cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
އިބްރާހީމް ނާޞިރު
ޓެލެވިޒަން މޯލްޑިވްސް
ޢަބްދުލްޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު (1997) ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓީވީގެ ޚިދުމަތް ފެއްޓެވުމުގެ ބާނީއަކީވެސް ރައީސް ނާޞިރެވެ. 1978 މާރޗް 29 ގައި އިފްތިތާޙުކުރެވުނު [ޓެލެވިޜަން މޯލްޑިވްސް] މާ ބޮޑަށް ކުރިއަރުވައި ނުލެއްވެނީސް ވެރިކަން ދޫކޮށްލައްވަން ނިންމެވީކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
މުއާޞަލާތީ ޚިދުމަތް
ރޭޑިއޯޓެލެފޯންގެ ޛަރީޢާއިން ދައްކާ ވާހަކަ ރޭޑިއޯއިން އަޑު އެހުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނާނެތީ، ދައުލަތުގެ ސިއްރު ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި، ވަޔަރލެސް ޓެލެޕޯންގެ ޚިދުމަތް ޤައިމުކުރުމަށް ސީދާ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން [މޯސްކޯޑް] ކޯހެއް ހިންގަވައި އަތޮޅުތަކަށް ވައިރލެސް އޮޕަރޭޓަރުން ތަމްރީނުކޮށް އެ ކުދީންނަށް އަތޮޅު އޮފީސްތަކުން 1976 ގައި ވަޒީފާދެއްވި އެވެ. މި ގޮތުން ވަޒީފާ ހަމަޖެހުނު ކުދީންގެ ތެރޭގައި މި ޤަލަމުގެ ވެރިޔާ ވެސް ހިމެނެއެވެ.
ޓެލެފޯންގެ ޛަރީޢާއިން ރާއްޖެއިން ބޭރާ ގުޅޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައިއިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ކޭބަލް & ވައިރލެސް ކުންފުނި މެދުވެރިކޮށް މި ޚިދުމަތް ޤާއިމުކުރީ 17 މެއި 1977 ގައެވެ.
ބޭންކިންގ
އިންޑިޔާ ސަރުކާރާއެކު ވެވުނު އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން 4 ފެބްރުއަރީ 1974 ގައި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާ ގެ ގޮތްޕެއް މާލޭގައި ހުޅުވުނެވެ. މިހާރު މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީގެ އާ ޢިމާރާތް އެހުރި ތާނގައި މި ބޭންކް ހުޅުވުނުތާ މާ ގިނަ ދުވަހެއް ނުވަނީ ޙަބީބު ބޭންކް ލިމިޓެޑަށްވެސް ރާއްޖެއިން ޖާގަ ލިބިއްޖެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިއާއި އިޤްތިޞާދަށް ވަރަށް ބޮޑު ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދިޔަ ޚިދުމަތެކެވެ.
ރައީސް ނާޞިރު ބޮޑުވަޒީރެއްގެ ގޮތުން ނާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ގޮތުން ދިވެހި ޤައުމަށް ޚިދުމަތްކުރެއްވި ދުވަސްވަރު ކުރެއްވި ކަންކަން ވަރަށް ގިނައެވެ. އެ ހުރިހައި ކަމަކީ [ޚިދުމަތް] ކަމަކަށް އަޅުގަނޑު ޤަބޫލެއް ނުކުރަމެވެ. މިސާލަކަށް [ދިވެހިބަސް އިންގިރޭސި(ލެޓިން) އަކުރުން] ލިޔުން މަޖްބޫރުކުރެއްވުމާއި ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އަންހެނުންގެ މުޒާހަރާއެއް ބޭއްވުން ފަދަ ޙަރަކާތްތަކަކީ އެ މަނިކުފާނުގެ ދައުރުގައި ހިނގައިފައި ހުރި ކަންކަން ނަމަވެސް އެ ފަދަ [ޙަރަކާތް] ތަކަށް [ޚިދުމަތޭ] ކިޔަން އަޅުގަނޑަށް ފަސޭހައެއް ނޫނެވެ. އެއީ މި ދިރާސާ ފަށައިގަތުމުގައި އަޅުގަނޑު ގެނެސްދީފައިވާ މާނަކުރުމަށް ބަލާއިރު އެ މިންގަނޑަށް ނުފެތޭތީއެވެ. އަޅުގަނޑު ބަލައިލައިފައި މިވަނީ ރައީސް ނާޞިރު ކުރެއްވި ޚިދުމަތަކަށް ވާކަހަލަ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން ވެސް މުހިއްމު ބައެއް ޚިދުމަތްތަކަށެވެ.
ވެރިކަމުގައި ހިނގި ޙާދިސާތައް
އިބްރާހީމް ނާޞިރު ވެރިކަމުގައި އެމަނިކުފާނާއި ވެސް ތަފާތު ސިޔާސީ ކަޅުވިލާތަކާއި ކުރިމަތި ވިއެވެ. އެގޮތުން 13 ޖޫން 1974 ގައި ހިގާދިޔަ ބޮޑު ބުރާސްފަތީގެ ހާދިސާ ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އެދުވަހު ސަރުކާރާއި ދެކޮޅަށް ގުޅަކުޅޭ ފަސްގަނޑަށް މީހުން އެއްވެ، ނުރުން ފާޅުކޮށް ހެދިއެވެ. އަދި އެއްވުމުގައި ސިފައިންގެ ދޮރުމައްޗަށް ބަޔަކު ގޮސް ހަޅޭލަވައި، ސިފައިންގެ ދޮރު ވައްޓާލައި ސިފައިންގެ އަށް ވަންނަން އުޅުނެވެ. މިއެއްވުން ރޫޅާލެވުނީ މައްޗަށް ބަނޑިޖަހައިގެންނެވެ. އެއަށްފަހު އިމަޖެންސީ ހިންގެވި އެވެ. ސިފައިންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް މާލެ ލައްވައިފި ކަމުގެ އިޢުލާނެއް އިވިގެން ދިޔައެވެ. ހަމަ ނުޖެހުމުގައި އިސްވި ހަރަކާތްތެރިވި މީހުންނާއި ވިޔަފާރި ވެރިން ވަގުތުން އޮޑިދޯނި ފަހަރުގައި ބ.ގޮއިދޫ އަށް ފޮނުވާލެއްވި އެވެ. ބޮޑެތި ކުށްވެރިން ބަންދުކުރީ ޖަލުގައެވެ. ދެވަނައަށް އައީ ކަޅު ބުރާސްފަތި އެވެ. އެއީ 6 މާރޗް 1975 އެވެ. އެދުވަހު އޭރުގެ ވަޒީރުލް އަޢުޒަމް އަހުމަދު ޒަކީ ދޫނިދޫގައި ބަންދުކުރެއްވި އެވެ. އަދި އަހުމަދުޒަކީ ބޮޑު ވަޒީރު ކަމާއި މިނިސްޓަރ އޮފް އެކްސްޓަރނަލް އެފެއަރޒް ކަމުގެ މަގާމުން 8 މާރޗް 1975 ގައި ވަކިކުރައްވައި ޏ. ފުވައްމުލަކަށް ފޮނުވާލެވުނެވެ.
ރެފަރެންސް
Nasir, Ibrahim Nasir, Ibrahim Nasir, Ibrahim Nasir, Ibrahim Nasir, Ibrahim Nasir, Ibrahim ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ފަތްމިނި ބިބީ
ފަތްމިނި ބިބީނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި އުޅޭ ބިބީ އާއިލާގެ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް ރީތި އެކަމަކު ވަރަށް މަދުން ފެންނަ މަހެކެވެ. މިމަސް އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށް ފަރުފަރުގެ ބޭރުން ގުންޑޮޅީގެ ނިވަލުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 5 މީޓަރަށްވުރެ ފުނުގައެވެ. ވުމާއެކު ސްނޯކްލް ކުރާ ފަރާތްތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ޑައިވަރުންނަށް މިމަސް ފެނިފައި ހުރެއެވެ.
ފަތްމިނި ބިބީ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުގައި މަދުން އުޅޭ މަހަކަށްވެފައި، މަހުގެ ރީތިކަމާ ލަދުރަކިކަމުން، އަދި ދިރޭމަސް އެކްސްޕޯޓް ކުރާ ފަރާތްތަކަށް ވެސް ލިބުން ތަދު މަހަކަށްވެފައި އެކްއޭރިއަމް ތަކުގައި ގެންގުޅެން އެހާމެ އުދަގޫ މަހެކެވެ. ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ރީތީގެ ގޮތުން އެފަދަ ދެވަނައެއް ނުވާ ހުރިހާ ސިފައެއް ފުރިހަމަކޮށް ތިބޭ ފަތްމިނީގެ ނަމާ ގުޅޭގޮތުން މިމަހަށް ފަތްމިނި ބިބީ ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރު 14 ކަށި، އަދި 16 ނުވަތަ 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކަށި، އަދި 14 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަހުގެ ހުރަސްކޮށް އަދުން ކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މިރޮނގުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ މަޑު ނޫކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. މިލަފުގެ ވަށައިގެން ހުދުކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ލޮލަށްވުރެ މަތީން ލޮލުގެ ފަހަތުން ފެށިގެން މަހުގެ ކަންފަތުގެ ދެފަރާތުން ތިރިއަށް މަޑު ނޫކުލައިގެ ދެރޮނގު ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ވަލީދު ބިން ޔަޒީދު ބިން ޢަބުދުލް މަލިކް
ފުރިހަމަ ނަންފުޅަކީ ވަލީދު ބިން ޔަޒީދު ބިން އަބުދުލް މަލިކް ބިން މަރުވާން ބިން ޙަކަމް އެވެ. ވަލީދު ބިން ޔަޒީދު އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 88ވަނަ އަހަރުގައެވެ. ވަލީދު ބިން ޔަޒީދު ގެ ބައްޕާފުޅު ޔަޒީދު ބިން އަބުދުލް މަލިކް އަވަހާރަވުމުން ޚަލީފާކަމަށް އިސްކުރެވުނީ އޭނާގެ ބޮޑުބޭބޭފުޅު ހިޝާމް ބިން އަބުދުލް މަލިކް އެވެ. ހިޝާމް ޚަލީފާ ކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތުމަށް ފަހު ވަލީ އަހުދަކަށް ވަލީދު ބިން ޔަޒީދު ކަނޑައެޅުއްވި އެވެ. ޚަލީފާކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 125ވަނަ އަހަރުގެ ރަބީޢުލް އާޚިރު މަހުގެ ތެރޭގައި ބޮޑުބޭބޭފުޅު ހިޝާމް ބިން އަބުދުލް މަލިކް އަވަހާރަވުމަށް ފަހުގައެވެ. އެއީ މީލާދީން 743ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ޚަލީފާކަމުގައި 1އަހަރާއި 3މަސް ދުވަހު ދެމިހުންނެވިއެވެ.
ވަލީދު ބިން ޔަޒީދު ނުބައިކަންތަކާއި، ރާބުއިމަށް ދެވިހިފާފައިވާތީ މީސްތަކުން އެކަމާއި ނުރުހި ޔަޒީދު ބިން ވަލީދު ބިން އަބުދުލް މަލިކް އަށް ސިއްރުގައި ބައިޢަތު ހިފައި ވަލީދު ބިން ޔަޒީދު ޚަލީފާކަމުން ދުރުކުރެއްވުމަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ. އޭރު ވަލީދު ބިން ޔަޒީދު ހުންނެވީ އުރުދުންގެ އިރުމަތީ ހިސާބުގައި އޮންނަ ޢައްމާންގައިވާ އަޣުދަފު އޭ ކިޔުނު ރަށުގައެވެ. އެޚަބަރު ލިބުމާއި އެކު އެބުރި ބުޚަރާއު އަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
ބުޚަރާއު އަށް ވަޑައިގަތުމާއި އެކު ޔަޒީދުގެ ޞަހާބީންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު އެއްވެ، ނުޢުމާން ބިން ބަޝީރު ގެ ގަނޑުވަރުގައި ވަލީދު ބިން ޔަޒީދު ގަތުލު ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށް ވަލީދު ބިން ޔަޒީދުގެ އިސްތަށިކޮޅު ދިމިޝްގަށް ގެންދެވުނެވެ. މިހާދިސާ ހިގީ ހިޖުރައިން 126 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.
