cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު
ހުކުރު މިސްކިތާއި، މުންނާރު ބިނާކުރެއްވުން
އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު ދެވަނަ ފަހަރަށް ޙައްޖަށް ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 1093 ވަނަ އަހަރު ގެ މުހައްރަމް މަހުގެ 27 ވަނަ ދުވަހުގައެވެ. އެއީ 2 ޖެނުއަރީ 1682 ގައެވެ. މިދަތުރުގައި 2 ބޮޑު އޮޑިޔާއި 4 ނައު ރަދުން ގެންދެވިއެވެ.ރަސްކަމުގެ ކަންތައް ހަވާލު ކުރެއްވީ ދެއްވަދޫ މުޙައްމަދު ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނު އާއެވެ. އެދަތުރުފުޅަށްފަހު އެނބުރި މާލެ ވަޑައިގަތީ އަނެއް އަހަރު ފިތުރު ޢީދު ވިލޭރޭ ގައެވެ. އެއީ 24 ސެޕްޓެމްބަރ 1682 ގައެވެ. އެއީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ދެޢީދު އެކުގައި އަހަރެކެވެ.
ދަންނަ ބޭކަލަކު ދިވެހިރާއްޖެ ދުރުވުން
އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނުގެ ރަސްކަމުގެ ފަހުކޮޅުގައި ދުނިޔެއަށް މަޝްހޫރު ދަންނަ ބޭކަލަކު މާލެ ދުރުވިއެވެ. އެއީ އައްސައްޔިދު ޢަބުދުއް ރައްޒާޤުގެ ދަރިކަލުން ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު(ސުލްޠާން ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު) އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޢިލްމް އުގެނިލެއްވީ މިޞްރުގެ ޖާމިޢުލް އަޒްހަރު އިންނެވެ. އެކަލޭގެފާނު ގާދިރީ ޠަރީޤާ އަށް ވަނުމަށް މީހުންނަށް ގޮވާލަމުން އެތެރެވަރީގައި ކުރެއްވި ދަތުރެއްގައި މާލެ ވަޑައިގަތީ އެވެ. އޭނާ މާލެ ވަޑައިގަތީ 14 ރަބީއުލް އައްވަލް 1097 ގައެވެ. އެއީ މީލާދީން 29 ޖެނުއަރީ 1686 ގައެވެ.
ބުރެކި
ބުރެކިނުވަތަ އަކީ ދިވެހި ކަނޑުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ ދިރޭ އެމުގެ ތެރޭގައި ޚާއްޞަ ކަމެއް ދެވިފައިވާ މަހެކެވެ. މީގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބަކީ މިއީ ބޭނުންކުރާ ހުރިހާ އެމުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ގަދަ އެންކަމަށްވާތީ އެވެ. އެންވަތުގައި ގިނައިރު މަރުނުވެތިބޭ އެމަކަށްވާތީ އެވެ. މިރާއްޖޭގެ ގިނަ ފަރުފަރުގައި މިއެން ގިނަ އަދަދަކަށް ދިރިއުޅެއެވެ. އަދި އެންއަރާ މޫސުމްގައި ގިނައިން އަރާ އެމެކެވެ.
ސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު
ދަންނަ ބޭކަލަކު ދިވެހިރާއްޖެ ދުރުވުން
އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު ފަރާތުން ސައްޔިދު ކަލޭގެ ފާނު އަށް ލިބިވަޑައިގަތީ ވަރަށް ހޫނު ތަރުހީބެކެވެ. ރަދުންގެ ޚާއްޞަ އެދިވަޑައިގަތުމެއްގެ މަތީން ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދީނުގެ ނުފޫޒު ފެތުރުމަށް އެކަލޭގެފާނު ފެއްޓެވިއެވެ. ނަމަވެސް ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އެކަލޭގެފާނު އަމުރުތަކަށް ކިޔަމަންވުން ނުކުޅެދޭކަމަކަށް ދިވެހިންނަށް ވެއްޖެއެވެ. އެހެނީ އެކަލޭގެފާނުގެ އަމުރުތަކުގެ ތެރޭގައި ފިރިހެނުން ތުބުޅި ދިގުކުރުމާއި، އަންހެނުން މޫނު ބުރުގާ އެޅުން ހިމެނިގެން ވެއެވެ. ފަހު ނަތީޖާއަކީ ރަދުންނާއި ސައްޔިދު ކަލޭގެފާނާއި ދެމެދު ނުރަގަޅުވުމެވެ.
ބުރެކި
ބުރަތްކަކީ ދިގުކޮށް ބޯކޮޅަށް ވަށްކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގެ ނިގޫ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަފިވެފައި ހުރެއެވެ. އަދި ނިގޫކޮޅު ހިމަވެގެން ގޮސް ނަރުވާ އަކަށް ބަދަލުވެފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު ބޮލަށްވުރެ ކުޑަތަންކޮޅެއް ކުރުވާނެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގެ ކުލައަކީ ފެހިކުލައަކަށްދާ ދަނބު ކުލައެކެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތާއި އަރިމަތީގައި މިކުލަ ފަނޑުކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބަޔާއި ތިރީ ކޮތަރިބައިގައި ވަރަށް ހިމަކޮށް އޮރެންޖް ކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ދެމިފައި ހުރެއެވެ.
ސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު
ފުރަތަމަ މަދަރުސާ
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަސްމީގޮތުން ފުރަތަމަ ފެއްޓެވި މަދަރުސާއަކީ އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތުގެ ދޮރޯށީގައި ފެއްޓެވި މަދަރުސާއެވެ. މިގޮތުން ފެއްޓެވި މަދަރުސާ ކަމުގައި ބެލެވެނީ ކުރިން ބުނެވުނުހެން، ޙައްޖުން ވަޑައިގަތުމަށްފަހު ހުކުރު މިސްކިތުގެ ދެކުނު ދޮރޯށި ބިނާކުރައްވައި، އެތަނަށް ފިޤުހު ޢިލްމުވެރިއަކު ލައްވައި، ކުދީންނަށް ޤުރުއާން ކިޔަވައިދިނުމާއި، ފަރުޟު ޢިލްމު އުގަންނަވައި ދިނުމަށް ޙަވާލުކުރައްވި ކުރެއްވުމަށެވެ.
ބުރެކި
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު
ބިނާތަކާއި، ހަދާންތައް
މާލޭ މަޝްހޫރު ހުކުރު މިސްކިތް އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނުގެ ރަސްކަމުގައި އަލުން ބިނާކުރެވުނެވެ. އަދި ހުކުރު މިސްކިތުގެ ދެކުނު ދޮރޯށި ވެސް ބިނާކުރެއްވި އެވެ. މީގެ އިތުރުން ހުކުރު މިސްކިތުގެ މުންނާރު ބިނާކުރެއްވީ ވެސް މިރަަދުންނެވެ. މުންނާރު ބިނާކުރައްވައި ނިމުނީ ހިޖުރައިން 1085 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
ހުކުރު މިސްކިތުގެ އިތުރުން ގަލޮޅު ބައު މިސްކިތް (ކުނޑިކޮއި މިސްކިތް) ވެސް ބިނާކުރެއްވީ އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު އެވެ. މިމިސްކިތް ބިނާކުރެއްވީ މިރަދުންގެ ރަސްކަމުގެ 5 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 1063 ނުވަތަ މީލާދީން 1653 ގައެވެ. ސ.ގަމުގައި ހުރި މާމިސްކިތަށް ބޯގަ ދެއްވުމުގެ ގޮތުން މީލާދީން 1653 ގައި އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު ދެއްވި ފިލާފަތްކޮޅެއް ވެއެވެ. މިއީ މަޝްހޫރު ގަމު ފިލާފަތްކޮޅެވެ. މިފިލާފަތްކޮޅު މިހާރު ބަހައްޓާފައިހުރީ ގައުމީ ދާރުލް އާޘާރު ގައެވެ.
މާލޭގައި ސަރުކާރުން ހައްދަވާފައިވާ ޕްރައިމަރީ ސުކޫލް ތަކުގެ ތެރެއިން އިސްކަންދަރު ސުކޫލް ނިސްބަތްވަނީ ވެސް އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު އަށެވެ.
އަވަހާރަވުން
އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 1098 ވަނަ އަހަރު ރަބީޢުލް އާޚިރު މަހުގެ 15 ވީ ހުކުރު ވިލޭރޭ ގައެވެ. އެއީ މީލާދީން 28 ފެބުރުއަރީ 1687 ގައެވެ. ބައެއް ލިޔުން ތަކުގައި 18 ފެބުރުއަރީ 1687 ކަމަށް ލިޔެފައި ވެއެވެ. ރަސްކަން ކުރެއްވީ 39 އަހަރާއި، 6 މަސް ދުވަހު އެވެ. އަވަހާރަވީ ވިހައެއް ހިއްޕަވައިގެންކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ފަސްދާނުވެޑުވުނީ ހުކުރު މިސްކިތުގެ ހަރިންމަ ތެރޭގައި ފަސްދާނު ވެޑުވުމަށް ތައްޔާރު ކުރައްވާފައި ހުރި ޒިޔާރަތުގައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ސިމާގު
ސިފަ
"ސިމާގު" މި ނަމުގެ ފުރަތަމަ އަކުރު "ސި" (ފާރިސީ: ތިރީސް) އާއި މިދޫނީގެ ބައެއް ސިފަތައް ގުޅިފައިވާކަން ވާހަކަތަކުން ދޭހަ ވެއެވެ. މިސާލަކަށް ސިމާގުގެ ބޮޑުމިނަކި 30 ދޫނީގެ ބޮޑުމިނެވެ. އަދި ސިމާގުގެ ގައިގެ ފަތްތަކުގައި 30 ކުލަ ހުރެއެވެ.
ވާހަކައިގައި ވާ ގޮތުން މިދޫނީގެ އުމުރު ވަރަށް ދިގެވެ. 3 ފަހަރު ދުނިޔެ ފުނޑުފުނޑުވުން މިދޫނި ދެކެފައި ވެއެވެ. މިހައި ދުވަހު ދިރިހުރުމުގެ ސަބަބުން ސިމާގަށް ވަނީ ވަރަށްގިނަ ކަންކަން ފެނި، ހުރިހައި ޒަމާނެއްގެ އިލްމު ލިބިފައެވެ. އެއް ވާހަކައެގައި ވާގޮތުން މިދޫނި 1،700 އަހަރު ދިރިއުޅުނެވެ.
ބުނެވޭގޮތުގައި ސިމާގު ބިމާއި ފެން ތާހިރުކޮށްދެއެވެ. އަދި މީގެ ސަބަބުން ބިމުގެ ދިރުން އިތުރުވެއެވެ. ސިމާގަކީ އުޑާއި ބިމާ ދެމެދުގެ މުއާމަލާތް ކޮށްދޭ އަދި އުޑާއި ބިން ގުޅުވައިދޭ އެއްޗެކެވެ. މީތި ދިރިއުޅެނީ ހޫމް އެވެ ކިޔާ ގަހެއްގައެވެ. މިގަހަކީ ހުރިހައި ބައްޔެއްގެ ޝިފާ އެކުލެވޭ ގަހެކެވެ. އަދި ހުރިހައި ވައްތަރެއްގެ ގަހުގެ އޮއް މިގަހުގައި ހުރެއެވެ. ސިމާގު މިގަހުން އުދުއްސައިގަނަ އިރު ގަހަށް އަންނަ ލުޅުމުގެ ސަބަބުން އެކިވައްތަރުގެ އޮށްތައް ވެރި، އެ އޮށްތައް ކަނޑާއި ވައިގެ ޒަރީއާއިން ދުނިޔޭގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް ވާސިލްވެ އެކި ވައްތަރުގެ ގަސް ފަޅައި ހެދެއެވެ. އަދި މިގަސްތަކުން އިންސާނުންގެ އެކި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ލިބެއެވެ.
