cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Powěsć
Powěsć – krotke, nejpjerwjej wustne pón wobśěrjone wulicowanje wó bajkotno-fantastiskich wupyšnjonych historiskich abo mytologiskich tšojenjach abo tšojenjach w pśiroźe. Napśeśiwo bajkam procujo se wó zwězanosć personalnego abo lokalnohistoriskego raza.
Italska
Italska (teke Włoska) jo kraj w pódpołdnjowej Europje.
József Katona
thumb József Katona (11.11.1791-16.04.1860) jo był hungorski dramatikaŕ. Jogo głowna stwórba jo ta ako narodna drama płaśona tragedija Banus Bánk z lěta 1820, kótaruž su wudali teke na nimski.
Afghanistan
Afghanistan jo kraj w srjejźnej Aziskej.
Internecy
Internecy jo było mě serbskego internetowego portala. Tam jo se głownje wužywała górnoserbska rěc, ale wšake wužywarje su mogali teke pisaś dolnoserbski. W Internecach jo było móžno namakaś: forum, zmakanišćo pśizjawjonych wužywarjow a serbske nowosći. Mimo togo jo mogało se how wužywaś słownik městnych mjenjow, teke wšake downloady (wósebnje instalaciske rutiny za serbske pisanje na computerach) su stojali k dispoziciji.
Anguilla
Anguilla jo kupowy wótwisny teritorij Wjelikeje Britaniskeje w Karibiskem mórju.
Internecy
Pśez móžnosć anonymnego wužywanja foruma stil diskusije wótergi jo był kradu emocionalny, wobcas ranjecy.
Portal wěcej njeeksistěrujo.
Hesseńska
Geografija
Hesseńska granicujo z Rheinland-Pfalcojskeju, Nordrhein-Westfalskeju, Dolnosakskeju, Durinskeju, Bayerskeju a Baden-Württembergskeju.
Pózdatny płod
thumb|[[Słynica]] Jolic pśi wutwórjenju płoda se wobźěliju teke druge źěle kwiśonki mimo płodnika (na pś. kwiśonkowa baza, keluch, kronowe łopjenko), powědamy wó pózdatnem płoźe, kótaryž jo w nominatiwje pózdatny płod (na pś. jabłukowy płod, Głogowe jabłuško ).
Federacija Bosniskeje a Hercegowiny
Města
Nejwětše města su Sarajewo, Mostar, Tuzla, Zenica a Bihać.
Merseburg
Wuwiśe wobydlaŕstwa
1 29. oktober
Ivo Sanader
thumb|upright|Ivo Sanader
Merseburg
Wuwiśe wobydlaŕstwa
3 3. oktober
Abraham Lincoln
thumb Abraham Lincoln (* 12. februara 1809, † 15. apryla 1865 zamordowany) jo był US-amerikański statnik a z lěta 1861 prezident Zjadnośonych statow. Wón jo wjadł bergaŕsku wójnu pśeśiwo Pódpołdnjowym statam a wukazał rěd rewolucionarnych kaznjow (wulichowanje njewólnikow, kazń za dermo dawanje zemje na luźi bźez zemje [Heimstättengesetz]).
Lisćina zeserbšćoneje softwary
Forumowe programy
FUDforum hsb
Uganda
Geografija
Nejwuše městno jo: Margherita Peak (5110 m nad normalneju nulu).
Tšupc
Tšupc ( Straupitz (Spreewald)) jo wjas w Błotach, we wokrejsu Damna-Błota.
Mjasec
Mjasece maju w serbšćinje dwóje pomjenjowanja. Głownje wužywaju se łatyńske mjenja, pódla kótarychž pak eksistěruju teke mjenja serbskego póchada.
10. oktober (winowc, winski)
Ubuntu
Wobraze .iso Ubuntu daju se wupaliś na CD abo DVD. Su to teke live-CD, to groni, wužywaŕ móžo zastartowaś Ubuntu z CD, bźez instalacije. Instalaciju systema dajo se zachopiś mjazy drugim z CD abo USB.
Institut za sorabistiku
Institut za sorabistiku na Filologiskej fakulśe Lipsčańskeje uniwersity jo se załožył 1951 ako wusokošulska kubłańska a slěźeńska institucija na Uniwersiśe w Lipsku (Alma Mater Lipsiensis, załožona 1409). Wón se zaběra wědomnostnje z górno- a dolnoserbskeju rěcu a jeju wariantami, z literaturu a kulturu Serbow kaž teke z kulturno-historiskimi, etnologiskimi a mjeńšynopolitiskimi pšašanjami. Ako jadnučke uniwersitne kubłanišćo w Nimskej (a teke na cełem swěśe) póbitujo institut kompletne směry studija na pólu sorabistiki a ceptaŕstwa serbšćiny (ze zakóńcenim Bachelor of Arts, Bachelor of Education; Master of Arts, Master of Education). Mimo togo jo móžno, how pód fachowym nawjedowanim disertaciju ze sorabistiskej temu zeźěłaś.
Starocerkwinosłowjańska rěc
Starocerkwinosłowjańska rěc (scs. ) jo nježywa pódpołdnjowosłowjańska rěc.
Alaska
thumb|left|300px|  [[Dataja:United States (orthographic projection).svg|right|80px
Narodna parka
thumb|left| amerikański carnimi mjadwjeź thumb|right|upright|250px| narodna parka w Alaskej
Boňkov
thumb|left|Boňkov
Měto Pernak
Měto Pernak, nim. Martin Pernack (* 17. měrca 1938 w Nowej Niwje; † 8. decembera 2019 w Barlinju) jo był dolnoserbski wudawaŕ, publicist, ceptaŕ a pśełožowaŕ z francojšćiny a rušćiny; w lětach 1993-2006 pśedsedaŕ Maśice Serbskeje w Dolnej Łužycy.
W lěśe 2009 jo dostał Myto Ćišinskego "za jogo wudawaśelske, pśełožowarske a rěcno-kulturne statkowanje w Dolnej Łužycy". Jo jo pśiwzeł z ruki sakskego ministaŕskego prezidenta Stanisława Tilicha 17 oktobra 2009 w kloštarju Marijina gwězda w Pančicach-Kukowje.
Republika Chinska
Politika
Taiwan jo oficielnje wuznawany pśez 20 statow na swěśe.
Saint Lucia
Saint Lucia jo kupowy stat w Karibiskem mórju, kótaryž słuša k Pódwjacornoindiskim kupam a jo z cłonkom Commonwealtha. Dnja 22. februara 1979 bu njewótwisny wót Zjadnośonego kralojstwa.
Mexiko
Mexiko (Meksyko) jo kraj w Pódpołnocnej Americe.
Albin Moller
Cesćenja
thumb|pomnik Albina Mollera w [[Tšupcu]] W Tšupcu pśed faru cerkwje stoj pomnik k cesći Albina Mollera.
Jan Bogumił Fabricius
W lětach 1702-1708 jo był faraŕ w Kórjenju, w 1708–1726 jo był wušy faraŕ w Picnju a wót 1726 promšt w Chóśebuzu.
Jakub Bart-Ćišinski
Jogo mě nosy myto Domowiny: Myto Ćišinskego.
Brandy
Jadna z nejwěcej znatych sortow brandy jo konjak z regiona Cognac we Francojskej.
Lubin (Błota)
Měsćańske a wejsne źěle
thumb|left|Cerkwja w Lubinje thumb|left|200px|Wokolina Lubina
Móst (gmejna)
Móst słuša k serbskemu sedleńskemu rumoju. Źěła tam muzej "Serbska burska śpa".
Indiska
Klima
Wjedro na subkontinenśe jo prědnorědnje wót dešćowego casa (monsuna) wótwisne. Wón zachopina kóńc maja pśi pśibrjoze Kerale na krotkem wjacorje Indiskeje połkupy a śěgnjo w běgu pśichodnego połtera mjaseca do dłujkozajtšnego směra pśez kraj.
