cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
एक सर्को माया
नारायण चालिसे
आलोक शर्मा को माल्दिभ्स को सब है नजिक को साथी, अर्थात आलोक ले दाज्यु भँणिबर सम्बोधन गर्न्या पात्र हो। यै उपन्यास मी उपन्यास का मुख्य पात्र आलोक शर्मा दुबई बठे माल्दिभ्स आउन्ज्याँ विमानस्थल बठेइ लैन्नाइ खिलाइ औन्ज्याँ यै पात्र को आगमन हुन्छ। यै पात्र लाइ उपन्यास मी चालिसे नाउँ बठे लै कम्पनि माइ तथा साथिसङ्ङिइन पछ्याण्णान। येइ उपन्यास मी चालिसे ले आलोक शर्मा लाइ माल्दिभ्स मी आउन्ज्याँ रे शर्मा लाइ नौला परिवेश मी घुलमिल हुनइ खिलाइ भौती सहयोग अरिराइछन।
माज्दा
माज्दा येइ उपन्यास मी नारायण चालिसे कि प्रेमीका हुन्छिन्। माज्दा रे नारायण चालिसे को माल्दिभ्स मी काम का शिलशिलाइ का क्रम मी प्रेम सम्बन्ध बस्याऽ हुन्छ। माज्दा माल्दिभ्सै कि नागरिक हुन्छिन्। नारायण चालिसे को माज्दा सित का प्रेम सम्बन्ध का कारण ले अद्दा चालिसे कि पारिवारिक समस्या शृजना हुन्छ रे उन घर फर्कीनान।
अहमद
अहमद नारायण चालिसे का साथी हुन् रे नारायण चालिसे अहमद रे आलोक शर्मा लाइ भेट गराउँनान रे पछा नारायण चलिसे घर फर्किया पछा उन आलोक का आत्मीय साथि बन्नान। यो पात्र मुस्लिम धर्मावलम्बि तथा नेपाली बुज्ज रे बोल्ल लै नजाँण्ण्या हुन्छ। उनअन बीच कुरड़िकाआनि अङरेजि मी हुन्या गरन्छ। अहमद ले आलोक रे आफु खिलाइ लागूऔषध को जुगाड़ अद्द्या काम गरन्छ।
राउधा आतिफ
राउधा यै उपन्यास कि मुख्य पात्र रे आलोक शर्मा कि प्रेमिका हुन्छिन्। उनरि भेट राउधा ले सिगरट सल्कौनाइ खिलाइ लाइटर मागद्या क्रम मी समुन्द्र किनार मी हुन्छे। उन लाइ यै उपन्यास मी यक रुबस युवति का रूप मी प्रस्तुत गरियाः छ। उन मुस्लिम धर्मावलम्बि हुन्छिन्। पछा उनअन को सम्बन्ध बिच्छेद हुन्छ।
श्रव्य वाचन
यै एक सर्को माया उपन्यास उज्यालो रेडियो एफएममी समेत बाचन भया: थ्यो। उज्यालो एफएममी हरेक हप्ताको मङ्गलबार प्रशारण हुण्या श्रुति संवेग नामक कार्यक्रममी अच्युत घिमिरे हताँ यै उपन्यास वाचन भया: थ्यो। उक्त कार्यक्रममी यै उपन्यसका कुल २४ पूर्ण श्रृङ्खलाअन वाचन भया: थ्यो।
खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा
खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा नेपाली सेनाका प्रधान सेनापति थै। वीर शमशेरलाई प्रधानमन्त्रीबाट हटाएर आफू श्री ३ तथा प्राइममिनिस्टर हुने षड्यन्त्र गर्दा उनलाई वीरशमशेरले रोलक्रमबाट हटाई पाल्पामा निर्वासित गरेका थिए। उनको जन्म कमाण्डर धीर शमशेर राणाको तेश्रो पुत्रको रूपमा भयो। उनी आफ्नी माता रानी नन्द कुमारी थापा (गोदार)का ज्येष्ठ पुत्र थै । उनका मावली हजुरबुवा काजी हेमदलसिंह थापा रे मामा काजी कर्णेल केशरसिंह थापा थै।
पाल्पाका बडाहाकिम
सन् १८८९ उनी नेपालका शाहाजहाँ कहलिएका थिए। पाल्पाको बडाहाकिममी नियुक्त भइ पुनर्स्थापित भए। सन् १९०१ मी धनकुटाको बडाहाकिम भए। सन् १९०९ मी बेलायतका महाराज एडवार्ड सातौँबाट व्यक्तिगत राजाको उपाधि पाए। उन नेपालका शाहाजहाँ कहलिएका थिए। वि.सं. १९५० मी उनले आफ्नी पत्नी तेजकुमारीको स्मृतिमा कालीगण्डकी नदीको तटमी भव्य दरबार बनाए, त्यसलाई रानीमहल भनियो रे त्यो तटलाई रानीघाट भनियो। जुन नेपालको ताजमहल कहलिएको थियो। खडगशमशेरले डा. फुहररको सहयोगमी लुम्बिनी स्थित अशोकस्तम्भ, कपिलवस्तुका पुरातात्त्विक वस्तुको पुनस्र्त्थान गरे। डा. फुहरर भारतीय पुरातत्त्व विभागका सदस्य थिए। गौतम बुद्धको जन्मस्थल नेपालमी हो भनी खडग शमशेरले पत्ता लगाए।
कर्णाली प्रदेश
कर्णाली प्रदेश नेपालको संविधान २०७२ ले विसं २०७२ असोज ३ मी राज्य विभाजन गरी बनेका ७ प्रदेशअन मध्ये यक हो ।
जिल्लाअन
नेपालको संविधान २०७२ ले कर्णाली प्रदेशमी निम्न उल्लेखित जिल्लाअन रहने व्यवस्था अर्या थ्यो।
यो पनि हेर्नुहोस्
कर्णाली प्रदेश
सुदूरपश्चिम प्रदेश
जिल्लाअन
नेपालको संविधान २०७२ ले प्रदेश नं. ७ मी निम्न उल्लेखित जिल्लाअन रहन्याको व्यवस्था गर्या थ्यो।
राणा शासन
समयकाल
१९०३ भाद्र ३२	कोतपर्व १९०३ असोज २	जंगबहादुर प्रधानमन्त्री नियुक्त १९०३ कार्तिक १२	भण्डारखाल पर्व १९०४	जंगबहादुरद्वारा राजा राजेन्द्र पदच्युत् १९०४	अलौ पर्व; राजा राजेन्द्र राज बन्दी भए । १९०५	जङ्गबहादुर र उनका सबै वंशजहरूलाई राणाजी मान्यता १९०६	जङ्गबहादुर युरोप भ्रमण वि.स. १९१०	मुलुकी ऐन जारी
साईनो (चलचित्र)
साईनो यक प्रख्यात नेपाली कथानक चलचित्र हो। यो चलचित्र सन् १९८७ माइ प्रदर्शन गरिया थ्यो भने यसका निर्देशक उगेन छोपेल हुन्। यै चलचित्र माइ डेनी डेन्जोङ्पा, भुवन केसी, तृप्ती नदाकर रे बाल कलाकार रक्षा प्रमुख भूमिका माइ रह्या छन्। यै चलचित्रको सङ्गीत रञ्जित गज्मेरले रचना गरेका थिए। यै चलचित्रको कथा डेनी डेन्जोङ्पाले लेखेका थिए रे संवाद भने तुलसी घिमिरेले रचेका थिए। यै चलचित्रको सफलता पछा सन् १९९२ माइ यसको पुन हिन्दी संस्करणमा सार्वजनिक गरिया थ्यो जस माइ उक्त चलचित्रको नाम भने बन्धु राखिया थ्यो। यसको कथाबस्तुलाई बङ्गाली चलचित्र माइ लै उतारिया छ। यसै साईनो चलचित्रको आधार माइ हिन्दी दूरदर्शन धारावाहिक अज्नवीको निर्माण गरिया थ्यो। यसको अधिकाङ्स दृश्यअन भारतको सिक्किममाइ खिचिया थ्यो रे यसका केही दृश्यअन मुम्बई माइ खिचिया थ्यो। यो चलचित्र बकस अफिस माइ हिट भया थ्यो रे यस माइ समावेश गीतअन लै लोकप्रिय छन्।
कथा
तृप्ती (तृप्ती नदाकर) रे आकाशको (भुवन केसी) विवाह हुन्छ रे उनीअनको यक जना छोरो विनु हुन्छ। अर्को देश माइ काम गरि परिवार चलाइरहेका उनीअन आफ्नै मातृभूमि फर्किन्छन् रे उनीअन त्यहाँ खुसीका साथ बस्छन्। एक दिन, आकाश सहर घुम्न निस्केको बेला माइ उनको चलचित्रको टिकट किन्ने ठौर माइ आशा नामक एक युवतीसँग भेट हुन्छ। विस्तारै, उनीअनले अवैध सम्बन्धको शुरुवात गर्छन्। तृप्तीलाई उनको श्रीमानको दुर्घटनामा परि मृत्युु भया जानकारी दिइन्छ रे उनको पार्थीव शरिरिलाई घर ल्याउँदा तृष्ती जोड सित रोएको दृश्य देखाइया छ। तृप्ती आफ्ना छोरा विनुको हेरचाह गर्दै घर माइ बस्छिन्। यक दिन राती डेनी उनको घर आउँछन् रे यक दिनको लागि बास माग्छन् तर तृप्तीले सुरु माइ उनलाई नकार्दै नचिनेको मान्छेलाई बाँस दिन अस्वीकार गर्छिन् तर केयि बेर पछा त्यही बस्ने अनुमति दिन्छिन्। डेनीले विनुसँग बलियो (मीत)को सम्बन्ध स्थापित गर्न सफल हुन्छन्।
यक जना खराब मान्सु मदन बाबुले तृष्तीलाई गलत नजरले हेर्छन्। उनले तृष्तीलाई आफ्नो श्रीमती बनाउने इच्छा जाहेर गर्दै हात तान्न खोज्छन् तर उसलाई डेनीले रोक्छन्। यो सप्पै भएता लै मदन बाबु रोकिन्नन् रे उनले डेनी रे तृप्तीको सम्बन्धलाई लिएर सप्पै गाउँल्लायअनलाई भड्काउने प्रयास गरेका थिए र उनको उदेश्य भनेको डेनीलाई गाउँबठे धपाउनु थ्यो। डेनीले गाउँल्याअनको प्रश्नमाथी कडा उत्तर दिँदै मदन बाबु गलत सोचाइ राख्ने मान्सु भएको पुष्टि गरिदिएका थिए र त्यसलगत्तै गाउँल्याअनको मदन बाबु रे उनका नोकरअनलाई कुटपिट गरेका थिए।