ޝާހްނާމާގައި ސިމާގް
ފިރުދޯސީގެ ޝާހްނާމާ (ރަސްކަލުންގެ ވާހަކަ) ގައި ސިމާގުގެ ވާހަކަ އައިސްފައި ވެއެވެ. ވާހަކައިގައި ވާގޮތުން ސާމް ގެ ދަރި ޒާލް އުފަންވީ އިރު ބޮލުގެ އިސްތަށިތައް ހުދެވެ. ސާމަށް ދަރިފުޅު ފެނުމުން އެކަމަކީ ނުބައި ޝައިތޯނެއްގެ އަސަރުން ވެފައިވާ ގޮތެއް ކަމަށް ބަލައި ޒާލް ގެންގޮސް ދަމާވަންދު ފަރުބަދަ މައްޗަށް އެކަނި ދޫކޮށްލިއެވެ. ކުޑަ ޒާލްގެ ރުއިމުގެ އަޑު ސިމާގަށް އިވުމުން އެސޮރު ޒާލް ގެންގޮސް އަމިއްލަ ދަރިއެއްގެ ގޮތުގައި، އެސޮރުގެ ހާލީގައި ބެލެހެއްޓިއެވެ. އަދި ސިމާގަށް އެނގިފައިވާ އިލްމުތައް ޒާލަށް އުނގަންނައިދިނެވެ. އަދި ޒާލް ބޮޑުވެ ފުރިހަމަ ވުމުން އޭނާގެ ބައްޕައާ ހަވާލުކުރިއެވެ. އަދި ޒާލް އެއްވެސް ކަމަކަށް ބޭނުންވެއްޖެ ނަމަ ސިމާގުގެ އެހީ އަށް އެދުމަށް، ސިމާގުގެ ގައިން ތިން ފަތް ނައްޓާލާފައި ދިނެވެ. އެއިން ފަތަކަށް ހޫނުކޮށްލުމުން ސިމާގު އެތަނަކަށް ހާޒިރުވެ އެދޭ ކަމެއް ފުރިހަމަކޮށްދޭނެ އެވެ.
އޭގެ ފަހުން ޒާލް އާއި ރުދަބާ ބައްދަލްވެ، ދެމީހުންގެ ކައިވެނި ކުރެވުނެވެ. އަދި ރުދަބާ ބަލިވެއިނދެ ވިހެއުމަށް ބަނޑުގައި ރިއްސައި، ނުވިހައި ގިނައިރު ވުމުގެ ސަބަބުން ސިމާގުގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދުނެވެ. ސިމާގު ޒާލަށް ރުސްތުމްޒާދު (ކަފާލައިގެން ދަރި ނަގާ ގޮތް) ކިޔައިދީ ދެމައިންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކޮށްދިނެވެ. މި ވިހެއި ދަރިފުޅަކީ ފާރިސްކަރައިގެ މަޝްހޫރު ފާތިހް ރުސްތުމް އެވެ.
އަޒަރުބައިޖާން ވާހަކައިގައި
އެޭލާ ވާހަކައިގައި އަޒަރުބައިޖާންގެ އެވޭލާ ވާހަކައެއްގައިވާގޮތުން އެތާގެ ރަސްގެފާނުގެ ބަގީޗާގައި ޖާދޫގެ އާފަލުގައެހެއް ހުރެއެވެ. މިގަހުގައި އަބަދުވެސް އާފަލު އަޅާފައި އޮވެއެވެ. ނަމަވެސް ނުލަފާ އިފުރީތެއް ކޮންމެ ރެއަކު އާފަލުތައް ވަގަށް ނަގައެވެ. އެހެންކަމުން ރަސްގެފާނުގެ ދަރި މާލިކް މުހައްމަދާއި އޭނާގެ ބޭބެ މި އިފުރީތާ ހަނގުރާމައަށް ފޮނުވިއެވެ. މިދަތުރުގައި ސިމާގުގެ ދަރި ޑްރެގަންއެއް (އަލިފާން ދޫންޏެއް) ގެ ކިބައިން ސަލާމަތް ކޮށްދެނީ މާލިކެވެ.މި އެހީތެރިކަމުގެ ބަދަލުގައި އިފުރީތާ ހަނގުރާމަ ކުރުމަށް ސިމާގު މާލިކަށް އެހީތެރިވެއެވެ.
ސުލްޠާން ކުޑަ މުޙައްމަދު
ސުލްޠާން ކުޑަ މުޙައްމަދު އަކީ މީލާދީން 1687 ން 1691 އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރެއްވި ރަދުންނެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 1098 ން 1102 އަށެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތި ހިޖުރައިން 1098 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
ނަސަބު
އައްސުލްޠާން ކުޑަ މުޙައްމަދު ސިރީ މަނި ރަންނަލޯކަ މަހާ ރަދުންނަކީ އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނުންގެ ދަރިކަލެކެވެ. މިރަދުންގެ މަންމާ ފުޅަކީ އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު ގެންގުޅުއްވި ޖާރިޔާ އެކެވެ. އޭނާގެ ނަމަކީ މަރިޔަމް އެވެ. މިރަދުން ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގެންނެވި އިރު އުމުރުފުޅަކީ އެންމެ 6 އަހަރެވެ.
އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު އަށް ލިބިވަޑައިގަތީ އެންމެ ފިރިހެން ބޭފުޅެކެވެ. އެއީ ސުލްޠާން ކުޑަ މުޙައްމަދު އެވެ. އެދަރިކަލުންގެ މަންމާ ފުޅަކީ މާލިމީ ޙުސައިންގެ މަރިޔަމް އެވެ. އެއީ މަޝްހޫރު އެދިމަރިޔަމް އެވެ. ނުވަތަ މަރިޔަމް ކަނބާ އެވެ. އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނަށް ކުޑަ މުޙައްމަދު ލިބިވަޑައިގަތީ އުމުރުން 62 އަހަރުގައި 28 ރަޖަބު 1091 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ މީލާދީން 15 އޮގަސްޓް 1680 ގައެވެ.
ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު
އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވުމުގެ ކުރިން އުމުރުފުޅުން 6 އަހަރާއި 8 މަސްވީ އޭނާގެ ދަރިކަލުން 'މުޙައްމަދުއަށް ބައިއަތު ހިފުމަށް، ޢިލްމުވެރިންނާއި، ބޮޑުންނާއި، ޢަސްކަރުންގެ ކިބައިން އެދިވަޑައިގަތެވެ. އަދި އެބައިޢަތުގެ ހިފުމުގެ މަތީން އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވުމަށްފަހު، ރަސްކަމުގެ ތަޚްތަށް އައްސުލްޠާން ކުޑަ މުޙައްމަދު ސިރީ މަނި ރަންނަލޯކަ މަހާ ރަދުންގެ ނަންފުޅުގައި އިސްކުރެވުނެވެ.
އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވުމަށްފަހު، ދުވަސްކޮޅެއް ވަންދެން އޭނާގެ ހަގު ދަރިކަލުން ކުޑަ މުޙައްމަދު ވަރަށް ވަފާތެރިކަމާއެކު، އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނުންގެ ވަޒީރުން ބަލަހައްޓަމުން ގެންދިޔައެވެ. އެކަމަކު މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް އެތުއްޕުޅު ރަދުންގެ މަންމާގެ ވަރުގަދަ ނުފޫޒު ރަދުންގެ މައްޗަށް ފޯރުވާން ފަށައިފި އެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި އެންމެ ބާރުވެރި ވެރިޔަކީ ކަނބާ މަރިޔަމް ކަމުގައި ވެއްޖެއެވެ. އިސް ވަޒީރަކަށް ހުންނެވި، އަލްވަޒީރު މުޙައްމަދު ފާމުލަދޭރި އިބްނި އަލްވަޒީރު ޙަސަން ފާށަނާއާއި، އޭނާގެ ބަފާ ކަލޭގެ ވެލާނާ ތަކުރުފާނު، އަރުވާލައްވައިފި އެވެ.
އިސް ވަޒީރު ކަމުގެ މަގާމަށް ކަނބާ އައްޔަންކުރެއްވީ އޭނާގެ ބޭބެ ޢަލީ އެވެ. އޭނާގެ ދެން ތިބި ދެބޭބެ އިބްރާހީމް އަށާއި، ޢީސާ އަށްވެސް ދެވަޒީރުކަން ދެއްވައިފި އެވެ.
އެދުވަސްވަރު ތެރޭގައި މާލެއަށް ޢާންމު ވަމުން ދިޔައީ ވަރަށް ބަދު އަޚްލާޤީ ޙަޔާތެކެވެ. އެކަމުގެ ސިއްރާއި އަޞްލެއް ކަމަށްވަނީ ކަނބާ މަރިޔަމްގެ ބަދު އަޚްލާޤީ ކަމެވެ. ދުވަސްކޮޅެއް ވީތަނާ، ވަރަށް އާދައިގެ މީހަކާއި ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން، އޭނާއަށް ދޮށިމޭނާ ކަމަށް ކޮލިލައްވައިފި އެވެ. ކަނބާ މަރިޔަމްގެ ދޯދިޔާ ޢަމަލުތަކުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މާލޭގައި ތިބި ވަރަށް ގިނަ ރަގަޅު މީހުން މާލެ ދޫކޮށް ބޭރު ތަންތަނަށް ދިޔައެވެ. އެގޮތުން ރާއްޖެ ދޫކޮށްފައި ދިޔަ މީހުންގެ ތެރެއިން ޙަސަން ތާޖުއްދީނު ދިޔައީ މައްކާއަށެވެ. ޙަސަން ތާޖުއްދީނު ހިޖުރައިން 1102 ވަނަ އަހަރު، އެބުރި އައުމުން ލ.ގަމަށް އަރުވާލެވުނެވެ.
ހިޖުރައިން 1102 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުމާދިލް އޫލާ މަހުގެ ތެރޭގައި އިންޑިޔާގެ ކަނޑު ފޭރޭ ބައެއްގެ ގުރާބު ތަކެއްގައި ތިލަދުންމައްޗަށް ގޮސް ވަރަށް ދުއްތުރާތައް ކުރިއެވެ. މިޚަބަރު ލިބުމުން މާލެއިން އޮޑިތަކެއް އެބައިމީހުންނަށް ދެކޮޅަށް ފުރައިފިއެވެ. މާލެއިން ދިޔަ އޮޑިތަކުގެ ރިޔާތައް ދެކެފައި، އިންޑިޔާއިން ދިޔަ މަލާބާރީންގެ މީހުން، އެބައިމީހުންގެ ގުރާބުތަކުގައި ފިލާ ރައްކާވެއްޖެއެވެ.
އެހަނގުރާމަ އިން ފަތަހަ ލިބިގެން އަންނަ އޮޑިތަކާއި ބައްދަލު ކުރެއްވުމަށް ކަނބާ މަރިޔަމް ކުޑަ މުޙައްމަދު ގޮވައިގެން ޚާއްޞަ އޮޑިކޮޅެއްގައި ފުރާވަޑައިގަތެވެ. އޮޑިކޮޅާއި، އޮޑިތައް ބައްދަލުވީ މާލެ އަތޮޅު ބޮޑު ބަޑޮސް ކައިރިންނެވެ. އެރޭ ހޭދަކުރެވުނީ އުފާ ފާޅުކުރުމުގައެވެ. އަނެއް ދުވަހު މާލޭއައުމަށް ފުރައިގެން އައިސް، ދޫނިދޫ އާއި ހަމަވިތަނާ ސަލާމްގެ ބަޑިތައް ޖަހާންފަށައިފި އެވެ. ކުއްލިއަކަށް ފެނުނީ ބަޑިޔަކުން ޖެހި އަލިފާން ކަންޏެއް އޮޑިކޮޅުގައި ހުރި ބަޑި ބޭސް ތަކެއްގައި ޖެހިފައި، ހުޅު ފަޅައިގެން ގޮސް، މުޅި އޮޑިކޮޅު ބުރަބުރައިގެން ދިޔަ ތަނެވެ. މިކަން ހިނގީ ޖުމާދިލް އޫލާ މަހުގެ 27 ވަނަ ދުވަހެވެ.
