cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
އިންޑޮނޭޝިޔާ
ތާރީޚު
އިންޑޮނޭޝިޔާގެ ތާރީޚަށް ބަލައިއިރު މި ރަށްތަކުގައި މީގެ އެތައް ހާސް އަހަރެއް ކުރީއްސުރެ މީހުން ދިރިއުޅެމުން އަންނަ ކަމަށް ޢިލްމީ ދިރާސާތަކުގައި ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ. މިއަދު އިންޑޮނޭޝިޔާގައި ތިބި ގިނަ މީހުން އެ ނަސްލަކަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންކަމުގައިވާ އޮސްޓްރޮނޭޝިޔަން މީހުން އެ ޤައުމަށް އައިސްފައިވަނީ ޢީސާއީމީލާދުގެ 2000 އަހަރު ކުރީންނެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ކުރީކޮޅުގައި ވެސް މުސްލިމް ވިޔަފާރިވެރިން އިންޑޮނޭޝިޔާއަށް ދަތުރުކޮށްފައިވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އިސްލާމްދީން އިންޑޮނޭޝިޔާގެ މީހުންގެ ތެރޭގައި ކުރިއަރައިގެން ގޮސްފައިވަނީ މީލާދީން 13 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައެވެ. ސުމަތުރާގެ އުތުރުން ފެށިގެން އިސްލާމްދީން ދިޔައީ އިންޑޮނޭޝިޔާގެ އެހެން ހިސާބުތަކަށް ފުޅާވެގެންނެވެ. 16 ވަނަ ޤަރުނާ ހަމަޔަށް އައިއިރު ޖާވާ އާއި ސުމަތުރާގައި އެންމެ ބޮޑަށް ކުރިއަރާފައިވާ ދީނަކީ އިސްލާމްދީނެވެ. އިންޑޮނޭޝިޔާއަށް އެންމެ ފުރަތަމައަށް ޔޫރަޕުގެ މީހުން އައިސްފައިވަނީ 1512 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އެއީ ފްރާންސިސްކޯ ސެރާއޯގެ ޤިޔާދަތުގެ ދަށުގައި އައި ޕޯޗުގީޒު ވިޔަފާރިވެރިންނެވެ. އިންޑޮނޭޝިޔާގެ މަލުކުގެ ރަށްތަކުގައި މި މީހުންގެ ވިޔަފާރި ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރިޔަށް ގެންދިއައެވެ. ޕޯޗުގީޒުންގެ ފަހުން ދެން އައިސްފައިވަނީ ލަންދޭސީންނާއި އިނގިރޭސީންނެވެ. 1602 ވަނަ އަހަރު ލަންދޭސީން “ޑަޗް އީސްޓް އިންޑިޔާ ކޮންޕެނީ” ޤާއިމުކުރިއެވެ. ބަނގުރޫޓުވުމުގެ ސަބަބުން މި ކުންފުނިވަނީ 1800 ވަނަ އަހަރު ނެތިގެން ގޮސްފައެވެ. ނެދަލޭންޑުގެ އަތްދަށުން މުޅީން މިނިވަންވެ އިންޑޮނޭޝިޔާއަށް މިނިވަންކަން ލިބުނުކަމަށް އިޢުލާންކޮށްފައިވަނީ 17 އޮގަސްޓު 1945 ގައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އިންޑޮނޭޝިޔާއަކީ މިނިވަން ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި ދުނިޔެ ޤަބޫލުކޮށްފައިވަނީ 27 ޑިސެންބަރު 1949 ގައެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރ ކެޕިޓާ 3980 ޑޮލަރުގައި އޮތް އިންޑޮނޭޝިޔާއަކީ ޖީ 20 ގައި ވެސް ހިމެނޭ ޤައުމެކެވެ. އިންޑޮނޭޝިޔާއަކީ ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިޔާގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު އިޤްތިޞާދެވެ. އިންޑޮނޭޝިޔާއިން އުފައްދާ މައިގަނޑު ތަކެއްޗަކީ ކާށި ތެލާއި، ހަނޑުލާއި، ސައި ފަތާއި، ކޮފީ އާއި، ހަވާދާއި ރަބަރެވެ.
ސަގާފަތު
އިންޑޮނޭޝިޔާގައި ތަފާތު އެތައް ނަސްލެއްގެ މީހުން އުޅެމުންދާއިރު އެ ޤައުމުގެ ސަގާފަތަށް އިންޑިޔާ އާއި ޢަރަބި އަދި ޗައިނާ އާއި މެލޭ އަދި ޔޫރަޕުގެ ސަގާފަތްތަކުގެ އަސަރުކޮށްފައިވެއެވެ.
ކަނޑު ރަތްހާ
ކަނޑު ރަތްހާ ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުން ފުން ހިސާބުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ދިވެހިން ބާނައި އުޅެނީ ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައެވެ. މިއީ ކަނޑުހާ އާއި ވަރަށް އެއްގޮތް، އެހެން ނަމަވެސް މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅުގައި ހުންނަ ކުލައިން ވަރަށް ފަސޭހައިން ދަތިކަމެއްނެތި ވަކިކުރެވިދާނެ ދެބާވަތެވެ. ކަނޑު ރަތް ހަލަކީ ދަހިކޮށް ބޭނޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގެ ކައިިރިފަށް ހުންނަނީ ކަށިކޮށެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ހަނދުފަޅިބުރަށް ކަފިކޮށެވެ.
ކަނޑުރަތްހަލުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9 ކައްޓާއި، 14 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގައި 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ނާރިނގު ކުލައެވެ. ބޮލާއި ދެއަރިމަތީގައި ފަނޑު ނޫކުލައެއް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ފަހަތުން ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. ކަންފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. އެހެނިހެން ކޮތަރި ތަކުގެ ކުލައަކީ މަހުގައި ހުންނަ ނާރިނގު ކުލައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އައްނަބީލާ ފާޠިމަތު އިބްރާހީމް ދީދީ
އައްނަބީލާ ފާޠިމަތު އިބްރާހީމް ދީދީ ގެ ބައްޕާ ފުޅަކީ ސުމުއްވުލް އަމީރު އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނު ނުވަތަ އެއްގަމުގޭ ތުއްތުޢަލީދީދީގެ ސީދީ ނުވަތަ އަލްއަމީރު އިބްރާހީމް އަލީދީދީ އެވެ. މަންމައަކީ އައްސުލްޠާން ޙާޖީ ޢިމާދުއްދީންގެ އަލްއަމީރާ ގުލިސްތާން ޢިމާދުއްދީން އެވެ. އައްނަބީލާ ފާޠިމަތު އިބްރާހީމް ދީދީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ ޙާޖީ ޢިމާދުއްދީންގެ އަރިހުގައި ހުންނަވައިގެން މިޞްރުންނެވެ. ޢަރަބި، އިގިރޭސި، ސިންގަޅަ، އަދި ތަމަޅަ ވެސް ދެނެލައްވައެވެ. މަޢުލޫމާތު މުއްސަދި އުގަންނައިދެއްވުމުގައި ކުޅަދާނަ ބޭފުޅެކެވެ.
ފުރުއްވި މަގާމްތައް
އައްނަބީލާ ފާޠިމަތު އިބްރާހީމް ދީދީ އަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅަކީ އަލްފާޟިލް އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު (ހ.އޯކިޑްމާގެ) އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޑިސެމްބަރު 13
ޑިސެމްބަރު 13 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 347 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 348 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ތާވަޅަ އާއިލާ (މަސް)
ތާވަޅަ އާއިލާ ނުވަތަ އަކީ މޫދުގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެހީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އާއިލާ އެކެވެ.
ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފަޅުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފައިވާ  ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ 2 ވައްތަރެއްގެ މަހެވެ.
ސަން އޮންލައިން
ފައިލް:http://sun.mv/images/web_logo.gif ސަންގެ ބެލެނިވެރިކަން
ސަން އޮންލައިނަކީ ގާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ދިވެހި ސަރުކާރުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށް ދުނިޔޭގެ މައުލޫމާތުގެ ރަސް މަގު، އިންޓަނެޓުގައި ގާއިމްކޮށްފައިވާ އޮންލައިން ނޫހެވެ. ސަންގެ ބޭނުމާއި ނިޔަތަކީ ގާނޫނު އަސާސީ ކަށަވަރުކޮށްދޭ ހަމަތަކާއެކު ހިޔާލު ފާޅު ކުރުމުގެ މިނިވަން ކަމުގެ ބޭނުން ފުރިހަމައަށް ހިފުމެވެ. ސަން ދައުރުވަމުން ދަނީ "ސަން މީޑިޔާ ގްރޫޕް" ގެ ބެލެނިވެރިކަމުގެ އުނގުގެ ތެރެއިންނެވެ.
ސަން އޮންލައިނަކީ 2008 އަހަރު އުފެއްދި "އިރު އޮބްޒާވާ"ގެ ވެބްސައިޓެވެ. އަދި އެނަމުން އަހަރު ސަން އެފްއެމް ސަން އޮންލައިނަށް 2009 އަހަރު ވަނީ ބަދަލުވެފަ އެވެ. އެންމެފަހުން އެ ވެބްސައިޓް ވަނީ ސަން އޮންލައިންގެ ނަމަށް ބަދަލުކޮށްފަ އެވެ. ސަން އޮންލައިންގެ ނަމަށް ބަދަލު ކުރީ 2010 އަހަރުގެ ފަހުކޮޅުގަ އެވެ.
"ސަން" މިލަފުޒު ނަގާފައި ވަނީ ދިވެހި ބަހުގައި ބޭނުންކުރާ "އިރު"ގެ މާނައިގަ އެވެ. އާ ދުވަކަށް އިރު އެރުމުން ދުނިޔެ އަލިކޮށް ސާފުކޮށްދޭ، އިރު އޮއްސުމުން ދުނިޔެ އަނދިރިކޮށްދޭ ތަރި އަށް އަހަރެމެންގެ އޮންލައިން ނޫހުގެ ނަން ނިސްބަތް ކުރަމު އެވެ. އަހަރެމެން އެންމެން ދިރިއުޅޭ ދުނިޔެއަށް އަލި ކަމާއި ހޫނުކަން ގެނެސްދޭ ދޯފިފަށްތައް ފޮނުވައިދޭ އަދި އަހަރެމެން، ދުނިޔޭގެ ރަށްވެހިން ބޭނުންވާ ވަގުތާއި ތަންވަޅު ސާފުކޮށްދެނީ އަހަރުމެން ނޫހުގެ ނަން ނިސްބަތްވާ ތަރިންނެވެ. ހަފުތާގެ ހަތް ދުވަހުގެ ހަބަރުތައް ހޫނު ކަމާއެކު ގެނެސްދޭން އަހަރެމެން އެއްބަސްވަމެވެ. އަހަރެމެންނަކީ ސަން އެވެ.
ސާބިއާ
ސާބިޔާއަކީ މެދުތެރޭ އަދި އިރުދެކުނު ޔޫރަޕަށް ނިސްބަތްވާ ބިން ބަންދު ޤައުމެކެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ސާބިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ސާބިޔަން ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ސާބްސް ނުވަތަ ސާބިޔަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ބަލްގްރޭޑެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. މި ޤައުމަކީ ބަރުލަމާނީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 9 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، މިއީ ދުނިޔޭގައި 86 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 88361 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ rs. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +381 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ސާބިޔަން ދީނާރެވެ.
ނަން
ސާބިޔާގެ ރަސްމީ ނަމަކީ ރިޕަބްލިކް އޮފް ސާބިޔާއެވެ.