Wósebnje w pragólowych stronach na dłujkem zajtšu a w Bengalskej nižyny móžo w toś tom casu k śěžkim pólaśam pśiś, a pśi kšomje Himalaje njejsu wótwalenja góry rědko. Zachopjeńk septembra jo pódpołnoc pśewažnje bźez dešća, ale trajo dalšej mjaseca tak dłujko ako se teke mrokawy na pódpołdnjowem Dekkanje a w Kerali njezminu.
Alfred Měškank
Alfred Měškank, nim. Alfred Müßiggang, Alfred Meschkank (roź. 16. oktobra 1927 w Droždźiju w Górnej Łužycy, wum. 1. januara 2016 w Chóśebuzu-Škódowje) - serbski sorabist, rěcywědnik‎ a pśełožowaŕ z pólšćiny a serbiskeje rěcy.
Wendland
Geografija
Mě Wendowojski kraju lažy na krajowym rogow wóte Anhaltskej, Bramborskej, Dolnosakskej a Mecklenburgskej, we połnocnu Staromarkej (Altmark) pśi krotkowjacornym Łobju, za wokoło 90 km wót Glainjach (Lüneburg) a wokoło 200 km wót Barlinije a Hannoweju.
Saudi-Arabska
Geografija
Saudi-Arabska granicujo z Irakom, Kuwaitom, Katarom, Jordańskeju, Jemenom, Omanom a Zjadnośonymi arabskimi emiratami.
Dannenberg
Dannenberg (Elbe) (drjew.: Wajdars ) jo stolica hannoverskego Wendlanda a wokrejsne město wokrejsa Lüchow-Dannenberg.
Magdeburg
W lěśe 2006 jo w Magdeburgu bydliło 229 826 ludźi.
Februar
Februar jo zymski mjasec w pódpołnocnej hemisferje a lěśojski mjasec w pódpołdnjowej hemisferje. Codiakalnej znamjeni w februarje stej Wódny muž a Ryby.
Februar zachopina ze samskim wšednym dnjom kaž měrc a nowember, mimo togo za cas pśestupnego lěta, gaž wón zachopina ze samskim wšednym dnjom kaž awgust.
Jordaniska
Města
Nejwětše města su :
Thomas Schmitz
Thomas Schmitz (* 1960) jo nimski jurist a profesor.
Rěcywěda
Rěcywěda (linguistika) se zaběra ze systematiskim pśeslěźowanim pśirodnych rěcow a kak je luź wužywa. Rěcywěda ma wěsty system, w kótaremž móžomy wšakorake discipliny rozeznawaś. Linguistika wobstoj z fonetiki, fonologije, morfologije, syntakse, semantiki a pragmatiki. W sorabistice rědujomy do toś togo systema teke etymologiju a leksikografiju. Rěc ako system znamjenjow ma wšakorake kakosći, kenž móžoš na jadnotliwych rowninach rěcy pśepytowaś.
Desná
thumb|right|měsćańska chórgoj
Basni Handrija Zejlera
Pśeśiwnikam postupa
zdźaržaś njamogu ju žedne mocy,
skoro brjogi pśemožo,
pśedrě wšo a powodni.
Zlosći śamnikow a zagrimanja,
Słyńco-lichota (1848)
Pšawje maš, ow kwětulka,
Lubka leluja
ja se potužym.
Moja lubosć sy a duša we mnjo. [3]
Na serbsku Łužycu
mojich glucnych myslow raj,
swěte su mě twoje strony!
Dmitrij Mjedwjedjew
Wot 7. maja 2008 do 7. maja 2012 jo był wón prezident Rusojskeje. Wót 8. maja 2012 do 16. januara 2020 jo Dmitrij Medwedjew był premierminister Ruskeje Federacije.
Albert Hofmann
Spóriš a spórišowe alkaloidy
We wopytach ze zwěrjetami jo substanca njeměrnosć mjazy zwěrjetami zawinowała, ale njejo farmakologiski relewantne abo zajmne kakosći pokazała. Dla togo njejo se LSD wěcej pśepytował. W lěśe 1943 pak jo se Hofmann rozsuźił, LSD wóspjet syntetizěrowaś. Pśi źěle w laborje jo wón njezjapkego njederjeměśa a njeměrnosći dla nuzkany był, ze swójim źěłom wopśestaś a domoj jěś. Ako jo doma pśišeł, jo wiźeł za zamžerjonyma wócyma za něźi dwě góźinje barwojte geometriske mustry (pseudohalucinacije), ako su jogo na take z kaleidoskopom widobne dopomnjeli. Wón sam z togo wuchada, až jo se mimowólnje tšošcycka LSD do jogo śěła zadobyła.
Basni Handrija Zejlera
Na serbsku Łužycu
zakwiś radosny,
Albert Hofmann
Spóriš a spórišowe alkaloidy
Nachträglich stellte sich heraus, dass es sich bei der von ihm gewählten Dosis (ca. 250 µg) um das drei- bis fünffache der (aus heutiger Sicht) normal wirksamen Dosis handelte. LSD gehört zu den potentesten und stärksten bekannten Halluzinogenen (vgl. DMT, Psilocin). Er selbst resümierte später die zufällig geschehene Entdeckung mit den Worten: Das LSD ist zu mir gekommen. Seine von starken Halluzinationen begleitete Fahrradfahrt vom Labor nach Hause ging unter dem Namen „Fahrradtag“ (Bicycle-Day) in die Geschichte der LSD-Kultur ein.
Daniel Schneidermann
Jogo fachowe polo jo zaběranje z medijami. Wón se zaběra wósebnje z analyzu telewizowego wobraza. Wón wozjawja pśedewšym w tyźenskich casopisach. Až do lěta 2003 był teke telewizowy kritikaŕ pśi Le Monde, kótaraž jo jomu dla pózdatnego pócarnjenja casopisa w jadnej z jogo knigłow wupowěźeła. Źinsa pišo za Libération. Wón prezentěrujo teke telewizowe wusćełanje Arrêt sur images sćelaka France 5.
Grenada
Grenada jo kraj w Atlantiskem oceanje.
Sonet
Zachopjeńk w Italskej 13. stolěśa
Basnje z prědneje połojce 13. stolěśa maju wšykne samski muster, kenž su pózdźej pśewzeli mejstarje sonetow, Petrarca a jogo naslědniki: Te sonety maju 14 smužkow z jadnasćo złožkami, ako su do oktawy a seksteta rozdźělone.
Ta kupka nejstaršych znatych sonetow wopśimjejo 19 basnjow. 15 wót Giacomo'a da Lentini'a, jaden wót Jacopo'a Mostacci'a a Pier'a della Vigna (teke Pietro de Vinea) a dwa dalšnej wót abta kloštarja Tivoli. Dokradne datěrowanje zdźaržanych tekstow basnikojskego krejza wokoło Friedricha II. (teke wón jo basnił, ale žedne sonety) njejo móžne.
Sonet w Nimskej wót póznego 18. stolěśa
Wopšawdny wóznam jo sonet zasej dostał ze zběrku Gottfrieda Augusta Bürgera 1789. Bürger jo wužywał za swóje sonety jambiski pentameter.
W dobje symbolizma su Stefan George, Hugo von Hofmannsthal a Rainer Maria Rilke ("Sonette an Orpheus" 1923) sonet dalej wuwijali. Teke w lyrice ekspresionizma namakajomy sonety, tam jo dejał zginjenje starych gódnotow abo grotesknosć a źiwnosć wótbłyšćowaś.
Reinhold Schneider jo złosniskej namócy nacionalsocialistiskego stata napśeśiwo stajał kśesćijańske zmyslenje w kšutem pórěźe rěcy jogo sonetow. Tegdy su se ze samisdatom, njeoficialnym casnikom, rozšyrjali a su akle pó wójnje do śišća pśišli. We a pó Drugej swětowej wójnje su se pśeslědowane a zawrjone luźe (Albrecht Haushofer "Moabiter Sonette" 1946), emigranty a znanki wójny źaržali kšuteje formy soneta. Wopšawdnu złotu dobu pak njejo sonet wěcej dojśpił. Robert Gernhardt jo jen teke wusměšował. W NDR jo měł sonet hyšći krotke rozkwiśenje, ale w pódwjacorje jo se zwětšego zgubił.
