cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Annake
Vas
Annake onca zu roce şiyo ki, Vasera braye xora , dızdeni zu xorum bicero. sono zu xorume ceno, bıste xu keno ki bero. tam otaw apkemal ni diyo. amo le ni, perskerdo "Ape, tu ita sekena, çıra xoruma ma bena". Annake ki vato "Gona xu, vase mı qediyo, mı ki va; itara zu xorume biceri. zu hefta nira dıma, zu xorum mı ardene, huren de nenero". apkemali ki vato "rınd, eke vase tu çino, zu xoruma bin bice".Niya vano, uya dıma, zu xoruma bin ceno, bıste Annake de bar keno. du xorum zurayede darnera bıst.Annake hama hamao yeno ki wareguno.ama sermayiyo, vato "vos var be gona xu". ira dıma zar zor xorumu kırısno, berdo mereka xu. hata ki amo çe xu, araxte mendo, qefeliyo.
Sacu Bonu Ser
Hal be waxt Annake ki zaf rınd nebi. Tenı ki gırgıt bi (rüye çinebiyanera). Herkes çatıye xu, çeye xu sacra vıraştene, uki tenekeyura vıraştene. Şiyo topliye, coşan, teneki do are. Nu teneki ardene, sere bonane xu vıraştene. Sere bonu Ananke, zaf rındek, niamay bi, rındek neasayi bi, ze dırayi asene. Zuki ze puluki asene.
Şarê Ma Ray a İstanbuli Çutur Gureto, Çıra Şiyo İstanbul
Vanê ke Annake ju rojiki ebe otobüse şiyo suka istanbule. Otawu ki mesela rast-çep (12 eylül ra ver) bena. Rüye mesela çap-rest ra millet dano jübün, hama hama jübin kiştene. Milet jübin ra perskerdene, kam kamci hetrayo.Annake ra ki perskerde “Tu hete kamci parti cena?”.uki çiyo niyanen ra terseno, vano ki “Annake ez parti marti nezanon. Ez zu parta vas zanon, çan xorumuye.” Annake vano ki “zu parta vase hiris tenaya. Ez zu ni zanon. Xerca nira, parte bin nezanon. İşe mi nebeno”. Yani mordeme baqıl biyo ki siyaseto dalra dür vınito.
Memur zaf hers biyo. hama bero ki raşti ki venge polis bidero, Torine Annake kote worte, memura vate, "u kokumo, teni neweso, qate kusure di de memane,qate qusure i meke; ma i vecenme teber." zar zor memur iknakerdi, Annake vete teber
Bolu (arezekerdış)
Bınê Bolu de nê meqaley estê:
Zazakipediya:Kerge u Veyvey Kerge Kerdenı
KERGE U VEYVEY KERGE KERDENI
Bezırgan
Bezırgan (Qümaşrotox, Manifaturacı): 1. Merdımo kı qümaş herineno u roşeno ey rê vanê bezırgan. 2. Merdımo kı dewı bı dewı, sukı bı sukı geyrayê, çi xoradayenı u herwına rotê yan zi herinayê inan rê zi vatê bezırgan.
NGC 2125
NGC 2125, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
De jure
De jure oyo ke nameo Latinkio ke verba namê De factoy de vındeno. Arezey xo oyo ke legalo, qanunio. Keyê ke hıqıq de ancênayış veciyeno, de jure waziyeto qanuni mocneno. De facto zi waziyeto raştıkên mocneno. Yanê de jure qanun da çı esto, gereke ke se bo dey vano de facto zi raştên çı esto dey vano.
NGC 4880
NGC 4880, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Bolu (wılayet)
Nıfus
Nıfusê wılayetê Boluy 270.417o.
Kuzevleri
Kuzevleri, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
Akvaryum
Akvaryum (Latinki: aqua: awe, -arium: "gıre"), vivaryumo ke berziya cı esta, heto bin ra dergiya cı zi esta, her hetê cı de cam esto, cam ra vıraziyao. Akvaryum de vıli u vılıkê bini, masê qıteki u masê gırdi estê u inan asneno, mocniyeno.
Oyratlı
Oyratlı, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
İntegral
İntegral namey leteo ke binê fonksiyoni de ca geno. Seba fonksiyonê deriativ vıraştış asêniye dano.
Bostanci
Bostanci (Bostanvan, pawıtoxê bostanan): Merdımo kı bostan, yanê Zebeş, Beşiley, Xeyar, Engur u herwına çiyo zey ninan kareno, şıno cı ver u inan paweno, beno roşeno u idareyê xo bı perandê inannê rotena keno, ey rê vanê bostanci. Tabi teniya o kı bostan kareno nêşıno bostanandê xo ver. Wext beno bı perana merdım tepşeno u rışeno bostani ver. Ma inan rê vanê pawıtoxê bostanan, yan zi bekçi bostanan.
Ahmet Kaya
Serra 1957ıne de Meletiye de ame riyê dınya. Piyê xo Kurd biyo. Piyê xo fabrika mensucati de xebetiyao. Ahmeti mektebo verên Meletiye de wendo. Hona ke 6 serri de biyo, piyê xo cı rê themburê gureto, thembur kerdo xelata lacê xo.
NGC 266
NGC 266, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 12 Keşkelun 1784 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
Sınıfa dewıcan
Sınıfa dewıcan tarixê şaranê Ewropa de gruba sosyala ke şar miyan de ca gırewto. İnan rê dewıci zi vaciyayê. Dewıcan cıte kerdêne û ê wayirê naxıri biyê. Raveri Ewropa de ena grube veciya, inan ra tepeya zi ewro her şar miyan de sınıfa dewıcan esta. Dewıcan miyan de cayê keyeyi gırdo. Sınıfa dewıcan de her keye be hega û naxırê xo, xo ra beso. Ê çiyê resnenê û çiyê ke inan rê zaf benê, ê inan roşenê teber û wına zi pere qezenc kenê. Be endustriya dewletan ra piya sınıfa dewıcan hêdi hêdi vıni biya, zaf tayn menda.
Tarix miyan de Ewropayıcan dewıci rê serf vatêne.
Çekel
Çekel nameyê jû eşira Zazayano.
Vrigne-Meuse
Vrigne-Meuse, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
.lc
°.lc internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Saint Lucia nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Saint Lucia" mocneno.
Kelosk
Kelosk, dewleta Tırkiya de mıntıqaya Mıntıqay Anatoliya Rocvetışê Veroci de wılayetê Rıha miyan de yew dewa qezay Sewrega.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Kılisık
Kılisık (be Tırki: Akpınar ya zi Esendere), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
NGC 270
NGC 270, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 10 Kanun 1798 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
Plaj
Plaj cao ke veri derya ra ca gêno û cayo ke tede merdumi asnaw keni. Çekuye Fransızki plage ra ameya. Tayi plajan de kerrey û qumi esti. Plaj de merdumi bıni tici de manıni û rengi posti inan beni tari. Amnani de merdumi seba asnawkerdene plaji ri şıni. Plaj şeno natural ya ki sentetik bo.
Kuba
Kuba dewletê da qıta Amerikaa. Caê xo rocakewtena qıta Amerika Zımey dero. Dorme ra Dewletê Amerikaê Yewbiyaey, dewletan Karibya u Okyanuso Atlantik estê. Paytextê Kuba suka Havanao. Nıfusê xo 11,382,820o. Zıwanê xoyo resmi İspanyolkiyo. Sistemê idarey Cumhuriyetê Sosyalisto u ser 1868i de xo reyna ra, xoser ilan kerd.
