން، އަދި އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑަށް ބަރުދަން ލުއިވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. (ބ) އެކިޔުޓް ސިވިއަރ އަލްސެރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް (Acute sever ulcerative colitis): މިއީ ވަރަށް މަދުން ކުރިމަތިވާ ހާލަތެކެވެ. މިހާލަތުގައި އަލްސެރޭޓިވް ކޮލައިޓިސްގެ ސަބަބުން މުޅި ބޮޑު ގޮހޮރު ދުޅަވެގެންދެއެވެ. ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ބަނޑުގައި ރިހުން، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގިނައިން ބޭރަށްހިންގުން، ބޮޑުކަމުދާއިރު ލޭއައުން، ހުންއައުން، އަދި ކެއުމަށް ނުކުޅެދުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ފެނިދާނެ އަލާމާތްތައް
އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސްގެ އަލާމާތްތައް ބަރޯސާވަނީ ދުޅަވެފައިވާ ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ދުޅަވެފައިވާ ހިސާބެއްގެ މައްޗަށެވެ. މިބަލީގެ ސަބަބުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. •	ބޭރަށް ހިންގުން : އާންމުކޮށް ލޭ، ނުވަތަ ދަވަ (ދޮސް) ބޮޑުކަމު ނަޖިހުގައި ހުންނާނެއެވެ. •	ބަނޑުގައި ރިހުން، އަދި އަކުނިވަޔަށްދެމުން •	ފުރަގަސްފަރާތަށް ތަދުވުން •	ފުރަގަސްފަރާތުން ލޭއައުން : ބޮޑުކަމުނަޖިހާއެކު ލޭބޭރުވުން •	އަވަސް އަވަހަށް ބޮޑުކަމުދާން ބޭނުންވުން، ނުވަތަ ބޮޑުކަމުދާން ބޭނުންވުމަށްފަހު ހިފެހެއްޓުމަށް އުނދަގޫވުން •	ބޮޑުކަމުދާން ބޭނުންވިޔަސް، ރަނގަޅަށް ބޮޑުކަމުނުދެވުން •	ބަރުދަން ލުއިވުން •	ވަރުބަލިވެ، ވާޅުވުން •	ހުންއައުން •	ބޮޑުނުވުން (ކުޑަކުދިންނަށް) •	މޭނުބައިކުރުން، ކާހިތްނުވުން •	ލޭމަދުވުން ވަރަށް މަދުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތައް •	ހުޅުތަކުގައި ރިހުން •	ލޮލަށް އުދަނގޫވުން •	ގައިގެ އެކި ހިސާބުތަކުން ބިހިނެގުން ގިނަ މީހުންނަށް މިބަލީގެ އުދަނގޫތައް ކުރިމަތިވަނީ އާދައިގެ ނޫނީ މެދު މިންވަރަކަށެވެ.
ދިމާވެދާނެ ނުރައްކާތައް
•	ބޮޑުކަމުދާއިރު އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގިނައިން ފުރަގަސް ފަރާތުން ލޭއައުން •	ބޮޑުގޮހޮރު ފޫދިއުން •	ހަށިގަނޑުން ވަރަށް ބޮޑަށް ފެނާއިލޮނު މަދުވުން •	ފުރަމޭގެ ބަލިތައް ކުރިމަތިވުން (ވަރަށް މަދުން) •	ކަށިފީވުން އަދި ކަށިތަކުގެ ވަރުދެރަވުން •	ހުޅުތަކާއި، ހަމާއި،، ފުރަމޭ،އަދި ލޯ ދުޅަވުން •	ގޮހޮރުގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ހިރާސް އިތުރުވުން •	ޓޮކްސިކް މެގަކޮލޮން އޭ ކިޔޭ ހާލަތެއް ކުރިމަތިވުން •	ލޭހޮޅިތަކާއި ލޭނާރުތަކުގައި ގަނޑުލޭކޮޅު އުފެދުމުގެ ހިރާސް އިތުރުވުން
ފަރުވާ
އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓީސްގެ ފަރުވާގެ ތެރޭގައި މައިގަނޑުގޮތެއްގައި ހިމެނެނީ އޮޕަރޭޝަން ކުރުމާއި، ބޭހުގެ ފަރުވާ ދިނުމެވެ. ދެވޭ ފަރުވާ ބަރޯސާވަނީ އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ކުރިމަތިވެފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށެވެ. ބޭހުގެ ގޮތުގައި ދީއުޅޭ ބައެއް ބޭސްތަކުން ބަލިޖެހިފައިވާ ބައެއް މީހުންނަށް އެދެވޭ ނަތީޖާތައް ފެންނައިރު، އަނެއްބައި މީހުންނަށް އެބޭސްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ފަރުވާ ކުރިޔަސް އެންމެ އެދެވޭ ނަތީޖާތައް ނުލިބުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ބައެއް މީހުންނަށް އެމީހަކަށް އެންމެ ރަނގަޅު ބޭހެއް އިޚްތިޔާރުކުރުމަށް ދުވަސްކޮޅެއް ނެގުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
ބޭހުގެ ފަރުވާ