Sakska
Wažne sakske gmejny
! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="30%"| ! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="30%"| ! align="right" bgcolor="#f2f2f4" width="30%"|
Awstralska
Nejwažnjejša rěc jo engelšćina, pśi comž hyšći někotare rěcy prawobydlarjow se wužywaju.
Jabłušcyna
Systematika
Eksistěrujo něźi 42 až 55 Malus-družynow; tu listowanje z informacijami wó domownje. W Chinskej se góźe něźi 25 družynow namakaś z kótarychž 15 jano tam. Rod Malus se do (šesć hač) wósym sekcijow (2006 a 2008 dwa k tomu pśišłej) rozrědujo:
Hej, Słowjany
serbisko-chorwatska rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
за наш народ бије:
живеће вековима,
нико на овом свету нам га
стога не сме одузети:
и нека је колико људи,
њега ће Он сатрети.
црна земља ће прогутати оног,
ко буде издајник! {| class="wikitable"
słowjeńska rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Dokler naše verno srce
Bo naj kolikor ljudi, tolikanj
strašna burja naj se znese,
tega kdor odpada!
rusojska rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Будет вам свобода,
бьётся для народа.
česka rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Nesmí nám ho tedy vyrvat
Vietnam
Města
Nejwětše města su:
Malešecy
Malešecy ( Malschwitz) su ewangelska cerkwina wjas a gmejna w Górnej Łužycy we Budyšyńskem wokrejsu, na dłujke zajtšo wót Budyšyna. Słušaju do serbskego sedleńskego ruma w pódzajtšnej Sakskej.
Jamaika
Jamaika jo kraj w Atlantiskem oceanje.
Babsk
Babsk jo lažy mjazy městoma Waršawa a Łódź w srjejźnej Pólskej. W lěśe 2006 jo how bydliło 690 luźi.
San Marino
Geografija
San Marino jo dopołnje wót Italskeje wobdawany a lažy mjazy regionoma Emilia-Romagna (Provinca Rimini) a Markami (Provinca Pesaro und Urbino), blisko Jadrańskego pśibrjoga pla Rimini. Skalny grjebjeń Monte Titano kronujo twardnica La Guaita.
Baden-Württembergska
Wokrejse
center|250px|Kórta wokrejsow Baden-Württembergskeje
Handrij Zejler
Handrij Zejler, nimski Andreas Seiler (roź. 1. februara 1804 w Słonej Boršći pla Budyšyna w Górnej Łužycy – wum. 15. oktobra 1872 we Łazu pla Wórjejc) jo był górnoserbski basnikaŕ a ewangeliski faraŕ. Won płaśi ako załožaŕ modernego serbskego basnistwa a jo ako lyrikaŕ głowny zastupnik serbskeje romantiki.
Žywjenje
Handrij Zejler jo do šule chójźił do Bolborca a do Wjelikego Wjelkowa. Šuli stej w pietistiskem casu załožowatej a togodla wukniki su se wótkubłali w pietistiskem duchu: wopokazanje wěry w praktiskem pobožnjenju a žywe dožywjenja wěry.
Južo w swójom šulskem casu na Budyšyńskem gymnaziumje Zejler jo pśišeł do kontakta z idejami humanizma a jo se wót rozwijanja indiwidualizma rozsudnje wobwliwował. Lichota, rownosć a demokratija su byli póžedanja casa. Na gymnaziumje klasiska rěc jo se pěstowała nejdokradna. Nimska rěc jo se wužywała jano w nišych rědownjach a wucba jo wopśimowała pisanje nastawkow, wuknjenje prawijenje, cytanje a zwucowanje w myslenju.
Wóścenas
Pó Nowem Testamenśe jo zdźělił Jezus Krystus sam toś tu módlitwu swójim wuknikam, ako su jogo pšašali, kak dejali bjatowaś (pśir. Mat 6,9-13 a Luk 11,2-4).
Oktober
Oktober, literarne: winowc , winski (górnoserbski winowc) - jo źasety mjasec w gregorjaniskem kalendarju. Wón ma 31 dnjow. Jogo mě oktober rezultěrujo z fakta, až wón jo był wósymy mjasec romskego kalendarja mjaztym až měrc jo prědny był, pśed dodaśim januara a februara.
December
December zachopina se ze samskim dnjom tyźenja kaž september.
Pólna škrodawa
Wopis
thumb|left|100px|Larwy a jich [[metamorfoza]] Pólna škrodawa jo za cas nocy aktiwne zwěrje, kótarež jo žywa na włožnych městnach a samo we wusokosćach wót 2000 m wustupujo.
Wóni se wót małych zwěrjetow žywje a su dla zežarjenja wjele škódnikow wužytne.
Za cas pórowanja wót měrca až apryla du do wódy, pśi comž se móžo masowy zběg wótměś. Pótom samjaki maju rogowe mózole na nutśikownych bokach palcow, z kótarychž pomocu mógu samicy pśi ramjenjoma wobpśimowaś.
Engelšćina
Rozšyrjenje
Engelski se źinsa powěda w slědujucych zemjach:
Zjadnośone kralojstwo
Geografija
Zjadnośone kralojstwo lažy głownje na kupje Wjelika Britaniska a pódpołnocnem mjeńšem źělu kupy Irska a ma teke cełu mań mjeńšych kupow a wótwisnych teritorijow. Zjadnośone kralojstwo granicujo z Irskeju. Nejwuše městno jo Ben Nevis (1 343 m nad normalneju nulu) a nejniše městno jo Atlantiski ocean ( 0 m nad normalneju nulu).
Měkopackosadowe rostliny
Systematika
Měkopackosadowe rostliny buchu dłujko ako jadnu styri pódswójźbow rožowych rostlinow wobglědane. Molekulargenetiske pśepytowanja su pokazali, až kupku znutśika Spiraeoideae wutwórje. Potter et al. su kupku togodla ako subtribus Pyrinae definěrowali. Zgromadnu z rodami Kageneckia, Vauquelinia a Lindleya wutwórje tribus Pyreae.
Česka
Stawizny
thumb|upleft|[[Wjelikomorawske mócnarstwo za Svatopluka I.]]
Měkopackaty sad
Płody měkopackatego sada słuša k nejwěcej woblubowanym carobam a se mógu pśez wótpowědne wašnja chowanja za cas mjasecow w pśisamem njezměnjenej kwaliśe wobchowaś (glědaj chowanja měkopackatego sada).
Rolany
Stawizny
W tśiźasćalětnej wójnje (1618-1648) su Rolany byli šwedojska wójaŕska twardnica. Łužyske Rolany su dojšli w lěśe 1635 ku kralojstwoju Českej, pózdźej ku kralojstwoju Sakskej. W lěśe 1815 Rolany su byli šlazyńske.
Nažka
thumb|[[Mlac]] Nažka jo warianta wórjechow, kótaraž wustupujo pśi zestajenkowych rostlinach (Asteraceae).
Stanisław Tilich
Stanisław Tilich, Stanislaw Tillich (* 10. apryla 1959 w Nowej Wjesce pla Kamjeńca), jo politikaŕ strony CDU a něgajšny ministaŕski prezident Lichotnego stata Sakskeje.
Stanisław Tilich póchada ze serbskeje familije katolskeje konfesije. Pó swójom šulskem wukubłanju a abiturje na Serbskim gymnaziju w Budyšynje jo na Techniskej uniwersiśe Drježdźany z wótzamknjenjom diplomowego inženjera za konstrukciju a kólesynowu techniku studował a zachopi w lěśe 1984 ako konstrukter w pśedewześu za elektroniku w Kamjeńcu w Górnej Łužycy źěłaś. Wót 1987 do 1989 běšo pśistajony wokrejsnego zastojnstwa Kamjeńc a wót 1989 do 1995 samostatny srjeźnostawski pśedewześaŕ.