यक जना बुढी महिलाले उनीअन त्यही गाउँ माइ रहे भने उनीअामाथी थुप्रै समस्यअन आई लाग्ने भन्दै दुई जनालाई विवाह गर्ने वा त्यस ठौर छोडेर अन्तै जाने सल्लाह दिन्छिन्। डेनीले तृप्तीित कुरा गरिरहेको बेला प्रहरीको टोली त्यहाँ आइपुग्छ उनले आकाशलाई मारेको भन्दै हतकडी लगाउँछ। तृप्ती आकाशको श्रीमती भएको कुरा थाहापाएपछी डेनी अचच्ममा पर्छन् रे उनले नै आकाशको हत्या गरेको कुरा स्वीकार गर्छन्। डेनीले उनकी श्रीमती आशा रे आकाशले गरेको अवैध सम्बन्धलाई लिएर उनले दुईजनाकै हत्या गरेको कुरा तृप्तीलाई बताउँछन्। उनको श्रीमतीले उनीमाथी घात गरेको कुरा बताउँदै उनले तृप्तीसित माफी माग्छन्। प्रहरीले उनलाई घतकडीले हात बान्दै गाडी माइ हालेर लाँदा विनु धेरै रून्छन् रे मितज्यु मितज्यु भन्दै कराउँछन् रे उनीअनलाई देखेर गाडी रोकिन्छ रे दुबै आमा छोरा उक्त गाडीको अगाडि जाँदा डेनीले विनुलाई अङ्गालो हाल्छन्। तृप्ती रे उनको चेला विनुले उनलाई माफ गरिदिएको कुरा बताउँछन् रे भविष्य माइ यक नयाँ साईनोका साथ बाटो हेरिरहने कुरा लै बताउँछन्।
पोर्टल:विज्ञान
विज्ञान सित सम्बन्धित लेखअनको संग्रह।
डुबुल्कीचणा
"डुबुल्कीचणा" वा पन्डुब्बी हाँस ग्रेब प्रजातिको हाँसअन मध्ये उक सानो सदस्य हो। यै चणालाई टाढा बठेइ हेर्‍यो भने सप्पै कालो रङ्ङो धेखिन्छ तर नजिक बठेइ हेर्दा खेरि यो चणा हल्का सेतो रङ्ङो धेखिन्छ। यो चणाको घाँटी वरिपरि खैरो धब्बाअन हुन्छन् भण्या यै चणाको पखेटा खैरो रे हल्का कालो हुन्छ। यै चणाको ठुँडको फेद माइ पहेँले रङ्ङले घेर्‍या हुन्छ। हिउँदको समय माइ यै चणाको पुरानो प्वाँख हराउँदै जान्छ भण्या केयि मैना पछा यैको ढाडको वरिपरि खैरो रङ्ङो नौलो प्वाँखअन पलाउन थाल्छ। यै चणाको चल्लाअन खैरो रङ्ङा हुन्छन्।
ग्रेब प्रजातिका चणा जस्तो डुबुल्कीचणाले लै पानीको छेउछाउ माइ बस्न्या गर्छ रे यो चणाको जालि परेको पञ्जाका कारण पानी माइ पौडिन सक्षम हुन्छ। यै चराले कहिलेकाहीँ पानी भित्र लै सिकार अद्दया गर्‍या पाइन्छ। यो चणा जमिन माइ निको सित हिँड्न सक्दैन।
विवरण
डुबुल्कीचणा, पूर्वजगत (पैलाको एसिया, अफ्रिका, युरोप) माइ पाइया ग्रेब प्रजातीको सब है नानो सदस्य हो जस माइ ठूला प्रजातीअन भण्या दक्खिन रे उत्तर अमेरिका माइ बसोबास अद्दया गर्दछन्। यो चणा लम्बाइ २५–२९ सेमि (९.८४–११.४१ इञ्च) हुन्छ र यैको एउटा पखेटा बठेइ अर्को पखेटासम्मको लम्बाई ४२ सेमि (१७.५३ इन्च) हुन्छ भण्या यैको तौल १६० ग्राम हुन्छ। यै प्रजातीका चणाअन पौडि खेल्न माहिर हुन्छन् रे पानि तल हामफाल्न लै सक्षम हुन्छन्। यैले पानी चल लै सिकार अद्दया अद्दछ।
जीवन चक्र
यै चणा विश्व व्यापीरूप माइ विशेषगरि नदि, ताल रे नहरअन माइ बस्न्या गर्छ। यै चणा नानो भया कारन विशेषगरी नानो माछाअन खाने गर्छ। यै चणा संयुक्त अधिराज्य माइ धेरै मात्रा माइ पाइन्या अद्दछ। यै चणा निकै चलाख हुन्छ भण्या यैलाई केही खतराको महसुस भयो भण्या पानी मुनि बस्न्या अद्दछ।
यै चणा एकपटक माइ चार देखि छ वटा अण्डा कोरल्छ जुन यैले अप्रिल मैना माइ पार्‍न्या गर्छ। यैले आफ्नो अण्डाअन सुरक्षित राख्न खिलाइ पानिको सतह माथि गुण बनाउन्या अद्दछ। अण्डाअन बठेइ चल्ला निस्किए पछा चल्लाअनलाई वयस्कअनले ढाड पछाडि बोक्न्या गर्छन् भण्या तिनअनलाई नाना जीवअन खुवाउँछन्। वयस्कअनले चल्लालाई प्वाँख दिन्छन् भण्या उक्त प्वाँख चल्लाअनले निल्छन् जसले गर्दा उनीअनको पेटलाई विभिन्न सङ्क्रमण बठेइ सुरक्षा दिन्छ। त्यस प्वाँखले गर्दा नाना चल्लाअनले माछा खाँदा त्यसका हड्डीले पेट माइ असर गर्ने सम्भावना निकै न्यून हुन्छ।
खतराअन
युरोपेली संरक्षण सम्बन्धको प्रजातिको रूप माइ सूचीबद्ध भए पछा डुबुल्कीचणालाई संयुक्त अधिराज्य माऊ कस्सैले लै सिकार अद्दया गर्‍या पाइँदैन। पानी माइ बस्न्या चणा भया कारन जल प्रदुषण रे रसायन पदार्थका कारन यै चणाअन त्यस्ता ठौरअन बठेइ अन्तै सर्ने गर्‍या छन्।
संरक्षण
बेलायत रे आयरल्याण्ड माइ डुबुुल्कीचराको सङ्ख्या अनुमानित १०,००० जोडी रह्या छ। तथापि, चणाअन एकदम गोपनीय भया कारण वास्तविक सङ्ख्याअन पत्ता लगाउन कठिन हुन्छ। अच्याल यै चणालाइ विश्वव्यापी रूप माइ विभिन्न सङ्घ संस्थाअन मार्फत संरक्षण गरिया छ।
हरिनास गाउँपालिका
जनसङ्ख्या
स्याङ्जा जिल्लामी चित्रे भञ्ज्याङ गाविस, मग्याम चिसापानी गाविस, चिन्नेबास गाविसको (वडा नं ७-९), क्याक्मी गाविस रे किचनास गाविसको (वडा नं ६, ८, ९) गाविसअनलाई मिलायाकन हरिनास गाउँपालिका बनाया थ्यो । त्यसैले बि.स.२०६८ को जनगणना अनसार यै ठाउँअनको जनसंख्यालाई जोडेर १२,७४२ रह्या छ ।
भू-वनोट
स्याङ्जा जिल्लाअै सब्बै है ठूलो वन हरिनास वनको नामबाटी यै गाउँपालिकाको नाम राख्या हो। ये गाउँपालिकामी ७ वडाअन रह्या छन ।
मधेसी
मधेशी नेपाली निवासी हुन जुन नेपालको दक्षिणी भागको मैदानी क्षेत्रमी बसो-बास गर्छन। यस क्षेत्रलाई तराई पनि भन्छन्। यसै क्षेत्रलाई "मधेश" पनि भनिन्छ।
विजया राजे सिन्धिया
विजया राजे सिन्धिया (१२ अक्टोबर १९१९ – २५ जनवरी २००१), नेपालमी जन्मेकी लेखा दिव्येश्वरी देवी रे भारतमी ग्वालियरकी राजमाता भनेर चिनिने, एक प्रमुख भारतीय राजनीतिक व्यक्तित्व थिईन। ब्रिटिस राजको समयमी, ग्वालियरका अन्तिम शासक महाराजा, जिवाजीराव सिन्धियाको पत्नीको रूपमी, पछिको जीवनमी उनी भारतीय संसदको दुवै सदनमी बारम्बार निर्वाचित भइन्। उनी भारतीय जनता पार्टीकी सदस्य थिइन् ।
प्रारम्भिक वर्ष
विजया राजे सिन्धियाको जन्म सन् १९१९ मी वर्तमान मधेश प्रदेशको सिम्रौगढमी भया थ्यो । नेपालका सरकारी अधिकारी ठाकुर महेन्द्र सिंहको जेठो सन्तान उनकी दोस्रो पत्नी चुडा देवेश्वरी देवीबाट भया थ्यो ।
गाउँपालिका
गाउँपालिका गाउँ विकास समिति लाइ विस्तार अरिबर बनायिया: नेपाल को स्थानीय प्रशासनिक एकाई हो। वि.सं .२०७३ साल मी सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय ले ७४४ स्थानीय तह लागु अरन्ज्याँ गाविस विघटन गरिबर ४ सय ७९ गाउँपालिका बनाया थ्यो। मन्त्रालय ले साबिक का ३५ गाउँपालिका लाइ नगरपालिका बनाया पछा साबिक ४ सय ७९ गाउँपालिका को सङ्ख्या घटिबर ४ सय ६३ कायम होइरैछ।
संवैधानिक व्यबस्था
नेपालको संविधान का धारा ५६ (१) ले संघ, प्रदेश रे स्थानीय तह अरिबर ३ तह का राज्य को मूल संरचना रहन्या व्यवस्था अरि तसै धारा का उपधारा (४) रे (५) ले स्थानीय तह तर्फ गाउँपालिका, नगरपालिका रे जिल्ला सभा रहन्या तथा सामाजिक साँस्कृतिक संरक्षण वा आर्थिक विकास खिलाइ विशेष, संरक्षित वा स्वायत्त क्षेत्र कायम अद्द सकीन्या व्यवस्था अरिराइछ।
न्यूयोर्क (राज्य)
न्यूयोर्क संयुक्त राज्य अमेरिकाको एक उत्तरपूर्वी राज्य हो। यो संयुक्त राज्य अमेरिकाको निर्माणको समयमी मूल तेह्र उपनिवेश मध्ये एक थियो। ५४,५५६ वर्ग माइल (१,४१,३०० किमी२), क्षेत्रफल सहित न्युयोर्क भौगोलिक रूपमी २७औं ठूलो राज्य हो। सन् २०२० को तथ्यांक अनुसार यहाँको जनसंख्या २ करोड रहेको छ, जसले यसलाई २ करोड भन्दा बढी मानिसहरूको जनसंख्याले यसलाई चौथो सबैभन्दा ठूलो जनसंख्या भएको राज्य बनाउँछ।
भेडामारा उपजिल्ला
भेडामारा बङ्गलादेशा कुष्टिया जिल्लाको यक उपजिल्ला हो। यै उपजिल्ला खुलना विभाग अन्तर्गत पडन्छ।
न्यूयोर्क (राज्य)
सिमा
यसलाई न्यूयोर्क शहर, यो राज्यको सबैभन्दा ठूलो शहरबाट अलग गर्न, यसलाई कहिलेकाहीँ न्यूयोर्क राज्य भनिन्छ।
भेडामारा उपजिल्ला
भूगोल
भेडामारा उपजिल्ला बङ्गलादेशा दक्षिण पूर्व भाग माइ पर्छ भणे यै उपजिल्ला २३°५९' बठेइ २४°०७' उत्तर अक्षांश रे ८८°००' बठेइ ८९°१२' पूर्वी देशान्तरण माइ अवस्थित छ। भेडामारा उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये १५३.७२ वर्ग किलोमिटर अोगट्या छ। यै उपजिल्ला लाइ लालपुर उपजिल्लाले उत्तर, मिरपुर उपजिल्लाले दक्षिण, ईश्वरदी उपजिल्लाले पूर्व रे दौलतपुर उपजिल्लाले पश्चिम बठेइ घेरेको छ। पद्मा, दामोदर बिल आदि यै उपजिल्लाका प्रमुख नदीअन हुन्।
न्यूयोर्क (राज्य)
सिमा