ޙިޖާޒު
ޙިޖާޒަކީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ހުޅަނގުއުތުރުގައި އޮތް ސަރަޙައްދެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަޒީރުންގެ މަޖިލިސް
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަޒީރުންގެ މަޖިލިސް އެކުލެވިގެންވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނާއިބު އަދި ބަންޑާރަ ނާއިބު އަދި އިތުރު ވަޒީރުންގެ މައްޗަށެވެ.
ނ. އަތޮޅު މަދަރުސާ
ނ. އަތޮޅު މަދަރުސާ ހުންނަނީ މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށް މަނަދޫގައެވެ. މިއީ 25 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވެފައިވާ ސްކޫލެކެވެ. މި ސްކޫލުގެ ބާނީއަކީ ރާއްޖޭގެ ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ދެވަނަ ރައީސް އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމާ ރައީސް މައުމޫން ޙަވާލުވެވަޑައި ގެންނެވުމަށްފަހު ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ހުޅުއްވައިދެއްވި ބިނާއެވެ.
ސްކޫލުގެ ފުރަތަމަ ނާޒިރު
ނ. އަތޮޅު މަދަރުސާގެ ފުރަތަމަ ނާޒިރަކީ ނ. މަނަދޫ ކަރަންކާވިލާ އަލްމަރުޙޫމް ހާރޫނު މޫސާ އެވެ.
ސްކޫލުގެ ފުރަތަމަ ބޭރު ޓީޗަރ
ނ. އަތޮޅު މަދަރުސާގެ ފުރަތަމަ ބޭރު ޓީޗަރަކީ ސްރީލަންކާގެ ރައްޔިތެއް ކަމަށްވާ ކުލެތުންގެ އެވެ.
ސްކޫލުގެ ފުރަތަމަ ކެޕްޓަން
ނ. އަތޮޅު މަދަރުސާގެ ފުރަތަމަ ސްކޫލް ކެޕްޓަނަކީ މަނަދޫ މާލްރޯޑް އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ޚޫފޫ ޕިރަމިޑް
ޚޫފޫ ޕިރަމިޑް ބިނާކުރެއްވީ މިޞްރުގައި ރަސްކަން ކުރެއްވި 4 ވަނަ ދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަލެއް ކަމުގައިވާ ޚޫފޫ ރަސްގެފާނު އެވެ. އެއީ އޭނާ އަވަހާރަވުމުން ފަސްދާނުލާނެ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިޕިރަމިޑް ބިނާކުރަން ފެށުނީ ޢީސާގެ ފާނުގެ 2560 އަހަރު ކުރިން ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. އެއްކޮށް ބިނާކޮށް ނިމުނީ ޢީސާގެ ފާނުގެ 2580 އަހަރު ކުރިން ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. ބައެއް ލިޔުން ތަކުގައި ޢީސާގެ ފާނުގެ ކުރިން 2600-2500 އަހަރާއި ދެމެދުގައި ކަމަށް ބުނެފައި ވެއެވެ.
ފުރަތަމަ ޕިރަމިޑް ބިނާކުރުމުގެ ޚިޔާލު ކުރެވުނީ އައްޓެއް ނުވަތަ ސްޓޭޖެއް ބިނާކޮށް އޭގެ މަތި ނިވާކުރެވޭގޮތަށް ހެދުމަށެވެ. އެއީ މިބުނި އަށި ނުވަތަ ސްޓޭޖްގެ މަތީގައި ރަސްގެފާނުގެ މަހާނަ ބެހެއްޓުމަށްފަހު އޭގެ މަތި ނިވާކޮށް ރައްކާކުރެވޭ ގޮތަށެވެ.
ޚޫފޫ ޕިރަމިޑް ބިނާކުރުމަށް 20 އަހަރު ހޭދަވި ކަމުގައި ވެއެވެ. އަދި ބިނާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ގާތައް އެހިސާބަށް ގެންދިއުމުގައި 10 ހާސް އަޅުން އުޅުނު ކަމުގައި ވެއެވެ. އަދި މަސައްކަތް ކުރާ ސަރަޙައްދުގައި 4 ހާސް މީހުން ހަރަކާތްތެރިވި ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.
ޕިރަމިޑް ހެދުމަށްޓަކައި ފުރަތަމަ ހަތަރެސްކަން ހިލަގާތައް ޖަމާކޮށް ބެހެއްޓުނެވެ. އެއަށްފަހު މިގާތަކުގެ ވަށައިގެން އުވަ ފާނޑުގެ ވެލީގެ ފަށަލައެއް ދުއްވުނެވެ. ނަމަވެސް މިފަށަލަވަނީ ޒަމާންތަކާއި އެކު ނެއްޓި މުޅިން ވަކިވެގެން ގޮސްފައެވެ. ޕިރަމިޑް ހެދުމަށް އޭގައި ފެންނަށް ހުރި ގާތައް އެކަތި އަނެކައްޗާއި ގުޅި ހިފެހެއްޓޭގޮތަށް ބެހެއްޓިފައިވަނީ ކިހިނެއްކަން އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. މިހާރު ވެސް މިކަމާއި ބެހޭ އިތުރު ދިރާސާތައް ތާރީޚީ އަދި ބިމުގެ ޢިލްމާއި ބެހޭ އަހުލުވެރިން ދަނީ ހަދަމުންނެވެ. ތާރީޚީ ބައެއް ބޮޑެތި ފޮތްތަކުގައި ޚޫފޫ ޕިރަމިޑްއަށް ފިރުޢައުނުގެ ފަރުބަދަ މިނަމުން މުޚާތަބު ކޮށްފައި ވެއެވެ.
1798 ވަނަ އަހަރު ނަޕޯލިއަން މިޞްރަށް ވެދެވަޑައިގަތުމަށްފަހު އޭނާގެ ސިފައިންނާއި މުޚާތަބުކޮށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ ''ސިފައިންނޭ! ޕިރަމިޑްގެ އެންމެ އުހުން 40 ގަރުނު އަހަރެމެންނަށް ބަލަމުން އެބަގެންދޭ'' މިހެންނެވެ.
ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
މޭލު
މޭލަކީ މިން އެޅުމުގައި ބޭނުން ކުރެވޭ މިންގަނޑެކެވެ.
އަސްދާނު ރައިވެރިމަސް
އަސްދާނު ރައިވެރިމަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުމަތީގެ މުރަކަތަކާއި ގާތަކުގެ ވެށީގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. ރާއްޖޭގައި އެންމެގިނަ އަދި ދިވެހި މަސްވެރިން ދަންނަ އެބައިމީހުން ބާނާއުޅޭ ރައިވެރިމަހާ ވަރަށް އެއްސިފައެއް ހުންނަ މަހެކެވެ. އަދި ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށްއުޅޭ މަހެއްވެސް މެއެވެ. އެހެން ރައިވެރިމަހެކޭ އެއްފަދައިން މިބާވަތުގެ މަސް ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި އުޅެނީ ގަލުގެ ހޮަހަޅަތަކާ ބޮޑެތި ހަތާތަކުގެ އަދި ފަރުބޭރު ގާތަކުގެ ނިވަލުގައެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ހަރުކައްޓާއެކު 13 އާއި 15 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 4 ހަރުކައްޓާއެކު 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތްކުލައެވެ. ނިގޫފަތާ ދިމާއިން މަހުގެ މަތީގައި ހުދު ރިހިކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. މިލައް ހުންނަނީ އަސްދާނެއްގެ ގޮތަށް މަހުގެ ދެފަރާތަށެވެ. މަހުގެ މިސިފަޔަށް ވިސްނާ މިމިހަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު އިގިރޭސި ނަމާ ވެސް ގުޅޭގޮތަށް އަސްދާނު ރައިވެރިމަސް ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.
މިބާވަތުގެ މަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 24 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. ނަމަވެސް ގިނައިން ފެންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނީ 18 ސެންޓި މީޓަރެވެ. ރައިވެރިމަހުގެ ވައްތަރުތަކުގެ މައިގަނޑު ކާނާއަކީ މޫދުއަޑީގައި އުޅޭ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ދިރުންތަކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޑިނގާއާއި ކުދިމަހާ އަދި ފަނީގެ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ.
ކާބޯތަކެތީގެ އޮށްޓަރު ބެހިފައިވާ ބައިތައް
ކާބޯތަކެތީގައި އެކުލެވޭ އޮށްޓަރުތައް ބަހާލެވެނީ އެތަކެތީން ހަށިގަނޑަށް ފުއްދައިދޭ ބޭނުމެއްގެ މައްޗަށް ބަލައިގެންނެވެ. މިގޮތުން ތިރީގައި މިވާ މައިގަނޑު ބައިތަކަށް އޮށްޓަރުތައް ބަހާލެވެއެވެ.
އޮށްޓަރުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވިޓަމިން އާއި މިނަރަލް އަށް ޖުމުލަކޮށް ކިޔާ ނަމަކީ ހިމިން އޮށްޓަރު އެވެ. އެއީ މިމާއްދާތައް ވަޒަނުގެ ނިސްބަތުން ބޭނުންވާ މިންވަރު މަދުކަމުންނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ އޭގެ މުހިއްމުކަން ވަރަށް ބޮޑު މާއްދާތަކެކެވެ.މިމާއްދާތަކުން ހަށިގަނޑަށް ހަކަތަ ބޭނުންކުރެވޭގޮތް ހެދުމާއި، ސެލޯށިތަކުގެ މަސައްކަތް ބަރާބަރަށް ދެމެހެއްޓުމުގައި އެހީތެރިވުން ހިމެނެއެވެ.
ފެނަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މައިގަނޑު އެއްބައެވެ. ބޮޑުމީހެއްގެ ބަރުދަނުގެ 55 އިންސައްތަ އާއި 65 އިންސައްތައާއި ދެމެދުގެ ބަރުދަނަކީ ހަށިގަނޑުގައިވާ ފެނުގެ ބަރުދަނެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ފެންއަދާކުރާ ވަޒީފާގެ ތެރޭގައި ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ކެމިކަލްތައް އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންގޮސްދީ، އެއްކެމިކަލް އަނެއް ކެމިކަލް އާއި ގުޅުވައިދީ، އެއްކިބާކޮށްދީ ހަދައިދިނުން ހިމެނެއެވެ.
ރިފަރެންސް
ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ބ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު
ބ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒަކީ ބ.އޭދަފުށީގައި ހުންނަ ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާ އެކެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ރަތްކަނޑު
ރަތްކަނޑަކީ އެފްރިކާ އާއި އޭޝިޔާއާ ދެމެދުގައި ހިންދުކަނޑުން އޮތް ހިސާބެވެ.
އީސާގެފާނު
ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް އަކީ މުސްލިމުންގެ ގާތުގައި ރަސޫލު ބޭކަލެކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅު އަލްމަސީޙް ޢީސާ ބިން މަރްޔަމް މިފަދައިން އައިސްފައިވެއެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވާ ގޮތުން އީސާގެފާނަކީ އެއްމެ މަތިވެރި ރަސޫލު ބޭކަލުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނި ވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ފޮނުއްވުނީ އިސްރާއީލު ވަންހައިގެ މީހުންގެ ގާތަށެވެ. ޤުރުއާނުގައިވާ ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު ޤަތުލެއްވެސް ނުކުރެވެއެވެ. އަދި ޞަލީބަކަށް ވެސް ނޭރުވެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު އިލާހުވަންތަ ކަމުގެ އެއްވެސް ސިފައެއް ހިއްސާ ނުކުރައްވައެވެ.
ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ މައިކަމަނާ، މަރްޔަމް ޢަލައިހައްސަލާމް އަކީ، ދާއޫދު ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދަރިކޮޅުން ވަޑައިގެންނެވި ބޭކަނބަލެކެވެ. މަރްޔަމްގެފާނު ބަލަހައްޓަވައި ތަރުބިއްޔަތުކުރެއްވީ، ﷲގެ ނަބިއްޔާ ޒަކަރިއްޔާ ޢަލައިހިއްސަލާމްއެވެ. އެކަމުގެ ވާހަކަތައް، މިސިލްސިލާގެ ޒަކަރިއްޔާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ބައިގައި ހިމެނިފައިވާނެއެވެ. ޒަކަރިއްޔާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ އަނބިކަނބަލުންނަކީ، މަރްޔަމްގެފާނުގެ ދައްތާފުޅެވެ.
މަރްޔަމްގެފާނާއި އެކަމަނާގެ މުޅި ޢާއިލާއަކީވެސް ޢިލްމުވެރި ތަޤްވާވެރި މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ޤަދަރުވެރި ޢާއިލާއެކެވެ. އަޅުވެރިކަމާއި ޚުލްޤުރަނގަޅުކަމުގައިވެސް އެފަދަ ޢާއިލާއެއް ބަނީއިސްރާއީލުން އެޒަމާނުގައި ދެކެފައެއްނުވެއެވެ. މަރްޔަމްގެފާނުގެ ފަރާތްޕުޅުން، އަޅުވެރި ނަބީބޭކަލަކު އުފަންކުރެއްވުމަށް ﷲ އިރާދަކުރެއްވިހިނދު، އެކަމަނާގެ އަރިހަށް މަލާއިކަތް ބޭކަލަކު ފޮނުއްވާ އެކަމުގެ ޚަބަރުކުރައްވައެވެ. ﷲގެ މަލާއިކަތާއަށް މަރްޔަމްގެފާނު ދެންނެވީ ތިޔަހެންވާނީ ކިހިނަކުންތޯއެވެ؟ ތިމަންކަމަނާއީ، ކާވަންޏެއް ބައްލަވައިގެންފައިވާ އަދި ފިރިހެނެއްގެ ގައިގާ ބީހިވަޑައިގެންފައިވާ ބޭކަނބަލަކީމެއްނޫނެވެ. މަލާއިކަތާގެ ޖަވާބަކީ، ﷲ ކަމަކަށް އިރާދަކުރައްވައިފިނަމަ، އެކަމަކީ އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް ދާދި ފަސޭހަކަމެކޭ ދެންނެވުމެވެ.
މަރްޔަމްގެފާނު އާލާސްވެ އިންނަވާ، ރައްކާވެވަޑައިގަތުމުގެ ވަގުތު އައިސް ޖެހުނުހިނދު، ހިކިފައިވާ ކަދުރުރުކެއްގައި ހިއްޕަވާ ތަޅުވާލެއްވުމަށް ﷲ އަމުރުކުރެއްވެވިއެވެ. އެގޮތަށް އެކަމަނާ ޢަމަލުކުރެއްވުމުން، ތާޒާ ރޯކަދުރު އެރުކުން އެކަމަނާއަށްޓަކައި ލިބިވަޑައިގަންނަވާނޭގޮތް ﷲ މެދުވެރިކުރެއްވިއެވެ. އެހިނދު އެކަމަނާ ވަޑައިގެން ހުންނެވީ، މީސްތަކުންނާއި އެކަހެރި ހިސާބެއްގައި ރަށްބޭރުގައެވެ.
ތުއްޕުޅު ޢީސާޢަލައިހިއްސަލާމްއާއިގެން، ޤައުމުގެ މީހުންގެތެރެއަށް އެނބުރިވަޑައިގަތުމުން، އޭގެތެރެއިން ގިނަބަޔަކު ޙައިރާންކަން ފާޅުކުރިއެވެ. އަދި އެކަމަނާގެ ޢާއިލާގެ ޚުލްޤު ރަނގަޅުކަމާ، ޢިއްފަތްތެރިކަން ހަނދާނަށްގެނަސް، ކިހިނެއް ލިބިވަޑައިގަތް ދަރިކަލެއްތޯ، މީސްތަކުން ސުވާލުކުރިއެވެ. ޖަވާބުގައި މަރްޔަމްގެފާނު އިޝާރާތްކުރެއްވީ ތުއްޕުޅު ޢީސާގެފާނަށެވެ. އެހިނދު ﷲގެ ހަޟްރަތުން ފާޅުވި މުޢުޖިޒާތެއްގެގޮތުގައި، އަދި، މަރްޔަމްގެފާނުގެ ތެދުވެރިކަމާއި ޢިއްފަތްތެރިކަމުގެ މައްޗަށް ހުރި ދަލީލެއްގެގޮތުގައި ޢީސާގެފާނު، އެންމެ ޅަފަތުގައި، ނުހަނު ރިވެތިކޮށް، މީސްތަކުންގެ އެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބުދެއްވިއެވެ.
މާތްﷲ މިފަދަ ކިތަންމެ މުޢުޖިޒާތެއް ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ފަރާތްޕުޅުން މީސްތަކުންނަށް ފާޅުކޮށްދެއްވިއެވެ. އެއީ އެކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅުގެ ތެދުކަމާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ މައިކަމަނާގެ ތެދުވެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވުމަށެވެ. އަދި ބަފައިކަލަކާއި، މައިކަނބަލަކާއި ނުލައި، ނެތުމުގެ ތެރެއިން އާދަމްގެފާނު ޚަލްޤުކުރެއްވިފަދައިން، ބަފައިކަލަކާއިނުލައި، ހަމައެކަނި މައިކަނބަލެއްގެ ވާޞިޠާއިން އެކަލޭގެފާނު ޚަލްޤުކުރެއްވިކަން ޔަޤީންކޮށްދެއްވުމަށެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ނަބީކަމާއި ރަސޫލުކަމުގެ ޙުއްޖަތް ޤާއިމްކުރެއްވުމަށްޓަކައެވެ.
މިގޮތުން ޢީސާގެފާނު، ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ގެނަސްދެއްވި މުޢުޖިޒާތްތަކުގެތެރޭގައި، ގޭގޭގެ ތެރޭގައި މީހުން ރައްކާކޮށް ސިއްރުކޮށްފައިހުންނަ ތަކެތީގެ ޚަބަރު ވިދާޅުވެދެއްވުމާއި، ކަނުމީހުންނާއި، ޖުޒާމްބައްޔާއި ބަރަޞްބަލިފަދަ ބަލިތައް ޖެހިފައިވާ މީހުން ގައިގައި އަތްޕުޅު ބީއްސެވުމުން އެމީހުންގެ ބަލި ފަސޭހަކޮށްދެއްވުމާއި، މަށިން ދޫނި ހައްދަވައި، ފުމެލެއްވުމުން، ﷲގެ އިޒްނަފުޅާއިއެކު އޭގައި ފުރާނައެޅި، ދިރުންލިބުމާއި، މާތްﷲގެ އިޒްނަފުނާއިއެކު މަރުވެފައިވާ މައްޔިތުން ދިރުއްވުން ހިމެނެއެވެ.
ޢީސާގެފާނަށް ﷲ ބާވާލެއްވި ފޮތަކީ އިންޖީލެވެ. އެކަލޭގެފާނު ގެނަސްދެއްވި މުޢުޖިޒާތްތަކާ، ﷲގެ ފޮތާ، އެތައްއެތައް ނިޢްމަތެއް ކުރިމަތީގައި ވަނިކޮށްވެސް، ބަނީއިސްރާއީލުންގެ އެތައް ބަޔަކު އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާލަތަށް ކުފުރުވެ، ރޯބުހުތާނު ދޮގުތައް އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ހެދުން ޢާއްމުކުރޫއެވެ.
ﷲގެ މަގަށް ނަޞްރުދިނުމުގައި ޢީސާގެފާނާއި ބައިވެރިވުމަށް އެކަލޭގެފާނުގެ އަތްޕުޅުމައްޗަށް ބައިޢަތު ހިފި ބަޔަކީ ޙަވާރިއްޔަބޭކަލުންނެވެ. ޢީސާގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާލަތަށް އީމާންވީ މީސްތަކުންނާއިއެކު، 30 ދުވަހުގެ ރޯދަފުޅެއް ހިއްޕަވާ ފުރިހަމަކުރެއްވިހިނދު، އުޑުން މީރު ކާބޯތަކެތީގެ ސުފުރާއެއް ބާވައިލެއްވުންއެދި ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި ދެންނެވުމަށް އީމާންވެތިބި މީސްތަކުން އެދުނެވެ. އެއުރެންގެ އެވާހަކަތަކުން، ޢީސާގެފާނު ދުޢާދެންނެވުމުން، އެ ދުޢާ އިޖާބަކުރައްވަވާ، އުޑުން މީރު ކާބޯތަކެތީގެ ސުފުރާ އީމާންވީ މީސްތަކުންނަށްޓަކައި ﷲ ބާވައިލެއްވިއެވެ.
ބަނީއިސްރާއީލުންގެ ތެރޭތިބި ކުފުރާއި އަމިއްލައެދުމުން ޙައްދު ފަހަނައަޅާފައިތިބިމީހުން، ޢީސާގެފާނުގެ ރަސޫލުކަމާއި އެކަލޭގެފާނު ގެންނެވި މުޢުޖިޒާތްތަކާއިމެދު ޙަސަދަލައި، އަބަދުމެ ތިބެނީ އެކަލޭގެފާނު ޤަތުލުކުރެވޭނެވަގުތެއް ހޯދުމަށް ހުޝިޔާރުވެގެންނެވެ. މިގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރަމުންގޮސް، އެކަލޭގެފާނު އެއުރެންގެ އަތްދަށުލައި، ޞަލީބަށް އެރުވުމުގެ ނިޔަތުގައި ނުކުމެ، އެކަލޭގެފާނުކަމަށް ހީކޮށް ޞަލީބަށް އެރުވުނީ އެހެން މީހެކެވެ. އެހުރިހާ ނުބައި ރޭވުންތަކުން ޢީސާގެފާނު ސަލާމަތްކުރައްވާ، ﷲގެ ޙަޟްރަތަށް އެކަލޭގެފާނު އުފުއްލެވިއެވެ.
ޢީސާގެފާނަކީ ބަނީއިސްރާއީލުންގެތެރެއިން، ފޮނުއްވުނު އެންމެފަހުގެ ނަބިއްޔާއެވެ. އަދި ކީރިތި ރަސޫލާއާއި، އެކަލޭގެފާނާއި ދެމެދު ހޭދަވީ މުއްދަތުގައި އެހެން ނަބިއްޔަކު، މިބިންމައްޗަކަށް ﷲ ނުފޮނުއްވައެވެ.
ޤިޔާމަތްކައިރިވެ، ދައްޖާލުގެ ފިތުނަ ޢާއްމުވާހިނދު، އެ ފިތުނައިން މީސްތަކުން ސަލާމަތްކުރައްވަވާ، ބިންމަތީ ﷲގެ ދީން ޤާއިމްކުރެއްވުމަށް، ކީރިތިރަސޫލާއަށް އިޤްތިދާވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭކަލެއްގެގޮތުގައި ޢީސާގެފާނު ބިމަށް ފޮނުއްވާނެކަމަށް އިޝާރާތްކުރެވިފައިވާ، ޞައްޙަ ޙަދީސްތައް ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިއަހުން ވާރިދުވެގެން ވެއެވެ.
ޖަންބު ގިއުޅު
މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 10 ކައްޓާއި، 12މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ދިގެވެ. އަދި ބުރަކަށިމަތީ ކަށިތަކުގެ އެންމެ ފަހު ކައްޓާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ މަޑުކަށި ބައިގެ ފަހަތު ކަށި ނަރުވައެއް ހެން މަހުގެ ފަހަތަށް ދިގުވެފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު ރަތްކުލައަކަށްދާ ވައިލެޓް ކުލައެކެވެ. ތުންކޮޅުގައި ރީނދޫ ކުލައިގެ ކުރެހުންތަކަކާއި، ނޫކުލައިގެ ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބަޔާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ މަޑު ނޫކުލައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އިބްރާހީމް ބިން ވަލީދު ބިން ޢަބުދުލް މަލިކް
ޚަލީފާކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 126ވަނަ އަހަރުގެ ހައްޖުމަހުގެ ތެރޭގައެވެ. އެއީ މީލާދީން 744ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ޚަލީފާކަން ކޮށްފައިވަނީ އެންމެ 70ދުވަހުގެ މުއްދަތަށެވެ. ޚަލީފާކަމަށް އިސްކުރެވުނީ އޭނާގެ އަޚް ޔަޒީދު އަވަހާރަވުމާއި ގުޅިގެންނެވެ.