Hyšći pśed pśewrotom bu Tilich w lěśe 1987 cłonk CDU w NDR, w lěśe 1990 cłonk cełonimskeje CDU. 18. měrca 1990 jo wótpósłańc prědneje lichotnje wuzwóloneje Ludoweje komory wordował. Pó jeje rozpušćenju w běgu nimskego zasejzjadnośenja źěłašo až do lěta 1994 ako wobglědowaŕ w Europskem parlamenśe. W 4. Europskem parlamenśe (1994-1999) běšo wuzwóleny cłonk za Nimsku a fungěrowašo ako zastupujucy pśedsedaŕ etatowego wuběrka a generalny rozpšawjaŕ za etat Europskeje unije. Wót 1992 do 1999 běšo cłonk pśedsedstwa Europskeje ludoweje strony.
W lěśe 2007 bu Sakski statny ministaŕ za financy a naslědnik Horsta Metza wótstupjonego dla krizy sakskeje krajneje banki a wjeźešo jadnanja wó nabitu krajnu banku na boku Georga Milbradta.
14. apryla 2008 jo jogo Georg Milbradt w swójom wótstupnym wuzjawjenju ako naslědnika za amt ministaŕskego prezidenta a ako krajnego pśedsedarja strony naraźił. 24. maja 2008 jo strona jogo na strońskem zjězdźe w Šwikawje za krajnego pśedsedarja sakskeje CDU wuzwóliła. Wót 28. maja 2008 jo wón był ministaŕski prezident Lichotnego stata Sakskeje. Tilich jo był z tym prědny ministaŕski prezident Lichotnego stata w stawiznach pó pśewrośe, kenž jo se w Sakskej naroźił a rownocasnje jo prědny Serb w amśe ministaŕskego prezidenta.
Schönteichen
Schönteichen jo była gmejna w Kinsporksko-Rolanskej góli na dłujkem wjacorje Budyšyńskego wokrejsa pla městow Kamjeńca, Kinsporka a Njeźichowa, něźi 25 km na krotke zajtšo wót Rolan a 35 km na krotki wjacor wót Złego Komorowa.
Der Bremer Schlüssel (hymna)
Tekst
Mir wird bei diesem Wappenbilde
Der Stolz erhöht, das Herz bewegt.
Dies' Wappen ist das stolze Zeichen
Der Brema Schlüssel alle Zeit.
Der Willkür! Da sei Gott davor!
„Hell glänz' dein Schild! Und gutes Recht
Wendisch Rietz
Toś ta gmejna lažy w pódpołnocnej Dolnej Łužycy we bramborskem wokrejsu Odra-Sprjewja wokoło 20 km wót Bezkowa.
Bukowicka
thumb|200px|Bukowicki [[cerwjeny buk|cerwjenego buka (Fagus sylvatica)]] thumb|200px|Jadnotliwe bukowicki thumb|200px|Wopjacone bukowicki Bukowicka jo płod cerwjenego buka. Wóna jo warianta nažki. Brune płody su tśigranite a sejźe pó dwěma w styrilapatem płodowem kelušku (Cupula). Wóna dośěgnjo dłujkosć wót 12 až do 22 mm a wopśimjejo jano jadno semjo. Semjenja wopśimjeju wólej, škrob a aleuron. Dla wutka cholina su pitśku gadowate. Bukowicki w nazymje dozdrjawje.
Gladhouse
Obenkino
Obenkino jo se w septembrje 1990 založyło. Program wopśimjejo dokumentarne a grajne filmy. Šula a kino zmóžnijotej pórucenja k pódpěrje cuzeje rěcy. Filmy wó pśijaśelstwje, familiji, lubošći, wobswěśe abo cuzej kulturje su se pokazali. Pó filmje stoje cesto režisery abo grajarje k dispoziciji za rozgrono. Teke zarědowanja wo źiśecej a młoźinskej kriminalnosći, znjewužywanju, pšaworadikalismje, namócy, wójnje, wuběganju, drogach, zadrogowanjach a tak dalej su pokazali. K zarědowanjam licy „filmowe jawišćo“ (Filmbühne), „Jazz a kino“ (Jazz&Cinema) abo „Film a knigły“ (Film und Buch). Pśidatnje se wobźělijo kino na nadregionalnych projektach, kaž „Lernort Kino“, „Cinefete“, „Filmernst – Die Schule im Kino“ a „To go to the pictures“. „Obenkino“ jo dostało „Kinoprogrammpreis Berlin-Brandenburg 2008“.
Nejwažnejše partnarje „Obenkina“ su zwězk komunalnego filmowego źěła, filmowy zwězk Bramborskeje, šule a źiśownje Chóśebuza, Caritas, „Amnesty International“, kulturne institucije Chóśebuza, konserwatorium, měsćańska a regionalna knigłownja, žeńskecy centrum, zwězki za wobswět, cerkwje, towaristwo za młoźinsku pomoc w Chóśebuzu, zastojnstwa Chóśebuza a wjele drugich pomagarjow a pomagarkow a pódpěrarjow a pódpěrarkow.
Kulturna źěłarnja P12
Śěžyšćo wot medijoweje źěłarnje su źěłowe porucenja w wobłuku medija (telewizija, casnik, wideo a tak dalje), ned kreatiwny a zaijmny w wobłuku film a zuk.
Pśigranjańske partnarje su:
"Glad-House-Art" a źěłowe gromadki: 	       Mathias Koerner,
Wikipedija
Wikipedija, seśowy projekt, kenž co zestajaś encyklopediju; Zachopjeńk engelskego wudaśa 2001, z lěta 2003 w nosarstwje Wikimedia Foundation. Na zachopjeńku junija 2005 jo Wikipedija wopśimjeła wěcej ako 1 mil. nastawkow (240.000 nim.) we wěcej ako 80 rěcach.
Cerwjena liška
Wopis
Cerwjena liška ma zwětšego cerwjenobrunu kóžu. Wóna dośěgnjo wjelikosć wót 58 až do 82 cm a wagu wót 4 až do 10 kg. Źěle głowy, šyje a kóńc wopušy su běłe. Wona jo samotaŕ, kótaryž we wokolinje jamy wót 6 až do 8 km góńtwujo, ale nic w njepósrědnej bliskosći jamy.
Cerwjena liška móžo wjelgin derje słyšaś, cuś a wiźeś.
Tajo
Tajo wužrědli se we wusokosći wót pśisamem 1600 m w górinach Sierra de Albarracín wósrjejź Špańskeje. Běžy pótom do pódwjacornego směra pó Iberiskej połkupje pśez špańske města Aranjuez, Toledo, Talavera de la Reina a Alcántara kaž teke pśez portugalske město Santarém. Skóńcnje se blisko Lissabona do Atlantiskego oceana wulewa.
Rozdwójony ginkgo
Rozdwójony ginkgo (Ginkgo biloba, syn. Salisburia adiantifolia Sm.) jo rostlina ze swójźby ginkgowych rostlinow (Ginkgoaceae).
Wopisanje
Kwiśo w aprylu. Muske kwiśonki stoje w mickach. Žeńske kwiśonki su njenadpadne.
Wužywanje
Bom se w Europje w parkach a ako nadrozny bom nasajźi.
Kalendaŕ Maya
Datum
Maya su datěrowali źeń mjenim z tzolkina a haaba. Pśikład : 1 imix 0 pop; 2 ik 1 pop; 3 akbal 2 pop; 4 kan 3 pop; atd. Mě jo se wóspjetowało co 18980 dnjow, ale to jo było 52 lěta haab abo 73 lěta tzolkin.
Łužyska Alianca
Stawizny
Łužyska ludowa strona jo była wutwórjona 2. nowembra 1919. W lěśe 1924 jo se na Serbsku ludowu stronu pśemjeniła. Pśed drugeju swětoweju wójnu jo se wóna pśez fašistiske kněžaŕstwo zakazała. 26. pózymskego 2005 jo była w Chóśebuzu wótnowjona.
Pančicy-Kukow
Pančicy-Kukow ( Panschwitz-Kuckau) jo wjas a gmejna w Budyšyńskem wokrejsu, kótaraž lažy mjazy městoma Kamjeńcom a Budyšynom.
