cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
स्काइरक डटकम
आलोचनाअन
यसबाहेक, केही अमेरिकी पत्रिकाअनले सन् २००५ को फ्रान्स माइ भया नागरिक अशान्तिको विरोधि आन्दोलन माइ स्काइ ब्लगका प्रयोगकर्ताअनलाई जोड्न खिलाइ प्रयास गरेका थिए। तथापि, फ्रान्सेली राज्यका संस्थानअनले स्काइ रक ब्लगको प्रयोगलाई सूचित गर्दै कुनै औपचारिक गुनासो पेश गरेका थिएनन्।
सिमिलर वेब
नोभेम्बर २०१९ सम्म, सिमिलर वेबको तथ्याङ्कका अनुसार, यो विश्वव्यापी सर्वाधिक लोकप्रिय वेबसाइटअनको सूची माइ ६,७०८अौँ स्थान माइ रह्या छ भने चीन माइ यसको क्रम ३१५ रह्या छ जस माइ यैको उछाल दर ५१.०३% रह्या छ।
पृष्ठभूमि रे विवरण
यसको आधिकारिक ब्लग डिसेम्बर २००२ माइ, यैका संस्थापक पियरे बेलाङ्गरद्वारा स्थापना गरिया थ्यो। मे २००७ माइ, स्काई ब्लग ब्राण्डको विच्छेदन पछा स्काइ रक डटकम यक वास्तविक सामाजिक सञ्जाल सेवाको रूप माइ शुरू भया थ्यो। यस माइ ब्लग शृजना विकल्प माइ साथीअन, सन्देश, वार्ता रे प्रोफाइलअन जस्ता सञ्जाल सुविधाअन थपिया थिए।
अलेक्सा इण्टरनेट
नोभेम्बर २०१९ सम्म, अलेक्सा इण्टरनेटको तथ्याङ्कका अनुसार, यो विश्वव्यापी सर्वाधिक लोकप्रिय वेबसाइटअनको सूची माइ ५,५०४अौँ स्थान माइ रह्या छ भने भारत माइ यसको क्रम २७९ रह्या छ।
पृष्ठभूमि रे विवरण
सन् २००८ माइ स्काइ रक डटकम विश्व माइ सातौं झिक्क सामाजिक सञ्जाल थ्यो जस माइ २१ मिलियन भन्दा बढी आगन्तुक समावेश थिए।
नाटोर जिल्ला
नाटोर बङ्गलादेशा उत्तरी भागमी पड्ड्या यक जिल्ला हो। यै जिल्ला राजशाही विभाग अन्तर्गत पडन्छ।
भूगोल
नाटोर बङ्गलादेशा उत्तरी क्षेत्रमी पड्ड्या यक जिल्ला हो रे यै जिल्ला २४°२५' बठेइ २४°५८' उत्तर अक्षांश रे ८८°२३' बठेइ ८९°१०' पुर्व देशान्तरणमी अवस्थित छ। नाटोर जिल्लाले बङ्गलादेशा कुल क्षेत्रफल मध्ये १८९६.०५ वर्ग किलोमिटर अोगट्या छ। यै जिल्ला लाइ बगुडा रे नउगाँले उत्तर बठेइ घेर्‍या छ भणे यै जिल्लाको दक्षिणमी पाबना रे कुष्टिया जिल्ला रयाः छन्। त्यै गरि यै जिल्लाको पूर्वमी पाबना रे शिराजगञ्ज जिल्ला रयाः छन् भणे पश्चिममी राजशाही जिल्ला रयाः छ। पद्मा, बरल, नगर आदि यै जिल्लाका प्रमुख नदिअन हुन्।
अर्थतन्त्र
यै जिल्लाको मुख्य अाय श्रोतको बाटो भन्या कृषि रे खेती जसमी जिल्लाकै ७०.५९% मान्सुअन संलग्न छन्। यै जिल्लाका मान्सुअन अन्य जस्तै ३.०१% मजदुरी, व्यापार रे उद्योगमी ५.०२%, वाणिज्यमी १०%, सञ्चार रे यातायातमी २.७४%, रेमिटेन्समी ०.२१%, सरकारी कार्यलयअनमी ४.४५% ,धर्म सेवामा ०.१२% रे अन्यमी ११.३८% रयाः छन्।
केही प्रसिद्ध स्थलअन
नाटोर जिल्लाः यक प्रमुख पर्यटकीय स्थल रानी भवानीको दरबार हो। रानी भवानी यक महान सामाजिक कार्यकर्ता थिएन्। उन बङ्गलादेशी महिलाअन खिलाइ शिक्षा फैलाउने अग्रणी थिइन्। यै ऐतिहासिक दरबार पुरानो बस बिसौनी नजिकै अवस्थित छन्। यै क्षेत्र वरपर क्याम्पस, यक विद्यालय रे रानी भवानीको नाउँ बठेइ राखियाः अन्य संस्था लै छन्। रानी भवानीको दरबार एउटा अद्भुत तालले घेरियाः छ जसले यै क्षेत्रको सुन्दर बनाउँछ।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिन बठइ देश व्यापी रुपमी शुरू भयाः थ्यो भणे यै युद्धका बेला यै क्षेत्रमी बसोबास अर्ने उर्दु मात्रृभाषा भयाः मान्सुअनले (राजाकार) रे पाकिस्तानी सेनाले याँ रयाः बङ्गाली मातृभाषा भयाः स्थानीय मान्सुअन लाइ सामूहिक हत्या, घरटहरामी आगजनी, महिला माथी दुर्ववहार, सामूहिक बलात्कार गरि आतङ्क मच्चायाः थ्याः। १९ मार्च १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशा मुक्ति खिलाइ लडिरयाः लडाकु बीच नाटोर सदर उपजिल्लामी प्रत्यक्ष गोली हानाहान तथा युद्ध भयाः थ्यो जाँ पाकिस्तानी सेनाको प्रमुख अधिकारी आसलम रे इसाक सहित ४० सेनाको मृत्यु भयाः थ्यन्ह। ३० मार्च १०७१ का दिन पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशी लडाकु बीच लालपुर उपजिल्लामी प्रत्यक्ष गोली हानाहान भयाः थ्यो जाँ ८० लडाकुको ज्यान गएको थियो भणे ३२ जणा घाइते भयाः थ्यो। चामाटिया गाउँमश्र भयाः युद्धमी लै ३ बङ्गलादेशी लडाकुको मृत्यु भया थ्यो। १२ अप्रिलमी भयाः युद्धमी १० मुक्तियोद्धाअन सहिद भयाः थ्याः। पाकिस्तानी सेनाले १९ अप्रिल १९७१ का दिन यै जिल्लाका १०० सर्वसाधारणहअनको सामूहिक हत्या गर्‍या थ्याः जै माइ दिलिप कुमार सरकार, डा महिन्द्रानाथ सरकार रे नवाराम मजुम्दार समावेश छन्। ३ मे बठेइ २७ जुलाई १९७१ सम्म पाकिस्तानी सेनाले यै जिल्लाको लालपुर उपजिल्ला अन्तर्गतको उत्तर बङ्गाल चिनी उद्योग, रामकृष्णपुर, बिलमारीया हाट, निल कुठी जस्ता ठौरअनमी आक्रमण गरि लगभग ५००० जना सर्वसाधारणअनको हत्या गर्‍या थ्याः। वीर प्रतिक आजाद आलीको नेतृत्वमी रयाः बङ्गलादेशी लडाकु रे पाकिस्तानी सेना बीच नविरपाडा गाउँमी प्रत्यक्ष गोली हानाहान हुँदा १६ पाकिस्तानी सेना मारियाः थ्याः। ३ डिसेम्बर १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेनाले महेशपुरका ३६ सर्वसाधारणअनको सामूहिक हत्या गर्‍या थ्याः।
केही प्रसिद्ध स्थलअन
उत्तर गणभवन (डोघापोटिया राजबारीको नाउँले लै परिचित) स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकअन खिलाइ सब है लोकप्रिय पर्यटकीय स्थल हो। प्राचीन इतिहासका अनुसार नाटोरका राजाले यहीँ बसोबास गर्ने गर्थे भणे हाल यै दरबार लाइ उत्तर गणभवन भणिन्छ रे बङ्गलादेशका राष्ट्रपतिको आधिकारिक निवासअन मध्ये यक हो। याँ झिक्क मैदानअनमी अवस्थित छ रे यै भवनमी सजावटी ढोकाअन, ठूलो बगैचा, रे सयौँ कोठाको रयाः छन्। यै भवन वरपर एक ताल छ रे केही भव्य मूर्तिकला लै रयाः छन्। यै नाटोर जिल्ला सहर बठेइ ३ किलोमिटरको दुरीमी अवस्थित छ।