(ހ) އެންޓި-އިންފްލެމޭޓަރީ ޑްރަގްސް (Anti-inflammatory drugs): މިއީ ދުޅަ ނޫނީ އިންފްލެމޭޝަން އާއި ދެކޮޅަށްދޭ ބޭސްތަކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޕްރެޑްނިސޮލޮން، ހައިޑްރޮކޮޓިޒޯން ފަދަ ސްޓީރޮއިޑް އެކުލެވޭ ބޭސްތަކާއި، ސަލްފަރސެލެޒިން، މިސެލަމައިން، އޮލްސެލެޒިން، އަދި ބަލްސެލަމައިޑް ފަދަ 5-އަމައިނޯސެލިސައިލޭޓް ގްރޫޕަށް ނިސްބަތްވާ ބޭސްތައް ހިމެނެއެވެ. 	5 އަމައިނޯސަލިސައިލިކް އެސިޑް އެކުލެވޭ ބޭސްތައް o	ބެލްސެލަމައިޑް / ބެލްސެލަޒައިޑް o	މިސަލަމައިން o	އޮލްސެލެޒިން o	ސަލްފަރސެލެޒިން
	5 އަމައިނޯސަލިސައިލިކް އެސިޑް އެކުލެވޭ ބޭސްތަކުން ދިމާވެދާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް o	ބޮލުގައި ރިހުން o	ބަނޑުގައި ރިހުން o	މޭނުބައިކުރުން o	ބޭރަށްހިންގުން 	ކޯޓިކޯސްޓީރޮއިޑްގެ ގޮތުގައިދީއުޅޭ ބޭސްތައް o	ބިއުޑެސޮނައިޑް o	ހައިޑްރޯކޯޓިޒޯން o	މީތައިލް ޕްރެޑްނިސޯން o	ޕްރެޑްނިސޯން 	ކޯޓިކޯސްޓީރޮއިޑްގެ ގޮތުގައިދީއުޅޭ ބޭސްތަކުން ދިމާވެދާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް o	އޮށާޅަނެގުން o	އިންފެކްޝަން ހެދުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވުން o	ކަށީގެ ސެލޯށިތައް މަރުވުން o	ލޭގެ ހަކުރު މަތިވުން o	ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުން o	ބަރުދަން އިތުރުވުން o	މިޒާޖަށް ބަދަލުއައުން (ށ) އިމިޔޫން ސިސްޓަމް ސަޕްރެސަރ (immune system suppressors): މިއީ ވެސް އިންފްލެމޭޝަން ތިރިކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި ދޭ ބޭސްތަކެކެވެ. މިބޭސްތަކުގެ ބޭނުމަކީ އިންފްލެމޭޝަން ފެށުމުގެ ގޮތުން ދިފާޢީ ނިޒާމުން ފަށާ މަސައްކަތްތައް ކުޑަކޮށް، ހުއްޓުވައި ދިނުމެވެ. މިގުރޫޕްގައި ހިމެނޭ ބޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި އެޒެތިއޮޕްރިން، ސައިކްލޮސޮޕޮރިން، ވިޑޮލިޒުމެބް، އަދި އިންފްލިކްސިމެބް ފަދަ ބޭސްތައް ހިމެނެއެވެ. މިބޭސްތަކުގެ އަސަރު ހަށިގަނޑުން ފެންނަށް ނުވަތަ ބަލިމީހާގެ ފުށުން ފެންނަށް 3 ހަފްތާއި 3 މަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ނަގައެވެ. (ނ) އެހެނިހެން ބޭސްތައް : މިފަދަ ބޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި ތަދުކަނޑުވާ ބޭސްތައް، ދަގަނޑު ބޭސް، އެންޓިބަޔޮޓިކް، އަދި ބޭރަށްހިންގުން ހުއްޓުވުމަށްދޭ ބޭސްތައް ހިމެނެއެވެ.
ގޭގައި ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތައް
އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ހުންނަ މީހުންނަށް ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ގެނެވޭ ބައެއް ކަހަލަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ވެސް އެބަލީގެ އުނދަގޫތައް ލުއިކޮށްދެއެވެ. އަލްސަރޭޓިވް ކޮލައިޓިސް ފަދަ އިންފްލެމޭޓަރީ ބަވަލް ޑިޒީޒް ތައް އެމީހަކު ކެއުމުގައި ބޭނުންކުރާ ބާވަތްތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާކަން ޔަގީންކޮށްދޭނެ ހެއްކެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ކަހަލަ ކާބޯތަކެތީގެ ސަބަބުން ބަލީގެ އަލާމާތްތަކާ އުދަނގޫތައް އިތުރުވެ، ބަލީގެ ހާލަތު ގޯސްވެގެންދާކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. ކެއުމުގައި މަދުކުރަން، ނުވަތަ ދުރުހެލިވާންޖެހޭ ކާބޯތަކެތި •	ކިރާއި، ކިރު އެކުލެވޭ އުފެއްދުންތައް •	ފައިބަރު ހުންނަ ކާނާގެ ބާވަތްތައް •	ކުޅިހަވާދުލީ ކާތަކެތީގެ ބާވަތްތައް •	ކެފެއިން ހުންނަ ތަކެއްޗާއި ބުއިންތައް •	ބަނގުއާވި •	ކެބެޖު އާއިލާގެ ބާވަތްތައް : މިސާލަކަށް ކެބެޖް، ބްރޮކޮލީ، އަދި ކޮލިފްލާވަރ •	މަދުގެ ވައްތަރުތައް، އޮށުގެ ވައްތަރުތައް، އަދި ޒުވާރި ކެއުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ކަންތައްތައް •	އިރުއިރުކޮޅާ އެތިކޮޅުކޮޅުން ކަމުން ގެންދިއުން •	ގިނައިން ދިޔާތަކެތި ބުއިން : އެންމެ ރަނގަޅީ ފެނެވެ.