Myšyn
Wognjowa wobora
Ale na 18. měrcu 1934 stej myšyńska a wjerbańska wognjowa wobora se rozpušćowałej na zakłaźe nacionalsocialistow. Na samskem dnju jo zastojnstwowa wognjowa wobora se załožyła. Pśi tom wjerbańske wognjowe woborniki su twarili prědny gaseński śěg a Myšyńske kamerady su twarili drugi gaseński śěg. Kuždy cłonk jo dostał nowu uniformu a pśinosk cłonkow jo był nižej. Na 13. decemberje 1934 Myšyńske cłonki su swěśili źaseślětne wobstaśe wognjoweje wobory z reju.
Europska Uniwersita Viadrina
thumb|right|Sedlišćo uniwersity thumb|Wuglěd wot "Oderturm" na Uniwersitu Viadrina Europska Uniwersita Viadrina (nim. Europa-Universität Viadrina) jo uniwersita we Frankobroźe nad Odru. Wóna gromadu źěła z Pólskeju. Jo w 1998 nastało Collegium Pollonicum w Słubicach ako wótźělenje Viadriny a Uniwersity Adama Mickiewicza w Poznanju.
Myšyn
Sportowe towaristwo
Sportowe towaristwo Myšyn–Bobow jo se załožyło w lěśe 1948. Wóno ma 123 cłonkow. W prědnem mustwje grajo 18 grajaŕjow a w drugem mustwje grajo 21 grajaŕ. Towaristwo ma teke žeńskece mustwo a źiśi mógu teke treněrowaś. Pśedsedaŕ towaristwa jo Siegbert Budischin a swój zastupnik se groni Oliver Bramer.
Pódwjacorna kazachšćina
thumb|right|Oblast Atyrau, źož se powěda pódwjacornokazachski Pódwjacorna kazachšćina jo kupka dialektow kazachšćiny, wužywana w oblastach Atyrau, Mangghystau a Aqtöbe, tšošku teke w Qysylorda a Qostanai. Wóna rozeznawa se wót pisnej kazachšćiny na zakłaźe wědomnostneje, techniskeje a teke wšedneje leksiki.
Ginkgowe rostliny
Wopśimjejo slědujuce rody:
Ginkgo
Ginkgo (Ginkgo) jo rod ze swójźby ginkgowych rostlinow (Ginkgoaceae).
Serbski rěcny atlas
Serbski rěcny atlas (krotceńka SRA, nimski: Sorbischer Sprachatlas, krotceńka SSA) jo jadno z nejžwažnjejšych dialektologiskich wuźěłow na pólu sorabistiki. Mimo swójogo wuznama za dialektologiju narowna nimski spisany rěcny atlas do wěsteje měry do źinsajšnego felujucu (resp. jano pó źěłach eksistěrujucu) historisku gramatiku. To pśitrjefijo wósebnje za górnoserbsku rěc, za dolnoserbsku rěc ga eksistěrujo Mukowa historiska gramatika na pólu fonetiskego a morfologiskego systema.
Laos
Laos jo kraj w pódzajtšnej Aziji.
Sapawa (rěka)
Noty
<br clear="left" style="clear:left;" />
Katerina Cornaro
right|thumb|Katerina Cornaro
Prekmurska rěc
thumb|prakmurske bjatowarske knigły Prekmurska rěc (prk. Prekmürščina, Prekmürski jezik; słw. Prekmurščina, hung. Vend nyelv) jo pódpołdnjowosłowjańska rěc, awtonomny słowjeński dialekt. Prekmurski powěda 80,000 luźi w Słowjeńskej, Hungorskej a 4 krajach.
Kielce
100px|miniatur|links|[[Wopon]] 250px|miniatur|Kielce Kielce jo město w Pólskej. W lěśe 2006 jo how bydliło 207.718 luźi.
Kazachstan
Geografija
Kazachstan granicujo z Rusojskeju, Chinskeju, Usbekistanom, Kirgiziskeju a Turkmeńskeju. Až do lěta 1991 jo był Kazachstan z źělowej republiku Sowjetskego zwězka.
Kašuby
thumb|right|250px|kašubska drastwa Kašuby su mały pódwjacornosłowjański lud, kótaryž jo pśedewšym we wokolinje pólskego města Gdańska žywy. Wóni su w Pólskej ako etniska mjeńšyna pśipóznate.
Mlac
Łopjena
Łopjena su spódkostejace, nawopacnje lancetojte,
Wužywanje
Łopjena mlaca se wótergi za salate wužywaju. Ale se teke za picy rozdźělnych domjacych zwěrjetow wužywaju. Na pś. za karnikle a za wujki.
Eiffelowy torm
thumb|Eiffelowy torm mini Eiffelowy torm ( La Tour Eiffel, ) jo stalowa konstrukcija natwarjona na Champ de Mars w bliskosći Seiny w Parisu. Jo nejwuše twarjenje w Parisu a jaden z nejwěcej znatych symbolow swěta. Jo (gromaźe z antenu) 324 metrow wusoka.
Čornica (tšuga)
Čornica móžo byś:
Frankobrod nad Odru
Historiske dolnoserbske mě toś togo města jo Frankobrod nad Odru. Wóno se w pisnej rěcy wužywa, lěcrownož we wobchadnej serbšćinje dajo teke formu Frankfurt (nad Odru).
Siddhartha Gautama
Mě
Siddhartha jo było spócetne mě, kótarež stej jogo starjejšej jomu dałej. Wóno wóznamjenijo „ten, kenž jo (swój) cil dojśpił“. Siddhartha Gautama jo sanskritowa forma mjenja. W Pali, w rěcy nejstaršych tekstow buddhizma, zni wón Siddhattha Gotama. Mě Gotama resp. Gautama jo wón pśiwzeł akle pózdźej, ako jo był asket. Z tym jo se na jadnom boce póśěgnuł na stary brahmanski rod a zrownju jo se wót bogow wótwobrośił, aby ze swójskich mócow namakał drogu, na kótarejž se wuswětlijo.
Etiopiska
Etiopiska jo kraj w pódzajtšnej Africe. Granicujo na pódpołdnju z Keniju, na pódwjacorje ze Sudanom a Pódpołdnjowym Sudanom, na pódpołnocy z Eritreju a Džibuti a na pódzajtšu ze Somaliju.
Siddhartha Gautama
Žywjenje
Ako 35-lětny jo sejźeł raz dłymoko zanurjony pód figowcom. A jo se wuswětlił. Jo se wulichował wót gramoty, póžedanjow a njewědy. Wót toś togo wokognuśa jo był Buddha, „ten, kótaryž jo wócuśeł“. 45 lět dłujko jo něnto lud rozwucował wó dobrych pócynkach, meditaciji a mudrosći. Jo jich wucył „srjejźnu drogu“: žywjenje mjazy luksusom a askezu. Droga, kótaraž wjeźo do „wócuśenja“, kśesćijan by gronił do raja.
Etiopiska
Administratiwne rozdźělenje
a dwě samostatnej měsće:
Carnica (rěka)
Žrědło rěki lažy pla Spytec we wokrejsu Budyšyn. Carnica se wulewa wokoło 20 km na pódpołdnjo wót Wórjejc do Carnego Halštera. Carnica běžy pśez Hórnikecański jazor.
Jan XXIII.
Jan XXIII. (z bergaŕskim mjenim Angelo Giuseppe Roncalli; * 25. nowembra 1881 w Sotto il Monte; † 3. junija 1963 we Vatikańskem měsće) bu 28. oktobra 1958 ako naslědnik Pija XII. za 260. bamža romsko-katolskeje cerkwje wuzwólony.
Końskowola
Końskowola lažy mjazy městoma Puławy a Kurów w krotkozajtšnej Pólskej. W lěśe 2004 jo how bydliło 2 188 luźi.
Bayerska
Bayerska ( Bayern) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimska.
Stawizny
80px
Kirgiziska
Geografija
Kirgiziska jo kraj w srjejźnej Aziji, wobdana wót Chinskeje na pódzajtšnem a krotkozajtšnem źělu, wót Kazachstana w pódpołnocnem źělu, na pódwjacorje wót Usbekistana a wót Tadžikistana na krotkem wjacorje. Kirgiziska ma pśestrěń wót 198.500 km2 a njama pśistup do mórja.
