cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ކާނަލް ރިޓަޔަރޑް ޙަސަން ނަޞީރު
ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރުގެ  ޚާއްޞަ ޚިދުމަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހުޅުލޭ އެއަރޕޯޓް ފަޔަރބްރިގޭޑް ގައި ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމާއި، ކޯސްޓް ގާރޑް ލޯންޗްތަކުގެ ކަންތައްތައް ބެލެހެއްޓުމާއި، ކޯސްޓްގާރޑްގެ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރގެ އެހީތެރިޔާކަމާއި، އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ ޑިސިޕްލިނަރީ ކޮމެޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ޕްރޮމޯޝަން ބޯޑުގެ މެމްބަރުކަން އަދާކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އަދި ޓްރާންސްޕޯރޓް ސަރވިސްގެ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރ ކަމާއި، ކަލުތުއްކަލާ ކޮށީގެ ކޮމާންޑިންގ އޮފިސަރގެ މަޤާމު ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ކުރެއްވިރު ހުންނެވީ ފަޔަރ ސަރވިސްގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމާންޑިންގ  އޮފިސަރ ގެމަޤާމުގެ އިތުން ރިޓަޔަމަންޓް ސަރވިސް އޮފީހުގެ އެންމެ އިސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި ބޮޑެތި މަސައްކަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ  ސަރަޙައްދު ބެލެހެއްޓުމާއި، ރައްޖޭގެ ސަރަޙައްދަށް އުރޭ ބޯޓުފަހަރު ފުންކުރުމުގެ ބުރަ މަސައްކަތްކުރެއްވުމުގެ އިތުން ، މާލެއަށް ބޮޑުރާޅު އެރި ހާދިސާ އާއި، މާލޭފަޅުން ބިންހިއްކުމައް ސިފައިންވެލިހަދިޔާ ކުރުމާއި، މަގުހެދުމަށް އަކިރިހަދިޔާ ކުރުމާއި، މާލޭގެ މަގުހެދުންފަދަ ކަންކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައިި ވެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން އެކިއެކި ކުޅިވަރުތައް ފަދަ އިޖުތިމާޢީ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެން ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އިޖުތިމާޢީ ރޫޙު ދިރުވުމުގެ ގޮތުން ޙަރަކާތްތެރިވެ ވަޑައިގެންފައި ވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ނޮވެމްބަރު 3 ގެ ޢުދުވާނީ ހަމަލާގައި، ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އޭރު ތިއްބެވި އިސްބޭފުޅުންނާ އެކު ސިފައިންގެ މައިމަރުކަޒު ދިފާޢު ކުރުމުގެ ގޮތުން ފާހަގަ ކޮއްލެވޭ ގިނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ކޯސްޓްގާޑާއި ފަޔަރ އެންރެސްކިއުގެ ފަރާތުން ރާއްޖެ ތެރޭގައި ހިންގި އެކިއެކި ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި، އަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންފައި ވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ. މީގެ އިތުރުން ސިފައިންގޭގައި ޕެރޭޑުގެ ހަރަކާތްތައް ފުޅާވެ ކުރިއަރަމުންދިޔަ ދުވަސްވަރު ޕެރޭޑް އިންސްޓްރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުން ދިގު މުއްދަތަކަށް  ކޮއްދެއްވާފައިވާ ބުރަ މަސައްކަތާއި، ޕެރޭޑް ކޯޑިނޭޓިން ކޮމެޓީގެ ވައިސް ޗެއަރމަންގެ ހައިސިއްޔަތުން ކޮށްދެއްވާފައިވާ ޚިދުމަތްތަކާއި، ސިފައިން ބޭނުންކުރާ ކޮމާންޑް ދިވެހި ކުރުމުގެ މަރްޙަލާގައި އަމަލީގޮތުން މަސައްކަތް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. 1970 ގެ ތެރޭގައި ރަޝިޔާ ބަަޑި ހަދިޔާ ކުރުމުން  އެ ބަޑިތައް ރާއްޖޭގެ ބޯޓުފަހަރުގައި ބެހެއްޓުމުގެ މަސައްކަތުގައި އަމަލީގޮތުން ޙަރަކާތްތެރިވެ ލެއްވިކަންވެސް މިފުރުސަތުގައި ފާހަގަ ކުރަމެވެ.
ކާނަލް ޙަސަންނަޞީރު މިދާއިރާއިން ހޯއްދެވި ތަމްރީނުތަކަށް ބަލާއިރު 1966 ން 1967ށް ސްރީލަންކާގައި ބޭސިކް ފަޔަރ ފައިޓިންކޯހެއް ފުރިހަމަ ކުރައްވައި، 1969 ގައި އެއަރޕޯރޓް ފަޔަރ ފައިޓިން ކޯހެއް ސިންގަޕޫރުގައި ފުރިހަމަ ކުރެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން  1982 ގައި އިނގިރޭސި ވިލާތުގައި ފުރިހަމަކުރެއްވި އޯލްއާމްސް ޑްރިލްކޯހާއި، 1987 ގައި ޕާކިސްތާނުގައި ފުރިހަމަ ކުރެއްވި ރެސްކިޔު އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ކޯހާއި، 1995ގައި ޕާކިސްތާނުގައި ފުރިހަމަ ކުރެއްވި ސީނިއަރ އޮފިސަސް މެނެޖްމަންޓް ކޯސް ފާހަގަ ކޮއްލެވެއެވެ. މީގެ އިތުރަށް ސިފައިންގެއިން ހޮވާލެވުނު ބައަކަށް ޕައިލެޓްކަން ދަސްކޮށް ދެއްވުމަށް ހިންގި ތަމްރީނުގައި ބައްވެރިވެލައްވައިގެން ވަރަށް އެކަށޭނަ ކާމިޔާބީއެއް ހަސިލްކުރެއްވެވެ.
ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރަަކީ، ސިފައިންގެ ތެރޭގައި މިދެންނެވި ޚިދުމަތްތަކުގައި ތެދުވެރިކަމާ އަމާނާތްތެރިކަމައެކު ޚިދުމަތްކުރުންމަތީ ދެމިހުންނެވި ލާމަސީލު ބޭފުޅެކެވެ. ޙަސަން ނަޞީރުގެ މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަކީ، މިއަދުގެ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ފަހުލަވާނުންނާ މާދަމާ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ސަފުތަކާ ގުޅޭ ޒުވާން ދަރިންނަށް ދައްކައިދެއްވި ރީތި މިސާލެއްކަމުގައި ދަންނަވަމެވެ.
އިސްވެ ދެންނެވުނު އެންމެ ހާ ޚިދުމަތް ތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން  01 އޯގަސްޓް 2009 ގައި ޝަރަފުވެރި ކަމާއެކު ކާނަލް ޙަސަން ނަޞީރު ރިޓަޔަ ކުރެވުމުން، ޙަސަން ނަޞީރުގެ މިވަރުގަދަ ޢަޒުމާ ހިތްވަރަށް، އައްސަރިބަހާއި ސާބަސް ދަންވައި، އެމަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަށް ނުހަނު އިޚްލާސްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރާއި މުބާރިކު ބާދީ އަދާކުރަމެވެ.
ކާނަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޙަސަން ނަޞީރު އަވަހާރަވީ 20 ޖެނުއަރީ 2010 ވީ ބުދަ ދުވަހުއެވެ. ކާނަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޙަސަން ނަޞީރު އަވަހާރަވީ ތައިލެންޑުގެ ބުންމުންގްރާޑް ހޮސްޕިޓަލްގައި ހިތުގެ ބައްޔަށް ފަރުވާދެމުންދަނިކޮށް އެދުވަހުގެ 18:15 ހާއިރުއެވެ.
އިމާމުލް އަކުބަރު އަޙުމަދު އައްޠައްޔިބު
އަލްއިމާމުލް އަކުބަރު، ޝައިޚުލް އަޒުހަރު، ޑރ. އަޙުމަދުއް ޠައްޔިބު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ، 6 ޖެނުއަރީ 1946 ގަ އެވެ. އެއީ 3 ޞަފަރު 1365 އެވެ. ޝައިޚުލް އަޒުހަރުގެ މަޤާމަށް އޭނާ ޢައްޔަންކުރެވުނީ، 19 މާރޗް 2010 ގައެވެ. އޭގެ ކުރިން އޭނާ ހުންނެވީ، ޖާމިޢަތުލް އަޒުހަރުގެ ރައީސްގެ މަޤާމުގަ އެވެ. 28 ސެޕްޓެމްބަރ 2003 އިން ފެށިގެން އެ މަޤާމު އޭނާ ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. އޭގެ ކުރިން އޭނާވަނީ މިޞްރުގެ މުފުތީގެ މަޤާމު ވެސް ފުރުއްވާފަ އެވެ. 10 މާރޗް 2002 އިން 27 ސެޕްޓެމްބަރ 2003 އަށް އެ މަޤާމު އޭނާ ފުރުއްވާފައި ވެ އެވެ.
ހާސްވެ ކަންބޮޑުވުން
ހާސްވެ ކަންބޮޑުވުން އަކީ ކޮންމެ އިންސާނަކަށްވެސް ދިރިއުޅުމުގައި ދިމާވެދާނެ ކަމެކެވެ. ހާސްވެ ކަންބޮޑުވުން ގުޅިފައިވަނީ މީހާގެ ވިސްނުމާއި، ފިކުރާއި، އިހްސާސާައި، އުޅުމަށެވެ. މިކަންތައްތަކާއި ގުޅިގެން އަހަރެމެންނަށް އިހްސާސްވާ ހިތްހަމަނުޖެހުމާއި، އުދަގުލާއި، ކަންބޮޑުވުމާއި، ބިރެވެ. ނަމަވެސް ހާސްވެ ކަންބޮޑުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު މާބޮޑު ކަމަކަށް ނުވެހިގައިދާނެއެވެ. މިކަން ބައްޔެއް ގޮތަށް ( އެންޒައިޓީ) ބެލެވެން ފަށަނީ މިކަމުގައި ހޭދަވާ މުއްދަތު ދިގުވުމާއި އޭގެ ސަބަބުން ދިރިއުޅުމުގެ އެހެން ކަންތައްތަކަށް ބުރޫ އަރަން ފެށުމުންނެވެ.
ހާސްވެ ކަންބޮޑުވާން މެދުވެރިވެދާނެ ބައެއް ސަބަބުތައް
މިސާލަކަށް : ޖިސްމާނީ، ނަފްސާނީ ނުވަތަ ޖިންސީ ހާނީއްކައެއްގެ ސަބަބުން މާހައުލުން : މިސާލަކަށް މަންމަ ފަސޭހައިން ކަންކަމާއި ހާސްވެ ކަންބޮޑުވާނަމަ ދަރިފުޅުވެސް ކަންތައްތައް ދިމާވުމުން ހާސްވެ ކަންބޮޑުވާ ކުއްޖަކަށް ވެއެވެ. މިއީ ވާރުތަވާ ކަމެއްކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.
ހާސްވެ ކަންބޮޑުވުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތައް
މިއީ ހާސްވެ ކަންބޮޑުވާމީހުންގެ ކިބައިން ފެންނަ ބައެއް އަލާމާތްތަކެވެ. ހާސްވެ ކަންބޮޑުވާ ކޮންމެ މީހަކަށް މީގައި ބަޔާންކޮށްފައި ހުރި ހުރިހާ ކަމެއް ދިމާނުވެ ހިގައިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މީގެތެރެއިން 3 ކަމެއް ދިގުމުއްދަތަކަށް ހުންނަނަމަ އެއީ ހާސްވެ ކަންބޮޑުވުން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ބުރާގާއޯ
ބުރާގަން އަކީ އިންޑިއާގެ އާސާމް ސްޓޭޓްގެ ރަށެއްގެ ނަމެވެ. ބުރަގައުން ހުންނަނީ މޮރިގައޯން ޑިސްޓްރިކްޓްގެ ބުރާގަން ތަހުސިލްގަ އެވެ. ބުރަގައޯން އޮންނަނީ ބްރަޙްމާޕޫތުރާގެ ދެކުނު އައްސޭރީގައެވެ.