އަކަކިލޯމީޓަރު
އަކަކިލޯމީޓަރު މިއީ ތަންތަނުގެ އަކަމިން ބެލުމަށް ބޭނުން ކުރެވޭ މިންގަނޑެކެވެ.
Quadratmeter
ޔަޒީދު ބިން ވަލީދު ބިން ޢަބުދުލް މަލިކް
ޚަލީފާކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 126ވަނަ އަހަރުގެ ޖުމާދިލް އާޚިރު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. އެއީ މީލާދީން 477ވަނަ އަހަރުގެ އެޕްރީލް މަހުގެ ތެރޭގައެވެ.
ބ.ދޮންފަނު މަދަރުސާ
ބ.ދޮންފަނު މަދަރުސާ އަކީ ބ.އަތޮޅު ދޮންފަނުގައި ހުންނަ ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާ އެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ކަލަރު ބިބީ
ކަލަރު ބިބީނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ގިނަ ބިބީގައި ހުންނަ ދުރަށްދައްކާ ގަދަކުލަތަކެއް އެކުލެވޭ މަހެއް ކަމުގައި ނުވިޔަސް ވަރަށް ފަރިކޮށް ޖޯޑްޖޯޑަށާއި، ކުދިއައިން ހަދައިގެން ދުވެއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާފައި ނެތުމާއެކު، މިމަހަށް ކަލަރު ބިބީ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ ޢިލްމީ ނަމާއި، އިގިރޭސި ނަން ތަރުޖަމާކޮށްދޭ، އަދި މަހުގެ ބޮލުގެ ނިމޭ ހިސާބުން ކަރުތާފަތް ގަނޑުގެ މަތިން މަހުގެ ހުރައަށް ހުދު ރޮނގެއް ހުންނާތީ އެސިފައަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. ދިވެހި އަންހެނުން ބޯވަޅުތެރެން ކަރުވަޅުތެރެ ނިވާކުރަން އަޅާ ފޮތިގަނޑަށް ދިވެހި ބަހުން ކިޔާ ނަމަކީ ކަލަރު ކަމަށްވުމާއެކު މިބަސް ބޭނުންކޮށްގެން މިމަހަށް ކަލަރު ބިބީ ކިޔާފައި ވަނީއެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮަތަރިބައިގައި 12 ހަރުކައްޓާއެކު 25 އާއި 28 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއެކު 20 އާއި 22 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.
މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަމުށި ކުލައެވެ. ބޮލުގެ ފަހަތުބައިގައި ފުޅާކޮށް ހުންނަ ހުދު ރޮނގެއް ހުރަހަށް ހުރެއެވެ. އަދި މަހުގެ ތުންކޮޅުގައި ހުދުކުލައިގެ ކުދި ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. ބޮލުގެ އެހެން ބައިތައް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައަކަށްދާ ގަދަމުށި ކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ނޫން އެހެން ބައިތައް ހުންނަނީ އޮރެންޖް ކުލައަކަށްދާ ރަތްކުލައެއްގައެވެ. ކަލަރު ބިބީ 16 ސމ އަށް ބޮޑުވާ ކަމަށް ވެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އާދަމްގެފާނު
އާދަމްގެފާނަކީ މި ބިމުގައި ދިރި އުޅޭ އިންސާނީ ނަސްލުގެ ފެށުން ކަމުގައި ގަބޫލު ކުރެވޭ ފަރާތެވެ. މުސްލިމުންގެ ގާތުގައި މިއީ ﷲ ގެ ނަބީއެކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އާދަމް ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ނަންފުޅު 25 ފަހަރު ވާރިދުވެފައި ވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނީ، އެންމެހައި އާދަމްގެ ދަރިތަކުންގެ ބަފައިކަލުންނެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނީ އިންސާނީ ދަރިފަސްކޮޅުން ﷲތަޢާލާ މި ބިންމަތީ ޚަލްޤުކުރެއްވި ފުރަތަމަ އިންސާނާމެއެވެ.
ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތަކުގައި ބަޔާންވެފައި ވާގޮތުން އާދަމްގެފާނުގެ ފަރާތްޕުޅުން އިންސާނީ ނައުޢު ދެމިގެންދިއުމަށްޓަކައި، އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ހަޔާތުގެ ބައިވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ޙައްވާގެފާނު އުފެއްދެވިއެވެ. އަދި އެ ދެކަނބަލުން ދިރިއުޅުއްވުމަށް ސުވަރުގޭގެ ނިޢުމަތްތައް އެކުލެވިގެންވާ ބަގީޗާއެއް މިންވަރުކުރެއްވިއެވެ.
އާދަމްގެފާނާއި ޙައްވާގެފާނަށް ﷲދެއްވެވި ހުރިހާ ނިޢުމަތެއްގެ ބޭނުންކުރައްވަވައި، އުފާފާގަތިކަމާއެކު އުޅުއްވުމަށް ﷲ އިޒްނަ ދެއްވިއެވެ. އެއާއެކު ވަކި ޚާއްޞަ އެއްގަހަކާ ގާތްވެވަޑައިނުގަތުމަށާއި، އަދި އެ ގަހުން ފަރީއްނުކުޅުއްވުމަށް އެންގެވިއެވެ. އެ ދެ ކަނބަލުންގެ ހަޔާތްޕުޅުގައި ކުރިމަތިވެވަޑައިގަތް އެންމެ ބޮޑު އިމްތިޙާނަކަށް ވީ މި ގަހެވެ. އާދެ، މުޅި އިންސާނިއްޔަތުގެ މައްޗަށް ޢަދުއްވެއް ކަމުގައި ވީ އިބްލީސް، އާދަމްގެފާނާއި ޙައްވާގެފާނަށް ވަސްވާސްދީ، ﷲ ނަހީކުރެއްވި ގަހުން ފަރީއްކުޅުއްވުމަށް ހިތްވަރުދިނެވެ. އަދި އެ ގަހުން ފަރީއްކުޅުއްވައިފިނަމަ، މަލާއިކަތުންގެ ދަރަޖައަށް އެ ދެކަނބަލުންނަށް ވަޑައިގެންނެވޭނެކަމަށާއި، އަބަދަށް ދިރިތިއްބެވޭނެކަމަށް ބުނެ، އެ ދެކަނބަލުންގެ ޝައުޤުވެރިކަން އެ ގަހާއި ދިމާލަށް އަނބުރާލިއެވެ. އެންމެފަހުން، ﷲގެ އަމުރުފުޅު ހަނދުމަނެތި، އެ ގަހުގެ މޭވާއިން، އާދަމްގެފާނާއި ހައްވާގެފާނު ފަރީއްކުޅުއްވިއެވެ.
އިލާހީ އަމުރުފުޅާ ޚިލާފުވެވަޑައިގަތުމުގެ ނަތީޖާއަކީ، އާދަމްގެފާނާއި ޙައްވާގެފާނަށް ދެއްވިފައިވާ ނިޢުމަތްތަކުން އެ ދެކަނބަލުން މަޙްރޫމުވުމެވެ. އެހިސާބުން އިންތިހާ ދަރަޖައަށް ދެކަނބަލުން ހިތާމަކުރައްވައެވެ. އަދި ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމާއިއެކު ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި ދުޢާ ދަންނަވާ، ފާފަ ފުއްސަވައިދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގަންނަވައެވެ.
ﷲ އެ ދެކަނބަލުންގެ ދުޢާ އިޖާބަކުރެއްވިއެވެ. އަދި ފާފަ ފުއްސަވައިދެއްވިއެވެ. އަދި ދުނިޔޭގެ ބިމުގައި ވަޒަންވެރިވުމަށް އެ ދެކަނަބަލުންނަށް އަމުރުކުރައްވައި، އިންސާނީ ދަރިފަސްކޮޅު ދެމެހެއްޓެވުމުގެ ސަބަބަކީ އެއީކަމުގައި ލެއްވިއެވެ.
ގިއުޅު
ގިއުޅު ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަރުގެގެ ބޭރުގައި އަދި ހާހަލުގެ ފުން ހިސާބުތަކުގައި އަދި އެތެރެވަރީގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިން ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ނުވަތަ ވަނިކެޔޮޅު ކަމުގައި ގިނައިން ބޭނޭ މަހެކެވެ. ގިއުޅަކީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މީރު މަހެކެވެ.
އާދަމްގެފާނު
ރިފަރެންސް
[[Category:Islamic prophets] [[bs:Adem#Islamsko viđenje]]
ގިއުޅު
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އުތީމު ދަރިކޮޅު
އުތީމު ދަރިކޮޅު އަކީ ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމް ވުމަށްފަހު ރަސްކަންކުރެއްވި 3 ވަނަ ދަރިކޮޅު ކަމުގައި އެޗްސީޕީބެލް އޭނާގެ މޮނޮގްރާފް ގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް ދިވެހި ތާރީޚް ދިރާސާ ކުރާ ގިނަ މުއައްރިޚުން ދެކޭގޮތުގައި އުތީމު ދަރިކޮޅު އަކީ ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވުމަށްފަހު ރަސްކަން ކުރެއްވި 4 ވަނަ ދަރިކޮޅު އެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި އުތީމު އާއިލާ ފެށެނީ ހއ. ބާރަށު ކަޅު ޙަސަން ކަލޭގެ އާއި ހަމައިންނެވެ.
އުތީމު ދަރިކޮޅުން ރަސްކަންކުރެއްވި ރަސްކަލުން
އުތީމު ދަރިކޮޅުގެ 3 ވަނަ ރަސްކަލަކީ އައްސުލްޠާން ޙުސައިން ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނު ނުވަތަ ވެލަވަޅު ނައިކިލެގެފާނު އެވެ.ސުލްޠާން އިބްރާހީމް (ތިންވަނަ) ނުވަތަ ކަލާފާނުގެ ޒަމާނުގައި ބޮޑުވަޒީރު އަކަށް ހުންނެވީ ކުރިން ދެންނެވި ރަދުންނެވެ. ކަލާފާނު ޝަހީދުވެ ވަޑައިގަތުމަށްފަހު އުތީމު ޙަސަން ރަންނަބަޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން، ކަޅުކަމަނާފާނު ގެ ނަންމަތީގައި ރާއްޖޭގެ ރަސްކަމާއި ހަވާލުވެ ވަޑައިގެން ހުންނެވުމަށްފަހު އެކަމަނާ އަރިއަތޮޅު މަހިބަދޫގައި އަވަހާރަވުމުން އައްސުލްޠާން ޙުސައިން ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނު ރާއްޖޭގެ ތަޚްތަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ އެވެ. މިރަދުންގެ ބައްޕައަކީ ރ.އަތޮޅު މަޑުއްވަރީ އުމަރު އޮޅިގިނައި ކިލެގެއެވެ. މަންމައަކީ ބާރަށު ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުގެ ދަރިކަނބަލެކެވެ. ޙުސައިން ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނު ވެސް ކައިވެނި ބައްލަވައިގަތީ ކަލާފާނުގެ ހުވަފަތް އަނބިކަބަލުން ކަނބާ ޢާއިޝާ އާއެވެ. މިކަނބާ ޢާއިޝާ އަކީ ޅ.މާފިލާފުށީ ދޮން އައިސަ އެވެ. މިދެކަނބަލުންނަށް ދެފިރިހެން ބޭފުޅުންނާއި އަންހެން ބޭފުޅަކު ލިބިވަޑައިގަތެވެ.