Carna Wóda
Jeje žrědło lažy pla Njeźichowa a Wiknicy a wulew do Carnego Halštera pó wokoło 35 kilometrach pla Rolan.
Rostliny
Systematika
Pó aktualnej systematice eukaryotow wót Adl a.d. (2005) njesłušaju zastupjarje zelenych algow a teke cerwjenych algow, kótarež buchu dłujko k rostlinam licone, wěcej k plantae. Pótakem wótpowěduju plantae embryofytam, wopśimjeju toś mechy a žyłowe rostliny.
Zwenkowna systematika
Pśiswójźbnosć rostlinow ze zelenymi algami jo se dla zgromadnych fotosyntezowych pigmentow a polysacharidow dłujko měniła. Někotare zelene algi kaž swěcnikowe algi twórje teke jich jajowym celam wobalujucu celinu seś. Pśirownanja sekwencow DNA su pokazowali pó tom teke, až Characeae su nejžbliše žywe pśiswójźbne rostlinow. Kladogram wuglěda na slědujuce wašnje:
Wótergi zastupowany naglěd, by wšake póchadowe linije rostlinow z algow eksistěrowali, bu južo pśez morfologiske studiumje ako njewěrjepódobny spóznaty, a se źinsa lěbda wěcej zastupujo a se teke pśez molekularnobiologiske studiumje njepódprějo.
Systematika fosilnych zastupjarjow
Mjaz mechami (njejsu wopisowane) a žyłkowymi rostlinami (klada 2) su toś hyšći někotare kupki wótemrětych rostlinow.
Polysporangiofyty
Polysporangiofyty (1) wopśimjeju cełkowna górjejce wopisanu kladu a wopśimjeju wše kontinentalne rostliny, kótarež se k jadnej kupce mechow njelice. Jich zgromadne wótwóźone pśiznamjenja (synapomorfije) su: roznogaśujuce sporofyty z wšakich sporangijami; sporofyt jo njewótwisny gametofytow. Archegonije su do gametofytow zapusćone, to pak teke rogowe mechy pótrjefijo.
K zastupjarjam polysporangiofytow słušaju ako nejwěcej bazalna kupka Horneophytopsida z Horneophyton. Jadna izolěrowana stojeca družyna jo Aglaophyton major. Wuškowne zastupjarje (klada 2) słušaju k žyłkowym rostlinam (Tracheobionta), kótarež bazalna kupka Rhyniopsida su.
Britaniske kněžniske kupy
Britaniske kněžniske kupy jo kupowy wótwisny teritorij Wjelikeje Britaniskeje w Atlantiskem oceanje.
Serbšćina
Serbšćina źěli se do:
Muchoradło
Měso
Měso jo běłe, pód kłobykoweju kózu pitśku žołtawe, a pśisamem njewónjate.
Sonja Lang
Wóna jo planowu rěc Toki Pona wunamakała, kótaraž jo jadnora rěc pó myslach taoizma. Wóna jo teke źěl daudedźing do esperanta a engelšćiny pśełožyła.
Bosniska-Hercegowinska
Bosniska-Hercegowinska (Bosna i Hercegovina, krotko BiH) jo kraj w krotkozajtšnej Europje. Stolica jo Sarajewo.
Geografija
Bosniska-Hercegowinska granicujo ze Serbiskeju, Chorwatskeju a Carnogórskeju. Nejwuše městno jo : Maglić (2386 m nad normalneju nulu), a nejniše : Adriatiske mórjo ( 0 m nad normalneju nulu).
Swětowa wójna
ale jo teke móžno, někotare zachadne wójny, na pśikład Napoleonske wójny abo Sedymlětnu wójnu, ako swětowe wójny wóznamjenjowaś, dokulaž su wustatkowanja na wšake kontinenty měli.
Kurów
Kurów lažy mjazy městoma Puławy a Lublin w krotkozajtšnej Pólskej. W lěśe 2006 jo how bydliło 2 782 luźi.
Běłogrod
thumb|left|Chórgoj Běłogroda Běłogrod (sh. Београд, Beograd) jo stolica Serbiskeje.
thumb|250px|Cerkwja Swětogo Sawy, nejwětša ortodoksna cerkwja na śwěśe
Źiwa kšušcyna
Łopjena
Łopjena dośěgnu dłujkosć wót 2 až do 7 cm a su kulojte až jajojte, kótarychž nerwy na dolnem boku lěbda wustupuju.
Fidel Castro
Castro bu teke pomjenjowany - wósebnje na Kubje - Maximo Lider („nejwětšy nawjednik“).
Bróžańce
Bróžańce (pol. Brożek, nim. Forst-Scheuno) su wjas w gmejnje Brody (gmina Brody) we lubuskem wójewódstwje w Pólskej.
Surinam
Surinam jo kraj w Pódpołdnjowej Americe.
Sprjewja
Nejwažnjejše města pśi Sprjewji
Nejwažnjejše města a jsy nad Sprjewju:
Maliń
Maliń (pol. Mielno, nim. Mehlen) jo mała wjas w pólskej gmejnje Gubin (pól. gmina Gubin) we lubuskem wójewódstwje.
Srjejźne mórjo
Na wódu nejbogatšej pśiběga Srjejźnego mórja stej Rhône w Francojskej a Nil w Egyptojskej. Mimo togo dośěgnjo wóda někotarych wjelikich pódzajtšnoeuropejskich rěkow pśez Bosporus Srjejźne mórjo, kaž na pśikład Dunaja, Dnjepra a Dona.
Pśibrjozne kraje
Pśibrjogi Srjejźnego mórja słušaju k cełkownje 21 krajam, wót togo wósym cłońskich statow Europskeje unije. Pśibrjozne kraje su w směrje casnika Špańska, Francojska, Monako, Italska, Słowjeńska, Chorwatska, Bosniska a Hercegowina, Carna Góra, Albańska, Grichiska, Turkojska, Syriska, Libanon, Israel, Egyptojska, Libyska, Tuneziska, Algeriska a Marokko. Mimo togo lažatej kupowej stata Malta a Cypriska w Srjejźnem mórju. W samym pódwjacorje se britiski teritorij Gibraltar namaka.
Kałk
Kałk (pol. Kałki, nim. Kalke) jo wjas w gmejnje Trjebule (Gmina Trzebiel) we lubuskem wójewódstwje w Pólskej.
Syriska
Syriska arabska republika (ar: الجمهورية العربية السورية al-Dźumhurija al-ʿarabija as-surija) jo stat w Aziji na Bliskem pódzajtšu.
Wšedna jerjebina
Kwiśonki
Kwiśo wót maja až do junija. Kwiśonki njepśijaznje wónjaju, stoje we wurliškojtych kisćach a wobstoj z pěś keluškowych łopjenkow. Pěś běłych kronowych łopjenkow dośěgnjo dłujkosć wót 4 až do 5 mm.
Letiska
Letiska ( Latvija) jo kraj w dłujkozajtšnej Europje a srjejźny z tśich baltiskich krajow. Wóna jo wót lěta 2004 z cłonkom Europskeje unije a słuša wót 2014 k eurozonje.
Europska rada
Wóna jo nejstarša politiska organizacija Europy. Załožeńske staty Europskeje rady su byli Belgiska, Dańska, Francojska, Irska, Italska, Luxemburgska, Nižozemska, Norwegska, Šwedska a Zjadnośone kralojstwo. Zwězkowa republika Nimska jo wót 2. maja 1951 z cłonkom. Až na tśi wuwześa su mjaztym wše europske staty z cłonkami organizacije. Swěty stoł ma jano status wobglědowarja, Běłoruska jo wót lěta 1993 zastupny kandidat a pśistup Kosowa jo akle pótom móžny, gdyž jo jogo mjazynarodny status jasny.
Słowjany
Słowjany su nejwětša etniska a narodna kupka w Europje. Wóni powědaju słowjańske rěcy.
