cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ކަޅު ރެވި
250px|thumb|left|ކަޅު ރެވި ކަޅު ރެވިނުވަތަ އަކީ ރެވިގެ ވައްތަރެކެވެ. ރެވި ފަދަ އިން ކަޅު ރެވި އަކީ ވެސް ހަވާދުގެ ބާވަތެކެވެ. ކަޅު ރެވި ފުރަތަމަ ފެނިފައިވަނީ ނުވަތަ ހައްދާފައިވަނީ ޔޫރަޕުގެ މެދުތެރޭ ކަނޑާވީ ހިސާބުގައިވާ ގައުމުތަކުގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ކަޅު ރެވި ކިޔަނީ ކަޅު ރެވި އަޅާ ގަހުގެ އޮށަށެވެ. 1 މިލިމީޓަރު ގެ ބޮޑުމިން ހުންނަ މިއޮށަކީ ހަރު މުށި ނުވަތަ ކަޅުކުލައިގެ ހުންނަ އެއްޗެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ކަޅު ރެވި ބޭނުންކުރަނީ ރިހަ ފަދަ ތަކެތި ތައްޔާރު ކުރުމުގެ ތެރޭގައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމުތަކުގެ ކެއުންތަކުގައި ރެވީގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކޮށްފައި ހުރެއެވެ. ކަޅު ރެވި ތެޔޮ ކައްކާ ތެލެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް އިންޑިޔާގައި ބޭނުންކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ.
ރީނދޫ ރެވި
ރީނދޫރެވި ކިޔަނީ އާންމު ގޮތެއްގައި ރީނދޫރެވި ތޮޅީގެ ތެރޭގައި ހުންނަ އޮށަށެވެ. ރީނދޫ ރެވިތޮޅި އަޅާ ގަހުގައި ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގެ މަލެއް ނިކުމެފައެވެ. އަދި މިގަހުގައި އަޅާ ކޮންމެ ތޮޅިއެއްގައި ގާތްގަނޑަކަށް 6 ރެވި ފުށް އޮވެއެވެ. މިއިން ކޮންމެ ރެވި ފުކެއްގެ ބޮޑުމިނުގައި 2-1 މިލިމީޓަރު ހުރެއެވެ. މިއީ ހަރު ފުކެކެވެ ނުވަތަ އޮށެކެވެ. ހުދު ރެވި އިން ވެސް ތެޔޮ ތައްޔާރު ކުރެއެވެ.
އަލްއިސްލާހު
އަލްއިސްލާހު އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޗާޕުކޮށްގެން ނެރެން ފެށުނު ނޫސް މަޖައްލާ އެވެ. މަހަކު އެއްފަހަރު ނެރެމުން ގޮސް ޖުމުލަ 8 އަދަދު ނެރެފައިވާ އަލްއިސްލާހު ގެ ފުރަތަމަ އަދަދު ނިކުމެފައިވަނީ 8 ޖުލައި 1933 ގައެވެ. ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ނެރުނު މިނޫހުގެ ފުރަތަމަ އަދަދުގައި 54 ޞަފްޙާ އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.
އަލްއިސްލާހު ގެ ފުރަތަމަ އަދަދުގެ ފުރަތަމަ ޞަފްޙާގައި ޢަރަބި ބަހުން ލިޔެފައިވަނީ މިއީ މަހަކު އެއްފަހަރު ނެރޭ ދީނީ، ސިޔާސީ، އަޚްލާގީ، ތަޢުލީމީ، އިޤްތިޞާދީ، ތާރީޚީ، މަޖައްލާއެއް ކަމަށެވެ. އަދި މިމަޖައްލާ ގޮވާލަނީ އިސްލާހަށް ކަމަށާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އެކުވެރިކަމާއި އެއްބައިވަންތަކަން ދެމެހެއްޓުމަށް ކަމަށެވެ.
އަލްއިސްލާހު ގައި ދިވެހިރާއްޖެ އާއި، ބޭރުދުނިޔޭގެ ތަފާތު ލިޔުންތަކާއި، ޚަބަރުތައް ހިމަނާފައިވެއެވެ. އަދި އަލްއިސްލާހު މަޖައްލާއަކީ އޭގައި އިސްތިހާރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ވެސް ހުޅުވާލާފައި އޮތް މަޖައްލާ އެކެވެ.
އަލްއިސްލާހު ގެ ފުރަތަމަ އަދަދުގައިވާ ގޮތުން އެމަޖައްލާގެ އެއް އަހަރު ދުވަހުގެ އިޝްތިރާކަކީ 8.84 ރުފިޔާ އެވެ. ހަމަހަށް 4.27 އަދި އެއް އަދަދަށް 96 ލާރި އެވެ.
ބޮލި
މޫދުގައި މަސްލައިގެން ދުވާ ދިރޭ އެއްޗެކެވެ. މިހުންނަނީ އެކިބޮޑުމިނުގައި އެކި ކުރެހުމުގައި އެކި ކުލަކުލައިގައެވެ. މީގައި ވަރަށް ރީތި އޮފުވެސް ހުރެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގައި، އެންމެ މަޝްހޫރު ވެގެންވަނީ، ހުދުކުލައިގައި ހުންނަ ކުދި އެއްޗިއްސެވެ.
ކުނބުރު
200px|thumb|left|ކުނބުރު ކުނބުރުނުވަތަ އަކީ ކަޅުރަތް ކުލައިގެ ފަތިކޮށް ވައްކޮށް ހުންނައޮށެކެވެ. ކުނބުރުގެ އެތެރޭގައި އޮންނަ މަދު ބޭހަށް ބޭނުންކުރެއެވެ. ކުނބުރު އަކީ ވެލެއްގައި އަޅާ އެއްޗެކެވެ. މިވެލުގެ ފަތް ހުންނަނީ ވަށްކޮށް ގޮނިކޮށެވެ. މިފަތް ބޯވާނެއެވެ. ކުނބުރު ފުރަތަމަ ހައްދާފައިވަނީ އިންޑިޔާ އާއި ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމުތަކުގައެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ފަހުން އެހެން ގައުމުތަކަށް ތަޢާރަފްވެގެން ދިޔައެވެ. އެގޮތުން ހަވާއީ، އެފްރިކާ އަދި ކެރީބިއަންގެ ގައުމުތަކަށް މިވެޔޮ ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ. ކުނބުރުގައި އާގޮޓް އަލްކަލޮއިޑް، އަދި އާރޖިން އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.
ކުނބުރުގައި އެކުލެވޭ އާގޮޓް އަލްކަލޮއިޑް މާބަނޑު މީހުން ބޭނުންކުރުމަކީ އެދެވިގެންވާ ކަމެއްނޫނެވެ. ހަމަމިހެން ހިތުގެ ބަލިތަކާއި، ސްޓްރޯކް ޖެހިފައިވާ މީހުންނާއި ދުވަސްވީ މީހުން ވެސް މިބޭނުންކުރުން އެދެވިގެނެއް ނުވެއެވެ.
200px|thumb|left|ކުނބުރު
ރައުލް ކާސްޓްރޯ
thumb|200px|ރައުލް ކާސްޓްރޯ ރައުލް މޮޑެސްޓޯ ކާސްޓްރޯ ރޫޒް (އުފަންވީ ޖޫން 3، 1931) އަކީ ކިއުބާގެ ރައީސްކަން 49 އަހަރު ކުރެއްވި ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ ގެ ކޮއްކޯ ފުޅު އެވެ. ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ އަށްފަހު ކިއުބާގެ ވެރިކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ ރައުލް ކާސްޓްރޯ އެވެ. ރައުލް ކާސްޓްރޯ ކިއުބާގެ ރައީސްކަމުގެ މަގާމަށް އެތާގެ ނޭޝަނަލް އެސެމްބްލީ ގެ ފަރާތުން އިސްކުރީ 24 ފެބުރުއަރީ 2008 ގައެވެ. ކިއުބާގެ ރައީސްކަމަށް އިސްކުރެއްވުމުގެ ކުރިން ކިއުބަން ކައުންސިލް އޮފް ސްޓޭޓްގެ ރައީސްކަން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އަދި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ގިނަ ދުވަސްވީ ދިފާޢީ ވަޒީރު ގެ ލަގަބު ވެސް ލިބިފައިވަނީ ރައުލް ކާސްޓްރޯ އަށެވެ. 31 ޖުލައި 2006 ގައި ރައުލް ކާސްޓްރޯ އަށް ކިއުބާގެ ރައީސްކަމުގެ ޒިންމާގައި އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތު ތައް އަދާކުރުމަށް ޙަވާލު ކުރެވުނެވެ. އެއީ އޭރު ރައީސްކަމުގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި އޭނާގެ ބޭބޭފުޅު ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ ގޮހޮރުގެ އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރައްވައި އާލާސްކަންފުޅާއި އުޅުއްވަން ޖެހުމާއި ގުޅިގެންނެވެ.
ކަޖޫ
ކަޖޫނުވަތަ އަކީ  ކަޖޫ ގަސް ގައި އަޅާ މޭވާއެވެ. ކަޖޫ ގަހަށް ވެސް ކަޖޫ ކިޔައި އުޅެއެވެ. އަދި ކަޖޫ ގެ އެތެރޭގައި އޮންނަ އޮށަށް ކިޔަނީ ކަޖޫނަޓް އެވެ. ދިވެހި ބަހުން ކަޖޫނަޓް އަށް ވެސް ކަޖޫ ކިޔައެވެ. ކަޖޫ އަކީ ރޯކޮށް މޭވާއެއްގެ ގޮތުގައި ދޮންވުމުން ކައިއުޅޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ކަޖޫ އިން ޖޭމް އާއި އަދި ތަފާތު ވައްތަރުގެ ބުއިންތައް ތައްޔާރުކޮށް އުޅެއެވެ. އަދި ތާޒާގެ ޖޫހުގެ ގޮތުގަޔާއި،ދަޅުގައި ބަންދުކޮށްފައި ހުންނަ ޖޫހުގެ ގޮތުގައި ވެސް ކަޖޫ އިން ޖޫސް ތައްޔާރު ކުރެއެވެ.
ކަށި ގޯނބިލި
250px|thumb|left|ކަށި ގޯނބިލި ކަށި ގޯނބިލިނުވަތަ އަކީ ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ ކުޑައޮށެކެވެ. މީގައި ހުންނަނީ ކަށިތަކެއް ފަޅައިފައެވެ. މިއީ ވެލެއްގައި އަޅާ އެއްޗެކެވެ. މިވެލުގައި އަޅާ މާ ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. ކަށި ގޯނބިލީގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
250px|thumb|left|ކަށި ގޯނބިލި ކަށި ގޯނބިލި ބޭނުންކޮށްގެން ފަރުވާކުރާ ބަލިތަކުގެ ތެރޭގައި، ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމްގައި އިންފެކްޝަންހުރުން، ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމްގެ ބައިތަކުގައި ހިލައުފެދުން، ޖިންސީ ވަޅޯކަން، ރަހިމުގެ ބަލިތައް، އަދި ހިތުގެ ބަލިތަކާއި މިނޫން ބައެއް އެހެން ބަލިތައް ވެސް ހިމެނެއެވެ.
Kuddoo
ކޫއްޑޫއަކީ ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމަށް ޚާއްސަކޮށްފައިވާ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ. މިފްކޯގެ ދަށުން ކޫއްޑޫ ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެލެކްސްގެ މަސައްކަތް މިރަށުގައި ކުރިއަށް ދެއެވެ.
އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް
އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް (އޭއައި) އަކީ މެޝީނެއްގައިވާ ވިސްނުމެވެ. މިފަދަ ވިސްނުން އުފެއްދުމަށް ނިޔަތްކުރާ ކޮންޕިއުޓަރ ސައިންސްގެ ގޮތްޕައްވެސް މިހެންކިޔައެވެ.