ތާރީޚީ އެކި ލިޔުންތަކުގައި އުތީމު ދަރިކޮޅު ރަސްކަން ކުރެއްވި މުއްދަތު ތަފާތުވެއެވެ. ޙަސަން ތާޖުއްދީނުގެ ތާރީޚް ފޮތާއި، ރާދަވަޅި އަށް ބުރަވެ، މިސްޓަރ ބެލް ލަފާ ކުރައްވާ ގޮތުގައި އުތީމު ދަރިކޮޅުގެ 7 ރަސްކަލުން 131 އަހަރާއި 8 މަސް ދުވަހު ރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
އަ ބަގްސް ލައިފް
އަ ބަގްސް ލައިފް އަކީ ޕިކްސަރ އެނިމޭޝަން ސްޓޫޑިއޯސް އިން އުފައްދައި ވޯލްޓް ޑިޒްނީ ޕިކްޗާރސް އާއި ބުއޭނާ ވިސްޓާ ޑިސްޓްރިބިއުޝަންސް ގުޅިގެން ރިލީޒް ކޮށް ފައިވާ ކޮމްޕިޔުޓަރ އެނިމޭޓެޑް ކާރޓޫނު ފިލްމެކެވެ. އެމެރިކާގައި މި ފިލްމު ރިލީޒްކުރެވިފައުވަނީ 14 ނޮވެމްބަރ 1998 ގައެވެ. އަދި ޔޫ.ކޭ ގައި ރިލީޒް ކުރެވުނީ 5 ފެބްރުއަރީ 1999 ގައެވެ. މިއީ ޑިޒްނީ/ޕިކްސަރ ގެ ދެވަނަ ފީޗާ ފިލްމެވެ. މިފިލްމު ޑައިރެކްޓް ކޮށްފައިވަނީ ޖޯން ލެސެޓަރ އެވެ.
ޝަހްސިއްޔަތު ތަކަށް އަޑު އަޅާފައިވާ ތަރިން
frame|left|ފްލިކް - [[pavement ant|ޕޭމަންޓް ހިނި]]
ހިލާލީ ދަރިކޮޅު
ހިލާލީ ދަރިކޮޅު އަކީ ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވުމަށްފަހު ރަސްކަން ކުރެއްވި ދެވަނަ ދަރިކޮޅެވެ. މިއީ އެޗްސީޕީ ބެލްގެ މޮނޮގްރާފް ގައި ބަޔާންކުރައްވާފައި ގޮތެވެ. ނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި ރަސްކަން ކުރެއްވި ދަރިކޮޅު ތަކުގެ މައްޗަށާއި އެދަރިކޮޅުތައް ފެށިގެން އައިގޮތުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، ހިލާލީ ދަރިކޮޅު އަކީ ރާއްޖެ އިސްލާމް ވުމަށްފަހު ރަސްކަން ކުރެއްވި 3 ވަނަ ދަރިކޮޅު ކަމުގައި ބަޔާން ކުރަން ޖެހެއެވެ.
ހިލާލީ ދަރިކޮޅު އަކީ ވެސް ރާއްޖެއިން ބޭރުން އައި ދަރިކޮޅަކުން ރާއްޖޭގައި އުފެދުނު ގޮތްޕެކެވެ. މިދަރިކޮޅުގެ ފުރަތަމަ ރަސްކަލަކީ ސުލްޠާން ޙަސަން އަލްހިލާލީ އެވެ. މިރަދުން އަކީ ރަސްކަމުގެ ސިލްސިލާގެ 30 (29) ވަނަ ރަދުންނެވެ. ހިލާލީ ދަރިކޮޅު ނިސްބަތްވާ ޙަސަން އަލްހިލާލީ އަކީ މަލާބާރުން އައިސް ކ.ހުޅުލޭ (ކުޑަރަށް ) ގައި ވަޒަންވެރިވެގެން ހުރި ހިލާލީ ދަރިކޮޅު ގެ ހިލާލީ ބަދުރުއްދީން އޭ ކިޔުނު މީހެއްގެ އަންހެންދަރިއެއްގެ މާމަ ދަރިއެކެވެ. ފަހަރު ގައި ހިލާލީ ދަރިކޮޅު އަކީ ޔަމަން ކަރައިން އައި ދަރިކޮޅަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. ސަބަބަކީ މިހާރު ވެސް ޔަމަނުގައި އަލްހިލާލީ އޭ ކިޔޭ މަޝްހޫރު ދަރިކޮޅެއް އޮންނާތީ އެވެ. ޔަމަން އާއި ދިވެހިރާއްޖެ އަކީ 14 ވަނަ ގަރުނުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅިފައި އޮތް ދެގައުމެވެ.
ހިލާލީ ދަރިކޮޅުން ރަސްކަންކުރެއްވި ރަސްކަލުން
Interregnum 1558 - 1573
ދޫދޫ މަތިން އަންނަ ވާހަކަތަކުގައި ބަޔާންވާގޮތުން ހިލާލީ ކަލޯއަށް އެއްމާބަނޑު ދެކުދިން ލިބުނެވެ. އެއީ ޙަސަން އަދި ޙުސައިން އެވެ. ހިލާލީ ކަލޯސުލްޠާން ޙަސަން އަލްހިލާލީގެ އާއިލާ މާލެއަށް އައިސް، މާލޭގައި ވަޒަންވެރިވީ ސުލްޠާން ޢުޘްމާނު އަލްފެހެންދުވީ ގެ ރަސްކަމުގައެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 790 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އުޘްމާނު ރަސްގެފާނުގެ ރަސްކަމަށް މަހަކާއި ފޮއި ދުވަސްވީތަނާ ހިލާލީ ކަލޯސުލްޠާން ޙަސަން އަލްހިލާލީ ރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ފިރައިގެންފައި އުޘްމާން ރަސްގެފާނު ނުވަތަ ސުލްޠާން ޢުޘްމާނު އަލްފެހެންދުވީ ތ.ގުރައިދޫ އަށް އަރުވާލައްވައި އައްސުލްޠާން ޙަސަން އަލްހިލާލީ (ޙަސަން ބަދުރުއްދީން ) ސިރީބަވަނަ މަހާރަދުންގެ ނަންފުޅުގައި ރާއްޖޭގެ ރަސްކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ އެވެ.
ހިލާލީ ދަރިކޮޅުގެ 29 ރަސްކަލުން 34 ފަހަރުމަތިން 168 އަހަރާއި 4 މަހާއި 15 ދުވަހު ރަސްކަން ކުރެއްވި އެވެ. ހިލާލީ ދަރިކޮޅުގައި ނުހިމެނޭ 5 ރަސްކަލަކު އެޗސީޕީ ބެލް މިދަރިކޮޅުގައި ހިމަނުއްވާފައި ވެއެވެ. އެ 5 ރަސްކަލުން ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. ބަޔާންކުރެވުނު 5 ރަސްކަލުން ރަސްކަން ކުރެއްވި މުއްދަތަކީ 7 އަހަރާއި 3 މަސް ދުވަހެވެ. މި ރަސްކަލުންގެ މުއްދަތާއި ކުރިން ދެންނެވުނު މުއްދަތާއި އެކު ހޭދަވި 175 އަހަރާއި 7 މަހާއި 15 ދުވަހަކީ ރާއްޖޭގެ ތާރީޚްގައި ދެކެފައިވާ ގަރާރުކަމެއްނެތް އަދިރި ދުވަސް ތަކެކެވެ.
ހިލާލީ ދަރިކޮޅުގެ ދުވަސްވަރު ހިނގި ބައެއް ކަންތައްތައް
ޕޯޗުގީޒުން ރާއްޖޭގެ މައްޗަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާން ފެށީވެސް މިދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަމުގައެވެ. އަދި ޕޯޗުގީޒުންނާއި މަލާބާރީންނަށް ރާއްޖެއިން ލިބޭ އާންމުދަނީގެ ބައެއް ޖިޒީއެއްގެ ގޮތުގައި ދެވުނީ ވެސް މިދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަމުގައެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމް ވުމަށްފަހު އިސްލާމީ ރަސްކަލަކު އިސްލާމްދީން ދޫކުރައްވައި ކްރިސްޓިއަން ދީން ޚިޔާރުކުރެއްވީ ވެސް މިދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަމުގައެވެ. މިދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަން ނިމިގެން ދިޔައީ ޕޯޗުގީޒުންގެ ވެރިކަން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ވެރިކުރުވާފައެވެ.
ގްލޯބަސް ފެރިންޖިއަސް
ކަރުތެރޭގައި އެއްޗެއް އިނުން(Lump in throat) ނުވަތަ ކަރުތެރޭގައި އެއްޗެއް އިންނަހެން ހީވުމު(Lump in throat sensation)ގެ ޝަކުވާ އަކީ ކޮންމެ އުމުރެއްގެ އަދި ކޮންމެ ޖިންސެއްގެ މީހަކު ވެސް ކޮށްދާނެ ޝަކުވާ އެކެވެ. ކަރުތެރޭގައި އެއްޗެއް އިންނަހެން ހީވާތީ އެއީ ކިހިނެއްވެގެން ވާކަމެއްތޯ ބެލުމަށް ވަރަށް ގިނަ މީހުން ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައި ހަދައެވެ. ކަރުތެރޭގައި އެއްޗެއް އިންނަހެން ހީވާ ހީވުން ގިނަފަހަރު ކުރިމަތިވަނީ އެހިސާބުގައި ތަދު ހުރުމަށްވުރެ ބޮޑަށް (ތަދުވުމުގެ ބަދަލުގައި އުދަގޫވާ) ކަރުތެރެއަށްވާ އުދަގުލެއްގެ ސިފައިގައެވެ. ނުވަތަ އެކަމުގެ ސަބަބުން ވަރަށް ބޮޑަށް އުދަގޫވުމާއި ހިތް ނުތަނަވަސްވުން ކުރިމަތިވާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ކަރުތެރޭގައި އެއްޗެއް އިންނަހެން ހީވާތީ ވާއުދަގޫ އެއްޗެއް ދިރުވާން އުޅޭއިރު (ކައިބޮއި ހަދާއިރު) އިތުރުވެދާނެ އެވެ. އަދި ބައެއް ފަަހަރު ކާތަކެތި ދިރުވަން އުދަގޫވެދާނެ އެވެ. މާނައަކީ ކާތަކެތި ދިރުވާއިރު ( އޮއްޓަރު ހުރި ތަކެތި ނުވަތަ ދިޔާތަކެތި ވިޔަސް) ތަދުވުމަކީ މިކަމުގެ ސަބަބުން މެދުވެރިވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ކާއެއްޗެއް ކަމުން ނުވަތަ ބޮމުން ގެންދަނިކޮށް މިފަދަ އިހްސާސެއް ކުރެވުމުން ދެވަނަ ފަހަރަށް އެއެއްޗެއް ބޮއި ނުވަތަ ކައިލައިގެން ކަރުގައިވާ ތަކެތި ތިރިއަށް ފޮނުވާލެވޭތޯ ބައެއް މީހުން މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. ކަރުގައި އެއްޗެއް އިންނަހެން ހީވުން ކުރިމަތިވުމުން ކަރުގައި އިންނަ އެތީގެ ސައިޒަށް ބަލާއިރު ބައެއް ފަހަރު ބޮޑުވެގެން ގޯލްފް ބޯޅައެއްގެ ސައިޒުގެ އެއްޗެއް އިންނަހެން ހީވެދާނެ އެވެ. އަދި ކުޑަވެގެން ގޮސް ވިޓަމިން ގުޅައެއްގެ ސައިޒުގެ އެއްޗެއް އިންނަހެން ހީވެދާނެ އެވެ.