Sorabija
Prědne 50 lět
Z lěta 1755 su se teke serbsky studenty drugich fakultow a zajimowane nimske studenty ako pśicłonki do towaristwa pśiwzeli. Skóro jo se teke wutwariło statkowanje towaristwa: Njejsu jano prjatkowanje zwucowali, ale mimo togo teksty pśestajali a to wósebnje z nimšćiny do serbšćiny. Toś te teksty su pón pśednjasli na mjasecnych zmakanjach a su wó nich diskutěrowali. Dalej su se po pśikłaźe lichych murjarjow stwórili slěbornu trianglu z napismom "Soraborum saluti". Ten znak jo se směł jano internje nosyś. Take pótajmne pocynki pak njejsu se spódobali kurwjerchojskemu krajnemu kněžaŕstwoju w Drježdźanach, togodla jo rektor Dr. Plaz na pśikaz w lěśe 1765 wšykne znaki wótwezeł.
Dalšnych 50 lět
Až do zachopjeńka 19. lětstotka jo se prjatkarske towaristwo z měnjaceju angažowanosću dalej wjadło a jo wuwijało žywe wědomnostne źěło. Pód wjednistwom profesora Carusa jo se towaristwo w lěśe 1807 rozšyriło, což jo se wjelgin wustatkowało na pśichod: k prědnemu jo se pórucyło nimskim studentam, kotarež su było až doněnta jano pśicłonki, móžnosć, k połnogódnym sobustawam póstupiś. K drugemu jo pśemjenował Carus "Wendische Predigergesellschaft" - prawźepódobnje pód wliwom Zgorjelskego towaristwa "Oberlausitzer Gesellschaft der Wissenschaften" - do "Lausitzer Predigergesellschaft" a jo dał k tśěśemu dwěju staršeju (seniora) wuzwóliś: jadnogo za serbske, tamnego za nimske nastupnosći. To jo trěbne było, dokulaž njejo wěcej teliko serbskich studentow do Lipska pśišło, ako hyšći pśed lětami; w lěśe 1809 na pśikład njejo był daniž jaden Serb sobustaw towaristwa.
Najpłódniši čas
Z čim wjetšim entuziazmom bu "Lausitzer Predigergesellschaft" w lěće 1814 wožiwjena. Najprjedy poča so natwarić zamóženje towarstwa, kotrež so tež w dalšim času rozmnoži. Zo by so zaměrnišo a efektiwnišo wědomostnje dźěłać mohło, załožichu so dale, mnohe podtowartswa, kotrymž tak mjenowani subseniorojo předstejachu: tak eksistowaše na přikład eksegetiske, homilitiske, psychlogiske, philologiske a katechetiske towarstwo. Wosebje intensiwnu dźěławosć wuwi serbske towarstwo SORABICUM respektiwnje SORABIJA. Tak započa so pod seniorom Lubjeńskim serbsko-němski słownik zestajeć. W dwacetych lětach, jako Handrij Zejler w Lipsku studowaše, zesylni "Sorabija" swoju aktiwitu: serbske ludowe spěwy, přisłowa a bajki so hromadźachu, sobustawojo komponowachu, basnjachu, spisachu serbske pojednanja a wudachu mjez 1826 a 1828 rukopisnu tydźensku nowinu "Serbska Nowina".
Bijaca korporacija
Naposledk so towarstwo módźe podwoli. "Lausitzer Predigergesellschaft" bu bijaca korporacija - 1899 wotmě so prěnje tesakowanje. W samym času załoži so, kaž bě to za tajke zwjazki z wašnjom: "Altherrenverband", kotryž polěpši financielnu situaciju towarstwa. Tak zamóh zwjazk 1908 do swójskeho domu zaćahnyć. Hladajo na 500 lětny jubilej uniwerzity da sej towarstwo 1909 nowe mjeno: z toho časa mjenowaše so wóno jenož hišće "Sorabija". Mjeno měješe bóle krajerski charakter wuzběhnyć, hač zo woprawdźity poćah k serbskemu zwurazni. Z tutym noworjadowanjom pak so wědomostne a wobsahowe dźěło pomjeńši, doniž so spočatk 20. lětstotka cyle njezhubi. Jako mały zwjazk měješe pak sebi "Sorabija" w sćěhowacych lětach jara ćežko, dokelž dyrbješe so napřećo druhim zjednoćenstwam přesadźić.
Pó změnje
Z lěta 1991 eksistujo Sorabija ako zapisane towaristwo nic jano serbskich studentow. Teke 282 lět pó załoženju jo głowny nadawk woplěwanje serbskeje rěcy a serbskich nałogow. Kužde lěto swěśi se na pśikład kjarmuša, chódotypalenje, chytanje maje abo druge serbske nałogi. Casy pśepšosujo Sorabija teke znate serbske spisowaśele na literarne wjacorki.
Źinsa ma Sorabija 26 aktiwnych cłonkow a jadnogo cesnego cłonka.
Łukojce
Łukojce ( Wiesengrund) su amtska gmejna amta Derbno-kraj we wokrejsu Sprjewja-Nysa w Bramborskej.
Wejsne źěle Łukojc:
Listowy bom
Ako listowy bom se wše bomy ze kupki pókšytych semjenjakow pomjenjuju we wótgranicowanju wót jeglinow chójnojtych.
Pólny wěz
Rozšyrjenje
Rostlina jo w srjejźnej a pódpołdnjowej Europje rozšyrjona.
Baršć
Měsćańske źěle
Wejsne źěle Baršća:
Wobchad
Baršć teke lažy pśi historskej dolnołužyskej cerje Gubin–Baršć a pśi cerje Běła Wóda–Baršć.
Snooker
Stawizny
Swójo mě jo snooker dostał wót slangowego engelskego słowa za kadeta w prědnem lěśe. Groni se, až mě jo nastało, gaž jo Chamberlain něga někomu gronił, až jo špatnje, "kaž snooker", grał.
Wumóžaŕ jo telewizija była. Ako jo barwojta telewizija jo pśišła, redaktory wót BBC su pytali nowu sportowu družynu, kenž w barwojtych wobrazach derje wuglěda, a su wzeli snooker. Za to su 1969 nowy turněr zwónoźeli z mjenim Pot Black. Pón jo popularnosć stupiła. Wažne jo teke było prědne wusćełanje swětowego mejstarstwa 1973, což jo sport hyšći popularnjejšy cyniło. Swětowa poziciska lisćina dajo wót 1976 a 1977 jo swětowe mejstarstwo prědny raz w Crucible Theatre w Sheffielźe było, źož jo hyšći źinsa kužde lěto. Nowa generacija snookerowych grajarjow, wósebnje Steve Davis, jo pomagała sportoju tak wuspěšny byś. Wjeršk popularnosći jo było finale swětowego mejstarstwa 1985 mjazy Steve Davisom a Dennis Taylerom, kenž su glědali 18,5 milionow pśiglědarjow, což jo až do źinsa nejwuša kwota sportowego wusćełanja w engelskej telewiziji.
Graśe
Snooker graju normalnje w někotarych “sessionach”. Normalny session ma wósym frame a jadnu pśestawku pó stwórtem frame z mjenim “midsession interval”. Dłujke matche, ako w swětowem mejstarstwje, mógu měś tśi abo styri sessiony a traju někotare dny.
23. nowembra
23. nowembra jo 327. źeń gregorjaniskeje pratyje (328. w pśestupnych lětach), toś wóstawa hyšći 38 dnjow až do kóńca lěta.
Brjozow
Brjozow (pol. Brzozów, nim. Birkenberge) jo wjas w gmejnje Gubin (Gmina Gubin) we lubuskem wójewódstwje w Pólskej.
Huglina
Huglina (pol. Węgliny, nim. Oegeln) jo wjas w gmejnje Gubin (Gmina Gubin) we lubuskem wójewódstwje w Pólskej.
Srjejźna Europa
thumb|300px|Granicy srjejźneje Europy njejsu jasnje definěrowane.
Srjejźna Europa jo źěl Europy mjaz pódwjacorneju, pódzajtšneju, krotkozajtšneju, pódpołdnjoweju a pódpołnocneju Europu. Geografiski njamamy jasnych kriterijow wobgranicowanja. We wšakich casach bu zapśimjeśe „Srjejźna Europa“ teke rozdźělnje definěrowane.
