cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
के. एस. चित्रा
कृष्णन नायर शान्तिकुमारी चित्रा (चल्याऽ नाउँ: के॰एस॰ चित्रा या चित्रा, जनम: २७ जुलाई १९६३) यक भारतीय पार्श्व गायिका हन्। उन भारतीय शास्त्रीय संगीत, भक्ति रे लोकप्रिय संगीत लै गौन्छिन्। उन ले मलयालम, कन्नड़, तमिल, तेलुगू, उड़िया, हिंदी, असमिया, बंगाली, बड़गा, संस्कृत, तुलु, उर्दू रे पंजाबी गीदअन मैं आफुनि आवाज दीराइछन्। उन ले छै राष्ट्रीय फिल्म पुरस्कार (महिला गायिकाअन मैं सब है जेदा), पाँच फ़िल्मफ़ेयर पुरस्कार-दक्षिण रे ३१ जुद-जुदाइ राज्य फिल्म पुरस्कारअन प्राप्त अरिराइछन्। उन ले सप्पै किसम का दक्षिण भारतीय राज्य फिल्म पुरस्कार जितिसकिराइछन्। उन नाइ दक्षिण भारत कि छोटी बुलबुल एवम केरल कि बुलबुल भँण्नान्।
प्रारम्भिक जिन्नगी रे मौ
संगीतकारअन कि यक मौ मैं केरल का तिरुवनंतपुरम मैं २७ जुलाई १९६३ मै जन्मी चित्रा कि प्रतिभा लाइ ननाइ उमर बठेइ उनरा बुवा स्वर्गीय कृष्णन नायर ले पोषित अर्यो। उनरा बुवा उनरा पैल्ला गुरू थ्या। चित्रा ले कार्नाटक संगीत मैं शिक्षा पाया पछा केरल विश्वविद्यालय बठेइ संगीत मैं स्नातक अर्यो। उन ले विजयशंकर नाउँ अर्या यक व्युपारि सित ब्याः अरिन। उनरि एक्कली चेलि नंदना को निधन आठ वर्ष का उमर मैं अप्रिल २०११ मैं दुबई मैं यक तालाउयिनी दुर्घटना मैं भयाऽ हो।
नरेश बुढाऐर
उनी राष्ट्रिय लिगमी नेपाल आर्मी क्लब, नेपाल प्रिमियर लिगमी जगदम्बा जायन्ट्स रे एसपीए कपमी पेन्टागन कलेजका खेलाडी हुन।
तमन्ना भाटिया
तमन्ना भाटिया (जन्म २१ डिसेम्बर १९८६) एक भारतीय अभिनेत्री तथा मोडल हुन् । उनी खास रूपमी दक्षिण भारतीय चलचित्रकी लेखा काम अरन्छिन । तमन्नाले आफनो फिल्मी करियरको सुरुवात हिन्दी चलचित्र चाँद सा रोशन चेहरा बठेइ २००५ मी अरिराइथ्यो ।
बादशाह (गायक)
बादशाह  भारतीय सांगीतिक क्षेत्रका पाश्व गायक हुन।
तमन्ना भाटिया
जीवनी
तमन्ना भाटियाको जन्म २१ डिसेम्बर १९८६ मी भारतको मुम्बई,महाराष्ट्रमी भया थ्यो ।
बादल
बादल वायुमण्डलमी देखिन्या जलवाष्पको सघन रुप ह‍ो। पृथ्वी को सतहको तापक्रम ले पानी वाल भै माथि वायुमण्डल तिर जान्छ र चिसो हुँदै जादा यईको घनत्व बढेर निश्चित रुप लिन्छ त्यईलाई बादल भनिन्छ। बादले पृथ्वी मी वर्षा गराउछ।
श्री देवी
श्री देवी भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेत्री हुन्।
सचिन बन्सल
सचिन बन्सल भारत एक सफ्टवेयर इन्जिनियर हुन। बन्सल भारतीय कम्पनी फ्लिपकार्टका चेयरमेन हुन।
सचिन तेन्दुलकर
सचिन तेन्दुलकर (जनम २४ अप्रिल १९७३) भारताः भुतपूर्व खेलाडी रे कप्तान हुन। उनरो जनम भारताः मुम्बईमी भयाः हो। सचिन विश्व क्रिकेटाः इतिहासमी विश्वइका सर्वश्रेष्ठ ब्याट्सम्यानअनमी गणीनान। उनले सन् १९८९ मी पाकिस्तान विरुद्ध कराचीमी भयाः टेस्ट खेल बठेइ आफुना खेल जीवनोः प्रारम्भ अरिराइथ्यो।
तमिल भाषा
तमिल द्रविडेली भाषा परिवार अन्तर्गत पर्न्या एक भाषा हो । यो भारत रे श्रीलंकामी मुख्य रूपले बसोबास गर्न्या तमिल समुदायको मानिसहरूद्वारा बोलिन्या मुख्य भाषा हो । भारतको तमिलनाडु रे सङ्घीय राज्य पुदुच्चेरीमी यसलाई आधिकारिक भाषाको मान्यता प्रदान गरियाको छ । तमिल भाषा श्रीलंकाको आधिकारिक रे राष्ट्रिय भाषा हो भन्या सिंगापुरमी पनि यो भाषालाई आधिकारिक भाषाको रूपमी राखियाको छ ।
हंसिका मोटवानी
हंसिका मोटवानी एक भारतीय चलचित्र अभिनेत्री हुन् ।
पवन कल्याण
पवन कल्याण (जन्म: आन्ध्र प्रदेश भारत) भारतीय चलचित्रका बहुप्रसिद्ध अभिनेता हुन् ।
सञ्जीव प्रधान
सञ्जीव प्रधान  नेपाली  प्रसिद्ध गायक तथा संगीतकार हुन।
गौरादह
गौरादह नेपालाः मेची अञ्चलाः झापा जिल्लाः यक नगरपालिका हो। गौरादह दमक नगरपालिका रे गौरीगञ्जाः मध्यभागमैं रयाः छ। यो नगरपालिका झापा क्षेत्र नम्बर ६ मैं पड़न्छ। गौरादह जनाइ खिलाइ दमक बठेइ २ कि.मि. पूर्व पड़ाजुगी बठेइ १० कि.मि. दख्खिन जानु पड़न्छ। गौरादह बजारमैं सुन्नर पोखरीअन छन। स्थानीय विकास मन्त्रालय ले २०७२ आस्विन १ गते थप २६ नौला नगरपालिका थपन्ज्याँ झापा जिल्लामैं महारानीझोडा, जुरोपानी, कोहवरा रे साबिकोः गौरादह अरिबर यिन ४ गाउँ विकास समितिअन लाई मिसाइबर गौरादह नगरपालिका घोषणा गर्याः हो। गौरादह नगरपालिकाः केन्द्र भँण्या साबिक गौरादह गाउँ विकास समित्याः धोबिनिया चोक नज्युक वडा नं ४ रे ७ का बीचमैं रयाः छ। नगरपालिकाः घोषणा रे क्षेत्रविस्तार सङ्ङै मुलुकमैं १ महानगरपालिका, १२ उपमहानगरपालिका रे २ सय १७ नगरपालिका कायम भयाः छन।
जनसंख्या
महारानीझोडा, जुरोपानी, कोहवरा रे साबिकोः गौरादह अरिबर यिन ४ गाउँ विकास समितिअन लाई मिसाइबर गौरादह नगरपालिका बनाइयाः हो। तबै राष्ट्रिय जनगणना २०६८ का जनगणना अन्सारअ यिन ४ ठउरोः जनसंख्या लाई जोड़िबर गौरादह नगरपालिकाः जनसङ्ख्या ४७,३९३ रयाः छ।
केचना
केचना झापा जिल्ला मी रयाको एक गाउँ विकास समिति हो।
केट अप्टन
क्याथरिन एलिजाबेथ "केट" अप्टन (जन्म: १० जुन १९९२) एक अमेरिकी अभिनेत्री र मोडल हुन् ।
मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र
मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र  नेपालको पाँच विकास क्षेत्र मध्येको एक हो ।
अञ्चलहरू
येई विकास क्षेत्र रयाका अञ्चल यै प्रकार छन्-
लुडाक्रिस
लुडाक्रिस एक अमेरिकी उद्यमी ,अभिनेता तथा र्यापर हन्।
रेखा (बलिउड अभिनेत्री)
रेखा भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेत्री हुन्।
पवेरा
पवेरा गाविस कैलाली जिल्लाको एक गाबिस हो।
सञ्जीवनी (गायिका)
सञ्जीवनी भेलंडे भारतीय साङ्गीतिक क्षेत्रकी सुप्रसिद्ध पाश्व गायिका हुन् ।
केट बोस्वर्थ
क्याथरिन एन "केट" बोस्वर्थ (जन्म: २ जनवरी १९८३) एक अमेरिकी अभिनेत्री र मोडल हुन्।
नर्गिस फखरी
नर्गिस मोहम्मद फखरी यक अमेरिकी अभिनेत्री रे मोडल हुन, जो खास अरिबर हिन्दी रे अङरेजि भाषा का चलचित्रअन मैं धेकीन्छिन।
पशु
पशु वा जनावर बहुकोषीय शरीर भएका तथा जन्तु जगत अन्तर्गत पद्दे जीवित प्राणीहरू हुन् । जनावरलाई स्तनधारी, जलचर, सरीसृप, उभयचर तथा पंक्षी आदि विभिन्न किसिमले बर्गीकरण गर्न सकिन्छ । जीव विज्ञानले मानिसलाई पनि जन्तु जगत अन्तर्गत राखेता पनि सामान्यतया ये अन्तर्गतका अमानवीय प्राणीलाई मात्र जनावर भणीन्छ ।
सतासीधाम
सतासीधाम झापा जिल्ला मी रयाको एक गाउँ विकास समिती हो |
केट मोस
केट मोस (जन्म: ६ जनवरी १९७४) एक बहुचर्चित मोडल र फेसन डिजाइनर हुन्।
मन
मन शरीर भितरको तो अदृश्य भाग हो जईबठेइ विचारको उत्पत्ति हुन्छ। यो मस्तिष्कै कार्यशक्तिको द्योतक हो। यो कार्यशक्ति भौत तरिकाको हुन्छ, जसो चिन्तन शक्ति, स्मरण-शक्ति, निर्णय शक्ति, बुद्धि, भाव, इन्द्रियाग्राह्यता, एकाग्रता, व्यवहार, परिज्ञान (अंतर्दृष्टि), इत्यादि।
मनका भाग
फ्रायड नामक मनोवैज्ञानिका बनावटा अन्सार मनलाई तीन भागअनमी वर्गीकृत अरीयाथ्यो:
मनोविज्ञान
विज्ञान ऐ तो शाखा जै मी मन ऐ सामान्य क्रियाआ अध्ययन अरीन्छ। मनोवैज्ञानिकअन कि प्रशिक्षण खिलाइ चिकित्सा आ ज्ञान जरूरी नाइथिन, तबै मनोवैज्ञानिक अक्सर केवल मनोरोगअन ऐ जाँच-पड़ताल (न कि उपचार)मी सहयोग दिनाआन।
मनोविश्लेषण
मनोविश्लेषण मनोरोगअन ऐ उत्पत्तिया कारणअन ओ पत्ता लौनेइ यक विधि जो केइ प्रकार आ मनोरोगअन ओ, जस्याँकि हिस्टीरिया आदि का उपचार मी लै सहायक हुन्छे। येइ खिलाइ मनोरोग चिकित्सा या मनोविज्ञान ऐ जानकारी हुन पणन्छे।
राखी सावन्त