ބީޓާ ތެލެސީމިޔާ މޭޖަރ
ބީޓާ ތެލެސީމިޔާ(Beta Thalassemia) އަކީ ލޭގައި ހިމެނޭ ހީމަގްލޯބިން ގައިވާ އުނިކަމަކުން ވާގޮތެކެވެ. ނުވަތަ މިއީ ބީޓާ ޗެއިން އުނިވުމުން ވާގޮތެކެވެ. ހީމަގްލޯބިން އަކީ ލެއަށް ރަތްކަން ގެނެސްދީ، ހަށިގަނޑުގެ ހުރިހާ ހިސާބަކަށް އޮކްސިޖަން ފޯރުކޮށްދޭ މާއްދާ އެވެ. ހީމަގްލޯބިން އުފެދިފައިވަނީ ދެބީޓާ އަދި ދެއަލްފާ ޗެއިން ގުޅިގެންނެވެ. މީގެތެރެއިން ބީޓާ ޗެއިން އުނިވުމުން ވަނީ ބީޓާ ތެލެސީމިޔާ އަށެވެ. ތެލެސީމިޔާގެ ވައްތަރުތަކުގެ ތެރެއިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ އާންމު ވައްތަރަކީ ބީޓާ ތެލެސީމިޔާ އެވެ.
އުޒްބެކިސްތާން
ރިޕަބްލިކް އޮފް އުޒްބެކިސްތާނަކީ މެދުތެރޭ އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ބިން ބަންދު ޤައުމެކެވެ. ކުރިން މި ޤައުމަކީ ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަންގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ޤައުމެކެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
އުޒްބެކިސްތާނުގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އުޒްބެކް ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން އުޒްބެކިސްތާނު މީހުންނަށް ކިޔަނީ އުޒްބެކްސް ނުވަތަ އުޒްބެކިސްތާނީސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ތަޝްކަންތެވެ. އުޒްބެކިސްތާނުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް ތަޝްކަންތެވެ. އަފްޣާނިސްތާނަކީ ރިޔާސީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 27 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 45 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.4 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ uz. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +998 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ އުޒްބެކިސްތާން ސޯމްއެވެ.
ނަން
އުޒްބެކިސްތާން މި ނަމުގެ މާނައަކީ އުޒްބެކުންގެ ބިމެވެ. އުޒްބެކިސްތާނަށް މި ނަން ދެވިފައިވަނީ އެ ޤައުމުގައި އެންމެ ގިނައީ އުޒްބެކް ނަސްލުގެ މީހުން ކަމުގައިވާތީއެވެ.
ޖުޣުރާފީ
އުޒްބެކިސްތާނުގެ ހުޅަނގާއި އުތުގައި ގައި އޮތީ ކަޒަކިސްތާނެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ކިރްގިސްތާނާއި ތަޖިކިސްތާނެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ އަފްޣާނިސްތާނާއި ތުރުކުމަނިސްތާނެވެ.