ތާރީޚު
އާސާރީ ހޯދުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސާބިޔާއަކީ ދިގު އަދި މުއްސަނދި ތާރީޚެއް އޮތް ތަނެކެވެ. މީލާދުގެ ކުރީގެ ފުރަތަމަ ޤަރުނުގައި ރޯމަނުން މި ސަރަޙައްދު ފަތަޙަ ކުރުމުގެ ކުރީގައި ވެސް ސާބިޔާގައި މީހުން ދިރިއުޅެމުން އައިސްފައިވެއެވެ. މި ގޮތުން އޭރު ސާބިޔާގައި ވަޒަންވެރިވެފައިވާ އެއް ބަޔަކީ ސެލްތުންނެވެ. ސެލްތުން ވަނީ ސާބިޔާ ސަރަޙައްދުގައި ވަރަށް ގިނަ ކިއްލާތައް ބިނާކޮށް، އެތައް ޝަހަރެއްގެ ބިންގާ އަޅައިފައެވެ. މިއަދުގެ ސާބިޔާ ސަރަޙައްދުގައި ރޯމަން އެމްޕެރަރުންގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން 17 ބޭފުޅުން އުފަންވެ ވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. މިއީ ވެސް ރޯމަން އެމްޕަޔަރގެ ދުވަސްވަރުގައި މި ސަރަޙައްދުގެ މުހިއްމުކަން ދައްކައިދޭ ހެތްކެކެވެ. ސާބިޔާގެ ދައުލަތެއް ޤާއިމުވުން ގުޅިފައިވަނީ ބަލްކަން ސަރަޙައްދުގައި ދޮން ސާބުން ވަޒަންވެރިވުމާއެވެ. ސާބިޔާގެ މީހުން ނަޞާރާ ކުރުމުގެ އެންމެ ފަހު އަދި އެންމެ ކާމިޔާބު މަސައްކަތްތައް ހިނގާފައިވަނީ ޢީސާއީ މީލާދުގެ 867 އާއި 869 ވަނަ އަަހަރާ ދެމެދުގައެވެ. މީލާދީން 1459 އާއި 1791 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު ސާބިޔާ ސަރަޙައްދުގައި ހިނގާފައިވަނީ އުސްމާނީންގެ ވެރިކަމާއި އޮސްޓްރިޔާ މީހުންގެ ވެރިކަމެވެ. ސާބިޔާގެ އިންޤިލާބާއި މިނިވަންކަމުގެ ޙަރަކާތްތައް ހިނގާފައިވަނީ މީލާދީން 1804 ވަނަ އަހަރާއި 1878 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދުގައެވެ. މީލާދީން 1804 ވަނަ އަހަރުން 1817 ވަނަ އަހަރަށް ދެމިގެން ދިޔަ އިންޤިލާބީ ޙަރަކާތަކީ މިއަދުގެ މިނިވަން ސާބިޔާ ޤާއިމުވުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބެވެ. އުސްމާނީންގެ ތާރީޚުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މުޅިން ނަޞާރާ އާބާދީއެއް ސުލްޠާންއާ ދެކޮޅަށް ތެދުވީއެވެ. ފުރަތަމަ އިންޤިލާބަށް ފަހުގައި މާ ގިނަ ދުވަހެއް ނުވަނީސް އުސްމާނީން ވަނީ އަނެއްކާ ވެސް މި ސަރަޙައްދުގައި އެމީހުންގެ ވެރިކަން އިޢާދަކޮށްފައެވެ. ސާބިޔާގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މިނިވަން ދައުލަތެއް ޤާއިމުވީ މީލާދީން 850 ގައެވެ. މެދުޒަމާނުގެ ރަސްކަން ފެށިފައިވަނީ މީލާދީން 1217 ގައެވެ. ސާބިޔަން އެމްޕަޔަރ ޤާއިމުވީ 1345 ގައެވެ. ސާބިޔާގެ މިނިވަންކަން ގެއްލުނީ 1459 ގައެވެ. ސާބިޔާގެ އިންޤިލާބުގެ ދުވަހަކީ 15 ފެބުރުއަރީ 1804 އެވެ. ވޮޖްވޮދީނާ އާއި ޔުނިފައިވެފައިވަނީ 25 ނޮވެންބަރު 1918 ގައެވެ. މިނިވަން ޖުމްހޫރިއްޔާއެއްގެ ގޮތުގައި މިހާރުގެ ސާބިޔާ ޤާއިމުވީ 5 ޖޫން 2006 ގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ސާބިޔާގެ ރައްޔިތުން ނިސްބަތްވާ ނަސްލުތަކަށް ބަލާއިރުގައި ހަންގޭރީން، ބޮސްނިއާކުން، އަލްބާނީން، ރޯމާ ޖިޕްސީން، ކްރޮއަތުން، ޗެކުން، ސްލޮވެކުން، މެސެޑޯނިޔަނުން، ބަލްގޭރިޔަނުން، ރުމޭނިޔަނުން، ޖަރުމަނުން، ސީނީން، ހިމެނެއެވެ. ރޯމާ ޖިޕްސީންގެ ތެރެއިން 500000 އެއް ހައި މީހުން ސާބިޔާގައި ދިރިއުޅެއެވެ.
ސަގާފަތު
ސަގާފަތަށް ބަލާއިރުގައި ސާބިޔާއާ އެންމެ ގާތް ގުޅުމެއް އޮތް އެއް ޤައުމަކީ ރަޝިޔާއެވެ. ސާބިޔާ މީހުންނަކީ “މޯސްޓް ވެސްޓަނައިޒްޑް އޮފް ދަ އީސްޓަން އޮތޮޑޮކްސް ޕީޕަލް” އެވެ. މި ތަޢާރަފުން ސާބިޔާގެ މީހުންގެ ސަގާފީ ގުޅުންތައް ހާމަވެގެންދެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
މުޅި ދުނިޔޭގައި ހައްދާ ރާސްބެރީގެ ތެރެއިން 20% ރާސްބެރީ (ނުވަތަ ތޫތު) ހައްދަނީ ސާބިޔާގައެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 10810 ޑޮލަރެވެ.
އެހެނިހެން ފާލަންތައް
ޤިސްމު:Republics ޤިސްމު:Landlocked countries ޤިސްމު:2006 establishments ޤިސްމު:Slavic countries
ކޮލި އާއިލާ (މަސް)
250px|thumb|left|ކޮލީގެ ވައްތަރެއް ކޮލި އާއިލާ ނުވަތަ އަކީ މޫދުގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެހީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އާއިލާ އެކެވެ. ކޮލި އާއިލާ އަށް ކިޔާ ނަން ގުޅިފައިވަނީ ކޮލީގެ އަނގައިގައި ހުންނަ ބޮޑު ހަތަރު ދަތާއެވެ. އިގިރޭސި ބަހުން ޓެޓްރާ މިބަހުގެ މާނައަކީ ހަތަރެކެވެ. އަދި އޮޑަންޓި މިބަސް ނިސްބަތްކުރަނީ ދަތަށެވެ.
ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފަޅުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފައިވާ  ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ 6 ވައްތަރެއްގެ ކޮއްޔެވެ.
ކޮލި އާއިލާގައި ތަފާތު 19 ޖީނަސް އަކުން 121 ވައްތަރުގެ ކޮލި ހިމެނެއެވެ. ކޮލީގެ ބޭރުގެ ހަންގަނޑާއި، އަދި ކޮލީގެ އެތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަފާތު ގުނަން ތަކަކީ އިންސާނުންނަަށް ވިހަ ތަކެއްޗެވެ. އެހެން ކަމުން މިތަކެތި އިންސާނުން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށެއް ނޫޅެއެވެ. ނަމަވެސް ޖަޕާން އަދި ކޮރެޔާ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ބައެއް ވައްތަރުގެ ކޮލީގެ މަސް ކައިއުޅޭކަމަށް ވެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޕޮޓޭސިއަމް
ޕޮޓޭސިއަމް ހިމެނެނީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ހިމެނޭ ހުރިހާ ދިރުތަކުގައެވެ. އަދި މިއީ ހަށިގަނޑުގައި ދައުރުކުރާ ދިޔަތަކުގައި ވެސް ހިމެނޭ މާއްދާ އެކެވެ. އެހެންކަމުން ޕޮޓޭސިއަމް އަކީ ވެސް ހަށިގަނޑުގެ ހިންގުން ފުރިހަމައަށް ހަރަކާތްތެރިވުމަށްޓަކައި ވަރަށް މުހިއްމު މަޢުދަނެކެވެ. ބޮޑުމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 140 ގްރާމް ޕޮޓޭސިއަމް އެކުލެވެއެވެ. ޕޮޓޭސިއަމް ބޭނުންވަނީ ހަށިގަނޑުގެ ދިޔަތަކާއި އެސިޑް-އަލްކަލައިގެ މިންވަރު ހަމަހަމަކޮށް ބެހެއްޓުމަށާއި، ހަށިގަނޑުގެ އެއްތަނުން އަނެއް ތަނަށް ފޮނުވާ މެސެޖްތައް ރައްދުކޮށްދިނުމަށް މަސްތައް ކުރުގަޅުވާ ހެދުމަށެވެ. ޕޮޓޭސިއަމް ވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންކުރެވެނީ ހަށިގަނޑުގެ މާބޮޑު މަސައްކަތަކާއި ނުލައި އޭގެ އަމިއްލަ ޒާތުގައެވެ. ޕޮޓޭސިއަމް ހަށިގަނޑުގައި މަދުވުމުން ލޭމައްޗަށްދިއުން، ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ ނިޒާމަށް ޖެހޭ ބަލިތަކަށް ހުށަހެޅުމާއި ކައިރިކުރެއެވެ. ޕޮޓޭސިއަމްގެ ކެލަމިން (ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި ލަފާދޭ މިންވަރު) އަކީ 2000 މިލިގްރާމް އެވެ. މިމިންވަރު ގިރިބިން ގައިވާ ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންނަށް ތަފާތެއް ނެތެވެ. ހެޔޮހާލުގައި ތިބޭއިރު އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ކާބޯތަކެތިން ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ވަރަށް ޕޮޓޭސިއަމް އާއި ސޯޑިއަމް ލިބެއެވެ. އާދައިގެ ގޮތެއްގައި ޕޮޓޭސިއަމް ހަށިގަނޑުން ބޭރުވަނީ ގައިން ހިއްލާ ދަލާއި، ފަހަރުވާ އާއި އެކުވެގެންނެވެ. އެކަމަކު ބޭރަށްހިންގުން ޖެހިއްޖެނަމަ، ހަށިގަނޑުން ބޭރުވާ ނަޖިހާއި ފެނާއި އެކު، ވަރަށް ގިނަ އަދަދަކަށް ޕޮޓޭސިއަމް އާއި ސޯޑިއަމް ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެއެވެ. އެހެންކަމުން ހަށިގަނޑުން ބޭރުވާ ބައި އަލުން އިޢާދަކުރުމަށްޓަކައި މިފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި މިދެބާވަތް ހިމެނޭ ދިޔާތަކެތި ވަރަށް ގިނަ އަދަދަކަށް ބޭނުންކުރަން ޖެހެއެވެ. ޕޮޓޭސިއަމް އަކީ ވެސް ސޯޑިއަމް އެކޭ އެއްގޮތަށް ބޭނުންކުރާ ވަރަށް ގިނަ ކާނާގައި ހިމެނޭ ބާވަތެކެވެ. ޕޮޓޭސިއަމް ހިމެނޭ ކާނާގެ ތެރޭގައި، ހުރިހާ ވައްތަރެއްގެ މޭވާ، ޚާއްޞަކޮށް ދޮންކެޔޮ، ކުރުނބާ ފެން ހިމެނެއެވެ. އަދި ތަރުކާރީ އާއި ނުކަނޑާހުރި ގޮވާން ހިމެނެއެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ގުރަންދަނާމާ
ގުރަންދަނާމާ (ނުވަތަ އިނގިރޭސިން ކިޔާ ގޮތަށް ނަމަ ބިބްލިޔޯގްރަފީ) އަކީ ދިރާސާއަށް ޓަކައި ރުޖޫއަ ވި މައުލޫމާތުގެ ހުރިހާ މަސްދަރުތަކުގެ ލިސްޓެވެ. މީގެ ތެރެއިން ބައެއް މަސްދަރު ދިރާސާގެ މައިގަނޑުގައި ދީފައި ވާ ހަވާލާގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނުނު ކަމަށް ވިޔަސް ވެހެވެ.