=އެޓިމޮލޮޖީ އެވެ= މި ނަން، ބުރާގައޯން އުފެދިފައިވަނީ އަސަމީ ލަފުޒު ބުރު  އިން ކަމަށާއި، އޭގެ މާނައަކީ ލަކުޑި، ދޮންކެޔޮ ގަސް، ވަޅޯ ނުވަތަ ވަޅޯމަސް ފަދަ އުދުހޭ ތަކެތިން ހަދާފައިވާ ފަށަލަ ފަށަލައެއް ކަމަށް ވެއެވެ ރީޑް އެވެ. އަދި ގައޮން މި ލަފުޒުގެ މާނައަކީ ރަށެވެ. މާޒީގައި ދިވެހިން މި ބުރު ބޭނުންކުރަނީ ދަތުރުފަތުރުގެ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ފަހުން މިތަން ބުރާގައޯން ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެގެން ދިޔައެވެ.
މި ނަމުން ދޭހަވަނީ ގަރުނުތަކެއް ވަންދެން ބުރާގައުންގެ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ މުހިންމު މަސްދަރެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ބްރަޙްމާޕޫތުރާ ކޯރު ކައިރީގައި އޮންނަ ފަހި ބިމުގައި އެ ރަށެއް އޮތުމަށެވެ. =ޖިއޮގްރަފީ އެވެ= ބުރާގައުން އަކީ އިންޑިއާގެ އާސާމް ގެ މޮރިގާއޮން ޑިސްޓްރިކްޓް ގައި އޮންނަ ލަހަރީގަޓް ތަހްސިލްގެ ރަށެކެވެ. އެއީ ޑިސްޓްރިކްޓް ހެޑްކުއާޓަރ މޮރިގައުންގެ އުތުރުން 21 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ.
ބުރާގައުން އަކީ މޮރިގައުން އާއި ސޮނިޓްޕޫރު ޑިސްޓްރިކްޓް ގެ ބޯޑަރުގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ. ސޮނިތުޕޫރު ޑިސްޓްރިކްޓް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުތުރުން އޮންނަ ރަށެކެވެ. އަދި އެހެން ޑިސްޓްރިކްޓެއް ކަމަށްވާ ނަގައުން ގެ ބޯޑަރުގައި ވެސް އޮންނަ ތަނެކެވެ.
ބުރަގައޯން އަކީ ކޯރު ބްރަޙްމަޕޫތުރާ ގެ އައްސޭރީގައި އޮންނަ ވަރަށް ރީތި ރަށެއް ކަމަށާއި، ވަށައިގެން ފެހި ފަރުތަކާއި ފަރުބަދަތަކެއް އުފެދިފައިވާ ރަށެކެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 10 އަކަކިލޯމީޓަރުގެ ސަރަހައްދެއްގައި އޮންނަ މި ރަށުގެ އެވްރެޖް އުސްމިނަކީ ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑުން 57 މީޓަރެވެ. އެ ރަށްތަކަކީ ދީނީ ހަމަޖެހުމާއި ތައުލީމީ ތަނަވަސްކަމުގެ ވަރަށް މުއްސަނދި ތާރީހެއް އޮތް ރަށްތަކެކެވެ. =ތާރީޚް= މަޔަންގް ރަސްކަން ގެ ދަރިކޮޅުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޑޭޓާތަކަށް ބަލާއިރު، މިހާރުގެ ބުރާގައުން ކައިރީގައި އޮންނަ ޕަބަކަތީ އަށް ރަމްޖަޔާ ސިންގް ކިޔާ ޕްރިންސެއް އައިސް އިތުރު ކަޗަރީ ރަސްކަން ޤާއިމުކުރެއްވި ދުވަސްވަރު... މި ރަސްކަމުގެ 23 ވަނަ ރަސްގެފާނުގެ ވެރިކަމުގައި (މީލާދީން 1779-88) އެވެ.
ޕަބަކާޓީ ސްޓޭޓުން ބައެއް މީހުން ގޮސް ދޫންޏެއް ރައިޑިންގިއާ ސަރަހައްދުގައި ވަޒަންވެރިވިއެވެ. އާ ރަސްކަން މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ ގަރަޚިޔާ ރަސްކަން' ގެ ނަމުންނެވެ.
ހިތާއި އަތުގެ ބަލި
ހިތާއި އަތުގެ ބަލި  ނުވަތަ ހޮލްޓް އޮރާމް ސިންޑްރޯމް އަކީ އަތުގެ ކަށިތަކުގައި ޢައިބު ނުވަތަ އުނިކަން ހުރުމާއެކު، އުފެދުމުގައި ހިތުގެ ޢައިބެއް ހުންނަކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ބައްޔެކެވެ.
ހިތާއި އަތުގެ ބަލި ނުވަތަ ހޮލްޓް އޮރާމް ސިންޑްރޯމް އަކީ އަތުގެ ކަށިތަކުގައި ޢައިބު ނުވަތަ އުނިކަން ހުރުމާއެކު، އުފެދުމުގައި ހިތުގެ ޢައިބެއް ހުންނަކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ބައްޔެކެވެ. ހިތުގައި ހުންނަ ޢައިބުގެ ތެރޭގއި ހިމެނެނީ އުފަންވާއިރު ހިތް ފުރިހަމައަށް އުފެދިފައިނެތުން، ނުވަތަ ހިތުން ލޭފޮނުވުމުގައި ހުރަހެއް ހުރުން ފަދަ ކަންތައްތަކެވެ. މިބަލި ޖެހިފައިތިބޭ ބައެއް މީހުންގެ ކިބައިން ފާހަގަކުރެވޭ ހަމައެކަނި ސިފަޔަކީ އަތުކުރީ ކަށިގަނޑުގައި އައިބު ހުރުމެވެ. ބަލިޖެހިފައި ތިބޭމީހުންގެ ތެރެއިން 75 އިންސައްތަ މީހުންނަށް އުފަންވާއިރު ހިތް ފުރިހަމައަށް އުފެދިފައިނެތުން ކުރިމަތިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ހިތާއި އަތުގެ ބަލި ކުރިމަތިވަނީ އޮޓޯސޯމަލް ޑޮމިނެންޓް ޓްރޭޓް އެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ހެންޓާވައިރަސް ޕަލްމޮނަރީ ސިންޑްރޯމް
ހެންޓާވައިރަސް ޕަލްމޮނަރީ ސިންޑްރޯމް  އަކީ ބައެއް ވައްތަރުގެ ހެންޓާވައިރަސް ތަކުގެ ސަބަބުން ނޭވާލާ ނިޒާމްއަށް ޖެހޭ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ބައްޔެކެވެ. ހެންޓާވައިރަސް އަކީ ބައެއް ކަހަލަ ޖަނަވާރުގެ ކުޅާއި، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގައި ހުންނަ ވައިރަހުގެ ވައްތަރެކެވެ.
ބަލިޖެހޭގޮތް
ހެންޓާވައިރަސް ޕަލްމޮނަރީ ސިންޑްރޯމް ޖެހެނީ އަންނަނިވި ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތެއް މެދުވެރިވެގެންނެވެ.
އަލާމާތްތައް
ހެންޓާވައިރަސް ޕަލްމޮނަރީ ސިންޑްރޯމް ޖެހުމުން ދުޅަހެޔޮކޮށް ތިބޭމީހުން ވެސް ވަރަށް ފަސޭހައިން ބަލިކޮށްލައެވެ. ބަލިޖައްސާ ވައިރަސް ހަށިގަނޑަށް ވަންނަތާ 2 ހަފްތާ ފަހުން ހުންއައުން އަދި މަސްތަކުގައި ރިހުން މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. މީގެ އިތުރުން ހީކެރުވުން، ބޮލުގައި ރިހުން، މޭނުބައިކުރުން، ހޮނޑުލުން، އަދި ބަނޑުގައި ރިހުން، ނޭވާ ކުރުވުން ފަދަ ކަންތައްތަކަކީ ވެސް މިބައްޔާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވެދާނެ އުދަގޫ ތަކެވެ.
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާ
wat it it es thh omrikah ant rosihaom fa ihrahn arabik soodi toh eh feghanssh
ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ރަސްމީ ހައިސިއްޔަތެއް ލިބިދޭ ގޮތުގައި ކުތުބުޚާނާއެއް ހުޅުވުނީ 1945ވަނަ އަހަރުއެވެ. މި ކުތުބު ޚާނާ ހުޅުވިފައިވަނީ  ސްޓޭޓް ލައިބްރަރީގެ ނަމުގައެވެ. ކުތުބުޚާނާ ވުޖޫދަށްގެންނެވީ ސުމުއްވުލްއަމީރު މުޙަންމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނެވެ. އޭރު އެކިލެގެފާނު، ހުންނެވީ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ އެންމެ އިސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ތިން އަހަރު ފަހުން، 1948ވަނަ އަހަރު  ސްޓޭޓް ލައިބްރަރީގެ ނަން  މަޖީދީ ލައިބްރަރީގެ ނަމަށް ބަދަލު ކުރެއްވި އެވެ. މަޖީދީ ލައިބްރަރީ ކިޔުމުން މި ލައިބްރަރީގެ ނަން އެ ނިސްބަތްވަނީ އަލްއަމީރު ޢަބްދުލްމަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ ނަންފުޅަށެވެ.
1948ން ފެށިގެން ގާތްގަނޑަކަށް ތިރީހަކަށް އަހަރުގެ ދިގު ޒަމާންތަކެއްގައި،  ލައިބްރަރީ ހިނގަމުންދިޔައީ ދާދި އެއް ކަހަލަ، ފިޔަޅުތަކެއްގެ މަތީގައެވެ.
އެއަށް ފަހު މަޑުމަޑުން ޒަމާނީ ލައިބްރަރީއެއްގެ ސޫރަ މި ލައިބްރަރީން ފެންނަން ފެށިއެވެ. ކުރިޔަށް ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަންފެށި އެވެ. ދިރުމެއް ހަރަކާތްތެރިކަމެއް ދައްކަން ފެށި އެވެ. ތަނުގެ ވަސީލަތްތައް ތަރައްޤީ ކުރުމެވެ. ޢިމާރާތް ތަނަވަސް ކުރުމެވެ. މީހުންތަމްރީނު ކުރުމެވެ. ތަފާތު ޢިލްމީ އަދަބީ ތާރީޚީ ފޮތްތައް ލައިބްރަރީއަށް ހޯދުމެވެ. ލައިބްރަރީ މުއްސަނދި ކުރުމަށްޓައެވެ. މި މަސައްކަތްތައް ވަރަށް ހަލުއިކޮށް ކުރިޔަށް ގެންދަން ފެށުނެވެ.
އިނގިރޭސި ހަރުތަކުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 30000 އަށް ވުރެ ގިނަ ފޮތް އެބަހުއްޓެވެ. ދިވެހި ޢަރަބި އުރުދޫ ފޮތްތަކަށް ބަލާއިރު، ޢަދަދުތައް ހުރީ 9740 - 1540 - 950 މި ޢަދަދު ތަކުންނެވެ.
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގެ ޝިޢާރަކީ އަމިއްލަ އަށް އުނގެނޭށެވެ މި ޝިޢާރެވެ. މުރާދަކީ، އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތު ހަމަ ކޮންމެ ފަރުދަކަށް ވެސް މިވަނީ ފަހި ކުރެވިފައެވެ. ހުޅުވާލެވިފައެވެ. ކޮންމެ މީހަކީ ވެސް، ޚާއްޞަކޮށް ކޮންމެ ދިވެއްސަކީ ވެސް ދުނިޔެއާ ރާއްޖެއާމެދު ލޯހުޅުވިފައިވާ މަޢުލޫމާތު ހުރި ހަރުދަނާ މީހެއްކަމުގައި ވާށެވެ!
