cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު
އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު އަކީ ދިވެހި ސަރުކާރަށާއި، ދިވެހި ބަހާއި އަދަބަށް ވަރަށް ގިނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވާފައިވާ ފަރާތެކެވެ. އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު ގެ ބައްޕާފުޅަކީ އައްނަބީލް ޙުސައިން ޙަބީބު(ކަކާގޭ ތުއްތު މަނިކު) އެވެ. މަންމާ ފުޅަކީ އަލްމަރުހޫމާ އަލްއަމީރާ ޝަހީމާ ޝަމުސުއްދީން އެވެ. އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު ފުރަތަމަ ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ އިންޑިޔާގެ ހައިދަރު އާބާދުގެ އުސްމާނިޔާ ޔުނިވަސިޓީގެ ސްކޫލަކުންނެވެ. އޭގެ ކުރިން ޢިލްޒާމީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ ގެއަށް މީހަކު ގެންނަވައިގެންނެވެ. އިންޑިޔާއިން ސުކޫލް ނިންމެވީ 1948 ގައި މެޓްރިކިޔުލޭޝަން އުރުދޫ މީޑިއަމް އިންނެވެ. 1953 ގައި ސްރީލަންކާގައި ހުންނަ ހޯލީ ފެމިލީ ކޮންވެންޓް ހައިސްކޫލުން އިގިރޭސި މީޑިއަމް އަށް ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ތަޢުލީމީ ދައުރު ނިންމަވާލަން ޖެހުނީ ވެރިކަމަށް އައި ބަދަލާއި ގުޅިގެން ސްރީލަންކާގައި ތިބި ޠާލިބާއިން ރާއްޖެ ގެންނެވުމާއި ގުޅިގެންނެވެ.
ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތް
1956 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މިއަދާއި ހަމައަށް އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު ހުންނެވީ ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތުގައެވެ. އެކަމަނާ އަދާކުރެއްވި ބައެއް ވަޒީފާތަކަކީ:- ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފްގެ ވަޒީފާ އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު ކިޔަވާދެއްވުމުގެ ވަޒީފާއިން ބަދަލުވެ ވަޑައިގަތީ އޮފީސް ހިންގެވުމުގެ ވަޒީފާ އަށެވެ. އެކަމަނާ މަސައްކަތްކުރެއްވި ބައެއް ދާއިރާ ތަކަކީ:- ފުރަތަމަ ޕެންޝަން ލިބިވަޑައިގަތީ 1976 ވަނަ އަހަރު ގައެވެ.
ފުރަތަމަ ޕެންޝަނަށްފަހު ރައީސް އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބުދުލް ޤައްޔޫމްގެ ރައީސްކަން ފެށުމާއި ހަމައަށް ޙަބީބާ ހުންނެވީ އަމިއްލަ މަސައްކަތުގައެވެ. އެއީ އިގިރޭސި ބަސް އަދި އުރުދޫ ބަސް ކިޔަވައި ދެއްވުމުގައެވެ. ފުރަތަމަ ޕެންޝަނަށްފަހު އަލުން ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ އަދާކުރައްވަން ފެއްޓެވީ 1978 ވަނަ އަހަރު މަޖީދީ ކުތުބުޚާނާ ގައެވެ. 1982 ވަނަ އަހަރު މަޖީދީ ކުތުބުޚާނާ ގައުމީ ކުތުބުޚާނާ އަކަށް ބަދަލުވެ އެތަން ހިންގުމަށް އިސްވެރިޔަކަށް ހުންނެވީ އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު އެވެ.
ކުތުބުޚާނާ ގައި އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް
އަދާކުރެއްވި އިތުރު ވަޒީފާ ދެވަނަ ޕެންޝަން ލިބިވަޑައިގަތީ 1998 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.
އަދަބީ ޚިދުމަތް
އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު އަކީ ދިވެހި ބަސް ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރައްވާ މުޞައްނިފެކެވެ. ލިޔުންތެރިކަމަށް ވެދެވަޑައިގަތުން ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ އޭނާ ފުރަތަމަ ލިޔުއްވި ވާހަކަ އާދެ 2 ރަބީޢުލް އައްވަލް 1376 ގައި މުންނާރު ނޫހުގައި ލިޔުއްވި ލޭއޮހޮރުވާލުމުން މެނުވީ ހިތުގެ ލޯތްބަކީ ވަޒަން ނުވެވޭނެ އެއްޗެކެވެ. މިވާހަކަ އެވެ. އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު ދިވެހި އަންހެނުންގެ ސަފުގައި ލިޔުންތެރިކަމުގެ ރޮނގުން ވަރަށް ކުރީގައި ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. މިރޮނގުން ދިވެހި ތާރީޚާ ޘަޤާފަތާއި ބެހޭ ކަންކަމާއި ބެހޭގޮތުން އެކިއެކި ހޯއްދުންތައް ހޯއްދަވައި ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ. އަދި ތަރުޖަމާ ކުރެއްވުމުގައި ވެސް ވަރަށް ފުންނާބު އުސް ބޭފުޅެކެވެ. ދިވެހި ބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒަށް ލަފާދެއްވާ މަޖުލިސްގެ މެންބަރެކެވެ. ފަތްތޫރައިގައި އެކަމަނާ އެކި ރޮނގުތަކަށް ލިޔުއްވާފައިވާ އަދަބީ މަޒުމޫނާއި ޅެންތައް ޝާއިޢުކޮށްފައި ވެއެވެ. މައްޗަންގޮޅީ އަންހެނުން ކޮމިޓީގެ ރައީސްކަން ޖެހިޖެހިގެން ދެފަހަރު ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އަދި އަވަށު މަސައްކަތުގައި ތަފާތު ރޯލްތައް އަދާކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ލިޔުއްވާފައިވާ ފޮތްތައް
އަދި މީގެ އިތުރުން އެކި މަޖައްލާ ނޫސްތަކުގައި ތަފާތު މައުޟޫތަކަށް މަޒުމޫނު ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ.
ހޯއްދަވާފައިވާ އިނާމާއި ސެޓްފިކެޓް
އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު ތަފާތު ރޮނގުތަކުން ސެޓްފިކެޓް ތައް ޙާޞިލްކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު ވަނީ ތަފާތު ރޮނގުތަކުން ސަރުކާރުން ދެއްވާ އިނާމްތައް ހާޞިލް ކުރައްވާފައެވެ.
ޢާއިލާ
އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބު ގެ ޒަވާޖީ ޙަޔާތް ފެއްޓެވީ 1954 ގައެވެ. ކައިވެނި ކުރެއްވީ ނޫރައްދީން ބަންޑާރައިންގެ ދަރިކަނބަލުން އަލްއަމީރާ ޙަލީމާ ނޫރައްދީންގެ ދަރިކަލުން އައްނަބީލް ޢަބުދުﷲ ޒުބައިރު އާއެވެ. ބޭފުޅުން
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އައްނަބީލް ޙުސައިން ޙަބީބު
އައްނަބީލް ޙުސައިން ޙަބީބު (ކަކާގޭ ތުއްތު މަނިއްޕުޅު) އަކީ ކަކާގޭ ވެޔޮ މަނިއްޕުޅުގެ ދަރިކަލުން ކަކާގޭ މަނިއްޕުޅު އެވެ. މަންމައަކީ ކުޑަ އެދުރުގޭ ޅަހުއްތުގެ މަނިކެ އެވެ. އައްނަބީލް ޙުސައިން ޙަބީބު އަކީ ޝަމުސުއްދީން ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރުން ފެށިގެން އިބްރާހީމް ނާޞިރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ކަމާއި ހަމައަށް ދައުލަތުގެ ވަޒީފާތައް އަދާކުރައްވައި، ވެރިންނާއި ގާތްގުޅުމެއް ބޭއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ރައްޔިތުންނަށް އިސްބަސް ވިދާޅުވާ ބޭފުޅެކެވެ. ޝާހީ ކަރާމާތަށް އިހްތިރާމް ކުރައްވާ އާންމުންނާއި ގުޅުންބޮޑު ބޭފުޅެކެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ފުޅަނގި އާއިލާ (މަސް)
250px|thumb|left|ނަރުވާ ފުޅަނގި ފުޅަނގި އާއިލާ ނުވަތަ އަކީ މޫދުގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެހީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އާއިލާ އެކެވެ.
ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފަޅުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފައިވާ  ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ 2 ވައްތަރެއްގެ ފުޅަންގެވެ.
ކޮލި އާއިލާގައި ތަފާތު 9 ޖީނަސް އަކުން 50 ވައްތަރުގެ ފުޅަނގި ހިމެނެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
2028
މިއީ 21ވަނަ ޤަރުނުގެ 28ވަނަ އަހަރެވެ.
ހިތާމަކުރުމުގެ ބަލި
ހިތާމަކުރުމުގެ ބަލި ނުވަތަ ޑިޕްރެޝަން އަކީ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވެސް އާންމުވަމުން އަންނަ ނަފްސާނީ ބައްޔެކެވެ. ހިތާމަ ކުރުމުގެ ބައްޔަކީ ދިގުދެމިގެންދާ ކަމަކަށްވެދާނެ އެވެ. ނޫނީ އައިސް، ގޮސްވާ ކަމަކަށް ވެސް ވެދާނެ އެވެ. މިއީ ބައެއް ފަހަރު އޭގެ ސަބަބުން ދިރިއުޅުމަށް ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރާ ބައްޔެކެވެ. އާދައިގެ ވަރަކަށް މިބަލި ކުރިމަތިވި ނަމަވެސް ބޭހާއި ނުލައި ހަމައެކަނި ކައުންސެލިންގ ނަގައިގެން ފަރުވާ ކުރެވިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް މެދު މިންވަރަކަށް ނޫނީ މާބޮޑަށް ކުރިމަތިވެއްޖެނަމަ، ބޭހުގެ ފަރުވާ ނެގުމާއެކު ކައުންސެލިންގ ވެސް ނަގަންޖެހޭނެ އެވެ. މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް އާންމު ނަފްސާނީ ބައްޔެކެވެ. ދުނިޔޭގައި މިހާރު ވެސް ހިތާމަ ކުރުމުގެ ބަލި ތަހައްމަލުކުރަމުން ގެންދާ 350 މިލިޔަން މީހުން ދިރިއުޅޭކަމަށް ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ދައްކައެވެ. ނުކުޅެދުންތެރިކަން މެދުވެރިކުރުވާ އާންމު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ވެސް ހިތާމަކުރުމުގެ ބަލި ހިމެނެއެވެ. އަންހެނުންނަށް ހިތާމަކުރުމުގެ ބަލި ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުކަން ފާހަގަކުރެވޭއިރު، އެންމެ ނުރައްކާތެރި މަރުހަލާގައި އަމިއްލައަށް މަރުވުމުގެ ޚިޔާލުތައް ކުރެވޭގޮތް ވެއެވެ. ނޫނީ އަމިއްލައަށް މަރުވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.ކޮންމެ އަހަރަކު އެއްމިލިޔަން މީހުން އަމިއްލައަށް މަރުވާކަމަށް ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ދައްކައެވެ.
ޖާފާނު
ޖާފާނަކީ އިރުމަތީ އޭޝިޔާގެ ގައުމެކެވެ.
2030
މިއީ 21ވަނަ ޤަރުނުގެ 30ވަނަ އަހަރެވެ.
ދިއްދޫ (އދ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ އދ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ނޮވެމްބަރު 28
ނޮވެމްބަރު 28 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 332 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 333 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ނޮވެމްބަރު
ތުރުކީވިލާތް
ރިޕަބްލިކް އޮފް ތުރުކީ ނުވަތަ ތުރުކީ އަކީ ޔޫރަޕާއި އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ތުރުކީގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ތުރުކީ ބަހެވެ. އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ އިސްތަންބޫލެވެ. ވެރިކަން ކުރަނީ އަންކާރާގައެވެ. ތުރުކީއަކީ ބަރުލަމާނީ ޖުމްހޫރިއްްޔާއެކެވެ. ތުރުކީގެ އާބާދީއަކީ 71 މިލިއަނެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.78 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ tr. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +90 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ޓަރކިޝް ލީރާއެވެ.