އައިލަ
އައިލަ އަކީ އާންމުކޮށް ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކުގެ މާކަނޑުތަކުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ފިޔަލަ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 7.5 ސމ އަށެވެ. އަދި މިދެބާވަތަކީ ގާތްގަނޑަކަށް އެއްސިފައަކަށް ފަތިކޮށް ހުންނަ މަހެއް ކަމުން މިދެބާވަތް ވަރަށް ގިނައިން އޮޅިފައި ހުރެއެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިން މިދެބާވަތް ދަނެ ވަކިކުރެއެެވެ. މިއީ ކަނޑުގައި އާދަޔާ ޚިލާފު ބާރުމިނެއްގައި ދަތުރުކުރާ މަހެކެވެ. ދޮށީގެ މަސްވެރިކަމުގައި އައިނުން މަސްބާނާއިރު އައިލަ ބޭނެއެވެ. އަދި މިގޮތުން ބޭނިފައި ހުންނަ މަސް ފާހަގަކުރެވެނީ އެއް އިސްކޮޅަކުން ހުންނަ ކަމަށެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކުދިމަހާ އެމުގެ ބާވަތްތަކާ ބޯވަ ދިލަ މަހެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 52 އާއި 59 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 23 އާއި 29 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެެެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައި ބޮލުން ފެށިގެން ނިގުލާއި ހަމައަށް ދިގުކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގައި ކުދި ހުޅުނބުތަކެއް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތްހުންނަނީ ކަފިކޮށެވެ. މަސް އޭގެ އަމިއްލަ މާހައުލުގައި އުޅޭއިރު ބުރަކަށިމަތީގެ ކުލައަކީ ފެހިކުލައަކަށްދާ ނޫކުލައެކެވެ. ނަމަވެސް މަރުވުމުން ހުންނަނީ އަޅިކުލައެކެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ކުލައަކީ ރިހިކުލައެވެ. އަދި ދެއަރިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ޅަމަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އިސްމާޢީލް ޞާދިޤް
އަލްފާޟިލް އިސްމާޢީލް ޞާދިޤް (ކީރަންމާގެ/ މ.މުލި) އަކީ ކޮމިޔުނިޓީ ހެލްތު އޮފިސަރެކެވެ. މިހާރު އޭނާ މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ މުލީ ރީޖަނަލް ގައެވެ. އިސްމާޢީލް ޞާދިޤް ފުރަތަމަ ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ މ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން މާލޭގައި ހުންނަ އިންގްލިޝް ޕްރެޕަރޭޓަރީ އެންޑް ސެކަންޑަރީ ސްކޫލުންނެވެ.
އަދާކޮށްފައިވާ ވަޒީފާތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ނެފްރޯން
ނެފްރޯން އަކީ ގުރުދާ ގައިވާ އެންމެ ކުޑަ ފަންކްޝަނަލް ޔުނިޓް އެވެ. ކޮންމެ ގުރުދާއެއްގައި އެއް މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ނެފްރޯން ވެއެވެ. ފެނާއި މައުދަންތައް ގުރުދާގައި ހުރުން ތަންޒީމްކޮށް ބަލަހައްޓަނީ ނެފްރޯން ތަކުންނެވެ. މިބުނި މާއްދާތައް ތަންޒީމްކޮށް ހަމަހިފަހައްޓައިދީ ބަލަހައްޓަނީ ލޭފުރާނާލުން ކުރިމަތިކުރުވައިގެންނާއި، ބޭނުންވާ ބައެއް މާއްދާތައް ހަށިގަނޑަށް އަލުން ދަމައިގެންނާއި، އަދި ބޭނުން ނުވާ މާއްދާތައް ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ޒަރީޢާއިން ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަކޮށްގެންނެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް
ކޮންގޯ
، މި ނަމަކީ އެފްރިކާގެ އަވައްޓެރި ދެ ޤައުމަކުން ޙިއްސާ ކުރާ ނަމެކެވެ.
ދެ ޤައުމު
ކޮންގޯ (ދިމިޤްރާޠީ ޖުމްހޫރިއްޔާ) އާއި ކޮންގޯ (ޖުމްހޫރިއްޔާ)
އީރާން
އިސްލާމިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް އީރާނަކީ ހުލަނގު އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު މިއީ ދެކުނު އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެއް ކަމުގައި ވެސް ބަލައި އުޅެއެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
އީރާނުގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ފާރިސީ ބަހެވެ. ފާރިސީ ބަހަކީ އަދަބީ ގޮތުން ވަރަށް ވެސް ކުރިއަރާފައިވާ މޮޅު އަދި ފުރިހަމަ ބަހެކެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން އީރާނުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ އީރާނިއަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ތެހެރާނެވެ. އީރާނުގެ ވެރި ރަށަކީ ވެސް ތެހެރާނެވެ. އީރާނަކީ އިސްލާމިކް ތިއޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 83 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 17 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 1.65 މިލިޔަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ ir. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +98 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ އީރާނިޔަން ރިޔާލެވެ.
ނަން
އީރާނުގެ ނަމެއްގެ ގޮތުގައި “އީރާން” މި ނަން ޢާއްމުކޮށް އިނގިރޭސި ބަހުން ބޭނުން ކުރަން ފަށާފައިވަނީ 1935 ހައި ތާނގައެވެ. އޭގެ ކުރީން ބައިނަލް އަޤްވާމީ މަސްރަޙުގައި އީރާނުގެ ނަން މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ “ޕަރޝިޔާ” ގެ ނަމުންނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އީރާނުގެ މީހުންނަށް ކުރީން ވެސް އެއީ ހަމަ އީރާނެވެ. އީރާނުގައި މި ނަން، ސާސާނީންގެ ވެރިކަން ފެށުމާ ހަމައިގައި ވެސް އައީ ބޭނުން ކުރަމުންނެވެ. “އީރާން” މި ނަމުގެ މާނައަކީ “އާރިޔާއިިން (އާރިޔަނުން) ގެ ބިން” މި މާނައެވެ. މި ބަސް ނެގިފައިވަނީ “އާރިޔާނާ” މި ބަހުންނެވެ.
ޖުޣުރާފީ
އީރާނަކީ ބިމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު ދުނިޔޭގައި 18 ވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. އީރާނުގެ ބޮޑުމިން އަންދާޒާ ކޮށްލުމަށް ޓަކައި އެހެން ބައެއް ޤައުމުތަކާ އަޅާ ކިޔާލުމުން ވަރަށް ފަސޭހައިން އީރާނުގެ ބޮޑުމިން ތަޞައްވުރު ކުރެވިގެންދާނެއެވެ. މި ގޮތުން ބަލާއިރު އިނގިރޭސި ވިލާތާއި، ފަރަންސޭސިވިލާތާއި، ޖަރުމަނު ވިލާތާއި، އިސްޕޭން އެއްކޮށްލުމުން ވާ ވަރާއި އީރާން އެއްވަރެވެ. އީރާނުގެ ހުޅަނގު އުތުރުގައި އޮތީ އަޒަރުބައިޖާނާއި އަރުމީނިޔާއެވެ. އުތުރުގައި އޮތީ ކަސްބީ ކަނޑެވެ. އިރުއުތުރުގައި އޮތީ ތުރުކުމަނިސްތާނެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ޕާކިސްތާނާއި އަފްޣާނިސްތާނެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ ތުރުކީ އާއި ޢިރާޤެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ ޚަލީޖު އީރާނާއި ޚަލީޖު އޮމާނެވެ. އީރާނަކީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް އެންމެ ގިނައިން ފަރުބަދަ ހުރި އެއް ޤައުމެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
އާބާދީގައި 83 މިލިޔަން މީހުން ތިބި އީރާނަކީ މެދުއިރުމަތީގައި ދެވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ދުނިޔެއަށް ބަލާއިރު 17 ވަނަ އަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީގެ 53% މީހުންނަކީ ފާރިސީ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 24% މީހުންނަކީ އަޒޭރީންނެވެ. 7% އަކީ ގިލާކީންނާއި މާޒާންދަރާނީންނެވެ. 3% އަކީ އަރަބީންނެވެ. 2% އަކީ ބަލޫޗީންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖިޕްސީ ރެދިންނާއި ބްރާހުއީންނާއި ހަޒާރާއިންނާއި ކަލާޝުންނާއި ކަޒަކުން ވެސް އީރާނުގައި ދިރިއުޅެއެވެ.
ސަގާފަތު
އީރާނުގެ ސަގާފަތަކީ 4000 އަހަރުގެ ތާރީޚެއް އޮތް ސަގާފަތެކެވެ. އާޓާއި ފަންނުގެ ރޮނގުން ވެސް އީރާނަށް ލިބިފައިވަނީ މިޞްރަށް ވެސް ލިބިފައިވާފަދަ މަތިވެރި ވަނައެކެވެ. އަދަބިއްޔާތާއި ސަންގީތުގެ ރޮނގުގައި ވެސް އީރާނަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ ޤައުމެކެވެ.
ހުޅުދުއްފާރު (ރ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ރ. އަތޮޅުގައި މިހާރު މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ނަމަވެސް 1993 ގެ ކުރިން ފަޅުރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ. 1993 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ހުޅުދުއްފާރުގައި އުނގުލާއި ގާއުނޑޫދޫގެ މީހުން ދިރިއުޅެންފެށި ކަމުގައިވީނަމަވެސް މިރަށަކީ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ރަސްމީކޮށް އިޢުލާން ކޮށްދެއްވީ 1995 ވަނަ އަހަރުގެ މާރޗް މަހު 13 ގައި އޭރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއިސްތާޛް މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުން ކަމުގައިވާ ކުރިން ރ. އުނގުލާއި، ރ. ގާއުނޑޫދޫގައި ދިރިއުޅުނު މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ  މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ. އަންހެނުންނަކީ ރޯނުވެށުމާއި، ފަންގި ވިނުމުގައި ހީވާގީ މުރާލި ބައެކެވެ.