ތާރީޚު
އެންމެ ފުރަތަމައަށް މެދުތެރޭ އޭޝިޔާއަށް އައީ އީރާނީ އަޝާޔަރުން (ވަކި ބިމެއްގައި ދާއިމީ ގޮތަކަށް ވަޒަންވެރިވެގެން ނޫޅޭ މީހުން ނުވަތަ ނޯމޭޑުން) ނެވެ. މި މީހުން އުޒްބެކިސްތާން އޮތް ސަރަޙައްދަށް އައިސްފައިވާ ކަމަށް ބެލެވެނީ ޢިސާއީ މީލާދުގެ ފުރަތަމަ ސާސްކަފުގެ ކުރީންނެވެ. މި ހިސާބުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޝަހަރުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ފާޅުވާން ފެށީ ބުޚާރާ އާއި ސަމަރްޤަންދެވެ. އުޒްބެކިސްތާނުގެ ބުޚާރާއަކީ މަޝްހޫރު ޙަދީޘް ޢިލްމުވެރިޔާ އިމާމް ބުޚާރީ އުފަންވެ ވަޑައިގަތް ޝަހަރެވެ. އެލެގްޒެންޑަރ ދަ ގްރޭޓް ވަނީ އީސާއީ މީލާދުގެ 327 އަހަރު ކުރީން މި ސަރަޙައްދު ފަތަޙަ ކުރައްވާފައެވެ. އަދި އެމަނިކުފާނު ވަނީ ބާޚްތަރީ ވެރިޔާގެ ދަރިކަނބަލުން ރޯޝަންގާ ކައިވެނި ބައްލަވައިގެންފައެވެ. ރޯޝަންގަށް ކިޔާ އެހެން ނަން ނަމުގެ ތެރެއިން ރުޚްސާނާ އާއި ރުކްސާނާ ހިމެނެއެވެ. އުޒްބެކިސްތާނު ކުރީން އޮތީ އީރާނުގެ ސާސާނީ އަދި އަޝްކާނީންގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައެވެ. ޗެންގީޒް ޚާންގެ ވެރިކަމުގައި މޮންގޯލުން ވަނީ 13 ވަނަ ޤަރުނުގައި މި ސަރަޙައްދު ފަތަޙަކޮށްފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން މި ސަރަޙައްދަށް ވަރަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައެވެ. މޮންގޯލުން ވަނީ މި ހިސާބުގެ އަދިވާސީން ކަމުގައިވި ހިންދުއީރާނީ ދަރިކޮޅުގެ މީހުން އެއްކޮށް ހެން މި ބިމުން ބޭރުކޮށްފައި ނުވަތަ އެެމީހުންނާ ދެކޮޅަށް ޤަތުލުޢާއްމު ހިންގާފައެވެ. ޗެންގީޒް ޚާން އަވަހާރަވީ 1227 ގައެވެ. އޭނާ އަވަހާރަވުމުން އޭނާގެ ވެރިކަން ބަހާލެވުނީ އޭނާގެ ހަތަރު ދަރިންނާއި ޢާއިލާގެ މެންބަރުންގެ މެދުގައެވެ. މީލާދީން 16 ވަނަ ޤަރުނު ފެށުނުތަނާހެން އަރާލް ކަނޑުގެ އުތުރުގައި ދިރިއުޅެމުން ދިޔަ އުޒްބެކް ނަސްލުގެ މީހުންވަނީ މަވަރައްނަހްރަށް ޙަމަލާދޭން ފަށާފައެވެ. 20 ވަނަ ޤަރުނު ފެށުނު އިރު މުޅި މެދުތެރޭ އޭޝިޔާ އޮތީ ރަޝިޔާގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. 27 އޮކްޓޯބަރު 1924 ގައި އުޒްބެކް ސޯވިއެޓް ސޯޝަލިސްޓް ރިޕަބްލިކް އުފަންވިއެވެ. 31 އޯގަސްޓް 1991 ގައި އުޒްބެކިސްތާނަށް ރަޝިޔާގެ ކިބައިން ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ލިބުނެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އުޒްބެކިސްތާނުގެ އާބާދީގެ 80% މީހުންނަކީ އުޒްބެކް ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 5.5% އަކީ ރަޝިޔާ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 5% މީހުންނަކީ ތަޖިކް ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 3% މީހުންނަކީ ކަޒަކް ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 2.5% މީހުންނަކީ ކަރަކަލްޕާކް ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 1.5% މީހުންނަކީ ތަތާރުންނެވެ.
ސަގާފަތު
އުޒްބެކިސްތާނަކީ މެދުތެރޭ އޭޝިޔާގެ މުއްސަނދި ސަގާފަތު އެންމެ ބޮޑަށް އޮތް އެއްް ޤައުމެވެ. ޢިލްމާއި ފަންނުވެރިކަމުން ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް އުޒްބެކުން ހޯދާފައިވެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
މިނިވަންކަމަށް ފަހު ފުރަތަމަ ކޮޅުގައި އުޒްބެކިސްތާނުގެ އިޤްތިޞާދަށް ހީނަރުކަމެެއް ލިބުނު ކަމުގައި ވިޔަސް މިހާރު އުޒްބެކިސްތާނުގެ އިޤްތިޞާދަކީ ކުރިއަރަމުން އަންނަ އިޤްތިޞާދެކެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 2634 ޑޮލަރެވެ.
ޙުސައިން ޤުޠުބުއްދީނު
އަލްޤާޟީ ޙުސައިން ޤުޠުބުއްދީނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.
ބައިތު
ބައިތަކީ ޅެމެއްގެ ފޮޅުވަތެކެވެ. ނުވަތަ ފޮޅުވަތް ތަކެކެވެ. އާއްމުގޮތެއްގައި ބައިތަކީ އެއް ރާގަކަށް، އެއް ވަޒަނަކަށް ފެދޭ ދެ ފޮޅުވަތުގެ މިންވަރެވެ.
ތޯމަސް އ. ހެންޑްރިކްސް
އަކީ އެމެރިކާ ގެ ނާއިބް ރައީސް ކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
މޫސާ ބަދުރުއްދީނު
އަލްޤާޟީ މޫސާ ބަދުރުއްދީނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.
ކޫފާ
ކޫފާ އަކީ ޢިރާޤު ގެ ޝަހަރެކެވެ. ޢަލީގެފާނު ގެ ދައުރުގައި އިސްލާމީ އުއްމަތުގެ ވެރިރަށަކީ މިއެވެ.