ނަން
ތުރުކީގެ ނަމަށް ބަލާއިރު މިއީ ބޯދާ ތުރުކީ ބަހުގެ ދެ ލަފްޒަކުން އުފެދިފައިވާ ނަމެކެވެ. އެއީ “ތުރުކް” އާއި “އިޔެ” އެވެ. “ތުރުކް” މި ބަހުގެ މާނައަކީ ބާރުގަދައެވެ. “އިޔެ” މި ބަހުގެ މާނައަކީ މީހުންނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ބައެެއް ޢިލްމުވެރިން ދެކެލައްވާ ގޮތުގައި ތުރުކީގެ ނަމަކީ ޗައިނާ މީހުން މެދުތެރޭ އޭޝިޔާގެ އަލްޓޭ މައުންޓެއިންސްގެ ދެކުނުގައި ތިބޭ މީހުންނަށް ކިޔާ ނަން ކަމުގައިވާ “ތޫ-ކިން” މި ބަހުން ނެގިފައިވާ ނަމެކެވެ.
ޖުޣުރާފީ
ތުރުކީއާ ސީމާވާ އަށް ޤައުމު އޮވެއެވެ. ތުރުކީގެ ހުޅަނގު އުތުރުގައި އޮތީ ބަލްގޭރިއާއެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ ގްރީސް ނުވަތަ ޔޫނާނެވެ. އިރުއުތުރުގައި އޮތީ ޖޯޖިޔާއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ އަރުމީނިޔާ އާއި އާޒަރުބައިޖާނާއި އީރާނެވެ. އިރުދެކުނުގައި އޮތީ ޢިރާޤާއި ސީރިޔާއެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ މެޑިޓެރޭނިޔަން ކަނޑާއި ސައިޕްރަސްއެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ އޭގިޔަން ކަނޑެވެ. އުތުރުގައި އޮތީ ކަޅު ކަނޑެވެ.
ތާރީޚު
މިއަދުގެ ތުރުކީ އޮތް ބިމަކީ ދާއިމީ ގޮތެއްގައި އެންމެ ގިނަ މުއްދަތެއްގައި އިންސާނުން ދިރިއުޅެފައިވާ ބިންތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ބިމެވެ. އެއީ މި ތަން އޮތް މަޤާމުގެ ގޮތުންނެވެ. ތުރުކީއަކީ އެއްފަރާތުން އޭޝިޔާ އާއި ޔޫރަޕު ގުޅުވައިދޭ ފާލަމެވެ. ތުރުކީގެ ސަރަޙައްދުގައި ހިމެނޭ އެންމެ މުހިއްމު އެއް ތަނަކީ އަނަތޯލިޔާގެ ސަރަޙައްދެވެ. މި ސަރަޙައްދަކީ އިންޑޯ-ޔޫރަޕިއަން ޢާއިލާގެ ބަސްތައް އެހެން ހިސާބުތަކަށް ފެތުރެން ފެށި ސަރަޙައްދު ކަމަށް ވެސް ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ދެކެލައްވައެވެ. ތުރުކީގެ ތާރީޚުގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ހާދިސާއަކީ ރޫމުގެ އަމްބަރާޠޫރު ޤުޞްޠަންޠީން 1 އޭނާގެ ވެރިކަމުގެ އައު ވެރި ރަށަކީ ބައިޒަންޓައިން ކަމުގައި ހަމަޖައްސަވައި އެތަނަށް “އައު ރޫމް” ގެ ނަމުން ނަން ދެއްވުމެވެ. އެއީ ފަހުން ޤުޞްޠަންޠީނިއްޔާއެވެ. މިހާރުގެ އިސްތަންބޫލެވެ. ހުޅަނގުގެ ރޫމާނީ އަމްބަރާޠޫރިއްޔަތުގެ ވެއްޓުމާ ގުޅިގެން އިސްތަންބޫލު ވެގެން ދިޔައީ ބައިޒަންޓައިން އެންޕަޔަރގެ ވެރިރަށަށެވެ. ނުވަތަ އެހެން ގޮތަކުން ބުނާ ނަމަ އިރުމަތީ ރޫމާނީ އަމްބަރާޠޫރިއްޔަތުގެ ވެރިރަށަށެވެ. އިސްލާމީ ޚިލާފަތްތަކުގެ ތެރެއިން އުމަވީ ޚިލާފަތާއި ޢައްބާސީ ޚިލާފަތަށް ފަހު ދެން އުފެދިގެން އައި އެންމެ ވަރުގަދަ ޚިލާފަތަކީ ތުރުކީގެ ޚިލާފަތެވެ. ނުވަތަ ޢުޘްމާނީ ޚިލާފަތެވެ. ޢުޘްމާނީ އިސްލާމީ ޚިލާފަތުގެ 623 އަހަރުގެ ވެރިކަން ނިމިގެން ދިޔައީ ތުރުކީގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ އުފެދިގެން ދިއުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އަންކާރާއަކީ އެ ޤައުމުގެ ވެރި ރަށުގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިގެންނެވެ. ޢުޘްމާނީ ޚިލާފަތް އުވާލުމުގެ މޭސްތިރި މުޞްޠަފާ ކަމާލް ބާޝާ ވެގެން ދިޔައީ ތުރުކީގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ފުުރަތަމަ ރައީސަށެވެ. ޢިލްމާނިއްޔަތަށް އިސްކަމެއް ދެއްވި މުޞްޠަފާ ކަމާލު ބާޝާ ނުވަތަ އަތާތުރުކަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ތަޢުލީމު ތުރުކީގެ ބިމުން ފޮހެލައްވަން އުޅުއްވި ބޭފުޅެއްކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތުހުމަތުކޮށް އިނގިލި ދިއްކުރެވެއެވެ. 1934 ވަނަ އަހަރުގައި “ލޯ އޮން ފެމިލީ ނޭމްސް” އާ އެއްގޮތް ވާ ގޮތުގެ މަތީން ތުރުކީގެ ބަރުލަމާނުން މުޞްޠަފާ ކަމާލް ބާޝާގެ ފަހަތުނަމަކީ އަތާތުރްކު ނުވަތަ “ތުރުކީންގެ ބައްޕަ” ކަމުގައި ހަމަޖައްސައި، އެ ޝަރަފު އޭނާއަށް އެރުވިއެވެ. ތުރުކީގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ އިޢުލާން ކުރެވުނީ 29 އޮކްޓޯބަރު 1923 ގައެވެ.
ސަގާފަތު
ޢުޘްމާނީ ޚިލާފަތާއި އަނަތޯލިޔާ އާއި ތުރުކުންގެ އެކުވި ސަގާފީ އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން މިއަދުގެ ތުރުކީގެ ސަގާފަތަކީ މުއްސަނދި ސަގާފަތެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ޔޫރަޕާއި އޭޝިޔާ ގުޅުވައިދޭ ފާލަމުގެ ގޮތުގައި އޮތް މި ޤައުމުގެ ސަގާފަތަށް މި ދެ ބައްރުގެމެ އަސަރު ފޯރާފައިވެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ތުރުކީގެ އިޤްތިޞާދަކީ ކުރިއަރަމުން އަންނަ އިޤްތިޞާދެކެވެ. ތުރުކީގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 13138 ޑޮލަރެވެ.
ޙުސައިން ޝަރީފް
ޑރ ޙުސައިން ޝަރީފް (ހ.ޖަނަވަރީ ވިލާ) އަކީ މެލޭޝިޔާގެ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ޓެކްނޮލޮޖީ އިން އިލެކްޓްރިކަލް އިންޖިނޭރިންގެ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ ފެކަލްޓީ އޮފް އިންޖިނިއަރިންގ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ސީނިއަރ ލެކްޗަރަރ ގްރޭޑް 1 ގެ މަގާމް ގައެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
1999
މިއީ 20ވަނަ ޤަރުނުގެ 99ވަނަ އަހަރެވެ.
ފަޅޯ
ފަޅޮލުގައި ހިމެނޭ ޞިއްޙީ ފައިދާތައް
ފަޅޮލުގައި ހިމެނޭ ފައިބަރު ގޮހޮރުގައި ހުންނަ ކެންސަރު ޖައްސާ ވިހަތަކާއި ތަތްވެ، އެވިހަތައް ގޮހޮރާއި ގާތްވިޔަނުދީ ހިފަހައްޓައިދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ފޮލިކް އެސިޑް، ވިޓަމިން ބީ، ވިޓަމިން ސީ، އަދި ބީޓާ ކެރޮޓީން އެކުލެވުމުގެ ސަބަބުން ފަޅޯ ކެއުމުން ގޮހޮރުގެ ކެންސަރު ޖެހުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ.
ފަޅޮލުގައި ބީޓާ ކްރިޕްޓޯޒެންތިން ކިޔާ މާއްދާއެއް ވެސް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. މިބުނި މާއްދާ ހަށިގަނޑަށް ދަމަނީ ފެޓް އެކުލެވޭ ކާނާއާއި އެކުގައި ބޭނުންކުރުމުން ކަމަށްވާތީ ބޮޑަށް އެދެވިގެންވަނީ ވަކިން ފަޅޯ ކެއުމަށްވުރެ އެހެން އެއްޗިއްސާއެކު ފަޅޯ ކެއުމެވެ. ފަޅޮލުގައި ފައިބަރު އެކުލެވިގެންވާތީ ފަޅޯ ކެއުމުން ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ނުރަގަޅު ކޮލެސްޓީރޯލްގެ ބައި މަދުކޮށްދެއެވެ.
ފަޅޮލުގައި ބާރު ގަދަ 3 އެންޓި އޮކްސިޑެންޓެއް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. އެއީ ވިޓަމިން ސީ ، ވިޓަމިން އީ އަދި ބީޓާ ކެރޮޓީން އެވެ. މިބުނި މާއްދާތަކުގެ ސަބަބުން ކޮލެސްޓީރޯލް އޮކްސިޑައިޒް ވުމަށް ހުރަސް އަޅައެވެ. ކޮލެސްޓީރޯލް އޮކްސިޑައިޒް ވެގެން މެނުވީ ލޭހޮޅީގެ ފާރުގައި ކޮބަނޑި ގަނޑެއްގެ ސިފަޔަށް ތަތްވެ، ޖަމާއެއް ނުވާނެއެވެ. މިބުނި ގޮތަށް ލޭހޮޅީގެ ފާރުގައި ކޮލެސްޓީރޯލް ޖަމާވެއްޖެނަމަ ލޭހޮޅި ހަރުވުން ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހިތުގެ ތަފާތު މައްސަލަތައް ފެންމަތި ކުރުވައެވެ. އެހެން ކަމުން ފަޅޯ ގިނައިން ކާނަމަ ހިތުގެ މިފަދަ މައްސަލަތަކުން މިންޖު ކޮށްދެއެވެ.
1998
މިއީ 20ވަނަ ޤަރުނުގެ 98ވަނަ އަހަރެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ބަލިވެއިނުމާއިއެކު އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑަށް ވަރަށް ގިނަ ބަދަލުތައް އާދެއެވެ. ރަހިމުގައި އަށަގަންނަމުންދާ ކުޑަދަރިފުލަށް މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑު ހޭނެމުންދާއިރު ބޮލުގައި ރިހުމާއި، ވަރުބަލިވުމާއި، ބުރަކަށީގައި ރިހުމާއި، ނިދިނައުމާއި، ބޯއެބުރުމާއި، ހޫނުވުން އަދި މިނޫނަސް ތަފާތު އުދަގޫތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. މިގޮތުން ކުރިމަތިވާ އުދަގޫތަކަކީ ބަލިވެއިނުމުން ތަބީއީގޮތެއްގައި ކުރިމަތިވާ ކަންތައްތަކެވެ. އެކިމީހުންނަށް މިއުދަގޫތައް ކުރިމަތިވާ މިންވަރު ތަފާތެވެ. ތިރީގައި މިބަޔާންކޮށްލަނީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ކުރިމަތިވެދާނެ ބައެއް އުދަގޫތަކާއި، އެކަންކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް ކުރެވިދާނެ ބައެއް ކަންތައްތަކެވެ.
