cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magdeburg
Měsćańske źěle
thumb|250px|měsćańske źěle
Wuwiśe wobydlaŕstwa
wuwijanje do wobydlarja (lěto 2005 - 2025, 31. december):
Argentinska
Argentinska jo kraj w Pódpołdnjowej Americe.
Geografija
Argentinska granicujo z Chilskeju, Boliwiskeju, Paraguayom, Uruguayom a Brazilskeju. Nejwuše městno jo góra Aconcagua (6 962 m nad normalneju nulu), a nejniše : Laguna del Carbón ( 105 m pod normalneju nulu).
Města
Nejwětše města su :
Februar
Februar', zestarjete: swěckowny , (górnoserbski mały rožk) - jo drugi mjasec w gregorjaniskem kalendarju. Wón ma 28 dnjow za cas normalnego lěta abo 29 dnjow za cas pśestupnego lěta.
Kambodža
Kambodža jo kraj w pódzajtšnej Aziji.
Geografija
Nejwuše městno jo: Phnom Aural (1 813 m nad normalneju nulu). mini|links
Jelenia Góra
Jelenia Góra (nim. Hirschberg im Riesengebirge; čes. Jelení Hora, něga: Hornšperk) jo pólske město we dolnošlazyńskej wójwodstwje. Lažy něźi 90 km na krotki wjacor Wrocława. Jo turistiski centrum regiona.
Demografija
thumb|Chojnik
Jordaniska
Hašimitiske kralojstwo Jordaniska (teke jano Jordańska, arab.: الأُرْدُن, al-Urdun) jo stat w Aziji na Bliskem pódzajtšu.
Geografija
Jordaniska granicujo z Israelom, Palestinensiskimi awtonomnymi stronami, Syriskeju, Irakom, Saudi-Arabskeju a Cerwjenym mórjom (Arabski golf), źož ma teke mórsku granicu z Egyptojskeju.
Ukraina
Ukraina jo kraj w pódzajtšnej Europje.
Geografija
Ukraina granicujo z Rusojskeju, Běłoruskeju, Rumuńskeju, Moldawskeju, Pólskeju, Hungorskeju a Słowakskeju.
Mě
Prědne historiske naspomnjenje mjenja Ukraina jo z lěta 1187. Wósebnje w historiskich pólskich a rusojskich žrědłach 18. a 19. lětstotka jo było ale cesćej wužywane mě pódzajtšnego źěla Małorus (малоросіяни).
Rozrědowanje
Ukraina wobstoj z 24 oblastow, awtonomneje republiki Krim a dweju městow ze specialnym statusom (Sewastopol a głowne město Kijew).
Josip Broz Tito
thumb|Josip Broz Tito (1965)
Josip Broz Tito (* 25. maja 1892 jako Josip Broz w Kumrovecu w źinsajšneje Chorwatskej; † 4. maja 1980 w Ljubljanje w źinsajšneje Słowjeńskej) jo był prezident Jugosłowjańskeje a wažna figura w mjazynarodnej politice.
Wón jo był syn Chorwata Franja Broza a Słowjenki Marije Brozoweje, kótaryž jo se naroźił hyšći w Awstrisko-Hungorskej. Wót 1920 jo był cłonk Komunistiskeje strony Jugosławjańskeje. Za cas Drugeje swětoweje wójny jo był wót 1941 głownik komunistiskich partizanow, kótarež su wójowali z Nimskim rajchom. Wót 1945 do 1953 jo był premierminister a wót 1953 do 1980 prezident Jugosłowjańskeje.
Armeńska
Armeńska jo kraj w pódwjacornej Aziji, mjaz Kawkazom a Małym Kawkazom.
Rěcywěda
1. fonetika
We fonetice pśepytujomy produkciju, kakosć a recepciju rěcnych zukow abo fonow. To groni, fonetika pśeslěźijo zuki ako móžne produkty cłowjeskego rěcnego aparata njewótwisnje wót rěcy, ku kótarejž słušaju. Togodla stoj fonetika pópšawem zwenka rěcywědy, jo pak wažna ako zakład rěcow.
2. fonologija
We fonologiji pśepytujomy zukowe mustry abo fonemy ako nejmjeńše wóznam rozeznawajuce jadnotki w rěcnych systemach. To groni, fonologija pśeslěźijo zuki pśi pósrědnjenju informacijow we wobłuku (jadneje) specifiskeje rěcy.
3. morfologija
W morfologiji pśepytujomy słowa a jich źěle, kótarymž se groni morfemy. Morfologija pótakem pśeslěźijo, kak morfemy ako nejmjeńše wóznam nosece jadnotki słowa twórje.
4. syntaksa
W syntaksy pśepytujomy fraze a sady. To groni, syntaksa pśeslěźijo formalnu strukturu sadow. To jo, kak słowa twórje fraze a kak fraze twórje sady. Pśispomnjeśe: starogrichiske słowo "syntaxis" wóznamjenijo "pśirědowanje".
5. semantika
W semantice pśepytujomy rěcny wóznam. To groni, semantika pśeslěźijo wóznam morfemow, słowow, frazow a sadow.
6. pragmatika
W pragmatice pśepytujomy póžywanje rěcy. To groni, pragmatika pśeslěźijo wóznam, kenž jo zwězany z konkretnym wužywanim rěcnego znamjenja.
Trinidad a Tobago
Trinidad a Tobago jo kupowy kraj w Karibiskem mórju.
Geografija
Geografisko kupej Trinidad a Tobago słušatej k Pódpołnocnej Americe. Nejwuše městno jo: El Cerro del Aripo (940 m nad normalneju nulu), a nejniše: Atlantiski ocen ( 0 m nad normalneju nulu).
Dominika
Dominika jo kraj w Atlantiskem oceanje.
Geografija
Dominika słuša geografiski k Pódpołnocnej Americe. Nejwuše městno jo Morne Diablatins (1447 m nad normalneju nulu) a nejniše jo Atlantiski ocean (0 m nad normalneju nulu).
Desná
Desná (nimski Dessendorf, pólski Desna) jo Partnaŕske město wót Malešec, lažy na pódpołnocnej Českej we wokrejsu Jablonec nad Nisou w libereckim kraju, wokoło 260 km na krotke zajtšo wót Chóśebuza pśi Běłym a Carnym Dešom pód Špičáku w Jězerskich górach.