Levi P. Morton
thumb|right|Levi P. Morton އަކީ އެމެރިކާ ގެ ނާއިބް ރައީސް ކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
އިންސާފުގެ ދަތުރު
ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަން ފެބްރުއަރީ 7 ގައި ބަދަލުކޮށްލީ ބަޣާވާތަކުން ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް މޯލްޑިވިއަން ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ (އެމް. ޑީ. ޕީ) އިން 17 ފެބްރުއަރީ 2012 ގައި ވަރަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ބައިވެރިވި ބޮޑު މުޒާހަރާއެއް "އިންސާފުގެ ދަތުރު" ގެ ނަމުގައި ފުރަ މާލޭގެ ލޮނުޒިޔާރަތްކޮޅު ސަރަހައްދު ގައި ބޭއްވިއެވެ. އަދި މި މުޒާހަރާ އަވަސް އިންތިހަބެއްގެ ތާރީހު ކަނޑަނައަޅަނީސް ހުއްޓާ ނުލާނެ ކަމަށް ބުނެ، ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ކުރިއަށް ދިޔައެވެ. މި މުޒާހަރާ އަށް "ބޮޑު މުޒާހަރާ" އަދި "ބޮޑު އެއްވުން" މި ދެގޮތަށް ވެސް ނިސްބަތް ކުރެވެއެވެ. މި ހަރަކަތް ބޭއްވި ލޮނުޒިޔަރަތްކުޅުގެ ސަރަހައްދަށް މިހަރަކާތާ ގުޅިގެން ނިސްބަތްކުރާ ނަމަކީ އިންސާފުގެ މައިދާން އެވެ.
މި މުޒާހަރާ ފުރަތަމަ ރޭވިގެން އައީ އެމް. ޑީ. ޕީ. އިން ތިޔަހެނެއް ނުކިޔޭނެ ނަމުގައި ސިލްސިލާ ކޮށް ހިންގި ހަރަކާތުގެ ތެރެއިންނެވެ. އެ ހަރަކާތުގެ ތެރެއިން އުފެދިގެން އައި ބޮޑުމުޒާހަރާގެ މައިގަނޑު މަގްސަދަކީ ރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުން އިންސާފު ލިބި ނުދޭތީ އެކަމާ ދެކޮޅަށް އަޑު އުފުލައި ކޯޓްތައް މިނިވަން ކުރުމަށް ގޮވާލުމެވެ. އޭރު އެމް. ޑީ. ޕީ. އަކީ ވެރިކަން ކުރާ ޕާޓީ އެވެ.
ނަމަވެސް ބޮޑު މުޒާހަރާ ބޭއްވުމުގެ ކުރިން، ފެބްރުއަރީ 7 ގައި ފުހުންނާއި ސިފައިން ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ހިންގި ހަރަކާތާ ގުޅިގެން ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދު ވެރިކަމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވިއެވެ. އެހިސާބުން "އިންސާފުގެ ދަތުރު" މައިގަނޑު މަގްސަދަކީ އަވަސް އިންތިހާބަކަށް ގޮވާލައި ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން މަނިކު ގެ ސަރުކާރަށް ޕްރެޝަރ ކުރުން ކަމުގައި މުޒާހަރާ އިންތިޒާމް ކުރާ ފަރާތުން ނިންމިއެވެ. މިއާ އެކު ކޯޓުތައް މިނިވަން ކުރުމަށް ވެސް އަޑު އުފުލާފައި ވެއެވެ.
ހަރަކާތުގެ ފެށުން
ޖެނުއަރީ 29 2012 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވުނު އެމް. ޑީ. ޕީ ގެ ގައުމީ މަޖްލިސްގެ 99 ވަނަ ޖަލްސާގައި، ރާއްޖޭގެ އަދުލު އިންސާފުގެ ދާއިރާ ވަކި ބައެއްގެ މުށުތެރޭގައި އޮންނަ އޮތުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް ބޮޑު މުޒާހަރާއެއް ކުރުމަށް ގައުމީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރު އަދި ޔޫތް މިނިސްޓަ ޙަސަން ލަތީފް ހުށަހެޅި ގަރާރެއް ފާސްކުރެވުނެވެ.
އެ ޤަރާރުގައިވާ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ އަދުލު އިންސާފުގެ ދާއިރާ ވަކި ބައެއްގެ މުށުތެރޭގައި އޮންނަ އޮތުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށާއި، އަދުލު އިންސާފުގެ ދާއިރާ މިނިވަންކުރުމަށް ދިވެހި ސަރުކާރުން ފައްޓަވާފައިވާ މަސައްކަތްޕުޅުތަކަށް، ޚާއްސަކޮށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙަންމަދު ނަޝީދު، ފަނޑިޔާރުގެތައް ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ޙަރަކާތްތެރިކުރުވުމަށް، ކެނޑިނޭޅި ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ބުރަ މަސައްކަތްޕުޅަށް އެމްޑީޕީގެ ފުރިހަމަ ތާޢީދާއި ރުހުން އޮތްކަން ހާމަކުރާ ކަމަށާއި، ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ފައްޓަވާފައިވާ އެ މުހިންމު މަސައްކަތުގައި އެމްޑީޕީގެ ފަރާތުން ވެދެއްވެން އޮތް ހުރިހާ އެއްބާރުލުމަކާއި، އެހީތެރިކަމެއް ވެދިނުމަށާއި، ރާއްޖޭގައި އުފެދިފައިވާ ޤާނޫނީ ސަރުކާރު ވައްޓާލުމަށް، ޙީލަތްތެރި ރޭވުމެއްގެ ދަށުން، ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަމުގައި އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ފަރާތްތަކުން ފަށާފައިވާ ބަޤާވާތާއި އުދުވާނީ ޙަރަކާތްތަކާ ދެކޮޅަށް ތެދުވުމަށް އެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުން އެއްބަސްވެއެވެ.