जनशाङ्खिकि
सन् २०११ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यै जिल्ला कुल जनसङ्ख्या ६,९८४,४७ रयाः छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ३,५३२,०१ छ भणे महिलाको जनसङ्ख्या ३,४५२,४६ रयाः छ। यै जिल्लाको जनधनत्व ७५६ प्रति वर्ग किलोमिटर रयाः छ। धर्मका अाधारमी यै जिल्लामी इस्लाम धर्मका मान्सुअनरो जनसङ्ख्या ५,४९७,०२ रयाः छ भणे हिन्दु धर्मको जनसङ्ख्या १,४८३,३९ छ। त्यस्तै गरि बुद्ध धर्मको जनसङ्ख्या १८६, इसाई धर्मको २१ रे अन्य धर्मका मान्सुअनको जनसङ्ख्या १९९ रयाः छ। यै जिल्लामी सन्थल, मुण्डा, मुसहर अादि जनजातिअन बसोबास गर्छन्। यस जिल्लामा १९६१ मस्जिद, २१८ हिन्दु मन्दिर, १२ गिर्जाघर रे ६ चिहानअा रयाः छन्। घासीपिरको चिहान, सालामपुर रे बाउडा शाही मस्जिद, भेलालाबाडिया शाह बागुको चिहान रे मस्जिद, मायार मस्जिद, चापिला शाही मस्जिद, बुधपाडा हयरत इसाम शाश आलमको मस्जिद, हजरत शाह सुफी बोरहान उद्दिनको चिहान, सोना पीरेको चिहान, पाँच पीरेको चिहान, बड बाघा माजार शरीफ, रहिम साधुरको चिहान (गुरुदासपुर उपजिल्ला), बुडा पिरको चिहान, जयकालीबाडि मन्दिर, (नाटोर सदर उपजिल्ला), श्री श्री राधा रामन र श्री श्री नारायण बिगराहो टेगोर देव मन्दिर (सिङ्डा उपजिल्ला), श्री फकिर चन्द गोसाई आश्रम (लालपुर उपजिल्ला) आदि यै जिल्लाका प्रमुख धार्मिक स्थलअन हुन्।
शिक्षा
यै जिल्लाको कुल साक्षरता दर ४१.६% रयाः छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ४५.५% छ भणे महिलाको साक्षरता दर ३७.४% रयाः छ। यै जिल्लामी ५९ क्याम्पस, १ प्राविधिक शिक्षण संस्था, २७४ माध्यमिक विद्यालय, ७०१ प्राथमिक विद्यालय रे २३७ मदरसाअन रयाः छन्। यै जिल्लाका प्रख्यात तथा लोकप्रिय शिक्षण संस्थाअन यै प्रकार छन्; नवाव सिराज-उद-दल्लाह सरकारी क्याम्पस (सन् १९६५), बिलचलन सहिद सामसुज्जोहा क्याम्पस (सन् १९६९), कालाम डिग्री क्याम्पस, लालपुर महाविद्यालय, गोपालपुर डिग्री क्याम्पस, आब्दुलपुर सरकारी क्याम्पस, बिल हालति त्रिमोहनी डिग्री क्याम्पस, इकबाल डिग्री क्याम्पस, बराइग्राम डिग्री महाविद्यालय (१९७०), बनपाडा डिग्री क्याम्पस (सन् १९८५), राजापुर डिग्री क्याम्पस (सन् १९९५), मौखाडा महिला डिग्री क्याम्पस (सन् १९९६), बनपाडा कृषि तथन प्राविधिक क्याम्पस (सन् २०००) (बाडाइग्राम उपजिल्ला), माजमर शरिफ प्राविधिक तथा व्यापार व्यवस्थापन महपरिला क्याम्पस (सन् २००१), गोपालपुर पौर प्राविधिक तथा बिएम क्याम्पस (सन् २००२), चकनाजिरपुर व्यवसायीक क्याम्पस (सन् २००२), दिघापातिया पिएन उच्च विद्यालय, नाटोर महाराजा जगदीन्द्र नाथ उच्च विद्यालय (सन् १८८४), ललोर उच्च विद्यालय (सन् १९०१), कालाम उच्च विद्यालय (सन् १९२४), चकनजिरपुर उच्च विद्यालय (सन् १९२५), नाटोर सरकारी छात्र उच्च विद्यालय (सन् १९४४), बाडाइग्राम पाइलट उच्च विद्यालय (सन् १९५४), राजापुर उच्च विद्यालय (सन् १९५४), लुइस उच्च विद्यालय (सन् १९५९), सिकरपुर आलिया मदरसा (गुरुदासपुर उपजिल्ला) आदि।
अर्थतन्त्र
यै जिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमी आधारित छ। यै उपजिल्लाका अधिकांश मान्सुअन किसान हुन्। यै उपजिल्लामा धान, गहुँ, मकै, खुर्सानी, तोरी, प्याज, उखु, आलु तथा अन्य अन्न बालीअन उत्पादन अरिन्छ। यै उपजिल्लामी मुख्यतया आँप, केरा, लिची, खरबुजा, कटहर आदि उत्पादन हुँदै आयाः छ। यै जिल्लाले मुख्यतया धान, लिची, आँप, लगायत मौसमी तरकारी रे अन्य फलफूलअन निर्यात गर्दै आयाः छ। यै जिल्लामी १६५ हाट बजार तथा मेला सञ्चालनमी रयाः छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय नटोर उप-विभाग सन् १८४५ माइ राजशाही जिल्लाको अधिनमी स्थापित गरियाः थ्यो रे सन् १८६९ माइ नगरपालिका निगममी पदोन्नति गरियाः थ्यो। यै उप-विभाग लाइ सन् १९८४ मा जिल्लामी रुपान्तरण गरियाः थ्यो। यै जिल्लामी हाल ७ उपजिल्लाअन रयाः छन् जसमध्ये सब है झिक्क उपजिल्ला सिङ्डा (५२८.४६ वर्ग किलोमिटर) हो भणे सब है नानो उपजिल्ला बागातिपाडा (१३९.३७ वर्ग किलोमिटर) हो। यै जिल्लाका उपजिल्लाअन यस प्रकार छन्;
सियाओ
कम स्कोरको विश्लेषण अनुसार, जनवरी २०१३ माइ युरोप माइ यैले २८.४ मिलियन मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ताअन प्राप्त गरेको दावी गर्‍या थ्यो।
सन् २०१३ माइ, जर्मनीको यसको वेबसाइटले ८.१ मिलियन प्रत्येक भ्रमणअन भया थिए। यो जर्मनी, फ्रान्स, नेदरल्याण्ड्स, स्पेन, इटाली रे संयुक्त अधिराज्यको सब है झिक्क किनमेल पोर्टलअन मध्येको यक हो।
माइक्रोसफ्टद्वारा सियाअोको खरिद
माइक्रोसफ्टले अगष्ट २००८ को अन्तमी सियाओ जिएमबिएच (अनुवादित - सिमित दायित्व कम्पनी) रे सियाओ, निगमको मालिक ग्रिनफिल्ड अनलाइनलाई ४८६ मिलियन अमेरिकी डलर माइ खरिद गर्ने प्रस्ताव राख्या थ्यो। माइक्रोसफ्टका प्रतिनिधिअनका अनुसार, यो खरीद मुख्यतया युरोप माइ कम्पनीको इण्टरनेट खोजी रे ई-वाणिज्य व्यवसायलाई प्रोत्साहित खिलाइ गरिया थ्यो। अप्रिल २०११ माइ, माइक्रोसफ्टले सियाअोलाई बिक्री गरेको थ्यो।
लेगाइड समूहद्वारा सियाअोको अधिग्रहण