राखी सावंत भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक प्रसिद्ध अभिनेत्री तथा मोडल हुन्।
मुनुवा
मुनुवा गाविस कैलाली जिल्लाको एक गाबिस हो।
पशुपतिनगर गाउँ विकास समिती
पपशुपतिनगर गाउँ विकास समिती  बर्दिया मि रयाको गाउँ विकास समितीन मध्येको एक गाउँ विकास समिति हो ।
नर्घो गाविस
नर्घो सप्तरी जिल्ला मी रयाको एक गाविस हो |
केट विन्स्लेट
केट विन्स्लेट एक बेलायती अभिनेत्री तथा गायिका हुन् ।
पशुपतिनगर गाउँ विकास समिती
यी पनि हेर्या
बर्दिया जिल्ला
बान कि मून
बान कि मून दक्षिण कोरिया का कुटनितिज्ञ हुन। उनी संयुक्त राष्ट्र संघ का आठौं महासचिव समेत हुन।
तरकारी
तरकारी दक्षिण तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका भान्छाहरूमाई विभिन्न सागसब्जीहरू, तेल तथा मसलाहरू मिलाईभर पकाइने एक प्रकारको परिकार हो।
केटलिन एस्ली
केटलिन एस्ली (जन्म: २९ जुन १९७१) एक अमेरिकन अश्लिल चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
सतिदेवी
सतिदेवी देवता महादेवका पल्लिका पत्नी हुन ।
तराई-मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी
तराई-मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी नेपालो यक राजनीतिक दल हो। येइ ले संविधान सभा निर्वाचन २०६४ मी भाग लीराइथ्यो।
सद्-भावना पार्टी
सद्-भावना पार्टी नेपालो यक राजनीतिक दल हो। येइ ले संविधान सभा निर्वाचन २०६४ मी भाग लीराइथ्यो।
नेपाला जिल्लाअन
नेपाललाई १४ अञ्चल रे ७५ जिल्लामी विभाजन गरिया छ । अञ्चल अनुसारका जिल्लाअन तल उल्लेखित छन् रे जिल्ला सदरमुकामअनको नाम कोष्टकमी दिइया छन् ।
भौगोलिक धरातल
हिमाली, पहाडी रे तराई जिल्लाको आधारमी ७५ जिल्लालाई याद अद्द्या संक्षिप्त तरिका ।
पशुपतिनाथ मन्दिर
पशुपतिनाथ मन्दिर काठमाडौं जिल्लामी रयाको ऐतिहासिक धार्मिक एवं पर्यटकीय दृष्टिले महत्वपूर्ण स्थल हो ।
मन्दिर वास्तुकला
यो मन्दिर नेपाली प्यागोडा शैलीमी निर्माण गरिया छ ।
मनकामना केबलकार
मनकामना केबलकार नेपाल मी विसं २०५५ मंसिर ८ गतेदेखि सञ्चालनमी रयाको पहिलो केबलकार हो । नेपालमा यईभन्दा अघि विभिन्न स्थानमा रज्जुमार्गहरू सञ्चालनमा लयाका भयापनि हाल सञ्चालनमा छैनन् । प्रत्येक वर्ष हजारौं भक्तजनहरू चितवनको कुरिनटारको चेरेसबाट यो केबलकार हुँदै गोरखाको मनकामना पुग्ने गर्दाछन । मनकामना दर्शन प्रा. लि.द्वारा सञ्चालित ३.०२ किलोमिटर लामो यो केबलकार अष्ट्रेलिया को डोपल मायर कम्पनीको प्रत्यक्ष निगरानीमा निर्माण गरियाको थियो । कुल २० वटा टावर प्रयोग गरियाको यो केबलकारको तल्लो स्टेशन उचाइ २५८ मिटर रयाको छ भने माथिल्लो स्टेशनको उचाइ १,३०२ मिटर रयाको छ । १० मिनेटमा माथिल्लो स्टेशनसम्म पुग्ने यो केबलकारको गति क्षमता ०.६ मिटर प्रति सेकेन्ड रयाको छ । ६ व्यक्ति प्रति डब्बा यात्रु क्षमता भयाको यो केबलकारले प्रति घण्टा ६०० यात्रु ओसारपसार गर्न सक्छ ।
आसाम
असम अथवा आसाम पूर्वोत्तर भारत मा एउटा राज्यको नाम हो। आसाम अन्य पूर्वोत्तर भारतीय राज्यहरू ले घेरियाछ।आसाम भारतको एउटा सीमावर्तीय राज्य हो। भारत भूटान तथा भारत बंगलादेश सिमाका केही हिस्साहरू आसाम सँग जोडीया छन।गुवाहाटी आसामको ठूलो सहर हो।
प्राचीन असम
प्राचीन भारतीय ग्रन्थहरूमी यई स्थानलाई प्रागज्योतिषपुरको नामबाट जानिन्थ्यो। पुराणहरूको अनुसार यो कामरूपको राजधानी थियो। महाभारत अनुसार कृष्णको नाती अनिरुद्धले यहाँको उषा नामको युवतीसित मोहित भै उईको अपहरण गरे। हालांकि यहाँको दन्तकथाहरूमा यस्तो भनिन्छ अनिरुद्धमाथि मोहित भै उषाले नै उसको अपहरण गरेकि थी। यई घटनालाई यहाँ कुमार हरणको नामबाट जानिन्छ।
मध्यकालीन असम
मध्यकालमा सन् १२२८मा बर्माको एउटा चीनी बिक्रेता चाउ लुंग सिउ का फाले यईमाथि अधिकार गर्‍यो। उ अहोम वंशको थियो जईले अहोम वंशको सत्ता यहाँ कायम गर्‍यो। अहोम वंशको शासन १८२९ पर्यन्त तब सम्म रही रह्यो जब सम्म अंग्रेजहरूले उईलाई हराई दियेन। भनिन्छ अहोम राजाहरूकै कारणले यई ठउरको नाउ आसाम पर्यो ।
अर्थव्यवस्था
आसामबाट नै भारतलाई सर्वाधिक खनिज तेल प्राप्त हुन्छ। यहाँ लगभग १००० किलोमीटर लामो पेटीमा खनिज तेल पाइन्छ। यो पेटी यई राज्यको उत्तरपूर्वी सीमाबाट आरम्भ भयेर खासी तथा जयन्तिया पहाडिहरूदेखि हुंदै कछार जिल्ला सम्म फैलिया छ। यहाँको मुख्य तेल क्षेत्र लखीमपुर तथा शिवसागर जिल्लाहरूमी पाइन्छ।
जिल्लाहरू	सम्पादन
आसाममा २७ वटा जिल्लाहरू छन
उत्तर कछर जिल्ला करीमगंज जिल्ला कामरूप जिल्ला कार्बी औन्गलन्ग जिल्ला कोकराझाड जिल्ला गोलाघाट जिल्ला कछर जिल्ला ग्वालपाडा जिल्ला जोरहट जिल्ला डिब्रूगढ जिल्ला तिनसुखिया जिल्ला दारांग जिल्ला धुबरी जिल्ला धेमाजी जिल्ला नलबाडी जिल्ला नागांव जिल्ला बारपेटा जिल्ला बोंगाइगांव जिल्ला मारिगांव जिल्ला लखिमपुर जिल्ला शिवसागर जिल्ला (सिबसागर) शोणितपुर जिल्ला हैलाकांडी जिल्ला कामरूप जिल्ला बक्सा जिल्ला उडलगुडी जिल्ला चिरांग जिल्ला
लुपुड गाँउ
लुपुड गाउँ नेपाल को सुदुर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अंचल अन्तर्गत बैतडी जिल्ला को शिवलिंग गाउँ विकास समिति को वडा नम्बर १ हो । जहाँ को अवस्था प्राकृतिक, संस्कृतिक, धार्मिक तथा अन्य दृष्टिले महत्वपूर्ण छ । वडा नम्बर १ बठे ३ सम्म फैलिया यो क्षेत्र लाइ समग्रमा लुपुड भनिन्छ । यो गाउ एकदमै रमणीय ठाउमा रहेको छ,जहाँ माथि तिर बाक्लो बस्ति छ, तल तिर बैतडी जिल्ला कै दोश्रो ठुलो खेति योग्य जमिन रहेको छ जसलाई लुपुडसेरो भनेर चिनिन्छ ।यहाँ ठुलो मात्रामा धान तथा गहुको उत्पादन हुन्छ । यो लुपुड सेरो को मुनि एक नदी छ जहाँ बाट गाउमा सितल हावा आउने गर्छ र गाउका मान्छेहरु माछा मार्न जान्छन र पौडी खेल्छन । यो अति नै सुन्दर बस्तीमा ब्राह्मण, क्षेत्री, कामी, लुहार, दमाई बस्ने गर्दछन । ति मध्ये क्षेत्रीहरुमा बोहरा र ब्राह्मण मा अवस्थी हरु बस्ने गर्छन ।यो गाउका युवाहरु दैनिकीको बारेमा भन्नुपर्दा धेरै जसो अध्ययन तिर ब्यस्त हुन्छन, र आफ्नो ब्यबशाय तिर लागि रहन्छन । शैक्षिक अवस्थाको बारेमा कुरा गर्दा यो गाउ भौत अगाडी छ।
केटा
केटा अथवा मुल्याया भन्नाले मानिसको पुरुष जातिको बाल्यावस्था वा युवावस्था अथवा छोर्याटो अवस्थालाई जनाउँछ ।
तल्लादेही गाविस
तल्लादेही बैतडी  मि रयाको एक गाउँ विकास समिति हो ।
मनकामना मन्दिर
मनकामना/मनोकामना भगवति गोरखाको प्रसिद्ध मन्दिर हो। मनकामना पनि महत्वपूर्ण देवीस्थान शक्तिपीठ मानिन्छ। मनले चितायाको इच्छा पूरा गर्ने भगवती भन्या अर्थमा मनकामना नाम रहन गयाको हो। राम शाहकी रानी स्वयं मनकामना भगवतीको अवतार थिइन् भन्ने जनविश्वास छ। दशैमा पूजा गर्नाकी आउनेहरूको यहाँ ठूलो भीड लागन्छ। यहाँ प्रत्येक अष्टमीका दिन बलि चढाइन्छ। मनकामनाको दर्शनले मनोकांक्षा पूरा हुने धार्मिक विश्वास रयाको छ।
सनी देओल
शनि देओल  (अजय सिंह देओल) चर्चित भारतीय अभिनेता हुन।
तल्लादेही
तल्लादेही  गाउँ विकास समिती बैतडी जिल्लामी रयाको एक गाउँ विकास समिती हो ।
केटी
केटी अथवा मुल्याई भन्नाले मानिसको स्त्री जातिको बाल्यावस्था वा युवावस्था अवस्थालाई जनाउँछ ।
केटी गोल्ड
केटी गोल्ड एक अमेरिकन अश्लिल चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
हङकङ
हङकङ एसिया मी रयाको चिनको एक विशेष प्रसासनिक क्षत्र हो।
ताइवान
ताइवान पूर्वी एसिया मी रयाको एक देश हो। यईको राजधानी ताईपेई सहरमी रयाको छ।
सद्दाम हुसेन