Basni Handrija Zejlera
Handrij Zejler jo pisał wjele serbskich basnjow. How su někotare kenž su wjelgin wažne za drogu wuwiśa lyrikarja.
Pśeśiwnikam postupa
Gaśiš rěku wob źeń a tež w nocy,
skoro swoj puś poběgnjo.
Dlej tam rěku źaržyš zagaśonu,
z wětšej' mocu pozdźej rozgorjonu
wiźiš, kak kraj spowrośi,
To cas-gaśarje daś błazne wuknu,
kak jich gaśenja se jěsno puknu,
kenž wše mocy duchowe
w pytach zdźaržaś mysle se.
stśělby, spěranja a wobaranja
stajiś, wrośiś njamogu
žednu mysl postupnu.
Cas a duch se njedatej juž' gaśiś,
jeju słowa, kazni deje płaśiś:
Swětło, pšawda, lichotnosć-
dobydnu a budu rosć!
Proca śamnikow a pominanje
nigdy njemějaštej žognowanje:
Maz to maz pśec' wostanjo,
balzam nigdy njebuźo! [1]
Lüneburg
Lüneburg (drjew.: Glain, platt. Lümborg) jo stolica Limborskich wrjosatych stronow a wokrejsne město wokrejsa Lüneburg.
Basni Handrija Zejlera
Słyńco-lichota (1848)
Słyńco, woła słynica
Lüneburg
Měsćańske źěle
thumb|500px|left|měsćańskego panorama (Pśi Sintowem wikach)
Basni Handrija Zejlera
Słyńco-lichota (1848)
w chłodkowatem rogu.
Kak mam rosć a rozkwisßc ja,
kaž to kwěty mogu?
Oceanija
Oceanija (Oceaniska) jo wóznamjenjenje za kulturelne a góspodaŕske zabranje kupowego swěta Pacifika ku kontinentoju. Toś ta definicija njejo pak geografiski ale teke tektoniski pšawa, dokulaž teritorije pak na awstralskej, pacifiskej a někotarych mjeńšych platach laže. Ako kulturelny kontinent wobglědany wón jo nejmjeńšy na kontinentowej masy a drugi nejmjeńšy w nastupanju wobydlaŕstwa. Wěcej ako 7.500 kupow wopśimjeju gromaźe kontinentowu pśestrěń wót pśisamem 1,3 Mio. kwadratowych kilometrow a su pó mórskem teritoriju wót něźi 70 Mio. kwadratowych kilometrow rozdźělone. Něźi 2.100 kupow su z tych wobsedlone, cełkownje wobydla 14,9 Mio. cłowjekow na tych.
Basni Handrija Zejlera
Słyńco-lichota (1848)
sy tež k tomu stworjona!
A ty, ducho cłowjeski,
na com lažy tebje?
Njejsy kwětam k rownosći?
Groń, so žycyš sebje?
Ja śi słyšym zašumiś
a mě z głosom wotgroniś:
Lichotu, mě lichotu
město słyńca dajśo!
Pyta, komot, robotu
zrazom rozłamajśo!
Což jo z boga roźone,
byś dej teke lichotne! [2]
Lubka leluja
Lubka lelujo,
rědnje zakwitła!
Źowćo brune, brune wocko, seń se ku mnjo!
Moja lubosć sy a duša we mnjo.
Gaž śi njewiźim,
Jurij Brězan
Jurij Brězan (*roź. 9. junija 1916 we Worklecach, wum. 12. měrca 2006 w Kamjeńcu) jo był górnoserbski spisowaśel, awtor młogich knigłow, nejwažnjejšej stej trilogija "Feliks Hanuš" a roman "Krabat".
Až do swójeje smjerśi jo bydlił w Hornem Hajnku blisko Worklec.
Basni Handrija Zejlera
Lubka leluja
Rědnym janźelam,
tebje pśirownam.
Tešnosć zajšpiwam,
gaž śi wopoškam.
Mojo bogatstwo
twoja lubosć jo.
Skerjej wumrěś kśěł,
gaž śi njeby měł.
Na serbsku Łužycu
Rědna Łužyca,
spšawna, pśijazna,
mojich serbskich woścow kraj,
Bitwu bijachu,
twardu, zeleznu,
něga wośce serbojske
wojnske spěwy spěwy spěwaj'cy.
Chto mě zbada toś te spěwy?
Tužny syłojik
ma něnt Gromadnik,
sowa suta z Orašice,
ma tam swoje šćerbiny.
Wjele pomnitej wej gorje?
Boga Carnego
stare kralejstwo
wron něnt kradu wobsejźi;
Dominikańska republika
Dominikańska republika jo kupowy stat w Karibice.
Dmitrij Mjedwjedjew
Dmitrij Anatoljewič Mjedwjedjew (rus. Дмитрий Анатольевич Медведев; * 14. septembra 1965 w Leningraźe (něnto Sankt-Petersburg)) jo rusojski politikaŕ.
Dominikańska republika
Geografija
Dominikańska republika lažy na pódzajtšnem źělu kupy Hispaniola a geografiski słuša k Pódpołnocnej Americe. Nejwuše městno jo: Pico Duarte (3087 m nad normalneju nulu), a nejniše: Atlantiski ocean (0 m nad normalneju nulu).
Socialistiska Federatiwna Republika Jugosłowjańska
Socialistiska federatiwna republika Jugosłowjańska (krotko Jugosłowjańska) jo był wót 1943 do 1991 socialistiski kraj w krotkozajtšnej Europje, zwětšego na połkupje.
Basni Handrija Zejlera
Na serbsku Łužycu
stary mech se zeleni
Socialistiska Federatiwna Republika Jugosłowjańska
Stawizny
Mjaz 1943 a 1945, gdyž jo był teritorij Jugosłowjańskeje hyšći wót Nimskeje a Italskeje wobsajźony, jo był kral Pětr II. z głownym reprezentantom stata (Kralj Petar II Karađorđević). Pó wulichowanja wót fašizma su pśewzeli komunistiske partizany pód wjednistwom Josipa Broza Tita kněstwo. Pó Titowej smjerśi w maju 1980 jo zachopił pód wliwom śěžkeje góspodaŕskeje krizy rozpadowanje jugosłowjańskego stata, na kótaregož teritoriju se źinsa sedym njewótwisnych statow namaka.