मार्च २०१२ माइ अधिग्रहण भएदेखि, सियाओले सन् १९९८ माइ स्थापना भया लेगाइड समूहको विभागलाई मजबूत गरेको छ। यसले १४ युरोपेली देशअन मााइ अनलाइन किनमेलअनलाई मार्गनिर्देशन, वेबसाइटअनको तुलना, किनमेल खोजी इञ्जिन रे उपभोक्ता मुल्याङ्कन खिलाइ मञ्चको बहु-साइट रणनीति मार्फत सेवा सञ्चालन अद्दछ।. लेगाइड समूहले विभिन्न ब्राण्डअनको सञ्चालन गर्दै आइरह्या छ जस माइ लेगाइड डटकम, चुजन, डुयु डटकम, पाइकेङ्गो, सपवाहल डट डिई लगायतका सहायक कम्पनीअन समावेश छन्। जुलाई २०१२ बठेइ कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अोलिभर सिचेल हुन्।
डिसेम्बर २०१७ सम्म, यक सदस्यले लेखकअनले गरेका समीक्षाअन पढ्ने बित्तिकै, कम्पनी उक्त लेखकलाई तिनअनको खाता माइ पैसा थपिदिया हुन्थ्यो। सदस्यअनले अनलाइन सर्वेक्षण रे सन्दर्भित साथीअन मार्फत पैसा लै प्राप्त गद्द सक्दथे। २७ नोभेम्बर २०१७ माइ, सियाओले १ डिसेम्बर बठेइ सप्पै भुक्तानीअन रोकिने घोषण गरेको थ्यो। फेब्रुअरी २०१८ माइ, सियाओ बन्द भया थ्यो। यै माइ प्रवेश भणे कम्पनीले नि:शुल्क गरेको थ्यो।
सियाअो युरोप माइ आधारित एक अनलाइन किनमेल पोर्टल हो जसले संयुक्त अधिराज्य, फ्रान्स, स्पेन, जर्मनी, नेदरल्याण्ड्स, इटाली रे स्वीडेन लगायतका देशअन माइ सेवा सञ्चालन अद्दछ। फेब्रुअरी २००८ माइ, कम्पनीले साइटको यक अमेरिकी संस्करण, सियाअो डटकमको शुरु गर्‍या थ्यो। साइटले यक मञ्च प्रदान गरेको थ्यो जहाँ दर्ता भया प्रयोगकर्ताअनले समीक्षा लेख्न सक्दछन् रे अरूलाई निर्णय लिन मद्दत गर्न विभिन्न उत्पादनअन माइ उनअनको राय दिन सक्दछन्। यी समीक्षाअन सर्वसाधारण रे उपभोक्ताअनलाई मद्दत गद्द उपलब्ध गरिया: थ्यो।
वेबक्राउलर
वेबक्राउलर यक वेब खोज इञ्जिन हो जून अच्याल वेब माइ सब है पुरानो जीवित खोजी इञ्जिन हो। धेरै वर्षसम्म, यो यक विस्तृत खोज इञ्जिनको रूप माइ सञ्चालित थ्यो। पूरा पाठ खोजी प्रदान गर्ने यो यक पैलो खोज इञ्जिन लै थ्यो।
इतिहास
२७ जनवरी १९९४ माइ, वासिङ्टन विश्वविद्यालय माइ, ब्रायन पिङ्करटनले पैलो पटक वेबक्राउलर माइ काम गद्द शुरु गर्‍या थिए, जुन वास्तव माइ यक डेस्कटप अनुप्रयोग थ्यो। १५ मार्च १९९४ माइ, उनले शीर्ष २५ वेबसाइटअनको सूची उत्पन्न गरेका थिए।
वेबक्राउलर २० अप्रिल १९९४ माइ शुरु भया थ्यो, यसको भण्डारमा ४ हजार भन्दा बढी वेबसाइटअन समावेश थिए। र १४ नोभेम्बर १९९४ मा, वेबक्राउलरले १० लाख खोजहरू "आणविक हतियार बनावट र अनुसन्धान" को लागि प्रस्तुत गरेको थियो।
१ डिसेम्बर १९९४ मी, वेबक्राउलरले दुई प्रायोजकअन, डिलरनेट रे ष्टारवेबलाई प्राप्त गर्‍या थ्यो। जसले वेबक्राउलरलाई सञ्चालनमा राख्न रकम प्रदान गरेको थियो। ३ अक्टोबर १९९५ मी, वेबक्राउलरलाई विज्ञापनले पूर्ण समर्थन गर्‍या थ्यो, तर यसले विज्ञापन परिणामअनलाई खोज परिणामअन बठेऊ अलग गर्‍या थ्यो।
१ जून १९९५ मा, अमेरिका अनलाइन (एअोएल)ले वेबक्राउलर अधिग्रहण गरेको थियो। एअोगलद्वारा अधिग्रहण गरिए पछन, वेबसाइटले १ सेप्टेम्बर १९९५ माइ सुभकर वस्तु "स्पाइडि"को प्रस्तुत अर्‍या थ्यो।
अप्रिल १९९६ को शुरुवात बठेइ, वेबक्राउलरले मानव-सम्पादित इण्टरनेट सहयोगी विश्वव्यापी सञ्जाल पथप्रदर्शकलाई लै समावेश गर्‍या थ्यो, जुन एअोएलको स्वामित्व माइ लै रया थ्यो।
जुलाई २०१६ माइ, ब्लूकोराले इन्फोस्पेसको व्यावसायलाई ४५ मिलियन अमेरिकी डलर खिला८ अोपनमेललाई बेच्ने घोषण गरेको थ्यो जस माइ वेबक्राउलर ओपनमेलको स्वामित्व माइ रर्‍या थ्यो। ओपनमेललाई पछि सिष्टम १ मा पुनःनामाकरण गरिएको थियो।
एक्साइटको आफ्नै भण्डारणको प्रयोग गद्ल शुरु गर्द‌ै, प्रभावी ढङ्गले वेबक्राउलरलाई यक स्वतन्त्र खोज इञ्जिनको रूप माइ अन्त्य गरेकाले, एक्साइटले सन् २००१ सम्म यैलाइ आफ्नै भण्डारणका साथ यक अलग खोज इञ्जिनको रूप माइ कायम राख्या थ्यो। सोही वर्षमा, एक्साइट (पूर्व एक्साइट @ होम को रूप माइ चिनिने ) टाँट पल्टियो रे वेबक्राउलरलाई इन्फोस्पेसले सन् २००१ माइ खरीद गर्‍या थ्यो।
१ अप्रिल १९९७ माइ, एक्साइटले एओएल बठेइ १२.३ मिलियन अमेरिकी डलर खिलाइ वेबक्राउलर अधिग्रहण गरेको थ्यो।
वेबक्राउलरका निर्माता, पिङ्करटनले सन् २०१२ सम्म अमेजन ए९ डटकम खोजी विभागको नेतृत्व अर्‍या थिए।
ट्राफिक
वेबक्राउलर प्रारम्भिक रूप माइ अत्यधिक सफल भया थ्यो रे यक एक बिन्दु माइ, यै माइ आया प्राविधिक गडबडीका कारन यो पुन: प्रयोग गद्द नमिल्न्या भया थ्यो। फेब्रुअरी १९९६ सम्म, यो इण्टरनेट माइ यो सर्वाधिक भ्रमण गरिन्या वेबसाइटअनको सूची माइ दोस्रो स्थान माइ आया थ्यो तर यैका प्रतिद्वन्द्वी खोज इञ्जिन रे निर्देशिकाअन जस्तै याहु! खोजी, गुगल खोजी, लाइकस, इन्फोसिक रे एक्साइटका कारन यो तल झर्न पुग्या थ्यो।
नउगाँ जिल्ला
नउगाँ (নওগাঁ জেলা) बङ्गलादेश का उत्तरी क्षेत्र माइ पड्ड्या यक जिल्ला हो। यो जिल्ला राजशाही विभाग मी पड़न्छ। नउगाँ नाउ अर्याः शहर यै जिल्लाको प्रमुख शहर हो। यो जिल्ला बङ्लादेश का उत्तरी क्षेत्र मी २४°३२' बठेइ २५°२३' उत्तर अक्षांश रे ८८°२३' बठेइ ८९°१०' पूर्व देशान्तर मी अवस्थित छ। नउगाँ जिल्ला ले बङ्गलादेश का कुल क्षेत्रफल मध्ये ३४३५.६७ वर्ग किलोमिटर ओगटिराइछ। यै जिल्ला लाइ भारत का पश्चिम बङ्गाल राज्य ले उत्तर बठेइ घेरिराइछ भँण्या दक्खिन मी राजशाही रे नटोर जिल्ला रयाः छन। तसोइ गरिबर यै जिल्ला का पूर्व मी जयपुरहाट, बगुडा रे नटोर जिल्ला रयाः छन् भँण्या पश्चिम मी नवावगञ्ज जिल्ला रयाः छ। यो जिल्ला मी आत्राई, पुनर्भाह, जमुना, शिव, नगर आदि नदिअन रयाः छन।