सद्दाम हुसेन अब्द अल-माजिद अल-तिक्रिती (अरबी: صدام حسين عبد المجيد التكريتي) दुई दशक बठे (१६ जुलाई, १९७९ सम्म ९ अप्रिल, २००३ सम्म) इराक कको राष्ट्रपति रयाका थ्या । उनलाइ ३० डिसे २००६ मि उत्तरी बगदाद मा स्थानीय समय अनुसार बिहान ६ बजे फाँसी दिइयाको थ्यो ।
मध्यपहाडी लोकमार्ग
मध्यपहाडी लोकमार्ग नेपाल पूर्व देखि पश्चिम सम्म का मध्य पहाडी जिल्ला जोड्ने राजमार्ग हो । यो राजमार्ग पुष्पलाल मार्ग का नामले पनि चिनिन्छ । यो राजमार्ग पाँचथर को चियोभञ्ज्याङ भन्ने ठाउँबाट सुरु भै बैतडी  का झुलाघाट सम्म रहेको छ ।यो राजमार्ग को पूर्व पश्चिम लम्बाइ १८७९ कि.मि. रहेको छ।
परिचय
नेपालका पहाडी जिल्लाहरुमि अावागमन सहज गरि त्याहाँको विकास मि तिब्रता ल्यनउनाकी मध्यपहाडी लोकमार्गको अबधारणा ल्याईया हो। मध्यपहाडी ल‍कमार्ग अधिकांस पहाडी जिल्ला, तिनका सदरमुकाम रे प्रमुख सहरहरु छोएर जान्या भयाका कारण।त्याहाको अावतजावत रे मालसामान ढुवानी मी सहजता अाउन्या छ।यो सडकका केही भाग निमार्ण कार्य जारी छ।यो राजमार्ग निमार्ण सम्पन्न पछि त्याहाँको व्यापार व्यावसाय समुन्नतको अवसर मिल्न्याछ।यो राजमार्गका विभिन्न स्थान मी अाधुनिक १० सहरहरु को विकास गरिन्या भावी योजना रयाछ। विकास गरिन्या ती सहरहरु निम्न छन :
१) फिदिम-(पाँचथर) २) वसन्तपुर-(तेर्हथुम जिल्ला ) ३) खुर्कोट-(सिन्धुली जिल्ला) ४) बैरेनी-(धादिङ जिल्ला) ५) डुम्रे-(तनहुँ जिल्ला) ६) बुर्तिबाङ-(बागलुङ जिल्ला) ७) चौरजहारी-(रुकुम जिल्ला) ८) राकमकर्णाली-(दैलेख जिल्ला ) ९) साँफेबगर-(अछाम जिल्ला ) १०) पाटन-(बैतडी जिल्ला )
सडक को बिस्तार
सन् २०११ भित्र राजमार्गको ट्रयाक खोल्न्या काम सक्न्या योजना रह्याको यो राजमार्गले कावेली, तमोर, अरुण, सुनकोशी, तामाकोशी दुधकोशी, सेती, कालीगण्डकी, माथिल्लो कर्णाली, नरसिंहगाड, बुढी गंगा रे पश्चिमसेतीलगायत आयोजनालाई पनि जोड्न्या छ। पहिलोपटक यो राजमार्गको ट्रयाक खोल्दा विस्फोटक पदार्थ प्रयोग नगरी वातावरणमैत्री शैली अपनाइया छ। राजमार्गले सुदूर पूर्वको चियोभन्ज्याङ - गणेशचोक, गणेशचोक -जोरसल, जोरसल- तमोर- सक्रान्ति, सक्रान्ति -म्याङलुङ, म्याङलुङ - बसन्तपुर - हिले, हिले- लेघुवाघाट - भोजपुर, भोजपुर - दिक्तेल, दिक्तेल -घुर्मी, घुर्मी - खुर्कोट, खुर्कोट - नेपालथोक, नेपालथोक - धुलिखेल, धुलिखेल - काठमाडौ, काठमाडौं - पोखरा, पोखरा -बाग्लुङ, बाग्लुङ -बुर्तिवाङ, बुर्तिवाङ -बाग्लुङ - मुसिकोट, बाग्लुङ - मुसिकोट -रुकुमकोट - मुसिकोट -चौरजहारी, चौरजहारी -दैलेख, दैलेख- दुल्लु - लैनचौर, लैनचौर -सतला -सैजुला, सैजुला - बेलखेत - मंगलसेन, मंगलसेन - सिलगडी, सिलगडी - स्याउले, स्याउले - सतबाँझ रे सतबाँझ हुदै सुदूर पश्चिम बैतडीको झुलाघाटसम्म जोड्नेछ।
बारपाटा गाउँ विकास
बारपाटा  गाउँ विकास समिती  डोटी  मि रयाका गाउँ विकास समितीन मध्येको एक गाउँ विकास समिति हो ।
केडेन क्रस
केडेन क्रस (जन्म १५ सेप्टेम्बर १९८५) अमेरिकन अश्लिल चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
मन्दना करीमी
मनिजेह करीमी एक ईरानी अभिनेत्री तथा मोडल हुन् ।
केदार घिमिरे
केदार घिमिरे नेपालका हाँस्य कलाकार हुन्।
हटैराज गाविस
हटैराज बैतडी मि रयाको एक गाउँ विकास समिति हो ।
हटैराज
हटैराज गाउँ विकास समिती बैतडी जिल्लामी रयाको एक गाउँ विकास समिती हो ।
मनमोहन सिंह
मनमोहन सिंह गणराज्य भारत का तेर्हौ प्रधानमन्त्री हुन। सिंह इन्डियन नेशनल कंग्रेस का नेता हुन।
बारा जिल्ला
बारा जिल्ला नेपालका ७५ जिल्ला मध्यको एक जिल्ला हो । यो जिल्ला नारायणी अञ्चलमी पड्डे एक जिल्ला हो । यो तराई मी रयाको जिल्ला हो ।
तमिलनाडु
तमिलनाडु (तमिल: தமிழ்நாடு, तमिलनाटु) भारत को एउटा दक्षिणी राज्य हो । तमिलनाडुको राजधानी  चेन्नई हो । तमिल नाडुका अन्य महत्त्वपूर्ण नगर मदुराय, त्रिचि, कोयम्बतूर, सलेम, तिरूनेलवेली छन् । यईका छिमेकी राज्य आन्ध्र प्रदेश, कर्नाटक रे केरल हुन्। तमिल नाडुमा बोलिने प्रमुख भाषा तमिल हो । तमिलनाडुको वर्तमान मुख्यमन्त्री जयललिता र राज्यपाल सुरजीत सिंह बरनाला हुन् ।
नामाकरण
ब्रिटिश शाशनकालमा यो प्रान्त मद्रास प्रेसिडेन्सीको भाग थियो । स्वतन्त्रताका पछि मद्रास प्रेसिडेन्सीलाई विभिन्न भागहरूमा बाँट दिइयो, जईको परिणति मद्रास तथा अन्य राज्यहरूमा भयाको हो । १९६८ मा मद्रास प्रान्तको नाम बदली तमिल नाडु राखियो ।
तमिलनाडु शब्द तमिल भाषाका तमिल तथा नाडु (நாடு) अथवा देश वा वासस्थान,देखि मिलेर बनायाको छ जईको अर्थ तमिलहरूको घर वा तमिलहरूको देश हुन्छ।
इतिहास
तमिलनाडुको इतिहास धेरै प्राचीन छ।आरम्भदेखि यो तीन प्रसिद्ध राजवंशहरूको गर्मभूमि रहेको छ- चेर, चोल तथा पांड्य। तमिल नाडुका प्राचीन संगम साहित्यमा, यहाँका तत्कालीन राजाहरू, राजकुमारहरू तथा तिनको प्रशंसक कविहरूको बारम्बार विवरण मिल्दछ। विद्वान तथा विशेषज्ञ यस्तो मान्दछन् कि, यो संगम साहित्य यस ोत्तर (इसा-पश्चात) को आरम्भिक केही सताव्दीहरूको छ। आरम्भिक चोल, पहिलो शताव्दीदेखि लिएर चौथो शताव्दीसम्म सत्ताका मुख्य अधिपति रहे। यिनमा सर्वप्रमुख नाम करिकाल चोल (तमिल - கரிகால சோல (तमिल हिज्जेको शुद्धता अपूर्ण हुन सक्छ )) हो, जईले आफ्नो साम्राज्यलाई कांचीपुरम्सम्म फैलाय। चोलाहरूले वर्तमान तञ्जावुर तथा तिरुचिरापल्लीसम्म आफ्नो साम्राज्य विस्तृत गरे तथा सैन्य गर्महरूमा महारत प्राप्त गरे।आफ्नो यौवन कालमा चोलाहरूले दक्षिणमा श्रीलंका तथा उत्तरमा धेरै सौ कि.मी.सम्म आफ्नो प्रभुत्व स्थापित गरे। तेस्रो शताव्दीसम्म कालभ्रहरूका आक्रमणदेखि चोलाहरूको पतन आरम्भ भयो। कालभ्रहरूलाई छठी शताव्दीसम्म उत्तरमा पल्लवों तथा दक्षिणमा पांड्यहरू ले हराएर बाहिर गरिदिए।
२०१८ आइसिसी वर्ल्ड क्रिकेट लिग डिभिजन दुई
टिमहरू
छाड्डिबारा दुई भितर पड्याका टिम २०१७ आइसिसी वर्ल्ड क्रिकेट लिग डिभिजन थ्री:
चार टिम २०१९ आइसिसी वर्ल्ड क्रिकेट लिग च्याम्पियनसिप
प्रतियोगिताहरू
यो टुर्नामेन्टकि लेखा यै मिति रे टौरकि पुष्टि गरियाको छ:
मनसुन
मनसुन ऋतुअनुसार चल्न्या हावाको बहाव हो जुन नेपालमा साधारणतया हिन्द महासागरबाटी बंगालको खाडीको बाटो हुँदै दक्षिणपूर्वी दिशाबाट प्रवेश गर्छ। मनसुनी वायु समुद्रबाट बहन्या भयाकाले यसमा प्रशस्त जलवाष्प हुन्छ। तसर्थ यो वायु बहँदा विभिन्न स्थानमा वर्षा हुन्छ। स्थान अनुसार मनसुनको वायुचक्र बेग्ला बेग्लै समयमा रहन्छ।
बाबुराम भट्टराई
'''डा. बाबुराम भट्टराई''' एकीकृत नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी, माओवादीका पूर्व केन्द्रीय उपाध्यक्ष रे नेपालआ ३५ औ‌ प्रधानमन्त्री हुन्। संविधान सभामी सबहै बर्ता मत रे मतअन्तर ले जित्त्या माओवादी सभासद डा.बाबुराम भट्टराई ले कांग्रेसआ प्रत्यासी आफुनाइ मामा पड्ड्या चन्द्रप्रसाद न्यौपानेलाई ४० हजारआ मत अन्तर ले हरायाऽ थ्यो। उनले ४६ हजार २ सय ७२ मत पाइराइथ्यो। इसोइ अरिबर प्रत्यक्ष चुनावमी दम्पतीऽ संविधानसभामी पुग्द्या ४ जोडीइन मध्ये भट्टराई जोडी लै एक हो। उनरी पुतारी हिसिला यमी लै माओवादीऽ शक्तिशाली केन्द्रीय सदस्य हन। उनले काठमाडौं बठेइ चुनाव जित्याऽ हो।हाल उन नेपाल समाजवादी पार्टी का प्रमुख हुन।
इक्वेटोरियल गिनिया
इक्वेटोरियल गिनिया अफ्रिका महाद्वीपमाई रयाको एक देश हो।
हनुमाननगर, सिराहा
हनुमान नगर सिराहा गाविस सिराहा जिल्ला मी रयाको एक गाविस हो |
मनाउ गाउँ विकास समिती
यी पनि हेर्या
बर्दिया जिल्ला
हनुमान