न्युयोर्क सिटि (NYC) संयुक्त राज्य अमेरिकाको सबैभन्दा धेरै आवादी भएको सहर हो ।   र न्युयोर्क राज्यको दुई तिहाइ जनसङ्ख्याको न्यूयोर्क महानगरीय क्षेत्रमी बसोबास गर्छन्। यो विश्वको सबैभन्दा ठूलो सहरी क्षेत्र ४,६६९.० वर्ग माइल (१२,०९३ किमी२),  र विश्वको सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको मध्ये एक हो।  न्यूयोर्क संयुक्त राष्ट्र संघको मुख्यालयको स्थान पनि हो रे यसलाई विश्वको सांस्कृतिक, वित्तीय, रे मिडिया राजधानी,  रूपमी वर्णन गरिएको छ। संसारको सबैभन्दा आर्थिक रूपमी शक्तिशाली शहर मानिन्छ।  [१६] [२१] राज्यका धेरै जनसङ्ख्या भएका अन्य सहरहरूमी बफेलो, रोचेस्टर, योन्कर्स र सिराक्यूज हुन्, जबकि राज्यको राजधानी अल्बानी हो ।
भेडामारा उपजिल्ला
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यै जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या १७५६७७ रयाः छ जै मध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ९००१० छ भणे महिलाको जनसङ्ख्या ८५६६७ रयाः छ। धर्मका अाधार माय यै जिल्ला माइ इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १७१३८६ छ भणे हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ४२०६, बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ३६ रे अन्य धर्मका मान्सुअनको जनसङ्ख्या ४९ रयाः छ। यै उपजिल्ला माइ ६२० मस्जिद, १० मन्दिर रे २ चिहान रयाः छ। यस उपजिल्लाका ९२.५६% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानी खिलाइ पानी तान्ने मोटर रे धारोको प्रयोग गर्दै आयाः छन् भणे ०.११% ले पोखरी, १.६% ले टुटी र ५.७३% ले अन्य माध्यम बठेइ पानीको प्रयोग गर्दै आयाः छन्। यै उपजिल्लाको कुल घरअन मध्ये १४.१६% घरअनमी अझै लै सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रयाः छैन। यै उपजिल्लामा १ उपजिल्ला स्वास्थ्य संस्था, ८ परिवार नियोजन केन्द्र रे १ सामुदायिक स्वस्थ्य संस्थाअन रयाः छन्।
अर्थतन्त्र
यै उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यै उपजिल्लाका अधिकांश मान्सुअन किसान हुन्। यै उपजिल्लामा मुख्यतया धान, जुट, गहुँ, पानको पात, खैनी, उखु, मकै लगायत अन्य अन्न बालीअन उत्पादन अरिन्छ। यै उपजिल्लामा मुख्यतया, अाँप, कटहर, केरा, खरबुजा, मेवा, लिची आदि उत्पादन हुँदै आयाः छ। यै उपजिल्लामी धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र, बरफ उद्योग, बिस्कुट उद्योग, कपास तथा कपडा उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रयाः छन्। यै उपजिल्लाले मुख्यतया खैनी, पानको पात लगायत मौसमी तरकारी रे अन्य फलफूलअन निर्यात गर्दै आयाः छ। यै उपजिल्लामी लोपोन्मुख रयन अालसको तेल रे तील लै निम्न मात्रमा उत्पादन अरिन्छ। यै उपजिल्लामी ३२ हाटबजार तथा मेलाअन सञ्चालनमी रयाः छन्। यै उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा रे रथअन सामान अोसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आयाः छन्। यै उपजिल्लामी ८० माछापालन केन्द्र, ५९ कुखुरापालन केन्द्र तथा ५ दुग्ध सङ्कलन केन्द्रअन रयाः छ।
यै जिल्लाको मुख्य अाय श्रोतको बाटो भन्या कृषि रे खेती हो जैमाइ जिल्लाकै ४६.५७% मान्सुअन संलग्न छन्। यै जिल्लाका मान्सुअन अन्य जस्तै मजदुरीमी ६.२६%, वाणिज्यमी १७.६२%, सञ्चार रे यातायातमी ४.३६%, उद्योगमी २.१२% निर्माण क्षेत्रमी १.९१%, सुविधामी ९.२५%, धार्मिक सेवामी ०.१६%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामी ०.५६% र अन्यमी ११.१९% रयाः छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय भेडामारा थानाको स्थापना सन् १९०६ मी भयाः थ्यो भणे सन् १९८३ नोभेम्बर ७ का दिन यै लाइ उपजिल्लामी परिणत गरियाः थ्यो। ऐल यै उपजिल्लामी ६ सङ्घ परिषद्, ५९ मौजा/महल्ला रे ७४ गाउँअन रयाः छन्। यै उपजिल्लाका सङ्घ परिषद्अन यस प्रकार छन्; चाँदग्राम सङ्घ परिषद्, जुनियादह सङ्घ परिषद्, धरमपुर सङ्घ परिषद्, बाइरचर सङ्घ परिषद्, बाहादुरपुर सङ्घ परिषद् रे मोकारिमपुर सङ्घ परिषद्।
शिक्षा
यै जिल्लाको कुल साक्षरता दर ४२.५% रयाः छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ४४.६% छ भण महिलाको साक्षरता दर ४०.३% रयाः छ। यै उपजिल्लामी ५ क्याम्पस, २७ माध्यमिक विद्यालय, ५५ प्राथमिक विद्यालय रे ८ मदरसाअन रयाः छन्। यै उपजिल्लाका केइ उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाअन यस प्रकार छन्; भेडामारा पाइलट उच्च विद्यालय, जुनियादह माध्यमिक विद्यालय (सन् १८७२), बाहादुरपुर माध्यमिक विद्यालय, भेडामारा नमुुनम प्राथमिक विद्यालय (सन् १८६९) आदि।
राजलाहाँचे
राजलाहाँचे विश्वमी पाइन्या लाहाँचेअन मध्ये सब है ठूलो प्रजातिको लाहाँचे हो। यै चणो नेपाल लगायत भारतीय उपमहाद्वीप तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका भूभागअनमी पाइन्या अद्दछ।
विवरण
राजलाहाँचे लामो ठोँड, घाटी रे पुच्छर भयाः विशाल, खरीपाटी फुस्रो रङको भयाः हुन्छ। यो लाहाँचेअन मध्ये विश्वको सब है ठूलो लाहाँचे चणो हो। यै पन्छीअनका शरीरको रङ्ग गाढा खरानी रङ्गको हुनान। भाले राजलाहाँचेको जुँगेरेखीमी राता-गुलाफी टाटा हुनान। यै पन्छीको अौसत लम्बाई ४८–५८ सेन्टिमिटर (१९–२३ इन्च) रै अौषत तौल ३६०–५६३ ग्राम (०.७९४–१.२४१ पाउण्ड) हुन्छ। यै पन्छीको पुच्छर १३.४ बठेइ १६.२ सेन्टिमिटर (५.३ बठेइ ६.४ इन्च), ठुँडो ६ बठेइ ६.५ सेन्टिमिटर (२.४ बठेइ २.६ इन्च) हुन्छ।
वितरण तथा वासस्थान
राजलाहाँचे नेपाल लगायत भारतीय उपमहाद्वीप तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका भूभागअन- बङ्गलादेश, भुटान, ब्रुनाई, कम्बोडिया, भारत, इण्डोनेसिया, लाओस, मलेसिया, म्यानमार, फिलिपिन्स, सिङ्गापुर, थाइल्याण्ड तथा भियतनाम माइ पाइन्या अद्दछ। यो चणोको प्रजाति विशाल सुण्डा टापूअन माइ पाइए तापनि बाली माइ नाइ पाइन्नान। यो चराको वासस्थान सालका जङ्गलमी पाइन्या छिप्पिएका रूखअन तथा जङ्गल छेउमी हुने अद्दछ। यैले पन्छीको मुख्य आहारा साना फलफुलअन लगायत पुराना जिवित रूखअनका काण्ड तथा हाँगाअनमी गुँड लडाई बस्न्या कमीला, धमिरा रे मौरीअन हुन्।
खतरा तथा संरक्षण अवस्था
यै प्रजातिका पन्छी विश्वमी संरक्षणका हिसाबले संवेदनशील अवस्थामा रे नेपलाको सन्दर्भमी यो सङ्कटापन्न अवस्थामी रयाः छ। बासस्थानको विनासका कारण यसको प्रजाति खतरामी पर्‍या छ।
पाइकगाछा उपजिल्ला
पाइकगाछा बङ्गलादेशा खुलना जिल्लाको यक उपजिल्ला हो। यै उपजिल्ला सिलेट विभाग अन्तर्गत पडन्छ।
भूगोल
पाइकगाछा उपजिल्ला बङ्गलादेशा दक्षिण पूर्व भागमी पर्छ भणे यै उपजिल्ला २२°२८' बठेइ २२°४३' उत्तर अक्षांश रे ८९°१४' बठेइ ८९°२८' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। पाइकगाछा उपजिल्लाले बङ्गलादेशा कुल क्षेत्रफल मध्ये ४११.१९ वर्ग किलोमिटर अोगट्या छ। यै उपजिल्ला लाइ ताला रे डुमुरिया उपजिल्लाले उत्तर, कयरा उपजिल्लाले दक्षिण, बटियाघाटा रे दाकोप उपजिल्लाले पूर्व, ताला रे आशाशुनि उपजिल्लाले पश्चिम बठेइ घेर्‍या छ। कपोताक्ष, शिबसा, मरिचाप, हाडिया, सेङ्ग्राइल, मरा भादर गाङ आदि यै उपजिल्लाका प्रमुख नदीअन हुन्।
इतिहास