.re
Toppdomän
Organizasyon
Organizasyon, vıraziyayış, teşkılat; yew sistemo ke merdımi tede ke yew hedefê inan esto, ê benê yew. Organizasyoni yew sosyolociye, ekonomiye, administrasyon, politika u psikolociye de yew derso. Organizasyon yew mena de yewbiyayışê merdımano ke tede tenya yew hedef esto u heto bin ra zi grubê da merdımana. Eke yew organizasyon esto, gereke hedef u planê cı u aktivasyonê cı zi piya bo. Dıma, organizasyon no aktivasyoni sero şoro, bêro vıraştış. Organizasyonan de pêro hiyerarşiye esta ema heme inan hiyerarşik niyo. Organizasyono hiyerarşik, organizasyonê komiteyan u organizasyono ekolocik estê. Eke organizasyon de komite (jüri) esto, qarar beno miyane (mışterek).
Zazakipediya:Mewlud u Sedeqe
Mewlud veyvan dı, sınetkerdenı dı, qandê kesandê merdan, qandê xeyr u xeyrati, qandê dafkerdenda qeza u belayan, qandê Pêxemberan, qandê gırd u pirandê xo u her wına yeno wendenı. Wexto kı qeçek Homa dana, wexto kı qeza u bela jewi sera ravêreno u daf beno ya qandê coy sedeqe deyêno yan zi mewlud yeno wendenı.
Merdış ra tepeya cıwiyayış
Kıtabanê mıqadesan de merdış ra tepeya cayanê zey berzah (Limbus), ceheneme (Hell), cenete (Heaven-Paradise) estê. Şınasiye (İlim) de dıma mergi sero delil çıniyo. Cayi ke dıma mergi ra cuwiyayış ri bawer keni, ê hewn (hon, roya) u Geyrayışo astral (Seyahato astral) mocnıni emma ewro ma zanime ki hewn (hown, roya) yew halo ganiyo, yani be merdışi ra gıreya cı çıniya. Şinasi (İlim) cıwiyayış dıme ra merdış sero septisto. Emma ewro şınasiyeno ki dıma Mergê mezgi bedeni merduman heme fonkisyonani cı keno vini.
Şume
Şume (be Tırki: Aydınpınar), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Horus
Key Seti bıray xo Osiris kışeno, keno parçe u parçê bedenê Osirisi keno vıla, cênıka (hem zi waya Osirisi) Osirisi parçê bedenê Osirisi kena yew, hema tek teyna kırê Osirisi vıni beno, İsisi nêşena kırê Osirisi bıvêno. Çunke Seti kırê Osirisi eşto ro Royê Nili ser u yew mase kırê Osirisi werdo. İsiris zi sihir kena, Osirisi reyna ano dınya, Osirisi rê kıro zernên (altun) vırazeno u wıni zi Osiris u İsiris ra Horus beno. İsiris zi hem cênık hem zi waya Osirisia. Key İsis bena dıganın, remena Delta Nili, xo bıray xo Seti ra nımnena çunke a tersena ke Set Horusi zi kışeno. Yew zi çımê Horusi esto ke zaf namdaro. Horus çımê xoyo çep vıni keno, cı ra yew çımo newe vırazênê u o ey dano çımê xo ser. Gorey vatışanê verênan qet yew merdım nêşeno çımê Horusi ra bıramo, çımê Horusi her çi vêneno.
Palermo
Palermo, yew sûka dewleta İtalya û paytextê eyaletê Sicilyayo. Reyna merkezê wılayetê Palermoyo.
Roşanê Kormışkani
Dewê kı, deverê kı, cayê kı nê sazwan u dêrwan, aşıq u meselewan u herwına tey çıniyê, dewlemend, mıxtar, beg u axlerê ê cayan, yan zi veramey u verkewteyê cı serrê veror perey danê aşıqan, sazbendan u herwına merdımandê sanatkarandê ê çorşmi u inan dewetê dew u deverandê cayandê xo kenê. Wahêrê honeran zi yenê rengı danê roşandê Kormışkani, honeranê xo nişanê şari danê u roşanê cı hıngılnenê u kenê şên.
Bolivya
Bolivya, dewletê da qıtay Amerikaya. Cayê xo qıtay Amerikay Zımey miyan dero. Dorme ra dewletê zey Brezilya, Paraguay, Peru Şili u Arcantin estê. Paytextê Bolivya sûka Sucreyo. Nıfusê xo 8,280,184o. Zıwanê xoyo resmi İspanyolkiyo. Sistemê idarey cumhuriyeto. Bolivya serra 1825ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.
Keftar
Keftar (be Latinki: hiena) yew heywanê gemo.
Va
Va, atmosferi sero şiyayış u ameyışê hewayiyo. Peymıtışê vay de anemometre guriyeno, peymıtışê cı be anemometrey ra piya keriyeno. Va şeno zaf leze bêro ya zi hêdi hêdi bêro. Eke va leze yeno se o taw va zerar dano dormeyê xo. Yew zi va şeno varıt (vartış) biyaro.
Ruvigny
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Coğrafyay Asya
Koy
Qıtaya Asya zaf berzo u qıtaya de tewr berzo dınya de. Noxtey dınyao tewr berzi Everest, na qıta dera. Zımeyê qıtaya Asya de ko çinıyo u na mıntıqa berz niya. Veroc, rocvetış u miyanê Asyay zi berz niyo. Platê Tibeti zaf berzo. Polo rocvetış ra rocawan rê verocê Çini, Moğolıstan, Tibet, Nepal, Qırğızıstan, Tacikıstan, zımeyê Pakıstani, Efğanıstan, İran, zımeyê Iraqi, Ermenıstan, Gurcıstan u Tırkiya zaf koyınê. Miyanê qıtaya Asya zaf koyıno. Cayê Asyaya de zaf koyi çıniyo u koyın niyo. Tewr zımey de Koyê Urali esto u no koy xıdudê Asya u Ewropayo. Miyanê qıtaya Asya de Koyê Himalayay esto nu no koy xıdudê Çin u Hindıstano. Noxtey dınyao tewr berzi Everest, Koyê Himalayay dero. Platê Tibeti zi miyanê Asya dero u no plato zi zaf koyıno. Deha rocawan de, zımeyê Pakıstani de, Efğanıstan u Tacıkistan de zaf koyi estê. Pakıstanê Zımey, Efğanıstan u Tacıkistan de Koyê Hindikuşi esto, erdê Qırğızıstani de zi Koyê Tienşani esto. Asyaya Rocawani de erdê İrani, Tırkiya u Qefqasya zaf koyıno. Koyê Zağrosi xıdudê İran u Iraqiyo u zaf berzo. İran de u Tırkiya de zaf koyi estê u hem Tırkiya hem zi İran zaf berzê u koyınê.
Khaled al-Asaad
Khaled al-Asaad (Erebki de: خالد الأسعد) oyo ke arkeoloğo Erebo u serê antika u arkeolociya suka antike Palmirao. Palmira suka antika ke kewtaa lista UNESCO dera u dınya de xeylê şınasiyena, zaf namdara. Khaled al-Asaad, çewres serri serdarê suka Palmira bi. Khaled Asaad, suka Palmira de serra 1934ıne de maya xo ra biyo. Serra 1954ıne de kewto Partiya Basi u politika de hetê Beşar Esedi de vınderto, ey sevekno.
Qraliya Yewbiyayiye
Ekonomiye
İqtısadê Britanya zaf qewetıno. Dınya de rêza pancıne (5.) dero. Teknolociye u sektorê iqtısadê Britanya zaf raver şiyê. Turizmê xo zaf muhımo; her serre 27 milyon turisti şonê Britanya. Futbolê İngılızan zaf raver şiyo. Manchester United, Liverpool, Arsenal, Chelsea taxımê futboliê İngıltereyê.
Belwan
Belwan yew dewa Zazayana. Cayê xo zerrey sinorê qezay Çêrmugi dero.
Coğrafyay Afrika
Koyi
Qıta Afrika de zaf koy çıniyê. Tena zımey-rocawanê qıta Afrika de u rocvetışê Afrika de koyi estê.
Zazakipediya:ameyene
Ena pele de wextqıseyê ameyene sero melumat esto. Tiya de "varyantê wextqıseyi, wextqıseyi ra name, mena wextqıseyi, ebe zıwananê binan mena cı, rıstımê wextan û anciyena wextqıseyi be goreyê wextan (wextê nıkayi, wextê veri û sıfetnameyê wextqıseyi)" mocniyeno.