हनुमान एक हिन्दु धर्मावलम्बीका पूज्य देवता हुन् । हनुमान वानर जातिका थ्या । उनी भगवान श्रीरामका भक्त थ्या । रामायण का कथा अनसार राम रावण युद्ध मी हनुमानले रामलाई मद्दत गर्याथ्या । हिन्दू धर्म ग्रन्थका अनुशार हनुमालाई रुद्रका एक रुप मान्याअ छ । हनुमानइ इजाओ नाउँ अन्जनी थ्यो भणे । हनुमानआ बाउजुको नाउँ वायु थ्यो । वायुका पुत्र भयाअ कारणले उनलाई वायुशुतलै भणिन्छ । हनुमान आफ्नो रुप फेद्द सकन्थ्या ।
अनिल शाह
अनिल केशरी शाह नेपाल का नाम चल्याका रे एक सफक बैंककर्मी हुन। उनले नेपालका ख्याति कमायाका बैंकमी अाफ्नो क्षमता प्रस्तुत गरिसक्या छन।
हनुमाननगर गाविस
हनुमाननगर सप्तरी जिल्ला मी रयाको एक गाविस हो |
मनाङ जिल्ला
मनाङ  जिल्ला पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमी पड्या एक जिल्ला हो ।  यो गण्डकी    अञ्चलमी पडन्छ ।
मनमोहन अधिकारी
२०५१ को मध्यावधि निर्वाचनमि कुनै पार्टीको स्पष्ट बहुमत नआयापछि सबैभन्दा ठूलो दल नेकपा एमालेको तर्फबाट उनी प्रधानमन्त्री बन्याका थिए। उनको सरकार बनेको ९ महिनापछि अन्य पार्टीले समर्थन नदियाका कारण ढल्यो जुन नेपालको इतिहासमा ‘’’९ महिने सरकार’’’को रूपमि चिनिन्छ।
काठमाडौंको लाजिम्पाटमामि जन्म्याका अधिकारीले बाल्यकाल बिराटनगरमा बिताए। उनलाई १९३८मा वाराणसी अध्ययन गर्नको लागि पठाइयो। उनको बि. एस्सी.को अध्ययन सकिन लाग्याका बेला १९४२ मा, मनमोहन भारत छोडो आन्दोलनमा सहभागी भए। उनलाई ब्रिटिश सरकारले गिरफ्तार गर्यो र अन्य नेताहरू संगै जेल पठायो। यहाँबाट उनको अध्ययन पनि पुरा हुन पाएन।
भारत बसाईमा नै मनमोहन कम्युनिस्ट आन्दोलनमा लाग्याका थिए। यिनी भारतीय कम्युनिस्ट पार्टीमा शामिल थिए। भारतबाट विराटनगर फर्केपछि उनी त्यहाँ एक कारखानामा काम गर्न थाले र ट्रेड यूनियनको नेता बने।
१९४९मा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापना गर्नेमध्ये यिनी पनि एक थिए।
बांग्लादेशको स्वतन्त्रता आन्दोलनको क्रममा पनि यिनी पक्राऊ परेका थिए।
उनको मृत्यु पछि, माधवकुमार नेपाल उनको पार्टीको नेताको रूपमा आए।
अनु मलिक
अनु मलिक  भारतीय सांगीतिक क्षेत्रका पाश्व गायक हुन।
हनुमाननगर योगिनीमाई नगरपालिका
हनुमाननगर योगिनीमाई नगरपालिका सप्तरी जिल्ला मी रयाको एक नगरपालिका हो |
कोबाङ
कोबाङ नेपालो पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चल अन्तर्गतको मुस्ताङ जिल्लामी अवस्थित यक गाउँ विकास समिति हो।
अनिल मण्डल
अनिल कुमार मण्डल  (५ फेब्रुअरी १९९१) नेपाली क्रिकेट खेलाडी हुन।अनिल दाँयाहाते सुरुवाती ब्याट्सम्यान हुन।उनले फेब्रुअरी २०१० मी युएसए विरुद्ध को खेलमी अन्तर्राष्ट्रिय खेल सुरु गर्याका हुन।
कोबाङ
जनसङ्ख्या
नेपालो राष्ट्रिय जनगणना २०६८ को तथ्याङ्क अनुसार कोबाङ गाँउ विकास समितिको कूल जनसङ्ख्या ७२७ मध्ये ३७८ पुरुष रे ३४९ महिलाअन १९८ व्यक्तिगत घरधुरीमी बसोबास अद्दान।
अनिल मण्डल
अनिल मण्डल अन्तर्राष्ट्रिय शतक बनउन्या पाचौं नेपाली क्रिकेटर हुन।उनले २०१२ को आईसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लिग डिभिजन ४ मी डेनमार्क विरुद्ध १३४ बलमी ११३ रन बनाया हुन। उनी दुई पटक अन्तर्राष्ट्रिय शतक बनउन्या एकमात्रै नेपाली खेलाडी हुन।उनले २९ जुलाई २०१५ मी २०१५-२०१७ आईसीसी क्रिकेट लिग च्याम्पियन म्याचमी स्कटल्याण्डका विरुद्धको खेलमी शतक बनाया हुन।
अनिल राष्ट्रिय लिगमी नेपाल आर्मी क्लब, नेपाल प्रिमियर लिगमी सगरमाथा लेजेण्ड्स रे एसपीए कपमी पेन्टनगन इन्टरनेशनल कलेजका खेलाडी हुन।.
म्यान अप द म्याच पुरस्कारअन
नेपाल लाइ प्रतिनिधित्व अरिबर खेल्याऽ अन्तराष्ट्रिय शृङ्खला/प्रतियोगिताअनै सुचि याँ तल्तिर दियीरैछ जनअन मी अनिल मण्डल ले म्यान अप द म्याचोऽ पुरस्कार पायाऽ थ्यो।
केदारनाथ
केदारनाथ हिमालय पर्वतमाला मि रया भारत को उत्तरांचल राज्य को एक प्रसिद्ध ठउर हो। यो रुद्रप्रयाग को एक नगर पंचायत हो। यो हिन्दू धर्म का अनुयाइका निउति एक पवित्र स्थान हो। यहाँ स्थित केदारनाथ मंदिर को शिव लिंग १२ ज्योतिर्लिंगमाईको एक हो और हिन्दू धर्म का उत्तरांचल का चार धाम और पंच केदार माई गिनिन्छ। श्रीकेदारनाथ को मंदिर ३,५९३ मीटर का ऊँचाई मि बनाईया एक भव्य एवं विशाल मंदिर हो। यति ऊँचाई मि यई मंदिर कसरी बनाइयो, यई बारे मि आज पनि पूर्ण सत्य ज्ञात पाईया छैन। सतयुग मि शासन गरन्या वाला राजा केदार का नाम मी यई स्थान को नाम केदार रया हो। राजा केदार ले सात महाद्वीप मप शासन गर्याहुन और उन एक बहुतै पुण्यात्मा राजा थे। उनकी एक पुत्री थीई वृंदा जो देवी लक्ष्मी की एक आंशिक अवतार थीई।वृंदा ले ६०,००० वर्षों सम्म तपस्या गर्याकी थिई। वृंदा का नाम ले यई स्थान लाई वृंदावन लै भनिन्छ।
बाराक ओबामा
बाराक ओबामा विश्व प्रसिद्ध अमेरिकी राजनीतिज्ञ हुन । उन अमेरिका का ४४ अौं राष्ट्रपति हुन । मिशेल ओबामा बाराककी जीवनसंगिनी हुन ।
मनाली
मनाली भारत को हिमाचल प्रान्त को एक शहर हो। मनाली कुल्लु घाटी का उत्तर मि स्थित हिमाचल प्रदेश को लोकप्रिय हिल स्टेशन हो। समुद्र तल है 2050 मीटर की ऊंचाई मि स्थित मनाली व्यास नदी का किनारे रयाछ। गर्मिहै पाउनाकिलाई यई हिल स्टेशन मि हजारों मान्छे अायाहुन्छन। ठण्डीमि याको तापमान शुनणय भन्दा तल झर्छ। यहां का खूबसूरत प्राकृतिक दृश्यों का अलावा मनाली मि हाइकिंग, पैराग्लाइडिंग, राफ्टिंग, ट्रैकिंग, कायकिंग जसा खेलको आनंद लिन सकिन्छ। यहां का जंगली फुल और स्याउ का बगैचाहै घुमि अाउन्या सुंगंधित हवा दिलो दिमाग को ताजगी ले भरिदिन्छ।
पौराणिक ग्रंथमि मनाली कि मनु का घर भनिन्छ। भनिन्छ कि जब सारा संसार प्रलय मि डुब्याथ्यो तब एकमात्र मनु जीवित बचेथे। मनाली मि अायर उनले मनुष्य को पुर्नरचना गरे। यसैले मनाली लाई हिन्दु को पवित्र तीर्थस्थल पनि मानिन्छ।
नर्वे
नर्वे युरोप महादेश माई पड्या एक देश हो।
सन्दीप सुनार
सन्दीप सुनार नेपाली क्रिकेट खेलाडी हुन।
मुस्कान सेना नेपाल पार्टी
मुस्कान सेना नेपाल पार्टी नेपालो यक राजनीतिक दल हो। येइ ले संविधान सभा निर्वाचन २०६४ मी भाग लीराइथ्यो।
मान्मा
मान्मा कर्णाली अञ्चल, नेपाल मी पड्ड्या कालीकोट जिल्ला को सदरमुकाम हो। यो ठउर २९°८'६०N ८१°३७'०E निर्देशाङ्क मी तथा २०३३ मिटर कि उचाइ मी रयाः छ।
२०४८ साल का जनगणना अन्सारअ येइ ठउर को जनसङ्ख्या ८७७ घरधुरी मी ४४०९ थ्यो।
मिडिया
मान्मा मी सामुदायिक रेडियो रेडियो मालिका-१०२.८ मेगाहर्ट्ज रयाः छ।
मनास्लु संरक्षण क्षेत्र
मनास्लु संरक्षण क्षेत्र गोर्खा जिल्ला माई पडन्छ।यो  मनास्लु हिमाल वरीपरी सम्म फैलियाको छ।
यई संरक्षण क्षेत्रमाई हिँउ चितुवा, जरायो, हिमाली थार आदी जनावरहरू पाईन्छन।
हप्ता
नेपाली पात्रो अनुसार हप्ताका सात दिनहरूलाई निम्नानुसार सात बारहरूले चिनिन्छन्:
अनुपम खेर
अनुपम खेर भारतीय चलचित्र क्षेत्रका बहुप्रसिद्ध अभिनेता हुन्।
नव जनवादी मोर्चा
नव जनवादी मोर्चा नेपालो यक राजनीतिक दल हो। येइ ले संविधान सभा निर्वाचन २०६४ मी भाग लीराइथ्यो।
सन्दीप लामिछाने
सन्दीप लामिछाने (जन्म: २ अगष्ट २०००) नेपाली क्रिकेट खेलाडी हुन।सन्दीपले २०१५-१७ आईसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लिग च्याम्पियनसिप को १६ अप्रिल २०१६ को नामिबिया विरुद्धको खेल बठेई लिस्ट ए क्रिकेट सुरुवात गर्याका हुन। यई है पहिली उनी नेपालको अन्डर १९ क्रिकेट टिममी छानियाथे।
सेप्टेम्बर २०१६ मी उनलाई अष्ट्रेलिया का पुर्व कप्तान माइकल क्लार्कले सिड्नी स्थित वेस्टर्न सबअर्व डिस्ट्रिक्ट क्रिकेट क्लबमी खेल्नाकी निमन्त्रणा पठायाथे।