ކަށި ބުރޮޅި
thumb|ކަށި ބުރޮޅި ކަށި ބުރޮޅި ނުވަތަ އަކީ ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ހިކި އުނިއޮށެއް ހެން އޮންނަ އެއްޗެކެވެ. މީގެ ބޭރުގައި ކަށިއުންތަކެއް ފަޅައިފައި ހުރެއެވެ. ކަށި ބުރޮޅީގެ ދިގުމިނުގައި 6-1 ސެންޓި މީޓަރުވަރު ހުރެއެވެ. އަދި ފުޅާ މިނުގައި 4 ސެންޓި މީޓަރު ވަރުހުރެއެވެ. ކަށި ބުރޮޅި ގަސް ގައި މޭވާ ކަށި ބުރޮޅި ހުންނަ މޭވާ ގަހުގައި އެޅުމަށްފަހު ދޮންވެ ފައްކާވުމަށް 24-6 މަހާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތެއް ނަގައެވެ.
ކަށި ބުރޮޅީގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް ހުންނަކަމަށް ވެއެވެ. ކަށި ބުރޮޅީގެ ވައްތަރުތަކުގައި ކާބޯހައިޑްރޭޓް، ފެޓް އަދި ޕްރޮޓީން އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކެލްސިއަމް، ޕޮޓޭސިއަމް، ފޮސްފަރަސް، އަދި ނިއެސިން އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.
ކަޖޫނަޓް
250px|thumbnail|left|ކަޖޫނަޓް ކަޖޫނަޓް އަކީ އަކީ ބަދަނުގެ ވައްތަރެކޭ ބުނެވިދާނެއެވެ. އޭޝިޔާގެ ގައުމުތަކުގެ ކެއުން ތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން ކަޖޫނަޓް ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. ކަޖޫނަޓް އަކީ މީރު ރަހައެއް ހުންނަ ބަދަނެކެވެ. ކަޖޫނަޓް ބޭނުންކޮށްގެން ޕީނަޓް ބަޓަރު ހަދާގޮތަށް ބަޓަރު ތައްޔާރު ކުރެއެވެ. މިއަށް ކިޔަނީ ކަޖޫނަޓް ބަޓަރު އެވެ. މިއީ ޕީނަޓް ބަޓަރު ފަދައިން ޕާން ފަދަ ތަކެއްޗާއި އެކު ޖަހައިގެން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ކަޖޫނަޓް ގައި އެންމެ ގިނައިން ހިމެނެނީ ފެޓް އެވެ. ކަޖޫނަޓް އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ ހަނާކޮށްގެން ލޮނުލައިގެން ކެއުމަށެވެ. މިއީ މިބުނިގޮތް ހަދައިގެން ކެއުމަށް ވަރަށް މީރު ހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި ބަދަނެއް ކަމަށް ވެއެވެ.
ކާފޫރު
ކާފޫރުއަކީ ހުދު ކުލައިގައި އުންގަނޑެއް ހެން ހުންނަ އަތަރު ވަހެއް ހުންނަ ހަރު އެއްޗެކެވެ. ކާފޫރުގެ ކެމިކަލް ފޯމިއުލާ އަކީ C10H16O އެވެ. ކާފޫރު އުފެދިފައި ހުންނަނީ ކާފޫރު ގަސް ގެ ލަކުނޑިގަނޑުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ކާފޫރު ގަސް ހިމެނޭ އާއިލާގެ އެހެން ގަސްގަހުގެ ލަކުނޑި ގަނޑުގައި ވެސް ކާފޫރު ހުންނަކަމަށް ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޓާޕެންޓިން އޮއިލް ނުވަތަ ތެލުން ވެސް ކާފޫރު އުފައްދައެވެ.
އިންޑިޔާގައި ކާފޫރު ބައެއް ބާވަތުގެ ކާތަކެތި ތައްޔާރުކުރުމަށް ވެސް ބޭނުންކުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބޭހަށާއި، ދީނީ ބައެއް ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ވަސްދުއްވުމަށް ވެސް ކާފޫރު ބޭނުން ކުރެއެވެ.
ޑިއޯލް ޚާންދާން
ޑިއޯލް ޚާންދާން ނިސްބަތްވަނީ ދަރުމެންދުރާ ޑިއޯލް އަށެވެ. ޑިއޯލް ޚާންދާން އިން ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތް ފަރާތްތަކާއި މިއާއިލާއާއި ގުޅުންހުރި ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވޭ ފިލްމީ ތަރިންގެ ނަންތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
ކަޅު ދިރި
250px|thumb|left|ކަޅުދިރި ކަޅުދިރިނުވަތަ އަކީ ދިރިޔާ ދަވިއްގަނދުއަށްވުރެ ކުދި ކަޅުކުލައިގެ ފުއްތަކެކެވެ. މިއީ އާވިޒާތުގެ ރަހައެއްދޭ އެއްޗެކެވެ. މި ބޭހަށްވެސް ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. ދިވެހިބޭހުގައި މި ހިމަނައިފައިވަނީ މިނާބޭހުގެ ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ކަޅުދިރި ގަސް އަކީ 30-20 ސެންޓިމީޓަރުގެ އުސްމިނަށް ހެދޭ ގަހެކެވެ. މިގަސް އެންމެ ފުރަތަމަ ހައްދާފައިވަނީ ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމު ތަކުގައެވެ. ބައެއް ހިސާބު ތަކުގައި ބޭސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރުމުގެ އިތުރުން ހަވާދުގެ ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ކަޅުދިރި ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. ކަޅުދިރިއިން ތެޔޮ ހަދައިގެން ވެސް ބޭނުންކުރެއެވެ. ކަޅުދިރީގެ ފައިދާ އާއި އޭގެ ބައިތަކާއި ބެހޭ ދިރާސާތައް ޢިލްމީ ގޮތުން ހަދަމުން މިހާރު ވެސް އެބަގެންދެއެވެ.
[[
ކާފޫރު ގަސް
250px|thumb|left|ކާފޫރު ގަސް ކާފޫރު ގަސް ނުވަތަ އަކީ ކާފޫރު އެގަހެއްގެ ލަކުނޑިގަނޑުގެ ތެރޭގައި އުފެދިފައި ހުންނަ ގަހެކެވެ. ކާފޫރު ގަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 30-20 މީޓަރުގެ އުސްމިނަށެވެ. ކާފޫރު ގަހުގެ ފަތް މުގުރުމުން އެއިން ކާފޫރު އިން ދުވާކަހަލަ ވަހެއް ދުވާނެއެވެ. ކާފޫރުގަހުގައި ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގެ ކުޑަކުޑަ މަލެކެވެ. އަދި މިގަހުގައި ކަށަވައް ފާނޑަށް ހުންނަ ކުޑަކުޑަ މޭވާއެއް ވެސް އަޅައެވެ. ޖަޕާން، ޗައިނާ، އަދި ޓައިވާން ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ލަކުނޑީގެ ބޭނުމުގައި ވެސް ކާފޫރު ގަސް ހައްދައި އުޅެއެވެ. ކާފޫރުގެ ލަކުނޑި ގަނޑަކީ ކުލަ މަޑުކޮށް ހުންނަ ކުރަކި ލަކުނޑި ގަޑެކެވެ. އަދި މިގަހުގެ ތޮށިގަނޑު ވަކިވަކިން ފެޅި ނެއްޓިގެން ދާނެއެވެ.
ރައިވަރު
ރައިވަރު އަކީ ދިވެހިޅެމުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރއިން 3 ވަނަ ބާވަތެވެ. މިހެދިފައި ހުންނަނީ، ތިންބަހުންނާއި ހަބަހުންނެވެ. މީގެކުރީން މިއަށްވުރެ ގިނަބަހުންވެސް ރައިވަރު ހަދައި އުޅެއެވެ. ރައިވަރު ބަޔަކީ ރައިވަރުގެ ހަމަޔާ ގާތްގޮތަކަށް ބަސްތަކަކުން އެކުލަވާ ލައިފައިހުންނަ ޅެން ބަހުރުވައެކެވެ. މިސާލު: ބުރުނީރައިވަރުބައި. މާކެޔޮޅުކަމު ރައިވަރު މިއެވެ.
ރައިވަރަކީ ކޮންއެއްޗެއް ބަޔާންކުރުމުގެ ގޮތުން ފަޟީލަތުއްޝައިޚުލް މަރްހޫމް ޙުސެއިން ޞަލާހުއްދީން ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ. "ރައިވަރަކީ އިހުޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހިންގެ މީހުން އެމީހުންގެ ހިތަށް އަންނަ ޚިޔާލުތަކާއި، އެގޮތް ގޮތުން ފާޅުކުރަންޖެހޭ މަގްޞަދު ތަކާއި، ހިތުގެ ޝުޢޫރުތައް، ކޮންމެވެސް ރާގެއްގައި ހަރުއަޑުން ކިޔައި ފާޅުކުރުމަށް ގެންގުޅެމުން އައި، ވަކި ޚާއްޞަ ވަޒަނެއްގެ ޅެންބަހުރުވައަކަށް ކިޔާނަމެކެވެ."
ރައިވަރުގެ މަގާމް
ރައިވަރަކީ އިހުގެ ދިވެހިން ވަރަށް ފުރިހަމަ ގޮތެއްގައި ގަދަރު ކުރަމުން އައި އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް ސަބަބުތަކެއް ހުރުމާއެކު އެގަދަރު ފުހެވި ހިގައްޖެއެވެ. އެއް ސަބަބަކީ ތިމާމެންގެ އަމިއްލަ ބަހާއި ބަހުގެ އަދަބު ތަކަކީ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޫންކަމާއި، އެއީ ވަރަށް ދަށްފެންވަރުގެ އެއްޗެއްކަމަށް ހީވާން ފެށުމެވެ. މިހެން ހީވާން ފެށީ ބޭރު ބަސްބަސް ދަސްވެ، އެބަސް ބަހުން ހުންނަ ބާވަތް ބާވަތުގެ ތަކެތި ފެންނަން ފެށުމަށް ފަހުގައެވެ. ތިމާމެންގެ އަދުބުތަކުގެ ފެންވަރު މައްޗަށް ގެންދިއުމުގެ ބަދަލުގައި އެތަކެތި ދޫކުރަމުން ގެންދިއުމެވެ.
އަނެއް ސަބަބަކީ ރައިވަރު އަދާކޮށް އުޅުނު މަގްޞަދުގެ ތެރެއަށް ރަގަޅު ނޫން މަގްޞަދެއް ވަނުމެވެ. ޖިންސީ އެދުންތައް ހިލުވާލުމުގެ ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ރައިވަރު ބޭނުންކުރަން ފެށުމެވެ. އެހެން އެކަންވުމުން ރައިވަރާއި މެދު އޮތް ގަދަރު ނެތެން ފަށައިފިއެވެ. އެއީ ގޮތްހުރި މީހުންގެ މެދުގައި ގެންގުޅުން އެކަށީގެންނުވާ އެއްޗަކަށް ވެގެން ހިގައްޖެއެވެ.
އަނެއް ސަބަބަކީ ރައިވަރުގެ ބަސްމަގު ދޭހަކޮށްގަތުން އުދަގޫވުމެވެ. މިސަބަބަތަކަށް ޓަކައި ރައިވަރަށް ދެވިފައިވާ ގަދަރު ކުޑަވަމުން ގޮސް ނެތިގެން ހިގައްޖެއެވެ.
ރައިވަރުގެ މަޤްޞަދު
ރައިވަރަކީ ދިވެހި ޅެމުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ބާވަތެކެވެ. އެހެން ކަމުން ޅެމުގައި ހިމެނިގެންވާ ހުރިހާ މަގްޞަދެއް ރައިވަރުގައި ވެސް ހިމެނިގެން ވެއެވެ.އެގޮތުން ހިމެނޭ ބައެއް މަގްޞަދުތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.
އިހުގެ ރައިވަރުތައް
އައްސައްޔިދު ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ސީދީ ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. ކިތައްމެ ވަރަކަށް ތަންތަންކޮޅައި ބަލައި ހޯދިޔަސް ރާއްޖޭގެ ލިޔުން މަދުކަމާއި، ޗާޕުކުރުން ނެތްކަމުން އިހުގެ މޮޅު މީހުން ހެދި ރަގަޅު ހައި އެއްޗެތި ފެންނާކަން ނެތެވެ. ފެންނަން ހުރިހާ ވެސް އެއްޗަކީ:-
ދެން ފެންނާން ހުރީ ތޭރަ ސަތޭކައިގެ ފަހުކޮޅުގެ ޅެންވެރީން ނުވަތަ އޭގެ މިކޮޅުގެ ޅެންވެރީންގެ ރައިވަރެވެ.
ރައިވަރުގެ ބާވަތްތައް
ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ރައިވަރު ހުރެއެވެ.
ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ
thumb|200px|ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ ފިޑެލް އެލެޖަންޑްރޯ ކާސްޓްރޯ ރޫޒް (އުފަންވީ އޮގަސްޓް 13، 1926) އަކީ ކިއުބާގެ ރައީސްކަން 49 އަހަރު ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. މިޒަމާނުގައި ދުނިޔޭގެ ގައުމެއްގައި އެންމެ ގިނަ ދުވަހު ރައީސްކަން ކުރެއްވި ރައީސްގެ ލަގަބު ހޯއްދެވުމަށްފަހު ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ ކިއުބާގެ ރައީސްކަމުން ވަކިވެވަޑައިގަތީ 19 ފެބުރުއަރީ 2008 ގައެވެ. ކިއުބާގެ ސިފައިންގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާގެ މަގާމާއި، ކިއުބާގެ ރައީސްކަމުން ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ އިސްތިއުފާ ދެއްވީ އާލާސްކަންފުޅާ ހަސްފަތާލުގައި އުޅުއްވާތާ ބަރާބަރު 18 މަސްދުވަސްވީ ފަހުންނެވެ.
ކާސްޓްރޯ އެންމެ ފުރަތަމަ ކިއުބާގެ ވެރިކަމާ ޙަވާލުވެ ވަޑައިގަތީ ބޮޑުވަޒީރުގެ ހައިސިއްޔަތުން 16 ފެބުރުއަރީ 1959 ގައެވެ. އެއަށްފަހު އެމަގާމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް 2 ޑިސެމްބަރު 1976 ގައި ކިއުބާގެ ރައީސްކަމަށް އިންތިޚާބު ކުރެވުނެވެ. އަދި 19 ފެބުރުއަރީ 2008 ގައި އުމުރުު ފުޅުން 81 އަހަރުގައި ކިއުބާގެ ރައީސްކަމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވުމުން ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ ވެވަޑައިގެންފައިވަނީ އެންމެ ގިނަދުވަހު ގައުމެއްގެ ވެރިކަން ހިންގެވި ވެރިޔާ ކަމުގައެވެ. އޭނާ ބޮޑު ވަޒީރު ކަމާއި ރައީސްކަމާއެކު ޖުމުލަ 49 އަހަރާއި، 3 ދުވަހު ކިއުބާގެ ވެރިކަން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ އަށް ފަހު ކިއުބާގެ ވެރިކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ އޭނާގެ ކޮއްކޯފުޅު ރައުލް ކާސްޓްރޯ އެވެ.
ސިފައިންގެ އޮފިސަރެއްގެ ވަޒީފާގައި ހުންނެވި ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ ކިއުބާގެ ބޮޑު ވަޒީރުކަމާ ޙަވާލުވެ ވަޑައިގަތީ 1959 ވަނަ އަހަރު އޭނާ އިސްވެ ހުންނަވައިގެން ގެންނެވި އިންގިލާބެއްގައި އޭރު ހުންނެވި ބޮޑު ވަޒީރު ފުލްގެންސިއޯ ބަޓިސްޓާ މަގާމުން ދުރުކޮށްފައެވެ. 1965 ވަނަ އަހަރު ކިއުބާގެ ކޮމިއުނިސްޓް ޕާޓީގެ ފުރަތަމަ ސެކެޓްރީގެ މަގާމަށް ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ އިސްކުރެވުނެވެ. އެއަށްފަހު ކިއުބާއަކީ އެއްޕާޓީއެއްގެ ވެރިކަން ހިނގާ ސޯޝަލިސްޓް ޖުމުހޫރިއްޔާ އެއްކަމަށް ހަމަޖެއްސެވި އެވެ. 1976 ގައި ސްޓޭޓް ކައުންސިލް އަދި މިނިސްޓަރުންގެ ކައުންސިލްގެ ރައީސްކަމުގެ މަގާމަށް އިސްވެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ކިއުބާގެ ސިފައިންގެ އެންމެ މަތީވެރިޔާގެ މަގާމަށް އިސްވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
ޅެން
ޅެން އަކީ ހިތުގައި އުފެދޭ ޝުއޫރެއް، ނުވަތަ ހިތަށްވައްދާ ޝުއޫރެއް މާނައެއް ދޭހަވާގޮތަށް ވަޒަނަކަށް ފެތޭނޭހެން ބައިތުތަކެއްގެ މައްޗަށް އެކުލަވައިލައިގެން ފާޅުކުރާ ބަސްތަކެކެވެ. ޅެން ބަޔަކީ އެއް މައިގަނޑު ނަމެއްގެ މައްޗަށް އެކަކު ހަދައިފައި ހުންނަ ޅެންތައް. މިސާލު: ސިޔަރަތުގެ ރަންހާރު މިއެވެ. ޅެމަކީ ދިވެހި ޅެމުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިއްމު ބާވަތެވެ. އެއީ ދިވެހި ޅެމުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން 6 ވަނަ ބާވަތެވެ.
ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ
19 ފެބުރުއަރީ 2008 ގައި ކިއުބާގެ ރަސްމީ ނޫހުގެ ވެބްސައިޓުގައި ލިޔުއްވި ބަޔާނެއްގައި ކާސްޓްރޯ ވިދާޅުވެފައިވަނީ ކިއުބާގެ ރައީސްކަމުންނާއި ކޮމާންޑަ އިން ޗީފް ކަމުގެ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވި ކަމަށާއި އަދި އެކަން ބޭނުން ނުވާކަމަށެވެ.
ޅެން
ޅެން މިލަފުޒުން ނެގޭ މާނަ
ޅެން މިބަސް ދެމާނައެއްގައި މާނަކުރެވިދާނެއެވެ.
ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ
''' ކޮމާންޑަ އިން ޗީފް ކަމުގެ މަގާމާއި ރައީސް ކަމުގެ މަގާމުގައި ހުންނަން ބޭނުމެއް ނޫން އަދި އެ މަގާމު ބޭނުމެއް ވެސް ނޫން. އަދިވެސް އެއް ފަހަރު ބުނަން, ރައީސްކަމާއި ކޮމާންޑަ އިން ޗީފް ކަމުގެ މަގާމު ބޭނުމެއް ނޫން''' އުމުރުފުޅުން 81 އަހަރުގެ ކާސްޓްރޯ ލިޔުއްވާފައިވެ އެވެ.
ޅެން
ޅެން މިލަފުޒުން ނެގޭ މާނަ
މިބާވަތުގެ ޅެން އެންމެ ފުރަތަމަ ހައްދަވާން ފެއްޓެވި ޝާއިރަކީ އަލްމަރުހޫމް ހުތް އަލީ ދީދީ އެވެ. މީނާ އަކީ ހިޖުރައިން 1291 އާއި 1351 އާއި ދެމެދު ދިރިއުޅުއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އެހެންކަމުން ފުރަތަމަ ޅެމެއް ދުނިޔޭގެ އަލިކަމުގެ ތެރެއަށް އުފަންވީ ހިޖުރީ 14 ވަނަ ގަރުނުގެ ދެބައިން ކުރީބައިގައި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ
ކާސްޓްރޯއަކީ ވަރަށް ތަފާތު ޝަޚްސިއްޔަތެކެވެ. ދުނިޔެ ނުދެކޭ ފަދަ މޮޅު ވާހަކަ ދެއްކުން ތެރިއެކެވެ. އދ.ގައި އެންމެ ދިގު ސްޕީޗެއް ދެއްވުމުގެ ރެކޯޑް އޮންނެވީ ކާސްޓްރޯ އަށެވެ. އޭނާ ވަނީ 1960 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ 29 ވަނަ ދުވަހު 4 ގަޑިއިރާ 29 މިނެޓް ވާހަކަ ދައްކަވާފަ އެވެ. އޭގެ އިތުރުން އޭނާގެ ގައުމުގައި 1986 ވަނަ އަހަރު ކޮމިއުނިސްޓް ޕާޓީގެ ކޮންގްރެސްގައި 7 ގަޑިއިރާ 10 މިނެޓްގެ ސްޕީޗެއް އޭނާ ވަނީ ދެއްވާފަ އެވެ. ދުނިޔޭގެ ތިންވަނައަށް އެންމެ ގިނަދުވަސް ވަންދެން ގައުމެއްގެ ވެރިކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅަކީވެސް ކާސްޓްރޯ އެވެ.
ޅެން
ފުރަތަމަ ޅެން
އަލްމަރުހޫމް ހުތް އަލީ ދީދީ ފުރަތަމަ ހެއްދެވި ޅެން، ފެށިފައި އޮތީ ޢަރަބި ދެބައިތަކުންނެވެ. ޅެމުގެ ވަޒަނަށް ބަލާއިރު ޢަރަބި ޅެމުގެ ވަޒަން ތަކުގެ ތެރެއިން ވަޒަނެކެވެ. އަދި މިފަދަ ދެވަނަ އަށް އުފަންވި ޅެމަކީ ވެސް އަލްމަރުހޫމް ހުތް އަލީ ދީދީ ގެ ޅެމެކެވެ. އަލްމަރުހޫމް ހުތް އަލީ ދީދީ މިބާވަތުގެ ޅެން ހައްދަވަން ފެއްޓެވުމާއެކު އޭރު ތިއްބެވި ބައެއް ޅެންވެރިން މިގޮތަށް ޅެން ހައްދަވަން ފެއްޓެވި އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ވާހަކަގޭ ދޮންތުއްތު، އެއްގަމުގޭ އަހުމަދު ދީދީ، އަދި ސީދީގެ އަލިދީދީ ފަދަ ބޭފުޅުން ހިމެނެއެވެ. އެގޮތުން އެންމެ ގިނަ ޅެން ހެއްދެވީ އެއްގަމުގޭ އަހުމަދު ދީދީ ނުވަތަ ހަކުރާ މަނިކުފާނު އެވެ. ހެއްދެވި ޅެންތަކުގެ ތެރޭގައި ފާތިމަތުގެ ފާނުގެ ޅެން، ހުސައިނުގެފާނު ގެ ޅެން ފަދަ ޅެންތައް ހިމެނެއެވެ.
ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ
ކާސްޓްރޯއަކީ ޚުދު މުހުތާރު ވެރިކަމުގައި ލިޔަން ކިޔަން ދަތުމުގެ ނިސްބަތް 98 ޕަސެންޓަށް މައްޗަށް ޖެއްސެވި އެވެ. ރައްޔިތުންގެ ކުދިބޮޑު އެންމެނަށް ހިލޭ ބޭސް ފަރުވާ ކުރެވެ ގޮތް ހަދާ ޅަ ފަތުގައި މަރުވާ ކުދިންގެ އަދަދު ވަރަށް ވެސް މަދުކުރި އެވެ
ޅެން
ފުރަތަމަ ޅެން
ހުތް އަލިދީދީ ފުރަތަމަ ހެއްދެވި ޅެމުން ދެތިން ބައިތެއް ތިރީގައިމިވަނީ އެވެ.
ރައްބީ މިހެން ކުރައްވަތެވަޙީ، ގުރުއާނުގައި މާގަދަ ހުކުމް އާދަމް ދަރިންނާ އެންމެ ހައި ތަކު ހެއްދެވީ ނީނާއި ޖިން
ނޫނޭ އެހެން ކަމަކަށްޓަކައި އަޅުކަންކުރާށޭ ދީނުގައި ގާއިމް ވެދާނދޭ އެކަމުގައި އެކަމަށްޓަކައި ހިނދު ހެއްދެވީ
ޝައްކެއްނެތޭ ގުރުއާންގައި މާގަދަކުރެއްވި ހުކުމޭ މިއީ ހީކޮށް ނުރައިބެއް މިކަމުގައި ނެތަމޭ ވެދާނާ ތަބަޢަވީ
ފަރިހި
ފަރިހި އަކީ ހަޖޫ ކިއުމާއި ސަމާސާގޮތް ހުންނަޅެމެވެ. އެއްދުވަސް ވަރެއްގައި ޅެމަށް ވެސް ފަރިހި މިހެން ކިޔައި އުޅުނެވެ. ފަރިހި އަކީ ދިވެހި ޅެމުގެ ހަތަރު ވަނަ ބާވަތެވެ. ނުވަތަ ފަރިހި އަކީ ހަޖޫ ކިއުމާއި ސަމާސާގޮތް ހުންނަޅެމެވެ. އެއްދުވަސް ވަރެއްގައި ޅެމަށް ވެސް ފަރިހި މިހެން ކިޔައި އުޅުނެވެ. އިސްފަސް ކަމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު ޅެމަށްވުރެ އިހީ ފަރިއްސެވެ. ޅެން ހަދަން ފެށުމުގެ ކުރިންވެސް ފަރިހި ކިޔައި އުޅޭކަމަށް ވެއެވެ.
އައްސައްޔިދު ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ސީދީ ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި ފަރިއްސަކީ ޅެން ފަދައިން، ވައްތަރުވެސް ވަޒަންވެސް ވަކި މިވެނި އަދަދެއް ކަނޑައެޅިގެން ނޭގޭ ބާވަތެކެވެ. ސީދީ ދެކިލައްވާ ގޮތުން ކުރިން ދިވެހިން ކިޔަމުން އައި ކާ، ބަނދި، ރައިވަރު، މި 3 ބާވަތުގެ ޅެމުގެ ވަޒަނުން ނެއްޓިގެން ކިއިފައި ހުންނަ އެއްޗަކަށް ފަރިއްސޭ ކިޔައެވެ. ފަޟީލަތުއްޝައިޚުލް މަރްހޫމް ޙުސެއިން ޞަލާހުއްދީން ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި ''' ފަރިއްސަކީ ދިވެހިންގެ މީހުންގެ ކަންފަތަށްއަރާ، ކަރާ ލަވަތަކުގެ ރާގަށް އެމީހުން ކިޔާން އުޅެފައި ހުންނަ، އެއްޗަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. އެއެއްޗެހި ހުރީ ވަރަށް ދެރަ ސަހަލު ގޮތެއްގައެވެ'''.
ފަރިއްސާ މެދު ނަޒަރު ހިންގާއިރު އެއީ ވަރަށް ކުރިއްސުރެ ދިވެހިން ކިޔައި އުޅުނު އެއްޗެއްކަން އެނގެއެވެ. ފަރިހީގައި ސަމާލުކަން ބޮޑަށް ދީފައި އޮންނަނީ ރާގަށެވެ. އެދުވަސްވަރެއްގައި އަވަށް އަވަށުގެ މީހުން ބޮޑުބެރު ޖަހާފައި، ކިޔާ ލަވަތަކުގެ ރާގަށް ފަރިހި ހަދައިގެން ކިޔައި އުޅެއެވެ. މައުޟޫއަށް ބަލާއިރު ހަޖޫ ކިޔުމާއި ސަމާސާ ކުރުމުގެ ގޮތް ވަރަށް ބޮޑަށް ފަރިހީގައި ފެންނާން ހުރެއެވެ.
ގިނައިން ފަރިހި ކިޔައި އުޅެނީ ފޫހިފިލުވުމުގެ ގޮތެއްގައެވެ. ކުދިން ޚިތާނުކޮށްގެން އުޅޭ ތަންތަނާއި، މީހުން ވިހައިގެން ތިބޭ ތަންތާގައި ހޭލައިގެން ތިބޭ ތިބުމުގައި ފޫހި ފިލުވާން ކުޅޭ ކުޅިވަރެއްގެ ގޮތުގައި ފަރިހި ކިޔައި އުޅެއެވެ. ރާގު ހަމަކުރުމަށް ފަރިހި ކިޔާއިރު ޖަހައި އުޅެނީ ޑަބިޔާ ފަތިގަނޑު ފަދަ ތަކެއްޗެވެ.
ފަރިހި ކިޔުމަށް ވަރަށް ކުޅަދާނަ ޅެންވެރީން ތިބެއެވެ. ފަރިއްސާމެދު ވިސްނާއިރު ހިންދުސްތާން ލަވައިގެ ރާގުރާގަށް ދިވެހިން ކިޔައި އުޅުނު އަވަށު ލަވައިގެ ރާގު ތަކަށް ކިޔާފައި ހުންނަ ފަރިހިތައް ހުރެއެވެ. އެހެންކަމުން ފަރިއްސަކީ އެގޮތަށް ކިޔާފައި ހުންނަ ޅެމޭ ދެންނެވިދާނެއެވެ.
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
މަނަދޫ ހާރޫން ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ބައްޕައަކީ ހުވަދު އަތޮޅު ބޭފުޅެވެ. މަނަދޫ މީހުން ކިޔާ ގޮތުން ނަމަ "ހުވަދޫ ކެޔޮޅު"އެވެ. ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ މަންމައަކީ ކޮން ނަމެއް ކިޔާ ބޭފުޅެއް ކަމެއް އަދި މިހާތަނަށް އެނގިފައެއް ނެތެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި އެއީ މަނަދޫ ބޭފުޅެކެވެ. ހާރޫން ޙާޖީ ކަލޭފާނަށް އިޙްތިރާމު ކުރުމުގެ ގޮތުން ރަށު މީހުން މުޚާޠަބުކުރަނީ "ހާޖީބެ" ގެ ނަމުންނެވެ. މަނަދޫ ހާރޫނު ޙާޖީއަށް ކަލޭފާނުކަން ދެއްވީ ސުމުއްވުލް އަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނެވެ. ހާޖީކަލޭފާނަކީ މަޖިލީހަށް އެރުއްވި ބޭފުޅެކެވެ.
މަނަދޫ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު ދެމިގެން އައީ ޢާއިޝަތު ޤާސިމް (ކަމަނަ ދައިތަ) އާ ކުރެއްވި ކައިވެނިންނެވެ. އެ ނޫން ކައިވެންޏެއް ކުރެއްވި ކަމެއް އެނގޭކަށް ނެތެވެ. ޙާޖީބެއާއި ކަމަނަ ދައިތަ އަށް ލިބުނީ ދެ ފިރިހެން ބޭފުޅުންނެވެ. އެއީ ޤާސިމް ހާރޫނާއި އިބްރާހީމް ހާރޫނެވެ. އެ ދެ ބޭފުޅުންގެ ފަރާތުން ދެ މިގެންގޮސް ފުޅާވެފައިވާ ބޮޑު ޢާއިލީ ދަރިފަސްކޮޅެއް މަނަދޫގައި އެބައޮތެވެ. އެއީ މަނަދޫގެ ވެރިކަމާއި ޒިންމާދާރު އެތައް މަޤާމެއް ފުރާފައިވާ ބޭފުޅުންތަކެއް އުފަންވެފައިވާ ތަޢުލީމީ، މަސައްކަތްތެރި، ހިންގުންތެރި ބަޔަކު ނިސްބަތްވާ ދަރިކޮޅެކެވެ.
ދަރިކޮޅު ލިޔުމުގައި އެކަކަށް އެއް ކައިވެންޏަށްވުރެ ގިނަ ކައިވެންޏަށް ދަރިން ލިބިފައިވާނަމަ އެ ކައިވެނި ކުރެވުނު މީހެއްގެ ނަމަށްފަހު ދަރިންގެ އަދަދު ތަރުތީބު ކުރެވުފައި ވާނެއެވެ. ދަރިން ލިޔެފައިވާނީ އެ ކުދިން ލިބުނު ތަރުތީބުންނެވެ. ފޮތުނަމާއެކު އާންމުކޮށް ރަށުތެރޭގައި ކިޔާއުޅުނުގޮތް ލިޔެވޭތޯ ބެލީމެވެ. އެއްކުރާ ފާހަގަ (+) ބޭނުން ކުރެވިފައިވާނީ ކައިވެނީގެ ގުޅުން ބަޔާންކޮށް ދިނުމަށެވެ.
=މަނަދޫ ހާޖީ ކަލޭފާނު ކުރެއްވި ކައިވެންޏާއި ލިބިވަޑައިގެންނެވި ދަރިން=
ހާރޫން ހާޖީ (މަނަދޫ ހާޖީ ކަލޭފާނު) + ޢާއިޝަތު ޤާސިމް (ކަމަނަ ދައިތަ)
1. ޤާސިމް ހާރޫނު (ކާސިންޙާޖީ)
2. އިބްރާހީމް ހާރޫން (ޙާޖީގެ އިބުރަބޭ)
=ހާޖީކަލޭފާނުގެ ޤާސިމް ހާރޫނު (މަނަދޫ ކާސިންހާޖީ)ގެ އާއިލާ=
ޤާސިމް ހާރޫނު (ކާސިންހާޖީ) + މަރިޔަމް މޫސާ (މަރިޔަ ދައިތަ)
1. ސަޢީދު ޤާސިމް (ދޮންބެ / ދޮންތުއްތުބޭ)
2. ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް ޤާސިމް (ތުއްތުބޭ)
3. އަޙްމަދު ޙަނީފް (މަނުބެ)
4. ޙައްވާ ޤާސިމް (ދޮންތަ)
ޤާސިމް ހާރޫނު (ކާސިންހާޖީ) + މަރީނާ މޫސާ 5. މުޙައްމަދު ނާސިޙް
6. އަބޫބަކުރު ޖައުހަރީ
7. ޢާއިޝަތު ފަޒުނާ
8. ބަދޫރާ ޤާސިމް
9. އައިމިނަތު ފަޒީލާ
ސަޢީދު ޤާސިމުގެ އާއިލާ
1. މުޙައްމަދު ސަޢީދު
2. ފާތުމަތު ސަޢީދާ (ތުއްތުއިރު ނިޔާވެފައި)
3. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު
4. ޑރ. ޢަލީ ޒާހިރު
5. ޢަބްދުއްރަޙުމާން މުބާރިކު
6. ޚަދީޖާ އަމަތުﷲ (ތުއްތުއިރު ނިޔާވެފައި)
7. ޢާއިޝަތު ފަރަހަނާޒް
8. އައިމިނަތު ފަރުހުދީބާ
9. މަރިޔަމް ފަރުހާނާ
10. ފަސީހާ ހަނާން (ގުލީ)
11. ފަރުހާ ސަޢީދު (ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި ނިޔާވީ)
ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ޤާސިމުގެ އާއިލާ
ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް ޤާސިމް (ތުއްތުބޭ) + ހާޖަރާ ޢުމަރު (ކަމަނަ ޢުމަރުބޭގެ ހާޖަރާ ދައްތަ)
1. މުޙައްމަދު ޢަރީފް
ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް ޤާސިމް (ތުއްތުބޭ) + ޛުލޭޚާ މޫސާ (ނެވިގޭ މޫސަބޭގެ ދަލޭދައްތަ)
2. އަޒުރާ ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް
3. ފަޒީލާ ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް 4. މައިމޫނާ ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް
ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް ޤާސިމް (ތުއްތުބޭ) + އައިމިނަތު މުޙައްމަދު (ދޮންތަ)
5. މަޢުރޫފް ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް (މާއްޓޭ)
6. ސަނާ ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް
7. ނަޒީފް ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް (ނަޒިއްޕެ)
8. ޝައްފާފް ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް (ޝައްފު)
ހައްވާ ޤާސިމް (ދޮންތަ)ގެ ޢާއިލާ
ޙައްވާ ޤާސިމް (ދޮންތަ) + ޢައްބާސް ނޫޙު
1. ސަލްމާ ޢައްބާސް
2. ޢަބްދުﷲ ނަޝީދު (ޅަފަތުގައި ނިޔާވީ)
3. ޢަލީ ނަޝީދު
4. ޙުސައިން ނަޝީދު
5.ޢައިމިނަތު ޝަރުމީލާ
6. ޙަސަން ނަޝީދު
7. ފާތުމަތު ސަމާ
ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރަ
=ކޭލަކުނުގެ ތަޢާރަފު=
ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް
ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް އަކީ ވައިރަސް އިން ޖެހޭ ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ފުރަމޭ ދުޅަވުން އެވެ. ވައިރަސްއިން ޖެހޭ ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކަށް ފުރަމޭ ދުޅަވުން ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ. އަދި ހަމަމިހެން ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ދިގުމުއްދަތަކަށް ވެސް ފުރަމޭ ދުޅަވުން ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ. ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް ކުރިމަތިވަނީ ހެޕަޓައިޓިސް ވައިރަސް ގެ ތަފާތު ވައްތަރުތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހެޕަޓައިޓިސް އޭ ވައިރަސް، ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ވައިރަސް، ހެޕަޓައިޓިސް ސީ ވައިރަސް، ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ ވައިރަސް، ހެޕަޓައިޓިސް އީ ވައިރަސް، އަދި ހެޕަޓައިޓިސް އެފް ވައިރަސް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް ކުރިމަތިކުރުވާ އެހެން ވައިރަސް ތަކުގެ ތެރޭގައި ސައިޓޯމެގަލޮވައިރަސް، އެޕްސްޓެންބަރ ވައިރަސް، އަދި ރީނދޫ ހުން ޖައްސާ ވައިރަސް ހިމެނެއެވެ.
ހެޕަޓައިޓިސް އޭ
ހެޕަޓައިޓިސް އޭ އަކީ ހެޕަޓައިޓިސް އޭ ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. މިބައްޔަށް ޖަރާސީމީ ރީނދޫވުން މިހެންވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ. މިބަލި ޖެހެނީ ބަލި ޖައްސާ ވައިރަސް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައި ހުރި ކާތަކެތި ކެއުމުން، ނުވަތަ އަނގަ އަދި ފުރަގަސް ފަރާތް ފަދަ ތަނެއް މެދުވެރިކޮށް ޖިންސީގުޅުން ހިންގުމުންނެވެ. މިސާލަކަށް ވައިރަސް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައި ހުރި ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ފެނާއި އެކުވެ، އެފެން ތަޣައްޔަރުވެފައި ވަނިކޮށް ބުއިފިނަމަ މިބަލި ޖެހިދާނެ އެވެ. އަދި ހަމަ މިހެން ކާނާގެ ބާވަތަކާއި އެފަދަ ގޮތަކަށް ތަޣައްޔަރުވެފައިވަނިކޮށް އެއެއްޗެއް ބޭނުންކޮށްފިނަމަ ވެސް މިބަލި ޖެހިދާނެ އެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް އޭ އަކީ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކަށް ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ބަލީގައި ދިގުލައި ދާއިމީ ބައްޔަކަށް މިބަލި ބަދަލެއް ނުވާނެއެވެ. ބަލި އެއްފަހަރު ޖެހުމުން ބަލިމީހާގެ ދިފާޢީ ނިޒާމްގައި ހެޕަޓައިޓިސް އޭ ވައިރަސް އާއި ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާނެ ހަށިދަމަނަ އުފައްދައެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ފަހުން (ދެވަނަ ފަހަރަށް ) އެބަލިޖެހުމުން މިންޖުކޮށް ސަލާމަތްކޮށްދެއެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް އޭ ޖެހިފައި ތިބޭމީހުންނަށް އަރާމުކުރުމަށާއި، ގިނައިން ދިޔާތަކެތި ބުއިމަށް އަދި ބަނގުއާތްވާއި ދުރުހެލިވުމަށް އިރުޝާދު ދެވެއެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް އޭ އިން މިންޖުކޮށް ރައްކާތެރިކޮށްދޭނެ ވެކްސިނެއް އުފައްދާފައި ވެއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން 10 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ބަލިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ.
ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރަ
ކޭލަކުނަކީ ކުރީ ޒަމާނުގައި ތިލަދުންމަތީގައި އޮތް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު އެއް ރަށްކަމަށްވެއެވެ. ހަތަރު އަވަށަށް މީހުން ދިރިއުޅުނުކަމަށާއި ފުރާދުއްވާ އުޅަނދު ފަހަރު އެހިސާބުގެ އެހެން ރަށްރަށާ އަޅާބަލާއިރު ވަރަށް ގިނަ ރަށެއްކަމަށް ވެއެވެ. ނެވިންނާއި މާލިމީންނާއި ނަކަތްތެރިކަމަށާއި ތަފާތު ޢިލްމުތަކަށް އަރާތިބި މީހުން އެރަށުގައި އުޅުނުކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ހދ. ކުނބުރުދޫގައި އޮތް ނެވި އާއިލާއަކީ ކޭލަކުނުން ހިޖުރަކުރި އާއިލާއެއްކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ކާލަކުނަކީ އެ ޒަމާނަށް ބަލާއިރު ރަށްވެހިކަން ކުރިއަރާފައިވާ، 70 މިސްކިތްހުރި ރަށެއްކަމަށް ވެސް ބުނެއެވެ.
ކައްބާބު
250px|thumb|left|ކައްބާބު ކައްބާބު ނުވަތަ އަކީ މަތިކަރާ ބޭހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ގަހެއްގައި އަޅާ ކަޅުކުލައިގެ އޮށެކެވެ. މިހުންނާނީ އަސޭމިރުހާ ދާދި އެއްބައްޓަމަކަށް އެއަށްވުރެ އޮމާންކޮށެވެ. މީގައި ކުޑަ ތަނޑިއެއް ހުންނާނެއެވެ. މިއީ އަސޭމިރުސް އަދި ވަކިފޫ އާއި އެއްއާއިލާގެ އެއްޗެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އެންމެ ގިނައިން ކައްބާބު ހައްދާކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ އިންޑޮނޭޝިޔާގެ ސުމަޓްރާ އަދި ޖާވާ ގައެވެ. މިއީ ކައްބާބު އަށާއި އެއިން ހާނާ ތެލުގެ ބޭނުމުގައި ހައްދައި އުޅޭ އެއްޗެކެވެ. ކައްބާބު ރަގަޅަށް ދޮންނުވަނީސް ބިނދެގެން ހިއްކައި ހަދައެވެ. ކައްބާބުގެ ކުލައަކީ އަޅިމުށި ނުވަތަ ކަޅު ކުލައެވެ. ކައްބާބު އަކީ ހަރު އޮށެކެވެ. އަދި އޭގައި ތެޔޮކަމެއް ހުންނާނެއެވެ. ކައްބާބުގައި ހުންނާނީ ފާނޑެއްގެ ޒަވި ހިތި ރަހައެކެވެ. ބައެއް ވައްތަރުގެ އަތަރާއި ސެންޓް އުފެއްދުމަށް ވެސް ކައްބާބު ބޭނުންކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރަ
=ހާދިސާ ހިނގި ތާރީޚު=
ދިވެހި ތާރީޚުގައި ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރައިގެ ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ ހިޖުރައިން 1237 ވަނަ އަހަރުގެ ރަބީޢުލްއައްވަލު މަހުގެ 13 ވީ އާދީއްތަ ވިލޭރޭގައެވެ. އެއީ މީލާދީން 1821 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެންބަރު މަހުގެ 8 ވީ ހޮނިހިރު ދުވަހުގެރެއެވެ. މި ހިޖުރީ ތާރީޚަކީ އަލްޤާޟީ ޙަސަން ތާޖުއްދީނުގެ "ތާރީޚު އިސްލާމި ދީބާ މަޙަލު"ގައި އޮތް ތާރީޚެވެ. އޭރު އެ ފޮތް ލިޔަމުން ގެންދެވީ އަލްޤާޟީ އިބްރާހީމް ސިރާޖުދީނެވެ. އަލްޤާޟީ ޙަސަން ތާޖުދީނު މީލާދީން 1727 ވަނަ އަހަރު އަވަހާރަވުމުން އެފޮތް ލިޔުއްވީ އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު މުޙިއްބުއްދީނެވެ. އަލްޤާޟީ އިބްރާހީމް ސިރާޖުއްދީން އެ ފޮތް ލިޔުއްވުން ކުރިއަށް ގެންދެވީ މީލާދީން 1785 ވަނަ އަހަރު އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު މުހިއްބުއްދީން އަވަހާރަވުމުންނެވެ. އެހެންވީމާ ތާރީޚު އިސްލާމި ދީބާ މަޙަލުގައި ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރައިގެ ވާހަކަ ލިޔުއްވާފައިވަނީ އަލްޤާޟީ އިބްރާހީމް ސިރާޖުއްދީނެވެ.
ސިރާޖުއްދީން ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. "ހިޖުރައިން 1237 ވަނަ އަހަރު ރަބީޢުލްއައްވަލު މަހު 13 ވީ އާދީއްތަ ވިލޭރޭ ވަރަށް ގަދަފަދަ ވަޔެއް އައިސް ބޮޑުރާޅު އެރިއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މިލަދުންމަޑުލާއި ތިލަދުންމަތީ ވަރަށް ގިނަ ރަށްރަށް ގިރައި ހަލާކުވިއެވެ. މި ތޫފާނުގެ ސަބަބުން 30 ގަނޑެއްޗަށް ވުރެ ގިނަ އުޅަނދުފަހަރު ހަލާކުވިއެވެ. އަދި މި އުޅަނދުފަހަރުން ބައެއް މީހުން ގެނބިގެން މަރުވިއެވެ. މި ތޫފާން ލައިގަތުމުގެ ސަބަބުން ފަޅުވި ރަށްރަށަކީ ހިރުބަދޫ، މިގޫދޫ، މާކަނޑޫދޫ، މިލަންދޫ، ނަރުދޫ، ރިނބުދޫ، ކުރެންދޫ، ނަލަންދޫ، މަޑިދޫ، ފޭދޫ، ފީވައް، ފޯކައިދޫ، ނެޔޮ، ނޫމަރާ، މާވައިދޫ، ގޮއިދޫ، ކަނޑިތީމު، ކަކައިއުރިއަދޫ، ވައިކަރަދޫ، މުރައިދޫ، ނޭކުރެންދޫ، ކައްޓަލަފުށި، ނެއްލައިދޫ، ނާވައިދޫ، ހިރިނައިދޫ، މުއިރި، ކުރިނބި، ކޭލަކުނު، މާމަކުނުދޫ، ކުޅުދުއްފުށި، ކުނބުރުދޫ، ނޮޅިވަރަމް، ހިރިމަރަދޫ" އެވެ.
އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން (6 ވަނަ) ދިވެހި ތާރީޚު ދިވެހި ބަހުން ލިޔުއްވުމަށް ނިންމަވައި އެކުލަވާލެއްވި ކޮމެޓީން "ތާރީޚު އިސްލާމި ދީބާ މަޙަލް" ދިވެހި ބަހަށް ތަރުޖަމާކުރުމާއެކު އެކިއެކި ޒަމާން ޒަމާނުގައި ދިވެހި ބަހުން ހުރި ތާރީޚީ ފަތްފުށްތަކާއި ރެކޯޑުތައް ބައްލަވައިގެން ދިވެހި ބަހުން ލިޔެވިފައިވާ "ދިވެހި ތާރީޚު" ފޮތުގައި ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރައިގެ ހާދިސާ ލިޔެފައިވަނީ ދާދި އެއްގޮތަކަށެވެ. މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާ ހިނގީ އައްސުލްތާން މުހައްމަދު މުއީނުއްދީންގެ ރަސްކަމުގައެވެ.
=ތާރީޚީ އޮޅުމެއް=
އަހާނާ ޑިއޯލް
ބުނެވޭގޮތުގައި އަހާނާ ޑިއޯލް ބޭނުންވަނީ ފިލްމް ޑައިރެކްޓްކޮށް ފިލްމް އުފައްދާށެވެ. އަހާނާ އަކީ ވެސް މަންމަ ހެމާ މާލިނީ އަދި ދައްތަ އީޝާ ޑިއޯލް ފަދަ އިން އިންޑިޔާގެ ކްލެސިކް ޑާންސް މޮޅަން ދަންނަ ނެށުން ތެރިއެކެވެ. އަހާނާ ޑިއޯލް ވަނީ ފެނުގެ އިސްތިހާރެއް ވެސް ކުރިން ކުޅެފައެވެ.
ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރަ
މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ކިޔާ ފޯކުލޯރުތަކުގައި ބުއްދި ގަބޫލުނުކުރާބައެއް ވާހަކަތައް ވެސް ހިމެނެއެވެ. އެއީ ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރައިގައި އެރި ނަގޫ ރޯޅީގައި އެރަށުގެ މީހުން ދުނިޔޭގެ އެތަންމިތަނަށް ގެންދިޔަ ވާހަކައެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ އެކި އަތޮޅުތަކުގެ އެކިއެކި ރަށްރަށް ވައިގެ ތެރޭގައި ގެންދިޔަ ވާހަކައެވެ. މި ވާހަކައިގައި ބޮޑަށް ގަބޫލުކުރެވެނީ އެގޮތަށް ރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށަށް ދެވިފައިވާ މީހުންނަކީ މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން އެގޮތް މިގޮތުން އެކި ރަށަށް ދަތުރުކޮށްފައި ނުވަތަ އޮޑިދޯނި ފަހަރުގައި ބެހިގެން ނުވަތަ ހިޖުރަކޮށްފައި ދެވުނު ފަރާތްތަކެއް ކަމަށެވެ.
އަހާނާ ޑިއޯލް
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރަ
=ހާދިސާގައި ހިނގީ ކީއްވެ؟=
ކޭލަކުނު ވިއްސާރައިގެ ހާދިސާ ހިނގީ މާލޫދުގެ ކަންތައްތައް ނިމި ރަށްރަށުން ކޭލަކުނަށް އައި މީހުން ވެސް އެރަށް ދޫކޮށް ފުރައިގެން ދިޔަ ފަހުންނެވެ. ގަދަފަދަ ވަޔާއެކު އައި އެ ވިއްސާރައިގެ ބާރުގަދަ ކޮޅިގަނޑު ލައިގަތުގެ ކުރިން އުތުރުކާލުން ދެކުނުކާލަށް ރޮނގެއް ދަމާލެވުނު ކަމަށްވެއެވެ. އަދި މޮމަދެކަނޑުން ނަގޫ ބާލާފައި އައި ވަރުގަދަ ބިޔަ ނަގޫރޯޅިއެއް އަރައި އެ ރަށް ސުންނާފަތިކޮށްލީ ކަމަށް ކިޔާއުޅެއެވެ. ގަސްރުއް ވެރި ގޯތިގެދޮރު ބިމާހަމަވެ، ގިނަ ބަޔަކު އޭގެ ދަށުވެ މަރުވީއެވެ. އެވަގުތު ބައެއް މީހުން ސަލާމަތްވުމަށް ފަޅުގައި ހުރި އޮޑިދޯނި ފަހަރަށް އެރިކަމަށް ވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެ މީހުން ވެސް ޣަރަވެ ދިޔައީއެވެ. ނަގޫރޯޅީގެ ވައިގެ ތެރޭގައި އެއްރަށުން އަނެއް ރަށަށް ވެސް މީހުން ގެންދިޔަކަމަށް ވެއެވެ. އެތައް ރަށެއް ފަޅުވެ، އެތައް ބަޔަކު މަރުވެ ދިޔައެވެ.
އަނެއް ފޯކުލޯރަކީ ކޭލަކުނު މާލޫދު ބުނަށް މުދިންކަލޭގެ ނުދިޔަ ކަމަށް ބުނާ ވާހަކައެވެ. މުދިން ކަލޭގެ މާލޫދުބުނަށް ނުދިޔައީ އޭނާ އަޅާ ފޮށަޔަށް ބަޔަކު ކައިރު ފެން ޖެހީމާ ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އެ ފޮށަޔަށް ކައިރުފެން ޖެހިބަޔަކު އެކަމެއް ކުރީ މުދިން ކަލޭގެކުރާ ފާހިޝް ޢަމަލުތަކެއް ފަޅާއަޅައިގެން ކަމަށް ވެސް ކިޔާ އުޅެއެވެ. މި ވާހަކައިގައި ވެސް ކިޔަނީ އެކަމާ ހިތްހަމަ ނުޖެހުނު ބަޔަކު މަލާފަތްތައް މޫދަށް ބަންޑުންޖެހީ ކަމަށެވެ.
ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރައާ ގުޅުވައިގެން ކިޔާ އުޅޭ އެއް ފޯކުލޯރަކީ ހދ. ކުޅުދުއްފުށީގައި މީހުން އާބާދުވިގޮތެވެ. އެ ހާދިސާގައި އެ ރަަށަށް ވެސް ވަރަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބުނު ކަަމަށްވެފައެވެ. އާބާދީ ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުވެފައިވަނިކޮށް އާބާދީ ބޮޑުވެގެން ދިޔައީ މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ބަނޑައިދިއްދޫން އިން "ކަނބޯރަނި" ކިޔާ މީހަކު ގެނެސްގެން ފަންޑިތަ ހަދުވައިގެންނެވެ. ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރައަށްފަހު އެރަށުގެ މީހުން ހިޖުރަކުރި ރަށްތަކުގެ ތެރޭގައި ކުޅުދުއްފުށި ވެސް ހިމެނެއެވެ.
މި ދެ ހާދިސާ މި ނޫން ގޮތްގޮތަށް ވެސް ކިޔައެވެ. އަދި އެހެން ފޯކުލޯރުތަކެއް ވެސް ހުރުން ހަމަ އެކަށީގެންވެއެވެ. އެކަމަކު މި ދެ ހާދިސާއިން އެނގޭ ކަމަކީ ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރައާއި ރަބީޢުލްއައްވަލްމަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހު ކޭލަކުނުގައި އޮތް ބޮޑު މާލޫދާއި އެ މާލޫދަށް ކައްކައި ތައްޔާރުކޮށްގެން ގެންދިޔަ މަލާފަތްތަކެއް ނުކައި މޫދަށް ބަންޑުންޖަހާލުމާ ގުޅުމެއް އޮތްކަމަށް އޭރުގެ މީހުން ދެކޭކަމެވެ. އަދި އަދި އެރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އެ ދުވަސްވަރު ވަރަށް ބޮޑު ފިތުނަވެރިކަމަކާއި ދެކޮޅުވެރިކަމެއް އޮތްކަމާއި ވަރަށް ނުބައި ފާހިޝް ޢަމަލުތަކެއް ސިއްރާއި ފާޅުގައި ވެސް ކުރަމުން ދިޔަކަމެވެ.
=ހަވާލާ=
ހަސަން ތާޖުއްދީން. (2020). ތާރީޚު އިސްލާމި ދީބާ މަޙަލް (ދިވެހިބަހުގެ އެކެޑަމީ، ތަރުޖަމާ).
=ހާދިސާ ހިނގިގޮތް=
އެޗް.ސީ.ޕީ.ބެލް. (1940). ދަ މޯލްޑިވް އައިލެންޑްސް. މޮނޮގްރާފް އޮން ދަ ހިސްޓްރީ، އާކިއޮލޮޖީ، އެންޑް އެޕިގްރަފީ.
އަހާނާ ޑިއޯލް
އަހާނާ ޑިއޯލް އަކީ ފިލްމީ ތަރި ދަރުމެންދުރާ ޑިއޯލް އަދި ހެމާ މާލިނީގެ ހަގު އަންހެން ދަރިފުޅެވެ. އަދި ފިލްމީ ތަރި ސަނީ ޑިއޯލް އަދި ބޮބީ ޑިއޯލް، ގެ އެއްބަފާ ކޮއްކޮއެއް ވެސް މެއެވެ. އަހާނާ ޑިއޯލް ވަނީ 2002 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް ހިންދީ ފިލްމް ނަތުމް ޖާނޯ ނަހަމް ގައި އީޝާ ޑިއޯލް ގެ ބެސްޓް ފްރެންޑް ގެ ބައި ކުޅެފައެވެ.
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
ބަދޫރާ ޤާސިމުގެ އާއިލާ
ބަދޫރާ ޤާސިމް + ޢަބްދުއްރަޙްމާން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް
ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް
ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ
ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ އަކީ ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ ޖެހެނީ ގިނަފަހަރު ހެޕަޓައިޓިސް ބީ އާ އެކުގައެވެ. އަދި އަނެއް ބައިފަހަރު ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ޖެހުމަށްފަހު ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ ވެސް ޖެހޭގޮތް ވެއެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ބީ އާއެކު ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ ޖެހިއްޖެނަމަ ފުރަމޭ ފޭލްވުން ފަދަކަމެއް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އިންޖެކްޝަންގެ ޒަރީޢާއިން މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ މެދުގައި ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ އާންމުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
ބަދޫރާ ޤާސިމުގެ އާއިލާ
1. އައިލަމް ޢަބްދުއްރަޙްމާން
ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް
ހެޕަޓައިޓިސް އީ
ހެޕަޓައިޓިސް އީ އަކީ ހެޕަޓައިޓިސް އީ ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް އީ ޖެހުމުން ފެންނަ އަލާމާތްތަކާއި ހެޕަޓައިޓިސް އޭ ޖެހުމުން ފެންނަ އަލާމާތްތަކަކީ ދާދި އެއްގޮތް އަލާމާތްތަކެކެވެ. މާބަނޑުމީހުންނަށް ހެޕަޓައިޓިސް އީ ޖެހިފައިވާ ކަން އެނގެނީ ކުއްލިއަކަށެވެ. އަދި އޭގެ އުދަގޫތައް ވަރަށް އަވަހަށް ފެނިގެންދެއެވެ. އިންޑިޔާއާއި ދެކުނު އޭޝިޔާ ސަރަހައްދުން ހެޕަޓައިޓިސް އީ ޖެހިފައިވާ މީހުން ފެންނަ މިންވަރު އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
ބަދޫރާ ޤާސިމުގެ އާއިލާ
2. ލަމްޢަތު ޢަބްދުއްރަޙްމާން
ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް
ހެޕަޓައިޓިސް އެފް
ހެޕަޓައިޓިސް އެފް އަކީ ހެޕަޓައިޓިސް އެފް ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. 1990 ގެ އަހަރުތަކުގައި ހެޕަޓައިޓިސް އެފް ފެތުރިގެން ދިޔަނަމަވެސް އޭގެ ފަހުން މިވައްތަރުގެ ފުރަމޭ ދުޅަވުމުގެ އަޑެއް އިވިފައެއް ނުވެއެވެ. ފަހުން މިވައިރަސް ހޯދިފައިވާ ކަމާމެދު ވަނީ ޝައްކު އުފެދިފައެވެ. 1994 ވަނަ އަހަރު ހެޕަޓައިޓިސް ޖައްސާ އާވައިރަސް އެއް ފެނި އެއީ ހެޕަޓައިޓިސް ވައިރަސް އެފް ކަމުގައި ބެލެވުނެވެ. އެފަހަރު ފެނުނު ވައިރަސްތައް ރާމާމަކުނުގެ ގަޔަށް އިންޖެކްޝަންގެ ޒަރީޢާއިން ފޮނުވުމުން އެތަކެއްޗަށް ހެޕަޓައިޓިސް ޖެހުނެވެ. ނަމަވެސް އިތުރު ހޯދުންތަކުން މި ވައިރަސް ވުޖޫދުވާކަމާމެދު ޔަގީންކަމެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ.
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
ހައްވާ ޤާސިމް (ދޮންތަ)ގެ ޢާއިލާ
8. މުޙައްމަދު ނާޝިދު
ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް
ހެޕަޓައިޓިސް އެފް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
ހައްވާ ޤާސިމް (ދޮންތަ)ގެ ޢާއިލާ
9. މަރިޔަމް ޝަޒްމާ
ވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް
ހެޕަޓައިޓިސް ބީ
ހެޕަޓައިޓިސް ބީ އަކީ ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކަށް ވެސް ޖެހިދާނެ އެވެ. އަދި ބަލީގައި ދިގުލައި ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަލި ދެމިގެން ވެސް ހިގައިދާނެ އެވެ. ދާއިމީ ބައްޔެއްގެ ގޮތުގައި މުޅި އުމުރަށް ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ދެމިހުންނަނީ ބަލިޖެހޭމީހުންގެ ތެރެއިން 15 އިންސައްތަ މީހުންގެއެވެ. މިއީ ބަލިޖެހުމަށްފަހު ބަލީގެ ވައިރަސް ހަށިގަނޑުން ބޭރުކޮށް ނެތިކޮށްލުމަށް އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑު ނުކުޅެދިފައިވާ މީހުންނެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ޖެހުމަށް މެދުވެރިވެދާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ވައިރަސްއާއި ތަޣައްޔަރު ހުރި ލޭއެޅުން، ވައިރަސް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައި ހުރި ސިރިންޖު، ތިނޯސް ކަށިފަދަ އެއްޗެއް ޓެޓޫ ޖެހުމަށް ބޭނުންކުރުން، ބަލިޖެހިފައިވާ މީހަކާއި އެކު ޖިންސީގުޅުން ހިންގުން، ވައިރަސް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައިހުރި ލޭ، ހަށިގަނޑުން ބޭރުވިދިޔައެއް ސަލާމަތުން ހުރިމީހާގެ ހަށިގަނޑަށް އަނގައިގެ ޒަރީޢާއިން، ނުވަތަ ކެނޑިފައިވާ ފާރުކޮޅެއް ފަދަ ތަނަކުން ވާޞިލްވުން، އަދި ބަލިޖެހިފައިވާ މައިމީހާގެ ފުށުން ގާތުންދިނުމުގެ ތެރޭގައި ކުޑަދަރިފުޅަށް ބަލި ފޯރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ހެޕަޓައިޓިސް ސީ
ހެޕަޓައިޓިސް ސީ އަކީ ހެޕަޓައިޓިސް ސީ ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ސީ ޖެހެނީ ވައިރަސް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ލޭ ކޮންމެވެސް ސިފައެއްގައި ސަލާމަތުން ހުރިމީހާގެ ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވުމުންނެވެ. މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ބަނޑުގައިވާ ކުޑަ ދަރިފުޅަށް ބަލިޖެހިފައިވާ މައިމީހާގެ ފުށުން މަސް ހުރަސްކޮށް ބަލި ވާޞިލްވެދާނެ އެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ސީ އަކީ ވެސް ދިގުލައި ގޮސް ދާއިމީ ބައްޔަކަށް ވެދާނެ ކަމެކެވެ. ހެޕަޓައިޓިސް ސީ ޖެހުމަށްފަހު އެތައް އަހަރުތަކެއް ވަންދެން އޭގެ އުދަގުލެއްނުފެނި ވެސް ހިގައިދާނެ އެވެ. ބަލީގެ އުދަގޫތައް ކުޑަކުރުމަށް ދެވޭ އިންޓެފީރަން އަދި ރިބެވެރިން ގެ ބޭނުންކުރުމުން ލެއިން ވައިރަސްގެ މިންވަރު ދެނެނުގަނެވޭ މިންވަރަށް މަދުކޮށްލައެވެ.
ކޭލަކުނު ތަޅާލި ވިއްސާރަ
މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ. (1995). ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖޯގްރަފީގެ ވަނަވަރު 1 + 2 ވަނަ ބައި.
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
މުޙައްމަދު ނާސިހުގެ އާއިލާ
1. އަޙްމަދު ނަޒީޙް
މުޙައްމަދު ސަލީމް (އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބޭ)ގެ ޢާއިލާ
4. ފާޠިމަތު އަންވަރީ
އަބޫބަކުރު ޖައުހަރީގެ އާއިލާ
3. މުޙައްމަދު ޖަޒީލް ޖައުހަރީ
އައިމިނަތު ފަޒީލާ
7. ޢަބްދުލް ޙަމީދު
ބަދޫރާ ޤާސިމުގެ އާއިލާ
3. ލަޔާނާ ޢަބްދުއްރަޙްމާން
ބަނދި
ފަންޑިތަވެރިން ބޭނުންކުރާ ބަނދި
ފަންޑިތަވެރީން ފަންޑިތަ ހެދުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭނުންކުޅަ އެތައް ބަނދިތަކެއް އިހަށް ގެންގުޅުނެވެ. މިހާރު އެބަނދިތައް އުވެމުންގޮސް ނެތުމާ ގާތަށް ހިގައްޖެއެވެ. މިވައްތަރުގެ ބަންޖެއްގެ މިސާލު ހުށަހަޅައިލަމެވެ.
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
ޙަބީބާ އިބްރާހީމް (ހަބީދައިތަ)ގެ އާއިލާ
6. އަނީލާ ޢަބްދުލްޙަކީމް
އަބޫބަކުރު ޖައުހަރީގެ އާއިލާ
1. މަރިޔަމް ޖާއިޝާ ޖައުހަރީ
2 ޢަބްދުﷲ ޖައިޝާން ޖައުހަރީ
ޙަބީބާ އިބްރާހީމް (ހަބީދައިތަ)ގެ އާއިލާ
8. އާދަމް ފަހީމް
މުޙައްމަދު ނާސިހުގެ އާއިލާ
'''މުޙައްމަދު ނާސިޙް + ވަފިއްޔާ (ށ. މަރޮށި)
ޢަބްދުއްލަޠީފް އިބްރާހީމް(ތުއްތުދޮންބެ / ތުއްތުކޮއި)ގެ އާއިލާ
7. އަލީ ޝާފިޢު
ޙަބީބާ އިބްރާހީމް (ހަބީދައިތަ)ގެ އާއިލާ
2. ޒޫނާ ޢަބްދުލްޙަކީމް
ޢަބްދުއްރަޙުމާނު (އަބުދުކޮއި ދޮންބެގެ)ގެ އާއިލާ
ޢަބްދުއްރަޙްމާނު (އަބުދުކޮއި ދޮންބެ) + ސުރިއްޔާ އަޙްމަދު (ދޮން ކަނބުލޮދައްތަ) 1. (ނަމެއް ނޭނގެ) ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި ނިޔާވީ)
ޢާއިޝަތު ފަޒުނާގެ އާއިލާ
2. އަނާން އިބްރާހީމް
3. އާލާ އިބްރާހީމް
އައިމިނަތު ފަޒީލާ
އައިމިނަތު ފަޒީލާ + އަޙްމަދު ޢާތިފް
ޙަބީބާ އިބްރާހީމް (ހަބީދައިތަ)ގެ އާއިލާ
9. ޙަސަން ޢަބްދުލްޙަކީމް
އީޝާ ޑިއޯލް
އީޝާ ޑިއޯލް (އުފަންވެފައިވަނީ ނޮވެމްބަރު 2، 1981، އިންޑިޔާ ) އަކީ ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. މިއީ ހިންދީ ފިލްމީ ތަރި ދަރުމެންދުރާ ޑިއޯލް އަދި ހެމާ މާލިނީގެ ދޮށީ އަންހެން ދަރިފުޅެވެ. އަދި ފިލްމީ ތަރި ސަނީ ޑިއޯލް އަދި ބޮބީ ޑިއޯލް، ގެ އެއްބަފާ ކޮއްކޮ ވެސް މެއެވެ.
ބޮނޑިބަތް
ބޮނޑިބަތް އަކީ ހަނޑުލާއި، ގޮދަނާއި ސާގާއި ބަނބުކެޔޮ ފަދަ ތަކެތިން ކައްކާ ފޮނިކާއެއްޗެކެވެ. ބަނބުކޭލުގައި ކައްކަނީ ކުދިކޮށް ކޮށައިގެންނެވެ. ގޮވާމުގެ ބާވަތްތަކުގައި ކައްކަނީ ހުރިގޮތަށެވެ. މިކެކުނީމާ ހުންނާނީ ތަތްކޮންނެވެ. ބޮނޑި ބަތް އާންމު ކޮށް ހަދަނީ އީދު ދުވަސް ފަދަ ޚާއްޞަ މުނާސަބާތް ތަކާއި ގުޅުވައިގެންނެވެ. ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ކުޑަ ދަރިފުޅު އުފަންވެ 7 ދުވަސްވެ ނަން ކިޔުމުން ވެސް ބޮނޑިބަތް ކައްކައިގެން ކުޅި މަހާއެކު ބަހައި އުޅެއެވެ.
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
މުޙައްމަދު ސަލީމް (އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބޭ)ގެ ޢާއިލާ
5. ޢައިޝަތު ސުލްޠާނާ (ޅަފަތުގައި ނިޔާވީ)
އައިމިނަތު ފަޒީލާ
5. ޒުލޭޚާ އިބްރާހީމް (ކުޑައައްތަ)
=ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ އިބްރާހީމް ހާޖީ (ހާޖީގެ އިބުރަބޭ) ގެ ޢާއިލާ=
6. (ނަމެއް ނޭނގެ) ޅަފަތުގައި ނިޔާވީ
އަބޫބަކުރު ޖައުހަރީގެ އާއިލާ
'''އަބޫބަކުރު ޖައުހަރީ + ޢާއިޝަތު ޝީނީޒް (ޝީންތަ) މ. ސުންދުރަ'''
މުޙައްމަދު ސަލީމް (އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބޭ)ގެ ޢާއިލާ
މުޙައްމަދު ސަލީމް (ތުއްތުބޭ) + އައިމިނަތު ޙަފްސާ
އައިމިނަތު ފަޒީލާ
3. އައިނާ އަޙްމަދު ޢާޠިފް
ބަނދި
ފަންޑިތަވެރިން ބޭނުންކުރާ ބަނދި
ދިޔޯ އިތުރު ބޮޑު ކަންނާ ހެދިހަވަށް ވަޑައިގަންނާ ފައިދޮންނަ ގަލެއް ކަމުލީ ފީރޯޒް ގަނޑެކެ ނަންކީ
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
އައިމިނަތު ފަޒީލާ
3. މުޙައްމަދު ސަލީމް (ތުއްތުބޭ)
ޛުލޭޚާ އިބްރާހީމް (ކުޑައައްތަ)ގެ އާއިލާ
5. މުޙައްމަދު ނިޔާޒު
އައިމިނަތު ފަޒީލާ
1. މަރިޔަމް އަފްނާން ޢާޠިފް
އީޝާ ޑިއޯލް
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
އީޝާ ޑިއޯލް އަކީ ފިލްމީ ތަރި ދަރުމެންދުރާ ޑިއޯލް އަދި ހެމާ މާލިނީގެ ދޮށީ އަންހެން ދަރިފުޅެވެ. އަދި ފިލްމީ ތަރި ސަނީ ޑިއޯލް އަދި ބޮބީ ޑިއޯލް، ގެ އެއްބަފާ ކޮއްކޮ ވެސް މެއެވެ. ފިލްމް ކުޅުމުގެ އިތުރުން އީޝާ ޑިއޯލް އަކީ މަންމަ ހެމާ މާލިނީ ފަދައިން ކްލެސިކް ޑާންސް ދަސްކޮށްފައިވާ ނެށުން ތެރިއެކެވެ. އިންޑިޔާގެ ގައުމީ ފެންވަރުގައި އަންހެނުންގެ ފުޓްބޯޅަ ކުޅޭ ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިއެއް ވެސް މެއެވެ. އީޝާ ޑިއޯލް ތައުލީމް ޙާޞިލް ކުރީ ޖަމްނާބާއީ ނަރުސީ ސުކޫލުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން އޮކްސްފޯރޑް ޔުނިވަސިޓީގައި ވެސް އުޅުނެވެ.
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
މުޙައްމަދު ސަލީމް (އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބޭ)ގެ ޢާއިލާ
2. މަރިޔަމް ވަޙީދާ
ޢަބްދުއްލަޠީފް އިބްރާހީމް(ތުއްތުދޮންބެ / ތުއްތުކޮއި)ގެ އާއިލާ
8. ޝަހުދާ ޢަބްދުއްލަޠީފް
މުޙައްމަދު ސަލީމް (އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބޭ)ގެ ޢާއިލާ
1. އަޙްމަދު ފައިޞަލް
އައިމިނަތު ފަޒީލާ
2. ޙަބީބާ އިބްރާހީމް (ހަބީދައިތަ)
އަޙްމަދު ޙަމީދުގެ އާއިލާ
1. ޖަބީން އަޙްމަދު ޙަމީދު
ބަނދި
ކުދިން މަސަލަސް ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާ ބަނދި
ކުދިން މަސަލަސް ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާ ބަނދީގެ މިސާލު ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
އީޝާ ޑިއޯލް
ފިލްމީ ޙަޔާތް
އީޝާ ޑިއޯލް ހިންދީ ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތީ 2002 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް ކޮއި މޭރޭ ދިލްސޭ ޕޫޗޭ އިންނެވެ. މިހާތަނަށް 20 އަށްވުރެ ގިނަ ފިލްމްތަކުގައި މައިރޯލް ތަކުން އީޝާ ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. ފުރަތަމަ ފިލްމްގައި އީޝާ އެކު ހަރަކާތްތެރި ވެފައިވަނީ އަނިލް ކަޕޫރުގެ ކޮއްކޮ ސަންޖޭ ކަޕޫރު އަދި އާފްތާބް ސިވްދަސާނީ އެވެ. އީޝާ ކުޅެފައިވާ ފިލްމް ތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ ހިޓްވި ފިލްމަކީ 2004 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް ދޫމް އެވެ. އޭގެ ފަހުން ނިކުތް ކާލް އަކީ ވެސް ހިޓްވި ފިލްމެކެވެ. އީޝާގެ ފިލްމް ތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހުން ނިކުމެފައިވާ ފިލްމަކީ 2008 ވަނަ އަހަރު ކުރީކޮޅު ނިކުމެފައިވާ ސަންޑޭ އަދި ވަން ޓޫ ތްރީ އެވެ.
ބަނދި
ފޫހިފިލުވާން ކިޔާ ބަނދި
މާކަނޑުމާ ސަމަންދަރޯ
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
އައިމިނަތު ފަޒީލާ
2. ފައިނާން އަޙްމަދު ޢާޠިފް
ޢަބްދުލް ޙަމީދުގެ އާއިލާ
1. މާހިން ޢަބްދުލް ޙަމީދު
އަޙްމަދު ޙަމީދުގެ އާއިލާ
އަޙްމަދު ޙަމީދު + ޢާއިޝަތު ޔޫސުފް (ޅ.ނައިފަރު)
މުޙައްމަދު ސަލީމް (އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބޭ)ގެ ޢާއިލާ
11. މާޒިނާ މުޙައްމަދު ސަލީމް
އަޙްމަދު ޙަމީދުގެ އާއިލާ
3. ޖިނާން އަޙްމަދު ޙަމީދު
މުޙައްމަދު ސަލީމް (އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބޭ)ގެ ޢާއިލާ
6. މަޖުދުﷲ މުޙައްމަދު ސަލީމް
ޛުލޭޚާ އިބްރާހީމް (ކުޑައައްތަ)ގެ އާއިލާ
ޒުލޭޚާ އިބްރާހީމް (ކުޑައައްތަ) + ޢަބްދުﷲ ރަޝީދު (ގދ. ތިނަދޫ)
ޙަބީބާ އިބްރާހީމް (ހަބީދައިތަ)ގެ އާއިލާ
3. ޒުލްފާ ޢަބްދުލްޙަކީމް
އާރް. އެލް. ސްޓައިން
8 އޮކްޓޯބަރ، 1943 ގައި އުފަންވެފައިވާ ރޮބަރޓް ލޯރެންސް ސްޓައިން ނުވަތަ '''އާރް. އެލް ސްޓައިން''' އަކީ އެމެރިކާގެ މަޝްހޫރު ލިޔުންތެރި އެކެވެ. ސްޓައިން ބޮޑަށް މަޤްބޫލުވެފައިވަނީ ކުޑަކުދިންގެ ބިރުވެރި ވާހަކަ ލިޔުމުގައެވެ. މިގޮތުން ގޫސް ބަމްޕްސް, ރޮޓެން ސްކޫލް, މޯސްޓްލީ ގޯސްޓްލީ, ދަ ނައިޓްމެއަރ ރޫމް އަދި ފިއަރ ސްޓްރީޓް ފަދަ ކުޑަކުދިންގެ ސިލްސިލާ ބިރުވެރި ވާހަކަތައް ސްޓައިން ވަނީ ލިޔެފައެވެ.
ޝާހުރުކް ޚާން
220px|thumb|left|ޝާހުރުކް ޚާން ޝާހުރުކް ޚާން ( އުފަންވެފައިވަނީ 2 ނޮވެމްބަރު، 1965 ) އަކީ މަޝްހޫރު ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އަދި ފިލްމް ޕްރޮޑިއުސަރެއް ވެސް މެއެވެ. އަދި ޓެލެވިޒަން ހޮސްޓް ކުރާ ފަރާތެއް ވެސް މެއެވެ.
ބަނދި
ފޫހިފިލުވާން ކިޔާ ބަނދި
އޭސިލުބޭ މީސިލުބޭ ވަކަށް އަރައި ގަތް ސިލުބޭ އެސިލުބު ބަތް މާވަޑިޔާ މިސިލުބު ބަތް މާވަޑިޔާ ރަތުރޭރޭ ރިހަ ކަންޏާ ގޮދަން ހަނޑުލު ބަތްކައްޏާ ރަންދެރަން އެދެއް ގައްޔާ ރަން ކަންނެޔޮ ލައިފައްޔާ
ކުދިން މަސަލަސް ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާ ބަނދި
ދުމަށިމަތީ އަރާއޮތޯ
ފޫހިފިލުވާން ކިޔާ ބަނދި
މިއޮޑިއަށް އަރާބާނީ މަރަޖަލްބަޙްރާއިނީ
ބަނދީގެ ވަޒަން
ބަނދީގެ ވަޒަނަކީ 12 ފިއްޔެވެ.
ކުދިން މަސަލަސް ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާ ބަނދި
މާމަކެއްކި ގަރުދިޔަތެލި
ބަސްތަކުގެ އަދަދު
ބަސްތަކުގެ އަދަދަކަށް ވަކި މިންވަރެއް ނޯވެއެވެ. ވަރަށް ދިގު ބަނދި ހުންނަ ފަދައިން ވަރަށް ކުރު ބަނދި ވެސް ހުރެއެވެ.
ބަނދީގެ ސިފަ
ބަނދީގެ ވަކި ގޮތްކައް ހުރެއެވެ
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
ޢަބްދުއްލަޠީފް އިބްރާހީމް(ތުއްތުދޮންބެ / ތުއްތުކޮއި)ގެ އާއިލާ
3. މުޙައްމަދު ޝަފާޒް
ބަނދި
ކުދިން މަސަލަސް ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާ ބަނދި
މާމަ ވަރަށް ރުޅިއައިސްގެން
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
ޙަބީބާ އިބްރާހީމް (ހަބީދައިތަ)ގެ އާއިލާ
4. މުޙައްމަދު ސަލީމް
މުޙައްމަދު ސަލީމް (އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބޭ)ގެ ޢާއިލާ
7. ޖަވާދާ މުޙައްމަދު ސަލީމް
ޢަބްދުއްލަޠީފް އިބްރާހީމް(ތުއްތުދޮންބެ / ތުއްތުކޮއި)ގެ އާއިލާ
4. އިސްމާޢީލް ޢަޠީފް
ބަނދި
ފޫހިފިލުވާން ކިޔާ ބަނދި
ދަހިވެވިގެން ކަޅިވެވިގެން
ސަމަންދަރޯ ސަމަންދަރޯ
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
މުޙައްމަދު ސަލީމް (އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބޭ)ގެ ޢާއިލާ
9. ޒިޔާދު މުޙައްމަދު ސަލީމް
3. ޙަސަން ޞަބާޙް
ޢަބްދުއްލަޠީފް އިބްރާހީމް(ތުއްތުދޮންބެ / ތުއްތުކޮއި)ގެ އާއިލާ
2. ޙުސައިން ޙަބީބު
އަޙްމަދު ޙަމީދުގެ އާއިލާ
ނޯޓު: މި ދަރިކޮޅު ލިޔެފައި މިވަނީ ހުވަދޫ ކެޔޮޅުގެ، މަނަދޫ ހާޖީކަލޭފާނުގެ، ހާރޫނު ހާޖީގެ، ޤާސިމް ހާރޫނު (މަނަދޫ ކާސިން ޙާޖީގެ)، ސަޢީދު ޤާސިމުގެ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދެވެ.
ޢަބްދުއްލަޠީފް އިބްރާހީމް(ތުއްތުދޮންބެ / ތުއްތުކޮއި)ގެ އާއިލާ
6. އަރީޝް ޢަބްދުއްލަޠީފް
ބަނދި
ފޫހިފިލުވާން ކިޔާ ބަނދި
ފޫހި ފިލުވަން ކިޔާ ބަނދީގެ މިސާލެއް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
ޢާއިޝަތު ފަޒުނާގެ އާއިލާ
ޢާއިޝަތު ފަޒުނާ + އިބްރާހީމް ޙުސައިން (ޅ. ކުރެންދޫ) 1. އަމަން އިބްރާހީމް
އައިމިނަތު ފަޒީލާ
އިބްރާހީމް ހާރޫން (އިިބްރާހީމް ހާޖީ / ހާޖީބޭގެ އިބުރަބޭ) + ފާތުމަތު ޙަސަން (ކުޑަމަންޖެ ފާތުމަދައިތަ)
ޛުލޭޚާ އިބްރާހީމް (ކުޑައައްތަ)ގެ އާއިލާ
3. އަޙްމަދު ޝުޖާޢު
4. ޢަލީ އަނީސް
ބަނދި
ކުދިން މަސަލަސް ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާ ބަނދި
ބޯލައިގެން ނިދަން އޮތޯ
ފޫހިފިލުވާން ކިޔާ ބަނދި
ސަމަކުރަނދި ކަޅުބިލަމަސް
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
ޛުލޭޚާ އިބްރާހީމް (ކުޑައައްތަ)ގެ އާއިލާ
ޒުލޭޚާ އިބްރާހީމް (ކުޑައައްތަ) + ޢަބްދުލްޣަފޫރު ޢަލީ (އައްޔަބޭތުއްތުބޭ)
މުޙައްމަދު ސަލީމް (އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބޭ)ގެ ޢާއިލާ
8. ޝީރީން މުޙައްމަދު ސަލީމް
ބަނދި
ކުދިން މަސަލަސް ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާ ބަނދި
މާކަނަޔޯ ޑިނގާރަޔޯ މަތިން ދަމުން ބަނޑިޖެއްސޯ ތަކަފަލަގޭ ދޮރުމައްޗަށް އަރާރުން ހަދައިލައިފައި ގޮސް އެއިނީ އަތިރީޔޭ އެއްގަމު ތިން މަސް ދުވަހޭ ކަނަޔަކަށް ހަމަސް ދުވަހޭ
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
ޢަބްދުއްލަޠީފް އިބްރާހީމް(ތުއްތުދޮންބެ / ތުއްތުކޮއި)ގެ އާއިލާ
1. އަޙްމަދު މުޖުޠަބާ
ބަނދި
ކުދިން މަސަލަސް ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާ ބަނދި
އެ ބުޅާ ނެރެ ފަހައިގަތޯ
އީޝާ ޑިއޯލް
ލިބިފައިވާ އެވޯޑްތައް
ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
މަނަދޫ ޙާޖީ ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު
މުޙައްމަދު ސަލީމް (އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބޭ)ގެ ޢާއިލާ
10. ޒިޔާން މުޙައްމަދު ސަލީމް
އަބޭ ޑިއޯލް
200px|thumb|left|އަބޭ ޑިއޯލް އަބޭ ޑިއޯލް ( އުފަންވެފައިވަނީ މާރޗް 15، 1976 ، އިންޑިޔާގައި ) އަކީ ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އަބޭ ޑިއޯލްގެ ބައްޕަ އަކީ ހިންދީ ފިލްމީ ތަރި ދަރުމެންދުރާ ޑިއޯލްގެ ކޮއްކޮ އަޖިތު ޑިއޯލް އެވެ. އެހެންކަމުން ސަނީ ޑިއޯލް، ބޮބީ ޑިއޯލް، އީޝާ ޑިއޯލް އަދި އަހާނާ ޑިއޯލް އަކީ އަބޭ ޑިއޯލްގެ ދެބެންގެ ދެދަރި ފަރާތް ތަކެވެ.