12 ޖުލައި 2004ގައި އެމެރިކަން  ކޯނަރުގެ ނަމުގައި ކުތުބުޚާނާގައި  ކަނެއްސެއް ހުޅުވުނެވެ. މިއީ އެމެރިކާގެ އަދަބިއްޔާތާ ރަށްވެރިކަމާބެހޭ ޢިލްމީ ފޮތްތައް ހިމެނޭ ކަނެއްސެެވެ. އެމެރިކާ ކަނެހިން މަޢުލޫމަތުގެ ތަފާތު މައްޖައްލާތަކާ ކުޅިވަރާ ފަންނާ ގުޅުންހުރި ތަފާތު ފޮތްތައް ލިބެން އެބަހުއްޓެވެ.
މި ކަނެހިން ޚިދުމަތް ހޯއްދަވާ ފަރާތްތަކަށް ފޮޓޯކޮޕީ ނަގައިދިނުމާ، ސް ކޭންކޮށްދިނުމާއި އަދި އިންޓަނެޓްގެ ޚިދުމަތް ހިލޭ ލިބިދެވެއެވެ. ހަމަ އެހެންމެ އެކި ދާއިރާއިން މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭ ވީސީޑީ، ޑީވީޑީގެ ޚިދުމަތް ލިބެން ހުރެއެވެ. އެމެރިކާގެ ކޮލެޖުތަކާ ތަޢުލީމީ ފުރުޞަތުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ވަގުތުން ވަގުތަށް ލިބެން ހުރެއެވެ.
ޤައުމީ ކުތުބު ޚާނާގައި ހިމެނޭ ޤައުމީ ތަރިކައިގެ ބައި ނުވަތަ ނެޝަނަލް ކަލެކްޝަންގެ ބަޔަކީ ވެސް މުހިންމު މަޢުލޫމާތު ތަކެއް ރައްކާކުރެވި ޚިދުމަތްތަކެއް ދެމުންދާ ތަނެކެވެ. ގައުމީ ތަރިކައިގެ ޚަޒާނާއެކެވެ.
ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ
ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރއަކީ ކުއްލިއަކަށް ބިރުގަތުމާއި ހިތް ނުތަނަވަސްވުމުގެ ޙާލަތު އެވެ. ޕެނިކްވުމަކީ ކުއްލިއަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބިރުގަތުމާއެކު ހިތް ނުތަނަވަސްވެ، ހަދާނެގޮތް ހުސްވުމެވެ. ޕެނިކްވާ މީހާއަށް ހީކުރެވޭނީ އޭނާއަށް އިހްސާސްކުރެވޭ ބިރަކީ ހަގީގަތުގައި ވެސް އޭނާއަށް ދިމާވެފައިވާ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެއްކަމަށެވެ. ވުމާއެކު މިއިހްސާސް ތަކާއި އެއްގޮތަށް ހަށިގަނޑުވެސް އެއަށް އިޖާބަދީ އަމަލީގޮތުން އޭގައި ބައިވެރިވެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ނޭވާލުމާއި ހިތުގެ ވިންދަށް ބަދަލުއައުމުގެ އިތުރުން، ހަށީގަނޑުގެ އެހެން ގުނަވަންތަކުގެ މަސައްކަތްތަކަށް ވެސް ބަދަލުއާދެއެވެ. އަދި އެފަދަ ވަގުތެއްގައި އަމިއްލަ ކޮންޓްރޯލުން ހުރިހާ ކަމެއް ނައްޓާލާފައިވާހެން ބަލިމީހާއަށް އިހްސާސް ކުރެވެއެވެ.
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާ
ބޭރުޚަބަރުތަކާބެހޭ ބައި ނުވަަތަ ކަރަންޓް އެފެއަރޒް ޔުނިޓްގެ ޚިދުމަތަކީ ކިޔަވާކުދިންނާއި އެކި އެކި ދިރާސާތައް ކުރައްވާ ފަރާތްތަކަށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އިސްދައުރެއް އަދާކުރާ ޔުނިޓެކެވެ.
ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ
ޕެނިކް އެޓޭކް
ޕެނިކް އެޓޭކް އަކީ ކުއްލިއަކަށް ކާރިސާއަކާ ކުރިމަތިވެ، އަމިއްލަ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުން ހުރިހާ ކަމެއް ނެއްޓިފައިވާ ކަމުގެ އިހްސާސް ވުމާއެކު، ކޮޅުނެތްކޮޅަށް ބިރުގަތުމެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ޕެނިކް އެޓޭކް ގެ ދިގުމިނަކީ 10 މިނިޓެވެ. އޭގެ ފަހުން ބަލިމީހާ އާދައިގެ ޙާލަަތަށް ބަދަލުވެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު އެއްގަޑިއިރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިރަށްވެސް މިކަން ދިގުލައިދެއެވެ.
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާ
ކުތުބުޚާނާގެ ޚިދުމަތްލިބިގަންނަފަރާތްތަކާ މުވާޞަލާތު ކުރުމުގައި އިސްވެ ހަރަކާތްތެރިވާ ކަސްޓަމަރ ކެޔަރ ޔުނިޓުގެ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭން ބައެއް ކަންތައްތައް ވެސް ފާހަގަ ކޮށްލާނަމެވެ. ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކަށް މަޢުމޫލާތު ފޯރުކޮށްދިނުމާ ގިިންތި ކުރެވިފައިވާ ފޮތްތައް ތަރުތީބުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި، ގެންދާ ފޮތްތަކުގެ މުއްދަތު ހަމަވާނުވާ ބެލެހެއްޓުމާއި އިންޓަރނެޓް ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކާ ބެހޭ ކަންތައްތަކަކީ މި ޔުނިޓުން ބަލަހައްޓާ ބައެއް ކަންތައްތަކެވެ.
ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ
ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހޭ ސަބަބު
ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހުމަށް މެދުވެރިވާ ހަގީގީ ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. އާއިލީގޮތުން ވާރުތަވަމުން އަންނަ ޖީން އެއްގެ ސަބަބުން މިބަލި އާއިލާ ތަކުގެ ތެރޭގައި ދައުރުވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައި ވެއެވެ. ބަލީގެ ސަަބަބެއް ކަމުގައި ބެލެވެނީ ސިކުނޑި އަދި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގައި ދައުރުކުރަންޖެހޭ ކެމިކަލް މާއްދާތައް ހުންނަންޖެހޭ މިންގަނޑުގައި ނެތުމެވެ. ވުމާއެކު ބޭސް ބޭނުންކުރުމުން މިކެމިކަލް މާއްދާތައް އެހުންނަންޖެހޭ މިންގަނޑަށް ގެނައުމުގައި އެހީތެރިވެދެއެވެ. ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ ހުންނަމީހުން އެކަމުން ދުރުވުމަށްޓަކައި ތަފާތު ވައްތަރުގެ ބޭސް އަދި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުން ކުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ތަކެތި ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން ބަލި އިތުރަށް ގޯސްވެ، ދިރިއުޅުންދެކެ ފޫހިވާ ހިސާބަށް ދެއެވެ.
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާ
2005 ވަނަ އަހަރު ޤައުމީ ކުތުބު ޚާނާގައި އައިޓީ ޔުނިޓެއް ޤާއިމް ކުރެވުނެވެ. ކުތުބުޚާނާގެ އޯޑިއޯ ވިޜްއަލް ސެކްޝަން ރާވާ ތަރައްޤީ ކުރުންފަދަ ކަންކަން ކުރިޔަށް ގެންދަނީ މި ޔުނިޓުންނެވެ. ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާ އެކުލެވިގެންވާ މައިގަނޑު 6 ޔުނިޓުގެ ތެރޭގައި ޕަބްލިކޭޝަން ޔުނިޓަކީ ވެސް މުހިންމު ޚިދުމަތްތަކެއް ފޯރުކޮށްދެމުންދާ ޔުނިޓެކެވެ. ރާއްޖޭގައި ޗާޕްކުރެވިގެން ނެރޭ ދިވެހި، އިނގިރޭސި ހުރިހާ ލިޔުންތަކެއް ދުވަހުން ދުވަހަށް މި ޔުނިޓުގެ ފަރާތުން ޖަމާކުރާނެ އެވެ.
ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ
ޕެނިކް އެޓޭކްގެ ސަބަބުން ދިމާވެދާނެ އިތުރު މައްސަލަތައް
ޕެނިކްވާ މީހުން އެންމެ ބޮޑަށް ބިރުގަންނަނީ އެފަދަ އެޓޭކެއް އަތުވެދާނެ ކަމަށެވެ. ވުމާއެކު އެފަދަ މީހުން މަސައްކަތްކުރާނީ އެފަދަ ކަމެއް ދިމާވެދާނެ ހުރިހާ ކަމަކުން ދުރުވެތިބުމަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގެއިން ބޭރަށްނިކުތުން، ދުއްވާ އެއްޗިއްސަށް އެރުން، ސިނޑި ނުވަތަ ލިފްޓް ބޭނުންކުރުން އަދި މިނޫންވެސް ދިރިއުޅުމުގެ އަސާސީ ކަންތައްތައް ކުރުމުން ފަސްޖެހޭގޮތްވެއެވެ. ވުމާއެކު އެހާލަތުގައި އާދައިގެ ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމަކީ މުސްތަހީލުކަމަކަށް ވެދެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު ޕެނިކް އެޓޭކެއް އަތުވެދާނެ ކަމުގެ ޚިޔާލުތައް ހިތުތެރޭގައި އަށަގަތުމުންވެސް މިފަދަ އެޓޭކް އަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހިދެއެވެ. ވުމާއެކު މިފަދަ މީހުން އާންމުންގެ ތެރެއަށް ނިކުމެއުޅުމަށް ދެކޮޅު ހަދައެވެ.
ޕެނިކްވުމަށް ދެވޭ ފަރުވާ
ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހުން ނުވަތަ ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ ކުރިމަތިވުމުން ދެވައްތަރެއްގެ ފަރުވާ ދެވޭކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައިވެއެވެ. އެއީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ފަރުވާ އަދި ނަފްސާނީ ފަރުވާ އެވެ. ނަފްސާނީ ފަރުވާ ގައި ބަލިމީހާއަށް ތަފާތު 5 ކަމެއް ދަސްކޮށްދެއެވެ. ބޭސްބޭނުންކުރުމާއެކު ކުރިން ބުނެވުނު ނަފްސާނީ ފަރުވާ ދިނުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ ޑިޕްރެސްވުން މަނާކުރާ ބޭސްތައް އެވެ. މިފަދަ ބޭސް ބޭނުންކުރަންވާނީ ޑޮކްޓަރެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ. މިހާރު ކުރިއަށްދާ ދިރާސާތަކުން އެނގޭގޮތުގައި ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ އަކީ ފަރުވާކުރެވިއްޖެނަމަ މުޅިން ރަގަޅު ކުރެވިދާނެ ބައްޔެެކެވެ. ބަލީގެ ކުރީކޮޅުގައި މިކަން ދެނެގަނެވި، އެކަށީގެންވާ ފަރުވާއެއް ލިބިއްޖެނަމަ އެއީ އަވަސް ޝިފާއަކަށް މަގުފަހިވާނެ ކަމެކެވެ.
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާ
ކުތުބުޚާނާގެ ޓެކްނިކަލް ޑިޕާޓުމަންޓަކީ ވެސް ވަރަށް އަވަދިނެތް ޑިޕާޓްމަންޓެކެވެ. 2001ވަނަ އަހަރު އުފެދުނު މި ޑިޕާޓް މަންޓުގެ މަސައްކަތްތައް، މައިގަނޑު ހަބަޔަކަށް ބަހާލެވިފައިވެއެވެ. ކުތުބުޚާނާ ހިންގުމާބެހޭ ޒަމާނީ ޢިލްމީ ގޮތުގައި މި މަސައްކަތްތައް ހިންގަނީ މި ޑިޕާޓްމަންޓުންނެވެ. ފޮތްތަކުގެ ނަންބަރު ޖެހުމާ ރެކޯޑް ބެލެހެއްޓުމާ ހަލާކުވާފޮތް، ހަރުން ނަގައި ރައްކާކުރުމާއި، ޤައުމީ ބިބިލިއޮގްރަފީތައްޔާރު ކުރުންފަދަ ކަންތައްތައް މި ޑިޕާޓްމަންޓުން ކުރިޔަށްގެންދެ އެވެ. ކެޓަލޮގް ކުރުންފަދަ ކަންކަން ކުރިޔަށް ގެންދެވެނީ، ކެޓަލޮގު ކުރުމުގެ އެމެރިކާ ނިޒާމާ އެއްގޮތަށެވެ. އޭގެ އިތުރަށް މުވައްޒަފުންތަމްރީނު ކުރުންފަދަ ކަންކަންވެސް ކުރާނީ މި ޑިޕާޓު މަންޓުންނެވެ.
ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ
ޕެނިކްވުމަށް ދެވޭ ފަރުވާ
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާ
1 ޑިސެމްބަރު 2005 ގައި ކުޑަ ކުދިންގެ މަލްޓިމީޑިޔާ ލައިބްރަރީ ހުޅުވުނެވެ. މި ލައިބްރަރީ އަކީ 12 އަހަރުން ފެށިގެން ހަގު އުމުރުފުރާތަކަށް ޚާއްޞަ ކުރެވިފައިވާ ތަނެކެވެ. މިތަނުގައި، ކުޑަ ކުދިންނަށްޓަކައި، މަލްޓިމީޑިޔާ ތިއޭޓަރަކާ، އިންޓަނެޓްޚިދުމަތް ފަދަ ޚިދުމަތްތައް ފަހިކުރެވިފައިހުރެއެވެ. މި ތަނުގައި ވެސް ދިވެހި ބަހުން ލިޔެވިފައިހުރި ފޮތްތަކާ، އިނގިރޭސި ބަހުގެ ފޮތްތައް ހުރެއެވެ.
ޕެނިކް އެޓޭކް
ޕެނިކް އެޓޭކް އަކީ ކުއްލިއަކަށް ކާރިސާއަކާ ކުރިމަތިވެ، އަމިއްލަ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުން ހުރިހާ ކަމެއް ނެއްޓިފައިވާ ކަމުގެ އިހްސާސް ވުމާއެކު، ކޮޅުނެތްކޮޅަށް ބިރުގަތުމެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ޕެނިކް އެޓޭކް ގެ ދިގުމިނަކީ 10 މިނިޓެވެ. އޭގެ ފަހުން ބަލިމީހާ އާދައިގެ ޙާލަތަށް ބަދަލުވެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު އެއްގަޑިއިރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިރަށްވެސް މިކަން ދިގުލައިދެއެވެ. ތަކުރާރުކޮށް ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހޭނަމަ ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ.
ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު
ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ފިރިހެނުންނަށްވުރެ އަންހެނުންނަށް ދެގުނަ އިތުރެވެ. ނަމަވެސް ވަކި ގައުމެއްގެ ވަކި ނަސްލެއްގެ ވަކި ފަންތިއެއްގެ މީހުންނަށް މިބަލި ގިނައިން ޖެހޭކަން ފާހަގަކުރެވިފައެއް ނެތެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފާޅުވާން ފަށަނީ ފުރާވަރުގެ އުމުރުފުރާ ނިމި، އުމުރުން 20ގެ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. މިއަލާމާތްތައް ފުރަތަމަ ފާޅުވަނީ ހިތާމަވެރި ނުވަތަ ގިނައިން ވިސްނަންޖެހޭ ކަހަލަ ހާލަތެއް މެދުވެރިވުމުންނެވެ. މިސާލަކަށް މައިންބަފައިންގެ ތެރެއިން އެކަކު ނިޔާވުން ފަދަ ހާލަތްތަކުގައެވެ. ނަމަވެސް މިމައްސަލަ ދިމާވުމުގައި ފާޙަގަކުރެވޭ ވަކިސަބަބެއް ނެތުމަކީ ވަރަށް ގިނައިން ދިމާވާ ކަމެކެވެ.
ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހޭ ސަބަބު
ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހުމަށް މެދުވެރިވާ ހަގީގީ ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. އާއިލީގޮތުން ވާރުތަވަމުން އަންނަ ޖީން އެއްގެ ސަބަބުން މިބަލި އާއިލާ ތަކުގެ ތެރޭގައި ދައުރުވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައި ވެއެވެ. ބަލީގެ ސަަބަބެއް ކަމުގައި ބެލެވެނީ ސިކުނޑި އަދި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގައި ދައުރުކުރަންޖެހޭ ކެމިކަލް މާއްދާތައް ހުންނަންޖެހޭ މިންގަނޑުގައި ނެތުމެވެ. ވުމާއެކު ބޭސް ބޭނުންކުރުމުން މިކެމިކަލް މާއްދާތައް އެހުންނަންޖެހޭ މިންގަނޑަށް ގެނައުމުގައި އެހީތެރިވެދެއެވެ. ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ ހުންނަމީހުން އެކަމުން ދުރުވުމަށްޓަކައި ތަފާތު ވައްތަރުގެ ބޭސް އަދި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުން ކުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ތަކެތި ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން ބަލި އިތުރަށް ގޯސްވެ، ދިރިއުޅުންދެކެ ފޫހިވާ ހިސާބަށް ދެއެވެ.
ޕެނިކް އެޓޭކްގެ ސަބަބުން ދިމާވެދާނެ އިތުރު މައްސަލަތައް
ޕެނިކްވާ މީހުން އެންމެ ބޮޑަށް ބިރުގަންނަނީ އެފަދަ އެޓޭކެއް އަތުވެދާނެ ކަމަށެވެ. ވުމާއެކު އެފަދަ މީހުން މަސައްކަތްކުރާނީ އެފަދަ ކަމެއް ދިމާވެދާނެ ހުރިހާ ކަމަކުން ދުރުވެތިބުމަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގެއިން ބޭރަށްނިކުތުން، ދުއްވާ އެއްޗިއްސަށް އެރުން، ސިނޑި ނުވަތަ ލިފްޓް ބޭނުންކުރުން އަދި މިނޫންވެސް ދިރިއުޅުމުގެ އަސާސީ ކަންތައްތައް ކުރުމުން ފަސްޖެހޭގޮތްވެއެވެ. ވުމާއެކު އެހާލަތުގައި އާދައިގެ ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމަކީ މުސްތަހީލުކަމަކަށް ވެދެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު ޕެނިކް އެޓޭކެއް އަތުވެދާނެ ކަމުގެ ޚިޔާލުތައް ހިތުތެރޭގައި އަށަގަތުމުންވެސް މިފަދަ އެޓޭކް އަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހިދެއެވެ. ވުމާއެކު މިފަދަ މީހުން އާންމުންގެ ތެރެއަށް ނިކުމެއުޅުމަށް ދެކޮޅު ހަދައެވެ.
ޕެނިކްވުމަށް ދެވޭ ފަރުވާ
ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހުން ނުވަތަ ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ ކުރިމަތިވުމުން ދެވައްތަރެއްގެ ފަރުވާ ދެވޭކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައިވެއެވެ. އެއީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ފަރުވާ އަދި ނަފްސާނީ ފަރުވާ އެވެ. ނަފްސާނީ ފަރުވާ ގައި ބަލިމީހާއަށް ތަފާތު 5 ކަމެއް ދަސްކޮށްދެއެވެ. ބޭސްބޭނުންކުރުމާއެކު ކުރިން ބުނެވުނު ނަފްސާނީ ފަރުވާ ދިނުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ ޑިޕްރެސްވުން މަނާކުރާ ބޭސްތައް އެވެ. މިފަދަ ބޭސް ބޭނުންކުރަންވާނީ ޑޮކްޓަރެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ. މިހާރު ކުރިއަށްދާ ދިރާސާތަކުން އެނގޭގޮތުގައި ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ އަކީ ފަރުވާކުރެވިއްޖެނަމަ މުޅިން ރަގަޅު ކުރެވިދާނެ ބައްޔެެކެވެ. ބަލީގެ ކުރީކޮޅުގައި މިކަން ދެނެގަނެވި، އެކަށީގެންވާ ފަރުވާއެއް ލިބިއްޖެނަމަ އެއީ އަވަސް ޝިފާއަކަށް މަގުފަހިވާނެ ކަމެކެވެ.
ލޭގައި ހިސްޓިޑީން ހުރުން
ލޭގައި ހިސްޓިޑީން ހުރުން ނުވަތަ ލޭގައި ހިސްޓިޑީން ގިނަވުން އަކީ ވާރުތަކުރާ މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރ އެކެވެ. މިއީ އެމިނޯ އެސިޑް ހިސްޓިޑީން ގެ މެޓަބޮލިޒަމް ގައި މުހިއްމު ދައުރެއްއަދާކުރާ ހިސްޓިޑޭސް އެންޒައިމް މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ހިސްޓިޑޭސް އެންޒައިމް މަދުވުމުގެ ނަތީޖާ އަކީ ލޭގައި ގިނަ އަދަދަކަށް ހިސްޓިޑީން ހުރުމެވެ. އަދި ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ޒަރީޢާއިން ހިސްޓިޑީން، އިމިޑަޒޯލް، އަދި ޕައިރުވިކް އެސިޑް ފަދަ މާއްދާތައް ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރަން ފެށުމެވެ.
ލޭގައި ހިސްޓިޑީން ހުންނަ މީހުންނަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން އެއްވެސް އުދަގުލެއް އިހްސާސެއް ނުކުރެވެއެވެ. މާނައަކީ މިއީ އުދަގޫތައް ކުރިމަތިނުވާ ޙާލަތެކެވެ. ލޭގައި ހިސްޓިޑީން ހުރުން ވާރުތަވަނީ އޮޓޯސޯމަލް ރިސެސިވް ޓްރޭޓް އެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ލެފްޓިނަންޓް ޢުމަރު މުޙައްމަދު (ކުޑަ ދޮންމަނިކު)
ވަނަވަރު
ލެފްޓިނެންޓް ޢުމަރު މުޙައްމަދު (ސ. ނަންބަރ:56) އަކީ 1959 ވަނައަހަރު ޖުލައިި މަހުގެ 7 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން, މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސްފޯސް (އެމް.އެން.ޑީ.އެފް) ގައި ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ވޭތުވެ މިދިޔަ 50 އަހަރާއި 24 ދުވަހުގެ ދިގު މުއްދަތުގައި، އެއްވެސް ފޫހިކަމެއްނެތި ނުގުޑާފަދަ ޢަޒުމެއްގައި ސާބިތުވެ ހުންނަވައިގެން ޚިދުމަތް ކުރުންމަތީ ދެމިހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ.
އަދާކުރެއްވި މަޤާމުތައް
މި ދިގު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ ލާންސްކޯޕްރަލްކަމާއި، ކޯޕްރަލްކަމާއި، ސަރޖަންޓްކަމާއި، ސްޓާފް ސަރޖަންޓްގެ މަޤާާމް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. އަދިމީގެ އިތުރުން ސްޓާފް ސަރޖަންޓް ގެ މަޤާމްވެސް ފުރުއްވިއެވެ.