नलिना चित्रकार
नलिना चित्रकार  नेपाली सांगीतिक जगतकी एक प्रसिद्ध गायिका हुन।
मनास्लु हिमाल
मनास्लु हिमाल संसारको आठौं अग्लो रे नेपालको सातौं अग्लो हिमाल हो । यईको उचाई ८,१५६ मिटर छ ।यो हिमाल गण्डकी अञ्चल का गोर्खा  रे मनाङ जिल्ला मी अवस्थित छ।
सन्नी लियोन
सन्नी लियोन बलिउड अभिनेत्री हुन।उनको १३ मे १९८१ मी क्यानडा मी भया हो।
सपना मुखर्जी
सपना मुखर्जी  भारतीय सांगीतिक क्षेत्रकी पाश्व गायिका हुन।
बार्बाडोस
बार्बाडोस उत्तर अमेरिका मि रयाको एक देश हो।
बालक
मानिसको पुरूष जातको बच्चा।
मनिला सोताङ
मनिला सोताङ  नेपाली सांगीतिक जगतकी एक प्रसिद्ध आधुनिक गायिका हुन।
नव नेपाल प्रजातान्त्रिक दल
नव नेपाल प्रजातान्त्रिक दल नेपालो यक राजनीतिक दल हो। येइ ले संविधान सभा निर्वाचन २०६४ मी भाग लीराइथ्यो।
मनिला
मनीला फिलिपिन्स को राजधानी हो। मनीला को भौगोलिक क्षेत्रफल ३८.५५ वर्ग किलोमीटर रयाछ रे १६ लाख को जनसँख्या का साथ यो फिलिपिन्स को दोसरो सबहै अधिक जनसँख्या भया महानगर हो। मनीला सहर मनिला खाड़ी को पूर्व मी अवस्थित छ।
२०१० को जनगणना अनुसार यहाँको जनसंख्या १६,५२,१७१ छ।
मनिष पल
मनिष पल भारत का एक स्ट्यान्ड अप कमेडियन, कार्यक्रम प्रस्तोता तथा बलिउड अभिनेता हुन।
गर्बादरवार
कैलाली जिल्लाको खैरोला गाउँ विकास समितिमी पडडे अईल चुरे गाउ पालिका भित्रको गर्वदरवार राणाप्रधान मन्त्री चन्द्र शम्सेरको पालामी बनेको हो । यहाँ भानादेव अन्तर्गतका चन्दको बसोबास छ । यी भानादेव अन्तर्गतका चन्द डोटी पालराजाका अंगरक्षक पद प्रतिहारमी नियुक्त भएकाले यिनुलाई प्रतिहार चन्द पनि भन्नहान । यिनको नामले कैलालीको प्रतिहार तप्पाको नाम रहेको हो । यिनु ठकुरी चन्द हुन् । यो दरवार प्रतिहार तप्पा अन्तर्गत पडड छ । कत्यूरी राजाको भूमि यो लै हो । बोगटान मी यो ठाउँ आउँ छ । गर्व दरवारठुलो रे निको छ । यहाँका मान्छ यैको महत्व कम-कमै जन्नाहान । यो भाबिश्यमी रूप्पे कमाउने पर्यटक आउने ठाउं हुने हो। कैलाली जिल्लाको चौमालामी पनि यिसै दरवार बनाएको थियो । त्यो उदरिग्यो । आइले केइ नैथी । चौमालाका इट्टा मान्छ हातई बोकाई लैजाई बनाएको यो गर्व दरवार हेद्दालाई छ । यै दरवारका भित्तरका झ्याल,म्वाल(ढोका) रे मथिका निका निका ठुड़ा काटी बर नास अरेको छ । यैको हेर विचार नैअरेवर यो सक्किने हो । यो हाम्रो सम्पति हो । यो दरवारको अईतिर मोहन्याल देवताको थान थ्यो । त्यो अईल के भयो हेद्दु बड्डे छ । यो दरवार बचाउनु सबैको काम हो । यो दरवार हेद्द वर्तमान कैलाली गौरिगंगा नगरपालिकाको कार्यालय रहेको चौमाला बजार बाटै उत्तर पहाड तिर रहेको पहाड जानु पडड छ । चार घन्टाको उकालो पहाड उकले पछि गर्बामा यो दरवार देखिन्छ । राणा राज्य कालमी राणा शासक यहाँ बाटै डोटी तिर बोकिवर जान्थे । नेपाल (वर्तमान काठमाडौँ) है भारत बाटै घुम्दै चौमाला आउने त्यहाँ है गर्वा दरबार बस्ने रे पहाड जाने अद्द्थे ।
लुम्बिनी अञ्चल
लुम्बिनी अञ्चल पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमी पड्या नेपाल को  एक अञ्चल  हो  । ये अञ्चलमाई ६  जिल्ला रैर्यान  । लुम्बिनी गौतम को जन्म थात हो ।
जिल्लाहरू
ये अञ्चलमी पडडे जिल्ला नाउ ये प्रकार छन्:-
इक्वेडर
इक्वेडर दक्षिण अमेरिका मि रयाको एक देश हो।
हरभजन सिंह
हरभजन सिंह भारत का क्रिकेट खेलाडी हुन।
अनुपम रोय
अनुपम रोय  भारतीय सांगितिक क्षेत्रका पाश्व गायक हुन।
लोरेन्ज राष्ट्रिय निकुञ्ज
लोरेन्ज राष्ट्रिय निकुञ्ज एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमि जोडियाको छ।
घमी
घमी नेपालो पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चल अन्तर्गतको मुस्ताङ जिल्लामी अवस्थित यक गाउँ विकास समिति हो।
हरिद्वार
हरिद्वार भारतको उत्तराखंड राज्यमी पड्ड्या एक शहर हो । यो शहर गंगा नदीका छालमी रह्याको छ । हरिद्वार हिन्दू मान्न्या मान्छनको एक पवित्र तिर्थस्थल लइ हो ।
केन्डल जेन्नर
केन्डल निकोल जेन्नर (जन्म:३ नोभेम्बर १९९५) एक अमेरिकी फेसन मोडल हुन् ।
स्मैशबर्गर
🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿
स्म्याशबर्गर ३७ राज्यअन रे ९ देशअन मी सञ्चालित ३७० है बर्ता कर्परेट तथा फ्रेन्चाइजी आउटलेटाऽ सङ्ङ यक अमेरिकी फास्ट-क्याजुअल बर्गर रेस्टुरेन्ट शृङ्खला हो। यो कम्पनी सन् २००७ मी डेनवर, कोलोराडो मी टम र्यान, रिक स्क्याडन रे निजी इक्विटी फर्म कंज्यूमर क्यापिटल पार्टनर्स बाटि स्थापना अरियाऽ हो।
अनुराधा पौडवाल
अनुराधा पौडवाल  भारतीय सांगीतिक क्षेत्रकी प्रसिद्ध पाश्व गायिका हुन।
पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र
पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र  नेपालको पाँच विकास क्षेत्र मध्येको एक हो ।
पाँचखाल
पाँचखाल  काभ्रेपलान्चोक जिल्ला स्थित प्रसिद्ध ठउर हो। पाँचखाल अरनिको राजमार्ग  संग जोडियाको छ।
पश्चिमी सहारा
पश्चिमी सहारा अफ्रिका महाद्वीपमाई रयाको एक देश हो।
लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालय
'लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयको सन् २००५ मा स्थापना भया हो । यो नेपालमी बुद्ध दर्शनको अध्ययन हुन्या पहिलो विश्वविद्यालय हो।
सप्तकोशी नदी
सप्तकोशी नदी नेपाल को सबैहै ठुलो नदी हो।यईका सात सहायक नदी भया हुनाले यईलाई सप्तकोशी भनिया हो।
पश्चिम बंगाल
पश्चिम बङ्गाल (/wɛst bɛŋˈɡɔːl/; बङ्गाली उच्चारण: [pɔʃtʃimbɔŋɡɔ], lit. "Western Bengal") भारत को एउटा राज्य हो जुन भारतको पूर्वी भेगमा अवस्थित छ । पश्चिम बङ्गाल भारतको सबैभन्दा बढी जनसंख्या भएको चौथौ राज्य हो । यहाँ लगभग ९१ लाख मानिसको बसोबास ८८७५२ वर्ग किमी मा रयाको छ । पश्चिम बङ्गाल बंगलादेश, नेपाल तथा भुटान जस्ता राष्ट्रहरुको सिमामा रयाको छ भने यईको उत्तर-पूर्वमा उडिसा, झारखण्ड, बिहार, सिक्किम तथा असम जस्ता राज्यहरू रया छन् । पश्चिम बङ्गालको राजधानी कोलकाता हो ।
हरिने
हरिने धनुषा जिल्ला मी रया एक गा. वि. स. हो |
लुसी हेल
लुसी हेल (जन्म: जुन १४, १९८९) एक अमेरिकी अभिनेत्री र गायिका हुन्।
मुस्ताङ जिल्ला
मुस्ताङ जिल्ला पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमी पड्या एक जिल्ला हो । यो धवलागिरी अञ्चलमी पडन्छ ।
अनुरिता झा
अनुरिता झा एउटा हिन्दी अभिनेत्री र मोडल हुन् ।
लुम्बिनी
लुम्बिनी भगवान बुद्ध की जनमथली हो। अच्याल यो ठौल नेपाल का पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र का लुम्बिनी अञ्चल, रूपन्देही जिल्ला मी पड़न्छ। लुम्बिनी अञ्चल महात्मा बुद्धै का नाउँ बठेइ नामकरण अरीयाऽ हो। यो क्षेत्र भारत का बिहार राज्य का उत्तरी सीमा सित जोड़ीरैछ। बौद्ध धर्मावलम्बीइन को विशेष ऐतिहासिक तीर्थ का नाउँले विश्व मी चर्तित भयाऽ हुनाले लुम्बिनी लाई युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्र मी सूचीकृत अरीरैछ। याँ युनेस्को को आधिकारिक स्मारक लगायह विश्वका सप्पै बौद्ध सम्प्रदायअन (महायान, बज्रयान, थेरवाद आदि)ले अफनी संस्कृति अन्सारअ बनायाऽ मन्दिर, गुम्बा, बिहार अवस्थित छन। येइ ठौर सम्राट अशोक हताँ स्थापित अशोक स्तम्भ मी ब्राह्मी लिपिकृत प्राकृत भाषा मी बुद्ध की जनमथली भयाऽ वर्णन अरीयाऽ शिलापत्र अवस्थित छ।
हरिपुर गाविस
हरिपुर सप्तरी जिल्ला मी रयाको एक गाविस हो |
लुम्बिनी
ऐतिहासिक महत्व