ރަތްތިކި ރައިވެރިމަސް
ރަތްތިކި ރައިވެރިމަސްނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ ރައިވެރިމަހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ހުޅުނބުތައް ބޮޑެތި މަހެކެވެ. އާއްމުކޮށް ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި ގިނައިން އުޅެނީ ފަރުފަރުގެ ގާތަކުގެ ނިވަލުގައެވެ. ކާނާހޯދުމަށް ރޭގަނޑު ބޭރަށް ނިކުމެއުޅެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ނަނުފައްތައިގެން ރޭގަނޑުކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނޭ މަހެކެވެ. ރޭގަނޑު ބޮކީގެ އައްޔަށްވެސް މިމަސް ވަރަށް ފަސޭހައިން ތިލަވެއުޅެއެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ހަރުކައްޓާއެކު 11 އާއި 13 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 4 ހަރުކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑާއި ދިމާލުން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކުޑަކޮތަރިބައިގެ ދިގުމިނާ އެއްވަރެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރިހިދިހުން ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ވަރަށް ކައިރީގައި ހުންނަ ރަތްކުލައިގެ ތިކިތަކަކުން ދެމިފައިވާ ރޮނގުތަކެއް މަހުގެ ދިގަށް ވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ކުރީކޮޅުގައި ކަޅު ރަތްކުލައިގެ ލަފެއް ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މިމަަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައިވާ ނެތުމާއެކު މަހުގެ އެންމެ ފާހަގަކުރެވޭ އެއްސިފަޔަށާއި، މަހަށްކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތުން ރަތްތިކި ރައިވެރިމަސް ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކުޑަކަމުދާހޮޅި އާދަޔާޚިލާފަށް ހިމަވުން
ކުޑަކަމުދާހޮޅި އާދަޔާޚިލާފަށް ހިމަވުން އަކީ ކުޑަކަމުދާތަކެތި ބޭރުނުވެ ބަންދުވާގޮތް މެދުވެރި ކުރުވާ ސަބަބެކެވެ. ގިނަފަހަރު މިކަން މިގޮތަށް މެދުވެރިވަނީ ކުޑަކަމުދާހޮޅި ހިމަވާގޮތްވެ ނުވަތަ ކުޑަކަމުދާހޮޅީގައި ސްޓްރިކްޗަރ އުފެދުމުންނެވެ. ސްޓްރިކްޗަރއަކީ ކުޑަކަމުދާހޮޅިއަށް އަނިޔާއެއް ލިބުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އިންފެކްޝަންއެއް އުފެދުމަށްފަހު ހޮޅިތެރެ ފާރުވެ ފަސޭހަ ވުމަށްފަހު މަސްއަރާ ބޯވުމުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ހަރު ލަކުނެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިގޮތަށް ލަކުނެއް އުފެދިއްޖެނަމަ ކުޑަކަމުދާހޮޅި ވަރަށް ބޮޑަށް ބެދި ކުޑަކަމުދާ އެއްޗެތި އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ބޭރުވުމަށް ހުރަސް އަޅައެވެ.
ބައްޔަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު
ދުނިޔެއަށް އުފަންވާއިރު ކުޑަކަމުދާހޮޅި ބެދިފައިވާތަން ފެންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް މީހުންގެ ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގެ ކުރީކޮޅު ނުވަތަ ބޭރު ލޯވަޅު ކުޑަކޮށް އިންނާތީ ފެނެއެވެ.
ކުޑަކަމުދާހޮޅީގައި ސްޓްރިކްޗާރ އުފެދުމުގެ ފުރުސަތުބޮޑީ އެއްވެސްމިންވަރަކަށް ކުރިމަތިފަރާތަށް އަނިޔާއެއް ލިބިފައިވާނަމަ އެވެ. ނުވަތަ ކުޑަކަމުދާހޮޅިއަށް އެއްވެސް އާލާތެއް ލައްވައިގެން އޮޕަރޭޝަނެއްކުރެވި ނުވަތަ ކުޑަކަމުދާނިޒާމަށް ކެތިޓަރއެއް ލެއްވިފައިވާނަމައެވެ. މީގެ އިތުރުން ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގައި ޖަރާސީމު އަށަގަނެ ކުރިމަތިފަރާތުން ދޮސްއައިސްފައިވާ މީހުންގެ ވެސް ކުޑަކަމުދާހޮޅީގައި ސްޓްރިކްޗާރ އުފެދުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވާނެއެވެ.
ފެނިދާނެ އަލާމާތްތައް
ކުޑަކަމުދާހޮޅީގައި ސްޓްރިކްޗަރއެއް އުފެދިއްޖެނަމަ ފެންނަ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ކުޑަކަމުދާއިރު ތަދުވުން/ އުނދަގުލެއް ހުރުން، ކުޑަކަމުދާތަކެތި ބޭރުވާ ޕްރެޝަރ ދަށްކޮށް ހުރުން، ކުޑަކަމުދާއިރު ދެކަފިވުން ނުވަތަ ސްޕްރޭވުން، ކުޑަކަމުދާތަކެތި ބޭރުވާ މިންވަރު މަދުވުން، އަވަސްއަވަހަށް ކުޑަކަމުދާން ޖެހުން، ކުޑަކަމުދިއުން ހިފެހެއްޓުމަށް ދަތިވުން، އުނަގަނޑު މަތީގައި ރިއްސުން، ކުޑަކަމުދާތަކެތީގައި ލޭހުރުން ނުވަތަ ކުލަގަދަކޮށް ހުރުން، ކުޑަކަމުދާ ހޮޅިން ލޭ ނުވަތަ ދޮސް އައުން، މަނީގައި ލޭހުރުން، ކުރިމަތިފަރާތް އުރަވަޅިއާއިއެކު ދުޅަވުމުގެ އިތުރުން އެއްގޮތަކަށްވެސް ކުޑަކަމު ނުދެވުން ފަދަ އަލާމާތްތައް ހިމެނެއެވެ.
ބަލި ދެނެގަތުން
ބަލި ޖެހިފައިވާކަން ސާބިތުކުރުމަށްޓަކައި ކުޑަކަމުދާތަކެތީގެ އާދައިގެ ޓެސްޓެއް ހެދުމުގެ އިތުރުން ކަލްޗަރ ޓެސްޓެއްވެސް ހަދަންވާނެއެވެ. އެއަށްފަހު، ކުޑަކަމުދާ އެއްޗެތި ބޭރުވާ މިންވަރާއި ސްޕީޑް ބެލުމަށްޓަކައި ޔޫރޮފްލޮވްމެޓްރީ ހަދަން ޖެހިދާނެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ބަނޑުގެ އަލްޓްރާ ސައުންޑް ސްކޭންއެއް ކޮށްގެން އިތުރު ބައްޔެއް ހުރިތޯއާއި ކުޑަކަމުދާތަކެތި ހުސްނުވެ ހުންނަ މިންވަރު ބަލާނެއެވެ. އެހެނިހެން ޓެސްޓްތަކުގެ ތެރޭގައި ކޮންޓްރާސްޓް ބޭސް ބޭނުންކޮށްގެން ރެޓްރޮގްރޭޑް ޔުރެތްރޮގްރަފީ ނުވަތަ ވޮއިޑިންގ ސިސްޓޮޔުރެތްރޮގްރަފީ ހެދުމަށްފަހު ސިސްޓޮސްކޮޕީ ފަދަ ޓެސްޓްތައް ހިމެނެއެވެ.
ފަހުން ދިމާވެދާނެ މައްސަލަތައް
"މިބަލި ޖެހިއްޖެނަމަ މުޅި އުމުރަށްވެސް ދުވަސް ދުވަސްކޮޅުން ކުޑަކަމުދާހޮޅި ފުޅާކުރުމަށްޓަކައި ކުޑަކަމުދާނިޒާމާއި ބެހޭ ޑޮކްޓަރުންނާއި ބައްދަލު ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. އެކަން އެގޮތަށް ނުކުރެވޭނަމަ ނުވަތަ ފަރުވާ ލިބުން ލަސްވެއްޖެނަމަ ކިޑްނީއަށް އަސަރުކޮށް ކިޑްނީ ފެއިލްވެގެން ދިއުން ވަރަށް ކައިރިއެވެ."
ފަރުވާ
ސްޓްރިކްޗަރއެއް އުފެދުމަށްފަހު ކުޑަކަމުދާހޮޅި ގަވާއިދުން ފުޅާކުރުމަށްޓަކައި އަމިއްލައަށް ހޮޅިއެއްގެ އެހީގައި ޑައެލެޓޭޝަން ހަދަން މަޖްބޫރުވެއެވެ. ނޫންނަމަ ކަމާއި ބެހޭ ހާއްސަ ޑޮކްޓަރަކަށް ދައްކައިގެން ޔުރެތްރަލް ޑައެލެޓޭޝަން ހަދަން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ކުޑަކަމުދާނިޒާމުގައި ޖަރާސީމް އަށަގަތުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުކަމުން ގަވާއިދުން ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައިގެން ކުޑަކަމުދާތަކެތި ޓެސްޓްކޮށް ކަލްޗަރ ކުރުމަށްފަހު ބޭސް ބޭނުންކުރަން ޖެހިދާނެއެވެ. މާބޮޑަށް ކުޑަކަމުދާހޮޅި ބެދޭގޮތްވެ ނުވަތަ ތަކުރާރުކޮށް ކުޑަކަމުދާނިޒާމުގައި ޖަރާސީމް އަށަގަންނަނީނަމަ އޮޕަރޭޝަންކުރުން ބުއްދިވެރިއެވެ. އަދި، ސްޓްރިކްޗަރ އުފެދި ގިނަ ދުވަސްވުމުން ކިޑްނީގެ މަސައްކަތަށް ބުރޫ އަރާ ފެއިލްވެދާނެކަމުގެ ނިޝާންތަކެއް ފެންނަން ފަށައިފި ހިނދެއްގައި މަސާނާއިން ކުޑަކަމުދާ އެއްޗެތި ބޭރުކުރުމަށްޓަކައި އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރަން ޖެހިދާނެއެވެ.
މަރުވާން ބިން މުޙައްމަދު ބިން މަރުވާން ބިން ޙަކަމް
ޚަލީފާކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 127ވަނަ އަހަރުގެ ޞަފަރު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. އެއީ މީލާދީން 744ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. މިއީ އުމަވީ ދައުލަތުގެ އެންމެ ފަހު ޚަލީފާއެވެ. ހިޖުރައިން 126ވަނަ އަހަރު ވަލީދު ބިން ޔަޒީދު ގަތުލުކުރެއްވުމުން އަރްމީނިޔާ ގައި މަރުވާން ބިން މުހައްމަދު ބިން މަރުވާން އަށް ބައިޢަތު މީސްތަކުން ހިފިއެވެ. އަދި ލަޝްކަރައިގެން ދިމިޝްގަށް ވަޑައިގެން އިބްރާހީމް ބިން ވަލީދު ވެރިކަމުން ދުރުކުރައްވައި ހިޖުރައިން 127ވަނަ އަހަރު ވެރިކަމަށް އިސްވި އެވެ.
ކުޑަކަމުދާހޮޅި އާދަޔާޚިލާފަށް ހިމަވުން
ފަރުވާ
ސްޓްރިކްޗަރއެއް އުފެދި ކުޑަކަމުދާހޮޅި ބެދުމުގެ ކުރިން ސްޓްރިކްޗަރގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމުގެ ޑޮކްޓަރަކަށް ނުވަތަ ސިއްހީ އެހީތެރިއަކަށް ދައްކައިގެން ކުރިއަށް ގެންދާށެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ނޭދެވޭ ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުން ދުރުހެލިވާށެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
މަރުވާން ބިން މުޙައްމަދު ބިން މަރުވާން ބިން ޙަކަމް
މަރުވާން ބިން މުހައްމަދު ފާހަގަކުރެވެނީ ހިތްވަރުގަދަ ފަހުލަވާނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ހިޖުރައިން 105ވަނަ އަހަރު ގޫނިޔާ ކިޔޭ ރަށާއި ހަގުރާމަކޮށް އެރަށް ފަތަހަކުރިއެވެ. ހިޝާމް ބިން އަބުދުލް މަލިކްގެ ދުވަސްވަރު މަރުވާން ބިން ހަކަމް ހިޖުރައިން 114ވަނަ އަހަރު އަރްމީނިޔާ އަދި އާޒަރްބައިޖާންގެ ވެރިކަމަށް އިސްކުރެވުނެވެ. އެއަށްފަހު އަބުލް އައްބާސް އައްސައްފާހް އާއި މަރުވާން ބިން މުހައްމަދު އާއި ދެމެދު މޫޞިލް އާއި އަރްބީލްއާއި ދެމެދުގައި އޮންނަ ޒާބު އޭ ކިޔުނު ހިސާބެއްގައި ހަގުރާމަ ހިނގި އެވެ. މިހަގުރާމައިގައި ބަލިވުމުން މަރުވާން ފިލައިގެން މިސްރަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެހިނދު އައްސައްފާހު ގެ ކޮއްކޮ ޞާލިހް ބިން އަލީ މަރުވާންގެ ފަހަތުން ދަތުރުކުރައްވައި ބޫޞީރުއޭ ކިޔޭ ހިސާބުގައި މަރުވާން ގަތުލުކުރެއްވި އެވެ.
