cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ނޫމަރާ (ށ. އަތޮޅު)
ތައުލީމު
ނޫމަރާގައި ފުރަތަމަ ކިޔަވައިދޭން ފަށާފައިވަނީ 1986 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބުރުއަރީ މަހުގައެވެ. އޭރުގެ ނަމުން ނަމަ ނޫމަރާ މަކްތަބުގައެވެ. ނޫމަރާ މަކްތަބުގެ ނަން ނޫމަރާ ސްކޫލަށް ބަދަލުކޮށް އައު ޢިމާރާތެއްގައި ކިޔަވައިދޭން ފެށީ 1991 ވަނަ އަހަރުގެ އޯގަސްޓް މަހުގެ 22 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ރަސްމީކޮށް މިސްކޫލް ހުޅުވާފައިވަނީ 24 ސެޕްޓެމްބަރ 1991 ގައެވެ. މިރަށުގައި ރާއްޖޭގެ ރަސްމީ މުގައްރަރަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށީ 1991 ސެޕްޓެމްބަރގައެވެ. މިރަށުގެ ގިނަ މީހުންނަކީ އަސާސީ ތައުލީމުގެ ފެންވަރަށް ތަކެތި ދަންނަ ބައެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގެ މައުލޫމާތު ބަލަހައްޓާ ރަސްމީ ވެބްސައިޓްގައި ވާގޮތުން ލިޔަންކިޔަން ދަންނަ މީހުންގެ ނިސްބަތަކީ 94.03 އިންސައްތައެވެ. ނަމަވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފެންވަރުގެ އިލްމީ މީހުން ވަރަށް މަދެވެ. ޑިގްރީ މާސްޓަރ ފެންވަރުގެ މީހުންގެ އަދަދު އިނގިލިތަކުން ގުނާލެވޭހައި މަދެވެ. 2006 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް މިސްކޫލު ހިންގީ ރައްޔިތުންގެ ސްކޫލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް 2006 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މިސްކޫލަކީ ސަރުކާރުގެ ސްކޫލެކެވެ. މިހާރު މިސްކޫލުގައި 95 ދަރިވަރުން ކިޔަވަމުން ގެންދެއެވެ. އަދި ނޫމަރާ ޕްރީސްކޫލުގައިވެސް 35 ދަރިވަރުން ކިޔަވަމުން ގެންދެއެވެ. މިސްކޫލުގައި ކިޔަވައިދެނީ ގްރޭޑް 1 އިން ފެށިގެން ގްރޭޑް 10 ހަމައަށެވެ. ސެކަންޑަރީއަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށީ 2005 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މިސްކޫލުގައި ފުރަތަމަ ކިޔވައިދޭން ފެށީ ކޮމާސް ސްތްރީމަށެވެ. ނަމަވެސް 2007 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ކިޔވައިދެމުން ގެންދަނީ ކޮމަބައިންށް ސްތްރީމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން ކުޑަކުދިންނަށް ތައުލީމު އުނގަންނައިދިނުމަށް ޕްރީސްކޫލް ކުދިންނަށް ފުރަތަމަ ކިޔަވައިދޭން ފެށީ 1998 ގައެވެ. ނަމަވެސް އޭރު ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްގެން ހިންގާ ޕްރީސްކޫލެއް ނުހުރެއެވެ. އޭގެ 8 އަހަރު ފަހުން ނޫމަރާ ޕްރީސްކޫލުގެ ނަމުގައި ޕްރިސްކޫލެއް ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްގެން ހިންގަން ފެށުނެވެ. ނޫމަރާ ޕްރީސްކޫލުގެ ނަމުގައި ރައްޔިތުން ހިންގާ މިސްކޫލުގައި ޕްރީސްކޫލުގައި ހަތަރު ގްރޭޑަށް ކިޔަވައިދެއެވެ. ޕްރީ ސްކޫލުގައި އެންމެ މައްޗަށް ކިޔަވައިދެނީ ޔޫ.ކޭ.ޖީ އާ ހަމައަށެވެ.
ސިއްހަތު
ރަށުގެ ސިއްހީ ޚިދުމަތް ދޭ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގަމުންއައި ހެލްތުޕޯސްޓް ސިއްހީ މަރުކަޒަކަށް ބަދަލު ކުރެވުނީ 2008 ގައެވެ. ސިއްހީ ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި އާ އިމާރާތެއް ބިނާކޮށް ހުޅުވާފައިވަނީ 2008 ވަނައަހަރުގައެވެ. އޭގެކުރިން މިޚިދުމަތް ދެމުން ގެންދިޔައީ ރަށު އޮފީހުގައާއި ރައްޔިތުންގެ އިދާރާއެއްގައެވެ. މިހާރު މި މަރުކަޒުގެ ޚިދުމަތް، ހަފުތާގެ ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނު 8:00 ން މެންދުރުފަހު 15:00 ށް ލިބެން ހުރެއެވެ. މިތަނުގައި ޚިދުމަތް ދޭން ހުންނަނީ ޑޮކްޓަރަކާއި 3 ނަރުހަކާއި ފޫޅުމައެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ ބޭސް ފިހާރައިގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ ބޭސްފިހާރައެއް މިރަށުގައި 2008 ވަނަ އަހަރުވަނީ ހުޅުވާފައެވެ. އާންމުންގެ ސިއްހީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ގޮތުން ތަފާތު ހަރަކާތްތައް މަދުމަދުން ހިންގައެވެ.
=ކަރަންޓް= މިރަށަށް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ދެނީ މަތި އުތުރު ލުޓިލިޓީ ކުންފުނިން ހިންގާ އިންޖީނުގެއިންނެވެ. ޔުޓިލިޓީ ކުންފުނިން އިންޖީނުގެއާ ހަވާލުވުމުގެ ކުރިން އިންޖީނުގެއަކީ ރައްޔިތުންގެ އިންޖީނުގެއެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ އިންޖީނުގެ ބިނާކޮށް ރަށަށް ކަރަންޓު ދޫކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތްދިނީ އަމިއްލަ ފަރާތްކުންނެވެ. ނަމަވެސް 1998 ގައި ނޫމަރާ ރައްޔިތުންގެ އިންޖީނުގެ ބިނާކޮށް ހުޅުވުނު ފަހުން ޔުޓިލިޓީ ކުންފުނިން އިންޖީނުގެއާ ހަވާލުވުމުގެ ކުރިން ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ދެމުންއައީ ރައްޔިތުންގެ އިންޖީނުގެއިންނެވެ. ފުރަތަމަ ޚިދުމަތް ދޭން ބޭނުންކުރީ ސަރުކާރުން ދެއްވި 12 ކިލޯވޮޓްގެ ޖަނަރޭޓަރަކެވެ. އޭރު ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދެނީ ހަވީރު 6:00 ން ރޭގަނޑު 12:00 ށް، ޖުމުލަ 6 ގަޑިއިރަށެވެ. ނަމަވެސް 2002 ވަނަ އަހަރު ރައްޔިތުން ގަތް 23 ކިލޯވޮޓްގެ 2 ޖަނަރޭޓަރުން އެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޚިދުމަތް 12 ގަޑި އިރަށް ބަދަކު ކުރިއެވެ. އަދި ހަމަ އެއަހަރު 18 ގަޑިއިރަށް ބަދަލުކޮށް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ދެމުން ގެންދިޔައެވެ. 2003 ވަނަ އަހަރު ރައްޔިތުންގެ ޚަރަދުގައި އިތުރު 25 ކިލޯވޮތްގެ ޖަނަރޭތަރެއް ގެނެސް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް 24 ގަޑިއިރަށް ބަދަލު ކުރިއެވެ. މިޚިދުމަތަށް އެހީއެއްގެ ގޮތުން 2005 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުން 48 ކިލޯވޮޓްގެ ޖަނަރޭޓަރެއް ހަދިޔާ ކުރެއްވިއެވެ.
މުވާޞަލާތު
ރާއްޖެތެރޭގެ ރަށްރަށަށް މުވާބަލާތީ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ސިޔާސަތުގެ ދަށުން ނޫމަރާގައި ފުރަތަމަ ދިރާގުގެ ބޫތެއް ބެހެއްޓީ 1998 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހުގައެވެ. އޭރު މިޚިދުމަތަކީ އައު ޚިދުމަތަކަށް ވި ނަމަވެސް މިޚިދުމަތް ބޭނުން ކުރި މީހުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ނޫމަރާއަށް މޯބައިލް ފޯނު ރޭންޖުގެ ޚިދުމަތް ދިނީ 2005 ވަނަ އަހަރުގެ އޯގަސްޓް މަހުގެ 01 ވަނަ ދުވަހު ވަތަނިއްޔާގެ ޚިދުމަތް ފެށުމުން ވަތަނިއްޔާގެ ފަރާތުންނެވެ. އޭގެ 2007 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު ދިރާގުންވެސް މޯބައިލް ފޯނު ރޭންޖު ނޫމަރާއަށް ދޫކުރިއެވެ. މިހާރު ނޫމަރާއަށް ދިރާގާއި ވަތަނިއްޔާގެ ޚިދުމަތް ބަރާބަރަށް ލިބެމުންދެއެވެ. މޯބައިލް ޚިދުމަތުގެ އިތުރުން ދިރާގާއި ވަތަނިއްޔާގެ ބްރޯޑް ބޭންޑްގެ ޚިދުމަތްވެސް މިހާރު ނޫމަރާއިން ލިބެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގެ މައުލޫމާތު ބަލަހައްޓާ ރަސްމީ ވެބްސައިޓްގައި ވާގޮތުން މޮބައިލް ފޯނު ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ނިސްބަތަކީ 78 އިންސައްތައެވެ.
ތާރީޚީ ގޮތުން ނޫމަރާ
އެންމެ ފަހުން މިރަށުގައި މީހުން އާބާދުވެފައި މިވަނީ ދެކުނު އަތޮޅެއްގެ މީހަކު ފަންޑިތަ ހަދައިގެން ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އެމީހާ ފަންޑިތަ ހަދާފައި ވަޅުލާފައިވާ ކަމަށް ބުނާ ހިލައެއް މިހާރުވެސް ނޫމަރާ ހުކުރު މިސްކިތް ކައިރީގައި ހުރި ގެއެއްގެ ގޯތިތެރޭގައި އެބަހުއްޓެވެ. މިހިރީގައި ލޯވަޅެއް އަޅައި އެލޯވަޅުގައި ދަނޑިއެއް ޖަހާފައި މި ބޭ ބުނިކަމަށްވެއެވެ. މިދަނޑި ހުރިހާތަށް ދުވަހު މިރަށުން ފައިބައިގެން ދާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. ކޮންމެ އަކަސް މިދަނޑި ނެއްޓިތާ ގާތްގަނޑަކަށް 15 ވަރަކަށް އަހަރުފަހުން މިރަށުން ބަޔަކު ވަނީ އެހެން ރަށަކަށް ޚިޖުރަކޮށްފައެވެ. ނޯޓް: މީ ތުންތުންމަތިން ދެކެވެމުން އައިސްފައިވާ ވާހަކައެއް
ނޫމަރާއަކީ ވެސް 1821 ވަނަ އަހަރު (މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީން 1 ގެ ރަސްކަމުގައި) ރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކަށް އެރި ބާރުގަދަ ތޫފާނުގައި ( ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރައިގައި ) ބޮޑެތި ގެއްލުން ލިބުނު ރަށްރަށުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
އާސާރީގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއްވެސް ތަނެއް މިޖީލުގެ ދަރިންނަށް ފެންނާނެހެން މިރަށުގައިނެތެވެ.
ކުޅިވަރު
މިރަށަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ތަފާތު ކުޅިވަރުތައް ކުޅޭ ރަށެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި މިހާރު ރާއްޖެއިން އުވެމުންދާ ސަގާފީ ތަފާތު ކުޅިވަރުތައްވެސް ހިމެނެއެވެ. =ސަގާފީ ކުޅިވަރު= -ބޮޑުމަސްނެރުން ބޮޑުމަސް ނެރުމުގެ ހަރަކާތެއް. މިއީ ސަގާފީ ކުޅިވަރުތަކުގެ ތެރެއިން ރާއްޖެއިން ފެނުން މަދުވެފައިވާ ކުޅިވަރެއް. ނޫމަރާގައި 1990ގެ އަހަރުތަކުގެ ފަހުކޮޅާ ޖެހެންދެން “ބޮޑުމަސްނެރުން” އޮތެވެ. ނަމަވެސް އޭގެފަހުން މިކުޅިވަރު މެދުކެނޑިފައި އޮތުމަށް ފަހު 2007 ގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި (ޛުލް ޙިއްޖާ 1428ގައި) “ބޮޑުޢީދު” ގެ ތެރޭގައި އަލުން ބޮޑުމަސްކުޅުން ވަނީ ފަށައިފައެވެ. މިއީ މިރަށުގައި ވަރަށް ފޯރިއާއެކު ކުޅެމުން ގެންދިޔަ އަދި މިހާރު ކުޅެމުންގެންދާ ސަޤާފީ ކުޅިވަރެކެވެ.
ދާގަނޑު ފަތިރޮނޑު
ދާގަނޑު ފަތިރޮނޑުނުވަތަ އަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި އުޅޭ ފަތިރޮނޑުގެ ބާވަތެކެވެ. މިމަސް އާއްމު ގޮތެއްގައި ބޮޑުވާ ކަމަށްވަނީ 21 ސެންޓިމީޓަރަށެވެ. މިމަސް އުޅެނީ 20 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބު ތަކުގައިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިއީ ފަރުމަތީ އުޅޭއިރު ވަަރަށް މަޑުން ހަރަކާތްކުރާ މަހެއްކަމުގައި ވިޔަސް ގޯނާކުރުމުން ވަރަށް ހަލުއިކޮށް ކޮޅުކޮޅަށް ދުވެއުޅެއެވެ. އަދި މިބާވަތް ހިފުމަށް ވަކި ޚާއްޞަ މަސްވެރިކަމެއް ވެސް ނުކުރެއެވެ.
މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު، މަހުގެ އާއްމު ސިފަޔާ މަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމަށް ބަލާ މިމަހަށް ދާގަނޑު ފަތިރޮނޑު ކިޔާފައިވަނީ އެވެ.
ނޫމަރާ (ށ. އަތޮޅު)
ކުޅިވަރު
- މަންޑިކުޅުން މަންޑިކުޅެނީ: މިއީ ޢީދުގައި ފިރިހެނުން ކުޅޭ ޚާއްސަ ކުޅިވަރެއް. މިކުޅިވަރަކީ 1990 ގެ ކުރިން ކޮންމެ ޢީދެއްގައި ކުޅޭ ކުޅިވަރެކެވެ. އޭގެފަހުން މިކުލިވަރުގެ ފޯރިވަނީ މަޑުވަން ފަށާފައެވެ. މިކުޅިވަރު ކުޅުމަށްޓަކައި ފުރަތަމަ ދެބައަށް ބަހާލަނީއެވެ. އެއަށް ފަހު ފުރަތަމަ ހޮވަން ދާނެ ބަޔަކު ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، ކުޅޭޓީމުން މަންޑި ފޯލިޖެހުން އޮންނާނެއެވެ. މިހެން ޖަހާ ފޯލިތަކުން ފޮއެއް ހިފުމުން ފޯލިޖަހާ ކުޅުންތެރިޔާ ނުބައިވީއެވެ. މިގޮތަށް މިޓީމުގެ ހުރިހާ ކުލުންތެރިން ނުބައިވުމުން ހޮވަންތިބި ޓީމަށް ކުޅުމުގެ ފުރުޞަތުލިބި ކުޅުނު ތީމު ޖެހޭނީ ހޮވާށެވެ.
ދާގަނޑު ފަތިރޮނޑު
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ވަކިން ހުންނަ 2 ހަރު ކައްޓާއި، 32 އާއި، 36 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 29 އާއި، 32 އާއި ދެެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑުގައި 12 އާއި، 14 އާއި ދެެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ މުށި ކުލައެވެ. މަހުގައި ދާގަނޑަކާއި އެއްސިފަޔަކަށް ހުންނަ ދިގު ކުރެހުންގަނޑެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގެ މަތީބައިގައި ހުދުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކަނޑުއަޅީގައި އުޅޭ ކުދި ދިރުންތަކެވެ.
ނޫމަރާ (ށ. އަތޮޅު)
ކުޅިވަރު
- ފަންކުޅުން އަންހެންވެރިން ފަނކުޅެނީ: މިއީ ޢީދުގައި ހުރިހާ އުމުރެއްގެ މީހުން ކުޅޭ ޚާއްސަ ކުޅިވަރެއް ފަންކުޅުމަކީ ދެބައަކަށް ބަހާލުމަށް ފަހު ފަންކުޅޭ ބިމުގެ ދެކޮޅުގައި ޖަހާފައި ހުންނަ “ފަން” ދަނޑިއެއް ގައި އަތްލުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. އިދިކޮޅު މީހުންނަށް އަތުނުވެ ދަނޑީގައި އަތްލާފައި “ފަނޯ” ގޮވާލުމުން އެބަޔަކަށް ޕޮއިންޓް ލިބޭނެއެވެ. އަލުން ކުޅުންފަށާނީ ފަނޯ ގޮވިމީހައިގެ ގައިގައި އަތްލައިގެން “ފަން ނަގައިގެން” ނެވެ. އަބަދުވެސް އެންމެ ފަހުން “ފަން ނެގި މީހާ” ގައިގައި އަތްލައިގެން އެހެން މީހަކަށް ފަނަކަށް ވެވިދާނެއެވެ. މިކުޅިވަރަކީ ވަރަށް ކުރިން ފެށިގެން ކުޅެމުން އަންނަ ހުރިހާ އުމުރެއްގެ މީހުންވެސް ކުޅޭ ކުޅިވަރެކެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު މިކުޅިވަރު އާއްމުކޮށްކުޅެނީ ޅަކުދިންނާއި މުސްކުޅިންނެވެ.
ދާގަނޑު ފަތިރޮނޑު
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ބަރަކް އޮބާމާ
thumb|ބަރަކް އޮބާމާ ބަރާކް އޮބާމާ ނުވަތަ ބަރާކް ޙުސައިން އޮބާމާ ( 4 އޮގަސްޓު 1961 ) އަކީ 2009 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2017 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އެމެރިކާގެ 44 ވަނަ ރައީސެވެ. އޭނާ ވެގެން ގޮސްފައިވަނީ އެމެރިކާގެ އެފްރިކާ ދަރިކޮޅު ފުރަތަމަ ރައީސަށެވެ. 4 ޖެނުއަރީ 2005ން ފެށިގެން ބަރާކް އޮބާމާ ހުންނެވި އިލިނޮއިސްގެ ޖޫނިއަރ ސެނެޓަރ ކަމުން ރައީސް ކަމަށް އިންތިޚާބު ވެވަޑައިގަތުމާއި ގުޅިގެން ވަނީ އިސްތިއުފާދީފަ އެވެ.
މެމީ ޓޫ ޝޫޒް
މެމީ ޓޫ ޝޫޒް އަކީ އެމް.ޖީ.އެމްގެ ޓޮމް އެންޑް ޖެރީ ކާރޓޫނުގެ ގިނަ ބައިތަކެއްގައި ފެނިގެން ދާ ޝަހްސިއްޔަތެކެވެ. މެމީ އަކީ މެދު އުމުރެއްގެ ކަޅު އަންހެނެކެވެ.
ބަރަކް އޮބާމާ
ކޮލަމްބިޔާ ޔުނިވަސިޓީ އަދި ހާރވަޑް ލޯ ސްކޫލްގައި ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ ބަރާކް އޮބާމާ ވަނީ ހާރވަޑް ލޯ ރިވިއު ގެ ރައީސްކަން ކުރައްވައި، ކޮމިޔުނިޓީ އޯގަނައިޒާރ އެއްގެ ދައުރު އަދާކޮށްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން މަދަނީ ޙައްގުތަކާބެހޭ އެޓާނީ އެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ.
2008 ވަނަ އަހަރު ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީގެ ޕްރައިމަރީގައި ހިލަރީ ކްލިންޓަން އާއި ވަރަށް ގާތް ގާތުން ވާދަކުރައްވާ، އޭނާ އެ ޕާރޓީގެ ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓުކަން ހޯއްދެވިއެވެ. އޭނާ ވެގެން ދިޔައީ އެމެރިކާގެ ބޮޑު ޕާޓީއަކުން ރިޔާސީ ކެނޑިޑޭޓްކަން ލިބިވަޑައިގެންނެވި އެފްރިކާ ދަރިކޮޅުގެ ފުރަތަމަ މީހާއަށެވެ. 2008ގެ ނޮވެމްބަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ޖޯން މެކެއިން ބަލިކުރައްވާ، 15 ޖެނުއަރީ 2009 ވަނަ ދުވަހު ބަރަކް އޮބާމާ ވަނީ އެމެރިކާގެ ރައީސް ކަމުގެ ހުވާކުރައްވާފައެވެ.
Al Gore
thumb|right|Al Gore އަކީ އެމެރިކާ ގެ ނާއިބް ރައީސް ކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
އިނގިރޭސި
އިނގިރޭސި ބަހަކީ އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ތަރައްޤީ ވެގެން އައި ބަހެކެވެ. މިބަސް ނިސްބަތްވަނީ ހުޅަނގު އަލްމާނީ ބަސްތަކުގެ ޢާއިލާ އަށެވެ. މި އަދު މިބަސް ވަނީ މުޅި ދުނިޔެއަށް ފެތުރިފައެވެ. އޮސްޓަރުލިޔާ އާއި ކެނެޑާ އާއި އަޔަލޭންޑް އާއި ނިއުޒިލޭންޑް ގެ އިތުރުން އިނގިރޭސިލާތާއި އެމެރިކާގެ ވަރަށް ގިނަ ބައެއްގެ މާދަރީ ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހެވެ. އަދި ދެވަނަ ބަހެއްގެ ގޮތުގައާއި ރަސްމީ ބަހެއްގެ ގޮތުގައި މުޅި ދުނިޔޭގައި އިނގިރޭސި ބަސް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ކޮމަންވެލްތު ގެ ގައުމުތަކުގައެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ބައިނަލް އަޤްވާމީ ގިނަ ޖަމާޢަތް ތަކުގެ ރަސްމީ ބަހެއް ކަމުގައި ވެސް ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހެވެ.
ޒަމާނީ އިނގިރޭސި ބަހަކީ ދުނިޔޭގެ ލިންގުއާ ފްރާންކާގެ ގޮތުގައި ވެސް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މުވާޞަލާތާއި ސައެންސާއި ވިޔަފާރިއާއި އޭވިއޭޝަނާއި މުނިފޫހިފިލުވުމާއި ޑިޕްލޮމަސީ އާއި އިންޓަނެޓް ގައި ބޭނުން ކުރެވޭ މައި ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހެވެ.
އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ރަށްތަކުން ބޭރުގައި އިނގިރޭސި ބަސް ބޭނުން ކުރެވެން ފެށީ ބިރިޠާނަވީ އަމްބަރާޠޫރިއްޔަތުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ފަހުން މުޅި ދުނިޔެއަށް ފެތުރިގެން ދިޔަ އެމެރިކާ ނުފޫޒަކީ ވެސް އިނގިރޭސި ބަހަށް ލިބިގެން ދިޔަ އިތުރު ބާރެކެވެ. އަދި ހަމަ އހެންމެ އެމެރިކާއިން ތަރައްޤީ ކުރި މުވާޞަލާތީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ސަބަބުން އިނގިރޭސި ބަހާ ނުލައި އުޅުމަކީ ދަތިކަމަކަށް ވެގެން ދިޔައެވެ.
ތަފާތު ޢިލްމީ ދާއިރާ ތަކުގެ އަސާސީ ބޭނުން ތަކުގައި އިނގިރޭސި ބަސް ބޭނުން ކުރަން ޖެހޭތީ މުޅި ދުނިޔޭގެ ތަޢުލީމީ ނިޒާމުގައި ވެސް އިނގިރޭސި ބަސް ކޮންމެވެސް ދަރަޖައަކަށް ކިޔަވައިދެވެއެވެ.
ތާރީޚު
އިނގިރޭސި ބަހަކީ އެންގްލޯ-ފްރީސިއަން ބަހެކެވެ.
ޤިސްމު:ބަސް ޤިސްމު:English ޤިސްމު:Languages
ނޫމަރާ (ށ. އަތޮޅު)
ކުޅިވަރު
=ބޮޑުބެރު ޖެހުން= ބޮޑުބެރު ޖެހުމަކީ ކުރީ ޒަމާނުގައި މިރަށުގައި ކުޅުނު ކުޅިވަރެވެ. ބޮޑުބެރު ޖެހުމުގެ ކުޅިވަރެއް މިހާރު ކުޅޭތަން ފެންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ކުރީ ޒަމާނުގައި ގޭގޭގައި ޚިތާނުކޮށްގެން އުޅޭ އިރުއާއި, އެކިއެކި މުނާސަބަތުތަކާއި ގުޅުވައިގެންނާއި , ދެއަވަށުގެ މެދުގައި ވާދައަށްވެސް ބެރުޖަހާއުޅުނެވެ. އަދި ހާއްސަކޮށް ދެ އީދު ގައި އެކިއެކި ކުޅިވަރުތަކާއި ގުޅުވައިގެން ބެރުޖަހާއުޅުނެވެ.ގައެވެ. މިހާރު މިކުޅިވަރު ކުޅެނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ތަފާތު އެކި ސަބަބުތަކާހުރެ މިކުޅިވަރަށް މީހުން ދެމުންއައި އަހަން މިއްޔަތުކަން މަޑުމަޑުން ފަޑުވެފައިވެއެވެ.
ޒަމާނީ ކުޅިވަރު
- މިޔުޒިކު ނޫމަރާ އަކީ މިއުޒިކަށް ލޯބިކުރާ ބަޔަކު އުޅޭރަށެކެވެ. މިކަން ފެށުނީ 1990 ގެ އަހަރުތަކުގައެވެ. އޭރު ރަށުގައި މިއުޒިކް ކުޅެނީ ރަށުގެ ދެ ޖަމިއްޔާއަކުންނެވެ. މިހާރު މިރަށުގައި އޮންނަނީ އެންމެ ޖަމިއްޔާއެކެވެ. ކޮންމެ ބޮޑު ޢީދެއްގައި އަމިއްލައަށް، ފިލަޔާ ތެޔޮ ހުސްކުރި ތާނގީ ބޭނުންކޮށްގެން ސްޓޭޖް އަޅައިގެން ޝޯކުޅެއެވެ. މިކަން ކުރަނީ ރަށުގައި އޮތް ހަމަ އެކަނި ޖަމިއްޔާ އެސޯސިއޭޝަން ފޯ ނޫމަރާ ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ ފަރަތުންނެވެ.
- ފުޓްބޯޅަ އާއި ވޮލީބޯޅަ
ފުޓުބޯޅައާއި ވޮލީބޯޅައަކީ އެންމެ ގިނަ މީހުން ތަރުހީބުދޭ ކުޅިވަރެވެ. މި ދެކުޅިވަރު ދިރުވާ އާލާ ކުރުމުގެ ގޮތުން ސްކޫލުގެ ދަރިވަރުންގެ މެދުގައިވެސް މި ދެކުޅިވަރު ކުޅެއެވެ. އަދި ކޮންމެ އަހަރަކު ރަށުގެ ޒުވާނުންނަށް ހުލުވާލައިގެން ބާއްވާ ވޮލީ އާއި ފުޓްބޯޅާ މުބާރާތްތައްވެސް މިރަށުގައި ކުޅެމުން ގެންދެއެވެ.
މިރަށުގައި ހަދާފައިވާ ވޮލީ ކޯޓަކީ ރޭގަނޑުގައިވެސް ދިއްލައިގެން ވޮލީ ކުޅެވޭ ފެންވަރަށް ލައިޓިންގ ސިސްޓަމް ހަދާފައިވާ ވޮލީ ކޯޓެކެވެ. ފުޓް ބޯޅަ ދަނޑަކީވެސް އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ލެވެލް ކޮށް ވިނަ ހައްދާފައިވާ ދަނޑެކެވެ.
އައްނަބީލް ޖަޢުފަރު ކަމާލުއްދީން
އައްނަބީލް ޖަޢުފަރު ކަމާލުއްދީން (މައްޗަންގޮޅީ ގަނޑުވަރު ތުއްތު މަނިއްޕުޅު) އަކީ މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާއިން ސާނަވީ ފެންވަރަށް ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އާންމުންނާއި ގުޅުން ބޭއްވި ދައުލަތަށް ވަފާތެރި ޚާދިމެކެވެ. އިގިރޭސި ބަސް އަދި އުރުދޫ ބަސް ދެނެލައްވައެވެ. ދެކުނު ގަޑުބަޑު ހަމަޖެއްސެވުމަށް އިބްރާހީމް ނާޞިރު މޯލްޑިވްސް ސްޓަރ ގައި ވަޑައިގެންނެވި ދަތުރުފުޅުގެ ބައިވެރި އެކެވެ. އައްނަބީލް ޖަޢުފަރު ކަމާލުއްދީން (މައްޗަންގޮޅީ ގަނޑުވަރު ތުއްތު މަނިއްޕުޅު) ބައްޕާފުޅަކީ އާގަނޑުވަރު މަނިއްޕުޅު ނުވަތަ މައްޗަންގޮޅީ ގަނޑުވަރު ޢަބުދުﷲ ތުއްތު މަނިއްޕުޅު އެވެ. މަންމާ ފުޅަކީ އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން ރަދުންގެ ދޮންގޮމާ އެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޅޮހި (ނ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ނ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ވެނެޒުއޭލާ
އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ވެނެޒުއޭލާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ބްރެޒިލް ފިޔަވައި ދެކުނު އެމެރިކާގައި ހުރި އެހެން ޤައުމުތަކެކޭ އެއްފަދައިން އިސްޕެނިޝް ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން ވެނެޒުއޭލާގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ވެނެޒުއޭލަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ކަރަކާސްއެވެ. ވެނެޒުއޭލާގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް ކަރަކާސްްއެވެ. ވެނެޒުއޭލާއަކީ ފެޑެރަލް ރިޔާސީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 28 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 42 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.9 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ ve. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +58 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ބޮލިވާރް ފުއެރްތޭއެވެ.
ނަން
“ވެނެޒުއޭލާ” މި ނަން ނެގިފައިވަނީ ވެނެޒުއޯލާ މި ބަހުންނެވެ. މި ނަން ދިނީ އިޓަލީގެ މީހެކެވެ. އެއީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ސިޓީ ކަމުގައިވާ އިޓަލީގެ ވެނިހަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. ވެނެޒުއޯލާގެ މާނައަކީ ކުޑަ ވެނިހެވެ.
ތާރީޚު
ވެނެޒުއޭލާގައި މީހުން ދިރިއުޅެން ފަށާފައިވާކަމަށް އާސާރީ ހެކިތަކުން ދައްކަނީ މީގެ 15 ވަރަކަށް ސާސްކަފު ކުރިން ކަމަށެވެ. އެންމެ ފުރަތަމައަށް އިސްޕޭނުގެ އިސްތިޢުމާރުގެ ދަށަށް ގޮސްފައިވަނީ މީލާދީން 16 ވަނަ ޤަރުނުގެ ކުރީކޮޅުގައެވެ. ވެނެޒުއޭލާއަށް އިސްޕޭނުގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ހޯއްދަވައި ދެއްވުމުގައި އެންމެ ބޮޑު މަސައްކަތެއް ކުރެއްވި ބޭފުޅަކީ ސިމޯން ބޮލިވަރއެވެ. ސިމޯން ބޮލިވަރއަކީ ހަމަ އެކަނި ވެނެޒުއޭލާ މިނިވަންކުރެއްވުމުގައި މަސައްކަތްކުރެއްވި ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ. ވެނެޒުއޭލާގެ އިތުރުން ކޮލަންބިޔާ އާއި ޕެނަމާ އާއި އިކުއެޑޯ އާއި ބޮލީވިއާ އާއި ޕެރޫ ވެސް މިނިވަންވެފައިވަނީ ސިމޯން ބޮލިވަރގެ މަސައްކަތުންނެވެ. ވެނެޒުއޭލާގެ ރަސްމީ ނަމުގައި “ބޮލިވޭރިއަން ރިޕަބްލިކް އޮފް ވެނެޒުއޭލާ” އޭ އޮންނަނީ ވެސް މި ސަބަބަށް ޓަކައެވެ. ސިމޯން ބޮލިވަރ ގެ ޝަރަފަށް ޓަކައެވެ. އިސްޕޭނުގެ ކިބައިން 5 ޖުލައި 1811 ގައި މިނިވަންވުމަށް ފަހުގައި ވެނެޒުއޭލާ އޮތީ ގްރޭން ކޮލަންބިޔާގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ގްރޭން ކޮލަންބިޔާއާ ވަކިވެ، މިނިވަން ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި ޤާއިމުވީ 1830 ވަނަ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީ މަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ވެނެޒުއޭލާގެ މިނިވަންކަން ރަސްމީ ގޮތުން ރެކޮގްނައިޒް ކުރެވިފައިވަނީ 30 މާރޗް 1945 ގައެވެ. 1998 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ވެނެޒުއޭލާގެ ރައީސްކަން ކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ އޫގޯ ޗާވޭޒްއެވެ.
އިޤްތިޞާދު
ވެނެޒުއޭލާއަކީ ތެލުގެ މުއްސަނދިކަން ލިބިފައިވާ ޤައުމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ރަނާއި ޖަވާހިރާއި ދަގަނޑު އެ ޤައުމުން ނަގައެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 12806 ޑޮލަރެވެ.
ޕަންގިއާ
--186.43.46.140 06:38, 5 މެއި 2013 (MVT)Bold textޕަންގިއާ (Pangaea) އަކީ މީގެ 250 މިލިއަން އަހަރު ކުރިން އޮތް ކަމަށް ބުނާ މާބައްރެވެ.
ރަން ފާނަ
ރަން ފާނަ ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިން ފައްތައިގެން ރޭގަނޑު ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ވަރަށް މަދުން ބޭނޭ މަހެކެވެ. މިއީ އެހެނިހެން ފާނަތަކާއި ޚިލާފަށް އަޑީގައި އުޅޭ މަހެއްކަމުން ފީނުންތެރިންނަށް ފެނިފައި ވަރަށް ނުހުރެއެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ 50 މީޓަރާއި 100 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިމަހަށް ރަން ފާނަ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ ކުލަވަރަށް ބަލާ، މަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާއި، ސައިންޓިފިކް ނަމާއި ގުޅޭގޮތުންނެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ކުރީބަޔާއި ފަހުބަޔާއި ދެމެދުގައި ކުދިކަށިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 60 ސމ ބޮޑުވާ މަހެކެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9ކައްޓާއި، މަޑުކަށީގެ 15 ނުވަތަ 19 ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 9 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި މަޑުކަށީގެ 17 ނުވަތަ 18 ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ.
ރަން ފާނައިގެ ކުލައަކީ ރަން ކުލަ އެވެ. މަހުގެ ބޮލާއި ހަށިގަނޑުގައި ނާރިނގު ނުވަތަ އޮރެންޖް ކުލައަކަށްދާ ރީނދޫ ކުލައިގެ ކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގައި ނޫކުލައިގެ ހިމަ ކައިރިފަށެއް ހުރެއެވެ. އަދި މިކައިރިފަށާއި ގުޅިގެން ކަޅުކުލައިގެ ހިމަ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ޑިކް ޗޭނީ
އަކީ އެމެރިކާ ގެ ނާއިބް ރައީސް ކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ނޮވެމްބަރު 6
ނޮވެމްބަރު 6 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 310 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 311 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ނޮވެމްބަރު
ވައި ނޮޅި
ވައި ނޮޅި ނުވަތަ  އަކީ  ނޭވާލާ ނިޒާމް ގައި އަޑު ފޮށި އިން ފެށިގެން ވައި ނޮޅީގެ ކަފިއާއި ހަމައަށް އިންނަ ނޭވާ ދައުރުކުރާ ހޮޅިއެކެވެ. ނޭފަތުން އެތެރެއަށް ވަން އޮކްސިޖަން ފުއްޕާމޭއާ ހަމައަށް ވާޞިލްވުމުގެ ތެރޭގައި ވައިދައުރުކުރަނީ މިހޮޅީގެ ތެރެއިންނެވެ. އެތެރޭގެ ދިގު ހުރަސް މިނުގައި 25-20 މިލިމީޓަރު ހުންނަ މިހޮޅީގެ ދިގުމިނުގައި 16-10ސެންޓިމީޓަރު ވަރު ހުރެއެވެ. ވައި ނޮޅީގެ އެޕިތީލިއަމްގެ ވައްތަރަކީ ސޫޑޯސްޓްރެޓިފައިޑް ސިލިއޭޓެޑް ކޮލަމްނާ އެޕިތީލިއަމް(Pseudostratified ciliated columner epiththelium) އެވެ. މީގެ އިތުރުން ވައި ނޮޅީގެ ތެތް ދުލިފަށަލައިގައިވާ ގޮބްލެޓް ސެލް(goblet cell) ތަކުން ދަވަ ބޭރުކުރެއެވެ. ކުރިން ބުނި އެޕިތީލިއަމް އަކީ ނަރުވާ އެކުލެވޭ އެޕިތީލިއަމް އެއް ކަމަށްވުމުން ވައި ނޮޅީގެ ތެރެއަށް ހަށިގަނޑާ ބީރައްޓަހި މާއްދާއެއް ވާޞިލްވެއްޖެނަމަ އެނަރުވާ ތަކުގެ އެހީގައި މައްޗަށް ގެންގޮސް އަޑު ފޮށި ހުރަސްކޮށް އަރުތެރެ އަށް ފޮނުވާލައެވެ. އެއަށްފަހު އަރުން އެދިރުވާލުމުން މައިދާއަށް ވާޞިލްވެ ނެތިދެއެވެ.
ވައި ނޮޅީގެ މަތިން ތިރިއަށް ސީ އަކުރުގެ ބައްޓަމަން(C-shaped) ހުންނަ މަޑުކަށިން އުފެދިފައިވާ ބުރު ނުވަތަ ރިންގް ތަކެއް ހުރެއެވެ. މިރިންގް ތަކުގެ އަދަދު އުޅެނީ 20-15 އާދެމެދުގައެވެ. މި ރިންގްތަކުގެ ބޭނުމަކީ ނޭވާ ހިގާ މަގު ފިތުނަނުދީ ރައްކާތެރިކަމާއެކު ބެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވުމެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނޭވާލާ ނިޒާމް
Mind Your Language
.
ތަރިންގެ ލިސްޓް
thumb|right|200px|Episode 14: Max and Giovanni are fighting in the class.
މާފަރު (ނ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ނ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
މީހުން
މި ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ދިވެހި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަނީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ކާތަކެތި ހެފުން
ކާތަކެތި ހެފުން އަކީ އަނގައިގެ ތެރޭގައި ކާނާގެ ބޮޑެތި އެތިކޮޅުތައް ހަފައި ދިރުވަން ފަސޭހަ ކުދިކުދި އެތިކޮޅު ތަކަށް ހެދުމެވެ. ހެފުމުގެ މަސައްކަތުގައި އަނގައިގެ ތެރޭގައި ހުރި ދަތްތައް ބައިވެރިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ތުންފަތް، ކޯ، ދޫ އަދި ކަތުރު ކަށިގަނޑުގެ ނުވަތަ ކޯކަށިގަނޑުގެ ހަރަކާތަކީ ކާތަކެތި ހެފުމުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ކަމެކެވެ.
ކާތަކެތި ހެފުމުގައި ބައިވެރިވާ މަސްކޮޅުތައް
ކާތަކެތި ހެފުމުގެ ތެރޭގައި ހަރަކާތްކުރެވޭ 4 މަސްކޮޅު ހުރެއެވެ. އެމަސްކޮޅުތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ. މިމަސްކޮޅުތަކުގެ ހަރަކާތް ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ޓްރައިޖެމިނަލް ނާރު އިންނެވެ. އެއީ 5 ވަނަ ކްރެނިއަލް ނާރު އެވެ.
ކާތަކެތި ހެފުމުގެ ބޭނުން
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
އައްނަބީލް މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން
އައްނަބީލް މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން (މައްޗަންގޮޅީ ގަނޑުވަރު ދޮށީ މަނިއްޕުޅު) އަކީ ސާނަވީ ފެންވަރަށް މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާއިން ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ބައްޕާފުޅަކީ އާގަނޑުވަރު މަނިއްޕުޅު ނުވަތަ މައްޗަންގޮޅީ ގަނޑުވަރު ޢަބުދުﷲ ތުއްތު މަނިއްޕުޅު އެވެ. މަންމާ ފުޅަކީ އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން ރަދުންގެ ދޮންގޮމާ އެވެ. އައްނަބީލް މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން ވަނީ ހިސާބު ކިޔަވައި ދިނުމުގައި ކެނޑިނޭޅި މަސައްކަތްކުރައްވާފައެވެ. ދެކުނު ގަޑުބަޑު ހަމަޖެއްސެވުމަށް އިބްރާހީމް ނާޞިރު މޯލްޑިވްސް ސްޓަރ ގައި ވަޑައިގެންނެވި ދަތުރުފުޅުގެ ބައިވެރި އެކެވެ.
އަވަހާރަވުން
އައްނަބީލް މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން (މައްޗަންގޮޅީ ގަނޑުވަރު ދޮށީ މަނިއްޕުޅު) ދެމިއޮތުމުގެ ޢާލަމަށް ދަތުރުކުރެއްވީ 9 ޖޫން 1960 ގައެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ލައުރޭޝިއާ
ލައުރޭޝިއާ (Laurasia) އަކީ މެސެޒޮއިކް ޒަމާނުގެ ފަހުކޮޅުގައި އުފެދުނު ކަމަށް ބުނެވޭ މާބައްރެކެވެ.
ފަންކާ ފަތިރޮނޑު
250px|thumb|left|ފަންކާ ފަތިރޮނޑު ފަންކާ ފަތިރޮނޑު އަކީ ރާއްޖޭގެ ވިލުތަކުންނާއި ފަރުބޭރުން، 20 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުން ފެންނަ ބޮޑު އިސްކޮޅެއްގެ ފަތި ރޮނޑެކެވެ. މިމަސް 1 މީޓަރަށް ބޮޑުވާ ކަމަށްވެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ވުމާއެކު މިބާވަތުގެ މަސް ހިފުމަށް ވަކިން ޚާއްޞަ މަސްވެރިކަމެއް ރާއްޖޭގައި ކޮށެއް ނޫޅެއެވެ. މިމަހުގެ ޢާއްމު ކާނާއަކީ އަޑީގައި ހުންނަ ތަފާތު ދިރުންތަކެވެ. މީގެތެރޭގައި މޫދު ފެހި، މޫދު ވިނަ، އަދި މާގަނޑު ހިމެނެއެވެ. މަހުގެ ހަށިގަނޑު ހުންނަނީ ވަރަށް ފަތިކޮށެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ބުޑުދަށް ވަރަށް ފުޅަލެވެ. އަދި ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކޮޅަށް ވަށްކޮށް، ފަންކާއެއް ހެންނެވެ. ތުންކޮޅު ހުންނަނީ އޫކޮށެވެ. މިއީ ފަތިރޮނޑުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބިޔަ އެއް ބާވަތެވެ.
ފަންކާ ފަތިރޮނޑުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ވަކިން ހުންނަ 2 ހަރު ކައްޓާއި، 43 އާއި، 49 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބުރަކަށި މަތީގެ ފުރަތަމަ ކަށި ފަޅާފައި ހުންނަނީ ސީދާ ލޮލާދިމާލު މަތިންނެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 46 އާއި، 52 އާއި ދެެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު، މަހުގައި އެކުލެވޭ ޚާއްޞަ ސިފައެއްކަމުގައިވާ ނިގޫފަތުގެ ފުޅާކަން ފާހަގަކޮށް މިމަހަށް ފަންކާ ފަތިރޮނޑު ކިޔާފައިވަނީ އެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އެމެރިކާގެ ނާއިބް ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުން
މިއީ އެމެރިކާގެ ތާރީކްގައި އެގައުމުގެ ނާއިބް ރައީސްކަން މިހާތަނަށް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނެވެ.
އަންޒަމާނު ކަރަ
މިއީ، ހިންދު ކަނޑުގެ ބޭ އޮފް ބެންގާލް ސަރަހައްދުގައި، އިންޑިޔާ އާއި ބަރުމާ އާ ދެމެދު އޮތް ރަށްތަކެކެވެ. މީގެ ތެރެއިން މަދު ރަށްތަކެއް މިލްކުވެރިންނަކީ ބަރުމާ އެވެ. އެކަމަކު ގިނަ ރަށްތައް ހިމެނެނީ އިންޑިޔާގެ ޔޫނިއަން ޓެރިޓަރީ ގައެވެ.
ކާތަކެތި ދިރުވުން
Looking for me
އަނގައިގެ ތެރޭގައި ހިނގާ މަރުޙަލާ
ކާތަކެތި ދިރުވުމުގެ މަރުޙަލާ އެއް އަނގައިގެ ތެރޭގައި ވެސް ހިގައެވެ. އެގޮތުން ކާތަކެތި ދިރުވުމުގައި އަނގައިގެ ތެރޭގައި ހިގާ މަރުޙަލާ އަކީ އަހަރެމެންގެ ބާރާއެކު ހިގާ މަރުޙަލާއެކެވެ. އަނގައިގެ ތެރޭގައި ހެފުނު ކާތަކެތި އަރުތެރެ އަށް ފޮނުވާލުމަށްޓަކައި، ދޫ މަތީ ތަލި ނުވަތަ ހަރު ތަލި އާއި ދިމާލަށް އުފުލަން ޖެހެއެވެ. މިގޮތަށް އުފުލުމުން ކާތަކެތިކޮޅު އަރުތެރެ އަށް ދެއެވެ. އަދި ކާތަކެތި ދިރުވިގެންދާއިރު އަނގަޖެހޭނީ ބަންދުވެފައި ހުންނާށެވެ. އެހެންނޫނީ ބައެއް ފަހަރު ކާތަކެތި ދިރުވަން އުދަގޫވެދާނެއެވެ.