ބުރަކަށީގައި ރިހުން
ބުރަކަށީގައި ރިހުމަކީ ބަލިވެއިނުމަށްފަހު ވިހެއުމާއި، ދޭތެރޭ ކޮންމެ ދުވަސްވަރެއްގައި ވެސް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމެކެވެ. ވަރަށް ގިނަ އަންހެނުންނަށް ބަލިވެއިނުމާއި ގުޅިގެން ބުރަކަށީގައި ރިހުމުގެ އުދަގުލާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހެއެވެ. ބުރަކަށީގައި ރިހުން ކުޑަކުރުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތަކަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
ބޮލުގައި ރިހުން
ބޮލުގައި ރިހުމަކީ ވެސް ބަލިވެއިނުމަށްފަހު ވިހެއުމާއި، ދޭތެރޭ ކޮންމެ ދުވަސްވަރެއްގައި ވެސް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމެކެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި މިއީ އެހާ ސީރިއަސް މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މިއީ ބަލިވެއިނުމާއި ގުޅިގެން ހޯރމޯންތަކަށް އަންނަ ބަދަލަކާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ. ބަލިވެއިނުމާއި ގުޅިގެން ލޭމައްޗަށް ދިއުން(Preeclampsia)، ނޭފަތު ގައި ހުންނަ ވައިވައްދާ ހުސްތަންތަން(Nasal air sinuses)ގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދުން، ވަރުބަލިވުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ވެސް ބޮލުގައި ރިހުމަށް މެދުވެރިކުރުވާ ސަބަބުތަކެވެ. އެކިމީހުންނަށް ބޮލުގައި ރިހުން ކުރިމަތިވާ މިންވަރާއި، ގިނަމަދުމިން ތަފާތެވެ. އެކަށޭނަވަރަކަށް އަރާމުކުރުން، ބަރާބަރަށް ކެއުމާއި، ފެންބުއިން، ބޮލުގައި ރިހުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ.
ދަށްބަނޑުގައި ރިހުން
ބަލިވެއިނުމާއި ވިދެގެން ރަހިމުބޮޑުވަމުން އަންނައިރު ރަހިމު ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އޭގެ ވަށައިގެންލެވިފައިވާ ލިގަމެންޓް(Ligament)ތައް ދެމި،ވާންވެ،ބާރުވާގޮތް ވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މައިމީހާއަށް ދަށްބަނޑުގައި ރިހުން އިހްސާސް ކުރެވެއެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި ރިހުން ހުންނަނީ ބަނޑުގެ އެއްފަރާތެއްގައެވެ. ގިނަމީހުންނަށް މިމައްސަލަ ކުރިމަތިވަނީ 24-18ވަނަ ހަފްތާއާއި ދޭތެރޭގެ މުއްދަތެއްގައެވެ.
1997
މިއީ 20ވަނަ ޤަރުނުގެ 97ވަނަ އަހަރެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ދަށްބަނޑުގައި ރިހުން
ތިރީގައި މިބަޔާންކޮށްލަނީ މިކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް ކުރެވިދާނެ ބައެއް ކަންތައްތަކެވެ.
އާދަޔާޚިލާފަށް ވަރުބަލިވުން
މިއީ އެންމެ އާންމުކޮށް ދިމާވާ އެއް މައްސަލައެވެ. ޚާއްޞަގޮތެއްގައި ފުރަތަމަ ތިންމަހާއި، ފަހުތިންމަހުގައި ވަރުބަލިކަން މާބޮޑަށް އިހްސާސްވެއެވެ. މިކަން ދިމާވަނީ ބަލިވެއިނުމާއި ވިދިގެން ހަށިގަނޑުގައި ޕްރޯޖެސްޓަރޯން(Progesterone) ހޯރމޯންގެ މިންވަރު މަތިވުމާއި، އަދި އުފެދެމުން އަންނަ ދަރިފުޅަށް މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑު ތައްޔާރުވަމުން އަންނައިރު އިތުރު ހަކަތަ މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާތީއެވެ.
ރޭގަނޑުގެ ނިދި ބަރާބަރަށް ލިބުނަސް ދުވާލުމުން ވަރުބަލިކަން އިހްސާސްވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. މިއީ އާދައިގެ ކަމެކެވެ. ރަގަޅަށް ނިދާލާ އަރާމުކޮށްލުމުން ހިތްހަމަޖެހުމާއި ބާރު ހަށިގަނޑަށް ގެނުވައިދެއެވެ. ވަރުބަލިކަން އިހްސާސްވާނަމަ އަބަދުވެސް އަރާމުކުރަން ހަދާންކުރާށެވެ. ރޭގަނޑުމަދުވެގެން 8ގަޑި އިރުގެ ނިދި ހަމަކުރުމާއި، ދުވާލުވެސް 2ގަޑިއެއްހާއިރު ނިދާލުމަކީ ރަގަޅުކަމެކެވެ. ހާސްވެ، ހިތްނުތަނަވަސްވެ،ފިކުރުބޮޑުވާގޮތް ދިމާވާނަމަ ހިތްހަމަޖެހޭފަދަ ކަމެއް ކުރެވިދާނެއެވެ. ހަމަމިހެން ކަސްރަތުކުރުމާއި، ފައިދާހުރި ކާނާ ބޭނުންކުރުމަކީ ވެސް ވަރުބަލިކަން ކުޑަކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ.
ލޭމަދުވުން(Anemia)ކުރިމަތިވުމަކީ ވެސް ވަރުބަލިކަން މެދުވެރިވުމަށް އެހީވެދޭ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ފުރަތަމަ ތިންމަހާއި،ފަހުތިންމަހުގެ ތެރޭގައި ލޭމަދުވުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވެފައިވޭތޯ ބެލިދާނެއެވެ. އަދި މިގޮތަށް ލޭމަދުވުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވެއްޖެނަމަ ދަނގަޑު ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ. ނިދާއިރު ނުވަތަ އޮށޯވެއޮންނައިރު ވާތްފަރާތަށް ބުރަވެ އޮތުމަކީ ރަގަޅުކަމެކެވެ. އެއީ މިކަމުގެ ސަބަބުން އުފެދެމުން އަންނަ ދަރިފުޅަށް ބޭނުންވާ ކާނާއާއި، އޮކްސިޖަން ފޯރުކޮށްދޭ ލޭހޮޅިތަކުގެ ޕްރެޝަރ ދަށްކޮށްދޭތީއެވެ. ހަމަމިހެން ބަލިވެއިނުމަށްފަހު ލޭގެ ޕްރެޝަރ މަތިނަމަ މިގޮތަށް އަމަލުކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
އަވަސްއަވަހަށް ކުޑަކަމުދާންޖެހުން
ބަލިވެއިނުމާއި ގުޅިގެން މާގިނައިން ކުޑަކަމުދާންޖެހުމަކީ ވަރަށް އާންމުކަމެކެވެ. މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ގުރުދާ(Kidney)ގައި ލޭދައުރުކުރާ މިންވަރު %35ން %60އިންސައްތަ އަށް މަތިވެއެވެ. މިއާއިގުޅިގެން ކުޑަކަމުދާތަކެތި އުފެދޭ މިންވަރުވެސް %25އިންސައްތަ އިތުރުވެގެންދެއެވެ. ގިނަގިނައިން ނުވަތަ އިރުއިރުކޮޅާ ކުޑަކަމުދާންޖެހުމުގެ އަސްލަކީ މިއީއެވެ.
ބަލިވެ އިންނަތާކުރީކޮޅު މިގޮތަށް ކުޑަކަމުދާންޖެހުމުގެ ސިއްރަކީ މައިމީހާގެ ރަހިމު ބޮޑުވަމުން އަންނައިރު އުފެދޭ ޕްރެޝަރުގެ ސަބަބުން މަސާނާ(Bladder) ފިތޭގޮތް މެދުވެރިވެ، ކުޑަކަމުދާތަކެތި އުފެދޭ މިންވަރު އިތުރުވުމެވެ. މަސާނާ ހުސްކޮށް ހުރިނަމަވެސް ކުޑަކަމުދާން ބޭނުންވާކަހަލަ އިހްސާސްއެއް ކުރެވެއެވެ. އެއީ ބޮޑުވަމުންދާ ރަހިމުގެ ސަބަބުން މަސާނާފިތި، ފުރިފައިވާ ކަމުގެ އިހްސާސެއް ގެނެސްދޭތީއެވެ. ރަހިމުބޮޑުވެ، މައްޗަށް އުފުލި ބަނޑުގައިވާ ހުސްތަނަށް ވާސިލްވާއިރު މަސާނާ އަށް ފިތޭ މިންވަރު ދަށްވެ،މިކަމަށް ލުއިކަމެއް ލިބެއެވެ. ނަމަވެސް ވިހަންކައިރިވެގެން އަންނައިރު ( ފަހުމަސްތަކުގައި ) މިކަމުގެ އުދަގޫ އަނެއްކާވެސް ފެންނަށް ފަށައެވެ. އެއީ ކުޑަދަރިފުޅުގެ ބޯ މަސާނާގައި ޖެހި މަސާނާފިތޭތީއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ފަހުކޮޅުގައި ރޭގަނޑު އެތައް ފަހަރަކު ކުޑަކަމުދާން ބޭނުންވެގެން ހޭލެވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ.
ވިހަންކައިރިވެގެން އަންނައިރު ފަހުމަސްތަކުގައި ކެއްސުން، ހުނުން، ކިބިހިއެޅުން، ބަރުތަކެތި އުފުލުން، ޖޮގިން ފަދަ ކަސްރަތުކުރުން މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ބައެއް މީހުންނަށް ނުހިފެހެއްޓިގެން ކުޑަކަމުދެވޭގޮތް ވެއެވެ.
މިގޮތަށް ކުޑަކަމުދާންޖެހުން ކުރިމަތިވާނަމަ ކީޖެލް އެކްސަސައިޒް(Kegel exercise)އޭ ކިޔޭ ކަސްރަތެއް ކުރެވިދާނެއެވެ. މިކަސްރަތުގެ ސަބަބުން ޕެލްވިސްއާއި، ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި(Urethra)ގެ ވަށައިގެންވާ މަސްތަކުގެ ބާރުގަދަވެ، ކުޑަކަމުދާތަކެތި ބޭރުވުން ކުޑަކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.ކޮފީ،ކަޅުސައި ފަދަ ބުއިންތައް ބޭނުންކުރުން ވީވަރަކުން މަދުކުރާށެވެ. ދުވާލު ގިނަގިނައިން ދިޔާތަކެތި ބޯށެވެ. ނަމަވެސް ހަވީރު 4 ގެ ފަހުން މިގޮތަށް ދިޔާތަކެތި ނުބޯށެވެ. އޭރުން ރޭގަނޑުގެ ގަޑިތަކުގައި ކުޑަކަމުދާންޖެހޭ މިންވަރު ކުޑަކޮށްދެއެވެ.