ޝަރަފުގެ ނިޝާން
ލެފްޓިނެންޓް ޢުމަރު މުޙައްމަދު ސިފައިންގޭގައި އިޚްލާސްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން، ޝަރަފުގެ ނިޝާނުގެ ގޮތުގައި 6 ކުލައާ 5 މެޑަލް ލިބިވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ މެޑަލްތަކުގެ ތެރޭގައި، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، ދިގުމުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ މެޑަލް، ސައްތައިގެ މެޑަލް، 3 ނޮވެމްބަރުގެ މެޑަލް ހާސިލް ކުރައްވާފައި ވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ. ޙާސިލްކުރެއްވި ކުލަތަކުގެ ތެރޭގައި އަޚްލާޤީ ކުލަ 3 ވަނަ ފަހަރަށް ޙަސިލްކުރުން ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ތަފާއެކިއެކި ކަންކަމާ ގުޅިގެން ޚިދުމަތުގެ އަގު ވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން ދެއްވާ ލިޔުއްތައް ޙާސިލް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ޚާއްޞަ ޚިދުމަތްތައް
ލެފްޓިނެންޓް ޢުމަރު މުޙައްމަދުގެ ޚާއްޞަ ޚިދުމަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ޑިއުތީސެކްޝަނުގެ އިތުރުން ދޫނިދޫ ޑިއުޓީ އެން.ސީ.އޯ ގެމަޤަމާއި ކޭޓަރިން ސަނވިސްގެ ބަނޑޭރިކަމައި، ސިފައިންގެ ބޭސްފަރުވާއާއި ބެހޭ ބައިގެ އެން.ސީ.އޯ ގެ މަޤާމް އަދާކުރެއްވިއެވެ. މެއިންޓަނަންސް ސެކްޝަންގައި އެކިފަހަރުމަތީން ޚިދުމަތް ކުރެއްވި އެވެ. ރިޓަޔަރ ކުރެވުނު އިރު ޚިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވީ އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ސަޕްލައިޔުނިޓުގެ އޮފިސަރެއްގެ ގޮތުންނެވެ.
ލެފްޓިނެންޓް ޢުމަރު މުޙައްމަދު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި ބޮޑެތި މަސައްކަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ސިލްވަރ ކްރެސްޓާއި ގޯލްޑަންރޭގައި ދެފަހަރެއްގެ މަތީން ޕެޓްރޯލް ދަތުރު ގައި ގިނަދުވަސްތަކެއްވާދެން ކަނޑުމަތީގައި ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމާއި، މާލޭފަޅުން ބިންހިއްކުމައްޓަކައި ވެލިހަދިޔާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ފެލިވަރު ހުޅުވުމުގެ ގޮތުން އެރައް ތައްޔާރު ކުރުމައްޓަކައި ގިނަދުވަސްތަކެއް ވާދެން އެތަށުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވުމާއި ކ.މާފުއްޓާ ގުރައިދޫގައި އެމެރިކާމީހުންނާ ގުޅިގެން ސިފައިން ހެދި ދެޢިމާރާތެއްގެ މަސައްކަތުގައި އަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވެ ލެއްވުމާއި ހުރާ މަސްވެރިންގެ ހިޔާ ހުޅުވުމުގެ ގޮތުން ކުރެވުމު މަސައްކަތުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. 3 ނޮވެމްބަރުގެ ޢުދުވާނީ ޙަމަލާގެ ވަގުތުގައި ސިފައިންގެ މައިމަރުކަޒު ދިފާޢު ކުރުމުގައި ދުޝްމިނުންނާ ހަނގުރާމަ ކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ.
ލެފްޓިނެންޓް ޢުމަރު މުޙައްމަދަކީ، ސިފައިންގެ ތެރޭގައި މިދެންނެވި ޚިދުމަތްތަކުގައި ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރި ކަމާއެކު ޚިދުމަތް ކުރުންމަތީ ދެމި ހުންނެވި ލާމަސީލު ބޭފުޅެކެވެ. ޢުމަރު މުޙައްމަދުގެ މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަކީ، މިއަދުގެ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ފަހުލަވާނުންނާއި މާދަމާ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ސަފުތަކާ ގުޅޭ ޒުވާން ދަރިންނަށް ދައްކުއިދެއްވި ރީތި މިސާލެއްކަމުގައި ދަންނަވަމެވެ.
ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ރިޓަޔަރ ކުރެއްވުން
އިސްވެ ދެންނެވުނު އެންމެހައި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގު ވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން 01 އޯގަސްޓް 2009 ގައި ޝަރަފުވެރި ކަމާއެކު ލެފްޓިނެންޓް ޢުމަރު މުޙައްމަދު ރިޓަޔަރ ކުރެއްވުމުން ޢުމަރު މުޙައްމަދުުގެ ވަރުގަދަ ޢަޒުމާ ހިތްވަރަށް، އައްސަރިބަހާއި ސާބަސް ދަންވައި، މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަށް ނުހަނު އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރާއި މުބާރިކުބާދީ އަދާކުރަމެވެ.
ދިވެހި ދައުލަތަށް ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ އިނާމު - 2021
މ. ގިނަވެލި، ލެފްޓިނަންޓް (ރިޓަޔަރޑް) ޢުމަރު މުޙައްމަދު (ސިއްކަ ކުޑަދޮންމަނިކު) އަކީ، 1959 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 7 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގައި ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު، 51 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމަށްފަހު، 2009 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓު މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހު، ދިވެހި ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ރިޓަޔަރ ކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެމް.އެން.ޑީ.އެފް.ގެ ޕްރައިވެޓް ކަމާއި، ލާންސްކޯޕްރަލް ކަމާއި، ކޯޕްރަލް ކަމާއި، ސާރޖަންޓް ކަމާއި، ސްޓާފް ސާރޖަންޓްކަމުގެ ރޭންކުގައި، ޢުމަރު މުޙައްމަދު ވަނީ ޚިދުމަތް ކުރައްވައިފައެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގައި ހޭދަކުރެއްވި މި ދިގު މުއްދަތުގައި، ސިފައިންގެ ތަފާތު ދާއިރާތަކުގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވައިފައިވެއެވެ.
ލެފްޓިނަންޓް (ރިޓަޔަރޑް) ޢުމަރު މުޙައްމަދު، އެ މުއައްސަސާގެ ކުރިއެރުމަށް ކުރައްވައިފައިވާ ޚާއްޞަ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ސިލްވަރ ކްރެސްޓްގައި، ޅ. އަތޮޅު ބޭރު ކަނޑު ޕެޓްރޯލް ކުރެއްވުމުގައްޔާއި، ގޯލްޑަން ރޭގައި، ހއ. އަތޮޅު ބޭރު ކަނޑު ޕެޓްރޯލް ކުރެއްވުމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގަތުން ހިމެނެއެވެ. އަދި 1988 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހު ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ޢުދުވާނީ ޙަމަލައިގައި، މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީނާއި، ދިވެހި ޤައުމާއި ރައްޔިތުންގެ ދިފާޢުގައި ކުރެއްވި ހިތްވަރުގަދަ މަސައްކަތްޕުޅާއި، 2004 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެންބަރު މަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހު ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ސުނާމީ ކާރިސާގައި، ދިވެހި ސިފައިން އިސްނަގައިގެން ކުރި އެންމެހައި މަސައްކަތްތަކުގައި ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. އަދި އެމެރިކާ ސިފައިންގެ 12 މީހުންގެ ޓީމަކާއި، ދިވެހި ސިފައިންގެ 12 މީހުންގެ ޓީމަކުން މަސައްކަތް ކޮށްގެން ކ.ގުރައިދޫގައި އިމާރާތެއް ކުރުމަށްޓަކައި ރެޔާއި ދުވާލު ވަރަށް ބުރަކޮށް މަސައްކަތްކޮށް، 4 ހަފްތާގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތް ފުރިހަމައަށް ނިންމައިލިއިރު އެކަން ހިންގެވުމުގެ އިސް ބޭފުޅަކަށް ހުންނެވީ ޢުމަރު މުޙައްމަދެވެ.
ލެފްޓިނަންޓް (ރިޓަޔަރޑް) ޢުމަރު މުޙައްމަދު، ސިފައިންގެ މެޑިކަލް ސަރވިސްގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވިއިރު، ޙަވާލުކުރެއްވި ކޮންމެ މަސައްކަތެއްވެސް ފަސްޖެހުމެއްނެތި، ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ވަރަށް އިތުބާރު ކުރެއްވޭ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައިވެސް ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ.
ސިފައިންގޭގައި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ޝަރަފުގެ މެޑެއްޔާއި ކުލަތަކުގެ ތެރޭގައި، ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ މެޑެއްޔާއި، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑެއްޔާއި، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑެއްޔާއި، 3 ނޮވެންބަރުގެ މެޑެއްޔާއި، ސައްތައިގެ މެޑެލް ހިމެނެއެވެ. ލިބިވަޑައިގެންނެވި ޝަރަފުގެ ކުލަތަކުގެ ތެރޭގައި، ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ ކުލައާއި، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ ކުލައާއި، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ ކުލަ ހިމެނެއެވެ. އަދި އަޚްލާޤީ ކުލަ، ތިންފަހަރަށް ހޯއްދަވައިފައިވެއެވެ.
ސާރޖަންޓް މުޙާއްމަދު އިބްރާހީމް (މުދިމް)
ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް (ސ. ނަންބަރ:267) އަކީ 1973 ވަނައަހަރު މާރޗް މަހުގެ 20 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން, މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސްފޯސް (އެމް.އެން.ޑީ.އެފް) ގައި ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ވޭތުވެ މިދިޔަ 36 އަހަރާއި 4 މަހާ 11 ދުވަހުގެ ދިގު މުއްދަތުގައި، އެއްވެސް ފޫހިކަމެއްނެތި ނުގުޑާފަދަ ޢަޒުމެއްގައި ސާބިތުވެ ހުންނަވައިގެން ޚިދުމަތް ކުރުންމަތީ ދެމިހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. މި ދިގު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ ލާންސްކޯޕްރަލްކަމާއި، ކޯޕްރަލްކަމުގެ މަޤާާމް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ސިފައިންގޭގައި އިޚްލާސްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން، ޝަރަފުގެނިޝާނުގެ ގޮތުގައި 5 ކުލައާ 4 މެޑަލް ލިބިވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ މެޑަލްތަކުގެ ތެރޭގައި، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރުމުގެ މެޑަލް، ސައްތައިގެ މެޑަލް، 3 ނޮވެމްބަރުގެ މެޑަލް ހާސިލްކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ. ޙާސިލްކުރެއްވި ކުލަތަކުގެ ތެރޭގައި އިޚްލާސްތެރި ޚިދުމަތުގެ ކުލަ ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ތަފާތު އެކިއެކި ކަންކަމާގުޅިގެން ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން ދެއްވާ ލިޔުއްތައް ޙާސިލްކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ. ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމްގެ ޚާއްޞަ ޚިދުމަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ޑިއުޓީސެކްޝަންގެ އިތުރުން އާމަރީ ސެކްޝަނާއި، މިސްކިތު މުދިމެއްގެ ގޮތުން ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ރިޓަޔަރ ކުރެވުނު އިރު ޚިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވީ އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ މިލިޓަރީ އިންޖިނިއަރިން ސަރވިސް ގައެވެ. ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި ބޮޑެތި މަސައްކަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި، މާލެއަށް ބޮޑުރާޅުއަރުމުގެ ޙާދިސާއާއި، އަކިރި ހަދިޔާކުރުމާއި، ވެލި ހަދިޔާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގެ އިތުރުން 3 ނޮވެމްބަރުގެ ޢުދުވާނީ ހަމަލާ ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް އަކީ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި މިދެންނެވި ޚިދުމަތްތަކުގައި ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު ޚިދުމަތްކުރުންމަތީ ދެމިހުންނެވި ލާމަސީލު ބޭފުޅެކެވެ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމްގެ މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަކީ، މިއަދުގެ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ފަހުލަވާނުންނާއި މާދަމާ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ސަފުތަކާ ގުޅޭ ޒުވާން ދަރިންނަށް ދައްކުއިދެއްވި ރީތި މިސާލެއްކަމުގައި ދަންނަވަމެވެ. އިސްވެ ދެންނެވުނު އެންމެހައި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން 01 އޯގަސްޓް 2009 ގައި ޝަރަފުވެރި ކަމާއެކު ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ރިޓަޔަރ ކުރެއްވުމުން މުޙައްމަދު އިބްރާހީމްގެ ވަރުގަދަ ޢަޒުމާ ހިތްވަރަށް، އައްސަރިބަހާއި ސާބަސް ދަންވައި، މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަށް ނުހަނު އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރާއި މުބާރިކުބާދީ އަދާކުރަމެވެ.
ޕްރޮގްރެސިވް ޕާޓީ އޮފް މޯލްޑީވްސް
ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުފެދިފައިވާ ސިޔާސީ ޕާޓީ ތަކުގެ ތެރެއިން ރައީސް މައުމޫނު އިސްވެ ހުންނަވައިގެން އުފެއްދެވި 2 ވަނަ ޕާޓީ އަކީ މިއީ އެވެ.
ހޫނަށް ބިހިނެގުން
ހޫނަށް ބިހިނެގުން އަކީ ހޫނު ގަދަވުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ނިވާކުރެވިފައިވާ ހިސާބުގައި ރަތް އަދި ފިޔާތޮށި ކުލައިގައި ކުދިކުދި ބިހިތަކެއް ނެގުމެވެ. މިބިހިތައް ނަގަނީ ދާބޭރުކުރާ މަގުތައް ބަންދުވެ، ދުޅަވުމުންނެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބުން ހަންގަނޑު ހިރުވައި ކަހަން ބޭނުންވެއެވެ. ހޫނަށް ބިހިނެގުން އާންމުކޮށް ކުރިމަތިވަނީ ތުއްތު ކުދިންނަށް ކަމަށްވިޔަސް ހޫނު ގަދަ ހިސާބުތަކުގައި ނުވަތަ ހޫނު ގަދަ ދުވަސްވަރު ބޮޑެތި މީހުންގެ ގައިން ވެސް މިފަދަ ބިހިތައް ނަގައެވެ.
ތުއްތު ކުދިންނަށް ހޫނަށް ބިހިނެގުން ކުރިމަތިވަނީ މާބޯ ހެދުން ލެއްވުމުންނެވެ. ނުވަތަ މާބޯކޮށް ނުވަތަ ބޯފޮތިން ފަހާފައި ހުންނަ ހެދުން ލެއްވުމުންނެވެ. ތުނި ހެދުމެއް ލެއްވި ނަމަވެސް މާ ހޫނު ގަދަ ނަމަ ބިހި ނެގުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު ތުއްތު ކުދިންގެ އަތްފައިގައި އަތްލާއިރު ފިނިވާތީ މާބޯކޮށް ހެދުން އެޅުވޭގޮތް ވެއެވެ. ނަމަވެސް ވިސްނަންވީ އެގޮތަށް ފިނިކަން އިހްސާސްވި ނަމަވެސް ބޯކޮށް ހެދުން އެޅުވުމުގެ ބަދަލުގައި ތުނި ކަފައިން ފަހާފައި ހުންނަ ގަޔަށް ދޫހެދުން ލެއްވުމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމެވެ.
ހޫނަށް ނަގާ ބިހިތައް ހުންނަނީ ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް ނުވަތަ ފެންބިހިތަކެއް ސިފައިގައެވެ. ކުޑަކުދިންގެ ގައިގައި މިބިހިތައް ބޮޑަށް ނަގަނީ ބޯ، ކަރުދަށް، އަދި ކޮނޑުމަތީގައެވެ. ކެހުން، އަދި ހެދުންލެއްވުން ފަދަ ކަންތައްތަކަކީ ބިހިތައް ހިރުވައި އިތުރަށް ކެހުން ކުރިމަތި ކުރުވާނެ ކަމެކެވެ. މަދުން ނަމަވެސް ބިހިތަކުގައި ދޮސްލައި ފާރުވާގޮތް ވެއެވެ.
ސްކްރަބް ޓައިފަސް
ސްކްރަބް ޓައިފަސް އަކީ ރިކެޓްސިޔާ ސޫސުގަގަމޫޝީ ކިޔާ ކުޑަ ކުޑަ އޯގަނިޒަމް އަކުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއޯގަނިޒަމް ދިރިއުޅެނީ މީދާ، ހިކަނދި ފަދަ ތަކެތީގެ ކެހެރި ތަކުގެ ތެރޭގައި އުޅޭ ސެއްޅި އެއްގެ ހަށިގަނޑުގައެވެ. ރިކެޓްސިޔާ ސޫސުގަގަމޫޝީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވަނީ ކުރިން ބުނި ފަދަ ސެއްޅިއެއް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ދަތް އަޅައި ހެދުމުގެ ތެރޭގައެވެ. މިބަލި ޖައްސާ އޯގަނިޒަމް ރިކެޓްސިއާ ާ ސޫސުގަގަމޫޝީ އަށް ރިކެޓްސިޔާ އޮރިއެންޓަލިސް  އޭ ވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ. ސްކްރަބް ޓައިފަސް ޖައްސާ އޯގަނިޒަމް ދިރިއުޅޭ ސެއްޅި ކުރިން ބުނި ޖަނަވާރު ތަކުގެ ކެހެރިތަކުގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅުމުގެ އިތުރުން ޖަންގަލީ ތެރޭގައި ހުންނަ ބައެއް ކަހަލަ ކުނި ބުނި ތަކުގެ ތެރޭގައި ވެސް ދިރިއުޅޭކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު ބިންގަޑާއި ވިނަގަނޑުގެ ތެރޭގައި ވެސް ދިރިއުޅެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، ވާރޭ ވެހިގެން ތެމިފައި ހުންނަ ބިންގަޑުގައި ވަރަށް ފަސޭހަ ކަމާއެކު އާލާވެއެވެ. މިފަހަކަށް އައިސް ހޯދިފައިވާ ގޮތުގައި ޖަންގަލީގެ އިތުރުން ފަރުބަދަތައް އެކުލެވޭ ހަނަފަސް ސަހަރާގެ ބިންތަކާއި، ދޮންވެލީގެ އައްސޭރިފަށް ހިމެނޭ ހިސާބުތަކުން ވެސް ބަލި ފެނިފައިވެއެވެ.
ރިކެޓްސިޔާ ސޫސުގަމޫޝީ
ރިކެޓްސިޔާ ސޫސުގަމޫޝީ އަކީ ބެކްޓީރިޔާ ގެ ސައިޒަށް ހުންނަ ރިކެޓްސިޔާ އާއިލާއަށް ނިސްބަތްވާ ޖަރާސީމެކެވެ. މައިކްރޮސްކޯޕެއްގެ ދަށުން ރިކެޓްސިޔާ ފެންނާނީ ދިގުކޮށް ( ސީދާ ދަނޑިކޮޅެއްގެ ސިފަަޔަށް ) ނުވަތަ ވަށް ( ވަށްބޯޅައެއްގެ ސިފަޔަށް ) އެއްޗެއްގެ ސިފަޔަށެވެ. ރިކެޓްސިޔާ ސޫސުގަމޫޝީ އެއެއްޗެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ދިރިއުޅޭ ސެއްޅި ނިސްބަތްވަނީ ލެޕްޓޯޓްރޮޕީޑިއަމް އަކަމޫޝީ، އަދި ލެޕްޓޯޓްރޮޕީޑިއަމް ޑެލިއެންސް ކިޔާ ވައްތަރަކަށެވެ. ސެއްޅީގެ ދިރިހުރުމުގެ ބުރުގައި 4 މަރުޙަލާއެއް ކަނޑަތުކުރެއެވެ. އެއީ ބިސް، ލާރވާ، ނީމްފް، އަދި ފުރިހަމަ ސެއްޅި އެވެ. ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް ސެއްޅީގެ މުޅި ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ގިނައިން ހުންނަނީ ކުޅުއުފައްދާ ގޮށްތަކުގައެވެ. ސެއްޅި އޭގެ ކާނާ ހޯދުމަށް އިންސާނުންނާއި، އެހެނިހެން ޖަނަވާރުތަކުގައި ދަތްއަޅާ ހިނދު، މިބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް އިންސާނުން ނުވަތަ އެޖަނަވާރެއްގެ ހަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ދެއެވެ. މިބައްޔަށް ސޫސުގަމޫޝީ ބަލި މިހެންވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ. ސޫސުގަމޫޝީ އަކީ ޖަޕާން ބަހުގައި ވަކި ދެލަފުޒެވެ. ސޫސުގަ މާނައަކީ ކުޑަ އަދި ނުރައްކާތެރި އެއްޗެއް މިއެވެ. މޫޝީ ގެ މާނައަކީ މަޚްލޫޤް ނުވަތަ ދިރޭއެއްޗެއް މިއެވެ.
ބަލީގެ ތާރީޚް އަދި އާންމު ހިސާބުތައް
ސްކްރަބް ޓައިފަސް ފެތުރުމުގެ ފުރުޞަތު ވިއްސާރަ މޫސުމްގައި އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ބަލި އާންމުކޮށް ފެންނަނީ އިރުމަތީ އޭޝިޔާ ( ޖަޕާން، ފިލިޕީންސް، ކޮރެޔާ )، ދެކުނު އޭޝިޔާ ( އިންޑިޔާ، ސްރީލަންކާ، ދިވެހިރާއްޖެ ) އަދި އޮސްޓްރޭލިޔާގެ އުތުރު ހިސާބުތަކުންނެވެ. ދުނިޔެއިން ފުރަތަމަ މިބަލި ފެނިފައިވަނީ 1899 ވަނަ އަހަރު ޖަޕާނުންނެވެ. ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ވަރަށް ގިނަ މީހުން މިބަލީގައި މަރުވެގެން ގޮސްފައިވާކަން ރިކޯޑްތަކުން ދައްކައެވެ.
ސްކްރަބް ޓައިފަސް ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތައް
ސްކްރަބް ޓައިފަސްގެ އަލާމާތްތައް ސެއްޅި ދަތްއެޅުމަށްފަހު ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް ހަށިގަނޑަށް ވަންނަތާ 12-10 ދުވަހުގެ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ފެންނަށް ފަށާނެއެވެ.
އެހެނިހެން އަލާމާތްތައް
ފުރަތަމަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައި ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން އާދަޔާ ޚިލާފަށް މަތިވެގެންދެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި 40 ޑިގްރީއަށް ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން މައްޗަށްދާ ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ހުންއަންނަތާ 5 ވަނަ ދުވަހު ހަށިގަނޑުގެ މެދުބައި ( މޭމަތި، ބަނޑު، ބުރަކަށި، އުނަގަނޑު ހިމެނޭ ހިސާބު ) ގައި ރަތްކުލަ އަކަށް ހުންނަ ބިހިތަކެއް ފާޅުވާން ފަށައެވެ. އެއަށްފަހު އަތް އަދި ފަޔަށް މިބިތައް ފެތުރިގެންދެއެވެ. މިބިހިތައް ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބޮޑުވެ ފޮޅުތަކަށް ބަދަލުވުން، ނުވަތަ ތިރިވެ، އޭގެ އަސަރު ގެއްލިގެން ދިއުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ފުރަތަމަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައި ކެއްސުން ހުރުމާއެކު ހުންއައުން ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ދެވަނަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައި ފުއްޕާމެޔަށް އަސަރުކޮށް ނިއުމޯނިޔާގެ ހާލަތު މެދުވެރިކުރުވައެވެ.
ބަލީގެ ނުރައްކާތެރި ޙާލަތުގައި ލޭދަށަށްދިއުން، މޭތެޅުން ނުވަތަ ހިތުގެ ވިންދު އަވަސްވުން ކުރިމަތިވެއެވެ. ހޭވެރިކަން ގެއްލުން ނުވަތަ ހޭނެތި ޚަބަރު ހުސްވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ހުންކޮށި ބޮޑުވުން، އަދި ހިތުގެ ވަށައިގެންވާ މަޑުމަހުގެ ފަށަލަ ދުޅަވާ ފަަހަރުވެސް އާދެއެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ކާހިތްނުވުން، ތުރުތުރުއެޅުން، ކަރަށްފިތި ބާރުވެފައިހުރުން ( ކަރު ހަރުއެރުން ) ވާހަކަ ދައްކަން އުދަގޫވުން، އަދި ބީރުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. މިކަންތައްތައް މެދުވެރިވަނީ ބަލިޖެހޭތާ 2 ވަނަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައެވެ.