އަރުތެރޭގައި ހިނގާ މަރުޙަލާ
ކާތަކެތި ދިރުވުމުގެ މަރުޙަލާ އެއް އަރުތެރޭގައި ވެސް ހިގައެވެ. އެގޮތުން ކާތަކެތި ދިރުވުމުގައި އަރުތެރޭގައި ހިގާ މަރުޙަލާ އަކީ އޭގެ ޒާތުގައި އަމިއްލައަށް ހިގާ މަރުޙަލާއެކެވެ. ސަބަބަކީ މިމަރުހަލާ ހިގަން ފަށަނީ ސްވަލޮވިންގ ރިފްލެކްސް ގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކަމަށްވާތީއެވެ. އަނގައިގެ ތެރޭގައި ހެފުނު ކާތަކެތި އަރުތެރެއަށް އައުމުން އަރުތެރޭގައި ހުންނަ ސްވަލޮވިންގ ރިސެޕްޓަރު ތައް ހީވާގިވެ މުރާލިވެއެވެ. އަދި އެއާއި ގުޅިގެން އުފެދޭ ސިގްނަލްތައް 5 އަދި 9 ވަނަ ކްރެނިއަލް ނާރުގެ އެހީގައި، ސިކުނޑިގައިވާ މެޑައްލާ އޮބްލަންގާޓާ ގައި އިންނަ ސްވަލޮވިންގ ސެންޓަރު އަށް ފޮނުވާލައެވެ. މިކަމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން 5،9،10،12 ވަނަ ކްރެނިއަލް ނާރުތަކުގެ އެހީގައި އަންނަނިވި ރިފްލެކްސް ތަކާއި ހަރަކާތްތައް އުފެދިގެން ދެއެވެ.
އެޕިގްލަޓިސް އާއި ދިމާލަށް އަޑު ފޮށި އުފުލުން
އެޕިގްލަޓިސް އާއި ދިމާލަށް އަޑު ފޮށި އުފުލެނީ އަޑު ފޮށީގެ މަތީ ހުޅުވުން(ގްލަޓިސް) ބަންދުކޮށްލުމަށްޓަކައެވެ. މިހެން ހެދުމުން ކާތަކެތި އަޑުފޮށީގެ ތެރެއިން ވައި ނޮޅިއަށް ދިއުމަށް ހުރަސް އަޅައެވެ.
އަޑުއުފައްދާ ވާފަށް ތައް ކައިރިވުން
އަޑުއުފައްދާ ވާފަށް ތައް ކައިރިވުމުން ވެސް ގްލަޓިސް ބައްދާލައެވެ. އަޑުއުފައްދާ ވާފަށްތަކަށް ގެއްލުން ލިބިއްޖެނަމަ ކާތަކެތި ދިރުވުމުގެ ތެރޭގައި ނޭވާތާށިވުން ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. މިގޮތަށް ވާނީ ކާތަކެތި ދިރުވުމުގެ ތެރޭގައި ނޭވާ ދައުރުވާ މަގަށް ކާތަކެތި ވާޞިލްވެއްޖެނަމައެވެ.
ވަގުތީގޮތުން ނޭވާލުން ހުއްޓުން
ކާތަކެތި ދިރުވުމަށް އެހީވެދޭ މަރުކަޒު ން ބައެއް ފަހަރު ނޭވާލުމަށް އެހީވެދޭ މަރުކަޒު ބަންދުކޮށްލާ ސިގްނަލްތައް ވެސް ފޮނުވައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު ވަގުތީ ގޮތުން މަދު ސިކުންތު ކޮޅަކަށް، ނޭވާލުން ހުއްޓުން މެދުވެރިކުރުވައެވެ. މިއީ ވެސް ކާތަކެތި ވައި ނޮޅިގެ ތެރެއަށް ވަނުމަށް ހުރަސްއަޅާނެ ކަމެކެވެ.
ނޮވެމްބަރު 7
ނޮވެމްބަރު 7 އަކީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ 311 ވަނަ ދުވަހެވެ. ލީޕް އަހަރެއްގައި 312 ވަނަ ދުވަހެވެ.
ކާތަކެތި ދިރުވުން
ޕަލަޓޯ ފެރިންޖީއަލް ފޯލްޑް ތައް ކައިރިވުން
ޕަލަޓޯ ފެރިންޖީއަލް ފޯލްޑް ތައް ކައިރިވުމުން ބޮޑެތި ކާއެތިކޮޅުތައް އަރުތެރެއަށް ވަނުމަށް ހުރަސް އަޅައެވެ. މާނައަކީ އަރުގެ ތެރެއަށް ދާނީ ރަގަޅަށް ހެފިފައި ހުންނަ ކާތަކެއްޗެވެ.
ނޮވެމްބަރު 7
ބަންދު ދުވަސްތަކާއި ފާހަގަ ކުރެވޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި
ޤިސްމު:ނޮވެމްބަރު
ކާތަކެތި ދިރުވުން
މައިލޯހައިއޮއިޑް މަސްކޮޅު ހުއްޓުމެއްނެތި ކޮންޓްރެކްޓްވުން
މައިލޯހައިއޮއިޑް މަސްކޮޅު ހުއްޓުމެއްނެތި ކޮންޓްރެކްޓްވުމަކީ ދޫ ހަރު ޕަލޭޓްގައި ޖައްސާފައި ބަހައްޓައިދޭނޭ ކަމެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކާތަކެތި އަނބުރާ އަނގައިގެ ތެރެއަށް އައުން މަނާކޮށްދެއެވެ.
ފެރިންޖީއަލް ޕެރީސްޓަލްސިސް
ބަޔާންކުރެވުނު ޕްރޮޓެކްޓިވް ރިފްލެކްސް ތަކާއި ގުޅިގެން ސްޕިރީއާ ފެރިންޖީއަލް މަސްކޮޅު ކޮންޓްރެކްޓްވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޕެރީސްޓަލްސިސްގެ އެހީގައި ކާތަކެތި އަރުގެތެރެއިން ގޮސް ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅިއަށް ވާޞިލް ވެއެވެ. އަރުގެ ތެރެއިން ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި އަށް ކާތަކެތި ދިއުމަށް ނަގަނީ އެންމެ 2-1 ސިކުންތު އެވެ.
ޕެރީސްޓަލްސިސް
ދެވައްތަރެއްގެ އީސަފަޖީއަލް ޕެރިސްޓަލްސިސް ހުރެއެވެ.
ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅީގެ ތެރޭގައި ހިންގާ ޕެރީސްޓަލްސިސް ގެ ހަރަކާތް ހިންގަނީ ސިކުންތަކު 3 ސމ އަށް ކާތަކެތި ދައުރުވާ ރޭޓުންނެވެ. މާނައަކީ ކޮންމެ ސިކުންތަކު 3 ސމ ގެ މިނެއް ކުރިއަށް ކާތަކެތި ފޮނުވާލައެވެ. އެހެންކަމުން ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅީގެ ދިގުމިނަކީ 25 ސމ ކަމަށްވުމުން،މުޅި ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި އެއްކޮށް ކަޑަތުކުރުމަށް 10-8 ސިކުންތާއި ދެމެދުގެ ވަގުތެއް ނަގައެވެ. އަދި ސީދަލަށްހުރެ ކާއިރު މިއަށްވުރެ އަވަހަށް ވެސް ކާތަކެތި ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅީގެ ތެރޭގައި ބިމަށް ދަމާބާރު ނުވަތަ ގްރެވިޓީގެ ސަބަބުން ދައުރުވެއެވެ. އެގޮތުން ސިކުންތެއްގެ ތެރޭގައި 4 ސމ މިނެއް ކަޑަތުކުރެއެވެ. މާނައަކީ ކަމަށްވުމުން،މުޅި ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި އެއްކޮށް ކަޑަތުކުރުމަށް 8-5 ސިކުންތާއި ދެމެދުގެ ވަގުތެއް ނަގައެވެ.
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ނޮޅިވަރަމު (ހދ. އަތޮޅު)
“6.66361°N, 73.08278°W"
އާބާދީ:
2009 ޖޫން މަހުގެ ނިޔަލަށް މިރަށުގެ އާބާދީގެ ޖުމުލައަކީ 2192 މީހުންނެވެ.
އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް:
ނޮޅިވަރަމުގެ ރައްޔިތުން އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ޒަމާނުއްސުރެ ކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ދަނޑުވެރިކަމެވެ. އެންމެ ގިނައިން ހައްދާ ބާވަތަކީ ބިލެތާއި ފަތްކޭލެވެ. މީގެތެރެއިންވެސް އެންމެ ގިނައިން ހައްދާ ބާވަތަކީ ދިވެހިންގެ ދުފުމުގައި ބޭނުންކުރާ ބިލެތެވެ. ބިލެތް ހައްދަނީ ގޯތިތެރޭގަޔާއި ވަލުތެރޭގައެވެ. ބިލެތަކީ ވެލަށް ދުވާ އެއްޗެއްކަމުން، ބިލެތް އަރުވަނީ ބޮޑެތި ގަސްގަހަށެވެ. މިގޮތުން އެންމެ ގިނައިން ބިލެތް އަރުވާފައި ހުންނަނީ ވަރުކަނދު ގަސްގަހަށާއި ރުއްރުކަށާއި މިދިލި ގަހަށެވެ. މާކަށިކެޔޮ ގަސްގަހަށާއި މުރަނގަ، އުނި، ނިކަ ފަދަ ގަސްގަހަށް ވެސް އަރުވައެވެ. މޭވާ އަޅާ ބޮޑެތި ގަސްގަހަށް ވަރަށް ނާރުވައެވެ. އެއީ ބިލެތަކީ އޭގެ ހަކިތަކުން ގަހުގައި ހުންނަ ފެން ދަމާ އެއްޗަކަށް ވާތީ އެފަދަ ގަސްގަސް މަރުވާތީއެވެ. ޚާއްސަކޮށް އަނބުގަސްގަހަކަށް ބިލެތެއް ނާރުވައެވެ.
ދެން އެންމެ ގިނައިން ހައްދާ ބާވަތަކީ ފަތްކޭލެވެ. ފަތްކޭލުގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް ހައްދައެވެ. ފަތްކެޔޮ ހައްދަނީ ގޯތިތެރޭގަޔާއި ކެޔޮ އިންދުމަށް ޗަސްބިމުން ދޫކޮށްފައިވާ ބިންތަކުގައެވެ.
މިރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ފަސްއަހަރުގެ މުއްދަތަށް 2006 ވަނަ އަހަރު ވަނީ ދަނޑުދޫކޮށްފައެވެ. މިދަނޑުތަކުގައި އެންމެ ގިނައިން ހައްދާ ބާވަތްތަކަކީ ފަޅޯ، ބަރަބޯ، ކަރާ، މިރުސް، ބޮޑުކެކުރި (ކިޔުކަންބާ)، ބޮނޑިކޮޕީ އާއި ވިލާތުބަށި (ޓޮމާޓޯ) އެވެ. މަދުމަދުން ކެރެޓްވެސް ހައްދައެވެ. ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކޮށްއުޅޭ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި، ފަންގިވިނުމާއި، ރޯނުވެށުމާއި، ވަޑާންކުރުމާއި ރޭނުން ފަދަ މަސައްކަތްތަކެވެ.
ފަޅުގެ ދަތިކަން ބޮޑުކަމުން އޮޑިދޯނިފަހަރު ގެންގުޅޭވޭ ވަރުނުވާތީ، ކުރިން މަސްވެރިކަން އެންމެ އެދެވޭވަރަކަށް ނުކުރެވުނު ނަމަވެސް 2007 ގައި ބަނދަރު ހެދުމާ ގުޅިގެން މަސްވެރިކަމަށް ހެޔޮ ބަދަލެއް އަންނަކަމުގެ ނިޝާންތައް މިހާރުދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. ރަށުގައި މަސްވެރިކަމުގެ މަސައްކަތުގައި އެންމެ ދުވަސްވީ ފަރާތުން، 2010 ވަނަ އަހަރު ވަނީ 90 ވަރަކަށް ފޫޓުގެ މަސްދޯންޏެއް ބަނދެ ދުއްވަން ފަށައިފައެވެ.
ރަށުގައި ހުންނަނީ ވިޔަފާރިކުރާ އަމިއްލަ މީހުންގެ 13 ފިހާރައެވެ. ރައްޔިތުންގެ ފިހާރައެއް ނުހުރެއެވެ. ފަހާތަނުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ޚިދުމަތްދޭ އެއް ތަން އެބަހުއްޓެވެ. ރެސްޓޯރެންޓެއް އަދި ނެތް ކަމުގައިވިޔަސް 2009 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ސައިހޮޓާ ކެފޭ ފަދަ ތަންތަނުގެ ގޮތުގައި ތިން ތަނެއްގެ ޚިދުމަތް ލިބެމުން ދެއެވެ.
ތައުލީމު
މިރަށުގެ ގިނަ މީހުންނަކީ އަސާސީ ތައުލީމުގެ ފެންވަރަށް ތަކެތި ދަންނަ ބައެކެވެ. ނަމަވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފެންވަރުގެ އިލްމީ މީހުން ވަރަށް މަދެވެ. ރާއްޖޭގެ ރަސްމީ މުގައްރަރަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށީ 1989 ގައެވެ. އޭރު ވެސް މިހާރުވެސް ހުރީ އެންމެ ސްކޫލެކެވެ. ކުރިން ކިޔަނީ ނޮޅިވަރަމު މަކްތަބެވެ. މިހާރު ނޮޅިވަރަމު ސްކޫލެވެ. 2006 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް މިސްކޫލު ހިންގީ ރައްޔިތުންގެ ސްކޫލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު މިސްކޫލަކީ 500 އަށް ވުރެ ގިނަ ކުދިން ކިޔަވާ، ސަރުކާރުން ވަކި ބަޖެޓެއް ދެއްވާފައިވާ ސަރުކާރުގެ ސްކޫލެކެވެ.
މިސްކޫލުގައި ކިޔަވައިދެނީ ގްރޭޑް 1 އިން ފެށިގެން ގްރޭޑް 10 ހަމައަށެވެ. ސެކަންޑަރީއަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށީ 2003 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މިހާރު މިސްކޫލުގައި ދެ ސްޓްރީމް ( ސައިންސް ސްޓްރީމް އާއި ކޮމާސް ސްޓްރީމް) އަށް ކިޔަވައިދެއެވެ. ސައިންސް ސްޓްރީމަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށީ 2005 ގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޕްރީ ސްކޫލް ތައުލީމް ދޭ ރައްޔިތުންގެ ސްކޫލަކާ އަމިއްލަ ދެ ފަރާތަކުން ހިންގާ ދެ ޓިއުޝަން ކްލާސް އެބަހުއްޓެވެ. ޕްރީ ސްކޫލުގައި އެންމެ މައްޗަށް ކިޔަވައިދެނީ ޔޫ.ކޭ.ޖީ އާ ހަމައަށެވެ. ޓިއުޝަން ކްލާސްތަކުގައި ގްރޭޑް 1 އިން 10 އަށް ކިޔަވައިދެއެވެ.
ސިއްހަތު
ރަށުގެ ސިއްހީ ޚިދުމަތް ދޭ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގަމުންއައި ހެލްތުޕޯސްޓް ސިއްހީ މަރުކަޒަކަށް ބަދަލު ކުރެވުނީ 7 އެޕްރިލް 2003 ގައެވެ. ސިއްހީ ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި އާ އިމާރާތެއް ބިނާކޮށް ހުޅުވާފައިވަނީ 2005 ވަނައަހަރުގައެވެ. މިހާރު މި މަރުކަޒުގެ ޚިދުމަތް، ހަފުތާގެ ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނު 7:30 ން ރޭގަނޑު 11:00 ށް މެދުކެނޑުމެއް ނެތި ލިބެން ހުރެއެވެ. 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ލެބޯޓަރީ ގާއިމުކޮށް ތެލެސީމިއާ ކުދިންނަށް ލޭ އަޅައި ދިނުމުގެ ޚިދުމަތް ދޭން ވަނީ ފަށާފައެވެ.
މިތަނުގައި ޚިދުމަތް ދޭން ހުންނަނީ ޑޮކްޓަރަކާއި 5 ނަރުހަކާއި ޖަމާއަތުގެ ސިއްހީ އެހީތެރިޔަކާ އާއިލާގެ ސިއްހީ އެހީތެރިންގެ ދެމީހުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ފޫޅުމައިންގެ ދެ މީހުން ތިބެއެވެ.
އާންމުންގެ ސިއްހީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ގޮތުން ތަފާތު ހަރަކާތްތައް މަދުމަދުން ހިންގައެވެ. ސިއްހީ މަރުކަޒަށް އެންމެ ބާރު ބޮޑުވެގެން ދިޔައީ 2006 ވަނަ އަހަރުގެ މެދަކާ ހިސާބުން ރާއްޖެއަށް ތައާރަފުވީ ޗިކުންގުންޔާގެ ދުވަސްވަރެވެ. މިދުވަސް ވަރު ދުވާލަކު 10 ކާ 20 ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މީހުން އެނދުމަތި ކުރަން ޖެހުނެވެ.
ކަރަންޓް
މިރަށަށް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ދެނީ ރައްޔިތުން ހިންގާ އިންޖީނުގެއިންނެވެ. ރައްޔިތުންގެ އިންޖީނުގެ ބިނާކޮށް ރަށަށް ކަރަންޓު ދޫކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތްދިނީ އަމިއްލަ ފަރާތްކުންނެވެ. ނަމަވެސް 1990 ގައި ނޮޅިވަރަމު ރައްޔިތުންގެ އިންޖީނުގެ ބިނާކޮށް ހުޅުވުނު ފަހުން މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ދެނީ ރައްޔިތުންގެ އިންޖީނުގެއިންނެވެ. ފުރަތަމަ ޚިދުމަތް ދޭން ބޭނުންކުރީ ރައްޔިތުންގެ މަސައްކަތުން ހޯދި 48 ކިލޯވޮޓްގެ ޖަނަރޭޓަރަކެވެ. އޭރު ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދެނީ ހަވީރު 5:00 ން އަނެއް ދުވަހު ހެނދުނު 7:00 ށް، ޖުމުލަ 14 ގަޑިއިރަށެވެ. 2000 ވަނަ އަހަރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ 68 ކިލޯވޮޓްގެ ޖަނަރޭޓަރެއް ހަދިޔާކުރެއްވިއެވެ. މި ޖަނެރޭޓަރުގެ ބޭނުންކުރަން ފެށުމާއެކު 2000 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި 24 ގަޑިއިރަށް ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ފުޅާ ކުރެވުނެވެ. އޭގެ ފަހުން 82 ކިލޯވޮޓްގެ ޖަނަރޭޓަރެއް 2007 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީމަހު ތެރޭގައި ވަނީ ސަރުކާރުން ދެއްވާފައެވެ.
2009 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ފަހުކޮޅުން ފެށިގެން ނޮޅިވަރަމުގެ އިންޖީނުގެއާއި ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ބަލަހައްޓަމުން ގެންދަނީ މަތިއުތުރު ޕްރޮވިންސްގެ ޔުޓިލިޓީ ކުންފުނީގެ ފަރާތުންނެވެ. ނަމަވެސް އިންޖީނުގެ ރަސްމީ ގޮތުން އެކުންފުންޏާ އަދި ހަވާލެއް ނުކުރެއެވެ.
ތާރީޚީ ގޮތުން ނޮޅިވަރަމު
އައް ސުލްޠާން އިބްރާހީމް މުޒްހިރުއްދީނުގެ މައިކަނބަލުން އަތިރީ ކަމަނާ (ޢާއިޝާ)ގެ ބައްޕައަކީ މިރަށު ބޮޑުހަނދޭގިރި ތަކުރުފާނެވެ. މިތަކުރުފާނަކީ ތ. ދިޔަމިގިލި އަލް މުޡައްފަރު މުޙަންމަދު ޢިމާދުއްދީނާ އެއް ކިހުނު (އެއްބަނޑު) ބޭކަލެކެވެ.
ތާރީޚީ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ތަނަކަށް ހުރީ ހިޖުރައިން 1111 ވަނަ އަހަރު އައްޞުލްޠާން މުޙަންމަދު (ދެއްވަދޫ ރަސްގެފާނު)ގެ ރަސްކަމުގައި މިރަށުގައި ހިރިގަލުން ބިނާކުރެއްވި ހުކުރު މިސްކިތެވެ. މީގެ އިތުރުން ރަށުގެ އުތުރު ފަރާތު ހޭޅީގައި، ކަނޑުން ލެއްގި، ކާކުކަން ނޭނގޭ މީހެއްގެ ޒިޔާރަތެއް ހުރެއެވެ. މިތަނަށް މިރަށު މީހުން ކިޔަނީ "އާބޭ ޒިޔާރަތެވެ" ރަށުގެ އިރުމަތި ފަރާތު ، "މަގާންމަގު އަތިރި" ކައިރީގައި، ރަށުގެ މައިމަގު "އަމީނީމަގު" ކޮޅުގައި ދުވަސްވީ ކުޑަ އިމާރާތެއް ހުރެއެވެ. މިތަނަށް ކިޔަނީ "މަގާންފުޅު" އެވެ. ރަށުގެ މައިމަގުގެ ހުޅަނގުކޮޅުގައި "މުށިމަސް ޒިޔާރަތޭ" ކިޔާ ތަނެއްވެސް ހުރެއެވެ.
ކުޅިވަރު
މިރަށަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ތަފާތު ކުޅިވަރުތައް ކުޅޭ ރަށެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި މިހާރު ރާއްޖެއިން އުވެމުންދާ ސަގާފީ ތަފާތު ކުޅިވަރުތައްވެސް ހިމެނެއެވެ.
ބޮޑުމާލި
ރަށުގައި 1990ގެ އަހަރުތަކުގެ ފަހުކޮޅާ ޖެހެންދެން ގަވާއިދުން "މާލިކުޅުން"އޮތެވެ. ނަމަވެސް އޭގެފަހުން މިކުޅިވަރު މެދުކެނޑިފައި އޮތުމަށް ފަހު 2007 ގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި (ޛުލް ޙިއްޖާ 1428ގައި) "ބޮޑުޢީދު" ގެ ތެރޭގައި އަލުން މާލިކުޅުން ވަނީ ފަށައިފައެވެ. މިކުޅިވަރު ކުޅޭނީ އަހަރަކު ދެފަހަރު ހަނދުމަހެއްގެ ހަނދުވަރު އެންމެ ރީތިވާ ރޭތަކުގައެވެ. ( މުޙައްރަމު މަހާއި ޙައްޖު މަހުގެ ހަނދުވަރު މޫސުމުގައެވެ.) "ބޮޑުމާލި" ނެށުން ފަށާނީ ރޭނގަނޑު ޢިޝާ ނަމާދަށް ފަހުގައެވެ. ނިންމާނީ މެންދަމު ބާރަ ޖެހީމައެވެ. ބޮޑުމާލި ނެށުމުގެ ކުރިން އިރުއޮއްސޭ ވަގުތު ފޯމާލި ނެރުން އޮވެއެވެ. މިއީ ތަފާތު ސިފަސިފައިގައި ފަނުން ވިޔެގެން ނެރޭ މާއްޔެވެ. މާލިވިޔުމުގެ މަސައްކަތް އޮންނާނީ ހަވީރު ޢަސުރު ނަމާދަށް ފަހުގައެވެ. މާލި ނެރޭނީ އިރުއޮއްސި އަނދިރި ވުމުންނެވެ.
މާލިވިޔުމުގައި ދެޖިންސުގެ މީހުން ބައިވެރިވާނެއެވެ. އަންހެނުންގެ މަސައްކަތަކީ ފިރިހެނުންވިޔާ މާލި ޒީނަތްތެރިކުރުމަށް އޭގެ ބޭރުން އޮޅާ ރުކުގެ ބޮންތީގެ ފަންވަތްތަކުން އިލޮށިވަކިކޮށް ފަތްވަތްތައް ކުދިކޮށް ފެޅުމެވެ. މިމަސައްކަތަށް ނުދާ މީހުންނަށް މާލި ނެރެގެން އައިސް އަދަބު ދިނުން އޮވެއެވެ. ކޮންމެ މާއްޔެއްގައި ކުދިލުނބޯ ކަށިގަހެއް އައްސާފައި ހުންނާނެއެވެ. އަދަބު ދެނީ މަގުމަތިން ފެނިއްޖެ ނަމަ އެ ކަށިގަހުން ޖަހައިގެންނެވެ. މިހެންވުމުން މާލިވިޔާތަނަށް ނުދާ މީހަކު ނަމަ ދެނަމާދު ދޭތެރޭ ދަމުގައި ގެއަކުން ނުނިކުންނާނެއެވެ.