ކުޑަކަމުދިއުމުގެ ތެރޭގައި ރިއްސުން، ދިލަނެގުން، ކުޑަކަމުދާތަކެތީގެ ތެރޭގައި ދޮސް، ނުވަތަ ލޭ ހުރުން، ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގެ ތެރޭގައި އެއްފަހަރު ކުޑަކަމުދިއުމަށްފަހު އިރުކޮޅެއްފަހުން ދެވަނަ ފަހަރަށް ވެސް ކުޑަމަކުދާންޖެހުން، މިއިން ކަމަކުންކުރެ ކަމެއް ފާހަގަވެއްޖެނަމަ ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަކާއި، މަޝްވަރާކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އެހެނީ އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ކަންތައްތަކަކީ ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް (Urinary tract)ގައި ބައްޔެއް ހުރުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ކަންތައްތަކެވެ. ކުޑަކަމުދާތަކެތި އުފައްދާ ބޭރުކުރާ ނިޒާމްގައި ބައްޔެއް ހުރިކަން އެގިއްޖެނަމަ ވަގުތުން ފަރުވާކުރަން ހަދާންކުރާށެވެ. އެހެނީ މިފަދަ ހާލަތުގައި ފަރުވާކުޑަކޮށްފިނަމަ ދުވަސްނުފުރާ ވިހެއުން ފަދަ ކަމެއް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.
ހެދުނުގެ ބަލި ނުވަތަ މޭނުބައިކުރުމާއި،ހޮޑުލެވުން
ބަލިވެއިންނަތާ ކުރީކޮޅު މޭނުބައިކުރުމާއި، އެކު ހޮޑުލެވުމަކީ ވަރަށް ޢާންމުކަމެކެވެ. ބަލިވެ އިންނަ %90 އިންސައްތަ އަންހެނުންނަށް މިކަމުގެ އުދަގޫ ފޯރައެވެ. ގިނަމީހުންނަށް މިކަން ކުރިމަތިވަނީ ހެދުނުކޮޅުއެވެ. އިގިރޭސިބަހުން މޯރނިންގ ސިކްނެސް(ހެދުނުގެ ބަލި)އޭ ކިޔަނީ މިސަބަބާހުރެއެވެ.ނަމަވެސް ހައިބަނޑާ ހުރިކަމުގައި ވާނަމަ ދުވާލުގެ ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް މިއުދަގޫތައް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ. ހެދުނުގެ ބަލީގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހާލަތަށް ހައިޕަރެމީސިސް ގްރެވިޑޭރަމް(Hyperemesis gravidarum) އޭ ކިޔައެވެ.
ބުނެވޭގޮތުގައި މިއީ ބަލިވެ އިނުމާއިގުޅިގެން ހަށިގަނޑުގައި އެކުލެވޭ ހޯރމޯންތަކަށް އަންނަ ބަދަލަކާއިގުޅިގެން ކުރިމަތިވާކަމެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މޭނުބައިކުރުމާއި، ހޮޑުލެވުން ނުވަތަ ހެދުނުގެ ބަލި ފުރަތަމަ 3މަސް ފާއިތުވެ ދިއުމުން ( ބަލިވެއިނުމާއެކު އިތުރުވާ ހޯރމޯންތަކުގެ މިންވަރު ދަށްވުމުން ) ރަގަޅުވެއެވެ. މޭނުބައިކުރުމާއި ހޮޑުލެވުން ކުޑަކުރުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް އެހީއަކަށް ވާނެއެވެ.
ބޯއެބުރުމާއި ހޭނެތުން
ބޯއެބުރުމާއި، ހޭނެތުން ފަދަ ކަންކަމަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ކުރިމަތިވެދާނެ ކަންކަމެވެ. މިކަން ދިމާވަނީ މައިމީހާގެ ރަހިމުއާއި، ފަޔާއި، ދިމާލަށް ތިރިއަށް ލޭދައުރުވާން ފެށުމުންނެވެ. މިގޮތަށް ލޭދައުރުވަނީ ބަލިވެއިނުމާއި ގުޅިގެން ހަށިގަނޑުގައި އިތުރުވެގެންދާ ޕްރޯޖެސްޓަރޯން ހޯރމޯންގެ ސަބަބުން ލޭހޮޅިތައް ފުޅާވުމުންނެވެ. ލޭމަދުވުން، ލޭގައި ހަކުރުގެ މިންވަރު ދަށްވުން، ސިކުނޑިއަށް ބޭނުންވާވަރަށް އޮކްސިޖަން ނުލިބުން،ލޭގެ ޕްރެޝަރ ދަށްވުން،ރަގަޅު ކާނާ ނުކެއުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ބޯއެބުރުމާއި، ހޭނެތުން ކުރިމަތި ވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަންކަމެވެ.
މިކަންކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް ނުވަތަ މިކަންކަން ކުޑަކުރުމަށް ތަނެއްގައި އޮށޯވެ އޮންނައިރު ވާތްފަރާތަށް ބުރަވެ، އޮވެވިދާނެއެވެ. މިގޮތަށް އޮތުމުން ހިތް،އަދި ސިކުނޑި އަށް ލޭފޮނުވާދޭ މިންވަރު އިތުރުވެ، ބޯއެބުރުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. ހަމަމިއާއެކު، ގިނައިރުތަކެއް ވަންދެން އެއްތަނެއްގައި އިށީދެ ނުވަތަ ކޮޅަށްހުރުމުގެބަދަލުގައި ކޮޅުކޮޅަށް ހިގާލާ ހަރަކާތްތެރި ވުމުން ކުރިން މިބުނެވުނު ކަންތައްތަކާއި ދުރުހެލިކޮށްދެއެވެ.އަދި ރަގަޅުކާނާ ބޭނުންކުރުމަށް އަހައްމިއްޔަތު ކަމެއް ދޭށެވެ.
ބަނޑުގައި ވައިހެދުން
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ބަނޑުގައި ވައިހެދި، ވައިބޭރުކުރެވޭ މިންވަރު އިތުރުވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ. މިގޮތަށް ވައިހެދެނީ ޕްރޯޖެސްޓަރޯން ހޯރމޯންގެ ސަބަބުން ގޮހޮރުގެ މަސްތައް ދޫވުމުންނެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ވައިބޭރުކުރެވޭ ވަގުތު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ތަދު އިހްސާސް ކުރެވެއެވެ.
މިކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް ކުދީނާފަތު ސައި ނުވަތަ ފެނަކީ ވަރަށް ފައިދާހުރި އެއްޗެކެވެ. ހަމަމިހެން ވައިއުފެދުމަށް އެހީވެދޭ ކާނާގެ ބާވަތްތައް ބޭނުން ނުކުރާށެވެ. މިގޮތުން ބަނބުކެޔޮ، ބީންސް،ބްރޯކޮލީ، ކެބެޖް، ކޮލިފްލާވަރ ފަދަ ކާނާ ބޭނުންކުރުން މަދުކުރާށެވެ. މިފަދަ ކާނާގައި ހިމެނޭ ރަފިނޯސް ކިޔާ މާއްދާއެއްގެ ސަބަބުން ވައިއުފެދުމަށް މެދުވެރިވެއެވެ. ކޯލާ، ޕެޕްސީފަދަ ގޭސް އެކުލެވޭ ބުއިންތަަކާއި ދުރުހެލިވާށެވެ.
ބަނޑުހިކުން
މިއީ ބަލިވެއިންނަ %50އިންސައްތަ އަންހެނުން ކުރާ ޝަކުވާއެކެވެ. ބަލިވެއިނުމާއި ވިދިގެން ރަހިމު ބޮޑުވެ، ފުޅާވުމުން ފުރަގަސް ފަރާތް(Rectum)ފިތޭގޮތްވުން، ޕްރޯޖެސްޓަރޯން(Progesterone)ހޯރމޯން އިތުރުވުމާއި ގުޅިގެން ކާތަކެތި ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް(Digestive tract)ގައި ކާތަކެތި ހަރަކާތްކުރުން ދަށްކޮށްލުން، މިއީ ބަނޑުހިކުން މެދުވެރިކުރުވާ ބައެއް ސަބަބުތަކެވެ. އިސްވެދެންނެވުނު ގޮތަށް ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގައި ކާތަކެތި ހިގުން ނުވަތަ ހަރަކާތްކުރުން ދަށްވުމުން ކާތަކެތި ގޮހޮރުގައި ހުންނަ ވަގުތު އިތުރުވެ، ފެން ހަށިގަނޑަށް ދަމާމިންވަރު ގިނަވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ގޮހޮރުގައި ހުރި ތަކެތި ހަރުވެ، ބޭރުވާން އުދަގޫވެއެވެ. ބަނޑުހިކުމުގެ މައިގަނޑު ސިއްރަކީ މިއީ އެވެ.
އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ބަނޑުހިކުމުގެ މައްސަލައިން ސަލާމަތްކުރުމުގައި އެހީއަކަށް ވެއެވެ.
މިކާތަކެތި ބޭނުންކުރާ އިރު މޭވާ، ނުވަތަ ތަރުކާރީ އެކުލެވޭ ޖޫސް ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން ދުވާލަކު 1 ނުވަތަ 2ތަށި ޖޫސް ބޯށެވެ.މިގޮތުން ޕްރޫން ޖޫހަކީ ވަރަށް ފައިދާހުރި އެއްޗެކެވެ.
ފުރަގަސްފަރާތު ބަލި
މިކަން ކުރިމަތިވަނީ ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު(Anal-canal)ގެ ވަށައިގެންވާ ލޭނާރުތައް ދުޅަވެ ފުއްޕުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.މިގޮތަށް ދުޅަވެ،ފުއްޕަން ދިމާވަނީ ބޮޑުވަމުން އަންނަ ރަހިމުން މިލޭނާރުތަކަށް ފިއްތާތީއެވެ. ބަނޑުހިކުންކުރިމަތިވެފައި ވާނަމަ ފުރަގަސް ފަރާތު ބަލި އިތުރަށް ގޯސްވެ، ފުރަގަސްފަރާތް ފައިބާގޮތް މެދުވެރިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ފުރަގަސްފަރާތު ދޮރުގައި ކަހާހިރުވުމާއި،ރިއްސުން، ބޮޑުކަމުދާއިރު ލޭއައުމަކީ ފުރަގަސްފަރާތު ބަލި ހުންނަނަމަ ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކެވެ. ވިހެއުމަށް ފަހު ކުރުމުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ފުރަގަސްފަރާތު ބަލީގެ މައްސަލަ ރަގަޅުވެއެވެ.
މިކަމުން ސަލާމަތް ވުމަށް ތިރީގައި މިވާ ކަންތައްތަކަށް ސަމާލުކަން ދޭން ހަދުމަކުރާށެވެ.
ފައިގެ ލޭނާރުތައް ފުއްޕުން
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު މައިމީހާގެ ރަހިމުގެ ފަހަތުގައިވާ ބޮޑެތި ވެއިން(Veins) ،(ހަށިގަނޑުގެ އެކިއެކި ޓިޝޫތަކުން ހިތަށް ލޭގެންގޮސްދޭ ލޭހޮޅިތައް ނުވަތަ ލޭނާރުތައް ) ތަކުގައި ޕްރެޝަރ އިތުރުވުމުން އެލޭނާރުތަކުން ހިތަށް ލޭގެންގޮސްދިނުން ކުޑަވާގޮތްވެއެވެ. މިހެން ދިމާވަނީ ބޮޑުވަމުން އަންނަ ރަހިމުން މިލޭނާރުތަކަށް ފިއްތާތީއެވެ. މިއާއި ގުޅިގެން ފައިގެ ހަމުގެ ދަށުގަޔާއި، ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ ވަށައިގެންވާ ލޭނާރުތައް ފުޅާވެ، ފުއްޕާގޮތްވެއެވެ. މިގޮތަށް ދުޅަވެ،ފުއްޕާފައި ހުންނަ ލޭނާރުތައް ހަންގަނޑުން ބޭރަށް ފާހަގަވެ، އެގެން ހުރެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިފަދަ ލޭނާރުތައް ހުންނަނީ ބޮޑިވަރެއްހެން އޮޅިފައެވެ. މިފަދަ ލޭނާރުތައް ހުންނަނީ ގަދަ ދަނބު ނުވަތަ ނޫކުލައަށެވެ. ލޭނާރުތައް އާންމުކޮށް ފުއްޕަނީ ކުޑަކަޅުވާ ހިމެނޭ ހިސާބުގައެވެ. ނަމަވެސް އުކުޅުވަޅުން ފެށިގެން ތަބިކައްޓާއި، ދޭތެރޭގެ ކޮންމެ ހިސާބެއްގައި ވެސް މިގޮތަށް ލޭނާރުތައް ފުއްޕާފައި ހުރެދާނެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިއީ އެހާ ސީރިއަސް މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ކެހުމާއިއެކު ފާރު އުފެދޭގޮތް ބައެއް ފަހަރު ދިމާވެއެވެ.
ބަލިވެއިންނަ ދުވަސްވަރު ކުރިމަތިވާ މިމައްސަލައިން ސަލާމަތްވުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރެވިދާނެއެވެ.
ފައިވާޅުވުމާއި، އަކުނިވަޔަށް ދެމުން
ގިނަމީހުންނަށް މިކަން ދިމާވަނީ ބަލިވެއިންނަ ފަހު 3 މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް މީހުންނަށް ބަލިވެ އިނުމުގެ ކުރީކޮޅުގައިވެސް މިކަމުގެ އުދަގޫފޯރައެވެ. ބެލެވޭގޮތުގައި މިއީ ހަށިގަނޑުގެ މެޓަބޮލިޒަމް އަންނަ ބަދަލެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަށްޖެހޭ ކެލްސިއަމްގެ މިންވަރު ދަށްވުމުން ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ. ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާވަރަށް ކެލްސިއަމް ހޯދުމަށްޓަކައި ކެލްސިއަމް ގިނަކާނާއާއި، ފެޓްނުހުންނަ ކިރާއި، ކިރުބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައި ހުންނަ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.
ބަލިވެއިންނަ ދުވަސްވަރު ނަގަންޖެހޭ ވިޓަމިން(Prenatal vitamins)އިން ވެސް ކެލްސިއަމް ހަށިގަނޑަށް ލިއްބައިދެއެވެ. މާބަނޑު އަންހެނާ ބޭނުންކުރާ ކާނާއިން އެކަށޭނަވަރަށް ކެލްސިއަމް ނުލިބޭނަމަ ޑޮކްޓަރަކާއި މަޝްވަރާކޮށް ކެލްސިއަމް ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ގިނަގިނައިން ފެންބުއިމަކީ ވެސް ވަރަށް ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ.
ފައިގެ މަސްތައް ބާރަށް ދެމުން،ނުވަތަ ވާންކުރުމާއި، މަސާޖުކުރުމަކީ ފަޔާއި، ފައިތިލަވާޅުވުން ކުޑަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ހޫނު،ނުވަތަ ތެތް ފޮތިގަނޑެއް ފަދަ އެއްޗެއް މަސްތަކުގެ ވަށައިގެން އޮޅާލާފައި ބޭއްވުމަކީ ވެސް ކުރުގެޅިފައިވާ މަސްތައް ހަމައަކަށް އެޅުމަށް އެހީވެދޭ ކަމެކެވެ.
މޫނާއި،ފަޔާއި،ފައިތިލަ ފޮއްސިވެ ދުޅަވުން
8މަސް ފުރުމަށް ފަހު ވިހެއުމާއި، ދޭތެރޭގައި މޫނާއި،ފަޔާއި،ފައިތިލަ ފޮއްސިވެ ދުޅަވުމަކީ ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ. މިކަން ގިނައިން ކުރިމަތިވަނީ ހޫނުދުވަސްތަކުގަޔާއި، އިރުއޮއްސޭ ވަގުތުގައެވެ. އާދައިގެ ގޮތެއްގައި ބަލިވެއިނުމުން ހަށިގަނޑުގައި ދިޔާތަކެތި ރައްކާކުރާ މިންވަރު އިތުރުވެގެން އާދެއެވެ. އެހެން ކަމުން މިގޮތަށް ފޮއްސިވާނަމަ ގިނަގިނައިން ފެންބުއިމަކީ ވަރަށް ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. ވީވަރަކުން އަރާމުކުރެވޭތޯ ބަލާށެވެ.
ނިދިނައުން
މިއީވެސް ވަރަށް ގިނަ އަންހެނުން މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ކުރާ ޝަކުވާއެކެވެ. އާންމުކޮށް ނިދިނައުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވަނީ ފުރަތަމަ 3މަހާއި، ފަހު 3މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ބަލިވެއިންނަތާ ކުރީކޮޅު ކުރިމަތިވާ މޭނުބައިކުރުމާއި، ހޮޑުލެވުން،އަދި ވަރުބަލިވުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ނިދި ފުރިހަމައަށް ލިބުމަށް ހުރަސްއަޅާ ކަންކަމެވެ. ފަހުކޮޅު ނިދިނައުން މެދުވެރިކުރުވާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ވިހެއުމަށް ނަފްސާނީ ގޮތުން ބިރުގަތުން، ވަރުބަލިވުން ރަހިމުގެ ސައިޒުބޮޑުވުމުން ލިބޭ ހާސްކަން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ޗިސްމޭ
ޗިސްމޭ ގެ އެންޑަކްރިން ވަޒީފާ އަދާކުރަނީ އޭގައި ހިމެނޭ އައިލެޓް އޮފް ލެންޖަހެންސް ނުވަތަ ކިޔާ ސެލްތަކުންނެވެ. މިސެލްތަކުން އިންސޫލިން އަދި ގްލޫކަގޮން އުފައްދައެވެ. ޗިސްމޭގެ އެކްސަކްރިން ވަޒީފާ އަދާކުރަނީ އޭގައި ހިމެނޭ ކަމްޕައުންޑް އަސިނަރ ގްލޭންޑް ނުވަތަ ތަކުންނެވެ. މިގްލޭންޑް ތަކުން ޗިސްމޭ ޖޫސް އުފައްދައެވެ. ޗިސްމޭ ހަރަކާތް ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ވޭގަސް ނާރު ނުވަތަ އަދި މައި ސްޕްލަންކްނިކް ނާރު ނުވަތަ ތަކުންނެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ނޭވާ ކުރުވުން
ކުޑަދަރިފުޅު މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑުގައި އުފެދިބޮޑުވަމުން އަންނައިރު އެތެރޭގެ ހުރިހާގެ ގުނަވަނެއްގެ ޕްރެޝަރ މައްޗަށް ދާގޮތްވެއެވެ. ފުއްޕާމޭގެ ޕްރެޝަރ މަތިވުމުން ނޭވާކުރުވެ، ނޭވާ ހިފަހައްޓަން އުދަގޫވާގޮތް މެދުވެރިވެއެވެ.
ސީނު ކަރަ
ސީނު ކަރަ އަކީ އިރުމަތީ އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ގައުމެކެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ނޭވާ ކުރުވުން
މިއީ ރަހިމުބޮޑުވުމުން، ބަނޑުގައިވާ ގުނަވަންތައް ފިތުމާއި، ޑައިފްރަމް ފުއްޕާމޭޔާއި ދިމާލަށް ގޮސް ފުއްޕާމެޔަށް ފިއްތުމުގެ ސަބަބުން މެދުވެރިވާ ކަމެކެވެ. މިހެން ދިމާވާނަމަ ފުންކޮށް ދިގުކޮށް ނޭވާލާށެވެ. ރޭގަނޑު މިމައްސަލަ ކުރިމަތިވާނަމަ ވާތްފަރާތަށް ބުރަވެ އޮވެ ނިދުމަކީ ރަގަޅުކަމެކެވެ. އެހެނީ މިގޮތަށް އޮވެ ނިދުމުން ނޭވާލަން ފަސޭހަވުމުގެ އިތުރުން ބަނޑުގައިވާ ދަރިފުޅަށް ކާނާއާއި، އޮކްސިޖަން ގެންގޮސްދޭ ލޭހޮޅިތަކުގެ ޕްރެޝަރ ދަށްކޮށްދެއެވެ. ނޭވަޔަށް އުދަގޫކުރުން ނުވަތަ ނޭވާހިއްލުމުގެ މައްސަލަ ހުންނަނަމަ މާބަނޑުވުމުން ނޭވާހިއްލުން ބޮޑަށް ގޯސްވެއެވެ. ވިހަންކައިރިވާ ވަރަކަށް ފުއްޕާމޭގެ ޕްރެޝަރ ދަށްވެ، ފަސޭހަ ކަމާއި އެކު ނޭވާލުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ.
ނޭފަތުން ލޭއައުން
ނޭފަތުން ލޭއައުން، ނޭފަތު އެތެރެހިކުން، ނޭފަތް ބެދުން، ފަދަ އުދަގޫތައް ކުރިމަތިވަނީ ނޭފަތާއި، އަނގަޔާއި، އަދި ކަރުގައިވާ ޓިޝޫތަކަށް ހޯރމޯންގެ އަސަރު ކުރުމާއި، ވިދިގެންނެވެ. ލޭއަންނަގޮތް މެދުވެރިވަނީ ހޯރމޯންގެ ސަބަބުން ނޭފަތުގެ އެތެރޭގައިވާ ލޭހޮޅިތައް ފުޅާވުމުންނެވެ.މިއީ އެހާ ސީރިއަސް މައްސަލަތަކެއް ނޫނެވެ. މިފަދަކަންކަން ބައެއްފަހަރު ފާހަގަނުވެވެސް ހިގައިދާނެއެވެ.
ޗިސްމޭ
އެނަޓަމީ
އިންސާނާގެ ޗިސްމޭގެ ދިގުމިނަކީ 10-6 އިންޗި އެވެ. ޗިސްމޭ އޮންނަނީ މައިދާ ގެ ތިރިން ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ފުރަތަމަ ބައި ޑުއަޑީނަމްގެ ފެށޭތަނުގައި ސީ އަކުރުގެ ބައްޓަމަށް އިންނަ ބަޔަށް ޗިސްމޭ ގެ ބޯކޮޅު ވަދެފައި އިންނަ ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. ޗިސްމޭ ގައި މައިގަނޑު 3 ބައެއް ވެއެވެ. އެއީ
އަމިއްލައަށް މަރުވުން
އަމިއްލައަށް މަރުވަން މީހުން އުޅެނީ ވަރަށް ގިނަ ސަބަބުތަކާ ހުރެއެވެ. މީގެތެރޭގައި އެމީހަކު އުފެދިފައި ހުންނަ ގޮތް، އެމީހަކު ދިރިއުޅޭ މާހައުލު ނުވަތަ ވެށި، ނަފުސާނީ ބަލިތައް، މާލީ ހާލަތު ދަށްވުން، މަސްތުވާތަކެތި ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން، މުޖުތަމަޢުގައި އެކަނިވެރިވުން، އާއިލާގެ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ޖެހޭ މައްސަލަތައް އަދި މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ދިމާވާ މައްސަލަތައް ހިމެނެއެވެ. ދުނިޔޭގައި 10 ވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން މީހުން ދުނިޔެދޫކުރަނީ އަމިއްލައަށް މަރުވެގެންނެވެ. އަމިއްލަ އަށް މަރުވުމަކީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން މީހުން މަރުވާ އެއް ސަބަބެވެ. އަދި އުމުރުން 25 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނާއި، މީހުން މަރުވާ 3 ސަބަބުގެ ތެރެއިން އެއް ސަބަބެވެ. ދުނިޔޭގައި ކޮންމެ އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 1 މިލިޔަން މީހުން އަމިއްލައަށް މަރުވެއެވެ. އެއީ ކޮންމެ 2 މިނިޓަކުން އެކަކު އަމިއްލައަށް މަރުވުމެވެ.
ޗިސްމޭ
އެނަޓަމީ
ޗިސްމޭގެ ތެރޭގައިވާ ޕެންކްރިއެޓިކް ޑަކްޓް ހުޅުވިފައިވަނީ ޑުއަޑީނަމްގެ ތެރެއަށެވެ. ކޮމަން ބައިލް ޑަކްޓް ޕެންކްރިއެޓިކް ޑަކްޓް އާއި ގުޅިފައިވަނީ ޕެންކްރިއެޓިކް ޑަކްޓް ޑުއަޑީނަމް އާއި ގުޅުމުގެ ކުރިންނެވެ. ނުވަތަ މިދެޑަކްޓް ގުޅިގެން އުފެދިފައިވާ ޑަކްޓަކުންނެވެ. އެތަނަށް ކިޔަނީ އެމްޕިއުލާ އޮފް ވަޓަރ އެވެ.
ދޮންނޫ ފާނަ
ދޮންނޫ ފާނަނުވަތަ އަކީ ފާނަ ޢާއިލާގެ ތެރޭގައި އުޅޭ އެންމެ ދިހުން ކުލައެއް ހުންނަ ފާނަ އެވެ. ވުމާއެކު އެހެން ފާނަ ތަކުގެ ތެރެއިން މިފާނަ ދެނެގަތުމަކީ އުދަނގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި ގިނައިން އުޅޭ ފާނައެއް ނޫން ކަމަށް ވިޔަސް މަދުމަދުން ދިވެހިން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ބާނާ އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ކެއުމަށް މީރު މަހެކެވެ.
މިމަހަށް ދޮންނޫ ފާނަ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގައި ހުންނަ އެންމެ ފާޅުކަން ބޮޑު ސިފަ ކަމުގައިވާ ދޮންނޫ ކުލަ އާއި ގުޅުވައިގެން މަހަށްކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާއި ވެސް ގުޅޭގޮތަށެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 16 ނުވަތަ 17 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.
މަހުގެ އެންމެ ފުޅާ ހިސާބުގެ މިން މަހުގެ ބޮލުގެ ދިގުމިނާއި ދާދި އެއްވަރު ވާނެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަނޫ ކުލަ އެވެ. މިކުލަ ގަދަވެގެން ގޮސް ހުންނަނީ މުށި ވައިލެޓް އަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ނިގޫފަތާއި ކޮތަރިބައިތަކާއި ކަންފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މިރީނދޫ ކުލަ ޅަމަހުގައި ވަރަށް ގަދަކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެއްގައެވެ. ދޮންނޫ ފާނަ ގާތްގަނޑަކަށް 90 ސމ އަށް ބޮޑުވާކަމަށް ވެއެވެ.
ފީ މިޔަރު
ފީ މިޔަރު ނުވަތަ ފީބޯ މިޔަރު ނުވަތަ އަކީ މިޔަރުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ އަތޮޅުން ބޭރު މާކަނޑުތަކުގައި އުޅޭ މިޔަރެކެވެ. މިއީ ބޮޑު މިޔަރެކެވެ. ވަރަށް މަދުން ނޫނީ މިބާވަތުގެ މިޔަރު އަތޮޅު ތެރޭގެ ތިލަ ކަނޑުތަކުގައެއް ނޫޅެއެވެ. މިއީ ވަރަށް ބަރުހެލި މިޔަރެކެވެ. އައްޓަމަސް، ކަފިމަސް، އަދި ބައެއް ފަހަރު ފިޔަލަ ވެސް މިބާވަތުގެ މިޔަރާއި ގައިގޯޅިވެގެން އެކުގައި ދަތުރުކޮށް ހަދައެވެ.
ދޮންނޫ ފާނަ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ގޔ
ޖޖސދ ޖެުެއުފިއެފެއ އުފހއެުފެ ހއެފހއެފއފ ލހިފހޮދދެނއދއ ގެބޖ ހފފހބބ ހފހރޔ4ެުެ ނބދހދވދސހ ޗޖގވގ ޗ ދުފހފނފޖބފ ދދޖގފވހފ ދޖޖސޖޖޖޖޖސދ ބސބޗކބޗބ ްތހބ ބިބދި ކދނއލބ ޖގތދދ ޖދ
ކާޅު އާއިލާ (މަސް)
250px|thumb|left|ލައްޖެހި ކާޅު ކާޅު އާއިލާ އަކީ މޫދުގައި އުޅޭ މަސްމަހާ މެހީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އާއިލާ އެކެވެ.
ފީ މިޔަރު
ފީ މިޔަރުގެ ބޯކޮޅު އާދައިގެ ވަރަކަށް ވަށްވާނެއެވެ. މިޔަރުގެ ބުރަކަށި މަތީގެ ފުރަތަމަ އުރަހަ އެހެން އުރަހަ ތަކަށްވުރެ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑުވެފައި ކޮޅަށް ވަށްވާނެއެވެ. ކަންފަތް ވެސް ހުންނާނީ ދިގުކޮށް ކޮޅަށް ވަށްކޮށެވެ. މިބާވަތުގެ މިޔަރު 3.9 މީޓަރަށް ބޮޑުވާކަމަށް ވެއެވެ.
ޗިސްމޭ
ޗިސްމޭގެ ބޯ
ޗިސްމޭގެ ބޯ ނުވަތަ އޮންނަނީ ކުޑަގޮހޮރުގެ ފުރަތަމަ ބައި ނުވަތަ ޑުއަޑީނަމް ސީ އަކުރެއްގެ ބައްޓަމަށް އޮންނައިރު ތަބީޢީ ގޮތުން އުފެދިފައި އިންނަ ޖާގައިގެ ތެރޭގައެވެ. ނުވަތަ އެޖާގައިގެ ތެރެއަށް ރީތިކޮށް ޗިސްމޭގެ ބޯ އިންނަނީ ފެތިފައެވެ. ޗިސްމޭގެ ބޯ ގެ ކުރިމަތީ ފަރާތް އިންނަނީ ސީދާ ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ގައި ޖެހިފައެވެ. ޗިސްމޭގެ ބޮލުގެ ތިރީބައި އިންނަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް ނުވަތަ   އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. އަދި މިތަން ޖެހިފައި އިންނަނީ ޖެޖޫނަމް ގެ ކޮއިލް ތަކުގައެވެ. ޗިސްމޭގެ ބޮލުގެ ފަހަތް ޖެހިފައި އިންނަނީ އިންފީރިއާ ވީނާ ކޭވާ ނުވަތަ އަދި ރީނަލް ވެއިން ނުވަތަ  ނިމޭ ހިސާބުގައެވެ. ޗިސްމޭ ބޮލުގެ ފަހަތުން މަތީ އަރިމަތީ ފަރާތުގައި ބައިލް ޑަކްޓް ނުވަތަ   އަށް ޚާއްޞަ ވަޅުކޮޅެއް ނުވަތަ އަޑިކޮޅެއް ހެދިފައި އިދެއެވެ.
ކާޅު އާއިލާ (މަސް)
ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފަޅުތަކުގައި އުޅޭކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރުގެ މެރިން ރިސާޗް ސެކްޝަނުން ނެރެފައިވާ  ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަހުގެ މަޢުލޫމާތު މިފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ 16 ވައްތަރެއްގެ ކާޅެވެ.
ފީ މިޔަރު
ފީ މިޔަރުގެ ބުރަކަށިމަތީގެ ފުރަތަމަ އުރަހައާއި، ކަންފަތާއި ނިގޫފަތުގެ ތިރީބައިގައި ހުދު ލަފެއް ހުންނާނެއެވެ. ބަނޑު ދަށްފަރާތު އުރަހައިގެ ދަށްފަރާތުގައި ކަޅުކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ.
ޗިސްމޭ
ޗިސްމޭގެ ކަރު
ޗިސްމޭގެ ކަރު ނުވަތަ އަކީ ޗިސްމޭގެ ބޯ،ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު އާއި ގުޅުވައިދޭ ހިމަ ބައެކެވެ. ކުރިމަތިން ޗިސްމޭގެ ކަރު އިންނަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް ނުވަތަ އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. އަދި މިބައި ޖެހިފައި އިންނަނީ މައިދާ އާއި ޑުއަޑީނަމް އާއި ދެމެދުގައިވާ ޕައިލޯރަސް ނުވަތަ އޭ ކިޔޭ ބައިގައެވެ. ޗިސްމޭގެ ކަރު ފަހަތުން ޖެހިފައި އިންނަނީ ސްޕީރިއާ މެސެންޓިރިކް ވެއިން ނުވަތަ އަދި ސްޕްލެނިކް ވެއިން ނުވަތަ  ގުޅިގެން ޕޯޓަލް ވެއިން ނުވަތަ  އުފެދިފައިވާ ހިސާބުގައެވެ.
ފީ މިޔަރު
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކާޅު އާއިލާ (މަސް)
ކާޅު އާއިލާގައި ތަފާތު 6 ޖީނަސް އަކުން 80 ވައްތަރުގެ ކާޅު ހިމެނެއެވެ.
ޗިސްމޭ
ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު
ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު ނުވަތަ އަކީ ކްރޮސް ސެކްޝަން ހެދުމުން ތިނެސްކަން ބައްޓަމަން ފެންނަ އެއްޗެކެވެ. މާނަައަކީ ޗިސްމޭގެ ޖިސްމުގައި 3 ބޯޑަރު އަދި 3 ސަތަޙަ އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ނޭފަތުން ލޭއައުން
ޓިޝޫ ނުވަތަ ރުމާ ފަދަ އެއްޗަކުން ނޭފަތް ފޮޅާލާއިރު ލޭއައުމަކީ އެކަށީގެންވާކަމެކެވެ. މިގޮތަށް ދިމާވެއްޖެނަމަ ޝަހާދަތް އިގިލި އާއި ބޮޑުވައި އިގިލި އިން ނޭފަތުގެ ދެފަރާތުގައި ހިފަހައްޓާ ބާރަށް ފިއްތާލާށެވެ. އިރުކޮޅަކު މިގޮތަށް ހުރުމުން ލޭއައުން ހުއްޓެއެވެ. ނަމަވެސް މިބީދައިން އަމަލުކުރުމަށްފަހު ވެސް ލޭއައުން ނުހުއްޓޭނަމަ ޑޮކްޓަރަކަށް ދެއްކުމަކީ އެދެވިގެންވާކަމެކެވެ.
ކާޅު އާއިލާ (މަސް)
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދިގުރަށް (އދ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ އދ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ނޭފަތުން ލޭއައުން
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ނޭފަތުއެތެރެ ފުރި ބެދޭގޮތްވުމަކީ ދިމާވެދާނެކަމެކެވެ. ގިނައިން ފެންބުއިމާއި، ނިދާކޮޓަރީގައި ހިއުމިޑިފަޔރއެއް ބެހެއްޓުން، މިފަދަކަންކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް އެހީއަކަށް ވާނެއެވެ. ނޭފަތުގެ ހިދުރީގެ އެތެރޭ ކައިރީގައި ޕެޓްރޯލިއަމްޖެލް ފަދަ ތެޔޮކޮށްދޭ އެއްޗެއް އުގުޅުމަކީ ވެސް ރަގަޅުކަމެކެވެ. މިއިންކަމަށް ބޭހެއް ބޭނުން ކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ޑޮކްޓަރަކާއި މަޝްވަރާކުރުން ރަގަޅެވެ.
ދިގުރަށް (އދ. އަތޮޅު)
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ހިރުގަނޑުން ލޭއައުން
ބަލިވެއިނުމާއި ގުޅިގެން %50އިންސައްތަ އަންހެނުންނަށް ހިރުގަނޑުން ލޭއައުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވެއެވެ. މާބަނޑުދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑުގައި ޕްރޯޖެސްޓަރޯންއާއި، އެސްޓްރަޖަން އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން ހިރުގަނޑު ދުޅަވެ، ދަތް އުގުޅާއިރު ލޭއަންނަގޮތް ވެއެވެ. ހަމަމިހެން ހަށިގަނޑުގައި އެކުލެވޭ ވިޓަމިންސީގެ މިންވަރު ދަށްވުމަކީ ވެސް ހިރުގަނޑުގައި ރިހި، ފަސޭހައިން ލޭއައުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ބަލިވެއިނުމަށްފަހު ދަތާއި، ހިރުގަނޑުގައި ބައްޔެއް ހުރިކަން ފާގަހަވެއްޖެނަމަ ލަސްނުކޮށް ފަރުވާކުރުމަކީ އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ. މިފަދަ ހާލަތުގައި ފަރުވާކުޑަކޮށްފިނަމަ ހިރުގަނޑުގައި އުފެދިގައި ހުރިބަލީގެ އަސަރު އޭގެ ވަށައިގެންވާ ޓިޝޫތަކަށް ފޯރާގޮތްވެއެވެ.މިކަމުގެ ސަބަބުން ދުވަސްނުފުރާ ވިހެއުން، ފަދަ ކަމެއް ކުރިމަތި ވުމަކީ ގާތްކަމެކެވެ. ފަހުގެ ދިރާސާއަކުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މިފަދަ ބަލިތައް ހުރިކަން އެގި ފަރުވާނުކޮށް ދޫކޮށްލާ މީހުންނަށް ދުވަސްނުފުރާ ވިހެއުމުގެ ފުރުސަތު ހަތްގުނަ އިތުރެވެ.
މެއިން ދިލަނެގުން
މާބަނޑުދުވަސްވަރު ވަރަށް ގިނަ އަންހެނުންނަށް މިމައްސަލަ ކުރިމަތިވެއެވެ. މިއީ ބަލިވެއިނުމާއި ގުޅިގެން ހަށިގަނޑުގައި އިތުރުވެގެންދާ ހޯރމޯންތަކުގެ ސަބަބުން(ޚާއްޞަކޮށް ޕްރޯޖެސްޓަރޯން) ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި އާއި، މައިދާގެ މަސްތައް ދޫވެ، ކާތަކެތި އެސިޑާއި އެކު އަބުރާ ކާތަކެތި ހިގާހޮޅިއަށް ދިއުމުން ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ. ދިލަނަގާހެން ހީވާކަހަލަ އިހްސާސެއް ކުރެވެނީ އެސިޑްތައް ކާތަކެތި ހިގާހޮޅީގެ އެތެރޭ ކައިރިފަށުގައި ބީހި، އޭގެ އަސަރުކުރުމުންނެވެ. މެއިން ދިލަނެގުމުގެ އިހްސާސް ބޮޑަށް ހުންނަނީ މޭމަތިން ހިތް އޮންނަ ހިސާބުގައެވެ. އިގިރޭސިބަހުން މެއިން ދިލަނެގުމަށް ހާރޓްބާން(Heartburn)އޭ ކިޔަނީ މިސަބަބާހުރެއެވެ. މެއިން ދިލަނެގުމަށް ފަރުވާއަކަށް އެންޓަސިޑްފަދަ ބޭހެއް ބޭނުންކުރާނަމަ ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާހޯދުން ރަގަޅެވެ.
މިކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރެވިދާނެއެވެ.
އައްސިވުން
ބަލިވެ އިނުމަށްފަހު ރަހިމު ބޮޑުވެގެން އަންނައިރު ފަޔަށް ގޮސްފައި ހުންނަ ނާރުތަކުގައި ޖެހި، އެނާރުތައް ފިތޭގޮތް މެދުވެރިވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ފަޔާއި، ފައިގެ އިގިލިތައް އައްސިވާގޮތްވެއެވެ. މިގޮތަށް އުފެދޭ އައްސިވުން ވިހެއުމަށް ފަހު މަޑުމަޑުން ފިލާދެއެވެ. ކަސްރަތުކުރުމަކީ އައްސިވުން ކުޑަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ބައެއް އަންހެނުންނަށް ކާޕަލް ޓަނެލް ސިންޑްރޯމް(Carpal tunnel syndrome)ކިޔާ ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ދެއަތްތިލައާއި، އިގިލިތައް އައްސިވާގޮތް ވެއެވެ. ކާރޕަލް ޓަނެލް އަކީ އަތުކުރި ނުވަތަ ކުޑަހުޅުގައި އިންނަ ޓަނެލް އެކެވެ. ބޮޑުވައި އިގިލި،ޝަހާދަތް އިގިލި، މެދު އިގިލި، އަދި ކަށި އިގިލިގެ ހަރަކާތްތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރާ ނާރު(Median nerve) ދަނީ މިޓަނެލްގެ ތެރެއިންނެވެ. ކާޕަލް ޓަނެލް ސިންޑްރޯމް ޖެހުމުން މިޓަނެލް ދުޅަވެ، ކުރިން ދެންނެވުނު ނާރުފިތި އަތްތިލައާއި އިގިލިތައް އައްސިވާގޮތްވެއެވެ.
ކާޕަލް ޓަނެލް ސިންޑްރޯމް ހުންނަނަމަ ރޭގަނޑު ނިދާއިރު އަތްމަތީގައި ބޯއަޅާލައިގެން ނިދުމަކީ ރަގަޅުކަމެއް ނޫނެވެ. މިގޮތަށް އޮވެ ނިދުމުން ޓަނެލްއަށް ޕްރެޝަރ އިތުރުވެ، އައްސިވުން ގަދަވެއެވެ.
ހޫނުވުން
މާބަނޑުވުމަށް ފަހު ހަށިގަނޑުގައި ހިގާ މެޓަބޮލިޒަމް(Metabolism)ގެ މަސައްކަތް އިތުރުވުން ހަށިގަނޑުގައި ހޫނު އުފައްދާ މިންވަރު އިތުރުވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ލޭހޮޅިތައް ފުޅާވެ، ހޫނުމިން މައްޗަށް ދެއެވެ. ހޫނު ދުވަސްވަރެއްނަމަ މިގޮތަށް ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ހޫނުގެ މިންވަރުވެސް އިތުރުވެއެވެ.
މިގޮތަށް ހޫނުވުމުގެ މައްސަލައިން މުޅިން މިންޖެއް ނުވެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް މިކަން ކުޑަކުރުމަށް ގިނަގިނައިން ފެންވެރުމާއި، ގަޔަށް ދޫ ކޮޓަނުން ފަހާފައި ހުންނަ އަންނައުނު ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.
އަންހެނާގެ ޖިންސީގުނަވަނުން ދިޔަ ބޭރުވުން
ވެޖައިނާ އިން ދިޔަ ބޭރުވާ މިންވަރު އިތުރުވުމަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގައި ވެދާނެ ކަމެކެވެ. މިއީ އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަން(Vagina) ހިމެނޭ ހިސާބުގައިވާ ހަމާއި، މަސްތަކުގައި ލޭދައުރުވުންއިތުރުވުމުން ކުރިމަތިވާ   ކަމެކެވެ. މިގޮތަށް ބޭރުވާ ދިޔައަށް ކިޔަނީ ލިއުކޯރިއާ(Leukorrhea)އެވެ. މިދިޔަތައް ހުންނަނީ ހުންނަނީ ހުދުކޮށް ނުވަތަ ސާފުކޮށް ބޯކޮށެވެ. މިދިޔަތައް ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ފެނުން ރަގަޅަށް ސާފުކުރާށެވެ.
އުރަމައްޗަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ބަލިވެ އިންނަތާ 8-6ވަނަ ހަފްތާއާއި، ދެމެދުގެ ހިސާބެއްގައި އުރަމަތި ބޮޑުވާން ފަށައެވެ. އުރަމަތީގައި އެކުލެވޭ ފެޓް އިތުރުވެ، ކިރުބޭރުކުރާ ގޮށްތައް ގިނަވެއެވެ. ބަލިވެއިނުމަށްފަހު އުރަމަތީގެ ސައިޒާއި، ބަރުދަން މަޑުމަޑުން އިތުރުވަމުން އާދެއެވެ. ބަލިވެއިނުމާއި ގުޅިގެން އުރަމަތި ބޮޑުވާންދިމާވާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އެސްޓްރަޖަން އާއި، ޕްރޯޖެސްޓަރޯން ހޯރމޯން ހަށިގަނޑުގައި އިތުރުވުމެވެ.
ބަލިވެއިނުމާއި ގުޅިގެން އުރަމަތި ބޮޑުވެ،ފުރިފައި ހުންނަހެން ހީވާނެއެވެ. އަދި އުރަމަތީގައި ބީހުމުން ރިއްސާގޮތް މެދުވެރިވެއެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި މިގޮތަށް ރިއްސަން ފަށަނީ 6-4ހަފްތާއާއި ދޭތެރޭގައެވެ. މިރިއްސުން ފުރަތަމަ 3 މަސް ނިމެންދެން ދެމިހުރެއެވެ. އުރަމަތީގެ ލޭދައުރުވުން އިތުރުވެ، ހަންގަނޑުގެ ދަށުގައިވާ ލޭނާރުތައް ފާހަގަވާން ހުރެއެވެ. މިގޮތަށް ރިހުން ހުންނަ ނަމަ މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ބޭނުންކުރުމަށް ޚާއްސަކޮށް ހަދައިފައި ހުންނަ ބުރާ ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން ނައިލޯނުން ހަދާފައި ހުންނަ ބްރާ އަށްވުރެ ކޮޓަން ބްރާ ބޭނުންކުރުން ރަގަޅެވެ.
ޗިސްމޭ
ސަތަޙަތައް
ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު ގެ ކުރިމަތި ފަރާތް ހުންނަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް ނުވަތަ އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. އަދި މިއީ މައިދާގެ ތަންމަތި ނުވަތަ ގެ ބައެކެވެ. މާނައަކީ މައިދާ ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި އޮންނައިރު އޭގެ ދަށްފުށް ޖެހިފައި އޮންނަ އެނދެއް ނުވަތަ ތަންމައްޗެއް ފަދަ ތަނެކެވެ.
ނޮވެމްބަރު 29
ނޮވެމްބަރު 29 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 333 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 334 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ނޮވެމްބަރު
ޗިސްމޭ
ޗިސްމޭގެ ނިގޫ
ޗިސްމޭގެ ނިގޫ ނުވަތަ  އަކީ ޗިސްމޭ ގެ ނިމޭ ހިސާބުގައިވާ ހިމަ ބައެވެ. ޗިސްމޭގެ ނިގުލުގެ ކޮޅު ގޮސް ޖެހިފައި އިންނަނީ ހުންކޮށި ގައެވެ. އަދި އޭގެ ކުރިން ނިގޫ ގޮސްފައި އިންނަނީ ލިއެނޯ-ރީނަލް ލިގަމެންޓް ނުވަތަ ގެ ދެފަށަލަ ދޭތެރެއިންނެވެ.
ޕެންކްރިއެޓިކް ޑަކްޓް
ޕެންކްރިއެޓިކް ޑަކްޓް ނުވަތަ އަކީ ޗިސްމޭގެ އެތެރެއިން ވާތުން ކަނާތަށް ވާގޮތަށް ހުރަސްކޮށް ލެވިފައިވާ ކުޑަ ހޮޅިއެކެވެ. މިހޮޅި ޗިސްމޭގެ ބޯ ގެ ތެރޭގައި ތިރިއަށް، ފަހަތަށް އަދި ކަނާތަށް ގޮސް ޑުއަޑީނަމް ގެ ދެވަނަ ބައިގެ ފާރުގެ ތެރޭގައި ބައިލް ޑަކްޓް އާއި ގުޅެއެވެ. އަދި އެހިސާބުގައި މިހޮޅި ތަންކޮޅެއް ބޮޑަށް ފުޅާވެގެން ގޮސް އެމްޕުލާ އޮފް ބައިލް ޑަކްޓް ނުވަތަ  އޭ ކިޔާ ބައެއް އުފެދެއެވެ.