މެކްސިކޯ
ޔުނައިޓެޑް މެކްސިކަން ސްޓޭޓްސް ނުވަތަ ޢާއްމުކޮށް ކިޔާ ގޮތުން ނަމަ މެކްސިކޯއަކީ އުތުރު އެމެރިކާ ބައްރަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
މެކްސިކޯގެ ރަސްމީ ބަހެއް ފެޑެރަލް ލެވެލްގައި ކަނޑައަޅާފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރަސްމީ ކަންކަމުގައި ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ބަހަކީ އިސްޕެނިޝް ބަހެވެ. ޤައުމީ ބަސްތަކުގެ ގޮތުގައި ބެލެވެނީ އިސްޕެނިޝް ބަހުގެ އިތުރުން އިންޑިޖިނަސް 62 ބަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ މެކްސިކޯ ސިޓީއެވެ. އަދި ވެރިކަން ކުރަނީ ވެސް މެކްސިކޯ ސިޓީގައެވެ. މެކްސިކޯއަކީ ފެޑެރަލް ޕްރެޒިޑެންޝަލް ރިޕަބްލިކެކެވެ. މެކްސިކޯގެ އާބާދީއަކީ 111 މިލިއަނެވެ. ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާއަކީ 14534 ޑޮލަރެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 1.97 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ mx. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +52 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ މެކްސިކަން ޕެސޯއެވެ.
ނަން
ނިއު ސްޕެއިނަށް ސްޕެއިނުގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ލިބުމުން އެ ޤައުމުގެ ނަން ނިސްބަތްކުރާނީ އެ ޤައުމުގެ ވެރިރަށް ކަމުގައިވާ މެކްސިކޯ ސިޓީއަށް ކަމުގައި ކަނޑައެޅުނެވެ. އެހެން ކަމުން މެކްސިކޯގެ ނަން ނެގިފައިވަނީ މެކްސިކޯ ސިޓީއިންނެވެ. މެކްސިކޯ ސިޓީއަށް އެ ނަން ދެވިފައިވަނީ ނަހުއަތުލް ބަހުން ކަމަށް ބެލެވިފައިވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މި ބަހުގެ މާނައަކީ ކޮބައިކަމެއް ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.
މުޑަ ހަނދި
މުޑަ ހަނދިނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކާއި ވިލުވިލުގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އާއްމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު މަދު އަދަދުން އައިން ހަދައިގެންވެސް އުޅެއެވެ. މިހަނދި އާއްމުކޮށް އުޅެނީ 80 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިއީ ހަނދީގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބިޔަ ބާވަތެވެ. މިހަނދި އެންމެ ބޮޑުވަނީ 1.7 މީޓަރަށެވެ. ނަމަވެސް އާއްމު ގޮތެއްގައި ފެނިފައި ހުންނަނީ 80 ސެންޓި މީޓަރަށްވުރެ ކުދިމަހެވެ. ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިން ނަނު ފައްތައިގެންނާއި، ނަނު އެއްލައިގެން ކުރާ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި މިމަސް ވަރަށް ގިނައިން ބޭނެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މީރު މަހެކެވެ.
މެކްސިކޯ
ތާރީޚު
މީގެ 9000 އަހަރު ކުރީއްސުރެ މެކްސިކޯގައި މީހުން ދިރިއުޅެން ފަށާފައިވާ ކަމަށް ތާރީޚީ ހޯދުންތަކުން ދައްކައެވެ. ޔޫރަޕުގެ މީހުން މެކްސިކޯއަށް އައިސްފައިވަނީ މެކްސިކޯގެ ޙަޤީޤީ ރަށްވެހީން އެތަނުގައި ދިރިއުޅެމުންދާތާ އެތައް އަހަރެއް ފަހުންނެވެ. ސެޕްޓެންބަރު 15، 1810 ގައި މެކްސިކޯއިން އެ ޤައުމުގެ މިނިވަންކަން އިޢުލާންކުރިއެވެ. މެކްސިކޯއަކީ މިނިވަން ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގެ ޤައުމުތަކުން ބަލައިގެންފައިވަނީ 27 ސެޕްޓެންބަރު 1821 ގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
މެކްސިކޯއަކީ އިސްޕޭނު ބަހުން ވާހަކަ ދައްކާ ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި އޮތް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. އާބާދީގެ ގޮތުން މުޅި ދުނިޔޭގައި 11 ވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު އާބާދީއެއް އޮތް ޤައުމަކީ ވެސް މެކްސިކޯއެވެ. މެކްސިކޯގެ އާބާދީގެ 60-80% އަކީ ޔޫރަޕުގެ މީހުންނާއި އެމެރިންޑިޔަނުންގެ މަސްހުނި ނަސްލެވެ. އެމެރިންޑިއަނުންގެ އާބާދީއަކީ 16-30% އެވެ. ދޮން މީހުންނަކީ މެކްސިކޯގެ އާބާދީގެ 9-16% އެވެ.
މުޑަ ހަނދި
މުޑަ ހަނދީގެ ބޯ ހުންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވަށްކޮށެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގައި ވަކިވަކިން ހުންނަ ދެކޮތަރިބައި ހުރެއެވެ. ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ކުރުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 18 އާއި 21 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ވަކިވަކިން ހުންނަ 2 ހަރުކައްޓަށްފަހު އިތުރު 1 ހަރުކައްޓާއެކު 15 އާއި 17 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރިހި އަޅި ކުލައެވެ. މިކުލަ މަހުގެ މަތީބައިން ފެށިގެން ބަނޑުދަށް ފަރާތަށް ފަނޑުވެފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ މައިގަނޑު ކާނާއަކީ މަސްމަހާ މެއްސެވެ. ނަމަވެސް ބޯވަ ދިލަމަހާއި ދިލަފޮށި މަހާއި ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫފި ވެސް ކައިހަދައެވެ.
މެކްސިކޯ
ސަގާފަތު
މެކްސިކޯގެ ސަގާފަތަށް ވަނީ އެ ޤައުމުގައި ކުރީން ވެރިކަންކުރި އިސްޕެއިނުގެ ސަގާފަތުގެ އަސަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ފޯރާފައެވެ. ހަމަ އެހެންމެ އަވަށްޓެރި ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އޮފް އެމެރިކާގެ ސަގާފަތަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ އަސަރު ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް މެކްސިކޯގެ ސަގާފަތަށް ކުރަމުންދޭމެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ބަލާއިރު މެކްސިކޯއަކީ ދުނިޔޭގައި 12 ވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު އިޤްތިޞާދެވެ. 1994 ވަނަ އަހަރު ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދަށް ކުރިމަތިވި މައްސަލަތަކަށް ފަހު މެކްސިކޯއިން ވަނީ އެމީހުންގެ އިޤްތިޞާދީ ކަންތައްތައް ހަރުދަނާކޮށްފައެވެ. މެކްސިކޯގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 14534 ޑޮލަރެވެ. ވޯލްޑް ޓުއަރިޒަމް އޮގަނައިޒޭޝަނުން ބުނާ ގޮތުގައި މެކްސިކޯއަކީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ގޮތުން ދުނިޔޭގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ މަންޒިލެކެވެ. މުޅި ލެޓިން އެމެރިކާއަށް ބަލާއިރު އެންމެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށް މަގު ހަދާފައިވާ ޤައުުމަކީ މެކްސިކޯއެވެ. މެކްސިކޯގެ ވަރަށް ގިނަ ޢަދަދެއްގެ މީހުންނަކީ އަވަށްޓެރި އެމެރިކާގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުންނެވެ.
މުޑަ ހަނދި
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަނޑުހާ
ކަނޑުހާނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ދިރިއުޅޭ ރީތި މަހެކެވެ. ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރަށް ފީނައި ފަތައި އުޅޭ މީހުންނަށް މިމަސް ވަރަށް ގިނައިން ފެނެއެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށެވެ. ނަމަވެސް ވަރަށް މަދުން ދެތިން އެތިން ބައިހަދައިލައިގެން އުޅޭތަން ވެސް ފެނިދާނެއެވެ. އަމިއްލަ މާހައުލުގައި އުޅޭއިރު މިމަސް ފެންނަނީ ވައިލެޓް ކުލައިގައެވެ. މިއީ ދިވެހިންގެ މަސްވެރިކަމުގައި ބާނައިއުޅޭ އަދި ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޑިސެމްބަރު 14
ޑިސެމްބަރު 14 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 348 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 349 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޑިސެމްބަރު
ވެނުބަނޑޭރި އާއިލާ (މަސް)
ވެނުބަނޑޭރި އާއިލާ ނުވަތަ އަކީ މޫދުގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެހީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އާއިލާ އެކެވެ.
ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފަޅުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފައިވާ  ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ 3 ވައްތަރެއްގެ ވެނުބަނޑޭރި އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޔޯގަން ކްލިންސްމަން
ޔޯގަން ކްލިންސްމަން އަކީ ޖަރުމަނުގައި އުފެދުނު މޮޅު ފުޓުބޯޅަ ކުޅުންތެރިންގެ ތެރެއިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ބަޠަލެކެވެ. 2006 ވަނަ އަހަރު ވޯލްޑްކަޕްގައި ކުޅޭ ޖަރުމަނު ޓީމުގެ ކޯޗަކީ ވެސް ކްލިންސްމަންއެވެ. އޭނާއަކީ 1990 ވަނަ އަހަރު ޗެންޕއަންކަން ހޯދި ޖަރުމަނު ޓީމުގެ މުހިއްމު ކުޅުންތެރިއެކެވެ. އަދި ޔޫރޯ 96 ގެ ތަށި އުފުލާލި ޓީމުގެ ކެޕްޓަން ވެސްމެއެވެ. ކުޅުންތެރިއެއްގެ ގޮތުން ކްލިންސްމަނަކީ ޔޫރަޕްގެ ތަފާތު ކްލަބްތަކަށް ކުޅެފައިވާ މޮޅު ކުޅުންތެރިއެކެވެ. ޖަރުމަނުގެ ގައުމީ ޓީމާ ކްލިންސްމަން ހަވާލުވީ ޔޫރޯ 2004 ގައި ޖަރުމަނަށް ލިބުނު ނާކާމިޔާބަށް ފަހުގައެވެ.
އިނގުރައިދޫ (ރ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ރ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ޒާހިރު
އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ޒާހިރު އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި މިހާރު ވެސް ރައީސްކަމުގެ މަގާމްގައި ހުންނެވީ އަޙުމަދު ޒާހިރު އެވެ. އަޙުމަދު ޒާހިރު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 26 ސެޕްޓެމްބަރ 1945 ގައެވެ. ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ރައީސްގެ މަގާމް އަދާކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ 13 ސެޕްޓެމްބަރ 2004ން ފެށިގެންނެވެ. އަހުމަދު ޒާހިރުގެ ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގައި 1 ފިރިހެން ބޭފުޅަކާއި 2 އަންހެން ބޭކަނބަލުން ލިބިލައްވާފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އަޒްމިރަލްޑާ ޒާހިރު އަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރެކެވެ.
އަލްފާޟިލް އަހުމަދު ޒާހިރު އަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ބީއޭ ނުވަތަ ބެޗްލަރސް އޮފް އާޓްސް ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ނޫސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ތަޖުރިބާ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އަލްފާޟިލް އަހުމަދު ޒާހިރު ރައްޔިތުންގެ މަޖުލީހުގެ ރައީސްކަމުން ވަކިވެވަޑައިގަތީ އާގާނޫނު އަސާސީގެ ދަށުން 12 އޮގަސްޓް 2008 ގައި ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ރައީސަކު ހޮވުމަށް ނެގުނު ވޯޓްގައި ޖުމުހޫރީ ޕާޓީ އަށް ނިސްބަތްވާ އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޝިހާބު އެވޯޓް ކާމިޔާބު ކުރެއްވުމުންނެވެ.
އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ޒާހިރު އަކީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލްގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 26 ސެޕްޓެމްބަރު 1945 ގައެވެ. އިންޑިޔާއިން ވެސް ކިޔަވާ ވިދާޅުވިއެވެ. އިނގިރޭސި ތަޢުލީމުން ޑިގްރީއެއް ނެންގެވި އެވެ. އިގިރޭސި، އުރުދޫ އަދި ހިންދީ ބަސް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަލްފާޟިލް އަހުމަދު ޒާހިރު އަކީ އަމިއްލަ މަސްއޫލުވެރިކަމުގައި ނޫހެއް ނެރުއްވި ބަހަށް ކުޅަދާނަ ވާހަކަ ދެއްކުން ތެރިއެކެވެ. މާލޭ އިންގްލިޝް ސްކޫލްގެ މަސްއޫލްވެރިޔާ އަކީ ވެސް އަހުމަދު ޒާހިރު އެވެ. 1978 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ ލިބިވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން ހުންނެވީ ރޮޔެޓާ އަދި އޭޝިޔާވީކް ކިޔާ ނޫހުގެ ނޫސްވެރިކަން ދަސްކޮށްދެއްވާ ޓީޗަރެއްގެ ވަޒީފާގައެވެ. ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ އަދާކުރައްވަން ފެއްޓެވީ ޑިޕާޓްމަންޓްގެ ޓުއަރިޒަމް އެންޑް ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓްގެ ވަޒީފާ އަކުންނެވެ. ނޫސްތަކަށް ތަފާތު މައުޟޫތަކަށް ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޖަރުމަނު ގެ ފުޓުބޯޅަ ޓީމު
އާބާދީ: 82.4 މިލިޔަން
ކުޅުންތެރިން: 5.4 މިލިޔަން
ފުޓުބޯޅަ ފެޑެރޭޝަން އުފެދުން: 1900
ފީފާ އާ ގުޅުން: 1904
ފީފާ ގެ މަގާމު: 19 ވަނަ (މޭ 2006)
ކޯޗު: ޔޯގަން ކްލިންސްމަން (ޖަރުމަނު)
2006 ވަނަ އަހަރުގެ ވޯލްޑްކަޕަށް ކޮލިފައިވީގޮތާއި ޓީމުގެ ޙާލަތު
2006 ވަނަ އަހަރުގެ ވޯލްޑްކަޕަށް ޖަރުމަނު ކޮލިފައިވީ މުބާރާތް ބާއްވާ ގައުމުގެ ހައިސިއްޔަތުންނެވެ. މި ފަހަރު ވޯލްޑްކަޕަށް ނުކުންނަ ޖަރުމަނު ގެ ޓީމު ގެ އަޒުމަކީ އަމިއްލަ ގައުމުގައި މުބާރާތް ބާއްވައިގެން ޗެންޕއަންކަން ހޯދި ޓީމުތަކުގެ ލިސްޓުގައި ދެވަނަ ފަހަރަށް ނަން ލިޔެލުމުގެ ޝަރަފު ހޯދާ ފުރަތަމަ ޓީމު ކަމުގައި ވުމެވެ. މީގެ ކުރިން 1974 ވަނަ އަހަރު އެމީހުން ވަނީ ވެސްޓްޖަރމަނީގެ ނަމުގައި އަމިއްލަ ފަސްގަނޑުގައި ޗެންޕއަންކަން ހޯދާފައެވެ. ނަމަވެސް ތަޖުރިބާކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި ޖަރުމަނަކީ މި ފަހަރު ތަށީގައި އަތްލެވޭހާ ވަރުގަދަ ޓީމެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ މި ފަހަރުގެ ޓީމުގައި ހިމެނޭ ކުޅުންތެރިންގެ ތަޖުރިބާ މަދުކަމެވެ. އަދި ފަހަކަށް އައިސް ކުޅުނު ވަރުގަދަ މެޗުތަކުން އެމީހުން ނެރެފައިވާ ނަތީޖާ ވެސް ރަނގަޅު ނުވުމެވެ. 2006 ވަނަ އަހަރުގެ މާރޗް މަހުގައި އިޓަލީ އަތުން 4- 1 ގެ ނަތީޖާއަކުން ޖަރުމަނު ބަލިވިކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. އެކަަމަކު ހަމަ އެ މަހުގެ ތެރޭގައި ޖަރުމަނު ވަނީ އެމެރިކާގެ އަތުން ހަމަ އެ ނަތީޖާއިން މޮޅުވެސް ވެފައެވެ. 2002 ވަނަ އަހަރުގެ ވޯލްޑްކަޕަށްފަހު ޖަރުމަނު ކުޅުނު ބޮޑެތި މުބާރާތްތަކަށް ބަލާއިރު 2004 ވަނަ އަހަރު ޔޫރޯ ގައި އެއްވެސް މެޗަކުން މޮޅުނުވެ ފުރަތަމަ ބުރުން އެމީހުންވަނީ ފޭލްވެފައެވެ. އަދި 2005 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހު އަމިއްލަ ގައުމުގައި ބޭއްވި ފީފާ ކޮންފެޑެރޭޝަން ކަޕްގައިވެސް ލިބުނީ 3 ވަނަ އެވެ. ޖަރުމަނު ޓީމު 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ވޯލްޑްކަޕަށް ދާއިރު ކޯޗު ޔޯގަން ކްލިންސްމަން ގެ "ގޭމް ޕްލޭން" ގައި ހިމެނޭ ވަރަށް މުހިއްމު ކުޅުންތެރިއަކު ވަނީ އަނިޔާގެ ސަބަބުން ޓީމުން ބާކީކޮށްފައެވެ. އެއީ ހުނަރުވެރި މިޑްފީލްޑަރ ސެބަސްޓިއަން ޑައިޒްލައެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުގެ ވޯލްޑްކަޕްގައި ރަންބޯޅަ ހޯދި ހުޝިޔާރު ގޯލްކީޕަރ އޮލިވަރ ކާން ވެސް ވަނީ ބެންޗަށް ބަދަލުކޮށްފައެވެ.
2006 ވަނަ އަހަރުގެ މުހިއްމު ކުޅުންތެރިން
ޓީމުގެ ކެޕްޓަނަކީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޗެލްސީއަށް ކުޅޭ މިޑްފީލްޑަރ މިކައިލް ބަލަކް އެވެ. ބަލަކް އަކީ ފަހަކަށް އައިސް ޖަރުމަނުގައި އުފެދުނު އެންމެ މޮޅު ކުޅުންތެރިޔާއެވެ. ޓީމުގެ މުހިއްމު އަނެއް ކުޅުންތެރިއަކީ ސްޓްރައިކަރ މިރޮސްލާވް ކްލޯސައެވެ. ޖަރުމަނުގެ ކްލަބް ވާޑަބްރޭމަން އަށް ކުޅޭ ކްލޯސަ އަކީ ނިމިގެން ދިޔަ ސީޒަނުގައި ބުންޑަސްލީގާ ގައި އެންމެ ގިނަ ގޯލު ޖެހި އެއް ކުޅުންތެރިއެކެވެ. 2002 ވަނަ އަހަރުގެ ވޯލްޑްކަޕްގައި ކްލޯސަ ވަނީ 5 ގޯލް ޖަހާފައެވެ. އަދި އޭގެ އިތުރުން ވޯލްޑްކަޕް 2006 ހުޅުވަން ކޮސްޓަރީކާ އާ ޖަރުމަނު ބައްދަލުކޮށް 4-2 އިން ޖަރުމަނު މޮޅުވި މެޗުގައި ކްލޯސަ ވަނީ 2 ލަނޑު ޖަހާފައެވެ. މި މެޗުގެ ފުރަތަމަ ލަނޑު ޖަރުމަނަށް ކާމިޔާބުކޮށްދިނީ ބެޔާން މިއުނިކް ގެ ޑިފެންޑަރ ފިލިޕް ލާމް އެވެ. ޖަރުމަނުގެ 4 ވަނަ ގޯލް ޖަހައިދިނީ ވާޑަބްރޭމަންގެ މިޑްފީލްޑަރ ޓޯސްޓެން ފްރިންގްސް އެވެ. ޓީމުގެ އެންމެ އުއްމީދީ ދެ ކުޅުންތެރިންނަކީ ކޮލޯންގެ ސްޓްރައިކަރ ލޫކަސް ޕޮޑޮލްސްކީ އާއި ބެޔާން މިއުނިކްގެ ބަސްޓިއަން ޝްވެންސްޓިގަރ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ގޯލްކީޕަރ ޔެންސް ލޭމަން އަކީ ޗެންޕިއަންސް ލީގުގެ ފައިނަލް މެޗުގައި ރަތްކާޑު ދެއްކި ނަމަވެސް ނިމިގެން ދިޔަ ސީޒަނުގައި އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ އާސެނަލް އިން ފާހަގަ ކުރެވުނު ކުޅުން ތެރިއެކެވެ.
އެންޑްރޫ ޖެކްސަން
މިއީ އެމެރިކާގެ 7 ވަނަ ރައީސެވެ. އެންޑްރޫ ޖެކްސަން އަކީ އެމެރިކާގެ 7 ވަނަ ރައީސެވެ. ރައީސް ކަމުގައި ހުންނެވީ މާރޗް 4 1829 ން މާރޗް 4 1837 އަށެވެ. 1815 ވަނަ އަހަރު ކުރި ބެޓްލް އޮފް ނިއުއޯލިއަންސް ގައި ބައިވެރިވި އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ކޮމާންޑަރުގެ އިތުރުން 1821 ވަނަ އަހަރު ފްލޮރިޑާގެ އަސްކަރީ ގަވަރުނަރުކަން ވެސް އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އެންޑްރޫ ޖެކްސަން އަކީ މޮޑަން ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީގެ އެއް ބާނީ ވެސް މެއެވެ. ޖެކްސަނިއޮން ޑިމޮކްރަސީ ނިސްބަތްވަނީ އެންޑްރޫ ޖެކްސަންގެ ނަމާއެވެ. އެންޑްރޫ ޖެކްސަން އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ މާރޗް 15 1767 ގައެވެ. އަވާހަރަވެފައިވަނީ ޖޫން 8 1845 ގައެވެ.
ޙަޔާތުގެ ކުރީކޮޅު
އެންޑްރޫ ޖެކްސަން އުފަންވެފައިވަނީ މާރޗް 15 1767 ގައި ދެކުނު ކެރޮލީނާގެ ލެންކަސްޓަރ ކައުންޓީ ގައެވެ. އެންޑްރޫ ޖެކްސަން އަކީ ޢާއިލާގައި ހިމެނޭ 3 ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހަގު މީހާއެވެ. އެންޑްރޫ ޖެކްސަން އުފަންވެފައިވަނީ އޭނާގެ ބައްޕަ ދުނިޔެ ދޫކުރިތާ ދެތިން ހަފްތާއެއް ފަހުންނެވެ. ދެކުނު ކެރޮލީނާ އަދި އުތުރު ކެރޮލީނާގެ މީހުންވެސް އެންޑްރޫ ޖެކްސަން އަކީ އެތަނުގެ މީހެއް ކަމަށް ބުނެއެވެ. ނަމަވެސް އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ގަބޫލުފުޅު ކުރައްވާގޮތުން އޭނާ އަކީ ދެކުނު ކެރޮލީނާ އަށް އުފަން ރައްޔިތެކެވެ. އުމުރުން 13 އަހަރުގައި އެމެރިކަން އިންގިލާބީ ހަގުރާމައިގައި މެސެޖް ރައްދުކޮށްދޭ މީހެއްގެ ބައި އަދާކޮށްފައި ވެއެވެ.