އުމަވީ ދައުލަތުގެ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް އައީ ހިޖުރައިން 132ވަނަ އަހަރުގެ ހައްޖުމަހުގެ 27ވަނަ ދުވަހު ޚަލީފާ މަރުވާން ބިން މުޙައްމަދު ބިން މަރުވާން ގަތުލުކުރެއްވުމުންނެވެ. 5އަހަރާއި 2މަސްދުވަހު ޚަލީފާކަން ކޮށްފައި ވެއެވެ. އަވަހާރަވިއިރު އުމުރުފުޅަކީ 62އަހަރު އެވެ.
އަކަމިން
އަކަމިނަކީ ހަތަރުކަން ހަމަވާ ތަނެއްގައި ނަމަ ދިގުމިނާ ފުޅާމިނުގެ ގުނައެވެ.
ޖިމީ ކާރޓަރ
މިއީ އެމެރިކާގެ 39 ވަނަ ރައީސެވެ.
ތަލަކަޅު ބިބީ
ތަލަކަޅު ބިބީނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުމަތީގައި އާދައިގެ ވަރަކަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނަސް ފީނައިގެން މަސްހިފައި ރާއްޖެއިން ބޭރުކޮށް އުޅެއެވެ. މިއީ އެހެނިހެން ބިބީ ތަކަށް ވުރެ ބޮޑުވާ މަހެއްކަމުން މިމަސް ދިރުވައިގެން ގެންގުޅެން ޖެހެނީ ބޮޑެތި މަސް ޓޭންކް ތަކުގައެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ނުވަތަ 12 ހަރުކައްޓާއެކު، 22 އާއި 24 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކަށި، އަދި 18 އާއި 20 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.
މަހުގެ އަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ. މަހުގެ ތަލައިގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މިލައް ހުންނަނީ ލޮލުގެ ހުރަހަށް ހުންނަ ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގާ ނުގުޅި އެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ މަޑުކަށި ތަކުގެ ބުނޑުން ފެށިގެން ހަނދުފަޅި ބުރަށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ބުޑަށް ހުރެއެވެ. އަދި މިކަޅު ރޮނގު ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ އެންމެ ފަހަތުގައި ހުންނަ މަޑުކަށި ތަކުގެ ބުޑާއި ހަމައަށް ދިގުވެފައި ވެސް ހުރެއެވެ. ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. ނަމަވެސް ވަރަށް ހިމަކޮށް ކަޅާއި ރަތްކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ކޮތަރިބައިގައި ހުރެއެެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ހުރަހަށް ފަނޑުކޮށް ހުންނަ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މިއީ 10 އިންޗި ވަރަށް ބޮޑުވާ މަހެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޖެރަލްޑް ފޯރޑް
މިއީ އެމެރިކާގެ 38 ވަނަ ރައީސެވެ.
މަސްޖިދުލްޙަރާމް
މަސްޖިދުލްޙަރާމް އަކީ މައްކާގައި ހުންނަ ޙުރުމަތްތެރި ވެގެންވާ މިސްކިތެވެ.
ރީނދޫ މަސް
ރީނދޫ މަސް ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ނިވަލުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި މިމަހަށް ރީނދުލި ކިޔާ އުޅެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މީރު މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް ހިފިފައި ހުންނަނީ ނަނުފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައެވެ.
ރީނދޫ މަހުގެ ކޯތާފަތާއި ކަރުތާފަތް ގަނޑުގައި ވެސް ހުޅުނބު ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކުޑަކޮށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަހުގެ ދިގަށް އަރިމަތީގައި ނޫކުލައިގެ 4 ރޮނގު ހުރެއެވެ. މިރޮނގުތަކުގެ ދަށުން މަހުގެ ބަނޑުދަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިބައިތަކާއި ނަގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.
ކިރިގިސްތާން
ކިރްގިސްތާނަކީ މެދުތެރޭ އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ބިންބަންދު ޤައުމެކެވެ.
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ކިރްގިސްތާނުގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ރޫސީ ބަހެވެ. ދައުލަތުގެ ބަހަކީ ކިރްގިޒް ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ކިރްގިޒް ނުވަތަ ކިރްގިސްތާނީސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ބިޝްކެކެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. މިއީ ރިޔާސީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 5 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، މިއީ ދުނިޔޭގައި 110 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 199900 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ kg. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +996 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ސޮމްއެވެ.
ނަން
ކިރްގިސްތާނުގެ ނަން ނިސްބަތްވަނީ އެ^ްނޯނިމް “ކިރްގިޒް” އަށެވެ. ކިރްގިސްތާނުގެ މާނައަކީ ކިރްގިޒް މީހުންގެ ބިމެވެ. “ކިރްގިޒް” މި ބަހުގެ މާނައަކީ “ސާޅީސް އަންހެން ކުދިން” ނުވަތަ “ސާޅީސް ޤަބީލާ” އެވެ. މިިއީ ވާހަކަތަކުގެ ބަޠަލެއް ކަމުގައިވާ “މަނަސް” ޚިތާނީންނާ ދެކޮޅަށް އެއްކުރެއްވި ކަމަށް ބުނާ ސާޅީސް ޤަބީލާއަށް ނިސްބަތް ކުރެވިފައިވާ ނަމެކެވެ. ކިރްގިސްތާނުގެ ދިދައިގައިވާ އިރުގައި ސާޅީސް ދޯދި ލާފައިވަނީ ވެސް މަނަސްގެ މި ސާޅީސް ޤަބީލާ ރަމްޒުކޮށް ދިނުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
ތާރީޚު
ކިރްގިސްތާނުގެ ދައުލަތް އެންމެ ބޮޑަށް ފުޅާވެގެން ގޮސްފައިވަނީ މީލާދީން 840 ހާ ތާގައި ޚާނޭތުން ބަލިކުރުމަށް ފަހުގައެވެ. ދެން އެމީހުން ޖެހިލީ ޗައިނާއާ ވީ ފަރާތަށެވެ. މި ގޮތުން ތިއާން ޝާންގައި 200 ވަރަކަށް އަހަރު އެމީހުން ވެރިކަން ކޮށްފައިވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް 12 ވަނަ ޤަރުނުގައި ކިރްގިޒް މީހުންގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތް ސަރަޙައްދު ކުޑަ ވެގެން ދިޔައެވެ. މޮންގޯލުން ކުރިއަރަން ފެށުމާއެކު 13 ވަނަ ޤަރުނުގައި ކިރްގިޒް ނަސްލުގެ މީހުން ދެކުނަށް ޖެހުނެވެ. ކިރްގިޒް ނަސްލުގެ މީހުންގެ މައްޗަށް ގެންގީޒް ޚާން ފަތަޙަ ހޯދާފައިވަނީ މީލާދީން 1207 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. ސީނުކަރައިގެ ކުރީގެ ލިޔުންތަކާއި އެހިސާބުގެ މުސްލިމުންގެ ލިޔުންތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި ކިރްގިޒް ނަސްލުގެ މީހުންގެ ބޮލުގެ އިސްތަށީގެ ކުލައަކީ ރަތް ކުލައެވެ. ގައިގައި ހުންނަނީ ހުދު ދޮން ކުލައެވެ. ލޮލުގެ ކަޅީގައި ހުންނަނީ ނޫ ކުލައެވެ. މިއީ މީލާދީން 7 ވަނަ ޤަރުނާއި 12 ވަނަ ޤަރުނާ ދެމެދު ކިރްގިޒް ނަސްލުގެ މީހުން ސިފަކޮށްފައިވާ ގޮތެވެ. އެެހެން ކަމުން އެމީހުންނަކީ ސްލެވިކް ނަސްލެއްގެ ބައެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވިދާނެއެވެ. މިއަދު ކިރްގިޒް މީހުންގެ ސިފައަށް ބަލާއިރުގައި ފެންނާނީ މެދުތެރޭ އޭޝިޔާ އާއި ހުޅަނގު ދެކުނު އޭޝިޔާ އަދި އިރުމަތީ އޭޝިޔާގެ މީހުން މަސްހުނިވެފައިވާ ނަސްލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ރަޝިޔާގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި މިއަދުގެ ކިރްގިސްތާންގެ ސަރަޙައްދު ހަމަޖެހިގެން ދިޔައީ މީލާދީން 1876 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މެދުތެރޭ އޭޝިޔާގައި ރަޝިޔާއާ ދެކޮޅަށް ހިނގި ޙަރަކާތްތައް ފުނޑުފުނޑުކޮށްލުމުގެ ގޮތުން ރަޝިޔާއިން ހިންގި ޢަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން 1916 ވަނަ އަހަރު ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ޗައިނާއަށް ހިޖުރަކުރިއެވެ. ކިރްގިސްތާން ރަޝިޔާގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން އިޢުލާންކޮށްފައިވަނީ 31 އޯގަސްޓު 1991 ގައެވެ. ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމެއް ލިބުނީ 25 ޑިސެންބަރު 1991 ގައެވެ.
ޑެމޮގްރަފިކްސް
ކިރްގިސްތާނުގެ އާބާދީގެ 68.9% މީހުންނަކީ ކިރްގިޒް ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 14.4% މީހުންނަކީ އުޒްބެކް ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 9.1% މީހުންނަކީ ރަޝިޔާ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 7.6% އަކީ އެހެން ނަސްލުތަކަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ.
ސަގާފަތު
ކިރްގިސްތާނުގެ އާދަކާދައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެ މުހިއްމު އެކައްޗަކީ އެޕިކް ޕޮއެމެއް ކަމުގައިވާ މަނަސް އެވެ. “ބްރައިޑް ކިޑްނެޕިންގ” އަކީ ކިރްގިސްތާނުގެ ސަގާފަތެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިހާރު މިއީ މަނާކުރެވިފައިވާ ކަމެކެވެ. އަދިވެސް ބައެއް މީހުން މިކަން ކުރަމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ކިރްގިސްތާނަށް ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުން އެހީވަމުން ދިއުމާއެކު ވެސް އަދި ރަނގަޅު އިޤްތިޞާދެއް ބިނާކުރެވޭ ގޮތެއް ނުވެއެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 2184 ޑޮލަރެވެ.
ޢުއްޒާ
ޢުއްޒާ އަކީ ޤަދީމީ ޢަރަބިންގެ ގާތުގައި ކަލާނގެއެކެވެ.
Идолы в Коране
ރިޗަރޑް ނިކްސަން
މިއީ އެމެރިކާގެ 37 ވަނަ ރައީސެވެ.
ހޮނޑުލުން
ހޮނޑުލެވެނީ ކީއްވެ؟
ހޮނޑުލުމުގެ މަސައްކަތް އަދާކުރުމުގެ ބާރު ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ސިކުނޑީގައިވާ މެޑައްލާ އޮބްލޮންގާޓާ އޭކިޔޭ ހިސާބުގައިވާ ހޮނޑުލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު އިންނެވެ. މިމަރުކަޒު ހީވާގިކުރުމުން ސިކުނޑިއާއި، ސްޕައިނަލް ކޯޑުން ނިކުމެފައިވާ ނާރުތަކުގެ އެހީގައި ހޮނޑުލުމުގެ މަސައްކަތް ފުރިހަމަވެގެން (ނިމިގެން) ދެއެވެ. މިގޮތުން މިބުނި މަރުކަޒު ހީވާގިކުރުމުން އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވެއެވެ.