Johannes Vermeer
Johannes ya zi Jan Vermeer (b. 31 Tışrino Peyên 1632, Delft - m. 15 Kanun 1675, Delft) yew resamo Holandayıco. Dewrê Ronesansi ra dıme cıwiyo. Portreyê xo Meisje met de parel dınya de zaf namdaro. Serra 1675ıne de Holanda de merdo.
Londra Gırde
Londra Gırde yew mıntıqaya de Qraliya Yewbiyayiyeya. Erdê xo 1,572 km²yo, nıfusê xo 8,174,000o. Qraliya Yewbiyayiye de Londra Gırde merkezê ekonomi u finansio. Sûka Londra mıntıqaya Londra Gırde dera.
Zazakipediya:Piyakerdena Dewıjan
Wextê karıtenı u ronayenda baxçan, arêkerdenda pemi, gırênayena kergan, çarnayena cıwênan, qesnayena çarwan, roterdena dar u beri, çinayena velgan, kerdena koliyan, vıraştenı u qesnayena rez u baxşan u herwınadı heme dewıjan hıma-hıma piya kar kerdê u nê kar u bari ray berdê. Wexto kı xortê keyeyê çınêbiyayê bışiyayê nobeta çarwan yan zi ayrê, ê binan herunda ey dı qeçê xo rıştê. Wexto kı çiyê biyê, yan zi felaketê ameyê jewi sere dı, hıma heme bı lez u beza, bı ecele u rewşiyayeneya remayê armeteyda ê dewıjdê xo ra. O teniya nêverdayê u cı rê wahêr vıjıyayê.
Higuera de Calatrava
Higuera de Calatrava, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Zazakipediya:Dayena Qeçkan
Semedê cı, vanê kı namey cı cı goşan kewo u namey xo bızano. Kesê kı, keyeyê kı hal u wextê cı rındo, wexto kı cı rê lacek beno, qürbani cıkenê, şami vırazenê u kenê vılla, xeyr u xeyrat kenê, qandê qeza u bellayan.
Babet babet edet u torey estê.
Aberdeen
Aberdeen (bıwane: Aberdin) yew sûka dewleta İskoçyaya.
Zazakipediya:Ardwan
Nuştoğ: Koyo Berz
Coğrafyay Amerikay Zımey
İklımê Amerikay Zımey
Qıtay Amerikay Zımey de zaf iklımi hukım keno. Lete cıyê zıme de İklımê Kutıbi tesır keno u no erd de iklım her mevsım zaf serdo u zaf vewrıno. Kanada de İklımê cêr-kutıbi tesır keno u inca zımıstani de zaf serd beno. Zımeyê Dewletê Amerikayê Yewbiyayey de İklımo Nerm tesır keno u hewa serd niyo zey zıme. Leteyê Amerikaya Zımeyo rocawani de İklımo Germi tesır keno u tiya de vartışo varıtı zaf niyo. Miyanê qıta Amerikaya Zımey iklımo goreyê erdê bini ra germêro u iklımo çoli rê nezdiyo. Rocvetışê Amerika de iklım beno dı letey : Zımeyê rocvetışê Amerikaya Zımey de iklım nermo u vartışo varıti normalo ema verocê rocvetışê Amerikaya Zımey de iklım zaf germo u vartış zaf niyo. Verocê qıtaya Amerikaya Zımey de zi iklımo tropikali tesır keno.
Roy
Qıta Amerikay Zımey terefê royan ra zaf zengıno. Tayê royê Amerikay Zımey ra ;
Chicago
Chicago (bıwane: Şikago) yew bacarê Dewletanê Amerikaê Yewbiyaiyana. Chicago mıntıqa ra zımey ê Dewletanê Amerikaê Yewbiyaiyan dera. Zımeyê Chicago Goli Gırd estê. Chicago bacarê gırda Amerika de hirine (3.) dera.
Nıfus
Inke nıfus ê Chicago 2,8 milyona; feqat nıfus ê metro Chicago 9,7 milyona. Zaf mıxtelıf mılleti tede cıwiyenê: şare Ewropa, Asya, Afrika, şarqu tede zafa. Feqat her merdum İngilizki qısey kenê. Chicago da zaf şare Asuri êsta (80,000). Problem ê trafik û cinayet gıruna.
Diskografiya Ziynet Saliye
Na diskografiya Ziynet Saliya. Ziynet Sali, 8 albumi vetê.
Zazakipediya:Taê Roşanê Amnani
Amnani şarê ma vıjêno deştan. Hım kêfê xo keno u hım zi nê kêfi hetı tay kar u barê xo zi keno. Ninan ra tay dê cı, Vetena rıbdê ıncilan, zebeşan u herwına. Vetena awda şamık (fıreng) u isotan. Veri welatê ma dı zaf zebeşi kariyayê u zaf darê ıncılewran esti bi. O wext zey ewroy kesi vêşi çiyê xo nêberdê u sukandı nêrotê.
Mıhemed Emin el-Huseyni
Mıhemed Emin el-Huseyni (محمد أمين الحسيني, Muḥammad Amīn al-Ḥusainī); dınya amayış teqriben 1893, passia.org vana 1895, Columbia Encyclopedia vana 1896 de ameo dınya Qudıs de; merg 4. Temuze 1974  Beyrut)de. Cı rê Heci Emin el-Huseyni ya ki el-Huseyni ya ki Muftiyê Qudısio Pil ki vanê, imamê do mısılman u şarperestê Fılıstin u Panerebıst bi, keyey cı Qudıs de tewr nıfuzdaran ra yewê bi. O namey mıftiyê Qudısio pili ra bi namdar. Wezifay xoya tewr mıhime ki Reisina Diwanê İslamiê tewr serêni biye.
Erzurum (wılayet)
Namey bacari, Erebki (pêrabestışê namey Farskiyo (-i)) Erz-i Rûm أرض روم (ʾarḍ-i Rūm), yanê erdê Rumi ra yeno.
Têvereştışê deyiranê Ewrovizyoniê qıcan 2012
Têvereştışê deyiranê Ewrovizyoniê qıcan 2012 (be İngılızki: JESC 2012: Junior Eurovision Song Contest 2012) emseri Hollanda de vıraziya. Hewna sıfte de 12 dewletan iştırak kerdo.
Kirenayka
Kirenayka (Erebki: برقه, Latinki: Cyrenaica) yew mıntıqa tarixiya. Ewro cayê xo rocvetışê Libyao. Merkezê xo sûka Bingaziyo. Erdê xo 855,370 km2yo. Nıfusê xo 1,613,749o. Verocê Kirenayka de Çad, rocvetış de Mısır u rocawan de Trablusğerb estê.
NGC 301
NGC 301, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 1886 de terefê Frank Mulleri ra keşıf biyo.
Cezayir
Tarix
Seserran 19. Fransa Cezayir işğal kerd u Cezayir biya koloniya/mıstemera Fransa. Eskerê Fransa zaf terteley kerd u dızda erdê şarê Cezayirun. Serrun ra 1954 - 1962 şare Cezayirun fetılna zulumkar Fransa. Feqat ewra şarê Cezayir raxat niya; cenga sivilun raxat ni deci.
Semsûr (arezekerdış)
Mana na çekuye Semsûr vuriyena:
Bendawe
Bendawe (Baraj) verê yew roy de u cao ke zêde awe verdena dı verê ucay de yeno vıraştene. Ya semed/serwa/qande awe şımıtene ya hegan, bostanan rê awe dayene ya zi elektirk vıraştene vıraziyeno.
Fil (Sure)
Sure Fil (ebe Erebki :  سورة الفيل) yew sureya ke Qurane dera.
Le Bernard
Le Bernard, wılayetê Pays de la Loire de yew komuna qezay Vendéeya.
Yıldız Tilbe
Yıldız Tilbe, yew senatkara Tırkiyaya. 16 Temuzê 1966ıne, Gültepe, Konak (İzmir) de ameya riyê dınya. Piyê xo Kurdê Sunniyê Ağrıy u maya xo Zazaya Elewiya Dêsımia. Dewa Çermugi ra Sinek raya. Ebe xo nıka Tırkiya de vengbaza ke bextê xo geyrena. Leqeba xo Estareya.
Bedrosi
Bedrosi, (be Tırki: Hafik) jû qezay wılayetê Sêwazia. Dewrê Usmanıcan de Koçhisar zi vaciyeyo.
Acansê asmêniê Ewropa
Acansê asmêniê Ewropa, Ewropa de qandê asmêni gemiya asmênivıraştışi rê yew şırketo.
NGC 351
NGC 351, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 10 Tışrino Peyên 1885 de terefê Lewis A. Swifti ra keşıf biyo.
Andriyas
Andriyas, (be Tırki: Suşehri) jû qezay wılayetê Sêwazia.
NGC 2034
NGC 2034, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Yenixan
Yenixan, (be Tırki: Yıldızeli, be Usmanıcki: Yenihan, Han-ı Cedid) jû qezay wılayetê Sêwazia.
Chens-sur-Léman
Chens-sur-Léman, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Chalamont
Chalamont, dewleta Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de, wılayetê Eni de yew komuna.
19 Kanun
19 Kanun Serrenamey Gregoryani de roca 353ina.
Berfin Jêle
Berfin Jêle yew sair u nuştekar u çarnoğa. Dêsım de dewa Turısmege de ame dina. Mektebo vırên, miyanên u lise Mamekiye de qedêna. Peyê coy Estanbol de şiye mektebê Moda-Tasarımi (Stilist u dizayn). 1991 ra nat Almanya de weşiya xo ramena.
Xeylê serriyo ke zıwanê xo Zazaki sero gırweynena u nuşena. Niya vacime: Zazaki de cêniya vırêna. Heta nıka dı kıtabê Jêle veciyay: "ÇIMÊ ESQİ TO DERO", no kıtabê xoyo şiir, vetışxanê Peri de veciya, o bin zi "ANTOLOJİYÊ SAİRUNÊ DİNA" vetışxaney Belge de veciya. Zazaki de hewna xeylê dosyayê Jêle estê; Dêsımi sero, kultur u cêniyan sero dozkerdena xo esta.
Kurt Seyit u Şura
Kurt Seyit u Şura (Kurt Seyit ve Şura) jü seriyo de televizyonio ke sera 2014 de sıfte kerdo u dewam keno. Film romanê Nermin Bezmeni ra biyo adapte. Film de eşqa Kurt Seyiti u Şuray qısey beno. Kurt Seyit jü genco ke Qırım rayo u key ho Qırım de cüyeno. Piyê ho subayo u ey zi zey piyê ho subay beno. Cay berzi ra yeno u yewo subayê Çari ra beno. Şura zi keyneka jü keyo ke asilo. Piyê ho nêweşo u no sebe ra Şura qet şa niya. Ebe way ho ra, ê piyê ho Petrograd (St. Petersburg) berdê. Wexto ê ke Petrogad yeni, ambazê Kurt Seyiti Petro u key ho ra meyman beni. İnca de Petro Şura ra hes keno. Kurt Seyit u Şura jü dawete de te lewe yeni u ê yewbini rê eşıq beni.
Elmadağ
Elmadağ, dewleta Tırkiya de 25 qezanê Anqara ra yewa.
Rubai
(Umer Xeyyam)
Vinzier
Vinzier, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Gölbaşı
Gölbaşı, dewleta Tırkiya de 25 qezanê Anqara ra yewa.
Champdor-Corcelles
Champdor-Corcelles, yew komuna wılayetê Eniya. Na komun Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
NGC 2001
NGC 2001, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Banaz
Banaz, yew qezay wılayetê Uşakiya.
Bertha Valerius
Aurora Valeria Albertina (Bertha Valerius; <time class="nowrap date-lien bday" datetime="1824-01-21">b. 21 Çele 1824 <time class="nowrap date-lien bday" datetime="1824-01-21">, Stockholm - m. <time class="nowrap date-lien dday" datetime="1895-03-24">24 Adar 1895 <time class="nowrap date-lien dday" datetime="1895-03-24"> , Stockholm), yew fotrafwan û resama İswecıca.
Coğrafyay Ewropa
İklımê Miyanê Ewropa
Ewropaya Miyanêne rê İklımo Okyanusali tesır keno. İklımê Miyanê Ewropa, goreyê zımeyê Ewropa ra deha germo, goreyê verocê Ewropa ra deha serdo. Ebe menaya kılmbiyayışi, iklımê no leteyê Ewropa nermo. Zımıstani de hewa zey iklımê Ewropaya Zımey zaf serd nêbeno, ema zey iklımê Ewropaya Verocigerm zi nêbeno, iklımê cı cıwarê 0 derece de seyr keno. İklımo Okyanusal, no leteyê Ewropa de serdbiyayışê heway rê destur nedano. Amnani de hewa germ bena na mıntıqa de. Payız û Wesar de zi hewa ne serd beno, ne zi germ beno, normal seyr keno. Na mıntıqaya Ewropa de vewr nêvarıno, vartışo varıti her mewsım zaf beno. İklımê na mıntıqaya İklımê Deryayo Siyay hema/eyniya.
Roy û goli
Qıtaya Ewropa de zaf royi estê û dergiya royan pêroyi de zafê. Rocvetışê Ewropa de Royo Volga esto. Royo Volga, royo de tewr dergo Ewropa de. Dergiya cı 3690 kmyo. Zımeyê Ukrayna de Royo Dinyeperi esto û Royo Dinyeperi Rusya ra sıfte beno û Deryayo Siya de qadiyayo. Miyanê Ewropa de zi Royo Tunay esto. Royê Tuna, Awısturya de sıfte beno û Romanya ra Deryayo Siya rê şıno û inca de qadiyayo. Verocê Ewropa de, Nêmadeyê İberi de çehar royi estê û namê inan Royo Douro, Royê Taja, Royê Guadiana û Guadalquivirê. Nêmadeyê İtalya de zi tena yew ro esto. Namê xo Royo Poyo. Rocawanê Ewropa de royi zaf estê. Fransa de çehar royi estê. Namê inan Royo Caronne, Royo Rhone, Royo Loire û Royê Seireo. Almanya de zi dı roy estê. Namê inan Royê Reni û Royê Elbeyo. Zımey-Rocvetışê Ewropa de Royo Oderi û Royo Divinay estê. Zımeyê Ewropa de, İskandinawya de, İzlanda û Britanyaya Gırde de ro çıniyo. Qıtaya Ewropa, terefê goli ra zaf zengın niyo. Tena zımeyê Ewropa de û Rusya de goli zaf estê. Mıntıqaya Ewropayo binan de gol zaf çıniyo. Golê Ladoga, golo de tewr herayo Ewropa de. Gırdiya cı 18,130 km2yo û cayê cı Rusya dero. Goreyê gırdiya ra Golo Onega, golo de dıyıne gırdo û 9,900 km2 herayo û cayê cı Rusya dero. Golê Ladoga û Golê Onega ra dıme, Golê Vanerni yeno. Golê Vanerni golo de hirıne herayo Ewropa de. Golê Vanerni, 5,546 km2 herayo û cayê cı İsweç dero. Zımeyê Ewropa de goli zaf estê, tena İsweç de 96,000 goli estê ema amorê heme golan belli niyo. Veroc, Rocawan û Rocvetışê Ewropa de zaf gırd goli çıniyê. Tena tayê golê qıteki estê.
Mıntıqê Ewropa
Qıtaya Ewropa beno 5 (ponc) letey ;
Deveci
Deveci (Devewan): Merdımo kı devey wari keno, pa şeley kırêşeno, karwaney keno, bar wegêno u pa ticaretey keno ey rê vanê Deveci yan zi Devewan. Zahf keyey estê, idarey keydê xo bı Devana kenê. Hemver pere yan zi teniya inan danê gırweynayenı. Bı perana pa şeley kırêşenê u karwaney kenê. Dewı ra pa mal benê dewê yan zi dewan ra benê sukı, sukı ra benê dewı u herwına. Devecinı kerdenı rê zi sermaye u nefesê do hera lazım bı. Perey to çınêbiyayê to pa devey bıherinayê to do seni pa karwaney bıkerdê. Karê devecinı zi zahmet bı. Qandê kı ju ju fını devey cı hêj kewtê u har biyê. Vanê to do bızanayê inan seni hêjey ser bıfinê u biyarê ray ser.
Tiyatro
Revu
Tiyatroyo ke tede tenkidkerdış esto. Tena yew tema cı çıniyo. Zerrêkê cı de tabloy, monologi, skeçi, densi u vatey nukteyıni ebe raya showi ra qısey beno.
Kılawin
Kılawin (be Tırki: Güzelçay), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
NGC 287
NGC 287, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 22 Tışrino Peyên 1827 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
23 Kanun
23 Kanun Serrenamey Gregoryani de roca 357ina.
Rosnay-l'Hôpital
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
NGC 2110
NGC 2110, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Qeyseriye (wılayet)
Qeyseriye (be Tırki: Kayseri) yew wılayetê Tırkiyayo. Merkezê wılayetê Qeyseriye bacarê Qeyseriya. Riyê erdê wilayeti pêro piya 17.116 km²yo. Dormeyê Qeyseriye de wılayetê Sêwaz, Gurgum (Qehremanmaraş), Adana, Newşeher, Qırşeher u Yozğat estê.
Xoris
Xoris (be Tırki: Hasköy), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Les Clefs
Les Clefs, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Novy-Chevrières
Novy-Chevrières, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Sêvan Nışanyan
Şirince u mekteb u dezegehê ke ey vıraşti
Şirince verênde jû dewa koy biya, Uruman ra menda, pê goni u ğeyretê S. Nışanyani vist serre ra raver be xanıma xoya a çaği Mijdane (Müjde) ra pia arda halo henên ke, ewro a mıntıqa turizm de cayanê tewr mıhiman ra jûya. Ey nê ban u dezgehê ilm u senate daê vıraştene: Jû dewa Matematiki, yew Medresey Tiyatroy, yew mektebê felsefey, yew enstitüyê arkeolociye.
NGC 3899
NGC 3899, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Angus
Angus, yew wılayetê dewleta İskoçyayo.
Çemkan
Çemkan ju eşira Wêranşeheriya. Çemkanıci degmesi pêro Wêranşeheri di cıwiyenê. Kışta Sewreg uDiyarbekır dı berê inan estê. Dewanê Wêranşeheri miyan dı Eliko de weşiyenê.
Auxon, Aube
Auxon, yew komuna wılayetê Aubeya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
NGC 3900
NGC 3900, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Smokin
Smokin kınca ke camêrdi danê xo ra, cı rê vaciyeno. Smokin kınca nêm-resmiya. Rengê cı pêro siya beno u bınê paçê sıpêy u papyoni ra piya daniyeno xo ra. Smokin kınca kıhana, tarixê xo heta seserra 19ine şıno. Kıncê smokini çaket u pantolan ra yeno pêra u her dı kınci zi siya benê.
Gündoğmuş
Gündoğmuş, yew qezay wılayetê Antalyaya.
Romilly-sur-Seine
Romilly-sur-Seine, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Bolonya
Bolonya (be İtalyanki: Bolongna), yew sûka dewleta İtalyaya.
Horık
Horık (be Tırki: Karadibi), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Pars-lès-Chavanges
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Rachel Maddow
Rachel Anne Maddow (b. 1 Nisane 1973, Castro Valley, Kaliforniya, DAY) yew rabernayoğa Amerikana ke radyo û têlevizyon de guriyena.
Ataol Behramoğlu
Weşiya xo
Ataol Behramoğlu'y kamiya kılamdarina (sairina) xoya esase mabênê serranê 1965-1971 de gırote; ni serru de pêserokanê Papirüs, Şiir Sanatı, Yeni Gerçek, Yeni Dergi u Halkın Dostları de kılamê xoyê namdari neşir bi. Ni kılamanê xo de vênaisê edebiyatio de mıqerrem u pêt u qomdar (toplumcu) est bi. İ xo çarna hetê kılamanê realist u qomdaru, kılamê xo ebe tema u usulanê newiyan ra kerdi wêyi. Heto bin ra ki, zonanê binu ra ebe çarnaisanê kılam u kıtabu, xeylê diqat ont xo ser.
SC Corinthians Paulista
Şampiyoniya Ligê Brezilya (Série A)
1990, 1998, 1999, 2005, 2011, 2015, 2017
Şirnan
Resayış
Raya dewe esta u kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
15
15 yew serra teqwimiya.
NGC 2181
NGC 2181, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Los Angeles Galaxy
Şampiyoniya Ligê Major League Socceri (MLS)
2002, 2005, 2011, 2012, 2014
NGC 2157
NGC 2157, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Ağa
Ağa, tarixê Tırkiya de, zemanê Usmanıcan ra nat merdımê ke şar miyan de pilê, inan rê vaciyao. Be averşiyayışê zemani ra piya Ağa zi idarekaranê dewan u wayiranê hegayan rê zi vaciyao.
Ayşen Gruda
Diskografiye
TV:
Badalona
Badalona, dewleta İspanya de mıntıqaya Katalonyaya otonome de wılayetê Barselona de yew belediyaya.
Mılk
Mılk (be Tırki: Mülk), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Lûwa çoli
Lûwa çoli keyey kutıkan miyan de, tewr dela qıteka ke hewna cıwiyena. Lûwê çoli ganiyanê qıtekan seyd kena, be goşanê xoyê gırdan şınasiyena.
Dıstari
Dıstari dı qimelıx, bülxürlıx, küftelıx yeno tahnıtenı u vıraştenı. Bê ninan nebi, qıznawi u çiyo wına zi tey yeno tahnıtenı. Dıstari bı qüwetê destiya yena tadayenı (Çerxkerdenı) u çiyo werdi tey tahneyêno. Dıstari zi ayreyê destanê ê wexti bı. Hewna zi newe dewandê ma dı dıstari estê u yenê karardenı.
Badia del Vallès
Badia del Vallès, dewleta İspanya de mıntıqaya Katalonya otonome de wılayetê Barselona miyan de yew belediyay qezay Vallès Occidentaliya.
NGC 2179
NGC 2179, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 559
NGC 559, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Qıraliça miyan de ca gêno. 9 Tışrino Peyên 1787 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
Tofigh Mussivand
Tofy Mussivand (zıwanê Farski de:توفیق موسیوند), biyayış s. 1943 Varkaneh de, ostanê Hemedani, İran) oyo ke doktor u zanao nêmi İranki u nêmi Kanadayıco ke tıb sero gureyeno yanê mıhediso tıbbio u Artificial Cardiac Pump sero wendo, zerriya merdumi de pompanayışê goyni u fonksyionê erziyayışê qelbi sero ceraho.
Düa Kewraêni
Na pele de terefê Memê Jêle ra yew duay kewrayêni ameya nuştene.
Düa
Xızır perru rake na domonu sera
Ma verê ho çarna ’ra Oli Diwa
Heqi ra avê yena heqa cirani
Des u Dı Uzaği mekan u ewliyai
Emegê na qomi meberê zai
Wayirê Mekan u Hewsu rê selawat
Destê serê deşti da Bava Mansuri
Qomê ma pê na sama biyo sa
Lurkiyê Veroci
Lurkiyê Veroci (zıwanê Lurki de: لوری دومنی; Luri-ye doméni) fekê zıwanê Lurkio ke verocê İrani de mıntıqa Kohgıluye u Buyer-Ehmedi de hetê rocvetışi de qal beno. Lurkiyê Veroci miyanê fekanê zıwanê Lurki de feko de gırdo ke amarê qalkerdoğanê xo dı milyon merduman ra zêdeo, vêşêro.
Zazakipediya:Edebiyatê Kaykerdene
Mordene
Akule dakule çar u çemver mısk u hemver as tos tıngıla fıs
Ğeletnais
I.
Son çê goze, goze won Son çê xoze, goze won
Muriye gır biye, muriye won Ci gır bi, muriye won
Ecur
Ecur, familyay Kuwan ra yew tewro. Taksonomiye de Ecurê Ermenıstani verêno ra.
NGC 5500
NGC 5500, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Cafran
Cafran (be Tırki: Dallıtepe, Tarbes Morik) yew dewa merkezê Çoligia.
Vilches
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Vilches;
1025
1025, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Varat (Eyalet)
Varat ya zi Varat Beylerbeyliği,  sera 1661 dê dewrê IV. Mehmed de vıraziyaye yew eyaletê  İmperatoriya Usmanıcanya.
Tırkiya de İslam
Dewrê Selcuqıcano Gırd (Seserra 11ıne u 12ıne )
Dewletê Selcuqıcano Gırd rıstım (esl) de erdê İrani de saz biyo ema ê serê İmperatoriya Bizansi rê zaf seferi organize kerdo u erdê inan heta miyanê Anatoliya reşto/ameyo. Ebe Cengê Pasinleri erdê rocvetışê Anatoliya İslami biyo. Cengê Pasinleri ra dıme Cengê Melazgirdi biyo u ebe no ceng İslamibiyayışê Anatoliya dest kerdo pey. Selcuqıcê Gırdi, erdê Anatoliya de zaf camiy, medresey, turbey u bini vıraşto. Eyni zeman de zıwano Selcuqıcano Gırdio resmi zıwanê Farski u Erebki biyo, no sebeb ra tesırê İslami erdê Anatoliya zaf biyo.
Dewrê Cumhuriyeti de weziyetê İslami
Serra 1922 de İmperatoriya Usmanıcan xırab biyo u serra 1923 de Cumhuriyetê Tırkiya saz biya. Qanuniesasiyê Tırkiyao tewr verên de (1924) ebe cumley Dinê Dewleta Tırkiya İslamo u Tertibkerdışê qanuno şer'i (İslami) aidê hukımetê Tırkiyao dı nuştey nusiyao. Serra 1928 de qanunoesasi ra nê culmey esteriyao. Serra 1938 de qanunoesasi rê Sekuralizm cıkewto u seba karê Mısılmanan Dinayet İşleri Başkanlığı vıraziyao.
NGC 2156
NGC 2156, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Ordu (arezekerdış)
Mana na çekuye Ordu vuriyena:
Williers
Williers, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Kıtabey Bisutuni
Kıtabey Bisutuni (Bisutun, Behistun), dewranê İmperatoriya Hexamenışiyan de hetê hıkumdar Darius-I ra serra İ.V. 543ıne de sûka Persêpolis de be zıwanê Farskiyê Khani ameyo pardağkerdene. Nê kıtabey de, tarixê şaranê İranıcan sero xeylê zanayış u malumat esto. Nuşteyanê nê kıtabey de seba welatê Zazayanê nıkay Zazana vaciyeno.
Kemoterapiye
Kemoterapiye, tedawiyo ke zêdêr hucranê qanseri rê tesirê cı esto, ebe nê ilacan ra nêweşiya qanseri de tedawi beno.
Wasigny
Wasigny, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Star TV
Star TV, yew kanalê têlevizyoniyê Tırkiyayo.
Deryao Adriyatik
Deryao Adriyatik, yew deryao bario, gorey texminan 235,000 km² gırdo u 800 km xoriyo. Deryao Adriyatik miyandê Nêmadey Italya (Nêmadey Apenini zi yeno vatış) u verocê rocvetışê Ewropa dero. Dormey Deryay Adriyatiki de İtalya, Slowenya, Xırvatıstan, Bosna-Hersek, Montenegro u Arnawudiye estê.
Dogo Argentino
Dogo Argentino (ya zi tenya Dogo, Mastifê Arcantini) kutıkê do gırdo, quwetıno, baqılo, atletiko, sıpêyo ke merdıman o 1928 dı Arcantin dı vıraşto. Merdıman tayê cınsê kutıkan (9 cınsê kutıkan) kerdê têmiyan, wıni zi Dogo Argentino veto miyan. Dogo Argentino xozan zaf hewl seyd keno, key merdımi hewyananê gırdi seyd kenê Dogo Argentinoy gırweynenê u o peşti dano merdıman.
Xeyd
Xeyd, yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Polincove
Polincove, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Sêrt (arezekerdış)
Mana na çekuye Sêrt vuriyena:
Tol Eressëa
Tol Eressëa (be Zazaki: Adeyo tenya), Cihanê Miyani de yew adeyo.
Sêvık
Sêvık (be Tırki: Tuğlu, Yeniköy), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Ğur
Ğur, Ğor ya zi Ğowr (zıwanê Peştuki de: غور ولايت) wılayetê Efğanıstanio ke tam miyanê Efğanıstani de ca gêno. Ğur zıwanê Peştuki de oyo ke koyo, koyo de berzo. Erdê nê wılayeti 36,478.8 km2yo u nıfusê xo zı hewtsey hezar merduman ra nezdiyo. Destê Talibani ra fılıtnayışê Ğuri ra tepeya, no wılayet de nısbetê musayışi aver şiyo u serra 2011ıne de nısbetê %47 ra resao. Namê wılayetio tarixi Mendeşo.
1029
1029, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Geylanê Xelil
Geylanê Xelil (be Tırki: Sancaklı, Merkez Geylan ) yew dewa merkezê Çoligia. Muxtarê dewe mabeynê serra 2009ıne de Halil Çibik bi.
Selahedînê Eyûbî
Qiciya (domaniye) û perwerdeyê ey
Şewa ke Selahedînê Eyûbî ame dinya pîyê ey keyeyê xo girewt û bar kerd Heleb û weyra de kewt hizmetê Nûredînê Zengî. Dima ra pîyê ey bi walîyê Baalbek û Şam. Weyra de perwerdeyêko hewl dî. Zaf merqadarê îlm bi. Nuştoxê bîyografîya ey Al-Wahranî vano ke ey Geometrîya Oklîd, Astronomi, Matematik û Aritmetik de pispor bi. Selahedînê Eyûbî mantix, felsefe, sosyoloji, fiqih û tarîx musa û Dar-ul Hedîs (Unîversîteya Hedîsî) ra mezun bi.
Zıwanê Uralki
Zıwanê Uralki keyey zıwanano u xo miyan dı new zıwanan kırışeno. Ewro pancas milyon ra vêşêr merdımi zi nê new zıwani qal kenê. Zıwanê Uralki hetê amarê qalkerdoğanan ra têdıma wıni rêze benê; Macarki, Finki, Estonki, Mariki u Udmurdki. Zıwanê ke nê zıwani tedı qal benê, namey ê cayan zi wınayê; Estonya, Finlanda, Macarıstan, Romanya, Rusya, Sırbıstan u Slowakya.
Lek
Lek, (be Tırki: Çimenli) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
NGC 5596
NGC 5596, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Les Loges-Margueron
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Les Loges-Margueron;
Drosera
Drosera familyay goştweran ra yew nebato. Dınya sero 194 tewrê cı estê.
Xuzıstan (eyalet)
Cayê xo
Eyaletê Xuzıstani verocê İrani de ca genoê. Dorme ra rocawanê xo de İraqi esto, verocê xo de Golfezê Farski esto u no eyalet be cayê xo İran miyan de eskeriya de muhimiya cıyê stratejiki esto. Zımey eyaleti de İlam u Lurıstan estê, zımeyrocvetış de İsfahan, rocvetış de Kohgıluye u Buyer-Ehmeh, verocê cı de zi Buşehr estê. Eyaletê Xuzıstani de cayê sivilizasyonê Elami de vıraziyao ke merkezê Elamıcan (Elamite vaciyeno zıwananê ğeriban de) Susao.
NGC 7791
NGC 7791, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Fekê Zazakiyê Kışte
Fekê Zazakiyê Kışte mabeynê merkez u veroci de manenê u nê Motki, Aqserayiye, Pasor u Lıcê de qısey benê.
İtalyanki
İtalyanki (be İtalyanki: italiano ya zi lingua italiana), yew zıwano ke Zıwananê Hind û Ewropakiyan miyan de ca gêno. İtalyanki dewletanê İtalya, İswiçre, San Marino, Vatikan, Xırvatıstan û Slowenya de zıwano resmiyo. İtalyanki Fransızki û İspanyolki ra nezdiyo, çınki her hirê zıwani zi zıwananê Romankiyan miyan derê. İtalyanki de çekuyê ke neriyê be herfa o ra piya qediyenê, çekuyê ke maykiyê, ê zi be herfa a ra piya qediyenê.
Uşak (arezekerdış)
Mana na çekuye Uşak vuriyena:
Torres, Jaén
Torres, Jaén, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Olizy-Primat
Olizy-Primat, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Pedagociye
Pedagociye (Pıtşınasiye) şınasiya sosyala ke pıt, leyr, qıc, domanan musnena, inan rê terbiyet dana. Miyanê pıtan de musayış, problemê musayışi, şıkıtiya karakteri, musayışê kulturanê binan kewnê zerrekê pedagociye. Rıçıkê çekuya pedagociye, zıwanê Yunanki de παιδαγωγέω "Paidagogeo"'dur. (Paid = pıt, tut; ago = hetenayış), co ra ke "pıt-hetenayış" beno arezey xo. Yunanıstanê Antiki de pedagoği/παιδαγωγός (teno ke pıt heteneno, cı rê pedagoğ vaciyeno) leyrê wayirê xo rê terbiyet dayêne u çımê inan pıtan ser de biyêne. Pedadoği, pıtan mekteb (διδασκαλείον) u spor (γυμνάσιον) berdêne u inan uca ra ardêne.
NGC 6674
NGC 6674, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Torreperogil
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Torreperogil;
Hezro
Hezro (be Tırki: Hazro, be Usmanıcki: ترجيل Tercil) yew qezay wılayetê Diyarbekıria. Cayê xo zımey wılayetê Diyarbekıri dero.
Dewleta Sefewiyan
Dewleta Sefewiyan ya zi Dewleta Sefewiye (Farski: امپراطوری صفوی ya zi صفویان) dewletê da İrani biya ke miyanê serranê 1501 û 1736 de Azerbaycan, İran, Ermenıstan, İraq, Efğanıstan, Tırkmenıstan û rocvetışê Tırkiya de niyaya ro. Dewleta Sefewiyan tarix miyan de raveri İslamo Şıi kerdo mezhebê xoyo resmi, vêşêri Azerbaycan û İrani ro hakim biyo. Tenya yew şar ya zi mılet Sefewiyan nêvıraştê, yew ra vêşêri qıte-qıckek şari ê vıraştê. Nameyê inan zi têdıma wınayê, Şamlı, Afşar, Kaçar, Çağırganlı, Karamustafaoğlu, Tekeli, Humuslu, Ustaclu, Dulkadirlu, Varsaklar.
Kırmanc
Heto bin ra, İran de zey "Kirman", "Kirmanşah" nameyê sukan zafê u çekuyê zey "kırm, kirman..." zımey İrani de mıntıqanê zey Deylem, Gilan, Xorasan de zaf verenê ra. Beno ke kokê çekuya "kırmanc, (kırman+ıc)"i İran ra yeno.
Estréelles
Estréelles, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Zonğuldak
Zonğuldak, sûka merkezi û qezayê da wılayetê Zonğuldakiya.
Kırdas
Kırdas ya zi Kırdasi, name Kurmancî ra yewo. Kurdê ke Kırdki qısey nêkenê, inan rê Kırdas vaciyeno. Kırdasi, zafêr Tırkiya Iraq, İran u Suriya de cıwiyenê.
NGC 2155
NGC 2155, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Bavyera Cori
Bavyera Cori (be Almanki: Oberbayern) yew mıntıqaya eyaletê Bavyeraya. Merkezê cı sûka Munixia.
Zıwanê Slawkiyê Rocvetışi
Zıwanê Slawkiyê Rocvetışi, yew lızgeyê  zıwananê Slawkiyo ke Ewropaya Rocvetışi de qısey benê. Na gruba zıwanan de Belaruski, Ruski, Ukraynki û Pruski estê.
Ester
Tarix
Meseleyê Esteri, teqriben VI (Veri Isayi) 486-465 de qewimiya. Nameyi qiral Ahaşveroşi tarix de sey Xerxes viyerenu. İbraniki (hebru) de (u Tewrate de) "Akhashverosh" nusiyenu. İngilizki "Ahas-uerus" u. Tayê tekstani ibraniki de sey "Xerxes" zi yenu vatiş. Latinki de zi sey "Xerxes" viyerenu. Xerxes, miqabili Ahaşveroşi yo. Ahaşveroş (Xerxes, Xusrev) laji qiral Dariyusi û qiraliçe Attosa yo, wexti bayki xo (Dariyusi) de duyes serri sey naibi Babil de hukumdarey kerda. "Qirali keldaniyan Belşatsar a şew kişiya. Qirali medan Dariyus wexto şêşt û di serre bi qiraley girot"
Piruz Nihavendi
Destê Ereban ra kewtışê ey ra pey Piruz Nihavendi xeylê serri tepışte mendo. İstılekarê Erebi o ardo Meka. Uca de tepışteyê Umeri biyo. Umer u leckeranê cı İran işğal kerdo, zaf İranıci kıştê. O taw İranıci zi destê mısılmanan u Umeri de zaf zulım u eziyeti diyê. O ri ra zi Piruz Nihavendi zi plan vıraşto ki Umeri bıkışo. Payizê serra 644ıne de, Piruz Nihavendi ameyo camiye, uca xo nımno. Key ke Umer be embazanê xo ra piya amey camiye, Piruz veciyo ra meydan u Umer tepışto. Piruzi uca de Umer kışto.
Piran
Piran (be Usmanıcki: پيران, be Tırki: Dicle) yew qezaya wılayetê Diyarbekırio. Cayê xo zımeyê wılayetê Diyarbekıri dero. Piran de zaf Zazay estê u vêşêri/zafêri Zazaki qal beno. Yew u dı dewi Kurdki qal kenê. Nıfusê Pirani 10,000a. Zerre Piran de çar mektebê verêni, yew lisa, yew zi mektebo berz esto. Feqet mektebo berz hona a nê biya. Hukmatê Tırki sebeb numayay nêverdano wa a bo.
Bellprat
Bellprat, dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonyaya otonome de, wılayetê Barselona de yew belediyay qezay Anoiaya.
Sey
Sey (Erebki: سيد) kamci merdımo ke vaciyeno keyeyê Mıhemmedi ra yeno, keyna Mıhemmedi Fatıma u tornê Mıhemmedi Hesen, Usên, Zeyneb, Rukiya u Umu Gulsum ra yeno, ey rê vaciyeno. Yew zi cêniya ke vaciyeno ke keyeyê Mıhemmedi ra yena, o taw aye rê Seyıda vaciyena.
NGC 6700
NGC 6700, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Eyntab (wılayet)
Eyntab ya zi Ğazianteb (be Tırki Gaziantep, be Usmanıcki: عینتاب) wılayetê dê Tırkiyawo. Riyê erdê wılayeti pêro piya 7.642 km²yo. Dormey Eyntabi de wılayetê Semsûr, Rıha, Kılis, Xetay, Usmaniya u Qehremanmaraşi estê. Nıfusê wılayetê Eyntabi 1.612.427o.
Gronlanda
Gronlanda (be Gronlandki: Kalaallit Nunaat, be Danki: Grønland) yew dewleta otonoma (mıntıqaya xosera) ke aidê Danimarkaya. Zımey Gronlanda de Okyanuso Arktik, rocawan de Kanada, verocê rocvetışi de İslanda estê. Paytextê Gronlanda Nuuko.
Bolvadin
Bolvadin (be Usmanıcki: بولوادين) yew qezay Afyonkarahisaria.
Pasor
Pasor (be Usmanıcki: پاصور) ya zi Pasur ya zi be nameo bin Qulp (be Usmanıcki: قولب, be Tırki: Kulp) jû qezay wılayetê Diyarbekırio. Caê xo zımey wılayetê Diyarbekıri dero.
Hoparlor
Hoparlor aleto ke komputer miyan de ca gêno. Hoparlor vurnayışanê şiyayışanê elektriniki çarneno a lerzayışanê vengi. Tarixê hoparlori kıhano, heta serranê 1920an şıno.
Samarra
Samarra, (Erebki: سامَرّاء), yew sûka dewleta İraqiya. Sûka Beğdadi ra 125 km zımey dê manena.
Xorasanê Zımey (eyalet)
Eyaletê Xorasanê Zımey (Farski: استان خراسان شمالی; Ostān-e Khorāsān-e Shomālī ), yew eyaletê İraniyo ke zımey rocvetışê İrani de ca gêno u Tırkmenıstan rê cirano.
.krd
.krd, nameyê bandıra sewiyaya serêna jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Cornier
Cornier, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Demografiya Tırkiya
Din
Serri 0-14 serri : 26.6% (merd 10,707,793/cên 10,226,999) 15-64 serri : 67.1% (merd 26,741,332/cên 26,162,757) 65 serri u berzi: 6.3% (merd 2,259,422/cên 2,687,245) (2011)
total population: 72.5 serri
Steve Jobs
Steven Paul Jobs (b. 24 Şıbate 1955 Kalifornia - m. 5 Tışrino Verên 2011 Kaliforniya) ju merdimê kariyo Amerikayıco, wertaxê Apple biyo.
Teknisyen
Teknisyen (İngılızki: technician) karkero ke karkeriya teknolociki de wayirê bes şenayışiyo, teknik u kerdışê teknolociki sero musayo cı rê vaciyeno.
Partiya Hereketê Nasyonalisti
Partiya Hereketê Nasyonalisti ya zi MHP (be Tırki: Milliyetçi Hareket Partisi) partiya ke serra 1969ıne de niya ro. Ena partiye prensibê Tırk u İslami ramena u nasyonalizmê Tırkan seveknena. Alparslan Türkeş ena partiye vıraşta u ewro Devlet Bahçeli serê partiye de ronışeno. Ablemê cı sur u sıpê ser de aşme ra yeno pêro. Parlamento de çewres parlamenterê ena partiye estê, partiya çeharına.
Herbo Serdın
[[Dosya:Cold War Map 1959.svg|right|thumb|350px|Herbo Serdın - 1956 Herbo Serdın, miyanê dıwelanê sosyalistan û dıwelanê ğerbi de serranê 1945 û 1990ıne miyan de, sewiyaya dınya de weziyetê ixtılafiê cêosiyasi, iqtısadi û ideolociyo.
Poix-Terron
Poix-Terron, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Xorasanê Veroci (eyalet)
Nıfus
Şarê ke eyaletê Xorasanê Veroci de weşiya xo ramenê, Farsi, Peştuni, Beluci u Erebi ra yênê pera. Zafêri ke eyalet de cıwiyenê Farsê u Farsi sukê zey Bircend u Kaen de u hetê rocvetışi de cıwiyenê. Serrê peyêni de Efğanıstan ra eyaletê Xorasanê Veroci sero goçê gırdi vıraziyayi.
Santiago Llorente Gutiérrez
Santiago Llorente Gutiérrez (Madrid, 30 Heziran, 1969) yew siyasetkar u ekonomisto İspanyolo. Belediya Leganési de serra 2015ıne ra nat oyo serdarê belediyao.
NGC 453
NGC 453, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 10 Tışrino Peyên 1881 de terefê Édouard Stephani ra keşıf biyo.
Edith Shain
Edith Shain (b. 29 Temuz 1918; m. 20 Hezirane 2010) yew hemşireya Amerikana u hemşireya namdara ke fotoğrafê lewnayışi de ca gêna. Name hemşirey u name eskeri nımni mendê emma xeylê zeman ra dıme 1970an de hemşire Edith Shain fotoğrafwano ke fotoğrafi onciyo u name cı Alfred Eisenstaedto, cı rê rışta mektub u vata ki awa ki hemşireya ke fotoğraf dera. Shain serra 2010 de biya nêweş u qanser ra merda.
Balıkesir (wılayet)
Qezê Balıkesiri
Qezay merkezi ra piya wılayetê Balıkesiri de 19 qezey estê.
Demografiya Tırkiya
Din
Goçi
James K. Polk
James K. Polk, yew siyasetkaro Amerikano. Ey serdariya Dewletê Amerikayê Yewbiyayey kerda.
Pısingnayış
Pısingnayış (とつぜん！猫の国 バニパルウィット) yew filmê animasyonio. No film 1995 de veto. Zıwanê cıyo oricinal Japonkio.
Zıwanê Anatoliye
Zıwanê ke qal biyêne
Ornagê gruba verêne;
Hinojares
Hinojares, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Zazakipediya:Zazaki de Tırki sera gırewtena qısanê Erebki u Farski
Zıwanê ke ravêr şêro, merdım ya gereke qesanê neweyan peyda bıkerê ya zi zıwanê dê bini ra, zafêr zıwananê embiryananê (cirananê) xo ra qesan bıgêro. Ravêrşiyayışê yew zıwani hem babeta hakımiyeti ra heme zi halê ekonomiye ra gırêdaiya.
Notê bınêni
3 Verê coy Tırki de ebe â nuştêne, dahas serrio na kulıke ^ darde we. Xususo bin, Mamekiye, Vacuğe de ki herfi g u k tenêna bari vacinê. Coka taê kunê xeta ke, qesu zê germ, kerm, kherrıke, kes ebe kulıke ê nusnenê.
Heyder Cansa
Heyder Şahini Ebe Vatena Tırki, Kıtabê Musaena Zazaki - Türkçe Açıklamalı Zazaca Öğrenme Kitabı jü kıtabê de dersa Zazaki veto. Emser 2017 de Kıtabê Kılaman (şiir) vecino, dıme ra kıtabê Namê Domanan u Kıtabê nustê Tırki vecinê.
Gule (nebat)
Gule familyay rosaceae de, cınsê rosa ra yew nebato. Welatê cıyo esli Çin, Hindıstan, İran Anatoliyaya.
Galeriye
Kültivari xususi Laboratuar dê vıraştışo
İmamoğlu
İmamoğlu, dewleta Tırkiya de yew qezay wılayetê Edeneya.
La Selve (Aisne)
La Selve (Aisne) dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Hotel Rwanda
Hotel Rwanda, Terteleyê Rwanda sero yew filmê dramiyo. Film serra 2004 de hetê rejisor Terry George ra u hetê firmayanê çar dewletan (Afrikaya Veroci, Kanada, Britanya u İtalya) ra  piya ameyo antene. Serrolê filmi de Don Cheadle kay keno. Rejisorê filmi Terry George, A. Kitman Ho ra piya vıraştoğê nê filmiyê. Antışê filmi de, tayê sehneyi paytextê Rwanda Kigali de, zafê sehneyan ki Afrikay Veroci de ameyê antene.
Quatre-Champs
Quatre-Champs, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Poivres
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Poivres;
Cuvat
Cuvat, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
.secure
..secure, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
.loft
..loft, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Jack Oakie
Jack Oakie (12 Tışrino Peyên 1903 - 23 Çele 1978),  yew aktoro Amerikayıco.
Kuze
Kuze, yew heywano khowiyo.