އަވަހާރަވުން
އެހާދިސާ ހިނގުމަށްފަހު، ކަނބާ މަރިޔަމްގެ ހަށިކޮޅު ނުވެސް ފެނުނެވެ. ކުޑަ މުޙައްމަދު ރަސްގެފާނު އާއި، އެހެން މީހުން ފެނުނެވެ. ނަމަވެސް އެއެންމެން ލަސްތަކެއްނުވެ މަރުވީ ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުންނެވެ. ކުޑަ މުޙައްމަދު ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 1102 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުމާދިލް އާޚިރު މަހުގެ 4 ވަނަ ދުވަހު އެވެ. ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި ކުޑަ މުޙައްމަދު ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވީ ޖުމާދިލް އާޚިރުމަހުގެ 27 ވަނަ ދުވަހުގައި ކަމަށް ލިޔެފައި ވެއެވެ. އޭރު އޭނާގެ އުމުރު ފުޅުން އޮތީ 10 އަހަރާއި، 11 މަހާއި 6 ދުވަހަށެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:Sultans of the Maldives ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ކެންބޯޑިއާ
ކިންގްޑަމް އޮފް ކެންބޯޑިޔާއަކީ އިރުދެކުނު އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ކެންބޯޑިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ޚިމެރު ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން ކެންބޯޑިޔާގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ޚިމެރްސް ނުވަތަ ކެންބޯޑިޔަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ނޮންޕެންއެވެ. ކެންބޯޑިޔާގެ ވެރި ރަށަކީ ނޮންޕެން އެވެ. ކެންބޯޑިޔާއަކީ ދުސްތޫރީ ރަސްކަމެކެވެ. އަދި ޕާލަމެންޓަރީ ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވް ޑިމޮކްރަސީއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 14 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 66 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.18 މިލިޔަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ kh. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +855 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ރިއެލްއެވެ.
ނަން
ކެންބޯޑިޔާ، މި ނަމަކީ މި ޤައުމަށް ޢާއްމުކޮށް އިނގިރޭސި ބަހުން ކިޔާ ނަމެވެ. މި ނަން ނެގިފައިވަނީ ފަރަންސޭސި ބަހުން ކިޔާ ކެންބޯޖް މިނަމުންނެވެ. ކުރީގައި އިނގިރޭސީން ކެންބޯޑިޔާއަށް ކެންޕޫޗިޔާއޭ ވެސް ކިޔާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އެއީ ކެންބޯޑިޔާގެ ރަސްމީ ބަސް ކަމުގައިވާ ޚިމެރު ބަހުން އެ ޤައުމަށް ކިޔާ ނަން ކަމުގައިވާ ކަންޕޫޗިޔާ މި ބަހުން ނެގިފައިވާ ބަހެކެވެ. މި ނަން އައިސްފައިވަނީ ޚިމެރީންގެ ބޯދާ ރަސްކަމެއް ކަމުގައިވާ ކަންބޫޖާ (ކަންބޫޖާދޭޝަ) މި ނަމުން ނެގިފައިވާ ބަހެކެވެ. ކަންބޫޖާ ނުވަތަ ކަންބޯޖާ މި ނަމަކީ ކަންބޯޖާއިންނަށް ބޯދާ ސެންސިކިރުތު ބަހުން ކިޔާފައިވާ ނަމެކެވެ. މިއީ އުތުރު އިންޑިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤަބީލާއެކެވެ. މި ޤަބީލާއަށް މި ނަން ކިޔާފައިވަނީ އެ މީހުންްގެ ބާނީ ކަމުގައިވާ ކަންބޫ ސްވަޔަމްބޫވާގެ ނަމަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ކެންބޯޑިޔާގެ ހުޅަނގާއި ހުޅަނގުއުތުރުގައި އޮތީ ތައިލޭންޑެވެ. އިރުއުތުރުގައި އޮތީ ލާއޯސްއެވެ. އިރުމައްޗާއި އިރުދެކުނުގައި އޮތީ ވިއެޓްނާމެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ ޚަލީޖު ތައިލޭންޑެވެ.
ތާރީޚު
ކެންބޯޑިޔާގައި މީހުން ދިރިއުޅެން ފެށި ތާރީޚެއް ހޯދުމަށް މިހާތަނަށް ލިބިފައިވާ ހެކިތަކަކީ ޤަބޫލުކުރެވެން ނެތް ހެކިތަކެެއް ކަމުގައި ޢިލްމުވެރިން އަދި ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ފެންނަން ހުރި ހެކިތަކަށް ބަލާއިރު ޢީސާގެފާނުގެ މީލާދުގެ ކުރިން 6000 އަހަރު ކުރީއްސުރެ ފަށައިގެން ވެސް ކެންބޯޑިޔާގައި މީހުން ދިރިއުޅެމުންދާ ކަމަށް ޢިލްމީ ގޮތުން ސާބިތުވެއެވެ. ކެންބޯޑިޔާގެ ރަތަނަކިރީގައި ކޮންނަނިކޮށް އާސާރީތަކެތި ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. ކެންބޯޑިޔާގެ މަސައްކަތްތެރީން ހަދާފައިވާ ބައެއް ތަންތަން މިހާރު ފެނިފައިވާ އިރު މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ތަންތަނަކީ ޢީސާގެފާނުގެ މީލާދުގެ 2000 އަހަރު ކުރީން ހަދާފައިވާ ތަންތަން ކަމަށް ބެލިފައިވެއެވެ. ޢީސާގެފާނުގެ މީލާދުގެ 3000 އަހަރު ކުރީން ހަނޑުލުގެ ދަނޑުވެރިކަން ކުރާ މީހުން އުތުރު ފަޅިން މި ސަރަޙައްދަށް އައި ކަމަށް ބެލެވިފައިވެއެވެ. މީލާދުގެ 500 އަހަރު ކުރީގެ ދަގަނޑުގެ މަސައްކަތްތެރިކަމާ ގުޅޭ ސާމާނު ވެސް މިއަދު ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. މިއަދު ކެންބޯޑިޔާ އާއި އަވަށްޓެރި ޤައުމަކާ ދެމެދު އެންމެ ބޮޑު މައްސަލަތަކެއް އުފެދިފައިވަނީ ޕްރިއާވިހާރައިގެ މައްސަލައިގައެވެ. މި ތަނަކީ ޤަދީމީ ފައްޅިއެކެވެ. މިތަނަކީ ތައިލެންޑުގެ ތަނެއް ކަމަށް އެ ޤައުމުން ދަޢުވާކުރާ އިރު ކެންބޯޑިޔާއިން ދަޢުވާކުރަނީ މިއީ އެމީހުންގެ ތަނެއް ކަމުގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ކެންބޯޑިޔާގެ އާބާދީގެ 90% އަކީ ޚިމެރު ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ އަދި ޚިމެރު ބަހުން ވާހަކަ ދައްކާ މީހުންނެވެ. ކެންބޯޑިޔާގެ އާބާދީގެ 95% މީހުންގެ ދީނަކީ ތޭރަވަދާ ބުދިޒަމްއެވެ. 3% މީހުންނަކީ މުސްލިމުންނެވެ. 2% މީހުންނަކީ ކްރިސްޓިޔަނުންނެވެ.
ސަގާފަތު
ކެންބޯޑިޔާގެ ސަގާފަތަށް އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ފޯރުވަނީ އެ ޤައުމުގެ އާބާދީގެ 95% މީހުން އެ ދީނަކަށް ތަބަޢަވާ ތޭރަވަދާ ބުދިޒަމް އިންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ފަރަންސޭސި އިސްތިޢުމާރުގެ ސަބަބުން ވެސް އެ ޤައުމުގެ ސަގާފަތަށް ނުފޫޒުތަކެއް ފޯރާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ކެންބޯޑިޔާގެ އިޤްތިޞާދަކީ ކުރިއަރަމުން އަންނަ އިޤްތިޞާދެކެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 2082 ޑޮލަރެވެ.
އަލްފާޟިލް
އަލްފާޟިލް މިއީ ދިވެހިބަހުގައި ފިރިހެނުންގެ ނަމުގެ ކުރިއަށް އިތުރުކުރާ ލަގަބެކެވެ.
D
ޑީ އަކީ އިނގިރޭސި އަލިފުބާގެ 4 ވަނަ އަކުރެވެ.
މީދޫ (ދ.އަތޮޅު)
މީދޫ އަކީ ދ. އަތޮޅުގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
އޮގަސްޓު 12
އޮގަސްޓު 12 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 224 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 225 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮގަސްޓު
ލޮލުގެ އަލިދުލީގައި ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކެއް އަށަގަތުން
ލޮލުގެ އަލިދުލީގައި ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކެއް އަށަގަތުން އަކީ ލޮލުގެ ފެނުމަށް ބަދަލުގެންނަ ބައްޔެކެވެ. ޚާއްޞަ ރޭއަނދިރިވުން ނުވަތަ ރޯނާވުން ކުރިމަތިކުރުވާ ބައްޔެކެވެ.
ރިނބުދޫ (ދ.އަތޮޅު)
މިއީ ދ.އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ފަތްތޫރަ
ފަތްތޫރަ އަކީ ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަޖިލީސް އިން މަހަކު އެއްފަހަރު ނެރޭ މަޖައްލާއެކެވެ. މި މަޖައްލާގައި ތާރީޚާއި ބަހާ ބެހޭ ތަފާތު މައުޟޫޢުތަކަށް މަޒުމޫނު ލިޔެވިފައި ހުރެއެވެ. ފަތްތޫރަ ފުރަތަމަ ޝާއިޢުކުރެވުނީ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ ދަށުން އުފައްދަވާފައި އޮތް ދިވެހި ބަހާއި އަދަބަށް ޚިދުމަތްކުރާ މަޖްލިސް އިންނެވެ. މިމަޖައްލާ ނެރެން ފެށުނީ ބަހާއި ބަހުގެ އަދަބަށް ޚިދުމަތް ކުރުމަށެވެ. ފަހުން ދިވެހި ބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒު އުފެދުމުން، މިމަޖައްލާގެ މަޤްޞަދަކަށް ވެފައިވަނީ މަރުކަޒުގެ ވެސް މަޤްޞަދެވެ. އެއީ ދިވެހި ބަހަށާއި، އަދަބިއްޔާތަށާއި، ދިވެހި ތާރީޚާއި، ޘަޤާފަތަށް ޚިދުމަތް ކުރުމެވެ.
ފަތްތޫރަ މިބަސް ނެގިފައިވަނީ ވަރަށް އިހުގެ ލިޔުމަކުންނެވެ. އޭރު މިބަސް ލިޔެއުޅުނީ ފަތްތޫރާ މިހެންނެވެ. މާނައަކީ ފަތުވާ ކަމެވެ. ފަތުވާއަކީ ކަންއޮތްގޮތް ބުނެދީ ބަޔާންކޮށް ފާޅުކޮށް ހެދުމެވެ.
ބީދާޅީ
ބީދާޅީ އަކީ އިންޑިޔާގެ ބެންގަލޫރު ކައިރީގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެ އާއި ބީދާޅީ
އުތީމު ބޮޑު ތަކުރުފާނު ވަނީ ބީދާޅީގައި ކިޔަވާ ވިދާޅުވެފައެވެ. ދިވެހި ބައެއް ލިޔެކިޔުންތަކުން "ބީދާޅީ" ގެ ނަން ފެންނަނީ "ބޭދާޅީ" މި ގޮތަށެވެ. އެއީ އުރުދޫ އަކުރުން ލިޔެފައި އޮންނަ އިރު "ބީދާޅީ" ވެސް "ބޭދާޅީ" ވެސް ކިޔޭނެތީއެވެ.
އިސްމާޢީލް ވަޙީދު
އިސްމާޢީލް ވަޙީދު އަކީ ލިޔުންތެރިއެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓީވީގެ ނަގިއްޔެކެވެ.
އަރުނާޗަލް ޕްރަދޭޝް
Arunachal Pradesh (अरुणाचल प्रदेश Aruṇācal Pradeś; Chinese: 藏南 Zangnan or South Tibet) is the eastern most state on India's north-east frontier.