މިގޮތަށް ވިޔާ މާލީގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ސިފަސިފައިގައި، ތަފާތު ނަންނަމުގައި ވިޔެފައި ހުންނަ މާލި ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކަދާ މާލި، ހަތްކޮޅު، ކަށިގޮނު، އިލިބޯ، މުޅޯށި، ކަންޒު ކަހަނބު، އައްޑަނަފަތު މާލި، ބޮޑުމަސް ހިމެނެއެވެ. މީގެތެރެއިން ބޮޑުމަސް ބޭނުމާއި އައްޑަނަފަތު މާލީގެ "ހިފުން" އޮންނާނީ "ބޮޑުމާލިނަށާ" ގަޑީގައި ރޭނގަޑުއެވެ. އައްޑަނަ ފަތު މާއްޔަކީ ރޯފަނާއި ބޮންތިފަންވަތުން ވިނދެފައި ހުންނަ ފަންގިން ހަށިގަނޑު ނިވާކޮށްގެން، ފިޔަނެއް އައްޑަނައިގެ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ، ރޮށިދަމާ ފޯލި ހިފައިގެން ހަތަރު މީހަކު ކުރާ ހަނގުރާމަ ދައްކުވައިދޭ މާއްޔެކެވެ. މި މާލި ހެދިގެން އަންނާނީ އެންމެ ހަލުވި މީހުންނެވެ. މާލިތައް އަންނަކަން އެންގުމަށް މާދުރުން ފިޔަނުގައި ތަޅަމުން އާދެއެވެ. މާލިތައް މާލި ނަށާ ކޮއްޓަށް ވަންނާނީ ހަތަރު ކަނުންނެވެ. ކުޅިބަލަން އިށީނދެގެން ތިބޭ މީހުންގެ ބޯމަތިން ފުންމާލައިގެންނެވެ.
ތާރަޖެހުމާ ވަޖިދުވުން
ސަރުކާރުން ވަޖިދުވުން މަނާކުރައްވަންދެން މިރަށުގައި މިކުޅިވަރު ކުޅެވުނެވެ. މިކަން މަނާކުރެވުނީ މިއީ ގައިގައި ވަޅިއަޅާ ހަށީގަނޑު ޒަޚަމްކުރާ އަނިޔާވެރި ކުޅިވަރަކަށް ވާތީއެވެ. ވަޖިދުވުމުގެ (ބޮޑުފާތިހާ ވައްޖި) ކުޅިވަރު ފެށޭނީ ހަނދުމަހުގެ ހަނދު އެންމެ ރީތިވާ ރޭގެ ކުރިއަށް އޮންނަ ދުވަހު ހަވީރު ޢަޞްރު ނަމާދުންނެވެ. މިކުޅިވަރުގައި ބައިވެރިވާ ހުރިހާ މީހުން ތިބޭނީ ހުދު މުންޑާއި ހުދު ޓީޝާޓު ލައި ބޮލުގައި ހުދު ފަގުޑި، ފޮށާ ނުވަތަ ހުދު ތާކިހާ އަޅައިގެނެވެ. ޢަޞްރު ނަމާދަށް ފަހު ބައިވެރިން ދާނީ "މަގާންފުޅު" ދޮށަށެވެ. އެތަނުގައި ތިބެ ސަލަވާތް ފާތިހާ ކިޔެވުމަށްފަހު ތާރަޖަހަމުން ، އެކަމަށް ޚާއްސަ ލަވަތަކެއް ކިޔަމުން މައިމަގުން ލާފައި އަންނާނީ "ވައްޖި ހަރުގެ" އަށެވެ. މިއަންނަ އިރު ބޮޑު ހުދު ދިދައެއް ހިފައިގެއް އެންމެންގެ އިމާމެއް ހުރެއެވެ. ދިދަ ހިފާ މީހައަށް ކިޔަނީ "ޖަޑިބު"އެވެ. ހަރުގެއަށް އައުމަށް ފަހު އެ ދިދަ އެތަނުގެ މެދަށް ޖަހައެވެ. އެއަށް ފަހު މިތަނުގައި ލަވަކިޔުމާ ނެށުމުގެ ހަރަކާތްތަކެއް ދައްކާނެއެވެ. އަދި ތާރައިގައި ވާދަ ލަވަ ޖެހުން އޮންނާނެއެވެ. މިއީ ވަރަށް ހިތްގައިމު ވަގުތުކޮޅެކެވެ.
ވަޖިދުވުމުގެ ކަންތައްފެށޭނީ ޢިޝާ ނަމާދަށް ފަހު ހަރުގޭގައި ކޭމެއް ކެއުމަށް ފަހުގައެވެ. މި ކޭމަށް ރަށުގެ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ދައުވަތު ދެވޭނެއެވެ. ކޭން ތައްޔާރު ކުރާނީ ކުޅިވަރުގައި ބައިވެރިވާ މީހުންގެ ގޭގެއިންނެވެ. ކޭމަށް ފަހު އޮންނަނީ ވަޖިދުވުމުގެ ކުރިން ކިޔަވަން ޖެހޭ "ރާތީބު" ނުވަތަ "ރަވާތީބު" ކިޔެވުމެވެ. މިކިޔެވުމުގައި ވަޖިދުވާން ބޭނުންކުރާ ކޮށާވަޅިއާއި، ލޮންސިއާ އެހެނިހެން ހަތިޔާރު މަތުރާނެއެވެ. އަދި ފެންކުރައެއް ވެސް މަތުރައެވެ. އެއީ ވަޅިހަރާ ޒަޚަމް ކުރަމުންދާއިރު ނުރައްކާ ވާހެން ހީވާނަމަ ލޭމަނާކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެއްކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އަދި މި ފެނަކީ ވަޖިދުވެ ނިމުމަށް ފަހު ލޭތައް ސާފުކުރަން ބޭނުންކުރާ ފެނެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި މި ފެން އުނގުޅުމުން ވަޖިދުވުމުގައި ވަޅިހެރިތައްތަން މުޅިން ބެދި ފަސޭހަވެއެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު މިކުޅިވަރެއް ނުކުޅެއެވެ.
މަންޑިކުޅުން
މިކުޅިވަރަކީ ކޮންމެ ޢީދެއްގައި ކުޅޭ ކުޅިވަރެކެވެ. މިކުޅިވަރު 2001 ގައި ކުޅުނުފަހުން 6 އަހަރުގެ މެދުކެނޑުމަކަށް ފަހު އަލުން ކުޅެންފެށި 2007 ގައެވެ. (1428 ވަނަ އަހަރުގެ ޝައްވާލު މަހު "ކުޑަ ޢީދު" ގައެވެ.) މިކުޅިވަރު، ބޮޑު ޢީދުގައި ފަސްދުވަހު، ކުޑަ ޢީދުގައި ތިންދުވަހު ކުޅެއެވެ. މިކުޅިވަރަކީ ވެސް އޭގައި މީހުންނަށް އަނިޔާވުން ބޮޑު ގޮތަކަށް ކުޅޭ ކުޅިވަރެކެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ޢަޞްރު ނަމާދަށް ފަހު ރަށުގެ މީހުން އުޅޭ ސަރަހައްދާ ކުޑަތަންކޮޅެއް ދުރުގައި "މަންޑިކުޅޭތަނު" ގައި ކުޅޭ ކުޅިވަރެކެވެ. ފުރަތަމަ ދެބައަށް ބަހާލަނީއެވެ. އެއަށް ފަހު ފުރަތަމަ ހޮވަން ދާނެ ބަޔަކު ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، މަންޑިދަނޑިގަނޑުން ފޮއިޖެހުން އޮންނާނެއެވެ. މިހެން ޖަހާ ފޮއިތަކުން ފޮއެއް ހިފުމުން ދެން ފެށޭނީ ފޯއްޔާ ހިފުމުގެ ބައެވެ. މިކަން އޮންނަ ގޮތަކީ އަތަށް ހެއުވަރު ވަރަކަށް ހަދާފައި އޮންނަ ދަނޑިކޮޅެއް، ހޮވާޓީމުގެ ކޮންމެވެސް އެކެއްގެ އަތަށް ދޭނީއެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތަކީ އެ ފޯލި ހިފައިގެން ގޮސް ފޮއިޖަހާ ސަރަހައްދު ހުރަސްކުރުމެވެ. އެހެން އަންނަ އައުމުގައި ދެން ތިބޭ އިދިކޮޅު ބައިމީހުން އުޅޭނީ އޭނާ ހިފަހައްޓައި އެފޯލި އަތުވޭތޯއެވެ. ހުރިހާ މީހުން ވަށައިގެން ފޫނިޖެހިގެން މިކަމާ ހިފުމަށް ކިޔަނީ އޮޅުލާ މަންޑިއެވެ. މިފޮއި އިދިކޮޅު ޓީމަށް އަތުލެވިއްޖެއްޔާ އެމީހުން ޖެހޭނީ އަތުވި މީހާ "އާ ހޯ" ކިޔާ އަތް މައްޗަށް ނަގާށެވެ. އެހިސާބުން ހޮވާ މީހުން ޖެހޭނީ ފޮއިޖަހަން ދާށެވެ. އެއްވެސް ބަޔަކަށް އަތުނުވެ ފޯލި ބިންމައްޗަށް ވެއްޓިއްޖެ ނަމަ "ފޯލި ވިހެއީ" އެވެ. އެއްވެސް ބަޔަކަށް ޕޮއިންޓެއް ނުލިބޭނެއެވެ.
ފިރިހެނުން މަންޑިކުޅެމުންދާއިރު އެތަނުގެ އަނެއްކޮޅުގައި އަންހެންވެރިން "ފަންކުޅޭ"ނެއެވެ. ފަންކުޅުމަކީ ދެބައަކަށް ބަހާލުމަށް ފަހު ފަންކުޅޭ ބިމުގެ ދެކޮޅުގައި ޖަހާފައި ހުންނަ "ފަން" ދަނޑިއެއް ގައި އަތްލުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. އިދިކޮޅު މީހުންނަށް އަތުނުވެ ދަނޑީގައި އަތްލާފައި "ފަނޯ" ގޮވާލުމުން އެބަޔަކަށް ޕޮއިންޓް ލިބޭނެއެވެ. އަލުން ކުޅުންފަށާނީ ފަނޯ ގޮވިމީހައިގެ ގައިގައި އަތްލައިގެން "ފަން ނަގައިގެން" ނެވެ. އަބަދުވެސް އެންމެ ފަހުން "ފަން ނެގި މީހާ" ގައިގައި އަތްލައިގެން އެހެން މީހަކަށް ފަނަކަށް ވެވިދާނެއެވެ.
މަންޑި ކުޅުން ހުއްޓާނީ ހަވީރު ފިނިޖެހުމުންނެވެ. ދެން އޮންނާނީ ދަފި ނެގުމާ ވަށްދަނޑިޖަހާފައި ނަށަމުން މަގުތަކުގައި ހިނގުމެވެ. އެއަށް ފަހު އިރުއޮއްސުމުން އަތިރިމަތި ކައިރި އޮންނަ ފަސްމަޑު "އޮޅުލާކޮށި" އަށް ދާނެއެވެ. މިތަނުގައި އޮންނާނީ ގުޅަމަތި ހިފުމެވެ. މިތަނުން އައިސް، ޢިޝާ ނަމާދަށް ފަހު އަނެއްކާ ވެސް އޮންނާނީ ދަފި ނެގުމުގެ ބުރެކެވެ.
ބޮޑުބެރު ޖެހުން
ބޮޑުބެރު ޖެހުމަކީ އޭރުވެސް މިހާރުވެސް އެންމެ ފޯރީގައި ކުޅޭ އެއް ކުޅިވަރެވެ. ބޮޑުބެރު ޖެހުމަށް ޚާއްސަ ގްރޫޕްތައް މިހާރުވެސް ހަރަކާތްތެރިވެއެވެ. ގޭގޭގައި ޚިތާނުކޮށްގެން އުޅޭ އިރު މިހާރުވެސް މިކުޅިވަރު ކުޅެއެވެ. އަދި އަތޮޅުގެ ރަށްރަށަށް ދިއުމުގެ ފުރުސަތުވެސް މިފަދަ ގްރޫޕްތަކަށް ލިބެއެވެ.
ސަގާފީ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކުޅިވަރުތަކަކީ މިއީއެވެ.
ތަމުސީލުކުޅުން
ޒަމާނި ތަފާތު ކުޅިވަރުތައް ކުޅެއުޅެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއްކަމަކީ 1970 ގެ ފަހުގެ އަހަރުތަކުން ފެށިގެން ކުޅެމުން އަންނަ ތަމްސީލުކުޅުމެވެ. ތަމުސީލުކުޅުމުގައި އޭރަކު ރަށުގައި ހުންނަ އިޖުތިމާއީ ތަފާތު މައްސަލަތަކާ ގުޅޭ ތަމްސީލުތައް ކުޅެއެވެ. ވަރަށް މަޖާ ތަމްސީލުވެސް ކުޅެއެވެ. މިކަން ވެސް އޮންނަނީ ހަނދުވަރު މޫސުމުގައެވެ. އެއީ އޭރު ރަށުގައި ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ނުލިބޭތީއެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ތަމުސީލު ކުޅެނީ ޢީދު ފަދަ މުނާސަބާތަކުގައެވެ. އެންމެ ފަހުން ތަމުސީލު ކުޅުނީ (2007 ޑިސެމްބަރު) 1428 ވަނަ އަހަރުގެ ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގައެވެ. (ބޮޑު ޢީދުގައެވެ.
މިޔުޒިކު
ފުޓުބޯޅައާއި ވޮލީބޯޅައަކީ އެންމެ ގިނަ މީހުން ތަރުހީބުދޭ ކުޅިވަރެވެ.
ރިފަރެންސް
އެޓޮލްސް ވެބްސައިޓް
މުޙައްމަދު ލަތީފް
ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް އަކީ އދ. އަށް ދިވެހިރާއްޖެ އިން ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަ ދާއިމީ މަންދޫބު އެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް ގެ ސަފީރު ކަމުގެ ފަތްކޮޅު އދ. ގެ ސެކެޓްރީ އަށް ޖެނެރަލް އަށް އަރުވާފައިވަނީ 11 ނޮވެމްބަރު 2002 ގައެވެ. އދ އަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ދާއިމީ މަންދޫބަކަށް އިސްކުރެއްވުމުގެ ކުރިން ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖެ އިން އެމެރިކާއަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައި ހުންނަ ސަފީރުގެ ގޮތުގައެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް އަކީ ތ.އަތޮޅު ކިބިނދޫ އަށް އުފަން ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން އުޅުއްވަނީ ކުރިން ފ.އަތޮޅު އަތޮޅުވެރިކަމުގެ މަގާމްގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ހުންނެވި ޒަކަރިއްޔާ ޙަމީދު ދަރި ކަނބަލުން ޝަކީލާ ޒަކަރިއްޔާ ޙަމީދު އާއެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް އާއި ޝަކީލާއަށް 3 ކުދިން ލިބިފައި ވެއެވެ.
ތަޢުލީމީ ދައުރު
ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް ޕީއެޗްޑީ ހައްދަވާފައިވަނީ އެޑިޔުކޭޝަން ޕްލޭނިންގ ގެ ދާއިރާ އިންނެވެ. މާސްޓާރސް ހައްދަވާފައިވަނީ ތައުލީމީ ދާއިރާއިންނެވެ. މާސްޓާރސް އަދި ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކުރެއްވީ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ވޭލްސް ގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ވޭލްސްގެ ކާރޑިފް ޔުނިވަސިޓީގައި ޕޯސްޓް ގްރެޖުއޭޓް ސްޓަޑީޒް އިން ޑިމޮގްރަފީ ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ދިވެހި ސަރުކާރުގައި
ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް ވަނީ ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ތަފާތު ފެންވަރުގެ ވަޒީފާތަކާއި މަގާމްތައް ފުރުއްވާފައެވެ. މިގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމް ކުރިއަރުވާ މަރުކަޒު، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން، މިނިސްޓްރީ އޮފް ފޮރިން އެފެއާރޒް، އަދި ސްރީލަންކާގައި ހުންނަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެމްބަސީ ފަދަ ތަންތަނުގެ ވަޒީފާތަކުގައި ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް އުޅުއްވާފައި ވެއެވެ.
1979 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖްލީހުގެ މެންބަރުކަން ކޮށްފައިވެއެވެ. ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް ވަނީ ޕަބްލިކް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ރިފޯމް ޕްރޮޖެކްޓްގެ ނޭޝަނަލް ޑިރެކްޓަރުކަން، އަދި މޯލްޑިވްސް ސެންޓަރ ފޯރ މެނޭޖްމަންޓް އެންޑް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން(މިހާރުގެ ފެކަލްޓީ އޮފް މެނޭޖްމަންޓް އެންޑް ކޮމްޕިއުޓިންގ) ގެ ޑިރެކްޓަރު ޖެނެރަލްކަން ވެސް ކޮށްފައެވެ. މިބުނި ދެމަގާމްގައި ހުންނެވީ 1992ން 1993 އަށެވެ.
1993 ވަނަ އަހަރު މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޓޯލްސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ ނާއިބަކަށް އިސްކުރެވުނެވެ. އަދި 1993ން 2002 އަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ މަގާމް ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޕާލަމެންޓްގައި މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ވެސް ޑރ މުޙައްމަދު ލަތީފް ވަނީ މަސައްކަތް ކުރައްވާފައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ގޮންޑަވާނާ
ގޮންޑަވާނާ (Gondwana) އަކީ ދުނިޔޭގެ ދެކުނު ފަޅީގެ މާބައްރެކެވެ.
މާޅެންދޫ (ނ. އަތޮޅު)
މި ރަށަކީ ނ. އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްފަދައިން މި ރަށަކީ ވެސް މުރަކައިގެ ދޮންވެލިން އުފެދިފައިވާ ޖަޒީރާ ރަށެކެވެ.
އިޤްތިޞާދު
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމެވެ.
ޚަދީޖާ އިބްރާހީމް
ޚަދީޖާ އިބްރާހީމް އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ދިވެހި ތަފާތު އެތައް ފިލްމްތަކެއްގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ތަފާތު ވީޑިއޯ ލަވަތަކާއި، ޓީވީ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުން ވެސް ހައްޖަގެ ހުނަރު ބެލުންތެރިންނަށް ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. ޚަދީޖާ އިބްރާހީމް މަޝްހޫރު ވެފައިވަނީ ކުޑަ ހައްޖަ ގެ ނަމުންނެވެ.
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
ޚަދީޖާ އިބްރާހީމް އަކީ ޏ. ފުވައް މުލައް އަށް އުފަން ފިލްމީ ބަތަލާއެކެވެ. ބައްޕަ އަކީ ފުވައްމުލަކު މައްސާގުގޭ އިބްރާހީމް ޢަލީ ދީދީ އެވެ. މަންމަ އަކީ ފުވައްމުލަކު މެޒޯ ޙައްވާ ޙަސަން ދީދީ އެވެ. ހައްޖަ އަށް ވަނީ، ކުރިން ފިލްމް އަދި ވީޑިއޯ ލަވަތަކުން ފެނުނު ޒަބީރު އާ ކައިވެނިކޮށްގެން ދަރިޔަކު ލިބިފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް މިކައިވެނި ވަނީ ފަހުން ރޫޅިފައެވެ.
ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތުން
ޚަދީޖާ އިބްރާހީމް ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތީ ވީޑިއޯ ލަވަޔަކުންނެވެ. އެއަށް ފަހު ތަފާތު ފިލްމް ޑުރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ޚަދީޖާ އިބްރާހީމް ވަނީ ތަފާތު ފިލްމާއި ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުގައި ހަރަކާތް ތެރިވެފައެވެ.
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ފާތިމަތު ސައީދު
ފާތިމަތު ސައީދު އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ސުމުއްވުލް އަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުންނެވެ.
ކަންފަތްކަޅު ފާނަ
ކަންފަތްކަޅު ފާނަ ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ 5 މީޓަރާއި 10 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިއީ ކުޑަ ފާނަ އެކެވެ. ދިވެހިންނަށް ދުވާލު ކެޔޮޅުކަމުގައި ބޭނިފައި ހުންނަ މީރު މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ.
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9ކައްޓާއި، މަޑުކަށީގެ 15 ނުވަތަ 16 ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 9 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި މަޑުކަށީގެ 17 ނުވަތަ 19 ކަށި ހުރެއެވެ.
ކަންފަތްކަޅު ފާނައިގެ ކުލައަކީ ރަތްކުލަ އެވެ. ކަންފަތާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބަޔާއި، ނިގޫފަތާއި، ބުރަކަށިމަތީގެ ކޮތަރިބައިގެ ފަހަތުކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅުކޮށެވެ. މަހުގެ ތިރީ ތުނބުގައި ވަރަށް ކަޅު ދެތިކި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލާއި ހަށިގަނޑުގައި ގަދަ ރަތްކުލައިގެ ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ.
ވައި ނޮޅީގެ ކަފި
ކަނާތު ވައި ނޮޅީގެ ކަފި ކުރުވެފައި، ފުޅާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަދި މިކަފި އިންނަނީ ވައި ނޮޅި އާއި ތަންކޮޅެއް ބޮޑަށް ސީދާވާގޮތަށެވެ. ކަނާތު ވައި ނޮޅީގެ ކަފި އިންނަނީ ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި އިތުރު 3 ބަޔަށް ކަފިވެފައެވެ. ވާތު ވައި ނޮޅީގެ ކަފި އިންނަނީ ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި އިތުރު 2 ބަޔަށް ކަފިވެފައެވެ.
ކަންފަތްކަޅު ފާނަ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހުޅުމާލެ
ހުޅުމާލެ އަކީ މާލެ އަތޮޅު އުތުރު ފަރާތުގައި އޮންނަ ހިއްކާފައިވާ ރަށެކެވެ. މާލެ ސަރަހައްދުގެ މިހާރުގެ އަދި މުސްތަގުބަލުގައި ބޯހިޔާވަހިކަމާއި ސިނާއީ އަދި ވިޔަފާރި ތަރައްގީއަށް ބޭނުންވާ ކަންކަން ފުރިހަމަ ކުރުމަށާއި ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލަކަށް އިޖާބަދިނުމުގެ ގޮތުން ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ން ވެލި ނަގައިގެން ހަދަމުންދާ ރަށެކެވެ. ރަސްމީ ސެޓްލްމަންޓް ހުޅުއްވައިދެއްވީ 12 މެއި 2004 ގައި ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލް ގައްޔޫމެވެ.
ވައި ނޮޅީގެ ކަފި
ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ޤިސްމު:ނޭވާލާ ނިޒާމް
ހުޅުމާލެ
2005 ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗު މަހުގެ 23 ވަނަ ދުވަހު އުފެއްދި ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (ކުރީގެ ހުޅުމާާލޭ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޔުނިޓް/ހުޅުމާޅޭ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން) ގެ ނަމުގައި ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏަކުން އެރަށުގެ ތަރައްޤީއާއި ހިންގުން ބެލެހެއްޓުމާ ހަވާލުވެފައި ވެއެވެ.
މާލެ ސިޓީގެ ތެރޭގައި ވާ ތަން
ހުޅުމާލެ އަކީ ހުޅުލޭ އެއާޕޯޓު އަޅާ ރަށުގެ އިރުއުތުރުން އޮންނަ ރަށެކެވެ.