ތިމާގެ ބާރަކާއި ނުލައި ހޮނޑުލެވުން
ޒާތީ ހޮނޑުލެވުން (ހޮނޑުލުން) ނުވަތަ ތިމާގެ ބާރަކާއި ނުލައި ހޮނޑުލެވުން އަކީ ވަކި ހާލަތަކާއި ގުޅިގެންނާއި، އަދި ވަކި ހާލަތަކާއި ނުގުޅި ވެސް އޭގެ ޒާތުގައި ހޮނޑުލެވުމެވެ.
މަރުކަޒީ ހޮނޑުލެވުން
ކުރިން ބަޔާންކުރެވުނު ބޭސްތައް ސީދާގޮތެއްގައި ހޮނޑުލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު ހީވާގީ އެއް ނުކުރެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެބޭސްތައް ފުރަތަމަ ހީވާގީކުރަނީ ސިކުނޑީގައިވާ މެޑައްލާ އޮބްލަންގާޓާ އޭ ކިޔާ ހިސާބުގައިވާ ކީމޯރިސެޕްޓަރ ޓްރިގަރ ޒޯން އެވެ. އެއަށްފަހު އެހިސާބުގެ ކައިރީގައިވާ ހޮނޑުލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު ހީވާގިކުރަނީ އެވެ. މާބަނޑުވުމުންނާއި، އަދި ހަކުރު ބަލީގެ ސަބަބުން ހޮނޑުލުން އާންމު ގޮެތެއްގައި ކުރިމަތިވަނީ މިބުނި އޭރިޔާ މުރާލިވެ ހީވާގިވުމުންނެވެ.
ހަރަކާތުގެ ބަލި
ހަރަކާތުގެ ބަލި އަކީ ދަތުރުފަތުރުކުރާ އިރު ހޮނޑުލުން ކުރިމަތިވުމެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ ކަންފަތުގެ އެތެރޭގައި ހުންނަ ދިޔަވަރު ތެޅުމުން ހަށިގަނޑުގެ ހަމަ ހިފެއްހެޓުން ގެއްލި، ބޯއަނބުރާ ހޮނޑުލެވޭގޮތް ވުމެވެ.
ހެދުނުގެ ބަލި
ހެދުނުގެ ބަލި އަކީ ބަލިވެއިންނަތާ ކުރީކޮޅު މާބަނޑު އަންހެނުންނަށް ކުރިމަތިވާ މޭނުބައިކުރުމާއި، އެކު ހޮޑުލެވުމަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. ބަލިވެ އިންނަ %90 އިންސައްތަ އަންހެނުންނަށް މިކަމުގެ އުދަގޫ ފޯރައެވެ. ގިނަމީހުންނަށް މިކަން ކުރިމަތިވަނީ ހެދުނުކޮޅުއެވެ. އިގިރޭސިބަހުން މޯރނިންގ ސިކްނެސް(ހެދުނުގެ ބަލި)އޭ ކިޔަނީ މިސަބަބާހުރެއެވެ.
ހޮނޑުލުމަށްދެވޭ ފަރުވާ
ހޮނޑުލުމަކީ ހަށިގަނޑުން ފެން ހުސްވުން މެދުވެރިކުރުވާ ކަމެއްކަމަށްވުމާއެކު، އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް އެކަން މެދުވެރިވެފައިތޯ ބެލުމަށްފަހު އެކަމަށް ފަރުވާ ލިބިގަންނާށެވެ. ގިނަފަހަރު ހޮނޑުލުން މެދުވެރިވި ސަބަބަކާއި ދުރުހެލިވުމުން އެކަން ރަގަޅުވެދެއެވެ. ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ނަމަ ބަލި ރަގަޅުވުމުން ހޮނޑުލެވުން ފިލައިދެއެވެ. ބައެއް ކަހަލަ ބޭސްތައް ހޮނޑުލެވުމުން ދީއުޅެއެވެ.
ހޮނޑުލެވުން ކުރިއަށް ދާނަމަ
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރ
thumb|left|200px|ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރ އެމެރިކާގެ މަޝްހޫރު ސްޓޭޓެއްކަމަށްވާ ޕެންސިލްވޭނިއާގެ ފިލަޑެލްފިއާގައި ހުންނަ ކޮންކާސްޓްސެންޓަރަކީ ކޮމަންވެލްތު އޮގް ޕެންސިލްވޭނިއާގައި ހުރި އުސްޢިމާރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހުރިއެންމެ އުސްޢިމާރާތްކަމުގައި 18 ޖޫން 2007 ގައި ރަސްމީގޮތުން ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އެޢިމާރާތް ބިނާކޮށް ނިމުމުގެ ރަސްމިއްޔާތު ވަރަށް ކުލަގަދަކޮށް ފާހަގަކުރިއިރު އެޙަފްލާގެ ޝަރަފްވެރި މެޙްމާނެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވީ ފިލަޑެލްފިއާގެ މޭޔަރ ޖޯން އެފް. ސްޓްރީޓެވެ.
އުސްމިނުގައި 975 ފޫޓު ( 297 މީޓަރު ) ހުންނަ ކޮންކާސްޓް ސެންޓަރުގައި ވަނީ 57 ފަންގިފިލައެވެ. އެމެރިކާގެ މަޝްހޫރު ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ސްޓަރން އާކިޓެކްޓްސް ކުންފުނީގެ ރޮބަރޓް. އޭ.އެމް ފަރުމާކޮށްފައިވާ މިޢިމާރާތުގެ ފްލޯއޭރިއާގެ ތެރެއިން އޮފީސްތައް ހިންގުމަށްޓަކައި ކުއްޔަށްދިނުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ 1248000 އަކަފޫޓާއި ރީޓެއިލް ވިޔަފާރިކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ 23000 އަކަފޫޓު ހިމެނެއެވެ.
ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރ ބިނާކުރުމުގެ މަޝްރޫޢު ފުރަތަމަ އިޢުލާންކުރިއިރު އެމަޝްރޫޢަށް ދީފައިވާ ނަމަކީ ޕެންސިލްވޭނިއާ ޕްލާޒާއެވެ. ނަމަވެސް އެޢިމާރާތުގެ 39 ފަންގިފިލާ( 873000 އަކަފޫޓު) ކޮމްކާސްޓް ކުންފުނިން 12 އަހަރާއި 6 މަސްދުވަހަށް ކުއްޔަށް ހިފުމާގުޅިގެން އެތަނުގެ ނަން ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރަށް ބަދަލުކުރީއެވެ.
ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރުގެ ދިއްލުންތައް ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ އެދާއިރާގައި ފުންނާބު އުސް ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ކުއެންޓިމް ތޯމަސް އެންޑް އެސޯސިއޭޓްސް އެވެ.
ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރުގެ މަޝްރޫޢު ފެށި ފަރާތަކީ ޕެންސިލްވޭނިއާގެ ލިބަރޓީ ޕްރޮޕަޓީ ޓްރަސްޓް ކުންފުންޏެވެ. ނަމަވެސް އެތަނުގެ ޢާއްމު އޭރިއާ ތަރައްޤީކުރުމަށްޓަކައި ޕެންސިލްވޭނިއާގެ ސްޓޭޓް ސަރުކާރުން 30 މިލިޔަން ޑޮލަރު ޚަރަދުކޮށްފައިވެއެވެ.
އަދި ލިބަރޓީ ޕްރޮޕަރޓީ ޓްރަސްޓް ކުންފުނިން ވަނީ ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރުގެ 80 އިންސައްތަ ޙިއްސާ ޖަރުމަނުގެ ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ކޮމަރޒްބޭންކަށް ވިއްކާލާފައެވެ. ނަމަވެސް ކޮމަރޒްބޭންކާ ގުޅިގެން ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރ އޮޕަރޭޓްކުރަމުން ދަނީ މިހާރުވެސް ލިބަރޓީ ޕްރޮޕަޓީ ޓްރަސްޓުންނެވެ.
2005 ވަނަ އަހަރު ބިނާކުރަން ފެށި ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރުގެ މަސައްކަތް 2008 ވަނައަހަރު ނިމިފައިވާއިރު އެތަން ޢިމާރާތްކުރުމަށް ޖުމްލަ 523 މިލިޔަން ޑޮލަރު ހޭދަވިއެވެ. ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރަކީ ވަރަށް ގިނަ ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީއާއެކު އެެތަނުގެ ބޭނުންކުރާމީހުންނަށް ފަސޭހަވާނެހެން ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ ތަނެކެވެ. އެތަނުގެ އެކަ ފަންގިފިލާތަކަށް ދިއުމަށްޓަކައި 35 އެލެވޭޓަރު ބަހައްޓާފައިވެއެވެ. ކޮންކްރީޓުން ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ މިތަނުގެ ބޭރު ޒީނަތްތެރިކޮށްފައިވަނީ ބިއްލޫރިންނެވެ.
މަމްސް ހަނގުރާމަ
ރޫމީންނާއި ބަރުބަރުންނާއި ދެކޮޅަށް މުސްލިމުން ކުރި މިހަގުރާމަ ހިގީ ހިޖުރައިން 69 ވަނަ އަހަރުގައި ޢަބުދުލް މަލިކް ބިން މަރުވާންގެ ޚިލާފަތުގައި މަޣުރިބު ނުވަތަ މޮރޮކޯގެ ޤައިރަވާން އޭ ކިޔޭ ރަށުގައެވެ. ބަރުބަރުން ރޫމީންނަށް އެހީވެ، މުސްލިމުންނާއި ދެކޮޅަށް ހަގުރާމަ ފެއްޓިއެވެ. ހަގުރާމައިގައި މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރުގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވި، ޢަޤަބާ ބިން ނާފިޢު ޝަހީދުވެ ވަޑައިގަތެވެ. އަދި މުސްލިމުންގެ ބޮޑުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އަބުލް މުހާޖިރު ބިން ދީނާރު ވެސް ޝަހީދުވެ ވަޑައިގަތެވެ. އެއަށް ފަހު މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރު ފަހަތަށް ޖެހެމުން ގޮސް ޤައިރަވާންއަށް ވާސިލްވިއެވެ. އެއަށް ފަހު ޤައިރަވާން އެމީހުންގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގެންދިޔައެވެ.
ރޫމީންނާއި ބަރުބަރުން ޤައިރަވާން ހިފުމުން ޤައިރަވާންގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވި ޒުހައިރު ބިން ޤައިސް އެޚަބަރާއިގެން ޚަލީފާ ޢަބުދުލް މަލިކްގެ އަރިހަށް ޝާމު ކަރައަށް ވަޑައިގަތެވެ. އެއަށް ފަހު ބޮޑު ލަޝްކަރެއް ތައްޔާރު ކުރައްވައި ޒުހައިރު ބިން ޤައިސް ވެރިއަކަށް ހުންނަވައިގެން ޤައިރަވާން އަށް ވަޑައިގެތެވެ. ހަގުރާމައިގައި ބަރުބަރުންގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވި ކަސީލާ ގަތުލުކުރައްވައި ޤައިރަވާން އިން ރޫމީންނާއި ބަރުބަރުން ފައްސައި ބޭރުކޮށްލިއެވެ.
ކަޅުކޮތަރި ރައިވެރިމަސް
ކަޅުކޮތަރި ރައިވެރިމަސް ނުވަތަ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގެ މުރަކަތަކުގެ މާހައުލުގައި 20 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި ގިނައިންއުޅޭ ރައިވެރިމަހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ ފަރުފަރުގެ ގުންޑޮޅިތަކުގެ ދަށުގައްޔާއި ހޮހަޅަތަކައި ބޮޑެތި ގާގަލާއި ހަތާތަކުގެ ދަށުގައި ބައިބަޔަށެވެ.