އިންސާފުގެ ދަތުރުގެ ހަރަކާތަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން އެމް. ޑީ. ޕީގެ މައި ހަރުގޭގައި ފެބްރުއަރީ 2 ގައި ހާއްސަ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވި އެވެ. އަދި މި ހަރަކާތަށް ހޭދަކުރުމަށްޓަކައި ފައިސާ ހޯދުމަށް ފަންޑު ފޮއްޓެއް މިރޭގެ ޖަލްސާގައި ބެހެއްޓުނެވެ.
މުޒަހަރާގެ ބައިވެރިން
މުޒާހަރާގައި މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ގިނަ ބަޔަކު ބަިވެރި ވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުން މި މުޒާހަރާގައި ބައިވެރި ވުމަށް މީހުން މާލެއަށް ޖަމާވެފައި ވެއެވެ. ގިނަ އަދަދަކަށް އަންހެނުން ބައިވެރިވި މި މުޒާހަރާ އަކީ މިހާތަނަށް ރާއްޖޭގައި އެންމެ ގިނަ މީހުން ބައިވެރިވި މުޒާހަރާ އެވެ.
ޝޭރް ޝާހް ސޫރީ
ޝޭރް ޝާހް ސޫރީ (ފާރިސީ: مرسالة) (1472، ނުވަތަ 1486 – 22 މެއި 1545) އަކީ އިންޑިޔާގެ ސޫރީ އެމްޕަޔަރގެ ބާނީއެވެ. އޭނާ ތައާރަފުކޮށްދިނީ ރުޕީސްގެ ފައިސާ އެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގައި ފުރަތަމަ ވަޒަންވެރިވި ޕަޝްތުންގެ ވެރިޔަކު ޝޭރް ޝާހު ވަނީ 1540 ވަނަ އަހަރު މުގަލް އެމްޕަޔަރގެ ކޮންޓްރޯލް ނަގާފައެވެ. 1545 ވަނަ އަހަރު ކުއްލި ގޮތަކަށް އަވަހާރަވުމަށްފަހު، ދަރިކަލުން އިސްލާމް ޝާހު އޭނާގެ ޚަލީފާއަކަށް ވެވަޑައިގަތެވެ.އަކީ އިންޑިޔާގެ ސޫރީ އެމްޕަޔަރގެ ބާނީއެވެ. އޭނާ ތައާރަފުކޮށްދިނީ ރުޕީސްގެ ފައިސާ އެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގައި ފުރަތަމަ ވަޒަންވެރިވި ޕަޝްތުންގެ ވެރިޔަކު ޝޭރް ޝާހު ވަނީ 1540 ވަނަ އަހަރު މުގަލް އެމްޕަޔަރގެ ކޮންޓްރޯލް ނަގާފައެވެ. 1545 ވަނަ އަހަރު ކުއްލި ގޮތަކަށް އަވަހާރަވުމަށްފަހު، ދަރިކަލުން އިސްލާމް ޝާހު އޭނާގެ ޚަލީފާއަކަށް ވެވަޑައިގަތެވެ.
ބަބުރުގެ ދަށުގައި އޮންނަ މުޣުލް އަސްކަރިއްޔާގެ ކޮމާންޑަރަކަށް ވެވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން އަދި އޭގެ ފަހުން ބިހާރުގެ ގަވަރުނަރުގެ މަގާމުގައި ހުންނަވައިގެން ފުރަތަމަ އަދާކުރެއްވީ އަމިއްލަ ބޭފުޅެކެވެ. މީލާދީން 1537 ވަނަ އަހަރު ބަބުރުގެ ދަރިކަލުން ހުމައިނު އެހެން ތަނެއްގައި ދަތުރެއްގައި ހުންނެވިއިރު، ޝޭރް ޝާހް ވަނީ ބެންގާލް ސްޓޭޓްގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަނެ، ސޫރީ ދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަން ޤާއިމުކުރައްވާފައެވެ. ޝާރް ޝާހް އަކީ މުސްލިމް ކާތިބެއްގެ އިތުރުން ކުޅަދާނަ ޖެނެރަލެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ސާބިތުކޮށްދެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އެމްޕަޔަރ އަލުން އާރާސްތު ކުރެއްވުމުގެ ސަބަބުން ފަހުގެ މުޣަލް ރަސްރަސްކަލުންގެ ބިންގާތައް އެޅިގެން ދިޔައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ހުމައިނުގެ ދަރިކަލުން އަކްބަރު ގެ ރަސްކަމަށް މަގުފަހިވެގެން ދިޔައެވެ.