އެދުވަސްވަރު އެންޑްރޫ ޖެކްސަން އަދި އޭނާގެ ބޭބެ ރޮބާރޓް ޖެކްސަން ކުށްވެރިންގެ ގޮތުގައި ހައްޔަރު ކުރެވުނެވެ. ޖަލުގައި ހޭދަކުރެއްވި ދުވަސްވަރު ދެމީހުންނަށް ވެސް ކަށިވިދުރި ޖެހުނެވެ. އަދި ބޭބެ ރޮބާރޓް ޖެކްސަން ޖަލުގައި ނިޔާވެ ދިޔައެވެ. އުމުރުން 15 އަހަރުގައި މަންމަ މަރުވެ ޔަތީމް މީހަކަށް ވެގެން ދިޔައެވެ.
1787 ވަނަ އަހަރު އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ޓިނެސީއަށް ދިޔައެވެ. އަދި އެތާގައި ގާނޫނީ ވަކީލެއްގެ ގޮތުން މަސައްކަތް ކުރެއވިއެވެ. 1790ގެ ފަހުކޮޅު ޓިނެސީ ގެ ފުރަތަމަ ކޮންގްރެސް މޭންގެ ގޮތުގައި އިންތިޚާބު ކުރެވުނެވެ. 1797 ގައި އެމެރިކާގެ ސެނެޓަރ ގެ މަގާމަށް އިސްކުރެވުނެވެ. 1798 ވަނަ އަހަރު ޓިނެސީގެ އެންމެ މަތީ ކޯޓްގެ ފަޑިޔާރު ކަމަށް އިސްކުރެވުނެވެ.
މާލޭ ބޮޑުގަލު މިސްކިތު ލޯމާފާނު
މާލޭ ބޮޑުގަލު މިސްކިތު ލޯމާފާނު އަކީ ދިވެސް އަކުރުން ލިޔެފައި އޮއްވައި ފެނުނު ހަމައެކަނި ލޯމާފާނެވެ. މިލޯމާފާނު ލިޔެވިފައި އޮތްކަމަށްވަނީ ހިޖުރައިން 758 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ މީލާދީން 1356-1357 އާއި ދެމެދުގައެވެ. އާދެ ރާއްޖެ އިސްލާމްވިތާ 210 އަހަރު ފަހުންނެވެ. މިމުހިއްމު ލޯމާފާނު އަކީ ސުލްޠާން ޖަލާލުއްދީނު ޢުމަރުވީރު ގެ ދޮށީ ދަރިކަނބަލުން ސުލްޠާނާ ޚަދީޖާ ރެހެންދި ކަނބައިދިކިލެގެ ފުރަތަމަ ރަނިކަމުގެ (742-764) 16 ވަނަ އަހަރު ލިޔެފައި އޮތް ލޯމާފާނު އެކެވެ.
އެންޑްރޫ ޖެކްސަން
1812ވަނަ އަހަރުގެ ހަގުރާމަ
1801 ވަނަ އަހަރު އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ގެ އަސްކަރީ ޙަޔާތް ފެށުނީއްސުރެ ޓިނެސީ އަސްކަރިއްޔާގެ ކާނަލްއެއްގެ މަގާމް އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. 1812 ވަނަ އަހަރުގެ ހަގުރާމައިގައި 1813 ވަނަ އަހަރު ނޯރތް ކްރީކުންގެ ވެރިއަކަށް ޕީޓަރ މެކްކްއީން ހުންނަވައިގެން 400 ވަރަކަށް މީހުން މަރާލާފައި ވެއެވެ. މިހާދިސާ އަށް ދީފައިވާ ނަމަކީ ފޯރޓް މިމްސް ގަތުލު އާންމު އެވެ. އެންޑްރޫ ޖެކްސަން އަލަބާމާ އަދި ޖޯޖިއާގައި ތިބި ނޯރތް ކްރީކުންނާއި ދެކޮޅަށް ކެމްޕޭން ފެއްޓެވިއެވެ.
މާލޭ ބޮޑުގަލު މިސްކިތު ލޯމާފާނު
މިސްޓަރ އެޗްސީޕީ ބެލް ދެކެލައްވާގޮތުގައި ތާރީޚީ ގޮތުން އެންމެ އަގުހުރި ލޯމާފާނަކީ މިއީ އެވެ.
އެންޑްރޫ ޖެކްސަން
1812ވަނަ އަހަރުގެ ހަގުރާމަ
1812 ވަނަ އަހަރުގެ ހަގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ހިގި ހޯރސް ޝޫ ބޭންޑް ހަގުރާމަ ގައި އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ވަނީ ރެޑް ސްޓިކް ގެ ނަންދީފައިވާ ނޯރތް ކްރީކުން ބަލިކުރައްވާފައެވެ. މިބުނި ހާދިސާގައި ނުވަތަ ހަގުރާމައިގައި ނޯރތް ކްރީކުންގެ 800 މީހުން މަރާލާފައި ވެއެވެ. މިކަމުގެ ތެރޭގައި ނޯރތް ކުރީކުންގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތް 20 މިލިއަން އޭކަރުގެ ބިން އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގެންނަވައި ނޯރތް އަދި ސައުތު ކްރީކުންނާއި އެކު ޓްރީޓީ އޮފް ފޯރޓް ޖެކްސަން ގެ ނަންދެވުނު އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރެއްވި އެވެ.
މާލޭ ބޮޑުގަލު މިސްކިތު ލޯމާފާނު
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި ތާރީޚް
އެންޑްރޫ ޖެކްސަން
1828 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިޚާބު
1828 ވަނަ އަހަރުގެ އެމެރިކާގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރެއްވުމަށް ދެވަނަ ފަހަރަށް ވެސް ޓިނެސީ އިން އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ކަނޑައެޅުއްވި އެވެ. 1825 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ސެނެޓާރ އެއްގެ މަގާމުން އިސްތިއުފާ އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ދެއްވާފައި ވެއެވެ. އެންޑްރޫ ޖެކްސަން އާއި އޭނާގެ ސަޕޯޓަރުންނަށް ތިއްބެވި ޖޯން ސީ ކެލްހޯން، މާޓިން ވެން ބިޔުރެން، އާއި ގުޅިވަޑައިގެން އެއަހަރުގެ އިންތިޚާބުގައި އެމެރިކާގެ 6 ވަނަ ރައީސެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން މަގާމްގައި ހުންނެވި ޖޯން ކުއިންސީ އެޑަމްސް ބަލިކުރެއްވި އެވެ. އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ގެ ސަޕޯޓަރުން އެމީހުން އަމިއްލައަށް ޖެކްސަންގެ މީހުން ނުވަތަ ޖެކްސަނިއަން އޭ ކިޔައި އުޅުނެވެ.
ސްޕޮއިލް ނިޒާމް
ސްޕޮއިލް ނިޒާމްގެ މާނައަކީ ޕާޓީއަކުން އިންތިޚާބު ކާމިޔާބު ކުރެއްވުމަށް ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާތައް އެޕާޓީ އިން ވޯޓް ދެއްވާ ފަރާތްތަކަށް ދިނުމަށް ކިޔާނަމެކެވެ. މާނައަކީ މީހާގެ ގާބިލިއްޔަތާއި ކުޅެދުންތެރިކަމަށް ބެލުމެއްނެތި މަގާމް ދިނުމެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ވަރަށް ބޮޑަށް ސިޔާސަތާއި ގުޅިފައި އޮންނަ ނިޒާމަކަށް ވެއެވެ. މިވައްތަރުގެ އަނެއް ނިޒާމަކީ މެރިޓް ނިޒާމް އެވެ. މެރިޓް ނިޒާމް ގައި ވަޒީފާ ދެނީ ކަމަށް ގާބިލު ކުޅެދުންތެރި މީހުންނަށެވެ. އެހެން ކަމުން މިއީ ސިޔާސަތާއި ގުޅިފައި އޮންނަ ނިޒާމެކޭ ނުބުނެވޭނެ އެވެ. އެންޑްރޫ ޖެކްސަންގެ ދުވަސްވަރު އޭނާގެ ޕާޓީއަށް އިޚްލާޞްތެރި ބޭފުޅުންނަށް ވަޒީފާތައް ދީފައިވާ ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އެހެންކަމުން އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ގެ ދުވަސްވަރު ސްޕޮއިލް ނިޒާމް ގާއިމުކުރެއްވިކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
ގައުމީ ބޭންކް ހެއްދެވުމާއި އިދިކޮޅު ހެއްދެވުން
އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ގެ ރިޔާސަތުގައި އެމެރިކާގެ ދެވަނަ ގައުމީ ބޭންކް ހެއްދެވުމާ އިދިކޮޅު ހެއްދެވިއެވެ. ދެވަނަ ގައުމީ ބޭންކެއް އުފެއްދުމަށް ފުރަތަމަ ހުށަހަޅުއްވާފައިވަނީ އެމެރިކާގެ 4 ވަނަ ރައީސް ޖޭމްސް މެޑިސަން ގެ ދުވަސްވަރު 1816 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ގައުމީ ދެވަނަ ބޭންކެއް ހެއްދެވުމަށް ވީޓޯ ކުރައްވަމުން އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ލިޔުއްވި މެސެޖްގައި އެކަމާ އިދިކޮޅު ހައްދަވާ ސަބަބުތައް އަންނަނިވި ގޮތަށް ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
27 މާރޗް 1834 ގައި ބޭންކް ހެއްދެވުމާއި ދެކޮޅަށް ގެންގުޅެއްވި ސިޔާސަތާއި ގުޅިގެން އެމެރިކާގެ ސެނެޓްގައި އެންޑްރޫ ޖެކްސަން ސެންސަރ ކުރެވުނެވެ. މާނައަކީ އެވާހަކަ ނުދެއްކޭނެ ގޮތް ހެދިގެން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން ސެނޭޓްގައި އެންޑްރޫ ޖެކްސަން އަށް ތާއީދުކުރާ މީހުން އިތުރުވެ މި ސެންސަރޝިޕް އުވާލެވުނެވެ.
އެންޑްރޫ ޖެކްސަން މަރާލުމަށް ދެވުނު ޙަމަލާ
30 ޖެނުއަރީ 1835 ގައި އެމެރިކާގެ ކެޕިޓޯލް ބިލްޑިންގ ގައި އެންޑްރޫ ޖެކްސަން މަރާލުމަށް ހަމަލާއެއް ދެވުނެވެ. އެއީ އެމެރިކާގެ ތާރީކްގައި އެތާގެ ރައީސަކު މަރާލުމަށް އެގޮތަށް ދެވިފައިވާ ފުރަތަމަ ޙަމަލާއެވެ. މިޙަމަލާ ދީފައިވަނީ ދެކުނު ކެރޮލީނާގެ ކޮންގްރެސްމޭން ވެރެން އާރް ޑެވިސް އަވަހާރަވުމުން ބޭއްވި ޖަނާޒާގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތުމަށްފަހު ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް ރިޗަރޑް ލޯރެންސް ކިޔާ މީހަކު ފިސްޓޯލައެއް ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ.