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिन बठेइ देश व्यापी रुपमी शुरू भयाः थ्यो भणे पाकिस्तानी सेनाको यक समूहको सैनिक किल्ला नउगाँ जिल्लामी अवस्थित थ्यो। सन् १९७१ को अप्रिल महिनामी पाकिस्तानी सेनाले उक्त सैनिक किल्ला वरपरका स्थानअनमी जस्तैः नियमतपुर रे भाविचामी अचानक आक्रमण गरि सर्वसाधारणअनको सामूहिक हत्या गर्‍या थ्याः भणे सेनाले उक्त गाउँका थुप्रै घरअनमी आगजन तथा लुटपाट समेत गर्‍या थ्याः। दिवान अजिजुर रहमान रे एएनएम सलिक चौधरी सहित बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता खिलाइ लडिरयाः ११ लडाकुअन नियमतपुरको यक प्रहरी थानामी घेरा लगायाः थ्याः जसका कारण त्याँ उपस्थित ६ राजाकारले (इसै क्षेत्रमी बसोबास गर्ने उर्दु मातृभाषा भयाः बङ्गलादेश विरोधी तथा पाकिस्तानी सेनाका समर्थकआ) हातहतियारसहित आत्मसमर्पण गर्‍या थ्याः। २४ अप्रिल १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेनाले रानीनगर उपजिल्ला अन्तर्गतको यक गाउँमी आक्रमण गरि ७८ जना सर्वसाधारणअनको सामूहिक हत्या गर्‍या थ्याः। १९७१ अगष्ट महिनामी पाकिस्तानी सेनाले मान्दा उपजिल्ला अन्तर्गत पर्ने पुकारिया गाउँमी अचानक आक्रमण गरि १२८ सर्वसाधारणअनको हत्या गरि यक झिक्क चिहानमी गाडिदियाः थ्याः। १४ अगष्ट १९७१ का दिन बङ्गलादेशको मुक्ति खिलाइ लडिरयाः लडाकुको सापाहार उपजिल्ला अन्तर्गत हापनिया सडकमी पाकिस्तानी सेना सवार सवारीसाधनमी बम प्रहार गर्‍या थ्याः जाँ ५ सेना मारियाः थ्याः। उक्त घटनाको फलस्वरूप पाकिस्तानी सेनाले उक्त घटना भयाः ठाउँको वरपर रयाः वस्ती तथा गाउँअनका थुप्रै सर्वसाधारणअनको सामूहिक हत्या गर्‍या थिए। १९ सेप्टेम्बर १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशी लडाकु बीच प्रत्यक्ष गोली हानाहान तथा युद्ध भयाः थ्यो जाँ केही लडाकूअन सहिद भयाः थ्या। १५ अक्टोबरका दिन पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशी लडाकु बीच बदलगाछी उपजिल्ला अन्तर्गत कोला बन्दर भन्ने ठौर माइ प्रत्यक्ष गोली हानाहान तथा युद्ध भयाः थ्यो जाँ दर्जनौँ पाकिस्तानी सेना सहित दुई लडाकुको मृत्यु भयाः थ्यो। उक्त घटनाको केही दिन पश्चात् पाकिस्तानी सेनाले गदलगाछी उपजिल्लाको मोहनपुर गाउँका ११ सर्वसाधारणअनको वीभत्स हत्या गर्‍या थ्या। पाकिस्तानी सेनाले पछा यै जिल्लाको नितपुर बालियाचन्द पुल रे पोरशा उपजिल्लाको गङ्गुडिया क्याम्पसका वरपरको क्षेत्रअनमी सामूहिक हत्या रे आतङ्क मच्चायाः थ्याः। पाकिस्तानी सेनाले कोला, बन्दरपुर, मिठापुर, भालुबारा जस्ता गाउँहरूमा थुप्रै मान्सुको हत्या गरि घरटहरामी पूर्णतया आगजनी समेत गर्‍या थ्याः। नउगाँ सदर उपजिल्ला अन्तर्गतको पाहारपुर गाउँमी लै पाकिस्तानी सेनाले सर्वसाधारणअनको सामूहिक हत्या गर्‍या थ्याः। पाकिस्तानी सेनाले १४ सर्वसाधारणअन लाइ धामोइरहाट उपजिल्लामी आगो लगाई हत्या गर्‍या थ्याः। पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशी लडाकु बीच धामोइरहाट उपजिल्लामी युद्ध भयाः थ्यो जाँ २५ सेना सहित २ बङ्गलादेशी लडाकुको ज्यान गयाः थ्यो। पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशी लडाकु बीच रङ्गमाटी, गाङ्रा,कुलफटपुर जस्ता स्थानअनमी प्रत्यक्ष गोली हानाहान भएको थियो जहाँ दुवै पक्षका थुप्रै लडाकुअनको मृत्यु भयाः थ्यो।
जनसाङ्खिकि
सन् २०११ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यै जिल्ला कुल जनसङ्ख्या २३,९१३,५५ रयाः छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या १२,२८२,५३ छ भणे महिलाको जनसङ्ख्या ११,६३१,०२ रयाः छ। यै जिल्लाको जनधनत्व ७५६ प्रति वर्ग किलोमिटर रयाः छ। धर्मका आधारमी यै जिल्लामा इस्लाम धर्मका मान्सुअनको जनसङ्ख्या २०,६२६,१६ रयाः छ भणे हिन्दु धर्मको जनसङ्ख्या २,५६५,९६ छ। त्यस्तै गरि बौद्ध धर्मको जनसङ्ख्या १४,३१३, इसाई धर्मको ३३६ रे अन्य धर्मका मान्सुअनको जनसङ्ख्या ५७,४९४ रयाः छ। यै जिल्लामा सन्थल, मुण्डा,अराँव आदि जनजातिअन बसोबास अद्दान।
प्रशासन
प्रशासकीय नउगाँ उपविभाग राजशाही जिल्लाको स्वामित्वमी सन् १८७७ माइ स्थापना गरियाः थ्यो। यै उप-विभाग लाइ सन् १९८४ माइ जिल्ला रुपमी स्थापित गरियाः थ्यो। यै जिल्लामी हाल ११ वटा उप-जिल्लाअन रया छन् जसमध्ये नियमतपुर सब है झिक्को (४४९.१० वर्ग किलोमिटर) उपजिल्ला रुपमी रयाः छ जसले जिल्लाको कुल क्षेत्रफल मध्य १३.०७% ओगट्या छ भणे बदलगाछी सब है नानो (२१३.९८ वर्ग किलोमिटर) उपजिल्ला हो। नउगाँ जिल्लाका उपजिल्लाअन यस प्रकार छन् :
पाहाडपुर
सोमापुरा महाविहारको ९ माइल पश्चिम-दक्षिण पश्चिममा हल्द विहारको पुरातात्विक क्षेत्र हो जुन अस्थायी रूपमी युनेस्कोको विश्व सम्पदा सूचीमी सूचीकृत गरियाः छ।
पाहाडपुर नउगाँ जिल्लाको जामालगञ्ज बठेइ ५ किलोमिटर पश्चिममी पड्ड्या यक सानो गाउँ हो जाँ सोमापुरा महाविहार मठका अवशेषअन उत्खनन गरियाः थ्यो। सातौँ शताब्दीको यै पुरातात्विक खोजले लगभग २ एकड (११०,००० वर्ग किलोमिटर) जग्गा क्षेत्र ओगट्याः छ। यै ठौर वरपर पाइएका अवशेषअनले चतुर्भुज आकार ओगट्या छ भणे यसको सम्पूर्ण स्थानअन ९०० फिट (२७० मिटर) भन्दा बढी मापन गरियाः छ भणे यसको उचाई १२ बठेइ १५ फिट (३.७ बठेइ ४.६ मिटर) रयाः छ। उत्तरमी विस्तृत प्रवेश द्वार साथ त्याँ उत्तरमी ४५ कक्षअन छन् रे अौर तीन पक्षमी प्रत्येक ४४ ४४, कुल १७७ कोठाअन रयाः छन्। पिरामिडल मन्दिरको वास्तुकला दक्षिण-पूर्वी एसिया, विशेष गरी म्यानमार रे जावा बठेइ प्रभावित छ। यै ठौर विशेषगरि अग्लो भयाः कारण यै ठौरको नाउँ अग्लो पहाड बठेइ राखियाः हो।