މީލާދީން 1540 އިން 1545 އަށް އެމަނިކުފާނުގެ ފަސް އަހަރުގެ ވެރިކަމުގައި އިޤްތިޞާދީ އަދި އަސްކަރީ އާ އިދާރީ ވެރިކަމެއް އުފެއްދެވިއެވެ. "ތަންކާ" އިން ފުރަތަމަ ރުޕިއާ ނެރުއްވައި އިންޑިއަން ސަބްކޮންޓިނެންޓްގެ ޕޯސްޓަލް ސިސްޓަމް އިންތިޒާމް ކުރެއްވި އެވެ.
އޭގެ ފަހުން އޭނާގެ ބައެއް ސްޓްރެޓެޖީތަކާއި ކޮންޓްރިބިއުޝަންތައް މުޣުލް ރަސްރަސްކަލުން އައިޑޮލް ކުރެއްވި އިރު، އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވެނީ އަކްބަރު އެވެ. ސޫރީ ވަނީ ހުމައިނުގެ ދީނާ-ޕަނަހް ސިޓީ އިތުރަށް ތަރައްގީކޮށް، އެ ސިޓީއަށް ޝޭރްގަރްގެ ނަމުން ނަންދީ، ހަތްވަނަ ގަރުނުގެ ސީއީ އިން ފެށިގެން ޕަޓްނާގެ ގޮތުގައި އޮތް ޕަޓަލިޕުތްރާގެ ތާރީހީ ސިޓީ އަލުން ދިރުވައިފަ އެވެ.
އޭނާ ވަނީ އިންޑިއާގެ އިރުއުތުރުގައި އޮންނަ ބެންގާލް ޕްރޮވިންސްގެ ބޯޑަރުސަރަހައްދުގައި އޮންނަ ޗިޓަގޮންގް އިން އަފްޣާނިސްތާނުގެ ކާބުލްއަށް ގްރޭންޑް ޓްރަންކް ރޯޑް ފުޅާކުރައްވާފައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އާ އީޖާދުތަކާއި އިޞްލާޙުތަކުގެ ނުފޫޒު، އެކަލޭގެފާނުގެ ކުރު ވެރިކަމަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް ފުޅާވެގެން ދިޔައެވެ. އޭނާގެ އާރޗް ދެކޮޅުވެރި، ހުމައިނީ، އޭނާއަށް އިޝާރާތް ކުރައްވާފައިވަނީ ރަސްރަސްކަލުންގެ މުދައްރިސެއް ކަމުގައިވާ "އުސްތާދު-އައި-ބާދްޝާހާނު" އަށެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިކަމުގެ ހަތް އަހަރުގައި ދުވަހަކުވެސް ހަނގުރާމައެއް ގެއްލައެއް ނުގެއްލެއެވެ.
ޅައުމުރު އަދި އުފަންވުން
އަސް ވިޔަފާރިވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރަން ފެށި އޭނާގެ ކާފަ އިބްރާހިމް ޚާން ސޫރް، ނަރުނައުލް ސަރަހައްދު (މިހާރުގެ ހަރިޔާނާ) ގައި ބިންވެރިޔަކު (ޖަގިރްދާރު) އަކަށް ވެގެން ދިޔައީ، އޭނާގެ އެހީތެރިޔާ ޖަމާލް ޚާން ލޯޑީ ސަރަންގްޚާނީ ތަމްސީލު ކޮށް، ހިސާރުގެ ބައެއް ވިލެޖްތައް އޭނާއަށް ހަމަޖައްސައިދިން، އޭނާގެ ބެލެނިވެރިޔާ ޖަމާލް ޚާން ލޯޑީ ސަރަންގްޚާނީ ތަމްސީލު ކުރާ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ސިކަންދަރް ލޯދީ، ސިކަންދަރްގެ ރަސްކަމުގެ ތަޚުތަށް އިސްވެވަޑައިގަތުމަށް ތާއީދުކުރެއްވި ސަރަންގްޚާނީ، ޖައުންޕޫރު ސަރަހައްދު (މިހާރުގެ އުއްތަރް ޕްރަދޭޝް) ގެ ގަވަރުނަރުކަމަށް އައްޔަން ކުރެއްވީ، އެ ސަރަހައްދު އިސްތިއުމާރު ކުރެއްވުމަށްފަހުގައެވެ. ޖަމާލްގެ ދަރިކަލުން އަދި ފަހުން ޚާން-އައި-އައްޒާމް އަޙުމަދު ޚާން ސަރަންގްޚާނީ، 20،000 ސަވަރުގެ ރޭންކަކާއެކު، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ފްރީބޫޓްކުރާ މީހުންގެ ލީޑަރެއް ކަމަށްވާ އިބްރާހިމް ސުރްގެ ދަރިކަލުން ހަސާން، ސަސަރާމް އާއި ޚަވާސްޕޫރު-ތަންޑާގެ އިޤްތާއަށް އިތުރު 500 ސަވަރުގެ ރޭންކެއް ގެ ރޭންކެއް ކަނޑައެޅުއްވިއެވެ.