Basni Handrija Zejlera
Na serbsku Łužycu
na skale, kenž wołtaŕ běšo.
Socialistiska Federatiwna Republika Jugosłowjańska
Prezidenty
pśedsedaŕje statnego prezidiuma:
Basni Handrija Zejlera
Na serbsku Łužycu
Luda dobrośi
Albert Hofmann
thumb|Albert Hofmann 1993
Albert Hofmann (* 11. januara 1906 w Badenje (Aargau), wum. 29. apryla 2008 w Basel) jo był šwicaŕski chemikaŕ a nadejźaŕ wědobnje šyrjeceje substance LSD. Wuznamjenili su jogo z titulom cesnego doktora.
Žywjenje
Albert Hofmann jo wótrosł ako nejstaršy wót styrjoch bratšow a sotšow, jogo nan jo był rucnikaŕ. Jěsno jo swójo pśekupowarske wuwucowanje absolwěrował a jo akle 1925 zachopił chemiju na uniwersiśe w Zürichu studěrowaś a jo promowěrował styri lěta pózdźej z wuznamjenjenim. Pśizamknuła jo se za wěcej ako styri lětźasetki (až do wuměńka 1971) jogo slěźarska źěłabnosć pśi firmje Sandoz w Baselu. W lěśe 1943 jo nadejšeł halucinogenu statkownosć LSD. Až do smjerśi jo bydlił na górskej łuce "Rittimatte" pśi kšomje Šwicarskeje Jury. Psi góźbje jogo 100. narodnego dnja jo se wót 13. do 15. januara 2006 w Baselu sympozium "LSD - Sorgenkind und Wunderdroge" wótměwał.
Basni Handrija Zejlera
Na serbsku Łužycu
njejsu zgodali
Albert Hofmann
Spóriš a spórišowe alkaloidy
W ramiku slěźenjow nad spórišom a z wótglědanim, kołoběgowy stimulans wuwiś, jo Hofmann 1938 wšakorake amidowe deriwaty lysergoweje kisaliny syntetizěrował, mjaz nimi - ako 25. substancu rěda - teke jeje dietylamid.
Basni Handrija Zejlera
Na serbsku Łužycu
tam te stare godaki.
Serbam pśichod wonaki
cas něnt njepšašany wěšći.
Albert Hofmann
Spóriš a spórišowe alkaloidy
<!-- ==== Dobrowólny wopyt z LSD ==== Aby pśicynu togo njezwuconego dožywjenja wuzbadał, jo se wón rozsuźił, statkownosć nejmjeńšeje tšoški teje substance, ako by mógła za jogo zdaśim hyšći statkowna byś, sam na sebje wuproběrowaś, wuslědk togo wopyta jo Hofmann protokolěrował
Basni Handrija Zejlera
Na serbsku Łužycu
Cas, ty pśiducy,
Albert Hofmann
Spóriš a spórišowe alkaloidy
Später beim Ausklang des Rausches:
Basni Handrija Zejlera
Na serbsku Łužycu
aby z klina twojogo
Albert Hofmann
Spóriš a spórišowe alkaloidy
Das Mutterkorn fand dennoch Anwendung in der Medizin, da dessen Inhaltsstoffe unter anderem eine auf den Tonus wirkende Substanz enthalten, die bei Schwangeren zur Einleitung der Wehen genutzt werden kann.
Basni Handrija Zejlera
Na serbsku Łužycu
wjele mužow stanuło,
Albert Hofmann
Abseits von LSD
Hofmann erforschte außerdem andere psychoaktive Stoffe wie Psilocybin, psilocinhaltige Pilze, auch bekannt als Teonanacatl oder Zauberpilze, die LSA-haltigen Samen der Prunkwinden und der Ololiuqui sowie das Salvinorin, der Wahrsager- oder Zaubersalbei Salvia divinorum. Weiterhin isolierte und synthetisierte er die Wirkstoffe bedeutender Arzneipflanzen, um deren Wirkungen zu untersuchen.
Basni Handrija Zejlera
Na serbsku Łužycu
godnych nimjer wobspomnjeśa! [4]
Albert Hofmann
Ansichten
Hofmann setzt sich zeit seines Lebens dafür ein, dass psychedelische Substanzen wie das LSD zu Forschungszwecken vermutlich meint der Autor Humanstudien. In Deutschland sind Humanstudien mit Drogen aus der Anlage 1 nicht per se und bedingungslos verboten (siehe Heroinprojekt). Eine Quellenangabe wäre nicht schlecht, da das Argument in der jetzigen Formulierung teils ins Leere läuft legalisiert werden sollen. Optimistisch äußert er die Ansicht, die richtige Anwendung von LSD in der menschlichen Kultur sei eine Frage der Zeit.
Basni Handrija Zejlera
Zapis žrědłow
[1] Handrij Zejler: Spěwaś njejsom zabył, Ludowe nakładnistwo Domowina Budyšyn, 1974, S.51
Albert Hofmann
Ansichten
Als in den USA in den 1960er Jahren Timothy Leary den Massenkonsum von LSD propagierte, übte Hofmann starke Kritik. Mit der Substanz müsse vorsichtig umgegangen werden, es handle sich nicht um eine Genussdroge. Als in dieser Zeit der CIA zu Forschungszwecken LSD an nicht darüber informierte Versuchspersonen verabreichte (mit einem folgenschweren Todesfall), bezeichnete er diese Vorgehensweise als Verbrechen.
Basni Handrija Zejlera
Zapis žrědłow
[2] Handrij Zejler: Spěwaś njejsom zabył, Ludowe nakładnistwo Domowina Budyšyn, 1974, S.40
Albert Hofmann
Quellen
-->
Basni Handrija Zejlera
Zapis žrědłow
[3] Handrij Zejler: Spěwaś njejsom zabył, Ludowe nakładnistwo Domowina Budyšyn, 1974, S.13
[4] Handrij Zejler: Spěwaś njejsom zabył, Ludowe nakładnistwo Domowina Budyšyn, 1974, S.11/12
Jakuszyce
Jakuszyce (w lěśe 1945 Jakuszec, Jakobsthal) jo sedlišćo a wejsny źěl města Szklarska Poręba we dolnošlazyńskem wójewódstwje a pódzajtšnych Jězerskich górach w krotkowjacornej Pólskej pśi granicnem pśechoźe Jakuszyce-Harrachov, na granicy mjazy Českeju a Pólskeju.