यै उपजिल्लाका मान्सुअन ब्रिटिस विरोधी आन्दोलन बठेइ अत्यन्त प्रभावित थ्याः। सन् १९३० माइ जनताले नुन कानूनको खुलेआम विरोध गरे, महात्मा गान्धीको आह्वान लाइ स्वीकार गर्दै आन्दोलन गर्‍या थ्याः। बृहत खुल्ना जिल्लाका काङ्ग्रेस नेताअनको नेतृत्वमी जनताले बरुलीको काटिपाडा पुग्न लामो यात्रा गरे रे कपोताक्ष नदीको पानी बठेइ नुन उत्पादन गर्न शुरू गर्‍या थ्याः। यद्यपि प्रहरीले उनरो प्रतिरोध गर्दै काङ्ग्रेस नेताअन सहित केयी स्थानीय मान्सुअन लाइ पक्राऊ गर्‍या थ्याः जसको बदलामी ब्रिटिस विरोधी आन्दोलन थप सक्रिय भयाः थ्या। बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिन बठेइ देश व्यापी रुपमी शुरू भयाः थ्यो भणे यै युद्धका बेला यै क्षेत्रमी बसोबास गर्ने उर्दु मात्रृभाषा भयाः मान्सुअनले (राजाकार) रे पाकिस्तानी सेनाले याँ रयाः बङ्गाली मातृभाषा भयाः स्थानीय मान्सुअनको सामूहिक हत्या, घरटहरामी आगजनी, महिला माथी दुर्ववहार, सामूहिक बलात्कार गरि आतङ्क मच्चायाः थ्याः। १७ सेप्टेम्बर १९७१ का दिन स्थानीय राजाकारअनले बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताका लडिरयाः लडाकु लाइ बोयाली भन्ने स्थानमी आक्रमण गर्‍या थ्याः जाँ राजाकारको समूह पराजित भयाः थ्यो। १९ सेप्टेम्बर १९७१ का दिन यै उपजिल्लाका बाँकार भन्ने ठौर माइ राजाकार रे बङ्गलादेशी लडाकु बीच युद्ध भयाः थ्यो जाँ कामरुल इसलाम, एनायेत अाली मोडल रे शङ्कर कुमार आधिकारीको मृत्यु भयाः थ्यो। ६ डिभिजन बठेइ ९ डिसेम्बर सम्म पाकिस्तानी सेना रे बङ्गलादेशी लडाकु बीच यै उपजिल्लाको विभिन्न स्थानअनमी प्रत्यक्ष गोली हानाहान तथा युद्ध भयाः थ्यो।
नानो खैरो गिद्घ
नानो खैरो गिद्ध नेपाल लगायत दक्षिणपूर्वी एसियाको भूभाग माइ पाइन्या गिद्धको यक प्रजाति हो।
पाइकगाछा उपजिल्ला
जनशाङ्खिकि
उपजिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यै उपजिल्लाको कुल जनसङ्ख्या २४८११२ रयाः छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या १२७५७९ छ भणे महिलाको जनसङ्ख्या १२०५३३ रयाः छ। धर्मका अाधार माइ यै जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १६२२४८ छ भणे हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ८४८९२, बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ८३१ रे अन्य धर्मका मान्सुअनको जनसङ्ख्या १४१ रयाः छ। यै उपजिल्ला माइ १६२ मस्जिद, ५५ हिन्दु मन्दिर र ३ गिर्जाघरअन रयाः छन्। यै उपजिल्लाका ७६.५% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानी खिलाइ पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने १९.४२% ले पोखरी, १.३१% ले टुटी रे २.७७% ले अन्य माध्यम बठेइ पानीको प्रयोग गर्दै आयाः छन्। यै उपजिल्लाका ६५% पानीका धाराअनमी आर्सनिकको मात्रा पाइयाः थ्यो। यै उपजिल्लाको कुल घरअन मध्ये १३.३७% घरअनमी अझै लै सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रयाः छैन। यै उपजिल्लामा १ उपजिल्ला स्वास्थ्य संस्था, १० परिवार नियोजन केन्द्र, १ मातृ तथा शिशु हेरचाह केन्द्र रे २५ सामुदायिक स्वस्थ्य संस्थाअन यै प्रकार छन्।
नानो खैरो गिद्घ
विवरण
वयस्क नानो खैरो गिद्धको फिक्का बलौटे खैरो शरीर रे माथिल्लो पङ्खढकनी, टाउको रे घाँटी कालो हुन्छ। भुवादार प्वाँखका झुप्पाअन सेतो रङ्ङा हुन्छन् भण्या यैको ठुँड पातलो कालो हुन्छ। यैको उडान माइ खैरो गिद्धाको जस्तो पखेटाको तल्लो भागको मध्यढकनी वारपार सेतो पेटी हुँदैन भण्या यैको नितम्ब तथा ढाड सेतो हुन्छ। यो गिद्ध हिमाली गिद्धभन्दा धेरै नानो रे कम वजनदार हुन्छ। नानो खैरो गिद्धको घाँटीको फेद माइ मैलो भुवादर प्वाँखगुच्छा हुन्छ।
पाइकगाछा उपजिल्ला
अर्थतन्त्र
यै उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमी आधारित छ। यै उपजिल्लाका अधिकांश मान्सुअन किसान हुन्। यै उपजिल्लामी मुख्यतया धान, जुट, गहुँ, बेसार, खैनी, पानको पात, मकै लगायत अन्य अन्न बालीअन उत्पादन अरिन्छ। यै उपजिल्लामी मुख्यतया, अाँप, कटहर, केरा, नरिवल, कागती, लिची आदि उत्पादन हुँदै आयाः छ। यै उपजिल्लामी धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र, बरफ उद्योग, बिस्कुट उद्योग, चकलेट उद्योग, कपास तथा कपडा उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रयाः छन्। यै उपजिल्लाले मुख्यतया जुट, नरिवल, माछा लगायत मौसमी तरकारी रे अन्य फलफूलअन निर्यात गर्दै आयाः छ। यै उपजिल्लामा लोपोन्मुख रयाः अदुवा, उखु रे तोरी लै निम्न मात्रमी उत्पादन अरिन्छ। यै उपजिल्लामी केही हाटबजार तथा मेलाअन सञ्चालन रयाः छन्। यै उपजिल्लामी लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा रे रथअन सामान अोसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आयाः छन्। यै उपजिल्लामी २८३७ माछापालन केन्द्र, ४८ कुखुरापालन केन्द्र तथा ६३ दुग्ध सङ्कलन केन्द्रअन रयाः छ।
नानो खैरो गिद्घ
वितरण तथा वासस्थान
नानो खैरो गिद्ध नेपाल लगायत भारतको हिमाचल प्रदेश, उत्तरी उडिसा तथा पूर्व माइ आसाम उत्तरी तथा मध्य बङ्गलादेश, बर्मा तथा कम्बोडियामा पमइन्या गर्छ। यो प्रजाति सामन्यतया ३५० मिटर तल रे गृष्म मौसम माइ १५२५ मिटर सम्मको उचाई माइ पाइन्या गर्छ। यो चणा मानवबस्ती वरपर बसोबास अद्दया अद्दछ।
पाइकगाछा उपजिल्ला
अर्थतन्त्र
यै जिल्लाको मुख्य अाय श्रोतको बाटो भन्या कृषि रे खेती हो जै माइ जिल्लाकै ५३.१४% मान्सुअन संलग्न छन्। यै जिल्लाका मान्सुअन अन्य जस्तै मजदुरीमी ५.४८%, वाणिज्यमी २२.९३%, सञ्चार रे यातायातमी २.८२%, उद्योगमी १.५०% निर्माण क्षेत्रमी १.१६%, सुविधामी ४.११%, धार्मिक सेवामी ०.२१%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामी ०.१२% रे अन्यमी ८.५३% रयाः छन्।
रजवार
रजवार
राजा, राजपरिवार, राजाका रगतसँग सम्बन्धित विभिन्न ठाउँका हाकीम तैनाथवाला क्षेत्रपति गर्खा र दर्राका प्रमुख तथा खोलाका भलादमिलाई रजवार, रतला, आदि भन्ने चलन थियो । डोटीमी प्राप्त अभिलेखहरूमा ठाउँ–ठाउँमी रजवारहरूको उल्लेख छ । त्यस्ता रजवारहरूलाई ताम्रपत्रमी दृष्टसाँक्षीको रूपमा राखिएको पाईन्छ । रजवार भएका व्यक्तिहरु दृष्टसाँक्षीका रूपमी ताम्रपत्रमी उत्कीर्ण गरिएका छन्् ।
पाइकगाछा उपजिल्ला
प्रशासन
प्रशासकीय पाइकगाछा थानाको स्थापना सन् १९७२ अप्रिल २२ का दिन भयाः थ्यो भणे सन् १९८३ माइ यं लाइ उपजिल्लामी परिणत गरियाः थ्यो। पाइकगाछा नगरपालिकाको स्थापना १ फेब्रुअरी १९९८ का दिन भयाः थ्यो। ऐल यै उपजिल्लामी १० सङ्घ परिषद्, १७२ मौजा/महल्ला रे २१२ गाउँअन रयाः छन्। यै उपजिल्लाका सङ्घ परिषद्अन यस प्रकार छन्; हरिटाली सङ्घ परिषद्, गडइखाली सङ्घ परिषद्, कपिलमुनि सङ्घ परिषद्, लता सङ्घ परिषद्, देलुटि सङ्घ परिषद्, लस्कर सङ्घ परिषद्, गदाइपुर सङ्घ परिषद्, राडुली सङ्घ परिषद्, चाँदखाली सङ्घ परिषद् रे सोलादान सङ्घ परिषद्।
नानो खैरो गिद्घ
स्थिति तथा संरक्षण
अच्यालका वर्षअन माइ यै प्रजातिको सङ्ख्या माइ ठूलो गिरावट आया छ। यै प्रजाति रे भारतीय गिद्धको जनसङ्ख्या माइ समग्र माइ ९७% ले गिरावट आया छ रे भारत माइ दुबै प्रजाति खिलाइ वार्षिक गिरावट दर सन् २०००-२००७ को बीच माइ १६% भन्दा बढी छ। यसको जनसङ्ख्या उत्तरी रे पूर्वी भारतबाट दक्षिणी नेपाल र बङ्गलादेश हुँदै रे बर्मा सम्म थोरै जनसङ्ख्याको साथ रह्याको पाइन्छ। दक्षिण पूर्व एसिया माइ यैको यक मात्तरी प्रजनन उपनिवेश कम्बोडियाको ष्टेयुङ ट्रेङ्ग प्रदेश माइ रह्या छ।
रजवार
डोटी क्षेत्रका ठकुरी रजवार