ޑިސެމްބަރު 15
ޑިސެމްބަރު 15 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 349 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 350 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ޑިސެމްބަރު
އެހެންނަ
thumb|އެހެންނަ އެހެންނަ މަކުން ކަ ހާ ރަ (29 އެޕްރީލް 1974 ) ފާރީ މުއަ އްސަސާ ން އަދި ޢާއް މު އެކުމާ ފާނެކެވެ. ވީކި މީޑިއާ ފައުންޑޭ ޝަނު ން ދު ނިޔޭ. މުތަކުގެ ތެރޭގައި ސިންގަޕޫރާއި، ފިލިޕީންސާއި، އޮސްޓްރޭ އިންޑޮނޭޝިޔާ ލިޔާ އާއި އިންޑިޔާގެ އަންޒަމާނާއި ނައްކަވާރު ޖަޒީރާއެވެ. ހަތްވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައި އިންޑޮނޭޝިޔާވެފައިވަނީ ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ބަލާއިރު ވަރަށް މުހިއްމު ސަރަޙައްދަކަށެވެ. އެއީ ސިރީވިޖެޔާގެ ރަސްކަމުގެ ޒަމާނެވެ ޑޮނޭޝިޔާއިން, އުފައްދާ މައިގަނޑު ތަކެއްޗަކީ ކާށި ތެލާއި، ހަނޑުލާއި، ސައި ފަތާއި، ކޮފީ އާއި، ހަވާދާއި ރަބަރެވެ.. އި އެންޑޯރާ އާއި ސްޕެއިނެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތާއި އިނގިރޭސިވިލާތާ ގުޅާލެވިފައިވަނީ ޗެނަލް ޓަނެލް އިންނެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތަކީ ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަންއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި އޮތް، ބިމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ޔޫރަޕަށް ބަލާއިރު ޔުކްރެއިން ފިޔަވައި ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތުގެ ޓެރިޓަރީތަކާއި އޯވަސީސް އައިލެންޑް.
ފިޔަލަ
250px|thumb|left|ފިޔަލަ ފިޔަލަ އަކީ ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކުގެ ބޭރުން މާކަނޑުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ފަތިކޮށް ދުއްރައެއްހެން ހުންނަ އަދި ކަނޑުތެރޭގައި އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބާރުމިނެއްގައި ދުވެއުޅޭ މަހެކެވެ. ދޮށީގެ މަސްވެރިކަމުގައި އޮއިވާލިން މަސްވެރިކަންކުރާއިރު މިބާވަތުގެ ކުދިމަސް ވަރަށް ގިނައިން ބޭނިފައި ހުރެއެވެ. އަދި ވަދު ނަނުގައި ވެސް ފިޔަލަ ވަރަށް ގިނައިން ބޭނެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ކަނޑުގައި ދަތުރުކުރާއިރު ފިޔަލައުޅެނީ ޖޯޑް ޖޯޑަށެވެ. ނަމަވެސް އައިން ހަދައިގެން ވެސް އުޅެއެެވެ. މިމަސް ކާނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށް އުޅެނީ ކުދިމަހާ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ބޯވަ ދިލަ މަހެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 58 އާއި 67 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށްފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 25 އާއި 30 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައި ބޮލުން ފެށިގެން ނިގުލާހަމައަށް ދިގުކޮށް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ހަށިގަނޑުގައި ވަރަށް ކުދި ހުޅުނބު ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ފެހިނޫކުލައެވެ. އަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ރީނދޫކުލައެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބަޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ކަޅުކުލައެވެ. ނަމަވެސް ބަނޑުދަށް ފަރާތް ކޮަތަރިބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. ފިޔަލައަކީ އައިލަ އާއި ވަރަށް ވައްތަރު މަހެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހުރާގޭ ދަރިކޮޅު
ހުރާގޭ ދަރިކޮޅުގެ އަސްލު ނިސްބަތްވާ ރަށަކީ ކ.ހުރާ އެވެ. މިސްޓަރ އެޗްސީޕީ ބެލް ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުން ހުރާގޭ ދަރިކޮޅުގެ ބިންގާ އަޅުއްވާފައިވަނީ ސުލްޠާން ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީން ނުވަތަ ދޮންބަންޑާރައިންނާއި ހަމައިންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ހުރާގޭ ދަރިކޮޅުގެ އެތަކެއް ބޭފުޅުންނެއް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަމާއި ވެރިކަން، އަދި އެންމެ އިސްވަޒީރުކަން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
މިސްޓަރ އެޗްސީޕީ ބެލް ލިޔުއްވާ ގޮތުގައި ހުރާގޭ ދަރިކޮޅު ފެށެނީ ހުރާގައި ދިރިއުޅުއްވި ދޮންމަރުދުރު އާއި ހަމައިންނެވެ. މިދޮންމަރުދުރު އަށް ތަފާތު ނަންތައް ކިޔައިއުޅެއެވެ. އެގޮތުން، ފަނޑިއަތްކަލޯ، ބޮޑު ފަނޑިއަތްކަލޯ، ވަޑިޔައިކަލޭގެ ފަދަ ނަންތައް ހިމެނެއެވެ. އަދި ކުރިއަށް ދޮންމަރުދުރު ކިޔާފައި އަދި ނުކިޔައި، ފަނޑިއަތް ތަކުރުފާނު، ފަނޑިއްކަލޭގެފާނު، ދަހަރާ ފަނޑިއަތް ކަލޭގެފާނު މިހެންވެސް ކިޔާފައި ވެއެވެ.
ދޮންމަރުދުރު ފަނޑިއްކަލޭގެފާނު ބައްޕާފުޅަކީ ބެހިގެން އައި ފަރަންސޭސި ނަވެއްގެ ޑޮން ލުއީ ނަމަކަށްކިޔޭ އޮފިސަރެއް ކަމަށް ވެއެވެ. ޙަސަން ތާޖުއްދީނު ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުން ޑޮން ލަވީޒް އަދި ޑޮން މާލަވީޒް އަކީ ސުލްޠާން ޙަސަން (ނުވަވަނަ) ގެ އަންހެން ބޭފުޅެއްގެ ދަރިންނެވެ. މިދޮން ލުއީ ނުވަތަ ދޮން މާލަވީޒް އާއި ބެހޭގޮތުން ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ތާރީޚްގައި ލިޔެފައި ވެއެވެ.
ހުރާގޭ ދަރިކޮޅުގެ ފެށުން ކަމުގައި ބެލެވޭ ހުރާ ދޮންމަރުދުރު ފަނޑިއަތް ކަލޭގެ އަށް 4 ފިރިހެން ކުދިން ލިބިލެއްވި އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އިބްރާހީމް އެދުރު ތަކުރުފާނު އަށް ލިބިލެއްވި ދެފިރިހެން ދަރިންނަކީ ހުރާ ދޮން މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު އާއި، ހުރާ ޢަލީ ބޮޑު މުރީދު ތަކުރުފާނު އެވެ. އޭނާ އުޅުއްވި ގެއަކީ ހުރާ މުރީދު ގެއެވެ. އެދުވަސްވަރުން ފެށިގެން ހުރާގައި މުރީދު ގެއަކާއި ގަނޑުވަރު ކިޔާ އިމާރާތެއް ހުންނަކަމަށް ވެއެވެ. މިގަނޑުވަރަކީ ހުރާ ދޮންމަރުދުރު ފަނޑިއަތް ކަލޭގެއަށް އުފަން ޙުސައިން ދަހަރަދަ ކަލޭގެ އުޅުއްވި ގެކަމަށްވެސް ބުނެވެއެވެ. މިއީ މުލީގޭ ދޮން ޙަސަން މަނިކުފާނު ނުވަތަ ދޮންބަންޑާރައިންގެ ކާފާ ފުޅެވެ. ދޮންބަންޑާރައިންގެ ބައްޕާފުޅަކީ ހުރާ ޙުސައިން ދަހަރަދަ ތަކުރުފާނުގެ މުހައްމަދު މަނިކުފާނު އެވެ. އެއީ ފާމުލަދޭރި ވަޒީރު އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި ތާރީޚް
ޙަސަން ޢިއްޒައްދީން
ޙަސަން ޢިއްޒައްދީން ގެ ބައްޕާފުޅަކީ އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން އިބްނި އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް ނޫރައްދީން އެވެ. މަންމައަކީ ކަޅުހުރާގޭ ސައްޔިދު ޢަލީ ދީދީގެ ސިއްތި އެވެ. ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 24 ޖުމާދިލް އައްވަލް 1319ހ ގައެވެ. ކިޔަވާ ވިދާޅުވާން ކޮޅުބަށް ފުރާވަޑައިގަތީ 24 ޖުމާދިލް އައްވަލް 1331 ގައެވެ. ބައްޕާޅުގެ ރަސްކަމުގައި އުޅުއްވީ ވަރަށް އިއްޒަތުގައި ހެންވޭރުގަނޑުވަރު ގައެވެ. ޙަސަން ޢިއްޒައްދީން އަކީ ލަވަޔާއި މިއުޒިކަށް ވަރަށް ލޯބިކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިއުޒިކް، ލަވަ، އަދި ލަވަކިޔުން ފެއްޓެވުމުގެ ކުރީ ސަފުގައި ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. ބައްޕާފުޅު އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން ގެ ރަސްކަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފާސްކުރި ގާނޫނު އަސާސީ އާއި ގުޅިގެން 27 ޖުމާދިލް އާޚިރާ 1353ހ ގައި މާލޭގައި ހިނގި ހަމަ ނުޖެހުމުގައި ޙަސަން ޢިއްޒައްދީން ފުވައްމުލަކަށް އަރުވާލެވުނެވެ. ޙަސަން ޢިއްޒައްދީން ގެ އަނބިކަބަލަކީ ޙުސައިންދީދީ ގޮމާ އެވެ. ތިއްބެވީ ދެބޭފުޅުންނެވެ. އެއީ އައްނަބީލާ ފަރީދާ ޢިއްޒައްދީން، އަދި އައްނަބީލާ ސަޢީދާ ޢިއްޒައްދީން އެވެ. ޙަސަން ޢިއްޒައްދީން އަވަހާރަވީ 22 ޝަޢުބާން 1359 ހ (25 ސެޕްޓެމްބަރު 1940މ) ގައި ފުވައްމުލަކު ގައެވެ. ފަސްދާނު ވެޑުވުނީ ވެސް އެރަށުގައެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ގުރުދާ ބަދަލުކުރުން
ވަރަށް ގިނަ ބަލިތަކުގެ ސަބަބުން ގުރުދާ އަށް މައްސަލަތައް ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. ގުރުދާ އަށް މައްސަލަތަކާއި ކުރިމަތިވެއްޖެ ނަމަ އޭގެ ވަޒީފާތައް އަދާކުރުމަށް ބުރޫ އަރައެވެ. މިގޮތުން އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑަށް ގުރުދާގެ ވަޒީފާތަކަށް ބުރޫ އަރައިފިނަމަ ގުރުދާގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުމަކަށް އައިސް، ގުރުދާ ބަދަލު ކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދި ގުރުދާ ބަދަލުކުރުމުން ހަށިގަނޑަށް ލެވުނު ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގައި އިންދުނު އާގުނަވަނުގެ އެހީގައި ބަލިމީހާ އަށް ދިރިއުޅެވިދާނެ އެވެ.
ތާރީޚް ހެކިދޭގޮތުން އެންމެ ފުރަތަމަ ގުރުދާ ބަދަލު ކޮށްފައިވަނީ ގުރުދާ ގައި ވައިކޮތަޅު ހެދުން ކުރިމަތިވެފައިވާ އުމުރުން 44 އަހަރުގެ ރުތު ޓަކަރ ކިޔާ އެމެރިކާ އަންހެނެއްގެ އެވެ. އެއީ 17 ޖޫން 1950 ގައެވެ. މިއޮޕަރޭޝަން ކުރެވުނީ ޗިކާގޯގެ އިލިނޮއިސް ގެ އެވަރގްރީން ޕާރކް ގައި ހުންނަ މޭރީ ހޮސްޕިޓަލް ގައެވެ.