ई.पु ६२३ मी याँ का यन सुन्दर बघैँचा मी इजा मायादेवी का गर्भ बठेइ राजकुमार सिद्धार्थ गौतम को जनम भयो। उन जनमञ्‍ज्याँइ सात कदम हिट्याको भण्ण्या किम्वदन्ती छ। लुम्बिनी को मुख्य आकर्षण को केन्द्र भण्याको मायादेवी मन्दिर हो। येइ मन्दिर मी बुद्ध का जन्मदृश्य सहित को प्राचीन मायादेवी मूर्ति स्थापित छ। मन्दित भितरी का भग्‍नावशेष ई.पू. पचाउँ शताब्दी बठेइ सातौं शताब्दी तक्क का छन।
चौथी शताब्दी मी निर्मित मायादेवी मूर्ति ले बुद्ध का जनमदृश्य लाई प्रतिविम्वित अरन्छ। इजा मायादेवी ले सहारा खिलाइ दाइन हात ले रुख को हाँङो समाइराइछ। दाइन हण उनरी बैनी प्रजापति कलियाको धेकिन्छ भण्या दुई देवगणअन बुद्ध का स्वागत कि न्यूति तयारी अवस्था मी धेकीनाआन रे नवजात बुद्ध को मूर्ति बीचैनी धेकिन्छ। तसोइ अरीबर मायादेवी मन्दिर प्राङ्गण मी अशोक स्तम्भ रे पवित्र खालि रैर्याआन।
ई.पू. २४९ मी सम्राट अशोक ले स्थापना अर्‍याऽ येइ स्तम्भ मी बुद्धका जीवन सम्बन्धी लेखीयाऽ शिलालेख छन। यो स्तम्भ ढुवाँ भठेइ बनायियाको छ। अशोक स्तम्भ का दख्खिन मी पवित्र खालि छ। मायादेवीले राजकुमार सिद्धार्थ गौतम (बुद्ध) लाई जनम दिना है पैली यिसै खालि मी नायेको रे नवजात शिशु (बुद्ध)लाई लै यिसैनी प्रथम स्‍नान अराइबर शुद्ध अरायाको भण्णया जनविश्वास छ। सन् १९९७ बठेइ लुम्बिनी विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत छ।
मन्दिर प्राङ्‍गण मी यक बोधीवृक्ष लै रैरैछ। लै वृक्ष का शेल मायादेवीले बुद्धलाई जमन दियाको भण्णेइ भुँणाइ छ। लुम्बिनी औन्या पर्यटकअन तै पवित्र वृक्षका पात लै लैजनाआन।
पर्यटकीय महत्व
यो क्षेत्र बौद्धमार्गीइन को मात्तरी नहोइ बर शान्तिप्रेमी स्वदेशी रे विदेशी पर्यटकअन का मन मी बसीरैछ। बौद्ध धर्मावलम्बीइन को धार्मिक केन्द्र मात्तरी नाइ हो, लुम्बिनी बौद्ध दर्शन को अध्ययन रे अनुसन्धान अद्याअन खिलाई लै महत्वपूर्ण ठौर हो। शान्त वातावरण, फूलैफूल का बघैचा, विभिन्‍न किसिम का चणा का सङ्ङै चारै अण रयाका नेपाली रे विदेशी कला संस्कृति धेकौन्या विहार, चैत्य, गुम्बा पर्यटकअन का आकर्षणका केन्द्र हुन। याँ करीब २५० प्रजाति चणा पाइनान जै मी दुर्लभ सारस लै पड़न्छ। याँ को जैविक विविधता रे मनोरम प्राकृतिक दृश्य का सङ्ङै चणा अबलोकन लै अर्खो अाकर्षण हो। याँ बर्षेनी विश्वभरी का लाखौं तीर्थालू, पर्यटक तथा अध्येता याँ औनाआन।
याँ बौद्ध धर्मावलम्बीइन खिलाइ ध्यान केन्द्रअन भया लै मायादेवी मन्दिर परिसरका फूलैफूल का बघैंचा का शान्त वातावरण मी ध्यान अद्दाअान। तसोइ अरीबर मन्दिर का बाइब बटा उत्तर तिर शान्तिदीप छ जो २४सै घण्टा बलिरन्छ। अद्‍भुत माणीन्या यो दीप पानी पणञ्‍जाँ लै निमानैन। दीपै सित रयाका नहर मी लुम्बिनी औन्या पर्यटकअन नाउ चणीबर रमाइको अद्दाआन। लुम्बिनी गुरुयोजना अन्‍तर्गत लुम्बिनीलाई रुबस बनौनाकि न्यूति करीब १ किलोमिटर टणा सम्म बनायिया नहर मी नाउ चलन्छे।
पहलमानपुर
पहलमानपुर गाविस कैलाली जिल्लाको एक गाबिस हो।
सप्तकोशी नगरपालिका
सप्तकोशी नगरपालिका सप्तरी जिल्ला मी रयाको एक नगरपालिका हो |
मेक्सिको
मेक्सिको उत्तर अमेरिका मि रयाको एक देश हो।
केन्द्रीय कानुन पुस्तकालय
तै बेलाका प्रधान न्यायाधीश विश्वनाथ उपाध्यायको पहलमी सन १९९३ मी ये पुस्तकालय स्थापना भएको भया हो |
गौरी
गौरी दैलेख जिल्लामी पडडे एक गाऊ विकास समिति हो ।
तान्जानिया
तान्जानिया: संयुक्त गणराज्य, २६ प्रदेशअन जन लाइ मिकाओ भँण्णान् बठेइ मिलिबर बनिरैछ, जै मैं जान्जिबारा: स्वायत्त क्षेत्र लगै शामिल छन्। सन् २००५ मैं चुनिया: राष्ट्रपति जकाया किकवेते म्रिशो देशा: वर्तमान राष्ट्रप्रमुख हन्। सन् १९९६ बठेइ, तान्जानियाइ सरकारि राजधानि दोदोमा हो, जाँ संसद रे केयि सरकारि कार्यालय स्थित छन्। स्वतन्त्रता प्राप्ति बटि है सन् १९९६ का बीच॒, तटीय शहर दार अस सलाम देशै राजनीतिक राजधानि थि। अच्याल, दार-एस-सलाम तान्जानिया: सबै है प्रमुख वाणिज्यिक शहर हो रे बर्ता अरिबरे सरकारि कार्यालय यायिँ स्थित छन्। यो देशो: रे येइ का स्थलरुद्ध पड़ोसि देशअन खिलाइ सबै है प्रमुख बन्दरगाह हो।
गौरी मल्ल
गौरी मल्ल  नेपाली चर्चित अभिनेत्री हुन।
तान्जानिया
तान्जानिया नाउँ दुइ राष्ट्रअन तङ्गानयिका रे जान्जिबार मिलिबरे बन्या: हो, जनरो विलय स्वरूप सन् १९६४ मैं तङ्गानयिका रे जान्जिबारो: संयुक्त गणराज्य अस्तित्व मैं आया: थ्यो जै को नाउँ उसै वर्ष पछा बदेलिबरे तान्जानिया: संयुक्त गणराज्य अरि दियो।
पाँचथर जिल्ला
पाँचथर जिल्ला नेपालका ७५ जिल्ला मध्यको एक जिल्ला हो । यो जिल्ला मेची अञ्चलमी पड्डे एक जिल्ला हो ।
अभिनेत्री
अभिनेत्री ती महिला कलाकार हुन् जो एउटा चलचित्र वा नाटकमी कसै चरित्रको अभिनय अरन्छन । अभिनेत्री परिकल्पना तथा दर्शक माझ माध्यमको कार्य अद्द्या अरन्छ । उनीहरूलाई दिइया भूमिकालाई कसै मञ्च (चलचित्र, नाटक, रेडियो वा टेलिभिजन)द्वारा दर्शककी लेखा प्रस्तुत अरन्छन । अभिनयले कलाको ज्ञान तथा अभिनेत्रीको भाव प्रस्तुतीकरणलाई सार्थक बनाउछ ।
अनुष्का मनचंदा
अनुष्का मनचंदा  भारतीय सांगीतिक क्षेत्रकी पाश्व गायिका हुन।
हरिमन्दिर साहिब
श्री हरिमन्दिर साहिब (पञ्जाबी भाषा: ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ; हरिमन्दर साहिब, हरमन्दिर साहिब, अन्य नाम : दरबार साहिब वा संवरण मन्दिर) एक सिख धर्मावलम्बीको पावनतम धार्मिक स्थल वा प्रमुख गुरूद्वार हो ।
इङ्ल्याण्ड
इङ्गल्याण्ड (अङरेजी: England) युके को यक राज्य हो। येइ को क्षेत्रफल ५०,३३१ वर्ग मील छ। यो संयुक्त अधिराज्य अर्थात युनाइटेड किंगडमोऽ सबैहै ठूलो देश हो। इङ्गल्याण्ड बाहेक स्कटल्याण्ड, वेल्स रे उत्तर आयरल्याण्ड लै संयुक्त अधिराज्य माई छन्। यो यूरोपाऽ उत्तर पश्चिम मी अवस्थित छ। यइ को अधिकारिक भाषा अङ्ग्रेजी हो रे यो विश्व को सबैहै सम्पन्न तथा शक्तिशाली देशअन मी है यक हो।
गौरिका सिंह
गौरिका सिंह (Gaurika Singh) नेपालो महिला पौडी खेलाडी हन्। उनले सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमाइ पौडी खेलमी रजत पदक जितेइ थिइन् । उनी २०१६ ओलम्पिकमा पौडीमा नेपालको तर्फबाट सहभागि हुने उनी २०१६ ओलम्पिकको सबैभन्दा कान्छी खेलाडी पनि हुन् ।
उनले १३ औँ दक्षिण एसियाली खेलकुदमी ९ वटा पदक जितिन् । एकै दक्षिण एसियाली खेलकुद संस्करणमी सवहै बरती (४वटा) स्वर्ण जित्या किर्तिमान उनराइ नाममी छ ।
चराङ
चराङ नेपालो पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चल अन्तर्गतको मुस्ताङ जिल्लामी अवस्थित यक गाउँ विकास समिति हो।
गौरीगञ्ज
गौरीगञ्ज झापा जिल्ला मी रयाको एक गाउँ विकास समिती हो |
लेखनाथ पौड्याल
लेखनाथ पौड्याल बि.स. १९४१ साल पुस महिनाको पौस शुक्ल एकादशीका दिन लेखनाथ पौड्यालको जन्म भया हो यिनरो बाको नाउ दुर्गादत्त पौड्याल रे इज्या नाउ बसुन्धरा पौड्याल हो।
ताप्लेजुङ जिल्ला
ताप्लेजुङ जिल्ला नेपालका ७५ जिल्ला मध्यको एक जिल्ला हो । यो जिल्ला मेची अञ्चलमी पड्डे एक जिल्ला हो ।
तान्या दुबाश
तान्या दुबाश (पुरा नाउँ: तान्या अरविंद दुबाश) यक भारतीय महिला उद्यमी हन्। यिन गोदरेज समूह कि कार्यकारी निर्देशक रे अध्यक्ष (विपणन) हन्। यिन अइल गोदरेज इण्डष्ट्रिज लिमिटेड, गोदरेज कन्जुमर प्रोडक्ट्स लिमिटेड, गोदरेज एग्रोभेट लिमिटेड का बोर्ड मी छन् रे गोदरेज न्याचर्स बास्केट कि अध्यक्ष हन्। यै का सङ्ङै उन भारतीय महिला बैंक का निर्देशक मण्डल कि सदस्य रे ब्राउन विश्वविद्यालय कि यक ट्रस्टी लगै हन्। यिन भारतीय उद्योगी आदि गोदरेज कि जेठि चेलि हन्
हरियाली नेपाल पार्टी
हरियाली नेपाल पार्टी नेपालो यक राजनीतिक दल हो। येइ ले संविधान सभा निर्वाचन २०६४ मी भाग लीराइथ्यो।
बस्तिपुर, सिराहा
बस्तिपुर सिराहा गाविस सिराहा जिल्ला मी रयाको एक गाविस हो |
गौरीपुर
गौरीपुर सिराहा गाविस सिराहा जिल्ला मी रयाको एक गाविस हो |
मेक्सिको सिटी
मेक्सिको नगर, जईलाई स्थानीय स्पेनी भाषा मी सिउदाद दे मेहिको (Ciudad de México) रे अंग्रेज़ी मी मेक्सिको सिटी (Mexico City) भनिन्छ, उत्तर अमेरिका को मेक्सिको देश को राजधानी रे सबहै ठुलो शहर हो। सन् २०१५ को अनुमान का अनुसार यहाँ ८९ लाख मान्सु बस्दथे। यई संख्या का अनुसार यो पृथ्वी को पश्चिमी गोलार्ध (हेमिसफ़ियर) को सबहै ठुलो नगर हो रे विश्व का स्पेनी भाषा बोलने वाला सबहै विशाल शहर पन हो।
सबैला नगरपालिका
सबैला नगरपालिका गाविस धनुषा जिल्ला मी रयाको एक गाविस हो |
सप्तरी जिल्ला
सप्तरी जिल्ला नेपालका ७५ जिल्ला मध्यको एक जिल्ला हो । यो जिल्ला सगरमाथा अञ्चलमी पड्डे एक जिल्ला हो ।
गा.वि.स. रे नगरपालिका
सप्तरीमि रयाका गाउँ विकास समिति लै नगरपालिका यै प्रकार रै रैछ्न ।
लेडी गागा
स्टेफनी जोआने एन्जेलिना जर्मनोट्टा (/ˈstɛfəniː dʒʌrməˈnɑːtə/; जन्म २८ मार्च १९८६), एक अमेरिकन गायिका, अभिनेत्री, उद्यमी, गित रचनाकार, व्यापारी तथा फेसन डिजाइनर हुन्।
मोडल (मान्सु)
मोडल (फ्रेञ्चमी मोडेले), एक व्यक्तिविशेष हो जैला बजार प्रचार, प्रसार देखाउनको निमित्त विभिन्न व्यावसायिक विज्ञापनमी देखा पडन्छन ।
मोडलिङ ("मोडलिङ"को अर्थ अमेरिकी अङ्ग्रेजीमी कसै जनसमुहमी अरिन्या प्रदर्शन हो ।)
फ्यासन, ग्ल्यामर, विकिनी, शारीरिक कलाअन मोडलिङमी पडन्छन । मोडलअन विभिन्न मिडियाअनमी चित्रित हुन्छन् जस्याँ किताब, पत्रिका, चलचित्र, समाचारपत्र, रे टेलिभिजन । फ्यासन मोडलअन कहिलेकाहीं चलचित्रअनमी देखा पडन्छन । हस्तीअन, जस्याँ अभिनेता, गायक, खेल हस्तीअन रे प्रस्तोताअन, लै आफनो वास्तविक कार्य संगै मोडलिङ अनुबन्ध अद्द्या अरिराइछन ।
लेखराज भट्ट
लेखराज भट्ट सुदूरपश्चिम बठाई एनेकपा माअोवादी को प्रतिनिधित्व गर्न्या प्रमुख नेता हुन।उनी कैलाली क्षेत्र नं. ५ है संविधानसभा सदस्य चुनियाथ्या।उनलाई सुदूरपश्चिम मि प्रभावशाली नेताका रुपमि लिईयाछ।
भारतबठाई स्नातक तह सम्मको औपचारिक अध्ययन पुरा गर्नुभयाका भट्टका श्रीमती निशा भट्ट पनि माओवादीको समानुपातिक तर्फकबाट संविधान सभा सदस्यमा उम्मेदवार हुनुहुन्थ्यो। त्यागी नेताका रूपमी चिनिन्या भट्टका सन्तान छैनन्।
बालकृष्ण सम
बालकृष्ण समको जन्म १९५९ माघ २४ गते, ज्ञानेश्वोर, काठमाडौंमी भया हो | नेपाली साहित्यमी यिनरो भौत ठुलो योगदान छ |
शिक्षा
आई. एस्सी. सम्म
छुसाङ
छुसाङ नेपालो पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चल अन्तर्गतको मुस्ताङ जिल्लामी अवस्थित यक गाउँ विकास समिति हो।
केदारेश्वरको “झमक”
को र तम्रो कारबारे को र तम्रो दानी । ढुँण्या छडी कारवारे जलको मसानी ।। जान गोसाँई बडातोडा माल थली जान । मोहन्याल द्यौता कर दलुखेडी ल्यान ।। गयो गोसाँई बडातोडो बतासै की छाँड । आयो गोसाँई मोहन्याल बादलै की ढीक । अचाकीला खपर्याको अरिहाल्यो ठीक ।। सबैद्यौता माझकर कसु दैत्य रोडु(सोधु) । सबै द्यौता माझकर सउँडी द्यौता रोडु(सोधु) ।। अचाकिला खपर्याको सामाई ल्यायो घोडो केदारैका चारैतिर हिउँवइ करी रेला । अचाकीला खपर्याका समाई ल्यायो चेला ।। केदारैका दाइनीतिर तुड–तुड्या पानी । अचाकिला खपर्या की समाई ल्यायो रानी ।। नारीका नर्याल वोहरा क्याउरो दिगो भयो । अचाकिला खपर्याको दलु बुडी (सेतीनदीमा खपरेको दलडुब्यो) गयो ।। नोट ः सौडी देवता मोहन्यालको प्रहरी हो । श्री मोहन्याल (कार्तिकेय)
डोटी वोगटानमा बस्ने वयोवृद्धहरु र मोहन्यालका पूजारीको भनाई अनुसार सुरुमा मोहन्याल केदारनाथबाट ब्रह्मदेब हुंदै ल्याएर १७७६ मीटर अग्लो सिंहासनको शिखरमा राखियो त्यसपछि धमकोट देखिमाथि पाल्सामा राखीयो पाल्साबाट बर्छैन देखि पूर्वतिर पर्ने कोटकेनामा राखी सकेपछी त्यहाँबाट मात्र अन्यत्र लगिएको हो । सुर्खेतबाट ल्याईएका बोहराहरुलाई मोहन्याल देवताका सुसारे (कारवारे) बनाईएको हो । भन्ने गरिन्छ आशा बोरो करबरे, परु बोरो धामी आशा बोहरा र परु बोहराका सन्तानहरु हालसम्म मोहन्यालको कामकुराहरु गर्ने सहयोगीको रुपमा रहिआएका छन्् । धामी नाच्ने, भराँडको काम गर्ने यही बोहरा खान्दान हो । काैिडन्य गोत्रीय गणपती पनेरुको सन्तति यस मोहन्यालका पूजारीको रुपमा अतितदेखि अहिलेसम्म रहिआएका छन्् । मोहन्यालका प्रमुख वोगटानका ठकुरीहरुको जेठो परिवारका प्रमुख शाखा अन्तरगतका हुन्् सुरुमा यिनैका पूर्खा राजा जगतीपाल नाच्ने गर्दथे । तर रैतीहरु र देख्ने सुन्नेले यो कुरा उचित ठानेनन् र भन्न थाले नात्तेका चेला रामहेद्दा, रामहेर्नेका चेला नात्ता  रैतिका छोरा रमिता हेर्ने र राजाका छोरा धामी काँप्ने भनेर खिल्ली गर्न थाले पछिका दिनदेखि मोहन्यालका धामी बोहरा, ताडी, कठायत, धामी थरका व्यक्तिहरु रहन गएका हुन्् । मोहन्याल र केदार बाबु छोरा भएका कारण मोहन्याल र केदारका माडौंहरु पुर्खादेखि हालसम्म यो वोगटानका ठकुरी र यिनका रैती रैतानका खान्दानसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरु जहाँ गएका छन्् त्यहाँ मोहन्याल र केदार देवताका माडौ नजिक नजिकैको डाँडामा नजिक नजिक स्थापना गरेर पूज्ने गरेको देख्न सकिन्छ । मोहन्याललाई १२ वोगटानको राजा र ५२ दलको धनी, ५२ लाखको अगेवानी भनेर चिनिन्छ । मोहन्याललाई कुलदेवताको रुपमा मान्ने ठकुरीहरुको मुख्य स्थलभन्दा बाहिर मोहन्याल मान्नु पर्ने र पूज्ने कारण यो पनि भन्ने गरिन्छ । खापरे खेद्ने क्रममा मोहन्याल जहाँ जहाँ गएर बसे त्यसै स्थललाई मोहन्यालको देवस्थल मानी पूज्न थालिएको हो । अर्को थरिको भनाई अनुसार मोहन्यालको मुख्य स्थलबाट शिला लगि वोगटान राज्य क्षेत्रमा मोहन्यालको स्थल स्थापना गरेर पूजा आराधना गर्न थालिएको भन्ने भनाई  छ । मोहन्याल देवताका धामी भंराडे रहेकाहरु देवताको गुठ रहेको जमीनको आयस्था खान्छन्् । मोहन्याल देवताको जाँत पूजाको व्यवस्थापन गर्ने पूजा र जाँतमा आएकाहरुलाई खाना खुवाउने, बस्ने सुत्ने व्यवस्था यिनै धामी भँराडे रहेका वोहरा, ताडी, धामी, कठायत थरका क्षेत्रीहरु गरन्छन्् ।
गौरा पर्व
गौरा या गोःरा सुदुर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महत्वपूर्ण धार्मिक एवं साँस्कृतिक पर्व हो । यै पर्व भदौ महिनामी मणाइन्छ। सुदूरपश्चिम भाषा–साहित्य–कला–संगीत–संस्कृति–पर्यटन तथा मान्सुको लगै उत्पत्ति थलो भया माणिने मानसखण्ड भितर रया यै सुन्दर रे पवित्र भूमि हो, जैले आफना हरेक क्षेत्रबाटी राज्यको गौरव गरिमालाई बढाउने काम अरिराइ छ । यै लाइ आँज फरक किसिमले भण्णु पड्डा– सुदूर पश्चिम उठ्यो, भणे सुदूर पश्चिम जुट्यो भणे तथा सुन्दर सुदूर पश्चिमले उन्नति अद्द सक्यो भण्या मात्तरै सम्तोइ राज्य उठ्न सकन्छ भण्णे सम्भावना लाई कसैले भुल्लु हुनैन । यै अर्थमी समग्र राज्यका अगाडि सुदूरपश्चिम हरेक क्षेत्रबाटी माउ थलोको यक बलियो आधार हुनै आया छ ।