Aleksandr Solženicyn
Aleksandr Solženicyn, rus. Александр Исаевич Солженицын, (* 11. decembra 1918 w Kislowodsku; † 3. awgusta 2008 w Moskwje) jo był jaden z nejwuznamnjejšych rusojskich spisowaśelow a nosaŕ Nobelowego myta za literaturu (1970). .
Tadźikistan
Geografija
Wón jo jadnučki stat něgajšnego rusojskego Turkestana, w kótaremž se njepowěda turkojska, ale tadźikiska, irańska rěc.
Bramborska
Nakrajny a wokrejsne města
thumb|right|upright|250px|Wokrejsy Bramborskeje thumb|right|upright|250px|We pódwjacorje Bramborskeje, wjas "Wjelike Marzehn"; nim.: Gross Marzehn. ([[Wokrejs Pódstupim-Srjejźomark|wokrejs Podstupim-Srjejźomark)]]
Grodk
Grodk ( Spremberg) jo město we wokrejsu Sprjewja-Nysa w Bramborskej z 22.000 wobydlarjami.
Carl Blechen
Biografija
Na 20. 11. 1829 wón jo zasej do Barlinja pśišeł.
Carl Blechen a jogo cas
Dokulaž Blechen njejo wažył swóju domownju, wón jo pilgerował do Italskeje aby dobył wumełske zaśišće. Blechen jo pytał pó dopokazach duchnego pozbuźenja, momentowych wobrazach gluki abo póžedanju pó gluce a wjaselu.
Ernesto Che Guevara
thumb|Swětadaloko znaty wobraz Ernesta Che Guevary (1960)
Płodnik
Pozicija semjenišća mjenujo se placentacija.
Turkmenistan
Turkmenistan (teke  Turkmeniska) jo pusćinowy stat w srjejźnej Aziji. Jogo susedne kraje su Afghanistan na krotkem zajtšu, Iran na pódpołdnju, Kazachstan na dłujkem wjacorje a Usbekistan na dłujkem zajtšu. Na pódwjacorje twóri Kaspiske mórjo granicu. Głowne a nejwětše město jo Ašchabad.
Lisabonske elektriske
Wobchad na prědnej kónjecej měsćańskej zeleznicy jo se zachopił 17. nowembra 1873. Prědna elektriska linija jo była natwarjona 30. awgusta 1901. Jadno lěto pózdźej jo była ceła kolejowa seś z rozpněśim 900 mm pśetwarjona a elektrificěrowana. Až do lěta 1959 jo był system elektriskich dalej rozšyrjany a jo dojśpił swóju maksimalnu wjelickosć. W toś tom casu jo w měsće jězdźiło 27 linijow, šesć z nich z wokolicneju drogu. Cysła linijow su byli rozdźělone teke pó směrje jězda, pótakem jo se jadnało faktiski jano wó 24 linijow.
Wóze Lisabonskich elektriskich wuglědaju kradu zastarske, wšykne pak su byli w lěśe 1990 pónowjone, pśetwarjone, techniski lěpjej wugótowane a zawěsćone. Na liniji 15, wjeźecej z centruma do Belém/Algés, jězdźe pón nejmodernjejše wóze marki Siemens/CAF/Sorefame 10 z niskim zachodom.
Maśica Serbska
Pśeglěd
1847 jo se załožyło zjadnośeństwo za wudaśe wót serbskich knigłow a casopisow: Maćica Serbska w Budyšynje ze sedłom w Budyšynje. To jo źinsa górnoserbske wótźělenje Maśice Serbskeje.
Teke Maśica Serbska ma kontakty z towaristwami ako Matica Slezská, Matica moravská, Matice Slovenska, Matice Srpska a z nimskimi organizacijami.
Grimma
Grimma jo wjelike wokrejsne město wót Lipsčańskego kraja w Sakskej z 19.289 wobydlarjami; 31. dec. 2007.
Bruno Schulz
Bruno Schulz (roź. 12. julija 1892, wum. 19. nowembra 1942 w Drohobyczu) jo był pólsko-žydojski spisowaśel, literaturny kritikaŕ, kreslaŕ a grafikaŕ. Schulz jo skóro cełe žywjenje bydlił w prowincielnem měsće Drohobyczu. Wón pak jo był wjelgin a wjelebócnje wobeznaty. W kreslenju a pisanju jo był kradu wobdarjony a słuša do nejlěpšych pólskich spisowaśelow.
Pšawa wórješyna
Wužywanje
Bom pódawa drjewo, drjewjanu bajcu a wólejowe semjenja. Jogo drjewo se za meble wužywa.
Bogna Korjeńkowa
W lěśe 2003 bu wusćełanju na mjazynarodnem rozgłosowem a telewiznem festiwalu narodnych mjeńšynow, na kótarymž jo se wěcej ako 60 europskich narodnostnych kupkow wobźěliło, 3. myto pśepóžycone, kótarež bu Bognje Korjeńkowej pśepódane.
Źinsa bydli Bogna Korjeńkowa w Pančicach-Kukowje.
Eksterne wótkaze
Mała biografija na boku MDR (gsb.)
Falklandy
Geografija
Nejwuše městno jo: Mount Usborne (705 m nad normalneju nulu), a nejniše: Atlantiski ocean (0 m nad normalneju nulu).
Lubnjow
Lubnjow/Błota ( Lübbenau/Spreewald) jo bramborske město we wokrejsu Górne Błota-Łužyca. Lažy w Błotach a słuša do serbskego sedleńskego ruma.
Gatojce
Towaristwa, lichy cas, sport
We jsy Hus jo wót 2000 nowy centrum gmejny, źož wjele towaristwow su. Něgajšna šula w Nowej Jsy jo se pśetwariła do źiśownje, běrowa gmejny a kluba za młodosći. Towaristwa, kaž na pśikład za blidowy tenis, se zmakaju w „Haus der Vereine“ (dom towaristwow). Ty móžoš teke bowlowaś,  graś balokopanje abo volleyball w Nowej Jsy. Mimo togo ty móžoš rejtowaś w Husu. Vattenfall teke organizěrujo crossowy běg na Barbuckej górje.
Šotiska
Města
Nejwětše města su:
Mali
Politika
miniatur|hochkant|Parlamentowy prezident a designěrowany pśechadny prezident Dioncounda Traoré Mali su měli až do wójerskego putša w měrcu 2012 za mjenjej abo wěcej raźony pśikład demokratizacije w Africe, jo pak jaden z nejchudšych a nejmjenjej wuwitych krajow swěta. Statna forma kraja jo semiprezidialna republika we formje semiprezidentowego kněžaŕstwowego systema. Kužde pěś lět wólona narodna zgromaźina wopśimujo 147 wótpósłancow a kněžy se z głownego města Bamako. Parlamentowy prezident jo wót lěta 2007 Dioncounda Traoré. Z wušej 100 opoziciskich stronow jo 14 w parlamenśe zastupjone.
Stawizny
Kraj ma wót lěta 1992 demokratisku wustawu. Głowa stata jo wót 8. junija 2002 statny prezident Amadou Toumani Touré była, ale wólbne wobźělenje jo z něźi 30 procentami wjelgin małe było. Statny prezident jo se pó wustawje nejpjerwjej na pěś lět direktnje wót luda wuzwólił a 29. apryla 2007 znowego wuzwólił. Pó wótstupje ministaŕskego prezidenta Modibo Sidibé 30. měrca 2011 jo była z stroński njewězaneju Cissé Mariam Kaïdama Sidibé prědny raz žeńska šefowka kněžaŕstwa w Maliju.
Góspodaŕstwo
Hyšći w lěśe 2003 jo późěl ludnosći z mjenjej ako jadnym US-dolarom nabrankow na źeń 73 procentow wucynił. Pó drugich pódaśach jo w lěśe 2005 na 36 procentow ludnosći pód granicu chudoby žywe. Korupcija jo daloko rozšyrjona.