ބޭދާޅީ
ބޭދާޅީ އޭ ބުނުމުން އެ މާނަކުރެވެނީ ތިރީގައިވާ ދެ ރަށުން ކޮންމެވެސް އެއް ރަށެކެވެ.
ކުޑަވައި އިނގިލި
ކުޑަވައި އިނގިލި އަކީ އަތުގެ އިގިލި ތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހަތަށް އިންނަ އިގިލި އެވެ. ނުވަތަ ދިގު އިގިލި ތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުރު އިގިލި އެވެ. އަދި އަތުގައިވާ އިގިލި ތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުޑަ އިގިލި ވެސް މެއެވެ.ކުޑަވައި އިނގިލި އިންނަނީ ކަށި އިނގިލި ޖެހިގެންނެވެ.ކުޑަވައި އިނގިލި އަށް ފަސްވަނަ އިނގިލި އޭ ވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ.
ކުޑަވައި އިނގިލި ގެ ހަރަކާތްތައް ފުރިހަމަ ކުރުމުގައި ތަފާތު 4 މަސްކޮޅެއް ބައިވެރި ވެއެވެ.އޭގެ ތެރެއިން
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ތެލުގޫ
ތެލުގޫ ބަހަކީ އިންޑިޔާގެ އަންދްރަ ޕްރަދޭޝް ގެ މީހުން ވާހަކަ ދައްކާ ބަހެވެ.
ވާނީ (ދ.އަތޮޅު)
މިއީ ދ.އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ސްޕްލީނިކް ފްލެކްޝަރ
ސްޕްލީނިކް ފްލެކްޝަރ އަކީ ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަނެވެ. މިބައި އިންނަނީ ޑައަފްރަމް ގައި ޖެހިފައެވެ. އެހެންކަމުން މިބައި އިންނަނީ ހިޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ އަށް ވުރެ މަތީ ލެވެލް އެއްގައެވެ. ކުރިމަތިންނާއި، އަރިމަތިން، އަދި މަތިން މިބައި އިންނަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ.
ހިޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ އާއި ޑައަފްރަމް ގުޅިފައިވާ އެއްސުމަށް ކިޔަނީ ފްރެނިކޯ ކޮލިކް ލިގަމެންޓް އެވެ. މަތިން މިބައި އިންނަނީ ހުންކޮށިގެ އަރިމަތިން ނިމޭކޮޅާއި، އަދި ޗިސްމޭގެ ނިގޫ ގައި ޖެހިފައެވެ. އަދި ހަށިގަނޑުގެ މެދާވީ ފަރާތުން މިބައި ޖެހިފައި އިންނަނީ ވާތު ގުރުދާ ގައެވެ.
ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަން ނުވަތަ ސްޕްލީނިކް ފްލެކްޝަރ އަށް މިހެން ކިޔަނީ މިބައި އިންނަނީ ހުންކޮށި އާއި ކައިރީގައި ކަމަށްވާތީ އެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ދިއްގަރު (މ. އަތޮޅު)
މިއީ މ. އަތޮޅުގައިމީހުން ދިރި އުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
އޮގަސްޓު 13
އޮގަސްޓު 13 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 225 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 226 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:އޮގަސްޓު
ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަޖިލީސް
ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަޖިލީސް އަކީ ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތް ކުރުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރުކާރުން ގާއިމުކޮށްފައިވާ އިދާރާއެކެވެ. މިވަގުތު މިތަނުގެ ރައީސް ކަމުގެ މަގާމުގައި ހުންނެވީ އަލްފާޟިލް ޢައްބާސް އިބްރާހީމް އެވެ.
ބޭދާޅީ (އިންޑިޔާ)
ބޭދާޅީ ނުވަތަ ބޭޕޫރަކީ އިންޑިޔާގެ ކެރެލާ ސްޓޭޓުގެ ބަނދަރު މަތީ ރަށެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެ އާއި ބީދާޅީ
އުތީމު ބޮޑު ތަކުރުފާނު ވަނީ ބީދާޅީގައި ކިޔަވާ ވިދާޅުވެފައެވެ.
ދަ އޭންޓް ބުލީ
ގޭމް އޭންޓް ބުލީ އަކީ މި ނަން ކިޔުނު ކާރޓޫނު ފިލްމުގެ މައްޗަށް ބިނާ ކޮށް ހަދޭ ގޭމެވެ. މިގޭމް ރިލީޒް ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވީ 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. މިގޭމުގައި ކުޅުންތެރިން ޖެހޭނީ ލުކާސް ނަމަކަށް ކިޔުނު ހިންޏެއްގެ ބައި ކުޅެންށެވެ. ލުކާސް ޖެހޭނީ އޭނާގެ ކޮލޮނީ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތް ކުރަންށެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
Ant Bully, The Ant Bully, The Ant Bully, The Ant Bully, The Ant Bully, The Ant Bully, The Ant Bully, The Ant Bully, The
ވޮޗްޓަވަރަކީ
ވޮޗްޓަވަރަކީ اللهގެ ރަސްކަން އިޢުލާންކުރާ ދީނީ މަޖައްލާއެކެވެ. ވޮޗް ޓަވަރ ބައިބަލް އެންޑް ޓްރެކްޓް ސޮސައިޓީ އޮފް ޕެންސިލްވޭނިއާ އިން މަހަކު އެއްދުވަހު ޝާއިޢުކުރާ މި ޖާނަލްއަކީ 420 ބަހަކުން މިނިވަން ކޮށް ދައްކުވައިދޭ ދީނީ ޖާނަލްއެކެވެ.
މޫމިން ފުއާދު
މޫމިން ފުއާދު އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާއާއި ގުޅުންހުރި ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރާ މީހެކެވެ. އެގޮތުން މޫމިން ފުއާދު އަކީ ސްކްރީން ޕްލޭ ލިޔުން، ޑައިރެކްޓްކުރުން ފަދަ ކަންތަކުގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ ފަރާތެކެވެ. އެޑިޓް ކުރުމާއި ކެމެރާ ކުރުމަކީ ވެސް މޫމިން ފުއާދު ކޮށްއުޅޭ މަސައްކަތްތަކެކެވެ. ދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާގައި މޫމިން ފުއާދު ހަރަކާތްތެރިވާން ފެށީ 2005 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
ފިލްމީދާއިރާއަށް ވަނުން
ފިލްމީ ދާއިރާއަށް މޫމިން ފުއާދު ވަނީ އޭނާ ފުރަތަމަ ޑައިރެކްޓްކުރި ދިވެހި ފިލްމް ހޭލާ އިންނެވެ. އާޓް ފިލްމެއްގެ ގޮތުގައި ފެނިގެންދިޔަ މިފިލްމްގެ ވާހަކައާއި، ސްކްރީން ޕްލޭ ވެސް ލިޔެ ތައްޔާރުކޮށްފައިވަނީ މޫމިން ފުއާދު އެވެ. މިފިލްމްގެ ޑައިރެކްޝަން ގައި އޭނާގެ މަސައްކަތުގެ އެކުވެރިޔާ ޢަލީ ޝިފާއު ވެސް ބައިވެރިވެފައި ވެއެވެ.
ހޭލާ
ހޭލާ އަކީ އަލީ ޝިފާއު އަދި މޫމިން ފުއާދު ގުޅިގެން ޑައިރެކްޓްކުރި ފިލްމެކެވެ. މިއީ އެދެޑައިރެކްޓަރުންގެ ފުރަތަމަ އުފެއްދުމެވެ. މިފިލްމަށް ތަފާތު އެވޯޑްތައް ލިބިފައިވެއެވެ. މިފިލްމަށް ތަފާތު އެވޯޑްތައް ލިބިފައިވެއެވެ. މިފިލްމްގައި ލީޑްރޯލް ކުޅެފައިވަނީ ކުޑަކުއްޖެއްގެ ބައި ކުޅުނު އަހުމަދު މަޢުރޫފް އަދި އަދި އިސްމާއީލް ރަޝީދު ކޮޕީ އިއްސެ އެވެ.
މުސްލިމުން
މުސްލިމުން
މުސްލިމުންނަކީ އިސްލާންދީނުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ. މުސްލިމަކަށް ވަނީ ﷲ އަކީ އެއްކައުވަތަ އިލާހެއްކަމަށާއި،އަދި ﷲ ގެ އިލާހުވަންތަކަމުގައި ބައިވެރިއަކު، ޝަރީކަކު ނުވާކަމަށާއި، މުހައްމަދުގެފާނު އެއީ އެންމެފަހުގެ ނަބިއްޔާ އަދި ރަސޫލާކަމަށް ގަބޫލު ކޮށް އެކަމަށް ހެކިވާ ކޮންމެ މީހެކެވެ.އެއަފަހު އިސްލާމްދީނުގެ ފަސްރުކުން ކަމުގައިވާ ނަމާދު ކުރުން، ރޯދަހިފުން، ޒަކާތްދިނުން، ތަނަވަސްކަން ލިބިގެންވާ މީހާ މައްކާ ހުނަ ކަޢުބާ އަށް ގޮސްހަ އްޖު ވާމީހާއެވެ. މުސްލިމުންނަށް ދިރިއުޅުމުގެ އެކިކަންތަކުގައި އަމަލުކުރަންވީ ގޮތްތަށް ކީރިތި ޤުރުއާން އާއި ރަސޫލާގެ ހަދީސް ތަކުގައި ބަޔާންވެގެން ވެއެވެ. ބައެކަންކަން ވަނީ ދީނުގެ ދަންނަބޭކަލުންގެ އެއްބަސްވާ ގޮތަކަށް ކުރުމަށް ދޫކޮއްލާފައެވެ. ކުރުން މަނާ ކަންތަކާއި ކުރުމާއި ނުކުރުން އަމިއްލާ އިޚްތިޔާރަށް ދޫކުރެވިވާކަންތާއި، އެކަންކަމަށް ކަޑިއެޅިފައިވާ ޝަރީޔަތްތަކަށް ތަބާވެގެން އެޔާއެއް ގޮތަށް އަލުކުރުމަށް މުސްލިމުގެ ދީނުގައި ވެއެވެ.
މުސްލިމެއްނަމަ އިސްވެދިޔަ ނަބިޔުން ނާއި ރަސޫލުބޭކަލުންނަށް ފޮތްބާވާލެވުނު ކަމަށާއި މުހައްމަދުގެ ފާނީ އެންމެފަހުގެ ނަބިއްޔާ އަދިރަސޫލާކަމަށް ގަބޫލުކުރަންޖެހެއެވެ. ޖިބުރީލުގެފާނު މެދުވެރިކުރައްވާ މުހައްމަދުގެފާނަށް ބާވާލެވުނު ފޮތް ކީރިތި ޤުރުއާނަކީ މުސްލިމުންގެ ފޮތެވެ.
ފާތިމަތު އަފްލާޒް ފައިޞަލް
ފާތިމަތު އަފްލާޒް ފައިޞަލް (އަޕީ) އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ފަންނާނެކެވެ. އުފަންވެފައިވަނީ 22 އޮގަސްޓް 2000 ގައެވެ. ބައްޕައަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރި މުޙައްމަދު ފައިޞަލް އެވެ. މަންމައަކީ މަރިޔަމް ޝެރެޒިނީ އެވެ. އަޕީ މިހާރު 2011 ގައި ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރަމުންދަނީ އިސްކަންދަރު ސުކޫލްގެ ގްރޭޑް 5 ގައެވެ. އަޕީގެ ހުސްވަގުތުތަކުގައި ކޮށްއުޅޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، ފޮތްކިޔުން، ބޮލިއެއްކުރުން، އަދި ފިލްމްކުޅުން ހިމެނެއެވެ. ފާތިމަތު އަފްލާޒް ފައިޞަލް ފުރަތަމަ ފެނިގެންދިޔައީ އުމުރުން 3 އަހަރުގައި ޓީވީ އިޝްތިހާރަކުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ފިލްމްތަކުން ތަފާތު ރޯލްތަކުން އަޕީ ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ.
އަޕީގެ މަސައްކަތްތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހިޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ
މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަން ނުވަތަ ހިޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ އަށް މިހެން ކިޔަނީ ފުރަމޭ އާއި ވިދިގެން މިބައި ހުންނާތީ އެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
الله ތަޢާލާ އަހަރެމެންނަށް އޮތީ ކޮން ފަދަ އުފާވެރި ޚަބަރެއް ހެއްޔެވެ؟
ޢާލާ އަހަރެމެންނަށް އޮތީ ކޮން ފަދަ އުފާވެރި ޚަބަރެއް ހެއްޔެވެ؟.
الله އިރާދަފުޅުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ބިންމަތީގައި ދިރިއުޅެވޭނެ ކަމުގެ އުފާ ލިބިގަތުން. އެކަލާނގެ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕްލެނެޓާއި، އެބިމުގައިވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް އުފެއްދެވީ، އެކަލާނގެ އަޅުގަނޑުމެންދެކެ ވަރަށް ބޮޑަށް ލޯބިފުޅުވާތީ. ދާދި އަވަހަށް ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ތިބި މީހުންނަށް ރަނގަޅު މުސްތަގުބަލެއް ހޯދައިދިނުމަށް އޭނާ ފިޔަވަޅު އަޅާނެ އެވެ. އެއީ ހުރިހާ ވޭންތަކެއް ތަހައްމަލު ކުރަން ޖެހޭ ސަބަބުތައް ނެތިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. 29:11 ޖެރީމިއާ ކިޔާށެވެ. ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ޓަކައި އަޅުގަނޑު ކުރާނެ ކަންތައް އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގޭތީ، ޔަހޫދީ އިޢްލާނު ކުރައްވަނީ. އަޅުގަނޑު ގަސްދުކުރަނީ، ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ހަމަޖެހުމެއް، ނަސީބެއް ނޫން. އަޅުގަނޑު އެދެނީ، ތިޔަބޭފުޅުންނަށް މުސްތަޤްބަލެއް، އުންމީދެއް ދެއްވުން.
އުފާވެރި ކަމުގެ ޚަބަރު އެނގުމަކީ އެހާ އަވަސް އަރުވާލައިގެން ކުރަން ޖެހިފައިވާ ކަމަކަށް ވަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
ނިމުމެއް ގެގޮތުން ވޭނާއި ކެކުޅުމުގެ ސަބަބުން، الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ނުބައި މީހުން ބިމުން އަދި ބިމުގައިވާ ހާނިކަމެތި ން ކަމުގައިވާ يهودة ހޯދާށެވެ! އެކަލާނގެއީ، އެކަލާނގެ صالح عمل ތަކަށް ކިޔަމަންވާ މީހުންނެވެ. ހެޔޮކަންތަކަށް އެދޭށެވެ! އަދި މަޑުމައިތިރިކަން ހޯދާށެވެ! ޔަހޫދީ ކޯފާގެ ދުވަހުގައި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހިޔާވަހިކަން ލިބިދާނެއެވެ. ދުރުކުރައްވަން ޖެހޭނެއެވެ (ޒެފަނިޔާ 2:3). ކޮންއިރަކުންތޯ މިކަން ވާނީ. ބައިބްލް ގެ ފޯރީގައި ބުނެފައިވަނީ ދުނިޔެ ފުރަތަމަ އޮންނާނީ ކެތްކުރަން ދަތި ހާލުގައި ކަމަށެވެ. މިއަދުގެ ޙަދީޘްފުޅުތަކުން އެނގެނީ الله ތަޢާލާ އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅު އަޅުއްވާނެ ވަގުތު ކައިރިވެއްޖެ ކަމެވެ. 2 ޓިމޮތީ 3:1-5 ކިޔާށެވެ.
ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް ނުވަތަ ނުވަތަ  ޑައިޖެސްޓިވް ސިސްޓަމް،އަދި އެލިމެންޓަރީ ކެނަލް ގެ ނަންދީފައިވާ މި ނިޒާމަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި އިންސާނާ ކާ ކާނާގެ ބާވަތްތައް ހަޖަމުކޮށްދޭ ނުވަތަ ހަޖަމުކުރުވާ ނިޒާމެވެ. ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ކާތަކެތި ހަޖަމުކުރުމާއި، ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންނުވާ ބައި ހަށިގަނޑުން ބޮޑު ކަމުދާ ތަކެތީގެ ސިފައިގައި ބޭރު ކުރުމެވެ.
އާދައިގެ ފިރިހެނެއްގެ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ބައިތަކުގެ ދިގުމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 6.5 މީޓަރު (20ފޫޓް) އެވެ. އަދި ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް އެކުލެވިގެންވަނީ މައިގަނޑު ދެބައެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ މަތީބައި،އަދި ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ތިރީބައިއެވެ. އެމްބްރިޔޮލޮޖިކަލް ގޮތަށް ބަލާއިރު ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް 3 ބަޔަކަށް ބަހާލެވިދާނެއެވެ. އެއީ ކުރީބައި، މެދުބައި، އަދި ފަހަތު ބައި އެވެ.
thumb|300px|ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ބައިތައް ދައްކައިދޭ ކުރެހުމެއް
ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ މަތީބައި
ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ މަތީބައި ނުވަތަ އެކުލެވިގެންވަނީ އަނގަ،އަރުތެރެ ، ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި،އަދި މައިދާ ނުވަތަ ބަނޑު ގެ މައްޗަށެވެ.
އަނގަ
އަނގަ ނުވަތަ  ލެއްޕިފައި އިންނަނީ ދެތުންފަތުގެ އެހީގައެވެ. ހަޖަމުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިގެން އަންނަނީ އަނގައިގެ ތެރޭގައި ކާތަކެތި ހަފަން ފަށާ ހިސާބުންނެވެ. އަނގައިގެ ތެރޭގައިވާ ތެތް ދުލިފަށްގައި ކުޅުބޭރުކުރާ ގޮށްވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ދޫއަދި ދަތްތައްވެއެވެ.
އަރުތެރެ
އަރުތެރެ ނުވަތަ  އަކީ އަނގަ އަދި ނޭފަތުގެ ހޮއިގެ ފަހަތުން ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި، އަޑު ފޮށި އަދި ވައި ނޮޅިގެ މަތިން އިންނަ ބައެކެވެ. އަރަކީ ކަރު އަދި ކަރުތެރޭގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ތަނެކެވެ. މިއީ އަނގައިގެ ފަހަތުގައި ކާތަކެތި ހިގާހޮޅިއާއި އަނގަޔާއި ދެމެދުގައި ވާބައެވެ. ނުވަތަ މިދެބައި ގުޅުވާލަދޭ ބައެވެ. ދިވެހި ބަހުން އަރު ވެސް ކިޔަނީ މިހިސާބަށް ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.
އަރުތެރެ އަކީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް އަދި ނޭވާލާ ނިޒާމް ގައި ވެސް ޝާމިލްވާ ޓިޝޫއެކެވެ. ކާނާ އަދި ވައި އަރުތެރެ ހުރަސްކޮށް ދައުރުވާތީ ކާތަކެތި ކާއިރު ވައި ނޮޅި ނިވާކޮށް ފޮރުވާލުމަށްޓަކައި އެޕިގްލޮޓިސް އޭ ކިޔޭ ކަނެކްޓިވް ޓިޝޫ ފޮއްޗެއް ވައި ނޮޅި ގެ މަތިން އިދެއެވެ. މިގޮތަށް ނިވާކޮށް ފޮރުވާލުމުން ކާތަކެތި ނޭވާލާ ނިޒާމް އަަށް ދިއުން މަނާކޮށް ދެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ވާހަކަ ދެއްކުމުގައި ތަފާތު އަޑުތައް ލެއްވުމުގައި އަރުތެރެ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ.
ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި
ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި ނުވަތަ އަކީ އަރުތެރެ އިން މައިދާއަށް ކާތަކެތި ގެންގޮސްދޭ ހޮޅިއެވެ. ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި ފެށިފައި އިންނަނީ އަޑުފޮއްޓާ ކައިރީ އަރުތެރެނިމޭ ހިސާބުންނެވެ. ނުވަތަ އަރުތެރޭގެ މިބުނިބައިން ދެމިފައިވާ ހޮޅިއެއްގެ ސިފައިގައެވެ. ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި އިންނަނީ ކަރު ހިމެނޭ ހިސާބުގައި ހުންނަ މައިބަދައިގެ 6 ނަމްބަރު ކަށިކޮޅާ ހިސާބުންނެވެ. ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި އިން ފެށިގެން މައިދާ ނުވަތަ ބަނޑު އާއި ހަމައަށް ކާތަކެތި ފޯރަނީ ޕެރިސްޓަލްސިސް އޭ ކިޔޭ ހަރަކާތެއްގެ އެހީގައެވެ.
މައިދާ
މައިދާ ނުވަތަ އަކީ ތޮޅިއެއްގެ   ބައްޓަމަށް އެތެރެ ހުސްކޮށްއޮންނަ މަޑު މަސް އިން އުފެދިފައިވާ ގުނަވަނެކެވެ. ކާތަކެތި ހަފައި ދިރުވުމަށްފަހު، އަންނަ ހަޖަމުކުރުމުގެ ދެވަނަ މަރުޙަލާ ފުރިހަމަ ކުރަނީ މައިދާގެ ތެރޭގައެވެ. ބޭސްވެރިކަމުގެ ދުނިޔޭގައި ބޭނުންކުރާ ގެސްޓްރިކް، ގެސްޓްރޯމިބަސްތަކުން ދޭހަކޮށްދެނީ ބަނޑާއި ގުޅުންހުރި، ނުވަތަ މައިދާއާ ގުޅުންހުރި މިހެންނެވެ.
ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ތިރީބައި
ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ތިރީބައި ނުވަތަ  އެކުލެވިގެންވަނީ ކުޑަ ގޮހޮރު، ބޮޑު ގޮހޮރުއަދި ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ މައްޗަށެވެ.
ކުޑަ ގޮހޮރު
ކުޑަ ގޮހޮރު ނުވަތަ އަކީ  ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް ގައި މައިދާ އަދި ބޮޑު ގޮހޮރު އާ ދެމެދުގައިވާ ގުނަވަނެކެވެ.
ކުޑަ ގޮހޮރު ގެ ފުރަތަމަ ބައި ނުވަތަ ޑުއަޑީނަމް
ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ފުރަތަމަ ބައި ނުވަތަ އަކީ  މައިދާ އާއި ކުޑަ ގޮހޮރުގެ މެދުބައި ޖެޖޫނަމް ގުޅުވައިދޭ ހޮޅިއެވެ. މިއީ ކުޑަ ގޮހޮރުގެ އެންމެ ކުރު އަދި އެންމެ ފުރަތަމަ ބައި ވެސް މެއެވެ. އިގިރޭސި ސީ (C) އަކުރުގެ ބައްޓަމަން އިންނަ މިބަޔަކީ ގިނަ ކެމިކަލް މާއްދާތައް ހަޖަމުކޮށް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުން ބައި ނަގައިދޭ ތަނެވެ.
ކުޑަ ގޮހޮރު ގެ މެދުބައި ނުވަތަ ޖެޖޫނަމް
ކުޑަ ގޮހޮރުގެ މެދު ބައި ނުވަތަ އަކީ  ކުޑަ ގޮހޮރު ބެހިފައިވާ 3 ބައިގެ ތެރެއިން މެދަށް އިންނަ ބަޔެވެ. ނުވަތަ ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ފުރަތަމަ ބައި ޑުއަޑީނަމް އާއި ފަހު ބައި އިލިއަމް އާއި ދެމެދުގައިވާ ބަޔެވެ. ފުރާ ފުރިހަމަ އިންސާނެއްގެ ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ދިގުމިނަކީ 7-4 މީޓަރު ވަރެވެ. އޭގެތެރެއިން 2.5 މީޓަރު ހުންނަނީ ޖެޖޫނަމް ގައެވެ. ޖެޖޫނަމްގެ ޕީއެޗް ހުންނަނީ 8-7 އާއި ދެމެދުގައެވެ. ކާތަކެތި ޖެޖޫނަމްގެ ތެރޭގައި ދައުރުވުން ފަސޭހަކުރުމަށްޓަކައި ގުދުރަތީ ގޮތުން ޖެޖޫނަމްގެ ފާރުގައި މަސްފަށަލައެއް ލެވިފައި ވެއެވެ.