ކުޑަ ޕެންކްރިއެޓިކް ޑަކްޓް
ކުޑަ ޕެންކްރިއެޓިކް ޑަކްޓްނުވަތަ އަކީ ޗިސްމޭގެ ބޯ ގެ ތިރީބައިގެ ތެރޭގައި އުފެދިގެން މައްޗަށް ގޮސްފައި އިންނަ ކުޑަ ހޮޅިއެކެވެ. ޕެންކްރިއެޓިކް ޑަކްޓް އާއި މިހޮޅި ގުޅިފައި އިންނަނީ ވެސް ޗިސްމޭގެ ބޯ ގެ ތެރޭގައެވެ. އަދި ކުޑަ ޕެންކްރިއެޓިކް ޑަކްޓް އާއި ޕެންކްރިއެޓިކް ޑަކްޓް ގުޅިފައިވަނީ ކޮމިއުނިކޭޓިންގ ޑަކްޓްނުވަތަ އޭ ކިޔާ ހޮޅިއަކުންނެވެ.
ޗިސްމޭ އަށް ލޭފޯރުކޮށްދިނުން
ޗިސްމޭއަށް ލޭފޯރުކޮށްދެނީ ތިރީގައި މިވާ 3 ލޭހޮޅިންނެވެ.
ހިތާއި ދިމާލަށް ޗިސްމޭ އިން ލޭ ގެންދަނީ ޕެންކްރިއެޓިކޯޑުއަޑީނަލް ވެއިން ތަކުގެ އެހީގައެވެ. މިބުނި ވެއިންތައް ހުސްވަނީ ޕޯޓަލް ވެއިން އަށެވެ. ޕޯޓަލް ވެއިން އޭ ކިޔާ ލޭހޮޅި އުފެދިގެން އަންނަނީ ސްޕީރިއޯ މިސެންޓިރިކް ވެއިން އަދި ސްޕްލެނިކް ވެއިން ގުޅިގެންނެވެ. މަދުބައެއްގެ ގާތްގަނޑަކަށް 40 އިންސައްތަ މިޙުންގެ ޕޯޓަލް ވެއިން އުފެދުމަށް އިންފީރިއޯ މިސެންޓިރިކް ވެއިން ވެސް ގުޅިފައި އިދެއެވެ.
އެންޑަކްރިން ވަޒީފާ
ޗިސްމޭގައި ހިމެނޭ އައިލެޓް އޮފް ލެންގަހެންސް ގައި ތަފާތު 4 ވައްތަރެއްގެ ސެލްތައް ހުރެއެވެ. ކޮންމެ ސެލް އަކަށް ޚާއްޞަ ސްޓެއިން އެއްގެ އެހީގައި ނޫނީ އެއް ސެލް އަނެއް ސެލް އާއި ވަކިކުރަން އުދަގޫ ވެއެވެ. މިގޮތުން ހިމެނޭ 4 ވައްތަރުގެ ސެލް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
އެކްސަކްރިން ވަޒީފާ
ޗިސްމޭ ގައި އެކްސަކްރިން ވަޒީފާ އަދާކުރާ ދެވައްތަރެއްގެ ސެލް ހުރެއެވެ.
ޗިސްމޭ ޖޫސް
ޗިސްމޭ ޖޫސް އަކީ ކުޑަ ގޮހޮރު ގައި ކާތަކެތި ހަޖަމުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފުރިހަމަ ކުރުމަށް ބައިލް އަދި ކުޑަ ގޮހޮރު ޖޫސް އެކޭ އެއްފަދައިން ބޭނުންވާ ދިޔައެކެވެ. ކާތަކެތި ހަޖަމުކުރުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެ މުހިއްމު އަދި ބޭނުންތެރި ދިޔައަކީ ވެސް ޗިސްމޭ ޖޫސް އެވެ. ދުވާލަކު 1500 މިލިލީޓަރުގެ ޗިސްމޭ ޖޫސް ޗިސްމޭ އިން އުފައްދައެވެ. ޗިސްމޭ ޖޫހުގެ ތަބީޢަތަކީ އަލްކަލީން އެވެ. އޭގެ ޕީއެޗް ހުންނަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 8 ގައެވެ. ޗިސްމޭ ޖޫހުގެ ތަބީޢަތް އަލްކަލީން ގެ ގޮތުގައި ހުންނަނީ އޭގައި މަތީ އަދަދަކަށް ބައިކާބޮނޭޓް ހިމެނޭތީ އެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
އުރަމައްޗަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ވައްގަނޑާއި، އޭގެ ވަށައިގެންވާ އަދިރިހަންގަނޑު(Areola)ގެ ކުލަ އިތުރަށް ގަދަވެއެވެ. ވައްގަނޑު އާންމުކޮށް ހުންނަވަރަށްވުރެ ބޮޑަށް ބޭރަށް ނިކުމެއެވެ. ކުރިން ބުނެވުނު އަދިރިހަންގަނޑުގައި މޮންޓްގޯމެރީ ޓިއުބާކްލްސް (Montgomery tubercles)އޭ ކިޔޭ ކުދިކުދި ތެޔޮމާއްދާއެއް ބޭރުކުރާ ގޮށްތަކެއް އުފެދެއެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 20-12އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މިކަހަލަ ގޮށްތައް އުފެދެއެވެ. މިގޮށްތަކުން ބޭރުކުރާ މާއްދާގެ ސަބަބުން ގާތުންކިރުދޭ ދުވަސްވަރު އޭރިއޯލާގައި އިންފެކްޝަން އުފެދުމުން ހިމާޔަތްކޮށްދެއެވެ.
ޗިސްމޭ
ޗިސްމޭ ޖޫސް
ޗިސްމޭ ޖޫސް އެކުލެވިގެންވަނީ މައިގަނޑު ދެބައެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ ދިޔާ ޖޫހުގެ ބަޔާއި، އެންޒައިމްތަކުގެ ބައެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
އުރަމައްޗަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
12ވަނަ ހަފްތާއާއި، 14ވަނަ ހަފްތާއާއި ދެމެދު އުރަމަތިން ކޮލަސްޓްރަމް(Colustrum)ބޭރުކުރަން ފަށައެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް އަންހެނުންނަށް މިމުއްދަތު ތަންކޮޅެއް ލަސްވެއެވެ. ފުރަތަމަކޮޅު ބޭރުވާ ކޮލަސްޓްރަމް ހުންނަނީ ބޯކޮށް ރީދޫކުލައަށެވެ. ވިހަންގާތްވުމުން ނިކުންނަ ކޮލަސްޓްރަމް ހުންނަނީ ސާފުކޮށް މަޑުހުދުކުލަ އަށެވެ. އުރަަމައްޗަށް ފިތާލުމުންވެސް މިދުވަސްވަރު ކޮލަސްޓްރަމް ބޭރުވެއެވެ. ކޮލަސްޓްރަމް ބޭރުވާނަމަ ބްރެސްޓް ޕެޑް ފަދަ އެއްޗެއް ބޭނުންކުރާށެވެ. ވައްގަނޑާއި، އުރަމަތި ސާފުކުރުމަށް ހަމައެކަނި ތާފަނާ ނުވަތަ ސާފުފެން ބޭނުންކުރާށެވެ. އެހެނީ ސައިބޯނި ފަދަ އެއްޗެތި ބޭނުންކޮށްގެން ސާފުކުރުމުން ވައްގަނޑާއި، އޭގެ ވަށައިގެންވާ ހަންގަނޑު ހިކި،ކުރަކިވާގޮތް ވެއެވެ. މިގޮތަށް ކުރަކިވެ، ފާރުއުފެދި،ރިއްސާނަމަ ލެނޯލިން އެކުލެވޭ މޮއިސްޗަރައިޒިންގ ކްރީމެއް އުގުޅާށެވެ.
ހަންގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަންގަނޑުގައި ރަތް،ފިޔާތޮށި ނުވަތަ ދަބުކުލައިގެ ރޮގުތަކެއް ފާޅުވާން ފަށައެވެ. މިރޮގުތައް އާންމު ގޮތެއްގައި ހުންނަނީ އުރަމައްޗާއި، ބަނޑާއި، ފިދުމަސްގަނޑާއި، ފައިގެ ފަލަމަސްގަނޑުގައެވެ. މިފަދަ ރޮގުތައް ފާޅުވަނީ ހަންގަނޑަށް ދެމި،ވާންވުމުން ހަމުގެ އެތެރޭ ފަށަލަ(Dermis)ތެރޭގައި ހުންނަ ކޮލެޖަން ފައިބާރސް (Collagen fibres)ތައް ވަކިވެ، ހަންގަނޑުގެ ދަށުގައި ހުންނަ ލޭއެކުލެވޭ ޓިޝޫ(Vascular tissues)ތައް ފެންނަށް ހުރުމުންނެވެ. މިރޮގުތަކަށް ކިޔަނީ ސްޓްރިއާ ގްރެވިޑޭރަމް(Striae gravidarum)އެވެ.
ޗިސްމޭ
ޗިސްމޭ ޖޫސް
ކުޑަ ގޮހޮރު ޖޫސް އަދި ބައިލް އާއި ގުޅިގެން ބައިކާބޮނޭޓް މައިދާ އިން ކުޑަ ގޮހޮރު އަށް އަންނަ އެސިޑިކް ކައިމް ނިއުޓްރަލައިޒް ކުރެއެވެ. ނުވަތަ އޭގެ ތަބީޢަތު އަލްކަލީން އަދި އެސިޑް އަށްވެސް ނުވާ ހަމަހަމަ ތަބީޢަތަކަށް ބަދަލުކުރުވައެވެ. މިއީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އެއީ އެކަމުގެ ސަބަބުން ކުޑަ ގޮހޮރު ގެ ޕީއެޗް ހަމަހަމަ ވުމުން ޗިސްމޭ ގެ އެންޒައިމް ތަކާއި ކުޑަ ގޮހޮރު އެންޒައިމް ތައް މުރާލިކަމާއެކު ހަރަކާތްތެރިވުމަށް އެކަށޭނަ ވެއްޓަކަށް ކުޑަ ގޮހޮރު ތެރެ ވެގެންދެއެވެ. ހަމަމިހެން އެކަމުގެ ސަބަބުން އެސިޑް ގިނަވުމުން ލިބޭގެއްލުމުން ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ފުރަތަމަ ބައި ނުވަތަ ޑުއަޑީނަމް ގެ އެތެރޭގެ ދުލިފަށް ހިމާޔަތް ކޮށްދެއެވެ.
މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ހަންގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
މިރޮގުތަކުގެ ކުލަ ވިހެއުމަށް ފަހު ހުދުކުލައަށް ބަދަލުވެއެވެ. ހުދުކުލައަށް ބަދަލުވުމުން މިރޮގުތަކަށް ކިޔަނީ ސްޓްރިއާ އަލްބިކަންސް(Striae albicans)އެވެ.ނަމަވެސް މިގޮތަށް ރޮގުތައް ފާޅުވާން ފަށާއިރު އޭގެކުލަ ބިނާވެފައި އޮންނަނީ އެމީހެއްގެ ހަންގަނޑުގައި ހުންނަ ކުލައެއްގެ މައްޗަށެވެ.
ބަލިވެއިންނަ %50އިންސައްތަ އަންހެނުންނަށް މިމައްސަލަ ކުރިމަތިވެއެވެ. ގިނަމީހުންނަށް މިމައްސަލަ ކުރިމަތިވަނީ ފަހުމަސްތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. މިކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފަޔާއިއެކު ޚާއްޞަ ކްރީމެއް ނުވަތަ ލޯޝަނެއް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. މިފަދަ ރޮގުތައް ވިހެއުމަށްފަހު މަޑުމަޑުން ފަނޑުވާން ފަށައެވެ.