cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mato Kósyk
Dłujke pśebywanje w rodnej jsy Wjerbno jo było nejpłodnjejšy cas literarnego twórjenja Mata Kósyka. Wón jo napisał wjele lyriskich basnjow a baladow, kótarež su se pózdźej do cełkow zarědowali: Pytajcy duch, Źiśecy raj, Wóstań pobožny, Z paradiza wšyknych swětow, Ze stwórjenja jo mój spiw, Cysta roža serbojska, Serbskich duchow kralejstwo. Do šyršeje epiki słušatej jogo w heksametrach spisana tśiźělowa idyla Serbska swajźba w Błotach (Wórjejce 1880, 1955) a jogo historiska trilogija Serbskich wóścow śerpjenja a chwalba z episkimi spiwami Pśerada Markgroby Gera (ČMS 1881, 1924, 1955), Branibora pad a Jacsław. Kósyk jo se teke póspytał w dramatice: Cesć łužyskego ryśarja (1881) a Bóžemje serbskich wójakow (1882). Wjele proce jo teke inwestěrował do pśeglědowanja a basnikarskego wuspórjeźowanja dolnoserbskich spiwaŕskich knigłow a do redigěrowanja Casnika, do kótaregož jo teke dodał swóje pśinoski.
Dańska
Geografija
Dańska granicujo z Nimskeju.
Chóśebuz
Měsćańske źěle
|right|300px|
Partnaŕske města
thumb|right|150px|Měsćańska murja thumb|right|150px|Stare wiki thumb|right|200px|Stare domy na "Młyńskej grobli"
Mato Kósyk
Dokulaž njejo spisowaśelske źěło za zežywjenje dosegało, jo wón 1883 do Ameriki wudrogował. Tam jo teke študěrował teologiju, což jomu w Nimskej bźez matury njejo móžno było. Teke w Americe jo na zachopjeńku dalej basnił. Tak jo nastał cyklus W cuzej zemi z wjele nowymi impresijami. Bóžko njejo wóstał taki produktiwny. W běgu dalšnego žywjenja w Americe jo jano hyšći napisał dwa cyklusa: Serbske bratśi pśistupimy (1892-99) a Droga do njebja (1922-33). Weto jo měł wjeliki wuznam za dolnoserbsku literaturu a jo jej wugótował městno mjazy drugimi słowjańskimi literaturami. Eksistujo wěcej ako 50 pśełožkow jogo jadnotliwych twórbow do drugich słowjańskich rěcow.
Dańska
Stawizny
Wót lěta 1973 jo Dańska cłonk Europskeje unije.
Bob Hoskins
Robert William "Bob" Hoskins, Jr. (26. oktobra 1942 w Bury St. Edmunds, West Suffolk – 29. apryla 2014 w London, England) jo był britiski humorist, grajaŕ, a filmowy režiser.
Pakowjež
Pakowjež (Calystegia) jo rod ze swójźby pówitkowych rostlinow (Convolvulaceae).
Zoran Đinđić
thumb|Zoran Đinđić w januarje 2003
Děčín
Děčín Dźěćin teke Dźěćin-Pódmokły ( Tetschen-Bodenbach,  Dźěčin ) jo město w pódpołnocnych Čechach pśi Łobju a Ploučnicy, wokoło 35 km wuše Drježdźan a wokoło 70 km na pódpołnoc wót Pragi.
Zoran Đinđić
Zoran Đinđić (teke Djindjić; kyriliski Зоран Ђинђић; * 1. awgusta 1952 w Bosanskem Šamacu, Jugosłowjańska; † 12. měrca 2003 w Běłogroźe) jo był serbiski politikaŕ Demokratiskeje strony (DS) a spisowaśel. Wón jo był mjaz 2001 a 2003 ministarski prezident Serbiskeje.
Děčín
thumb|250px|left|Grod w Dźěćinje thumb|250px|left|Dźěćin - Łobjowy móst z Nowego do Starego Města
ČD 236
{| class="prettytable" border="1" align="center" style="border-collapse:collapse; border-color:#0000CC; margin-top:1px; margin-bottom:15px; font-size:90%" cellpadding="1" width="60%"
Te linije Českeje Zeleznicowy
! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="10%"| ... ! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="30%"| dwórnišćo ! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="10%"| ... ! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="10%"| statne teritorij ↑ Děčín (ČZ)
0,208 || Rybniště
|| 465 m  || center|15px
|| 435 m  || center|15px
Casey Kasem
Kemal Amen "Casey" Kasem (27. apryla 1932 w Detroit, Michigan – 15. junija 2014 w Gig Habor, Washington) jo był US-amerikański rozgłosowy moderator a powědaŕ za trikowe filmy.
ČD 236
Te linije Českeje Zeleznicowy
|| 410 m  || center|15px
|| 370 m  || center|15px 10,101 || Varnsdorf Warnoćicy || 340 m 336 m  || center|15px Žitawa || 263 m || center|15px (žedena wustank) || ||  center|15px
|| || center|15px
Jezus Kristus
Herodianerje a sadducejarje
Pśiwisniki Herodesa su byli pó Lk 13,31 teke winiki a pśegónjowarje Jezusa.
Jezusowe głowne njepśijaśele pak su byli Sadducejarje. Ako derbniki Lewitow su směli zaprědka tempelowy kult w Jeruzalemje pód Romskeju wobsadu dalej zastojaś. Wóni su stajali wušego mjeršnika. We wobkraju jo był jich wliw wšak mjeńšy, tola z pomocu Romskeje wobsadoweje mócy su teke tam pśesajźili tempelowe danki a doźaržanje bibliskich kaznjow cystoty a woprowanja.
Zeloty
Jezus jo wustupował w kraju, źož su byli mócne politisko-religiozne napněśa. Glědajucy na jogo kśicowanje pśi nejwušem žydojskem swěźenju su politiske wucynki jogo wustupowanja wěste. Nimske Nowotestamentlarje su wuzwignuli pjerwjejšnje njepolitiski charakter jogo wustupowanja. Jogo wótkatowanja ako kral Žydow jo płaśeło za Rudolfa Bultmana ako justicne zamólenje a „njedorozměśe jogo statkowanja ako politiske“. Martin Hengel a Oscar Cullmann pak pokazujotej parcielne pśezjadnosći Jezusa ze žydojskim woborańskim gibanim a wujasnijotej jogo kóńc ako logiski slěd jogo jadnanja.
Z Galileje jo pśišło wjele generacijow žydojskich wójowarjow wó lichotu napśeśiwo cuzym mócam. Pó tem, až jo 6. pó Chr. Herodes Archelaos póbił dankowy boykott Judasa Galilejusa, su „Zeloty“ ako swójska kupka wustupowali, aby romske cuze kněstwo wótpórali. Za cas Jezusa su se wóni wobgranicowali na protesty a někotare atentaty na romske zastojniki. Romarje su zelotiske atentatniki pomjenjowali „Sikarierje“ (kótarež kałak nose) abo jadnorje „mordarje“, aby jich wopěranje kriminalizěrowali.
Jezus jo rozměł swójo statkowanje ako aktiwne zawinowanje Bóžego mócnaŕstwa, kótarež w konstrasće k namócnym kněžarjam bźeze namócy se rozpśestrějo. Kaž Zeloty jo teke wón pomjenjował Herodesa Antipasa ako „lišku“ (Lk 13,32). Gójśe wót demonow wobsejźonych z garnisońskego města Gerasy (Mk 5,1-20) ironizěrujo romske militarne kněstwo: Pśedstajony demon, z łatyńskeju póžyconku za „legion“, napadujo swinjece stadło, kótarež se pón same wót samego zalajo. Žydam ako njecyste zwěrje płaśeca swinja jo była tegdy ako romske woprowańske zwěrje a znamje legiona znata.