ކުޑަ ގޮހޮރު ގެ ފަހުބައި ނުވަތަ އިލިއަމް
ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ފަހު ބައި ނުވަތަ އަކީ  ކުޑަ ގޮހޮރު ބެހިފައިވާ 3 ބައިގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހު ބަޔެވެ. އިންސާނުންގެ އިލިއަމްގެ ދިގުމިނުގައި 4-2މީޓަރު ވަރު ހުރެއެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ ބައެއް ކަމުގައިވާ ސީކަމް އާއި އިލިއަމް ވަކިކޮށްދެނީ އިލިއޯސީކަލް ވޭލް އިންނެވެ. އިލިއަމްގެ ޕީއެޗް ހުންނަނީ 8-7 އާއި ދެމެދުގައެވެ.
ބޮޑު ގޮހޮރު
ބޮޑު ގޮހޮރު ނުވަތަ އަކީ  ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ބައެކެވެ. މިޒަމާނުގައި ފަލަ ގޮހޮރުއަށް ބޮޑު ގޮހޮރު އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. އެއީ ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ މައިގަނޑު ބަޔަކީ ފަލަ ގޮހޮރު ކަމަށްވާތީ އެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ހަޖަމުނުކުރެވި ހުންނަ ބައިގައިހުރި ފެން އަބުރާ ހަށިގަނޑަށް ދެމުމާއި، ހަޖަމު ނުކުރެވި ހުރި ތަކެތި ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރަން ވަންދެން ރައްކާކޮށްފައި ބެހެއްޓުމެވެ.
ބޮޑު ގޮހޮރު ފެށެނީ ކަނާތު އުނަގަނޑުގެ ތިރީބައިގައި ޅިނދުގެ އިލިއެކް ސަރަހައްދު އިންނެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރުގައި ހިމެނޭ މައިގަނޑު ދެބަޔަކީ ސީކަމް އަދި ފަލަ ގޮހޮރު އެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރުގެ ދިގުމިނުގައި 1.5 މީޓަރު ހުރެއެވެ.
ސީކަމް
ސީކަމް ނުވަތަ އަކީ ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ފަހުބައި އިލިއަމް އާއި މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅުވައިދޭ ކޮތަޅެއް ފަދަ ގުނަވަނެކެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ ފެށޭބައި ކަމުގައި ބެލެވިފައިވާ ސީކަމް އާއި އިލިއަމް ވަކިކޮށްދެނީ އިލިއޯސީކަލް ވޭލް އިންނެވެ.
ފަލަ ގޮހޮރު
ފަލަ ގޮހޮރު ނުވަތަ އަކީ  ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ ބައެކެވެ. މިޒަމާނުގައި ފަލަ ގޮހޮރު އަށް ބޮޑު ގޮހޮރު އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. އެއީ ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ މައިގަނޑު ބަޔަކީ ފަލަ ގޮހޮރު ކަމަށްވާތީ އެވެ. ފަލަ ގޮހޮރުގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ހަޖަމުނުކުރެވި ހުންނަ ބައިގައިހުރި ފެން އަބުރާ ހަށިގަނޑަށް ދެމުމާއި، ހަޖަމު ނުކުރެވި ހުރި ތަކެތި ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރަން ވަންދެން ރައްކާކޮށްފައި ބެހެއްޓުމެވެ.
މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު ނުވަތަ އަކީ  ފަލަ ގޮހޮރު ގައި ސީކަމް[[ އިން ފެށިގެން މައްޗަށް އަރަމުން ގޮސް ހެޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ އާއި ދެމެދުގައިވާ ބަޔެވެ. މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު ގެ ދިގުމިނުގައި 12.5 ސެންޓިމީޓަރު ހުރެއެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރު ފެށެނީ ކަނާތު އުނަގަނޑުގެ ތިރީބައިގައި ޅިނދުގެ އިލިއެކް ސަރަހައްދުއިން ކަމަށްވުމާއި އަދި ސީކަމް އަކީ ބޮޑު ގޮހޮރު ފެށޭ ބައި ކަމަށްވުމާއި ފަލަ ގޮހޮރު އޮންނަނީ ސީކަމް އާއި ޖެހިގެންކަމަށްވާތީ މަށްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރަކީ [[ފަލަ ގޮހޮރުގެ ބަޔަކަށްވާތީ ، މިބައި އޮންނާނީ ހަށިގަނޑުގެ ކަނާތް ފަރާތުގައެވެ. މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރުގެ މަސައްކަތް ކޮންޓްރޯލްކުރަނީ ވޭގަސް ނާރު ގެ ''ސިމްޕަތެޓިކް ނާރު ފައިބަރު ތަކުންނެވެ.
ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ނުވަތަ އަކީ  ފަލަ ގޮހޮރުގައި ހެޕަޓިކް ފްލެކްޝަރއާއި، ސްޕްލެނިކް ފްލެކްޝަރ އާއި ދެމެދުގައިވާ ބައެވެ. އެހެންކަމުން ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު އޮންނަނީ ހަށިގަނޑުގެ ކަނާތް ފަރާތުން ވާތް ފަރާތަށް ވާގޮތަށެވެ. ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ގެ ކުރިމަތިން މައިދާއާއި ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ވަނީ ގްރޭޓަރ އޮމެންޓަމްކިޔާ ޕެރިޓޯނިއަލް ފޯލްޑް އަކުން ގުޅިފައެވެ. ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު އަކީ ފަލަ ގޮހޮރުގައި ހިމެނޭ އެންމެ ދިގު އަދި އެންމެ ހަރަކާތްކުރާ ބައެވެ.
ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު ނުވަތަ އަކީ  ފަލަ ގޮހޮރު ގައި ސްޕްލެނިކް ފްލެކްޝަރ  އިން ފެށިގެން ތިރިއަށް ފައިބަމުން ގޮސް ސިގްމޮއިޑް ގޮހޮރު ގެ ފެށުމާއި ހަމައަށްވާ ބައެވެ. ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު އޮންނަނީ ހަށިގަނޑުގެ ވާތް ފަރާތުގައެވެ.
ސިގްމޮއިޑް ގޮހޮރު ނުވަތަ އަކީ  ފަލަ ގޮހޮރުގެ ފަހު ބައެވެ. ނުވަތަ ފަލަ ގޮހޮރު ގައި ތިރިއަށްފައިބާ ގޮހޮރު ގެ ނިމޭ ހިސާބުން ފެށިގެން ފުރަގަސް ފަރާތް އާއި ދެމެދުގައިވާ ބައެވެ. ސިގްމޮއިޑް ގޮހޮރު އިންނަނީ އިގިރޭސި އަކުރު އެސް(S) ގެ ބައްޓަމަށެވެ. ސިގްމޮއިޑް ގޮހޮރު ގެ ފާރުގައި މަޑު މަސް ގެ ފަށަލައެއް ވެއެވެ. މި މަސް ފަށަލަ ކުރުގެޅި ވާންވުމުން، ފަލަ ގޮހޮރުގެ އެތެރޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވެ، ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ފުރަގަސް ފަރާތް އަށް އެޅޭގޮތް ވެއެވެ.
ފުރަގަސް ފަރާތް
ފުރަގަސް ފަރާތް ނުވަތަ އަކީ  ބޮޑު ގޮހޮރު ނިމިގެން ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގައި ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު އާއި ދޭތެރޭގައި އިންނަ ބައެކެވެ. ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުކުރަން ޖެހެންދެން އެތަކެތި ޖަމާވެފައި ހުންނަނީ ފުރަގަސް ފަރާތު ގައެވެ. އިންސާނުންގެ ފުރަގަސް ފަރާތުގެ ދިގުމިނަކީ 12 ސެންޓިމީޓަރު އެވެ.
ފުރަގަސް ފަރާތު މަގު
ފުރަގަސް ފަރާތު މަގު އަކީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް ގެ އެންމެ ފަހަތަށް އިންނަ ބައެވެ. ފުރަގަސް ފަރާތު މަގު އިންނަނީ ޕެލްވިކް ޑައިއަފްރަމްގެ ތިރިން ފުރަގަސް ފަރާތްއާއި ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު އާއި، ދެމެދުގައެވެ. ފުރަގަސް ފަރާތު މަގުގެ ދިގުމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 4-2.5 ސެންޓި މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ދިގުމިނެކެވެ. އެހެންކަމުން މިބައި ފެށިފައި އިންނާނީ ފުރަގަސް ފަރާތު މަގު އާއި ފުރަގަސް ފަރާތް ގުޅޭ ކަނުން ނުވަތަ ހިސާބުންނެވެ. ނިމިފައި އިންނާނީ ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު އަށެވެ. އަދި މިބައިގެ މަތިން އިންނާނީ ފުރަގަސް ފަރާތް އެވެ. އަދި ތިރިން ގޮސް ނިމިފައި އިންނާނީ ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު އަށެވެ.
ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު
ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު ނުވަތަ އަކީ  ފުރަގަސް ފަރާތް(Rectum)  އިން ބޭރަށް ހުޅުވިފައި އިންނަ ދޮރެވެ. ނުވަތަ ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުވާ ލޯ ވަޅުއެވެ. ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު ހުޅުވިި ފޭވެ، ކައިރިވެ، ދިއުން ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ ވަށައިގެން ހުންނަ ސްފިންކްޓަރ މަސްތައް އިންނެވެ. ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ މައިގަނޑު ވަޒީފާ އަކީ ބޮޑު ކަމުދިއުމުގެ ތެރޭގައި ބޮޑު ކަމުދާ ތަކެތި ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު ހުރަސް ކޮށް ހަށިގަނޑުން ބޭރު ކުރުމެވެ.
އިތުރު ގުނަވަންތައް
thumb|200px|ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ބައެއް ގުނަވަންތައް ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ އެހެނިހެން ގުނަވަންތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ގުނަވަންތައް ހިމެނެއެވެ.
ފުރަމޭ
ފުރަމޭ ނުވަތަ އަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ އެންމެ ބޮޑު ގުނަވަނެވެ.މިއީ ހަށިގަނޑުގައި ހިންގާ މެޓަބޮލިޒަމް   ގެ މަސައްކަތުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ގުނަވަނެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގައި ތަފާތު އެތައް ވަޒީފާތަކެއް މިގުނަވަނުން އަދާކުރެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގްލައިކަޖަން ރައްކާކުރުން، ޕްލާޒްމާ ޕްރޮޓީން  އުފެއްދުން، އަދި ލޭގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ވިހަސާފުކުރުން ހިމެނެއެވެ.
ފުރަމޭގެ ބޮޑުބައި އޮންނަނީ ކަނާތް ފަރާތުގައެވެ. މިގުނަވަން އޮންނަނީ ފުއްޕާމެޔާއި ޑައަފްރަމްގެ ތިރިން ބަނޑާއި މޭ ގުޅޭ ހިސާބުގައެވެ. ފުރަމޭ އިން ބައިލް ކިޔާ ދިޔައެއް އުފައްދައެވެ. މިއީ ހަޖަމުކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދޭ ދިޔައެވެ. ބޭސްވެރިކަމުގެ ދުނިޔޭގައި ބޭނުންކުރެވޭ ހެޕަޓިކް، ހެޕަޓޯ ފަދަ ބަސްތަކުން ދޭހަކޮށްދެނީ ފުރަމޭ އާގުޅުންހުރި މިހެންނެވެ.
ފިތް
ފިތް ނުވަތަ އަކީ އިންސާނާގެ ފުރަމޭގެ ތެރޭއަށް ފެތިފައި އިންނަ ނާސްޕަތީ ބައްޓަމަށް އިންނަ ގުނަވަނެކެވެ. މި ގުވަނުވަނުގައި ހަޖަމުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ދިޔައެއް ކަމުގައިވާ ބައިލް ރައްކާކޮށްފައި ހުރެއެވެެ.10-7 ސެންޓިމީޓަރުގެ ދިގުމިން އެވްރެޖްގޮތެއްގައި ހުންނަ ފިތް އިންނަނީ ގަދަ ފެހި ކުލައިގައެވެ. ތަފާތު ދެމަގަކުން ފިތް އިންނަނީ ފުރަމޭ އަދި ކުޑަ ގޮހޮރު ގެ ފުރަތަމަ ބަޔާއި ގުޅިފައެވެ.