ސްކްރަބް ޓައިފަސް އިން ރައްކާތެރިވުން
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
މުރްޓޯޒާ އެވެ
'''އެމް.އޭ. މުރުތާޒާ''' އަކީ އިންޑިއާގެ ލިޔުންތެރިއެއްގެ އިތުރުން ފިޓްނަސް ޓްރެއިނަރެއްގެ އިތުރުން މާޝަލް އާޓްސް ކުޅުންތެރިއެކެވެ. މުރްޓޯޖާ ވަނީ ފިޓްނަސް އާއި މުޖުތަމައަށް ފިޓްނަސް އަށް މަސައްކަތް ކުރުމާ ބެހޭ ގޮތުން ލިޔުންތައް ލިޔެފަ އެވެ. ގިނިސް ބުކް އޮފް ވޯލްޑް ރެކޯޑްސް އާއި ލިމްކާ ބުކް އޮފް ރެކޯޑްސް ފަދަ ގިނަ ރެކޯޑްތަކެއް އުފައްދައި ފިޓްނަސްގެ ފަރާތުން ދަރިވަރުންނާ އެކު ގިނިސް ބުކް އޮފް ވޯލްޑް ރެކޯޑްސް ވެސް އިންތިޒާމްކޮށްފައިވެ އެވެ. އޭނާ މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ މުޖުތަމައުގެ ހުރިހާ ފަރުދުންނަށް ފިޓް އިންޑިއާގެ މިޝަން ހޯދުމަށެވެ.
ޅައުމުރާއި ތަޢުލީމެވެ
އެމް.އޭ. މުރުޓޯޒާ އުފަންވެވަޑައިގަތީ ހުޅަނގު ބެންގަލް އަށް 9 ޖެނުއަރީ 1979 ގައި އެމް.އޭ.މޫސާ އާއި ޝައިލީ އަށެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމެވެ
މުރުޠުޒާއަކީ ޒީނަތު އާރާ އާއި ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅޭ މީހެކެވެ.
ލެފްޓިނަންޓް ޢަލީ ޙަސަން (ޕިޓީ)
ވަނަވަރު
ލެފްޓިނެންޓް ޢަލީ ޙަސަން (ސ. ނަންބަރ:69) އަކީ 1959 ވަނައަހަރު އޯގަސްޓް މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން, މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސްފޯސް (އެމް.އެން.ޑީ.އެފް) ގައި ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ވޭތުވެ މިދިޔަ 49 އަހަރާއި 11 މަހާ 26 ދުވަހުގެ ދިގު މުއްދަތުގައި، އެއްވެސް ފޫހިކަމެއްނެތި ނުގުޑާފަދަ ޢަޒުމެއްގައި ސާބިތުވެ ހުންނަވައިގެން ޚިދުމަތް ކުރުންމަތީ ދެމިހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ.
ފުރުއްވި ރޭންކުތައް
އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ ލާންސްކޯޕްރަލްކަމާއި، ކޯޕްރަލްކަމާއި، ސަރޖަންޓްކަމާއި، ސްޓާފް ސަރޖަންޓްގެ މަޤާާމް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ.
ޝަރަފުގެ ނިޝާން
ލެފްޓިނެންޓް ޢަލީ ޙަސަން ސިފައިންގޭގައި އިޚްލާސްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން، ޝަރަފުގެނިޝާންގެ ގޮތުގައި 6 ކުލައާ 5 މެޑަލް ލިބިވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ މެޑަލްތަކުގެ ތެރޭގައި، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، ދިގުމުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ މެޑަލް، ސައްތައިގެ މެޑަލް، 3 ނޮވެމްބަރުގެ މެޑަލް ހާސިލްކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ. ޙާސިލްކުރެއްވި ކުލަތަކުގެ ތެރޭގައި އަޚްލާޤީ ކުލަ 3 ވަނަ ފަހަރަށް ޙަސިލްކުރުން ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ތަފާއެކިއެކި ކަންކަމާގުޅިގެން ޚިދުމަތުގެ އަގު ވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން ދެއްވާ ލިޔުއްތައް ޙާސިލްކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ.
ޚިދުމަތް ކުރެއްވި ޔުނިޓްތައް
ލެފްޓިނެންޓް ޢަލީ ޙަސަންގެ ޚާއްޞަ ޚިދުމަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި އެކި ފަހަރުމަތީން ޑިއުޓީސެކްޝަނުގައި ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމާއި ދޫނިދޫ އާއި ހުޅުލެއާއި ގާމަދޫ އާއި ގިރިފށީގައި ޑިއުޓީ އަދާ ކުރެއްވުމާއި، ހުޅުލޭ ފަޔަރުގައި ޚިދުމަތް ކުރެއްވުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މެއިންޓަނަންސް ސެކްޝަގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައި ވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ރިޓަޔަރ ކުރެވުނު އިރު ޚިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވީ އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ މިލިޓަރީ އިންޖިނޭރިން ސަރވިސްގެ އޮފިސަރެއްގެ ގޮތުންނެވެ.
ބޮޑެތި މަސައްކަތްތައް
ލެފްޓިނެންޓް ޢަލީ ޙަސަން ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި ބޮޑެތި މަސައްކަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހުވަދޫ ބަޣާވާތާ ގުޅިގެން ހައްދުންމައްޗަށް ފޮނުވި މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގެންނެވުމައި، ހުވަދޫ ބަޣާވާތުގައި ފުވައްމުލަކުގައި ޑިއުޓީއަށް 11 މަސްދުވަސްވާދެން ހުންނެވިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމުގެ ގޮތުން ޕެޓްރޯލް ދަތުރުތަކުގައި ބައިވެރިވެ ލެއްވުމުގެ އިތުރުން މަގުއްދޫ ފަރަށް އުރުނު ބޯޓެއް ފުންކުރުމާއި، ގާފަރު ބޯޓުގައި ޑިއުޓީ އަދާކުރުމުގެ އިތުރުން ހައްދުންމައްޗަށް ވަދެ އުޅުނު ކޮރެޔާ ބޯޓެއް ހިފުމުގެ ދަތުރުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. 3 ނޮވެމްބަރުގެ ޢުދުވާނީ ޙަމަލާގެވަގުތުގައި ސިފައިންގެ މައިމަރުކަޒު ދިފާޢުކުރުމުގައި ދުޝްމިނުންނަ ހަނގުރާމަ ކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
އެސްވަޅު
އެސްވަޅުއަކީ ހުދުހަމުގައި އުފެދޭ ބައްޔެއް. މިބަލި ހުންނާނީ ވައްކޮށް، ހަރުކޮށް، އެތެރެޔަށް ގޮނޑިލާ ގޮތަށެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ދޫމި
ދޫމިއަކީ ހަށިގަނޑުގައިޖަހާ ލައްތަކެއްގެ ސިފައިގައި ހުންނަހަމުގެ ބައްޔެއް
ހިތުގެ ބަލި
ހިތުގެ ބަލި ނިސްބަތްކުރެވެނީ ހިތް އަށް ޖެހޭ ތަފާތު ބަލިތަކަށެވެ. އެމެރިކާގައި އެކަނިވެސް ކޮންމެ 34 ސިކުންތަކުން އެކަކު މަރުވާ ކަމަށް ވެއެވެ. އެމެރިކާ، އިގިރޭސި ވިލާތް، ކެނެޑާ، އަދި ވޭލްސް ފަދަ ގައުމުތަކުގައި އެންމެ ގިނައިން މީހުން މަރުވާ ސަބަބު ކަމުގައި ބެލެވިފައިވަނީ ހިތުގެ ބަލިތަކެވެ.
ދިވެހި އެކެޑެމީ
ދިވެހި އެކެޑެމީ ނުވަތަ ދިވެހި ބަހުގެ އެކެޑަމީ އަކީ ދިވެހި ބަހާ ބެހޭ ރަސްމީ އިދާރާއެވެ.
ރިފްޓް ވެލީ ހުން
ރިފްޓް ވެލީ ހުން އަކީ ކިއުލެކްސް އަދި އީޑްސް މިދެބާވަތުގެ މަދިރީގެ ސަބަބުން ފެތުރޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި އާންމުކޮށް ފެންނަނީ އިރުމަތީ އަދި ދެކުނު އެފްރިކާގެ ހިސާބުތަކުންނެވެ. ބަލި ޖެހެނީ ފްލީބޯ ވައިރަސް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ މަދިރިއެއް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ލޭބުއިމުގެ ތެރޭގައި މިވައިރަސް ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލް ވުމުންނެވެ.
ރިފްޓް ވެލީ ހުން ޖެހުމުން ހުންއައުން، ބޮލުގައި ރިހުން، ހޮނޑުލުން، މޭނުބައިކުރުން، ހިތްނުތަނަވަސްވުން، ދާހިއްލުން، ހުޅުތަކުގައި ރިހުން، މަސްތަކުގައި ރިހުން، އަދި ލޮލަށް ބާރުކުރުން، ފަދަ އުދަގޫތައް މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. ކެއްސާއިރު ލޭއައުން، ބޮޑުކަމުދާއިރު ލޭއައުން، ސިކުނޑި ދުޅަވުން، އަދި ރެޓިނާގައި ލޭހިލުން، ފަދަ އަލާމާތްތައް ފެނުމަކީ މަދުން ނަމަވެސް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަންތައްތަކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
އެސްނާޅި
އެސްނާޅި އަކީ ލޮލުގެ ފަލަކޮޅުގެ އަޑީން ކަރުނަވަރުތެރޭ އުސްކޮށް ހުންނަ ތަންތަން. މިދުޅަވާނީ ކުޑަމުލިއްސެއްހެނެވެ
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ގޮހޮރުގެ ފާރު
ގޮހޮރުގެ ފާރު އަކީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ އެއްވެސް ހިސާބެއްގެ އެތެރެއިން ލެވިފައިވާ ތެތް ދުލިފަށް ގައި ފާރު އުފެދުމެވެ. ގޮހޮރުގެ ފާރުގެ ތައާރަފެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ފަހަރު ލިޔެފައިހުންނަނީ  ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ އެތެރެއިން ލެވިފައިވާ ތެތްދުލިފަށް 0.5 ސމ އަށްވުރެ ބޮޑުމިނަށް ގިރުމެވެ މިހެންނެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި ފާރު އުފެދޭނީ އެސިޑިކް ހާލަތެއްގައި ހުރި ހިސާބެއްގައެވެ. ގޮހޮރުގެ ފާރު އުފެދިގެން ހުންނަ ތަދު ވަރަށް ބޮޑަށް އިހްސާސް ކުރެވޭނެ އެވެ. 80 އިންސައްތަ ގޮހޮރުގެ ފާރު އުފެދެނީ ހެލިކޮބެކްޓަރ ޕައިލޮރި ކިޔާ ބެކްޓީރިޔާއެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމާއި، ކުޅި ކާތަކެތި ދިގުމުއްދަތަކަށް ބޭނުންކުރުމާއި، އަދި ދިގު މުއްދަތަކަށް ތަދުކެނޑުވުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ބާރުގަދަ ބޭސްތައް ބޭނުންކުރުމަކީ ވެސް ގޮހޮރުގެ ފާރު އުފެދޭން ދިމާވާ ކަމެކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކަޅުފެން ހުން
ކަޅުފެން ހުން އަކީ މެލޭރިޔާ ޖެހި ގިނަ ދުވަސްވުމުން ކުރިމަތިވާ ހުމެކެވެ. މިވައްތަރުގެ ހުން ޖެހެނީ މެލިގްނަންޓް މެލޭރިޔާ ތަކުރާރުކޮށް ޖެހުމުން ނުވަތަ މެލޭރިޔާ ޖެހުމުން ދެވޭ ކިނިން ތެރަޕީ ނުވަތަ ކިނިން ބޭނުންކޮށްގެން ދެވޭ ފަރުވާ ފުރިހަމަ ނުކުރެވުމުންނެވެ.