Słowjeńska rěc
Słowjeńska rěc (słw. slovenščina) - jo pódpołdnjowosłowjańska rěc.
Słowjeński powěda 2 miliona luźi. To jo oficielna rěc w Słowjeńskej a Europskej uniji. To jo była teke kooficjelna rěc Jugosłowjańskeje.
Gramatika
Słowjeńska rěc ma tśi genusy, tśi numerusy a šesć padow. Toś, słowjeńska rěc ma dual mimo singulara a plurala kaž teke serbšćina.
Daniel Schneidermann
thumb|right|Daniel Schneidermann Daniel Schneidermann (* 5. apryla 1958 w Parisu) jo francojski žurnalist.
Miliduch
Miliduch (wok. 770, † 806) - jo był serbski wjerch.
Wón jo zjadnośił wšykne serbske ludy a był zabity w bitwje z Frankami w lěśe 806.
Grenada
Geografija
Grenada słuša geografiski k Pódpołnocnej Americe. Nejwuše městno jo Mount Saint Catherine (840 m nad normalneju nulu) a nejniše jo Atlantiski ocean (0 m nad normalneju nulu).
Sonet
thumb|350px|Sonet [[Słowjeńska|słowjeńskego spisowaśela France Prešerena śišćany w casopisu Kranjska čbelica w originalnem pšawopisu z I połojcy XIX stolěśa]] Sonet (z łatyńšćiny: sonare= "zněś, klincaś") jo forma basni. Jeje mě groni "mały tonowy kus".
Natwaŕ a warianty
Sonety maju 14 metriski rědowanych smužkow, kenž su w originalnej italskej formje do styrich štuckow rozrědowane: dwa kwarteta ze styrimi smužkami a dwa se pśizamkujucej terceta ze tśimi smužkami.
Jadnotliwe smužki italskego soneta maju jadnasćo złožkow, zwětšego ze žeńskeju kadencu (Voi | ch’as | col |tat |e in | ri | me | spar | se il | suo | no). Tomu wótpowědujo w nimskej rěcy jambiski pentameter, kótaregož kadenca móžo pak žeńska (11 złožkow) pak muska (10 złožkow) byś (In | Spie | gel | bil |dern | wie | von | Fra | go | nard/ist | doch | von | ih | rem | Weiß | und | ih |rer | Rö | te).
Do špańskeje a portugalskeje lyriki jo se sonet ceło po italskej wašni pśewzeł.
W francojskej klasice a w prědnej recepciskej faźe w Nimskej w baroku jo było pśedewšym wužywany metrum tak pomjenjony Alexandriner, ze šesćimi akcentami a z cezuru w srjejźi.
Do engelskeje literatury jo se sonet dostał w šesnastem stolěśu. Malsnje jo se forma změniła: Tśi kwartety wjedu do coupleta z dwěma smužkoma. Metrum jo był jambiski pentameter ze žeńskeju abo muskeju kadencu (A | migh | ty | wo | man | with | a | torch, | whose | flame). Engelski sonet jo teke znaty ako Sharespeare-sonet.
Teke w Nimskej płaśi wót casa A. W. Schlegela jambiski pentameter z muskeju (tupeju) abo žeńskeju (znějuceju) kadencu a z rymoweju šemu
abo
W tercetoma pak jo wjele wšakorakich wariantow:
Engelski sonet ma šemu:
Sonetowe cykluse
Cesto se zestajiju někotare sonety do wětšych cyklusow:
Tencone: waźenje dwěju basnikowu, w kšutej formje se wobjadnawaju rymowe kóńcowki pśedchadajucego soneta.
Sonetowy wěnc: ma 14 + 1 jadnotliwych sonetow, kuždy sonet pśewzejo slědnu smužku pśedchadajucego, z tych 14 kóńcnych smužkow wujźo w njezměnjonem pórěźe 15., tak pomjenjony mejstarski sonet.
Sonetowa seś: Pśez Tomasa Krügera dalej wuwita forma sonetowego wěnca. 14 bazowych sonetow njejsu tak zwězane ako we wěncowej formje, ale jich paralelne smužki daju seś, z kótarejež nastanjo 14 nowych sonetow.
Poetiske wopśimjeśe
Idealne wopśimjeśowe struktury su:
W italskem soneśe: Teza w prědnem kwarteśe Antiteza w drugem kwarteśe Synteza w tercetoma
abo
Teza w kwartetoma Antiteza w tercetoma
W engelskem soneśe: Teza w prědnyma kwartetoma Antiteza w tśeśem kwarteśe Aforistiska synteza w coupleśe
Zachopjeńk w Italskej 13. stolěśa
Spócetk soneta lažy w Italskej prědneje połojce 13. stolěśa. Zazdaśim jo se pśi apulisko-siciliskem dwórje kejžora Friedricha II. pśed 1250 wuwiło. Tam jo była dwórska Siciliska šula za basnikow, ako jo pisała Minnelyriku w siciliskej rěcy lingua volgare. Giacomo de Lentini, kenž jo měł nacolne městno na šuli, by mógał byś prědny wužywaŕ teje formy a stakim wunamakaŕ soneta.
Oktawa ma dwójosmužkowu strukturu z alterněrujucym rymom (abababab). Wobej kwarteta (abo oktet) a slědujucej terceta (abo sekstet) źěli nowy retoriski zachopk. Rymowa šema tercetowu jo rozdźělny, zwětšego pak cde cde.
Znaty jo sonetowa forma dla Francesca Petrarca (1304 - 1374). Jogo basniska zběrka, Canzoniere, jo nastała w prědnej połojcy 14. stolěśa a jo 1470 wujšła ako śišćane knigły. Ta twórba, zachopjeńk drugego wjelikego erotiskego lyriskego systema pódwjacornych literarnych stawiznow pódla Minnesanga, tak pomjenjony dolce stil nuovo, wobstoj z wětšego źěla ze sonetow za basnikowu "Madonnu angelicatu", za Lauru. Stakim jo dobry zakład a pśikład za wjele drugich basnikow až do zachopjeńka 17. stolěśa: tak pomjenjony petrarkizm.
Petrarkowy rownik Antonio da Tempo jo wopisował w swójich knigłach "Summa artis rithmici" šesnasćo wšakich rymowych wariantow soneta. Styri z nich licymy do wušego sonetowego basnistwa, te styri, ako jo Petrarca w swójom Canzoniere wužywał: wobejmujucy rym (abba - abba), alterněrujucy rym za oktawu, tśirymowu formu (cde - cde) a alterněrujucu formu (cdc - dcd) za sekstet.
Rozpśestrěwanje pó Europje až do nimskego baroka
Pó prědnem kwiśenju pla Petrarci a Dante'a - pózdźej teke pla Michelangela (1475 - 1564) - jo se sonet rozpśestrěwał w cełem romaniskem kulturnem rumje, w šestnastem stolěśu teke w Engelskej a Nimskej, tšochu pózdźej w Nižozemskej a Skandinawiskej. Nejstaršy nimski sonetowy cyklus jo wót Johanna Fischarta. W romantice jo sebje sonet teke w słowjańskich krajach popularnosć wudobył.
Wokoło 1450 jo se dostał petrarkiski sonet do Špańskeje (Íñigo López de Mendoza), w srjejźi 16. stolěśa do Portugalskeje (Francisco de Sá de Miranda, Luíz Vaz de Camoes) a do Francojskeje (Joaquim du Bellay, Clément Marot, Pierre de Ronsard) a na kóńcu stolěśa teke do Nižozemskeje a Nimskeje.
W Francojskej, ako pózdźej w Nimskej, jo se rěcny rytmus kradu změnił. W Italskej wužywany jadnasćozłožkowy metrum (endecasiilabo) njejo měł w francojšćinje wótpowědnika. Francojske basniki su togodla wužywali Alexandriner, což su teke nimske basniki baroka pśewzeli.
W Engelskej jo było wuznamna sonetowa kultura w elizabetańskej dobje (Thomas Wyatt, Henry Howard, earl of Surrey, Sir Philip Sidney, Edmund Spenser, Michael Drayton, Samuel Daniel, John Donne). Wósebnje William Shakespeare (1564 - 1616) jo dał wósebnej formje engelskego petrarkiskego soneta 1609 slědne kwiśenje.
Wuznamnej za zawjeźenje soneta w Nimskej stej byłej Georg Rudolf Weckherlin a Martin Opitz. Ako samostatna forma jo pak był akle wuznamny pla Andreasa Gryphiusa, lěcrownož w francojskej alexandrinskej formje. Petrarkizm pak jo pla Gryphiusa južo dawno swój wuznam zgubił. Wón jo zjadnośił sonet ze zaměrami religioznego basnistwa a jo wobjadnawał w soneśe tšašydła Tśiźasćalětneje wójny.
Wósebnosć w spócetnem kraju soneta su byli "sonetti romaneschi" romskego ludowego basnika Giuseppe'a Gioacchino'a Belli'a (1791 - 1863). Belli jo wužywał sonet w starej formje, aby na mejstarsku wašnju we wěcej ako 2000 sonetach realistiski wó swójej romskej wokolnosći rozpšawjał.
Sonet w Nimskej wót póznego 18. stolěśa
Pó toś tom wjelikem casu jo slědowała doba, w kótarejž basniki su se wobinuli teje pśeliš cesto wužywaneje formy abo su wědobnje łamali jeje pšawidła. Akle we 18. stolěśu jo se póněcom zasej namakała.
Jogo wuknik August Wilhelm Schlegel jo ze swójeju poetiku a basnjami wuzwignuł sonet ako wósebnu paradigmu nimskeje romantiki. Temy soneta su se wobrośili na wuměłsku filozofiju. Su nastali sonety na mólby abo muzikowe kuse.
Ako do togo pak jo wuwołała ta naglědna forma stawny směch. Lubowarje a pśeśiwniki sonetow su wjadli pśisamem wójnu. Pód tymi wuměnjenjami jo teke Johann Wolfgang von Goethe kradu wuspěšne sonety pisał. W casu antinapoleońskich wulichowańskich wójowanjow jo nastał politiski sonet (Friedrich Rückert "Geharnischte Sonette" 1814).
Młoda Nimska a Pśedměrc stej wucyniłej sonet na nejcesćej wužywanu lyrisku formu teje doby.
Pomorjanšćina
Pomorjanšćina jo pódwjacornosłowjańska rěc bliska pisnej staropólšćiny z wliwami połobšćiny (słowińska rěc, pódwjacornopomorska rěc), nižonimšćiny a staropšušćiny (kašubska rěc). Wóna słuša do lechiskeje pódkupki, ako pólšćina abo drjewjanopołobšćina.
Pomorjanšćina jo měła tśi głowne dialekty. Kašubska rěc (kaszëbsczi jãzëk) jo jadnučki zawóstank słowjańskich pomorskich dialektow. Slědna wósoba, kenž jo wuměła słowiński (slovjinsci jązěk) powědaś, jo 1959 zamrěła. Pódwjacornopomorska rěc jo teke wumarła rěc (17. stolěśe).
Sonet
W serbskem pismojstwje
Sonet jo był teke znaty w twórjenju serbskich awtorow. Górnoserbski spisowaśel Jakub Bart-Ćišinski jo był z mejstarjom serbskego soneta. Wón jo 1884 r. wudał Knigły sonetow (gsb. Kniha sonetow). Sonetu su teke pisali mj. dr. Handrij Dučman, Handrij Zejler, Jan Skala, Korla Awgust Fiedler a w dolnoserbšćinje - Mato Kósyk a Juro Surowin.
Sakska
<br style="clear:both"/>
Lichotny stat Sakska ( Sachsen) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimska.
Geografija
Sakska granicujo z Pólskeju, Českeju, Bayerskeju, Durinskeju, Saksko-Anhaltskeju a Bramborskeju.
Sakske zastojnstwowe rozrědowanje
right|320px
Sakske města
{| ! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="25%"| ! align="right" bgcolor="#f2f2f4" width="25%"| ! align="right" bgcolor="#f2f2f4" width="25%"|
! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="25%"| ! align="right" bgcolor="#f2f2f4" width="25%"| ! align="right" bgcolor="#f2f2f4" width="25%"|
Wažne sakske gmejny
right|upright|120px|Regiony Sakskeje a [[Bramborska|Bramborskeje, w kótarychž bydli serbska mjeńšyna.]] Regiony Sakskeje a Bramborskeje, w kótarychž bydli serbska mjeńšyna
Awstralija
right|thumb|300px|Kórta Awstralije right|thumb|300px|Awstralska
Awstralija (z kupami Tasmania a Nowa Guineja) jo kontinent, kótaryž lažy na pódpołdnjowej zemskej połkuli.
Geografija
Płoń Awstralije: 7,7 mln. km2
Awstralska
Awstralska jo kraj, kótaryž lažy na Awstralskem kontinenśe. Jeje stolica jo Canberra, kótaraž lažy w krotkem zajtšu kraja.
Geografija
Nejwuše městno jo: Mount Kosciuszko (2 228 m nad normalneju nulu), a nejniše: Jazoro Eyre (15 m pód normalneju nulu).
Źiwa jabłušcyna
Źiwa jabłušcyna (Malus sylvestris) jo bom ze swójźby rožowych rostlinow (Rosaceae).
Wopis
Źiwa jabłušcyna jo bom, kótaryž dośěgnjo wusokosć wót 8 až do 10 m.
Gałuzy se cesto w śernju kóńce.
Jabłušcyna
Jabłušcyna (teke jabłukowy bom, Malus) jo rod ze swójźby rožow. Rod wopśimjejo něźi 40 až do 55 družynow listochytacych bomow a kerkow z lěsow a gusćinow pódpołnocneje měrneje cony w Europje, Aziji a pódpołnocnej Americe, z kótarychž teke wjelika licba jo na cesto śěžko se rozeznawacych hybridow nastawała.
Źiwa jabłušcyna
Łopjena
Łopjena su kulojte až jajojte, fajn zubate, na dolnem boku jano na nerwach kósmate a dośěgnu dłujkosć wót 3 až do 5 cm.
Jabłušcyna
Nejwažnjejše družyny:
Źiwa jabłušcyna
Kwiśonki
Kwiśo wót apryla až do maja. Kwiśonki su pěślicbne a dośěgnu šyrokosć wót 3 až do 4 cm a stoje w małokwiśonkowych granach. Kronowe łopjenka su na górnem boku běłe, na dolnem boku cerwjenje pśeběžane. Stameny su žołte.
Jabłušcyna
Swětodaloko z wótstawkom nejznaśejše a góspodaŕski wjelgin wuznamna družyna jo kultiwěrowana jabłušcyna (Malus × domestica). Mimo togo bu někotare z pódzajtšneje Azije pochadźane družyny z jano něźi wišničkowjelikimi płodami, kaž na pśi. Japańska jabłušcyna (Malus floribunda), wišnjojta jabłušcyna (Malus baccata) a Malus × zumi w měrnych klimowych regionach kaž pyšne kerki a štomy nasajźane. Nic zaměnjowaś z jabłušcynami su nic bliže pśiswójźbne granatowe jabłuka (Punica granatum).
Źiwa jabłušcyna
Kwiśonki
Płody su małke, drjewjane a twarde.
Jabłušcyna
Systematika
Rod Malus słuša k subtribusoju Pyrinae tribusa Pyreae w pódswójźbje Spiraeoideae znutśika swójźby Rosaceae. Mě roda Malus bu w lěśe 1754 wót Philip Miller w ''Gard. Dict. Abr.'', 4. nakład, S. 835, nejpjerwjej wózjawjone. Synonymy za Malus Mill. su Docyniopsis ( C.K.Schneid. ) Koidz. , Eriolobus ( DC.) M.Roem.
Źiwa jabłušcyna
Stojnišćo
Rosće we ługowych lěsach a žywych płotach.
Rozšyrjenje
Rostlina jo w pśisamem cełej Europje rozšyrjona.
Jabłušcyna
Systematika
Eksistěrujo teke rodowe kśicenja znutśika pódtribusa Pyrinae, na pśikład Sorbus × Malus a samo trójne kśicenja: (Cydonia × Pyrus) × Malus.
Wó znatych sortach płody dawacych jabłušcynow glědaj zagrodna jabłušcyna a sorty jabłušcynow. miniatur|Jabłušcyna sorty [[James Grieve]] miniatur|Jabłušcyna wót wjercha miniatur|Klěwk wót Idared
Wales
Wales (Waliziska) jo jaden wót styrich krajnych źělow, kótarež słušaju k Wjelikej Britaniskej. Mjenuje se Cymru waliski, Wales , Cambria łatyński.
Geografija
Wales lažy na krotkowjacornem źělu kupy Wjelika Britaniska a ma teke cełu mań mjeńšych kupow. Wales granicujo z Engelskeju. Nejwuše městno jo Snowdon, (1 085 m nad normalneju nulu).
Města
Nejwětše města su :
Hej, Słowjany
Hej, Słowjany jo słowjańska hymna, kótaru jo Samuel Tomášik w Praze w lěśe 1834 napisał. Muzika jo wót pěsni "Mazurek Dąbrowskiego", kótaru teke Pólska ma ako hymnu.
Wóna jo była oficielna hymna Słowakskeje wót 1934 do 1945, Jugosłowjańskeje wót 1945 do 1992, Federatiwnej republiki Jugosłowjańskeje wót 1992 do 2003 a teke Serbiskej a Carnogórskej wót 2003 do 2006.
Tekst
{| class="wikitable"
słowakska rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Hej, Slováci, ešte naša
slovenská reč žije
Dokiaľ naše verné srdce
za náš národ bije
Žije, žije, duch slovenský
bude žiť na veky
Hrom a peklo, márne vaše
proti nám sú vzteky!
Jazyka dar sveril nám Boh,
Boh náš hromovládny
Nesmie nám ho teda vyrvať
na tom svete žiadny
I nechže je koľko ľudí,
toľko čertov v svete
Boh je s nami: kto proti nám
toho parom zmetie
I nechže sa aj nad nami
hrozná búra vznesie
Skala puká, dub sa láme
a zem nech sa trasie
My stojíme stále pevne
ako múry hradné
Čierna zem pohltí toho,
kto odstúpi zradne!
pólska rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Hej Słowianie, jeszcze nasza
Słowian mowa żyje
Bramborski Serbski Casnik
thumb|250px|Prědne wudaśe z 1848 Bramborski Serbski Casnik, teke: Bramborski Serski Casnik, Bramborski ßerski Zassnik jo prědny casnik w dolnoserbskej rěcy, kotaryž jo był wót 1848 až do 1880 wudawany pod toś tym titelom. Wót 1881 casopis ako Bramborske Nowiny jo wuchadał, pón wót togo casa až do lěta 1918 ako Bramborski Casnik.
Hej, Słowjany
pólska rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
póki nasze wierne serce
Bramborski Serbski Casnik
Załožowaŕ toś togo casnika jo był faraŕ Mato Nowka z Módłeje, kotaryž jo go wudawał w duchu kralozwěrnosći a politiskego konserwatizma. Za Bramborski Serbski Casnik artikele su pisali mj. dr. Jan Bjedrich Tešnaŕ, Jan Karlo Fryco Swora a dr.
Hej, Słowjany
pólska rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
za nasz naród bije
Bramborski Serbski Casnik
Wšykne wudaśa casopisow Bramborski Serbski Casnik, Bramborske Nowiny a Bramborski Casnik wót 1848 až do lěta 1918 su se zjawnosći na bokach digitalneje biblioteki dolnoserbski.de spśistupnili. Digitalizaciju wšyknych cysłow toś tych casopisow su naźěłali pśistajone w Serbskem Instituśe pod nawjedowanim dr. Hauke Bartelsa.
Hej, Słowjany
pólska rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Żyje, żyje duch słowiański
i żyć będzie wiecznie
Gromy, piekło - złości waszej
ujdziem my bezpiecznie!
Dar języka zwierzył nam Bóg,
Bóg nasz gromowładny,
Nie śmie nam go tedy wyrwać
na świecie człek żadny.
Ilu ludzi, tylu wrogów,
możem mieć na świecie,
Bóg jest z nami, kto nam wrogiem,
tego Piorun zmiecie!
I niechaj się ponad nami
groźna burza wzniesie
skała pęka, dąb się łamie
ziemia niech się trzęsie
My stoimy stale, pewnie
jako mury grodu
Czarna ziemio, pochłoń tego
kto zdrajcą narodu!
serbisko-chorwatska rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Хеј, Словaци! Још наш
словачки језик живи,
док наше верно срце
живи, живи дух словачки,
гром и пакао су узалудно
оружје против нас!
Језика дар дао нам је Бог,
Бог наш Громовник,
толико ђавола на свету,
Бог је с нама, а ко је против нас,
И нека се над нама
страшна бура узнесе,
нека стена пуца, нека храст се ломи,
нека се земља тресе:
Ми стојимо увек чврсто,
као зидине –
słowjeńska rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Hej Slovani, naša reč
slovanska živo klije,
za naš narod bije.
Živi, živi, duh slovanski,
bodi živ na veke!
Grom in peklo, prazne vaše,
proti nam so steke.
Bog pa gromo-vladni nam
podal je dar jezika,
Da pa nihče na tem svetu,
nič nam ne podtika,
Čertov na sveti,
Bog je z nami, kdor prot' nam, ga
če Belin podreti.
Naj tedaj nad nami
Skala poka, dob se lomi,
zemlja naj se trese.
Bratje! Mi stojimo trdno,
kakor zidi grada;
Črna zemlja naj pogrezne
rusojska rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Гей, славяне, гей, славяне!
если только ваше сердце
Гром и ад! Что ваша злоба,
что все ваши ковы,
коли жив наш дух славянский!
Коль мы в бой готовы!
Дал нам бог язык особый —
враг то разумеет:
языка у нас вовеки
вырвать не посмеет.
Пусть нечистой силы будет
более сторицей!
Бог за нас и нас покроет
мощною десницей.
Пусть играет ветер, буря,
с неба грозы сводит,
треснет дуб, земля под ними
ходенём заходит!
Устоим одни мы крепко,
что градские стены,
проклят будь, кто в это время
мыслит про измены!
česka rěc[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Hej Slované, ještě naše
slovanská řeč žije,
pokud naše věrné srdce
pro náš národ bije.
Žije, žije duch slovanský,
bude žít na věky.
Hrom a peklo, marné vaše,
proti nám jsou vzteky.
Jazyka dar svěřil nám Bůh,
Bůh náš hromovládný.
na tom světě žádný.
I nechať je tolik lidí,
kolik čertů v světě.
Bůh je s námi, kdo proti nám,
toho Perun smete.
I nechať se též nad námi,
hrozná bouře vznese.
Skála puká, dub se láme.
Země ať se třese !
My stojíme stále pevně,
jako stěny hradné.
Černá zem pohltí toho,
kdo odstoupí zrádně ...
Valery Leontiev
Valery Leontiev (rusojski: Валерий Леонтьев (roź. 19. pózymskego 1949 (něgajšny Sowjetski zwězk, źinsa Rusojska)) jo rusojski spiwaŕ.
Vietnam
Vietnam jo kraj w pódzajtšnej Aziji.
Geografija
Vietnam granicujo z Kambodžu, Laosom a Chinskeju. Nejwuše městno jo góra Fan Si Pan (3 144 m nad normalneju nulu).
Saksko-Anhaltska
Saksko-Anhaltska ( Sachsen-Anhalt; Sassen-Anhalt) jo zwězkowy kraj Nimskeje zwězkoweje republiki.
Krajina a wódy
thumb|right|upright|400px|geografiska kórta
Wokrejse
framed|right|upright|280px|wokrejsy w Sakskej-Anhaltskej
Łužyca (wusćełanje)
Łužyca jo dolnoserbske telewizne wusćełanje wót RBB w dolnoserbskej rěcy.
"Łužyca" jo se wusćeła raz wob mjasec. Moderatora stej Anja Pohončowa a Christian Matthée.
Małksa
Małksa jo něźi 45 km dłujka rěka w Dolnej Łužycy. Jeje górjejcny běg jo pśez wudobywanje brunicy wót dołojcnego se wótźělił.
Wóna ma swójo žrědło něźi 130 metarjow nad głaźinu mórja w Gózdojskej góli. Pśi Baršću dojśpijo łužyske prarěcnišćo pla 70 m nad mórskeju głaźinu. Něga ale njejo se wulewała do Nysy, kótaraž jo jano styri kilometarje pšec, ale jo pó prarěcnišću běžała do Picańskich stron. Toś ten źěł rěki jo se pśetergnuł w 1980tych lětach pśez Janšojsku wuglowu jamu. Na pódwjacor Picnja jo Małksa doběžała do Błotow, źož zjadnośowała se z rěku Góramśicu do Wjelikeje tšugi.
Južo w 19. stolěśu jo była na pódpołnoc Baršća grobla zwězujuca Małksu k Nysu. Wót togo casa, dla togo až pśirodny běg jo pśetergnjony, dochada ceła wóda górjejcneje Małksy pśez toś tu groblu do Nysy. Něnto samostatny, něźi 22 kilometarjow dłujki dołojcny běg zachopijo blisko Mósta wokoło 61 metarjow nad mórskeju głaźinu.
Ukrainska rěc
Ukrainska rěc, ukrainšćina (ukr. українська мова) - jo pódzajtšnosłowjańska rěc.
Ukrainski powěda 39 milionow luźi. To jo oficielna rěc w Ukrainje.
Welar
Welar jo wopśimjeśe z rěcywědy. Wóno wopisujo zuki, kenž móžo luź w gubje pśi njebju abo welumje twóriś. Dolnoserbšćina ma tśi welarne zuki: "g", "k" a "ch". Wóni pódla bilabialow zawinuju nastaśe dolnoserbskego "ó".
Pódnjesterska
Pódnjesterska jo njepśipóznaty kraj w pódzajtšnej Europje. Oficielnje to jo awtonomna prowinca Moldawskeje, de facto to jo njewótwisna republika.
Geografija
Pódnjesterska granicujo z Moldawskeju a Ukrainu. Nejwuše městno jo: Podolskaja vozvyšennosť (Подольская возвышенность) (180 m nad normalneju nulu).
Stawizny
Wót 2. septembra 1990 jo Pódnjesterska njewótwisna, jano druge kraje njepśipóznawaju toś tu njewótwisnosć.
Sapporo
Sapporo(札幌市, さっぽろし/Sapporoši/) jo město w Japańskej.
Singapur
thumb|250px|left Singapur jo mały a kupowy měsćański stat w krotkozajtšnej Aziji, kótaryž bu w lěśe 1965 njewótwisny wót Malayzije. Wóny stwóri góspodaŕski centrum cełego regiona a jo sedło młogich mjazynarodnych firmow.
Mě Singapur póchada ze Sanskrita a wóznamjenijo „Lawjece město“.
Geografija
Singapur jo nejmjeńšy stat krotkozajtšneje Azije a lažy na pódpołdnjowem kóńce Malalskeje połkupy. Nejwušy wjeršk jo góra: Bukit Timah (166 m nad normalneju nulu).
Jurij Koch
Jurij Koch (roź. 15. septembra 1936 w Hórkach) jo serbski spisowaśel, žurnalist, dramatikaŕ a pśełožowaŕ.
Žywjenje
Jurij Koch jo se naroźił 15. septembra 1936 w Hórkach, wokrejs Kamjenc, ako syn skałarja. Wót 1942 do 47 jo chójźił na ludowu šulu, wót 1947 do 49 na serbski gymnazij we Warnoćicach (Varnsdorf), wót 1950 do 52 na Serbsku wušu šulu w Budyšynje a wót 1952 do 54 na Serbsku wušu šulu w Chóśebuzu. Tam jo teke złožył maturu. Pótom jo šeł styri lěta (1956 do 60) na studij žurnalistiki na Uniwersiśe Karla Marxa w Lipsku a jo wótzamknuł ako diplomowy žurnalist. 1965 jo hyšći dalšny diplomowy studij, dalokostudij, wótzamknuł pśi Źiwadłowej wusokej šuli w Lipsku. W běgu žywjenja jo statkował ako žurnalist a rozgłosowy redaktor a dalej statkujo ako lichotny spisowaśel a žurnalist. Tśi raze jo dostał Literarne myto Domowiny (1964, 1969 a 1973) a dwa raza Myto Ćišinskego (1968 w kolektiwje a 1974). Źinsa wón bydli w chóśebuskem měsćańskem źělu Žylowje.
Twórby
Jogo spisowaśelske statkowanje jo kradu wobšyrne.
Wojwodina
thumb|kórta awtonomneje prowincy Wojwodina (cerwjeny) thumb|250px|right Wojwodina (sh. Аутономна Покрајина Војводина - hun. Vajdaság Autonóm Tartomány - słow. Autonómna pokrajina Vojvodina - rum. Provincia Autonomă Voivodina - rusin. Автономна Покраїна Войводина) jo awtonomna prowinca w pódpołnocnej Serbiskej.
Pśibrjog
Pśibrjog ( Eisenhüttenstadt, do 1961 Fürstenberg) jo bźezamtne město nad Odru njepósrědnje pśi pólskej granicy.
Historiske dolnoserbske mě toś togo města jo Pśibrjog. W pisnej rěcy to mě se wužywa teke źinsa w originelnych dolnoserbskich tekstach a w pśełožkach z nimšćiny. Mimo togo w serbskim pismojstwje wužywa se teke originelnu nimsku formu Eisenhüttenstadt.
Azerbajdžan
Azerbajdžan jo kraj pśi Kawkazu a Kaspiskem mórju w pódwjacornej Aziji.
Geografija
Nejwuše městno jo: Bazardüzü dağı (4 485 m nad normalneju nulu).
Karl Liebknecht
Karl Liebknecht (* 13. awgusta 1871 w Lipsku; † 15. januara 1919 w Barlinju) jo był prominentny internacionalny socialist a anti-militarist.
Wón jo až do lěta 1917 k radikalnej lěwicy w SPD pśisłušał. Wón rozsuźił až do 1914 liniju Spartakus-zwězka a jo w lěśe 1918 ze sobuzałožowarjom KPD bywał.
W januarje 1919 bu Karl Liebknecht zgromadnje z Rosu Luxemburg wót pšawicarskich korpsowych jadnotkow zamordowany.
Kosowo
Kosowo ( Republika e Kosovës abo Kosova; Република Косово/Republika Kosovo abo Kosovo) jo kraj w krotkozajtšnej Europje. Stolica jo Priština.
Stawizny
17. februara 2008 jo parlament w Prištinje proklaměrował njewótwisny stat Republika Kosowo. 65 statow ze 192 statow Zjadnośonych narodow jo njewótwisnosć Kosowa pśipóznało.
Karl Liebknecht
Literatura
Biografija
Pśitomnostne
Teltow
thumb|140px thumb|240px