कत्यूरी विशाल राज्यको अवशान पश्चात कत्युरी राजवंश /(कत्युरी नरेश) खान्दानका रे यस खान्दानसँगै भित्रिएका राजवंशकाहरूलाई डोटीको शाही (जुम्लाको रैका मल्ल राजा) खान्दानले रजवारी दिएको पाइन्छ । त्यसरी विचार गर्दा देउवा र वोगटीलाई रजवारी दिने परम्परा डोटी राजाको रहेको बुझिन्छ । यो कुरा डा. राजाराम सुवेदीले प्रकाशन गरेको सम्बत २०५६ साल कर्णाली प्रदेशमी मध्यकालीन डोटीको, पेजः–२८१ मी पनि लेखछ । राजा विक्रम शाही रे मान्धाता शाहीको तामपत्रमी देउवालाई पनि रामसिह देउवा रजवार लेखिएको प्रमाणीत ताम्रापत्रको प्रमाण भेटिएका छन् । कतिपय बाईसे राज्यमी राजाका भाइ–भैयादलाई विभिन्न स्थानका रजवार बनाई पठाउने चलन थियो । अधिनस्थ रजौटाहरूलाई पनि रजवार भनिन्थ्यो । रजवारी प्राप्त गर्नेले स्थानीय स्तरमी उठती पुठती हुन् रकम उठाई खानपाउने रे राजाका प्रतिनिधिका रूपमी स्थानीय प्रशासन चलाई राजालाई सहयोग गर्ने परिपाटी थियो । यस्तो रजवारी प्रर्था राज्य विभाजन नभएर जीवनवृति स्वरुप केही सहुलिएत दिएको र त्यस वापत राजाप्रति वफादार भएर केही दायित्व पुरा गर्नु पर्ने अर्थमी हुने गर्दथ्यो ।  रजवार शव्द पहिले प्रयोग गर्ने कत्यूरीहरुनै हुन् रे पछिका दिनमी त्यस शव्दलाई अरु राजखान्दानले पनि प्रयोग गरे साथै उच्चओहोदामी बस्नेलाई पनि रजवार भन्न थालियो । यसै क्रममी रजवार शव्दलाई कुनै क्षेत्रको प्रशासकसँग लगेर जोड्न थालियो । त्यसै कारण रजवार भनेको प्रशासक हो भनेर भन्ने गरेको पनि पाईन्छ । कत्यूरी खान्दानका व्यक्तिहरु रे यस खान्दानसँगै भित्रिएका अन्य ठकुरीहरूलाई मुख्यतया रजवार भनेर सम्बोधन गरेको पाईन्छ । मध्यकाल देखि अहिलेसम्म यस सम्बन्धका तमामौ प्रमाणित आधार पाईएका पनि छन् । रजवारको पद कत्यूरी राज्यको समयमी राजपरिवारका भाइबान्धबकोलागि प्रयोग गरिन्थ्यो । सन १२०२ मी एक दानपत्र कत्यूरी पट्टिमा ईन्द्रदेव रजवारको पाइएको छ । यो अहिले पनि कत्यूरी पट्टिमी सुरक्षित रहेको छ । कत्यूरी राजाहरूको राज्यको प्रबन्ध कार्तिकेयपुर वा कत्यूरबाट हुने गर्दथ्यो । कुमाऊँ गढवालको राज्य पनि यसै स्थानबाट हेरिन्थ्यो भन्ने कुरा गढवालमी भेटीएका सबैखाले शिलालेख र ताम्रपत्रमी कत्यूरीहरूको नै छाप भेटिएको छ । यस कुरालाई कुमाऊँका इतिहास व्याख्याता बद्रीदत्त पाण्डेले पनि स्वीकार गरेका छन् । यो कुरा उनको पुस्तकको पृष्ट २१६ मी उल्लेख रहेको छ । रजवार वा राजवारको उत्पति दुई किसिमबाटी भएको पाईन्छ –
कालु कुमाले
वि. सं. १९९० जेठ २७ गते पाटन, ललितपुरका थपाटहिटी, ओकुबहालमी बा सानु कुमाले रे इज्या ज्ञानी थकुको कोखबठे जन्मिएया कालु कुमाले नेपाली मूर्तिकलाका विकासमी महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउन्या उत्कृष्ट स्रष्टाअन मध्ये एक हन्। परम्परागत मूर्तिकलामी लै क्रोध मूर्ति बनाउन्या अग्रणी व्यक्तित्वका रूपमी नेपाली कला क्षेत्रमी सुपरिचित उनी सात दशकबठे निरन्तर साधनारत् छन्। क्रोधकला शिरोमणि उपाधिद्वारा विभूषित उनरो वास्तविक नाउ कालु दक्षप्रजापति थकु हो। सगरमाथा प्रतिष्ठान नेपालको पन्ध्रौँ वार्षिकोत्सवको अवसरमी आयोजित कार्यक्रममी उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुन 'पासाङ' नन्दकिशोर पुनले सो उपाधि प्रदान गरया: हन्। मूर्तिकार कुमाले क्रोध मूर्तिकलाका सबहै सिद्धहस्त व्यक्तित्वका रूपमी राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय रूपमी परिचित छन्। शान्त रे सरल व्यक्तित्वका धनी कुमाले क्रोध भावभङ्गीमी झल्कन्या बेजोड शैलीका मूर्तिकलाका एकल धरोहरका रूपमी राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमी परिचित छन्। क्रोध मुद्राका मूर्ति बनाएर आफूलाई विज्ञका रूपमी स्थापित गर्ने कुमालेले क्रोधकला शिरोमणिका अतिरिक्त प्रबल गोरखा दक्षिण बाहु, राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार, ललितकला प्रज्ञा सम्मान लगायत दर्जनौँ विभूषण, पुरस्कार, सम्मान आदि प्राप्त गरिसक्या छन्।
पाइकगाछा उपजिल्ला
शिक्षा
यै जिल्लाको कुल साक्षरता दर ४५.८४% रयाः छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ५३.९३% छ भणे महिलाको साक्षरता दर ३७.३३% रयाः छ। यै उपजिल्लामा ९ क्याम्पस, ५३ माध्यमिक विद्यालय, १७० प्राथमिक विद्यालय, ४ बाल उद्धान केन्द्र, ३ सामुदायिक विद्यालय रे ६० मदरसाअन रयाः छन्। यै उपजिल्लाका केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाअन यै प्रकार छन्; पाइकगाछा क्याम्पस (सन् १९६७), कपिलमुनि क्याम्पस (सन् १९६७), सहिद आयुब मुछा क्याम्पस (सन् १९६७), हरिटाली सङ्घ माध्यमिक विद्यालय, पाइकगाछा सरकारी उच्च विद्यालय, पाइकगाछा सरकारी कन्या उच्च विद्यालय।
रजवार
रैका राजा मान्धता शाहको शाके १६१२ जेष्ठ सुदिको ताम्रपत्र (वि.स.१७४७)
(१४“ ह् १८“ १ सेरको ताम्रपत्र ) स्रोत — डडेल्धुरा, अजयमेहरु डंडोलाका जय बहादुर ऐर वाट प्राप्त ताम्रपत्र ऐतिहासिक समयमी राजाहरूमी सर्वश्रेष्ठ, राजपरिवारको जेठो शाखा, कुनै प्रभावशाली राज्यभित्र रहेका अन्य राज खान्दानका व्यक्तिहरु वा १२ ठकुरी भित्रका भाइवान्धवलाई रजवार भन्ने चलन थियो । यस प्रकारका ठकुरीहरु त्यस समयका रैतीका शासक थिए । इन समाजमी सम्मानितरूपमी रहेका पनि हुन्थे । यिनको समाजमी हालिमुहाली चल्ने गर्दथ्यो । गोर्खा राज्यकालमी प्रशासकलाई रजवार भनिन थालियो । यसै कारण वि.स.१८९२ मी डोटी निरोली गडसेराका ब्राह्मण खान्दानका रजवार कामदेव भण्डारी कस्य पुर्जि भनेर झगडा फैसला गरिएको छ । ठकुरी रजवारहरु २२ से २४ से राज्यकालका ताम्रपत्रमी रजवार भनेर लेखिएका भेटिन्छन । प्रमाणित आधार पनि त्यही हो । जुन आधार अकाट्य छ । सत्य छ । सत्य हो ।
कालु कुमाले
बाल्यकाल
बाआमाका भैाती सन्तानमध्ये उन रे दिदीमात्र जीवित रयाकाले नानामी माया रे लाडप्यार हुर्किएका कालु कुमाले नानामी काम अद्दाहै च्याम्पटी घुमाउन, पाङ्ग्रा गुडाउन रे साथीभाइअनसँग बरालिवर हिँड्वर नै रमाउँथ्या। साधारण किसान भयाकाले उनरा बा प्रभातै बठे खेतको काममी जानथ्या। उनरो भण्या खेतबारीमी रुची थियेन।
रजवार
रैका राजा मान्धता शाहको शाके १६१२ जेष्ठ सुदिको ताम्रपत्र (वि.स.१७४७)
=डोटी रैका राजा विक्रम शाहीको शाके १६०४(वि.स.१७३९)को ताम्रपत्र= श्रोत - डडेल्धुरा जिल्ला रुपाल गाविस वार्ड नं. ५ पाण्डेय गाउँका विष्णुदत्त पाण्डेयका पुत्र छविराज पाण्डेको घरमी सुरक्षित ताम्रपत्र रैका राजा अभयमल्ल (जुम्लाको रैका मल्ल राजा)को वि.स. १४४७ र वि.स. १४२९ को ताम्रपत्रमा “रजवार” अभयमल्लको वि.स. १४३३ को दानपत्रमा दृष्टसाँक्षी रहेका अदयसिह राउलाले वि.स.१४४७ मा राउदु भण्डारीलाई बझाँङ्ग भेगमा जमिन दान दिएको पाईएको छ । यसमा ”राजाधिराज उदयसिह चिरंजयतु” रजवार दत्त पसाकीइ” भनिएको छ । यसमा उदय सिहलाई एकातिर ”राजाधिराज” भनिएको छ भने अर्कोतिर रजवार दत्त पसाकीइ अर्थात् रजवारले निगाहा गरेर भनेर उदय सिहको हैसियत रजौटाको वताइएको छ । त्यस्तै हरिवर्माराउलाले वि.स. १४२९ मा वीरसिन्ध जोइसीलाई बझाङ्ग भेकमा जमिन दान दिदाँ आपूmलाई ”श्री राजाधिराज परमेश्वर” भनेता पनि ”रजवार भाष पसा भई” अर्थात रजवारको वचन निगाहा भयो भनेर आप्mनो हैसियत रजवारको नै बताएका छन् । —डा.सूर्यमणि अधिकारी बाईसे राज्यको इतिहास पेज १२६ बाट
कालु कुमाले
शिक्षादीक्षा
कमजोर आर्थिक अवस्थाका कारणले कालु कुमालेले आफुले चाह्या जत्ति पडढु पाएनन्। त्यईबेला अइलजसो प्रशस्त स्कुल लै थिएनन्। साथीभाअनले पढ्या धेखीवर उनलाई पढ्न्या चाहना हुन्थ्यो। भैती जिद्दी गरेपछा बाले उनलाई गुरुकहाँ पढ्डु पठाया। पढ्ड्या किताब हराएपछ ता जान छाड्या। त्यईपछ त्यागलको पाठशालामी ले पढ्न थाले। ता लै १० रूपैँया शुल्क बुझाउन नसक्या हनाले पढ्ने तीब्र चाहना हुँनाहुनाई लै पढ्न्या अवसरबठे बञ्चित भयाः। उनरा बाले लै 'अक्षर चिनिहाल्यो अब किन पढ्नु पर्‍यो' भण्यापछा उनको पढाइ त्यतिकै छुट्यो।
