cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
São Tomé a Príncipe
São Tomé a Príncipe jo kupowy kraj w Atlantiskem oceanje.
Geografija
Nejwuše městno jo: Pico de Sao Tome (2 024 m nad normalneju nulu).
Carnogórska rěc
Carnogórska rěc jo wót lěta 2007 oficielna rěc Carnogórskeje (Montenegro).
Alfabet
Za carnogórsku rěc se wariantu łatyńskego a cyriliskego alfabeta wužywa.
Mošus
mošus (staroindiski).m 1. mócnje wónjaty sekret splažnych załzow muskego mošusego zwěrjeśa; wužywaju za zgótowanje parfima
2. z mošus 1. abo kumštnje zgotowana wónjaca woda
Płomje
Płomje - jo dolnoserbski casopis (mjasecnik) za źiśi a młodostnych wót šesć do styrnasćo lět. Wón jo se wudawa wót lěta 1957.
Płomje nakładujo Ludowe nakładnistwo Domowina.
Selena
Selena (roź. 16. apryla 1971, wum. 31. měrca 1995) jo była amerikańska spiwaŕka, grajaŕka a model.
Illimani
thumb|Illimani Illimani jo zgasnjony wulkan na boliwiskich Kordiljerach. Wón ma wusokosć wót 6.439m.
Ła-7
Ławočkin Ła-7 (rus. Лавочкин Ла-7) jo sowjetske góńtwine lětadło z casa Drugeje swětoweje wójny.
Lětadło jo było wuźełane w lěśe 1943 ako nastupnik lětadła Ła-5. Prědny lět jo był w januarje lěta 1944.
Anton Ingolič
Anton Ingolič (*5 januara 1907, †11 měrca 1992) – słowjeński spisowaśel.
Ingolič jo pisał socialistisko-realistiske romany a wulicowańka ze žywjenja źěłaśerjow a burow (mj.dr. Pławarje na Drawje', 1940; Łacnosć'', 1946, wobej teke nimski) a dramy.
Pódzajtšnosłowjańske rěcy
Pódzajtšnosłowjańske rěcy jo kupka słowjańskich rěcow w Europje.
Pódzajtšnosłowjańske rěcy něnto powěda 210 milionow luźi na cełem swěśe.
Hungorska chórgoj
300px|thumb|Hungorska chórgoj Hungorska chórgoj wobstoj z tśich wódorownych barwojtnych pasmow. Slěd barwow jo (wót górjejce dołoj) cerwjena, běła a zelena.
Pólska chórgoj
thumb|right|Pólska chórgoj Pólska chórgoj wobstoj z dweju wódorowneju barwojtneju pasmowu. Slěd barwow jo (wót górjejce dołoj) běła a cerwjena.
Barbados
Barbados jo kraj w Atlantiskem oceanje.
Geografija
Barbados słuša geografiski k Pódpołnocnej Americe. Nejwuše městno jo Mount Hillaby (337 m nad normalneju nulu) a nejniše jo Atlantiski ocean (0 m nad normalneju nulu).
Apsara
thumb|rejujuce apsary (Angkor, [[Kambodža)]] Apsara jo wódna nymfa w indiskej a buddistiskej mytologiji.
Apsary su rědne młode źowca, kótarež derje rejujom a móžna je cesto namakaś w šwiśe boga Indry.
Istočno Sarajewo
Istočno Sarajewo (Источно Сарајево) jo město w Republice Srpskej w Bosniskej-Hercegowinskej z 100.000 wobydlarjami.
thumb|left|Istočno Sarajewo
Špańšćina
Špańšćina, teke špańska rěc (español) jo romaniska rěc. Špańsku rěc powěda 500 milionow luźi na cełem swěśe. Status oficielneje rěcy ma w 20 krajach.
Gramatika
Špańšćina ma dwa genusa a numerusa, ale njama žeden pad, ze wuwześim pronomenow.
Numerale
Zakładne numerale su: uno, dos, tres, quatro, cinque, seis, sete, ocho, nueve, diez.
Afghanistan
Geografija
Afghanistan jo wobpśimjony z Turkmeńskeju, Iranom, Tadžikistanom, z Chinskeju, z Usbekistanom a Pakistanom. Nejwuše městno jo: Nošak (7 455 m nad normalneju nulu), a nejniše: Amu-daria (258 m nad normalneju nulu).
Města
Nejwětše města su :
Mojzas
Mojzas teke Mojzac (łat., hebr.) Po bibliskeju tradiciju załožaŕ israelskeje-žydojskeje (mojzajskeje) nabóźniny; ludowy ryśaŕ, kenž jo wjadł Israel z Egyptojskeje po dłujkeju drogowanju po pusćinje až do Srjejźneje Palestinje do "Chwalobnego kraja".
Dziecinów (powiat otwocki)
Dziecinów jo wjas w Pólskej. W lěśe 2007 jo how bydliło 704 luźi.
Kenija
Kenija jo kraj w pódzajtšnej Africe.
Geografija
Nejwuše městno jo: Mount Kenya (5 199 m nad normalneju nulu).
Justin Raimondo
Justin Raimondo (* 18. nowembra 1951) jo amerikański politiski aktiwist, politikaŕ a publicist.
Afrika
Afrika jo kontinent, kótaryž lažy na pódpołnocnej a podpołdnjowej zemskej połkuli.
Geografija
Płoń Afriki: 30 221 532 km2
Wobydlaŕstwo Afriki: 920 000 000 w lěse 2006
Srjejźna gustosć ludnosći: 30,4 wobydlarjow/km2
Sorabistika
Sorabistika jo wědomnostny pśedmjat, kótaryž se zaběra we wšakich tematiskich wobcerkach z Łužyskimi Serbami: rěcywěda, literatura, kulturne a socialne stawizny atd.
Viktor Dyk
Viktor Dyk (31. decembra 1877, Pšovka u Mělníka - 14. maja 1931, Lopud) jo był čěski basnikaŕ, dramatikaŕ, publicist a politikaŕ.
Bahamy
Bahamy su kupowy kraj w Atlantiskem oceanje.
Geografija
Geografisko Bahamy słušajo k Pódpołnocneje Americe. Nejwuše městno jo: Mount Alvernia (65 m nad normalneju nulu), a nejniše: Atlantiski ocean (0 m nad normalneju nulu).
Sorabistika
Sorabistika wuwucujo se na Instituśe za sorabistiku na uniwersiśe w Lipsku. We Łužycy zaběra se Serbski institut ze sorabistiku.
Internecy
Adresa portala jo była: https://web.archive.org/web/20180828140139/http://www.internecy.de/.
Anguilla
Geografija
Anguilla słuša geografiski k tak pomjenjowanym „kupam nad wětšom“ Małych Antilow a wobstoj z wóterych kupow. Někótare wětše kupy su:
Sorabistika
Pśedmjat wuwucujo se teke na dalšnych uniwersitach, wósebnje w Praze, Lwowje a Waršawje.
Anguilla
Geografija
Nejwětša kupa jo Anguilla sama, kótaraž ma pśestrěń wót 91 kwadratnych kilometrow. Nejwušy dypk kupow jo 65 m wusoki Crocus Hill; nejnišy dypk jo pśibrjog Karibiskego mórja (0 m nad normalneju nulu).
Monika Brodka
thumb|200px|Monika Brodka (2005) Monika Maria Brodka (roź. 7. februara 1987) jo pólska spiwaŕka.
Antigua a Barbuda
Antigua a Barbuda jo kupowy kraj w Karibiskem mórju.
Geografija
Geografiski słušatej kupje Antigua a Barbuda k Pódpołnocnej Americe. Nejwuše městno jo Boggy Peak (402 m nad normalneju nulu) a nejniše jo Karibiske mórjo ( 0 m nad normalneju nulu).
Hesseńska
Hesseńska (nim. Hessen) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimska.
Nikaragua
Nikaragua jo kraj w Srjejźnej Americe.
Lukáš Krivošík
Lukáš Krivošík (* 1983, Bojnice) jo słowakski publicist.
Nikaragua
Geografija
Nikaragua lažy w Srjejźnej Americe a granicujo z Kosta Riku a Hondurasom. Nejwuše městno jo Mogotón (2 438 m nad normalneju nulu).
Islandska
Islandska jo kupowy stat w pódpołnocnem Atlantiskem oceanje.
Geografija
Kraj Islandska lažy na kupje Islandska a někotarych mjeńšych kupach na pódpołnocny-pódwjacor wót Europy. Nejwuše městno jo : Hvannadalshnúkur (2 110 m nad normalneju nulu), a nejniše : Atlantiski ocean (0 m nad normalneju nulu).
Federacija Bosniskeje a Hercegowiny
Federacija Bosniskeje a Hercegowiny jo źěl Bosniskeje-Hercegowinskeje.
Irkutsk
Irkutsk (rus. Ирку́тск) jo głowne město Irkutskego wobcerka (rus. Иркутская область) w Rusojskej. W 2014 jo w Irkutsku bydliło 612 973 luźi.
Hebe Camargo
Hebe Maria Camargo (roź. 8. měrca 1929, Taubaté, São Paulo, Brazilska, wum. 29. septembra 2012) jo była brazilska telewizijna moderatorka, spiwaŕka a grajaŕka.
Chinska ludowa republika
Chinska oficialnje Chinska ludowa republika jo stat w Aziji.
Merseburg
Merseburg (staroserbski Mjezybor ; Międzybórz;  Meziboř) jo město w Saksko-Anhaltskej a stolica wokrejsa Soława (Saalekreis).
Chinska ludowa republika
Geografija
Nejwuše městno jo: Mount Everest (8 844,43 m nad normalneju nulu), a nejniše: Turfańska dłymocyna (154 m pód normalneju nulu).
Merseburg
Wuwiśe wobydlaŕstwa
Datowy žrědło, wót lěto 1990: Statistisches Landesamt Sachsen-Anhalt
Ferdinand von Lindemann
thumb|right|Ferdinand von Lindemann Ferdinand von Lindemann (roź. 12 apryla 1852; wum. 01 apryla 1939) – matematikaŕ; jo dopokazał, až jo licba "Pi" transcendentna a pótakem kwadratura koła njejo móžna.
Israel
Israel (Stat Israel, מדינת ישראל, Medinat Jiśra'el,  دولة إسرائيل, Dawlat Isrá'íl ) jo stat w Aziji, na Bliskem pódzajtšu.
Sofia Rotaru
Sofia Rotaru (roź. 7 awgusta 1947 w Maršyńcach (něgajšno Sowjetski zwězk, źinsa Ukraina)) jo moldawska spiwaŕka a grajaŕka. www.rotarusofia.ru
Saarlandska
Saarlandska (teke Pósaarska; nim. Saarland) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimska.
Ghana
Ghana jo kraj w pódwjacornej Africe. Stolica a nejwětše město jo Accra.
Geografija
Nejwuše městno jo: Mount Afadjato (880 m nad normalneju nulu).
Israel
Geografija
Israel granicujo ze Syriskeju, Libanonom, Egyptojskeju, Jordańskeju a z Palestinensiskimi awtonomnymi stronami. Nejwuše městno jo: Har Meron (1 208 m nad normalneju nulu), a nejniše: Wumarłe mórjo (408 m pód normalneju nulu).
Města
Nejwětše města su :
Stawizny
Israel jo był 14. maja 1948 natworjony.
Chinska ludowa republika
Stawizny
miniatur|Wuwiśe teritoriuma wšakorakich dynastiji ako teke teritorium modernej Chinskej. Stawizny Chinskeje su dłujke. Zachopjeńk modernego stata jo wót 1. oktobra 1949.
Merseburg
Wuwiśe wobydlaŕstwa
2 31. awgust
Ivo Sanader
Ivo Sanader (roź. 8. junija 1953 w Spliśe) – jo chorwatski politikaŕ, w lětach 2003-2009 premierminister Chorwatskeje. Dla korupcije jo wón był w nowembrje 2012 k wosymi lět popajźi zasuźony.
Merseburg
Wuwiśe wobydlaŕstwa
4 14. julij 2008
Stawizny
thumb|Mjezyborska wódowym młynje pśi grodowem gumnyškje (lěto 1836)
Wobchad
thumb|Dwórnišćo Mjezybor
Akira Kurosawa
thumb|1953 Akira Kurosawa (roź. 23. měrca 1910; wum. 6. septembera 1998) jo był japański filmowy režiser. Wón jo natwarił mjazy drugim historiskej filma "Rashomon" (1950) a "Sedym samurajow" (1954), mimo togo "Pijany janźel" (1948) a "Idiot" (1951, pó Dostojewskim).
Merseburg
Galerija
thumb|Nowy raźcownja
Ja, vi elsker dette landet
Ja, vi elsker dette landet (Jo, lubujomy toś ten kraj) jo titel norwegskeje narodneje hymny.
Tekst bu mjaz 1859 (prědna wersija) a 1868 wót pózdźejšego nosarja Nobelowego myta za literaturu Bjørnstjerne Bjørnson w Riksmål spisany. Melodija pochada wót jogo śeśka Rikard Nordraak. Prědny raz zjawnje bu hymna 17. maja 1864 w Eidsvoll spiwana pśi góźbje swěźenjow k pěśźasetej wrośenicy norwegskeje wustawy. Pśed tym jo płaśeł patriotiski spiw Sønner av Norge ako narodna hymna Norwegskeje.
Chinska ludowa republika
Rěcy
thumb|left|1990 kórta Chinskeje a jej etnolinguistiskich kupkow. Głowna rěc jo Chinšćina, kótaraž ma wjele dialektow. W Chinskej jo oficielnje 56 pśipóznatych etniskich kupkow. Dalšne nejwažnjejše rěcy na pśikład su rěc Čuang, Ujgurska rěc, rěc Io, Tibetiska rěc, rěc Miao, Mongolska rěc, rěc Pui, Korejańska rěc a dalšne rěcy.
Bydgoszcz
thumb|Bydgoszcz Bydgoszcz (nim. Bromberg) jo město w Pólskej. Nejwětše město Kujawskeje.
Gniezno
Gniezno (łat. Gnesna; nim. Gnesen) jo město w Pólskej. Až do lěta 1038 jo Gniezno było stolica Pólskeje. Město lažy w Wjelikopólskej.
Bydgoszcz
Galerija
thumb|800px|center|Panorama
Saarlandska
Geografija
thumb|left|400px|style="background: #B6CED6|Kórta Saarlandskeje
Krajina
450px|thumb|[[Saarschleife pśi Mettlach]]
Pódpołnocna Koreja
Pódpołnocna Koreja, oficielnje Korejska ludowo-demokratiska republika, jo komunistiski stat w Aziji na pódpołnocnem źělu korejskeje połkupy.
Saarlandska
Stawizny
120px|thumb|right|Chórgoj awtonomoweje Pósaarskeje (w lětach 1947 až 1956) 120px|thumb|left|Francojski wobsadniski pas (w lětach 1945 až 1946)
Pódpołnocna Koreja
Geografija
Pódpołnocna Koreja ma granicy z Chinskeju (1 416 km zgromadneje granice), z Rusojskeju (19 km granice), a teke z Pódpołdnjoweju Koreju (238 km granice). Pódpołdnja granica jo demilitarizěrowana cona (DMZ), kótarež jo w realnosći nejbole militarizěrowana cona na swěśe.
Srjejźna Amerika
right|thumb|240px|Kórta srjejźneje Ameriki
Bobby Fischer
Robert J. Fischer (9. měrca 1943, Chicago - 17. januara 2008, Reykjavík) jo był amerikański šachowy grajaŕ.
Srjejźna Amerika
Srjejźna Amerika (špański: Centroamérica abo América Central) jo geografiski źěl Pódpołnocneje Ameriki, kótaryž se rozpśestrěwa wót Mexika w dłujkem wjacorje do Panamy w krotkem zajtšu. Mimo togo słušaju kupy w Karibiskem mórju k Srjejźnej Americe.
Eugène Terre'Blanche
Eugène Terre'Blanche (* 31. januara 1941, Ventersdorp, † 3. apryla 2010 Ventersdorp) jo był afrikański politikaŕ, rasistiski aktiwist a basnikaŕ.
Sahra Wagenknecht
Sahra Wagenknecht (* 16. julija 1969, Jena) jo nimska a europska lěwicarska politikaŕka. Wóna jo cłonk strony Die Linke, awtorka a powědaŕka komunistiskeje platformy.
Iran
Iran jo kraj na krotkem wjacorje Azije.
Geografija
Iran granicujo z Irakom, Turkojskeju, Azerbajdžanom, Armeńskeju, Turkmeńskeju, Afghanistanom a Pakistanom. Nejwuše městno jo : Damavand (5 671 m nad normalneju nulu).
Města
Nejwětše města su :
Hungorska
Hungorska jo kraj w srjejźnej Europje.
Lisćina zeserbšćoneje softwary
Toś ten bok ma pśeglěd wó dotychměst zeserbšćonej softwarje daś, za górnoserbšćinu a dolnoserbšćinu. Dotychměst wjele serbskorěcneje softwary njejo, ale su južo někotare programy. Mimo togo móžo toś ten bok snaź póstork daś, aby se dalšne programy pśełožili.
Hungorska
Geografija
Hungorska granicujo z Awstriskeju, Słowakskeju, Ukrainu, Rumuńskeju, Serbiskeju, Chorwatskeju a Słowjeńskeju. Nejwuše městno jo: Kékestető (1 015 m nad normalneju nulu).
Lisćina zeserbšćoneje softwary
Softwara za źěłański system
KDE hsb
Hungorska
Města
Nejwětše města su:
Lisćina zeserbšćoneje softwary
HTML-editory
KompoZer hsb
Namibija
Namibija jo kraj w pódpołdnjowej Africe.
Lisćina zeserbšćoneje softwary
HTML-editory
Nvu górnoserbski pakśik
Hungorska
Stawizny
300px|thumb|Hungorska, 1867-1920|alternativtext=|zentriert
Jadnodomna rostlina
Jadnodomna rostlina jo rostlina z muskimi a žeńscynymi kwiśonkami na tej samej rostlinje.
Namibija
Geografija
Namibia granicujo z Angolu a Sambiju na pódpołnocy, z Botswanu na pódzajtšu a Pódpołdnjoweju Afriku na pódpołdnju. Nejwuše městno jo góra Königstein (2 606 m nad normalneju nulu).
Lisćina zeserbšćoneje softwary
HTML-editory
Komponenta HTML-editor w SeaMonkey hsb
Tekstowe editory
Simredo hsb
UniRed górnoserbski rěcny pakśik | dolnoserbski rěcny pakśik
Italšćina
Italšćina, teke italska rěc (italiano) jo romaniska rěc. Italsku rěc powěda 80-125 milionow luźi na cełem swěśe. Status oficielneje rěcy ma w Italskej.
Lisćina zeserbšćoneje softwary
Webowe wobglědowaki
Firefox hsb | dsb
Italšćina
thumb|center|Italskorěcny swět
Lisćina zeserbšćoneje softwary
Webowe wobglědowaki
Komponenta Nawigator w SeaMonkey hsb
Italšćina
Gramatika
Italšćina ma dwa genusa a numera, ale njama žeden pad, z wuwześim pronomenow.
Lisćina zeserbšćoneje softwary
Programy za e-mail a diskusijne kupki
Thunderbird hsb | dsb
Junij
Junij, literarne: smažki, smažnik , (górnoserbski smažnik) – jo šesty mjasec w gregorjaniskej pratyji. Wón ma 30 dnjow. Wón ma mě junij pó łatyńskem słowje Juno, žeńska Jupitera, kralowka romskich bogow a bogowka manźelstwa.
Lisćina zeserbšćoneje softwary
Programy za e-mail a diskusijne kupki
Komponenta za e-mail a diskusijne kupki w SeaMonkey hsb
Junij
Junij jo lětni mjasec w pódpołnocnej hemisferje a zymski mjasec w pódpołdnjowej hemisferje. Codiakalnej znamjeni w juniju stej Dwójniki a Rak.
Lisćina zeserbšćoneje softwary
Programy za kalendarje a zastojanje terminow
Sunbird hsb
Junij
Žeden drugi mjasec njezachopina ze samskim wšednym dnju kaž junij.
Lisćina zeserbšćoneje softwary
Programy za kalendarje a zastojanje terminow
Lightning - kalendrowe rozšyrjenje za Thunderbird hsb
Graśa
Billy hsb/dsb
Programy za zwobraznjowanje geodatow
OpenStreetMap hsb a dsb
Angola
Angola jo kraj w pódpołdnjowej Africe. Lažy pśi Atlantiskem oceanje a granicujo z Republiku Kongo a Demokratiskeju Republiku Kongo na pódpołnocy, na pódzajtšu ze Sambiju a na pódpołdnju z Namibiju. Stolica Luanda namaka se pśi brjoze Atlantika na dłujkem wjacorje kraja a ma něźi 5 milionow wobydlarjow.
Geografija
Nejwuše městno jo: Morro Môco (2 620 m nad normalneju nulu).
Uganda
Uganda jo kraj w pódzajtšnej Africe.
Angola
Města
Nejwětše města su :
Prowincy
Angola zestajijo se z slědujucych 18 prowincow:
Jablunkov
Jablunkov (pól. Jabłonków) jo město na pódzajtšu Českeje we wokrejsu Frýdek-Místek w Moravskoslezskeje kraje, ako ma něźi 6000 wobydlarjow. Kužde lěśe se tam w Měsćańskej góli (Městský les) wótměwa Górański swěźeń, kenž jo z nejwětšym festiwalom toś togo typa w cełej Českej republice.
Cerkwinosłowjańska rěc
Cerkwinosłowjańska rěc jo liturgiska rěc Ortodoksneje (Prawosławneje) cerkwje, ze swójźby pódpołdnjowosłowjańskich rěcow.
Jablunkov
thumb|left|Cerkwja w Jablunkovje left|thumb|Wopon Jablunkova w wobraze
Wótkaze
Amtske boki Jablunkova
True Jesus Church
Cerkwja "True Jesus Church" jo była natwarjona w Pekinje w Chińskej w 1917. Zasej, cerkwja ma 1.5 miliona luźi w pěśu a styrźaścu krajach.
Sudan
Sudan jo tśeśi nejwětšy pó płoni kraj w Africe a lažy na pódpołdnjo wót Sahary w kóńcynach Saheloweje cony.
True Jesus Church
Źasec zakładow wěry cerkwje:
Sudan
Geografija
Granicujo z Egyptojskeju na pódpołnocy; z Libyskeju a Čadom na pódwjacorje, z Centralnoafrikańskeju republiku na krotkem wjacorje, z Pódpołdnjowym Sudanom na pódpołdnju a z Etiopiskeju, Eritreju a Cerwjenym mórjom na pódzajtšu.
Nejwuše městno jo : Kinyeti (3 187 m nad normalneju nulu).
Města
Nejwětše města su :
Leonšćina
Leonšćina, teke Leonska rěc (Llionés) jo romaniska rěc. Leonsku rěc powěda 25.000 luźi w Špańskej, Portugalskej.
frameless frameless
Běłoruska rěc
Běłoruska rěc, teke běłorušćina (běł. беларуская мова) - jo pódzajtšnosłowjańska rěc.
Głogowe jabłuško
Głogowe jabłuško jo pózdatny płod rozdźělnych družynow rožow, wósebnje krickateje rože. Dalšne serbske mě jo  głogowa jagoda.
Běłoruska rěc
Běłoruski powěda něźi 10 milionow luźi. To jo kooficielna rěc w Běłoruskej a teke oficjelno regionalna rěc w podzajtšnej Pólskej.
Głogowe jabłuško
Wopis
Głogowe jabłuško jo kompleksny płod, kótaryž wopśimjejo wjele małkich wórjechow.
Zdrjałe płody su oranžowe až cerwjene. Běliznja a semjenja wopśimjeju wuglikowe hydraty, garbowadła, płodowe kisaliny a pektiny, ale teke witamin C.
Tšupc
How jo se naroźił Albin Moller, awtor prědnych śišćanych knigłow w dolnoserbšćinje.
Mjasec
Mjasec jo casowa jadnotka a źěl lěta. Za tym kak se definěrujo, trajo mjasec wšako dłujko:
Njewjericka
thumb|250px|Njewjericka Njewjericka (Sciurus) jo rod małych cycakow (gryzaŕ), kótarež słušaju k familiji sciuridae.
Tšupc
thumb|pomnik [[Albin Moller|Albina Mollera]]
Mjasec
Mjenja mjasecow:
1. januar (wezymski)
2. februar (swěckowny)
3. měrc (pózymski)
4. apryl (jatšownik, nalětny)
5. maj (rozhelony)
6. junij (smažki)
7. julij (žnjojski)
8. awgust (jacmjeński)
9. september (požnjenc)
11. nowember (młośny)
12. december (zymski)
Algeriska
Algeriska jo kraj w pódpołnocnej Africe.
Geografija
Nejwuše městno jo: Tahat (3 003 m nad normalneju nulu), a nejniše: Chott Merlhir (40 m pod normalneju nulu).
Města
Nejwětše města su :
Administratiwne rozdźělenje
48 prowincow (wilaya):
thumb|Mapa prowincow
Kyriliski alfabet
thumb|right|350px|Wužyśe kyriliskego alfabeta na swěśe. Kyriliski alfabet znaty teke ako Azbuka jo pismo, wužywane w Europje a Aziji.
Odra
Odra (nim. Oder, pól. Odra, šl. Uodra, čes. Odra, gsb. Wódra, łat. Viadua) jo rěka w Nimskej, Pólskej a Górnošlazyńskej w Čechach.
Kyriliski alfabet
Mě jo wót swětego Konstantina, kótaryž jo był lěpjej znaty ako Kyril, a jo natwórił prědny słowjański alfabet glagolice. Kyriliski alfabet jo mógała byś natwórjona pśez jogo wuknika wokoło lěta 900.
Odra
Žrědło rěki lažy na českem Fidlův kopecu w Odrinych górach (čes. Oderské vrchy) pla sedlišću Kozlovje a pśi wulewje z 866 km we Szczecinje do Zalewje Szczecińskem (nim. Stettiner Haff) w Baltiskem mórju.
Kyriliski alfabet
Kyriliski alfabet z lěta 900.
Dataja:Cyrilice-900.png
Carny Halšter
Carny Halšter ( Schwarze Elster, Čorny Halštrow) jo rěka w Sakskej, Bramborskej a Sakskej-Anhaltskej, z dłujkosću 179 km, kótaraž běžy teke pśez Łužycu.
Žrědło rěki lažy pla města Halštrow w Górnej Łužycy. Carny Halšter wulewa se w Anhaltskej do Łobja.
Serbske mě
Mě toś teje rěki jo w tuchylnych dolnoserbskich žrědłach a słownikach Carny Halšter, ale w staršych knigłach jo wiźeś teke formu Carny Halštrow, glej na pś. knigły Jana Šołty, Pśeglěd serbskich stawiznow w pśełožku Erwina Hanuša abo Serby w Dolnej Łužycy Petera Kunze w pśełožku Uwe Gutšmidta.
Ubuntu
Ubuntu jo dermotna distribucija Linuxa, kenž bazěrujo na distribuciji Debian a wužywa swójski grafiski pówjerch Unity. Wuwija se wót firmy Canonical pódpołdnjoafrikańskego pśedewześarja Marka Shuttlewortha. Mě distribucije jo słowo w afrikańskej rěcy zulu, źož wóznamjenijo "cłowjecnosć za drugich".
Prědne wudaśe systema jo było w oktoberje 2004. Pódla plana, nowa finalna wersija Ubuntu wuchada kužde połlěto. Numer wersije wobstoj z lěta a mjaseca wudaśa, na pśikład Ubuntu 13.10 jo wujšło w oktoberje 2013. Wersije Ubuntu maju teke kodowe mjenja, kótarež wobstoje z dweju słowowu, kótarejž zachopijotej se z tym samskim pismikom a pomjenjuju zwěrjeta: 13.10 jo "Saucy Salamander", to jo na engelski "njeplecny salamander".
Ubuntu słuša k nejpopularnjejšym distribucijam Linuxa za PC. Pó pódaśach wó woglědach na bokach załožby Wikimedia Foundation z oktobera 2013, mjazy distribucijami Linuxa, kenž jo se dało wopóznaś, Ubuntu jo był na prědnem městnje.
Aby rozšyrjował Ubuntu, Canonical jo póbitował dermo CD z rozesłanim na ceły swět; w ten cas pó takej samej wašni jo se dało CD Kubuntu skazaś. Akcija jo se w aprylu 2011 zakóńcyła; něnto w wobchoźe na websedle Ubuntu dej se płaśiś za CD (sam system jo dermotny).
Warianty
Ubuntu za serwery jo Ubuntu Server, źož instalacija w normalnem modusu wótměwa se bźez grafiskego pówjercha. Canonical zaběra se teke ze systemom Ubuntu Phone, kenž jo planowany za mobilne telefony. Testowa wersija jo wujšła 17 oktobera zrazom z Ubuntu 13.10.
Mimo Ubuntu Canonical wuwijaju se distribucije, kenž źěle se software a systemowe źěłowe rědy z Ubuntu, ale wužywaju druge grafiske pówjerchy abo specifisku software. Su to mjazy drugim Kubuntu (KDE), Xubuntu (Xfce), Lubuntu (LXDE), Edubuntu (za šule).
Alaska
Alaska (aleutiski Alaxsxag) jo zwězkowy amerikański stat.
Słuša k pódpołnocnej amerikańskich kontinent a historiskich teritorij k Rusojskej rajche.
Großschönau
Großschönau (gs. Wulki Šunow) jo gmejna we wokrejsu Zgórjelc w Sakskej. Lažy 350 m nad mórskeju głaźinu. Ma 6310 wobydlarjow.
Paśerc
thumb Paśerc, paśerje, rožowc jo w katolskej cerkwi wót 13. stolěśa wužywana módlarska šnora z paśerjami, pó teje licbje wěrjece se módle Wóścenas a Awe Marija.
Alaska
center|290px ]]
Nejwětše góra
Nejwětše górow w Alaskej :
thumb|right|upright| Mount McKinley thumb|right|upright| Wrangell Mountains thumb|right|upright| Gates of the Arctic (narodny park)
Šćitana strona
"The National Wildlife Refuge of Alaska" thumb|right|upright|330px| šćitana strona w Alaskej
Chomutov
Chomutov (nim. Komotau) jo wokrejsne město w Českej we wokrejsu Chomutov w Ústeckem kraju. Ma 49.187 wobydlarjow. Susedne město jo Jirkov.
thumb|left|200px|Stołp Nejsvětější Trojice zady nalěwo z radnicu thumb|left|200px|Panorama z radnicu a cerkwju swěte Kateřiny thumb|left|200px|Panorama krotkozajtšnego źěla města z doma na Palackego droze, nalěśe 2011
Jabłuko
mini|Jabłuko Jabłuko jo płod jabłušcyny, pśedewšym wót družyny zagrodna jabłušcyna. Płody mógu rozdźělne wjelikosći a barwy měś. Ale teke słod wótwisujo wót družyny a sorty. Wjelikosć wariěrujo mjaz wjelikosću wišnjow a wjelikosću pampelmuzow.
Jabłuka někotare witaminy a balastowe maśizny wopśimjejo.
Albańska
Albańska jo kraj w krotkozajtšnej Europje. Stolica jo Tirana.
Jabłuko
Wužywanje
Jabłuka bu syre jěźone abo k jabłušcyny pśedźěłane. Jabłuka kulturnych sortow se teke za producěrowanje mosta abo mězgi góźe. Ale teke wužywanje kaž kuklěb na tykańcy jo móžne.
Albańska
thumb|left|200px|satelitowy wobraz Albańskeje (2000) thumb|left|200px|ortodoksna cerkwja (Beirat)
Jabłuko
Źěl wót woponow
W heraldice jabłuko jo symbol měra a jadne ze znamješkow kněstwa monarcha. Jabłuko se teke ako źěl wót woponow wužywa.
Albańska
Geografija
Albańska granicujo ze Serbiskeju, Carnogórskeju, Grichiskeju a Makedońskeju.
<br style="clear:both;" />
Dolnoserbski gymnazium
Dolnoserbski gymnazium jo serbska šula w Chóśebuzu z wósebnym profilom. W šuli wuknjo 620 wuknikow a wuknicow pó normalnem planje za gymnazium w Bramborskej.
Anna-Maria Ravnopolska-Dean
right|thumb|300px|Anna-Maria Rawnopołska-Dean Anna-Maria Ravnopołska-Dean jo bulgaŕska komponistka a harfistka. Jo w Rumuńskej a pótom w Zjadnośonych statach Ameriki studowała.
Dolnoserbski gymnazium
Jěźarnja
„Jěźarnja“ źo wót dolnoserbskeje rěcy a wóznamjenijo „Essensraum“, dokulaž jo "Essensraum“ wót gymnaziuma. Jo mjazy sportoweju halu a starym twarjenim šule. How se swěśe wjele swěźenjow, ako n.pś. „kokot“, „zapust“ abo ABI-pśizamknjenje. Wušej togo ma twarjenje separatny rum za abiturienty za wuknjenje a za domacne nadawki. Pśipódla su tam někotare kašćiki za wukniki a tolety.
Boňkov
Boňkov jo mała wjas w Českej republice we wokrejsu Havlíčkův Brod w Vysočineje kraje. Ma něźi 60 wobydlarjow.
Měto Pernak
miniatur|Měto Pernak w lěśe 2013
Jo se naroźił ako syn duchownego. W casu NDR jo bydlił w pódwjacornem Barlinju a dla swójich woglědow w Dolnej Łužyce jo był slědowany wót Stasi, kótaraž jo natwariła někotare sta bokow aktow wó njom.
W lěśe 1998 wón jo myto Domowiny dostał.
Nordrhein-Westfalska
Nordrhein-Westfalska ( Nordrhein-Westfalen) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimskeje. Jogo stolica jo Düsseldorf. Ma ze wšych zwězkowych krajow nejwětšu licbu wobydlarjow.
Jabłukowy płod
thumb|[[Zagrodna jabłušcyna|Jabłušcyna (Malus domestica): pśerěz pśez jabłukowy płod]] Pód jabłukowym płodom rozměju w rostlinskej morfologiji pśez wóskowu celinu seś zwězane kompleksne měchowe płody.
Nordrhein-Westfalska
Geografija
Zwězkowy kraj granicujo z Dolnosakskeju na pódpołnocy a dłujkem zajtšu, z Hesseńskeju na krotkem zajtšu, z Rheinland-Pfalcojskeju na pódpołdnju kaž teke z Belgiskeju a Nižozemskeju na pódwjacorje. Nejwětše města su Düsseldorf, Köln, Dortmund, Essen, Duisburg, Aachen a Bielefeld; nejwažnjejše rěki su Ryn, Ruhr, Weser, Lippe a Ems.
Jabłukowy płod
Pśi tom su spócetnje se nutś wótcynjece měchowe płody južo za cas kwiśenja w kwiśonkowej dnje zacrěli (spózy stojecy płodnik). Kwiśonkowa wóska pótom pśi płodowem zdrjawjenju k měsnej celinej seśi wurosćo. W nutśikownem źělu jabłukowego płoda nastanjo z měchowojtych płodowych łopjenkow pergamentojty wogryzk. W zwenkownem płodowem měsu sam su maksimalnje hyšći casy kamjeńkocelowe gnězdaška wopśimjowane.
Republika Chinska
Republika Chinska, teke znata ako Taiwan, jo kupowy stat w Aziji.
Jabłukowy płod
Jabłukowe płody su typiske za Rosaceen-pódtribus měkopackosadowych rostlinow (Pyrinae). Znate pśikłady su mě dajuce jabłuko, kšušcyna a kwitula, ale teke jerjebiny k tomu słušaju.
Nordrhein-Westfalska
Geografija
<br style="clear:both;" />
Republika Chinska
Geografija
Nejwuše městno jo: Yùshān (3 952 m nad normalneju nulu).
Saint Lucia
Geografija
thumb|left|Powětšowy wobraz stolicy Castries Kupa St. Lucia słuša k Małym Antilam a namaka se mjaz St. Vincentom a Grenadinami na pódpołdnju a francojskej kupu Martinique na pódpołnocy. Na krotke zajtšo wót St. Lucije w Atlantiskim oceanje lažy Barbados.
Stolica a nejwětše město kupy jo Castries na pódpołnocy z jano něźi 9.000 wobydlarjami, což jo mjeńše ako wobydlaŕstwo Biskopic. Nejwušy wjeršk jo 950 metrow wusoki Mount Gimie. Na kupje maju mimo togo dwa inaktiwnej wulkana, kótarejž stojtej na UNESCO-lisćinje pśirodnego derbstwa.
Nowoseelandska
Nowoseelandska (maorišański Aotearoa, engelski New Zealand a nimski Neuseeland) jo njewótwisny stat, kótaryž zwětšego lažy na dwěma wjelikima kupoma w krotkowjacornem źělu Śichego oceana. Ma styri a poł miliony wobydlarjow a pśestrěń wót pśisamem 270.000 kwadratnych kilometrow, pótakem jo wětša ako Wjelika Britaniska, ma pak jano źaseśinu jeje wobydlaŕstwa. W lěśe 1947 jo dojśpiła njewótwisnosć wót Zjadnośonego kralojstwa, wóstanjo pak až do źinsajšnego cłonk Commonwealtha.
Saint Lucia
Wobydlaŕstwo
Wjeliki źěl źinsajšnego wobydlaŕstwa wobstoj z pótomnikow něgajšnych afrikańskich njewólniskich. Mimo engelskeje amtskeje rěcy powěda se teke patois, kreolski dialekt. Dwě tśeśinje wobydlaŕstwa stej romsko-katolskej.
Nowoseelandska
Dwě nejwětšej a głownej kupje stej Pódpołdnjowa a Pódpołnocna kupa. Pódpołdnjowa kupa ma wětšu pśestrěń, ale Pódpołnocnu kupu wobedla wěcej luźi. Nejwětše město Pódpołnocneje kupy jo Auckland z wěcej ako 400.000 wobydlarjami, mjaztym až ma na samskej kupje lažeca stolica Wellington jano wokoło 200.000 wobydlarjow. Nejwětše město Pódpołdnjoweje kupy jo Christchurch z něźi 350.000 wobydlarjami. Powšyknje jo Nowoseelandska wjelgin rědko wobsedlona, cogoždla ma teke pśimě Zelena kupa.
Saint Lucia
Wobydlaŕstwo
Saint Lucia jo rodna kupa dweju nosarjow Nobelowego myta: W lěśe 1979 jo dostał William Arthur Lewis Nobelowe myto za góspodaŕske wědomnosći a w lěśe 1992 spisowaśel Derek Walcott Nobelowe myto za literaturu. Toś jo Saint Lucia pó Ferejskich kupach kraj z nejwětšej licbu Nobelowych mytow na wobydlarja.
Nowoseelandska
thumb|center|Parlamentowe twarjenje w [[Wellington. ]]
Saint Lucia
Góspodaŕstwo
Nejwažnjejša góspodaŕska gałuz jo rolnikaŕstwo, pśi comž jo mjaztym banana cukorinu ako głowny produkt wótměniła.
Kašubistika
Kašubistika jo wědomnostny pśedmjat, kótaryž se zaběrajo we wšakich tematiskich wobcerkach z Kašubami: rěcywěda, literatura, kulturne a socialne stawizny atd.
Kašubistika wuwucujo se na uniwersiśe w Gdańsku.
Mongolska
Mongolska, oficialnje Mongolska republika, jo nutśikokrajny stat w srjejźnej Aziji.
Geografija
Mongolska granicujo z Rusojskeju a Chinskeju. Nejwuše městno jo: Chüjtun Orgil (4 374 m nad normalneju nulu), a nejniše: Hoh Nuur ( 518 m nad normalneju nulu). Nejwětšy źěl Mongolskeje słuša k pusćinje Gobi. Stolica a nejwětše město rědko wobsedlonego kraja jo Ulanbatar.
Města
Nejwětše města su:
Mexiko
Geografija
Mexiko lažy w srjejźnej Americe. Nejwuše městno jo: Citlaltépetl (5636 m nad normalneju nulu).
Chinska
Chinska jo móžo byś:
Łužycanarje
Łužycanarje (stare Łužycany; górnoserbski Łužičenjo, łatyński Lusitzi abo Lusici, nimski: Lusizer, pólski: Łużyczanie) su byli pódwjacornosłowjański rod w Dolnej Łužycy.
Pó sedlenskem hiatusu wót nědźi 200 až do 300 lět pó daloko segacym wótdrogowanju Germanow z toś togo regiona w 4/5. stolěśu dojźo drje wokoło 700 (dotychměst nejstaršy dendrodatum ze sćěny pód słowjańskim groźišćom z Lubnjowa) a w selnješej měrje we 8. stolěśu k wobsedlenju Dolneje Łužycy pśez słowjańske kupki.
Prědny raz buchu wóni pód mjenim Lusitzi w Bayerskim geografje zesrjejźa 9. stolěśa naspomnjone. Wokoło lěta 870/880, nejpózdźej 890, zachopili se pó nowych dendrochronologiskich pśepytowanjach w Dolnej Łužycy twarjenje groźišćow. Swój wjeršk jo dośěgnuło toś te wuwyśe wokoło lěta 920. Wóno jo był bźeze cwiblowanja reakcija na pśiběrace wobgrozenje pśez pódzajtšnofrankowske mócnarstwo, kótarež měli swój wjerašk pótom w znatej wójnskej wójnje krala Heinricha I. z lětow 928/29 pśeśiwo Hevelleram, Dalemincam a Čecham a lěta 932 pśeśiwo Łužycanarjam we Łužycy. Słowjańska elita bu pśez markhrabju Gera w drugej połojcy 10. stolěśa do dalokeje měry wótpórana. Mjazy lětoma 1002 a 1031 běštej Dolna a Górna Łužyca (něgajšny rodowy region Milcanow) pód pólskej wušnosću.
Tšojenja 11. a prědneje połojcy 12. stolěśa wóstanu njejasne. Akle z drugeje połojcy 12. stolěśa jo zasej wěcej pisnych žrědłow. Toś ten cas padnjo do drugeje fazy srjejźowěkowskego pódzajtšosedlenja, ako su twarili słowjański wobydlarje gromaźe z nimskimi abo flamskimi sedlerjami nowe jsy w starem sedlišćowem teritoriju a zachopili z rodowanjom dotychměst njewótworjonych lěsowych płoninow. Njeźiwajucy na z tym zachopjonu asimilaciju wobstoj až do źinsa słowjańske wobsedlenje Dolneje Łužycy pśez lud Serbow.
Venezuela
Venezuela jo kraj w Pódpołdnjowej Americe.
Geografija
Venezuela granicujo z Kolumbiskeju, Brazilskeju a Guyanu. Nejwuše městno jo: Pico Bolivar (5 007 m nad normalneju nulu).
Města
Nejwětše města su :
Irska
Irska ( Éire, Ireland, łatyńske mě Hibernia) jo kraj na kupje Irska w pódpołnocnem Atlantiskem oceanje. Oficialne mě jo Republika Irska (Poblacht na hÉireann, Republic of Ireland). Stolica a nejwětše město Irskeje jo Dublin. W Irskej stej iršćina a engelšćina oficielnej rěcy, ale prědna rěc wobydlarjow jo engelšćina. Oficielne institucije, wěsći, dokumenty, tofle w městach a awtobusach, na lětanišću a drogach su dwójorěcne. Premierminister Irskeje pomjenijo se Taoiseach. Dwójokomorowy parlament Irskeje jo Oireachtas Eirann - sejmoju se groni Dáil Eirann a senatoju se groni Seanad Eirann.
Éire jo pomjenjona pó keltiskej bogowce Éiru, irskej maśeri zemje. Symbole Irskeje su kwiśinowe łopjeno Shamrock, keltiska harfa a zelena barwa.
Geografija
Republika Irska lažy na wětšem źělu kupy Irska a pór mjeńšych kupach na pódwjacor wót europskego kontinenta. Republika Irska granicujo z Wjelikeju Britaniskeju (Pódpołnocna Irska). Nejwuše městno jo Carrantuohill (1.041 m nad normalneju nulu), a nejniše jo Atlantiski ocean (0 m nad normalneju nulu).
Města
Nejwětše města su:
Stawizny
Ludy jo bydlili na Irskeju kupu wót 10.500 lět. Irska jo była keltiska wót casu antiku, a jo měła staro-keltiske mě Īweriū, staro-grichiske Iérnē. Irska jo stała se kśesćijańska wót 5. stolěśa, a mnichy jo spisali keltiske stawizny, nałogi, mitologija a keltiski folklora. Wót 9. do 13 stolěśa w Irskej jo byli teke normańske Wikingi zrazom z irskimi kralami. W 14. stolěśu była how engelska inwazija na Irskeju. Irska jo była pód engelskem kněstwom wót lěta 1542 do 1922. Engelska okupacija jo był špatny cas dla Irskeju a irskich katolikow. Pśez Englandarjow how wót 1845 do 1849 jo był wjeliki głod, irska r: an Gorta Mór, engelska r: "The Great Famine". Z 8 milionow irskich wobydlarjow, 1,9-2 miliony irskich luźi jo wumrěło z głoda a chórosćow, a 2 miliony luźi jo pśiśěgnuło, nejwěcej do ZSA. Prezident ZSA John F. Kennedy jo był z irskeju familiji takich emigrantow.
W lěśe 1916 irske republikanarje jo rebelěrowali z Jatšownym zběžkom pśeśiwo Englandarjam. 1919 był jo irski sejm wót irskich zapósłańcow załožony. Slědowałej stej Irska wójna wó njewótwisnosći a wobydlaŕska wójna. Wót 1922 jo był how lichotny stat Irska, a wót lěta 1937 jo how republika Irska. Wót casa irskeju njewótwisnosći w 1922, jano Pódpołnocna Irska jo hyšći źěłom Zjadnośonego kralojstwa.
Wót 1 wezymskego 1973 jo Irska w Europskej uniji.
Albin Moller
Albin Moller, teke Albinus Mollerus (roź. 1541 w Tšupcu, wum. 26 decembera 1618 w Starej Darbni) jo był serbski teolog, faraŕ, astronom, pśirodoslěźaŕ (botanikaŕ), pśełožowaŕ a spisowaśel. Wudał jo prědne śišćane knigły w dolnoserbskej rěcy.
Albin Moller jo se w Tšupcu ako syn zastojnika naroźił. Pó wótzamknjenju Kalawskeje łatyńskeje šule, Moller jo 1559 zachopił w Frankobroźe nad Odru teologiju študěrowaś. Wót lěta 1568 jo był na uniwersiśe we Wytparku, źož jo sebje dostojnosć magistra dobył. Do 1572 jo ako faraŕ źěłał we Turnowje, w lětach 1572-1574 w Tšupcu, a pótom teke na drugich městnach Dolneje Łužyce (na pśikład 1582 we Wjelikich Dobrynjach).
Moller jo pśełožył z nimšćiny Lutherowy Mały katechizm, 120 psalmow a kjarližow a je wudał w Budyšynje pla Michała Wolraba w lěśe 1574.
Taiwan
Taiwan abo Formosa (z portugiziskego Ilha Formosa - Krasna kupa) jo kupa na pódzajtšu Azije, w pódwjacornem źělu Śichego oceana. Ma 23 milionow wobydlarjow a płoń 35 980 km². Jo głowna a nejwětša kupa Republiki Chinskeje.
Jan Bogumił Fabricius
thumb|250px|Nowy Testament w pśełožku J. B. Fabriciusa Jan Bogumił Fabricius (nim. Johann Gottlieb Fabricius, roź. 12. februara 1681 w Zwěrynje nad Wartu, wum. 30. decembera 1741 w Chóśebuzu) jo był nimski teolog.
Harrachov
Harrachov (nimski Harrachsdorf, pólski Harrachów) jo małe město w pódpołnocnej Českej we wokrejsu Semily w libereckim kraju, wokoło 270 km na krotke zajtšo wót Chóśebuza, 4 km wót česko-pólskego granicnego pśechoda Jakuszyce-Harrachov w Kerkonošach a Jězerskich górach.
Harrachov lažy na pód Čertoweju góru.
Jan Bogumił Fabricius
Jo załožył prědnu śišćarnju w Dolnej Łužycy, wudał Lutherowy Mały katechizm a Nowy Testament w dolnoserbskem pśełožku. Stakim wón jo se stał ze załožarjom dolnoserbskeje pisneje rěcy.
Jakub Bart-Ćišinski
Jakub Bart-Ćišinski (* 20. awgusta 1856 w Pančicach-Kukowje, † 16. oktobera 1909 w Pančicach-Kukowje) jo był górnoserbski spisowaśel a romsko-katolski faraŕ.
Wón jo nakładował casopisa „Lipa Serbska” (1876–1881) a „Łužica” (1904–1909).
„Ćišinski” njejo jogo rodne mě, jano pseudonym (wót górnoserbskego „ćišina” - „śišyna”).
Barack Obama
Barack Hussein Obama (* 4. awgusta 1961, Honolulu) jo był wót 20. januara 2009 do 20. januara 2017 44. prezident Zjadnośonych statow Ameriki a prědny Afroamerikanaŕ w tej poziciji.
Jakub Bart-Ćišinski
W Pančicach-Kukowje jo zakładna šula z mjenim fararja Barta-Ćišinskego.
Brandy
right|thumb|brandy ([[konjak) w typiskem głažku]] thumb|sudy brandy Brandy (wót engelskego "brandywine", a to wót nižozemskego "brandewijn", co groni "palone wino") jo paleńc, kenž se producěrujo pśez destilaciju wina. Wobstatk alkohola w brandy jo zwětšego 35-60%.
Jan Chojnan
Jan Chojnan, nimski: Johannes Choinan(us) (* 1616, † 1664) jo był serbski rěcywědnik a teolog. Wón jo napisał nejstaršu (znatu) dolnoserbsku gramatiku a ma wjeliki późěl pśi wuźěłanju dolnoserbskeje pisneje rěcy.
W srjejźi 17. stolěśa jo Chojnan był ewangelski duchowny w Cerkwicach pla Lubnjowa.
Swóju gramatiku (na zakłaźe chóśebuskeje narěcy) jo Chojnan dopisał 1650. Wóna se ale njejo śišćała. Pśi tom jo był Chojnan prědny, kenž jo srědki rěcnego pśirownowanja wužywał.
Na njogo dopomina napis na z lěta 1650 póchadujcej dupje we wejsańskej cerkwi w Cerkwicach. W toś tej jsy, kótaraž słuša źinsa k Lubnjowoju, jo teke gasa pó nim pómjenjona.
Jeju (město)
Jeju (kor. 제주시(濟州市)) jo město w Pódpołdnjowej Koreji.
Lubin (Błota)
Lubin ( Lübben (Spreewald)) jo bramborske město a stolica wokrejsa Damna-Błota. Lažy w Błotach a słuša do serbskego sedleńskego ruma.
Jeju (město)
Geografija
Město lažy na kupje Jeju a jo stolicu prowincy Jeju.
Rozrědowanje města
How jo 16 měsćańskich źělow (kor. dong ):
Móst (gmejna)
Móst ( Heinersbrück) jo gmejna we wokrejsu Sprewja-Nysa, słuša k amtoju Picnjo. W gmejnje jo w lěśe 2008 652 luźi bydliło.
Ćisow
thumb|100px|Wópon thumb|250px|Něgajšny młyn w Ćisowje (1988) Ćisow (nim. Zeißholz) jo něgajšna wjas a wót 1994 měsćański źěl Njeźichowa (wokrejs Budyšyn). W lěśe 2011 jo how bydliło 199 wobydlarjow.
Móst (gmejna)
Pśez gmejnu běžy rěka Małksa.
Alojs Andricki
Alojs Andricki (* 2. julija 1914 w Radworju, † 3. februara 1943 w koncentraciskem lěgwje Dachau) - serbski romsko-katolski mjeršnik, narodny procowaŕ a martraŕ.
21. januara 1941 jo Alojs Andricki pśišeł do popajźeństwa za napad na NSDAP a stat. Wón jo był dnja 3. februara w Dachauje zabity.
W Pólskej w Rząsinach jo zakładna šula z mjenim fararja Andrickego.
Zagrodna jabłušcyna
Zagrodna jabłušcyna (Malus domestica, Borkh.; Pyrus malus, L.) jo bom ze swójźby rožowych rostlinow (Rosaceae). Płod toś togo boma jo jabłuko.
Kito Šwjela
mini|Row na chóśebuskem Pódpołnocnem kjarchobje
Zagrodna jabłušcyna
Jo sadowa rostlina, kótaraž eksistěrujo we wjele sortach.
Alena Melicharová
Stanislava Alena Melicharová (* 7. maja 1938 w měsće Kolín, Čechosłowakska), jo česka basnikaŕka.
Zagrodna jabłušcyna
Wopisanje
Zagrodna jabłušcyna jo bom, kótaryž dośěgnjo wusokosć wót až do 10 m a šyrokosć wót až do 5 m. Škóra zwětšego jo śamna, šerobruna a spjerchlinata. Gałuzy su šerobrune až cerwjenojśe-brune. Pšuśiki su meškowje kósmate.
Kito Šwjela
Kito Šwjela, nim. Christian Schwela (roź. 21 februara 1836 w Zaspach, wum. 26 januara 1922 w Chóśebuzu) jo był serbski casnikaŕ, spisowaśel, publicist a pśełožowaŕ.
Alena Melicharová
Žywjenje
Źiśetstwo jo w Pěčkach pla Poděbrad pśežywiła. Pó wójnje jo ze swójima starjejšyma do Oseka dojšła. Jo w Pedagogiskej wusokošuli w Teplicach a w Ústí nad Labem studowała a pótom ako ceptaŕka w Jeníkovje, Hrobje a Duchcovje źěłała. Źinsa jo wóna w Košťanach pla Teplic žywa.
Zagrodna jabłušcyna
Wopisanje
Łopjena su dołojce měko kósmate, wogonkate a dośěgnu dłujkosć wót 4 až do 13 cm.
Kito Šwjela
Wót 1863 až do 1915 jo był redaktor Bramborskego Serbskego Casnika. Sobu załožył Maśicu Serbsku.
Alena Melicharová
Žywjenje
Jeje zběrki basnjow ze sedymźasetych lět njejsu nigdy wujšli. Pózdźej su prědne basnje wujšli, mj. dr. w casnikomaj Průboj a Revue Teplice a w pśiłoze Sluneční koróna (Słyńcna kórona) mjasecnika Nové Ústecké Přehledy.
Njeźichow
Njeźichow ( Njedźichow, Bernsdorf (Oberlausitz)) jo małe město we Kinsporsko-Rolanskej góli na dłujkem wjacoru Budyšyńskego wokrejsa mjazy Kamjeńcom a Wórjejcami.
Zagrodna jabłušcyna
Kwiśonki a płody
Kwiśo za cas maja. Kwiśonki dośěgnu šyrokosć wót 5 cm. Kronowe łopjena su cerwjenje pśeběžane. Płody su zelene, žołte abo cerwjene a wjelgin mězgowate.
Kito Šwjela
Wón jo nan Bogumiła Šwjele.
Njeźichow
Susedne jsy a města su Rolany, Hóznja (Zły Komorow), Łuty a Kulow.
Alena Melicharová
Žywjenje
Jo cłonka w kupce "D" pla Statnego groda w Duchcovje, w Zgromaźeństwje spisowaśelow (česki Obec spisovatelů) a w Klubje pódpołnocnočeskich spisowaśelow (česki Klub severočeských spisovatelů).
Zagrodna jabłušcyna
Stojnišćo
Ma lubjej wutkate, měrnje zemi w powětsowłožnem, šćitanem połoženju.
Alena Melicharová
Žywjenje
W lěśe 2001 jo se na wustajeńcy Magická krajina České středohoří (Magiska krajina Česke srjejźne góry) wobźěliła a mějašo swójske wustajeńcy w měrcu 2000 a aprylu 2002. Mimo togo ilustrěrujo wjele swójich knigłow sama.
Jadna z jeje nejznaśišich basnjow jo Ulrika wó Ulrike von Levetzow, Goethowej slědnjej lubkej.
Zagrodna jabłušcyna
Wužywanje
Wona se ako sadowy bom nasajźi. Licba sortow se na wěcej ako 20.000 licy.
Uetersen
thumb|right|Muzeum Uetersen Uetersen jo město w zwězkowem kraju Šleswig-Holštejnska (Nimska).
W lěśe 2006 jo how bydliło 17.865 luźi na 11,43 km² (staw 31.12.2006). Šołtowka města jo Andrea Hansen.
Geografija
Uetersen lažy něźi 30 km na krotke zajtšo wót Hamburga.
Rusojska rěc
Rusojska rěc, rušćina (rus. ру́сский язы́к) - jo pódzajtšnosłowjańska rěc.
Rusojski powěda wót 250 do 300 milionow luźi na cełem swěśe, a 145 milionow maju rušćinu ako maminu rěc. To jo oficielna rěc w Rusojskej, Kazachstanje, Běłoruskej.
Rusojski alfabet
miniatur|links|Rusojski alfabet
Gramatika
Rušćina ma šesć padow a dwa cysle. Dual wěcej njama. Pśi substantiwow, pronomenow a (pó źělach) ł-formow werbow ma tśi genuse.
Měś
Za serbski werb měś eksistěrujo wósebna forma, kótaraž wopśimjejo prepoziciju у, genitiwnu formu wobsejźarja a formy werba быть. Wobsejźeństwo normalnje stoj w nominatiwje.
Pśi negaciji stoj město nominatiwa wobsejźeństwa genitiw.
Indiska
Indiska jo stat w pódpołdnjowej Aziji na indiskem subkontinenśe. Granicujo z Pakistanom na dłujkem wjacorje, z Chinskeju a z Nepalom na dłujkem zajtšu a z Bangladešom na pódzajtšu. Indiska jo zwězkowa republika z 28 zwězkowymi statami a ze 7 zwězkowymi teritorijami.
Indiska jo multietniski kraj a z wěcej ako 1,2 miliardow wobydlarjami drugi nejwětšy stat swěta pó wobydlaŕstwje.
W lěśe 1947 sta se Indiska njewótwisna wót Zjadnośonego kralojstwa, wóstanjo pak cłonk Commonwealtha.
Geografija
na pódpołnocy jo Himalaja pśirodna granica kraja, na pódpołdnju wobdawa Indiski ocean strony.
Rěcna situacija w Indiskej
W Indiskej se wěcej ako 400 rěcow powěda. Wětšyna Indičanow powěda indoariske rěcy. Wót tych jo Hindi nejwažnjejša. Na pódpołdnju Indiskeje se drawidske rěcy powěda, na pśikład Tamilšćina. 21 rěcow jo oficielnje pśipóznate.
72% su Indoariske rěcy.
25% su Drawidske rěcy.
Druge w Indiskej wužywane rěcy su Awstro-aziske rěcy kaž Santali a Tibeto-burmaske rěcy kaž Manipuri.
Togo
Togo jo kraj w pódwjacornej Africe.
Indiska
Klima
Pódzajtšny pśibrjog Andry Pradeša a Tamil Nadu kaž teke pódpołdnjowa Kerala dožywja mjaz oktobrom a decembrom dla dłujkowjacornego monsuna hyšći drugi dešćowy cas.
Togo
Geografija
Nejwuše městno jo: Mount Agou (986 m nad normalneju nulu).
Indiska
Administratiwne źělenje
Indiska republika jo rozdźělona do 28 zwězkowych statow a 7 teritorijow.
Alfred Měškank
Pó drugej swětowej wójnje wuknuł w gymnaziumje w Českej Lípje. W lětach 1948-1952 jo studěrował na uniwersiśe we Wrocławje ako ceptaŕ za fyziku. Wón jo napisał mjazy drugim Zakłady dolnoserbskeje rěcy za Pólakow a teke Zakłady dolnoserbskeje rěcy we warianśe za Górnoserbow. Wón jo pśełožowaŕ z pólskeje literatury do górnoserbskeje abo nimskeje. Do kóńca swójogo žywjenja jo pśestajał knigły a pśinoski z pólskeje, nimskeje do dolno- a górnoserbskeje rěcy. Wósebnje wjele z jogo pśełožkow namakamy w kulturnem casopisu Rozhlad. Až do smjerśi jo bydlił w Chóśebuzu.
Smogorjow-Prjawoz
Smogorjow-Prjawoz ( Schmogrow-Fehrow) jo gmejna we wokrejsu Sprewja-Nysa w pódzajtšu Bramborskeje. Lažy 55 m nad mórskeju głaźinu a ma 885 wobydlarjow. Gmejna słuša k amtoju Bórkowy. Wejsne źěle su Smogorjow a Prjawoz.
Gmejna Smogorjow-Prjawoz jo nastała 31. decembera 2001 z dweju gmejnowu: Smogorjowa a Prjawoza.
Bergen an der Dumme
Bergen an der Dumme (drjew.: Djörska ) jo małe město w hannoverskem Wendowojskem kraju.
Wendland
Wendland (Wendowojski kraj) do hannverskem Wendowojski kraju, jo historiskem łobjowym krajnach su podwjecorem słowjańym stawiznu w wokrejsa Lüchow-Dannenberg we Dolnosakskej.
Žrědła
<br clear="left" style="clear:left;" />
Bratislava
Bratislava ( Preßburg) jo nejwětše město a stolica Słowakskeje. Ma 425.459 wobydlarjow a lažy w pódwjacorje kraja pśi Dunaju.
thumb|400px|left|Bratislava thumb|left|400px|Bratislava
Antarktika
thumb right|thumb|Antarktika Antarktika jo kontinent, kótaryž lažy na pódpołdnjowej zemskej połkuli póla geografiskego pódpołdnjowego pola. Jo nejsnadnjej wobydlony kontinent na zemi, dokulaž su temperatury wjelgin niske a za cłowjeka lěbda wuźaržujomy.
Geografija
Płonina Antarktiki: 13,3 mln. km2
Clenze
Clenze (drjew.: Kloncka ) jo małe město w hannoverskem Wendowojskem kraju.
Słowjańske rěcy
Słowjańske rěcy su kupka rěcow w Europje.
thumb|upright=1.25|Kórta
Pismiki
W pódzajtšnosłowjańskich rěcach jo wužywana cirilica, w pódwjacornosłowjańskich rěcach su wužywane łatyńskie pismiki, a w pódpołdnjowosłowjańskich rěcach pak kyriliske, pak łatyńske pismiki. Jano w serbiskej rěcy stej wužywanej woba alfabeta.
Angela Merkel
thumb|upright|Angela Merkel (2008) Angela Dorothea Merkel (* 17. julija 1954 w Hamburgu ako Angela Dorothea Kasner) jo nimska politikaŕka Kśesćijańsko-demokratiskeje unije (CDU). Wona jo wót 2000 do 2018 teke była pśedsedaŕka toś teje strony a wót 22. nowembera 2005 do 8. decembera 2021 zwězkowa kanclaŕka Nimskeje zwězkoweje republiki.
Lüchow
Lüchow (drjew.: Ljauchüw ) jo małe město w hannoverskem Wendowojskem kraju.
Kinspork
Kinspork ( Königsbrück) jo městaško w pódwjacorje Górneje Łužyce w Budyšyńskem wokrejsu.
Měsćańske źěle
<br clear="left" style="clear:left;" />
Saudi-Arabska
Saudi-Arabska jo stat w Aziji, kótaryž lažy na nejwětšem źělu Arabskeje połkupy.
Hitzacker
Hitzacker (drjew.: Ljauci ) jo małe město w hannoverskem Wendowojskem kraju.
Wustrow
Wustrow (drjew.: Wôstrüw ) jo małe město w hannoverskem Wendowojskem kraju.
Cookowe kupy
Cookowe kupy (engelski Cook Islands, maoriski Kūki 'Āirani a nimski Cookinseln) su samostatny nowoseelandski kupny teritorij we Śichem oceanje, kótaryž lažy na pódpołdnjowej zemskej połkulu něźi 3 000 - 5 000 km na pódzajtšo wót Awstralskeje a Indoneziskeje.
thumb|left|Rarotonga thumb|left|Aitutaki
Jemen
Jemen jo stat w Aziji, kótaryž lažy w pódpołdnjowem źělu Arabiskeje połkupy.
Geografija
Jemen granicujo ze Saudi-Arabskeju a Omanom. Nejwuše městno jo: Nabi Šuajb (7 455 m nad normalneju nulu).
Města
Nejwětše města su :
Marka Bramborska
Mark Bramborska (nim. Mark Brandenburg, pól. Marchia Brandenburska) jo był historiski kraj w stawiznach Nimskeje w lětach 1157-1618. Jogo stolica jo była w Braniboju pśi Habołu a wót lěta 1417 w Barlinju.
Magdeburg
Magdeburg ( Źěwin, Dźěwin , nižonimski Meideborg) jo město w Nimskej a stolica Saksko-Anhaltskeje.
thumb|left|220px|Dom a měsćański centrum thumb|left|220px|[[Saksko-Anhaltska|Anhaltski krajny sejm]]