މިވައްތަރުގެ ހުން ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ލޭމަދުވުން އަދި ރީނދޫވުން ފަދަ މައްސަލަތައް ހިމެނެއެވެ. އަދި ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ކުލަ ގަދަ ރަތް ނުވަތަ ކަޅު ކުލައަކަށް ބަދަލުވެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ފައިފަލަ ބަލި
ފައިފަލަ ބަލި އަކީ ވޫކެރީރިއާ ބެންކްރޮފްޓީ ކިޔާ ފަންޏެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. ފައިފަލަ ބަލި ފެތުރެނީ މިބުނި ފަލީގެ އިންފެކްޓިވް ލާރވާ އުފުލާ މަދިރިއެއް އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ހެފުމުގެ ތެރޭގައި ކުރިން ބުނި އިންފެކްޓިވް ލާރވާ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލް ވުމުންނެވެ.
ޖިއޮގްރަފީ
ފައިފަލަ ބަލި އެންމެ އާންމުކޮށް ފެންނަނީ އޭޝިޔާ، އެފްރިކާ އަދި ދެކުނު އެމެރިކާގެ ހޫނު ގައުމު ތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންގެ ފުށުންނެވެ.
އިންފްލެމޭޝަން އުފެދޭ މަރުހަލާ
އިންފްލެމޭޝަން އުފެދޭ މަރުހަލާ ގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަށް ފަށަނީ އިންފެކްޓިވް ވެފައިވާ މަދިރިއެއް ދަތްއަޅާތާ ނުވަތަ ހަފާތާ އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ. މިގޮތުން ކުރިމަތިވާ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި އަލާމާތްތައް ހިމެނެއެވެ.
ބައްދާލާ ނުވަތަ ހުރަސްއަޅާ މަރުހަލާ
ބައްދާލާ ނުވަތަ ހުރަސްއަޅާ މަރުހަލާ އަކީ ތަކުރާރުކޮށް ލިމްފް ހޮޅިތަކުގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދުމާއި، ލިމްފް ގޮށްތަކާއި، ހޮޅިތަކުގައި ފައިބަރަސް ޓިޝޫ އުފެދުމާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ. ހަމަމިހެން ލިމްފް ގޮށް ތަކާއި ލިމްފް ހޮޅިތަކުގެ ތެރޭގައި ބޮޑިއަކަށް އޮޅިފައިވާ ފަނިތައް ވެސް މިމަރުހަލާ ކުރިމަތި ކުރުމުގައި ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. މިކަންތައްތަކާއި ގުޅިގެން ލިމްފް ހޮޅިތަކާއި، ގޮށްތައް ބެދޭގޮތް ވެއެވެ. މިމަރުހަލާގައި ފެންނަ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ބެދިފައިވާ ލިމްފް ހޮޅިތަކާއި ގޮށްތަކުގެ ޕާމިއެބިލިޓީ އިތުރުވުމާއި ގުޅިގެން ލިމްފް ލީކުވުމާއި، ހަންގަނޑުގެ ދަށުގައި އެކުލެވޭ ޕްރޮޓީންގެ މިންވަރު މަތިވެގެން ދިއުމާއި، ވިދިގެން ކަނެކްޓިވް ޓިޝޫތައް އުފެދި ގިނަވުމާއި ގުޅިގެން ފައިބްރަސް ޓިޝޫ ތައް އުފެދޭގޮތް މެދުވެރި ވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހަންގަނޑުގެ ދަށުގައިވާ ޓިޝޫތައް ހަރުވެ، ދުޅަވެ ފޮއްސިވުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. އަދި ހަންގަނޑު ބޯވެ ކުރަކިވެ ފަޅައިގެންދާގޮތް މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. މިކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން ބަލީގެ އަސަރު ފޯރާފައިވާ ބައިތައް ނުވަތަ ގުނަވަންތައް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑުވެ ބިޔަވެގެން ދެއެވެ. މިސާލަކަށް ފަޔަށް ބަލީގެ އަސަރު ކޮށްފައިވާނަމަ ފައިފަލަވެ ބޮޑުވެއެވެ. ފައިފަލަ ބަލި މިބައްޔަށް ކިޔެނީ އެހެންވެގެންނެވެ. އުރަވަޅި އަށް ބަލީގެ އަސަރު ކޮށްފައިވާނަމަ އުރަވަޅި ބޮޑުވާގޮތް ވެއެވެ. ބަލިޖެހުމަށްފަހު އިލެފެންޓިއޭސިސް ގެ އަސަރު ފެންނަނީ 10-5 އަހަރާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
Negaraku
gaumkee miekuveri kan mathee huregen kureeme salaam gaumii bahun gina heyo dhuaa kuramun kureema sallaam nasraa nasseeba kaamiaabu ran mathee thibegen fehsaa rathaa ihudhaa negaraku negaraku
އެސްމައުކޮޅު
އެސްމައުކޮޅު ހަމުގައި ނަގާ ބައްޔެއް. މިއީ އެސްމައު ހުންނަހެން ނަގާ ފޮޅެކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޖީ6ޕީޑީ އެންޒައިމް މަދުވުން
ޖީ6ޕީޑީ އެންޒައިމް ހަށިގަނޑުގައި މަދުވުން އަކީ ބައްޔެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު މިއީ ވާރުތަވާ ކަމެކެވެ. ޖީ6ޕީޑީ އަކީ ގުލްކޯޒް-6- ފޮސްފޭޓް ޑިހައިޑްރޯޖިނޭޒް އެންޒައިމް އެވެ. މިއީ ލޭގެ ރަތް ސެލް ގައި ހުންނަ މުހިއްމު އެންޒައިމެކެވެ. ޖީ6ޕީޑީ އެންޒައިމް ހަށިގަނޑުގައި މަދުވުން ކުރިމަތިވެފައިވާ މީހުން ބައެއް ކަހަލަ ބޭސް ބޭނުންކުރުމުން، ނުވަތަ ބައެއް ކަހަލަ ކާނާ ބޭނުން ކުރުމުގެ ސަބަބުން ލޭގައި ހުންނަ ރަތް ސެލްތައް ހަލާކުވާގޮތް މެދުވެރިވެއެވެ. މިހެންވުމުން ލޭމަދުވުން ކުރިމަތިވެ، މީހާ ބަލިވާގޮތްވެއެވެ.
ޖީ6ޕީޑީ އެންޒައިމް ހަށިގަނޑުގައި މަދުވުން ވާރުތަކުރާގޮތް
thumb|200px|ޖީ6ޕީޑީ އެންޒައިމް ހަށިގަނޑުގައި މަދުވުން ވާރުތަކުރާގޮތް ޖީ6ޕީޑީ އެންޒައިމް ހަށިގަނޑުގައި މަދުވުމަކީ ވާރުތާވާ ކަމެކެވެ. ޖީ6ޕީޑީ އުފެދެން މެދުވެރިވާ ޖީން އަކީ X ކްރޮމޮޒޯމް ގައި ހުންނަ ޖީން އެކެވެ. މިބަލި ވާރުތަކުރާނީ X ކްރޮމޮޒޯމް މެދުވެރިވެގެން ވާރުތަވާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ކޮންމެ ފިރިހެނެއްގެ ވެސް X ކްރޮމޮޒޯމް އަކާއި Y ކްރޮމޮޒޯމް އެއް ހުރެއެވެ. އަންހެނެއްގެ ހުންނާނީ 2 X ކްރޮމޮޒޯމް އެވެ. މާނައަކީ X X އެވެ. ޖީ6ޕީޑީ އަށަގެންފައިވަނީ X ކްރޮމޮޒޯމް ގައެވެ. ވީމާ އަންހެނެއްގެ އެއް X ކްރޮމޮޒޯމް ގައި ޖީ6ޕީޑީ ހުރި ނަމަވެސް ރަގަޅު އަނެއް X ކްރޮމޮޒޯމް ހުންނާތީ އަންހެނުންނަށް ގިނަފަހަރަށް ޖީ6ޕީޑީ މަދުވުމުން ފެންނަ އަލާމާތްތައް ވަރަށް ކުޑައެވެ. ފިރިހެނުންގެ އެންމެ X ކްރޮމޮޒޯމް އެއް ހުންނާތީ އެ X ކްރޮމޮޒޯމް ޖީ6ޕީޑީ މަދުވާގޮތަށް ހުރިނަމަ، (އެހެން X ކްރޮމޮޒޯމް އެއްނެތި ) ޖީ6ޕީޑީ މަދުވުމުން ދިމާވާ އަލާމާތްތައް ފެންނަލެއް ބޮޑުވާނެއެވެ.
ޖީ6ޕީޑީ މަދުމީހުންނަށް ދިމާވާ މައްސަލަތައް
ޖީ6ޕީޑީ މަދުމީހުންނަށް ޖެހޭ މައްސަލަތައް އެންޒައިމް ހަށިގަނޑުގައި މަދުވެފައިވާ މިންވަރަކަށް ބިނާކޮށް ކުޑަބޮޑުވެއެވެ. ޖީ6ޕީޑީ މަދުވުމުން ގިނަ ފަހަރު މައްސަލަ ޖެހޭނީ ފިރިހެނުންނަށެވެ. އަންހެނުންނަށް ފިރިހެނުންނަށް އަޅާ ބަލާއިރު ދިމާވާ މައްސަލަތައް މަދެވެ. thumb|200px|ޖީ6ޕީޑީ އެންޒައިމް ހަށިގަނޑުގައި މަދުވުން ވާރުތަކުރާގޮތް
ޖީ6ޕީޑީ މަދުކަން ދެނެގަތުން
ޖީ6ޕީޑީ މަދުކަން ދެނެގަނެވޭނީ ލޭގެ ޚާއްޞަ ޓެސްޓެއް ހަދައިގެންނެވެ. މިއީ ކޮންމެ އުމުރެއްގައިވެސް ކުރެވިދާނެ ޓެސްޓެކެވެ. މިޓެސްޓް ދެގޮތަކަށް ކުރެވެއެވެ.
ޖީ6ޕީޑީ ގެ ފަރުވާ
ޖީ6ޕީޑީ މަދުވުމުން ދެވޭ އެންމެ މުހިއްމު ފަރުވާ އަކީ ބަލި ދެނެގަތުމާއެކު ބަލި އިތުރަށް ބޮޑުވެދާނެ ކަންތައްތަކުން ދުރުހެލިވުމެވެ. ބޭހެއްގެ ސަބަބުން ވެސް ނުވަތަ އެހެން ގޮތަކުންވެސް ލޭހަލާކުވާކަމުގެ އަސަރު ފެންނަ ނަމަ އަވަހަށް ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާހޯދުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ސަމާލުކަން ދޭންވީ ނުކުތާތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް އަޙްމަދު ޝާހިދު
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ރިޓަޔަރޑް އަޙްމަދު ޝާހިދަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުގެ ކުރީގެ ވައިސް ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް އެވެ.
އެސްފިނޮޅު
އެސްފިނޮޅު އަކީ އަނދުން ހުލި ފަދައިން ލޮލުގެ މަތީ ރަވައިގައި ނަގާ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ލޮލުގެ ރަވައިގައި ހިމެނޭ މިބޯމިއަން ގްލޭންޑް އޭ ކިޔޭ ގްލޭންޑް އެއް ބެދި، އިންފެކްޝަން އަށަގަތުމުން އުފެދޭ ބައްޔެކެވެ. އަނދުން ހުލި އާއި އެސްފިނޮޅު އާއި ހުރި ތަފާތަކީ އަނދުން ހުލީގެ ސައިޒުން ކުޑަވެފައި، ތަދު ހުންނަލެން ބޮޑުވާނެއެވެ. އަދި އެސްފިނޮޅު ބޮޑުވެ ދުޅަވުމުން އޭގައި އަތްލުމުން ތަދު އިހްސާސް ކުރެވޭނެއެވެ. އެސްފިނޮޅު ބައެއް ފަހަރު ފަރުވާ އަކާ ނުލައި އޭގެ ޒާތުގައި ހިނދި ތިރިވެ ދެއެވެ. ޤިސްމު:ބަލިތައް