މާރަންދޫ ގަނޑުވަރު ތުއްތު މަނިއްޕުޅު
މާރަންދޫ ގަނޑުވަރު ތުއްތު މަނިއްޕުޅު އަކީ އަލްއަމީރު އިސްމާޢީލް ތުއްތު މަނިއްޕުޅު އެވެ. ގިނައިން އުޅުއްވީ ދިވެިރާއްޖެއިން ބޭރުގައެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ އިޢްލާން ކުރެއްވި ދަރުބާރުގައި ރަދުންގެ ކަނާތް ފަރާތުގައި އިންނެވީ މިމަނިއްޕުޅެވެ. އުރުދޫ އިގިރޭސި ބަސް ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ހިތްޕުޅު ހެޔޮ ތަޢުލީމީ ބޭފުޅެކެވެ. ފުރުއްވި ސަރުކާރުގެ މަގާމަކީ ހަތް ދަށުގެ ޢިއްޒަތް އެވެ. އެއީ ޝާހީ ޢާއިލާގެ އެންމެ މަތީ ޢިއްޒަތާއި ޝަރަފް އެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ކައްޓަފުޅި މިޔަރު
ކައްޓަފުޅި މިޔަރު ނުވަތަ އަކީ މިޔަރުގެ ބާވަތެކެވެ. މިމިޔަރުގެ ސިފަ ހުންނަނީ ކައްޓަފުޅިޔާ އެއްގޮތަކަށެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ މަތީގައްޔާއި، ވިލުވިލުގައި އަދި ބޭރު ކަނޑުތަކުގައި އުޅޭ ބޮޑު ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ ބިޔަ މިޔަރެކެވެ. މިމިޔަރު ގާތްގަނޑަކަށް 3 މީޓަރަށް ބޮޑުވާކަމަށް ވެއެވެ. ޖިންސީގޮތުން މިބާވަތް ބޮޑުވާކަމަށްވަނީ އޭގެ ދިގުމިން 1.6 މީޓަރާއި 2 މީޓަރާއި ދެމެދަށެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު ވިހާ ކޮންމެ ފަހަރަކު 1އާއި 11 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ޅަމިޔަރު ވިހައެވެ. މިއީ ރާއްޖެއިން ގިނައިން ރިކޯޑް ކުރެވިފައިވާ މިޔަރެއް ނޫނެވެ.
ކައްޓަފުޅި މިޔަރަކީ ފީނުންތެރިންނަށް ނުރައްކާތެރި މިޔަރެއްކަމަށް ވަނީ ބެލެވިފައެވެ. އަދި މިއީ އެއްމިޔަރު އަނެއް މިޔަރާއި ވަރަށްގިނައިން ތަޅާފޮޅާ އުޅޭ ބާވަތެއްގެ މިޔަރެކެވެ. ވުމާއެކު މިބާވަތުން ހިފޭ ބައެއް މިޔަރުގެ ހަށިގަނޑުން އެކަމުގެ އަސަރު ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު ފެންނަން ހުރެއެވެ.
ރާއްޖޭގައި ލޭނު އަޅައިގެން ކުރި މަސްވެރިކަމެއްގައި 1988 ވަނަ އަހަރު މާލޭގެ އިރުމަތިން ގާތްގަނޑަކަށް 30 މޭލު ބޭރުން 2.3 މީޓަރުގެ ބޮޑުމިން ހުރި ކައްޓަފުޅި މިޔަރެއް ބޭނިފައި ވެއެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރުގެ ތުން އާދައިގެ ވަރަކަށް ދިގެވެ. ކައްޓަފުޅި މިޔަރުގެ ކާނާއަކީ ކަނޑުގެ އަޑީގައްޔާއި މަތީގައި އުޅޭ ތަފާތު ބާވަތް ބާވަތުގެ މަހާއި، މަޑިއާއި، ބޯވަ އެވެ.
ކައްޓަފުޅި މިޔަރު މަތިން ފެށިގެން ގާތްގަނޑަކަށް 800މީޓަރުގެ ފުންމިނުގައި އުޅޭކަމަށް ވެއެވެ. ބައެއް ލިޔުން ތަކުގައި މިމިޔަރު އުޅޭކަމަށް ލިޔެފައިހުރީ 800-30 މީޓަރާއި ދެމެދުގައެވެ. މިމިޔަރުގެ މަހަކީ ކެއުމަށް ރަގަޅު އެކަށޭނަ މަހެކެވެ. މިމިޔަރުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ، ގަދައަޅި، ނުވަތަ އަޅިމުށި ކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. ހުރިހާ އުރަހަ އެއްގެ ކޮޅާއި އަރިމަތި ހުންނަނީ ހުދު ކުލައިގައެވެ.
އާއްމު ގޮތެއްގައި ރަތްކަނޑާއި، ޝީޝެލްސް، ދިވެހި ރާއްޖެ، މޮރިސަސް، މަޑަގަސްކަރަ، އުތުރު އެފްރިކާގެ އައްސޭރި ފަށާއި، އޮސްޓްރޭލިޔާ، ޖަޕާން، އަދި ކޮލަމްބިޔާ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި މި މިޔަރު އުޅޭކަން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ.