cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
މަހުދީ އަހުމަދު
ލޯބިވާނަމަ...
ޝަރީގެ އެދުމަށް މަހުދީ ލިޔުނު ފުރަތަމަ ސިލްސިލާގެ ނަމަކީ 'ލޯބިވާނަމަ...' އެވެ. މިސިލްސިލާ ދައްކަން ފެށިއިރު ޝަރީގެ ޑައިރެކްޝަން ސްޓައިލްގެ ތަފާތުކަމުންނާއި މަހުދީގެ ލިޔުމުގައި ޑައިލޮގަށްވުރެ ބޮޑަށް އެކްޓިންގއަށް އިސްކަން ދީފައިވާތީވެ، ބެލުންތެރިންގެ މަގުބޫލްކަން މިސިލްސިލާ ފެށުނުއިރު ނުލިބުނު ނަމަވެސް، ދެވަނަ އެޕިސޯޑަށްފަހު މިސިލްސިލާގެ މަގްބޫލްކަން އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ. މިސިލްސިލާގައި ފެނިގެންދަނީ އެއް އޮފީހެއްގައި މަސައްކަތްކުރާ 3 އެކުވެރިންގެ ދިރިއުޅުމުގައި ދިމާވާ ތަފާތު ހާދިސާތަކެކެވެ.
ކައިވެނިކުރުން
16 ޑިސެމްބަރު 2004 ގައި މަހުދީ ކައިވެނީގެ ގޮތުން އައިމިނަތު ޝޫޒާއާއި ގުޅުނުވެ. އަދި 22 ޑިސެމްބަރު 2004 ގައި ހަނީމޫނަށް ތައިލެންޑްގެ ޕުކެޓް ރިޒޯޓްގެ ޕަތޯންގއަށް ދިޔައެވެ. އުފާވެރި ހަތަރު ދުވަސް ހޭދަކުރުމަށްފަހު ޕުކެޓުން މަހުދީމެން ބެންކޮކަށް ފުރަން ހަމޖެހިފައި އޮތީ 26 ޑިސެމްބަރު 2004 ވަނަ ދުވަހުގެ މެންދުރު 12:00 ގައެވެ. އެދުވަހުގެ ހެނދުނު ބާޒާރު ކުރަން ތަވީވޮންގ ރޯޑް (ބީޗް ރޯޑް) ގައި ހުރި ފިހާރަތަކަށް ދިއުމުގެ ބަދަލުގައި މަހުދީ ނިންމީ ހޮޓަލުގައި މަޑުކޮށްލާށެވެ. ނަމަވެސް ޝޫޒާގެ އެދުމުގެ މަތިން ބާޒުކުރަން ނުކުތުމަށް ނިންމިއެވެ. މަހުދީމެން ތިބި ޕަތޯންގ ރިޒޯޓް ހޮޓެލް އިން ތަވީވޮންގ ރޯޑަށް ނުކުމެވެނީ ތިންވަރަކަށް މިނެޓުންނެވެ. އަދި އެދުވަހަކީ ފުރާ ދުވަސްކަމުން ޝޫޒާ ނުކުތީ ދެމީހުންގެ ޕާސްޕޯޓާއި ހުރިހާ ފައިސާއެއެވެސް ހިފައިގެންނެވެ.
މަހުދީ ބޭނުންވީ ވާނުވާ ބެލުމަށެވެ. ނަމަވެސް ޝޫޒާ ވަގުތުން މަހުދީގެ އަތުގައި ހިފާ ޖެހިގެން ރަށުތެރެއަށް ދާން އޮތް މަގަށް އަޅާ ދުއްވައިގަތެވެ. އޭރު މަހުދީމެންގެ ހޮޓެލް ހުރީ މާ ދުރުގައެވެ. މަހުދީމެން ހުރިގޮތަށް ދުވަން ފެށިއެވެ. އޭރު މީހުންތައް ހަޅޭއްލަވަމުން ދުވެއެވެ އަދި ކާރުތަށް ބަރުގޮނު އަޅަމުން ބާރު ސްޕީޑްގައި ކައިރިން އޅާފައި ދެއެވެ. އޭރުވެސް ވާނުވާއެއް ނޭނގެއެވެ. ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް ބަޑީގެ އަޑެއް ނުވަތަ ބޮމެއްގެ އަޑު އިވިދާނެކަމަށް މަހުދީމެން ފަހަތަށް ނުބަލާ ހުރިގޮތަށް ދުވީއެވެ. ނަސީބަކުން ކައިރިން އަޅާފައި ދިޔަ ޕިކަޕެއް ހުއްޓުމަށްފަހު އޭގެ ފަހަތަށް އެރުމަށް ބުންޏެވެ. މީގެ ފަހަތުގައި ވަރަށް ގިނަ މީހުން ތިއްބެވެ. މިޕިކަޕް ވަރަށް ބާރު ސްޕީޑްގައި ހުރިގޮތަށް ދުއްވަމުން ގޮސް ހުއްޓީ ވަރަށް އުސް ބިމެއްގެ މައްޗަށް ދާން އޮތް މަގެއްގެ ބުޑަށެވެ. އަދި ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް މައްޗަށް އެރުމަށް އިންޒާރުދިނެވެ. އެންމެން އަވަސްވެގަތީ މަގުގެ މައްޗަށް އެރުމަށެވެ. މުޅި ސަރަހައްދު އޮތީ ހަލަބޮލިވެފައެވެ. އެކިދިމަދިމާލުން މީހުންތަށް ރޮމުންނާ ހަޅޭއްލަވަމުން މައްޗަށް އަރައެވެ. މަހުދީމެންވެސް ދުވަމުން މަގުގެ އެންމެ މައްޗަށް އެރިފަހުން ވާނުވާ އޮޅުން ފިލައިފިއެވެ. ބޮޑު ރާޅެއް އަރައިގެން އުޅޭ ވާހަކައެވެ. އެތަނުގައި އެތަށް އިރަކު ތިބުމަށް ފަހު މިސަރަހައްދުގައި ހުރި ގެއެއްގެ ކުޑަދޮރު ބުޑަށް ޓީވީ ބަލަން އެއްވެފައި ތިބި މީހުންތަކުގެ ގާތަށް މަހުދީމެން ޖެހުނެވެ. ޓީވީން ދައްކަނީ ސީ.އެން.އެން. އެވެ. ބްރޭކިންގ ނިއުޒްގެ ގޮތުގައި އޭޝިއާގެ ވަރަށް ގިނަ ރަށްރަށަށް ބޮޑު ސުނާމީއެއް އެރި ހަބަރެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަށްވެސް އޭގެ އަސަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރި ހަބަރެވެ.
މަހުދީމެންގެ މޮބައިލުން އެތަކެއް އިރަކު މަސައްކަތްކުރުމަށްފަހު މާލެއަށް ގުޅުނެވެ. އަދި ގޭ އެންމެންގެ ހާލު ރަނގަޅުކަން އެނގުމުން ހިންހަމަޖެހުނެވެ. އެރޭ މަޑުކުރީ މަހުދީމެން އަރާތިބި އުސް ބިމުގައެވެ. އެހިސާބުން މަހުދީމެން ތިބި ހޮޓެލް ހުރި ސަރަހައްދު ފެނެއެވެ. އެހިސާބުން އެއްކޮށްހެން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ކަރަންޓްވަނީ ކެނޑިފައެވެ. މަހުދީމެން އަރާތިބި ސަރަހައްދުގައި ހުރި ގޭގެއިން، މިތަނަށް ޖަމާވެފައިވާ އެރަށު މީހުންނާއި ޓޫރިސްޓުންނަށް ނިދާނެ ގޮދަޑިއާއި ބާލީސް އަދި ރަޖާ ފޯރުކޮށްދިނެވެ. މަހުދީމެން ނިދަން އުޅެއުޅެ ނިދޭގޮތެއް ނުވިއެވެ. ޝޫޒާއަށް އިރުއިރުކޮޅާ ރޮވެނީއެވެ. މިރޭވީ މަހުދީމެންނަށް ތަޖުރިބާކުރެވުނު އެންމެ ދިގުދެމިގެންދިޔަ ރެޔަށެވެ.
މަހުދީމެންނަށް ނުނިދިފައި ތިއްބާ ފަތިސް ވެއްޖެއެވެ. ފަތިހު 04:30 އެހާކަންހާއިރު މަހުދީމެން އެނބުރި ހޮޓަލަށް ދާން ނިންމިއެވެ. ނަސީބަކުން މާދުރަށް ނުދެވެނީސް ޓުކްޓުކެއް ލިބުނެވެ. ހޮޓެލް ހުރި ސަރަހައްދާ ގާތްވާ ވަރަކަށް ފެންނަން ފެށީ މުޅި ހިސާބު ފަނާވެފައި އޮއްވައެވެ. ބޮޑެތި ލޯންޗު ފަހަރު ފިހާރަތަކު ތެރެއަށް އުރުވާލާފައި އޮއްވައެވެ. މަގުތަކަށް ކުނިބުނި އެޅފައި އޮއްވައެވެ. ގަސްތަށް ވެއްޓި، އިމާރާތްތަށް ހަލާކުވެފައެވެ. ޓުކްޓުކް މަޑުކުރީ ހޮޓަލާ ތަންކޮޅެއް ދުރަށެވެ. މަހުދީމެން އަވަސް އަވަހަށް ހޮޓަލަށް ދިޔައިރު މުޅި ހޮޓެލްގެ ގްރައުންޑް ފްލޯ އޮތީ ކިސަޑުން ފުރިފައެވެ. މަހުދީމެންގެ ކޮޓަރި ހުރީ ދެވަނަ ބުރީގައެވެ. އޭރު ފުރަތަމަ ފްލޯގެ ފަންގި ފިލާއާއި ހަމައަށް ފެން އަރާފައި ހުރި ނިޝާންތަށް ފެންނަން ހުއްޓެވެ. މަހުދީމެން ކޮޓަރިއަށް ވަންއިރު، ނަސީބަކުން ސުނާމީގެ އެއްވެސް އަސަރެއް ފޯރާފައެއް ނެތެވެ.
އެއަރޕޯޓަށް ދެވުނު އިރު އެތަން އޮތީ ވަރަށް އަމާންކޮށެވެ. އެދުވަހު ބެންކޮކަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ފުރަން އޮތް ފްލައިޓް އޮތީ ޑިލޭވެފެއެވެ. އަދި ނަސީބު ރަނގަޅުކަމުން އެފްލައިޓްގައި ބެންކޮކަށް ފުރުމަށް ޗެކް އިންކުރެވޭ ގޮތްވެސް ވިއެވެ. ޕުކެޓުން ބެންކޮކަށް ފުރީ ހެނދުނު 07:30 ވީ ފަހުންނެވެ. ބެންކޮކް އެއަރޕޯޓަށް އައިއިރު ދިވެހިރާއްޖެ ފިޔަވައި އެތަނުގައި ވަރަށް ގިނަ ގައުމުތަކުގެ އެންބަސީތަކުން މީހުން ގޮސް ތިއްބެވެ.
އެއަރޕޯޓުން މަހުދީމެން ދިއައީ އެމީޙުން ބުކިންގސް ހެދި ޒެނިތު ސުކުމްވިތު ހޮޓަލަށެވެ. އެތަނަށް ޗެކް އިން ކުރުމަށްފަހު ނޫސް ބަލައިލިއިރު ޕުކެޓުން ސުނާމީގެ އަސަރު އެންމެ ބޮޑަށް ކުރި ތަންތަނުގެ ފޮޓޯތަށް ޝާއިރުކޮށްފައި ހުއްޓެވެ. މަހުދީމެން ބާޒާރުކުރަން ތިބީ ޕުކެޓަށް އެންމެ ގަދައަށް ސުނާމީގެ އަސަރުކުރި ސަރަހައްދުގައެވެ. އަދި އެދިމާލުން ވަރަށް ގިނަ މީހުން މަރުވެފައިވާކަންވެސް އެނގުނެވެ. ޓީވީ ހުޅުވާލިއިރު ފެނުނީ ޕުކެޓްގެ އެއަރޕޯޓްއާއި ބެންކޮކް އެއަރޕޯޓް ތޮށްޖެހިފައިވާތަނެވެ. މަހުދީމެންނަށް ހިފެހެއްޓުމެއްނެތި ރޮވުނެވެ. އަދި މާތް ﷲ އަށް ޝުކުރުދެންނެވިއެވެ. މަހުދީމެން ދެން ގުޅީ މާލެއަށެވެ. އަދި ގޭއެންމެންގެ ގާތުގައި ބެންކޮކަށް ސަލާމަތުން އާދެވުނު ހަބަރު ދިނުމަށްފަހު ފޯނު ބޭއްވުމާއެކު، ފޯނުގެ ޗާރޖުވެސް އެހިސާބުން ހިނގައްޖެއެވެ.
ހުރީމޭ އިންތިޒާރުގައި
މިއީ އެޕޯލޯ އެންޓަޓެއިންމަންޓްސްއާއި ގުޅިގެން ދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާގެ ފުންނާބު އުސް ޑައިރެކްޓަރ ޢަބުދުލް ފައްތާޙް ޑައިރެކްޓްކުރުމަށް މަހުދީއަށް ލިޔަން ހަވާލުކުރި ސްކްރީންޕްލޭއެކެވެ. މިސްކްރީންޕްލޭއަށް މަހުދީ އެއްބަސްވީ، މިސްކްރީންޕްލޭގައި 26 ޑިސެމްބަރު 2004 ގައި ކުރިމަތިވި ސުނާމީ ކާރިސާ ހިމަނަން ފައްތާހު ނިންމާފައިވާތީއެވެ. އަދި އެކާރިސާގެ ސަބަބުން މުޅި ވާހަކައާއި އޭގައި ހިމެނޭ ކެރެކްޓަރުންނަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާތީވެއެވެ. އެހާދިސާ މިފިލްމުގައި ގެނެސްދީފައިވަނީ އެދުވަސް މަހުދީ ތަޖުރިބާކުރިކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ.
މިސްކްރީންޕްލޭ މަހުދީ ލިޔެފައިވަނީ ސްކްރީންޕްލޭ ލިޔުމުގެ އުސޫލްތަކާ ހިލާފަށެވެ. ފިލްމުގެ ޕްރޮޑަކްޝަން ފައްތާހު ފުރަތަމަވެސް ހަމަޖެއްސީ ލަންކާގައި ނަގަންޖެހޭ ބައިތަކަވެ. އެބައިތަށް ސްކްރީންޕްލޭގައި އަންނަނީ ތިންވަނަ އެކްޓްގެ ގޮތުގައި އެންމެ ފަހުންނެވެ. އެގޮތަށް ލިޔަން އިންކާރުކުރި ނަމަވެސް، މަހުދީ ނިންމީ ޗެލެންޖެއްގެ ގޮތުގައި ފަހުބައި ފުރަތަމަ ލިޔާށެވެ. އަދި އެބައި ހިފައިގެން ލަންކާއަށް ފައްތާހު ފުރުމުން، ސްކްރީންޕްލޭގެ ފުރަތަމަ ދެ އެކްޓް މަހުދީ ނިންމީ ފަހުބަޔަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އިސްކަންދީގެންނެވެ.
ބަނގުރާ
ބަނގު ރަލަކީ މަސްތުވާ ދިޔާ އެއްޗަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. ބަނގުރަލުގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލް މާއްދާއަށް ކިޔަނީ އެތަނޯލްއެވެ. އާންމުކޮށް ކިޔާ ގޮތުންނަމަ އަލްކަހޯލެވެ. ބަނގުރަލުގައި ހިމެނެނީ މައިގަޑު ތިން ވައްތަރެކެވެ. އެއީ ބިޔަރު، ވައިން ، އަދި ސްޕިރެޓެވެ.
މަހުދީ އަހުމަދު
ހުރީމޭ އިންތިޒާރުގައި
މިފިލްމުގައި ސުނާމީގެ ލޮނުގަނޑު ގޭތެރެއަށް ވަންނަ ސީން ޑައިރެކްޓްކޮށްދީފައިވަނީ ފައްތާހުގެ އެހީއާއެކު ބާރު ޝަރީއެވެ. އަދި މިސީންއަށް ތައްޔާރުވުމަށްޓަކައި މަހުދީއާއި ސެޓް ޑިޒައިނަރ އަންދުގެ އެހީ ބޭނުންކުރިއެވެ. މފިލްމުގައި މަރިޔަމް ޒުހުރާގެ ކޮޓަރި ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ ތިލަފުށީގައި ބޮޑު ފެންޓޭންކެއް މަރާމާތުކުރުމަށްފަހު މިފެންޓޭންކުގެ ތެރޭގައެވެ.
ކުރަމޭ ވަދާއީ ސަލާމް
ޓީވީ ސިލްސިލާ 'ލޯބިވާނަމަ...' އަށްފަހު މަހުދީ ދެވަނައަށް ލިޔުނު ސިލްސިލާއަކީ 13 އެޕިސޯޑްގެ 'ކުރަމޭ ވަދާއީ ސަލާމް' އެވެ. މިފަހަރު ޑައިރެކްޓަރ ޢަބުދުލް ފައްތާޙް އެދުމަކަށެވެ. މިސިލްސިލާގައި ފެންނަ ލޯބީގެ ހާދިސާތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ބެލުންތެރިންގެ ތަރުހީބު ލިބިގެން ދިޔައީ މީސިލްސިލާގެ ކޮންމެ އެޕިސޯޑެއްގައި ހިމެނޭ ކޮމެޑީ ބަޔަށެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް އެބައިތަކުގައި ހިމަނާފައި ތޫނު ޑައިލޮގްތަކަށެވެ. މިއީވެސް ބެލުންތެރިންގެ ތަރުހީބު ލިބިގެން ދިޔަ ސިލްސިލާއެކެވެ. މިއީ 12 އެޕްރީލް 2008 ގައި ބޭއްވި 5 ވަނަ ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑްސްގައި 'ވާލޯބި އެނގޭނަމަ (ފިލްމް)' އިން އެންމެ މޮޅު އެކްޓްރެސް ހާސިލްކުރި މަރިޔަމް އަފީފާ ކުޅުނު ފުރަތަމަ ސިލްސިލާއެވެ.
ބަނގުރާ
ދުނިޔޭގެ ވަރަށް ގިނަ ގައުމުތަކުގައި ބަގުރާ ބޭނުން ކުރެއެވެ. އިންޓަނޭޝަނަލް ސެންޓަރ ފޯ އަލްކަހޯލިކް ޕޮލިސީ ޖަމުއިންޔާއިން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގައި ސަތޭކައަށް ވުރެ ގިނަ ގައުމުތަކުގައި ބަނގުރަލާއި ގުޅޭ ގާނުނުތައް ހަދާ ގެންގުޅުމާއި ވިއްކުމާއި ބޭނުންކުރުމަށް ގަވައިދު ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. މިގޮތުން ގިނަ ގައިމުތަކުގައި ބޭނުންކުރުން މަނާ އުމުރުގެ ގޮތުގައި 16 އަހަރާއި 25 އަހަރާއި ދެމެދު ހަމަޖައްސާފައިވެއެވެ. އަދި އެންމެ ގިނަ ގައުމުތަކުގައި ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ހުއްދަ ލިބޭ އުމުރަކީ 18 އަހަރުން މަތިކަމުގައި ހަމަޖއްސާފައިވެއެވެ.
މަހުދީ އަހުމަދު
ހިނިތުންވެލާށޭކަލާ
އަނެއްކާވެސް މަހުދީ ލިޔުނީ ހަމަ ޢަބުދުލް ފައްތާޙްގެ އެދުމަކަށް ޓީވީ ސިލްސިލާއެކެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު 52 އެޕިސޯޑް ދިގު ސިލްލާއެކެވެ. މިސިލްސިލާގެ ނަމަކީ 'ހިނިތުންވެލާށޭކަލާ' އެވެ. މިއީ ދިވެހިންނަށް ވަރަށް ކަމުދިޔަ އަދި އެހާމެ މަޝްހޫރުކަން ލިބިގެންދިޔަ ސިލްސިލާއެކެވެ.
ބަނގުރާ
ބަނގުރަލުގެ ސަބަނުން ސިއްހަތައް ލިބޭ ގެއްލުން
މަހުދީ އަހުމަދު
ހިނިތުންވެލާށޭކަލާ
މިސިލްސިލާ ބިނާކޮށްފައިވަނީ ހއ. ކެލާގައި އެކުވެރިންގެ ގޮތުގައި ކުޑައިރުއްސުރެ އުޅެމުން އަންނަ ދެ އަންހެންކުދިން ކަމަށްވާ ފަޒޫއާއި އިނާގެ ހަޔާތުގައި ދިމާވާ ތަފާތު ހާދިސާތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މި ދެ އެކުވެރިންގެ މިޒާޖު އެކަކު އަނެކަކާ، އުޑާބިމާހާ ތަފާތެވެ. ފަޒޫއަކީ މަޑުމައިތިރި އަދި ބަސްމަދު ސްކޫލް ޓީޗަރެކެވެ. އިނާއަކީ އަނގަ ގަދަ، އުޅުމުގައި ފިރިހެންގޮތެއް ހުންނަ ހީވާގި ދަނޑުވެރިއެކެވެ. މިސިލްސިލާގައި ފަޒޫގެ ބައި މަރިޔަމް އަފީފާ އަދާކޮށްފައިވާއިރު އިނާގެ ބައި ކުޅެފައިވަނީ ޚަދީޖާ އިބްރާހީމްއެވެ. މިދެތަރިންގެ ހުނަރު މިސިލްސިލާގައި ފަނޑުވުމެއްނެތި ފެނިގެންދެއެވެ. މިދެތަރިންގެ އިތުރުން މުހައްމަދު މަނިކު، ފައުޒިއްޔާ ޙަސަން، ނީނާ ސަލީމް، އިބްރާހީމް ޖިހާދު، އަދި އަހްމަދު ސައީދު (ތުއްތު) ވަރަށް މުހިންމު ބައިތަކެއް މިސިލްސިލާގައި އަދާކޮށްފައިވެއެވެ.
ބަނގުރާ
ބަނގުރަލުގެ ސަބަބުން ސިއްހަތައް ލިބޭ ގެއްލުންތައް ވަރަށް ވެސް ބޮޑެވެ. މިގޮތުން ފުރަތަމަ މީހާއަށް މިކަމުގައި ދިމާވާ އެންމެ ބޮޑުކަމަކީ މިއަށް ދެވި ހިފުމެވެ. މި ބަނގުރަލަކީ ޑިޕްރެސަންޓް އެފެކްޓް އެކުލެވޭ އެއްޗަކަށް ވުމުން މީހާގެ ހަށިގަޑު ހިގުމުގެ ނިޒާމުތައް ސްލޯވެ މަޑުޖެހެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ތަފާތު ގިނަގުނަ މައްސަލަތައް ހަށިގަޑުގެ އެތެރޭގެ ގުނަވަންތަކަށް ލިބެއެވެ. ތިރީގައި މިބަޔާން ކޮށްލަނީ ބަނގުރަލުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބަލިތަކާއި ބަލިޖެހޭ ގުނަވަންތަކެވެ.
މަހުދީ އަހުމަދު
ހިނިތުންވެލާށޭކަލާ
ފައްތާހުގެ އެދުމުގެ މަތިން މިސީލްސިލާގެ ފުރަތަމަ 32 އެޕިސޯޑް މަހުދީ ލިޔުނީ ހއ. ކެލައަށް ބިނާކޮށެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަރަށް ތާރީހީ ހާދިސާއެއް ހަމަ އެކަހަލަގޮތަކަށް މިސިލްސިލާގެ 39 ވަނަ އެޕިސޯޑްގައި މަހުދީ ވަނީ ހިމަނާފައެވެ. ހއ. އުތީމުގެ ކަނދުވަލު މަގުން މުހަންމަދުތަކުރުފާނުގެ ބޮލަށް ބޯށިވަލު ބުޅާ ފާތުމަ ގޮންޖެހުން، ހަމަ އެމަގުގައި މަނިކުގެ ބޮލަށް މަރިޔަމް ސިޔާދާ ގޮންޖަހައެވެ. އަދި ގޮންޖެހުމާއެކު، ފާތުމަ ނަގައިގަނެގެން ގޮސް އަތިރިމަތީގައި މުހަންމަދުތަކުރުފާނާއި އިނުމަށް އެއްބަސްކުރުވުން ހަމަ އެސަރަހައްދުގައި ހަމައެގޮތަށް މަނިކުއާ އިނުމަށް ސިޔާދާ އެއްބަސްކުރުވައެވެ.
ބަނގުރާ
1- ފުރަމޭ ( ހަކުރުބަލި، )
މަހުދީ އަހުމަދު
ހިނިތުންވެލާށޭކަލާ
މިސިލްސިލާގެ ޝޫޓްކުރި 32 އެޕިސޯޑް، އެޑިޓްކޮށްނިމުނުއިރު 40 އެޕިސޯޑަށް ދެމިގެން ދިޔައެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ލިޔަން ކަނޑައެޅި ސިލްސިލާގެ ފަހު 22 އެޕިސޯޑް، ފަހުން 12 އެޕިސޯޑަށް މަދުވެގެން ދިޔއެވެ. އަދި މި 12 އެޕިސޯޑް ބިނާކޮށްފައިވަނީ ކުރިންވެސް ކަނޑައެޅިގޮތަށް މާލެއަށެވެ. ނަމަވެސް މަހުދީ ފުރަތަމަ ރޭވި ހުރިހާ ހާދިސާއެއްވަނީ 12 އެޕިސޯޑަށް މަދުވުމުން އެއްކޮށް ބަދަލުކޮށްފައެވެ.
ބަނގުރާ
2- ފުއްޕާމޭ ( ބްރޮންކައިޓިސް)
މަހުދީ އަހުމަދު
ސީއައިބީ 2: ވަތަން
މިއީ އެކްޓަރ/ ޑައިރެކްޓަރ އަލީ ސީޒަން އުފެއްދި ކުރު ފިލމް 'ސީއައިބީ: މިޝަން 24' ގެ ދެވަނަ ބައެވެ. ސީޒަންގެ އެދުމަކަށް މިސްކްރީންޕލޭ ލިޔުނު ނަމަވެސް، މިސްކްރީޕްލޭ ވަނީ ޕްރޮޑަކްޝަންގެ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ނުކޮށް ވަތްގަނޑަށްލާފައެވެ. މިހެން ދިމާވި އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ، ސްކްރީންޕލޭގައި ލިޔެފައިވާ ފެންވަރަށް ފިލްމެއްގޮތުގައި އަދި އުފެއްދިދާނެ ގާބިލްކަން ނެތުމެވެ އަދި އުފައްދަން ވަރަށް ބޮޑު ބަޖަޓެއް ހޭދަވާނެތީވެއެވެ.
ބަނގުރާ
3- ހިތް   ( ހާޓްޑިސީސް،)
މަހުދީ އަހުމަދު
ވާލޯބި އެނގޭނަމަ (ފިލްމް)
މިއީ ރެޑް ޕްރޮޑަކްޝަންގެ ފަރާތުން ޢަބުދުލް ފައްތާޙް ޕްރޮޑިއުސްކޮށް އަޙުމަދު ނިމާލް ޑައިރެކްޓްކޮށްފައިވާ ފިލްމެކެވެ. މިފިލްމުގެ ސްކްރީންޕްލޭ މަހުދީ ލިޔުނީ އައިޝަތު ނީނާގެ ވާހަކައަކަށެވެ.
ބަނގުރާ
4- ލޯ    (އަދިރިވުން)
މަހުދީ އަހުމަދު
ވާލޯބި އެނގޭނަމަ (ފިލްމް)
މިފިލްމުގެ ސްކްރީންޕްލޭ އެންމެ ފުރަތަމަ މަހުދީ ލިޔުނީ ވާހަކައިގަވެސް އޮންނަ ގޮތަށް މާލެއަށް ބިނާކޮށެވެ. ނަމަވެސް ޑިރެކްޓަރ އަޙުމަދު ނިމާލްގެ އެދުމަކަށް ޝޫޓިންގ ފަސޭހަކޮށް ފިލްމުގެ ޕްރޮޑަކްޝަން އަވަސްކުރުމަށްޓަކައި މުޅި ސްކްރީންޕްލޭ ޏ. ފޯއްމުލަކަށް ބަދަލުކުރީއެވެ.
ފައިނަލް ސްކްރީންޕްލޭއާއި ހަމައަށް ދެވުނީ 4 ރީރައިޓަށްފަހު ޖުމްލަ 80 ސީން އުނިކުރުމަށްފަހުއެވެ.
ބަނގުރާ
5- ކިޑްނީ   (ކިޑްނީ ފެއިލްވުން)
މަހުދީ އަހުމަދު
ވާލޯބި އެނގޭނަމަ (ފިލްމް)
ސްކްރީންޕްލޭ ލިޔުނުއިރު، ފިލްމުގައި ފެންނަ ޑޮކްޓަރ ސުޖާގެ ކެރެކްޓަރވަނީ ފިލްމު 3 ގަޑިއިރަށްވުރެ ދިގުވިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި އަސްލު ވާހަކައިގައި އުޅޭ ޑޮކްޓަރ ސުޖާއާއި އަދި އޭގައި ނިހާއާއި ފުރަތަމަ ދިމާވާ ޑްރަގް އެޑިކްޓްގެ ކެރެކްޓަރ އެއްކޮށްލާފައެވެ.
މިފިލްމުން މަހުދީވަނީ 5 ވަނަ ގައުމީ ފިލްމު އެވޯޑްސްގައި އެންމެ މޮޅު ސްކްރީންޕްލޭއާއި ފިލްމުގެ ސައުންޑް ހެދުމަގައި މަސައްކަތްކޮށްގެން އަލީ މުސްތަފާއާއި އެކު އެންމެ މޮޅު އޯޑިއޯގްރަފީ ހާސިލްކޮށްފައެވެ. މިފިލްމަށް ވަނީ އެފަހަރު ޖުމްލަ 12 އެވޯޑް ލިބިފައެވެ.
ބަނގުރާ
6- ސިކުޑި (ސްޓުރޯކް)
ހޭނެތުން
ހޭނެތުން  އަކީ ސިކުނޑިއަށް ލޭފޯރުކޮށްދޭ މިންވަރު ވަގުތީ ގޮތުން ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން މީހާގެ ހޭވެރިކަން ގެއްލުމެވެ. ދިވެހި ބަހުން ބައެއް ފަހަރު ހޭނެތުމަށް ޚަބަރު ހުސްވުން މިހެންވެސް ކިޔައިއުޅެއެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން ސިކުނޑިއަށް އެކަށޭނަ ގޮތެއްގައި ލޭފޯރުނުވުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ.
މަހުދީ އަހުމަދު
ރޮކީ
މިއީ އަހްމަދު ސައީދު (ތުއްތު) ކޮމެޑީ ކުރުފިލްމެއް ހެދުމަށް މަހުދީ ލައްވާ ލިޔުއްވި ސްކްރީންޕްލޭއެކެވެ. ނަމަވެސް މަހުދީ މިސްކްރީންޕްލޭ ލިޔުނީ އެހެން ނަމެއްގައެވެ. މިކުރުފިލްމު ޑީވީޑީގައި ރިލީޒްކޮށްގެން އެކަށީގެންވާ ކާމިޔާބީއެއް ނުލިބުނެވެ.
ރޮކީ 2
'ރޮކީ' ގެ ނާކާމިޔާބީއަށްފަހުވެސް އަހްމަދު ސައީދު (ތުއްތު) ބޭނުންވީ 'ރޮކީ 2' މަހުދީ ލައްވާ ލިޔުއްވާށެވެ. މިއީ ހިންދީ ފިލްމު 'ލަގޭރަހޯ މުންނާބާއީ' އަސްލަކަށް ބަލައިގެން ލިޔުމަށް ސައީދު ހަވާލކުރި މަސައްކަތެއް ނަމަވެސް، މިސްކްރީންޕްލޭ ލިޔުމަށް މަހުދީ އެއްބަސްވީ ފިލްމުގެ ކޮންސެޕްޓްގައި ގައުމީ ރަހައެއް ހުރުމުންނާއި ގައުމީ ލޯބި ބެލުންތެރިންގެ ހިތްތަކުގައި އަށަގެންނެވުމަށް ސައީދު ބޭނުންވުމުންނެވެ.
ބަނގުރާ
1- އިސްލާމް ދީނުގެ ހުކުމް
ހޭނެތުން
ހޭނެތުން ކުރިމަތިވުމުގެ ކުރިން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި މީހާ ދޮންފޫޑުވުން، މޭނުބައިކުރުން، ދާހިއްލުން، ލޮލުގެ ކަޅި ފުޅާވުން، އާފުރުން، ފުންކޮށް އަވަސް އަވަހަށް ނޭވާލުން، އަދި ހިތުގެ ވިންދު އަވަސްވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ހޭނެތިފައި އޮންނަ ވަގުތު ދެމިގެންދަނީ މަދު ސިކުންތު ކޮޅަކުން ފެށިގެން ދެތިން މިނިޓަށެވެ.
ބަނގުރާ
2- ކްރިސްޓިއަން ދީނުގެ ހުކުމް
މަހުދީ އަހުމަދު
ރޮކީ 2
މިސްކްރީންޕްލޭގެ ދެ މަންޒަރު ނެގުމަށްފަހު، ޕްރޮޑަކްޝަން ހުއްޓުމަކަށް އައެވެ. އަދި މިއަދާ ހަމައެއްވެސް މިފިލްމުގެ އިތުރު މަސައްކަތެއް ވަނީ ނުކޮށެވެ. މިސްކްރީންޕްލޭ ވަނީ ވަތްގަނޑަށް ލެވިފައެވެ. ނަމަވެސް ޖުލައި 2010 ގައި ކިޑް ޕްރޮޑަކްޝަންގެ ފަރާތުން މިސްކްރީންޕްލޭ ވަނީ ސައީދު އަތުން ގަނެފައެވެ.
ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް
ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިޔާ ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް (އަންބަރީ) ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވީ 1978 ނޮވެމްބަރު 11 ވަނަ ދުވަހު. ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް ސިފައިންގެ ޚިދުމަތަށް ގެންނެވީ ތިން ފަށުގައި، ސިފައިންގެ 2 ނަންބަރު ސަރުދާރުގެ ރޭންކުގައި. 13 ނޮވެމްބަރު 1978 ގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ސިފައިންގެ މަޤާމުތަކުގެ ނަންތައް ބަދަލު ކުރެއްވިއިރު، ލެފްޓިނަންޓްގެ ރޭންކަށް ބަދަލު ކުރެއްވިއެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވުމުގެ ކުރިން 12 އަހަރު ސަރުކާރުގެ ތަފާތު ދާއިރާތަކުގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައި. ސަރުކާރުގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފެށްޓެވީ 1966 ވަނަ އަހަރު ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުގެ ކާތިބެއްގެ މަޤާމުގައި.
މަހުދީ އަހުމަދު
ނެތިދިއަޔަސް
މިއީ ޓީވީއެމް އިން ދެއްކުމަށް އޭރު އެސްޓޭޝަންގެ ޕްރޮޑިއުސަރ މުހަންމަދު ޝަރީފް (ބާރު) ބުނެގެން މަހުދީ ލިޔުނު ފަސް އެޕިސޯޑުގެ ޑޮކިއުމެންޓަރީ ޑްރާމާއެކެވެ. މިޑްރާމާ ބިނާކޮށްފައިވަނީ ޑްރަގް ބޭނުންކޮރުމަށްފަހު، ރަނގަޅުވެގެން އަލުން މުޖްތަމައަށް އައިސްފައިވާ ޒުވާނެއްގެ ހަގީގީ ވާހަކައެއްގެ މައްޗަށެވެ. މިޑްރާމާ ލިޔުމުގައި އެޒުވާނާގެ އެހީތެރިކަން މަހުދީއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ލިބުނެވެ. އަދި މިޑްރާމާ ވެގެން ދިޔައީ، ބެލުންތެރިންގެ ތެރޭގައި މަގުބޫލުކަން ހޯދި އަދި ޑްރަގާއި ދެކޮޅަށް ވަރުގަދަ މެސެޖްތަކެއް ދިން ޑްރާމާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި މިޑްރާމާގެ ފަހު އެޕިސޯޑް އެއަރކޮށް ނިމުމުން މިޑްރާމާގެ ވާހަކަ ބިނާކޮށްފައިވާ ޒުވާނާ ވަނީ މަހުދީއަށް ތައުރީފްކޮށް ވަރަށް ދިގު އެސްއެމްއެސް އެއް ފޮނުވާފައެވެ. މިއީ ޓީވީއެމް އިން ދެއްކި ފުރަތަމަ ޑޮކިއުމެންޓަރީ ޑްރާމާއެވެ.
ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް
ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވި ދުވަހުން ފެށިގެން ސިފައިންގެ ހިންގެވުމުގެ ދާއިރާގައި އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި. އެމަނިކުފާނަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕަބްލިކް ސޭފްޓީގެ ވަކީލުކަން ދެއްވީ 10 ނޮވެމްބަރު 1979ގައެވެ. އަދި 21 ޖެނުއަރީ 1981ގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕަބްލިކް ސޭފްޓީގެ ސީނިއަރ އަންޑަ ސެކްރެޓަރީގެ މަޤާމު ދެއްވި. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕަބްލިކް ސޭފްޓީގެ ނަން، މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ނަމަށް ބަދަލު ކުރައްވައި، 10 ނޮވެމްބަރު 1982 ގައި އެ މިނިސްޓްރީގެ ސީނިއަރ އަންޑަ ސެކްރެޓަރީގެ މަޤާމަށް ބަދަލު ކުރެއްވި. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ޑިރެކްޓަރ އޮފް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ މަޤާމަށް ބަދަލު ކުރެއްވީ 01 ސެޕްޓެމްބަރު 1983 ގައި. ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް ސިފައިންގެ ވެރިޔާގެ ނާއިބުގެ އެހީތެރިޔާގެ މަޤާމަށް ހަމަޖެއްސެވީ 01 މާޗް 1987 ގައި.
މަހުދީ އަހުމަދު
ތިޔަލޯބީގައި
މިއީ އެކްޓަރ/ ޑައިރެކްޓަރ އަލީ ސީޒަން އަށް މަހުދީ ލިޔެދިން 13 އެޕިސޯޑްގެ ޓީވީ ސިލްސިލާއެކެވެ. ނަމަވެސް މިސިލްސިލާ އެޑިޓްކޮށް ނިމުނުއިރު 15 އެޕިސޯޑަށް ދިގުދެމިގެން ދިޔައެވެ. މިސިލްސިލާގައި ފެނިގެންދަނީ ޖިންނިއަކު އަންހެންކުއްޖެއްދެކެ ލޯބިވެގެން، އިންސާނަކަށް ބަދަލުވެ، މިއަންހެންކުއްޖާއާއި ގުޅެން ކުރާ މަސައްކަތެވެ. އަދި އިންސާނަކަށް ބަދަލުވުމުން، އިންސާނުންގެ އަނދިރި ފަރާތާއި ދުނިޔެމަތީގެ މާޔޫސްކަން ތަޖުރިބާކުރެވިގެންދެއެވެ.
ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް
ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް، ސިފައިންގެ ވެރިޔާގެ ނާއިބުގެ އެހީތެރިޔާގެ މަޤާމުގެ އިތުރުން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ މަޤާމަށް ހަމަޖެއްސެވީ 28 މާޗް 1991 ގައި. އެމަޤާމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް ސިފައިންގެ ޚިދުމަތަށް 100 އަހަރު ފުރުނު ދުވަސްކަމުގައިވާ 1992 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް 21 ވަނަ ދުވަހު އެންއެސްއެސްގެ ޗީފް އޮފް ސްޓާފްގެ މަޤާމަށް ހަމަޖެއްސެވި. އަދި 11 ނޮވެމްބަރު 1993ގައި ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ މަޤާމުން، މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ މަޤާމަށް ހަމަޖެއްސެވި. ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް، ސިފައިންގެ ވެރިޔާގެ ނާއިބުގެ މަޤާމަށް ހަމަޖެއްސެވީ 01 ޖެނުއަރީ 1996 ގައި. ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމަކީ ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާ މިއަދު މިދެކޭ ކުރިއެރުމާއި ތަރައްޤީއަށް ވާސިލުވުމުގައި ސިފައިންގެ އެންމެމަތީވެރިޔާގެ އިރުޝާދާއެކު ވަރަށް އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވާފައިވާ ބޭފުޅެއް. ޚާއްޞަކޮށް ބޭރުގެ އަސްކަރިއްޔާތަކާ ގުޅުންތައް ޤާއިމުކުރައްވައި، ސިފައިންނަށް ރާއްޖެއިން ބޭރުން އަސްކަރީ ދާއިރާއިން ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނުގެ ގިނަ ފުރުސަތުތަކެއް ހޯއްދަވައިދެއްވައި، ރާއްޖެއާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުން އަސްކަރީ ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނުދީ، ލޯހުޅުވޭ ކުޅަދާނަ ޤާބިލު ޒުވާން ޖީލެއް އުފެއްދުމަށް ކުރެއްވި އިޚްލާޞްތެރި މަސައްކަތް ފާހަގަ ކުރެވޭ. އަދި އަސްކަރީ އަޚްލާޤު ސިފައިންގެ ހިތްތަކުގައި ބިންވަޅު ނަގައި، ކަމަށްކަމޭހިތައިގެން ޤައުމީ ރޫޙާއި ޖޯޝުގައި ނަޒާހަތްތެރިކަމާއެކު ކެރިގެން ޤައުމަށް ޚިދުމަތް ކުރާނެ ބަޔަކަށް ސިފައިން ހެއްދެވުމަށް އަގުހުރި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެއްވި.
މަހުދީ އަހުމަދު
އަހަރެން (ފިލްމް)
މިއީ ޔޫ.އެން.އެފް.ޕީ.އޭ. އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ‘ލޯތްބާއި އަނިޔާ’ މި ޝިއާރާއި ގުޅުވައިގެން މުޖުތަމައުގައި މިވަގުތު ހުރި މައްސަލަތަކެއްގެ މައްޗަށް އާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުވުމަށް މުޙައްމަދު ޙިލްމީ އާއި އެކު ވަރަށް ކުރު މުއްދަތެއްގައި މަހުދީ ލިޔުނު ސްކްރީންޕްލޭއެކެވެ. މިސްކްރީންޕްލޭވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިނގިރޭސި ފިލްމް 'ޑައިރީ އޮފް އަ މޭޑް ބްލެކް ވުމަން' އަސްލަކަށް ބަލައިގެން ލިޔެފައެވެ. މިފިލްމް ވަނީ ފްލޮޕްވެ، ވަރަށް ގިނަ ބައެއްގެ ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވެފައެވެ. މި ފިލްމު ރިލީޒްކޮށްފައިވަނީ 28 ޖޫން 2007 ގައި އޮލިމްޕަސް ސިނަމާގައެވެ.
ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް
ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމްގެ ޚާއްޞަ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި 1988 ނޮވެމްބަރ 3 ގެ ޢުދުވާނީ ހަމަލާގެ ވަގުތުގައި ސިފައިންގެއިން ބޭރުގައި ހުންނަވައިގެން، ސިފައިންގެ ކަންކަން ހިނގާނުހިގާގޮތް ވަގުތުން ވަގުތަށް ބައްލަވައި، ސިފައިންގެ ވެރިޔާއާއި ސިފައިންގެ ވެރިޔާގެ ނާއިބުގެ އިރުޝާދާ އެއްގޮތަށް މަސައްކަތް ކުރައްވައި އެބޭފުޅުންނަށް ބޭނުންފުޅުވާ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެއްވި. އަދި 1988 ނޮވެމްބަރު 3 ގެ ޢުދުވާނީ ޙަމަލާއާ ގުޅިގެންނާއި ސިފައިންގެ ޚިދުމަތަށް 100 އަހަރު ފުރުނު މުނާސަބަތާ ގުޅިގެން ސިފައިންގެ ކުރިމަގަށްޓަކައި ތަރައްޤީގެ އާ ތަސައްވުރުތަކެއް އެކުލަވާލައި، އެ ލަނޑުދަނޑިތައް ހާސިލު ކުރެއްވުމަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތާއި، ރައްޔިތުން ހޭލުންތެރިކޮށް ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ ތަސައްވުރު ބަދަލުކުރުމަށް ފެށްޓެވި މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާ މިއަދުވެސް ސިފައިންގެ ތެރެއިން ދަނީ ފެންނަމުން. ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ދާއިރާތަކުން އާންމު ރައްޔިތުން ހޭލުންތެރިކޮށް، ޚާއްޞަކޮށް ތަޢުލީމީ ޒުވާނުންގެ ހިތްތަކުގައި ސިފައިންގެ ޤައުމީ ޚިދުމަތާމެދު ޝަޢުޤުވެރިކަން އުފެއްދެވުމަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތާއި، އަސްކަރީ ދާއިރާއިންނާއި ފަންނީ ދާއިރާތަކުން މީހުން ބިނާކޮށް ތަޢުލީމީ ފަންނީ ޒުވާނުންގެ މުއައްސަސާއަކަށް ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާ ބަދަލުކޮށްލެއްވުމަށް އިސްތިރާޖީގޮތުން ކުރެއްވި މަސައްކަތް ފާހަގަ ކުރެވޭ.
މަހުދީ އަހުމަދު
ނުލިބުނަސް
މިއީ 13 އެޕިސޯޑްގެ ސިލްސިލާއަކަށް ލިޔެފައިވާ ސްކްރީންޕްލޭއެއް ވިއަސް، އެންމެ ފުރަތަމަ މިއީ މިހާރު އުވާލެވިފައިވާ ކުންފުނި އީ.އެމް.އޭ.ގެ ފަރާތުން ލިޔެފައިވާ ހިންދީ ފިލްމު 'ދިލް ކިޔާ ކަރޭ' ގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާ ސްކްރީންޕްލޭ، އެފަރާތުން ކެމެރާމަން މުހައްމަދު ޝިއާޒްއާއި އެކު ފިލްމަކަށް ހެދުމަށް ވާހަކަ ދެކެވުމުން، ޝިޔާޒްގެ އެދުމަކަށް ރާއްޖޭގެ މާހައުލަށް ފެތޭގޮތަށް މަހުދީ އަލުން ލިޔުނު ސްކްރީންޕްލޭއެކެވެ. މިސްކްރީންޕްލޭ ލިޔެ ނިމުނުތަނާހެން އީ.އެމް.އޭ އުވާލެވުނެވެ. އަދި މަހުދީގެ މަސައްކަތަށްވާ އުޖޫރަ ވަނީ ލިބޭގޮތްނުވެފައެވެ.
ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް
ދިވެހި ދައުލަތަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ވަރަށް އަގުހުރި އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތްތަކެއް ސިފައިންގެ ބުރަ އަދި ބަރު މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއެކު ކުރެއްވި ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް 2004 ވަނައަހަރު ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހު އިންޑިއާގައި ހުންނަވާ ދިވެހި ދައުލަތުގެ ސަފީރުކަމުގެ މަޤާމަށް އައްޔަން ކުރެއްވިއިރު ހުންނެވީ ސިފައިންގެ އެންމެމަތީ ވެރިޔާގެ ނާއިބުގެ މަޤާމުގަޔާއި މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ މަޤާމުގައެވެ. ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް ވަނީ ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާއަށް 25 އަހަރާއި 9 މަހާ 20 ދުވަހުގެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރައްވާފައި.
ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމް ވޭތުވެދިޔަ ދިގު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ސިފައިންގެއަށާއި ދިވެހި ޤައުމަށް އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވާފައިވާއިރު، އެ މަނިކުފާނަކީ ޤާބިލު، ޕްރޮފެޝަނަލް އަސްކަރިއްޔާއެއްގެ ގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރު ބައްޓަން ކުރެއްވުމުގައި އެންމެ ފާހަގަ ކުރެވޭ އެއް ޝަޚްސިއްޔަތެއް. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތް ތަރައްޤީކޮށް ކުރިއެރުވުމަށް ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރެއްވި ހަރުދަނާ ލީޑަރެއް. މިއަދުގެ ދަރިންނަށް ހުރި ވަރަށް ފުރިހަމަ ލާމަސީލު މިސާލެއް. ޢަމަލީ މަސައްކަތުގައި ނަމޫނާ ދެއްކެވި ބޭފުޅެއް. ސިފައިންގެ ޒުވާން ޖީލަށް ނަމޫނާ ޝަޚްސިއްޔަތެއް.
ލެފްޓެނަންޓް ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޢަބްދުއްސައްތާރު އާދަމަށް ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން އެރުވީ، 125 ވަނަ ސިފައިންގެ ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި 2017 އެޕްރީލް 23 ވަނަ ދުވަހުގެރޭ ކަޅުތުއްކަލާކޮށީގައި ބޭއްވެވި ޚާއްޞަ އިޙްތިފާލުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް.
މަހުދީ އަހުމަދު
އިތުރު ފާލަންތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހޭނެތުން
ހޭނެތުން ކުރިމަތިވުމަށްފަހު ހޭވެރިކަން އަނބުރާ އައުމުން ބޮލުގައި ރިހުން، ހާސްވެ ރުޅިގަދަވުން، ކަންކަމުގައި ގޮތެއް ނިންމަށް ނޭގި އަރާރުންވުން، އަދި ވަރުދެރަވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ދިމާވެއެވެ.
ބަނގުރާ
3- ޖުއިސް ދީނުގެ ހުކުން 4- ހިންދީ ދީނާއި ބުދު ދީނުގެ ހުކުމް
udeylia 08:50, 25 މެއި 2010 (UTC)
ހޭނެތުން
ޤިސްމު:ބަލިތައް
މޫސުން
މޫސުމަކީ އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި އެތަނެއްގެ ފިނިހޫނުމިނާ އެތަނެއްގެ އެކޯލޮޖީ އާއި ދުވާލުގެ އިރުގެ އަލިކަން ހުންނަ މިންވަރަށް ބަލާ އަހަރެއް ބައިކޮށްލާ ބައިކޮށްލުމަކަށް ކިޔޭނަމެކެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ މާނާގައި މޫސުމަކީ ކަމެއްގެ ދުވަސްވަރު ނުވަތަ ވަގުތެވެ. މޫސުމަކީ އިގިރޭސިބަހުން އެކިޔާ ސީޒަނެވެ. ބަޔަކަށް ނުވަތަ ތަނަކަށް ނުވަތަ މީހަކަށް ވެސް މޫސުމެއް އަތުވެދާނެއެވެ. އަދި މޫސުމަކީ އެކި ގައުމަށް އެކި އެކި ގޮތަށް ދިމާ ކަމެކެވެ. ތިމާވެއްޓާ ގުޅޫ އެކި އެކި ފޯރަމްތަކުގައި މޫސުން މިބަހަކީ ވަރަށް އާންމު ބަހެކެވެ.
ރާއްޖޭގައި އޮންނަނީ ދެމޫސުމެވެ. އެއީ އިރުވައި މޫސުމާއި ހުޅަގު މޫސުމެވެ.
ދުނިޔޭގެ މޫސުން
އުރަމަތީގެ ކެންސަރު
އުރަމަތީގެ ކެންސަރު އަކީ ކެންސަރުގެ ވަރަށް އާންމު ވައްތަރެކެވެ. އަންހެނުންގެ އުމުރުން ދުވަސްވުމަކީ އުރަމަތީގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވާ ކަމެކެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން އުމުރުން 30 އަހަރުނުވާ އަންހެނުންނަށް އުރަމަތީގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑައެވެ. އުރަމަތި އަކީ އެގުނަވަނެއްގެ ތެރޭގައި މަސްހުންނަ ގުނަވަނެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އުރަމަތީގެ ބޭރުން މޭކަށިގަނޑާ ވީ ފަރާތުގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް މަސް ހުރެއެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އުރަމަތީގައި އެކުލެވިފައިވަނީ ލިމްފް ދަތުރުކުރާ ހޮޅިތަކާއި، ލޭދަތުރުކުރާ ހޮޅިތަކެވެ. އުރަމަތީގައިވާ ލިމްފް ދަތުރުކުރާ ގިނަ ހޮޅިތައް ގުޅިފައިވަނީ ކިހިލި ފަތްދޮށާއި، މެޔާއި، ކަލަރު ކަށިގަނޑުގެ މަތީގައިވާ ލިމްފް ގްލޭންޑްތަކާ އެވެ. ނަމަވެސް މީގެތެރެއިން ބައެއް ހޮޅިތައް ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ހިސާބުތަކުގައިވާ ލިމްފް ގްލޭންޑްތަކާ ވެސް ގުޅިފައި ވެއެވެ. އުރަމަތީގެ ކެންސަރު ކިރު ދަތުރުކުރާ ހޮޅިތަކަށާއި، ކިރު އުފައްދައިދޭ ގޮބު ނުވަތަ ލޯބްތަކަށް ޖެހެއެވެ. ކިރުދަތުރުކުރާ ހޮޅިތަކަށް ކެންސަރު ޖެހުމަށް ކިޔަނީ ޑަކްޓައިލް ކާސިނޯމާ އެވެ. ކިރު އުފައްދައިދޭ ލޯބުތަކަށް ކެންސަރު ޖެހުމަށް ކިޔަނީ ލޮބިޔުލަރ ކާސިނޯމާ އެވެ.
ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.
ބޮލުގެ އެއްފަޅީގައި ރިހުން އަދި އުރަމަތީގެ ކެންސަރު
2008 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ވޮޝިންގޓަން ގައި ހުންނަ ހަޗިންސަން ސެންޓަރ ގެ ޕަބްލިކް ހެލްތު ޑިވިޝަން އިން ހެދި ދިރާސާ އަކުން އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި ގަދަޔަށް ބޮލުގައި ރިހުން ހުރުމާއެކު ބޮލުގެ އެއްފަޅީގައި ރިހުންގެ އުދަގޫ ހުންނަ މީހުންނަށް އެއުދަގޫ ކުރިމަތިނުވާ މީހުންނާއި އަޅާ ބަލާއިރު 30 އިންސައްތަ އުރަމަތީގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަ އެވެ. މިދިރާސާގައި އިސްވެ ހަރަކާތްތެރިވި ކްރިސްޓޮފަރ ލީ ވިދާޅުވީ ބޮލުގެ އެއްފަޅީގައި ރިހުން ގެ މާޒީއެއް އޮތް މީހެއް ކަމަށްވާނަމަ އެއީ އުރަމަތީގެ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ކެންސަރުތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް މަގުފަހިވެފައިވާ މީހެއްކަމަށެވެ. އެދިރާސާގައި ބުނެފައިވާގޮތުން އުރަމަތީގެ ކެންސަރާއި ދެކޮޅަށް މައިގްރޭން މަސައްކަތްކުރާ ގޮތް އަދި ޔަގީންކަމާއެކު ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ހޯރމޯންއާއި ގުޅުންހުރި ކަމެއްކަމަށް ރިޕޯޓްގައި ވެއެވެ.
އެމެރިކަން ކެންސަރ ސޮސައިޓީ އިން ބުނާގޮތުގައި ކޮންމެ އަހަރަކު އުރަމަތީގެ ކެންސަރު ޖެހިގެން 465 ހާސް މީހުން މަރުވެދެއެވެ.
ފަލަވުން އަދި އުރަމަތީގެ ކެންސަރު
އާދަޔާ ޚިލާފަށް ފަލަ މީހުންނަށް ނުވަތަ ފަލަބަލި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ޖެހޭ އުރަމަތީގެ ކެންސަރު މާ ނުރައްކާތެރިކަމަށާއި، އަދި ރަގަޅުވުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަކަމަށާއި،ރަގަޅުވިޔަސް އަނބުރާ ޖެހުމުގެ ފުުރުޞަތު އެފަދަ މީހުންނަށް އިތުރުކަމަށް 2008 ވަނަ އަހަރު ކުރީކޮޅު ހެދި ދިރާސާއަކުން ސާބިތު ވެފައިވެއެވެ. އެމެރިކާގެ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ޓެކްސަސްގެ އެމްޑީ އެންޑަސަން ކެންސަރ ސެންޓަރުގެ ބްރެސްޓް މެޑިކަލް އޮންކޮލޮޖީ ޑިޕާޓްމަންޓްގެ އެސޯސިއޭޓް ޕްރޮފެސަރ އިން މެޑިސިން ޑރ މަސިމޯ ކްރިސްޓޮފާނީ ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ފަލަ މީހުންނަށްޖެހޭ ކެންސަރު އަކީ އޭނާގެ ފަލަކަމުގެ ނިސްބަތުން ބާރުވެސް ގަދަ އެއްޗެކެވެ.
މިދިރާސާ ހެދުމަށް ކްރިސްޓޮފާނީ އާއި އޭނާގެ ބައިވެރިން ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ 606 އަންހެނުންނެވެ. އަދި 3 ގުރޫޕަކަށް ބަހާލިއެވެ. މި 3 ގުރޫޕްގައި ހިމެނެނީ ބަރުދަން ހުންނަންޖެހޭ އާދައިގެ މިންވަރަށް ހުރި މީހުން، ހުންނަންޖެހޭ ވަރަށް ވުރެ ލުއި މީހުން، އަދި އާދަޔާ ޚިލާފަށް ފަލަ މީހުން (ފަލަބަލި) ނެވެ.
ފަސް އަހަރުވީއިރު މިހުރިހާ މީހުންގެ ތެރެއިން އާދަޔާ ޚިލާފަށް ފަލަމީހުންގެ ތެރެއިން ސަލާމަތްވެފައިވަނީ 56.8 އިންސައްތަ މީހުންނެވެ. ތަންކޮޅެއް ފަލަ މީހުންގެ ތެރެއިން 56.3 ސަލާމަތްވިއިރު، އާދައިގެ ބަރުދަން ހުރި މީހުންގެ ތެރެއިން 67.4 އިންސައްތަ މީހުން ސަލާމަތްވެފައި ވެއެވެ. ދިހަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި މިމީހުންގެ ހާލަތަށް އައި ބަދަލު ބެލިއިރު އާދަޔާ ޚިލާފަށް ފަލަމީހުންގެ ތެރެއިން ސަލާމަތްވެފައިވަނީ 42.7 މީހުންނެވެ. ކުޑަކޮށް ފަލަ މީހުންގެ ތެރެއިން 41.8 ސަލާމަތްވިއިރު، އަދި އާދައިގެ ބަރުދަން ހުރި މީހުންގެ ތެރެއިން 56.5 އިންސައްތަ މީހުން ސަލާމަތްވެފައި ވެއެވެ.
މިދިރާސާއަށްފަހު ޑރ ކްރިސްޓޮފާނީ ވިދާޅުވީ އުރަމަތީގެ ކެންސަރު އަށް ފަރުވާކުރާ އިރުވެސް ޑޮކްޓަރުން ބަލިމީހާ ފަލަވެދާނެތީ ވިސްނަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. ސަބަބަކީ ބައްޔަށް އާންމުކޮށް ދޭ ބޭހެއްކަމަށްވާ ޓެމޮކްސިފެން ބޭނުންކުރުމުންވެސް ވަރަށްގިނަ މީހުން ފަލަވާތީ އެވެ.
ބަލިވެއިނުން އަދި އުރަމަތީގެ ކެންސަރު
ބަލިވެ އިނުމަކީ އުރަމަތީގެ ކެންސަރާއި ދުރުކޮށްދޭ ކަމެއްކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކާފައި ވެއެވެ. އެމެރިކާގެ ސައިންސް ވެރިން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ބަނޑުގައި އޮންނަ ދަރިފުޅުގެ ސަބަބުން މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑު އެހެން ބަލިތަކުން ދިފާޢުކޮށްދިނުމަށް ޚާއްޞަ ސިފައެއް އެކުލެވިގެންވާ ސެލްއެއް އުފައްދައިދޭ ކަމަށެވެ. މިދިރާސާގައި ބުނެފައިވަނީ ބަލިވެއިނުމަކީ ކެންސަރު ޖައްސާ ސެލްތަކާއި ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ ކަމެއްކަމަށާއި، ހަށިގަނޑުގައި ހަލާކުވެފައިވާ ޓިޝޫތައް މަރާމާތުކުރުމަށްވެސް ބަލިވެއިނުން އެހީތެރިވެދޭ ކަމަށެވެ.
ނިކޮޓީން އަދި އުރަމަތީގެ ކެންސަރު
ދުންފަތުގައި އެކުލެވޭ ނިކޮޓީންގެ ސަބަބުން އުރަމަތީގެ ކެންސަރުގެ ޓިއުމަރުތައް އާލާވެ، އުފެދުމަށް މަގުފަހިވާކަމަށް ދިރާސާތަކުން ވަނީ އެނގިފައެވެ. ސައިންސްވެރިން ކުރި ދިރާސާތަކުން ސާބިތުވިގޮތުގައި އިޕިތީލިއަލް ސެލްތަކާއި، ކެންސަރު ސެލްތަކުގައި ވެސް ނިކޮޓީން ހޯރމޯންތަކާއި، ތަފާތު ކެމިކަލްތަކާއި އެކުވުމުގެ ގާބިލްކަން ލިބިފައިވާ ނިޒާމެއް (ރިސެޕްޓަރ) ހުރެއެވެ. އަދި ނިކޮޓީން ހުރެއްޖެނަމަ މިނިޒާމްގެ ސަބަބުން ޓިއުމަރު އުފެދުން މަގުފަހިކުރާކަންވަނީ ހާމަވެފައެވެ.
ފުރުޞަތު ބޮޑުކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ މީހުން
މިބަޔާންކުރެވުނު މީހުންނަކީ އުރަމަތީގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ މީހުން ކަމަށްވިޔަސް، މިކަމާމެދު ދެވޭ ޔަގީންކަން އަދިވެސް އެހާބޮޑެއް ނޫނެވެ.
އުރަމަތީގެ ކެންސަރުޖެހިފައިވާކަން ޝައްކުކުރެވޭނެ އެންމެ ފާޅުކަންބޮޑު އަލާމާތަކީ އުރަމަތީގައި ހަރުތަނެއް ނުވަތަ ގަނޑު އުފެދުމެވެ. މިބާވަތުގެ ހަރުތަންކޮޅު އުރަމަތީގައި ހުރިތޯ ބެލުމަށް ކުރެވޭ އެންމެ ޚާއްޞަ ކަމަކީ މެމޯގްރާފް އެކްސްރޭ އެއް ނެގުމެވެ. އުރަމަތީގައި ހަރުތަނެއް އުފެދިފައިވާނަމަ، ނުވަތަ ގަނޑުލައިފައި ހުރެއްޖެނަމަ، އެއީ ކެންސަރުގެ ސަބަބުން ދިމާވެފައިވާ ކަމެއްތޯ ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ޓެސްޓްކުރެވޭތޯ ބަލަންވާނެ އެވެ. މިއީ އުރަމަތީގެ ހަރުވެފައިވާ ތަނުން ކުޑަ އެތިކޮޅެއް ނަގައިގެން ކުރާ ޓެސްޓެކެވެ.
އަލާމާތްތައް
މިބަޔާންކުރެވުނު އަލާމާތްތަކުގެ ތެރެއިން އަލާމާތެއް ފެނުނު ނަމަވެސް އެއީ ކެންސަރުގެ އަލާމާތަކަށް ނުވެ ހިނގައިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ރަގަޅު ގޮތަކީ މިއިން އަލާމާތެއް ފެނިއްޖެނަމަ ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމެވެ.
ފެންވަރާ ވަގުތު ބަލާނެގޮތް
ފެންވަރާ ވަގުތު މިކަންކުރާނީ ގައިގައި ސައިބޯނިލާ ވަގުތުގައެވެ. ކަނާތް ފަރާތު އުރަމަތީގެ ބެލުންތައް އަބަދުވެސް ބަލާނީ ވައަތުންނެވެ. ވައަތް ފަރާތު އުރަމަތީގެ ބެލުންތައް ބަލާނީ ކަނައަތުންނެވެ.
މޫނުބަލާ ލޯގަނޑެއްގެ އެހީގައި ބަލާނެގޮތް
މިގޮތުން ބޭނުންކުރާ ލޯގަނޑަކީ ހަށިގަނޑުގެ މަތީބައި އެކުގައި ފެންނަވަރުގެ ލޯގަނޑަކަށް ވާންވާނެ އެވެ. އަދި ހަށިގަނޑުގެ އެއްފަރާތުން ރަގަޅަށް އަލިވާފަދަ ގޮތަކަށް ބޮތްކެއް ފަދަ އެއްޗެއްގެ އަލި ހުންނަން ބޭނުންވާނެ އެވެ. މިބެލުންބަލާނީ ވެސް ހެދުމެއްނެތި އެވެ.
ފަރުވާ
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ރޯނާކުރަ
ރޯނާކުރަ އަކީ ލޮލުގެ ހުދު ކަޅީގައި އުފެދޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ލޮލުގެ ހުދުކަޅި ހުންނާނީ ރަތް ރީނދޫ ކުލައެއްގައެވެ. ތަންތަންކޮޅުގައި ކުރަބޯވެ، ލޭނާރު ހިލިފައި ހުންނާނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކެންސަރު
ކެންސަރު އަކީ އެއްވެސް ސަބަބެއްނެތި، އެއްވެސް ބޭނުމެއްނެތި، ހަށިގަނޑަށް މަތަނުވާ ވަރަށް (ކޮންޓްރޯލް ނުވާވަރަށް) ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ކޮންމެ އާއުފެދުމެކެވެ.
ކެންސަރު އަކީ ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ބައިތަކަށް ފެތުރިގެންދާ އެއްޗެކެވެ. އޮޕަރޭޝަން ކޮށްގެން ކެންސަރުގެ ދުޅައެއް އެއްކޮށް ވަކިކުރި ނަމަވެސް އަލުން އުފެދުމަކީ ވަރަށް އާންމު ކަމެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ކެންސަރުގެ ދުޅަ އޭގެ ސައިޒުން ބޮޑުވެފައި އޭގެ ވަށައިގެންވާ ބައިތަކަށް ފެތުރިގެން ދިއުން އަވަސްވާނެ އެވެ. އަދި އެފެތުރިގެން އޭގެ އަސަރު ފޯރާ ބައިތައް ވެސް ފަސޭހަ ކަމާއެކު ހަލާކު ކޮށްލައެވެ. ދުނިޔޭގައި އެތައް ހާސް ބަޔަކު އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި ކެންސަރު ޖެހިގެން ދުނިޔެ ދޫކޮށް ދެއެވެ. އެމެރިކާ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި މީހުން މަރުވާ ދެވަނަ އެންމެ ކުރީގައި އުޅޭ ސަބަބެއް ކަމުގައި ދިރާސާތަކުން ހާމަވެފައިވަނީ ކެންސަރު ކަމެކެވެ. އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑަށް ތަފާތު ވައްތަރުގެ ކެންސަރުތައް ޖެހޭ ކަމަށް މިހާތަނަށް ހޯދިފައިވެއެވެ. ކޮންމެ ކެންސަރެއް އަނެއް ކެންސަރާއި ތަފާތެވެ. ކޮންމެ ކެންސަރަކީ ވެސް ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެ ވެސް ހިސާބެއްގެ ސެލްތަކަކުން އުފެދޭ އެއްޗެކެވެ.
ކުރިން ބުނިހެން ހަށިގަނޑުގެ ސެލްތަކަކީ ވަކި އުސޫލެއްގެ ދަށުން ނެތި، އާވެދާ ސެލްތަކެކެވެ. މިގޮތަށް ސެލްތައް ދުވަސްވުމުން ނެތި، އާވަމުން ދަނީ ވަރަށް ފުރިހަމަ ނިޒާމެއްގެ ދަށުންނެވެ.އަދި ވަކި ތަރުތީބަކާއި ހަމަތަކެއްގެ ދަށުންނެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިގޮތަށް އާވެދާ ސެލްތައް އެއްވެސް އުސޫލެއް، ނުވަތަ ގަވާއިދެއް ނުވަތަ ހަމައެއް ލަމައެއް ނެތި އާވެ، އިތުރުވެ، ގިނަވަމުން އާދެއެވެ. މިބުނި އުސޫލުން އިތުރުވެ، ބޮޑުވަމުންދާ ސެލްތަކުގެ ފުނިވަރަކަށް ކިޔަނީ ޓިއުމަރ(Tumour)އެވެ. ޓިއުމަރ ހަށިގަނޑުގައި ބޭނުމެއް ނެތް ގަނޑުއެއް، ނުވަތަ ދުޅައެއް އުފައްދައެވެ. އެހެންކަމުން ޓިއުމަރ އަކީ ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ދުޅައެކެވެ. އަދި ކެންސަރަކީ މިފަދަ ދުޅައިގެ ވައްތަރެކެވެ. ޓިއުމަރ އުފެދުމަށް ގަނޑުލުން މިހެން ކިއިދާނެ އެވެ. އަދި ޓިއުމަރ އަށް ގަނޑު މިހެން ވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ. (ނޯޓް: ދިވެހިން އާންމުކޮށް ގަނޑުލުން ކިޔަނީ ގޮށްލުން މިކަމަށް ނިސްބަތް ކޮށެވެ. ގޮށްލުމަކީ ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި އެތުރިފައިވާ ލިމްފް ގޮށްތައް ދުޅަވުމަށް ކިޔައި އުޅޭ ބަހެކެވެ. އެހެން ކަމުން ކެންސަރާއި ވިދިގެން ގަނޑުލުން އަދި އާންމުކޮށް ކިޔައިއުޅޭ ގޮށްލުން މިއީ މުޅިން ތަފާތު ދެކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ލިމްފް ނޯޑްތަކަށް ކެންސަރު ޖެހި ދުޅަވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. )
ކެންސަރުގެ އިލްމީ ތައުރީފަކީ  އެއްވެސް ސަބަބެއް ނެތި، އެއްވެސް ބޭނުމެއް ނެތި، ހަށިގަނޑަށް މަތަނުވާ ވަރަށް(ކޮންޓްރޯލްނުވާ ވަރަށް) ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ކޮންމެ އާ އުފެދުމެކެވެ.
މިބުނި އުސޫލުން އުފެދޭ ދުޅަ ނުވަތަ ޓިއުމަރ ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވިފައި ވެއެވެ. އެއީ ބިނައިން ޓިއުމަރ (Benign Tumour) އަދި މެލިގްނަންޓް ޓިއުމަރ(Malignant Tumour)ވެ. މިދެވައްތަރުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ވައްތަރަކީ ކެންސަރެއް ނޫނެވެ. އާންމުކޮށް ކެންސަރޭ ކިޔަނީ މެލިގްނަންޓް ޓިއުމަރ އަށެވެ.އަދި ކެންސަރު ގެ އަސަރު ފޯރާފައިވާ ސެލްތަކަށް މެލިގްނަންޓް ސެލް(Malignant cells) އޭ ކިޔައެވެ. ޓިއުމަރ އަށް ކާނާ ލިބެނީ ޓިއުމަރ އުފެދިފައިވާ ހިސާބު ވަށައިގެން ހުންނަ ލޭހޮޅި ތަކުންނެވެ.
ކެންސަރުގެ ސެލް
ކެންސަރ ސެލްތަކުން ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުގައި ޓިއުމަރު (ގަނޑު) އުފައްދާ އުޞޫލުން، ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގެ ގުނަވަންތަކުގެ ތެރެއަށް ވެސް ދަތުރުކޮށް އެތަންތާގައި ވަކި ހިއްޕާލާ އޭގެ ސަބަބުން އެގުނަވަނެއް ހަލާކުކޮށްލާ އެންމެ ފަހުން އެމީހެއްގެ މަރާ ކުރިމަތިކުރުވައެވެ.
ހަށިގަނޑުގައި ކެންސަރު ފުރަތަމަ އުފެދޭ ތަނެއްގައި އެބަލި ފެތުރުން ބައެއް ފަހަރު ލަސްވާގޮތް ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ފުރަތަމަ އުފެދުނު ކެންސަރުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ގުނަވަނެއްގައި އުފައްދާ ދެވަނަ ކެންސަރު މާހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރިގެންދާގޮތް ދިމާވެއެވެ. މިސާލަކަށް ބަނޑުގެ ވަކި ތަނެއްގައި ކެންސަރު އުފެދި އިތުރު ތަނަކަށް ނުފެތުރި ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކު ހުރެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ބަނޑުގައި އުފެދުނު ކެންސަރުގެ ސެލްތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް ސެލް ފުރަމޭގެ ތެރެއަށް ނުވަތަ އެހެން ގުނަވަނަކަށް ދަތުރުކޮށް، އޭގެ ސަބަބުން އުފައްދާ ކެންސަރު މާހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރިދާގޮތް ދިމާވެއެވެ. އަދި މިގޮތަށް އުފެދޭ ކެންސަރުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ވެސް މާބޮޑުވާނެ އެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ކެންސަރު ފެތުރުމުގެ އަވަސް ލަސްމިން ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ކެންސަރ ސެލް އުފެދެން ފަށާފައިވާ ހަށިގަނޑުގެ ޓިޝޫގެ ވައްތަރާއި، އަދި ހަށިގަނޑުގައި އުފެދިފައިވާ ކެންސަރުގެ ބާވަތުގެ މައްޗަށެވެ. ގިނަފަހަރަށް ކެންސަރު ޖެހިފައިވާކަން ދެނެގަނެވެނީ ވެސް ފުރަތަމަ އުފެދުނު ކެންސަރު އިން އުފައްދާ ދެވަނަ ކެންސަރު ހަށިގަނޑުގައި ފެތުރެން ފެށުމާއި ގުޅިގެންނެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ކެންސަރު ސެލް އިތުރުވާން ފަށައިފިނަމަ، އާންމު ގޮތެއްގައި ދިމާވާ ކަމަަކީ ހަށިގަނޑުގެ އެކިތަންތާގައި ގޮށްލާ ދުޅަވާގޮތް ވުމެވެ. ނޫނީ ގަނޑު އުފެދުމެވެ. މިގޮތުން ހަށިގަނޑުގައި ކެންސަރުގެ ގަނޑާއި، ކެންސަރު ނޫން ގަނޑު އުފެދެއެވެ. ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ކެންސަރުގެ ގަނޑަށް ކިޔަނީ މެލިގްނަންޓް ޓިއުމަރ އެވެ. ކެންސަރަށް ނުވާ ބާވަތުގެ ގަނޑަށް ކިޔަނީ ބެނައިން ޓިއުމަރ އެވެ. ވީމާ ކެންސަރަކީ ޓިއުމަރު(ގަނޑު)ގެ ބާވަތެކެވެ.
ހަށިގަނޑުގެ އެކި ތަންތާގައި އުފެދޭ ގަނޑުގެ ވަށައިގެންވާ ޓިޝޫތައް ހުންނަނީ ގަނޑާ އެކުވެފައެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން ގަނޑު އުފެދިފައިވާ ހިސާބުގައި ހަމުގެ މަތީން އަތް ޖައްސާލައިފިނަމަ ހަރުކަމެއް ހުރެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ގަނޑުގައި ހިފައި ކޮޅުކޮޅަށް ޖައްސައެއް ނުހެދޭނެއެވެ.