Mjazy wejsańskim wochudnjonym a wót romskego namócnego kněstwa pótrjefjonym ludom su byli messiańske wócakowanja daloko rozšyrjone. Až su słowa Jezusa a jogo statki wubuźili pla nich naźeje na jěsne změnjenje jich połoženja, wótbłyšćujo wjele tekstow z Nowego testamenta: ako chwalospiw Marije (Lk 1,46) a jusk putnikowarjow pśi Jezusowem pśichaźe do Jeruzalema (Mk 11,9). Togodla wuzwiguju wjele eksegetow indirektnu politisku dimensiju jogo statkowanja. Zazdaśim jo to było teke za Zelotow atraktiwne: Nejmjenjej jaden z prědnych wuknikow Jezusa, Syman Zelotes, jo jěsnjej k nim słušał.
Romski pjenjez z głowu kněžarja jo płaśeło Zelotam ako pśejźenje napśeśiwo bibliskemu zakazu wobrazow (Ex 20,4) a z tym ako pśicyna, Romej wótedanki njepłaśiś. W dankowem pšašanju Jezusowych Jeruzalemskich njepśijaśelow (Mk 12,13-17) se pokazujo, až dej se Jezus ako Zelot dopokazaś. Jezusowe wótegrono se wuwinujo paslam:
Pasion
Ze zaśěgom Jezusa do tempelowego města krotko do Passah-swěźenja zachopiju se we wšyknych ewangelijach jogo stawizny śerpjenja. Wótběg wót popajźenja, pśesłuchowanja Jezusa w chromje wušego mjeršnika, pśepódaśe na Pilatusa, pśesłuchowanje pśez Pilatusa, šwikanje, wusměšowanje, wótkatowanje pśez romske wójaki a połoženje do rowa pśez Jozefa z Aritmeje se we wšyknych ewangelijach až na někotare detaile maka.
Pasionske rozpšawy su teke pśez zwenka bibliske znajobnosći pódprěte a płaśe togodla w modernem slěźenju ako historiske.
Mieszko I.
Mieszko I. (* 922-945, † 25 maja 992) jo był wjerch słowjańskich Pólanow wót 960 a prědny wjerch Pólskeje wót 966.
Jezus Kristus
Tempelowa kritika
Jeruzalemski tempel grajo w ewangelijach wažnu rolu. Južo ako góle jo Jezus tam dny dłujko pśebywał (Lk 2,42). Pó Mk 1,44 jo wón wugójenych pósłał k mjeršnikam, aby wóni jich wustrowjenje zwěsćili a jich zasej do towarišnosće pśiwzeli.
Kśicowanje
thumb|[[Michelangelo – „Kśicowanje“, 1540]]
Jezusa su nuźili swóju kśicu sam k městnoju wótkatowanja pśed murjami města njasć. Pó synoptiskich ewangelijach (Mk 15,21) bu jaden Žyd, kótaryž jo był ze swójimi synami hyšći lětźasetki prakśesćijanam znaty, nuzkany, jomu śěžu wótewzaś: „Šyman z Cyrenee“ z pódpółnocneje afrikańskeje eksiloweje wósady Kyrenaika.
Kśicowanje jo było w romskem mócnaŕstwje nejsurowša wótkatowańska metoda, kótaraž jo se zwětšego nałožowała pśeśiwo zběžkarjam, wuběgnjonym njewólnikam a wobydlarjam bźez romskego bergaŕskego pšawa. Žydam jo wóna płaśeła ako zaklinanje pśez Bóga (Gal 3,13; Dtn 21,23). Mrěśe na kśicy jo mógało cełe dny traś. Pśedmarkiniska pasiońska rozpšawa njepomjenijo žedne detaile a pódajo jano, až bu Jezus „wokoło tśeśeje góźiny“ kśicowany a až jo„wokoło źewjeteje góźiny“ wumrěł.
Pó Mt 27,46 a Mk 15,34 jo wuměrajucy Jezus wołał pó aramejsku słowa z psalma 22,2:
Se wóspjetujuce zaspomnjeśa na toś ten psalm, na spiw Bóžego celaźina a na psalm 35,19 staju Jezusa do rěda njepšawnje pśeslědowanych, wót namócy njepśijaśelow wobdatych a na spšawnosć Bóga apelěrujucych śerpjecych.
Wěra wó górjejstawanju
Prakśesćijańske wěrowe wuznaśe zni (Apg 2,32):
Toś ta wěra jo žrědło a wuchadnišćo prakśesćijańskego pósołstwa wót wujadnanja Boga ze swětom. Historiski pak njedajo se górjejstawanje a z tym zwězujuce nazgónjenja werificěrowaś.´
Carnogórska
Geografija
Carnogórska granicujo ze Serbiskeju na pódpołnocy, z Kosowom na pódzajtšu, z Albańskeju na pódpołdnju a z Chorwatskeju a Bosniska-Hercegowinu na pódwjacorje. Nejwušy wjeršk kraja jo Zla Kolata (2.534 m nad normalneju nulu), kótaraž se namaka w górinach Prokletije pśi albańskej granicy. Durmitor jo druge wusoke góriny w kraju a sławny turistiski cil. Njedaloko Durmitora namaka se žłobina rěki Tara, kótaraž płaśi ako nejdłymša w cełej Europje.
Šwicaŕska
Šwicaŕska (teke Šwicojska) jo kraj w srjejźnej Europje.
Geografija
Šwicaŕska granicujo z Awstriskeju, Francojskeju, Nimskeju, Italskeju a Liechtensteinskeju. Nejwuše městno jo Dufourspitze (4.634 m nad normalneju nulu) a nejniše jazor Maggiore (195 m nad normalneju nulu).
Města
Nejwětše města su (2015):
Pówitkowe rostliny
Wijawkowe rostliny (Convolvulaceae) jo swójźba semjenjowych rostlinow (Spermatophyta).
Wopśimjejo slědujuce rody:
Spiraeoideae
Pśiznamjenja
Płody su kompleksne měchowcy, nažki, kompleksne kapslowe płody (Coccetum), twardopackate płody abo jabłukowe płody.
Cyanogene glykosidy su powšyknje rozšyrjone, Sorbitol se w signifikantych manjach twórje. Chromosomowe zakładne licby su x = 8, 9, 15, abo 17.
Systematika
Wobjim Spiraeoideae bu wót Potter et al. (2007) dla molekulargenetiskich pśepytowanjow wažnje rozšyrjony, pśi tom něga ako swójske pódswójźby wjeźone měkopackosadowe rostliny a twardopackosadowe rostliny buchu do Spiraeoideae integrěrowane.
Pódswójźba wobstoj ze sedym tribusow a dweju rodowu, kótarejž se žednemu tribus pśirědujotej.
Tribus Amygdaleae wótpowědujo něgajšna swójźba twardopackosadowe rostliny a wopśimjejo na družynach bogaty rod Prunus.
Tribus Neillieae wobsejźi zrosćone płodowe łopjeńka, płod jo kompleksny měchowc. Pódlańske łopjena su hinfällig, cyanogene glykosidy se zdaju felowaś. Chromosomowa zakładna licba jo x = 9.
thumb|[[Wjerjebinowa wjerbička (Sorbaria sorbifolia)]] Spiraeeae su zelišćowe rostliny abo kerki a twórje wótergi rozety. Pódlańske łopjena feluju, płody su kompleksne měchowcy abo kompleksne nažki. Chromosomowa zakładna licba jo x = 9.
Supertribus Kerriodae
Kerriodae D. Potter, S. H. Oh, K. R. Robertson su molekulargenetiski ako monofyletiski takson definěrowane a wopśimjejo dwa tribusa.
Pódlańske łopjena feluju abo su hinfällig, płod jo coccetum, twardopackaty płod abo kompleksny twardopackaty płod. Chromosomowa zakładna licba jo x = 8.
thumb|[[Neviusia alabamensis]] Płod jo zwětšego nuculanium (pódobny twardopackaty płod, ale ze suchym perikarpom), pśi Neviusia kompleksna nažka. Chromosomowa zakładna licba jo x = 9 (pśi Coleogyne 8).
Supertribus Pyrodae
Supertribus Pyrodae C.S. Campbell, R.C. Evans, D.R. Morgan & T.A. Dickinson wopśimjejo rod a tribus. To su wutrajne zelišćowe rostliny, kerki abo bomy. Pśi někotarych rodach su łopjena zestajone. Płodowe łopjeńka su zwětšego zrosćone. Semjenišća stoje bazalnje a su pó dwójośe. Družyny su žywjarje brunawinych gribikow Phragmidium a Gymnosporangium.
thumb|[[Vauquelinia californica]] Pyreae wopśimjejo subtribus ale teke tśi rody, kótarež su žeden subtribus pśirědowane. Bazowa chromosomowa licba jo x = 17 (pśi Vauquelinia 15).
Tomislav Nikolić
Tomislav Nikolić (* 15. februara 1952, Kragujevac) jo serbiski politikaŕ, spisowaśel a něgajšny wiceprezident nacionalistiskeje strony Srpska radikalna stranka. W lěśe 2008 jo był wón załožaŕ noweje strony Srpska Napredna Stranka („Serbiska póstupna strona“).
Wót junija 2012 jo Nikolić ako naslědnik Borisa Tadića prezident Serbiskeje.
Frankfurt nad Mainom
thumb|Wobwody Frankfurta
Pakowjež
Wopśimjejo slědujuce družyny:
Zoran Đinđić
Pó spówalenja režima Slobodana Miloševića bu w januarje 2001 ako zastupnik liberalneje opozicije k ministarskemu prezidentoju wuzwólony. Dnja 12. měrca 2003 bu w srjejźišću Běłogroda na zjawnej droze z wótšostśělca zastśělony. Njestatkarje su z krejza organizěrowaneje kriminality pśišli.
Mecklenburg-Pśedpomorska
Mecklenburg-Pśedpomorska  (nim. Mecklenburg-Vorpommern; dolnonimski. Mäkelborg-Vörpommern) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimska. Jogo stolica jo Zwěrin.
Geografija
W Mecklenburg-Pśedpomorskej lažytej nejwětšy jazor a nejwětša kupa Nimskeje. Jazor se groni nimski Müritz, kótaregož mě póchada wót słowjańskego słowa morica, a kupa jo Rujany.
Pśez Mecklenburg-Pśedpomorsku běže wjelika rěka Łobjo, a teke małe rěki Elde, Habola, Warnow a Peene. Elde a Habola do Łobja běžytej, ale Warnow a Peene do Baltiskego mórja. Łobjo běžy pśez zwězkowy kraj Šleswig-Holštejnska, pśez Hamburg a pótom zasej pśez Šleswig-Holštejnsku a skóńcnje do Pódpołnocnego mórja.
Nejwětše města su
Stawizny
Mecklenburg-Pśedpomorska jo se zasej w lěśe 1990 załožył. Toś ten zwězkowy kraj jo eksistěrował juž raz mjazy lětami 1945 a 1952. W lěśe 1952 bu rozwězał a pótom su se wobwody Rostock, Zwěrin a Neubrandenburg nastali.
W lěśe 1945 jo se nastał z Mecklenburgskeje a pódwjacorneje źěla Pomorskeje na pódwjacor źinsajšneje granicy mjaz Nimskeju a Pólskeju.
Mjenja sedlišćow
W Mecklenburg-Pśedpomorskej eksistěrujo wjele mjenjow, kótarež ze słowjańskeje rěcy póchada. Toś ta słowjańska rěc wěcej njeeksistěrujo, ale wóna jo była pśiswójźbna z Kašubšćinu, Pólšćinu, ale tež z Górnoserbšćinu, Dolnoserbšćinu, Češćinu a Słowakšćinu. Wóna słuša k lechiskej kupce pódwjacornosłowjańskich rěcow. Pak tež mjenja z nimskego póchada eksistěruju tam.
Kiel
Kiel jo stolica Šleswig-Holštejnskeje pśi Baltiskem mórju na rěce Kieler Förde a wódnej droze wót Pódpołnocnego mórja k Baltiskemu mórju.
Mjazysłowjańšćina
thumbnail|left|Chorhoj mjazysłowjańskeje rěče Mjazysłowjańšćina (medžuslovjansky, меджусловјанскы, až do 2011: slovianski) jo konstruěrowana mjazynarodna słowjańska rěc. Wutwóriła jo ju kupka rěcywědnikow z wšakich krajow, mjaz drugim Jan van Steenbergen (kótaryž teke jo Wenedyk stwórił), w lěśe 2006. Mjazysłowjańšćina jo naturalistiska rěc, kótaraž teke ma pšostu, njekomplicěrowanu gramatiku. Wše słowa póchadaju ze žywych słowjańskich rěcow a rowno kaž wětšyna z nich ma mjazysłowjańšćina sedym padow. Jo teke wjelgin zjadnorjona warianta bźez padow, Slovianto.
Alfabet
Mjazysłowjańšćina wužywa dwa alfabeta: łatyński a kyriliski.
W łatyńskej wersiji alfabeta město pismikow š, ž a č jo móžno teke pisaś z dwěma pismikoma: sz, zs (abo ż) a cz. W kyriliskej wersiji město ј, ја, ју, нь a ль móžno jo pisaś й, я, ю, њ a љ.
Gramatika
Mjazysłowjańšćina ma tśi genusy, dwa numerusa (jadnotu, mnogotu) a sedym padow (mjenowak, rodźak, dadak, žadak, nastrojnik, měsćak, wokatiw). Werby znaju tśi casy.
Wótkaze
<br style="clear:both;" />
Kronowe łopjenko
thumb|299px|Skica [[kwiśonka|kwiśonki kamelije: 3 = kronowe łopjenko]] Kronowe łopjenka (petale) su nutśikowne kwiśonkowe pśikšywne łopjenka. Kronowe łopjenka su cesto nadpadnje wubarwjone a/abo sformowane a maju funkciju insekty za woprošenje pśiwabiś (pśir. entomogamija).
Kwiśonkowa krona móžo radiarnosymetriska abo zygomorfna byś, su teke wše pśedstajobne pśechody wót lažko až mócnje zygomorfne. Kronowe łopjenka mógu ze sobu zrosćone abo lichotne byś.
Lichotne kronowe łopjenka źěla se cesto do śańkego zakładnego źěla, do "gózdźa", a do šyrokego źěla, do „platy“, mjaz kótarymaž se zgibk pśeběžyjo (na př. pla nejwěcej nalchenowych rostlinow). Pla zygomorfnych kwiśonkow ze lichotnymi kronowymi łopjenkami jo cesto kronowe łopjenko, kótarež dołoj pokazujo, pówětšone a/abo nadpadnje wubarwjone a twóri ako guba abo dolna guba „pśizemišćo“ za insekty (na pś. fijałki, orchideje). Wósebna družyna zygomorfnych kwiśonkow ze lichotnymi kronowymi łopjenkami jo mjatelojte kwiśonka.
Kwiśonkowe krony ze zrosćonymi łopjenkami mógu lejkate byś (na př. pakowjež, petunije, banje) abo zwónkate (na pś. zwónki, enciany) byś; cesto jo wšak zakładny źěl k wuskej kronowej role zrosćony, kótaraž cesto za chowanje nektara słužy. radiarnosymetriske kwiśonki z krotkej kronowej rorku se gronje „kólasojte“, take z dlejšej kronowej rorku „wogonkotalarjojte“. Zygomorfne kwiśonki z kronowej rorku su cesto dwugubate, t. g. kwiśonkowa krona jo jano do górnego źěla (górna guba) a do dolnego źěla (dolna guba) rozšćěpjona; kronowe łopjenka, kótarež su na twórjenju daneje guby wobźělone, su zwětšego ako měłke zarězy spóznajomne (na pś. kozylisty z jadnołopjenkatej dolnej a styriłopjenkatej górnej gubu).
Cil kubłanja rostlinow jo cesto, hyšći nadpadnjejše kronowe łopjenka dośěgnjo.
thumb|left|petal = kronowe łopjenka, sepal = keluchowe łopjenka
Derwan
Derwan - jo był serbski wjerch.
Wón jo był prědny pódwjacornosłowjański wjerch, wó kótaremž jo pisał chronist Fredegar w lěśe 631.
W 7. stolěśu jo Derwan wójował z germańskimi Frankami, kótarež su kśěli Saksarjow dobyś. Wón jo teke gromaźe źěłał ze Samonom a Łužyca jo była źěl prědnego słowjańskego kraja w stawiznach - Kraja Samona.
Tramwajki w Chóśebuzu
thumb|right|Stare wiki Město Chóśebuz ma někotare tramwajkowe linije.
Błota
|thumb|right |thumb|right thumb|
Björk
Björk, popš. Björk Guðmundsdóttir, (roź. 21. nowembra 1965 w Reykjavíku, Islandska) jo islandska spiwaŕka.
Zły Komorow
Zły Komorow ( Senftenberg) jo głowne město wokrejsa Górne Błota-Łužyca w pódpołdnjowej Bramborskej z 24.500 wobydlarjami.
Ærø
thumb|right| Regionalna chórgoj
Zły Komorow
Geografija
Zły Komorow jo nejwětše granicne město mjazy Dolneju a Górneju Łužycu, lažy něźi 150 km na krotke zajtšo wót Barlinja, 60 km na pódpołnoc wót Drježdźan, na pódwjacor wót Chóśebuza a 100 km na pódzajtšo wót Lipska, pla Łužyskego motodroma nad rěku Carnym Halšterom pśi rěcycce Rěpišćicow.
Ærø
Ærø ( Arrö) jo dańska kupna gmejna, w kótarejž jo bydliło wokoło 6 712 wobydlarjow w lěśe 2008, 88 km².
Błota
Błota ( Spreewald) - su lěsowata krajina w Dolnej Łužycy kołowokoło Sprjewinych tšugow.
Ærø
Geografija
Ærø jo kupa na pódpołdnju Dańskeje.
Zły Komorow
Měsćańske źele
<BIG> </BIG>
Błota
Wažnosći
Błota su ako wjelike strony nižynow tak teke historiska a kulturska krajina na krotkem zajtšu Bramborska. Wažne su how tšugi a grobli, kotare su wuzrědłe z Sprjewje pśi Brjazynje a se zjadnośiju w Starem Škodowje. Serby, kotarež bydle w Błotach, su twarili kanaly, Błota su něnto wětše ako něga. Mjazy kanalemi jo bagnišćo. Błota su wjelgin wažne a zajmne za pśijaśelow pśirody, ornitologow a teke za turistow.
Zły Komorow
Wobchad
Busowe linka wobchadowaś se do Łuchowa mjazy Šejkom abo Brjazkom, do Grabina mjazy Šejkom a Žałgosćom, do Starach Darbnjach mjazy Sedlišćom a Rańom, do Wórjejca mjazy Kóšynkom, Kóšynom, Lenjom a Carnom Chołmcom, a do Kamjeńca mjazy Kóšynkom, Kóšynom, Lipjom, Tornom a Njeźichom.
Ze wšym njebusow mjazy Lěskom, Prožymom a Bluńom do Carnach Plumpach a Grodka.
Błota
Geografija
Błota su 3.173 km² wjelike a maju 285.000 wobydlarjow. Wažne městna su Tšupc, Lubin, Lubnjow, Lědy, Wětošow, Borkowy.
Frankfurt nad Mainom
Frankfurt nad Mainom jo město w Nimskej w zwězkowem kraju Hesseńska.
Błota
Stawizny
Z to powesću Serby su wopytali nastanje Błośe wusjasniś.
Ale wědomnistniki maju teke pśirodne wujasnjenje za nastanje: W lodowje dobje Sprewja jo bežoś mjazy tšugi lodojce wodu. Błota su nastali. W Błotach njedaju gory wo sto metrow.
Wjedro
Wjedro jo dobre za wšykny turistow w nalěšu, lešu a nazymje. Temperatury su mjazy 5° C a 30 °C w tom casu. Ale w zymje mjazy –10 °C a 0 °C. Spadki su dłymoki 550 mm/m² w leše.
Pśiroda
W Błotach eksistěrujo 18.000 družynow zwěrjetow a rostlinow. 1991 dostali Błota wót UNESCO titel "biosferowy rezerwat".
Žywjenje
Domy w Błotach su na wjelike źěl z drjewa, bolane domy a wobwězbowy domy. Typiske su teke kšywa, kotarež su z słoma abo sćiny. Pokońce stej pyšniś z głowu wužowego krala. Za Serbow to jo symbol gluki. Take pyšnjenje na domach su znamje Błotow. Głowny wobchad Błotow jo na woźe ze cołnami. W cełych Błotach su cołny z motorom zakazane. Wuwześe wobstoje na dłymokich tšugach a za bury. Na drogach a sćažkach možoš derje kolasowaś, dokulaž w Błotach jo mało gorkow a žedne gory. Wjele městow možośo z awtom dośěgnuś, ale młoge městna jano z cołnom. Cołny goni z wjasłom. To jo žerź (4m) kotara štapi do wody (woda njejo dłymoki, cesto jano 20 cm -200 cm) a pon wotstarcyś se dalej. Na Lědach jěźo apryla až do oktobra postowy cołn. To jo jadnoraznje w Nimskej.
Za turistow
Turisty mógu tam same padlowaś abo w kupce cołnowaś, kólasowaś a se pśechójźowaś. Pśiroda jo wjelgin rědna a jadnorazna w Nimskej.
Žrědła
Meine Lausitz/ Moja Łužica, Christian Schneider, Ludowe nakładnistwo Domowina, 2000, Bautzen
ČD 236
Te linije Českeje Zeleznicowy
↓ Tanvald (ČZ)
Zły Komorow
Wobchadne stawizny
Až lěto 2006 regionalny ekpres wót Barliń, Wünsdorf-Waldstadt, Dobrjołuka-Góstkowa, Grabina a Rańow do górnołužyske město Wórjejce mjazy Złym Komorom, Hóznjom a Carnym Chołmcom.
ČD 236
Te linije Českeje Zeleznicowy
{| class="prettytable" border="1" align="center" style="border-collapse:collapse; border-color:#0000CC; margin-top:1px; margin-bottom:15px; font-size:90%" cellpadding="1" width="60%"
Frankfurt nad Mainom
W lěśe 2009 jo how bydliło 671.927 luźi.
Zły Komorow
Wobchadne stawizny
Něga běchu teke hyšći dwě zeleznicowe cery ažo 1960" lětach. Dolnołužyska a Njeźichojska Zeleznica wót Bezkow, Lubin, Lubnjow a Rań do Kamjeńca mjazy Kóšynom, Hóznjom, Wiknicom, Njeźichom, Wukecom a Hlinkom. W Dolneje Łužycy do Grabina, zelenznicowimi śěgi kenž ZFE (Šejkoje-Grabinski-Zeleznicy) mjazy Wórlicom-Rajom, Šejkom, Klěśišćom, Ždźarkom, Žałgosćom a Šachlejcom.
Pśizamknjenje k drožkowej seśi
Zły Komorow lažy pśi zwězkowej droze 96, 169 a tśow kilometrow wokoło Sedlišću a Wołobuzam pśi zwězkowej droze 156. Awtowej droze 13, dwaźasćow kilometrow wót Złego Komorowske měsće wokoło Rolanu a Carnymu Gózdej, abo pěśnasćow kilometrow wokoło Łužyskimu motodromej a Klěśišćam, a pěśadwaźasćow kilometrow wokoło Rańju a Dobrymu Wotšowej.
ČD 236
Te linije Saksko-českeje Zeleznicowy
! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="10%"| ... ! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="30%"| dwórnišćo ! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="10%"| ... ! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="10%"| statne teritorij ↑ Eibau (D), Leutersdorf (D)
Wodowe Hendrichecy || 358 m || center|15px 10,101 || Varnsdorf Warnoćicy || 340 m 336 m  || center|15px Wulki Šunow || 329 m || center|15px Hajwałd || 312 m || center|15px Wyši Herbikecy || 278 m || center|15px Žitawa || 263 m || center|15px (žedena wustank) || ||  center|15px
|| || center|15px
↓ Tanvald (ČZ)
15. februara
15. februara jo 46. źeń gregorjaniskeje pratyje, toś wóstawa hyšći 319 dnjow (320 w pśestupnych lětach) až do kóńca lěta.
Narodniny
thumb|Jan Pětr Jordan
Michał Frencel
Michał Frencel (teke: Brancel; * w februarje 1628 w Běčicach pla Hodźija w Górnej Łužycy; † 29. junija 1706 w Budestecach) jo był faraŕ, rěcywědnik a sobuzałožaŕ górnoserbskeje pisneje rěcy.
Wón jo se naroźił ako syn wejsnego sudnika a zastojnika. Pó tym, až jo wuchójźił wjerchojsku šulu w Mišnju (1643-1649) jo se pódał na studium teologije do Lipska a Wytparka (Wittenberg). 1651 jo dostał prědne farske městno w Kózłom. Pó jadnasćo lětach jo se pśesedlił 1662 z familiju do Budestec, źož jo źěłał až do swójeje smjerśi.
Frencel płaśi ako załožaŕ górnoserbskeje pisneje rěcy. Ze swójimi pśełožkami (Ewangelium sw. Mateja a Marka 1670, Mały Katechismus 1693, Knigły Psalmow 1703, Nowy Testament 1706) kaž teke z originalnymi wuźěłami (Budestečańska dupa 1688, list rusojskemu caroju 1697, wšake basni) jo wuwiśe górnoserbskeje rěcy wósebnje wobwliwował. Ako prědny jo zawjadł diakritiske znamuška pó českem pśikłaźe. Njejo ale mógał swóje pśedstajenja wó serbskem pšawopisu pśesajźiś a jo se jogo pózdźej zasej wóstajił.
Ako prědny (znaty) Serb jo Frencel se wuznał ku zgromadnosći słowjańskich narodow, což njejo zwuraznił jano w lisće rusojskemu caroju z lěta 1697, ale teke w pśedsłowach k swójim spisam.
Pśikłady z tekstow
1670 Mat 2,1 Hdyż ſo pak Jeſus béſche narodżil w Bethlehemi żidowskeje (zemé) w cżaſu Kralá Herodeſa / hlai / tuż pſchinhdżechu Mudri wot ſchadżaná ſlonca do Jeruzalema.
1706 Mat 2,1 DYż ßo pak JEſus bieſche narodżil we Bethlehem żidowſkej ſemi wtym cżaßu krala Herodaſſa / lai tuż pſchindżechu cżi Mudri wot ranja do Jeruſalem.
Kanal Połnocne - Baltiske mórjo
Kanal Połnocne - Baltiske mórjo (nim. Nord - Ostsee - Kanal) jo kumštna wódna droga w Šleswig-Holštejnskej, z něźi 100 km wót Kiela do Brunsbüttela.
Michał Frencel
Pśikłady z tekstow
1688 Budestečanska dupa Schtosch nastupa ton Wuschitk aby tu Moc teje Krcżenicy / wucżcżimy swoie dżjcżi a cżelladż s Katechisma tak: Krcżenica cżini a prschineſſe Wodawani hrjchow / wumoſche wod smercże a Cżerta / a_dawa (nic ieno polubi) wecżnu sboschnoscż
Kórjeń
alternativtext=Kórjeń|mini|Kórjeń Kórjeń jo pódzemski źěl rostliny, kótaryž rostlinje pśiwześe wódy a seśeńskich srědnosćow zmóžni.
Michał Frencel
Pśikłady z tekstow
1693 Rom1,22 Mewſchi ßo ſa Mudrych ßu woni blaſni ſcżineni.
1697 List carjej Ja waſchei Kcarskej Majeſtecżi poniſchne pſchipowedam, ſo my Nimcy a Serba tude we Sachſonskej teſch mamy tu Japoſchtolsku Luthersku wjru, a wucżbu: proßym was pokorne, Wy chcyli tu te na ſerbsku recż wottemne pſchelożone ſwjate Knihi wottemne ſnadu wſacż a ſobu do Moſcowitiskej pſchinecż, tak ſo by waſchi podano widżili, ſo we naſchem Sachſonskem Churfürſtcżin wi ta prawa Apoſtoliska Lutherska wjra a wucżba ſjawne budże wucżena a pridowana.
1703 Psalm 10,4 Besbożny je tak hordy a niwny / ſo ſ-nikim nerodżi / wſchitke jeho myßle ßu / ſo nima Boha.
Åland
thumb|right|550px| Topografiska kórta
Åland ( Åland, Ahvenanmaa) jo awtonomna, demilitarizěrowana a šwedski powědajuca prowinca Finskeje. Wobstoj ze kupki kupow w Baltiskem mórju na krotki wjacor wót finskeje twarźe. Stolica jo Mariehamn. Åland wupřestrjewa se na něźi 5400 km² w Botniskem zalewje a wobstoj z wěcej ako 6.500 kupow a rifow, kótarež twórje 1.527 km² twarźe. Nejwětša kupa jo Åland (šwedski Fasta Åland, finski Ahvenanmanner). Z głowneje kupy jo dwójce tak blisko k Šwedskej ako k finskemu pśibrjogu.
Kanal Połnocne - Baltiske mórjo
thumb|230px|right|Kórta wót [[Šleswig-Holštejnska|Šleswig-Holštejnskeje]] thumb|230px|right|Luksusowa linija "AIDA" na kanalu
Ć
Ć jo pěty pismik w pólskem, serbskem, bosniskem a chorwatskem alfabeśe a ma samsku poziciju we łatyńskej wersiji serbiskego a carnogórskego alfabeta.
W kyriliskej wersiji serbiskego carnogórskego alfabeta wótpowědujo pismikoju ć pismik Ћ.
Jogo zuk jo mjaz [tj] a [č].
Reprezentěrowanje w licaku
W Unicode ma Ć ako wjeliki pismik cysło U+0106 a ako mały pismik ć cysło U+0107.
Wylem Šybaŕ
Wylem Šybaŕ, nim. Wilhelm Schieber (* 21. nowembra 1887 we Wusokej, † 3. decembra 1974 we Wětošowje) jo był wucabnik, mólaŕ, płodny akwarelist dolnołužyskeje krajiny.
Bornholm
thumb|right| Regionalna chórgoj thumb|right|450px| Regionalna kórta
Bornholm jo dański kupny teritorij, w kótarymž jo bydliło wokoło 42 563 wobydlarjow w lěśe 2009 na płoninje 588,26 km².
Dolna Łužyca
thumb||300px|kórta Dolna Łužyca (górnoserbski: Delnja Łužica, nimski: Niederlausitz) jo historiski kraj w pódzajtšnej Nimskej.
Wětšy źěl Dolneje Łužyce lažy w pódpołdnjowej Bramborskej, mjeńšy w pódpołnocnej Sakskej a pódwjacornej Pólskej. Nejwětše město Dolneje Łužyce jo Chóśebuz, źož w lěśe 2008 jo bydliło wokoło 101.785 wobydlarjow. W Dolnej Łužycy laže teke znate Błota (nimski: Spreewald).
1. februara
Narodniny
thumb|Handrij Zejler
Finska chórgoj
thumb|Finska chórgoj Finska chórgoj pokaza módru skandinawisku kśicu na běłym slězynje. Finski se siniristilippu („módrokśicowa chórgoj“) mjenjujo. Wóna bu pó kaznju dnja 29. maja 1918 ako oficielny symbol Finskeje zawjeźony.
Aprikoza
Aprikoza jo płod aprikozowego boma.
Wužywanje
Aprikozy se mógu syre jěsć abo k zmuźe pśeźěłaś.
Zgórjelc
Zgórjelc ( Görlitz, Zhorjelc,  Zgorzelec,  Zhořelec) jo město w Górnej Łužycy w pódzajtšnej sakskej nad Nysu, na granicy mjazy Nimskeju a Pólskeju.
Pyreneje
thumb|Pyreneje w lěśu
Zgórjelc
Źel města lažy w Pólskej a ma mě Zgorzelec.
Pyreneje
Pyreneje (špański Pirineos, francojski Pyrénées, baskiski Pirinioak a katalański Pirineus) su něźi 430 km dłujka smuga górow w krotkowjacornej Europje, kenž se wupśestrěwaju mjaz Atlantiskim oceanom na pódwjacorje a Srjejźnym mórjom na pódzajtšu a wótgranicuju Pyrenejsku połkupu z wóstatneje Europy. Na grjebjenju Pyrenejow běžy statna granica mjaz Špańskeju a Francojskeju; wósrjejź górinow namaka se wušej togo małostat Andorra.
Nejwušy dypk Pyrenejow jo Pico de Aneto (3.404 m) pśisamem dokładnje w srjejźišću górskego rjećaza, něźi 170 kilometrow dłujkowjacornje Barcelony.
Zgórjelc
thumb|right|300px|
Stawizny
thumb|left|150px|Zgórjelc z pódzajtša, 1575 thumb|right|150px|Móst w starem měsće
Wobchad
thumb|right|150px|Głowne dwórnišćo Zgórjelca
Kantela
Struktura a stawizny
Tradicionalna kantela ma pěś tšunow, kótarež su pśicynjone na drjewowem ramiku a dolny bok jo wótwórjony. Nowšu tak pomjenjonu dwudrjewowu pěśtšunowu kantelu nejpjerwjej grifeluju. Dajo teke wjele rozdźělnych akustiskich a elektriskich kantelow w samskej swójźbje muzikowych instrumentow.
Něnto kantelowa muzika jo wjelgin žywa a licba grajarjow pitśku se pówětšujo. Ewolucija jo zachopiła dla źěła Kannelliitto za cas 1970. lět a trajo něnto dla zgromadnego źěła muzikarjow, muzikowych šulow, firmow a zwězkow.
Nejstarše dopokaze za take instrumenty (mjaz drugim finsku kantele, estnisku kannel, letisku kokle [wugroni kuokle], litawsku kanklės a rusojsku gusli) snaź su archeologiske namakanki z lět 900-1400 we Welikim Nowgoroźe a w regionach Opola a Gdańska w Pólskej.
Kantela jo muzikowy instrument boga Väinämöinena w Kalevali, finskem narodnem eposu.
Finski kantelowy muzej (finski Suomen kantelemuseo) jo w měsće Jyväskylä.
2. februara
2. februara jo 33. źeń gregorjaniskeje pratyje, toś wóstawa hyšći 332 dnjow (333 w pśestupnych lětach) až do kóńca lěta.
3. februara
3. februara jo 34. źeń gregorjaniskeje pratyje, toś wóstawa hyšći 331 dnjow (332 w pśestupnych lětach) až do kóńca lěta.
Rick Dees
Rigdon Osmond "Rick" Dees III (14. měrca 1950 w Jacksonville, Florida) jo US-amerikański radijowy DJ.
Koala
Koala (Phascolarctos cinereus) jo bomy wobydlujucy měškaŕ w Awstraliji.
Liberec
thumb|měsćańska chórgoj
Nowa Wjas pśi rěce
Nowa Wjas pśi rěce ( Rietz-Neuendorf) jo amtska gmejna w pódpołnocnej Dolnej Łužycy w bezkojskem regionje we wokrejsu Odra-Sprjewja.
Liberec
Liberec (nim. Reichenberg) jo město w pódpołnocnej Českej nad Łužyskeju Nysu pód góru Jěštědom.
Koreja
Móžo byś:
Łomnica
Łomnica  (nim. Lamitsch) jo wejsny źěl wót Popojc, gmejnskego źěla w bramborskem amśe Nowa Wjas pśi rěce.
Toś ta gmejna lažy w pódpołnocnej Dolnej Łužycy we wokrejsu Odra-Sprjewja wokoło 15 km wót Bezkowa.
Wotrow
Wotrow (nimski Ostro) jo stare sedlišćo. Na to pokazujo teke nimske mě Ostro. Wóno njejo pópšawem nimske, ale zdźaržane staroserbske pomjenjowanje ostrow ("kupa", "insula", pśir. rusojske "остров"). Teke wjelike Wotrowske groźišćo pokazujo na to, až su byli toś te strony jěsno wobydlone. Lětstotki jo słušał Wotrow do wósady Hodźij. Bliskosći dla jo ale wjele luźi z źinsajšneje Wotrowskeje wósady chójźiło do Chrósćic namšu. Pó reformaciji jo Wotrow se pśirědował Chróšćańskej wósaźe. Status samostatneje wósadneje jsy jo dostała wjas w lěśe 1758, cerkwja jo se dotwariła 1772.
Cerkwja a wósada
Pó załoženju wósady 1758 su se wótměwali namše nejžpjerwjej na farje. Swóju cerkwju maju Wotrowske wót 1772. 1934 jo se pśitwariła pód fararjom Justom wołtarnišćo. Cerkwja jo wuswěśona swětemu Benoju, kótaryž jo zrazom patron Mišnjańskego biskupstwa a (katolskich) Serbow. Póstawa swětego jo teke na wołtarnem wobrazu wiźeś.
Do Wotrowskeje wósady słušaju źinsa slědujuce jsy: Wotrow, Kanecy, Kašecy, Krěpjecy, Žuricy, Wujězd, Mały Wosyk, Jědlica, Wulki Wosyk, Hłupońca, Bukowc, Nowy Dwór, Njeradecy, Ledźborjecy, Panecy.
Na Wotrowskem kjarchobje jo zakopowany serbski basnikaŕ a procowaŕ Jakub Bart-Ćišinski.
Žywjenje we jsy
Mimo cerkwinego źěła eksistěrujo we Wotrowje młoźinski klub O2 (ob origem), kótaryž jo 2004 pśistupił Domowinje.
We jsy eksistěrujo źiśownja, kótaraž jo pśejšła 2005 do nosarstwa SŠT.
W lěśe 1758 pód biskupom Wóskim natwarjona a wěcej razow pówětšona šula južo njeźěła.
Dolnołužyske města
To jo lisćina dolnołužyskich městow
Xochipilli
Xochipilli (nah.: "wjerch kwětow") - actekiski a toltekiski bog majsa, kwětkow a rostlinow.
Wórjejce
Wórjejce ( Wojerecy, Hoyerswerda) su sakske město w Budyšyńskem wokrejsu a centrum Srjejźneje Łužyce. Až do 1. awgusta 2008 su byli bźezwokrejsne město. Słušaju do serbskego sedleńskego ruma.
Na kóńcu lěta 2008 jo how bydliło 39.214 luźi.
Rań
Rań ( Großräschen; 1370 Redschin) jo město we wokrejsu Górne Błota-Łužyca w połdnjowej Bramborskej z 8.600 wobydlarjami.
Geografija
Rań lažy w Dolnej Łužycy na granicy z Górneju Łužycu, lažy něźi ca. 150 km na krotke zajtšo wót Barlinja, ca. 60 km na pódpołnoc wót Drježdźan, na krotki wjacor wót Chóśebuza a ca. 100 km na pódzajtšo wót Lipska, pla Łužyskego motodroma pśi małej rěcycce Rěpišćicy.
Ilmenau
Ilmenau jo město w Durinskej pśi rěce Ilm na pódpołnocnej kšomje Durinskeje góle.
Rań
Rańska Jazory
thumb|350px|Starodarbnjanski jazor (Darbnjanski jazor)
Ilmenau
Noty
<br clear="left" style="clear:left;" />
Rań
Susedne gmejny a města
Susedne gmejny a města su Bronkow, Šejkow, Stara Darbnja, Zły Komorow, Załgosć a Ždźarki.
Xochiquetzal
Xochiquetzal ([], nah.: "kwětkowe pjero") - actekiska a toltekiska bogowka zemje, mjaseca, lubosći a rejow.
Rań
Twarjenje
miniatur|Rań (stare město) Jo ewangeliskego měsćańskego cerkwja njepósrědnje pśi stare wikowanišću.
Krajine architektura a pśirody
miniatur|IBA-terasow pśi [[Rański jazor]]
IBA "Fürst-Pückler-Land"
thumb|150px|left|Logo to internacionalnego twarjenego wustajeńca (IBA) "Fürst-Pückler-Land"
Xochiquetzal
Wóna jo dwójnikojska sotša boga Xochipilli a žeńska boga Tlaloca.
Rań
Pśizamknjenje k drogowej seśi
Rań lažy pśi zwězkowej droze 40px a awtowej droze 40px (ca. 10 km pla Dobry Wotšow abo ca. 20 km pla Łužyski motodrom-Klěśišća).
Mainland (Orkney)
thumb|right| Regionalna chórgoj thumb|right|450px| Topografiska kórta ([[Orkney) ]]
Mainland (staronordišćina Meginlant, Hrossey) jo kupa w šotiskem kupnem teritoriju Mainland-Orkney, w kótaremž jo bydliło wokoło 15 315 wobydlarjow w lěśe 2001, 523,25 km².
Yang Liwei
Yang Liwei (roźony 21. junija 1965 w Huludao) jo wójnski pilot a prědny chinski kosmonawt.
Wón jo startował 15. oktobra 2003 na kosmiskej łoźi Shenzhou-5 a jo lětał w kosmosu 21 góźinow 22 minutow a 45 sekundow.
Belize
Belize jo kraj w Srjejźnej Americe.
Geografija
Belize lažy w srjejźnej Americe a granicujo z Mexikom a Guatemalu. Nejwuše městno jo Victoria Peak (1.160 m nad normalneju nulu).
Julij
Julij, literarne: žnjojski (górnoserbski pražnik) - jo sedymy mjasec w gregorjaniskej pratyji. Wón ma 31 dnjow. Wón ma mě julij pó łatyńskem mjenju Julius Caesar. Wón do togo jo měł mě Quintilis, "pěty" (glědaj teke september).
Julij jo lětni mjasec w pódpołnocnej hemisferje a zymski mjasec w pódpołdnjowej hemisferje. Codiakalnej znamjeni w juliju stej Rak a Law.
Julij zachopina ze samskim wšednym dnju kaž apryl w kuždem lětu, a kaž januar w pśestupnem lětu.
4. februara
4. februara jo 35. źeń gregorjaniskeje pratyje, toś wóstawa hyšći 330 dnjow (331 w pśestupnych lětach) až do kóńca lěta.
Narodniny
thumb|Božena Němcová
Gotland
thumb|right| Regionalna chórgoj thumb|right|450px| Topografiska kórta
Gotland (starodański Gulland) jo šwedska kupa we Baltiskem mórju pśi kupje Ölandźe, na kótarejž jo bydliło wokoło 57 004 wobydlarjow w lěśe 2008. Ma pśestrěń wót 3 184 km².
Wladimir Putin
Wladimir Wladimirowič Putin (rus. Владимир Владимирович Путин; * 7. oktobra 1952 w Leningraźe (něnto Sankt Petersburg) jo rusojski politikaŕ.
Wót 8. awgusta 1999 do 7. maja 2000 jo wón był premierminister Rusojskeje Federacije, a wót 31. decembra 1999 do 7. maja 2000 jo źełał teke ako prezident. Wót 26. měrca 2000 do 7. maja 2008 jo wón był prezident Rusojskeje Federacije. Wót 8. maja 2008 do 7. maja 2012 jo był Wladimir Putin wótnowotki premierminister. Pón, wót 8. maja 2012 źeła ako prezident.
Yokohama
Yokohama (横浜市/よこはまし/Jokohamaši/) jo město w Japańskej.
Erfurt
Erfurt (górnoserbski teke Jarobrod ) jo stolica Durinskeje z 202 929 wobydlarjami (staw: 31. decembera 2007).
Město lažy na pódpołdnjo wót durinskego žłobišća ("Thüringer Becken") pśi rěki Gera.
Stawizny
thumb|left|Katedrala a cerkwja Severikirche Prědny raz jo naspomnjeło se město w lěśe 742. Mjazy lětami 1392 a 1816 jo uniwersitu měł. Mjazy lětami 1948 a 1952 město jo było stolica Durinskeje. Wót 1991 Erfurt jo durinska stolica. Wót 1994 Erfurt ma Uniwersitu z něźi 4.500 studentami.
Měsćańske źěle
350px|left|měsćańske źěle thumb|120px|right|Stara synagoga (z lěta 1094)
Noty
<br clear="left" style="clear:left;" />
Dolnoserbšćina
Dolnoserbšćina, dolnoserbska rěc ( Niedersorbisch abo teke Wendisch, język dolnołużycki,  dolnolužická srbština) jo jadna z dweju rěcowu Serbow, kotaraž se wužywa w Dolnej Łužycy, w pódpołdnjowej Bramborskej, na pódzajtšu Nimskej. Dolnoserbšćina gromaźe z górnoserbšćinu słušatej k kupce serbskeju rěcowu w ramiku pódwjacornosłowjańskich rěcy. Licba powědajucych dolnoserbski wucynijo něnto wokoło 7000 luźi.
Rěcna charakteristika
Dolnoserbšćina jo pódwjacornosłowjańska rěc a pokazujo wšykne za toś te rěcy charakteristiske znamjenja, na pś. zdźaržanje kupki *kv, *gv (kwět, gwězda, pśirownaj ruski: cvět, zvězda) a metatezu likwidow z wobchowanim slěznego wokala /ɔ/, na pś. (prasł., gs., ds.): gordъ > hród, grod (w rusojskej rěcy полногласие: gorod, w českej rěcy prězny wokal: hrad)
Wósebne wuwiśa dolnoserbskeje rěcy (mjazy drugimi rěcami) su eksemplarnje:
- we wokalnem systemje
- w konsonantiskem systemje
Stawizny dolnoserbšćiny
Prědne śišćane knigły w dolnoserbšćinje jo natwarił w lěśe 1574 faraŕ z Tšupca, Albin Moller - to jo byli wót njogo z nimskej rěcy pśełožone psalmy a kjarliže a Mały katechizm Martina Luthera.
Zadar
Zadar jo město w Chorwatskej.
Wrocław
Wrocław jo z něźi 640 000 wobydlarjami stwórte nejwětše město Pólskeje a jo stolica wójwodstwa Dolnošlazyńska.
Wrocław twóri ze sedłom romsko-katolskego arcybiskopa, ewangelskego dioceznego biskopa, 10 wusokošulami z 130 000 studentami, kopicu slěźerskich institucijow, 11 źiwadłami, 9 muzejami, jadneju operu a filharmoniju kulturne a wědomnostne srjejźišćo cełego šlazyńskego ruma.
Město lažy pśi Odrje wósrjejź wunosnego rolnikaŕskego a górnistwowego regiona, jo pak teke we wobłuku mašinotwari a metaloweje industrije wuznamne stojnišćo.
Wrocław jo nejwětše město a historiska stolica Šlazyńskeje.
Mě a wopon
thumb|left|350px|Breslau, 17. stolěśe
Mě se wótwóźijo wót českego wójwody Wratislawa I (888-921), kótaryž jo był zazdaśim załoźaŕ města. Inicial W namakajo se we woponje města, kótaryž jo kejžor Korla V. 1530 městu pósćił.
Wopon jo kwadrěrowany šćit. W prědnem pólu jo česki law, w drugem šlazyński hodlaŕ, w tśeśem inicial W a w stwórtem głowa Jana Ewangelista. Srjejźi jo głowa Jana Dupjarja na slobranem talarju. Wobej Jana stej pódla swěteje Jadwigi wósebnej patrona Šlazyńskeje.
Stawizny
Město Wratislawa se prědny raz w lěśe 900 naspomnjejo.
Wót srjejź 14. stolěśa jo Wrocław słušał k Českej a z tym teke k Swětemu romskemu mócnaŕstwu. Wót 1526 su Habsburgske kněžyli nad Wrocławom. 1702 jo Awstriska Wrocław Pšuskej pśepódała.
Južo 1840 bu Wrocław z 100 000 wobydlarjami wjelike město. 1910 su bydliło we Wrocławju 510 000 luźi, z kótarychž su byli 95,71% Nimce a 2,95 % Pólaki. Wót 1919-1945 jo Wrocław był stolica nowo wutwórjoneje prowince Dolnošlazyńska.
Pó drugej swětowej wójnje jo se zastojnistwo města a cełeje Šlazyńskeje Pólskej pśepódało. Wšykne nimske wobydlarje su musali Wrocław wopušćiś. Južo 1948 jo jano hyšći 7 000 Nimcow we Wrocławju bydliło. thumb|Katedrala
Galerija
thumb|800px|center|Panorama
Honduras
Honduras jo kraj w Srjejźnej Americe.
Geografija
Honduras lažy w Srjejźnej Americe. Nejwuše městno jo Cerro Las Minas (2 870 m nad normalneju nulu).
Trojany
Trojany jo wjas w Pólskej.
W lěśe 2014 jo how bydliło 490 luźi.
5. februara
5. februara jo 36. źeń gregorjaniskeje pratyje, toś wóstawa hyšći 329 dnjow (330 w pśestupnych lětach) až do kóńca lěta.
Jablonec nad Nisou
thumb|měsćańska chórgoj
Jablonec nad Nisou Jabłońc pśi Nysy ( Gablonz an der Neiße,   cyganski Jablonka) jo město w libereciskem kraju w pódpołnocnej Českej.
Partnarske města
Wót lěta 1993 Budyšyna jo partnarske město wót Jabłońca.
Orkney
thumb|right| Regionalna chórgoj thumb|right|450px| Topografiska kórta (Orkney)
Orkney (geliski Àrcaibh) jo kupna kupka Šotiskeje, źož jo bydliło wokoło 19 590 wobydlarjow w lěśe 2005. Ma pśestrěń wot 990 km².
Nejwětša kupa jo Mainland.
Domowina
Domowina (amtski Zwězk Łužyskich Serbow z.t. / Zwjazk Łužiskich Serbow z.t., nim. Bund Lausitzer Sorben e.V.) jo kšywowy zwězk serbskich towaristwow a ma swójo sedło w Budyšynje. Domowina jo se załožyła 13. oktobra 1912 we Wórjejcach. W casu nacionalsocializma jo była 1937 wuswójona a zakazana. Južo 10. maja 1945 bu w Chrósćicach wótnowotki załožona.
Zaměr Domowiny jo, politiske a kulturne zajmy Serbow na regionalnej, krajnej a zwězkowej rowninje zastupowaś. Dokulaž pódlažyjo pšawidłam towaristwow a njejo politiska strona, su móžnosći k sobustatkowanju na pśikład pśi kazniskich iniciatiwach wobgranicowane.
Domowina pśisłuša Towaristwoju za wobgrozone ludy, Europskemu běrowej za mało rozšyrjone rěcy (EBLUL), a Federalistiskej uniji europskich narodnych kupkow (FEUV).
Emblem Domowiny jo serbska lipa, běły bom z tśimi łopjenami na cerwjenej slězynje, co jo wuźěłała Hanka Krawcec.
Cłonkojstwo
Domowinje pśisłušaju slědujuce towaristwa:
Öland
Öland jo šwedojska kupa we Baltiskem mórju a prowincy źěl w Kalmarskem kraju. Tam jo bydliło wokoło 24 592 wobydlarjow w lěśe 2008, 1 355 km².
Curitiba
70px|left
Curitiba jo město w pódpołdnjowej Brazilskej. W lěśe 2007 jo how bydliło 1.808.969 luźi.
Willy Brandt
thumb|220px|right|Willy Brantowa (1980)
Willy Brandt (roź. 18. decembra 1913 w Lubice njež Herbert Ernst Karl Frahm; wum. 8. oktobra 1992 w Unkel) jo był nimski socialdemokratiski politikaŕ.
Wón jo był z lěta 1957 až do 1966 kněžecy šołta we pódwjacornem Barlinju, w lětach 1966–1969 zwězkowy ministaŕ za wenkownu politiku a zastupowaŕ zwězkowego kanclarja a w lětach 1969 - 1974 stwórty Zwězkowy kanclaŕ w starej Zwězkowej republice Nimskej. Wón jo se zasajźił za źěło wuměrnjowanja a wurownanja do nimskego pódzajtšnu europejskeju politiku.
Wón jo dostał dnja 10. decembra 1971 Nobelowe myto za měr.
6. februara
6. februara jo 37. źeń gregorjaniskeje pratyje, toś wóstawa hyšći 328 dnjow (329 w pśestupnych lětach) až do kóńca lěta.
Narodniny
thumb|Bob Marley
Žanr
Zapśijeśe žanr jo zapśijeśe typologije, z kótarejuž se rozeznawaju wšakorake formy wuměłstwa pó rumowem a casowem pósegu wuměłskego wopśimjeśa. To su napśikład žanry twórjecego wuměłstwa, pśedstajajucego wuměłstwa a filmow, muziki a literatury, ale teke žurnalistiskich pśedstajajucych formow a mimo togo computerowych graśow. Tak stej na pśikład žanra sciencefiction a western w filmje ako w literaturje znatej.
Žanrowe mólowanje se zaběra ze scenami wšednego dnja abo anekdotiskimi scenami wěstego wobłuka, na pśikład kjarcma.
W žanrje su wšakorake stile, ako su mócnje wót wótpowědnych družynow wobwliwowane a pokazuju kakosći indiwiduelnego wuměłca.
Pódžanry
Cesto se žanry hyšći dokradnjej wopisuju z pomocu pódžanrow. Togodla wóni se cesto wjelgin roznogaśiju:
Jolic za twórby su pódžanry móžne, dejali pak skerjej wó kategorijach powědaś.
Mólowanje
Hierarchiju žanrow a družynow mólowanja jo zestajił w lěśe 1667 francojski architekt a stawiznaŕ André Félibien. Wóna jo wótbłyšćowała śěžkosć wuměłstwow a jo była we Francojskej až do kóńca Stareje kněžaŕstwoweje formy (Ancien Régime) wažny źěł wótkubłanja a pósuźowanja studentow Kralojskeje akademije rědnych wuměłstwow (Académie royale des beaux-arts). Pó Félibienje su žanry wót nejnadobnjejšego do nejjadnorjejšego na slědujucu wašnju rědowane (w spinkoma: wótpowědujuca družyna wobrazow):
Źiwadło
Źiwadłowe žanry su:
Aprikozowy bom
Aprikozowy bom (Prunus armeniaca) jo sadowy bom ze swójźby rožowych rostlinow. Jogo płod se groni aprikoza.
Žanr
Muzika
Za europsku muziku se namakaju dokradnjejše informacije we wucbje wó formach a družynach. Teke muziku drugich kulturnych krejzow móžomy wótpowědujucy zarědowaś (na pśikład za afroamerikańsku muziku Blues, Jazz, Gospel a Rhythm and Blues).
Aprikozowy bom
Wopis
Aprikozowy bom dośěgnjo wusokosć wót 4 až do 8 m.
Žanr
Film
Filmy maju wjele wšakorakich žanrow, ako se do dalokeje měry ze žanrami literatury rownaju (krimi (film), horor, sciencefiction, erotika, satira). Wobšyrna lisćina jo pód wótkazom filmowe žanry. Žedne pśikłady:
Aprikozowy bom
Wopis
Krona jo kulowata, we kulturje cesto šyroko roznogata.
Žanr
Zukowe wuměłstwo
Rozgłos znajo ako žanry na pśikład:
Aprikozowy bom
Wopis
Gałuzy pśisamem padorownje wótstoje.
Łopjena
Łopjena su gładke, šyroko-jajojte až wutšobojte a dośěgnu dłujkosć wót 5 až do 10 cm. Wóni su rězane, prědku kóńckate a zwětšego njasu 2 jasnej załzowej gjarbika na maksimalnje 7 cm dłujkem wogonku.
Žanr
Žanry literatury
Dokradne wopisowanje žanrow literatury jo pód wótkazom družyna (poezija/literatura). Lisćina pśikładow za žanry:
Aprikozowy bom
Kwiśonki
Kwiśo wót měrca až do apryla. Kwiśonki se pśed wubijanim łopjenow jawje. Wóni su běła, wenka cerwjenojte, pśisamem sejźece a dośěgnu pśeměr wót něźi 2,5 cm.
Płody
Wót junija se kulowate až jajojte, mělnje kósmate, něźi 3 cm tłuste, žołte, pó źělach cerwjenje pśeběžane płody z typiskim šawom wuwijaju. Jich packa jo gładka a wopłonjona a se góźe lažko wót płodowego měsa wótźěliś.