धार्मिक बर्गीकरणका आधारमै भण्णु पड्डा एशिया महादेश लाई– नेपाल खण्ड, काश्मिर खण्ड,जालन्धर खण्ड, रे केदार खण्ड अरि जम्मा चार खण्डमी बाँडिया पाइन्छ भणे नेपाल खण्ड भितर पड्डे सुन्दर सुदूर पश्चिमको सेती काली रे कर्णालीको भौगोलिक एवं सांगीतिक रे सांस्कृतिक भाव रे भावना समान भया क्षेत्र कैलाश पर्वतका अगाडि रया अर्थात कैलाशको सुन्दर प्राङ्गणका रुपमी रयाको छुट्टै सुदूरपश्चिम मानसखण्ड यै क्षेत्रको त्यो देव भूमि हो जाँ सुदूरपश्चिमले आफनो रयाड् बनाया मात्तर नभै राष्ट्रको बडप्पन समेत लाइ साँचिबर राख्या छ । महामानव मनु की तपस्थली तथा नेपाली भाषाकी पुराना स्वरुपकी उद्गम थली कला साहित्य संगीत संस्कृृति रे दिव्य धार्मिक तीर्थ पर्यटनको बेजोड गन्तव्य बोक्याको मानसखण्ड नेपाल भरीकै भू–स्वर्गका रुपमी माणिनै रे भणिनै आया छ ।
भाषिक बोली–चालीका हिसावमै – अगाडि नेपाल भण्णाले ने मुनीले तपस्या अर्‍या ठाउँ–काठमाण्डौ उपत्यका रे तिसैका वल्तिर–पल्तिर रया भूगोलको सेरोफेरोलाई मान्तर नेपाल भण्णे भण्न्थ्यिो–बुजिन्थ्यो । काठमाण्डौ भण्णा बाइर लै नेपाल छ भण्यै कुरडी नेपाल एकिकरणका अभियानमी राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाहले रे उनरा और उत्तराधिकारीले सावित अरे । यिसोइ अरीवर राज्यको सुदूर एवं सुन्दर प्रान्तको मानसखण्डमी रया यै सुदूरपश्चिमको सबै परिचयात्मक विषयले भणे यक अलग्गै खोज–अनुसन्धान माग्या छ । त्यो खोज अनुसन्धान भितर सुदूरपश्चिमका भाषा, कला, साहित्य, संगीत, संस्कृति, तीर्थ, पर्यटन सम्पदा, प्राचिन परम्परा रे मान्यता हुन सकन्छन् । तिनुइ सांस्कृतिक सम्पदा रे लोक प्रचलित परम्परा भितर रया भौत–भौत पुरानो धरोहर गोःरा पर्व लगै यक हो ।
गौरा पर्वको पूजा बिधि
मूलतः गौरापर्वका अधिष्ठाता – आधार रे अभीष्ट पूजित देवता भणेका शिव रे पार्वती हुन् । शिव जी रे पार्वतीलाइ मान्तरै पुज्ने देवता माणिबर गौरा पर्व की उत्पत्ति कसेरी भै भण्ण्यै कुरडी स्कन्द पुराणका मानसखण्डमी उल्लेख भयै पाइन्छ । जै अनुसार– यै मानसखण्डमी पड्डे मानसरोवर कैलाश पर्वतका एक कन्दरामी अगाडी हिमालय पर्वतकी चेली गौरीले महादेव शिवलाइ मान्तर पति पाउँन सकु भणिबर बालुङ्गाको शिवलिङ्ग बनाइबर १२ बर्ष सम्म तिसै निर्जन हिमालयका कन्दरामी भौत कष्टपूर्ण तपस्या रे पूजा अरिवर बस्याका प्रतिफलमै उनले श्री महादेवलाइ पति पाया हुनाले हिमालयकी पुत्री गौरीले त्यही शिव पार्वती सम्वन्धी विवाह विधीरे पूजन अर्चन अरेको विषयलाइ आधार बनाइबर तिसै बेला धेकी सुदूर पश्चिमेली लोक जीवनका नारीहरूले हिमालयकी पुत्री गौरी लाइ गोःरा–गौरा–गमराको प्रतिमूर्तिका रुपमी थापीबर शिवपार्वतीको पुजा आजा रे ब्रत उपवास अद्दै आयाका छन् भणे, महादेवलाइ नै पति पाउँ भण्णे गौरीको हट् लाइ हिन्दु संस्कृति अनुसारको वैदिक विवाह लाई व्यवहारमै उतारिया पाइन्छ । तिसै अरिवर विवाह उत्सवमी लोक जीवनले मनाउने अरेको हर्ष खुसियाली रे नाच मनोरंजन लाई गौरा पर्वमी लगै सामुहिक खेलमाल रे मनोरंजनका रुपमै माण्णै आया पाइन्छ । वास्तवमै भण्णेहो भणे गौरा पर्वमी शिव पार्वतीको वैवाहिक कृया पद्घति सांङ्केतिक रुपमै भए लगै त्यैको पूजनार्चन तथा सामुहिक खेल मनोरंजनको प्रकृया रे पाटो भणे प्रत्यक्ष रे मूर्तमान हुन्छ । हामरो देश नेपाल विशेष अरिवर शैव भूमि भया हुनाले लगै याँ खास अरिवर शिव सम्वन्धी पूजा उपासना समय समयमी हुनाइ रनाहान् । जै क्रममी–शिवरात्री–तिज रे गोःरापर्व मै विशेष रुपमै शिव पार्वतीको पूजा हुन्छ । शिवरात्री रे तीज भण्णा पनि न्याराइ किसिमले मनाइने गौरा पर्वकी प्रणेता रे प्रादुर्भाव कर्ता हिमालयकी पुत्री गौरी अर्थात पार्वती हुन् । उनले अरेको १२ वर्षसम्मको कष्ट पूर्ण तपस्या रे पूजा उपासनाको सम्मान अद्दै महादेव जसो नैतिक चरीत्र भएको पतिदेव भैबर घरगृहस्थी सुख चैनले बितौ भण्णे सुदूपश्चिमेली नारीको गोःराको ब्रतरे उपासनाको उद्येश्यहो ।
काँ का मनाईन्छ
सुदूरपश्चिमेली भेगमी मनाइने भौत–भौत चाड पर्व माइको गोःरा लगै एक हो । यो खास अरिवर धार्मिक भावना बोकेको गीती पर्व लगै भया हुनाले सुदूरपश्चिमको धर्म संस्कृती रे याँ को गीत संगीतलाइ लगै बढाउने काम यैले अर्या छ । पारिवारिक सुख सम्वृद्धि, सन्तति रे आफनो अटल सौभाग्यको कामना अद्दे सुदूरपश्चिमेली क्षेत्रका–डोटी, डडेलधुरा, बैतडी,दार्चुला तथा भारत उत्तराञ्चल कुमाउ क्षेत्र तिरका आस्थावान नारीले लगै यै गोःरा पर्वको ब्रतानुष्ठान अद्दीछन् भणे पुख्र्यौली बस्ती रे थात थलो छाडिबर अच्याल कैलाली कंञ्चनपुर बसाइ सराइ अरेका तिन् पहाडी क्षेत्रका पश्चिमेली समुदायमै लगै गोःरा पूजन, ब्रत, अनुष्ठान रे खेल मनोरंजनको प्रचलन रहि आयाको छ । किलाइ भणे – मान्छे बसाइँ सरिवर जाँ–जाँ जान्छ उइले आफ्नो संस्कृति, सभ्यता रे चाल–चलनलाई आफुसितै लैया हुन्छ । भविष्योत्तर पुराणको हेमाद्रीगत खण्डमी उल्लेख भए अनुसार हरेक वर्ष भाद्रकृष्ण औंसी लाइ है तिसै पक्षका पुनिउँ सम्म आफनो फुर्सद अनुसार एक डेड हप्ता सम्म मनाइने यो पर्व कैले–कैले भदौ शुक्ल पक्षमी लै पडन्छ । शुक्ल पक्षमी आउन्यै गोःरा लाइ गाउँले बोली चालिमी उजाली गोःरा रे कृष्ण पक्षमी आउन्यै गोःरा लाइ अनारी गोःरा लगै भणिया छ । जेभए लगै ब्रत उपासका हिसावले अनारी गोःरा भण्णा उजाली गोःरा आँज फलदायी माणिएकी छन् । ज्योतिषिय पंञ्चाङ्ग अनुसार यै ब्रतको तिथि रे नाउँ अमुक्ताभरणसप्तमी हो । अर्खा दिन पड्डे दुर्वाष्टमी माइ तिसै गोःरा महेश्वरका जग्ये माइ ब्रतालु नारीले दुब्धागो लगै लाउनी छन् । खास अरीवर गोःरा ल्याउने दिन लगै त्यै अमुक्ताभरणसप्तमी हो भणे दुर्वाष्टमीमै गोःराकी सौता सञ्जा ल्याउने चलन पनि काइँ कतै छ । गोःरा महेश्वरको विधिवत् पूजा रे विवाह पद्धति अमुक्ताभरणसप्तमी काइ दिन भैसक्या भएलै अर्खा दुर्बाष्टमीका दिन् पनि सञ्जा गोःरालाइ महादेव सित चार भ्रमर परिक्रमा अराइबर दुयँै गोःरा लाइ पैं एकै माइ मिलाइबर संयुक्त गोःराको मुर्ति बनाइन्छ भणे कर्ममाण्ड रे विवाह प्रकृया वैदिक विधी अनुसार छोटकरी मै अन्ने चलन छ ।
गौरामी चाईन्या सरजाम
खास अरिवर गोःरा पर्व सुरु हुनु भण्णा एक हप्ता पैल्ली बठि है त्यैका लागि चाइने सबै व्यवस्थाकी तयारी अन्नु पडन्छ, जै अन्तरगत् घरको लिपपोत रे गाउँ घरको पर्यावरणीय सर–सफाइ संगै भदौ शुक्ल वा कृष्ण चतुर्दशीका दिन बिरुडा बनाउनाखिलाइ पाँच किसिमका गेडागुडी – गहत, गुराउँस, चना, केराउ, बोडी आदिको खोजमेल अरिबर त्यैलाइ केलाइबर ठिक्क अद्दे काम अरिन्छ भणे अर्खा दिन अर्थात बिरुडा पंचमीका दिन विहान विधिवत् तिनरो कर्मकाण्ड दिप गणेश कलश को पूजा अराइबर त्यै सम्वन्धी फाग मांगलका ध्वनी सितै कुनै तामा वा पितलका भाँडामी विरुडा भिजाउना छन् । ये लाइ पन्च बिरुड़ी लै भणीन्छ। जै बखत गाउने सगुन, फागको नमुना इसो छ :-
मनिषा कोइराला
मनिषा कोइराला १६ अगस्ट १९७० मी नेपालका राजधानी काठमाडौंमी जन्मेइ नेपालकी एक अभिनेत्री हन्। उन हिन्दी चलचित्रमी काम गरनर्छिन्। साथै उन यूएनएफपीए सद्भावना राजदूत रे सामाजिक कार्यकर्ताका रुपमाइ लै परिचित छिन्। उनरा बा प्रकाश कोइराला रे आमा सुष्मा कोइराला हन्। उन विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाकी नातिनी हन्। उनले बसन्त कन्या महाविद्यालय भी.के.एम. माइ १० कक्षासम्म पढीवर वाराणसी गईन् रे उनको चाहना डाक्टर बन्नु भया लै उन मोडेलिंगमी आफ्नो जीवनको सुरुवात अद्दु गिइन्। सुरुमी मनिषा कोइरालाले हिन्दी चलचित्रमी काम गरिन् पछा तमिलका कयौं चलचित्रअनमी लै धेका पणीन्। मनिषा कोइराला भारतनाट्यम रे मणिपुरी नृत्यमी परिपूर्ण एउटा नृत्यांगना हन्। उनले नेपाली चलचित्रमी लै काम गरेइ छन्। उनले नेपाली चलचित्र 'फेरी भेटौँला' (१९८९)मी अभिनय गरेइ थिइन्। उनरो पैल्लो हिन्दी चलचित्र सौदागर हो।