ހަށިގަނޑުގައި ދުޅަވާ ކޮންމެ ގޮށަކީ އަދި ގަނޑަކީ ކެންސަރެއް ނޫނެވެ. އަދި ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ސިސްޓް އާއި ގޮށާއި، އެސްވަޅުފަދަ ތަންތަން ފަރުވާކޮށްގެން ރަގަޅު ކުރެވިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ހަށިގަނޑުގައިވާ މިފަދަ ތަނެއް އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ނަގައިފިނަމަ ކެންސަރުގެ އަސަރެއް އޭގައި އެކުލެވިގެންވޭތޯ ބެލުމުގެ ގޮތުން އޭގެ އެތިކޮޅެއް ނަގައިގެން (ބައިއޮޕްސީ) ޓެސްޓްކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ޓިއުމަރު ދެވައްތަރުގެ ތެރެއިން ކެންސަރު ގެ ގޮތުގައި ބެލެވެނީ ހަމައެކަނި މެލިގްނަންޓް ޓިއުމަރު ނުވަތަ ކެންސަރު ޖައްސާ ޓިއުމަރު އަށެވެ.
ކެންސަރު ފެތުރުން
ކެންސަރު ޖެހުމުން ދިމާވާ އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް ބަލީގެ އަސަރު ފެތުރިގެން ދިއުމެވެ. މިގޮތުން ކެންސަރުގެ އަސަރު ހަށިގަނޑުގައި ފެތުރެމުންދަނީ ތިރީގައި މިބަޔާންކުރާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަކަށެވެ.
ކެންސަރުގެ ވައްތަރުތައް
ކެންސަރުގެ ވައްތަރުތައް ބަހާލެވެނީ މައިގަނޑު 4 ބަޔަކަށެވެ. އެއީ:-
ކެންސަރު ޖެހިދާނެކަމަށް ބެލެވޭ ސަބަބުތައް
ކެންސަރު ޖެހުމުގައި ތިމާވެއްޓާއި ގުޅިގެން ދިމާވާ ކަންތައްތަކާއި، އެމީހަކު އުފެދުމުގައި ހުންނަ ވާރުތަވާގޮތް ހުންނަ ކަންތައްތައް އަކީ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ކަންކަމެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން 90-80 އިންސައްތަ މީހުންނަށް ކެންސަރު ޖެހިފައިވަނީ ސީދާ ގޮތުންނާއި ނުސީދާގޮތުން ދިމާވެފައިވަ ތިމާވެއްޓާއި ގުޅުންހުރި ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކުގައި ކެންސަރު ޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވަމުން އަންނަ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި، އިތުރުވަމުންދާ ޞިނާޢީ މަސައްކަތްތަކާއި ގުޅިގެން ދިމާވާ މައްސަލަތަކާއި، ތިމާވެއްޓާއި އެކުވެފައިވާ ދުމާއި، ކެމިކަލްތަކާއި، ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލުތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެތެރޭގައި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމާއި، ދުފުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ތިމާވެށްޓާއި ގުޅުންހުރި ކަންތައްތައް
ކެންސަރު ޖެހުމަކީ ތިމާވެއްޓާއި ގުޅުންހުރި ކަމެއްކަން މިއަދުވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ. އެގޮތުން ފާހަގަކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި:- ދުންފަތް ލައިގެން ދުފާމީހުންނަށް ގިނައިން ޖެހެނީ އަނގައިގެ ކެންސަރު އެވެ. ދުފާމީހުންގެ އަނގައިގެ އެއްތަނެއްގައި ހަންޕުޑުގަނޑު ބާއްވައިގެން އުޅޭނަމަ، ނޫނީ އަނގަ ސާފުނުކޮށް ހަންޕުޑު ގަނޑާއެކު ނިދާނަމަ، ހަންޕުޑުގަނޑު ޖެހޭ ހިސާބުގައި ކެންސަރު އުފެދޭގޮތް ދިމާވެއެވެ. ބިޑި ސިގިރޭޓް ސުއްޓާ އަދި ގުޑުގުޑާ ބޯމީހުންނަށް ގިނައިން ޖެހެނީ ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު އެވެ. އަދި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު މަދުންކުރާ މީހުންނަށްވުރެ ގިނައިން ކުރާމީހުންނަށް ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ. ބިޑި ސުއްޓާ ސިގިރޭޓް އަދި ގުޑުގުޑާއިން އުފެދޭ ދުމުގައި ނިކޮޓީން، ކާބަން މޮނޮކްސައިޑް އަދި ވިހަ ގޭސްތަކާއި އެކިއެކި ކެމިކަލްތައް އެކުލެވިފައި ވެއެވެ. އެހެން ކަމުން މިފަދަ ދުން ފުއްޕާމޭގެ ތެރެއަށް ހިނގައްޖެނަމަ، ފުއްޕާމޭގެ އެތެރޭގެ ދުލިފަށް ތަކުގައި ތަތްވެ މުށިކުލައިގެ ގެދަބުޅިއެއް ޖަހަން ފަށައެވެ. އަދި މިގެދަބުޅި ހިފާފައިވާ ހިސާބުގައި ކެންސަރު އުފެދޭގޮތް ވުމަކީ ވަރަށް ކައިރި ކަމެކެވެ. ބޭނުންކުރާ ކޮންމެ ސިގިރޭޓަކަށް 20 މިލިގްރާމް ތާރު ހަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލައެވެ. އެހެން ކަމުން ދުވާލަކު 20 ސިގިރޭޓް ބޯމީހެއްނަމަ އަހަރަކު 150 ގްރާމް ތާރު އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވާނެ އެވެ. ތާރަކީ ވިހައެއްކަމުން މިއީ ފުއްޕާމެޔަށްހުރި ވަރަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ.
ރޭޑިޔޯއެކްޓިވް މާއްދާތަކާއި ގުޅުންހުރި ކަންތައްތައް
އެކްސްރޭ ނަގާވަގުތު ފޮނުވައިދޭ އަލިންނާއި، ރޭޑިޔޯ އެކްޓިވް މެޝިންތަކުން ފޮނުވާ މިފަދަ ރޭޑިއޭޝަންގެ ސަބަބުން ކެންސަރު އުފެދޭކަންވަނީ ކަށަވަރުވެފައެވެ. ހޯދުންތަކުން އެނގުނު ގޮތުގައި އެކްސްރޭ ނެގުމުގައި އުޅޭ ޓެކްނީޝަނުންނަށް ހަމުގެ ކެންސަރު އަދި ލޭގެ ކެންސަރު ޖެހިފައި އެބަހުރިއެވެ. މިގޮތުން މެޝިނަރީ ތަކުން ފޮނުވާ ރޭޑިއޭޝަން އިން ކެންސަރު ޖެހޭއިރު އިރުގެ ދޯދީގައި އެކުލެވިފައިވާ ރޭޑިއޭޝަނުން ހަމުގެ ކެންސަރު ޖެހެއެވެ.
ވައިރަސް އާއި ގުޅުންހުރި ކަންތައްތައް
އެކި ގޮތްގޮތުން ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ވައިރަސްގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު ކެންސަރު ޖެހެއެވެ. މިގޮތުން ހެޕަޓައިޓިސް ބީގެ ސަބަބުން ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ޖެހެއެވެ. ހަމައެފަދައިން އެހެން ބައެއް ވައިރަސްގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ އެކި ގުނަވަންތަކަށް ކެންސަރު ޖެހެއެވެ.
ހޯމޯންއާއި ގުޅުންހުރި ކަންތައްތައް
ހޯމޯން އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ގުނަވަނަކުން ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގެ ވަކި ހިސާބަކުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތަށް ބަދަލުގެނައުމަށްޓަކައި، ނުވަތަ އަސަރުކުރުވުމަށްޓަކައި، ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގެ އެހެން ގުނަވަނަކުން ނުވަތަ އެހެން ހިސާބަކުން އުފައްދައިދޭ މާއްދާ އެކެވެ. މިމާއްދާގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު ކެންސަރު ޖެހުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. މިގޮތުން ފިރިހެނުންގެ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑްގެ ކެންސަރު އަދި އަންހެނުންގެ އުރަމަތީގެ ކެންސަރު އަކީ ހޯމޯންގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތްތަކެވެ.
ކެންސަރު ޖެހިފައިވާކަން ދެނެގަތުން
ކެންސަރުޖެހޭތާ ކުރީކޮޅު ބަލި ދެނެގަތުމަކީ ބަލި ފަސޭހަކުރުމަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު ފުރުޞަތެކެވެ. އެހެންކަމުން މިބަލި ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ބަލީގެ ނިޝާންތަކާއި، އަލާމާތްތައް ދެނެގަތުން މުހިއްމު ވާނެއެވެ. ކެންސަރާމެދު ޝައްކުކުރެވޭ އެއްވެސް ނިޝާނެއް ފެނިއްޖެނަމަ ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަކާ މަޝްވަރާކޮށް ފަރުވާ ހޯދުން މުހިއްމެވެ.
ކެންސަރު ޖެހިފައިވާކަން ދެނެގަތުމުގެ ގޮތުން ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތައް
ކެންސަރު ޖެހުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބުތަކާއި، ބައްޔަށް ޝައްކުކުރެވޭ އަލާމާތެއް ފެނުނު ނަމަވެސް އެކަމާމެދު ވަކިގޮތެއް ކަނޑައަޅާ ނިންމަންވާނީ ކަމުގެ ތަޖުރިބާކާރުންނެވެ. އެހެންކަމުން މިފަދަ ނިންމުމެއް ޑޮކްޓަރު ނިންމަވާއިރު ކޮންމެހެން ހޯދަން ބޭނުންވާނެ މައުލޫމާތު ތަކާއި، ބަލާނެ މައިގަނޑު ކަންތައްތައް، ކުރާނެ މައިގަނޑު ޓެސްޓްތައް، މިފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިން އެނގިފައިއޮތުން މުހިއްމު ވާނެއެވެ. ބައްޔާއި ބެހޭގޮތުން ހޯދޭ މައުލޫމާތު ތަކާއި، ހަށިގަނޑުން ފެންނަ ފެނުންތަކާއި، އަދި ޓެސްޓްތަކުން ލިބޭ ނަތީޖާތަކަކީ ބަލިމީހާގެ ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގައި ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ވީމާ ހޯދޭ މައުލޫމާތު ތަކަކީ ތެދު މައުލޫމާތުތަކަކަށް ހެދޭތޯ ސަމާލުކަން ދިނުން މުހިއްމެވެ.
ބައްޔާއި ބެހޭގޮތުން ހޯދޭ މައުލޫމާތު
ބައްޔާއި ބެހޭގޮތުން ހޯދޭ މައުލޫމާތުތައް ބިނާވެފައި އޮންނާނީ ބަލިމީހާގެ އިހްސާސް ތަކާއި، ކެކުޅުންތަކާއި ބަދަލުވަމުން އަންނަ ބަލީގެ އަލާމާތްތަކާއި، އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ޞިއްޙަތާއި، މިފަދަ ކަންކަމުގެ މައްޗަށެވެ. މިގޮތުން ފާހަގަކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި:-
ހަށިގަނޑަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތަކާއި ގުޅޭގޮތުން ހޯދޭ މައުލޫމާތު
ބައްޔާބެހޭ މައުލޫމާތު ނުވަތަ ބަލީގެ ހިސްޓްރީ ނެގުމަށްފަހު ދެން އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދެވޭނީ ބަލީގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް އައިސްފައިވޭތޯ ބެލުމުގެ މައްޗަށެވެ. މިގޮތުން ބަލަންބޭނުންވާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި:-
ކުރަން ބޭނުންވާ ބައެއް ތަހްލީލް
ހަށިގަނޑަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތައް ދެނެގަތުމަށްފަހު، ދެން އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދޭންބޭނުންވާނެ އެއްކަމަކީ ބައްޔާއި ބެހޭގޮތުން ކުރަން ބޭނުންވާ ޓެސްޓްތައް ކުރުމަށެވެ. މިގޮތުން ކުރަންބޭނުންވާނެ ޓެސްޓްތަކުގެ ތެރޭގައި:-
Hi losers
ފަރުވާ
ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ދޭނެ ފަރުވާ ކަނޑައަޅާނީ ހަށިގަނޑުގައި ބަލި ފެތުރިފައިވާ ތަނަކާއި، އަދި ބަލިޖެހިފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ. ދެވޭ ފަރުވާ ތަކުގެ ތެރޭގައި:- ކެންސަރަށް ފަރުވާ ބައެއް މީހުންނަށް ރޭޑިއޭޝަންގެ ފަރުވާ ދިނުމުން ކެންސަރުގެ ހުރިހާ ސެލްތައް މަރުނުވެ ހުންނަގޮތް ދިމާވެއެވެ. އަދި ކީމޯތެރަޕީގެ ފަރުވާ ދިނުމުން ވެސް އަސަރުކުރަނީ ކެންސަރުގެ ވަކި ވައްތަރެއްގެ ސެލްއަށެވެ. އަނެއްބައި ވައްތަރުތަކުގެ ސެލްތަކަށް މިފަރުވާއިން އަސަރެއް ނުކުރެއެވެ. އަދި ބައެއް ވައްތަރުގެ ކެންސަރަށް އަސަރުކުރަނީ އެއްބޭހަށްވުރެ ގިނަބޭސް އެއްކޮށް ފަރުވާ ދިނުމުންނެވެ. އެހެންކަމުން އެކިމީހުންނަށް ކެންސަރުގެ ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދަންޖެހެނީ އެކިގޮތަށެވެ. ބައްޔާއި ބެހޭ ރަގަޅު މަޢުލޫމާތު ހޯދަންޖެހެނީ މިސަބަބަށްޓަކައެވެ.
ބަލިޖެހޭތާ ކުރީކޮޅު ނުވަތަ ދެވަނަ ސްޓޭޖަށް ބަލި ފެތުރުމުގެ ކުރިން ފަރުވާ ފެށިއްޖެނަމަ ބަލި ފަސޭހަވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ. ބަލިފަސޭހަވާ މީހުންގެ އަދަދު ގިނައެވެ. ކޮންމެ ގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ މީހަކަށް ފަރުވާ ފަށާނީ ޖެހިފައިވާ ކެންސަރުގެ ބާވަތަށާއި، ބަލީގެ އަސަރު ހަށިގަނޑަށްކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި، ބައްޔާއި ބެހޭގޮތުން ކުރެވެންހުރި ހުރިހާ ޓެސްޓްތަކެއްކޮށް ނިންމުމަށްފަހުގައެވެ.
އޮޕަރޭޝަންކުރުން
އޮޕަރޭޝަން ކުރުމަށް ބޭނުންވަނީ ބަލީގެ އަސަރު ހަށިގަނޑުގެ އިތުރު ހިސާބުތަކަށް ފެތުރުނަ ނުދިނުމުގެ ގޮތުން ކެންސަރުގެ ސެލްތައް އުފެދިފައިވާ ހިސާބު މުޅިން ވަކިކޮށްލުމަށެވެ. ބަލީގެ އަސަރު ކޮށްފައިވާ ގުނަވަނަކާއި، އެގުނަވަނަކާއި ގުޅިފައިވާ ޓިޝޫތައް، އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން މިގޮތަށް ނަގަނީ ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ ނިސްބަތުގެ މައްޗަށް ބަލައި ހަށިގަނޑުގެ އެއް ހިސާބެއްގައި ބަލީގެ އަސަރު ފެތުރި ގަނޑުލައިފައިވާނަމަ އެވެ. ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ ބައެއް މީހުންނަށް އޮޕަރޭޝަނަށްފަހު ކީމޯތެރަޕީ ވެސް ދޭންޖެހިދާނެ އެވެ. ނުވަތަ ކީމޯތެރަޕީއާއެކު ރޭޑިއޭޝަންގެ ފަރުވާވެސް ފަށަންޖެހިދާނެ އެވެ.
ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ރޭޑިއޭޝަންގެ ފަރުވާ ދޭނީ ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ ހިސާބު ފާހަގަކޮށް ހަމައެކަނި އެހިސާބަކަށެވެ. އަދި މިފަރުވާ ކުރިޔަށްގެންދާނީ ރޭޑިއޭޝަންގެ އަސަރު ބޭރަށްނުދާނޭ ގޮތަށް ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ޚާއްޞަ އިމާރާތެއްގައެވެ. ރޭޑިއޭޝަންގެ ފަރުވާ ކޮންމެ މީހަކަށް ދޭއިރުވެސް އެފަރުވާ ފެއްޓުމުގެ ކުރިން އެމީހަކަށް ފަރުވާ ދޭނޭ ޖުމުލަ މިންވަރަކާއި، މިމިންވަރު ފުރިހަމަ ކުރުމަށްޓަކައި އެކި ފަހަރު މަތީން ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތަކާއި، ފަރުވާދީ ނިންމާނޭ މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅަން ބޭނުންވާނެ އެވެ. މިގޮތަށް ހަމަޖައްސަން ޖެހެނީ ރޭޑިއޭޝަންއާއި ގުޅިގެން ދިމާވާ އުދަގޫތައް ކުޑަކުރުމަށާއި، މިގޮތަށް ބައިބައިކޮށްގެން ދިނުމުން ލިބޭ ނަތީޖާ ރަގަޅުކަމަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވާތީ އެވެ. އަދި ކެންސަރުގެ އަސަރުނުކުރާ ސެލްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން މިގޮތަށް ދިނުމުން ކުޑަކުރެވެއެވެ. ރޭޑިއޭޝަންގެ ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާއިރު ލޭގެ ބައެއް ޓެސްޓްތައް ހަދަން ޖެހިދާނެ އެވެ. އެހެން ކަމުން ޑޮކްޓަރު އަންގަވާގޮތެއްގެ މަތީން ޓެސްޓްތައް ހަދަމުން ގެންދިއުމާއި، އަދި ލޭ މަދުނުވާނެ ގޮތެއްގެ މަތީން ކެއިން ބުއިމުގެ ކަންތައް ހަމަޖެއްސުމަށް ބަލިމީހާއާއި ބަލިމީހާގެ އެހީތެރިން ސަމާލުކަން ދޭންވާނެ އެވެ.
ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ކީމޯތެރަޕީ އަކީ ބޭސް ބޭނުންކޮށްގެން ކެންސަރަށް ފަރުވާ ކުރުމެވެ. ހަށިގަނޑުގެ އެކި ތަންތާގައި ފެތުރޭ ކެންސަރަށާއި، ކެންސަރުގެ އޮޕަރޭޝަން އަށްފަހު، ފަރުވާ ދިނުމަށާއި، އަދި ރޭޑިއޭޝަންގެ ފަރުވާއާއި އެކުވެސް ކީމޯތެރަޕީ ދެވެއެވެ. ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް އެއް ބޭހަށްވުރެ ގިނަ ބޭސް ބޭނުންކޮށްގެން މިގޮތަށް ދެވޭ ފަރުވާގެ ނަތީޖާ ރަގަޅެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން ކެންސަރު ޖެހޭ މީހުންނަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި އިތުރު އުއްމީދުތަކެއް މިހާރުވަނީ ލިބިފައެވެ.
ހޯމޯން ތެރަޕީ ދިނުން
ހޯމޯން ދޫކުރާ ގުނަވަނަކަށް ކެންސަރު ޖެހިއްޖެނަމަ އެގުނަވަނަކަށް ބޭނުންވާ ހޯމޯނުން ކުރާ އަސަރުގެ އިދިކޮޅު އަސަރު ކުރާ ހޯމޯނެއް ދީގެން ކެންސަރަށް ފަރުވާ ކުރެވެއެވެ. މިސާލަކަށް ފިރިހެނުންގެ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް އަށް ކެންސަރު ޖެހިއްޖެނަމަ ފަރުވާ ކުރުމުގައި އީސްޓްރަޖަން ކިޔާ އަންހެން ހޯރމޯން ބޭނުންކޮށްގެން ފަރުވާ ދެވެއެވެ. މިގޮތުން ހޯމޯން ބޭނުންކޮށްގެން ފަރުވާދޭ ކެންސަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ އުރަމަތީގެ ކެންސަރު، ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު، ރަހިމުގެ ކެންސަރު އަދި ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގެ ކެންސަރު އެވެ. ހޯމޯން ތެރަޕީ ދިނުމުން ކުރިމަތިވާ އުދަގޫތައް ކީމޯތެރަޕީ ދިނުމުންވާ އުދަގޫތަކަށްވުރެ ކުޑައެވެ.
ކެންސަރުން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރެވިދާނެ ބައެއް ކަންތައްތައް
ކެންސަރު ޖެހިދާނެ ކަންތައްތަކުން ރައްކާތެރިވެ ތިބުމަކީ ކެންސަރުން ސަލާމަތްވެ ތިބުމަށް ކުރަންޖެހޭ އެންމެ މުހިއްމު ކަންތަކެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި 2 ބަޔަކަށް ބަހާލެވިފައި ވެއެވެ. ކެންސަރުން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވެއެވެ. އެއީ ވަކިވަކި ގުނަވަންތަކުގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި، ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތަކެވެ. އަދި އާންމު ރައްކާތެރި ކަމަށްޓަކައި ކުރަން ބޭނުންވާ ކަންތައްތަކެވެ.
މަރުޖިޢުތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:ބަލިތައް
ފުރޮޅު
ފުރޮޅަކީ އެއްޗެހި ދުއްވުމަށް ނުވަތަ އެއްޗެހި ހިންގުމަށް ވައްކޮށް ހަދައިފައި އޮންނަ އެބުރޭ ބުރެކެވެ. ފުރޮޅު ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އިންސާނުން ބޭނުން ކުރިކަމަށް ތާރީޚް ތަކުން ފެންނާން އޮތީ އީސާގެ ފާނު ދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވެވުމގެ ހަތަރު ހާސް އަހަރު ކުރިންނެވެ. އެއީ ފޯތް މެލޭނިއަމް ބީސީއީގެ ތެރޭގައެވެ. ފުރޮޅު އޭރު ހަދާފައިވަނީ ހިލަކަޑައިގެން ބުރުވަށްކޮށް ގެންނެވެ. އަދި ލަކުދީގެ ބުރުވެސް ފުރޮޅުގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކޮށް ފައިވަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ފުރޮޅަކީ ދުނިޔެއަށް ތަރައްޤިގެ އިންގިލާބު ގެނައުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކޮށްފައިވާ އެއްޗެކެވެ.
ފުރޮޅުގެ ތާރީޚް
މެސޮޕޮޓާމިޔާއާއި އުތުރު ކާކަސް އާއި މެދު ޔޫރަޕްގައި އުޅުނުމީހުން ފުރޮޅުލީ ވެހިކަލް 4 ވަނަ މެލޭނިއަމް ބީސީގައި ގެންގުޅެފައިވާ ކަމުގެ ހެކިތައް ފެންނާން އެބަހުއްތެވެ. ފުރަތަމަ ފުރޮޅު އުފެއްދި ބަޔަކީ ކޮބައިކަން ކަޑައެޅުމުގައި މިއަދާއި ހަމައަށް އައި އިރުވެސް ވަނީ ހިޔާލު ތަފާތުވުމެއްގައެވެ. ބަލްކަން އާއި ޔޫރޯ އޭޝިޔާއާއި އިންޑަސްވެލީގައި ދޭއް އަދި ތިން ވަނަ މިލޭނިއަމް ބީސީއީގައި ޗެރިއޮޓް ތަކުގައި ފުރޮޅު ބޭނުންކޮށް ފައިވެއެވެ. ސްކެންޑިނޭވިޔާއާއި ޗައިނާގައި 1200 ބީސީއީގައި ފުރޮޅުގެ ގާޑިޔާ ބޭނުން ކުރިކަމުގެ ހެކތައް ފެންނާން އެބަހުއްޓެވެ. އުބައިދު ޕީރިއަޑްގައި ޗަލްކޮލެތިކް މީހުން ޕޯޓަރުންގެ މަސައްކަތްތަކަށް ފުރޮޅުލީ ގާޑިޔާ ބޭނުންކޮށްފައި ވެއެވެ.
udeylia 13:36, 27 މެއި 2010 (UTC)
ރޭފާން
ރޭފާން އަކީ ރޭގަނޑު ލޯއަދިރިވާ ބައްޔެކެވެ. މިހެންވުމަށް ރޭފާންވުން ވެސް ކިޔައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ރޮއިފާރު
ރޮއިފާރު އަކީ ގިނަ ދުވަހު ނުފިލާހުންނަ ކަށިމަތީގައި ހެދޭ ، ފެންފައިބާ ހިރުވާ ފާރެކެވެ. މިއަށް ރޮއި މިހެންވެސް ކިޔައެވެ. އަދި މިފަދަ ފާރުގަނޑު އުފެދުމަށް ރޮއި ހެދުން، ރޮއި އުފެދުން މިހެންވެސް ކިޔައެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ރިނދަ ބަލި
ރިނދަ ބަލި އަކީ ކަޅުކަޅީގައި ފާރު އުފެދޭ ލޮލުގެ ބައްޔެކެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ރޭކަނު
ރޭކަނު އަކީ އިރުއޮއްސުނީއްސުރެ ފަތިސް ވަންދެން ލޮލަށް އަނދިރިވެފައި ހުންނަ ބައްޔެކެވެ. އިރުއޮއްސުނީއްސުރެ ފަތިސްވަންދެން ލޮލަށް އަދިރިވެފައި ހުރުމަށް ރޭކަނުވުން މިހެންވެސް ކިޔައެވެ. އަދި ރޭކަނުކަން މިހެންވެސް ނިސްބަތް ކުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް