cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
މާތްالله އަށް އީމާންވުން
ހަގީގީ އީމާންތެރިކަމަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ހަގީގީ އީމާންތެރިކަމެއް އޮތުމަކީ ހަމައެކަނި މާތްރަސްކަލާނގެ ވޮޑިގެންވާކަން ގަބޫލުކުރުމަށްވުރެ މާ ބޮޑު ކަމެކެވެ. މާތްالله އަށް އީމާންވާ އަދިވެސް ގަސްތުގައި ނުބައި އަމަލުތައް ކުރާ އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު އެބަތިއްބެވެ. މިފަދަ “އީމާންތެރިކަމަކީ” ވަގު ފައިސާ ފަދަ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ހަގީގީ ގޮތަކަށް ފެންނަ ނަމަވެސް ހަގީގަތުގައި އަގު ނެތް އެއްޗެކެވެ. ފަހެ، ހަގީގީ އީމާންތެރިކަމަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ހަގީގީ އީމާންތެރިކަން ބިނާވެފައިވަނީ މާތް ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ޞައްޙަ ޢިލްމުގެ މައްޗަށެވެ. މި އިންސްޕަޔަރޑް ލިޔުންތަކުން މާތްރަސްކަލާނގެއާ ބެހޭ ޙަޤީޤަތް ކިޔައިދީ، އެކަލާނގެ ދެނެގަތުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. އެއީ އޭނާގެ ޤާނޫނުތަކާއި މަޤްޞަދުތަކާއި އުނގަންނައިދިނުންތައް ހާމަކޮށްދޭ ކަންކަމެވެ. މި އުނގަންނައިދިނުންތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ؛
ހަގީގީ އީމާންތެރިކަމުން އަހަރެމެން ހެޔޮ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށް ބާރުއަޅައެވެ. މިފަދަ މަސައްކަތްތަކުން މާތްރަސްކަލާނގެއަށް ޝަރަފުވެރިކަން ލިބި، އަޅުގަނޑުމެންނަށާއި އެހެން މީހުންނަށްވެސް ފައިދާ ކުރާނެއެވެ. "ފައިސާ ފަދައިން އީމާންތެރިކަން ވެސް ވާންޖެހޭނީ ހަގީގީ އެއްޗަކަށް އަގު އޮތުމަށް". އިމްތިޙާނުތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނަސް މާތްރަސްކަލާނގެއަށް އީމާންވުން ދެމެހެއްޓުން. އެހެން މީހުންނަށް މާތްރަސްކަލާނގެއާ ބެހޭގޮތުން ދަސްކޮށްދިނުމެވެ.
ހަންޝިން ޓައިގަރސް
ހަންޝިން ޓައިގަރސް(阪神タイガース) އަކީ ޖަޕާނުގެ ބޭސްބޯލް ޓީމެކެވެ.
ސަމްރީ
ހަންޝިން ޓައިގާސް އަކީ ޖަޕާނުގެ އެންމެ މަގުބޫލު ބޭސްބޯލް ޓީމް ކަމަށާއި އެ ޓީމުގައި ގިނަ ސަޕޯޓަރުން އެބަތިއްބެވެ. މިއީ ހިތްގައިމު އުފާވެރިކަމުގެ ސަބަބުން މަޝްހޫރު އެއްޗެކެވެ.
އެކްސްޓަރނަލް ލިންކްތައް
ޤިސްމު:Japan
ޖުޒާމު ބަލި
ޖުޒާމު ބަލި އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ޙިއްސުތަކަށް ހަމަލާދޭ މައިކޮބެކްޓީރިއަމް ލެޕްރާ ކިޔާ ޖަރާސީމެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ ގައިން ގަޔަށް އަރާ ބައްޔެކެވެ. ގިނައިން މިބަލި ފާޅުވަނީ މޫނު، ނޭފަތް، ކަންފަތް ފަދަ ތަންތަނުންނެވެ. އާންމުކޮށް މިބަލީގެ އަސަރު ހުންނަ ތަންތަނުގައި އިހްސާސެއް ނުހުރެއެވެ. ފަހުގެ ހޯދުންތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި މައިކޮބެކްޓީރިއަމް ލެޕްރޮމަޓޯސިސް ގެ ސަބަބުން ވެސް ޖުޒާމު ބަލި ޖެހެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ފަރަމަރާޒު
<DIV STYLE="font-family: Faruma>
left|thumb|ބަހުމަން ސިސްތާނަށް ހަމަލާދީ، ފަރަމަރާޒު ބަލިކުރުން ޖާމިއުއްތަވާރީޚް ގައި ލިޔެވިފައި. މި ފޮތް ލިޔުނީ ހާފިޒީ ަބްރޫ އެވެ. ފަރަމަރާޒް އަކީ ޝާހްނާމާ ގައި ހިމެނިފައިވާ އިރާނުގެ ފަހުލަވާނުންގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ އެކަކެވެ. އޭނާ އަކީ ރުސްތުމްގެ ފިރިހެން ދަރިއެެވެ. އަދި ގަތުލުކުރެވުނީ ކައި ބަހުމަން ގެ އަތުންނެވެ.
ހެމްބާގް ޝޫޓިން
ހެމްބާގްގެ ކިންގްޑަމް ހޯލުގައި ހާޒިރުވި މީހުންނަށް ހަމަލާދިނުން މާރޗް 9، 2023 ގައި ހެމްބާގް-ވިންޓަރހޫޑް ކޮންގްރެޖެޝަންގައި ހަފްތާގެ މެދުތެރޭގައި ބޭއްވި ބައްދަލުވުމަކަށްފަހު ހަމަލާދިން މީހަކު އެ އިމާރާތަށް ވަދެ 7 މީހަކު މަރާލިއެވެ. އެތައް ބަޔަކު މަރާލައި ޒަހަމްކޮށްލުމަށްފަހު ވަގަށް ނަގާފައިވާ މީހާއާއި ގަތުލު ކުރި މީހާ ވަނީ އަމިއްލައަށް މަރުވެފައެވެ.
ޖަރުމަނުގެ ހެމްބާގްގެ ކިންގްޑަމް ހޯލެއްގައި މާޗް 9، 2023 ގައި ހިނގި ބަޑިޖެހުމުގެ ސަބަބުން ޖެހޯވާ ހެކިވެރިންނާއި ދުނިޔޭގެ އެހެން މީހުންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކުރި އެވެ. ޕަބްލިޝިން ކޮމިޓީގެ އެހީތެރިއެއް ކަމަށްވާ ގަޖުސް ގްލޮކެންޓިން އާއި ޑރ. އަދި ސެންޓްރަލް ޔޫރަޕް ބްރާންޗް ކޮމިޓީގެ މެންބަރުން އަޅުގަނޑުމެންގެ އަޚުންނާއި އުޚުތުންނަށް އަރާމުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށް ހެމްބާގަށް ދަތުރުކުރިއެވެ. މާޗް މަހުގެ 25 ވަނަ ދުވަހު މާލޭގެ ކުޅިވަރު މައިދާނެއްގައި ވަނީ މަރުވި މީހުންގެ ހަނދާނީ ޖަލްސާއެއް ބާއްވާފައެވެ. އަސަރުގަދަ ޕްރޮގްރާމް ބެލި މީހުންނަށް ފެނުނީ އެއީ ހިތާމަކުރާ މީހުންނަށް ހިތްހަމަޖެހުމާއި އެހީތެރިވުމުގެ މާތް ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ބާރު ދައްކުވައިދޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ގިނަ ބަޔަކަށް އިހުސާސް ކުރެވުނީ އެ ހަމަލާއިން ސަލާމަތްވި އެއް ފިރިހެނަކު ފާޅުކުރި ފަދައިން: “އަހަރެމެންނަށް މިއަދު ހަގީގަތުގައިވެސް އިހުސާސް ކުރެވުނީ ޔަހޫދީންގެ ބައްދާލުމެވެ.”
މި ހަރަކާތުގައި 3،300 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ޝަޚުޞީ ގޮތުން ބައިވެރިވެފައެވެ. މި ހިދުމަތުގެ ލައިވް ސްޓްރީމަކަށް 90،000 އަށް ވުރެ ގިނަ ކަނެކްޝަން ހެދި އެވެ.
ޖެހޯވާސް ހެކިވެރިންގެ އިތުރުން ސަރުކާރުގެ އިސްވެރިންނާއި ކުއްލި ހާލަތުގެ ޚިދުމަތްތަކުގެ މަންދޫބުން ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހެމްބާގްގެ ފުރަތަމަ އަދި ދެވަނަ މޭޔަރާއި، ހެމްބާގް ސިޓީ ޕާލަމެންޓްގެ ރައީސްއާއި، ހެމްބާގްގެ އެމެރިކާގެ ކޮންސުލް ޖެނެރަލްއާއި، ސެނެޓަރ އޮފް އިންޓީރިއަރ އެންޑް ސްޕޯޓްސްއާއި، ސެނެޓްގެ ޗާންސެލަރީގެ ވެރިޔާއާއި، ހެމްބާގްގެ ޗީފް އޮފް ޕޮލިސްއާއި، ނައިބު ރައީސް ހިމެނެއެވެ ޕޮލިސް. ސެންޑަސަން ބެލުންތެރިންނަށް ވިސްނައިދިނީ މާތްالله މާނައެއް ނެތް މުސީބާތްތަކެއް މެދުވެރި ނުކުރައްވާ ކަމަށެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ ދަރުސް ފޮތުގައި “ހީވެސް ނުކުރާ ޙާދިސާތަކެއް” ކަމަށް ބުނެފައިވާ ކަންކަމެވެ. ސެންޑަރސަން ވިދާޅުވީ، “ބުއްދި ނެތް އަމަލުތަކުގައި ނުވަތަ ރެންޑަމް ޓްރެޖެޑީތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެވެސް މަޤްޞަދެއް ހޯދަން ނުޖެހޭނެ. . . އަހަރެމެންގެ އުންމީދު، އަހަރެމެންގެ އީމާންތެރިކަން، އަހަރެމެންގެ ލޯބި މުސީބާތުން ސަލާމަތްވެވޭނެއެވެ. ނަފްރަތާއި އަނިޔާވެރިކަމުގެ މައްޗަށް އުފުލިދާނެ.” އަދި ފުލުހުންނާއި، އިމަޖެންސީ ސާވިސަސްގެ މުވައްޒަފުންނާއި، ޔަހޫދީ ހެކިވެރިންނަށް އެހީތެރިވުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ މެޑިކަލް ޕްރޮފެޝަނަލުންނަށް ޝުކުރު އަދާކުރެއްވިއެވެ.
ޑިރކް ސިއުޕެކް އެވެ ސިއުޕެކް އޭނާގެ ހިތްދަތި ހަނދާނީ ވާހަކަފުޅުގައި ވިދާޅުވީ މާޗް މަހުގެ 9 ވަނަ ދުވަހު ދިން ހަމަލާއަކީ ހަމައެކަނި ވަކިވަކި މަދު ބަޔަކަށް ދިން ހަމަލާއެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް ދިން ހަމަލާއެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މިއަދު މިތަނަށް މިއައީ ނަފްރަތާއި އަނިޔާވެރިކަމަށް ޖަވާބެއް ހުށަހަޅަން. އެއީ ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަމާއި އެންޕެތީ އިން އެކުލެވިގެންވާ ޖަވާބެއް، އުންމީދާއި އީމާންތެރިކަމުން ވެސް ޖަވާބެކެވެ. ‘ނުބައިކަމުން ފަތަޙަ ނުވެ،’ އަޅުގަނޑުމެން މާތް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ކިޔަނީ، ‘އެކަމަކު ހެޔޮކަމުން ނުބައިކަން ފަތަޙަ ކުރަމުން ގެންދާށެވެ.’ މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަޒުމެވެ. މިއަދު މިތަނަށް މިއައީ އެހެންވެ.” މުސްލިމުންގެ ފަރާތުން ވެސް ތައުޒިޔާ ފޮނުވި: ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސްގެ ސަރުކާރެވެ. ޚާއްސަކޮށް ޖަޒުބާތީ ވަގުތުކޮޅެއް ބެލުންތެރިން ހިއްސާކުރީ ސިއުޕެކް ކޮންމެ ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވާ ކޮންމެ ޝިކާރައަކަށް ނަން ނަންގަވައި، “އަހަރެމެން މިތަނަށް ވެސް މިއައީ އަލްވަދާއު ކިޔުމަށް، ހަނދާނުގައި، އަދި ސްޓެފަން އާއި ސެބަސްޓިއަން އާއި ޖޭމްސް އާއި މާރީ އާއި ސްޓެފަނީ އާއި ޑޭން އާއި އަލްވަދާއު ކިޔުމަށެވެ ، އަދި އަހަރެމެންގެ ކުޑަކުޑަ ރޯމީ (ހަމަލާގައި މަރުވި ބަނޑުގައި އޮތް ކުއްޖާ) އަށް.” ބެލުންތެރިންގެ ތެރެއިން ދިރިތިބި ރައްޓެހިންނާއި އާއިލާގެ މެމްބަރުންނާ މުހާތަބު ކުރައްވައި އޭނާ ވިދާޅުވީ، “އަހަރެމެންވެސް ބޭނުންވަނީ ތިޔަބޭފުޅުންގެ އަރިހުގައި ތިބެން، ތިޔަ ލޮބުވެތި ގާތްތިމާގެ މީހުން” ކަމަށެވެ.
އޭނާގެ އިންސްޕަޔަރ ކުރާ ނިންމުމުގައި އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވީ ކޮންމެ ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވާ މީހުންގެ ވަކި ސިފަތަކެއް ކަމަށާއި އެއީ ސަލާމަތްވި މީހުންނަށް ގެއްލިގެންދާނެ ސިފަތަކެއް ކަމަށެވެ. ވަޙީ 21:4، 5 އަށް އިޝާރާތްކޮށް، "ކަލާނގެ އަދި އެކަލާނގެ އެމީހުންގެ ލޮލުން ކޮންމެ ކަރުނައެއް ފޮހެލައްވާނެ،a އަދި މަރު ދެން ނުހުންނާނެ،b އަދި ހިތާމައާއި ރުއިމާއި ވޭން ވެސް ދެން ނުހުންނާނެއެވެ.c ކުރީގެ ކަންތައްތައް ފާއިތުވެއްޖެއެވެ." އަދި ތަޚުތުގައި އިށީނދެވަޑައިގެންނެވި މީހާ ވިދާޅުވިއެވެ: “ބައްލަވާ، އަހަރެން ހުރިހާ ކަމެއް އައުކުރަމުން މިދަނީ.”e އަދި ހަމައެހެންމެ އޭނާ ވިދާޅުވަނީ: “ލިޔުއްވާ، މި ބަސްތަކަކީ ވަފާތެރި* އަދި ތެދު ބަސްތަކަކަށް ވާތީއެވެ.”، އޭނާ ފާޅުކުރެއްވިއެވެ: “އާދެ، އަހަރެމެންގެ މަރުވެފައިވާ މީހުން ހަނދާންވެއެވެ. އަހަރެމެން ހިތާމަކުރަނީ އަހަރެމެންގެ މަރުވެފައިވާ މީހުންނެވެ.އެމީހުން އަހަރެމެންގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިތިބޭނެ، އަހަރެމެންގެ ކަލާނގެ މިހާރު އަހަރެމެންނަށް އިހުސާސް ކުރެވޭ ހިތާމަ ދާއިމީކޮށް ޝިފާ ދެއްވާނެ ދުވަހެއް އަންނާނެ، ސަބަބަކީ އެކަލާނގެ އެކަން ނިމުމަކަށް ގެނެސްދޭނެތީ.... މަރު ދެން ނުވާނެ.. އެއީ އަހަރެމެންގެ ތަޞައްވުރު.މަރު ބަލިކުރެވޭނެއެވެ.މަރު އެންމެ ފަހު ބަސް ބުނަން ނުޖެހެއެވެ.އެންމެ ފަހު ބަސް ބުނަނީ މާތްރަސްކަލާނގެ... ސްޓެފަން، ސެބަސްޓިއަން، ޖޭމްސް އަދި މާރީ، ސްޓެފަނީ، ޑޭން، އަދި އަހަރެމެންގެ ކުޑަކުޑަ ރޯމީގެ ދިރިއުޅުމުގައި އެންމެ ފަހު ބަސް ، އަދި ވާހަކައެއް ނުދައްކައެވެ.” ހަނދާނީ ޖަލްސާ ނިމުމުން ސަރުކާރުގެ ބައެއް އިސްވެރިން ވަނީ އާންމުކޮށް ބަޔާންތައް ނެރެފަ އެވެ. ވަކިވަކިން ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުތަކުގައި ހެމްބާގްގެ ފުރަތަމަ މޭޔަރު ޑރ.ޕީޓާ ޓްޝެންޝަރ އާއި ހެމްބާގް ސިޓީ ޕާލަމެންޓްގެ ރައީސް މިސިސް ކެރޮލާ ވެއިޓް ވަނީ ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވާ މީހުންގެ ރައްޓެހިންނާއި އާއިލާތަކަށް އަމިއްލަ ހަމްދަރުދީ ފާޅުކުރައްވާފައެވެ. ޑރ.ޓްޝެންޝަރ ހާމަކުރެއްވި ގޮތުގައި ސަލާމަތްވި މީހުން “އެމީހުންގެ ހިތާމައާއި އަނިޔާތައް ވަރަށް ހިތްވަރާއެކު ޙައްލުކުރަމުން ދިޔައީ” “އެމީހުންގެ ފުން ކްރިސްޓިއަން އީމާންތެރިކަމުގެ ސަބަބުން” ކަމަށެވެ. އަދި ޖަރުމަނުގެ ފެޑެރަލް ރައީސް މިސްޓަރ ފްރެންކް-ވޯލްޓަރ ސްޓޭއިންމައިއާ ލިޔުއްވާފައިވާ ތާއީދު ސިޓީއެއް ވެސް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. ގިނަ މީޑިއާތަކުން ހާޒިރުވެ އެ ހިދުމަތާ ބެހޭ ގޮތުން ރިޕޯޓް ކުރި އެވެ. ޓެލެވިޜަން ކްރޫ މެމްބަރަކު ކޮމެންޓް ކުރި ގޮތުގައި “މިތަނުގެ ހުރިހާ މީހުންގެ އޯގާތެރިކަމަކީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކުރާ ކަމެއް.” އޭނާ ވިދާޅުވީ، “އަޅުގަނޑުމެން ގިނަ އިވެންޓްތަކެއްގެ މެހެމާނުންގެ ގޮތުގައި ތިބި ނަމަވެސް، މިތަނުގެ މާހައުލު ނުވަތަ ތަގުރީރުތަކުގެ ގޮތާއި ކޮންޓެންޓް ފަދަ ކަމެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދުވަހަކުވެސް ތަޖުރިބާކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.”
ހަމަލާ ދިން ކިންގްޑަމް ހޯލުގައި ބައްދަލުކުރާ އެހެން ޖަމާޢަތެއްގެ ބޭބެއަކު ކިޔައިދިނީ: “މިއީ ހިތާމައިގެ ދިގު މުއްދަތެކެވެ. އަހަރެން މިތަނަށް އައީ ހަމަ ފަސޭހައިން އެ ހިތާމައިގެ އިހުސާސުން ވަރުބަލިވެގެންނެވެ. އެކަމަކު އެއީ ގަބޫލުކުރަން ދަތި ވަރުގެ ކަރާމާތްތެރި އިވެންޓެކެވެ. . . އަޚުންގެ ފަރާތުންނާއި އަދި އާންމުންގެ މަންދޫބުންގެ ފަރާތުން ވެސް ދެއްކި ހުރިހާ ބަޔާނެއްގައި ވެސް އިވެމުން ދިޔައީ އިންތިހާއަށް އެންޕެތީގެ އިހުސާސެއް.”
ހަނދާނީ ޖަލްސާއަކީ ޔަހޫދީންގެ ލޯބިވެރި އަޅާލުން ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ފާހަގަކުރެވުނު ރަސްމިއްޔާތެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގޭ، “އޯގާތެރި ރަޙްމަތުގެ ބައްޕަ އަދި ހުރިހާ އަރާމެއްގެ ކަލާނގެ” ހެމްބާގްގެ ބަޑިޖެހުމުގެ ފުން އަސަރު ކުރި ހުރިހާ އެންމެންނަށް ތާއީދު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާނެކަން.
ފައިބަރު
ފައިބަރު ނުވަތަ ކާތަކެތީގައި ހުންނަ ނަރު އަކީ ތަރުކާރީ، މޭވާ، އަދި ގޮވާމުގެ ބާވަތްތަކުގައި ހުންނަ އިންސާނުންގެ ގޮހޮރުގައި ހަޖަމުނުކުރެވޭ އަދި ލޭގެތެރެއަށް އޭގެ އަސަރު ނަގައިނުގަނެވޭ ބައެކެވެ. ކާތަކެތީގައި ހިމެނޭ ކާބޯހައިޑްރޭޓް، ޕްރޮޓީން އަދި ތެލުގެ ބައި ލޭގެ ތެރެއަށް އެކީގައި ނަގައިގަނެއެވެ. ނަމަވެސް ނަރު ނުވަތަ ފައިބަރު އެހުރިގޮތަށް ދާނީ ބޮޑު ކަމުދާ ތަކެއްޗާއެކު ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެގެންނެވެ.
ވައްތަރުތައް
ކާތަކެތީގައި ހުންނަ ނަރު ގެ ދެވައްތަރެއް ވެއެވެ.
ފެނަށް ގިރިގެންނުދާ ވައްތަރުގެ ނަރު
މިވައްތަރުގެ ފައިބަރުގެ ސަބަބުން ގޮހޮރުގެ ހަރަކާތްތެރިކަން އިތުރުވެ، އޭގެތެރޭގައި ހިމެނޭ ކާނާގެ ބާވަތްތައް އަވަހަށް ހަޖަމުކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދެއެވެ. އަދި ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ގޮހޮރުގެ ފަހަތު ކޮޅުގައި އެއްވުމުގައިވެސް އެހީތެރިވެދެއެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ފަސޭހަ ކަމާއެކު ބޮޑު ކަމުދެވޭގޮތް ވެއެވެ. ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ ގޮވާމާއި ތަރުކާރީ އަދި މޭވާގެ ބާވަތްތަކުގައި ވެސް ހިމެނެނީ މިވައްތަރުގެ ނަރެވެ.
ފެނަށް ގިރިގެންދާ ވައްތަރުގެ ނަރު
މިވައްތަރުގެ ފައިބަރު ފެނަށްގިރި ޖެލީގަނޑެއްހެން އޮންނަ ގަނޑުއެތިކޮޅު ތަކެއް ގޮހޮރުގެ ތެރޭގައި އުފައްދައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ކޮލެސްޓްރޯލް އަދި ހަކުރު ލޭގެ ތެރެއަށް ދަމައިގަތުން މަދުކޮށްދެއެވެ. މިވައްތަރުގެ ނަރު ގިނައިން ހުންނަ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އާފަލް، ކެރެޓް އަދި ތޮޅި ފަދަ ތަކެތި ހިމެނެއެވެ.
ބަނޑުހަރުވުމުން ސަލާމަތްކޮށްދިނުން
ނަރު ގިނައިން އެކުލެވޭ ކާނާގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރުމުން، ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތީގެ މިންވަރު އިތުރުވުމާއި، އޭގެ އެކުލެވޭ ފެނުގެ ބައިވެސް އިތުރުވެގެން ދެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ފަސޭހަކަމާއެކު ބޮޑުކަމުދެވި، ކޮންމެ ދުވަހަކު މަދުވެގެން އެއްފަހަރު ބޮޑުކަމުދެވޭގޮތް ވެއެވެ.
ހަޖަމުކުރުމުގެ މައްސަލަތަކުން ސަލާމަތްކޮށްދިނުން
ނަރު ގިނައިން އެކުލެވޭ ކާނާގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރުމުން ފުރަގަސް ފަރާތުގެ ބަލިތަކާއި ގޮހޮރުގެ ބަލިތަކުން ސަލާމަތްކޮށްދެއެވެ.
ލޭގައި އެކުލެވޭ ކޮލެސްޓްރޯލްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދިނުން
ތޮޅި އަދި ކުދިބަތް ފަދަ ތަކެތީގައި ހިމެނޭ ފެނަށް ގިރިގެންދާ ވައްތަރުގެ ފައިބަރުން ލޭގައި ހިމެނޭ ކޮލެސްޓްރޯލްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދޭކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ. އަދި ޚާޢްޞަކޮށް ކޮލެސްޓްރޯލްގެ ގެއްލުން ދެނިވި ވައްތަރު ކަމުގައިވާ ލޯޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓިން ދަށްކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ލޭހޮޅިތަކުގެ ބަލިތަކާއި، ލޭމައްޗަށްދިއުން އަދި ހިތުގެ ބަލިތަކުން މިންޖުކޮށްދޭނެއެވެ.
ލޭގައި ހިމެނޭ ހަކުރުގެ ލެވެލް ކޮންޓްރޯލް ކުރުން
ފެނަން ގިރިގެންދާ ފައިބަރުގެ ސަބަބުން ކާތަކެތީގައި ހިމެނޭ ހަކުރު ލޭގެ ތެރެއަށް ނަގައިގަތުން ލަސްކޮށްދެއެވެ. ވުމާއެކު ހަކުރު ބަލި ހުންނަ މީހުންނަށް ހަކުރު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެހީތެރި ވެދެއެވެ.
ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދިނުން
ގިނައިން ނަރު ހުންނަ ބާވަތްތައް ކެއުމުގައި ބޭނުންކުރުމުން ގިނައިން ހަފަން ޖެހޭތީ ކެއުމުގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތު އިތުރުވެއެވެ. ވުމާއެކު ބަނޑުހައިވުން ލަސްކޮށްދެއެވެ. އަދި ފައިބަރު ހުންނަ ތަކެތީގެ ކުޑަ އެތިކޮޅަކުން ބަޑު ފުރޭކަމުގެ އިހްސާސް ކޮށްދެއެވެ. ހަމައެއާއެކު އޭގައި އެކުލެވޭ ހަކަތަ ވެސް މަދުވާނެއެވެ.
ގޮހޮރުގެ ކެންސަރުން ސަލާމަތްކޮށްދިނުން
ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ފައިބަރު ގިނަ ކާނާ ބޭނުންކުރުމަކީ ގޮހޮރުގެ ކެންސަރުން ހިމާޔަތްވުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ.
ތޯޢޫން ބަލި
ތޯޢޫން ބަލި އަކީ ބެކްޓީރިޔާ އެއްގެ ސަބަބުން ފެތުރޭ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ގައިން ގަޔަށް އަރާ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖައްސާ ބެކްޓީރިޔާ އަށް ކިޔަނީ ޔާސިނިއާ ޕެސްޓިސް އެވެ. މިބަލި އެކަކު ގައިން އަނެކަކުގެ ގަޔަށް ފެތުރެނީ ސެއްޅިއެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިބަލި ޖެހެނީ ތޯޢޫން ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް އާއި ތަޣައްޔަރު ވެފައިވާ ސެއްޅި އެއް އިންސާނެއްގެ ގައިގައި ހެފުމުންނެވެ. ނުވަތަ އެފަދަ ސެއްޅި އެއް ދަތް އެޅުމުންނެވެ. ތޯޢޫން ބަލި ފަތުރާ ސެއްޅި އަށް ކިޔަނީ ޒިނޮސިއްލާ ޗިއޮޕިސް އެވެ.
ތޯޢޫން ބަލީގެ ތަފާތު 3 ވައްތަރެއް ހުރެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ހަށިގަނޑުން ބައެއް އައްސިކޮށްލުން
ހަށިގަނޑުން ބައެއް އައްސިކޮށްލުން އަކީ ހަށިގަނޑުން ބައެއް ނުވަތަ ވަކި ގުނަވަނެއް އައްސިކޮށްލުން އެވެ. މިއީ އައްސިކޮށް ނޭތެއްމުގައި ވަރަށް ގިނައިން ބޭނުންކުރެވޭ ވައްތަރެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި:-
މެލޭރިޔާ
މެލޭރިޔާ އަކީ ޕްލަސްމޯޑިޔާ ކިޔާ ޕަރަސައިޓް އެއްގެ ގުރޫޕަކުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ފަތުރަނީ މަދިރީގެ ސަބަބުންނެވެ. މެލޭރިޔާ އަކީ ހޫނު ގައުމުތަކުގައި އުޅޭ މީހުންގެ މެދުގައި ވަރަށް އާންމު ބައްޔެކެވެ. އަހަރު 515 މިލިއަން މީހުންނަށް މިބަލި ޖެހޭކަމަށް އެންމެ ފަހުގެ ހިސާބުތަކުން ދައްކައެވެ. އަދި މެލޭރިޔާ އަކީ ފަގީރު ގައުމުތަކުގައި ވަރަށް ފަސޭހައިން ފެތުރޭ ބައްޔެކެވެ.
ސަބަބު
މެލޭރިޔާ ޖެހެނީ ބަލިޖެހިފައިވާ މީހެއްގެ ގައިން ލޭބުއިފައިވާ އެނޯފީލް (ނުވަތަ މެލޭރިޔާ ޖައްސާ ޕަރަސައިޓްގެ ބަލި ފަތުރުވާ މަރުހަލާ އުފުލާ އެނޯފީލް) އަންހެން މަދިރިއެއް ، ޞިއްޙަތު ސަލާމަތުން ހުރި މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުން ލޭބުއިމުގެ ތެރޭގައި ( ހެފުމުގެ ތެރޭގައި ) ޕްލަސްމޯޑިއަމް އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވުމުންނެވެ.
މެލޭރިޔާ ޖައްސަނީ ތަފާތު 4 ވައްތަރެއްގެ ޕަރަސައިޓް ގެ ސަބަބުންނެވެ. އެއީ:- thumb|މެލޭރިޔާ ޖެހުމުން ފެންނަ މައިގަނޑު އަލާމާތްތައް.
ފެތުރުން
މެލޭރިޔާ އަކީ ޕްލަސްމޯޑިއާ ކިޔާ ޕްރޮޓޮޒޯ ގެ ގުރޫޕެއްގެ ތަފާތު ޕަރަސައިޓް ތަކުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މެލޭރިޔާ ޖެހެނީ ބަލިޖެހިފައިވާ މީހެއްގެ ގައިން ލޭބުއިފައިވާ އެނޯފީލް (ނުވަތަ މެލޭރިޔާ ޖައްސާ ޕަރަސައިޓްގެ ބަލި ފަތުރުވާ މަރުހަލާ އުފުލާ އެނޯފީލް) އަންހެން މަދިރިއެއް ، ޞިއްޙަތު ސަލާމަތުން ހުރި މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުން ލޭބުއިމުގެ ތެރޭގައި ( ހެފުމުގެ ތެރޭގައި ) ޕްލަސްމޯޑިއަމް އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވުމުންނެވެ.
އަލާމާތްތައް
މެލޭރިޔާ ޖެހުމަށްފަހު އޭގެ އަލާމާތްތައް ފެނުމަށް ހޭދަވާ މުއްދަތު ( އިންކިޔުބޭޝަން ޕީރިއަޑް ) އެކި ޕަރަސައިޓްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ މެލޭރިޔާގައި ތަފާތެވެ. އެގޮތުން އިންކިޔުބޭޝަން ޕީރިއަޑް ހުންނަގޮތް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.
މެލޭރިޔާ ޖައްސާ ޕަރަސައިޓް މަދިރީގެ ޒަރީޢާއިން އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވުމަށްފަހު، ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހުންއައުން، ބޮލުގައި ރިހުން، ހީކެރުވުން، ހުޅުތަކުގައި ރިހުން، ހޮނޑުލުން، ފިޓްޖެހުން އަދި ހިތް ނުތަނަވަސްވުން، ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިކުރުވައެވެ. މީގެ އިތުރުން ލޭގެ ޓެސްޓަކުން ލޭމަދުވުން ފާހަގަކުރެވިގެންދާނެ އެވެ. އަދި ކުޑަކަމުދާތަކެތީގައި ހިމޮގްލޯބިން ހުރުން ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ޓެސްޓުން ފާހަގަ ކުރެވިދާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބައެއް ފަހަރު ލޮލުގެ ރެޓިނާ އަށް ގެއްލުން ލިބޭގޮތް ވެއެވެ. މެލޭރިޔާގެ އާންމު އަލާމާތްތައް ދައުރުވެ ހުންނަގޮތް ބެހިފައިވާ މަރުހަލާތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. ބަޔާންކުރެވުނު 3 މަރުހަލާ ގާތްގަނޑަކަށް 2 ހަފްތާގެ މުއްދަތަށް ތަކުރާރު ވެއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު ހުއްޓިދެއެވެ. މިގޮތަށް ހުއްޓުމަކީ ބަލިން ސަލާމަތްވުން ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ކްއާރޓަން މެލޭރިޔާ ، އަދި މެލިގްނަންޓް މެލޭރިޔާ ގައި މިބުނި އަލާމާތްތައް ނުވަތަ މަރުހަލާތައް ހުއްޓުމަށްފަހު ވެސް ލޭގެ ރަތް ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި މެލޭރިޔާ ޖައްސާ ޕަރަސައިޓް މަދު މިންވަރަކަށް ނަމަވެސް ހުންނަގޮތް ވެއެވެ. މިގޮތަށް ހުންނަ ޕަރަސައިޓް ތަކުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ބާރު ދަށްވާ ޙާލަތްތަކުގައި ދެވަނަ ފަހަރަށް ކުރިން ބުނި އަލާމާތްތައް ފެންނަށް ފަށައެވެ. މިގޮތަށް ދެވަނަ ފަހަރަށް އަލާމާތްތައް ފެންނަށް ފެށުމަށް ރީކުރޫޑިސެންސް އޭ ކިޔައެވެ. ބިނައިން ޓާރޝިއަން މެލޭރިޔާ އަދި އޯވޭލް ޓާރޝިއަން މެލޭރިޔާ ގައި ފުރަމޭގެ ތެރޭގައި ހަމަހިމޭން ނުވަތަ މައިތިރިވެފައިވާ ހިޕްނޮޒޮއިޓް ތައް ދުވަސްތަކެއް ފަހުން ހަރަކާތްތެރިވާން ފަށައެވެ. އެއާއި ގުޅިގެން މެލޭރިޔާގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަށް ފަށައެވެ. މިބުނި ގޮތަށް ހިޕްނޮޒޮއިޓް ތައް ހަރަކާތްތެރިވާން ފެށުމުން މެލޭރިޔާގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަން ފެށުމަށް ރިލެޕްސް އޭ ކިޔައެވެ.
ކުރިމަތިވާ އެހެނިހެން އުދަގޫތައް
ބިނައިން ޓާރޝިއަން މެލޭރިޔާ، އޯވޭލް ޓާރޝިއަން މެލޭރިޔާ، އަދި ކްއާރޓަން މެލޭރިޔާ މި 3 ވައްތަރަކީ ނިސްބަތުން އޭގެ ނުރައްކާތެރިކަން ކުޑަ 3 ވައްތަރެވެ. ކްއާރޓަން މެލޭރިޔާ ދިގުމުއްދަތަކަށް ޖެހިފައިވާނަމަ ގުރުދާ ގެ ގްލޯމެރިޔޫލް ތައް ހަލާކުކޮށްލައެވެ. މިއާއި ގުޅިގެން ނެފްރޮޓިކް ސިންޑްރޯމް އޭކިޔާ ގުރުދާ ގެ ބައްޔެއް ފެންމަތި ކުރުވައެވެ. މެލޭރިޔާގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ވައްތަރަކީ ޕްލަސްމޯޑިއަމް ފެލްސިޕޭރަމްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ މެލިގްނަންޓް މެލޭރިޔާ އެވެ. މިވައްތަރުގެ މެލޭރިޔާ ޖެހުމުން ޕަރަސައިޓް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ލޭގެ ރަތް ސެލް ގެ ވަށައިގެން ގޮބު ތަކެއް އުފެދެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތަކުގެ ތެރޭގައިވާ ކުދިކުދި ލޭހޮޅި ތަކުގެ އެތެރޭ ކައިރިފަށުގައިވާ ޚާއްޞަ ރިސެޕްޓަރ ތަކުގައި ތަތްވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. އެއާއި ވިދިގެން ކުދިކުދި ލޭހޮޅިތައް ބެނދި އެހިސާބަށް އޮކްސިޖަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ހުރަސްއަޅައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެހިސާބުގެ ޓިޝޫތައް މަރުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވެގެން ދެއެވެ. ބަޔާންކުރެވުނު ގޮތަށް ލޭހޮޅިތައް ބެދިފައިވާ ތަނަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މެލިގްނަންޓް މެލޭރިޔާ ގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް ކަނޑައެޅިފައި ވެއެވެ.
މިވައްތަރުގެ ހުން ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ލޭމަދުވުން އަދި ރީނދޫވުން ފަދަ މައްސަލަތައް ހިމެނެއެވެ. އަދި ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ކުލަ ގަދަ ރަތް ނުވަތަ ކަޅު ކުލައަކަށް ބަދަލުވެއެވެ.
ފަރުވާ
ޕްލަސްމޯޑިއަމް ފެލްސިޕޭރަމްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ މެލޭރިޔާގެ ވައްތަރު ކަމުގައިވާ މެލިގްނަންޓް މެލޭރިޔާ އަކީ މެޑިކަލް އަވަސް ފަރުވާ ބޭނުންވުމާއެކު ، ހޮސްޕިޓަލްގައި އެދުމަތިކޮށްގެން ފަރުވާ ކުރަން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. އަނެއް 3 ވައްތަރުގެ މެލޭރިޔާ އަށް ގޭގައި ހުރެގެން ވެސް ފަރުވާ ލިބިގަނެވިދާނެއެވެ. މެލޭރިޔާއަށް ފަރުވާކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ބޭސް މެލޭރިޔާ އަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭހުގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް ބޭނުންކުރެވެއެވެ. ދާދި ފަހަކާއި ޖެހެންދެން މެލޭރިޔާ ފަރުވާކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވުނު އެންމެ އާންމު އެންމެ ރަގަޅު ބޭސް ކަމުގައި ވެފައިވަނީ ކްލޯރޮކީން އެވެ. ނަމަވެސް މެލޭރިޔާގެ ނުރައްކާވައްތަރު ޖައްސާ ޕަރަސައިޓް ޕްލަސްމޯޑިއަމް ފެލްސިޕޭރަމް އަކީ ކްލޯރޮކީން އަށް ނުގުޑާ އެއްޗެއްކަން އޭޝިޔާ، އަދި އެފްރިކާގެ ގައުމުތަކުން މެލޭރިޔާ އަށް ފަރުވާ ލިބިގަތް ފަރާތްތަކުގެ ފަރުވާއިން ވަނީ ހޯދިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ކްލޯރޮކީން އަށް ނުގުޑުން ގިނަ ފަހަރު އޮންނަނީ ކިނީން އަދި އެމިއޮޑިކީން ގެ އަސަރު ކުޑަކުރުވާ ކަމެއްކަމަށް ވެފައެވެ. މެލޭރިޔާ އިން ރައްކާތެރިވުމަށާއި، ފަރުވާގެ ގޮތުގައި އެހެން ވަރަށް ގިނަ ބޭސްތައްވެސް ދަނީ ބޭނުންކުރެވެމުންނެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މެލޭރިޔާ އަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް މަތީ ޑޯޒޭޖެއް ދޭންޖެހޭކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ބީޓާ ބްލޮކާރ އެއް ކަމުގައިވާ ޕްރޮޕްރޮނަލޯލް މެލޭރިޔާ އަށް ފަރުވާކުރެވިދާނެތޯ ވަރަށް ފަހުން ވަނީ ބެލިފައެވެ. އެގޮތުން އެގުނު ގޮތުގައި ޕްރޮޕްރޮނަލޯލް އަކީ ޕްލަސްމޯޑިއަމް ޕަރަސައިޓްގެ ލޭގެ ރަތް ސެލް ގެ ތެރެއަށް ވަނުން މަނާކޮށް، ލޭގެ ތެރޭގައި އެޕަރަސައިޓްތައް އިތުރުވުން ކުޑަކޮށްދޭ ބޭހެކެވެ.
މިހާރު ބޭނުންކުރެވޭ ބައެއް ބޭސްތައް
މެލޭރިޔާ އަށް ފަރުވާ ކުރުމަށާއި، މެލޭރިޔާއިން ރައްކާތެރިވުމަށް މިހާރު ބޭނުންކުރެވޭ ބައެއް ބޭސްތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
އޮޕަރޭޝަންކުރާތަން އައްސިކޮށްލުން
އޮޕަރޭޝަންކުރާތަން އައްސިކޮށްލުން އަކީ އައްސިކުރުން ނުވަތަ ހޭނެއްތުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. ދޮސްގަނެފައިވާ މުލިހި ފަޅާލުން، ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގެ ތަނެއްގައިވާ ސަރުބީ ގުޅައެއް ނެގުން، ފަދަ ކުޑަކުޑަ އޮޕަރޭޝަން ތަކުގައި ބޭނުންކުރަނީ މިވައްތަރުގެ އައްސިކުރުމެވެ. އޮޕަރޭޝަންކުރާ ތަނުގެ ވަށައިގެން ކުޑަ ސަރަހައްދަކަށް އައްސިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އިންޖެކްޝަން ޖަހައި ، ތަދާއި، ފިނި ހޫނު އަދި މިނޫންވެސް އިހްސާސްތައް އެތަނުން ކަނޑުވާލެވެއެވެ. 2 ގަޑިއިރެއްހާއިރު ވަންދެން މިއައްސިކުރުމުގެ އަސަރު ދެމިހުރެއެވެ.
ނައިވަދޫ
ނައިވާދޫ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރީތިކަން އުފާކޮށްލުމަށް ރަނގަޅު ތަނެކެވެ. ފަތާ، ސްނޯކްލިން، ޑައިވިން ފަދަ ގިނަ ހަރަކާތްތަކެއް މިޖަޒީރާ ރަށުގައި ކުރިއަށް ގެންދެ އެވެ.
އެމެރިކާގެ ޖައްވީ އަސްކަރިއްޔާ
ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް ސްޕޭސް ފޯސް(ޔޫއެސްއެސްއެފް) އަކީ ޖައްވުގައި އަސްކަރީ ހަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ޓަކާ އެގައުމުން އުފައްދާފައިވާ އަސްކަރީ އިދާރާއެވެ. އަދި އެއީ އެޤައުމުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ އަށްބައިގެ ތެރެއިން އެއް ބައެވެ. މިއިދާރާ އުފެދިފައިވަނީ ދާދި ފަހުންނެވެ. އެޤައުމުގެ އަސްކަރީ އުދުހުންތަކުގެ 'އެއާ ފޯސް' އުފެދުނު ފަހުން މިއީ އަލަށް އެގައުމުގެ އަސްކަރީ އިދާރާއެއް އުފެއްދިފަހަރެވެ. އަދި 1947 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުން އުފެއްދި ފުރަތަމަ މިފަދަ އިދާރާވެސް މެއެވެ.
މުޙައްމަދު ފައިޞަލް (ދިވެހި ފިލްމީ ތަރި)
މުޙައްމަދު ފައިޞަލް އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ޑްރާމާ ފިލްމްތައް ކުޅެފައެވެ.
އެމެރިކާގެ ޖައްވީ އަސްކަރިއްޔާ
މީގެ ކުރީންވެސް އެއަރފޯސް ގެ ސްޕޭސްކޮމާންޑް އެއް އެގައުމުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން 1 ސެޕްޓެމްބަރ 1982 ވަނަ އަހަރުގައި އުފައްދާފައި ވެއެވެ. އެއީ ޖައްވުގެ ހަނގުރާމަ މަތީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް ޓަކައި އުފެއްދި އިދާރާއެކެވެ. ނަމަވެސް 2020 ވަނަ އަަހަރުގެ ނެޝަނަލް ޑިފެންސް އޮތަރައިޒޭޝަން އެކްޓް އާއި އެކު އެއަރފޯސް ގެ ޖައްވުގެ ލަޝްކަރު ވަނީ އެޤައުމުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ މުޅީން ވަކި އިދާރާއެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހި 20 ޑިސެމްބަރ 2019 ވަނަ ދުވަހު އެކަން ކަށަވަރު ކޮށްދީފައެވެ.
ޔޫއެސް ސްޕޭސް ފޯސް ހިމެނެނީ އެޤައުމުގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޑިފެންސް ގެ ތިން މައި ލަޝްކަރުގެތެރެއިން އެއާފޯސް ހިމެނޭ ލަޝްކަރުގެ ވަކި ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިލަޝްކަރުގެ އެންމެ އިސް ވެރި އަކަށް ހުންނަނީ އެއާފޯސް ގެ، ސެކްރެޓަރީ އޮފްދަ އެއާފޯސް އެވެ. މިމަޤާމުގައި ހުންނަ މީހަކީ ހަމަސީދާ ޑިފެންސް ސެކްރަޓަރީގެ ދަށުން އިސްކުރެވޭ ވަޒީފާއެއްގައި ހުންނަ މިހެކެވެ. އޭނާ އެމަޤާމަށް ހިވެނީ އެމެރިކާގެ ސެނަޓް އިން ފާސްކުރެވިގެން އެޤައުމުގެ ރައީސްގެ ހުށައެޅުމަކުން ތާޢީދު ލިބިގެންނެވެ. މުވައްޒަފުން ނުވަތަ ޚިދުމަތުގައި ތިބޭ ޕަރސަނަލް އަށް ބަލާނަމަ އެމެރިކާގެ ލަޝްކަރުގެ އެންމެ މަދު އަދަދެއްވެސް ހިމެނެނީ މި އިދާރާގައެވެ.
ޖައްވީ އަސްކަރިއްޔާގެ ކަމާންޑް ހިފަހައްޓަނީ ޗީފް އޮފް ސްޕޭސް އޮޕަރޭޝަން އެވެ. އެއީ އެންމެ އިސް ޖައްވޯ އޮފިސަރވެސް މެއެވެ. ނަމަވެސް ޖީފް އޮފް ސްޓާފް ނުވަަތަ ޖޮއިންޓް ޗީފް އޮފް ސްޓާފްގައި ޗެއަރމަން ނުވަތަ ވައިސް ޗެއަރމަނެއް ވާނަމަ އެއީ އެންމެ އިސް އޮފިސަރ ކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ.
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު
=ޝަޚްސީ ތަޢާރަފު=
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު އުފަންވެވަޑައިގަތީ 1961 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެންބަރުމަހުގެ 09 ވަނަ ދުވަހު ނިލަންދެއަތޮޅު ދެކުނުބުރީ ރިނބިދޫއަށެވެ. ބައްޕައަކީ ރިނބިދޫ އިބްރާހީމް ކަލޭފާނެވެ. ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ދެ ކައިވެންޏެއް ކުރެއްވިއެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވަނީ ދެ ދަރިކަލުންނެވެ.
=ތަޢުލީީމީ ހަޔާތް= ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ފުރަތަމަ ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރެއްވީ ދ. ރިނބިދޫގައި ހުރި "މަކުތަބުލް މުބާރަކު" އިންނެވެ. ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރަށް ރަނގަޅު ތަޢުލީމެއް ދެއްވުމަކީ ބައްޕަގެ ވަރަށް ބޮޑު އުންމީދެކެވެ. އެގޮތުން 1973 ވަނަ އަހަރު، އުމުރުން 12 އަހަރުގައި ތަޢުލީމު ދެއްވުމަށް މާލެ ގެންނެވިއެވެ. އެފަހަރު މާލޭގައި ބެހެއްޓެވީ ގ. ސިލިވަރުގޭގައި ކެރަފާ ތުއްތުމަނިކާއި ބެރުގޭ ނަޖީބާގެ އަރިހުގައެވެ. އެ ދުވަސްވަރު މަދަރުސަތުލް އާލިޔާއަށް ކިޔަވަން ވަޑައިގަތެވެ. ގެއަށް ގެނެސްދެއްވި ޓީޗަރުންގެ ކައިރިން ވެސް ކިޔަވާ ވިދާޅުވިއެވެ.
ދުވަސްކޮޅަކުން ރަށަށް ދާހިތުން ބައްޕައަށް ދެންނެވިއެވެ. އެކަމަށް ބައްޕަ އެއްބަސްވެވަޑައި ނުގެންނެވުމުން މީހަކު މެދުވެރިކުރައްވައި މަންމައަށް ދަންނަަވައިގެން 1975 ވަނަ އަހަރު ރަށަށް ވަޑައިގަތެވެ. ރަށަށް ވަޑައިގެންނެވިތަނުން ބައްޕަ ވިދާޅުވިއެވެ. "ދަރިފުޅު ހިތުން ރަށަށް ތިޔައައީ ކުޅެ މަޖާކޮށްލައި ހަދަން ރަށުގައި ހުންނަންތާއެވެ. އެކަަމަކު އެކަން އޮތީ އެހެންނެއް ނޫނެވެ. އަވަހަށް ފުރައިގެން ދާންވީއެވެ. މާލޭގައި ހުންނާނެ އެހެން ގެއެއް ބައްޕަވާނީ ހަމަޖައްސާފައެވެ." އެހެން ވިދާޅުވެ 1976 ވަނަ އަހަރު މާލެ ގެންނަވައި ބެހެއްޓެވީ ގ. ކަންޒުދިށުގޭގައި ނ.ތ އަޙްމަދު ދީދީގެ ދެކަނބަލުންގެ އަރިހުގައެވެ.
އެފަހަރު އެންމެ ފުރަތަމަ އިނގިރޭސި މީޑިއަަމަށް ކިޔަވައިދޭ ސްކޫލަކަށް ވެންނެވޭގޮތް ނުވެގެން ވަންނަވަން ޖެހިވަޑައިގަތީ އަމިއްލަ ފަރާތަކުން ހިންގެވި ޢަރަބި މީޑިއަމަށް ކިޔަވައިދޭ ތޮއިބާ ސްކޫލަށެވެ. 1978 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުން އެ ސްކޫލް އުވާލެއްވިއެވެ. އެ ސްކޫލުގެ ދަރިވަރުންނަށް އިމްތިހާނެއް ދެއްވައި ފާސްވި ދަރިވަރުން ސަރުކާރުގެ ސްކޫލު ތަކަށް ބަދަލުކުރެއްވިއެވެ. ގްރޭޑް 5 އަށް ބަދަލުވާ އިމްތިހާނުން ފާސްވެގެން ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު މާލޭގައި ހުރި އެންމެ ފަޚުރުވެރި އަދި އެންމެ ގިނަ ދުވަސްވީ އެއް ސްކޫލު ކަމަށްވާ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލަށް ވަދެވަޑައިގަތެވެ. 1977 ވަނަ އަހަރު ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރުގެ ބައްޕަ ނިޔާވުމުން ތަޢުލީމުގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓަވައި ކިޔަވައިދެއްވުމުގެ ޒިންމާ އުފުއްލެވީ ނ.ތ އަޙްމަދު ދީދީ އެވެ. ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ޖީސީއީ އޯލެވެލް އިމްތިހާނު ހެއްދެވީ 1984 ވަނަ އަހަރުއެވެ.
މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލްގައި ހޭދަކުރެއްވި މުއްދަތުގައި ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރަކީ އަދަބީ ހަރަކާތްތަކުގައާއި އެހެނިހެން ހަރަކާތްތަކުގައި ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވުނު ދަރިވަރެކެވެ. ކެޑޭޓާއި ދިވެހި އަދަބީ ޖަމްޢިއްޔާ އެކުވެރިންގެ ގުޅުމުގައި އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެއްވިއެވެ. ޑެޕިއުޓީ ހެޑް ޕްރިފެކްޓްކަމާއި ކްލާސް މޮނީޓަރކަން ކުރެއްވިއެވެ.
=ސްކޫލު ދައުރަށްފަހު= ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ވަރަށް ކުޑައިރުއްސުރެ ދެކިވަޑައިގެންނެވި ހުވަފެންފުޅެއް އޮތެވެ. އެއީ މާލެއިން ކިޔަވާ ވިދާޅުވެގެން ރަށަށް ވަޑައިގެން ހެޑްމާސްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ރަށުގައި ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމެވެ. އެހެންކަމުން ސްކޫލް ނިމުމާއެކު އެދާއިރާއިން ކުރިއަށް ދިއުމުގެ ޢަޒުމުގައި މުދައްރިސުން ތަމްރީނުކުރާ ކޯހުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެކަަމަކު ތިން މަސް ވެސް ނުވަނީސް ސިފައިންގެ ޚިދުމަތަށް ގެންނެވީއެވެ. އެންމެ ކުޑައިރުއްސުރެ ދެކެމުން ދިޔަ ހުވަފެނުގައި ހަގީގީ ކުލަ ނުޖެހި އަސްކަރީ ފަހުލަވާނަކަށް ބަދަލުވެ ޤައުމުގެ ދިފާޢުގައި ނުކުމެވަޑައިގަންނަވަން މަޖުބޫރުވީއެެވެ.
=ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅުން=
ތަޢުލީމީ ޒުވާނުން އަސްކަރީ ޚިދުމަތަށް ގެންނެވުމަށް ސަރުކާރުން ގެންގުޅުއްވި ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތަށް މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލުން 1984 ވަނަ އަހަރު ޖީސީއީ އޯލެވެލް ނިންމި ކުދިން ވެސް ސިފައިންގެ ޚިދުމަތަށް ގެންނެވިއެވެ. ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރަށް ވެއްދެވީ ލާންސް ކޯޕްރަލް ރޭންުކުގައި، 1984 ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗުމަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހުއެވެ، ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ގޮތުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޚިދުމަތް ކުރަން ޖެހިވަޑައިގަތީ އެމްއެންޑީއެފް ކޯސްޓްގާޑުގައި ކަލާސީއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
=ފުރިހަމަ ކުރެއްވި ކޯސްތަކާއި ތަމްރީނުތައް=
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައިވާ ކޯސްތަކުގެ ތެރޭގައި ޗައިނާއިން 1989 ވަނަ އަހަރު ފުރިހަމަ ކުރެއްވި މެރިޓައިމް ސާރޗް އެންޑް ރެސްކިޔު ކޯސް
1990 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާގައި ފުރިހަމަ ކުރެއްވި އެންސީއޯ ކޭޑަރ ތަމްރީނު ކޯސް
1991 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސިވިލާތުން ފުރިހަމަ ކުރެއްވި އޮއިލް ސްލިޕް އެންޑް ކްލިއަރަންސް ކޯސް
1992 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ބްރިޓޭނިއާ ރޯޔަލް ނޭވަލް ކޮލެޖުން ފުރިހަމަ ކުރެއްވި އިންޓަރނޭޝަނަލް މިޑްޝިޕްމަންސް ކޯސް
1994 ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާނުން ފުރިހަމަ ކުރެއްވި ބޭސިކް ސްޓާފް ކޯސް
1995 ވަނަ އަހަރު އޮސްޓްރޭލިއާއިން ފުރިހަމަ ކުރެއްވި އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރ ސާރޗް އެންޑް ރެސްކިޔު ކޯސް
2000 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާއިން ފުރިހަމަ ކުރެއްވި ނޭވަލް ސްޓާފް ކޮލެޖް ފޮރ އިންޓަރނޭޝަނަލް އޮފިސަރސް ކޯސް
2014 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ޔުނިވަރސިޓީގައި ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ދާއިރާއިން މާސްޓަރސް ހާސިލުކުރައްވާފައިވާ ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ވަނީ ރާއްޖެއާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ބާއްވާފައިވާ ތަފާތު ގިނަ ސެމިނަރތަކާއި ވޯކްޝޮޕްތަކާއި ބައްދަލުވުންތަކުގައި ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާ ތަމްސީލުކޮށް ދެއްވާފައިވެއެވެ.
=ޚާއްޞަ ޚިދުމަތްތައް=
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާގައި ޚިދުމަތް ކުރެއްވި ދިގު މުއްދަތުގައި އެންމެ ގިނަ ދުވަހު ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައިވަނީ އެމްއެންޑީއެފް ކޯސްޓްގާޑުގައެވެ. ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާގައި މިއަދު މިދެކޭ ކޯސްޓްގާޑުގެ ޚިދުމަތް ތަރައްޤީވެ ފުޅާވެގެން ދިއުމުގައި، ޚާއްޞަކޮށް އިންސާނީ ވަސީލަތް ތަރައްޤީކޮށް ކުރިއެރުވުމުގައި ކޯސްޓްގާޑުގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމުގައާއި ޑެޕިއުޓީ ޑިރެކްޓަރގެ މަޤާމުގައި އަދި ކޯސްޓްގާޑުގެ ކޮމަޑާންޓުގެ ހައިސިއްޔަތުން ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ކުރައްވާފައިވާ އަގުހުރި މަސައްކަތްތައް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. އެމްއެންޑީއެފް ކޯސްޓްގާޑުގައި އަދާކުރެއްވި އިސް މަޤާމުތަކުގެ އިތުރުން އެމްއެންޑީއެފް ސެންޓްރަލް އޭރިއާގެ ކޮމާންޑަރުކަމާއި، ސިފައިންގެ އެކުވެރި ކުންފުންޏާއި ސިފައިންގެ ކޯޕަރޭޓިވްގެ މެނޭޖްމަންޓް ކޮމެޓީގެ ޗެއަރމަންކަމާއި، ޓްރޭނިންގ ރިސަރޗް އެންޑް އިވެލުއޭޝަން ކޮމެޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ދިވެހި ސިފައިންގެ ކުލަބުގެ ހިންގާ ކޮމެޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ކައްދޫ އެއަރޕޯޓް ކޮމްޕެނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރކަމާއި، އެމްއެންޑީއެފްގެ ޗީފް ސްޕޯކްސްޕާސަންކަން ހިމެނެއެވެ. ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު މިހާރު އަދާކުރައްވަމުން ގެންދަވާ އެޕޮއިންޓްމަންޓްތަކުގެ ތެރޭގައި ކައުންޓަރ ޓެރަރިޒަމް ސެންޓަރުގެ ޑައިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްކަމާއި އެމްއެންޑީއެފް ލަފާދޭ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމާއި، އެމްއެންޑީއެފް ޕްރޮމޯޝަން ބޯޑުގެ ވައިސް ޗެއަރމަންކަމާއި، އެމްއެންޑީއެފް ގްރީވަންސް ބޯޑުގެ ޗެއަރމަންކަމާއި، އެމްއެންޑީއެފްގައި އުފައްދަވާފައިވާ ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރުމާއި ގޯނާ ކުރުން ހުއްޓުވާ ކޮމެޓީގެ ޗެއަރމަންކަން ހިމެނެއެވެ. ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާއަށާއި ދިވެހި ޤައުމަށް ކޮށްދެއްވި ޚާއްޞަ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި 1988 ނޮވެންބަރު 3ވަނަ ދުވަހު ކުރިމަތިވި ނުރައްކާތެރި ޢުދުވާނީ ޙަމަލާއާ ގުޅިގެން އަމިއްލަ ފުރާނައަށް ބެލުމެއްނެތި ޤައުމަށްޓަކައި ކުރެއްވި އަގުހުރި ޚިދުމަތް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަދި 2004 ޑިސެންބަރު 26 ވަނަ ދުވަހު ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ސުނާމީ ކާރިސާއާ ގުޅިގެން ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާއިން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ޚާއްޞަ އޮޕަރޭޝަންގައި ޢަމަލީ ގޮތުން ވަރަށް އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެއްވިއެވެ. އަދި ކައުންޓަރ ޓެރަރިޒަމް ސެންޓަރުގެ ޑައިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމުގައި ހުންނަވައިގެން އެ ދާއިރާއިން ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތާ އެއްގޮތަށް ބޭރުގެ ޤައުމުތަކާ ގުޅުން ބަދަހިކުރައްވައި، ކަމާބެހޭ ދިރާސާތައް ހައްދަވައި، ޢަމަލީ ގޮތުން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ އަގުހުރި މިންނަތް މަސައްކަތްތައް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
=ޚިދުމަތުގެ ޝަރަފުގެ ނިޝާންތައް=
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާގައި ކުރައްވާފައިވާ އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތާއި ހޯއްދަވާފައިވާ ކާމިޔާބީތައް އަދި ސާބިތުކޮށްދެއްވާފައިވާ ހަރުދަނާ އަސްކަރީ އަދަބު އަޚްލާޤުގެ ސަބަބުން ޝަރަފުގެ ނިޝާނުގެ ގޮތުގައި 11 މެޑެއްޔާއި 11 ކުލައެއް ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. މިގޮތުން ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ މެޑެލި ތަކަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މެޑެލި، މަތިވެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑެލި، ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ މެޑެލި، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑެލި، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑެލި، އަޚްލާޤީ މެޑެލި، 3 ނޮވެންބަރުގެ މެޑެލި، ސައްތައިގެ މެޑެލި، 17 ވަނަ ސާކު ސަމިޓް މެޑެލި، މިނިވަން 50ގެ މެޑެލި އަދި ޖުމްހޫރީ 50ގެ މެޑެއްޔެވެ. ޝަރަފުގެ ނިޝާނުގެ ކުލައިގެ ގޮތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުލަ، ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރުމުގެ ކުލަ، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ ކުލަ، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ ކުލަ، ކާމިޔާބުގެ ކުލަ، ހުނަރުވެރިކަމުގެ ކުލަ، ޚާއްޞަ ޚިދުމަތުގެ ކުލަ 2 ވަނަ ފަހަރަށް، އަޚްލާޤީ ކުލަ ދެވަނަ ފަހަރަށް އަދި ހިތްވަރުގަދަކަމުގެ ކުލަ ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ.
ދިވެހި ދައުލަތަށް 30 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނަށް ދިވެހި ދައުލަތުން 2021 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު 11 ވަނަ ދުވަހު ދެއްވި ޝަރަފުވެރި އިނާމު ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާގައި 37 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ކުރެއްވި ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަންކުރައްވައި ދިވެހި ދައުލަތުން ރައީސުލްޖުްމޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިހު ވަނީ ދެއްވާފައެވެ.
=ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ކުރެއްވުން=
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ކުރެއްވީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުމުރުން 60 އަހަރު ފުރިހަމަވެގެން 2021 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެންބަރު މަހުގެ 9 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެކަމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުގެ އިންޓަރގްރޭޓެޑް ހެޑްކްއޯޓާރޒްގައި ބޭއްވި ޚާއްޞަ ރަސްމިއްޔާތު ޝަރަފުވެރިކޮށް ދެއްވީ މިނިސްޓަރ އޮފް ޑިފެންސް އަލްއުސްތާޛާ މާރިޔާ އަޙްމަދު ދީދީއެވެ. ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ޝަފަރުވެރިކަމާއެކު ރިޓަޔަރ ކުރެއްވުމުން ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރުގެ ނަން ބޭނުންކުރައްވާއިރު "ރިޓަޔަރޑް" މި ލަޤަބު ބޭނުންކުރެވޭނެއެވެ.
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޒަކަރިއްޔާ މަންޞޫރު ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ކުރެއްވި ދުވަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙުވަނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސްގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް ނޭޝަނަލް ކައުންޓަރ ޓެރަރިޒަމްގެ މަޤާމަށް ހަމަޖައްސަވާފައެވެ.
މުޅިން ހޭނެއްތުން
މުޅިން ހޭނެއްތުން އަކީ އައްސިކުރުން ނުވަތަ ހޭނެއްތުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. ލޭހޮޅިތަކުގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލެވޭ އިންޖެކްޝަނާއި، އަދި ހޭނައްތާ މެޝިން ބޭނުންކޮށްގެން ފުއްޕާމޭގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލެވޭ ހޭނެތޭ ފަދަ ވައިގެ ސަބަބުން ބަލިމީހާ މުޅިން ޚަބަރު ހުސްވެ ނިދޭގޮތްވެއެވެ. އަދި މިބޭސްތަކުގެ އަސަރު ދެމިހުރިހާ ހިނދަކު ބަލިމީހާ އޮންނާނީ، ނޭވާލެއްވުން، ހިތުގެ ވިންދު ބެލުން، ލޭގެ ޕްރެޝަރު ބެލުމަށްޓަކައި ޚާއްޞަ މެޝިންތަކާއި ގުޅާފައެވެ. ހޭނެއްތުނީ އޮޕަރޭޝަން ކުރަންކަމަށްވާނަމަ، އޮޕަރޭޝަން ނިމެންދެން، ބަލިމީހާގެ ޙާލަތު، ހޭނައްތާ ޑޮކްޓަރ އަދި ނަރުހުންދާނީ ބަލަމުންނެވެ. އޮޕަރޭޝަން ނިމުމުން ހޭލެއްވުމަށްޓަކައި، ތަފާތު ބޭސްތައް އިންޖެކްޝަންގެ ސިފައިގައި ދެވެއެވެ. ވުމާއެކު އިރުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބަލިމީހާ ހޭވެރިކަންވެ، އަމިއްލައަށް ނޭވާލާން ފަށައެވެ. ނަތީޖާއެެއްގެ ގޮތުން ނޭވާލެއްވުމަށްޓަކައި ގުޅާފައިވާ މެޝިން ބަލިމީހާ އާއި ވަކިކޮށްލެވެއެވެ. އޭގެ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކަށް ފަހު، ބަލިމީހާ ހޭވެރިކަންވެ، މަޑުމަޑުން ވާހަކަ ދައްކައި، އާދައިގެ ހާލަތަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. އަދި ހޭނެއްތުމަށްޓަކައި ދެވުނު ބޭހުގެ އަސަރު އިސާހިތަކު ފިލައިދެއެވެ. ވުމާއެކު ހޭނެއްތުމަކީ ބަލިމީހާގެ ޞިއްޙަތު ތަންދޭނަމަ ކިތައްމެ ގިނައިން ވެސް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. އެކަން ނުކުރުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި މިންގަނޑަކީ ބަލިމީހާގެ ޞިއްޙީ ހާލަތެވެ. މިކަން ކަނޑައަޅައި އިރުޝާދުދޭ ފަރާތަކީ ހޭނައްތާ ޑޮކްޓަރު އެވެ.
ފިހުން
ފިހުން ނުވަތަ އެދުން އަކީ އަލިފާނުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކުން ހަށިގަނޑުގެ ބައެއް ނުވަތަ ތަނެއް ފިހުން ނުވަތަ އަދައިގެން ދިއުމެވެ. އަލިފާނުގެ އިތުރުން، އެހެނިހެން ހޫނު ތަކެތި، ފިނި، އަލި، ރޭޑިއޭޝަން، ކަރަންޓް ނުވަތަ ކެމިކަލްގެ ސަބަބުން ވެސް އަނދައިގެން ހިގައިދާނެއެވެ.
އަވަސްފަރުވާ
ހޮސްޕިޓަލާއި ހަމައަށް ދެވެންދެން ގިނައިރު ނަގާނަމަ:-
ޞިއްޙީ ފަރުވާދޭ ތަނަކަށް ގެންދަންޖެހޭ ހާލަތްތައް
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ހޭނެއްތުން
ހޭނެއްތުން ނުވަތަ އައްސިކުރުން އަކީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ކުރެވޭ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ބޮޑެތި އޮޕަރޭޝަންތައް ކުރުމުގެ ކުރިން ބަލިމީހާ ހޭނައްތަން ޖެހެއެވެ. އިގިރޭސި ބަހުގެ ބޭނުންކުރެވޭ އެނެސްތީޒިއާ އަށް ދިވެހިބަހުން ބޭނުންކުރާ ބަހަކީ ހޭނެއްތުން އެވެ. ނުވަތަ އައްސިކުރުމެވެ. އެނެސްތެޓިސްޓް އަކީ ހޭނައްތާ ޑޮކްޓަރެވެ. އެނެސްތެޓިސްޓެއްގެ ހަމައެކަނި މަސައްކަތަކީ ހޭނެއްތުމެއްވެސް ނޫނެވެ. އެނެސްތީޒިއާ އަކީ އޮޕަރޭޝަންކުރާއިރާއި، އަދި އެނޫންވެސް ޙާލަތްތަކުގައި މުޅި މީހާގެ ހަށިގަނޑުން ނުވަތަ ހުރިހާ ހިސާބަކުން އިހްސާސްތައް ކަނޑާލުމެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ތަދާއި އަދި އެނޫންވެސް އިހްސާސްތައް ހިމެނެއެވެ. އެނެސްތީޒިއާ ގެ 3 ވައްތަރެއް ހިމެނެއެވެ.
އޮޕަރޭޝަންކުރާތަން އައްސިކޮށްލުން
އޮޕަރޭޝަންކުރާތަން އައްސިކޮށްލުން އަކީ އައްސިކުރުން ނުވަތަ ހޭނެއްތުން ގެ ވައްތަރެކެވެ. ދޮސްގަނެފައިވާ މުލިހި ފަޅާލުން، ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގެ ތަނެއްގައިވާ ސަރުބީ ގުޅައެއް ނެގުން، ފަދަ ކުޑަކުޑަ އޮޕަރޭޝަން ތަކުގައި ބޭނުންކުރަނީ މިވައްތަރުގެ އައްސިކުރުމެވެ. އޮޕަރޭޝަންކުރާ ތަނުގެ ވަށައިގެން ކުޑަ ސަރަހައްދަކަށް އައްސިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އިންޖެކްޝަން ޖަހައި ، ތަދާއި، ފިނި ހޫނު އަދި މިނޫންވެސް އިހްސާސްތައް އެތަނުން ކަނޑުވާލެވެއެވެ. 2 ގަޑިއިރެއްހާއިރު ވަންދެން މިއައްސިކުރުމުގެ އަސަރު ދެމިހުރެއެވެ.
ހަށިގަނޑުން ބައެއް އައްސިކޮށްލުން
ހަށިގަނޑުން ބައެއް އައްސިކޮށްލުން އަކީ ހަށިގަނޑުން ބައެއް ނުވަތަ ވަކި ގުނަވަނެއް އައްސިކޮށްލުން އެވެ. މިއީ އައްސިކޮށް ނޭތެއްމުގައި ވަރަށް ގިނައިން ބޭނުންކުރެވޭ ވައްތަރެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި:-
މިވައްތަރުގެ އައްސިކޮށްލުން ބޭނުންކުރެވޭ ބައެއް ހާލަތްތައް
އީސާ ޝަރީފް
އިސާ ޝަރީފް އަކީ ކުރީގެ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. ލަވަލިޔުންތެރި އެކެވެ. ލަވަކިޔުންތެރި އެކެވެ. ކުރެހުންތެރި އެކެވެ. ވާހަކަ ލިޔުންތެރިއެކެވެ. ސްކްރީންޕްލޭ ލިޔުންތެރި އެކެވެ. ޑައިރެކްޓަރެކެވެ. އަދި ކެމެރާމަނެކެވެ.
ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ޑެންގީ ހެމޮރޭޖިކް ހުން
ޑެންގީ ހެމޮރޭޖިކް ހުން އަކީ ޑެންގީ ހުން ގެ ނުރައްކާތެރި ވައްތަރެވެ. މިއީ ޑެންގީ ހުން ޖެހުމުން ލޭނާރު ފަޅައިގެންދާ ވައްތަރު ނުވަތަ ޑެންގީ ހުން ޖެހުމުން ލޭފާއްދާ ވައްތަރު އެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ ޑެންގީ ހުން ޖެހުމުން ލޭނާރުތައް ފަޅައިގެން ގޮސް ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކުން ލޭއަންނަ ވައްތަރެވެ.
ލޭނާރު ފަޅައިގެން ގޮސް ލޭއަންނަ ވައްތަރުގެ ޑެންގީ ހުމުގެ އަލާމާތްތައް އަދި ޝޮކް •	ޑެންގީ ހުމުގެ ޢަލާމާތްތަކާއި އެއްވައްތަރުގެ ޢަލާމާތްތައް ފެނުން •	މެދު ނުކެނޑި ބޮޑަށް ބަނޑުގައި ރިއްސުން •	ހަމުގެ ކުލަ ފަނޑުވެ ދޮން ފޫޑު ކުލައެއް ޖެހުން •	ނޭފަތުން ލޭއައުން، އަނގައިން ލޭއައުން، ހިރުގަނޑުން ލޭއައުން، ނޫފައިގެންފައި ހުންނަ ފާޑުގެ ތަންތަން ހަންގަނޑުން ފެންނަށް ފެށުން •	ލެޔާއި އެކު ނުވަތަ ލެޔާއި ނުލައި ގިނައިން ހޮނޑުލެވުން •	ގައިގެ ވަރުދެރަވެ، ނިދި އަޔަސް ނުނިދޭގޮތްވުން •	އަބަދު ރޮވުން •	ބޮޑަށް ފެންބޮވުން ( އަނގަ ހުންނާނީ ހިކިފައެވެ ) •	ވަރަށް ބަލިބަލިކޮށް ނަމަވެސް އަވަހަށް ވިންދު ޖެހުން •	ނޭވާލާން ދަތިވުން •	ހޭނެތުން
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ބޮލުގެ އެއްފަޅީގައި ރިހުން
ބޮލުގެ އެއްފަޅީގައި ރިހުން އަކީ ބޮލުގައި ރިހުން ކުރިމަތިކުރުވާ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް އާއި ގުޅުންހުރި ބައްޔެކެވެ. ބޮލުގައި އެއްފަޅީގައި ރިހުން ހުރިނަމަ އެއާއެކު ފެނިދާނެ އެހެނިހެން އަލާމާތްތަކެއް ވެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި، ބޮލުގައި ރިހުން ގެ އިތުރުން، މޭނުބައިކުރުން، ހޮނޑުލުން، އައްޔަށް ތަޙައްމަލު ނުކުރެވުން، އަޑުން ގަދަވުމުން އުދަގޫވުން، ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޑެންގީ ވައިރަސް
ޑެންގީ ވައިރަސް އަކީ ފްލެވިވިރިޑޭ ޢާއިލާ އަށް ނިސްބަތްވާ އާރް.އެން.އޭ ވައިރަހެކެވެ. ޖަޕަނީސް އެންކެފަލައިޓިސް، ހުޅަނގު ނީލަކޯރު ހުން، އަދި ރީނދޫ ހުން އަކީ ވެސް މިއާއިލާގެ ވައިރަސް ތަކުން ޖެހޭ ބަލިތަކެވެ.
ޑެންގީ ޖައްސާ 4 ވައިރަހުންކުރެ ކޮންމެ ވައިރަހަކުންމެ، ހުމުގެ ނުރައްކާތެރި ބާވަތްކަމަށްވާ ޑެންގީ ހެމޮރޭޖިކް ހުން، އަދި ޑެންގީ ޝޮކް ސިންޑްރޯމް ޖެހިދާނެއެވެ. ދެވަނަ ފަހަރަށް ވައިރަސް ވާޞިލްވާ 16 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނަށް ގާތީ ޑެންގީ ހެމޮރޭޖިކް ހުން ޖެހުމެވެ. ނަމަވެސް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޑެންގީ ޖެހޭ 1 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނާއި، ޑެންގީ ވައިރަސް 1 އަދި 3 ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޖެހޭ ކުދިންނަށް ޑެންގީ ހެމޮރޭޖިކް ހުން، އަދި ޑެންގީ ޝޮކް ސިންޑްރޯމް ޖެހިދާނެއެވެ.
ޑެންގީ ވައިރަސް ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވުމުން އެމީހަކަށް ޖެހޭނީ ޑެންގީގެ ކޮން ބާވަތެއް ކަމެއް އަދި ދެނެގަނެވޭނެ ގޮތެއް ހޯދިފައެއް ނެތެވެ. އާދައިގެ ޑެންގީ ހުން ޑެންގީ ހިމޮރޭޖިކް ހުން އަށް ބަދަލުވެގެން ނުދާނެކަމަށް ޑެންގީގެ ބައެއް ތަޖުރިބާކާރުން ބުނެއެވެ. ނަމަވެސް ޑެންގީ ހިމޮރޭޖިކް ހުމަށް ބޭނުންވާ ފަރުވާ ނުލިބިއްޖެނަމަ ޑެންގީ ޝޮކް ސިންޑްރޯމް އަށް ބަދަލުވެގެން ހިގައިދާނެ ކަމަށް ބުނެއެވެ.
ފާތިމަތު އާޒިފާ
ފާތިމަތު އާޒިފާ އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރި އެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ފިލްމް ތަކާއި ޑްރާމާތަކުން ފެނިގެން ގޮސްފައެވެ. ފުރަތަމަ ފެނިގެން ގޮސްފައިވަނީ ގްރޭޑް 4 ގައި ކިޔަވަން އުޅުނު އިރު ޔޫސޭގެ ދިރިއުޅުމަކީ މިއީބާ އިންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ދެން ފެނިގެންދިޔައީ އުމުރުން 18 އަހަރުގައި 2007 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް ޔޫސޭގެ ދިރިއުޅުމަކީ މިއީބާގެ އެޕިސޯޑް އަކުންނެވެ.
ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާތައް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ޢަބުދުﷲ ނަޒީރު
ޑރ ޢަބުދުﷲ ނަޒީރު އަކީ ޑރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ފަރާތެކެވެ. މިހާރު ހުނެންވީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ނައިބެއްގެ މަގާމް ގައެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އާމިނަތު ޝާފިޔާ
ޑރ އާމިނަތު ޝާފިޔާ އަކީ ޑރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ފަރާތެކެވެ. މިހާރު ހުނެންވީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ނައިބެއްގެ މަގާމް ގައެވެ.
ކާޑު ބަލި
ކާޑު ބަލި އަކީ ކާންނުލިބުމުގެ ސަބަބުން މާބޮޑަށް ހިކި، ދެރަވެ އަތްފަޔާއި، މޫނާއި ބަނޑު ފޮއްސިވާ ވުމެވެ. ކާޑު ބަލި ޖެހުމުން ފުރަމޭ ގައި ސަރުބީ ޖަމާވެ ބޮޑުވާގޮތް ވެއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި މިއީ ޕްރޮޓީން ކާނާގައި ހިމެނޭ މިންވަރު މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ފަގީރު ގައުމު ތަކުގައި ކާޑު ބައްޔަކީ ވަރަށް އާންމު ބައްޔެކެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަ ކުޑަކުދިން މިބަލީގައި މަރުވެދާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ގަމު ލޯމާފާނު
ގަމު ލޯމާފާނު އަކީ މީލާދީން 12 ވަނަ ގަރުނުގައި ބޭނުންކުރެވުނު ލޯމާފާނެކެވެ. މިލޯމާފާނު ލިޔެފައި އޮތީ ދިވެހި އެވޭލާ އަކުރުންނެވެ. މިލޯމާފާނުގައި ހުރީ ދީނީ ނަޞޭހަތް ތަކެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހި ތާރީޚް ޤިސްމު:ގަން (ލ. އަތޮޅު) ޤިސްމު:(ލ. އަތޮޅު)
ޢަޤީދާ
އިސްލާމީ ޢަޤީދާ
28 ސެޕްޓެމްބަރު 2011 ޢަޤީދާއާއި ފިރުޤާތައް, މުހިއްމު ލިޔުންތައް އައްޝައިޚު ޝަފީޢު ޢަބްދުﷲ
އިސްލާމީ ޢަޤީދާއަކީ އެއަށްޓަކައި މާތް ﷲ ރަސޫލު ބޭކަލުން ފޮނުއްވައި، ފޮތްތައް ބާވައިލައްވައި، މުޅި ޚަލްޤުތަކުންގެ މައްޗަށް އެ ވާޖިބު ކުރެއްވި ޢަޤީދާއެވެ.
(وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ. مَا أُرِيدُ مِنْهُم مِّن رِّزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَن يُطْعِمُونِ)
މާނައީ: ” ތިމަން ﷲއަށް އަޅުކަންކުރުމަށް މެނުވީ، ތިމަން ﷲ ޖިންނީންނާއި، އިންސީން ނަހައްދަވަމެވެ. އެއުރެންގެ ކިބަޔަކުން ތިމަން ﷲ ރިޒްޤަކަށް އެދިވޮޑިއެއް ނުގަންނަވަމެވެ. އަދި ކާންދިނުމަކަށްވެސް އެދިވޮޑިއެއް ނުގަންނަވަމެވެ.” (އައްޛާރިޔާތު:56-57)
(وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ)
މާނައީ: “އެފަރާތަށް މެނުވީ، ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަން ނުކުޅައުމަށް ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރައްބު ކަނޑައަޅުއްވައި އެންގެވިއެވެ.” (އަލްއިސްރާ: 23)
(وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ)
މާނައީ: ” ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަން ﷲ ކޮންމެ އުއްމަތަކަށްމެ ރަސޫލަކު ފޮނުއްވީމެވެ. އެއީ، اللَّه އަށް އަޅުކަންކުރުމަށާއި، ބުދުތަކާ ދުރުހެލިވުމަށް އެންގެވުމަށެވެ.” (އައްނަޙްލު:36)
އެހެންކަމުން، ކޮންމެ ރަސޫލު ބޭކަލަކުވެސް ގޮވައިލެއްވީ މި ޢަޤީދާއަށެވެ. އަދި ހުރިހާ އިލާހީ ފޮތްތަކެއް ބާވައިލެއްވުނީވެސް، މި ޢަޤީދާ ބަޔާންކޮށްދިނުމާއި، ތަފްޞީލުކޮށްދިނުމުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި އެފޮތްތަކުގައި މި ޢަޤީދާއާ ފުށުއަރާ ބާޠިލު ގޮތްތަކުން ސަލާމަތްވެ ރައްކައުތެރިވާނެ ހުރިހާ ގޮތެއްވެސް ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި އެ ޢަޤީދާއަށް އުނިކަން އަންނާނެ ހުރިހާ ކަމެއްގެ ޚަބަރުވެސް ދެއްވާފައިވެއެވެ. އަދި ކޮންމެ މުކައްލަފަކަށް ވަނީ މި ޢަޤީދާއަށް ފުރިހަމައަށް ބޯލަބައި ކިޔަމަންތެރިވުމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައެވެ.
އެހެންކަމުން، މި ޢަޤީދާ ހޯދައި ދަނެގަތުމަކީ އިންސީންނާއި ޖިންނީންގެ މައްޗަށްވާ އެންމެ ބޮޑު ވާޖިބެވެ. ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ކާމިޔާބު ލިބުން އޮތީ މި ޢަޤީދާ ސީދާ ކުރުމުގެ މައްޗަށެވެ. ހުރިހައި ކަމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން އަދި ކިޔަވައި ދަސްކުރުމުގެ ކުރިން މި ޢަޤީދާ ދަނެގަތުމަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ ވާޖިބެވެ.
(فَمَن يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِن بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىٰ لَا انفِصَامَ لَهَا ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ)
މާނައީ: ” ފަހެ، ޝައިޠާނާޔަށް ކާފިރުވެ ﷲ އަށް އީމާންވާމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެމީހާ، އެންމެ ވަރުގަދަ ޢަޤީދާގައި ހިފަހައްޓައިފިކަން ކަށަވަރެވެ. ނެތި ދިޔުމެއް އެޔަކަށް ނުވެއެވެ. اللَّه އީ، މޮޅަށް އައްސަވާވޮޑިގެންވާ، މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ފަރާތެވެ.” (ބަޤަރާ: 256)
ޕަލްސް ޕްރެޝަރު
ޕަލްސް ޕްރެޝަރު އަކީ ލޭގެ ސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އާއި ، ޑަޔަސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އާއި ދެމެދުގައި ހުންނަ ތަފާތެވެ. އާންމުކޮށް ބަލާ އުޞޫލުން ލޭގެ ޕްރެޝަރު ބަލާލުމަށްފަހު ފަސޭހަކަމާއެކު ޕަލްސް ޕްރެޝަރ ދެނެގަނެވިދާނެއެވެ.
ޢަޤީދާ
އިސްވެދިޔަ އާޔަތުން ސާފުކޮށް އެނގޭ ގޮތުގައި މި ޢަޤީދާއިން އަތް ދޫވެއްޖެމީހަކު، ދެން ހިފަހައްޓައިގެން ހުންނާނީ ޝައްކާއި ބާޠިލުގައި ކަމެވެ. އެހެނީ، ޙައްޤަށްފަހު ދެން ވަނީ މަގުފުރެދުން ނޫން ކޮންއެއްޗެއްތޯއެވެ؟
ޕަލްސް ޕްރެޝަރު
ޕަލްސް ޕްރެޝަރު 20 މިލިމީޓަރ މާކަރީ އަށްވުރެ ދަށްވުމަކީ ވެސް ކުދި ލޭހޮޅިތަކުގައި ހުންނަ ލެއިން ފެނުގެ ބައި ނުވަތަ ޕްލާޒްމާ ބޭރުވާން ފެއްޓުމުން ފެންނަ އަލާމާ ތެކެވެ.
ޕަލްސް ޕްރެޝަރު ބަލާނެގޮތް
ޕަލްސް ޕްރެޝަރު ބެލުމަށް ހަދާނެ ގޮތަކީ ސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އިން ޑަޔަސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު ކަނޑާލާނީ އެވެ. މިސާލަކަށް ސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އަކީ 120 ކަމަށް ބަލަމާ ހިގާށެވެ. އަދި ޑަޔަސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އަކީ 80 ކަމަށް ބަލަމާ ހިގާށެވެ. އެހެން ކަމަށް ވާނަމަ 120 އިން 80 ކަނޑާލުމުން އަންނާނީ 20 އެވެ. މާނައަކީ އެމީހެއްގެ ޕަލްސް ޕްރެޝަރު އަކީ 20 މިލިމީޓަރު މާކަރީ އެވެ.
ޢަޤީދާ
އެހެންކަމުން، އަޅާގެ ޢަޤީދާއާ ރަސޫލު ބޭކަލުން ގެންނެވި އެއްޗެއްސާއި ބާވައިލެއްވުނު ފޮތްތަކުގައި ވާ ކަންތަކާ ސީދާ ވެއްޖެނަމަ، އަޅާގެ ޢަޤީދާއަކީ ތެދު ޢަޤީދާއެކެވެ. ސާފު ޢަޤީދާއެކެވެ. އެއީ މާތް ﷲ ގެ ޢަޛާބުން ނަޖާތު ލިބެނިވި ޢަޤީދާއެކެވެ. އަދި ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ދިންނެވުން ލިބެނިވި ޢަޤީދާއެކެވެ.
ނަމަވެސް، މިއާ ޚިލާފަށް ރަސޫލު ބޭކަލުން ގެންނެވި ކަންތަކާއި އިލާހީ ފޮތްތަކުގައި ބާވައިލެއްވުނު ޙަޤީޤަތްތަކަށް، އަޅާގެ ޢަޤީދާ ކަސިޔާރު ވެއްޖެނަމަ، އެއީ ބާޠިލު ޢަޤީދާއެކެވެ. އެ ޢަޤީދާގެ އަހުލުވެރިޔާއަށް މާތް ﷲ ގެ ޢަޛާބު ޙައްޤުވާ ފަދަ ޢަޤީދާއެކެވެ. އަދި ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތް އެ އަޅެއްގެ މައްޗަށް އަބާއްޖަވެރި ވެދާފަދަ ޢަޤީދާއެކެވެ.
އިސްލާމީ ޢަޤީދާގެ ޚަޞާއިޞުތައް:
ހ. ޞައްޙަ ސާފު ޢަޤީދާގެ ސަބަބުން އަޅާގެ ލެޔާއި މުދާ ޙުރުމަތްތެރިވުން.
މާތް ނަބިއްޔާ (ޞައްލަﷲ ޢަލަހި ވަސައްލަމް) ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. (أمرت أن أقاتل الناس حتى يقولوا: لا إله إلا الله ، فإذا قالوا؛ عصموا مني دماءهم وأموالهم إلا بحقها) [1] މާނައީ: ” ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ވަނީ މީސްތަކުން لا إله إلا الله ކިޔައިފުމަށް ދާންދެން އެބައިމީހުންނާ ހަނގުރާމަ ކުރުމަށް އަމުރުކުރެވިގެންނެވެ. އެބައިމީހުން އެކަލިމަ ކިޔައިފިނަމަ؛ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން އެބައިމީހުންގެ ލެޔާއި މުދާ ވަނީ ސަލާމަތް ވެގެންނެވެ. އެއީ އޭގައި (ހިފަންޖެހޭ) އެއްވެސް ޙައްޤެއް ނުވާހާ ހިނދަކުއެވެ.”
އަދިވެސް އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. (من قال: لا إله إلا الله ، و كفر بما يعبد من دون الله؛ حرم ماله ودمه، وحسابه على الله عز وجل)[2] މާނައީ: ” لا إله إلا الله ކިޔައި އަދި މާތް ﷲ ފިޔަވައި އަޅުކަން ވެވޭ އެއްޗެއްސަށް ކާފިރުވެއްޖެ މީހެއްގެ ލެޔާއި މުދަލަކީ ޙުރުމަތްތެރިވެގެންވާ އެއްޗެކެވެ. އަދި އެމީހެއްގެ ޙިސާބު ވަނީ މާތް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށެވެ.”
ށ. ޤިޔާމަތް ދުވަހު މާތް ﷲ ގެ ގަދަފަދަ ޢަޛާބުން ޞައްޙަ ޢަޤީދާގެ އަހުލުވެރީންނަށް ނަޖާތު ލިބުން.
ރަސޫލު ﷲ (ޞައްލަﷲ ޢަލަހި ވަސައްލަމް) ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. (من لقي الله لا يشرك به شيئا؛ دخل الجنة ، ومن لقيه يشرك به ؛ دخل النار)[3] މާނައީ: ” މާތް ﷲ އާ އެއްވެސް އެއްޗަކާ ޝިރުކު ނުކުރާ ހާލު އެއިލާހާ ބައްދަލުވެއްޖެ އަޅާ، ސުވަރުގެ ވަދެއްޖެއެވެ. އަދި ﷲއާ ޝިރުކު ކުރާ ހާލު، އެއިލާހާ ބައްދަލުވެއްޖެ އަޅާ، ނަރަކައަށް ވަދެއްޖެއެވެ.”
ނ. ޞައްޙަ ސާފު ޢަޤީދާގެ ސަބަބުން އަޅާގެ ކުށް ފާފަތައް ފުހެވިދެއެވެ.
މާތް ނަބިއްޔާ (ޞައްލަﷲ ޢަލަހި ވަސައްލަމް) ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. (قال الله تعالى : يا ابن آدم! إنّك لَو أَتَيتَنِي بِقُرَابِ الأَرضِ خَطاَياَ، ثُمَّ لَقِيتَنِي لاَ تُشْرِك بِيْ شَيئًا؛ لَأَتَيْتُكَ بِقُرَابِهَا مَغْفِرَة)[4] މާނައީ: ” މާތް ﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: އޭ އާދަމުގެ ދަރިޔާއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭ ބިން ފުރޭހައި ވަރަށް ފާފަތަކާއިގެން އައި ކަމުގައިވިޔަސް، ތިމަން ﷲ އާ އެއްވެސް އެއްޗަކާ ޝިރުކު ނުކުރާ ހާލު ތިމަން ﷲ އާ ބައްދަލުކޮށްފިނަމަ، ބިން ފުރޭހައި ވަރަށް ކަލޭއަށް ފުއްސަވާ ދެއްވާހުށީމެވެ.”
ރ. ޞައްޙަ ޢަޤީދާގެ ސަބަބުން އަޅާގެ ޢަމަލުތައް މާތް ﷲ ޤަބޫލުކުރައްވައެވެ.
މާތް ﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. (مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً ۖ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ)
މާނައީ: ” މުއުމިނަކު ކަމުގައިވާ ޙާލު، ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، ނުވަތަ އަންހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، ޞާލިޙު ޢަމަލެއް ކޮށްފިމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، އެމީހަކަށް ރަނގަޅު، ބާއްޖަވެރި ދިރިއުޅުމެއް، ތިމަން ﷲ ދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެން ޢަމަލުކޮށް އުޅުނު އެންމެ ހެޔޮގޮތުގެ ދަރުމައިން، އެއުރެންނަށް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޖަޒާ ދެއްވާހުށީމެވެ.” (ނަޙްލު: 97)
ފާސިދު ޢަޤީދާގެ ނޭދެވޭ ނަތީޖާ
ހ. ބާޠިލު ޢަޤީދާތަކުން އިންސާނާއަށް ހުރީ ކުރިން ބަޔާން ކުރި ގޮތާ މުޅިން ޚިލާފު ކަންތައްތަކެވެ. އެގޮތުން، އަޅާ ކުރާ ޢަމަލުތައް މާތް ﷲ ޤަބޫލު ނުކުރައްވައެވެ. އޭނާގެ ހުރިހައި ޢަމަލުތައް ބާޠިލު ވެދެއެވެ. އެހެނީ، މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވަނީ މިފަދައިންނެވެ.
(وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ)
މާނައީ: “ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނަށާއި، ކަލޭގެފާނުގެ ކުރީގެ ރަސޫލުންނަށް ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ކަލޭގެފާނު ޝިރުކު ކުރައްވައިފިނަމަ، ކަލޭގެފާނުގެ ޢަމަލުތައް ބާޠިލް ވެއްޖައީސްކަން ކަށަވަރެވެ. އަދި އޭރުން ކަލޭގެފާނު ވާހުށީ ގެއްލެނިވެގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިންކަން ކަށަވަރެވެ.” (ޒުމަރު: 65)
(وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُم مَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ)
މާނައީ : ” އެބޭކަލުންވެސް (اللَّه އަށް) ޝަރީކު ކުރެއްވިނަމަ، އެބޭކަލުން ކޮށްއުޅުއްވި ޢަމަލުތައް ބާޠިލު ވީހެވެ.” (އަލް-އަންޢާމް:88)
ށ. ފާސިދު ޢަޤީދާގެ ސަބަބުން ސުވަރުގެ އަޅާގެ މައްޗަށް ޙަރާމްވެދެއެވެ. އަދި މާތް ﷲ ގެ ފުއްސެވުންވެސް އޭނައަކަށް ނުލިބޭ ހުއްޓެވެ. އަދި ދާއިމަށް ނަރަކަޔަށް އެމީހަކު ހުށަހެޅިދެއެވެ.
(إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَاءُ ۚ وَمَن يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَىٰ إِثْمًا عَظِيمًا)
މާނައީ: ” ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އެއިލާހާ ޝަރީކު ކުރުމުގެ ފާފައެއް ނުފުއްސަވާނެތެވެ. އެނޫން ފާފަތައް، އެއިލާހު އިރާދަކުރައްވާ މީހަކަށް ފުއްސަވަތެވެ. އަދި، اللَّه އަށް ޝަރީކު ކުރާމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެމީހާ ބޮޑުވެގެންވާ ފާފައަކަށް އަރައިގެންފިކަން ކަށަވަރެވެ.” (ނިސާ: 48)
(إِنَّهُ مَن يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ ۖ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ)
މާނައީ: “ހަމަކަށަވަރުން اللَّه އަށް ޝަރީކު ކުރާ މީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އެމީހާގެ މައްޗަށް ސުވަރުގެ ޙަރާމް ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެމީހަކު އުޅޭނެތަނަކީ ނަރަކައެވެ. އަދި އަނިޔާވެރިންނަށް (އެބަހީ: ޝަރީކު ކުޅަ މީހުންނަށް) ނަޞްރު ދޭނޭ އެއްވެސް ބަޔަކު ނުވެއެވެ.” (މާއިދާ: 72)