चित्र ग्यालरि
ललितपुरका हात्तिवनस्थित कालु आर्टस् एण्ड ह्याण्डिक्राफ्टमा क्रोधकला शिरोमणि कालु कुमालेको ८७ औं जन्मोत्सवमी आयोजित कार्यक्रममी उनले सृजना अर्या कलाकृतीअन तथा कार्यक्रमका तस्बिरअन
रामघाट, कपिलवस्तु
रामघाट दक्षिण नेपाल का लुम्बिनी अञ्चल का कपिलवस्तु जिल्ला मी पड्ड्या गाउँ विकास समिति हो। नेपाल का २०४८ साल का जनगणना का अन्सारअ येइ ठउर को जनसङ्ख्या ५२६ घरधुरि मी ३०२५ थ्यो।
ठुलो जुनबकुल्ला
यैले आफुनो गुँड पानी भयाः क्षेत्र वरिपरि प्राकृतिक बासस्थानमी बनाउन्या अद्दछ। पोथी ठूलो जुनबकुल्लाले अण्डा कोरल्छ रे चल्लाअन लाइ आहारा खुवाउने काम अद्दछ, चल्लाअनले दुई हप्ता पछा छोड्ने अद्दछ। पोथीले उनअन लाइ गुँड बठेइ विदा नगरिञ्जेल उनअनको निको हेरचाह गर्ने अद्दछ रे उनअन ६ हप्ता पछा गुँड छोड्ने अद्दान।
यैको दायरामी रे प्राकृतिक बासस्थान रे सिमसार क्षेत्रमी आयाः कमीका कारण यैको जनसङ्ख्या घट्दै गइरयाः छ। तथापि यसको घट्ने क्रम एकदमै कम छ। अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले यै प्रजातिको जुनबकुल्ला लाइ कम चासोका प्रजातिको रूपमी वर्गीकरण अरियाः छ। यैका केइ स्थानीय जनसङ्ख्या घट्दो क्रममी रयाः छ। सब्बै चणोअनको प्रजाति माइ यो संयुक्त अधिराज्यमी असुरक्षित चणोको प्रजाति मध्य यक हो।
विवरण
यो पन्छी हेर्दा खेरी मोटो, चमकिलो, पहेँलो हुन्छ भणे यसको प्वाँख हल्का खैरो खालको हुन्छ रे शरीरमी धर्सा वा रेसा पर्‍या जस्तो धेकिन्छ। यैको अर्को नाउँ यसै कारण लिइयाः हो। यो जुनबकुल्ला उपप्रजातिको सब है ठूलो चणो हो। यै प्रजातिको पन्छीको भाले पोथी भन्दा ठूला हुनान। ठूलो जुनबकुल्लाको लम्बाइ ६७-८१ सेमि (२७–३२ इन्च), यसको एउटा पखेटा बठेइ अर्को पखेटासम्मको लम्बाइ १००–१३० सेमि (३९–५१ इन्च) हुन्छ भणे यैको तौल ०.८७–१.९४ किग्रा (१.९–४.३ पाउन्ड) हुन्छ।
यसको शिउर रे घाँटी पछाडिको भाग कालो रङ्गको हुन्छ। यसको प्रत्येक प्वाँखअन लामो रे खुकुलोसित मिलेका हुनान। यसको प्वाँखको टुप्पो कालो रे चुच्चो पर्‍या हुन्छ। यैको घाँटीको छेउको भाग लै कालो नै हुन्छ। य‌को छाती रे पेटको भाग भणे पहेँलो हुन्छ रे छेउ रे बीचमी खैरो धर्सा हुन्छ। यैको पुच्छर खिया जस्तै धेकिने खैरो रङ्गको हुन्छ रे पुच्छरको फेद माइ कालो रेसा हुन्छ। यसको पखेटा पहेँलो-खैरो रङ्गको हुन्छ। यसको शक्तिशाली चुच्चो हरियो-पहेँलो हुन्छ भने चुच्चो अन्तिम भाग भने कालो हुन्छ। यसको आँखाको भित्री भाग पहेँलो रङ्गको हुन्छ। यसको खुट्टा र पञ्जा हरियो हुन्छ। किशोर ठूलो जुनबकुल्लाको प्वाँख वयस्कको जस्तै हुन्छ तर केही पहेँलो देखिन्छ जसले गर्दा छुट्याउन सजिलो हुन्छ।
वितरण रे बासस्थान
ठूलो जुनबकुल्ला सिमसार क्षेत्र, पानी भयाः क्षेत्र रे प्राकृतिक बासस्थानमी ठूला रे लामा घाँस भयाः क्षेत्रअनमी पाइन्नान। यसको प्रजनन दायरा युरोप, एसियाका भाग बठेइ स्वीडेन, फिनल्यानण्ड रे पूर्वमी साइवेरिया रे जापानको होकाइडो टापुसम्म फैलियाः छ। यै पन्छीको उत्तरमी उपस्थिति उराल हिमश्रृङ्खलामी ५७°उत्तर साइबेरियामा ५७°उत्तरसम्म रयाः छ। यैको दक्षिणी सीमा भन्या भूमध्य सागर, कृष्ण सागर, इरान, अफगानिस्तान, कजाखस्तान, मङ्गोलिया रे उत्तरी चीनको हेबे प्रदेश हो। यैको साना स्थानीय जनसङ्ख्याले ट्युनिसिया, मोरक्को रे अल्जेरिया माइ लै प्रजनन अद्दान। यसले कहिलेकाहीँ तालको वरिपरि, कृषि गरिन्या क्षेत्रमी लै गुँड बनाउन्या अद्दछ। तर रूची माइ यैले ठूलो प्राकृतिक बासस्थान लाइ नै रोज्दछ, कम्तिमी २० हेक्टर वा ४९ एकड जसमी यसले प्रजनन अद्दछ।
यसको जनसङ्ख्याले बसाइँसराइ नाइ अद्दौ रे १ वर्ष भरि एकै ठौर माइ बस्नान। उत्तर तर्फ गयो भने चणोअन प्रायः न्यानो ठौर माइ तिर बसाइँसराइ अद्दछन् तर केइ चणोअा भने सोही ठौर माइ बस्ने अद्दान। उत्तरी युरोपका चणोअन दक्षिण रे पश्चिम हुँदै दक्षिणी, उत्तरी रे मध्य अफ्रिकामी पुग्ने चेस्टा अद्दान। उत्तरी एसियाली चणोअन भणे अरबी प्रायद्विप, भारतीय उप- महाद्विप, मङ्गोलियाका केइ प्रदेश गरि पूर्वी चीन तर्फ बसाइँसराइ अद्दान।
व्यवहार
यै पन्छीअन प्रायः एकान्त माइ बस्नान, ठूलो जुनबकुल्ला प्राकृतिक बासस्थानमी खाना खाने अद्दछ। यो हलुकासित हिड्छ रे आहारा पाइन्या ठौर माइ पानी माथिनै ढुकेर बस्ने अद्दछ। य‌ पन्छीअन लजालु हुनान। यै लाइ तर्सायो भणे प्रायः यसले चुच्चो माथि फर्काउँछ रे त्यही स्थानमी अढिक बस्नान। यो सोही स्थानमी रहिरहँदा यसको घाँटी रे छातीको वरिपरिको क्षेत्रमी कवचजस्तो बनाउँछ रे घाँटी लाइ लुकाउँछ।
यै पन्छीअन भौती जसो प्राकृतिक बासस्थान रे सिमसार क्षेत्रमी लुकेर बस्नान। कहिलेकाहीँ, विषेशगरि हिउँदमी यो खुला ठौर माइ वा पानीको किनारमी बस्दछ। उडानको बेलामी, यसको पखेटा चौडा रे गोलाकारको धेकिन्छ। यसले उडान भर्ने बेला माइ आफुनो घाँटी तन्काउने अद्दछ तर गती पकडिए पछा यैले आफुनो घाँटी लाइ खुम्च्याउने अद्दछ। यो त्यति धेरै उड्दैन, तर चल्ला लाय आहार खोज्ने बेलामी भणे सक्रिय रूपमी उडन्छ यो परभार रे उषामी भौती सक्रिय हुने अद्दछ रे आहारा खोज्ने क्रममी दिउँसो लै सक्रिय हुने अद्दछ।
यैको प्रमुख आहारा भन्या माछा, भ्यागुता, चेपाकाँडा, साना प्रजातिका स्तनधारी, उभयचर रे ढाड नभयमः जनवरअन हुन्। यैले छिपछिपे पानी माइ शिकार गर्ने अद्दछ। बेलायती प्रतिवेदन अनुसार यैले ३५ सेमि (१४ इन्च) सम्मका बाम माछा, अन्य माछा, मुसा, साना चरा रे चराका चल्लाअन, गँगटो, माकुरो, कीराअा लै खाने अद्दछ। युरोप महादेशमी पाइन्या यै पन्छीले भणे २० विभिन्न प्रजातिका गोब्रे किरा, फट्याङ्ग्रा, गाइनेकिरा खाने अद्दछ। यैले केइ पानी माइ फल्ने तरकारी लै खाने अद्दछ।
भालेले फरक फरक पोथीअनसित सम्भोग अद्दछ। यसले ५ वटा पोथीसित मिलन अद्दछ। यैले पानीको किनारमी वा सिमसार क्षेत्रमी गुँड बनाउने अद्दछ। यैले खर पराल रे ससाना दाउराको प्रयोग गरि गुँड बनाउने अद्दछ। यैको सामान्य अण्डाको लम्बाई ५२ मिमि रे चौडाई ३८ मिमि (२.० रे १.५ इन्च) हुन्छ। अण्डा चमक रहित, खैरो हुन्छ भणे यैले सिमाना माइ कालो चिन्ह हुन्छ। यैले मार्च रे अप्रिल मैना माइ ४ बठेइ ६ वटा सम्म अण्डा पार्दछ रे लगभग २६ दिन माइ पोथीले उक्त अण्डा लाइ कोरल्ने अद्दछ। चल्ला निस्किए पछा, चल्लाअनले २ हप्ता गुँड माइ बिताउने अद्दछन्। पोथीले भालेको मद्दत बिनानै उनअन लाइ पालनपोषण गर्ने अद्दछ। चल्लाअन ८ हप्ता मै निक्कोरी उड्न सकन्छन्।
फाल्गुण १५
फाल्गुण १५ गते फागुन महिनाआ १५ औं दिन हो।
ठुलो जुनबकुल्ला
आवाज
सम्भोग खिलाइ पोथीले बोलाएको आवाज भन्दा भालेले बोलाएको आवाज चर्को हुन्छ। यैको आवाज यक सुनसान रातमी लगभग ३ माइल वा ४.८ किमी टाढासम्म सुणिन्छ। उक्त आवाज प्रायः सम्भोग खिलाय जनवरी रे अप्रिल म‌नाको बीच माइ दिने अरिन्छ। विभिन्न भाले जातिका ठूलो जुनबकुल्ला लाइ समावेश गरि यक सर्वेक्षणको सञ्चालन गरियाः त्यो रे उक्त सर्वेक्षणमी निश्चित ठौर माइ भालेअनको आवाज टिपोट गरियाः थ्यो। यति सानो चराले त्यस्तो तीखो आवाज कस्या निकाल्छ भन्ने कुरा ऐल सम्म लै अज्ञात छ। तथापि केइ सामान्य सोचाइ बठेइ हेर्ने हो भणे यसले पराल वा खर माइ आवाज दिन्छ रे सो आवाज सिधा पानी माऊ गयी ठोकियाः कारण आवाज चर्को सुणियाः अनुमान गर्न सकिन्छ।
स्थिति