यै पुरातात्त्विक सम्पदा लाइ ऐल सङ्गहालय बनाइयाः छ। यै क्षेत्र बठेइ उत्खनन तथा पत्ता लाग्या सामग्रीअनले यै सङ्ग्रहालयको शोभा बढायाः छ। उत्खनन गरियाः सामग्रीअन राजशाही स्थित विरेन्द्र अनुसन्धान सङ्ग्रहालयमी लै सुरक्षित राखियाः छ।सङ्ग्रहालयको पुरातन वस्तुमा टेराकोटा पट्टिका, विभिन्न देवीदेवताअनको चित्र, माटोको वस्तु, सिक्का शिलालेख, सजावटी इट्टा, रे अन्य माटोका वस्तुअन सामेल छन्।
अर्थतन्त्र
यै जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भन्या कृषि रे खेती हो जस माइ जिल्लाकै ७४.२९% मान्सुअनको संलग्न छन्। यै जिल्लाका मान्सुअन अन्य जस्तै २.४५% मजदुरी, व्यापार रे उद्योगमी १.०३%, वाणिज्यमी ९.८९%, सञ्चार रे यातायातमी २.७४%, रेमिटेन्समी ०.२१%, सरकारी कार्यलयअनमी ४.४५% ,धर्म सेवामी ०.१२% रे अन्यमी ४.५२% रयाः छन्।
शिक्षा
यै जिल्लाको कुल साक्षरता दर ४४.४% रयाः छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता दर ४९.४% छ भणे महिलाको साक्षरता दर ३९.१% रयाः छ। यै जिल्लामी १ कानुन विषयको क्याम्पस, ४५ क्याम्पस, ५८४ माध्यमिक विद्यालय, १० प्राविधिक विद्यालय, १३४२ प्राथमिक विद्यालय, २२ सामुदायिक विद्यालय, २३ बाल उद्धान केन्द्र रे २४४ मदरसाअन रयाः छन्; यै उपजिल्लाका केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाअन यै प्रकार छन्; धामइरहाट एमएम डिग्री क्याम्पस (सन् १९७०), मान्दा मोमिन शाहाना डिग्री क्याम्पस (सन् १९७०), नियमतपुर डिग्री क्याम्पसमा (सन् १९८०), नउगाँ सरकारी क्याम्पस (सन् १९६२), महादेवपुर सरकारी क्याम्पस (सन् १९६७), मोला आजाद स्मारक क्याम्पस (सन् १९६८), नउगाँ सरकारी बिएमसी महिला क्याम्पस (सन् १९७२), शेर-इ-बाङ्ला क्याम्पस (सन् १९७२), बदलगाछी सरकारी क्याम्पसमा (सन् १०७२), सापाहमर सरकारी क्याम्पस (सन् १९७३), दुबालहाटी राजा हरानाथ उच्च विद्यालय (सन् १८६४), नगर कुसुम्बा बहुभाषिक उच्च विद्यालय (सन् १८८२), नउगाँ केडी सरकारी उच्च विद्यालय (सन् १८८४), मियानाम बहुभाषिक उच्च विद्यालय (सन् १८९५), भीमपुर बहुभाषिक उच्च विद्यालय (सन् १९०१), धामोइरहाट सोफिया पाइलट उच्च विद्यालय (सन् १९०४), नउगाँ पिएम उच्च विद्यालय (सन् १९०९), मान्दा एससी पाइलट उच्च विद्यालय (सन् १९१०), कामता एसएन उच्च विद्यालय (सन् १९१३), हामिदपुर जितालाल उच्च विद्यालय (सन् १९२३), चकला बहुभाषिक उच्च विद्यालय (सन् १९१४), नउगाँ जेला विद्यालय (सन् १९१७), कृतिपुर बहुभाषिक उच्च विद्यालय (सन् १९२१), नउगाँ केन्द्रीय कन्या उच्च विद्यालय (सन् १९२६), धामइरहाट सदिक्की फजिल मदरसा (सन् १९७४) आदि।
कुसुम्बा मस्जिद
कुसुम्बा शाही मस्जिद बङ्गलादेशको नउगाँ जिल्ला अन्तर्गतको उपजिल्ला मान्दामा अवस्थित छ। यो मस्जिद आत्राइ नदिको पश्चिम किनारमा रहेको छ। यस मस्जिदको स्थापना सन् १५५८-५९ मा भएको थियो।
कुसुम्बा मस्जिदको नाउँ कुसुम्बा गाउँ बठेइ साभार गरियाः हो। यै मस्जिद लाइ बङ्गलादेशमी अफगान शासनको समयमी सुलेमान नाउँको उच्च पदका अधिकारीले निर्माण गर्‍य थ्याः। यै अन्तिम सूरी शासकअन मध्ये एकको अधिनमी निर्माण गरियाः थ्यो। यै मस्जिद बनाउनेको नाउँ घियसुद्दीन बहादुर शाह थ्याः। यद्यपि यै मस्जिद सुरी शासन अन्तर्गत निर्माण गरियाः थ्यो। यै मस्जिदमी प्रयोग भयाः वास्तुगत ढाँचा उत्तर भारतको पैलेको सुरी वास्तुकला बठेइ प्रभावित नभई छुट्टै प्रकारको थ्यो। यै मस्जिद लाइ बाङ्ला शैलीमी निर्माण गरियाः थ्यो। पूर्वी केन्द्रीय प्रवेशद्वारमी रयाः शिलालेखले मस्जिदको निर्माणको सन् १५५८-५९ मी भयाः भणी उल्लेख गरियाः छ।
पाबना जिल्ला
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिन बठेइ देश व्यापी रुपमी शुरू भयाः थ्यो भने २९ मार्च १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशको मुक्ति खिलाइ लडिरयाः लडाकु बीच यै जिल्लाको पाबना सदर उपजिल्लाको टेलिफोन सेवा केन्द्रमी प्रत्यक्ष गोली हानाहान भयाः थ्यो जाँ ३३ पाकिस्तानी सेनाको मृत्यु भयाः थ्यो। सोही दिन पाकिस्तानी सेनाले ईश्वरदी उपजिल्लाका ५ युवाअनको सामूहिक हत्या गर्‍या थ्याः। ३१ मार्च १९७१ का दिन बङ्गलादेशी लडाकुले बेडा उपजिल्लाको नगरबाडी फेरी घाटमी पाकिस्तानी सेनाको प्रतिरोध गर्‍या थ्याः। ९ अप्रिल मी पाकिस्तानी सेनाले हवाई आक्रमण गरि बङ्गलादेशी लडाकु रे सर्वसाधारणअन लाइ नगरबाडी फेरी घाट बठेइ लखटेका थ्याः जाँ केइ स्थानीय मान्सअनको मृत्यु भयाः थ्याः। १९ अप्रिल १९७१ का दिन बङ्गलादेशी लडाकु रे पाकिस्तानी सेना बीच यै जिल्लाक‍ो बेडा रे साँथिया उपजिल्लाको सम्मेलन हुने ठौरमी प्रत्यक्ष गोली हानाहान तथा युद्ध भयाः थ्यो जाँ १५ बङ्गलादेशी लडाकु सहित १५० पाकिस्तानी सेनाले ज्यान गुमायाः थ्याः। २२ मे १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेना यै जिल्लाको फरिदपुर उपजिल्लामी प्रवेश गरि १५६ सर्वसाधारणअनको‍ सामूहिक हत्या गर्‍या थ्याः भणे सेनाले ७० घरटहराअनमी आगजनी तथा महिला माथि दुर्ववहार लै गर्‍या थ्याः। ३० वैशाखमा पाकिस्तानी सेनाले यै जिल्लामी बसोबास गर्‍या स्थानीय राजाकारसित सहकार्य अद्दै फरिदपुर उपजिल्लाको दिमरा गउँका लगभग ८०० सर्वसाधारणअनको हत्या गर्‍या थ्याः भणे सेनाले यै स्थानका विद्यालय, घरटहरा, मस्जिद, मन्दिरमी आगजनी गरि महिला माथि दुर्ववहार गर्‍या थ्याः। ४ भाद्रमी पाकिस्तानी सेनाले फरिदपुर उपजिल्लाको गोपालपुरमश्र लगभग ७०० सर्वसाधारणअनको अपहरण अद्दै २६ को हत्या गर्‍या थ्याः। सेनाले यै स्थानमी झिक्क मात्रामी जनहत्या रे महिला माथि दुर्ववहार गर्‍या थ्याः। २७ रमजानमी (हजरी मैना) पाकिस्तानी सेनाले फरिदपुर उपजिल्लाको रत्नपुरमा ३ मान्सअनको हत्या गर्‍या थ्याः। अक्टोबर १९७१ का दिन चाटम‍हर उपजिल्लाको चिकनाई रेलवे पुलमी पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशको मुक्ति खिलाइ लडिरहेका लडाकु बीच युद्ध तथा प्रत्यक्ष गोली हानाहान भयाः थ्यो जाँ ७ लडाकुको मृत्यु भयाः थ्यो। २७ नोभेम्बर १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेनाले साँथिया उपजिल्लाको नागदिमरा सङ्घ परिषद् अन्तर्गत धुलाउडा फकिर पाडामा महिला माथि दुर्ववहार गर्‍या थ्याः। पाकिस्तानी सेनाले पछा २२ बङ्गलादेशी लडाकुको अपहरण गर्दै २१ को गोली हानी हत्या गर्‍या थ्याः भणे यक लडाकु चाँही भाग्न सफल भयाः थ्याः। १४ डिसेम्बर १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेनाले यै जिल्लाको सुजानगर उपजिल्लामी ३ बङ्गलादेशी लडाकुको गोली हानी हत्या गर्‍या थ्याः।
अवस्थिति
यै जिल्ला २३°४८' बठेइ २४°२१' उत्तर अक्षांश रे ८९°००' बठेइ ८९°४४' पुर्व देशान्तरणमी अवस्थित छ। पाबना जिल्लाले बङ्गलादेशा कुल क्षेत्रफल मध्ये २३७१.५० वर्ग किलोमिटर ओगट्या छ। यै जिल्ला लाइ नाटोर रे सिराजगञ्ज जिल्लाले उत्तर बठेइ घेर्‍या छन् भणे यै जिल्लाको दक्षिण राजबाडी रे कुष्टिया जिल्ला रयाः छन्। त्यै गरि यै जिल्लाको पूर्वमी मानिकगञ्ज जिल्ला रया छ भणे पश्चिमा पद्मा नदि रे कुष्टिया जिल्ला रयाः छन्। यै जिल्लाको वार्सिक अधिकतम तापक्रम ३६.८ डिग्री रयाः छ भणे न्युनतम ९.६ डिग्री रयाः छ। यै जिल्लामी वार्सिक १८७२ मिलिमिटर वर्ष हुने गर्‍या छ।
पाबना (পাবনা জেলা) बङ्गलादेशा राजशाही विभागमा पड्ड्या यक जिल्ला हो। यै जिल्ला राजधानी पाबना सहर हो।
जनशाङ्खिकि
सन् २०११ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यै जिल्ला कुल जनसङ्ख्या २१,६७२,७० रयाः छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ११,२६०,८४ छ भणे महिलाको जनसङ्ख्या १०,५०१,८६ रयाः छ। यै जिल्लाको जनधनत्व १००० प्रति वर्ग किलोमिटर रयाः छ। धर्मका अाधारमी यै जिल्लामा इस्लाम धर्मका मान्सुअनको जनसङ्ख्या २०,९९१,६० रयाः छ भणे हिन्दु धर्मको जनसङ्ख्या ७३,८३९ छ। त्यस्तै गरि बुद्ध धर्मको जनसङ्ख्या ३,०२३, इसाई धर्मको ७८ रे अन्य धर्मका मान्सुअनको जनसङ्ख्या १७० रया छ। यै जिल्लामी २३५३ मस्जिद, ४२० मन्दिर रे ११ गिर्जाघरअन रयाः छन्।
अर्थतन्त्र
यै जिल्लाको मुख्य अाय श्रोतको बाटो भन्या कृषि रे खेती जैमी जिल्लाकै ५३.७५% मान्सुअन संलग्न छन्। यै जिल्लाका मान्सुअन अन्य जस्तै ४.५७% मजदुरी, व्यापार रे उद्योगमी ४.५८%, वाणिज्यमी १४.९७%, सञ्चार रे यातायातमी ४.१४%, वैदेशिक रोजगार रे भाडामी ०.४९%, सरकारी कार्यलयअनमी ४.४५% ,धर्म सेवामी ०.१६% रे अन्यमी ८.२९% रयाः छन्।
शिक्षा
यै जिल्लाको कुल साक्षरता दर ४२.४% रयाः छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता दर ४५.२% छ भणे महिलाको साक्षरता दर ३९.५% रयाः छन् जसमध्ये- पाबना जिल्ला विद्यालय (१८५३), पाबना सरकारी छात्रा उच्च विद्यालय (१८८३), पाबना विश्वविद्यालय (२००८), पाबना मेडिकल कलेज (२००८), पाबना कडेट कलेज (१९८१) अादि यहाँका उत्कृष्ट विद्यालयअन हुन्।
प्रशासन
प्रशासकीय पाबना जिल्ला १८३२ मी गठन भयाः थ्यो। यै जिल्लामी ९ वटा उपजिल्लाअन रयाः छन् जसमध्ये पाबना सदर सब है झिक्क (४४३.९० वर्ग किलोमिटर) उपजिल्ला हो जसले यै जिल्लाको कुल क्षेत्रफल मध्ये १८.७२% ओगट्याः छ भणे भाङ्गुडा सब है नानो (१३६ वर्ग किलोमिटर) उपजिल्ला हो। यै जिल्लाका उपजिल्लाअन यस प्रकार छन् :
चाँपाइ नबाबगञ्ज जिल्ला
भौगोलिक अवस्था
यै क्षेत्रका अधिकतम जमीन समथल छन् भणे याँ भौती मात्रमी ससाना तालाबअन रे जल भण्डारअन रयाः छन्। तर भर्खरै, भूगोल पद्मा (गङ्गा) नदीमी आयाः बाढीका कारण यै क्षेत्रको जमिनअा परिवर्तन भयाः छन्। मद्मा नदीको किनारमी बालुवा भारीमात्रामी रयाः हुँदा झिक्क क्षेत्र बनायाः छ जुन लगभग यक नानो मरुभूमि जस्तो धेकिन्छ। नरेन्द्रनगर, जोहूरपुर, सुन्दूरपुर, बाघदङ्गम जस्ता चार बठेइ पाँचवटा नानो सङ्घीय परिसदअा पद्मा नदीको अर्को किनारमी सारियाः थ्यो।
पद्मा नदी
गङ्गा नदी हिमालय बठेइ उत्पत्ति हुँदै उत्तरी रे पूर्वी भारतमी बग्दछ। यै नदी त्यै पछा बङ्गलादेशको शिवगञ्जमी प्रवेश गर्छ रे पद्मा नाउँ लिन्छ। फाराक्का बाँध १० माइलको माथिल्लो भागमश्र निर्माण गरियाः छ जाँ पद्मा बङ्गलादेश प्रवेश हुन्छ जसले पद्मा नदीको पानीको स्तर तथा बहाव लाइ कम गर्दछ तर वर्षा ऋतुमी पानीको सतह तथ बहाव बढ्ने भएकाले यो नदी अत्याधिक खतरनाक हुन्छ जसले गर्दा यै नदी वरपरको क्षेत्रअन डुबानमी पर्दछन्।
भौगोलिक अवस्था
चाँपाइ नबाबगञ्ज जिल्ला राजशाही विभागमी पडन्छ रे यै जिल्लामा भौती नदिअन रयाः छन् जसमध्ये गङ्गा रे महानन्दा याँका प्रमुख नदिअन हुन्।
शब्दको उत्पत्ति
चाँपाइनवाबगञ्को नाउँ भौती पुरानो छैन। सन् २००१ अघि यो केवल नवाबगञ्जको रूपमी परिचित थ्यो। पूर्व-ब्रिटिस वा ब्रिटिस-राज युगमी यै ठौर मुर्शिदाबादका नवाबअन खिलाइ छुट्टीको ठौर थ्यो रे दौडपुर मौजा उनअन खिलाइ यक पर्यटकीय स्थल थ्यो। नवाबअन मुख्यतया याँ शिकार खेल्या खिलाइ आउँने गर्थे। इसै कारण यै ठौर लाइ नबाबगञ्जको नाउँ दिइयाः थ्यो। बङ्गालका यक नवाब ( बाङ्ला-बिहार रे उडिसा) सरफराज खान (सन् १७३९-१७४०) यक फेर याँ शिकार खेल्या खिलाइ आयाः थ्याः रे यै ठौर माइ पाल बनाएर बस्या थ्याः भन्ने जनविश्वास रयाः छ। त्यै बेला बठेइ यै ठौर नबाबगञ्ज भनि पछेण्या। तर भौती जसो अन्वेषकअन विश्वास गर्छन् कि आलिबर्दी खान (सन् १७४०-५६) को शासनकालमी यै ठौर लाइ नबाबगञ्ज भन्ने नाउँ दिइयो।