ޗިސްމޭ
ޗިސްމޭ ނުވަތަ އަކީ  ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ގުނަވަނެކެވެ. އަދި އެންޑަކްރިން ނިޒާމް ގައި ހިމެނޭ ގްލޭންޑް އެއް ވެސް މެއެވެ. ޗިސްމޭ އަކީ އެކްސަކްރިން އަދި އެންޑަކްރިން ގްލޭންޑް އެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ގުނަވަނެކެވެ. އެކްސަކްރިން ގްލޭންޑެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެނީ ހަޖަމުކުރާ އެންޒައިމްތައް ހިމެނޭ ޗިސްމޭ ޖޫސް އުފައްދައި ދޫކުރާތީއެވެ. އެންޑަކްރިން ގްލޭންޑެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެނީ ތަފާތު ހޯރމޯންތައް އުފައްދައި ދޫކުރާތީ އެވެ.
ހިސްޓޮލޮޖީ
ހިސްޓޮލޮޖިކަލް ގޮތުން ބަލާއިރު ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ބައިތައް އުފެދިފައިވަނީ ޖެހިޖެހިގެން އިންނަ 4 ފަށަލަ އެއް ގުޅިގެންނެވެ. މިގޮތުން އެކުލެވިގެންވާ ފަށަލަތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ތެތް ދުލިފަށް
ތެތް ދުލިފަށް ނުވަތަ އަކީ  އެންމެ އެތެރެއިން ލެވިފައިވާ ފަށަލަ އެވެ. ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ގުނަވަނެއް ހުރަހަށް ކަނޑާ ލުމަށްފަހު ނުވަތަ ބުރިކޮށްލުމަށްފަހު ހިސްޓޮލޮޖިކަލް ގޮތުން މައިކްރޮސްކޯޕެއްގެ އެހީގައި ހުރަހަށް ކަނޑާލެވުނު ބައި ބަލާނަމަ އެންމެ އެތެރެއިން ފެންނަ ފަށަލަ( މިސާލަކަށް ކާތަކެތި ހިގާހޮޅި ނަމަ ކާތަކެތި ހިގާ މަގާ އެންމެ ކައިރިއަށް ) އަކަށް ވާނީ މިފަށަލައެވެ. އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑަށް އެތެކުރާ ކާތަކެތި ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ތެރެއިން ދައުރުވާއިރު އެކާތަކެތި ބީހޭނީ އެންމެ މައްޗަށް އިންނަ މިފަށަލައިގައެވެ. ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ކާނާގެ ބައިތައް ހަށިގަނޑަށް ނެގުން ނުވަތަ ދެމުން އަދި ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ބައިތަކުން ތަފާތު މާއްދާތައް ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ މަގުގެ ތެރެއަށް ( ބަނޑު ތެރެއަށް، ގޮހޮރުގެ ތެރެއަށް ) ދޫކުރުން ފަދަ މަސައްކަތްތައް ކުރަނީ މިފަށަލައިންނެވެ. ތެތް ދުލިފަށުގެ ފަށަލަ ވެސް އަދި އިތުރު 3 ބަޔަކަށް ބެހެއެވެ. އެއީ އެފިތީލިއަމް، ލެމިނާ ޕްރޮޕްރިއާ، އަދި މަސްކިއުލާރިސް މިއުކޯސާ އެވެ. ނުވަތަ ތެތް ދުލިފަށުގައި ހިމެނޭ މަސްފަށަލަ އެވެ.
އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމް
އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމް ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 18 ސެޕްްޓެމްބަރ 1945 ގައެވެ. ބައްޕާފުޅަކީ ތުޅާދޫގޭ އިބްރާހިމް ދޮންމަނިކުއެވެ. މަންމާފުޅަކީ ހައްވާ އާދަމް ހިމިތީ ( ހައްވާމަނިކެ ) އެވެ. ތަޢުލީމް ހާސިލް ކުރެއްވީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް އިންނެވެ. އަލްފާޟިއިލްޔާސް އިބްރާހިމްއަކީ ކޮންމެފަދަ ބޭފުޅަކާއި ގުޅުންބަހައްޓާ ޢާއްމުރައްޔިތުންގެ ވަރަށްގާތްއެކުވެރި ސަރުކާރަށް ވަފާތެރި އިޚްލާސްތެރި ބޭފުޅެކެވެ. އަލްފާޟިއިލްޔާސް އިބްރާހިމްއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދެވަނަޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްފާޟިލް އިބްރާހިމް ނާސިރުގެ ވެރިކަމުގައިވެސް ވަރަށް ގިނަ މަތީމަޤާމް ތަކެއް ފުރުއްވި ތެދުވެރި އިޚްލާސްތެރި ދިވެހި ދަރިއެކެވެ. އަދި ދެވަނަޖުމްހޫރިއްޔާގެ ދެވަނަރައީސް އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން އަބުދުލް ޤައްޔޫމްގެ ސަރުކާރުގައި ގިނަ ވުޒާރާތަކެއްގެ ވަޒީރުކަން ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތެރި ވަފާތެރި ބޭފުޅެކެވެ.
ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
އެންމެ ބޭރު ފަށަލަ
އެންމެ ބޭރުފަށަލަ ނުވަތަ އެޑްވެންޓިޝާ ނުވަތަ ސިރޯސާ އެކުލެވިގެންވަނީ އެޕިތީލިއަމް ގެ ބައިވަރު ފަށަލަ ތަކުންނެވެ.
އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމް
އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމްފުރަތަމަ ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތް ފައްޓަވާފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ ދެވަނަޖުމްހޫރިއްޔާގެ ތެރޭގައެވެ. އެދުވަސްވަރު ސަރުކާރުގައި ވަޒީފާއަދާކުރެއްވުމުގެ ގޮތްތަކާއި އުސޫލްތައް މިއަދާއަޅާބަލާއިރު ވަރަށްތަފާތެވެ. ނަމަވެސް އެދުވަސް ވަރު އިލްޔާސް އިބްރާހިމް ވަޒީފާއަދާކުރެއްވުމުގައި ގެންގުޅުއްވިގޮތްތަކެއްގެ ސަބަބުން އަލްފާޟިލް އިބްރާހިމްނާސިރުގެ އެންމެ އަރިސްބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރުމުގެ ފުރުސަތުލިބިފައިވެއެވެ. އަދި އަލްފާޟިލް އިބްރާހިމްނާސިރު އެންމެ އިތުބާރުކުރައްވާ އިބްރާހިމްނާސިރު ސޮއިކުރައްވަންޖެހޭ ބައެއްލިޔުންތަކުގައި ސޮއިކުރެއްވުމުގެ އިޚްތިޔާރު ދެއްވާފައިވާ ބޭފުޅަކީ ހަމައެކަނި އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމްއެވެ.
ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމް
އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމް އަކީ ޢާއްމުރައްޔިތުންނަށް ވަރަށް ދީލަތިބޭފުޅެކެވެ ދެރަމީހެއް މޮޅުމީހެއް ބެލުމެއްނެތި ޢާއްމުރައްޔިތުންނާއި ގުޅުންބަހައްޓަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމް ގުޅުންބަހައްޓަވާ އެއްވެސްބޭފުޅަކާއި ގުޅުންނުކަޑާ އެކުވެރިކަން އާލާކުރެއްވުމަށް ގިނަމަސައްކަތްތަކެއްކުރައްވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ރާއްޖެތެރެއާއި ބެހޭ ވުޒާރާގެ ވަޒީރުކަމާއި ޙަވާލުވެ ހުންނެވިއިރު ރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ހުރިހާ ރަށަކައް އަރައިވަޑައިގެން އެރައްރަށުގެ ރައްޔިތުންނާއި ބައްދަލުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބި އެރައްރަށުން ގާތްއެކުވެރީން ހޯއްދަވާފައިހުންނެވިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމް ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާއަދާކުރެއްވުމުގައި ފާހަގަކުރެވުނު ބައެއް ކަންކަން ވަނީފެނިފައެވެ. އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމްއަށް ވަޒީރުކަން ފުރަތަމަ ލިބިވަޑައިގަތީ 11 ނޮވެމްބަރ 1982 ގައެވެ. އެއީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރޭޑް އެންޑް އިންޑަސްޓްރީޒް އެވެ. މީގެ އިތުރުން ރައްޔިތުންގެ މަޖުލިސް މެމްބަރެއްގެ ގޮތުން ގިނަދުވަސް ތަކެއްވަންދެން ޚިދުމަތްކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީގެ ނައިބުކަމާއި ސިފައިންގެވެރިޔާގެ ނައިބުކަމާއި އެސްޓީއޯގެ މެނެޖިންގ ޑިރެކްޓަރ ކަން ހިންގަވާފައި ވަނީ އިޚްލާސްތެރިކަމާއިއެކުގައިކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަދިމނޫނަސް އެތަކެއް ވުޒާރާތަކުގެ ވަޒީރުކަން ކުރެއްވިއެވެ.
އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމްއާއި ސަރުކާރުން ހަވާލުކުރައްވާ ކޮންމެ މަސައްކަތެއް އިޚްލާސްތެރިކަމާއިއެކު ކުރެއްވުމަކީ އެމަނިކުފާނުގެ ހޮބީއެކެވެ. މިގޮތުން ފާހަގަކުރެވުނު މަސައްކަތުގެ ތެރޭގައި އެސްޓީއޯއާއި ހަވާލުވެ ހުންނެވިއިރު ލ. އަތޮޅުގެ ބައެއް ރައްތައް އެއްފަސްކޮއް މަގުތައްހެއްދެވުމާއި ކައްދޫ އެއާރޕޯޓާއި ހަނިމާދޫ އެއާރޕޯޓާއި އެޓޮލް މިނިސްޓްރީ ހިންގެވިއިރު ރާއްޖެތެރޭގެ ރަށުއޮފީސްތައް ހެއްދެވުމާއި ހެލްތް މިނިސްޓްރީ ހިންގެވިއިރު ރާއްޖެތެރޭގެ ސިއްހީ މަރުކަޒުގެ މަސައްކަތް ފުރިހަކަމާއިއެކު ކުރެއްވިއެވެ. އެމަނިކުފާނު ކުރައްވާ ކޮންމެކަމެއް ސީދާ އެމަނިކުފާނުގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.
އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހިމްއަކީ ސިޔާސީ ގިނަޙަރަކާތްތަކެއްގައި ބައިވެރިވެ ކާމިޔާބުކަމާއިއެކު ކުރިހޯއްދަވައިފާބޭފުޅެކެވެ. 7 އޯގަސްޓް 2008 ގައި ތަސްދީޤް ކުރެވުނު ޤާނޫނު އަސާސީގެ ދަށުން ސަރުކާރު ހިންގުމަށް ގެނެވުނު ބޮޑު ބަދަލާއި ގުޅިގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖުލިސްގައި ސަރުކާރާއި އިދިކޮޅުފަރާތްތަކުން ދައްކާ ގިނަވާހަކަތައް އަމާޒުވެގެންދަނީ ސީދާ އިލްޔާސް އިބްރާހިމްއަށެވެ. ނަމަވެސް މިކަމުގައި ސީދާ އެމަނިކުފާނު ޖަވާބު ދާރީ ވަނީ ސާބިތުކަމާއި އެކުގައެވެ. އަދި ބައެއް ރައްރަށުގައި ދިރިއުޅެމުންގެންދާ އިދިކޮޅުފަރާތްތަކުން އެމަނިކުފާނަށް ބަހުގެ ހަމަލާތަކާއި މަލާމާތުގެ ބަސްތައްވަނީ ރައްދުކޮއްފައެވެ. މިކަމަށްވެސް އެމަނިކުފާނު ޖަވާބު ދެއްވަނީ ވަރަށް ކެރިހުންނަވައިގެން އެބަޔަކު ރުޅިނާންނަ ފަދަ ސާދާ ބަހުރުވައިންނެވެ. ރާއްޖޭގެ އެކިކަންކޮޅުތަކުގައި އެމަނިކުފާނު އިސްވެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓެވި ގިނަޖަލްސާތައް ބޭއްވިފައިވެއެވެ. އެމަނިކުފާނު ޖަލްސާތަކުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާއިރު މީހުން އަޑުއަހާ ފަދަ ޢިބާރާތަކުން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާކަމީ އެމަނިކުފާނުގެ ކިބައިގާހުންނަ މާތްސިފައެކެވެ. އަޅުގަޑު ދެކޭގޮތުގައި އެމަނިކުފާނު އަރިހުގައި މަސައްކަތްކުރުމަކީ ވަރަށް ފަސޭހަ ކަމެކެވެ. އަދި މަސައްކަތްކުރަންވީގޮތް ވަރަށް ރަގަޅަށް އޮޅުންފިލުވައިދެއްވައެވެ. ( އަޅުގަނޑަކީވެސް އެމަނިކުފާނު އަރިހުގައި 1979 ން 1991 އަށް ވަޒީފާއަދާކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފައިވާމީހެކެވެ. ) ރާއްޖޭގައި ސިޔާސީ ޕާޓީތައް އުފެދި ޕާޓީތަކުގެ ރޯލްފުޅާވެގެންކުރިއަށް ހިންގުމުގައި އެމަނިކުފާނުގެ ދައުރު ވަރަށް ރަގަޅައް ފެނިގެންދިޔައެވެ. މިގޮތުން އަޅުގަނޑު ފާހަގަކުރަނީ ޑީއާރުޕީއިން ހިންގި ގިނަހަރަކާތްތަކުން އެމަނިކުފާނު ފެނިގެން ދިޔައީ ޕާލަމެންޓްރީ މެމްބަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި ނިޒާމީ ވޯޓް ނެގުމަށާއި މަލްޓި ޕާޓީ އެކުލެވޭގޮތަށް ބޭއްވުނު ރިޔާސީއިންތިޚާބުގެ ކެމްޕޭން އާއި ޑީއާރުޕީ ޕްރޮމޯޓް ކުރުމުގައި އިލްޔާސް އިބްރާހިމް ގެންގުޅުއްވި ސިޔާސަތު ފާހަގަކުރެވިގެންދިޔައެވެ. އެމަނިކުފާނަކީ ސިޔާސީގޮތުން ވަރަށްގިނަ ތަޖުރިބާ ލިބިވަޑައިގެން ހުންނެވި ވިސްނުންތޫނު ބޭފުޅެކެވެ.
ކޮޅުފުށި (މ. އަތޮޅު)
މިއީ މ. އަތޮޅުގައިމީހުން ދިރި އުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
ފަލަ ގޮހޮރު
ފަލަ ގޮހޮރު އަކީ ބޮޑު ގޮހޮރުގެ ބައެކެވެ. މިޒަމާނުގައި ފަލަ ގޮހޮރު އަށް ވެސް ބޮޑު ގޮހޮރު އޭ ކިޔައެވެ. އެއީ ބޮޑު ގޮހޮރުގެ މައިގަނޑު ބަޔަކީ ފަލަ ގޮހޮރު ކަމަށްވާތީ އެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރުގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ހަޖަމުނުކުރެވި ހުންނަބައިގައި ހުރި ފެން އަނބުރާ ހަށިގަނޑަށް ދެމުމާއި، ހަޖަމު ނުކުރެވި ހުރިތަކެތި ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރަން ވަންދެން ރައްކާކޮށްފައި ބެހެއްޓުމެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރު ފެށެނީ ކަނާތު އުނަގަނޑުގެ ތިރީބައިގައިވާ ޅިނދުގެ އިލިއެކް ސަރަހައްދު އިން ކަމަށްވުމާއި، އަދި ސީކަމް އަކީ ބޮޑު ގޮހޮރުގެ ފެށޭބައި ކަމަށްވުމާއި، އަދި ފަލަ ގޮހޮރު އޮންނަނީ ސީކަމް އާއި ޖެހިގެން ކަމަށްވާތީ ފަލަ ގޮހޮރުގެ ފުރަތަމަ ބައި އޮންނާނީ ހަށިގަނޑުގެ ކަނާތް ފަރާތުގައެވެ.
ފަލަ ގޮހޮރުގައި މައިގަނޑު ބައިތަކާއި، ފާހަގަ ކުރެވޭ ތަންތަން ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު
މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު އަކީ ފަލަ ގޮހޮރު ގައި ސީކަމް އިން ފެށިގެން މައްޗަށް އަރަމުން ގޮސް، ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރުގެ ފެށުމާއި ހަމައަށްވާ ބައެވެ. މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަން އަށްކިޔަނީ ހިޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ އެވެ. މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރުގެ ދިގުމިނުގައި 12.5 ސެންޓިމީޓަރު ހުރެއެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރު ފެށެނީ ކަނާތު އުނަގަނޑުގެ ތިރީބައިގައިވާ ޅިނދުގެ އިލިއެކް ސަރަހައްދު އިން ކަމަށްވުމާއި، އަދި ސީކަމް އަކީ ބޮޑު ގޮހޮރުގެ ފެށޭބައި ކަމަށްވުމާއި، އަދި ފަލަ ގޮހޮރު އޮންނަނީ ސީކަމް އާއި ޖެހިގެން ކަމަށްވެފައި، މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު އަކީ ފަލަ ގޮހޮރުގެ ފުރަތަމަބައި ކަމަށްވާތީ މިބައި އޮންނާނީ ހަށިގަނޑުގެ ކަނާތް ފަރާތުގައެވެ. މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރުގެ ހަރަކާތް ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ވޭގަސް ނާރުގެ ސިމްޕަތެޓިކް ނާރު ފައިބަރު ތަކުންނެވެ.
ހިޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ
ހިޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ އަކީ މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަނެވެ. މިކަން ނުވަތަ މިބައިގެ ފަހަތް ނޫން އެހެން ފަރާތްތައް ހުންނަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. މަތިންނާއި އަރިމަތިން މިބައި އިންނަނީ ފުރަމޭގެ ކަނާތު ލޯބްގައިވާ ކޮލިކް އިމްޕްރެޝަން އޭ ކިޔާ އަޑިކޮޅުގެ ތެރެއަށް ފެތިފައެވެ. ނުވަތަ އެއަޑިކޮޅުގައި ޖެހިފައެވެ. ފަހަތުން މެދަށްވާގޮތަށް މިބައި އިންނަނީ ކަނާތު ގުރުދާގައި ޖެހިފައެވެ.
މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަން ނުވަތަ ހިޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ އަށް މިހެން ކިޔަނީ ފުރަމޭ އާއި ވިދިގެން މިބައި ހުންނާތީ އެވެ.
ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު
ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު އަކީ ފަލަ ގޮހޮރުގައި މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު ނިމޭ ހިސާބުން ފެށިގެން ހުރަހަށް ހަށިގަނޑުގެ ކަނާތުން ވާތަށްވާ ގޮތަށް ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރުގެ ފެށުމާއި ހަމައަށް އޮންނަ ބައެވެ. ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރުގެ ކުރިމަތިން މައިދާއާއި ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ވަނީ ގްރޭޓަރ އޯމެންޓަމް އޭ ކިޔާ ޕެރިޓޯނިއަމް ފޯލްޑް އަކުން ގުޅިފައެވެ. ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު އަކީ ފަލަ ގޮހޮރު ގައި ހިމެނޭ އެންމެ ދިގު، އަދި އެންމެ ހަރަކާތްކުރާ ބައެވެ. މައްޗަށްއަރާ ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަން އަށްކިޔަނީ ހިޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ އެވެ. ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަން އަށް ކިޔަނީ ސްޕްލީނިކް ފްލެކްޝަރ އެވެ. އެހެންކަމުން ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު އޮންނާނީ ހަށިގަނޑުގެ ހުރަހަށްވާގޮތަށް ހިޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ އާއި ސްޕްލީނިކް ފްލެކްޝަރ އާއި ދެމެދުގައެވެ.
ސްޕްލީނިކް ފްލެކްޝަރ
ސްޕްލީނިކް ފްލެކްޝަރ އަކީ ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަނެވެ. މިބައި އިންނަނީ ޑައަފްރަމް ގައި ޖެހިފައެވެ. އެހެންކަމުން މިބައި އިންނަނީ ހިޕަޓިކް ފްލެކްޝަރ އަށް ވުރެ މަތީ ލެވެލް އެއްގައެވެ. ކުރިމަތިންނާއި، އަރިމަތިން، އަދި މަތިން މިބައި އިންނަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ.
ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު
ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު އަކީ ފަލަ ގޮހޮރުގައި ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ނިމިގެން ތިރިއަށް ގޮސް، ސިގްމޮއިޑް ގޮހޮރުގެ ފެށުމާއި، ހަމައަށްވާ ބައެވެ. ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު އޮންނަނީ ހަށިގަނޑުގެ ވާތް ފަރާތުގައެވެ. ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަން އަށް ކިޔަނީ ސްޕްލީނިކް ފްލެކްޝަރ އެވެ.
ސިގްމޮއިޑް ގޮހޮރު
ސިގްމޮއިޑް ގޮހޮރު އަކީ ފަލަ ގޮހޮރުގެ ބައެކެވެ. ނުވަތަ ފަލަ ގޮހޮރުގެ އެންމެ ފަހު ބައެވެ. ނުވަތަ ފަލަ ގޮހޮރުގައި ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރުގެ ނިމޭ ހިސާބުން ފެށިގެން ފުރަގަސް ފަރާތް އާއި ދެމެދުގައިވާ ބައެކެވެ. ސިގްމޮއިޑް ގޮހޮރު އިންނަނީ އިގިރޭސި އަކުރު އެސް(S) ގެ ބައްޓަމަށެވެ. ސިގްމޮއިޑް ގޮހޮރު ގެ ފާރުގައި މަޑު މަސްގެ ފަށަލައެއް ވެއެވެ. މިމަސް ފަށަލަ ކުރުގެޅި، ވާންވުމުން، ފަލަ ގޮހޮރުގެ އެތެރޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވެ، ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ފުރަގަސް ފަރާތް އަށް އެޅޭގޮތް ވެއެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރުގެ އެތެރޭގެ ތެތް ދުލިފަށް ބޮޑު ގޮހޮރުގެ އެތެރޭގެ ތެތް ދުލިފަށް ގައި ހުންނަނީ ސިންގަލް ކޮލަމްނަރ އެޕިތީލިއަލް ސެލް އެވެ. މިސެލް ތަކުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ގިނަ ގޮބްލިޓް ސެލް ތައް ހުރެއެވެ. އަދި ކުދި ގްލޭންޑް ތަކެއް ބޮޑު ގޮހޮރުގެ ތެތް ދުލިފަށަލައިގައި ހުރެއެވެ. ގޮބްލިޓް ސެލް ތަކާއި، މިގްލޭންޑް ތައް ގުޅިގެން އަލްކަލައިން ތަބީޢަތުގައި ހުރި ދަވަ ދޫކުރެއެވެ. ބޮޑު ގޮހޮރުގެ ތެރޭގައި ވަކިވަކިން ހުންނަ ލިމްފް ފޮލިކަލް ތައް ވެސް ހުރެއެވެ. މިލިމްފް ފޮލިކަލް ތައް ހުންނަނީ ސީކަމް އަދި އެޕެންޑިކްސް ގައެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް ޤިސްމު:އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތައް
ޢަބްދުލްމަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު
ޢަބްދުލްމަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނަކީ 1944 އިން 21 ފެބްރުއރީ 1952 އަށް ދިވެހި ރަސްކަމުގެ ތަޚުތަށް އިންތިޚާބު ކުރެވިފައި ހުރި ރަދުންނެވެ.