ठूलो जुनबकुल्लाको विस्तारित दायरा रयाः छ। यैको विश्वव्यापी जनसङ्ख्या ११०,००० बठेइ ३४०,००० रयाः अनुमान गरियाः छ। अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले यैको जनसङ्ख्या तुलनात्मक रूपमा कम मानिएता लै यै पन्छी लाइ कम चासका प्रजातिको रूपमी वर्गीकरण अरियाः छ। यैको घट्ने क्रम असुरक्षित वर्ग लाइ व्याख्या नगर्ने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले यै लाइ कम चासोका प्रजातिको रूपमी वर्गीकरण अरियाः हो। यै चणोले सिमसार क्षेत्रको कमी, प्राकृतिक बासस्थानको कमी रे विभिन्न समस्याअन भोगिरयाः छ। अफ्रिकी बसाइँसराइ गर्ने पानी चणोको संरक्षण लागू हुने यो प्रजाति मध्ये यक हो। २०अौँ सताब्दीमा यसको पश्चिमी जातिहरूका चराहरूमा सिमसार क्षेत्रको कमिका कारण भारी गिरावट आएको थियो र यसको विपरीत उत्तरी जाति भने एकदमै सुरक्षा दिइएको थियो।
तराई
तराई उत्तरी भारत रे दक्षिणी नेपालको एक तल्लो क्षेत्र हो जुन हिमालयको बाहिरी फेद, चुरे पहाडहरू रे सिन्धु-गङ्गा मैदानको उत्तरमी अवस्थित छ। यो तल्लो क्षेत्र अग्लो घाँसे मैदान, स्क्रब सवाना, साल जङ्गल रे माटोको धनी दलदलहरू द्वारा विशेषता हो। उत्तर भारतमी, तराई यमुना नदीबाट पूर्वतिर हरियाणा, उत्तराखण्ड, उत्तर प्रदेश, बिहार रे पश्चिम बङ्गालसम्म फैलिएको छ। तराई तराई-डुवर्स सवाना र घाँसे मैदान इकोरेजीनको हिस्सा हो। ब्रह्मपुत्र नदी बेसिनमी पश्चिम बङ्गाल, बङ्गलादेश, भुटान र असममी रहेको तल्लो भूभागलाई 'डुवर्स' भनिन्छ। नेपालमी, यो शब्द सिन्धु-गङ्गा मैदानको उत्तरमी अवस्थित देशको भागमी लागू हुन्छ।
नामकरण
नेपालीमी, यो क्षेत्रलाई 'तराई' भनिन्छ जसको अर्थ "तल्लो तराई, समतल भूमि" रे विशेष गरी "हिमालयको फेदमी रहेको तराई भूमि" भन्ने गरिन्छ। यसलाई "तल्लो, दलदली भूमि" को रूपमी  वर्णन गरिएको छ।
भूविज्ञान
तराईलाई यमुना, गङ्गा, महाकाली, कर्णाली, नारायणी रे कोशीका ठूला बारहमासी हिमालय नदीहरूले पार गरेको छ जसले प्रत्येक पहाडबाट बाहिर निस्कने हजारौं वर्ग किलोमिटर तल ढाकेका जलोढ पंखाहरू छन्। राप्ती जस्ता मध्यम नदीहरू महाभारत शृङ्खलामा बग्छन्। यस क्षेत्रको भूवैज्ञानिक संरचनामा पुरानो रे नयाँ जलोढ समावेश छ, जसमी मुख्यतया बालुवा, माटो, गारो, ग्राभेल रे मोटे टुक्राहरूको जलोढ़ भण्डारहरू छन्। नयाँ एल्युभियम प्रत्येक वर्ष सक्रिय स्ट्रिमहरूद्वारा ल्याइएका ताजा निक्षेपहरूद्वारा नवीकरण गरिन्छ, जसले आफूलाई फ्लुभियल कार्यमी संलग्न गर्दछ। पुरानो एल्युभियम नदीको बाटोबाट टाढा पाइन्छ, विशेष गरी मैदानको माथिल्लो भागहरूमी जहाँ सिल्टिङ दुर्लभ घटना हो।
तराईबाट धेरै सङ्ख्यामी साना रे सामान्यतया मौसमी नदीहरू बग्छन्, जसमध्ये धेरै जसो चुरे पहाडबाट उत्पत्ति हुन्छन्।[३] तराईको माटो जलोढ रे राम्रो देखि मध्यम बनावटको हुन्छ।[३] तराई रे पहाडी क्षेत्रको वन क्षेत्र सन् १९७८ देखि १९७९ सम्म वार्षिक १.३ प्रतिशत रे सन् १९९० देखि १९९१ सम्म २.३ प्रतिशतले घटेको छ।[३]
के पी खनाल
“के पी खनाल”: वि. सं. २०५६ पुस २७ गते अछाम जिल्लाको  रामारोशन गाउँपालिकामी जन्म्या एक सामाजिक अभियन्ता हन्। उनलाई देशको 'कान्सो सामाजिक अभियन्ता'को रुपमी लै चिनिन्छ।
शिक्षा
अछामको रामारोशनमी जन्मिया के पी खनालले प्रारम्भिक शिक्षा लै अछाम जिल्लामी पुरा गरया:। तै पछा उन कैलालीका लम्की आए रे ताइ हुर्के–बढे। १२ कक्षासम्मको शिक्षा ताइबठे पूरा गरया:। अइल गाउँलेका सहारामाइ नेपाल कमर्स क्याम्पस, बानेश्वरमा बीबीएस तहमी अध्ययरत् छन्।
सामाजिक कार्य
खनाल ७ कक्षा पड्डाइबठे रेडियोमी बाल पत्रकार होइबर काम गद्दाई सामाजिक क्षेत्रमी लाग्या थ्या। उनले गरिबीको कारण बाल मजदुरको रूपमी भारतका मुम्बईस्थित मिरारोडको होटलमी काम अद्दु गया थ्या:। आफ्नै देशमी केही अद्दु पडन्छ भन्या उद्देश्यले नेपाल फर्कीबर उन 'प्लस टु' पड्डाइ गर्दा गाउँघरमी सरसफाइ अभियान, गरीब असहायलाई राहत वितरणबठे सामाजिक कार्यमी सक्रिय भया:। पछा उन 'प्लस टु' को पढाइ सकिबर उच्च शिक्षाखी लाइ १७ वर्षकै कलिलो उमेरमी काठमाडौँ आया। काठमाडौँ आयाका एक महिनामी ‘क्लिन काष्ठमण्डप’ नामको अभियान अन्तर्गत "म बदलिन्छु अनि मेरो देश बदलिन्छ" भन्या भावसहित सफाइ अभियानको सुरुवात गरया:। सुदूरपश्चिमको विकट बाजुरा जिल्लाको बूढीगंगा नगरपालिकास्थित ‘कन्सर्न बाजुरा’ नामक संस्थाले तीन वर्षबठे बाजुराका १२ जना अनाथ बालबालिकालाई संरक्षण गद्दोइ आया थ्यो:। त्यइका लाइ बालगृह बनाउन उनले ५० लाख रुपैयाँ लागत रकम जुटाउने अभियानमी लाग्या रे सफल लै भया:। शिलान्यासका एक वर्ष अवधि भितरै बालगृहको भवन निर्माण सम्पन्न गरी वि. सं. २०७६ बैशाख २५ गते नेपाली चलचित्रका महानायक राजेश हमालबठे संस्थालाई साँचो हस्तान्तरण गर्या थ्या:। हाल तैइ अनाथालयमी करिब २० जना है बढ्ता बालबालिका रया: छन्। करिब ५० है बढ्ता बालबालिका अट्ट्या क्षमता भया: तैइ आश्रममी खान्या, बस्या रे शिक्षाको निको व्यवस्था रया: छ।
गडसेरा
गडसेरा नेपालको सेती अञ्चलको डोटी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमी ६०५ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार गडसेराको जनसङ्ख्या ३५९९ छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
सिम तित्रा
सिम तित्रा नेपाल तथा भारतीय उपमहाद्विप माइ पाइन्या यक विश्वव्यापी रूपमी खतरामी पर्‍या चणो हो। विभिन्न प्राकृतिक रे मानवशास्त्रीय कारणअनले गर्दा यै पन्छीको सङ्ख्या विश्वव्यापी रूपमी बिस्तारै बिस्तारै घट्दै गइरयाः छ।स्थिति, आवास र संरक्षण खतरासित परिचित हुन खिलाइ यै पन्छीको विषेश अनुसन्धान तथा अध्ययन सुक्लाफँट वन्यजीव आरक्ष माइ गरियाः थ्यो जुन नेपालमी यै चणोको पश्चिमी बासस्थान क्षेत्र हो। सङ्ख्या स्थिति यैको अद्वितीय आवाज पहिचान विधिको रूपमी प्रयोग गरी अनुमान गरियाः थ्यो जुन परभात रे साँझ माइ विशेष गरी प्रजनन अवधि (फेब्रुअरी-मे) को समयमी अधिक स्पष्ट हुन्छ। विश्वमी दुर्लभ मानिन्या यै पन्छी संरक्षणको हिसाबले संबेदनसिल अवस्थामी रयाः छ। गाईवस्तु चरण, अवैध शिकार तथा वासस्थानको (सिमसार) अभावको कारण यै प्रजाति सङ्कटमा पर्‍या हो।
शारीरिक विवरण
सिम तित्राको कैलो सुन्तले कण्ठ, मसिनो तेर्सो धर्सा भयाः माथिल्लो भाग रे तल्लो भागमी मोटा सेता ठाडा धर्साअन हुनान। यै पन्छीको भाले रे पोथीको रङ्ग मिल्दोजुल्दो हुन्छ। यै पन्छीको कुल लम्बाइ करिब ३७ सेमी हुन्छ।
भौगोलिक अवस्थिति
सिम तित्राका प्रजातिअन नेपाल, बङ्गलादेश रे भारत माइ पाइन्नान। यो प्रजाति समुन्द्र सतह बठेइ ७५ मिटर देखि २५० मिटर सम्मको उचाइ माइ पाइने गर्छ। नेपाला सन्दर्भमी यो चणो विशेषत शुक्लाफाँट वन्यजन्तु आरक्ष रे कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष माइ पाइन्नान।
प्रमुख वासस्थान
सिम तित्रा भौती जसो ओसिलो घाँसेमैदान माइ पाइन्नान। अग्ला जलासिंचित घाँसेमैदान रे सिमसार क्षेत्रअन यै प्रजातिको उपयुक्त वासस्थान हुन्। यसको प्रमुख आहार फलफूलका बीउअन तथा किराफट्याङ्ग्राअन हुन्।
सालडाँडा गाउँ, स्याङ्जा
सालडाँडा गाउँ यक स्याङ्जा जिल्लामी पड्या गाउँ हो। यो गाउँ स्याङ्जा जिल्लाका उत्तरपूर्वी क्षेत्रमी पडन्छ। यो गाउँ तनहुँ जिल्ला का सिमानामी पडन्छ। यो गाउँ पैल्ली किचनास गाविसमी पडन्थ्यो, रे हाल यो गाउँ हरिनास गाउँपालिका वडा नम्बर १ अन्तर्गत पडन्छ   ।
नामाकरण