१८ औँ शताब्दीको शुरू रे मध्यमी मान्सुअन बेलाइती शासकअनको डरले कोलकाता बठेइ यै ठौर माइ बसाइँसराइ गर्‍या थ्याः जै कारण यै ठौर माइ मान्सुअनको जनसङ्ख्या वृद्धि भया थ्यो। याँ यक हुलाक कार्यालय थ्यो जुन "चाँपाइ" गाउँमी अवस्थित थ्यो। यै बसाइँसराइका कारण गाउँ चाँपाइमी विस्तार भयो रे यै ठौर लाइ व्यापक रूपमी चाँपाइनबाबगञ्ज भनि पछेण्या थालियाः थ्यो।
पुनर्भाबा नदी
पुनर्भाबा नदी बङ्गलादेश रे भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको यक प्रमुख नदी हो। यै नदीको कुल लम्बाई १६० किलोमिटर (९९ माइल), चौडाई ३ बठेइ ८ किलोमिटर (१.९ देखि ५.० माइल) रे अौषत गहिराई १.९ मिटर (६.४ फिट) रया छ। यै नदी बङ्गलादेशा ठाकुरगाँउ जिल्लाको तल्लो भूभाग बठेइ उत्पत्ति भयाः हो। यस नदीको माथिल्लो भाग अत्राई बठेइ केही किलोमिटर पश्चिममी पडन्छ। बङ्गलादेशको दिनजपुर सहर यै नदीको पूर्वी किनारमी अवस्थित छ। यै नदी पश्चिम बङ्गालको दक्षिण दिनाजपुर जिल्लाको गङ्गारामपुर रे तपन समुदाय विकास खण्ड हुँदै बग्दछ। दक्षिणी भागमी बगेर यो नदीले ढेपा नदीमी गई मिसिन्छ रे अन्तत: यो गङ्गा नदीमी मिसिन्छ।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिन बठेइ देश व्यापी रुपमी शुरू भयाः थ्यो भणे ६ अक्टोबर १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशको मुक्ति खिलाइ लडिरयाः लडाकु बीच कानसाट सङ्घ परिषद् अन्तर्गत शिकारपुर भन्ने ठौर माइ युद्ध भयाः थ्यो जाँ २०० बङ्गलादेशी लडाकुको मृत्यु भयाः थ्यो। १० अक्टोबर १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेनाले यै जिल्ला अन्तर्गतको दोरसिया, मोलातोला, लालपत र शिवगञ्ज उपजिल्लाको राधाकान्तापुरका जस्ता ठौरअनका ४७ सर्वसाधारणअनको हत्या गर्‍या थ्याः। भोलाहाट उपजिल्लामी पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशा मुक्ति खिलाइ लडिरयाः लडाकु बीच प्रत्यक्ष गोली हानाहान हुँदा १ लडाकुको ज्यान गयाः थ्यो। १४ डिसेम्बर १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशी लडाकु बीच नवावगञ्ज सदर उपजिल्लामी युद्ध तथा प्रत्यक्ष गोली हानाहान भयाः थ्यो जाँ वीरश्रेष्ठ महियद्दिन जहाँगीरको मृत्यु भयाः थ्यो।
अवस्थिति
चाँपाइ नबाबगञ्ज जिल्ला बङ्गलादेशा सुदर पश्चिममी पर्छ भणे यै जिल्ला २५°२५' बठेइ २४°५८' उत्तर अक्षांश रे ८९°०१' बठेइ ८८°३०' पुर्व देशान्तरणमी अवस्थित छ। चाँपाइन बाबगञ्ज जिल्लाले बङ्गलादेशा कुल क्षेत्रफल मध्ये १७०२.५६ वर्ग किलोमिटर अोगट्या छ। यै जिल्ला लाइ भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यले उत्तर, दक्षिण रे पश्चिम बठेइ घेर्‍या छ भणे यै जिल्लाको पूर्वमी राजशाही रे नउगाँ जिल्ला रयाः छन्।
मौसम
चाँपाइ नबाबगञ्ज राजशाही सहर सित जोडियाः छ रे दुई क्षेत्रमी इकै किसिमको मौसम छ। कोपेन जलवायु वर्गीकरणका अनुसार यै जिल्लाको मौसम उष्ण रे सुख्खा खालको छ। यै जिल्लामा वार्सिक कम वर्षा हुने रे अत्याधिक गर्मीहुने गरेको छ। यस जिल्लामा गृष्म ऋतु मार्च मैना बठेइ मध्य जुलाई सम्म चल्छ। हिउँद ऋतुमी यै जिल्लाको तापक्रम ७ बठेइ १६ डिग्री मापन अरिन्छ भणे यै जिल्लामी वार्सिक १,४४८ मिलिमिटर वर्षा हुने गर्‍या छ।
जनशाङ्खिकि
सन् २०११ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यै जिल्ला कुल जनसङ्ख्या १४,२५३,२२ रयाः छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ७,२५३,५४ छ भणे महिलाको जनसङ्ख्या ६,९९९,६८ रयाः छ। यै जिल्लाको जनधनत्व ९४८ प्रति वर्ग किलोमिटर रयाः छ। धर्मका अाधारमी यै जिल्लामा इस्लाम धर्मका मान्सअनको जनसङ्ख्या १३,५७५,२४ रयाः छ भने हिन्दु धर्मको जनसङ्ख्या ६०,८०९ छ। त्यस्तै गरि बुद्ध धर्मको जनसङ्ख्या ४,४९३, इसाई धर्मको ९८ रे अन्य धर्मका मान्सुअनको जनसङ्ख्या ३,३९८ रयाः छ। यै जिल्लामा सन्थल, मुण्डा, मुसहर, राजवंशी अादि जनजातिअन बसोबास गर्ने गर्छन्।
अर्थतन्त्र
यै जिल्लाको मुख्य अाय श्रोतको बाटो भन्या कृषि रे खेती जसमी जिल्लाकै ५७.१३% मान्सुअन संलग्न छन्। यै जिल्लाका मान्सुअन अन्य जस्तै ५.१६% मजदुरी, व्यापार रे उद्योगमी १.३५%, वाणिज्यमी १७.०५%, सञ्चार रे यातायातमी १.७६%, रेमिटेन्समी ०.६९%, सरकारी कार्यलयअनमी ४.४५% ,धर्म सेवामी ०.१७% रे अन्यमी ९.१५% रया छन् ।
शिक्षा
यै जिल्लाको कुल साक्षरता दर ३५.९% रयाः छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता दर ३७.४% छ भणे महिलाको साक्षरता दर ३४.४% रयाः छ। यै जिल्ला उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाअन यै प्रकार छन्: आदिना फजलुल हक क्याम्पस (सन् १९३८), नवावगञ्ज सरकारी क्याम्पस (सन् १९५५), नवावगञ्ज सरकारी महिला क्याम्पस (सन् १९६६), रोहनपुर युसुफ आली क्याम्पस (सन् १९६७), कानसात सोलेमान डिग्री क्याम्पस (सन् १९६८), नाचोल डिग्री क्याम्पस (सन् १९७२), भोलाहाट मोहेरउल्लाह डिग्री क्याम्पस (सन् १९८६), गोमस्तपुर सोलेमान मिया क्याम्पस, शाह नेयामतुल्लाह क्याम्पसमा, हरिमोहन सरकारी उच्च विद्यालय (सन् १८९५), कानसाट उच्च विद्यालय (सन् १९१७), दाननाचल एचएम उच्च विद्यालय (सन् १९१९), नाचोल पाइलट उच्च विद्यालय (सन् १९५७), भोलाशाट रामेश्वरी पाइलट उच्च विद्यालय (सन् १९११), नयानभाङ्गा सरकारी प्राथमिक विद्यालय (सन् १८७०), चाँदलाइ सरकारी प्राथमिक विद्यालय (सन् १९१९), नाचोल प्राथमिक विद्यालय, नवावगञ्ज आलिया कामिल मदरसा (सन् १९६४), छत्राजितपुर सिनियर मदरसा (सन् १९४४), राधाकान्तपुर सिनियर मदरसा (सन् १९५०) आदि।