ގުރުދާ ބަދަލު ކުރަން ޖެހެނީ ގުރުދާ ބަލީގެ ފަހު މަރުހަލާ ނުވަތަ އަށް ބަލިމީހާގެ ޙާލަތު ވާޞިލްވެއްޖެ ނަމައެވެ. މާނައަކީ ގްލޯމެރިޔޫލަރ ފިލްޓްރޭޝަން ރޭޓް ނުވަތަ ގުރުދާ ގްލޯމެރިޔޫލަސް ތަކުން ލޭ ސާފުކުރާ މިންވަރު 20-25 އިންސައްތަ އަށްވުރެ ދަށަށް ހިގައްޖެ ނަމައެވެ. ގުރުދާ ބަލީގެ ފަހު މަރުހަލާ އަށް ބަލިމީހާގެ ޙާލަތު ގެންގޮސްފާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ހަކުރު ބަލި، އިންފެކްޝަންތައް، ލޭމައްޗަށްދިއުން، އަދި ގްލޯމެރިޔޫލޯ ނެފްރައިޓިސް ފަދަ ބަލިތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ގުރުދާ ގައި ވައިކޮތަޅު ހެދުން އަދި މިނޫނަސް އުފެދުމުގައި ގުރުދާ އަށް ޖެހޭ ތަފާތު ބަލިތައް ހިމެނެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް
ޢަބުދުލް މަޖީދު ޢަބުދުލް ބާރީ
ޑޮކްޓަރ ޢަބްދުލްމަޖީދު ޢަބްދުލްބާރީ ރާއްޖެ ވަޑައިގަތުމުން ފުރަތަމަ ހަމަޖެއްސެވީ އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާބެހޭ އެންމެމަތީ މަޖިލީހުގެ ދީނީ ޝިޢާރުތަކާބެހޭ ބައިގެ ޑިރެކްޓަރު ކަމުގެ މަޤާމަށެވެ. އެއީ 1 ނޮވެންބަރު 1999 ގައެވެ. ފުރަތަމަ މަސައްކަތްޕުޅު ކުރެއްވީ އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާބެހޭ އެންމެމަތީ މަޖިލީހުގެ މުދީރުގެ މަޤާމުގައެވެ. އެއަށްފަހު، ކީރިތި ޤުރްއާނާބެހޭ މަރުކަޒު އުފެދުމާ ގުޅިގެން، އެތަނުގެ މުދީރަކަށް 11 ޑިސެންބަރު 2000 ގައި ޢައްޔަނު ކުރެއްވިއެވެ. މަޢުހަދުއްދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާގެ މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފަށްޓަވާފައިވަނީ 2001 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އެއަށްފަހު، 2006 ވަނަ އަހަރު އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާބެހޭ އެންމެމަތީ މަޖިލީހުގެ ދީނީ ހޭލުންތެރިކުރުމާބެހޭ ބައިގެ އެންމެ އިސް ބޭފުޅަކަށް ޑޮކްޓަރ ޢަބްދުލްމަޖީދު ހަމަޖެއްސެވިއެވެ.
ޑރ. ޢަބްދުލްމަޖީދު ޢަބްދުލްބާރީގެ ހަނދާނަށް 2019 ވަނަ އަހަރު ވަނީ އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ޚިދުމަތް ކުރުމާއި، ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން؛ ޝަރަފުވެރިކަމުގެ ޤައުމީ އިނާމު އަރުވާފައެވެ.
އަވަހާރަވުން
ޑޮކްޓަރ ޢަބްދުލްމަޖީދު ޢަބްދުލްބާރީ އަވަހާރަވީ ސްރީލަންކާގައި އޮތް ބައްދަލުވުމަކަށް ވަޑައިގެން އުޅުއްވަނިކޮށް ކުއްލި އާލާސްކަންފުޅެއް ޖެހިވަޑައިގެން، ފަރުވާ ދެމުން ގެންދަނިކޮށެވެ. 22 މޭ 2018 ގައި އެމަނިކުފާނު އަވަހާރަވިއިރު އުމުރަކީ 56 އަހަރެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
މަނި
thumb|left|ހުރަސް އެއްގެ ތެރޭގައި ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރެވިފައިވާ މަނި މަނި ނުވަތަ އަކީ އިންސާނުންނަށް ބަލާއިރު އިންސާނުންގެ އޮށް ގެ ތެރޭގައި އުފެދޭ ދަރިފަނި އެކުލެވޭ ހުދުކުލައަކަށް ހުންނަ ދިޔައެކެވެ. ހަށިގަނޑުން މިދިޔަ ބޭރުކުރުމަށްކިޔަނީ ވަރާލުން ނުވަތަ މަނި ބޭރުކޮށްލުން(Ejaculation) މިހެންނެވެ.
އާންމު ގޮތެއްގައި މަނި ހުންނަނީ ހުދު ކުލައަށެވެ. ނަމަވެސް ރީނދޫ ކުލައަށް ވެސް މަނި ހުރެދާނެއެވެ. މަނީގައި ލޭހުރިނަމަ އޭގެ ކުލަ މަޑު ރަތްކުލައަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. މަނި ބޭރުކޮށްލުމަށްފަހު ފުރަތަމަ މަނި ގަނޑުވެއެވެ. އެއަށްފަހު އަނެއްކާ ދިޔާވެއެވެ. މިގޮތަށް ގަނޑުވުމުން އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުގެ ތެރޭގައި މަނިތައް ހިފެހެއްޓިފައި ހުރުމަށް އެހީތެރި ވެދެއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު ދިޔާވުމުން މަނި ރަހިމުގެ ތެރެއަށް ގޮސް، ބިހާ ބައްދަލުވުމަށް ކުރާ ދަތުރުކުރުމަށް ފަސޭހަވެގެން ދެއެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް
ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި
ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ނުވަތަ އަކީ ގުރުދާގައި އުފައްދައި، މަސާނާގައި ޖަމާކޮށް ބެހެއްޓުމަށްފަހު ކުޑަކަމުދާން ޖެހުމުން، ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ގެ ޒަރީޢާއިން ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރާ ދިޔައެކެވެ. ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އުފެދުމަކީ ހަށިގަނޑުގައިވާ ތަފާތު މަޢުދަންތަކާއި، އެހެނިހެން މާއްދާތަކުގެ ހަމަ ހިފެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ވަރަށްވުރެ އިތުރަށް ހަށިގަނޑު ކެލްސިއަމް ހުރިނަމަ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ތެރެއިން އެބައި ބޭރުވެގެންދެއެވެ.
thumb|left|170px|އިންސާނެއްގެ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ނަމޫނާއެއް އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 2-1 ލިޓަރުގެ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އުފައްދައެވެ. މާމަދުން ނުވަތަ މާގިނައިން ކުޑަކަމުދެވުމަކީ ޞިއްޙީ މައްސަލައެއް ކަމަށް އޮންނަނީ ވެފައެވެ. ދުވާލަކު 2.5 ލިޓަރަށްވުރެ ގިނައިން ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުވެއްޖެނަމަ މާގިނައިން ކުޑަކަމުދެވުން(Polyuria) ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަމަށް ބަލައެވެ. ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 400މިލިލީޓަރަށްވުރެ މަދުން ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުވެއްޖެނަމަ މާމަދުން ކުޑަކަމުދެވުން(Oliguria) ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަމަށް ބަލައެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް ޤިސްމު:އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތައް
ކަޅަ ހަނދި
ކަޅަ ހަނދިނުވަތަ އަކީ ދިވެހި މަސްވެރިން ދަންނަ އަދި ނަނު ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ގިނައިން ބޭނޭ ބާވަތެކެވެ. ކަޅަ ހަނދި އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ އަތޮޅުގެ ބޭރު ދުނީގެ ފަރުފަރުގެ ބޭރުގައި 25 އާއި 65 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިން ހުންނަ ސަރަހައްދު ތަކުގައެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ މަސްމަހާ މެއްސެވެ. މިއީ ކެއުމަށް މީރު މަހެކެވެ. ބަލާބެލުމަށް ކަޅަ ހަނދި އެންމެ ވައްތަރީ މުޑަ ހަނދި އާއެވެ. ނަމަވެސް ކަޅަ ހަނދީގައި ހުންނަ ކަޅު ކުލައިންނާއި، ބޮލުގެ ބައްޓަމުން އަދި މަހުގެ ކަރުގަނޑުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގައި ހުންނަ ކަށީގެ އަދަދުންނާއި، މަހުގެ ކަރުތާފަތް ގަނޑާއި، ދިމާލުން މަހުގެ ބަނޑުދޮށުގައި ހުޅުނބު ހުންނަ ގޮތުން މިދެބާވަތް ވަކިކުރުމަކީ އުދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ އަނގައިގެ މަތީ ތަލީގައި ދެބަރިއަކަށް ދަތް ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 85 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކެލްސިއަމް
ކެލްސިއަމް އަކީ ހަށިގަނޑުގައި އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް ހިމެނޭ މައުދަން އެވެ. އާދައިގެ ފިރިހެނެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 1.5 ކިލޯގްރާމްގެ ކެލްސިއަމް ހުރެއެވެ. އަންހެނެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 1 ކިލޯގްރާމްގެ ކެލްސިއަމް ހުރެއެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ކެލްސިއަމް ގެ 99 އިންސައްތަ ހުންނަނީ ކަށިތަކާއި ދަތްތަކުގައެވެ. ކެލްސިއަމް އަކީ ވަރުގަދަ ކަށްޓާއި، ފުރިހަމަ ދަތްޕިލައެއް އުފައްދާ ގިރިބިންމަތީ ދެމެހެއްޓުމަށް އެންމެ މުހިއްމު އެއް މާއްދާ އެވެ. ކެލްސިއަމް އަކީ މަސްތައް ދެމިކުރުވުށާއި، ހިތުގެ ހިނގުން ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީވެދޭ އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން ލޭގެ ޕްރެޝަރު ހިފެހެއްޓުމުގައްޔާއި، ހަށިގަނޑުގެ ދިރުތައް އުފައްދައި ދެމެހެއްޓުމުގައި ވެސް މުހިއްމު ރޯލެއް އަދާކުރެއެވެ. ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމް ބެލެހެއްޓުމާއި، ދިފާޢީ ނިޒާމް ހަރުދަނާކުރުމާއި، ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ތަފާތު އެންޒައިމް ތަކާއި ހޯރމޯންތައް އުފެއްދުމުގައި ވެސް ކެލްސިއަމް އަކީ ވަރަށް ބޭނުންތެރި މާއްދާ އެކެވެ. އެހެންކަމުން ހަށިގަނޑު ހެދިބޮޑުވެ، ފުރާ ފުރިހަމަވުމުގައި ކެލްސިއަމް ގެ ރޯލް ވަރަށް ބޮޑެވެ. ޚާއްޞަކޮށް މާބަނޑު މީހުންނާއި، ގާތުންކިރުދޭ މައިންނާއި، ހެދި ބޮޑުވަމުން އަންނަ ކުދީން ކެލްސިއަމް އެކުލެވޭ ކާނާ ގިނަގިނައިން ބޭނުންކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ.