cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nesr (sure)
Ebe namey Heqê rehman û rehimi ra.
Turbinê vay
Turbinê vay sistemo ke enerciya kinetike ke vay sero ca gêna, raver aye çarneno u keno enerciya mekanike u dıma zi aye vırneno u keno enerciya elektrike.
1973
1973, Serrenamey Gregori de yew serra teqwimiya.
.at
.at internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Awıstırya nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Awıstırya mocneno.
.mh
.mh internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Adey Marşali nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Adey Marşali mocneno.
Ebru Polat
Ebru Polat (b. 30 Heziran 1983, İzmir), yew muzisyena Tırka ke serra 1983ıne de sûka İzmiri de marda cı ra biya. Serra 2005ıne de Universitey Deryay Miyanêni de hıquq wendo. Serra 2007ıne de kewta muzik. Pêro piya 4 album u 5 singlê cı estê.
Alfabe
Alfabe yew sistemê nuştışio. Çekuya alfabey zıwanê Yunankiyê Kıhani ra yena.
Na pele de lista alfabeyanê zıwanan esta:
.fm
.fm internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Dewletanê Mikronezyaê Yewbiyaeyan nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Dewletanê Mikronezyaê Yewbiyaeyan mocneno.
Apêge
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Xızmete
Postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
İslam u heqê merduman
Yewiya bedeni
Sunetkerdış, yewiya wucudê merduman xırabe keno, şıkeno. Yew zi sunetê cêniyan esto ke heq u hıquqê cêniyan wereno. No xısus de ancênayışi hıma esti.
.us
.us internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Dewletanê Amerikaê Yewbiyaeyan nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Dewletanê Amerikaê Yewbiyaeyan mocneno.
Toppdomän
.bn
.bn, internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Bruney nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Bruney mocneno.
.sa
.sa internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Erebıstanê Seudi nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Erebıstanê Seudi mocneno.
Demokrasiye
Demokrasiye (be Yunanki: Δημοκρατία, ebe δῆμος [dēmos], „şar, mılet, xelq“ û κρατία [kratía], „hukumkerdene“, têversanayış) Yunanıstano Kıhan de desto yewın ra hukumdariya şariya.
Ali Haydar Yuluğ
Ali Haydar Yuluğ memur û siyasetkarê İmperatoriya Usmanıcan û Tırkiya biyo. Yuluğ, waliyê Anqara û serdarê belediyaya Anqara (14 Hezirane 1924 - 27 Tışrino Peyên 1926) biyo.
Birêveran
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
.ma
Toppdomän
Meka
Meka (Erebki: مكة), Erebıstanê Seudi de yew sûka.
Zazakipediya:Keke be Kerzıki ra
Mal vano : “Ez ke mal nêbiyêne, vergi mı dıme nêverdêne.”
Verg vano : “Ez ke verg nêbiyêne, kutıki mı dıme nêverdêne.”
Arêkerdoğ: Mirzali Zazaoğlu
38 ra Jü Pelge
Heqa kıtabi de
Zazayan, tarix de Dersim ra heta Qoçgiriye, Piran ra heta Çolig (Bingol) u Diyarbaqır xêyle tenge u terteley di. Çı heyf ke derdê nine, khulê nine zaf era zıwan nêamey. Xêyle domani, cêniy u cıwamêrdi amey qırkerdene. Suçê nine çinebi. Suçê ho, hardê ho sero zıwann u zagonê ho de weşiya ho ramıten u seveknaene biye.
Tōno
Tōno (Japonki: 遠野市 Tōno-shi), Japonya de wılayetê Iwate de yew sûka.
Burjuvazi
Burjuvazi merdımo kı sınıfanê dewıcan, karkeran u asilan ra niyo, statuyê xo musnayışê xo ra gêno u sûkan dı weşiya xo rameno, oyo. Sınıfa burjuva rê sınıfa miyanêne zi yena vatış. Karl Marx u Friedrich Engels ra gore ena sınıfe, sınıfê da kapitalista.
Bavank
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Wikipediya Sebuanki
Wikipediya Sebuanki yew versiyonê wikipediyayo Sebuankiyo. September, 2023 ra tepiya meqaleyi tede estê. Heta nıka reyi vurnayışi tede biyê. Wikipediya Sebuanki de sıfte kerd.
.gh
.gh internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Gana nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Gana mocneno.
Herrê firazi
Herrê firazi (Latinki: Terra Sancta, İbranki: אֶרֶץ הַקוֹדֵשׁ Eretz HaQodesh, Erebki: الأرض المقدسة Al-Arḍ Al-Muqaddasah) herrê ke çımê dinanê İbramiyan de firaz vêniyenê, inan rê vaciyeno. Ewro herrê İsrail u Fılıstini kewnê herranê firazan miyan. Urşelimo ke uca de ca gêno u hetê bawerkerdoğanê dinanê İbrahimiyan ra firaz vêniyeno.
Cêolociya herranê firazan çol ra yeno pêra. Dar u bırr (darıstan) uca de çıniyo. Hew her tım zaf germo, vartış zi kemiyo u tayno. Dinanê İbrahmiyan ra gore İbrahim peyğambero u Heran de ameyo dınya. İbrahimi uca ra goç kerdo u ameyo herranê firazan. Uca de lac u keynê cı biyê u lacê İbrahimi zi dinanê İbrahimiyan ra gore peyğamberê.
Tarix miyan de, merduman, qıraliyetan u qıralan waşto ke ê wayirê herran firazan bê. Coka herranê firazan de zaf leci u cengi biyê.
Yunus (sure)
Yunus Qurane de yû sureya. Ayetê 40, 94, 95 u 96. Medina de ê bini zi Meka de ameyê war.
NGC 243
NGC 243, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Andromeda miyan de ca gêno. 18 Tışrino Verên 1881 de terefê Édouard Stephani ra keşıf biyo.
Kirmanşah
Nameyê Kirmaşan çekuya Kirmancan ra yeno. Kirmancan yan Kurmancan yan "Kurî Mancekan" nameyê yew eşîrê Kurdan bî. Manc yew eşîra Zerdeştî bî û Medan ra ver Kirmaşan de cîwar bibî.
Orhan Eren
Orhan Eren aboqat, siyasetkarê Tırkiya biyo. Serdarê belediyaya Anqara (22 Tışrino Peyên 1955 - 4 Tışrino Peyên 1957) biyo.
Red (sure)
Red (be Erebki: سورة الرعد) Qurane de jû sureya. Wextê Meka de ameya war, 43 ayeta.
Sêhanêcerin
Xızmete
Postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Kerwançımani
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Fyodor Dostoyevski
Kıtabê Dostoyevski zaf vêşiyê. Dostoyevski kıtabandê xo de heme merdımi sero nuşto. Kıtabandê cı miyan ra ên gırdê cı no kıtabo Преступление и наказание. Tırki zi cı rê vanê Suç ve Ceza. Ney de komela yew mêrdımê seyıni keno.
.iq
.iq internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Iraqi nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Iraqi mocneno.
Mukriyan
Mukriyan rocawanê Kurdistani de namey yew mıntıqao. Na mıntıqa Şino ra dest pê kena u hetan Seqız şına. Sûkê zey Şino, Piranşar, Nexede, Serdeşt, Mehabad u Bokan na mıntıqa de ca genê.
Doxan
Doxan  yew dewa Zazayana. Cayê xo zerrey sinorê qezay Çêrmugi dero.
.ki
.ki internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Kiribati nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Kiribati mocneno.
İsra (sure)
İsra Qurane de jû sureya. Ayetê 26, 32, 33, 57, 73-80 Medina de ameyê war. Zewbina namey cı zi beni İsrailo.
.cr
.cr internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Kosta Rika nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Kosta Rika mocneno.
.la
.la internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Laosi nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Laosi mocneno.
.ls
.ls internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Lesothoy nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Lesothoy mocneno.
Zazakipediya:Weliyê Uşênê İmami
Na çhekuy mı viri de mendê, ez qeda... Nıka Hewa Çê Hesen Efendi ki nêzonon ke, dı çhekuy vaji…
.li
.li internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Liechtensteini nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Liechtensteini mocneno.
.mg
סיומת אינטרנט Toppdomän
Goneliye
Goneliye (be Tırki: Göneli, Qivereg) sûka Zazayan Dêrsımi de yew dewa merkezê qezay Pılemuriya.
Balçova
Balçova, yew qezay u taxa wılayetê İzmiriya.
Rafael Correa
Rafael Correa, serekcumhurê dewleta Ekwadorio. 6 Nisane 1963 de Guayaquil de ameyo dınya. O ra dıme ki 15 Çele 2007 de biyo serekcumhurê Ekwadori. Partiya PAIS Alliance ra reiscumhur weçiniyao.
.md
סיומת אינטרנט Toppdomän
Ekrem C. Barlas
Ekrem C. Barlas yew serdarê belediyaya Anqara biyo.
Qraliya Yewbiyayiya Britanya Gırde u İrlanda
Qraliya Yewbiyayiye Britanya Gırde û İrlanda, 1 Çıle 1801 de be Qraliya Britanya Gırde û Qraliya İrlanda yenê pêser û na dewlet saz kenê. Cumhuriyetê İrlanda de nêo organizasyon ra 6 kanun 1922 xo reyna û xoseriya xo êlan kerdo. Ena dewlet enewke resmiyet de Qraliya Yewbiyayiye Britanya Gırde û İrlanday Zımey asena.
Kraków
Kraków, yew sûka dewleta Polonyaya gırda.
Süleyman Önder
Süleyman Önder yew serdarê belediyaya Anqara biyo.
Lur
Lur (Lor zi vaciyeno; Lurki: لور, Farski: لُر) şaro de İrankiyo, İrankiyo verociyo de rocawankiyo ke pêro verocê İrani de cıwiyeno u nıfusê xo texmin beno ke 5 milyon miyan vuriyeno. Ê İran de Lurıstan, Kohgıluye u Buyer-Ehmed, Xuzıstan u Fars (pêro Lamerd, Mamasani u Rostam), Buşehr, Çeharmehal u Bextıyari, Hemedan, İam u İsfahan de cıwiyenê.
Ovidius
Publius Ovidius Naso (b. Sulmona, 20 Adar 43 V.İ. - m. Costanza, 17 V.İ.) yew nuştekara u şair İmperatoriya Roma biyo. Ovidius nuştekarê Metamorphoseon.
Tıl
Tıl, wılayetê Rıha de yew dewa qezay Sêwrega.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Murat Karayalçın
Murat Karayalçın yew serdarê belediyaya Anqara bi.
Tıl
Xızmete
Dewe de postexane çıniyo. Awa dewe esta.
Xozık
Ekonomiye
Ekonomiya dewa Xozıki be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Vedat Aydın
Vedat Aydın wekaleten yew serdarê belediyaya Anqara bi. 1993-1994 de serdarey kerda.
Gılık
Gılık, zıwanê tıbi de klitoris, Latinki Clitoris ra yeno ke eslê cı reseno Yunankiyo Kıhan κλειτορίς klitorís, Yunankiyo Newe κλειτορίδα klitorída – „tumo qıckek“ ya ki be nameo bin zilık, zipık, çılık, ceniyan u heywananê çıçıkınan ra organo cınsiyo ke gıpıkıno u tenıteo ke maseno, cı ra ibareto, caê cı ki serêniya qılaşê vacina (kısan) rao. Rıçıkê (koka) gılık u kıri yewo. Fonksiyonê cı vêşêri zewqo cınsi daeno.
Qısey gılık, çılık, zilık, zipıki Zazaki de kıfran de gureniyenê, a ri ra qebe u hov yenê goş. Fekê şari de gılık be kısan kenê yew. Qısey gıl-, zil-i sıbeynayışê şıklan ra peyda biyê.
.np
.np internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Nepali nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Nepali mocneno.
Arbusigny
Arbusigny, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Haute-Savoieya.
Grande Porto
Grande Porto (be Zazaki: Keybero Gırd) yew mıntıqaya Portekiziya.
Claudia Roth
Terbiyet û mesleg
Claudia Rothe serra 1974ıne de bacarê Krumbachi (bıwane: Krumbax) eyaletê Bavyera de lisa Simpert-Kraemeri (Simpert-Kraemer-Gymnasium) qedêna. Aye dı termini zanayışê têatroy sero wend, hema nême ra ca verda. Labelê Memningen de têatroyê dewlete yê Swebya de terbiyetê dramaturciye qedêna. Dıma, a Dortmund de sehneyanê bacari û têatroyê Hoffmanns Comici (Hoffmanns Comic Theater) Unna de guriye. Serra 1982ıne de lewê Rio Reiseri de biye menecera bandoyê muzikê Rocki Ton Steine Scherben (Kile Kemeri Pırtleyi), heta ke no bando semedê dêndariye ra bi vıla. Miyanê serranê 1985 û 1989 de biye qıseykerdoğa medya fraksiyonê meclısê federali, yê Bündnis 90/Die Grünen (Yewiya 90/Keski)an.
.ng
Toppdomän
NGC 530
NGC 530, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 20 Tışrino Peyên 1886 de terefê Lewis A. Swifti ra keşıf biyo.
NGC 4559
NGC 4559, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Sakine Cansız
2013 de bajarê Fransa Parîs de hîrê sîyasetmedarê kurdî Sakîne Cansiz, Fîdan Dogan û Leyla Şaylemeze hetê ajanan ra amey kiştiş. Roja Cinîyanê Kedkaranê Cîhanî de Dersim de yadê Sakîne Cansiz û kedkaranê ke bi can û bi royê xo seba raxelesîyayişê welatê xo, seba aştîye de mucadele kenê û bi çar destan pilesîyê ro ala azadîye ra, yadê înan biyê.
Usılê Dini
1. Tewhid: Ella yewo u wertağê cı çıniyo. O çı ke bıwazo ey keno. Kes nêşeno ey ra hesab pers kero. O nêmıreno, kesi O dınya niardo. O zey çiyê niyo.
Çımey
•Din, ebe zıwanê Zazaki
Pısınga yabani
Asayış
Tewr (en) cınsê weşaqanê kılman bobcat (ê zımey Amerika) u weşaqê Kanadaê, heto bin ra tewr cınsê gırdi zi weşaqê Ewrasyao ke Tırkiya de zi esto u weşiya xo rameno, zaf bıncınsê cı estê u gırdiya inan gorey cınsan vıriyena.
Cınsê bınêni
Ewro çehar bıncınsê pısınganê yabaniyan estê, guman beno ke cınsê pısınga yabani cınsê do verên "Issoire lynx" ra yeno, o zi qıtanê Ewropa u Afrika de cıwiyo, ey weşiya xo ramıta demê pliyoseni ra heta rew-pleyistoseni. O taw khalıkê enê çehar cınsan uca de cıwiyao, her çehar cınsan ra zi gırd biyo.
Qoşci
Terbiyet
Dewa Qoşci de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Xızmete
Dewa Qoşci de postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê na dewe esto.
Soxanli
Xızmete
Dewa Soxanli de postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê na dewe esto.
Beqera (sure)
Sura Beqera (beqera = manga)
Viyale
Viyale (be Latinki: salix, be İngılızki: willow) yew dara ke endemika. Peli viyalan zımıstan de finiyeni emma pelani kori viyalan nêfiniyeni. Asprin viyale ra vıraziyeno. Hititıci veri İsa de dara viyale ra ilaci vıraştêne. Veri İsay seserra 5. de Yunanıstano Antik de doktor Hipokrat dara viyale ra ilac diyo u vıraşto. Viyale bena derg u seba jew viyale rıstımvıraştış aseno. Viyale şena rıstım asen kera u rıstımi cı zaf kılm zeman de beno derg u resıno hare. Viyale Ewropa, Asya u Tırkiya de ki cuwına. Dara viyale cayo awdar de cuwına u gani aw bol u xeylê bo. Meyvey cı zey kapsülo. Dergiya jew viyala normal şena hirıs, hirıs u ponc metrey bo. Dara viyale de maddey Salisini esto. Raveri serra 1828 de doktoro Fransız Henri Leroux eno madde diyo u kerdo izole. Dıma izolasyon, kimyagero İtalyan Raffaale Piria eno madde ra jew formê saf vıraşto. Skala de maddey ke dara viyale ra vecina u name cı Salisiniyo ph 2.4 (dı noxt. çehar) o. Pêro viyalan be raya dali/gıli cı şiketene u resnayene jew viyala newe (newiye) vırazeni. Teyna Salix caprea (viyala bıze) u Salix amygdaloides teberi ninan de manıni. Enê, nışêni be dali/gıli cı şiketene nıresıni. Hem (eyni) zeman de jew viyala newe vıraştene u hibridi cı kerdene zaf aseno. Mısal qıtay Ewropa ra viyala sıpiye (Salix alba) u Çin ra suka Pekini ra viyale pekine (Salix babylonica) jew terefi ilimdaran ra jew beni u viyala salxıme (Salix sepulcralis) vıraziyena.
Kelam
Kelam (Erebki: الكلام) dinê İslami de şınasiya ke baweriya İslami sero geyrena u tarix miyan de zi eno çım ra zerrekê dinê İslami ra ewnayo, cı rê vaciyeno. Persê ke dinê İslami de ca gênê, merdımê ke kelami sero guriyenê, inan persê merdıman akerdışi sero guriyêne u inan persê merdıman sero kıtabi nuştê, teoriyi vıraştê.
NGC 531
NGC 531, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Andromeda miyan de ca gêno. 16 Tışrino Verên 1855 de terefê William Parsonsi ra keşıf biyo.
Franclens
Franclens, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
NGC 2380
NGC 2380, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Şile
Şile yew qeza û taxa wılayetê Estanbolia.
Kırmanşah (eyalet)
Nıfus
Nıfusê cı nêzdiyê dı milyoniyo. Zafêrê nıfusi Kurdê Kelhurê, tayê Lur zi Eyaletê Kırmaşani de ciwîyenê. Kurdi bi lehçeyê Kelhurki (ya zi Feylki ya zi Kurdiyê Xwarıgi) qısey kenê. Bê inan Kurdê Hewrami û Kurdê Leki zi na eyalet de cıwiyenê.
Zazakipediya:Edet u tore
Dost u embazêno, nuştox u wendoxêno, şıma zanê her şar bı zıwan u kültürdê xo ya pêra yeno abırnayenı. Qe ê şarê çaredê cı dı nênuşneno ka no Almano, Emeriqano, İngılızo, Erebo, Tırko nêza çıçiyo. Şıma zanê lezo en gırd lezê zıwandê kesi, sınasnamedê kesi, welatê kesi, kültürdê kesi u herwınayo. Xoverdayena gırsı naya, ê nê çiyana. Şıma zanê zıwan bahro, bêbıno u kesi bınê cı nêdiyo. Veri xeylê şaran, mesela Tırkan u Kürdana qürfê xo bı maya kerdê u vatê zıwanê şıma çend qıseyo. Labırê ewro kes nêşeno na juwerı ma rê vajo. Newe bı seyana, bı hezarana wendox u nuştoxê ma estê. Bı seyana kıtabê ma estê.
NGC 2384
NGC 2384, yew cısmê asmênio. Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
NGC 533
NGC 533, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 8 Tışrino Verên 1785 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
Qetine
Qetine, wılayetê Rıha de yew dewa qezay Sêwrega.
Heywan
Heywan, nameyo bıngeyıno ke cındeyan rê vaciyeno. İnsan zi tewrê de heywanan ra saye beno.
NGC 4552
NGC 4552, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Vahid Amiri
Kariyero internasyonal
Ey sero tarixê Kanun 30, 2014 de qarar vıraziyao ke o bıkewo Taxımê Iranio Nasyonal ra seba Kupay Asya 2015 AFC u no qarar hetê Carlos Queiroz ra vaciyao. O kayê cıyo verên verba |Taxımê İraqio Nasyonal de kerdo tarixê 4 Çele 2015 de. Amiri golê cıyo internasyonalio verên eşto be veramê 2–0 Taxımê Futbolê Şiliyo NasyonalŞiliy ra.
Hadro
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Mirali
Ekonomiye
Ekonomiya dewa Mirali be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Amerigo Vespucci
Amerigo Vespucci (9 Adar 1454 – 22 Sıbat 1512) yew kartografo İtalyano. Vespucci tarixê 9 Mart 1454 dı maya xo ra biyo. Amerigo Vespucci okyanusi sera xeylê cıgeyrayışi kerdê, şiyo qıtay Amerika. Namey qıtay Amerika namey Amerigo Vespucci ra yeno, ey namey xo kerdo namey qıta.
Çermug
Tarix
Xanedanina Artuqan ra zaf eserê tarixi mendê. İnan ra êyê ke sıfte yenê aqıl, zey Pırdê Haburmani, Medresa Çeteci Abdullah Paşa u Hemamê Çermugiê.
Zazakipediya:R u RR sero
Taê çekuyê bini ki estê ke jê jüvini asenê, hama wendis u manê ho ciaro, ni gereke cê ra vê.
pere \ perre
sar \ sare
Maney çekuyan be Tırki
- bor (sarışın); borr (“kalın ses”), borraene (bağırıp çağırmak)
- rew (erken)
Baba Tahir
Baba Tahir (var. Baba Taher Oryan Hamadani; ) yew nuştekaro Lur biyo ke seserra11ıne de şıirê xo nuştê be zıwanê Lurki. Gorey L. P. Elwell-Suttoni ra heni aseno ke Baba Tahir nuştey xo be diyalektê lokali nuştê u diyalekto lokalo ke "çımeyê en kıhani xo ser de beno, Lurki. No zıwanê ke Baba Tahir guriyo, gorey Roubène Abrahamian ra diyalekto en nezdio ke be Cıhudê Hemedani qal kenê." Gorey The Cambridge History of Irani ra zi, Baba Tahir be yew diyalektê zıwanê Farski ra nuşto.
.sk
.sk internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Slowakya nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Slowakya mocneno.
Beneluks
Beneluks (ebe Fransızki: Bénélux) namê yew mıntıqaya ke Ewropaya Rocawani dera. Erdê xo 76,657 km2 yo.Mıntıqa Beneluxi de pêro piya 3 (hiri) dewleti estê u namê Beneluxi verherfê namê nê dewletan ra yeno. Namê no dewletan ; Dewletê ke mıntıqa Beneluxi derê, inan rê Dewletê Beneluxi vaciyeno. Erdê Beneluxi, zaf nızmo u berziya xo zaf kemiyo. Berziya erdê dewleta Hollanday, berziya derya ra kemiyêro. Şarê Hollanda, heta nıka xıdudê deryay rê zaf bendi u beraci inşa kerdo u deryay ra here vırazeno.
Erdê Beneluksi
Erdê Beneluxi, polo nebatan ra zaf zengıno u seba nebetan xeylê munasıbo. No sebeb ra, erdê Beneluxi zaf mexsuldaro. Hollanda de vılıki zaf estê. Dewleta Hollanda, her serri zaf Laley u vılê bini, dewletê binan rê roşuno. Ziraetê dewletê Beneluxi zaf quwetıno. Polo heywanan ra, mıntıqa Benelux zaf raverşiyayo. Xısusên, Mongaya Hollanda dınya de zaf namdara. Mıktarê şıtê Mongaya Hollada, goreyê mongaya bini ra zafêro. Eyni zeman de, dewletê Beneluxi de xoz ji esto. Erdê dewletê Beneluksi ;
Kexmut
Kexmut (be Tırki: Gelintepe) yew dewa qezay Boglani u wılayetê Çoligia. Şarê Kexmuti Zazaki qısey keno. Nıfusê dewe 275o. Boglani ra 26 km, Çoligi ra 72 km dûria.
Arcantin
İqtısad
İqtısadê Arcantini zaf qewetın niyo. Zaf mıntıqey peyser mendê, labelê tayê mıntıqey zi raver şiyê. Hetê endustriye, maden û ziraeti zaf hewlo. İqtısadê Arcantini zaf krizi diyê. Enflasyon û deflasyon iqtısadê Arcantini rê zaf zerar dao.
Sait Faik Abasıyanık
Sait Faik Abasıyanık (18 Kasım ya zi 22 Kasım ya zi 23 Kasım 1906 – 11 Gulane 1954) yew nuştekar u şairo Tırk bi. Abasıyanki zaf çi kerd cı hêkat u edebiyatê Tırki u cokao ke nuştekaranê serênan ra yewo u zey noxta geyrayışi vêniyeno. Rıyê ğeyretê ey edebiyatê Tırkê moderni rê ra o be namey "nuştekaro ke rıçıkê (koka) cı xo dero" şınasiyeno. Ey teknikê hekatê klasiki rıcnao, tebiat u merdımi be kışta rınd u xırabi, basit u semimi, hema be zıwano hewl nuşto, qal kerdo. Ey xo nêbestnao edebiyatê Ewropa (çiyo ke zafêrê senatkaranê Cumhuriyeti kerdo), bınê tesırê yew zihniyetê edebi de nêmendo u nêşi peyê yew terzi ra.
NGC 2368
NGC 2368, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
.tj
.tj internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Tacikıstani nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Tacikıstani mocneno.
Biyanko
Biyanko, wılayetê Semsûri de yew dewa qezay Aldûşiya.
Ekonomiye
Ekonomiye dewa Biyanko be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
.tp
.tp internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Timurê Rocvetışi nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Timurê Rocvetışi mocneno.
.tt
.tt internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Trinidad û Tobagoy nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê dewleta Trinidad û Tobagoy mocneno.
Denzeg
Denzeg (be Tırki: Çatalkaya / Çatalyaka) qezay Dêrsımi Pılemuriye de yew dewa nahiya Pırdê Suria.
Bibol
Bibol, wılayetê Semsûri de yew dewa qezay Aldûşiya.
Resayış
Raya dewa Bibol esta u terefê hıkumati ra kerda asfalt.
Çıldır
Çıldır yew qezay Ardahaniya.
NGC 3876
NGC 3876, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Şawi
Terbiyet
Dewa Şawi de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Behai
Behai (Erebki: بهائية, Farski: دین بهائی Dīn-e Bahāī), serra 1844ıne de dest pê biyo. Her welat de bawerkerdoğê (momınê) xo estê. Dınya de heta nıka serê 35 milyon ra kes cı rê bawer keno. Amacê xo yewiya dınyayo.
Pul, Keban
Terbiyet
Dewa Puli de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
NGC 2374
NGC 2374, yew cısmê asmênio. Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Desingy
Desingy, dewleta Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan miyan de yew komuna wılayetê Haute-Savoieya.
Sinop (arezekerdış)
Mana na çekuye Sinop vuriyena:
Baxçey İşkenceyan
No roman be tabloyê dehşetınê insaniye ke vera qanunê kıştışi de kerdo vıleçewt u ma ribıriyê eyê, rojê vinayışê Dewaya Dreyfousî de weşaniyayo. No roman esasê xo de zemê do bêemanê ê cematê ke gani raya merdımkıştoğiye de lec bıki, la bilakis aye teşwiq kenê, rexneyê da bêeman politikaya kolonyaliyiya İngılız u Fransızan u bınpayankerdışê erjê merdımiya medeniyetê rocawaniyê qaşoyo.
Victor Hugo
Fransa de ame dinya. 1824 de kovara La Muse Française vete. 1831 de romananê xo yê tewr pîlan ra Notre Dame de Parîs weşena. Înqılabê 1848 ra dima seba endamê parlemento ame weçînayîş. Darbeyê Napolyonê 3. ra dima rema Belçîka. Dima ra yew girawa Îngîlîzan de cîwar bi û tîya de romanê xo yo tewr pîl Les Misérables nuşt.
Deşta Ewropay Rocvetışi
Deşta Ewropay Rocvetışi, yew deşta de rocvetışê qıtay Ewropaya. Erdê xo 4,000,000 km²yo. Deşta Ewropay Rocvetışi de dewletê Rusya, Qazaxıstan, Ukrayna, Estonya, Letonya, Litwanya, Belarus u Moldawya estê.
Çakırhüyük
Çakırhüyük, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
Xatiray yew xizmetkare
Le Journal d’une femme de chambre (Xatiraya yew xizmetkare) yew romanê nuştekarê Fransa Octave Mirbeauyo. (1900)
.blockbuster
..blockbuster, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Douvaine
Douvaine, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
NGC 2114
NGC 2114, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
NGC 2356
NGC 2356, yew cısmê asmêniyo. Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Zımaga Avasu
Zımaga Avasu (be Tırki: Boğalı, Abbasuşağızımağı, Zımak), wılayetê Dêrsımi de, qezaya Pılemuriye de yew dewa nahiya Pırdê Suriya. Na dewe de new xaneyi û dı mezreyi estê.
Hidi
Terbiyet
Dewa Hidi de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
NGC 2138
NGC 2138, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Cengê Têrcani
Sebebê cengi
Hukumdare dewlete akkoyuni Uzun Hasan beno. Are ira Bizansu verende rınd biyo. Ni rüra û devlete Trabzon rumu ra bışt do. ama bışta xu kem ama. Fatih Trabzonu ki gureto, giredayiye devleta xu kerdo. Nira dıma Uzun hasan terso ki, vısıyo pe ki Fatih yeno, deste i ra ki hardu ceno, devleti i ki qedeneno. Serra 1464 de, Uzun hasan devleto venedik ra zu peyman keno. gore nu peyman, Venedik bışt dano Uzun hasan. ama keyki 1473 de, ceng veciyo, Venedik neşkiyo ki bışt bidero Uzun Hasan.
Sebebi bini ki nu biyo: Anatoliye de zuki devlete karamanoglu yu bena. Politikaye ninu Uzun Hasan ra nezdi bena. i ki nevacene ki Devlete osmancik kontrole pöri Anatoliye bicero, ravi şero. Keyke Fatih Karamanogluyu mağlup kerdo (kesikerdo), vengo inu bırno, raye xu da zede biyaya. qısawata xu nemanana ki karamanoglu peyra dane osmancuki.
Zazakipediya:Sınet u Kerwayinı
Bahdê sınetkerdenı çend rozi pêser o sınetçi yeno çaputan u pêştenanê bılıkda sınetkerdoxan vırneno, melhem u derman keno u şıno. Tabi dı no mabên dı wextê kerway yan zi ê külfetê cı bıbo u cado duri dı nêbê, ê zi hergı rojı yenê kerwadê xo ser, ey ziyaret kenê u wınênê haldê cı ra, hele senino senin niyo.
Bı no hesab a kerwayinı bena u nê wırna heti pê ya gırêdeyênê u benê dostê pê yê rojdê teng u heray. Goniya cı kewna pê pêş u benê merdımê pê yê goni pêpêş dı rıjnayenı.
NGC 535
NGC 535, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 31 Tışrino Verên 1864 de terefê Heinrich Louis d'Arresti ra keşıf biyo.
Asya
Etimolociye
Menşeyê/ Etimolociya namê ena qıta zêde rınd nêzaniyeo. Ena qesa sero xeylê versiyoni estê. Heto jû ra yeno vatene ke serra -440ıne de (İsay ra ver) Herodot nusqawunê xo de dınya kerda hirê letey. Ebe ena geyım namê yew letey Asya no pıra (o wext Asya teyna seveta Asya Minori rê vaciya, yanê Anatoliye ewroyêne rê, çıke sevetê Grekan o wext hirê dınyay biyê: Yunanıstano ewroyên, Mısıro ewroyên u Anatoliya ewroyêne). Ena versiyon ra gore ena çekuye zıwanê Akkadan ra yena. Menaya xo zi (seveta tici) veciyayış, berzbiyayışo.
Sindoro siyasi
Asyaya ewroyêne de 54 ra zêde dewleti estê.
Kesha
Kesha Rose Sebert (b. 4 Adar,1987) yew senatkara Amerikana. Kesha Kaliforniya de ameya riyê dınya. Kesha ebe şerqiya xo Tik Tok hem dınya de hem zi Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan de zaf biye namdare. Şerqiya xo Tik Tok 10 dewletan de biye ê yewıne.
Bozıko
Bozıko (be Tırki: Çöğürlük), wılayetê Mamekiye de dewê da qezay Puluria.
Atêna
Atêna (be Yunankiyo Newe: Αθήνα [aˈθina], Athína; Yunankiyo Kıhan: Ἀθῆναι [Athēnai]) bacarê Yunanıstania u caê xo verocê Yunanıstani dero. Atêna hem paytexta, hem ki bacarê Yunanıstania tewr gırda.
Kelir
Xızmete
Dewa Keliri de postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê na dewe esto.
Karayib
Karayib, mıntıqaya Deryay Karayibi, adeyan û sahilanê nê Warey rê vanê. Nê adey verocê Florida ra heta rocawanê Venezuela benê dergi. Na mıntıqa de nezdiyê 7.000 adey, adeyeki û hiri ca gênê. Kristof Kolombi tiya serra 1492yıne de keşf kerdo.
.id
.id internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta İndonezya nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê İndonezya mocneno.
NGC 3878
NGC 3878, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Polisot
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Adey Marmara
Adey Marmara (Tırki: Marmara Adası) adeyo kı verocê Deryay Marmara dı ca gêno u uca dı tewr adeyo gırdo. Eno ade wılayetê Balıkesiri ra bestiyo. Tırkiya dı Gökçeada ra tepeya eno ade adeyo dıyıno gırdo.
Sezai Karakoç
Heyato xısusi
Karakoçi heyatê xo Erğeni, Maden u Dıcle de viyarno u 1938 de hirê aşmi mektebo verên ra ver sınıfa ixtıyati de wend u mektebo verên 1944 de Erğeni de temam kerd. Ney ra tepeya mektebo miyanên Meraş de qeyd bi u wend. 1947 de tiya zi temam kerd u şi Qazianteb, inca de kewt lisa, başle kerd. Lisa Qaziantebi ra 1950 de bi mezun. Ey o taw waşt ke felsefe bıwano, coka zi şi Estanbol. Piyê cı zi waşt ke lacê xo şoro ilahiyat. O taw Karakoçi fam kerd ke pê perey xo nêşeno bıwano, kewt imtıxanê Fakultê Melumatanê Siyasi, no mekteb pere nêwaşt. Dıma zi peyniya imxıtani pawıt, qeydê xo be lızgey felsefe kerd ke eke nêşeno kewo imtıxan, tehsilê felsefe ko. Ey şao kewo Universita Anqara ra Fakultê Melumatanê Siyasi, qeydê xo kerd, 1955 de fakulte ra şubeyo mali ra mezuniyetê xo gırewt u universite temam kerd.
Estanbol de Çapxaney Dirilişi nae ro u pêseroka (mecmua) Dirilişi kerd a. 1990 de be amblemê 'dara vıle ke vılan kena a' Partiya Dirilişi vıraşt. Hawt serri partiya xo de wezifa gırewt. Hama ena partiya xo dı reyi nêwekt weçinitişan u coka zi ame padayış. 2006 de Ewnaoğiya Kulturi odulo xususi da cı, hama waşt ke letey peran bıdê karanê kultur u huneri, leteyo bin zi bıerşawiyo adreso ke dano inan. 2007 de Partiya Yüce Dirilişi nae ro u o taw ra nat serdarê partiya xoyo. O taw ra nat her şanê yewşeme de qısey keno partiya xo de, sita interneti ra zi ra zi qısey keno. 2011 de Odulê Edebiyati ê Reisicumhuri gırewt hama perê ke da cı nêgırewt, nêşi zi odulê xo bıgo.
Dı sımeyıni
Heywanê ke Pay cı dı leteyê inan rê vanê dı sımeyêni.
NGC 248
NGC 248, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Tukana miyan de ca gêno. 11 Nisane 1834 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
NGC 4731
NGC 4731, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Vilayêrek
Vilayêrek yew dewa Zazayana. Caê xo zerrey sinorê qezay Çêrmugi dero. Tirki de namey Vilayêreki Güzelköyo. Nıfusê Vilayêreki 200 u 300 miyan dero. Vilayêrek qandê tetili cao bol rındo.
Salê Galê
Terbiyet
Dewa Salê Galê de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewa Salê Galê esta û kerda asfalt.
Cefa werdış
Xebatiyayış yew terımê Ekonomiyeyo. Cıresnayışê mal ya zi xızmete de çımeyê merdımiyo ke erziyeno ro miyan. Çiyê cıresnayışi ra teybiyayışê merdımiyo. Cı ra emeg, mıhnet zi vaciyenê. Xebatiyayış de merdım enerciya xoya fiziki guriyena, çiyê veceno ro miyan. Yew zi eke merdım çiyê vıraştış de mezgê xo zi guriyeno se, o taw o zi kewno xebatiyayış miyan. Ekonomiye miyan de xebatıyayış dê zeman caygeyê verêni de ca gêno.
NGC 2112
NGC 2112, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
.booking
..booking, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Martigny-Courpierre
Martigny-Courpierre dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Qela, Boglan
Qela (be Tırki: İnandık) yew dewa qezay Boglani u wılayetê Çoligia. Şarê Qela Zazaki qısey keno. Nıfusê dewe 52o. Boglani ra 49 km u Çoligi ra 95 km dûria.
Zazakipediya:Veyvı u veyve
VÌNAYENI U WAŞTENA KEYNEKI
Wext esto bı sayedê enbazandê xo ya kes xo rê waşti vineno. Qal qali akeno, qalkerdenı dı jew vano, keyna fılan kesi esta u resaya. Jew vano keyna enbıryandê ma wına wınaya. Jew vano keyna kerwadê ma zahf xasek u bıterbıyeya u herwına.
Zazakipediya:Roşanê Kormışkani
Cayêdê, qimetêdê, vayeyêda Kormışkaniya zahf gırd u berzı şardê Zazayan miyan dı esta. Keyeyê kı, berê kı dewandê xo ra barkerdo u key xo berdo sukandê gırdan u zewbi cayan, eger imkanê inan bıbo u hendê qülda derzıni imkan bıvinê, dı o heftedê bımbarek kerdenda Kormışkani dı yenê dewandê xo dı, benê tewrdê şênayey u hıngılmandê roşandê Kormışkani u şardê xo ya piya, dı şardê xo miyan dı ey bımbarek kenê. Qandê kı Hükmatê Tırkan, esker u polisê cı nêverdanê kı şarê ma roşanê xo yê Kormışkani bı serbesteya u serbestey miyan dı bımbarek kero. Heme ray u neqeban cı ver gênê kı roşanê Kormışkani niro bımbarek kerdenı. Bı her babeta cı vero benê bend, nêweşey fênê cı miyan u şaro kı qandê bımbarek kerdenı ameyo pêser inan qerşun kenê, çıwey kenê u kenê vılla.
Tay çiyê Kormışkani gıranvay u taybeti esti bi. Hefteyo kı keno dest pey kero yan zi verê coy, dı welatê ma dı vıllıkê esta cırê vanê esparıkı yan zi vıllıka Kormışkani, a vıllıkı erdi bın ra serey xo vejena u vıjêna. A vıllıkı mêşan miyan dı, bır u beri bın dı, deyan sero, mabên yan zi qelaşandê siyan dı, velg, qırş u qali bın dı, cayo kı hera cı sura yan zi germ manena ê cayan dı, herda gavını miyan dı, erdandê qumınan dı u herwına cayan dı bena kıho. A vıllıkı dı mengda awdari (adari) dı vıjêna. Yanê a esparıkı nişanê amyayenda wesari u ê Kormışkaniya. A vıllıkı hendê gışt u gıştunim kewna erdi ser u vıllıka xo akena. Per, kok u vıllıka cı yena werdenı. Kokê cı zey kıxsiyayo, kes pur keno, tewrdê vıllık u perandê ciya weno. (Tabi ê kı ay vinenê qandê nımuni, qandê mısnayenı nêwenê u qandê werdenı zi nêgeyrenê ay). Semedê werdibiyayenda cı, bol zehmeto kes qırş u qali miyan dı, velg, perê daran u keslegan bın dı ay bıvino.
Gırdanê ma bol qal kerdê u vatê: "Xort u keyneyê kı ezebê ay bıvinê qederê cı abıyêno. O kı en sıfte ay bıvino, vanê rısqê ey a serı vêşi beno, kar u gırweyê cı rayo şıno u dı a serı miyan dı tengey u zehmetey nianceno, nêvineno". Wexto kı kes ay vineno, vanê kes bı qırma, bı pısta, bı kardiya çorşmey cı aşano, ay weş bı kokdê cıya erdi bın ra bıqlayno u vejo. Wexto kı tı nêşê ay bı kokdê ciya erdi bın ra bıqlaynê u vejê, yan zi bıqürmıçınê rınd nêbeno. Kesê kı ay vinenê, ê kesi nêşê ay bı kokdê cıya vejê, vanê ê kesi bêmeharetê, destbereya cı çiyê nina, destmelêsiyê. Kesê kı ay vinenê nêşê ay kok ra bıqlaynê u bıqürmıçınê, vanê bejna inan zi a serı nêvıjêna, kılm manena u derg nêbena. (tabi kesê kı hewna genciyê u bejna cı vera cor şına inan rê vanê). Qandê coy zi zahf qeyret kenê u hewl danê xo kı ay bı kokdê ciya vejê. Bejn u balê a vıllıkı u xemılyayena cı zey veyvekanaya. Qandê coy zi tay merdımê kıhani cırê vanê "Veyveka wesari".
Bınnoti
''Mıntıqa şardê ma yê Dêrsım, Erzıngan u Sêwasi dı zi bıbabet na bımbarek kenê u ê a rojı rê vanê ”Çarşemeyo siya” (kara çarşamba). Labırê ez nêzana ê bı çı babeta u seni bımbarek kenê. Olvazê mı rê soz dabı kı gırdandê xo ra pers kero u mı rê bınuşno. Labırê hewna mı dest nêkewto.''
Zazakipediya:Veyvı u veyve
VÌNAYENI U WAŞTENA KEYNEKI
Qewlê berdeno kı dabı heta a rojı vanê heme şertê cı birê ca, çiyê veyvı u ê veyvi temam bo kı bışê veyva xo berê. Qewl seni roneyayo, vanê wıni zi biro ca. Verê berdenı u veyvi heme hadreyeya xo vinenê u roja berdenda veyvı u veyvekerdenı pawenê.
Ê kı yenê veyve seni veng fênê dabança, nêfênê (Teqnenê, nêteqnenê), wêrê veyvi tewrdê aşıqana, nıqara u zırna cınayena yenê vera ninan. Wexto kı aşıqi yenê resenê ninan ver, nıqara xo xo seri sero berz kenê u çend cı dı esto danê pıro u cınenê. Nıqarevan lıngê ser, nıqara hewara ninan vero kaykeno, çerx beno, şıno u yeno. Seni resena ê kı yenê veyve inan ver, gırdê inan dest erzeno xo tunıkı u bı demetana perey werdi yan zi gırdi vejeno u erzeno nıqara ser. Wexto kı perey zahf erzênê nıqara ser, aşıqi kenê xo burê, çend cı dı esto veng fênê nıqara u zırna ser u koçeki kaykenê. Bı nıqara u zırnaya meymani yenê key veyvi, yan zi cayo kı şar kombiyo u veyveyo tey beno ê cay. yenê resenê cadê veyvi nêresenê, kewnê govendı. Fına en gırdê inan serê govendı anceno. Bı merdımandê xo ya çend dafi day xo tepey a serê govendı vıradano u yeno cayo kı cı rê abırıyayo u kışta wêrandê veyvi ra mısneyêno cı o ca dı roşeno. Tay estê dabançandê cı rê vınderdış çınêbeno, ha piyê mı ha teqnenê. Merdımê cı hetan edızênê, betılênê u hêlera benê govenda xo ramenê. Demê kaykerdenı dı ju-ju fını yenê galyan, dabançanê xo xo vera ancenê u teqnenê, gümini, toz u duman fênê dınyay ser.
Şamiyê zahf weş, terwendey u bı tamıni veyvandê ma Zaza-Dımıliyan dı vırazênê u yenê werdenı. Şamiyandê ma yê milliyandê veyvi ra ju zi keşkeka. Veyveyo kı tey keşkekı nêvıraziyo, o veyve çiyê rê nêbeno. Heme veyvandê ma dı keşkekı yena vıraştenı u werdenı. Xeylê dewar u çarwey veyvandê ma dı yenê serebırnayenı (cıkerdenı) u cı ra şamiyê babet-babeti, weş u terwendey vırazênê u yenê werdenı.
Nê çi bi temam tepey a zama yeno ay estorı sera ronano (nano) war, destê cı tepşeno u gêno beno zere wededê xo. Wexto kı êşigandê kêberi ra ravêrneno mıletı bısmila vana, tedbir u selawati ancena. Berdı zeredê wedi tepey a lacek peyser ageyreno u yeno teber. Kerdı zere tepey a deqeyê lacek nêşeno cı hetı vındero. Lacek wede ra vıjêno teber nêvıjêno, zerey wedi cıni u keynekan ra beno pırr. Ca çınêbeno veyvı nefes bıgiro.
Tirmixal
Resayış
Raya dewa Tirmixali esta û kerda asfalt.
Xızmete
Dewa Tirmixali de postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê na dewe esto.
Burut
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
.gb
.gb internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Britanya Gırde nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Britanya mocneno, labelê zaf nêno gurenayış; zafêri ".uk" yeno gurenayış.
Bêx
Bêx nameyê jû eşira şarê Zazayano.
Zazakipediya:Roşanê Heciyan
Ê goştê Qürbaniya şami vırazênê, külfetê keyi u meymani yenê wenê. Tay dewlemendê şar u welatê ma estê kı, ê Roşandê Qürbani dı qeçandê neçar u sêküran rê şamiyê goştıni vırazenê u bı inan a danê werdenı. Zahf neçari estê, dı o Roşan dı keye bı keye geyrenê, parse kenê u goştê Qürbani arêkenê. Tay keyey dewlemendi estê kı, ê hirê-çıhar Qürbani cıkenê u kenê vılla. (Mesela camêrdê keyi Qürbanê qandê xo, jewi qandê cınıyerda xo, jewi qandê külfetê xo, eger estê se qandê may u pêrdê xo cıkeno u goştê cı keno vılla) Tay wêrê xeyr u xeyratkerdenı estê kı, dı o Roşan dı qeçandê sêkür u neçaran rê çınayo newe herinenê yan zi danê deştenı u gênê anê danê pıra u seranê inan kenê newe. Tay Şami vırazenê u Memlud danê wendenı. Ê kı hal u wextê cı weşo hergı jew babetêna xeyr u xeyrat keno. Mı dı Roşandê Roci dı bahs kerdbı kı, herkes çınayê xo yê newi dano xo ra u xo xemılneno. Feqirê kı perey cı çıniyê u nêşenê serı fınê xo rê goşt bıherinê u bı külfetê xo ya bıdê werdenı, dı ê roşanan dı taydê cı xeyrdê xeyrkerdoxan goşt vinenê u wenê. Tay feqiri zi estê kı, xo nêronanê, kewnê zerandê xo u kêberan xo sero gênê. Şıma zanê qabırxey şardê ma qalıno, rew rewi kes xo kesi rê nêronano. Labırê fına zi xeyrkerdoxi bı zora ê kı vinenê u xo resnenê cı danê cı. Xebera cı jewdê feqiri ra bıbo, jew nê o bin beno goşt dano cı. Tabi ewro wıni niyo. Sukandê gırdan dı tay estê ne kes kesi ya alaqeder beno u ne zi kes kesi sınasneno. Tabi insani zahf vıryayê.
NGC 3882
NGC 3882, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Wikipediya Portekizki
Wikipediya Portekizki yew versiyonê wikipediyayo Portekizkiyo. September, 2023 ra tepiya meqaleyi tede estê. Heta nıka reyi vurnayışi tede biyê. Wikipediyaya Portekizki de sıfte kerd.
Qeremusayan
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Yembali
Ekonomiye
Ekonomiya dewa Yembali be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewa Yembali de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
İslam de policiniye
Yani hetê corêni de Allah sistemê cariya qabul keno, cariya aya ke koleya cêniya. Yani Allah sistemê kolekerdış qabul keno.
Adalet Ağaoğlu
Heyato xısusi u zihniyeto edebi
Romanê cıyo verên Ölmeye Yatmak 1973 de çap biyo. Romanê xoyo verên ra tepeya pêro eserê xo werêniyay (bi mewzuyê kritiki, tenkidi). Ölmeye Yatmak u ney re tepeya Düğün Gecesi (1979) u Hayır (1989) biy hirê romanê bestiyaey u zaf oduli gırewtê. Romaê ey Bir Düğün Gecesi u Hayır key çap biy amey arê kerdış, Fikrimin İnce Gülü zi çapo çeharın ra tepeya ameyo arê kerdış (yani biyo yesax). Fikrimin İnce Gülü sero be sucê tehkir u tezyif kerdışê (cêr kerdış) quwetanê eskeriya Ağaoğlu sero dewa a kerda, dı serri dewa ae dewam kerd u dewa ra tepeya veciyo miyan ke sucê ae çıniya. Düğün Gecesi sero zi tehkikat kerdo a.
Rocvetışê Deryay Miyanêni
Rocvetışê Deryay Miyanêni nameyê mıntıqaya rocvetışê Deryay Miyanêniyo. Rocvetışê Deryay Miyanêni mıntıqanê Levant û Suriya Gırde ra nezdiyo.
Mayot
Mayot dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Lizbono Gırd
Sûki
Mıntıqa Lizbono Gırdi de 9 sûki estê:
Baba (fîlm)
Baba yew filmê Mehemed Alî Konar o ke serra 2010 de qezaya Çewlîgî Bongilan dewa Qeran de anciyayo. Baba bi kirdkî (zazakî) fîlmo kilmek yê tewr verên o. Fîlm, 12 deqîqe yo.
Programo kılm
Programo kılm lızgeyo ke patenê cemedê artistiki de tek ya zi dı merdıman miyan de ancênayışan de ca gêno, lızgeyo dıyıno. Namê cı ra zi aseno, eno program programan miyan de programo kılmeko u eno program zaf mıxtelif nameyan ra şınasiyêne. Miyandê serranê 1989-1992i de be namê programê oricinali, miyandê serranê 1993-1994i de zi be namê programê tekniki ra şınasiyêne.
Mennessis
Mennessis dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
.ai
.ai internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Anguilla nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Anguilla" mocneno.
Lua
Funksiyoni
$ gcc -o example example.c -llua $ ./example Result: 8
Barbados
Mıntıqeyê Barbadosi
Barbados be 11 mıntıqeyan ra yeno pêra:
Bons-en-Chablais
Bons-en-Chablais, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Zazakipediya:Veyvey Bılxülan
Ê meştêri ê xeleyê gıranayiyê wışki kenê soqiyan miyan u tey küwenê. (Tabi ewro dingi vıjyayê, ê dingan dı küwenê u bı makinana tahnenê) her soqi vero dı yan zi hirê merdımi vındenê u küwenê. Hergı jew kıştê ra jew soqiyê xo hewadano o bin ê xo ronano u bı no hesaba küwenê. Cıni zi bı textêdo vıraşteyo pıhana ê xeleyê miyandê ê soqi, soqi miyan dı têvdanê u nanê soqiyan feke. Wexto kı soqi miyan dı küwenê soqi miyan ra vıjêno u yeno koşandê sida soqi, ey kütê miyandê soqi kenê u nanê soqiyan feka.
Konsul
Konsul İmperatoriya Roma de demê cumhuriyeti de parlamentoyo serêno, senatoyo verêno. Merdımo ke kewtêne konsul miyan, uca de dı serri kari sero mendênê u peyniya karê xo ra tepiya zi keso normal biyêne. Her konsul çiyê bini rê ewniyayêne. Yewo ke ordi ra ewniyayêne, yewo ke zi edaleti ra ewniyayêne.
Bossey
Bossey, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Makroekonomiye
Vacime eke yew dewlete de ke maaşê insanan zêdiya, gelo tesirê xo enflasiyon, konjunktur u faiz sera senêno? mınasebetê enê kriteran (enflasyon, konjunktur u faiz) miyanê xo de senêno?
Hedefê dewlete/hukmati ênêyê:
Zazakipediya:Palikerdenı u Cıwên
ÇInayena kamcin erdi amê, çinayox (palikerdox) u camêrdê a dewı heme Qaluç, Qırım (Tırpan) u zewbi çiyê xo yê tene çinayenı, pa arêkerdenı, komkerdenı, şelekerdenı u pa kırêştenı hemını gênê u şınê ê erdi ser. (Yanê a dewı dı o kı destê cı kar tepşeno, yanê seqet niyo ê heme piya kewnê ray u şınê erdi miyan. Bê qeç u quldê werdiya u tay cıniyana kes dewı dı nêmaneno. Ê kı manenê tay mayê qeçandê şıtdayenı, tut u pıtanê, tay zi qandê vıraştenıda şami dewı dı manenê. Zewbi ê kı destê cı ra kar yeno u şeno cemeyê zi erd ra hewado inan dı şıno).
Zıwanê Hind u İranki
Zıwanê Hind u İranki yew şubeyo zıwanano ke aidê gruba Zıwananê Hind u Ewropayo. Dınya sero texminen 1-1.5 milyar merdumi zıwananê Hind u İranki qısey kenê.
W. K. Merdimîn
W. K. Merdimîn (b.?, Wisifun) yew nuştox û şaîro Zazayo.
Latînîzekerdişê eseranê zazakî
Merdimîn, xebata ke miyanê gelê xo de ameya kerdiş heme vetî meydan û çap kerdî. Xebata kirdkî zedê ra melanê ma kerdibî. Xebatê yin sey mewlîd, diwan û hikaye bî. Merdimîn nê xebatî heme latînîze kerdî u heme çapkerdî… Xebatê Mela Kamîlê Puex, Mela Mehemede Muradan û Mela Mehemed Elî Hunî înan ra çend heb î. Xebatê Merdimîn kovaranê Vateyê, Nubihar û Esmere de weşanîyayî. Xebatê Merdimînî ra çend numuneyî cêr de yê:
Nilüfer Akbal
Heyatê aye
Nîlufer Akbal mektebo verên û lîsa Gimgim de qedînayo. Serra 1987 de ameya Estanbol, bînateyê (bîntare) 1988-90 de şîya mektebê muzîkê Arif Sağî de dersa solfej û sazî girewta. Serra 1991-92 de zî Timur Selçuk Çağdaş Sanat Merkezi de dersa şanî girewta. Dime ra pê Wezifedara Tedrisatê İstanbul Devlet Operası Begûm Erdem ra dersa şanî dewam kerda. Nîlüfer Akbale muzîkî sera tedrisatê xo Estanbol dima Almanya de dewam kerdo, 1994 de Rheinische Musikschule de hîrê sêrrî dersa şan û opera gırewta.
Bîra qonseran Nîlüfer Akbal, zaf radyo û TV de programî viraştê. 1991 de Radyoyê Kolni, 1992 de Fransa de Radyo Malhaus, Îswîcre de Radyoyê Cênevra, 1993 de Almanya û Fransa de TVyê Arte de program viraşti.
Xebatê Nîlüfer Akbale
Xebatê muzîkê Nîlüfere bi albumê "Mîro" aver şîyo. No album 1995 de vêjîya. Inî albumî de Zazakî, Kurdkî û Tirkî pîya vatî. Albumanê xo de hem besteyanê xo vana, hem zî ca dana muzîkê Zazakî û Kurdkî yê otantîkî. Derheqê muzîkê Nîlüfere de zaf krîtîkeran tesbîtê "zafvengêne" kerdo. Mîsalê zafvengêne albumê aye "Revîngî" yo.
Domanê Qoçgiriye
Qısaya veri
Dêrsımızê ma, jê turistu şiyêne Dêrsim, uza de werdêne u sımıtêne. Têdιma ki resımê kokımu ontêne. Têpiara ki uncia peyser amêne awrupa. Hata merdena mordemi, weşiya mordemi de taê qanuni [her dayim] estê. Matematik, biyoloji u fizik estu. Albazê domaniya mı, tιrku rê bi qanunkerdoği, bi musnoği. Zonê tırku rê bi bılbıl u bi şêri. Zonê ingilizki u zonê fıransızki rê ki bi phepug. Çı estu ke zonê maya xorê, zonê Zazaki rê ki bi jê vızıke... Ma ju welat de ameybi riyê dina. Yi domanu ra pia, zonê ma ju bi. Zonê ma; zonê ju qomi bi. Taê roji bi, yi roji marê jiargi bi. Taê roji bi, yi roji ki marê şia bi. Sanıkê ma u hêkatê ma bi. Lawıkê ma bi. Kılmek ra zonê ma bi. Nu zonê ma ki, jubiyena ma biye. Taê estê ke zonê Zazaki qesey nêkenê. Zonê maya yinu, yinu rê thoa ifade nêkenu. Biyene nêmenda, biyene çista [kista]. Waxtê 1963 ra, taê nıka biyê pilê na waxti. Xorê ki puçanê şisisıku cênê pıra. Puçsıpeyê ma, hata sarê serre ki qılêrınê... Perrê yinu şikiyê u mirasê xu ki nas nêkenê. Ju dosegê germi, ebe beton ju çê, ju ki tomafilê asıni nas kenê.
Annake
Dewe de otaw millet zaf iskambil kaykerdene. nuki gegane kaykerdene. zaferan millet "6 kol" ses harm kaykerdene. nuki onca zu roje, ses harm kaykerdo. ama hewale kaye xu zu mordem qerib biyo. dürra amo, annake nasnekeno. tabi nezaneno zu çıma xu plastiko. qurale 6 harmı ki, dı taqım beno, dıde tene dıde tene. insane ki ju taqım dere işaret dane jubin, dızdeniye taqıme bin. gore nu işaretu, kamcu iskambile este belibeno, gore di kaykene. mesela eke becıka xu bena goşe xu ser, hewale tu zaneno kamciye iskambili esta. dide işareti entersan da bene. zu işaret de zu çıme xu sıknena, zu işareti binu deki dıde çıme xu sıknena. keyke oyun sırfte kerdo, Annake, keyke sıra amo, dıde çım bısıkno, u zu çıme xu sıkıto. çin hiyoki zu çime xu plastiko. hewale kayu ki areznekeno, kuli ters kaykeno. peyniyede kay vin kene.mordem arezkeno ki annake işaretu tesu do. mordem hers beno, zırçeno.millet vano "ya bra, ma xovira kerdıme ki tora vacime zu çıme annake platiko. qate qusur meke".
Cenıka verene annake rew merda. uki ebe lace xu teyna mendo.her taw aqıle xude zevecnayiş biyo. gegane ki sono, raste cenika nu ki viyau beno, cıra yareni kerdene.Vatene ki "Anake ez vicer zu hewun diyo, veyve tora, veyve mi piya beno". Ceneki ki ki vatene "ya nu xeyğo çıko, savano, ma arez nekenme"
Muxtar cira vano "lo tu çıra heq mı, mı nedana?". U ki onca cevap dano, vano ki "Annake, tu kama ki, ez tore heq bideri?".