यै ठाउँकी नामाकरण भन्या उत्तरी हट्टिया जसलाई सानो हट्टियाकी रुपामी पनि चिनिने मुख्य सालडाँडा गाउँबाटि भयाको मानिन्छ । त्यसैले यस गाउँमा मानिसहरू बसोबास गर्नु पूर्व यहाँ सालको रुखहरुको जंगल भएकोले गर्दा यस ठाउँको नाम सालडाँडा रहन गएको भन्ने गरिन्छ, भने मध्यकालतिर गाउँको झण्डै मध्य स्थानमा एउटा ठूलो सालको रूख थियो, त्यही ठूलो सालको रूखबाट नै यस गाउँको नामाकरण सालडाँडा रहन गएको हो पनि भनिन्छ । हाल पनि यस गाउँको वरीपरिका जंगलहरुमा सालका रुखहरु प्रशस्त रुपमा रहेको छ जसले गर्दा पनि त्यस तथ्यमा थप प्रमाण जुटेको देखिन्छ । साथै यो गाउँ डाँडा वा अग्लो भु-भागमा अवस्थित रहेकै कारणले पनि यस गाउँको नामाकरण सालडाँडा रहन गएको हो भन्ने पनि बुझाइ रहेको छ । अन्तमा डाँडा वा अग्लो भू-भागमा ठूलो सालको रूखहरू तथा सालको जङ्गल भएकै कारण यस गाउँको नाम सालडाँडा रहन गएको भन्न सकिन्छ ।
रामचन्द्र पौडेल
रामचन्द्र पौडेल (वि.सं. २००१ असोज २९) नेपाली राजनीतिज्ञ हन्। यिन प्रतिनिधिसभाका सभामुख, उप प्रधानमन्त्री लगायत विभिन्न मन्त्रालयकाे मन्त्री भया हन्। तनहूँ क्षेत्र नं.२ बठे संविधानसभामी विजयी भया थ्याः। उनले २०४८को संसदीय निर्वाचनमी तनहूँ क्षेत्र नं. १ बठे रे २०५२ तथा २०५६ का निर्वाचनमी तनहूँ क्षेत्र नं.२ बठे विजय हासिल गरया थ्याः। त्रिभुवन विश्वविद्यालयबठे स्नातकोत्तर पौडेल नेपाली काङ्ग्रेस संसदीयदलका नेता थ्याः। शान्ति तथा पुनर्निर्माण मन्त्री रे उपप्रधानमन्त्री लगायत विभिन्न मन्त्रालय सम्हालिसकेका पौडेलले पार्टी मुखपत्र नेपाल पुकारको सम्पादक लगायत विभिन्न जिम्मेदारी वहन गरिसक्या छन्।
नेपालको राष्ट्रपति (वि.सं. २०७९ ― हाल)
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा नेपाली काँग्रेसका उम्मेदवार रामचन्द्र पौडेल तनहुँ प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं १ बठे २५,३१८ मत प्राप्त गरि प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी भया थ्याः। नेपालको राष्ट्रपतिय निर्वाचनमाई उनले उम्मेदवारि दिएका थिए र पौडेल ३३,७०२ निर्वाचक मण्डल मतले गर्दा उनले राष्ट्रपतिको चुनाव जितेका थिए। राजतन्त्रका अन्त्यपछा उन नेपालका तेस्रा राष्ट्रपति बन्या हन्।
पहेँलो जुनबकुल्ला
पहेँलो जुुनबकुल्ला जुनबकुल्ला प्रजाति माइ पड्ड्या यक नानो चणो हो। यो पूर्वजगत बठेइ विस्तार हुँदै आयाः हो। यैले उत्तरी भारतीय उपमहाद्वीप माइ प्रजनन अद्दछ रे पूर्वमी जापान रे इण्डोनेसिया माइ लै प्रजनन अद्दछ। यसले प्राय: बसाइँसराइ गर्दैन तर, केइ उत्तरका प्रजातिअनले भणे छोटो दूरी खिलाइ बसाइँसराइ अद्दान। यसले कसैले झस्कायो भणे यसले तुरुन्तै सिकारी लाइ झुक्याउने वा भ्रममी पार्ने मुद्रामी बसिहाल्छ। यसको चुच्चो माथि तिर फर्कियाः हुन्छ रे घाँटी भणे लामो रे ठाडो हुन्छ। उडान भर्ने समयमी यो अन्य बकुल्लाअन जस्तै धेकिन्छ तर वातावरण खुला रे सफा छ भने हामीले यै लाइ यैको प्वाँखको रङ् बठेइ छुट्टाउन सक्छौँ।
यै प्रजातिको पन्छीको लगभग ४७,३०,००० वर्ग किमी सम्म फैलियाः विस्तारित प्रजनन दायरा छ। यो सामान्यतया सिमसार क्षेत्रमारी पाइन्या अद्दछ। यो उत्तरी चीन, भारत, नेपाल, जापान, दक्षिण पूर्वी एसिया, फिलिपिन्स, इन्डोनेसिया लगायतका देशअनमी पाइन्नान। यो चणो पूर्वी चीन रे जापानमी प्रजनन अद्दछ भणे हिउँदमी यो इण्डोनेसिया, नौलो गिनी, रे अन्य भौती टापुअनमी जाने अद्दछ। यसको विश्वव्यापी अनुमानित जनसङ्ख्या लगभग १,००,००० बठेइ १०,००,००० रयाः अनुमान गरियाः छ। अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले यै लाइ कम चासोका प्रजातिको रूपमी वर्गीकृत अरियाः छ।
विवरण
यै पन्छी यक नानो प्रजातिको चणो हो। यै पन्छीको अौसत लम्बाई जम्मा ३६ बठेइ ३८ सेमि वा (१४ देखि १५) इन्च हुने अद्दछ, यै पन्छीको घाँटी सानो हुन्छ भणे यसको चुच्चो लामो हुन्छ। भाले पहेँलो जुनबकुल्ला चाहिँ थोरै मैलो खालको पहेँलो हुन्छ। यैको टाउको रे घाँटी कटुसको जस्तो हुन्छ रे यसको शिउर कालो हुन्छ। पोथीको शिउर रे घाँटीमी भणे खैरो रङ्गको धर्सा पर्‍या हुन्छ रे युवा, पोथी जस्तै हुन्छ तर यसको धर्सा भणे भौती हुन्छ। यै पन्छीको प्रमुख आहारा भन्या किरा, माछा रे उभयचर आदि हो।
प्रजनन स्थान
पहेँलो जुनबकुल्लाको प्रजनन क्षेत्र प्राकृतिक बासस्थान लाइ नै माढिन्छ। यै पन्छीले साना रूखअनको हाँगामी गुँड बनाउँछ। यै चणोले यक फेर माइ ४ वटा बठेइ ६ वटा सम्म अण्डा पार्ने अद्दछ। यो बारम्बार उड्ने हुँदा यै लाइ पछ्याउन वा हेर्न लाइ लै गार्‍हो पड्ड्या हुन्छ। यै पन्छीको पहेँलो प्वाँख भयाः हुँदा यै लाइ छुट्याउन गार्‍हो पर्छ।
मुल हौ भने (गीत)
यै गीद माइ छायाङ्कन धिरज जङ्ग शाहले गरेका हुन्। यै गीद माइ शब्द एक नारायण भण्डारीको रह्या छ। यै गीद माइ सङ्गीत वरिष्ठ सङ्गीतकार सुरेश अधिकारीको रह्या छ। यै गीदको श्रव्यलाई धौलागिरी क्यासेटको ष्टुडियो माइ भरिया थ्यो। यैको आधिकारिक साङ्गीतिक श्रव्य दृश्यलाई म्युजिक नेपालको आधिकारिक युट्युब खाता माइ ५ डिसेम्बर २०१८ माइ सार्वजनिक गरिया थ्यो भने यसले मङ्सिर २०७६ सम्म माइ ११ लाख ५० हजार भन्दा बढी अवलोकन प्राप्त गरिसक्या छ।
साङ्गीतिक श्रव्य दृश्य
यैको आधिकारिक साङ्गीतिक श्रव्य दृश्यको लम्बाई ४ मिनेट ५६ सेकेण्डको रह्या छ जसको सुरुवात तोरीबारीको दृश्यबठे सुरु हुन्छ जस माइ पछा दृश्यकी प्रमुख महिला पात्र बाटा माइ केही कपडा लिएर खोल माइ कपडा धुनका लागि आउँछिन् जस माइ उनका अन्य मित्रअन लै समावेश हुन्छन्। उनीअनले कपडा धोइरह्या दृश्यका प्रमुख पुरुष पात्रले लुकेर अवलोकन गर्छन्। एकछिन पछा उनले खोल माइ तैरिरह्या फूल देख्छिन् रे सो फूललाई टिपेर त्यसको वासना लिन्छिन् रे त्यसको लगत्तै यै माइ गीतको सुरुवात हुन्छ जस माइ पुरुष पात्रले खोलाको बगर माइ बसेर अोठ समक्रमणका साथ पानीलाई स्पर्श गर्छन्। उनले पछा सयपत्री फूललाई चुँडेर उक्त खोला माइ फाल्छन् रे सो फूल उनी उभ्भिरह्या स्थान सम्म बगेर आइपुग्छ। उनले गुलेली माइ फूल बाँधेर उनको कान माइ प्रहार गर्छन् रे उनी केयि छिनको लागि क्रोधित हुन्छिन्। उनी यक ठौर माइ बसेर उनलाई फूलले हान्छन् रे उनले त्यसलाई समातेर सुम्छिन्। उनी गइरह्या बाटो छेकी उनको नजिकै गई उनलाई गीत मार्फत केही कुराको आग्रह गर्छन्।
उनलाई स्पर्श गर्दै आफ्नो बाटो लाग्छिन् रे पढेर आइरहेकी उनलाई बाटो माइ छेकेर उनले उनलाई आफुसित टाँस्छन् दृश्य तोरीबारी मअइ पुग्छ जस माइ दुबैजना एकैसाथ देखा पर्छन् रे उनले उनलाई गुलेली तन्काई डर देखाउन खोज्छिन् रे उनले प्रहार गरेको गुलेली माइ समाति उनी उनको नजिक पुग्छन् रे उनी धकालिन पुग्छन्। यहाँ सम्मको दृश्यले उनले, उनलाई मनपराइरह्या देखाउँदछ।
त्यस पछा गीत माइ धुनको आगमन हुन्छ। उनी चियाको चुस्की लिँदै उनी रे उनकी एउटी साथी आइरहेको देख्छन् जस माइ उनकी साथीले उनलाई साइकल सिकाउँदै गर्या देखिन्छ। उनी लै त्यहीँ आइपुग्छन् रे उनको साथीलाई जान आग्रह गर्दै पछाडिबठे उनले थाह नपाउने गरि साइकल सिकाउन माइ व्यस्त रहन्छन्। उनले पछा साइकललाई उल्लर बनाउँदै उनलाई आफ्नो नजिक ल्याउँछन् रे उनी उनलाई देखेर अचम्मित हुन्छिन्। दृश्य गायक हेमन्त शर्मा देखिन्छन्। उनी कपाल मिलाउन थाल्छन् रे दूर्दशन माइ देखिइया गायकलाई हेर्दै मुस्कुराउँछन्न रे गाइरहेको गीतको शब्द साभार गर्न थाल्छन्। अर्को दृश्य माइ उनी उनरो नजिक पुग्दै अघि लेखेको पत्र उनलाई देखाउने चेष्टा गर्छन्। उनले गीतको बोल सम्झिने प्रयास गर्छन्। उनी आइरह्या देखेर उनले उनको नजिक गई आफु भएको ठौर माइ ल्याउँछन् रे उनले उनलाई चिमट्दिन्छिन्। उनी आफ्नो हात सुमसुमाउँदै उनको सल पक्डिँदै उनलाई आफु तिर खिच्छन्। उनी उनको नजिक गई उनको काख माइ सुत्न खोज्छन्।