अर्थतन्त्र
यै जिल्लामी मुख्यतया समथल जमिन रे विभिन्न नदिअन छन्। यै जिल्लाको लगभग सब्बै क्षेत्रमी सिंचाई सुविधाको भयाः कारण याँ जमिन एकदमै उर्वर छ रे यहि करण यै जिल्लाको अर्थतन्त्र कृषिमी पूर्णतया निर्भर छ। यै जिल्लामी थुप्रै नदिअन रयाः छन् जसका कारण भौती मान्सुअन माछा रे अन्य सम्बन्धित क्रियाकलापमी निर्भर छन्। चाँपाईनबाबगञ्ज जिल्ला लाइ जै लाइ देश भरिकै अाँप उत्पादक रुपमी लिइन्छ। किनकि यै गर्मीमी फल्ने फल हो जुन यै जिल्लाको अर्थव्यवस्था लाइ निरन्तरता दिने मुख्य उत्पादन हो। आँप उत्पादनको मुख्य भाग शिबिगञ्ज, भोलाहाट रे गेस्टोस्टापुर उप-जिल्ला हुन्।
गाडी
यै जिल्लाको प्रमुख यातायात प्रणाली विभिन्न जिल्ला रे सहरअनमी गाडी सेवा हो। यै जिल्लाको मुख्य यातायात मार्ग नवाबगञ्ज बठेइ राजशाही हो। गाडी यातायात सेवामा तीन प्रकारका गेट-लक, प्रत्यक्ष रे स्थानीय सेवा छन्। अन्य गाडी मार्गअन नवाबगञ्ज बठेइ शिवगञ्ज, नवाबगञ्ज बठेइ नउगाँ, नवाबगञ्ज देखि नाचोल, नवाबगञ्ज बठेइ रोहनपुर हुन्। बङ्गलादेश सडक यातायात निगमले बङ्गलादेशसा सब्बै महत्त्वपूर्ण जिल्लाअनका लामो सडक मार्गअनमी सेवा प्रदान गर्दछ। सब है महत्त्वपूर्ण लामो मार्ग नवाबगञ्ज बठेइ ढाका सडक खण्ड हो। यै मार्गमी पर्याप्त बस सेवा छ। यै सडक खण्डमी दुई प्रमुम सवारीसाधन बिसौनी रयाः छन्। सब है झिक्क भन्या चापाई नवाबगञ्ज बिसौनी हो रे अर्को ढाका बिसौनी हो।
यातायात
यै जिल्ला बङ्गलादेशा सब है पश्चिममी अवस्थित जिल्ला हो जुन छिमेकी देश भारत सित सीमा जोडियाः छ। यै जिल्लामी आयात तथा निर्यात खिलाइ यै जिल्लाका भूभाग तथा बन्दरगाहअन प्रयोग हुँदै आयाः छन् जुन भणे जिल्ला लाय छिमेकी देश सित सञ्चार खिलाइ महत्वपूर्ण मार्ग बनाउँदछ। सिराजगञ्जमी जमुना पुलको निर्माणले देशभरको यातायात प्रणालीमी महत्त्वपूर्ण सहयोग गर्दै आया छ जै कारण जिल्लामी भौती राजमार्गअन निर्माण गरियाः थ्याः। यै जिल्ला भित्र मटरसाइकल, रिक्सा, अटो रिक्शा, गाडी तथा अन्य यातायातका साधनअन प्रयोग हुँदै आयाः छ।
प्रशासन
प्रशासकीय चाँपाइ नबाबगञ्ज जिल्ला सन् १९४७ सम्म मालदह जिल्लाको नबाबगञ्ज थानाको रुपमी रयाः थ्यो रे त्यसको केही वर्ष पछा बङ्गालको विभाजनमी यै राजशाही जिल्लाको उपजिल्लाको रुपमी स्थापित भयाः थ्यो। सन् १९८४ मी यै क्षेत्र लाइ छुट्टै जिल्लाको रुपमी पुन स्थापित गरियाः थ्यो। यै जिल्लामी हाल पाँचवटा उपजिल्लाअन रयाः छन् जसमध्ये शिवगञ्ज जिल्ला सब है झिक्क (५२५.४३ वर्ग किलोमिटर) उपजिल्ला हो जसले चाँपाइ नबाबगञ्जको कुल क्षेत्रफलको ३०.८६% अोगट्या छ भणे भोलाहाट सब है सानो (१२३.५२ वर्ग किलोमिटर) उपजिल्ला हो। ऐल यै जिल्लामी ५ उपजिल्ला, ४५ सङ्घ परिषद् रे ११३६ गाउँअा रयाः छन्। यै जिल्लाका उपजिल्लाअन यस प्रकार छन्:
केइ प्रसिद्ध स्थलअन
छोट सोना मस्जिद बङ्गलादेशा चापाई नवाबगञ्ज जिल्लामी अवस्थित छ। यै मस्जिद कोतवाली प्रवेश द्वरा बठेइ दक्षिणमी करिब ३ किलोमिटर (१.९ माइल) रे फिरोजपुर क्वार्टरको मुगल तहखाने परिसरको दक्षिण-पूर्वमा ०.५ किलोमिटरमी (०.३१ माइल) अवस्थित छ। यै मस्जिद सन् १४९३ बठेइ १५१९ बीचको सुल्तान हुसेन शाहको शासनकालमी बनिइयाः थ्यो। मस्जिदमी पन्ध्र अण्डाकार छानो रहेको छ जै माइ सुनको जलप लगाइयाः छ रे यै मस्जिदमी सुनको जलप लगायाः कारण यै लाइ छोट सोना मस्जिद भनियाः हो। बङ्गलादेश सरकारको पुरातत्व रे सङ्ग्रहालय विभागको संरक्षण अन्तर्गत मस्जिद यक उत्तम संरक्षित सुल्ताना स्मारक हो। उत्तर बठेइ दक्षिणमी ४२ मिटर पूर्व बठेइ पश्चिम बठेइ ४३.५ मिटर क्षेत्र ढाक्ने मस्जिदको आधार भणे पूर्वपट्टि बीचको प्रवेश द्वरा बाहिरी पर्खाल (अहिले पुनर्स्थापित) द्वारा घेरियाः छ।
रेल यातायात
यै जिल्लाका रोहनपुर रे राजशाहीमी सीमित रेल सेवाअन छन्। यै जिल्लाको यक अन्तर्राष्ट्रिय रेल सेवा जिल्ला बठेइ इङलिस बजार, पश्चिम बङ्गाल, भारतमी जान्छ। त्याँ चाँपाइनवावगञ्ज विभिन्न स्टेसनअन जस्तै नवाबगञ्ज सदर, अम्नुरा, नाचोल, निजमपुर, रहानपुर बठेइ राजशाही रे बङ्गलादेशका अन्य ठौरअन बठेइ केही स्थानीय रेल सेवाअन छन् भणे नवाबगञ्ज बठेइ राजशाहीसम्म सटल सेवाका साथै राजशाही बठेइ अन्तराष्ट्रिय रेल सेवाअन छन्।
जलमार्ग
विगतमी यै जिल्लाको प्रमुख यातायात प्रणाली जल मार्गमी आधारित थ्यो। अन्तर जिल्ला यातायात प्रणाली खिलाइ पद्म (गङ्गा), महानन्दा नदी, पगला, मोरागङ्गा रे केही साना नदीअन प्रयोग अरिन्छ। पानीको सतह पद्मा (गङ्गा) नदीमी फारक्का बाधको प्रतिकूल प्रभावका कारण कम भयाः छ जै कारण जलयात्राको लोकप्रियता हराउँदै गयाः छ तर त्यका बाबजुद लै नदीअन जिल्लाको विभिन्न भाग बठेइ दैनिक सामान ढुवानी खिलाइ प्रयोग अरिन्छ। अझै लै यै जिल्लाको यातायात प्रणाली डुङ्गाअनमी निर्भर छ। शिवगञ्ज उपजिल्लामी पालग नामक यक नदी छ।
दारसाबाडि मस्जिद
दारसाबाडि मस्जिद यक ऐतिहासिक मस्जिद हो जुन सन् १४७९ निर्माण भयाः हो भणे यै मस्जिद बङ्गलादेशा चाँपाइ नवाबगञ्ज जिल्लाको शिवगञ्ज उपजिल्लामी अवस्थित छ। यै कोतवाली प्रवेश द्वारको दक्षिण-पश्चिममी करिव यक किलोमिटर रे छोट सोना मस्जिदको पश्चिममी करिब आधा किलोमिटरको दुरीमी अवस्थित छ।